వికీపీడియా tewiki https://te.wikipedia.org/wiki/%E0%B0%AE%E0%B1%8A%E0%B0%A6%E0%B0%9F%E0%B0%BF_%E0%B0%AA%E0%B1%87%E0%B0%9C%E0%B1%80 MediaWiki 1.47.0-wmf.19 first-letter మీడియా ప్రత్యేక చర్చ వాడుకరి వాడుకరి చర్చ వికీపీడియా వికీపీడియా చర్చ దస్త్రం దస్త్రంపై చర్చ మీడియావికీ మీడియావికీ చర్చ మూస మూస చర్చ సహాయం సహాయం చర్చ వర్గం వర్గం చర్చ వేదిక వేదిక చర్చ TimedText TimedText talk మాడ్యూల్ మాడ్యూల్ చర్చ Event Event talk Topic 0 1561 4955594 4796275 2026-09-10T07:02:43Z Arjunaraoc 2379 /* కన్నడ లిపి */ 4955594 wikitext text/x-wiki {{భాష|name=కన్నడ|nativename=ಕನ್ನಡ |familycolor=mediumspringgreen |states=[[కర్ణాటక]], [[భారత దేశం]] |region=[[దక్షిణ ఆసియా]] |speakers=5 కోట్లు|rank=33 |family=[[ద్రావిడ భాషలు|ద్రావిడ]]<br /> &nbsp;[[దక్షిణ ద్రావిడ భాషలు|దక్షిణ]]<br /> &nbsp;&nbsp;[[తమిళ-కన్నడ-భాషలు|తమిళ-కన్నడ]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;[[కన్నడ]] |nation=[[కర్ణాటక]], [[భారత దేశం]] |agency= [[కన్నడ సాహిత్య పరిషత్]] |iso1=kn|iso2=kan|sil=KJV}} [[దస్త్రం:Deepadadi_25.ogg|thumb|కన్నడ మాట్లాడతారు]] సిరిగన్నడగా పేరొందిన కన్నడ ( '''[[:kn:ಕನ್ನಡ|ಕನ್ನಡ]]''') పురాతన ద్రావిడ భాషలలో ఒకటి. అన్ని మాండలికాలతో కలుపుకొని సుమారు 5 కోట్ల మంది మాట్లాడే ఈ భాష భారత దేశ దక్షిణాది రాష్ట్రాలలో పెద్ద రాష్ట్రమైన [[కర్ణాటక]] యొక్క అధికార భాష. దక్షిణ భారత దేశంలో [[తెలుగు]], [[తమిళ్]] ల తర్వాత అత్యధిక మంది ప్రజలు '''కన్నడ''' భాషను మాట్లాడుతారు. == భాష == [[హళెగన్నడ|కన్నడ భాష]] దాదాపుగా 2500 సంవత్సరములుగా మాట్లాడబడుచున్నది, దాని లిపి 1900 సంవత్సరములుగా వాడుకలో ఉంది. కన్నడ మూడు విధముల భేదములకు లోబడి ఉన్నది - అవి లింగ, సంఖ్య కాల భేదములు. [[దస్త్రం:Flag of the Kannada people.svg|thumb|150px|'కన్నడ భావుటా' - కన్నడ పతాకము]] ఈ భాషలో మౌఖిక, లిఖిత రూపములలో నిర్ధిష్టమైన తేడా ఉన్నది వ్యావహారిక భాష ప్రాంతము నుండి ప్రాంతమునకు మార్పు చెందును. వ్రాతపూర్వక భాష చాలావరకు కర్ణాటక ప్రాంతమంతా ఇంచుమించు ఒకలానే ఉంటుంది కానీ వ్యావహారిక భాషలో సుమారుగా 20 మాండలికాలు ఉన్నట్లు తెలుస్తోంది. అందులో కొడవ (కూర్గ్ జిల్లాలో), కుండా (కుండపురా లో) హవ్యాక (ముఖ్యంగా దక్షిణ కన్నడ, ఉత్తర కన్నడ, శివమొగ్గ, సాగర, ఉడుపి లోని హవ్యక బ్రాహ్మణులది), అరెభాషె (దక్షిణ కర్ణాటక లోని సుళ్య ప్రాంతము), సోలిగ కన్నడ, బడగ కన్నడ, కలబురగి (గుల్బర్గా) కన్నడ, హుబ్బళ్ళి కన్నడ మొదలుగునవి. ఒక సమీక్ష ప్రకారం, భారత దేశంలోని ఆదళిత భాషాలల్లో అత్యధిక మాండలికం (Dialect) లలో మాట్లాడే భాషాలల్లో కన్నడ భాష అగ్రస్థానంలో ఉంది. [[దస్త్రం:Kannada on wikipedia.png|right|thumb|250px|వికిపీడియాలో కన్నడ]] == భౌగోళిక వ్యాప్తి == కన్నడ భాషను ప్రధానముగా [[భారత దేశం|భారతదేశము]] లోని [[కర్ణాటక]] రాష్ట్రములో, అల్ప సంఖ్యలో ఇరుగుపొరుగు రాష్ట్రాలైన ఆంధ్ర, తెలంగాణ,, తమిళునాడు, కేరళ, మహారాష్ట్రలో మాట్లాడుతారు. [[అమెరికా]], [[యునైటెడ్ కింగ్‌డం]], [[కెనడా]]లలో కూడా చెప్పుకోదగిన సంఖ్యలో కన్నడ మాట్లాడే ప్రజలు ఉన్నారు. [[దస్త్రం:kannadaalphabet.jpg|right|thumb|250px|A Kannada language sign board]] == అధికారిక స్థాయి == కన్నడ, కర్ణాటక రాష్ట్ర అధికార భాష, భారతదేశపు 22 అధికార భాషలలో ఒకటి. == కన్నడ లిపి == ''కన్నడ అక్షరమాలను [[:kn:ಕನ್ನಡ ಅಕ್ಷರಮಾಲೆ|ఇక్కడ]] చూడండి'' కన్నడ భాషలో 49 అక్షరాలు ఉన్నాయి. సంస్కృతము వ్రాయడానికి 16 అక్షరాలు ఉన్నాయి. తమిళం లాగే కన్నడలో కూడా మాహాప్రాణాక్షరాలు ప్రజలు పలుకరు. కేవలం బరహంలో దీన్ని వాడుతారు. కన్నడ లిపి కదంబ లిపినుంది ఉద్భవించింది. ఇతర భారతీయ భాషలలాగే ఒత్తులతో కూడి మూల అక్షరాలు అనేక ద్విత్వాక్షరాలు ఏర్పడటము వలన లిపి కొంత సంక్లిష్టమైనదే. మూలాక్షరాలు తక్కువే అయినా అనేక గుణింతాలు, వత్తులతో కలిపి అనేక అక్షరాలు యేర్పడతాయి. <!-- Each written symbol in the Kannada script corresponds with one [[syllable]], as opposed to one [[phoneme]] in languages like [[English language|English]].--> === లిప్యాంతరీకరణ === ప్రామాణిక కీబోర్డు ఉపయోగించి కన్నడ అక్షరాలను టైప్ చేయడానికి అనేక లిప్యాంతరీకరణ పద్ధతులు ఉన్నాయి. అందులో [[ఐట్రాన్స్]] పై అధారితమైన [[బరాహ]], కర్ణాటక ప్రభుత్వ కన్నడ లిప్యాంతరీకరణ ప్రామాణికమైన [[నుడి]] ముఖ్యమైనవి. == కొన్ని విశేషాలు == * భారతీయ భాషలలో తొట్టతొలి విజ్ఞానసర్వస్వము కన్నడ భాషలో వెలువొందినదని భావిస్తారు. అది తరువాత '''శివతత్వరత్నాకర'''మనే పేరిట [[సంస్కృతము]]లోకి అనువదించబడింది. == ఇవికూడా చూడండి == * [[కన్నడ సాహిత్యము]] * [[భారతీయ భాషలు]] * [[ద్రావిడ భాషలు]] * [[అరవింద్ మాలగట్టి]] * [[శివకోట్యాచార్యుడు]] == తరచూ వాడే కొన్ని వాక్యాలు == * నమస్కారము: నమస్కార, శరణు, తుళిలు * వందనము: వందనెగళు * దయచేసి: దయవిట్టు, దయమాడి * ధన్యవాదము: ధన్యవాద, నన్నిగళు * క్షమించండి: క్షమిసి, మన్నిసి * అది: అదు * ఎంత?: ఎష్టు * అవును: హౌదు * లేదు: ఇల్ల * నాకు అర్ధం కాలేదు: ననగే తిళియలిల్ల * మరుగు దొడ్డి ఎక్కడుంది?: బచ్చలు మనే ఎల్లిదే ? * మీకు ఆంగ్లము తెలుసా?: తావు ఆంగ్ల నుడి బల్లిరా ? * కర్ణాటకకు స్వాగతము!: కర్ణాటకక్కే నల్బరువు! ==కన్నడ నేర్చుకొనుట== :సహాయక గ్రంథాలు [[దస్త్రం:Kannada Swayam Bodhini.jpg|right|thumb| కన్నడ స్వయం బోధిని]] #కన్నడ స్వయం బోధిని, కన్నడ అభివృద్ధి ప్రాధికార, బెంగళూరు, ఆంగ్ల మూలం:లింగదేవర హళెమనె, అనువాదం: జిఎస్ మోహన్, 2003 == బయటి లింకులు == * [http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=KJV కన్నడ భాషపై ఎథ్నోలాగ్ నివేదిక] * [https://web.archive.org/web/20050324004409/http://brahmi.sourceforge.net/docs/KannadaComputing.html కన్నడ భాష యొక్క వర్ణన] * [http://www.unicode.org/charts/PDF/U0C80.pdf అధికారిక కన్నడ యూనీకోడ్ పటము] * [https://web.archive.org/web/20050403213846/http://kamat.com/kalranga/kar/literature/history1.htm కన్నడ భాషా చరిత్ర , సాహిత్యం] * [http://www.cs.toronto.edu/~kulki/kannada/varna.html కన్నడ నేర్చుకోండి (అడియోతో సహా)] * [https://web.archive.org/web/20130117010227/http://www.bangalorebest.com/discoverbangalore/learnkanada/index.asp కన్నడ నేర్చుకోండి] * [https://web.archive.org/web/20050902130655/http://www.udupipages.com/pages/kanada1.html కన్నడలో మౌళిక వాక్యాలు] * [https://web.archive.org/web/20050524191822/http://www.iit.edu/~laksvij/language/kannada.html కన్నడ లిప్యాంతరీకరణ పరికరం] {{ద్రవిడ భాషలు}} {{భారతీయ భాషలు}} {{కర్ణాటక}} [[వర్గం:ద్రావిడ భాషలు]] [[వర్గం:భారతీయ భాషలు]] 0ygucxway5mr1lhxd66twhjnjz44b97 4955595 4955594 2026-09-10T07:15:00Z Arjunaraoc 2379 /* బయటి లింకులు */ 4955595 wikitext text/x-wiki {{భాష|name=కన్నడ|nativename=ಕನ್ನಡ |familycolor=mediumspringgreen |states=[[కర్ణాటక]], [[భారత దేశం]] |region=[[దక్షిణ ఆసియా]] |speakers=5 కోట్లు|rank=33 |family=[[ద్రావిడ భాషలు|ద్రావిడ]]<br /> &nbsp;[[దక్షిణ ద్రావిడ భాషలు|దక్షిణ]]<br /> &nbsp;&nbsp;[[తమిళ-కన్నడ-భాషలు|తమిళ-కన్నడ]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;[[కన్నడ]] |nation=[[కర్ణాటక]], [[భారత దేశం]] |agency= [[కన్నడ సాహిత్య పరిషత్]] |iso1=kn|iso2=kan|sil=KJV}} [[దస్త్రం:Deepadadi_25.ogg|thumb|కన్నడ మాట్లాడతారు]] సిరిగన్నడగా పేరొందిన కన్నడ ( '''[[:kn:ಕನ್ನಡ|ಕನ್ನಡ]]''') పురాతన ద్రావిడ భాషలలో ఒకటి. అన్ని మాండలికాలతో కలుపుకొని సుమారు 5 కోట్ల మంది మాట్లాడే ఈ భాష భారత దేశ దక్షిణాది రాష్ట్రాలలో పెద్ద రాష్ట్రమైన [[కర్ణాటక]] యొక్క అధికార భాష. దక్షిణ భారత దేశంలో [[తెలుగు]], [[తమిళ్]] ల తర్వాత అత్యధిక మంది ప్రజలు '''కన్నడ''' భాషను మాట్లాడుతారు. == భాష == [[హళెగన్నడ|కన్నడ భాష]] దాదాపుగా 2500 సంవత్సరములుగా మాట్లాడబడుచున్నది, దాని లిపి 1900 సంవత్సరములుగా వాడుకలో ఉంది. కన్నడ మూడు విధముల భేదములకు లోబడి ఉన్నది - అవి లింగ, సంఖ్య కాల భేదములు. [[దస్త్రం:Flag of the Kannada people.svg|thumb|150px|'కన్నడ భావుటా' - కన్నడ పతాకము]] ఈ భాషలో మౌఖిక, లిఖిత రూపములలో నిర్ధిష్టమైన తేడా ఉన్నది వ్యావహారిక భాష ప్రాంతము నుండి ప్రాంతమునకు మార్పు చెందును. వ్రాతపూర్వక భాష చాలావరకు కర్ణాటక ప్రాంతమంతా ఇంచుమించు ఒకలానే ఉంటుంది కానీ వ్యావహారిక భాషలో సుమారుగా 20 మాండలికాలు ఉన్నట్లు తెలుస్తోంది. అందులో కొడవ (కూర్గ్ జిల్లాలో), కుండా (కుండపురా లో) హవ్యాక (ముఖ్యంగా దక్షిణ కన్నడ, ఉత్తర కన్నడ, శివమొగ్గ, సాగర, ఉడుపి లోని హవ్యక బ్రాహ్మణులది), అరెభాషె (దక్షిణ కర్ణాటక లోని సుళ్య ప్రాంతము), సోలిగ కన్నడ, బడగ కన్నడ, కలబురగి (గుల్బర్గా) కన్నడ, హుబ్బళ్ళి కన్నడ మొదలుగునవి. ఒక సమీక్ష ప్రకారం, భారత దేశంలోని ఆదళిత భాషాలల్లో అత్యధిక మాండలికం (Dialect) లలో మాట్లాడే భాషాలల్లో కన్నడ భాష అగ్రస్థానంలో ఉంది. [[దస్త్రం:Kannada on wikipedia.png|right|thumb|250px|వికిపీడియాలో కన్నడ]] == భౌగోళిక వ్యాప్తి == కన్నడ భాషను ప్రధానముగా [[భారత దేశం|భారతదేశము]] లోని [[కర్ణాటక]] రాష్ట్రములో, అల్ప సంఖ్యలో ఇరుగుపొరుగు రాష్ట్రాలైన ఆంధ్ర, తెలంగాణ,, తమిళునాడు, కేరళ, మహారాష్ట్రలో మాట్లాడుతారు. [[అమెరికా]], [[యునైటెడ్ కింగ్‌డం]], [[కెనడా]]లలో కూడా చెప్పుకోదగిన సంఖ్యలో కన్నడ మాట్లాడే ప్రజలు ఉన్నారు. [[దస్త్రం:kannadaalphabet.jpg|right|thumb|250px|A Kannada language sign board]] == అధికారిక స్థాయి == కన్నడ, కర్ణాటక రాష్ట్ర అధికార భాష, భారతదేశపు 22 అధికార భాషలలో ఒకటి. == కన్నడ లిపి == ''కన్నడ అక్షరమాలను [[:kn:ಕನ್ನಡ ಅಕ್ಷರಮಾಲೆ|ఇక్కడ]] చూడండి'' కన్నడ భాషలో 49 అక్షరాలు ఉన్నాయి. సంస్కృతము వ్రాయడానికి 16 అక్షరాలు ఉన్నాయి. తమిళం లాగే కన్నడలో కూడా మాహాప్రాణాక్షరాలు ప్రజలు పలుకరు. కేవలం బరహంలో దీన్ని వాడుతారు. కన్నడ లిపి కదంబ లిపినుంది ఉద్భవించింది. ఇతర భారతీయ భాషలలాగే ఒత్తులతో కూడి మూల అక్షరాలు అనేక ద్విత్వాక్షరాలు ఏర్పడటము వలన లిపి కొంత సంక్లిష్టమైనదే. మూలాక్షరాలు తక్కువే అయినా అనేక గుణింతాలు, వత్తులతో కలిపి అనేక అక్షరాలు యేర్పడతాయి. <!-- Each written symbol in the Kannada script corresponds with one [[syllable]], as opposed to one [[phoneme]] in languages like [[English language|English]].--> === లిప్యాంతరీకరణ === ప్రామాణిక కీబోర్డు ఉపయోగించి కన్నడ అక్షరాలను టైప్ చేయడానికి అనేక లిప్యాంతరీకరణ పద్ధతులు ఉన్నాయి. అందులో [[ఐట్రాన్స్]] పై అధారితమైన [[బరాహ]], కర్ణాటక ప్రభుత్వ కన్నడ లిప్యాంతరీకరణ ప్రామాణికమైన [[నుడి]] ముఖ్యమైనవి. == కొన్ని విశేషాలు == * భారతీయ భాషలలో తొట్టతొలి విజ్ఞానసర్వస్వము కన్నడ భాషలో వెలువొందినదని భావిస్తారు. అది తరువాత '''శివతత్వరత్నాకర'''మనే పేరిట [[సంస్కృతము]]లోకి అనువదించబడింది. == ఇవికూడా చూడండి == * [[కన్నడ సాహిత్యము]] * [[భారతీయ భాషలు]] * [[ద్రావిడ భాషలు]] * [[అరవింద్ మాలగట్టి]] * [[శివకోట్యాచార్యుడు]] == తరచూ వాడే కొన్ని వాక్యాలు == * నమస్కారము: నమస్కార, శరణు, తుళిలు * వందనము: వందనెగళు * దయచేసి: దయవిట్టు, దయమాడి * ధన్యవాదము: ధన్యవాద, నన్నిగళు * క్షమించండి: క్షమిసి, మన్నిసి * అది: అదు * ఎంత?: ఎష్టు * అవును: హౌదు * లేదు: ఇల్ల * నాకు అర్ధం కాలేదు: ననగే తిళియలిల్ల * మరుగు దొడ్డి ఎక్కడుంది?: బచ్చలు మనే ఎల్లిదే ? * మీకు ఆంగ్లము తెలుసా?: తావు ఆంగ్ల నుడి బల్లిరా ? * కర్ణాటకకు స్వాగతము!: కర్ణాటకక్కే నల్బరువు! ==కన్నడ నేర్చుకొనుట== :సహాయక గ్రంథాలు [[దస్త్రం:Kannada Swayam Bodhini.jpg|right|thumb| కన్నడ స్వయం బోధిని]] #కన్నడ స్వయం బోధిని, కన్నడ అభివృద్ధి ప్రాధికార, బెంగళూరు, ఆంగ్ల మూలం:లింగదేవర హళెమనె, అనువాదం: జిఎస్ మోహన్, 2003 == బయటి లింకులు == * [http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=KJV కన్నడ భాషపై ఎథ్నోలాగ్ నివేదిక] * [https://web.archive.org/web/20050324004409/http://brahmi.sourceforge.net/docs/KannadaComputing.html కన్నడ భాష యొక్క వర్ణన] * [http://www.unicode.org/charts/PDF/U0C80.pdf అధికారిక కన్నడ యూనీకోడ్ పటము] * [https://web.archive.org/web/20050403213846/http://kamat.com/kalranga/kar/literature/history1.htm కన్నడ భాషా చరిత్ర , సాహిత్యం] * [http://www.cs.toronto.edu/~kulki/kannada/varna.html కన్నడ నేర్చుకోండి (అడియోతో సహా)] {{dead link|date=September 2026}} * [https://web.archive.org/web/20130117010227/http://www.bangalorebest.com/discoverbangalore/learnkanada/index.asp కన్నడ నేర్చుకోండి] {{dead link|date=September 2026}} * [https://web.archive.org/web/20050902130655/http://www.udupipages.com/pages/kanada1.html కన్నడలో మౌళిక వాక్యాలు] {{dead link|date=September 2026}} * [https://web.archive.org/web/20050524191822/http://www.iit.edu/~laksvij/language/kannada.html కన్నడ లిప్యాంతరీకరణ పరికరం] {{ద్రవిడ భాషలు}} {{భారతీయ భాషలు}} {{కర్ణాటక}} [[వర్గం:ద్రావిడ భాషలు]] [[వర్గం:భారతీయ భాషలు]] k24pbarxbhlnkpsgxx07carsqp6yk03 0 2558 4955371 4574333 2026-09-09T12:18:42Z స్వరలాసిక 13980 /* శాతవాహనుల శాసనములు */ 4955371 wikitext text/x-wiki [[దస్త్రం:Telugulipi evolution.jpg|thumb|right|తెలుగు లిపి పరిణామం మౌర్యుల కాలమునుండి రాయల యుగము దాకా]] [[దస్త్రం:3rd century-ikshwaku inscription.jpg|thumb|250px|right|3వ శతాబ్దము ఇక్ష్వాకులనాటి శాసనం]] '''తెలుగు లిపి''' ఇతర భారతీయ భాష లిపుల లాగే ప్రాచీన దక్షిణ [[బ్రాహ్మీ లిపి]]నుండి ఉద్భవించింది.<ref>తెలుగు లిపి; http://tdil.mit.gov.in/TelugulScriptDetailsApr02.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070926090446/http://tdil.mit.gov.in/TelugulScriptDetailsApr02.pdf |date=2007-09-26 }}</ref> [[అశోకుడు|అశోకుని]] కాలంలో [[మౌర్య సామ్రాజ్యము|మౌర్య సామ్రాజ్యానికి]] సామంతులుగా ఉన్న [[శాతవాహనులు]] బ్రాహ్మీ లిపిని దక్షిణ భారతదేశానికి తీసుకొని వచ్చారు. అందుచేత అన్ని దక్షిణ భారత భాషలు మూల ద్రావిడ భాష నుండి ఉద్భవించినా వాటి లిపులు మాత్రము బ్రాహ్మీ నుండి పుట్టాయి. దక్షిణ భారతదేశములో బ్రాహ్మీ లిపిలో వ్రాసిన శాసనాలు మొదట [[భట్టిప్రోలు]]లో దొరికాయి. అక్కడి బౌద్ధ స్తూపములో దొరికిన ధాతుకరండముపై మౌర్య కాలపు బ్రాహ్మీ లిపిని పోలిన లిపిలో అక్షరాలున్నాయి.<ref>ఆనంద బుద్ధ విహార;http://www.buddhavihara.in/ancient.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930085421/http://www.buddhavihara.in/ancient.htm |date=2007-09-30 }}</ref> ఈ లిపిని భాషాకారులు [[భట్టిప్రోలు లిపి]] అంటారు. దక్షిణ భారతదేశ లిపులన్నియూ ఈ లిపినుండే పరిణామము చెందాయి.<ref>The Hindu : Andhra Pradesh / Hyderabad News : Epigraphist extraordinaire; http://www.hindu.com/2007/03/19/stories/2007031911650400.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070326232530/http://www.hindu.com/2007/03/19/stories/2007031911650400.htm |date=2007-03-26 }}</ref> == ఆవిర్భావం == [[దస్త్రం:1410-srinatha time - telugu inscription.jpg|thumb|250px|right|1410లో శ్రీనాధకవి కాలమునాటి శాసనం]] తీరాంధ్రప్రాంతము, కృష్ణా నదీ తీరాన ఉన్న [[భట్టిప్రోలు]] గ్రామమందు క్రీ. పూ. 5వ శతాబ్దములో గొప్ప బౌద్ధస్తూపము నిర్మించబడింది.<ref>The History of Andhras, Durga Prasad; http://igmlnet.uohyd.ernet.in:8000/gw_44_5/hi-res/hcu_images/G2.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070313210732/http://igmlnet.uohyd.ernet.in:8000/gw_44_5/hi-res/hcu_images/G2.pdf |date=2007-03-13 }}</ref> ఆ సమయములో బౌద్ధమతముతో బాటు మౌర్యుల కాలములో వాడుకలో నున్న బ్రాహ్మీ లిపి కూడా అచటకు చేరినది.<ref>{{Cite web |url=http://www.buddhavihara.in/ancient.htm |title=Ananda Buddha Vihara<!-- Bot generated title --> |website= |access-date=2008-03-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930085421/http://www.buddhavihara.in/ancient.htm |archive-date=2007-09-30 |url-status=dead }}</ref> ఈ లిపి దగ్గరలోనున్న ఘంటసాల, మచిలీపట్నం రేవుల నుంచి ఇతర దేశాలకు కూడా చేరి అక్కడి లిపుల ఆవిర్భామునకు కారణభూతమయింది.<ref>{{Cite web |url=http://www.sepiamutiny.com/sepia/archives/002554.html |title=థాయ్ లిపి ఆవిర్భావ వివరాలు |access-date=2008-05-24 |archive-date=2010-01-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100124143342/http://www.sepiamutiny.com/sepia/archives/002554.html |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.omniglot.com/writing/balinese.htmబాలి భాష ఆవిర్భావ వివరాలు]{{Dead link|date=జనవరి 2020 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> సా.శ. ఐదవ శతాబ్దము నాటికి [[భట్టిప్రోలు లిపి]] పాత [[తెలుగు]] లిపిగా పరిణామము చెందింది.<ref>The Blackwell Encyclopedia of Writing Systems by Florian Coulmas, p. 228</ref><ref>Vishwabharath by K. N. Murthy and G. U. Rao, http://tdil.mit.gov.in/TelugulScriptDetailsApr02.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070926090446/http://tdil.mit.gov.in/TelugulScriptDetailsApr02.pdf |date=2007-09-26 }}</ref><ref>Indiain Epigraphy: a guide to the study of inscriptions in Sanskrit, Prakrit, and the other Indo-Aryan languages, by Richard Solomon, Oxford University Press, 1998, p.40, ISBN 0-19-509984-2</ref><ref>Indian Epigraphy by Dineschandra Sircar, Motilal Banarsidass, 1996, p.46, ISBN 81-208-1166-6</ref><ref>The Dravidian Languages by Bhadriraju Krishnamurti, 2003, Cambridge University Press, pp.78-79, ISBN 0-521-77111-0</ref><ref>K. Raghunath Bhat, http://ignca.gov.in/nl001809.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927121209/http://ignca.gov.in/nl001809.htm |date=2007-09-27 }}</ref> తెలుగున [[నన్నయ్య]] కావ్యవ్యాకరణచ్చంద సంప్రదాయములకేకాక, తెలుగు లిపి సౌందర్యము నావిష్కరించుటయందు ప్రథమాచార్యుడు. నన్నయకు పూర్వము తెలుగు కన్నడభాషలకు ఒకే లిపి ఉండేది. దానిని వేంగీచాళుక్య లిపి అని దానిపేరు.నన్నయకు ముందు శాసనాలన్నీ వేంగీచాళుక్య లిపిలోనే వ్రాయబడినవి. ఆ లిపి చతురస్రముగాను, తలకట్లు గీతలకొరకు గంటము వ్రాతకు సాధనముగా ఏర్పడినది. తాటాకుపైనగాని గంటముతో వ్రాయునప్పుడు తలకట్లు అడ్డుగీతలుగా వ్రాసిన తాటాకు చినిగిపోవును. తలకట్టు-అనగా ఆకారమునకేగాక, ఆ దీర్ఘము వ్రాయవలసివచ్చినప్పుడు, ఆ దీర్ఘమును ఇప్పటివలె ా వ్రాయక --- అని నిలువుగీతగా రాసేవారు. ఒ కార చిహ్నమగు కొమ్ము ''' ొ''' ''' ా ''' అని గీతగానే ఉండేది. -జ్క, ణ్బ, న + తవత్తు, ం + ప వత్తు, ఞ + చ వత్తు -అను రీతిగా వ్రాసెడివారు. ఇట్టివి తాటియాకుపైన వ్రాయుట కష్టసాధ్యము. నన్నయ వీటిని పరిశీలించి, తెలుగు లిపిని చతురస్ర స్వరూపమునుండి గుండ్రదనమునకు మార్పు చేసి పలు మార్పులు చేసాడు. అవే తలకట్టునకు ా గాక ప్రస్తుత తలకట్టు లాగా, కొమ్ముల మార్పు ప్రస్తుత వరుసగా, ర్గ సంయుక్తాక్షరములు అనునవి పంకచంక-ఖండ-నంద-డింబ-అనురీతి పూర్ణబిందువులుగా వ్రాయుట, రకార సంయుక్తాక్షరములను ర్క, ర్త, ర్చ మొదలగునవి అర్క-అక౯, కర్త-కత౯, కర్చ-కచ౯ గా వ్రాయుట మొదలుచేసాడు. ౯ ఈ చిహ్నమునకే '''వలపలగిలక''' అని పేరు. ఈ వలపలగిలక వలన రకార సంయుక్తాక్షరములుగా నుండక ఏకాక్షరములుగా ఉండును. ఇందువలన లిపికి సమత ఏర్పడినది, అంతకుముందున్న ఒక అక్షరము శకటరేఫముకన్నా భిన్నమైనది, ష్జగా పలుకునదానిని "డ"గా మార్చాడు. ఈ మార్పుల వలన తెలుగు లిపికి గుండ్రనిదనము, సౌందర్యము చేకూరినవి. తెలుగులిపినందు ఈమార్పులు చేయుటయేకాక నన్నయ, తాను వ్రాసిన '''నందంపూడి శాసనము''' లో తాను ప్రతిపాదించిన సంస్కరణలిపిని ప్రవేశపెట్టి - ఆవెనుక తాను వ్రాసిన [[మహా భారతము]]ను ఆ లిపిలోనే వ్రాసినాడు. తెలుగు అక్షరములకు అంతకుముందులేని రమ్యతను-లేక మనోహరత్వమును తాను ప్రతిపాదించుటచేత - నన్నయ తెలుగులిపి సౌందర్యమును వ్యక్తపరిచాడు. అర్ధ ముక్తి శబ్ద సంబంధమైనది అక్షర రమ్యత లిపి సంబంధమైనది-రెండింటి సమ్మేళనము నన్నయ కవితలో మౌర్యులకాలపు (క్రీ.పూ. 3వ శతాబ్ది) బ్రాహ్మీలిపి పట్టికలోని రెండవ వరుసలో ఇవ్వబడింది. అటు పిమ్మట భట్టిప్రోలు ధాతుకరండముపై కొద్దిమార్పులుగల బ్రాహ్మీలిపి మూడవ వరుసలో చూడవచ్చును. == తెలుగు శాసనములు == === [[శాతవాహనుల శాసనములు]] === శాతవాహనుల శాసనములలోని (క్రీ. శ. 1వ శతాబ్ది) భట్టిప్రోలు లిపి పరిణామము 4వ వరుసలో ఇవ్వబడింది. === ఇక్ష్వాకుల శాసనములు === సా. శ. 218 లో శాతవాహనుల సామంతులు ఇక్ష్వాకులు స్వతంత్రులైరి. వారికాలమునాటి లిపి 5వ వరుసలో గలదు. === శాలంకాయన నందివర్మ శాసనము === ఇక్ష్వాకుల తరువాత శాలంకాయనులు ఆంధ్ర దేశాన్ని క్రీ. శ. 300 నుండి 420 వరకు పాలించారు. శాలంకాయనుల రాజధాని వేంగి. ఆకాలమునాటి లిపి 7వ వరుసలోనున్నది. ఈ కాలములోనే తెలుగు లిపి మిగిలిన దక్షిణ భారత, ఉత్తర భారత లిపులనుండి వేరుపడుట ప్రారంభమయింది. క్రీ. శ. 420-611 మధ్యకాలములో విష్ణుకుండినులు వినుకొండ రాజధానిగా పరిపాలించారు. === విష్ణుకుండిన శాసనములు === విష్ఱుకుండినుల కాలంనాటి 5వ శతాబ్ది తెలుగు శాసనం ‘తొలుచువాన్డ్రు’ను కీసరగుట్టలో పురావస్తుశాఖ గుర్తించింది(1987 పురావస్తుశాఖ నివేదిక). ఇంత స్పష్టంగా వాడుక తెలుగులో చెక్కిన శాసనమేదీ అంతకు ముందు లభించలేదు. ఇదే తెలుగులో మొదటి శాసనం. విష్ణుకుండినుల పరిపాలనాకాలములో భాషల వాడుకలో, వ్రాతలో పలుమార్పులు వచ్చాయి. ప్రాకృతము బదులు సంస్కృతము వాడుట ఎక్కువయ్యింది. అదేసమయములో రాయలసీమను పాలించిన రేనాటి చోళులు రాజశాసనములు తెలుగులో వ్రాయించారు. మనకు దొరికిన వారి మొదటి శాసనము క్రీ. శ. 573 నాటిది. తీరాంధ్రప్రాంతంలో దొరికిన క్రీ. శ. 633 నాటి శాసనము మొదటిది. అప్పటినుండి తెలుగు వాడకము బాగా ఎక్కువయింది. === పల్లవ నరసింహవర్మ శాసనము === శాతవాహనులకు సామంతులుగానున్న పల్లవులు మొదట పల్నాడులో స్వతంత్రులై పిమ్మట ఉత్తర తమిళదేశములోని కంచిలో స్థిరపడ్డారు. తొలుత దొరికిన శాసనములు తమిళములో ఉన్నా, పిమ్మట పల్లవులు సంస్కృతమును, భారవి, దండి లాంటి సంస్కృత కవులను ఆదరించారు. శాసనాలు "పల్లవ గ్రంథం" అనబడు లిపిలో వ్రాయించారు. 8వ వరుసలో ఈ లిపిని చూడవచ్చును. ఆధునిక తమిళ లిపి దీనినుండే పరిణామము చెందింది. == పరిణామము == [[దస్త్రం:Telugulipi evolution.jpg|thumb|right|తెలుగు లిపి పరిణామం మౌర్యుల కాలమునుండి రాయల యుగము దాకా]] భాషాపరంగా కన్నడ తమిళ భాషలు దక్షిణ ద్రావిడ కుటుంబానికి చెందినవి. కాని, చారిత్రకంగా ఆంధ్ర శాతవాహనులు, చాళుక్యులు, రాష్ట్రకూటులు ఆంధ్ర కర్నాట దేశాలను పాలించడంవల్ల తెలుగు, కన్నడ భాషల లిపి ఉమ్మడిగా పరిణామము చెందింది. శాతవాహనుల కాలములోనే భట్టిప్రోలు లిపి కర్ణాట దేశానికి వ్యాప్తి చెందింది. ఆంధ్రదేశము, వేంగీ విషయము, కమ్మనాడు, పుంగనూరు వాస్తవ్యుడైన పంప అనే బ్రాహ్మణపండితుడు జైనమతావలంబియై వేములవాడను పాలించిన అరికేసరి అను చాళుక్య రాజు ఆశ్రయముపొంది విక్రమార్కవిజయము అనబడు తొలి కన్నడ గ్రంథము వ్రాశాడు. తెలుగు కన్నడ లిపులు ముడిపడి ఉండడానికి ఇలాంటి కారణాలు కొన్నిఉన్నాయి. వరుసలు 9, 10, 11 చాళుక్యుల కాలము (7, 10, 11వ శతాబ్దములు) నాటి లిపులను సూచిస్తునాయి. 10, 11 వరుసలలోని లిపిని వేంగీలిపి అనికూడ అంటారు. 12వ వరుసలో కాకతీయుల కాలమునాటి లిపిచూడవచ్చు. ఈ కాలములో తెలుగు భాష, సాహిత్యములు ప్రజ్వరిల్లాయి. 13, 14 వరుసలలో మహాకవి శ్రీనాథుని కాలము నాటి లిపి, చివరి వరుసలో విజయనగరకాలము నాటి తెలుగు-కన్నడ ఉమ్మడి లిపి చూడవచ్చు. అధునిక తెలుగు లిపికిది చివరి పరిణామదశ. బెంజమిన్ షుల్జ్ అను మతప్రచారకుని మూలముగ క్రైస్తవ సాహిత్యము జర్మనీ దేశమందు తెలుగులిపిలో ప్రచురించబడింది. బ్రౌను దొర తెలుగు పుస్తకముల ప్రచురణకు చాల కృషిచేశాడు. 20వ శతాబ్ది మధ్యలో తెలుగు గొలుసుకట్టు పద్ధతిలో (ఆంగ్లమువలె) కూడా వ్రాయబడింది. కాని అది ప్రాచుర్యము చెందలేదు. [[దస్త్రం:1747-christian writing-telugu.jpg|thumb|250px|right|1747 నాటి క్రైస్తవ రచన]] [[దస్త్రం:1817-telugu grammar-william brown.jpg|thumb|250px|right|1817లో బ్రౌను దొర వెలువరచిన తెలుగు పుస్తకం]]{{Clear}} == మూలాలు == {{మూలాలజాబితా}} == వనరులు == * ఇవల్యూషన్ ఆఫ్ తెలుగు కారక్టర్ గ్రాఫ్స్: https://web.archive.org/web/20090923234606/http://www.engr.mun.ca/~adluri/telugu/language/script/script1d.html * [[తిరుమల రామచంద్ర]] (1916-1997). "మన లిపి పుట్టు పూర్వోత్తరాలు" * [[పంచాగ్నుల ఆదినారాయణ శాస్త్రి]] (1890-1951). "ఆంధ్ర లిపి పరిణామం" * [[ఏటుకూరు బలరామమూర్తి]], 1953, "ఆంధ్ర సంక్షిప్త చరిత్ర," ప్రచురణ: విశాలాంధ్ర. *1971 భారతి మాస పత్రిక- వ్యాసము -తెలుగు లిపి-వ్యాస కర్త-నిడదవోలు వేంకటరావు. == బయటి లింకులు == * [http://www.engr.mun.ca/~adluri/telugu/ Useful and authenticated information about Telugu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100412204033/http://www.engr.mun.ca/~adluri/telugu/ |date=2010-04-12 }} * [http://www.sydneytelugu.com '''Telugu Association Inc. Sydney Australia.''' Celebration of Telugu Culture in Sydney ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140907162603/http://www.sydneytelugu.com/ |date=2014-09-07 }} * [http://www.omniglot.com/writing/telugu.htm Omniglot - Telugu script] * [http://www.proel.org/alfabetos/telugu.html PROEL - Telugu script compared with other Dravidian scripts] * [http://www.vignanam.com Vignanam - Learn Something Today] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210116184525/http://vignanam.com/ |date=2021-01-16 }} [[వర్గం:తెలుగు భాష]] [[వర్గం:లిపులు]] j2llvj2qoozimaiydnwrspvdsgp1d34 4955373 4955371 2026-09-09T12:19:13Z స్వరలాసిక 13980 /* తెలుగు శాసనములు */ 4955373 wikitext text/x-wiki [[దస్త్రం:Telugulipi evolution.jpg|thumb|right|తెలుగు లిపి పరిణామం మౌర్యుల కాలమునుండి రాయల యుగము దాకా]] [[దస్త్రం:3rd century-ikshwaku inscription.jpg|thumb|250px|right|3వ శతాబ్దము ఇక్ష్వాకులనాటి శాసనం]] '''తెలుగు లిపి''' ఇతర భారతీయ భాష లిపుల లాగే ప్రాచీన దక్షిణ [[బ్రాహ్మీ లిపి]]నుండి ఉద్భవించింది.<ref>తెలుగు లిపి; http://tdil.mit.gov.in/TelugulScriptDetailsApr02.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070926090446/http://tdil.mit.gov.in/TelugulScriptDetailsApr02.pdf |date=2007-09-26 }}</ref> [[అశోకుడు|అశోకుని]] కాలంలో [[మౌర్య సామ్రాజ్యము|మౌర్య సామ్రాజ్యానికి]] సామంతులుగా ఉన్న [[శాతవాహనులు]] బ్రాహ్మీ లిపిని దక్షిణ భారతదేశానికి తీసుకొని వచ్చారు. అందుచేత అన్ని దక్షిణ భారత భాషలు మూల ద్రావిడ భాష నుండి ఉద్భవించినా వాటి లిపులు మాత్రము బ్రాహ్మీ నుండి పుట్టాయి. దక్షిణ భారతదేశములో బ్రాహ్మీ లిపిలో వ్రాసిన శాసనాలు మొదట [[భట్టిప్రోలు]]లో దొరికాయి. అక్కడి బౌద్ధ స్తూపములో దొరికిన ధాతుకరండముపై మౌర్య కాలపు బ్రాహ్మీ లిపిని పోలిన లిపిలో అక్షరాలున్నాయి.<ref>ఆనంద బుద్ధ విహార;http://www.buddhavihara.in/ancient.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930085421/http://www.buddhavihara.in/ancient.htm |date=2007-09-30 }}</ref> ఈ లిపిని భాషాకారులు [[భట్టిప్రోలు లిపి]] అంటారు. దక్షిణ భారతదేశ లిపులన్నియూ ఈ లిపినుండే పరిణామము చెందాయి.<ref>The Hindu : Andhra Pradesh / Hyderabad News : Epigraphist extraordinaire; http://www.hindu.com/2007/03/19/stories/2007031911650400.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070326232530/http://www.hindu.com/2007/03/19/stories/2007031911650400.htm |date=2007-03-26 }}</ref> == ఆవిర్భావం == [[దస్త్రం:1410-srinatha time - telugu inscription.jpg|thumb|250px|right|1410లో శ్రీనాధకవి కాలమునాటి శాసనం]] తీరాంధ్రప్రాంతము, కృష్ణా నదీ తీరాన ఉన్న [[భట్టిప్రోలు]] గ్రామమందు క్రీ. పూ. 5వ శతాబ్దములో గొప్ప బౌద్ధస్తూపము నిర్మించబడింది.<ref>The History of Andhras, Durga Prasad; http://igmlnet.uohyd.ernet.in:8000/gw_44_5/hi-res/hcu_images/G2.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070313210732/http://igmlnet.uohyd.ernet.in:8000/gw_44_5/hi-res/hcu_images/G2.pdf |date=2007-03-13 }}</ref> ఆ సమయములో బౌద్ధమతముతో బాటు మౌర్యుల కాలములో వాడుకలో నున్న బ్రాహ్మీ లిపి కూడా అచటకు చేరినది.<ref>{{Cite web |url=http://www.buddhavihara.in/ancient.htm |title=Ananda Buddha Vihara<!-- Bot generated title --> |website= |access-date=2008-03-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930085421/http://www.buddhavihara.in/ancient.htm |archive-date=2007-09-30 |url-status=dead }}</ref> ఈ లిపి దగ్గరలోనున్న ఘంటసాల, మచిలీపట్నం రేవుల నుంచి ఇతర దేశాలకు కూడా చేరి అక్కడి లిపుల ఆవిర్భామునకు కారణభూతమయింది.<ref>{{Cite web |url=http://www.sepiamutiny.com/sepia/archives/002554.html |title=థాయ్ లిపి ఆవిర్భావ వివరాలు |access-date=2008-05-24 |archive-date=2010-01-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100124143342/http://www.sepiamutiny.com/sepia/archives/002554.html |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.omniglot.com/writing/balinese.htmబాలి భాష ఆవిర్భావ వివరాలు]{{Dead link|date=జనవరి 2020 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> సా.శ. ఐదవ శతాబ్దము నాటికి [[భట్టిప్రోలు లిపి]] పాత [[తెలుగు]] లిపిగా పరిణామము చెందింది.<ref>The Blackwell Encyclopedia of Writing Systems by Florian Coulmas, p. 228</ref><ref>Vishwabharath by K. N. Murthy and G. U. Rao, http://tdil.mit.gov.in/TelugulScriptDetailsApr02.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070926090446/http://tdil.mit.gov.in/TelugulScriptDetailsApr02.pdf |date=2007-09-26 }}</ref><ref>Indiain Epigraphy: a guide to the study of inscriptions in Sanskrit, Prakrit, and the other Indo-Aryan languages, by Richard Solomon, Oxford University Press, 1998, p.40, ISBN 0-19-509984-2</ref><ref>Indian Epigraphy by Dineschandra Sircar, Motilal Banarsidass, 1996, p.46, ISBN 81-208-1166-6</ref><ref>The Dravidian Languages by Bhadriraju Krishnamurti, 2003, Cambridge University Press, pp.78-79, ISBN 0-521-77111-0</ref><ref>K. Raghunath Bhat, http://ignca.gov.in/nl001809.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927121209/http://ignca.gov.in/nl001809.htm |date=2007-09-27 }}</ref> తెలుగున [[నన్నయ్య]] కావ్యవ్యాకరణచ్చంద సంప్రదాయములకేకాక, తెలుగు లిపి సౌందర్యము నావిష్కరించుటయందు ప్రథమాచార్యుడు. నన్నయకు పూర్వము తెలుగు కన్నడభాషలకు ఒకే లిపి ఉండేది. దానిని వేంగీచాళుక్య లిపి అని దానిపేరు.నన్నయకు ముందు శాసనాలన్నీ వేంగీచాళుక్య లిపిలోనే వ్రాయబడినవి. ఆ లిపి చతురస్రముగాను, తలకట్లు గీతలకొరకు గంటము వ్రాతకు సాధనముగా ఏర్పడినది. తాటాకుపైనగాని గంటముతో వ్రాయునప్పుడు తలకట్లు అడ్డుగీతలుగా వ్రాసిన తాటాకు చినిగిపోవును. తలకట్టు-అనగా ఆకారమునకేగాక, ఆ దీర్ఘము వ్రాయవలసివచ్చినప్పుడు, ఆ దీర్ఘమును ఇప్పటివలె ా వ్రాయక --- అని నిలువుగీతగా రాసేవారు. ఒ కార చిహ్నమగు కొమ్ము ''' ొ''' ''' ా ''' అని గీతగానే ఉండేది. -జ్క, ణ్బ, న + తవత్తు, ం + ప వత్తు, ఞ + చ వత్తు -అను రీతిగా వ్రాసెడివారు. ఇట్టివి తాటియాకుపైన వ్రాయుట కష్టసాధ్యము. నన్నయ వీటిని పరిశీలించి, తెలుగు లిపిని చతురస్ర స్వరూపమునుండి గుండ్రదనమునకు మార్పు చేసి పలు మార్పులు చేసాడు. అవే తలకట్టునకు ా గాక ప్రస్తుత తలకట్టు లాగా, కొమ్ముల మార్పు ప్రస్తుత వరుసగా, ర్గ సంయుక్తాక్షరములు అనునవి పంకచంక-ఖండ-నంద-డింబ-అనురీతి పూర్ణబిందువులుగా వ్రాయుట, రకార సంయుక్తాక్షరములను ర్క, ర్త, ర్చ మొదలగునవి అర్క-అక౯, కర్త-కత౯, కర్చ-కచ౯ గా వ్రాయుట మొదలుచేసాడు. ౯ ఈ చిహ్నమునకే '''వలపలగిలక''' అని పేరు. ఈ వలపలగిలక వలన రకార సంయుక్తాక్షరములుగా నుండక ఏకాక్షరములుగా ఉండును. ఇందువలన లిపికి సమత ఏర్పడినది, అంతకుముందున్న ఒక అక్షరము శకటరేఫముకన్నా భిన్నమైనది, ష్జగా పలుకునదానిని "డ"గా మార్చాడు. ఈ మార్పుల వలన తెలుగు లిపికి గుండ్రనిదనము, సౌందర్యము చేకూరినవి. తెలుగులిపినందు ఈమార్పులు చేయుటయేకాక నన్నయ, తాను వ్రాసిన '''నందంపూడి శాసనము''' లో తాను ప్రతిపాదించిన సంస్కరణలిపిని ప్రవేశపెట్టి - ఆవెనుక తాను వ్రాసిన [[మహా భారతము]]ను ఆ లిపిలోనే వ్రాసినాడు. తెలుగు అక్షరములకు అంతకుముందులేని రమ్యతను-లేక మనోహరత్వమును తాను ప్రతిపాదించుటచేత - నన్నయ తెలుగులిపి సౌందర్యమును వ్యక్తపరిచాడు. అర్ధ ముక్తి శబ్ద సంబంధమైనది అక్షర రమ్యత లిపి సంబంధమైనది-రెండింటి సమ్మేళనము నన్నయ కవితలో మౌర్యులకాలపు (క్రీ.పూ. 3వ శతాబ్ది) బ్రాహ్మీలిపి పట్టికలోని రెండవ వరుసలో ఇవ్వబడింది. అటు పిమ్మట భట్టిప్రోలు ధాతుకరండముపై కొద్దిమార్పులుగల బ్రాహ్మీలిపి మూడవ వరుసలో చూడవచ్చును. == తెలుగు శాసనములు == === [[శాతవాహనుల శాసనాలు|శాతవాహనుల శాసనములు]] === శాతవాహనుల శాసనములలోని (క్రీ. శ. 1వ శతాబ్ది) భట్టిప్రోలు లిపి పరిణామము 4వ వరుసలో ఇవ్వబడింది. === ఇక్ష్వాకుల శాసనములు === సా. శ. 218 లో శాతవాహనుల సామంతులు ఇక్ష్వాకులు స్వతంత్రులైరి. వారికాలమునాటి లిపి 5వ వరుసలో గలదు. === శాలంకాయన నందివర్మ శాసనము === ఇక్ష్వాకుల తరువాత శాలంకాయనులు ఆంధ్ర దేశాన్ని క్రీ. శ. 300 నుండి 420 వరకు పాలించారు. శాలంకాయనుల రాజధాని వేంగి. ఆకాలమునాటి లిపి 7వ వరుసలోనున్నది. ఈ కాలములోనే తెలుగు లిపి మిగిలిన దక్షిణ భారత, ఉత్తర భారత లిపులనుండి వేరుపడుట ప్రారంభమయింది. క్రీ. శ. 420-611 మధ్యకాలములో విష్ణుకుండినులు వినుకొండ రాజధానిగా పరిపాలించారు. === విష్ణుకుండిన శాసనములు === విష్ఱుకుండినుల కాలంనాటి 5వ శతాబ్ది తెలుగు శాసనం ‘తొలుచువాన్డ్రు’ను కీసరగుట్టలో పురావస్తుశాఖ గుర్తించింది(1987 పురావస్తుశాఖ నివేదిక). ఇంత స్పష్టంగా వాడుక తెలుగులో చెక్కిన శాసనమేదీ అంతకు ముందు లభించలేదు. ఇదే తెలుగులో మొదటి శాసనం. విష్ణుకుండినుల పరిపాలనాకాలములో భాషల వాడుకలో, వ్రాతలో పలుమార్పులు వచ్చాయి. ప్రాకృతము బదులు సంస్కృతము వాడుట ఎక్కువయ్యింది. అదేసమయములో రాయలసీమను పాలించిన రేనాటి చోళులు రాజశాసనములు తెలుగులో వ్రాయించారు. మనకు దొరికిన వారి మొదటి శాసనము క్రీ. శ. 573 నాటిది. తీరాంధ్రప్రాంతంలో దొరికిన క్రీ. శ. 633 నాటి శాసనము మొదటిది. అప్పటినుండి తెలుగు వాడకము బాగా ఎక్కువయింది. === పల్లవ నరసింహవర్మ శాసనము === శాతవాహనులకు సామంతులుగానున్న పల్లవులు మొదట పల్నాడులో స్వతంత్రులై పిమ్మట ఉత్తర తమిళదేశములోని కంచిలో స్థిరపడ్డారు. తొలుత దొరికిన శాసనములు తమిళములో ఉన్నా, పిమ్మట పల్లవులు సంస్కృతమును, భారవి, దండి లాంటి సంస్కృత కవులను ఆదరించారు. శాసనాలు "పల్లవ గ్రంథం" అనబడు లిపిలో వ్రాయించారు. 8వ వరుసలో ఈ లిపిని చూడవచ్చును. ఆధునిక తమిళ లిపి దీనినుండే పరిణామము చెందింది. == పరిణామము == [[దస్త్రం:Telugulipi evolution.jpg|thumb|right|తెలుగు లిపి పరిణామం మౌర్యుల కాలమునుండి రాయల యుగము దాకా]] భాషాపరంగా కన్నడ తమిళ భాషలు దక్షిణ ద్రావిడ కుటుంబానికి చెందినవి. కాని, చారిత్రకంగా ఆంధ్ర శాతవాహనులు, చాళుక్యులు, రాష్ట్రకూటులు ఆంధ్ర కర్నాట దేశాలను పాలించడంవల్ల తెలుగు, కన్నడ భాషల లిపి ఉమ్మడిగా పరిణామము చెందింది. శాతవాహనుల కాలములోనే భట్టిప్రోలు లిపి కర్ణాట దేశానికి వ్యాప్తి చెందింది. ఆంధ్రదేశము, వేంగీ విషయము, కమ్మనాడు, పుంగనూరు వాస్తవ్యుడైన పంప అనే బ్రాహ్మణపండితుడు జైనమతావలంబియై వేములవాడను పాలించిన అరికేసరి అను చాళుక్య రాజు ఆశ్రయముపొంది విక్రమార్కవిజయము అనబడు తొలి కన్నడ గ్రంథము వ్రాశాడు. తెలుగు కన్నడ లిపులు ముడిపడి ఉండడానికి ఇలాంటి కారణాలు కొన్నిఉన్నాయి. వరుసలు 9, 10, 11 చాళుక్యుల కాలము (7, 10, 11వ శతాబ్దములు) నాటి లిపులను సూచిస్తునాయి. 10, 11 వరుసలలోని లిపిని వేంగీలిపి అనికూడ అంటారు. 12వ వరుసలో కాకతీయుల కాలమునాటి లిపిచూడవచ్చు. ఈ కాలములో తెలుగు భాష, సాహిత్యములు ప్రజ్వరిల్లాయి. 13, 14 వరుసలలో మహాకవి శ్రీనాథుని కాలము నాటి లిపి, చివరి వరుసలో విజయనగరకాలము నాటి తెలుగు-కన్నడ ఉమ్మడి లిపి చూడవచ్చు. అధునిక తెలుగు లిపికిది చివరి పరిణామదశ. బెంజమిన్ షుల్జ్ అను మతప్రచారకుని మూలముగ క్రైస్తవ సాహిత్యము జర్మనీ దేశమందు తెలుగులిపిలో ప్రచురించబడింది. బ్రౌను దొర తెలుగు పుస్తకముల ప్రచురణకు చాల కృషిచేశాడు. 20వ శతాబ్ది మధ్యలో తెలుగు గొలుసుకట్టు పద్ధతిలో (ఆంగ్లమువలె) కూడా వ్రాయబడింది. కాని అది ప్రాచుర్యము చెందలేదు. [[దస్త్రం:1747-christian writing-telugu.jpg|thumb|250px|right|1747 నాటి క్రైస్తవ రచన]] [[దస్త్రం:1817-telugu grammar-william brown.jpg|thumb|250px|right|1817లో బ్రౌను దొర వెలువరచిన తెలుగు పుస్తకం]]{{Clear}} == మూలాలు == {{మూలాలజాబితా}} == వనరులు == * ఇవల్యూషన్ ఆఫ్ తెలుగు కారక్టర్ గ్రాఫ్స్: https://web.archive.org/web/20090923234606/http://www.engr.mun.ca/~adluri/telugu/language/script/script1d.html * [[తిరుమల రామచంద్ర]] (1916-1997). "మన లిపి పుట్టు పూర్వోత్తరాలు" * [[పంచాగ్నుల ఆదినారాయణ శాస్త్రి]] (1890-1951). "ఆంధ్ర లిపి పరిణామం" * [[ఏటుకూరు బలరామమూర్తి]], 1953, "ఆంధ్ర సంక్షిప్త చరిత్ర," ప్రచురణ: విశాలాంధ్ర. *1971 భారతి మాస పత్రిక- వ్యాసము -తెలుగు లిపి-వ్యాస కర్త-నిడదవోలు వేంకటరావు. == బయటి లింకులు == * [http://www.engr.mun.ca/~adluri/telugu/ Useful and authenticated information about Telugu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100412204033/http://www.engr.mun.ca/~adluri/telugu/ |date=2010-04-12 }} * [http://www.sydneytelugu.com '''Telugu Association Inc. Sydney Australia.''' Celebration of Telugu Culture in Sydney ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140907162603/http://www.sydneytelugu.com/ |date=2014-09-07 }} * [http://www.omniglot.com/writing/telugu.htm Omniglot - Telugu script] * [http://www.proel.org/alfabetos/telugu.html PROEL - Telugu script compared with other Dravidian scripts] * [http://www.vignanam.com Vignanam - Learn Something Today] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210116184525/http://vignanam.com/ |date=2021-01-16 }} [[వర్గం:తెలుగు భాష]] [[వర్గం:లిపులు]] 1gwi3to4cg5pltt45llhf9nt1fxkfnx 0 2610 4955519 4840613 2026-09-09T19:41:16Z ~2026-48928-90 154007 /* */ please refer https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.492613/page/n138/mode/1up 4955519 wikitext text/x-wiki {{సమాచారపెట్టె వ్యక్తి | name = బూర్గుల రామకృష్ణారావు | residence =[[మహబూబ్ నగర్ జిల్లా]], [[తలకొండ పల్లి]] మండలం, [[పడకల్]] గ్రామం | other_names =బూర్గుల రామకృష్ణారావు | image =Burgula Ramakrishna Rao, 1952.jpg | imagesize = 200px | caption = బూర్గుల రామకృష్ణారావు | birth_name = | birth_date = [[మార్చి 13]], [[1899]] | birth_place = [[మహబూబ్ నగర్ జిల్లా]], [[తలకొండ పల్లి]] మండలం, [[పడకల్]] గ్రామం | native_place = | death_date = [[సెప్టెంబర్ 14]], [[1967]] | death_place = | death_cause = గుండెపోటు | known = స్వాతంత్ర్య సమర యోధుడు,కవి,రచయిత | occupation = మొదటి హైదరాబాద్ రాష్ట్రముఖ్యమంత్రి([[1952]])<br />కేరళ గవర్నర్<br />ఉత్తరప్రదేశ్ గవర్నర్<br />బహుభాషావేత్త<br />స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు<br />రచయిత<br />న్యాయవాది | title = ''డాక్టర్ ఆఫ్ లిటరేచర్''<br />''డాక్టర్ ఆఫ్ లాస్'' | salary = | term = | predecessor = | successor = | party = | boards = | religion = | wife = | spouse= | partner = | children = | father = నరసింగరావు, | mother = రంగనాయకమ్మ | website = | footnotes = | employer = | height = | weight = | signature =Burgula signature.jpg‎ }} '''బూర్గుల రామకృష్ణారావు''' ([[మార్చి 13]], [[1899]] - [[సెప్టెంబర్ 14]], [[1967]]) బహుభాషావేత్త, స్వాతంత్ర్యోద్యమ నాయకుడు, రచయిత, న్యాయవాది. [[హైదరాబాదు]] రాష్ట్రానికి తొలి ఎన్నికైన ముఖ్యమంత్రి. రెండు రాష్ట్రాలకు గవర్నరుగా కూడా పనిచేసాడు.<ref>తెలుగు వెలుగులు పుస్తకం, అమరావతి పబ్లికేషన్సు</ref> == జననం - విద్యాభ్యాసం == రామకృష్ణరావు [[1899]] [[మార్చి 13]] న నరసింగరావు, రంగనాయకమ్మ దంపతులకు [[కల్వకుర్తి]] దగ్గరలోని [[పడకల్]] గ్రామంలో జన్మించాడు. వీరి స్వగ్రామం [[బూర్గుల్|బూర్గుల]]; ఇంటి పేరు పుల్లం రాజు వారు. అయితే స్వగ్రామమైన బూర్గుల నామమే వీరి ప్రఖ్యాత గృహనామమైనది.నియోగి బ్రాహ్మణులలో గోలకొండ వ్యాపారుల తెగకు చెందినవారు. కౌండిన్యస గోత్రులు. ధర్మపంత్ స్కూలు (హైదరాబాద్) లో ప్రాథమిక విద్యను అభ్యసించాడు. 1915లో మెట్రిక్ పరీక్షలో ఉత్తీర్ణులయ్యాడు. [[పూణె]] లోని [[ఫెర్గూసన్ కళాశాల]]లో బీఏ (హానర్స్) డిగ్రీ చదివాడు. [[బొంబాయి విశ్వవిద్యాలయం]] నుంచి ఎల్‌ఎల్‌బీ (లా డిగ్రీ) పూర్తిచేసి, [[హైదరాబాద్‌]]లో న్యాయవాద వృత్తిని ప్రారంభించారు. బూర్గుల దగ్గర [[పివినరసింహారావు]] జూనియర్ లాయర్‌గా పనిచేశాడు. == రాజకీయ జీవితం == [[1924]]లో పెళ్ళి చేసుకున్నాడు. [[1923]]లో [[హైదరాబాదు]]<nowiki/>లో న్యాయవాద వృత్తి ప్రారంభించి అగ్రస్థాయికి చేరాడు. [[న్యాయవాది]]గా ఉంటూనే, రాజకీయాల్లో పాల్గొనడం జరిగింది. [[ఆంధ్రోద్యమం]], [[గ్రంథాలయోద్యమం]], [[భూదానోద్యమం]] మొదలైన వాటిలో పాల్గొన్నాడు. [[మాడపాటి హనుమంతరావు]], [[సురవరం ప్రతాపరెడ్డి]] మొదలైన వారితో కలిసి పనిచేసాడు. [[శ్రీకృష్ణదేవరాయాంధ్ర భాషానిలయం]]కు అధ్యక్షుడిగా, కార్యదర్శిగా పనిచేసాడు. [[హైదరాబాదు]] రాష్ట్ర కాంగ్రెసు వ్యవస్థాపకుల్లో బూర్గుల ప్రముఖుడు. పార్టీ తరపున ఆయన అనేక కార్యక్రమాలకు నేతృత్వం వహించాడు. [[1931]]లో [[నల్గొండ]] జిల్లా [[దేవరకొండ]]లో జరిగిన [[రెండవ ఆంధ్రమహాసభ]]కు బూర్గుల అధ్యక్షత వహించాడు. శాసనోల్లంఘన ఉద్యమంలోను, [[క్విట్ ఇండియా ఉద్యమం]]లోను పాల్గొని కారాగారవాసం అనుభవించాడు. [[1948]]లో [[పోలీసు చర్య]] తరువాత [[హైదరాబాదు రాష్ట్రం ఏర్పాటు]] అయి, [[వెల్లోడి]] [[ముఖ్యమంత్రి]]<nowiki/>గా సైనిక ప్రభుత్వం ఏర్పడినపుడు, ఆయన రెవెన్యూ, విద్యాశాఖల మంత్రి అయ్యాడు. రెవెన్యూ మంత్రిగా వినోబాభావే ప్రారంభించిన భూదానోద్యమానికి చట్టబద్దత కల్పించాడు.<ref>భారత స్వాతంత్ర్య సంగ్రామంలో తెలుగుయోధులు, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ఫ్రీడం ఫైటర్స్ కల్చరల్ సిసైటి ప్రచురణ, ప్రథమ ముద్రణ 2006, పేజీ 222</ref> [[1952]]లో మొదటిసారి [[హైదరాబాదు రాష్ట్రం|హైదరాబాదు రాష్ట్రానికి]] ఎన్నికలు జరిగిపుడు, మహబూబ్‌నగర్ జిల్లాలోని షాద్‌నగర్ నియోజకవర్గం నుంచి హైదరాబాద్ శాసనసభకు ఎన్నికయ్యాడు. ఆ ఏర్పడిన ప్రజాప్రభుత్వంలో [[ముఖ్యమంత్రి]] అయ్యాడు.<ref name="బూర్గుల మంత్రివర్గం, సంస్కరణలు">{{cite news|last1=నమస్తే తెలంగాణ|title=బూర్గుల మంత్రివర్గం, సంస్కరణలు|url=https://www.ntnews.com/m/Nipuna-Education/%E0%B0%AC%E0%B1%82%E0%B0%B0%E0%B1%8D%E0%B0%97%E0%B1%81%E0%B0%B2-%E0%B0%AE%E0%B0%82%E0%B0%A4%E0%B1%8D%E0%B0%B0%E0%B0%BF%E0%B0%B5%E0%B0%B0%E0%B1%8D%E0%B0%97%E0%B0%82-%E0%B0%B8%E0%B0%82%E0%B0%B8%E0%B1%8D%E0%B0%95%E0%B0%B0%E0%B0%A3%E0%B0%B2%E0%B1%81-15-2-477509.aspx|accessdate=15 June 2017}}</ref> పూర్తి మెజారిటీ లేకున్ననూ, [[బూర్గుల రామకృష్ణారావు మంత్రివర్గం|మంత్రివర్గంలో]] సంపూర్ణ సహకారం లేకున్ననూ, పరిపాలన దక్షుడైన ముఖ్యమంత్రిగా పేరుగాంచాడు.<ref>ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాజకీయ చరిత్ర, జి.వెంకటరామారావు రచన, ప్రథమ ముద్రణ 2000, పేజీ 56</ref> [[1956]]లో హైదరాబాదు రాష్ట్రంలోని తెలుగు మాట్లాడే ప్రాంతాలను విడదీసి, కోస్తా, రాయలసీమ లతో కలిపి [[ఆంధ్ర ప్రదేశ్‌ అవతరణ|ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ఏర్పాటు]] అయినపుడు, కొత్త రాష్ట్రానికి [[నీలం సంజీవరెడ్డి]] ముఖ్యమంత్రి అయ్యాడు. బూర్గుల, [[కేరళ]] రాష్ట్రానికి [[గవర్నరు]]గా వెళ్ళాడు. [[1960]] వరకు కేరళ గవర్నరుగా పనిచేసి, తరువాత [[1962]] వరకు [[ఉత్తర ప్రదేశ్]] గవర్నరుగా పనిచేసాడు. [[File:Burgula Ramakrishna Rao 2000 stamp of India.jpg|right|thumb|150px|తపాలాశాఖ 2000లో విడుదల చేసిన తపాలాబిళ్ళ]] [[1948]] జనవరిలో ప్రభుత్వ ఏజెంట్ జనరల్‌గా [[హైదరాబాద్]] వచ్చిన కె.యం. మున్షీని నిజాం ఆజ్ఞలకు విరుద్ధంగా అందరికన్నా ముందే సందర్శించి పాలకుల ఆగ్రహానికి గురయ్యారు. ఆ [[సంవత్సరం]]<nowiki/>లోనే [[హైదరాబాద్ రాష్ట్ర కాంగ్రెస్|హైదరాబాద్ స్టేట్ కాంగ్రెస్]] నాయకుడై ప్రజా ఉద్యమానికి సారథ్యం వహించాడు. హైదరాబాద్ సంస్థానం [[భారతదేశం]]<nowiki/>లో విలీనం కావడానికి కృషి సల్పిన తీరు విశేషమైనది. రాజకీయ రంగంలోనే కాకుండా సాంఘిక సాంస్కృతిక రంగాల్లో వీరు చేపట్టిన సేవ ప్రత్యేకమైనది. ఖాదీ బోర్డు విచారణ సంఘం, [[మధ్యప్రదేశ్]] విషయ పరిశీలన సంఘం, ఆంధ్రప్రదేశ్ భారత్ సేవక సమాజం అధ్యక్షులుగా ఉన్నాడు. చరిత్ర, శాస్త్ర విజ్ఞానాల తెలుగు [[ఉర్దూ అకాడమీ]], భారతీయ విద్యాభవన్, ప్రశాంతి విద్వత్ పరిషత్ అధ్యక్షులుగా గొప్ప సాంస్కృతిక సేవలందించాడు. క్లాసికల్ లాంగ్వేజి కమిషన్ సభ్యులుగా, [[దక్షిణ భారత హిందీ ప్రచార సభ]], [[సంస్కృత పరిషత్‌]]ల ఉపాధ్యక్షులుగా భాషా సేవలు అందించాడు. == సాహితీ వ్యాసంగం == బూర్గుల బహుభాషావేత్త, సాహితీవేత్త. తెలుగు, హిందీ, ఇంగ్లిష్, కన్నడ, మరాఠీ, ఉర్దూ, పారశీక, సంస్కృత భాషల్లో బూర్గులకు ప్రావీణ్యం ఉంది. మహారాష్ట్రలో చదివే రోజుల్లోనే ఆంగ్లంలో కవితలు రాసేవాడు. పారశీక వాజ్మయ చరిత్ర ఆయన రచనలలో పేరు పొందినది. జగన్నాథ పండితరాయల [[లహరీపంచకము]]ను, [[ఆది శంకరాచార్య|శంకరాచార్యుల]] [[సౌందర్యలహరి]], [[కనకధారా స్తోత్రం|కనకధారారాస్తవము]]ను [[తెలుగు]]లోకి అనువదించాడు. కృష్ణ శతకం, [[సంస్కృతము|సంస్కృతం]]<nowiki/>లో శ్రీ [[వెంకటేశ్వర సుప్రభాతం]], [[శారదాస్తుతి]], [[గౌరీస్తుతి]], [[వాణీస్తుతి]], [[లక్ష్మీస్తుతి]], [[శ్రీకృష్ణాష్టకం]], రెడ్డి రాజుల కాలం-మత సంస్కృతులు (పరిశోధనా వ్యాసం) మొదలైనవి ఆయన ఇతర రచనలు. ఈయన రచించిన వ్యాసాలు 'సారస్వత వ్యాస ముక్తావళి' పేరుతో అచ్చయింది. పండిత రాజ పంచామృతం, [[కృష్ణశతకం]], [[వేంకటేశ్వర సుప్రభాతం]], నర్మద్‌గీతాలు, పుష్పాంజలి, తొలిచుక్క (కవితలు), నివేదన (కవితలు), పారశీక వాఙ్మయ చరిత్ర మొదలైన గ్రంథాలు వెలువరించడమే కాకుండా ఎన్నో కావ్యాలకు పీఠికలు రాశాడు. అనువాద రచనలు కూడా చేశాడు. [[వానమామలై]], [[కాళోజీ]], [[దాశరథి కృష్ణమాచార్య|దాశరథి]], [[నారాయణరెడ్డి]] ప్రోత్సాహంతో 'తెలంగాణ రచయితల సంఘం' ఏర్పాటు చేసి సాహితీలోక ప్రసిద్ధుడయ్యాడు. == పురస్కారాలు == * [[1953]]లో [[ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం]] అయనకు ''డాక్టర్ ఆఫ్ లిటరేచర్'' గౌరవపట్టాను ప్రదానం చేసింది. * [[1956]]లో [[ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం]] ''డాక్టర్ ఆఫ్ లాస్'' అనే పట్టాను ఇచ్చింది. == మరణం == బూర్గుల [[1967]], [[సెప్టెంబర్ 14]] న గుండెపోటుతో మరణించాడు.<ref name="మా ప్రథమ ప్రజా ముఖ్యమంత్రి">{{cite web|last1=తెలంగాణ మ్యాగజైన్|title=మా ప్రథమ ప్రజా ముఖ్యమంత్రి|url=http://magazine.telangana.gov.in/%E0%B0%AE%E0%B0%BE-%E0%B0%AA%E0%B1%8D%E0%B0%B0%E0%B0%A5%E0%B0%AE-%E0%B0%AA%E0%B1%8D%E0%B0%B0%E0%B0%9C%E0%B0%BE-%E0%B0%AE%E0%B1%81%E0%B0%96%E0%B1%8D%E0%B0%AF%E0%B0%AE%E0%B0%82%E0%B0%A4%E0%B1%8D/|website=magazine.telangana.gov.in|accessdate=14 June 2017}}</ref> == మూలాలు, వనరులు == {{మూలాలజాబితా}} {{క్రమము| ముందరి=[[ఎం కె వెల్లోడి]]| జాబితా=[[ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రులు|హైదరాబాదు రాష్ట్రం ముఖ్యమంత్రి]]'''<br />06/03/1952—31/10/1956| తరువాతి=[[నీలం సంజీవరెడ్డి]] ఆంధ్ర ప్రదేశ్ }} {{మహబూబ్ నగర్ జిల్లాకు సంబంధించిన విషయాలు|state=collapsed}} {{షాద్‌నగర్ అసెంబ్లీ నియోజకవర్గం}} {{నాగర్‌కర్నూల్ జిల్లా కవులు}} {{తెలంగాణ సాహిత్యం}} {{Authority control}} [[వర్గం:1899 జననాలు]] [[వర్గం:1967 మరణాలు]] [[వర్గం:తెలుగువారిలో స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు]] [[వర్గం:హైదరాబాదు రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రులు]] [[వర్గం:కేరళ గవర్నర్లు]] [[వర్గం:ఉత్తర ప్రదేశ్ గవర్నర్లు]] [[వర్గం:రంగారెడ్డి జిల్లా గ్రంథాలయోద్యమ నేతలు]] [[వర్గం:నిజాం కళాశాల పూర్వవిద్యార్ధులు]] [[వర్గం:రంగారెడ్డి జిల్లా స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు]] [[వర్గం:పెద్దమనుషుల ఒప్పందంలో పాలుపంచుకున్న తెలంగాణ వ్యక్తులు]] [[వర్గం:రంగారెడ్డి జిల్లా నుండి ఎన్నికైన హైదరాబాదు రాష్ట్ర శాసన సభ్యులు]] [[వర్గం:రంగారెడ్డి జిల్లాకు చెందిన గవర్నర్లు]] [[వర్గం:రంగారెడ్డి జిల్లాకు చెందిన రాజ్యసభ సభ్యులు]] [[వర్గం:రంగారెడ్డి జిల్లా రచయితలు]] [[వర్గం:రంగారెడ్డి జిల్లా న్యాయవాదులు]] [[వర్గం:భారత తపాలా బిళ్ళపై ఉన్న ప్రముఖులు]] [[వర్గం:తెలుగు గ్రంధాలయ ప్రముఖులు]] t7rtl52vk9qeo4kssmhc56i9h4rdri9 4955521 4955519 2026-09-09T19:45:13Z ~2026-48928-90 154007 /* మూలాలు, వనరులు */ బహుముఖ ప్రజ్ఞాశాలి బూర్గుల 4955521 wikitext text/x-wiki {{సమాచారపెట్టె వ్యక్తి | name = బూర్గుల రామకృష్ణారావు | residence =[[మహబూబ్ నగర్ జిల్లా]], [[తలకొండ పల్లి]] మండలం, [[పడకల్]] గ్రామం | other_names =బూర్గుల రామకృష్ణారావు | image =Burgula Ramakrishna Rao, 1952.jpg | imagesize = 200px | caption = బూర్గుల రామకృష్ణారావు | birth_name = | birth_date = [[మార్చి 13]], [[1899]] | birth_place = [[మహబూబ్ నగర్ జిల్లా]], [[తలకొండ పల్లి]] మండలం, [[పడకల్]] గ్రామం | native_place = | death_date = [[సెప్టెంబర్ 14]], [[1967]] | death_place = | death_cause = గుండెపోటు | known = స్వాతంత్ర్య సమర యోధుడు,కవి,రచయిత | occupation = మొదటి హైదరాబాద్ రాష్ట్రముఖ్యమంత్రి([[1952]])<br />కేరళ గవర్నర్<br />ఉత్తరప్రదేశ్ గవర్నర్<br />బహుభాషావేత్త<br />స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు<br />రచయిత<br />న్యాయవాది | title = ''డాక్టర్ ఆఫ్ లిటరేచర్''<br />''డాక్టర్ ఆఫ్ లాస్'' | salary = | term = | predecessor = | successor = | party = | boards = | religion = | wife = | spouse= | partner = | children = | father = నరసింగరావు, | mother = రంగనాయకమ్మ | website = | footnotes = | employer = | height = | weight = | signature =Burgula signature.jpg‎ }} '''బూర్గుల రామకృష్ణారావు''' ([[మార్చి 13]], [[1899]] - [[సెప్టెంబర్ 14]], [[1967]]) బహుభాషావేత్త, స్వాతంత్ర్యోద్యమ నాయకుడు, రచయిత, న్యాయవాది. [[హైదరాబాదు]] రాష్ట్రానికి తొలి ఎన్నికైన ముఖ్యమంత్రి. రెండు రాష్ట్రాలకు గవర్నరుగా కూడా పనిచేసాడు.<ref>తెలుగు వెలుగులు పుస్తకం, అమరావతి పబ్లికేషన్సు</ref> == జననం - విద్యాభ్యాసం == రామకృష్ణరావు [[1899]] [[మార్చి 13]] న నరసింగరావు, రంగనాయకమ్మ దంపతులకు [[కల్వకుర్తి]] దగ్గరలోని [[పడకల్]] గ్రామంలో జన్మించాడు. వీరి స్వగ్రామం [[బూర్గుల్|బూర్గుల]]; ఇంటి పేరు పుల్లం రాజు వారు. అయితే స్వగ్రామమైన బూర్గుల నామమే వీరి ప్రఖ్యాత గృహనామమైనది.నియోగి బ్రాహ్మణులలో గోలకొండ వ్యాపారుల తెగకు చెందినవారు. కౌండిన్యస గోత్రులు. ధర్మపంత్ స్కూలు (హైదరాబాద్) లో ప్రాథమిక విద్యను అభ్యసించాడు. 1915లో మెట్రిక్ పరీక్షలో ఉత్తీర్ణులయ్యాడు. [[పూణె]] లోని [[ఫెర్గూసన్ కళాశాల]]లో బీఏ (హానర్స్) డిగ్రీ చదివాడు. [[బొంబాయి విశ్వవిద్యాలయం]] నుంచి ఎల్‌ఎల్‌బీ (లా డిగ్రీ) పూర్తిచేసి, [[హైదరాబాద్‌]]లో న్యాయవాద వృత్తిని ప్రారంభించారు. బూర్గుల దగ్గర [[పివినరసింహారావు]] జూనియర్ లాయర్‌గా పనిచేశాడు. == రాజకీయ జీవితం == [[1924]]లో పెళ్ళి చేసుకున్నాడు. [[1923]]లో [[హైదరాబాదు]]<nowiki/>లో న్యాయవాద వృత్తి ప్రారంభించి అగ్రస్థాయికి చేరాడు. [[న్యాయవాది]]గా ఉంటూనే, రాజకీయాల్లో పాల్గొనడం జరిగింది. [[ఆంధ్రోద్యమం]], [[గ్రంథాలయోద్యమం]], [[భూదానోద్యమం]] మొదలైన వాటిలో పాల్గొన్నాడు. [[మాడపాటి హనుమంతరావు]], [[సురవరం ప్రతాపరెడ్డి]] మొదలైన వారితో కలిసి పనిచేసాడు. [[శ్రీకృష్ణదేవరాయాంధ్ర భాషానిలయం]]కు అధ్యక్షుడిగా, కార్యదర్శిగా పనిచేసాడు. [[హైదరాబాదు]] రాష్ట్ర కాంగ్రెసు వ్యవస్థాపకుల్లో బూర్గుల ప్రముఖుడు. పార్టీ తరపున ఆయన అనేక కార్యక్రమాలకు నేతృత్వం వహించాడు. [[1931]]లో [[నల్గొండ]] జిల్లా [[దేవరకొండ]]లో జరిగిన [[రెండవ ఆంధ్రమహాసభ]]కు బూర్గుల అధ్యక్షత వహించాడు. శాసనోల్లంఘన ఉద్యమంలోను, [[క్విట్ ఇండియా ఉద్యమం]]లోను పాల్గొని కారాగారవాసం అనుభవించాడు. [[1948]]లో [[పోలీసు చర్య]] తరువాత [[హైదరాబాదు రాష్ట్రం ఏర్పాటు]] అయి, [[వెల్లోడి]] [[ముఖ్యమంత్రి]]<nowiki/>గా సైనిక ప్రభుత్వం ఏర్పడినపుడు, ఆయన రెవెన్యూ, విద్యాశాఖల మంత్రి అయ్యాడు. రెవెన్యూ మంత్రిగా వినోబాభావే ప్రారంభించిన భూదానోద్యమానికి చట్టబద్దత కల్పించాడు.<ref>భారత స్వాతంత్ర్య సంగ్రామంలో తెలుగుయోధులు, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ఫ్రీడం ఫైటర్స్ కల్చరల్ సిసైటి ప్రచురణ, ప్రథమ ముద్రణ 2006, పేజీ 222</ref> [[1952]]లో మొదటిసారి [[హైదరాబాదు రాష్ట్రం|హైదరాబాదు రాష్ట్రానికి]] ఎన్నికలు జరిగిపుడు, మహబూబ్‌నగర్ జిల్లాలోని షాద్‌నగర్ నియోజకవర్గం నుంచి హైదరాబాద్ శాసనసభకు ఎన్నికయ్యాడు. ఆ ఏర్పడిన ప్రజాప్రభుత్వంలో [[ముఖ్యమంత్రి]] అయ్యాడు.<ref name="బూర్గుల మంత్రివర్గం, సంస్కరణలు">{{cite news|last1=నమస్తే తెలంగాణ|title=బూర్గుల మంత్రివర్గం, సంస్కరణలు|url=https://www.ntnews.com/m/Nipuna-Education/%E0%B0%AC%E0%B1%82%E0%B0%B0%E0%B1%8D%E0%B0%97%E0%B1%81%E0%B0%B2-%E0%B0%AE%E0%B0%82%E0%B0%A4%E0%B1%8D%E0%B0%B0%E0%B0%BF%E0%B0%B5%E0%B0%B0%E0%B1%8D%E0%B0%97%E0%B0%82-%E0%B0%B8%E0%B0%82%E0%B0%B8%E0%B1%8D%E0%B0%95%E0%B0%B0%E0%B0%A3%E0%B0%B2%E0%B1%81-15-2-477509.aspx|accessdate=15 June 2017}}</ref> పూర్తి మెజారిటీ లేకున్ననూ, [[బూర్గుల రామకృష్ణారావు మంత్రివర్గం|మంత్రివర్గంలో]] సంపూర్ణ సహకారం లేకున్ననూ, పరిపాలన దక్షుడైన ముఖ్యమంత్రిగా పేరుగాంచాడు.<ref>ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాజకీయ చరిత్ర, జి.వెంకటరామారావు రచన, ప్రథమ ముద్రణ 2000, పేజీ 56</ref> [[1956]]లో హైదరాబాదు రాష్ట్రంలోని తెలుగు మాట్లాడే ప్రాంతాలను విడదీసి, కోస్తా, రాయలసీమ లతో కలిపి [[ఆంధ్ర ప్రదేశ్‌ అవతరణ|ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ఏర్పాటు]] అయినపుడు, కొత్త రాష్ట్రానికి [[నీలం సంజీవరెడ్డి]] ముఖ్యమంత్రి అయ్యాడు. బూర్గుల, [[కేరళ]] రాష్ట్రానికి [[గవర్నరు]]గా వెళ్ళాడు. [[1960]] వరకు కేరళ గవర్నరుగా పనిచేసి, తరువాత [[1962]] వరకు [[ఉత్తర ప్రదేశ్]] గవర్నరుగా పనిచేసాడు. [[File:Burgula Ramakrishna Rao 2000 stamp of India.jpg|right|thumb|150px|తపాలాశాఖ 2000లో విడుదల చేసిన తపాలాబిళ్ళ]] [[1948]] జనవరిలో ప్రభుత్వ ఏజెంట్ జనరల్‌గా [[హైదరాబాద్]] వచ్చిన కె.యం. మున్షీని నిజాం ఆజ్ఞలకు విరుద్ధంగా అందరికన్నా ముందే సందర్శించి పాలకుల ఆగ్రహానికి గురయ్యారు. ఆ [[సంవత్సరం]]<nowiki/>లోనే [[హైదరాబాద్ రాష్ట్ర కాంగ్రెస్|హైదరాబాద్ స్టేట్ కాంగ్రెస్]] నాయకుడై ప్రజా ఉద్యమానికి సారథ్యం వహించాడు. హైదరాబాద్ సంస్థానం [[భారతదేశం]]<nowiki/>లో విలీనం కావడానికి కృషి సల్పిన తీరు విశేషమైనది. రాజకీయ రంగంలోనే కాకుండా సాంఘిక సాంస్కృతిక రంగాల్లో వీరు చేపట్టిన సేవ ప్రత్యేకమైనది. ఖాదీ బోర్డు విచారణ సంఘం, [[మధ్యప్రదేశ్]] విషయ పరిశీలన సంఘం, ఆంధ్రప్రదేశ్ భారత్ సేవక సమాజం అధ్యక్షులుగా ఉన్నాడు. చరిత్ర, శాస్త్ర విజ్ఞానాల తెలుగు [[ఉర్దూ అకాడమీ]], భారతీయ విద్యాభవన్, ప్రశాంతి విద్వత్ పరిషత్ అధ్యక్షులుగా గొప్ప సాంస్కృతిక సేవలందించాడు. క్లాసికల్ లాంగ్వేజి కమిషన్ సభ్యులుగా, [[దక్షిణ భారత హిందీ ప్రచార సభ]], [[సంస్కృత పరిషత్‌]]ల ఉపాధ్యక్షులుగా భాషా సేవలు అందించాడు. == సాహితీ వ్యాసంగం == బూర్గుల బహుభాషావేత్త, సాహితీవేత్త. తెలుగు, హిందీ, ఇంగ్లిష్, కన్నడ, మరాఠీ, ఉర్దూ, పారశీక, సంస్కృత భాషల్లో బూర్గులకు ప్రావీణ్యం ఉంది. మహారాష్ట్రలో చదివే రోజుల్లోనే ఆంగ్లంలో కవితలు రాసేవాడు. పారశీక వాజ్మయ చరిత్ర ఆయన రచనలలో పేరు పొందినది. జగన్నాథ పండితరాయల [[లహరీపంచకము]]ను, [[ఆది శంకరాచార్య|శంకరాచార్యుల]] [[సౌందర్యలహరి]], [[కనకధారా స్తోత్రం|కనకధారారాస్తవము]]ను [[తెలుగు]]లోకి అనువదించాడు. కృష్ణ శతకం, [[సంస్కృతము|సంస్కృతం]]<nowiki/>లో శ్రీ [[వెంకటేశ్వర సుప్రభాతం]], [[శారదాస్తుతి]], [[గౌరీస్తుతి]], [[వాణీస్తుతి]], [[లక్ష్మీస్తుతి]], [[శ్రీకృష్ణాష్టకం]], రెడ్డి రాజుల కాలం-మత సంస్కృతులు (పరిశోధనా వ్యాసం) మొదలైనవి ఆయన ఇతర రచనలు. ఈయన రచించిన వ్యాసాలు 'సారస్వత వ్యాస ముక్తావళి' పేరుతో అచ్చయింది. పండిత రాజ పంచామృతం, [[కృష్ణశతకం]], [[వేంకటేశ్వర సుప్రభాతం]], నర్మద్‌గీతాలు, పుష్పాంజలి, తొలిచుక్క (కవితలు), నివేదన (కవితలు), పారశీక వాఙ్మయ చరిత్ర మొదలైన గ్రంథాలు వెలువరించడమే కాకుండా ఎన్నో కావ్యాలకు పీఠికలు రాశాడు. అనువాద రచనలు కూడా చేశాడు. [[వానమామలై]], [[కాళోజీ]], [[దాశరథి కృష్ణమాచార్య|దాశరథి]], [[నారాయణరెడ్డి]] ప్రోత్సాహంతో 'తెలంగాణ రచయితల సంఘం' ఏర్పాటు చేసి సాహితీలోక ప్రసిద్ధుడయ్యాడు. == పురస్కారాలు == * [[1953]]లో [[ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం]] అయనకు ''డాక్టర్ ఆఫ్ లిటరేచర్'' గౌరవపట్టాను ప్రదానం చేసింది. * [[1956]]లో [[ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం]] ''డాక్టర్ ఆఫ్ లాస్'' అనే పట్టాను ఇచ్చింది. == మరణం == బూర్గుల [[1967]], [[సెప్టెంబర్ 14]] న గుండెపోటుతో మరణించాడు.<ref name="మా ప్రథమ ప్రజా ముఖ్యమంత్రి">{{cite web|last1=బహుముఖ ప్రజ్ఞాశాలి బూర్గుల|title=బహుముఖ ప్రజ్ఞాశాలి బూర్గుల|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.492613/page/n138/mode/1up|website=|accessdate=|first=D ramalingam}}</ref> == మూలాలు, వనరులు == {{మూలాలజాబితా}} {{క్రమము| ముందరి=[[ఎం కె వెల్లోడి]]| జాబితా=[[ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రులు|హైదరాబాదు రాష్ట్రం ముఖ్యమంత్రి]]'''<br />06/03/1952—31/10/1956| తరువాతి=[[నీలం సంజీవరెడ్డి]] ఆంధ్ర ప్రదేశ్ }} {{మహబూబ్ నగర్ జిల్లాకు సంబంధించిన విషయాలు|state=collapsed}} {{షాద్‌నగర్ అసెంబ్లీ నియోజకవర్గం}} {{నాగర్‌కర్నూల్ జిల్లా కవులు}} {{తెలంగాణ సాహిత్యం}} {{Authority control}} [[వర్గం:1899 జననాలు]] [[వర్గం:1967 మరణాలు]] [[వర్గం:తెలుగువారిలో స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు]] [[వర్గం:హైదరాబాదు రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రులు]] [[వర్గం:కేరళ గవర్నర్లు]] [[వర్గం:ఉత్తర ప్రదేశ్ గవర్నర్లు]] [[వర్గం:రంగారెడ్డి జిల్లా గ్రంథాలయోద్యమ నేతలు]] [[వర్గం:నిజాం కళాశాల పూర్వవిద్యార్ధులు]] [[వర్గం:రంగారెడ్డి జిల్లా స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు]] [[వర్గం:పెద్దమనుషుల ఒప్పందంలో పాలుపంచుకున్న తెలంగాణ వ్యక్తులు]] [[వర్గం:రంగారెడ్డి జిల్లా నుండి ఎన్నికైన హైదరాబాదు రాష్ట్ర శాసన సభ్యులు]] [[వర్గం:రంగారెడ్డి జిల్లాకు చెందిన గవర్నర్లు]] [[వర్గం:రంగారెడ్డి జిల్లాకు చెందిన రాజ్యసభ సభ్యులు]] [[వర్గం:రంగారెడ్డి జిల్లా రచయితలు]] [[వర్గం:రంగారెడ్డి జిల్లా న్యాయవాదులు]] [[వర్గం:భారత తపాలా బిళ్ళపై ఉన్న ప్రముఖులు]] [[వర్గం:తెలుగు గ్రంధాలయ ప్రముఖులు]] l6wkrvh4220h34xce1rq7zrjcmonxic 0 6122 4955531 4955020 2026-09-10T00:26:11Z InternetArchiveBot 88395 2 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4955531 wikitext text/x-wiki {{Good article}} {{Infobox person | name = సావిత్రి | image = Savitri 2011 stamp of India (cropped).jpg | caption = 2011 భారత తపాలా బిళ్ళపై సావిత్రి చిత్రం | other_names = మహానటి సావిత్రి<br/>నడిగైయర్ తిలగం | birth_name = సావిత్రి | birth_date = {{birth date|df=yes|1935|12|06}} | birth_place = చిర్రావూరు, [[మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీ]], [[బ్రిటిష్ ఇండియా]]<br/>(ప్రస్తుత [[ఆంధ్రప్రదేశ్]], భారతదేశం) | death_date = {{death date and age|df=yes|1981|12|26|1934|12|06}} | death_place = [[చెన్నై|మద్రాసు]], [[తమిళనాడు]], భారతదేశం | occupation = {{hlist|[[నటన|నటి]]|[[నేపథ్య గాయకుడు|నేపథ్య గాయని]]|[[చలనచిత్ర నిర్మాణం|చలనచిత్ర రూపకర్త]]}} | years_active = 1951–1981 | works = [[సావిత్రి నటించిన సినిమాల జాబితా|పూర్తి జాబితా]] | spouse = {{marriage|[[జెమినీ గణేశన్]]|1952}} | children = 2 | awards = [[కళైమామణి|కలైమామణి]] }} '''నిస్సంకర సావిత్రి''' ('''సావిత్రి గణేశన్''' అని కూడా అంటారు; 1935 డిసెంబరు 6 - 1981 డిసెంబరు 26) ప్రధానంగా [[తెలుగు సినిమా|తెలుగు]], [[తమిళ సినిమా|తమిళ]] చిత్రాలలో నటించిన భారతీయ నటి, చిత్రనిర్మాత, దర్శకురాలు. ఆమెను [[భారతీయ సినిమా]] చరిత్రలో గొప్ప నటీమణులలో ఒకరిగా పరిగణిస్తారు. తెలుగులో ''మహానటి,''<ref>{{cite web|title=These are the qualities that made yesteryear actress Savitri a 'Mahanati'|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/did-you-know/these-are-the-qualities-that-made-yesteryear-actress-savitri-a-mahanati/articleshow/63987383.cms|website=The Times of India|accessdate=29 November 2021}}</ref> తమిళంలో ''నడిగైయర్ తిలగం (అందరు నటీమణుల గర్వకారణం)'' అనే బిరుదులతో ప్రజలు ఆమెను అభిమానంగా పిలిచేవారు. 1950లు, 1960లలో సావిత్రి దక్షిణ భారత సినిమాలలో అత్యధిక పారితోషికం అందుకున్న నటీమణులలో ఒకరు. ఆమెను “తెలుగు సినిమా రాణి”గా పరిగణిస్తారు.<ref>{{cite web|title=Mahanati Savitri: Remembering the late actress on her birth anniversary|url=https://m.economictimes.com/news/new-updates/mahanati-savitri-remembering-the-legend-on-her-85th-birth-anniversary/articleshow/96028562.cms|website=Economic Times|accessdate=28 November 2022}}</ref> మూడు దశాబ్దాలపాటు సాగిన తన సినీ జీవితంలో సావిత్రి 250కి పైగా చిత్రాలలో నటించింది. 1952లో వచ్చిన ''[[పెళ్ళి చేసి చూడు (1952 సినిమా)|పెళ్లి చేసి చూడు]]'' సినిమాలో ఆమెకు మొదటి ముఖ్యమైన పాత్ర లభించింది. తరువాత ఆమె, విమర్శకుల ప్రశంసలు, వాణిజ్య విజయాలు పొందిన అనేక చిత్రాలైన ''[[దేవదాసు (1953 సినిమా)|దేవదాసు]]'' (1953), ''[[మిస్సమ్మ (1955 సినిమా)|మిస్సమ్మ]]'' (1955), ''[[అర్ధాంగి (1955 సినిమా)|అర్ధాంగి]]'' (1955), [[దొంగ రాముడు (1955 సినిమా)|''దొంగ రాముడు'']] (1955), ''[[తోడికోడళ్ళు (1957 సినిమా)|తోడికోడళ్లు]]'' (1957), ''[[మాయాబజార్]]'' (1957), ''[[మాంగల్య బలం (1958 సినిమా)|మాంగల్య బలం]]'' (1959), ''[[ఆరాధన (1962 సినిమా)|ఆరాధన]]'' (1962), ''[[గుండమ్మ కథ]]'' (1962), ''[[నర్తనశాల]]'' (1963),<ref name=":2">[https://web.archive.org/web/20130424003536/http://ibnlive.in.com/photogallery/13200.html 100 Years of Indian Cinema: The 100 land mark Indian films of all time|Movies News Photos-IBNLive]</ref> ''[[డాక్టర్ చక్రవర్తి]]'' (1964), ''[[సుమంగళి (1965 సినిమా)|సుమంగళి]]'' (1965), ''[[దేవత (1965 సినిమా)|దేవత]]'' (1965) లలో నటించింది.<ref>{{cite web|title=Directorate of Film Festival|url=http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm6IIFAAward.aspx?PdfName=6IIFA.pdf|access-date=25 August 2012|publisher=Iffi.nic.in}}</ref> సావిత్రి, దానధర్మాలకూ ఉదార స్వభావానికీ ప్రసిద్ధి చెందింది. భారతీయ సినిమాకు ఆమె చేసిన కృషికి గుర్తింపుగా, 1999లో జరిగిన [[30వ భారత అంతర్జాతీయ చలన చిత్రోత్సవం|30వ భారత అంతర్జాతీయ చలనచిత్రోత్సవంలో]] ఆమెకు “ఎ మూన్ ఎమాంగ్ స్టార్స్" ఆనే గౌరవం లభించింది.<ref>{{Cite news|url=http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm30IIFAAward.aspx?PdfName=30IIFA.pdf|title=Savitri: A Moon Among Stars|last=Devipriya|date=January 1999|work=30th International Film Festival of India '99|access-date=23 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20130130012630/http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm30IIFAAward.aspx?PdfName=30IIFA.pdf|archive-date=30 January 2013|publisher=Directorate of Film Festivals|page=150}}</ref> ఆమె జీవితం, వృత్తి జీవితం ఆధారంగా తరువాత రూపొందిన జీవిత చరిత్ర చిత్రం ''[[మహానటి (2018 సినిమా)|మహానటి]]'' (2018), మెల్‌బోర్న్ భారతీయ చలనచిత్రోత్సవంలో “ఈక్వాలిటీ ఇన్ సినిమా అవార్డు”ను గెలుచుకుంది.<ref>{{Cite web|title=Mahanati: 100 glorious days of an undisputed classic! - in.com|url=https://www.in.com/entertainment/regional/mahanati-100-glorious-days-of-an-undisputed-classic-184535.htm|access-date=2026-09-08|website=in.com|language=en-US|archive-date=2018-11-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20181108224505/https://www.in.com/entertainment/regional/mahanati-100-glorious-days-of-an-undisputed-classic-184535.htm|url-status=dead}}</ref> == ప్రారంభ జీవితం == సావిత్రి 1934 డిసెంబరు 6 న{{efn|సావిత్రి జన్మతేదీని అనేక చోట్ల 1936 జనవరి 4 అని పొరపాటుగా నమోదు చేశారు. వి. ఆర్. మూర్తి, వి. సోమరాజులు తమ ''ఎ లెజెండరీ యాక్ట్రెస్: మహానటి సావిత్రి'' పుస్తకం కోసం విస్తృతంగా పరిశోధన చేసి ఆమె పుట్టినది 1935 డిసెంబరు 6 అని నిర్ధారించారు.|name=dob}} ప్రస్తుత [[ఆంధ్రప్రదేశ్]] లోని [[గుంటూరు జిల్లా]] [[చిర్రావూరు]]<nowiki/>లో ఒక తెలుగు కుటుంబంలో జన్మించింది.<ref name=":03">{{Cite web|last=Premchand|first=V. K.|date=25 December 2016|title=మసకబారని మహానటి|url=https://www.sakshi.com/news/family/savitri-death-anniversary-today-435229|access-date=6 December 2020|website=[[Sakshi (newspaper)|Sakshi]]|language=te}}</ref> ఆమె తల్లిదండ్రులు నిస్సంకర సుభద్రమ్మ, గురవయ్య; వీరు [[కాపు (కులం)|కాపు]] కులానికి చెందినవారు.<ref name=":022">{{Cite web|last=Premchand|first=V. K.|date=25 December 2016|title=మసకబారని మహానటి|url=https://www.sakshi.com/news/family/savitri-death-anniversary-today-435229|access-date=6 December 2020|website=[[Sakshi (newspaper)|Sakshi]]|language=te}}</ref><ref name=":52">M. L. Kantha Rao (July 1999), [https://shodhganga.inflibnet.ac.in/handle/10603/25437/ ''A Study of the Socio-Political Mobility of the Kapu Caste in Modern Andhra'']. [[University of Hyderabad]]. Chapter 6. p. 290. hdl:10603/25437</ref><ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/hyderabad/kapu-community-says-no-to-chandranna-samkshema-bhavan/articleshow/52383519.cms|title=Kapu community says no to 'Chandranna' samkshema bhavan|date=2016-05-22|work=The Times of India|access-date=2023-04-08|issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite web|date=2 February 2016|title=Election promises haunt Chandrababu Naidu|url=https://www.deccanchronicle.com/nation/current-affairs/020216/election-promises-haunt-chandrababu-naidu.html|access-date=14 May 2023|website=[[Deccan Chronicle]]}}</ref> ఆమెకు ఆరు నెలల వయసులోనే తండ్రి మరణించాడు. ఆ తర్వాత ఆమె తల్లి, సావిత్రిని, ఆమె అన్నయ్య మారుతిని తీసుకుని తన అక్క ఇంటికి వెళ్ళడానికి నిర్ణయించుకుంది. సావిత్రి పెదనాన్న అయిన కొమ్మారెడ్డి వెంకటరామయ్య చౌదరికి సంతానం లేకపోవడంతో సావిత్రి కుటుంబాన్ని చేరదీయాలని నిశ్చయించుకున్నాడు.<ref>{{Cite web|last=K|first=Janani|date=2018-05-16|title=Who was Savitri, the legend immortalised in Mahanati?|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/who-is-legendary-actress-savitri-nadigaiyar-thilagam-mahanati-1234385-2018-05-16|access-date=2026-09-06|website=India Today|language=en}}</ref> సావిత్రిలో నాట్య ప్రతిభ కనిపించడంతో, ఆమె పెదనాన్న కొమ్మారెడ్డి వెంకటరామయ్య ఆమెకు నాట్య శిక్షణ ఇప్పించాడు. ఆమె [[విజయవాడ]]లోని కస్తూరిబాయి మెమోరియల్ పాఠశాలలో చేరింది. పాఠశాలకు వెళ్ళే దారిలో నృత్య విద్యాలయం ఉండేది. రోజూ అక్కడి విద్యార్థులు నాట్యం చేయడం చూసి ప్రేరణ చెంది, ఆ నృత్యనిలయంలో చేరి శిష్ట్లా పూర్ణయ్య శాస్త్రి దగ్గర [[సంగీతము|సంగీతం]], శాస్త్రీయ నృత్యం నేర్చుకొంది. [[విజయవాడ]]<nowiki/>లో తన చిన్నతనంలోనే ప్రదర్శనలు ఇచ్చింది.<ref>https://www.gotelugu.com/</ref> 'రాధాకృష్ణ' నృత్యనాటికను ఆయనే స్వయంగా రాసి ప్రదర్శనలు ఇచ్చినప్పుడు అందులో సావిత్రి కృష్ణుడి పాత్ర పోషించింది. అలా వీరి తొలిప్రదర్శన విజయవాడలోనే రామమోహన్‌ గ్రంధాలయంలో మొదలై వరసగా రాజమండ్రి, కొత్తగూడెం, పాలకొల్లు వంటి పట్టణాల్లోకి విస్తరించింది. ప్రదర్శనలు జరిగిన ప్రతిచోటా సావిత్రికి ప్రశంసలు లభించేవి. నృత్యంతోబాటు సావిత్రి సంగీతం మీద కూడా దృష్టిపెట్టింది. వీణ నేర్చుకుంది. పదేళ్ళ వయసులో అరుణోదయ నాట్యమండలిలో చేరి దాదాపు ఒక సంవత్సరంపాటు నృత్య ప్రదర్శనలలో పాల్గొంది. ఈ నాట్యమండలిలోనే నటులు [[నందమూరి తారక రామారావు|ఎన్‌.టి.రామారావు]], [[కొంగర జగ్గయ్య|జగ్గయ్య]], [[కె.వి.ఎస్‌.శర్మ]] కూడా నటిస్తుండేవారు. తరువాత కొంతకాలానికి సావిత్రి పెదనాన్న 'నవభారత నాట్యమండలి' సంస్థను స్థాపించాడు. నృత్య దర్శకుడుగా [[కోట సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రి|కోట సుబ్రహ్మణ్య శాస్త్రి]] వ్యవహరిస్తూ ఆయనే ఈ సమాజానికి ఒక సంగీత ఆర్కెస్ట్రా బృందాన్ని సమకూర్చాడు. ఈ సంస్థ ద్వారా సావిత్రి అనేక చోట్ల ప్రదర్శనలు విజయవంతంగా ప్రదర్శించింది.<ref>{{Cite web|last=Bharat|first=E. T. V.|date=2020-12-06|title=ఆకాశవీధిలో అందాల జాబిలి...సావిత్రి|url=https://www.etvbharat.com/telugu/telangana/sitara/cinema/mahanati-savithri-remains-as-a-star-forever/na20201206054041440|access-date=2026-09-06|website=ETV Bharat News|language=te}}</ref> [[బుచ్చిబాబు (రచయిత)|బుచ్చిబాబు]] రాసిన ''ఆత్మవంచన'' అనే [[నాటకం]]లో కూడా నటించింది.<ref>{{cite book|title=1966-97లో విడుదలైన చిత్రాలు|last1=మద్రాసు ఫిలిం డైరీ|publisher=గోటేటి బుక్స్|edition=కళా ప్రింటర్స్|page=110}}</ref> సావిత్రి అనేక నాటకాలలో నటించింది. ఆమె కళ్ళలో పలికించే భావాలకు గాను ఆమెకు విశిష్టమైన గుర్తింపు లభించింది. ఒక నాటకంలో ఆమె నటనను చూసిన ప్రముఖ హిందీ నటుడు [[పృథ్వీరాజ్ కపూర్]], ఆమెను పూలదండతో సత్కరించాడు. సావిత్రి ఒక సినిమాలో అవకాశం కోసం తన పెదనాన్నతో కలిసి మద్రాసులోని [[విజయ వాహిని స్టూడియోస్|విజయ వాహిని స్టూడియో]] కు వెళ్ళింది. కానీ అక్కడ ఆమెకు అవకాశం దక్కలేదు. అయినప్పటికీ నిరుత్సాహపడకుండా ఆమె మరో సినిమా కోసం ప్రయత్నించింది; అక్కడ ఆమెకు ఒక పాత్ర లభించినప్పటికీ, కథానాయకుడితో మాట్లాడేటప్పుడు కలిగిన సంకోచం వల్ల సంభాషణలు పలకడంలో ఇబ్బంది పడి, ఆ అవకాశాన్ని సద్వినియోగ పరచుకోలేకపోయింది.<ref name=":1">{{cite book|title=A Legendary Actress: Mahanati Savitri|last1=Murthy|first1=V. R.|last2=Soma Raju|publisher=Upstate Harbor Publishers|year=2009|isbn=978-0-615-28096-7|location=Jamesville, New York}}</ref> ఆ సమయంలోనే ఆమె రామస్వామి గణేశన్ ([[జెమినీ గణేశన్]] అని కూడా పిలుస్తారు)ను కలిసింది. అతను సావిత్రి ఫోటోలు తీసి, రెండు నెలల తర్వాత మళ్లీ రమ్మని ఆమెకు సూచించాడు. నిరాశతో సావిత్రి తన గ్రామానికి తిరిగి వెళ్లి నాటకాల్లో నటించడం కొనసాగించింది.<ref name=":1" /> వెండితెరపై సావిత్రి అధికారిక అరంగేట్రం 1950లో వచ్చిన '[[సంసారం (1950 సినిమా)|సంసారం]]' అనే తెలుగు చిత్రంలో ఒక చిన్న పాత్రతో జరిగింది. 1948లో పరిచయమైన తమిళ నటుడు జెమినీ గణేశన్‌ను సావిత్రి 1952లో వివాహం చేసుకుంది. జెమినీ గణేశన్‌కు అప్పటికే వివాహమై, నలుగురు కుమార్తెలు ఉండటం, అలాగే ఆయనకు [[పుష్పవల్లి|పుష్పవల్లితో]] ప్రేమసంబంధం ఉండటం వల్ల ఆమె పెదనాన్న, ఆ పెళ్ళికి అంగీకరించలేదు.<ref name="auto">{{cite web|last=Kalyanam|first=Rajeshwari|date=22 December 2013|title=Drama In Real Life|url=http://www.thehansindia.com/posts/index/2013-12-22/Drama-in-real-life-80115|access-date=23 March 2018|website=The Hans India}}</ref> ఒక ఛాయాచిత్రంపై ఆమె "సావిత్రీ గణేశ్" అని ఆటోగ్రాఫ్ చేయడంతో ఆమె వివాహ విషయం బహిర్గతమైంది.<ref>{{Cite web|title=The Hindu : Star and a versatile actor|url=http://hindu.com/thehindu/fr/2003/08/15/stories/2003081501500300.htm|access-date=2026-09-08|website=hindu.com}}</ref> సావిత్రితో వివాహ బంధంలో ఉంటూనే (వారికి ఒక కుమార్తె, ఒక కుమారుడు ఉన్నారు), పుష్పవల్లితో కూడా తనకు ఇద్దరు కుమార్తెలు ఉన్నారని గణేశన్ అంగీకరించాడు.<ref>{{Cite web|date=2024-06-28|title=Meet late actor who was once highest-paid actress, got into troubled marriage and witnessed downfall due to alcoholic life|url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/south/meet-late-actor-who-was-once-highest-paid-actress-got-into-troubled-marriage-and-witnessed-downfall-due-alcoholic-life-1322119|access-date=2024-07-16|website=PINKVILLA|language=en}}</ref> == సినీ జీవితం == {{main|సావిత్రి నటించిన సినిమాల జాబితా}} === 1949–1951: ప్రారంభ తిరస్కరణలు, ఎదుగుదల === సావిత్రి చిన్నతనంలో నృత్య నాటకాలలో నటించింది. ఇందులో జగ్గయ్య నడుపుతున్న నాటక కంపెనీలో కొంత కాలం పని చేసింది. 1949 లో ఆమె, [[అగ్నిపరీక్ష (1951 సినిమా)|అగ్ని పరీక్ష]] చిత్రానికి స్క్రీన్ టెస్ట్ ఇచ్చింది కానీ చాలా తక్కువ వయస్సు ఉండటం వల్ల ఆమెకు సినిమాలో పాత్ర లభించలేదు. అయితే, ఆ తర్వాతి సంవత్సరంలో ఆమె, [[సంసారం (1950 సినిమా)|సంసారం (1950)]] లో మహిళా ప్రధాన పాత్ర పోషించింది.<ref>{{Cite web|title=Samsaram (1950)|url=https://indiancine.ma/FZX|access-date=2026-09-06|website=Indiancine.ma}}</ref> ఆమె ఆ పాత్రలో నటించేటప్పుడు చాలా ఉద్వేగానికి గురై, అనేక రీటేక్‌లు తీసుకుంది. చివరకు ఆమెకు చిన్న పాత్రలో నటించే అవకాశం లభించింది. [[రూపవతి (సినిమా)|రూపవతి]], [[పాతాళ భైరవి (సినిమా)|పాతాళ భైరవి]] (రెండూ 1951లో) లలో మరో రెండు చిన్న పాత్రలు చేసాక, ఆ తర్వాతి సంవత్సరం, [[పెళ్ళి చేసి చూడు (1952 సినిమా)|పెళ్లి చేసి చూడు (1952)]]<nowiki/>లో రెండవ కథానాయికగా ఆమెకు పెద్ద అవకాశం లభించింది. అల్లరి పల్లెటూరి అమ్మాయిగా ఆమె ప్రదర్శించిన సహజ నటన, భవిష్యత్తులో ఆమె మంచి నటిగా రాణించేందుకు బాటలు వేసింది.<ref>{{cite book|title=Encyclopaedia of Indian Cinema|last=Rajadhyaksha|first=Ashish|author2=Paul Willemen|publisher=British Film Institute|year=1999|isbn=978-0-85170-669-6|edition=2nd revised}}</ref> === 1952–1956: వేగవంతమైన ఎదుగుదల === తరువాత కాలంలో ఆమె, అక్కినేని నాగేశ్వరరావుతో కలిసి నటించిన [[దేవదాసు (1953 సినిమా)|దేవదాసు]] (1953) చిత్రంలో పార్వతి (పారు) పాత్రను అద్భుతంగా పోషించి, అత్యున్నత స్థాయి గుర్తింపును అందుకుంది; వీరిద్దరూ కలిసి 30కి పైగా చిత్రాలలో నటించారు.<ref>{{Cite web|title=::DIRECTORATE OF FILM FESTIVALS::|url=http://www.dff.nic.in/iffi.asp|access-date=2026-09-08|website=www.dff.nic.in}}</ref><ref name="4thawardPDF">{{cite web|title=4th National Film Awards|url=http://dff.nic.in/2011/4th_Nff.pdf|access-date=2 September 2011|publisher=[[Directorate of Film Festivals]]}}</ref><ref>{{Cite web|title=Directorate of Film Festival|url=http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm33IIFAAward.aspx?PdfName=33IIFA.pdf|access-date=2026-09-08|website=iffi.nic.in}}</ref> [[మిస్సమ్మ (1955 సినిమా)|మిస్సమ్మ (1955)]] చిత్రంలో 'మిస్ మేరీ' పాత్రకు ముందుగా అనుకున్న భానుమతి స్థానంలో సావిత్రిని తీసుకున్నారు. ఆమె ఆ పాత్రను కూడా చక్కగా పోషించి మంచి గుర్తింపు తెచ్చుకుంది.<ref name="auto" /> జెమినీ గణేశన్‌తో కలిసి నటించిన హాస్య ప్రధాన చిత్రం 'మనం పోలు మాంగళ్యం' (1953) ద్వారా ఆమె తమిళ చిత్ర పరిశ్రమలోనూ గొప్ప విజయాన్ని సాధించింది.<ref>{{Cite web|title=Manampola Mangalyam (1953)|url=https://indiancine.ma/GWZ|access-date=2026-09-06|website=Indiancine.ma}}</ref> సావిత్రి నటించిన సినిమాకు దర్శకత్వం వహించిన [[పి.చంద్రశేఖరరెడ్డి (దర్శకుడు)|పి. చంద్రశేఖర రెడ్డి]] ఇలా అన్నాడు: "ఆమె అందానికి, ప్రతిభకు సాటి ఎవరూ లేరు. ఆమె ఎవరి సలహాలూ వినకుండా చాలా చిన్న వయసులోనే వివాహం చేసుకుంది. షూటింగ్ సెట్స్‌లో కూడా ఆమెకు మద్యం సేవించే అలవాటు ఉండేదని నాకు గుర్తుంది; ఒకసారి షూటింగ్ సమయంలో ఆమె నా చొక్కాపై వాంతి చేసుకుంది. మరుసటి రోజే ఆమె నాకోసం సరికొత్త చొక్కాను తీసుకువచ్చింది. ఆమె ఎంతో ఉదార ​​స్వభావం కలిగిన మహిళ." సావిత్రి బాలీవుడ్ చిత్రాలలో కూడా నటించింది, కానీ అక్కడ ఆమె పెద్దగా విజయం సాధించలేదు.<ref name="auto" /> అలాగే ఆమె మూడు మలయాళ చిత్రాలలో నటించింది, వాటిలో 'చుళి' (1973) చిత్రం ముఖ్యమైనది.<ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/features/metroplus/old-is-gold-chuzhi-1973/article6493734.ece|title=Chuzhi: 1973|last=Vijayakumar|first=B.|date=12 October 2014|work=The Hindu|access-date=1 March 2018}}</ref> === 1956–1970: స్వర్ణయుగం, “మహానటి” హోదా === [[దస్త్రం:Mayabazar_film_poster.jpeg|thumb|మాయాబజార్ పోస్టర్]] 1957లో వచ్చిన ''[[మాయాబజార్]]'' చిత్రంలోని ఆమె నటన ఆమెను అగ్రతార స్థాయికి చేర్చింది. ఈ చిత్రంలో ఆమె [[బలరాముడు]], రేవతిల కుమార్తె శశిరేఖ పాత్రను పోషించింది. 2007లో జరిగిన తెలుగు చలనచిత్ర పరిశ్రమ వజ్రోత్సవంలో, [[అక్కినేని నాగేశ్వరరావు]] సావిత్రిని “పురుషుడు కాని మరో హీరో” అని ప్రశంసించాడు. [[ఎస్. వి. రంగారావు]] హావభావాలను ఆమె సహజంగా అనుకరించడం ఆమెను ఇంటింటా పరిచయమైన నటిగా నిలిపింది. తరువాత ఆమె తన తరం దక్షిణ భారత నటీమణులలో అత్యధిక పారితోషికం పొందిన, అత్యంత గుర్తింపు పొందిన నటిగా ఎదిగింది. ఆమె అతిథి సత్కారాలకు, దానధర్మాలకూ ఎక్కువగా ఖర్చు పెట్టేది. ఆస్తులు, ఆభరణాలు కొనడం పట్ల మక్కువ చూపేది. ఖర్చులపై ఆమెకు అదుపు ఉండేది కాదు. ఆమె భర్త గణేశన్ ఇతర స్త్రీలతో సంబంధాలు కొనసాగిస్తుండేవాడు. ఆమె తన చుట్టూ చేరిన వారికి ఉదారంగా సహాయం చేసేది. 1960లో, మానసిక వేదనతో బాధపడే నర్సు పాత్రను పోషించిన '[[చివరకు మిగిలేది (సినిమా)|చివరకు మిగిలేది]]' (తెలుగు) చిత్రంలోని నటనకు గాను ఆమె రాష్ట్రపతి నుండి ప్రత్యేక ప్రశంసలు అందుకుంది. 1962 లో [[ఎన్.టి.రామారావు]], అక్కినేని నాగేశ్వరరావు, [[జమున (నటి)|జమున]], [[సూర్యకాంతం]] లతో కలిసి '[[గుండమ్మ కథ]]' చిత్రంలో నటించింది. 1963 లో [[జకార్తా]]<nowiki/>లో జరిగిన ఆఫ్రో-ఆసియన్ చలనచిత్రోత్సవంలో ప్రదర్శించిన '[[నర్తనశాల]]' చిత్రంలో ఆమె ద్రౌపది పాత్ర పోషించింది. 1968 లో ఆమె [[చిన్నారి పాపలు|'చిన్నారి పాపలు]]' అనే తెలుగు చిత్రాన్ని నిర్మించి దర్శకత్వం వహించింది; ఈ చిత్రానికి గాను ఆమె, ఉత్తమ చలనచిత్రంగా నంది పురస్కారం (రజత పురస్కారం) అందుకుంది.<ref>{{cite web|date=|title=Nandi Award winners 1964-2008|url=https://ipr.ap.nic.in/New_Links/Film.pdf|publisher=Government of Andhra Pradesh|accessdate=14 July 2021}}</ref> సావిత్రి తెలుగు, తమిళ భాషలలో 'మాతృ దేవత' (1969), 'కుళందై ఉళ్ళం' (1969)<ref>{{Cite web|title=Kuzhandai Ullam (1969)|url=https://indiancine.ma/NKY|access-date=2026-09-03|website=Indiancine.ma}}</ref> చిత్రాలకు దర్శకత్వం వహించింది. భాషా పరమైన అడ్డంకులను అధిగమించి తన బహుముఖ నైపుణ్యాన్ని చాటుతూ, 'ఘర్ బసాకే దేఖో' (1963),<ref>{{Cite web|title=Ghar Basake Dekho (1963)|url=https://indiancine.ma/KRN|access-date=2026-09-03|website=Indiancine.ma}}</ref> 'బహుత్ దిన్ హువే' (1954) చిత్రాలలో నటించి బాలీవుడ్‌లోనూ తనదైన ముద్ర వేసింది. === 1970–1983: ఆర్థిక ఒడిదుడుకులు, చివరి దశ సినీ జీవితం, పతనం === 1960 ల చివర్లో ఆమె సినీ జీవితం తిరోగమనంలోకి వెళ్లింది. 1970 లలో పన్ను అధికారులు ఆమె ఆస్తులను జప్తు చేశారు. తన చివరి సంవత్సరాలలో ఆమె ఏ సినిమా అవకాశం వచ్చినా నటించడం ప్రారంభించింది. అదే సమయంలో కొందరి ప్రోత్సాహంతో, కొన్ని చిత్రాలకు దర్శకత్వం వహించి, నిర్మించింది. అవి అపజయం పాలవడంతో, ఆర్థికంగా నష్టపోయింది. ఆర్థిక ఇబ్బందుల సమయంలో ఆమెకు సహాయం చేసిన కొద్దిమందిలో [[దాసరి నారాయణరావు]] ఒకడు. ఆయన ''[[గోరింటాకు (1979 సినిమా)|గోరింటాకు]]'' (1979) వంటి అనేక చిత్రాలలో సావిత్రికి పాత్రలు ఇచ్చాడు. ఆమె కోసమే ప్రత్యేకంగా ''[[దేవదాసు మళ్లీ పుట్టాడు|దేవదాసు మళ్ళీ పుట్టాడు]]'' (1978) చిత్రాన్ని రూపొందించాడు.<ref>{{cite web|last1=Chowdhary|first1=Y. Sunita|date=3 May 2018|title=Savitri: a legend like none other|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/savitri-a-legend-like-none-other/article23759251.ece|access-date=8 January 2021|website=The Hindu|language=en-IN}}</ref> సావిత్రి తన కాలంలోని అగ్రశ్రేణి తమిళ నటీమణులలో ఒకరు. ఆమె [[ఎం.జి.రామచంద్రన్|ఎం.జి.ఆర్]], [[శివాజీ గణేశన్]], [[జెమినీ గణేశన్|జెమిని గణేశన్]] వంటి ప్రముఖ నటులతో నటించింది. ఆమె నటించిన తమిళ చిత్రాలలో ''కలత్తూర్ కన్నమ్మ'' (1959), ''పాసమలర్'' (1961), ''పావ మన్నిప్పు'' (1961), ''పార్థల్ పసి తీరుమ్'' (1962), ''కర్పగం'' (1963), ''కర్ణన్'' (1963), ''కై కొడుత్త దైవం'', ''నవరాత్రి'' (1964), ''తిరువిళయాడల్'' (1965) ఉన్నాయి.<ref>{{Cite web|title=Indiancine.ma|url=https://indiancine.ma/|access-date=2026-09-03|website=Indiancine.ma}}</ref> 1958లో [[ఎం.జి.రామచంద్రన్|ఎం. జి. రామచంద్రన్]] దర్శకత్వం వహించిన రెండవ సినిమా ''పొన్నియిన్ సెల్వన్'' లో నటించేందుకు సావిత్రిని ఎంపిక చేశాడు.<ref name="selvan">{{cite news|url=http://www.thehindu.com/arts/books/article2550847.ece|title=Age hardly withers charm of Ponniyin Selvan|author=A. Srivathsan|date=19 October 2011|newspaper=[[The Hindu]]|access-date=21 January 2012}}</ref> [[కల్కి కృష్ణమూర్తి]] రాసిన ''[[పొన్నియిన్ సెల్వన్]]'' కు తొలినాళ్లలో రూపొందిన చలనచిత్ర అనువాదాలలో ఇది ఒకటి. ఈ చిత్రంలో [[వైజయంతిమాల]], [[పద్మిని (నటి)|పద్మిని]], [[జెమినీ గణేశన్|జెమిని గణేశన్]], [[బి. సరోజా దేవి|సరోజా దేవి]], [[ఎం. ఎన్. రాజమ్]], నాగేశ్ లతో కూడిన తారాగణం ఉంది. ఈ చిత్రంలో ఆమెకు పూంగుళలి, సెందన్ అముదన్ భార్య పాత్రను ఇచ్చారు. అయితే, 1958 మధ్యలో తెలియని కారణాల వల్ల ఈ చిత్ర నిర్మాణాన్ని నిలిపివేశారు.<ref name="selvan22">{{cite news|url=http://www.thehindu.com/arts/books/article2550847.ece|title=Age hardly withers charm of Ponniyin Selvan|author=A. Srivathsan|date=19 October 2011|newspaper=[[The Hindu]]|access-date=21 January 2012}}</ref> == వ్యక్తిగత జీవితం == సావిత్రి, 1948 లో తొలిసారి కలిసిన తమిళ నటుడు [[జెమినీ గణేశన్|జెమిని గణేశన్]] ను 1952లో వివాహం చేసుకుంది. ఒక ఛాయాచిత్రంపై ఆమె సావిత్రి గణేశన్ అని సంతకం చేయడంతో వారి పెళ్ళి సంగతి బహిర్గతమైంది.<ref>{{Cite web|title=The Hindu : Star and a versatile actor|url=http://hindu.com/thehindu/fr/2003/08/15/stories/2003081501500300.htm|access-date=2026-09-08|website=hindu.com}}</ref> కొన్ని కుంటుంబ సమస్యల వలన సావిత్రి, గణేశన్ లు 1981 లో విడిపోయారు.<ref>{{Cite web|date=2024-06-28|title=Meet late actor who was once highest-paid actress, got into troubled marriage and witnessed downfall due to alcoholic life|url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/south/meet-late-actor-who-was-once-highest-paid-actress-got-into-troubled-marriage-and-witnessed-downfall-due-alcoholic-life-1322119|access-date=2024-07-16|website=PINKVILLA|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=The Hindu : Star and a versatile actor|url=http://www.hindu.com:80/thehindu/fr/2003/08/15/stories/2003081501500300.htm|access-date=2026-09-08|website=hindu.com}}</ref> ఈ దంపతులకు విజయ చాముండేశ్వరి అనే కుమార్తె, సతీష్ కుమార్ అనే కుమారుడు జన్మించారు.<ref name="auto3">{{cite web|last=Kalyanam|first=Rajeshwari|date=22 December 2013|title=Drama In Real Life|url=http://www.thehansindia.com/posts/index/2013-12-22/Drama-in-real-life-80115|access-date=23 March 2018|website=The Hans India}}</ref> చాముండేశ్వరి కుమారుడు [[అభినయ్ వడ్డి]] ''రామానుజన్'' (2014) చిత్రంలో నటించాడు.<ref>{{Citation|title=Ramanujan (2014) ⭐ 7.4 {{!}} Biography, Drama, History|url=https://www.imdb.com/title/tt3037162/|language=en-US|access-date=2026-09-06}}</ref><ref>{{Cite web|date=18 July 2019|title=Gemini Ganesan and Savithri's grandson Abhinay Vaddi to be next seen in a thriller film!|url=https://www.in.com/entertainment/regional/gemini-ganesan-and-savithris-grandson-abhinay-vaddi-to-be-next-seen-in-a-thriller-film-484633.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201011141224/https://www.news18.com/entertainment/?utm_source=indotcom&utm_medium=Referral&utm_campaign=indotcom_domain_redirect|archive-date=11 October 2020|access-date=24 January 2020|website=[[In.com]]}}</ref> == అనారోగ్యం, మరణం == 1960ల చివరలో జెమిని గణేశన్ వివాహేతర సంబంధాలను కొనసాగించడం వల్ల సావిత్రి వివాహ జీవితం విచ్ఛిన్నమైంది. ఒంటరితనం, ఆర్థిక పతనం కారణంగా సావిత్రి [[మద్యపానం|మద్యపానాని]]<nowiki/>కి బానిస అయింది. 1972–73 మధ్యకాలంలో, [[మధుమేహం]], [[రక్తపోటు]] పెరిగి ఆమె ఆరోగ్యం వేగంగా క్షీణించడం ప్రారంభమైంది. 1980 మే నెలకు ముందు సావిత్రి కొంతకాలం పాటు మద్యపానాన్ని మానగలిగింది. 1980 మే 10న [[బెంగళూరు|బెంగళూరులోని]] హోటల్ చాళుక్యలో బస చేసి ఉన్న సమయంలో, తన మిగిలిన పన్ను బకాయిలకు సంబంధించిన కోర్టు నోటీసు అందింది. ఆ నోటీసుతో కలత చెంది, ఆమె మళ్లీ మద్యపానం మొదలుపెట్టింది. ముఖ్యంగా, మధుమేహానికి సాధారణంగా తీసుకునే ఇన్సులిన్ ఇంజెక్షన్ తీసుకున్నప్పటికీ, ఎటువంటి ఆహారం తీసుకోకుండానే నిద్రపోయింది. తొలుత ఆమెను బెంగళూరులోని లేడీ కర్జన్ ఆసుపత్రికి తీసుకెళ్లారు. ఆ తరువాత ఆమెను తిరిగి చెన్నైలోని తన ఇంటికి తరలించారు; అక్కడ ఆమె పూర్తిగా కృశించి, మంచానపడి ఉండిపోయింది.<ref>{{Cite web|title=Rise and Fall of Legendary Telugu Actress Savitri|url=https://www.mintageworld.com/media/detail/7135-rise-fall-legendary-telugu-actress-savitri/|access-date=2026-09-06|website=Mintage World|language=en}}</ref> 19 నెలల పాటు మంచాన పడటం వలన ఆమె కీలక అవయవాలు పనిచేయడం నిలిచిపోయాయి. వైద్యపరమైన సంక్లిష్టతల వల్ల 47 సంవత్సరాల వయసులో 1981 డిసెంబరు 26 న సావిత్రి మరణించింది.<ref name="auto" /><ref>{{cite news|url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/tollywood/260417/i-never-watched-ammas-films-vijaya-chamundeswari.html|title=I never watched amma's films: Vijaya Chamundeswari|last=Adivi|first=Sashidhar|date=26 April 2017|work=Deccan Chronicle|access-date=1 March 2018}}</ref> == వారసత్వం == [[దస్త్రం:Savitri_2011_stamp_of_India.jpg|thumb|215x215px|2011లో భారతదేశం విడుదల చేసిన తపాలా బిళ్లపై సావిత్రి]] ''ది ప్రింట్'' కు చెందిన రిషిక సదం ఇలా పేర్కొంది: “సావిత్రి ఒక మొండి, పట్టుదల గల, ఏ పాత్రలోనైనా సునాయాసంగా ఒదిగిపోగల చురుకైన నటి. ఆమె పరోపకారిగా ప్రజల మదిలో నిలిచిపోయింది.” ఆమె ఇంకా ఇలా రాసింది: “హీరోలను దృష్టిలో పెట్టుకొని కథలు రాసిన, సినిమాలు తీసిన ఆ కాలంలో, సావిత్రి నటన, ఆమె హావభావాలు, ఆమె అందం రచయితలనూ, దర్శకులనూ భిన్నంగా ఆలోచించేలా చేశాయి. పురుషాధిక్యత ఉండే సినిమా పరిశ్రమలో ఆమె "సతతహరిత తార" గా ఎదిగింది.<ref>{{Cite web|date=6 December 2021|title=Savitri stood out when South film was ruled by NTR, Nageswara Rao. Movies waited for her|url=https://theprint.in/theprint-profile/savitri-stood-out-when-south-film-was-ruled-by-ntr-nageswara-rao-movies-waited-for-her/777102/?amp|access-date=25 September 2023|website=Govt postage stamps}}</ref> ఆమె జ్ఞాపకార్థం [[భారత ప్రభుత్వం]] 2011లో సావిత్రి ముఖచిత్రంతో 5 రూపాయల తపాలా బిళ్లను విడుదల చేసింది.<ref>{{Cite web|title=Postage Stamps:: Postage Stamps,Stamp issue calender 2014, Paper postage, Commemorative and definitive stamps, Service Postage Stamps, Philately Offices, Philatelic Bureaux and counters, Mint stamps (unused stamps)|url=http://postagestamps.gov.in/Stamps2011.aspx|access-date=2026-09-08|website=postagestamps.gov.in|language=en|archive-date=2018-06-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20180622004856/http://postagestamps.gov.in/Stamps2011.aspx|url-status=dead}}</ref> సాంప్రదాయ నర్తకులు, కళాకారులు, మాధ్యమ సాంకేతిక నిపుణుల ప్రతిభను గౌరవించేందుకు ఆమె పేరిట, ''మహానటి సావిత్రి సాహిత్య సాంస్కృతిక కళాపీఠం పురస్కారాన్ని'' స్థాపించింది. ఆర్థిక పతనం కారణంగా ఆమె ధరించిన వస్త్రాలలో చాలావరకు మిగలలేదు. ఆమె ప్రాచుర్యంలోకి తెచ్చిన కాంచీవరం పట్టు చీరలతో సహా వివిధ చిత్రాలలో ఆమె ధరించిన దుస్తులను సంరక్షించడానికి పలువురు ఫ్యాషన్ డిజైనర్లు ప్రత్యేక కృషి చేశారు.<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/savitri-a-legend-like-none-other/article23759251.ece|title=Savitri: A legend like none other|last=Chowdhary|first=Y. Sunita|date=2018-05-03|work=The Hindu|access-date=2026-09-06|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref> == ప్రజాదరణ పొందిన సంస్కృతిలో == * 2018లో, సావిత్రి జీవితచరిత్ర ఆధారంగా రూపొందిన ''[[మహానటి (2018 సినిమా)|మహానటి]]'' చిత్రం విడుదలైంది. ఇందులో నటి [[కీర్తి సురేష్]] సావిత్రి పాత్రను పోషించింది. ఈ చిత్రం విమర్శకుల ప్రశంసలు, వాణిజ్య విజయం రెండింటినీ సాధించింది.<ref>{{Cite web|date=11 May 2018|title=Mahanati actor Keerthy Suresh on playing Savirtri: I'm glad I convinced her daughter with my portrayal|url=https://www.firstpost.com/entertainment/mahanati-actor-keerthy-suresh-on-playing-savirtri-im-glad-i-convinced-her-daughter-with-my-portrayal-4465101.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180524010146/https://www.firstpost.com/entertainment/mahanati-actor-keerthy-suresh-on-playing-savirtri-im-glad-i-convinced-her-daughter-with-my-portrayal-4465101.html|archive-date=24 May 2018|access-date=21 May 2018|work=Firstpost}}</ref><ref name="50days">{{Cite web|last=Pudipeddi|first=Haricharan|date=2 July 2018|title=Mahanati completes 50-day theatrical run, becomes highest grossing woman-led South Indian film|url=https://www.firstpost.com/entertainment/mahanati-completes-50-day-theatrical-run-becomes-highest-grossing-woman-led-south-indian-film-4644911.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180714173542/https://www.firstpost.com/entertainment/mahanati-completes-50-day-theatrical-run-becomes-highest-grossing-woman-led-south-indian-film-4644911.html|archive-date=14 July 2018|access-date=24 May 2018|website=Firstpost}}</ref> ఈ చిత్రంలో నటించిన కీర్తి సురేష్ కి జాతీయ ఉత్తమ నటి పురస్కారం లభించింది. * 2019లో విడుదలైన [[ఎన్. టి. రామారావు|ఎన్.టి.ఆర్.]] జీవితచరిత్ర చిత్రం ''[[ఎన్.టి.ఆర్. కథానాయకుడు|ఎన్.టి.ఆర్: కథానాయకుడు]]''లో నటి [[నిత్యా మీనన్]] తెరపై సావిత్రి పాత్రను పోషించింది.<ref>{{Cite web|date=5 November 2018|title=NTR biopic: Meet Nithya Menen as legendary actor Savitri|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/telugu/ntr-biopic-nithya-menen-savitri-5435265/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210914120433/https://indianexpress.com/article/entertainment/telugu/ntr-biopic-nithya-menen-savitri-5435265/|archive-date=14 September 2021|access-date=14 September 2021|website=The Indian Express|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Manoj Kumar R.|date=2019-01-09|title=NTR Kathanayakudu movie review: Tribute to the legend of NT Rama Rao|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/movie-review/ntr-kathanayakudu-movie-review-nandamuri-balakrishna-vidya-balan-5530474/|url-access=subscription|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20221129073651/https://indianexpress.com/article/entertainment/movie-review/ntr-kathanayakudu-movie-review-nandamuri-balakrishna-vidya-balan-5530474/|archive-date=29 November 2022|access-date=2023-01-25|website=The Indian Express|language=en}}</ref> ==ఇతర విశేషాలు== డిసెంబరు 6 న సావిత్రి జన్మదినాన్ని ఆమె అభిమానులు ఘనంగా జరుపుకుంటారు. మల్లెపూలు, వర్షం సావిత్రికి ఇష్టమైనవి. ఆమెది ఎడమ [[చేతివాటం]].<ref>{{Cite web|last=Karri|first=Sriram|date=2018-07-08|title=The ticket: Time world did it right for left-handers {{!}} The ticket: Time world did it right for left-handers|url=https://www.deccanchronicle.com/decaf/080718/the-ticket-time-world-did-it-right-for-left-handers.html|access-date=2026-09-02|website=Deccan Chronicle|language=en}}</ref> క్రికెట్, [[చదరంగం (ఆట)|చదరంగం]] ఆటలను బాగా ఇష్టపడేది. చెన్నైలో క్రికెట్ మ్యాచ్ ఉంటే ఆమె తప్పక చూసేది. వెస్టిండీస్ ప్రముఖ ఆటగాడు "గ్యారీ సోబర్స్"కు సావిత్రి అభిమాని. ఆ రోజుల్లోనే [[శివాజీ గణేశన్|శివాజీగణేశన్]] తోపాటు తారల క్రికెట్లో పాల్గొనేది.<ref>{{Cite web|title=Maha Nati Savitri( a famous heroin of South India)|url=https://india-lifestyle.blogspot.com/2009/03/maha-nati-savitri-famous-heroin-of.html|access-date=2026-09-02|website=Maha Nati Savitri( a famous heroin of South India)}}</ref> ఆమె వద్ద ఏనుగు దంతంతో చేసిన చదరంగం బల్లకూడా ఉండేది. సావిత్రి మంచి చమత్కారి, అంతే కాదు ఇతరులను అనుకరించటంలో కూడా దిట్ట. ఆమె తన భర్త జెమినీ గణేశన్‌ను, [[రేలంగి వెంకట్రామయ్య|రేలంగి]]ని, [[బి. సరోజా దేవి|బి.సరోజాదేవిని]], [[ఎస్.వి. రంగారావు|ఎస్వీ రంగారావుని]], ఇంకా అనేకమందిని తరుచూ అనుకరించేది. దానధర్మాల విషయంలో అమెది ఎముకలేని చెయ్యి. ఒకసారి నిండుగా నగలతో అలంకరించుకుని [[ప్రధానమంత్రి]] [[లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి]]ని కలిసేందుకు వెళ్ళి, అక్కడ మొత్తం నగలన్నిటినీ వలిచి ప్రధానమంత్రి సహాయ నిధికి దానమిచ్చేసింది.<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/did-you-know/savitri-donated-her-jewlery-to-the-prime-minister/articleshow/34865996.cms?utm_source=chatgpt.com|title=Savitri donated her Jewlery to the Prime Minister|date=2014-05-09|work=The Times of India|access-date=2026-09-02|issn=0971-8257}}</ref> == అపజయాలు == మహానటి సావిత్రి జీవితంలో సంభవించిన వరుస అపజయాలు ఆమెను ఆర్థికంగానూ మానసికంగానూ బాధించాయి. ఆమె దర్శకత్వం వహించిన మొదటి చిత్రం [[చిన్నారి పాపలు]]. ఈ చిత్ర నిర్మాణంలో చాలామంది పాలుపంచుకున్నారు. వీరి అభిప్రాయ బేధాలతో సినిమా సరిగా ముందుకు సాగకపోవడంతో ఆమె సొంత ఆస్తులు అమ్మి ఈ సినిమా నిర్మాణానికి వెచ్చించవలసి వచ్చింది. తెలుగులో అమోఘ విజయం సాధించిన మూగమనసులు చిత్రాన్ని తమిళంలో నిర్మించి అందులో శివాజీ గణేషన్ తో నటించింది. ఆ చిత్రం అపజయాన్ని ఎదుర్కొనడం ఆమె ఆర్థిక పతనానికి దారితీసింది. ఆర్థికంగా సమస్యలను ఎదుర్కొంటూ టీ నగర్ నుండి అణ్ణానగర్‌కు నివాసం మారిన తరువాత, అక్కడే ఆమె అంతిమ అంకం ముగిసిపోయింది. ==ఆమె సినిమాలు== {{main|సావిత్రి నటించిన సినిమాల జాబితా}} ===నటిగా=== {{Div col|colwidth=20em|content= #[[సంసారం (1950 సినిమా)|సంసారం]] (1950) #[[అగ్నిపరీక్ష (1951 సినిమా)|అగ్నిపరీక్ష]] (1951) #[[పాతాళ భైరవి (సినిమా)|పాతాళభైరవి]] (1951)లో నృత్యకారిణి #[[పెళ్ళి చేసి చూడు (1952 సినిమా)|పెళ్ళిచేసి చూడు]] (1952)లో సావిత్రి #[[పల్లెటూరు (సినిమా)|పల్లెటూరు]] (1952)లో సుగుణ #[[ప్రతిజ్ఞ (1953 సినిమా)|ప్రతిజ్ఞ]] (1953) #[[దేవదాసు (1953 సినిమా)|దేవదాసు]] (1953)లో పార్వతి #[[బ్రతుకుతెరువు]] (1953)లో జమీందారుగారి కూతురు #[[మేనరికం]] (1954) #[[చంద్రహారం]] (1954)లో చంచల # బహుత్ దిన్ హుయే (1954) (హిందీ సినిమా) # [[పరివర్తన (1954 సినిమా)|పరివర్తన]] (1954)లో సుందరమ్మ #[[వదిన (సినిమా)|వదిన]]1955) # మిస్సియమ్మ (1955) (తమిళ సినిమా) #[[మిస్సమ్మ (1955 సినిమా)|మిస్సమ్మ]] (1955)లో మేరీ/మహాలక్ష్మి #[[అర్ధాంగి (1955 సినిమా)|అర్ధాంగి]] (1955) #[[సంతానం (1955 సినిమా)|సంతానం]] (1955)లో శారద #[[కన్యాశుల్కం (సినిమా)|కన్యాశుల్కం]] (1955)లో మధురవాణి #[[దొంగ రాముడు (1955 సినిమా)|దొంగరాముడు]] (1955)లో సీత #[[చరణదాసి]] (1956)లో లక్ష్మి #[[భలే రాముడు|భలేరాముడు]] (1956) #[[అమరదీపం]] (1956)లో అరుణ #[[వినాయక చవితి (సినిమా)|వినాయకచవితి]] (1957)లో సత్యభామ/భూదేవి #[[తోడికోడళ్ళు (1957 సినిమా)|తోడికోడళ్ళు]] (1957)లో సుశీల #[[ఎం.ఎల్.ఏ. (సినిమా)|ఎమ్మెల్యే]] (శాసన సభ్యులు.) (1957)లో నిర్మల #[[భలే అమ్మాయిలు (1957 సినిమా)|భలే అమ్మాయిలు]] (1957) #[[మాయాబజార్]] (1957)లో శశిరేఖ # కర్పూరకరసి (1957) (తమిళ సినిమా)లో మంజుల #[[మాంగల్య బలం (1958 సినిమా)|మాంగల్యబలం]] ([[1958]]) #[[అప్పుచేసి పప్పుకూడు (1959 సినిమా)|అప్పుచేసి పప్పుకూడు]] (1958)లో మంజరి #[[భాగ్యదేవత]] (1959) #[[నమ్మిన బంటు]] (1959) #[[అభిమానం (సినిమా)|అభిమానం]] (1960) #[[విమల]] (1960) #[[శ్రీ వెంకటేశ్వర మహత్యం|శ్రీవెంకటేశ్వరమహత్యం]] (1960)లో పద్మావతి #[[శాంతి నివాసం|శాంతినివాసం]] (1960) #[[దీపావళి (1960 సినిమా)|దీపావళి]] (1960) #[[చివరకు మిగిలేది (సినిమా)]] (1960)లో పద్మ #[[మావూరి అమ్మాయి]] (1960) (తమిళ సినిమా) #[[పాప పరిహారం|పాపపరిహారం]] ([[1961]]) # పసమలార్ (1961) (తమిళ సినిమా)లో రాధ #[[పాండవ వనవాసం|పాండవవనవాసం]] (1961)లో ద్రౌపది #[[కలసి ఉంటే కలదు సుఖం|కలసివుంటే కలదుసుఖం]] (1961) #[[సిరిసంపదలు]] (1962) #[[పవిత్ర ప్రేమ (1962 సినిమా)|పవిత్ర ప్రేమ]] (1962) (తమిళ సినిమా) # మనితన్ మరవిల్లై (1962) (తమిళ సినిమా) #[[మంచి మనసులు (1962 సినిమా)|మంచిమనసులు]] (1962) #[[ఆరాధన (1962 సినిమా)|ఆరాధన]] (1962)లో అనూరాధ #[[గుండమ్మ కథ]] (1962)లో లక్ష్మి #[[రక్తసంబంధం (1962 సినిమా)|రక్తసంబంధం]] (1962) #[[ఆత్మబంధువు (1962 సినిమా)|ఆత్మబంధువు]] (1962) #[[నర్తనశాల]] (1963)లో ద్రౌపది # కర్ణన్ (1963) (తమిళ సినిమా)లో భానుమతి # ఘర్ బసాకే దేఖో (1963) (హిందీ సినిమా) #[[చదువుకున్న అమ్మాయిలు]] (1963)లో సుజాత #[[రక్తతిలకం (1964 సినిమా)|రక్తతిలకం]] (1964)లో కమల #[[మూగ మనసులు (1964 సినిమా)|మూగ మనసులు]] (1964)లో రాధ # [[కర్ణ (1964 సినిమా)|కర్ణ]]లో (1964) భానుమతి #[[వెలుగునీడలు (1961 సినిమా)|వెలుగునీడలు]] (1964)లో సుగుణ #[[పూజాఫలం]] (1964)లో సీత #[[నవరాత్రి (సినిమా)|నవరాత్రి]] (1964) # కైకొడుత్తదైవం (1964) (తమిళ సినిమా) # గంగా కీ లెహరే (1964) (హిందీ సినిమా) #[[డాక్టర్ చక్రవర్తి]] (1964)లో మాధవీ దేవి #[[దేవత (1965 సినిమా)|దేవత]] (1964) #[[సుమంగళి (1940 సినిమా)|సుమంగళి]] (1965) # తిరువిలయాదల్ (1965) (తమిళ సినిమా)లో పార్వతి యొక్క వివిధ రూపాల్లో నటించింది. #[[నాదీ ఆడజన్మే]] (1965) #[[మనుషులు మమతలు]] (1965) #[[భక్త పోతన (1966 సినిమా)|భక్తపోతన]] (1966)లో సరస్వతీదేవి #[[ప్రాణమిత్రులు]] (1967) #[[వరకట్నం (సినిమా)|వరకట్నం]] (1968) #[[అందాలరాజా]] (1977) (తమిళ సినిమా) #[[అల్లుడే మేనల్లుడు]] (1970) - కమల #[[అశ్వత్థామ (సినిమా)|అశ్వథ్థామ]] (1970)లో కుంజుని భార్య #[[తల్లి తండ్రులు (1970 సినిమా)|తల్లితండ్రులు]] (1970)లో కౌసల్య #[[మరో ప్రపంచం|మరోప్రపంచం]] (1970) #[[జగన్మోహిని (1978 సినిమా)|జగన్మోహిని]] (1978) #[[అమర ప్రేమ]] (1978) #[[అల్లావుద్దీన్ అద్భుత దీపం (1979 సినిమా)|అల్లావుద్దీన్ అద్భుత దీపం]] (1979) (తమిళ సినిమా) #[[అందరికంటే మొనగాడు]] (1985) #[[దేవదాసు మళ్లీ పుట్టాడు]] #[[రామాయణంలో పిడకలవేట]] #[[పునాదిరాళ్ళు|పునాది రాళ్లు]] # [[గోరింటాకు (1979 సినిమా)|గోరింటాకు]] (చివరి సినిమా)1979 }} ===నిర్మాతగా=== #''ఏక్ చిట్టీ ప్యార్ భరీ'' (1975) (హిందీ సినిమా) ===దర్శకురాలిగా=== # [[చిన్నారి పాపలు]] (1968) # [[కుళందై ఉళ్ళం]] (1969) ... తమిళ చిత్రం # [[మాతృ దేవత|మాతృదేవత]] (1969) # [[చిరంజీవి (1969 సినిమా)|చిరంజీవి]] (1969) # [[వింత సంసారం]] (1971) # [[ప్రాప్తం]] (1971) ... తమిళ చిత్రం ===ఇతరాలు=== #[[నవరాత్రి (సినిమా)|నవరాత్రి]] (1966) సినిమాలో నేపథ్య గాయని ==గమనికలు == {{notelist}} == మూలాలు == {{reflist}} == బాహ్య లింకులు == * {{IMDb name|0767800|name=Savitri}} *{{commonscatinline}} {{Authority control|state=collapsed}} {{DEFAULTSORT:Savitri}} [[Category:1935 జననాలు]] [[Category:1981 మరణాలు]] [[వర్గం:గుంటూరు జిల్లా వ్యక్తులు]] [[వర్గం:భారతీయ సినిమా దర్శకులు]] [[వర్గం:మలయాళ సినిమా నటీమణులు]] [[వర్గం:కన్నడ సినిమా నటీమణులు]] [[Category:20వ శతాబ్దపు భారతీయ వ్యాపారవేత్తలు]] [[Category:తెలుగు నటీమణులు]] [[వర్గం:తెలుగు సినిమా నటీమణులు]] [[వర్గం:తమిళ సినిమా నటీమణులు]] [[వర్గం:తెలుగు సినిమా నిర్మాతలు]] [[వర్గం:1935 జననాలు]] [[వర్గం:1981 మరణాలు]] [[వర్గం:తెలుగు రంగస్థల నటీమణులు]] [[వర్గం:గుంటూరు జిల్లా సినిమా నటీమణులు]] [[వర్గం:గుంటూరు జిల్లా మహిళా సినిమా దర్శకులు]] [[వర్గం:గుంటూరు జిల్లా మహిళా సినిమా నిర్మాతలు]] [[వర్గం:ఈ వారం వ్యాసాలు]] [[వర్గం:తెలుగు సినిమా మహిళా దర్శకులు]] [[వర్గం:భారతీయ వ్యాపారవేత్తలు]] 9ny32of57zea4s3zt932in7uqd1umv3 0 21995 4955445 4258646 2026-09-09T15:21:47Z స్వరలాసిక 13980 /* ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం */ 4955445 wikitext text/x-wiki {{Infobox India AP Village}} '''పులిరాముడుగూడెం''', [[ఏలూరు జిల్లా]], [[బుట్టాయగూడెం మండలం|బుట్టాయగూడెం మండలానికి]] చెందిన గ్రామం.ఇది మండల కేంద్రమైన బుట్టాయగూడెం నుండి 22 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన [[తాడేపల్లిగూడెం]] నుండి 67 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 291 ఇళ్లతో, 1117 జనాభాతో 379 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 623, ఆడవారి సంఖ్య 494. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 34 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 881. గ్రామ జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 588050.<ref>{{Cite web|title=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India - Village amenities of 2011|url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/DCHB_Village_Release_2800.xlsx}}</ref> ==గ్రామ చరిత్ర == [[దస్త్రం:A.P. Village Puliramudu Gudem of Buttayigudem Mandalam-1.jpg|thumb|పులిరాముడుగూడెం గ్రామ రహదారిలో నిర్మిస్తున్న నాగదేవత ఆలయం]] పులి ఇంటి పేరుగా కల రాముడు అనే అతను ఖమ్మం జిల్లా అడవి ప్రాంతలనుండి ఇక్కడకు వలస వచ్చి స్థిరపడడం వలన ఈ ప్రాంతాన్ని అతడి పేరున పులిరాముడు గూడెం అని పిలుస్తున్నారు. ప్రస్తుతం ఈ ఇంటి పేరు కల కుటుంబాలు సుమారు 50 వరకూ ఉన్నాయి. == విద్యా సౌకర్యాలు == గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు రెండు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి.సమీప బాలబడి [[కొయ్యలగూడెం|కొయ్యలగూడెంలో]] ఉంది.సమీప జూనియర్ కళాశాల కోటరామచండ్రపురంలోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల కొయ్యలగూడెంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల ఏలూరులోను, పాలీటెక్నిక్‌ కోటరామచండ్రపురంలోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల వేగవరంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల కోటరామచండ్రపురంలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం బుట్టాయగూడెంలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల [[ఏలూరు]] లోనూ ఉన్నాయి.పదవ తరగతి వరకూ ఒకటే పాఠశాల ఉంది.చుట్టుప్రక్కల అడవి గ్రామాల ప్రజలకు ఇది దగ్గరలో ఉన్నది కనుక హాస్టల్ పాఠశాల ప్రక్కనే నిర్మించారు. == వైద్య సౌకర్యం == === ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం === పులిరాముడుగూడెంలో ఉన్న ఒకప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రంలో ఇద్దరు డాక్టర్లు, ఏడుగురు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు. ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఇద్దరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు.[[ప్రసూతి సమస్యలు]] అధికంగా ఉండటం వలన గ్రామస్తుల కోరికమేరకు ప్రత్యేక ప్రసూతి వైద్యాలయం నిర్మించారు. పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, సంచార వైద్య శాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. === ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం === గ్రామంలోఒక ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం ఉంది. డిగ్రీ లేని డాక్టరు ఒకరు ఉన్నారు. == తాగు నీరు == గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. == పారిశుధ్యం == గ్రామంలో మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థ లేదు. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు. == సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు == పులిరాముడుగూడెంలో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్ మొదలైనవి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.జంగారెడ్డిగుడెం నుండి కన్నాపురం మీదుగా బస్సు ఉదయం సాయంత్రం తిరుగుతుంది. వర్షం ఉన్న సమయంలో ఉండదు.కన్నాపురం నుండి. బుట్టాయిగుడెం నుండి ఆటోలు తిరుగుతాయి. == మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు == గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. వారం వారం సంత గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. == ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు == గ్రామంలో అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. == విద్యుత్తు == గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు. == భూమి వినియోగం == పులిరాముడుగూడెంలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది: * వ్యవసాయం సాగని, బంజరు భూమి: 157 హెక్టార్లు * శాశ్వత పచ్చిక ప్రాంతాలు, ఇతర మేత భూమి: 8 హెక్టార్లు * సాగులో లేని భూముల్లో బీడు భూములు కానివి: 6 హెక్టార్లు * బంజరు భూమి: 117 హెక్టార్లు * నికరంగా విత్తిన భూమి: 91 హెక్టార్లు * నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 123 హెక్టార్లు * వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 91 హెక్టార్లు == నీటిపారుదల సౌకర్యాలు == పులిరాముడుగూడెంలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది. * బావులు/బోరు బావులు: 11 హెక్టార్లు * ఇతర వనరుల ద్వారా: 80 హెక్టార్లు == ఉత్పత్తి == పులిరాముడుగూడెంలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి. === ప్రధాన పంటలు === జీడి, కౌగ్రాం, [[వరి]] ==మూలాలు== {{Reflist}} {{బుట్టాయగూడెం మండలంలోని గ్రామాలు}} a9i5egg6u0vujz54t8xwy9mt84obcb9 0 27151 4955625 4780610 2026-09-10T09:57:23Z ~2026-48859-13 154034 /* గ్రామ ప్రముఖులు */ 4955625 wikitext text/x-wiki {{Infobox India AP Village}} '''తంగెడుమల్లి''', [[ప్రకాశం జిల్లా]], [[సంతమాగులూరు]] మండలానికి చెందిన గ్రామం.ఇది మండల కేంద్రమైన సంతమాగులూరు నుండి 7 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన [[నరసరావుపేట]] నుండి 15 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 1728 ఇళ్లతో, 6604 జనాభాతో 2115 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 3324, ఆడవారి సంఖ్య 3280. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 1449 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 224. గ్రామ జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 590672. <ref>{{Cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/DCHB_Village_Release_2800.xlsx|title=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India - Village amenities of 2011}}</ref>. == సమీప గ్రామాలు == [[చవిటిపాలెం]] 2 కి.మీ, [[మిన్నెకల్లు]] 3 కి.మీ, [[కొప్పెరపాలెం]] 3 కి.మీ, [[గురిజెపల్లి]] 4 కి.మీ, [[కొప్పారం]] 4 కి.మీ. == విద్యా సౌకర్యాలు == గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు ఐదు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాలలు రెండు ఉన్నాయి. సమీప బాలబడి [[సంతమాగులూరు]]లో ఉంది. సమీప జూనియర్ కళాశాల సంతమాగులూరులోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల‌లు నరసరావుపేటలోనూ ఉన్నాయి. సమీప మేనేజిమెంటు కళాశాల నరసరావుపేటలోను, వైద్య కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌లు గుంటూరులోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల సంతమాగులూరులోను, అనియత విద్యా కేంద్రం నరసరావుపేటలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల [[గుంటూరు]] లోనూ ఉన్నాయి. == వైద్య సౌకర్యం == === ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం === తంగేడుమల్లిలో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఇద్దరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. ఒక పశు వైద్యశాలలో ఒక డాక్టరు, ఇద్దరు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు. ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. డిస్పెన్సరీ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, సంచార వైద్య శాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. === ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం === గ్రామంలోఒక ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం ఉంది. డిగ్రీ లేని డాక్టరు ఒకరు ఉన్నారు. == తాగు నీరు == గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. == పారిశుధ్యం == మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా కూడా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు. == సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు == తంగేడుమల్లిలో పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ ఉంది. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతున్నాయి. రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి. == మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు == గ్రామంలో వాణిజ్య బ్యాంకు ఉంది. గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. == ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు == గ్రామంలో అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. == విద్యుత్తు == గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 15 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు. == భూమి వినియోగం == తంగేడుమల్లిలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది: * వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 155 హెక్టార్లు * వ్యవసాయం సాగని, బంజరు భూమి: 124 హెక్టార్లు * తోటలు మొదలైనవి సాగవుతున్న భూమి: 102 హెక్టార్లు * వ్యవసాయం చేయదగ్గ బంజరు భూమి: 15 హెక్టార్లు * సాగులో లేని భూముల్లో బీడు భూములు కానివి: 115 హెక్టార్లు * బంజరు భూమి: 391 హెక్టార్లు * నికరంగా విత్తిన భూమి: 1212 హెక్టార్లు * నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 935 హెక్టార్లు * వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 783 హెక్టార్లు ==నీటిపారుదల సౌకర్యాలు== తంగేడుమల్లిలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది. * కాలువలు: 780 హెక్టార్లు * బావులు/బోరు బావులు: 3 హెక్టార్లు == ఉత్పత్తి== తంగేడుమల్లిలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి. ===ప్రధాన పంటలు=== [[వరి]], [[మిరప]], [[ప్రత్తి]] == గ్రామంలో మౌలిక వసతులు == *సిండికేట్ బ్యాంక్. *పశు వైద్యశాల *వ్యవసాయం, సాగునీటి సౌకర్యం * వైఎస్సార్ ఎత్తిపోతల పథకం ధూళిపాళ బాలకోటేశ్వరావు సర్పంచ్ పదవి 18 సంవత్సరాలు చేశారు ==గ్రామంలో దర్శనీయ ప్రదేశములు/ఆలయాలు== శ్రీ శ్రీ బాలా త్రిపుర సుందరి సమేత చంద్రశేఖర స్వామి వారి దేవాలయము.ఈ ఆలయములో నిత్య ధూప, దీప, నైవేద్య కార్యక్రమములు జరుగును. ఈ ఆలయంలో స్వామి వారి కళ్యాణం, దసరా నవరాత్రులు అత్యంత వైభవోపేతముగా జరుగును., ఈ ఆలయములో సువర్చల సమేత ఆంజనేయ స్వామి వారి దేవాలయం ఉంది. ఈ దేవాలయములో హనుమజ్జయంతి వైభవంగా జరుగును.ఈ దేవాలయము యొక్క ప్రాంగణము ఎంతో ప్రశాంతముగా ఉంటుంది.ఈ దేవాలయము ప్రధాన రహదారి మీద ఉంది. ==ప్రధాన వృత్తులు== [[వ్యవసాయం]], వ్యవసాయాధారిత వృత్తులు ==గ్రామ ప్రముఖులు== *ధూళిపాళ బాలకోటేశ్వరావు సర్పంచ్ పదవి 18 సంవత్సరాలు చేశారు. *కొండకావురి.ఉమామహేశ్వర అగ్రహారం. *కోటప్పకొండ దేవస్థాన ప్రధాన అర్చక స్వామి. *ఆంధ్రరాష్ట్రీయ ఆధిశైవ అర్చక సంఘ అధ్యక్షుడు. == గణాంకాలు == 2001 వ .సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 6,036. ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 3,023, మహిళల సంఖ్య 3,013, గ్రామంలో నివాస గృహాలు 1,457 ఉన్నాయి. ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} == వెలుపలి లింకులు == {{సంతమాగులూరు మండలంలోని గ్రామాలు}} 67hqer7cy4prexhwbthcysou703utuo 0 39074 4955623 4718585 2026-09-10T09:48:26Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4955623 wikitext text/x-wiki {{Infobox Hindu leader | name = వివేకానంద | image = Swami Vivekananda-1893-09-signed.jpg | image_size = 225px | caption = 1893లో స్వామి వివేకానంద షికాగోలో సంతకం చేసిన ఫొటో - ఇందులో స్వామి బెంగాల, ఆంగ్ల భాషలలో ఇలా వ్రాశాడు - "ఒక అనంతమైన స్వచ్ఛమైన, పవిత్రమైనది, ఆలోచనకి, నాణ్యత ప్రమాణాల పరిధి దాటినదైనదానికి నేను నమస్కరిస్తున్నాను "<!--( “One infinite pure and holy—beyond thought beyond qualities I bow down to thee” )--><ref name="World fair 1893 circulated photo">{{cite web|title=World fair 1893 circulated photo|url=http://vivekananda.net/photos/1893-1895TN/pages/chicago-1893-september-harrr.htm|publisher=vivekananda.net|accessdate=11 April 2012|archive-date=21 జనవరి 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120121053444/http://www.vivekananda.net/photos/1893-1895TN/pages/chicago-1893-september-harrr.htm|url-status=dead}}</ref> | image_alt = భారతీయుని నిల్చొనివుండగా తీసినా తెలుపునలుపు చిత్రం | birth_date = {{Birth date|1863|1|12|df=y}} | birth_place = [[కలకత్తా]], [[బెంగాల్ ప్రెసిడెన్సీ]], బ్రిటీషు పరిపాలనలోని భారతదేశం <br /> (ఇప్పుడు [[కోల్కతా]], [[పశ్చిమ బెంగాల్]], [[భారత దేశం]]) | birth_name = నరేంద్రనాథ్ దత్తా | death_date = {{Death date and age|1902|7|4|1863|1|12|df=y}} | death_place = [[బేలూరు మఠం]], బెంగాలు ప్రిసిడెన్సీ, బ్రిటీషు పరిపాలనలోని భారతదేశం <br /> (ఇప్పుడు [[పశ్చిమ బెంగాల్]], [[భారత దేశం]]) | nationality = [[భారతీయడు]] | guru = [[రామకృష్ణ పరమహంస|రామకృష్ణ]] | disciple = స్వామి అశోకానంద, స్వామి విరాజానంద, స్వామి పరమానంద, ఆలసింగ పెరుమాల్, స్వామి అభయానంద, [[సోదరి నివేదిత]], స్వామి సదానంద | philosophy = [[వేదాంత]] | founder = [[బేలూరు మఠం]], [[రామకృష్ణ మఠం]], [[రామకృష్ణ మిషన్]] | Literary works = రాజయోగ, కర్మయోగ, భక్తియోగ, జ్ఞానయోగ | influenced = [[సుభాష్ చంద్ర బోస్]], [[అరబిందో]], భాగ జతిన్, [[మహాత్మా గాంధీ]], [[చక్రవర్తి రాజగోపాలాచారి]], [[జమ్సెట్జీ టాటా]], [[నికోలా టెస్లా]], సారా బెర్న్ హార్ట్, ఎమ్మా కాల్వె, [[జగదీశ్ చంద్ర బోస్]] | quote = "లేవండి, మేల్కొనండి, గమ్యం చేరేదాక ఆగవద్దు"<br />([[q:స్వామి వివేకానంద|మరిన్ని పలుకులు]][[వికీఖోట్]] లో చూడండి) | signature = Vivekananda_Sig.jpg | footnotes = }} '''స్వామి వివేకానంద''' ([[జనవరి 12]], [[1863]] - [[జూలై 4]], [[1902]]), (బెంగాలీలో ''షామీ బిబేకానందో'') ప్రసిద్ధి గాంచిన హిందూ యోగి. ఇతని పూర్వ నామం నరేంద్ర నాథ్ దత్తా. [[రామకృష్ణ పరమహంస]] ప్రియ [[విద్యార్థి|శిష్యుడు]]. [[వేదాంతం|వేదాంత]], [[యోగా|యోగ]] తత్త్వ శాస్త్రములలో సమాజముపై అత్యంత ప్రభావము కలిగించిన ఒక ప్రఖ్యాత ఆధ్యాత్మిక నాయకుడు. హిందూ తత్వ చరిత్ర, [[భారతదేశ చరిత్ర]]లలోనే ఒక ప్రముఖ వ్యక్తి. [[రామకృష్ణ మఠం]] వ్యవస్థాపకుడు. భారతదేశాన్ని జాగృతము చెయ్యడమే కాకుండా [[అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు|అమెరికా]], ఇంగ్లాండులలో యోగ, వేదాంత శాస్త్రములను తన ఉపన్యాసముల ద్వారా, వాదనల ద్వారా పరిచయము చేసిన ఖ్యాతి అతనికి ఉంది. గురువు గారి కోరిక మేరకు అమెరికాకు వెళ్ళి అక్కడ [[హిందూ మతము|హిందూ మత]] ప్రాశస్త్యం గురించి ఎన్నో ఉపన్యాసాలు చేశాడు. భారతదేశాన్ని ప్రేమించి, భారతదేశం మళ్ళీ తన ప్రాచీన ఔన్నత్యాన్ని పొందాలని ఆశించిన వారిలో ముఖ్యులు స్వామి వివేకానంద. అతని వాగ్ధాటికి ముగ్ధులైన అమెరికా ప్రజానీకం బ్రహ్మరథం పట్టింది. ఎంతో మంది అతనికి శిష్యులయ్యారు. పాశ్చాత్య దేశాలలోకి అడుగు పెట్టిన మొదటి హిందూ సన్యాసి ఈయనే. తూర్పు దేశాల తత్త్వమును [[షికాగో]]లో జరిగిన ప్రపంచ మత జాతర (పార్లమెంట్ ఆఫ్ వరల్డ్ రెలిజియన్స్) లో 1893 లో ప్రవేశపెట్టాడు. అక్కడే షికాగోలోను, అమెరికాలోని ఇతర ప్రాంతాలలోను ప్రజల అభిమానాన్ని చూరగొన్నాడు. తిరిగి భారత దేశం వచ్చి [[రామకృష్ణ మఠం|రామకృష్ణ మఠాన్ని]] స్థాపించి దీని ద్వారా భారత యువతకు దిశా నిర్దేశం చేశాడు. ముప్ఫై తొమ్మిది ఏళ్ళ వయసు లోనే మరణించాడు. అతను చేసిన సేవలకు గుర్తింపుగా 1984 లో [[భారత ప్రభుత్వము|భారత ప్రభుత్వం]] ఆయన జన్మదినాన్ని "[[జాతీయ యువజన దినోత్సవం]]"గా ప్రకటించింది. == బాల్యం == నరేంద్ర నాథుడు [[కోల్‌కాతా|కలకత్తా]], బెంగాలు ప్రెసిడెన్సీ, [[బ్రిటిషు|బ్రిటీషు]] పరిపాలనలోని భారతదేశం (ఇప్పుడు కోల్కతా, పశ్చిమ బెంగాల్, భారత దేశం) లో ఒక ఉన్నత కుటుంబంలో జన్మించాడు. వివేకానందుడు చిన్నప్పటి నుంచే రోజూ [[ధ్యానం]] చేసేవాడు. బాలుడిగా ఉన్నపుడు నరేంద్రుడు చాలా ఉల్లాసంగా, చిలిపిగా ఉండేవాడు. సన్యాసుల పట్ల యోగుల పట్ల అమితమైన ప్రేమను కనబరిచేవాడు. వారు ఏదడిగినా సరే లేదనకుండా ఇచ్చేసేవాడు. పుట్టగానే పువ్వు పరిమళిస్తిందన్నట్లుగా చిన్నప్పటి నుంచే అతనికి నిస్వార్థ గుణం, ఔదార్య గుణాలు అలవడ్డాయి. నరేంద్రుడు ఆటలలోనూ, చదువులో కూడా ముందుండేవాడు. నరేంద్రుడు [[ఏకసంధాగ్రాహి]]. పాఠాన్ని ఒకసారి చదివితే మొత్తం గుర్తుంచుకునేవాడు. అతని జ్ఞాపకశక్తి అమోఘమైనది. 1880 వరకు మెట్రిక్యులేషన్ పరీక్ష, ప్రవేశ పరీక్ష ఉత్తీర్ణుడై కళాశాలలో చేరాడు. రోజు రోజుకూ అతని జ్ఞాన తృష్ణ అధికంకాసాగింది. దైవం గురించి తెలుసుకోవాలని పరమ ఆసక్తితో ఉండేవాడు. [[చరిత్ర]], [[విజ్ఞానశాస్త్రం|సైన్సు]] తోపాటు పాశ్చాత్య తత్వశాస్త్రాన్ని కూడా ఔపోసన పట్టాడు. అలా చదువులో ముందుకెళుతున్న కొద్దీ అతని మదిలో అనుమానాలు, సందేహాలు, అస్పష్టత ఎక్కువ కాసాగినాయి. అలా మూఢ నమ్మకాలన్నింటినీ విడిచిపెట్టినప్పటికీ సత్యాన్ని మాత్రం కనుగొనలేకపోయాడు. నరేంద్రుడు తనకు వచ్చిన సందేహాలన్నీ అనేక పండితుల ముందు వెలిబుచ్చాడు. వారంతా వాదనలలో ఆరితేరిన వారు. కానీ వారి వాదనలేవీ నరేంద్రుడిని సంతృప్తిపరచలేకపోయాయి. వారు ఆలోచిస్తున్న మార్గం కూడా వివేకానందుడికి నచ్చలేదు. అందునా వారెవరికీ భగవంతునితో ప్రత్యక్ష అనుభవం లేదు. == రామకృష్ణ పరమహంసతో పరిచయం == {{multiple image <!-- Essential parameters --> | align = right | direction = horizontal | width = <!-- integer width in pixels; no "px" suffix --> | footer = ''(ఎడమ)'' వివేకానందుని గురువు [[రామకృష్ణ పరమహంస]], ''(కుడి)'' వివేకానందుడు, కోసీపూర్ లో - 1886 <!-- Image 1 --> | image1 = Ramakrishna.jpg | width1 = {{#expr: (250 * 1018/ 1280) round 0}} | alt1 = Image of Ramakrishna, sitting. | caption1 = <!-- Image 2 --> | image2 = Swami Vivekananda in Cossipore 1886.jpg | width2 = 160 | alt2 = Image of Vivekananda, sitting in meditative posture, eyes opened | caption2 = }} [[రామకృష్ణ పరమహంస]] కాళికాదేవి ఆలయంలో పూజారి కాదు కానీ గొప్ప భక్తుడు. అతను భగవంతుని కనుగొని ఉన్నాడని జనాలు చెప్పుకుంటుండగా నరేంద్రుడు విన్నాడు. ఎవరైనా పండితులు ఆయన దగ్గరకు వెళితే వారు ఆయనకు శిష్యులు కావలసిందే. ఒకసారి నరేంద్రుడు తన మిత్రులతో కలిసి అతన్ని కలవడానికి దక్షిణేశ్వర్ వెళ్ళాడు. రామకృష్ణ పరమహంస తన శిష్యులతోపాటు కూర్చుని ఉన్నారు. భగవంతుని గురించిన సంభాషణలో మునిగిపోయి ఉన్నారు. నరేంద్రుడు తన స్నేహితులతోపాటు ఒక మూలన కూర్చుని వారి సంభాషణను ఆలకించసాగాడు. ఒక్కసారిగా రామకృష్ణ పరమహంస దృష్టి నరేంద్రుడి మీదకు మళ్ళింది. అతను మనసులో కొద్దిపాటి కల్లోలం మొదలైంది. అతను సంభ్రమానికి గురయ్యారు. ఏవేవో ఆలోచనలు అతనును చుట్టుముట్టాయి. పాతజ్ఞాపకాలేవో అతన్ని తట్టిలేపుతున్నట్లుగా ఉంది. కొద్ది సేపు అలాగే నిశ్చలంగా ఉన్నాడు. నరేంద్రుని ఆకర్షణీయమైన రూపం, మెరుస్తున్న కళ్ళు ఆయన్ను ఆశ్చర్యానికి గురి చేశాయి. ''నువ్వు పాడగలవా?'' అని నరేంద్రుడిని ప్రశ్నించాడు. అప్పుడు నరేంద్రుడు రెండు బెంగాలీ పాటలు గానం చేశాడు. రామకృష్ణులు ఆ పాటలు వినగానే అదోవిధమైన తాదాత్మ్యం ("ట్రాన్స్") లోకి వెళ్ళిపోయాడు. కొద్ది సేపటి తరువాత నరేంద్రుడిని తన గదికి తీసుకువెళ్ళాడు. చిన్నగా నరేంద్రుడి భుజం మీద తట్టి, ఆయనతో ఇలా అన్నాడు. ''ఇంత ఆలస్యమైందేమి? ఇన్ని రోజులుగా నీ కోసం చూసి చూసి అలసి పోయను. నా అనుభవాలన్నింటినీ ఒక సరైన వ్యక్తితో పంచుకోవాలనుకున్నాను. నీవు సామాన్యుడవు కావు. సాక్షాత్తు భువికి దిగివచ్చిన దైవ స్వరూపుడవు. నీ గురించి నేనెంతగా తపించానో తెలుసా?'' అంటూ కళ్ళనీళ్ళ పర్యంతమయ్యాడు. ఆయన ప్రవర్తన నరేంద్రుడికి వింతగా తోచింది. ఆయనకు పిచ్చేమే అనుకున్నాడు. ''నీవు మళ్ళీ తిరిగి ఎప్పుడు వస్తావు?'' అని అడిగాడు రామకృష్ణులు. తప్పించుకుందామా అని చూస్తున్న నరేంద్రుడు అందుకు సరే అన్నాడు. అతను బోధన పూర్తయ్యాక ''మీరు భగవంతుని చూశారా?'' అని ప్రశ్నించాడు. ''అవును చూశాను నేను నిన్ను చూసిన విధంగానే, ఆయనతో మాట్లాడాను కూడా, అవసరమైతే నీకు కూడా చూపించగలను. కానీ భగవంతుని చూడాలని ఎవరు తపించిపోతున్నారు?'' అన్నాడాయన. ''ఇప్పటి దాకా ఎవరూ తాము భగవంతుని చూశామని చెప్పలేదు, కానీ ఇతను మాత్రం నేను [[దేవుడు|భగవంతు]]ని చూశానని చెప్తున్నాడు. ఎలా నమ్మడం?, ఇతను మతి తప్పి మాట్లాడుతుండవచ్చు. కానీ సరైన అవగాహన లేనిదే ఏ అభిప్రాయం ఏర్పరుచుకోకూడదు'' అని మనసులో అనుకున్నాడు నరేంద్రుడు. ఒక నెల రోజులు గడిచాయి. నరేంద్రుడు ఒక్కడే దక్షిణేశ్వర్ కు వెళ్ళాడు. రామకృష్ణులవారు మంచం మీద విశ్రాంతి తీసుకుంటున్నారు. నరేంద్రుని చూడగానే అతను చాలా సంతోషించారు. మంచం మీద కూర్చోమన్నారు. అలాగే [[ధ్యానం]]లోకి వెళ్ళి అతను కాలును నరేంద్రుడి ఒడిలో ఉంచారు. మరుక్షణం నరేంద్రుడికి బాహ్యప్రపంచంతో సంబంధాలు తెగిపోయాయి. అతనికేదో అయిపోతున్నట్లుగా అనిపించసాగింది. ''నన్నేమి చేస్తున్నావు? నా తల్లిదండ్రులు ఇంకా బతికే ఉన్నారు. నేను మళ్ళీ వారి దగ్గరకు వెళ్ళాలి.'' అని అరిచాడు. రామకృష్ణుల వారు చిరునవ్వు నవ్వుతూ ఈరోజుకిది చాలు అని చెప్పి తన కాలును వెనక్కి తీసేసుకున్నారు. నరేంద్రుడు మళ్ళీ మామూలు మనిషి అయ్యాడు. రోజులు గడిచేకొద్దీ ఒకరి పట్ల మరొకరు ఆకర్షితులయ్యారు. ఒకరిని విడిచి మరొకరు ఉండలేని స్థితికి వచ్చారు. నరేంద్రుడి గొప్పతనాన్ని తెలుసుకోవడానికి రామకృష్ణులవారికి ఎంతో సమయం పట్టలేదు. కాళికా దేవి అతనిని మార్గనిర్దేశం చేసింది. కానీ నరేంద్రుడు మాత్రం ఆయనను పరీక్షించేవరకూ గురువుగా నిర్ణయించుకోకూడదనుకున్నాడు. భగవంతుని గురించి తెలుసుకోవాలంటే స్త్రీలని, ధనాన్ని, వ్యామోహాన్ని విడనాడాలని చెప్పేవాడు. నరేంద్రుడు అతనికి ప్రియతమ శిష్యుడు. అలాగని నరేంద్రుడు చెప్పిన అన్ని విషయాలతో అతను ఏకీభవించేవాడు కాదు. విగ్రహారాధన చేసేవారిని నరేంద్రుడు బాగా విమర్శించేవాడు. అద్వైతాన్ని కూడా వ్యతిరేకించాడు. అలౌకిక అనుభవాల మీద అంతగా నమ్మకం లేదు. నేనే [[బ్రహ్మ]]ను. నేనే [[శివుడు|శివుణ్ణి]] అనేలాంటి వాక్యాలేవీ అతనిని అంతగా ప్రభావితం చేసేవి కావు. కానీ ఎప్పటికప్పుడు రామకృష్ణులవారు నరేంద్రుని సరైన మార్గంలోకి తీసుకువచ్చేవాడు. == తండ్రి మరణం == నరేంద్రుడు నెమ్మదిగా ప్రాపంచిక సుఖాలపై వ్యామోహం తగ్గి సన్యాసం వైపు మొగ్గు చూపడం ప్రారంభించాడు. అది అతని తల్లిదండ్రులకు తెలియవచ్చింది. అప్పుడు అతను [[బ్యాచిలర్ ఆఫ్ ఆర్ట్స్|బి.ఎ]] పరీక్షకు తయారవుతున్నాడు. 1884లో బి.ఎలో ఉత్తీర్ణుడయ్యాడు. అతని స్నేహితుడొకడు పార్టీ ఏర్పాటు చేశాడు. ఆ పార్టీలో నరేంద్రుడు పాట పాడుతుండగా తండ్రి మరణించాడనే పిడుగు లాంటి వార్త తెలిసింది. వెనువెంటనే ఆ కుటుంబాన్ని పేదరికం ఆవరించింది. అప్పులిచ్చిన వాళ్ళు వేధించడం మొదలుపెట్టారు. కొద్దిమంది న్యాయస్థానాన్ని కూడా ఆశ్రయించారు. నరేంద్రుడు ఉద్యోగం కోసం కాళ్ళరిగేలా తిరిగాడు. బట్టలు మాసిపోయి చిరిగిపోయాయి. రోజుకొకపూట భోజనం దొరకడం కూడా గగనమైపోతుంది. చాలారోజులు అతను పస్తులుండి తల్లికి, చెల్లెళ్ళకు, తమ్ముళ్ళకు తిండి పెట్టేవాడు. వారితో తను స్నేహితులతో కలిసి తిన్నట్లు అబద్ధం చెప్పేవాడు. కొన్నిసార్లు ఆకలితో కళ్ళు తిరిగి వీధిలో పడిపోయేవాడు. ఇంత దురదృష్టం తనను వెన్నాడుతున్నా ఎన్నడూ భగవంతుని మీద విశ్వాసం కోల్పోలేదు. ''నీవు కాళికా దేవికి, సాటి ప్రజలకు సేవ చేయాల్సిన వాడివి, నీవు ధైర్యంగా ఉండాలి'' అంటూ రామకృష్ణుల వారు ఓదార్చేవారు. తరువాత నరేంద్రుడు కొద్దిరోజులపాటు విద్యాసాగర్ పాఠశాలలో [[ఉపాధ్యాయుడు|ఉపాధ్యాయ]] వృత్తిని స్వీకరించాడు. ఇప్పుడు కుటుంబానికి కనీసం తినడానికి తిండైనా దొరుకుతున్నది. బోధకుడిగా పనిచేస్తూనే తన న్యాయ విద్యను కొనసాగించాడు. గురువుగారి ఆరోగ్యం క్షీణించింది. అతనుకు గొంతు [[కాన్సర్|క్యాన్సర్]] సోకింది. నరేంద్రుడు తన ఉద్యోగం, చదువు రెండు మానేసి గురు శుశ్రూషలో మునిగిపోయాడు. రామకృష్ణులవారికి మరణం సమీపిస్తోంది. చివరి రోజున అతను నరేంద్రుడిని పిలిచి అలా మృదువుగా తాకాడు. అతను ఆధ్యాత్మిక శక్తులన్నింటినీ నరేంద్రుడికి ధారపోసి ఇలా అన్నాడు. ''నరేన్! నీవు ఇప్పుడు సర్వశక్తిమంతుడవు. వీళ్ళంతా నా బిడ్డలవంటి వారు. వీరిని చూసుకోవాల్సిన బాధ్యత నీదే'' అన్నాడు. నరేంద్రుడి హృదయం బాధతో నిండిపోయింది. గదిలోకి బయటకు వెళ్ళిపోయి చిన్నపిల్లవాడిలా దుఃఖించడం మొదలుపెట్టాడు. రామకృష్ణులవారు చనిపోయిన తరువాత అతను శిష్యులందరూ కలిసి బరనగూర్‌లో ఒక అద్దె ఇంట్లో నివాసం ప్రారంభించారు. ఆ ఇల్లు చాలా పాతది అయినప్పటికీ నగరం యొక్క రణగొణ ధ్వనులకు చాలా దూరంగా [[గంగా నది]] ఒడ్డున ఉండేది. అక్కడి నుండి రామకృష్ణుల వారి సమాధి చాలా దగ్గరగా ఉండేది. అక్కడే [[రామకృష్ణ మఠము|రామకృష్ణ మఠం]] స్థాపించడం జరిగింది. అక్కడున్న యువసన్యాసులకు రెండే లక్ష్యాలు ఉండేవి. ప్రజలకు సేవ చేయడం, ముక్తిని సాధించడం. కొద్ది మంది యువకులు తమ కుటుంబాల్ని వదిలిపెట్టి సన్యాసులుగా మారారు. నరేంద్రుడు కూడా సన్యాసిగా మారి ఆ మఠానికి నాయకుడయ్యాడు. ఆ యువ సన్యాసులు తిండి, బట్ట గురించి పెద్దగా ఆలోచించేవారు కాదు. ఉపవాసం ఉన్నపుడు కూడా తమ చదువును, ధ్యానాన్ని నిర్లక్ష్యం చేసేవారు కాదు. నరేంద్రుడు వారికి [[సంస్కృతం|సంస్కృతాన్ని]] బోధించేవాడు. అక్కడికి విచ్చేసే సందర్శకులకి గురువుగారి బోధనలను విడమరిచి చెప్పేవాడు. == వివేకానందుడిగా మార్పు == [[దస్త్రం:Swami Vivekanada's Statue at Vivekanand Sarovar.jpg|thumbnail|వివేకానందా శిల్పం]] నరేంద్రుడు సన్యాసం స్వీకరించి వివేకానందుడిగా మారాడు. భారతదేశం అతని గృహమైంది. ఇక్కడి ప్రజలు అతని సోదర, సోదరీమణులయ్యారు. దురదృష్టవంతులైన తన సోదరుల కన్నీళ్ళు తుడవడం అతనికి ఎంతో ఆనందాన్ని కలిగించే పని. దేశమంతా పర్యటించాడు. తనకున్న ఆస్తి అంతా ఒక కాషాయ వస్త్రము, ఒక [[కమండలం]], శిష్యగణం మాత్రమే. ఈ పర్యటనలో అతను ఎన్నో పుణ్యక్షేత్రాలను సందర్శించాడు. దారి మధ్యలో గుడిసెల్లోనూ, సత్రాలలోనూ నివసించేవాడు, కటిక నేలమీదనే నిద్రించేవాడు. అనేక మంది సాధువుల సాంగత్యంలో గడిపాడు. ఆధ్యాత్మిక చర్చలతో, పవిత్ర కార్యాల గురించిన చర్చలతో సమయం గడిపేవాడు. చాలా దూరం కాలినడకనే నడిచేవాడు. ఎవరైనా దయ తలిస్తే ఏదైనా వాహనంలో ఎక్కేవాడు. [[ఆళ్వార్]] దగ్గర కొద్ది మంది ముస్లింలు కూడా అతనుకు శిష్యులయారు. ఎవరైనా రైలు ప్రయాణానికి టిక్కెట్టు కొనిస్తేనే రైలులో ప్రయాణం చేసేవాడు. చాలాసార్లు తన దగ్గర డబ్బులేక పస్తుండాల్సి వచ్చేది. మైసూరులో స్వామికి దివాను శేషాద్రి అయ్యర్, [[మైసూరు]] మహారాజా వారితో పరిచయం ఏర్పడింది. పండితుల సభలో స్వామీజీ [[సంస్కృతం]]లో చేసిన ప్రసంగం మహారాజా వారిని ముగ్ధుల్ని చేసింది. ''[[భారత దేశము|భారతదేశం]] వివిధ మతాల, వివిధ తత్వాల సమ్మేళనం. పాశ్చాత్యులు [[విజ్ఞానశాస్త్రం]]లో మంచి పురోగతి సాధించారు. ఈ రెండు కలిస్తే మానవజాతి మంచి పురోగతిని సాధించగలదు. కాబట్టి నేను [[అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు|అమెరికా]] వెళ్ళి అక్కడ వేదాంతాన్ని వ్యాప్తి చెయ్యాలనుకుంటున్నాను'' అని స్వామీజీ మైసూరు మహారాజాతో అన్నాడు. "అయితే ఆ ఖర్చులన్నీ నేనే భరిస్తాన"న్నాడు మాహారాజా. స్వామీజీ అతనుకు కృతజ్ఞతలు తెలిపి సమయం వచ్చినపుడు తప్పకుండా అతను సహాయం తీసుకుంటానని చెప్పి సెలవు తీసుకున్నాడు. [[దస్త్రం:800px-Vivekananda Memorial Kanyakumari.jpg|right|thumb|250px|కన్యాకుమారిలో వివేకానంద స్మారక భవనం]] తరువాత స్వామీజీ భాస్కర సేతుపతి పరిపాలిస్తున్న రామనాడును సందర్శించాడు. అక్కడి రాజు స్వామీజీని మిక్కిలి గౌరవించాడు. ''మీరు అమెరికాలో జరగబోవు సర్వ మత సమ్మేళనానికి తప్పకుండా హాజరవాలి. అందుకయ్యే ఖర్చంతా నేను భరిస్తాను'' అన్నాడు. దానిని గురించి తప్పకుండా ఆలోచిస్తానని అతనుకు మాట ఇచ్చి అక్కడి నుంచి [[రామేశ్వరం|రామేశ్వరానికి]] వెళ్ళి చివరకు [[కన్యాకుమారి]] చేరుకున్నాడు. కొద్ది దూరం ఈదుకుంటూ వెళ్ళి ఒక రాయి మీద కూర్చున్నాడు. పాశ్చాత్య దేశాలకు వెళ్ళి అక్కడ భారతదేశపు ఆధ్యాత్మిక విలువల్ని వారికి వివరించడం తన ప్రథమ కర్తవ్యంగా పెట్టుకున్నాడు. తరువాత స్వదేశానికి తిరిగి వచ్చి నిదురపోతున్న భారతజాతిని మేల్కొలపాలనుకున్నాడు. అతని ప్రయాణానికి ఖర్చుల నిమిత్తం దేశం నలుమూలల నుంచీ [[విరాళాలు]] వచ్చి పడ్డాయి. కానీ అతడు మాత్రం తన ప్రయాణానికి ఎంత కావాలో అంతే స్వీకరించాడు. మిగిలిన ధనాన్ని దాతలకు తిరిగి ఇచ్చివేశాడు. అతను ఎక్కిన నౌక [[బొంబాయి]] తీరం నుంచి [[1893]], మే 31వ తేదీన బయలు దేరింది . == విదేశాలలో == ''ప్రధాన వ్యాసం: [[స్వామి వివేకానంద ప్రపంచ మత సమ్మేళనం ప్రసంగం]]'' జులై నెలలో స్వామీజీ [[షికాగో]] నగరానికి చేరుకున్నాడు. సర్వమత సమ్మేళనాన్ని గురించి వాకబు చేశాడు. అప్పటికి ఆ సదస్సుకు మూడు నెలల వ్యవధి ఉంది. షికాగో నగరం చాలా ఖరీదయిన నగరం కావడంతో స్వామీజీ [[బోస్టన్]] నగరానికి వెళ్ళాడు. దారి మధ్యలో ఒక మహిళ స్వామికి పరిచయం అయింది. ఆయనతో కొద్ది సేపు మాట్లాడగానే ఆమెకు అతని గొప్పతనమేమిటో అర్థం అయింది. అతను సామాన్యుడు కాదని తెలిసి కొద్ది రోజులు ఆమె ఇంటిలో బస చేయమని కోరింది. స్వామీజీ అందుకు అంగీకరించాడు. అప్పుడప్పుడు చుట్టుపక్కల జరిగే చిన్న సభలలో ఉపన్యసించేవాడు. వీటిలో ప్రధానంగా భారతీయ సంస్కృతి, [[హిందూమతము|హిందూ]] ధర్మం ప్రధాన అంశాలుగా ఉండేవి. నెమ్మదిగా చాలామంది పండితులు అతనుకు మిత్రులయ్యారు. వారిలో ఒకరు జాన్ హెన్రీ రైట్. అతడు [[హార్వర్డ్ విశ్వవిద్యాలయం]]లో గ్రీకు విభాగంలో ఆచార్యుడు. సమ్మేళనానికి హాజరయ్యే సభ్యులంతా నిర్వాహకులకు పరిచయపత్రాలను సమర్పించాల్సి ఉంటుంది. కానీ స్వామీజీ తన పరిచయ పత్రాన్ని ఎక్కడో పోగొట్టుకున్నాడు. అప్పుడు రైట్ పరిచయ పత్రాన్ని రాశాడు. ఆ పత్రంలో స్వామీజీ చాలా మంది ప్రొఫెసర్ల కన్నా మంచి పరిజ్ఞానం కలవాడని రాసి పంపించాడు.<ref>[http://www.ramakrishnavivekananda.info/vivekananda_biography/06_trip_to_america.htm Trip to America]</ref> స్వామీజీ షికాగోకు తిరిగి వచ్చాడు. సదస్సు [[1893]], [[సెప్టెంబర్ 11]]న ప్రారంభమైంది. దేశవిదేశాల నుంచి వచ్చిన వేలాది మంది ప్రతినిధులు అక్కడ చేరారు. వివేకానంద వారందరిలోకెల్లా చిన్నవాడు. అతను మాట్లాడే వంతు వచ్చేసరికి గుండె వేగం హెచ్చింది. అందరు సభ్యుల దగ్గరా ఉన్నట్లు అతను దగ్గర ముందుగా తయారు చేసిన ఉపన్యాసం లేదు. అతని ప్రసంగాన్ని చివరలో ఉంచమని అధ్యక్షుడికి విజ్ఞప్తి చేశాడు. ఉపన్యసించడానికి ముందు గురువైన రామకృష్ణులవారినీ, [[సరస్వతీ దేవి]]ని మనస్ఫూర్తిగా ప్రార్థించాడు. ''అమెరికా దేశపు ప్రియ సహోదరులారా!'' అని స్వామీజీ అనగానే సభ మూడు నిమిషాలపాటు చప్పట్లతో దద్దరిల్లింది. శబ్దం ఆగిన తరువాత తన ప్రసంగాన్ని ఆరంభించాడు.<ref>[http://www.ramakrishnavivekananda.info/vivekananda_biography/07_the_parliament.htm The Parliament of Religions]</ref> అక్కడున్న ప్రతీ ప్రతినిధి స్వామీజీ ప్రసంగాన్ని ప్రశంసించారు. వార్తాపత్రికలు అతను వ్యాసాన్ని ప్రముఖంగా ప్రచురించాయి. అక్కడి ప్రజలకు అతను ఆరాధ్యుడయ్యాడు. అతను మాట్లాడడానికి లేచాడంటే చాలు, చెవులు చిల్లులుపడే శబ్దంతో చప్పట్లు దద్దరిల్లేవి. కొన్ని సంస్థలు సభ జరుగుతున్నపుడు మధ్యలోనే తమ సంస్థకు ఆహ్వానించేవి. అనతి కాలంలోనే స్వామీజీకి ప్రపంచ ప్రఖ్యాతి లభించింది. ఎక్కడికి వెళ్ళినా స్వామీజీ తన ప్రసంగంలో భారతదేశపు విలువల్ని చాలా సేపు వివరించేవాడు. చరిత్ర అయినా, సామాజిక శాస్త్రం అయినా, తత్వశాస్త్రం అయినా, సాహిత్యమైనా ఎటువంటి తడబాటు లేకుండా ఉపన్యసించేవాడు. కొత్త అవతారం, హిందూ మతాన్ని చక్కగా తెలుపగల నైపుణ్యం, వికాసవంతమైన వ్యక్తిత్వం, ఈ మూడు గుణాలతో అతను అందరి హృదయాలను గెలవగలిగాడు. వాదనలలో ఆయనను గెలవగలిగిన వారు లేరు. ఆయన ఆంగ్ల నైపుణ్యం అపారం. అటువంటి మనీషి యుగానికి ఒకరే పుడతారు. ఆయనను సజీవంగా చూస్తూ ఆయన బోధనలను వినడం నిజంగా మనం చేసుకున్న పుణ్యం" అని ఒక పత్రిక వ్యాఖ్యానించింది. [[దస్త్రం:Sœur Nivedita.jpg|thumb|right|సిస్టర్ నివేదిత.]] స్వామీజీ కృషి వల్ల ఒక్క అమెరికాలోనే కాకుండా అభివృద్ధి చెందిన దేశాలన్నింటిలోనూ భారతదేశం పట్ల గౌరవం ఏర్పడింది. అతను ఎక్కడ ఉపన్యాసం ఇవ్వడానికి వెళ్ళినా జనం గుమికూడి ఎంతో ఓపికగా ఎదురుచూసేవారు. ఉపన్యాసం అయిపోయిన తరువాత ఆయనను తమ ఇళ్ళకు ఆహ్వానించి ఆదరించేవారు. [[ఇంగ్లాండు]] నుంచి కూడా ఆయనకు ఆహ్వానం లభించింది. ఆయనకు అక్కడ ఘనస్వాగతం లభించింది. వార్తాపత్రికలు ఆయన ఘనతను, వాగ్ధాటిని శ్లాఘించాయి. ఎంతోమంది ఆయనకు శిష్యులయ్యారు. వారిలో ముఖ్యులు ''[[సిస్టర్ నివేదిత]]'' గా మార్పు చెందిన ''మార్గరెట్ నోబుల్''. తరువాత ఆమె భారతదేశానికి వచ్చి ఇక్కడే ఉండిపోయింది. నాలుగు సంవత్సరాల పాటు విదేశీ పర్యటన తరువాత స్వామీజీ తిరిగి భారతదేశానికి విచ్చేశాడు. తిరిగి వచ్చేసరికి ఆయన కీర్తి దశదిశలా వ్యాపించిపోయింది. [[జనవరి 15]], [[1897]]న కొలంబోలో దిగగానే ఆయనకి చక్రవర్తికి లభించినంత స్వాగతం లభించింది. మద్రాసుకు చేరుకొనేటప్పటికి అతను అభిమానులు రథం మీద లాగుతూ ఊరేగించారు. లెక్కలేనన్ని పూలమాలలు, సందేశాలు లభించాయి. ఎక్కడికి వెళ్ళినా తమ గురువు చెప్పిన సందేశాన్ని వ్యాప్తి చేశాడు. ఆయన దగ్గరకు మార్గదర్శకత్వం కోసం వచ్చేవారికి ఆధ్యాత్మిక విలువల యొక్క ప్రాధాన్యాన్ని బోధించేవాడు. అదే స్ఫూర్తితో, లక్ష్యంతో[[1897]]లో [[రామకృష్ణ మఠం|రామకృష్ణ మఠాన్ని]]<ref>[http://www.belurmath.org రామకృష్ణ మఠము , రామకృష్ణ మిషన్ జాలస్థలి]</ref> స్థాపించాడు. తరువాత రెండు సంవత్సరాలలో [[గంగానది]] ఒడ్డున గల బేలూర్ వద్ద స్థలాన్ని కొని మఠం కోసం భవనాల్ని నిర్మించాడు. ఈ మఠం తరువాత శాఖోపశాఖలుగా విస్తరించింది.<ref>{{Cite web |url=http://www.rkmath.org/ |title=రామకృష్ణ మఠం ఆంధ్ర ప్రదేశ్ శాఖ జాలస్థలి |access-date=2014-01-09 |archive-date=2008-05-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080514143355/http://www.rkmath.org/ |url-status=dead }}</ref> == ముఖ్య సూత్రములు తత్త్వములు == [[దస్త్రం:Swami Vivekananda Jaipur.jpg|left|thumb|150px| 1885 - 1895 మధ్య కాలంలో జైపూర్‌లో వివేకానంద ఫొటో]] వివేకానందుడు గొప్ప తాత్వికుడు. అతని ముఖ్య బోధనల ప్రకారం [[అద్వైత వేదాంతం]] తత్త్వ శాస్త్రములో నే కాకుండా, సామాజికంగా రాజకీయంగా కూడా ఉపయోగ పడుతుంది. రామకృష్ణుడు నేర్పిన ముఖ్యమైన పాఠాలలో 'జీవుడే దేవుడు' అనేది అతని మంత్రముగా మారింది. 'దరిద్ర నారాయణ సేవ' (పేదవారి సేవతో భగవంతుని సేవ) అనే పదాన్ని ప్రతిపాదించాడు. "విశ్వమంతా బ్రహ్మం నిండి ఉండగా మనము మనని గొప్ప వారని తక్కువ వారని ఎలా అనుకుంటాము?" అనే ప్రశ్న తనకు తాను వేసుకుని ఈ తేడాలన్నీ మోక్షము సమయములో కలిగే దివ్యజ్యోతిలో కలిసి పోతాయని తెలుసుకున్నాడు. అప్పుడు పుట్టే ప్రేమ నుండి, తమలోని బ్రహ్మాన్ని తెలుసుకోలేని మనుష్యులను ఆదుకునే సత్ప్రవర్తన పుడుతుంది. అందరు తనవారనుకుంటేనే నిజమైన స్వేచ్ఛ లభిస్తుందనే [[వేదాంతం|వేదాంత]] తత్వానికి చెందిన వ్యక్తి వివేకానందుడు. వ్యక్తిగత మోక్షము పై వ్యామోహమును కూడా వదిలివేసి, ఇతరులను బంధవిముక్తులను చెయ్యడమే మనిషికి జ్ఞానోదయము అని నమ్మిన మనిషి. రామకృష్ణ మిషన్ (రామకృష్ణ మఠము) ను "వ్యక్తి మోక్షమునకు, ప్రపంచ హితమునకు" (आत्मनॊ मोक्षार्थम् जगद्धिताय च) అనే నినాదము మీద స్థాపించాడు. * సిద్ధాంతాలు, పిడివాదాలు, [[సంప్రదాయాలు]], [[దేవాలయాలు]] మున్నగువాటిని గురించి ఆలోచించకు. మనిషి హృదయంలో దీపిస్తూన్న ఆత్మ వస్తువుతో సరిపోల్చితే అవి ఎందుకూ కొరగావు. ఆ వస్తువే ఆధ్యాత్మిక శక్తి. మొదట ఈ శక్తిని సముపార్జించండి. ఇతర ధర్మాలను నిందించవద్దు. ప్రతి మతంలోను, ప్రతి సిద్ధాంతంలోను, ఎంతోకొంత మంచి వుంటుంది. సోదర ప్రేమ గురించి ప్రసంగాలు మాని, ఆ ప్రేమను కార్యరూపంలో ప్రదర్శించండి. త్యాగ, సాక్షాత్కారాలను పొందినవాడే ప్రపంచంలోని సర్వమతాలలోని ఏకత్వాన్ని దర్శించగలడు. వ్యర్థ వాదాలకు ఆస్కారం లేదని గ్రహింపగలడు. అపుడే మానవాళికి సహాయం చేయగలడు. వాస్తవానికి అన్ని మతాలు ఒకే సనాతన ధర్మం యొక్క అంశాలు. స్వామి వివేకానంద ఎన్నో దివ్య ప్రబోధాలను అందించారు. అవి ఇక్కడ వివరించబడ్డాయి. *గమ్యం చేరేవరకు ఆగవద్దు. జాగృతులు కండి. *దీర్ఘ (?) అంతమౌతోంది. పగలు సమీపిస్తోంది. ఉవ్వెత్తున ఉప్పొంగే ఉప్పెన తీవ్రతను ఎవరూ నిరోధించలేరు. ఆవేశపూరితులు కండు; ప్రేమతత్వాన్ని వీడవద్దు; విశ్వాసాన్ని, నమ్మకాన్ని, సడలనీయకండి. భయం విడనాడండి. భయమే పెద్ద పాపం. *ఆరంభం అతి స్వల్పంగా ఉందని నిరాశపడవద్దు. ఘనమైన ఫలితాలు క్రమంగా సమకూరుతాయి. సాహసాన్ని ప్రదర్శించండి. *మీ సహచరులకు నాయకత్వం వహించే తలంపువద్దు. వారికి మీ సేవలను అందించండి. *మందలో ఉండకు ..వందలో ఉండటానికి ప్రయత్నించు.. *ప్రయత్నం చేసి ఓడిపో కానీ ప్రయత్నం చేయడంలో మాత్రం ఓడిపోకు.. *కెరటం నాకు ఆదర్శం .. లేచి పడుతున్నందుకు కాదు పడినా కూడా లేస్తున్నందుకు *మతం అనేది సిద్ధాంత రాద్దాంతాలలో లేదు. అది ఆచరణలో, ఆధ్యాత్మికులుగా పరిణతి చెందడంలో మాత్రమే ఉంది. *ఈ ప్రపంచం బలవంతులకు మాత్రమే సహాయపడుతుంది.. == మరణం == అవిశ్రాంతంగా పని చేయడం వలన స్వామి ఆరోగ్యం దెబ్బతిన్నది. అమెరికాలోని అతని శిష్యుల అభ్యర్థన మేరకు మరల అక్కడికి వెళ్ళాడు. [[ప్యారిస్]] లోని సర్వమత సమావేశాలలో పాల్గొని తిరిగి స్వదేశానికి వచ్చాడు. రానూ రానూ అంతర్ముఖుడయ్యాడు. శరీరమైతే బలహీనంగా తయారయ్యింది కానీ అతను ఆత్మ, మనసు మాత్రం చాలా చురుగ్గా వ్యవహరించేవి. [[జులై 4]], [[1902]]న యథావిధిగా అతను రోజూవారీ కార్యక్రమాలు నిర్వర్తించుకున్నాడు. బేలూరు మఠంలో మూడు గంటలపాటు ధ్యానం చేశాడు. శిష్యులకు శుక్ల యజుర్వేదం, సంస్కృత వ్యాకరణం, యోగా తత్వం మొదలైన అంశాల మీద బోధనలు చేశాడు.{{Sfn|Chattopadhyaya|1999|p=283}}{{Sfn|Banhatti|1995|p=46}} భోంచేసిన తరువాత కొంచెంసేపు విశ్రాంతి తీసుకున్నాడు. కొద్ది సేపటి తరువాత అతనికి చిన్న వణుకు లాంటిదేదో కలిగింది. తనను చూడడానికి వచ్చిన వారితోనూ, శిష్యులతోనూ చాలా ఉల్లాసంగా నవ్విస్తూ గడిపాడు. రాత్రి 9 గంటల సమయంలో అతను అలసిపోయినట్లుగా కనిపించాడు. చేతులలో సన్నగా వణుకు ప్రారంభమైంది. చిన్నగా అరిచి లేచి కూర్చున్నాడు. దీర్ఘంగా శ్వాస పీల్చి నెమ్మదిగా శాశ్వత నిద్రలోకి జారుకున్నాడు. మొదడులో రక్తనాళం చిట్లడం ఆయన మరణానికి కారణంగా అంచనా వేశారు.{{Sfn|Virajananda |1918|p=81}} మహాసమాధి చెందేముందు బ్రహ్మరంధ్రం తెరుచుకోవడం వల్లనే రక్తనాళం చిట్లి ఉండవచ్చని శిష్యులు భావించారు.{{Sfn|Sen|2006|p= 27}} ఆయన శిష్యులు తల్లితండ్రులను కోల్పోయిన అనాథలవలే దుఃఖించారు. వివేకానంద తన మరణం గురించి ముందుగా చెప్పినట్లే నలభై ఏళ్ళ కంటే ఎక్కువ జీవించలేదు.{{Sfn|Virajananda|2006|pp=645–662}} ఆయన భౌతిక కాయాన్ని బేలూరులో గంగానది ఒడ్డున, పదహారు సంవత్సరాల క్రితం రామకృష్ణ పరమహంస అంత్యక్రియలు జరిగిన స్థలం ఎదురుగానే, గంధపు చెక్కల చితిపై దహనం చేశారు.<ref>{{cite web|title=Towards the end |work=Vivekananda A Biography |publisher=www.ramakrishnavivekananda.info |url=http://www.ramakrishnavivekananda.info/vivekananda_biography/13_towards_the_end.htm |access-date=11 March 2012}}</ref> ==ఉపయుక్త గ్రంథసూచి== *శ్రీ వివేకానంద జీవిత చరిత్ర- శ్రీ చిరంతనానందస్వామి, 4 వ ముద్రణ, 1978, రామకృష్ణ మఠం, చెన్నపట్నం, ముద్రణ నవభారత్ ప్రింటర్స్ & ట్రేడర్స్, మద్రాసు-600086 == ఇవి కూడ చూడండి == * [[బ్రహ్మబాంధవ్ ఉపాధ్యాయ]] * [[పావ్‌హరి బాబా]] [[దస్త్రం:Sri vivekananda jeevitha charitra.jpg|right|thumb|శ్రీ వివేకానంద జీవిత చరిత్ర- శ్రీ చిరంతనానందస్వామి, 4 వముద్రణ, 1978, రామకృష్ణ మఠం, మద్రాసు, ముద్రణ నవభారత్ ప్రింటర్స్ & ట్రేడర్స్, మద్రాసు-600086 (సంగ్రహప్రచురణము కళాశాల విద్యార్థులకై) పుస్తక ముఖచిత్రం]] == మూలాలు == {{మూలాలజాబితా}} == బయటి లింకులు == {{commons category|Swami Vivekananda}} {{wikiquote}} *[http://www.gotelugu.com/issue35/972/telugu-columns/swami-vivekananda/ శ్రీ స్వామి వివేకానంద - సుధారాణి మన్నె (గోతెలుగు)] * [https://web.archive.org/web/20190325110441/http://ramakrishnavivekananda.info/ స్వామి వివేకానంద సంపూర్ణ రచనల సంకలనం - అన్‌లైన్‌లో] * [https://web.archive.org/web/20080515051503/http://vivekananda.org/biography.asp స్వామి వివేకానంద జీవితం] * [https://web.archive.org/web/20081204002513/http://www.vedanta.org/rko/vivekananda/sv_bio.html పాశ్చాత్య దేశాలలో స్వామి వివేకానంద పర్యటన క్రమం] * [https://web.archive.org/web/20060717012010/http://www.theuniversalwisdom.org/category/speakers/swami-vivekananda/ 1893లో ప్రపంచ మత సమ్మేళనంలో స్వామి వివేకానంద ] - 3 ప్రసిద్ధ ప్రసంగాలు. * [https://web.archive.org/web/20080630083102/http://www.vivekanandagospel.org/imagegallery.htm స్వామి వివేకానంద చిత్రాలు] * [https://web.archive.org/web/20090204155924/http://vkendra.org/ వివేకానంద కేంద్రం, కన్యాకుమారి] * [https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.330317 స్వామి వివేకానంద ప్రసంగాలతో ఉత్తిష్ఠత జాగ్రత్త అనువాద గ్రంథం] *[https://www.lifequotesintelugu.com/2021/06/vivekananda-quotes-in-telugu.html వివేకానంద సూక్తులు] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210611035821/https://www.lifequotesintelugu.com/2021/06/vivekananda-quotes-in-telugu.html |date=2021-06-11 }} {{భారతీయ సంఘ సంస్కర్తలు}} {{బెంగాల్ సాంస్కృతిక పునరుజ్జీవనము}} <!-- వర్గాలు --> <!--అంతర్వికీ లింకులు--> {{Authority control}} [[వర్గం:హిందూమతం]] [[వర్గం:ప్రపంచ ప్రసిద్ధులు]] [[వర్గం:ఆధ్యాత్మిక గురువులు]] [[వర్గం:1863 జననాలు]] [[వర్గం:1902 మరణాలు]] [[వర్గం:పశ్చిమ బెంగాల్ వ్యక్తులు]] [[వర్గం:ఈ వారం వ్యాసాలు]] 4ed2snn5tm5kot9oz10z6tye2ns4yoz 0 40037 4955394 4191607 2026-09-09T13:13:14Z Kalasagary 107518 4955394 wikitext text/x-wiki {{విస్తరణ}} {{సమాచారపెట్టె వ్యక్తి | name = దగ్గుబాటి రామానాయుడు | residence = హైదరాబాద్ | other_names = మూవీ మోఘల్ | image =RamaNaidu.jpg | imagesize = 220 | caption = దగ్గుబాటి రామానాయుడు | birth_name = దగ్గుబాటి రామానాయుడు | birth_date = [[జూన్ 6]], [[1936]] | birth_place = [[ప్రకాశం]] జిల్లా [[కారంచేడు]] | native_place = | death_date = {{death date and age|2015|2|18|1936|6|06|df=yes}}<ref name= "Rama Naidu dies of cancer" /> | death_place = [[హైదరాబాద్]], [[తెలంగాణ]] | death_cause = [[కేన్సర్]] | known = తెలుగు సినిమా నటుడు, ప్రముఖ [[నిర్మాత]] , భారత పార్లమెంటు మాజీ సభ్యుడు | occupation = | title = | salary = | term = | predecessor = | successor = | party = [[తెలుగుదేశం పార్టీ]] | boards = | religion = హిందూ | wife = | spouse= రాజేశ్వరి | partner = | children =[[దగ్గుబాటి సురేష్‌బాబు|సురేష్]], [[దగ్గుబాటి వెంకటేష్|వెంకటేష్]] | father = వెంకటేశ్వర్లు | mother = | website = | footnotes = ప్రపంచ రికార్డ్ సృష్టించిన నిర్మాతగా డి. రామానాయుడు గిన్నిస్‌ బుక్‌ ఆఫ్‌ వరల్డ్ రికార్డ్స్ లో చోటు సంపాదించాడు | employer = | height = | weight = }} '''డాక్టర్ దగ్గుబాటి రామానాయుడు''' ([[జూన్ 6]], [[1936]] - [[ఫిబ్రవరి 18]], [[2015]]) తెలుగు సినిమా నటుడు, ప్రముఖ నిర్మాత, భారత [[భారత పార్లమెంటు|పార్లమెంటు]] మాజీ సభ్యుడు. ఇతను [[1936]]వ సంవత్సరం [[జూన్ 6]]వ తేదీన [[ప్రకాశం]] జిల్లా [[కారంచేడు]]లో జన్మించాడు. ఒకే వ్యక్తి శతాధిక చిత్రాలను నిర్మించి, [[ప్రపంచము|ప్రపంచ]] రికార్డ్ సృష్టించిన నిర్మాతగా డి. రామానాయుడు [[గిన్నీసు బుక్ ఆఫ్ వరల్డ్ రికార్డ్స్|గిన్నిస్‌ బుక్‌ ఆఫ్‌ వరల్డ్ రికార్డ్స్]] లో చోటు సంపాదించాడు. మూవీ మోఘల్ గా ఈయన్ని అభివర్ణిస్తారు. అంతటితో ఆగకుండా నేటికీ నిర్మాతగా ఆయన కొనసాగుతూ వర్ధమాన నిర్మాతలకు స్ఫూర్తిగా నిలిచాడాయన. అంతేగాక తన సంపాదనలో ప్రధానభాగం సినిమా రంగానికే వెచ్చిస్తూ, [[స్టూడియో]], ల్యాబ్‌, రికార్డింగ్‌ సదుపాయాలు, డిస్ట్రిబ్యూషన్‌, ఎగ్జిబిషన్‌, పోస్టర్స్ ప్రింటింగ్‌, గ్రాఫిక్‌ యూనిట్‌తో సహా సినిమా నిర్మాణానికి సంబంధించిన అన్ని సదుపాయాలను సమకూర్చడంతో పాటు పార్లమెంట్‌ సభ్యునిగానూ రాణించాడు. ఇతను 1999లో [[బాపట్ల లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|బాపట్ల నియోజకవర్గం]] నుండి [[తెలుగుదేశం పార్టీ]] అభ్యర్థిగా [[లోక్‌సభ]]కు ఎన్నికైనాడు. 2004లో అదే స్థానం నుంచి పోటీచేసి ఓడిపోయాడు. 2010 సెప్టెంబరు 9న [[భారత ప్రభుత్వం]] నాయుడికి [[దాదాసాహెబ్ ఫాల్కే పురస్కారం|దాదాసాహెబ్ ఫాల్కే]] పురస్కారము ప్రకటించింది. 2015 ఫిబ్రవరి 18న [[హైదరాబాదు]]లో కాన్సర్ వ్యాధితో బాధపడుతూ మరణించాడు<ref name="Rama Naidu dies of cancer">{{Cite web|title=ఆర్కైవ్ నకలు|url=http://www.sakshipost.com/index.php/news/state/53528-rama-naidu-dies-of-cancer.html?psource=Dontmiss|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150220192601/http://www.sakshipost.com/index.php/news/state/53528-rama-naidu-dies-of-cancer.html?psource=Dontmiss|archive-date=2015-02-20|access-date=2015-02-18|website=}}</ref>. ==వ్యక్తిగత జీవితం== దగ్గుబాటి రామానాయుడు, [[1936]]వ సంవత్సరం [[జూన్ 6]]వ తేదీన [[ప్రకాశం]] జిల్లా [[కారంచేడు]]లో ఒక [[రైతు]] [[కుటుంబము|కుటుంబం]]లో జన్మించాడు<ref>{{Cite web|title=Daggubati Ramanaidu: The End of an inspiring journey {{!}} India.com|url=https://www.india.com/news/india/daggubati-ramanaidu-the-end-of-an-inspiring-journey-288371/|access-date=2024-01-13|website=www.india.com|language=en}}</ref>. తండ్రి వెంకటేశ్వర్లు. రామానాయుడుకి ఒక అక్క, చెల్లెలు. మూడేళ్ళ వయసులోనే తల్లి చనిపోయింది. పినతల్లి వద్ద గారాబంగా పెరిగాడు. [[ఒంగోలు]]లోని డాక్టరు బి.బి.ఎల్.సూర్యనారాయణ అనే బంధువు ఇంట్లో వుంటూ ఎస్సేసేల్సి దాకా విద్యాబ్యాసం చేశాడు. సూర్యనారాయణను చూశాక తానూ కూడా డాక్టరు కావాలని కలలుకనేవాడు. బడి లేనప్పుడు కాంపౌండరు అవతారం ఎత్తేవాడు. [[విజయవాడ]]లో లయోలా కాలేజి ఏర్పాటు కోసం రెండు లక్షల చందాలు వసులుచేసినందుకు కృతజ్ఞ్యతగా క్రైస్తవ మిషనరీలు [[మద్రాసు]]లోని ఆంధ్రా లయోలా కాలేజిలో సీటు కొరకు సాయం చేసారు. ఎప్పుడూ కాలేజిలో జరిగే [[సాంస్కృతిక పునరుజ్జీవనం|సాంస్కృతిక]] కార్యక్రమాల్లో, కబడ్డీ [[మైదానం]]లోనే కనిపించేవాడు. మొదటి సంవత్సరం పరీక్షలు తప్పడంతో, తండ్రి తీసుకువచ్చి [[చీరాల]] కళాశాలలో చేర్పించాడు. ఇక్కడ కాలేజి రాజకీయాలు తోడయాయి. రెండో సంవత్సరం పరీక్షలు కూడా తప్పాడు. రామానాయుడుకు [[మామ]] [[కూతురు]] రాజేశ్వరితో పెళ్ళి జరిగింది. పెళ్ళయిపోగానే ఆస్తి పంచివ్వమని తండ్రిని అడిగాడు కానీ తండ్రిమాట కాదనలేక మొదటి కొడుకు సురేష్ పుట్టేదాకా ఆస్తి విభజన వాయిదాపడింది. ఆతర్వాత, వందెకరాల పొలంతో సొంత సేద్యం మొదలుపెట్టాడు. వీరికి [[దగ్గుబాటి సురేష్‌బాబు|సురేష్]], [[దగ్గుబాటి వెంకటేష్|వెంకటేష్]] ఇద్దరు కొడుకులు. పెద్ద కొడుకు పేరు మీద [[సురేష్ ప్రొడక్షన్స్]] స్థాపించారు. ==సినిమా జీవితం== [[కారంచేడు]]లో '[[నమ్మిన బంటు]]' షూటింగ్ లో ఎడ్లపందెం దృశ్యం చిత్రీకరణ జరిగేటప్పుడు, రామానాయుడు ఓ సీన్లో నటించాడు, హుషారుగా అటు ఇటు తిరుగుతుండగా సినిమావాళ్ళ దృష్టిని ఆకర్షించాడు. తిరిగి వెళ్తునప్పుడు 'మీరు సినిమాల్లోకి ఎందుకు రాకూడదు?' అని [[అక్కినేని నాగేశ్వరరావు|అక్కినేని]] అడికితే, ఊరు, [[వ్యవసాయం]] తప్పించి మరో ఆలోచన లేదని బధులు ఇచ్చాడు. ఇష్టం లేకున్నా రైసుమిల్లు వ్యాపారం మొదలు పెట్టాడు, ఓ రోజు హఠాత్తుగా సేల్స్-టాక్సవాళ్ళు వచ్చి, బిల్లులు రాయడములేదంటు రెండు లక్షల రూపాయలు జరిమానా విధించారు. దీనితో ఆ వ్యాపారం మిద విరక్తి వచ్చేసింది, మిల్లు మూసీవేసీ ఊరు విడచి [[చెన్నై|చెన్నపట్నం]] చేరుకున్నాడు. [[మహాబలిపురం]] రోడ్డులో పొలం కొన్నాడు, కాలక్షేపానికి రోజు తోడల్లుడితో కలిసి ఆంధ్ర కల్చరల్ అసోసియేషన్ కు వెళ్ళేవాడు. అక్కడే సినిమావాళ్ళతో పరిచయాలు అయ్యాయి. 'అనురాగం' చిత్ర నిర్మాతలు భాగస్వాముల కోసం ఎదురు చూస్తున్నామని కబురుపెట్టారు. రామానాయుడు తన తండ్రిని ఒప్పించి, దురలవాట్ల జోలికి వెళ్లనని మాటిచ్చాడు.జి.రామినీడు దర్శకత్వంలో 'అనురాగం' అనే చిత్రాన్ని నిర్మించి తొలి విజయాన్ని అందుకున్నారు. తన పెద్ద కుమారుడు సురేష్‌బాబు పేరున [[సురేష్ ప్రొడక్షన్స్]] ప్రారంభించి 1964లో ఎన్టీఆర్ కథానాయకుడిగా '[[రాముడు భీముడు (1964 సినిమా)|రాముడు-భీముడు]]' చిత్రాన్ని నిర్మించి అఖండ విజయాన్ని అందుకున్నారు. [[అక్కినేని నాగేశ్వరరావు]], [[ఆదుర్తి సుబ్బారావు]], [[ఎస్.వి. రంగారావు|ఎస్వీ రంగారావు]], [[గుమ్మడి వెంకటేశ్వరరావు]]లతో ఎక్కువ సమయాన్ని గడిపేవారు<ref>{{Cite web|title=Ramanaidu: Movie mogul with a golden heart|url=https://www.indiatoday.in/india/story/ramanaidu-telugu-film-producer-dead-241124-2015-02-19|access-date=2024-01-13|website=India Today|language=en}}</ref>. ఈ పరిచయాలతోనే ఆయనకు 'నమ్మిన బంటు' చిత్రంలో నటించే అవకాశం వచ్చింది. ఆ తర్వాత పలు వ్యాపారాలు చేసిన ఆయన మళ్లీ జి. రామినీడు దర్శకత్వంలో 'అనురాగం' అనే చిత్రాన్ని నిర్మించి తొలి విజయాన్ని అందుకున్నారు. తన పెద్ద కుమారుడు సురేష్‌బాబు పేరున [[సురేష్ ప్రొడక్షన్స్]] ప్రారంభించి 1964లో ఎన్టీఆర్ కథానాయకుడిగా 'రాముడు-భీముడు' చిత్రాన్ని నిర్మించి అఖండ విజయాన్ని అందుకున్నారు. సినీ నిర్మాణ రంగంలో అడుగు ముందుకే వేశారు. అయితే ఆ తర్వాత విపరీతంగా నష్టాల పాలైన ఆయన 1971లో [[ప్రేమనగర్|ప్రేమ్‌నగర్]] చిత్రాన్ని నిర్మించారు.'ప్రేమనగర్' విడుదలై బాక్సాఫీస్ వద్ద ఘన విజయం సాధించింది. 21 మంది కొత్త దర్శకుల్ని, ఆరుగురు హీరోలను పరిచయం చేశారు ==పురస్కారాలు== ;పౌర పురస్కారాలు *[[పద్మ భూషణ్]] - 2013;<ref>{{cite web|url= http://www.pib.nic.in/newsite/erelease.aspx|title= Padma Awards|publisher=pib|date= January 27, 2013 |accessdate= January 27, 2013 }}</ref> జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారాలు * [[భారత జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారాలు - ఉత్తమ సినిమా|ఉత్తమ జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారం]] బెంగాలీ భాషలో - Asukh - 1999 * [[దాదాసాహెబ్ ఫాల్కే పురస్కారం]] - 2010 ;ఫిల్మ్‌ఫేర్ పురస్కారాలు (దక్షిణ భారతదేశం) * [[ఫిల్మ్‌ఫేర్ ఉత్తమ తెలుగు సినిమాలు]] - [[జీవనతరంగాలు]] (1973) * [[ఫిల్మ్‌ఫేర్ ఉత్తమ తెలుగు సినిమాలు]] - ''[[సోగ్గాడు (1975 సినిమా)|సోగ్గాడు (1975)]], అవార్డు ప్రదానం (1976)లో'' * అత్యధిక చిత్రాల నిర్మాతగా రామానాయుడు [[గిన్నిస్ బుక్]] ఆఫ్ వరల్డ్ రికార్డ్స్‌లో చోటు పొందారు. * 1999లో బాపట్ల నుంచి తెదేపా తరఫున ఎంపీగా గెలుపొందారు. * 2003లో బెస్ట్ పార్లమెంటేరియన్ పురస్కారం అందుకున్నారు. ==మరణం== 2002-03 సమయంలో రామానాయుడికి ప్రోస్టేట్ గ్రంథి కాన్సర్ ఉన్నట్టు వైద్యులు నిర్ధారించడంతో కొన్నాళ్ళపాటు [[అమెరికా]]లో వైద్యం చేయించుకున్నారు. 2015 సమయంలో మళ్లీ సమస్య తలెత్తడంతో [[హైదరాబాదు జిల్లా|హైదరాబాద్]], [[బెంగళూరు]] నగరాల్లో వైద్యులు చికిత్స చేశారు. చివరి సంవత్సరాల్లో [[క్యాన్సర్]] వ్యాధితో బాధపడ్డ రామానాయుడు అదే వ్యాధి వల్ల [[2015]], [[18 ఫిబ్రవరి|ఫిబ్రవరి 18న]] హైదరాబాద్‌లో మరణించాడు.<ref name="Rama Naidu dies of cancer" /> ==ఫిల్మోగ్రఫీ== {{main|దగ్గుబాటి రామానాయుడు నిర్మించిన సినిమాలు}}దగ్గుబాటి రామానాయుడు నిర్మించిన సినిమాలు పై లింకులోకి వెళ్లి పరిశీలించవచ్చును == మూలాలు == {{మూలాలజాబితా}} {{దగ్గుబాటి రామానాయుడు వంశవృక్షం}} {{దాదాసాహెబ్ ఫాల్కే అవార్డు గ్రహీతలు}} {{రఘుపతి వెంకయ్య అవార్డు గ్రహీతలు}} {{Authority control}} [[వర్గం:1936 జననాలు]] [[వర్గం:తెలుగు సినిమా నిర్మాతలు]] [[వర్గం:తెలుగు సినిమా నటులు]] [[వర్గం:13వ లోక్‌సభ సభ్యులు]] [[వర్గం:తెలుగుదేశం పార్టీ రాజకీయ నాయకులు]] [[వర్గం:దాదాసాహెబ్‌ ఫాల్కే అవార్డు గ్రహీతలు]] [[వర్గం:పద్మభూషణ పురస్కారం పొందిన ఆంధ్రప్రదేశ్ వ్యక్తులు]] [[వర్గం:2015 మరణాలు]] [[వర్గం:హిందీ సినిమా నిర్మాతలు]] [[వర్గం:దగ్గుబాటి వంశవృక్షం]] [[వర్గం:గిన్నిస్ బుక్‌లో స్థానం పొందిన భారతీయులు]] [[వర్గం:తెలుగు సినిమా పంపిణీదారులు]] [[వర్గం:ప్రకాశం జిల్లా సినిమా నిర్మాతలు]] [[వర్గం:ప్రకాశం జిల్లా రాజకీయ నాయకులు]] [[వర్గం:గుంటూరు జిల్లా నుండి ఎన్నికైన లోక్‌సభ సభ్యులు]] dmeufjmcyzvq94t1m0zo4t17b10kxhp 0 41112 4955628 4950077 2026-09-10T10:15:16Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4955628 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = హంపి | native_name = ಹಂಪೆ | native_name_lang = kn | other_name = హంపె | settlement_type = పట్టణం | image_skyline = Virupaksha_Temple,Hampi.JPG | image_alt = | image_caption = విరూపాక్ష దేవాలయం, హంపి, కర్ణాటక | website = www.HAMPI.in | nickname = | image_map = | map_alt = | map_caption = | pushpin_map = India Karnataka | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | latd = 15.335 | latm = | lats = | latNS = N | longd = 76.462 | longm = | longs = | longEW = E | coordinates_display = inline,title | subdivision_type = దేశం | subdivision_name = భారతదేశం | subdivision_type1 = రాష్ట్రం | subdivision_name1 = కర్ణాటక | subdivision_type2 = జిల్లా | subdivision_name2 = బెల్లరీ | established_title = <!-- Established --> | established_date = 1336 | founder = హరిహర, బుక్కరాయలు | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = 467 | population_total = 2777<ref>{{cite web|url=http://www.census2011.co.in/data/village/604731-hampi-karnataka.html |title=Hampi Village Population - Hospet - Bellary, Karnataka |publisher=Census2011.co.in |date= |accessdate=2015-08-11}}</ref> | population_as_of = 2011 | population_rank = | population_density_km2 = Auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = భాషలు | demographics1_title1 = అదికార | demographics1_info1 = కన్నడం | timezone1 = [[:en:Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = <!-- [[Postal Index Number|PIN]] --> | postal_code = | registration_plate = | blank1_name_sec1 = సమీప నగరం | blank1_info_sec1 = హోస్పేట | website1 = | footnotes = }} {{Infobox World Heritage Site |WHS = Group of Monuments at Hampi |Image = [[Image:Hampi virupaksha temple.jpg|250px|Hampi]] |State Party = [[India]] |Type = Cultural |Criteria = (i)(iii)(iv) |ID = 241 |Region = [[List of World Heritage Sites in Asia and Australasia|Asia-Pacific]] |Year = 1986 |Danger = 1999&ndash;2006 |Session = 10th |Link = http://whc.unesco.org/en/list/241 }} '''హంపి''' లేదా '''హంపె''' ({{IPA|kn|hɐmpe|lang}}), దీనిని '''హంపిలోని స్మారక కట్టడాల సమూహం''' అని కూడా పిలుస్తారు. ఇది తూర్పు-మధ్య [[కర్ణాటక]], భారతదేశం విజయనగర జిల్లా హంపి పట్టణంలో ఉన్న ఒక యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశం.<ref name="unesco">{{cite web|title=Group of Monuments at Hampi|url=https://whc.unesco.org/en/list/241|access-date=20 December 2006|publisher=World Heritage}}</ref> 13-15వ శతాబ్దములో [[విజయనగర సామ్రాజ్యం|విజయనగర సామ్రాజ్య]] రాజధాని ఇప్పుడు [[కర్ణాటక]] రాష్ట్రంలోని [[బళ్ళారి]] జిల్లాలోని ఒక చిన్న పట్టణం. ''[[రామాయణం]]''లో పంపా దేవి తీర్థ క్షేత్రంగా ప్రస్తావించబడింది.<ref name="Verghese2002p1" /><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Trx8UH1UbG4C|title=New Light on Hampi: Recent Research at Vijayanagara|author1=John M. Fritz|author2=George Michell|author3=Clare Arni|publisher=Marg Publications|year=2001|isbn=978-81-85026-53-4|pages=1–7}}</ref> [[విద్యారణ్యుడు|విద్యారణ్య స్వామి]] ఆశీస్సులతో స్థాపించబడిన విజయనగర సామ్రాజ్యానికి విజయనగరం లేదా '''హంపి''' రాజధాని. దక్షిణ భారతదేశములోని అతి పెద్ద సామ్రాజ్యాలలో విజయనగర సామ్రాజ్యం ఒకటి.రామాయణ యుగంలో ఈ నగరాన్ని కిష్కింధ అని పిలిచేవారు ప్రజలు. ఇది హిందూ మత పురాణాలు, విరూపాక్ష దేవాలయం, ఆది శంకరాచార్య-సంబంధిత చురుకైన ఆశ్రమం, పాత నగరానికి చెందిన వివిధ స్మారక కట్టడాలతో హంపి ఒక మతపరమైన కేంద్రంగా కొనసాగుతోంది.<ref name="Fritz2015p11">{{harvnb|Fritz|Michell|2016|pp=11–23, backpage}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=adpkHQ9SCq0C|title=Travel and Ethnology in the Renaissance: South India Through European Eyes, 1250–1625|author=Joan-Pau Rubiés|publisher=Cambridge University Press|year=2002|isbn=978-0-521-52613-5|pages=234–236}}</ref> హంపి 1336 నుండి 1565 వరకు (విజయనగరం వలె) విజయనగర (కర్ణాటక) సామ్రాజ్య రాజధానిగా ఉండి తర్వాత వదిలివేయబడింది.<ref name="Verghese2002p12">{{harvnb|Anila Verghese|2002|pp=1–18}}</ref> అది కోటతో కూడిన నగరం. పర్షియన్, యూరోపియన్ యాత్రికులు (ముఖ్యంగా పోర్చుగీసు వారు) వదిలిపెట్టిన చరిత్రల ప్రకారం తుంగభద్ర నదీ తీరంలో అనేక దేవాలయాలు, పొలాలు, వాణిజ్య మార్కెట్లతో హంపి ఒక సంపన్న, ఐశ్వర్యవంతమైన, గొప్ప నగరంగా ఉండేది. 1500 నాటికి [[బీజింగ్]] తర్వాత ప్రపంచంలో రెండవ అతిపెద్ద నగరంగా, బహుశా ఆ సమయంలో పర్షియా, పోర్చుగల్ నుండి వ్యాపారులను ఆకర్షించే భారతదేశ అత్యంత సంపన్న నగరంగా హంపి-విజయనగరం అంచనా వేయబడింది.<ref name="Howard2011p77">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Qy4YtuIHsQcC&pg=PA77|title=Transnationalism and Society: An Introduction|author=Michael C. Howard|publisher=McFarland|year=2011|isbn=978-0-7864-8625-0|pages=77–78}}</ref><ref name="Gier2014p11" /> విజయనగర సామ్రాజ్యం ముస్లిం సుల్తానేట్‌ల కూటమి చేతిలో ఓడిపోయింది; దీని రాజధాని 1565లో ముస్లిం సైన్యాలచే జయించబడింది, దోచుకోబడింది, ధ్వంసం చేయబడింది. ఆ తర్వాత హంపి శిధిలావస్థలో మిగిలిపోయింది.<ref name="Verghese2002p12" /><ref name="Fritz2015p112" /><ref name="Lycett 2013 433–470">{{cite journal |last1=Lycett |first1=Mark T. |last2=Morrison |first2=Kathleen D. |year=2013 |title=The Fall of Vijayanagara Reconsidered: Political Destruction and Historical Construction in South Indian History 1 |journal=Journal of the Economic and Social History of the Orient |volume=56 |issue=3 |pages=433–470 |doi=10.1163/15685209-12341314}}</ref> హోస్పేట్ నగరానికి {{convert|13|km|miles}} దూరంలో ఉన్న ఆధునిక హంపి పట్టణానికి సమీపంలో కర్ణాటకలో ఉన్న హంపి శిధిలాలు {{convert|4100|ha|sqmi}} విస్తరించి ఉన్నాయి. దీనిని యునెస్కో దక్షిణ భారతదేశంలోని చివరి గొప్ప హిందూ రాజ్యానికి చెందిన 1,600 పైగా మనుగడలో ఉన్న అవశేషాలతో కూడిన "కఠినమైన, గొప్ప ప్రదేశం" గా అభివర్ణించింది. ఇందులో "కోటలు, నదీతీర లక్షణాలు, రాజ, పవిత్ర సముదాయాలు, దేవాలయాలు, పుణ్యక్షేత్రాలు, స్తంభాలతో కూడిన మందిరాలు, మండపాలు, స్మారక నిర్మాణాలు, నీటి నిర్మాణాలు, ఇతరులు" ఉన్నాయి.<ref name="unescosum">[https://whc.unesco.org/en/list/241 Group of Monuments at Hampi], UNESCO</ref> == వ్యుత్పత్తి == ఈ పేరు తుంగభద్ర నది పాత పేరు పంపా నుండి ఉద్భవించింది, కాబట్టి హంపి అనే పేరు కన్నడ పేరు హంపెకు ఆంగ్ల రూపం.<ref name="unescosum2" /> == స్థానం == {{wide image|File:Virupaksha Temple as seen from the Hemakuta hill 001.jpg|1000px|హేమకూట కొండ నుండి చూసినప్పుడు విరూపాక్ష దేవాలయ సముదాయం, తుంగభద్ర నదీ లోయ విస్తృత దృశ్యం, హంపి.}} [[దస్త్రం:Hampi_Vijayanagara_in_early_16th_century,_South_India.jpg|thumb|16వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో హంపి విజయనగరం. పవిత్ర కేంద్రం ప్రధాన హిందూ దేవాలయాలను, అనుబంధ మార్కెట్లను కలిగి ఉంది; పట్టణ కోర్ రాయల్ సెంటర్‌ను కలిగి ఉంది; సబర్బన్ ఉపగ్రహాలు ఇప్పుడు గంగావతి నుండి హోస్పేట్ వరకు విస్తరించి ఉన్నాయి.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=GZzpAAAAMAAJ|title=Archaeology, Art and Religion: New Perspectives on Vijayanagara|last=Verghese|first=Anila|publisher=Oxford University Press|year=2000|isbn=978-0-19-564890-4|pages=vi–viii}}</ref><ref name="morrison423">KD Morrison and CM Sinopoli (2006), ''Vijayanagara: Archaeological Explorations'', J. Fritz et al (eds.), VPR Monograph, Manohar, pages 423–434</ref>]] ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర సరిహద్దుకు సమీపంలో మధ్య కర్ణాటక తూర్పు భాగంలో తుంగభద్ర నది ఒడ్డున హంపి ఉంది. ఇది బాదామి గుహాలయాలు, ఐహోల్ పురావస్తు ప్రదేశాలకు ఆగ్నేయంగా {{convert|140|km}} దూరంలో ఉంది.{{sfn|Fritz|Michell|2016|pp=154–155}}{{sfn|Anila Verghese|2002|pp=85–87}} సాంప్రదాయకంగా పంపా-క్షేత్రం, కిష్కింధ-క్షేత్రం, భాస్కర-క్షేత్రం అని పిలువబడే హంపి పదం హిందూ వేదాంతశాస్త్రంలో పార్వతి దేవికి ఉన్న మరొక పేరైన పంపా నుండి ఉద్భవించింది. పురాణాల ప్రకారం, పార్వతి (శివుని మునుపటి భార్య సతీదేవి పునర్జన్మ) ఒంటరి సన్యాసి శివుడిని వివాహం చేసుకోవాలని నిశ్చయించుకుంటుంది.{{sfn|James Lochtefeld|2002|pp=503–505}}{{sfn|David Kinsley|1988|pp=46–52, 42–44}} ఆమె తల్లిదండ్రులు ఆమె కోరికను తెలుసుకుని ఆమెను నిరుత్సాహపరుస్తారు, కానీ ఆమె తన కోరికను నెరవేర్చుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తుంది. శివుడు ప్రాపంచిక విషయాలు పట్టించుకోకుండా యోగ ధ్యానంలో మునిగిపోతాడు; అతన్ని నిద్రలేపి అతని దృష్టిని ఆకర్షించడంలో సహాయం చేయమని పార్వతి దేవతలకు విజ్ఞప్తి చేస్తుంది. కోరిక, శృంగార ప్రేమ, ఆకర్షణ, ఆప్యాయతలకు దేవుడైన కామదేవుడిని శివుని నిద్రలేపడానికి ఇంద్రుడు పంపుతాడు. కాముడు శివుని వద్దకు చేరుకుని కోరిక అనే బాణం వేస్తాడు.{{sfn|James Lochtefeld|2002|pp=503–505}}{{sfn|David Kinsley|1988|pp=46–52, 42–44}} శివుడు తన నుదిటిపై ఉన్న మూడవ కన్ను తెరిచి కామదేవుడిని బూడిద చేస్తాడు. పార్వతి తన ఆశను, శివుడిని దక్కించుకోవాలనే సంకల్పాన్ని కోల్పోదు; ఆమె అతనిలాగే జీవించడం ప్రారంభిస్తుంది. సన్యాసం, యోగిని, తపస్సు వంటి కార్యకలాపాలలో నిమగ్నమై అతన్ని నిద్రలేపుతుంది, అతని ఆసక్తిని ఆకర్షిస్తుంది. శివుడు మారువేషంలో పార్వతిని కలుస్తాడు. శివుని బలహీనతలు, వ్యక్తిత్వ సమస్యలను ఆమెకు చెబుతూ ఆమెను నిరుత్సాహపరచడానికి ప్రయత్నిస్తాడు.{{sfn|James Lochtefeld|2002|pp=503–505}}{{sfn|David Kinsley|1988|pp=46–52, 42–44}} పార్వతి వినడానికి నిరాకరించి తన సంకల్పంపై పట్టుబడుతుంది. శివుడు చివరకు ఆమెను అంగీకరిస్తాడు, వారు వివాహం చేసుకుంటారు.{{sfn|James Lochtefeld|2002|pp=503–505}}{{sfn|David Kinsley|1988|pp=46–52, 42–44}} శివపార్వతుల వివాహం తర్వాత కాముడు తిరిగి బతికించబడ్డాడు. స్థల పురాణం ప్రకారం, సన్యాసి శివుడిని జయించి గృహస్థ జీవితంలోకి తీసుకురావడానికి పార్వతి (పంపా) హేమకూట కొండపై తన సన్యాసిని, యోగిని జీవనశైలిని కొనసాగించింది, ఇది ఇప్పుడు హంపిలో ఒక భాగం.{{sfn|Fritz|Michell|2016|pp=14–15}} శివుడిని పంపాపతి (పంపా భర్త) అని కూడా పిలుస్తారు.{{sfn|Fritz|Michell|2016|pp=14–15}} హేమకూట కొండ సమీపంలోని నది పంపా నదిగా ప్రసిద్ధి చెందింది.<ref name="Verghese2002p6">{{harvnb|Anila Verghese|2002|pp=6–7, 40, 92}}</ref> సంస్కృత పదం పంపా కన్నడ పదం హంపాగా రూపాంతరం చెందింది, పార్వతి శివుడిని వెంబడించిన ప్రదేశం హంపె లేదా హంపిగా ప్రసిద్ధి చెందింది.{{sfn|Fritz|Michell|2016|pp=14–15}}<ref name="Verghese2002p6" /><ref name="ASI">{{cite book|title=World Heritage Series: Hampi|author=D. Devakunjari|publisher=Eicher Goodearth Ltd., New Delhi – for [[Archaeological Survey of India]]|year=2007|isbn=978-81-87780-42-7|page=8}}</ref> ఈ ప్రదేశం పంపాక్షేత్రంగా పిలువబడే ప్రారంభ మధ్యయుగ కాలపు పుణ్యక్షేత్రం. హిందూ ఇతిహాసం రామాయణంలోని కిష్కింధ అధ్యాయాల నుండి దీనికి కీర్తి లభించింది, ఇక్కడ రాముడు, లక్ష్మణుడు కిడ్నాప్ చేయబడిన సీత అన్వేషణలో హనుమంతుడు, సుగ్రీవుడు, వానర సైన్యాన్ని కలుస్తారు. హంపి ప్రాంతం ఇతిహాసంలో వివరించిన ప్రదేశానికి అనేక దగ్గరి పోలికలను కలిగి ఉంది. ఇది రామాయణంలో పేర్కొన్న ప్రదేశం అని ప్రాంతీయ సంప్రదాయం నమ్ముతుంది, ఇది యాత్రికులను ఆకర్షిస్తుంది.<ref name="KaminskyLong2016p75">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=aGIPDQAAQBAJ&pg=PT75|title=Nationalism and Imperialism in South and Southeast Asia|author1=Arnold P. Kaminsky|author2=Roger D. Long|publisher=Taylor & Francis|year=2016|isbn=978-1-351-99742-3|pages=75–76}}</ref> దీనిని 1800ల కాలంలో కల్నల్ కొలిన్ మెకెంజీ అనే ఇంజనీర్ వెలుగులోకి తెచ్చాడు. === ప్రాచీన కాలం నుండి క్రీ.శ 14వ శతాబ్దం వరకు === బళ్లారి జిల్లా నిట్టూరు, ఉదేగోళన్‌లలో క్రీ.పూ 269-232 నాటి అశోకుడి శిలాశాసనాలు ఈ ప్రాంతం క్రీ.పూ 3వ శతాబ్దంలో మౌర్య సామ్రాజ్యంలో భాగంగా ఉన్నట్లు సూచిస్తున్నాయి. సైట్ త్రవ్వకాలలో సుమారు క్రీ.శ 2వ శతాబ్దానికి చెందిన బ్రాహ్మీ లిపి శాసనం, టెర్రకోట ముద్ర కనుగొనబడ్డాయి.<ref name="Stein1989p31">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=OpxeaYQbGDMC&pg=PA31|title=The New Cambridge History of India: Vijayanagara|author=Burton Stein|publisher=Cambridge University Press|year=1989|isbn=978-0-521-26693-2|pages=31–32}}</ref><ref name="D Devakunjari 2007 11">{{cite book|url=http://asi.nic.in/|title=World Heritage Series Hampi|author=D. Devakunjari|publisher=Eicher Goodearth Ltd., New Delhi - for Archaeological Survey of India|year=2007|isbn=978-8187780427|page=11|access-date=1 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20110629155409/http://asi.nic.in/|archive-date=29 June 2011|url-status=dead}}</ref> 6 నుండి 8వ శతాబ్దాల నాటి బాదామి చాళుక్యుల శాసనాలలో ఈ పట్టణం పంపాపురంగా ప్రస్తావించబడింది.<ref name="KaminskyLong2016p752" /> 10వ శతాబ్దం నాటికి, హిందూ రాజులు కళ్యాణ చాళుక్యుల పాలనలో ఇది మతపరమైన, విద్యా కార్యకలాపాల కేంద్రంగా మారింది, విరూపాక్ష దేవాలయానికి రాజులు భూదానాలు చేసినట్లు వారి శాసనాలు చెబుతున్నాయి.<ref name="KaminskyLong2016p752" /><ref name="devraj112">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=icdPjpdrkWwC|title=Vijayanagara, Progress of Research|author1=D.V. Devaraj|author2=C.S. Patil|publisher=Directorate of Archaeology & Museums|year=1987|pages=112–113}}</ref> 11 నుండి 13వ శతాబ్దాల నాటి అనేక శాసనాలు హంపి ప్రదేశం గురించి ఉన్నాయి, హంపా దేవికి బహుమతుల ప్రస్తావన ఉంది.<ref name="Stein1989p31" /> 12, 14వ శతాబ్దాల మధ్య, దక్షిణ భారతదేశంలోని హొయసల సామ్రాజ్యపు హిందూ రాజులు దుర్గ, హంపాదేవి, శివుడికి దేవాలయాలను నిర్మించారు, క్రీ.శ 1,199 నాటి శాసనం ప్రకారం. హంపి రెండవ రాజ నివాసంగా మారింది; హొయసల రాజులలో ఒకరిని ''హంపేయ-ఒడెయా'' లేదా "హంపి ప్రభువు" అని పిలిచేవారు.<ref name="KaminskyLong2016p752" /><ref name="devraj112" /> బర్టన్ స్టెయిన్ ప్రకారం, హొయసల కాలపు శాసనాలు పాత విరూపాక్ష (శివుడు) దేవాలయం గౌరవార్థం హంపిని విరూపాక్షపట్టణం, విజయ విరూపాక్షపుర వంటి ప్రత్యామ్నాయ పేర్లతో పిలుస్తాయి.<ref name="Stein1989p31" /> === 14వ శతాబ్దం, ఆ తర్వాత === {{main|విజయనగర సామ్రాజ్యం}} అలావుద్దీన్ ఖల్జీ, ముహమ్మద్ బిన్ తుగ్లక్ నేతృత్వంలోని ఢిల్లీ సుల్తానేట్ సైన్యాలు దక్షిణ భారతదేశంపై దండెత్తి దోచుకున్నాయి. దక్షిణ కర్ణాటకలోని హొయసల సామ్రాజ్యం, దాని రాజధాని ద్వారసముద్రం 14వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో అలావుద్దీన్ ఖల్జీ సైన్యాలచే దోచుకోబడింది, ధ్వంసం చేయబడింది,<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=vyEoAwAAQBAJ&pg=PT155|title=The Age of Wrath: A History of the Delhi Sultanate|author=Abraham Eraly|publisher=Penguin Books|year=2015|isbn=978-93-5118-658-8|pages=155–157}}</ref><ref name="Dalal2002p195">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=U2gRUVIF2joC|title=The Puffin History of India for Children, 3000 BC - AD 1947|author=Roshen Dalal|publisher=Penguin Books|year=2002|isbn=978-0-14-333544-3|page=195}}</ref> మళ్లీ క్రీ.శ 1326లో ముహమ్మద్ బిన్ తుగ్లక్ సైన్యంచే ధ్వంసం చేయబడింది.<ref name="Knipe2015p38">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=8oUSBwAAQBAJ&pg=PT38|title=Vedic Voices: Intimate Narratives of a Living Andhra Tradition|author=David M. Knipe|publisher=Oxford University Press|year=2015|isbn=978-0-19-026673-8|pages=38–39}}</ref><ref name="Rice2001p353">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=p0wSoEIub1YC&pg=PA353|title=Gazetteer of Mysore|author=B. L. Rice|publisher=Asian Educational Services|year=2001|isbn=978-81-206-0977-8|pages=353–354}}</ref><ref name="Bradnock2000p959">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=2hCFDsTbmhoC|title=India Handbook|author1=Robert Bradnock|author2=Roma Bradnock|publisher=McGraw-Hill|year=2000|isbn=978-0-658-01151-1|page=959}}</ref> ఉత్తర-మధ్య కర్ణాటకలోని కంపిలి రాజ్యం హొయసల సామ్రాజ్యం పతనం తర్వాత ఏర్పడింది. ఇది హంపి నుండి 33 కిలోమీటర్ల దూరంలో రాజధాని కలిగిన స్వల్పకాలిక హిందూ రాజ్యం.<ref name="Knipe2015p38" /><ref name="Stein1989p18">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=OpxeaYQbGDMC&pg=PA18|title=The New Cambridge History of India: Vijayanagara|author=Burton Stein|publisher=Cambridge University Press|year=1989|isbn=978-0-521-26693-2|pages=18–19}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=pfAKljlCJq0C&pg=PA281|title=Precolonial India in Practice: Society, Region, and Identity in Medieval Andhra|author=Cynthia Talbot|publisher=Oxford University Press|year=2001|isbn=978-0-19-803123-9|pages=281–282}}</ref> ముహమ్మద్ బిన్ తుగ్లక్ ముస్లిం సైన్యాల దండయాత్ర తర్వాత కంపిలి రాజ్యం అంతమైంది. తుగ్లక్ సైన్యంతో కంపిలి సైనికులు ఓటమిని ఎదుర్కొన్నప్పుడు కంపిలి హిందూ మహిళలు జౌహర్ (ఆచార సామూహిక ఆత్మహత్య) చేసుకున్నారు.<ref name="Storm2015p311">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=0sJcCgAAQBAJ&pg=PT311|title=Head and Heart: Valour and Self-Sacrifice in the Art of India|author=Mary Storm|publisher=Taylor & Francis|year=2015|isbn=978-1-317-32556-7|page=311}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=-cMgAAAAMAAJ|title=The position of Hindus under the Delhi Sultanate, 1206-1526|author=Kanhaiya L Srivastava|publisher=Munshiram Manoharlal|year=1980|isbn=9788121502245|page=202}}</ref> క్రీ.శ 1336లో, కంపిలి రాజ్య శిధిలాల నుండి విజయనగర సామ్రాజ్యం ఉద్భవించింది. ఇది 200 సంవత్సరాలకు పైగా పరిపాలించిన దక్షిణ భారతదేశపు ప్రసిద్ధ హిందూ సామ్రాజ్యాలలో ఒకటిగా ఎదిగింది.<ref name="Stein1989p18" /><ref name="gilmartin300">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=9ZhT5Ilq5kAC&pg=PA321|title=Beyond Turk and Hindu: Rethinking Religious Identities in Islamicate South Asia|author1=David Gilmartin|author2=Bruce B. Lawrence|publisher=University Press of Florida|year=2000|isbn=978-0-8130-3099-9|pages=300–306, 321–322}}</ref> విజయనగర సామ్రాజ్యం హంపి చుట్టూ తన రాజధానిని నిర్మించి దానిని విజయనగరంగా పిలిచింది. ఉత్తర భారతదేశం నుండి ముస్లింల దండయాత్రలను అరికట్టడానికి తుంగభద్ర ప్రాంతంలో మోహరించిన హొయసల సామ్రాజ్య సైన్యంలో సామ్రాజ్య స్థాపకులు హరిహర రాయలు, బుక్క రాయలు కమాండర్లు అని చరిత్రకారులు ప్రతిపాదిస్తున్నారు. క్షీణత సమయంలో హొయసల సామ్రాజ్యం ఉత్తర భాగాలను తమ ఆధీనంలోకి తీసుకున్న తెలుగు వారని కొందరు పేర్కొన్నారు.<ref name="reprint">{{cite book|url=https://archive.org/stream/in.ernet.dli.2015.77323/2015.77323.Forgotton-Empire|title=A Forgotten Empire|last=Sewell|first=Robert|date=1900|publisher=George Allen & Unwin|edition=1924 Reprint}}</ref><ref>{{harvnb|Sastri|1955}}</ref><ref>N. Ventakaramanayya, ''The Early Muslim expansion in South India'', 1942; B. Surya Narayana Rao, ''History of Vijayanagar'', 1993</ref><ref>{{harvnb|Kamath|2001|pp=157–160}}</ref> విద్యారణ్య కలజన, విద్యారణ్య వృత్తాంతం, రాజకాలనిర్ణయ, పితామహసంహిత, శివతత్వరత్నాకర వంటి గ్రంథాల ప్రకారం, వారు కాకతీయ రాజ్యానికి చెందిన ప్రతాప రుద్రుని ఖజానా అధికారులు. బహా-ఉద్-దిన్ గుర్షాస్ప్ (ప్రతాప రుద్రుని ఆస్థానంలో ఆశ్రయం పొందుతున్నాడు) కోసం ముహమ్మద్ బిన్ తుగ్లక్ వచ్చినప్పుడు, ప్రతాప రుద్రుడు పడగొట్టబడ్డాడు, కాకతీయ రాజ్యం ధ్వంసమైంది. ఈ సమయంలో ఇద్దరు సోదరులు హరిహర రాయలు, బుక్క రాయలు ఒక చిన్న సైన్యంతో ప్రస్తుత విజయనగర ప్రాంతమైన హంపికి వచ్చారు. శృంగేరి శారద పీఠం 12వ జగద్గురువైన విద్యారణ్య స్వామి వారిని తన రక్షణలోకి తీసుకొని సింహాసనంపై ప్రతిష్టించారు. సా.శ 1336లో ఈ నగరానికి విద్యారణ్యపురం అని పేరు పెట్టారు.<ref name=":0">{{Cite book|title=History of Karnataka|url=https://archive.org/details/ghs2.historyofkarnata0000hvsr|last1=Murthy|first1=HV Sreenivasa|last2=Ramakrishnan|first2=R|publisher=S Chand|year=1982|pages=[https://archive.org/details/ghs2.historyofkarnata0000hvsr/page/150 148]}}</ref> [[దస్త్రం:Hampi_2.jpg|thumb|హంపి రాతి భూభాగంలో ఉంది. పైన: అనేక విజయనగర మార్కెట్ శిధిలాలలో ఒకటి, నేపథ్యంలో తుంగభద్ర నది]] వారు మౌలిక సదుపాయాలు, దేవాలయాలను విస్తరించారు. నికోలస్ గియర్, ఇతర పండితుల అభిప్రాయం ప్రకారం,<ref name="Howard2011p772" /> క్రీ.శ 1500 నాటికి హంపి-విజయనగరం బీజింగ్ తర్వాత ప్రపంచంలో రెండవ అతిపెద్ద మధ్యయుగ నగరంగా, బహుశా భారతదేశంలో అత్యంత సంపన్న నగరంగా ఉంది. దీని సంపద దక్కన్ ప్రాంతం, పర్షియా, పోర్చుగీస్ వలసరాజ్యమైన గోవా నుండి 16వ శతాబ్దపు వ్యాపారులను ఆకర్షించింది.<ref name="Gier2014p112">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=0LBhBAAAQBAJ&pg=PA11|title=The Origins of Religious Violence: An Asian Perspective|author=Nicholas F. Gier|publisher=Lexington|year=2014|isbn=978-0-7391-9223-8|pages=11–14}}, Quote: "In its peak of glory, ca. 1500, with a population of about 500,000 and sixty square miles in area, Vijayanagara was the second largest city in the world behind Beijing."</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=G3ClDAAAQBAJ&pg=PT68|title=The Arabian Seas: The Indian Ocean World of the Seventeenth Century: The Indian Ocean World of the Seventeenth Century|author=Rene J. Barendse|publisher=Taylor & Francis|year=2016|isbn=978-1-317-45835-7|page=68}}</ref> విజయనగర పాలకులు మేధోపరమైన కార్యకలాపాలు, కళలలో అభివృద్ధిని ప్రోత్సహించారు. బలమైన సైన్యాన్ని నిర్వహించారు, దాని ఉత్తర, తూర్పున ఉన్న సుల్తానేట్‌లతో అనేక యుద్ధాలు చేశారు. వారు రోడ్లు, నీటి వసతులు, వ్యవసాయం, మతపరమైన భవనాలు, ప్రజా మౌలిక సదుపాయాలపై పెట్టుబడి పెట్టారు. యునెస్కో పేర్కొన్నట్లుగా ఇందులో "కోటలు, నదీతీర లక్షణాలు, రాజ, పవిత్ర సముదాయాలు, దేవాలయాలు, పుణ్యక్షేత్రాలు, స్తంభాలతో కూడిన మందిరాలు, మండపాలు (ప్రజలు కూర్చోవడానికి మందిరాలు), స్మారక నిర్మాణాలు, ముఖద్వారాలు, చెక్ పోస్టులు, ఏనుగుల శాలలు, నీటి నిర్మాణాలు, మరిన్ని" ఉన్నాయి.<ref name="unescosum3" /> ఈ సైట్ బహుళ-మతపరమైనది, బహుళ-జాతికి చెందినది; ఇందులో హిందూ, జైన స్మారక కట్టడాలు పక్కపక్కనే ఉన్నాయి. భవనాలు ప్రధానంగా ఐహోల్-పట్టడకల్ శైలుల నాటి దక్షిణ భారత హిందూ కళలు, వాస్తుశిల్పాన్ని అనుసరించాయి, అయితే హంపి బిల్డర్లు లోటస్ మహల్, పబ్లిక్ బాత్, ఏనుగుల శాలలలో భారతీయ వాస్తుశిల్ప అంశాలను కూడా ఉపయోగించారు.<ref name="unescosum3" /> పోర్చుగీస్, పర్షియన్ వ్యాపారులు హంపికి వదిలిపెట్టిన చారిత్రక జ్ఞాపకాల ప్రకారం, నగరం మెట్రోపాలిటన్ నిష్పత్తిలో ఉంది; వారు దానిని "అత్యంత అందమైన నగరాలలో ఒకటి" అని పిలిచారు. మౌలిక సదుపాయాలలో సంపన్నంగా ఉన్నప్పటికీ, ముస్లిం సుల్తానేట్‌లు, విజయనగర సామ్రాజ్యం మధ్య ముస్లిం-హిందూ యుద్ధాలు కొనసాగాయి. 1565లో, తళ్ళికోట యుద్ధంలో, ముస్లిం సుల్తానేట్‌ల కూటమి విజయనగర సామ్రాజ్యంతో యుద్ధంలోకి ప్రవేశించింది.<ref name="unescosum3" /> వారు రాజు అళియ రామ రాయలను పట్టుకుని శిరచ్ఛేదం చేశారు,<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=RoW9GuFJ9GIC|title=A History of India|author1=Hermann Kulke|author2=Dietmar Rothermund|publisher=Routledge|year=2004|isbn=978-0-415-32920-0|page=191}}, Quote: "When battle was joined in January 1565, it seemed to be turning in favor of Vijayanagara - suddenly, however, two Muslim generals of Vijayanagara changes sides. Rama Raya was taken prisoner and immediately beheaded."</ref>{{sfn|Eaton|2006|pp=98, Quote: "Husain (...) ordered him beheaded on the spot, and his head stuffed with straw (for display)."}} దానిని అనుసరించి హంపి, మెట్రోపాలిటన్ విజయనగర మౌలిక సదుపాయాల భారీ విధ్వంసం జరిగింది.<ref name="unescosum3" />{{sfn|Fritz|Michell|2016|p=23}} యుద్ధం తర్వాత ఆరు నెలల పాటు నగరం దోచుకోబడింది, తగలబెట్టబడింది. ఆపై శిధిలాలుగా వదిలివేయబడింది. వీటిని ఇప్పుడు హంపిలోని స్మారక కట్టడాల సమూహం అని పిలుస్తారు.<ref name="unescosum3" />{{sfn|Fritz|Michell|2016|p=23}}{{refn|నగరం విధ్వంసం, తగలబడటం అనేది విజయనగర ప్రాంతంలో పురావస్తు శాస్త్రవేత్తలు కనుగొన్న పెద్ద ఎత్తున బొగ్గు, వేడితో పగిలిన బేస్‌మెంట్‌లు, కాలిపోయిన నిర్మాణ ముక్కల ద్వారా రుజువు చేయబడింది.<ref>{{cite journal | last=Verghese | first=Anila | title=Deities, cults and kings at Vijayanagara | journal=World Archaeology | volume=36 | issue=3 | year=2004 | doi=10.1080/1468936042000282726812a | pages=416–431| s2cid=162319660 }}</ref><ref name="Lycett 2013 433–470"/>|group=note}} === పురావస్తు ప్రదేశం === [[దస్త్రం:Hampi_Ruins_Map.jpg|ఎడమ|thumb|హంపి లేఅవుట్]] హంపి, దాని సమీప ప్రాంతం 18వ శతాబ్దంలో స్థానిక నాయకులు, హైదరాబాద్ ముస్లిం నిజాంలు, మరాఠా హిందూ రాజులు, హైదర్ అలీ, అతని కుమారుడు మైసూర్‌కు చెందిన టిప్పు సుల్తాన్‌లచే దావా వేయబడిన వివాదాస్పద ప్రాంతంగా మిగిలిపోయింది.{{sfn|Fritz|Michell|2016|p=51}} 1799లో, బ్రిటిష్ దళాలు, వడియార్ రాజవంశం చేతులు కలపడంతో టిప్పు సుల్తాన్ ఓడిపోయి చంపబడ్డాడు. ఆ తర్వాత ఈ ప్రాంతం బ్రిటిష్ ప్రభావంలోకి వచ్చింది.{{sfn|Fritz|Michell|2016|p=51}} హంపి శిధిలాలను 1800లో స్కాటిష్ కల్నల్ కొలిన్ మెకెంజీ సర్వే చేశాడు, ఇతను భారతదేశపు మొదటి సర్వేయర్ జనరల్. హంపి ప్రదేశం వదిలివేయబడిందని, అక్కడ కేవలం వన్యప్రాణులు మాత్రమే నివసిస్తున్నాయని మెకెంజీ రాశాడు. మెకెంజీని అనుసరించిన చరిత్రకారుల 19వ శతాబ్దపు ఊహాజనిత కథనాలు హంపి స్మారక కట్టడాల నష్టానికి 18వ శతాబ్దపు హైదర్ అలీ, మరాఠాల సైన్యాలను నిందించాయి.{{sfn|Fritz|Michell|2016|p=51}} {{multiple image | align = right | image1 = Garuda Temple, Maha Mandapa and Eastern Gopura, Vitthala Temple Complex 1856 photo.jpg | width1 = 165 | alt1 = | caption1 = | image2 = The elegant stone chariot.jpg | width2 = 180 | alt2 = | caption2 = | footer = 1856లో (ఎడమ), 2016లో గరుడ రాతి రథం, విఠల దేవాలయ గోపురం. }} 1856లో అలెగ్జాండర్ గ్రీన్‌లా ఈ ప్రదేశాన్ని సందర్శించి ఫోటోగ్రాఫ్‌లు తీసే వరకు 19వ శతాబ్దం మధ్యకాలం వరకు హంపి ప్రదేశం విస్మరించబడింది.{{sfn|Fritz|Michell|2016|pp=50–51}} అతను 1856లో నిలబడి ఉన్న దేవాలయాలు, రాజ నిర్మాణాలకు సంబంధించి 60 క్యలోటైప్ ఫోటోగ్రాఫ్‌ల ఆర్కైవ్‌ను సృష్టించాడు. ఈ ఛాయాచిత్రాలు యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్‌లోని ఒక ప్రైవేట్ సేకరణలో ఉంచబడ్డాయి, 1980 వరకు ప్రచురించబడలేదు.{{sfn|Fritz|Michell|2016|pp=50–51}} పండితులకు 19వ శతాబ్దం మధ్యలో ఉన్న హంపి స్మారక కట్టడాల స్థితికి ఇవి అత్యంత విలువైన మూలం.{{sfn|Fritz|Michell|2016|pp=50–51}} ఈ ప్రదేశంలోని స్మారక కట్టడాలు నేడు కనిపించే ఇసుకరాయి రంగు కంటే రంగులను కలిగి ఉండేవి. దేవరాయ II (1424–1446) ఆస్థానంలో పర్షియన్ రాయబారి అయిన అబ్ద్ అల్-రజాక్ సమర్‌ఖండి రాసిన జ్ఞాపకాల అనువాదం 1880ల ప్రారంభంలో ప్రచురించబడింది, ఇది వదిలివేయబడిన ప్రదేశంలోని కొన్ని స్మారక కట్టడాలను వివరించింది. ఈ అనువాదం మొదటిసారిగా, కొన్ని హంపి స్మారక కట్టడాలను వివరించడానికి "జెనానా" వంటి అరబిక్ పదాలను ఉపయోగిస్తుంది.{{sfn|Fritz|Michell|2016|pp=52–53}} ఈ పదాలలో కొన్ని ఆ తర్వాత పేర్లుగా మారాయి. బ్రిటిష్ ఇండియాలోని మద్రాస్ ప్రెసిడెన్సీ పురావస్తు సర్వే విభాగానికి అధికారి అయిన అలెగ్జాండర్ రియా 1885లో ఈ ప్రదేశంపై తన సర్వేను ప్రచురించాడు.{{sfn|Fritz|Michell|2016|pp=52–53}} రాబర్ట్ సెవెల్ తన పండిత గ్రంథం ''ఎ ఫర్గాటెన్ ఎంపైర్''<ref name="reprint" /> ను 1900లో ప్రచురించాడు, హంపిని పండితుల విస్తృత దృష్టికి తీసుకువచ్చాడు.{{sfn|Fritz|Michell|2016|pp=52–53}} పెరుగుతున్న ఆసక్తి రియా, అతని వారసుడు లాంగ్‌హర్స్ట్‌ను హంపి స్మారక కట్టడాల సమూహాన్ని క్లియర్ చేయడానికి, మరమ్మత్తు చేయడానికి దారితీసింది.{{sfn|Fritz|Michell|2016|pp=52–53}} ఈ ప్రదేశం చారిత్రాత్మకంగా, పురావస్తుపరంగా, విజయనగర కాలానికి, దానికి ముందు కాలానికి గణనీయమైనది.{{sfn|J.M. Fritz|George Michell|2001}} ఆర్కియోలాజికల్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా ఈ ప్రాంతంలో త్రవ్వకాలను కొనసాగిస్తోంది.<ref>{{cite web|title=Group of Monuments at Hampi, Karnataka – Archaeological Survey of India|url=http://asi.nic.in/asi_monu_whs_hampi.asp|access-date=11 August 2015|publisher=Asi.nic.in}}</ref> == వివరణ == <gallery widths="200" heights="200"> దస్త్రం:Hampi,_India,_View_of_Hampi_Bazaar_from_Matanga_Hill.jpg|మాతంగ కొండ నుండి హంపి బజార్ దృశ్యం దస్త్రం:Hampi,_India,_Sri_Krishna_Temple,_Ancient_ruins_of_Hampi.jpg|శ్రీ కృష్ణ దేవాలయానికి ప్రవేశ ద్వారం దస్త్రం:Hampi,_India,_Temple_on_top_of_Matanga_Hill.jpg|మాతంగ కొండపై ఉన్న దేవాలయం దస్త్రం:6_Sasivekalu_temple_de_Ganesha_Hindu_Hampi_Vijayanagar_Karnataka_India.jpg|సాసివేకలు గణేశ స్మారక చిహ్నం దస్త్రం:A_temple_near_the_sunset_point_of_Hemakuta_hill.jpg|హేమకూట కొండపై చండికేశ్వర దేవాలయం వద్ద ధ్వజ స్తంభం దస్త్రం:Sri_Prasanna_Anjaneya_Gudi_on_Hemakuta_hill_(02).jpg|హేమకూట కొండపై శ్రీ ప్రసన్న ఆంజనేయ గుడి దస్త్రం:Two_temples_and_their_reflection_on_Hemakuta_temple_complex.jpg|నీటి మడుగుతో కూడిన మండపం. </gallery>హంపి గ్రానైట్ బండరాళ్లతో ఏర్పడిన కొండ ప్రాంతంలో ఉంది {{sfn|Fritz|Michell|2016|pp=13–14}} యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశమైన హంపి స్మారక కట్టడాలు విజయనగర శిధిలాలలో ఒక ఉపసమితి. దాదాపు అన్ని స్మారక కట్టడాలు విజయనగర పాలనలో క్రీ.శ 1336, 1570 మధ్య నిర్మించబడ్డాయి.<ref>[http://asi.nic.in/asi_monu_whs_hampi.asp Hampi], Archaeological Survey of India</ref> ఈ ప్రదేశంలో దాదాపు 1,600 స్మారక కట్టడాలు ఉన్నాయి, ఇది {{convert|41.5|sqkm|sqmi}} విస్తీర్ణంలో ఉంది.<ref name="unescosum4" /> హంపి ప్రదేశాన్ని మూడు విస్తృత మండలాలుగా అధ్యయనం చేశారు; మొదటి దానిని బర్టన్ స్టెయిన్, ఇతరులు వంటి పండితులు "పవిత్ర కేంద్రం" గా పేర్కొన్నారు<ref name="Stein1989p312" /> రెండవది "అర్బన్ కోర్" లేదా "రాయల్ సెంటర్"గా సూచించబడుతుంది; మూడవది మెట్రోపాలిటన్ విజయనగరం మిగిలిన భాగాన్ని కలిగి ఉంటుంది. పవిత్ర కేంద్రం, నది వెంబడి తీర్థయాత్ర చరిత్ర కలిగిన పురాతన దేవాలయాలు, విజయనగర సామ్రాజ్యానికి పూర్వం నాటి స్మారక కట్టడాలను కలిగి ఉంది.<ref name="Stein1989p39">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=OpxeaYQbGDMC&pg=PA31|title=The New Cambridge History of India: Vijayanagara|author=Burton Stein|publisher=Cambridge University Press|year=1989|isbn=978-0-521-26693-2|pages=31–39}}</ref> అర్బన్ కోర్, రాయల్ సెంటర్ పవిత్ర కేంద్రంలోని వాటికి మించి అరవైకి పైగా శిధిలమైన దేవాలయాలను కలిగి ఉన్నాయి, అయితే అర్బన్ కోర్‌లోని దేవాలయాలన్నీ విజయనగర సామ్రాజ్యం నాటివి. అర్బన్ కోర్ రోడ్లు, ఒక కాలువ, నీటి ట్యాంకులు, మండపాలు, ముఖద్వారాలు, మార్కెట్లు, మఠాలు వంటి ప్రజా వినియోగ మౌలిక సదుపాయాలను కూడా కలిగి ఉంది.{{refn|అనిలా వర్గీస్, డైటర్ ఐగ్నర్ ప్రకారం, సాహిత్య, శాసన డేటా అద్వైత-స్మార్త మఠాలు (ఆశ్రమాలు), అలాగే శైవ, వైష్ణవ మఠాలు - శ్రీ వైష్ణవం, ద్వైత వైష్ణవ మఠాల ఉనికిని రుజువు చేస్తున్నాయి. వీటన్నింటికీ విజయనగర పాలకుల మద్దతు లభించింది. అయితే విజయనగర పతనం తర్వాత వీటన్నింటిలో అద్వైత, శైవ మతాలు మాత్రమే మిగిలాయి.<ref name=dieter127/>|group=note}} ఈ విభజనకు దాదాపు డెబ్బై ఏడు రాతి శాసనాలు సహాయపడ్డాయి.<ref name="Stein1989p39" /><ref name="dieter127">{{cite journal |last1=Verghese |first1=Anila |last2=Eigner |first2=Dieter |year=1998 |title=A Monastic Complex in Vithalapura, Hampi Vijayanagara |journal=South Asian Studies |volume=14 |issue=1 |pages=127–140 |doi=10.1080/02666030.1998.9628555}}</ref><ref name="fritz44">{{cite journal |last=Fritz |first=John M. |year=1986 |title=Vijayanagara: Authority and Meaning of a South Indian Imperial Capital |url=https://archive.org/details/sim_american-anthropologist_1986-03_88_1/page/44 |journal=American Anthropologist |volume=88 |issue=1 |pages=44–55 |doi=10.1525/aa.1986.88.1.02a00030 |s2cid=143926888}}</ref> చాలా స్మారక కట్టడాలు హిందూ మతానికి చెందినవి; దేవాలయాలు, ట్యాంకులు, మార్కెట్‌ల వంటి ప్రజా మౌలిక సదుపాయాలలో హిందూ దేవతలు, హిందూ గ్రంథాల ఇతివృత్తాలను వర్ణించే రిలీఫ్‌లు, కళాఖండాలు ఉన్నాయి.{{sfn|Anila Verghese|2002|pp=20–22}} ఆరు జైన దేవాలయాలు, స్మారక కట్టడాలు, ఒక ముస్లిం మసీదు, సమాధి కూడా ఉన్నాయి.{{sfn|Anila Vergাজী|2002|pp=20–22}} సమృద్ధిగా లభించే స్థానిక రాయి నుండి వాస్తుశిల్పం నిర్మించబడింది; ప్రధాన శైలి ద్రావిడ వాస్తుశిల్పం, దక్కన్ ప్రాంతంలో 1వ సహస్రాబ్ది ద్వితీయార్ధంలో హిందూ కళలు, వాస్తుశిల్పం పరిణామాలలో మూలాలను కలిగి ఉంది.{{sfn|Michael W. Meister|Madhusudan A. Dhaky|1996|pp=xvii–xviii}} 11, 14వ శతాబ్దాల మధ్య దక్షిణాన హొయసల సామ్రాజ్య పాలనలో అభివృద్ధి చెందిన కళల అంశాలు కూడా ఇందులో ఉన్నాయి, రామచంద్ర దేవాలయం స్తంభాలలో, విరూపాక్ష దేవాలయ సముదాయం పైకప్పుల మాదిరిగా.{{sfn|Anila Verghese|2002|pp=18–22}}{{refn|హంపికి సమీపంలో ఉన్న దక్కన్ ప్రాంతం, ముఖ్యంగా పట్టడకల్ - మరొక ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశం, బాదామి గుహాలయాలు, దానికి ఉత్తరాన ఉన్న ఐహోల్, మరింత దక్షిణాన బేలూర్, హళేబీడు వరకు విస్తరించి ఉన్న ఉత్తర భారత, దక్షిణ భారత శైలుల కలయికతో అధునాతన హిందూ దేవాలయాలను నిర్మించే గొప్ప సంప్రదాయం ఉంది. ఢిల్లీ సుల్తానేట్ నుండి వినాశకరమైన దండయాత్రల తర్వాత 14వ శతాబ్దం మొదటి త్రైమాసికం తర్వాత ఇది అకస్మాత్తుగా ముగిసిందని మీస్టర్, ధాకీ పేర్కొన్నారు. దక్షిణ భారత కళాకారులు, వాస్తుశిల్పులు విజయనగరంలో ఎక్కువగా ద్రావిడ శైలిని అవలంబించడం ద్వారా కోలుకున్నారు.{{sfn|Michael W. Meister|Madhusudan A. Dhaky|1996|pp=xvii–xviii}}|group=note}} రాణీ స్నానపు గది, ఏనుగుల శాలల వంటి కొన్ని స్మారక కట్టడాలలో వాస్తుశిల్పులు ఇండో-ఇస్లామిక్ శైలిని కూడా అవలంబించారు, ఇది "అత్యంత పరిణామం చెందిన బహుళ-మతపరమైన, బహుళ-జాతి సమాజాన్ని" ప్రతిబింబిస్తుందని యునెస్కో పేర్కొంది.<ref name="unescosum4" />{{sfn|Anila Verghese|2000|pp=1–12}} ==దర్శనీయ స్థలాలు== {{main|హంపి నిర్మాణ సమూహాలు}} ===నగర ప్రవేశం=== 14వ శతాబ్దం నగర అవశేషాలు 26 చదరపు కి.మి విస్తీర్ణంలో విస్తరించి ఉంటాయి. ఉత్తరం వైపు [[తుంగభద్ర]] నది మీదగా మూడు వైపుల పెద్ద పెద్ద గ్రానైటు శిలలతో అప్పటి విజయనగర వీధుల వైభవాన్ని తెలుపుతూ ఉంటుంది. ఈ పట్టణంలోకి ప్రవేశిస్తుంటే కనిపించే విశాలమైన భవంతులు, పెద్ద పెద్ద ప్రాకారాలు అప్పటి నగర నిర్మాణ చాతుర్యాన్ని, సుల్తానుల అవివేక వినాశన వైఖరిని వెలిబుచ్చుతాయి. నగరం యొక్క ప్రధాన అవశేషాలన్ని కమలాపుర్‌ నుండి హంపి వెళ్ళే రహదారిలో కనిపిస్తాయి. కమలాపుర నుండి హంపి వెళ్ళె దారిలో కమలాపురకు మూడు కి.మి. దూరం మల్యంవంత రఘునాధ స్వామి దేవాలయం వస్తుంది. ఈ దేవాలయం [[ద్రావిడ ప్రజలు|ద్రవిడ]] ఆలయ నిర్మాణ శైలిలో నిర్మించబడింది. ఆ ఆలయంలో వైవిధ్య భరితంగా చెక్క బడిన [[చేపలు]], జలచరాలు పర్యాటకుల కళ్ళకు విందు. ===విరుపాక్ష దేవాలయం=== విరూపాక్ష దేవాలయం పురాతన పుణ్యక్షేత్రం, యాత్రికులు, పర్యాటకులకు ప్రధాన గమ్యస్థానం. ఇది హిందూ ఆరాధనా స్థలంగా మిగిలిపోయింది.{{sfn|Fritz|Michell|2016|pp=58–65}} శివుడు, పంపా, దుర్గ దేవాలయాల భాగాలు 11వ శతాబ్దంలో ఉండేవి; ఇది విజయనగర కాలంలో విస్తరించబడింది.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=jNqDFSxR8-MC&pg=PA123|title=Sacred Places of a Lifetime: 500 of the World's Most Peaceful and Powerful Destinations|author=National Geographic|publisher=National Geographic Society|year=2008|isbn=978-1-4262-0336-7|pages=123–124}}</ref> ఈ దేవాలయం చిన్న దేవాలయాల సమాహారం, క్రమం తప్పకుండా పెయింట్ చేయబడే {{convert|50|m|adj=on}} ఎత్తైన గోపురం, అద్వైత వేదాంత సంప్రదాయానికి చెందిన విద్యారణ్యుడికి అంకితం చేయబడిన ఒక హిందూ ఆశ్రమం, ఒక నీటి ట్యాంక్ (''మన్మథ''), కమ్యూనిటీ వంటగది, ఇతర స్మారక కట్టడాలు, తూర్పు చివర ఏకశిలా నంది మందిరంతో కూడిన {{convert|750|m}} పొడవైన శిధిలమైన రాతి మార్కెట్ ఉన్నాయి.{{sfn|Fritz|Michell|2016|pp=58–65}}{{sfn|Anila Verghese|2002|pp=38–42}}{{sfn|Michael W. Meister|Madhusudan A. Dhaky|1996|pp=21–23, 91–92}} {{multiple image | total_width = 360 | align = right | direction = horizontal | image1 = 4 Erotic statues of Hindu Virupaksha Shiva Temple Hampi, Vijayanagar Karnataka India.jpg | caption1 = | image2 = 5 Erotic statues at the Hindu Shiva temple Virupaksha Hampi Vijayanagara Karnataka India April 2014.jpg | caption2 = | footer = విరూపాక్ష దేవాలయం బాహ్య రాతి గోడలపై శృంగార శిల్పాలు, విజయనగర సామ్రాజ్యం విభిన్న ప్రతిమాశాస్త్ర సంప్రదాయాలను ప్రదర్శిస్తున్నాయి. }} 800 గజాల పొడవు 35 గజాల వెడల్పు ఉన్న హంపి వీదులలో అత్యంత సుందరమైన ఇళ్ళున్నాయి. హంపి వీధికి పశ్చిమ చివర విరుపాక్ష దేవాలయం ఉంది. 50 మీటర్ల ఎత్తు ఉన్న తూర్పు గాలి గోపురం విరుపాక్ష దేవాలయంలోనికి స్వాగతం పలుకుతుంది. దేవాలయంలో ప్రధాన దైవం విరుపాక్షుడు (శివుడు). ప్రధాన దైవానికి అనుసంధానంగా పంపా దేవి గుడి, భువనేశ్వరి దేవి గుడి ఉంటుంది. ఈ దేవాలయానికి 7 వ శతాబ్దం<ref>{{cite web |url=http://www.museum.upenn.edu/new/research/Exp_Rese_Disc/Asia/vrp/HTML/Virupaksha.shtml |title=విరుపాక్ష పరిశోధన ప్రాజెక్టు |publisher= |accessdate=2006-09-13 |website= |archive-url=https://web.archive.org/web/20070713185238/http://www.museum.upenn.edu/new/research/Exp_Rese_Disc/Asia/vrp/HTML/Virupaksha.shtml |archive-date=2007-07-13 |url-status=dead }}</ref> నుండి నిర్విఘ్నమైన చరిత్ర ఉంది. విరుపాక్ష-పంపా ఆలయం [[విజయనగర సామ్రాజ్యం]] కంటే ముందు నుండి ఉన్నదని శిలాశాసనాలు చెబుతున్నాయి. 10-12 శతాబ్దానికి చెందినవి అయి ఉండవచ్చని చరిత్రకారుల అంచనా <ref>{{cite web |url=http://www.hampionline.com/attractions/virupakshatemple.php |title= శ్రీ విరుపాక్ష దేవాలయం |publisher= |accessdate=2006-09-13 }}</ref> చరిత్ర ఆధారాల ప్రకారం ప్రధాన దేవాలయానికి [[చాళుక్యులు|చాళుక్యుల]], [[హొయసల సామ్రాజ్యం|హోయసల]] పరిపాలన మార్పులు చేర్పుల జరిగాయని అయితే ప్రధాన ఆలయం మాత్రం [[విజయనగర సామ్రాజ్యం|విజయనగ రాజులే]] నిర్మించారు.<ref>{{cite web |url=http://www.hotelskarnataka.com/html/virupaksha-temple.htm |title=విరుపాక్ష |publisher= |accessdate=2006-09-13 |website= |archive-url=https://web.archive.org/web/20030326082318/http://www.hotelskarnataka.com/html/virupaksha-temple.htm |archive-date=2003-03-26 |url-status=dead }}</ref> విజయనగర రాజుల పతనమయ్యాక దండయాత్రల వల్ల 16 వ శతాబ్ధానికి హంపి నగరంలోని అత్యాద్బుత శిల్ప సౌందర్యం నాశమైపోయింది.<ref>{{cite web |url=http://www.templenet.com/Karnataka/virup.html |title=విరుపాక్ష దేవాలయం, హంపి |publisher= |accessdate=2006-09-13 }}</ref> విరుపాక్ష-పంపా ప్రాకారం మాత్రం 1565 దండయాత్రల బారి పడలేదు. విరుపాక్ష దేవాలయంలో దేవునికి దూపనైవేద్యాలు నిర్విఘ్నంగా కొనసాగాయి. 19 వ శతాబ్దం మెదలులో ఈ ఆలయం పైకప్పు పై చిత్రాలకి, తూర్పు, ఉత్తర గోపురాలకి జీర్ణోద్ధరణ జరిగింది.<ref>{{cite web |url=http://www.museum.upenn.edu/new/research/Exp_Rese_Disc/Asia/vrp/HTML/Virupaksha.shtml |title=విరుపాక్ష దేవాలయ పరిశోధన ప్రాజెక్టు |publisher= |accessdate=2006-09-13 |website= |archive-url=https://web.archive.org/web/20070713185238/http://www.museum.upenn.edu/new/research/Exp_Rese_Disc/Asia/vrp/HTML/Virupaksha.shtml |archive-date=2007-07-13 |url-status=dead }}</ref> ఈ దేవాలయానికి 3 ప్రాకారాలు ఉన్నాయి. 9 ఖానాలతో 50 మీటర్ల ఎత్తు ఉన్న తూర్పు గోపురములోని రెండు ఖానాలు రాతితో నిర్మించబడ్డాయి మిగతా 7 ఖానాలు ఇటుకలతో నిర్మించబడ్డాయి. ఈ తూర్పు గోపురం నుండి లోపలికి ప్రవేశిస్తే బయటి నుండి ఆలయంలోకి వెళ్ళే మొదటి ప్రాకారం స్తంభాలు లేకుండా ఆకాశం కనిపించేటట్లు ఉంటుంది. ఈ ప్రాకారాన్ని దాటి లోపలికి వెళ్తే స్థంబాలతో కూడి కప్ప బడిన వసరా ఉంటుంది. స్తంభాలతో కూడి ఉన్న వసరాలో చిన్న చిన్న దేవాలయాలు ఉంటాయి. దీని కూడా దాటి లోపలి ప్రాకారంలోకి వెళ్ళితే గర్భగుడి వస్తుంది.<ref>{{cite web |url=http://www.hampionline.com/attractions/virupakshatemple.php |title=శ్రీ విరుపాక్ష |publisher= |accessdate=2006-09-13 }}</ref> తుంగభద్రా నది నుండి ఒక చిన్న నీటి ప్రవాహం ఆలయంలోకి ప్రవేశించి గుడి [[వంట]] గదికి నీరు అందించి బయటి ప్రాకారం ద్వారా బయటకు వెళ్తుంది.<ref>{{cite web |url=http://www.hotelskarnataka.com/html/virupaksha-temple.htm |title=విరుపాక్ష |publisher= |accessdate=2006-09-13 |website= |archive-url=https://web.archive.org/web/20030326082318/http://www.hotelskarnataka.com/html/virupaksha-temple.htm |archive-date=2003-03-26 |url-status=dead }}</ref> ఈ ఆలయ అభివృద్ధిలో [[శ్రీ కృష్ణదేవరాయలు|శ్రీ కృష్ణదేవరాయల]] పాత్ర ఎంతో ఉన్నదని లోపలి ప్రాకారం ఉన్న స్థంబాల వసరాలోని శిలాశాసనాలు చెబుతున్నాయి. ఈ లోపలి ప్రాకారంలోని స్తంభాల వసరాని 1510 సంవత్సరములో [[కృష్ణదేవరాయలు]] కట్టించాడని కుడా శిలాశాసనాలు చెబుతున్నాయి. <ref>{{cite web |url=http://www.hampi.in/sites/Virupaksha_Temple.htm |title=Details of Virupaksha Temple |publisher=హంపి.ఇన్‌ |accessdate=2007-03-08 |website= |archive-url=https://web.archive.org/web/20070621100717/http://www.hampi.in/sites/Virupaksha_Temple.htm |archive-date=2007-06-21 |url-status=dead }}</ref> విరుపాక్ష దేవాలయంలోని బయటి ప్రాకారంలో ఏకశిలలో చెక్క బడిన నంది ఒక కి.మి. దూరం వరకు కనిపిస్తుంది.<ref>{{cite web |url=http://en.wikipedia.org/wiki/Vijayanagara#virupaksha_temple|title=Details of Virupaksha Temple |publisher=ఆంగ్ల వికి |accessdate=2007-05-08 }}</ref> స్థానిక సంప్రదాయం ప్రకారం, 1565లో హంపి ధ్వంసమైన తర్వాత హిందువులు కలుసుకునే ప్రదేశంగా, యాత్రికులు తరచుగా సందర్శించే ఏకైక దేవాలయం విరూపాక్ష దేవాలయం. ఈ దేవాలయం పెద్ద సంఖ్యలో జనాలను ఆకర్షిస్తుంది; విరూపాక్ష, పంపాల వివాహాన్ని సూచించడానికి వసంతకాలంలో రథోత్సవంతో వార్షిక ఉత్సవం జరుగుతుంది, అలాగే మహా శివరాత్రి ఉత్సవం కూడా జరుగుతుంది.{{sfn|Fritz|Michell|2016|pp=58–65, 155}} దేవాలయం వెనుక భాగంలో ఇరుకైన సందులో నివసించే లక్ష్మి అనే ఏనుగు పట్ల వ్యవహరిస్తున్న తీరుపై పర్యాటకుల నుండి విమర్శలు వచ్చాయి.<ref>{{Cite web|date=24 April 2019|title=5 reasons why getting an 'elephant blessing' in India is unethical|url=https://landofsize.com/5-reasons-why-getting-an-elephant-blessing-in-india-is-unethical/}}</ref> ==== కృష్ణ దేవాలయం, మార్కెట్, నరసింహ, లింగం ==== [[దస్త్రం:The_ruins_of_Krishna_Temple.jpg|ఎడమ|thumb|కృష్ణ దేవాలయ శిధిలాలు]] హేమకూట కొండకు ఆవల ఉన్న కృష్ణ దేవాలయం, బాలకృష్ణ దేవాలయం అని కూడా పిలువబడుతుంది, ఇది విరూపాక్ష దేవాలయానికి దక్షిణంగా సుమారు {{convert|1|km|miles}} దూరంలో ఉంది. ఇది క్రీ.శ 1515 నాటిది; హంపి సముదాయంలోని ఈ భాగాన్ని శాసనాలలో కృష్ణపురం అని పిలుస్తారు.{{sfn|Fritz|Michell|2016|pp=70–72}} శిధిలమైన దేవాలయం ముందు పొడవైన మార్కెట్ వీధి ఉంది, దీనిని స్థానికంగా బజార్ అని కూడా పిలుస్తారు. వరుసగా ఉన్న రాతి దుకాణాల శిధిలాల మధ్య ఒక విశాలమైన రహదారి ఉంది, ఇది మార్కెట్‌కు, మార్కెట్ నుండి వస్తువులను రవాణా చేయడానికి రథాలకు అనుకూలంగా ఉండేది, అలాగే ఉత్సవాలు, పండుగ వేడుకలను నిర్వహించింది. ఈ రహదారికి ఉత్తరాన, మార్కెట్ మధ్యలో ఒక పెద్ద పుష్కరిణి ఉంది-ఇది మధ్యలో కళాత్మక పెవిలియన్ కలిగిన పబ్లిక్ యుటిలిటీ మెట్ల నీటి ట్యాంక్. ట్యాంక్ పక్కన ప్రజలు కూర్చోవడానికి పబ్లిక్ హాల్ (మండపం) ఉంది.{{sfn|Fritz|Michell|2016|pp=70–72}} {{multiple image | align = right | image1 = Giant Shiva Linga, Hampi.jpg | width1 = 148 | alt1 = | caption1 = | image2 = Narasimha Statue in Krishnapuram 1.jpg | width2 = 140 | alt2 = | caption2 = | footer = శివలింగం (ఎడమ), యోగ-నరసింహ ఏకశిలా విగ్రహాలు యధాతథంగా చెక్కబడ్డాయి. నరసింహుడు దెబ్బతిన్నాడు, అతని పీఠంపై కాలిన గుర్తులు ఉన్నాయి. }} దేవాలయం తూర్పు వైపుకు తెరుచుకుంటుంది; దిగువన మత్స్య అవతారంతో ప్రారంభమయ్యే విష్ణువు పది అవతారాల శిల్పాలతో కూడిన ముఖద్వారం ఉంది. లోపల కృష్ణుడి కోసం శిధిలమైన దేవాలయం, దేవతల కోసం చిన్న, శిధిలమైన పుణ్యక్షేత్రాలు ఉన్నాయి.{{sfn|Fritz|Michell|2016|pp=70–72}} ఆలయ సమ్మేళనం బయటి, లోపలి ఆవరణతో సహా మండపాలుగా పొరలుగా ఉంటుంది. ఈ సమ్మేళనం రెండు గోపుర ప్రవేశాలను కలిగి ఉంది. లోపల, 25 (5x5)-బే ఓపెన్ మండపం 9 (3x3)-బే కప్పబడిన మండపానికి దారి తీస్తుంది.{{sfn|Fritz|Michell|2016|pp=70–71}} గర్భగుడిలోని బాలకృష్ణ (శిశువు కృష్ణుడు) అసలు విగ్రహం ఇప్పుడు చెన్నై మ్యూజియంలో ఉంది. తూర్పు గోపురం ముందు నుండి ఆధునిక రహదారి వెళుతుంది, ఇది కమలాపురం, హంపిని కలుపుతుంది. పశ్చిమ గోపురంలో యుద్ధ ఏర్పాటు, సైనికుల ఫ్రీజ్‌లు ఉన్నాయి.{{sfn|Fritz|Michell|2016|pp=70–72}} కృష్ణ దేవాలయం వెలుపలి భాగానికి దక్షిణంగా రెండు పక్కపక్కనే పుణ్యక్షేత్రాలు ఉన్నాయి, ఒకదానిలో హంపిలో అతిపెద్ద ఏకశిలా శివలింగం, మరొకదానిలో అతిపెద్ద ఏకశిలా యోగ-నరసింహ విష్ణు అవతారం ఉన్నాయి.{{sfn|Fritz|Michell|2016|pp=70–72}} {{convert|3|m}} శివలింగం ఘనాకార గదిలో నీటిలో నిలబడి ఉంటుంది, దాని పైభాగంలో మూడు కళ్ళు గీయబడి ఉన్నాయి. దీనికి దక్షిణాన {{convert|6.7|m}} ఎత్తైన నరసింహుని మందిరం ఉంది-విష్ణువు మానవ-సింహ అవతారం-యోగ భంగిమలో కూర్చున్నాడు. నరసింహుని ఏకశిలా విగ్రహంలో వాస్తవానికి లక్ష్మీదేవి కూడా ఉంది, కానీ ఇది విస్తృతమైన నష్టం, కార్బన్-మరకలతో ఉన్న నేల సంకేతాలను చూపుతుంది-మందిరాన్ని తగలబెట్టే ప్రయత్నాలకు ఆధారం. విగ్రహం శుభ్రం చేయబడింది, మందిరంలోని భాగాలు పునరుద్ధరించబడ్డాయి.{{sfn|Fritz|Michell|2016|pp=70–72}} ==== అచ్యుతరాయ దేవాలయం, మార్కెట్ సముదాయం ==== {{multiple image | align = right | image1 = Achyutaraya Temple, Hampi, Vijayanagara, Karnataka, India (2007) 1.jpg | width1 = 150 | alt1 = | caption1 = | image2 = 15th-16th century ruins of market and Vaishnavism Achyutaraya Tiruvengalanatha temple, Hampi Hindu monuments Karnataka 3.jpg | width2 = 150 | alt2 = | caption2 = | footer = ఎడమ: అచ్యుతరాయ దేవాలయ శిధిలాలు; కుడి: దేవాలయ శిధిలాల ముందు ఉన్న మార్కెట్. }} అచ్యుతరాయ దేవాలయం, తిరువేంగళనాథ దేవాలయం అని కూడా పిలువబడుతుంది, ఇది విరూపాక్ష దేవాలయానికి తూర్పున సుమారు {{convert|1|km|miles}} దూరంలో ఉంది, దాని పవిత్ర కేంద్రంలో ఒక భాగం తుంగభద్ర నదికి సమీపంలో ఉంది. దీనిని శాసనాలలో అచ్యుతపురంలో ఉన్నట్లు ప్రస్తావించారు, ఇది క్రీ.శ 1534 నాటిది. హంపిలోని నాలుగు అతిపెద్ద సముదాయాలలో ఇది ఒకటి.{{sfn|Anila Verghese|2002|pp=47–48}} ఈ దేవాలయం ఉత్తరాభిముఖంగా ఉండటం అసాధారణం. ఇది విష్ణువుకు అంకితం చేయబడింది.{{sfn|Fritz|Michell|2016|pp=105–107}} విజయనగర కాలంలో, దేవాలయాన్ని నది నుండి చేరుకునేవారు, మొదట ఉత్సవ ట్యాంక్ గుండా వెళ్లి ఆ తర్వాత విశాలమైన రహదారితో మార్కెట్ వీధి వెంబడి వెళ్లేవారు. దేవాలయానికి వెలుపలి గోపురం ఉండి 100-స్తంభాల హాలుతో కూడిన ప్రాంగణంలోకి దారి తీస్తుంది, విష్ణు దేవాలయానికి దారితీసే లోపలి గోపురం ఉంటుంది.{{sfn|Fritz|Michell|2016|pp=105–107}}<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=AjduAAAAMAAJ|title=Hampi, a Medieval Metropolis|author=S. Settar|publisher=Kala Yatra|year=1990|pages=25–27|oclc=24461300}}</ref> 100-స్తంభాల హాలులోని ప్రతి స్తంభానికి ప్రతి వైపులా విష్ణువు అవతారాల శిల్పాలు ఉంటాయి; శివుడు, సూర్యుడు, దుర్గ వంటి ఇతర దేవతలు; రోజువారీ జీవిత దృశ్యాలు—ఋషులు, ప్రేమ జంటలు, జోకర్లు; యోగాసనాలలో ఉన్న వ్యక్తులు; నమస్తే భంగిమల్లో ఉన్న వ్యక్తులు; విజయనగర చిహ్నాలు ఉంటాయి.<ref>జేమ్స్ మల్లిన్సన్, డానియెలా బెవిలాక్వా (2016), [http://hyp.soas.ac.uk/hampi/ The Hatha Yoga Project] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180509100402/http://hyp.soas.ac.uk/hampi/ |date=2018-05-09 }}, SOAS, యూనివర్సిటీ ఆఫ్ లండన్</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=r7xmluMu-FsC|title=Sculptural Art of Hampi|author=K. M. Suresh|publisher=Directorate of Archaeology and Museums|year=1998|pages=190–195}}</ref> ఆలయ ద్వారం విజయనగర వంశ చిహ్నాలను చూపుతుంది; వరాహం (పంది), కత్తి, సూర్యుడు, చంద్రుడు. దేవాలయం, మార్కెట్ వీధి శిధిలావస్థలో ఉన్నాయి, అయితే వాటి లేఅవుట్ రథాల రాకపోకలకు వీలుగా వీధులు ఉన్న ప్రధాన మార్కెట్ అని సూచిస్తుంది.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=fStuAAAAMAAJ|title=Vijayanagara, Progress of Research|author=Anila Verghese|publisher=Directorate of Archaeology & Museums|year=1996|editor=DV Devaraj, CS Patil|pages=179–191}}</ref>{{sfn|Anila Verghese|2002|pp=47–49}} ===విఠల దేవాలయ సముదాయం=== [[దస్త్రం:Hampi_Vitthala_Temple_3465.jpg|ఎడమ|thumb|హంపిలో విఠల దేవాలయం]] హంపికి ఈశాన్య భాగంలో [[ఆనెగొంది|అనెగొంది]] గ్రామానికి ఎదురుగా ఉన్న విఠల దేవాలయ సముదాయం అప్పటి శిల్ప కళా సంపత్తికి ఒక నిదర్శనం. ఈ దేవాలయం మరాఠీలు విష్ణుమూర్తిగా ప్రార్థించే విఠలుడిది. ఈ ఆలయం 16 వ శతాబ్ధానికి చెందినది. విఠలేశ్వర దేవాలయం ఆకర్షణీయమైన విశేషం సప్త స్వరాలు పలికే ఏడు సంగీత స్తంభాలు.ఈ దేవాలయంలోనే [[పురందర దాసు|పురందరదాస]] ఆరాధనోత్సవాలు జరుతాయి. [[దస్త్రం:Vittala_temple_complex_Rath_MS.jpg|thumb|విఠల దేవాలయంలో రాతి రథం రూపంలో ఉన్న గరుడ మందిరం.]] ''విఠల'' దేవాలయం ప్రాంగణంలో రాతి రథం రూపంలో ''గరుడ మందిరం'' ఉంది; ఇది తరచుగా చిత్రించబడే హంపి చిహ్నం. చరిత్రకారుడు డాక్టర్ ఎస్. షెట్టార్ ప్రకారం, రథం పైన ఒక గోపురం ఉండేది, దానిని 1940లలో తొలగించారు.<ref>{{cite news|url=https://bangaloremirror.indiatimes.com/bangalore/others/A-mistake-of-elephantine-proportions/articleshow/44927944.cms|title=A Mistake of Elephantine Proportions|last1=Prasad|first1=Shyam S|date=25 October 2014|access-date=12 November 2020|publisher=Bangalore Mirror news|agency=Times group}}</ref> రాతి రథం ముందు పెద్ద, చతురస్రాకార, బహిరంగ స్తంభాలతో కూడిన అక్షీయ ''సభా మండపం'' లేదా కమ్యూనిటీ హాల్ ఉంది.{{sfn|Fritz|Michell|2016|pp=98–103}} మండపంలో నాలుగు విభాగాలు ఉన్నాయి, వాటిలో రెండు ఆలయ గర్భగుడితో సమలేఖనం చేయబడ్డాయి. మండపం 56 చెక్కిన రాతి కిరణాలను విభిన్న వ్యాసాలు, ఆకారం, పొడవు, ఉపరితల ముగింపుతో కలిగి ఉంది, ఇవి కొట్టినప్పుడు సంగీత శబ్దాలను ఉత్పత్తి చేస్తాయి; స్థానిక సాంప్రదాయ నమ్మకం ప్రకారం, ఈ హాలును సంగీతం, నృత్యం బహిరంగ వేడుకల కోసం ఉపయోగించేవారు.<ref>{{cite book|title=2012 International Conference on Signal Processing and Communications (SPCOM)|last1=Patil|first1=Hemant A.|last2=Gajbhar|first2=Shrishail S.|publisher=IEEE|year=2012|isbn=978-1-4673-2014-6|pages=1–5|chapter=Acoustical analysis of musical pillar of great stage of Vitthala temple at Hampi, India|doi=10.1109/spcom.2012.6290213|s2cid=6715610}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Kumar |first1=Anish |last2=Jayakumar |first2=T. |last3=Rao |first3=C. Babu |display-authors=etal |year=2008 |title=Nondestructive characterization of musical pillars of Mahamandapam of Vitthala Temple at Hampi, India |journal=The Journal of the Acoustical Society of America |volume=124 |issue=2 |pages=911–917 |bibcode=2008ASAJ..124..911K |doi=10.1121/1.2945170 |pmid=18681583}}</ref> పండుగల సమయంలో దేవాలయం చుట్టూ ఊరేగింపుగా తీసుకువెళ్ళే ఆలయ రథాల నమూనాలో ఉన్న ఈ ఆలయం కరక్కోయిల్‌గా వర్గీకరించబడింది.<ref>{{cite book|title=Alayam - The Hindu temple - An epitome of Hindu Culture|last=Reddy|first=G.Venkatramana|publisher=Sri Ramakrishna Math|year=2010|isbn=978-81-7823-542-4|location=Mylapore, Chennai|pages=31, 32}}</ref> [[దస్త్రం:15th-16th_century_ruins_of_market_and_Vaishnavism_Vitthala_temple,_Hampi_Hindu_monuments_Karnataka.jpg|ఎడమ|thumb|విఠల దేవాలయ గోపురం, మార్కెట్.]] మండపం గర్భగుడి చుట్టూ నడవడానికి ఒక పరివేష్టిత ''ప్రదక్షిణ పథానికి'' కలుపుతుంది. ఈ అక్షీయ మండపం చుట్టూ (తూర్పు నుండి సవ్యదిశలో); గరుడ మందిరం, కళ్యాణ మండపం (వివాహ వేడుకలు), 100-స్తంభాల మండపం, అమ్మన్ మందిరం, ఉత్సవ మండపం (పండుగ హాలు) ఉన్నాయి. సమ్మేళనం గోడలకు వరుసగా స్తంభాలతో కూడిన వరండాలతో {{convert|1.3|ha|acres}} విస్తీర్ణంలో గోడతో కూడిన ఆవరణ ఉంది. ఆగ్నేయ మూలలో పైకప్పు కిటికీ (క్లెరెస్టోరి) ఉన్న వంటగది ఉంది.{{sfn|Fritz|Michell|2016|pp=98–103}}<ref name="dieter1272" /><ref name="mack24">{{cite journal |author=Alexandra Mack |year=2001 |title=The temple district of Vitthalapura |journal=Marg: A Magazine of the Arts |volume=53 |issue=1 |pages=24–39}}</ref> ఆలయ ఆవరణకు వెలుపల, దాని తూర్పు-ఆగ్నేయంగా, దాదాపు {{convert|1|km|miles}} పొడవున్న స్తంభాలతో కూడిన మార్కెట్ వీధి ఉంది; ఇవన్నీ ఇప్పుడు శిధిలావస్థలో ఉన్నాయి. ఉత్తరాన మరొక మార్కెట్, దక్షిణాభిముఖంగా ఉన్న మందిరం ఉంది, ఇందులో రామాయణ దృశ్యాలు, మహాభారత దృశ్యాలు, వైష్ణవ సాధువుల శిల్పాలు ఉన్నాయి. ఉత్తర వీధి హిందూ తత్వవేత్త రామానుజాచార్యుడిని గౌరవించే ఆలయంతో ముగుస్తుంది.{{sfn|Fritz|Michell|2016|pp=98–103}}<ref name="Dallapiccola109" /> విఠల దేవాలయం చుట్టూ ఉన్న ప్రాంతాన్ని విఠలాపురం అని పిలిచేవారు. ఇది ఆళ్వార్ సంప్రదాయం చుట్టూ కేంద్రీకృతమైన పుణ్యక్షేత్రంగా రూపొందించబడిన వైష్ణవ మఠంకు (ఆశ్రమం) ఆతిథ్యం ఇచ్చింది. కనుగొనబడిన శాసనాల ప్రకారం ఇది హస్తకళల ఉత్పత్తికి కూడా కేంద్రంగా ఉండేది.<ref name="dieter1272" /><ref name="Dallapiccola109" /><ref name="mack24" /> ===శిలా రథం=== ఈ ఏక శిలా రథం విఠల దేవాలయ సముదాయానికి తూర్పు భాగంలో ఉంది. ఇంకో విశేషం ఏమంటె ఈ రథానికి కదిలే చక్రాలు ఉంటాయి. ===గజ శాల=== పట్టపు ఏనుగులు నివాసం కొరకు వాటి దైనందిన కార్యకలాపాల కొరకు రాజ ప్రసాదానికి దగ్గరలోనే గజశాల ఉంది. ఏనుగులు కవాతు చేయడానికి వీలుగా ఈ గజశాలకు ఎదురుగా ఖాళీ ప్రదేశం ఉంది. ఈ గజశాల గుమ్మాలు కొప్పు ఆకారంలో ఉండి ముస్లిం కట్టడ శైలి చూపుతున్నాయి. మావటి వారు సైనికులు ఉండడానికి గజశాలకు ప్రక్కన సైనిక స్థావరాలు ఉన్నాయి.<ref>{{cite web |url=http://www.art-and-archaeology.com/india/hampi/ele01.html |title=గజశాలలు |publisher= |accessdate=2006-09-09 }}</ref> ==== హేమకూట కొండ స్మారక కట్టడాలు ==== ఉత్తరాన విరూపాక్ష దేవాలయ సముదాయం, దక్షిణాన కృష్ణ దేవాలయం మధ్య హేమకూట కొండ ఉంది. ఇది విజయనగరానికి ముందు, విజయనగర ప్రారంభ కాలపు దేవాలయాలు, నిర్మాణాలకు సంరక్షించబడిన ఉదాహరణలుగా ఉన్న నిరాడంబరమైన పరిమాణపు స్మారక కట్టడాల సమాహారం. ఈ సైట్ అనేక ముఖ్యమైన శాసనాలను కలిగి ఉంది, సులభంగా చేరుకోవచ్చు. హంపిలోని కొన్ని భాగాలు, పవిత్ర కేంద్రాన్ని దాని రాయల్ సెంటర్‌తో ఉన్న పట్టణ కోర్ నుండి వేరుచేసే సారవంతమైన, వ్యవసాయ లోయ దృశ్యాలను అందిస్తుంది.{{sfn|Fritz|Michell|2016|pp=66–69}}{{sfn|Anila Verghese|2002|pp=37–39}} [[దస్త్రం:Temples_on_the_Hemakuta_Hill.jpg|thumb|హేమకూట కొండ దేవాలయాలు]] కొండపై ముప్పైకి పైగా చిన్న-నుండి-మధ్యస్థ పరిమాణ దేవాలయాలు, నీటి కુંభాలు, ముఖద్వారాలు, లౌకిక పెవిలియన్‌లు ఉన్నాయి.{{sfn|Anila Verghese|2002|pp=37–39}} తాజా ఉదాహరణలు 14వ శతాబ్దం ప్రారంభం నాటివి.{{sfn|Anila Verghese|2002|pp=37–39}}{{sfn|George Michell|1995|pp=28–29}} కొన్ని నిర్మాణాలు రాతి దిమ్మెల నుండి సమీకరించబడిన దేవాలయాలు లేదా మండపాల భిన్నమైన-పరిమాణ నమూనాలు. మరికొన్ని ''ఫంసానా'' శైలి వంటి విభిన్న డిజైన్లతో పూర్తయిన స్మారక కట్టడాలు.{{sfn|Vinayak Bharne|Krupali Krusche|2014|pp=72–74}} ఈ శైలిలోని రెండు దేవాలయాల సమూహాలు ఒకేలా కనిపిస్తాయి; ప్రతిదానిలో మూడు విమానాలు ఉంటాయి, ఇవి చతురస్రాకార గర్భగుడులను కలిగి ఉంటాయి, ప్రతి సెట్ దాని స్వంత భాగస్వామ్య చతురస్రాకార మండపానికి అనుసంధానించబడి ఉంటుంది.{{sfn|George Michell|1995|pp=28–29}} వీటిపై ఉన్న టవర్లు (శిఖరాలు) పిరమిడ్ ఆకారపు గ్రానైట్ నిర్మాణాలు, ఇవి పదకొండు పేర్చబడిన, కుంచించుకుపోతున్న చతురస్రాలు, దక్కన్-శైలి చతురస్రాకార కలశ ముగింపుతో ఉంటాయి.{{sfn|George Michell|1995|pp=28–29}} రెండు సెట్లు మూడు లింగాలతో ఉన్న శివాలయాలు; ప్రారంభ మూలాలు వాటి సరళమైన బాహ్య, అంతర్గత గోడల కారణంగా వీటిని జైన దేవాలయాలుగా తప్పుగా గుర్తించాయి. ఈ సమూహాలలో ఒకదానిలో 14వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో ''కంపిల'' ఈ స్మారక కట్టడాన్ని నిర్మించినట్లు రికార్డు చేసే చారిత్రాత్మకంగా ముఖ్యమైన శాసనం ఉంది. ఈ శాసనం హంపిని కంపిలి రాజ్యంతో కలుపుతుంది, కంపిలి చరిత్రను దాని తరువాత వచ్చిన విజయనగర సామ్రాజ్యంతో ముడిపెడుతుంది.{{sfn|George Michell|1995|pp=28–29}} హేమకూట కొండపై ఉన్న దేవాలయాల శైలి విభిన్న రకాల హిందూ దేవాలయాలతో ప్రయోగాలు చేయడానికి ఇది ఒక అధ్యయన కేంద్రంగా ఉండి ఉండవచ్చని సూచిస్తుంది. చాళుక్యుల కాలం, రాష్ట్రకూటుల కాలం, తరువాతి కాలాలకు చెందిన శైలులు ఉన్నాయి. ఇది అసలు విరూపాక్ష దేవాలయానికి నమూనాగా కూడా ఉండవచ్చు, ఇది తరువాత గోపురం, మండలం, ఇతర చేర్పులతో బాగా విస్తరించబడింది. విష్ణువు మానవ-సింహ అవతారమైన నరసింహుడికి అంకితం చేయబడిన ఇదే విధమైన స్మారక కట్టడం హంపికి తూర్పున ఉంది; దాని సమీపంలో ఉన్న ఒక శాసనం ఇది క్రీ.శ 1379లో పనిచేస్తున్నట్లు పేర్కొంది.{{sfn|George Michell|1995|pp=28–29}}{{sfn|Anila Verghese|2002|pp=37–39}} హేమకూట కొండపై రెండు ఏకశిలా గణేశ విగ్రహాలతో కూడిన స్మారక కట్టడాలు కూడా ఉన్నాయి; కడలేకాలు గణేశుడు, సాసివేకాలు గణేశుడు.{{sfn|Fritz|Michell|2016|pp=68–69}} కడలేకాలు గణేశుడికి అతని శనగ గింజ (gram) ఆకారపు బొజ్జ పేరు పెట్టారు, ఇది మాతంగ సమీపంలోని కొండ తూర్పు వైపున ఉన్న హంపి పవిత్ర కేంద్రం మధ్యలో ఉంది.{{sfn|Anila Verghese|2002|pp=27, 36–37}} స్తంభాలతో కూడిన, ఓపెన్ మండపం గర్భగుడికి దారి తీస్తుంది, ఇది {{convert|4.5|m}} ఎత్తైన ఏకశిలా గణేశ విగ్రహాన్ని కలిగి ఉంది, ఇది ఉన్న రాయి నుండి స్థానికంగా చెక్కబడింది. గణేశుడి దంతం, ఇతర భాగాలు దెబ్బతిన్నాయి, కానీ ఎడమ చేతిలో-అతని తొండం చేరుకునే రైస్ కేక్ ట్రీట్‌ను పట్టుకుని ఉండటం-బయటపడింది.{{sfn|Fritz|Michell|2016|pp=66–69}} సాసివేకాలు గణేశుడికి అతని ఆవగింజ (mustard seed) ఆకారపు బొజ్జ పేరు పెట్టారు, ఇది కడలేకాలు గణేశుడికి నైరుతిలో కృష్ణ దేవాలయానికి సమీపంలో ఉంది. ఇది {{convert|2.4|m}} ఎత్తైన ఏకశిలా విగ్రహం, ఇది కూడా ఉన్న రాయి నుండి స్థానికంగా చెక్కబడింది. సాసివేకాలు గణేశుడు తన తల్లి పార్వతితో చెక్కబడ్డాడు, ఆమె ఒడిలో అతను కూర్చుంటాడు. ఆమె విగ్రహం వెనుక నుండి మాత్రమే కనిపిస్తుంది. స్మారక కట్టడం ఓపెన్-పిల్లర్ మండపం లోపల ఉంది; ఎడమ చెయ్యి, దంతం దెబ్బతిన్నాయి.{{sfn|Fritz|Michell|2016|pp=68–69}}{{sfn|Anila Verghese|2002|pp=36–37}} ==== హజారా రామాలయం ==== {{multiple image | align = left | image1 = Perspective view of Garbhagriha in Hazara Rama Temple.jpg | width1 = 150 | alt1 = | caption1 = | image2 = Ornate Carvings on Garbhagriha of Hazara Rama Temple, Hampi (01).jpg | width2 = 150 | alt2 = | caption2 = | footer = ఎడమ: హజారా రామ దేవాలయ గర్భగృహం; కుడి: దేవాలయంపై అలంకరించబడిన చెక్కడాలు }} హజారా రామాలయం, శాసనాలలో రామచంద్ర దేవాలయంగా సూచించబడుతుంది, హంపి రాయల్ సెంటర్ విభాగంలో అర్బన్ కోర్ పశ్చిమ భాగాన్ని ఆక్రమించింది. ఈ దేవాలయం రామాయణానికి చెందిన రాముడికి, విష్ణు అవతారానికి అంకితం చేయబడింది. ఇది రాజకుటుంబానికి వేడుకల దేవాలయం. ఈ దేవాలయం 15వ శతాబ్దం ప్రారంభం నాటిది, ఒకటవ దేవరాయలకు ఆపాదించబడింది.{{sfn|Fritz|Michell|2016|pp=84–86}} దేవాలయం వెలుపలి గోడలు హిందూ మహానవమి (దసరా), వసంతకాలపు హోలీ పండుగ ఊరేగింపు, వేడుకలను కళాఖండాల సమాంతర బ్యాండ్లలో చిత్రీకరిస్తాయి.{{sfn|Fritz|Michell|2016|pp=84–86}} అతి తక్కువ బ్యాండ్ కవాతు చేస్తున్న ఏనుగులను చూపుతుంది, దాని పైన గుర్రపు రౌతులు నడిపించే గుర్రాలు ఉన్నాయి, తరువాత ప్రజలచే సత్కరించబడిన సైనికులు, తరువాత నృత్యకారులు, సంగీతకారులు, పై పొరలో సాధారణ ప్రజల ఊరేగింపును వర్ణిస్తుంది. విజయనగర రాజధానిని సందర్శించిన పర్షియన్లు, పోర్చుగీసుల సజీవ జ్ఞాపకాలలో పండుగలు, ఊరేగింపుల వర్ణనను ఈ చిత్రణ ప్రతిబింబిస్తుంది.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=RS4ASa7WCfMC|title=The Ramachandra Temple at Vijayanagara|author=Anna Libera Dallapiccola|publisher=American Institute of Indian Studies|year=1992|isbn=978-81-85425-27-6|pages=1–19}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=fStuAAAAMAAJ|title=Vijayanagara, Progress of Research|author=Anna L Dallapiccola|publisher=Directorate of Archaeology & Museums|year=1996|editor=DV Devaraj, CS Patil|pages=128–134}}</ref> {{multiple image | align = right | image1 = Le temple Hazara Rama Thousand Vishnu Avatar Hampi Vijayanagar India 2014.jpg | width1 = 180 | alt1 = | caption1 = | image2 = Le temple Hazara Rama (Hampi, Inde) (14302319731).jpg | width2 = 120 | alt2 = | caption2 = | footer = ఎడమ: హజారా రామ దేవాలయం వెలుపలి గోడలు హిందూ పండుగ ఊరేగింపులను చూపుతాయి; కుడి: విష్ణు పురాణం ప్రకారం విష్ణువు అవతారంగా గౌతమ బుద్ధుడు, దేవాలయం లోపల }} దేవాలయం లోపలి గోడలలో హిందూ ఇతిహాసం ''రామాయణం'' విస్తృతమైన కథనాన్ని కలిగి ఉన్న ఫ్రీజ్‌లు ఉన్నాయి.<ref name="roger273">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=ctgyAAAAIAAJ|title=Indien in Deutschland: Darmstädter Beiträge zum Diskurs über indische Religion, Kultur und Gesellschaft|author=Roger Töpelmann|publisher=P. Lang|year=1990|isbn=978-3-631-42335-6|pages=273–278|language=de}}</ref>{{sfn|Fritz|Michell|2016|pp=84–86}} దేవాలయంలో ప్రవేశ మండపం, యజ్ఞ వేడుకల హాలు ఉన్నాయి, దీని పైకప్పు కప్పు గుండా పొగ, పొగను వెంటిలేట్ చేయడానికి రూపొందించబడింది. ప్రధాన మండపం లోపల హొయసల శైలిలో సంక్లిష్టంగా చెక్కబడిన నాలుగు స్తంభాలు ఉన్నాయి; ఈ చెక్కడాలలో వైష్ణవానికి చెందిన రాముడు, లక్ష్మణుడు, సీత, శక్తికి చెందిన మహిషాసురమర్దినిగా దుర్గ, శైవానికి చెందిన శివ-పార్వతుల వర్ణనలు ఉన్నాయి.{{sfn|Fritz|Michell|2016|pp=84–86}} చతురస్రాకార గర్భగుడిలో చిత్రాలు లేవు. దేవాలయంలో విష్ణు అవతారాల పురాణాలను వర్ణించే ఫ్రీజ్‌లతో కూడిన చిన్న మందిరం ఉంది.<ref name="roger273" /> ఈ శిధిలమైన దేవాలయ సముదాయం వేలాది శిల్పాలు, శాసనాలు, హిందూ తత్వశాస్త్రం వర్ణించే విస్తృతమైన కుడ్యచిత్రాలు, తోటలతో వేయబడిన విశాలమైన ప్రాంగణానికి ప్రసిద్ధి చెందింది.<ref name="Madan">{{cite book|url=https://archive.org/details/indiathroughages00mada|title=India through the ages|last=Gopal|first=Madan|publisher=Publication Division, Ministry of Information and Broadcasting, Government of India|year=1990|editor=K.S. Gautam|page=[https://archive.org/details/indiathroughages00mada/page/178 178]}}</ref> ==== కోదండరామ దేవాలయం, నదీతీర స్మారక కట్టడాలు ==== [[దస్త్రం:Nandi_at_the_Tungabhadra_river,_Hampi.jpg|thumb|హంపి తుంగభద్ర నది రాళ్లపై శివలింగం, నంది శిల్పాలు]] కోదండరామ దేవాలయ సముదాయం తుంగభద్ర నది సమీపంలో ఉంది, అచ్యుతరాయ దేవాలయానికి ఉత్తరాన ఉంది. ఈ దేవాలయం చక్రతీర్థానికి ఎదురుగా ఉంటుంది, ఇక్కడ తుంగభద్ర ఉత్తరం వైపు హిమాలయాల వైపు మలుపు తీసుకుంటుంది. పవిత్రంగా పరిగణించబడే నదీ తీరాలు, స్నానం చేయడానికి విజయనగర కాలపు ఘాట్, మండప సౌకర్యాలను కలిగి ఉంటాయి. దేవాలయం ముందు రావి చెట్టు (Pipal tree) కింద ''దీప స్తంభం'' (లైటింగ్ పిల్లర్) ఉంది, లోపల రాముడు, సీత, లక్ష్మణుడు, హనుమంతుడికి అంకితం చేయబడిన గర్భగుడి ఉంది.{{sfn|Fritz|Michell|2016|pp=108–109}} సమీపంలో, దాని ఉత్తరాన ఉన్న కోటితీర్థం వరకు కొనసాగుతూ, విఠల, ఆంజనేయ, శివ, ఇతర దేవతలకు అంకితం చేయబడిన అనేక చిన్న పుణ్యక్షేత్రాలు ఉన్నాయి. రాతి ముఖంపై అనంతశయన విష్ణువు (విశ్రమిస్తున్న విష్ణువు విశ్వ చక్రాన్ని సృష్టిస్తున్నాడు, రంగనాథుడు), నరసింహ, ప్రహ్లాద పురాణాలను వివరించే ఫ్రీజ్‌లు, వైష్ణవ పౌరాణిక సంప్రదాయం ప్రకారం విష్ణువు ఇరవై నాలుగు అవతారాలు ఉన్నాయి. నది సమీపంలో శైవ మతానికి చెందిన 1,008 లింగాలతో చెక్కబడిన శిల ఉంది.{{sfn|Fritz|Michell|2016|pp=108–109}} ==== పట్టాభిరామ దేవాలయ సముదాయం ==== [[దస్త్రం:Pattabhirama_temple_in_Hampi_1.JPG|కుడి|thumb|హంపి శివార్లలో పట్టాభిరామ దేవాలయం]] పట్టాభిరామ దేవాలయ సముదాయం పవిత్ర కేంద్రం, అర్బన్ కోర్ వెలుపల దక్షిణ సబర్బన్ కేంద్రంలో ASI హంపి మ్యూజియం నుండి సుమారు {{convert|500|m|yards}} దూరంలో ఉంది.{{sfn|Fritz|Michell|2016|pp=93–94}} ఇది ఇప్పుడు కమలాపురానికి ఈశాన్యంలో ఉన్న ఈ శివారు ప్రాంతపు ఆర్థిక, సాంస్కృతిక కార్యకలాపాల కేంద్రంగా ఉండేది. వరదేవి అమ్మన పట్టణంగా కూడా పిలువబడే ఈ సముదాయం బహుశా 16వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో నిర్మించబడి రాముడికి (విష్ణు అవతారం) అంకితం చేయబడింది.{{sfn|Fritz|Michell|2016|pp=93–94}} ఈ సముదాయంలో ఒక ప్రధాన దేవాలయం, ప్రాకారం లోపల స్తంభాలతో కూడిన ప్రాంగణం, గర్భగుడి ముందు 64 (8x8 చదరపు)-స్తంభాలు, పైకప్పు గల మండపం ఉన్నాయి. సముదాయం, గర్భగుడి తూర్పు ముఖంగా ఉంటాయి; సాధారణ ప్రవేశం తూర్పు గోపురం గుండా ఉండేది.{{sfn|Fritz|Michell|2016|pp=93–94}}{{sfn|Anila Verghese|2002|pp=73–74}} గోపురానికి ఆరు అంచెలు ఉన్నాయని శిధిలాలు సూచిస్తున్నాయి. పట్టాభిరామ దేవాలయంలో 100 స్తంభాల హాలు-బహుశా ఫీడింగ్ హాల్-పరివేష్టిత సమ్మేళనం దక్షిణ గోడకు అనుసంధానించబడి ఉంది. స్తంభాలపై హిందూ ఇతివృత్తాలను వర్ణించే శిల్పాలు ఉన్నాయి, వీటిలో దేవుళ్ళు, దేవతలు, హిందూ గ్రంథం నుండి దృశ్యం, యోగా, నమస్తే ఉన్నాయి.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=r7xmluMu-FsC|title=Sculptural Art of Hampi|author=K. M. Suresh|publisher=Directorate of Archaeology and Museums|year=1998|pages=84–87}}</ref> ==== మహానవమి దిబ్బ, పబ్లిక్ స్క్వేర్ సముదాయం ==== మహానవమి వేదిక, దీనిని "గ్రేట్ ప్లాట్‌ఫారమ్", "ఆడియన్స్ హాల్", "దసరా" లేదా "మహానవమి దిబ్బ" స్మారక కట్టడం అని కూడా పిలుస్తారు, ఇది రాయల్ సెంటర్ (అర్బన్ కోర్) లోపల అత్యున్నత ప్రదేశాలలో ఒకటైన {{convert|7.5|ha|acres}} ఎన్‌క్లోజర్‌లో ఉంది. ఇది వేడుక నిర్మాణాలను కలిగి ఉంది.{{sfn|Fritz|Michell|2016|pp=88–89}}<ref name="Dallapiccola1998p27">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=9GzqAAAAMAAJ|title=Sculpture at Vijayanagara: Iconography and Style|author1=Anna Libera Dallapiccola|author2=Anila Verghese|publisher=Manohar Publishers|year=1998|isbn=978-81-7304-232-4|pages=2–3, 27–28, 91–95}}</ref> విజయనగరాన్ని సందర్శించిన విదేశీయుల జ్ఞాపకాలలో ఇది ప్రస్తావించబడింది, కొందరు దీనిని "విక్టరీ హౌస్" అని పిలిచారు.{{refn|విజయనగరాన్ని సందర్శించి వ్యాపారం చేసిన పోర్చుగీసు వారి జ్ఞాపకాలు దీనిని ప్రస్తావించాయి.<ref name=fritz44/>}} ఈ సముదాయంలోని అతిపెద్ద స్మారక కట్టడం మూడు ఆరోహణ చతురస్ర దశలను కలిగి ఉంది, ఇది పెద్ద, చతురస్రాకార వేదికకు దారి తీస్తుంది, దాని పైన చెక్క మండపం ఉండేది. హంపి విధ్వంసం సమయంలో ఇది కాలిపోయింది.{{sfn|Fritz|Michell|2016|pp=88–90}} [[దస్త్రం:Mahanavami_Dibba1.jpg|thumb|మహానవమి వేదిక స్మారక చిహ్నం]] ప్లాట్‌ఫారమ్ దిగువ రెండు స్థాయిలు గ్రానైట్‌తో నిర్మించబడ్డాయి. ఇది 14వ శతాబ్దపు రాజ కార్యకలాపాల జాబితా—మరియు ఏనుగులు, గుర్రాలు, ఒంటెలతో సహా కవాతు చేసే జంతువుల శ్రేణులను కలిగి ఉండవచ్చు.{{sfn|Fritz|Michell|2016|pp=88–89}}<ref>{{cite book|title=Great Platform at Vijayanagara: Architecture & Sculpture|author=Anna Dallapiccola|publisher=Manohar|year=2010|isbn=978-8173048586|pages=1–9}}</ref> దక్షిణ వైపున ఉన్న శిల్పాలు సంగీతకారులను, నృత్యకారులను చూపుతాయి, ఇందులో మహిళా దాండియా రాస్ స్టిక్-డ్యాన్సర్లు ఉన్నారు. మూడవ స్థాయి శిల్పాలు ఒక యుద్ధ ఊరేగింపు, జంటలు, ఒకరిపై ఒకరు నీళ్లు చల్లుకుంటూ హోలీ (వసంతోత్సవం) జరుపుకుంటున్న సాధారణ పౌరుల దృశ్యాలను చూపుతాయి.{{sfn|Fritz|Michell|2016|pp=88–90}}<ref name="Dallapiccola1998p27" /><ref>{{cite book|title=Dimensions of Indian Art|author=G Michell|publisher=Agam Kala Prakashan|year=1986|editor=Lokesh Chandra|pages=101–104|chapter=Chapter: Folk tradition in the Monumental Setting: Sculptures on the Great Platform at Vijayanagara|editor2=Jyotindra Jain|display-editors=etal|chapter-url=https://books.google.com/books?id=5cafAAAAMAAJ}}</ref> గొప్ప ప్లాట్‌ఫారమ్ సమీపంలో ఆడియన్స్ హాల్ ఉంది, ఇందులో కూడా బహుశా చెక్క పెవిలియన్ ఉండి ఉండవచ్చు, ఇది 100 రాతి మొద్దుల ద్వారా రుజువు చేయబడింది; ఇది కూడా కాలిపోయింది.{{sfn|Fritz|Michell|2016|pp=88–89}} ప్లాట్‌ఫారమ్‌కు దక్షిణాన 1980లలో పురావస్తు శాస్త్రవేత్తలు త్రవ్విన గ్రానైట్‌తో చేసిన పెద్ద, సుష్ట, మెట్ల ట్యాంక్‌కు నీటిని నడిపించే కాలువ ఉంది. ఈ సముదాయంలో బహుశా వాటర్ స్పోర్ట్స్ కోసం మరొక పెద్ద నీటి కొలను, ఒక ఉద్యానవనం, వివిధ మండపాలు ఉన్నాయి. మెట్ల ట్యాంక్ సమీపంలో శిధిలమైన దేవాలయం లాంటి స్మారక కట్టడం ఉంది.{{sfn|Fritz|Michell|2016|pp=88–90}}<ref name="fritz442" /> ==== నీటి మౌలిక సదుపాయాలు ==== [[దస్త్రం:Krishna_Pushkarani_-_Hampi_Ruins.jpg|ఎడమ|thumb|కృష్ణ దేవాలయం వద్ద నీటి ట్యాంక్]] [[దస్త్రం:IMG_2272_Queen's_Bath.jpg|ఎడమ|thumb|ఇండో-ఇస్లామిక్ శైలిలో నిర్మించబడిన రాణి స్నానపు గది]] స్క్వేర్ వాటర్ పెవిలియన్, రాణి స్నానపు గది (క్వీన్స్ బాత్) అని కూడా పిలువబడుతుంది, ఇది రాయల్ సెంటర్‌కు ఆగ్నేయంలో ఉంది. ఇది ఒక పెవిలియన్, నీటి బేసిన్, దానికి స్వచ్ఛమైన నీటిని తరలించడానికి, వాష్ వాటర్, ఓవర్‌ఫ్లోలను తీసివేయడానికి ఒక పద్ధతిని కలిగి ఉంది. బేసిన్ అలంకరించబడిన, స్తంభాలతో కూడిన, వాల్టెడ్ బే లోపల పరివేష్టితం చేయబడింది.{{sfn|Fritz|Michell|2016|p=91}} సమీపంలో కాలువ శిధిలాలు ఉన్నాయి.{{sfn|Fritz|Michell|2016|p=91}} ఈ భవనం ఆధునిక నామం, రాణి స్నానపు గది బహుశా తప్పుపేరు కావచ్చు, ఎందుకంటే ఇది పురుషులు, ప్రయాణికుల కోసం ఒక పబ్లిక్ బాత్.{{sfn|Fritz|Michell|2016|p=91}}<ref name="michell19">{{cite journal |last=Michell |first=George |year=1985 |title=Vijayanagara: the architectural record |journal=South Asian Studies |volume=1 |issue=1 |pages=19–41 |doi=10.1080/02666030.1985.9628330}}</ref> భవనం ఇంటీరియర్ ఆర్చ్‌లు ఇండో-ఇస్లామిక్ వాస్తుశిల్పం నుండి ప్రభావాన్ని చూపుతాయి, భారతదేశంలో హిందూ, ముస్లిం కళలు ఒకరినొకరు ప్రభావితం చేసుకున్న యుగాన్ని ప్రతిబింబిస్తాయి.<ref>{{cite journal |author=D. Fairchild Ruggles |author-link=D. Fairchild Ruggles |year=2013 |title=At the Margins of Architectural and Landscape History |journal=Muqarnas |volume=30 |issue=1 |pages=95–117 |doi=10.1163/22118993-0301P0006}}</ref> విజయనగర సామ్రాజ్యం విస్తృతమైన నీటి మౌలిక సదుపాయాలను నిర్మించింది,<ref name="michell19" /><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=FTXbAAAAMAAJ|title=The Irrigation and Water Supply Systems of Vijayanagara|author=Dominic J. Davison-Jenkins|publisher=Manohar|year=1997|isbn=978-81-7304-031-3|pages=1–12|oclc=879239921}}</ref> కొన్ని ఉదాహరణలలో విరూపాక్ష దేవాలయం సమీపంలోని మన్మథ ట్యాంక్, ఇది సుమారు 9వ శతాబ్దం నాటిది, విజయనగర కాలానికి ముందు నాటిది. అక్కడ దొరికిన ఒక శాసనం ప్రకారం, మన్మథ ట్యాంక్ అప్‌గ్రేడ్ చేయబడింది, 1199లో దుర్గా మందిరం జోడించబడింది.{{sfn|Fritz|Michell|2016|p=65}} సింహంతో పోరాడుతున్న యోధుడు వంటి ట్యాంక్ వద్ద కళాకృతిని చేర్చడం 13వ శతాబ్దం నాటిది, హొయసలులు హంపిని తరచుగా సందర్శించే సమయం.{{sfn|Fritz|Michell|2016|p=65}} [[దస్త్రం:15th_century_aqua_duct_to_Mahanavami_platform_Pushkarani_step_well,_Hampi_Hindu_monuments_Karnataka_3.jpg|కుడి|thumb|మెట్లతో కూడిన చతురస్రాకార నీటి ట్యాంక్]] హంపి స్మారక కట్టడాలలో ట్యాంకులు, నగరంలోని ఇతర ప్రాంతాలకు నీటిని తీసుకువెళ్ళడానికి కాలువలు, అలాగే నీటి ఓవర్‌ఫ్లోను తొలగించడానికి కాలువలు ఉన్నాయి.<ref name="michell19" /> 1980లలో అర్బన్ కోర్‌లోని మహానవమి వేదిక సమీపంలో జరిపిన త్రవ్వకాలలో ఒక పెద్ద, చతురస్రాకార మెట్ల ట్యాంక్ బయటపడింది, ఇది కాలువ ద్వారా పోషించబడింది.<ref>Roger Dunn (2005), [http://vc.bridgew.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1132&context=br_rev Photographs of Hampi, India], Bridgewater Review, 24(1), pp. 15–18</ref> ఈ ట్యాంకులు పబ్లిక్ యుటిలిటీస్; కొన్ని బహుశా రాజ వేడుకల కోసం ఉపయోగించబడ్డాయి.{{sfn|Fritz|Michell|2016|p=90}} 1990లో జరిగిన పురావస్తు త్రవ్వకాలలో హంపి-విజయనగర మహానగరంలో ఇరవై మూడు బావులు, నీటి కుండలు బయటపడ్డాయి. వీటిలో పద్మూడు నగర గోడల వెలుపల శివార్లలో, పది లోపల కనుగొనబడ్డాయి. వీటిలో పన్నెండు రోడ్డు పక్కన, ఎనిమిది దేవాలయాల దగ్గర, పది నివాస ప్రాంతాలలో ఉన్నాయి, రెండు అర్బన్ కోర్ లోపల నీటిపారుదల కోసం ఉపయోగించబడ్డాయి. వ్యవసాయం కోసం దరోజి లోయలో మరిన్ని నీటి నిర్మాణాలు కనుగొనబడ్డాయి. పురావస్తు శాస్త్రవేత్తలు కాథ్లీన్ మోరిసన్, కార్లా సినోపోలీ ప్రకారం, హంపి నీటి మౌలిక సదుపాయాలు ప్రయాణికుల ఉపయోగం కోసం, ఆచారాలు, గృహ వినియోగం, నీటిపారుదల కోసం ఉండేవి.<ref>Kathleen Morrison Carla Sinopoli (1991), ''Archaeological Survey in the Vijayangara Metropolitan Region: 1990'', in Vijayanagara: Progress of Research, Editors: DV Devaraj, CS Patil, pages 67–69</ref> ==== ఫౌంటైన్లు, కమ్యూనిటీ వంటగది ==== హంపిలోని అనేక ప్రధాన దేవాలయాలలో ఒక ఎంబెడెడ్ వంటగది, 100 లేదా అంతకంటే ఎక్కువ స్తంభాలతో కూడిన ఫీడింగ్ హాల్స్ ఉన్నాయి.<ref name="Dallapiccola1092" /><ref name="mack59" /> హంపిలో ఒక ప్రత్యేకమైన పబ్లిక్ ''భోజన శాల'' (ఆహార గృహం) కూడా ఉంది, ఇక్కడ నీటి కాలువకు ఇరువైపులా ఒక రాయిలో వరుసగా అనేక ''తాలి'' (వంటకం) చెక్కబడ్డాయి. రాజ కేంద్రం దక్షిణాన అష్టభుజి ఫౌంటెన్ దగ్గర ఒక ఉదాహరణ కనుగొనబడింది;{{sfn|Fritz|Michell|2016|p=74}} ఎపిగ్రాఫికల్ మూలాల ప్రకారం, ఈ హంపి ''భోజన శాల'' అనేది ఒక ''ఉటాడ కలువే'' లేదా "తినడానికి అనుసంధానించబడిన కాలువ".{{sfn|Anila Verghese|2002|p=30}} ==== ఏనుగుల శాలలు, ఎన్‌క్లోజర్ ==== రాయల్ సెంటర్ తూర్పున గజశాల, లేదా ఏనుగుల శాలలు ఉన్నాయి, ఇవి ఉత్తర-దక్షిణంగా సమలేఖనం చేయబడిన పదకొండు చతురస్రాకార గదులను కలిగి ఉంటాయి. లాయల ప్రవేశ ద్వారాలు వంపుగా ఉంటాయి; పది గదుల పైన ప్రత్యామ్నాయంగా ఫ్లూటెడ్, సాదా గుమ్మటాలు ఉంటాయి. లాయల మధ్యలో పైకప్పును చేరుకోవడానికి మెట్లు ఉన్నాయి.{{sfn|Fritz|Michell|2016|pp=82–83}}{{sfn|Anila Verghese|2002|pp=70–72}} {{multiple image | align = right | image1 = Lotus Mahal Pavilion MS.jpg | width1 = 180 | alt1 = | caption1 = | image2 = Closeup of Elephant Stables, Hampi.jpg | width2 = 180 | alt2 = | caption2 = | footer = లోటస్ మహల్ (ఎడమ), ఏనుగుల శాలలు: సింక్రెటిక్ శైలి స్మారక కట్టడాలు. }} ఈ ఆవరణ ఏనుగుల శాలలకు దగ్గరగా ఉంది; 19వ శతాబ్దపు పర్షియన్ జ్ఞాపకాల అనువాదం ఆధారంగా ఈ పేరు పెట్టబడింది, ఇది చాలా మందికి హంపి శిధిలాలకు ప్రారంభ పరిచయం.{{sfn|Fritz|Michell|2016|pp=52–53}} {{sfn|Fritz|Michell|2016|pp=77–78}} ఈ ఎన్‌క్లోజర్‌లో లోటస్ మహల్ ఉంది, ఇది రాయల్ సెంటర్‌లోని రెండు అంతస్తుల పెవిలియన్.{{sfn|Fritz|Michell|2016|pp=77–81}} లోటస్ మహల్ ఒక సుష్ట, చతురస్రాకార, హిందూ మండల రూపకల్పనను ఇండో-ఇస్లామిక్ శైలి లోబ్డ్ ఆర్చ్‌లు, వాల్ట్‌లు, డోమ్‌లతో కలుపుతుంది. దీని బేస్‌మెంట్, పిరమిడ్ టవర్లు హిందూ దేవాలయాల వాస్తుశిల్పంపై ఆధారపడి ఉంటాయి.{{sfn|Fritz|Michell|2016|pp=77–81}} హంపి రాయల్ సెంటర్‌లోని దాదాపు అన్ని నిర్మాణాల మాదిరిగానే, ఈ స్మారక కట్టడానికి దీనిని ప్రస్తావించే శాసనాలు లేదా ఎపిగ్రాఫ్‌లు లేవు, కాబట్టి దీని కాలాన్ని నిర్ణయించడం, సాక్ష్యాలతో దీని పనితీరును స్థాపించడం కష్టంగా మారింది. లోటస్ మహల్, హంపి అర్బన్ కోర్‌లోని ఇతర నిర్మాణాలు ముస్లింల ప్రోత్సాహంతో నిర్మించబడలేదు, నగరంలోని వివిధ ముస్లిం క్వార్టర్లలోని సమాధుల మాదిరిగా కాకుండా. ఈ భవనాలు విజయనగర హిందూ పాలకుల సమీకృత విధానాన్ని ప్రతిబింబిస్తాయి. లోటస్ మహల్ ఒక సమికృత, రద్దీ స్థలం వలె కనిపిస్తుంది, దీని ప్రయోజనం అస్పష్టంగా ఉంది. ఊహాగానాలలో ఇది కౌన్సిల్ హాల్ అయి ఉండవచ్చని భావిస్తున్నారు.{{sfn|Fritz|Michell|2016|pp=77–81}}{{sfn|Anila Verghese|2002|pp=68–70}} ==== ఇతర హిందూ దేవాలయాలు, స్మారక కట్టడాలు ==== తుంగభద్ర నది దక్షిణ ఒడ్డున ఉన్న పవిత్ర కేంద్రంలో, విఠల దేవాలయ సముదాయానికి సమీపంలో, ముఖద్వారాలు, ఇప్పుడు కింగ్స్ బ్యాలెన్స్ అని పిలువబడే ఒక స్మారక కట్టడం ఉన్నాయి.{{sfn|Anila Verghese|2002|p=49}}{{sfn|Fritz|Michell|2016|pp=102–103}} తరువాతిది దక్షిణ భారత హిందూ దేవాలయాల ప్రవేశద్వారాల వద్ద ''తులా-పురుష-దాన'' లేదా ''తులాభారం'' వేడుకల కోసం కనుగొనబడిన వాటికి సారూప్యంగా ఉంటుంది, ఇందులో ఒక వ్యక్తి వారి శరీర బరువుకు సమానమైన లేదా అంతకంటే ఎక్కువ బరువు గల బహుమతిని ఇస్తాడు.{{sfn|Anila Verghese|2002|p=49}}{{sfn|Fritz|Michell|2016|pp=102–103}}<ref>{{cite journal |last=Rao |first=Nalini |date=19 July 2016 |title=Royal religious beneficence in pre-modern India: social and political implications |journal=International Journal of Dharma Studies |volume=4 |issue=1 |pages=7–19 |doi=10.1186/s40613-016-0030-z |doi-access=free}}</ref> విజయనగర పాలకులు యుద్ధ శిధిలాల నుండి వారి రాజవంశం స్థాపించబడిన తరువాత, పదేపదే జరిగే దాడులు, దండయాత్రల నుండి రక్షణ కోసం కోటలు, కోట ద్వారాలు, వాచ్ టవర్లను నిర్మించారు. హిందూ-శైలి కార్బెల్డ్ ఆర్చ్‌లు హంపిలో సాధారణ ప్రవేశద్వారాలు, వాచ్ టవర్లు.{{refn|హంపి బిల్డర్లు కొన్ని ప్రదేశాలలో కోట ద్వారాలలో ఇస్లామిక్ శైలి తోరణాలను కూడా చేర్చారు.|group=note}} అటువంటి ఒక ముఖద్వారం గణాగిట్టి జైన దేవాలయానికి ఆగ్నేయంగా ఉంది;{{sfn|Fritz|Michell|2016|p=95}} ఇది అపరిచితుడిని తప్పుదారి పట్టించడానికి, గందరగోళానికి గురిచేయడానికి రూపొందించబడిన కేంద్ర బార్బికన్ గోడను కలిగి ఉంటుంది, అయితే తరచుగా సందర్శించేవారికి ముఖద్వారానికి ముందు దిశలో ఉన్న మూడు మార్పులు తెలుసు. ఈ ఫంక్షనల్ హిందూ స్మారక కట్టడాలు మహాభారతంలోని పాండవుల భీముడి వంటి పురాణ హిందూ పాత్రను పొందుపరచడం ద్వారా గుర్తించబడతాయి. తలారిఘాట్ హిందూ స్మారక కట్టడం, విఠల దేవాలయానికి వెళ్లే ఈశాన్య రహదారిపై ఇటువంటి మరొక ద్వారం కనుగొనబడింది.{{sfn|Fritz|Michell|2016|p=95}}{{sfn|Anila Verghese|2002|pp=57–58}} హంపి సైట్ 1,600 పైగా మనుగడలో ఉన్న శిధిలాలను కలిగి ఉంది—ఎక్కువగా హిందూ—విస్తారమైన ప్రాంతంలో వ్యాపించి ఉంది.<ref name="unescosum5" /> ఇతర ముఖ్యమైన స్మారక కట్టడాలలో జ్ఞానం, సంగీతానికి హిందూ దేవతైన సరస్వతి కోసం అష్టభుజి స్నానానికి సమీపంలో ఉన్న ఒక దేవాలయం; అనంతశయన విష్ణువు కోసం శివారులో ఉన్న దేవాలయం; శివుడు, విష్ణువు కోసం ఉద్దాన వీరభద్ర దేవాలయం; అసాధారణంగా అన్నం ముద్ద, గరిటె (అన్నపూర్ణ) పట్టుకుని ఉన్నట్లు చూపబడిన దుర్గ భయంకరమైన రూపమైన కాళీ మందిరం;{{sfn|Fritz|Michell|2016|p=73}} రాయల్ సెంటర్‌లో ఒక భూగర్భ దేవాలయం; సుగ్రీవ గుహ దేవాలయం;{{sfn|Fritz|Michell|2016|p=104}} మాతంగ కొండ స్మారక కట్టడాలు; కర్ణాటక సంగీత సంప్రదాయానికి ప్రసిద్ధి చెందిన పండితుడు-సంగీతకారుడికి అంకితం చేయబడిన పురందరదాసు దేవాలయం; క్వీన్స్ బాత్ స్మారక కట్టడం సమీపంలో శివుని కోసం చంద్రశేఖర దేవాలయం; రామ-సీత-లక్ష్మణ, శివుడికి అంకితం చేయబడిన మాల్యవంత కొండ ఉన్నాయి. మాల్యవంత కొండ రఘునాథ దేవాలయం, రాతిలో చెక్కబడిన శివలింగాల వరుసతో సహా అనేక పుణ్యక్షేత్రాలను కలిగి ఉంది.{{sfn|Fritz|Michell|2016|p=96}} === జైన స్మారక కట్టడాలు === హంపిలోని జైన దేవాలయాల శిల్పాలలో హేమకూట జైన దేవాలయాలు, రత్నత్రయకూట, పార్శ్వనాథ చరణ్, గణాగిట్టి జైన దేవాలయాలు ఉన్నాయి. 14వ శతాబ్దంలో నిర్మించబడిన ఈ దేవాలయాల నుండి ఇప్పుడు చాలా విగ్రహాలు కనిపించడం లేదు.<ref>{{Cite web|title=Jain: Hampi|url=http://www.jaindharmonline.com/pilgri/hampi.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20181030073327/http://www.jaindharmonline.com/pilgri/hampi.htm|archive-date=30 October 2018|access-date=11 August 2016}}</ref> ==== గణాగిట్టి దేవాలయ సముదాయం ==== [[దస్త్రం:Flat_elevation_of_Ganagitti_Sri_Jaina_Basadi.jpg|thumb|గణాగిట్టి జైన దేవాలయం]] హంపిలోని అర్బన్ కోర్ విభాగానికి ఆగ్నేయంలో ఉన్న భీముని గేటు సమీపంలో గణిగిట్టి జైన దేవాలయం ఉంది. దాని ముందు ఒక ఏకశిలా దీప స్తంభం ఉంది.{{sfn|Fritz|Michell|2016|p=95}} ఈ దేవాలయం ఉత్తరాభిముఖంగా ఉంది; ఇది ఆలయంలోని ఒక శాసనం ఆధారంగా హిందూ రాజు రెండవ హరిహరుని పాలనలో క్రీ.శ 1385 నాటిది.{{sfn|Fritz|Michell|2016|p=95}} ఇది తీర్థంకరుడైన కుంతునాథుడికి అంకితం చేయబడింది, సాదా గోడలు, స్తంభాలతో కూడిన మండపం, ఒక చతురస్రాకార గర్భగుడి ఉన్నాయి, ఇక్కడి నుండి జినా విగ్రహం లేదు. స్తంభాలపై పైభాగాలు ఉన్నాయి, తలుపులు అలంకరణను కలిగి ఉన్నాయి. గర్భగుడి పైన ద్రావిడ శైలి, కుంచించుకుపోతున్న చతురస్రం, పిరమిడ్ ఆకారపు టవర్ ఉంది. ఆలయ సమ్మేళనంలోని ఇతర స్మారక కట్టడాలు శిధిలావస్థలో ఉన్నాయి.{{sfn|Fritz|Michell|2016|p=95}} ==== ఇతర జైన దేవాలయాలు, స్మారక కట్టడాలు ==== ఏనుగుల శాలలకు తూర్పున {{convert|150|meters|yards}} దూరంలో ఉన్న జైన సమూహం. ఉత్తరాభిముఖంగా ఉన్న ఒక దేవాలయం పార్శ్వనాథ తీర్థంకరుడికి అంకితం చేయబడింది. ఇది రాజు రెండవ దేవరాయలచే నిర్మించబడింది, ఆలయంలోని ఒక శాసనం ప్రకారం క్రీ.శ 1426 నాటిది. ఆలయం ముందు రెండు శిధిలమైన దేవాలయాలు ఉన్నాయి; ఒకటి శివుడిది, మరొకటి మహావీరుడికి అంకితం చేయబడింది.{{sfn|Fritz|Michell|2016|p=83}} హిందూ దేవాలయాల లోపల శిల్పాలలో జైన తీర్థంకరులు కూడా చేర్చబడ్డారు.<ref name="ceilingpaintings" /><ref>{{cite journal |last=Smith |first=Alan |year=1999 |title=Rock-cut Features at Vijayanagara |journal=South Asian Studies |volume=15 |issue=1 |pages=41–46 |doi=10.1080/02666030.1999.9628564}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=MQDWAAAAMAAJ|title=Jaina Art and Architecture at Vijayanagara, Hampi|author=H. T. Talwar|publisher=Directorate of Archaeology and Museums, Government of Karnataka|year=1997|pages=15–21|oclc=40418652}}</ref> === ముస్లిం స్మారక కట్టడాలు === [[దస్త్రం:Tomb_enroute_to_Hampi.JPG|thumb|హంపిలో అహ్మద్ ఖాన్ సమాధి]] హంపి ప్రదేశంలో ఇస్లామిక్ సమాధులు, రెండు మసీదులు, ఒక స్మశానవాటికతో కూడిన ముస్లిం క్వార్టర్ ఉంది. ఇవి పవిత్ర కేంద్రంలో కానీ హంపి రాయల్ సెంటర్‌లో కానీ లేవు. కొన్ని ముస్లిం స్మారక కట్టడాలు అర్బన్ కోర్‌లో ఒక భాగం కాగా, మరికొన్ని చాలా మంది విజయనగర నివాసితులు నివసించే శివారు ప్రాంతాలలో ఉన్నాయి. ఇవి అర్బన్ కోర్‌లోని ఈశాన్య లోయలో ఉన్నాయి, ఇక్కడ హిందువులు, జైనుల నివాసాలు కూడా కనిపిస్తాయి. ఈ ప్రాంతంలో ఎక్కువ భాగం లోతుగా బురదమయమైంది, నేల వదిలివేయబడిన దేవాలయాలు, రోడ్లు, నీటి ట్యాంకులు, ముఖద్వారాలు, నివాస గృహాలను దాచిపెడుతుంది.<ref name="Vatsyayan1991p198">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=X1a7XZdH1V0C&pg=PA198|title=Concepts of Space, Ancient and Modern|author1=John Fritz|author2=George Michell|publisher=Abhinav|year=1991|isbn=978-81-7017-252-9|editor=Kapila Vatsyayan|pages=198–199}}</ref>{{sfn|Fritz|Michell|2016|p=97}} ==== అహ్మద్ ఖాన్ మసీదు, సమాధి ==== నీటిపారుదల గల లోయలో కమలాపురం నుండి ఆనెగొంది వెళ్లే రహదారిపై అర్బన్ కోర్‌కు ఆగ్నేయంలో ఒక ముస్లిం స్మారక కట్టడం ఉంది. ఈ స్మారక కట్టడాన్ని మొదట 1439లో హిందూ రాజు రెండవ దేవరాయల సైన్యంలోని ముస్లిం అధికారి అహ్మద్ ఖాన్ నిర్మించాడు. స్మారక కట్టడాలలో ఒక మసీదు, ఒక అష్టభుజి బావి, ఒక సమాధి ఉన్నాయి. మసీదుకు గోపురం లేదు, స్తంభాలతో కూడిన పెవిలియన్‌గా ఉంటుంది, సమాధి గోపురం, తోరణాలను కలిగి ఉంటుంది.{{sfn|Fritz|Michell|2016|p=97}} అహ్మద్ ఖాన్ వారసత్వానికి సమీపంలో ఇతర ముస్లిం స్మారక కట్టడాలు, ఒక స్మశానవాటిక తరువాత జోడించబడ్డాయి.{{sfn|Fritz|Michell|2016|p=97}} == ఆదరణ == {{multiple image | perrow = 2 | total_width = 400 | caption_align = center | header = 19వ శతాబ్దంలో హంపి శిధిలాలు | image1 = Ruins of Bala Krishna Temple Vijayanagara Hampi 1868 Edmund Lyon photo.jpg | caption1 = 1868లో కృష్ణ దేవాలయం | image2 = Ruins of Vijianuggur, the Volkonda Ramachandra temple in Hampi, Vijayanagara, 1868 photo.jpg | caption2 = 1868లో రామాలయం | image3 = Interior of Vitthala temple mandapa in Hampi, Vijayanagara 1880 photo.jpg | caption3 = 1880లో విఠల దేవాలయం | image4 = Hampi King's Balance Vitthala temple street entrance near river 1856 photo.jpg | caption4 = 1858లో కింగ్స్ బ్యాలెన్స్ }} సుమారు 1420లో హంపిని సందర్శించిన ఇటాలియన్ వ్యాపారి, యాత్రికుడు నికోలో డి కాంటి జ్ఞాపకాలలో, నగరం అంచనా వేయబడిన చుట్టుకొలత {{convert|60|miles|km}}, దాని కోటలలో వ్యవసాయం, నివాసాలను కలిగి ఉంది. 1442లో పర్షియా నుండి సందర్శించిన అబ్దుల్ రజాక్, దీనిని ఏడు పొరల కోటలతో కూడిన నగరంగా అభివర్ణించాడు, బయటి పొరలు వ్యవసాయం, చేతిపనులు, నివాసం కోసం, లోపలి మూడవ నుండి ఏడవ పొరలు దుకాణాలు, బజార్లతో (మార్కెట్లు) చాలా రద్దీగా ఉండేవి.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=J3nHg-eKWuIC&pg=PA146|title=The Political Economy of Craft Production: Crafting Empire in South India, c.1350–1650|author=Carla M. Sinopoli|publisher=Cambridge University Press|year=2003|isbn=978-1-139-44074-5|pages=146–149}}</ref> 1520లో, పోర్చుగీస్ యాత్రికుడైన డొమింగో పేస్ పోర్చుగీస్ గోవా నుండి వాణిజ్య బృందంలో భాగంగా విజయనగరాన్ని సందర్శించాడు. అతను తన జ్ఞాపకాన్ని ''కానిక దోస్ రీస్ డి బిస్నాగా''గా రాశాడు, అందులో విజయనగరం "రోమ్ అంత పెద్దదిగా, చూడటానికి చాలా అందంగా ఉంటుంది... ప్రపంచంలోనే అత్యుత్తమంగా అందించబడిన నగరం" అని పేర్కొన్నాడు.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=4CUlDwAAQBAJ&pg=PA66|title=Nationalism and Imperialism in South and Southeast Asia: Essays Presented to Damodar R.SarDesai|author1=Arnold P. Kaminsky|author2=Roger D. Long|publisher=Taylor & Francis|year=2016|isbn=978-1-351-99743-0|page=66}}</ref><ref name="Raychaudhuri122">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=L-s8AAAAIAAJ&pg=PA122|title=The Cambridge Economic History of India: Volume 1, C.1200-c.1750|author1=Tapan Raychaudhuri|author2=Irfan Habib|author3=Dharma Kumar|publisher=Cambridge University Press|year=1982|isbn=978-0-521-22692-9|page=122}}</ref> పేస్ ప్రకారం, "దీని లోపల అనేక తోటలు ఉన్నాయి, ఇళ్ల తోటలలో, నీటి కాలువలు దాని మధ్యలోకి ప్రవహిస్తాయి, కొన్ని ప్రదేశాలలో సరస్సులు ఉన్నాయి...".<ref name="Raychaudhuri122" /> ఒక ఇటాలియన్ వ్యాపారి, యాత్రికుడైన సిజేర్ ఫెడెరిసి 1565 విజయనగర సామ్రాజ్యం ఓటమి, పతనం తర్వాత కొన్ని దశాబ్దాలకు సందర్శించాడు. సినోపోలి, జోహాన్సెన్, మోరిసన్ ప్రకారం, ఫెడెరిసి దీనిని చాలా భిన్నమైన నగరంగా అభివర్ణించాడు. అతను, "బెజెనెగెర్ (హంపి-విజయనగరం) నగరం పూర్తిగా నాశనం కాలేదు, ఇళ్ళు ఇంకా నిలబడి ఉన్నాయి, కానీ ఖాళీగా ఉన్నాయి, వాటిలో నివేదించబడినట్లుగా పులులు, ఇతర క్రూర మృగాలు తప్ప మరేమీ నివసించడం లేదు" అని రాశాడు.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=YkYdxK29RHkC&pg=PA37|title=Polities and Power: Archaeological Perspectives on the Landscapes of Early States|author1=Carla Sinopoli|author2=Peter Johansen|author3=Kathleen Morrison|publisher=University of Arizona Press|year=2009|isbn=978-0-8165-2603-1|editor=Steven E. Falconer and Charles L. Redman|page=37}}</ref> చరిత్రకారుడు విల్ డ్యూరాంట్, తన ''అవర్ ఓరియంటల్ హెరిటేజ్: ది స్టోరీ ఆఫ్ సివిలైజేషన్''లో విజయనగర కథను వివరిస్తూ దాని ఆక్రమణ, విధ్వంసాన్ని నిరుత్సాహపరిచే కథగా పేర్కొన్నాడు. అతను, "దాని స్పష్టమైన నైతికత ఏమిటంటే నాగరికత అనేది ఒక ప్రమాదకరమైన విషయం, దీని సున్నితమైన క్రమం, స్వేచ్ఛ, సంస్కృతి, శాంతి సంక్లిష్టత ఎప్పుడైనా యుద్ధం, క్రూరమైన హింస ద్వారా పడగొట్టబడవచ్చు" అని రాశాడు.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=ru4LPyMAxxkC&pg=PT579|title=Our Oriental Heritage: The Story of Civilization|author=Will Durant|publisher=Simon and Schuster|year=2011|isbn=978-1-4516-4668-9|page=579|author-link=Will Durant}}</ref>{{refn|హంపి చరిత్ర, శిధిలాలు, దేవాలయాలు 1960లు, ఆ తర్వాత అసాధారణ పర్యాటకానికి ప్రారంభ కేంద్రంగా మార్చాయి. పర్యాటకులు దాని కొండలపై, దాని శిధిలాల మధ్య గుమిగూడి పార్టీలు, ఆధ్యాత్మిక తిరోగమనాలను నిర్వహించేవారు, వీరిని కొన్ని ప్రచురణలలో "హంపి హిప్పీలు" అని, హంపిని "కోల్పోయిన నగరం" అని పిలిచారు.<ref name="Aitken1999p219">{{cite book|author=Bill Aitken|title=Divining the Deccan: A Motorbike to the Heart of India|url=https://books.google.com/books?id=sUJuAAAAMAAJ|year=1999|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-564711-2|pages=219–221}}</ref><ref>{{cite book|author=David Hatcher Childress|title=Lost Cities of China, Central Asia, and India: A Traveler's Guide|url=https://books.google.com/books?id=LBAeAAAAMAAJ|year=1985|publisher=Adventures |isbn=978-0-932813-00-8|pages=186–187}}</ref>|group=note}} 2006 తెలుగు చలనచిత్రం ''[[పౌర్ణమి (సినిమా)|పౌర్ణమి]]''లోని దృశ్యాలు కూడా ఇక్కడే చిత్రీకరించబడ్డాయి. ==దృశ్యం== {{wide image|Hampi7-gimped-small.jpeg|1024px|align-cap=center|Hampi Scenery, 360° Panorama Shot from Matanga Hill}} == చిత్రమాలిక == <gallery mode="packed" heights="154"> దస్త్రం:Hampi aug09 56.jpg|ఆంజనేయాద్రి కొండ పైనుండి చూస్తే కనిపించే పొలాలు దస్త్రం:Hampi aug09 243.jpg|భూగర్భ దేవాలయం సమీపంలోని మెట్ల కోనేరు దస్త్రం:Ya Temple.jpg|అక్కడక్కడా ఉన్న దేవాలయాలు దస్త్రం:WatchTower.JPG|కాపలా బురుజు దస్త్రం:Narasimha Vigrah.JPG|నరసింహ విగ్రహం దస్త్రం:Zanana Enclosure.jpg|జెనానా ప్రాకారం దస్త్రం:Stone Monolithic Nandi Bull Hampi.JPG|ప్రధాన మార్కెట్‌లో ఒకే రాతితో మలచిన ఏకశిలా నంది విగ్రహం దస్త్రం:Hampi, India, Banks of the Tungabhadra River, Rocky hills of Hampi.jpg|హంపిలో తుంగభద్రా నది దస్త్రం:Kadalekalu Ganesha Temple.jpg|హేమకూట కొండపై ఉన్న సాసివెకాళు గణేశ దేవాలయపు ఎత్తైన అలంకృత స్తంభాలు దస్త్రం:Kadalekalu Ganesha Statue.JPG|హంపి బజారులోని హేమకూట కొండపై ఉన్న ఏకశిలా గణేశుడు దస్త్రం:Sunset in Hampi, Karnataka.JPG|కర్ణాటక, హంపిలో సూర్యాస్తమయం దస్త్రం:Southside elevation of Virupaksa temple's Galigopuram during sunrise (Symmetry) (cropped).jpg|సూర్యోదయం సమయంలో దక్షిణపు దిక్కున గాలిగోపురం </gallery> ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} === గ్రంథ పట్టిక === * S.Srinivasachar, T.S.Satyan, ''Hampi : The fabled capital of the Vijayanagara Empire'', (Directorate of Archaeology and Museums), Govt. of Karnataka, 1995 * {{cite book|url=https://books.google.com/books?id=CGukBgAAQBAJ|title=Rediscovering the Hindu Temple: The Sacred Architecture and Urbanism of India|author1=Vinayak Bharne|author2=Krupali Krusche|publisher=Cambridge Scholars|year=2014|isbn=978-1-4438-6734-4}} * {{cite book|title=A social history of the Deccan, 1300–1761: eight Indian lives|url=https://archive.org/details/socialhistoryofd0000eato|last=Eaton|first=Richard M.|publisher=Cambridge University Press|year=2006|isbn=978-0-521-71627-7|location=Cambridge}} * {{cite book|url=https://books.google.com/books?id=cj2tAwAAQBAJ|title=Hinduism and the Religious Arts|author=Heather Elgood|publisher=Bloomsbury Academic|year=2000|isbn=978-0-304-70739-3}} * {{cite book|title=New Light on Hampi: Recent Research at Vijayanagara|url=https://archive.org/details/newlightonhampir0000unse|publisher=Marg|year=2001|isbn=978-81-85026-53-4|editor1=J.M. Fritz|editor2=George Michell}} * {{cite book|title=Hampi Vijayanagara|url=https://archive.org/details/hampivijayanagar0000frit|last1=Fritz|first1=John M|last2=Michell|first2=George|publisher=Jaico|year=2016|isbn=978-81-8495-602-3}} * {{cite book|url=https://books.google.com/books?id=aU0hCAS2-08C|title=Indian Temple Architecture: Form and Transformation : the Karṇāṭa Drāviḍa Tradition, 7th to 13th Centuries|author=Adam Hardy|publisher=Abhinav|year=1995|isbn=978-81-7017-312-0}} * {{cite book|url=https://books.google.com/books?id=oqY9AAAAMAAJ|title=A Concise History of Karnataka: from pre-historic times to the present|last=Kamath|first=Suryanath U.|date=2001|publisher=Jupiter Books|location=Bangalore|lccn=80905179|oclc=7796041|author-link=Suryanath U. Kamath}} * {{cite book|url=https://books.google.com/books?id=8-aS52MgIkMC|title=The Hindu Temple|author=Stella Kramrisch|publisher=Motilal Banarsidass|year=1993|isbn=978-81-208-0224-7}} * {{cite book|url=https://books.google.com/books?id=ajgImLs62gwC|title=The Hindu Temple: An Introduction to Its Meaning and Forms|author=George Michell|publisher=University of Chicago Press|year=1977|isbn=978-0-226-53230-1}} * {{cite book|url=https://books.google.com/books?id=W6bphUvvPf4C&pg=PR11|title=Architecture and Art of Southern India|author=George Michell|publisher=Cambridge University Press|year=1995|isbn=978-0-521-44110-0}} * {{cite book|url=https://archive.org/details/hindugoddessesvi0000kins|title=Hindu Goddesses: Visions of the Divine Feminine in the Hindu Religious Tradition|author=David Kinsley|publisher=University of California Press|year=1988|isbn=978-0-520-90883-3|url-access=registration}} * {{citation|author=James Lochtefeld|title=The Illustrated Encyclopedia of Hinduism, Vol. 2: N–Z|url=https://archive.org/details/illustratedencyc0000loch|year=2002|publisher=Rosen Publishing|isbn=978-0-8239-2287-1|url-access=registration}} * A.N. Longhurst, ''Hampi Ruins Described and Illustrated'', (Laurier Books Ltd., 1998) {{ISBN|81-206-0159-9}} * {{cite book|url=https://books.google.com/books?id=p1GzJRNhnnsC|title=Encyclopaedia of Indian Temple Architecture|author1=Michael W. Meister|author2=Madhusudan A. Dhaky|publisher=American Institute of Indian Studies|year=1996|isbn=978-81-86526-00-2}} * {{cite book|url=https://archive.org/details/in.gov.ignca.16035/page/n7/mode/2up|title=A History of South India from Prehistoric Times to the Fall of Vijayanagar|last=Sastri|first=K.A. Nilakanta|publisher=[[Oxford University Press]]|year=1955|isbn=|location=New Delhi|oclc=1035966644}} * {{cite book|url=https://books.google.com/books?id=TDduAAAAMAAJ|title=Hampi|author=Anila Verghese|publisher=Oxford University Press|year=2002|isbn=978-0-19-565433-2}} * {{cite book|url=https://books.google.com/books?id=GZzpAAAAMAAJ|title=Archaeology, Art and Religion: New Perspectives on Vijayanagara|author=Anila Verghese|publisher=Oxford University Press|year=2000|isbn=978-0-19-564890-4}} * ''The Ruins of Hampi:Travel Guide'' {{ISBN|81-7525-766-0}} * Karnataka State Gazetteer 1983. ==బయటి లింకులు== {{commons category|Group of monuments at Hampi}}{{Wikivoyage|Hampi}} * [http://asi.nic.in/asi_museums_hampi.asp హంపి మ్యూజియం], ఆర్కియోలాజికల్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా * [https://whc.unesco.org/en/list/241 హంపిలోని స్మారక కట్టడాల సమూహం], యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ జాబితా * [https://www.penn.museum/research/projects-researchers/asian-section/115-vijayanagara-research-project విజయనగర పరిశోధన ప్రాజెక్ట్] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191023201827/https://www.penn.museum/research/projects-researchers/asian-section/115-vijayanagara-research-project|date=23 October 2019}}, పెన్ మ్యూజియం * [http://digitalassets.lib.berkeley.edu/anthpubs/ucb/text/arf053-001.pdf ఫీల్డ్స్ ఆఫ్ విక్టరీ: విజయనగర] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150921224314/http://digitalassets.lib.berkeley.edu/anthpubs/ucb/text/arf053-001.pdf|date=21 September 2015}}, కాథ్లీన్ మోరిసన్, యుసి బర్కిలీ [[వర్గం:కర్ణాటక]] [[వర్గం:కర్ణాటక కోటలు]] [[వర్గం:హంపి]] [[వర్గం:ఈ వారం వ్యాసాలు]] smtpkunh3m0z2ynuijb9ammjgevmgqd 0 51455 4955366 4332044 2026-09-09T12:11:46Z ~2026-48861-37 153991 /* విశేషాలు */ 4955366 wikitext text/x-wiki '''మద్దులపల్లి''',[[తెలంగాణ|తెలంగాణ రాష్ట్రం]], [[ఖమ్మం జిల్లా]], [[ఖమ్మం మండలం (రూరల్)|ఖమ్మం (గ్రామీణ)]] మండలానికి చెందిన గ్రామం.<ref name="”మూలం”">తెలంగాణ ప్రభుత్వ ఉత్తర్వు సంఖ్య GO Ms No 236 Revenue (DA-CMRF) Department, Dated: 11-10-2016</ref> {{Infobox Settlement| ‎|name = మద్దులపల్లి |native_name = |nickname = |settlement_type = రెవెన్యూ గ్రామం <!-- images and maps -----------> |image_skyline =APvillage Maddulapalli Khammam.JPG |imagesize = |image_caption = మద్దులపల్లి గ్రామం మెయిన్ రోడ్ |image_map = |mapsize = 200px |map_caption = |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = |image_dot_map = |dot_mapsize = |dot_map_caption = |dot_x = |dot_y = |pushpin_map = తెలంగాణ |pushpin_label_position = right |pushpin_map_caption = తెలంగాణ పటంలో గ్రామ స్థానం |pushpin_mapsize = 250 <!-- Location ------------------> |subdivision_type = [[రాష్ట్రం]] |subdivision_name = [[తెలంగాణ]] |subdivision_type1 = [[జిల్లా]] |subdivision_name1 = [[ఖమ్మం జిల్లా|ఖమ్మం]] |subdivision_type2 = [[మండలం]] |subdivision_name2 = [[ఖమ్మం మండలం (రూరల్)|ఖమ్మం (రూరల్)]] <!-- Politics -----------------> |government_foonotes = |government_type = |leader_title = [[సర్పంచి]] |leader_name = కర్లపూడి సుభద్ర <ref>{{Cite web |url=http://m.navatelangana.com/article/khammam/761253 |title=ఆర్కైవ్ నకలు |website= |access-date=2019-03-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190320204700/http://m.navatelangana.com/article/khammam/761253 |archive-date=2019-03-20 |url-status=dead }}</ref> |leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> |leader_name1 = |leader_title2 = |leader_name2 = |established_title = |established_date = <!-- Area ---------------------> |area_magnitude = చ.కి.మీ |unit_pref = |area_footnotes = |area_total_km2 = <!-- Population -----------------------> |population_as_of = 2011 |population_footnotes = |population_note = |population_total = 1627 |population_density_km2 = |population_blank1_title = పురుషుల సంఖ్య |population_blank1 =807 |population_blank2_title = స్త్రీల సంఖ్య |population_blank2 = 820 |population_blank3_title = గృహాల సంఖ్య |population_blank3 = 466 <!-- literacy -----------------------> |literacy_as_of = 2001 |literacy_footnotes = |literacy_total = |literacy_blank1_title = పురుషుల సంఖ్య |literacy_blank1 = |literacy_blank2_title = స్త్రీల సంఖ్య |literacy_blank2 = <!-- General information ---------------> |timezone = |utc_offset = |timezone_DST = |utc_offset_DST = | latd = 17.241120 | latm = | lats = | latNS = N | longd = 80.078679 | longm = | longs = | longEW = E |elevation_footnotes = <!-- for references: use<ref> </ref> tags --> |elevation_m = |elevation_ft = <!-- Area/postal codes & others --------> |postal_code_type = పిన్ కోడ్ |postal_code = |area_code = |blank_name = ఎస్.టి.డి కోడ్ |blank_info = |blank1_name = |website = |footnotes = }} ఇది మండల కేంద్రమైన ఖమ్మం (గ్రా) నుండి 7 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన [[ఖమ్మం]] నుండి 7 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2016 లో చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం పాత ఖమ్మం జిల్లా లోని ఇదే మండలంలో ఉండేది. <ref>{{Cite web|title=ఖమ్మం జిల్లా|url=https://mines.telangana.gov.in/MinesAndGeology/Documents/GO's/New%20District%20Gos/Khammam.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211220084921/https://mines.telangana.gov.in/MinesAndGeology/Documents/GO%27s/New%20District%20Gos/Khammam.pdf|archive-date=2021-12-20|access-date=2021-01-06|website=తెలంగాణ గనుల శాఖ}}</ref> == గణాంకాలు == 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 466 ఇళ్లతో, 1627 జనాభాతో 601 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 807, ఆడవారి సంఖ్య 820. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 939 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 16. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 579668<ref>{{Cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/DCHB_Village_Release_2800.xlsx|title=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India - Village amenities of 2011}}</ref>.పిన్ కోడ్: 507003. == విద్యా సౌకర్యాలు == గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి ఉంది.బాలబడి, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు [[ఖమ్మం]]లో ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల ఖమ్మంలో ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్ [[ఖమ్మం]]లో ఉన్నాయి.సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల ఖమ్మంలో ఉన్నాయి. == వైద్య సౌకర్యం == === ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం === సంచార వైద్య శాల గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. === ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం === గ్రామంలోఒక ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం ఉంది. డిగ్రీ లేని డాక్టరు ఒకరు ఉన్నారు. == తాగు నీరు == గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. కుళాయిల ద్వారా శుద్ధి చేయని నీరు కూడా సరఫరా అవుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది.గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది.బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది.కాలువ/వాగు/నది ద్వారా, చెరువు ద్వారా కూడా గ్రామానికి తాగునీరు లభిస్తుంది. == పారిశుధ్యం == మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా కూడా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు.చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు. == సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు == మద్దులపల్లిలో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ఆటో సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్ మొదలైనవి గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రాష్ట్ర రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతున్నాయి. ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి. == మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు == గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి.ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. == ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు == గ్రామంలో అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, ఆశా కార్యకర్త, ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. == విద్యుత్తు == గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 14 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు. == భూమి వినియోగం == మద్దులపల్లిలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది: * వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 75 హెక్టార్లు * వ్యవసాయం సాగని, బంజరు భూమి: 85 హెక్టార్లు * శాశ్వత పచ్చిక ప్రాంతాలు, ఇతర మేత భూమి: 13 హెక్టార్లు * బంజరు భూమి: 109 హెక్టార్లు * నికరంగా విత్తిన భూమి: 319 హెక్టార్లు * నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 321 హెక్టార్లు * వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 107 హెక్టార్లు ==నీటిపారుదల సౌకర్యాలు== మద్దులపల్లిలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది. * కాలువలు: 22 హెక్టార్లు * బావులు/బోరు బావులు: 85 హెక్టార్లు == ఉత్పత్తి== మద్దులపల్లిలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి. ===ప్రధాన పంటలు === [[ప్రత్తి]], [[మిరప]], [[వరి]] == విశేషాలు == ఇక్కడ రెండు దశాబ్దాలుగా [[కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా|కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ]] మనుగడలో ఉంది. ఈ గ్రామ నేత నల్లపునేని అప్పారావుకు, ఖమ్మం ఎమ్మెల్యే తమ్మినేని వీరభద్రం మధ్య విబేధాలు పొడసూపాయి. దీంతో అప్పారావుని పార్టీ నుండి బహిష్కరింఛారు. ఇప్పుడు గ్రామంలో అన్ని పార్తీలు పాగా వేయాలని చూస్తున్నాయి.ఇక్కడ మాల సామాజిక వర్గం అధికంగా ఉన్నారు. ఈ గ్రామంలో భవిష్యత్తులో రాజకీయాలను మాల జాతి చేజిక్కించుకుని అవకాశం ఉంది. గ్రామంలో మాల సామాజిక వర్గం నుంచి ఎక్కువమంది ఉద్యోగులు ఉన్నారు.అన్ని కులాలను సమన్వయం చేసే సత్తా మాల కులానికి మాత్రమే ఉంది. గతంలో మూడు పర్యాయాలు సర్పంచిగా మలలే ఉన్నారు.ఇక భవిషత్తు కూడా వారిదే. ఏది ఏమైనప్పటికీ.. బహుజన వర్గాలకు రాజ్యాధికారం అనే కల గ్రామ స్థాయినుంచే నెరవేరాలని పలువురు ప్రజాస్వామ్య వాదులు కోరుకుంటున్నారు. 2018లో జరిగిన గ్రామ పంచాయతీ ఎన్నికల్లో సప్పిడి ప్రభాకర్ తన భార్య ఇండిపెండెంట్ గా పోటీలో ఉంచి 40 రాజకీయ అనుభవం ఉన్న నల్లపునేని అప్పారావు ను ఓడించి రాజకీయ సమాధి చేశాడు. తనకు అండగా ఎంతోమంది మాలలు నిలిచారు. ఖమ్మం రూరల్ మండలంలో మద్దులపల్లి లోనే మాలల అత్యంత ఉన్నత చదువులు చదువుకుని ఉన్నారు. ==దర్శనీయ ప్రదేశాలు/ దేవాలయాలు== గ్రామాలో మొదటగా హనుమన్ గుడి,గంగమ్మ గుడి ఉన్నాయి. తరువాత 2012లో శంకరుని గుడి, కాళికామాత గుడి, సమ్మక్క సారక్క గుడి నిర్మాణం జరిగింధి. గ్రామంలో ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} ==వెలుపలి లంకెలు== {{ఖమ్మం (రూరల్) మండలంలోని గ్రామాలు}} lui5hx3qzremk3bh3xeiq9oxkttvgvy 1 56366 4955588 4421706 2026-09-10T05:30:01Z Rajasekhar1961 2596 4955588 wikitext text/x-wiki == is renal sympathetic nerve ablation effective? == is renal sympathetic nerve ablation effective? [[ప్రత్యేక:చేర్పులు/45.112.29.121|45.112.29.121]] 09:49, 17 ఫిబ్రవరి 2025 (UTC) ==రక్తపోటు వ్యాసాలు== [[రక్తపోటు]] వ్యాసం లోని [[అధిక రక్తపోటు]] సంబంధించిన పాఠ్యభాగాన్ని వేరుచేసి ఈ వ్యాసాన్ని సృష్టించాలి.--[[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]] ([[వాడుకరి చర్చ:Rajasekhar1961|చర్చ]]) 05:29, 10 సెప్టెంబరు 2026 (UTC) 5j8v84ka0h3zpmhr9i2wt0870g9ar04 0 60823 4955634 3845063 2026-09-10T10:39:57Z Rajasekhar1961 2596 /* కపాల నరాల వివరాలు */ 4955634 wikitext text/x-wiki {{multiple image|align=right|direction=vertical|width=250|image1=Human brain anterior-inferior view description.JPG|caption1=View of the human brain from below showing the cranial nerves on an autopsy specimen|image2=Brain human normal inferior view with labels en-2.svg|caption2=View from below of the [[Human brain|brain]] and [[brainstem]] showing the cranial nerves, numbered from olfactory to hypoglossal after the order in which they emerge|image3=Brain stem sagittal.svg|caption3=The brainstem, with [[Cranial nerve nucleus|cranial nerve nuclei]] and tracts shown in red.|total_width=|alt1=}} '''కపాల నరాలు''' (Cranial nerves) జతలుగా ఉండి, [[మెదడు]] నుండి ఏర్పడతాయి. ఇవి ఉల్బరహిత [[జీవులు]], [[సర్పాలు|సర్పాల]]లో 10 జతలు, ఉల్బధారులలో 12 జతలు ఉంటాయి. == కపాల నరాల వివరాలు == {| class="wikitable" | '''#''' || '''పేరు''' || '''పుట్టుక''' || '''ధర్మము''' |- | 0 || [[కపాల నరము 0]] (''CN0 సాంప్రదాయికంగా గుర్తింపబడలేదు.'')<ref>Fuller GN, Burger PC. [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/entrez/query.fcgi?cmd=Retrieve&db=PubMed&list_uids=2286018&dopt=Abstract "Nervus terminalis (cranial nerve zero) in the adult human."] ''Clin Neuropathol'' 9, no. 6 (Nov-Dec 1990): 279-283.</ref> || [[:en:olfactory trigone|ఘ్రాణ త్రిభుజాకారపు ద్వారం]], [[:en:medial olfactory gyrus|మధ్య ఘ్రాణ గైరస్]], [[:en:lamina terminalis|లామిన టెర్మినాలిస్]] || ఇప్పటికీ వివాస్పదం కొత్త పరిశోధనల ప్రకారం "ఫెరోమోనిస్" వ్యాధిని గుర్తించడంలో CN0 తన పాత్రను పోషిస్తుంది. <ref>Merideth, Michael. [http://chemse.oxfordjournals.org/cgi/content/full/26/4/433 "Human Vomeronasal Organ Function."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071017235951/http://chemse.oxfordjournals.org/cgi/content/full/26/4/433 |date=2007-10-17 }} ''Oxford Journals: Chemical Senses'', 2001.</ref><ref>Fields, R. Douglas. [http://www.sciammind.com/article.cfm?articleID=792DDD7C-E7F2-99DF-397429B8BB8ED7ED&ref=sciam "Sex and the Secret Nerve."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928011007/http://www.sciammind.com/article.cfm?articleID=792DDD7C-E7F2-99DF-397429B8BB8ED7ED&ref=sciam |date=2007-09-28 }} ''Scientific American Mind'', February 2007.</ref> |- | I || [[ఘ్రాణ నరము]] || [[:en:Anterior olfactory nucleus|పూర్వ ఘ్రాణ కేంద్రకము]] || ఘ్రాణ సంకేతాలను ప్రసరిస్తుంది. |- | II || [[దృష్టి నరము]] || [[:en:Lateral geniculate nucleus|పార్శ్వ జేనిక్యులేట్ కేంద్రకము]] || దృష్టి సమాచారాన్ని మెదడుకు అందజేస్తుంది. |- | III || [[నేత్రీయ చాలక నరము]] || [[:en:Oculomotor nucleus|అక్షి చాలక కేంద్రకము]], [[:en:Edinger-Westphal nucleus|ఎడింగర్- వెస్ట్ ఫాల్ కేంద్రకము]] || కనుగుడ్లను నలువైపులకూ తిప్పే కండరాలు ఇవి : పైకి తిప్పే కండరాలు ( ప్రుష్ట రెక్టస్ కండరం - superior rectus), మూలలకు, మధ్యకు తిప్పే కండరాలు (medial rectus), కిందకు తిప్పే కండరాలు (నిమ్న రెక్టస్ కండరం - inferior rectus), అవనమ రెక్టస్ కండరాలు (inferior oblique). నేత్రీయ చాలక నరము ఈ కండరాలకు మెదడు నుంచి సంకేతాలను పంపి ఉత్తేజింపచేస్తుంది. |- | IV || [[ట్రోక్లియర్ నరము]] || [[:en:Trochlear nucleus|ట్రోక్లియర్ కేంద్రకము]] || ఊర్ధ్వ అవనమ కండరానికి ఉతేజాన్ని ఇస్తుంది.ఈ కండరం కనుగుడ్లను లోపాలకి లాగడానికి, ప్రక్కలకు తిప్పటానికి సహకరిస్తుంది. |- | V || [[త్రిధార నరము]] || [[:en:Principal sensory trigeminal nucleus|ప్రధాన ఘ్రాణ త్రిధార కేంద్రకము]], [[:en:Spinal trigeminal nucleus|కశేరు త్రిధార కేంద్రకము]], [[:en:Mesencephalic trigeminal nucleus| ప్రుష్టగోర్ధపు త్రిధార కేంద్రకము ]], [[:en:Trigeminal motor nucleus|త్రిధార చాలక కేంద్రకము ]] || ముఖము నుండి సంవేదనలను స్వీకరిస్తుంది, నమలటానికి ఉపయోగపడే కండరాలకు ఉతేజాన్ని ఇస్తుంది. |- | VI || [[ఢమరుకాకార నరము]] (''ఆబ్డుసెన్స్ నాడి'') || [[:en:Abducens nucleus|ఆబ్డుసెన్స్ కేంద్రకము]] || కంటిని తిప్పటానికి ఉపయోగపడే పార్శ్వ రెక్టసు కండరానికి ఉతేజాన్ని ఇస్తుంది. |- | VII || [[ముఖనాడి]] || [[:en:Facial nucleus|ఆస్య కేంద్రకము]], [[:en:Solitary nucleus|ఏక కేంద్రకము]], [[:en:Superior salivary nucleus|పృష్ట లాలాజల కేంద్రకము]] || స్తేపెడియమునకు, ముఖ వ్యక్తీకరణకు ఉపయోగపడే కండరాలకు చాలక ఉతేజాన్ని ఇస్తుంది, ముందరి 2/3 వంతు నాలుక నుండి రుచికి సంభందించిన ప్రత్యేక సంవేదనను స్వీకరిస్తుంది, లాలాజల గ్రంధులు (పెరోటిడు తప్పించి ), అశ్రు గ్రంధులకు వాటివాటి స్రావాలను స్రవించడానికి ఉతేజాన్ని ఇస్తుంది. |- | VIII || [[శ్రవణ నరము]] (లేదా ''శ్రవణ - అలింద నాడి '' లేదా ''స్తెతోఅకస్టిక్ నాడి '') || [[:en:Vestibular nuclei|అలింద కేంద్రకము]], [[:en:Cochlear nuclei|కర్నావర్త కేంద్రకము ]] ||శబ్దము, భ్రమణము, గురుత్వాకర్షణకు (సమతుల్యత, చలనము కొరకు అత్యవసరము) సంబంధించిన అనుభూతులను స్వీకరిస్తుంది. |- | IX || [[జిహ్వ గ్రసని నరము]] || [[:en:Nucleus ambiguus|ఆంభిగ్యుస్ కేంద్రకము]], [[:en:Inferior salivary nucleus| నిమ్న లాలాజల కేంద్రకము]], [[:en:Solitary nucleus|ఏక కేంద్రకము]] ||వెనుకటి 1/3 వంతు నాలుక నుండి రుచికి సంభందించిన సంవేదనను స్వీకరిస్తుంది, పెరోటిడు గ్రంధిని తన స్రావము విడుదల చేసేలా ఉతేజింప చేస్తుంది, స్టైలో ఫారెంజియస్ కు చాలక ఉతేజాన్ని ఇస్తుంది. |- | X || [[వేగస్ నరము]] || [[ఆంభిగ్యుస్ కేంద్రకము]], [[:en:Dorsal motor vagal nucleus|పృష్ట యాంత్రీక్]], [[:en:Solitary nucleus|ఏక కేంద్రకము]] || స్వరపేటిక, గ్రసనికి సంభందించిన చాలామటుకు కండరాలకు ఊపిరికి సంభందించిన చాలక ఉతేజాన్ని ఇస్తుంది, రొమ్ము మొదలుకుని ఉదరములోని ప్లీహపు వంపు వరకు ఉండే దాదాపు అన్ని అంతర్ అవయములకు సహసహానుభూత పోగులను అందజేస్తుంది, ఉపజిహ్విక నుండి రుచికి సంభందించిన ప్రత్యేక సంవేదనను స్వీకరిస్తుంది. |- | XI || [[అనుబంధ నరము]] (లేదా ''కపాల అనుబంధ నాడి'' లేదా ''కశేరు అనుబంధ నాడి'') || [[ఆంభిగ్యుస్ కేంద్రకము]], [[కశేరు అనుబంధ కేంద్రకము]] || మెడ లొని కండరాల పని చేయాడానికి సంభందించిన నరాలను వేగస్ నాడి తో కలిపి తీసుకొని వెళ్ళుతుంది. |- | XII || [[అధో జిహ్వ నరము]] || [[అధో జిహ్వ కేంద్రకము ]] || ఈ నాడి [[నాలుక]] కండరాలకు సంకేతం పంపే నరాలు తీసుకొని వెళ్ళుతుంది. |} ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:శరీర నిర్మాణ శాస్త్రము]] [[వర్గం:నాడీ వ్యవస్థ]] ajtoe9j2r5e7ek93tw1ksgg9tiniauk 4955641 4955634 2026-09-10T10:47:53Z Rajasekhar1961 2596 /* కపాల నరాల వివరాలు */ 4955641 wikitext text/x-wiki {{multiple image|align=right|direction=vertical|width=250|image1=Human brain anterior-inferior view description.JPG|caption1=View of the human brain from below showing the cranial nerves on an autopsy specimen|image2=Brain human normal inferior view with labels en-2.svg|caption2=View from below of the [[Human brain|brain]] and [[brainstem]] showing the cranial nerves, numbered from olfactory to hypoglossal after the order in which they emerge|image3=Brain stem sagittal.svg|caption3=The brainstem, with [[Cranial nerve nucleus|cranial nerve nuclei]] and tracts shown in red.|total_width=|alt1=}} '''కపాల నరాలు''' (Cranial nerves) జతలుగా ఉండి, [[మెదడు]] నుండి ఏర్పడతాయి. ఇవి ఉల్బరహిత [[జీవులు]], [[సర్పాలు|సర్పాల]]లో 10 జతలు, ఉల్బధారులలో 12 జతలు ఉంటాయి. == కపాల నరాల వివరాలు == {| class="wikitable" | '''#''' || '''పేరు''' || '''పుట్టుక''' || '''ధర్మము''' |- | 0 || [[కపాల నరము 0]] (''CN0 సాంప్రదాయికంగా గుర్తింపబడలేదు.'')<ref>Fuller GN, Burger PC. [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/entrez/query.fcgi?cmd=Retrieve&db=PubMed&list_uids=2286018&dopt=Abstract "Nervus terminalis (cranial nerve zero) in the adult human."] ''Clin Neuropathol'' 9, no. 6 (Nov-Dec 1990): 279-283.</ref> || [[:en:olfactory trigone|ఘ్రాణ త్రిభుజాకారపు ద్వారం]], [[:en:medial olfactory gyrus|మధ్య ఘ్రాణ గైరస్]], [[:en:lamina terminalis|లామిన టెర్మినాలిస్]] || ఇప్పటికీ వివాస్పదం కొత్త పరిశోధనల ప్రకారం "ఫెరోమోనిస్" వ్యాధిని గుర్తించడంలో CN0 తన పాత్రను పోషిస్తుంది. <ref>Merideth, Michael. [http://chemse.oxfordjournals.org/cgi/content/full/26/4/433 "Human Vomeronasal Organ Function."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071017235951/http://chemse.oxfordjournals.org/cgi/content/full/26/4/433 |date=2007-10-17 }} ''Oxford Journals: Chemical Senses'', 2001.</ref><ref>Fields, R. Douglas. [http://www.sciammind.com/article.cfm?articleID=792DDD7C-E7F2-99DF-397429B8BB8ED7ED&ref=sciam "Sex and the Secret Nerve."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928011007/http://www.sciammind.com/article.cfm?articleID=792DDD7C-E7F2-99DF-397429B8BB8ED7ED&ref=sciam |date=2007-09-28 }} ''Scientific American Mind'', February 2007.</ref> |- | I || [[ఘ్రాణ నరము]] || [[:en:Anterior olfactory nucleus|పూర్వ ఘ్రాణ కేంద్రకము]] || ఘ్రాణ సంకేతాలను ప్రసరిస్తుంది. |- | II || [[దృష్టి నాడి]] || [[:en:Lateral geniculate nucleus|పార్శ్వ జేనిక్యులేట్ కేంద్రకము]] || దృష్టి సమాచారాన్ని మెదడుకు అందజేస్తుంది. |- | III || [[నేత్రీయ చాలక నరము]] || [[:en:Oculomotor nucleus|అక్షి చాలక కేంద్రకము]], [[:en:Edinger-Westphal nucleus|ఎడింగర్- వెస్ట్ ఫాల్ కేంద్రకము]] || కనుగుడ్లను నలువైపులకూ తిప్పే కండరాలు ఇవి : పైకి తిప్పే కండరాలు ( ప్రుష్ట రెక్టస్ కండరం - superior rectus), మూలలకు, మధ్యకు తిప్పే కండరాలు (medial rectus), కిందకు తిప్పే కండరాలు (నిమ్న రెక్టస్ కండరం - inferior rectus), అవనమ రెక్టస్ కండరాలు (inferior oblique). నేత్రీయ చాలక నరము ఈ కండరాలకు మెదడు నుంచి సంకేతాలను పంపి ఉత్తేజింపచేస్తుంది. |- | IV || [[ట్రోక్లియర్ నరము]] || [[:en:Trochlear nucleus|ట్రోక్లియర్ కేంద్రకము]] || ఊర్ధ్వ అవనమ కండరానికి ఉతేజాన్ని ఇస్తుంది.ఈ కండరం కనుగుడ్లను లోపాలకి లాగడానికి, ప్రక్కలకు తిప్పటానికి సహకరిస్తుంది. |- | V || [[త్రిధార నరము]] || [[:en:Principal sensory trigeminal nucleus|ప్రధాన ఘ్రాణ త్రిధార కేంద్రకము]], [[:en:Spinal trigeminal nucleus|కశేరు త్రిధార కేంద్రకము]], [[:en:Mesencephalic trigeminal nucleus| ప్రుష్టగోర్ధపు త్రిధార కేంద్రకము ]], [[:en:Trigeminal motor nucleus|త్రిధార చాలక కేంద్రకము ]] || ముఖము నుండి సంవేదనలను స్వీకరిస్తుంది, నమలటానికి ఉపయోగపడే కండరాలకు ఉతేజాన్ని ఇస్తుంది. |- | VI || [[ఢమరుకాకార నరము]] (''ఆబ్డుసెన్స్ నాడి'') || [[:en:Abducens nucleus|ఆబ్డుసెన్స్ కేంద్రకము]] || కంటిని తిప్పటానికి ఉపయోగపడే పార్శ్వ రెక్టసు కండరానికి ఉతేజాన్ని ఇస్తుంది. |- | VII || [[ముఖనాడి]] || [[:en:Facial nucleus|ఆస్య కేంద్రకము]], [[:en:Solitary nucleus|ఏక కేంద్రకము]], [[:en:Superior salivary nucleus|పృష్ట లాలాజల కేంద్రకము]] || స్తేపెడియమునకు, ముఖ వ్యక్తీకరణకు ఉపయోగపడే కండరాలకు చాలక ఉతేజాన్ని ఇస్తుంది, ముందరి 2/3 వంతు నాలుక నుండి రుచికి సంభందించిన ప్రత్యేక సంవేదనను స్వీకరిస్తుంది, లాలాజల గ్రంధులు (పెరోటిడు తప్పించి ), అశ్రు గ్రంధులకు వాటివాటి స్రావాలను స్రవించడానికి ఉతేజాన్ని ఇస్తుంది. |- | VIII || [[శ్రవణ నరము]] (లేదా ''శ్రవణ - అలింద నాడి '' లేదా ''స్తెతోఅకస్టిక్ నాడి '') || [[:en:Vestibular nuclei|అలింద కేంద్రకము]], [[:en:Cochlear nuclei|కర్నావర్త కేంద్రకము ]] ||శబ్దము, భ్రమణము, గురుత్వాకర్షణకు (సమతుల్యత, చలనము కొరకు అత్యవసరము) సంబంధించిన అనుభూతులను స్వీకరిస్తుంది. |- | IX || [[జిహ్వ గ్రసని నరము]] || [[:en:Nucleus ambiguus|ఆంభిగ్యుస్ కేంద్రకము]], [[:en:Inferior salivary nucleus| నిమ్న లాలాజల కేంద్రకము]], [[:en:Solitary nucleus|ఏక కేంద్రకము]] ||వెనుకటి 1/3 వంతు నాలుక నుండి రుచికి సంభందించిన సంవేదనను స్వీకరిస్తుంది, పెరోటిడు గ్రంధిని తన స్రావము విడుదల చేసేలా ఉతేజింప చేస్తుంది, స్టైలో ఫారెంజియస్ కు చాలక ఉతేజాన్ని ఇస్తుంది. |- | X || [[వేగస్ నరము]] || [[ఆంభిగ్యుస్ కేంద్రకము]], [[:en:Dorsal motor vagal nucleus|పృష్ట యాంత్రీక్]], [[:en:Solitary nucleus|ఏక కేంద్రకము]] || స్వరపేటిక, గ్రసనికి సంభందించిన చాలామటుకు కండరాలకు ఊపిరికి సంభందించిన చాలక ఉతేజాన్ని ఇస్తుంది, రొమ్ము మొదలుకుని ఉదరములోని ప్లీహపు వంపు వరకు ఉండే దాదాపు అన్ని అంతర్ అవయములకు సహసహానుభూత పోగులను అందజేస్తుంది, ఉపజిహ్విక నుండి రుచికి సంభందించిన ప్రత్యేక సంవేదనను స్వీకరిస్తుంది. |- | XI || [[అనుబంధ నరము]] (లేదా ''కపాల అనుబంధ నాడి'' లేదా ''కశేరు అనుబంధ నాడి'') || [[ఆంభిగ్యుస్ కేంద్రకము]], [[కశేరు అనుబంధ కేంద్రకము]] || మెడ లొని కండరాల పని చేయాడానికి సంభందించిన నరాలను వేగస్ నాడి తో కలిపి తీసుకొని వెళ్ళుతుంది. |- | XII || [[అధో జిహ్వ నరము]] || [[అధో జిహ్వ కేంద్రకము ]] || ఈ నాడి [[నాలుక]] కండరాలకు సంకేతం పంపే నరాలు తీసుకొని వెళ్ళుతుంది. |} ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:శరీర నిర్మాణ శాస్త్రము]] [[వర్గం:నాడీ వ్యవస్థ]] 57o0r424y72rdp6dzhr8s3e4uzs5t39 4955650 4955641 2026-09-10T11:12:42Z Rajasekhar1961 2596 /* కపాల నరాల వివరాలు */ 4955650 wikitext text/x-wiki {{multiple image|align=right|direction=vertical|width=250|image1=Human brain anterior-inferior view description.JPG|caption1=View of the human brain from below showing the cranial nerves on an autopsy specimen|image2=Brain human normal inferior view with labels en-2.svg|caption2=View from below of the [[Human brain|brain]] and [[brainstem]] showing the cranial nerves, numbered from olfactory to hypoglossal after the order in which they emerge|image3=Brain stem sagittal.svg|caption3=The brainstem, with [[Cranial nerve nucleus|cranial nerve nuclei]] and tracts shown in red.|total_width=|alt1=}} '''కపాల నరాలు''' (Cranial nerves) జతలుగా ఉండి, [[మెదడు]] నుండి ఏర్పడతాయి. ఇవి ఉల్బరహిత [[జీవులు]], [[సర్పాలు|సర్పాల]]లో 10 జతలు, ఉల్బధారులలో 12 జతలు ఉంటాయి. == కపాల నరాల వివరాలు == {| class="wikitable" | '''#''' || '''పేరు''' || '''పుట్టుక''' || '''ధర్మము''' |- | 0 || [[కపాల నరము 0]] (''CN0 సాంప్రదాయికంగా గుర్తింపబడలేదు.'')<ref>Fuller GN, Burger PC. [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/entrez/query.fcgi?cmd=Retrieve&db=PubMed&list_uids=2286018&dopt=Abstract "Nervus terminalis (cranial nerve zero) in the adult human."] ''Clin Neuropathol'' 9, no. 6 (Nov-Dec 1990): 279-283.</ref> || [[:en:olfactory trigone|ఘ్రాణ త్రిభుజాకారపు ద్వారం]], [[:en:medial olfactory gyrus|మధ్య ఘ్రాణ గైరస్]], [[:en:lamina terminalis|లామిన టెర్మినాలిస్]] || ఇప్పటికీ వివాస్పదం కొత్త పరిశోధనల ప్రకారం "ఫెరోమోనిస్" వ్యాధిని గుర్తించడంలో CN0 తన పాత్రను పోషిస్తుంది. <ref>Merideth, Michael. [http://chemse.oxfordjournals.org/cgi/content/full/26/4/433 "Human Vomeronasal Organ Function."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071017235951/http://chemse.oxfordjournals.org/cgi/content/full/26/4/433 |date=2007-10-17 }} ''Oxford Journals: Chemical Senses'', 2001.</ref><ref>Fields, R. Douglas. [http://www.sciammind.com/article.cfm?articleID=792DDD7C-E7F2-99DF-397429B8BB8ED7ED&ref=sciam "Sex and the Secret Nerve."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928011007/http://www.sciammind.com/article.cfm?articleID=792DDD7C-E7F2-99DF-397429B8BB8ED7ED&ref=sciam |date=2007-09-28 }} ''Scientific American Mind'', February 2007.</ref> |- | I || [[ఘ్రాణ నాడి]] || [[:en:Anterior olfactory nucleus|పూర్వ ఘ్రాణ కేంద్రకము]] || ఘ్రాణ సంకేతాలను ప్రసరిస్తుంది. |- | II || [[దృష్టి నాడి]] || [[:en:Lateral geniculate nucleus|పార్శ్వ జేనిక్యులేట్ కేంద్రకము]] || దృష్టి సమాచారాన్ని మెదడుకు అందజేస్తుంది. |- | III || [[నేత్రీయ చాలక నరము]] || [[:en:Oculomotor nucleus|అక్షి చాలక కేంద్రకము]], [[:en:Edinger-Westphal nucleus|ఎడింగర్- వెస్ట్ ఫాల్ కేంద్రకము]] || కనుగుడ్లను నలువైపులకూ తిప్పే కండరాలు ఇవి : పైకి తిప్పే కండరాలు ( ప్రుష్ట రెక్టస్ కండరం - superior rectus), మూలలకు, మధ్యకు తిప్పే కండరాలు (medial rectus), కిందకు తిప్పే కండరాలు (నిమ్న రెక్టస్ కండరం - inferior rectus), అవనమ రెక్టస్ కండరాలు (inferior oblique). నేత్రీయ చాలక నరము ఈ కండరాలకు మెదడు నుంచి సంకేతాలను పంపి ఉత్తేజింపచేస్తుంది. |- | IV || [[ట్రోక్లియర్ నరము]] || [[:en:Trochlear nucleus|ట్రోక్లియర్ కేంద్రకము]] || ఊర్ధ్వ అవనమ కండరానికి ఉతేజాన్ని ఇస్తుంది.ఈ కండరం కనుగుడ్లను లోపాలకి లాగడానికి, ప్రక్కలకు తిప్పటానికి సహకరిస్తుంది. |- | V || [[త్రిధార నరము]] || [[:en:Principal sensory trigeminal nucleus|ప్రధాన ఘ్రాణ త్రిధార కేంద్రకము]], [[:en:Spinal trigeminal nucleus|కశేరు త్రిధార కేంద్రకము]], [[:en:Mesencephalic trigeminal nucleus| ప్రుష్టగోర్ధపు త్రిధార కేంద్రకము ]], [[:en:Trigeminal motor nucleus|త్రిధార చాలక కేంద్రకము ]] || ముఖము నుండి సంవేదనలను స్వీకరిస్తుంది, నమలటానికి ఉపయోగపడే కండరాలకు ఉతేజాన్ని ఇస్తుంది. |- | VI || [[ఢమరుకాకార నరము]] (''ఆబ్డుసెన్స్ నాడి'') || [[:en:Abducens nucleus|ఆబ్డుసెన్స్ కేంద్రకము]] || కంటిని తిప్పటానికి ఉపయోగపడే పార్శ్వ రెక్టసు కండరానికి ఉతేజాన్ని ఇస్తుంది. |- | VII || [[ముఖనాడి]] || [[:en:Facial nucleus|ఆస్య కేంద్రకము]], [[:en:Solitary nucleus|ఏక కేంద్రకము]], [[:en:Superior salivary nucleus|పృష్ట లాలాజల కేంద్రకము]] || స్తేపెడియమునకు, ముఖ వ్యక్తీకరణకు ఉపయోగపడే కండరాలకు చాలక ఉతేజాన్ని ఇస్తుంది, ముందరి 2/3 వంతు నాలుక నుండి రుచికి సంభందించిన ప్రత్యేక సంవేదనను స్వీకరిస్తుంది, లాలాజల గ్రంధులు (పెరోటిడు తప్పించి ), అశ్రు గ్రంధులకు వాటివాటి స్రావాలను స్రవించడానికి ఉతేజాన్ని ఇస్తుంది. |- | VIII || [[శ్రవణ నరము]] (లేదా ''శ్రవణ - అలింద నాడి '' లేదా ''స్తెతోఅకస్టిక్ నాడి '') || [[:en:Vestibular nuclei|అలింద కేంద్రకము]], [[:en:Cochlear nuclei|కర్నావర్త కేంద్రకము ]] ||శబ్దము, భ్రమణము, గురుత్వాకర్షణకు (సమతుల్యత, చలనము కొరకు అత్యవసరము) సంబంధించిన అనుభూతులను స్వీకరిస్తుంది. |- | IX || [[జిహ్వ గ్రసని నరము]] || [[:en:Nucleus ambiguus|ఆంభిగ్యుస్ కేంద్రకము]], [[:en:Inferior salivary nucleus| నిమ్న లాలాజల కేంద్రకము]], [[:en:Solitary nucleus|ఏక కేంద్రకము]] ||వెనుకటి 1/3 వంతు నాలుక నుండి రుచికి సంభందించిన సంవేదనను స్వీకరిస్తుంది, పెరోటిడు గ్రంధిని తన స్రావము విడుదల చేసేలా ఉతేజింప చేస్తుంది, స్టైలో ఫారెంజియస్ కు చాలక ఉతేజాన్ని ఇస్తుంది. |- | X || [[వేగస్ నరము]] || [[ఆంభిగ్యుస్ కేంద్రకము]], [[:en:Dorsal motor vagal nucleus|పృష్ట యాంత్రీక్]], [[:en:Solitary nucleus|ఏక కేంద్రకము]] || స్వరపేటిక, గ్రసనికి సంభందించిన చాలామటుకు కండరాలకు ఊపిరికి సంభందించిన చాలక ఉతేజాన్ని ఇస్తుంది, రొమ్ము మొదలుకుని ఉదరములోని ప్లీహపు వంపు వరకు ఉండే దాదాపు అన్ని అంతర్ అవయములకు సహసహానుభూత పోగులను అందజేస్తుంది, ఉపజిహ్విక నుండి రుచికి సంభందించిన ప్రత్యేక సంవేదనను స్వీకరిస్తుంది. |- | XI || [[అనుబంధ నరము]] (లేదా ''కపాల అనుబంధ నాడి'' లేదా ''కశేరు అనుబంధ నాడి'') || [[ఆంభిగ్యుస్ కేంద్రకము]], [[కశేరు అనుబంధ కేంద్రకము]] || మెడ లొని కండరాల పని చేయాడానికి సంభందించిన నరాలను వేగస్ నాడి తో కలిపి తీసుకొని వెళ్ళుతుంది. |- | XII || [[అధో జిహ్వ నరము]] || [[అధో జిహ్వ కేంద్రకము ]] || ఈ నాడి [[నాలుక]] కండరాలకు సంకేతం పంపే నరాలు తీసుకొని వెళ్ళుతుంది. |} ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:శరీర నిర్మాణ శాస్త్రము]] [[వర్గం:నాడీ వ్యవస్థ]] gn6kezkfwkf2a4slmx2weqczuf4emwi 0 68367 4955600 3858946 2026-09-10T07:56:43Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4955600 wikitext text/x-wiki {{మూలాలు సమీక్షించండి}}{{అనువాదం}}{{ఇస్లాం మతము}} '''సౌమ్''' ([[అరబ్బీ భాష|అరబ్బీ]] : صوم) అనగా [[ఉపవాసం]]. [[ఇస్లాం]] ఐదు మూలస్థంభాలలో మూడవది. '''ఉపవాసవ్రతం''' : ఖురాన్ ప్రకారం రమదాన్ నెలలో విధిగా అచరించవలసిన నియమం ' ఉపవాసాలు ' . ఈ ఉపవాసాన్ని పార్సీ భాషలో "''రోజా'' "అని అంటారు. అరబ్బీ భాషలో "సౌమ్" అని పిలుస్తారు.తెలుగులో ఉపవాసం అనవచ్చు. ;ఈ ఉపవాస విధిని గురించి దివ్య [[ఖురాన్]] గ్రంథం . " విశ్వాసులారా! గత దైవ ప్రవక్తలను అనుసరించే వారికి ఎలా ఉపవాసాలు విధిగా నిర్ణయించబడ్డాయో.......... అలాగే మీలో భయభక్తులు జనించిడానికి అదేవిధంగా ఇప్పుడు మీకు కూడా ఉపవాసవ్రతాలు నిర్ణయించబడ్డాయి " అని పేర్కొంది. ==నిష్ట నియమాలు== [[రంజాన్|రమదాన్]] మాసం ప్రారంభమైన నాటి నుండి ముగిసేవరకూ ముస్లింలు పగలు నిష్టగా ''రోజా'' ఉపవాస దీక్షలను పాటిస్తారు. కేవలం ఆహార పానీయాలను మానివేయడం మాత్రమే 'రోజా ' కాదు. నిష్టనియమాలతో కూడుకున్న జీవన విధానం అది. తెల్లవారుజామున సూర్యోదయానికి ముందు భోజనం (సెహరి) చేసిన తరువాత ఆ రోజంతా ఉపవాసం ఉండే భక్తులు సాయంత్రం సూర్యాస్తమయం తర్వాత దీక్షను "ఇఫ్తార్" ద్వారా విరిమిస్తారు. తెల్లవారుజామున ఆహారం తీసుకోవడాన్ని " సహర్ " అనీ, సాయంత్రం ఉపవాస వ్రతదీక్ష విరమణలో తీసుకునే ఆహారాన్ని " ఇఫ్తార్ " అని అంటారు. అంటే రమదాన్ నెలలో ప్రతిరోజు సూర్యోదయం పూర్వం నుంచి సూర్యాస్తమయం వరకు సుమారు 13 గంటలుపాటు కఠిన ఉపవాసదీక్షలు పాటిస్తారు. ఉపవాసదీక్ష పాటించేవారు అబద్ధం ఆడకుండా, పరనిందకు పాల్పడకుండా గడపడంతో పాటూ, శారీరక, మానసిక వాంఛలకు దూరంగా, నిగ్రహంతో వుంటూ ఆసాంతం దైవచింతనతో గడుపుతూ వుంటారు. ఈ ఉపవాస దీక్ష లక్ష్యం మనిషిలో దైవభీతి, దేవుడిపట్ల నమ్మకం మొదలైన మహత్తరమైన సుగుణాలను పెంపొందింపజేయడమే! దీనిని ఖురాన్ ' [[తఖ్వా]] ' అని అంటుంది. [[దస్త్రం:Fasting.JPG|250px|thumb|left|ఓ మస్జిద్ లో ఉపవాస దీక్ష తీర్చు సన్నివేశం]] == ఉపవాస విధి == రమదాన్ మాసం ఉపవాసదీక్షలను పూర్తినెలరోజుల పాటు పాటించడం అనేది వయోజనులైన స్త్రీపురుషులందరికీ విధిగా నిర్ణయించబడింది. అయితే వృద్దులు, పిల్లలు, వ్యాధిగ్రస్తులు, ప్రయాణంలో వున్నవారు ఈ విధి నుండి మినహాయింపబడ్డారు. దివ్యఖురాన్ ఉపవాస విధిని గురించి ' రమదాన్ నెలలో విధిగా నెలంతా ఉపవాసం పాటించాలి. అయితే ఎవరైనా ప్రయాణంలో వుంటే, వ్యాధిగ్రస్తులయితే వారు ఆ ఉపవాసాలను వేరే రోజులలో పూర్తిచేయాలి. " దేవుడు మీకు సౌలభ్యం కలుగజేయాలని భావిస్తూ వున్నాడు కానీ, మిమ్మలను ఇబ్బందులలో పడవేయాలని అనుకోవడం లేదు" అని [[ఖురాన్]] పేర్కొంది. == Days For Fasting == === Month of Ramadhan === Fasting in the month of [[Ramadan]] is considered [[Fard]] (obligitory) === Days For Voluntary Fasting === Islam also prescribed certain days for non-obligatory, voluntary fasting, such as: * each Monday and Thursday of a week * the 13th, 14th, and 15th day of each lunar month * six days in the month of Shawwal (the month following Ramadan) * the Day of Arafat (9th of [[Dhu al-Hijjah]] in the Islamic ([[Hijri]]) calendar) * the Day of Ashura (10th of Muharram in the Hijri calendar), with one more day of fasting before or after it (For Sunni Muslims only. It is Abominate in Shia Islam) * As often as possible in the months of Rajab and Shaban before Ramadhan * First ten days of [[Dhu al-Hijjah]] in the [[Islamic calendar]] === ఉపవాసాలు ఎప్పుడు నిషిద్ధము? === ఉపవాస దీక్షలు, అతిముఖ్య ధార్మిక కార్యమైననూ, క్రింద నుదహరింపబడిన దినములలో ఈ ఉపవాసాలు నిషిద్ధము: * [[ఈదుల్ అజ్‌హా]] రోజున (పండుగ రోజున) * [[ఈదుల్ ఫిత్ర్]] (రంజాన్ పండుగ రోజున) * అయ్యామె తష్రీఖ్ (తష్రీఖ్ దినాలు) అనగా జుల్ హజ్జా మాసంలోని 11, 12, 13వ తారీకులు. == ఇతర మతములలో ఉపవాస దీక్షలు == [[క్రైస్తవ మతము]], [[యూద మతము]], [[హిందూ మతము]], [[బౌద్ధ మతము]], [[బహాయి విశ్వాసము]] లోనూ ఈ ఉపవాస దీక్షలు సర్వ సాధారణం. ఒక విధంగా చూస్తే, తూర్పు దేశాలలో, ధార్మికావలంబన కలిగిన జనసమూహాలలో ఈ ఉపవాస దీక్షలు, ధార్మిక కార్యంగా పరిణించి ఆచరించే సాంప్రదాయం. {{ఇస్లాం}} == ఇవీ చూడండి == * [[ముస్లింల సాంప్రదాయాలు]] * [[రంజాన్]] == మూలాలు == {{Reflist}} == బయటి లింకులు == * [https://web.archive.org/web/20090726113402/http://www.haqislam.org/ramadan/fasting-in-quraan.htm Fasting in the Quraan] * [http://abdurrahman.org/ramadhan/index.html Comprehensive Article and Book Collection on fasting and Ramadhan] * [http://www.islamfrominside.com/Pages/Articles/Fast%20until%20the%20night%20%28Ramadan%29.html Esoteric view on sawm - fasting in Ramadan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250111115513/http://www.islamfrominside.com/Pages/Articles/Fast%20until%20the%20night%20(Ramadan).html |date=2025-01-11 }} * [http://www.colostate.edu/Orgs/MSA/events/Ramadan.html Islamic holidays and observances] * [http://bostonnow.com/community/blogs/askmuslims/2007/09/12/ramadan-fasting-month-for-muslims-will-start-on-913/ Information on start and end of Ramadan]{{Dead link|date=అక్టోబర్ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.ezsoftech.com/ramadan/ramadan13.asp Health in Ramadan] * [https://web.archive.org/web/20071014214721/http://blogs.omeriqbal.com/reflections/106 How Fasting Helps with Self-Control] [[వర్గం:ఇస్లాం ఐదు మూలస్తంభాలు]] [[వర్గం:ముస్లింల సాంప్రదాయాలు]] [[వర్గం:రంజాన్]] tr8zbynd27a6zop9sxn9lp8caexe589 0 68581 4955528 4237085 2026-09-09T23:12:06Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4955528 wikitext text/x-wiki '''సహాబా''' : ([[అరబ్బీ భాష|అరబ్బీ]] : الصحابة) మహమ్మదు ప్రవక్త సహచరులను సహాబా అంటారు. ఈ పదము బహువచనము, దీని ఏకవచనము 'సహాబి'.<ref>{{Cite web|title=Companions of the Prophet {{!}} History, Sahabah, & Hadith {{!}} Britannica|url=https://www.britannica.com/topic/Companions-of-the-Prophet|access-date=2024-06-17|website=www.britannica.com|language=en}}</ref> సహాబి అనగా [[మహమ్మదు ప్రవక్త|ముహమ్మద్]]ను చూసినవారిలో, అతని సహచరులలో ఎవరయితే అతనిపై విశ్వాసముంచి, ఇస్లామును స్వీకరించి, ముస్లిముగా మరణించారో వారే సహాబీలు. వేలకొలది సహాబీలు గలరు గాని వారిలో అతిముఖ్యమైన సహాబీల సంఖ్య 50 నుండి 60 వరకూ గలదు. [[హదీసులు|హదీసులలో]] గల ఉల్లేఖనాలన్నీ ఈసహాబీలద్వారా చేరినవే. హదీసుల ఉల్లేఖనాలు నమ్మకస్తులైన సహాబాల ఇస్ నద్ ద్వారా ఇస్లామీయ సంప్రదాయాలకు లభ్యమయినవి. ఇస్లామిక్ ప్రవక్త ముహమ్మద్‌ను చూసిన లేదా కలుసుకున్న ముస్లిం సహచరులు, అతను జీవించి ఉన్న సమయంలో ఆయనను విశ్వసించారు. వారు కూడా ముస్లింలుగా మరణించారు. ప్రవక్త ముహమ్మద్ సల్లల్లాహు అలైహివ సల్లం యొక్క సహచరుల సంఖ్య వివిధ ప్రాంతాలలో వ్యాపించి ఉండటం, అతని జీవితకాలంలో సమగ్రమైన రికార్డు లేకపోవడం వల్ల వారి సంఖ్య ఖచ్చితంగా తెలియదు. అంచనాల ప్రకారం 100,000 మంది సహచరులను సూచిస్తున్నాయి, అబూ జురాహ్ అల్-రాజీ, అల్-సుయుతి వంటి కొన్ని మూలాధారాలు దాదాపు 124,000 మందిని సూచిస్తున్నాయి.<ref>{{Cite web|title=عدد الصحابة - الإسلام سؤال وجواب|url=https://islamqa.info/ar/answers/108008/%D8%B9%D8%AF%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D8%B5%D8%AD%D8%A7%D8%A8%D8%A9|access-date=2024-05-30|website=islamqa.info|language=ar}}</ref> ఇస్లామిక్ విశ్వాసంలో సహబాలందరూ చాలా ముఖ్యమైనవారు అయితే, ప్రవక్త ముహమ్మద్ స్వర్గం వాగ్దానం చేసిన పది మంది అత్యంత ముఖ్యమైనవారు. వారు: అబూ బకర్, ఉమర్, ఉత్మాన్, అలీ, తల్హా, జుబైర్, అబ్ద్ అల్-రహ్మాన్ ఇబ్న్ అవ్ఫ్ మొదలైనవారు.<ref>{{Cite web|last=Shahinda|date=2022-01-27|title=10 Companions Who Were Promised Paradise|url=https://iqraonline.com/10-companions-who-were-promised-paradise/|access-date=2024-05-30|website=Iqra Online|language=en-US|archive-date=2024-05-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20240530192619/https://iqraonline.com/10-companions-who-were-promised-paradise/|url-status=dead}}</ref> ==ఇవీ చూడండి== * [[రాషిదూన్ ఖలీఫాలు]] == మూలాలు == {{మూలాలజాబితా}}{{ఇస్లాం}} [[వర్గం:సహాబాలు]] kghbxtqwyhbx40c0p2t80n85xqu9aw0 0 77239 4955370 4804715 2026-09-09T12:17:47Z స్వరలాసిక 13980 /* ఇక్ష్వాకులు 225 - 300 */ 4955370 wikitext text/x-wiki {{ఆంధ్ర ప్రదేశ్ చరిత్ర}} ఆంధ్రుల గురించిన మొదటి ప్రస్తావన సా.శ.పూ 1500-800 మధ్య కాలానికి చెందిన [[ఐతరేయ బ్రాహ్మణం]]లో ఉంది. [[మహాభారతం]]లో ఆంధ్రులు [[కౌరవులు|కౌరవుల]] పక్షాన యుద్ధంలో పాల్గొన్నారని, [[రామాయణం]]లో [[దండకారణ్యం]] ప్రస్తుత ఆంధ్ర–ఒడిశా ప్రాంతం అని భావిస్తున్నారు. బౌద్ధ జాతక కథల్లో ''ఆంధ్రపథం'', ''ఆంధ్రనగరి'' పేర్లతో ఆంధ్ర దేశం ప్రస్తావన ఉంది. [[చంద్రగుప్త మౌర్యుడు]] సా.శ.పూ 322 తర్వాత ఆంధ్రదేశంపై అధిపత్యం సాధించాడు. [[మెగస్తనీసు|మెగస్తనీస్]] ప్రకారం ఆంధ్రులు 30 నగర దుర్గాలు, బలమైన సైన్యం కలిగి ఉండేవారు. అశోకుని శాసనాల్లో ఆంధ్రులు “రాజవిషయం”లో భాగమని తెలియజేయబడింది. ఈ కాలంలో బౌద్ధం, ఇనుము పరిశ్రమ, వ్యవసాయం, వాణిజ్యం బాగా అభివృద్ధి చెంది ఆంధ్రుల ఏకీకరణకు పునాది పడింది. మౌర్యుల సామంతులుగా ఉన్న [[శాతవాహనులు]] మౌర్య పతనానంతరం విశాల సామ్రాజ్యం నిర్మించి, ప్రతిష్ఠానపురం, ధరణికోట ([[అమరావతి (గ్రామం)|అమరావతి]]), [[వేంగి]] వంటివి ముఖ్య కేంద్రాలుగా చేసుకున్నారు. శాతవాహన వంశస్థాపకుడైన [[శ్రీముఖుడు]], రెండవ శాతకర్ణి, గౌతమీపుత్ర శాతకర్ణి, యజ్ఞశ్రీ శాతకర్ణి వంటి రాజుల కాలంలో సుదీర్ఘ పాలన, గంగా నది వరకు రాజ్యం విస్తరించింది. వీరు శక–క్షత్రపులపై విజయాలు సాధించారు. శాతవాహనుల కాలంలో తీరాంధ్ర–కళింగ తీరంలో సముద్ర వాణిజ్యం, చేతిపనులు, బౌద్ధ చైత్యాలు, స్తూపాలు, విహారాలు, [[గాథా సప్తశతి]], [[గుణాఢ్యుడు|గుణాఢ్యుని]] బృహత్కథ వంటి గ్రంథాలు, [[నాగార్జునుడు|నాగార్జునుడి]] మహాయాన బౌద్ధం ప్రాముఖ్యత పొందాయి. మహానది, గోదావరి మధ్య ప్రాంతం, నేటి ఉత్తరాంధ్ర, ఒడిశా భాగాలు కలగలిసిన కళింగ దేశం. [[ఖారవేలుడు]] వంటి [[చేది రాజ్యం|ఛేది వంశ]] రాజులు కళింగాన్ని మళ్ళీ స్వతంత్రంగా చేసి, పుష్యమిత్రునిపై యుద్ధాలు చేసి, మౌర్యులు తీసుకెళ్లిన జైన విగ్రహాలను తిరిగి తెప్పించారు. ఖారవేలుని తరువాత కళింగ రాజ్యం చిన్నచిన్న రాజ్యాలుగా విడిపోయి, శాతవాహనులు, తరువాత మాఠరులు, వాసిష్ఠులు, పృథ్వీమూల మహారాజు వంటి స్థానిక రాజవంశాలు పిష్ఠపురం మొదలైన ప్రాంతాలను పాలించాయి. శాతవాహనుల పతనం తర్వాత తీరాంధ్రలో ఇక్ష్వాకులు నాగార్జునకొండ (విజయపురి) రాజధానిగా సుమారు 50 ఏళ్లు పాలించి, బౌద్ధం-వైదికమతాలకు సమాన ఆదరణ ఇచ్చారు. ఛాంతమూలుడు, వీరపురుషదత్తుడు, ఎహువల ఛాంతమూలుడు, రుద్రపురుషదత్తుడు వంటి ఇక్ష్వాకు రాజుల కాలంలో శ్రీపర్వతం గొప్ప బౌద్ధక్షేత్రంగా, సింహళ, చైనా, వంగ, యవన దేశాల యాత్రికులు వచ్చే కేంద్రంగా అభివృద్ధి చెందింది. నాగార్జునకొండలో రంగభూమి (ప్రదర్శన శాలలు), అనేక ఆలయాలు నిర్మించబడ్డాయి. శాలంకాయనులు వేంగిని రాజధానిగా చేసుకుని గోదావరి–కృష్ణా జిల్లాలను పాలించి, పల్లవుల సామంతులుగా ఉండి తరువాత స్వతంత్రులయ్యారు. హస్తివర్మ, విజయస్కంధవర్మ వంటి రాజులు, వేంగిని విజ్ఞాన–విద్యాకేంద్రంగా అభివృద్ధి చేశారు. విష్ణుకుండినులు సా.శ.5–7వ శతాబ్దాల మధ్య ఆంధ్రదేశాన్ని పాలించి, వినుకొండ ప్రాంతం నుండి ఎదిగి, గోవిందవర్మ, విక్రమేంద్ర భట్టారక వర్మ తదితరుల శాసనాల ద్వారా తెలుస్తోంది. వీరు వైష్ణవులు, శ్రీపర్వతస్వామిని కులదైవంగా భావించి, ఇంద్రకీలాద్రి, మొగల్రాజపురం, ఉండవల్లి మొదలైన చోట గుహాలయాలు, అష్టభుజనారాయణ, త్రివిక్రమావతారం వంటి శిల్పాలు నిర్మించారు. రాజ్యాన్ని రాష్ట్రాలు, విషయాలుగా విభజించి రాష్ట్రీకుడు, విషయాధిపతి వంటి పదవులు ఉన్న పరిపాలన పద్ధతి, హస్తికోశుడు, వీరకోశుడు వంటి సైన్యాధికారుల వ్యవస్థను ఏర్పడింది. చివరగా పల్లవుల ఉద్భవం, వారు ఇక్ష్వాకులు–శాలంకాయనుల తరువాత ధాన్యకటకం, నాగార్జునకొండ, గుంటూరు–కృష్ణా ప్రాంతాలపై ఆధిపత్యం సాధించడం వరకు పూర్వ చరిత్ర కిందకు వస్తుంది. ==యుగ చరిత్ర ముఖ్యాంశాలు== [[File:Holy relic sites map of Andhra Pradesh.jpg|thumb|Holy relic sites map of Andhra Pradesh]] మొట్ట మొదటిగా ఆంధ్రుల ప్రస్తావన సా.శ.పూ.1500 - సా.శ.పూ.800 మధ్య కాలంలోదిగా భావించబడుతున్న [[ఐతరేయ బ్రాహ్మణం]]లో విశ్వామిత్రుడు, శునస్సేపుడు కథలో ఉంది. ఇక్కడ ఆంధ్రులు శబర, మూతిబ, పుండ్ర, పుళింద జాతులతో కలిసి ఆర్యావర్తం దక్షిణాన నివసిస్తున్నట్లు అర్ధం చెప్పుకోవచ్చును. మహాభారతంలో ఆంధ్రులు కౌరవుల పక్షాన ఉన్నట్లు (ఆంధ్రాశ్చ బహవః) ఉంది. రామాయణంలో దండకారణ్యం ఆంధ్ర-ఒడిషా ప్రాంతాలలోనిదంటారు. పంపా సరస్సు కొల్లేరు సరస్సని ఒక అభిప్రాయము.<ref name="చిలుకూరి">చిలుకూరి వీరభద్రరావు - ఆంధ్రుల చరిత్రము</ref> సా.శ.పూ.600 - [[జైన]], [[బౌద్ధ]] మతాల ఆరంభం భారత దేశ చరిత్రలో ఒక ప్రభంజనం. మొదటినుండి ఈ మతాలు ఆంధ్రదేశంలో విస్తరించాయి. ఈ కాలంలో ఉత్తర, దక్షిణ దేశాల మధ్య సంబంధం పెరిగింది. వింధ్య పర్వతాల మీదుగా ఒక మార్గం (అగస్త్యుడు చూపినది), మగధ - కళింగ - గోదావరి తీరాల ఒక మార్గము ప్రధానంగా బౌద్ధ భిక్షువులు పయనించి బోధించినవి. సా.శ.పూ.500 - 400 - బౌద్ధ జాతక కథలలో ఆంధ్రాపధం (భీమసేన జాతకం), ఆంధ్రనగరి (సెరివణిజ జాతకం) ప్రస్తావన ఉంది. సా.శ.పూ.700 - 300 కాలంలో ఉత్తరాన మగధ కేంద్రంగా మహా జనపదాల పాలన. నందవంశం ఇందులోదే - సా.శ.పూ. 450 మహాపద్మనందుడు కళింగపై దండయాత్ర చేశాడు. భట్టిప్రోలు శాసనం ద్వారా సా.శ.పూ.400 నాటికి కుబ్బీరుడు (యక్షరాజు) తీరాంధ్రంలో రాజ్యం చేస్తున్నాడు. అయితే పెద్దయెత్తున ఔత్తరాహులు ఆంధ్రాపధంపై దండెత్తిన ఆధారాలు లేవు. కొద్దిపాటి ఘర్షణలు జరిగి ఉండవచ్చును. సా.శ.పూ.300 నాటికే బౌద్ధం, జైనం ఆంధ్రాపధంలో అమితంగా ఆదరణ పొందాయి. ===మౌర్యకాలం సా.శ.పూ. 322 - 184 === {{main|మౌర్యులు}} చంద్ర గుప్తుడు సా.శ.పూ.322లో మౌర్య వంశం స్థాపించాడు. అతని కాలంలోనే, సుమారుగా సా.శ.పూ. 310-305 మధ్య చంద్రగుప్తుడు ఆంధ్రదేశంపై అధిపత్యం సంపాదించి ఉంటాడు. సా.శ.పూ.300 - మెగస్తనీసు చంద్రగుప్తుని ఆస్తానంలో ఉన్న యాత్రికుడు. ఆంధ్రుల గురించి ఇలా వ్రాశాడు - "ఆంధ్రులకు 30 నగర దుర్గాలు, 10 వేల పదాతి సైన్యం, 2వేల గుర్రపు దళం, వేయి ఏనుగులు ఉన్నాయి" ప్రతిష్టానం, పౌదన్యపురం, కోటిలింగాల, ధూళికట్ట, సాతానికోట, భట్టిప్రోలు, ధాన్యకటకం, తాంబ్రావ (చేబ్రోలు), నరసాల, విజయపురి - ఇవి ఆ కోటలలో కొన్ని కావచ్చును. మౌర్యులు నేరుగా కాకుండా స్థానిక రాజుల ద్వారానే పాలన సాగించినట్లనిపిస్తుంది. ఇలా దాదాపు స్వతంత్రంగా పాలిస్తున్న వారిలో శాతవాహనులు ఒకరు.<ref name="హనుమంత">బి.ఎస్.ఎల్._హనుమంతరావు - ఆంధ్రుల చరిత్ర</ref> సా.శ.పూ.272 - సా.శ.పూ. 232 అశోకుని పాలన కాలం. అశోకుని 13వ శిలాశాసనం ప్రకారం ఆంధ్రులు "రాజవిషయం"లో ఉన్నారు. అశోకుని ఎర్రగుడిపాడు శాసనం ఈ కాలందే. సా.శ.పూ. 400 - 200 సమయంలో బౌద్ధమతం ఆంధ్రదేశంలో అంతటా ఉచ్ఛదశలో ఉంది. ఆంధ్రుల ఏకీకరణకు మార్గం సానుకూలమయ్యంది. ఈ సమయంలో ఇనుము పరిశ్రమ, వ్యవసాయం, వాణిజ్యం బాగా అభివృద్ధి చెంది దేశం సుభిక్షమయ్యింది. ఉత్తర దేశంనుండి సింహళానికి వెళ్లేమార్గంలో ఆంధ్రదేశం ముఖ్యమైన మజిలీగా ఉండేది. ===శాతవాహనులు - సా.శ.పూ. 200 - సా.శ..200=== {{main|శాతవాహనులు}} శాతవాహనులు ముందుగా మౌర్యుల సామంతులై సంపన్నమైన తీరాంధ్ర ప్రాంత రాజ్యాన్ని పాలించేవారు. మౌర్య సామ్రాజ్యం పతనమైన తరువాత శాతవాహనులు విశాలమైన సామ్రాజ్యాన్ని స్థాపించారు. మత్స్యపురాణం ప్రకారం 29 మంది [[శాతవాహన]] రాజులు రాజ్యమేలారు. వీరి పాలన సా.శ.పూ.2వ శతాబ్ది నుండి సా.శ. 2వ శతాబ్ది వరకు సుమారు 400 సంవత్సరాలు సాగింది. శాతవాహనులను శాలివాహనులు, శాతకర్ణులు, సాతవాహనులు అని కూడా అంటారు. సుమారు సా.శ.పూ.271-248 మధ్య [[సిముకుడు]] అనే రాజు అప్పటి ఆంధ్రరాజ్యాలనన్నింటినీ ఏకం చేసి రాజై శాతవాహనుల వంశాన్ని స్థాపించాడు. అతని మొదటి రాజధాని [[అమరావతి]] వద్ద [[ధరణికోట]] కావచ్చును. తరువాత [[మహారాష్ట్ర]]లోని [[ప్రతిష్టానపురం]] ([[ఔరంగాబాద్, మహారాష్ట్ర|ఔరంగాబాద్]] జిల్లాలోని [[పైఠాన్]]) కు రాజధాని మార్చబడింది. వీరిలో ఆరవ రాజైన [[రెండవ శాతకర్ణి]] ( సా.శ.పూ. .184) గొప్ప రాజు. ఇతడు [[వింధ్య]] పర్వతాలకు ఆవలిగా (బహుశా [[గంగానది]] వరకు) రాజ్యాన్ని విస్తరించాడు. ఇతని పాలన 56 సంవత్సరాల సుదీర్ఘకాలం సాగింది. తరువాతి కాలంలో 8 మంది ఇతర పాలకుల తరువాత సింహాసనానికి వచ్చిన [[మొదటి పులొమావి]] కాలంలో మళ్ళీ వారి సామ్రాజ్యం విస్తరించింది. ఇతని కాలంలోనే సా.శ.పూ. 28లో కణ్వుల చివరి రాజైన సుశర్మను జయించి [[మగధ]]ను వశం చేసుకొన్నాడు. ఇలా [[నందులు]], [[మౌర్యులు]], [[శుంగులు]], [[కణ్వులు]] తరువాత విశాల భారత సామ్రాజ్యాన్ని శాతవాహనులు సాధించగలిగారు. తరువాతి కాలంలో [[శకులు|శకుల]] దండయాత్రల వలన వీరి రాజ్యం తిరిగి ఆంధ్రపధంలోకి మాత్రం పరిమితమయ్యింది. మళ్ళీ సా.శ. 62లో అధికారానికి వచ్చిన 23వ రాజు [[గౌతమీపుత్ర శాతకర్ణి]] కాలంలో శాతవాహనుల ప్రాభవం తిరిగి పుంజుకుంది. పశ్చిమ [[క్షత్రపులు|క్షత్రపులను]] ఓడించి అంతకు ముందు కోల్పోయిన పశ్చిమ భూభాగాలను ఇతను తిరిగి చేజిక్కించుకొన్నాడు. [[నాసిక్]] శాసనం ప్రకారం ఇతని రాజ్యంలో అసిక, అస్సక, ములక, సౌరాష్ట్ర, కుకుర, అపరాంత, అనూప, విదర్భ, అకర, అవంతి దేశాలూ, వింధ్య, అచవత, పారియాత్ర, సహ్య, కన్హగిరి, సిరితన, మలయ, మహేంద్ర, శత, చకోర పర్వతాలూ ఉన్నాయి (దక్షిణ ప్రాంతమే కాక [[గుజరాత్]], [[రాజస్థాన్]], [[మధ్యప్రదేశ్]], [[ఒడిషా]] ప్రాంతాలు). అతని రాజ్యం తూర్పు సముద్రం నుండి పశ్చిమ సముద్రం వరకు విస్తరించింది. సా.శ.86లో ఇతని మరణానంతరం శాతవాహన సామ్రాజ్యం క్రమంగా క్షీణించసాగింది. తరువాత వచ్చిన [[రెండవ పులొమావి]] 28 సంవత్సరాలు రాజ్యం చేశాడు. సా.శ. 128లో సింహాసనాన్ని అధిష్టించిన [[యజ్ఞశ్రీ శాతకర్ణి]] కాలంలో [[శక సత్రపులు|శకసత్రపుల]] రాజు [[రుద్రదమనుడు]] ఇతనిని ఓడించి పశ్చిమ భూభాగాలను తన అదుపులోకి తెచ్చుకొన్నాడు. అయినా యజ్ఞశ్రీశాతకర్ణి రాజ్యం సా.శ.157 వరకు సాగింది. శాతవాహనుల కాలంలో దేశాంతర [[వాణిజ్యం]] బాగా సాగింది. తీరాంధ్ర, కళింగ ప్రాంతాలలోని అనేక రేవులు, [[కృష్ణానది|కృష్ణా]] [[గోదావరి]] మధ్య ప్రాంతంలో పెక్కు నగరాలు వాణిజ్యకేంద్రాలుగా విలసిల్లాయి. చేతిపనులు అభివృద్ధి చెందాయి. రాజులు వైదిక మతాన్ని అవలంబించినా గాని బౌద్ధం కూడా వర్ధిల్లింది. రెండు మతాలనూ రాజులు ఆదరించారు. అనేక గొప్ప చైత్యాలు, స్తూపాలు, విహారాలు నిర్మింపబడ్డాయి. [[సాహిత్యం]], [[శిల్పం]] కూడా ప్రభవించాయి. శాతవాహనులలో 17వ రాజైన [[హాలుడు]] ప్రాకృత భాషలో రచించిన [[గాధాసప్తశతి]] ఒక ముఖ్యమైన చారిత్రిక, సాహిత్య గ్రంథం. హాలుని మంత్రి [[గుణాఢ్యుడు]] "పైశాచిక" భాషలో[[బృహత్కథ]]ను రచించాడు. సా.శ. 2వ శతాబ్దానికి శాతవాహనుల సామ్రాజ్యం పూర్తిగా పతనమయ్యింది. ఈ కాలంలో బౌద్ధమతంలో జరిగిన మరొక విశేష తత్వశాస్త్ర వికాసం [[ఆచార్య నాగార్జునుడు]] బోధించిన [[మహాయానం]]. నాగార్జునుడు యజ్ఞశ్రీశాతకర్ణి సమకాలీనుడు. శ్రీపర్వతంలోని గొప్ప బౌద్ధారామంలో బోధిస్తూ మహాయానాన్ని ప్రవర్తిల్లజేశాడు.{{main|నాగార్జునుడు}} ===కళింగులు సా.శ.పూ.200 - సా.శ..420=== ''(సా.శ.. 5వ శతాబ్దంలో ఏలిన కళింగ గంగులు వేరే వంశం)'' మహానది, గోదావరి నదుల ముఖ ద్వారాల మధ్య భాగాన్ని కళింగ దేశమని చెప్పవచ్చును. కళింగులు నేటి ఉత్తరాంధ్ర, ఒడిషా ప్రాంతాలను పాలించిన రాజులు. కొన్ని చోట్ల తెలుగు, కళింగ శబ్దాలు ఒకదానికొకటి కూడా వాడబడ్డాయి. మౌర్య చక్రవర్తి అయిన [[అశోకుడు|అశోకుని]] కళింగ యుద్ధం సా.శ.పూ. 255లో జరిగింది. అది [[భారతదేశ చరిత్ర]]లో ఒక ప్రధాన ఘట్టము. తరువాత అశోకుడు యుద్ధ మార్గాన్ని విడచి ధర్మాన్ని, శాంతిని ప్రధాన పాలనా విధానాలుగా చేకొన్నాడు. {{main|ఖారవేలుడు}} తొలి శాతవాహనులకు సమకాలికులుగా కళింగ దేశాన్ని ఛేది (సద) రాజులు పాలించారు. వీరిలో ప్రసిద్ధుడు ఖారవేలుడు. అశోకుని సామ్రాజ్యం క్షీణించిన తరువాత సా.శ.. 183లో ఖారవేలుడు కళింగ రాజయ్యాడు. మౌర్య సామ్రాజ్యంపై తిరుగుబాటు చేసిన మొదటి స్వతంత్ర కళింగ రాజు ఇతడు. పాటలీ పుత్రాన్ని పాలిస్తున్న [[పుష్యమిత్రుడు|పుష్యమిత్రుని]] ఓడించి మౌర్య రాజులు అంతకుముందు తీసుకువెళ్ళిన జైన విగ్రహాలను తిరిగి కళింగ రాజ్యానికి తీసుకొచ్చాడు. ఖారవేలుడు జైన మతస్థుడు. వృషభ లాంఛనుడు. సమర్ధుడైన పాలకుడు. రాజ్యవిస్తరణ చేశాడు. ఇతని రాజధాని ప్రస్తుత [[శ్రీకాకుళం]] జిల్లా [[పర్లాకిమిడి]] వద్దనున్న [[ముఖలింగం]]. ఖారవేలునికి శాతవాహనులలో సమకాలీనుడు శాతకర్ణి. వారి మధ్య పెద్ద యుద్ధం జరిగింది. ఆ యుద్ధంలో "పిథుండ" నగరాన్ని ఖారవేలుడు నాశవం చేశాడని [[హథీగుంఫ శాసనం]] ( సా.శ.పూ.183) ద్వారా తెలుస్తుంది. అయితే ఆ యుద్ధంలో ఖారవేలుడు విజయం సాధించాడని చెప్పలేము - "శాతకర్ణిని లక్ష్యం చేయక ఖారవేలుని సైన్యాలు కణ్ణబెణ్ణానది (కృష్ణానది) వరకు పురోగమించి ముషికనగరాన్ని హడలుకొట్టినాయట." ఏమయినా తరచు కళింగుల మధ్య, శాతవాహనుల మధ్య జరిగిన యుద్ధాలవల్ల తీరాంధ్రప్రాంతం కొంత కళింగుల వశమయ్యింది. ఆంధ్రులకు చాలా నష్టం జరిగింది. పిథుండ నగగరం బహుశా "ప్రతీపాలపురం" లేదా [[భట్టిప్రోలు]] అయ్యి ఉండవచ్చును. ఖారవేలుని తరువాత కళింగ రాజ్యం చిన్న చిన్న రాజ్యాలుగా చీలిపోయింది. క్రమంగా వారి పాలనను శాతవాహనులు అంతం చేశారు. సముద్రగుప్తుని కాలంలో ఉన్న చిన్న కళింగ రాజ్యాలు - కొత్తూరు, ఏరండపల్లి (ఆమదాలవలస), దేవరాష్ట్రం (ఎలమంచిలి), సింగుపురం (శ్రీకాకుళం, నరసన్న పేటల మధ్య), పిష్ఠపురం (పిఠాపురం). తరువాతి కాలంలో కొంతకాలం పిష్ఠపురంలో మాఠరులు అధికారంలో ఉన్నారు (సా.శ..400-450). దేవపురిలో వాసిష్ఠులు పాలించారు (300-450). మధ్యలో కొంతకాలం ఈ ప్రాంతాన్ని పృథ్వీమూల మహారాజు, అతని మూడు తరాలు పాలించారు. వీరి వంశం తెలియదు కాని వీరిి రాజధాని అయిన గుణపాశపురం ప్రస్తుతం రాజోలు వద్ద అదుర్రు అని తెలుస్తున్నది. ఇతని రాజ్యం పిష్ఠపురం నుండి కొండవీటివరకు విస్తరించింది. వీరు గణనీయమైన విజయాలు సాధించారు. బ్రాహ్మణ మతాన్ని, బౌద్ధాన్ని కూడా విశెషంగా ఆదరించారు. పృథ్వీమూలుని అనంతరం పిష్ఠపురాన్ని రణదుర్జయులు ఆక్రమించి ఉంటారు. ===ఇక్ష్వాకులు 225 - 300=== {{main|ఇక్ష్వాకులు}} శాతవాహనుల పతనం తరువాత వారి పూర్వ సామ్రాజ్యం చిన్నచిన్న భాగాలుగా చీలిపోయింది. మహారాష్ట్రలో [[అభీరులు]], కర్ణాటకలో చూటుకులు పాలించారు. తీరాంధ్రప్రాంతంలో ఇక్ష్వాకులు నాగార్జునకొండ వద్ద విజయపురి రాజధానిగా 50 సంవత్సరాలు పాలించారు. ముగ్గురు లేదా నలుగురు రాజుల పాలన తెలియవస్తున్నది. వీరు తాము గౌతమ బుద్ధుని వంశానికి, శ్రీరాముని వంశానికి వారసులమని చెప్పుకొన్నారు. ఇక్ష్వాకుల వంశం గురించి పలు అభిప్రాయాలున్నవి. బహుశా వీరు ఇక్షు (చెఱకు) చిహ్నం కలిగిన కృష్ణాతీర స్థానికులు అని ఒక అభిప్రాయం. ఇక్ష్వాకులు సా.శ..225 ప్రాంతంలో విజృంభించారు. మొదటివాడైన శ్రీ ఛాంతమూలుడు (225-245) గొప్ప వీరుడు. బహుశా శాతవాహనులకు సామంతునిగా ఉండి తరువాత స్వతంత్రుడైయుండవచ్చును. ఇతడు రాజనీతిపరుడు. వివాహ సంబంధాల ద్వారా ఇతర వర్ణాలవారితోను, పొరుగు రాజ్యాలవారితోను స్నేహం పెంచుకొని రాజ్యాన్ని సుస్థిరం చేసుకొన్నాడు. ఇతని కాలంలో వైదికమతం పునరుద్ధరణ పుంజుకొంది. తరువాత వీరపురుషదత్త (245-265) కాలం ఆంధ్రబౌద్ధ చరిత్రలో సువర్ణఘట్టం. అతని రాణులు ఇతర అంతఃపుర స్త్రీలు పెద్దయెత్తున బౌద్ధారామాలకు దానాలు చేశారు. ఆ కాలంలో శ్రీపర్వతం (నాగార్జునకొండ) గొప్పబౌద్ధక్షేత్రంగా విలసిల్లి దూరదేశాలనుండి యాత్రికులను ఆకర్షించింది. సింహళం, చైనా, కాష్మీరం, గాంధారం, తొసలి, వనవాస, అపరాంతం, వంగ, యవన, తమిళ దేశాలనుండి వచ్చే యాత్రికులకోసం వారు ప్రత్యేకమైన సదుపాయాలు కల్పించారు. మాహదేవుడనే బౌద్ధభిక్షువు పల్లవబొగ్గ (పలనాడు) లో చాలాకాలం ప్రచారం చేసి, 14లక్షల 60వేల మంది భిక్షువులతో కలిసి సింహళదేశం వెళ్ళాడని మహావంశం అనే బౌద్ధగ్రంథంలో ఉంది. తరువాత [[ఎహువల ఛాంతమూలుడు]] బహుశా పొరుగురాజ్యాలతో యుద్ధాలనెదుర్కొని ఉండవచ్చును. ఇతని శాసనాల్లో సంస్కృతం వాడడం మొదలయ్యింది. బహుశా ఈ కాలంలో బౌద్ధం, నైదికం ప్రాభవానికి పోటీపడిఉండవచ్చును. ఎహువల ఛాంతమూలుడు (సా.శ.. 239-252) : శ్రీవీరపురుషదత్తుని అనంతరం అతడి కుమారుడు ఎహువల ఛాంతమూలుడు 25 ఏళ్లు పాలించాడు. ఈయన రెండో రాజ్య సంవత్సరంలో బహుశృతీయుల భిక్షువుల కోసం నాగార్జునకొండలో మహాదేవి-భట్టిదేవ దేవీవిహారం నిర్మించారు. ఎహువల ఛాంతమూలుడి సేనాని ఎలిసిరి కార్తికేయుడికి సర్వదేవ ఆలయం నిర్మించాడు. ఇతడి కాలంలోనే నాగార్జునకొండ లోయలో పుష్టభద్రస్వామి, హరీతి, నొడగిరిస్వామి, అష్టభుజస్వామి ఆలయాలు నిర్మించారు. దేశంలో మరెక్కడా కనిపించని యాంఫీ థియేటర్ (క్రీడా వేదిక) అవశేషాలు నాగార్జునకొండలో లభించాయి. ఇక్ష్వాకుల కాలంలో భూమిని ‘నివర్తనాలు’గా పిలిచేవారు. [[రుద్ర పురుషదత్తుడు]] (సా.శ.. 252-254): ఎహువల ఛాంతమూలుడి కుమారుడు రుద్ర పురుషదత్తుడు. ఇతడు చివరి ఇక్ష్వాకు రాజు. నాగార్జునకొండ, గురజాల ప్రాంతాల్లో ఇతడి శాసనాలు లభించాయి. ఇతని కాలంలోనే పల్లవ రాజైన సింహవర్మ ఇక్ష్వాకు రాజ్యాన్ని అంతమొందించినట్లు తెలుస్తోంది. మంచికల్లు గ్రామంలో సింహవర్మ శాసనం లభించింది. ధాన్యకటకం (అమరావతి), శ్రీపర్వతం (నాగార్జునకొండ), గుంటూరు, కృష్ణా ప్రాంతాలు సా.శ.. 300 నాటికి ప్రాచీన పల్లవుల ఆధీనంలోకి వచ్చినట్లు పల్లవ నరసింహవర్మ కుమారుడు శివస్కంధవర్మ వేయించిన మైదవోలు శాసనం విశదీకరిస్తుంది. ఇక్ష్వాకులలో కడపటివాడైన రుద్రపురుషదత్త (290-300) పాలనాకాలంలో పల్లవులు విజయపురిపై దండెత్తి నగరాన్ని నాశనం చేసిఉంటారు. ఇక్ష్వాకుల శాసనాలు [[శాతవాహనుల శాసనాలు|శాతవాహనుల శాసనాల]]<nowiki>వలె</nowiki> అధికంగా ప్రాకృతంలోనే ఉన్నాగాని వాటిలో తెలుగు పదాల వినియోగం హెచ్చింది. సంస్కృతం కూడా చోటు చేసుకోసాగింది. ===బృహత్పలాయనులు - సా.శ.. 275 ప్రాంతం=== [[బృహత్పలాయనులు]] ఇక్ష్వాకుల పతనాంతరం వారి సామంతులైన బృహత్పలాయనులు తూర్పు ఆంధ్ర దేశాన్ని సా.శ.. 3వ శతాబ్దం ఉత్తరార్థంలో గూడూరు (కోడూరు) రాజధానిగా కృష్ణాజిల్లా ప్రాంతాన్ని పాలించారు. వీరి గురించి తెలిపే ఒకే ఒక శాసనం కొండముది తామ్ర శాసనం. దీని ప్రకారం ఈ వంశ స్థాపకుడు జయవర్మన్. ఈ శాసనాన్ని ప్రాకృత భాషలో రాశారు. గుంటూరు జిల్లా తెనాలి సమీపంలో ఉన్న గ్రామం కొండముది. వీరి రాజధాని కూడూరు. గూడూరుగా పేరు సంతరించుకుంది. జయవర్మన్ పల్లవుల చేతిలో ఓడిపోయాడు. కొండముది శాసనం ఆధారంగా బృహత్పలాయన గోత్రానికి చెందిన జయవర్మ అనేరాజు రాజ్యం చేశాడని అతని రాజధాని "కూడూరా" (గుడివాడ వద్ద కావచ్చును) అని తెలుస్తుంది. ఇతనికి పల్లవులతో (శివస్కంద వర్మతో గాని, అంతకు ముందు రాజుతో గాని) యుద్ధం జరిగినట్లు కూడా తెలుస్తుంది. వీరి వంశం గురించిన ఇతర వివరాలు తెలియడం లేదు. ===[[అనందగోత్రులు]] సా.శ.. 295 - 620?=== ఆనంద గోత్రీకులైన రాజుల రాజధాని కందారపురం. ఇది గుంటూరి జిల్లా [[నర్సారావుపేట]] వద్దనున్న [[చేజెర్ల]], [[చేబ్రోలు]], [[కంతేరు]] లలో ఒకటి కావచ్చును. వీరిలో దామోదరవర్మ (295-315), అత్తివర్మ (395-420), కందారరాజు (615?-620?) అనే ముగ్గురి పేర్లు మాత్రం తెలుస్తున్నాయి. వీరికి పల్లవులతో యుద్ధాలు జరిగాయి. చాళుక్యరాజు సత్యాశ్రయ పులకేశి యొక్క సేనాపతి పృథ్వీయువరాజు దండెత్తినపుడు కందారరాజు చేత ఓడిపోయాడు. కాని తరువాతి దండయాత్రలో పులకేశి తమ్ముడు కుబ్జవిష్ణువర్ధనుడు స్థానిక రాజులందరిని ఓడించి ఆంధ్రదేశాన్ని స్వాధీనం చేసుకొన్నాడు. తరువాత దక్షిణాంధ్రాన్ని పల్లవులు, కృష్ణామండలం ప్రాంతాన్ని శాలంకాయనులు ఆక్రమించారు. వీరి రాజధాని కందపురం. వీరిని కందర రాజులని కూడా పిలుస్తారు. ఈ వంశంలో దామోదర వర్మ వేయించిన మట్టిపాడు, అత్తివర్మ వేయించిన గోరంట్ల, కందరుడు వేయించిన చేజెర్ల శాసనాలు ప్రధానమైన ఆధారాలు. వీరు మొదట బౌద్ధ వంశస్థులు. తర్వాత శైవమతాన్ని స్వీకరించారు. కందరుడే ఆనందగోత్రీయుల వంశ స్థాపకుడు. అత్తివర్మ గోరంట్ల శాసనం, దామోదర వర్మ మట్టిపాడు శాసనాలు, కందరుడు చేజెర్ల శాసనం (శిలా శాసనం) వేయించారు. వీరి కాలంలోనే సుప్రసిద్ధ చేజెర్ల కపోతేశ్వరాలయం నిర్మించారు. ===[[శాలంకాయనులు]] 300 - 420 === "శాలంకాయన" అనేది గోత్రనామం. సా.శ.. 130లో టాలెమీ వ్రాసిన "మైసోలియా (కృష్ణానది) దేశంలో బెన్‌గొరా (వేంగి) వద్ద ఉన్న సాలెంకీనాయ్" అంటే శాలంకాయనులే అని ఒక అభిప్రాయం ఉంది. శాలంకాయనులు పల్లవులకు సామంతులు కావచ్చును. వీరు ఉత్తరాంధ్రలో రాజ్యాన్ని స్థాపించి [[వేంగి]] రాజధానిగా సా.శ.. 300 మంచి 420 వరకు పాలించారు గోదావరి, కృష్ణా జిల్లాలను పాలించారు. వీరు ఆనంద గోత్రజులకు ఇంచుమించు సమకాలికులు. వీరికాలంలో వేంగి నగరం గొప్ప విజ్ఞానకేంద్రంగా ఉండేది. వీరు వేంగిలో చిత్రరధస్వామిని ఆరాధించారు. [[గుంటుపల్లె]]లోని ఆరామాలకు భూరి విరాళాలిచ్చారు. హస్తివర్మ సా.శ..320లో విజృంభించి వేంగి ప్రాంతంలోని ఇక్ష్వాకులను ఓడించి రాజ్యపాలన ప్రారంభించి ఉండవచ్చును. [[సముద్ర గుప్తుడు|సముద్ర గుప్తుని]] దక్షిణదేశ దండయాత్రలగురించి [[అలహాబాదు ప్రశస్తి]]లో చెప్పబడిన వైగేయిక హస్తివర్మ ఇతడే. వీరు క్షత్రియ ధర్మాన్ని స్వీకరించిన బ్రాహ్మణులు. విజయదేవవర్మ ఈ రాజ్య స్థాపకుడు. ఈయన ఆనందగోత్రీయులను ఓడించి, కృష్ణానది ఉత్తర భాగాన్ని ఆక్రమించాడు. శాలంకాయనుల రాజలాంఛనం వృషభం. వీరు చిత్రరధస్వామి భక్తులు. శాలంకాయన రాజుల్లో హస్తివర్మ ప్రసిద్ధుడు. సముద్రగుప్తుడు దక్షిణ దేశ దండయాత్రకు వచ్చి హస్తివర్మను ఓడించినట్లు అలహాబాదు స్తంభ శాసనం ద్వారా తెలుస్తోంది. శాలంకాయన రాజుల్లో చివరివాడు విజయస్కంధ వర్మ. వీరి రాజ్యాన్ని విష్ణుకుండినులు ఆక్రమించారు. శాలంకాయనులు సంస్కృత భాషను రాజభాషగా గుర్తించారు. వీరి కాలంలో వేంగీ (పెదవేగి) గొప్ప విద్యా కేంద్రంగా ఆవిర్భవించింది. వీరిలో చివరి రాజు విజయనందివర్మ. అంతర్యుద్ధాలవల్ల, ఉత్తరాన పిష్ఠపురంలో మాఠరులు, కర్మరాష్ట్రంలో విష్ణుకుండినులు బలవంతులై తరచు యుద్ధాలు చేయడం వలన శాలంకాయనుల రాజ్యం పతనమయ్యింది. ఈ కాలంలో బౌద్ధం భారతదేశంలో క్షీణిస్తూ ఇతర దేశాలలో విస్తరించడం ప్రాంభమైంది. ===[[విష్ణుకుండినులు]]=== సా.శ.. 5 నుంచి 7వ శతాబ్దం వరకు విష్ణుకుండినులు ఆంధ్ర దేశాన్ని పాలించారు. మొదటి మాధవ వర్మ రాజ్య స్థాపకుడు. వినుకొండ వీరి జన్మభూమి. వీరి చరిత్రను గోవిందవర్మ వేయించిన ఈపూరు తామ్ర శాసనం, విక్రమేంద్ర భట్టారక వర్మ వేయించిన తుండి, చిక్కుళ్లగూడెం శాసనాలు ముఖ్యమైనవి. విష్ణుకుండినులు వైష్ణవ మతాభిమానులు. వీరు శ్రీపర్వతస్వామిని కుల దైవంగా స్వీకరించారు. వీరి లాంఛనం సింహం. అమరపురీశులు, త్రికూట మలయాధిపతులుగా వీరు శాసనాల్లో ప్రకటించుకున్నారు. ఇటీవల హైదరాబాద్ సమీపంలో చైతన్యపురి వద్ద విష్ణుకుండినుల శాసనం బయల్పడింది. విష్ణుకుండినులు ఇంద్రకీలాద్రి, మొగల్రాజపురం, ఉండవల్లి, భైరవుడి కొండల్లో గుహాలయాలు నిర్మించారు. అష్టభుజనారాయణస్వామి, త్రివిక్రమావతారం మొదలైన శిల్పాలు మొగల్రాజపురం గుహాలయాల్లో తొలిచారు. వీరు రాజ్యాన్ని రాష్ట్రాలు, విషయాలుగా విభజించారు. రాష్ట్రానికి అధిపతి రాష్ట్రీకుడు, విషయానికి అధిపతి విషయాధిపతి. సైన్యంలో హస్తికోశుడు, వీరకోశుడు (పదాతి దళాధిపతి) ఉండేవారు. విష్ణుకుండిన రాజుల్లో చివరివాడు మంచనభట్టారకుడు. ==ఇవి కూడా చూడండి== * ప్రధాన వేదిక: [[ఆంధ్రప్రదేశ్ చరిత్ర]] *[[ఆంధ్రప్రదేశ్ చరిత్ర కాలరేఖ]] ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} ==వనరులు== * విజ్ఞాన సర్వస్వమహ, మొదటి సంపుటం, దేశం-చరిత్ర, 1983, తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం, హైదరాబాదు. * బి.ఎస్.ఎల్. హనుమంతరావు - ఆంధ్రుల చరిత్ర - విశాలాంధ్ర పబ్లిషింగ్ హౌస్ * [[ఏటుకూరి బలరామమూర్తి]] - ఆంధ్రుల సంక్షిప్త చరిత్ర - విశాలాంధ్ర పబ్లిషింగ్ హౌస్ * Sir V Ramesam (retired Judge of Madras High Court) - Andra Chronology (90-1800 A.C.) - Published 1946 - [http://www.archive.org/details/andrachronology035467mbp] * Dr. M. Rama Rao - Select Andhra Temples - Published by Govt. of Andhra Pradesh - [http://www.archive.org/details/selectandhratemp023040mbp] * [[చిలుకూరి వీరభద్రరావు]]- [[ఆంధ్రుల చరిత్రము|ఆంధ్రుల చరిత్రం]] - మొదటి భాగం - విజ్ఞానచంద్రికా గ్రంథమండలి ప్రచురణ - 1910 - [http://www.archive.org/details/andhrulacharitra025965mbp] *[[చిలుకూరి వీరభద్రరావు]]- [[ఆంధ్రుల చరిత్రము|ఆంధ్రుల చరిత్రం]] - మూడవ భాగం - ఇతిహాస తరంగిణీ గ్రంథమాల ప్రచురణ - 1916 - [http://www.archive.org/details/andhrulacharitra025967mbp] * [[మల్లంపల్లి సోమశేఖర శర్మ]] - [[అమరావతి స్తూపం|అమరావతీ స్తూపం]] - [http://www.archive.org/details/amaravathistupam025779mbp] * [[బి. ఎస్. ఎల్. హనుమంత రావు|బి.ఎస్.ఎల్. హనుమంతరావు]] - [[బౌద్ధ మతం|బౌద్ధం]]-[[ఆంధ్రప్రదేశ్ చరిత్ర|ఆంధ్రం]] - [http://www.archive.org/details/bouddamuandhramu018708mbp] * [[కొలనుపాక పురావస్తు ప్రదర్శనశాల]] - [http://www.archive.org/details/KolanaupakaPuravasthuPradarshanaShala] * Dr.K Gopalachari - Early_History_Of_The_Andhra_Country - Madras University Doctorate Thesis - 1946 - [http://www.archive.org/details/earlyhistoryofth035387mbp] * [[ఆదిరాజు వీరభద్రరావు]] - ప్రాచీనాంధ్ర నగరాలు - మొదటి భాగం- ఆంధ్రచంద్రికా గ్రంథమాల ప్రచురణ - 1950 - [http://www.archive.org/details/pracheenamdhrana022278mbp] ==బయటి లింకులు== gs7x4cumn4e2tab0jjnoc2c1sd6x2lv 0 79563 4955388 4849966 2026-09-09T12:51:04Z Kalasagary 107518 4955388 wikitext text/x-wiki {{Infobox Newspaper | name = ఆంధ్రపత్రిక | logo = File:Andhra Patrika Logo.png | image = [[File:Andhrapatrika1947-8-15.jpg|220px]] | caption = | type = ప్రతి దినం [[దిన పత్రిక]] | format = [[బ్రాడ్ షీట్]] | foundation = 1908-09-09(వారపత్రిక), 1914-04-01 (దినపత్రిక) | ceased publication = 1991 | price = భారతదేశం రూపాయలు:<br /> సోమ వారం-శని వారం<BR>రూ. ఆది వారం | owners = | political position = <!-- **See talk page regarding "political position"** --> | publisher = | editor = [[కాశీనాథుని నాగేశ్వరరావు పంతులు]] | staff = | circulation = | headquarters = ముంబై(వారపత్రిక), చెన్నై(దినపత్రిక) | ISSN = | website = }} '''ఆంధ్రపత్రిక''' స్వాతంత్ర్యోద్యమంలో కీలకపాత్ర వహించిన పత్రిక. 1908 [[సంవత్సరం]] సెప్టెంబరు 9 తేదీన, తెలుగు కాలమానంలో [[కీలక]] నామ సంవత్సరం [[భాద్రపద శుద్ధ చతుర్థి]] హిందువులకు పండుగ దినమైన [[వినాయక చవితి]] నాడు [[కాశీనాథుని నాగేశ్వరరావు పంతులు]] ఆంధ్రపత్రికను వారపత్రికగా ప్రారంభించారు. ఇది [[బొంబాయి]] లోని తత్వవివేచక ముద్రాక్షరశాలలో ముద్రించబడేది. 1910 నుండి ఆంధ్రపత్రిక '[[ఉగాది]] సంచిక'లను ప్రచురించడం మొదలుపెట్టింది. ఈ సంవత్సరాది సంచికలు ఎక్కువ పేజీలతో ప్రత్యేక వ్యాసాలు, ఇతర రచనలతో విలక్షణంగా ఎప్పటికీ దాచుకొనేవిగా ఉండేవి. మొదటి ఉగాది సంచికలో 248 పేజీలు 126 చిత్రపటాలు ఉన్నాయి. కేవలం ముద్రణకే రెండు నెలలు పట్టేదట. అప్పటి ప్రసిద్ధ రచయితలు, పరిశోధకులు, కవులు ఇందులో రచనలు చేశేవారు. సంవత్సరం మొత్తంలో జరిగిన రాజకీయ, సాంఘిక, సాంస్కృతిక సంఘటనలను ఇందులో ప్రస్తావించేవారు. 1914 సంవత్సరంలో పత్రికను [[మద్రాసు]]కు తరలించారు. అదే సంవత్సరం ఆంధ్రపత్రిక [[దినపత్రిక]]<nowiki/>గా ఏప్రిల్ 1 వ తేదీన ప్రచురణ ప్రారంభమైంది. తెలుగు [[పంచాంగం]] ప్రకారం [[ఆనంద]] నామ సంవత్సరం [[చైత్ర శుద్ధ షష్ఠి]] నాడు ఆంధ్రదినపత్రిక జన్మించింది. నాగేశ్వరరావు తరువాత [[శివలెంక శంభుప్రసాద్]] ఆంధ్రపత్రిక దిన, వార పత్రికలకు, [[భారతి (మాస పత్రిక)|భారతి]]కి సంపాదకులైనారు.అతని కాలంలోనే [[హైదరాబాదు]], [[విజయవాడ]] లలో ఆంధ్రపత్రిక ఎడిషన్లు ప్రారంభమయ్యాయి.. 2017లో ఆంధ్రపత్రికను రేపల్లె నాగభూషణం అలియాస్‌ పాంచజన్య అనే సీనియర్ జర్నలిస్టు ఆధ్వర్యంలో నడిపించారు. దాదాపు ఏడాదిన్నర తర్వాత పాంచజన్య మరణించడంతో పత్రిక నిలిచిపోయింది.తరువాత పత్రికా ప్రారంభోత్సవానికి [[భారత ఉపరాష్ట్రపతి]] శ్రీ [[వెంకయ్య నాయుడు|ముప్పవరపు వెంకయ్య నాయుడు]] హాజరై పత్రికా పున:ప్రస్థానంలో భాగస్వాములయ్యారు. == చారిత్రిక పాత్ర == [[దస్త్రం:Teluguleader kasinadhuni.JPG|ఎడమ|thumb|417x417px|కాశీనాథుని నాగేశ్వరరావు పంతులు]] ఆంధ్రపత్రిక బ్రిటీష్ పాలనలో దేశం ఉన్న స్థితిలో [[తెలుగు]]<nowiki/>వారిలో రాజకీయ [[చేతన|చైతన్యం]] తీసుకురావడానికి ఉపకరించింది. భారత జాతీయోద్యమాన్ని పత్రిక సూత్రప్రాయంగా సమర్థించడమే కాక, తొలినాళ్ళ నుంచీ గాంధేయ వాదానికి మద్దతుగా నిలిచింది. 1936 కాలంలో తెలుగునాట కమ్యూనిస్టులు పల్లెల్లోకి కమ్యూనిస్టు, సోషలిస్టు సాహిత్యం తీసుకువెళ్ళినప్పుడు ముందు ఆ ఊరిలో ఆంధ్రపత్రిక తెప్పించేవారెవరనేది కనుక్కునేవారు. ఆంధ్రపత్రిక తెప్పించేవారు కనీసం రాజకీయ, సాంఘిక విషయాల పట్ల కొంత అవగాహన అయినా కలిగివుంటారన్నది వారి అంచనా.<ref name="కొల్లాయిగట్టితేనేమి? నేనెందుకు రాశాను">{{cite book|last1=మహీధర|first1=రామమోహనరావు|title=కొల్లాయిగట్టితేనేమి? – నేనెందుకు రాశాను? (వ్యాసం)|url=http://pustakam.net/?p=8833}}{{Dead link|date=మార్చి 2020 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==పుస్తకాలు== *ఆంధ్రపత్రిక చరిత్ర - సివి రాజగోపాలరావు (2004).<ref>[http://www.hindu.com/br/2004/11/02/stories/2004110200031502.htm హిందూ పత్రికలో సమీక్ష (ఆంగ్లం)]</ref> ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} ==బయటిలింకులు== *[http://www.telugusahityam.com/2011/07/1964-65.html ఆంధ్రపత్రిక స్వర్ణోత్సవ సంచిక 1964-65] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131031034806/http://www.telugusahityam.com/2011/07/1964-65.html |date=2013-10-31 }} *[https://web.archive.org/web/20130725050558/http://www.pressacademyarchives.ap.nic.in/archives.asp ప్రెస్ అకాడమీ జాలస్థలిలోని పాతనిల్వలలో పత్రిక స్కాన్లు] *[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.372603 ఆంధ్రపత్రిక సంవత్సరాది సంచిక] {{తెలుగు పత్రికలు}} [[వర్గం:తెలుగు పత్రికలు]] [[వర్గం:1908 స్థాపితాలు]] [[వర్గం:మూతబడిన తెలుగు పత్రికలు]] [[వర్గం:20 వ శతాబ్దపు తెలుగు పత్రికలు]] [[వర్గం:మద్రాసు నుండి ప్రచురితమైన తెలుగు పత్రికలు]] [[వర్గం:విజయవాడ నుండి ప్రచురితమైన తెలుగు పత్రికలు]] [[వర్గం:హైదరాబాదు నుండి ప్రచురితమైన తెలుగు పత్రికలు]] k2h3sohm73kxevnyo394vfq2f2ni77i 0 93124 4955457 3803495 2026-09-09T16:04:17Z Rajasekhar1961 2596 [[వర్గం:ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం పూర్వ విద్యార్థులు]] ను చేర్చారు (హాట్‌కేట్ ఉపయోగించి) 4955457 wikitext text/x-wiki [[దస్త్రం:Prof.koneru Ramkrishna Rao.jpg|thumb|ఆచార్య కోనేరు రామకృష్ణారావు]] '''కోనేరు రామకృష్ణారావు''' ప్రపంచ ప్రఖ్యాతి చెందిన పారా[[సైకాలజిస్ట్]], తత్వవేత్త, విద్యావేత్త<ref>http://www.icpr.in/brief%20profile-home-Ramakrishna%20Rao.htm{{Dead link|date=జనవరి 2020 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == జననం,విద్య == కోనేరు రామకృష్ణారావు గారు కృష్ణా జిల్లా [[ఎనికెపాడు|ఎనికేపాడు]] గ్రామంలో కోనేరు నాగభూషణం, అన్నపూర్ణమ్మ దంపతులకు 1932 అక్టోబరు 4న జన్మించారు<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=yb_XH7awkg4|title=Koneru Ramakrishna Rao - CELEBRATING A LIVING LEGEND ( DOCUMENTARY )|website=|url-status=live|access-date=2021-08-02}}</ref>. [[ఆంధ్ర విశ్వకళా పరిషత్]]లో విద్యార్థిగా 1953 లో B.A. hons., philosophy 1955లో M.A. hons., psychology చేసి అక్కడే ఉపన్యాసకునిగా పనిచేశాడు. 1958లో ప్రతిష్ఠాత్మకమగు రాకిఫెల్లర్ పురస్కారము పొంది [[చికాగో]] విశ్వవిద్యాలయములో మానసిక శాస్త్రములో పరిశోధనలు కొరకు అమెరికా వెళ్ళారు, 1962 లో డాక్టరేట్ పొందారు. అమెరికా నుండి తిరిగి వచ్చి ఆంధ్రా విశ్వవిద్యాలయంలో ఆచార్యునిగా చేరి 1967లో తొలిసారిగా పారా సైకాలజీ డిపార్టుమెంట్ ను ఎర్పాటు చేసారు. == పారా సైకాలజి లో పరిశోధనలు == అతీంద్రియ మనోవిజ్ఞానశాస్త్రములో రామకృష్ణారావు చేసిన పరిశోధనలు ప్రపంచఖ్యాతి పొందాయి. 34వ ఏటనే ప్రపంచ పారా సైకాలజి సంఘమునకు అధ్యక్షుడైనాడు. తిరిగి 1978లో ఆ పదవిని మరలా అధిష్టించాడు. [[అమెరికా]] ఆహ్వానముపై అచటి సైకాలజి సంస్థకు అధ్యక్షునిగా వెళ్ళాడు. 1984లో భారత దేశానికి తిరిగివచ్చి తను చదివిన [[ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయము]]నకు ఉపకులపతిగా పనిచేసాడు. [[ఆంధ్ర ప్రదేశ్]] ప్రభుత్వము వారి ఉన్నత విద్యా పరిషత్ అధ్యక్షునిగా నియమింపబడ్డాడు<ref>http://www.amazon.co.uk/gp/product/images/0786414537/ref=dp_image_0?ie=UTF8&n=266239&s=books</ref>. 200 పరిశోధనాపత్రాలు, 12 పుస్తకాలు ప్రచురించాడు. ==పురస్కారాలు== 2011 జనవరి 26న భారత ప్రభుత్వము [[పద్మశ్రీ పురస్కారం|'''పద్మశ్రీ''']] పురస్కారము ప్రకటించింది. [[ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం|ఆంధ్రా]], [[కాకతీయ విశ్వవిద్యాలయము|కాకతీయ]], [[ఆచార్య నాగార్జున విశ్వవిద్యాలయం|ఆచార్య నాగార్జున]] విశ్వవిద్యాల నుండి గౌరవ డాక్టరేట్ పురస్కారాలు పొందారు ==పదవులు== * అధ్యక్షుడు - అమెరికా పారాసైకాలజి సంఘము * అధ్యక్షుడు - భారత ఆప్లయిడ్ సైకాలజి అకాడెమి * సంపాదకుడు - భారత సైకాలజి జర్నల్ * సంపాదకుడు - పారాసైకాలజి జర్నల్ (20 ఏండ్లు) * Executive Director- Foundation for Research on the Nature of Man - డ్యూక్ విశ్వవిద్యాలయము, అమెరికా. * Editor - Current Trends in Indian Philosophy. * Editorial Fellow - Project History of Indian Science, Philosophy and Culture * President - Institute for Human Science & Service. * Doctor of Letters (Honoris Causa) degrees - Andhra and Kakatiya Universities. * Doctor of Science (Honoris Causa) degree - Acharya Nagarjuna University. *Chancellor, GITAM University, Visakhapatnam ==మూలాలు== {{reflist}} ==యివి కూడా చూడండి== * [http://en.wikipedia.org/wiki/Koneru_Ramakrishna_Rao ఆంగ్ల వికీలో వ్యాసం] {{Authority control}} [[వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కారం పొందిన ఆంధ్రప్రదేశ్ వ్యక్తులు]] [[వర్గం:1932 జననాలు]] [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] [[వర్గం:కృష్ణా జిల్లా తత్వవేత్తలు]] [[వర్గం:ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం ఉప కులపతులు]] [[వర్గం:కృష్ణా జిల్లా శాస్త్రవేత్తలు]] [[వర్గం:ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం పూర్వ విద్యార్థులు]] 53wjwmfy30ht0s334rte1cbe7swtdd2 4955562 4955457 2026-09-10T03:39:50Z యర్రా రామారావు 28161 4955562 wikitext text/x-wiki [[దస్త్రం:Prof.koneru Ramkrishna Rao.jpg|thumb|ఆచార్య కోనేరు రామకృష్ణారావు]] '''కోనేరు రామకృష్ణారావు''' ప్రపంచ ప్రఖ్యాతి చెందిన పారా [[సైకాలజిస్ట్]], తత్వవేత్త, విద్యావేత్త<ref>http://www.icpr.in/brief%20profile-home-Ramakrishna%20Rao.htm{{Dead link|date=జనవరి 2020 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == జననం,విద్య == కోనేరు రామకృష్ణారావు గారు కృష్ణా జిల్లా [[ఎనికెపాడు|ఎనికేపాడు]] గ్రామంలో కోనేరు నాగభూషణం, అన్నపూర్ణమ్మ దంపతులకు 1932 అక్టోబరు 4న జన్మించారు<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=yb_XH7awkg4|title=Koneru Ramakrishna Rao - CELEBRATING A LIVING LEGEND ( DOCUMENTARY )|website=|url-status=live|access-date=2021-08-02}}</ref>. [[ఆంధ్ర విశ్వకళా పరిషత్]]లో విద్యార్థిగా 1953 లో B.A. hons., philosophy 1955లో M.A. hons., psychology చేసి అక్కడే ఉపన్యాసకునిగా పనిచేశాడు. 1958లో ప్రతిష్ఠాత్మకమగు రాకిఫెల్లర్ పురస్కారము పొంది [[చికాగో]] విశ్వవిద్యాలయములో మానసిక శాస్త్రములో పరిశోధనలు కొరకు అమెరికా వెళ్ళారు, 1962 లో డాక్టరేట్ పొందారు. అమెరికా నుండి తిరిగి వచ్చి ఆంధ్రా విశ్వవిద్యాలయంలో ఆచార్యునిగా చేరి 1967లో తొలిసారిగా పారా సైకాలజీ డిపార్టుమెంట్ ను ఎర్పాటు చేసారు. == పారా సైకాలజి లో పరిశోధనలు == అతీంద్రియ మనోవిజ్ఞానశాస్త్రములో రామకృష్ణారావు చేసిన పరిశోధనలు ప్రపంచఖ్యాతి పొందాయి. 34వ ఏటనే ప్రపంచ పారా సైకాలజి సంఘమునకు అధ్యక్షుడైనాడు. తిరిగి 1978లో ఆ పదవిని మరలా అధిష్టించాడు. [[అమెరికా]] ఆహ్వానముపై అచటి సైకాలజి సంస్థకు అధ్యక్షునిగా వెళ్ళాడు. 1984లో భారత దేశానికి తిరిగివచ్చి తను చదివిన [[ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయము]]నకు ఉపకులపతిగా పనిచేసాడు. [[ఆంధ్ర ప్రదేశ్]] ప్రభుత్వము వారి ఉన్నత విద్యా పరిషత్ అధ్యక్షునిగా నియమింపబడ్డాడు<ref>http://www.amazon.co.uk/gp/product/images/0786414537/ref=dp_image_0?ie=UTF8&n=266239&s=books</ref>. 200 పరిశోధనాపత్రాలు, 12 పుస్తకాలు ప్రచురించాడు. ==పురస్కారాలు== 2011 జనవరి 26న భారత ప్రభుత్వము [[పద్మశ్రీ పురస్కారం|'''పద్మశ్రీ''']] పురస్కారము ప్రకటించింది. [[ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం|ఆంధ్రా]], [[కాకతీయ విశ్వవిద్యాలయము|కాకతీయ]], [[ఆచార్య నాగార్జున విశ్వవిద్యాలయం|ఆచార్య నాగార్జున]] విశ్వవిద్యాల నుండి గౌరవ డాక్టరేట్ పురస్కారాలు పొందారు ==పదవులు== * అధ్యక్షుడు - అమెరికా పారాసైకాలజి సంఘము * అధ్యక్షుడు - భారత ఆప్లయిడ్ సైకాలజి అకాడెమి * సంపాదకుడు - భారత సైకాలజి జర్నల్ * సంపాదకుడు - పారాసైకాలజి జర్నల్ (20 ఏండ్లు) * Executive Director- Foundation for Research on the Nature of Man - డ్యూక్ విశ్వవిద్యాలయము, అమెరికా. * Editor - Current Trends in Indian Philosophy. * Editorial Fellow - Project History of Indian Science, Philosophy and Culture * President - Institute for Human Science & Service. * Doctor of Letters (Honoris Causa) degrees - Andhra and Kakatiya Universities. * Doctor of Science (Honoris Causa) degree - Acharya Nagarjuna University. *Chancellor, GITAM University, Visakhapatnam ==మూలాలు== {{reflist}} ==యివి కూడా చూడండి== * [http://en.wikipedia.org/wiki/Koneru_Ramakrishna_Rao ఆంగ్ల వికీలో వ్యాసం] {{Authority control}} [[వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కారం పొందిన ఆంధ్రప్రదేశ్ వ్యక్తులు]] [[వర్గం:1932 జననాలు]] [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] [[వర్గం:కృష్ణా జిల్లా తత్వవేత్తలు]] [[వర్గం:ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం ఉప కులపతులు]] [[వర్గం:కృష్ణా జిల్లా శాస్త్రవేత్తలు]] [[వర్గం:ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం పూర్వ విద్యార్థులు]] 0l6vlzxt2gjnmnruo8w5ztgtammcac5 0 94407 4955367 4914909 2026-09-09T12:13:23Z స్వరలాసిక 13980 /* చరిత్ర */ 4955367 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |official_name = Woraiyur |other_name = Urayur |native_name = Woraiyur |nickname = Capital of Trichy |settlement_type = [[Neighbourhood]] |motto = |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_flag = |flag_size = |image_seal = |seal_size = |image_map = |map_caption = |pushpin_map = భారతదేశం |pushpin_mapsize = |pushpin_map_caption = |subdivision_type = Country |subdivision_name = {{flag|India}} |subdivision_type1 = [[States of India|State]] |subdivision_name1 = [[తమిళనాడు]] |subdivision_type2 = |subdivision_name2 = |government_footnotes = |government_type = |leader_title = |leader_name = |established_title = |established_date = |unit_pref = Imperial |area_footnotes = |area_total_km2 = |area_land_km2 = |population_as_of = |population_footnotes = |population_note = |population_total = |population_density_km2 = |timezone = [[Indian Standard Time|IST]] |utc_offset = +5.30 |coordinates = |elevation_footnotes = |elevation_m = |elevation_ft = |postal_code_type = |postal_code = |area_code = |website = |footnotes = }} '''ఉరైయూరు,''' ('''ఉరయూరు''', ''' ఉఱైయూరు ''' లేదా '''ఉరైయూర్, వొరైయూర్ అని కూడా పిలుస్తారు''' ([[ఆంగ్లం]]:'''Urayur''' or '''Uraiyur'''; [[తమిళం]]: உறையூர்) (ప్రస్తుతం [[తిరుచిరాపల్లి|తిరుచిరాపల్లిలో]] భాగం)<ref>{{Cite web|title=Incredible India {{!}} Uraiyur|url=https://www.incredibleindia.org/content/incredibleindia/en/destinations/tiruchirapalli/uraiyur.html|access-date=2023-03-28|website=www.incredibleindia.org}}</ref> మొదటి నుండి 8వ శతాబ్దం వరకు పూర్వ చోళుల (early Cholas) రాజధాని. ఉరయూర్ ప్రస్తుతం [[తమిళనాడు]] రాష్ట్రంలో తిరుచ్చినాపల్లి పట్టణానికి దగ్గరలో ఉంది.) [[భారతదేశం]], [[తమిళనాడు]] రాష్ట్రం, [[తిరుచిరాపల్లి]] నగరంలోని ఒక నాగరిక ప్రాంతం. == చరిత్ర == తిరుచిరాపల్లి నగరం పురాతన పేరు ఉరైయూర్. ఉరయూర్ అనే పదానికి తమిళంలో నివాసం అని అర్ధం. ఇక్కడ ప్రాచీనమైన కోట [[కావేరీ నది]] దక్షిణ తీరంలో ఉంది. తరువాత పాలించిన చోళులు 9వ శతాబ్దం నుండి [[తంజావూరు]]ను రాజధానిగా చేసుకున్నారు.<ref>{{Cite web|last=sangamadmin|date=2017-09-18|title=History of Uraiyur|url=https://www.sangamhotels.com/history-of-uraiyur/|access-date=2023-03-28|website=Sangam Hotels|archive-date=2023-03-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20230328113456/https://www.sangamhotels.com/history-of-uraiyur/|url-status=dead}}</ref>ఇప్పుడు ఇది తిరుచ్చి సిటీలో అత్యంత రద్దీగా ఉండే ప్రాంతాలలో ఒకటిగా మారింది. ఇది ప్రాచీన తమిళ దేశంలోని మూడు ప్రధాన రాజ్యాలలో ఒకటైన తొలి చోళుల రాజధాని. కొన్నిసార్లు ఉరయూర్ అని పిలుస్తారు, ఈ ప్రదేశాన్ని తిరుక్కోజి, నికలపురి, ఉరంతై, కోజియూర్ లేదా కొలియూర్ అని కూడా పిలుస్తారు. ఇది సా.శ. 300 నాటి చరిత్రను కలిగి ఉంది. చోళుల గురించి ఖచ్చితమైన ప్రస్తావన ఉంది. ఒరిస్సాలోని అశోకన్ శాసనాలలో వారి రాజధాని చోళుల పురాతనత్వాన్ని అలాగే ఉరైయూర్‌ను సా.శ. 272-232 వరకు వెనక్కి నెట్టివేసింది, ఇది అశోకుడి కాలం ( సుమారు సా.శ. 304–232) పాటలీపుత్ర (ఆధునిక పాట్నా) మౌర్య రాజవంశానికి పాలకుడు. అశోకుడు, [[శాతవాహనుల శాసనాలు]], రాతి శాసనాలు ఉరయూర్‌ను "చోళుల కోట, కేంద్రం"గా వర్ణించాయి. ఉరైయూర్‌ను కరికాల చోళన్ పాలించాడు.రత్నకరందక శ్రవకాచార, ఆప్తమీమాంస, స్వంభూ స్తోత్రాలు రచించిన దిగంబర్ జైన ఆచార్య, సమంతభద్ర, రెండవ శతాబ్దం సా.శ. చివరి భాగంలో ఇక్కడ జన్మించారు.  ==విశేషాలు== ఇక్కడ ప్రముఖ దేవాలయాలలో [[అజ్హగీయ మనవాళ్ పెరుమాళ్ ఆలయం|నాచ్చియార్ దేవాలయం]] వైష్ణవ [[దివ్యదేశాలు]]గా భారతదేశంలో ప్రసిద్ధిచెందింది. ధర్మవర్మ పుత్రికగా లక్ష్మీదేవి అవతరించి వాసలక్ష్మి అనే పేరుతో శ్రీ రంగనాథుని పరిణయమాడిన స్థలమిది. [[శ్రీరంగము]]లో జరుగు ఆది [[బ్రహ్మోత్సవాలు|బ్రహ్మోత్సవమున]] మూడవనాడు శ్రీ రంగనాథుడు ఉరైయూరు వేంచేసి వాసలక్ష్మితో ఏకాసనాసీనులై భక్తకోటిని అనుగ్రహిస్తారు.ఇచట స్వామి ప్రయాగ చక్రముతో వేంచేసి ఉంటాడు. తిరుప్పాణి ఆళ్వార్లు ఈ క్షేత్రముననే అవతరించాడు. ఈ క్షేత్రమునకు "కోళి" యని "నాచ్చియార్ కోయిల్" అని తిరునామాలు గలవు. ఇది తిరుచ్చిలో ఒక భాగం. == దేవాలయాలు == * ఉరైయూర్లో అనేక ప్రసిద్ధ దేవాలయాలు ఇక్కడ ఉన్నాయి: * పంచవర్ణస్వామి దేవాలయం.<ref>{{Cite web|title=Panchavarneswarar Temple : Panchavarneswarar Temple Details &#124; Panchavarneswarar- Urayur &#124; Tamilnadu Temple &#124; பஞ்சவர்ணேஸ்வரர்|url=http://temple.dinamalar.com/en/new_en.php?id=153}}</ref> * [[అజ్హగీయ మనవాళ్ పెరుమాళ్ ఆలయం]].<ref>{{Cite web|title=Azhagia Manavalar Temple : Azhagia Manavalar Temple Details &#124; Azhagia Manavalar- Worayur &#124; Tamilnadu Temple &#124; அழகிய மணவாளர்|url=http://temple.dinamalar.com/en/new_en.php?id=168}}</ref> * వెక్కలి అమ్మన్ ఆలయం * తంథోనీశ్వర ఆలయం ==ఇవికూడా చూడండి== * [[వైష్ణవ దివ్యదేశాలు]] * [[తిరుచిరాపల్లి చరిత్ర]] * [[ప్రాచీన తమిళ దేశంలో పరిశ్రమలు]] == మూలాలు == {{మూలాలజాబితా}} ==బయటి లింకులు== *[https://web.archive.org/web/20090807033855/http://www.divyadesamonline.com/hindu/temples/trichy/tirukozhi-temple.shtml Sri Azhagiya Manavala Perumal Temple] *Nilakanta Sastri, K.A. (1935) . The CōĻas, University of Madras, Madras (Reprinted 1984) . {{వైష్ణవ దివ్యదేశాలు}} [[వర్గం:వైష్ణవ దివ్యక్షేత్రాలు]] [[వర్గం:హిందూ దేవాలయాలు]] [[వర్గం:తమిళనాడు పుణ్యక్షేత్రాలు]] k62v1w2ws81mz03dbe7qlcq66mwejmy 0 108542 4955652 4810052 2026-09-10T11:13:50Z Rajasekhar1961 2596 4955652 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=ఏప్రిల్ 2025}} [[Image:Olfactory system.svg|thumb|280px|1: [[Olfactory bulb]] 2: [[Mitral cell]]s 3: Bone 4: Nasal [[Epithelium]] 5: [[Glomerulus (olfaction)|Glomerulus]] 6: [[Olfactory receptor|Olfactory receptor cells]]]] [[Image:Gray771.png|thumb|left|ఘ్రాణ నాడి]] [[Image:Brain human normal inferior view with labels en.svg|thumb|right|మెదడు క్రింది భాగం.]] '''ఘ్రాణ నాడి''' (ఆంగ్లం: '''Olfactory nerve''') 12 జతల [[కపాల నాడులు|కపాల నాడులలో]] మొదటిది. ఇది జ్ఞానేంద్రియాలైన [[వాసన]] చూడడానికి పనిచేస్తుంది. ఘ్రాణ నాడిని కొన్నిసార్లు మొదటి కపాల నాడి లేదా CN1 గా చెపుతారు. ఘ్రాణ నాడి మనిషి తలలో అతిచిన్న నాడి. ఇది నాసికా రంధ్రం పైకప్పు వెంట ఘ్రాణ శ్లేష్మం (శ్లేష్మ పొర) లో ఉద్భవించింది. == చరిత్ర == ఈ నాడి అనేక చిన్న నరాల ‌లతో ఫాసికిల్స్ అని పిలువబడుతుంది, ఇవి బంధన కణజాలం యొక్క సన్న గా ఉంటాయి. ముక్కు కుహరం నుండి దాని వెనుక ఉన్న ఎథ్మోయిడ్ ఎముక ద్వారా విస్తరించి ఉంటుంది. అక్కడి నుండి, ఫాసికిల్స్ ఘ్రాణ బల్బ్ అనే నిర్మాణం లోపలికి వెళ్తాయి. వీటి లోని ప్రేరణలు మెదడులోని అన్కస్హి,ప్పోకాంపల్ గైరస్అ, మిగ్డాలా, ఎంటోర్హినల్ కార్టెక్స్ లోనికి వెళతాయి. గాలిలోని కణాలు ముక్కు లోనికి వెళ్ళినపుడు , అవి ఘ్రాణ నాడిపై ఉన్న గ్రాహకాలతో, ఘ్రాణ ఎపిథీలియం అని పిలువబడే ఒక రకమైన కణజాలంతో సంకర్షణ చెందుతాయి, ఇది ముక్కు లోని కుహరం లో మిలియన్ల గ్రాహకాలలో ఉంటుంది. ఇవి మెదడుకు చేర వేస్తాయి. ఘ్రాణ నాడిని ప్రభావితం చేసేది జలుబు, ఇతర వైరల్ అనారోగ్యాలు కూడా అదే ప్రభావాన్ని చూపుతాయి. వాసనను కోల్పోయినట్లయితే, నాసికా పాలిప్స్‌ను శస్త్రచికిత్స ద్వారా తొలగించడం వంటివి చేస్తారు <ref>{{Cite web|url=https://www.verywellhealth.com/olfactory-nerve-anatomy-4686024|title=What Does the Olfactory Nerve Do?|website=Verywell Health|language=en|access-date=2020-11-30}}{{Dead link|date=ఏప్రిల్ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ఘ్రాణ నాడి పరీక్షలో ఒక భాగం మొదట, రోగి వారి రుచి లేదా వాసన యొక్క ఏమైనా మార్పులను గమనించారా అని చూడాలి . అప్పుడు ప్రతి నాసికా రంధ్రం పరీక్షించబడాలి, రోగికి ఒక నిర్దిష్ట వాసనను గుర్తించమని అడగాలి , ఈ పరీక్షలో రోగి కళ్ళు మూసుకోవాలి , దానితో వైద్యులు రోగి వాసనను పసిగట్టు తున్నాడా లేదా అని తెలుస్తుంది . అనోస్మియా వాసన యొక్క భావం లేకపోవడం అని తెలుపుతుంది . ఇది తాత్కాలిక, శాశ్వత, లేదా పుట్టుకతో ఉంటుంది. తాత్కాలికం గా అంటే అనోస్మియా సంక్రమణ (ఉదా. మెనింజైటిస్) లేదా ముక్కు యొక్క స్థానిక రుగ్మతల వల్ల సంభవించవచ్చు (ఉదా. సాధారణ జలుబు) తల కు గాయం, లేదా ఘ్రాణ గాడిలో సంభవించే కణితులు (ఉదా. మెనింగియోమా) వల్ల శాశ్వత అనోస్మియా వస్తుంది. పార్కిన్సన్ లేదా అల్జీమర్స్ వ్యాధి వంటి న్యూరోడెజెనరేటివ్ పరిస్థితుల ఫలితంగా కూడా అనోస్మియా రావచ్చును. కల్మన్ సిండ్రోమ్ (యుక్తవయస్సు ప్రారంభించడంలో లేదా పూర్తి చేయడంలో వైఫల్యం), ప్రాథమిక సిలియరీ డిస్కినిసియా (సిలియాలో లోపం స్థిరంగా ఉండటానికి కారణమవుతుంది) వంటి అనేక జన్యు పరిస్థితుల యొక్క లక్షణం అనోస్మియా <ref>{{Cite web|url=https://teachmeanatomy.info/head/cranial-nerves/olfactory-cni/|title=The Olfactory Nerve (CN I) - Pathway - Anosmia - TeachMeAnatomy|access-date=2020-11-30}}</ref> ఘ్రాణ నాడికి నష్టం మూడు వేర్వేరు రుగ్మతలకు దారితీస్తుంది. మొదటిది, అనోస్మియా దీనిలో వాసన చూడలేకపోవడం. ఘ్రాణ నాడి దెబ్బతిన్న కొందరు వ్యక్తులు అనోస్మియాను చేస్తారు, కాని కొంతమందికి వాసన పడే సామర్థ్యం తక్కువగా ఉంటుంది. దీనిని హైపోస్మియా అంటారు. చివరగా, ఘ్రాణ నాడి రుగ్మతలు ప్రజలు డైసోస్మియాను అభివృద్ధి చేయటానికి కారణమవుతాయి, ఇక్కడ వాసనలు కలుపుతారు <ref>{{Cite web|title=Olfactory Nerve: Function, Disorders & Regeneration|url=https://study.com/academy/lesson/olfactory-nerve-function-disorders-regeneration.html|access-date=2020-11-30|website=study.com}}</ref> === మీ ఓల్ఫాక్టరీ నర్వు ప్రణాళం చేకూరలో పనులను పరీక్షించడానికి ఈ విధానాలను అనుసరించండి: === # కాఫీ గ్రౌండ్స్: కాఫీ బీన్స్ ను అక్కడిగా గొరిగి గంటలో పెట్టండి. మీరు ఆ అరమ వేరుచూసినట్లు ఉంటే, మీ ఒల్ఫాక్టరీ నర్వు బాగా పనిచేస్తోంది. # సిట్రస్ పండులు: నిరంతరం లీమన్స్, ఆరంజ్స్, లేదా గ్రేప్ఫ్రూట్లను గంటలో పెట్టండి. వేరుచూసిన వివిధ, ప్రభావశాల వింత అరమాలను సోంచగలరు. # ఆకులు, మిరియాలు: పొట్టగా మీ గుండంలోని ఆకులను, మిరియాలను గంటలో పెట్టండి. ప్రతిచిల్లరు అనేక వైశిష్ట్యాలతో ఉండాలి. # పువ్వులు: వెరుగా ఉన్న పువ్వులను గంటలో పెట్టండి, ఉన్నత మీరాంకలకు అరమాని చూసి. అవివిధ స్వరూపాలు ఉన్నాయని అనుభవించగలరు. # [https://farfromhub.com/kylies-cosmic-fragrance-magic-for-your-olfactory-nerve/ పర్ఫ్యూమ్] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240302053501/https://farfromhub.com/kylies-cosmic-fragrance-magic-for-your-olfactory-nerve/ |date=2024-03-02 }}: మీ ఒల్ఫాక్టరీ నర్వును పరీక్షించడానికి వివిధ పరిమాణాలను అనుభవించండి, అన్నిసార్లు అంతకంటే ఎక్కువగా వివిధ రకాలను పరీక్షించండి. మీ వాసనల నోట్లను గుర్తుంచడానికి, మీ వాసన అనుభవాన్ని చాలా సార్లు అంగీకరించి చాలా చిన్న ఆవిష్కరించండి. # వనిలా ఎక్స్ట్రాక్ట్: వనిలా ఎక్స్ట్రాక్ట్ పెట్టండి. ఇది మీ ఒల్ఫాక్టరీ ప్రాసాద యొక్క స్వీట్, ఆకస్మిక అరమాను,తుంది. # పెప్పర్మింట్ ఆయిల్: పెప్పర్మింట్ ఆయిల్ అరమాను శ్వాసం చేయండి. ఇది మెరుగుపరుగుగా, ఉత్తేజకమైన అరమాను అనుభవించినట్లు మీ ప్రతిభను అంచనా చేయగలదు. # పీనట్ బటర్: ఆకట్టుకొని బటర్ ఆరంభించండి. ఒక నోస్ట్రిల్‌ను మూడిగా మూసివేయండి. అప్పుడే, నోస్ట్రిల్‌ను మార్చండి. మీరు వ్యతిరేకంగా గుండాన్ని తెరిచారా, అది నోస్ట్రిల్‌ల నడిపను కేటాయిస్తుంది. # పరిమాణితంగా వాడించండి: వాడించిన వివిధ సెంటెడ్ ఎసెన్షియల్ ఆయిల్స్‌తో పరీక్షించండి, ప్రస్తుత పరిస్థితిలో పరిచితి కల్పించండి. ప్రతి సెంట్ ను మీరు ఆకట్టివచ్చడంలో సక్షమముగా ఉంటుంది. == మూలాలు == {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:నాడీ వ్యవస్థ]] slim1ythoh87e6l616ug5m05kufehrn 4955653 4955652 2026-09-10T11:14:40Z Rajasekhar1961 2596 [[వర్గం:శరీర నిర్మాణ శాస్త్రము]] ను చేర్చారు (హాట్‌కేట్ ఉపయోగించి) 4955653 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=ఏప్రిల్ 2025}} [[Image:Olfactory system.svg|thumb|280px|1: [[Olfactory bulb]] 2: [[Mitral cell]]s 3: Bone 4: Nasal [[Epithelium]] 5: [[Glomerulus (olfaction)|Glomerulus]] 6: [[Olfactory receptor|Olfactory receptor cells]]]] [[Image:Gray771.png|thumb|left|ఘ్రాణ నాడి]] [[Image:Brain human normal inferior view with labels en.svg|thumb|right|మెదడు క్రింది భాగం.]] '''ఘ్రాణ నాడి''' (ఆంగ్లం: '''Olfactory nerve''') 12 జతల [[కపాల నాడులు|కపాల నాడులలో]] మొదటిది. ఇది జ్ఞానేంద్రియాలైన [[వాసన]] చూడడానికి పనిచేస్తుంది. ఘ్రాణ నాడిని కొన్నిసార్లు మొదటి కపాల నాడి లేదా CN1 గా చెపుతారు. ఘ్రాణ నాడి మనిషి తలలో అతిచిన్న నాడి. ఇది నాసికా రంధ్రం పైకప్పు వెంట ఘ్రాణ శ్లేష్మం (శ్లేష్మ పొర) లో ఉద్భవించింది. == చరిత్ర == ఈ నాడి అనేక చిన్న నరాల ‌లతో ఫాసికిల్స్ అని పిలువబడుతుంది, ఇవి బంధన కణజాలం యొక్క సన్న గా ఉంటాయి. ముక్కు కుహరం నుండి దాని వెనుక ఉన్న ఎథ్మోయిడ్ ఎముక ద్వారా విస్తరించి ఉంటుంది. అక్కడి నుండి, ఫాసికిల్స్ ఘ్రాణ బల్బ్ అనే నిర్మాణం లోపలికి వెళ్తాయి. వీటి లోని ప్రేరణలు మెదడులోని అన్కస్హి,ప్పోకాంపల్ గైరస్అ, మిగ్డాలా, ఎంటోర్హినల్ కార్టెక్స్ లోనికి వెళతాయి. గాలిలోని కణాలు ముక్కు లోనికి వెళ్ళినపుడు , అవి ఘ్రాణ నాడిపై ఉన్న గ్రాహకాలతో, ఘ్రాణ ఎపిథీలియం అని పిలువబడే ఒక రకమైన కణజాలంతో సంకర్షణ చెందుతాయి, ఇది ముక్కు లోని కుహరం లో మిలియన్ల గ్రాహకాలలో ఉంటుంది. ఇవి మెదడుకు చేర వేస్తాయి. ఘ్రాణ నాడిని ప్రభావితం చేసేది జలుబు, ఇతర వైరల్ అనారోగ్యాలు కూడా అదే ప్రభావాన్ని చూపుతాయి. వాసనను కోల్పోయినట్లయితే, నాసికా పాలిప్స్‌ను శస్త్రచికిత్స ద్వారా తొలగించడం వంటివి చేస్తారు <ref>{{Cite web|url=https://www.verywellhealth.com/olfactory-nerve-anatomy-4686024|title=What Does the Olfactory Nerve Do?|website=Verywell Health|language=en|access-date=2020-11-30}}{{Dead link|date=ఏప్రిల్ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ఘ్రాణ నాడి పరీక్షలో ఒక భాగం మొదట, రోగి వారి రుచి లేదా వాసన యొక్క ఏమైనా మార్పులను గమనించారా అని చూడాలి . అప్పుడు ప్రతి నాసికా రంధ్రం పరీక్షించబడాలి, రోగికి ఒక నిర్దిష్ట వాసనను గుర్తించమని అడగాలి , ఈ పరీక్షలో రోగి కళ్ళు మూసుకోవాలి , దానితో వైద్యులు రోగి వాసనను పసిగట్టు తున్నాడా లేదా అని తెలుస్తుంది . అనోస్మియా వాసన యొక్క భావం లేకపోవడం అని తెలుపుతుంది . ఇది తాత్కాలిక, శాశ్వత, లేదా పుట్టుకతో ఉంటుంది. తాత్కాలికం గా అంటే అనోస్మియా సంక్రమణ (ఉదా. మెనింజైటిస్) లేదా ముక్కు యొక్క స్థానిక రుగ్మతల వల్ల సంభవించవచ్చు (ఉదా. సాధారణ జలుబు) తల కు గాయం, లేదా ఘ్రాణ గాడిలో సంభవించే కణితులు (ఉదా. మెనింగియోమా) వల్ల శాశ్వత అనోస్మియా వస్తుంది. పార్కిన్సన్ లేదా అల్జీమర్స్ వ్యాధి వంటి న్యూరోడెజెనరేటివ్ పరిస్థితుల ఫలితంగా కూడా అనోస్మియా రావచ్చును. కల్మన్ సిండ్రోమ్ (యుక్తవయస్సు ప్రారంభించడంలో లేదా పూర్తి చేయడంలో వైఫల్యం), ప్రాథమిక సిలియరీ డిస్కినిసియా (సిలియాలో లోపం స్థిరంగా ఉండటానికి కారణమవుతుంది) వంటి అనేక జన్యు పరిస్థితుల యొక్క లక్షణం అనోస్మియా <ref>{{Cite web|url=https://teachmeanatomy.info/head/cranial-nerves/olfactory-cni/|title=The Olfactory Nerve (CN I) - Pathway - Anosmia - TeachMeAnatomy|access-date=2020-11-30}}</ref> ఘ్రాణ నాడికి నష్టం మూడు వేర్వేరు రుగ్మతలకు దారితీస్తుంది. మొదటిది, అనోస్మియా దీనిలో వాసన చూడలేకపోవడం. ఘ్రాణ నాడి దెబ్బతిన్న కొందరు వ్యక్తులు అనోస్మియాను చేస్తారు, కాని కొంతమందికి వాసన పడే సామర్థ్యం తక్కువగా ఉంటుంది. దీనిని హైపోస్మియా అంటారు. చివరగా, ఘ్రాణ నాడి రుగ్మతలు ప్రజలు డైసోస్మియాను అభివృద్ధి చేయటానికి కారణమవుతాయి, ఇక్కడ వాసనలు కలుపుతారు <ref>{{Cite web|title=Olfactory Nerve: Function, Disorders & Regeneration|url=https://study.com/academy/lesson/olfactory-nerve-function-disorders-regeneration.html|access-date=2020-11-30|website=study.com}}</ref> === మీ ఓల్ఫాక్టరీ నర్వు ప్రణాళం చేకూరలో పనులను పరీక్షించడానికి ఈ విధానాలను అనుసరించండి: === # కాఫీ గ్రౌండ్స్: కాఫీ బీన్స్ ను అక్కడిగా గొరిగి గంటలో పెట్టండి. మీరు ఆ అరమ వేరుచూసినట్లు ఉంటే, మీ ఒల్ఫాక్టరీ నర్వు బాగా పనిచేస్తోంది. # సిట్రస్ పండులు: నిరంతరం లీమన్స్, ఆరంజ్స్, లేదా గ్రేప్ఫ్రూట్లను గంటలో పెట్టండి. వేరుచూసిన వివిధ, ప్రభావశాల వింత అరమాలను సోంచగలరు. # ఆకులు, మిరియాలు: పొట్టగా మీ గుండంలోని ఆకులను, మిరియాలను గంటలో పెట్టండి. ప్రతిచిల్లరు అనేక వైశిష్ట్యాలతో ఉండాలి. # పువ్వులు: వెరుగా ఉన్న పువ్వులను గంటలో పెట్టండి, ఉన్నత మీరాంకలకు అరమాని చూసి. అవివిధ స్వరూపాలు ఉన్నాయని అనుభవించగలరు. # [https://farfromhub.com/kylies-cosmic-fragrance-magic-for-your-olfactory-nerve/ పర్ఫ్యూమ్] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240302053501/https://farfromhub.com/kylies-cosmic-fragrance-magic-for-your-olfactory-nerve/ |date=2024-03-02 }}: మీ ఒల్ఫాక్టరీ నర్వును పరీక్షించడానికి వివిధ పరిమాణాలను అనుభవించండి, అన్నిసార్లు అంతకంటే ఎక్కువగా వివిధ రకాలను పరీక్షించండి. మీ వాసనల నోట్లను గుర్తుంచడానికి, మీ వాసన అనుభవాన్ని చాలా సార్లు అంగీకరించి చాలా చిన్న ఆవిష్కరించండి. # వనిలా ఎక్స్ట్రాక్ట్: వనిలా ఎక్స్ట్రాక్ట్ పెట్టండి. ఇది మీ ఒల్ఫాక్టరీ ప్రాసాద యొక్క స్వీట్, ఆకస్మిక అరమాను,తుంది. # పెప్పర్మింట్ ఆయిల్: పెప్పర్మింట్ ఆయిల్ అరమాను శ్వాసం చేయండి. ఇది మెరుగుపరుగుగా, ఉత్తేజకమైన అరమాను అనుభవించినట్లు మీ ప్రతిభను అంచనా చేయగలదు. # పీనట్ బటర్: ఆకట్టుకొని బటర్ ఆరంభించండి. ఒక నోస్ట్రిల్‌ను మూడిగా మూసివేయండి. అప్పుడే, నోస్ట్రిల్‌ను మార్చండి. మీరు వ్యతిరేకంగా గుండాన్ని తెరిచారా, అది నోస్ట్రిల్‌ల నడిపను కేటాయిస్తుంది. # పరిమాణితంగా వాడించండి: వాడించిన వివిధ సెంటెడ్ ఎసెన్షియల్ ఆయిల్స్‌తో పరీక్షించండి, ప్రస్తుత పరిస్థితిలో పరిచితి కల్పించండి. ప్రతి సెంట్ ను మీరు ఆకట్టివచ్చడంలో సక్షమముగా ఉంటుంది. == మూలాలు == {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:నాడీ వ్యవస్థ]] [[వర్గం:శరీర నిర్మాణ శాస్త్రము]] 9nflzt6omeumlu0enlcrnzwspxw0u2b 0 108554 4955655 4497876 2026-09-10T11:16:25Z Rajasekhar1961 2596 4955655 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=ఏప్రిల్ 2025}} [[Image:Gray794.png|250px]] [[Image:Brain human normal inferior view with labels en.svg|thumb|right|మెదడు క్రింది భావము]] '''అధో జిహ్వ నాడి''' (ఆంగ్లం: '''Hypoglossal nerve''') 12 జతల [[కపాల నాడులు|కపాల నాడులలో]] చివరిది. ఇవి [[నాలుక]] కండరాల చలనాన్ని నియంత్రిస్తాయి. == చరిత్ర == ఈ పేరు ప్రాచీన గ్రీకు నుండి వచ్చింది, ‘హైపో’ అంటే కింద, ‘గ్లోసల్’ అంటే నాలుక. ఇది నాలుక యొక్క అన్ని బాహ్య , అంతర్గత కండరాలను కనిపెడుతుంది. మెదడు వ్యవస్థ యొక్క మెడుల్లా ఆబ్లోంగటాలోని హైపోగ్లోసల్ న్యూక్లియస్ నుండి అధో జిహ్వ నాడి పుడుతుంది. ఇది తరువాత సబ్‌రాచ్నోయిడ్ ప్రదేశంలో పృష్ఠ కపాలపు ఫోసా మీదుగా వెళుతుంది. అధో జిహ్వ నది ద్వారా నాడి కపాలం నుండి బయటకు వస్తుంది. ఎక్స్‌ట్రాక్రానియల్, సి 1 / సి 2 వెన్నెముక నరాల మూలాల నుండి ఫైబర్‌లను నిర్వహించే గర్భాశయ ప్లెక్సస్ యొక్క ఒక శాఖను నాడి పొందుతుంది. ఈ అధో జిహ్వ నాడితో కలిసిపోవు, అవి కేవలం దాని కోశం లోపల ప్రయాణిస్తాయి.ఇది తరువాత మాండబుల్ యొక్క కోణానికి హీనంగా వెళుతుంది, అంతర్గత, బాహ్య కరోటిడ్ ధమనులను దాటుతుంది,నాలుకలోకి ప్రవేశించడానికి పూర్వ దిశలో కదులుతుంది. నాలుక యొక్క కండరాలలో ఎక్కువ భాగం (పాలటోగ్లోసస్ మినహా) మోటారు ఆవిష్కరణకు అధో జిహ్వ నాడి కారణం. ఈ కండరాలను రెండు వర్గాలుగా విభజించవచ్చు, అవి i) బాహ్య కండరాలు జెనియోగ్లోసస్ (నాలుకలో ఎక్కువ భాగం ఉంటుంది).హ్యోగ్లోసస్,స్టైలోగ్లోసస్,పాలటోగ్లోసస్ (వాగస్ నరాలచే ఆవిష్కరించబడింది)ii) అంతర్గత కండరాలు విలోమ, నిలువుగా కలిసి , ఈ కండరాలు నాలుక యొక్క అన్ని కదలికలకు కారణమవుతాయి. సి 1 / సి 2 నరాలు అధో జిహ్వ నాడి నాడితో ప్రయాణించే సి 1 / సి 2 మూలాలు కూడా మోటారు పనితీరును కలిగి ఉంటాయి. జెనియోహాయిడ్ (హైయోడ్ ఎముకను పెంచుతుంది) , థైరోహాయిడ్ (హైయోడ్ ఎముకను రాకుండ ) కండరాలను కనిపెట్టడానికి అవి విడిపోతాయి. ఈ నరాలలో ఫైబర్స్ కలిగిన మరొక శాఖ అన్సా గర్భాశయాన్ని సరఫరా చేస్తుంది .గర్భాశయ ప్లెక్సస్‌లో భాగమైన నరాల లూప్. అన్సా గర్భాశయ నుండి, ఓమోహాయిడ్, స్టెర్నోహాయిడ్, స్టెర్నోథైరాయిడ్ కండరాలను కనిపెట్టడానికి నరాలు తలెత్తుతాయి. ఈ కండరాలు అన్నీ హాయిడ్ ఎముకను నిరుత్సాహపరిచేందుకు పనిచేస్తాయి <ref>{{Cite web|url=https://teachmeanatomy.info/head/cranial-nerves/hypoglossal/|title=The Hypoglossal Nerve (CN XII) - Course - Motor - TeachMeAnatomy|access-date=2020-11-24}}</ref> === లక్షణములు === అధో జిహ్వా నాడి అన్ని నాలుక కదలికలను నియంత్రిస్తుంది. అణు లేదా ఇన్ఫ్రాన్యూక్లియర్ గాయాలు పక్షవాతం, క్షీణత , నాలుక యొక్క మోహాన్ని కలిగి ఉంటాయి. సుప్రాన్యూక్లియర్ గాయాలు తేలికపాటి నుండి మితమైన పరస్పర బలహీనతను ఉత్పత్తి చేస్తాయి, అవి అస్థిరంగా ఉండవచ్చు. సూడోబుల్‌బార్ పక్షవాతం లో కనిపించే ద్వైపాక్షిక సుప్రాన్యూక్లియర్ గాయాలు, నాలుక పనిచేయడానికి మితమైన, తీవ్రమైన అసమర్థతను ఉత్పత్తి చేస్తాయి, రోగి నోటిలో నాలుకను పరిశీలించడం ద్వారా నాలుక వంకరగా ఉంటే ఏకపక్ష బలహీనత లేదా పక్షవాతం అని అనుమానించవచ్చు. నాలుక యొక్క సగం భాగంలో అప్రకటిత సాధారణ స్వరం కారణంగా నాలుక యొక్క కొన సాధారణ వైపుకు సూచిస్తుంది. నాలుకను పొడుచుకు రావాలని రోగిని కోరడం ద్వారా జెనియోగ్లోసస్‌ను పరీక్షించ వలెను ,క్ష బలహీనత లేదా పక్షవాతం తో, సాధారణ కండరాల యొక్క అప్రజాస్వామిక చర్య కారణంగా నాలుక ప్రభావిత వైపుకు చూపుతుంది <ref>{{Cite web|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK388/|title=Cranial Nerve XII: The Hypoglossal Nerve|last=|first=|date=2020-11-24|website=National Library of Medicine|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2020-11-24}}</ref> == మూలాలు == {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:నాడీ వ్యవస్థ]] [[వర్గం:మానవ శాస్త్రము]] [[వర్గం:మానవ దేహము]] [[వర్గం:శరీర నిర్మాణ శాస్త్రము]] [[వర్గం:శరీర ధర్మ శాస్త్రము]] grawvoqd1ve10orty4nyb1xx9s3b92c 0 114795 4955452 4915820 2026-09-09T15:46:21Z ~2026-48920-52 154001 /* */ 4955452 wikitext text/x-wiki {{Short description|భారతీయ రాజకీయ పక్షం}} {{Use Indian English|date=December 2019}} {{Use dmy dates|date=December 2019}} {{Infobox Indian political party |party_name = యువజన శ్రామిక రైతు కాంగ్రెస్ పార్టీ |party_logo = YSRCPLOGO.jpg |logo_alt = YSRCPLOGO.jpg |native_name = |abbreviation = వైఎస్సార్‌సీపీ లేదా వైకాపా |colorcode = {{party color|YSR Congress Party}} |founder = కే. శివకుమార్ |president = [[వై. ఎస్. జగన్ మోహన్ రెడ్డి]] |general_secretary = |ppchairman = [[వై.వి.సుబ్బారెడ్డి]] |rajyasabha_leader = [[పిల్లి సుభాష్ చంద్రబోస్]] |loksabha_leader = [[పి.వి.మిధున్ రెడ్డి]] |foundation = {{Start date and age|df=yes|p=y|2009|1|1}} |headquarters = ప్లాట్ నెం. 13, సూర్యదేవర టౌన్‌షిప్, [[తాడేపల్లి (గుంటూరు జిల్లా)|తాడేపల్లి]], [[ఆంధ్రప్రదేశ్]], [[భారతదేశం]] |ideology = {{Nowrap|[[తెలుగు ప్రజలు|తెలుగు ప్రాంతీయత]]<ref name="aboutus">{{Cite web|url=https://www.ysrcongress.com/search|title=About us|work=YSRC Party|date=2019-01-01}}</ref><br>[[ప్రాంతీయత]]<ref name="aboutus" /><br>[[సామాజిక ఉదారవాదం]]<ref name="thehansindia.com">{{cite web | url=https://www.thehansindia.com/andhra-pradesh/ongole-jagan-implementing-ambedkars-ideology-604803 | title=Ongole: Jagan implementing Ambedkar's ideology | date=13 February 2020 }}</ref><br>[[లౌకికవాదం]]<ref>{{cite web | url=https://www.deccanherald.com/content/360300/jagan-appreciates-modi-committed-secularism.html | title=Jagan 'appreciates' Modi, but committed to secularism | date=30 September 2013 }}</ref><ref name="Patronage and autonomy in India's d"/><br/>[[ప్రజాకర్షకవాదం]]<ref name="Patronage and autonomy in India's d">{{cite journal |last1=Price |first1= Pamela |last2=Srinivas |first2=Dusi |editor1-first= Anastasia |editor1-last= Piliavsky |date=August 2014 |title=Patronage and autonomy in India's deepening democracy |journal=Cambridge University Press |pages=217–236 |doi=10.1017/CBO9781107296930.011 |isbn= 978-1-107-29693-0 }}</ref>}} |position = [[కేంద్రవాదం|మధ్యస్థం]]<ref name="thehansindia.com"/> నుండి [[మధ్యస్థ-వామపక్షం]]<ref>{{cite web|url=https://theprint.in/politics/this-is-how-jagan-reddy-has-turned-into-a-political-juggernaut-in-andhra/738583/|title=This is how Jagan Reddy has turned into a political juggernaut in Andhra|date=25 September 2021 }}</ref> |split = [[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్]] |eci = [[భారతీయ రాజకీయ పార్టీల జాబితా#రాష్ట్ర పార్టీలు|రాష్ట్ర పార్టీ]] |loksabha_seats = {{Composition bar|4|543|hex={{party color|YSR Congress Party}}}} |rajyasabha_seats = {{Composition bar|4|245|hex={{party color|YSR Congress Party}}}} |state_seats_name = [[ఆంధ్రప్రదేశ్]] |state_seats = {{ubl |2 = {{Composition bar|11|175|hex={{party color|YSR Congress Party}}}} {{small|([[ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ|శాసనసభ]])}} |1 = {{Composition bar|33|58|hex={{party color|YSR Congress Party}}}} {{small|([[ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసన మండలి|శాసన మండలి]])}}}} |no_states ={{Composition bar|0|31|hex={{party color|YSR Congress Party}}}} |youth = <ref>{{cite web| url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/amaravati/andhra-pradesh-byreddy-siddharth-reddy-named-ysrcp-youth-wing-chief/articleshow/92538613.cms |title=Andhra Pradesh: Byreddy Siddharth Reddy named YSRCP youth wing chief |publisher=Times of India |date=2022-06-29}}</ref> |students = వైఎస్సార్ స్టూడెంట్స్ యూనియన్ |women = వరుదు కళ్యాణి |labour = పి. గౌతమ్ రెడ్డి |peasants = ఎం. వి. ఎస్. నాగిరెడ్డి |website = {{URL|https://www.ysrcongress.com/en|ysrcongress.com}} |flag = Ysr cp flag.jpg |symbol = [[File:Indian Election Symbol Ceiling Fan.svg|120px]]<br /> సీలింగ్ ఫ్యాన్ |international = |colours ={{Colorsample|#1569C7}} [[నీలం]] (ప్రధానంగా)<br/> {{Colorsample|white}} [[తెలుపు]] <br/> {{Colorsample|#008E46}} [[ఆకుపచ్చ]]}} '''యువజన శ్రామిక రైతు కాంగ్రెస్ పార్టీ''' ('''వైఎస్సార్‌సీపీ'''), సాధారణంగా '''వైఎస్సార్ కాంగ్రెస్ పార్టీ''' అని పిలువబడే ఇది [[ఆంధ్రప్రదేశ్]] రాష్ట్రంలో ప్రధాన కేంద్రంగా కలిగిన ఒక భారతీయ ప్రాంతీయ రాజకీయ పార్టీ.<ref>{{cite web |title=About the Party |url=https://www.ysrcongress.com/en/about-party |website=YSR Congress Party |date=16 October 2018 |access-date=13 November 2021}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.ysrcongress.com/en/article/Why_YSR_Congress_.html|access-date=19 May 2014|title=Why YSR Congress?|year=2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20140416082207/http://www.ysrcongress.com/en/article/Why_YSR_Congress_.html|archive-date=16 April 2014|url-status=dead}}</ref> ఈ పార్టీ ప్రారంభంలో కొలిశెట్టి శివకుమార్ ద్వారా భారత ఎన్నికల సంఘంలో నమోదైంది. ఆ తర్వాత దీని బాధ్యతలను ప్రస్తుత అధ్యక్షుడు [[వై.ఎస్. జగన్మోహన్ రెడ్డి|వై. ఎస్. జగన్ మోహన్ రెడ్డి]] స్వీకరించారు.<ref name="ysrcp">{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/hyderabad/ysr-congress-is-now-jagans-party/articleshow/7505072.cms| work=The Times Of India | title='YSR Congress' is now Jagan's party - The Times of India| url-status=live| archive-url=https://web.archive.org/web/20200118140214/https://timesofindia.indiatimes.com/city/hyderabad/YSR-Congress-is-now-Jagans-party/articleshow/7505072.cms| archive-date=18 January 2020}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-10-21 |title=‘Road roller’ to ‘baby stroller’: Symbol war, but not symbolic, for Telangana contestant |url=https://indianexpress.com/article/political-pulse/telangana-munugode-bypoll-kolisetty-shiva-kumar-8222547/ |access-date=2024-12-15 |website=The Indian Express |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2011-02-17 |title=Jaganmohan Reddy acquires YSR Congress Party from worker |url=https://www.indiatoday.in/india/south/story/jaganmohan-reddy-may-buy-ysr-congress-party-from-worker-128788-2011-02-16 |access-date=2024-12-15 |website=India Today |language=en}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/jaganmohan-reddy-quits-congress-likely-to-float-own-party/articleshow/7009046.cms|title=Jaganmohan Reddy split from congress, for own party|work=[[The Economic Times]]|date=2010-11-29|access-date=2010-11-30|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210131092209/https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/jaganmohan-reddy-quits-congress-likely-to-float-own-party/articleshow/7009046.cms|archive-date=31 January 2021}}</ref><ref name=":1">{{Cite news|date=2013-09-24|title=Jaganmohan Reddy walks out of jail after 16 months|work=[[IndiaToday]]|url=https://www.indiatoday.in/india/south/story/jaganmohan-reddy-walks-out-of-jail-after-16-months-212106-2013-09-24|access-date=2020-12-07|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210121070535/https://www.indiatoday.in/india/south/story/jaganmohan-reddy-walks-out-of-jail-after-16-months-212106-2013-09-24|archive-date=21 January 2021}}</ref> ఈ పార్టీ నాయకత్వంలో జగన్ మోహన్ రెడ్డి 2019 నుండి 2024 వరకు రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రిగా సేవలందించారు. ప్రస్తుతం ఈ పార్టీకి [[లోక్‌సభ]]లో 4 స్థానాలు ఉన్నాయి. == ఆవిర్భావం == 2008 సెప్టెంబరులో అప్పటి ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి [[వై. ఎస్. రాజశేఖర రెడ్డి]] (వైఎస్సార్) హెలికాప్టర్ ప్రమాదంలో అకస్మాత్తుగా మరణించిన అనంతరం,<ref>{{Cite news |date=2009-09-03 |title=Andhra Pradesh CM YSR Reddy dead in chopper crash |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/andhra-pradesh-cm-ysr-reddy-dead-in-chopper-crash/articleshow/4966888.cms |access-date=2024-05-15 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite news |date=2009-09-03 |title=Andhra Pradesh CM dead in chopper crash: PMO sources |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/andhra-pradesh-cm-dead-in-chopper-crash-pmo-sources/articleshow/4966949.cms?from=mdr |access-date=2024-05-15 |work=The Economic Times |issn=0013-0389}}</ref> ఆయన కుమారుడు, [[కడప లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|కడప]] నియోజకవర్గ అప్పటి ఎంపీ [[వై.ఎస్. జగన్మోహన్ రెడ్డి|వై. ఎస్. జగన్ మోహన్ రెడ్డి]] తనను ముఖ్యమంత్రిగా చేయాలని [[సోనియా గాంధీ]]ని కోరినప్పటికీ కాంగ్రెస్ అధిష్ఠానం ఆ విజ్ఞప్తిని తిరస్కరించింది.<ref>{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/jagan-is-the-most-corrupt-chief-minister-dl-ravindra-reddy/article66289031.ece|title=Jagan is the most corrupt Chief Minister |publisher=The Hindu |date=2022-12-22 |access-date=2024-07-14}}</ref> వైఎస్సార్ మరణవార్త విని దిగ్భ్రాంతితో మరణించిన కుటుంబాలను, ఆత్మహత్య చేసుకున్న వారి కుటుంబాలను పరామర్శించడానికి జగన్ రాష్ట్రవ్యాప్తంగా ''ఓదార్పు యాత్ర'' ప్రారంభించారు.<ref>{{cite web|url=https://www.msn.com/en-in/news/national?cp-documentid=3202913|title=national - News - msn|website=www.msn.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Odarpu Yatra {{!}} The Caravan |url=https://caravanmagazine.in/tag/odarpu-yatra |access-date=2024-05-15 |website=caravanmagazine.in}}</ref> ఈ యాత్రకు కాంగ్రెస్ నాయకత్వం నుండి మద్దతు లభించలేదు.<ref>{{cite news| url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/defiant-jagan-to-go-ahead-with-odarpu-yatra/articleshow/6393043.cms | work=The Times Of India | title=Defiant Jagan to go ahead with 'Odarpu' yatra - The Times of India| url-status=live | archive-url=https://web.archive.org/web/20101022224736/http://timesofindia.indiatimes.com/india/Defiant-Jagan-to-go-ahead-with-Odarpu-yatra/articleshow/6393043.cms | archive-date=22 October 2010 }}</ref> యాత్రను నిలిపివేయాలని కాంగ్రెస్ వర్కింగ్ కమిటీ ఇచ్చిన ఆదేశాలను ధిక్కరిస్తూ, జగన్ 2010 ఏప్రిల్‌లో [[పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా]], [[ఖమ్మం జిల్లా]]లలో ఓదార్పు యాత్ర మొదటి విడతను కొనసాగించారు. అదే సమయంలో, వైఎస్సార్, జగన్‌లకు అత్యంత సన్నిహితంగా ఉండే ''సాక్షి టీవీ'', [[సాక్షి (దినపత్రిక)|''సాక్షి'']] దినపత్రికలు కొత్త ముఖ్యమంత్రి [[కొణిజేటి రోశయ్య]], న్యూఢిల్లీలోని కాంగ్రెస్ అధిష్ఠానంపై నిరంతరం విమర్శలు గుప్పించాయి. కాంగ్రెస్ పార్టీ 125వ వార్షికోత్సవ వేడుకల సందర్భంగా సాక్షి టీవీలో ప్రసారమైన ఒక ప్రత్యేక కార్యక్రమంలో ప్రధాని [[మన్మోహన్ సింగ్]], సోనియా గాంధీలపై విమర్శలు వచ్చాయి. ఇది కాంగ్రెస్ శ్రేణులలో తీవ్ర ఆగ్రహానికి కారణమై, అధిష్ఠానానికి జగన్‌కు మధ్య దూరాన్ని పెంచింది.<ref>[http://www.indianexpress.com/news/with-tv-attack-on-sonia-&-pm-jagan-signals/713930/ With TV attack on Sonia & PM, Jagan signals it’s time to go]. Indian Express (2010-11-21). Retrieved on 2011-10-20.</ref> ఆ తర్వాత ప్రసారాల్లో ఆ వ్యాఖ్యలను ఉపసంహరించుకున్నారు.<ref>{{Cite news |date=2010-11-21 |title=Sakshi re-telecasts story on Cong deleting anti-Sonia remarks |url=https://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/Sakshi-re-telecasts-story-on-Cong-deleting-anti-Sonia-remarks/article15701071.ece |access-date=2024-05-31 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> కాంగ్రెస్ పార్టీ తన పట్ల అనుసరిస్తున్న వైఖరిని నిరసిస్తూ డిసెంబర్ 2008లో జగన్, ఆయన తల్లి [[వై. ఎస్. విజయమ్మ]]లు తమ లోక్‌సభ (కడప), శాసనసభ ([[పులివెందుల శాసనసభ నియోజకవర్గం|పులివెందుల]]) సభ్యత్వాలకు, కాంగ్రెస్ పార్టీ ప్రాథమిక సభ్యత్వానికి రాజీనామా చేశారు.<ref>{{cite web|url=https://zeenews.india.com/news/nation/jagan-quits-congress-to-float-ysr-congress_671102.html|title=Jagan quits Congress, to float 'YSR Congress'|date=30 November 2010|website=Zee News|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190306043329/https://zeenews.india.com/news/nation/jagan-quits-congress-to-float-ysr-congress_671102.html|archive-date=6 March 2019}}</ref><ref name="ysrcp" /><ref>[https://web.archive.org/web/20110226070058/http://www.hindu.com/2011/02/22/stories/2011022262250400.htm Andhra Pradesh / Hyderabad News : Jagan is national president of YSR Congress Party]. ''The Hindu'' (2011-02-22). Retrieved on 2011-10-20.</ref> జగన్‌కు మద్దతుగా పలువురు కాంగ్రెస్ నాయకులు కాంగ్రెస్‌ను వీడి వైఎస్సార్ కాంగ్రెస్‌లో చేరారు. ప్రారంభంలో ఈ పార్టీని వైఎస్సార్ అభిమాని అయిన కే. శివకుమార్ స్థాపించారు. కాంగ్రెస్‌తో విభేదాల అనంతరం వై. ఎస్. జగన్ ఈ పార్టీ బాధ్యతలను స్వీకరించారు.<ref name="ysrcp"/> ఆ తర్వాత కాలంలో వ్యవస్థాపకుడిని పార్టీ నుండి తొలగించి, జగన్ పూర్తి నియంత్రణ సాధించారు.<ref>{{cite web | url=https://www.telugu360.com/jagan-expels-ycp-founder-from-party-ec-issues-notice/ | title=Jagan expels YCP founder from party – EC issues notice | website=www.telugu360.com}}</ref> == ఎన్నికల ప్రదర్శన == పార్టీ ఆవిర్భావం తర్వాత జరిగిన ఉపఎన్నికల్లో, కాంగ్రెస్, తెలుగుదేశం పార్టీ అభ్యర్థులకు డిపాజిట్లు రాకుండా మెజారిటీ స్థానాలను ఈ పార్టీ గెలుచుకుంది.<ref>[http://www.thehindu.com/news/national/article921291.ece "News /National: Jagan quits Congress, Kadapa Lok Sabha seat"]. ''The Hindu'' (2010-11-29). Retrieved on 2011-10-20.</ref> 2012 మార్చిలో [[నెల్లూరు జిల్లా]]లోని కోవురు స్థానానికి జరిగిన ఉపఎన్నికలో వైఎస్సార్ కాంగ్రెస్ విజయం సాధించింది.<ref>{{Cite web |title=IndiaVotes AC Bye Election: Kovur 2012 |url=https://www.indiavotes.com/ac/byeDetail/www.indiavotes.com/ac/byeDetail/42 |access-date=2024-05-15 |website=IndiaVotes}}</ref><ref>{{Cite web |title=List of Candidates in KOVUR: BYE ELECTION ON 18-03-2012: NELLORE Andhra Pradesh Bye Election |url=https://myneta.info/apbye/index.php?action=show_candidates&constituency_id=4 |access-date=2024-05-15 |website=myneta.info}}</ref> [[2012 ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ ఉప ఎన్నికలు|2012 ఉపఎన్నికల్లో]] 18 శాసనసభ నియోజకవర్గాలకు ఎన్నికలు జరిగాయి. అవి: [[పరకాల శాసనసభ నియోజకవర్గం|పరకాల]], నర్సన్నపేట, [[పాయకరావుపేట శాసనసభ నియోజకవర్గం|పాయకరావుపేట]], [[రామచంద్రాపురం శాసనసభ నియోజకవర్గం|రామచంద్రాపురం]], నరసాపురం, [[పోలవరం శాసనసభ నియోజకవర్గం|పోలవరం]], [[ప్రత్తిపాడు శాసనసభ నియోజకవర్గం (గుంటూరు జిల్లా)|ప్రత్తిపాడు]], మాచర్ల, [[ఒంగోలు శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఒంగోలు]], [[ఉదయగిరి శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఉదయగిరి]], [[రాజంపేట శాసనసభ నియోజకవర్గం|రాజంపేట]], [[కోడూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|కోడూరు]], [[రాయచోటి శాసనసభ నియోజకవర్గం|రాయచోటి]], ఆళ్లగడ్డ, [[ఎమ్మిగనూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఎమ్మిగనూరు]], [[రాయదుర్గం శాసనసభ నియోజకవర్గం|రాయదుర్గం]], [[అనంతపురం అర్బన్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|అనంతపురం అర్బన్]], [[తిరుపతి శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరుపతి]].<ref name="Andhra Pradesh By-polls 2012">{{cite news |last1=NDTV |title=Andhra Pradesh By-polls 2012 |url=https://www.ndtv.com/south/andhra-pradesh-by-polls-2012-732126 |access-date=14 April 2024 |date=15 June 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240414100400/https://www.ndtv.com/south/andhra-pradesh-by-polls-2012-732126 |archive-date=14 April 2024}}</ref> 2012 జూన్ 15న వెలువడిన ఫలితాల్లో వైఎస్సార్ కాంగ్రెస్ పార్టీ [[నెల్లూరు లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|నెల్లూరు లోక్‌సభ స్థానాన్ని]], 18 అసెంబ్లీ స్థానాలకు గాను 15 స్థానాలను కైవసం చేసుకుంది.<ref>{{Cite web |last=Pilla |first=Yogendra Kalavalapalli & Viswanath |date=2012-06-15 |title=YSR Cong wins 15 of 18 assembly seats, lone Lok Sabha seat in AP |url=https://www.livemint.com/Politics/hnmlt2gSJqdUXanSs76AXK/YSR-Cong-wins-15-of-18-assembly-seats-lone-Lok-Sabha-seat-i.html |access-date=2024-05-15 |website=mint |language=en}}</ref> [[2014 ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ ఎన్నికలు|2014 సాధారణ ఎన్నికల్లో]] ఈ పార్టీ [[తెలుగుదేశం పార్టీ]] చేతిలో ఓటమి పాలైంది. వైఎస్సార్ కాంగ్రెస్ తరఫున గెలిచిన శాసనసభ్యులలో మూడో వంతు మంది 2017 నాటికి తెలుగుదేశం పార్టీలో చేరారు.<ref>{{Cite news|last=|first=|date=|title=Anti-defection Law Ignored as MLAs Jump Ship to TDP, TRS in Andhra Pradesh and Telangana|work=News18|url=https://www.news18.com/news/politics/anti-defection-law-ignored-as-mlas-defect-to-tdp-trs-in-andhra-pradesh-and-telangana-1591319.html|url-status=live|access-date=|archive-url=https://web.archive.org/web/20210119152743/https://www.news18.com/news/politics/anti-defection-law-ignored-as-mlas-defect-to-tdp-trs-in-andhra-pradesh-and-telangana-1591319.html|archive-date=19 January 2021}}</ref> 2018 తెలంగాణ శాసనసభ ఎన్నికల్లో ఈ పార్టీ పోటీ చేయలేదు.<ref>{{Cite web|url=https://www.thenewsminute.com/article/ysrcp-not-contest-telangana-elections-pawan-kalyan-still-undecided-91384|title = YSRCP not to contest in Telangana elections, Pawan Kalyan still undecided|date = 11 November 2018}}</ref> [[2019 ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ ఎన్నికలు|2019 శాసనసభ ఎన్నికల్లో]] ఈ పార్టీ 294 స్థానాలకు గాను 151 స్థానాలు సాధించి సంచలన విజయం సాధించింది.<ref>{{Cite web |title=List of Winners:Andhra Pradesh 2019 Election |url=https://www.myneta.info/andhrapradesh2019/index.php?action=show_winners&sort=default |access-date=2024-05-15 |website=www.myneta.info}}</ref><ref>{{Cite web |title=AP Election Results: Election Results of Andhra Pradesh Assembly Election {{!}} Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/elections/assembly-elections/andhra-pradesh/results |access-date=2024-05-15 |website=timesofindia.indiatimes.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Assembly Election Results 2019 of Andhra Pradesh, Vidhan Sabha Election Results 2019 AP State |url=https://www.indiastatelections.com/andhra-pradesh/pastelection-assembly-vidhan-sabha-constituency-elections |access-date=2024-05-15 |website=www.indiastatelections.com}}</ref> [[విజయనగరం జిల్లా]], [[వైఎస్ఆర్ జిల్లా|కడప]], [[కర్నూలు జిల్లా]], [[నెల్లూరు జిల్లా]]లలో పూర్తి స్థానాలను కైవసం చేసుకుంది. 2019 మే 30 నుండి 2024 వరకు అధికారంలో ఉంది. లోక్‌సభ ఎన్నికల్లో 42 స్థానాలకు గాను 22 స్థానాలను గెలుచుకుంది. [[2024 ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ ఎన్నికలు|2024 శాసనసభ ఎన్నికల్లో]] ఎన్డీఏ కూటమి చేతిలో వైఎస్సార్‌సీపీ ఓటమి పాలైంది. 294 స్థానాలకు గాను కేవలం 11 స్థానాలు మాత్రమే సాధించి, ప్రధాన ప్రతిపక్ష హోదాకు అవసరమైన 10% స్థానాలను కూడా పొందలేకపోయింది. === ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ === {|class="wikitable" style="text-align:center" !Style="background-color:{{party color|YSR Congress Party}};color:white" | ఎన్నికల సంవత్సరం !Style="background-color:{{party color|YSR Congress Party}};color:white" |శాసనసభ !style="background-color:{{party color|YSR Congress Party}};color:white" | పార్టీ నాయకుడు ! style="background-color:{{party color|YSR Congress Party}};color:white" | పోటీ చేసిన స్థానాలు ! style="background-color:{{party color|YSR Congress Party}};color:white" | గెలిచిన స్థానాలు ! style="background-color:{{party color|YSR Congress Party}};color:white" | పోలైన ఓట్లు !Style="background-color:{{party color|YSR Congress Party}};color:white" | ఓట్ల శాతం (%) !Style="background-color:{{party color|YSR Congress Party}};color:white" | స్థానాల్లో మార్పు !Style="background-color:{{party color|YSR Congress Party}};color:white" | ఓట్ల శాతంలో మార్పు !Style="background-color:{{party color|YSR Congress Party}};color:white" |ఫలితం |- ! colspan="10" |[[ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ]]<ref name="AP_Results">{{cite web|url=https://old.eci.gov.in/files/category/65-andhra-pradesh/|title=Andhra Pradesh Assembly Election Results|publisher=[[Election Commission of India]]|access-date=5 April 2021}}</ref> |- |[[2014 ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ ఎన్నికలు|2014]] |14వ | rowspan="3" |[[వై.ఎస్. జగన్మోహన్ రెడ్డి|వై. ఎస్. జగన్ మోహన్ రెడ్డి]] |266 |{{Composition bar|70|294|{{party color|YSR Congress Party}}}} |13,494,076 |27.88% |{{increase}} 70 |{{steady}} కొత్త పార్టీ |{{no2|ప్రతిపక్షం}} |- |[[2019 ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ ఎన్నికలు|2019]] |[[15వ ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ|15వ]] |175 |{{Composition bar|151|294|{{party color|YSR Congress Party}}}} |15,688,569 |49.95% |{{increase}} 81 |{{increase}} 22.07 |{{yes2|ప్రభుత్వం}} |- |[[2024 ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ ఎన్నికలు|2024]] |16వ |175 |{{Composition bar|11|294|{{party color|YSR Congress Party}}}} |13,284,134 |39.37% |{{decrease}} 140 |{{decrease}}10.58 |{{Partial|ఇతరులు}} |- |} {{Vertical bar chart|2014|70|2019|151|2024|11|full_name=వైఎస్సార్‌సీపీ అసెంబ్లీ సీట్ల వివరాలు (ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్)|type=demographic|color=blue}} === లోక్‌సభ ఎన్నికల ప్రదర్శన === {|class="wikitable" style="text-align:center" !Style="background-color:{{party color|YSR Congress Party}};color:white" | ఎన్నికల సంవత్సరం !Style="background-color:{{party color|YSR Congress Party}};color:white" |లోక్‌సభ !style="background-color:{{party color|YSR Congress Party}};color:white" | పార్టీ నాయకుడు ! style="background-color:{{party color|YSR Congress Party}};color:white" | పోటీ చేసిన స్థానాలు ! style="background-color:{{party color|YSR Congress Party}};color:white" | గెలిచిన స్థానాలు ! style="background-color:{{party color|YSR Congress Party}};color:white" | పోలైన ఓట్లు !Style="background-color:{{party color|YSR Congress Party}};color:white" | ఓట్ల శాతం (%) !Style="background-color:{{party color|YSR Congress Party}};color:white" | స్థానాల్లో మార్పు !Style="background-color:{{party color|YSR Congress Party}};color:white" | ఓట్ల శాతంలో మార్పు !Style="background-color:{{party color|YSR Congress Party}};color:white" |ఫలితం |- ! colspan="10" |[[లోక్‌సభ]] |- |[[2014 భారత సార్వత్రిక ఎన్నికలు|2014]] |[[16వ లోక్‌సభ|16వ]] | rowspan="3" |[[వై.ఎస్. జగన్మోహన్ రెడ్డి|వై. ఎస్. జగన్ మోహన్ రెడ్డి]] |42 |{{Composition bar|9|543|{{party color|YSR Congress Party}}}} |13,995,435 |29.14% |{{Increase}}9 |{{steady}} కొత్త పార్టీ |{{partial|ఇతరులు}} |- |[[2019 భారత సార్వత్రిక ఎన్నికలు|2019]] |[[17వ లోక్‌సభ|17వ]] |25 |{{Composition bar|22|543|{{party color|YSR Congress Party}}}} |15,537,006 |49.89% |{{Increase}}13 |{{Increase}}20.75 |{{partial|ఇతరులు}} |- |[[2024 భారత సార్వత్రిక ఎన్నికలు|2024]] |[[18వ లోక్‌సభ|18వ]] |25 |{{Composition bar|4|543|{{party color|YSR Congress Party}}}} |13,174,874 |39.61% |{{Decrease}}18 |{{Decrease}}10.28 |{{partial|ఇతరులు}} |- |} {{Vertical bar chart|2014|9|2019|22|2024|4|full_name=వైఎస్సార్‌సీపీ లోక్‌సభ సీట్ల వివరాలు|type=demographic|color=blue}} == పార్టీ నాయకుల జాబితా == 2022లో వై. ఎస్. జగన్ మోహన్ రెడ్డిని పార్టీ శాశ్వత అధ్యక్షుడిగా ప్రకటిస్తూ వచ్చిన నివేదికలపై భారత ఎన్నికల సంఘం (ECI) వివరణ కోరింది. ప్రజాస్వామ్య సూత్రాలకు విరుద్ధంగా శాశ్వత అధ్యక్షుడిని ఎన్నుకునే నిర్ణయంపై ఈసీ ఆందోళన వ్యక్తం చేసింది.<ref>{{Cite news |date=2022-09-21 |title=EC orders YSRCP to clarify reports that Jagan Reddy made its life-time permanent president |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/ec-orders-ysrcp-to-clarify-reports-that-jagan-reddy-made-its-life-time-permanent-president/articleshow/94356773.cms |access-date=2023-06-14 |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-09-21 |title=Election Commission Asks YSRCP To Clear Air On Jagan Reddy Being Made Its 'Permanent President' |url=https://news.abplive.com/andhra-pradesh/eci-asks-ysrcp-to-clear-air-on-jagan-reddy-made-its-permanent-president-says-report-has-potential-to-create-confusion-1554571 |access-date=2023-06-14 |website=news.abplive.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Now {{!}} |first=Mirror |date=2022-09-22 |title=ECI slams YSRCP, rejects attempt to make Jagan Mohan Reddy as party's permanent president |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/eci-slams-ysrcp-rejects-attempt-to-make-jagan-mohan-reddy-as-partys-permanent-president/videoshow/94358139.cms |access-date=2023-06-14 |website=The Economic Times |language=en}}</ref> === అధ్యక్షుడు === {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |- ! rowspan ="2" style="background-color:#1569C7; color:white" | సంఖ్య ! rowspan ="2" style="background-color:#1569C7; color:white" | చిత్రపటం ! rowspan ="2" style="background-color:#1569C7; color:white" | పేరు<br/>{{small|(జననం–మరణం)}} ! colspan ="3" style="background-color:#1569C7; color:white" | పదవీ కాలం |- ! style="background-color:#1569C7; color:white" | బాధ్యతల స్వీకరణ ! style="background-color:#1569C7; color:white" | పదవీ విరమణ ! style="background-color:#1569C7; color:white" | మొత్తం కాలం |- ! 1 |[[File:Jagan Mohan Reddy.jpg|100px]] | '''[[వై.ఎస్. జగన్మోహన్ రెడ్డి|వై. ఎస్. జగన్ మోహన్ రెడ్డి]]'''<br/><small>(జననం 1972)</small> | 1 జనవరి 2009 | ''ప్రస్తుతం'' | {{age in years and days|2011|03|12}} |} === గౌరవాధ్యక్షురాలు === {|class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |- ! rowspan ="2" style="background-color:#1569C7; color:white" | సంఖ్య ! rowspan ="2" style="background-color:#1569C7; color:white" | చిత్రపటం ! rowspan ="2" style="background-color:#1569C7; color:white" | పేరు<br/>{{small|(జననం–మరణం)}} ! colspan ="3" style="background-color:#1569C7; color:white" | పదవీ కాలం |- ! style="background-color:#1569C7; color:white" | బాధ్యతల స్వీకరణ ! style="background-color:#1569C7; color:white" | పదవీ విరమణ ! style="background-color:#1569C7; color:white" | మొత్తం కాలం |- ! rowspan ="1"|1 | rowspan ="1"| [[File:Y.s.vijamma.JPG|100px]] | rowspan ="1"|'''[[వై. ఎస్. విజయమ్మ]]'''<br/><small>(జననం 1956)</small> |12 మార్చి 2011 |5 మే 2022 |{{age in years and days|2011|03|12|2022|05|22}} |} == శాసనసభ నాయకులు == === ముఖ్యమంత్రుల జాబితా === ==== ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రులు ==== {{further|ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రుల జాబితా}} {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |- !rowspan=2 style="background-color:#1569C7;color:white"|సంఖ్య !rowspan=2 style="background-color:#1569C7;color:white"|చిత్రపటం !rowspan=2 style="background-color:#1569C7;color:white"|పేరు<br/>{{small|(జననం–మరణం)}} !colspan=3 style="background-color:#1569C7;color:white"|పదవీ కాలం !rowspan=2 style="background-color:#1569C7;color:white"|[[ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ|{{white|శాసనసభ}}]]<br/>{{small|([[ఆంధ్రప్రదేశ్ ఎన్నికలు|{{white|ఎన్నికలు}}]])}} !rowspan=2 style="background-color:#1569C7;color:white"|నియోజకవర్గం !rowspan=2 style="background-color:#1569C7;color:white"|మంత్రివర్గం |- !style="background-color:#1569C7;color:white"|బాధ్యతల స్వీకరణ !style="background-color:#1569C7;color:white"|పదవీ విరమణ !style="background-color:#1569C7;color:white"|మొత్తం కాలం |- !1 |[[File:Jagan Mohan Reddy.jpg|100px]] |'''[[వై.ఎస్. జగన్మోహన్ రెడ్డి|వై. ఎస్. జగన్ మోహన్ రెడ్డి]]'''<br/><small>(జననం 1972)</small> |30 మే 2019 |11 జూన్ 2024<ref>{{Cite web |title=Jagan Mohan Reddy Resigns As Andhra Pradesh Chief Minister, Sends Resignation To Governor |url=https://www.ndtv.com/india-news/lok-sabha-election-2024-results-live-jagan-reddy-resigns-as-andhra-pradesh-chief-minister-sends-resignation-to-governor-5818095 |access-date=2024-06-04 |website=NDTV.com}}</ref> |{{age in years and days|30 May 2019|11 June 2024|duration=on}} |[[15వ ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ|15వ]]<br/>{{small|([[2019 ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ ఎన్నికలు|2019]])}} |[[పులివెందుల శాసనసభ నియోజకవర్గం|పులివెందుల]] |[[వై. ఎస్. జగన్ మోహన్ రెడ్డి మంత్రివర్గం|జగన్]] |} === ఉప ముఖ్యమంత్రుల జాబితా === {{Further|ఆంధ్రప్రదేశ్ ఉప ముఖ్యమంత్రుల జాబితా}} {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! rowspan="2" style="background-color:#1569C7;color:white;width:50px;"|చిత్రపటం ! rowspan="2" style="background-color:#1569C7;color:white"|పేరు<br><small>(ఎమ్మెల్యే/ఎమ్మెల్సీ)<br>[నియోజకవర్గం]</small> ! colspan="2" style="background-color:#1569C7;color:white"|పదవీ కాలం ! rowspan="2" style="background-color:#1569C7;color:white"|మొత్తం కాలం ! rowspan="2" style="background-color:#1569C7;color:white"|శాఖలు |- ! style="background-color:#1569C7;color:white"|బాధ్యతల స్వీకరణ ! style="background-color:#1569C7;color:white"|పదవీ విరమణ |- | [[File:Blank.svg|50px]] | '''[[అంజాద్ భాషా షేక్ బెపారి|అంజాద్ బాషా షేక్ బెపారి]]'''<br><small>([[కడప శాసనసభ నియోజకవర్గం|కడప]] ఎమ్మెల్యే)</small> |rowspan="2"|<small>8 జూన్</small><br>2019 |rowspan="2"|<small>11 జూన్</small><br>2024 |rowspan="2"|{{ayd|2019|6|8|2024|6|11}} | * మైనారిటీ సంక్షేమం |- | [[File:Blank.svg|50px]] | '''[[కె. నారాయణస్వామి]]'''<br><small>([[గంగాధర నెల్లూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|గంగాధర నెల్లూరు]] ఎమ్మెల్యే)</small> | * వాణిజ్య పన్నులు * అబ్కారీ (ఎక్సైజ్) |- | [[File:Blank.svg|50px]] | '''[[ఆళ్ల నాని]]'''<ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/states/andhra-pradesh/2024/Aug/10/andhra-former-deputy-cm-alla-nani-resigns-from-ysrc|title=Andhra former Deputy CM Alla Nani resigns from YSRC|first=Express News|last=Service|date=10 August 2024|website=The New Indian Express}}</ref><br><small>(జననం 1969)</small><br><small>([[ఏలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఏలూరు]] ఎమ్మెల్యే)</small> |rowspan="2"| <small>8 జూన్</small><br>2019 |rowspan="2"| <small>7 ఏప్రిల్</small><br>2022 |rowspan="2"| {{ayd|2019|6|8|2022|4|7}} | * ఆరోగ్యం * కుటుంబ సంక్షేమం * వైద్య విద్య |- | [[File:Pamula Pushpa Sreevani.png|50px]] | '''[[పాముల పుష్ప శ్రీవాణి|పాముల పుష్పశ్రీవాణి]]'''<br><small>(జననం 1986)</small><br><small>([[కురుపాం శాసనసభ నియోజకవర్గం|కురుపాం]] ఎమ్మెల్యే)</small> | * గిరిజన సంక్షేమం |- | [[File:Pilli Subhash Chandra Bose.png|50px]] | '''[[పిల్లి సుభాష్ చంద్రబోస్]]'''<br /><small>([[ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనమండలి|ఎమ్మెల్సీ]])</small> | <small>8 జూన్</small><br>2019 | <small>18 జూన్</small><br>2020 |{{ayd|2019|6|8|2020|6|18}} | * రెవెన్యూ * రిజిస్ట్రేషన్లు * స్టాంపులు |- | [[File:Blank.svg|50px]] | '''[[ధర్మాన కృష్ణదాస్]]'''<br><small>(నర్సన్నపేట ఎమ్మెల్యే)</small> | <small>22 జూలై</small><br>2020 | <small>7 ఏప్రిల్</small><br>2022 |{{ayd|2020|7|22|2022|4|7}} | * రహదారులు, భవనాలు * రెవెన్యూ * రిజిస్ట్రేషన్లు, స్టాంపులు |- | [[File:Blank.svg|50px]] | '''[[బుడి ముత్యాల నాయుడు|బూడి ముత్యాలనాయుడు]]'''<br><small>([[మాడుగుల శాసనసభ నియోజకవర్గం|మాడుగుల]] ఎమ్మెల్యే)</small> |rowspan="3"| <small>11 ఏప్రిల్</small><br>2022 |rowspan="3"| <small>11 జూన్</small><br>2024 |rowspan="3"| {{ayd|2022|4|11|2024|6|11}} | * <small>పంచాయతీ రాజ్</small> * <small>గ్రామీణాభివృద్ధి</small> * <small>గ్రామ సచివాలయాలు / వార్డు సచివాలయాలు</small> |- | [[File:Blank.svg|50px]] | '''[[కొట్టు సత్యనారాయణ]]'''<br><small>([[తాడేపల్లిగూడెం శాసనసభ నియోజకవర్గం|తాడేపల్లిగూడెం]] ఎమ్మెల్యే)</small> | * దేవాదాయ శాఖ |- | [[File:Blank.svg|50px]] | '''[[పీడిక రాజన్నదొర|రాజన్న దొర పీడిక]]'''<br><small>([[సాలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|సాలూరు]] ఎమ్మెల్యే)</small> | * గిరిజన సంక్షేమం |} == లోక్‌సభ సభ్యులు == {| class="wikitable" ! ఎన్నికల సంవత్సరం ! చిత్రపటం ! పార్లమెంటు సభ్యుడు ! నియోజకవర్గం ! రాష్ట్రం |- | Colspan = 6; bgcolor = {{party color|YSR Congress Party}} |'''{{centre|[[18వ లోక్‌సభ|{{black|18వ లోక్‌సభ}}]]}}''' |- |rowspan="4"|[[2024 భారత సార్వత్రిక ఎన్నికలు|2024]] |[[File:Blank.svg|50px]] |వై. ఎస్. అవినాష్ రెడ్డి |[[కడప లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|కడప]] |rowspan="4"|[[ఆంధ్రప్రదేశ్]] |- |[[File:Portrait of Maddila Gurumoorthy.jpg|50px]] |[[మద్దిల గురుమూర్తి]] |[[తిరుపతి లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|తిరుపతి (ఎస్సీ)]] |- |[[File:Blank.svg|50px]] |పి. వి. మిథున్ రెడ్డి |[[రాజంపేట లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|రాజంపేట]] |- |[[File:Blank.svg|50px]] |[[చెట్టి తనుజా రాణి|గుమ్మ తనుజ రాణి]] |[[అరకు లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|అరకు (ఎస్టీ)]] |- | Colspan = 6; bgcolor = {{party color|YSR Congress Party}} |'''{{centre|[[17వ లోక్‌సభ|{{black|17వ లోక్‌సభ}}]]}}''' |- |rowspan="23"|[[2019 భారత సార్వత్రిక ఎన్నికలు|2019]] |[[File:Blank.svg|50px]] |[[గొడ్డేటి మాధవి]] |[[అరకు లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|అరకు (ఎస్టీ)]] |rowspan="23"|[[ఆంధ్రప్రదేశ్]] |- |[[File:Blank.svg|50px]] |[[బెల్లాన చంద్రశేఖర్]] |[[విజయనగరం లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|విజయనగరం]] |- |[[File:MVV Satyanarayana.png|50px]] |ఎం. వి. వి. సత్యనారాయణ |[[విశాఖపట్నం లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|విశాఖపట్నం]] |- |[[File:Blank.svg|50px]] |బీశెట్టి వెంకట సత్యవతి |[[అనకాపల్లి లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|అనకాపల్లి]] |- |[[File:Vanga Geetha Lok Sabha MP (cropped).jpg|50px]] |[[వంగా గీత]] |[[కాకినాడ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|కాకినాడ]] |- |[[File:Blank.svg|50px]] |చింతా అనూరాధ |[[అమలాపురం లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|అమలాపురం (ఎస్సీ)]] |- |[[File:Blank.svg|50px]] |[[మార్గాని భరత్]] |[[రాజమండ్రి లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|రాజమండ్రి]] |- |[[File:K. Raghu Rama Krishna Raju (cropped).jpg|50px]] |[[రఘురామ కృష్ణంరాజు]] |[[నరసాపురం లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|నరసాపురం]] |- |[[File:Blank.svg|50px]] |[[కోటగిరి శ్రీధర్]] |[[ఏలూరు లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|ఏలూరు]] |- |[[File:Blank.svg|50px]] |[[వల్లభనేని బాలశౌరి]] |[[మచిలీపట్నం లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|మచిలీపట్నం]] |- |[[File:Blank.svg|50px]] |[[లావు శ్రీకృష్ణ దేవరాయలు|లావు శ్రీకృష్ణదేవరాయలు]]<br><small>''(2024 జనవరి 24న రాజీనామా చేశారు)''</small> |[[నరసరావుపేట లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|నరసరావుపేట]] |- |[[File:Blank.svg|50px]] |[[నందిగం సురేష్ బాబు|నందిగం సురేష్]] |[[బాపట్ల లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|బాపట్ల (ఎస్సీ)]] |- |[[File:Blank.svg|50px]] |[[మాగుంట శ్రీనివాసులు రెడ్డి]] |[[ఒంగోలు లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|ఒంగోలు]] |- |[[File:Blank.svg|50px]] |[[పోచా బ్రహ్మానంద రెడ్డి|పోచా బ్రహ్మానందరెడ్డి]] |[[నంద్యాల లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|నంద్యాల]] |- |[[File:Blank.svg|50px]] |[[సంజీవ్ కుమార్ (రాజకీయ నాయకుడు)|సంజీవ్ కుమార్]]<br><small>''(2024 జనవరి 10న రాజీనామా చేశారు)''</small> |[[కర్నూలు లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|కర్నూలు]] |- |[[File:Blank.svg|50px]] |[[తలారి రంగయ్య]] |[[అనంతపురం లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|అనంతపురం]] |- |[[File:Blank.svg|50px]] |[[గోరంట్ల మాధవ్|కురువ గోరంట్ల మాధవ్]] |[[హిందూపురం లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|హిందూపురం]] |- |[[File:Blank.svg|50px]] |వై. ఎస్. అవినాష్ రెడ్డి |[[కడప లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|కడప]] |- |[[File:Blank.svg|50px]] |[[ఆదాల ప్రభాకర రెడ్డి|ఆదాల ప్రభాకరరెడ్డి]] |[[నెల్లూరు లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|నెల్లూరు]] |- |[[File:Blank.svg|50px]] |[[బల్లి దుర్గాప్రసాద్|బల్లి దుర్గాప్రసాద్ రావు]]<br><small>''(2020 సెప్టెంబరు 16న మరణించారు)''</small> |[[తిరుపతి లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|తిరుపతి (ఎస్సీ)]] |- |[[File:Portrait of Maddila Gurumoorthy.jpg|50px]] |[[మద్దిల గురుమూర్తి]]<br><small>''(2021 మే 2న ఎన్నికయ్యారు)''</small> |[[తిరుపతి లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|తిరుపతి (ఎస్సీ)]] |- |[[File:Blank.svg|50px]] |పి. వి. మిథున్ రెడ్డి |[[రాజంపేట లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|రాజంపేట]] |- |[[File:Blank.svg|50px]] |ఎన్. రెడ్డెప్ప |[[చిత్తూరు లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|చిత్తూరు (ఎస్సీ)]] |- | Colspan = 6; bgcolor = {{party color|YSR Congress Party}} |'''{{centre|[[16వ లోక్‌సభ|{{black|16వ లోక్‌సభ}}]]}}''' |- |rowspan="9"|[[2014 భారత సార్వత్రిక ఎన్నికలు|2014]] |[[File:Blank.svg|50px]] |[[పొంగులేటి శ్రీనివాస్ రెడ్డి|పొంగులేటి శ్రీనివాసరెడ్డి]] |[[ఖమ్మం లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|ఖమ్మం]] |[[తెలంగాణ]] |- |[[File:Blank.svg|50px]] |[[కొత్తపల్లి గీత]] |[[అరకు లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|అరకు (ఎస్టీ)]] |rowspan="8"|[[ఆంధ్రప్రదేశ్]] |- |[[File:Blank.svg|50px]] |[[వై.వి.సుబ్బారెడ్డి|వై. వి. సుబ్బా రెడ్డి]]<br><small>''(2018 జూన్ 20న రాజీనామా చేశారు)''</small> |[[ఒంగోలు లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|ఒంగోలు]] |- |[[File:Blank.svg|50px]] |[[ఎస్. పి. వై. రెడ్డి]]<br><small>''(2019 ఏప్రిల్ 30న మరణించారు)''</small> |[[నంద్యాల లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|నంద్యాల]] |- |[[File:Blank.svg|50px]] |[[బుట్టా రేణుక]] |[[కర్నూలు లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|కర్నూలు]] |- |[[File:Blank.svg|50px]] |వై. ఎస్. అవినాష్ రెడ్డి<br><small>''(2018 జూన్ 20న రాజీనామా చేశారు)''</small> |[[కడప లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|కడప]] |- |[[File:Mekapati Rajamohana Reddy.JPG|50px]] |[[మేకపాటి రాజమోహన్ రెడ్డి]]<br><small>''(2018 జూన్ 20న రాజీనామా చేశారు)''</small> |[[నెల్లూరు లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|నెల్లూరు]] |- |[[File:Blank.svg|50px]] |[[వెలగపల్లి వరప్రసాద రావు|వరప్రసాదరావు వెలగపల్లి]]<br><small>''(2018 జూన్ 20న రాజీనామా చేశారు)''</small> |[[తిరుపతి లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|తిరుపతి (ఎస్సీ)]] |- |[[File:Blank.svg|50px]] |పి. వి. మిథున్ రెడ్డి<br><small>''(2018 జూన్ 20న రాజీనామా చేశారు)''</small> |[[రాజంపేట లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|రాజంపేట]] |- | Colspan = 6; bgcolor = {{party color|YSR Congress Party}} |'''{{centre|[[15వ లోక్‌సభ|{{black|15వ లోక్‌సభ}}]]}}''' |- |[[2009 ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ ఎన్నికలు|2009]] |[[File:The Chief Minister of Andhra Pradesh, Shri Y.S. Jagan Mohan Reddy.jpg|50px]] |[[వై.ఎస్. జగన్మోహన్ రెడ్డి|వై. ఎస్. జగన్ మోహన్ రెడ్డి]]<br><small>''(2009 ఏప్రిల్ 23న ఎన్నికయ్యారు)''</small> |[[కడప లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|కడప]] |rowspan="2"|[[ఆంధ్రప్రదేశ్]] |- |[[2009 ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ ఎన్నికలు|2009]] |[[File:Mekapati Rajamohana Reddy.JPG|50px]] |[[మేకపాటి రాజమోహన్ రెడ్డి]]<br><small>''(2009 ఏప్రిల్ 16న ఎన్నికయ్యారు)''</small> |[[నెల్లూరు లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|నెల్లూరు]] |- |} == రాజ్యసభ సభ్యుల జాబితా == {| class="wikitable sortable" ! style="background-color:#0000FF; color:#FFFFFF; width:50px;" | సంఖ్య ! style="background-color:#0000FF; color:#FFFFFF; width:200px;" | పేరు<ref name="members">{{cite web|title=Statewise List|url=http://164.100.47.5/Newmembers/memberstatewise.aspx|website=164.100.47.5|access-date=12 June 2016}}</ref> ! style="background-color:#0000FF; color:#FFFFFF;" | నియామక తేదీ<ref name="term">{{cite web|title=Statewise Retirement|url=http://164.100.47.5/NewMembers/RetLMemState.aspx|website=164.100.47.5|access-date=12 June 2016}}</ref> ! style="background-color:#0000FF; color:#FFFFFF;" | పదవీ విరమణ తేదీ<ref name="term" /> |- |1 |[[వై.వి.సుబ్బారెడ్డి|వై. వి. సుబ్బా రెడ్డి]] |02-ఏప్రిల్-2024 |01-ఏప్రిల్-2030 |- |2 |గొల్లా బాబూరావు |02-ఏప్రిల్-2024 |01-ఏప్రిల్-2030 |- |3 |[[మేడా రఘునాథ రెడ్డి|మేడా రఘునాథరెడ్డి]] |02-ఏప్రిల్-2024 |01-ఏప్రిల్-2030 |- |4 |[[నిరంజన్ రెడ్డి|ఎస్. నిరంజన్ రెడ్డి]] |22-జూన్-2022 |21-జూన్-2028 |} == ఇవి కూడా చూడండి == * భారతీయ రాజకీయ పార్టీల జాబితా * [[తెలుగుదేశం పార్టీ]] * [[జనసేన పార్టీ]] == మూలాలు == {{reflist}} == వెలుపలి లింకులు == * {{Official website|http://www.ysrcongress.com/}} {{DEFAULTSORT:యువజన శ్రామిక రైతు కాంగ్రెస్ పార్టీ}} [[వర్గం:వైఎస్సార్ కాంగ్రెస్ పార్టీ]] [[వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ రాజకీయ పార్టీలు]] [[వర్గం:భారతదేశ రాజకీయ పార్టీలు]] 45x17xhjlrd65ratx7bkep57g4ax40n 4955458 4955452 2026-09-09T16:28:15Z యర్రా రామారావు 28161 4955458 wikitext text/x-wiki {{Short description|భారతీయ రాజకీయ పక్షం}} {{Infobox Indian political party |party_name = యువజన శ్రామిక రైతు కాంగ్రెస్ పార్టీ |party_logo = YSRCPLOGO.jpg |logo_alt = YSRCPLOGO.jpg |native_name = |abbreviation = వైఎస్సార్‌సీపీ లేదా వైకాపా |colorcode = {{party color|YSR Congress Party}} |founder = కే. శివకుమార్ |president = [[వై. ఎస్. జగన్ మోహన్ రెడ్డి]] |general_secretary = |ppchairman = [[వై.వి.సుబ్బారెడ్డి]] |rajyasabha_leader = [[పిల్లి సుభాష్ చంద్రబోస్]] |loksabha_leader = [[పి.వి.మిధున్ రెడ్డి]] |foundation = {{Start date and age|df=yes|p=y|2009|1|1}} |headquarters = ప్లాట్ నెం. 13, సూర్యదేవర టౌన్‌షిప్, [[తాడేపల్లి (గుంటూరు జిల్లా)|తాడేపల్లి]], [[ఆంధ్రప్రదేశ్]], [[భారతదేశం]] |ideology = {{Nowrap|[[తెలుగు ప్రజలు|తెలుగు ప్రాంతీయత]]<ref name="aboutus">{{Cite web|url=https://www.ysrcongress.com/search|title=About us|work=YSRC Party|date=2019-01-01}}</ref><br>[[ప్రాంతీయత]]<ref name="aboutus" /><br>[[సామాజిక ఉదారవాదం]]<ref name="thehansindia.com">{{cite web | url=https://www.thehansindia.com/andhra-pradesh/ongole-jagan-implementing-ambedkars-ideology-604803 | title=Ongole: Jagan implementing Ambedkar's ideology | date=13 February 2020 }}</ref><br>[[లౌకికవాదం]]<ref>{{cite web | url=https://www.deccanherald.com/content/360300/jagan-appreciates-modi-committed-secularism.html | title=Jagan 'appreciates' Modi, but committed to secularism | date=30 September 2013 }}</ref><ref name="Patronage and autonomy in India's d"/><br/>[[ప్రజాకర్షకవాదం]]<ref name="Patronage and autonomy in India's d">{{cite journal |last1=Price |first1= Pamela |last2=Srinivas |first2=Dusi |editor1-first= Anastasia |editor1-last= Piliavsky |date=August 2014 |title=Patronage and autonomy in India's deepening democracy |journal=Cambridge University Press |pages=217–236 |doi=10.1017/CBO9781107296930.011 |isbn= 978-1-107-29693-0 }}</ref>}} |position = [[కేంద్రవాదం|మధ్యస్థం]]<ref name="thehansindia.com"/> నుండి [[మధ్యస్థ-వామపక్షం]]<ref>{{cite web|url=https://theprint.in/politics/this-is-how-jagan-reddy-has-turned-into-a-political-juggernaut-in-andhra/738583/|title=This is how Jagan Reddy has turned into a political juggernaut in Andhra|date=25 September 2021 }}</ref> |split = [[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్]] |eci = [[భారతీయ రాజకీయ పార్టీల జాబితా#రాష్ట్ర పార్టీలు|రాష్ట్ర పార్టీ]] |loksabha_seats = {{Composition bar|4|543|hex={{party color|YSR Congress Party}}}} |rajyasabha_seats = {{Composition bar|4|245|hex={{party color|YSR Congress Party}}}} |state_seats_name = [[ఆంధ్రప్రదేశ్]] |state_seats = {{ubl |2 = {{Composition bar|11|175|hex={{party color|YSR Congress Party}}}} {{small|([[ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ|శాసనసభ]])}} |1 = {{Composition bar|33|58|hex={{party color|YSR Congress Party}}}} {{small|([[ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసన మండలి|శాసన మండలి]])}}}} |no_states ={{Composition bar|0|31|hex={{party color|YSR Congress Party}}}} |youth = <ref>{{cite web| url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/amaravati/andhra-pradesh-byreddy-siddharth-reddy-named-ysrcp-youth-wing-chief/articleshow/92538613.cms |title=Andhra Pradesh: Byreddy Siddharth Reddy named YSRCP youth wing chief |publisher=Times of India |date=2022-06-29}}</ref> |students = వైఎస్సార్ స్టూడెంట్స్ యూనియన్ |women = వరుదు కళ్యాణి |labour = పి. గౌతమ్ రెడ్డి |peasants = ఎం. వి. ఎస్. నాగిరెడ్డి |website = {{URL|https://www.ysrcongress.com/en|ysrcongress.com}} |flag = Ysr cp flag.jpg |symbol = [[File:Indian Election Symbol Ceiling Fan.svg|120px]]<br /> సీలింగ్ ఫ్యాన్ |international = |colours ={{Colorsample|#1569C7}} [[నీలం]] (ప్రధానంగా)<br/> {{Colorsample|white}} [[తెలుపు]] <br/> {{Colorsample|#008E46}} [[ఆకుపచ్చ]]}} '''యువజన శ్రామిక రైతు కాంగ్రెస్ పార్టీ''' ('''వైఎస్సార్‌సీపీ'''), సాధారణంగా '''వైఎస్సార్ కాంగ్రెస్ పార్టీ''' అని పిలువబడే ఇది [[ఆంధ్రప్రదేశ్]] రాష్ట్రంలో ప్రధాన కేంద్రంగా కలిగిన ఒక భారతీయ ప్రాంతీయ రాజకీయ పార్టీ.<ref>{{cite web |title=About the Party |url=https://www.ysrcongress.com/en/about-party |website=YSR Congress Party |date=16 October 2018 |access-date=13 November 2021}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.ysrcongress.com/en/article/Why_YSR_Congress_.html|access-date=19 May 2014|title=Why YSR Congress?|year=2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20140416082207/http://www.ysrcongress.com/en/article/Why_YSR_Congress_.html|archive-date=16 April 2014|url-status=dead}}</ref> ఈ పార్టీ ప్రారంభంలో కొలిశెట్టి శివకుమార్ ద్వారా భారత ఎన్నికల సంఘంలో నమోదైంది. ఆ తర్వాత దీని బాధ్యతలను ప్రస్తుత అధ్యక్షుడు [[వై.ఎస్. జగన్మోహన్ రెడ్డి|వై. ఎస్. జగన్ మోహన్ రెడ్డి]] స్వీకరించారు.<ref name="ysrcp">{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/hyderabad/ysr-congress-is-now-jagans-party/articleshow/7505072.cms| work=The Times Of India | title='YSR Congress' is now Jagan's party - The Times of India| url-status=live| archive-url=https://web.archive.org/web/20200118140214/https://timesofindia.indiatimes.com/city/hyderabad/YSR-Congress-is-now-Jagans-party/articleshow/7505072.cms| archive-date=18 January 2020}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-10-21 |title=‘Road roller’ to ‘baby stroller’: Symbol war, but not symbolic, for Telangana contestant |url=https://indianexpress.com/article/political-pulse/telangana-munugode-bypoll-kolisetty-shiva-kumar-8222547/ |access-date=2024-12-15 |website=The Indian Express |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2011-02-17 |title=Jaganmohan Reddy acquires YSR Congress Party from worker |url=https://www.indiatoday.in/india/south/story/jaganmohan-reddy-may-buy-ysr-congress-party-from-worker-128788-2011-02-16 |access-date=2024-12-15 |website=India Today |language=en}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/jaganmohan-reddy-quits-congress-likely-to-float-own-party/articleshow/7009046.cms|title=Jaganmohan Reddy split from congress, for own party|work=[[The Economic Times]]|date=2010-11-29|access-date=2010-11-30|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210131092209/https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/jaganmohan-reddy-quits-congress-likely-to-float-own-party/articleshow/7009046.cms|archive-date=31 January 2021}}</ref><ref name=":1">{{Cite news|date=2013-09-24|title=Jaganmohan Reddy walks out of jail after 16 months|work=[[IndiaToday]]|url=https://www.indiatoday.in/india/south/story/jaganmohan-reddy-walks-out-of-jail-after-16-months-212106-2013-09-24|access-date=2020-12-07|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210121070535/https://www.indiatoday.in/india/south/story/jaganmohan-reddy-walks-out-of-jail-after-16-months-212106-2013-09-24|archive-date=21 January 2021}}</ref> ఈ పార్టీ నాయకత్వంలో జగన్ మోహన్ రెడ్డి 2019 నుండి 2024 వరకు రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రిగా సేవలందించారు. ప్రస్తుతం ఈ పార్టీకి [[లోక్‌సభ]]లో 4 స్థానాలు ఉన్నాయి. == ఆవిర్భావం == 2008 సెప్టెంబరులో అప్పటి ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి [[వై. ఎస్. రాజశేఖర రెడ్డి]] (వైఎస్సార్) హెలికాప్టర్ ప్రమాదంలో అకస్మాత్తుగా మరణించిన అనంతరం,<ref>{{Cite news |date=2009-09-03 |title=Andhra Pradesh CM YSR Reddy dead in chopper crash |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/andhra-pradesh-cm-ysr-reddy-dead-in-chopper-crash/articleshow/4966888.cms |access-date=2024-05-15 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite news |date=2009-09-03 |title=Andhra Pradesh CM dead in chopper crash: PMO sources |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/andhra-pradesh-cm-dead-in-chopper-crash-pmo-sources/articleshow/4966949.cms?from=mdr |access-date=2024-05-15 |work=The Economic Times |issn=0013-0389}}</ref> ఆయన కుమారుడు, [[కడప లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|కడప]] నియోజకవర్గ అప్పటి ఎంపీ [[వై.ఎస్. జగన్మోహన్ రెడ్డి|వై. ఎస్. జగన్ మోహన్ రెడ్డి]] తనను ముఖ్యమంత్రిగా చేయాలని [[సోనియా గాంధీ]]ని కోరినప్పటికీ కాంగ్రెస్ అధిష్ఠానం ఆ విజ్ఞప్తిని తిరస్కరించింది.<ref>{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/jagan-is-the-most-corrupt-chief-minister-dl-ravindra-reddy/article66289031.ece|title=Jagan is the most corrupt Chief Minister |publisher=The Hindu |date=2022-12-22 |access-date=2024-07-14}}</ref> వైఎస్సార్ మరణవార్త విని దిగ్భ్రాంతితో మరణించిన కుటుంబాలను, ఆత్మహత్య చేసుకున్న వారి కుటుంబాలను పరామర్శించడానికి జగన్ రాష్ట్రవ్యాప్తంగా ''ఓదార్పు యాత్ర'' ప్రారంభించారు.<ref>{{cite web|url=https://www.msn.com/en-in/news/national?cp-documentid=3202913|title=national - News - msn|website=www.msn.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Odarpu Yatra {{!}} The Caravan |url=https://caravanmagazine.in/tag/odarpu-yatra |access-date=2024-05-15 |website=caravanmagazine.in}}</ref> ఈ యాత్రకు కాంగ్రెస్ నాయకత్వం నుండి మద్దతు లభించలేదు.<ref>{{cite news| url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/defiant-jagan-to-go-ahead-with-odarpu-yatra/articleshow/6393043.cms | work=The Times Of India | title=Defiant Jagan to go ahead with 'Odarpu' yatra - The Times of India| url-status=live | archive-url=https://web.archive.org/web/20101022224736/http://timesofindia.indiatimes.com/india/Defiant-Jagan-to-go-ahead-with-Odarpu-yatra/articleshow/6393043.cms | archive-date=22 October 2010 }}</ref> యాత్రను నిలిపివేయాలని కాంగ్రెస్ వర్కింగ్ కమిటీ ఇచ్చిన ఆదేశాలను ధిక్కరిస్తూ, జగన్ 2010 ఏప్రిల్‌లో [[పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా]], [[ఖమ్మం జిల్లా]]లలో ఓదార్పు యాత్ర మొదటి విడతను కొనసాగించారు. అదే సమయంలో, వైఎస్సార్, జగన్‌లకు అత్యంత సన్నిహితంగా ఉండే ''సాక్షి టీవీ'', [[సాక్షి (దినపత్రిక)|''సాక్షి'']] దినపత్రికలు కొత్త ముఖ్యమంత్రి [[కొణిజేటి రోశయ్య]], న్యూఢిల్లీలోని కాంగ్రెస్ అధిష్ఠానంపై నిరంతరం విమర్శలు గుప్పించాయి. కాంగ్రెస్ పార్టీ 125వ వార్షికోత్సవ వేడుకల సందర్భంగా సాక్షి టీవీలో ప్రసారమైన ఒక ప్రత్యేక కార్యక్రమంలో ప్రధాని [[మన్మోహన్ సింగ్]], సోనియా గాంధీలపై విమర్శలు వచ్చాయి. ఇది కాంగ్రెస్ శ్రేణులలో తీవ్ర ఆగ్రహానికి కారణమై, అధిష్ఠానానికి జగన్‌కు మధ్య దూరాన్ని పెంచింది.<ref>[http://www.indianexpress.com/news/with-tv-attack-on-sonia-&-pm-jagan-signals/713930/ With TV attack on Sonia & PM, Jagan signals it’s time to go]. Indian Express (2010-11-21). Retrieved on 2011-10-20.</ref> ఆ తర్వాత ప్రసారాల్లో ఆ వ్యాఖ్యలను ఉపసంహరించుకున్నారు.<ref>{{Cite news |date=2010-11-21 |title=Sakshi re-telecasts story on Cong deleting anti-Sonia remarks |url=https://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/Sakshi-re-telecasts-story-on-Cong-deleting-anti-Sonia-remarks/article15701071.ece |access-date=2024-05-31 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> కాంగ్రెస్ పార్టీ తన పట్ల అనుసరిస్తున్న వైఖరిని నిరసిస్తూ డిసెంబర్ 2008లో జగన్, ఆయన తల్లి [[వై. ఎస్. విజయమ్మ]]లు తమ లోక్‌సభ (కడప), శాసనసభ ([[పులివెందుల శాసనసభ నియోజకవర్గం|పులివెందుల]]) సభ్యత్వాలకు, కాంగ్రెస్ పార్టీ ప్రాథమిక సభ్యత్వానికి రాజీనామా చేశారు.<ref>{{cite web|url=https://zeenews.india.com/news/nation/jagan-quits-congress-to-float-ysr-congress_671102.html|title=Jagan quits Congress, to float 'YSR Congress'|date=30 November 2010|website=Zee News|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190306043329/https://zeenews.india.com/news/nation/jagan-quits-congress-to-float-ysr-congress_671102.html|archive-date=6 March 2019}}</ref><ref name="ysrcp" /><ref>[https://web.archive.org/web/20110226070058/http://www.hindu.com/2011/02/22/stories/2011022262250400.htm Andhra Pradesh / Hyderabad News : Jagan is national president of YSR Congress Party]. ''The Hindu'' (2011-02-22). Retrieved on 2011-10-20.</ref> జగన్‌కు మద్దతుగా పలువురు కాంగ్రెస్ నాయకులు కాంగ్రెస్‌ను వీడి వైఎస్సార్ కాంగ్రెస్‌లో చేరారు. ప్రారంభంలో ఈ పార్టీని వైఎస్సార్ అభిమాని అయిన కే. శివకుమార్ స్థాపించారు. కాంగ్రెస్‌తో విభేదాల అనంతరం వై. ఎస్. జగన్ ఈ పార్టీ బాధ్యతలను స్వీకరించారు.<ref name="ysrcp"/> ఆ తర్వాత కాలంలో వ్యవస్థాపకుడిని పార్టీ నుండి తొలగించి, జగన్ పూర్తి నియంత్రణ సాధించారు.<ref>{{cite web | url=https://www.telugu360.com/jagan-expels-ycp-founder-from-party-ec-issues-notice/ | title=Jagan expels YCP founder from party – EC issues notice | website=www.telugu360.com}}</ref> == ఎన్నికల ప్రదర్శన == పార్టీ ఆవిర్భావం తర్వాత జరిగిన ఉపఎన్నికల్లో, కాంగ్రెస్, తెలుగుదేశం పార్టీ అభ్యర్థులకు డిపాజిట్లు రాకుండా మెజారిటీ స్థానాలను ఈ పార్టీ గెలుచుకుంది.<ref>[http://www.thehindu.com/news/national/article921291.ece "News /National: Jagan quits Congress, Kadapa Lok Sabha seat"]. ''The Hindu'' (2010-11-29). Retrieved on 2011-10-20.</ref> 2012 మార్చిలో [[నెల్లూరు జిల్లా]]లోని కోవురు స్థానానికి జరిగిన ఉపఎన్నికలో వైఎస్సార్ కాంగ్రెస్ విజయం సాధించింది.<ref>{{Cite web |title=IndiaVotes AC Bye Election: Kovur 2012 |url=https://www.indiavotes.com/ac/byeDetail/www.indiavotes.com/ac/byeDetail/42 |access-date=2024-05-15 |website=IndiaVotes}}</ref><ref>{{Cite web |title=List of Candidates in KOVUR: BYE ELECTION ON 18-03-2012: NELLORE Andhra Pradesh Bye Election |url=https://myneta.info/apbye/index.php?action=show_candidates&constituency_id=4 |access-date=2024-05-15 |website=myneta.info}}</ref> [[2012 ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ ఉప ఎన్నికలు|2012 ఉపఎన్నికల్లో]] 18 శాసనసభ నియోజకవర్గాలకు ఎన్నికలు జరిగాయి. అవి: [[పరకాల శాసనసభ నియోజకవర్గం|పరకాల]], నర్సన్నపేట, [[పాయకరావుపేట శాసనసభ నియోజకవర్గం|పాయకరావుపేట]], [[రామచంద్రాపురం శాసనసభ నియోజకవర్గం|రామచంద్రాపురం]], నరసాపురం, [[పోలవరం శాసనసభ నియోజకవర్గం|పోలవరం]], [[ప్రత్తిపాడు శాసనసభ నియోజకవర్గం (గుంటూరు జిల్లా)|ప్రత్తిపాడు]], మాచర్ల, [[ఒంగోలు శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఒంగోలు]], [[ఉదయగిరి శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఉదయగిరి]], [[రాజంపేట శాసనసభ నియోజకవర్గం|రాజంపేట]], [[కోడూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|కోడూరు]], [[రాయచోటి శాసనసభ నియోజకవర్గం|రాయచోటి]], ఆళ్లగడ్డ, [[ఎమ్మిగనూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఎమ్మిగనూరు]], [[రాయదుర్గం శాసనసభ నియోజకవర్గం|రాయదుర్గం]], [[అనంతపురం అర్బన్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|అనంతపురం అర్బన్]], [[తిరుపతి శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరుపతి]].<ref name="Andhra Pradesh By-polls 2012">{{cite news |last1=NDTV |title=Andhra Pradesh By-polls 2012 |url=https://www.ndtv.com/south/andhra-pradesh-by-polls-2012-732126 |access-date=14 April 2024 |date=15 June 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240414100400/https://www.ndtv.com/south/andhra-pradesh-by-polls-2012-732126 |archive-date=14 April 2024}}</ref> 2012 జూన్ 15న వెలువడిన ఫలితాల్లో వైఎస్సార్ కాంగ్రెస్ పార్టీ [[నెల్లూరు లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|నెల్లూరు లోక్‌సభ స్థానాన్ని]], 18 అసెంబ్లీ స్థానాలకు గాను 15 స్థానాలను కైవసం చేసుకుంది.<ref>{{Cite web |last=Pilla |first=Yogendra Kalavalapalli & Viswanath |date=2012-06-15 |title=YSR Cong wins 15 of 18 assembly seats, lone Lok Sabha seat in AP |url=https://www.livemint.com/Politics/hnmlt2gSJqdUXanSs76AXK/YSR-Cong-wins-15-of-18-assembly-seats-lone-Lok-Sabha-seat-i.html |access-date=2024-05-15 |website=mint |language=en}}</ref> [[2014 ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ ఎన్నికలు|2014 సాధారణ ఎన్నికల్లో]] ఈ పార్టీ [[తెలుగుదేశం పార్టీ]] చేతిలో ఓటమి పాలైంది. వైఎస్సార్ కాంగ్రెస్ తరఫున గెలిచిన శాసనసభ్యులలో మూడో వంతు మంది 2017 నాటికి తెలుగుదేశం పార్టీలో చేరారు.<ref>{{Cite news|last=|first=|date=|title=Anti-defection Law Ignored as MLAs Jump Ship to TDP, TRS in Andhra Pradesh and Telangana|work=News18|url=https://www.news18.com/news/politics/anti-defection-law-ignored-as-mlas-defect-to-tdp-trs-in-andhra-pradesh-and-telangana-1591319.html|url-status=live|access-date=|archive-url=https://web.archive.org/web/20210119152743/https://www.news18.com/news/politics/anti-defection-law-ignored-as-mlas-defect-to-tdp-trs-in-andhra-pradesh-and-telangana-1591319.html|archive-date=19 January 2021}}</ref> 2018 తెలంగాణ శాసనసభ ఎన్నికల్లో ఈ పార్టీ పోటీ చేయలేదు.<ref>{{Cite web|url=https://www.thenewsminute.com/article/ysrcp-not-contest-telangana-elections-pawan-kalyan-still-undecided-91384|title = YSRCP not to contest in Telangana elections, Pawan Kalyan still undecided|date = 11 November 2018}}</ref> [[2019 ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ ఎన్నికలు|2019 శాసనసభ ఎన్నికల్లో]] ఈ పార్టీ 294 స్థానాలకు గాను 151 స్థానాలు సాధించి సంచలన విజయం సాధించింది.<ref>{{Cite web |title=List of Winners:Andhra Pradesh 2019 Election |url=https://www.myneta.info/andhrapradesh2019/index.php?action=show_winners&sort=default |access-date=2024-05-15 |website=www.myneta.info}}</ref><ref>{{Cite web |title=AP Election Results: Election Results of Andhra Pradesh Assembly Election {{!}} Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/elections/assembly-elections/andhra-pradesh/results |access-date=2024-05-15 |website=timesofindia.indiatimes.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Assembly Election Results 2019 of Andhra Pradesh, Vidhan Sabha Election Results 2019 AP State |url=https://www.indiastatelections.com/andhra-pradesh/pastelection-assembly-vidhan-sabha-constituency-elections |access-date=2024-05-15 |website=www.indiastatelections.com}}</ref> [[విజయనగరం జిల్లా]], [[వైఎస్ఆర్ జిల్లా|కడప]], [[కర్నూలు జిల్లా]], [[నెల్లూరు జిల్లా]]లలో పూర్తి స్థానాలను కైవసం చేసుకుంది. 2019 మే 30 నుండి 2024 వరకు అధికారంలో ఉంది. లోక్‌సభ ఎన్నికల్లో 42 స్థానాలకు గాను 22 స్థానాలను గెలుచుకుంది. [[2024 ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ ఎన్నికలు|2024 శాసనసభ ఎన్నికల్లో]] ఎన్డీఏ కూటమి చేతిలో వైఎస్సార్‌సీపీ ఓటమి పాలైంది. 294 స్థానాలకు గాను కేవలం 11 స్థానాలు మాత్రమే సాధించి, ప్రధాన ప్రతిపక్ష హోదాకు అవసరమైన 10% స్థానాలను కూడా పొందలేకపోయింది. === ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ === {|class="wikitable" style="text-align:center" !Style="background-color:{{party color|YSR Congress Party}};color:white" | ఎన్నికల సంవత్సరం !Style="background-color:{{party color|YSR Congress Party}};color:white" |శాసనసభ !style="background-color:{{party color|YSR Congress Party}};color:white" | పార్టీ నాయకుడు ! style="background-color:{{party color|YSR Congress Party}};color:white" | పోటీ చేసిన స్థానాలు ! style="background-color:{{party color|YSR Congress Party}};color:white" | గెలిచిన స్థానాలు ! style="background-color:{{party color|YSR Congress Party}};color:white" | పోలైన ఓట్లు !Style="background-color:{{party color|YSR Congress Party}};color:white" | ఓట్ల శాతం (%) !Style="background-color:{{party color|YSR Congress Party}};color:white" | స్థానాల్లో మార్పు !Style="background-color:{{party color|YSR Congress Party}};color:white" | ఓట్ల శాతంలో మార్పు !Style="background-color:{{party color|YSR Congress Party}};color:white" |ఫలితం |- ! colspan="10" |[[ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ]]<ref name="AP_Results">{{cite web|url=https://old.eci.gov.in/files/category/65-andhra-pradesh/|title=Andhra Pradesh Assembly Election Results|publisher=[[Election Commission of India]]|access-date=5 April 2021}}</ref> |- |[[2014 ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ ఎన్నికలు|2014]] |14వ | rowspan="3" |[[వై.ఎస్. జగన్మోహన్ రెడ్డి|వై. ఎస్. జగన్ మోహన్ రెడ్డి]] |266 |{{Composition bar|70|294|{{party color|YSR Congress Party}}}} |13,494,076 |27.88% |{{increase}} 70 |{{steady}} కొత్త పార్టీ |{{no2|ప్రతిపక్షం}} |- |[[2019 ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ ఎన్నికలు|2019]] |[[15వ ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ|15వ]] |175 |{{Composition bar|151|294|{{party color|YSR Congress Party}}}} |15,688,569 |49.95% |{{increase}} 81 |{{increase}} 22.07 |{{yes2|ప్రభుత్వం}} |- |[[2024 ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ ఎన్నికలు|2024]] |16వ |175 |{{Composition bar|11|294|{{party color|YSR Congress Party}}}} |13,284,134 |39.37% |{{decrease}} 140 |{{decrease}}10.58 |{{Partial|ఇతరులు}} |- |} {{Vertical bar chart|2014|70|2019|151|2024|11|full_name=వైఎస్సార్‌సీపీ అసెంబ్లీ సీట్ల వివరాలు (ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్)|type=demographic|color=blue}} === లోక్‌సభ ఎన్నికల ప్రదర్శన === {|class="wikitable" style="text-align:center" !Style="background-color:{{party color|YSR Congress Party}};color:white" | ఎన్నికల సంవత్సరం !Style="background-color:{{party color|YSR Congress Party}};color:white" |లోక్‌సభ !style="background-color:{{party color|YSR Congress Party}};color:white" | పార్టీ నాయకుడు ! style="background-color:{{party color|YSR Congress Party}};color:white" | పోటీ చేసిన స్థానాలు ! style="background-color:{{party color|YSR Congress Party}};color:white" | గెలిచిన స్థానాలు ! style="background-color:{{party color|YSR Congress Party}};color:white" | పోలైన ఓట్లు !Style="background-color:{{party color|YSR Congress Party}};color:white" | ఓట్ల శాతం (%) !Style="background-color:{{party color|YSR Congress Party}};color:white" | స్థానాల్లో మార్పు !Style="background-color:{{party color|YSR Congress Party}};color:white" | ఓట్ల శాతంలో మార్పు !Style="background-color:{{party color|YSR Congress Party}};color:white" |ఫలితం |- ! colspan="10" |[[లోక్‌సభ]] |- |[[2014 భారత సార్వత్రిక ఎన్నికలు|2014]] |[[16వ లోక్‌సభ|16వ]] | rowspan="3" |[[వై.ఎస్. జగన్మోహన్ రెడ్డి|వై. ఎస్. జగన్ మోహన్ రెడ్డి]] |42 |{{Composition bar|9|543|{{party color|YSR Congress Party}}}} |13,995,435 |29.14% |{{Increase}}9 |{{steady}} కొత్త పార్టీ |{{partial|ఇతరులు}} |- |[[2019 భారత సార్వత్రిక ఎన్నికలు|2019]] |[[17వ లోక్‌సభ|17వ]] |25 |{{Composition bar|22|543|{{party color|YSR Congress Party}}}} |15,537,006 |49.89% |{{Increase}}13 |{{Increase}}20.75 |{{partial|ఇతరులు}} |- |[[2024 భారత సార్వత్రిక ఎన్నికలు|2024]] |[[18వ లోక్‌సభ|18వ]] |25 |{{Composition bar|4|543|{{party color|YSR Congress Party}}}} |13,174,874 |39.61% |{{Decrease}}18 |{{Decrease}}10.28 |{{partial|ఇతరులు}} |- |} {{Vertical bar chart|2014|9|2019|22|2024|4|full_name=వైఎస్సార్‌సీపీ లోక్‌సభ సీట్ల వివరాలు|type=demographic|color=blue}} == పార్టీ నాయకుల జాబితా == 2022లో వై. ఎస్. జగన్ మోహన్ రెడ్డిని పార్టీ శాశ్వత అధ్యక్షుడిగా ప్రకటిస్తూ వచ్చిన నివేదికలపై భారత ఎన్నికల సంఘం (ECI) వివరణ కోరింది. ప్రజాస్వామ్య సూత్రాలకు విరుద్ధంగా శాశ్వత అధ్యక్షుడిని ఎన్నుకునే నిర్ణయంపై ఈసీ ఆందోళన వ్యక్తం చేసింది.<ref>{{Cite news |date=2022-09-21 |title=EC orders YSRCP to clarify reports that Jagan Reddy made its life-time permanent president |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/ec-orders-ysrcp-to-clarify-reports-that-jagan-reddy-made-its-life-time-permanent-president/articleshow/94356773.cms |access-date=2023-06-14 |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-09-21 |title=Election Commission Asks YSRCP To Clear Air On Jagan Reddy Being Made Its 'Permanent President' |url=https://news.abplive.com/andhra-pradesh/eci-asks-ysrcp-to-clear-air-on-jagan-reddy-made-its-permanent-president-says-report-has-potential-to-create-confusion-1554571 |access-date=2023-06-14 |website=news.abplive.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Now {{!}} |first=Mirror |date=2022-09-22 |title=ECI slams YSRCP, rejects attempt to make Jagan Mohan Reddy as party's permanent president |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/eci-slams-ysrcp-rejects-attempt-to-make-jagan-mohan-reddy-as-partys-permanent-president/videoshow/94358139.cms |access-date=2023-06-14 |website=The Economic Times |language=en}}</ref> === అధ్యక్షుడు === {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |- ! rowspan ="2" style="background-color:#1569C7; color:white" | సంఖ్య ! rowspan ="2" style="background-color:#1569C7; color:white" | చిత్రపటం ! rowspan ="2" style="background-color:#1569C7; color:white" | పేరు<br/>{{small|(జననం–మరణం)}} ! colspan ="3" style="background-color:#1569C7; color:white" | పదవీ కాలం |- ! style="background-color:#1569C7; color:white" | బాధ్యతల స్వీకరణ ! style="background-color:#1569C7; color:white" | పదవీ విరమణ ! style="background-color:#1569C7; color:white" | మొత్తం కాలం |- ! 1 |[[File:Jagan Mohan Reddy.jpg|100px]] | '''[[వై.ఎస్. జగన్మోహన్ రెడ్డి|వై. ఎస్. జగన్ మోహన్ రెడ్డి]]'''<br/><small>(జననం 1972)</small> | 1 జనవరి 2009 | ''ప్రస్తుతం'' | {{age in years and days|2011|03|12}} |} === గౌరవాధ్యక్షురాలు === {|class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |- ! rowspan ="2" style="background-color:#1569C7; color:white" | సంఖ్య ! rowspan ="2" style="background-color:#1569C7; color:white" | చిత్రపటం ! rowspan ="2" style="background-color:#1569C7; color:white" | పేరు<br/>{{small|(జననం–మరణం)}} ! colspan ="3" style="background-color:#1569C7; color:white" | పదవీ కాలం |- ! style="background-color:#1569C7; color:white" | బాధ్యతల స్వీకరణ ! style="background-color:#1569C7; color:white" | పదవీ విరమణ ! style="background-color:#1569C7; color:white" | మొత్తం కాలం |- ! rowspan ="1"|1 | rowspan ="1"| [[File:Y.s.vijamma.JPG|100px]] | rowspan ="1"|'''[[వై. ఎస్. విజయమ్మ]]'''<br/><small>(జననం 1956)</small> |12 మార్చి 2011 |5 మే 2022 |{{age in years and days|2011|03|12|2022|05|22}} |} == శాసనసభ నాయకులు == === ముఖ్యమంత్రుల జాబితా === ==== ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రులు ==== {{further|ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రుల జాబితా}} {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |- !rowspan=2 style="background-color:#1569C7;color:white"|సంఖ్య !rowspan=2 style="background-color:#1569C7;color:white"|చిత్రపటం !rowspan=2 style="background-color:#1569C7;color:white"|పేరు<br/>{{small|(జననం–మరణం)}} !colspan=3 style="background-color:#1569C7;color:white"|పదవీ కాలం !rowspan=2 style="background-color:#1569C7;color:white"|[[ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ|{{white|శాసనసభ}}]]<br/>{{small|([[ఆంధ్రప్రదేశ్ ఎన్నికలు|{{white|ఎన్నికలు}}]])}} !rowspan=2 style="background-color:#1569C7;color:white"|నియోజకవర్గం !rowspan=2 style="background-color:#1569C7;color:white"|మంత్రివర్గం |- !style="background-color:#1569C7;color:white"|బాధ్యతల స్వీకరణ !style="background-color:#1569C7;color:white"|పదవీ విరమణ !style="background-color:#1569C7;color:white"|మొత్తం కాలం |- !1 |[[File:Jagan Mohan Reddy.jpg|100px]] |'''[[వై.ఎస్. జగన్మోహన్ రెడ్డి|వై. ఎస్. జగన్ మోహన్ రెడ్డి]]'''<br/><small>(జననం 1972)</small> |30 మే 2019 |11 జూన్ 2024<ref>{{Cite web |title=Jagan Mohan Reddy Resigns As Andhra Pradesh Chief Minister, Sends Resignation To Governor |url=https://www.ndtv.com/india-news/lok-sabha-election-2024-results-live-jagan-reddy-resigns-as-andhra-pradesh-chief-minister-sends-resignation-to-governor-5818095 |access-date=2024-06-04 |website=NDTV.com}}</ref> |{{age in years and days|30 May 2019|11 June 2024|duration=on}} |[[15వ ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ|15వ]]<br/>{{small|([[2019 ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ ఎన్నికలు|2019]])}} |[[పులివెందుల శాసనసభ నియోజకవర్గం|పులివెందుల]] |[[వై. ఎస్. జగన్ మోహన్ రెడ్డి మంత్రివర్గం|జగన్]] |} === ఉప ముఖ్యమంత్రుల జాబితా === {{Further|ఆంధ్రప్రదేశ్ ఉప ముఖ్యమంత్రుల జాబితా}} {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! rowspan="2" style="background-color:#1569C7;color:white;width:50px;"|చిత్రపటం ! rowspan="2" style="background-color:#1569C7;color:white"|పేరు<br><small>(ఎమ్మెల్యే/ఎమ్మెల్సీ)<br>[నియోజకవర్గం]</small> ! colspan="2" style="background-color:#1569C7;color:white"|పదవీ కాలం ! rowspan="2" style="background-color:#1569C7;color:white"|మొత్తం కాలం ! rowspan="2" style="background-color:#1569C7;color:white"|శాఖలు |- ! style="background-color:#1569C7;color:white"|బాధ్యతల స్వీకరణ ! style="background-color:#1569C7;color:white"|పదవీ విరమణ |- | [[File:Blank.svg|50px]] | '''[[అంజాద్ భాషా షేక్ బెపారి|అంజాద్ బాషా షేక్ బెపారి]]'''<br><small>([[కడప శాసనసభ నియోజకవర్గం|కడప]] ఎమ్మెల్యే)</small> |rowspan="2"|<small>8 జూన్</small><br>2019 |rowspan="2"|<small>11 జూన్</small><br>2024 |rowspan="2"|{{ayd|2019|6|8|2024|6|11}} | * మైనారిటీ సంక్షేమం |- | [[File:Blank.svg|50px]] | '''[[కె. నారాయణస్వామి]]'''<br><small>([[గంగాధర నెల్లూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|గంగాధర నెల్లూరు]] ఎమ్మెల్యే)</small> | * వాణిజ్య పన్నులు * అబ్కారీ (ఎక్సైజ్) |- | [[File:Blank.svg|50px]] | '''[[ఆళ్ల నాని]]'''<ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/states/andhra-pradesh/2024/Aug/10/andhra-former-deputy-cm-alla-nani-resigns-from-ysrc|title=Andhra former Deputy CM Alla Nani resigns from YSRC|first=Express News|last=Service|date=10 August 2024|website=The New Indian Express}}</ref><br><small>(జననం 1969)</small><br><small>([[ఏలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఏలూరు]] ఎమ్మెల్యే)</small> |rowspan="2"| <small>8 జూన్</small><br>2019 |rowspan="2"| <small>7 ఏప్రిల్</small><br>2022 |rowspan="2"| {{ayd|2019|6|8|2022|4|7}} | * ఆరోగ్యం * కుటుంబ సంక్షేమం * వైద్య విద్య |- | [[File:Pamula Pushpa Sreevani.png|50px]] | '''[[పాముల పుష్ప శ్రీవాణి|పాముల పుష్పశ్రీవాణి]]'''<br><small>(జననం 1986)</small><br><small>([[కురుపాం శాసనసభ నియోజకవర్గం|కురుపాం]] ఎమ్మెల్యే)</small> | * గిరిజన సంక్షేమం |- | [[File:Pilli Subhash Chandra Bose.png|50px]] | '''[[పిల్లి సుభాష్ చంద్రబోస్]]'''<br /><small>([[ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనమండలి|ఎమ్మెల్సీ]])</small> | <small>8 జూన్</small><br>2019 | <small>18 జూన్</small><br>2020 |{{ayd|2019|6|8|2020|6|18}} | * రెవెన్యూ * రిజిస్ట్రేషన్లు * స్టాంపులు |- | [[File:Blank.svg|50px]] | '''[[ధర్మాన కృష్ణదాస్]]'''<br><small>(నర్సన్నపేట ఎమ్మెల్యే)</small> | <small>22 జూలై</small><br>2020 | <small>7 ఏప్రిల్</small><br>2022 |{{ayd|2020|7|22|2022|4|7}} | * రహదారులు, భవనాలు * రెవెన్యూ * రిజిస్ట్రేషన్లు, స్టాంపులు |- | [[File:Blank.svg|50px]] | '''[[బుడి ముత్యాల నాయుడు|బూడి ముత్యాలనాయుడు]]'''<br><small>([[మాడుగుల శాసనసభ నియోజకవర్గం|మాడుగుల]] ఎమ్మెల్యే)</small> |rowspan="3"| <small>11 ఏప్రిల్</small><br>2022 |rowspan="3"| <small>11 జూన్</small><br>2024 |rowspan="3"| {{ayd|2022|4|11|2024|6|11}} | * <small>పంచాయతీ రాజ్</small> * <small>గ్రామీణాభివృద్ధి</small> * <small>గ్రామ సచివాలయాలు / వార్డు సచివాలయాలు</small> |- | [[File:Blank.svg|50px]] | '''[[కొట్టు సత్యనారాయణ]]'''<br><small>([[తాడేపల్లిగూడెం శాసనసభ నియోజకవర్గం|తాడేపల్లిగూడెం]] ఎమ్మెల్యే)</small> | * దేవాదాయ శాఖ |- | [[File:Blank.svg|50px]] | '''[[పీడిక రాజన్నదొర|రాజన్న దొర పీడిక]]'''<br><small>([[సాలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|సాలూరు]] ఎమ్మెల్యే)</small> | * గిరిజన సంక్షేమం |} == లోక్‌సభ సభ్యులు == {| class="wikitable" ! ఎన్నికల సంవత్సరం ! చిత్రపటం ! పార్లమెంటు సభ్యుడు ! నియోజకవర్గం ! రాష్ట్రం |- | Colspan = 6; bgcolor = {{party color|YSR Congress Party}} |'''{{centre|[[18వ లోక్‌సభ|{{black|18వ లోక్‌సభ}}]]}}''' |- |rowspan="4"|[[2024 భారత సార్వత్రిక ఎన్నికలు|2024]] |[[File:Blank.svg|50px]] |వై. ఎస్. అవినాష్ రెడ్డి |[[కడప లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|కడప]] |rowspan="4"|[[ఆంధ్రప్రదేశ్]] |- |[[File:Portrait of Maddila Gurumoorthy.jpg|50px]] |[[మద్దిల గురుమూర్తి]] |[[తిరుపతి లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|తిరుపతి (ఎస్సీ)]] |- |[[File:Blank.svg|50px]] |పి. వి. మిథున్ రెడ్డి |[[రాజంపేట లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|రాజంపేట]] |- |[[File:Blank.svg|50px]] |[[చెట్టి తనుజా రాణి|గుమ్మ తనుజ రాణి]] |[[అరకు లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|అరకు (ఎస్టీ)]] |- | Colspan = 6; bgcolor = {{party color|YSR Congress Party}} |'''{{centre|[[17వ లోక్‌సభ|{{black|17వ లోక్‌సభ}}]]}}''' |- |rowspan="23"|[[2019 భారత సార్వత్రిక ఎన్నికలు|2019]] |[[File:Blank.svg|50px]] |[[గొడ్డేటి మాధవి]] |[[అరకు లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|అరకు (ఎస్టీ)]] |rowspan="23"|[[ఆంధ్రప్రదేశ్]] |- |[[File:Blank.svg|50px]] |[[బెల్లాన చంద్రశేఖర్]] |[[విజయనగరం లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|విజయనగరం]] |- |[[File:MVV Satyanarayana.png|50px]] |ఎం. వి. వి. సత్యనారాయణ |[[విశాఖపట్నం లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|విశాఖపట్నం]] |- |[[File:Blank.svg|50px]] |బీశెట్టి వెంకట సత్యవతి |[[అనకాపల్లి లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|అనకాపల్లి]] |- |[[File:Vanga Geetha Lok Sabha MP (cropped).jpg|50px]] |[[వంగా గీత]] |[[కాకినాడ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|కాకినాడ]] |- |[[File:Blank.svg|50px]] |చింతా అనూరాధ |[[అమలాపురం లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|అమలాపురం (ఎస్సీ)]] |- |[[File:Blank.svg|50px]] |[[మార్గాని భరత్]] |[[రాజమండ్రి లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|రాజమండ్రి]] |- |[[File:K. Raghu Rama Krishna Raju (cropped).jpg|50px]] |[[రఘురామ కృష్ణంరాజు]] |[[నరసాపురం లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|నరసాపురం]] |- |[[File:Blank.svg|50px]] |[[కోటగిరి శ్రీధర్]] |[[ఏలూరు లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|ఏలూరు]] |- |[[File:Blank.svg|50px]] |[[వల్లభనేని బాలశౌరి]] |[[మచిలీపట్నం లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|మచిలీపట్నం]] |- |[[File:Blank.svg|50px]] |[[లావు శ్రీకృష్ణ దేవరాయలు|లావు శ్రీకృష్ణదేవరాయలు]]<br><small>''(2024 జనవరి 24న రాజీనామా చేశారు)''</small> |[[నరసరావుపేట లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|నరసరావుపేట]] |- |[[File:Blank.svg|50px]] |[[నందిగం సురేష్ బాబు|నందిగం సురేష్]] |[[బాపట్ల లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|బాపట్ల (ఎస్సీ)]] |- |[[File:Blank.svg|50px]] |[[మాగుంట శ్రీనివాసులు రెడ్డి]] |[[ఒంగోలు లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|ఒంగోలు]] |- |[[File:Blank.svg|50px]] |[[పోచా బ్రహ్మానంద రెడ్డి|పోచా బ్రహ్మానందరెడ్డి]] |[[నంద్యాల లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|నంద్యాల]] |- |[[File:Blank.svg|50px]] |[[సంజీవ్ కుమార్ (రాజకీయ నాయకుడు)|సంజీవ్ కుమార్]]<br><small>''(2024 జనవరి 10న రాజీనామా చేశారు)''</small> |[[కర్నూలు లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|కర్నూలు]] |- |[[File:Blank.svg|50px]] |[[తలారి రంగయ్య]] |[[అనంతపురం లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|అనంతపురం]] |- |[[File:Blank.svg|50px]] |[[గోరంట్ల మాధవ్|కురువ గోరంట్ల మాధవ్]] |[[హిందూపురం లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|హిందూపురం]] |- |[[File:Blank.svg|50px]] |వై. ఎస్. అవినాష్ రెడ్డి |[[కడప లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|కడప]] |- |[[File:Blank.svg|50px]] |[[ఆదాల ప్రభాకర రెడ్డి|ఆదాల ప్రభాకరరెడ్డి]] |[[నెల్లూరు లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|నెల్లూరు]] |- |[[File:Blank.svg|50px]] |[[బల్లి దుర్గాప్రసాద్|బల్లి దుర్గాప్రసాద్ రావు]]<br><small>''(2020 సెప్టెంబరు 16న మరణించారు)''</small> |[[తిరుపతి లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|తిరుపతి (ఎస్సీ)]] |- |[[File:Portrait of Maddila Gurumoorthy.jpg|50px]] |[[మద్దిల గురుమూర్తి]]<br><small>''(2021 మే 2న ఎన్నికయ్యారు)''</small> |[[తిరుపతి లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|తిరుపతి (ఎస్సీ)]] |- |[[File:Blank.svg|50px]] |పి. వి. మిథున్ రెడ్డి |[[రాజంపేట లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|రాజంపేట]] |- |[[File:Blank.svg|50px]] |ఎన్. రెడ్డెప్ప |[[చిత్తూరు లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|చిత్తూరు (ఎస్సీ)]] |- | Colspan = 6; bgcolor = {{party color|YSR Congress Party}} |'''{{centre|[[16వ లోక్‌సభ|{{black|16వ లోక్‌సభ}}]]}}''' |- |rowspan="9"|[[2014 భారత సార్వత్రిక ఎన్నికలు|2014]] |[[File:Blank.svg|50px]] |[[పొంగులేటి శ్రీనివాస్ రెడ్డి|పొంగులేటి శ్రీనివాసరెడ్డి]] |[[ఖమ్మం లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|ఖమ్మం]] |[[తెలంగాణ]] |- |[[File:Blank.svg|50px]] |[[కొత్తపల్లి గీత]] |[[అరకు లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|అరకు (ఎస్టీ)]] |rowspan="8"|[[ఆంధ్రప్రదేశ్]] |- |[[File:Blank.svg|50px]] |[[వై.వి.సుబ్బారెడ్డి|వై. వి. సుబ్బా రెడ్డి]]<br><small>''(2018 జూన్ 20న రాజీనామా చేశారు)''</small> |[[ఒంగోలు లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|ఒంగోలు]] |- |[[File:Blank.svg|50px]] |[[ఎస్. పి. వై. రెడ్డి]]<br><small>''(2019 ఏప్రిల్ 30న మరణించారు)''</small> |[[నంద్యాల లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|నంద్యాల]] |- |[[File:Blank.svg|50px]] |[[బుట్టా రేణుక]] |[[కర్నూలు లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|కర్నూలు]] |- |[[File:Blank.svg|50px]] |వై. ఎస్. అవినాష్ రెడ్డి<br><small>''(2018 జూన్ 20న రాజీనామా చేశారు)''</small> |[[కడప లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|కడప]] |- |[[File:Mekapati Rajamohana Reddy.JPG|50px]] |[[మేకపాటి రాజమోహన్ రెడ్డి]]<br><small>''(2018 జూన్ 20న రాజీనామా చేశారు)''</small> |[[నెల్లూరు లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|నెల్లూరు]] |- |[[File:Blank.svg|50px]] |[[వెలగపల్లి వరప్రసాద రావు|వరప్రసాదరావు వెలగపల్లి]]<br><small>''(2018 జూన్ 20న రాజీనామా చేశారు)''</small> |[[తిరుపతి లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|తిరుపతి (ఎస్సీ)]] |- |[[File:Blank.svg|50px]] |పి. వి. మిథున్ రెడ్డి<br><small>''(2018 జూన్ 20న రాజీనామా చేశారు)''</small> |[[రాజంపేట లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|రాజంపేట]] |- | Colspan = 6; bgcolor = {{party color|YSR Congress Party}} |'''{{centre|[[15వ లోక్‌సభ|{{black|15వ లోక్‌సభ}}]]}}''' |- |[[2009 ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ ఎన్నికలు|2009]] |[[File:The Chief Minister of Andhra Pradesh, Shri Y.S. Jagan Mohan Reddy.jpg|50px]] |[[వై.ఎస్. జగన్మోహన్ రెడ్డి|వై. ఎస్. జగన్ మోహన్ రెడ్డి]]<br><small>''(2009 ఏప్రిల్ 23న ఎన్నికయ్యారు)''</small> |[[కడప లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|కడప]] |rowspan="2"|[[ఆంధ్రప్రదేశ్]] |- |[[2009 ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ ఎన్నికలు|2009]] |[[File:Mekapati Rajamohana Reddy.JPG|50px]] |[[మేకపాటి రాజమోహన్ రెడ్డి]]<br><small>''(2009 ఏప్రిల్ 16న ఎన్నికయ్యారు)''</small> |[[నెల్లూరు లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|నెల్లూరు]] |- |} == రాజ్యసభ సభ్యుల జాబితా == {| class="wikitable sortable" ! style="background-color:#0000FF; color:#FFFFFF; width:50px;" | సంఖ్య ! style="background-color:#0000FF; color:#FFFFFF; width:200px;" | పేరు<ref name="members">{{cite web|title=Statewise List|url=http://164.100.47.5/Newmembers/memberstatewise.aspx|website=164.100.47.5|access-date=12 June 2016}}</ref> ! style="background-color:#0000FF; color:#FFFFFF;" | నియామక తేదీ<ref name="term">{{cite web|title=Statewise Retirement|url=http://164.100.47.5/NewMembers/RetLMemState.aspx|website=164.100.47.5|access-date=12 June 2016}}</ref> ! style="background-color:#0000FF; color:#FFFFFF;" | పదవీ విరమణ తేదీ<ref name="term" /> |- |1 |[[వై.వి.సుబ్బారెడ్డి|వై. వి. సుబ్బా రెడ్డి]] |02-ఏప్రిల్-2024 |01-ఏప్రిల్-2030 |- |2 |గొల్లా బాబూరావు |02-ఏప్రిల్-2024 |01-ఏప్రిల్-2030 |- |3 |[[మేడా రఘునాథ రెడ్డి|మేడా రఘునాథరెడ్డి]] |02-ఏప్రిల్-2024 |01-ఏప్రిల్-2030 |- |4 |[[నిరంజన్ రెడ్డి|ఎస్. నిరంజన్ రెడ్డి]] |22-జూన్-2022 |21-జూన్-2028 |} == ఇవి కూడా చూడండి == * భారతీయ రాజకీయ పార్టీల జాబితా * [[తెలుగుదేశం పార్టీ]] * [[జనసేన పార్టీ]] == మూలాలు == {{reflist}} == వెలుపలి లింకులు == * {{Official website|http://www.ysrcongress.com/}} {{DEFAULTSORT:యువజన శ్రామిక రైతు కాంగ్రెస్ పార్టీ}} [[వర్గం:వైఎస్సార్ కాంగ్రెస్ పార్టీ]] [[వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ రాజకీయ పార్టీలు]] [[వర్గం:భారతదేశ రాజకీయ పార్టీలు]] smpw0gzupizb5renqxpdvglkqbxz0hv 4955459 4955458 2026-09-09T16:30:09Z యర్రా రామారావు 28161 [[వర్గం:వైఎస్సార్ కాంగ్రెస్ పార్టీ]] ను తీసివేసారు; [[వర్గం:వైఎస్ఆర్ కాంగ్రెస్ పార్టీ]] ను చేర్చారు (హాట్‌కేట్ ఉపయోగించి) 4955459 wikitext text/x-wiki {{Short description|భారతీయ రాజకీయ పక్షం}} {{Infobox Indian political party |party_name = యువజన శ్రామిక రైతు కాంగ్రెస్ పార్టీ |party_logo = YSRCPLOGO.jpg |logo_alt = YSRCPLOGO.jpg |native_name = |abbreviation = వైఎస్సార్‌సీపీ లేదా వైకాపా |colorcode = {{party color|YSR Congress Party}} |founder = కే. శివకుమార్ |president = [[వై. ఎస్. జగన్ మోహన్ రెడ్డి]] |general_secretary = |ppchairman = [[వై.వి.సుబ్బారెడ్డి]] |rajyasabha_leader = [[పిల్లి సుభాష్ చంద్రబోస్]] |loksabha_leader = [[పి.వి.మిధున్ రెడ్డి]] |foundation = {{Start date and age|df=yes|p=y|2009|1|1}} |headquarters = ప్లాట్ నెం. 13, సూర్యదేవర టౌన్‌షిప్, [[తాడేపల్లి (గుంటూరు జిల్లా)|తాడేపల్లి]], [[ఆంధ్రప్రదేశ్]], [[భారతదేశం]] |ideology = {{Nowrap|[[తెలుగు ప్రజలు|తెలుగు ప్రాంతీయత]]<ref name="aboutus">{{Cite web|url=https://www.ysrcongress.com/search|title=About us|work=YSRC Party|date=2019-01-01}}</ref><br>[[ప్రాంతీయత]]<ref name="aboutus" /><br>[[సామాజిక ఉదారవాదం]]<ref name="thehansindia.com">{{cite web | url=https://www.thehansindia.com/andhra-pradesh/ongole-jagan-implementing-ambedkars-ideology-604803 | title=Ongole: Jagan implementing Ambedkar's ideology | date=13 February 2020 }}</ref><br>[[లౌకికవాదం]]<ref>{{cite web | url=https://www.deccanherald.com/content/360300/jagan-appreciates-modi-committed-secularism.html | title=Jagan 'appreciates' Modi, but committed to secularism | date=30 September 2013 }}</ref><ref name="Patronage and autonomy in India's d"/><br/>[[ప్రజాకర్షకవాదం]]<ref name="Patronage and autonomy in India's d">{{cite journal |last1=Price |first1= Pamela |last2=Srinivas |first2=Dusi |editor1-first= Anastasia |editor1-last= Piliavsky |date=August 2014 |title=Patronage and autonomy in India's deepening democracy |journal=Cambridge University Press |pages=217–236 |doi=10.1017/CBO9781107296930.011 |isbn= 978-1-107-29693-0 }}</ref>}} |position = [[కేంద్రవాదం|మధ్యస్థం]]<ref name="thehansindia.com"/> నుండి [[మధ్యస్థ-వామపక్షం]]<ref>{{cite web|url=https://theprint.in/politics/this-is-how-jagan-reddy-has-turned-into-a-political-juggernaut-in-andhra/738583/|title=This is how Jagan Reddy has turned into a political juggernaut in Andhra|date=25 September 2021 }}</ref> |split = [[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్]] |eci = [[భారతీయ రాజకీయ పార్టీల జాబితా#రాష్ట్ర పార్టీలు|రాష్ట్ర పార్టీ]] |loksabha_seats = {{Composition bar|4|543|hex={{party color|YSR Congress Party}}}} |rajyasabha_seats = {{Composition bar|4|245|hex={{party color|YSR Congress Party}}}} |state_seats_name = [[ఆంధ్రప్రదేశ్]] |state_seats = {{ubl |2 = {{Composition bar|11|175|hex={{party color|YSR Congress Party}}}} {{small|([[ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ|శాసనసభ]])}} |1 = {{Composition bar|33|58|hex={{party color|YSR Congress Party}}}} {{small|([[ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసన మండలి|శాసన మండలి]])}}}} |no_states ={{Composition bar|0|31|hex={{party color|YSR Congress Party}}}} |youth = <ref>{{cite web| url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/amaravati/andhra-pradesh-byreddy-siddharth-reddy-named-ysrcp-youth-wing-chief/articleshow/92538613.cms |title=Andhra Pradesh: Byreddy Siddharth Reddy named YSRCP youth wing chief |publisher=Times of India |date=2022-06-29}}</ref> |students = వైఎస్సార్ స్టూడెంట్స్ యూనియన్ |women = వరుదు కళ్యాణి |labour = పి. గౌతమ్ రెడ్డి |peasants = ఎం. వి. ఎస్. నాగిరెడ్డి |website = {{URL|https://www.ysrcongress.com/en|ysrcongress.com}} |flag = Ysr cp flag.jpg |symbol = [[File:Indian Election Symbol Ceiling Fan.svg|120px]]<br /> సీలింగ్ ఫ్యాన్ |international = |colours ={{Colorsample|#1569C7}} [[నీలం]] (ప్రధానంగా)<br/> {{Colorsample|white}} [[తెలుపు]] <br/> {{Colorsample|#008E46}} [[ఆకుపచ్చ]]}} '''యువజన శ్రామిక రైతు కాంగ్రెస్ పార్టీ''' ('''వైఎస్సార్‌సీపీ'''), సాధారణంగా '''వైఎస్సార్ కాంగ్రెస్ పార్టీ''' అని పిలువబడే ఇది [[ఆంధ్రప్రదేశ్]] రాష్ట్రంలో ప్రధాన కేంద్రంగా కలిగిన ఒక భారతీయ ప్రాంతీయ రాజకీయ పార్టీ.<ref>{{cite web |title=About the Party |url=https://www.ysrcongress.com/en/about-party |website=YSR Congress Party |date=16 October 2018 |access-date=13 November 2021}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.ysrcongress.com/en/article/Why_YSR_Congress_.html|access-date=19 May 2014|title=Why YSR Congress?|year=2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20140416082207/http://www.ysrcongress.com/en/article/Why_YSR_Congress_.html|archive-date=16 April 2014|url-status=dead}}</ref> ఈ పార్టీ ప్రారంభంలో కొలిశెట్టి శివకుమార్ ద్వారా భారత ఎన్నికల సంఘంలో నమోదైంది. ఆ తర్వాత దీని బాధ్యతలను ప్రస్తుత అధ్యక్షుడు [[వై.ఎస్. జగన్మోహన్ రెడ్డి|వై. ఎస్. జగన్ మోహన్ రెడ్డి]] స్వీకరించారు.<ref name="ysrcp">{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/hyderabad/ysr-congress-is-now-jagans-party/articleshow/7505072.cms| work=The Times Of India | title='YSR Congress' is now Jagan's party - The Times of India| url-status=live| archive-url=https://web.archive.org/web/20200118140214/https://timesofindia.indiatimes.com/city/hyderabad/YSR-Congress-is-now-Jagans-party/articleshow/7505072.cms| archive-date=18 January 2020}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-10-21 |title=‘Road roller’ to ‘baby stroller’: Symbol war, but not symbolic, for Telangana contestant |url=https://indianexpress.com/article/political-pulse/telangana-munugode-bypoll-kolisetty-shiva-kumar-8222547/ |access-date=2024-12-15 |website=The Indian Express |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2011-02-17 |title=Jaganmohan Reddy acquires YSR Congress Party from worker |url=https://www.indiatoday.in/india/south/story/jaganmohan-reddy-may-buy-ysr-congress-party-from-worker-128788-2011-02-16 |access-date=2024-12-15 |website=India Today |language=en}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/jaganmohan-reddy-quits-congress-likely-to-float-own-party/articleshow/7009046.cms|title=Jaganmohan Reddy split from congress, for own party|work=[[The Economic Times]]|date=2010-11-29|access-date=2010-11-30|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210131092209/https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/jaganmohan-reddy-quits-congress-likely-to-float-own-party/articleshow/7009046.cms|archive-date=31 January 2021}}</ref><ref name=":1">{{Cite news|date=2013-09-24|title=Jaganmohan Reddy walks out of jail after 16 months|work=[[IndiaToday]]|url=https://www.indiatoday.in/india/south/story/jaganmohan-reddy-walks-out-of-jail-after-16-months-212106-2013-09-24|access-date=2020-12-07|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210121070535/https://www.indiatoday.in/india/south/story/jaganmohan-reddy-walks-out-of-jail-after-16-months-212106-2013-09-24|archive-date=21 January 2021}}</ref> ఈ పార్టీ నాయకత్వంలో జగన్ మోహన్ రెడ్డి 2019 నుండి 2024 వరకు రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రిగా సేవలందించారు. ప్రస్తుతం ఈ పార్టీకి [[లోక్‌సభ]]లో 4 స్థానాలు ఉన్నాయి. == ఆవిర్భావం == 2008 సెప్టెంబరులో అప్పటి ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి [[వై. ఎస్. రాజశేఖర రెడ్డి]] (వైఎస్సార్) హెలికాప్టర్ ప్రమాదంలో అకస్మాత్తుగా మరణించిన అనంతరం,<ref>{{Cite news |date=2009-09-03 |title=Andhra Pradesh CM YSR Reddy dead in chopper crash |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/andhra-pradesh-cm-ysr-reddy-dead-in-chopper-crash/articleshow/4966888.cms |access-date=2024-05-15 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite news |date=2009-09-03 |title=Andhra Pradesh CM dead in chopper crash: PMO sources |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/andhra-pradesh-cm-dead-in-chopper-crash-pmo-sources/articleshow/4966949.cms?from=mdr |access-date=2024-05-15 |work=The Economic Times |issn=0013-0389}}</ref> ఆయన కుమారుడు, [[కడప లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|కడప]] నియోజకవర్గ అప్పటి ఎంపీ [[వై.ఎస్. జగన్మోహన్ రెడ్డి|వై. ఎస్. జగన్ మోహన్ రెడ్డి]] తనను ముఖ్యమంత్రిగా చేయాలని [[సోనియా గాంధీ]]ని కోరినప్పటికీ కాంగ్రెస్ అధిష్ఠానం ఆ విజ్ఞప్తిని తిరస్కరించింది.<ref>{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/jagan-is-the-most-corrupt-chief-minister-dl-ravindra-reddy/article66289031.ece|title=Jagan is the most corrupt Chief Minister |publisher=The Hindu |date=2022-12-22 |access-date=2024-07-14}}</ref> వైఎస్సార్ మరణవార్త విని దిగ్భ్రాంతితో మరణించిన కుటుంబాలను, ఆత్మహత్య చేసుకున్న వారి కుటుంబాలను పరామర్శించడానికి జగన్ రాష్ట్రవ్యాప్తంగా ''ఓదార్పు యాత్ర'' ప్రారంభించారు.<ref>{{cite web|url=https://www.msn.com/en-in/news/national?cp-documentid=3202913|title=national - News - msn|website=www.msn.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Odarpu Yatra {{!}} The Caravan |url=https://caravanmagazine.in/tag/odarpu-yatra |access-date=2024-05-15 |website=caravanmagazine.in}}</ref> ఈ యాత్రకు కాంగ్రెస్ నాయకత్వం నుండి మద్దతు లభించలేదు.<ref>{{cite news| url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/defiant-jagan-to-go-ahead-with-odarpu-yatra/articleshow/6393043.cms | work=The Times Of India | title=Defiant Jagan to go ahead with 'Odarpu' yatra - The Times of India| url-status=live | archive-url=https://web.archive.org/web/20101022224736/http://timesofindia.indiatimes.com/india/Defiant-Jagan-to-go-ahead-with-Odarpu-yatra/articleshow/6393043.cms | archive-date=22 October 2010 }}</ref> యాత్రను నిలిపివేయాలని కాంగ్రెస్ వర్కింగ్ కమిటీ ఇచ్చిన ఆదేశాలను ధిక్కరిస్తూ, జగన్ 2010 ఏప్రిల్‌లో [[పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా]], [[ఖమ్మం జిల్లా]]లలో ఓదార్పు యాత్ర మొదటి విడతను కొనసాగించారు. అదే సమయంలో, వైఎస్సార్, జగన్‌లకు అత్యంత సన్నిహితంగా ఉండే ''సాక్షి టీవీ'', [[సాక్షి (దినపత్రిక)|''సాక్షి'']] దినపత్రికలు కొత్త ముఖ్యమంత్రి [[కొణిజేటి రోశయ్య]], న్యూఢిల్లీలోని కాంగ్రెస్ అధిష్ఠానంపై నిరంతరం విమర్శలు గుప్పించాయి. కాంగ్రెస్ పార్టీ 125వ వార్షికోత్సవ వేడుకల సందర్భంగా సాక్షి టీవీలో ప్రసారమైన ఒక ప్రత్యేక కార్యక్రమంలో ప్రధాని [[మన్మోహన్ సింగ్]], సోనియా గాంధీలపై విమర్శలు వచ్చాయి. ఇది కాంగ్రెస్ శ్రేణులలో తీవ్ర ఆగ్రహానికి కారణమై, అధిష్ఠానానికి జగన్‌కు మధ్య దూరాన్ని పెంచింది.<ref>[http://www.indianexpress.com/news/with-tv-attack-on-sonia-&-pm-jagan-signals/713930/ With TV attack on Sonia & PM, Jagan signals it’s time to go]. Indian Express (2010-11-21). Retrieved on 2011-10-20.</ref> ఆ తర్వాత ప్రసారాల్లో ఆ వ్యాఖ్యలను ఉపసంహరించుకున్నారు.<ref>{{Cite news |date=2010-11-21 |title=Sakshi re-telecasts story on Cong deleting anti-Sonia remarks |url=https://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/Sakshi-re-telecasts-story-on-Cong-deleting-anti-Sonia-remarks/article15701071.ece |access-date=2024-05-31 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> కాంగ్రెస్ పార్టీ తన పట్ల అనుసరిస్తున్న వైఖరిని నిరసిస్తూ డిసెంబర్ 2008లో జగన్, ఆయన తల్లి [[వై. ఎస్. విజయమ్మ]]లు తమ లోక్‌సభ (కడప), శాసనసభ ([[పులివెందుల శాసనసభ నియోజకవర్గం|పులివెందుల]]) సభ్యత్వాలకు, కాంగ్రెస్ పార్టీ ప్రాథమిక సభ్యత్వానికి రాజీనామా చేశారు.<ref>{{cite web|url=https://zeenews.india.com/news/nation/jagan-quits-congress-to-float-ysr-congress_671102.html|title=Jagan quits Congress, to float 'YSR Congress'|date=30 November 2010|website=Zee News|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190306043329/https://zeenews.india.com/news/nation/jagan-quits-congress-to-float-ysr-congress_671102.html|archive-date=6 March 2019}}</ref><ref name="ysrcp" /><ref>[https://web.archive.org/web/20110226070058/http://www.hindu.com/2011/02/22/stories/2011022262250400.htm Andhra Pradesh / Hyderabad News : Jagan is national president of YSR Congress Party]. ''The Hindu'' (2011-02-22). Retrieved on 2011-10-20.</ref> జగన్‌కు మద్దతుగా పలువురు కాంగ్రెస్ నాయకులు కాంగ్రెస్‌ను వీడి వైఎస్సార్ కాంగ్రెస్‌లో చేరారు. ప్రారంభంలో ఈ పార్టీని వైఎస్సార్ అభిమాని అయిన కే. శివకుమార్ స్థాపించారు. కాంగ్రెస్‌తో విభేదాల అనంతరం వై. ఎస్. జగన్ ఈ పార్టీ బాధ్యతలను స్వీకరించారు.<ref name="ysrcp"/> ఆ తర్వాత కాలంలో వ్యవస్థాపకుడిని పార్టీ నుండి తొలగించి, జగన్ పూర్తి నియంత్రణ సాధించారు.<ref>{{cite web | url=https://www.telugu360.com/jagan-expels-ycp-founder-from-party-ec-issues-notice/ | title=Jagan expels YCP founder from party – EC issues notice | website=www.telugu360.com}}</ref> == ఎన్నికల ప్రదర్శన == పార్టీ ఆవిర్భావం తర్వాత జరిగిన ఉపఎన్నికల్లో, కాంగ్రెస్, తెలుగుదేశం పార్టీ అభ్యర్థులకు డిపాజిట్లు రాకుండా మెజారిటీ స్థానాలను ఈ పార్టీ గెలుచుకుంది.<ref>[http://www.thehindu.com/news/national/article921291.ece "News /National: Jagan quits Congress, Kadapa Lok Sabha seat"]. ''The Hindu'' (2010-11-29). Retrieved on 2011-10-20.</ref> 2012 మార్చిలో [[నెల్లూరు జిల్లా]]లోని కోవురు స్థానానికి జరిగిన ఉపఎన్నికలో వైఎస్సార్ కాంగ్రెస్ విజయం సాధించింది.<ref>{{Cite web |title=IndiaVotes AC Bye Election: Kovur 2012 |url=https://www.indiavotes.com/ac/byeDetail/www.indiavotes.com/ac/byeDetail/42 |access-date=2024-05-15 |website=IndiaVotes}}</ref><ref>{{Cite web |title=List of Candidates in KOVUR: BYE ELECTION ON 18-03-2012: NELLORE Andhra Pradesh Bye Election |url=https://myneta.info/apbye/index.php?action=show_candidates&constituency_id=4 |access-date=2024-05-15 |website=myneta.info}}</ref> [[2012 ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ ఉప ఎన్నికలు|2012 ఉపఎన్నికల్లో]] 18 శాసనసభ నియోజకవర్గాలకు ఎన్నికలు జరిగాయి. అవి: [[పరకాల శాసనసభ నియోజకవర్గం|పరకాల]], నర్సన్నపేట, [[పాయకరావుపేట శాసనసభ నియోజకవర్గం|పాయకరావుపేట]], [[రామచంద్రాపురం శాసనసభ నియోజకవర్గం|రామచంద్రాపురం]], నరసాపురం, [[పోలవరం శాసనసభ నియోజకవర్గం|పోలవరం]], [[ప్రత్తిపాడు శాసనసభ నియోజకవర్గం (గుంటూరు జిల్లా)|ప్రత్తిపాడు]], మాచర్ల, [[ఒంగోలు శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఒంగోలు]], [[ఉదయగిరి శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఉదయగిరి]], [[రాజంపేట శాసనసభ నియోజకవర్గం|రాజంపేట]], [[కోడూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|కోడూరు]], [[రాయచోటి శాసనసభ నియోజకవర్గం|రాయచోటి]], ఆళ్లగడ్డ, [[ఎమ్మిగనూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఎమ్మిగనూరు]], [[రాయదుర్గం శాసనసభ నియోజకవర్గం|రాయదుర్గం]], [[అనంతపురం అర్బన్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|అనంతపురం అర్బన్]], [[తిరుపతి శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరుపతి]].<ref name="Andhra Pradesh By-polls 2012">{{cite news |last1=NDTV |title=Andhra Pradesh By-polls 2012 |url=https://www.ndtv.com/south/andhra-pradesh-by-polls-2012-732126 |access-date=14 April 2024 |date=15 June 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240414100400/https://www.ndtv.com/south/andhra-pradesh-by-polls-2012-732126 |archive-date=14 April 2024}}</ref> 2012 జూన్ 15న వెలువడిన ఫలితాల్లో వైఎస్సార్ కాంగ్రెస్ పార్టీ [[నెల్లూరు లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|నెల్లూరు లోక్‌సభ స్థానాన్ని]], 18 అసెంబ్లీ స్థానాలకు గాను 15 స్థానాలను కైవసం చేసుకుంది.<ref>{{Cite web |last=Pilla |first=Yogendra Kalavalapalli & Viswanath |date=2012-06-15 |title=YSR Cong wins 15 of 18 assembly seats, lone Lok Sabha seat in AP |url=https://www.livemint.com/Politics/hnmlt2gSJqdUXanSs76AXK/YSR-Cong-wins-15-of-18-assembly-seats-lone-Lok-Sabha-seat-i.html |access-date=2024-05-15 |website=mint |language=en}}</ref> [[2014 ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ ఎన్నికలు|2014 సాధారణ ఎన్నికల్లో]] ఈ పార్టీ [[తెలుగుదేశం పార్టీ]] చేతిలో ఓటమి పాలైంది. వైఎస్సార్ కాంగ్రెస్ తరఫున గెలిచిన శాసనసభ్యులలో మూడో వంతు మంది 2017 నాటికి తెలుగుదేశం పార్టీలో చేరారు.<ref>{{Cite news|last=|first=|date=|title=Anti-defection Law Ignored as MLAs Jump Ship to TDP, TRS in Andhra Pradesh and Telangana|work=News18|url=https://www.news18.com/news/politics/anti-defection-law-ignored-as-mlas-defect-to-tdp-trs-in-andhra-pradesh-and-telangana-1591319.html|url-status=live|access-date=|archive-url=https://web.archive.org/web/20210119152743/https://www.news18.com/news/politics/anti-defection-law-ignored-as-mlas-defect-to-tdp-trs-in-andhra-pradesh-and-telangana-1591319.html|archive-date=19 January 2021}}</ref> 2018 తెలంగాణ శాసనసభ ఎన్నికల్లో ఈ పార్టీ పోటీ చేయలేదు.<ref>{{Cite web|url=https://www.thenewsminute.com/article/ysrcp-not-contest-telangana-elections-pawan-kalyan-still-undecided-91384|title = YSRCP not to contest in Telangana elections, Pawan Kalyan still undecided|date = 11 November 2018}}</ref> [[2019 ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ ఎన్నికలు|2019 శాసనసభ ఎన్నికల్లో]] ఈ పార్టీ 294 స్థానాలకు గాను 151 స్థానాలు సాధించి సంచలన విజయం సాధించింది.<ref>{{Cite web |title=List of Winners:Andhra Pradesh 2019 Election |url=https://www.myneta.info/andhrapradesh2019/index.php?action=show_winners&sort=default |access-date=2024-05-15 |website=www.myneta.info}}</ref><ref>{{Cite web |title=AP Election Results: Election Results of Andhra Pradesh Assembly Election {{!}} Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/elections/assembly-elections/andhra-pradesh/results |access-date=2024-05-15 |website=timesofindia.indiatimes.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Assembly Election Results 2019 of Andhra Pradesh, Vidhan Sabha Election Results 2019 AP State |url=https://www.indiastatelections.com/andhra-pradesh/pastelection-assembly-vidhan-sabha-constituency-elections |access-date=2024-05-15 |website=www.indiastatelections.com}}</ref> [[విజయనగరం జిల్లా]], [[వైఎస్ఆర్ జిల్లా|కడప]], [[కర్నూలు జిల్లా]], [[నెల్లూరు జిల్లా]]లలో పూర్తి స్థానాలను కైవసం చేసుకుంది. 2019 మే 30 నుండి 2024 వరకు అధికారంలో ఉంది. లోక్‌సభ ఎన్నికల్లో 42 స్థానాలకు గాను 22 స్థానాలను గెలుచుకుంది. [[2024 ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ ఎన్నికలు|2024 శాసనసభ ఎన్నికల్లో]] ఎన్డీఏ కూటమి చేతిలో వైఎస్సార్‌సీపీ ఓటమి పాలైంది. 294 స్థానాలకు గాను కేవలం 11 స్థానాలు మాత్రమే సాధించి, ప్రధాన ప్రతిపక్ష హోదాకు అవసరమైన 10% స్థానాలను కూడా పొందలేకపోయింది. === ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ === {|class="wikitable" style="text-align:center" !Style="background-color:{{party color|YSR Congress Party}};color:white" | ఎన్నికల సంవత్సరం !Style="background-color:{{party color|YSR Congress Party}};color:white" |శాసనసభ !style="background-color:{{party color|YSR Congress Party}};color:white" | పార్టీ నాయకుడు ! style="background-color:{{party color|YSR Congress Party}};color:white" | పోటీ చేసిన స్థానాలు ! style="background-color:{{party color|YSR Congress Party}};color:white" | గెలిచిన స్థానాలు ! style="background-color:{{party color|YSR Congress Party}};color:white" | పోలైన ఓట్లు !Style="background-color:{{party color|YSR Congress Party}};color:white" | ఓట్ల శాతం (%) !Style="background-color:{{party color|YSR Congress Party}};color:white" | స్థానాల్లో మార్పు !Style="background-color:{{party color|YSR Congress Party}};color:white" | ఓట్ల శాతంలో మార్పు !Style="background-color:{{party color|YSR Congress Party}};color:white" |ఫలితం |- ! colspan="10" |[[ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ]]<ref name="AP_Results">{{cite web|url=https://old.eci.gov.in/files/category/65-andhra-pradesh/|title=Andhra Pradesh Assembly Election Results|publisher=[[Election Commission of India]]|access-date=5 April 2021}}</ref> |- |[[2014 ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ ఎన్నికలు|2014]] |14వ | rowspan="3" |[[వై.ఎస్. జగన్మోహన్ రెడ్డి|వై. ఎస్. జగన్ మోహన్ రెడ్డి]] |266 |{{Composition bar|70|294|{{party color|YSR Congress Party}}}} |13,494,076 |27.88% |{{increase}} 70 |{{steady}} కొత్త పార్టీ |{{no2|ప్రతిపక్షం}} |- |[[2019 ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ ఎన్నికలు|2019]] |[[15వ ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ|15వ]] |175 |{{Composition bar|151|294|{{party color|YSR Congress Party}}}} |15,688,569 |49.95% |{{increase}} 81 |{{increase}} 22.07 |{{yes2|ప్రభుత్వం}} |- |[[2024 ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ ఎన్నికలు|2024]] |16వ |175 |{{Composition bar|11|294|{{party color|YSR Congress Party}}}} |13,284,134 |39.37% |{{decrease}} 140 |{{decrease}}10.58 |{{Partial|ఇతరులు}} |- |} {{Vertical bar chart|2014|70|2019|151|2024|11|full_name=వైఎస్సార్‌సీపీ అసెంబ్లీ సీట్ల వివరాలు (ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్)|type=demographic|color=blue}} === లోక్‌సభ ఎన్నికల ప్రదర్శన === {|class="wikitable" style="text-align:center" !Style="background-color:{{party color|YSR Congress Party}};color:white" | ఎన్నికల సంవత్సరం !Style="background-color:{{party color|YSR Congress Party}};color:white" |లోక్‌సభ !style="background-color:{{party color|YSR Congress Party}};color:white" | పార్టీ నాయకుడు ! style="background-color:{{party color|YSR Congress Party}};color:white" | పోటీ చేసిన స్థానాలు ! style="background-color:{{party color|YSR Congress Party}};color:white" | గెలిచిన స్థానాలు ! style="background-color:{{party color|YSR Congress Party}};color:white" | పోలైన ఓట్లు !Style="background-color:{{party color|YSR Congress Party}};color:white" | ఓట్ల శాతం (%) !Style="background-color:{{party color|YSR Congress Party}};color:white" | స్థానాల్లో మార్పు !Style="background-color:{{party color|YSR Congress Party}};color:white" | ఓట్ల శాతంలో మార్పు !Style="background-color:{{party color|YSR Congress Party}};color:white" |ఫలితం |- ! colspan="10" |[[లోక్‌సభ]] |- |[[2014 భారత సార్వత్రిక ఎన్నికలు|2014]] |[[16వ లోక్‌సభ|16వ]] | rowspan="3" |[[వై.ఎస్. జగన్మోహన్ రెడ్డి|వై. ఎస్. జగన్ మోహన్ రెడ్డి]] |42 |{{Composition bar|9|543|{{party color|YSR Congress Party}}}} |13,995,435 |29.14% |{{Increase}}9 |{{steady}} కొత్త పార్టీ |{{partial|ఇతరులు}} |- |[[2019 భారత సార్వత్రిక ఎన్నికలు|2019]] |[[17వ లోక్‌సభ|17వ]] |25 |{{Composition bar|22|543|{{party color|YSR Congress Party}}}} |15,537,006 |49.89% |{{Increase}}13 |{{Increase}}20.75 |{{partial|ఇతరులు}} |- |[[2024 భారత సార్వత్రిక ఎన్నికలు|2024]] |[[18వ లోక్‌సభ|18వ]] |25 |{{Composition bar|4|543|{{party color|YSR Congress Party}}}} |13,174,874 |39.61% |{{Decrease}}18 |{{Decrease}}10.28 |{{partial|ఇతరులు}} |- |} {{Vertical bar chart|2014|9|2019|22|2024|4|full_name=వైఎస్సార్‌సీపీ లోక్‌సభ సీట్ల వివరాలు|type=demographic|color=blue}} == పార్టీ నాయకుల జాబితా == 2022లో వై. ఎస్. జగన్ మోహన్ రెడ్డిని పార్టీ శాశ్వత అధ్యక్షుడిగా ప్రకటిస్తూ వచ్చిన నివేదికలపై భారత ఎన్నికల సంఘం (ECI) వివరణ కోరింది. ప్రజాస్వామ్య సూత్రాలకు విరుద్ధంగా శాశ్వత అధ్యక్షుడిని ఎన్నుకునే నిర్ణయంపై ఈసీ ఆందోళన వ్యక్తం చేసింది.<ref>{{Cite news |date=2022-09-21 |title=EC orders YSRCP to clarify reports that Jagan Reddy made its life-time permanent president |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/ec-orders-ysrcp-to-clarify-reports-that-jagan-reddy-made-its-life-time-permanent-president/articleshow/94356773.cms |access-date=2023-06-14 |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-09-21 |title=Election Commission Asks YSRCP To Clear Air On Jagan Reddy Being Made Its 'Permanent President' |url=https://news.abplive.com/andhra-pradesh/eci-asks-ysrcp-to-clear-air-on-jagan-reddy-made-its-permanent-president-says-report-has-potential-to-create-confusion-1554571 |access-date=2023-06-14 |website=news.abplive.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Now {{!}} |first=Mirror |date=2022-09-22 |title=ECI slams YSRCP, rejects attempt to make Jagan Mohan Reddy as party's permanent president |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/eci-slams-ysrcp-rejects-attempt-to-make-jagan-mohan-reddy-as-partys-permanent-president/videoshow/94358139.cms |access-date=2023-06-14 |website=The Economic Times |language=en}}</ref> === అధ్యక్షుడు === {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |- ! rowspan ="2" style="background-color:#1569C7; color:white" | సంఖ్య ! rowspan ="2" style="background-color:#1569C7; color:white" | చిత్రపటం ! rowspan ="2" style="background-color:#1569C7; color:white" | పేరు<br/>{{small|(జననం–మరణం)}} ! colspan ="3" style="background-color:#1569C7; color:white" | పదవీ కాలం |- ! style="background-color:#1569C7; color:white" | బాధ్యతల స్వీకరణ ! style="background-color:#1569C7; color:white" | పదవీ విరమణ ! style="background-color:#1569C7; color:white" | మొత్తం కాలం |- ! 1 |[[File:Jagan Mohan Reddy.jpg|100px]] | '''[[వై.ఎస్. జగన్మోహన్ రెడ్డి|వై. ఎస్. జగన్ మోహన్ రెడ్డి]]'''<br/><small>(జననం 1972)</small> | 1 జనవరి 2009 | ''ప్రస్తుతం'' | {{age in years and days|2011|03|12}} |} === గౌరవాధ్యక్షురాలు === {|class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |- ! rowspan ="2" style="background-color:#1569C7; color:white" | సంఖ్య ! rowspan ="2" style="background-color:#1569C7; color:white" | చిత్రపటం ! rowspan ="2" style="background-color:#1569C7; color:white" | పేరు<br/>{{small|(జననం–మరణం)}} ! colspan ="3" style="background-color:#1569C7; color:white" | పదవీ కాలం |- ! style="background-color:#1569C7; color:white" | బాధ్యతల స్వీకరణ ! style="background-color:#1569C7; color:white" | పదవీ విరమణ ! style="background-color:#1569C7; color:white" | మొత్తం కాలం |- ! rowspan ="1"|1 | rowspan ="1"| [[File:Y.s.vijamma.JPG|100px]] | rowspan ="1"|'''[[వై. ఎస్. విజయమ్మ]]'''<br/><small>(జననం 1956)</small> |12 మార్చి 2011 |5 మే 2022 |{{age in years and days|2011|03|12|2022|05|22}} |} == శాసనసభ నాయకులు == === ముఖ్యమంత్రుల జాబితా === ==== ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రులు ==== {{further|ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రుల జాబితా}} {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |- !rowspan=2 style="background-color:#1569C7;color:white"|సంఖ్య !rowspan=2 style="background-color:#1569C7;color:white"|చిత్రపటం !rowspan=2 style="background-color:#1569C7;color:white"|పేరు<br/>{{small|(జననం–మరణం)}} !colspan=3 style="background-color:#1569C7;color:white"|పదవీ కాలం !rowspan=2 style="background-color:#1569C7;color:white"|[[ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ|{{white|శాసనసభ}}]]<br/>{{small|([[ఆంధ్రప్రదేశ్ ఎన్నికలు|{{white|ఎన్నికలు}}]])}} !rowspan=2 style="background-color:#1569C7;color:white"|నియోజకవర్గం !rowspan=2 style="background-color:#1569C7;color:white"|మంత్రివర్గం |- !style="background-color:#1569C7;color:white"|బాధ్యతల స్వీకరణ !style="background-color:#1569C7;color:white"|పదవీ విరమణ !style="background-color:#1569C7;color:white"|మొత్తం కాలం |- !1 |[[File:Jagan Mohan Reddy.jpg|100px]] |'''[[వై.ఎస్. జగన్మోహన్ రెడ్డి|వై. ఎస్. జగన్ మోహన్ రెడ్డి]]'''<br/><small>(జననం 1972)</small> |30 మే 2019 |11 జూన్ 2024<ref>{{Cite web |title=Jagan Mohan Reddy Resigns As Andhra Pradesh Chief Minister, Sends Resignation To Governor |url=https://www.ndtv.com/india-news/lok-sabha-election-2024-results-live-jagan-reddy-resigns-as-andhra-pradesh-chief-minister-sends-resignation-to-governor-5818095 |access-date=2024-06-04 |website=NDTV.com}}</ref> |{{age in years and days|30 May 2019|11 June 2024|duration=on}} |[[15వ ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ|15వ]]<br/>{{small|([[2019 ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ ఎన్నికలు|2019]])}} |[[పులివెందుల శాసనసభ నియోజకవర్గం|పులివెందుల]] |[[వై. ఎస్. జగన్ మోహన్ రెడ్డి మంత్రివర్గం|జగన్]] |} === ఉప ముఖ్యమంత్రుల జాబితా === {{Further|ఆంధ్రప్రదేశ్ ఉప ముఖ్యమంత్రుల జాబితా}} {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! rowspan="2" style="background-color:#1569C7;color:white;width:50px;"|చిత్రపటం ! rowspan="2" style="background-color:#1569C7;color:white"|పేరు<br><small>(ఎమ్మెల్యే/ఎమ్మెల్సీ)<br>[నియోజకవర్గం]</small> ! colspan="2" style="background-color:#1569C7;color:white"|పదవీ కాలం ! rowspan="2" style="background-color:#1569C7;color:white"|మొత్తం కాలం ! rowspan="2" style="background-color:#1569C7;color:white"|శాఖలు |- ! style="background-color:#1569C7;color:white"|బాధ్యతల స్వీకరణ ! style="background-color:#1569C7;color:white"|పదవీ విరమణ |- | [[File:Blank.svg|50px]] | '''[[అంజాద్ భాషా షేక్ బెపారి|అంజాద్ బాషా షేక్ బెపారి]]'''<br><small>([[కడప శాసనసభ నియోజకవర్గం|కడప]] ఎమ్మెల్యే)</small> |rowspan="2"|<small>8 జూన్</small><br>2019 |rowspan="2"|<small>11 జూన్</small><br>2024 |rowspan="2"|{{ayd|2019|6|8|2024|6|11}} | * మైనారిటీ సంక్షేమం |- | [[File:Blank.svg|50px]] | '''[[కె. నారాయణస్వామి]]'''<br><small>([[గంగాధర నెల్లూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|గంగాధర నెల్లూరు]] ఎమ్మెల్యే)</small> | * వాణిజ్య పన్నులు * అబ్కారీ (ఎక్సైజ్) |- | [[File:Blank.svg|50px]] | '''[[ఆళ్ల నాని]]'''<ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/states/andhra-pradesh/2024/Aug/10/andhra-former-deputy-cm-alla-nani-resigns-from-ysrc|title=Andhra former Deputy CM Alla Nani resigns from YSRC|first=Express News|last=Service|date=10 August 2024|website=The New Indian Express}}</ref><br><small>(జననం 1969)</small><br><small>([[ఏలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఏలూరు]] ఎమ్మెల్యే)</small> |rowspan="2"| <small>8 జూన్</small><br>2019 |rowspan="2"| <small>7 ఏప్రిల్</small><br>2022 |rowspan="2"| {{ayd|2019|6|8|2022|4|7}} | * ఆరోగ్యం * కుటుంబ సంక్షేమం * వైద్య విద్య |- | [[File:Pamula Pushpa Sreevani.png|50px]] | '''[[పాముల పుష్ప శ్రీవాణి|పాముల పుష్పశ్రీవాణి]]'''<br><small>(జననం 1986)</small><br><small>([[కురుపాం శాసనసభ నియోజకవర్గం|కురుపాం]] ఎమ్మెల్యే)</small> | * గిరిజన సంక్షేమం |- | [[File:Pilli Subhash Chandra Bose.png|50px]] | '''[[పిల్లి సుభాష్ చంద్రబోస్]]'''<br /><small>([[ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనమండలి|ఎమ్మెల్సీ]])</small> | <small>8 జూన్</small><br>2019 | <small>18 జూన్</small><br>2020 |{{ayd|2019|6|8|2020|6|18}} | * రెవెన్యూ * రిజిస్ట్రేషన్లు * స్టాంపులు |- | [[File:Blank.svg|50px]] | '''[[ధర్మాన కృష్ణదాస్]]'''<br><small>(నర్సన్నపేట ఎమ్మెల్యే)</small> | <small>22 జూలై</small><br>2020 | <small>7 ఏప్రిల్</small><br>2022 |{{ayd|2020|7|22|2022|4|7}} | * రహదారులు, భవనాలు * రెవెన్యూ * రిజిస్ట్రేషన్లు, స్టాంపులు |- | [[File:Blank.svg|50px]] | '''[[బుడి ముత్యాల నాయుడు|బూడి ముత్యాలనాయుడు]]'''<br><small>([[మాడుగుల శాసనసభ నియోజకవర్గం|మాడుగుల]] ఎమ్మెల్యే)</small> |rowspan="3"| <small>11 ఏప్రిల్</small><br>2022 |rowspan="3"| <small>11 జూన్</small><br>2024 |rowspan="3"| {{ayd|2022|4|11|2024|6|11}} | * <small>పంచాయతీ రాజ్</small> * <small>గ్రామీణాభివృద్ధి</small> * <small>గ్రామ సచివాలయాలు / వార్డు సచివాలయాలు</small> |- | [[File:Blank.svg|50px]] | '''[[కొట్టు సత్యనారాయణ]]'''<br><small>([[తాడేపల్లిగూడెం శాసనసభ నియోజకవర్గం|తాడేపల్లిగూడెం]] ఎమ్మెల్యే)</small> | * దేవాదాయ శాఖ |- | [[File:Blank.svg|50px]] | '''[[పీడిక రాజన్నదొర|రాజన్న దొర పీడిక]]'''<br><small>([[సాలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|సాలూరు]] ఎమ్మెల్యే)</small> | * గిరిజన సంక్షేమం |} == లోక్‌సభ సభ్యులు == {| class="wikitable" ! ఎన్నికల సంవత్సరం ! చిత్రపటం ! పార్లమెంటు సభ్యుడు ! నియోజకవర్గం ! రాష్ట్రం |- | Colspan = 6; bgcolor = {{party color|YSR Congress Party}} |'''{{centre|[[18వ లోక్‌సభ|{{black|18వ లోక్‌సభ}}]]}}''' |- |rowspan="4"|[[2024 భారత సార్వత్రిక ఎన్నికలు|2024]] |[[File:Blank.svg|50px]] |వై. ఎస్. అవినాష్ రెడ్డి |[[కడప లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|కడప]] |rowspan="4"|[[ఆంధ్రప్రదేశ్]] |- |[[File:Portrait of Maddila Gurumoorthy.jpg|50px]] |[[మద్దిల గురుమూర్తి]] |[[తిరుపతి లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|తిరుపతి (ఎస్సీ)]] |- |[[File:Blank.svg|50px]] |పి. వి. మిథున్ రెడ్డి |[[రాజంపేట లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|రాజంపేట]] |- |[[File:Blank.svg|50px]] |[[చెట్టి తనుజా రాణి|గుమ్మ తనుజ రాణి]] |[[అరకు లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|అరకు (ఎస్టీ)]] |- | Colspan = 6; bgcolor = {{party color|YSR Congress Party}} |'''{{centre|[[17వ లోక్‌సభ|{{black|17వ లోక్‌సభ}}]]}}''' |- |rowspan="23"|[[2019 భారత సార్వత్రిక ఎన్నికలు|2019]] |[[File:Blank.svg|50px]] |[[గొడ్డేటి మాధవి]] |[[అరకు లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|అరకు (ఎస్టీ)]] |rowspan="23"|[[ఆంధ్రప్రదేశ్]] |- |[[File:Blank.svg|50px]] |[[బెల్లాన చంద్రశేఖర్]] |[[విజయనగరం లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|విజయనగరం]] |- |[[File:MVV Satyanarayana.png|50px]] |ఎం. వి. వి. సత్యనారాయణ |[[విశాఖపట్నం లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|విశాఖపట్నం]] |- |[[File:Blank.svg|50px]] |బీశెట్టి వెంకట సత్యవతి |[[అనకాపల్లి లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|అనకాపల్లి]] |- |[[File:Vanga Geetha Lok Sabha MP (cropped).jpg|50px]] |[[వంగా గీత]] |[[కాకినాడ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|కాకినాడ]] |- |[[File:Blank.svg|50px]] |చింతా అనూరాధ |[[అమలాపురం లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|అమలాపురం (ఎస్సీ)]] |- |[[File:Blank.svg|50px]] |[[మార్గాని భరత్]] |[[రాజమండ్రి లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|రాజమండ్రి]] |- |[[File:K. Raghu Rama Krishna Raju (cropped).jpg|50px]] |[[రఘురామ కృష్ణంరాజు]] |[[నరసాపురం లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|నరసాపురం]] |- |[[File:Blank.svg|50px]] |[[కోటగిరి శ్రీధర్]] |[[ఏలూరు లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|ఏలూరు]] |- |[[File:Blank.svg|50px]] |[[వల్లభనేని బాలశౌరి]] |[[మచిలీపట్నం లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|మచిలీపట్నం]] |- |[[File:Blank.svg|50px]] |[[లావు శ్రీకృష్ణ దేవరాయలు|లావు శ్రీకృష్ణదేవరాయలు]]<br><small>''(2024 జనవరి 24న రాజీనామా చేశారు)''</small> |[[నరసరావుపేట లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|నరసరావుపేట]] |- |[[File:Blank.svg|50px]] |[[నందిగం సురేష్ బాబు|నందిగం సురేష్]] |[[బాపట్ల లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|బాపట్ల (ఎస్సీ)]] |- |[[File:Blank.svg|50px]] |[[మాగుంట శ్రీనివాసులు రెడ్డి]] |[[ఒంగోలు లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|ఒంగోలు]] |- |[[File:Blank.svg|50px]] |[[పోచా బ్రహ్మానంద రెడ్డి|పోచా బ్రహ్మానందరెడ్డి]] |[[నంద్యాల లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|నంద్యాల]] |- |[[File:Blank.svg|50px]] |[[సంజీవ్ కుమార్ (రాజకీయ నాయకుడు)|సంజీవ్ కుమార్]]<br><small>''(2024 జనవరి 10న రాజీనామా చేశారు)''</small> |[[కర్నూలు లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|కర్నూలు]] |- |[[File:Blank.svg|50px]] |[[తలారి రంగయ్య]] |[[అనంతపురం లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|అనంతపురం]] |- |[[File:Blank.svg|50px]] |[[గోరంట్ల మాధవ్|కురువ గోరంట్ల మాధవ్]] |[[హిందూపురం లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|హిందూపురం]] |- |[[File:Blank.svg|50px]] |వై. ఎస్. అవినాష్ రెడ్డి |[[కడప లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|కడప]] |- |[[File:Blank.svg|50px]] |[[ఆదాల ప్రభాకర రెడ్డి|ఆదాల ప్రభాకరరెడ్డి]] |[[నెల్లూరు లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|నెల్లూరు]] |- |[[File:Blank.svg|50px]] |[[బల్లి దుర్గాప్రసాద్|బల్లి దుర్గాప్రసాద్ రావు]]<br><small>''(2020 సెప్టెంబరు 16న మరణించారు)''</small> |[[తిరుపతి లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|తిరుపతి (ఎస్సీ)]] |- |[[File:Portrait of Maddila Gurumoorthy.jpg|50px]] |[[మద్దిల గురుమూర్తి]]<br><small>''(2021 మే 2న ఎన్నికయ్యారు)''</small> |[[తిరుపతి లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|తిరుపతి (ఎస్సీ)]] |- |[[File:Blank.svg|50px]] |పి. వి. మిథున్ రెడ్డి |[[రాజంపేట లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|రాజంపేట]] |- |[[File:Blank.svg|50px]] |ఎన్. రెడ్డెప్ప |[[చిత్తూరు లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|చిత్తూరు (ఎస్సీ)]] |- | Colspan = 6; bgcolor = {{party color|YSR Congress Party}} |'''{{centre|[[16వ లోక్‌సభ|{{black|16వ లోక్‌సభ}}]]}}''' |- |rowspan="9"|[[2014 భారత సార్వత్రిక ఎన్నికలు|2014]] |[[File:Blank.svg|50px]] |[[పొంగులేటి శ్రీనివాస్ రెడ్డి|పొంగులేటి శ్రీనివాసరెడ్డి]] |[[ఖమ్మం లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|ఖమ్మం]] |[[తెలంగాణ]] |- |[[File:Blank.svg|50px]] |[[కొత్తపల్లి గీత]] |[[అరకు లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|అరకు (ఎస్టీ)]] |rowspan="8"|[[ఆంధ్రప్రదేశ్]] |- |[[File:Blank.svg|50px]] |[[వై.వి.సుబ్బారెడ్డి|వై. వి. సుబ్బా రెడ్డి]]<br><small>''(2018 జూన్ 20న రాజీనామా చేశారు)''</small> |[[ఒంగోలు లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|ఒంగోలు]] |- |[[File:Blank.svg|50px]] |[[ఎస్. పి. వై. రెడ్డి]]<br><small>''(2019 ఏప్రిల్ 30న మరణించారు)''</small> |[[నంద్యాల లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|నంద్యాల]] |- |[[File:Blank.svg|50px]] |[[బుట్టా రేణుక]] |[[కర్నూలు లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|కర్నూలు]] |- |[[File:Blank.svg|50px]] |వై. ఎస్. అవినాష్ రెడ్డి<br><small>''(2018 జూన్ 20న రాజీనామా చేశారు)''</small> |[[కడప లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|కడప]] |- |[[File:Mekapati Rajamohana Reddy.JPG|50px]] |[[మేకపాటి రాజమోహన్ రెడ్డి]]<br><small>''(2018 జూన్ 20న రాజీనామా చేశారు)''</small> |[[నెల్లూరు లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|నెల్లూరు]] |- |[[File:Blank.svg|50px]] |[[వెలగపల్లి వరప్రసాద రావు|వరప్రసాదరావు వెలగపల్లి]]<br><small>''(2018 జూన్ 20న రాజీనామా చేశారు)''</small> |[[తిరుపతి లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|తిరుపతి (ఎస్సీ)]] |- |[[File:Blank.svg|50px]] |పి. వి. మిథున్ రెడ్డి<br><small>''(2018 జూన్ 20న రాజీనామా చేశారు)''</small> |[[రాజంపేట లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|రాజంపేట]] |- | Colspan = 6; bgcolor = {{party color|YSR Congress Party}} |'''{{centre|[[15వ లోక్‌సభ|{{black|15వ లోక్‌సభ}}]]}}''' |- |[[2009 ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ ఎన్నికలు|2009]] |[[File:The Chief Minister of Andhra Pradesh, Shri Y.S. Jagan Mohan Reddy.jpg|50px]] |[[వై.ఎస్. జగన్మోహన్ రెడ్డి|వై. ఎస్. జగన్ మోహన్ రెడ్డి]]<br><small>''(2009 ఏప్రిల్ 23న ఎన్నికయ్యారు)''</small> |[[కడప లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|కడప]] |rowspan="2"|[[ఆంధ్రప్రదేశ్]] |- |[[2009 ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ ఎన్నికలు|2009]] |[[File:Mekapati Rajamohana Reddy.JPG|50px]] |[[మేకపాటి రాజమోహన్ రెడ్డి]]<br><small>''(2009 ఏప్రిల్ 16న ఎన్నికయ్యారు)''</small> |[[నెల్లూరు లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|నెల్లూరు]] |- |} == రాజ్యసభ సభ్యుల జాబితా == {| class="wikitable sortable" ! style="background-color:#0000FF; color:#FFFFFF; width:50px;" | సంఖ్య ! style="background-color:#0000FF; color:#FFFFFF; width:200px;" | పేరు<ref name="members">{{cite web|title=Statewise List|url=http://164.100.47.5/Newmembers/memberstatewise.aspx|website=164.100.47.5|access-date=12 June 2016}}</ref> ! style="background-color:#0000FF; color:#FFFFFF;" | నియామక తేదీ<ref name="term">{{cite web|title=Statewise Retirement|url=http://164.100.47.5/NewMembers/RetLMemState.aspx|website=164.100.47.5|access-date=12 June 2016}}</ref> ! style="background-color:#0000FF; color:#FFFFFF;" | పదవీ విరమణ తేదీ<ref name="term" /> |- |1 |[[వై.వి.సుబ్బారెడ్డి|వై. వి. సుబ్బా రెడ్డి]] |02-ఏప్రిల్-2024 |01-ఏప్రిల్-2030 |- |2 |గొల్లా బాబూరావు |02-ఏప్రిల్-2024 |01-ఏప్రిల్-2030 |- |3 |[[మేడా రఘునాథ రెడ్డి|మేడా రఘునాథరెడ్డి]] |02-ఏప్రిల్-2024 |01-ఏప్రిల్-2030 |- |4 |[[నిరంజన్ రెడ్డి|ఎస్. నిరంజన్ రెడ్డి]] |22-జూన్-2022 |21-జూన్-2028 |} == ఇవి కూడా చూడండి == * భారతీయ రాజకీయ పార్టీల జాబితా * [[తెలుగుదేశం పార్టీ]] * [[జనసేన పార్టీ]] == మూలాలు == {{reflist}} == వెలుపలి లింకులు == * {{Official website|http://www.ysrcongress.com/}} {{DEFAULTSORT:యువజన శ్రామిక రైతు కాంగ్రెస్ పార్టీ}} [[వర్గం:వైఎస్ఆర్ కాంగ్రెస్ పార్టీ]] [[వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ రాజకీయ పార్టీలు]] [[వర్గం:భారతదేశ రాజకీయ పార్టీలు]] mqlp5b1yl9rrstzllh41ai16os1cjme 0 115967 4955384 4497820 2026-09-09T12:35:59Z స్వరలాసిక 13980 /* ప్రసవ మరణాలకు కారణములు */ 4955384 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=ఏప్రిల్ 2025}} [[మాతృత్వం]] (Motherhood) [[స్త్రీ]]లకు దేవుడిచ్చిన వరం. అయినా ప్రాచీనకాలం నుండి [[ప్రసవం]] (Childbirth) అంటే స్త్రీలకు పునర్జన్మ అని భావిస్తారు. వైద్యశాస్త్రం మంచి ప్రగతిని సాధించిన ప్రస్తుత కాలంలో కూడా లక్షలాది తల్లులు కానుపు సమయంలో మరణిస్తూనే వున్నారు. తల్లుల ప్రాముఖ్యతకు చెప్పడం అవసరం లేదు. మనకు జన్మను ఇచ్చిన తల్లుల గౌరవించే జరుపుకునే ప్రయత్నంలో, ప్రతి సంవత్సరం ఒక రోజు వారి కోసం మాత్రమే అంకితం చేయబడుతుంది. దానినే మదర్స్ డేగా జరుపుకుంటారు, ఇది ప్రతి సంవత్సరం మే రెండవ ఆదివారం నాడు జరుపుకుంటారు <ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/lifestyle/life-style/mothers-day-2020-when-is-mothers-day-in-2020-6393065/|title=Mother’s Day 2020: When is Mother’s Day in 2020?|date=2020-05-09|website=The Indian Express|language=en|access-date=2020-11-23}}</ref> == చరిత్ర == స్త్రీ కి మాతృత్వం మొదటి బిడ్డ పుట్టడం,చాలా భయంకరమైనది, పూర్తిగా సంతోషకరమైనది లేదా రెండింటిలో సంభందం కొద్దిగా ఉంటుంది. గర్భధారణ సమయంలో, తల్లి తనకు జన్మించే శిశువు భవిష్యత్తును ఆలోచిస్తుంది . గర్భంలో శిశువు ఆరోగ్యం ,పుట్టిన తరువాత తల్లి ఆరోగ్యానికి దగ్గరి సంబంధం ఉంటుందని తల్లులు జాగ్రత్త గా ఉంటారు . పుట్ట బోయే పిల్లల గురించి తల్లులు ఆందోళన పడుతుంటారు . ఆమె బిడ్డ పుట్టిన తర్వాత చేయాల్సిన అన్ని పనులకు ఆమె పిల్లల శారీరక, మానసిక, సామాజిక ఆరోగ్యాన్ని పెంచుతుంది <ref>{{Cite web|url=https://www.focusonthefamily.com/parenting/stages-of-motherhood/|title=Stages of Motherhood|date=2020-07-02|website=Focus on the Family|language=en-US|access-date=2020-11-23}}</ref> మాతృత్వం, శిశువులను, పిల్లలను పోషించే సామర్థ్యంలో మహిళల గుర్తింపులను గుర్తించే సాంస్కృతిక ప్రక్రియ. తల్లుల పిల్లల పెంపక పద్ధతుల చరిత్రలో మహిళల గురించి, వారి తల్లి సామర్థ్యాల గురించి ఆలోచనలలో నాలుగు ప్రధాన యుగాలు గుర్తించబడతాయి. అవి ఆధునిక కాలం ప్రారంభ లో విరుద్ధమైన కథనాలు తల్లుల చిత్రాలు మతపరమైన పిల్లల సంరక్షణ విధానాలతో, పద్దెనిమిదవ శతాబ్దం చివరిలో , పంతొమ్మిదవ శతాబ్దం మాతృత్వాన్ని పవిత్రమైన స్త్రీ పిలుపుగా వివరించడంతో,1918 నుండి 1970 వరకు ఇరవయ్యవ శతాబ్దం, జనన రేట్లు క్షీణించినప్పుడు, మాతృత్వం యొక్క మానసిక నిర్మాణాలు , యుద్ధంలోనష్ట పోయిన దేశాల పునర్నిర్మాణంలో మాతృత్వం ఒక చిహ్నంగా ఉంది, ఇరవయ్యవ శతాబ్దం చివరలో, మాతృత్వం యొక్క భౌతిక అనుభవం యొక్క నాటకీయ పునర్నిర్మాణం ద్వారా వర్గీకరించబడింది <ref>{{Cite web|url=https://www.encyclopedia.com/social-sciences-and-law/sociology-and-social-reform/sociology-general-terms-and-concepts/motherhood|title=Motherhood {{!}} Encyclopedia.com|website=www.encyclopedia.com|access-date=2020-11-23}}</ref> === ప్రసవ మరణాలకు కారణములు === ప్రపంచంలోని కొన్ని ప్రాంతాలలో అధిక సంఖ్యలో తల్లి మరణాలు నాణ్యమైన ఆరోగ్య సేవలను పొందడంలో అసమానతలను ప్రతిబింబిస్తాయి, ధనిక పేదల మధ్య అంతరాన్ని తెలుపుతాయి 2017 లో '''తక్కువ ఆదాయ దేశాలలో MMR 100 000''' ప్రత్యక్ష జననాలకు 462, '''అధిక ఆదాయ దేశాలలో 100 000''' ప్రత్యక్ష ప్రసవాలకు 11. గర్భధారణ , ప్రసవ సమయంలో తర్వాత వచ్చే సమస్యల ఫలితంగా మహిళలు మరణిస్తారు. గర్భధారణ సమయంలో ఈ సమస్యలు చాలా వరకు ఉంటాయి . గర్భధారణకు ముందు ఇతర సమస్యలు ఉండవచ్చు, కానీ గర్భధారణ సమయంలో మరింత తీవ్రమవుతాయి, ప్రత్యేకించి స్త్రీ సంరక్షణలో భాగంగా నిర్వహించకపోతే. '''అన్ని ప్రసూతి మరణాలలో''' దాదాపు 75% కారణమయ్యే ప్రధాన సమస్యలు ,తీవ్రమైన రక్తస్రావం (ఎక్కువగా ప్రసవ తర్వాత రక్తస్రావం) అంటువ్యాధులు ప్రసవ తర్వాత,[[గర్భధారణ సమయంలో అధిక రక్తపోటు]], ప్రసవం నుండి సమస్యలు,మలేరియా వంటి అంటువ్యాధుల వల్ల, గుండె జబ్బులు, మధుమేహం వంటి దీర్ఘకాలిక పరిస్థితులకు సంబంధించినవి <ref>{{Cite web|url=https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/maternal-mortality|title=Maternal mortality|website=www.who.int|language=en|access-date=2020-11-23}}</ref> ==ప్రసవ మరణాలకు కారణాలు== * అజ్ఞానం * [[నిరక్షరాస్యత]] * ప్రాథమిక ఆరోగ్య పరిజ్ఞానం లేకపోవడం * ఆహార లోపాలు * [[రక్తహీనత]] * [[క్షయ]] మొదలైన దీర్ఘకాలిక వ్యాధులు * గ్రామీణ స్త్రీలకు వైద్య సౌకర్యాలు అందుబాటులో లేకపోవడం * [[కుటుంబ నియంత్రణ]] పాటించక పోవడం. ==మార్గదర్శక సూత్రాలు== [[ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ]] సురక్షిత మాతృత్వ సాధనకు కొన్ని మార్గదర్శక సూత్రాలను రూపొందించింది. ==మూలాలు== <references /> == మూలాలు == [[వర్గం:ఆరోగ్యం]] [[వర్గం:ఆరోగ్య సమస్యలు]] [[వర్గం:ఆరోగ్య చిట్కాలు]] 4bbksz9d0b43ylk7ve9vk4re4cfd32w 0 121027 4955651 4345654 2026-09-10T11:13:17Z స్వరలాసిక 13980 /* కారణాలు */ 4955651 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition (new) | name = Hematoma | synonyms = haematoma | image = Upper Arm Bruise.jpg | alt = | caption = [[Contusion]] (bruise), a simple form of hematoma. | field = [[Emergency medicine]] | symptoms = | complications = | onset = | duration = | types = | causes = | risks = | diagnosis = | differential = | prevention = | treatment = | medication = | prognosis = | frequency = | deaths = }} '''రక్తపు గడ్డ''' లేదా '''గడ్డకట్టిన రక్తము''' (Hematoma) : [[రక్తము]] ఒక అవయవములో గాని లేదా ఒక ప్రాంతములో గాని గూడుకట్టుకొనుట. [[రక్తస్రావం]] (Hemorrhage) లో స్రవించిన రక్తం ద్రవరూపంలో ఉంటే రక్తపు గడ్డలో అది గడ్డకట్టి ఒక ముద్దలాగా తయారౌతుంది. మెదడులో తయరైన రక్తపుగడ్డలు అత్యంత ప్రమాదమైనవిగా వ్యక్తి మరణానికి దారితీస్తాయి. గోరు క్రింద ఏర్పడే గడ్డలు చాలా నొప్పిని కలిగిస్తాయి. గర్భిణీస్త్రీలలో రక్తస్కందనంలో లోపం వలన గర్భాశయంలో అధికంగా రక్తం గడ్డకట్టడం వలన తల్లికి లేదా/, బిడ్డకు ప్రాణాపాయం కలుగుతుంది. == నిర్వచనం == నేషనల్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ కాన్సర్ రక్తపు గడ్డను ఈ విధంగా నిర్వహించింది " ఒక అవయవం, కణజాలం లేదా శరీర ప్రదేశంలో ఏర్పడే ఎక్కువగా గడ్డకట్టిన రక్తం ఉన్న స్థలం. రక్తపు గడ్డ (హెమటోమా) శస్త్రచికిత్స లేదా గాయం వల్ల దెబ్బతిన్న విరిగిన రక్తనాళం వల్ల రావడం జరగవచ్చు. ఈ రక్తపు గడ్డ మెదడుతో సహా శరీరంలో ఎక్కడైనా వచ్చే అవకాత్సం ఉంది , వీటిలో వరకు చిన్నవి, స్వయంగా వెళ్లిపోతాయి, కానీ కొన్ని రక్తపు గడ్డను శస్త్రచికిత్స ద్వారా తొలగించాల్సి అవసరం రావచ్చూ".<ref>{{Cite web|date=2011-02-02|title=https://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-terms/def/hematoma|url=https://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-terms/def/hematoma|access-date=2023-03-25|website=www.cancer.gov|language=en}}</ref> == అవలోకనం == [[దస్త్రం:Quetschung oder Prellung DSC03443.JPG|thumb|పాదాల పై వచ్చిన రక్తపుగడ్డ ]] హెమటోమా సాధారణంగా రక్త నాళాల వెలుపల రక్తం యొక్క సేకరణగా నిర్వచించబడుతుంది. సాధారణంగా, హెమటోమాస్ రక్తనాళం యొక్క గోడకు గాయం వల్ల సంభవిస్తాయి, ఇది రక్తనాళం నుండి చుట్టుపక్కల కణజాలాలలోకి రక్తం కారడానికి ప్రేరేపిస్తుంది. హెమటోమా ఏదైనా రకమైన రక్త నాళానికి (ధమని, సిర లేదా చిన్న కేశనాళిక) గాయం వల్ల సంభవిస్తుంది. హెమటోమా సాధారణంగా ఎక్కువ లేదా తక్కువ గడ్డకట్టిన రక్తస్రావాన్ని వివరిస్తుంది, అయితే రక్తస్రావం చురుకైన, కొనసాగుతున్న రక్తస్రావాన్ని సూచిస్తుంది. హెమటోమా అనేది చాలా మంది ప్రజలు వారి జీవితంలో ఏదో ఒక సమయంలో ఎదుర్కొనే సమస్య. ఈ రక్తపు గడ్డలు చర్మం లేదా గోళ్ళ క్రింద వివిధ పరిమాణాలవి గాయాలుగా కనిపిస్తాయి. చర్మ గాయాలను కంట్యూషన్స్ అని కూడా పిలుస్తారు. హెమటోమాస్ శరీరం లోపల లోతుగా వచ్చే అవకాశం ఉంది. అక్కడ అవి కనిపించకపోవచ్చు. వాటి స్థానం ఆధారంగా పేర్లు పెట్టబడతాయి. అందులో ఈ విధంగా పేర్కొన్నారు. * సబ్డ్యూరల్ హెమటోమా(మెదడులోని పరాశిక క్రింద రక్తపుగడ్డ (Subdural hematoma))- మెదడు కణజాలం, మెదడు లోపలి పొర మధ్య గడ్డ (హెమటోమా) * వెన్నెముక ఎపిడ్యూరల్ హెమటోమా: వెన్నెముక వెన్నెముక, వెన్నుపాము యొక్క బయటి పొర మధ్య హెమటోమా * ఇంట్రాక్రానియల్ ఎపిడ్యూరల్ హెమటోమా: పుర్రె, మెదడు బయటి పొర మధ్య హెమటోమా * సబంగువల్ హెమటోమా (గోరు క్రింద రక్తపుగడ్డ (Subungual hematoma): గోరు కింద హెమటోమా * ఇంట్రా-ఉదర, పెరిటోనియల్ లేదా రెట్రోపెరిటోనియల్ హెమటోమా: ఉదర కుహరం లోపల హెమటోమా * చెవి లేదా ఆరల్ హెమటోమా: చెవి మృదులాస్థి , అధికంగా ఉండే చర్మం మధ్య హెమటోమా * - స్ప్లెనిక్ హెమటోమా: ప్లీహములోని హెమటోమా * హెపాటిక్ హెమటోమా: కాలేయం లోపల హెమటోమా * గర్భాశయంలో రక్తపుగడ్డ (Hematometra) చాలా రక్తపు గడ్డలు కాలక్రమేణా ఆకస్మికంగా పోవడం జరుగుతుంది. ఎందుకంటే రక్త శిధిలాలు తొలగించబడతాయి, శరీర మరమ్మత్తు విధానాల ద్వారా రక్తనాళాల గోడ మరమ్మత్తు చేయబడుతుంది. ఇతర సమయాల్లో, హెమటోమాలో రక్తాన్ని శస్త్రచికిత్స ద్వారా తొలగించడం లేదా ఖాళీ చేయడం దాని లక్షణాలు లేదా స్థానం ఆధారంగా అవసరం అవుతుంది.<ref name=":0">{{Cite web|title=Hematoma: Types, Treatment, Symptoms, Pictures & Causes|url=https://www.rxlist.com/hematoma/drugs-condition.htm|access-date=2023-03-25|website=RxList|language=en}}</ref> === కారణాలు === రక్తపు గద్దలకు కారణం రక్త నాళాలకు గాయం లేదా గాయం. రక్తనాళాల గోడ సమగ్రతకు భంగం కలిగించే రక్త నాళాలకు ఏదైనా నష్టం ఫలితంగా రావచ్చును. ఒక చిన్న రక్త నాళానికి కనీస నష్టం కూడా రక్తపుగడ్డకు దారితీస్తుంది. ఉదాహరణకు, గోరు కింద హెమటోమా (సబ్ంగువల్ హెమటోమా) గోరుకు చిన్న గాయం నుండి లేదా ఒక వస్తువుపై తేలికపాటి దెబ్బ (స్ట్రోక్)నుండి సంభవిస్తుంది. పెద్ద గాయాలు మరింత పెద్ద రక్తపుగడ్డకు కారణమవుతాయి. ఒక వ్యక్తి ఎత్తు నుండి పడిపోవడం లేదా మోటారు వాహన ప్రమాదానికి గురికావడం వల్ల చర్మం కింద లేదా శరీర కుహరాల లోపల (ఛాతీ లేదా ఉదరం) గణనీయమైన పెద్ద రక్తస్రావం జరుగుతుంది. హెమటోమాకు కారణమయ్యే ఇతర రకాల కణజాల గాయం ఏ రకమైన శస్త్రచికిత్సలు, ఇన్వాసివ్ వైద్య లేదా దంత విధానాలు (ఉదాహరణకు, బయాప్సీలు, కోత, పారుదల, కార్డియాక్ కాథెటరైజేషన్), మందుల ఇంజెక్షన్లు (ఉదాహరణకు, ఇన్సులిన్, రక్తం సన్నబడటం, టీకాలు) వల్ల సంభవించవచ్చు. ఈ విధానాలు సమీప కణజాలాలు, రక్త నాళాలను దెబ్బతీస్తాయి కాబట్టి, తరచుగా రక్తపుగడ్డలు అక్కడ చుట్టూ ఏర్పడతాయి. అప్పుడప్పుడు, ఏదైనా నిర్దిష్ట గాయం లేదా గుర్తించదగిన కారణం లేదా జ్ఞాపకం లేకుండా రక్తపు గడ్డలు రావచ్చు. కొన్ని రక్తం సన్నబడటానికి తీసుకొనే మందులు రక్తపు గడ్డలను కూడా పెంచుతాయి. అందులో కౌమాడిన్ (వార్ఫరిన్), ప్లావిక్స్ ([[క్లోపిడోగ్రెల్]]), ఆస్పిరిన్, పెర్సాంటైన్ (డిపైరిడామోల్)) లేదా ఆస్పిరిన్ కలిగిన ఉత్పత్తులు (అల్కా సెల్ట్జర్ వంటివి) వంటి మందులు తీసుకునే వ్యక్తులు చాలా సులభంగా, ఇతర వ్యక్తుల కంటే వారి రక్త నాళాలకు తక్కువ తీవ్రమైన గాయంతో అభివృద్ధి చేయవచ్చు. ఈ మందులు రక్తం గడ్డకట్టే సామర్థ్యాన్ని దెబ్బతీస్తాయి,అందువల్ల, రక్తనాళానికి జరిగిన చిన్న నష్టం మరింత కష్టమవుతుంది, ఫలితంగా రక్తపుగడ్డ ఏర్పడుతుంది.<ref name=":0" /> == చికిత్స == కొన్ని సందర్భాల్లోవ్యక్తులలో రక్తపుగడ్డలకు చికిత్స అవసరం లేదు, అవి సాధారణంగా కాలక్రమేణా రక్తాన్ని తిరిగి పీల్చుకుంటుంది. గాయం బాధాకరంగా ఉంటే వైద్యులు కొన్ని [[ఓవర్ ది కౌంటర్ మందులు|ఓవర్ ది కౌంటర్]] లేదా ప్రిస్క్రిప్షన్ నొప్పి నివారణలను సిఫారసు చేస్తారు. ఆస్పిరిన్ వంటి కొన్ని నొప్పి నివారణలను నివారించమని వారు సాధారణంగా ఒక వ్యక్తికి సలహా ఇస్తారు, ఇవి రక్తాన్ని పలుచగా చేస్తాయి,రక్తపుగడ్డ ను కరిగించవచ్చును. అయితే కొన్ని సందర్భాలలో రక్తగడ్డకు శస్త్రచికిత్స పారుదల అవసరం కావచ్చు. రక్తం వెన్నుపాము, మెదడు లేదా ఇతర అవయవాలపై ఒత్తిడి తెస్తుంటే శస్త్రచికిత్స ఎక్కువగా ఉండవచ్చు. ఇతర సందర్భాల్లో, వైద్యుల సలహాలు,సూచనలతో సంక్రమణ ప్రమాదం ఉన్న రక్తపుగడ్డలను తొలగించుకోవాల్సిన అవసరం వ్యక్తులకు ఉంటుంది.<ref>{{Cite web|date=2019-03-29|title=Hematoma: Overview, types, treatment, and pictures|url=https://www.medicalnewstoday.com/articles/324831|access-date=2023-03-25|website=www.medicalnewstoday.com|language=en}}</ref> == మూలాలు == {{మూలాలజాబితా}} {{Authority control}} [[వర్గం:వ్యాధులు]] hlqjcqbss51mqdll3cbw6t5lx5sg376 0 140441 4955462 4655969 2026-09-09T16:36:18Z Batthini Vinay Kumar Goud 78298 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1503160|Lymphoma]] to:te #mdwikicx 4955462 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition |name =Lymphoma |synonym = |image =Lymphoma macro.jpg |image_size = |image_thumbtime = |alt = |caption =[[Follicular lymphoma]] replacing a [[lymph node]] |pronounce = |specialty =[[Hematology]] and [[oncology]] |symptoms =[[Lymphadenopathy|Enlarged lymph node]]s, [[fever]], [[diaphoresis|sweats]], unintended weight loss, [[pruritus|itching]], [[Fatigue|feeling tired]]<ref name=HL2014/><ref name=NHL2014/> |complications = |onset = |duration = |types = |causes = |risks =[[Epstein–Barr virus]], [[autoimmune disease]]s, [[HIV/AIDS]], [[tobacco smoking]]<ref name=NHL2014/><ref name=Kam2013>{{cite journal|last1=Kamper-Jørgensen|first1=M|last2=Rostgaard|first2=K|last3=Glaser|first3=SL|last4=Zahm|first4=SH|last5=Cozen|first5=W|last6=Smedby|first6=KE|last7=Sanjosé|first7=S|last8=Chang|first8=ET|last9=Zheng|first9=T|last10=La Vecchia|first10=C|last11=Serraino|first11=D|last12=Monnereau|first12=A|last13=Kane|first13=EV|last14=Miligi|first14=L|last15=Vineis|first15=P|last16=Spinelli|first16=JJ|last17=McLaughlin|first17=JR|last18=Pahwa|first18=P|last19=Dosman|first19=JA|last20=Vornanen|first20=M|last21=Foretova|first21=L|last22=Maynadie|first22=M|last23=Staines|first23=A|last24=Becker|first24=N|last25=Nieters|first25=A|last26=Brennan|first26=P|last27=Boffetta|first27=P|last28=Cocco|first28=P|last29=Hjalgrim|first29=H|title=Cigarette smoking and risk of Hodgkin lymphoma and its subtypes: a pooled analysis from the International Lymphoma Epidemiology Consortium (InterLymph).|journal=Annals of Oncology|date=September 2013|volume=24|issue=9|pages=2245–55|pmid=23788758|doi=10.1093/annonc/mdt218|pmc=3755332}}</ref> |diagnosis =[[Lymph node biopsy]]<ref name=HL2014/><ref name=NHL2014/> |differential = |prevention = |treatment =[[Chemotherapy]], [[radiation therapy]], [[targeted therapy]], [[surgery]]<ref name=HL2014/><ref name=NHL2014/> |medication = |prognosis =Average [[five year survival]] 85% (USA)<ref name=seer/> |frequency =4.9 million (2015)<ref name=GBD2015Pre>{{cite journal|last1=GBD 2015 Disease and Injury Incidence and Prevalence|first1=Collaborators.|title=Global, regional, and national incidence, prevalence, and years lived with disability for 310 diseases and injuries, 1990-2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015.|journal=Lancet|date=8 October 2016|volume=388|issue=10053|pages=1545–1602|pmid=27733282|doi=10.1016/S0140-6736(16)31678-6|pmc=5055577}}</ref> |deaths =204,700 (2015)<ref name=GBD2015De>{{cite journal|last1=GBD 2015 Mortality and Causes of Death|first1=Collaborators.|title=Global, regional, and national life expectancy, all-cause mortality, and cause-specific mortality for 249 causes of death, 1980-2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015.|journal=Lancet|date=8 October 2016|volume=388|issue=10053|pages=1459–1544|pmid=27733281|doi=10.1016/s0140-6736(16)31012-1|pmc=5388903}}</ref> }} '''లింఫోమా''' అనేది రక్త క్యాన్సర్ సమూహం, ఇది లింఫోసైట్స్ (ఒక రకమైన [[తెల్ల రక్తకణాలు|తెల్ల రక్త కణాలు]]) నుండి అభివృద్ధి చెందుతుంది.<ref name="D2000" /> ఈ పేరు తరచుగా అటువంటి కణితులన్నింటినీ కాకుండా కేవలం [[కాన్సర్|క్యాన్సర్]] రూపాలను సూచిస్తుంది.<ref name="D2000">{{Cite book|last=Taylor|first=Elizabeth J.|title=Dorland's Illustrated medical dictionary.|date=2000|publisher=Saunders|location=Philadelphia|isbn=0721662544|page=[https://archive.org/details/trent_0116404640520/page/1038 1038]|edition=29th|url=https://archive.org/details/trent_0116404640520/page/1038}}</ref> సంకేతాలు, లక్షణాలలో విస్తరించిన శోషరస కణుపులు, జ్వరం, చెమటలు పట్టడం, అనాలోచిత బరువు తగ్గడం, దురద, నిరంతరం అలసిపోవడం వంటివి ఉండవచ్చు.<ref name="HL2014">{{Cite web|title=General Information About Adult Hodgkin Lymphoma|url=http://www.cancer.gov/cancertopics/pdq/treatment/adulthodgkins/Patient/page1/AllPages|website=National Cancer Institute|access-date=20 June 2014|date=2014-04-23|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140705231802/http://www.cancer.gov/cancertopics/pdq/treatment/adulthodgkins/Patient/page1/AllPages|archive-date=5 July 2014}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140705231802/http://www.cancer.gov/cancertopics/pdq/treatment/adulthodgkins/Patient/page1/AllPages|date=5 July 2014}}</ref><ref name="NHL2014">{{Cite web|title=General Information About Adult Non-Hodgkin Lymphoma|url=http://www.cancer.gov/cancertopics/pdq/treatment/adult-non-hodgkins/Patient/page1/AllPages|website=National Cancer Institute|access-date=20 June 2014|date=2014-04-25|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140705115658/http://www.cancer.gov/cancertopics/pdq/treatment/adult-non-hodgkins/Patient/page1/AllPages|archive-date=5 July 2014}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140705115658/http://www.cancer.gov/cancertopics/pdq/treatment/adult-non-hodgkins/Patient/page1/AllPages|date=5 July 2014}}</ref> విస్తరించిన శోషరస కణుపులు సాధారణంగా నొప్పిలేకుండా ఉంటాయి.<ref name="HL2014" /> చెమటలు ఎక్కువగా రాత్రి సమయంలో వస్తాయి.<ref name="HL2014" /><ref name="NHL2014" /> లింఫోమాస్ అనేక ఉప రకాలు ఉన్నాయి.<ref>{{Cite book|last=Aditya Bardia|title=Johns Hopkins Patients' Guide to Lymphoma|date=2010|publisher=Jones & Bartlett Learning|isbn=9781449631413|page=6|url=https://books.google.com/books?id=IG05tEhKGq4C&pg=PA6|archive-url=https://web.archive.org/web/20170910174453/https://books.google.com/books?id=IG05tEhKGq4C&pg=PA6|archive-date=2017-09-10}}</ref> లింఫోమాస్ రెండు ప్రధాన వర్గాలు నాన్-హాడ్గ్కిన్ లింఫోమాలు (NHL) (90% కేసులు), హాడ్గికిన్ లింఫోమాలు (HL) (10% కేసులు).<ref name="Society2013">{{Cite book|title=The Lymphoma Guide Information for Patients and Caregivers|date=2013|work=Leukemia and Lymphoma Society|url=http://www.lls.org/content/nationalcontent/resourcecenter/freeeducationmaterials/lymphoma/pdf/lymphomaguide.pdf|access-date=20 June 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714194242/http://www.lls.org/content/nationalcontent/resourcecenter/freeeducationmaterials/lymphoma/pdf/lymphomaguide.pdf|archive-date=14 July 2014}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140714194242/http://www.lls.org/content/nationalcontent/resourcecenter/freeeducationmaterials/lymphoma/pdf/lymphomaguide.pdf|date=14 July 2014}}</ref> [[ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ]] (WHO) లింఫోమా రకాలుగా రెండు ఇతర వర్గాలను కలిగి ఉంది: [[మల్టిపుల్ మైలోమా|బహుళ మైలోమా]], ఇమ్యునోప్రొలిఫెరేటివ్ వ్యాధులు.<ref name="WCR2014">{{Cite book|title=World Cancer Report 2014.|date=2014|publisher=World Health Organization|isbn=978-9283204299|pages=Chapter 5.13}}</ref> దాదాపు 90% లింఫోమాస్ నాన్-హడ్జ్కిన్ లింఫోమాలు <ref name="Society2013" /><ref>{{Cite web|title=Lymphoma|url=http://www.cancer.gov/dictionary?cdrid=45368|website=NCI|access-date=13 June 2014|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140705001350/http://www.cancer.gov/dictionary?CdrID=45368|archive-date=5 July 2014|date=2011-02-02}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140705001350/http://www.cancer.gov/dictionary?CdrID=45368|date=5 July 2014}}</ref> లింఫోమాస్, [[లుకేమియా|ల్యుకేమియాస్]] అనేవి హెమటోపోయిటిక్, లింఫోయిడ్ కణజాలాల విస్తృత సమూహ కణితులలో ఒక భాగం.<ref>{{Cite paper|date=Jul 30, 2009|title=The 2008 revision of the World Health Organization (WHO) classification of myeloid neoplasms and acute leukemia: rationale and important changes.}}</ref> హోడ్కిన్ లింఫోమాకు ప్రమాద కారకాలు ఎప్స్టీన్-బార్ వైరస్తో సంక్రమణం, కుటుంబంలో వ్యాధి చరిత్ర ఉన్నాయి.[2] హాడ్గ్కిన్ కాని లింఫోమాల యొక్క సాధారణ రకాలకు ప్రమాద కారకాలు [[స్వయం ప్రతిరక్షక వ్యాధి|ఆటో ఇమ్యూన్ వ్యాధులు]], [[ఎయిడ్స్|హెచ్ఐవి/ఎయిడ్స్]], మానవ టి-లింఫోట్రోపిక్ వైరస్ సంక్రమణ, ఇమ్యునోస్ప్రెసెంట్ మందులు, కొన్ని పురుగుమందులు.<ref name="NHL2014" /> పెద్ద మొత్తంలో ఎర్ర మాంసం తినడం, పొగాకు ధూమపానం కూడా ప్రమాదాన్ని పెంచుతాయి రోగనిర్ధారణ, విస్తరించిన శోషరస కణుపులు ఉంటే, సాధారణంగా శోషరస కణుపు బయాప్సీ ద్వారా జరుగుతుంది.<ref name="HL2014" /><ref name="NHL2014" /> రక్తం, మూత్రం మరియు ఎముక మజ్జ పరీక్ష కూడా రోగ నిర్ధారణలో ఉపయోగపడవచ్చు.<ref name="NHL2014" /> క్యాన్సర్ ఎక్కడ, ఎక్కడ వ్యాపించిందో తెలుసుకోవడానికి మెడికల్ ఇమేజింగ్ చేయవచ్చు. [2][3] లింఫోమా చాలా తరచుగా ఊపిరితిత్తులు, కాలేయం మరియు మెదడుకు వ్యాపిస్తుంది..<ref name="HL2014" /><ref name="NHL2014" /> చికిత్సలో క్రింది వాటిలో ఒకటి లేదా అంతకంటే ఎక్కువ ఉండవచ్చుః కీమోథెరపీ, [[రేడియో చికిత్స|రేడియేషన్ థెరపీ]], టారగేటెడ్ థెరపీ, శస్త్రచికిత్స.<ref name="HL2014" /><ref name="NHL2014" /> కొన్ని నాన్-హడ్జ్కిన్ లింఫోమాల్లో, లింఫోమా కణాలచే ఉత్పత్తి చేయబడిన ప్రోటీన్ పెరిగిన మొత్తం రక్తం చాలా మందంగా మారడానికి కారణమవుతుంది, ప్లాస్మాఫెరెసిస్ ప్రోటీన్ను తొలగించడానికి నిర్వహించబడుతుంది.<ref name="NHL2014" /> కొన్ని రకాలకు జాగ్రత్తగా వేచి ఉండటం తగినది కావచ్చు. [3] ఫలితం ఉపరకంపై ఆధారపడి ఉంటుంది, కొన్ని నయం చేయదగినవి, చికిత్స చాలా వరకు మనుగడను పొడిగిస్తుంది..<ref name="Society2013" /> యునైటెడ్ స్టేట్స్లో అన్ని హోడ్కిన్ లింఫోమా ఉపరకాలకు ఐదు సంవత్సరాల మనుగడ రేటు 85%, అయితే హాడ్కిన్ కాని లింఫోమాలకు 69%.<ref name="seer">{{Cite web|url=http://seer.cancer.gov/statfacts/html/hodg.html|title=Hodgkin Lymphoma—SEER Stat Fact Sheets|publisher=Seer.cancer.gov|access-date=2012-08-26|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20121017064937/http://seer.cancer.gov/statfacts/html/hodg.html|archive-date=2012-10-17}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121017064937/http://seer.cancer.gov/statfacts/html/hodg.html|date=2012-10-17}}</ref><ref>{{Cite web|title=SEER Stat Fact Sheets: Non-Hodgkin Lymphoma|url=http://seer.cancer.gov/statfacts/html/nhl.html|website=NCI|access-date=18 June 2014|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140706125600/http://www.seer.cancer.gov/statfacts/html/nhl.html|archive-date=6 July 2014}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140706125600/http://www.seer.cancer.gov/statfacts/html/nhl.html|date=6 July 2014}}</ref> ప్రపంచవ్యాప్తంగా, 2012 లో 566,000 మందిలో లింఫోమాస్ అభివృద్ధి చెందింది, 305,000 మరణాలకు కారణమైంది.<ref name="WCR2014" /> అవి అన్ని క్యాన్సర్లలో 3-4% ఉంటాయి, వాటిని ఏడవ అత్యంత సాధారణ రూపంగా సమూహంగా చేస్తాయి.<ref name="WCR2014" /><ref name="Rob2013">{{Cite book|last=Marcus|first=Robert|title=Lymphoma : pathology, diagnosis and treatment|date=2013|isbn=9781107010598|page=1|edition=Second|url=https://books.google.com/books?id=SX0LAgAAQBAJ&lpg=PP1|archive-url=https://web.archive.org/web/20150906082735/https://books.google.com/books?id=SX0LAgAAQBAJ&lpg=PP1|archive-date=2015-09-06}}</ref> పిల్లలలో, ఇవి మూడవ అత్యంత సాధారణ క్యాన్సర్.<ref>{{Cite book|last=Tepper|first=John E. Niederhuber, James O. Armitage, James H. Doroshow, Michael B. Kastan, Joel E.|title=Abeloff's clinical oncology|date=2014|isbn=978-1455728657|page=Chapter 97|edition=Fifth|chapter=Childhood lymphoma}}</ref> అభివృద్ధి చెందుతున్న ప్రపంచం కంటే అభివృద్ధి చెందిన ప్రపంచంలో ఇవి ఎక్కువగా సంభవిస్తాయి.<ref name="WCR2014" /> == మూలాలు == {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:Translated from MDWiki]] piv7so6sop1t08xfiltzsrx8e5126uy 4955463 4955462 2026-09-09T16:38:36Z Batthini Vinay Kumar Goud 78298 4955463 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition |name =లింఫోమా |synonym = |image =Lymphoma macro.jpg |image_size = |image_thumbtime = |alt = |caption = శోషరస కణుపు స్థానంలో ఫోలిక్యులర్ లింఫోమా |pronounce = |specialty = హెమటాలజీ & ఆంకాలజీ |symptoms = శోషరస కణుపులు ఉబ్బడం, జ్వరం, చెమటలు, అనుకోకుండా బరువు తగ్గడం, దురద, అలసటగా అనిపించడం<ref name=HL2014/><ref name=NHL2014/> |complications = |onset = |duration = |types = |causes = |risks =ఎప్స్టీన్-బార్ వైరస్ , ఆటో ఇమ్యూన్ వ్యాధులు , హెచ్ఐవి/ఎయిడ్స్ , పొగాకు ధూమపానం<ref name=NHL2014/><ref name=Kam2013>{{cite journal|last1=Kamper-Jørgensen|first1=M|last2=Rostgaard|first2=K|last3=Glaser|first3=SL|last4=Zahm|first4=SH|last5=Cozen|first5=W|last6=Smedby|first6=KE|last7=Sanjosé|first7=S|last8=Chang|first8=ET|last9=Zheng|first9=T|last10=La Vecchia|first10=C|last11=Serraino|first11=D|last12=Monnereau|first12=A|last13=Kane|first13=EV|last14=Miligi|first14=L|last15=Vineis|first15=P|last16=Spinelli|first16=JJ|last17=McLaughlin|first17=JR|last18=Pahwa|first18=P|last19=Dosman|first19=JA|last20=Vornanen|first20=M|last21=Foretova|first21=L|last22=Maynadie|first22=M|last23=Staines|first23=A|last24=Becker|first24=N|last25=Nieters|first25=A|last26=Brennan|first26=P|last27=Boffetta|first27=P|last28=Cocco|first28=P|last29=Hjalgrim|first29=H|title=Cigarette smoking and risk of Hodgkin lymphoma and its subtypes: a pooled analysis from the International Lymphoma Epidemiology Consortium (InterLymph).|journal=Annals of Oncology|date=September 2013|volume=24|issue=9|pages=2245–55|pmid=23788758|doi=10.1093/annonc/mdt218|pmc=3755332}}</ref> |diagnosis =శోషరస కణుపు బయాప్సీ<ref name=HL2014/><ref name=NHL2014/> |differential = |prevention = |treatment = కీమోథెరపీ , రేడియేషన్ థెరపీ , టార్గెటెడ్ థెరపీ , శస్త్రచికిత్స<ref name=HL2014/><ref name=NHL2014/> |medication = |prognosis =సగటు ఐదేళ్ల మనుగడ 85% (USA)<ref name=seer/> |frequency =4.9 మిలియన్లు (2015)<ref name=GBD2015Pre>{{cite journal|last1=GBD 2015 Disease and Injury Incidence and Prevalence|first1=Collaborators.|title=Global, regional, and national incidence, prevalence, and years lived with disability for 310 diseases and injuries, 1990-2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015.|journal=Lancet|date=8 October 2016|volume=388|issue=10053|pages=1545–1602|pmid=27733282|doi=10.1016/S0140-6736(16)31678-6|pmc=5055577}}</ref> |deaths =204,700 (2015)<ref name=GBD2015De>{{cite journal|last1=GBD 2015 Mortality and Causes of Death|first1=Collaborators.|title=Global, regional, and national life expectancy, all-cause mortality, and cause-specific mortality for 249 causes of death, 1980-2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015.|journal=Lancet|date=8 October 2016|volume=388|issue=10053|pages=1459–1544|pmid=27733281|doi=10.1016/s0140-6736(16)31012-1|pmc=5388903}}</ref> }} '''లింఫోమా''' అనేది రక్త క్యాన్సర్ సమూహం, ఇది లింఫోసైట్స్ (ఒక రకమైన [[తెల్ల రక్తకణాలు|తెల్ల రక్త కణాలు]]) నుండి అభివృద్ధి చెందుతుంది.<ref name="D2000" /> ఈ పేరు తరచుగా అటువంటి కణితులన్నింటినీ కాకుండా కేవలం [[కాన్సర్|క్యాన్సర్]] రూపాలను సూచిస్తుంది.<ref name="D2000">{{Cite book|last=Taylor|first=Elizabeth J.|title=Dorland's Illustrated medical dictionary.|date=2000|publisher=Saunders|location=Philadelphia|isbn=0721662544|page=[https://archive.org/details/trent_0116404640520/page/1038 1038]|edition=29th|url=https://archive.org/details/trent_0116404640520/page/1038}}</ref> సంకేతాలు, లక్షణాలలో విస్తరించిన శోషరస కణుపులు, జ్వరం, చెమటలు పట్టడం, అనాలోచిత బరువు తగ్గడం, దురద, నిరంతరం అలసిపోవడం వంటివి ఉండవచ్చు.<ref name="HL2014">{{Cite web|title=General Information About Adult Hodgkin Lymphoma|url=http://www.cancer.gov/cancertopics/pdq/treatment/adulthodgkins/Patient/page1/AllPages|website=National Cancer Institute|access-date=20 June 2014|date=2014-04-23|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140705231802/http://www.cancer.gov/cancertopics/pdq/treatment/adulthodgkins/Patient/page1/AllPages|archive-date=5 July 2014}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140705231802/http://www.cancer.gov/cancertopics/pdq/treatment/adulthodgkins/Patient/page1/AllPages|date=5 July 2014}}</ref><ref name="NHL2014">{{Cite web|title=General Information About Adult Non-Hodgkin Lymphoma|url=http://www.cancer.gov/cancertopics/pdq/treatment/adult-non-hodgkins/Patient/page1/AllPages|website=National Cancer Institute|access-date=20 June 2014|date=2014-04-25|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140705115658/http://www.cancer.gov/cancertopics/pdq/treatment/adult-non-hodgkins/Patient/page1/AllPages|archive-date=5 July 2014}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140705115658/http://www.cancer.gov/cancertopics/pdq/treatment/adult-non-hodgkins/Patient/page1/AllPages|date=5 July 2014}}</ref> విస్తరించిన శోషరస కణుపులు సాధారణంగా నొప్పిలేకుండా ఉంటాయి.<ref name="HL2014" /> చెమటలు ఎక్కువగా రాత్రి సమయంలో వస్తాయి.<ref name="HL2014" /><ref name="NHL2014" /> లింఫోమాస్ అనేక ఉప రకాలు ఉన్నాయి.<ref>{{Cite book|last=Aditya Bardia|title=Johns Hopkins Patients' Guide to Lymphoma|date=2010|publisher=Jones & Bartlett Learning|isbn=9781449631413|page=6|url=https://books.google.com/books?id=IG05tEhKGq4C&pg=PA6|archive-url=https://web.archive.org/web/20170910174453/https://books.google.com/books?id=IG05tEhKGq4C&pg=PA6|archive-date=2017-09-10}}</ref> లింఫోమాస్ రెండు ప్రధాన వర్గాలు నాన్-హాడ్గ్కిన్ లింఫోమాలు (NHL) (90% కేసులు), హాడ్గికిన్ లింఫోమాలు (HL) (10% కేసులు).<ref name="Society2013">{{Cite book|title=The Lymphoma Guide Information for Patients and Caregivers|date=2013|work=Leukemia and Lymphoma Society|url=http://www.lls.org/content/nationalcontent/resourcecenter/freeeducationmaterials/lymphoma/pdf/lymphomaguide.pdf|access-date=20 June 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714194242/http://www.lls.org/content/nationalcontent/resourcecenter/freeeducationmaterials/lymphoma/pdf/lymphomaguide.pdf|archive-date=14 July 2014}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140714194242/http://www.lls.org/content/nationalcontent/resourcecenter/freeeducationmaterials/lymphoma/pdf/lymphomaguide.pdf|date=14 July 2014}}</ref> [[ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ]] (WHO) లింఫోమా రకాలుగా రెండు ఇతర వర్గాలను కలిగి ఉంది: [[మల్టిపుల్ మైలోమా|బహుళ మైలోమా]], ఇమ్యునోప్రొలిఫెరేటివ్ వ్యాధులు.<ref name="WCR2014">{{Cite book|title=World Cancer Report 2014.|date=2014|publisher=World Health Organization|isbn=978-9283204299|pages=Chapter 5.13}}</ref> దాదాపు 90% లింఫోమాస్ నాన్-హడ్జ్కిన్ లింఫోమాలు <ref name="Society2013" /><ref>{{Cite web|title=Lymphoma|url=http://www.cancer.gov/dictionary?cdrid=45368|website=NCI|access-date=13 June 2014|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140705001350/http://www.cancer.gov/dictionary?CdrID=45368|archive-date=5 July 2014|date=2011-02-02}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140705001350/http://www.cancer.gov/dictionary?CdrID=45368|date=5 July 2014}}</ref> లింఫోమాస్, [[లుకేమియా|ల్యుకేమియాస్]] అనేవి హెమటోపోయిటిక్, లింఫోయిడ్ కణజాలాల విస్తృత సమూహ కణితులలో ఒక భాగం.<ref>{{Cite paper|date=Jul 30, 2009|title=The 2008 revision of the World Health Organization (WHO) classification of myeloid neoplasms and acute leukemia: rationale and important changes.}}</ref> హోడ్కిన్ లింఫోమాకు ప్రమాద కారకాలు ఎప్స్టీన్-బార్ వైరస్తో సంక్రమణం, కుటుంబంలో వ్యాధి చరిత్ర ఉన్నాయి.[2] హాడ్గ్కిన్ కాని లింఫోమాల యొక్క సాధారణ రకాలకు ప్రమాద కారకాలు [[స్వయం ప్రతిరక్షక వ్యాధి|ఆటో ఇమ్యూన్ వ్యాధులు]], [[ఎయిడ్స్|హెచ్ఐవి/ఎయిడ్స్]], మానవ టి-లింఫోట్రోపిక్ వైరస్ సంక్రమణ, ఇమ్యునోస్ప్రెసెంట్ మందులు, కొన్ని పురుగుమందులు.<ref name="NHL2014" /> పెద్ద మొత్తంలో ఎర్ర మాంసం తినడం, పొగాకు ధూమపానం కూడా ప్రమాదాన్ని పెంచుతాయి రోగనిర్ధారణ, విస్తరించిన శోషరస కణుపులు ఉంటే, సాధారణంగా శోషరస కణుపు బయాప్సీ ద్వారా జరుగుతుంది.<ref name="HL2014" /><ref name="NHL2014" /> రక్తం, మూత్రం, ఎముక మజ్జ పరీక్ష కూడా రోగ నిర్ధారణలో ఉపయోగపడవచ్చు.<ref name="NHL2014" /> క్యాన్సర్ ఎక్కడ, ఎక్కడ వ్యాపించిందో తెలుసుకోవడానికి మెడికల్ ఇమేజింగ్ చేయవచ్చు. [2][3] లింఫోమా చాలా తరచుగా ఊపిరితిత్తులు, కాలేయం, మెదడుకు వ్యాపిస్తుంది..<ref name="HL2014" /><ref name="NHL2014" /> చికిత్సలో క్రింది వాటిలో ఒకటి లేదా అంతకంటే ఎక్కువ ఉండవచ్చుః కీమోథెరపీ, [[రేడియో చికిత్స|రేడియేషన్ థెరపీ]], టారగేటెడ్ థెరపీ, శస్త్రచికిత్స.<ref name="HL2014" /><ref name="NHL2014" /> కొన్ని నాన్-హడ్జ్కిన్ లింఫోమాల్లో, లింఫోమా కణాలచే ఉత్పత్తి చేయబడిన ప్రోటీన్ పెరిగిన మొత్తం రక్తం చాలా మందంగా మారడానికి కారణమవుతుంది, ప్లాస్మాఫెరెసిస్ ప్రోటీన్ను తొలగించడానికి నిర్వహించబడుతుంది.<ref name="NHL2014" /> కొన్ని రకాలకు జాగ్రత్తగా వేచి ఉండటం తగినది కావచ్చు. [3] ఫలితం ఉపరకంపై ఆధారపడి ఉంటుంది, కొన్ని నయం చేయదగినవి, చికిత్స చాలా వరకు మనుగడను పొడిగిస్తుంది..<ref name="Society2013" /> యునైటెడ్ స్టేట్స్లో అన్ని హోడ్కిన్ లింఫోమా ఉపరకాలకు ఐదు సంవత్సరాల మనుగడ రేటు 85%, అయితే హాడ్కిన్ కాని లింఫోమాలకు 69%.<ref name="seer">{{Cite web|url=http://seer.cancer.gov/statfacts/html/hodg.html|title=Hodgkin Lymphoma—SEER Stat Fact Sheets|publisher=Seer.cancer.gov|access-date=2012-08-26|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20121017064937/http://seer.cancer.gov/statfacts/html/hodg.html|archive-date=2012-10-17}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121017064937/http://seer.cancer.gov/statfacts/html/hodg.html|date=2012-10-17}}</ref><ref>{{Cite web|title=SEER Stat Fact Sheets: Non-Hodgkin Lymphoma|url=http://seer.cancer.gov/statfacts/html/nhl.html|website=NCI|access-date=18 June 2014|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140706125600/http://www.seer.cancer.gov/statfacts/html/nhl.html|archive-date=6 July 2014}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140706125600/http://www.seer.cancer.gov/statfacts/html/nhl.html|date=6 July 2014}}</ref> ప్రపంచవ్యాప్తంగా, 2012 లో 566,000 మందిలో లింఫోమాస్ అభివృద్ధి చెందింది, 305,000 మరణాలకు కారణమైంది.<ref name="WCR2014" /> అవి అన్ని క్యాన్సర్లలో 3-4% ఉంటాయి, వాటిని ఏడవ అత్యంత సాధారణ రూపంగా సమూహంగా చేస్తాయి.<ref name="WCR2014" /><ref name="Rob2013">{{Cite book|last=Marcus|first=Robert|title=Lymphoma : pathology, diagnosis and treatment|date=2013|isbn=9781107010598|page=1|edition=Second|url=https://books.google.com/books?id=SX0LAgAAQBAJ&lpg=PP1|archive-url=https://web.archive.org/web/20150906082735/https://books.google.com/books?id=SX0LAgAAQBAJ&lpg=PP1|archive-date=2015-09-06}}</ref> పిల్లలలో, ఇవి మూడవ అత్యంత సాధారణ క్యాన్సర్.<ref>{{Cite book|last=Tepper|first=John E. Niederhuber, James O. Armitage, James H. Doroshow, Michael B. Kastan, Joel E.|title=Abeloff's clinical oncology|date=2014|isbn=978-1455728657|page=Chapter 97|edition=Fifth|chapter=Childhood lymphoma}}</ref> అభివృద్ధి చెందుతున్న ప్రపంచం కంటే అభివృద్ధి చెందిన ప్రపంచంలో ఇవి ఎక్కువగా సంభవిస్తాయి.<ref name="WCR2014" /> == మూలాలు == {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:Translated from MDWiki]] bjt66lledfo6udn4x57hk4q04plud14 0 151382 4955412 4272401 2026-09-09T13:35:21Z Muralikrishna m 106628 4955412 wikitext text/x-wiki {{సినిమా |name = శకుని |year = 2012 |image = Sakuni poster.jpg |starring = [[కార్తిక్ శివకుమార్]],<br>ప్రణీత,<br>[[ప్రకాశ్ రాజ్]],<br>[[కోట శ్రీనివాసరావు]],<br>[[రాధిక శరత్‌కుమార్]],<br>సంతానం,<br>[[రోజా సెల్వమణి]] |story = శంకర్ దాయాల్ |screenplay = శంకర్ దాయాల్ |director = శంకర్ దాయాల్ |dialogues = |lyrics = సాహితి |producer = కె.ఈ.జ్ఞానవేల్ రాజా |distributor = |release_date = |runtime = |language = తమిళ |music = జి.వి. ప్రకాశ్ కుమార్ |playback_singer = శంకర్ మహదేవన్,<br> సోనూ నిగం,<br> సైంధవి,<br> రాహుల్ నంబియార్,<br> ప్రియ హిమేష్,<br> మల్లికార్జున్,<br> మాయ |choreography = |cinematography = పి.జి. ముత్తయ్య |editing = ఎ. శ్రీకర్ ప్రసాద్ |production_company = స్టూడియో గ్రీన్ |awards = |budget = |imdb_id = }} '''శకుని''' శంకర్ దయాల్ దర్శకత్వం వహించిన, ఎస్. ఆర్. ప్రభు 2012 లో నిర్మించిన భారతీయ తమిళ భాషా రాజకీయ యాక్షన్ కామెడీ చిత్రం.<ref>{{Cite web|url=https://indiancine.ma/BANA|title=Saguni (2012)|website=Indiancine.ma|access-date=2021-04-06}}</ref> ఈ చిత్రంలో కార్తీ, ప్రణిత ప్రధాన పాత్రల్లో నటించగా, సంతానం, [[ప్రకాష్ రాజ్]], [[కోట శ్రీనివాసరావు|కోట శ్రీనివాస రావు]], రాధిక, [[నాజర్ (నటుడు)|నాజర్]] సహాయక పాత్రల్లో నటించారు. ఈ చిత్రం డబ్ వెర్షన్లు వరుసగా తెలుగు, హిందీలలో షకుని (2012), రౌడీ లీడర్ (2016) గా విడుదలయ్యాయి. ఈ చిత్రం సగటు హిట్‌గా ప్రకటించబడింది. == తారాగణం == * [[కార్తీ]] : కమలకన్నన్ అలియాస్ కన్నన్ / కమల్, కారైకుడి నుండి వచ్చిన వ్యక్తి, రాజకీయ విశ్లేషకుడిగా మారడం ద్వారా తన పూర్వీకుల ఇంటిని రైల్వే నిర్మాణం నుండి కాపాడటానికి ప్రయత్నిస్తాడు. * ప్రణీత సుభాష్ : శ్రీదేవిగా, కమల్ ప్రేమికురాలు, బంధువు. * సంతానం : రజిని అప్పదురై అలియాస్ పప్పు కుమారన్, ఆటో డ్రైవర్, తరువాత మేయర్ పి ఎ. * [[ప్రకాష్ రాజ్]] ముఖ్యమంత్రి , ఐ.ఎం.కె. రాజకీయ పార్టీ నాయకుడు, అర్.కె. భూపతిగా. * [[కోట శ్రీనివాస రావు]] :పెరుమాళ్, 13 సంవత్సరాలు ప్రతిపక్ష నాయకుడు, విటిఎంకె నాయకుడు. తరువాత సిఎం అవుతాడు. * [[రాధిక శరత్‌కుమార్|రాధిక]] : స్థానిక లేడీ డాన్, తరువాత చెన్నై మేయర్, కమల్‌కు గురువు రమణి ఆచిగా. * [[నాజర్ (నటుడు)|నాజర్]] బీడీ సామియార్, తరువాత నెల్లీ సామి అవుతాడు. * [[రోజా (నటి)|రోజా]] డాక్టర్ రాణి, శ్రీదేవి తల్లి, * [[కిరణ్ రాథోడ్]] - వసుంధర దేవి, బూపతి రెండవ భార్య, మేయర్ అభ్యర్థి, తరువాత డిప్యూటీ సిఎం అభ్యర్థి. * వి. ఎస్. రాఘవన్ - రామచంద్రన్ / తోటా రాఘవయ్య చౌదరి, కమలకన్నన్ తాత * మనోబాలా - రమణి కాపలాదారు ఇంద్రు ఓరు తగవల్ గా * ఆదుకం నరేన్ - బూపతి సహాయకుడిగా * [[చిత్ర లక్ష్మణన్]] - బూపతి అనుయాయునిగా * మీరా కృష్ణన్ - మొబైల్ కోర్టు న్యాయమూర్తిగా * నెల్లై శివ - పోలీసుగా * [[చంద్రమోహన్|చంద్ర మోహన్]] సినిమా ప్రారంభంలో (అతిథి పాత్ర) * [[ఢిల్లీ గణేష్]] - లాయర్‌గా (అతిధి పాత్ర) * దేవదర్శిని - సిఎం కుమార్తెగా (అతిధి పాత్ర) * [[అనుష్క శెట్టి]] పోలీస్ ఆఫీసర్ అనుష్క (అతిధి పాత్ర) * ఆండ్రియా జెరెమియా - ఆండ్రియా (అతిధి పాత్ర) * శ్రీదేవి స్నేహితుడిగా వాణీ శ్రీ, అప్పదురై ప్రేమ జబ్బు == మూలాలు == {{మూలాల జాబితా}} == బాహ్య లంకెలు == * {{IMDb title|id=tt2224902}} [[వర్గం:2012 తెలుగు సినిమాలు]] [[వర్గం:తమిళ అనువాద సినిమాలు]] [[వర్గం:కోట శ్రీనివాసరావు నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:చంద్రమోహన్ నటించిన సినిమాలు]] 4aqvdpsvzs1eieyy8528x2tvq4c22pg 0 157683 4955573 4919779 2026-09-10T04:16:46Z Muralikrishna m 106628 4955573 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ఎర్నాకుళం జిల్లా | native_name = ఎర్నాకుళం | native_name_lang = మళయాళం | other_name = | settlement_type = జిల్లా | image_skyline = Kochi, Fishing nets at sunset, Kerala, India.jpg | image_alt = | image_caption = | map_alt = | map_caption = | pushpin_map = India Kerala | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = కేరళ పటంలో ఎర్నాకుళం | coordinates = {{coord|10.00|N|76.33|E|region:IN-KL_type:adm3rd|display=inline,title}} | coordinates_display = inline,title | coordinates_type = region:IN-KL_type:adm3rd | subdivision_type = దేశం | subdivision_name = {{flag|India }} | subdivision_type1 = [[రాష్ట్రం]] | subdivision_name1 = [[కేరళ]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = ఏప్రిల్ 1958 | founder = | named_for = | seat_type = [[ప్రధాన కార్యాలయం]] | seat = [[కక్కనాడ్]] | government_type = | governing_body = | leader_title1 = కలెక్టరు | leader_name1 = ఎం. జి.రాజమానిక్కం | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = 4 | area_total_km2 = 3068 | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 3279860 | population_as_of = 2011 | population_rank = | population_density_km2 = 1069 | population_demonym = | population_note = <ref name="districtcensus" /> | demographics_type1 = భాషలు | demographics1_title1 = అధికారిక | demographics1_info1 = [[మళయాళం]], [[ఆంగ్లం]] | timezone1 = [[భారత ప్రామాణిక కాలమానం]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = <!-- [[Postal Index Number|PIN]] --> | postal_code = | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-KL-KO]] | registration_plate = KL-7,KL-17,KL-39,,KL-40,KL-41,KL-42,KL-43,KL-44,KL-63 | website = {{URL|ernakulam.gov.in}} | footnotes = }} '''ఎర్నాకుళం''' '''జిల్లా''', [[భారతదేశం]] , [[కేరళ]] రాష్ట్రం లోని ఒక జిల్లా. <ref>{{Cite web|title=List of Districts in Kerala - Census India|url=https://www.censusindia.co.in/districts/kerala|access-date=2023-06-10|website=www.censusindia.co.in|language=en-US|archive-date=2023-06-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20230610044012/https://www.censusindia.co.in/districts/kerala|url-status=dead}}</ref>ఈ జిల్లా రాష్ట్రానికి మద్యభాగంలో ఉంది. జిల్లా వైశాల్యం 3,068 చ.కి.మీ. రాష్ట్రం లోని 12% మంది ప్రజలు ఈ జిల్లాలో నివసిస్తున్నారు. ఎర్నాకుళం కేరళ రాష్ట్రంలో ఒక ప్రముఖ వాణిజ్యకేంద్రంగా ఉంది. ఈ జిల్లా పురాతనమైన ఆలయాలు, మసీదులు, చర్చీలు ఉన్నాయి. ఈ జిల్లాలోనే [[కొచ్చి|కొచ్చిన్]] మహానగరం ఉంది. ఈ జిల్లా నుండి రాష్ట్రానికి అత్యధిక ఆదాయం లభిస్తుంది.<ref name="Income and Population">{{Cite web|publisher=Govt of Kerala|url=http://www.kerala.gov.in/dept_planning/er/chapter3.pdf|title=District-wise Income|access-date=2014-06-30|website=|archive-date=2010-02-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20100215200714/http://www.kerala.gov.in/dept_planning/er/chapter3.pdf|url-status=dead}}2</ref> జనసాంధ్రతలో ఇది రాష్ట్రంలో 3వ స్థానంలో ఉంది. మొదటి రెండు స్థానాలలో [[మలప్పురం జిల్లా|మలప్పురం]], [[తిరువనంతపురం జిల్లా|తిరువనంతపురం]] ఉన్నాయి.<ref name="districtcensus">{{cite web | url = http://www.census2011.co.in/census/district/278-ernakulam.html | title = District Census 2011 | accessdate = 30 September 2011 | year = 2011 | publisher = Census2011.co.in}}</ref> ఎర్నాకుళం జిల్లా అత్యధిక సంఖ్యలో దేశీయ విదేశీ పర్యాటకులకు రాష్ట్ర ప్రభుత్వం పర్యాటక సౌకర్యం కల్పిస్తుంది. కొచ్చిన్ నగరానికి సమీపంలో ఉన్న [[కక్కనాడ్ (కొచ్చి)|కక్కనాడ్]] ఈ జిల్లాకు కేంద్రంగా ఉంది. ప్రజలు అత్యధికంగా మళయాళం మాట్లాడతారు. వ్యాపార రంగంలో ఉండే ప్రజలు ఆంగ్లం అత్యధికంగా అర్ధం చేసుకుంటారు. 1990లో 100% అక్షరాస్యత సాధించి దేశంలో మొదటి స్థానంలో నిలిచింది.<ref>{{cite news|title=Ernakulam to be declared first district with 100% banking|url=http://www.thehindubusinessline.com/industry-and-economy/banking/ernakulam-to-be-declared-first-district-with-100-banking/article4098347.ece|accessdate=27 February 2013|newspaper=The Hindu Businessline|date=15 November 2012}}</ref><ref>{{cite book|last=Soundarapandian|first=Mookkiah|title=Literacy Campaign in India|year=2000|publisher=Discovery Publishing House|location=New Delhi|page=21|url=http://books.google.co.in/books?id=KVhHEC449yoC&pg=PA21&lpg=PA21&dq=ernakulam+district+first+fully+literate+district&source=bl&ots=UY3vEmis-l&sig=TndRS_hESMi7lqOVRzpGB_HphOY&hl=en&sa=X&ei=Ot0tUeqmHsPprQfWyIGwAQ&ved=0CDwQ6AEwAw#v=onepage&q=ernakulam%20district%20first%20fully%20literate%20district&f=false}}</ref> ==పేరువెనుక చరిత్ర== ఎర్నాకుళం అంటే శివుని నివాసం అని అర్ధం.<ref>{{cite web|title=A STUDY ON COMMUNITY TOURISM AND ITS IMPACT IN KERALA WITH SPECIAL REFERENCE TO ERNAKULAM DISTRICT|url=http://www.exclusivemba.com/jems/Images/ast.pdf|accessdate=27 February 2013|website=|archive-url=https://web.archive.org/web/20190830023227/http://www.exclusivemba.com/jems/Images/ast.pdf|archive-date=30 ఆగస్టు 2019|url-status=dead}}</ref> పురాతన కాలంలో ఎర్నాకుళం ప్రాంతం " రిషినాగకుళం " అని పిలువబడేది. ==చరిత్ర== [[Image:Kochi, Fishing nets, Kerala, India.jpg|thumb|280x280px|[[Cheena vala]] (Chinese fishing net)]] పురాతన దక్షిణ భారతదేశ చరిత్రలో ఎర్నాకుళం జిల్లా ఒక పాత్రను పోషించింది. కొచ్చిన్ యూదులు, సిరియన్లు, అరబ్బులు, చైనీయులు, డచ్, బ్రిటిష్, పోర్చుగల్ నావికులు సముద్రమార్గం ద్వారా [[కొచ్చి చరిత్ర|కొచ్చిన్ సామ్రాజ్యానికి]] చేరుకున్నారు. తరువాత వారు ఈ పట్టణంలో వారి చిహ్నాలను వదిలివెళ్ళారు. [[1896]]లో " కౌంసిల్ ఆఫ్ ఎర్నాకుళం " ఏర్పాటుచేసి ప్రాంతీయ పాలన ఆరంభించాడు. ఆరంభంలో ఎర్నాకుళం జిల్లా కేంద్రం ఎర్నాకుళం పట్టణంలో ఉండేది. అందువలన ఈ జిల్లాకు ఎర్నాకుళం జిల్లా అని పేరు వచ్చింది. తరువాత జిల్లా కేంద్రం [[కక్కనాడు|కక్కనాడుకు]] మార్చబడింది. == జనాభా గణాంకాలు == 2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం కేరళలోని ఎర్నాకులం జిల్లాలో మొత్తం జనాభా 3,282,388. వీరిలో 1,619,557 మంది పురుషులు కాగా, 1,662,831 మంది మహిళలు ఉన్నారు. జిల్లాలో మొత్తం 8,14,011 కుటుంబాలు ఉన్నాయి. ఎర్నాకులం జిల్లా సగటు లింగ నిష్పత్తి 1,027. మొత్తం జనాభాలో 68.1% మంది పట్టణ ప్రాంతాల్లో నివసిస్తుండగా, 31.9% మంది గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో నివసిస్తున్నారు. పట్టణ ప్రాంతాల్లో సగటు అక్షరాస్యత రేటు 96.2% కాగా, గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో 95.2% ఉంది. అలాగే ఎర్నాకులం జిల్లాలోని పట్టణ ప్రాంతాల లింగ నిష్పత్తి 1,029 కాగా గ్రామీణ ప్రాంతాల వారిది 1,021 ఉంది. జిల్లాలో 0-6 సంవత్సరాల వయస్సు గల పిల్లల జనాభా 3,04,242, ఇది మొత్తం జనాభాలో 9%గా ఉంది. 0-6 సంవత్సరాల మధ్య వయస్సు గల మగ పిల్లలు 15,5,182 ఉండగా, ఆడ పిల్లలు 14,9,060 ఉన్నారు. బాలల లింగ నిష్పత్తి 961, ఇది సగటు లింగ నిష్పత్తి (1,027) కంటే తక్కువ ఉంది.<ref>{{Cite web|title=Ernakulam District Population Religion - Kerala, Ernakulam Literacy, Sex Ratio - Census India|url=https://www.censusindia.co.in/district/ernakulam-district-kerala-595|access-date=2023-05-31|website=www.censusindia.co.in|language=en-US|archive-date=2023-05-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20230531121229/https://www.censusindia.co.in/district/ernakulam-district-kerala-595|url-status=dead}}</ref> == 2011 లో గణాంకాలు == {| class="wikitable" |- ! విషయాలు ! వివరణలు |- | జిల్లా జనసంఖ్య | 32,82,388,<ref name="districtcensus"/> |- | ఇది దాదాపు | మారిటానియా దేశ జనాభాకు సమానం<ref name="cia">{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2119rank.html|title=Country Comparison:Population|author=US Directorate of Intelligence|accessdate=1 October 2011|quote=Mauritania 3,281,634 July 2011 est.|website=|archive-date=27 సెప్టెంబరు 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110927165947/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2119rank.html|url-status=dead}}</ref> |- | అమెరికాలోని | లోవా నగర జనసంఖ్యకు సమం <ref>{{cite web|url=http://2010.census.gov/2010census/data/apportionment-pop-text.php|title=2010 Resident Population Data|publisher=U. S. Census Bureau|accessdate=30 September 2011|quote=Iowa 3,046,355|website=|archive-date=23 ఆగస్టు 2011|archive-url=https://www.webcitation.org/619lRoKht?url=http://2010.census.gov/2010census/data/apportionment-pop-text.php|url-status=dead}}</ref> |- | 640 భారతదేశ జిల్లాలలో | 104వ స్థానంలో ఉంది <ref name=districtcensus/> |- | 1 చ.కి.మీ జనసాంద్రత | 1069 <ref name=districtcensus/> |- | 2001-11 కుటుంబనియంత్రణ శాతం | 5.6%.<ref name=districtcensus/> |- | స్త్రీ పురుష నిష్పత్తి | 1068: 1000 <ref name=districtcensus/> |- | అక్షరాస్యత శాతం | 95.68%.<ref name=districtcensus/> |- | జాతియ సరాసరి (72%) కంటే | |- | నగరీకరణ శాతం | 68.07%.<ref>[http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/kerala/press%20note_kerala.pdf censusindia.gov.in]</ref> |} జిల్లాలో హిందువుల శాతం 46.53%, క్రైస్తవులు 38.78%, ముస్లిములు 14.55%, సిక్కులు, జైనులు, యూదులు కూడా స్వల్పసంఖ్యలో నివసిస్తూ ఉన్నారు.<ref>{{Cite web |url=http://www.ernakulam.nic.in/district_profile.htm |title=Official Ernakulam District Profile |website= |access-date=2014-06-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110721165413/http://www.ernakulam.nic.in/district_profile.htm |archive-date=2011-07-21 |url-status=dead }}</ref> దేశంలో క్రైస్తవులు అత్యధిక సంఖ్యలో ఉన్నా జిల్లాగా ఎర్నాకుళం జిల్లాకు ప్రత్యేకత ఉంది. జిల్లా ప్రజలలో మతపరమైన జాతులలో ఎళువా, నాయర్, జకోబైట్, సిరో- సిరియన్ కాథలిక్కులు, లాటిన్ క్రైస్తవులు, ముస్లిములు ప్రధానంగా ఉన్నారు. అదనంగా ప్రధాన మతాలకు చెందిన బౌద్ధులు, జైనులు, సిక్కులు, యూదులు ఈ కాస్మోపాలిటన్ నగరంలో నివసిస్తూ ఉన్నారు. యూదుల పూర్వీకులు సా.శ. 70లో జెరుసలేం నుండి ఇక్కడకు వలసవచ్చారు. వీరిలో అధికులు సిరియన్ క్రైస్తవులుగా మారగా మరికొందరు, [[అబ్రహాం బరాక్ సేలం]] తీసుకున్న చొరవ కారణంగా [[ఇజ్రాయిల్|ఇజ్రాయేల్]] దేశానికి వలస వెళ్ళారు. ప్రస్తుతం ఇక్కడ అల్పసంఖ్యలో మాత్రమే యూదులు నివసిస్తున్నారు. ==భౌగోళికం== ఎర్నాకుళం జిల్లా వైశాల్యం 3,068 చ.కి.మీ. ఇది భరతీయ పశ్చిమతీర మైదానంలో ఉపస్థితమై ఉంది. జిల్లా ఉత్తర సరిహద్దులో [[త్రిస్సూర్]] జిల్లా, తూర్పు సరిహద్దులలో [[ఇడుక్కి]], తమిళనాడు]] రాష్ట్రం, దక్షిణ సరిహద్దులలో [[ఆలప్పుజ్హ జిల్లా|అలంపుజ్హ జిల్లా]], [[కొట్టాయం జిల్లా]], పశ్చిమ సరిహద్దులో అరేబియన్ సముద్రం ఉన్నాయి. భౌగోళికంగా జిల్లా ఎగువభూమి, మద్యభూమి, తీరప్రాంతంగా విభజించారు. ఏగువభూమి సముద్రమట్టానికి 300 మీ ఎత్తున ఉంది. [[కేరళ]] రాష్ట్రంలో అత్యంత పొడవైన నది అయిన పెరియార్ నది జిల్లాలోని [[మూవత్తుపుళా]] తాలూకా కాక మిగిలిన ఆన్ని తాలూకాలలో ప్రవహిస్తుంది. మూవత్తుపుళా నది దాని ఉపనది అయిన చలక్కుడి నది కూడా ఈ నదిగుండా ప్రవహిస్తున్నాయి. జిల్లాలో సరాసరి వర్షపాతం 3,432 మి.మీ. ఈ భూభాగం [[కొట్టాయం-మలబార్|మలబార్ తీర]] వర్షాధార అరణ్యాల కోవకు చెందింది. ఎగువభూములు నైరుతీ పర్వత అరణ్యాల కోవకు చెందింది. భౌగోళిక ప్రాముఖ్యత కలిగిన వివిధ రకాల ఇసుక, మట్టి, రాళ్ళు ఇక్కడ విస్తారంగా ఉన్నాయి. జిల్లా ఉత్తరభాగంలో నెడుంబస్సేరి వద్ద " కొచ్చిన్ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం " ఉంది. అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం, జలమార్గాలు, రైల్వే, రహదారి మార్గాలు వ్యూహాత్మకంగా అనుసంధానితమైన జిల్లాగా ఎర్నాకుళం జిల్లాకు ప్రత్యేకత తీసుకువచ్చింది. == జిల్లా భూ విభాగాలు == ఎర్నాకుళం జిల్లా దిగువభూమి, మద్యభూమి, ఎగువభూమి అని మూడు భాగాలుగా విభజించబడింది. సముద్రతీరాలు, మైదానాలు, కొండప్రాంతాలు ఉన్నాయి. దిగువభూమి శాతం 20% ఉంది. మద్యభూభాగంలో మైదానాలు, ద్వీపసమూహాలు, బ్యాక్‌వాటర్ కాలువలు ఉన్నాయి. కొండలతో చేరిన తూర్పుభూభాగం పశ్చిమకనుమలు భూభాగంలో ఉన్నాయి. మూవత్తుపుళా, కోతమంగళం ఒకప్పుడు [[కొట్టాయం జిల్లా|కొట్టాయం జిల్లాలో]] ఉండేవి. మూవత్తుపుళా నది, పెరియారు నదులు తొడుపుళా, మూవత్తుపుళా, అలువా, కున్నత్తునాడు, పరూర్ తాలూకాల మార్గంలో ప్రవహిస్తున్నాయి. వర్షాకాలంలో ఈ నదులు నిండుగా ప్రవహిస్తూ దిగువప్రాంతాలలో వరదలకు కారణం ఔతున్నాయి. వేసవి కాలంలో అవి ఎండి సన్నగా ప్రవహిస్తుంటాయి. పెరియార్ నది 229 కి.మీ దూరం ప్రవహిస్తుంది.[[File:Marine Drive Kochi Night View DSW.jpg|1200x1200px|center|thumb|కొచ్చి లోని మెరైన్ డ్రైవ్ రాత్రి అందం,]] == ఆర్ధికం == ఎర్నాకుళం జిల్లా [[కేరళ]] రాష్ట్రంలో రెండవ సంపన్న జిల్లాగా గుర్తింపు పొందింది. మొదటి స్థానంలో [[త్రివేండ్రం]] జిల్లా ఉంది. ఎర్నాకుళం జిల్లా ప్రకృతి ప్రసాదించే ఆన్ని కానుకలను కలిగి ఉంది. అందువలన ఇది రాష్ట్రంలోని మిగిలిన జిల్లాలకంటే పరిశ్రమల స్థాపనకు అనుకూలంగా ఉంది. జల,వాయు, రహదారి, రైలు, విమాన, సముద్రమార్గాలకు ఇది అనూకూలంగా ఉన్నందున [[కేరళ]] రాష్ట్రంలో ఈ జిల్లా వాఝిజ్యరంగానికి అనుకూలంగా ఉండి రాష్ట్ర వాణిజ్యకేంద్రంగా ప్రసిద్ధిచిందింది. ఎం.జి రోడ్డులో కొన్ని పెద్ద వాణిజ్య సంస్థలు ఉన్నాయి. జిల్లా మొత్తం సముద్రతీరం ఉన్నకారణంగా సముద్ర, ప్రాంతీయ చేపలు పుష్కలంగా లభిస్తున్నాయి. చేపల పరిశోధనకు, అధ్యయనానికి, అభివృద్ధికి కొచ్చిన్ అనుకూలమైన ప్రదేశంగా ఉంది. ===వ్యవసాయం=== ఎర్నాకుళం జిల్లా వ్యవసాయానికి అనుకూలమైనది. తేమ భూములు [[వరి]] పంటకు అనుకూలంగా ఉంటుంది. 3 దశాబ్ధాలుగా వరిపంట పొలాలు క్రమంగా క్షీణిస్తూఉంది. ఎర్నాకుళం జిల్లా [[పోక]], [[అనాస]] పంటలు పండినబడుతున్నాయి. పోక తోటల పెంపకం అధికరిస్తూ ఉంది. కేరళ రాష్ట్రంలోని 70% అనాస పంట ఈ జిల్లాలోనే పండినచబడుతుంది. మూవత్తుపుళా, వళకుళం తాలూకాలలో అనాస పంట విస్తారంగ పండినబడుతుంది. [[కేరళ]] రాష్ట్రంలో రబ్బర్ అధికంగా పండిస్తున్న జిల్లాలలో ఎర్నాకుళం రెండవ స్థానంలో ఉంది. మొదటి స్థానంలో [[కొట్టాయం జిల్లా]] ఉంది. అదనంగా జిల్లాలో కర్రపెడెలం, నల్లమిరియాలు, వక్క, కొబ్బరి, పసుపు, అరటి పండ్లు, అరటికాయలు వంటి పంటలు కూడా పండించబడుతున్నాయి. [[Image:Mattancherry palace bhagvathy kshetram.JPG|thumb|[[Mattancherry]] Palace – temple courtyard]] [[Image:Kochi, Dutch Cemetery, Kerala, India.jpg|thumb|The old Dutch cemetery in Kochi]] [[File:High Court of Kerala Building.jpg|thumb|[[High Court of Kerala]] at [[Ernakulam]]]] [[File:ESI Second Version.jpg|thumb|Ernakulam ESI hospital new building]] [[File:Ernakulam Town North Railway Station DSW.jpg|thumb|Ernakulam Town North Railway Station a view from Ernakulam north bridge]] [[File:KHCAA Golden Jubilee Chamber Complex DSW.jpg|thumb|[[KHCAA Golden Jubilee Chamber Complex]]]] ==విభాగాలు== ఎర్నాకుళం జిల్లా 2 విభాగాలుగా (కొచ్చి హార్బర్, మూవత్తుపుళా) విభజించబడింది. ===తాలూకాలు=== ఎర్నాకుళం జిల్లా 2 రెవెన్యూ విభాగాలు, 7 తాలూకాలుగా విభజించబడింది. రాష్ట్రంలో అధికసంఖ్యలో తాలూకాలున్న జిల్లాగా ఎర్నాకుళం జిల్లాకు ప్రత్యేకతచుంది. * పరవూర్ * అలువా * కున్నతునాడ్ * మూవత్తుపుళా * కొచ్చి * కనయనూర్ * కోతమంగళం === జిల్లా లోని పురపాలికలు=== [[కేరళ]] రాష్ట్రంలో అత్యధిక పురపాలికలు ఉన్న జిల్లాగా ఎర్నాకుళం జిల్లాకు ప్రతేకత ఉంది. * కొచ్చి * ఉత్తర పతవూర్. * మూవత్తఉళా * పెరుబవూర్ * అలువా * అంగమలి * త్రిపునితుర * కలమస్సేరి * కోతమంగళం * ఏలూర్ * మరదు * తిరుక్కకర ===పార్లమెంటు నియోజక వర్గం=== * [[ఎర్నాకులం లోక్‌సభ నియోజకవర్గం]] * [[చలకుడి లోక్‌సభ నియోజకవర్గం]] * [[ఇడుక్కి లోక్‌సభ నియోజకవర్గం]] * [[కొట్టాయం లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|కోట్టాయం లోక్‌సభ నియోజకవర్గం]] ===అసెంబ్లీ నియోజక వర్గాలు=== * [[అంగమాలి శాసనసభ నియోజకవర్గం|అంగమలి శాసనసభ నియోజకవర్గం]] * [[అలువా శాసనసభ నియోజకవర్గం]] * కలమస్సేరి శాసనసభ నియోజకవర్గం * పరవూర్ ఉత్తరం శాసనసభ నియోజకవర్గం * విపీన్ శాసనసభ నియోజకవర్గం * కొచ్చి శాసనసభ నియోజకవర్గం * [[ఎర్నాకులం శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఎర్నాకుళం శాసనసభ నియోజకవర్గం]] * [[త్రిక్కాకర శాసనసభ నియోజకవర్గం]] * త్రిపునితుర శాసనసభ నియోజకవర్గం * [[పెరుంబవూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|పెరుంబవూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం]] * కున్నత్తునాడ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం * మూవత్తుపుళా శాసనసభ నియోజకవర్గం * [[పిరవం శాసనసభ నియోజకవర్గం]] * కోటమంగళం శాసనసభ నియోజకవర్గం ==ప్రయాణసౌకర్యాలు== ఎర్నాకులం జిల్లా అన్ని రకాల రవాణా సౌకర్యాలతో కలిగిఉంది. ఇది రాష్ట్రంలో అత్యధిక సంఖ్యలో ప్రాంతీయ 9 ప్రాంతీయ రవాణా కార్యాలయాలు ఉన్నాయి. * ఎర్నాకుళం - కె.ఎల్ 07 * మూవత్తుపుళా - కె.ఎల్ 17 * త్రిపునితుర - కె.ఎల్ 39 * అలువా - కె.ఎల్ 40 * పరవూర్ ఉత్తరం - కె.ఎల్ 42 * మట్టంచేరి - కె.ఎల్ 43 * కోతమంగళం - కె.ఎల్ 44 * అంగమలె - కె.ఎల్ 63 అలాగే ఈ జిల్లా రాష్ట్రంలో అత్యధిక సంఖ్యలో వాహనాలను పొందింది.ఎర్నాకులం జిల్లాలో అద్భుతమైన రోడ్డు అనుసంధానం సౌకర్యం ఉంది. ఎర్నాకులం జిల్లా గుండా వెళ్ళే 3 ప్రధాన జాతీయ రహదారులు కొచ్చిన్-ముంబై హైవే (ఎన్.ఎచ్. 17), సేలం-కన్యాకుమారి ([[ఉత్తరం-దక్షిణం, తూర్పు-పడమర కారిడార్|ఎన్.ఎస్.ఇ.డబ్ల్యు. కారిడార్‌లో]] ఎన్.ఎచ్. 47 భాగం), కొచ్చిన్-ధనుష్కోడి హైవే (ఎన్.ఎచ్. 49) ఉన్నాయి. ఉత్తర కారిడార్ రహదారి వ్యవస్థ [[ఎడపళ్ళి]] [[కొచ్చిన్]]లో జాతీయ రహదారి 47 నుంచి ప్రారంభమై [[త్రిస్సూర్]], [[పాలక్కాడ్]], [[కోయంబత్తూర్]], [[సేలం| సేలం (తమిళనాడు)]] , చివరిగా ఉత్తర [[చెన్నై]], ఉత్తర భారతదేశంతో అనుసంధానిస్తుంది. అలాగే దక్షిణం దిశలో [[అలప్పుజ్హ|అలంప్పుజ్హ]], [[కొల్లాం]], [[త్రివేండ్రం]], మార్గంలో [[నాగర్‌కోయిల్]], [[కన్యాకుమారి]] లను అనుసంధానిస్తుంది. జాతీయ రహదారి 17 కూడా ఎడపళ్ళి నుండి మొదలై [[గురువాయూర్]], [[కోజికోడ్|కాలికట్]] కలుపుతుంది, [[కన్నూర్]], [[కాసర్‌గోడ్]], [[మంగళూరు|మంగుళూరు]], [[మర్మగోవా]], [[ముంబై]] లను అనుసంధానిస్తుంది. మధురై హైవే అని పిలిచే జాతీయ రహదారి 49, కొచ్చిన్ సమీపంలో కుందనూర్ నుండి మొదలై, [[మున్నార్]], [[కోతమంగళం]], [[మూవత్తుపుళా]] ద్వారా [[థేని]], [[మధురై]] నుడి [[ధనుష్కోడి|ధనుష్కోడిలో]] వద్ద ముగుస్తుంది. జిల్లలో రెండు చిన్న జాతీయ రహదారులు ( జాతీయ రహదారి 47 (భారతదేశం), కోసం కొచ్చిన్ పోర్ట్ లను అనుసంధానించే (చిన్న భారత జాతీయ రహదారి) కుందనూర్, నేషనల్ హైవే 47 సిలో భాగంగా ఇంటర్నేషనల్ కంటైనర్ ట్రాన్స్షిప్మెంట్ టెర్మినల్, కొచీ (కలమస్సేరి) నుండి ఇంటర్నేషనల్ కంటైనర్ ట్రాన్స్షిప్మెంట్ టెర్మినలను అనుసంధానిస్తుంది. జిల్లా అదనంగా జిల్లాను రాష్ట్ర రహదార్లు, ఇతర రోడ్లు ఉన్నాయి. అంగమల్ వద్ద ఆరంభయ్యే ఎం.సి రోడ్డు, జిల్లా నున్పెరుంబవూర్, మూవత్తుపుళా, కూత్తత్తుకుళం మార్గంలో రాష్ట్రరాజధాని [[త్రివేండ్రం]]తో అనుసంధానిస్తుంది. ఇతర ప్రధాన రాష్ట్ర రహదారులు * సముద్ర ఓడరేవు -కక్కనాడు ద్వారా విమానాశ్రయం రోడ్ * పలరివట్టం- మూవత్తుపుళా - పునలూర్ ఎస్.హెచ్: - ఇది అనుసంధానిస్తుంది కక్కనాడు, పళ్ళికర, కిళ్క్కంబాలెం, పట్టిమట్టోం,మూవత్తుపుళా, వళకుళం,, ఫ్రాంక్, తిట్టలను అనుసంధానిస్తుంది. * ఉత్తర పరవూర్ - అలూవా - మున్నార్ ఎస్.హెచ్ : - ఇది అలెంగాడ్, అలెంగాడ్, పెరుంబవూర్, కోతమంగళం ( ఎర్నాకులం), తట్టేకాడ్ లను కలుపుతుంది. * విపిన్- మునాంబం ఎస్.హెచ్: - ఇది చెరై, న్జరచ్కల్, విపిన్, మునాంబంలను అనుసంధానిస్తుంది. * త్రిపూనితుర - కోతమంగళం - జలయజ్ఞం:- ఇది ములాంతురుతి, పిరవోం, పాల, కుమిలి లను అనుసంధానిస్తుంది. * వితిల్ల - [[కొట్టాయం]] రహదారి: - ఇది వైకోం,త్రిపూనితుర, నదక్కవు, పూతోట్ట ద్వారా కుమారకోంను కలుపుతుంది. * ఫోర్ట్ కొచీ - అలంప్పుజ్హ రహదారి * అంగమల - మూక్కనూర్ మీదుగా అత్తిరప్పిల్లీ రోడ్ * పెరుబవూర్ - పుతెంక్రజ్ రోడ్ === రైల్ === ఎర్నాకులం జిల్లాలో మొత్తం 17 రైల్వే స్టేషన్లు, [[ఎర్నాకుళం జంక్షన్]], ఎర్నాకుళం ప్రధాన రైల్వే స్టేషన్లును ప్రధాన రైల్వేస్టేషన్లుగా చెప్పవచ్చు. అదనంగా అంగమలె రైల్వే స్టేషను, త్రిపునితుర, ఎడపల్లి (రైల్వే స్టేషను), ములంతురుతి, అలూవా రైల్వే స్టేషను కొచ్చిన్ హార్బర్ టెర్మినస్, కరకుట్టి, చొవర, కలమస్సేరి, నెట్టర్, కుంబళం (ఎర్నాకులం), మట్టన్చేరీ హెచ్, చొట్టనిక్కర రోడ్, పిరవోం రైలు మార్గాలు ఉన్నాయి. రైలు మార్గాలు :- త్రిస్సూర్, కొట్టాయం, కొచ్చిన్ హె.చ్.టి, అనంపుళా, వల్లర్‌పదం మీదుగా ఉంది. అంగమలె - ఎరుమలె - శబరిమల మార్గం ఈ జిల్లా మీదుగా పోతుంది. గురువాయూర్, ఎన్.పరవూర్ మీదుగా మూవత్తుపుళా - థేని మార్గాలు కూడా ప్రతిపాదించబడ్డాయి. నగరంలో కొచీ మెట్రో పట్టణ రైలు కూడా ప్రతిపాదించబడింది. ===వాయుమార్గం=== ఎర్నాకుళం జిల్లాలో 2 విమానాఅశ్యయాలు ఉన్నాయి. అవి వి. దీవి వద్ద ఉన్న నావల్ ఎయిర్ పోర్ట్ (ఓల్డ్ కొచ్చిన్ ఎయిర్ పోర్ట్), కొచ్చిన్ ఇంటర్నేషనల్ ఎయిర్ పోర్ట్. ఇది దేశంలో 4 పెద్ద విమానాశ్ర్యయంగా గుర్తుంపు పొందింది. మొదటి 3 స్థానాలలో [[ముంబై]], [[ఢిల్లీ]], [[చెన్నై]] విమానాశ్రయాలు ఉన్నాయి. ప్రస్తుతం పర్షియన్ గల్ఫ్, మలేషియా, సింగపూర్, శ్రీలంక, ఇండియాలోని ప్రధాన నగరాలకు విమానసర్వీసులు లభిస్తున్నాయి. ===జలమార్గం=== ఎర్నాకుళం జిల్లాలో పెరియార్ నది, మూవత్తుపుళా నది ముఖద్వారాలు ఉన్నాయి. నదులు, మడుగుల ద్వారా ఈ జిల్లాలో జలమార్గాలు కూడా ప్రాధాన్యత సంతరించుకున్నాయి. ఎర్నాకుళంలో ప్రధాన బోటు సర్వీసులు ఉన్నాయి. మిగిలిన ప్రాంతంలో ఫెర్రీ సర్వీసులు ఉన్నాయి. భారతదేశ పశ్చిమ సముద్రతీర నౌకాశ్రయాలలో కొచ్చిన్ హార్బర్ పెద్దదని జిల్లావాసులు అభిప్రాయపడుతున్నారు. ఇది బృహత్తర పరిశ్రమలు స్థాపించడానికి అనుకూలంగా ఉంది. సమీపకాలంలో నిర్మాణాన్ని పూర్తిచేసుకున్న వల్లర్‌పదం అంతర్జాతీయ నౌకాశ్రయం జిల్లా అభివృద్ధికి తోడపడుతుందని అభిప్రాయపడుతున్నారు. ==సంస్కృతి== ===పండుగలు, ఉత్సవాలు=== [[File:Raja Ravi Varma - Sankaracharya.jpg|thumb|[[Adi Shankara]] with disciples, drawing by [[Raja Ravivarma]],1904]] పెరియార్ నదీతీరంలో ఉన్న అలువా మనప్పురం శివరాత్రి ఉత్సవాలు దేశంలోని పలు ప్రాంతాల ప్రజలను ఆకర్షిస్తున్నాయి. ఎర్నాకుళంలో పలు పురాతన శివాలయాలు ఉన్నాయి. జిల్లాలోని కలడి పట్టణంలో జగద్గురు [[ఆది శంకరాచార్యులు|ఆదిశంకరాచార్య]] జన్మించాడు. ప్రపంచంలోని హిందువులు అందరికి ఇది ప్రధాన యాత్రాస్థలం. పెరంబవూర్ సమీపంలో ఉన్న ప్రదిద్ధ జైన క్షేత్రం కల్లిల్ చాలా ప్రసిద్ధిచెందిన జైన క్షేత్రాలలో ఒకటి. === చర్చిలు ఉత్సవాలు === పుతెంక్రుజ్ సమీపంలో ఉన్న జాకోబ్ సిరియన్ క్రిస్టియన్ చర్చ్ ఇండియా లోని సిరియాక్ ఆర్థడాక్స్ చర్చ్ రీజనల్ సీట్‌గా ఉంది. మలయత్తుర్ వద్ద ఉన్న సెయింట్ థామస్ సిరో మలబార్ కాథలిక్ చర్చ్ ప్రపంచ క్రైస్తవ యాత్రాస్థలంగా ప్రసిద్ధి చెందింది. సెయింట్ మేరీ కాకోబైట్ సిరియన్ వలియపల్లి, తమరాచల్ వద్ద ఎట్టు నోంబు ఫీస్ట్ నిర్వహించబడుతుంది. ఇక్కడ ఏప్రిల్ మాసంలో మొత్తం 10 రోజులు ఉత్సవం నిర్వహిస్తారు. ప్రబల మత ఉత్సవమైన ఇది రాష్ట్రం అంతటి నుండి వేలాది మందిని ఆకర్షిస్తుంది. మూవత్తుపుళా సమీపంలో కడమట్టం వద్ద ఉన్న సెయింట్ జార్జ్ కాకోబైట్ సిరియన్ ఆర్ధడాక్స్ చర్చ్ చాలా పురాతనమైనదని భావిస్తున్నారు. దీనిని సా.శ. 5వ శతాబ్దంలో మార్ అబో సిరియన్ మెట్రోపాలిటన్ ఆరంభించారని భావిస్తున్నారు. ఆయన పర్షియా నుండి తీసుకువచ్చిన శిలువ ఇప్పటికీ ఈ చర్చిలో బధ్రపరచబడి ఉంది. సెప్టెంబరు 24న వల్లర్‌పదం వద్ద నిర్వహించబడే ఉత్సవం కులమతాలకు అతీతంగా ప్రజలను ఆకర్షిస్తుంది. ఇక్కడ ఉన్న కన్య మేరీమాత విగ్రహం అనేక అద్భుతాలను చేసిందని ప్రజలు విశ్వసిస్తున్నారు. సియింట్ జార్జ్ స్థాపించిన సెయింట్ జార్జ్ సిరో - మలబార్ కాథలిక్ ఫోరన్ చర్చ్, ఎడపళ్ళి సా.శ. 593లో స్థాపించబడింది. కన్నమలే వద్ద సెయింట్ అంథోనీ చర్చ్ వద్ద మార్చి 19న నిర్వహించే సెయింట్ జోసెఫ్ ఫీస్ట్ చాలా ప్రాబల్యం సంతరుంచుకుంది. రాజాధిరాజ ఎస్.టి మేరీ జాకబైట్ సిరియన్ కాథడ్రల్ (పిరవోం) చర్చి ప్రపంచపు మొదటి చర్చిగా భావించబడుతుంది. ఈ చర్చిని బిబ్లికల్ మాగీ స్థాపించాడని భావిస్తున్నారు. అంగమలె వద్ద ఉన్న ఎస్.టి చర్చి పరివోం చర్చి తరువాత భారతదేశంలో మొదటి చర్చిగా భావించబడుతుంది. సెయింట్ థామస్ స్థాపించిన 8 చర్చిలలో ఇది మొదటిదని భావించబడుతుంది. సా.శ. 405లో స్థాపించబడిన ఈ చర్చి ఆర్చిడియోన్, సెయింట్ క్రిస్టియన్‌లకు 18వ శతాబ్దం వరకు ప్రధానకార్యాలయంగా ఉంటుంది. === మసీదులు === కంజిరమట్టం [[కేరళ]] రాష్ట్రంలో ఉన్న మసీదులలో ఒకటి. కంజిరమట్టం మసీదులోని చందనకుడం ఉత్సవం రాష్ట్రంలో చాలా ప్రసిద్ధిచెందింది. త్రిప్పకుడం ఆలయంలో అన కల్లయ కుళం - పార్వతీమంగళం నిర్వహించబడే ఆర్యంకవు తూక్కమ్- ఒట్టతూక్కం, గరుడతూక్కం పూజలు ప్రజలను అధికంగా ఆకర్షిస్తున్నాయి. ద్వీపంలో చెరై పూరం ఉత్సవం కూడా కేరళ ఉత్సవాలలో ముఖ్యత్వం కలిగి ఉన్నాయి. ఈ ఉత్సవం పౌర్ణమి రోజున నిర్వహిస్తుంటారు. పంటలు పడి ఇంటికి వచ్చినందుకు ధన్యవాదాలు చెప్తూ వేయబోయే పంటలకు భగవంతుని అనుగ్రహం కొరకు ప్రార్థించడానికి ఈ ఉత్సవం నిర్వహించబడుతుంది. అంతే కాక ప్రజలు చేపల వేట కొరకు సముద్రం లోకి వెళ్ళే సమయం కూడా ఇదే. అందువలన స్త్రీలు తమ భర్తలు, సోదరులు, తండ్రులు, దేశం కొరకు ఉపవాసం ఉండి ప్రార్థనలు నిర్వహిస్తారు. === యాత్రాస్థలాలు === కోతమంగళం (ఎర్నాకులం) ఎర్నాకులంలో ఉన్న మూడు ముఖ్యమైన యాత్రా స్థలాలు:- సెయింట్ థామస్ జాకబిట్ సిరియన్ ఆర్థోడాక్స్ చర్చి ఉత్తర పరవూర్, మోర్ తోమా జాకొబైట్ సిరియన్ సంప్రదాయ చర్చి (చెరియపళ్ళి), త్రికున్నత్తు సెయింట్మేరీ జాకొబైట్ సెమినరీ చర్చి (అలూవా) . గ్రిగోరియస్ అబ్దుల్ జలీ అవశేషాలను సెయింట్ థామస్ చర్చి (ఉత్తర పరవూర్) లో భద్రపరచబడ్డాయి. ఏప్రిల్ 27 న సెయింట్ ఆఫ్ దుక్రునో కొరకు నుర్వహించిన [[కేరళ]] కల్మినేట్‌కు వివిధ ప్రాంతాల నుంచి వేలాది యాత్రికులు హాజరు అయ్యారు. ప్రతి సంవత్సరం అక్టోబరు 2, 3 న కోత్తమంగళం వద్ద ఉన్న చెరియపళ్ళిలోని థాంబ్ మోర్ తోమా చర్చిలో ఎల్డో మోర్ బసెలియోస్ విందు నిర్వహించబడుతుంది. కేరళలోని వివిధ ప్రాంతాల నుంచి దాదాపు ఒక మిలియన్‌కు పైగా కేరళ రాష్ట్రం అంతటి నుండి యాత్రికులు ఈ విందుకు హాజరౌతుంటారు. జనవరి 26 న పౌలస్ మార్ ఆథనసిస్ విందుకు ఆయనను సమాధి చేసిన వద్ద ఉన్న అలువాలో ఉన్న మోర్త్‌మరియం జాకొబైట్ సిరియాక్ సెమినరీ చర్చి, అలువా, త్రికున్నతు " కు వేలాది యాత్రికులు వస్తుంటారు. ఈ జిల్లాలో వివిధ యాత్రికుడు కేంద్రాలలో పెరుబవూర్ , కోతమంగళం సమీపంలో ఉన్న తురుతిపిలి లోని " సెయింట్ మేరీ జాకోబైట్ సిరియాక్ ఆథడాక్స్ చర్చి, కోతమంగళం వద్ద ఉన్న " మరియన్ సెయింట్మేరీ జాకొబైట్ సిరియన్ ఆర్థడాక్స్ చర్చి " వంటి చర్చిలు ఉన్నాయి. సెయింట్ జార్జ్ చర్చ్ (కొడమట్టం), ములాంతురుతి మొర్తమాన్ చర్చ్, సమీపంలో పెరుంపళ్ళి వద్ద ఎరూర్‌లో ఉన్న, సెయింట్ మేరీ సునొరొ చర్చి, ములాంతూర్ వద్ద ఉన్న పెరుంపళ్ళిలో ఉన్న సింహాసనా చర్చి, త్రిపునితుర సమీపంలోని నడమెల్ వద్ద సెయింట్మేరీ చర్చి, ఉదయగిరి వద్ద ఉన్న మాలంకార సిరియన్ ఆర్థోడాక్స్ థియోలాజికల్ సెమినరీ, కొలెంచెరి పళ్ళి సమీపంలో మాలేక్రజ్ " సెయింట్ పీటర్స్ & సెయింట్ పాల్స్ జాకోబైట్ చర్చ్ (కొలన్‌చెరి) మొదలైనవి ఎర్నాకులం జిల్లాలోని జాకొబైట్ సిరియాక్ సాంప్రదాయ చర్చికి చెందిన వివిధ ఆధ్యాత్మిక కేంద్రాలుగా ఉన్నాయి. పెరుమల లోని ఘీవర్గీస్ మార్ గ్రెగోరియాస్ (పెతుమల కొచ్చు తిరుమేని) , పౌలస్ మార్ ఆథనసిస్ ( అలూవా వలియ తిరుమేని) భారతీయ " సిరియాక్ ఆర్థడాక్స్ చర్చి " కి చెందిన మొదటి, రెండవ సాధువులు. వీరు ములాంతురుతి, అంగమలెలో పుట్టి పెరిగారని భావిస్తున్నారు. == దేవాలయాలు == * [[శ్రీ వాసుదేవపురం మహావిష్ణు దేవాలయం]] ==పర్యాటక ఆకర్షణ ప్రదేశాలు== *'''మేరిన్ డ్రైవ్, కొచ్చి '': సుందరమైన బీచ్ దృశ్యాలు, కొచ్చిన్ హార్బర్ చూసి ఆనందించవచ్చు. జి.సి.డి.ఎ షాపింగ్ సెంటర్, అద్భుతమైన 2 వంతెనలు, బోటు రైడ్స్ కూడా పర్యాటకులను ఆనందపరుస్తాయి. *'''చైనీస్ ఫిషింగ్ నెట్స్ ''' (చీనా వాలా): కొచ్చిన్ హార్బరులో చైనా ఫిషింగ్ నెట్స్ చూడవచ్చు. *'''హిల్ ప్యాలెస్, '''త్రిపునితుర [[హిల్ ప్యాలెస్ మ్యూజియం|( హిల్ ప్యాలెస్ మ్యూజియం]]) హిల్ ప్యాలెస్, త్రిపునితుర హిల్ ప్యాలెస్ మ్యూజియం: (త్రిపునితుర). ఇక్కడ పెయింటింగులు, ఎపిగ్రఫీ, రాజకుటంబానికి చెందిన ఫర్నీచర్స్, మొదలైనవి ప్రదర్శనలో ఉన్నాయి. *'''బోల్గట్టీ ఐలాండ్''': [[1774]]లో డచ్చి వారు నిర్మించిన ప్యాలెస్, గోల్ఫ్ మైదానం ఉన్నాయి. *'''విల్లింగ్టన్ ఐలాండ్ ''': కొచ్చిన్ హార్బరును లోతుచేచినప్పుడు చేరిన ఇసుకతో ఏర్పడిన ద్వీపం. విల్లింగ్టన్ ద్వీపంలో ఒక ఓడరేవు, రైల్వే టెర్మినల్, కస్టంస్ ఆఫీస్ ఉన్నాయి. *''' కొడనాడు''': ఇక్కడ ఏనుగుల శిక్షణాలయం ఉంది. *''' పరీక్షిత్ మ్యూజియం ''', ఇది 19వ సతాబ్ధానికి చెందిన మ్యూజియం. *'''డచ్ ప్యాలెస్ ''': 1568లో పోర్చుగల్ వారిచేత నిర్మించబడింది. తరువాత డచ్ వారిచేత ఇది పునర్నిర్మించబడింది. *'''కేరళ హిస్టారికల్ మ్యూజియం ''': అలువా, ఎర్నాకుళం రహదారి మార్గంలో ఇది ఎడపళ్ళి వద్ద స్థాపినబడింది. *''' చందమంగళం ''', ఇది పాలియం ప్యాలెస్ వద్ద ఉన్న గ్రామం. వ్యాపీనకోట్ట సెమినరీ, ఇక్కడ ఒక దానికి ఇంకొకదానికి మద్య ఒక మైలు దూరంలో ఒక హిందూ ఆలయం, ఒక చర్చి, ఒక మసీద్, ఒక సినగోగ్ నిర్మించబడడం ప్రత్యేకత. *''' భూథాన్‌కెట్టు ''', విస్తారమైన అరణ్యం మద్య ఉన్న సుందరమైన ఆనకట్ట ఇది. ఇక్కడ బోటు సవారి వంటి వసతులు కూడా ఉన్నాయి. *'''మలయత్తుర్ సెయింట్ థోమస్ చర్చ్ ఎస్.టి. థోమస్ సిరో-మలబార్ కాథలిక్ చర్చ్, మలయత్తూర్''': ఇది ఆసియాలో ఉన్న అంతర్జాతీయ ఆలయం. ఇక్కడకు సైయింట్ థామస్ విజయం చేసాడని భావిస్తున్నారు. *'''వూండర్ లా, కక్కనాడు''': దక్షిణ భారతదేశంలోని ప్రఖ్యాత అమ్యూజ్మెంట్ పార్కులలో ఇది ఒకటి. ఇది కాక్కానాడు లోని పళ్ళికర సమీపంలో నిర్మించబడింది. *[[పట్టణం (కేరళ గ్రామం)|పట్టణం]]: కేరళలో పురావస్తు తవ్వకాలు జరిపిన అతికొద్ది ప్రదేశాలలో ఒకటి == వ్యక్తులు == క్రింద జిల్లా నుండి ప్రముఖ వ్యక్తుల ఉన్నాయి: * [[ఆది శంకరాచార్యులు|ఆది శంకరాచార్య]] (అద్వైత గురువు) * స్వామి చిన్మయానంద (భారత నాయకులు, గీతాచార్య) * మార్ వర్ఘీస్ పయ్యాపిళ్ళై ( సేవకుడు, సిస్టర్స్ SD స్థాపకుడు దిక్కులేనివారికి ]]) * సద్కళా గోవింద మారర్ (కర్ణాటక సంగీతకారుడు) * [[సహోదరన్ అయ్యప్పన్]] ( మాజీ మంత్రి ఓల్డ్ కొచీ రాష్ట్రం) * కె.జె ఏసుదాసు (గాయకుడు) * చంగమపుళా (కవి) * [[జి. శంకర కురుప్]] (కవి) * పి కె వాసుదేవన్ నాయర్ (గత-ముఖ్యమంత్రి) * మార్ వర్కేయ్ కార్డినల్ వితాయతి (ప్రధాన ఆర్చ్ బిషప్ సైరో మలబార్ కాథలిక్ చర్చి) * డేనియల్ ఆచారుపరంబిల్ (వెరపోలి లాటిన్ కాథలిక్ డియోసి ఆర్చ్) * బాలచంద్రన్ చుల్లికాడు (కవి, నటుడు) * దిలీప్ (నటుడు) (నటుడు) * [[శ్రీశాంత్]] (క్రికెటర్) * కె స్వతంత్ర (రాజకీయవేత్త) * [[ఆసిన్]] (నటి) * జయసూర్య (నటుడు) * కొచ్చిన్ హనీఫ (నటుడు) * రాథోడ్ రవీంద్రన్ (భారత హాకీ ప్లేయర్) * శంకరాడి (నటుడు) * సలీం కుమార్ (నటుడు) - ఉత్తమ నటుడు 2011 జాతీయ అవార్డు విజేత. * టి కె. నారాయణ పిళ్ళై (కేరళ మాజీ ముఖ్యమంత్రి) * [[జయరామ్ (నటుడు)|జయరామ్]] (నటుడు) * [[లాలూ అలెక్స్]] (నటుడు) * కె ఎమ్. జార్జ్ (రాజకీయవేత్త) * ఫ్రాన్సిస్ జార్జ్ (రాజకీయవేత్త) * జానీ నెల్లూరు (రాజకీయవేత్త) * టి ఎమ్. జాకబ్ (రాజకీయవేత్త) * అనూప్ జాకబ్ (రాజకీయవేత్త) * జోస్ తట్టయి (రాజకీయవేత్త) * రాజీవ్ ఆర్ కామత్ (మేనేజర్, నిర్వహణ, ఆర్థిక సలహాదారు) * [[నిస్సిమ్ మన్నతుక్కరెన్]] (అసోసియేట్ ప్రొఫెసర్, చైర్మన్) ==జంతుజాలం, వృక్షజాలం== ఎర్నాకుళం జిల్లా జంతుజాలం, వృక్షజాలం ఉష్ణమండానికి చిందినవి. అధిక వర్షపాతం కారణంగా వాతావరణం అహ్లాదకరంగా ఉంటుంది. సారవంతమైన భూమి విస్తారమైన వృక్షజాలం అభివృద్ధికి దోహదం చేస్తుంది. సముద్రతీరంలో సాధారణంగా ఉండే చెట్లు ఈ ప్రాంతంలో కూడా కనిపిస్తున్నాయి. ఈ ప్రాంతంలో కొబ్బరి పంటలు విస్తారంగా పండినబడుతున్నాయి. మద్య భూభాగంలో కొబ్బరి, పాల్ం, వరి, పోక, మిరియాలు, అనాస, పప్పుధాన్యాలు పండినబడుతున్నాయి. ఎగువ నుండి దిగువ భూభాగంలో టేక్, రబ్బర్ పంట పండినబడుతుంది.జిల్లా తూర్పు భూభాగంలో దట్టమైన అరణ్యాలు ఉన్నాయి. ==విద్య== ఎర్నాకుళం జిల్లా కేరళ రాష్ట్రం లోని జిల్లాలలో ప్రముఖ అక్షరాస్యతా, విద్యాకేంద్రగా ఉంది. [[1990]] నాటికి దేశంలో మొదటిసారిగా 100% అక్షరాస్యత సాధించిన ఘనత ఎర్నాకుళం జిల్లాకు దక్కింది. రాష్ట్ర అక్షరాస్యతా కార్యక్రమాలు అమలులో ఉన్న సమయంలో పోతనికాడ్ పంచాయితీ ముందుగా 100% అక్షరాస్యత సాధించింది. జిల్లాలో " సంస్క్రీట్ యూనివర్శిటీ (కాలడి ), కొస్చిన్ యూనివర్శిటీ ఆఫ్ సైన్సు అండ్ టెక్నాలజీ (కలమచేరి). ఎర్నాకుళం జిల్లాలో అనేక విద్యాసంస్థలు ఉన్నాయి. జిల్లాలో కేంద్రీయ విద్యాలయ (ఎర్నాకుళం) కూడా ఉంది. ==మూలాలు== {{మూలాలు}} ==వెలుపలి లింకులు == {{Commons category|Ernakulam district}} *{{Official website|http://ernakulam.nic.in}} *{{dmoz|Regional/Asia/India/Kerala/Districts/Ernakulam}} ==సమీప ప్రదేశాలు== {{Geographic Location |Centre = ఎర్నాకుళం జిల్లా |North = [[త్రిస్సూర్ జిల్లా|త్రిస్సూర్]] |Northeast = [[కోయంబత్తూరు జిల్లా|కోయంబత్తూర్]] , [[తమిళనాడు]] |East = [[ఇడుక్కి]] జిల్లా |South = [[కొట్టాయం జిల్లా|కొట్టాయం]] జిల్లా |Southwest = ''[[లక్షద్వీపాలు]] సముద్రం ', [[అలప్పుళా]] జిల్లా |Southeast = [[ఇడుక్కి]] జిల్లా |West = ''[[లక్షద్వీపాలు]] సముద్రం'' |Northwest = ''[[లక్షద్వీపాలు]] సముద్రం'' }} {{కేరళ జిల్లాలు}} {{కేరళ}} [[వర్గం:కేరళ జిల్లాలు]] [[వర్గం:ఎర్నాకుళం జిల్లా]] chig0xfc13u2qr2ohs78yoh3x1yq36a 0 161061 4955449 4951397 2026-09-09T15:37:00Z ~2026-48920-52 154001 /* */ 4955449 wikitext text/x-wiki {{Infobox Election | election_name = 2014 ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ ఎన్నికలు<br> (విభజన అమలు ప్రకారం) | country =India | type = legislative | ongoing = no | party_colour = | previous_election = 2009 ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ ఎన్నికలు | previous_year = 2009 | next_election = 2015 ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ ఎన్నికలు | next_year = 2015 (ఆంద్ర రాష్ట్రం) | election_date = మే 7 , 2014 | seats_for_election = 175 | turnout = <!-- [[తెలుగుదేశం పార్టీ|తె.దే.పా]] --> | image1 =[[File:N. Chandrababu Naidu.jpg|60px]] | leader1 = [[నారా చంద్రబాబునాయుడు]] | leader_since1 = 2000 | party1 = తెలుగుదేశం పార్టీ | alliance1 = United Progressive Alliance | home_state1 = ఆంధ్రప్రదేశ్ | leaders_seat1 = [[కుప్పం]] | last_election1 = 2009 | seats_before1 = 56 | seats_needed1 = | seats1 = 102 | seat_change1 = {{decrease}}46 | popular_vote1 = | percentage1 = | swing1 = <!-- YSRCP --> | image2 = {{CSS image crop|Image=Jagan Mohan Reddy.jpg|bSize=182|cWidth=100|cHeight=110|oLeft=46|oTop=40}} | leader2 = [[వై.ఎస్. జగన్మోహన్ రెడ్డి]] | leader_since2 = 2009 | party2 = యువజన శ్రామిక రైతు కాంగ్రెస్ పార్టీ | alliance2 =National Democratic Alliance | home_state2 = ఆంధ్రప్రదేశ్ | leaders_seat2 = [[పులివెందుల]] | last_election2 = 2009 | seats_before2 = 17 | seats_needed2 = | seats2 = 67 | seat_change2 = {{increase}}50 | popular_vote2 = | percentage2 = | swing2 = n/a ''(new party)'' <!-- Congress --> | image3 = | leader3 = [[ఎన్. రఘువీరా రెడ్డి]]<ref name=pcc/> | leader_since3 = 1996 | party3 = భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ | alliance3 = United Progressive Alliance | leaders_seat3 = [[కళ్యాణదుర్గం]] | running_mate3 = | last_election3 = 2009 | seats_before3 = 105 | seats_needed3 = | seats3 = 0 | seat_change3 = {{decrease}}105 | popular_vote3 = | percentage3 = | swing3 = <!-- Election Map --> | map_image = | map_size = | map_caption = <!-- Prime Minister --> | title = [[ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రుల జాబితా|ముఖ్యమంత్రి]] | before_election = [[నల్లారి కిరణ్ కుమార్ రెడ్డి]] | before_party = భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ | posttitle =[[ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రుల జాబితా|ముఖ్యమంత్రి]]-ఎన్నిక | after_election = [[నారా చంద్రబాబునాయుడు]] | after_party = తెలుగుదేశం పార్టీ }} {{Infobox Election | election_name = 2013 తెలంగాణ శాసనసభ ఎన్నికలు | country =India | type = legislative | ongoing = No | party_colour = | previous_election = 2009 ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ ఎన్నికలు | previous_year = 2009 | next_election = 2018 తెలంగాణ శాసనసభ ఎన్నికలు | next_year = 2018 | election_date = 2013 డిసెంబరు 4 | seats_for_election = 119 | turnout = <!-- TRS --> | image1 =దస్త్రం:Kalvakuntla Chandrashekar Rao.png | leader1 = [[కల్వకుంట్ల చంద్రశేఖరరావు]] | leader_since1 = 2001 | party1 = తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి | alliance1 =National Democratic Alliance | home_state1 = తెలంగాణ | leaders_seat1 = [[గజ్వేల్]]<ref name=kcr>[http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-andhrapradesh/kcr-to-contest-from-gajwel/article5820979.ece KCR to contest from Gajwel]</ref> | last_election1 = 2009 | seats_before1 = 10 | seats_needed1 = {{increase}}50 | seats1 = 63 | seat_change1 = {{increase}}53 | popular_vote1 = | percentage1 = | swing1 = <!-- Congress --> | image2 = [[దస్త్రం:Ponnala lakshmayya.jpg|60px]] | leader2 = [[పొన్నాల లక్ష్మయ్య]] <ref name=pcc>[http://timesofindia.indiatimes.com/india/Ponnala-Lakshmaiah-is-Telangana-Pradesh-Congress-Committee-chief-Raghuveera-APCC-president/articleshow/31861058.cms Ponnala Lakshmaiah is Telangana Pradesh Congress Committee chief, Raghuveera APCC president]</ref> | leader_since2 = 2014 | party2 = తెలుగుదేశం పార్టీ | alliance2 = United Progressive Alliance | leaders_seat2 = [[జనగాం]] | running_mate2 = | last_election2 = 2009 | seats_before2 = 51 | seats_needed2 = {{increase}}9 | seats2 = 20 | seat_change2 = {{decrease}}31 | popular_vote2 = | percentage2 = | swing2 = <!-- [[తెలుగుదేశం పార్టీ|తె.దే.పా]] --> | image3 = | leader3 = [[రాహుల్ గాంధీ]] | leader_since3 = 2004 | party3 = భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ | alliance3 = United Progressive Alliance | home_state3 = ఆంధ్రప్రదేశ్ | leaders_seat3 = [[కుప్పం]] | last_election3 = 2009 | seats_before3 = 36 | seats_needed3 = {{increase}}24 | seats3 = 16 | seat_change3 = {{decrease}}21 | popular_vote3 = | percentage3 = | swing3 = <!-- Prime Minister --> | title = [[తెలంగాణ ముఖ్యమంత్రుల జాబితా|ముఖ్యమంత్రి]] | before_election = [[నల్లారి కిరణ్ కుమార్ రెడ్డి]] | before_party = భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ | posttitle =[[తెలంగాణ ముఖ్యమంత్రుల జాబితా|ముఖ్యమంత్రి]]-ఎన్నిక | after_election = [[కల్వకుంట్ల చంద్రశేఖరరావు]] | after_party = తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి }} '''2014 ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ ఎన్నికలు''' [[2014 ఆంధ్రప్రదేశ్ సార్వత్రిక ఎన్నికలు|2014 సార్వత్రిక ఎన్నికలతో]] సహా 2014 రాష్ట్రంలో ఎన్నికలు ఏడవ దశ ( 2014 ఏప్రిల్ 30), ఎనిమిదవ దశ ( 2014 మే 7)ల్లో నిర్వహించారు. అవిభాజిత ఆంధ్ర ప్రదేశ్ లో జరిగిన చివరి ఎన్నికలు ఇవే, విభాజిత ఆంధ్ర ప్రదేశ్ లో తెదేపా, భాజపా కలసి జనసేన మద్ధతుతో పోటీ చేసి అధికారం చేజిక్కించుకుంది. తెలంగాణలో తెరాస ఏకపక్షంగా పోటీచేసి అధికారంలోకి వచ్చింది. రాష్ట్రాన్ని విభజనకు సీమాంధ్రలో వచ్చిన వ్యతిరేకతతో శేషాంధ్రప్రదేశ్ లో భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ ఒక్క సీటు కూడా గెలవలేదు. == ఎన్నికల షెడ్యూలు == [[Image:Andhra Pradesh in India (1956-2014).png|thumb|right|భారతదేశంలో ఆంధ్రప్రదేశ్ స్థానం]] {| class="wikitable" ! పోలింగ్ వివరాలు ! 7 వ దశ ! 8 వ దశ |- | ప్రకటన, ప్రెస్ నోట్ | colspan=2 | |- | నోటిఫికేషన్ విడుదల | [[ఏప్రిల్ 2]] [[2014]] | [[ఏప్రిల్ 12]] [[2014]] |- | నామినేషన్ దాఖలుకు చివరి తేదీ | [[ఏప్రిల్ 9]] [[2014]] | [[ఏప్రిల్ 19]] [[2014]] |- | నామినేషన్ల పరిశీలన | [[ఏప్రిల్ 10]] [[2014]] | [[ఏప్రిల్ 21]] [[2014]] |- | నామినేషన్ల ఉపసంహరణకు చివరి తేదీ | [[ఏప్రిల్ 12]] [[2014]] | [[ఏప్రిల్ 23]] [[2014]] |- | పోలింగు తేదీ | [[ఏప్రిల్ 30]] [[2014]] | [[మే 7]] [[2014]] |- | ఓట్ల లెక్కింపు | colspan=2 |[[మే 16]] [[2014]] |- | ఎన్నికల ప్రక్రియ పూర్తి | colspan=2 |[[మే 28]] [[2014]] |- ! ఎన్నికలు జరిగే నియోజకవర్గాలు ! 119 ! 175 |- ! colspan=3 |ఆధారం: [[భారత ఎన్నికల సంఘం]]<ref>http://eci.nic.in/eci_main1/GE2014/Schedule/Home.htm</ref> |} == పోటీ చేసిన పార్టీలు == {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! పార్టీ రకం ! కోడ్ ! పార్టీ పేరు ! లోక్‌సభ అభ్యర్థుల<br > సఖ్య ! శాసనసభ అభ్యర్థుల<br >సంఖ్య |- !rowspan=6 | జాతీయ పార్టీలు | INC || [[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్]] || 41 || 284 |- | BJP || [[భారతీయ జనతా పార్టీ]] || 12 || 62 |- | CPI || [[కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా]] || 1 || 10 |- | CPM || [[కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (మార్కిస్టు)]] || 3 || 33 |- | BSP || [[బహుజన సమాజ్ పార్టీ]] || 42 || 294 |- | SP || [[సమాజ్ వాదీ పార్టీ|సమాజవాదీ పార్టీ]]|| 17 || |- !rowspan=8 | ప్రాంతీయ పార్టీలు | [[తెలుగుదేశం పార్టీ|తె.దే.పా]] || [[తెలుగుదేశం పార్టీ]] || 30 || 232 |- | TRS || [[తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి]] || 17 || 119 |- | YSRCP || [[యువజన శ్రామిక రైతు కాంగ్రెస్ పార్టీ]] || 30 || 275 |- | LSP || [[లోక్ సత్తా పార్టీ]] || 42 || 294 |- | AIMIM || [[ఆల్ ఇండియా మజ్లిస్ ఎ ఇత్తెహాదుల్ ముస్లిమీన్]] || || |- | JSP || [[జై సమైక్యాంధ్ర పార్టీ]] || || |- | TRLD || తెలంగాణా రాష్ట్రీయ లోకదళ్ పార్టీ || || |- | ICSP || ఇండియన్ క్రిస్టియన్ సెక్యులర్ పార్టీ || || |- !rowspan=1 | ఇతరులు<br>జాతీయ పార్టీలు | AAP || [[ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ]] || 42 || 294 |- ! rowspan=5 align="center" | ! colspan=5 | మొత్తం:15 |- |} ===ఎన్నికల పొత్తులు=== రెండు రాష్ట్రాలలో [[తెలుగుదేశం పార్టీ]],[[భారతీయ జనతా పార్టీ]]లు కలిసిపోటిచేయగా ప్రముఖ నటుడు [[పవన్ కళ్యాణ్]] వీరికి మద్దతుగా ప్రచారంలో పాల్గొన్నాడు. సీమంధ్రలో నాలుగు లోక్‌సభ, 13 శాసనసభ స్థానాల్లో బిజెపి పోటీ చేయగా మిగిలిన స్థానాలలో తెదాపా పోటిచేసింది. టీడీపీతో కుదిరిన పొత్తు మేరకు బిజెపి తెలంగాణలో ఎనిమిది లోక్‌సభ సీట్లకు, 47 శాసనసభ స్థానాలకు పోటీ చేసింది. {| class="wikitable" style="text-align:center;font-size:90%;line-height:25px;" ! rowspan=2 |రాష్ట్రం ! rowspan=2 |సభ | bgcolor={{తెలుగుదేశం పార్టీ/meta/color}}| | bgcolor={{భారతీయ జనతా పార్టీ/meta/color}}| |- |[[రాష్ట్ర శాసనసభ (భారతదేశం)|శాసనసభ]] |[[లోక్‌సభ]] |- | rowspan=2 |ఆంధ్రప్రదేశ్ | [[తెలుగుదేశం పార్టీ]] |162 |21 |- | [[భారతీయ జనతా పార్టీ]]||13||4 |- | rowspan=2 |తెలంగాణా | [[తెలుగుదేశం పార్టీ]]||70||9 |- | [[భారతీయ జనతా పార్టీ]]||47||8 |} ==పోలింగు== ::{| border=2 cellpadding=3 cellspacing=1 width=80% |- |{{Bar chart | title = తెలంగాణా జిల్లాలలో 2014 ఎన్నికల పోలింగ్ శాతం | bar_width = 15 | width_units = em | label_type = జిల్లా | label1 = ఆదిలాబాదు | label2 = హైదరాబాదు | label3 = కరీంనగర్ | label4 = ఖమ్మం | label5 = మహబూబ్ నగర్ | label6 = మెదక్ | label7 = నల్గొండ | label8 = నిజామాబాదు | label9 = రంగారెడ్డి | label10 =వరంగల్ | data_type = 2014 | data_max = 100 | data1 = 78 | data2 = 53 | data3 = 76 | data4 = 78 | data5 = 73 | data6 = 77 | data7 = 81 | data8 = 70 | data9 = 60 | data10 = 75 }} |{{Bar chart | title = సీమాంధ్ర ప్రాంతంలో<ref>[http://www.gulte.com/news/26892/Record-Poll-Percentage-in-Seemandhra పోలింగ్ శాతం]</ref> (2009, 2014 ఎన్నిలల మధ్య తేడా) | bar_width = 15 | width_units = em | label_type = జిల్లా | label1 = శ్రీకాకుళం | label2 = విజయనగరం | label3 = విశాఖపట్నం | label4 = తూర్పు గోదావరి | label5 = పశ్చిమ గోదావరి | label6 = కృష్ణా | label7 = గుంటూరు | label8 = ప్రకాశం | label9 = నెల్లూరు | label10 = కడప | label11 = కర్నూలు | label12 = అనంతపురం | label13 = చిత్తూరు | data_type = 2009 ఎన్నికలు | data_max = 100 | data1 = 74.55 | data2 = 75.93 | data3 = 72.70 | data4 = 77.39 | data5 = 83.96 | data6 = 80.86 | data7 = 77.81 | data8 = 76.10 | data9 = 70.30 | data10 = 76.46 | data11 = 69.89 | data12 = 72.40 | data13 = 76.31 | col2_data_type = 2014 | col2_data_max = 100 | col2_data1 = 76 | col2_data2 = 78 | col2_data3 = 73 | col2_data4 = 78 | col2_data5 = 78 | col2_data6 = 80 | col2_data7 = 84 | col2_data8 = 80 | col2_data9 = 73 | col2_data10 = 75 | col2_data11 = 76 | col2_data12 = 80 | col2_data13 = 78 }} |- |} ==ఫలితాలు== ===తెలంగాణ=== {| border=2 cellpadding=3 cellspacing=1 width=40% align=right |{{Pie chart | thumb = right | caption = తెలంగాణ రాష్ట్రంలో పార్టీల బలాబలాలు | other = | label1 =తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి | value1 =52.94 | color1 =pink | label2 =తెలుగు దేశం | value2 =9.24 | color2 = yellow | label3 =భా.జ.పా | value3 =7.56 | color3 =orange | label4 =కాంగ్రెస్ | value4 = 17.65 | color4 = aqua | label5 =ఎం.ఐ.ఎం | value5 =5.9 | color5 = green | label6 =వామపక్షాలు | value6 = 1.68 | color6 =red | label7 =వై.కా.పా | value7 =2.52 | color7 =blue | label8 =బ.స.పా | value8 =1.68 | color8 =MediumSpringGreen | label9 =ఇతరులు | value9 =1.62 | color9 =blue }} |{{Pie chart | thumb = right | caption = ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో పార్టీల బలాబలాలు | other = | label1 =తెలుగు దేశం | value1 =58.28 | color1 =yellow | label2 =భా.జ.పా | value2 =2.285 | color2 =OrangeRed | label3 = వై.కా.పా | value3 =39 | color3 = green | label4 = ఇతరులు | value4 =1.14 | color4 = navy }} |- |} {{2014 శాసనసభ ఎన్నికల ఫలితాలు (తెలంగాణ)}} {| class=wikitable ; text-align:center;" |- |rowspan=2|పార్టీ | align=center |'''[[తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి|తె.రా.స]]''' | align=center |'''[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]]''' | align=center |'''[[తెలుగుదేశం పార్టీ|తె.దే.పా]]''' | align=center |'''[[ఆల్ ఇండియా మజ్లిస్ ఎ ఇత్తెహాదుల్ ముస్లిమీన్|మజ్లిస్]]''' | align=center |'''[[భారతీయ జనతా పార్టీ|భా.జ.పా]]''' | align=center |'''[[యువజన శ్రామిక రైతు కాంగ్రెస్ పార్టీ|వై.కా.పా]]''' | align=center |'''[[ఇతరులు]]''' |- style="text-align:center;" | style="text-align:center; background:pink;"| | style="text-align:center; background:aqua;"| | style="text-align:center; background:yellow;"| | style="text-align:center; background:orange;"| | style="text-align:center; background:green;"| | style="text-align:center; background:blue;"| | style="text-align:center; background:brown;"| |- |rowspan=2|నాయకుడు |align=center |<small>[[కల్వకుంట్ల చంద్రశేఖరరావు]] |align=center |<small>[[పొన్నాల లక్ష్మయ్య]] |align=center |<small>[[ఆర్.కృష్ణయ్య|ఆర్ కృష్ణయ్య]] |align=center |<small>[[అసదుద్దీన్ ఒవైసీ]] |align=center |<small>[[జి.కిషన్ రెడ్డి]] |align=center |<small>[[వై.ఎస్. జగన్మోహన్ రెడ్డి]] |align=center |<small>[[ఇతరులు]] |- | align=center | | align=center |[[దస్త్రం:Ponnala lakshmayya.jpg|90px]] | align=center | | align=center |[[దస్త్రం:Asaduddin Owaisi (24 December 2006).jpg|90px]] | align=center |[[దస్త్రం:Kishan reddy.jpg|90px]] | align=center | | align=center |[[దస్త్రం:People Shadow.JPG|100px]] |- |rowspan=2|పొందిన సీట్లు |- |align=center |{{Infobox political party/seats|63|119|hex=pink}} |align=center |{{Infobox political party/seats|21|119|hex=aqua}} |align=center |{{Infobox political party/seats|15|119|hex=yellow}} |align=center |{{Infobox political party/seats|7|119|hex=green}} |align=center |{{Infobox political party/seats|5|119|hex=orange}} |align=center |{{Infobox political party/seats|3|119|hex=blue}} |align=center |{{Infobox political party/seats|5|119|hex=brown}} |} ===సీమాంధ్ర=== {{2014 శాసనసభ ఎన్నికల ఫలితాలు (ఆంధ్రప్రదేశ్)|ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్=కాంగ్రెస్ - 21 {{decrease}} 60 తెదేపా - 117 {{decrease}} 20 వైకాపా - 70 {{increase}} 53 తెరాస - 63 {{increase}} 53 భాజపా - 9 {{increase}} 90 ఎంఐఎం -7 {{increase}} 82}} {| class=wikitable ; text-align:center;" |- |rowspan=2|పార్టీ | align=center |'''[[తెలుగుదేశం పార్టీ|తె.దే.పా]]''' | align=center |'''[[యువజన శ్రామిక రైతు కాంగ్రెస్ పార్టీ|వై.కా.పా]]''' | align=center |'''[[భారతీయ జనతా పార్టీ|భా.జ.పా]]''' | align=center |'''[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]]''' | align=center |'''[[ఇతరులు]]''' |- style="text-align:center;" | style="text-align:center; background:yellow;"| | style="text-align:center; background:blue;"| | style="text-align:center; background:orange;"| | style="text-align:center; background:aqua;"| | style="text-align:center; background:brown;"| |- |rowspan=2|నాయకుడు |align=center |<small>[[నారా చంద్రబాబునాయుడు]] |align=center |<small>[[వై.ఎస్. జగన్మోహన్ రెడ్డి]] |align=center |<small>[[జి.కిషన్ రెడ్డి]] |align=center |<small>[[ఎన్. రఘువీరా రెడ్డి]] |align=center |<small>[[ఇతరులు]] |- | align=center |[[దస్త్రం:N. Chandrababu Naidu.jpg|90px]] | align=center | | align=center |[[దస్త్రం:Kishan reddy.jpg|90px]] | align=center | | align=center |[[దస్త్రం:People Shadow.JPG|100px]] |- |rowspan=2|పొందిన సీట్లు |- |align=center |{{Infobox political party/seats|102|175|hex=yellow}} |align=center |{{Infobox political party/seats|67|175|hex=blue}} |align=center |{{Infobox political party/seats|4|175|hex=orange}} |align=center |{{Infobox political party/seats|0|175|hex=aqua}} |align=center |{{Infobox political party/seats|2|175|hex=brown}} |} ==గణాంకాలు== ''' (సీమాంధ్ర + తెలంగాణ)''' {{2014 ఆంధ్ర ప్రదేశ్ శాసన సభ ఎన్నికల ఫలితాలు}} === జిల్లాల వారీగా=== ==== తెలంగాణ ==== {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- |క్ర.సంఖ్య |జిల్లా |స్థానాలు |{{Political party | భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్}} |{{Political party | తెలుగుదేశం పార్టీ|తె.దే.పా}} |{{Political party | తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి|తె.రా.స}} |{{Political party | భారతీయ జనతా పార్టీ|బి.జె.పి}} |{{Political party | ఆల్ ఇండియా మజ్లిస్ ఎ ఇత్తెహాదుల్ ముస్లిమీన్|మజ్లిస్}} |{{Political party | కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా|సి.పి.ఐ}} |{{Political party | కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (మార్కిస్టు)|సి.పి.ఎం}} |{{Political party | యువజన శ్రామిక రైతు కాంగ్రెస్ పార్టీ|వై.ఎస్.ఆర్.సి}} |{{Political party | బహుజన సమాజ్ పార్టీ|బి.ఎస్.పి}} |{{Political party | ఇతరులు}} |- | 1 | [[ఆదిలాబాదు జిల్లా|ఆదిలాబాద్]] | 10 || || 1 || || 0 || || 7 || || 0 || || 0 || || 0 || || 0 || || 0 || || 2 || || 0 |- | 2 | [[నిజామాబాద్ జిల్లా|నిజామాబాద్]] | 9 || || 0 || || 0 || || 9 || || 0 || || 0 || || 0 || || 0 || || 0 || || 0 || || 0 |- | 3 | [[కరీంనగర్ జిల్లా|కరీంనగర్]] | 13 || || 1 || || 0 || || 12 || || 0 || || 0 || || 0 || || 0 || || 0 || || 0 || || 0 |- | 4 | [[మెదక్ జిల్లా|మెదక్]] |10 || || 2 || || 0 || || 8 || || 0 || || 0 || || 0 || || 0 || || 0 || || 0 || || 0 |- | 5 | [[రంగారెడ్డి జిల్లా|రంగారెడ్డి]] | 14 || || 2 || || 2 || || 4 || || 1 || || 0 || || 0 || || 0 || || 0 || || 0 || || 0 |- | 6 | [[హైదరాబాదు జిల్లా|హైదరాబాద్]] | 15 || || 0 || || 4 || || 1 || || 5 || || 7 || || 0 || || 0 || || 0 || || 0 || || 0 |- | 7 | [[మహబూబ్ నగర్ జిల్లా|మహబూబ్‌నగర్]] | 14 || || 5 || || 2 || || 7 || || 0 || || 0 || || 0 || || 0 || || 0 || || 0 || || 0 |- | 8 | [[నల్గొండ జిల్లా|నల్గొండ]] | 12 || || 5 || || 0 || || 6 || || 0 || || 0 || || 1 || || 0 || || 0 || || 0 || || 0 |- | 9 | [[వరంగల్ జిల్లా|వరంగల్]] | 12 || || 1 || || 2 || || 8 || || 0 || || 0 || || 0 || || 0 || || 0 || || 0 || || 1 |- | 10 | [[ఖమ్మం జిల్లా|ఖమ్మం]] |10 || || 4 || || 1 || || 1 || || 0 || || 0 || || 0 || || 1 || || 3 || || 0 || || 0 |- bgcolor="pink" |colspan=2| మొత్తము |119 || || 20 || ||11|| || 63 || ||6|| || 7 || || 1 || ||1|| || 3 || ||2|| || 1 |} ==== సీమాంధ్ర==== {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- |క్ర.సంఖ్య |జిల్లా |స్థానాలు |{{Political party | భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్}} |{{Political party | తెలుగుదేశం పార్టీ|తె.దే.పా}} |{{Political party | యువజన శ్రామిక రైతు కాంగ్రెస్ పార్టీ|వై.ఎస్.ఆర్.సి}} |{{Political party | భారతీయ జనతా పార్టీ|బి.జె.పి}} |{{Political party | ఇతరులు}} |- | 1 | [[శ్రీకాకుళం జిల్లా|శ్రీకాకుళం]] | 10 || || 0 || || 6 || || 3 || || 0 || || 0 |- | 2 | [[విజయనగరం]] | 9 || || 0 || || 7 || || 3 || || 0 || || 0 |- | 3 | [[విశాఖపట్నం జిల్లా|విశాఖపట్నం]] | 15 || || 0 || || 11 || || 3 || || 1 || || 0 |- | 4 | [[తూర్పు గోదావరి|తూ.గో]] | 19 || || 0 || || 12 || || 5 || || 1 || || 1 |- | 5 | [[పశ్చిమ గోదావరి|ప.గో]] | 15 || || 0 || || 14 || || 0 || || 1 || || 0 |- | 6 | [[కృష్ణా జిల్లా|కృష్ణ]] | 16 || || 0 || || 10 || || 5 || || 1 || || 0 |- | 7 | [[గుంటూరు జిల్లా|గుంటూరు]] | 17 || || 0 || || 12 || || 5 || || 0 || || 0 |- | 8 | [[ప్రకాశం జిల్లా|ప్రకాశం]] | 12 || || 0 || || 5 || || 6 || || 0 || || 1 |- | 9 | [[శ్రీ పొట్టి శ్రీరాములు నెల్లూరు జిల్లా|నెల్లూరు]] | 10 || || 0 || || 3 || || 7 || || 0 || || 0 |- | 10 | [[వైఎస్ఆర్ జిల్లా|కడప]] | 10 || || 0 || || 1 || || 9 || || 0 || || 0 |- | 11 | [[కర్నూలు జిల్లా|కర్నూలు]] | 14 || || 0 || || 3 || || 11 || || 0 || || 0 |- | 12 | [[అనంతపురం జిల్లా|అనంతపురం]] | 14 || || 0 || || 12 || || 2 || || 0 || || 0 |- | 13 | [[చిత్తూరు జిల్లా|చిత్తూరు]] | 14 || || 0 || || 6 || || 8 || || 0 || || 0 |-bgcolor="Coral" |colspan=2|మొత్తము | 175 || || 0 || || 102 || || 67 || || 4 || || 2 |} ==ప్రభుత్వాల ఏర్పాటు== [[తెలంగాణా]] రాష్ట్రంలో కే.సి.ఆర్ ముఖ్యమంత్రిగా [[తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి]] పార్టీ ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేసింది. {{main|తెలంగాణా ప్రభుత్వం}} [[ఆంధ్రప్రదేశ్]] రాష్ట్రంలో చంద్రబాబునాయుడు ముఖ్యమంత్రిగా [[తెలుగుదేశం పార్టీ]] ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేసింది. {{main|ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం}} == తెలంగాణా విజేతల జాబితా == <!-- {{మూస:2014 శాసనసభ సభ్యులు (తెలంగాణా)}} --> === నల్లగొండ జిల్లా === {| class="wikitable" style="text-align:center;" !శాసనసభ నియోజకవర్గం !colspan=2 |గెలిచిన పార్టీ !అభ్యర్థి పేరు !మెజార్టీ |- |నాగార్జునసాగర్ |{{Political party|భారత జాతీయ కాంగ్రెస్}} |కుందూరు జానారెడ్డి |16559 |- |హుజూర్‌నగర్ |{{Political party|భారత జాతీయ కాంగ్రెస్}} |ఉత్తమ్‌కుమార్‌రెడ్డి |23740 |- |కోదాడ |{{Political party|భారత జాతీయ కాంగ్రెస్}} |నలమడ పద్మావతి |13090 |- |నల్లగొండ |{{Political party|భారత జాతీయ కాంగ్రెస్}} |కోమటిరెడ్డి వెంకటరెడ్డి |10497 |- |మిర్యాలగూడ |{{Political party|భారత జాతీయ కాంగ్రెస్}} |ఎన్.భాస్కర్‌రావు |5811 |- |ఆలేరు |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |గంగిడి సునీత |   |- |[[భువనగిరి]] |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |పి.శేఖర్‌రెడ్డి |15416 |- |దేవరకొండ (ఎస్టీ) |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |రవీంద్రనాయక్ |4216 |- |సూర్యాపేట |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |జి.జగదీష్‌రెడ్డి |   |- |మునుగోడు |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |కోసుకుంట్ల ప్రభాకర్‌రెడ్డి |37863 |- |నకిరేకల్ (ఎస్సీ) |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |[[వేముల వీరేశం]] |2370 |- |తుంగతుర్తి (ఎస్సీ) |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |గడారి కిషోర్ కుమార్ |2379 |} === నిజామాబాద్ జిల్లా === {| class="wikitable" style="text-align:center;" !శాసనసభ నియోజకవర్గం !colspan=2 |గెలిచిన పార్టీ !అభ్యర్థి పేరు !మెజార్టీ |- |ఆర్మూర్ |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |ఎ.జీవన్‌రెడ్డి |13483 |- |నిజామాబాద్ (రూరల్) |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |బాజిరెడ్డి గోవర్దన్ |26547 |- |నిజామాబాద్ (అర్బన్) |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |గణేష్ గుప్తా |9703 |- |బోధన్ |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |షకీల్ అహ్మద్ |14677 |- |జుక్కల్ (ఎస్సీ) |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |హన్మంతు షిండే |34436 |- |బాన్సువాడ |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |పోచారం శ్రీనివాసరెడ్డి |23930 |- |ఎల్లారెడ్డి |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |ఏనుగు రవీందర్‌రెడ్డి |23917 |- |కామారెడ్డి |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |గంప గోవర్దన్ |8851 |- |బాల్కొండ |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |వి.ప్రశాంత్‌రెడ్డి |33482 |} === మెదక్ జిల్లా === {| class="wikitable" style="text-align:center;" !శాసనసభ నియోజకవర్గం !colspan=2 |గెలిచిన పార్టీ !అభ్యర్థి పేరు !మెజార్టీ |- |సిద్దిపేట |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |టి. హరీశ్‌రావు |92564 |- |దుబ్బాక |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |రామలింగారెడ్డి |37939 |- |మెదక్ |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |పద్మ దేవేందర్‌రెడ్డి |39234 |- |ఆందోల్ |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |బాబూమోహన్ |3412 |- |నర్సాపూర్ |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |సీహెచ్ మదన్‌రెడ్డి |14361 |- |సంగారెడ్డి |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |చింతా ప్రభాకర్ |29236 |- |పటాన్‌చెరు |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |జి.మహిపాల్‌రెడ్డి |18738 |- |గజ్వేల్ |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |కల్వకుంట్ల చంద్రశేఖర్‌రావు |19218 |- |జహీరాబాద్ (ఎస్సీ) |{{Political party|భారత జాతీయ కాంగ్రెస్}} |జె.గీతారెడ్డి |814 |- |నారాయణఖేడ్ |{{Political party|భారత జాతీయ కాంగ్రెస్}} |పట్లోళ్ల కిష్టారెడ్డి |14746 |} === ఆదిలాబాద్ జిల్లా === {| class="wikitable" style="text-align:center;" !శాసనసభ నియోజకవర్గం !colspan=2 |గెలిచిన పార్టీ !అభ్యర్థి పేరు !మెజార్టీ |- |ముధోల్ |{{Political party|భారత జాతీయ కాంగ్రెస్}} |[[జి. విఠల్‌రెడ్డి]] |60170 |- |సిర్పూర్ | {{Political party|బహుజన సమాజ్ పార్టీ}} |కోనేరు కోనప్ప |10964 |- |నిర్మల్ | {{Political party|బహుజన సమాజ్ పార్టీ}} |ఇంద్రకరణ్ రెడ్డి |2300 |- |చెన్నూరు (ఎస్సీ) |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |నల్లాల ఓదెలు |24590 |- |బెల్లంపల్లి (ఎస్సీ) |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |చిన్నయ్య |42828 |- |మంచిర్యాల |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |గడ్డం దివాకర్ రావు |53528 |- |ఆసిఫాబాద్ (ఎస్టీ) |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |[[కోవ లక్ష్మీ|కోవ లక్ష్మి]] |58651 |- |ఖానాపూర్ (ఎస్టీ) |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |[[అజ్మీరా రేఖ నాయక్]] |37751 |- |ఆదిలాబాద్ |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |జోగు రామన్న | (14507 |- |బోథ్ (ఎస్టీ) |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |రాథోడ్ బాబురావు |26993 |} === కరీంనగర్ జిల్లా === {| class="wikitable" style="text-align:center;" !శాసనసభ నియోజకవర్గం !colspan=2 |గెలిచిన పార్టీ !అభ్యర్థి పేరు !మెజార్టీ |- |జగిత్యాల |{{Political party|భారత జాతీయ కాంగ్రెస్}} |టి. జీవన్ రెడ్డి |7828 |- |కరీంనగర్ |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |గంగుల కమలాకర్ |24673 |- |చొప్పదండి (ఎస్సీ) |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |బి.శోభ |54981 |- |ధర్మపురి (ఎస్సీ) |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |కొప్పుల ఈశ్వర్ |18679 |- |హుస్నాబాద్ |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |వి.సతీష్‌కుమార్ |34295 |- |హుజూరాబాద్ |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |ఈటెల రాజేందర్ |56813 |- |మంథని |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |పుట్ట మధు |18000 |- |సిరిసిల్ల |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |కేటీఆర్ |52734 |- |వేములవాడ |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |సీహెచ్ రమేష్‌బాబు |5268 |- |రామగుండం |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |[[సోమారపు సత్యనారాయణ]] |18658 |- |పెద్దపల్లి |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |దాసరి మనోహర్‌రెడ్డి |62679 |- |కోరుట్ల |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |కె.విద్యాసాగర్‌రావు |20585 |- |మానకొండూరు (ఎస్సీ) |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |ఎరుపుల బాలకిషన్ (రసమయి) |46922 |} === వరంగల్ జిల్లా === {| class="wikitable" style="text-align:center;" !శాసనసభ నియోజకవర్గం !colspan=2 |గెలిచిన పార్టీ !అభ్యర్థి పేరు !మెజార్టీ |- |డోర్నకల్ |{{Political party|భారత జాతీయ కాంగ్రెస్}} |డీఎస్ రెడ్యానాయక్ |23475 |- |నర్సంపేట |{{Political party|ఇండిపెండెంట్}} |దొంతి మాధవరెడ్డి |18263 |- |పరకాల | {{Political party|తెలుగుదేశం పార్టీ}} |చల్లా ధర్మారెడ్డి |9225 |- |పాలకుర్తి | {{Political party|తెలుగుదేశం పార్టీ}} |ఎర్రబెల్లి దయాకర్‌రావు |4313 |- |మహబూబాబాద్ (ఎస్టీ) |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |వి.శంకర్ నాయక్ |9602 |- |ములుగు (ఎస్టీ) |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |అజ్మీరా చందులాల్ |16314 |- |వర్ధన్నపేట (ఎస్సీ) |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |ఆలూరు రమేష్ |86094 |- |భూపాలపల్లి |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |ఎస్.మధుసూదనచారి |6284 |- |జనగామ |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |ముత్తిరెడ్డి యాదగిరిరెడ్డి |32910 |- |స్టేషన్ ఘన్‌పూర్ (ఎస్సీ) |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |టి.రాజయ్య |58687 |- |వరంగల్ వెస్ట్ |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |డి.వినయభాస్కర్ |57110 |- |వరంగల్ ఈస్ట్ |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |కొండా సురేఖ |52085 |} === మహబూబ్ నగర్ === {| class="wikitable" style="text-align:center;" !శాసనసభ నియోజకవర్గం !colspan=2 |గెలిచిన పార్టీ !అభ్యర్థి పేరు !మెజార్టీ |- |కొడంగల్ | {{Political party|తెలుగుదేశం పార్టీ}} |ఎ.రేవంత్‌రెడ్డి |14400 |- |నారాయణపేట | {{Political party|తెలుగుదేశం పార్టీ}} |రాజేందర్‌రెడ్డి |2600 |- |గద్వాల్ |{{Political party|భారత జాతీయ కాంగ్రెస్}} |డీకే అరుణ |8422 |- |వనపర్తి |{{Political party|భారత జాతీయ కాంగ్రెస్}} |జి. చిన్నారెడ్డి |   |- |కల్వకుర్తి |{{Political party|భారత జాతీయ కాంగ్రెస్}} |[[చల్లా వంశీచంద్‌ రెడ్డి|చల్లా వంశీ చందర్‌రెడ్డి]] |   |- |మక్తల్ |{{Political party|భారత జాతీయ కాంగ్రెస్}} |సీహెచ్ రామ్‌మోహన్‌రెడ్డి |12500 |- |మహబూబ్‌నగర్ |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |[[వి. శ్రీనివాస్‌ గౌడ్‌|వి.శ్రీనివాస్‌గౌడ్]] |2803 |- |జడ్చర్ల |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |సి.లక్ష్మారెడ్డి |14435 |- |దేవరకద్ర |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |ఎ.వెంకటేశ్వర్‌రెడ్డి |12246 |- |అలంపూర్ |{{Political party|భారత జాతీయ కాంగ్రెస్}} |[[ఎస్.ఏ. సంపత్ కుమార్|సంపత్ కుమార్]] |4839 |- |నాగర్‌కర్నూలు |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |మర్రి జనార్దన్‌రెడ్డి |14435 |- |అచ్చంపేట (ఎస్సీ) |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |గువ్వల బాలరాజు |11354 |- |కొల్లాపూర్ |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |[[జూపల్లి కృష్ణారావు]] |10498 |- |షాద్‌నగర్ |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |అంజయ్య యాదవ్ |17328 |} === ఖమ్మం జిల్లా === {| class="wikitable" style="text-align:center;" !శాసనసభ నియోజకవర్గం !colspan=2 |గెలిచిన పార్టీ !అభ్యర్థి పేరు !మెజార్టీ |- |పినపాక (ఎస్టీ) | {{Political party|యువజన శ్రామిక రైతు కాంగ్రెస్ పార్టీ}} |[[పాయం వెంకటేశ్వర్లు]] |14048 |- |వైరా (ఎస్టీ) | {{Political party|యువజన శ్రామిక రైతు కాంగ్రెస్ పార్టీ}} |[[బానోతు మదన్ లాల్|బానోతు మదన్‌లాల్]] |11056 |- |అశ్వరావుపేట (ఎస్టీ) | {{Political party|యువజన శ్రామిక రైతు కాంగ్రెస్ పార్టీ}} |[[తాటి వెంకటేశ్వర్లు]] |847 |- |భద్రాచలం (ఎస్టీ) | {{Political party|కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా}} |[[సున్నం రాజయ్య]] |1815 |- |ఇల్లందు (ఎస్టీ) |{{Political party|భారత జాతీయ కాంగ్రెస్}} |[[కోరం కనకయ్య]] |11286 |- |పాలేరు |{{Political party|భారత జాతీయ కాంగ్రెస్}} |ఆర్.వెంకట్‌రెడ్డి |13515 |- |మధిర (ఎస్సీ) |{{Political party|భారత జాతీయ కాంగ్రెస్}} |[[మల్లు భట్టివిక్రమార్క]] |12783 |- |కొత్తగూడెం |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |[[జలగం వెంకటరావు]] |16521 |- |సత్తుపల్లి (ఎస్సీ) | {{Political party|తెలుగుదేశం పార్టీ}} |[[సండ్ర వెంకటవీరయ్య|సండ్ర వెంకట వీరయ్య]] |2485 |} === రంగారెడ్డి జిల్లా === {| class="wikitable" style="text-align:center;" !శాసనసభ నియోజకవర్గం !colspan=2 |గెలిచిన పార్టీ !అభ్యర్థి పేరు !మెజార్టీ |- |మేడ్చల్ |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |ఎం.సుధీర్‌రెడ్డి |   |- |వికారాబాద్ |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |[[బి. సంజీవరావు]] |10124 |- |తాండూర్ |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |పి.మహేందర్‌రెడ్డి |15783 |- |మల్కాజ్‌గిరి |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} | [[చింతల కనకారెడ్డి]] |2407 |- |కుత్బుల్లాపూర్ | {{Political party|తెలుగుదేశం పార్టీ}} |వివేకానంద |   |- |కూకట్‌పల్లి | {{Political party|తెలుగుదేశం పార్టీ}} |మాధవరం కృష్ణారావు |   |- |ఉప్పల్ | {{Political party|తెలుగుదేశం పార్టీ}} |ఎన్‌వీఎస్‌ఎస్ ప్రభాకర్ (బీజేపీ) |   |- |ఇబ్రహీంపట్నం | {{Political party|తెలుగుదేశం పార్టీ}} |[[మంచిరెడ్డి కిషన్‌రెడ్డి]] |11149 |- |ఎల్బీనగర్ | {{Political party|తెలుగుదేశం పార్టీ}} |ఆర్.కృష్ణయ్య |   |- |మహేశ్వరం | {{Political party|తెలుగుదేశం పార్టీ}} |తీగల కృష్ణారెడ్డి |32773 |- |రాజేంద్రనగర్ | {{Political party|తెలుగుదేశం పార్టీ}} |టి.ప్రకాష్‌గౌడ్ |25874 |- |శేరిలింగంపల్లి | {{Political party|తెలుగుదేశం పార్టీ}} |అరికపూడి గాంధీ |75823 |- |చేవెళ్ల (ఎస్సీ) |{{Political party|భారత జాతీయ కాంగ్రెస్}} |కె.యాదయ్య |999 |- |పరిగి |{{Political party|భారత జాతీయ కాంగ్రెస్}} |టి.రామ్ మోహన్‌రెడ్డి |5151 |} === హైదరాబాద్ జిల్లా === {| class="wikitable" style="text-align:center;" !శాసనసభ నియోజకవర్గం !colspan=2 |గెలిచిన పార్టీ !అభ్యర్థి పేరు !మెజార్టీ |- |ముషీరాబాద్ | {{Political party|తెలుగుదేశం పార్టీ}} |కె.లక్ష్మన్ (బీజేపీ) |27316 |- |అంబర్‌పేట | {{Political party|తెలుగుదేశం పార్టీ}} |కిషన్ రెడ్డి |63000 |- |ఖైరతాబాద్ | {{Political party|తెలుగుదేశం పార్టీ}} |చింతల రాంచంద్రారెడ్డి (బీజేపీ) |20846 |- |జూబ్లీహిల్స్ | {{Political party|తెలుగుదేశం పార్టీ}} |మాగంటి గోపినాథ్ |9122 |- |సనత్‌నగర్ | {{Political party|తెలుగుదేశం పార్టీ}} |తలసాని శ్రీనివాస యాదవ్ |27641 |- |గోషామహల్ | {{Political party|తెలుగుదేశం పార్టీ}} |టి . రాజా సింగ్ (బీజేపీ) |46784 |- |కంటోన్మెంట్ (ఎస్సీ) | {{Political party|తెలుగుదేశం పార్టీ}} |జి. సాయన్నా |3275 |- |సికింద్రాబాద్ |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |టి. పద్మారావు |25942 |- |మలక్‌పేట | {{Political party|ఆల్ ఇండియా మజ్లిస్ ఎ ఇత్తెహాదుల్ ముస్లిమీన్}} |అహ్మద్ బిన్ అబ్దుల్లా బలాలా |23276 |- |నాంపల్లి | {{Political party|ఆల్ ఇండియా మజ్లిస్ ఎ ఇత్తెహాదుల్ ముస్లిమీన్}} |జాఫర్ హుస్సేన్ |17000 |- |కార్వాన్ | {{Political party|ఆల్ ఇండియా మజ్లిస్ ఎ ఇత్తెహాదుల్ ముస్లిమీన్}} |కౌసర్ మొయినిద్దీన్ |38072 |- |చార్మినార్ | {{Political party|ఆల్ ఇండియా మజ్లిస్ ఎ ఇత్తెహాదుల్ ముస్లిమీన్}} |సయ్యద్ అహ్మద్ పాషా ఖాద్రీ |39349 |- |చాంద్రాయణగుట్ట | {{Political party|ఆల్ ఇండియా మజ్లిస్ ఎ ఇత్తెహాదుల్ ముస్లిమీన్}} |అక్బరుద్దీన్ ఓవైసీ |38015 |- |యాకుత్‌పుర | {{Political party|ఆల్ ఇండియా మజ్లిస్ ఎ ఇత్తెహాదుల్ ముస్లిమీన్}} |ముంతాజ్ అహ్మద్ ఖాన్ |34424 |- |బహదూర్‌పుర | {{Political party|ఆల్ ఇండియా మజ్లిస్ ఎ ఇత్తెహాదుల్ ముస్లిమీన్}} |మహ్మద్ మెజాం ఖాన్ |94527 |} == సీమాంధ్ర విజేతల జాబితా == {{2014 శాసనసభ సభ్యులు (ఆంధ్రప్రదేశ్)}} ==గత ఎన్నికలు== {| class="wikitable plainrowheaders unsortable" style="text-align:center" |- ! style="background:gold;"| సంవత్సరము !! style="background:gold;"| శాసన సభ ఎన్నికలు !! style="background:gold;"|కాంగ్రెస్ !! style="background:gold;"|తె.దే.పా. !! style="background:gold;"|వై.కా.పా. !! style="background:gold;"|తె.రా.స. !! style="background:gold;"|భా.జ.పా. !! style="background:gold;"|వామ పక్షాలు !! style="background:gold;"|మజ్లిస్ !! style="background:gold;"|ప్రజారాజ్యం !! style="background:gold;"|ఇతరులు |- |- style="text-align:center;" | 1983 || 7-వ శాసన సభ || 60 || 201 || -- || --||3||9||-||--||21 |- |- style="text-align:center;" | 1985 || 8-వ శాసన సభ || 50 || 202 || -- || --||8||22||-||--||12 |- |- style="text-align:center;" | 1989 || 9-వ శాసన సభ || 181 || 74 || -- || --||5||14||4||--||15 |- |- style="text-align:center;" | 1994 || 10-వ శాసన సభ || 26 || 216 || -- || --||3||34||1||--||14 |- |- style="text-align:center;" | 1999 || 11-వ శాసన సభ || 91 || 185 || -- || --||10||2||4||--||5 |- |- style="text-align:center;" | 2004 || 12-వ శాసన సభ || 185 || 47 || -- || 26||2||15||4||--||4 |- |- style="text-align:center;" | 2009 || 13-వ శాసన సభ ||156 || 92 || 18 ||10||2||5||7||--||4 |- |- style="text-align:center;" | 2014 || 14-వ శాసన సభ || 21 || 117 || 70 || 63||9||2||7|| --||4 |- |- style="text-align:center;" | 2019|| 15-వ శాసన సభ ||19 || 25 || 151|| 88||9||-||7|| --||1 |} ==ఇవికూడా చూడండి== [[2014 ఆంధ్రప్రదేశ్ సార్వత్రిక ఎన్నికలు]] [[2019 ఆంధ్ర ప్రదేశ్ శాసనసభ ఎన్నికలు]] [[తెలంగాణ శాసనసభ ఎన్నికలు (2018)|2018 తెలంగాణ శాసనసభ ఎన్నికలు]] ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} ==ఇతర లింకులు== {{ఆంధ్రప్రదేశ్ ఎన్నికలు |state=expanded}} [[వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ ఎన్నికలు]] [[వర్గం:2014 భారత రాష్ట్రాల శాసనసభల ఎన్నికలు]] qc397muew40yqplc7y8ibi2ac6xbxey 4955450 4955449 2026-09-09T15:44:04Z యర్రా రామారావు 28161 4955450 wikitext text/x-wiki {{Infobox Election | election_name = 2014 ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ ఎన్నికలు<br> (విభజన అమలు ప్రకారం) | country =India | type = legislative | ongoing = no | party_colour = | previous_election = 2009 ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ ఎన్నికలు | previous_year = 2009 | next_election = 2019_ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ ఎన్నికలు | next_year = 2019 | election_date = మే 7 , 2014 | seats_for_election = 175 | turnout = <!-- [[తెలుగుదేశం పార్టీ|తె.దే.పా]] --> | image1 =[[File:N. Chandrababu Naidu.jpg|60px]] | leader1 = [[నారా చంద్రబాబునాయుడు]] | leader_since1 = 2000 | party1 = తెలుగుదేశం పార్టీ | alliance1 = National Democratic Alliance | home_state1 = ఆంధ్రప్రదేశ్ | leaders_seat1 = [[కుప్పం]] | last_election1 = 2009 | seats_before1 = 56 | seats_needed1 = | seats1 = 102 | seat_change1 = {{decrease}}46 | popular_vote1 = | percentage1 = | swing1 = <!-- YSRCP --> | image2 = {{CSS image crop|Image=Jagan Mohan Reddy.jpg|bSize=182|cWidth=100|cHeight=110|oLeft=46|oTop=40}} | leader2 = [[వై.ఎస్. జగన్మోహన్ రెడ్డి]] | leader_since2 = 2011 | party2 = యువజన శ్రామిక రైతు కాంగ్రెస్ పార్టీ | alliance2 = | home_state2 = ఆంధ్రప్రదేశ్ | leaders_seat2 = [[పులివెందుల]] | last_election2 = - | seats_before2 = 17 | seats_needed2 = | seats2 = 67 | seat_change2 = {{increase}}50 | popular_vote2 = | percentage2 = | swing2 = n/a ''(new party)'' <!-- Congress --> | image3 = | leader3 = [[ఎన్. రఘువీరా రెడ్డి]]<ref name=pcc/> | leader_since3 = 2014 | party3 = భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ | alliance3 = United Progressive Alliance | leaders_seat3 = [[కళ్యాణదుర్గం]] | running_mate3 = | last_election3 = 2009 | seats_before3 = 105 | seats_needed3 = | seats3 = 0 | seat_change3 = {{decrease}}105 | popular_vote3 = | percentage3 = | swing3 = <!-- Election Map --> | map_image = | map_size = | map_caption = <!-- Prime Minister --> | title = [[ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రుల జాబితా|ముఖ్యమంత్రి]] | before_election = [[నల్లారి కిరణ్ కుమార్ రెడ్డి]] | before_party = భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ | posttitle =[[ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రుల జాబితా|ముఖ్యమంత్రి]]-ఎన్నిక | after_election = [[నారా చంద్రబాబునాయుడు]] | after_party = తెలుగుదేశం పార్టీ }} {{Infobox Election | election_name = 2014 తెలంగాణ శాసనసభ ఎన్నికలు | country =India | type = legislative | ongoing = No | party_colour = | previous_election = 2009 ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ ఎన్నికలు | previous_year = 2009 | next_election = 2018 తెలంగాణ శాసనసభ ఎన్నికలు | next_year = 2018 | election_date = 2014 ఏప్రిల్ 30 | seats_for_election = 119 | turnout = <!-- TRS --> | image1 =దస్త్రం:Kalvakuntla Chandrashekar Rao.png | leader1 = [[కల్వకుంట్ల చంద్రశేఖరరావు]] | leader_since1 = 2001 | party1 = తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి | alliance1 = | home_state1 = ఆంధ్రప్రదేశ్ | leaders_seat1 = [[గజ్వేల్]]<ref name=kcr>[http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-andhrapradesh/kcr-to-contest-from-gajwel/article5820979.ece KCR to contest from Gajwel]</ref> | last_election1 = 2009 | seats_before1 = 10 | seats_needed1 = {{increase}}50 | seats1 = 63 | seat_change1 = {{increase}}53 | popular_vote1 = | percentage1 = | swing1 = <!-- Congress --> | image2 = [[దస్త్రం:Ponnala lakshmayya.jpg|60px]] | leader2 = [[పొన్నాల లక్ష్మయ్య]] <ref name=pcc>[http://timesofindia.indiatimes.com/india/Ponnala-Lakshmaiah-is-Telangana-Pradesh-Congress-Committee-chief-Raghuveera-APCC-president/articleshow/31861058.cms Ponnala Lakshmaiah is Telangana Pradesh Congress Committee chief, Raghuveera APCC president]</ref> | leader_since2 = 2014 | party2 = భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ | alliance2 = United Progressive Alliance | leaders_seat2 = [[జనగాం]] | running_mate2 = | last_election2 = 2009 | seats_before2 = 51 | seats_needed2 = {{increase}}9 | seats2 = 20 | seat_change2 = {{decrease}}31 | popular_vote2 = | percentage2 = | swing2 = <!-- [[తెలుగుదేశం పార్టీ|తె.దే.పా]] --> | image3 = | leader3 = [[ఆర్.కృష్ణయ్య]] | leader_since3 = 1995 | party3 = తెలుగుదేశం పార్టీ | alliance3 = National Democratic Alliance | home_state3 = ఆంధ్రప్రదేశ్ | leaders_seat3 = [[కుప్పం]] | last_election3 = 2009 | seats_before3 = 36 | seats_needed3 = {{increase}}24 | seats3 = 16 | seat_change3 = {{decrease}}21 | popular_vote3 = | percentage3 = | swing3 = <!-- Prime Minister --> | title = [[తెలంగాణ ముఖ్యమంత్రుల జాబితా|ముఖ్యమంత్రి]] | before_election = [[నల్లారి కిరణ్ కుమార్ రెడ్డి]] | before_party = భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ | posttitle =[[తెలంగాణ ముఖ్యమంత్రుల జాబితా|ముఖ్యమంత్రి]]-ఎన్నిక | after_election = [[కల్వకుంట్ల చంద్రశేఖరరావు]] | after_party = తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి }} '''2014 ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ ఎన్నికలు''' [[2014 ఆంధ్రప్రదేశ్ సార్వత్రిక ఎన్నికలు|2014 సార్వత్రిక ఎన్నికలతో]] సహా 2014 రాష్ట్రంలో ఎన్నికలు ఏడవ దశ ( 2014 ఏప్రిల్ 30), ఎనిమిదవ దశ ( 2014 మే 7)ల్లో నిర్వహించారు. అవిభాజిత ఆంధ్ర ప్రదేశ్ లో జరిగిన చివరి ఎన్నికలు ఇవే, విభాజిత ఆంధ్ర ప్రదేశ్ లో తెదేపా, భాజపా కలసి జనసేన మద్ధతుతో పోటీ చేసి అధికారం చేజిక్కించుకుంది. తెలంగాణలో తెరాస ఏకపక్షంగా పోటీచేసి అధికారంలోకి వచ్చింది. రాష్ట్రాన్ని విభజనకు సీమాంధ్రలో వచ్చిన వ్యతిరేకతతో శేషాంధ్రప్రదేశ్ లో భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ ఒక్క సీటు కూడా గెలవలేదు. == ఎన్నికల షెడ్యూలు == [[Image:Andhra Pradesh in India (1956-2014).png|thumb|right|భారతదేశంలో ఆంధ్రప్రదేశ్ స్థానం]] {| class="wikitable" ! పోలింగ్ వివరాలు ! 7 వ దశ ! 8 వ దశ |- | ప్రకటన, ప్రెస్ నోట్ | colspan=2 | |- | నోటిఫికేషన్ విడుదల | [[ఏప్రిల్ 2]] [[2014]] | [[ఏప్రిల్ 12]] [[2014]] |- | నామినేషన్ దాఖలుకు చివరి తేదీ | [[ఏప్రిల్ 9]] [[2014]] | [[ఏప్రిల్ 19]] [[2014]] |- | నామినేషన్ల పరిశీలన | [[ఏప్రిల్ 10]] [[2014]] | [[ఏప్రిల్ 21]] [[2014]] |- | నామినేషన్ల ఉపసంహరణకు చివరి తేదీ | [[ఏప్రిల్ 12]] [[2014]] | [[ఏప్రిల్ 23]] [[2014]] |- | పోలింగు తేదీ | [[ఏప్రిల్ 30]] [[2014]] | [[మే 7]] [[2014]] |- | ఓట్ల లెక్కింపు | colspan=2 |[[మే 16]] [[2014]] |- | ఎన్నికల ప్రక్రియ పూర్తి | colspan=2 |[[మే 28]] [[2014]] |- ! ఎన్నికలు జరిగే నియోజకవర్గాలు ! 119 ! 175 |- ! colspan=3 |ఆధారం: [[భారత ఎన్నికల సంఘం]]<ref>http://eci.nic.in/eci_main1/GE2014/Schedule/Home.htm</ref> |} == పోటీ చేసిన పార్టీలు == {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! పార్టీ రకం ! కోడ్ ! పార్టీ పేరు ! లోక్‌సభ అభ్యర్థుల<br > సఖ్య ! శాసనసభ అభ్యర్థుల<br >సంఖ్య |- !rowspan=6 | జాతీయ పార్టీలు | INC || [[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్]] || 41 || 284 |- | BJP || [[భారతీయ జనతా పార్టీ]] || 12 || 62 |- | CPI || [[కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా]] || 1 || 10 |- | CPM || [[కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (మార్కిస్టు)]] || 3 || 33 |- | BSP || [[బహుజన సమాజ్ పార్టీ]] || 42 || 294 |- | SP || [[సమాజ్ వాదీ పార్టీ|సమాజవాదీ పార్టీ]]|| 17 || |- !rowspan=8 | ప్రాంతీయ పార్టీలు | [[తెలుగుదేశం పార్టీ|తె.దే.పా]] || [[తెలుగుదేశం పార్టీ]] || 30 || 232 |- | TRS || [[తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి]] || 17 || 119 |- | YSRCP || [[యువజన శ్రామిక రైతు కాంగ్రెస్ పార్టీ]] || 30 || 275 |- | LSP || [[లోక్ సత్తా పార్టీ]] || 42 || 294 |- | AIMIM || [[ఆల్ ఇండియా మజ్లిస్ ఎ ఇత్తెహాదుల్ ముస్లిమీన్]] || || |- | JSP || [[జై సమైక్యాంధ్ర పార్టీ]] || || |- | TRLD || తెలంగాణా రాష్ట్రీయ లోకదళ్ పార్టీ || || |- | ICSP || ఇండియన్ క్రిస్టియన్ సెక్యులర్ పార్టీ || || |- !rowspan=1 | ఇతరులు<br>జాతీయ పార్టీలు | AAP || [[ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ]] || 42 || 294 |- ! rowspan=5 align="center" | ! colspan=5 | మొత్తం:15 |- |} ===ఎన్నికల పొత్తులు=== రెండు రాష్ట్రాలలో [[తెలుగుదేశం పార్టీ]],[[భారతీయ జనతా పార్టీ]]లు కలిసిపోటిచేయగా ప్రముఖ నటుడు [[పవన్ కళ్యాణ్]] వీరికి మద్దతుగా ప్రచారంలో పాల్గొన్నాడు. సీమంధ్రలో నాలుగు లోక్‌సభ, 13 శాసనసభ స్థానాల్లో బిజెపి పోటీ చేయగా మిగిలిన స్థానాలలో తెదాపా పోటిచేసింది. టీడీపీతో కుదిరిన పొత్తు మేరకు బిజెపి తెలంగాణలో ఎనిమిది లోక్‌సభ సీట్లకు, 47 శాసనసభ స్థానాలకు పోటీ చేసింది. {| class="wikitable" style="text-align:center;font-size:90%;line-height:25px;" ! rowspan=2 |రాష్ట్రం ! rowspan=2 |సభ | bgcolor={{తెలుగుదేశం పార్టీ/meta/color}}| | bgcolor={{భారతీయ జనతా పార్టీ/meta/color}}| |- |[[రాష్ట్ర శాసనసభ (భారతదేశం)|శాసనసభ]] |[[లోక్‌సభ]] |- | rowspan=2 |ఆంధ్రప్రదేశ్ | [[తెలుగుదేశం పార్టీ]] |162 |21 |- | [[భారతీయ జనతా పార్టీ]]||13||4 |- | rowspan=2 |తెలంగాణా | [[తెలుగుదేశం పార్టీ]]||70||9 |- | [[భారతీయ జనతా పార్టీ]]||47||8 |} ==పోలింగు== ::{| border=2 cellpadding=3 cellspacing=1 width=80% |- |{{Bar chart | title = తెలంగాణా జిల్లాలలో 2014 ఎన్నికల పోలింగ్ శాతం | bar_width = 15 | width_units = em | label_type = జిల్లా | label1 = ఆదిలాబాదు | label2 = హైదరాబాదు | label3 = కరీంనగర్ | label4 = ఖమ్మం | label5 = మహబూబ్ నగర్ | label6 = మెదక్ | label7 = నల్గొండ | label8 = నిజామాబాదు | label9 = రంగారెడ్డి | label10 =వరంగల్ | data_type = 2014 | data_max = 100 | data1 = 78 | data2 = 53 | data3 = 76 | data4 = 78 | data5 = 73 | data6 = 77 | data7 = 81 | data8 = 70 | data9 = 60 | data10 = 75 }} |{{Bar chart | title = సీమాంధ్ర ప్రాంతంలో<ref>[http://www.gulte.com/news/26892/Record-Poll-Percentage-in-Seemandhra పోలింగ్ శాతం]</ref> (2009, 2014 ఎన్నిలల మధ్య తేడా) | bar_width = 15 | width_units = em | label_type = జిల్లా | label1 = శ్రీకాకుళం | label2 = విజయనగరం | label3 = విశాఖపట్నం | label4 = తూర్పు గోదావరి | label5 = పశ్చిమ గోదావరి | label6 = కృష్ణా | label7 = గుంటూరు | label8 = ప్రకాశం | label9 = నెల్లూరు | label10 = కడప | label11 = కర్నూలు | label12 = అనంతపురం | label13 = చిత్తూరు | data_type = 2009 ఎన్నికలు | data_max = 100 | data1 = 74.55 | data2 = 75.93 | data3 = 72.70 | data4 = 77.39 | data5 = 83.96 | data6 = 80.86 | data7 = 77.81 | data8 = 76.10 | data9 = 70.30 | data10 = 76.46 | data11 = 69.89 | data12 = 72.40 | data13 = 76.31 | col2_data_type = 2014 | col2_data_max = 100 | col2_data1 = 76 | col2_data2 = 78 | col2_data3 = 73 | col2_data4 = 78 | col2_data5 = 78 | col2_data6 = 80 | col2_data7 = 84 | col2_data8 = 80 | col2_data9 = 73 | col2_data10 = 75 | col2_data11 = 76 | col2_data12 = 80 | col2_data13 = 78 }} |- |} ==ఫలితాలు== ===తెలంగాణా=== {| border=2 cellpadding=3 cellspacing=1 width=40% align=right |{{Pie chart | thumb = right | caption = తెలంగాణ రాష్ట్రంలో పార్టీల బలాబలాలు | other = | label1 =తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి | value1 =52.94 | color1 =pink | label2 =తెలుగు దేశం | value2 =9.24 | color2 = yellow | label3 =భా.జ.పా | value3 =7.56 | color3 =OrangeRed | label4 =కాంగ్రెస్ | value4 = 17.65 | color4 = aqua | label5 =ఎం.ఐ.ఎం | value5 =5.9 | color5 = green | label6 =వామపక్షాలు | value6 = 1.68 | color6 =red | label7 =వై.కా.పా | value7 =2.52 | color7 =lime | label8 =బ.స.పా | value8 =1.68 | color8 =MediumSpringGreen | label9 =ఇతరులు | value9 =1.62 | color9 =blue }} |{{Pie chart | thumb = right | caption = ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో పార్టీల బలాబలాలు | other = | label1 =తెలుగు దేశం | value1 =58.28 | color1 =yellow | label2 =భా.జ.పా | value2 =2.285 | color2 =OrangeRed | label3 = వై.కా.పా | value3 =39 | color3 = green | label4 = ఇతరులు | value4 =1.14 | color4 = navy }} |- |} {{2014 శాసనసభ ఎన్నికల ఫలితాలు (తెలంగాణ)}} {| class=wikitable ; text-align:center;" |- |rowspan=2|పార్టీ | align=center |'''[[తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి|తె.రా.స]]''' | align=center |'''[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]]''' | align=center |'''[[తెలుగుదేశం పార్టీ|తె.దే.పా]]''' | align=center |'''[[ఆల్ ఇండియా మజ్లిస్ ఎ ఇత్తెహాదుల్ ముస్లిమీన్|మజ్లిస్]]''' | align=center |'''[[భారతీయ జనతా పార్టీ|భా.జ.పా]]''' | align=center |'''[[యువజన శ్రామిక రైతు కాంగ్రెస్ పార్టీ|వై.కా.పా]]''' | align=center |'''[[ఇతరులు]]''' |- style="text-align:center;" | style="text-align:center; background:pink;"| | style="text-align:center; background:aqua;"| | style="text-align:center; background:yellow;"| | style="text-align:center; background:orange;"| | style="text-align:center; background:green;"| | style="text-align:center; background:blue;"| | style="text-align:center; background:brown;"| |- |rowspan=2|నాయకుడు |align=center |<small>[[కల్వకుంట్ల చంద్రశేఖరరావు]] |align=center |<small>[[పొన్నాల లక్ష్మయ్య]] |align=center |<small>[[ఆర్.కృష్ణయ్య|ఆర్ కృష్ణయ్య]] |align=center |<small>[[అసదుద్దీన్ ఒవైసీ]] |align=center |<small>[[జి.కిషన్ రెడ్డి]] |align=center |<small>[[వై.ఎస్. జగన్మోహన్ రెడ్డి]] |align=center |<small>[[ఇతరులు]] |- | align=center | | align=center |[[దస్త్రం:Ponnala lakshmayya.jpg|90px]] | align=center | | align=center |[[దస్త్రం:Asaduddin Owaisi (24 December 2006).jpg|90px]] | align=center |[[దస్త్రం:Kishan reddy.jpg|90px]] | align=center | | align=center |[[దస్త్రం:People Shadow.JPG|100px]] |- |rowspan=2|పొందిన సీట్లు |- |align=center |{{Infobox political party/seats|63|119|hex=pink}} |align=center |{{Infobox political party/seats|21|119|hex=aqua}} |align=center |{{Infobox political party/seats|15|119|hex=yellow}} |align=center |{{Infobox political party/seats|7|119|hex=green}} |align=center |{{Infobox political party/seats|5|119|hex=orange}} |align=center |{{Infobox political party/seats|3|119|hex=blue}} |align=center |{{Infobox political party/seats|5|119|hex=brown}} |} ===సీమాంధ్ర=== {{2014 శాసనసభ ఎన్నికల ఫలితాలు (ఆంధ్రప్రదేశ్)}} {| class=wikitable ; text-align:center;" |- |rowspan=2|పార్టీ | align=center |'''[[తెలుగుదేశం పార్టీ|తె.దే.పా]]''' | align=center |'''[[యువజన శ్రామిక రైతు కాంగ్రెస్ పార్టీ|వై.కా.పా]]''' | align=center |'''[[భారతీయ జనతా పార్టీ|భా.జ.పా]]''' | align=center |'''[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]]''' | align=center |'''[[ఇతరులు]]''' |- style="text-align:center;" | style="text-align:center; background:yellow;"| | style="text-align:center; background:blue;"| | style="text-align:center; background:orange;"| | style="text-align:center; background:aqua;"| | style="text-align:center; background:brown;"| |- |rowspan=2|నాయకుడు |align=center |<small>[[నారా చంద్రబాబునాయుడు]] |align=center |<small>[[వై.ఎస్. జగన్మోహన్ రెడ్డి]] |align=center |<small>[[జి.కిషన్ రెడ్డి]] |align=center |<small>[[ఎన్. రఘువీరా రెడ్డి]] |align=center |<small>[[ఇతరులు]] |- | align=center |[[దస్త్రం:N. Chandrababu Naidu.jpg|90px]] | align=center | | align=center |[[దస్త్రం:Kishan reddy.jpg|90px]] | align=center | | align=center |[[దస్త్రం:People Shadow.JPG|100px]] |- |rowspan=2|పొందిన సీట్లు |- |align=center |{{Infobox political party/seats|102|175|hex=yellow}} |align=center |{{Infobox political party/seats|67|175|hex=blue}} |align=center |{{Infobox political party/seats|4|175|hex=orange}} |align=center |{{Infobox political party/seats|0|175|hex=aqua}} |align=center |{{Infobox political party/seats|2|175|hex=brown}} |} ==గణాంకాలు== ''' (సీమాంధ్ర + తెలంగాణ)''' {{2014 ఆంధ్ర ప్రదేశ్ శాసన సభ ఎన్నికల ఫలితాలు}} === జిల్లాల వారీగా=== ==== తెలంగాణా ==== {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- |క్ర.సంఖ్య |జిల్లా |స్థానాలు |{{Political party | భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్}} |{{Political party | తెలుగుదేశం పార్టీ|తె.దే.పా}} |{{Political party | తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి|తె.రా.స}} |{{Political party | భారతీయ జనతా పార్టీ|బి.జె.పి}} |{{Political party | ఆల్ ఇండియా మజ్లిస్ ఎ ఇత్తెహాదుల్ ముస్లిమీన్|మజ్లిస్}} |{{Political party | కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా|సి.పి.ఐ}} |{{Political party | కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (మార్కిస్టు)|సి.పి.ఎం}} |{{Political party | యువజన శ్రామిక రైతు కాంగ్రెస్ పార్టీ|వై.ఎస్.ఆర్.సి}} |{{Political party | బహుజన సమాజ్ పార్టీ|బి.ఎస్.పి}} |{{Political party | ఇతరులు}} |- | 1 | [[ఆదిలాబాదు జిల్లా|ఆదిలాబాద్]] | 10 || || 1 || || 0 || || 7 || || 0 || || 0 || || 0 || || 0 || || 0 || || 2 || || 0 |- | 2 | [[నిజామాబాద్ జిల్లా|నిజామాబాద్]] | 9 || || 0 || || 0 || || 9 || || 0 || || 0 || || 0 || || 0 || || 0 || || 0 || || 0 |- | 3 | [[కరీంనగర్ జిల్లా|కరీంనగర్]] | 13 || || 1 || || 0 || || 12 || || 0 || || 0 || || 0 || || 0 || || 0 || || 0 || || 0 |- | 4 | [[మెదక్ జిల్లా|మెదక్]] |10 || || 2 || || 0 || || 8 || || 0 || || 0 || || 0 || || 0 || || 0 || || 0 || || 0 |- | 5 | [[రంగారెడ్డి జిల్లా|రంగారెడ్డి]] | 14 || || 2 || || 2 || || 4 || || 1 || || 0 || || 0 || || 0 || || 0 || || 0 || || 0 |- | 6 | [[హైదరాబాదు జిల్లా|హైదరాబాద్]] | 15 || || 0 || || 4 || || 1 || || 5 || || 7 || || 0 || || 0 || || 0 || || 0 || || 0 |- | 7 | [[మహబూబ్ నగర్ జిల్లా|మహబూబ్‌నగర్]] | 14 || || 5 || || 2 || || 7 || || 0 || || 0 || || 0 || || 0 || || 0 || || 0 || || 0 |- | 8 | [[నల్గొండ జిల్లా|నల్గొండ]] | 12 || || 5 || || 0 || || 6 || || 0 || || 0 || || 1 || || 0 || || 0 || || 0 || || 0 |- | 9 | [[వరంగల్ జిల్లా|వరంగల్]] | 12 || || 1 || || 2 || || 8 || || 0 || || 0 || || 0 || || 0 || || 0 || || 0 || || 1 |- | 10 | [[ఖమ్మం జిల్లా|ఖమ్మం]] |10 || || 4 || || 1 || || 1 || || 0 || || 0 || || 0 || || 1 || || 3 || || 0 || || 0 |- bgcolor="pink" |colspan=2| మొత్తము |119 || || 20 || ||11|| || 63 || ||6|| || 7 || || 1 || ||1|| || 3 || ||2|| || 1 |} ==== సీమాంధ్ర==== {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- |క్ర.సంఖ్య |జిల్లా |స్థానాలు |{{Political party | భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్}} |{{Political party | తెలుగుదేశం పార్టీ|తె.దే.పా}} |{{Political party | యువజన శ్రామిక రైతు కాంగ్రెస్ పార్టీ|వై.ఎస్.ఆర్.సి}} |{{Political party | భారతీయ జనతా పార్టీ|బి.జె.పి}} |{{Political party | ఇతరులు}} |- | 1 | [[శ్రీకాకుళం జిల్లా|శ్రీకాకుళం]] | 10 || || 0 || || 6 || || 3 || || 0 || || 0 |- | 2 | [[విజయనగరం]] | 9 || || 0 || || 7 || || 3 || || 0 || || 0 |- | 3 | [[విశాఖపట్నం జిల్లా|విశాఖపట్నం]] | 15 || || 0 || || 11 || || 3 || || 1 || || 0 |- | 4 | [[తూర్పు గోదావరి|తూ.గో]] | 19 || || 0 || || 12 || || 5 || || 1 || || 1 |- | 5 | [[పశ్చిమ గోదావరి|ప.గో]] | 15 || || 0 || || 14 || || 0 || || 1 || || 0 |- | 6 | [[కృష్ణా జిల్లా|కృష్ణ]] | 16 || || 0 || || 10 || || 5 || || 1 || || 0 |- | 7 | [[గుంటూరు జిల్లా|గుంటూరు]] | 17 || || 0 || || 12 || || 5 || || 0 || || 0 |- | 8 | [[ప్రకాశం జిల్లా|ప్రకాశం]] | 12 || || 0 || || 5 || || 6 || || 0 || || 1 |- | 9 | [[శ్రీ పొట్టి శ్రీరాములు నెల్లూరు జిల్లా|నెల్లూరు]] | 10 || || 0 || || 3 || || 7 || || 0 || || 0 |- | 10 | [[వైఎస్ఆర్ జిల్లా|కడప]] | 10 || || 0 || || 1 || || 9 || || 0 || || 0 |- | 11 | [[కర్నూలు జిల్లా|కర్నూలు]] | 14 || || 0 || || 3 || || 11 || || 0 || || 0 |- | 12 | [[అనంతపురం జిల్లా|అనంతపురం]] | 14 || || 0 || || 12 || || 2 || || 0 || || 0 |- | 13 | [[చిత్తూరు జిల్లా|చిత్తూరు]] | 14 || || 0 || || 6 || || 8 || || 0 || || 0 |-bgcolor="Coral" |colspan=2|మొత్తము | 175 || || 0 || || 102 || || 67 || || 4 || || 2 |} ==ప్రభుత్వాల ఏర్పాటు== [[తెలంగాణా]] రాష్ట్రంలో కే.సి.ఆర్ ముఖ్యమంత్రిగా [[తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి]] పార్టీ ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేసింది. {{main|తెలంగాణా ప్రభుత్వం}} [[ఆంధ్రప్రదేశ్]] రాష్ట్రంలో చంద్రబాబునాయుడు ముఖ్యమంత్రిగా [[తెలుగుదేశం పార్టీ]] ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేసింది. {{main|ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం}} == తెలంగాణా విజేతల జాబితా == <!-- {{మూస:2014 శాసనసభ సభ్యులు (తెలంగాణా)}} --> === నల్లగొండ జిల్లా === {| class="wikitable" style="text-align:center;" !శాసనసభ నియోజకవర్గం !colspan=2 |గెలిచిన పార్టీ !అభ్యర్థి పేరు !మెజార్టీ |- |నాగార్జునసాగర్ |{{Political party|భారత జాతీయ కాంగ్రెస్}} |కుందూరు జానారెడ్డి |16559 |- |హుజూర్‌నగర్ |{{Political party|భారత జాతీయ కాంగ్రెస్}} |ఉత్తమ్‌కుమార్‌రెడ్డి |23740 |- |కోదాడ |{{Political party|భారత జాతీయ కాంగ్రెస్}} |నలమడ పద్మావతి |13090 |- |నల్లగొండ |{{Political party|భారత జాతీయ కాంగ్రెస్}} |కోమటిరెడ్డి వెంకటరెడ్డి |10497 |- |మిర్యాలగూడ |{{Political party|భారత జాతీయ కాంగ్రెస్}} |ఎన్.భాస్కర్‌రావు |5811 |- |ఆలేరు |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |గంగిడి సునీత |   |- |[[భువనగిరి]] |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |పి.శేఖర్‌రెడ్డి |15416 |- |దేవరకొండ (ఎస్టీ) |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |రవీంద్రనాయక్ |4216 |- |సూర్యాపేట |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |జి.జగదీష్‌రెడ్డి |   |- |మునుగోడు |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |కోసుకుంట్ల ప్రభాకర్‌రెడ్డి |37863 |- |నకిరేకల్ (ఎస్సీ) |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |[[వేముల వీరేశం]] |2370 |- |తుంగతుర్తి (ఎస్సీ) |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |గడారి కిషోర్ కుమార్ |2379 |} === నిజామాబాద్ జిల్లా === {| class="wikitable" style="text-align:center;" !శాసనసభ నియోజకవర్గం !colspan=2 |గెలిచిన పార్టీ !అభ్యర్థి పేరు !మెజార్టీ |- |ఆర్మూర్ |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |ఎ.జీవన్‌రెడ్డి |13483 |- |నిజామాబాద్ (రూరల్) |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |బాజిరెడ్డి గోవర్దన్ |26547 |- |నిజామాబాద్ (అర్బన్) |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |గణేష్ గుప్తా |9703 |- |బోధన్ |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |షకీల్ అహ్మద్ |14677 |- |జుక్కల్ (ఎస్సీ) |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |హన్మంతు షిండే |34436 |- |బాన్సువాడ |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |పోచారం శ్రీనివాసరెడ్డి |23930 |- |ఎల్లారెడ్డి |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |ఏనుగు రవీందర్‌రెడ్డి |23917 |- |కామారెడ్డి |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |గంప గోవర్దన్ |8851 |- |బాల్కొండ |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |వి.ప్రశాంత్‌రెడ్డి |33482 |} === మెదక్ జిల్లా === {| class="wikitable" style="text-align:center;" !శాసనసభ నియోజకవర్గం !colspan=2 |గెలిచిన పార్టీ !అభ్యర్థి పేరు !మెజార్టీ |- |సిద్దిపేట |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |టి. హరీశ్‌రావు |92564 |- |దుబ్బాక |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |రామలింగారెడ్డి |37939 |- |మెదక్ |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |పద్మ దేవేందర్‌రెడ్డి |39234 |- |ఆందోల్ |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |బాబూమోహన్ |3412 |- |నర్సాపూర్ |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |సీహెచ్ మదన్‌రెడ్డి |14361 |- |సంగారెడ్డి |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |చింతా ప్రభాకర్ |29236 |- |పటాన్‌చెరు |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |జి.మహిపాల్‌రెడ్డి |18738 |- |గజ్వేల్ |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |కల్వకుంట్ల చంద్రశేఖర్‌రావు |19218 |- |జహీరాబాద్ (ఎస్సీ) |{{Political party|భారత జాతీయ కాంగ్రెస్}} |జె.గీతారెడ్డి |814 |- |నారాయణఖేడ్ |{{Political party|భారత జాతీయ కాంగ్రెస్}} |పట్లోళ్ల కిష్టారెడ్డి |14746 |} === ఆదిలాబాద్ జిల్లా === {| class="wikitable" style="text-align:center;" !శాసనసభ నియోజకవర్గం !colspan=2 |గెలిచిన పార్టీ !అభ్యర్థి పేరు !మెజార్టీ |- |ముధోల్ |{{Political party|భారత జాతీయ కాంగ్రెస్}} |[[జి. విఠల్‌రెడ్డి]] |60170 |- |సిర్పూర్ | {{Political party|బహుజన సమాజ్ పార్టీ}} |కోనేరు కోనప్ప |10964 |- |నిర్మల్ | {{Political party|బహుజన సమాజ్ పార్టీ}} |ఇంద్రకరణ్ రెడ్డి |2300 |- |చెన్నూరు (ఎస్సీ) |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |నల్లాల ఓదెలు |24590 |- |బెల్లంపల్లి (ఎస్సీ) |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |చిన్నయ్య |42828 |- |మంచిర్యాల |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |గడ్డం దివాకర్ రావు |53528 |- |ఆసిఫాబాద్ (ఎస్టీ) |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |[[కోవ లక్ష్మీ|కోవ లక్ష్మి]] |58651 |- |ఖానాపూర్ (ఎస్టీ) |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |[[అజ్మీరా రేఖ నాయక్]] |37751 |- |ఆదిలాబాద్ |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |జోగు రామన్న | (14507 |- |బోథ్ (ఎస్టీ) |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |రాథోడ్ బాబురావు |26993 |} === కరీంనగర్ జిల్లా === {| class="wikitable" style="text-align:center;" !శాసనసభ నియోజకవర్గం !colspan=2 |గెలిచిన పార్టీ !అభ్యర్థి పేరు !మెజార్టీ |- |జగిత్యాల |{{Political party|భారత జాతీయ కాంగ్రెస్}} |టి. జీవన్ రెడ్డి |7828 |- |కరీంనగర్ |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |గంగుల కమలాకర్ |24673 |- |చొప్పదండి (ఎస్సీ) |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |బి.శోభ |54981 |- |ధర్మపురి (ఎస్సీ) |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |కొప్పుల ఈశ్వర్ |18679 |- |హుస్నాబాద్ |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |వి.సతీష్‌కుమార్ |34295 |- |హుజూరాబాద్ |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |ఈటెల రాజేందర్ |56813 |- |మంథని |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |పుట్ట మధు |18000 |- |సిరిసిల్ల |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |కేటీఆర్ |52734 |- |వేములవాడ |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |సీహెచ్ రమేష్‌బాబు |5268 |- |రామగుండం |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |[[సోమారపు సత్యనారాయణ]] |18658 |- |పెద్దపల్లి |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |దాసరి మనోహర్‌రెడ్డి |62679 |- |కోరుట్ల |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |కె.విద్యాసాగర్‌రావు |20585 |- |మానకొండూరు (ఎస్సీ) |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |ఎరుపుల బాలకిషన్ (రసమయి) |46922 |} === వరంగల్ జిల్లా === {| class="wikitable" style="text-align:center;" !శాసనసభ నియోజకవర్గం !colspan=2 |గెలిచిన పార్టీ !అభ్యర్థి పేరు !మెజార్టీ |- |డోర్నకల్ |{{Political party|భారత జాతీయ కాంగ్రెస్}} |డీఎస్ రెడ్యానాయక్ |23475 |- |నర్సంపేట |{{Political party|ఇండిపెండెంట్}} |దొంతి మాధవరెడ్డి |18263 |- |పరకాల | {{Political party|తెలుగుదేశం పార్టీ}} |చల్లా ధర్మారెడ్డి |9225 |- |పాలకుర్తి | {{Political party|తెలుగుదేశం పార్టీ}} |ఎర్రబెల్లి దయాకర్‌రావు |4313 |- |మహబూబాబాద్ (ఎస్టీ) |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |వి.శంకర్ నాయక్ |9602 |- |ములుగు (ఎస్టీ) |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |అజ్మీరా చందులాల్ |16314 |- |వర్ధన్నపేట (ఎస్సీ) |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |ఆలూరు రమేష్ |86094 |- |భూపాలపల్లి |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |ఎస్.మధుసూదనచారి |6284 |- |జనగామ |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |ముత్తిరెడ్డి యాదగిరిరెడ్డి |32910 |- |స్టేషన్ ఘన్‌పూర్ (ఎస్సీ) |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |టి.రాజయ్య |58687 |- |వరంగల్ వెస్ట్ |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |డి.వినయభాస్కర్ |57110 |- |వరంగల్ ఈస్ట్ |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |కొండా సురేఖ |52085 |} === మహబూబ్ నగర్ === {| class="wikitable" style="text-align:center;" !శాసనసభ నియోజకవర్గం !colspan=2 |గెలిచిన పార్టీ !అభ్యర్థి పేరు !మెజార్టీ |- |కొడంగల్ | {{Political party|తెలుగుదేశం పార్టీ}} |ఎ.రేవంత్‌రెడ్డి |14400 |- |నారాయణపేట | {{Political party|తెలుగుదేశం పార్టీ}} |రాజేందర్‌రెడ్డి |2600 |- |గద్వాల్ |{{Political party|భారత జాతీయ కాంగ్రెస్}} |డీకే అరుణ |8422 |- |వనపర్తి |{{Political party|భారత జాతీయ కాంగ్రెస్}} |జి. చిన్నారెడ్డి |   |- |కల్వకుర్తి |{{Political party|భారత జాతీయ కాంగ్రెస్}} |[[చల్లా వంశీచంద్‌ రెడ్డి|చల్లా వంశీ చందర్‌రెడ్డి]] |   |- |మక్తల్ |{{Political party|భారత జాతీయ కాంగ్రెస్}} |సీహెచ్ రామ్‌మోహన్‌రెడ్డి |12500 |- |మహబూబ్‌నగర్ |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |[[వి. శ్రీనివాస్‌ గౌడ్‌|వి.శ్రీనివాస్‌గౌడ్]] |2803 |- |జడ్చర్ల |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |సి.లక్ష్మారెడ్డి |14435 |- |దేవరకద్ర |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |ఎ.వెంకటేశ్వర్‌రెడ్డి |12246 |- |అలంపూర్ |{{Political party|భారత జాతీయ కాంగ్రెస్}} |[[ఎస్.ఏ. సంపత్ కుమార్|సంపత్ కుమార్]] |4839 |- |నాగర్‌కర్నూలు |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |మర్రి జనార్దన్‌రెడ్డి |14435 |- |అచ్చంపేట (ఎస్సీ) |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |గువ్వల బాలరాజు |11354 |- |కొల్లాపూర్ |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |[[జూపల్లి కృష్ణారావు]] |10498 |- |షాద్‌నగర్ |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |అంజయ్య యాదవ్ |17328 |} === ఖమ్మం జిల్లా === {| class="wikitable" style="text-align:center;" !శాసనసభ నియోజకవర్గం !colspan=2 |గెలిచిన పార్టీ !అభ్యర్థి పేరు !మెజార్టీ |- |పినపాక (ఎస్టీ) | {{Political party|యువజన శ్రామిక రైతు కాంగ్రెస్ పార్టీ}} |[[పాయం వెంకటేశ్వర్లు]] |14048 |- |వైరా (ఎస్టీ) | {{Political party|యువజన శ్రామిక రైతు కాంగ్రెస్ పార్టీ}} |[[బానోతు మదన్ లాల్|బానోతు మదన్‌లాల్]] |11056 |- |అశ్వరావుపేట (ఎస్టీ) | {{Political party|యువజన శ్రామిక రైతు కాంగ్రెస్ పార్టీ}} |[[తాటి వెంకటేశ్వర్లు]] |847 |- |భద్రాచలం (ఎస్టీ) | {{Political party|కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా}} |[[సున్నం రాజయ్య]] |1815 |- |ఇల్లందు (ఎస్టీ) |{{Political party|భారత జాతీయ కాంగ్రెస్}} |[[కోరం కనకయ్య]] |11286 |- |పాలేరు |{{Political party|భారత జాతీయ కాంగ్రెస్}} |ఆర్.వెంకట్‌రెడ్డి |13515 |- |మధిర (ఎస్సీ) |{{Political party|భారత జాతీయ కాంగ్రెస్}} |[[మల్లు భట్టివిక్రమార్క]] |12783 |- |కొత్తగూడెం |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |[[జలగం వెంకటరావు]] |16521 |- |సత్తుపల్లి (ఎస్సీ) | {{Political party|తెలుగుదేశం పార్టీ}} |[[సండ్ర వెంకటవీరయ్య|సండ్ర వెంకట వీరయ్య]] |2485 |} === రంగారెడ్డి జిల్లా === {| class="wikitable" style="text-align:center;" !శాసనసభ నియోజకవర్గం !colspan=2 |గెలిచిన పార్టీ !అభ్యర్థి పేరు !మెజార్టీ |- |మేడ్చల్ |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |ఎం.సుధీర్‌రెడ్డి |   |- |వికారాబాద్ |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |[[బి. సంజీవరావు]] |10124 |- |తాండూర్ |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |పి.మహేందర్‌రెడ్డి |15783 |- |మల్కాజ్‌గిరి |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} | [[చింతల కనకారెడ్డి]] |2407 |- |కుత్బుల్లాపూర్ | {{Political party|తెలుగుదేశం పార్టీ}} |వివేకానంద |   |- |కూకట్‌పల్లి | {{Political party|తెలుగుదేశం పార్టీ}} |మాధవరం కృష్ణారావు |   |- |ఉప్పల్ | {{Political party|తెలుగుదేశం పార్టీ}} |ఎన్‌వీఎస్‌ఎస్ ప్రభాకర్ (బీజేపీ) |   |- |ఇబ్రహీంపట్నం | {{Political party|తెలుగుదేశం పార్టీ}} |[[మంచిరెడ్డి కిషన్‌రెడ్డి]] |11149 |- |ఎల్బీనగర్ | {{Political party|తెలుగుదేశం పార్టీ}} |ఆర్.కృష్ణయ్య |   |- |మహేశ్వరం | {{Political party|తెలుగుదేశం పార్టీ}} |తీగల కృష్ణారెడ్డి |32773 |- |రాజేంద్రనగర్ | {{Political party|తెలుగుదేశం పార్టీ}} |టి.ప్రకాష్‌గౌడ్ |25874 |- |శేరిలింగంపల్లి | {{Political party|తెలుగుదేశం పార్టీ}} |అరికపూడి గాంధీ |75823 |- |చేవెళ్ల (ఎస్సీ) |{{Political party|భారత జాతీయ కాంగ్రెస్}} |కె.యాదయ్య |999 |- |పరిగి |{{Political party|భారత జాతీయ కాంగ్రెస్}} |టి.రామ్ మోహన్‌రెడ్డి |5151 |} === హైదరాబాద్ జిల్లా === {| class="wikitable" style="text-align:center;" !శాసనసభ నియోజకవర్గం !colspan=2 |గెలిచిన పార్టీ !అభ్యర్థి పేరు !మెజార్టీ |- |ముషీరాబాద్ | {{Political party|తెలుగుదేశం పార్టీ}} |కె.లక్ష్మన్ (బీజేపీ) |27316 |- |అంబర్‌పేట | {{Political party|తెలుగుదేశం పార్టీ}} |కిషన్ రెడ్డి |63000 |- |ఖైరతాబాద్ | {{Political party|తెలుగుదేశం పార్టీ}} |చింతల రాంచంద్రారెడ్డి (బీజేపీ) |20846 |- |జూబ్లీహిల్స్ | {{Political party|తెలుగుదేశం పార్టీ}} |మాగంటి గోపినాథ్ |9122 |- |సనత్‌నగర్ | {{Political party|తెలుగుదేశం పార్టీ}} |తలసాని శ్రీనివాస యాదవ్ |27641 |- |గోషామహల్ | {{Political party|తెలుగుదేశం పార్టీ}} |టి . రాజా సింగ్ (బీజేపీ) |46784 |- |కంటోన్మెంట్ (ఎస్సీ) | {{Political party|తెలుగుదేశం పార్టీ}} |జి. సాయన్నా |3275 |- |సికింద్రాబాద్ |{{Political party|తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి}} |టి. పద్మారావు |25942 |- |మలక్‌పేట | {{Political party|ఆల్ ఇండియా మజ్లిస్ ఎ ఇత్తెహాదుల్ ముస్లిమీన్}} |అహ్మద్ బిన్ అబ్దుల్లా బలాలా |23276 |- |నాంపల్లి | {{Political party|ఆల్ ఇండియా మజ్లిస్ ఎ ఇత్తెహాదుల్ ముస్లిమీన్}} |జాఫర్ హుస్సేన్ |17000 |- |కార్వాన్ | {{Political party|ఆల్ ఇండియా మజ్లిస్ ఎ ఇత్తెహాదుల్ ముస్లిమీన్}} |కౌసర్ మొయినిద్దీన్ |38072 |- |చార్మినార్ | {{Political party|ఆల్ ఇండియా మజ్లిస్ ఎ ఇత్తెహాదుల్ ముస్లిమీన్}} |సయ్యద్ అహ్మద్ పాషా ఖాద్రీ |39349 |- |చాంద్రాయణగుట్ట | {{Political party|ఆల్ ఇండియా మజ్లిస్ ఎ ఇత్తెహాదుల్ ముస్లిమీన్}} |అక్బరుద్దీన్ ఓవైసీ |38015 |- |యాకుత్‌పుర | {{Political party|ఆల్ ఇండియా మజ్లిస్ ఎ ఇత్తెహాదుల్ ముస్లిమీన్}} |ముంతాజ్ అహ్మద్ ఖాన్ |34424 |- |బహదూర్‌పుర | {{Political party|ఆల్ ఇండియా మజ్లిస్ ఎ ఇత్తెహాదుల్ ముస్లిమీన్}} |మహ్మద్ మెజాం ఖాన్ |94527 |} == సీమాంధ్ర విజేతల జాబితా == {{2014 శాసనసభ సభ్యులు (ఆంధ్రప్రదేశ్)}} ==గత ఎన్నికలు== {| class="wikitable plainrowheaders unsortable" style="text-align:center" |- ! style="background:gold;"| సంవత్సరము !! style="background:gold;"| శాసన సభ ఎన్నికలు !! style="background:gold;"|కాంగ్రెస్ !! style="background:gold;"|తె.దే.పా. !! style="background:gold;"|వై.కా.పా. !! style="background:gold;"|తె.రా.స. !! style="background:gold;"|భా.జ.పా. !! style="background:gold;"|వామ పక్షాలు !! style="background:gold;"|మజ్లిస్ !! style="background:gold;"|ప్రజారాజ్యం !! style="background:gold;"|ఇతరులు |- |- style="text-align:center;" | 1983 || 7-వ శాసన సభ || 60 || 201 || -- || --||3||9||-||--||21 |- |- style="text-align:center;" | 1985 || 8-వ శాసన సభ || 50 || 202 || -- || --||8||22||-||--||12 |- |- style="text-align:center;" | 1989 || 9-వ శాసన సభ || 181 || 74 || -- || --||5||14||4||--||15 |- |- style="text-align:center;" | 1994 || 10-వ శాసన సభ || 26 || 216 || -- || --||3||34||1||--||14 |- |- style="text-align:center;" | 1999 || 11-వ శాసన సభ || 91 || 185 || -- || --||10||2||4||--||5 |- |- style="text-align:center;" | 2004 || 12-వ శాసన సభ || 185 || 47 || -- || 26||2||15||4||--||4 |- |- style="text-align:center;" | 2009 || 13-వ శాసన సభ ||156 || 92 || -- ||10||2||5||7||18||4 |- |- style="text-align:center;" | 2014 || 14-వ శాసన సభ || 22 || 117 || 70 || 63||9||2||7|| --||4 |- |- style="text-align:center;" | 2019|| 15-వ శాసన సభ ||0 || 23 || 151|| -||-||-||-|| --||1 |} ==ఇవికూడా చూడండి== [[2014 ఆంధ్రప్రదేశ్ సార్వత్రిక ఎన్నికలు]] [[2019 ఆంధ్ర ప్రదేశ్ శాసనసభ ఎన్నికలు]] [[తెలంగాణ శాసనసభ ఎన్నికలు (2018)|2018 తెలంగాణ శాసనసభ ఎన్నికలు]] ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} ==ఇతర లింకులు== {{ఆంధ్రప్రదేశ్ ఎన్నికలు |state=expanded}} [[వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ ఎన్నికలు]] [[వర్గం:2014 భారత రాష్ట్రాల శాసనసభల ఎన్నికలు]] 83stox3p8kyq1klafj9wjkmihgq3331 1 189711 4955597 4954762 2026-09-10T07:36:17Z VJR12345 153935 /* Page no.84 */ కొత్త విభాగం 4955597 wikitext text/x-wiki == ఆరె కాపు / సురభి కమ్యూనిటీ == "ఆరె మరాఠి" తొలగించి దాన్ని "ఆరె కాపు / సురభి కమ్యూనిటీ" గా change cheyandi [[ప్రత్యేక:చేర్పులు/~2026-47497-43|~2026-47497-43]] ([[వాడుకరి చర్చ:~2026-47497-43|చర్చ]]) 17:01, 6 సెప్టెంబరు 2026 (UTC) == పేజీ పేరు మార్పు ప్రతిపాదన (Move Request) == {{subst:Requested move|ఆరె కాపు / సురభి కమ్యూనిటీ Aare Kapu / Surabhi Community|Reason=ఈ సామాజిక వర్గాన్ని అధికారికంగా మరియు విస్తృతంగా 'ఆరె కాపు' లేదా 'సురభి' అని పిలుస్తారు. కాబట్టి వికీపీడియా పేరు మార్పిడి నిబంధనల ప్రకారం ప్రస్తుత శీర్షికను మరింత ఖచ్చితమైన పేరుకు మార్చవలసిందిగా కోరుతున్నాను.}} [[వాడుకరి:VJR12345|VJR12345]] ([[వాడుకరి చర్చ:VJR12345|చర్చ]]) 03:32, 8 సెప్టెంబరు 2026 (UTC) :@[[వాడుకరి:VJR12345|VJR12345]] గారూ మీ సూచనకు ధన్యవాదాలు. అవకాశం ఉంటే అధికారిక మూలం లింకు పంపగలరు. ధన్యవాదాలు [[వాడుకరి:యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] ([[వాడుకరి చర్చ:యర్రా రామారావు|చర్చ]]) 04:52, 8 సెప్టెంబరు 2026 (UTC) == Page no.84 == https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.370504/page/n84/mode/1up [[వాడుకరి:VJR12345|VJR12345]] ([[వాడుకరి చర్చ:VJR12345|చర్చ]]) 07:36, 10 సెప్టెంబరు 2026 (UTC) 33m7xegpclj8gm8a4rppric6xrw5s3d 0 224688 4955553 3173007 2026-09-10T03:13:33Z InternetArchiveBot 88395 0 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 2 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4955553 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = సీత రత్నాకర్ | residence = అమెరికా | other_names = సీత రత్నాకర్ | image = Seetha ratnakar.jpg | imagesize =250px | caption = సీత రత్నాకర్ చిత్రం | birth_name = సీత | birth_date = | birth_place = చెన్నై | native_place = | death_date = | death_place = | death_cause = | known = నృత్యకారిణి | education = | occupation = దూరదర్శన్ లో అసిస్టెంటు డైరక్టరు | employer = | alma_mater = | years_active = 1975-2012 | title = | salary = | term = | predecessor = | successor = | party = | boards = | religion = హిందూ | spouse = | partner = | children = | father = అవసరాల శేషగిరిరావు | mother = [[వింజమూరి అనసూయ]] | website = | footnotes = | height = | weight = | parents = | relatives = [[దేవులపల్లి కృష్ణశాస్త్రి]]<br />[[వింజమూరి సీతాదేవి]]<br />[[వింజమూరి వెంకటరత్నమ్మ]] }} '''సీత రత్నాకర్''' (Sitha Ratnakar) పసిద్ధ [[నాట్యకారిణి]]. ఆమె చెన్నై [[దూరదర్శన్(టీవి ఛానల్)|దూరదర్శన్]] కేంద్రంలో అసిస్టెంటు స్టేషను డైరక్టరుగా 1975 నుండి 2012 వరకు పనిచేసారు.<ref name="with many firsts to her credit">[http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/with-many-firsts-to-her-credit/article1433870.ece With many firsts to her credit, April 11, 2008, The Hindu]</ref><ref>[http://www.narthaki.com/info/reviews/rev133.html Season Of Splendor - First International Kuchipudi Dance Conference in North America by Kalyani Giri, Houston]</ref><ref>[http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/confluence-of-arts/article788991.ece Confluence of arts, BY OUR CORRESPONDENT, The Hindu, January 29, 2010]</ref> ==జీవిత విశేషాలు== ఆమె [[చెన్నై]] నగరంలో ప్రముఖ గాయకురాలు [[వింజమూరి అనసూయ]], ఆల్ ఇండియా [[రేడియో]] వ్యాఖ్యాత, సినిమా నటుడు అవసరాల శేషగిరిరావు దంపతులకు చివరి సంతానంగా జన్మించారు.<ref name="with many firsts to her credit"/> ఆమె ప్రారంభంలో కలైమణి పురస్కార గ్రహీత [[కె.జె.సరస]] గారి వద్ద నుండి భరతనాట్యాన్ని అభ్యసించారు. కూచిపూడి నృట్యాన్ని [[వెంపటి చినసత్యం]] వద్ద అభ్యసించారు. ఒక [[దశాబ్దం]] పాటు [[భారత దేశము|భారతదేశం]]తో పాటు విదేశాలలో భరతనాట్య ప్రదర్శానలిచ్చారు. ఆమె 1975 నుండి [[దూరదర్శన్(టీవి ఛానల్)|దూరదర్శన్]] లో ప్రోగ్రాం డైరక్టరుగా పనిచేసేవారు. తరువాత ఆమె దూరదర్శన్ లోకి చేరక పూర్వం అడ్వర్టైజింగ్ ఏజన్సీలో కాపీరైటర్ గా కెరీర్ ప్రారంభించారు. ఆమెకు మిడియా రంగంలో 40 యేండ్ల అనుభవం ఉంది. ఆమె దూరదర్శన్లో వివిధ ప్రసిద్ధి చెందిన నాట్య కళాకారులను నృత్యాలకు దర్శకత్వం వహించారు. ఈ రికార్డింగ్స్ దూరదర్శన్ ఆర్చివ్స్ లలో లభిస్తాయి. ఆమె [[టెలివిజన్]] కొరకు అనేక నృత్యరీతులకు దర్శకత్వం వహించారు. అందులో ప్రసిద్ధమైనది "రసవృష్టి". ఈ నాట్యరీతిలో కృష్ణుని యొక్క అనేక నృత్య భంగిమలను ప్రదర్శించారు. ఈ కార్యక్రమం 1985లో జరిగిన గోల్డెన్ ప్రాగ్ ఫెస్టివల్ లో అధికారికంగా ప్రవేశించింది. ఆమె యొక్క నిజమైన కళాదృష్టి "ఎ ట్రైస్ట్ విత్ ట్రడిషన్" డాక్యుమెంటరీలో ఉంది. దూరదర్శన్ కెరీర్ లో ఆమె వివిధ నాట్యరీతుల అభివృద్ధి, వాటిని భద్రపరచుటపై కృషిచేసారు. అదే విధంగా అనేక నృత్య ఉత్సవాలను చిత్రీకరించారు. వాటిలో చిదంబరం యొక్క నాట్యాంజలి ఉత్సవం ప్రసిద్ధమైనది. ఆమె తమిళనాడు లోని తంజావూరు [[బృహదీశ్వరాలయం]]లోని మిలీనియం సెలబ్రేషన్స్ ను చిత్రీకరించడం ఆమెకు మంచి జ్ఞాపకం. ఆ కార్యక్రమంలో వేలాది నృత్యకారులు ప్రదర్శనలిచ్చారు. నటరాజు యొక్క గౌరవార్థం "కాస్మిక్ కనెక్షన్" డాక్యుమెంటరీని తీసారు. దానిలో నృత్యకారిణిగా, దర్శకురాలిగా సేవలనందించారు. దీనికి హోస్టన్ లోని వరల్డ్‌ఫెస్ట్ ఇంటర్నేషనల్ ఫిలిం ఫెస్తివల్ లో 2014 సంవత్సరానికి గోల్డెన్ రెమి పురస్కారం లభించింది.<ref>[http://www.indoamerican-news.com/?p=34986 Samskriti to Present Award-Winning Documentary, Cosmic Connection]{{Dead link|date=సెప్టెంబర్ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[http://srutimag.blogspot.in/2014/06/film-on-natyanjalis-wins-gold-remi-in.html Film on Natyanjalis wins a Gold Remi in USA By BuzyBee]{{Dead link|date=మే 2020 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ఆమె కె.జె.సరసతో కలసి [[మలేషియా|మలేసియా]], [[సింగపూరు|సింగపూర్]], సింగపూర్ లలో నాట్యప్రదర్శనలిచ్చారు.<ref>[http://www.thehindu.com/features/friday-review/dance/nattuvanar-of-rare-calibre/article2795607.ece Nattuvanar of rare calibre, The Hindu, S. SHIVPPRASADH, January 12, 2012]</ref> ==కుటుంబం== ఆమె [[కుటుంబము|కుటుంబం]] అంతా ప్రముఖ సాహితీకారులు, [[గాయకులు]], సంగీతకారులు, రంగస్థల కళాకారులు. ఆమె తల్లి [[వింజమూరి అనసూయ]] [[దక్షిణ భారతదేశము|దక్షిణ భారతదేశం]]లో ఫోక్ [[సంగీతము|మ్యూజిక్]] దర్శకురాలిగా ఉన్న మొట్టమొదటి మహిళ, రచయిత. ఆమె తండ్రి అవసరాల శేషగిరిరావు తెలుగు సినిమా నటుడు. ఆయన [[సుమంగళి (1940 సినిమా)|సుమంగళి (1940)]] చిత్రంలో నటించారు. ఆయన రంగస్థల కళాకారులూ, ఆల్ ఇండియా రేడియోలో వ్యాఖ్యాత. ఆమె అమ్మమ్మ [[వింజమూరి వెంకటరత్నమ్మ]] భారతదేశంలో మొట్టమొదటి మహిళా పత్రిక "అనసూయ" స్థాపకురాలు, రచయిత్రి.<ref>[http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/queen-of-folk-music/article1433832.ece Queen of folk music]</ref> ఆమె తాతగారు (తల్లి యొక్క తండ్రి) [[వింజమూరి వెంకట లక్ష్మీ నరసింహారావు|వింజమూరి వెంకట లక్ష్మీనరసింహారావు]] ప్రఖ్యాత రంగస్థల కళాకారులు, రచయిత. ఆయన భారత ప్రభుత్వం చే [[పద్మశ్రీ పురస్కారం|పద్మశ్రీ]] పురస్కారాన్ని అందుకున్నారు. ఆమె యొక్క అమ్మమ్మ యొక్క సోదరుడు [[దేవులపల్లి కృష్ణశాస్త్రి]] భావకవిగా సుప్రసిద్ధుడు, [[పద్మవిభూషణ్|పద్మవిభూషణ]] పురస్కార గ్రహీత.<ref name="Form and feeling">{{cite news|title=Form and feeling|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/form-and-feeling/article2796818.ece|accessdate=4 June 2016|agency=The Hindu|publisher=ARUNA CHANDARAJU|date=13 January 2012}}</ref> ఆమె సోదరి [[రత్నపాప]] కూడా ప్రసిద్ధ నాట్యకారిణి.<ref>[http://www.narthaki.com/info/intervw/intrv132.html Rathna Kumar: Cannot imagine my life without Kuchipudi - Lalitha Venkat]</ref> ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} ==ఇతర లింకులు== * [http://www.indoamerican-news.com/?p=24730 Dashavatar: A Magnificent Presentation from Samksriti]{{Dead link|date=సెప్టెంబర్ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[వర్గం:భరతనాట్య కళాకారులు]] [[వర్గం:కూచిపూడి నృత్య కళాకారులు]] kw8atfwqde11rdtkix4qxikjtynbfcv 0 226089 4955441 4811679 2026-09-09T15:03:09Z స్వరలాసిక 13980 /* చరిత్ర */ 4955441 wikitext text/x-wiki {{Underlinked|date=అక్టోబరు 2016}} [[దస్త్రం:Mental Disorder Silhouette.png|thumb|మానసిక రుగ్మత - మానసిక అనారోగ్యం ]] <ref>{{Cite web|url=https://health.economictimes.indiatimes.com/news/industry/what-india-must-do-to-solve-its-mental-health-crisis/74314862|title=What India must do to solve its mental health crisis? - ET HealthWorld|last=www.ETHealthworld.com|website=ETHealthworld.com|language=en|access-date=2020-11-20}}</ref><ref>{{Cite web|last=|first=|date=2020-11-20|title=The burden of mental disorders across the states of India: the Global Burden of Disease Study 1990–2017|url=https://www.thelancet.com/action/showPdf?pii=S2215-0366%2819%2930475-4|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2020-11-20|website=thelancet.com/action/showPdf}}</ref>'''మానసిక రుగ్మత''' ('''Mental disorder''' - '''మానసిక వైకల్యం''', '''Mental illness''' - '''మానసిక అనారోగ్యం''') అనగా [[మనస్సు]]కు సంబంధించిన ఒక అనారోగ్యం. మానసిక రుగ్మతతో ఉన్న ప్రజలు వింతగా ప్రవర్తిస్తారు, లేదా ఇతరుల దృష్టిలో వీరు వింత ఆలోచనలను కలిగి ఉన్న వారుగా వుంటారు. మానసిక అనారోగ్యం వ్యక్తి జీవితకాలంలో పెరుగుతుండవచ్చు లేదా తగ్గుతుండవచ్చు. ఇది జన్యువులతో, అనుభవంతో ముడిపడి ఉండవచ్చు. మొత్తం మీద మానసిక రుగ్మత మారుతూ ఉంటుందని భావించాలి. == చరిత్ర == ప్రపంచంలోని అన్ని దేశాలలో ఆరోగ్యం, సామాజిక, మానవ హక్కులు, ఆర్థిక పరిణామాలపై గణనీయమైన ప్రభావాలతో మానసిక రుగ్మతల భారం పెరుగుతూనే ఉంది. మానసిక రుగ్మత తో ప్రపంచవ్యాప్తంగా '''264 మిలియన్ల మంది''' ప్రజలు బాధపడుతున్నారు. పురుషుల కంటే ఎక్కువ మంది '''మహిళలు''' దీని బారిన పడుతున్నారు. నిరాశ, నిస్పృహ, బాధ, ఆనందం కోల్పోవడం, ఆత్మ విశ్వాసం కోల్పోవడం, నిద్ర లేమి, ఆకలి, అలసట, ఏకాగ్రత లేక పోవడం వంటివి ఈ మానసిక రుగ్మత కు కారణములు. వీటి ప్రభావములతో మనుషులు ఆత్మహత్యలను చేసుకుంటారు . మానసిక రుగ్మతలు: నిరాశ ([[డిప్రెషన్ (మూడ్)|డిప్రెషన్]]), బైపోలార్ డిజార్డర్, మనోవైకల్యం( స్కిజోఫ్రెనియా) , సైకోసెస్, చిత్తవైకల్యం, ఆటిజం. నిరాశ, నిస్పృహ, మానసిక రుగ్మతల ఆరోగ్య పరముగా, సామాజికంగా బయట పడటానికి ప్రజలకు అవకాశం ఉన్నది. '''ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ''' ( w.h.o ) 2013 లో వారి '''మానసిక ఆరోగ్య కార్యాచరణ ప్రణాళిక''' 2013-2020 ప్రజలందరికీ ఆరోగ్యాన్ని సాధించడంలో మానసిక ఆరోగ్యం యొక్క పాత్రను గుర్తించింది , మానసిక ఆరోగ్యానికి మరింత సమర్థవంతమైన నాయకత్వం పాలన,సమాజ-ఆధారిత అమరికలలో సమగ్ర, అందరికి మానసిక ఆరోగ్యం, సామాజిక సంరక్షణ సేవలను అందించడం, అమలు , నివారణ కోసం వ్యూహాల అమలు,సమాచార వ్యవస్థలు, పరిశోధనలను బలోపేతం చేసింది. 2008 లో ప్రారంభించిన WHO యొక్క మెంటల్ హెల్త్ గ్యాప్ యాక్షన్ ప్రోగ్రామ్ (mhGAP), ప్రపంచ దేశాలలో సేవలను విస్తరించడానికి, మానసిక ఆరోగ్యాన్ని ప్రోత్సహించే కార్యక్రమం <ref>{{Cite web|url=https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/mental-disorders|title=Mental disorders|website=www.who.int|language=en|access-date=2020-11-20}}</ref> === లక్షణములు === మానసిక రుగ్మత , మానసిక అనారోగ్యం అనేక రకములుగా ఉండవచ్చును , అందరికి ఒకే లాగ ఉండవు . అయితే కొన్ని సాధారణ లక్షణాలను పరిశీలించా వచ్చును, వాటిలో సరైన ఆహరం తీసుకోక పోవడం, నిద్రలేమి లేదా ఎక్కువ నిద్ర, ఇష్టమైన కార్యకలాపాల నుండి దూరం చేయడం , శరీర నొప్పులు, నిస్సహాయంగా ఉండటం, కంటే ధూమపానం, మద్యపానం, మత్తు మందులు వాడటం, మతిమరుపు, చిరాకు, కోపం, ఆందోళన, విచారం లేదా భయం,స్నేహితులు, కుటుంబ సభ్యులతో నిరంతరం పోరాటం,వాదించడం, మానసిక స్థితి, వెనుకటి ఆలోచనలను తలచు కోవడం ,రోజువారీ కార్యకలాపాలు,పనులను నిర్వహించలేకపోవడం,మానసిక క్షోభ ఇవి అన్ని మానసిక రుగ్మత లక్షణములుగా ఉదహరించ వచ్చును. ==== నిర్ధారణ - చికిత్స ==== మానసిక ఆరోగ్య రుగ్మతలకు చికిత్స ఒకటే సరిపోదు,ఇది నివారణను అందించదు. దీనికి వైద్యులు పలు రకాలుగా చికిత్స లక్షణాలను గమనించి ,తగ్గించడం వంటివి చేస్తారు. మానసిక ఆరోగ్య రుగ్మతలకు చికిత్స చేయడానికి నాలుగు రకములుగా విభజించి, ఈ మందులతో వైద్యం చేయడానికి ప్రయత్నిస్తుంటారు , అవి యాంటిడిప్రెసెంట్స్, యాంటీ-యాంగ్జైటీ మందులు , యాంటిసైకోటిక్ మందులు,మూడ్-స్టెబిలైజింగ్ మందులు. వైద్యులు సైకోథెరపీ, ఆసుపత్రి, ఇంటిలో చికిత్స జీవనశైలి చికిత్స, మానసిక ఆరోగ్య చికిత్స లాంటివి మానసిక రుగ్మత బారిన పడిన వ్యక్తులకు చికిత్స చేస్తారు <ref>{{Cite web|url=https://www.healthline.com/health/mental-health|title=Mental Health Basics: Types of Mental Illness, Diagnosis, Treatment|date=2018-09-19|website=Healthline|language=en|access-date=2020-11-20|archive-date=2020-11-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20201128032606/https://www.healthline.com/health/mental-health|url-status=dead}}</ref> ===== భారత దేశం లో మానసిక రుగ్మత రోగులు ===== ప్రపంచవ్యాప్తంగా మానసిక ఆరోగ్య సమస్యలపై అవగాహన పెంచడం, మానసిక ఆరోగ్యానికి మద్దతుగా ప్రయత్నాలను సమీకరించడం మొత్తం లక్ష్యంతో '''ప్రతి సంవత్సరం అక్టోబర్ 10 న ప్రపంచ మానసిక ఆరోగ్య దినోత్సవాన్ని జరుపుకుంటారు.''' ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ ( w .h .o ) తెలిపిన నివేదిక ప్రకారం, '''భారతదేశంలో''' మానసిక ఆరోగ్య శక్తి అంతగా లేదని, మానసిక ఆరోగ్య సమస్యలతో బాధపడుతున్న వారి సంఖ్యతో పోల్చితే దేశంలో మానసిక వైద్యులు, మనస్తత్వవేత్తల కొరత ఎక్కువగా ఉందని WHO పేర్కొంది. భారతదేశంలో, (100,000 జనాభాకు) మనోరోగ వైద్యులు (0.3), నర్సులు (0.12), మనస్తత్వవేత్తలు (0.07), సామాజిక కార్యకర్తలు (0.07) ఉన్నారని WHO పేర్కొంది, అయితే కావాల్సిన సంఖ్య 100,000 జనాభాకు 3 మానసిక వైద్యులు, మనస్తత్వవేత్తల కంటే ఎక్కువ, 7.5 శాతం మంది భారతీయులు కొంత మానసిక రుగ్మతతో బాధపడుతున్నారని WHO అంచనా వేసింది , ఈ సంవత్సరం చివరినాటికి భారతదేశంలో సుమారు 20 శాతం మంది మానసిక అనారోగ్యంతో బాధపడుతున్నారని అంచనా వేస్తున్నారు. ప్రపంచ ఆరోగ్య లెక్కలను చూస్తే '''56 మిలియన్ల భారతీయులు''' నిరాశతో బాధపడుతున్నారు, '''38 మిలియన్ల మంది భారతీయులు''' ఆందోళన రుగ్మతలతో బాధపడుతున్నారు <ref>{{Cite web|url=https://swachhindia.ndtv.com/world-mental-health-day-2020-in-numbers-the-burden-of-mental-disorders-in-india-51627/|title=World Mental Health Day 2020: In Numbers, The Burden Of Mental Disorders In India {{!}}|date=2020-10-09|website=NDTV-Dettol Banega Swasth Swachh India|language=en-US|access-date=2020-11-20|archive-date=2020-12-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224140920/https://swachhindia.ndtv.com/world-mental-health-day-2020-in-numbers-the-burden-of-mental-disorders-in-india-51627/|url-status=dead}}</ref> == రుగ్మతలు == * [[సైకోసిస్]] * [[అమిత్రిప్టిలైన్]] == మూలాలు == [[వర్గం:మానసిక రుగ్మతలు]] [[వర్గం:మానసిక శాస్త్రము]] <references /> s4us49cml8d9gzg5k8d4lhgcowle9vx 2 236735 4955381 4806914 2026-09-09T12:33:31Z Nagarani Bethi 60383 4955381 wikitext text/x-wiki [[File:Wikimedian_Nagarani_Bethi_received_a_award_from_Director_Department_of_Language_and_Culture_department,_Govt_of_Telangana.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Wikimedian_Nagarani_Bethi_received_a_award_from_Director_Department_of_Language_and_Culture_department,_Govt_of_Telangana.jpg|thumb|'''received a award for Wikipedia Contribution in Hyderabad Book Fair in 2025''']] నా పేరు బేతి నాగరాణి. నేను డిగ్రీ వరకు చదివాను. మా స్వస్థలం [[జనగాం]], [[హైదరాబాద్]] లో నివసిస్తున్నాను. == తెవికీలో చేరిక == తెలుగు వికీమీడియన్ అయిన [[వాడుకరి:Pranayraj1985|ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి]] తో 2017, ఫిబ్రవరి 15న నా వివాహం జరిగింది. తెలుగు వికీపీడియా గురించి, అందులో తన కృషి గురించి ప్రణయ్ నాకు చెప్పాడు. దాంతో నాక్కుడా తెలుగు వికీపీడియాలో కృషి చేయాలనిపించింది. నా వివాహమహోత్సవ సందర్భాన తెలుగు వికీపీడియా ఖాతా తెరవడమైనది. === వికీలో నా కృషి === # [[xtools:pages/te.wikipedia.org/Nagarani Bethi|నేను సృష్టించిన వ్యాసాలు]] # పాల్గొన్న ప్రాజెక్టులు ## '''[[వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/సరిహద్దులు లేని వారసత్వం|సరిహద్దులు లేని వారసత్వం]] (15 – 24 ఆగస్టు 2026):''' {{User Wikipedian For|year=2017|month=2|day=15}} {{తెలుగుసినిమా ప్రాజెక్టులో సభ్యులు}} {{అక్షరదోష నిర్మూలన దళ సభ్యుడు}} [[వర్గం:హైదరాబాదులోని వికీపీడియనులు]] [[వర్గం:తెలుగు భాషాభిమానులు]] [[వర్గం:అక్షరదోష నిర్మూలన దళ సభ్యులు]] [[వర్గం:తెలంగాణ వికీపీడియనులు]] [[వర్గం:తెలుగు సమాచారం అందుబాటులోకికి కృషి చేసే వాడుకరులు]] [[వర్గం:మహిళా వికీపీడియనులు]] [[వర్గం:మొలక వ్యాసాల విస్తరణ సభ్యులు]] [[వర్గం:తెలంగాణ ప్రాజెక్టు సభ్యులు]] t88vm21ibovornoinohhwje6rz7a3gc 4955383 4955381 2026-09-09T12:34:19Z Nagarani Bethi 60383 /* వికీలో నా కృషి */ 4955383 wikitext text/x-wiki [[File:Wikimedian_Nagarani_Bethi_received_a_award_from_Director_Department_of_Language_and_Culture_department,_Govt_of_Telangana.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Wikimedian_Nagarani_Bethi_received_a_award_from_Director_Department_of_Language_and_Culture_department,_Govt_of_Telangana.jpg|thumb|'''received a award for Wikipedia Contribution in Hyderabad Book Fair in 2025''']] నా పేరు బేతి నాగరాణి. నేను డిగ్రీ వరకు చదివాను. మా స్వస్థలం [[జనగాం]], [[హైదరాబాద్]] లో నివసిస్తున్నాను. == తెవికీలో చేరిక == తెలుగు వికీమీడియన్ అయిన [[వాడుకరి:Pranayraj1985|ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి]] తో 2017, ఫిబ్రవరి 15న నా వివాహం జరిగింది. తెలుగు వికీపీడియా గురించి, అందులో తన కృషి గురించి ప్రణయ్ నాకు చెప్పాడు. దాంతో నాక్కుడా తెలుగు వికీపీడియాలో కృషి చేయాలనిపించింది. నా వివాహమహోత్సవ సందర్భాన తెలుగు వికీపీడియా ఖాతా తెరవడమైనది. === వికీలో నా కృషి === # [[xtools:pages/te.wikipedia.org/Nagarani Bethi|నేను సృష్టించిన వ్యాసాలు]] # పాల్గొన్న ప్రాజెక్టులు ## '''[[వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/సరిహద్దులు లేని వారసత్వం|సరిహద్దులు లేని వారసత్వం]] (15 – 24 ఆగస్టు 2026):''' == ప్రాజెక్టు సభ్య పెట్టెలు == {{User Wikipedian For|year=2017|month=2|day=15}} {{తెలుగుసినిమా ప్రాజెక్టులో సభ్యులు}} {{అక్షరదోష నిర్మూలన దళ సభ్యుడు}} [[వర్గం:హైదరాబాదులోని వికీపీడియనులు]] [[వర్గం:తెలుగు భాషాభిమానులు]] [[వర్గం:అక్షరదోష నిర్మూలన దళ సభ్యులు]] [[వర్గం:తెలంగాణ వికీపీడియనులు]] [[వర్గం:తెలుగు సమాచారం అందుబాటులోకికి కృషి చేసే వాడుకరులు]] [[వర్గం:మహిళా వికీపీడియనులు]] [[వర్గం:మొలక వ్యాసాల విస్తరణ సభ్యులు]] [[వర్గం:తెలంగాణ ప్రాజెక్టు సభ్యులు]] 4nfw5b8knk6v9h8odr5qwpzexg9h21w 4955385 4955383 2026-09-09T12:36:01Z Nagarani Bethi 60383 4955385 wikitext text/x-wiki [[File:Wikimedian_Nagarani_Bethi_received_a_award_from_Director_Department_of_Language_and_Culture_department,_Govt_of_Telangana.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Wikimedian_Nagarani_Bethi_received_a_award_from_Director_Department_of_Language_and_Culture_department,_Govt_of_Telangana.jpg|thumb|'''received a award for Wikipedia Contribution in Hyderabad Book Fair in 2025''']] నా పేరు బేతి నాగరాణి. నేను డిగ్రీ వరకు చదివాను. మా స్వస్థలం [[జనగాం]], ప్రస్తుతం [[హైదరాబాద్]] లో ఉంటున్నాను. == తెవికీలో చేరిక == తెలుగు వికీమీడియన్ అయిన [[వాడుకరి:Pranayraj1985|ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి]] తో 2017, ఫిబ్రవరి 15న నా వివాహం జరిగింది. తెలుగు వికీపీడియా గురించి, అందులో తన కృషి గురించి ప్రణయ్ నాకు చెప్పాడు. దాంతో నాక్కుడా తెలుగు వికీపీడియాలో కృషి చేయాలనిపించింది. నా వివాహమహోత్సవ సందర్భాన తెలుగు వికీపీడియా ఖాతా తెరవడమైనది. === వికీలో నా కృషి === # [[xtools:pages/te.wikipedia.org/Nagarani Bethi|నేను సృష్టించిన వ్యాసాలు]] # పాల్గొన్న ప్రాజెక్టులు ## '''[[వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/సరిహద్దులు లేని వారసత్వం|సరిహద్దులు లేని వారసత్వం]] (15 – 24 ఆగస్టు 2026):''' == ప్రాజెక్టు సభ్య పెట్టెలు == {{User Wikipedian For|year=2017|month=2|day=15}} {{తెలుగుసినిమా ప్రాజెక్టులో సభ్యులు}} {{అక్షరదోష నిర్మూలన దళ సభ్యుడు}} [[వర్గం:హైదరాబాదులోని వికీపీడియనులు]] [[వర్గం:తెలుగు భాషాభిమానులు]] [[వర్గం:అక్షరదోష నిర్మూలన దళ సభ్యులు]] [[వర్గం:తెలంగాణ వికీపీడియనులు]] [[వర్గం:తెలుగు సమాచారం అందుబాటులోకికి కృషి చేసే వాడుకరులు]] [[వర్గం:మహిళా వికీపీడియనులు]] [[వర్గం:మొలక వ్యాసాల విస్తరణ సభ్యులు]] [[వర్గం:తెలంగాణ ప్రాజెక్టు సభ్యులు]] 5hwkefwl45td1924kk1l4x9x36jtm4c 0 238003 4955546 3928177 2026-09-10T02:18:43Z Muralikrishna m 106628 4955546 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = దివ్యదర్శిని | image = DD press meet.jpg | caption = ప్రెస్ కాన్ఫరెన్స్, ఫ్రోజెన్, [[చెన్నై]] - 2019లో దివ్యదర్శిని | othername = డిడి | birth_name = దివ్యదర్శిని నీలకందన్ | birth_date = | birth_place = [[తంజావూరు]], [[తమిళనాడు]], భారతదేశం | alma_mater = అవర్ లేడీస్ మెట్రిక్యులేషన్ స్కూల్, అన్నా ఆదర్శ్ కాలేజ్ ఫర్ ఉమెన్ | occupation = నటి<br /> టీవీ యాంకర్ <br /> అసిస్టెంట్ ప్రొఫెసర్ | known_for = కాఫీ విత్ డిడి <br /> అన్బుడాన్ డిడి <br /> [జోడీ నంబర్ వన్ | spouse = {{marriage|శ్రీకాంత్ రవిచంద్రన్|2014|2017|reason=divorced}} | family = [[ప్రియదర్శిని (నటి)|ప్రియదర్శిని]] (సోదరి) }} '''దివ్యదర్శిని''' [[తమిళనాడు]]లోని [[చెన్నై]]కు చెందిన ప్రముఖ భారతీయ టీవీ వ్యాఖ్యాత, నటి.<ref>[http://www.hindu.com/mp/2004/05/29/stories/2004052900180200.htm Penchant for the past] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041031151953/http://www.hindu.com/mp/2004/05/29/stories/2004052900180200.htm |date=2004-10-31 }}.</ref> మొట్టమొదట ఆమె నటిగా తెరంగేట్రం చేసింది. టివిల్లో నటించే ముందు [[కమల్ హాసన్]] నిర్మించిన దమయంతి(2003)  సినిమాలో మొదటి సారి  సహాయ నటిగా నటించింది దివ్యదర్శిని.  రాడాన్ నిర్మాణ సంస్థ నిర్మించిన సెల్వి, అరసి సీరియళ్ళలో ఆమె నటన ప్రేక్షకుల ప్రశంసలు పొందింది. 2007 నుంచి విజయ్ టివిలో చాలా షోలకు ఆమె వ్యాఖ్యాతగా వ్యవహరించింది. 2014నుంచి ఆమె స్వంత  షో కాఫీ విత్ డిడి ప్రారంభించి, విజయవంతంగా నిర్వహిస్తోంది.  == కెరీర్ == దివ్యదర్శిని 17 ఫిబ్రవరి 1985న జన్మించింది. ఆమె 18వ ఏట 1995లో టివి వ్యాఖ్యాతగా కెరీర్ ప్రారంభించింది. విజయ్ టివి నిర్వహించిన ఉంగల్ తీర్పు షోలో చైల్డ్ యాంకర్ గా ఎంపికైంది.  [[కె.బాలచందర్]] దర్శకత్వం వహించిన, రాజ్ టివిలో ప్రసారమైన రెక్కై కట్టియ మనసు సీరియల్ లో  ఆమె నటించిన పాత్రకు ప్రశంసలు అందుకొంది. ఈ పాత్రతో ఆమెకు  వరసుగా అవకాశాలు వచ్చాయి.<ref>{{Cite web |url=http://www.goergo.in/?p=1263 |title=ఆర్కైవ్ నకలు |access-date=2017-03-25 |website= |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304084543/http://www.goergo.in/?p=1263 |url-status=dead }}</ref>  == మూలాలు == {{reflist}} [[వర్గం:1985 జననాలు]] [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] [[వర్గం:టెలివిజన్ నటీమణులు]] p6bswbnx53i7tr34c4z237rysj7c60y 0 252904 4955455 4320254 2026-09-09T15:58:27Z Raghurama Raju 1957 146551 /* ఆరంభ జీవితం */ అక్షర దోషం స్థిరం 4955455 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = జానీవాకర్ | birthname = బద్రుద్దీన్ జమాలుద్దీన్ ఖాజీ | image = | birth_date = {{Birth date|df=yes|1920|11|11}} | birth_place = [[ఇండోర్]], సెంట్రల్ ప్రావిన్సెస్, [[బ్రిటీష్ ఇండియా]] | death_date = {{Death date and age|df=yes|2003|07|29|1920|11|11}} | death_place = [[ముంబాయి]] | occupation = [[నటుడు]] | years_active = 1951–1997 | spouse = నూర్జహాన్ | children = 6 (నాసిర్ ఖాన్‌తో సహా) | relatives = టోనీ వాకర్ (కమాలుద్దీన్ కాజీ) (సోదరుడు) విజయ్ కుమార్ (సోదరుడు) [[షకీలా (హిందీ నటి)|షకీలా]] (వదిన) | website = }} '''జానీవాకర్''' (11 నవంబరు 1920 – 2003 జూలై 29)గా ప్రసిద్ధుడైన '''బద్రుద్దీన్ జమాలుద్దీన్ ఖాజీ''' 300కు పైగా చలనచిత్రాలలో నటించిన భారతీయ హాస్యనటుడు. ఇతడు [[ఇండోర్|ఇండోర్‌లో]] జన్మించాడు. == ఆరంభ జీవితం == ఇతడు [[1920]], [[నవంబర్ 11]]వ తేదీన [[ఇండోర్]] నగరంలో ఒక మిల్లు కార్మికునికి జన్మించాడు. ముస్లిం కుటుంబంలో జన్మించిన ఇతనికి అతని తల్లి దండ్రులు బద్రుద్దీన్ జమాలుద్దీన్ ఖాజీ అని పేరు పెట్టారు. ఇతని తండ్రి పనిచేస్తున్న మిల్లు మూతపడటంతో ఇతని కుటుంబం మహారాష్ట్రకు వలస వెళ్లింది. ఇతని తల్లిదండ్రుల 10 మంది సంతానంలో ఇతడు రెండవవాడు. ఇతడు తన కుటుంబ పోషణ కోసం అనేక పనులు చేశాడు. మొదటిలో ఇతడు పూనా నుండి కూరగాయలు, పళ్లు తెచ్చి అమ్మేవాడు. కొంత కాలం బస్ కండక్టర్‌గా పనిచేశాడు.<ref name="మైలు రాళ్లు">{{cite journal|last1=కమ్యూనికేటర్|first1=ఫీచర్స్|title=జానీవాకర్ జీవితంలో మైలు రాళ్లు|journal=హాసం - హాస్య సంగీత పత్రిక|date=15 October 2001|volume=1|issue=2|pages=44-45|url=https://archive.org/stream/HasamTelugu/Hasam_2001_10_16_068%20P#page/n1/mode/2up|accessdate=20 March 2018}}</ref> ఇతడు తన కుటుంబాన్ని పోషించడానికి ఐస్ క్యాండీ, పళ్లు, కూరగాయలు, ఇతర వస్తువులు అమ్మేవాడు. ఇతడు బాల్యం అంతా సినిమాల గురించి కలలు కనేవాడు. తన అభిమాన నటుడైన నూర్ మొహమ్మద్ ఛార్లీని అనుకరించేవాడు.<ref name="ghose">{{cite news |url=http://www.outlookindia.com/article.aspx?203681|title=రిటర్న్ ఆఫ్ ద విట్ |publisher=ఔట్‌లుక్ |first=సాగరిక |last=ఘోష్ |date=11 June 1997 |accessdate=1 December 2010}}</ref> == వృత్తి == ఇతడు కొంతకాలం బస్ కండక్టర్‌గా పనిచేశాక ఒకతను ఒక రోజు ఒక స్టూడియోకు తీసుకువెళ్లి స్పాట్ బాయ్‌గా ఉద్యోగం ఇప్పించాడు. అక్కడ అతన్ని చూసి జాలిపడి [[బలరాజ్ సాహ్ని]] ఇతడిని చేతన్ ఆనంద్ ([[దేవానంద్]] అన్న)కు పరిచయం చేశాడు. చేతన్ ఆనంద్ తను అసిస్టెంట్ డైరెక్టర్‌గా పనిచేస్తున్న "ఆఖరీ పైగామ్" (1949) అనే చిత్రంలో జూనియర్ ఆర్టిస్ట్‌గా వేషం ఇప్పించాడు. జానీవాకర్ తొలిరోజులలో బలరాజ్ సాహ్నితో ఒక సినిమాలో నటించాడు. అందులో జానీవాకర్ ఖైదీపాత్ర వేశాడు. జైలర్ పాత్ర బలరాజ్ సాహ్నిది. తమాషా ఏమిటంటే ఆ రోజుల్లో కమ్యూనిస్ట్ కార్యకర్త అయిన బలరాజ్ సాహ్నీ ఓ జైలులో ఖైదీగా ఉండేవాడు. షూటింగ్ ఉన్నప్పుడు ఇద్దరు పోలీసులు అతడిని వెంటబెట్టుకుని షూటింగుకు వచ్చి షూటింగ్ కాగానే తీసుకుపోయేవారు. బలరాజ్ జైలులో ఉన్న జైలరుకు ఆయనకు స్నేహం కుదిరిందో లేదో కాని తెరమీద జైలర్ (బలరాజ్)కూ, ఖైదీ (జానీవాకర్)కూ స్నేహం కుదిరింది<ref name="మైలు రాళ్లు" />. [[గురుదత్]] '''బాజీ''' (1951) అనే సినిమా తీస్తున్న రోజులు అవి. ఆ సినిమాకు కథను సమకూర్చిన బలరాజ్ సాహ్ని ఒక పాత్రకు జానీవాకర్‌ను గురుదత్‌కు సూచించాడు. తనను కలిసిన జానీవాకర్‌ను నటించి చూపమన్నాడు గురుదత్. తాగుబోతుగా నటించి అతణ్ణి మంత్రముగ్ధున్ని గావించాడు. అంతా బాగుంది కానీ నీ పేరు మారుద్దాం అని అన్నాడు గురుదత్. అప్పటి వరకు బద్రుద్దీన్ ఖాజీ అనే పేరుతోనే చెలామణీ అయ్యాడు. ఏమి పేరు పెడదామని ఆలోచించి అప్పుడు తను తాగుతున్న స్కాచ్ విస్కీ బ్రాండ్ పేరు '''జానీవాకర్''' ను ఖాయం చేశాడు గురుదత్.<ref name="మైలు రాళ్లు" /><ref name="ghose" /><ref name="tribune">{{cite news |url=http://www.tribuneindia.com/2003/20030730/main10.htm|title=జెంటిల్‌మాన్ కమెడియన్ పాసన్ అవే |publisher=ది ట్రిబ్యూన్ |date=29 July 2003 |accessdate=1 December 2010}}</ref><ref name="hindu">{{cite news |url=http://www.thehinduretailplus.com/thehindu/fr/2003/08/01/stories/2003080101240300.htm |title= జానీవాకర్ సైనింగ్ ఆఫ్ ఆన్ ఎ హై |publisher=The Hindu |date=1 August 2003 |accessdate=18 November 2013 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131231024806/http://www.thehinduretailplus.com/thehindu/fr/2003/08/01/stories/2003080101240300.htm |archivedate=31 December 2013 |df=dmy-all }}</ref> బాజీలో చిన్న పాత్రతో ప్రారంభమైన గురుదత్- జానీవాకర్‌ల స్నేహం గురుదత్ మరణించేవరకూ కొనసాగింది. గురుదత్ సినిమాల్లో జానీవాకర్‌కు ముఖ్యపాత్ర తప్పనిసరిగా ఉండేది. కాగజ్ కే ఫూల్, ప్యాసా, ఛౌద్‌వీకా చాంద్ వంటి సినిమాలలో మంచి పాత్రలను ఇచ్చాడు గురుదత్. గురుదత్ తరువాత జానీవాకర్‌కు మరువలేని పాత్ర ఇచ్చింది హృషికేష్ ముఖర్జీ తన ఆనంద్ సినిమాలో<ref name="మైలు రాళ్లు" />.ఇతడు ముఖ్యంగా హాస్యపాత్రలను నటించాడు. కానీ అతనికి హాస్యపాత్రల పట్ల చివరిదశలో భ్రమలు తొలగి ముఖ్యపాత్రలను వేయడానికి ప్రయత్నించాడు. తన పేరుమీద వచ్చిన జానీవాకర్, మిస్టర్ కార్టూన్ సినిమాలు ఫెయిల్ అయినా మేరే మెహబూబ్, సి.ఐ.డి., ప్యాసా, చోరీచోరీ వంటి సినిమాలు ఇతడిని స్టార్‌ను చేశాయి. ఇతడు 1950-60 దశకాలలో ఒక వెలుగు వెలిగాడు. 1964లో గురుదత్ మరణం ఇతని వృత్తిపై ప్రభావాన్ని చూపింది. ఇతడు బిమల్ రాయ్, విజయ్ ఆనంద్ వంటి దర్శకుల సినిమాలలో పనిచేశాడు. కానీ ఇతని అవకాశాలు 1980 నుండి తగ్గు ముఖం పట్టాయి.<ref name="tribune" /><ref name="hindu" /> నయాదౌర్ (1957), టాక్సీ డ్రైవర్ (1954), మధుమతి (1958) సినిమాలు ఇతనికి ఎక్కువ తృప్తిని ఇచ్చాయి.<ref name="ghose" /> ఇతడు 14 యేళ్ల విరామం తర్వాత 1997లో '''చాచీ 420''' ([[భామనే సత్యభామనే]] సినిమా హిందీ రీమేక్)లో నటించాడు<ref name="మైలు రాళ్లు" /><ref name="tribune" /><ref name="hindu" />. ఆ విరామంలో ఇతడు రత్నాల వ్యాపారంలో విజయం సాధించాడు<ref name="ghose" /> సినిమాలలో ఇతనిమీద కనీసం ఒక పాట అయినా చిత్రీకరించేవారు. ఠోకర్ (1953) అనే సినిమా తీసే రోజులలో సంగీత దర్శకుడు సర్దార్ మాలిక్ జానీవాకర్ మీద ఒక పాట పెడితే బాగుంటుందని తీర్మానించి [[మహమ్మద్ రఫీ]] చేత "మైతో నహీ పీతా" అనే పాటను పాడించాడు. అదే జానీవాకర్ మీద చిత్రీకరించిన మొదటి పాట. ఆ తర్వాత ఇతడు ఎన్నో పాటలకు జీవం పోశాడు. "జంగల్‌మే మోర్ నాచా కిసీనె న దేఖా", "మై బొంబాయికా బాబూ", "మాలిష్ తేల్ మాలిష్" వంటివి మచ్చుకు కొన్ని<ref name="మైలు రాళ్లు" />. ఇతడు "పహుఁచే హువే లోగ్" అనే సినిమాను నిర్మించి దర్శకత్వం వహించాడు<ref name="ghose" /><ref name="tribune" />. == కుటుంబ జీవితం == ఇతడు నూర్‌జహాన్‌ను ఆమె కుటుంబం నుండి వ్యతిరేకత ఉన్నా వివాహం చేసుకున్నాడు.<ref name="hindu"/> వారికి ముగ్గురు కుమార్తెలు, ముగ్గురు కుమారులు కలిగారు.<ref name="hindu"/> ఇతడు 6వ తరగతి వరకే చదువు కున్నా ఇతని కుమారులను అమెరికా పంపి చదివించాడు<ref name="ghose" />. ఇతడు సినిమాలలో తాగుబోతు పాత్రలను ధరించినా నిజజీవితంలో మటుకు మద్యం ముట్టలేదు<ref name="ghose" />. == పురస్కారాలు == *"మధుమతి" చిత్రంలోని పాత్రకు [[ఫిల్మ్‌ఫేర్ పురస్కారాలు|ఫిల్మ్‌ఫేర్ ఉత్తమ సహాయనటుడు]] పురస్కారం. *"షికార్" సినిమాలోని పాత్రకు [[ఫిల్మ్‌ఫేర్ పురస్కారాలు|ఫిల్మ్‌ఫేర్ ఉత్తమ హాస్యనటుడు]] పురస్కారం. == ఫిల్మోగ్రఫీ == జానీవాకర్ 300లకు పైగా సినిమాలలో నటించాడు.<ref name="tribune" /> వాటిలో కొన్ని: {{Div col|cols=3}} * 1951 ''బాజీ'' * 1952 ''జాల్'' * 1953 ''ఆంధియన్'' * 1953 ''ఆగ్ కా దరియా'' * 1953 ''ఠోకర్'' * 1953 ''బాజ్'' * 1954 ''ఆర్ పార్'' * 1954 ''మున్నా'' * 1954 ''టాక్సీ డ్రైవర్'' * 1954 ''లాల్ పరి'' * 1954 ''భారతి'' * 1955 ''దేవదాస్'' * 1955 ''షహజాదా'' * 1955 ''మెరైన్ డ్రైవ్'' * 1955 ''జవాబ్'' * 1955 ''సొసైటీ'' * 1955 ''సహీ మెహమాన్'' * 1955 ''రైల్వే ప్లాట్‌ఫాం'' * 1955 ''ముసాఫిర్‌ఖానా'' * 1955 ''మిస్ కోకాకోలా'' * 1955 ''మిలాప్'' * 1955 ''మస్త్ ఖలందర్'' * 1955 ''జోరు కా భాయి'' * 1955 ''జషన్'' * 1955 ''చార్ పైసే'' * 1955 ''బహూ'' * 1955 ''అల్బెలీ'' * 1955 ''మిస్టర్ & మిసెస్ 55 * 1956 ''చోరీ చోరీ'' * 1956 ''సి.ఐ.డి.'' * 1956 ''శ్రీమతి 420'' * 1956 ''గులాం బేగం బాద్‌షా'' * 1956 ''జస్టీస్'' * 1956 ''నయా అందాజ్'' * 1956 ''రాజధాని'' * 1956 ''అంజాన్'' * 1956 ''సమ్‌వేర్ ఇన్ ఢిల్లీ'' * 1956 ''26 జనవరి'' * 1956 ''ఆవారా షెహజాదిi'' * 1956 ''భారతి'' * 1956 ''చంద్రకాంత'' * 1956 ''సముందరీ ఢాకూ'' * 1956 ''ఛూ మంతర్'' * 1957 ''జానీవాకర్'' * 1957 ''మిస్టర్ ఎక్స్ '' * 1957 ''దో రోటి'' * 1957 ''దునియా రంగ్ రంగీలి'' * 1957 ''ఏక్ సాల్'' * 1957 ''గేట్‌వే ఆఫ్ ఇండియా'' * 1957 ''మాయి బాప్'' * 1957 ''ఖైదీ'' * 1957 ''ఛంఘీజ్ ఖాన్'' * 1957 ''నయా దౌర్'' * 1957 ''[[ప్యాసా]]'' * 1958 ''[[మధుమతి]]'' * 1958 ''అమర్ దీప్'' * 1958 ''కాలాపానీ'' * 1958 ''మిస్టర్ కార్టూన్ ఎం.ఎ.'' * 1958 ''లైట్ హౌస్'' * 1958 ''దో మస్తానె'' * 1958 ''జిందగీ యా తూఫాన్'' * 1958 ''సితారోఁ సె ఆగే'' * 1958 ''నయా పైసా'' * 1958 ''ముజ్రిమ్‌'' * 1958 ''ఖోతా పైసా'' * 1958 ''ఘర్ సంసార్'' * 1958 ''డిటెక్టివ్'' * 1958 ''చందన్'' * 1958 ''ఆజీ బస్ షుక్రియా'' * 1958 ''ఆఖరీ దావ్'' * 1958 ''12 ఓ'క్లాక్'' * 1959 '' పైగమ్‌'' * 1959 ''కాగజ్ కె ఫూల్'' * 1959 ''జర బచ్‌కే'' * 1959 ''సట్టా బజార్'' * 1959 ''పెహలీ రాత్'' * 1959 ''జవానీకి హవా'' * 1959 ''బ్లాక్ క్యాట్'' * 1959 ''భాయి - బహన్'' * 1960 ''ఛౌద్‌వీ కా చాంద్'' * 1960 ''రిక్షావాలా'' * 1960 ''[[మొఘల్ ఎ ఆజం]]'' * 1960 ''కాలా ఆద్మీ'' * 1960 ''ఏక్ ఫూల్ చార్ కాంటే'' * 1960 ''బసంత్'' * 1961 ''విలాయత్ పాస్'' * 1961 ''మాడ్రన్ గర్ల్ '' * 1961 ''ఫుల్ మూన్'' * 1961 ''వాంటెడ్'' * 1961 ''సుహాగ్ సిందూర్'' * 1961 ''ఛోటే నవాజ్'' * 1962 ''ఆషిక్'' * 1962 ''సచ్చే మోతి'' * 1962 ''నీలీ ఆంఖే'' * 1962 ''గర్ల్స్ హాస్టల్'' * 1962 ''బాత్ ఏక్ రాత్ కి'' * 1963 ''ఘర్ బసాకే దేఖో'' * 1963 ''ఉస్తాదో కే ఉస్తాద్'' * 1963 ''ప్యార్ కా బంధన్'' * 1963 ''ఫూల్ బనే అంగారె'' * 1963 ''ముల్జిమ్'' * 1963 ''మేరే మెహబూబ్'' * 1963 ''కౌన్ అప్నా కౌన్ పరాయా'' * 1963 ''కహీ ప్యార్ న హో జాయె'' * 1964 ''షెహనాయి'' * 1964 ''దూర్ కీ ఆవాజ్'' * 1965 ''జిందగీ ఔర్ మౌత్'' * 1965 ''బాంబే రేస్ కోర్స్'' * 1966 ''సూరజ్'' * 1966 ''సగాయ్'' * 1966 ''ప్రీత్ న జానె రీత్'' * 1966 ''పతి పత్ని'' * 1966 ''దిల్లగి'' * 1966 ''దిల్ దియా డర్ లియా'' * 1966 ''బహారె ఫిర్ భి ఆయేంగి'' * 1967 ''జాల్'' * 1967 ''బహూ బేగమ్‌'' * 1967 ''దుల్హన్ ఏక్ రాత్ కీ'' * 1967 ''నైట్ ఇన్ లండన్'' * 1967 ''నూర్జహాన్'' * 1967 ''పాల్కి'' * 1967 ''తఖ్‌దీర్'' * 1967 ''నవాబ్ సిరాజుద్దౌలా'' * 1967 ''రాజు'' * 1967 ''వహా కే లోగ్'' * 1968 ''దునియా'' * 1968 ''బాజీ'' * 1968 ''మేరే హుజూర్'' * 1968 ''షికార్'' * 1968 ''దిల్ ఔర్ మొహబ్బత్'' * 1968 ''హసీనా మాన్‌ జాయేగీ'' * 1968 ''కహీ దిన్ కహీ రాత్'' * 1969 ''ఆద్మీ ఔర్ ఇన్సాన్'' * 1969 ''నన్హా ఫరిస్తా'' * 1969 ''ప్యార్ కా సప్నా'' * 1969 ''సచ్చాయి'' * 1969 ''దో రాస్తే'' * 1970 ''ఆనంద్'' * 1970 ''గోపి'' * 1971 ''హంగామా'' * 1972 ''దుష్మన్'' * 1972 ''రాజా రాణీ'' * 1973 ''ప్యార్ కా రిస్తా'' * 1974 ''మధోష్'' * 1975 ''ప్రతిజ్ఞ'' * 1975 ''జఖ్మీ'' * 1976 ''బుందల్ బాజ్'' * 1977 ''ఖేల్ ఖిలాడీ కా'' * 1978 ''నవాబ్ సాహిబ్'' * 1980 ''షాన్'' * 1981 ''మదినేకీ గలియా'' * 1983 ''మజ్దూర్'' * 1984 ''బిందియా చమ్కేగి'' * 1985 ''హమ్‌ దోనో'' * 1987 ''మేరా కరమ్‌ మేరా ధరమ్‌'' * 1988 ''ది పర్ఫెక్ట్ మర్డర్'' * 1991 ''సప్నో కా మందిర్'' * 1997 ''చాచీ 420'' {{Div end}} ==మూలాలు== {{reflist}} ==బయటి లింకులు== {{commons category|Johnny Walker (actor)|జానీవాకర్(హిందీ నటుడు)}} * {{IMDb name | id=0907888 | name=Johnny Walker}} * [http://www.outlookindia.com/article.aspx?221010 జానీవాకర్ గురించి దిలీప్ కుమార్] at ''[[Outlook (magazine)|అవుట్‌లుక్]]'' మేగజైన్‌లో {{Authority control}} [[వర్గం:1920 జననాలు]] [[వర్గం:2003 మరణాలు]] [[వర్గం:హాస్య నటులు]] [[వర్గం:హిందీ సినిమా నటులు]] [[వర్గం:భారతీయ ముస్లింలు]] [[వర్గం:ఫిలింఫేర్ అవార్డుల విజేతలు]] cp9tbww1clkxlmylwgy369k9zaejsg0 4955456 4955455 2026-09-09T16:04:04Z Raghurama Raju 1957 146551 /* వృత్తి */ అక్షర దోషం స్థిరం 4955456 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = జానీవాకర్ | birthname = బద్రుద్దీన్ జమాలుద్దీన్ ఖాజీ | image = | birth_date = {{Birth date|df=yes|1920|11|11}} | birth_place = [[ఇండోర్]], సెంట్రల్ ప్రావిన్సెస్, [[బ్రిటీష్ ఇండియా]] | death_date = {{Death date and age|df=yes|2003|07|29|1920|11|11}} | death_place = [[ముంబాయి]] | occupation = [[నటుడు]] | years_active = 1951–1997 | spouse = నూర్జహాన్ | children = 6 (నాసిర్ ఖాన్‌తో సహా) | relatives = టోనీ వాకర్ (కమాలుద్దీన్ కాజీ) (సోదరుడు) విజయ్ కుమార్ (సోదరుడు) [[షకీలా (హిందీ నటి)|షకీలా]] (వదిన) | website = }} '''జానీవాకర్''' (11 నవంబరు 1920 – 2003 జూలై 29)గా ప్రసిద్ధుడైన '''బద్రుద్దీన్ జమాలుద్దీన్ ఖాజీ''' 300కు పైగా చలనచిత్రాలలో నటించిన భారతీయ హాస్యనటుడు. ఇతడు [[ఇండోర్|ఇండోర్‌లో]] జన్మించాడు. == ఆరంభ జీవితం == ఇతడు [[1920]], [[నవంబర్ 11]]వ తేదీన [[ఇండోర్]] నగరంలో ఒక మిల్లు కార్మికునికి జన్మించాడు. ముస్లిం కుటుంబంలో జన్మించిన ఇతనికి అతని తల్లి దండ్రులు బద్రుద్దీన్ జమాలుద్దీన్ ఖాజీ అని పేరు పెట్టారు. ఇతని తండ్రి పనిచేస్తున్న మిల్లు మూతపడటంతో ఇతని కుటుంబం మహారాష్ట్రకు వలస వెళ్లింది. ఇతని తల్లిదండ్రుల 10 మంది సంతానంలో ఇతడు రెండవవాడు. ఇతడు తన కుటుంబ పోషణ కోసం అనేక పనులు చేశాడు. మొదటిలో ఇతడు పూనా నుండి కూరగాయలు, పళ్లు తెచ్చి అమ్మేవాడు. కొంత కాలం బస్ కండక్టర్‌గా పనిచేశాడు.<ref name="మైలు రాళ్లు">{{cite journal|last1=కమ్యూనికేటర్|first1=ఫీచర్స్|title=జానీవాకర్ జీవితంలో మైలు రాళ్లు|journal=హాసం - హాస్య సంగీత పత్రిక|date=15 October 2001|volume=1|issue=2|pages=44-45|url=https://archive.org/stream/HasamTelugu/Hasam_2001_10_16_068%20P#page/n1/mode/2up|accessdate=20 March 2018}}</ref> ఇతడు తన కుటుంబాన్ని పోషించడానికి ఐస్ క్యాండీ, పళ్లు, కూరగాయలు, ఇతర వస్తువులు అమ్మేవాడు. ఇతడు బాల్యం అంతా సినిమాల గురించి కలలు కనేవాడు. తన అభిమాన నటుడైన నూర్ మొహమ్మద్ ఛార్లీని అనుకరించేవాడు.<ref name="ghose">{{cite news |url=http://www.outlookindia.com/article.aspx?203681|title=రిటర్న్ ఆఫ్ ద విట్ |publisher=ఔట్‌లుక్ |first=సాగరిక |last=ఘోష్ |date=11 June 1997 |accessdate=1 December 2010}}</ref> == వృత్తి == ఇతడు కొంతకాలం బస్ కండక్టర్‌గా పనిచేశాక ఒకతను ఒక రోజు ఒక స్టూడియోకు తీసుకువెళ్లి స్పాట్ బాయ్‌గా ఉద్యోగం ఇప్పించాడు. అక్కడ అతన్ని చూసి జాలిపడి [[బలరాజ్ సహానీ ]] ఇతడిని చేతన్ ఆనంద్ ([[దేవానంద్]] అన్న)కు పరిచయం చేశాడు. చేతన్ ఆనంద్ తను అసిస్టెంట్ డైరెక్టర్‌గా పనిచేస్తున్న "ఆఖరీ పైగామ్" (1949) అనే చిత్రంలో జూనియర్ ఆర్టిస్ట్‌గా వేషం ఇప్పించాడు. జానీవాకర్ తొలిరోజులలో బలరాజ్ సహానీ తో ఒక సినిమాలో నటించాడు. అందులో జానీవాకర్ ఖైదీపాత్ర వేశాడు. జైలర్ పాత్ర బలరాజ్ సహానీది. తమాషా ఏమిటంటే ఆ రోజుల్లో కమ్యూనిస్ట్ కార్యకర్త అయిన బలరాజ్ సహానీ ఓ జైలులో ఖైదీగా ఉండేవాడు. షూటింగ్ ఉన్నప్పుడు ఇద్దరు పోలీసులు అతడిని వెంటబెట్టుకుని షూటింగుకు వచ్చి షూటింగ్ కాగానే తీసుకుపోయేవారు. బలరాజ్ జైలులో ఉన్న జైలరుకు ఆయనకు స్నేహం కుదిరిందో లేదో కాని తెరమీద జైలర్ (బలరాజ్)కూ, ఖైదీ (జానీవాకర్)కూ స్నేహం కుదిరింది<ref name="మైలు రాళ్లు" />. [[గురుదత్]] '''బాజీ''' (1951) అనే సినిమా తీస్తున్న రోజులు అవి. ఆ సినిమాకు కథను సమకూర్చిన బలరాజ్ సహానీ ఒక పాత్రకు జానీవాకర్‌ను గురుదత్‌కు సూచించాడు. తనను కలిసిన జానీవాకర్‌ను నటించి చూపమన్నాడు గురుదత్. తాగుబోతుగా నటించి అతణ్ణి మంత్రముగ్ధున్ని గావించాడు. అంతా బాగుంది కానీ నీ పేరు మారుద్దాం అని అన్నాడు గురుదత్. అప్పటి వరకు బద్రుద్దీన్ ఖాజీ అనే పేరుతోనే చెలామణీ అయ్యాడు. ఏమి పేరు పెడదామని ఆలోచించి అప్పుడు తను తాగుతున్న స్కాచ్ విస్కీ బ్రాండ్ పేరు '''జానీవాకర్''' ను ఖాయం చేశాడు గురుదత్.<ref name="మైలు రాళ్లు" /><ref name="ghose" /><ref name="tribune">{{cite news |url=http://www.tribuneindia.com/2003/20030730/main10.htm|title=జెంటిల్‌మాన్ కమెడియన్ పాసన్ అవే |publisher=ది ట్రిబ్యూన్ |date=29 July 2003 |accessdate=1 December 2010}}</ref><ref name="hindu">{{cite news |url=http://www.thehinduretailplus.com/thehindu/fr/2003/08/01/stories/2003080101240300.htm |title= జానీవాకర్ సైనింగ్ ఆఫ్ ఆన్ ఎ హై |publisher=The Hindu |date=1 August 2003 |accessdate=18 November 2013 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131231024806/http://www.thehinduretailplus.com/thehindu/fr/2003/08/01/stories/2003080101240300.htm |archivedate=31 December 2013 |df=dmy-all }}</ref> బాజీలో చిన్న పాత్రతో ప్రారంభమైన గురుదత్- జానీవాకర్‌ల స్నేహం గురుదత్ మరణించేవరకూ కొనసాగింది. గురుదత్ సినిమాల్లో జానీవాకర్‌కు ముఖ్యపాత్ర తప్పనిసరిగా ఉండేది. కాగజ్ కే ఫూల్, ప్యాసా, ఛౌద్‌వీకా చాంద్ వంటి సినిమాలలో మంచి పాత్రలను ఇచ్చాడు గురుదత్. గురుదత్ తరువాత జానీవాకర్‌కు మరువలేని పాత్ర ఇచ్చింది హృషికేష్ ముఖర్జీ తన ఆనంద్ సినిమాలో<ref name="మైలు రాళ్లు" />.ఇతడు ముఖ్యంగా హాస్యపాత్రలను నటించాడు. కానీ అతనికి హాస్యపాత్రల పట్ల చివరిదశలో భ్రమలు తొలగి ముఖ్యపాత్రలను వేయడానికి ప్రయత్నించాడు. తన పేరుమీద వచ్చిన జానీవాకర్, మిస్టర్ కార్టూన్ సినిమాలు ఫెయిల్ అయినా మేరే మెహబూబ్, సి.ఐ.డి., ప్యాసా, చోరీచోరీ వంటి సినిమాలు ఇతడిని స్టార్‌ను చేశాయి. ఇతడు 1950-60 దశకాలలో ఒక వెలుగు వెలిగాడు. 1964లో గురుదత్ మరణం ఇతని వృత్తిపై ప్రభావాన్ని చూపింది. ఇతడు బిమల్ రాయ్, విజయ్ ఆనంద్ వంటి దర్శకుల సినిమాలలో పనిచేశాడు. కానీ ఇతని అవకాశాలు 1980 నుండి తగ్గు ముఖం పట్టాయి.<ref name="tribune" /><ref name="hindu" /> నయాదౌర్ (1957), టాక్సీ డ్రైవర్ (1954), మధుమతి (1958) సినిమాలు ఇతనికి ఎక్కువ తృప్తిని ఇచ్చాయి.<ref name="ghose" /> ఇతడు 14 యేళ్ల విరామం తర్వాత 1997లో '''చాచీ 420''' ([[భామనే సత్యభామనే]] సినిమా హిందీ రీమేక్)లో నటించాడు<ref name="మైలు రాళ్లు" /><ref name="tribune" /><ref name="hindu" />. ఆ విరామంలో ఇతడు రత్నాల వ్యాపారంలో విజయం సాధించాడు<ref name="ghose" /> సినిమాలలో ఇతనిమీద కనీసం ఒక పాట అయినా చిత్రీకరించేవారు. ఠోకర్ (1953) అనే సినిమా తీసే రోజులలో సంగీత దర్శకుడు సర్దార్ మాలిక్ జానీవాకర్ మీద ఒక పాట పెడితే బాగుంటుందని తీర్మానించి [[మహమ్మద్ రఫీ]] చేత "మైతో నహీ పీతా" అనే పాటను పాడించాడు. అదే జానీవాకర్ మీద చిత్రీకరించిన మొదటి పాట. ఆ తర్వాత ఇతడు ఎన్నో పాటలకు జీవం పోశాడు. "జంగల్‌మే మోర్ నాచా కిసీనె న దేఖా", "మై బొంబాయికా బాబూ", "మాలిష్ తేల్ మాలిష్" వంటివి మచ్చుకు కొన్ని<ref name="మైలు రాళ్లు" />. ఇతడు "పహుఁచే హువే లోగ్" అనే సినిమాను నిర్మించి దర్శకత్వం వహించాడు<ref name="ghose" /><ref name="tribune" />. == కుటుంబ జీవితం == ఇతడు నూర్‌జహాన్‌ను ఆమె కుటుంబం నుండి వ్యతిరేకత ఉన్నా వివాహం చేసుకున్నాడు.<ref name="hindu"/> వారికి ముగ్గురు కుమార్తెలు, ముగ్గురు కుమారులు కలిగారు.<ref name="hindu"/> ఇతడు 6వ తరగతి వరకే చదువు కున్నా ఇతని కుమారులను అమెరికా పంపి చదివించాడు<ref name="ghose" />. ఇతడు సినిమాలలో తాగుబోతు పాత్రలను ధరించినా నిజజీవితంలో మటుకు మద్యం ముట్టలేదు<ref name="ghose" />. == పురస్కారాలు == *"మధుమతి" చిత్రంలోని పాత్రకు [[ఫిల్మ్‌ఫేర్ పురస్కారాలు|ఫిల్మ్‌ఫేర్ ఉత్తమ సహాయనటుడు]] పురస్కారం. *"షికార్" సినిమాలోని పాత్రకు [[ఫిల్మ్‌ఫేర్ పురస్కారాలు|ఫిల్మ్‌ఫేర్ ఉత్తమ హాస్యనటుడు]] పురస్కారం. == ఫిల్మోగ్రఫీ == జానీవాకర్ 300లకు పైగా సినిమాలలో నటించాడు.<ref name="tribune" /> వాటిలో కొన్ని: {{Div col|cols=3}} * 1951 ''బాజీ'' * 1952 ''జాల్'' * 1953 ''ఆంధియన్'' * 1953 ''ఆగ్ కా దరియా'' * 1953 ''ఠోకర్'' * 1953 ''బాజ్'' * 1954 ''ఆర్ పార్'' * 1954 ''మున్నా'' * 1954 ''టాక్సీ డ్రైవర్'' * 1954 ''లాల్ పరి'' * 1954 ''భారతి'' * 1955 ''దేవదాస్'' * 1955 ''షహజాదా'' * 1955 ''మెరైన్ డ్రైవ్'' * 1955 ''జవాబ్'' * 1955 ''సొసైటీ'' * 1955 ''సహీ మెహమాన్'' * 1955 ''రైల్వే ప్లాట్‌ఫాం'' * 1955 ''ముసాఫిర్‌ఖానా'' * 1955 ''మిస్ కోకాకోలా'' * 1955 ''మిలాప్'' * 1955 ''మస్త్ ఖలందర్'' * 1955 ''జోరు కా భాయి'' * 1955 ''జషన్'' * 1955 ''చార్ పైసే'' * 1955 ''బహూ'' * 1955 ''అల్బెలీ'' * 1955 ''మిస్టర్ & మిసెస్ 55 * 1956 ''చోరీ చోరీ'' * 1956 ''సి.ఐ.డి.'' * 1956 ''శ్రీమతి 420'' * 1956 ''గులాం బేగం బాద్‌షా'' * 1956 ''జస్టీస్'' * 1956 ''నయా అందాజ్'' * 1956 ''రాజధాని'' * 1956 ''అంజాన్'' * 1956 ''సమ్‌వేర్ ఇన్ ఢిల్లీ'' * 1956 ''26 జనవరి'' * 1956 ''ఆవారా షెహజాదిi'' * 1956 ''భారతి'' * 1956 ''చంద్రకాంత'' * 1956 ''సముందరీ ఢాకూ'' * 1956 ''ఛూ మంతర్'' * 1957 ''జానీవాకర్'' * 1957 ''మిస్టర్ ఎక్స్ '' * 1957 ''దో రోటి'' * 1957 ''దునియా రంగ్ రంగీలి'' * 1957 ''ఏక్ సాల్'' * 1957 ''గేట్‌వే ఆఫ్ ఇండియా'' * 1957 ''మాయి బాప్'' * 1957 ''ఖైదీ'' * 1957 ''ఛంఘీజ్ ఖాన్'' * 1957 ''నయా దౌర్'' * 1957 ''[[ప్యాసా]]'' * 1958 ''[[మధుమతి]]'' * 1958 ''అమర్ దీప్'' * 1958 ''కాలాపానీ'' * 1958 ''మిస్టర్ కార్టూన్ ఎం.ఎ.'' * 1958 ''లైట్ హౌస్'' * 1958 ''దో మస్తానె'' * 1958 ''జిందగీ యా తూఫాన్'' * 1958 ''సితారోఁ సె ఆగే'' * 1958 ''నయా పైసా'' * 1958 ''ముజ్రిమ్‌'' * 1958 ''ఖోతా పైసా'' * 1958 ''ఘర్ సంసార్'' * 1958 ''డిటెక్టివ్'' * 1958 ''చందన్'' * 1958 ''ఆజీ బస్ షుక్రియా'' * 1958 ''ఆఖరీ దావ్'' * 1958 ''12 ఓ'క్లాక్'' * 1959 '' పైగమ్‌'' * 1959 ''కాగజ్ కె ఫూల్'' * 1959 ''జర బచ్‌కే'' * 1959 ''సట్టా బజార్'' * 1959 ''పెహలీ రాత్'' * 1959 ''జవానీకి హవా'' * 1959 ''బ్లాక్ క్యాట్'' * 1959 ''భాయి - బహన్'' * 1960 ''ఛౌద్‌వీ కా చాంద్'' * 1960 ''రిక్షావాలా'' * 1960 ''[[మొఘల్ ఎ ఆజం]]'' * 1960 ''కాలా ఆద్మీ'' * 1960 ''ఏక్ ఫూల్ చార్ కాంటే'' * 1960 ''బసంత్'' * 1961 ''విలాయత్ పాస్'' * 1961 ''మాడ్రన్ గర్ల్ '' * 1961 ''ఫుల్ మూన్'' * 1961 ''వాంటెడ్'' * 1961 ''సుహాగ్ సిందూర్'' * 1961 ''ఛోటే నవాజ్'' * 1962 ''ఆషిక్'' * 1962 ''సచ్చే మోతి'' * 1962 ''నీలీ ఆంఖే'' * 1962 ''గర్ల్స్ హాస్టల్'' * 1962 ''బాత్ ఏక్ రాత్ కి'' * 1963 ''ఘర్ బసాకే దేఖో'' * 1963 ''ఉస్తాదో కే ఉస్తాద్'' * 1963 ''ప్యార్ కా బంధన్'' * 1963 ''ఫూల్ బనే అంగారె'' * 1963 ''ముల్జిమ్'' * 1963 ''మేరే మెహబూబ్'' * 1963 ''కౌన్ అప్నా కౌన్ పరాయా'' * 1963 ''కహీ ప్యార్ న హో జాయె'' * 1964 ''షెహనాయి'' * 1964 ''దూర్ కీ ఆవాజ్'' * 1965 ''జిందగీ ఔర్ మౌత్'' * 1965 ''బాంబే రేస్ కోర్స్'' * 1966 ''సూరజ్'' * 1966 ''సగాయ్'' * 1966 ''ప్రీత్ న జానె రీత్'' * 1966 ''పతి పత్ని'' * 1966 ''దిల్లగి'' * 1966 ''దిల్ దియా డర్ లియా'' * 1966 ''బహారె ఫిర్ భి ఆయేంగి'' * 1967 ''జాల్'' * 1967 ''బహూ బేగమ్‌'' * 1967 ''దుల్హన్ ఏక్ రాత్ కీ'' * 1967 ''నైట్ ఇన్ లండన్'' * 1967 ''నూర్జహాన్'' * 1967 ''పాల్కి'' * 1967 ''తఖ్‌దీర్'' * 1967 ''నవాబ్ సిరాజుద్దౌలా'' * 1967 ''రాజు'' * 1967 ''వహా కే లోగ్'' * 1968 ''దునియా'' * 1968 ''బాజీ'' * 1968 ''మేరే హుజూర్'' * 1968 ''షికార్'' * 1968 ''దిల్ ఔర్ మొహబ్బత్'' * 1968 ''హసీనా మాన్‌ జాయేగీ'' * 1968 ''కహీ దిన్ కహీ రాత్'' * 1969 ''ఆద్మీ ఔర్ ఇన్సాన్'' * 1969 ''నన్హా ఫరిస్తా'' * 1969 ''ప్యార్ కా సప్నా'' * 1969 ''సచ్చాయి'' * 1969 ''దో రాస్తే'' * 1970 ''ఆనంద్'' * 1970 ''గోపి'' * 1971 ''హంగామా'' * 1972 ''దుష్మన్'' * 1972 ''రాజా రాణీ'' * 1973 ''ప్యార్ కా రిస్తా'' * 1974 ''మధోష్'' * 1975 ''ప్రతిజ్ఞ'' * 1975 ''జఖ్మీ'' * 1976 ''బుందల్ బాజ్'' * 1977 ''ఖేల్ ఖిలాడీ కా'' * 1978 ''నవాబ్ సాహిబ్'' * 1980 ''షాన్'' * 1981 ''మదినేకీ గలియా'' * 1983 ''మజ్దూర్'' * 1984 ''బిందియా చమ్కేగి'' * 1985 ''హమ్‌ దోనో'' * 1987 ''మేరా కరమ్‌ మేరా ధరమ్‌'' * 1988 ''ది పర్ఫెక్ట్ మర్డర్'' * 1991 ''సప్నో కా మందిర్'' * 1997 ''చాచీ 420'' {{Div end}} ==మూలాలు== {{reflist}} ==బయటి లింకులు== {{commons category|Johnny Walker (actor)|జానీవాకర్(హిందీ నటుడు)}} * {{IMDb name | id=0907888 | name=Johnny Walker}} * [http://www.outlookindia.com/article.aspx?221010 జానీవాకర్ గురించి దిలీప్ కుమార్] at ''[[Outlook (magazine)|అవుట్‌లుక్]]'' మేగజైన్‌లో {{Authority control}} [[వర్గం:1920 జననాలు]] [[వర్గం:2003 మరణాలు]] [[వర్గం:హాస్య నటులు]] [[వర్గం:హిందీ సినిమా నటులు]] [[వర్గం:భారతీయ ముస్లింలు]] [[వర్గం:ఫిలింఫేర్ అవార్డుల విజేతలు]] ouce34um3kwxf4th4i7vewf408rut2u 0 253541 4955448 4947008 2026-09-09T15:28:08Z Kopparthi janardhan1965 124192 పాటలు 4955448 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = అప్పారావు డ్రైవింగ్ స్కూల్ | image = | caption = అప్పారావు డ్రైవింగ్ స్కూల్ డీవీడీ కవర్ | writer = గంగోత్రి విశ్వనాథ్ <br> {{small|(కథ/మాటలు)}} | screenplay = అంజి శ్రీను | producer = దేవిరెడ్డి శ్రీకర్ రెడ్డి | director = అంజి శ్రీను | starring = [[గద్దె రాజేంద్ర ప్రసాద్|రాజేంద్ర ప్రసాద్]], [[మాళవిక (నటి)|మాళవిక]], [[ప్రీతి జింగానియా]], [[సుమన్ తల్వార్|సుమన్]], [[కన్నెగంటి బ్రహ్మానందం|బ్రహ్మానందం]], [[జయప్రకాష్ రెడ్డి]], [[బెనర్జీ (నటుడు)|బెనర్జీ]], [[గుండు హనుమంతరావు]] | music = [[ఘంటాడి కృష్ణ]] | cinematography = విజయ్ సి కుమార్ | editing = కె.వి. కృష్ణరెడ్డి | studio = జగదీష్ సినీ మేకర్స్ | released = {{Film date|df=y|2004|11|24}} | runtime = 145 నిముషాలు | country = భారతదేశం | language = తెలుగు | budget = | gross = }} '''అప్పారావు డ్రైవింగ్ స్కూల్''' 2004, నవంబరు 24న విడుదలైన [[తెలుగు]] [[చలన చిత్రం]]. అంజి శ్రీను దర్శకత్వం వహించిన ఈ చిత్రంలో [[గద్దె రాజేంద్ర ప్రసాద్|రాజేంద్ర ప్రసాద్]], [[మాళవిక (నటి)|మాళవిక]], [[ప్రీతి జింగానియా]], [[సుమన్ తల్వార్|సుమన్]], [[కన్నెగంటి బ్రహ్మానందం|బ్రహ్మానందం]], [[జయప్రకాష్ రెడ్డి]], [[బెనర్జీ (నటుడు)|బెనర్జీ]], [[గుండు హనుమంతరావు]] ముఖ్యపాత్రలలో నటించగా, [[ఘంటాడి కృష్ణ]] సంగీతం అందించారు.<ref name="అప్పారావు డ్రైవింగ్ స్కూల్">{{cite web|last1=తెలుగు ఫిల్మీబీట్|title=అప్పారావు డ్రైవింగ్ స్కూల్|url=https://telugu.filmibeat.com/movies/apparao-driving-school.html|website=telugu.filmibeat.com|accessdate=3 April 2018}}{{Dead link|date=జూన్ 2020 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="Movie review - Apparao Driving School">{{cite web|last1=ఐడెల్ బ్రెయిన్|first1=Movie review|title=Movie review - Apparao Driving School|url=http://www.idlebrain.com/movie/archive/mr-apparaodrivingschool.html|website=www.idlebrain.com|accessdate=7 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180313170525/http://www.idlebrain.com/movie/archive/mr-apparaodrivingschool.html|archive-date=13 March 2018|url-status=dead}}</ref> == నటవర్గం == {{Div col|rules=yes|gap=2em|small=yes|colwidth=20em}} * [[గద్దె రాజేంద్ర ప్రసాద్|రాజేంద్ర ప్రసాద్]] * [[మాళవిక (నటి)|మాళవిక]] * [[ప్రీతి జింగానియా]] * [[సుమన్ తల్వార్|సుమన్]] * [[కన్నెగంటి బ్రహ్మానందం|బ్రహ్మానందం]] * [[జయప్రకాష్ రెడ్డి]] * [[బెనర్జీ (నటుడు)|బెనర్జీ]] * [[గుండు హనుమంతరావు]] * [[ఎమ్.ఎస్.నారాయణ]] * [[రఘుబాబు]] * నవీన్ * సారిక రామచంద్రారావు * [[దువ్వాసి మోహన్]] * జీవా * [[అన్నపూర్ణ (నటి)|అన్నపూర్ణ]] * కవిత * దేవి చరణ్ * శిరిష * [[అపూర్వ]] {{Div col end}} == సాంకేతికవర్గం == * దర్శకత్వం: అంజి శ్రీను * నిర్మాత: దేవిరెడ్డి శ్రీకర్ రెడ్డి * రచన: గంగోత్రి విశ్వనాథ్ (కథ/మాటలు) * చిత్రానువాదం: అంజి శ్రీను * సంగీతం: [[ఘంటాడి కృష్ణ]] * ఛాయాగ్రహణం: విజయ్ సి కుమార్ * కూర్పు: కె.వి. కృష్ణారెడ్డి * నిర్మాణ సంస్థ: జగదీష్ సినీ మేకర్స్ * గీత రచయితలు: సురేంద్ర కృష్ణ, భారతిబాబు, వేటూరి సుందరరామమూర్తి, జయసూర్య,ఉమా మహేశ్వరరావు, చైతన్య ప్రసాద్, టీనా, కమల్ * నేపథ్య గాయకులు: ఘంటాడి కృష్ణ, విశ్వ, సింహా, సునంద, టీనా, కుమార్ సాను, సునీత ఉపద్రష్ట, కమల్, కె.జె.ఏసుదాస్, రవివర్మ, మాలతి * విడుదల:04:11:2004. == పాటల జాబితా == 1 : అప్పారావు డ్రైవింగ్ స్కూల్, రచన: సురేంద్ర కృష్ణ, గానం: ఘంటాడి కృష్ణ, విశ్వా 2 : అందాల పాలపిట్టరో, రచన: భారతి బాబు, గానం.సింహా, సునంద, టీనా 3 : నిన్ను చూసే వేళలోన, రచన: వేటూరి సుందరరామమూర్తి, గానం.సునీత ఉపద్రష్ట, కుమార్ సాను 4 : గాలిలోన ఈదుకోనా , రచన: జయసూర్య, గానం.టీనా కమల్ == మూలాలు == {{మూలాలజాబితా}} == ఇతర లంకెలు == * {{IMDb title|tt1579730}} [[వర్గం:రాజేంద్ర ప్రసాద్ నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:సుమన్ నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:బ్రహ్మానందం నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:జయప్రకాశ్ రెడ్డి నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:2004 తెలుగు సినిమాలు]] [[వర్గం:గుండు హనుమంతరావు నటించిన సినిమాలు]] cg2bz4mg443zc5vnuscgu9otwutgxcb 4955602 4955448 2026-09-10T08:14:22Z Kopparthi janardhan1965 124192 పాటలు 4955602 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = అప్పారావు డ్రైవింగ్ స్కూల్ | image = | caption = అప్పారావు డ్రైవింగ్ స్కూల్ డీవీడీ కవర్ | writer = గంగోత్రి విశ్వనాథ్ <br> {{small|(కథ/మాటలు)}} | screenplay = అంజి శ్రీను | producer = దేవిరెడ్డి శ్రీకర్ రెడ్డి | director = అంజి శ్రీను | starring = [[గద్దె రాజేంద్ర ప్రసాద్|రాజేంద్ర ప్రసాద్]], [[మాళవిక (నటి)|మాళవిక]], [[ప్రీతి జింగానియా]], [[సుమన్ తల్వార్|సుమన్]], [[కన్నెగంటి బ్రహ్మానందం|బ్రహ్మానందం]], [[జయప్రకాష్ రెడ్డి]], [[బెనర్జీ (నటుడు)|బెనర్జీ]], [[గుండు హనుమంతరావు]] | music = [[ఘంటాడి కృష్ణ]] | cinematography = విజయ్ సి కుమార్ | editing = కె.వి. కృష్ణరెడ్డి | studio = జగదీష్ సినీ మేకర్స్ | released = {{Film date|df=y|2004|11|24}} | runtime = 145 నిముషాలు | country = భారతదేశం | language = తెలుగు | budget = | gross = }} '''అప్పారావు డ్రైవింగ్ స్కూల్''' 2004, నవంబరు 24న విడుదలైన [[తెలుగు]] [[చలన చిత్రం]]. అంజి శ్రీను దర్శకత్వం వహించిన ఈ చిత్రంలో [[గద్దె రాజేంద్ర ప్రసాద్|రాజేంద్ర ప్రసాద్]], [[మాళవిక (నటి)|మాళవిక]], [[ప్రీతి జింగానియా]], [[సుమన్ తల్వార్|సుమన్]], [[కన్నెగంటి బ్రహ్మానందం|బ్రహ్మానందం]], [[జయప్రకాష్ రెడ్డి]], [[బెనర్జీ (నటుడు)|బెనర్జీ]], [[గుండు హనుమంతరావు]] ముఖ్యపాత్రలలో నటించగా, [[ఘంటాడి కృష్ణ]] సంగీతం అందించారు.<ref name="అప్పారావు డ్రైవింగ్ స్కూల్">{{cite web|last1=తెలుగు ఫిల్మీబీట్|title=అప్పారావు డ్రైవింగ్ స్కూల్|url=https://telugu.filmibeat.com/movies/apparao-driving-school.html|website=telugu.filmibeat.com|accessdate=3 April 2018}}{{Dead link|date=జూన్ 2020 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="Movie review - Apparao Driving School">{{cite web|last1=ఐడెల్ బ్రెయిన్|first1=Movie review|title=Movie review - Apparao Driving School|url=http://www.idlebrain.com/movie/archive/mr-apparaodrivingschool.html|website=www.idlebrain.com|accessdate=7 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180313170525/http://www.idlebrain.com/movie/archive/mr-apparaodrivingschool.html|archive-date=13 March 2018|url-status=dead}}</ref> == నటవర్గం == {{Div col|rules=yes|gap=2em|small=yes|colwidth=20em}} * [[గద్దె రాజేంద్ర ప్రసాద్|రాజేంద్ర ప్రసాద్]] * [[మాళవిక (నటి)|మాళవిక]] * [[ప్రీతి జింగానియా]] * [[సుమన్ తల్వార్|సుమన్]] * [[కన్నెగంటి బ్రహ్మానందం|బ్రహ్మానందం]] * [[జయప్రకాష్ రెడ్డి]] * [[బెనర్జీ (నటుడు)|బెనర్జీ]] * [[గుండు హనుమంతరావు]] * [[ఎమ్.ఎస్.నారాయణ]] * [[రఘుబాబు]] * నవీన్ * సారిక రామచంద్రారావు * [[దువ్వాసి మోహన్]] * జీవా * [[అన్నపూర్ణ (నటి)|అన్నపూర్ణ]] * కవిత * దేవి చరణ్ * శిరిష * [[అపూర్వ]] {{Div col end}} == సాంకేతికవర్గం == * దర్శకత్వం: అంజి శ్రీను * నిర్మాత: దేవిరెడ్డి శ్రీకర్ రెడ్డి * రచన: గంగోత్రి విశ్వనాథ్ (కథ/మాటలు) * చిత్రానువాదం: అంజి శ్రీను * సంగీతం: [[ఘంటాడి కృష్ణ]] * ఛాయాగ్రహణం: విజయ్ సి కుమార్ * కూర్పు: కె.వి. కృష్ణారెడ్డి * నిర్మాణ సంస్థ: జగదీష్ సినీ మేకర్స్ * గీత రచయితలు: సురేంద్ర కృష్ణ, భారతిబాబు, వేటూరి సుందరరామమూర్తి, జయసూర్య,ఉమా మహేశ్వరరావు, చైతన్య ప్రసాద్, టీనా, కమల్ * నేపథ్య గాయకులు: ఘంటాడి కృష్ణ, విశ్వ, సింహా, సునంద, టీనా, కుమార్ సాను, సునీత ఉపద్రష్ట, కమల్, కె.జె.ఏసుదాస్, రవివర్మ, మాలతి * విడుదల:04:11:2004. == పాటల జాబితా == 1 : అప్పారావు డ్రైవింగ్ స్కూల్, రచన: సురేంద్ర కృష్ణ, గానం: ఘంటాడి కృష్ణ, విశ్వా 2 : అందాల పాలపిట్టరో, రచన: భారతి బాబు, గానం.సింహా, సునంద, టీనా 3 : నిన్ను చూసే వేళలోన, రచన: వేటూరి సుందరరామమూర్తి, గానం.సునీత ఉపద్రష్ట, కుమార్ సాను 4 : గాలిలోన ఈదుకోనా , రచన: జయసూర్య, గానం.టీనా కమల్ 5 : చిరుగాలిపాట , రచన: ఉమామహేశ్వరరావు, గానం.కె.జె.యేసుదాస్ 6 : నీకట్టు బొట్టు, రచన: చైతన్య ప్రసాద్, గానం.రవివర్మ, మాలతి 7 : నా ప్రాణం , రచన: టీనా కమల్, గానం.ఘంటాడి కృష్ణ == మూలాలు == {{మూలాలజాబితా}} == ఇతర లంకెలు == * {{IMDb title|tt1579730}} [[వర్గం:రాజేంద్ర ప్రసాద్ నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:సుమన్ నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:బ్రహ్మానందం నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:జయప్రకాశ్ రెడ్డి నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:2004 తెలుగు సినిమాలు]] [[వర్గం:గుండు హనుమంతరావు నటించిన సినిమాలు]] 8qlruw9k6zvixgnd2e8t5qxyy1s7rng 2 259431 4955389 4953518 2026-09-09T12:53:38Z యర్రా రామారావు 28161 4955389 wikitext text/x-wiki <వికీ స్యయం శిక్షణా ప్రయోగార్థం సష్టించబడింది.> [[Manas River|మానస్ నది]] [[:Manas River|మానస్ నది]] ఈ పేజీ వాడుకరి వికీలో చేసిన కృషిని గురించి ఉద్దేశించిన పేజీ, అలాగని వ్యక్తిగత విషయాలు రాసుకోకూడదని కాదు, చాలా క్వుప్తంగా 4 లేక 5 వాక్యాలకు మించకుండా రాసుకోవచ్చు, అంతేగానీ పుంఖాను పుంఖాలుగా రాసుకోకూడదు.ఇది వికీపీడియా నియమాలకు విరుద్ధం. దానికి అనుగుణంగా లేనియెడల ఎప్పుడైనా, ఎవరైనా ఈ పేజీని తొలగించటానికి అవకాశం ఉంది.దయచేసి తొలగింపు మూస తొలగించవద్దు. == ఉపపేజీల జాబితా == {{Reflist|group=lower-greek}} {{List subpages|యర్రా రామారావు}} {{User subpages|యర్రా రామారావు}} == అన్ని వాడుకరి పేజీలు == [[ప్రత్యేక:PrefixIndex/వాడుకరి:యర్రా రామారావు]] ==పశ్చిమ బెంగాల్== {| class="wikitable" ! rowspan="2" |దేశం/రాష్ట్రం ! rowspan="2" |పేజీ ! colspan="6" |ఆంగ్లవ్యాసంతో తాజా స్థితి ! rowspan="2" |పరిశీలించించిన వారు |- !తాజాస్థితి మార్కు !నవీకరించిన తేది !నవీకరించినవారు !తాజాస్థితి మార్కు !నవీకరించిన తేది !నవీకరించిన వారు |- ! rowspan="15" | పశ్చిమ బెంగాల్ |[[పశ్చిమ బెంగాల్‌లో ఎన్నికలు]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి:యర్రా రామారావు |యర్రా రామారావు]] | | | | |- |[[పశ్చిమ బెంగాల్‌లో 2024 భారత సార్వత్రిక ఎన్నికలు]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి:యర్రా రామారావు |యర్రా రామారావు]] | | | | |- |[[2021 పశ్చిమ బెంగాల్ శాసనసభ ఎన్నికలు]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి:యర్రా రామారావు |యర్రా రామారావు]] | | | | |- |[[2026 పశ్చిమ బెంగాల్ శాసనసభ ఎన్నికలు]] |N/A |N/A |N/A | | | | |- |[[పశ్చిమ బెంగాల్ శాసనసభ]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి:యర్రా రామారావు |యర్రా రామారావు]] | | | | |- |[[పశ్చిమ బెంగాల్ 17వ శాసనసభ]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి:యర్రా రామారావు |యర్రా రామారావు]] | | | | |- |[[పశ్చిమ బెంగాల్ 18వ శాసనసభ]] |N/A |N/A |N/A |{{Tick}} |2026 మే 31 |[[వాడుకరి:యర్రా రామారావు |యర్రా రామారావు]] | |- |[[పశ్చిమ బెంగాల్ శాసనసభ స్పీకర్ల జాబితా]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి:యర్రా రామారావు |యర్రా రామారావు]] | | | | |- |[[పశ్చిమ బెంగాల్ శాసనసభ డిప్యూటీ స్పీకర్ల జాబితా]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి:యర్రా రామారావు |యర్రా రామారావు]] | | | | |- |[[పశ్చిమ బెంగాల్ ముఖ్యమంత్రుల జాబితా]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి:యర్రా రామారావు |యర్రా రామారావు]] | | | | |- |[[పశ్చిమ బెంగాల్ నుండి ఎన్నికైన రాజ్యసభ సభ్యుల జాబితా]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి:యర్రా రామారావు |యర్రా రామారావు]] | | | | |- |[[పశ్చిమ బెంగాల్ గవర్నర్ల జాబితా]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి:యర్రా రామారావు |యర్రా రామారావు]] | | | | |- |[[పశ్చిమ బెంగాల్ ప్రభుత్వం]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి:యర్రా రామారావు |యర్రా రామారావు]] | | | | |- |[[పశ్చిమ బెంగాల్ శాసనసభ ప్రతిపక్ష నాయకుల జాబితా]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి:యర్రా రామారావు |యర్రా రామారావు]] | | | | |- |[[పశ్చిమ బెంగాల్ శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి:యర్రా రామారావు |యర్రా రామారావు]] | | | | |- |} ఈ జాబితాలో వ్యాసాల నాణ్యతకు నిర్వహించవలసిన పనులు లేదా ప్రాజెక్టుల జాబితా వివరాలు రికార్డు చేయబడినవి. వాటిని పరిశీలించి ఆసక్తి ఉన్న వాడుకరులు తగిన చర్యలు తీసుకోవాలని కోరటమైనది. == 📊 వికీపీడియా వ్యాసాల నాణ్యత – సమగ్ర పనుల పట్టిక == {| class="wikitable sortable" !సమస్య !నిర్వహణ వర్గం !ఏమి సమస్య? !చేయవలసిన పని !ప్రాధాన్యత !అందుబాటులో ఉన్న ఆటోమేషన్ టూల్ వివరం !మొత్తం వ్యాసాలు !పని ప్రారంభం !సవరించిన పేజీలు !గమనిక |- |మూలాలు లేవు |[[:వర్గం:మూలాలు లేని వ్యాసాలు]] |మూలలు లేకపోవడం |మూలాలు చేర్చాలి |అత్యవసరం |✔ |{{PAGESINCATEGORY:మూలాలు లేని వ్యాసాలు}} |[[:వర్గం:మూలాలు లేని వ్యాసాలు|వ్యాసాలు చూడండి]] | | -- |- |మూలాలు లోపాలు |[[:వర్గం:మూలాల లోపాలున్న పేజీలు]] |CSI మూలాల లోపాలు |మూలాలు సవరించాలి |అత్వవసరం | |1717 | | | |- |వర్గీకరణ లోపాలు |[[:వర్గం:వర్గీకరించవలసిన వ్యాసాలు]] |వర్గాలు లేకపోవడం |వర్గాలు చేర్చాలి |మధ్యస్థ |✔ |{{PAGESINCATEGORY:వర్గీకరణ లేని వ్యాసాలు}} |[[:వర్గం:వర్గీకరణ లేని వ్యాసాలు|వ్యాసాలు చూడండి]] | | -- |- |తటస్థత లోపం |[[:వర్గం:తటస్థత లోపం ఉన్న వ్యాసాలు]] |పక్షపాత వాక్యాలు |తటస్థ పునఃరచన |అత్యవసరం |✖ |{{PAGESINCATEGORY:తటస్థత లోపం ఉన్న వ్యాసాలు}} |[[:వర్గం:తటస్థత లోపం ఉన్న వ్యాసాలు|వ్యాసాలు చూడండి]] | | -- |- |శుద్ధి అవసరం |[[:వర్గం:శుద్ధి చేయవలసిన వ్యాసాలు]] |వ్యాకరణ/నిర్మాణ లోపాలు |పునఃరచన |మధ్యస్థ |✖ |{{PAGESINCATEGORY:శుద్ధి చేయవలసిన వ్యాసాలు}} |[[:వర్గం:శుద్ధి చేయవలసిన వ్యాసాలు|వ్యాసాలు చూడండి]] | | -- |- |మూస లోపాలు |[[:వర్గం:మూస లోపాలు ఉన్న వ్యాసాలు]] |నకిలీ పరామితులు |template fix |మధ్యస్థ |✔ (TemplateParamFix) |{{PAGESINCATEGORY:మూస లోపాలు ఉన్న వ్యాసాలు}} |[[:వర్గం:మూస లోపాలు ఉన్న వ్యాసాలు|వ్యాసాలు చూడండి]] | | -- |- |stub వ్యాసాలు |[[:వర్గం:స్టబ్ వ్యాసాలు]] |చాలా చిన్న వ్యాసం |విస్తరణ |తక్కువ |✖ |{{PAGESINCATEGORY:స్టబ్ వ్యాసాలు}} |[[:వర్గం:స్టబ్ వ్యాసాలు|వ్యాసాలు చూడండి]] | | -- |- |dead links |[[:వర్గం:చనిపోయిన లింకులు ఉన్న వ్యాసాలు]] |పనిచేయని URLs |archive link |మధ్యస్థ |✔ |{{PAGESINCATEGORY:చనిపోయిన లింకులు ఉన్న వ్యాసాలు}} |[[:వర్గం:చనిపోయిన లింకులు ఉన్న వ్యాసాలు|వ్యాసాలు చూడండి]] | | -- |- |citation language లోపం |[[:వర్గం:CS1 లోపాలు]] |language= లేదు |ISO code చేర్చాలి |మధ్యస్థ |✔ |{{PAGESINCATEGORY:CS1 లోపాలు}} |[[:వర్గం:CS1 లోపాలు|వ్యాసాలు చూడండి]] | | -- |- |Wikidata అసమగ్రత |[[:వర్గం:Wikidata వ్యత్యాసాలు]] |data mismatch |Wikidata update |తక్కువ |✔ |{{PAGESINCATEGORY:Wikidata వ్యత్యాసాలు}} |[[:వర్గం:Wikidata వ్యత్యాసాలు|వ్యాసాలు చూడండి]] | | -- |- |చిత్రాలు లేవు |[[:వర్గం:చిత్రాలు లేని వ్యాసాలు]] |images లేకపోవడం |image చేర్చాలి |తక్కువ |✖ |{{PAGESINCATEGORY:మూలల}} |[[:వర్గం:చిత్రాలు లేని వ్యాసాలు|వ్యాసాలు చూడండి]] | | -- |- | | |images లేకపోవడం |image చేర్చాలి |తక్కువ |✖ |{{PAGESINCATEGORY:చిత్రాలు లేని వ్యాసాలు}} |[[:వర్గం:చిత్రాలు లేని వ్యాసాలు|వ్యాసాలు చూడండి]] | | -- |- | |[[:వర్గం:Pages using infobox settlement with bad settlement type]] | | | | |{{PAGESINCATEGORY:చిత్రాలు లేని వ్యాసాలు}} |[[:వర్గం:చిత్రాలు లేని వ్యాసాలు|వ్యాసాలు చూడండి]] | | -- |- | | |images లేకపోవడం |image చేర్చాలి |తక్కువ |✖ |{{PAGESINCATEGORY:చిత్రాలు లేని వ్యాసాలు}} |[[:వర్గం:చిత్రాలు లేని వ్యాసాలు|వ్యాసాలు చూడండి]] | | -- |- | |[[:వర్గం:CS1 maint: unrecognized language]] |images లేకపోవడం |image చేర్చాలి |తక్కువ |✖ |{{PAGESINCATEGORY:చిత్రాలు లేని వ్యాసాలు}} |[[:వర్గం:చిత్రాలు లేని వ్యాసాలు|వ్యాసాలు చూడండి]] | | -- |- | |[[:వర్గం:CS1 errors: generic name]] | | | | | | | | |- | |[[:వర్గం:CS1 errors: generic title]] | | | | | | | | |} వర్గం:మూలాల లోపాలున్న పేజీలు ==CS1 పరామితుల లోపాలు== * [[:వర్గం:CS1 maint: unrecognized language]] - ఈ వర్గంలో 2358 పేజీలు ఉన్నాయి. (2026 ఏప్రిల్ 6) [[వాడుకరి:యర్రా రామారావు/langcodefixer.js]] * [[:వర్గం:మూసలను పిలవడంలో డూప్లికేటు ఆర్గ్యుమెంట్లను వాడుతున్న పేజీలు]] - (ఈ వర్గంలో వ్యాసాలు:682, వాడుకరి పేజీలు:10, మూసలు:33 అన్నీ కలిపి 725 పేజీలు ఉన్నవి. (2025 ఆగస్టు 17) * [[:వర్గం:CS1 errors: unsupported parameter]]-ఈ వర్గంలో 248 పేజీలు ఉన్నాయి. (2025 అక్టోబరు 21) * [[:వర్గం:CS1 errors: unrecognized parameter]] - ఈ వర్గంలో 33 పేజీలున్నాయి. (2025 అక్టోబరు 21) * [[:వర్గం:CS1 errors: empty unknown parameters]] - ఈ వర్గంలో 35 పేజీలున్నాయి. (2025 అక్టోబరు 21) * [[:వర్గం:Articles with invalid date parameter in template]] - ఈ వర్గంలో 3443 పేజీలు ఉన్నాయి. (2026 ఏప్రిల్ 30) * [[:వర్గం:Pages with non-numeric formatnum arguments]]-ఈ వర్గంలో 1110 పేజీలు ఉన్నాయి. (2026 ఏప్రిల్ 30) == డివిజనులోని మండలాలు == ఈ డివిజనులో [[ఆంధ్రప్రదేశ్ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణ - 2025|2025 జిల్లాల పునర్నిర్మాణం]] ప్రకారం 2025 డిసెంబరు 30 నాటికి ----10 మండలాలు ఉన్నాయి. {| class="wikitable" !వ.సంఖ్య !మండలం !మొత్తం రెవెన్యూ గ్రామాలు !నిర్జన గ్రామాలు !జనావాస గ్రామాలు !మండల జనాభా (2011) !మూలాలు |- | style="text-align: center;" |1 | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | | rowspan="11" | |- | style="text-align: center;" |2 | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | |- | style="text-align: center;" |3 | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | |- | style="text-align: center;" |4 | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | |- | style="text-align: center;" |5 | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | |- | style="text-align: center;" |6 | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | |- | style="text-align: center;" |7 | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | |- | style="text-align: center;" |8 | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | |- | style="text-align: center;" |9 | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | |- | style="text-align: center;" |10 | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | |- ! colspan="2" style="text-align: center;" |మొత్తం ! style="text-align: center;" | ! style="text-align: center;" | ! style="text-align: center;" | ! style="text-align: center;" | |} == కామన్స్ లో ఫొటోలు ఎక్కింపుల == : కొన్ని ప్రత్యేక సందర్బాలలో తప్పితే వికీపీడియాలో ఫోటోలు నేరుగా అప్‌లోడ్ చేయరు. ముందుగా '''వికీమీడియా కామన్స్ (Wikimedia Commons)''' లో అప్‌లోడ్ చేసి, ఆ తర్వాత వికీపీడియా వ్యాసంలో వాడాలి. : '''ముఖ్య గమనిక:''' : మీరు అప్‌లోడ్ చేసే ఫోటో మీరు స్వయంగా తీసినదై ఉండాలి. ఇతరుల ఫోటోలు లేదా ఇంటర్నెట్ నుండి డౌన్‌లోడ్ చేసినవి అప్‌లోడ్ చేయకూడదు. : స్టెప్ 1: లాగిన్ అవ్వండి :* [https://commons.wikimedia.org commons.wikimedia.org] వెబ్‌సైట్‌కు వెళ్లండి. :* మీ వికీపీడియా యూజర్‌నేమ్, పాస్‌వర్డ్‌తో లాగిన్ అవ్వండి. : స్టెప్ 2: ఫోటోను ఎంచుకోండి :* పైన ఉన్న '''Upload''' (అప్‌లోడ్) బటన్ నొక్కండి. :* '''Select media files''' మీద క్లిక్ చేసి, మీ మొబైల్ లేదా కంప్యూటర్ లో ఉన్న ఫోటోను ఎంచుకోండి. :* తర్వాత '''Continue''' నొక్కండి. : స్టెప్ 3: హక్కులు (Rights) :* అక్కడ '''"This file is my own work"''' (ఇది నా సొంత ఫోటో) అనే ఆప్షన్‌ను ఎంచుకోండి. :* కింద ఉన్న '''Next''' నొక్కండి. : స్టెప్ 4: వివరాలు నింపండి (చాలా ముఖ్యం) :* '''File name (పేరు):''' ఫోటో దేని గురించి ఉందో అర్థమయ్యేలా చిన్న పేరు ఇవ్వండి. (ఉదా: <code>Charminar_Hyderabad.jpg</code>) :* '''Description (వివరణ):''' ఆ ఫోటో దేని గురించి ఉందో తెలుగులో లేదా ఇంగ్లీషులో ఒక వాక్యం రాయండి. :* '''Date (తేదీ):''' ఫోటో తీసిన తేదీని ఇవ్వండి. :* '''Category (వర్గం):''' ఆ ఫోటో ఏ రకానికి చెందినదో రాయండి. (ఉదా: <code>Temples in Telangana</code>) : స్టెప్ 5: పూర్తి చేయండి :* చివరగా '''Publish files''' మీద క్లిక్ చేయండి. మీ ఫోటో అప్‌లోడ్ అయిపోతుంది. : వికీపీడియా వ్యాసంలో ఫోటోను చేర్చడం: :# ఏ వ్యాసంలో అయితే ఫోటో పెట్టాలో ఆ వ్యాసానికి వెళ్లండి. :# '''Edit''' (సవరించు) బటన్ నొక్కండి. :# మీకు ఎక్కడ ఫోటో కావాలో అక్కడ కర్సర్ ఉంచి, పైన ఉన్న '''Insert''' (చేర్చు) మెనూలో '''Media''' ఎంచుకోండి. :# మీరు అప్‌లోడ్ చేసిన ఫోటో పేరును టైప్ చేసి, దాన్ని ఎంచుకుని సేవ్ చేయండి. {{collapsible list|{{tree list}} * కంపణ మధురైపై దండయాత్ర {{tree list/end}}|title={{nobold|''ఇవి కూడా చూడు''}}}} == అనకాపల్లి రెవెన్యూ డివిజన్ మండలాలు == {| class="wikitable sortable" |+ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఉన్న ఉమ్మడి రాష్ట్ర జిల్లాలు !జిల్లా !ఏర్పాటైన సంవత్సరం / తేదీ !వివరణ !మూలం |- |అనంతపురం |1882 |బళ్లారి జిల్లా విభజనతో మద్రాస్ ప్రెసిడెన్సీలో ఏర్పడింది. |<ref>{{cite book|title=District Census Handbook: Anantapur|publisher=Office of the Registrar General and Census Commissioner, India|year=2011}}</ref> |- |చిత్తూరు |1911 |నార్త్ ఆర్కాట్ జిల్లా భాగాలతో ఏర్పడింది. |<ref>{{cite book|title=District Census Handbook: Chittoor|publisher=Office of the Registrar General and Census Commissioner, India|year=2011}}</ref> |- |కడప |1808 |మద్రాస్ ప్రెసిడెన్సీలో జిల్లాగా ఏర్పడింది. |<ref>{{cite book|title=District Census Handbook: Cuddapah|publisher=Office of the Registrar General and Census Commissioner, India|year=2011}}</ref> |- |తూర్పు గోదావరి |1925 |గోదావరి జిల్లా విభజనతో ఏర్పడింది. |<ref>{{cite book|title=District Census Handbook: East Godavari|publisher=Office of the Registrar General and Census Commissioner, India|year=2011}}</ref> |- |గుంటూరు |1904 |కృష్ణా జిల్లా విభజనతో ఏర్పడింది. |<ref>{{cite book|title=District Census Handbook: Guntur|publisher=Office of the Registrar General and Census Commissioner, India|year=2011}}</ref> |- |కృష్ణా |1859 |మసులీపట్నం జిల్లా పునర్వ్యవస్థీకరణతో ఏర్పడింది. |<ref>{{cite book|title=District Census Handbook: Krishna|publisher=Office of the Registrar General and Census Commissioner, India|year=2011}}</ref> |- |కర్నూలు |1808 |మద్రాస్ ప్రెసిడెన్సీలో ప్రారంభ జిల్లాల్లో ఒకటి. |<ref>{{cite book|title=District Census Handbook: Kurnool|publisher=Office of the Registrar General and Census Commissioner, India|year=2011}}</ref> |- |నెల్లూరు |1911 |మద్రాస్ ప్రెసిడెన్సీలో జిల్లాగా ఏర్పడింది. |<ref>{{cite book|title=District Census Handbook: Nellore|publisher=Office of the Registrar General and Census Commissioner, India|year=2011}}</ref> |- |ప్రకాశం |1970 ఫిబ్రవరి 2 |గుంటూరు, నెల్లూరు, కర్నూలు జిల్లాల భాగాలతో ఏర్పడింది. |<ref>{{cite web|title=Prakasam District – History|url=https://prakasam.ap.gov.in/about-district/|publisher=Government of Andhra Pradesh}}</ref> |- |శ్రీకాకుళం |1950 ఆగస్టు 15 |విశాఖపట్నం జిల్లా విభజనతో ఏర్పడింది. |<ref>{{cite web|title=Srikakulam District – History|url=https://srikakulam.ap.gov.in/about-district/|publisher=Government of Andhra Pradesh}}</ref> |- |విశాఖపట్నం |బ్రిటిష్ కాలం |ఉత్తర సర్కార్ల పరిపాలనలో ఏర్పడిన జిల్లా. |<ref>{{cite book|title=District Census Handbook: Visakhapatnam|publisher=Office of the Registrar General and Census Commissioner, India|year=2011}}</ref> |- |విజయనగరం |1979 జూన్ 1 |విశాఖపట్నం, శ్రీకాకుళం జిల్లాల భాగాలతో ఏర్పడింది. |<ref>{{cite web|title=Vizianagaram District – History|url=https://vizianagaram.ap.gov.in/about-district/|publisher=Government of Andhra Pradesh}}</ref> |- |పశ్చిమ గోదావరి |1925 |గోదావరి జిల్లా విభజనతో ఏర్పడింది. |<ref>{{cite book|title=District Census Handbook: West Godavari|publisher=Office of the Registrar General and Census Commissioner, India|year=2011}}</ref> |} == తెలంగాణ జిల్లాల గణాంకాలు == === 2011 భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం === {| class="wikitable" ! rowspan="2" |వ.సంఖ్య ! rowspan="2" |జిల్లా కోడ్ ! rowspan="2" |అదికారిక పేరు ! rowspan="2" |ప్రధాన కేంద్రం ! rowspan="2" |రెవెన్యూ డివిజన్లు ! rowspan="2" |మండలాలు ! colspan="3" |రెవెన్యూ గ్రామాలు ! rowspan="2" |జనగణన పట్టణాలు ! colspan="3" |పట్టణ ప్రాంతాలు |- !జనావాస గ్రామాలు !నిర్జన గ్రామాలు !మొత్తం గ్రామాలు !నగర పాలికలు !పుర పాలికలు !నగర పంచాయితీలు |- |1 | |[[ఆదిలాబాద్ జిల్లా|ఆదిలాబాదు]] |[[ఆదిలాబాద్|ఆదిలాబాదు]] | style="text-align:center;" |5 | style="text-align:center;" |52 | style="text-align:center;" |1590 | style="text-align:center;" |135 | style="text-align:center;" |1725 | style="text-align:center;" |15 | style="text-align:center;" |0 | style="text-align:center;" |7 | style="text-align:center;" |0 |- |2 | |[[కరీంనగర్ జిల్లా|కరీంనగర్]] |[[కరీంనగర్]] | style="text-align:center;" |5 | style="text-align:center;" |57 | style="text-align:center;" |1037 | style="text-align:center;" |42 | style="text-align:center;" |1079 | style="text-align:center;" |7 | style="text-align:center;" |1 | style="text-align:center;" |5 | style="text-align:center;" |0 |- |3 | |[[ఖమ్మం జిల్లా|ఖమ్మం]] |[[ఖమ్మం]] | style="text-align:center;" |4 | style="text-align:center;" |46 | style="text-align:center;" |1103 | style="text-align:center;" |120 | style="text-align:center;" |1223 | style="text-align:center;" |8 | style="text-align:center;" |0 | style="text-align:center;" |5 | style="text-align:center;" |1 |- |4 | |[[మహబూబ్​నగర్​ జిల్లా|మహబూబ్​నగర్]]​ |[[మహబూబ్​నగర్]]​ | style="text-align:center;" |5 | style="text-align:center;" |64 | style="text-align:center;" |1465 | style="text-align:center;" |72 | style="text-align:center;" |1537 | style="text-align:center;" |14 | style="text-align:center;" |0 | style="text-align:center;" |3 | style="text-align:center;" |1 |- |5 | |[[మెదక్ జిల్లా|మెదక్]] |[[మెదక్ జిల్లా|మెదక్]] | style="text-align:center;" |3 | style="text-align:center;" |46 | style="text-align:center;" |1201 | style="text-align:center;" |30 | style="text-align:center;" |1231 | style="text-align:center;" |19 | style="text-align:center;" |0 | style="text-align:center;" |5 | style="text-align:center;" |0 |- |6 | |[[నల్గొండ జిల్లా|నల్గొండ]] |[[నల్గొండ జిల్లా|నల్గొండ]] | style="text-align:center;" |4 | style="text-align:center;" |59 | style="text-align:center;" |1107 | style="text-align:center;" |28 | style="text-align:center;" |1135 | style="text-align:center;" |13 | style="text-align:center;" |0 | style="text-align:center;" |4 | style="text-align:center;" |0 |- |7 | |[[నిజామాబాదు జిల్లా|నిజామాబాదు]] |[[నిజామాబాదు]] | style="text-align:center;" |3 | style="text-align:center;" |36 | style="text-align:center;" |847 | style="text-align:center;" |65 | style="text-align:center;" |912 | style="text-align:center;" |4 | style="text-align:center;" |1 | style="text-align:center;" |3 | style="text-align:center;" |0 |- |8 | |[[రంగారెడ్డి జిల్లా|రంగారెడ్డి]] |[[హైదరాబాదు]] | style="text-align:center;" |3 | style="text-align:center;" |37 | style="text-align:center;" |817 | style="text-align:center;" |53 | style="text-align:center;" |870 | style="text-align:center;" |22 | style="text-align:center;" |0 | style="text-align:center;" |2 | style="text-align:center;" |0 |- |9 | |[[వరంగల్ జిల్లా|వరంగల్]] |[[వరంగల్]] | style="text-align:center;" |5 | style="text-align:center;" |51 | style="text-align:center;" |961 | style="text-align:center;" |88 | style="text-align:center;" |1049 | style="text-align:center;" |13 | style="text-align:center;" |1 | style="text-align:center;" |1 | style="text-align:center;" |0 |- |10 | |[[హైదరాబాదు జిల్లా|హైదరాబాదు]] |[[హైదరాబాదు]] | style="text-align:center;" |2 | style="text-align:center;" |16 | style="text-align:center;" |0 | style="text-align:center;" |0 | style="text-align:center;" |0 | style="text-align:center;" |1 | style="text-align:center;" |1 | style="text-align:center;" |1 | style="text-align:center;" |0 |- | | | | | style="text-align:center;" |39 | style="text-align:center;" |464 | style="text-align:center;" |10128 | style="text-align:center;" |633 | style="text-align:center;" |10761 | style="text-align:center;" |116 | style="text-align:center;" |4 | style="text-align:center;" |36 | style="text-align:center;" |2 |} == ఆంధ్రప్రదేశ్ జిల్లాల గణాంకాలు == === 2011 భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం === {| class="wikitable" ! rowspan="2" |వ.సంఖ్య ! rowspan="2" |జిల్లా కోడ్ ! rowspan="2" |అదికారిక పేరు ! rowspan="2" |ప్రధాన కేంద్రం ! rowspan="2" |రెవెన్యూ డివిజన్లు ! rowspan="2" |మండలాల సంఖ్య ! colspan="3" |రెవెన్యూ గ్రామాలు ! rowspan="2" |జనగణన పట్టణాలు ! colspan="3" |పట్టణ ప్రాంతాలు |- !జనావాస గ్రామాలు !నిర్జన గ్రామాలు !మొత్తం గ్రామాలు !నగర పాలికలు !పుర పాలికలు !నగర పంచాయితీలు |- |1 |SR | scope="row" |[[శ్రీకాకుళం జిల్లా]] | [[శ్రీకాకుళం]] | style="text-align:center;" |3 | style="text-align:center;" |38 | style="text-align:center;" |1802 | style="text-align:center;" |101 | style="text-align:center;" |1701 | style="text-align:center;" |7 | style="text-align:center;" |0 | style="text-align:right;" |4 | style="text-align:right;" |1 |- |2 |VZ | scope="row" |[[విజయనగరం జిల్లా]] |[[విజయనగరం]] | style="text-align:center;" |2 | style="text-align:center;" |34 | style="text-align:center;" |1520 | style="text-align:center;" |68 | style="text-align:center;" |1452 | style="text-align:center;" |10 | style="text-align:center;" |0 | style="text-align:right;" |4 | style="text-align:right;" |0 |- |3 |VS | scope="row" |[[విశాఖపట్నం జిల్లా]] |[[విశాఖపట్నం]] | style="text-align:center;" |3 | style="text-align:center;" |43 | style="text-align:center;" |3265 | style="text-align:center;" |193 | style="text-align:center;" |3072 | style="text-align:center;" |12 | style="text-align:center;" |1 | style="text-align:right;" |2 | style="text-align:right;" |0 |- |4 |EG | scope="row" |[[తూర్పు గోదావరి జిల్లా]] | [[రాజమండ్రి|రాజమహేంద్రవరం]] | style="text-align:center;" |5 | style="text-align:center;" |60 | style="text-align:center;" |1374 | style="text-align:center;" |62 | style="text-align:center;" |1312 | style="text-align:center;" |10 | style="text-align:center;" |2 | style="text-align:right;" |7 | style="text-align:right;" |0 |- |5 |WG | scope="row" |[[పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా]] |[[భీమవరం]] | style="text-align:center;" |4 | style="text-align:center;" |46 | style="text-align:center;" |881 | style="text-align:center;" |39 | style="text-align:center;" |842 | style="text-align:center;" |5 | style="text-align:center;" |1 | style="text-align:right;" |7 | style="text-align:right;" |0 |- |6 |KR | scope="row" |[[కృష్ణా జిల్లా]] |[[మచిలీపట్నం]] | style="text-align:center;" |4 | style="text-align:center;" |50 | style="text-align:center;" |968 | style="text-align:center;" |34 | style="text-align:center;" |934 | style="text-align:center;" |11 | style="text-align:center;" |1 | style="text-align:right;" |5 | style="text-align:right;" |0 |- |7 |GU | scope="row" |[[గుంటూరు జిల్లా]] |[[గుంటూరు]] | style="text-align:center;" |3 | style="text-align:center;" |57 | style="text-align:center;" |712 | style="text-align:center;" |21 | style="text-align:center;" |691 | style="text-align:center;" |1 | style="text-align:center;" |1 | style="text-align:right;" |11 | style="text-align:right;" |1 |- |8 |PR | scope="row" |[[ప్రకాశం జిల్లా]] |[[ఒంగోలు]] | style="text-align:center;" |3 | style="text-align:center;" |56 | style="text-align:center;" |1081 | style="text-align:center;" |96 | style="text-align:center;" |985 | style="text-align:center;" |9 | style="text-align:center;" |0 | style="text-align:right;" |4 | style="text-align:right;" |0 |- |9 |NE | scope="row" |[[శ్రీ పొట్టి శ్రీరాములు నెల్లూరు జిల్లా]] |[[నెల్లూరు]] | style="text-align:center;" |3 | style="text-align:center;" |46 | style="text-align:center;" |1177 | style="text-align:center;" |84 | style="text-align:center;" |1093 | style="text-align:center;" |6 | style="text-align:center;" |1 | style="text-align:right;" |3 | style="text-align:right;" |0 |- |10 |KU | scope="row" |[[కర్నూలు జిల్లా]] |[[కర్నూలు]] | style="text-align:center;" |3 | style="text-align:center;" |54 | style="text-align:center;" |898 | style="text-align:center;" |28 | style="text-align:center;" |870 | style="text-align:center;" |7 | style="text-align:center;" |1 | style="text-align:right;" |3 | style="text-align:right;" |1 |- |11 |AN | scope="row" |[[అనంతపురం జిల్లా]] |[[అనంతపురం]] | style="text-align:center;" |3 | style="text-align:center;" |63 | style="text-align:center;" |949 | style="text-align:center;" |28 | style="text-align:center;" |921 | style="text-align:center;" |9 | style="text-align:center;" |1 | style="text-align:right;" |6 | style="text-align:right;" |0 |- |12 |CU | scope="row" |[[వైఎస్‌ఆర్ జిల్లా|వైఎస్ఆర్ జిల్లా]] |[[కడప]] | style="text-align:center;" |3 | style="text-align:center;" |51 | style="text-align:center;" |919 | style="text-align:center;" |89 | style="text-align:center;" |830 | style="text-align:center;" |11 | style="text-align:center;" |1 | style="text-align:right;" |4 | style="text-align:right;" |2 |- |13 |CH | scope="row" |[[చిత్తూరు జిల్లా]] |[[చిత్తూరు]] | style="text-align:center;" |3 | style="text-align:center;" |66 | style="text-align:center;" |1493 | style="text-align:center;" |38 | style="text-align:center;" |1455 | style="text-align:center;" |14 | style="text-align:center;" |1 | style="text-align:right;" |7 | style="text-align:right;" |0 |- | | ! | | style="text-align: center;" |42 | style="text-align: center;" |664 | style="text-align:center;" |17,039 | style="text-align:center;" |881 | style="text-align:center;" |16158 | style="text-align:center;" |112 | style="text-align:center;" |11 | style="text-align: right;" |67 | style="text-align: right;" |5 |} {{Static row numbers}} 1. Wikipedia completes 25 years, how do you view its relevance today, and do you see yourself continuing as a volunteer editor in the years ahead? I am very happy. I firmly believe that the dream of providing universal information to every human being on earth through Wikipedia will come true. I am a 75-year-old senior citizen user. I firmly believe that I will continue as an editor as long as my health allows. 2. When did your journey with Wikipedia begin, and what inspired you to start volunteering as an editor? I searched Google on December 16, 2012, for information about my village, Ponugupadu (Guntur district). I then came across a one-sentence article on our village in Telugu Wikipedia. I accidentally created my Wikipedia account to add the following information: "The village has two ancient Shiva temples, an Anjaneyaswamy temple, and a Rama temple." On the same day, I made two edits to our village article page for the first time. After that, I did not visit Wikipedia until November 28, 2016. On November 16, 2016, I joined Wikipedia and started editing for the second time to add some more information about our village that was available to me. Since then, my interest towards it grew, and I can proudly say that my village article was the main inspiration for me to join Wikipedia. 3. What aspects of Wikipedia or its community initially drew you in, and which topics or communities did you engage with first? In November 2016, I added more information to our village article. At that time, I looked at some village articles and found that almost all of them were single-sentence essays. I got an idea. I had 5 parts of the essay before that. While I was adding a little information about villages, Pawan Santosh sent me an email in the first week of October 2017. In that email, he said that he was getting good information about villages. Will you limit yourself to that? Or if you have the opportunity, there is a project going on in Wikipedia to develop village articles, are you ready to work on it? He asked. This attracted me a lot. I was immediately attracted to it. I love villages very much. With that passion, I immediately informed them through an email that I would work on that project. There is another reason why I love villages very much. I have served in various capacities related to villages in the Panchayat Raj Department of the Government of Andhra Pradesh for forty years. Therefore, I think it is no exaggeration to say that I love villages very much. Moreover, we all know that villages are the backbone of the country. If I had not received that email, I'm afraid I would have been limited to writing only about a few village articles! Under the influence of that email, I became a participant in the Village Articles Project for the first time on 4 October 2017. Since then, I have been spending an average of 6 hours a day on Wikipedia continuously throughout my life journey. 4. Has being part of the Wikipedia editing community increased your skills or interest in any way? Can you share a specific example? As part of the Village Articles Development Project, I was involved in uploading the Census of India semi-data to 9818 village article pages in 589 mandals of Telangana state, averaging 11,000 bytes per village. I completed this work over a period of about 2 years, spending 6 to 8 hours a day. In 2016, the 10 districts in Telangana were reorganized into 33 districts. No edits were made to Wikipedia as a result of the reorganization. At the same time, although I did not have much knowledge about creating and managing projects, I managed the Telangana-Geography/Districts and Mandals Modifications project created by Chodari garu for the first time, based on his suggestions and advice. According to the reorganization, I searched and collected the government orders and according to them, I determined which villages should be in which mandal and which mandals should be in which district and included 9818 village article pages in 589 mandals and included them in the respective 33 districts. Almost 90% of the work was done by me. This increased my self-confidence. At this time, my active services were recognized, and on January 4, 2019, the community appointed me as the administrator. I am known as one of the very few active administrators. Similarly, in the task of uploading semi-automatically generated text from Census of India data in 17000 villages of Andhra Pradesh, 9 users quit after completing only 82% of the work. I completed the remaining 18%. In 2022, 13 districts in Andhra Pradesh were reorganized into 26 districts. I played an active role in that project. 5. What are your most meaningful contributions to Wikipedia, and how do you think they have had an impact beyond the platform in areas such as education, local history, or public awareness? I have written 1764 articles so far. Most of them are articles related to state governments, the central government, politicians, elections, prominent people in all fields, the legal system, and geography. Along with them, I also give priority to important articles from the two Telugu states. I believe that if science is to become ubiquitous, we have done justice to its development only when articles from all fields are present on Wikipedia. My contributions also support education beyond the platform. Students and educators frequently rely on Wikipedia as a starting point for learning, and well-structured articles help spark curiosity and further research. By ensuring that articles span multiple disciplines like science, politics, geography, law, and culture, I strive to present knowledge as interconnected rather than siloed. I strongly believe that the true democratization of knowledge happens only when information from all fields, regions, and communities is equally available. Science, governance, culture, and history must coexist on the same platform to reflect the complexity of the real world. Through my sustained contributions, I hope to bridge information gaps, promote public awareness, and support the idea that free knowledge should be comprehensive, inclusive, and accessible to all. 6. Wikipedia is often criticized for being unreliable. How does the community ensure accuracy and deal with misinformation or bad-faith edits? The community is committed to accuracy in this regard. It patiently reviews each article created by users and information added to older articles. It checks whether each piece of information written or added is supported by appropriate sources (links to newspapers, books, or official websites). There is no room for personal opinions. It checks whether the information is presented in a way that does not bias the reader and presents the facts. It identifies unreliable information. It searches for and attempts to add reliable sources before deleting it. If such sources are not available, it notifies the relevant user via the talk page with a reasonable time to add the sources. If the sources are not added within that time, it does not hesitate to delete or revert to the old status without any hesitation. When a dispute arises over any information, the editors discuss it on the 'talk page' and make a final decision based on the evidence. This is prevented by continuously reviewing recent changes every 30 minutes. 7. Could you briefly explain how Wikipedia’s volunteer ecosystem works? Who can become a contributor, and how do editors grow in responsibility and trust within the community? Wikipedia is a wonderfully transparent system. It is run by millions of volunteers around the world. Anyone can add or edit information on Wikipedia at any time. There is no one specifically designated as the main editor. It does not require any special education or degree. Anyone with internet access and an interest in writing information impartially can become an editor. You can make changes without an account, but registering as a member gives editors a sense of community respect. Any issues on Wikipedia are resolved through discussion and consensus. Every change is monitored by other editors. If there is incorrect information, it is immediately reverted. It is "a free encyclopedia that anyone can edit." 8. What role do local or language-based communities, such as the Kerala Wikimedia User Group, play in strengthening Wikipedia as a global knowledge platform? Local and language-based communities, such as the Kerala Wikimedia User Group, play a key role in transforming Wikipedia from just a website to a living repository of knowledge. Their impact is not limited to just one region but is contributing to the strengthening of Wikipedia worldwide. These communities provide local knowledge to the world. The global Wikipedia is dominated by Western countries. Local user groups fill this gap by documenting the history, arts, culture, and geography of their region. Only those language experts have complete knowledge about a remote village in Kerala or a special festival there. Many mother tongues are in danger of disappearing in the internet age. They make great efforts to identify such ones and bring them to life. They preserve the influence of the language by writing articles with the right vocabulary in the mother tongue. Writing on Wikipedia may not be easy for everyone. Local groups organize editing workshops in colleges and other important places. They provide technical assistance to new members and train them as permanent editors. They digitize old books, manuscripts, and out-of-copyright literary works and make them available to future generations. Organizations like the Kerala User Group often organize photography competitions. This results in thousands of high-quality images of local buildings, birds, trees, and human lifestyles being made available on Wikimedia Commons under a free license. These reflect the needs of local languages ​​in Wikipedia's global policies. They work to improve the visibility of local language articles in software translations and search engines. In a way, if Wikimedia is a large building, local user groups are its strong foundation stones. The Kerala User Group model can be said to be a model for all language communities. My Other Highlights <nowiki>*</nowiki>Telugu Wikipedia's 21st birthday was celebrated in Visakhapatnam. On that occasion, the Center for Internet and Society - Access to Knowledge, Bangalore, published a book titled "Many Wikimedians" with Telugu Wikipedia in mind. As an administrator, who made what changes, who committed misdeeds.... He described the "field ruler" as someone who constantly checks the mistakes and corrects the mistakes. <nowiki>*</nowiki> Telugu Wikipedia's 22nd birthday was celebrated in Tirupati. He was felicitated as the best administrator at that event. <nowiki>*</nowiki> I have edited 67245 pages out of the total 1,18,271 pages in Telugu Wikipedia. <nowiki>*</nowiki> So far, 2,29,379 edits have been made in Telugu Wikipedia. <nowiki>*</nowiki> So far, a total of 18,46,90,511 bytes of data have been entered in Telugu Wikipedia. <nowiki>*</nowiki>Total edits 2,29,379, <nowiki>*</nowiki>Average edits per day 49.947 (4,771 days) <nowiki>*</nowiki>Average edit size 283.6 bytes, <nowiki>*</nowiki>Average edits per page 3.544, <nowiki>*</nowiki>Files uploaded (Commons) 198, Global edit counts (approximate) {| class="wikitable" | colspan="2" |Global edit counts (approximate) |- |► te.wikipedia.org |[[ప్రత్యేక:Contributions/యర్రా రామారావు|229,379]] |- |www.wikidata.org |19,085 |- |commons.wikimedia.org |477 |- |en.wikipedia.org |121 |- |meta.wikimedia.org |28 |- |te.wiktionary.org |16 |- |simple.wikipedia.org |2 |- |www.mediawiki.org |1 |- |te.wikibooks.org |1 |- |te.wikiquote.org |1 |- |Other projects |0 |- |All projects | |} ==అరుణాచల్ ప్రదేశ్== {| class="wikitable" ! rowspan="2" |దేశం/రాష్ట్రం ! rowspan="2" |పేజీ ! colspan="2" |ఆంగ్లవ్యాసంతో తాజా స్థితి ! rowspan="2" |నవీకరించినవారు ! rowspan="2" |పరిశీలించించిన వారు |- !తాజాస్థితి మార్కు !నవీకరించిన తేది |- | rowspan="19" | అరుణాచల్ ప్రదేశ్ |[[అరుణాచల్ ప్రదేశ్‌లో ఎన్నికలు]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి: యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] | |- |[[అరుణాచల్ ప్రదేశ్‌లో 2024 భారత సార్వత్రిక ఎన్నికలు]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి: యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] | |- |[[2024 అరుణాచల్ ప్రదేశ్ శాసనసభ ఎన్నికలు]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి: యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] | |- |[[అరుణాచల్ ప్రదేశ్ శాసనసభ]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి: యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] | |- |[[అరుణాచల్ ప్రదేశ్ 11వ శాసనసభ]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి: యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] | |- |[[అరుణాచల్ ప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రుల జాబితా|అరుణాచల్ ప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రులు జాబితా]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి: యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] | |- |[[అరుణాచల్ ప్రదేశ్ ఉప ముఖ్యమంత్రుల జాబితా]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి: యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] | |- |[[అరుణాచల్ ప్రదేశ్ శాసనసభ స్పీకర్ల జాబితా]] ||{{Tick}} | |[[వాడుకరి: యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] | |- |[[అరుణాచల్ ప్రదేశ్ నుండి ఎన్నికైన రాజ్యసభ సభ్యుల జాబితా]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి: యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] | |- |[[అరుణాచల్ ప్రదేశ్ గవర్నర్ల జాబితా]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి: యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] | |- |[[అరుణాచల్ ప్రదేశ్ ప్రభుత్వం]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి: యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] | |- |[[పెమా ఖండూ ఐదవ మంత్రివర్గం]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి: యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] | |- |[[అరుణాచల్ ప్రదేశ్ శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి: యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] | |- |} == అసోం == {| class="wikitable" ! rowspan="2" |దేశం/రాష్ట్రం ! rowspan="2" |పేజీ ! colspan="2" |ఆంగ్లవ్యాసంతో తాజా స్థితి ! rowspan="2" |నవీకరించినవారు ! rowspan="2" |పరిశీలించించిన వారు |- !తాజాస్థితి మార్కు !నవీకరించిన తేది |- ! rowspan="14" |అసోం |[[అసోంలో ఎన్నికలు]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి: యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] | |- |[[అసోంలో 2024 భారత సార్వత్రిక ఎన్నికలు]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి: యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] | |- |[[2021 అసోం శాసనసభ ఎన్నికలు]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి: యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] | |- |[[అసోం శాసనసభ]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి: యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] | |- |[[అసోం 15వ శాసనసభ]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి: యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] | |- |[[అసోం ముఖ్యమంత్రుల జాబితా]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి: యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] | |- |[[అసోం శాసనసభ స్పీకర్ల జాబితా]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి: యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] | |- |[[అసోం శాసనసభ డిప్యూటీ స్పీకర్ల జాబితా]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి: యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] | |- |[[అసోం శాసనమండలి]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి: యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] | |- |[[అసోం నుండి ఎన్నికైన రాజ్యసభ సభ్యుల జాబితా]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి: యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] | |- |[[అసోం గవర్నర్ల జాబితా]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి: యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] | |- |[[అసోం ప్రభుత్వం]] ||{{Tick}} | |[[వాడుకరి: యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] | |- |[[హిమంత్ బిశ్వ శర్మ మంత్రివర్గం]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి: యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] | |- |[[అసోం శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి: యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] | |- |} * [[భారతదేశ రాజకీయ పార్టీల జాబితా]] * [[హర్యానా శాసనసభలో ప్రతిపక్ష నాయకుల జాబితా]] * [[జార్ఖండ్ శాసనసభలో ప్రతిపక్ష నాయకుల జాబితా]] * [[మహారాష్ట్ర శాసనమండలి ప్రతిపక్ష నాయకుల జాబితా]] * [[ఒడిశా శాసనసభలో ప్రతిపక్ష నాయకుల జాబితా]] * [[తమిళనాడు శాసనసభలో ప్రతిపక్ష నాయకుల జాబితా]] * [[పుదుచ్చేరి శాసనసభలో ప్రతిపక్ష నాయకుల జాబితా]] * [[ఎలక్టోరల్ కాలేజ్ (భారతదేశం)]] * [[ఇండియా కూటమి సభ్యుల జాబితా]] * [[జాతీయ ప్రజాస్వామ్య కూటమి సభ్యుల జాబితా]] * [[జమ్మూ కాశ్మీరు శాసనమండలి సభ్యుల జాబితా]] * '''జస్టిస్ డి.వై. చంద్రచూడ్''' భారత 50వ ప్రధాన న్యాయమూర్తి.<ref>{{cite news|title=Example News|date=9 నవంబర్ 2022|access-date=9 నవంబర్ 2022}}</ref> * ఆయన 9 నవంబరు 2022న ప్రధాన న్యాయమూర్తిగా ప్రమాణం చేశారు.<ref>{{cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/justice-dy-chandrachud-sworn-in-as-50th-chief-justice-of-india/article66114002.ece|title=Justice D.Y. Chandrachud sworn in as 50th Chief Justice of India|date=9 November 2022|newspaper=The Hindu|access-date=9 November 2022|issn=0971-751X}}</ref> * మరొక మూలం ప్రకారం ఆయన 28 అక్టోబరు 2022న ప్రధాన న్యాయమూర్తిగా ఎంపికయ్యారు.<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/president-appoints-dy-chandrachud-as-next-cji/articleshow/95117354.cms|title=President appoints D.Y. Chandrachud as next CJI|date=28 October 2022|newspaper=Times of India|access-date=28 October 2022}}</ref> * | {{big|–}} [[Endash]] , [[Dash]] (many types)<br>| {{big|—}} [[Emdash]], [[Dash]] (many types) * <ref group="lower-alpha">ఒక ఖగోళ వస్తువు పరిభ్రమణం మాతృవస్తువు భ్రమణ దిశలోనే ఉంటే దాన్ని ''ప్రోగ్రేడ్'' కక్ష్య అంటారు. వ్యతిరేక దిశలో ఉంటే దాన్ని ''రెట్రోగ్రేడ్'' కక్ష్య అంటారు.</ref> <includeonly> <span style="display:none">{{#time:Y-m-d|{{{1}}}}}</span> {{#time:Y|{{{1}}}}} {{#switch:{{#time:n|{{{1}}}}} |1=జనవరి |2=ఫిబ్రవరి |3=మార్చి |4=ఏప్రిల్ |5=మే |6=జూన్ |7=జూలై |8=ఆగస్టు |9=సెప్టెంబర్ |10=అక్టోబర్ |11=నవంబర్ |12=డిసెంబర్ }} {{#time:j|{{{1}}}}} </includeonly> <noinclude> ఈ మూస తేది వర్గీకరణ కొరకు. వాడకం: <pre>{{తెలుగు తేదీ వర్గీకరణ|30 June 2025}}</pre> ఫలితం: 2025 జూన్ 30 తేదీకి ఆధారంగా పట్టికలలో సరిగా వర్గీకరించేందుకు సహాయపడుతుంది. </noinclude> ---------- ([[2024 భారత సార్వత్రిక ఎన్నికలలో జాతీయ ప్రజాస్వామ్య కూటమి అభ్యర్థుల జాబితా]]) ------- {{Cleanup MOS}} ------ {{MoS guideline}} ------ {{Update after|2025|11}} == వర్గాలు == * [[:వర్గం:Duplicate or hardcoded templates awaiting deletion]] * [[:వర్గం:Official website not in Wikidata]] * [[:వర్గం:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] * [[:వర్గం: తరచూ నవీకరించవలసిన వ్యాసాలు]] *[[:వర్గం:ఆంగ్ల పదాలు గల వ్యాసాలు]] *[[:వర్గం:అనువదించ వలసిన పేజీలు]] == వికీపీడియా పేరుబరి == *[[వికీపీడియా:Templates for discussion]] * [[వికీపీడియా:మూసలు/నిర్వహణ]] * [[వికీపీడియా:Miscellany for deletion]] == మూసలు == * [[మూస:భారతదేశ రాష్ట్రాలు లేదా భూభాగాల వారీగా రాజకీయాలు]] *[[మూస:Election results/doc]] *[[మూస:Election results]] *Template: Why is this person famous? == బయటి లింకులు == === భారతదేశ లింకులు === * [https://lgdirectory.gov.in/districtWiseDetailReport.do?OWASP_CSRFTOKEN=UR3G-M2GW-UUFX-WF0W-I88W-KW8O-CQVP-N8CU LGD Codes of States/Union Territories (UTs)] * [https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/43361 1901 నుండి పూర్వపు ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం జిల్లాల జనాభా దశాబ్దాల వైవిధ్యం] * [https://aspiringyouths.com/general-knowledge/tier-1-tier-2-indian-cities/ List of Tier 1 and Tier 2 Cities of India] * [https://web.archive.org/save/https://www.thehindu.com/infographics/2024-04-17/previous-lok-sabha-elections-since-independence/index.html లోక్‌సభ కాలపరిమితులు] == ఆంధ్రప్రదేశ్ == === గ్రామాల లింకులు === * https://villageinfo.in/andhra-pradesh.html === పంచాయితీలు === * [https://web.archive.org/web/20070930204622/http://panchayat.gov.in/adminreps/consolidatedreport.asp All India Consolidated Report of panchyats] * https://prakasam.ap.gov.in/village-panchayats/ * [https://web.archive.org/web/20170818173131/http://saaksharbharat.nic.in/saaksharbharat/forms/gp_code.pdf Gram Panchyats Codes-Two Telugu State]]s] == నియోజక వర్గాల సంఖ్య, మూసలు ఎక్కింపు == {| class="wikitable" |+ !వ.సంఖ్య !రాష్ట్రం లేదా కేంద్రపాలిత ప్రాంతం పేరు !లోక్‌సభ నియోజకవర్గాల సంఖ్య !మూసలు ఎక్కించిన రాష్ట్రాలు !శాసనసభ నియోజకవర్గాల సంఖ్య !మూసలు ఎక్కించిన రాష్ట్రాలు |- |1 |[[ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|ఆంధ్రప్రదేశ్]] |25 |{{Yes check}} |175 |{{Yes check}} |- |2 |[[అరుణాచల్ ప్రదేశ్ శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|అరుణాచల్ ప్రదేశ్]] |2 |{{Yes check}} |60 |{{Yes check}} |- |3 |[[అసోం శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|అసోం]] |14 |{{Yes check}} |126 |{{Yes check}} |- |4 |[[బీహార్ శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|బీహార్]] |40 |{{Yes check}} |243 |{{Yes check}} |- |5 |[[ఛత్తీస్‌గఢ్ శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|ఛత్తీస్‌గఢ్]] |11 |{{Yes check}} |90 |{{Yes check}} |- |6 |[[గోవా శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|గోవా]] |2 |{{Yes check}} |40 |{{Yes check}} |- |7 |[[గుజరాత్ శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|గుజరాత్]] |26 |{{Yes check}} |182 |{{Yes check}} |- |8 |[[హర్యానా శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|హర్యానా]] |10 |{{Yes check}} |90 |{{Yes check}} |- |9 |[[హిమాచల్ ప్రదేశ్ శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|హిమాచల్ ప్రదేశ్]] |4 |{{Yes check}} |68 |{{Yes check}} |- |10 |[[జార్ఖండ్ శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|జార్ఖండ్]] |14 |{{Yes check}} |81 |{{Yes check}} |- |11 |[[కర్ణాటక శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|కర్ణాటక]] |28 |{{Yes check}} |224 |{{Yes check}} |- |12 |[[కేరళ శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|కేరళ]] |20 |{{Yes check}} |140 |{{Yes check}} |- |13 |[[మధ్య ప్రదేశ్ శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|మధ్య ప్రదేశ్]] |29 |{{Yes check}} |230 |{{Yes check}} |- |14 |[[మహారాష్ట్ర శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|మహారాష్ట్ర]] |48 |{{Yes check}} |288 |{{Yes check}} |- |15 |[[మణిపూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|మణిపూర్]] |2 |{{Yes check}} |60 |{{Yes check}} |- |16 |[[మేఘాలయ శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|మేఘాలయ]] |2 |{{Yes check}} |60 |{{అవును}}'''Yes''' |- |17 |[[మిజోరం శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|మిజోరం]] |1 |N/A |40 |{{Yes check}} |- |18 |[[నాగాలాండ్ శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|నాగాలాండ్]] |1 |N/A |60 |{{Yes check}} |- |19 |[[ఒడిశా శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|ఒడిశా]] |21 |{{Yes check}} |147 |{{Yes check}} |- |20 |[[పంజాబ్ శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|పంజాబ్]] |13 |{{Yes check}} |117 |{{Yes check}} |- |21 |[[రాజస్థాన్ శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|రాజస్థాన్]] |25 |{{Yes check}} |200 |{{Yes check}} |- |22 |[[సిక్కిం శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|సిక్కిం]] |1 |N/A |32 |{{Yes check}} |- |23 |[[తమిళనాడు శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|తమిళనాడు]] |39 |{{Yes check}} |234 |{{Yes check}} |- |24 |[[తెలంగాణ శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|తెలంగాణ]] |17 |{{Yes check}} |119 |{{Yes check}} |- |25 |[[త్రిపుర శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|త్రిపుర]] |2 |{{Yes check}} |60 |{{Yes check}} |- |26 |[[ఉత్తర ప్రదేశ్ శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|ఉత్తర ప్రదేశ్]] |80 |{{Yes check}} |403 |{{Yes check}} |- |27 |[[ఉత్తరాఖండ్ శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|ఉత్తరాఖండ్]] |5 |{{Yes check}} |70 |{{Yes check}} |- |28 |[[పశ్చిమ బెంగాల్ శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|పశ్చిమ బెంగాల్]] |42 |{{Yes check}} |294 |{{Yes check}} |- |29 |[[ఢిల్లీ శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|ఢిల్లీ]] |7 |{{Yes check}} |70 |{{Yes check}} |- |30 |[[జమ్మూ కాశ్మీర్ శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|జమ్మూ కాశ్మీరు]] |5 |{{Yes check}} |90 |{{Yes check}} |- |31 |[[పుదుచ్చేరి శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|పుదుచ్చేరి]] |1 |N/A |30 |{{Yes check}} |- |32 |[[దాద్రా, నగర్ హవేలీ, డామన్, డయ్యూ|దాద్రా నగర్ హవేలీ,]] [[దాద్రా, నగర్ హవేలీ, డామన్, డయ్యూ|డామన్ డయ్యూ]] |2 |{{Yes check}} |N/A |N/A |- |33 |[[అండమాన్ నికోబార్ దీవులు|అండమాన్, నికోబార్ దీవులు]] |1 |N/A |N/A |N/A |- |34 |[[చండీగఢ్]] |1 |N/A |N/A |N/A |- |35 |[[లడఖ్]] |1 |N/A |N/A |N/A |- |36 |[[లక్షద్వీప్]] |1 |N/A |N/A |N/A |- | |మొత్తం |543 |535 |4123 | |} == తెలుగు వికీపీడియాలో గ్రామాల ప్రస్థానం == గ్రామాలు దేశానికి పట్టుగొమ్మలని మనందరకు తెలుసు. రెండు తెలుగు రాష్ట్రాలలో చాలా కాలం తరువాత, తాజాగా జిల్లాల, మండలాలు పునర్వ్యవస్థీకరణ తరువాత, ఆంధ్రప్రదేశ్ లో 26 జిల్లాలు, తెలంగాణలో 33 జిల్లాలు ఆవిర్బవించిన సంగతి మనందరికి తెలుసు. భారత జనాభా లెక్కలు ప్రకారం గ్రామం అంటే రెవెన్యూ గ్రామం అని అర్థం చేసుకోవాలి. రెండు తెలుగు రాష్ట్రాలకు చెందిన ప్రతి గ్రామానికి తెవికీలో వ్యాసం పేజీ ఉందని ఘంటాపధంగా చెప్పవచ్చు. ఈ గ్రామ వ్యాసాలలో ప్రధానంగా ఆ గ్రామానికి చెందిన జనాభా, విద్యా సౌకర్యాలు, వైద్య సౌకర్యం, తాగునీరు, పారిశుద్యం, సమాచార రవాణా సౌకర్యాలు, వ్యవసాయం, దేవాలయాలు, గ్రామ శాసనాలు, గ్రామ చరిత్ర, ఆ గ్రామ ప్రముఖుల , ఆగ్రామ ఉనికిని తెలుపు అక్షాంశ, రేఖాంశాలుతో పాటు గ్రామ పటం, ఇంకా ఒకటేమిటి అన్ని వివరాలు అందుబాటులో వున్నాయి. శివారు గ్రామాల (రెవెన్యూయేతర గ్రామాలు) సమాచారం దాని రెవెన్యూ గ్రామంలోనే కలిసి ఉంటాయి. కొన్ని శివారు గ్రామాలకు ప్రత్వేక పేజీలు లేకపోలేదు. ఇక ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రానికి వస్తే 26 జిల్లాలు, 670 మండలాలు, 16,479 గ్రామాలు ఉన్నవి. అలాగే తెలంగాణ రాష్ట్రానికి వస్తే 33 జిల్లాలు, 612 మండలాలు, 10,332 గ్రామాలు ఉన్నవి. వీటిన్నిటికి తెవికీలో పేజీలు ఉన్నవి. అంతేగాదు రెండు రాష్ట్రాలకు చెందిన అన్ని రెవెన్యూ డివిజన్లుకు , పురపాలక సంఘాలకు, జనగణన పట్టణాలకు, అన్ని జిల్లాల, పురపాలక సంఘాల ముఖ్య పట్టణాలుకు వ్యాసాల పేజీలు తెవికీలో లభిస్తాయి. ఈ స్థాయికి సమాచారం తెవికీలో లభిస్తుందంటే ఇది ఏ ఒక్కరివల్లో సాధ్యపడిందికాదు. తెలుగు వికీపీడియా 2003 డిసెంబరు 10న ఆవిర్భవించిన నాటినుండి దేశ, విదేశాలలో ఉన్న అన్ని రంగాల తెలుగు వ్యక్తులు వీరంతా ఒక్క నయాపైసా పారితోషకం ఆశించకుండా నిరంతరం, వారి ప్రవృత్తిగా ఖాళీ సమయాన్ని ధారపోసి వందల కొద్దీ వ్యాసాలు రాస్తూ, రాసిన వ్యాసాలలో మరింత తాజా సమాచారం చేరుస్తూ, తప్పుఒప్పులు సవరిస్తూ , చేయీ, చేయీ కలుపుతూ సాగిన ప్రయాణమే తెలుగు వికీపీడియా. వికీపీడియా ఏ ఒక్కరి కష్టంతోనో సాధ్యపడలేదు. 2003 నాటి నుండి దేశ, విదేశాలలో ఉన్న తెలుగు వ్యక్తులు వందలాదిమంది ధనాపేక్షలేకుండా నిరంతరంచేసిన సమిష్టికృషి ఫలితమే ఇది. తాజా సమాచారం కోసం నిరంతరం అన్వేషణ కొనసాగతూనే ఉంటుంది. ఇది వుంది, ఇది లేదు అనకుండా మేధావులు అన్నిరంగాలకు చెందిన సమాచారాన్ని వికీపీడియా ద్వారా అందిస్తున్నారు. ఇది అన్ స్టాపబుల్ కార్యక్రమం. వికీపీడియాలో 2016 నవంబరులో మాగ్రామ వ్యాసంలో మరింత సమాచారం చేర్చే సమయంలో పవన్ సంతోష్ గారు నాకు ఒక మెయిల్ పంపించారు.ఆ మెయిల్ లో మీరు, మీ గ్రామం వరకే వికీపీడియాలో సమాచారం చేర్చటానికి పరిమితమయ్యారా?  లేక మీకు అవకాశం ఉంటే వికీపీడియాలో గ్రామ వ్యాసాల అభివృద్ధి ప్రాజెక్టు ఒకటి కొనసాగుతుంది, దానిలో పనిచేయటానికి మీకు సమ్మతమేనా అని అడిగారు. ఇది నన్ను బాగా ఆకర్షించటానికి కారణమైంది. నేను వెంటనే దానికి ఆకర్షితుడనై నాకు గ్రామాలంటే చాలా ఇష్టం, నేను ఆ ప్రాజెక్టులో పనిచేస్తానని వెంటనే మెయిల్ ద్వారా సమాచారమిచ్చాను.నాకు గ్రామాలంటే చాలా ఇష్టం అని చెప్పటానికి కూడా మరో కారణం ఉంది. నేను ఆంద్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వ పంచాయతీ రాజ్ నందు గ్రామలతో మమేకమైన వివిధ హోదాలలో నలభై సంవత్సరాలు సర్వీసు చేసాను. అందువలన నాకు గ్రామాలంటే  చాలా ఇష్టం అని చెప్పటంలో అతిశయోక్తి లేదని భావిస్తున్నాను. అంతేగాదు గ్రామాలు దేశానికి పట్టుగొమ్మలని మనందరకు తెలుసు. అలా మెయిల్ నాకు వచ్చి ఉండకపోతే మా గ్రామ వ్యాసానికి మాత్రమే పరిమితమయ్యేవాడినేమో!చెప్పలేను. ఆ మెయిల్ ప్రభావంతో నేను గ్రామ వ్యాసాల ప్రాజెక్టులో  2017 భాగస్వామ్యుడయ్యాను. వికీపీడియాకు మీరు చేసిన అత్యంత అర్థవంతమైన రచనలు ఏమిటి, అవి విద్య, స్థానిక చరిత్ర లేదా ప్రజా అవగాహన వంటి రంగాలలో వేదికకు మించి ప్రభావాన్ని ఎలా సృష్టించాయని మీరు అనుకుంటున్నారు? ఇప్పటివరకు నేను 1764 వ్యాసాలు రచించాను. వాటిలో ఎక్కువుగా రాష్ట్ర, కేంద్ర ప్రభుత్వాలకు సంబందించిన ప్రభుత్వ సెటప్ వ్యాసాలు ఎక్కువుగా ఉన్నవి, వాటికితోడు రాజకీయ నాయకుల, ఎన్నికలకు సంబందించిన , నోటబులటీ వ్యక్తుల, న్యాయ వ్యవస్థకు చెందిన, భౌగోళిక సంబంధమైన వ్యాసాలు ఉన్నాయి. విజ్ఞాన సర్వస్వం అంటే అన్ని రంగాలకు చెందిన వ్యాసాలు ఉండాలని,  అలా ఉన్నప్పుడే వికీపీడియా అభివృద్ధికి న్యాయం చేసినట్లుగా నేను భావిస్తాను.   వికీపీడియా తరచుగా నమ్మదగనిదిగా విమర్శించబడుతుంది. కమ్యూనిటీ ఖచ్చితత్వాన్ని ఎలా నిర్ధారిస్తుంది మరియు తప్పుడు సమాచారం లేదా దుష్ట-విశ్వాస సవరణలను ఎలా ఎదుర్కొంటుంది? ఈ విషయంలో కమ్యూనిటీ సరియైన కచ్చితత్వాన్ని పాటిస్తుంది. యూజర్లు సృష్టించే ప్రతి వ్యాసాన్ని, పాత వ్యాసాలలో చేర్చే సమాచారాన్ని ఓపికతో పరిశీలిస్తుంది. నమ్మదగని సమాచారాన్ని గుర్తించి, దానికి తగిన నమ్మదగిన మూలాలు సేకరించటానికి ప్రయత్నిస్తుంది. ఒకవేళ అలాంటి మూలాలు లభ్యం కానప్పుడు సంభందించిన యూజరుకు ఆసంగతి తెలియపర్చి ఎటువంటి మొహమాటం లేకుండా తొలగించటం లేదా రివర్ట్ చేయటానికి వెనకాడదు. నిత్యం ప్రతి 30 ని.కు ఒకసారి ఇటీవలి మార్పులు పరిశీలించటం ద్వారా దీనిని అరికట్టటం జరుగుతుంది. == మూలాలు == <references /> == ఇతర మూలాలు == <references group="lower-alpha" /> lwy3o0w4au74pgylgbx35qneygdh1m1 4955664 4955389 2026-09-10T11:24:50Z యర్రా రామారావు 28161 4955664 wikitext text/x-wiki <వికీ స్యయం శిక్షణా ప్రయోగార్థం సష్టించబడింది.> ఈ పేజీ వాడుకరి వికీలో చేసిన కృషిని గురించి ఉద్దేశించిన పేజీ, అలాగని వ్యక్తిగత విషయాలు రాసుకోకూడదని కాదు, చాలా క్వుప్తంగా 4 లేక 5 వాక్యాలకు మించకుండా రాసుకోవచ్చు, అంతేగానీ పుంఖాను పుంఖాలుగా రాసుకోకూడదు.ఇది వికీపీడియా నియమాలకు విరుద్ధం. దానికి అనుగుణంగా లేనియెడల ఎప్పుడైనా, ఎవరైనా ఈ పేజీని తొలగించటానికి అవకాశం ఉంది.దయచేసి తొలగింపు మూస తొలగించవద్దు. == ఉపపేజీల జాబితా == {{Reflist|group=lower-greek}} {{List subpages|యర్రా రామారావు}} {{User subpages|యర్రా రామారావు}} == అన్ని వాడుకరి పేజీలు == [[ప్రత్యేక:PrefixIndex/వాడుకరి:యర్రా రామారావు]] ==పశ్చిమ బెంగాల్== {| class="wikitable" ! rowspan="2" |దేశం/రాష్ట్రం ! rowspan="2" |పేజీ ! colspan="6" |ఆంగ్లవ్యాసంతో తాజా స్థితి ! rowspan="2" |పరిశీలించించిన వారు |- !తాజాస్థితి మార్కు !నవీకరించిన తేది !నవీకరించినవారు !తాజాస్థితి మార్కు !నవీకరించిన తేది !నవీకరించిన వారు |- ! rowspan="15" | పశ్చిమ బెంగాల్ |[[పశ్చిమ బెంగాల్‌లో ఎన్నికలు]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి:యర్రా రామారావు |యర్రా రామారావు]] | | | | |- |[[పశ్చిమ బెంగాల్‌లో 2024 భారత సార్వత్రిక ఎన్నికలు]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి:యర్రా రామారావు |యర్రా రామారావు]] | | | | |- |[[2021 పశ్చిమ బెంగాల్ శాసనసభ ఎన్నికలు]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి:యర్రా రామారావు |యర్రా రామారావు]] | | | | |- |[[2026 పశ్చిమ బెంగాల్ శాసనసభ ఎన్నికలు]] |N/A |N/A |N/A | | | | |- |[[పశ్చిమ బెంగాల్ శాసనసభ]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి:యర్రా రామారావు |యర్రా రామారావు]] | | | | |- |[[పశ్చిమ బెంగాల్ 17వ శాసనసభ]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి:యర్రా రామారావు |యర్రా రామారావు]] | | | | |- |[[పశ్చిమ బెంగాల్ 18వ శాసనసభ]] |N/A |N/A |N/A |{{Tick}} |2026 మే 31 |[[వాడుకరి:యర్రా రామారావు |యర్రా రామారావు]] | |- |[[పశ్చిమ బెంగాల్ శాసనసభ స్పీకర్ల జాబితా]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి:యర్రా రామారావు |యర్రా రామారావు]] | | | | |- |[[పశ్చిమ బెంగాల్ శాసనసభ డిప్యూటీ స్పీకర్ల జాబితా]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి:యర్రా రామారావు |యర్రా రామారావు]] | | | | |- |[[పశ్చిమ బెంగాల్ ముఖ్యమంత్రుల జాబితా]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి:యర్రా రామారావు |యర్రా రామారావు]] | | | | |- |[[పశ్చిమ బెంగాల్ నుండి ఎన్నికైన రాజ్యసభ సభ్యుల జాబితా]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి:యర్రా రామారావు |యర్రా రామారావు]] | | | | |- |[[పశ్చిమ బెంగాల్ గవర్నర్ల జాబితా]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి:యర్రా రామారావు |యర్రా రామారావు]] | | | | |- |[[పశ్చిమ బెంగాల్ ప్రభుత్వం]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి:యర్రా రామారావు |యర్రా రామారావు]] | | | | |- |[[పశ్చిమ బెంగాల్ శాసనసభ ప్రతిపక్ష నాయకుల జాబితా]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి:యర్రా రామారావు |యర్రా రామారావు]] | | | | |- |[[పశ్చిమ బెంగాల్ శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి:యర్రా రామారావు |యర్రా రామారావు]] | | | | |- |} ఈ జాబితాలో వ్యాసాల నాణ్యతకు నిర్వహించవలసిన పనులు లేదా ప్రాజెక్టుల జాబితా వివరాలు రికార్డు చేయబడినవి. వాటిని పరిశీలించి ఆసక్తి ఉన్న వాడుకరులు తగిన చర్యలు తీసుకోవాలని కోరటమైనది. == 📊 వికీపీడియా వ్యాసాల నాణ్యత – సమగ్ర పనుల పట్టిక == {| class="wikitable sortable" !సమస్య !నిర్వహణ వర్గం !ఏమి సమస్య? !చేయవలసిన పని !ప్రాధాన్యత !అందుబాటులో ఉన్న ఆటోమేషన్ టూల్ వివరం !మొత్తం వ్యాసాలు !పని ప్రారంభం !సవరించిన పేజీలు !గమనిక |- |మూలాలు లేవు |[[:వర్గం:మూలాలు లేని వ్యాసాలు]] |మూలలు లేకపోవడం |మూలాలు చేర్చాలి |అత్యవసరం |✔ |{{PAGESINCATEGORY:మూలాలు లేని వ్యాసాలు}} |[[:వర్గం:మూలాలు లేని వ్యాసాలు|వ్యాసాలు చూడండి]] | | -- |- |మూలాలు లోపాలు |[[:వర్గం:మూలాల లోపాలున్న పేజీలు]] |CSI మూలాల లోపాలు |మూలాలు సవరించాలి |అత్వవసరం | |1717 | | | |- |వర్గీకరణ లోపాలు |[[:వర్గం:వర్గీకరించవలసిన వ్యాసాలు]] |వర్గాలు లేకపోవడం |వర్గాలు చేర్చాలి |మధ్యస్థ |✔ |{{PAGESINCATEGORY:వర్గీకరణ లేని వ్యాసాలు}} |[[:వర్గం:వర్గీకరణ లేని వ్యాసాలు|వ్యాసాలు చూడండి]] | | -- |- |తటస్థత లోపం |[[:వర్గం:తటస్థత లోపం ఉన్న వ్యాసాలు]] |పక్షపాత వాక్యాలు |తటస్థ పునఃరచన |అత్యవసరం |✖ |{{PAGESINCATEGORY:తటస్థత లోపం ఉన్న వ్యాసాలు}} |[[:వర్గం:తటస్థత లోపం ఉన్న వ్యాసాలు|వ్యాసాలు చూడండి]] | | -- |- |శుద్ధి అవసరం |[[:వర్గం:శుద్ధి చేయవలసిన వ్యాసాలు]] |వ్యాకరణ/నిర్మాణ లోపాలు |పునఃరచన |మధ్యస్థ |✖ |{{PAGESINCATEGORY:శుద్ధి చేయవలసిన వ్యాసాలు}} |[[:వర్గం:శుద్ధి చేయవలసిన వ్యాసాలు|వ్యాసాలు చూడండి]] | | -- |- |మూస లోపాలు |[[:వర్గం:మూస లోపాలు ఉన్న వ్యాసాలు]] |నకిలీ పరామితులు |template fix |మధ్యస్థ |✔ (TemplateParamFix) |{{PAGESINCATEGORY:మూస లోపాలు ఉన్న వ్యాసాలు}} |[[:వర్గం:మూస లోపాలు ఉన్న వ్యాసాలు|వ్యాసాలు చూడండి]] | | -- |- |stub వ్యాసాలు |[[:వర్గం:స్టబ్ వ్యాసాలు]] |చాలా చిన్న వ్యాసం |విస్తరణ |తక్కువ |✖ |{{PAGESINCATEGORY:స్టబ్ వ్యాసాలు}} |[[:వర్గం:స్టబ్ వ్యాసాలు|వ్యాసాలు చూడండి]] | | -- |- |dead links |[[:వర్గం:చనిపోయిన లింకులు ఉన్న వ్యాసాలు]] |పనిచేయని URLs |archive link |మధ్యస్థ |✔ |{{PAGESINCATEGORY:చనిపోయిన లింకులు ఉన్న వ్యాసాలు}} |[[:వర్గం:చనిపోయిన లింకులు ఉన్న వ్యాసాలు|వ్యాసాలు చూడండి]] | | -- |- |citation language లోపం |[[:వర్గం:CS1 లోపాలు]] |language= లేదు |ISO code చేర్చాలి |మధ్యస్థ |✔ |{{PAGESINCATEGORY:CS1 లోపాలు}} |[[:వర్గం:CS1 లోపాలు|వ్యాసాలు చూడండి]] | | -- |- |Wikidata అసమగ్రత |[[:వర్గం:Wikidata వ్యత్యాసాలు]] |data mismatch |Wikidata update |తక్కువ |✔ |{{PAGESINCATEGORY:Wikidata వ్యత్యాసాలు}} |[[:వర్గం:Wikidata వ్యత్యాసాలు|వ్యాసాలు చూడండి]] | | -- |- |చిత్రాలు లేవు |[[:వర్గం:చిత్రాలు లేని వ్యాసాలు]] |images లేకపోవడం |image చేర్చాలి |తక్కువ |✖ |{{PAGESINCATEGORY:మూలల}} |[[:వర్గం:చిత్రాలు లేని వ్యాసాలు|వ్యాసాలు చూడండి]] | | -- |- | | |images లేకపోవడం |image చేర్చాలి |తక్కువ |✖ |{{PAGESINCATEGORY:చిత్రాలు లేని వ్యాసాలు}} |[[:వర్గం:చిత్రాలు లేని వ్యాసాలు|వ్యాసాలు చూడండి]] | | -- |- | |[[:వర్గం:Pages using infobox settlement with bad settlement type]] | | | | |{{PAGESINCATEGORY:చిత్రాలు లేని వ్యాసాలు}} |[[:వర్గం:చిత్రాలు లేని వ్యాసాలు|వ్యాసాలు చూడండి]] | | -- |- | | |images లేకపోవడం |image చేర్చాలి |తక్కువ |✖ |{{PAGESINCATEGORY:చిత్రాలు లేని వ్యాసాలు}} |[[:వర్గం:చిత్రాలు లేని వ్యాసాలు|వ్యాసాలు చూడండి]] | | -- |- | |[[:వర్గం:CS1 maint: unrecognized language]] |images లేకపోవడం |image చేర్చాలి |తక్కువ |✖ |{{PAGESINCATEGORY:చిత్రాలు లేని వ్యాసాలు}} |[[:వర్గం:చిత్రాలు లేని వ్యాసాలు|వ్యాసాలు చూడండి]] | | -- |- | |[[:వర్గం:CS1 errors: generic name]] | | | | | | | | |- | |[[:వర్గం:CS1 errors: generic title]] | | | | | | | | |} వర్గం:మూలాల లోపాలున్న పేజీలు ==CS1 పరామితుల లోపాలు== * [[:వర్గం:CS1 maint: unrecognized language]] - ఈ వర్గంలో 2358 పేజీలు ఉన్నాయి. (2026 ఏప్రిల్ 6) [[వాడుకరి:యర్రా రామారావు/langcodefixer.js]] * [[:వర్గం:మూసలను పిలవడంలో డూప్లికేటు ఆర్గ్యుమెంట్లను వాడుతున్న పేజీలు]] - (ఈ వర్గంలో వ్యాసాలు:682, వాడుకరి పేజీలు:10, మూసలు:33 అన్నీ కలిపి 725 పేజీలు ఉన్నవి. (2025 ఆగస్టు 17) * [[:వర్గం:CS1 errors: unsupported parameter]]-ఈ వర్గంలో 248 పేజీలు ఉన్నాయి. (2025 అక్టోబరు 21) * [[:వర్గం:CS1 errors: unrecognized parameter]] - ఈ వర్గంలో 33 పేజీలున్నాయి. (2025 అక్టోబరు 21) * [[:వర్గం:CS1 errors: empty unknown parameters]] - ఈ వర్గంలో 35 పేజీలున్నాయి. (2025 అక్టోబరు 21) * [[:వర్గం:Articles with invalid date parameter in template]] - ఈ వర్గంలో 3443 పేజీలు ఉన్నాయి. (2026 ఏప్రిల్ 30) * [[:వర్గం:Pages with non-numeric formatnum arguments]]-ఈ వర్గంలో 1110 పేజీలు ఉన్నాయి. (2026 ఏప్రిల్ 30) == డివిజనులోని మండలాలు == ఈ డివిజనులో [[ఆంధ్రప్రదేశ్ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణ - 2025|2025 జిల్లాల పునర్నిర్మాణం]] ప్రకారం 2025 డిసెంబరు 30 నాటికి ----10 మండలాలు ఉన్నాయి. {| class="wikitable" !వ.సంఖ్య !మండలం !మొత్తం రెవెన్యూ గ్రామాలు !నిర్జన గ్రామాలు !జనావాస గ్రామాలు !మండల జనాభా (2011) !మూలాలు |- | style="text-align: center;" |1 | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | | rowspan="11" | |- | style="text-align: center;" |2 | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | |- | style="text-align: center;" |3 | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | |- | style="text-align: center;" |4 | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | |- | style="text-align: center;" |5 | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | |- | style="text-align: center;" |6 | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | |- | style="text-align: center;" |7 | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | |- | style="text-align: center;" |8 | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | |- | style="text-align: center;" |9 | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | |- | style="text-align: center;" |10 | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | |- ! colspan="2" style="text-align: center;" |మొత్తం ! style="text-align: center;" | ! style="text-align: center;" | ! style="text-align: center;" | ! style="text-align: center;" | |} == కామన్స్ లో ఫొటోలు ఎక్కింపుల == : కొన్ని ప్రత్యేక సందర్బాలలో తప్పితే వికీపీడియాలో ఫోటోలు నేరుగా అప్‌లోడ్ చేయరు. ముందుగా '''వికీమీడియా కామన్స్ (Wikimedia Commons)''' లో అప్‌లోడ్ చేసి, ఆ తర్వాత వికీపీడియా వ్యాసంలో వాడాలి. : '''ముఖ్య గమనిక:''' : మీరు అప్‌లోడ్ చేసే ఫోటో మీరు స్వయంగా తీసినదై ఉండాలి. ఇతరుల ఫోటోలు లేదా ఇంటర్నెట్ నుండి డౌన్‌లోడ్ చేసినవి అప్‌లోడ్ చేయకూడదు. : స్టెప్ 1: లాగిన్ అవ్వండి :* [https://commons.wikimedia.org commons.wikimedia.org] వెబ్‌సైట్‌కు వెళ్లండి. :* మీ వికీపీడియా యూజర్‌నేమ్, పాస్‌వర్డ్‌తో లాగిన్ అవ్వండి. : స్టెప్ 2: ఫోటోను ఎంచుకోండి :* పైన ఉన్న '''Upload''' (అప్‌లోడ్) బటన్ నొక్కండి. :* '''Select media files''' మీద క్లిక్ చేసి, మీ మొబైల్ లేదా కంప్యూటర్ లో ఉన్న ఫోటోను ఎంచుకోండి. :* తర్వాత '''Continue''' నొక్కండి. : స్టెప్ 3: హక్కులు (Rights) :* అక్కడ '''"This file is my own work"''' (ఇది నా సొంత ఫోటో) అనే ఆప్షన్‌ను ఎంచుకోండి. :* కింద ఉన్న '''Next''' నొక్కండి. : స్టెప్ 4: వివరాలు నింపండి (చాలా ముఖ్యం) :* '''File name (పేరు):''' ఫోటో దేని గురించి ఉందో అర్థమయ్యేలా చిన్న పేరు ఇవ్వండి. (ఉదా: <code>Charminar_Hyderabad.jpg</code>) :* '''Description (వివరణ):''' ఆ ఫోటో దేని గురించి ఉందో తెలుగులో లేదా ఇంగ్లీషులో ఒక వాక్యం రాయండి. :* '''Date (తేదీ):''' ఫోటో తీసిన తేదీని ఇవ్వండి. :* '''Category (వర్గం):''' ఆ ఫోటో ఏ రకానికి చెందినదో రాయండి. (ఉదా: <code>Temples in Telangana</code>) : స్టెప్ 5: పూర్తి చేయండి :* చివరగా '''Publish files''' మీద క్లిక్ చేయండి. మీ ఫోటో అప్‌లోడ్ అయిపోతుంది. : వికీపీడియా వ్యాసంలో ఫోటోను చేర్చడం: :# ఏ వ్యాసంలో అయితే ఫోటో పెట్టాలో ఆ వ్యాసానికి వెళ్లండి. :# '''Edit''' (సవరించు) బటన్ నొక్కండి. :# మీకు ఎక్కడ ఫోటో కావాలో అక్కడ కర్సర్ ఉంచి, పైన ఉన్న '''Insert''' (చేర్చు) మెనూలో '''Media''' ఎంచుకోండి. :# మీరు అప్‌లోడ్ చేసిన ఫోటో పేరును టైప్ చేసి, దాన్ని ఎంచుకుని సేవ్ చేయండి. {{collapsible list|{{tree list}} * కంపణ మధురైపై దండయాత్ర {{tree list/end}}|title={{nobold|''ఇవి కూడా చూడు''}}}} == అనకాపల్లి రెవెన్యూ డివిజన్ మండలాలు == {| class="wikitable sortable" |+ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఉన్న ఉమ్మడి రాష్ట్ర జిల్లాలు !జిల్లా !ఏర్పాటైన సంవత్సరం / తేదీ !వివరణ !మూలం |- |అనంతపురం |1882 |బళ్లారి జిల్లా విభజనతో మద్రాస్ ప్రెసిడెన్సీలో ఏర్పడింది. |<ref>{{cite book|title=District Census Handbook: Anantapur|publisher=Office of the Registrar General and Census Commissioner, India|year=2011}}</ref> |- |చిత్తూరు |1911 |నార్త్ ఆర్కాట్ జిల్లా భాగాలతో ఏర్పడింది. |<ref>{{cite book|title=District Census Handbook: Chittoor|publisher=Office of the Registrar General and Census Commissioner, India|year=2011}}</ref> |- |కడప |1808 |మద్రాస్ ప్రెసిడెన్సీలో జిల్లాగా ఏర్పడింది. |<ref>{{cite book|title=District Census Handbook: Cuddapah|publisher=Office of the Registrar General and Census Commissioner, India|year=2011}}</ref> |- |తూర్పు గోదావరి |1925 |గోదావరి జిల్లా విభజనతో ఏర్పడింది. |<ref>{{cite book|title=District Census Handbook: East Godavari|publisher=Office of the Registrar General and Census Commissioner, India|year=2011}}</ref> |- |గుంటూరు |1904 |కృష్ణా జిల్లా విభజనతో ఏర్పడింది. |<ref>{{cite book|title=District Census Handbook: Guntur|publisher=Office of the Registrar General and Census Commissioner, India|year=2011}}</ref> |- |కృష్ణా |1859 |మసులీపట్నం జిల్లా పునర్వ్యవస్థీకరణతో ఏర్పడింది. |<ref>{{cite book|title=District Census Handbook: Krishna|publisher=Office of the Registrar General and Census Commissioner, India|year=2011}}</ref> |- |కర్నూలు |1808 |మద్రాస్ ప్రెసిడెన్సీలో ప్రారంభ జిల్లాల్లో ఒకటి. |<ref>{{cite book|title=District Census Handbook: Kurnool|publisher=Office of the Registrar General and Census Commissioner, India|year=2011}}</ref> |- |నెల్లూరు |1911 |మద్రాస్ ప్రెసిడెన్సీలో జిల్లాగా ఏర్పడింది. |<ref>{{cite book|title=District Census Handbook: Nellore|publisher=Office of the Registrar General and Census Commissioner, India|year=2011}}</ref> |- |ప్రకాశం |1970 ఫిబ్రవరి 2 |గుంటూరు, నెల్లూరు, కర్నూలు జిల్లాల భాగాలతో ఏర్పడింది. |<ref>{{cite web|title=Prakasam District – History|url=https://prakasam.ap.gov.in/about-district/|publisher=Government of Andhra Pradesh}}</ref> |- |శ్రీకాకుళం |1950 ఆగస్టు 15 |విశాఖపట్నం జిల్లా విభజనతో ఏర్పడింది. |<ref>{{cite web|title=Srikakulam District – History|url=https://srikakulam.ap.gov.in/about-district/|publisher=Government of Andhra Pradesh}}</ref> |- |విశాఖపట్నం |బ్రిటిష్ కాలం |ఉత్తర సర్కార్ల పరిపాలనలో ఏర్పడిన జిల్లా. |<ref>{{cite book|title=District Census Handbook: Visakhapatnam|publisher=Office of the Registrar General and Census Commissioner, India|year=2011}}</ref> |- |విజయనగరం |1979 జూన్ 1 |విశాఖపట్నం, శ్రీకాకుళం జిల్లాల భాగాలతో ఏర్పడింది. |<ref>{{cite web|title=Vizianagaram District – History|url=https://vizianagaram.ap.gov.in/about-district/|publisher=Government of Andhra Pradesh}}</ref> |- |పశ్చిమ గోదావరి |1925 |గోదావరి జిల్లా విభజనతో ఏర్పడింది. |<ref>{{cite book|title=District Census Handbook: West Godavari|publisher=Office of the Registrar General and Census Commissioner, India|year=2011}}</ref> |} == తెలంగాణ జిల్లాల గణాంకాలు == === 2011 భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం === {| class="wikitable" ! rowspan="2" |వ.సంఖ్య ! rowspan="2" |జిల్లా కోడ్ ! rowspan="2" |అదికారిక పేరు ! rowspan="2" |ప్రధాన కేంద్రం ! rowspan="2" |రెవెన్యూ డివిజన్లు ! rowspan="2" |మండలాలు ! colspan="3" |రెవెన్యూ గ్రామాలు ! rowspan="2" |జనగణన పట్టణాలు ! colspan="3" |పట్టణ ప్రాంతాలు |- !జనావాస గ్రామాలు !నిర్జన గ్రామాలు !మొత్తం గ్రామాలు !నగర పాలికలు !పుర పాలికలు !నగర పంచాయితీలు |- |1 | |[[ఆదిలాబాద్ జిల్లా|ఆదిలాబాదు]] |[[ఆదిలాబాద్|ఆదిలాబాదు]] | style="text-align:center;" |5 | style="text-align:center;" |52 | style="text-align:center;" |1590 | style="text-align:center;" |135 | style="text-align:center;" |1725 | style="text-align:center;" |15 | style="text-align:center;" |0 | style="text-align:center;" |7 | style="text-align:center;" |0 |- |2 | |[[కరీంనగర్ జిల్లా|కరీంనగర్]] |[[కరీంనగర్]] | style="text-align:center;" |5 | style="text-align:center;" |57 | style="text-align:center;" |1037 | style="text-align:center;" |42 | style="text-align:center;" |1079 | style="text-align:center;" |7 | style="text-align:center;" |1 | style="text-align:center;" |5 | style="text-align:center;" |0 |- |3 | |[[ఖమ్మం జిల్లా|ఖమ్మం]] |[[ఖమ్మం]] | style="text-align:center;" |4 | style="text-align:center;" |46 | style="text-align:center;" |1103 | style="text-align:center;" |120 | style="text-align:center;" |1223 | style="text-align:center;" |8 | style="text-align:center;" |0 | style="text-align:center;" |5 | style="text-align:center;" |1 |- |4 | |[[మహబూబ్​నగర్​ జిల్లా|మహబూబ్​నగర్]]​ |[[మహబూబ్​నగర్]]​ | style="text-align:center;" |5 | style="text-align:center;" |64 | style="text-align:center;" |1465 | style="text-align:center;" |72 | style="text-align:center;" |1537 | style="text-align:center;" |14 | style="text-align:center;" |0 | style="text-align:center;" |3 | style="text-align:center;" |1 |- |5 | |[[మెదక్ జిల్లా|మెదక్]] |[[మెదక్ జిల్లా|మెదక్]] | style="text-align:center;" |3 | style="text-align:center;" |46 | style="text-align:center;" |1201 | style="text-align:center;" |30 | style="text-align:center;" |1231 | style="text-align:center;" |19 | style="text-align:center;" |0 | style="text-align:center;" |5 | style="text-align:center;" |0 |- |6 | |[[నల్గొండ జిల్లా|నల్గొండ]] |[[నల్గొండ జిల్లా|నల్గొండ]] | style="text-align:center;" |4 | style="text-align:center;" |59 | style="text-align:center;" |1107 | style="text-align:center;" |28 | style="text-align:center;" |1135 | style="text-align:center;" |13 | style="text-align:center;" |0 | style="text-align:center;" |4 | style="text-align:center;" |0 |- |7 | |[[నిజామాబాదు జిల్లా|నిజామాబాదు]] |[[నిజామాబాదు]] | style="text-align:center;" |3 | style="text-align:center;" |36 | style="text-align:center;" |847 | style="text-align:center;" |65 | style="text-align:center;" |912 | style="text-align:center;" |4 | style="text-align:center;" |1 | style="text-align:center;" |3 | style="text-align:center;" |0 |- |8 | |[[రంగారెడ్డి జిల్లా|రంగారెడ్డి]] |[[హైదరాబాదు]] | style="text-align:center;" |3 | style="text-align:center;" |37 | style="text-align:center;" |817 | style="text-align:center;" |53 | style="text-align:center;" |870 | style="text-align:center;" |22 | style="text-align:center;" |0 | style="text-align:center;" |2 | style="text-align:center;" |0 |- |9 | |[[వరంగల్ జిల్లా|వరంగల్]] |[[వరంగల్]] | style="text-align:center;" |5 | style="text-align:center;" |51 | style="text-align:center;" |961 | style="text-align:center;" |88 | style="text-align:center;" |1049 | style="text-align:center;" |13 | style="text-align:center;" |1 | style="text-align:center;" |1 | style="text-align:center;" |0 |- |10 | |[[హైదరాబాదు జిల్లా|హైదరాబాదు]] |[[హైదరాబాదు]] | style="text-align:center;" |2 | style="text-align:center;" |16 | style="text-align:center;" |0 | style="text-align:center;" |0 | style="text-align:center;" |0 | style="text-align:center;" |1 | style="text-align:center;" |1 | style="text-align:center;" |1 | style="text-align:center;" |0 |- | | | | | style="text-align:center;" |39 | style="text-align:center;" |464 | style="text-align:center;" |10128 | style="text-align:center;" |633 | style="text-align:center;" |10761 | style="text-align:center;" |116 | style="text-align:center;" |4 | style="text-align:center;" |36 | style="text-align:center;" |2 |} == ఆంధ్రప్రదేశ్ జిల్లాల గణాంకాలు == === 2011 భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం === {| class="wikitable" ! rowspan="2" |వ.సంఖ్య ! rowspan="2" |జిల్లా కోడ్ ! rowspan="2" |అదికారిక పేరు ! rowspan="2" |ప్రధాన కేంద్రం ! rowspan="2" |రెవెన్యూ డివిజన్లు ! rowspan="2" |మండలాల సంఖ్య ! colspan="3" |రెవెన్యూ గ్రామాలు ! rowspan="2" |జనగణన పట్టణాలు ! colspan="3" |పట్టణ ప్రాంతాలు |- !జనావాస గ్రామాలు !నిర్జన గ్రామాలు !మొత్తం గ్రామాలు !నగర పాలికలు !పుర పాలికలు !నగర పంచాయితీలు |- |1 |SR | scope="row" |[[శ్రీకాకుళం జిల్లా]] | [[శ్రీకాకుళం]] | style="text-align:center;" |3 | style="text-align:center;" |38 | style="text-align:center;" |1802 | style="text-align:center;" |101 | style="text-align:center;" |1701 | style="text-align:center;" |7 | style="text-align:center;" |0 | style="text-align:right;" |4 | style="text-align:right;" |1 |- |2 |VZ | scope="row" |[[విజయనగరం జిల్లా]] |[[విజయనగరం]] | style="text-align:center;" |2 | style="text-align:center;" |34 | style="text-align:center;" |1520 | style="text-align:center;" |68 | style="text-align:center;" |1452 | style="text-align:center;" |10 | style="text-align:center;" |0 | style="text-align:right;" |4 | style="text-align:right;" |0 |- |3 |VS | scope="row" |[[విశాఖపట్నం జిల్లా]] |[[విశాఖపట్నం]] | style="text-align:center;" |3 | style="text-align:center;" |43 | style="text-align:center;" |3265 | style="text-align:center;" |193 | style="text-align:center;" |3072 | style="text-align:center;" |12 | style="text-align:center;" |1 | style="text-align:right;" |2 | style="text-align:right;" |0 |- |4 |EG | scope="row" |[[తూర్పు గోదావరి జిల్లా]] | [[రాజమండ్రి|రాజమహేంద్రవరం]] | style="text-align:center;" |5 | style="text-align:center;" |60 | style="text-align:center;" |1374 | style="text-align:center;" |62 | style="text-align:center;" |1312 | style="text-align:center;" |10 | style="text-align:center;" |2 | style="text-align:right;" |7 | style="text-align:right;" |0 |- |5 |WG | scope="row" |[[పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా]] |[[భీమవరం]] | style="text-align:center;" |4 | style="text-align:center;" |46 | style="text-align:center;" |881 | style="text-align:center;" |39 | style="text-align:center;" |842 | style="text-align:center;" |5 | style="text-align:center;" |1 | style="text-align:right;" |7 | style="text-align:right;" |0 |- |6 |KR | scope="row" |[[కృష్ణా జిల్లా]] |[[మచిలీపట్నం]] | style="text-align:center;" |4 | style="text-align:center;" |50 | style="text-align:center;" |968 | style="text-align:center;" |34 | style="text-align:center;" |934 | style="text-align:center;" |11 | style="text-align:center;" |1 | style="text-align:right;" |5 | style="text-align:right;" |0 |- |7 |GU | scope="row" |[[గుంటూరు జిల్లా]] |[[గుంటూరు]] | style="text-align:center;" |3 | style="text-align:center;" |57 | style="text-align:center;" |712 | style="text-align:center;" |21 | style="text-align:center;" |691 | style="text-align:center;" |1 | style="text-align:center;" |1 | style="text-align:right;" |11 | style="text-align:right;" |1 |- |8 |PR | scope="row" |[[ప్రకాశం జిల్లా]] |[[ఒంగోలు]] | style="text-align:center;" |3 | style="text-align:center;" |56 | style="text-align:center;" |1081 | style="text-align:center;" |96 | style="text-align:center;" |985 | style="text-align:center;" |9 | style="text-align:center;" |0 | style="text-align:right;" |4 | style="text-align:right;" |0 |- |9 |NE | scope="row" |[[శ్రీ పొట్టి శ్రీరాములు నెల్లూరు జిల్లా]] |[[నెల్లూరు]] | style="text-align:center;" |3 | style="text-align:center;" |46 | style="text-align:center;" |1177 | style="text-align:center;" |84 | style="text-align:center;" |1093 | style="text-align:center;" |6 | style="text-align:center;" |1 | style="text-align:right;" |3 | style="text-align:right;" |0 |- |10 |KU | scope="row" |[[కర్నూలు జిల్లా]] |[[కర్నూలు]] | style="text-align:center;" |3 | style="text-align:center;" |54 | style="text-align:center;" |898 | style="text-align:center;" |28 | style="text-align:center;" |870 | style="text-align:center;" |7 | style="text-align:center;" |1 | style="text-align:right;" |3 | style="text-align:right;" |1 |- |11 |AN | scope="row" |[[అనంతపురం జిల్లా]] |[[అనంతపురం]] | style="text-align:center;" |3 | style="text-align:center;" |63 | style="text-align:center;" |949 | style="text-align:center;" |28 | style="text-align:center;" |921 | style="text-align:center;" |9 | style="text-align:center;" |1 | style="text-align:right;" |6 | style="text-align:right;" |0 |- |12 |CU | scope="row" |[[వైఎస్‌ఆర్ జిల్లా|వైఎస్ఆర్ జిల్లా]] |[[కడప]] | style="text-align:center;" |3 | style="text-align:center;" |51 | style="text-align:center;" |919 | style="text-align:center;" |89 | style="text-align:center;" |830 | style="text-align:center;" |11 | style="text-align:center;" |1 | style="text-align:right;" |4 | style="text-align:right;" |2 |- |13 |CH | scope="row" |[[చిత్తూరు జిల్లా]] |[[చిత్తూరు]] | style="text-align:center;" |3 | style="text-align:center;" |66 | style="text-align:center;" |1493 | style="text-align:center;" |38 | style="text-align:center;" |1455 | style="text-align:center;" |14 | style="text-align:center;" |1 | style="text-align:right;" |7 | style="text-align:right;" |0 |- | | ! | | style="text-align: center;" |42 | style="text-align: center;" |664 | style="text-align:center;" |17,039 | style="text-align:center;" |881 | style="text-align:center;" |16158 | style="text-align:center;" |112 | style="text-align:center;" |11 | style="text-align: right;" |67 | style="text-align: right;" |5 |} {{Static row numbers}} 1. Wikipedia completes 25 years, how do you view its relevance today, and do you see yourself continuing as a volunteer editor in the years ahead? I am very happy. I firmly believe that the dream of providing universal information to every human being on earth through Wikipedia will come true. I am a 75-year-old senior citizen user. I firmly believe that I will continue as an editor as long as my health allows. 2. When did your journey with Wikipedia begin, and what inspired you to start volunteering as an editor? I searched Google on December 16, 2012, for information about my village, Ponugupadu (Guntur district). I then came across a one-sentence article on our village in Telugu Wikipedia. I accidentally created my Wikipedia account to add the following information: "The village has two ancient Shiva temples, an Anjaneyaswamy temple, and a Rama temple." On the same day, I made two edits to our village article page for the first time. After that, I did not visit Wikipedia until November 28, 2016. On November 16, 2016, I joined Wikipedia and started editing for the second time to add some more information about our village that was available to me. Since then, my interest towards it grew, and I can proudly say that my village article was the main inspiration for me to join Wikipedia. 3. What aspects of Wikipedia or its community initially drew you in, and which topics or communities did you engage with first? In November 2016, I added more information to our village article. At that time, I looked at some village articles and found that almost all of them were single-sentence essays. I got an idea. I had 5 parts of the essay before that. While I was adding a little information about villages, Pawan Santosh sent me an email in the first week of October 2017. In that email, he said that he was getting good information about villages. Will you limit yourself to that? Or if you have the opportunity, there is a project going on in Wikipedia to develop village articles, are you ready to work on it? He asked. This attracted me a lot. I was immediately attracted to it. I love villages very much. With that passion, I immediately informed them through an email that I would work on that project. There is another reason why I love villages very much. I have served in various capacities related to villages in the Panchayat Raj Department of the Government of Andhra Pradesh for forty years. Therefore, I think it is no exaggeration to say that I love villages very much. Moreover, we all know that villages are the backbone of the country. If I had not received that email, I'm afraid I would have been limited to writing only about a few village articles! Under the influence of that email, I became a participant in the Village Articles Project for the first time on 4 October 2017. Since then, I have been spending an average of 6 hours a day on Wikipedia continuously throughout my life journey. 4. Has being part of the Wikipedia editing community increased your skills or interest in any way? Can you share a specific example? As part of the Village Articles Development Project, I was involved in uploading the Census of India semi-data to 9818 village article pages in 589 mandals of Telangana state, averaging 11,000 bytes per village. I completed this work over a period of about 2 years, spending 6 to 8 hours a day. In 2016, the 10 districts in Telangana were reorganized into 33 districts. No edits were made to Wikipedia as a result of the reorganization. At the same time, although I did not have much knowledge about creating and managing projects, I managed the Telangana-Geography/Districts and Mandals Modifications project created by Chodari garu for the first time, based on his suggestions and advice. According to the reorganization, I searched and collected the government orders and according to them, I determined which villages should be in which mandal and which mandals should be in which district and included 9818 village article pages in 589 mandals and included them in the respective 33 districts. Almost 90% of the work was done by me. This increased my self-confidence. At this time, my active services were recognized, and on January 4, 2019, the community appointed me as the administrator. I am known as one of the very few active administrators. Similarly, in the task of uploading semi-automatically generated text from Census of India data in 17000 villages of Andhra Pradesh, 9 users quit after completing only 82% of the work. I completed the remaining 18%. In 2022, 13 districts in Andhra Pradesh were reorganized into 26 districts. I played an active role in that project. 5. What are your most meaningful contributions to Wikipedia, and how do you think they have had an impact beyond the platform in areas such as education, local history, or public awareness? I have written 1764 articles so far. Most of them are articles related to state governments, the central government, politicians, elections, prominent people in all fields, the legal system, and geography. Along with them, I also give priority to important articles from the two Telugu states. I believe that if science is to become ubiquitous, we have done justice to its development only when articles from all fields are present on Wikipedia. My contributions also support education beyond the platform. Students and educators frequently rely on Wikipedia as a starting point for learning, and well-structured articles help spark curiosity and further research. By ensuring that articles span multiple disciplines like science, politics, geography, law, and culture, I strive to present knowledge as interconnected rather than siloed. I strongly believe that the true democratization of knowledge happens only when information from all fields, regions, and communities is equally available. Science, governance, culture, and history must coexist on the same platform to reflect the complexity of the real world. Through my sustained contributions, I hope to bridge information gaps, promote public awareness, and support the idea that free knowledge should be comprehensive, inclusive, and accessible to all. 6. Wikipedia is often criticized for being unreliable. How does the community ensure accuracy and deal with misinformation or bad-faith edits? The community is committed to accuracy in this regard. It patiently reviews each article created by users and information added to older articles. It checks whether each piece of information written or added is supported by appropriate sources (links to newspapers, books, or official websites). There is no room for personal opinions. It checks whether the information is presented in a way that does not bias the reader and presents the facts. It identifies unreliable information. It searches for and attempts to add reliable sources before deleting it. If such sources are not available, it notifies the relevant user via the talk page with a reasonable time to add the sources. If the sources are not added within that time, it does not hesitate to delete or revert to the old status without any hesitation. When a dispute arises over any information, the editors discuss it on the 'talk page' and make a final decision based on the evidence. This is prevented by continuously reviewing recent changes every 30 minutes. 7. Could you briefly explain how Wikipedia’s volunteer ecosystem works? Who can become a contributor, and how do editors grow in responsibility and trust within the community? Wikipedia is a wonderfully transparent system. It is run by millions of volunteers around the world. Anyone can add or edit information on Wikipedia at any time. There is no one specifically designated as the main editor. It does not require any special education or degree. Anyone with internet access and an interest in writing information impartially can become an editor. You can make changes without an account, but registering as a member gives editors a sense of community respect. Any issues on Wikipedia are resolved through discussion and consensus. Every change is monitored by other editors. If there is incorrect information, it is immediately reverted. It is "a free encyclopedia that anyone can edit." 8. What role do local or language-based communities, such as the Kerala Wikimedia User Group, play in strengthening Wikipedia as a global knowledge platform? Local and language-based communities, such as the Kerala Wikimedia User Group, play a key role in transforming Wikipedia from just a website to a living repository of knowledge. Their impact is not limited to just one region but is contributing to the strengthening of Wikipedia worldwide. These communities provide local knowledge to the world. The global Wikipedia is dominated by Western countries. Local user groups fill this gap by documenting the history, arts, culture, and geography of their region. Only those language experts have complete knowledge about a remote village in Kerala or a special festival there. Many mother tongues are in danger of disappearing in the internet age. They make great efforts to identify such ones and bring them to life. They preserve the influence of the language by writing articles with the right vocabulary in the mother tongue. Writing on Wikipedia may not be easy for everyone. Local groups organize editing workshops in colleges and other important places. They provide technical assistance to new members and train them as permanent editors. They digitize old books, manuscripts, and out-of-copyright literary works and make them available to future generations. Organizations like the Kerala User Group often organize photography competitions. This results in thousands of high-quality images of local buildings, birds, trees, and human lifestyles being made available on Wikimedia Commons under a free license. These reflect the needs of local languages ​​in Wikipedia's global policies. They work to improve the visibility of local language articles in software translations and search engines. In a way, if Wikimedia is a large building, local user groups are its strong foundation stones. The Kerala User Group model can be said to be a model for all language communities. My Other Highlights <nowiki>*</nowiki>Telugu Wikipedia's 21st birthday was celebrated in Visakhapatnam. On that occasion, the Center for Internet and Society - Access to Knowledge, Bangalore, published a book titled "Many Wikimedians" with Telugu Wikipedia in mind. As an administrator, who made what changes, who committed misdeeds.... He described the "field ruler" as someone who constantly checks the mistakes and corrects the mistakes. <nowiki>*</nowiki> Telugu Wikipedia's 22nd birthday was celebrated in Tirupati. He was felicitated as the best administrator at that event. <nowiki>*</nowiki> I have edited 67245 pages out of the total 1,18,271 pages in Telugu Wikipedia. <nowiki>*</nowiki> So far, 2,29,379 edits have been made in Telugu Wikipedia. <nowiki>*</nowiki> So far, a total of 18,46,90,511 bytes of data have been entered in Telugu Wikipedia. <nowiki>*</nowiki>Total edits 2,29,379, <nowiki>*</nowiki>Average edits per day 49.947 (4,771 days) <nowiki>*</nowiki>Average edit size 283.6 bytes, <nowiki>*</nowiki>Average edits per page 3.544, <nowiki>*</nowiki>Files uploaded (Commons) 198, Global edit counts (approximate) {| class="wikitable" | colspan="2" |Global edit counts (approximate) |- |► te.wikipedia.org |[[ప్రత్యేక:Contributions/యర్రా రామారావు|229,379]] |- |www.wikidata.org |19,085 |- |commons.wikimedia.org |477 |- |en.wikipedia.org |121 |- |meta.wikimedia.org |28 |- |te.wiktionary.org |16 |- |simple.wikipedia.org |2 |- |www.mediawiki.org |1 |- |te.wikibooks.org |1 |- |te.wikiquote.org |1 |- |Other projects |0 |- |All projects | |} ==అరుణాచల్ ప్రదేశ్== {| class="wikitable" ! rowspan="2" |దేశం/రాష్ట్రం ! rowspan="2" |పేజీ ! colspan="2" |ఆంగ్లవ్యాసంతో తాజా స్థితి ! rowspan="2" |నవీకరించినవారు ! rowspan="2" |పరిశీలించించిన వారు |- !తాజాస్థితి మార్కు !నవీకరించిన తేది |- | rowspan="19" | అరుణాచల్ ప్రదేశ్ |[[అరుణాచల్ ప్రదేశ్‌లో ఎన్నికలు]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి: యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] | |- |[[అరుణాచల్ ప్రదేశ్‌లో 2024 భారత సార్వత్రిక ఎన్నికలు]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి: యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] | |- |[[2024 అరుణాచల్ ప్రదేశ్ శాసనసభ ఎన్నికలు]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి: యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] | |- |[[అరుణాచల్ ప్రదేశ్ శాసనసభ]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి: యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] | |- |[[అరుణాచల్ ప్రదేశ్ 11వ శాసనసభ]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి: యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] | |- |[[అరుణాచల్ ప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రుల జాబితా|అరుణాచల్ ప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రులు జాబితా]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి: యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] | |- |[[అరుణాచల్ ప్రదేశ్ ఉప ముఖ్యమంత్రుల జాబితా]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి: యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] | |- |[[అరుణాచల్ ప్రదేశ్ శాసనసభ స్పీకర్ల జాబితా]] ||{{Tick}} | |[[వాడుకరి: యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] | |- |[[అరుణాచల్ ప్రదేశ్ నుండి ఎన్నికైన రాజ్యసభ సభ్యుల జాబితా]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి: యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] | |- |[[అరుణాచల్ ప్రదేశ్ గవర్నర్ల జాబితా]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి: యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] | |- |[[అరుణాచల్ ప్రదేశ్ ప్రభుత్వం]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి: యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] | |- |[[పెమా ఖండూ ఐదవ మంత్రివర్గం]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి: యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] | |- |[[అరుణాచల్ ప్రదేశ్ శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి: యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] | |- |} == అసోం == {| class="wikitable" ! rowspan="2" |దేశం/రాష్ట్రం ! rowspan="2" |పేజీ ! colspan="2" |ఆంగ్లవ్యాసంతో తాజా స్థితి ! rowspan="2" |నవీకరించినవారు ! rowspan="2" |పరిశీలించించిన వారు |- !తాజాస్థితి మార్కు !నవీకరించిన తేది |- ! rowspan="14" |అసోం |[[అసోంలో ఎన్నికలు]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి: యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] | |- |[[అసోంలో 2024 భారత సార్వత్రిక ఎన్నికలు]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి: యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] | |- |[[2021 అసోం శాసనసభ ఎన్నికలు]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి: యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] | |- |[[అసోం శాసనసభ]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి: యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] | |- |[[అసోం 15వ శాసనసభ]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి: యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] | |- |[[అసోం ముఖ్యమంత్రుల జాబితా]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి: యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] | |- |[[అసోం శాసనసభ స్పీకర్ల జాబితా]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి: యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] | |- |[[అసోం శాసనసభ డిప్యూటీ స్పీకర్ల జాబితా]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి: యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] | |- |[[అసోం శాసనమండలి]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి: యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] | |- |[[అసోం నుండి ఎన్నికైన రాజ్యసభ సభ్యుల జాబితా]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి: యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] | |- |[[అసోం గవర్నర్ల జాబితా]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి: యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] | |- |[[అసోం ప్రభుత్వం]] ||{{Tick}} | |[[వాడుకరి: యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] | |- |[[హిమంత్ బిశ్వ శర్మ మంత్రివర్గం]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి: యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] | |- |[[అసోం శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి: యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] | |- |} * [[భారతదేశ రాజకీయ పార్టీల జాబితా]] * [[హర్యానా శాసనసభలో ప్రతిపక్ష నాయకుల జాబితా]] * [[జార్ఖండ్ శాసనసభలో ప్రతిపక్ష నాయకుల జాబితా]] * [[మహారాష్ట్ర శాసనమండలి ప్రతిపక్ష నాయకుల జాబితా]] * [[ఒడిశా శాసనసభలో ప్రతిపక్ష నాయకుల జాబితా]] * [[తమిళనాడు శాసనసభలో ప్రతిపక్ష నాయకుల జాబితా]] * [[పుదుచ్చేరి శాసనసభలో ప్రతిపక్ష నాయకుల జాబితా]] * [[ఎలక్టోరల్ కాలేజ్ (భారతదేశం)]] * [[ఇండియా కూటమి సభ్యుల జాబితా]] * [[జాతీయ ప్రజాస్వామ్య కూటమి సభ్యుల జాబితా]] * [[జమ్మూ కాశ్మీరు శాసనమండలి సభ్యుల జాబితా]] * '''జస్టిస్ డి.వై. చంద్రచూడ్''' భారత 50వ ప్రధాన న్యాయమూర్తి.<ref>{{cite news|title=Example News|date=9 నవంబర్ 2022|access-date=9 నవంబర్ 2022}}</ref> * ఆయన 9 నవంబరు 2022న ప్రధాన న్యాయమూర్తిగా ప్రమాణం చేశారు.<ref>{{cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/justice-dy-chandrachud-sworn-in-as-50th-chief-justice-of-india/article66114002.ece|title=Justice D.Y. Chandrachud sworn in as 50th Chief Justice of India|date=9 November 2022|newspaper=The Hindu|access-date=9 November 2022|issn=0971-751X}}</ref> * మరొక మూలం ప్రకారం ఆయన 28 అక్టోబరు 2022న ప్రధాన న్యాయమూర్తిగా ఎంపికయ్యారు.<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/president-appoints-dy-chandrachud-as-next-cji/articleshow/95117354.cms|title=President appoints D.Y. Chandrachud as next CJI|date=28 October 2022|newspaper=Times of India|access-date=28 October 2022}}</ref> * | {{big|–}} [[Endash]] , [[Dash]] (many types)<br>| {{big|—}} [[Emdash]], [[Dash]] (many types) * <ref group="lower-alpha">ఒక ఖగోళ వస్తువు పరిభ్రమణం మాతృవస్తువు భ్రమణ దిశలోనే ఉంటే దాన్ని ''ప్రోగ్రేడ్'' కక్ష్య అంటారు. వ్యతిరేక దిశలో ఉంటే దాన్ని ''రెట్రోగ్రేడ్'' కక్ష్య అంటారు.</ref> <includeonly> <span style="display:none">{{#time:Y-m-d|{{{1}}}}}</span> {{#time:Y|{{{1}}}}} {{#switch:{{#time:n|{{{1}}}}} |1=జనవరి |2=ఫిబ్రవరి |3=మార్చి |4=ఏప్రిల్ |5=మే |6=జూన్ |7=జూలై |8=ఆగస్టు |9=సెప్టెంబర్ |10=అక్టోబర్ |11=నవంబర్ |12=డిసెంబర్ }} {{#time:j|{{{1}}}}} </includeonly> <noinclude> ఈ మూస తేది వర్గీకరణ కొరకు. వాడకం: <pre>{{తెలుగు తేదీ వర్గీకరణ|30 June 2025}}</pre> ఫలితం: 2025 జూన్ 30 తేదీకి ఆధారంగా పట్టికలలో సరిగా వర్గీకరించేందుకు సహాయపడుతుంది. </noinclude> ---------- ([[2024 భారత సార్వత్రిక ఎన్నికలలో జాతీయ ప్రజాస్వామ్య కూటమి అభ్యర్థుల జాబితా]]) ------- {{Cleanup MOS}} ------ {{MoS guideline}} ------ {{Update after|2025|11}} == వర్గాలు == * [[:వర్గం:Duplicate or hardcoded templates awaiting deletion]] * [[:వర్గం:Official website not in Wikidata]] * [[:వర్గం:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] * [[:వర్గం: తరచూ నవీకరించవలసిన వ్యాసాలు]] *[[:వర్గం:ఆంగ్ల పదాలు గల వ్యాసాలు]] *[[:వర్గం:అనువదించ వలసిన పేజీలు]] == వికీపీడియా పేరుబరి == *[[వికీపీడియా:Templates for discussion]] * [[వికీపీడియా:మూసలు/నిర్వహణ]] * [[వికీపీడియా:Miscellany for deletion]] == మూసలు == * [[మూస:భారతదేశ రాష్ట్రాలు లేదా భూభాగాల వారీగా రాజకీయాలు]] *[[మూస:Election results/doc]] *[[మూస:Election results]] *Template: Why is this person famous? == బయటి లింకులు == === భారతదేశ లింకులు === * [https://lgdirectory.gov.in/districtWiseDetailReport.do?OWASP_CSRFTOKEN=UR3G-M2GW-UUFX-WF0W-I88W-KW8O-CQVP-N8CU LGD Codes of States/Union Territories (UTs)] * [https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/43361 1901 నుండి పూర్వపు ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం జిల్లాల జనాభా దశాబ్దాల వైవిధ్యం] * [https://aspiringyouths.com/general-knowledge/tier-1-tier-2-indian-cities/ List of Tier 1 and Tier 2 Cities of India] * [https://web.archive.org/save/https://www.thehindu.com/infographics/2024-04-17/previous-lok-sabha-elections-since-independence/index.html లోక్‌సభ కాలపరిమితులు] == ఆంధ్రప్రదేశ్ == === గ్రామాల లింకులు === * https://villageinfo.in/andhra-pradesh.html === పంచాయితీలు === * [https://web.archive.org/web/20070930204622/http://panchayat.gov.in/adminreps/consolidatedreport.asp All India Consolidated Report of panchyats] * https://prakasam.ap.gov.in/village-panchayats/ * [https://web.archive.org/web/20170818173131/http://saaksharbharat.nic.in/saaksharbharat/forms/gp_code.pdf Gram Panchyats Codes-Two Telugu State]]s] == నియోజక వర్గాల సంఖ్య, మూసలు ఎక్కింపు == {| class="wikitable" |+ !వ.సంఖ్య !రాష్ట్రం లేదా కేంద్రపాలిత ప్రాంతం పేరు !లోక్‌సభ నియోజకవర్గాల సంఖ్య !మూసలు ఎక్కించిన రాష్ట్రాలు !శాసనసభ నియోజకవర్గాల సంఖ్య !మూసలు ఎక్కించిన రాష్ట్రాలు |- |1 |[[ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|ఆంధ్రప్రదేశ్]] |25 |{{Yes check}} |175 |{{Yes check}} |- |2 |[[అరుణాచల్ ప్రదేశ్ శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|అరుణాచల్ ప్రదేశ్]] |2 |{{Yes check}} |60 |{{Yes check}} |- |3 |[[అసోం శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|అసోం]] |14 |{{Yes check}} |126 |{{Yes check}} |- |4 |[[బీహార్ శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|బీహార్]] |40 |{{Yes check}} |243 |{{Yes check}} |- |5 |[[ఛత్తీస్‌గఢ్ శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|ఛత్తీస్‌గఢ్]] |11 |{{Yes check}} |90 |{{Yes check}} |- |6 |[[గోవా శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|గోవా]] |2 |{{Yes check}} |40 |{{Yes check}} |- |7 |[[గుజరాత్ శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|గుజరాత్]] |26 |{{Yes check}} |182 |{{Yes check}} |- |8 |[[హర్యానా శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|హర్యానా]] |10 |{{Yes check}} |90 |{{Yes check}} |- |9 |[[హిమాచల్ ప్రదేశ్ శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|హిమాచల్ ప్రదేశ్]] |4 |{{Yes check}} |68 |{{Yes check}} |- |10 |[[జార్ఖండ్ శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|జార్ఖండ్]] |14 |{{Yes check}} |81 |{{Yes check}} |- |11 |[[కర్ణాటక శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|కర్ణాటక]] |28 |{{Yes check}} |224 |{{Yes check}} |- |12 |[[కేరళ శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|కేరళ]] |20 |{{Yes check}} |140 |{{Yes check}} |- |13 |[[మధ్య ప్రదేశ్ శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|మధ్య ప్రదేశ్]] |29 |{{Yes check}} |230 |{{Yes check}} |- |14 |[[మహారాష్ట్ర శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|మహారాష్ట్ర]] |48 |{{Yes check}} |288 |{{Yes check}} |- |15 |[[మణిపూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|మణిపూర్]] |2 |{{Yes check}} |60 |{{Yes check}} |- |16 |[[మేఘాలయ శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|మేఘాలయ]] |2 |{{Yes check}} |60 |{{అవును}}'''Yes''' |- |17 |[[మిజోరం శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|మిజోరం]] |1 |N/A |40 |{{Yes check}} |- |18 |[[నాగాలాండ్ శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|నాగాలాండ్]] |1 |N/A |60 |{{Yes check}} |- |19 |[[ఒడిశా శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|ఒడిశా]] |21 |{{Yes check}} |147 |{{Yes check}} |- |20 |[[పంజాబ్ శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|పంజాబ్]] |13 |{{Yes check}} |117 |{{Yes check}} |- |21 |[[రాజస్థాన్ శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|రాజస్థాన్]] |25 |{{Yes check}} |200 |{{Yes check}} |- |22 |[[సిక్కిం శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|సిక్కిం]] |1 |N/A |32 |{{Yes check}} |- |23 |[[తమిళనాడు శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|తమిళనాడు]] |39 |{{Yes check}} |234 |{{Yes check}} |- |24 |[[తెలంగాణ శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|తెలంగాణ]] |17 |{{Yes check}} |119 |{{Yes check}} |- |25 |[[త్రిపుర శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|త్రిపుర]] |2 |{{Yes check}} |60 |{{Yes check}} |- |26 |[[ఉత్తర ప్రదేశ్ శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|ఉత్తర ప్రదేశ్]] |80 |{{Yes check}} |403 |{{Yes check}} |- |27 |[[ఉత్తరాఖండ్ శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|ఉత్తరాఖండ్]] |5 |{{Yes check}} |70 |{{Yes check}} |- |28 |[[పశ్చిమ బెంగాల్ శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|పశ్చిమ బెంగాల్]] |42 |{{Yes check}} |294 |{{Yes check}} |- |29 |[[ఢిల్లీ శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|ఢిల్లీ]] |7 |{{Yes check}} |70 |{{Yes check}} |- |30 |[[జమ్మూ కాశ్మీర్ శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|జమ్మూ కాశ్మీరు]] |5 |{{Yes check}} |90 |{{Yes check}} |- |31 |[[పుదుచ్చేరి శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|పుదుచ్చేరి]] |1 |N/A |30 |{{Yes check}} |- |32 |[[దాద్రా, నగర్ హవేలీ, డామన్, డయ్యూ|దాద్రా నగర్ హవేలీ,]] [[దాద్రా, నగర్ హవేలీ, డామన్, డయ్యూ|డామన్ డయ్యూ]] |2 |{{Yes check}} |N/A |N/A |- |33 |[[అండమాన్ నికోబార్ దీవులు|అండమాన్, నికోబార్ దీవులు]] |1 |N/A |N/A |N/A |- |34 |[[చండీగఢ్]] |1 |N/A |N/A |N/A |- |35 |[[లడఖ్]] |1 |N/A |N/A |N/A |- |36 |[[లక్షద్వీప్]] |1 |N/A |N/A |N/A |- | |మొత్తం |543 |535 |4123 | |} == తెలుగు వికీపీడియాలో గ్రామాల ప్రస్థానం == గ్రామాలు దేశానికి పట్టుగొమ్మలని మనందరకు తెలుసు. రెండు తెలుగు రాష్ట్రాలలో చాలా కాలం తరువాత, తాజాగా జిల్లాల, మండలాలు పునర్వ్యవస్థీకరణ తరువాత, ఆంధ్రప్రదేశ్ లో 26 జిల్లాలు, తెలంగాణలో 33 జిల్లాలు ఆవిర్బవించిన సంగతి మనందరికి తెలుసు. భారత జనాభా లెక్కలు ప్రకారం గ్రామం అంటే రెవెన్యూ గ్రామం అని అర్థం చేసుకోవాలి. రెండు తెలుగు రాష్ట్రాలకు చెందిన ప్రతి గ్రామానికి తెవికీలో వ్యాసం పేజీ ఉందని ఘంటాపధంగా చెప్పవచ్చు. ఈ గ్రామ వ్యాసాలలో ప్రధానంగా ఆ గ్రామానికి చెందిన జనాభా, విద్యా సౌకర్యాలు, వైద్య సౌకర్యం, తాగునీరు, పారిశుద్యం, సమాచార రవాణా సౌకర్యాలు, వ్యవసాయం, దేవాలయాలు, గ్రామ శాసనాలు, గ్రామ చరిత్ర, ఆ గ్రామ ప్రముఖుల , ఆగ్రామ ఉనికిని తెలుపు అక్షాంశ, రేఖాంశాలుతో పాటు గ్రామ పటం, ఇంకా ఒకటేమిటి అన్ని వివరాలు అందుబాటులో వున్నాయి. శివారు గ్రామాల (రెవెన్యూయేతర గ్రామాలు) సమాచారం దాని రెవెన్యూ గ్రామంలోనే కలిసి ఉంటాయి. కొన్ని శివారు గ్రామాలకు ప్రత్వేక పేజీలు లేకపోలేదు. ఇక ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రానికి వస్తే 26 జిల్లాలు, 670 మండలాలు, 16,479 గ్రామాలు ఉన్నవి. అలాగే తెలంగాణ రాష్ట్రానికి వస్తే 33 జిల్లాలు, 612 మండలాలు, 10,332 గ్రామాలు ఉన్నవి. వీటిన్నిటికి తెవికీలో పేజీలు ఉన్నవి. అంతేగాదు రెండు రాష్ట్రాలకు చెందిన అన్ని రెవెన్యూ డివిజన్లుకు , పురపాలక సంఘాలకు, జనగణన పట్టణాలకు, అన్ని జిల్లాల, పురపాలక సంఘాల ముఖ్య పట్టణాలుకు వ్యాసాల పేజీలు తెవికీలో లభిస్తాయి. ఈ స్థాయికి సమాచారం తెవికీలో లభిస్తుందంటే ఇది ఏ ఒక్కరివల్లో సాధ్యపడిందికాదు. తెలుగు వికీపీడియా 2003 డిసెంబరు 10న ఆవిర్భవించిన నాటినుండి దేశ, విదేశాలలో ఉన్న అన్ని రంగాల తెలుగు వ్యక్తులు వీరంతా ఒక్క నయాపైసా పారితోషకం ఆశించకుండా నిరంతరం, వారి ప్రవృత్తిగా ఖాళీ సమయాన్ని ధారపోసి వందల కొద్దీ వ్యాసాలు రాస్తూ, రాసిన వ్యాసాలలో మరింత తాజా సమాచారం చేరుస్తూ, తప్పుఒప్పులు సవరిస్తూ , చేయీ, చేయీ కలుపుతూ సాగిన ప్రయాణమే తెలుగు వికీపీడియా. వికీపీడియా ఏ ఒక్కరి కష్టంతోనో సాధ్యపడలేదు. 2003 నాటి నుండి దేశ, విదేశాలలో ఉన్న తెలుగు వ్యక్తులు వందలాదిమంది ధనాపేక్షలేకుండా నిరంతరంచేసిన సమిష్టికృషి ఫలితమే ఇది. తాజా సమాచారం కోసం నిరంతరం అన్వేషణ కొనసాగతూనే ఉంటుంది. ఇది వుంది, ఇది లేదు అనకుండా మేధావులు అన్నిరంగాలకు చెందిన సమాచారాన్ని వికీపీడియా ద్వారా అందిస్తున్నారు. ఇది అన్ స్టాపబుల్ కార్యక్రమం. వికీపీడియాలో 2016 నవంబరులో మాగ్రామ వ్యాసంలో మరింత సమాచారం చేర్చే సమయంలో పవన్ సంతోష్ గారు నాకు ఒక మెయిల్ పంపించారు.ఆ మెయిల్ లో మీరు, మీ గ్రామం వరకే వికీపీడియాలో సమాచారం చేర్చటానికి పరిమితమయ్యారా?  లేక మీకు అవకాశం ఉంటే వికీపీడియాలో గ్రామ వ్యాసాల అభివృద్ధి ప్రాజెక్టు ఒకటి కొనసాగుతుంది, దానిలో పనిచేయటానికి మీకు సమ్మతమేనా అని అడిగారు. ఇది నన్ను బాగా ఆకర్షించటానికి కారణమైంది. నేను వెంటనే దానికి ఆకర్షితుడనై నాకు గ్రామాలంటే చాలా ఇష్టం, నేను ఆ ప్రాజెక్టులో పనిచేస్తానని వెంటనే మెయిల్ ద్వారా సమాచారమిచ్చాను.నాకు గ్రామాలంటే చాలా ఇష్టం అని చెప్పటానికి కూడా మరో కారణం ఉంది. నేను ఆంద్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వ పంచాయతీ రాజ్ నందు గ్రామలతో మమేకమైన వివిధ హోదాలలో నలభై సంవత్సరాలు సర్వీసు చేసాను. అందువలన నాకు గ్రామాలంటే  చాలా ఇష్టం అని చెప్పటంలో అతిశయోక్తి లేదని భావిస్తున్నాను. అంతేగాదు గ్రామాలు దేశానికి పట్టుగొమ్మలని మనందరకు తెలుసు. అలా మెయిల్ నాకు వచ్చి ఉండకపోతే మా గ్రామ వ్యాసానికి మాత్రమే పరిమితమయ్యేవాడినేమో!చెప్పలేను. ఆ మెయిల్ ప్రభావంతో నేను గ్రామ వ్యాసాల ప్రాజెక్టులో  2017 భాగస్వామ్యుడయ్యాను. వికీపీడియాకు మీరు చేసిన అత్యంత అర్థవంతమైన రచనలు ఏమిటి, అవి విద్య, స్థానిక చరిత్ర లేదా ప్రజా అవగాహన వంటి రంగాలలో వేదికకు మించి ప్రభావాన్ని ఎలా సృష్టించాయని మీరు అనుకుంటున్నారు? ఇప్పటివరకు నేను 1764 వ్యాసాలు రచించాను. వాటిలో ఎక్కువుగా రాష్ట్ర, కేంద్ర ప్రభుత్వాలకు సంబందించిన ప్రభుత్వ సెటప్ వ్యాసాలు ఎక్కువుగా ఉన్నవి, వాటికితోడు రాజకీయ నాయకుల, ఎన్నికలకు సంబందించిన , నోటబులటీ వ్యక్తుల, న్యాయ వ్యవస్థకు చెందిన, భౌగోళిక సంబంధమైన వ్యాసాలు ఉన్నాయి. విజ్ఞాన సర్వస్వం అంటే అన్ని రంగాలకు చెందిన వ్యాసాలు ఉండాలని,  అలా ఉన్నప్పుడే వికీపీడియా అభివృద్ధికి న్యాయం చేసినట్లుగా నేను భావిస్తాను.   వికీపీడియా తరచుగా నమ్మదగనిదిగా విమర్శించబడుతుంది. కమ్యూనిటీ ఖచ్చితత్వాన్ని ఎలా నిర్ధారిస్తుంది మరియు తప్పుడు సమాచారం లేదా దుష్ట-విశ్వాస సవరణలను ఎలా ఎదుర్కొంటుంది? ఈ విషయంలో కమ్యూనిటీ సరియైన కచ్చితత్వాన్ని పాటిస్తుంది. యూజర్లు సృష్టించే ప్రతి వ్యాసాన్ని, పాత వ్యాసాలలో చేర్చే సమాచారాన్ని ఓపికతో పరిశీలిస్తుంది. నమ్మదగని సమాచారాన్ని గుర్తించి, దానికి తగిన నమ్మదగిన మూలాలు సేకరించటానికి ప్రయత్నిస్తుంది. ఒకవేళ అలాంటి మూలాలు లభ్యం కానప్పుడు సంభందించిన యూజరుకు ఆసంగతి తెలియపర్చి ఎటువంటి మొహమాటం లేకుండా తొలగించటం లేదా రివర్ట్ చేయటానికి వెనకాడదు. నిత్యం ప్రతి 30 ని.కు ఒకసారి ఇటీవలి మార్పులు పరిశీలించటం ద్వారా దీనిని అరికట్టటం జరుగుతుంది. == మూలాలు == <references /> == ఇతర మూలాలు == <references group="lower-alpha" /> 00jw2pjnmdjcx3wdkny6xj12fxslozz 4955665 4955664 2026-09-10T11:25:11Z యర్రా రామారావు 28161 4955665 wikitext text/x-wiki <వికీ స్యయం శిక్షణా ప్రయోగార్థం సష్టించబడింది.> ఈ పేజీ వాడుకరి వికీలో చేసిన కృషిని గురించి ఉద్దేశించిన పేజీ, అలాగని వ్యక్తిగత విషయాలు రాసుకోకూడదని కాదు, చాలా క్వుప్తంగా 4 లేక 5 వాక్యాలకు మించకుండా రాసుకోవచ్చు, అంతేగానీ పుంఖాను పుంఖాలుగా రాసుకోకూడదు.ఇది వికీపీడియా నియమాలకు విరుద్ధం. దానికి అనుగుణంగా లేనియెడల ఎప్పుడైనా, ఎవరైనా ఈ పేజీని తొలగించటానికి అవకాశం ఉంది.దయచేసి తొలగింపు మూస తొలగించవద్దు. == ఉపపేజీల జాబితా == {{List subpages|యర్రా రామారావు}} {{User subpages|యర్రా రామారావు}} == అన్ని వాడుకరి పేజీలు == [[ప్రత్యేక:PrefixIndex/వాడుకరి:యర్రా రామారావు]] ==పశ్చిమ బెంగాల్== {| class="wikitable" ! rowspan="2" |దేశం/రాష్ట్రం ! rowspan="2" |పేజీ ! colspan="6" |ఆంగ్లవ్యాసంతో తాజా స్థితి ! rowspan="2" |పరిశీలించించిన వారు |- !తాజాస్థితి మార్కు !నవీకరించిన తేది !నవీకరించినవారు !తాజాస్థితి మార్కు !నవీకరించిన తేది !నవీకరించిన వారు |- ! rowspan="15" | పశ్చిమ బెంగాల్ |[[పశ్చిమ బెంగాల్‌లో ఎన్నికలు]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి:యర్రా రామారావు |యర్రా రామారావు]] | | | | |- |[[పశ్చిమ బెంగాల్‌లో 2024 భారత సార్వత్రిక ఎన్నికలు]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి:యర్రా రామారావు |యర్రా రామారావు]] | | | | |- |[[2021 పశ్చిమ బెంగాల్ శాసనసభ ఎన్నికలు]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి:యర్రా రామారావు |యర్రా రామారావు]] | | | | |- |[[2026 పశ్చిమ బెంగాల్ శాసనసభ ఎన్నికలు]] |N/A |N/A |N/A | | | | |- |[[పశ్చిమ బెంగాల్ శాసనసభ]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి:యర్రా రామారావు |యర్రా రామారావు]] | | | | |- |[[పశ్చిమ బెంగాల్ 17వ శాసనసభ]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి:యర్రా రామారావు |యర్రా రామారావు]] | | | | |- |[[పశ్చిమ బెంగాల్ 18వ శాసనసభ]] |N/A |N/A |N/A |{{Tick}} |2026 మే 31 |[[వాడుకరి:యర్రా రామారావు |యర్రా రామారావు]] | |- |[[పశ్చిమ బెంగాల్ శాసనసభ స్పీకర్ల జాబితా]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి:యర్రా రామారావు |యర్రా రామారావు]] | | | | |- |[[పశ్చిమ బెంగాల్ శాసనసభ డిప్యూటీ స్పీకర్ల జాబితా]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి:యర్రా రామారావు |యర్రా రామారావు]] | | | | |- |[[పశ్చిమ బెంగాల్ ముఖ్యమంత్రుల జాబితా]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి:యర్రా రామారావు |యర్రా రామారావు]] | | | | |- |[[పశ్చిమ బెంగాల్ నుండి ఎన్నికైన రాజ్యసభ సభ్యుల జాబితా]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి:యర్రా రామారావు |యర్రా రామారావు]] | | | | |- |[[పశ్చిమ బెంగాల్ గవర్నర్ల జాబితా]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి:యర్రా రామారావు |యర్రా రామారావు]] | | | | |- |[[పశ్చిమ బెంగాల్ ప్రభుత్వం]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి:యర్రా రామారావు |యర్రా రామారావు]] | | | | |- |[[పశ్చిమ బెంగాల్ శాసనసభ ప్రతిపక్ష నాయకుల జాబితా]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి:యర్రా రామారావు |యర్రా రామారావు]] | | | | |- |[[పశ్చిమ బెంగాల్ శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి:యర్రా రామారావు |యర్రా రామారావు]] | | | | |- |} ఈ జాబితాలో వ్యాసాల నాణ్యతకు నిర్వహించవలసిన పనులు లేదా ప్రాజెక్టుల జాబితా వివరాలు రికార్డు చేయబడినవి. వాటిని పరిశీలించి ఆసక్తి ఉన్న వాడుకరులు తగిన చర్యలు తీసుకోవాలని కోరటమైనది. == 📊 వికీపీడియా వ్యాసాల నాణ్యత – సమగ్ర పనుల పట్టిక == {| class="wikitable sortable" !సమస్య !నిర్వహణ వర్గం !ఏమి సమస్య? !చేయవలసిన పని !ప్రాధాన్యత !అందుబాటులో ఉన్న ఆటోమేషన్ టూల్ వివరం !మొత్తం వ్యాసాలు !పని ప్రారంభం !సవరించిన పేజీలు !గమనిక |- |మూలాలు లేవు |[[:వర్గం:మూలాలు లేని వ్యాసాలు]] |మూలలు లేకపోవడం |మూలాలు చేర్చాలి |అత్యవసరం |✔ |{{PAGESINCATEGORY:మూలాలు లేని వ్యాసాలు}} |[[:వర్గం:మూలాలు లేని వ్యాసాలు|వ్యాసాలు చూడండి]] | | -- |- |మూలాలు లోపాలు |[[:వర్గం:మూలాల లోపాలున్న పేజీలు]] |CSI మూలాల లోపాలు |మూలాలు సవరించాలి |అత్వవసరం | |1717 | | | |- |వర్గీకరణ లోపాలు |[[:వర్గం:వర్గీకరించవలసిన వ్యాసాలు]] |వర్గాలు లేకపోవడం |వర్గాలు చేర్చాలి |మధ్యస్థ |✔ |{{PAGESINCATEGORY:వర్గీకరణ లేని వ్యాసాలు}} |[[:వర్గం:వర్గీకరణ లేని వ్యాసాలు|వ్యాసాలు చూడండి]] | | -- |- |తటస్థత లోపం |[[:వర్గం:తటస్థత లోపం ఉన్న వ్యాసాలు]] |పక్షపాత వాక్యాలు |తటస్థ పునఃరచన |అత్యవసరం |✖ |{{PAGESINCATEGORY:తటస్థత లోపం ఉన్న వ్యాసాలు}} |[[:వర్గం:తటస్థత లోపం ఉన్న వ్యాసాలు|వ్యాసాలు చూడండి]] | | -- |- |శుద్ధి అవసరం |[[:వర్గం:శుద్ధి చేయవలసిన వ్యాసాలు]] |వ్యాకరణ/నిర్మాణ లోపాలు |పునఃరచన |మధ్యస్థ |✖ |{{PAGESINCATEGORY:శుద్ధి చేయవలసిన వ్యాసాలు}} |[[:వర్గం:శుద్ధి చేయవలసిన వ్యాసాలు|వ్యాసాలు చూడండి]] | | -- |- |మూస లోపాలు |[[:వర్గం:మూస లోపాలు ఉన్న వ్యాసాలు]] |నకిలీ పరామితులు |template fix |మధ్యస్థ |✔ (TemplateParamFix) |{{PAGESINCATEGORY:మూస లోపాలు ఉన్న వ్యాసాలు}} |[[:వర్గం:మూస లోపాలు ఉన్న వ్యాసాలు|వ్యాసాలు చూడండి]] | | -- |- |stub వ్యాసాలు |[[:వర్గం:స్టబ్ వ్యాసాలు]] |చాలా చిన్న వ్యాసం |విస్తరణ |తక్కువ |✖ |{{PAGESINCATEGORY:స్టబ్ వ్యాసాలు}} |[[:వర్గం:స్టబ్ వ్యాసాలు|వ్యాసాలు చూడండి]] | | -- |- |dead links |[[:వర్గం:చనిపోయిన లింకులు ఉన్న వ్యాసాలు]] |పనిచేయని URLs |archive link |మధ్యస్థ |✔ |{{PAGESINCATEGORY:చనిపోయిన లింకులు ఉన్న వ్యాసాలు}} |[[:వర్గం:చనిపోయిన లింకులు ఉన్న వ్యాసాలు|వ్యాసాలు చూడండి]] | | -- |- |citation language లోపం |[[:వర్గం:CS1 లోపాలు]] |language= లేదు |ISO code చేర్చాలి |మధ్యస్థ |✔ |{{PAGESINCATEGORY:CS1 లోపాలు}} |[[:వర్గం:CS1 లోపాలు|వ్యాసాలు చూడండి]] | | -- |- |Wikidata అసమగ్రత |[[:వర్గం:Wikidata వ్యత్యాసాలు]] |data mismatch |Wikidata update |తక్కువ |✔ |{{PAGESINCATEGORY:Wikidata వ్యత్యాసాలు}} |[[:వర్గం:Wikidata వ్యత్యాసాలు|వ్యాసాలు చూడండి]] | | -- |- |చిత్రాలు లేవు |[[:వర్గం:చిత్రాలు లేని వ్యాసాలు]] |images లేకపోవడం |image చేర్చాలి |తక్కువ |✖ |{{PAGESINCATEGORY:మూలల}} |[[:వర్గం:చిత్రాలు లేని వ్యాసాలు|వ్యాసాలు చూడండి]] | | -- |- | | |images లేకపోవడం |image చేర్చాలి |తక్కువ |✖ |{{PAGESINCATEGORY:చిత్రాలు లేని వ్యాసాలు}} |[[:వర్గం:చిత్రాలు లేని వ్యాసాలు|వ్యాసాలు చూడండి]] | | -- |- | |[[:వర్గం:Pages using infobox settlement with bad settlement type]] | | | | |{{PAGESINCATEGORY:చిత్రాలు లేని వ్యాసాలు}} |[[:వర్గం:చిత్రాలు లేని వ్యాసాలు|వ్యాసాలు చూడండి]] | | -- |- | | |images లేకపోవడం |image చేర్చాలి |తక్కువ |✖ |{{PAGESINCATEGORY:చిత్రాలు లేని వ్యాసాలు}} |[[:వర్గం:చిత్రాలు లేని వ్యాసాలు|వ్యాసాలు చూడండి]] | | -- |- | |[[:వర్గం:CS1 maint: unrecognized language]] |images లేకపోవడం |image చేర్చాలి |తక్కువ |✖ |{{PAGESINCATEGORY:చిత్రాలు లేని వ్యాసాలు}} |[[:వర్గం:చిత్రాలు లేని వ్యాసాలు|వ్యాసాలు చూడండి]] | | -- |- | |[[:వర్గం:CS1 errors: generic name]] | | | | | | | | |- | |[[:వర్గం:CS1 errors: generic title]] | | | | | | | | |} వర్గం:మూలాల లోపాలున్న పేజీలు ==CS1 పరామితుల లోపాలు== * [[:వర్గం:CS1 maint: unrecognized language]] - ఈ వర్గంలో 2358 పేజీలు ఉన్నాయి. (2026 ఏప్రిల్ 6) [[వాడుకరి:యర్రా రామారావు/langcodefixer.js]] * [[:వర్గం:మూసలను పిలవడంలో డూప్లికేటు ఆర్గ్యుమెంట్లను వాడుతున్న పేజీలు]] - (ఈ వర్గంలో వ్యాసాలు:682, వాడుకరి పేజీలు:10, మూసలు:33 అన్నీ కలిపి 725 పేజీలు ఉన్నవి. (2025 ఆగస్టు 17) * [[:వర్గం:CS1 errors: unsupported parameter]]-ఈ వర్గంలో 248 పేజీలు ఉన్నాయి. (2025 అక్టోబరు 21) * [[:వర్గం:CS1 errors: unrecognized parameter]] - ఈ వర్గంలో 33 పేజీలున్నాయి. (2025 అక్టోబరు 21) * [[:వర్గం:CS1 errors: empty unknown parameters]] - ఈ వర్గంలో 35 పేజీలున్నాయి. (2025 అక్టోబరు 21) * [[:వర్గం:Articles with invalid date parameter in template]] - ఈ వర్గంలో 3443 పేజీలు ఉన్నాయి. (2026 ఏప్రిల్ 30) * [[:వర్గం:Pages with non-numeric formatnum arguments]]-ఈ వర్గంలో 1110 పేజీలు ఉన్నాయి. (2026 ఏప్రిల్ 30) == డివిజనులోని మండలాలు == ఈ డివిజనులో [[ఆంధ్రప్రదేశ్ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణ - 2025|2025 జిల్లాల పునర్నిర్మాణం]] ప్రకారం 2025 డిసెంబరు 30 నాటికి ----10 మండలాలు ఉన్నాయి. {| class="wikitable" !వ.సంఖ్య !మండలం !మొత్తం రెవెన్యూ గ్రామాలు !నిర్జన గ్రామాలు !జనావాస గ్రామాలు !మండల జనాభా (2011) !మూలాలు |- | style="text-align: center;" |1 | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | | rowspan="11" | |- | style="text-align: center;" |2 | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | |- | style="text-align: center;" |3 | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | |- | style="text-align: center;" |4 | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | |- | style="text-align: center;" |5 | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | |- | style="text-align: center;" |6 | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | |- | style="text-align: center;" |7 | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | |- | style="text-align: center;" |8 | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | |- | style="text-align: center;" |9 | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | |- | style="text-align: center;" |10 | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | |- ! colspan="2" style="text-align: center;" |మొత్తం ! style="text-align: center;" | ! style="text-align: center;" | ! style="text-align: center;" | ! style="text-align: center;" | |} == కామన్స్ లో ఫొటోలు ఎక్కింపుల == : కొన్ని ప్రత్యేక సందర్బాలలో తప్పితే వికీపీడియాలో ఫోటోలు నేరుగా అప్‌లోడ్ చేయరు. ముందుగా '''వికీమీడియా కామన్స్ (Wikimedia Commons)''' లో అప్‌లోడ్ చేసి, ఆ తర్వాత వికీపీడియా వ్యాసంలో వాడాలి. : '''ముఖ్య గమనిక:''' : మీరు అప్‌లోడ్ చేసే ఫోటో మీరు స్వయంగా తీసినదై ఉండాలి. ఇతరుల ఫోటోలు లేదా ఇంటర్నెట్ నుండి డౌన్‌లోడ్ చేసినవి అప్‌లోడ్ చేయకూడదు. : స్టెప్ 1: లాగిన్ అవ్వండి :* [https://commons.wikimedia.org commons.wikimedia.org] వెబ్‌సైట్‌కు వెళ్లండి. :* మీ వికీపీడియా యూజర్‌నేమ్, పాస్‌వర్డ్‌తో లాగిన్ అవ్వండి. : స్టెప్ 2: ఫోటోను ఎంచుకోండి :* పైన ఉన్న '''Upload''' (అప్‌లోడ్) బటన్ నొక్కండి. :* '''Select media files''' మీద క్లిక్ చేసి, మీ మొబైల్ లేదా కంప్యూటర్ లో ఉన్న ఫోటోను ఎంచుకోండి. :* తర్వాత '''Continue''' నొక్కండి. : స్టెప్ 3: హక్కులు (Rights) :* అక్కడ '''"This file is my own work"''' (ఇది నా సొంత ఫోటో) అనే ఆప్షన్‌ను ఎంచుకోండి. :* కింద ఉన్న '''Next''' నొక్కండి. : స్టెప్ 4: వివరాలు నింపండి (చాలా ముఖ్యం) :* '''File name (పేరు):''' ఫోటో దేని గురించి ఉందో అర్థమయ్యేలా చిన్న పేరు ఇవ్వండి. (ఉదా: <code>Charminar_Hyderabad.jpg</code>) :* '''Description (వివరణ):''' ఆ ఫోటో దేని గురించి ఉందో తెలుగులో లేదా ఇంగ్లీషులో ఒక వాక్యం రాయండి. :* '''Date (తేదీ):''' ఫోటో తీసిన తేదీని ఇవ్వండి. :* '''Category (వర్గం):''' ఆ ఫోటో ఏ రకానికి చెందినదో రాయండి. (ఉదా: <code>Temples in Telangana</code>) : స్టెప్ 5: పూర్తి చేయండి :* చివరగా '''Publish files''' మీద క్లిక్ చేయండి. మీ ఫోటో అప్‌లోడ్ అయిపోతుంది. : వికీపీడియా వ్యాసంలో ఫోటోను చేర్చడం: :# ఏ వ్యాసంలో అయితే ఫోటో పెట్టాలో ఆ వ్యాసానికి వెళ్లండి. :# '''Edit''' (సవరించు) బటన్ నొక్కండి. :# మీకు ఎక్కడ ఫోటో కావాలో అక్కడ కర్సర్ ఉంచి, పైన ఉన్న '''Insert''' (చేర్చు) మెనూలో '''Media''' ఎంచుకోండి. :# మీరు అప్‌లోడ్ చేసిన ఫోటో పేరును టైప్ చేసి, దాన్ని ఎంచుకుని సేవ్ చేయండి. {{collapsible list|{{tree list}} * కంపణ మధురైపై దండయాత్ర {{tree list/end}}|title={{nobold|''ఇవి కూడా చూడు''}}}} == అనకాపల్లి రెవెన్యూ డివిజన్ మండలాలు == {| class="wikitable sortable" |+ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఉన్న ఉమ్మడి రాష్ట్ర జిల్లాలు !జిల్లా !ఏర్పాటైన సంవత్సరం / తేదీ !వివరణ !మూలం |- |అనంతపురం |1882 |బళ్లారి జిల్లా విభజనతో మద్రాస్ ప్రెసిడెన్సీలో ఏర్పడింది. |<ref>{{cite book|title=District Census Handbook: Anantapur|publisher=Office of the Registrar General and Census Commissioner, India|year=2011}}</ref> |- |చిత్తూరు |1911 |నార్త్ ఆర్కాట్ జిల్లా భాగాలతో ఏర్పడింది. |<ref>{{cite book|title=District Census Handbook: Chittoor|publisher=Office of the Registrar General and Census Commissioner, India|year=2011}}</ref> |- |కడప |1808 |మద్రాస్ ప్రెసిడెన్సీలో జిల్లాగా ఏర్పడింది. |<ref>{{cite book|title=District Census Handbook: Cuddapah|publisher=Office of the Registrar General and Census Commissioner, India|year=2011}}</ref> |- |తూర్పు గోదావరి |1925 |గోదావరి జిల్లా విభజనతో ఏర్పడింది. |<ref>{{cite book|title=District Census Handbook: East Godavari|publisher=Office of the Registrar General and Census Commissioner, India|year=2011}}</ref> |- |గుంటూరు |1904 |కృష్ణా జిల్లా విభజనతో ఏర్పడింది. |<ref>{{cite book|title=District Census Handbook: Guntur|publisher=Office of the Registrar General and Census Commissioner, India|year=2011}}</ref> |- |కృష్ణా |1859 |మసులీపట్నం జిల్లా పునర్వ్యవస్థీకరణతో ఏర్పడింది. |<ref>{{cite book|title=District Census Handbook: Krishna|publisher=Office of the Registrar General and Census Commissioner, India|year=2011}}</ref> |- |కర్నూలు |1808 |మద్రాస్ ప్రెసిడెన్సీలో ప్రారంభ జిల్లాల్లో ఒకటి. |<ref>{{cite book|title=District Census Handbook: Kurnool|publisher=Office of the Registrar General and Census Commissioner, India|year=2011}}</ref> |- |నెల్లూరు |1911 |మద్రాస్ ప్రెసిడెన్సీలో జిల్లాగా ఏర్పడింది. |<ref>{{cite book|title=District Census Handbook: Nellore|publisher=Office of the Registrar General and Census Commissioner, India|year=2011}}</ref> |- |ప్రకాశం |1970 ఫిబ్రవరి 2 |గుంటూరు, నెల్లూరు, కర్నూలు జిల్లాల భాగాలతో ఏర్పడింది. |<ref>{{cite web|title=Prakasam District – History|url=https://prakasam.ap.gov.in/about-district/|publisher=Government of Andhra Pradesh}}</ref> |- |శ్రీకాకుళం |1950 ఆగస్టు 15 |విశాఖపట్నం జిల్లా విభజనతో ఏర్పడింది. |<ref>{{cite web|title=Srikakulam District – History|url=https://srikakulam.ap.gov.in/about-district/|publisher=Government of Andhra Pradesh}}</ref> |- |విశాఖపట్నం |బ్రిటిష్ కాలం |ఉత్తర సర్కార్ల పరిపాలనలో ఏర్పడిన జిల్లా. |<ref>{{cite book|title=District Census Handbook: Visakhapatnam|publisher=Office of the Registrar General and Census Commissioner, India|year=2011}}</ref> |- |విజయనగరం |1979 జూన్ 1 |విశాఖపట్నం, శ్రీకాకుళం జిల్లాల భాగాలతో ఏర్పడింది. |<ref>{{cite web|title=Vizianagaram District – History|url=https://vizianagaram.ap.gov.in/about-district/|publisher=Government of Andhra Pradesh}}</ref> |- |పశ్చిమ గోదావరి |1925 |గోదావరి జిల్లా విభజనతో ఏర్పడింది. |<ref>{{cite book|title=District Census Handbook: West Godavari|publisher=Office of the Registrar General and Census Commissioner, India|year=2011}}</ref> |} == తెలంగాణ జిల్లాల గణాంకాలు == === 2011 భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం === {| class="wikitable" ! rowspan="2" |వ.సంఖ్య ! rowspan="2" |జిల్లా కోడ్ ! rowspan="2" |అదికారిక పేరు ! rowspan="2" |ప్రధాన కేంద్రం ! rowspan="2" |రెవెన్యూ డివిజన్లు ! rowspan="2" |మండలాలు ! colspan="3" |రెవెన్యూ గ్రామాలు ! rowspan="2" |జనగణన పట్టణాలు ! colspan="3" |పట్టణ ప్రాంతాలు |- !జనావాస గ్రామాలు !నిర్జన గ్రామాలు !మొత్తం గ్రామాలు !నగర పాలికలు !పుర పాలికలు !నగర పంచాయితీలు |- |1 | |[[ఆదిలాబాద్ జిల్లా|ఆదిలాబాదు]] |[[ఆదిలాబాద్|ఆదిలాబాదు]] | style="text-align:center;" |5 | style="text-align:center;" |52 | style="text-align:center;" |1590 | style="text-align:center;" |135 | style="text-align:center;" |1725 | style="text-align:center;" |15 | style="text-align:center;" |0 | style="text-align:center;" |7 | style="text-align:center;" |0 |- |2 | |[[కరీంనగర్ జిల్లా|కరీంనగర్]] |[[కరీంనగర్]] | style="text-align:center;" |5 | style="text-align:center;" |57 | style="text-align:center;" |1037 | style="text-align:center;" |42 | style="text-align:center;" |1079 | style="text-align:center;" |7 | style="text-align:center;" |1 | style="text-align:center;" |5 | style="text-align:center;" |0 |- |3 | |[[ఖమ్మం జిల్లా|ఖమ్మం]] |[[ఖమ్మం]] | style="text-align:center;" |4 | style="text-align:center;" |46 | style="text-align:center;" |1103 | style="text-align:center;" |120 | style="text-align:center;" |1223 | style="text-align:center;" |8 | style="text-align:center;" |0 | style="text-align:center;" |5 | style="text-align:center;" |1 |- |4 | |[[మహబూబ్​నగర్​ జిల్లా|మహబూబ్​నగర్]]​ |[[మహబూబ్​నగర్]]​ | style="text-align:center;" |5 | style="text-align:center;" |64 | style="text-align:center;" |1465 | style="text-align:center;" |72 | style="text-align:center;" |1537 | style="text-align:center;" |14 | style="text-align:center;" |0 | style="text-align:center;" |3 | style="text-align:center;" |1 |- |5 | |[[మెదక్ జిల్లా|మెదక్]] |[[మెదక్ జిల్లా|మెదక్]] | style="text-align:center;" |3 | style="text-align:center;" |46 | style="text-align:center;" |1201 | style="text-align:center;" |30 | style="text-align:center;" |1231 | style="text-align:center;" |19 | style="text-align:center;" |0 | style="text-align:center;" |5 | style="text-align:center;" |0 |- |6 | |[[నల్గొండ జిల్లా|నల్గొండ]] |[[నల్గొండ జిల్లా|నల్గొండ]] | style="text-align:center;" |4 | style="text-align:center;" |59 | style="text-align:center;" |1107 | style="text-align:center;" |28 | style="text-align:center;" |1135 | style="text-align:center;" |13 | style="text-align:center;" |0 | style="text-align:center;" |4 | style="text-align:center;" |0 |- |7 | |[[నిజామాబాదు జిల్లా|నిజామాబాదు]] |[[నిజామాబాదు]] | style="text-align:center;" |3 | style="text-align:center;" |36 | style="text-align:center;" |847 | style="text-align:center;" |65 | style="text-align:center;" |912 | style="text-align:center;" |4 | style="text-align:center;" |1 | style="text-align:center;" |3 | style="text-align:center;" |0 |- |8 | |[[రంగారెడ్డి జిల్లా|రంగారెడ్డి]] |[[హైదరాబాదు]] | style="text-align:center;" |3 | style="text-align:center;" |37 | style="text-align:center;" |817 | style="text-align:center;" |53 | style="text-align:center;" |870 | style="text-align:center;" |22 | style="text-align:center;" |0 | style="text-align:center;" |2 | style="text-align:center;" |0 |- |9 | |[[వరంగల్ జిల్లా|వరంగల్]] |[[వరంగల్]] | style="text-align:center;" |5 | style="text-align:center;" |51 | style="text-align:center;" |961 | style="text-align:center;" |88 | style="text-align:center;" |1049 | style="text-align:center;" |13 | style="text-align:center;" |1 | style="text-align:center;" |1 | style="text-align:center;" |0 |- |10 | |[[హైదరాబాదు జిల్లా|హైదరాబాదు]] |[[హైదరాబాదు]] | style="text-align:center;" |2 | style="text-align:center;" |16 | style="text-align:center;" |0 | style="text-align:center;" |0 | style="text-align:center;" |0 | style="text-align:center;" |1 | style="text-align:center;" |1 | style="text-align:center;" |1 | style="text-align:center;" |0 |- | | | | | style="text-align:center;" |39 | style="text-align:center;" |464 | style="text-align:center;" |10128 | style="text-align:center;" |633 | style="text-align:center;" |10761 | style="text-align:center;" |116 | style="text-align:center;" |4 | style="text-align:center;" |36 | style="text-align:center;" |2 |} == ఆంధ్రప్రదేశ్ జిల్లాల గణాంకాలు == === 2011 భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం === {| class="wikitable" ! rowspan="2" |వ.సంఖ్య ! rowspan="2" |జిల్లా కోడ్ ! rowspan="2" |అదికారిక పేరు ! rowspan="2" |ప్రధాన కేంద్రం ! rowspan="2" |రెవెన్యూ డివిజన్లు ! rowspan="2" |మండలాల సంఖ్య ! colspan="3" |రెవెన్యూ గ్రామాలు ! rowspan="2" |జనగణన పట్టణాలు ! colspan="3" |పట్టణ ప్రాంతాలు |- !జనావాస గ్రామాలు !నిర్జన గ్రామాలు !మొత్తం గ్రామాలు !నగర పాలికలు !పుర పాలికలు !నగర పంచాయితీలు |- |1 |SR | scope="row" |[[శ్రీకాకుళం జిల్లా]] | [[శ్రీకాకుళం]] | style="text-align:center;" |3 | style="text-align:center;" |38 | style="text-align:center;" |1802 | style="text-align:center;" |101 | style="text-align:center;" |1701 | style="text-align:center;" |7 | style="text-align:center;" |0 | style="text-align:right;" |4 | style="text-align:right;" |1 |- |2 |VZ | scope="row" |[[విజయనగరం జిల్లా]] |[[విజయనగరం]] | style="text-align:center;" |2 | style="text-align:center;" |34 | style="text-align:center;" |1520 | style="text-align:center;" |68 | style="text-align:center;" |1452 | style="text-align:center;" |10 | style="text-align:center;" |0 | style="text-align:right;" |4 | style="text-align:right;" |0 |- |3 |VS | scope="row" |[[విశాఖపట్నం జిల్లా]] |[[విశాఖపట్నం]] | style="text-align:center;" |3 | style="text-align:center;" |43 | style="text-align:center;" |3265 | style="text-align:center;" |193 | style="text-align:center;" |3072 | style="text-align:center;" |12 | style="text-align:center;" |1 | style="text-align:right;" |2 | style="text-align:right;" |0 |- |4 |EG | scope="row" |[[తూర్పు గోదావరి జిల్లా]] | [[రాజమండ్రి|రాజమహేంద్రవరం]] | style="text-align:center;" |5 | style="text-align:center;" |60 | style="text-align:center;" |1374 | style="text-align:center;" |62 | style="text-align:center;" |1312 | style="text-align:center;" |10 | style="text-align:center;" |2 | style="text-align:right;" |7 | style="text-align:right;" |0 |- |5 |WG | scope="row" |[[పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా]] |[[భీమవరం]] | style="text-align:center;" |4 | style="text-align:center;" |46 | style="text-align:center;" |881 | style="text-align:center;" |39 | style="text-align:center;" |842 | style="text-align:center;" |5 | style="text-align:center;" |1 | style="text-align:right;" |7 | style="text-align:right;" |0 |- |6 |KR | scope="row" |[[కృష్ణా జిల్లా]] |[[మచిలీపట్నం]] | style="text-align:center;" |4 | style="text-align:center;" |50 | style="text-align:center;" |968 | style="text-align:center;" |34 | style="text-align:center;" |934 | style="text-align:center;" |11 | style="text-align:center;" |1 | style="text-align:right;" |5 | style="text-align:right;" |0 |- |7 |GU | scope="row" |[[గుంటూరు జిల్లా]] |[[గుంటూరు]] | style="text-align:center;" |3 | style="text-align:center;" |57 | style="text-align:center;" |712 | style="text-align:center;" |21 | style="text-align:center;" |691 | style="text-align:center;" |1 | style="text-align:center;" |1 | style="text-align:right;" |11 | style="text-align:right;" |1 |- |8 |PR | scope="row" |[[ప్రకాశం జిల్లా]] |[[ఒంగోలు]] | style="text-align:center;" |3 | style="text-align:center;" |56 | style="text-align:center;" |1081 | style="text-align:center;" |96 | style="text-align:center;" |985 | style="text-align:center;" |9 | style="text-align:center;" |0 | style="text-align:right;" |4 | style="text-align:right;" |0 |- |9 |NE | scope="row" |[[శ్రీ పొట్టి శ్రీరాములు నెల్లూరు జిల్లా]] |[[నెల్లూరు]] | style="text-align:center;" |3 | style="text-align:center;" |46 | style="text-align:center;" |1177 | style="text-align:center;" |84 | style="text-align:center;" |1093 | style="text-align:center;" |6 | style="text-align:center;" |1 | style="text-align:right;" |3 | style="text-align:right;" |0 |- |10 |KU | scope="row" |[[కర్నూలు జిల్లా]] |[[కర్నూలు]] | style="text-align:center;" |3 | style="text-align:center;" |54 | style="text-align:center;" |898 | style="text-align:center;" |28 | style="text-align:center;" |870 | style="text-align:center;" |7 | style="text-align:center;" |1 | style="text-align:right;" |3 | style="text-align:right;" |1 |- |11 |AN | scope="row" |[[అనంతపురం జిల్లా]] |[[అనంతపురం]] | style="text-align:center;" |3 | style="text-align:center;" |63 | style="text-align:center;" |949 | style="text-align:center;" |28 | style="text-align:center;" |921 | style="text-align:center;" |9 | style="text-align:center;" |1 | style="text-align:right;" |6 | style="text-align:right;" |0 |- |12 |CU | scope="row" |[[వైఎస్‌ఆర్ జిల్లా|వైఎస్ఆర్ జిల్లా]] |[[కడప]] | style="text-align:center;" |3 | style="text-align:center;" |51 | style="text-align:center;" |919 | style="text-align:center;" |89 | style="text-align:center;" |830 | style="text-align:center;" |11 | style="text-align:center;" |1 | style="text-align:right;" |4 | style="text-align:right;" |2 |- |13 |CH | scope="row" |[[చిత్తూరు జిల్లా]] |[[చిత్తూరు]] | style="text-align:center;" |3 | style="text-align:center;" |66 | style="text-align:center;" |1493 | style="text-align:center;" |38 | style="text-align:center;" |1455 | style="text-align:center;" |14 | style="text-align:center;" |1 | style="text-align:right;" |7 | style="text-align:right;" |0 |- | | ! | | style="text-align: center;" |42 | style="text-align: center;" |664 | style="text-align:center;" |17,039 | style="text-align:center;" |881 | style="text-align:center;" |16158 | style="text-align:center;" |112 | style="text-align:center;" |11 | style="text-align: right;" |67 | style="text-align: right;" |5 |} {{Static row numbers}} 1. Wikipedia completes 25 years, how do you view its relevance today, and do you see yourself continuing as a volunteer editor in the years ahead? I am very happy. I firmly believe that the dream of providing universal information to every human being on earth through Wikipedia will come true. I am a 75-year-old senior citizen user. I firmly believe that I will continue as an editor as long as my health allows. 2. When did your journey with Wikipedia begin, and what inspired you to start volunteering as an editor? I searched Google on December 16, 2012, for information about my village, Ponugupadu (Guntur district). I then came across a one-sentence article on our village in Telugu Wikipedia. I accidentally created my Wikipedia account to add the following information: "The village has two ancient Shiva temples, an Anjaneyaswamy temple, and a Rama temple." On the same day, I made two edits to our village article page for the first time. After that, I did not visit Wikipedia until November 28, 2016. On November 16, 2016, I joined Wikipedia and started editing for the second time to add some more information about our village that was available to me. Since then, my interest towards it grew, and I can proudly say that my village article was the main inspiration for me to join Wikipedia. 3. What aspects of Wikipedia or its community initially drew you in, and which topics or communities did you engage with first? In November 2016, I added more information to our village article. At that time, I looked at some village articles and found that almost all of them were single-sentence essays. I got an idea. I had 5 parts of the essay before that. While I was adding a little information about villages, Pawan Santosh sent me an email in the first week of October 2017. In that email, he said that he was getting good information about villages. Will you limit yourself to that? Or if you have the opportunity, there is a project going on in Wikipedia to develop village articles, are you ready to work on it? He asked. This attracted me a lot. I was immediately attracted to it. I love villages very much. With that passion, I immediately informed them through an email that I would work on that project. There is another reason why I love villages very much. I have served in various capacities related to villages in the Panchayat Raj Department of the Government of Andhra Pradesh for forty years. Therefore, I think it is no exaggeration to say that I love villages very much. Moreover, we all know that villages are the backbone of the country. If I had not received that email, I'm afraid I would have been limited to writing only about a few village articles! Under the influence of that email, I became a participant in the Village Articles Project for the first time on 4 October 2017. Since then, I have been spending an average of 6 hours a day on Wikipedia continuously throughout my life journey. 4. Has being part of the Wikipedia editing community increased your skills or interest in any way? Can you share a specific example? As part of the Village Articles Development Project, I was involved in uploading the Census of India semi-data to 9818 village article pages in 589 mandals of Telangana state, averaging 11,000 bytes per village. I completed this work over a period of about 2 years, spending 6 to 8 hours a day. In 2016, the 10 districts in Telangana were reorganized into 33 districts. No edits were made to Wikipedia as a result of the reorganization. At the same time, although I did not have much knowledge about creating and managing projects, I managed the Telangana-Geography/Districts and Mandals Modifications project created by Chodari garu for the first time, based on his suggestions and advice. According to the reorganization, I searched and collected the government orders and according to them, I determined which villages should be in which mandal and which mandals should be in which district and included 9818 village article pages in 589 mandals and included them in the respective 33 districts. Almost 90% of the work was done by me. This increased my self-confidence. At this time, my active services were recognized, and on January 4, 2019, the community appointed me as the administrator. I am known as one of the very few active administrators. Similarly, in the task of uploading semi-automatically generated text from Census of India data in 17000 villages of Andhra Pradesh, 9 users quit after completing only 82% of the work. I completed the remaining 18%. In 2022, 13 districts in Andhra Pradesh were reorganized into 26 districts. I played an active role in that project. 5. What are your most meaningful contributions to Wikipedia, and how do you think they have had an impact beyond the platform in areas such as education, local history, or public awareness? I have written 1764 articles so far. Most of them are articles related to state governments, the central government, politicians, elections, prominent people in all fields, the legal system, and geography. Along with them, I also give priority to important articles from the two Telugu states. I believe that if science is to become ubiquitous, we have done justice to its development only when articles from all fields are present on Wikipedia. My contributions also support education beyond the platform. Students and educators frequently rely on Wikipedia as a starting point for learning, and well-structured articles help spark curiosity and further research. By ensuring that articles span multiple disciplines like science, politics, geography, law, and culture, I strive to present knowledge as interconnected rather than siloed. I strongly believe that the true democratization of knowledge happens only when information from all fields, regions, and communities is equally available. Science, governance, culture, and history must coexist on the same platform to reflect the complexity of the real world. Through my sustained contributions, I hope to bridge information gaps, promote public awareness, and support the idea that free knowledge should be comprehensive, inclusive, and accessible to all. 6. Wikipedia is often criticized for being unreliable. How does the community ensure accuracy and deal with misinformation or bad-faith edits? The community is committed to accuracy in this regard. It patiently reviews each article created by users and information added to older articles. It checks whether each piece of information written or added is supported by appropriate sources (links to newspapers, books, or official websites). There is no room for personal opinions. It checks whether the information is presented in a way that does not bias the reader and presents the facts. It identifies unreliable information. It searches for and attempts to add reliable sources before deleting it. If such sources are not available, it notifies the relevant user via the talk page with a reasonable time to add the sources. If the sources are not added within that time, it does not hesitate to delete or revert to the old status without any hesitation. When a dispute arises over any information, the editors discuss it on the 'talk page' and make a final decision based on the evidence. This is prevented by continuously reviewing recent changes every 30 minutes. 7. Could you briefly explain how Wikipedia’s volunteer ecosystem works? Who can become a contributor, and how do editors grow in responsibility and trust within the community? Wikipedia is a wonderfully transparent system. It is run by millions of volunteers around the world. Anyone can add or edit information on Wikipedia at any time. There is no one specifically designated as the main editor. It does not require any special education or degree. Anyone with internet access and an interest in writing information impartially can become an editor. You can make changes without an account, but registering as a member gives editors a sense of community respect. Any issues on Wikipedia are resolved through discussion and consensus. Every change is monitored by other editors. If there is incorrect information, it is immediately reverted. It is "a free encyclopedia that anyone can edit." 8. What role do local or language-based communities, such as the Kerala Wikimedia User Group, play in strengthening Wikipedia as a global knowledge platform? Local and language-based communities, such as the Kerala Wikimedia User Group, play a key role in transforming Wikipedia from just a website to a living repository of knowledge. Their impact is not limited to just one region but is contributing to the strengthening of Wikipedia worldwide. These communities provide local knowledge to the world. The global Wikipedia is dominated by Western countries. Local user groups fill this gap by documenting the history, arts, culture, and geography of their region. Only those language experts have complete knowledge about a remote village in Kerala or a special festival there. Many mother tongues are in danger of disappearing in the internet age. They make great efforts to identify such ones and bring them to life. They preserve the influence of the language by writing articles with the right vocabulary in the mother tongue. Writing on Wikipedia may not be easy for everyone. Local groups organize editing workshops in colleges and other important places. They provide technical assistance to new members and train them as permanent editors. They digitize old books, manuscripts, and out-of-copyright literary works and make them available to future generations. Organizations like the Kerala User Group often organize photography competitions. This results in thousands of high-quality images of local buildings, birds, trees, and human lifestyles being made available on Wikimedia Commons under a free license. These reflect the needs of local languages ​​in Wikipedia's global policies. They work to improve the visibility of local language articles in software translations and search engines. In a way, if Wikimedia is a large building, local user groups are its strong foundation stones. The Kerala User Group model can be said to be a model for all language communities. My Other Highlights <nowiki>*</nowiki>Telugu Wikipedia's 21st birthday was celebrated in Visakhapatnam. On that occasion, the Center for Internet and Society - Access to Knowledge, Bangalore, published a book titled "Many Wikimedians" with Telugu Wikipedia in mind. As an administrator, who made what changes, who committed misdeeds.... He described the "field ruler" as someone who constantly checks the mistakes and corrects the mistakes. <nowiki>*</nowiki> Telugu Wikipedia's 22nd birthday was celebrated in Tirupati. He was felicitated as the best administrator at that event. <nowiki>*</nowiki> I have edited 67245 pages out of the total 1,18,271 pages in Telugu Wikipedia. <nowiki>*</nowiki> So far, 2,29,379 edits have been made in Telugu Wikipedia. <nowiki>*</nowiki> So far, a total of 18,46,90,511 bytes of data have been entered in Telugu Wikipedia. <nowiki>*</nowiki>Total edits 2,29,379, <nowiki>*</nowiki>Average edits per day 49.947 (4,771 days) <nowiki>*</nowiki>Average edit size 283.6 bytes, <nowiki>*</nowiki>Average edits per page 3.544, <nowiki>*</nowiki>Files uploaded (Commons) 198, Global edit counts (approximate) {| class="wikitable" | colspan="2" |Global edit counts (approximate) |- |► te.wikipedia.org |[[ప్రత్యేక:Contributions/యర్రా రామారావు|229,379]] |- |www.wikidata.org |19,085 |- |commons.wikimedia.org |477 |- |en.wikipedia.org |121 |- |meta.wikimedia.org |28 |- |te.wiktionary.org |16 |- |simple.wikipedia.org |2 |- |www.mediawiki.org |1 |- |te.wikibooks.org |1 |- |te.wikiquote.org |1 |- |Other projects |0 |- |All projects | |} ==అరుణాచల్ ప్రదేశ్== {| class="wikitable" ! rowspan="2" |దేశం/రాష్ట్రం ! rowspan="2" |పేజీ ! colspan="2" |ఆంగ్లవ్యాసంతో తాజా స్థితి ! rowspan="2" |నవీకరించినవారు ! rowspan="2" |పరిశీలించించిన వారు |- !తాజాస్థితి మార్కు !నవీకరించిన తేది |- | rowspan="19" | అరుణాచల్ ప్రదేశ్ |[[అరుణాచల్ ప్రదేశ్‌లో ఎన్నికలు]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి: యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] | |- |[[అరుణాచల్ ప్రదేశ్‌లో 2024 భారత సార్వత్రిక ఎన్నికలు]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి: యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] | |- |[[2024 అరుణాచల్ ప్రదేశ్ శాసనసభ ఎన్నికలు]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి: యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] | |- |[[అరుణాచల్ ప్రదేశ్ శాసనసభ]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి: యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] | |- |[[అరుణాచల్ ప్రదేశ్ 11వ శాసనసభ]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి: యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] | |- |[[అరుణాచల్ ప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రుల జాబితా|అరుణాచల్ ప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రులు జాబితా]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి: యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] | |- |[[అరుణాచల్ ప్రదేశ్ ఉప ముఖ్యమంత్రుల జాబితా]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి: యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] | |- |[[అరుణాచల్ ప్రదేశ్ శాసనసభ స్పీకర్ల జాబితా]] ||{{Tick}} | |[[వాడుకరి: యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] | |- |[[అరుణాచల్ ప్రదేశ్ నుండి ఎన్నికైన రాజ్యసభ సభ్యుల జాబితా]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి: యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] | |- |[[అరుణాచల్ ప్రదేశ్ గవర్నర్ల జాబితా]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి: యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] | |- |[[అరుణాచల్ ప్రదేశ్ ప్రభుత్వం]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి: యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] | |- |[[పెమా ఖండూ ఐదవ మంత్రివర్గం]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి: యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] | |- |[[అరుణాచల్ ప్రదేశ్ శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి: యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] | |- |} == అసోం == {| class="wikitable" ! rowspan="2" |దేశం/రాష్ట్రం ! rowspan="2" |పేజీ ! colspan="2" |ఆంగ్లవ్యాసంతో తాజా స్థితి ! rowspan="2" |నవీకరించినవారు ! rowspan="2" |పరిశీలించించిన వారు |- !తాజాస్థితి మార్కు !నవీకరించిన తేది |- ! rowspan="14" |అసోం |[[అసోంలో ఎన్నికలు]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి: యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] | |- |[[అసోంలో 2024 భారత సార్వత్రిక ఎన్నికలు]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి: యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] | |- |[[2021 అసోం శాసనసభ ఎన్నికలు]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి: యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] | |- |[[అసోం శాసనసభ]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి: యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] | |- |[[అసోం 15వ శాసనసభ]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి: యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] | |- |[[అసోం ముఖ్యమంత్రుల జాబితా]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి: యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] | |- |[[అసోం శాసనసభ స్పీకర్ల జాబితా]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి: యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] | |- |[[అసోం శాసనసభ డిప్యూటీ స్పీకర్ల జాబితా]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి: యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] | |- |[[అసోం శాసనమండలి]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి: యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] | |- |[[అసోం నుండి ఎన్నికైన రాజ్యసభ సభ్యుల జాబితా]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి: యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] | |- |[[అసోం గవర్నర్ల జాబితా]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి: యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] | |- |[[అసోం ప్రభుత్వం]] ||{{Tick}} | |[[వాడుకరి: యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] | |- |[[హిమంత్ బిశ్వ శర్మ మంత్రివర్గం]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి: యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] | |- |[[అసోం శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా]] |{{Tick}} | |[[వాడుకరి: యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] | |- |} * [[భారతదేశ రాజకీయ పార్టీల జాబితా]] * [[హర్యానా శాసనసభలో ప్రతిపక్ష నాయకుల జాబితా]] * [[జార్ఖండ్ శాసనసభలో ప్రతిపక్ష నాయకుల జాబితా]] * [[మహారాష్ట్ర శాసనమండలి ప్రతిపక్ష నాయకుల జాబితా]] * [[ఒడిశా శాసనసభలో ప్రతిపక్ష నాయకుల జాబితా]] * [[తమిళనాడు శాసనసభలో ప్రతిపక్ష నాయకుల జాబితా]] * [[పుదుచ్చేరి శాసనసభలో ప్రతిపక్ష నాయకుల జాబితా]] * [[ఎలక్టోరల్ కాలేజ్ (భారతదేశం)]] * [[ఇండియా కూటమి సభ్యుల జాబితా]] * [[జాతీయ ప్రజాస్వామ్య కూటమి సభ్యుల జాబితా]] * [[జమ్మూ కాశ్మీరు శాసనమండలి సభ్యుల జాబితా]] * '''జస్టిస్ డి.వై. చంద్రచూడ్''' భారత 50వ ప్రధాన న్యాయమూర్తి.<ref>{{cite news|title=Example News|date=9 నవంబర్ 2022|access-date=9 నవంబర్ 2022}}</ref> * ఆయన 9 నవంబరు 2022న ప్రధాన న్యాయమూర్తిగా ప్రమాణం చేశారు.<ref>{{cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/justice-dy-chandrachud-sworn-in-as-50th-chief-justice-of-india/article66114002.ece|title=Justice D.Y. Chandrachud sworn in as 50th Chief Justice of India|date=9 November 2022|newspaper=The Hindu|access-date=9 November 2022|issn=0971-751X}}</ref> * మరొక మూలం ప్రకారం ఆయన 28 అక్టోబరు 2022న ప్రధాన న్యాయమూర్తిగా ఎంపికయ్యారు.<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/president-appoints-dy-chandrachud-as-next-cji/articleshow/95117354.cms|title=President appoints D.Y. Chandrachud as next CJI|date=28 October 2022|newspaper=Times of India|access-date=28 October 2022}}</ref> * | {{big|–}} [[Endash]] , [[Dash]] (many types)<br>| {{big|—}} [[Emdash]], [[Dash]] (many types) * <ref group="lower-alpha">ఒక ఖగోళ వస్తువు పరిభ్రమణం మాతృవస్తువు భ్రమణ దిశలోనే ఉంటే దాన్ని ''ప్రోగ్రేడ్'' కక్ష్య అంటారు. వ్యతిరేక దిశలో ఉంటే దాన్ని ''రెట్రోగ్రేడ్'' కక్ష్య అంటారు.</ref> <includeonly> <span style="display:none">{{#time:Y-m-d|{{{1}}}}}</span> {{#time:Y|{{{1}}}}} {{#switch:{{#time:n|{{{1}}}}} |1=జనవరి |2=ఫిబ్రవరి |3=మార్చి |4=ఏప్రిల్ |5=మే |6=జూన్ |7=జూలై |8=ఆగస్టు |9=సెప్టెంబర్ |10=అక్టోబర్ |11=నవంబర్ |12=డిసెంబర్ }} {{#time:j|{{{1}}}}} </includeonly> <noinclude> ఈ మూస తేది వర్గీకరణ కొరకు. వాడకం: <pre>{{తెలుగు తేదీ వర్గీకరణ|30 June 2025}}</pre> ఫలితం: 2025 జూన్ 30 తేదీకి ఆధారంగా పట్టికలలో సరిగా వర్గీకరించేందుకు సహాయపడుతుంది. </noinclude> ---------- ([[2024 భారత సార్వత్రిక ఎన్నికలలో జాతీయ ప్రజాస్వామ్య కూటమి అభ్యర్థుల జాబితా]]) ------- {{Cleanup MOS}} ------ {{MoS guideline}} ------ {{Update after|2025|11}} == వర్గాలు == * [[:వర్గం:Duplicate or hardcoded templates awaiting deletion]] * [[:వర్గం:Official website not in Wikidata]] * [[:వర్గం:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] * [[:వర్గం: తరచూ నవీకరించవలసిన వ్యాసాలు]] *[[:వర్గం:ఆంగ్ల పదాలు గల వ్యాసాలు]] *[[:వర్గం:అనువదించ వలసిన పేజీలు]] == వికీపీడియా పేరుబరి == *[[వికీపీడియా:Templates for discussion]] * [[వికీపీడియా:మూసలు/నిర్వహణ]] * [[వికీపీడియా:Miscellany for deletion]] == మూసలు == * [[మూస:భారతదేశ రాష్ట్రాలు లేదా భూభాగాల వారీగా రాజకీయాలు]] *[[మూస:Election results/doc]] *[[మూస:Election results]] *Template: Why is this person famous? == బయటి లింకులు == === భారతదేశ లింకులు === * [https://lgdirectory.gov.in/districtWiseDetailReport.do?OWASP_CSRFTOKEN=UR3G-M2GW-UUFX-WF0W-I88W-KW8O-CQVP-N8CU LGD Codes of States/Union Territories (UTs)] * [https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/43361 1901 నుండి పూర్వపు ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం జిల్లాల జనాభా దశాబ్దాల వైవిధ్యం] * [https://aspiringyouths.com/general-knowledge/tier-1-tier-2-indian-cities/ List of Tier 1 and Tier 2 Cities of India] * [https://web.archive.org/save/https://www.thehindu.com/infographics/2024-04-17/previous-lok-sabha-elections-since-independence/index.html లోక్‌సభ కాలపరిమితులు] == ఆంధ్రప్రదేశ్ == === గ్రామాల లింకులు === * https://villageinfo.in/andhra-pradesh.html === పంచాయితీలు === * [https://web.archive.org/web/20070930204622/http://panchayat.gov.in/adminreps/consolidatedreport.asp All India Consolidated Report of panchyats] * https://prakasam.ap.gov.in/village-panchayats/ * [https://web.archive.org/web/20170818173131/http://saaksharbharat.nic.in/saaksharbharat/forms/gp_code.pdf Gram Panchyats Codes-Two Telugu State]]s] == నియోజక వర్గాల సంఖ్య, మూసలు ఎక్కింపు == {| class="wikitable" |+ !వ.సంఖ్య !రాష్ట్రం లేదా కేంద్రపాలిత ప్రాంతం పేరు !లోక్‌సభ నియోజకవర్గాల సంఖ్య !మూసలు ఎక్కించిన రాష్ట్రాలు !శాసనసభ నియోజకవర్గాల సంఖ్య !మూసలు ఎక్కించిన రాష్ట్రాలు |- |1 |[[ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|ఆంధ్రప్రదేశ్]] |25 |{{Yes check}} |175 |{{Yes check}} |- |2 |[[అరుణాచల్ ప్రదేశ్ శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|అరుణాచల్ ప్రదేశ్]] |2 |{{Yes check}} |60 |{{Yes check}} |- |3 |[[అసోం శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|అసోం]] |14 |{{Yes check}} |126 |{{Yes check}} |- |4 |[[బీహార్ శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|బీహార్]] |40 |{{Yes check}} |243 |{{Yes check}} |- |5 |[[ఛత్తీస్‌గఢ్ శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|ఛత్తీస్‌గఢ్]] |11 |{{Yes check}} |90 |{{Yes check}} |- |6 |[[గోవా శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|గోవా]] |2 |{{Yes check}} |40 |{{Yes check}} |- |7 |[[గుజరాత్ శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|గుజరాత్]] |26 |{{Yes check}} |182 |{{Yes check}} |- |8 |[[హర్యానా శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|హర్యానా]] |10 |{{Yes check}} |90 |{{Yes check}} |- |9 |[[హిమాచల్ ప్రదేశ్ శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|హిమాచల్ ప్రదేశ్]] |4 |{{Yes check}} |68 |{{Yes check}} |- |10 |[[జార్ఖండ్ శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|జార్ఖండ్]] |14 |{{Yes check}} |81 |{{Yes check}} |- |11 |[[కర్ణాటక శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|కర్ణాటక]] |28 |{{Yes check}} |224 |{{Yes check}} |- |12 |[[కేరళ శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|కేరళ]] |20 |{{Yes check}} |140 |{{Yes check}} |- |13 |[[మధ్య ప్రదేశ్ శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|మధ్య ప్రదేశ్]] |29 |{{Yes check}} |230 |{{Yes check}} |- |14 |[[మహారాష్ట్ర శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|మహారాష్ట్ర]] |48 |{{Yes check}} |288 |{{Yes check}} |- |15 |[[మణిపూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|మణిపూర్]] |2 |{{Yes check}} |60 |{{Yes check}} |- |16 |[[మేఘాలయ శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|మేఘాలయ]] |2 |{{Yes check}} |60 |{{అవును}}'''Yes''' |- |17 |[[మిజోరం శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|మిజోరం]] |1 |N/A |40 |{{Yes check}} |- |18 |[[నాగాలాండ్ శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|నాగాలాండ్]] |1 |N/A |60 |{{Yes check}} |- |19 |[[ఒడిశా శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|ఒడిశా]] |21 |{{Yes check}} |147 |{{Yes check}} |- |20 |[[పంజాబ్ శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|పంజాబ్]] |13 |{{Yes check}} |117 |{{Yes check}} |- |21 |[[రాజస్థాన్ శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|రాజస్థాన్]] |25 |{{Yes check}} |200 |{{Yes check}} |- |22 |[[సిక్కిం శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|సిక్కిం]] |1 |N/A |32 |{{Yes check}} |- |23 |[[తమిళనాడు శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|తమిళనాడు]] |39 |{{Yes check}} |234 |{{Yes check}} |- |24 |[[తెలంగాణ శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|తెలంగాణ]] |17 |{{Yes check}} |119 |{{Yes check}} |- |25 |[[త్రిపుర శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|త్రిపుర]] |2 |{{Yes check}} |60 |{{Yes check}} |- |26 |[[ఉత్తర ప్రదేశ్ శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|ఉత్తర ప్రదేశ్]] |80 |{{Yes check}} |403 |{{Yes check}} |- |27 |[[ఉత్తరాఖండ్ శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|ఉత్తరాఖండ్]] |5 |{{Yes check}} |70 |{{Yes check}} |- |28 |[[పశ్చిమ బెంగాల్ శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|పశ్చిమ బెంగాల్]] |42 |{{Yes check}} |294 |{{Yes check}} |- |29 |[[ఢిల్లీ శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|ఢిల్లీ]] |7 |{{Yes check}} |70 |{{Yes check}} |- |30 |[[జమ్మూ కాశ్మీర్ శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|జమ్మూ కాశ్మీరు]] |5 |{{Yes check}} |90 |{{Yes check}} |- |31 |[[పుదుచ్చేరి శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|పుదుచ్చేరి]] |1 |N/A |30 |{{Yes check}} |- |32 |[[దాద్రా, నగర్ హవేలీ, డామన్, డయ్యూ|దాద్రా నగర్ హవేలీ,]] [[దాద్రా, నగర్ హవేలీ, డామన్, డయ్యూ|డామన్ డయ్యూ]] |2 |{{Yes check}} |N/A |N/A |- |33 |[[అండమాన్ నికోబార్ దీవులు|అండమాన్, నికోబార్ దీవులు]] |1 |N/A |N/A |N/A |- |34 |[[చండీగఢ్]] |1 |N/A |N/A |N/A |- |35 |[[లడఖ్]] |1 |N/A |N/A |N/A |- |36 |[[లక్షద్వీప్]] |1 |N/A |N/A |N/A |- | |మొత్తం |543 |535 |4123 | |} == తెలుగు వికీపీడియాలో గ్రామాల ప్రస్థానం == గ్రామాలు దేశానికి పట్టుగొమ్మలని మనందరకు తెలుసు. రెండు తెలుగు రాష్ట్రాలలో చాలా కాలం తరువాత, తాజాగా జిల్లాల, మండలాలు పునర్వ్యవస్థీకరణ తరువాత, ఆంధ్రప్రదేశ్ లో 26 జిల్లాలు, తెలంగాణలో 33 జిల్లాలు ఆవిర్బవించిన సంగతి మనందరికి తెలుసు. భారత జనాభా లెక్కలు ప్రకారం గ్రామం అంటే రెవెన్యూ గ్రామం అని అర్థం చేసుకోవాలి. రెండు తెలుగు రాష్ట్రాలకు చెందిన ప్రతి గ్రామానికి తెవికీలో వ్యాసం పేజీ ఉందని ఘంటాపధంగా చెప్పవచ్చు. ఈ గ్రామ వ్యాసాలలో ప్రధానంగా ఆ గ్రామానికి చెందిన జనాభా, విద్యా సౌకర్యాలు, వైద్య సౌకర్యం, తాగునీరు, పారిశుద్యం, సమాచార రవాణా సౌకర్యాలు, వ్యవసాయం, దేవాలయాలు, గ్రామ శాసనాలు, గ్రామ చరిత్ర, ఆ గ్రామ ప్రముఖుల , ఆగ్రామ ఉనికిని తెలుపు అక్షాంశ, రేఖాంశాలుతో పాటు గ్రామ పటం, ఇంకా ఒకటేమిటి అన్ని వివరాలు అందుబాటులో వున్నాయి. శివారు గ్రామాల (రెవెన్యూయేతర గ్రామాలు) సమాచారం దాని రెవెన్యూ గ్రామంలోనే కలిసి ఉంటాయి. కొన్ని శివారు గ్రామాలకు ప్రత్వేక పేజీలు లేకపోలేదు. ఇక ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రానికి వస్తే 26 జిల్లాలు, 670 మండలాలు, 16,479 గ్రామాలు ఉన్నవి. అలాగే తెలంగాణ రాష్ట్రానికి వస్తే 33 జిల్లాలు, 612 మండలాలు, 10,332 గ్రామాలు ఉన్నవి. వీటిన్నిటికి తెవికీలో పేజీలు ఉన్నవి. అంతేగాదు రెండు రాష్ట్రాలకు చెందిన అన్ని రెవెన్యూ డివిజన్లుకు , పురపాలక సంఘాలకు, జనగణన పట్టణాలకు, అన్ని జిల్లాల, పురపాలక సంఘాల ముఖ్య పట్టణాలుకు వ్యాసాల పేజీలు తెవికీలో లభిస్తాయి. ఈ స్థాయికి సమాచారం తెవికీలో లభిస్తుందంటే ఇది ఏ ఒక్కరివల్లో సాధ్యపడిందికాదు. తెలుగు వికీపీడియా 2003 డిసెంబరు 10న ఆవిర్భవించిన నాటినుండి దేశ, విదేశాలలో ఉన్న అన్ని రంగాల తెలుగు వ్యక్తులు వీరంతా ఒక్క నయాపైసా పారితోషకం ఆశించకుండా నిరంతరం, వారి ప్రవృత్తిగా ఖాళీ సమయాన్ని ధారపోసి వందల కొద్దీ వ్యాసాలు రాస్తూ, రాసిన వ్యాసాలలో మరింత తాజా సమాచారం చేరుస్తూ, తప్పుఒప్పులు సవరిస్తూ , చేయీ, చేయీ కలుపుతూ సాగిన ప్రయాణమే తెలుగు వికీపీడియా. వికీపీడియా ఏ ఒక్కరి కష్టంతోనో సాధ్యపడలేదు. 2003 నాటి నుండి దేశ, విదేశాలలో ఉన్న తెలుగు వ్యక్తులు వందలాదిమంది ధనాపేక్షలేకుండా నిరంతరంచేసిన సమిష్టికృషి ఫలితమే ఇది. తాజా సమాచారం కోసం నిరంతరం అన్వేషణ కొనసాగతూనే ఉంటుంది. ఇది వుంది, ఇది లేదు అనకుండా మేధావులు అన్నిరంగాలకు చెందిన సమాచారాన్ని వికీపీడియా ద్వారా అందిస్తున్నారు. ఇది అన్ స్టాపబుల్ కార్యక్రమం. వికీపీడియాలో 2016 నవంబరులో మాగ్రామ వ్యాసంలో మరింత సమాచారం చేర్చే సమయంలో పవన్ సంతోష్ గారు నాకు ఒక మెయిల్ పంపించారు.ఆ మెయిల్ లో మీరు, మీ గ్రామం వరకే వికీపీడియాలో సమాచారం చేర్చటానికి పరిమితమయ్యారా?  లేక మీకు అవకాశం ఉంటే వికీపీడియాలో గ్రామ వ్యాసాల అభివృద్ధి ప్రాజెక్టు ఒకటి కొనసాగుతుంది, దానిలో పనిచేయటానికి మీకు సమ్మతమేనా అని అడిగారు. ఇది నన్ను బాగా ఆకర్షించటానికి కారణమైంది. నేను వెంటనే దానికి ఆకర్షితుడనై నాకు గ్రామాలంటే చాలా ఇష్టం, నేను ఆ ప్రాజెక్టులో పనిచేస్తానని వెంటనే మెయిల్ ద్వారా సమాచారమిచ్చాను.నాకు గ్రామాలంటే చాలా ఇష్టం అని చెప్పటానికి కూడా మరో కారణం ఉంది. నేను ఆంద్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వ పంచాయతీ రాజ్ నందు గ్రామలతో మమేకమైన వివిధ హోదాలలో నలభై సంవత్సరాలు సర్వీసు చేసాను. అందువలన నాకు గ్రామాలంటే  చాలా ఇష్టం అని చెప్పటంలో అతిశయోక్తి లేదని భావిస్తున్నాను. అంతేగాదు గ్రామాలు దేశానికి పట్టుగొమ్మలని మనందరకు తెలుసు. అలా మెయిల్ నాకు వచ్చి ఉండకపోతే మా గ్రామ వ్యాసానికి మాత్రమే పరిమితమయ్యేవాడినేమో!చెప్పలేను. ఆ మెయిల్ ప్రభావంతో నేను గ్రామ వ్యాసాల ప్రాజెక్టులో  2017 భాగస్వామ్యుడయ్యాను. వికీపీడియాకు మీరు చేసిన అత్యంత అర్థవంతమైన రచనలు ఏమిటి, అవి విద్య, స్థానిక చరిత్ర లేదా ప్రజా అవగాహన వంటి రంగాలలో వేదికకు మించి ప్రభావాన్ని ఎలా సృష్టించాయని మీరు అనుకుంటున్నారు? ఇప్పటివరకు నేను 1764 వ్యాసాలు రచించాను. వాటిలో ఎక్కువుగా రాష్ట్ర, కేంద్ర ప్రభుత్వాలకు సంబందించిన ప్రభుత్వ సెటప్ వ్యాసాలు ఎక్కువుగా ఉన్నవి, వాటికితోడు రాజకీయ నాయకుల, ఎన్నికలకు సంబందించిన , నోటబులటీ వ్యక్తుల, న్యాయ వ్యవస్థకు చెందిన, భౌగోళిక సంబంధమైన వ్యాసాలు ఉన్నాయి. విజ్ఞాన సర్వస్వం అంటే అన్ని రంగాలకు చెందిన వ్యాసాలు ఉండాలని,  అలా ఉన్నప్పుడే వికీపీడియా అభివృద్ధికి న్యాయం చేసినట్లుగా నేను భావిస్తాను.   వికీపీడియా తరచుగా నమ్మదగనిదిగా విమర్శించబడుతుంది. కమ్యూనిటీ ఖచ్చితత్వాన్ని ఎలా నిర్ధారిస్తుంది మరియు తప్పుడు సమాచారం లేదా దుష్ట-విశ్వాస సవరణలను ఎలా ఎదుర్కొంటుంది? ఈ విషయంలో కమ్యూనిటీ సరియైన కచ్చితత్వాన్ని పాటిస్తుంది. యూజర్లు సృష్టించే ప్రతి వ్యాసాన్ని, పాత వ్యాసాలలో చేర్చే సమాచారాన్ని ఓపికతో పరిశీలిస్తుంది. నమ్మదగని సమాచారాన్ని గుర్తించి, దానికి తగిన నమ్మదగిన మూలాలు సేకరించటానికి ప్రయత్నిస్తుంది. ఒకవేళ అలాంటి మూలాలు లభ్యం కానప్పుడు సంభందించిన యూజరుకు ఆసంగతి తెలియపర్చి ఎటువంటి మొహమాటం లేకుండా తొలగించటం లేదా రివర్ట్ చేయటానికి వెనకాడదు. నిత్యం ప్రతి 30 ని.కు ఒకసారి ఇటీవలి మార్పులు పరిశీలించటం ద్వారా దీనిని అరికట్టటం జరుగుతుంది. == మూలాలు == <references /> == ఇతర మూలాలు == <references group="lower-alpha" /> stj0pbg062boqs9155dl2xl3xai44w0 0 279246 4955439 4391662 2026-09-09T14:45:44Z Kopparthi janardhan1965 124192 4955439 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = 143 (ఐ మిస్ యు) | image = 143 Telugu Movie Poster.jpg | caption = 143 సినిమా పోస్టర్ | director = [[పూరీ జగన్నాథ్]] | producer = [[పూరీ జగన్నాథ్]] | writer = అర్జున్-ప్రసాద్ బ్రదర్స్ | narrator = | starring = [[సాయిరాం శంకర్]], సమీక్ష,[[నాగబాబు]] | music = [[చక్రి]] | cinematography = [[శ్యామ్ కె. నాయుడు]] | editing = [[మార్తాండ్ కె. వెంకటేష్]] | distributor = [[వైష్ణో అకాడమీ]] | released = ఆగష్టు 27, 2004 | runtime = 143 నిముషాలు | country = [[భారతదేశం]] | language = [[తెలుగు]] | budget = | gross = }} '''143''' (ఐ మిస్ యు) 2004, ఆగష్టు 27న విడుదలైన [[తెలుగు]] [[చలనచిత్రం]]. [[వైష్ణో అకాడమీ]] పతాకంపై [[పూరీ జగన్నాథ్]] దర్శకత్వం వహించిన ఈ చిత్రంలో [[సాయిరాం శంకర్]], [[సమీక్ష (నటి)|సమీక్ష]], [[నాగబాబు]], [[కన్నెగంటి బ్రహ్మానందం|బ్రహ్మానందం]], [[ధర్మవరపు సుబ్రహ్మణ్యం]], [[ఆశా సైని]], [[బ్రహ్మాజీ]], [[ఎం. ఎస్. నారాయణ]], [[ఆలీ (నటుడు)|ఆలీ]] తదితరులు ముఖ్యపాత్రలలో నటించగా, [[చక్రి]] సంగీతం అందించాడు.<ref>{{cite web|title=143 review|url=http://www.idlebrain.com/movie/archive/mr-143.html|publisher=idlebrain|accessdate=16 May 2019}}</ref><ref name="143 (సినిమా)">{{cite web|last1=తెలుగు ఫిల్మీబీట్|title=143 (సినిమా)|url=https://telugu.filmibeat.com/movies/143.html|website=telugu.filmibeat.com|accessdate=16 May 2019|archive-date=16 మే 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190516193353/https://telugu.filmibeat.com/movies/143.html|url-status=dead}}</ref> హీరోహీరోయిన్లుగా [[సాయిరాం శంకర్]], సమీక్ష ఇద్దరికి ఇది తొలిచిత్రం. == కథ == {{Empty section}} == నటవర్గం == {{Div col|colwidth=10em|gap=2em}} * [[సాయిరాం శంకర్]] (సిద్ధు) * [[సమీక్ష (నటి)|సమీక్ష]] (సంజన) * [[ఆశా సైని]] (టివి రిపోర్టర్) * [[నాగబాబు]] (డిజీపి) * [[కన్నెగంటి బ్రహ్మానందం|బ్రహ్మానందం]] * [[ఆలీ (నటుడు)|ఆలీ]] * [[కొండవలస లక్ష్మణరావు]] * [[గౌతంరాజు (నటుడు)|గౌతంరాజు]] * [[బ్రహ్మాజీ]] (పోలీస్) * [[సత్య ప్రకాశ్]] (నక్సలైట్ నాయకుడు) * [[మల్లికార్జున రావు (నటుడు)|మల్లికార్జునరావు]] (డాక్టర్) * [[ఎం. ఎస్. నారాయణ]] (రోగి) * [[ధర్మవరపు సుబ్రహ్మణ్యం]] * [[వేణుమాధవ్]] * [[బండ్ల గణేష్]] * నాగార్జున్ (రవితేజ) * [[శ్రీనివాస రెడ్డి]] * [[ఉత్తేజ్]] * [[హేమ]] * [[రజిత]] * పూజ * రామరాజు * చిట్టి * చైతన్య * ఆనందరాజు * భరత్ * బాంబే రాజు * ఉమా * శోభారాణి {{div col end}} == సాంకేతికవర్గం == * నిర్మాత, దర్శకత్వం: [[పూరీ జగన్నాథ్]] * రచన: అర్జున్-ప్రసాద్ బ్రదర్స్ * సంగీతం: [[చక్రి]] * పాటలు: [[కందికొండ యాదగిరి]], సుద్ర అప్పు, [[చంద్రబోస్ (రచయిత)|చంద్రబోస్]], [[భాస్కరభట్ల రవికుమార్]] * ఛాయాగ్రహణం: [[శ్యామ్ కె. నాయుడు]] * కూర్పు: [[మార్తాండ్ కె. వెంకటేష్]] * పంపిణీదారు: వైష్ణో అకాడమీ * నేపథ్య గాయకులు: పల్లవి, చక్రీ, రవివర్మ పోతేదారు, సునంద, కౌసల్య, ఆదర్శిని, వేణు * నిర్మాణ సంస్థ: వైష్ణో అకాడమీ * విడుదల: 27:08:2004. == పాటలు == చక్రి సంగీతంలో మారుతి మ్యాజిక్ ద్వారా 2004, ఆగష్టు 5న పాటలు విడుదల అయ్యాయి. ఈ వేడుకకు [[నాగార్జున అక్కినేని]], [[జూ. ఎన్టీయార్]], [[సుమంత్]] విచ్చేసి పాటలను విడుదల చేశారు.<ref>{{cite web|title=143 audio launch|url=http://www.idlebrain.com/news/functions/audio-143.html|publisher=idlebrain|accessdate=16 May 2019}}</ref> {{Track listing | extra_column = గాయకులు | title1 = ఎందుకని | extra1 = [[చక్రి]] | lyrics1 = [[కందికొండ యాదగిరి]] | length1 = 5:37 | title2 = కలలోన | extra2 = [[చక్రి]] | lyrics2 = [[కందికొండ యాదగిరి]] | length2 = 4:44 | title3 = లే లే లే లేలేలే తల్లే | extra3 = [[చక్రి]], పల్లవి | lyrics3 = సుద్ర అప్పు (ఆ ఇంట్లో ఫేం) | length3 = 4:37 | title4 = ఓరోరి దేవుడా | extra4 = [[రవివర్మ పోతేదార్]], సునంద | lyrics4 = [[కందికొండ యాదగిరి]] | length4 = 4:33 | title5 = రాఘమయి | extra5 = చక్రి, [[కౌసల్య (గాయని)|కౌసల్య]] | lyrics5 = [[చంద్రబోస్ (రచయిత)|చంద్రబోస్]] | length5 = 4:51 | title6 = తా తడి | extra6 = ఆదర్శిని, వేణు | lyrics6 = [[భాస్కరభట్ల రవికుమార్]] | length6 = 3:56 }} == మూలాలు == {{మూలాలజాబితా}} == ఇతర లంకెలు == *{{IMDb title|id=0940641|title=143}} *{{cite web|url=http://www.idlebrain.com/movie/archive/mr-143.html|title=143 (సినిమా) సినిమా రివ్యూ |publisher=idlebrain.com |accessdate=16 May 2019}} {{DEFAULTSORT:143 (సినిమా)}} [[వర్గం:తెలుగు కుటుంబకథా సినిమాలు]] [[వర్గం:తెలుగు ప్రేమకథా సినిమాలు]] [[వర్గం:పూరీ జగన్నాధ్ దర్శకత్వం వహించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:చక్రి సంగీతం అందించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:బ్రహ్మానందం నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:ఆలీ నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:కొండవలస లక్ష్మణరావు నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:మల్లికార్జునరావు నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:ఎం.ఎస్.నారాయణ నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:ధర్మవరపు సుబ్రహ్మణ్యం నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:వేణుమాధవ్ నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:ఉత్తేజ్ నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:2004 తెలుగు సినిమాలు]] 9twux8iwcy6ck2i66doebgddgcg2h0r 0 288928 4955416 4603537 2026-09-09T13:38:02Z Muralikrishna m 106628 4955416 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = పోలీస్ డైరీ | image = పోలీస్ డైరీ.jpg | caption = | director = [[చిత్ర లక్ష్మణన్]] | producer = చిత్ర రాము | starring = [[కమల్ హాసన్]]<br />[[నిరోషా]] | writer = | story = | screenplay = | music = [[ఇళయరాజా]] | lyrics = | cinematography = | editing = | studio = | distributor = | released = 1988 | runtime = | country = భారతదేశం | language = తమిళ్, తెలుగు | budget = | gross = }} '''''పోలీస్ డైరీ''''' 1988 లో విడుదలైన [[తెలుగు సినిమా|తెలుగు]] అనువాద చిత్రం. == నటవర్గం == * [[కమల్ హాసన్]] * [[నిరోషా]] * [[నిళల్‌గళ్ రవి|నిళల్‌గళ్ర వి]] * [[పల్లవి (నటి)|పల్లవి]] * [[మాధురి (తమిళ నటి)|మాధురి]] * కిట్టి * [[జనకరాజ్]] * [[కెప్టెన్ రాజు (నటుడు)|కెప్టెన్ రాజు]] * [[రాజ్యలక్ష్మి (నటి)|రాజ్యలక్ష్మి]] * వెన్నెల ఆడైమూర్తి * వీరరాఘవన్ * తక్కలి శ్రీనివాసన్ * మాస్టర్ మీనురాజ్ * [[కుయిలి (నటి)|కుయిలి]] == పాటలు == అన్ని తెలుగు పాటలను [[ఇందుకూరి రామకృష్ణంరాజు]] రాశారు.<ref>http://ilayaraja.forumms.net/t114p50-ir-s-other-language-i-e-non-thamizh-audio-sleeve-pics</ref> {{Track listing | headline = [[తెలుగు]] పాటలు | extra_column = Singer(s) | total_length = | title1 = Manakosam Madhumasam | note1 = | extra1 = [[శ్రీపతి పండితారాధ్యుల బాలసుబ్రహ్మణ్యం]], [[కె. ఎస్. చిత్ర]] | lyrics1 = [[ఇందుకూరి రామకృష్ణంరాజు]] | length1 = | title2 = Na Upiri Neevele | note2 = | extra2 = శ్రీపతి పండితారాధ్యుల బాలసుబ్రహ్మణ్యం, [[కె. ఎస్. చిత్ర]] | lyrics2 = ఇందుకూరి రామకృష్ణంరాజు | length2 = | title3 = Vachhadu Aggipidugu | note3 = | extra3 = శ్రీపతి పండితారాధ్యుల బాలసుబ్రహ్మణ్యం, [[ఎస్.పి.శైలజ]] & Chorus | lyrics3 = ఇందుకూరి రామకృష్ణంరాజు | length3 = | title4 = Ade Yeedu Needi Nadi | note4 = | extra4 = కె. ఎస్. చిత్ర | lyrics4 = ఇందుకూరి రామకృష్ణంరాజు | length4 = }} == మూలాలు == <references/> == బయటి లంకెలు == * {{imdb title|id=0314706|title=పోలీస్ డైరీ}} [[వర్గం:1988 తెలుగు సినిమాలు]] [[వర్గం:కమల్ హాసన్ నటించిన సినిమాలు]] mrh4ms8dbpn5gtuu0r53gqd2pvfnjca 0 293983 4955443 4131254 2026-09-09T15:09:41Z Kopparthi janardhan1965 124192 సాంకేతిక వర్గం 4955443 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = అడవిరాముడు | image = Adavi Ramudu poster.jpg | caption = | director = బి.గోపాల్ | producer = చంటి అడ్డాల | writer = బి.గోపాల్<br>[[పరుచూరి బ్రదర్స్]] | screenplay = | story = | based_on = | starring = [[ప్రభాస్]]<br>ఆర్తీ అగర్వాల్ | music = మణీశర్మ | cinematography = వి.ఎన్.ఆర్.స్వామి | editing = కోటగిరి వెంకటేశ్వరరావు | studio = | distributor = KAD Movies | released = {{Film date|df=yes|2004|5|21|}} | runtime = | country = | language = Telugu | budget = {{INR}}60 million | gross = {{INR}}50 million }} '''''అడవి రాముడు''''' అనేది 2004 వచ్చిన [[తెలుగు|తెలుగు భాషా]] చిత్రం. ఈ చిత్రానికి [[బగ్గిడి గోపాల్|బి. గోపాల్]]గారు దర్శకత్వం వహించారు. ఈ చిత్రంలో [[ఉప్పలపాటి ప్రభాస్ రాజు|ప్రభాస్]], [[ఆర్తీ అగర్వాల్|ఆర్తి అగర్వాల్]] ప్రధాన పాత్రలు, [[రమ్యకృష్ణ|రమ్య కృష్ణన్]] [[ఉప్పలపాటి ప్రభాస్ రాజు|ప్రభాస్‌తో]] కలిసి ఐటమ్ [[రమ్యకృష్ణ|సాంగ్లో]] నటించారు. గిరిజన యువకుడు , అతని చిన్ననాటి ప్రియురాలు మధ్య జరిగిన ప్రేమకథయే ఈ చిత్రం . [[వర్షం (సినిమా)|వర్షం]] చిత్రం విజయవంతం అయిన వెంటనే [[ఉప్పలపాటి ప్రభాస్ రాజు|ప్రభాస్]] తదుపరి నటించిన చిత్రం ఇది. విడుదలైన తరువాత ఇది విమర్శకుల నుండి, ప్రేక్షకుల నుండి ప్రతికూల స్పందనను పొందింది, బాక్స్ ఆఫీస్ వద్ద విపత్తుగా మారింది . ఈ చిత్రం తరువాత, 2009 లో ''ది స్ట్రాంగ్ మ్యాన్ బాదల్'' గా హిందీలో పిలువబడింది. == ప్లాట్ == తన బాల్యంలో, మధు ఒక గ్రామంలోని అబ్బాయితో స్నేహం చేస్తుంది . ఆమె మామ వచ్చి అబ్బాయిని గిరిజనుడిగా అవమానిస్తాడు. మధు అతనిని విద్యను పొందమని , అప్పుడు ప్రజలు అతనిని ఎక్కువగా గౌరవిస్తారాని చెప్తుంది . 10 సంవత్సరాల తరువాత, బాలుడు రాము ( [[ఉప్పలపాటి ప్రభాస్ రాజు|ప్రభాస్]] ) కాలేజీకి వస్తాడు. అక్కడ తనకు చాలా కావలసిన మహిళ మధు ( [[ఆర్తీ అగర్వాల్|ఆర్తి అగర్వాల్]] ) ను కలుస్తాడు.అ కాలేజీలో మధు అతనితో ప్రేమలో పడుతుంది . తరువాత, ఆమె తన పుట్టినరోజు పండుగనాడు అతనిని చదువుకోమన్న చిన్ననాటి అమ్మాయిని నినేనని అతనికి మధు వెల్లడిస్తుంది . అయితే, మధు తల్లి త్రిభువన ( [[తెలంగాణ శకుంతల]] ) అతన్ని అవమానించి, తన కూతురి పార్టీ, తన ఇంటి నుండి బయటకు విసిరివేయిస్తుంది . త్రిభువన మాఫియా లేదా రాజకీయాలను ఉపయోగించడం ద్వారా ఆమె కోరుకున్నది చేయగల ఉధృతమైన ఆలోచనకల మహిళ. ఆమె రాముడిని చంపాలనుకుంటుంది.అ తరువాత ఏమి జరుగుతుందో అనేదే మిగతా చిత్రం . == చిత్రంలో నటించినవారు == * రాముగా [[ఉప్పలపాటి ప్రభాస్ రాజు|ప్రభాస్]] * మధుగా [[ఆర్తీ అగర్వాల్|ఆర్తి అగర్వాల్]] * పులిరాజాగా [[కన్నెగంటి బ్రహ్మానందం|బ్రహ్మానందం]] * మధు తండ్రిగా [[రంగనాథ్]] * త్రిభువనగా, మధు తల్లిగా [[తెలంగాణ శకుంతల]] * పెద్దాయనగా , జాతి నాయకుడిగా [[నాజర్ (నటుడు)|నాజర్]] * హనుమంత్ గా [[వేణుమాధవ్]] * అజయ్ రత్నం * [[రాజీవ్ కనకాల]] * రవి బాబు * నర్సింగ్ యాదవ్ * శివా రెడ్డి * G.V.సుధాకర్ నాయుడు * బండ్ల గణేష్ * బెనర్జీ * సీమ * ప్రభాకర్ * [[మల్లాది రాఘవ]] * ఐటమ్ సాంగులో [[రమ్యకృష్ణ]] == సాంకేతిక వర్గం == * దర్శకుడు: బి.గోపాల్ * కథ: రాజేంద్రకుమార్ * రచన: బి.గోపాల్_ పరుచూరి సోదరులు * సంగీతం: మణిశర్మ * గీత రచయితలు: సిరివెన్నెల సీతారామశాస్త్రి, వేటూరి సుందరరామమూర్తి,భువనచంద్ర * నేపథ్య గాయకులు: హరిహరన్, సంగీత, సాజిత్, శ్రీపతి పండితారాధ్యుల బాలసుబ్రహ్మణ్యం, కె.ఎస్.చిత్ర, సోనూ నిగమ్, మహాలక్ష్మి, మల్లిఖార్జున్, కార్తీక్, సంధ్య, శ్రేయా ఘోషల్, మాలతి లక్ష్మణ్ * డైరెక్టర్ ఆఫ్ ఫోటోగ్రఫి: వి.ఎస్.ఆర్.స్వామి * కూర్పు: కోటగిరి వెంకటేశ్వరరావు * నిర్మాత: చంటి అడ్డాల * నిర్మాణ సంస్థ: * విడుదల:21:05:2004. == సంగీతం వివరాలు == అడవి రాముడు చిత్రానికి సంగీతాన్ని [[మణిశర్మ|మణి శర్మ]] కంపోజ్ చేశారు, ఆదిత్య మ్యూజిక్ విడుదల చేశారు * ఇందులో మొత్తముగా ఆరు పాటలు కలవు * జింక వేట అను పాటను సిరివెన్నెల సీతారామ శాస్త్రి రచించారు. గానం. హరిహరన్, కె ఎస్ చిత్ర * ఆకాశం సాక్షిగా అను పాటను సిరివెన్నెల సీతారామ శాస్త్రి రచించారు. గానం. సోనూ నిగమ్, మహాలక్ష్మి * నగరం అను పాటను సిరివెన్నెల సీతారామ శాస్త్రి రచించారు. గానం. మల్లిఖార్జున్ * గోవింద అను పాటను భువన చంద్ర రచించారు. గానం. కార్తీక్, శ్రేయా ఘోషల్ * అడుగేస్తేనే అను పాటను సిరివెన్నెల సీతారామ శాస్త్రి రచించారు. గానం. కె ఎస్ చిత్ర, మాలతీ లక్ష్మణ్, సంగీత సాజిత్ * ఆరేసుకోబోయి అను పాటను వేటూరి సుందరరామ మూర్తి రచించారు గానం. ఎస్ పి బాలసుబ్రహ్మణ్యం, సంధ్య. * ఈ చిత్రంలో మొత్తం 32:21 నిమిషాలు పాటలకు కేటాయిచారు * ఈ చిత్రం 2004లో విడుదల అయింది. == విమర్శనాత్మక ప్రతిస్పందన == ఈ చిత్రం విమర్శకుల నుండి విమర్శనాలను అందుకుంది. వారిలో చాలా మంది క్లిచ్డ్ ప్లాట్, నీరసమైన ప్రదర్శనను , నిరుత్సుకమైన సంగీతమును విమర్శించారు. ఈ చిత్రం పేలవమైన రిసెప్షన్‌కు తెరవబడింది, అలాగే త్వరగా విపత్తుగా ప్రకటించబడింది. == బాహ్య లింకులు == * అడవిరాముడు చిత్రానికి సంబంధిచిన సమాచారం ఐ ఏం డి లో చూడవచ్చును [[వర్గం:2004 తెలుగు సినిమాలు]] [[వర్గం:మణిశర్మ సంగీతం అందించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:బి.గోపాల్ దర్శకత్వం వహించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:భారతదేశ రొమాంటిక్ చిత్రం]] [[వర్గం:బ్రహ్మానందం నటించిన సినిమాలు]] pt8jfcxd98p4uq6qgvp5nni5kekmmeh 0 295356 4955415 4631993 2026-09-09T13:37:27Z Muralikrishna m 106628 /* నటవర్గం */ 4955415 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = జెండాపై కపిరాజు | image = Janda Pai Kapiraju Movie Poster.jpg | alt = <!-- see WP:ALT --> | caption = జెండాపై కపిరాజు సినిమా పోస్టర్ | director = [[సముద్రఖని]] | producer = కె.ఎస్. శ్రీనివాసన్ | writer = సముద్రఖని | starring = [[నాని (నటుడు)|నాని]]<br />[[శరత్ కుమార్]]<br / >[[శివ బాలాజీ]]<br/>[[అమలా పాల్]]<br />[[రాగిణి ద్వివేది]] <br/>[[గౌరీ నంద]] | music = [[జి. వి. ప్రకాష్ కుమార్]] | cinematography = [[ఎం. సుకుమార్]] - [[ఎం. జీవన్]] | editing = ఎస్.ఎన్. ఫాజిల్ | studio = వాసన్ విజువల్ వెంచర్స్ | distributor = | runtime = | released = {{Film date|df=yes|2015|3|21}} | country = భారతదేశం | language = తెలుసు | budget = <!--Must cite a reliable published source with a reputation for fact-checking. No blogs, no IMDb. no fan-sites.--> | gross = <!--Must cite a reliable published source with a reputation for fact-checking. No blogs, no IMDb. no fan-sites.--> }} '''జెండాపై కపిరాజు''' 2015, మార్చి 21న విడుదలైన [[తెలుగు]] [[చలనచిత్రం]].<ref name="Nani’s Tolly film dubbed as Velan Ettudhikkum">{{cite news |last1=Deccan Chronicle |first1=Entertainment |title=Nani’s Tolly film dubbed as Velan Ettudhikkum |url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/kollywood/250518/nanis-tolly-film-dubbed-as-velan-ettudhikkum.html |accessdate=7 January 2020 |publisher=Anupama Subramanian |date=25 May 2018}}</ref> [[సముద్రఖని]] దర్శకత్వం వహించిన ఈ చిత్రంలో [[నాని (నటుడు)|నాని]], [[శరత్ కుమార్]], [[శివ బాలాజీ]], [[అమలా పాల్]], [[రాగిణి ద్వివేది]] నటించగా,<ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/telugu/news-interviews/Nani-Amala-Paul-movie-is-Janda-Pai-Kapiraju/articleshow/15253829.cms |title=Nani-Amala Paul movie is Janda Pai Kapiraju |publisher=Times of India |date=30 July 2012 |accessdate=7 January 2020 }}</ref> [[జి. వి. ప్రకాష్ కుమార్]] సంగీతం అందించాడు.<ref>{{cite web |url=http://www.indiaglitz.com/channels/telugu/article/83592.html |title=Role in Samuthirakani's film a 'sawal': Nani |publisher=IndiaGlitz |date=9 July 2012 |accessdate=7 January 2020 |archive-date=12 జూలై 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120712011814/http://www.indiaglitz.com/channels/telugu/article/83592.html |url-status=dead }}</ref> ఈ చిత్రం ఏకకాలంలో [[తమిళం]]లో ''నిమింధు నిల్'' గా జయం రవితో రూపొందించబడి, 2014లో విడుదలయింది. నాని తన కెరీర్‌లో తొలిసారిగా ద్విపాత్రాభినయం చేశాడు. తమిళ సినిమా ఉన్నప్పటికి 2018లో తెలుగు చిత్రం తమిళంలో ''వెలన్ ఎత్తుత్తిక్కు'' పేరుతో అనువాదంచేసి విడుదలచేశారు.<ref name="Velan Ettuthikkum Movie (2018)">{{cite web |last1=Book MyShow |first1=Velan Ettuthikkum |title=Velan Ettuthikkum Movie (2018) |url=https://in.bookmyshow.com/kozhinjampara/movies/velan-ettuthikkum/ET00076622 |website=BookMyShow.com |accessdate=7 January 2020 |language=en}}</ref> == కథా సారాంశం == అవినీతిని అస్సలు సహించలేని అరవింద్‌ (నాని) కొందరు ప్రభుత్వ ఉద్యోగులని టార్గెట్‌ చేసి వాళ్ల బండారం బయటపెడతాడు. కౌంటర్‌ ఎటాక్‌లో వాళ్లు అరవింద్‌కి ఎదురుగా అచ్చంగా అలాగే ఉన్న మాయాకన్నణ్‌ని (నాని) తెచ్చి నిలబెడతారు. విజయం సాధిస్తున్నానని అరవింద్‌ అనుకుంటోన్న సమయంలో ఎదురు పడిన మాయాకన్నణ్‌ వల్ల మొత్తం రివర్స్‌ అవుతుంది. మరి అరవింద్‌ అనుకున్నది సాధిస్తాడా లేదా అన్నది మిగతా కథ. == నటవర్గం == {{colbegin}} * [[నాని (నటుడు)|నాని]] (అరవింద్ శివశంకర్, మాయకృష్ణన్-ద్విపాత్రాభినయం) * [[శరత్ కుమార్]] (సిబిఐ అధికారి మైఖెల్-అతిథి పాత్ర) * [[శివ బాలాజీ]] (గోపి) * [[అమలా పాల్]] (ఇందుమతి) * [[రాగిణి ద్వివేది]] (మాయకృష్ణన్ స్నేహితురాలు) * [[రేతిక శ్రీనివాస్]] (సత్తెనపల్లి సావిత్రి) * [[నాజర్ (నటుడు)|నాజర్]] (హరీష్ చంద్ర) * [[అనిల్ మురళీ]] * [[శ్రీరంజని (నటి)|శ్రీరంజని]] * [[సుబ్బు పంచు]] (లాయర్ రాజశేఖర్) * పార్వతి నాయర్ (సీతాలక్ష్మీ) * [[వెన్నెల కిషోర్]] (సురేష్) * [[తనికెళ్ళ భరణి]] (ఎంపి) * నమో నారాయణ * [[చిత్ర లక్ష్మణన్]] * [[చంద్రమోహన్]] * బేబి ఏంజిలా (ఇందుమతి సోదరి) * బేబి ఆండ్రియా (ఇందుమతి సోదరి) * [[జయం రవి]] (రాజాధిరాజా పాటలో అతిథి పాత్ర) * [[ఆహుతి ప్రసాద్]] (ఇందుమతి తండ్రి) * [[గౌరీ నంద]] {{colend}} == సాంకేతికవర్గం == * రచన, దర్శకత్వం: సముద్రఖని * నిర్మాత: కె.ఎస్. శ్రీనివాసన్ * సంగీతం: [[జి. వి. ప్రకాష్ కుమార్]] * ఛాయాగ్రహణం: ఎం. సుకుమార్ - ఎం. జీవన్ * కూర్పు: ఎస్.ఎన్. ఫాజిల్ * నిర్మాణ సంస్థ: వాసన్ విజువల్ వెంచర్స్ == నిర్మాణం - విడుదల == 2013, ఆగస్టు 1న అన్నపూర్ణ స్టూడియోలో ఈ చిత్రాన్ని ప్రారంభించారు. మొదటి షెడ్యూల్ షూటింగ్ ఒక రోజు తరువాత ప్రారంభమైంది.<ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/telugu/news-interviews/Nanis-new-film-Janda-Pai-Kapiraju-launched/articleshow/15308638.cms |title=Nani’s new film Janda Pai Kapiraju launched |publisher=Times of India |date=February 2014 |accessdate=7 January 2020}}</ref> నాని 24 ఏళ్లు,18 ఏళ్లు ఉన్న వ్యక్తిగా ద్విపాత్రాభినయం చేశాడు. అమలా పాల్ రెండు భాషల్లో ప్రధాన పాత్రలో నటించింది.<ref>{{cite web |url=http://www.deccanchronicle.com/channels/showbiz/mollywood/amala-paul%E2%80%99s-town-606 |title=Amala Paul’s in town |publisher=Deccan Chronicle |date=14 May 2012 |url-status=dead |access-date=7 జనవరి 2020 |archive-date=6 జూలై 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120706001250/http://www.deccanchronicle.com/channels/showbiz/mollywood/amala-paul%E2%80%99s-town-606 }}</ref> వాసన్ విజువల్ వెంచర్స్ పతాకంపై కెఎస్ శ్రీనివాసన్ ఈ చిత్రాన్ని నిర్మించాడు.<ref>{{cite web |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-05-15/news-interviews/31711099_1_jayam-ravi-nani-director-samuthirakani |title=Jayam Ravi, Nani in Samuthirakani’s film |publisher=Times of India |date=15 May 2012 |accessdate=7 January 2020 |website= |archive-date=27 మే 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130527110029/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-05-15/news-interviews/31711099_1_jayam-ravi-nani-director-samuthirakani |url-status=dead }}</ref> ఈ చిత్రంలోని ప్రధాన పాత్రలో మేఘనా రాజ్ నటింస్తుందని వార్తలు వచ్చాయి.<ref>{{cite web |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-07-07/parties/32567177_1_k-town-celebs-nani-luck |title=K-Town celebs wish Samuthirakani good luck |publisher=Times of India |date=7 July 2012 |accessdate=7 January 2020 |website= |archive-date=4 అక్టోబరు 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131004213639/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-07-07/parties/32567177_1_k-town-celebs-nani-luck |url-status=dead }}</ref> కానీ తను ఈ చిత్రంలో నటించడం లేదని ట్విట్టర్‌లో తెలిపింది.<ref name=twitmr>{{cite web|title=Status of Meghnaraj|url=https://twitter.com/meghanasraj/status/379140971000123392|work=Twitter|accessdate=7 January 2020}}</ref> రాగిణి ద్వివేది ఒక ప్రధాన పాత్రలో నటించింది.<ref>{{cite web|url=http://newindianexpress.com/entertainment/kannada/Raginis-loving-the-busy-life/2013/10/29/article1861114.ece|title=Ragini's loving the busy life|publisher=The New Indian Express|date=29 October 2013|accessdate=7 January 2020|archive-date=15 మార్చి 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160315033827/http://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/Raginis-loving-the-busy-life/2013/10/29/article1861114.ece|url-status=dead}}</ref> 2013, మార్చి నాటికి ఈ చిత్రం షూటింగ్ 50% పూర్తయి, నాని పుట్టినరోజున ఫస్ట్‌లుక్ విడుదల చేయబడింది.<ref>{{cite web |url=http://www.tollywoodandhra.in/news/movie-news/jenda-pai-kapiraju-is-50-complete/ |title=Jenda pai Kapiraju is 50% complete |publisher=TollywoodAndhra.in |accessdate=7 January 2020 |website= |archive-url=https://web.archive.org/web/20180709134847/http://www.tollywoodandhra.in/news/movie-news/jenda-pai-kapiraju-is-50-complete/ |archive-date=9 జూలై 2018 |url-status=dead }}</ref> అదే నెలలో హైదరాబాద్‌లో షూటింగ్ ప్రారంభమైంది. అక్కడ 3 వారాలపాటు నాని, అమలా పాల్ కు సంబంధించిన సన్నివేశాలను చిత్రీకరించారు.<ref>{{cite web |url=http://raagalahari.com/news/16100/nanis-jenda-pai-kapiraju-new-schedule-begins.aspx |title=Nani's 'Jenda Pai Kapiraju' new schedule begins |publisher=raagalahari.com |accessdate=7 January 2020 |website= |archive-url=https://web.archive.org/web/20180709094450/http://www.raagalahari.com/news/16100/nanis-jenda-pai-kapiraju-new-schedule-begins.aspx |archive-date=9 జూలై 2018 |url-status=dead }}</ref> 2013, నవంబరు 26న నాని తన ట్విట్టర్‌లో ఈ చిత్రంలోని తన రెండు పాత్రలకు సంబంధించిన ఫోటోలను విడుదల చేశాడు.<ref>{{cite web |url=http://www.desimartini.com/news/telugu/janda-pai-kapiraju-nanis-first-look-unveiled/article6913.htm |title=Janda Pai Kapiraju: Nani’s first look unveiled |publisher=Desimartini.com |accessdate=7 January 2020 |website= |archive-url=https://web.archive.org/web/20170616060120/http://www.desimartini.com/news/telugu/janda-pai-kapiraju-nanis-first-look-unveiled/article6913.htm |archive-date=16 జూన్ 2017 |url-status=dead }}</ref> 2013, డిసెంబరు 5న పత్రికా నోట్ విడుదలచేసి, ఆ రోజు ఈ చిత్రీకరణ పూర్తయిందని ప్రకటించారు.<ref>{{cite web |url=http://raagalahari.com/news/17921/jendapai-kapiraju-wraps-up-shooting.aspx |title=Jendapai Kapiraju wraps up shooting |publisher=raagalahari.com |accessdate=7 January 2020 |website= |archive-url=https://web.archive.org/web/20180709094447/http://www.raagalahari.com/news/17921/jendapai-kapiraju-wraps-up-shooting.aspx |archive-date=9 జూలై 2018 |url-status=dead }}</ref> 2015, మార్చి 21న ఈ చిత్రం విడుదలైంది.<ref name="Nani’s Tolly film dubbed as Velan Ettudhikkum"/> == పాటలు == {{Infobox album | name = జెండాపై కపిరాజు | type = పాటలు | longtype = of ''జెండాపై కపిరాజు'' | artist = జి.వి. ప్రకాష్ కుమార్ | cover = | alt = | released = 28 డిసెంబరు 2013 | recorded = 2012 | venue = | studio = | genre =సినిమా పాటలు | length = 19:29 | language = [[తెలుగు]] | label = సరిగమ | producer = జి.వి. ప్రకాష్ కుమార్ | prev_title = జెకె ఎనుమ్ నంబనిన్ వాజ్కై | prev_year = 2013 | next_title = నాన్ సిగప్పు మనితన్ | next_year = 2014 }} ఈ చిత్రానికి తెలుగు, తమిళ భాషలో [[జి. వి. ప్రకాష్ కుమార్]] సంగీతం అందించాడు. రెండు భాషల్లో పాటలకు అవే ట్యూన్లు ఉన్నాయి. 2013, డిసెంబరు 28న [[హైదరాబాదు]]లోని శిల్పకళా వేదికలో సరిగమ మ్యూజిక్ ద్వారా పాటలు విడుదలయ్యాయి.<ref>{{cite web |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-12-21/news-interviews/45443630_1_jenda-pai-kapiraju-vasan-visual-ventures-banner-dual-roles |title=Jenda Pai Kapiraju audio to release on Dec 28 |publisher=The Times of India |accessdate=10 January 2020 |website= |archive-url=https://web.archive.org/web/20140102045002/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-12-21/news-interviews/45443630_1_jenda-pai-kapiraju-vasan-visual-ventures-banner-dual-roles |archive-date=2 జనవరి 2014 |url-status=dead }}</ref> ఈ చిత్రంలోని పాటలను [[అనంత శ్రీరాం]] రాశాడు. {{tracklist | headline = | extra_column = గాయకులు | total_length = 19:29 | all_lyrics = | title1 = ఇంతందంగా | extra1 = జావేద్ ఆలీ, షాష, [[జి. వి. ప్రకాష్ కుమార్]] | length1 = 03:25 | title2 = డోంట్ వర్రీ బీ హ్యాప్పీ | extra2 = జై శ్రీనివాస్, ప్రియా హిమేష్ | length2 = 03:38 | title3 = రాజాధిరాజా | extra3 = [[హేమచంద్ర]] | length3 = 04:34 | title4 = తెలిసింది | extra4 = హరిచరణ్, [[సైంధవి]] | length4 = 04:31 | title5 = గీతా వర్సెస్ | extra5 = హరిచరణ్ | length5 = 03:19 }} == మూలాలు == {{మూలాలజాబితా}} == ఇతర లంకెలు == [[వర్గం:2015 తెలుగు సినిమాలు]] [[వర్గం:నాజర్ నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:తనికెళ్ళ భరణి సినిమాలు]] [[వర్గం:చంద్రమోహన్ నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:ఆహుతి ప్రసాద్ నటించిన సినిమాలు]] rhnwc6yq6mjgvas8x8m2ta5cb31wjai 4 316457 4955522 4760830 2026-09-09T20:52:50Z Chaduvari 97 /* సంవత్సరం వారీగా ప్రచురించిన కొత్త పేజీలు */ 4955522 wikitext text/x-wiki వికీని కొలిచే అనేక విశ్లేషణలు అందుబాటులో ఉన్నాయి. సందర్శనలు, చదివిన పేజీలు, దిద్దుబాట్లు, పేజీల సృష్టి మొదలైన వివరాలు ఉన్నాయి. తెలుగు వికీపీడియా గణాంకాలకు సంబంధించిన ముంగిలి ఇది. కింది పేజీల్లో వివిధ గణాంకాలను చూడవచ్చు. # [[వికీపీడియా:స్థూల గణాంకాలు|స్థూల గణాంకాలు]] # [[వికీపీడియా:పేజీల గణాంకాలు|పేజీలకు సంబంధించిన గణాంకాలు]] # [[వికీపీడియా:వాడుకరుల గణాంకాలు|వాడుకరుల గణాంకాలు]] # [[వికీపీడియా:భారతీయ భాషా వికీపీడియాల గణాంకాలు|భారతీయ భాషా వికీపీడియాల గణాంకాలు]] {{వికీపీడియా:తెలుగు వికీపీడియా ప్రస్తుత గణాంకాలు}} == ప్రపంచం లోని తొలి 10 వికీపీడియాలు == పరిమాణం పరంగా ప్రపంచం లోని తొలి పది వికీపీడియాల జాబితా ఇది: {| class="wikitable" |+ తొలి పది వికీపీడియాలు !స్థానం|| భాష !! వ్యాసాల సంఖ్య |- |1||{{Wikipedia rank by size/WP|1}} ||{{NUMBEROF|articles|{{Wikipedia rank by size|1}}|N}} |- |2||{{Wikipedia rank by size/WP|2}} ||{{NUMBEROF|articles|{{Wikipedia rank by size|2}}|N}} |- |3||{{Wikipedia rank by size/WP|3}} ||{{NUMBEROF|articles|{{Wikipedia rank by size|3}}|N}} |- |4||{{Wikipedia rank by size/WP|4}} ||{{NUMBEROF|articles|{{Wikipedia rank by size|4}}|N}} |- |5||{{Wikipedia rank by size/WP|5}} ||{{NUMBEROF|articles|{{Wikipedia rank by size|5}}|N}} |- |6||{{Wikipedia rank by size/WP|6}} ||{{NUMBEROF|articles|{{Wikipedia rank by size|6}}|N}} |- |7||{{Wikipedia rank by size/WP|7}} ||{{NUMBEROF|articles|{{Wikipedia rank by size|7}}|N}} |- |8||{{Wikipedia rank by size/WP|8}} ||{{NUMBEROF|articles|{{Wikipedia rank by size|8}}|N}} |- |9||{{Wikipedia rank by size/WP|9}} ||{{NUMBEROF|articles|{{Wikipedia rank by size|9}}|N}} |- |10||{{Wikipedia rank by size/WP|10}} ||{{NUMBEROF|articles|{{Wikipedia rank by size|10}}|N}} |} == భారతీయ వికీపీడియాల పోలికలు == వ్యాసాల సంఖ్య పరంగా ప్రపంచ వికీపీడియాల్లో భారతీయ భాషా వికీపీడియాల స్థానం కింది విధంగా ఉంది: {| class="wikitable sortable" |+ పరిమాణం ప్రకారం ప్రపంచ వికీపీడియాల్లో భారతీయ వికీపీడియాల స్థానాలు ! భాష !! ప్రపంచ వికీపీడియాల్లో<br />స్థానం||వ్యాసాల సంఖ్య||వాడుకరులు||చురుగ్గా ఉన్నవారు||చురుగ్గా ఉన్నవారి<br />శాతం |- | ఉర్దూ||{{Wikipedia rank by size|ur}}||{{NUMBEROF|articles|ur|N}}||{{NUMBEROF|users|ur|N}}||{{NUMBEROF|activeusers|ur|N}}||{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|ur|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|ur|N}}|R}} round 2}} |- | బెంగాలీ||{{Wikipedia rank by size|bn}}||{{NUMBEROF|articles|bn|N}}||{{NUMBEROF|users|bn|N}}||{{NUMBEROF|activeusers|bn|N}}||{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|bn|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|bn|N}}|R}} round 2}} |- | తమిళం||{{Wikipedia rank by size|ta}}||{{NUMBEROF|articles|ta|N}}||{{NUMBEROF|users|ta|N}}||{{NUMBEROF|activeusers|ta|N}}||{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|ta|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|ta|N}}|R}} round 2}} |- | హిందీ||{{Wikipedia rank by size|hi}}||{{NUMBEROF|articles|hi|N}}||{{NUMBEROF|users|hi|N}}||{{NUMBEROF|activeusers|hi|N}}||{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|hi|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|hi|N}}|R}} round 2}} |-bgcolor =yellow | '''తెలుగు'''||'''{{Wikipedia rank by size|te}}'''||{{NUMBEROF|articles|te|N}}||{{NUMBEROF|users|te|N}}||{{NUMBEROF|activeusers|te|N}}||{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|te|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|te|N}}|R}} round 2}} |- | మరాఠీ||{{Wikipedia rank by size|mr}}||{{NUMBEROF|articles|mr|N}}||{{NUMBEROF|users|mr|N}}||{{NUMBEROF|activeusers|mr|N}}||{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|mr|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|mr|N}}|R}} round 2}} |- | మలయాళం||{{Wikipedia rank by size|ml}}||{{NUMBEROF|articles|ml|N}}||{{NUMBEROF|users|ml|N}}||{{NUMBEROF|activeusers|ml|N}}||{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|ml|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|ml|N}}|R}} round 2}} |- | పంజాబీ||{{Wikipedia rank by size|pa}}||{{NUMBEROF|articles|pa|N}}||{{NUMBEROF|users|pa|N}}||{{NUMBEROF|activeusers|pa|N}}||{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|pa|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|pa|N}}|R}} round 2}} |- | కన్నడం||{{Wikipedia rank by size|kn}}||{{NUMBEROF|articles|kn|N}}||{{NUMBEROF|users|kn|N}}||{{NUMBEROF|activeusers|kn|N}}||{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|kn|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|kn|N}}|R}} round 2}} |- | గుజరాతీ||{{Wikipedia rank by size|gu}}||{{NUMBEROF|articles|gu|N}}||{{NUMBEROF|users|gu|N}}||{{NUMBEROF|activeusers|gu|N}}||{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|gu|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|gu|N}}|R}} round 2}} |- | నేపాలీ||{{Wikipedia rank by size|ne}}||{{NUMBEROF|articles|ne|N}}||{{NUMBEROF|users|ne|N}}||{{NUMBEROF|activeusers|ne|N}}||{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|ne|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|ne|N}}|R}} round 2}} |- | అస్సామీ||{{Wikipedia rank by size|as}}||{{NUMBEROF|articles|as|N}}||{{NUMBEROF|users|as|N}}||{{NUMBEROF|activeusers|as|N}}||{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|as|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|as|N}}|R}} round 2}} |- | ఒరియా||{{Wikipedia rank by size|or}}||{{NUMBEROF|articles|or|N}}||{{NUMBEROF|users|or|N}}||{{NUMBEROF|activeusers|or|N}}||{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|or|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|or|N}}|R}} round 2}} |} {| class="wikitable sortable" |+57 - 75 స్థానాల్లో ఉన్న వికీపీడియాలు !స్థానం !వికీపీడియా !వ్యాసాల సంఖ్య !వాడుకరులు !చురుగ్గా ఉన్న వాడుకరులు !చురుగ్గా ఉన్నవారి శాతం |- !57 |{{Wikipedia rank by size/WP|57}} |{{NUMBEROF|articles|{{Wikipedia rank by size|57}}|N}} |{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|57}}|N}} |{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|57}}|N}} |{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|57}}|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|57}}|N}}|R}} round 2}} |- !58 |{{Wikipedia rank by size/WP|58}} |{{NUMBEROF|articles|{{Wikipedia rank by size|58}}|N}} |{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|58}}|N}} |{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|58}}|N}} |{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|58}}|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|58}}|N}}|R}} round 2}} |- !59 |{{Wikipedia rank by size/WP|59}} |{{NUMBEROF|articles|{{Wikipedia rank by size|59}}|N}} |{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|59}}|N}} |{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|59}}|N}} |{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|59}}|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|59}}|N}}|R}} round 2}} |- !60 |{{Wikipedia rank by size/WP|60}} |{{NUMBEROF|articles|{{Wikipedia rank by size|60}}|N}} |{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|60}}|N}} |{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|60}}|N}} |{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|60}}|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|60}}|N}}|R}} round 2}} |- !61 |{{Wikipedia rank by size/WP|61}} |{{NUMBEROF|articles|{{Wikipedia rank by size|61}}|N}} |{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|61}}|N}} |{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|61}}|N}} |{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|61}}|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|61}}|N}}|R}} round 2}} |- !62 |{{Wikipedia rank by size/WP|62}} |{{NUMBEROF|articles|{{Wikipedia rank by size|62}}|N}} |{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|62}}|N}} |{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|62}}|N}} |{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|62}}|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|62}}|N}}|R}} round 2}} |- !63 |{{Wikipedia rank by size/WP|63}} |{{NUMBEROF|articles|{{Wikipedia rank by size|63}}|N}} |{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|63}}|N}} |{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|63}}|N}} |{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|63}}|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|63}}|N}}|R}} round 2}} |- !64 |{{Wikipedia rank by size/WP|64}} |{{NUMBEROF|articles|{{Wikipedia rank by size|64}}|N}} |{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|64}}|N}} |{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|64}}|N}} |{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|64}}|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|64}}|N}}|R}} round 2}} |- !65 |{{Wikipedia rank by size/WP|65}} |{{NUMBEROF|articles|{{Wikipedia rank by size|65}}|N}} |{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|65}}|N}} |{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|65}}|N}} |{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|65}}|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|65}}|N}}|R}} round 2}} |- !66 |{{Wikipedia rank by size/WP|66}} |{{NUMBEROF|articles|{{Wikipedia rank by size|66}}|N}} |{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|66}}|N}} |{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|66}}|N}} |{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|66}}|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|66}}|N}}|R}} round 2}} |- !67 |{{Wikipedia rank by size/WP|67}} |{{NUMBEROF|articles|{{Wikipedia rank by size|67}}|N}} |{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|67}}|N}} |{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|67}}|N}} |{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|67}}|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|57}}|N}}|R}} round 2}} |- !68 |{{Wikipedia rank by size/WP|68}} |{{NUMBEROF|articles|{{Wikipedia rank by size|68}}|N}} |{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|68}}|N}} |{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|68}}|N}} |{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|68}}|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|68}}|N}}|R}} round 2}} |- !69 |{{Wikipedia rank by size/WP|69}} |{{NUMBEROF|articles|{{Wikipedia rank by size|69}}|N}} |{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|69}}|N}} |{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|69}}|N}} |{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|69}}|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|69}}|N}}|R}} round 2}} |- !70 |{{Wikipedia rank by size/WP|70}} |{{NUMBEROF|articles|{{Wikipedia rank by size|70}}|N}} |{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|70}}|N}} |{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|70}}|N}} |{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|70}}|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|70}}|N}}|R}} round 2}} |- !71 |{{Wikipedia rank by size/WP|71}} |{{NUMBEROF|articles|{{Wikipedia rank by size|71}}|N}} |{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|71}}|N}} |{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|71}}|N}} |{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|71}}|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|71}}|N}}|R}} round 2}} |- !72 |{{Wikipedia rank by size/WP|72}} |{{NUMBEROF|articles|{{Wikipedia rank by size|72}}|N}} |{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|72}}|N}} |{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|72}}|N}} |{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|72}}|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|72}}|N}}|R}} round 2}} |- !73 |{{Wikipedia rank by size/WP|73}} |{{NUMBEROF|articles|{{Wikipedia rank by size|73}}|N}} |{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|73}}|N}} |{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|73}}|N}} |{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|73}}|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|73}}|N}}|R}} round 2}} |- !74 |{{Wikipedia rank by size/WP|74}} |{{NUMBEROF|articles|{{Wikipedia rank by size|74}}|N}} |{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|74}}|N}} |{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|74}}|N}} |{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|74}}|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|74}}|N}}|R}} round 2}} |- !75 |{{Wikipedia rank by size/WP|75}} |{{NUMBEROF|articles|{{Wikipedia rank by size|75}}|N}} |{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|75}}|N}} |{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|75}}|N}} |{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|75}}|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|75}}|N}}|R}} round 2}} |} === సంవత్సరం వారీగా ప్రచురించిన కొత్త పేజీలు === {| class="wikitable" |+వివిధ భారతీయ వికీపీడియాల్లో సంవత్సరం వారీగా ప్రచురించిన "కొత్త" పేజీలు !సంవత్సరం !తెలుగు !తమిళం !మల యాళం !కన్నడం !హిందీ !మరాఠీ !గుజరాతీ !పంజాబీ !ఒరియా !బెంగాలీ !అస్సామీ !ఉర్దూ |- |2002 | | |5 | |3 | | |1 |1 | | | |- |2003 |1 |63 |28 |1 |44 |4 |1 | | | | | |- |2004 |43 |383 |91 |178 |301 |36 |30 | | |11 | |148 |- |2005 |1615 |1268 |181 |656 |619 |1449 |152 |24 |1 |366 |2 |351 |- |2006 |22926 |3910 |1501 |3069 |2950 |4698 |41 |19 |4 |8510 |13 |3341 |- |2007 |11418 |6450 |3112 |934 |9744 |7507 |182 |150 |354 |3910 |59 |2817 |- | 2008 |3447 |4063 |3549 |1220 |8021 |5469 |2124 |135 |18 |2422 |21 |2677 |- |2009 |2244 |3752 |3241 |1489 |27432 |4599 |9117 |970 |5 |2015 |45 |2190 |- |2010 |1469 |5981 |4627 |2226 |5455 |5314 |5965 |407 |93 |1654 |42 |2671 |- |2011 |1734 |15766 |5787 |1275 |22805 |3295 |3860 |1351 |1256 |1187 |496 |2217 |- |2012 |1309 |7348 |6150 |904 |4070 |3852 |574 |1408 |1041 |2364 |1030 |4893 |- |2013 |3193 |8203 |6288 |2336 |4201 |1834 |2845 |3457 |1075 |3646 |745 |3608 |- |2014 |4367 |6930 |3708 |2312 |5433 |1531 |445 |8221 |2324 |6251 |604 |37360 |- |2015 |2714 |18721 |3470 |1806 |5128 |1848 |678 |5260 |1757 |6808 |794 |36314 |- |2016 |3545 |7361 |6033 |2535 |14074 |2231 |717 |4126 |1708 |6724 |475 |11016 |- |2017 |1866 |25069 |6736 |1647 |8208 |4440 |848 |3367 |1436 |8237 |462 |16585 |- |2018 |2305 |4973 |7564 |1711 |7228 |2678 |784 |3414 |1259 |8714 |289 |17174 |- |2019 |2617 |6987 |6059 |1760 |6490 |3180 |494 |2650 |890 |16194 |1096 |8522 |- |2020 |1967 |7458 |4573 |1618 |9803 |11592 |467 |1674 |923 |21339 |1462 |9024 |- |2021 |4932 |9975 |5593 |1203 |8160 |15245 |537 |1801 |897 |15538 |2159 |7390 |- |2022 |6316 |7517 |3427 |1951 |6336 |7465 |302 |2627 |1203 |16049 |1062 |17356 |- |2023 |9579 |11278 |4841 |1518 |5747 |5707 |265 |10557 |1288 |13517 |1747 |15895 |- |2024 |12739 |9200 |1445 |1833 |4315 |4621 |170 |4353 |1545 |16497 |1999 |17014 |- |2025 |15749 |9280 |967 |1169 |5149 |3062 |262 |3667 |1156 |18670 |6620 |18947 |- |2026 <small>(సెప్టెం 9 దాకా)</small> |10868 |10667 |1414 |1535 |4803 |2172 |158 |434 |886 |11816 |4498 |4,53,024 |} === '''అనువాద పరికరం''' ద్వారా ప్రచురించిన కొత్త పేజీలు === {| class="wikitable" |+వివిధ భారతీయ వికీపీడియాల్లో సంవత్సరం వారీగా అనువాద పరికరం ద్వారా ప్రచురించిన "'''కొత్త'''" పేజీలు !సంవత్సరం !తెలుగు !తమిళం !మల యాళం !కన్నడం !హిందీ !మరాఠీ !గుజరాతీ !పంజాబీ !ఒరియా !బెంగాలీ !అస్సామీ !ఉర్దూ |- |'''2015''' |44 |197 |96 |48 |174 |16 |292 |447 |23 |317 |20 |159 |- |'''2016''' |310 |393 |888 |134 |397 |51 |279 |1174 |868 |679 |80 |302 |- |'''2017''' |260 |5073 |1073 |191 |701 |60 |528 |1691 |264 |705 |15 |96 |- |'''2018''' |196 |958 |1221 |164 |464 |106 |412 |2278 |62 |694 |8 |131 |- |'''2019''' |285 |2379 |1236 |587 |842 |65 |223 |2087 |95 |3218 |55 |566 |- |'''2020''' |655 |3871 |1485 |851 |999 |496 |276 |1366 |107 |4954 |152 |1824 |- ! '''2015''' '''-20''' !'''1750''' !'''12871''' !'''5999''' !'''1975''' !'''3577''' !'''794''' !'''2010''' !'''9043''' !'''1419''' !'''10567''' !'''330''' !'''3078''' |- |'''2021''' |1576 |6080 |2033 |454 |1303 |416 |208 |1385 |303 |6836 |80 |2291 |- |'''2022''' |1261 |3311 |889 |1640 |1501 |1106 |124 |1734 |513 |9583 |107 |8925 |- |'''2023''' |3613 |7090 |1759 |895 |2508 |1636 |102 |8393 |599 |8057 |252 |10761 |- |'''2024''' |6494 |5345 |504 |976 |1269 |1917 |59 |3476 |673 |9299 |312 |11591 |- !2015-2024 !'''14694''' !'''34697''' !'''11184''' !'''5940''' !'''10158''' !'''5869''' !'''2503''' !'''24031''' !'''3507''' !'''44342''' !'''1081''' !'''36646''' |- |2025 |9848 |3051 |345 |299 |2321 |1595 |100 |3303 |30 |9715 |790 |13444 |} == గణాంకాల లింకులు == # https://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias - [https://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias అన్ని వికీపీడియాలు] వ్యాసాల సంఖ్యను బట్టి జాబితా చేయపడ్డాయి ఇందులో పేజీలు సవరణలు,నిర్వాహకులు, మొత్తం వినియోగదారులు, క్రియాశీల వినియోగదారుల, ఫైల్‌లు మొదలైన వివరాలు చూడవచ్చు # https://stats.wikimedia.org - వికీపీడియాలన్నిటితో సహా వికీమీడియా ప్రాజెక్టులన్నింటి గణాంకాలనూ ఇక్కడ చూడవచ్చు. # [https://page-creation.wmflabs.org/#projects=tewiki/metrics=Daily%20Non-redirect%20Pages%20Created%20in%20the%20Main%20namespace%20(ns%3D0) రోజువారీగా వ్యాసాల సృష్టి] #https://quarry.wmcloud.org/ #https://te.wikiscan.org/ === దృశ్యీకరణ === వికీపీడియాకు చెందిన వివిధ గణాంకాలను దృశ్య రూపంలో చూపించే పరికరాలివి: {| class="wikitable sortable plainlinks" style="text-align: center;" ! పరికరం !! విషయం!! కోడ్!! వివరణ!! బొమ్మ |- | '''[https://www.wikishark.com వికీషార్క్]''' | పేజీవ్యూలు | | 2008-2020 కాలంలో పేజీవ్యూ ట్రాఫిక్ డేటాను చూపిస్తుంది. అక్కడున్న వెతుకుపెట్టెలో పేజీ పేరు ఇచ్చి - దాని చివర (te) - అని ఇవ్వాలి. | [[File:Wikishark.jpg|150px|వికీషార్క్ 2008-2020 కాలంలో పేజీవ్యూ ట్రాఫిక్ డేటాను చూపిస్తుంది]] |- | '''[http://listen.hatnote.com/ వికీపీడియాను వినండి]''' | దిద్దుబాట్లు | [https://github.com/hatnote/listen-to-wikipedia GitHub] | వికీపీడియాలో జరిగే దిద్దుబాట్లను ఆడియో విజువల్ విధానంలో చూపిస్తుంది. | [[File:Listen to Wikipedia - 2014-06-26.png|150px|వికీపీడియాలో జరిగే దిద్దుబాట్లను చూడండి]] |- | '''[https://tools.wmflabs.org/pageviews/ పేజీవ్యూల విశ్లేషణ]''' | పేజీవ్యూలు | [https://github.com/MusikAnimal/pageviews GitHub] | పలు భాషల వికీపీడియాల పేజీవ్యూ గణాంకాలు. నెలను ఎంచుకోవచ్చు, గత 10, 20, 30, 60, 90 రోజులను ఎంచుకోవచ్చు. | [[File:Pageviews2.0-screenshot.png|150px|Page views statistics for an article]] |- | '''[https://stats.wikimedia.org/ వికీస్టాట్స్2]''' | దిద్దుబాట్లు<br/>పేజీవ్యూలు | [https://github.com/wikimedia/analytics-wikistats2 GitHub] | అనేక ప్రధానమైన గణాంకాలను అంకెల్లోను, గ్రాఫుల్లోనూ చూపించే పరికరం. నెలకోసారి తాజాకరిస్తారు. మూణ్ణెల్లకోసారి కొత్త అంశాలను చేరుస్తారు. | |- | '''[https://stats.wikimedia.org/EN/Sitemap.htm వికీస్టాట్స్1]''' | దిద్దుబాట్లు | | 2018 డిసెంబరు వరకూ గణాంకాలను చూపించే పరికరం. ఆ తరువాతి గణాంకాల కోసం వికీస్టాట్స్2 చూడాలి | [[File:Wikipedia Statistics - 2014-06-26.png|150px|Wikipedia statistics]] |- | '''[https://tools.wmflabs.org/wlm-stats/ wlm-stats]''' | GLAM | [https://github.com/emijrp/wlm-stats GitHub] | [[commons:Commons:Wiki Loves Monuments|వికీ లవ్స్ మాన్యుమెంట్స్]] ఫోటో పోటీల గణాంకాలను చూపిస్తుంది. | [[File:Wiki Loves Monuments statistics.png|150px|వికీ లవ్స్ మాన్యుమెంట్స్ 2013 గణాంకాలు]] |- | '''[https://tools.wmflabs.org/wmcharts/ wmcharts]''' | దిద్దుబాట్లు | [https://github.com/emijrp/wmcharts GitHub] | వికీమీడియా ప్రాజెక్టుల గణాంకాలకు సంబంధించిన చార్టులు. ఇటీవలి మార్పులు, కొత్త పేజీలు, తొలగింపులు, నిరోధాలు, సంరక్షణలు, దస్త్రం ఎక్కింపులూ.. మొదలైన గణాంకాలను చూడవచ్చు. ఈ పేజీ లోని లింకులను అనుసరించి సంబంధిత పేజీకి వెళ్ళి అక్కడి డ్రాప్ డౌన్ పెట్టెలో tewiki_p ను ఎంచుకోండి. గణాంకాలను చూడండి. | [[File:2013-09-06 wikimedia gendergap.png|150px|గణాంకాల చార్టులు]] |- | '''[https://tools.wmflabs.org/wmcounter/ wmcounter]''' | దిద్దుబాట్లు | [https://github.com/emijrp/wmcounter GitHub] | వికీమీడియా ప్రాజెక్టులన్నిటి లోనూ జరుగుతున్న దిద్దుబాట్లను ఏ క్షణాని కా క్షణం చూపించే కౌంటరు. వంద కోట్లవ దిద్దుబాటు 2010 ఏప్రిల్ 16 న జరిగింది. | [[File:Wikimedia projects edits counter 2010-04-16.png|150px|వంద కోట్లవ దిద్దుబాటు 2010 ఏప్రిల్ 16 న జరిగింది]] |} {{వికీపీడియా గణాంకాలు}} g27j8r5ok5rw24gdmru917pqgupx33s 4955523 4955522 2026-09-09T20:57:36Z Chaduvari 97 /* '''అనువాద పరికరం''' ద్వారా ప్రచురించిన కొత్త పేజీలు */ 4955523 wikitext text/x-wiki వికీని కొలిచే అనేక విశ్లేషణలు అందుబాటులో ఉన్నాయి. సందర్శనలు, చదివిన పేజీలు, దిద్దుబాట్లు, పేజీల సృష్టి మొదలైన వివరాలు ఉన్నాయి. తెలుగు వికీపీడియా గణాంకాలకు సంబంధించిన ముంగిలి ఇది. కింది పేజీల్లో వివిధ గణాంకాలను చూడవచ్చు. # [[వికీపీడియా:స్థూల గణాంకాలు|స్థూల గణాంకాలు]] # [[వికీపీడియా:పేజీల గణాంకాలు|పేజీలకు సంబంధించిన గణాంకాలు]] # [[వికీపీడియా:వాడుకరుల గణాంకాలు|వాడుకరుల గణాంకాలు]] # [[వికీపీడియా:భారతీయ భాషా వికీపీడియాల గణాంకాలు|భారతీయ భాషా వికీపీడియాల గణాంకాలు]] {{వికీపీడియా:తెలుగు వికీపీడియా ప్రస్తుత గణాంకాలు}} == ప్రపంచం లోని తొలి 10 వికీపీడియాలు == పరిమాణం పరంగా ప్రపంచం లోని తొలి పది వికీపీడియాల జాబితా ఇది: {| class="wikitable" |+ తొలి పది వికీపీడియాలు !స్థానం|| భాష !! వ్యాసాల సంఖ్య |- |1||{{Wikipedia rank by size/WP|1}} ||{{NUMBEROF|articles|{{Wikipedia rank by size|1}}|N}} |- |2||{{Wikipedia rank by size/WP|2}} ||{{NUMBEROF|articles|{{Wikipedia rank by size|2}}|N}} |- |3||{{Wikipedia rank by size/WP|3}} ||{{NUMBEROF|articles|{{Wikipedia rank by size|3}}|N}} |- |4||{{Wikipedia rank by size/WP|4}} ||{{NUMBEROF|articles|{{Wikipedia rank by size|4}}|N}} |- |5||{{Wikipedia rank by size/WP|5}} ||{{NUMBEROF|articles|{{Wikipedia rank by size|5}}|N}} |- |6||{{Wikipedia rank by size/WP|6}} ||{{NUMBEROF|articles|{{Wikipedia rank by size|6}}|N}} |- |7||{{Wikipedia rank by size/WP|7}} ||{{NUMBEROF|articles|{{Wikipedia rank by size|7}}|N}} |- |8||{{Wikipedia rank by size/WP|8}} ||{{NUMBEROF|articles|{{Wikipedia rank by size|8}}|N}} |- |9||{{Wikipedia rank by size/WP|9}} ||{{NUMBEROF|articles|{{Wikipedia rank by size|9}}|N}} |- |10||{{Wikipedia rank by size/WP|10}} ||{{NUMBEROF|articles|{{Wikipedia rank by size|10}}|N}} |} == భారతీయ వికీపీడియాల పోలికలు == వ్యాసాల సంఖ్య పరంగా ప్రపంచ వికీపీడియాల్లో భారతీయ భాషా వికీపీడియాల స్థానం కింది విధంగా ఉంది: {| class="wikitable sortable" |+ పరిమాణం ప్రకారం ప్రపంచ వికీపీడియాల్లో భారతీయ వికీపీడియాల స్థానాలు ! భాష !! ప్రపంచ వికీపీడియాల్లో<br />స్థానం||వ్యాసాల సంఖ్య||వాడుకరులు||చురుగ్గా ఉన్నవారు||చురుగ్గా ఉన్నవారి<br />శాతం |- | ఉర్దూ||{{Wikipedia rank by size|ur}}||{{NUMBEROF|articles|ur|N}}||{{NUMBEROF|users|ur|N}}||{{NUMBEROF|activeusers|ur|N}}||{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|ur|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|ur|N}}|R}} round 2}} |- | బెంగాలీ||{{Wikipedia rank by size|bn}}||{{NUMBEROF|articles|bn|N}}||{{NUMBEROF|users|bn|N}}||{{NUMBEROF|activeusers|bn|N}}||{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|bn|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|bn|N}}|R}} round 2}} |- | తమిళం||{{Wikipedia rank by size|ta}}||{{NUMBEROF|articles|ta|N}}||{{NUMBEROF|users|ta|N}}||{{NUMBEROF|activeusers|ta|N}}||{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|ta|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|ta|N}}|R}} round 2}} |- | హిందీ||{{Wikipedia rank by size|hi}}||{{NUMBEROF|articles|hi|N}}||{{NUMBEROF|users|hi|N}}||{{NUMBEROF|activeusers|hi|N}}||{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|hi|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|hi|N}}|R}} round 2}} |-bgcolor =yellow | '''తెలుగు'''||'''{{Wikipedia rank by size|te}}'''||{{NUMBEROF|articles|te|N}}||{{NUMBEROF|users|te|N}}||{{NUMBEROF|activeusers|te|N}}||{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|te|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|te|N}}|R}} round 2}} |- | మరాఠీ||{{Wikipedia rank by size|mr}}||{{NUMBEROF|articles|mr|N}}||{{NUMBEROF|users|mr|N}}||{{NUMBEROF|activeusers|mr|N}}||{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|mr|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|mr|N}}|R}} round 2}} |- | మలయాళం||{{Wikipedia rank by size|ml}}||{{NUMBEROF|articles|ml|N}}||{{NUMBEROF|users|ml|N}}||{{NUMBEROF|activeusers|ml|N}}||{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|ml|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|ml|N}}|R}} round 2}} |- | పంజాబీ||{{Wikipedia rank by size|pa}}||{{NUMBEROF|articles|pa|N}}||{{NUMBEROF|users|pa|N}}||{{NUMBEROF|activeusers|pa|N}}||{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|pa|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|pa|N}}|R}} round 2}} |- | కన్నడం||{{Wikipedia rank by size|kn}}||{{NUMBEROF|articles|kn|N}}||{{NUMBEROF|users|kn|N}}||{{NUMBEROF|activeusers|kn|N}}||{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|kn|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|kn|N}}|R}} round 2}} |- | గుజరాతీ||{{Wikipedia rank by size|gu}}||{{NUMBEROF|articles|gu|N}}||{{NUMBEROF|users|gu|N}}||{{NUMBEROF|activeusers|gu|N}}||{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|gu|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|gu|N}}|R}} round 2}} |- | నేపాలీ||{{Wikipedia rank by size|ne}}||{{NUMBEROF|articles|ne|N}}||{{NUMBEROF|users|ne|N}}||{{NUMBEROF|activeusers|ne|N}}||{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|ne|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|ne|N}}|R}} round 2}} |- | అస్సామీ||{{Wikipedia rank by size|as}}||{{NUMBEROF|articles|as|N}}||{{NUMBEROF|users|as|N}}||{{NUMBEROF|activeusers|as|N}}||{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|as|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|as|N}}|R}} round 2}} |- | ఒరియా||{{Wikipedia rank by size|or}}||{{NUMBEROF|articles|or|N}}||{{NUMBEROF|users|or|N}}||{{NUMBEROF|activeusers|or|N}}||{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|or|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|or|N}}|R}} round 2}} |} {| class="wikitable sortable" |+57 - 75 స్థానాల్లో ఉన్న వికీపీడియాలు !స్థానం !వికీపీడియా !వ్యాసాల సంఖ్య !వాడుకరులు !చురుగ్గా ఉన్న వాడుకరులు !చురుగ్గా ఉన్నవారి శాతం |- !57 |{{Wikipedia rank by size/WP|57}} |{{NUMBEROF|articles|{{Wikipedia rank by size|57}}|N}} |{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|57}}|N}} |{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|57}}|N}} |{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|57}}|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|57}}|N}}|R}} round 2}} |- !58 |{{Wikipedia rank by size/WP|58}} |{{NUMBEROF|articles|{{Wikipedia rank by size|58}}|N}} |{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|58}}|N}} |{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|58}}|N}} |{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|58}}|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|58}}|N}}|R}} round 2}} |- !59 |{{Wikipedia rank by size/WP|59}} |{{NUMBEROF|articles|{{Wikipedia rank by size|59}}|N}} |{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|59}}|N}} |{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|59}}|N}} |{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|59}}|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|59}}|N}}|R}} round 2}} |- !60 |{{Wikipedia rank by size/WP|60}} |{{NUMBEROF|articles|{{Wikipedia rank by size|60}}|N}} |{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|60}}|N}} |{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|60}}|N}} |{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|60}}|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|60}}|N}}|R}} round 2}} |- !61 |{{Wikipedia rank by size/WP|61}} |{{NUMBEROF|articles|{{Wikipedia rank by size|61}}|N}} |{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|61}}|N}} |{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|61}}|N}} |{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|61}}|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|61}}|N}}|R}} round 2}} |- !62 |{{Wikipedia rank by size/WP|62}} |{{NUMBEROF|articles|{{Wikipedia rank by size|62}}|N}} |{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|62}}|N}} |{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|62}}|N}} |{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|62}}|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|62}}|N}}|R}} round 2}} |- !63 |{{Wikipedia rank by size/WP|63}} |{{NUMBEROF|articles|{{Wikipedia rank by size|63}}|N}} |{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|63}}|N}} |{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|63}}|N}} |{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|63}}|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|63}}|N}}|R}} round 2}} |- !64 |{{Wikipedia rank by size/WP|64}} |{{NUMBEROF|articles|{{Wikipedia rank by size|64}}|N}} |{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|64}}|N}} |{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|64}}|N}} |{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|64}}|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|64}}|N}}|R}} round 2}} |- !65 |{{Wikipedia rank by size/WP|65}} |{{NUMBEROF|articles|{{Wikipedia rank by size|65}}|N}} |{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|65}}|N}} |{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|65}}|N}} |{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|65}}|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|65}}|N}}|R}} round 2}} |- !66 |{{Wikipedia rank by size/WP|66}} |{{NUMBEROF|articles|{{Wikipedia rank by size|66}}|N}} |{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|66}}|N}} |{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|66}}|N}} |{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|66}}|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|66}}|N}}|R}} round 2}} |- !67 |{{Wikipedia rank by size/WP|67}} |{{NUMBEROF|articles|{{Wikipedia rank by size|67}}|N}} |{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|67}}|N}} |{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|67}}|N}} |{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|67}}|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|57}}|N}}|R}} round 2}} |- !68 |{{Wikipedia rank by size/WP|68}} |{{NUMBEROF|articles|{{Wikipedia rank by size|68}}|N}} |{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|68}}|N}} |{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|68}}|N}} |{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|68}}|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|68}}|N}}|R}} round 2}} |- !69 |{{Wikipedia rank by size/WP|69}} |{{NUMBEROF|articles|{{Wikipedia rank by size|69}}|N}} |{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|69}}|N}} |{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|69}}|N}} |{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|69}}|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|69}}|N}}|R}} round 2}} |- !70 |{{Wikipedia rank by size/WP|70}} |{{NUMBEROF|articles|{{Wikipedia rank by size|70}}|N}} |{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|70}}|N}} |{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|70}}|N}} |{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|70}}|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|70}}|N}}|R}} round 2}} |- !71 |{{Wikipedia rank by size/WP|71}} |{{NUMBEROF|articles|{{Wikipedia rank by size|71}}|N}} |{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|71}}|N}} |{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|71}}|N}} |{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|71}}|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|71}}|N}}|R}} round 2}} |- !72 |{{Wikipedia rank by size/WP|72}} |{{NUMBEROF|articles|{{Wikipedia rank by size|72}}|N}} |{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|72}}|N}} |{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|72}}|N}} |{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|72}}|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|72}}|N}}|R}} round 2}} |- !73 |{{Wikipedia rank by size/WP|73}} |{{NUMBEROF|articles|{{Wikipedia rank by size|73}}|N}} |{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|73}}|N}} |{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|73}}|N}} |{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|73}}|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|73}}|N}}|R}} round 2}} |- !74 |{{Wikipedia rank by size/WP|74}} |{{NUMBEROF|articles|{{Wikipedia rank by size|74}}|N}} |{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|74}}|N}} |{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|74}}|N}} |{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|74}}|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|74}}|N}}|R}} round 2}} |- !75 |{{Wikipedia rank by size/WP|75}} |{{NUMBEROF|articles|{{Wikipedia rank by size|75}}|N}} |{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|75}}|N}} |{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|75}}|N}} |{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|75}}|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|75}}|N}}|R}} round 2}} |} === సంవత్సరం వారీగా ప్రచురించిన కొత్త పేజీలు === {| class="wikitable" |+వివిధ భారతీయ వికీపీడియాల్లో సంవత్సరం వారీగా ప్రచురించిన "కొత్త" పేజీలు !సంవత్సరం !తెలుగు !తమిళం !మల యాళం !కన్నడం !హిందీ !మరాఠీ !గుజరాతీ !పంజాబీ !ఒరియా !బెంగాలీ !అస్సామీ !ఉర్దూ |- |2002 | | |5 | |3 | | |1 |1 | | | |- |2003 |1 |63 |28 |1 |44 |4 |1 | | | | | |- |2004 |43 |383 |91 |178 |301 |36 |30 | | |11 | |148 |- |2005 |1615 |1268 |181 |656 |619 |1449 |152 |24 |1 |366 |2 |351 |- |2006 |22926 |3910 |1501 |3069 |2950 |4698 |41 |19 |4 |8510 |13 |3341 |- |2007 |11418 |6450 |3112 |934 |9744 |7507 |182 |150 |354 |3910 |59 |2817 |- | 2008 |3447 |4063 |3549 |1220 |8021 |5469 |2124 |135 |18 |2422 |21 |2677 |- |2009 |2244 |3752 |3241 |1489 |27432 |4599 |9117 |970 |5 |2015 |45 |2190 |- |2010 |1469 |5981 |4627 |2226 |5455 |5314 |5965 |407 |93 |1654 |42 |2671 |- |2011 |1734 |15766 |5787 |1275 |22805 |3295 |3860 |1351 |1256 |1187 |496 |2217 |- |2012 |1309 |7348 |6150 |904 |4070 |3852 |574 |1408 |1041 |2364 |1030 |4893 |- |2013 |3193 |8203 |6288 |2336 |4201 |1834 |2845 |3457 |1075 |3646 |745 |3608 |- |2014 |4367 |6930 |3708 |2312 |5433 |1531 |445 |8221 |2324 |6251 |604 |37360 |- |2015 |2714 |18721 |3470 |1806 |5128 |1848 |678 |5260 |1757 |6808 |794 |36314 |- |2016 |3545 |7361 |6033 |2535 |14074 |2231 |717 |4126 |1708 |6724 |475 |11016 |- |2017 |1866 |25069 |6736 |1647 |8208 |4440 |848 |3367 |1436 |8237 |462 |16585 |- |2018 |2305 |4973 |7564 |1711 |7228 |2678 |784 |3414 |1259 |8714 |289 |17174 |- |2019 |2617 |6987 |6059 |1760 |6490 |3180 |494 |2650 |890 |16194 |1096 |8522 |- |2020 |1967 |7458 |4573 |1618 |9803 |11592 |467 |1674 |923 |21339 |1462 |9024 |- |2021 |4932 |9975 |5593 |1203 |8160 |15245 |537 |1801 |897 |15538 |2159 |7390 |- |2022 |6316 |7517 |3427 |1951 |6336 |7465 |302 |2627 |1203 |16049 |1062 |17356 |- |2023 |9579 |11278 |4841 |1518 |5747 |5707 |265 |10557 |1288 |13517 |1747 |15895 |- |2024 |12739 |9200 |1445 |1833 |4315 |4621 |170 |4353 |1545 |16497 |1999 |17014 |- |2025 |15749 |9280 |967 |1169 |5149 |3062 |262 |3667 |1156 |18670 |6620 |18947 |- |2026 <small>(సెప్టెం 9 దాకా)</small> |10868 |10667 |1414 |1535 |4803 |2172 |158 |434 |886 |11816 |4498 |4,53,024 |} === '''అనువాద పరికరం''' ద్వారా ప్రచురించిన కొత్త పేజీలు === {| class="wikitable" |+వివిధ భారతీయ వికీపీడియాల్లో సంవత్సరం వారీగా అనువాద పరికరం ద్వారా ప్రచురించిన "'''కొత్త'''" పేజీలు !సంవత్సరం !తెలుగు !తమిళం !మల యాళం !కన్నడం !హిందీ !మరాఠీ !గుజరాతీ !పంజాబీ !ఒరియా !బెంగాలీ !అస్సామీ !ఉర్దూ |- |'''2015''' |44 |197 |96 |48 |174 |16 |292 |447 |23 |317 |20 |159 |- |'''2016''' |310 |393 |888 |134 |397 |51 |279 |1174 |868 |679 |80 |302 |- |'''2017''' |260 |5073 |1073 |191 |701 |60 |528 |1691 |264 |705 |15 |96 |- |'''2018''' |196 |958 |1221 |164 |464 |106 |412 |2278 |62 |694 |8 |131 |- |'''2019''' |285 |2379 |1236 |587 |842 |65 |223 |2087 |95 |3218 |55 |566 |- |'''2020''' |655 |3871 |1485 |851 |999 |496 |276 |1366 |107 |4954 |152 |1824 |- ! '''2015''' '''-20''' !'''1750''' !'''12871''' !'''5999''' !'''1975''' !'''3577''' !'''794''' !'''2010''' !'''9043''' !'''1419''' !'''10567''' !'''330''' !'''3078''' |- |'''2021''' |1576 |6080 |2033 |454 |1303 |416 |208 |1385 |303 |6836 |80 |2291 |- |'''2022''' |1261 |3311 |889 |1640 |1501 |1106 |124 |1734 |513 |9583 |107 |8925 |- |'''2023''' |3613 |7090 |1759 |895 |2508 |1636 |102 |8393 |599 |8057 |252 |10761 |- |'''2024''' |6494 |5345 |504 |976 |1269 |1917 |59 |3476 |673 |9299 |312 |11591 |- !2015-2024 !'''14694''' !'''34697''' !'''11184''' !'''5940''' !'''10158''' !'''5869''' !'''2503''' !'''24031''' !'''3507''' !'''44342''' !'''1081''' !'''36646''' |- |2025 |9848 |3051 |345 |299 |2321 |1595 |100 |3303 |30 |9715 |790 |13444 |- |2026 <small>(సెప్టెం 9 దాకా)</small> |4371 |2045 |503 |185 |1202 |790 |49 |277 |18 |3814 |98 |8546 |} == గణాంకాల లింకులు == # https://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias - [https://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias అన్ని వికీపీడియాలు] వ్యాసాల సంఖ్యను బట్టి జాబితా చేయపడ్డాయి ఇందులో పేజీలు సవరణలు,నిర్వాహకులు, మొత్తం వినియోగదారులు, క్రియాశీల వినియోగదారుల, ఫైల్‌లు మొదలైన వివరాలు చూడవచ్చు # https://stats.wikimedia.org - వికీపీడియాలన్నిటితో సహా వికీమీడియా ప్రాజెక్టులన్నింటి గణాంకాలనూ ఇక్కడ చూడవచ్చు. # [https://page-creation.wmflabs.org/#projects=tewiki/metrics=Daily%20Non-redirect%20Pages%20Created%20in%20the%20Main%20namespace%20(ns%3D0) రోజువారీగా వ్యాసాల సృష్టి] #https://quarry.wmcloud.org/ #https://te.wikiscan.org/ === దృశ్యీకరణ === వికీపీడియాకు చెందిన వివిధ గణాంకాలను దృశ్య రూపంలో చూపించే పరికరాలివి: {| class="wikitable sortable plainlinks" style="text-align: center;" ! పరికరం !! విషయం!! కోడ్!! వివరణ!! బొమ్మ |- | '''[https://www.wikishark.com వికీషార్క్]''' | పేజీవ్యూలు | | 2008-2020 కాలంలో పేజీవ్యూ ట్రాఫిక్ డేటాను చూపిస్తుంది. అక్కడున్న వెతుకుపెట్టెలో పేజీ పేరు ఇచ్చి - దాని చివర (te) - అని ఇవ్వాలి. | [[File:Wikishark.jpg|150px|వికీషార్క్ 2008-2020 కాలంలో పేజీవ్యూ ట్రాఫిక్ డేటాను చూపిస్తుంది]] |- | '''[http://listen.hatnote.com/ వికీపీడియాను వినండి]''' | దిద్దుబాట్లు | [https://github.com/hatnote/listen-to-wikipedia GitHub] | వికీపీడియాలో జరిగే దిద్దుబాట్లను ఆడియో విజువల్ విధానంలో చూపిస్తుంది. | [[File:Listen to Wikipedia - 2014-06-26.png|150px|వికీపీడియాలో జరిగే దిద్దుబాట్లను చూడండి]] |- | '''[https://tools.wmflabs.org/pageviews/ పేజీవ్యూల విశ్లేషణ]''' | పేజీవ్యూలు | [https://github.com/MusikAnimal/pageviews GitHub] | పలు భాషల వికీపీడియాల పేజీవ్యూ గణాంకాలు. నెలను ఎంచుకోవచ్చు, గత 10, 20, 30, 60, 90 రోజులను ఎంచుకోవచ్చు. | [[File:Pageviews2.0-screenshot.png|150px|Page views statistics for an article]] |- | '''[https://stats.wikimedia.org/ వికీస్టాట్స్2]''' | దిద్దుబాట్లు<br/>పేజీవ్యూలు | [https://github.com/wikimedia/analytics-wikistats2 GitHub] | అనేక ప్రధానమైన గణాంకాలను అంకెల్లోను, గ్రాఫుల్లోనూ చూపించే పరికరం. నెలకోసారి తాజాకరిస్తారు. మూణ్ణెల్లకోసారి కొత్త అంశాలను చేరుస్తారు. | |- | '''[https://stats.wikimedia.org/EN/Sitemap.htm వికీస్టాట్స్1]''' | దిద్దుబాట్లు | | 2018 డిసెంబరు వరకూ గణాంకాలను చూపించే పరికరం. ఆ తరువాతి గణాంకాల కోసం వికీస్టాట్స్2 చూడాలి | [[File:Wikipedia Statistics - 2014-06-26.png|150px|Wikipedia statistics]] |- | '''[https://tools.wmflabs.org/wlm-stats/ wlm-stats]''' | GLAM | [https://github.com/emijrp/wlm-stats GitHub] | [[commons:Commons:Wiki Loves Monuments|వికీ లవ్స్ మాన్యుమెంట్స్]] ఫోటో పోటీల గణాంకాలను చూపిస్తుంది. | [[File:Wiki Loves Monuments statistics.png|150px|వికీ లవ్స్ మాన్యుమెంట్స్ 2013 గణాంకాలు]] |- | '''[https://tools.wmflabs.org/wmcharts/ wmcharts]''' | దిద్దుబాట్లు | [https://github.com/emijrp/wmcharts GitHub] | వికీమీడియా ప్రాజెక్టుల గణాంకాలకు సంబంధించిన చార్టులు. ఇటీవలి మార్పులు, కొత్త పేజీలు, తొలగింపులు, నిరోధాలు, సంరక్షణలు, దస్త్రం ఎక్కింపులూ.. మొదలైన గణాంకాలను చూడవచ్చు. ఈ పేజీ లోని లింకులను అనుసరించి సంబంధిత పేజీకి వెళ్ళి అక్కడి డ్రాప్ డౌన్ పెట్టెలో tewiki_p ను ఎంచుకోండి. గణాంకాలను చూడండి. | [[File:2013-09-06 wikimedia gendergap.png|150px|గణాంకాల చార్టులు]] |- | '''[https://tools.wmflabs.org/wmcounter/ wmcounter]''' | దిద్దుబాట్లు | [https://github.com/emijrp/wmcounter GitHub] | వికీమీడియా ప్రాజెక్టులన్నిటి లోనూ జరుగుతున్న దిద్దుబాట్లను ఏ క్షణాని కా క్షణం చూపించే కౌంటరు. వంద కోట్లవ దిద్దుబాటు 2010 ఏప్రిల్ 16 న జరిగింది. | [[File:Wikimedia projects edits counter 2010-04-16.png|150px|వంద కోట్లవ దిద్దుబాటు 2010 ఏప్రిల్ 16 న జరిగింది]] |} {{వికీపీడియా గణాంకాలు}} jyzqx2s5b0psb8h36pe1vei19vd8vbl 4955525 4955523 2026-09-09T21:17:54Z Chaduvari 97 /* భారతీయ వికీపీడియాల పోలికలు */ 4955525 wikitext text/x-wiki వికీని కొలిచే అనేక విశ్లేషణలు అందుబాటులో ఉన్నాయి. సందర్శనలు, చదివిన పేజీలు, దిద్దుబాట్లు, పేజీల సృష్టి మొదలైన వివరాలు ఉన్నాయి. తెలుగు వికీపీడియా గణాంకాలకు సంబంధించిన ముంగిలి ఇది. కింది పేజీల్లో వివిధ గణాంకాలను చూడవచ్చు. # [[వికీపీడియా:స్థూల గణాంకాలు|స్థూల గణాంకాలు]] # [[వికీపీడియా:పేజీల గణాంకాలు|పేజీలకు సంబంధించిన గణాంకాలు]] # [[వికీపీడియా:వాడుకరుల గణాంకాలు|వాడుకరుల గణాంకాలు]] # [[వికీపీడియా:భారతీయ భాషా వికీపీడియాల గణాంకాలు|భారతీయ భాషా వికీపీడియాల గణాంకాలు]] {{వికీపీడియా:తెలుగు వికీపీడియా ప్రస్తుత గణాంకాలు}} == ప్రపంచం లోని తొలి 10 వికీపీడియాలు == పరిమాణం పరంగా ప్రపంచం లోని తొలి పది వికీపీడియాల జాబితా ఇది: {| class="wikitable" |+ తొలి పది వికీపీడియాలు !స్థానం|| భాష !! వ్యాసాల సంఖ్య |- |1||{{Wikipedia rank by size/WP|1}} ||{{NUMBEROF|articles|{{Wikipedia rank by size|1}}|N}} |- |2||{{Wikipedia rank by size/WP|2}} ||{{NUMBEROF|articles|{{Wikipedia rank by size|2}}|N}} |- |3||{{Wikipedia rank by size/WP|3}} ||{{NUMBEROF|articles|{{Wikipedia rank by size|3}}|N}} |- |4||{{Wikipedia rank by size/WP|4}} ||{{NUMBEROF|articles|{{Wikipedia rank by size|4}}|N}} |- |5||{{Wikipedia rank by size/WP|5}} ||{{NUMBEROF|articles|{{Wikipedia rank by size|5}}|N}} |- |6||{{Wikipedia rank by size/WP|6}} ||{{NUMBEROF|articles|{{Wikipedia rank by size|6}}|N}} |- |7||{{Wikipedia rank by size/WP|7}} ||{{NUMBEROF|articles|{{Wikipedia rank by size|7}}|N}} |- |8||{{Wikipedia rank by size/WP|8}} ||{{NUMBEROF|articles|{{Wikipedia rank by size|8}}|N}} |- |9||{{Wikipedia rank by size/WP|9}} ||{{NUMBEROF|articles|{{Wikipedia rank by size|9}}|N}} |- |10||{{Wikipedia rank by size/WP|10}} ||{{NUMBEROF|articles|{{Wikipedia rank by size|10}}|N}} |} == భారతీయ వికీపీడియాల పోలికలు == వ్యాసాల సంఖ్య పరంగా ప్రపంచ వికీపీడియాల్లో భారతీయ భాషా వికీపీడియాల స్థానం కింది విధంగా ఉంది: {| class="wikitable sortable" |+ పరిమాణం ప్రకారం ప్రపంచ వికీపీడియాల్లో భారతీయ వికీపీడియాల స్థానాలు ! భాష !! ప్రపంచ వికీపీడియాల్లో<br />స్థానం||వ్యాసాల సంఖ్య||వాడుకరులు||చురుగ్గా ఉన్నవారు||చురుగ్గా ఉన్నవారి<br />శాతం |- | ఉర్దూ||{{Wikipedia rank by size|ur}}||{{NUMBEROF|articles|ur|N}}||{{NUMBEROF|users|ur|N}}||{{NUMBEROF|activeusers|ur|N}}||{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|ur|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|ur|N}}|R}} round 2}} |- | బెంగాలీ||{{Wikipedia rank by size|bn}}||{{NUMBEROF|articles|bn|N}}||{{NUMBEROF|users|bn|N}}||{{NUMBEROF|activeusers|bn|N}}||{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|bn|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|bn|N}}|R}} round 2}} |- | తమిళం||{{Wikipedia rank by size|ta}}||{{NUMBEROF|articles|ta|N}}||{{NUMBEROF|users|ta|N}}||{{NUMBEROF|activeusers|ta|N}}||{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|ta|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|ta|N}}|R}} round 2}} |- | హిందీ||{{Wikipedia rank by size|hi}}||{{NUMBEROF|articles|hi|N}}||{{NUMBEROF|users|hi|N}}||{{NUMBEROF|activeusers|hi|N}}||{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|hi|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|hi|N}}|R}} round 2}} |-bgcolor =yellow | '''తెలుగు'''||'''{{Wikipedia rank by size|te}}'''||{{NUMBEROF|articles|te|N}}||{{NUMBEROF|users|te|N}}||{{NUMBEROF|activeusers|te|N}}||{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|te|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|te|N}}|R}} round 2}} |- | మరాఠీ||{{Wikipedia rank by size|mr}}||{{NUMBEROF|articles|mr|N}}||{{NUMBEROF|users|mr|N}}||{{NUMBEROF|activeusers|mr|N}}||{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|mr|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|mr|N}}|R}} round 2}} |- | మలయాళం||{{Wikipedia rank by size|ml}}||{{NUMBEROF|articles|ml|N}}||{{NUMBEROF|users|ml|N}}||{{NUMBEROF|activeusers|ml|N}}||{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|ml|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|ml|N}}|R}} round 2}} |- | పంజాబీ||{{Wikipedia rank by size|pa}}||{{NUMBEROF|articles|pa|N}}||{{NUMBEROF|users|pa|N}}||{{NUMBEROF|activeusers|pa|N}}||{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|pa|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|pa|N}}|R}} round 2}} |- | కన్నడం||{{Wikipedia rank by size|kn}}||{{NUMBEROF|articles|kn|N}}||{{NUMBEROF|users|kn|N}}||{{NUMBEROF|activeusers|kn|N}}||{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|kn|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|kn|N}}|R}} round 2}} |- | గుజరాతీ||{{Wikipedia rank by size|gu}}||{{NUMBEROF|articles|gu|N}}||{{NUMBEROF|users|gu|N}}||{{NUMBEROF|activeusers|gu|N}}||{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|gu|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|gu|N}}|R}} round 2}} |- | నేపాలీ||{{Wikipedia rank by size|ne}}||{{NUMBEROF|articles|ne|N}}||{{NUMBEROF|users|ne|N}}||{{NUMBEROF|activeusers|ne|N}}||{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|ne|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|ne|N}}|R}} round 2}} |- | అస్సామీ||{{Wikipedia rank by size|as}}||{{NUMBEROF|articles|as|N}}||{{NUMBEROF|users|as|N}}||{{NUMBEROF|activeusers|as|N}}||{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|as|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|as|N}}|R}} round 2}} |- | ఒరియా||{{Wikipedia rank by size|or}}||{{NUMBEROF|articles|or|N}}||{{NUMBEROF|users|or|N}}||{{NUMBEROF|activeusers|or|N}}||{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|or|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|or|N}}|R}} round 2}} |} {| class="wikitable sortable" |+57 - 75 స్థానాల్లో ఉన్న వికీపీడియాలు !స్థానం !వికీపీడియా !వ్యాసాల సంఖ్య !వాడుకరులు !చురుగ్గా ఉన్న వాడుకరులు !చురుగ్గా ఉన్నవారి శాతం |- !57 |{{Wikipedia rank by size/WP|57}} |{{NUMBEROF|articles|{{Wikipedia rank by size|57}}|N}} |{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|57}}|N}} |{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|57}}|N}} |{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|57}}|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|57}}|N}}|R}} round 2}} |- !58 |{{Wikipedia rank by size/WP|58}} |{{NUMBEROF|articles|{{Wikipedia rank by size|58}}|N}} |{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|58}}|N}} |{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|58}}|N}} |{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|58}}|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|58}}|N}}|R}} round 2}} |- !59 |{{Wikipedia rank by size/WP|59}} |{{NUMBEROF|articles|{{Wikipedia rank by size|59}}|N}} |{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|59}}|N}} |{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|59}}|N}} |{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|59}}|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|59}}|N}}|R}} round 2}} |- !60 |{{Wikipedia rank by size/WP|60}} |{{NUMBEROF|articles|{{Wikipedia rank by size|60}}|N}} |{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|60}}|N}} |{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|60}}|N}} |{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|60}}|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|60}}|N}}|R}} round 2}} |- !61 |{{Wikipedia rank by size/WP|61}} |{{NUMBEROF|articles|{{Wikipedia rank by size|61}}|N}} |{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|61}}|N}} |{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|61}}|N}} |{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|61}}|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|61}}|N}}|R}} round 2}} |- !62 |{{Wikipedia rank by size/WP|62}} |{{NUMBEROF|articles|{{Wikipedia rank by size|62}}|N}} |{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|62}}|N}} |{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|62}}|N}} |{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|62}}|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|62}}|N}}|R}} round 2}} |- !63 |{{Wikipedia rank by size/WP|63}} |{{NUMBEROF|articles|{{Wikipedia rank by size|63}}|N}} |{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|63}}|N}} |{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|63}}|N}} |{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|63}}|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|63}}|N}}|R}} round 2}} |- !64 |{{Wikipedia rank by size/WP|64}} |{{NUMBEROF|articles|{{Wikipedia rank by size|64}}|N}} |{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|64}}|N}} |{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|64}}|N}} |{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|64}}|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|64}}|N}}|R}} round 2}} |- !65 |{{Wikipedia rank by size/WP|65}} |{{NUMBEROF|articles|{{Wikipedia rank by size|65}}|N}} |{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|65}}|N}} |{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|65}}|N}} |{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|65}}|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|65}}|N}}|R}} round 2}} |- !66 |{{Wikipedia rank by size/WP|66}} |{{NUMBEROF|articles|{{Wikipedia rank by size|66}}|N}} |{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|66}}|N}} |{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|66}}|N}} |{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|66}}|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|66}}|N}}|R}} round 2}} |- !67 |{{Wikipedia rank by size/WP|67}} |{{NUMBEROF|articles|{{Wikipedia rank by size|67}}|N}} |{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|67}}|N}} |{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|67}}|N}} |{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|67}}|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|57}}|N}}|R}} round 2}} |- !68 |{{Wikipedia rank by size/WP|68}} |{{NUMBEROF|articles|{{Wikipedia rank by size|68}}|N}} |{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|68}}|N}} |{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|68}}|N}} |{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|68}}|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|68}}|N}}|R}} round 2}} |- !69 |{{Wikipedia rank by size/WP|69}} |{{NUMBEROF|articles|{{Wikipedia rank by size|69}}|N}} |{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|69}}|N}} |{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|69}}|N}} |{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|69}}|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|69}}|N}}|R}} round 2}} |-bgcolor =yellow !70 |{{Wikipedia rank by size/WP|70}} |{{NUMBEROF|articles|{{Wikipedia rank by size|70}}|N}} |{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|70}}|N}} |{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|70}}|N}} |{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|70}}|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|70}}|N}}|R}} round 2}} |- !71 |{{Wikipedia rank by size/WP|71}} |{{NUMBEROF|articles|{{Wikipedia rank by size|71}}|N}} |{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|71}}|N}} |{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|71}}|N}} |{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|71}}|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|71}}|N}}|R}} round 2}} |- !72 |{{Wikipedia rank by size/WP|72}} |{{NUMBEROF|articles|{{Wikipedia rank by size|72}}|N}} |{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|72}}|N}} |{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|72}}|N}} |{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|72}}|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|72}}|N}}|R}} round 2}} |- !73 |{{Wikipedia rank by size/WP|73}} |{{NUMBEROF|articles|{{Wikipedia rank by size|73}}|N}} |{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|73}}|N}} |{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|73}}|N}} |{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|73}}|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|73}}|N}}|R}} round 2}} |- !74 |{{Wikipedia rank by size/WP|74}} |{{NUMBEROF|articles|{{Wikipedia rank by size|74}}|N}} |{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|74}}|N}} |{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|74}}|N}} |{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|74}}|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|74}}|N}}|R}} round 2}} |- !75 |{{Wikipedia rank by size/WP|75}} |{{NUMBEROF|articles|{{Wikipedia rank by size|75}}|N}} |{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|75}}|N}} |{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|75}}|N}} |{{#expr: {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|{{Wikipedia rank by size|75}}|N}}|R}}*100/{{formatnum:{{NUMBEROF|users|{{Wikipedia rank by size|75}}|N}}|R}} round 2}} |} === సంవత్సరం వారీగా ప్రచురించిన కొత్త పేజీలు === {| class="wikitable" |+వివిధ భారతీయ వికీపీడియాల్లో సంవత్సరం వారీగా ప్రచురించిన "కొత్త" పేజీలు !సంవత్సరం !తెలుగు !తమిళం !మల యాళం !కన్నడం !హిందీ !మరాఠీ !గుజరాతీ !పంజాబీ !ఒరియా !బెంగాలీ !అస్సామీ !ఉర్దూ |- |2002 | | |5 | |3 | | |1 |1 | | | |- |2003 |1 |63 |28 |1 |44 |4 |1 | | | | | |- |2004 |43 |383 |91 |178 |301 |36 |30 | | |11 | |148 |- |2005 |1615 |1268 |181 |656 |619 |1449 |152 |24 |1 |366 |2 |351 |- |2006 |22926 |3910 |1501 |3069 |2950 |4698 |41 |19 |4 |8510 |13 |3341 |- |2007 |11418 |6450 |3112 |934 |9744 |7507 |182 |150 |354 |3910 |59 |2817 |- | 2008 |3447 |4063 |3549 |1220 |8021 |5469 |2124 |135 |18 |2422 |21 |2677 |- |2009 |2244 |3752 |3241 |1489 |27432 |4599 |9117 |970 |5 |2015 |45 |2190 |- |2010 |1469 |5981 |4627 |2226 |5455 |5314 |5965 |407 |93 |1654 |42 |2671 |- |2011 |1734 |15766 |5787 |1275 |22805 |3295 |3860 |1351 |1256 |1187 |496 |2217 |- |2012 |1309 |7348 |6150 |904 |4070 |3852 |574 |1408 |1041 |2364 |1030 |4893 |- |2013 |3193 |8203 |6288 |2336 |4201 |1834 |2845 |3457 |1075 |3646 |745 |3608 |- |2014 |4367 |6930 |3708 |2312 |5433 |1531 |445 |8221 |2324 |6251 |604 |37360 |- |2015 |2714 |18721 |3470 |1806 |5128 |1848 |678 |5260 |1757 |6808 |794 |36314 |- |2016 |3545 |7361 |6033 |2535 |14074 |2231 |717 |4126 |1708 |6724 |475 |11016 |- |2017 |1866 |25069 |6736 |1647 |8208 |4440 |848 |3367 |1436 |8237 |462 |16585 |- |2018 |2305 |4973 |7564 |1711 |7228 |2678 |784 |3414 |1259 |8714 |289 |17174 |- |2019 |2617 |6987 |6059 |1760 |6490 |3180 |494 |2650 |890 |16194 |1096 |8522 |- |2020 |1967 |7458 |4573 |1618 |9803 |11592 |467 |1674 |923 |21339 |1462 |9024 |- |2021 |4932 |9975 |5593 |1203 |8160 |15245 |537 |1801 |897 |15538 |2159 |7390 |- |2022 |6316 |7517 |3427 |1951 |6336 |7465 |302 |2627 |1203 |16049 |1062 |17356 |- |2023 |9579 |11278 |4841 |1518 |5747 |5707 |265 |10557 |1288 |13517 |1747 |15895 |- |2024 |12739 |9200 |1445 |1833 |4315 |4621 |170 |4353 |1545 |16497 |1999 |17014 |- |2025 |15749 |9280 |967 |1169 |5149 |3062 |262 |3667 |1156 |18670 |6620 |18947 |- |2026 <small>(సెప్టెం 9 దాకా)</small> |10868 |10667 |1414 |1535 |4803 |2172 |158 |434 |886 |11816 |4498 |4,53,024 |} === '''అనువాద పరికరం''' ద్వారా ప్రచురించిన కొత్త పేజీలు === {| class="wikitable" |+వివిధ భారతీయ వికీపీడియాల్లో సంవత్సరం వారీగా అనువాద పరికరం ద్వారా ప్రచురించిన "'''కొత్త'''" పేజీలు !సంవత్సరం !తెలుగు !తమిళం !మల యాళం !కన్నడం !హిందీ !మరాఠీ !గుజరాతీ !పంజాబీ !ఒరియా !బెంగాలీ !అస్సామీ !ఉర్దూ |- |'''2015''' |44 |197 |96 |48 |174 |16 |292 |447 |23 |317 |20 |159 |- |'''2016''' |310 |393 |888 |134 |397 |51 |279 |1174 |868 |679 |80 |302 |- |'''2017''' |260 |5073 |1073 |191 |701 |60 |528 |1691 |264 |705 |15 |96 |- |'''2018''' |196 |958 |1221 |164 |464 |106 |412 |2278 |62 |694 |8 |131 |- |'''2019''' |285 |2379 |1236 |587 |842 |65 |223 |2087 |95 |3218 |55 |566 |- |'''2020''' |655 |3871 |1485 |851 |999 |496 |276 |1366 |107 |4954 |152 |1824 |- ! '''2015''' '''-20''' !'''1750''' !'''12871''' !'''5999''' !'''1975''' !'''3577''' !'''794''' !'''2010''' !'''9043''' !'''1419''' !'''10567''' !'''330''' !'''3078''' |- |'''2021''' |1576 |6080 |2033 |454 |1303 |416 |208 |1385 |303 |6836 |80 |2291 |- |'''2022''' |1261 |3311 |889 |1640 |1501 |1106 |124 |1734 |513 |9583 |107 |8925 |- |'''2023''' |3613 |7090 |1759 |895 |2508 |1636 |102 |8393 |599 |8057 |252 |10761 |- |'''2024''' |6494 |5345 |504 |976 |1269 |1917 |59 |3476 |673 |9299 |312 |11591 |- !2015-2024 !'''14694''' !'''34697''' !'''11184''' !'''5940''' !'''10158''' !'''5869''' !'''2503''' !'''24031''' !'''3507''' !'''44342''' !'''1081''' !'''36646''' |- |2025 |9848 |3051 |345 |299 |2321 |1595 |100 |3303 |30 |9715 |790 |13444 |- |2026 <small>(సెప్టెం 9 దాకా)</small> |4371 |2045 |503 |185 |1202 |790 |49 |277 |18 |3814 |98 |8546 |} == గణాంకాల లింకులు == # https://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias - [https://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias అన్ని వికీపీడియాలు] వ్యాసాల సంఖ్యను బట్టి జాబితా చేయపడ్డాయి ఇందులో పేజీలు సవరణలు,నిర్వాహకులు, మొత్తం వినియోగదారులు, క్రియాశీల వినియోగదారుల, ఫైల్‌లు మొదలైన వివరాలు చూడవచ్చు # https://stats.wikimedia.org - వికీపీడియాలన్నిటితో సహా వికీమీడియా ప్రాజెక్టులన్నింటి గణాంకాలనూ ఇక్కడ చూడవచ్చు. # [https://page-creation.wmflabs.org/#projects=tewiki/metrics=Daily%20Non-redirect%20Pages%20Created%20in%20the%20Main%20namespace%20(ns%3D0) రోజువారీగా వ్యాసాల సృష్టి] #https://quarry.wmcloud.org/ #https://te.wikiscan.org/ === దృశ్యీకరణ === వికీపీడియాకు చెందిన వివిధ గణాంకాలను దృశ్య రూపంలో చూపించే పరికరాలివి: {| class="wikitable sortable plainlinks" style="text-align: center;" ! పరికరం !! విషయం!! కోడ్!! వివరణ!! బొమ్మ |- | '''[https://www.wikishark.com వికీషార్క్]''' | పేజీవ్యూలు | | 2008-2020 కాలంలో పేజీవ్యూ ట్రాఫిక్ డేటాను చూపిస్తుంది. అక్కడున్న వెతుకుపెట్టెలో పేజీ పేరు ఇచ్చి - దాని చివర (te) - అని ఇవ్వాలి. | [[File:Wikishark.jpg|150px|వికీషార్క్ 2008-2020 కాలంలో పేజీవ్యూ ట్రాఫిక్ డేటాను చూపిస్తుంది]] |- | '''[http://listen.hatnote.com/ వికీపీడియాను వినండి]''' | దిద్దుబాట్లు | [https://github.com/hatnote/listen-to-wikipedia GitHub] | వికీపీడియాలో జరిగే దిద్దుబాట్లను ఆడియో విజువల్ విధానంలో చూపిస్తుంది. | [[File:Listen to Wikipedia - 2014-06-26.png|150px|వికీపీడియాలో జరిగే దిద్దుబాట్లను చూడండి]] |- | '''[https://tools.wmflabs.org/pageviews/ పేజీవ్యూల విశ్లేషణ]''' | పేజీవ్యూలు | [https://github.com/MusikAnimal/pageviews GitHub] | పలు భాషల వికీపీడియాల పేజీవ్యూ గణాంకాలు. నెలను ఎంచుకోవచ్చు, గత 10, 20, 30, 60, 90 రోజులను ఎంచుకోవచ్చు. | [[File:Pageviews2.0-screenshot.png|150px|Page views statistics for an article]] |- | '''[https://stats.wikimedia.org/ వికీస్టాట్స్2]''' | దిద్దుబాట్లు<br/>పేజీవ్యూలు | [https://github.com/wikimedia/analytics-wikistats2 GitHub] | అనేక ప్రధానమైన గణాంకాలను అంకెల్లోను, గ్రాఫుల్లోనూ చూపించే పరికరం. నెలకోసారి తాజాకరిస్తారు. మూణ్ణెల్లకోసారి కొత్త అంశాలను చేరుస్తారు. | |- | '''[https://stats.wikimedia.org/EN/Sitemap.htm వికీస్టాట్స్1]''' | దిద్దుబాట్లు | | 2018 డిసెంబరు వరకూ గణాంకాలను చూపించే పరికరం. ఆ తరువాతి గణాంకాల కోసం వికీస్టాట్స్2 చూడాలి | [[File:Wikipedia Statistics - 2014-06-26.png|150px|Wikipedia statistics]] |- | '''[https://tools.wmflabs.org/wlm-stats/ wlm-stats]''' | GLAM | [https://github.com/emijrp/wlm-stats GitHub] | [[commons:Commons:Wiki Loves Monuments|వికీ లవ్స్ మాన్యుమెంట్స్]] ఫోటో పోటీల గణాంకాలను చూపిస్తుంది. | [[File:Wiki Loves Monuments statistics.png|150px|వికీ లవ్స్ మాన్యుమెంట్స్ 2013 గణాంకాలు]] |- | '''[https://tools.wmflabs.org/wmcharts/ wmcharts]''' | దిద్దుబాట్లు | [https://github.com/emijrp/wmcharts GitHub] | వికీమీడియా ప్రాజెక్టుల గణాంకాలకు సంబంధించిన చార్టులు. ఇటీవలి మార్పులు, కొత్త పేజీలు, తొలగింపులు, నిరోధాలు, సంరక్షణలు, దస్త్రం ఎక్కింపులూ.. మొదలైన గణాంకాలను చూడవచ్చు. ఈ పేజీ లోని లింకులను అనుసరించి సంబంధిత పేజీకి వెళ్ళి అక్కడి డ్రాప్ డౌన్ పెట్టెలో tewiki_p ను ఎంచుకోండి. గణాంకాలను చూడండి. | [[File:2013-09-06 wikimedia gendergap.png|150px|గణాంకాల చార్టులు]] |- | '''[https://tools.wmflabs.org/wmcounter/ wmcounter]''' | దిద్దుబాట్లు | [https://github.com/emijrp/wmcounter GitHub] | వికీమీడియా ప్రాజెక్టులన్నిటి లోనూ జరుగుతున్న దిద్దుబాట్లను ఏ క్షణాని కా క్షణం చూపించే కౌంటరు. వంద కోట్లవ దిద్దుబాటు 2010 ఏప్రిల్ 16 న జరిగింది. | [[File:Wikimedia projects edits counter 2010-04-16.png|150px|వంద కోట్లవ దిద్దుబాటు 2010 ఏప్రిల్ 16 న జరిగింది]] |} {{వికీపీడియా గణాంకాలు}} 8dkbwa36lkekxu733nmhsnm2s4rqm8s 0 323338 4955387 4919401 2026-09-09T12:45:44Z Muralikrishna m 106628 4955387 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian politician | name = పిన‌ర‌యి విజ‌య‌న్ | image = Pinarayi Vijayan 1.jpg | order = 12వ | office = కేరళ ముఖ్యమంత్రి | governor1 = పి.సతశివం<br> ఆరిఫ్ మహమ్మద్ ఖాన్ | term_start = 25 మే 2016 | predecessor1 = [[ఊమెన్‌ చాందీ]] | office3 = శాసనసభ్యుడు | term_start3 = 2 జూన్ 2016 | predecessor3 = కేకే. నారాయణన్ | constituency3= ధర్మదోమ్ నియోజకవర్గం | office2 = హోం మంత్రి | term_start2 = 25 మే 2016 | term_end2 = | predecessor2 = రమేష్ చెన్నితాల | successor2 = | office4 = సీపీఎం పొలిట్ బ్యూరో సభ్యుడు | term_start4 = 24 మార్చి 2002 | office5 = సీపీఎం కేరళ రాష్ట్ర కార్య‌ద‌ర్శి | term_start5 = 25 సెప్టెంబర్ 1998 | term_end5 = 23 ఫిబ్రవరి 2015 | predecessor5 = చదయాన్ గోవిందన్ | successor5 = కొడియేరి బాలకృష్ణన్ | office6 = విద్యుత్ శాఖ మంత్రి | term_start6 = 20 మే 1996 | term_end6 = 19 అక్టోబర్ 1998 | predecessor6 = జి. కార్తికేయన్ | successor6 = ఎస్.శర్మ | office7 = సహకార శాఖ మంత్రి | term_start7 = 20 మే 1996 | term_end7 = 19 అక్టోబర్ 1998 | predecessor7 = ఎంవీ.రాఘవన్ | successor7 =ఎస్.శర్మ | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1945|05|24}} | birth_place = పిన‌ర‌యి , మలబార్ జిల్లా, కేరళ రాష్ట్రం, భారతదేశం | residence = క్లిఫ్ హౌస్, తిరువనంతపురం, కేరళ | party = [[కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (మార్కిస్టు)]] (సీపీఎం) | spouse = టి. కమల (1979)<ref name="Malayalam News - Happy Anniversary {{!}} മുഖ്യമന്ത്രി പിണറായി വിജയനും ഭാര്യ കമലയ്ക്കും വിവാഹ വാര്‍ഷിക ആശംസകളുമായി മുഹമ്മദ് റിയാസ് {{!}} News18 Kerala, Kerala Latest Malayalam News {{!}} ലേറ്റസ്റ്റ് മലയാളം വാർത്ത">{{cite news |last1=malayalam.news18.com |title=Malayalam News - Happy Anniversary {{!}} മുഖ്യമന്ത്രി പിണറായി വിജയനും ഭാര്യ കമലയ്ക്കും വിവാഹ വാര്‍ഷിക ആശംസകളുമായി മുഹമ്മദ് റിയാസ് {{!}} News18 Kerala, Kerala Latest Malayalam News {{!}} ലേറ്റസ്റ്റ് മലയാളം വാർത്ത |url=https://malayalam.news18.com/news/kerala/muhammed-riyas-wedding-anniversary-wishes-to-pinarayi-vijayan-and-kamala-as-281719.html |accessdate=2 May 2021 |issue= |date=15 September 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210502160732/https://malayalam.news18.com/amp/news/kerala/mp-abdusamad-samadani-wins-malappuram-lok-sabha-by-election-jk-377869.html?pv_candidate=1 |archivedate=2 May 2021 |work= |url-status=live }}</ref> | children = 2 | alma_mater = గవర్నమెంట్ బ్రేన్నెన్ కాలేజీ, తలాసేరి<ref name="A college that moulded the CM Pinarayi Vijayan, and many more">{{cite news |last1=Deccan Chronicle |title=A college that moulded the CM Pinarayi Vijayan, and many more |url=https://www.deccanchronicle.com/nation/politics/210516/a-college-that-moulded-the-cm-pinarayi-vijayan-and-many-more.html |accessdate=2 May 2021 |date=21 May 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210502160545/https://www.deccanchronicle.com/nation/politics/210516/a-college-that-moulded-the-cm-pinarayi-vijayan-and-many-more.html |archivedate=2 May 2021 |work= |url-status=live }}</ref> }} '''పిన‌ర‌యి విజ‌య‌న్''' [[భారత దేశం|భారతదేశానికి]] చెందిన [[రాజకీయ నాయకుడు]]. అతను 12వ [[కేరళ ముఖ్యమంత్రుల జాబితా|కేరళ ముఖ్యమంత్రిగా]] పనిచేసారు. విజ‌య‌న్ [[కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (మార్కిస్టు)|సీపీఎం]] నాయకుడు. అతను రెండొవసారి [[కేరళ ముఖ్యమంత్రుల జాబితా|కేరళ ముఖ్యమంత్రిగా]] 2021 మే 20 నుండి 2026 మే 4 వరకు పదవిలో ఉన్నాడు. <ref name="Pinarayi Vijayan : కేరళ సీఎంగా పినరయి విజయన్ ప్రమాణం">{{cite news |last1=10TV |title=Pinarayi Vijayan : కేరళ సీఎంగా పినరయి విజయన్ ప్రమాణం |url=https://10tv.in/national/pinarayi-vijayan-sworn-in-as-kerala-cm-for-second-time-son-in-law-included-in-cabinet-227451.html |accessdate=21 May 2021 |work=10TV |date=20 May 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210521070048/https://10tv.in/national/pinarayi-vijayan-sworn-in-as-kerala-cm-for-second-time-son-in-law-included-in-cabinet-227451.html |archivedate=21 May 2021 |language=te |url-status=live }}</ref><ref name="Pinarayi Vijayan Takes Oath As Chief Minister Of Kerala For The 2nd Time">{{cite news |last1=NDTV |title=Pinarayi Vijayan Takes Oath As Chief Minister Of Kerala For The 2nd Time |url=https://www.ndtv.com/india-news/pinarayi-vijayan-takes-oath-as-chief-minister-of-kerala-for-the-second-time-2445717 |accessdate=21 May 2021 |work=NDTV.com |date=20 May 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210521070231/https://www.ndtv.com/india-news/pinarayi-vijayan-takes-oath-as-chief-minister-of-kerala-for-the-second-time-2445717 |archivedate=21 May 2021 |url-status=live }}</ref> == జననం, విద్యాభ్యాసం== పిన‌ర‌యి విజ‌య‌న్ 1945, మే 24న కేరళ రాష్ట్రం, మలబార్ జిల్లా (అప్పటి మద్రాస్ ప్రెసిడెన్సీ), పినరాయి గ్రామంలో జన్మించాడు. విజ‌య‌న్ తండ్రి మరోలి కోరన్, క‌ల్లుగీత కార్మికుడు, తల్లి కళ్యాణి, గృహిణి. వారికి 14వ సంతానంగా జ‌న్మించాడు. ఆయన పెర్లాసరీ హైస్కూల్లో ప్రాథమిక విద్య, బ్రెన్నాన్ కాలేజీలో బీఏ పూర్తి చేశాడు. ==వివాహం == పిన‌ర‌యి విజ‌య‌న్ 1979లో కమల విజయన్ ను వివాహమాడాడు. కమల విజయన్ రిటైర్డ్ టీచర్. విజయన్ దంపతులకు ఇద్దరు సంతానం వీణ, వివేక్ కిరణ్, [[పి.ఎ.మొహమ్మద్‌ రియాస్‌]] (అల్లుడు) ఉన్నారు.<ref name="Meet Pinarayi Vijayan - Rajinikanth fan, ardent foodie and doting father">{{cite news |last1=OnManorama |title=Meet Pinarayi Vijayan - Rajinikanth fan, ardent foodie and doting father |url=https://www.onmanorama.com/news/kerala/pinarayi-viajayan-kerala-cm-daughter-veena-ldf.html |accessdate=2 May 2021 |date=27 May 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210502170545/https://www.onmanorama.com/news/kerala/pinarayi-viajayan-kerala-cm-daughter-veena-ldf.html |archivedate=2 మే 2021 |work= |url-status=live }}</ref> ==రాజకీయ జీవితం== విజ‌య‌న్ పెరాలస్సెరీ ఉన్నత పాఠశాలలో విద్యాభ్యాసం పూర్తి చేశాడు. ఆయన బ్రెన్నెన్ గ‌వ‌ర్న‌మెంట్ కాలేజీలో చదువుతున్నప్పుడే క‌న్నూరు జిల్లాలో విద్యార్థి నాయ‌కుడిగా పనిచేశాడు. ఆయన 1964లో కేరళ స్టూడెంట్స్ ఫెడరేషన్ క‌న్నూరు జిల్లా కార్యదర్శిగా పనిచేశాడు. 1964లో విజ‌య‌న్ సీపీఎంలో స‌భ్య‌త్వం తీసుకున్నాడు. ఆయన జిల్లా కమిటీ, జిల్లా సెక్రటేరియట్‌లలో సభ్యునిగా బాధ్యతలతో పాటు పార్టీలో పలు పదవులు చేపట్టాడు. 1986లో కన్నూర్ జిల్లా సెక్రటరీగా ఎన్నికయ్యాడు. ఎమెర్జెన్సీ సమయంలో ఆరోపణలు ఎదుర్కొని జైలు జీవితం గడిపాడు. విజ‌య‌న్ 25 ఏళ్ల వ‌య‌సులో 1970లో కూతుపరంబ నియోజకవర్గం నుండి పోటీ చేసి తొలిసారి ఎమ్మెల్యే అయ్యాడు. 1998లో కేరళ రాష్ట్ర కార్యదర్శిగా ఎన్నికై ఈ పదవిలో 2015 వరకు కొనసాగాడు. విజయన్ 2016 మే 25న కేరళ రాష్ట్ర 12వ ముఖ్యమంత్రిగా బాధ్యతలు చేపట్టాడు. 2021లో జరిగిన కేరళ శాసనసభ ఎన్నికల్లో [[ధర్మదం శాసనసభ నియోజకవర్గం|ధర్మధం శాసనసభ నియోజకవర్గం]] నుండి పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి సి.రఘునాధన్ (కాంగ్రెస్) పై 50,123 ఓట్ల మెజారిటీతో గెలిచాడు. 2026 ఎన్నికల్లో ఇతని నేతృత్వంలోని ఎల్డీఎఫ్ ఓడిపోవడం వల్ల ముఖ్యమంత్రి పదవికి రాజీనామా చేసాడు. [[ఎస్‌ఎన్‌సి-లావలిన్ కేరళ జలవిద్యుత్ కుంభకోణం]] కేసులో మాజీ ముఖ్యమంత్రి పినరయి విజయన్‌తో సహా పలువురు రాజకీయ నాయకులు ప్రమేయం కలిగి ఉన్నారు, చివరికి అభియోగాలు మోపబడ్డారు. ==ఎన్నికల్లో పోటీ చేసిన వివరాలు== {| class="wikitable" |+ఎన్నికల్లో పోటీ చేసిన వివరాలు |- !సంవత్సరం || నియోజకవర్గం || ప్రత్యర్థి|| మెజారిటీ (ఓట్లు) |- |1970||[[కూతుపరంబ శాసనసభ నియోజకవర్గం|కుతుపరంబ]] || తయత్ రాఘవన్ (ప్రజా సోషలిస్ట్ పార్టీ)|| 743 |- |1977||[[కూతుపరంబ శాసనసభ నియోజకవర్గం|కుతుపరంబ]] ||అబ్దుల్ ఖాదర్ (రెవల్యూషనరీ సోషలిస్ట్ పార్టీ (ఇండియా))|| 4,401 |- |1991||[[కూతుపరంబ శాసనసభ నియోజకవర్గం|కుతుపరంబ]] ||పి.రామకృష్ణన్ ([[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]])|| 12,960 |- |1996|| [[పయ్యనూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|పయ్యనూర్]] ||కేఎన్ కన్నోత్‌ ([[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]])||28,078 |- |2016|| [[ధర్మదం శాసనసభ నియోజకవర్గం|ధర్మదం]] || మంబరం దివాకరన్ ([[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]])||36,905 |- |2021|| [[ధర్మదం శాసనసభ నియోజకవర్గం|ధర్మదం]] || సి.రఘునాధన్ ([[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]]) || 50,123 <ref name="Kerala Election Results 2021 Live Updates: CM Vijayan Says Victory Belongs to People, PM Modi Extends Wishes">{{cite news |last1=News18 |title=Kerala Election Results 2021 Live Updates: CM Vijayan Says Victory Belongs to People, PM Modi Extends Wishes |url=https://www.news18.com/news/politics/kerala-election-results-2021-live-updates-counting-scheduled-to-begin-at-8-am-cm-pinarayi-vijayan-and-cpm-hopeful-of-come-back-3697505.html |accessdate=2 May 2021 |date=2 May 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210502175430/https://www.news18.com/news/politics/kerala-election-results-2021-live-updates-counting-scheduled-to-begin-at-8-am-cm-pinarayi-vijayan-and-cpm-hopeful-of-come-back-3697505.html |archivedate=2 May 2021 |work= |url-status=live }}</ref><ref name="పునరపి విజయన్!">{{cite news |last1=Andhrajyothy |title=పునరపి విజయన్! |url=https://www.andhrajyothy.com/telugunews/ldf-retains-kerala-19210503123151 |accessdate=3 May 2021 |date=3 May 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210503170942/https://www.andhrajyothy.com/telugunews/ldf-retains-kerala-19210503123151 |archivedate=3 May 2021 |work= |url-status=live }}</ref> |} ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}}{{ప్రస్తుత భారత ముఖ్యమంత్రులు}} [[వర్గం:కేరళ ముఖ్యమంత్రులు]] [[వర్గం:కేరళ రాజకీయ నాయకులు]] [[వర్గం:కేరళ వ్యక్తులు]] [[వర్గం:భారత కమ్యూనిస్టు నాయకులు]] [[వర్గం:1945 జననాలు]] [[వర్గం:భారతదేశ రాష్ట్రాల ముఖ్యమంత్రులు]] c1793at50jyws1p4f75gim7qwwg6mf9 2 330589 4955413 4954961 2026-09-09T13:35:32Z Kalasagary 107518 /* ప్రపంచ చిత్రకారులు-అనువాదాలు 2 */ 4955413 wikitext text/x-wiki {{Userboxtop| నా గురించి}} {{Babel|te|en-2}} {{చిత్రలేఖనం}} {{యూజర్‌గ్రూపు-గూగుల్ ఎడిటథాన్-2 సభ్యులు}} {{Userboxbottom}} ==పరిచయం== నమస్తే నా పేరు [[కళాసాగర్ యల్లపు]], నేను చిత్రకారుడను, కార్టూనిస్టును, [[రచయిత]]ను. నేను తెలుగు వికీపీడియా లో [[2020]] నుండి వ్యాసాలు రాస్తున్నాను. పుట్టింది [[పశ్చిమ గోదావరి]] జిల్లా [[మంచిలి]] గ్రామం, [[డిసెంబరు]] 10 న,[[1971]] లో. తల్లిదండ్రులు యల్లపు నరసింహమూర్తి, లక్ష్మీకాంతం. పెయింటింగ్ లోను, జర్నలిజంలోనూ డిప్లొమా చేసి, 1993 సం. నుండి [[విజయవాడ]]లో స్థిరపడి వివిధ పబ్లికేషన్స్ లోనూ, పత్రికల్లోనూ చిత్రకారుడిగా, ఇలస్ట్రేటర్ గా పనిచేశాను. ప్రస్తుతం [[విజయవాడ]]లో ఒక సాఫ్ట్ వేర్ కంపెనీలో యూజర్ ఇంటర్ ఫేస్ డిజైనర్ (User Interface Designer)గా పని చేస్తున్నాను.    ==నా కార్యకలాపాలు== [[2001]] సం.లో ఆంధ్రా ఆర్టిస్టు, స్కల్ఫ్టర్స్ అండ్ కార్టూనిస్టు అసోసియేషన్ (AASCA)ను స్థాపించి, రాష్ట్రంలో నున్న సుమారు 500 మంది చిత్రకారుల, శిల్పుల, కార్టూనిస్టుల పరిచయాలతో 'ఆంధ్రకళాదర్శిని-1', 'ఆంధ్రకళాదర్శిని-2 లను ప్రచురించాను. ఈ పుస్తకాలు కళాకారుల మధ్య సత్సంబంధాలు నెలకొల్పడానికి, వారికి గుర్తింపురావడానికి ఎంతో తోడ్పడ్డాయి. [[ఆంధ్రప్రదేశ్]] చిత్ర, శిల్ప కళాచరిత్రను తెలియజేసే 'తెలుగు చిత్రకళా వైభవం' పేరుతో 40 నిమిషాల వీడియో డాక్యుమెంటరీని, రంగుల రారాజు [[వడ్డాది పాపయ్య]] గారి చిత్రాలతో, జీవితచరిత్రను తెలియజేసే డాక్యుమెంటరీ సి.డి.ని రూపొందించాను. 165 మంది తెలుగు కార్టూనిస్టుల పరిచయాలతో-కార్టూన్లతో 2021లో '[[కొంటెబొమ్మల బ్రహ్మలు]]' పుస్తకాన్ని ప్రచురించాను. 'ఆస్కా' వ్యవస్థాపక కార్యదర్శిగా ఉంటూ రాష్ట్రస్థాయిలో అనేక పెయింటింగ్, కార్టూన్ పోటీలు, ప్రదర్శనలు, వర్కుషాప్లు నిర్వహించాను. [[2002]] సంవత్సరం [[విజయవాడ]]లో [[జయదేవ్]] గారు ముఖ్య అతిధిగా 'కార్టూన్ మేళా' ను నిర్వహించాను. [[విజయవాడ]] ఆర్ట్ సొసైటి కి ఉపాధ్యక్షులుగా 2022 నుండి [[2024]] వరకు వున్నాను. [[వడ్డాది పాపయ్య]] శతజయంతి ఉత్సవాలు: [[2021]] సం.లో వపా శతజయంతి (1921-2021) వేడుకలు [[విశాఖపట్నం]], [[విజయవాడ]]లలో నిర్వహించి, ఈ సందర్భంగా వపా చిత్రకళా ప్రదర్శనతో పాటు నేను, చలపతిరావు సంపాదకత్వం వహించిన 'వపాకు వందనం' రంగుల బొమ్మలతో ప్రచురించిన శతజయంతి ప్రత్యేక సంచికను ఆవిష్కరించాము. ఆర్ట్ ఆఫ్ [[ఆంధ్రప్రదేశ్]] (Art of Andhra Pradesh book-కాపీ టేబుల్ బుక్): [[ఆంధ్రప్రదేశ్]] చెందిన చిత్రకారులు, శిల్పులు, గ్రాఫిక్ ఆర్టిస్టులు, సినీ పోస్టర్ డిజైన్ ఆర్టిస్టులు, ఇలస్ట్రేటర్స్, ఆర్ట్ & క్రాఫ్ట్ హస్తకళాకారుల కృషిని మనకు అందించారు. ఇందులో 300 మంది కళాకారుల సమగ్ర జీవిత చిత్రణతో పాటు, మన సంస్కృతిని ప్రతిబింబించే చిత్రాలు ఎంపిక చేసి A4 సైజులో ఆర్ట్ పేపర్ పై రంగుల్లో ప్రచురించిన పుస్తకానికి సంపాదకత్వం వహించాను.   ==64కళలు.కాం (www.64kalalu.com) == ప్రపంచంలో ఏ ప్రాంతం నుంచైనా ఇంటర్నెట్ లో చదువుకునేందుకు, కళాకారులను ప్రోత్సహించేందుకు 64కళలు డాట్ కామ్ (సకల కళల సమాహారం) అంతర్జాల పత్రిక (https://64kalalu.com/) పేరుతో వెబ్ మేగజైను [[నవంబర్]], 2010సం.లో ప్రారంభించాను. <ref>[https://64kalalu.com/ 64 కళలు సకల కళల సమాహారం వెబ్ మేగజైన్]</ref>. ఈ వెబ్ మేగజైనుకు సంపాదకులుగా పుష్కరకాలంగా పత్రికను నిర్వహిస్తున్నాను. ఇందులో కళారంగానికి సంబంధించిన సకలకళల సమాచారం అందుబాటులో ఉంటుంది. ఇది పూర్తి ఉచితం. ఇంటర్నెట్ సౌకర్యం ఉన్న ప్రతీవారు చదువుకోవచ్చు.   ప్రముఖ పత్రికలలో కళారంగాలపై, కళాకారుల గురించి వందలాది వ్యాసాలు రాశాను. 2006 సం.లో [[ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ]] 'పొగాకు వ్యతిరేక దినోత్సవం' సందర్భంగా నిర్వహించిన అంతర్జాతీయ కార్టూన్ పోటీలలో “బెస్ట్ కార్టూనిస్ట్” అవార్డు అందుకున్నాను. అనేక చిత్రకళా ప్రదర్శలలోనూ, సెమినార్లలోనూ పాల్గొని ఎన్నో బహుమతులు అందుకున్నాను. [[చిత్రకళ]], కార్టూన్ కళలపై [[ఆకాశవాణి]] లోను, [[దూరదర్శన్ (టివి ఛానల్)|దూరదర్శన్]] లోను పలు ప్రసంగాలు, ఇంటర్వ్యూలు నిర్వహించాను. అనేక పెయింటింగ్, కార్టూన్ పోటీలకు న్యాయనిర్ణేతగా వ్యవహరించాను. [[2010]] సం.లో కోనసీమ చిత్రకళాపరిషత్, [[అమలాపురం]] వారి రజతోత్సవాలలో 'చిత్రకళా వైజయంతి' పురస్కారం అందుకున్నాను. ==తెవికి లో నా వ్యాసాలు== '''చిత్రకారులు''' 1. [[కౌతా రామమోహన శాస్త్రి]] ‎ 2. [[గుర్రం మల్లయ్య]] 3. [[పన్నూరు శ్రీపతి]] ‎ 4. [[కౌతా ఆనందమోహనశాస్త్రి|కౌతా ఆనంద మోహన శాస్త్రి]] 5. [[వేలూరి రాధాకృష్ణ]] 6. [[మజ్జి రామారావు]] 7. [[వేముల కామేశ్వరరావు]] 8. [[జింకా రామారావు]] 9. [[పిలకా లక్ష్మీ నరసింహమూర్తి]] 10. [[మాదేటి రాజాజి]] 11. [[పల్లా పర్సినాయుడు]] 12. [[రాయన గిరిధర్ గౌడ్]] 13. [[బొండా జగన్మోహనరావు]] 14. [[సురేష్ కడలి]] 15. [[రమేష్ గురజాల|రమేష్ గుర్జాల]] 16. [[మంచెం సుబ్రమణ్యేశ్వర రావు]] 17. [[బి.ఏ. రెడ్డి చిత్రకారుడు]] 18. [[దార్ల నాగేశ్వరరావు]] 19. [[దాసి సుదర్శన్]] 20. [[గంగాధర్ చిత్రకారుడు]] 21. [[వి. రమేష్]] 22. [[టి. వెంకన్న]] 23. [[పి. సాల్మన్ రాజు]] 24. [[ఉల్చి చిత్రకారుడు]] 25. [[రెడ్దప్ప నాయుడు]] 26. [[వి.వి. భగీరథి]] 27. [[పి.ఎస్. చంద్రశేఖర్]] 28. [[అంకాల వెంకట సుబ్బారావు]] 29. [[మారేమండ శ్రీనివాసరావు]] 30. [[ఉండ్రు ఆశీర్వాదం]] 31. [[మహమ్మద్ ఒస్మాన్ ఖాన్]] 32. [[కవితా దేవుస్కర్]] 33. [[వెల్లటూరి పూర్ణానంద శర్మ]] 34. [[పణితపు నాగేశ్వరరావు]] 35. [[కొండిపర్తి శేషగిరిరావు]] 36. [[గేదెల అప్పారావు]] 37. [[పొట్లూరి హనుమంతరావు]] 38. [[కాళ్ళ సత్యనారాయణ]] 40. [[సింగంపల్లి సత్యనారాయణ]] 41. [[బి.కె.ఎస్. వర్మ]] 42. [[దేవీప్రసాద్ చిత్రకారుడు]] 43. [[కూరెళ్ల శ్రీనివాస్]] 44. [[ఆత్మకూరు రామకృష్ణ]] 45. [[మహారాజ సాయాజీరావు యూనివర్సిటీ అఫ్ బరోడా]] 46. [[గూగుల్ ఆర్ట్స్ & కల్చర్]] 47. [[దేవరాజ్ దాకోజీ]] 48. [[వడ్లమాని మధుసూదనరావు]] 49. [[ఆదిత్య చారి]] 50. [[ఎస్. ఎమ్. పండిట్]] 51. [[నికోలస్ రోరిక్]] 52. [[జయంత్ మండా]] '''శిల్పకారులు''' 1. [[శ్రీనాథ రత్నశిల్పి వుడయార్]] 2. [[దేవు శంకర్]] 3. [[గవ్వ రవీంద్ర రెడ్డి]] 4. [[డి.యన్.వి. ప్రసాద్]] 5. [[అక్కల మంగయ్య]] 6. [[సుబోధ్ గుప్తా]] 7. [[ఎం.వి. రమణారెడ్డి (శిల్పి)]] '''కార్టూనిస్టులు''' 1. [[కార్టూనిస్ట్ పాప]] ‎2. [[సుభాని (కార్టూనిస్ట్)]] 3. [[సురేంద్ర (కార్టూనిస్ట్)]] 4. [[భగవాన్ రెడ్డి]]. 5. [[బొమ్మన్ కార్టూనిస్ట్]] 6. [[నాగిశెట్టి (కార్టూనిస్ట్)]] 7. [[కార్టూనిస్ట్ అరుణ్]] 8. [[వర్చస్వి కార్టూనిస్ట్]] '''నాటక రంగం''' 1. [[మన్నె శ్రీనివాసరావు|మన్నే శ్రీనివాసరావు]] 2. [[బి.సి. కృష్ణ (నటుడు)]] 3. [[శేషయ్యగారిపల్లి అంజనప్ప]] 4. [[కోనేటి సుబ్బరాజు]] 5. [[వి.యస్. రాఘవాచారి]] 6. [[పి.వి.ఎన్. కృష్ణ]] 7. [[గుమ్మడి గోపాలకృష్ణ]] 8. [[వాడ్రేవు సుందరరావు]] '''ఇతరులు''' 1. [[మువ్వల పెరుమాళ్ళు]] 2. [[డాక్టర్ జంధ్యాల శంకర్]] 3. [[సింగంపల్లి అశోక్ కుమార్]] 4. [[జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ ఆటోనగర్ పారిశ్రామిక వాడ]] 5. [[తుమ్మలపల్లి వారి క్షేత్రయ్య కళాక్షేత్రం]] 6. [[సిద్ధార్థ కళాపీఠము]] 7. [[కిరణ్ ప్రభ]] 8. [[నాగళ్ళ గురుప్రసాదరావు]] 9. [[రావి రంగారావు]] 10. [[అబ్దుల్ రజాహుస్సేన్]] 11. [[కొప్పర్తి రాంబాబు]] 12. [[ఎం.ఆర్.వి. సత్యనారాయణ మూర్తి]] 13. [[జాన్సన్ చోరగుడి]] 14. [[వై.సి.వి. రెడ్డి]] 15. [[చెన్నాప్రగడ శర్మ]] 16. [[యం.సి. దాసు]] 17. [[బెజవాడ మెడికల్ అసోసియేషన్]] 18. [[జి.వి.ఆర్. ప్రభుత్వ సంగీత నృత్య కళాశాల]] 19. [[పాల్ మాక్సిమ్ నర్స్]] 20. [[వేమూరి బలరామ్]] 21. [[ఎం.ఎన్. రావు]] 22. [[రేడియో భానుమతి]] 23. [[డాక్టర్ మారు]] 24. [[లగడపాటి సంగయ్య]] 25. [[పూలబాల వెంకటప్రసాద్]] 26. [[జహంగీర్ ఆర్ట్ గ్యాలరీ]] 27. [[చిత్రాడ కిషోర్ కుమార్]] ==తెలుగు పుస్తక పరిచయాలు== 1. [[మానసార వాస్తుశాస్త్రం]] 2. [[ఆంధ్ర చిత్రకళా సంరక్షకుడు]] 3. [[శిల్ప, చిత్రకళ పరిణామం]] 4. [[దక్షిణాంధ్ర దారిదీపాలు]] 5. [[అగమ్యగమ్యాలు]] 6. [[ఆంధ్రగీతి-తెలుగు భాషా జాగృతి]] 7. [[హాస్యం శరణం గచ్ఛామి]] 8. [[మ్యూరల్స్ ఆఫ్ శ్రీకూర్మం టెంపుల్]] 9. [[చిత్రకళా తపస్వి రాజా రవివర్మ]] 10. [[ఈ జీవితానికి ఇది చాలు]] 11. [[టు ద పాయింట్ (సుభాని కార్టూన్స్)]] 12. [[ఆధునిక కవిత్వం-వైచిత్రీ ప్రియత్వం]] 13. [[కళాప్రపంచం (వ్యాస సంపుటి)]] ==అనువాదాలు == 1. [[బికాష్ భట్టాచార్జీ]] 2. [[సీవీ రాజు]] 3. [[ఆర్. సి. మెహతా]] 4. [[ఎన్. ఎస్. బెంద్రే]] 5. [[జ్యోతి భట్]] 6. [[రతన్ పరిమూ]] 7. [[మణీంద్ర అగ్రవాల్]] 8. [[ఓమ్ ప్రకాష్ అగర్వాల్]] 9. [[పరేష్ మైతీ]] 10. [[మాథుర్ సవానీ]] 11. [[లక్ష్మణ్ మహాదేవ్ చితాలే]] 12. [[బ్రహ్మదేవ్ రామ్ పండిట్]] 13. [[రాజేంద్ర టికు]] 14. [[బిమన్ బిహారీ దాస్]] 15. [[ఎస్. నరసింహ స్వామి]] 16. [[కె. ఎమ్. చెరియన్ (జర్నలిస్ట్)]] 17. [[లలిత కళా అకాడమీ]] 18. [[సోమనాథ్ హోరె]] 19. [[రాంకింకర్ బైజ్]] 20. [[ఎం.ఆర్. అచ్రేకర్]] 21. [[ధనరాజ్ భగత్]] 22. [[అచ్యుత్ కన్విందే]] 23. [[కైలాష్ చంద్ర మెహర్]] 24. [[ఎస్. షకీర్ అలీ]] 25. [[ముత్తయ్య స్థపతి]] 26. [[ఆలిస్ బోనర్]] 27. [[చింతామణి కర్]] 28. [[సుధీర్ రంజన్ ఖస్తగీర్]] 29. [[లక్ష్మణ్ పాయ్]] 30. [[శంఖో చౌధురి]] 31. [[అపూర్బా కిషోర్ బిర్]] 32. [[రాజ్ బిసారియా]] 33. [[తయబ్ మెహతా]] 34. [[డోరతీ చాకో]] 35. [[సుకుమార్ సేన్ (చరిత్రకారుడు)]] 36. [[బెన్ కింగ్స్‌లీ]] 37. [[నర్మదా ప్రసాద్ గుప్తా]] 38. [[జార్జ్ యో]] 39. [[ఖ్వాజా అహ్మద్ అబ్బాస్]] 40. [[జ్ఞాన చంద్ర ఘోష్]] 41. [[సదనం పి. వి. బాలకృష్ణన్]] 42. [[హబీబ్ రెహమాన్]] 43. [[లాల్జీ సింగ్]] 44. [[అశోక్ రాజగోపాల్]] 45. [[నీలకంఠ దాస్]] 46. [[సురీందర్ కుమార్ సామ]] 47. [[నరేష్ సోహల్]] 48. [[సర్వజ్ఞ సింగ్ కటియార్]] 49. [[లక్ష్మీ ప్రసాద్ సిహారే]] 50. [[అరూన్ పురీ]] 51. [[హృదయనాథ్ మంగేష్కర్]] 52. [[దల్వీర్ భండారీ]] 53. [[జుబిన్ మెహతా]] 54. [[బలరామ్ భార్గవ]] 55. [[ఆనంద్ స్వరూప్ ఆర్య]] 56. [[జోసెఫ్ హెచ్. పెరీరా]] 57. [[సరోజ్ గుప్తా]] 58. [[ఉస్తాద్ మొయినుద్దీన్ ఖాన్]] 59. [[మనోరంజన్ దాస్]] 60. [[గురుప్రసాద్ మహాపాత్ర]] 61. [[పి నారాయణ కురుప్]] 62. [[రామ్ సహాయ్ పాండే]] 63. [[తుషార్ కాంతి ఘోష్]] 64. [[కార్మెల్ బెర్క్‌సన్]] 65. [[మధుకర్ కేశవ్ ధవలీకర్]] 66. [[అర్మిడా ఫెర్నాండెజ్]] 67. [[ఎం. ఎస్. కృష్ణన్]] 68. [[వివేకానంద ముఖోపాధ్యాయ]] 69. [[ప్రతిభా సత్పతి]] 70. [[పద్మజ ఫెనానీ జోగ్లేకర్]] 71. [[మహారాజ్ కిషన్ భాన్]] 72. [[రోనెన్ సేన్]] 73. [[జతిన్ దాస్]] 74. [[రంగసామి ఎల్. కశ్యప్]] 75. [[హెచ్. సి. వర్మ]] 76. [[ఎన్. నారాయణ్ గాడ్బోలే]] 77. [[కైలాష్ సింగ్ శంఖాలా]] 78. [[నీలాంబర్ పంత్]] 79. [[హరి శంకర్ సింఘానియా]] 80. [[ఎబర్‌హార్డ్ ఫిషర్ (కళా చరిత్రకారుడు)]] 81. [[టి. ఎన్. మనోహరన్]] 82. [[మన్మోహన్ మహాపాత్రా]] 83. [[జాయ్ మైఖేల్]] 84. [[అస్తాద్ దేబూ]] 85. [[శ్రీనివాస్ వినాయక్ ఖలే]] 86. [[ప్రసాద్ సావ్కర్]] 87. [[మధు పండిట్ దాస]] 88. [[ఎ. సి. ఎన్. నంబియార్]] 89 [[పోథన్ జోసెఫ్]] 90. [[మను పరేఖ్]] 91. [[బువాంగి సైలో]] 92. [[గౌరవ్ ఖన్నా (బ్యాడ్మింటన్)]] 93. [[కె. విజయరాఘవన్]] 94. [[రవివర్మ మార్తాండ వర్మ]] 95. [[కృష్ణ కన్హాయి]] 96. [[కె. విజయ్ కుమార్]] 97. [[రమాకాంత్ శుక్లా]] 98. [[పెపిటా సేథ్]] 99. [[కళామండలం శివన్ నంబూద్రి]] 100. [[కెకూ ఎం. గాంధీ]] 101. [[కళామండలం శివన్ నంబూద్రి]] 102. [[సాకర్ ఖాన్ మంగనియర్]] 103. [[పి.కె. అయ్యంగార్]] 104. [[సురేంద్రనాథ్ కర్]] 105. [[భగవతి చరణ్ వర్మ]] 106. [[డోరతీ చాకో]] 107. [[మేరీ క్లబ్‌వాలా జాదవ్]] 108. [[డోరతీ చాకో]] 109. [[హరి మాధవ్ ముఖోపాధ్యాయ]] 110. [[ఇందు భూషణ్ సిన్హా]] 111. [[ఇమ్రాన్ షా (రచయిత)]] 112. [[ముజఫర్ అలీ]] 113. [[ఆద్య రంగాచార్య]] 114. [[ఆనంద శంకర్ రే]] 115. [[సూర్యదేవ్ సింగ్ బరేత్]] 116. [[నీలాంబర్ దేవ్ శర్మ]] 117. [[జితేంద్ర అభిషేకీ]] 118. [[కె. ఎన్. దండాయుధపాణి పిళ్ళై]] 120. [[జ్ఞాన్ చతుర్వేది]] 121. [[ఆదర్శ్ సేన్ ఆనంద్]] 122. [[జుగల్ కిషోర్ (వైద్యుడు)]] 123. [[బన్సీ కౌల్]] 124. [[యేషే డోర్జీ తోంగ్చి]] 125 [[కె. మాంగీ సింగ్]] 126. [[థాను పద్మనాభన్]] 127. [[అనిల్ కె. రాజవంశీ]] 128. [[జితేంద్ర హరిపాల్]] 129. [[రాజ్‌కుమార్ సింఘాజిత్ సింగ్]] 130. [[కృష్ణస్వామి స్వామినాథన్]] 131. [[అజయ్ వి. భట్]] 132 [[హర్భజన్ సింగ్ (పర్వతారోహకుడు)]] 133. [[కర్సన్‌భాయ్ పటేల్]] 134. [[శంకరనారాయణ మీనన్]] 135. [[అశోక్ చక్రధర్]] 136. [[పుష్పబెన్ మెహతా]] 137. [[ప్రహ్లాద్ చంద్ర తాసా]] (పద్మ భూషణ్) 138. [[నారాయణ పురుషోత్తమ మల్లయ్య]] 139. [[మహ్మద్ అమీన్ (చరిత్రకారుడు)]] 140. [[డాడీ పుదుంజీ]] 141. [[సంజయ్ గోవింద్ ధండే]] 142. [[సయ్యద్ ఇ. హస్నైన్]] 143. [[ధర్మ వీర]] 144. [[మహేష్ శర్మ (సామాజిక కార్యకర్త)]] 145. [[రాజేంద్ర కుమార్]] 146. [[అనురాగ్ ఆనంద్]] ==ప్రపంచ చిత్రకారులు-అనువాదాలు 2== 146.[[రెంబ్రాండ్]] 147. [[ఎఫ్.ఎన్. సౌజా]] 148. [[జార్జియో వసారి]] 149. [[రాఫెల్ (చిత్రకారుడు)]] 150. [[కిరణ్ నాడార్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్]] 151. [[అబనీంద్రనాథ్ ఠాగూర్]] 152. [[గగనేంద్రనాథ్ ఠాగూర్]] 153. [[ముకుల్ చంద్ర దే]] 154. [[బెంగాల్ స్కూల్ ఆఫ్ ఆర్ట్]] 155. [[అసిత్ కుమార్ హల్దార్]] 156. [[సమీర్ మండల్]] 157. [[గవర్నమెంట్ కాలేజ్ ఆఫ్ ఆర్ట్ అండ్ క్రాఫ్ట్]] 158. [[కిసోరీ రాయ్]] 159. [[శక్తి బర్మన్]] 160. [[జహర్ దాస్‌గుప్తా]] 161. [[రాయల్ కాలేజ్ ఆఫ్ ఆర్ట్]] 162. [[జార్జ్ క్లాసెన్]] 163. [[ఆల్బ్‌రెక్ట్ డ్యూరర్]] 164. [[జామియా మిలియా ఇస్లామియా]] 165. [[గుస్తావ్ క్లిమ్ట్]] 166. [[డియెగో వెలాజ్‌క్వెజ్]] 167. [[జోహన్నెస్ వెర్మీర్]] 168. [[ది కిస్ (క్లిమ్ట్)]] 169. [[లాస్ మెనినాస్]] 170. [[గర్ల్ విత్ ఎ పెర్ల్ ఇయర్రింగ్]] 171. [[బ్రోంజినో]] 172. [[సాండ్రో బొటిసెల్లి]] 173. [[రాబర్టో కావల్లి]] 174. [[టిటియాన్]] 175. [[డొనాటెల్లో]] 176. [[మాసాసియో]] 177. [[వాసుదేవ్ కామత్]] 178. [[బాంబే ప్రోగ్రెసివ్ ఆర్టిస్ట్స్ గ్రూప్]] 179. [[చోళమండల్ ఆర్టిస్ట్స్ విలేజ్]] 180. [[కలకత్తా గ్రూప్]] 181. [[ప్రదోష్ దాస్‌గుప్తా]] 182. [[ఇండియన్ రాడికల్ పెయింటర్స్ అండ్ స్కల్ప్టర్స్ అసోసియేషన్]] 183. [[అగస్టే రోడిన్]] 184. [[కె. పి. కృష్ణకుమార్]] 185. [[ది థింకర్]] 186. [[కర్రీ బార్కర్]] 187. [[అబ్సెషన్ (2025 సినిమా)|అబ్సెషన్]] 188. [[ధీరజ్ చౌదరి]] 189. [[రాబిన్ మండల్]] 190. [[కె. కె. మీనన్]] 191. [[హిమ్మత్ షా]] 192. [[ఎస్. నందగోపాల్]] 193. [[చామరాజేంద్ర అకాడమీ ఆఫ్ విజువల్ ఆర్ట్స్]] 194. [[ది ఫోర్ ఎలిమెంట్స్ (ఆర్కింబోల్డో)]] 195. [[రాజీవ్ మల్హోత్రా]] 196. [[కునాల్ కమ్రా]] 197. [[గియుసేప్ ఆర్కింబోల్డో]] 198. [[ఫ్యోడర్ అలెక్సీవ్]] 199. [[ఇవాన్ ఐవాజోవ్‌స్కై]] 200. [[సైలోజ్ ముఖర్జీ]] 201. [[లూకా సినోరెల్లి]] 202. [[మానవ్ గుప్తా]] 203. [[అమిత్ దత్]] 204. [[అశ్విని భట్]] 205. [[అతుల్ డోడియా]] 206. [[కె. పి. థామస్]] 207. [[కరుణ సుక్క]] 208. [[హెన్రీ మాటిస్]] 209. [[రూబెన్స్ పీల్]] 210. [[పీటర్ బ్లూమ్]] 211. [[ఫ్రెడ్ కబోటీ]] 212. [[పీటర్ వౌల్కోస్]] 213. [[అమెరికా శిల్పకళ]] 214. [[హెర్మన్ రోజ్]] 215. [[బోరిస్ వల్లెజో]] 216. [[బెంజమిన్ వెస్ట్]] 217. [[జాన్ వెస్లీ జార్విస్]] 218. [[ఇటాలియన్ కళ]] 219. [[పెర్లే ఫైన్]] 220. [[విలియం రష్ (శిల్పి)]] 221. [[రెంబ్రాండ్ పీల్]] 222. [[సెఫాస్ థాంసన్]] 223. [[వాషింగ్టన్ ఆల్‌స్టన్]] 235. [[ఎడ్వర్డ్ హిక్స్]] 236. [[సాల్వటర్ ముండి]] 237. [[జాన్ నీగల్]] 238. [[బాస్ ఓటిస్]] 239. [[జార్జ్ క్యాట్లిన్]] 240. [[జేమ్స్ పీల్]] 241. [[జాన్ హెస్సెలియస్]] 242. [[జేమ్స్ బోమన్]] 243. [[రాఫెల్ పీల్]] 244. [[డిజిటల్ ఆర్ట్]] 245. [[గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్]] ==గూగుల్ ఎడిటథాన్-4 అనువాదాలు== 1. [[భౌతిక శాస్త్రంలో నోబెల్ బహుమతి]] 2. [[గ్రీకు పురాణాలు]] 3. [[ఫ్లోరెన్స్]] 4. [[లాటిన్ లిపి]] 5. [[అపోలో]] 6. [[సాంచి]] 7. [[సౌందర్యశాస్త్రం]] 8. [[సంక్రాతి]] 9. [[అంతర్జాతీయ ప్రామాణీకరణ సంస్థ]] 10. [[నారింజ రంగు]] 11. [[చోళ రాజ్య దేవాలయాలు]] 12. [[హోకుసాయి]] 13. [[దీర్ఘచతురస్రం]] 14. [[భారతీయులు]] 15. [[అశోకుడి శాసనాలు]] 16. [[ఛత్రపతి శివాజీ మహారాజ్ వాస్తు సంగ్రహాలయం]] 17. [[మాయాదేవి (బుద్ధుని తల్లి)]] 18. [[వేలిముద్ర]] 19. [[ఇంద్రాణి]] 20. [[జాజికాయ]] 21. [[కొచ్చి అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం]] 22. [[సిందూరం]] 23. [[కంప్యూటింగ్]] 24. [[గ్రామీ అవార్డులు]] 25. [[ఇంగ్లీష్ వింగ్లిష్]] 26. [[తైల చిత్రలేఖనం]] 27. [[సాఫ్ట్‌వేర్ ఇంజనీరింగ్]] 28. [[రసము (సాహిత్యం)]] 29. [[ఆనందబజార్ పత్రిక]] 30. [[రాతప్రతి]] 31. [[అహ్మదాబాద్ విమానాశ్రయం]] 32. [[ఓడరేవు]] 33. [[అంతర్జాతీయ పౌర విమానయాన సంస్థ]] 34. [[కంపాలా]] 35. [[అకాడమీ]] 36. [[దేవదాస్ (1955 సినిమా)]] 37. [[నాట్యగత్తె విగ్రహం]] 38. [[మెట్ల బావి]] 39. [[పౌరసత్వం]] 40. [[సెలవుదినం]] 41. [[టోక్యో విశ్వవిద్యాలయం]] 42. [[ప్రపంచ బిలియనీర్ల జాబితా]] 43. [[విజువల్ స్టూడియో]] 44. [[సోనీ మొబైల్]] 45. [[బి.హెచ్.ఇ.ఎల్]] 46. [[మెట్ గాలా]] 47. [[మెట్రోపాలిటన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్]] 48. [[గూగుల్ న్యూస్]] 49. [[ఫిల్మ్ ఫేర్]] 50. [[గూగుల్ అల్లో]] 51. [[డిప్లొమా]] 52. [[ఫోటో జర్నలిజం]] 53. [[కాల ప్రయాణం]] 54. [[సుజుకి]] 55. [[ఫిలిప్స్]] 56. [[భారత్ ఎలక్ట్రానిక్స్ లిమిటెడ్]] 57. [[ఆన్‌లైన్ ప్రకటనలు]] 58. [[పింట్రెస్ట్]] 59. [[వడ్రంగం]] 60. [[వక్రరేఖ]] 61. [[రవీంద్ర సంగీతం]] 62. [[టైమ్స్ నౌ]] 63. [[ఎల్లో జర్నలిజం]] 64. [[భారతీయ మహిళా బ్యాంకు]] 65. [[ఆర్ (ప్రోగ్రామింగ్ భాష)]] 66. [[దృశ్య వర్ణపటం]] 67. [[పడుకగది]] 68. [[క్రీడా మైదానం]] 69. [[వ్యవస్థ]] 70. [[డాటా సైన్స్]] 71. [[డిస్కవరీ ఛానల్]] 72. [[ఐఐటీ పాట్నా]] 73. [[హిందూ మతంలో బుద్ధుడు]] 74. [[కోల్‌కతా మ్యూజియం ఆఫ్ మోడరన్ ఆర్ట్]] 75. [[నేషనల్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఇండియా]] 76. [[భారతీయ మ్యూజియం]] 77. [[ఛత్రపతి శివాజీ మహారాజ్ వాస్తు సంగ్రహాలయం]] 78. [[బ్రిటిష్ మ్యూజియం]] 79. [[అమెరికన్ మ్యూజియం ఆఫ్ నేచురల్ హిస్టరీ]] 80. [[విక్టోరియా - ఆల్బర్ట్ మ్యూజియం]] 81. [[సైన్స్ మ్యూజియం, లండన్]] 82. [[స్టేట్ హెర్మిటేజ్ మ్యూజియం]] 83. [[నేషనల్ మ్యూజియం ఆఫ్ చైనా]] 84. [[మ్యూజియం ఆఫ్ సైన్స్ అండ్ ఇండస్ట్రీ]] 85. [[జర్మన్ మ్యూజియం ఆఫ్ టెక్నాలజీ]] 86. [[నేషనల్ గ్యాలరీ ఆఫ్ ఆర్ట్]] 87. [[మ్యూజియం ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్, బోస్టన్]] 88. [[కాపిటల్ మ్యూజియం]] 89. [[వియన్నా టెక్నికల్ మ్యూజియం]] 90. [[జెఫ్రీ హింటన్]] 91. [[చలనచిత్ర నిర్మాణం]] 92. [[సాల్ట్ లేక్ స్టేడియం]] 93. [[యూరాలజీ]] 94. [[యష్ రాజ్ ఫిల్మ్స్]] 95. [[హెచ్.బి.ఓ]] 96. [[చరిత్ర రచన]] 97. [[ఐరోపా చరిత్ర]] 98. [[ఎల్.ఈ.డి]] 99. [[సి. శివరామ మూర్తి]] 100. [[ఫిజియోథెరపీ]] 101. [[సంకేత పదం]] 102. [[జిప్ కోడ్]] 103. [[అంధేరీ]] 104. [[ఖగోళ శాస్త్రవేత్త]] 105. [[రాజ్ షమాని]] 106. [[గౌరవ్ చౌదరి (యూట్యూబర్)]] 107. [[శృతి గొట్టిపాటి]] 108. [[బని థాని]] 109. [[త్రీ గర్ల్స్ పెయింటింగ్]] 110. [[పాల్ గాగిన్]] 111. [[కె.సి.ఎస్. పణికర్]] 112. [[5-మినిట్ క్రాఫ్ట్స్]] 113. [[నీతి శాస్త్రం]] 114. [[భారతి ఖేర్]] 115. [[జోగేన్ చౌధురి]] ==గూగుల్ ఎడిటథాన్-5 అనువాదాలు== 1. [[కుతుబ్ మీనార్ కాంప్లెక్స్]] 2. [[కాశ్మీర్ సుల్తానేట్]] 3. [[తెనాలిరామన్ (సినిమా)]] 4. [[ప్రాచీన కమ్యూనిజం]] 5. [[సూరదాస్]] 6. [[బార సంస్కృతి]] 7. [[ఖాన్ జహాన్ అలీ]] 8. [[పర్షియన్ యుద్ధ ఏనుగులు]] 9. [[కుముదేందు ముని]] 10. [[రామ్‌గంగ యుద్ధం]] 11. [[నందన యుద్ధం]] 12. [[మధుర విజయం]] 13. [[సోమపుర మహావిహారం]] 14. [[సాయపనేని నాయకులు]] 15. [[పండిత విహారం]] 16. [[జినసేనుడు]] 18. [[రామ కులశేఖర]] 19. [[కబీర్ పంత్]] 20. [[కాంస్య శిల్పం]] 21. [[హొయసల సాహిత్యం]] 22. [[రవిదాసియా]] 23. [[ధర్మ రాజా]] 24. [[బౌద్ధమతం, జైనమతం]] 26. [[బౌద్ధ ఆధునికవాదం]] 27. [[అసురుల జాబితా]] 28. [[నిజమైన బుద్ధ పాఠశాల]] 29. [[వేద సంస్కృతం]] 30. [[లిటిల్ బుద్ధ]] 31. [[బౌద్ధమతంలో మహిళలు]] 32. [[దేశాల వారీగా బౌద్ధమతం]] 33. [[బౌద్ధమతం, కులం]] 34. [[వుడెన్ ఫిష్]] 35. [[బౌద్ధ కళ]] 36. [[వివాహంపై బౌద్ధ దృక్పథం]] 37. [[ప్రపంచ బౌద్ధ సదస్సు]] 38. [[పగోడా]] 39. [[శ్రీలంకలోని స్థూపాలు]] 40. [[కంబోడియాలోని స్థూపాలు]] 41. [[బౌద్ధ సాహిత్యం]] 42. [[నేపాల్‌లోని స్థూపాలు]] 43. [[ఛేనా]] 44. [[అస్సాం టీ]] 45. [[బాంబే క్రికెట్ క్లబ్]] 46. [[అప్పం]] 47. [[బౌద్ధ జాతీయవాదం]] 48. [[సహజ]] 49. [[ప్రాణ విముక్తి]] 50. [[టిబెట్ కేంద్రం]] 51. [[బౌద్ధమతం శరీరం]] 52. [[కుర్కురే]] 53. [[ఖుదిరామ్ దాస్]] 54. [[నైలా కబీర్]] 55. [[ఉస్మాన్ సిరాజుద్దీన్]] 56. [[డార్జిలింగ్ సంస్కృతి]] 57. [[కలకత్తా రివర్‌సైడ్]] 58. [[మౌర్య కళ]] 59. [[గుప్త కళ]] 60. [[ఇండో-గ్రీక్ కళ]] 61. [[ఇందిరా గాంధీ నేషనల్ సెంటర్ ఫర్ ఆర్ట్స్]] 62. [[పీకాక్ కింగ్]] 63. [[సింధు లోయ నాగరికత మతం]] 64. [[భారతదేశ స్వర్ణయుగం]] 65. [[రామాయణం 3392 AD]] 66. [[గుజరాత్ వాతావరణం]] 67. [[భారత కాలమానం]] 68. [[భారతీయ ప్రకృతి చరిత్ర]] 69. [[ఢిల్లీ వాతావరణం]] 70. [[రాజస్థానీ ప్రజలు]] 71. [[దక్షిణ భారతదేశ భౌగోళికం]] 72. [[ఉత్తర కర్ణాటక]] 73. [[తీరప్రాంత భారతదేశం]] 74. [[రెడ్ కారిడార్]] ..... 75. [[రాణి సరాయ్ యుద్ధం]] 76. [[బాలాపూర్ యుద్ధం]] 77. [[షాజహాన్ పాలనలో గుజరాత్]] 78. [[బాలాజీ విశ్వనాథ్]] 79. [[మొఘల్ రాజవంశం]] 80. [[మొదటి లోహ్‌గఢ్ యుద్ధం]] 81. [[ప్రాచీన గ్రీసు, భారతదేశం మధ్య సంబంధాలు]] 82. [[మూషిక రాజవంశం]] 83. [[ఆంగ్లో-హిందూ చట్టం]] 84. [[ఇండో-రోమన్ వాణిజ్య సంబంధాలు]] 85. [[ఇండో-మెసొపొటేమియా సంబంధాలు]] 86. [[తమిళ సాహిత్యంలో రామాయణం]] 87. [[భారతదేశంలో ఇనుప యుగం]] 88. [[మంత్ర-రాక్ నృత్యం]] 89. [[ప్రాచీన తక్షశిల విశ్వవిద్యాలయం]] 90. [[అరికమేడు]] 91. [[గాంధార రాజ్యం]] 92. [[హంస సందేశం]] 93. [[సుమతినాథుడు]] 94. [[శశిరేఖా పరిణయం]] 95. [[హిందూమతంలో దేవుడు, లింగభేదం]] 96. [[అద్భుత రామాయణం]] 97. [[తొలి పాండ్యుల సమాజం]] 98. [[నమస్తే యోగా]] 99. [[రామాయణంః ది లెజెండ్ ఆఫ్ ప్రిన్స్ రామ]] 100. [[అశోకుని ధమ్మం విధానం]] 101. [[సిద్ధార్థ (నవల)]] 102. [[చెంకుట్టువన్]] 103. [[కట్టైకూత్తు]] 104. [[తెరుకూత్తు]] 105. [[దేవీ-చంద్రగుప్తం]] 106. [[నాలుక, పెదవుల లోగో]] 107. [[కావి రంగు కుండల సంస్కృతి]] 108. [[ప్రాచీన వీణ]] 109. [[క్లే సంస్కృత లైబ్రరీ]] 110. [[కర్ణభారం]] 111. [[మధుర సింహ శిఖరం]] 112. [[ధర్మరాజిక స్థూపం]] 113. [[అంధ యుగ్ (పద్య నాటకం)]] ==నా ప్రమేయం ఉన్న తెవికీ పేజీల జాబితా== 1. [[దామెర్ల రామారావు]] 2. [[వడ్డాది పాపయ్య]] 3. [[విజయ్ రామ్]] 4. [[సిరందాసు వెంకట రామారావు]] 5. [[మాధవపెద్ది గోఖలే]] 6. [[వాసిరెడ్డి వేణుగోపాల్]] 7. [[నాగసూరి వేణుగోపాల్]] 8. [[సి.ఎస్.ఎన్. పట్నాయక్]] 9. [[అంట్యాకుల పైడిరాజు]] 10. [[మొక్కపాటి కృష్ణమూర్తి]] 11. [[సి.ఎన్.వెంకటరావు]] 12. [[బాపు]] 13. [[కొసనా ఈశ్వరరావు]] 14. [[బాలి (చిత్రకారుడు)]] 15. [[మళ్ళ జ్యోతిర్మయి]] 16. [[జయదేవ్]] 17. [[సత్యమూర్తి]] 18. [[శంకు]] 19. [[తులసీరాం]] 20. [[గీతా సుబ్బారావు]] 21. [[కొత్తపల్లి సరళాదేవి]] 22. [[భారతీయ చిత్రకళ]] 23. [[నందిని గౌడ్]] 24. [[అయినాల మల్లేశ్వరరావు]] 25. [[గోపరాజు సమరం]] 26. [[గుర్రం మల్లయ్య]] 27. [[పాకాల తిరుమల్ రెడ్డి]] 28. [[కాపు రాజయ్య]] 29. [[గణపతి స్థపతి]] 29. [[వేలు ఆనందాచారి]] 30. [[కణ్వశ్రీ]] 31. [[మోహన్ (చిత్రకారుడు)]] 32. [[ఆకాశవాణి కేంద్రం, విజయవాడ]] 33. [[నందలాల్ బోస్]] ఫోటోలు చేర్చిన వ్యాసాలు : 1. [[చొక్కాపు వెంకటరమణ]] 2. [[అంట్యాకుల పైడిరాజు]] 3. [[కళాధర్]] 4. [[గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్]] 5. [[యద్దనపూడి సులోచనారాణి]] 6. [[బలభద్రపాత్రుని రమణి]] 7. [[పెళ్లకూరు జయప్రద]] 8. [[కె.ఎన్. మల్లీశ్వరి]] 9. [[సి.వి.సర్వేశ్వరశర్మ]] 10. [[శీలా వీర్రాజు]] 11. [[చుండూరి మృణాళిని]] 12. [[గుత్తికొండ సుబ్బారావు]] 13. [[కార్టూనిస్ట్ టీవీ]] 14. [[కొమ్మనాపల్లి గణపతిరావు]] 15. [[కుప్పిలి పద్మ]] 16. [[చిల్లర భవానీదేవి]] 17. [[చంద్ర (కళాకారుడు)]] 18. [[బండి నారాయణస్వామి]] 19. [[కోకా విమలకుమారి]] 20. [[కొండూరు వీరరాఘవాచార్యులు]] 21. [[చింతకింది శ్రీనివాసరావు]] 22. [[శారదా శ్రీనివాసన్]] 23. [[వంగూరి చిట్టెన్ రాజు]] 24. [[మామిడిపూడి కృష్ణమూర్తి]] 25. [[పాలగుమ్మి విశ్వనాథం]] 26. [[బి.ఎన్. శాస్త్రి]] 27. [[నవోదయ రామమోహనరావు]] 28. [[షణ్ముఖి ఆంజనేయ రాజు]] 29. [[గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్]] 30. [[లల్లాదేవి]] ==మూలాలు== {{మూలాల జాబితా}} * https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.386109 * https://archive.org/details/64kalalu-12years ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:తెలుగు వికీపీడియనులు]] [[వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ వికీపీడియనులు]] [[వర్గం:కృష్ణా జిల్లా వికీపీడియనులు]] [[వర్గం:అనువాద పరికరాన్ని వాడే వాడుకరులు]] [[వర్గం:తెలుగు వికీపీడియా సభ్యులు]] {{User IND Citiz}}{{అక్షరదోష నిర్మూలన దళ సభ్యుడు}}{{User Wikipedian For|year=2021|month=06|day=01}} cl8cxinthotg1nj299soay0igt96xxe 4955437 4955413 2026-09-09T14:26:27Z Kalasagary 107518 /* ప్రపంచ చిత్రకారులు-అనువాదాలు 2 */ 4955437 wikitext text/x-wiki {{Userboxtop| నా గురించి}} {{Babel|te|en-2}} {{చిత్రలేఖనం}} {{యూజర్‌గ్రూపు-గూగుల్ ఎడిటథాన్-2 సభ్యులు}} {{Userboxbottom}} ==పరిచయం== నమస్తే నా పేరు [[కళాసాగర్ యల్లపు]], నేను చిత్రకారుడను, కార్టూనిస్టును, [[రచయిత]]ను. నేను తెలుగు వికీపీడియా లో [[2020]] నుండి వ్యాసాలు రాస్తున్నాను. పుట్టింది [[పశ్చిమ గోదావరి]] జిల్లా [[మంచిలి]] గ్రామం, [[డిసెంబరు]] 10 న,[[1971]] లో. తల్లిదండ్రులు యల్లపు నరసింహమూర్తి, లక్ష్మీకాంతం. పెయింటింగ్ లోను, జర్నలిజంలోనూ డిప్లొమా చేసి, 1993 సం. నుండి [[విజయవాడ]]లో స్థిరపడి వివిధ పబ్లికేషన్స్ లోనూ, పత్రికల్లోనూ చిత్రకారుడిగా, ఇలస్ట్రేటర్ గా పనిచేశాను. ప్రస్తుతం [[విజయవాడ]]లో ఒక సాఫ్ట్ వేర్ కంపెనీలో యూజర్ ఇంటర్ ఫేస్ డిజైనర్ (User Interface Designer)గా పని చేస్తున్నాను.    ==నా కార్యకలాపాలు== [[2001]] సం.లో ఆంధ్రా ఆర్టిస్టు, స్కల్ఫ్టర్స్ అండ్ కార్టూనిస్టు అసోసియేషన్ (AASCA)ను స్థాపించి, రాష్ట్రంలో నున్న సుమారు 500 మంది చిత్రకారుల, శిల్పుల, కార్టూనిస్టుల పరిచయాలతో 'ఆంధ్రకళాదర్శిని-1', 'ఆంధ్రకళాదర్శిని-2 లను ప్రచురించాను. ఈ పుస్తకాలు కళాకారుల మధ్య సత్సంబంధాలు నెలకొల్పడానికి, వారికి గుర్తింపురావడానికి ఎంతో తోడ్పడ్డాయి. [[ఆంధ్రప్రదేశ్]] చిత్ర, శిల్ప కళాచరిత్రను తెలియజేసే 'తెలుగు చిత్రకళా వైభవం' పేరుతో 40 నిమిషాల వీడియో డాక్యుమెంటరీని, రంగుల రారాజు [[వడ్డాది పాపయ్య]] గారి చిత్రాలతో, జీవితచరిత్రను తెలియజేసే డాక్యుమెంటరీ సి.డి.ని రూపొందించాను. 165 మంది తెలుగు కార్టూనిస్టుల పరిచయాలతో-కార్టూన్లతో 2021లో '[[కొంటెబొమ్మల బ్రహ్మలు]]' పుస్తకాన్ని ప్రచురించాను. 'ఆస్కా' వ్యవస్థాపక కార్యదర్శిగా ఉంటూ రాష్ట్రస్థాయిలో అనేక పెయింటింగ్, కార్టూన్ పోటీలు, ప్రదర్శనలు, వర్కుషాప్లు నిర్వహించాను. [[2002]] సంవత్సరం [[విజయవాడ]]లో [[జయదేవ్]] గారు ముఖ్య అతిధిగా 'కార్టూన్ మేళా' ను నిర్వహించాను. [[విజయవాడ]] ఆర్ట్ సొసైటి కి ఉపాధ్యక్షులుగా 2022 నుండి [[2024]] వరకు వున్నాను. [[వడ్డాది పాపయ్య]] శతజయంతి ఉత్సవాలు: [[2021]] సం.లో వపా శతజయంతి (1921-2021) వేడుకలు [[విశాఖపట్నం]], [[విజయవాడ]]లలో నిర్వహించి, ఈ సందర్భంగా వపా చిత్రకళా ప్రదర్శనతో పాటు నేను, చలపతిరావు సంపాదకత్వం వహించిన 'వపాకు వందనం' రంగుల బొమ్మలతో ప్రచురించిన శతజయంతి ప్రత్యేక సంచికను ఆవిష్కరించాము. ఆర్ట్ ఆఫ్ [[ఆంధ్రప్రదేశ్]] (Art of Andhra Pradesh book-కాపీ టేబుల్ బుక్): [[ఆంధ్రప్రదేశ్]] చెందిన చిత్రకారులు, శిల్పులు, గ్రాఫిక్ ఆర్టిస్టులు, సినీ పోస్టర్ డిజైన్ ఆర్టిస్టులు, ఇలస్ట్రేటర్స్, ఆర్ట్ & క్రాఫ్ట్ హస్తకళాకారుల కృషిని మనకు అందించారు. ఇందులో 300 మంది కళాకారుల సమగ్ర జీవిత చిత్రణతో పాటు, మన సంస్కృతిని ప్రతిబింబించే చిత్రాలు ఎంపిక చేసి A4 సైజులో ఆర్ట్ పేపర్ పై రంగుల్లో ప్రచురించిన పుస్తకానికి సంపాదకత్వం వహించాను.   ==64కళలు.కాం (www.64kalalu.com) == ప్రపంచంలో ఏ ప్రాంతం నుంచైనా ఇంటర్నెట్ లో చదువుకునేందుకు, కళాకారులను ప్రోత్సహించేందుకు 64కళలు డాట్ కామ్ (సకల కళల సమాహారం) అంతర్జాల పత్రిక (https://64kalalu.com/) పేరుతో వెబ్ మేగజైను [[నవంబర్]], 2010సం.లో ప్రారంభించాను. <ref>[https://64kalalu.com/ 64 కళలు సకల కళల సమాహారం వెబ్ మేగజైన్]</ref>. ఈ వెబ్ మేగజైనుకు సంపాదకులుగా పుష్కరకాలంగా పత్రికను నిర్వహిస్తున్నాను. ఇందులో కళారంగానికి సంబంధించిన సకలకళల సమాచారం అందుబాటులో ఉంటుంది. ఇది పూర్తి ఉచితం. ఇంటర్నెట్ సౌకర్యం ఉన్న ప్రతీవారు చదువుకోవచ్చు.   ప్రముఖ పత్రికలలో కళారంగాలపై, కళాకారుల గురించి వందలాది వ్యాసాలు రాశాను. 2006 సం.లో [[ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ]] 'పొగాకు వ్యతిరేక దినోత్సవం' సందర్భంగా నిర్వహించిన అంతర్జాతీయ కార్టూన్ పోటీలలో “బెస్ట్ కార్టూనిస్ట్” అవార్డు అందుకున్నాను. అనేక చిత్రకళా ప్రదర్శలలోనూ, సెమినార్లలోనూ పాల్గొని ఎన్నో బహుమతులు అందుకున్నాను. [[చిత్రకళ]], కార్టూన్ కళలపై [[ఆకాశవాణి]] లోను, [[దూరదర్శన్ (టివి ఛానల్)|దూరదర్శన్]] లోను పలు ప్రసంగాలు, ఇంటర్వ్యూలు నిర్వహించాను. అనేక పెయింటింగ్, కార్టూన్ పోటీలకు న్యాయనిర్ణేతగా వ్యవహరించాను. [[2010]] సం.లో కోనసీమ చిత్రకళాపరిషత్, [[అమలాపురం]] వారి రజతోత్సవాలలో 'చిత్రకళా వైజయంతి' పురస్కారం అందుకున్నాను. ==తెవికి లో నా వ్యాసాలు== '''చిత్రకారులు''' 1. [[కౌతా రామమోహన శాస్త్రి]] ‎ 2. [[గుర్రం మల్లయ్య]] 3. [[పన్నూరు శ్రీపతి]] ‎ 4. [[కౌతా ఆనందమోహనశాస్త్రి|కౌతా ఆనంద మోహన శాస్త్రి]] 5. [[వేలూరి రాధాకృష్ణ]] 6. [[మజ్జి రామారావు]] 7. [[వేముల కామేశ్వరరావు]] 8. [[జింకా రామారావు]] 9. [[పిలకా లక్ష్మీ నరసింహమూర్తి]] 10. [[మాదేటి రాజాజి]] 11. [[పల్లా పర్సినాయుడు]] 12. [[రాయన గిరిధర్ గౌడ్]] 13. [[బొండా జగన్మోహనరావు]] 14. [[సురేష్ కడలి]] 15. [[రమేష్ గురజాల|రమేష్ గుర్జాల]] 16. [[మంచెం సుబ్రమణ్యేశ్వర రావు]] 17. [[బి.ఏ. రెడ్డి చిత్రకారుడు]] 18. [[దార్ల నాగేశ్వరరావు]] 19. [[దాసి సుదర్శన్]] 20. [[గంగాధర్ చిత్రకారుడు]] 21. [[వి. రమేష్]] 22. [[టి. వెంకన్న]] 23. [[పి. సాల్మన్ రాజు]] 24. [[ఉల్చి చిత్రకారుడు]] 25. [[రెడ్దప్ప నాయుడు]] 26. [[వి.వి. భగీరథి]] 27. [[పి.ఎస్. చంద్రశేఖర్]] 28. [[అంకాల వెంకట సుబ్బారావు]] 29. [[మారేమండ శ్రీనివాసరావు]] 30. [[ఉండ్రు ఆశీర్వాదం]] 31. [[మహమ్మద్ ఒస్మాన్ ఖాన్]] 32. [[కవితా దేవుస్కర్]] 33. [[వెల్లటూరి పూర్ణానంద శర్మ]] 34. [[పణితపు నాగేశ్వరరావు]] 35. [[కొండిపర్తి శేషగిరిరావు]] 36. [[గేదెల అప్పారావు]] 37. [[పొట్లూరి హనుమంతరావు]] 38. [[కాళ్ళ సత్యనారాయణ]] 40. [[సింగంపల్లి సత్యనారాయణ]] 41. [[బి.కె.ఎస్. వర్మ]] 42. [[దేవీప్రసాద్ చిత్రకారుడు]] 43. [[కూరెళ్ల శ్రీనివాస్]] 44. [[ఆత్మకూరు రామకృష్ణ]] 45. [[మహారాజ సాయాజీరావు యూనివర్సిటీ అఫ్ బరోడా]] 46. [[గూగుల్ ఆర్ట్స్ & కల్చర్]] 47. [[దేవరాజ్ దాకోజీ]] 48. [[వడ్లమాని మధుసూదనరావు]] 49. [[ఆదిత్య చారి]] 50. [[ఎస్. ఎమ్. పండిట్]] 51. [[నికోలస్ రోరిక్]] 52. [[జయంత్ మండా]] '''శిల్పకారులు''' 1. [[శ్రీనాథ రత్నశిల్పి వుడయార్]] 2. [[దేవు శంకర్]] 3. [[గవ్వ రవీంద్ర రెడ్డి]] 4. [[డి.యన్.వి. ప్రసాద్]] 5. [[అక్కల మంగయ్య]] 6. [[సుబోధ్ గుప్తా]] 7. [[ఎం.వి. రమణారెడ్డి (శిల్పి)]] '''కార్టూనిస్టులు''' 1. [[కార్టూనిస్ట్ పాప]] ‎2. [[సుభాని (కార్టూనిస్ట్)]] 3. [[సురేంద్ర (కార్టూనిస్ట్)]] 4. [[భగవాన్ రెడ్డి]]. 5. [[బొమ్మన్ కార్టూనిస్ట్]] 6. [[నాగిశెట్టి (కార్టూనిస్ట్)]] 7. [[కార్టూనిస్ట్ అరుణ్]] 8. [[వర్చస్వి కార్టూనిస్ట్]] '''నాటక రంగం''' 1. [[మన్నె శ్రీనివాసరావు|మన్నే శ్రీనివాసరావు]] 2. [[బి.సి. కృష్ణ (నటుడు)]] 3. [[శేషయ్యగారిపల్లి అంజనప్ప]] 4. [[కోనేటి సుబ్బరాజు]] 5. [[వి.యస్. రాఘవాచారి]] 6. [[పి.వి.ఎన్. కృష్ణ]] 7. [[గుమ్మడి గోపాలకృష్ణ]] 8. [[వాడ్రేవు సుందరరావు]] '''ఇతరులు''' 1. [[మువ్వల పెరుమాళ్ళు]] 2. [[డాక్టర్ జంధ్యాల శంకర్]] 3. [[సింగంపల్లి అశోక్ కుమార్]] 4. [[జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ ఆటోనగర్ పారిశ్రామిక వాడ]] 5. [[తుమ్మలపల్లి వారి క్షేత్రయ్య కళాక్షేత్రం]] 6. [[సిద్ధార్థ కళాపీఠము]] 7. [[కిరణ్ ప్రభ]] 8. [[నాగళ్ళ గురుప్రసాదరావు]] 9. [[రావి రంగారావు]] 10. [[అబ్దుల్ రజాహుస్సేన్]] 11. [[కొప్పర్తి రాంబాబు]] 12. [[ఎం.ఆర్.వి. సత్యనారాయణ మూర్తి]] 13. [[జాన్సన్ చోరగుడి]] 14. [[వై.సి.వి. రెడ్డి]] 15. [[చెన్నాప్రగడ శర్మ]] 16. [[యం.సి. దాసు]] 17. [[బెజవాడ మెడికల్ అసోసియేషన్]] 18. [[జి.వి.ఆర్. ప్రభుత్వ సంగీత నృత్య కళాశాల]] 19. [[పాల్ మాక్సిమ్ నర్స్]] 20. [[వేమూరి బలరామ్]] 21. [[ఎం.ఎన్. రావు]] 22. [[రేడియో భానుమతి]] 23. [[డాక్టర్ మారు]] 24. [[లగడపాటి సంగయ్య]] 25. [[పూలబాల వెంకటప్రసాద్]] 26. [[జహంగీర్ ఆర్ట్ గ్యాలరీ]] 27. [[చిత్రాడ కిషోర్ కుమార్]] ==తెలుగు పుస్తక పరిచయాలు== 1. [[మానసార వాస్తుశాస్త్రం]] 2. [[ఆంధ్ర చిత్రకళా సంరక్షకుడు]] 3. [[శిల్ప, చిత్రకళ పరిణామం]] 4. [[దక్షిణాంధ్ర దారిదీపాలు]] 5. [[అగమ్యగమ్యాలు]] 6. [[ఆంధ్రగీతి-తెలుగు భాషా జాగృతి]] 7. [[హాస్యం శరణం గచ్ఛామి]] 8. [[మ్యూరల్స్ ఆఫ్ శ్రీకూర్మం టెంపుల్]] 9. [[చిత్రకళా తపస్వి రాజా రవివర్మ]] 10. [[ఈ జీవితానికి ఇది చాలు]] 11. [[టు ద పాయింట్ (సుభాని కార్టూన్స్)]] 12. [[ఆధునిక కవిత్వం-వైచిత్రీ ప్రియత్వం]] 13. [[కళాప్రపంచం (వ్యాస సంపుటి)]] ==అనువాదాలు == 1. [[బికాష్ భట్టాచార్జీ]] 2. [[సీవీ రాజు]] 3. [[ఆర్. సి. మెహతా]] 4. [[ఎన్. ఎస్. బెంద్రే]] 5. [[జ్యోతి భట్]] 6. [[రతన్ పరిమూ]] 7. [[మణీంద్ర అగ్రవాల్]] 8. [[ఓమ్ ప్రకాష్ అగర్వాల్]] 9. [[పరేష్ మైతీ]] 10. [[మాథుర్ సవానీ]] 11. [[లక్ష్మణ్ మహాదేవ్ చితాలే]] 12. [[బ్రహ్మదేవ్ రామ్ పండిట్]] 13. [[రాజేంద్ర టికు]] 14. [[బిమన్ బిహారీ దాస్]] 15. [[ఎస్. నరసింహ స్వామి]] 16. [[కె. ఎమ్. చెరియన్ (జర్నలిస్ట్)]] 17. [[లలిత కళా అకాడమీ]] 18. [[సోమనాథ్ హోరె]] 19. [[రాంకింకర్ బైజ్]] 20. [[ఎం.ఆర్. అచ్రేకర్]] 21. [[ధనరాజ్ భగత్]] 22. [[అచ్యుత్ కన్విందే]] 23. [[కైలాష్ చంద్ర మెహర్]] 24. [[ఎస్. షకీర్ అలీ]] 25. [[ముత్తయ్య స్థపతి]] 26. [[ఆలిస్ బోనర్]] 27. [[చింతామణి కర్]] 28. [[సుధీర్ రంజన్ ఖస్తగీర్]] 29. [[లక్ష్మణ్ పాయ్]] 30. [[శంఖో చౌధురి]] 31. [[అపూర్బా కిషోర్ బిర్]] 32. [[రాజ్ బిసారియా]] 33. [[తయబ్ మెహతా]] 34. [[డోరతీ చాకో]] 35. [[సుకుమార్ సేన్ (చరిత్రకారుడు)]] 36. [[బెన్ కింగ్స్‌లీ]] 37. [[నర్మదా ప్రసాద్ గుప్తా]] 38. [[జార్జ్ యో]] 39. [[ఖ్వాజా అహ్మద్ అబ్బాస్]] 40. [[జ్ఞాన చంద్ర ఘోష్]] 41. [[సదనం పి. వి. బాలకృష్ణన్]] 42. [[హబీబ్ రెహమాన్]] 43. [[లాల్జీ సింగ్]] 44. [[అశోక్ రాజగోపాల్]] 45. [[నీలకంఠ దాస్]] 46. [[సురీందర్ కుమార్ సామ]] 47. [[నరేష్ సోహల్]] 48. [[సర్వజ్ఞ సింగ్ కటియార్]] 49. [[లక్ష్మీ ప్రసాద్ సిహారే]] 50. [[అరూన్ పురీ]] 51. [[హృదయనాథ్ మంగేష్కర్]] 52. [[దల్వీర్ భండారీ]] 53. [[జుబిన్ మెహతా]] 54. [[బలరామ్ భార్గవ]] 55. [[ఆనంద్ స్వరూప్ ఆర్య]] 56. [[జోసెఫ్ హెచ్. పెరీరా]] 57. [[సరోజ్ గుప్తా]] 58. [[ఉస్తాద్ మొయినుద్దీన్ ఖాన్]] 59. [[మనోరంజన్ దాస్]] 60. [[గురుప్రసాద్ మహాపాత్ర]] 61. [[పి నారాయణ కురుప్]] 62. [[రామ్ సహాయ్ పాండే]] 63. [[తుషార్ కాంతి ఘోష్]] 64. [[కార్మెల్ బెర్క్‌సన్]] 65. [[మధుకర్ కేశవ్ ధవలీకర్]] 66. [[అర్మిడా ఫెర్నాండెజ్]] 67. [[ఎం. ఎస్. కృష్ణన్]] 68. [[వివేకానంద ముఖోపాధ్యాయ]] 69. [[ప్రతిభా సత్పతి]] 70. [[పద్మజ ఫెనానీ జోగ్లేకర్]] 71. [[మహారాజ్ కిషన్ భాన్]] 72. [[రోనెన్ సేన్]] 73. [[జతిన్ దాస్]] 74. [[రంగసామి ఎల్. కశ్యప్]] 75. [[హెచ్. సి. వర్మ]] 76. [[ఎన్. నారాయణ్ గాడ్బోలే]] 77. [[కైలాష్ సింగ్ శంఖాలా]] 78. [[నీలాంబర్ పంత్]] 79. [[హరి శంకర్ సింఘానియా]] 80. [[ఎబర్‌హార్డ్ ఫిషర్ (కళా చరిత్రకారుడు)]] 81. [[టి. ఎన్. మనోహరన్]] 82. [[మన్మోహన్ మహాపాత్రా]] 83. [[జాయ్ మైఖేల్]] 84. [[అస్తాద్ దేబూ]] 85. [[శ్రీనివాస్ వినాయక్ ఖలే]] 86. [[ప్రసాద్ సావ్కర్]] 87. [[మధు పండిట్ దాస]] 88. [[ఎ. సి. ఎన్. నంబియార్]] 89 [[పోథన్ జోసెఫ్]] 90. [[మను పరేఖ్]] 91. [[బువాంగి సైలో]] 92. [[గౌరవ్ ఖన్నా (బ్యాడ్మింటన్)]] 93. [[కె. విజయరాఘవన్]] 94. [[రవివర్మ మార్తాండ వర్మ]] 95. [[కృష్ణ కన్హాయి]] 96. [[కె. విజయ్ కుమార్]] 97. [[రమాకాంత్ శుక్లా]] 98. [[పెపిటా సేథ్]] 99. [[కళామండలం శివన్ నంబూద్రి]] 100. [[కెకూ ఎం. గాంధీ]] 101. [[కళామండలం శివన్ నంబూద్రి]] 102. [[సాకర్ ఖాన్ మంగనియర్]] 103. [[పి.కె. అయ్యంగార్]] 104. [[సురేంద్రనాథ్ కర్]] 105. [[భగవతి చరణ్ వర్మ]] 106. [[డోరతీ చాకో]] 107. [[మేరీ క్లబ్‌వాలా జాదవ్]] 108. [[డోరతీ చాకో]] 109. [[హరి మాధవ్ ముఖోపాధ్యాయ]] 110. [[ఇందు భూషణ్ సిన్హా]] 111. [[ఇమ్రాన్ షా (రచయిత)]] 112. [[ముజఫర్ అలీ]] 113. [[ఆద్య రంగాచార్య]] 114. [[ఆనంద శంకర్ రే]] 115. [[సూర్యదేవ్ సింగ్ బరేత్]] 116. [[నీలాంబర్ దేవ్ శర్మ]] 117. [[జితేంద్ర అభిషేకీ]] 118. [[కె. ఎన్. దండాయుధపాణి పిళ్ళై]] 120. [[జ్ఞాన్ చతుర్వేది]] 121. [[ఆదర్శ్ సేన్ ఆనంద్]] 122. [[జుగల్ కిషోర్ (వైద్యుడు)]] 123. [[బన్సీ కౌల్]] 124. [[యేషే డోర్జీ తోంగ్చి]] 125 [[కె. మాంగీ సింగ్]] 126. [[థాను పద్మనాభన్]] 127. [[అనిల్ కె. రాజవంశీ]] 128. [[జితేంద్ర హరిపాల్]] 129. [[రాజ్‌కుమార్ సింఘాజిత్ సింగ్]] 130. [[కృష్ణస్వామి స్వామినాథన్]] 131. [[అజయ్ వి. భట్]] 132 [[హర్భజన్ సింగ్ (పర్వతారోహకుడు)]] 133. [[కర్సన్‌భాయ్ పటేల్]] 134. [[శంకరనారాయణ మీనన్]] 135. [[అశోక్ చక్రధర్]] 136. [[పుష్పబెన్ మెహతా]] 137. [[ప్రహ్లాద్ చంద్ర తాసా]] (పద్మ భూషణ్) 138. [[నారాయణ పురుషోత్తమ మల్లయ్య]] 139. [[మహ్మద్ అమీన్ (చరిత్రకారుడు)]] 140. [[డాడీ పుదుంజీ]] 141. [[సంజయ్ గోవింద్ ధండే]] 142. [[సయ్యద్ ఇ. హస్నైన్]] 143. [[ధర్మ వీర]] 144. [[మహేష్ శర్మ (సామాజిక కార్యకర్త)]] 145. [[రాజేంద్ర కుమార్]] 146. [[అనురాగ్ ఆనంద్]] ==ప్రపంచ చిత్రకారులు-అనువాదాలు 2== 146.[[రెంబ్రాండ్]] 147. [[ఎఫ్.ఎన్. సౌజా]] 148. [[జార్జియో వసారి]] 149. [[రాఫెల్ (చిత్రకారుడు)]] 150. [[కిరణ్ నాడార్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్]] 151. [[అబనీంద్రనాథ్ ఠాగూర్]] 152. [[గగనేంద్రనాథ్ ఠాగూర్]] 153. [[ముకుల్ చంద్ర దే]] 154. [[బెంగాల్ స్కూల్ ఆఫ్ ఆర్ట్]] 155. [[అసిత్ కుమార్ హల్దార్]] 156. [[సమీర్ మండల్]] 157. [[గవర్నమెంట్ కాలేజ్ ఆఫ్ ఆర్ట్ అండ్ క్రాఫ్ట్]] 158. [[కిసోరీ రాయ్]] 159. [[శక్తి బర్మన్]] 160. [[జహర్ దాస్‌గుప్తా]] 161. [[రాయల్ కాలేజ్ ఆఫ్ ఆర్ట్]] 162. [[జార్జ్ క్లాసెన్]] 163. [[ఆల్బ్‌రెక్ట్ డ్యూరర్]] 164. [[జామియా మిలియా ఇస్లామియా]] 165. [[గుస్తావ్ క్లిమ్ట్]] 166. [[డియెగో వెలాజ్‌క్వెజ్]] 167. [[జోహన్నెస్ వెర్మీర్]] 168. [[ది కిస్ (క్లిమ్ట్)]] 169. [[లాస్ మెనినాస్]] 170. [[గర్ల్ విత్ ఎ పెర్ల్ ఇయర్రింగ్]] 171. [[బ్రోంజినో]] 172. [[సాండ్రో బొటిసెల్లి]] 173. [[రాబర్టో కావల్లి]] 174. [[టిటియాన్]] 175. [[డొనాటెల్లో]] 176. [[మాసాసియో]] 177. [[వాసుదేవ్ కామత్]] 178. [[బాంబే ప్రోగ్రెసివ్ ఆర్టిస్ట్స్ గ్రూప్]] 179. [[చోళమండల్ ఆర్టిస్ట్స్ విలేజ్]] 180. [[కలకత్తా గ్రూప్]] 181. [[ప్రదోష్ దాస్‌గుప్తా]] 182. [[ఇండియన్ రాడికల్ పెయింటర్స్ అండ్ స్కల్ప్టర్స్ అసోసియేషన్]] 183. [[అగస్టే రోడిన్]] 184. [[కె. పి. కృష్ణకుమార్]] 185. [[ది థింకర్]] 186. [[కర్రీ బార్కర్]] 187. [[అబ్సెషన్ (2025 సినిమా)|అబ్సెషన్]] 188. [[ధీరజ్ చౌదరి]] 189. [[రాబిన్ మండల్]] 190. [[కె. కె. మీనన్]] 191. [[హిమ్మత్ షా]] 192. [[ఎస్. నందగోపాల్]] 193. [[చామరాజేంద్ర అకాడమీ ఆఫ్ విజువల్ ఆర్ట్స్]] 194. [[ది ఫోర్ ఎలిమెంట్స్ (ఆర్కింబోల్డో)]] 195. [[రాజీవ్ మల్హోత్రా]] 196. [[కునాల్ కమ్రా]] 197. [[గియుసేప్ ఆర్కింబోల్డో]] 198. [[ఫ్యోడర్ అలెక్సీవ్]] 199. [[ఇవాన్ ఐవాజోవ్‌స్కై]] 200. [[సైలోజ్ ముఖర్జీ]] 201. [[లూకా సినోరెల్లి]] 202. [[మానవ్ గుప్తా]] 203. [[అమిత్ దత్]] 204. [[అశ్విని భట్]] 205. [[అతుల్ డోడియా]] 206. [[కె. పి. థామస్]] 207. [[కరుణ సుక్క]] 208. [[హెన్రీ మాటిస్]] 209. [[రూబెన్స్ పీల్]] 210. [[పీటర్ బ్లూమ్]] 211. [[ఫ్రెడ్ కబోటీ]] 212. [[పీటర్ వౌల్కోస్]] 213. [[అమెరికా శిల్పకళ]] 214. [[హెర్మన్ రోజ్]] 215. [[బోరిస్ వల్లెజో]] 216. [[బెంజమిన్ వెస్ట్]] 217. [[జాన్ వెస్లీ జార్విస్]] 218. [[ఇటాలియన్ కళ]] 219. [[పెర్లే ఫైన్]] 220. [[విలియం రష్ (శిల్పి)]] 221. [[రెంబ్రాండ్ పీల్]] 222. [[సెఫాస్ థాంసన్]] 223. [[వాషింగ్టన్ ఆల్‌స్టన్]] 235. [[ఎడ్వర్డ్ హిక్స్]] 236. [[సాల్వటర్ ముండి]] 237. [[జాన్ నీగల్]] 238. [[బాస్ ఓటిస్]] 239. [[జార్జ్ క్యాట్లిన్]] 240. [[జేమ్స్ పీల్]] 241. [[జాన్ హెస్సెలియస్]] 242. [[జేమ్స్ బోమన్]] 243. [[రాఫెల్ పీల్]] 244. [[డిజిటల్ ఆర్ట్]] 245. [[గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్]] 246. [[థామస్ స్మిత్]] ==గూగుల్ ఎడిటథాన్-4 అనువాదాలు== 1. [[భౌతిక శాస్త్రంలో నోబెల్ బహుమతి]] 2. [[గ్రీకు పురాణాలు]] 3. [[ఫ్లోరెన్స్]] 4. [[లాటిన్ లిపి]] 5. [[అపోలో]] 6. [[సాంచి]] 7. [[సౌందర్యశాస్త్రం]] 8. [[సంక్రాతి]] 9. [[అంతర్జాతీయ ప్రామాణీకరణ సంస్థ]] 10. [[నారింజ రంగు]] 11. [[చోళ రాజ్య దేవాలయాలు]] 12. [[హోకుసాయి]] 13. [[దీర్ఘచతురస్రం]] 14. [[భారతీయులు]] 15. [[అశోకుడి శాసనాలు]] 16. [[ఛత్రపతి శివాజీ మహారాజ్ వాస్తు సంగ్రహాలయం]] 17. [[మాయాదేవి (బుద్ధుని తల్లి)]] 18. [[వేలిముద్ర]] 19. [[ఇంద్రాణి]] 20. [[జాజికాయ]] 21. [[కొచ్చి అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం]] 22. [[సిందూరం]] 23. [[కంప్యూటింగ్]] 24. [[గ్రామీ అవార్డులు]] 25. [[ఇంగ్లీష్ వింగ్లిష్]] 26. [[తైల చిత్రలేఖనం]] 27. [[సాఫ్ట్‌వేర్ ఇంజనీరింగ్]] 28. [[రసము (సాహిత్యం)]] 29. [[ఆనందబజార్ పత్రిక]] 30. [[రాతప్రతి]] 31. [[అహ్మదాబాద్ విమానాశ్రయం]] 32. [[ఓడరేవు]] 33. [[అంతర్జాతీయ పౌర విమానయాన సంస్థ]] 34. [[కంపాలా]] 35. [[అకాడమీ]] 36. [[దేవదాస్ (1955 సినిమా)]] 37. [[నాట్యగత్తె విగ్రహం]] 38. [[మెట్ల బావి]] 39. [[పౌరసత్వం]] 40. [[సెలవుదినం]] 41. [[టోక్యో విశ్వవిద్యాలయం]] 42. [[ప్రపంచ బిలియనీర్ల జాబితా]] 43. [[విజువల్ స్టూడియో]] 44. [[సోనీ మొబైల్]] 45. [[బి.హెచ్.ఇ.ఎల్]] 46. [[మెట్ గాలా]] 47. [[మెట్రోపాలిటన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్]] 48. [[గూగుల్ న్యూస్]] 49. [[ఫిల్మ్ ఫేర్]] 50. [[గూగుల్ అల్లో]] 51. [[డిప్లొమా]] 52. [[ఫోటో జర్నలిజం]] 53. [[కాల ప్రయాణం]] 54. [[సుజుకి]] 55. [[ఫిలిప్స్]] 56. [[భారత్ ఎలక్ట్రానిక్స్ లిమిటెడ్]] 57. [[ఆన్‌లైన్ ప్రకటనలు]] 58. [[పింట్రెస్ట్]] 59. [[వడ్రంగం]] 60. [[వక్రరేఖ]] 61. [[రవీంద్ర సంగీతం]] 62. [[టైమ్స్ నౌ]] 63. [[ఎల్లో జర్నలిజం]] 64. [[భారతీయ మహిళా బ్యాంకు]] 65. [[ఆర్ (ప్రోగ్రామింగ్ భాష)]] 66. [[దృశ్య వర్ణపటం]] 67. [[పడుకగది]] 68. [[క్రీడా మైదానం]] 69. [[వ్యవస్థ]] 70. [[డాటా సైన్స్]] 71. [[డిస్కవరీ ఛానల్]] 72. [[ఐఐటీ పాట్నా]] 73. [[హిందూ మతంలో బుద్ధుడు]] 74. [[కోల్‌కతా మ్యూజియం ఆఫ్ మోడరన్ ఆర్ట్]] 75. [[నేషనల్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఇండియా]] 76. [[భారతీయ మ్యూజియం]] 77. [[ఛత్రపతి శివాజీ మహారాజ్ వాస్తు సంగ్రహాలయం]] 78. [[బ్రిటిష్ మ్యూజియం]] 79. [[అమెరికన్ మ్యూజియం ఆఫ్ నేచురల్ హిస్టరీ]] 80. [[విక్టోరియా - ఆల్బర్ట్ మ్యూజియం]] 81. [[సైన్స్ మ్యూజియం, లండన్]] 82. [[స్టేట్ హెర్మిటేజ్ మ్యూజియం]] 83. [[నేషనల్ మ్యూజియం ఆఫ్ చైనా]] 84. [[మ్యూజియం ఆఫ్ సైన్స్ అండ్ ఇండస్ట్రీ]] 85. [[జర్మన్ మ్యూజియం ఆఫ్ టెక్నాలజీ]] 86. [[నేషనల్ గ్యాలరీ ఆఫ్ ఆర్ట్]] 87. [[మ్యూజియం ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్, బోస్టన్]] 88. [[కాపిటల్ మ్యూజియం]] 89. [[వియన్నా టెక్నికల్ మ్యూజియం]] 90. [[జెఫ్రీ హింటన్]] 91. [[చలనచిత్ర నిర్మాణం]] 92. [[సాల్ట్ లేక్ స్టేడియం]] 93. [[యూరాలజీ]] 94. [[యష్ రాజ్ ఫిల్మ్స్]] 95. [[హెచ్.బి.ఓ]] 96. [[చరిత్ర రచన]] 97. [[ఐరోపా చరిత్ర]] 98. [[ఎల్.ఈ.డి]] 99. [[సి. శివరామ మూర్తి]] 100. [[ఫిజియోథెరపీ]] 101. [[సంకేత పదం]] 102. [[జిప్ కోడ్]] 103. [[అంధేరీ]] 104. [[ఖగోళ శాస్త్రవేత్త]] 105. [[రాజ్ షమాని]] 106. [[గౌరవ్ చౌదరి (యూట్యూబర్)]] 107. [[శృతి గొట్టిపాటి]] 108. [[బని థాని]] 109. [[త్రీ గర్ల్స్ పెయింటింగ్]] 110. [[పాల్ గాగిన్]] 111. [[కె.సి.ఎస్. పణికర్]] 112. [[5-మినిట్ క్రాఫ్ట్స్]] 113. [[నీతి శాస్త్రం]] 114. [[భారతి ఖేర్]] 115. [[జోగేన్ చౌధురి]] ==గూగుల్ ఎడిటథాన్-5 అనువాదాలు== 1. [[కుతుబ్ మీనార్ కాంప్లెక్స్]] 2. [[కాశ్మీర్ సుల్తానేట్]] 3. [[తెనాలిరామన్ (సినిమా)]] 4. [[ప్రాచీన కమ్యూనిజం]] 5. [[సూరదాస్]] 6. [[బార సంస్కృతి]] 7. [[ఖాన్ జహాన్ అలీ]] 8. [[పర్షియన్ యుద్ధ ఏనుగులు]] 9. [[కుముదేందు ముని]] 10. [[రామ్‌గంగ యుద్ధం]] 11. [[నందన యుద్ధం]] 12. [[మధుర విజయం]] 13. [[సోమపుర మహావిహారం]] 14. [[సాయపనేని నాయకులు]] 15. [[పండిత విహారం]] 16. [[జినసేనుడు]] 18. [[రామ కులశేఖర]] 19. [[కబీర్ పంత్]] 20. [[కాంస్య శిల్పం]] 21. [[హొయసల సాహిత్యం]] 22. [[రవిదాసియా]] 23. [[ధర్మ రాజా]] 24. [[బౌద్ధమతం, జైనమతం]] 26. [[బౌద్ధ ఆధునికవాదం]] 27. [[అసురుల జాబితా]] 28. [[నిజమైన బుద్ధ పాఠశాల]] 29. [[వేద సంస్కృతం]] 30. [[లిటిల్ బుద్ధ]] 31. [[బౌద్ధమతంలో మహిళలు]] 32. [[దేశాల వారీగా బౌద్ధమతం]] 33. [[బౌద్ధమతం, కులం]] 34. [[వుడెన్ ఫిష్]] 35. [[బౌద్ధ కళ]] 36. [[వివాహంపై బౌద్ధ దృక్పథం]] 37. [[ప్రపంచ బౌద్ధ సదస్సు]] 38. [[పగోడా]] 39. [[శ్రీలంకలోని స్థూపాలు]] 40. [[కంబోడియాలోని స్థూపాలు]] 41. [[బౌద్ధ సాహిత్యం]] 42. [[నేపాల్‌లోని స్థూపాలు]] 43. [[ఛేనా]] 44. [[అస్సాం టీ]] 45. [[బాంబే క్రికెట్ క్లబ్]] 46. [[అప్పం]] 47. [[బౌద్ధ జాతీయవాదం]] 48. [[సహజ]] 49. [[ప్రాణ విముక్తి]] 50. [[టిబెట్ కేంద్రం]] 51. [[బౌద్ధమతం శరీరం]] 52. [[కుర్కురే]] 53. [[ఖుదిరామ్ దాస్]] 54. [[నైలా కబీర్]] 55. [[ఉస్మాన్ సిరాజుద్దీన్]] 56. [[డార్జిలింగ్ సంస్కృతి]] 57. [[కలకత్తా రివర్‌సైడ్]] 58. [[మౌర్య కళ]] 59. [[గుప్త కళ]] 60. [[ఇండో-గ్రీక్ కళ]] 61. [[ఇందిరా గాంధీ నేషనల్ సెంటర్ ఫర్ ఆర్ట్స్]] 62. [[పీకాక్ కింగ్]] 63. [[సింధు లోయ నాగరికత మతం]] 64. [[భారతదేశ స్వర్ణయుగం]] 65. [[రామాయణం 3392 AD]] 66. [[గుజరాత్ వాతావరణం]] 67. [[భారత కాలమానం]] 68. [[భారతీయ ప్రకృతి చరిత్ర]] 69. [[ఢిల్లీ వాతావరణం]] 70. [[రాజస్థానీ ప్రజలు]] 71. [[దక్షిణ భారతదేశ భౌగోళికం]] 72. [[ఉత్తర కర్ణాటక]] 73. [[తీరప్రాంత భారతదేశం]] 74. [[రెడ్ కారిడార్]] ..... 75. [[రాణి సరాయ్ యుద్ధం]] 76. [[బాలాపూర్ యుద్ధం]] 77. [[షాజహాన్ పాలనలో గుజరాత్]] 78. [[బాలాజీ విశ్వనాథ్]] 79. [[మొఘల్ రాజవంశం]] 80. [[మొదటి లోహ్‌గఢ్ యుద్ధం]] 81. [[ప్రాచీన గ్రీసు, భారతదేశం మధ్య సంబంధాలు]] 82. [[మూషిక రాజవంశం]] 83. [[ఆంగ్లో-హిందూ చట్టం]] 84. [[ఇండో-రోమన్ వాణిజ్య సంబంధాలు]] 85. [[ఇండో-మెసొపొటేమియా సంబంధాలు]] 86. [[తమిళ సాహిత్యంలో రామాయణం]] 87. [[భారతదేశంలో ఇనుప యుగం]] 88. [[మంత్ర-రాక్ నృత్యం]] 89. [[ప్రాచీన తక్షశిల విశ్వవిద్యాలయం]] 90. [[అరికమేడు]] 91. [[గాంధార రాజ్యం]] 92. [[హంస సందేశం]] 93. [[సుమతినాథుడు]] 94. [[శశిరేఖా పరిణయం]] 95. [[హిందూమతంలో దేవుడు, లింగభేదం]] 96. [[అద్భుత రామాయణం]] 97. [[తొలి పాండ్యుల సమాజం]] 98. [[నమస్తే యోగా]] 99. [[రామాయణంః ది లెజెండ్ ఆఫ్ ప్రిన్స్ రామ]] 100. [[అశోకుని ధమ్మం విధానం]] 101. [[సిద్ధార్థ (నవల)]] 102. [[చెంకుట్టువన్]] 103. [[కట్టైకూత్తు]] 104. [[తెరుకూత్తు]] 105. [[దేవీ-చంద్రగుప్తం]] 106. [[నాలుక, పెదవుల లోగో]] 107. [[కావి రంగు కుండల సంస్కృతి]] 108. [[ప్రాచీన వీణ]] 109. [[క్లే సంస్కృత లైబ్రరీ]] 110. [[కర్ణభారం]] 111. [[మధుర సింహ శిఖరం]] 112. [[ధర్మరాజిక స్థూపం]] 113. [[అంధ యుగ్ (పద్య నాటకం)]] ==నా ప్రమేయం ఉన్న తెవికీ పేజీల జాబితా== 1. [[దామెర్ల రామారావు]] 2. [[వడ్డాది పాపయ్య]] 3. [[విజయ్ రామ్]] 4. [[సిరందాసు వెంకట రామారావు]] 5. [[మాధవపెద్ది గోఖలే]] 6. [[వాసిరెడ్డి వేణుగోపాల్]] 7. [[నాగసూరి వేణుగోపాల్]] 8. [[సి.ఎస్.ఎన్. పట్నాయక్]] 9. [[అంట్యాకుల పైడిరాజు]] 10. [[మొక్కపాటి కృష్ణమూర్తి]] 11. [[సి.ఎన్.వెంకటరావు]] 12. [[బాపు]] 13. [[కొసనా ఈశ్వరరావు]] 14. [[బాలి (చిత్రకారుడు)]] 15. [[మళ్ళ జ్యోతిర్మయి]] 16. [[జయదేవ్]] 17. [[సత్యమూర్తి]] 18. [[శంకు]] 19. [[తులసీరాం]] 20. [[గీతా సుబ్బారావు]] 21. [[కొత్తపల్లి సరళాదేవి]] 22. [[భారతీయ చిత్రకళ]] 23. [[నందిని గౌడ్]] 24. [[అయినాల మల్లేశ్వరరావు]] 25. [[గోపరాజు సమరం]] 26. [[గుర్రం మల్లయ్య]] 27. [[పాకాల తిరుమల్ రెడ్డి]] 28. [[కాపు రాజయ్య]] 29. [[గణపతి స్థపతి]] 29. [[వేలు ఆనందాచారి]] 30. [[కణ్వశ్రీ]] 31. [[మోహన్ (చిత్రకారుడు)]] 32. [[ఆకాశవాణి కేంద్రం, విజయవాడ]] 33. [[నందలాల్ బోస్]] ఫోటోలు చేర్చిన వ్యాసాలు : 1. [[చొక్కాపు వెంకటరమణ]] 2. [[అంట్యాకుల పైడిరాజు]] 3. [[కళాధర్]] 4. [[గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్]] 5. [[యద్దనపూడి సులోచనారాణి]] 6. [[బలభద్రపాత్రుని రమణి]] 7. [[పెళ్లకూరు జయప్రద]] 8. [[కె.ఎన్. మల్లీశ్వరి]] 9. [[సి.వి.సర్వేశ్వరశర్మ]] 10. [[శీలా వీర్రాజు]] 11. [[చుండూరి మృణాళిని]] 12. [[గుత్తికొండ సుబ్బారావు]] 13. [[కార్టూనిస్ట్ టీవీ]] 14. [[కొమ్మనాపల్లి గణపతిరావు]] 15. [[కుప్పిలి పద్మ]] 16. [[చిల్లర భవానీదేవి]] 17. [[చంద్ర (కళాకారుడు)]] 18. [[బండి నారాయణస్వామి]] 19. [[కోకా విమలకుమారి]] 20. [[కొండూరు వీరరాఘవాచార్యులు]] 21. [[చింతకింది శ్రీనివాసరావు]] 22. [[శారదా శ్రీనివాసన్]] 23. [[వంగూరి చిట్టెన్ రాజు]] 24. [[మామిడిపూడి కృష్ణమూర్తి]] 25. [[పాలగుమ్మి విశ్వనాథం]] 26. [[బి.ఎన్. శాస్త్రి]] 27. [[నవోదయ రామమోహనరావు]] 28. [[షణ్ముఖి ఆంజనేయ రాజు]] 29. [[గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్]] 30. [[లల్లాదేవి]] ==మూలాలు== {{మూలాల జాబితా}} * https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.386109 * https://archive.org/details/64kalalu-12years ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:తెలుగు వికీపీడియనులు]] [[వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ వికీపీడియనులు]] [[వర్గం:కృష్ణా జిల్లా వికీపీడియనులు]] [[వర్గం:అనువాద పరికరాన్ని వాడే వాడుకరులు]] [[వర్గం:తెలుగు వికీపీడియా సభ్యులు]] {{User IND Citiz}}{{అక్షరదోష నిర్మూలన దళ సభ్యుడు}}{{User Wikipedian For|year=2021|month=06|day=01}} jgjwn4yuu8azrmfwc9o2d0hfagmflhe 0 335835 4955568 4685575 2026-09-10T04:14:17Z Muralikrishna m 106628 4955568 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = పరిణయం | image = Parinayam.jpg | native_name = | director = అనూప్ సత్యన్ | producer = [[దుల్కర్ సల్మాన్]] | writer = అనూప్ సత్యన్ | based_on = వరనే అవశ్యముంద్ (మలయాళం సినిమా) | starring = [[దుల్కర్ సల్మాన్]], [[కల్యాణీ ప్రియదర్శన్|కల్యాణి ప్రియదర్శన్‌]], సురేశ్‌గోపి, [[శోభన]] | narrator = | music = అల్ఫాన్స్‌ జోసెఫ్‌ | cinematography = ముఖేష్ మురళీధరన్ | editing = టోబి జాన్ | studio = వేఫారెర్ ఫిలిమ్స్ , ఎం స్టార్ట్ ఎంట‌ర్‌టైన్‌మెంట్స్ | distributor = | released = 2021 సెప్టెంబరు 24 | runtime = | country = {{IND}} | language = తెలుగు | budget = | gross = }} '''పరిణయం''' 2021లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా. మలయాళంలో 2020లో విడుదలైన ‘వరనే అవశ్యముంద్’ సినిమాను తెలుగులో పరిణయం పేరుతో అనువాదం చేశారు.వేఫారెర్ ఫిలిమ్స్, ఎం స్టార్ట్ ఎంట‌ర్‌టైన్‌మెంట్స్ బ్యానర్ పై [[దుల్కర్ సల్మాన్]] నిర్మించిన ఈ సినిమాకు అనూప్ సత్యన్ దర్శకత్వం వహించాడు. [[దుల్కర్ సల్మాన్]], [[కల్యాణీ ప్రియదర్శన్|కల్యాణి ప్రియదర్శన్‌]], సురేశ్‌గోపి, [[శోభన]] ప్రధాన పాత్రల్లో నటించిన ఈ సినిమా 24 సెప్టెంబర్ నుండి ‘ఆహా’ ఓటీటీలో స్ట్రీమింగ్‌ అయ్యింది.<ref name="దుల్కర్‌, కల్యాణిల ఫీల్‌గుడ్ మలయాళ మూవీ ‘ఆహా’లో!">{{cite news |last1=Eenadu |title=దుల్కర్‌, కల్యాణిల ఫీల్‌గుడ్ మలయాళ మూవీ ‘ఆహా’లో! |url=https://www.eenadu.net/cinema/latestnews/dulquer-salmaan-parinayam-on-aha/0201/121192171 |accessdate=28 September 2021 |work= |date=18 September 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210928125948/https://www.eenadu.net/cinema/latestnews/dulquer-salmaan-parinayam-on-aha/0201/121192171 |archivedate=28 సెప్టెంబరు 2021 |language=te |url-status=live }}</ref> ==కథ== నీనా (శోభన) ఓ ఫ్రెంచ్ ట్యూట‌ర్‌. సింగిల్ పేరెంట్, కూతురు నికిత (కళ్యాణి ప్రియదర్శన్) తో కలిసి జీవనాధారంగా కోసం ఫ్రెంచ్ ట్యూషన్స్ , క్లాసికల్ డ్యాన్స్ క్లాసెస్ తీసుకుంటుంది. నికితాకు సరైన వ‌రుడిని వెతక‌డంలో నీనా బిజీగా ఉన్న స‌మయాన, ఆమెకు త‌న ప‌క్కింటిలో ఉండే మేజ‌ర్ చిన్నికృష్ణ (సురేశ్ గోపీ) తో అనుబంధం ఏర్ప‌డుతుంది. ఈ విషయం తెలిసిన నికిత తన తల్లిపై అయిష్టంగాపెరుగుతుంది. ఈ క్రమంలో ఆమె బిబీష్ (దుల్కర్ సల్మాన్) తో పరిచయం ఏర్పడి అది ప్రేమగా మారుతుంది. మ‌రి నీనా పెళ్లి విష‌యంలో మ‌రో నిర్ణ‌యం తీసుకుంటుందా ? మ‌రి కుమార్తె నికితా నుంచి ఆమె పెళ్లికి అంగీకారం దొరుకుతుందా? అనేదే మిగతా సినిమా కథ.<ref name="రివ్యూ: పరిణయం (మలయాళ డబ్బింగ్)">{{cite news |last1=NTV |title=రివ్యూ: పరిణయం (మలయాళ డబ్బింగ్) |url=https://ntvtelugu.com/parinayam-movie-review-in-telugu/ |accessdate=28 September 2021 |date=26 September 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210928135543/https://ntvtelugu.com/parinayam-movie-review-in-telugu/ |archivedate=28 సెప్టెంబరు 2021 |work= |url-status=live }}</ref> ==నటీనటులు== *[[దుల్కర్ సల్మాన్]] *[[కల్యాణీ ప్రియదర్శన్|కల్యాణి ప్రియదర్శన్‌]] *సురేశ్‌గోపి *[[శోభన]] *కెపిఏసీ లలిత *[[లాలూ అలెక్స్]] *[[రాహుల్ రాజశేఖరన్]] *[[జానీ ఆంటోనీ]] ==సాంకేతిక నిపుణులు== *బ్యానర్: వేఫారెర్ ఫిలిమ్స్ , ఎం.స్టార్ట్ ఎంట‌ర్‌టైన్‌మెంట్స్ *నిర్మాత: [[దుల్కర్ సల్మాన్]] *కథ, స్క్రీన్‌ప్లే , దర్శకత్వం: అనూప్ సత్యన్ *సంగీతం: అల్ఫాన్స్‌ జోసెఫ్‌ *సినిమాటోగ్రఫీ: ముఖేష్ మురళీధరన్ ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:2021 తెలుగు సినిమాలు]] ik16fg5jsq1vi7bec6xvwuh3yhnpho5 0 339769 4955440 3847642 2026-09-09T14:48:51Z Kopparthi janardhan1965 124192 4955440 wikitext text/x-wiki {{సినిమా |name = 24 గంటలు |year = 2004 |image = 24 Gantalu.jpg |caption = సినిమా పోస్టర్ |starring = [[ఘట్టమనేని కృష్ణ|కృష్ణ]], <br>[[వినోద్ (నటుడు)|వినోద్]], <br>సఫియా, <br>[[ఎం.ఎస్.నారాయణ]], <br>[[హేమసుందర్]] |story = |screenplay = |director = డి.రంగారావు |dialogues = |lyrics = |producer = డి.రంగారావు |distributor = |released = 24 జూలై 2004 |runtime = |language = తెలుగు |music = గోపి |playback_singer = |choreography = |cinematography = |editing = |production_company = అయ్యప్ప ఆర్ట్స్ |awards = |budget = |imdb_id = }} '''24 గంటలు''' అయ్యప్ప ఆర్ట్స్ బ్యానర్‌పై డి.రంగారావు స్వీయ దర్శకత్వంలో నిర్మించిన తెలుగు సినిమా. [[2004]], [[జూలై 24]]న విడుదలైన ఈ సినిమాలో [[ఘట్టమనేని కృష్ణ|కృష్ణ]], [[వినోద్ (నటుడు)|వినోద్]], సఫియా తదితరులు నటించారు.<ref name="indiancine.ma">{{cite web |last1=వెబ్ మాస్టర్ |title=24 Gantalu (D. Rangarao) |url=https://indiancine.ma/BIYP/info |website=indiancine.ma |accessdate=24 November 2021}}</ref> ==నటీనటులు== * [[ఘట్టమనేని కృష్ణ]] * సఫియా * [[వినోద్ (నటుడు)|వినోద్]] * [[ఎం.ఎస్.నారాయణ]] * [[పెనుమత్స సుబ్బరాజు|సుబ్బరాజు]] * తుమ్మలపల్లి రామ సత్యనారాయణ * [[హేమసుందర్]] * మాధవి * సౌమ్య * స్వాతిశ్రీ ==సాంకేతికవర్గం== * కథ, స్క్రీన్ ప్లే, దర్శకత్వం, నిర్మాత: డి.రంగారావు * సంగీతం: గోపి * నిర్మాణ సంస్థ: అయ్యప్ప ఆర్ట్స్ * విడుదల:24:07:2004. ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} {{DEFAULTSORT:24 గంటలు (సినిమా)}} [[వర్గం:ఘట్టమనేని కృష్ణ నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:ఎం.ఎస్.నారాయణ నటించిన సినిమాలు]] p87agrjjzxvpupod28w37c4miwfk1fo 0 347344 4955570 4603348 2026-09-10T04:14:59Z Muralikrishna m 106628 4955570 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = బ్రో డాడీ | image = Bro daddy.jpg | writer = శ్రీజిత్ ఎన్, బిబిన్ మాలికల్ | starring = [[మోహన్ లాల్]]<br>[[మీనా]]<br>[[పృథ్వీరాజ్ సుకుమారన్]]<br>కళ్యాణి ప్రియదర్శన్<br>కనిహా | caption = బ్రో డాడీ సినిమా పోస్టర్ | director = [[పృథ్వీరాజ్ సుకుమారన్]] | cinematography = అభినందన్ రామానుజం | producer = ఆంటోనీ పెరుంబవూరు | editing = అఖిలేష్ మోహన్ | studio = ఆశీర్వాద్ సినిమాస్ | country = [[భారతదేశం]] | released = జనవరి 26, 2022 | runtime = 160 నిమిషాలు | language = మలయాళం | music = దీపక్ దేవ్ }} '''బ్రో డాడీ''' సినిమా డిస్నీ+ హాట్‌స్టార్‌లో 2022, జనవరి 26 న విడుదలైన మలయాళ చిత్రం. [[పృథ్వీరాజ్ సుకుమారన్]] దర్శకత్వం వహించిన<ref>{{Cite web|date=2022-01-26|title=Prithviraj Sukumaran pens note as his film Bro Daddy with Mohanlal releases; Calls himself accidental director|url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/south/prithviraj-sukumaran-pens-note-his-film-bro-daddy-mohanlal-releases-calls-himself-accidental-director-1006472|access-date=2022-03-25|website=PINKVILLA|language=|archive-date=2022-03-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20220325135355/https://www.pinkvilla.com/entertainment/south/prithviraj-sukumaran-pens-note-his-film-bro-daddy-mohanlal-releases-calls-himself-accidental-director-1006472|url-status=dead}}</ref> ఈ చిత్రంలో [[మోహన్ లాల్|మోహన్‌లాల్]], [[మీనా]], [[కల్యాణీ ప్రియదర్శన్|కళ్యాణి ప్రియదర్శన్]], పృథ్వీరాజ్ సుకుమారన్ నటించారు. శ్రీజిత్ ఎన్, బిబిన్ మాలికల్ స్క్రీన్ ప్లే అందించారు. ఈ చిత్రాన్ని ఆశీర్వాద్ సినిమాస్ ద్వారా ఆంటోనీ పెరుంబవూరు నిర్మించారు.<ref>{{Cite web|date=2022-01-26|title=Bro Daddy movie review: A lighthearted family drama about accidental pregnancy cut from the same cloth as Badhaai Ho|url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/others/bro-daddy-movie-review-a-lighthearted-family-drama-about-accidental-pregnancy-cut-from-the-same-cloth-as-badhaai-ho-101643191187715.html|access-date=2022-03-25|website=Hindustan Times|language=}}</ref> ==కథ== జాన్ కట్టాడి, అన్నమ్మ దంపతుల కుమారుడు ఈషో కట్టాడి. ఈషో [[బెంగుళూరు|బెంగళూరు]]లో జాబ్ చేస్తుంటాడు. జాన్ స్నేహితుడు కురియన్ కుమార్తె అన్నా కూడా బెంగళూరులోనే సాఫ్ట్‌వేర్ ఇంజినీర్‌గా పనిచేస్తుంటుంది. ఈషో, అన్నా ఇద్దరు బాల్య స్నేహితులు. వారిద్దరు ఇంట్లో చెప్పకుండా బెంగళూరులో సహజీవనం చేస్తుంటారు. అన్నా గర్బవతి అవుతుంది. ఇదే సమయంలో ఈషో తల్లి కూడా గర్భవతి అవుతుంది. లేటు వయసులో అన్నమ్మ గర్బవతి కావడంతో జాన్ పరిస్థితి ఏమిటి అనేది మిగతా కథ.<ref>{{Cite web|title=Bro Daddy Story, Bro Daddy Movie Story, Plot, Synopsis, Review, Preview|url=https://www.filmibeat.com/malayalam/movies/bro-daddy/story.html|access-date=2022-03-25|website=FilmiBeat|language=}}</ref> ==నటవర్గం== * [[మోహన్ లాల్]] (జాన్ చాకో కట్టడి) * [[మీనా]] (అన్నమ్మ) * [[పృథ్వీరాజ్ సుకుమారన్]] (ఈషో) * [[కల్యాణీ ప్రియదర్శన్]] (అన్నా కురియన్) * [[లాలూ అలెక్స్]] (కురియన్) * కనిహా (ఎల్సీ కురియన్) * [[ఉన్ని ముకుందన్]] (డాక్టర్ సిరిల్‌) * [[మల్లికా సుకుమారన్]] (అమ్మాచి) * [[సౌబిన్ షాహిర్]] (వెడ్డింగ్ ప్లానర్) * [[నిఖిలా విమల్|నిఖిలా విమల్‌]] (నర్సు) * [[దినేష్ ప్రభాకర్]] (జేమ్స్ కుట్టి) * సిజోయ్ వర్గీస్ (పాల్‌) * [[ముత్తుమణి]] (డాక్టర్) * సోహన్ శీనులాల్ (ఆఫీసు మేనేజర్‌) * [[కావ్య శెట్టి]] (సుసాన్ మాథ్యూస్) == పాటలు == {| class="wikitable" style="width:70%;" |- ! పాటపేరు !! గాయకులు !! నిడివి |- | పరయతే వన్నెన్ || వినీత్ శ్రీనివాసన్, శ్రీకుమార్ || 04:08 |- | వన్ను పోకుమ్ ||మోహన్ లాల్, పృథ్వీరాజ్ సుకుమారన్ || 03:49 |- | కాన కుయిలే ||ఎవుగిన్ ఇమ్మాన్యుయేల్, అన్నే అమీ || 05:43 |- | బ్రదర్ డాడీ థీమ్ || ఆనంద్ శ్రీరాజ్ || 02:17 |} ==మూలాలు== <references /> [[వర్గం:2022 సినిమాలు]] [[వర్గం:మీనా నటించిన సినిమాలు]] n2jx19nr2zlt2dswbjrerohnfppitdv 0 352998 4955644 4950949 2026-09-10T11:02:59Z InternetArchiveBot 88395 0 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 1 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4955644 wikitext text/x-wiki [[Image:Hare Krishna, Toronto.JPG|right|200px|thumb|హరే కృష్ణ దేవాలయం]] '''హరే కృష్ణ దేవాలయం''' [[కెనడా]]<nowiki/>లోని అంటారియోలోని [[టొరంటో]]<nowiki/>లో 243 అవెన్యూ రోడ్‌లో ఉంది. ఈ భవనాన్ని పూర్వం అవెన్యూ రోడ్ చర్చిగా పిలిచేవారు.<ref name="wx.toronto.ca">{{Cite web |url=http://wx.toronto.ca/inter/culture/doorsopen2011.nsf/BuildingsAll/2E227F1962B4CC5985257859006F327B?OpenDocument |title=City of Toronto – Doors Open 2011 – Hare Krishna Temple |access-date=30 July 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130528211559/http://wx.toronto.ca/inter/culture/doorsopen2011.nsf/BuildingsAll/2E227F1962B4CC5985257859006F327B?OpenDocument |archive-date=28 May 2013 |url-status=dead }}</ref> ఇది 1899లో నిర్మించబడింది. వాస్తవానికి ప్రెస్బిటేరియన్ చర్చ్ ఆఫ్ ది ఒడంబడికగా ఉంది. ఈ భవనాన్ని [[టొరంటో]] వాస్తుశిల్పులు గోర్డాన్ & హెల్లివెల్ రూపొందించారు. == అవలోకనం == హరే కృష్ణ దేవాలయం 1899 సంవత్సరంలో నిర్మించబడిన దీనిని  1925 సంవత్సరాల వరకు ప్రెస్బిటేరియన్ చర్చ్ ఆఫ్ ది కన్వెన్షన్ గా, 1941 సంవత్సరంలో ప్రారంభమైన చర్చ్ ఆఫ్ ది నజరేన్ గా [పిలువబడినది. దీనికి 1944 సంవత్సరం లో అగ్నిప్రమాదం జరిగింది.  తర్వాత 1974 సంవత్సరాల వరకు వివిధ అవసరాల కోసం ఉపయోగించబడి, తర్వాత  అంతర్జాతీయ కృష్ణ చైతన్య సంఘం (ఇంటర్నేషనల్ సొసైటీ ఆఫ్ కృష్ణ చైతన్య ([[అంతర్జాతీయ కృష్ణ చైతన్య సంఘం|ఇస్కాన్]]) కొనుగోలు చేసి ఆలయంగా  మార్చడం జరిగింది. ఈ  సమయంలో, హిందూ మతం ప్రపంచవ్యాప్తంగా అభివృద్ధి లో ఉండటం,  దీనికి కొంతమంది ప్రముఖ రాక్ స్టార్లలో, ముఖ్యంగా మాజీ బీటిల్ జార్జ్ హారిసన్ కు  పెరుగుతున్న ప్రజాదరణ సహాయపడింది. టొరంటో దేవాలయం స్థాపకుడు, [[ఎ.సి. భక్తివేదాంత స్వామి ప్రభుపాద|ఎ.సి.భక్తివేదాంత స్వామి]] (ప్రస్తుతం  ప్రభుపాదుడు గా పిలుస్తున్నారు) , వీరు 1920 లలో భారతదేశం [[స్వాతంత్ర్యం]] కోసం జరిగిన సమయంలో [[మహాత్మా గాంధీ]] అనుచరుడు. ఎ.సి.భక్తివేదాంత స్వామి భారతదేశంలో హిందూ ధర్మం లో ఉండే వివిధ అంశాలను నాలుగు దశాబ్దాల పాటు అధ్యయనం చేసి, 1965 సంవత్సరంలో హిందూ మత బోధనలు వ్యాప్తి చేయడానికి [[న్యూయార్క్]] నగరానికి చేరుకున్నాడు , వారి వయస్సు60 ఏళ్ళు. ఆ సమయంలో అక్కడి యువతలో ప్రబలంగా ఉన్న అర్థం కోసం తెలుసుకోవడం (అన్వేషణ) కొరకు చాలా మంది ఉండటం, ప్రభుపాద చే వ్యాప్తి చెందుతున్న  [[హిందూ మతం|హిందూ ధర్మం]] వైపు ఆకర్షణ కావడం, వారిలో శాఖాహారం గురించి తెలుపడం, భక్తి యోగా అభ్యాసాన్ని బోధించడం వంటివి చేసేవారు.  కెనడా అంతటా ప్రధాన నగరాల్లో శాఖలను తెరవడం, అందులో ఈ ఆలయం ప్రజాదరణ పొందింది. ప్రభుపాద 70కి పైగా పుస్తకాలను రచించారు. ఆ రచనలు 76 భాషల్లోకి అనువాదం చేయబడినవి. టొరంటో దేవాలయం స్థాపించిన ఒక సంవత్సరం తరువాత అతని అకాల మరణం ఇస్కాన్  అంతర్జాతీయ విభాగానికి అంతర్గత సమస్యల ప్రారంభమునకు నాంది పలకడం, అందులో ఉన్న వారికీ అభిప్రాయ బేధాలు రావడం, ఇతర మతముల వారు అందరూ ఏకం కావడం, వారి ఏకైక లక్ష్యం ఇస్కాన్ ను అడ్డుకోవడమే పెట్టుకున్నారు, తరువాత అనేక కేసులలో ఇస్కాన్ ఉండటం జరిగి , అవినీతి ఆరోపణలపై ఆ సమాజములో ఉన్న వారిని బహిష్కరించడం ,90వ దశకంలో ఇస్కాన్ నేతలు బాలలపై వేధింల ఆరోపణలు ఎదుర్కోవడం, విదేశాల్లోని ఈ దేవాలయాలకు ఉగ్రవాద గ్రూపుల లో లక్ష్యం గా పెట్టుకోవడం జరిగింది. ప్రస్తుతం టొరంటోలోని ఆలయానికి చాల మంది అనుచరులు ఉన్నారు. కోవిడ్ -19  మహమ్మారి సమయంలో ఆన్లైన్ సేవలు, శాకాహార భోజనం అందిస్తూ ఆలయం తన కర్తవ్యాన్ని నిర్వహించినది<ref>{{Cite web|last=DiMatteo|first=Enzo|date=2021-06-06|title=Hidden Toronto: the Hare Krishna temple|url=https://nowtoronto.com/news/hidden-toronto-the-hare-krishna-temple/|access-date=2023-03-31|website=NOW Toronto|language=en-US}}</ref> . == కార్యక్రమాలు == హరే కృష్ణ సెంటర్ (ఇస్కాన్ టొరంటో), ఎల్లప్పుడూ సంపన్న, శక్తివంతమైన, ఉత్సాహభరితమైన కార్యక్రమాలకు ఒక కేంద్రంగా ఉంది. ఇక్కడ జరిగే పండుగలు గ్రాండ్ ఫెస్టివల్స్) , స్థానిక యూనివర్శిటీలు, యోగా నిర్వహణ కేంద్రాలలో పండుగలు , వేదాంత చర్చలు( ఫిలాసఫికల్ డిస్కషన్స్), ఆహారం గురించి తెలుపడం, వీధుల్లో పాటలు పాడటం, నాట్యాలు వంటివి ప్రతి ఒక్కరిని ఆకట్టు కుంటున్నాయి. ఆదివారాలలో ఇక్కడ జరిగే సండే ఫీస్ట్ పేరుతొ, ప్రతి ఆదివారం సాయంత్రం, భక్తి యోగం - ప్రేమ, ధ్యానం, సంగీత కార్యక్రమాల తో ఆక్కడ ఉన్న ప్రజలను ముగ్ధులను చేస్తారు. ఈ కార్యక్రామాలకు హాజరయిన వారికి ఉచిత శాఖాహార విందు ఉంటుంది<ref>{{Cite web|title=ISKCON Toronto|url=https://www.radha.name/images-gallery/iskcon-temples-worldwide/north-america/canada/iskcon-toronto|access-date=2023-03-31|website=www.radha.name}}</ref>. == ఇవి కూడా చదవండి == [[ఎ.సి. భక్తివేదాంత స్వామి ప్రభుపాద|ఎ.సి.భక్తివేదాంత స్వామి ప్రభుపాద]] [[అంతర్జాతీయ కృష్ణ చైతన్య సంఘం]] [[హరే కృష్ణ (మంత్రం)|హరేకృష్ణ (మంత్రం )]] ==మూలాలు== *[http://www.alanbrown.com/TorontoHistory/Menu_Missing.html Alan Br]{{Dead link|date=డిసెంబర్ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}<nowiki/>[http://www.alanbrown.com/TorontoHistory/Menu_Missing.html own – The Missing Plaque]{{Dead link|date=సెప్టెంబర్ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=సెప్టెంబర్ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=ఆగస్టు 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=ఆగస్టు 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=జూలై 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=జూలై 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=జూలై 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=జూలై 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=జూలై 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=జూన్ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=జూన్ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=జూన్ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=మే 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=మే 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=మే 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=మే 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=మే 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=ఏప్రిల్ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=మార్చి 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=మార్చి 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=మార్చి 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=మార్చి 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=ఫిబ్రవరి 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=ఫిబ్రవరి 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=ఫిబ్రవరి 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=ఫిబ్రవరి 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=ఫిబ్రవరి 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=జనవరి 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=జనవరి 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=జనవరి 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=జనవరి 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=డిసెంబర్ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=డిసెంబర్ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=నవంబర్ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=నవంబర్ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=అక్టోబర్ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=అక్టోబర్ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=అక్టోబర్ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=సెప్టెంబర్ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=సెప్టెంబర్ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=సెప్టెంబర్ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=ఆగస్టు 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=ఆగస్టు 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=ఆగస్టు 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=ఆగస్టు 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=జూలై 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=జూలై 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=జూలై 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=జూన్ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=జూన్ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=జూన్ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=మే 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=మే 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=మే 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=మే 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=మే 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=మే 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=ఏప్రిల్ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=ఏప్రిల్ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=ఏప్రిల్ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=ఏప్రిల్ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=ఏప్రిల్ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=మార్చి 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=మార్చి 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=మార్చి 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=మార్చి 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=మార్చి 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=ఫిబ్రవరి 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=ఫిబ్రవరి 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=ఫిబ్రవరి 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=ఫిబ్రవరి 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=ఫిబ్రవరి 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=ఫిబ్రవరి 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=జనవరి 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=జనవరి 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=జనవరి 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=జనవరి 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=జనవరి 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=డిసెంబర్ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=డిసెంబర్ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=డిసెంబర్ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=డిసెంబర్ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=డిసెంబర్ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=డిసెంబర్ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=డిసెంబర్ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=డిసెంబర్ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=నవంబర్ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=నవంబర్ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=నవంబర్ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=నవంబర్ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=నవంబర్ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=అక్టోబర్ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=అక్టోబర్ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=అక్టోబర్ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=సెప్టెంబర్ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=సెప్టెంబర్ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=సెప్టెంబర్ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=సెప్టెంబర్ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=సెప్టెంబర్ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=సెప్టెంబర్ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=సెప్టెంబర్ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=సెప్టెంబర్ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=సెప్టెంబర్ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=ఆగస్టు 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=ఆగస్టు 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=ఆగస్టు 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=ఆగస్టు 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=ఆగస్టు 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=ఆగస్టు 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=ఆగస్టు 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=జూలై 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=జూలై 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=జూలై 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=జూన్ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=జూన్ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=జూన్ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=జూన్ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=మే 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=మే 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=మే 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=మే 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=మే 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=ఏప్రిల్ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=ఏప్రిల్ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=ఏప్రిల్ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=ఏప్రిల్ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=ఏప్రిల్ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=మార్చి 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=మార్చి 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=మార్చి 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=మార్చి 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=మార్చి 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=ఫిబ్రవరి 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=ఫిబ్రవరి 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=ఫిబ్రవరి 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=ఫిబ్రవరి 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=ఫిబ్రవరి 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=ఫిబ్రవరి 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=జనవరి 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=జనవరి 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=జనవరి 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=జనవరి 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=జనవరి 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=జనవరి 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=జనవరి 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=డిసెంబర్ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=డిసెంబర్ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}<nowiki/>[http://www.alanbrown.com/TorontoHistory/Menu_Missing.html s Page]{{Dead link|date=డిసెంబర్ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{coord|43.67692|N|79.397893|W|region:CA-ON_type:landmark|display=title}} <references /> [[వర్గం:దేవాలయాలు]] [[వర్గం:కెనడా]] pk9a515egzrhrg797fbhdfxyu1rk3n4 0 354906 4955577 4886811 2026-09-10T04:18:31Z Muralikrishna m 106628 4955577 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = శ్వేతా మీనన్ | image = Shweta Menon 1.jpg | image size = | caption = | birth_date = | birth_place = [[చండీగఢ్]],[[భారతదేశం]]<ref>{{Cite news|title=Actress Shweta Menon's father passes away|url=https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/actress-shweta-menon-s-father-passes-away-1.3104141|date=1 September 2018|access-date=27 May 2021|archive-date=27 మే 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210527123338/https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/actress-shweta-menon-s-father-passes-away-1.3104141|url-status=dead}}</ref> | occupation = {{hlist|నటి|మోడల్|టెలివిజన్ యాంకర్}} | years_active = 1991–ప్రస్తుతం | title = {{Unbulleted_list|ఫెమినా మిస్ ఇండియా ఆసియా పసిఫిక్|ఫెమినా మిస్ ఇండియా 1994 (3 రన్నర్ అప్) <ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/did-you-know/Shweta-Menon-is-a-third-runnerup-in-Miss-India-contest-94/articleshow/36398273.cms|title=Shweta Menon is a third runnerup in Miss India contest '94 - Times of India}}</ref>}} | children = 1 | awards = కేరళ రాష్ట్ర చలనచిత్ర అవార్డు | spouse = {{Unbulleted_list|{{Marriage|బాబీ భోంస్లే |2004|2007|end=divorced}} <ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/Divorce-is-like-mercy-killing-Bobby/articleshow/2286196.cms|title=Divorce is like mercy killing: Bobby - Times of India}}</ref>|{{Marriage|శ్రీవాల్సన్ మీనన్|2011}}}} | relatives = [[అనూప్ మీనన్]] | website = {{URL|http://www.shwetha-menon.com}} }} '''శ్వేతా మీనన్''' [[భారత దేశం|భారతదేశానికి]] చెందిన [[సినిమా]] నటి, మోడల్, టెలివిజన్ యాంకర్. ఆమె 1994లో ఫెమినా మిస్ ఇండియా ఆసియా పసిఫిక్ టైటిల్ విజేతగా నిలిచింది. శ్వేత మీనన్ [[మలయాళం]], [[హిందీ]], [[తెలుగు]], [[తమిళ భాష|తమిళ]] భాషా సినిమాల్లో నటించి ఉత్తమ నటిగా రెండు [[కేరళ]] రాష్ట్ర చలనచిత్ర అవార్డులను గెలుచుకుంది. ఆమె బిగ్ బాస్ [[మలయాళం]] సీజన్ 1 లో పాల్గొంది. శ్వేతా మీనన్ 2025లో [[అసోసియేషన్ ఆఫ్ మలయాళం మూవీ ఆర్టిస్ట్స్|మలయాళం మూవీ ఆర్టిస్ట్స్ మూవీ ఆర్టిస్ట్స్]] అధ్యక్షురాలిగా ఎన్నికైంది.<ref name="‘అమ్మ’ ప్రెసిడెంట్‌గా శ్వేతా మేనన్‌.. తొలి నటిగా రికార్డు">{{cite news|url=https://www.eenadu.net/telugu-news/movies/shwetha-menon-becomes-first-actress-as-malayalam-movie-artistes-president/0210/125148612|title=‘అమ్మ’ ప్రెసిడెంట్‌గా శ్వేతా మేనన్‌.. తొలి నటిగా రికార్డు|date=16 August 2025|work=|accessdate=16 August 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250816150903/https://www.eenadu.net/telugu-news/movies/shwetha-menon-becomes-first-actress-as-malayalam-movie-artistes-president/0210/125148612|archivedate=16 August 2025|publisher=Eenadu|language=te}}</ref><ref name="‘అమ్మా’ తొలి అధ్యక్షురాలిగా ‘రతి నిర్వేదం’ ఫేమ్.. కొత్త సభ్యులు వీళ్లే..!">{{cite news|url=https://www.ntnews.com/cinema/shwetha-menon-elecetes-as-first-women-president-of-amma-2109008|title=‘అమ్మా’ తొలి అధ్యక్షురాలిగా ‘రతి నిర్వేదం’ ఫేమ్.. కొత్త సభ్యులు వీళ్లే..!|last1=|date=15 August 2025|work=|accessdate=16 August 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250816151025/https://www.ntnews.com/cinema/shwetha-menon-elecetes-as-first-women-president-of-amma-2109008|archivedate=16 August 2025|publisher=NT News|language=te}}</ref><ref name="‘అమ్మ’ అధ్యక్షురాలిగా శ్వేతా మీనన్‌!">{{cite news|url=https://www.chitrajyothy.com/2025/tollywood/shweta-menon-elected-as-first-female-president-of-amma-65603.html|title=‘అమ్మ’ అధ్యక్షురాలిగా శ్వేతా మీనన్‌!|date=16 August 2025|accessdate=16 August 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250816151313/https://www.chitrajyothy.com/2025/tollywood/shweta-menon-elected-as-first-female-president-of-amma-65603.html|archivedate=16 August 2025|publisher=Chitrajyothy|language=te}}</ref> అమ్మ జరిగిన సర్వసభ్య సమావేశంలో సంఘంలోని ఒక వర్గం నాయకత్వంపై అవిశ్వాస తీర్మానాన్ని ప్రవేశపెట్టడంతో శ్వేతతో పాటు 17 మంది సభ్యుల ధర్మాసనం తమ పదవులకు రాజీనామా 2026  జూన్ 21న రాజీనామా చేశారు. సంస్థ రోజువారీ వ్యవహారాలను నడపడంలో, సంస్థలోని వివాదాలను పరిష్కరించడంలో నాయకత్వం విఫలమైందని ఆరోపణలు వచ్చాయి.<ref name="‘అమ్మ’లో సంక్షోభం.. మొత్తం కార్యవర్గం రాజీనామా">{{cite news|url=https://www.eenadu.net/telugu-news/movies/amma-leadership-including-shwetha-menon-resign-amid-sponsorship-row-and-infighting/0201/126109076|title=‘అమ్మ’లో సంక్షోభం.. మొత్తం కార్యవర్గం రాజీనామా|date=21 June 2026|access-date=21 June 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260621141418/https://www.eenadu.net/telugu-news/movies/amma-leadership-including-shwetha-menon-resign-amid-sponsorship-row-and-infighting/0201/126109076|archive-date=21 June 2026|publisher=Eenadu|language=te}}</ref> ==జననం, విద్యాభ్యాసం== శ్వేతా మీనన్ [[కేరళ|కేరళలోని]] [[మలప్పురం|మలప్పురం జిల్లాలోని]] వాలంచేరి లో టీవీ నారానంకుట్టి, శారదా మీనన్‌ దంపతులకు జన్మించింది. ఆమె తల్లి గృహిణి కాగా తండ్రి భారత వైమానిక దళంలో పని చేశాడు. ఆమె కోజికోడ్‌లోని ఈస్ట్ హిల్‌లోని కేంద్రీయ విద్యాలయ నం. 1లో విద్యాభ్యాసం పూర్తి చేసింది.<ref>{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/did-you-know-/Shwetha-Menon-is-the-cousin-of-Anoop-Menon/articleshow/25251469.cms|title=Shwetha Menon is the cousin of Anoop Menon|date=5 November 2013|work=The Times of India|access-date=2 March 2014}}</ref> ==వివాహం== శ్వేతా మీనన్ బాలీవుడ్ మోడల్, బాబీ భోంస్లేను వివాహం చేసుకొని కొంతకాలం తరువాత విడాకులు తీసుకున్నారు. ఆమె 18 జూన్ 2011న త్రిసూర్‌కు చెందిన శ్రీవల్సన్ మీనన్‌ని కేరళలోని వాలంచేరిలోని నేతళప్పురత్ శాస్తా అయ్యప్ప ఆలయంలో వివాహం చేసుకుంది. వారికీ 27 సెప్టెంబర్ 2012న ముంబైలోని నానావతి హాస్పిటల్‌లో కుమార్తె సబైనా మీనన్ కు జన్మించింది. == సినిమాలు == {| class="wikitable" |సంవత్సరం |సినిమా |పాత్ర |భాష |ఇతర విషయాలు |- |1991 |అనస్వరం |కేథరిన్ |మలయాళం | |- | rowspan="2" |1992 |వెల్కమ్ టు కొడైకెనాల్‌ |కవిత |మలయాళం | |- |నక్షత్రకూడారం |నిర్మలా ఎస్. మీనన్ |మలయాళం | |- |1993 |కౌశలం |శశికళ |మలయాళం | |- |1995 |దేశద్రోహులు |అను |తెలుగు | |- | rowspan="2" |1997 |పృథ్వీ |అదృష్ట |హిందీ | |- |[[ఇష్క్]] |నర్తకి |హిందీ |ప్రత్యేక ప్రదర్శన |- |1998 |బంధన్ |వైశాలి |హిందీ | |- | rowspan="3" |2000 |షికారి |తానియా జాకబ్స్ |హిందీ | |- |స్నేహితియే |పోలీస్ ఇన్‌స్పెక్టర్, జయశ్రీ |తమిళం | |- |సంధిత వేలై |నర్తకి |తమిళం |ప్రత్యేక ప్రదర్శన |- | rowspan="5" |2001 |అశోక |నందనేశ్వరి |హిందీ | |- |ఆనందం |పాటలో డాన్సర్ |తెలుగు |ప్రత్యేక ప్రదర్శన |- |ఖత్రోన్ కే ఖిలాడీ | |హిందీ | |- |కక్కకుయిల్ |నర్తకి |మలయాళం |ప్రత్యేక ప్రదర్శన |- |దుబాయ్ |నర్తకి |మలయాళం |ఐటమ్ డ్యాన్స్ |- | rowspan="6" |2002 |కాబూ |డాన్సర్/గాయకుడు |హిందీ |ప్రత్యేక ప్రదర్శన |- |హాన్ మైనే భీ ప్యార్ కియా | |హిందీ | |- |వధ్ | |హిందీ |అతిధి పాత్ర |- |అన్నార్త్ |ఖతున్ |హిందీ |అతిధి పాత్ర |- |అబ్ కే బరస్ |చెంబకం |హిందీ | |- |అనోఖా బంధన్ | |హిందీ | |- | rowspan="11" |2003 |కోయ్ హై... | |హిందీ | |- |తూ బల బ్రహ్మచారి మైం హూఁ కన్యా కున్వారీ |రాణి |హిందీ | |- |దును:ది ఫాగ్ |తాన్యా ఖురానా |హిందీ | |- |ప్రాణ్ జాయే పర్ షాన్ నా జాయే |శీల |హిందీ | |- |88 ఆంటోప్ హిల్ |తీస్తా |హిందీ | |- |కహాన్ హో తుమ్ |సంతాలి |హిందీ | |- |మక్బూల్ |మోహిని |హిందీ | |- |మార్కెట్ |ఇషా |హిందీ | |- |మిషన్ ముంబై | |హిందీ | |- |[[జూనియర్స్]] | |తెలుగు |అతిధి పాత్ర |- |[[హంగామా (సినిమా)|హంగామా]] | |హిందీ | |- | rowspan="5" |2004 |ది కిల్లర్ - ఏక్ ఖతిల్ | |హిందీ | |- |ఓంకారం | |కన్నడ |అతిధి పాత్ర |- |రన్ |గణపత్ భార్య |హిందీ | |- |30 రోజులు |పారో/షాలు |హిందీ | |- |బజార్: మార్కెట్ ఆఫ్ లవ్, లస్ట్ అండ్ డిజైర్ | |హిందీ | |- | rowspan="6" |2005 |''మేరా యుధ్'' | |హిందీ | |- |బ్యాడ్ ఫ్రెండ్ |రామ సహాయ్ |హిందీ | |- |''వర్ది'' | |హిందీ | |- |''టాప్‌లెస్'' | |హిందీ | |- |ఫ్రెష్ లైమ్ | |హిందీ | |- |''ధమ్కీ'' |చాందిని |హిందీ | |- | rowspan="5" |2006 |''కార్పొరేట్'' |అర్చన |హిందీ | |- |''శాండ్విచ్'' |మాగీ |హిందీ | |- |''కీర్తి చక్ర'' |ఆతీర |మలయాళం | |- |''పాకల్'' |లతా మోహన్‌కుమార్ |మలయాళం | |- |''తంత్ర'' |శ్వేతముఖి |మలయాళం | |- | rowspan="6" |2007 |''రాకిలిపట్టు'' |జయశ్రీ |మలయాళం | |- |''నెహ్ల్లె పె డెహ్లా'' |నర్తకి/గాయకుడు |హిందీ |కామియో |- |''ఔర్ ఫిర్ ఏక్ దిన్'' | |హిందీ | |- |''పరదేశి'' |అమీనా |మలయాళం | |- |''రాక్ ఎన్ రోల్'' |మీనాక్షి |మలయాళం | |- |''అబ్రహం & లింకన్'' |లులు |మలయాళం | |- | rowspan="4" |2008 |''2007 సమ్మర్'' |డిఎస్పీ కీర్తి |హిందీ |ప్రత్యేక ప్రదర్శన |- |''ల్యాప్‌టాప్'' |తల్లి |మలయాళం | |- |''ఆకాశ గోపురం'' |ఆలిస్ |మలయాళం | |- |''సమయం'' |మాణిక్యం |మలయాళం | |- | rowspan="5" |2009 |''కిస్సే ప్యార్ కరూన్'' |చమేలి / జూలీ |హిందీ | |- |''నాన్ అవనిలై 2'' |నిషా |తమిళం | |- |''మధ్య వెనల్'' |సరోజిని |మలయాళం | |- |''పలేరి మాణిక్యం: ఓరు పతిరకోలపథకథింటే కథ'' |చీరు |మలయాళం |కేరళ రాష్ట్ర ఉత్తమ నటిగా ఫిల్మ్‌ఫేర్ అవార్డు - మలయాళం - ఉత్తమ నటిగా ఫిల్మ్‌ఫేర్ అవార్డు |- |''కేరళ కేఫ్'' |దేవి |మలయాళం |"అవిరామం" విభాగం |- | rowspan="7" |2010 |''ఛేజ్'' |కరీనా చోప్రా |హిందీ |కామియో |- |''పొక్కిరి రాజా'' |నర్తకి |మలయాళం |ప్రత్యేక ప్రదర్శన |- |''పెన్‌పట్టణం'' |సుహారా |మలయాళం | |- |''సద్గమయ'' |జ్యోతి |మలయాళం | |- |''టిడి దాసన్ వీధి VI బి'' |చంద్రిక |మలయాళం | |- |''వలియంగడి'' |లక్ష్మి |మలయాళం | |- |''కడాక్షం'' |రేవతి |మలయాళం | |- | rowspan="6" |2011 |''కాయం'' |తమరా |మలయాళం | |- |''ఆగస్టు 15'' |డాక్టర్ ఫరీదా |మలయాళం | |- |''దేవుని నగరం'' |లిజీ పున్నోస్ |మలయాళం | |- |''[[రతి నిర్వేదం (సినిమా)|రతినిర్వేదం]]'' |రతి |మలయాళం | |- |''సాల్ట్ ఎన్' పెప్పర్'' |మాయా కృష్ణన్ |మలయాళం |కేరళ రాష్ట్ర ఉత్తమ నటి అవార్డుకు నామినేషన్ - ఫిలింఫేర్ ఉత్తమ నటి అవార్డు - మలయాళం |- |''రాజన్న'' |దొరసాని |తెలుగు | |- | rowspan="9" |2012 |''ఉన్నం'' |సెరీనా |మలయాళం | |- |''అరవాన్'' |రాజాంబాల్ |తమిళం |ప్రత్యేక ప్రదర్శన |- |''తలసమయం ఒరు పెంకుట్టి'' |సరీనా |మలయాళం | |- |''నం. 66 మధుర బస్సు'' |రీటా మామెన్ |మలయాళం | |- |''ఇవాన్ మేఘరూపన్'' |మాయా మహేశ్వరి |మలయాళం | |- |''ఇత్ర మాత్రం'' |సుమిత్ర |మలయాళం | |- |''ఓజిమురి'' |కాళీఅమ్మ |మలయాళం | |- |''పరుదీస'' |థ్రెసియా |మలయాళం | |- |''ఆకాశస్మికం'' |అనిత |మలయాళం | |- | rowspan="3" |2013 |''ముంబై పోలీసులు'' |డాక్టర్ తనుజా నాయర్ |మలయాళం | |- |''కాలిమన్ను'' |మీరా |మలయాళం | |- |''కారీబేయన్స్'' |కేథరీన్ |మలయాళం | |- |2014 |''100 డిగ్రీల సెల్సియస్'' |నీలా |మలయాళం |అలాగే ప్లేబ్యాక్ గాయకుడు |- | rowspan="6" |2015 |''తునై ముధల్వర్'' |తంగమణి |తమిళం | |- |''అప్పవుం వీంజం'' |డాక్టర్ నయన |మలయాళం | |- |''రుద్రసింహాసనం'' |ఉమయమ్మ |మలయాళం | |- |''అకేల్దమయిలే పెన్ను'' |ఆగ్నెస్ |మలయాళం | |- |''మాయమాలిక'' |మాణిక్యం |మలయాళం | |- |''హరామ్'' |ఆమె స్వయంగా |మలయాళం | |- | rowspan="1" |2016 |''ధనయాత్ర'' |విజిల |మలయాళం | |- | rowspan="2" |2017 |''ఇనాయతలం'' |హెలెన్ |తమిళం | |- |''నావల్ ఎన్నా జ్యువెల్'' |చాచు |మలయాళం | |- | rowspan="3" |2018 |''కమ్మర సంభవం'' |మలైల్ మహేశ్వరి |మలయాళం | |- |''ప్రేమాంజలి'' |సుభద్ర |మలయాళం | |- |''ఓరు కుప్రసిద్ధ పయ్యన్'' |డాక్టర్ రేణుకా సుబ్రమణియన్ |మలయాళం | |- |2019 |''ఫ్యాన్సీ డ్రెస్'' |ప్రియా |మలయాళం | |- |2021 |''బ్లాక్ కాఫీ'' |మాయా కృష్ణన్ |మలయాళం | |- | rowspan="2" |2023 |''పల్లిమణి'' |లిల్లీకుట్టి |మలయాళం | |- |''క్వీన్ ఎలిజబెత్'' |డాక్టర్ శాంతి కృష్ణ |మలయాళం | |- |2024 |''బాదల్'' |నక్సలైట్ రీనా |మలయాళం | |- | rowspan="2" |2025 |''జాంగర్'' |మల్లి |మలయాళం | |- |కరం ' '''<abbr>†</abbr>''' |<abbr>టిబిఎ</abbr> |మలయాళం | |} == డబ్బింగ్ ఆర్టిస్ట్ == ఆమె 2017లో విలన్ సినిమాలో [[రాశి ఖన్నా]] పోషించిన పోలీస్ ఆఫీసర్ పాత్ర కోసం ఆమె తన గాత్రాన్ని అందించింది. == టెలివిజన్ == {| class="wikitable" |సంవత్సరం |కార్యక్రమం |పాత్ర |భాష |టీవీ ఛానెల్ |గమనికలు |- |90లు |మానసి |నటి |మలయాళం |DD మలయాళం |TV సిరీస్ |- |90లు |లేడీస్ హాస్టల్ |నటి |మలయాళం |DD మలయాళం |TV సిరీస్ |- |2001 |రాజ్ జమాతాజ్ |సహ-హోస్ట్ |హిందీ |జీ టీవీ |[[అర్షద్ వార్సీ|అర్షద్ వార్సీతో]] |- |2007 |స్టార్ వార్స్ |హోస్ట్ |మలయాళం |కైరాలి టీవీ |ఉత్తమ యాంకర్‌గా ఆసియా టెలివిజన్ అవార్డు గెలుచుకుంది |- |2008-2009 |నృత్య రాణి |పోటీదారు |హిందీ |కలర్స్ టీవీ | |- |2009 |హనీమూన్ ట్రావెల్స్ |హోస్ట్ |మలయాళం |సూర్య టి.వి |[[లాలూ అలెక్స్]] స్థానంలో |- |2010 |డీల్ ఆర్ నో డీల్ |పాల్గొనేవాడు |మలయాళం |సూర్య టి.వి | |- |2010 |ఐడియా స్టార్ సింగర్ |ప్రముఖ న్యాయమూర్తి |మలయాళం |ఏషియానెట్ | |- |2010 |సూపర్ జోడి |న్యాయమూర్తి |మలయాళం |సూర్య టి.వి | |- |2011-2012 |వేరుతే అల్లా భార్య |హోస్ట్ |మలయాళం |మజావిల్ మనోరమ | |- |2012 |వేరుతే అల్లా భార్య సీజన్ 2 |హోస్ట్ |మలయాళం |మజావిల్ మనోరమ |రిమీ టామీని భర్తీ చేసింది |- |2015 |వేరుతే అల్లా భార్య సీజన్ 3 |హోస్ట్ |మలయాళం |మజావిల్ మనోరమ | |- |2015-2016 |హాస్య తారలు సీజన్ 2 |న్యాయమూర్తి |మలయాళం |ఏషియానెట్ | |- |2015 |స్టార్ ఛాలెంజ్ |పాల్గొనేవాడు |మలయాళం |ఫ్లవర్స్ | |- |2015 |పేజీ 3 |మోడల్ |మలయాళం |కప్పా టీవీ | |- |2016-2017 |కట్టురంబు |న్యాయమూర్తి |మలయాళం |ఫ్లవర్స్ | |- |2016 |అలువాయుమ్ మతికారియుమ్ |ఆమెనే |మలయాళం |ఏషియానెట్ ప్లస్ |ప్రోమోలో అతిధి పాత్ర |- |2016 |ఓనచిత్రాంగళ్ |ప్రత్యేక హోస్ట్ |మలయాళం |ఏషియానెట్ | |- |2017 |మానసవీర |ప్రోమో యాంకర్ |మలయాళం |ఏషియానెట్ |ప్రదర్శన యొక్క ప్రచారం |- |2017 |కామెడీ సర్కస్ |న్యాయమూర్తి |మలయాళం |మజావిల్ మనోరమ | |- |2017 |తారోదయం కొత్త ముఖం వేట |న్యాయమూర్తి |మలయాళం |ఏషియానెట్ | |- |2017 |లాఫింగ్ విల్లా సీజన్ 2 |న్యాయమూర్తి |మలయాళం |సూర్య టి.వి | |- |2017 |ఆసియానెట్ కామెడీ అవార్డులు |ప్రోమో యాంకర్ |మలయాళం |ఏషియానెట్ | |- |2018 |సూపర్ జోడి |న్యాయమూర్తి |మలయాళం |సూర్య టి.వి | |- |2018 |బిగ్ బాస్ (మలయాళం సీజన్ 1) |పోటీదారు |మలయాళం |ఏషియానెట్ |35వ రోజు బహిష్కరించబడింది |- |2019 |కుశృతి కుటుంబం |హోస్ట్ |మలయాళం |మజావిల్ మనోరమ | |- |2020 |సూర్యజోడి నం.1 |న్యాయమూర్తి |మలయాళం |సూర్య టి.వి |ఇనియా స్థానంలో |- |2020-2021 |కామెడీ స్టార్స్ సీజన్ 2 |న్యాయమూర్తి |మలయాళం |ఏషియానెట్ | |- |2020-2021 |ఫన్నీ నైట్స్ |న్యాయమూర్తి/హోస్ట్ |మలయాళం |జీ కేరళం | |- |2020 |ఎర్ర తివాచి |గురువు |మలయాళం |అమృత టీవీ | |- |2021 |ఉడాన్ పనం |పోటీదారు |మలయాళం |మజావిల్ మనోరమ | |- |2021–ప్రస్తుతం |స్టార్ మ్యాజిక్ |గురువు |మలయాళం |ఫ్లవర్స్ | |- |2021-ప్రస్తుతం |సూపర్ పవర్ |గురువు |మలయాళం |ఫ్లవర్స్ | |- |2021 |అరమ్ + అరమ్ = కిన్నారం |హోస్ట్ |మలయాళం |సూర్య టి.వి | |- |2021 |మంజిల్ విరింజ పువ్వు |నటి శ్వేత (అతిథి పాత్ర) |మలయాళం |మజావిల్ మనోరమ |టీవీ సీరియల్ |- |2021–2022 |కామెడీ స్టార్స్ సీజన్ 3 |న్యాయమూర్తి |మలయాళం |ఏషియానెట్ | |- |2021 |ఒరు చిరి ఇరు చిరి బంపర్ చిరి |న్యాయమూర్తి |మలయాళం |మజావిల్ మనోరమ | |- |2021 |ఏషియానెట్ బిగ్ బి ధమాకా |పోటీదారు |మలయాళం |ఏషియానెట్ | |- |2022 |మౌనరాగం |నటి శ్వేత (అతిథి పాత్ర) |మలయాళం |ఏషియానెట్ |టీవీ సీరియల్ |- |2022 |కామెడీ మాస్టర్స్ |న్యాయమూర్తి |మలయాళం |అమృత టీవీ | |- |2022 |పూలు ఓరు కోడి |పోటీదారు |మలయాళం |పువ్వులు | |- | | | | | | |} == అవార్డులు == * 2009 – ఉత్తమ టీవీ యాంకర్‌గా ఆసియా టెలివిజన్ అవార్డు * 2009 – ఇంటర్నేషనల్ ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్ ఆఫ్ కేరళలో జ్యూరీ ఛైర్మన్, బహ్మాన్ ఘోబాడిచే ''[[మధ్యవేనల్]]'' లో నటన గురించి ప్రత్యేక ప్రస్తావన * 2010 – అమృత టీవీ – మాతృభూమి స్పెషల్ జ్యూరీ అవార్డు – ''పాలేరి మాణిక్యం: ఓరు పతిరకోలపథకథింటే కథ'' * 2010 – ఉత్తమ సహాయ నటిగా ఆసియానెట్ ఫిల్మ్ అవార్డ్ – ''పలేరి మాణిక్యం: ఒరు పతిరకోలపథకథింటే కథ'' * 2012 – నటిగా సైమా అవార్డు – ప్రత్యేక ప్రశంసలు – రథినిర్వేదం * 2013 – ఉత్తమ సహాయ నటిగా సైమా అవార్డు – ఓజిమూరి * 2013 – ఉత్తమ పాత్ర నటికి ఆసియానెట్ ఫిల్మ్ అవార్డ్స్ – ''ఓజిమూరి'' * 2013 – ఆసియావిజన్ అవార్డులు – అత్యుత్తమ ప్రదర్శన – ''కలిమన్ను'' <ref>{{Cite news|url=http://www.emirates247.com/entertainment/mammotty-kavya-madhavan-bag-asiavision-awards-2013-11-05-1.526962|title=Mammotty, Kavya Madhavan bag Asiavision awards|date=5 November 2013|access-date=2 March 2014|publisher=Emirates 24/7|archive-date=4 మార్చి 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304060116/http://www.emirates247.com/entertainment/mammotty-kavya-madhavan-bag-asiavision-awards-2013-11-05-1.526962|url-status=dead}}</ref> * 2018 : మిలన్ ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్ 2018 - ఉత్తమ సహాయ నటి -నేవల్ ఎన్నా జ్యువెల్ == మూలాలు == {{మూలాలజాబితా}} == బయటి లింకులు == * {{IMDb name|0579769}} [[వర్గం:తమిళ సినిమా నటీమణులు]] [[వర్గం:భారతీయ సినిమా నటీమణులు]] [[వర్గం:తెలుగు సినిమా నటీమణులు]] ez5zgic25petgxr28bki7ortb3gxme1 0 355814 4955575 4766009 2026-09-10T04:17:26Z Muralikrishna m 106628 4955575 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = జయరామ్ | honorific_suffix = | image = Jayaram 2008.jpg | imagesize = | caption = | birth_date = {{birth date and age|df=y|1965|12|10}} | birth_place = [[కుంభకోణం]], [[తంజావూరు జిల్లా]], [[తమిళనాడు]], [[భారతదేశం]]<ref name=r1>[http://www.jayaramonline.com/profile.html Profile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180315172754/http://www.jayaramonline.com/profile.html |date=15 March 2018 }}. jayaramonline.com</ref> | occupation = నటుడు, | yearsactive = 1988–ప్రస్తుతం | awards =[[పద్మశ్రీ పురస్కారం]] (2011) | spouse = {{marriage|[[పార్వతి జయరామ్]]|1992}} | children = [[కాళిదాస్ జయరామ్]] <br> (b.1993)<br />మాళవిక జయరామ్ (b.1996) }}'''జయరామ్ సుబ్రమణ్యం''', (జననం 1965 డిసెంబరు 10) [[భారత దేశం|భారతదేశానికి]] చెందిన [[టెలివిజన్|టెలివిజన్‌]], [[సినిమా నటుడు]],<ref name="తెలుగులో బిజీ అవుతున్న ఒకప్పటి మలయాళ స్టార్ హీరో">{{cite news |last1=Namasthe Telangana |first1= |title=తెలుగులో బిజీ అవుతున్న ఒకప్పటి మలయాళ స్టార్ హీరో |url=https://www.ntnews.com/cinema/malayalam-actor-jayram-now-busy-in-telugu-movies-185788 |accessdate=15 August 2022 |date=29 August 2021 |archivedate=15 August 2022 |language=te}}</ref> చెండా పెర్కషన్ వాద్యకారుడు, మిమిక్రీ కళాకారుడు, గాయకుడు. ఆయన 2011లో [[పద్మశ్రీ పురస్కారం]]<ref>{{cite web|url=http://entertainment.oneindia.in/malayalam/top-stories/2011/jayaram-surprised-padma-shri-award-270111-aid0062.html |archive-url=https://archive.today/20120708055827/http://entertainment.oneindia.in/malayalam/top-stories/2011/jayaram-surprised-padma-shri-award-270111-aid0062.html |url-status=dead |archive-date=8 July 2012 |title=Jayaram surprised by Padma Shri award |publisher=[[Oneindia.in]] |date=27 January 2011 |access-date=5 June 2011 }}</ref>, రెండు [[కేరళ]] రాష్ట్ర చలనచిత్ర అవార్డులు, ఒక [[తమిళనాడు]] రాష్ట్ర చలనచిత్ర అవార్డు, నాలుగు ఫిల్మ్‌ఫేర్ అవార్డ్స్ సౌత్‌తో సహా పలు అవార్డులను అందుకున్నాడు. ==వివాహం== జయరామ్ నటి పార్వతిని 1992 సెప్టెంబరు 7న వివాహం చేసుకున్నాడు. వీరికి కుమారుడు కాళిదాస్ జయరామ్, కుమార్తె మాళవిక ఉన్నారు. ఆయన కుమారుడు 2003లో ''ఎంత వీడు అప్పువింటేయుం'' సినిమాలో నటనకుగాను ఉత్తమ బాలనటుడిగా జాతీయ చలనచిత్ర అవార్డును గెలుచుకున్నాడు.<ref>[https://web.archive.org/web/20060525035222/http://www.deccanherald.com/deccanherald/aug152004/n12.asp National film awards announced]. Deccan Herald (15 August 2004)</ref> ==మలయాళ సినిమాలు== ===1980లు=== {| class="wikitable sortable" !సంవత్సరం !శీర్షిక !పాత్ర |- |1988 |''అపరాన్'' |విశ్వనాథన్/ఉత్తమన్ |- |1988 |''మూన్నం పక్కం'' |భాసి |- |1988 |''ఉన్నికృష్ణంటే అద్యతే క్రిస్మస్'' |ఉన్నికృష్ణన్ |- |1988 |''ధ్వని'' |శబరి |- |1988 |''సాక్షి'' |బాలగోపాలన్ |- |1988 |''పొన్ముత్తయిదున్న తారావు'' |పవిత్రన్ |- |1989 |''జాతకం'' |మాధవనుణ్ణి |- |1989 |''న్యూ ఇయర్'' |అజిత్ |- |1989 |''వర్ణం'' |హరిదాసు |- |1989 |''చాణక్యన్'' |జయరామ్ |- |1989 |''వచనం'' |గోపన్ |- |1989 |''ఉల్సవపిట్టెన్ను'' |రాజన్ |- |1989 |''స్వాగతం'' |రామస్వామి |- |1989 |''పుతియా కరుక్కల్'' |వినోద్ |- |1989 |''పెరువన్నపురతే విశేషంగాళ్'' |శివశంకరన్ |- |1989 |''మజవిల్ కావడి'' |వేలాయుధంకుట్టి |- |1989 |''ప్రాంతీయ వర్తకల్'' |కేశవనుణ్ణి |- |1989 |''కాలాల్ పద'' |అరుణ్ మీనన్ |- |1989 |''ఇన్నాలే'' |శరత్ మీనన్ |- |1989 |''చక్కికోత చంకరన్'' |ప్రదీప్ తంపి |- |1989 |''అర్థమ్'' |జనార్దనన్ |- |1989 |''నగరంగళిల్ చెన్ను రాపర్కం'' |రామచంద్రన్ |- |} ===ఇతర భాషా సినిమాలు=== {| class="wikitable" |సంవత్సరం |శీర్షిక |పాత్ర |భాష |గమనికలు |- |1993 |[[గోకుల కృష్ణుడు|గోకులం]] |చెల్లప్ప | rowspan="7" |[[తమిళ భాష|తమిళం]] | |- |1993 |పురుష లక్షణమ్ |నందగోపాల్ | |- |1994 |ప్రియాంక |శేఖర్ | |- |1994 |నీలా |అయ్యనార్ | |- |1994 |మనసు రెండుం పుదుసు |థామస్ | |- |1995 |కొలంగల్ |ఆనంద్ | |- |1995 |మురై మామన్ |సిరుసు | |- |1995 |కుష్టి | |[[హిందీ]] | |- |1996 |పరివట్టం | | rowspan="23" |[[తమిళ భాష|తమిళం]] | |- |1996 |పుదు నిలవు |ఆనంద్ | |- |1997 |పతిని |రఘుపతి | |- |1997 |పెరియ ఇడతు మాప్పిళ్లై |గోపాలకృష్ణన్ | |- |1998 |నామ్ ఇరువర్ నమక్కు ఇరువర్ |పూజా థాయ్ మమన్ |అతిథి పాత్ర |- |2000 |తెనాలి |డా. కైలాష్ | |- |2002 |[[పంచతంత్రం (2002)|పంచతంతిరం]] |అయ్యప్పన్ నాయర్ | |- |2002 |నైనా |అన్నామలై, పశుపతి |ద్విపాత్రాభినయం |- |2003 |జూలీ గణపతి |తెన్కాసి బాలకుమారన్ | |- |2003 |పారై |జయరామ్ | |- |2003 |నల దమయంతి |అతనే |అతిధి పాత్ర |- |2006 |పరమశివన్ |అయ్యప్పన్ నాయర్ | |- |2008 |పిరివోం సంతిప్పోం |డా | |- |2008 |పంచామృతం |మారీసన్ | |- |2008 |ఏగన్ |ఆల్బర్ట్ ఆదియా పథం | |- |2008 |సరోజ |ఏసీపీ రవిచంద్రన్ | |- |2008 |ధామ్ ధూమ్ |రాఘవన్ నంబియార్ | |- |2010 |కోలా కోలాయ మున్ధిరికా |మాతృభూతం | |- |2011 |పొన్నార్ శంకర్ |నెల్లియన్ కోడన్ | |- |2011 |సబాష్ సరియన పొట్టి |JR | |- |2012 |[[తుపాకీ(సినిమా)|తుప్పాకి]] |మేజర్ వి. రవిచంద్రన్ | |- |2015 |తునై ముధల్వార్ |చిన్నపాండి | |- |2015 |[[ఉత్తమ విలన్]] |జాకబ్ జెకర్యా | |- | rowspan="3" |2018 | rowspan="3" |[[భాగమతి (2018 సినిమా)|భాగమతి]] | rowspan="3" |ఈశ్వర్ ప్రసాద్ |[[తెలుగు]] | rowspan="3" |తెలుగు అరంగేట్రం |- | |- |[[తమిళ భాష|తమిళం]] |- |2018 |పార్టీ |రాజశేఖర పాండియన్ ("RSP"), క్యాసినో కింగ్‌పిన్ |[[తమిళ భాష|తమిళం]] |విడుదల కాలేదు |- |2020 |[[అల వైకుంఠపురములో|అలా వైకుంఠపురములో]] |రామచంద్ర |[[తెలుగు]] | |- |2020 |పుతం పుదు కాళై |రాజీవ్ పద్మనాభన్ |[[తమిళ భాష|తమిళం]] |సెగ్మెంట్ఇలమై ఇధో ఇధో |- | rowspan="3" |2022 | rowspan="3" |[[రాధేశ్యామ్|రాధే శ్యామ్]] | rowspan="3" |షిప్ కెప్టెన్ |[[తెలుగు]] | rowspan="3" | |- | |- |[[హిందీ]] |- |2022 |ధమాకా | rowspan="2" |[[తెలుగు]] |చిత్రీకరణ | |- |2022 |రావణాసురుడు |చిత్రీకరణ | |- |2022 |నమో |కుచేలుడు |[[సంస్కృతం]] | |- |2022 |[[పొన్నియన్ సెల్వన్: I|పొన్నియిన్ సెల్వన్]] |ఆళ్వార్కడియాన్ నంబి |[[తమిళ భాష|తమిళం]] | |- |2022 |[[ధమకా (2022 సినిమా)|ధమకా]] | rowspan="2" |[[తెలుగు]] | | |- |2023 |[[గేమ్ ఛేంజర్]] | |<ref name="#RC15: రామ్ చరణ్ సినిమాలో విలన్ గా కనిపించనున్న మలయాళం స్టార్ నటుడు">{{cite news |title=#RC15: రామ్ చరణ్ సినిమాలో విలన్ గా కనిపించనున్న మలయాళం స్టార్ నటుడు |url=https://www.hmtvlive.com/movies/malayalam-star-actor-jayaram-going-to-play-villain-role-in-ram-charans-next-movie-69740 |accessdate=15 August 2022 |work= |date=29 August 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220815190331/https://www.hmtvlive.com/movies/malayalam-star-actor-jayaram-going-to-play-villain-role-in-ram-charans-next-movie-69740 |archivedate=15 August 2022 |language=te}}</ref> |- |2026 |[[సీతా పయనం]] |[[తెలుగు]] | | |} ==టెలివిజన్== {| class="wikitable" |సంవత్సరం |శీర్షిక |పాత్ర |భాష |ఛానెల్ |గమనికలు |మూలాలు |- |2012 |నింగల్క్కుమ్ ఆకం కోడీశ్వరన్ |పోటీదారు |మలయాళం |[[Asianet (TV channel)|ఏషియానెట్]] |ఆటల కార్యక్రమం | |- |2013 |కథ ఇతువారే |అతిథి |మలయాళం |మజావిల్ మనోరమ | | |- |2014 |ఒన్నుమ్ ఒన్నుమ్ మూను |అతిథి |మలయాళం |మజావిల్ మనోరమ | | |- |2015 |సినిమా చిరిమా |అతిథి |మలయాళం |మజావిల్ మనోరమ | | |- |2016 |నవ్వుతున్న విల్లా |అతిథి |మలయాళం |సూర్య టి.వి | | |- |2016 |జయరామింటే సొంతం కాళిదాసన్ |అతిథి |మలయాళం |మజావిల్ మనోరమ | | |- | rowspan="2" |2017 |ఒన్నుమ్ ఒన్నుమ్ మూను |అతిథి |మలయాళం |మజావిల్ మనోరమ |టాక్ షో | |- |హాస్య ఉత్సవం |అతిథి |మలయాళం |ఫ్లవర్స్ టీవీ |కామెడీ షో | |- |2018 |D3 D 4 నృత్యం |అతిథి |మలయాళం |మజావిల్ మనోరమ | | |- |2018 |తరతినొప్పం |అతిథి |మలయాళం |మజావిల్ మనోరమ | | |- |2018 |సేల్ మీ ది ఆన్సర్ |పోటీదారు |మలయాళం |ఏషియానెట్ |ఆటల కార్యక్రమం | |- |2018 |నక్షత్రతిలక్కం |అతిథి |మలయాళం |మజావిల్ మనోరమ | | |- | rowspan="3" |2019 |హాస్య తారలు |ప్రత్యేక అతిథి |మలయాళం |ఏషియానెట్ |1111వ ఎపిసోడ్ వేడుక | |- |పాదం మనకు పాదం |గ్రాండ్ ఫినాలేలో సెలబ్రిటీ గెస్ట్ |మలయాళం |మజావిల్ మనోరమ |వాస్తవిక కార్యక్రమము | |- |JB జంక్షన్ |అతిథి |మలయాళం |అమృత టీవీ |టాక్ షో | |- |2020 |కామెడీ సూపర్ షో |గురువు |మలయాళం |ఫ్లవర్స్ టీవీ |కామెడీ షో | |- |2021 |లెట్స్ రాక్ ఎన్ రోల్ |ముఖ్య అతిథి |మలయాళం |జీ కేరళం |ఓనం ప్రత్యేక కార్యక్రమం | |- |2021 |పూలు ఓరు కోడి |పోటీదారు |మలయాళం |ఫ్లవర్స్ టీవీ |ఆటల కార్యక్రమం | |- |2022 |సూపర్ 4 జూనియర్స్ |అతిథి |మలయాళం |మజావిల్ మనోరమ | | |- | | | | | | | |} ==డబ్బింగ్ ఆర్టిస్ట్== {| class="wikitable" !సంవత్సరం !పేరు !కోసం డబ్ చేయబడింది !పాత్ర |- |1988 |''సాక్షి'' |అలెక్స్ మాథ్యూ |హెండ్రీ |- |1992 |''కనల్క్కట్టు'' |కీరిక్కడన్ జోస్ |కరీం భాయ్ |- |1992 |''కంకెట్టు'' |[[లాలూ అలెక్స్]] |జాఫర్ |- |} ==గాయకుడిగా== {| class="wikitable" !సంవత్సరం !ఫిల్మ్/ఆల్బమ్ !పాట(లు) !సహ-గాయకుడు(లు) !గీత రచయిత !సంగీత దర్శకుడు |- |1997 |''కధానాయకన్'' |శుభోదయం |[[కళాభవన్ మణి]], జనార్దనన్, [[కే.పీ.ఏ.సీ లలిత|KPAC లలిత]] |ఎస్ రమేశ్ నాయర్ |మోహన్ సితార |- |2003 |''ఎంత వీడు అప్పుంటేం'' |తప్పో తప్పో |కాళిదాస్ జయరామ్ |గిరీష్ పుత్తంచెరి |ఊసేప్పచాన్ |- |2004 |''[[మాయిలాట్టం]]'' |తక్కిడ తరికిడ |ఎంజీ శ్రీకుమార్ |గిరీష్ పుత్తంచెరి |ఎం జయచంద్రన్ |- |2007 |తామరకన్నన్ |ఉనరూ ఉనరూ |మంజరి, కవిత జయరామ్, నయ |చోవల్లూరు కృష్ణన్‌కుట్టి |ఆనంద్ |- |2011 |''సెవెన్స్'' |కాలమొన్ను కాలాల్ |అరుణ్ అలాత్, రంజిత్, శ్రీనాథ్ |సంతోష్ వర్మ |బిజిబాల్ |- |2013 |''పకర్న్నట్టం'' |వరిక నీ |సబితా జయరాజ్ |సీపీ ఉదయబాను |కైలాస్ మీనన్ |- |2014 |''సలామ్ కాశ్మీర్'' |కన్నడిప్పుళాయిలే |[[శ్వేత మోహన్|శ్వేతా మోహన్]] |రఫీక్ అహమ్మద్ |ఎం జయచంద్రన్ |- |2016 |''ఆడుపులియట్టం'' |మంజకత్తిల్ |[[రమేష్ పిషారోడి]] | |రతీష్ వేగా |} == ఇవి కూడ చూడండి == [[కమల్ (దర్శకుడు)]] ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} ==బయటి లింకులు== * {{IMDb name |0419688}} [[వర్గం:1965 జననాలు]] [[వర్గం:తమిళ సినిమా నటులు]] [[వర్గం:తెలుగు సినిమా నటులు]] [[వర్గం:మలయాళ సినిమా నటులు]] fjbiunl4oef9ij9lw8zm3z09f3y1nyz 0 360484 4955545 4599113 2026-09-10T02:17:47Z Muralikrishna m 106628 4955545 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = కల్కి | image = Kalki (1996).jpg | caption = సినిమా పోస్టర్ | director = [[కైలాసం బాలచందర్|కె.బాలచందర్]] | writer = కె.బాలచందర్ | producer = రాజం బాలచందర్<br />పుష్ప కందస్వామి | starring = [[శృతి (నటి)|శృతి]] <br /> [[రెహమాన్ (నటుడు)|రెహమాన్]] <br /> [[ప్రకాష్ రాజ్]] <br /> [[గీత (నటి)|గీత]] <br /> రేణుక <br /> ఫాతిమా బాబు <br/>[[సువలక్ష్మి]] | cinematography = ఆర్.రఘునాథరెడ్డి | editing = [[సురేష్ అర్స్]] | music = దేవా | studio = కవితాలయ ప్రొడక్షన్స్ | released = | runtime = 161 నిమిషాలు | country = {{IND}} | language = తెలుగు }} '''కల్కి''' 1996లో విడుదలైన తెలుగు డబ్బింగ్ సినిమా. తమిళ భాషలో అదే పేరుతో వెలువడిన సినిమా దీనికి మూలం. కె. బాలచందర్ దర్శకత్వంలో తెరకెక్కిన ఈ చిత్రంలో రఘు, శృతి, ప్రకాష్ రాజ్ ప్రధాన పాత్రలు పోషించారు. ఈ చిత్రానికి సంగీతం దేవా సమకూర్చారు.<ref>{{Cite web|title=Kalki (1997)|url=https://indiancine.ma/BGYX|access-date=2025-07-07|website=Indiancine.ma}}</ref> == తారాగణం == * రఘు * శృతి * మంజుల * గీత * రేణుక * ఫాతిమాబాబు * సువలక్ష్మి * ప్రకాశ్ రాజ్ * [[ప్రియదర్శిని (నటి)|ప్రియదర్శిని]] == సాంకేతిక వర్గం == * దర్శకుడు: కె.బాలచందర్ * సంగీతం: దేవా * మాటలు:వెన్నెలకంటి రాజేశ్వర ప్రసాద్ * పాటలు:వెన్నెలకంటి రాజేశ్వర ప్రసాద్ * నేపథ్య గానం: రేణుక, కె ఎస్ చిత్ర, అనూరాధ శ్రీరామ్, మనో,శ్రీలత * ఛాయా గ్రహణం: ఆర్.రఘునాథరెడ్డి * కూర్పు: సురేష్ అర్స్ * నిర్మాతలు: రాజాం బాలచందర్, పుష్ప కందస్వామీ * నిర్మాణ సంస్థ: కవితాలయ ప్రొడక్షన్స్ * విడుదల:18:07:1997. == మూలాలు == {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:1996 సినిమాలు]] [[వర్గం:డబ్బింగ్ సినిమాలు]] 93hkir1ci2ws67v5j71ums7v50gb7yb 0 363211 4955576 4638311 2026-09-10T04:18:09Z Muralikrishna m 106628 4955576 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = చిత్ర | image = | birth_date = {{birth date|df=yes|1965|05|21}}<ref>{{cite news|title=இரவு 12 மணிக்கு போன் செய்த ரசிகர்''- நெகிழும் நடிகை சித்ரா! |url=https://cinema.vikatan.com/tamil-cinema/actress-chithra-shares-her-happiness-on-fans-birthday-wish|work=cinema.vikatan.com/|date=22 May 2021}}</ref> | birth_place = [[కొచ్చి]], [[కేరళ]], [[భారతదేశం]] | death_date = {{death date and age|2021|08|21|1965|02|21|df=yes}}<ref name="సినీరంగంలో విషాదం.. ప్ర‌ముఖ న‌టి క‌న్నుమూత">{{cite news |last1= |first1= |title=సినీరంగంలో విషాదం.. ప్ర‌ముఖ న‌టి క‌న్నుమూత |url=https://www.ntnews.com/cinema/actress-chitra-died-with-cardiac-arrest-450070 |accessdate=27 October 2022 |work= |date=13 February 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221027124456/https://www.ntnews.com/cinema/actress-chitra-died-with-cardiac-arrest-450070 |archivedate=27 October 2022 |language=te}}</ref><ref name="దక్షిణాది చిత్ర పరిశ్రమలో విషాదం.. ప్రముఖ నటి కన్నుమూత">{{cite news |title=దక్షిణాది చిత్ర పరిశ్రమలో విషాదం.. ప్రముఖ నటి కన్నుమూత |url=https://m.sakshi.com/telugu-news/movies/actress-nallennai-chitra-passes-away-1389336 |accessdate=27 October 2022 |work= |date=21 August 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221027124615/https://m.sakshi.com/telugu-news/movies/actress-nallennai-chitra-passes-away-1389336 |archivedate=27 October 2022 |language=te}}</ref> | death_place = సాలిగ్రామం, [[చెన్నై]], [[తమిళనాడు]], [[భారతదేశం]] | other_names = శృతి చిత్ర <br/>నల్లేన్నాయి చిత్ర | yearsactive = 1981–2020 | occupation = నటి | children = 1 | spouse = {{marriage|విజయరాఘవన్|1990|2021}} }}'''చిత్ర‌''' భారతదేశానికి చెందిన సినిమా నటి . ఆమె 1975లో సినీరంగంలోకి అడుగుపెట్టి తెలుగు, త‌మిళం, మ‌ళ‌యాలం,క‌న్న‌డ‌, హిందీ సినిమాలలో 100పైగా సినిమాల్లో, టీవీ సీరియ‌ల్స్‌లో నటించింది. == నటించిన సినిమాలు == === మలయాళం === {| class="wikitable" |సంవత్సరం |పేరు |పాత్ర |సహనటులు |దర్శకుడు |గమనికలు |- |1975 |కళ్యాణప్పంతల్ | | | | |- |1977 |అనుగ్రహం |పాటలో విద్యార్థి |[[ప్రేమ్ నజీర్]] |మేలట్టూరు రవివర్మ |గుర్తింపు లేని పాత్ర |- |1981 |వలర్తు మృగంగళ్ |సర్కస్‌లో అమ్మాయి | | |గుర్తింపు లేని పాత్ర |- |1983 |అట్టకలశం |మేరీకుట్టి |ప్రేమ్ నజీర్, మోహన్ లాల్ |శశికుమార్ |తొలి సినిమా |- |1984 |సందర్భం | | | | |- |1984 |ఇవిడే ఇంగనే |రెమా | |జోషి | |- |1984 |అంతస్సు | | | | |- |1984 |పావం పూర్ణిమ |సుశీల | | | |- |1985 |మకాన్ ఎంత మకాన్ | | | | |- |1985 |ఎజు ముతల్ ఒన్పతు వారే | | | | |- |1985 |ఒట్టయన్ | | | | |- |1985 |కథ ఇతువారే |సూసీ | | | |- |1985 |మాన్య మహాజనాంగలే |విమల | | | |- |1985 |ఉయరుం న్జాన్ నాదాకే |రజని | | | |- |1985 |పథముదయం |అమ్మినికుట్టి | | | |- |1985 |ఆజీ | - | | | |- |1985 |వసంతసేన |నందిని | |కె. విజయన్ | |- |1985 |ఒడువిల్కిట్టియ వార్త | | | | |- |1985 |తోజిల్ అల్లెంగిల్ జైలు | - | | | |- |1985 |కోఠి తీరుంవారే | - | | | |- |1985 |జ్వాలానం | | | | |- |1986 |ఆత్మ చితిర చోతీ | | | | |- |1986 |కావేరి | | | | |- |1986 |నిమిషంగల్ |రవి భార్య | | | |- |1986 |అన్నోరు రావిల్ |గాయత్రి | | | |- |1986 |పంచాగ్ని |శారద |మోహన్ లాల్, గీత |హరిహరన్ | |- |1986 |ఒన్ను రాండు మూన్ను | | | | |- |1986 |శోబరాజ్ |ఆయిషా |మోహన్‌లాల్, టీజీ రవి |శశికుమార్ | |- |1987 |కైయేతుం దూరత్ |వీణ | | | |- |1988 |ముక్తి |జయశ్రీ నాయర్ | | | |- |1989 |ఆస్తికల్ పూక్కున్ను |రాజమ్మ | | | |- |1989 |ప్రభాతం చువన్న తేరువిల్ |తులసి | | | |- |1989 |[[ఓరు వడక్కన్ వీరగాథ]] |కుంజనూలి |మమ్ముట్టి, బాలన్ కె. నాయర్ |హరిహరన్ | |- |1990 |పరంపర |మేరీ లారెన్స్ |మమ్ముట్టి, సుమలత |సిబి మలయిల్ | |- |1990 |కలికాలం |రమణి |మమ్ముట్టి, మురళి |[[సత్యన్ అంతికాడ్]] | |- |1990 |ఈ తనుత వేలుప్పన్ కలతు |పద్మ |మమ్ముట్టి, నేదుమూడి వేణు |జోషి | |- |1990 |రాజావఙ్చ |అమ్మినికుట్టి | |శశికుమార్ | |- |1990 |మలయోగం |రోజ్లీ | |సిబి మలయిల్ | |- |1991 |అవనికున్నిలే కిన్నరిపూక్కళ్ | | | | |- |1991 |కాక్కతోళ్లాయిరం |రాధిక | | | |- |1991 |కూడిక్కాఙ్చ |మొల్లికుట్టి | | | |- |1991 |ఒరుతారం రెండుతరం మూన్నుతారం |లేఖ | | | |- |1991 |ఇరిక్కు MD ఆకత్తుండు |సుజాత |ముఖేష్, సునీత, సిద్ధిక్ | | |- |1991 |నగరతిల్ సంసార విషయం |సుసాన్ | | |జగదీష్, సిద్ధిక్ |- |1991 |కంకెట్టు |శ్యామా |జయరామ్, శ్రీనివాసన్, శోభన |రాజన్ బాలకృష్ణన్ | |- |1991 |కడలోరక్కట్టు |సిసిలీ | | | |- |1991 |అమరం |చంద్రిక |మమ్ముట్టి, మత్తు |భరతన్ | |- |1991 |సమాంతర కళాశాల |సుధ |సురేష్ గోపి, గీత |తులసీదాసు | |- |1991 |నయం వ్యక్తమక్కున్ను | | |బాలచంద్ర మీనన్ | |- |1992 |మాంత్రికచెప్పు |సాబు భార్య |సునీత | | |- |1992 |నాడోడి |సుశీల |మోహన్ లాల్, సురేష్ గోపి |తంపి కన్నంతనమ్ | |- |1992 |అధ్వైతం |కార్తీ | |[[ప్రియదర్శన్]] | |- |1992 |మహాన్ |బీవీ | | | |- |1993 |తలముర |వైద్యుడు | | | |- |1993 |పొన్నుచ్చామి |కనకం | |అలీ అక్బర్ | |- |1993 |ఏకల్వ్యాన్ |హేమాంబరం |సురేష్ గోపి, సిద్ధిక్ |షాజీ కైలాస్ | |- |1993 |దేవాసురం |సుభద్రమ్మ | |IV శశి | |- |1993 |అమ్మయనే సత్యం |మార్గరెట్ |ముఖేష్, అన్నీ |బాలచంద్ర మీనన్ | |- |1993 |సౌభాగ్యం | | |సంధ్యా మోహన్ | |- |1993 |పాఠేయం |పద్మిని |మమ్ముట్టి, చిప్పీ |భరతన్ | |- |1994 |రుద్రాక్షం |వైద్యుడు |సురేష్ గోపి, అన్నీ |షాజీ కైలాస్ | |- |1994 |డాలర్ |థంకమ్మ | | | |- |1994 |కడల్ |కొచ్చు మేరీ | |సిద్ధిక్ షమీర్ | |- |1994 |కమీషనర్ |శ్రీలత వర్మ |సురేష్ గోపి, రతీష్ |షాజీ కైలాస్ | |- |1994 |ముఖ్యమంత్రి కేఆర్ గౌతమి |అనిత | | | |- |1995 |స్పెషల్ స్క్వాడ్ |ఆలిస్ | | | |- |1995 |సాదరం |మాలతి |సురేష్ గోపి, [[లాలూ అలెక్స్]] |జోస్ థామస్ | |- |1995 |ప్రయిక్కర పప్పన్ |సరసు |మురళి, జగదీష్, చిప్పి |టీఎస్ సురేష్ బాబు | |- |1995 |చైతన్యం |శ్రీదేవి | | | |- |1996 |స్వర్ణకీరీడం | | | | |- |1997 |ఇక్కరేయనంటే మానసం |పంకజాక్షి | | | |- |1997 |ఆదివారము |కస్తూరి |విజయరాఘవన్, మురళి |జోస్ థామస్ | |- |1997 |ఋష్యశృంగన్ |మోలీ టీచర్ | | | |- |1997 |రాజతంత్రం |సీతాలక్ష్మి | | | |- |1997 |ఆరామ్ తంపురాన్ |తొట్టతిల్ మీనాక్షి |మోహన్‌లాల్, మంజు వారియర్ |షాజీ కైలాస్ | |- |1998 |మంత్రి మాలికైల్ మానసమ్మతం |జయకుమారి | | | |- |1998 |మంత్రి కొచ్చామ్మ |డా. మహేశ్వరి వారియర్ | | | |- |1998 |కల్లు కొండోరు పెన్ను |పంకజం |విజయశాంతి, సురేష్ గోపి |శ్యామప్రసాద్ | |- |1999 |భార్యవీత్తిల్ పరమసుఖం |దుర్గ | |రాజన్ సితార | |- |1999 |ఉస్తాద్ |అంబిక | |సిబి మలయిల్ | |- |1999 |మజవిల్లు |కత్రీనా |కుంచకో బోబన్, ప్రీతి ఝాంగియాని |దినేష్ బాబు | |- |2000 |మిస్టర్ బట్లర్ |శ్రీమతి విజయన్ |దిలీప్, [[ఇన్నోసెంట్]] |శశి శంకర్ | |- |2001 |సెన్సార్ | | | | |- |2001 |సూత్రధారన్ |రాణిమ్మ |దిలీప్, కొచ్చిన్ హనీఫా |ఎకె లోహితదాస్ | |- |2002 |ఆభరణచార్తు | | | | |- | | | | | | |} === తమిళ === {| class="wikitable" |సంవత్సరం |పేరు |పాత్ర |సహనటులు |దర్శకుడు |గమనికలు |- |1975 |[[అపూర్వ రాగంగళ్|అపూర్వ రాగంగల్]] | |కమల్ హాసన్, మేజర్ సుందరరాజన్ |[[కైలాసం బాలచందర్|కె. బాలచందర్]] |బాల కళాకారుడు |- |1978 |అవల్ అప్పాడితాన్ |యువకుడు మంజు |కమల్ హాసన్, రజనీకాంత్ |సి. రుద్రయ్య |బాల కళాకారుడు |- |1981 |[[అమావాస్య చంద్రుడు|రాజ పార్వై]] |సులోచన |[[కమల్ హాసన్]] |[[సింగీతం శ్రీనివాసరావు]] | |- |1982 |ఆటో రాజా |రాజా సోదరి |[[విజయ కాంత్|విజయకాంత్]] |కె. విజయన్ | |- |1984 |ఎన్ ఉయిర్ నాన్బా |శాంతి | | | |- |1986 |క్రోధం |శుభా |ప్రేమ్ మీనన్ | | |- |1986 |రాసిగన్ ఓరు రాసిగై |రమ్య |[[సత్యరాజ్]] | | |- |1987 |చిన్న పూవే మెల్ల పెసు | |ప్రభు, రామ్కి |రాజశేఖర్ | |- |1987 |[[సిస్టర్ నందిని|మనతిల్ ఉరుధి వేండుమ్]] |చిత్ర | |[[కైలాసం బాలచందర్|కె. బాలచందర్]] | |- |1987 |ఊర్కవలన్ |మల్లిక |[[రజినీకాంత్|రజనీకాంత్]] |[[మనోబాల]] | |- |1988 |ఎన్ తంగచ్చి పడిచావా |లక్ష్మి |[[ప్రభు]] |[[పి. వాసు]] | |- |1989 |ఎంగ వీట్టు దైవం |జాన్సీ | | | |- |1989 |వలుదు కలై వైతు వా |లచ్మి | | | |- |1989 |తలైప్పు సెయితిగల్ | | | | |- |1989 |నినైవు చిన్నం |తంగం |ప్రభు, మురళి |అను మోహన్ | |- |1989 |మనిధన్ మరివిట్టన్ | - |[[మోహన్ (నటుడు)|మోహన్]] |[[మణివణ్ణణ్ (నటుడు)|మణివణ్ణన్]] | |- |1989 |తిరుప్పు మునై |చిత్ర |[[కార్తీక్ (నటుడు)|కార్తీక్]] |కలైవానన్ కన్నదాసన్ | |- |1990 |ఈతిర్ కాట్రు |గీత |[[కార్తీక్ (నటుడు)|కార్తీక్]] |ముక్తా ఎస్. సుందర్ | |- |1990 |వెల్లయ్య తేవన్ |పూర్ణమ్మ | |మనోజ్ కుమార్ | |- |1990 |ఆదిశయ మనితన్ | | | | |- |1990 |ఎనక్కోరు నీతి | - |సిరాజ్ |[[కె.ఎస్‌.గోపాలకృష్ణన్|KS గోపాలకృష్ణన్]] | |- |1990 |ఎంగల్ స్వామి అయ్యప్పన్ | |[[ఆర్. పార్థిబన్|ఆర్. పార్తీపన్]] |దశరథన్ | |- |1990 |60 నాల్ 60 నిమిదం |ఆశా | |రాజ్‌తిలక్ | |- |1991 |నాడు అధై నాడు |అంజలే |రామరాజన్ |రామతిలగ రాజన్ | |- |1991 |పుతం పుదు పయనం |నర్స్ (హీరోయిన్) |[[ఆనంద్ బాబు]] |[[కె. ఎస్. రవికుమార్|కెఎస్ రవికుమార్]] | |- |1991 |చేరన్ పాండియన్ |పరిమళం |శరత్ కుమార్, విజయకుమార్, ఆనంద్ బాబు |[[కె. ఎస్. రవికుమార్|కెఎస్ రవికుమార్]] | |- |1992 |పొండట్టి రాజ్యం |భారతి సోదరి |[[శరవణన్]] |[[కె. ఎస్. రవికుమార్|కెఎస్ రవికుమార్]] | |- |1992 |చిన్నవర్ |పొన్ని |[[ప్రభు]] |గంగై అమరన్ | |- |1993 |పారాంబరీయం |విమల |[[శివాజీ గణేశన్]] |మనోబాల | |- |1993 |పాధిని పెన్ | | | | |- |1994 |వీట్టై పారూ నాట్టై పారూ |శ్రీమతి విక్రమాదిత్యన్ |శివకుమార్ |తులసీదాసు | |- |1994 |మగుడిక్కారన్ |తంగం |[[శరత్ కుమార్]] |యార్ కన్నన్ | |- |1994 |ముత్యాల్ మనైవి |కన్నమ్మ | | | |- |1994 |మధుమతి |రతీ టీచర్ | | | |- |1995 |పెరియ కుటుంబం |శాంతి |[[ప్రభు]] |[[కె. ఎస్. రవికుమార్|కెఎస్ రవికుమార్]] | |- |1996 |గోపాల గోపాల |మీనాక్షి |[[పాండియరాజన్]] |[[పాండియరాజన్]] | |- |1996 |రాజాలి |లచ్మి | | | |- |1996 |ఇలమై రోజక్కల్ |ఆశా తల్లి | | | |- |2001 |కబడ్డీ కబడ్డీ |భూస్వామి మామి | | | |- |2005 |కాదల్ సెయ్య విరుంబు |నితిక తల్లి | | | |- |2020 |బెల్ బాటమ్ | | | | |- |2020 |ఎన్ సంగతు ఆలా అదిచవన్ ఎవాండా | | | | |- | | | | | | |} === తెలుగు === {| class="wikitable sortable" !సంవత్సరం !పేరు !పాత్ర !గమనికలు |- |1981 |అమావాస్య చంద్రుడు |సులోచన | |- |1983 |గాజు బొమ్మలు | - | |- |1986 |పదహారేళ్ళ అమ్మాయి | - | |- |1988 |నేతి స్వతంత్రం |బేబీ | |- |1988 |ఇంద్ర ధనస్సు |అరుణ | |- |1988 |చట్టంతో చదరంగం |భాను | |- |2005 |ప్రేమించక |నికితా తల్లి | |- |} === కన్నడ === {| class="wikitable sortable" !సంవత్సరం !పేరు !పాత్ర !గమనికలు |- |1986 |సుందర స్వప్నగలు |కమల | |- |1988 |కృష్ణ మెచ్చిదా రాధే |రాధ | |- |1990 |అజయ్ విజయ్ |రాధ | |} ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:1965 జననాలు]] [[వర్గం:2022 తెలుగు సినిమాలు]] lx0dntftdssmjc3yoflsc4mfoq64j5s 0 368050 4955603 4631323 2026-09-10T08:14:48Z ~2026-49032-12 154029 /* జీవిత విశేషాలు */ 4955603 wikitext text/x-wiki {{మూలాలు సమీక్షించండి}} {{Infobox person | name = డా.మచ్చ హరిదాస్ ( Dr.Macha Haridas ) | native_name_lang = Telugu | native_name = | image = Haridas Macha.jpg | image_size = | alt = | caption = | parents = మచ్చ వీరయ్య,బుచ్చి రామక్క | birth_date = {{Birth date|1949|12|02}} | birth_place = గ్రామం:[[గునుకుల కొండాపురం]], మండలం:[[గన్నేరువరం]] , జిల్లా:[[కరీంనగర్]], రాష్ట్రం:[[తెలంగాణ]] | residence = కరీంనగర్ | nationality = భారతీయుడు | religion = [[హిందూ]] | occupation = [[రచయిత]], [[పరిశోధకుడు]] | education = M.A,PhD,PGDT (ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం) | Mobile Number = +91 9849517452 }} '''డా.మచ్చ హరిదాస్ ''' (జననం. డిసెంబర్ 2, 1949) ప్రముఖ తెలుగు రచయిత, పరిశోధకుడు . ==జీవిత విశేషాలు == '''మచ్చ హరిదాస్ ,''' కరీంనగర్ జిల్లాలోని గన్నేరువరం మండలం, గునుకుల కొండాపురం గ్రామంలో [[మచ్చ వీరయ్య]], బుచ్చి రామక్క దంపతులకు జన్మించాడు. హైదరాబాదులోని ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయంలో ఎం.ఎ.,పిహెచ్.డి , ఆంధ్రా యూనివర్సిటీ నుండి పిజిడిటి పూర్తి చేసాడు. == కుటుంబం == '''తల్లిదండ్రులు''':మచ్చ వీరయ్య,బుచ్చి రామక్క '''భార్య''': భారతి '''కుమారులు''': రాజశేఖర్ , చంద్రశేఖర్ ,ఇందుశేఖర్ == పరిశోధనలు == * "తథ్యము సుమతీ!"- సుమతీ శతక పద్యాలు - 1984. * "తెలుగులో యాత్రాచరిత్రలు" అనే అంశంపై [[ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం]] లో [[ఎన్. గోపి|ఎన్.గోపి]] పర్యవేక్షణలో పి.హెచ్.డి. పట్టా కోసం పరిశోధన చేసి 1989లో సిద్ధాంత వ్యాసం సమర్పించాడు. == రచనలు == # "తథ్యము సుమతీ!"- సుమతీ శతక పద్యాలు - పరిశోధన గ్రంధము - 1984 . # తెలుగు లో యాత్రా చరిత్రలు - సిద్ధాంత గ్రంధము- 1992 . # గోరుకొయ్యలు - నానీలు - 2006 # హరిచందనము- అభినందన సంచిక - 2008 # యేనుగుల వీరస్వామి ( జీవిత చరిత్ర ) - 2011 # వ్యాసలహరి ( సమీక్షలు ) - 2012 # యాత్రా చరిత్రలు ( లఘు గ్రంధం )- తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం ముద్రణ - 2012 # తధ్యము సుమతీ! ( పరివర్తిత ముద్రణము ) - 2017 # గునుకుల కొండాపురం-పద్మశాలీయులు బూట్ల వంశం- ఏడు తరాల చరిత్ర - 2018 # తెలుగు లో యాత్రా రచనల సూచి - 2021 # అష్టాదశ ( సాహిత్య విమర్శ వ్యాసాలు ) - 2021 # వ్యాస భారతి - 2022 # హరిదాసు రచనలు- వ్యక్తిత్వం - 2022 # దేశవిదేశాలలో వింతలు-విశేషాలు - 2025 == అవార్డులు-సన్మానాలు == === జిల్లా స్థాయి === * జిల్లా కలెక్టర్, కరీంనగర్ "సుమిత డావ్రా"గారి చే ప్రశంసా పత్రం - 2004 . * డా.జైశెట్టి రమణయ్య విద్యాసంస్థలు , జగిత్యాల వారిచే ఉత్తమ అధ్యాపక సన్మానం, రజత పతక ప్రదానం - 2005. * లయన్స్ క్లబ్ ఆఫ్ కరీంనగర్, కరీంనగర్ శాతవాహన, కరీంనగర్ మానేరు సంస్థల సంయుక్త నిర్వహణలో సన్మానం-ప్రశంసాపత్రె - 2006. === రాష్ట్ర స్థాయి === * రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రి డా.వై.స్.రాజశేఖర్ రెడ్డి గారిచే రాష్ట్ర ఉత్తమ అధ్యాపక అవార్డు , సన్మానము- 2008. * తెలంగాణ రాష్ట్ర స్థాయి యం.వి.నరసిం హా రెడ్డి సాహితీ పురస్కారము - 2015. * తెలంగాణ రాష్ట్ర స్థాయి బొందుగులపాటి పురస్కారము "తథ్యము సుమతీ!" గ్రంథానికి - 2016. * మూడ నాగభూషణం గుప్త గారి రాష్ట్ర స్థాయి పురస్కారము బాసర లో - 2018. * మలయశ్రీ నవ్య సాహిత్య పరిషత్, కరీంనగర్ ఆధ్వర్యం లో సురవరం ప్రతాపరెడ్డి స్మారక పురస్కారము-- 2019. * సర్వవైదిక సంస్థానం కరీంనగర్ నిర్వహణ లో ఆచార్య శ్రీ భాష్యం విజయసారధి గారి నుండి బెజ్జంకి సత్యపాల్ రావు స్మారక పురస్కారము - 2021. * అక్కేపల్లి మమత స్మారకార్థం అక్కేపల్లి ఫౌండేషన్, కరీం నగర్ వారి సి నా రె విశిష్ట సాహిత్య పురస్కారం - 2021. * పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం వారి 'కీర్తి పురస్కారం' - 2022. * తెలంగాణ సాహిత్య అకాడమీ ఆధ్వర్యంలో కరీంనగర్ జిల్లా పాలనా యంత్రాంగం సమర్పించిన డా.గోపు లింగారెడ్డి పురస్కారం - 2023. * సినారె సాహితీ పురస్కారము - సినారె కళాపీఠం అధ్వర్యం లో. - 2023. == ఉద్యోగాలు == * జూనియర్ కాలేజి లెక్చరర్ గా 11 సంవత్సరాలు. * డిగ్రీ కాలేజి లెక్చరర్ గా 23 సంవత్సరాలు. * 2008 లో శ్రీ రాజరాజేశ్వర ఆర్ట్స్ అండ్ సైన్స్ కాలేజ్ (SRR), కరీంనగర్ నుండి రీడరు గా పదవీవిరమణ. ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} https://in.linkedin.com/in/dr-haridas-macha-61170a95 ==ఇతర లింకులు== * మచ్చ హరిదాసు (1992). [[తెలుగులో యాత్రాచరిత్రలు]] (1 ed.). కరీంనగర్: ఇందు ప్రచురణలు. * https://mayuukhathemagazine.com/%e0%b0%ae%e0%b0%9a%e0%b1%8d%e0%b0%9a%e0%b0%b2%e0%b1%87%e0%b0%a8%e0%b0%bf-%e0%b0%9a%e0%b0%82%e0%b0%a6%e0%b1%8d%e0%b0%b0%e0%b1%81%e0%b0%a1%e0%b1%81-%e0%b0%a1%e0%b0%be%e0%a5%a5-%e0%b0%ae%e0%b0%9a/ * https://www.youtube.com/watch?v=8G3RqD1-_aE&t=2670s {{Authority control}} 5u3cfuf447e5towhmpn05z2robd5o2t 0 372997 4955638 4473350 2026-09-10T10:45:34Z Rajasekhar1961 2596 [[వర్గం:శరీర నిర్మాణ శాస్త్రము]] ను చేర్చారు (హాట్‌కేట్ ఉపయోగించి) 4955638 wikitext text/x-wiki [[File:Gray773.png|thumb|దృష్టి నాడి]] '''దృష్టి నాడి లేదా ఆప్టిక్ నాడి''' అనేది 12 జతల [[కపాల నాడులు|కపాల నాడులలో]] రెండవది. ఇవి దృష్టి లేదా కంటిచూపుకు సంబంధించిన సమాచారాన్ని [[కన్ను|కన్నుల]] నుండి [[మెదడు]]<nowiki/>కు చేరవేస్తాయి. ఆప్టిక్ నాడి అనేది కంటి నుండి మెదడుకు దృశ్య సమాచారాన్ని ప్రసారం చేసే నరాల ఫైబర్స్ యొక్క కట్ట. ఇది పన్నెండు కపాల నరాలలో ఒకటి, రెటీనా నుండి మెదడుకు దృశ్యమాన సమాచారాన్ని తీసుకువెళ్లడానికి బాధ్యత వహిస్తుంది, ఇది మన చుట్టూ ఉన్న ప్రపంచాన్ని గ్రహించడానికి అనుమతిస్తుంది. ఆప్టిక్ నాడి ఒక మిలియన్ నరాల ఫైబర్‌లతో రూపొందించబడింది, 50 మిమీ పొడవు ఉంటుంది. ఇది కంటి వెనుక నుండి ఉద్భవిస్తుంది, పుర్రె యొక్క ఆప్టిక్ కెనాల్ ద్వారా మెదడుకు వెళుతుంది, ఇక్కడ అది విజువల్ కార్టెక్స్‌తో కలుపుతుంది. ఆప్టిక్ నరం రెటీనా గ్యాంగ్లియన్ సెల్ ఆక్సాన్లు, గ్లియాతో కూడి ఉంటుంది. ప్రతి మానవ ఆప్టిక్ నరం 770,000 నుంచి 1.7 మిలియన్ల నరాల ఫైబర్‌లను కలిగి ఉంటుంది.<ref>{{Cite paper|title=Human optic nerve fiber count and optic disc size|date=May 1992}}</ref> ఆప్టిక్ నరాలు దెబ్బతినడం వలన దృష్టి నష్టం జరుగుతుంది, ఇది నష్టం యొక్క పరిధిని బట్టి తాత్కాలికంగా లేదా శాశ్వతంగా ఉండవచ్చు. ఆప్టిక్ నరాలు దెబ్బతినడానికి కొన్ని సాధారణ కారణాలు గాయం, వ్యాధి, వృద్ధాప్యం. ఆప్టిక్ నరాల నష్టం కోసం చికిత్స ఎంపికలు అంతర్లీన కారణంపై ఆధారపడి ఉంటాయి, మందులు, శస్త్రచికిత్స లేదా దృష్టి పునరావాసం కలిగి ఉండవచ్చు. మందులు: ఆప్టిక్ నరాలు దెబ్బతినడానికి గల కారణాలపై ఆధారపడి, కార్టికోస్టెరాయిడ్స్, ఇమ్యునోసప్రెసెంట్స్ లేదా యాంటీబయాటిక్స్ వంటి మందులు వాపును తగ్గించడానికి లేదా ఇన్ఫెక్షన్‌ను నిరోధించడానికి సూచించబడతాయి. శస్త్రచికిత్స: కొన్ని సందర్భాల్లో, ఆప్టిక్ నరాల మీద ఒత్తిడిని తగ్గించడానికి, కణితులను తొలగించడానికి లేదా విడిపోయిన రెటీనాను సరిచేయడానికి శస్త్రచికిత్సను సిఫార్సు చేయవచ్చు. దృష్టి పునరావాసం: ఆప్టిక్ నరాల దెబ్బతినడం వలన దృష్టి నష్టం జరిగితే, దృష్టి పునరావాస పద్ధతులు సిఫార్సు చేయబడవచ్చు. ఇది మాగ్నిఫైయర్‌ల వంటి తక్కువ దృష్టి సహాయాల ఉపయోగం లేదా రోజువారీ జీవనానికి అనుకూల పద్ధతుల్లో శిక్షణను కలిగి ఉంటుంది. ఆప్టిక్ నరాల దెబ్బతినడం వల్ల దృష్టి కోల్పోయే వ్యక్తులకు చికిత్స ప్రణాళికలో దృష్టి పునరావాసం ఒక ముఖ్యమైన భాగం. దృష్టి పునరావాసం అనేది ఒక రకమైన చికిత్స, ఇది క్రియాత్మక దృష్టిని మెరుగుపరచడం, దృష్టి లోపం ఉన్న వ్యక్తుల జీవన నాణ్యతను మెరుగుపరచడంపై దృష్టి పెడుతుంది. ఆప్టిక్ నరాల నష్టం ఉన్న వ్యక్తుల కోసం కొన్ని సాధారణ దృష్టి పునరావాస పద్ధతులు: తక్కువ దృష్టి సహాయాలు: ఇందులో [[భూతద్దం|భూతద్దాలు]], [[టెలిస్కోపు|టెలిస్కోప్‌లు]] లేదా ముద్రణ లేదా చిత్రాలను విస్తరించే ఎలక్ట్రానిక్ పరికరాలు ఉంటాయి. ఓరియెంటేషన్, మొబిలిటీ ట్రైనింగ్: ఇందులో దృష్టి లోపం ఉన్న వ్యక్తులకు వారి పర్యావరణాన్ని సురక్షితంగా, నమ్మకంగా ఎలా నావిగేట్ చేయాలో నేర్పించడం, పొడవైన చేతికర్ర లేదా ఎలక్ట్రానిక్ ట్రావెల్ ఎయిడ్స్ వంటి పద్ధతులను ఉపయోగించడం. రోజువారీ జీవన కార్యకలాపాలు శిక్షణ: దృష్టి లోపం ఉన్న వ్యక్తులకు అనుకూల పద్ధతులు, సాధనాలను ఉపయోగించి వంట చేయడం, శుభ్రపరచడం, వ్యక్తిగత పరిశుభ్రత వంటి రోజువారీ పనులను ఎలా నిర్వహించాలో బోధించడం ఇందులో ఉంటుంది. విజన్ థెరపీ: ఇది కంటి ట్రాకింగ్, ఫోకస్ చేయడం, విజువల్ ప్రాసెసింగ్ వంటి దృశ్య నైపుణ్యాలను మెరుగుపరచడానికి వ్యాయామాలను ఉపయోగించే ఒక రకమైన చికిత్స. కౌన్సెలింగ్, మద్దతు: దృష్టి నష్టంతో జీవించడం సవాలుగా ఉంటుంది, పరిస్థితి యొక్క భావోద్వేగ, మానసిక ప్రభావాన్ని ఎదుర్కోవడంలో కౌన్సెలింగ్, సహాయక బృందాలు సహాయపడతాయి. దృష్టి పునరావాసం అనేది తరచుగా నేత్ర వైద్యులు, ఆప్టోమెట్రిస్ట్‌లు, ఆక్యుపేషనల్ థెరపిస్ట్‌లు, ఇతర ఆరోగ్య సంరక్షణ నిపుణులతో కూడిన బృందం వంటి వారు చేసే ప్రయత్నం. ఆప్టిక్ నరాలు దెబ్బతిన్న వ్యక్తులు దృశ్య పనితీరు మెరుగు పరచుకోవడం కోసం వారి గరిష్ఠ సామర్థ్యాన్ని సాధించడంలో సహాయపడటం లక్ష్యం. ఆప్టిక్ నరాల పొడవు వ్యక్తిని బట్టి మారుతూ ఉంటుంది, సుమారుగా 20&nbsp;mm నుండి 55&nbsp;mm వరకు ఉంటుంది. ఆప్టిక్ నాడి ఒక మిలియన్ కంటే ఎక్కువ నరాల ఫైబర్‌లతో కూడి ఉంటుంది, ఇవి కంటి వెనుక భాగంలో ఉన్న రెటీనా నుండి ఉద్భవించి ఆప్టిక్ నాడిని ఏర్పరుస్తాయి. ఈ నరాల ఫైబర్స్ మెదడుకు చేరుకోవడానికి పుర్రె యొక్క ఆప్టిక్ కెనాల్ ద్వారా ప్రయాణిస్తాయి. ఆప్టిక్ నాడి యొక్క పొడవు ముఖ్యమైనది ఎందుకంటే ఇది దృష్టి నాడిని ప్రభావితం చేసే దృష్టి లోపాలు లేదా పరిస్థితుల యొక్క సంభావ్యత, తీవ్రతను ప్రభావితం చేస్తుంది. ఉదాహరణకు, తల గాయం లేదా కణితుల వంటి పుర్రె లోపల ఒత్తిడి పెరగడం వల్ల పొడవైన ఆప్టిక్ నరం దెబ్బతినే అవకాశం ఉంది. దీనికి విరుద్ధంగా, గ్లాకోమా వంటి కొన్ని రకాల దృష్టిని కోల్పోయే ప్రమాదం ఎక్కువగా ఉన్న ఆప్టిక్ నాడితో సంబంధం కలిగి ఉండవచ్చు. దృశ్య పనితీరు, ఆరోగ్యానికి ఆప్టిక్ నరాల ఫైబర్స్ యొక్క నాణ్యత, కంటి, మెదడు యొక్క మొత్తం ఆరోగ్యం వంటి ఇతర అంశాలు కూడా ముఖ్యమైనవి. == ఇవి కూడా చూడండి == * [[కన్ను]] * [[మెదడు]] == మూలాలు == {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:నాడీ వ్యవస్థ]] [[వర్గం:శరీర నిర్మాణ శాస్త్రము]] se36l64o3u9tcqqlg5vocw8zst1t688 4955640 4955638 2026-09-10T10:46:58Z Rajasekhar1961 2596 4955640 wikitext text/x-wiki [[File:Gray773.png|thumb|దృష్టి నాడి]] '''దృష్టి నాడి''' (ఆంగ్లం: Optic Nerve) అనేది 12 జతల [[కపాల నాడులు|కపాల నాడులలో]] రెండవది. ఇవి దృష్టి లేదా [[కంటిచూపు]]కు సంబంధించిన సమాచారాన్ని [[కన్ను|కన్నుల]] నుండి [[మెదడు]]<nowiki/>కు చేరవేస్తాయి. ఈ దృష్టినాడి అనేది కంటి నుండి మెదడుకు దృశ్య సమాచారాన్ని ప్రసారం చేసే నరాల ఫైబర్స్ యొక్క కట్ట. ఇది పన్నెండు కపాల నరాలలో ఒకటి, రెటీనా నుండి మెదడుకు దృశ్యమాన సమాచారాన్ని తీసుకువెళ్లడానికి బాధ్యత వహిస్తుంది, ఇది మన చుట్టూ ఉన్న ప్రపంచాన్ని గ్రహించడానికి అనుమతిస్తుంది. ఆప్టిక్ నాడి ఒక మిలియన్ నరాల ఫైబర్‌లతో రూపొందించబడింది, 50 మిమీ పొడవు ఉంటుంది. ఇది కంటి వెనుక నుండి ఉద్భవిస్తుంది, పుర్రె యొక్క ఆప్టిక్ కెనాల్ ద్వారా మెదడుకు వెళుతుంది, ఇక్కడ అది విజువల్ కార్టెక్స్‌తో కలుపుతుంది. ఆప్టిక్ నరం రెటీనా గ్యాంగ్లియన్ సెల్ ఆక్సాన్లు, గ్లియాతో కూడి ఉంటుంది. ప్రతి మానవ ఆప్టిక్ నరం 770,000 నుంచి 1.7 మిలియన్ల నరాల ఫైబర్‌లను కలిగి ఉంటుంది.<ref>{{Cite paper|title=Human optic nerve fiber count and optic disc size|date=May 1992}}</ref> ఆప్టిక్ నరాలు దెబ్బతినడం వలన దృష్టి నష్టం జరుగుతుంది, ఇది నష్టం యొక్క పరిధిని బట్టి తాత్కాలికంగా లేదా శాశ్వతంగా ఉండవచ్చు. ఆప్టిక్ నరాలు దెబ్బతినడానికి కొన్ని సాధారణ కారణాలు గాయం, వ్యాధి, వృద్ధాప్యం. ఆప్టిక్ నరాల నష్టం కోసం చికిత్స ఎంపికలు అంతర్లీన కారణంపై ఆధారపడి ఉంటాయి, మందులు, శస్త్రచికిత్స లేదా దృష్టి పునరావాసం కలిగి ఉండవచ్చు. మందులు: ఆప్టిక్ నరాలు దెబ్బతినడానికి గల కారణాలపై ఆధారపడి, కార్టికోస్టెరాయిడ్స్, ఇమ్యునోసప్రెసెంట్స్ లేదా యాంటీబయాటిక్స్ వంటి మందులు వాపును తగ్గించడానికి లేదా ఇన్ఫెక్షన్‌ను నిరోధించడానికి సూచించబడతాయి. శస్త్రచికిత్స: కొన్ని సందర్భాల్లో, ఆప్టిక్ నరాల మీద ఒత్తిడిని తగ్గించడానికి, కణితులను తొలగించడానికి లేదా విడిపోయిన రెటీనాను సరిచేయడానికి శస్త్రచికిత్సను సిఫార్సు చేయవచ్చు. దృష్టి పునరావాసం: ఆప్టిక్ నరాల దెబ్బతినడం వలన దృష్టి నష్టం జరిగితే, దృష్టి పునరావాస పద్ధతులు సిఫార్సు చేయబడవచ్చు. ఇది మాగ్నిఫైయర్‌ల వంటి తక్కువ దృష్టి సహాయాల ఉపయోగం లేదా రోజువారీ జీవనానికి అనుకూల పద్ధతుల్లో శిక్షణను కలిగి ఉంటుంది. ఆప్టిక్ నరాల దెబ్బతినడం వల్ల దృష్టి కోల్పోయే వ్యక్తులకు చికిత్స ప్రణాళికలో దృష్టి పునరావాసం ఒక ముఖ్యమైన భాగం. దృష్టి పునరావాసం అనేది ఒక రకమైన చికిత్స, ఇది క్రియాత్మక దృష్టిని మెరుగుపరచడం, దృష్టి లోపం ఉన్న వ్యక్తుల జీవన నాణ్యతను మెరుగుపరచడంపై దృష్టి పెడుతుంది. ఆప్టిక్ నరాల నష్టం ఉన్న వ్యక్తుల కోసం కొన్ని సాధారణ దృష్టి పునరావాస పద్ధతులు: తక్కువ దృష్టి సహాయాలు: ఇందులో [[భూతద్దం|భూతద్దాలు]], [[టెలిస్కోపు|టెలిస్కోప్‌లు]] లేదా ముద్రణ లేదా చిత్రాలను విస్తరించే ఎలక్ట్రానిక్ పరికరాలు ఉంటాయి. ఓరియెంటేషన్, మొబిలిటీ ట్రైనింగ్: ఇందులో దృష్టి లోపం ఉన్న వ్యక్తులకు వారి పర్యావరణాన్ని సురక్షితంగా, నమ్మకంగా ఎలా నావిగేట్ చేయాలో నేర్పించడం, పొడవైన చేతికర్ర లేదా ఎలక్ట్రానిక్ ట్రావెల్ ఎయిడ్స్ వంటి పద్ధతులను ఉపయోగించడం. రోజువారీ జీవన కార్యకలాపాలు శిక్షణ: దృష్టి లోపం ఉన్న వ్యక్తులకు అనుకూల పద్ధతులు, సాధనాలను ఉపయోగించి వంట చేయడం, శుభ్రపరచడం, వ్యక్తిగత పరిశుభ్రత వంటి రోజువారీ పనులను ఎలా నిర్వహించాలో బోధించడం ఇందులో ఉంటుంది. విజన్ థెరపీ: ఇది కంటి ట్రాకింగ్, ఫోకస్ చేయడం, విజువల్ ప్రాసెసింగ్ వంటి దృశ్య నైపుణ్యాలను మెరుగుపరచడానికి వ్యాయామాలను ఉపయోగించే ఒక రకమైన చికిత్స. కౌన్సెలింగ్, మద్దతు: దృష్టి నష్టంతో జీవించడం సవాలుగా ఉంటుంది, పరిస్థితి యొక్క భావోద్వేగ, మానసిక ప్రభావాన్ని ఎదుర్కోవడంలో కౌన్సెలింగ్, సహాయక బృందాలు సహాయపడతాయి. దృష్టి పునరావాసం అనేది తరచుగా నేత్ర వైద్యులు, ఆప్టోమెట్రిస్ట్‌లు, ఆక్యుపేషనల్ థెరపిస్ట్‌లు, ఇతర ఆరోగ్య సంరక్షణ నిపుణులతో కూడిన బృందం వంటి వారు చేసే ప్రయత్నం. ఆప్టిక్ నరాలు దెబ్బతిన్న వ్యక్తులు దృశ్య పనితీరు మెరుగు పరచుకోవడం కోసం వారి గరిష్ఠ సామర్థ్యాన్ని సాధించడంలో సహాయపడటం లక్ష్యం. ఆప్టిక్ నరాల పొడవు వ్యక్తిని బట్టి మారుతూ ఉంటుంది, సుమారుగా 20&nbsp;mm నుండి 55&nbsp;mm వరకు ఉంటుంది. ఆప్టిక్ నాడి ఒక మిలియన్ కంటే ఎక్కువ నరాల ఫైబర్‌లతో కూడి ఉంటుంది, ఇవి కంటి వెనుక భాగంలో ఉన్న రెటీనా నుండి ఉద్భవించి ఆప్టిక్ నాడిని ఏర్పరుస్తాయి. ఈ నరాల ఫైబర్స్ మెదడుకు చేరుకోవడానికి పుర్రె యొక్క ఆప్టిక్ కెనాల్ ద్వారా ప్రయాణిస్తాయి. ఆప్టిక్ నాడి యొక్క పొడవు ముఖ్యమైనది ఎందుకంటే ఇది దృష్టి నాడిని ప్రభావితం చేసే దృష్టి లోపాలు లేదా పరిస్థితుల యొక్క సంభావ్యత, తీవ్రతను ప్రభావితం చేస్తుంది. ఉదాహరణకు, తల గాయం లేదా కణితుల వంటి పుర్రె లోపల ఒత్తిడి పెరగడం వల్ల పొడవైన ఆప్టిక్ నరం దెబ్బతినే అవకాశం ఉంది. దీనికి విరుద్ధంగా, గ్లాకోమా వంటి కొన్ని రకాల దృష్టిని కోల్పోయే ప్రమాదం ఎక్కువగా ఉన్న ఆప్టిక్ నాడితో సంబంధం కలిగి ఉండవచ్చు. దృశ్య పనితీరు, ఆరోగ్యానికి ఆప్టిక్ నరాల ఫైబర్స్ యొక్క నాణ్యత, కంటి, మెదడు యొక్క మొత్తం ఆరోగ్యం వంటి ఇతర అంశాలు కూడా ముఖ్యమైనవి. == ఇవి కూడా చూడండి == * [[కన్ను]] * [[మెదడు]] == మూలాలు == {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:నాడీ వ్యవస్థ]] [[వర్గం:శరీర నిర్మాణ శాస్త్రము]] f33eg1vtgt1wq606e1v71u6ajj3cgyx 0 373747 4955447 4075219 2026-09-09T15:24:38Z స్వరలాసిక 13980 4955447 wikitext text/x-wiki [[File:Pop Goes the Weasel melody.PNG|thumb|240px|"పాప్ గోస్ ది వీసెల్" మెలోడీ [[File:Pop Goes the Weasel.ogg|thumb]]]] '''మెలోడీ''' అనేది చెవికి నచ్చే విధంగా అమర్చబడిన [[సంగీతం|సంగీత]] స్వరాల క్రమాన్ని సూచిస్తుంది. ఇది తరచుగా [[పాట]] లేదా సంగీత భాగం యొక్క అత్యంత గుర్తించదగిన అంశం, శ్రోతలలో బలమైన భావోద్వేగాలను రేకెత్తిస్తుంది. మెలోడీలు సాధారణంగా స్కేల్ లేదా మోడ్ వంటి నిర్దిష్ట నమూనా లేదా నిర్మాణాన్ని అనుసరించే పిచ్‌ల శ్రేణిని ఉపయోగించి నిర్మించబడతాయి. వాటిని [[సంగీత వాయిద్యం|సంగీత వాయిద్యంలో]] పాడవచ్చు లేదా వాయించవచ్చు, సాధారణ, సూటిగా నుండి సంక్లిష్టంగా, సంకటమైనదిగా ఉంటుంది. క్లాసికల్, పాప్, రాక్, జాజ్, అనేక ఇతర రకాల సంగీతంతో సహా అనేక రకాల సంగీతంలో మెలోడీలు ముఖ్యమైన భాగం. జనాదరణ పొందిన సంగీతంలో మెలోడీ యొక్క ఉపయోగం కాలక్రమేణా గణనీయంగా అభివృద్ధి చెందింది. జనాదరణ పొందిన సంగీతం వివిధ శైలీకృత మార్పులు, ఆవిష్కరణల ద్వారా శ్రావ్యత యొక్క వినియోగాన్ని ప్రభావితం చేసింది. ఉదాహరణకు, 20వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో, ప్రసిద్ధ సంగీతంలో టిన్ పాన్ అల్లే-శైలి ట్యూన్‌లు ఆధిపత్యం చెలాయించాయి, ఇందులో పాడటానికి, గుర్తుంచుకోవడానికి సులభంగా ఉండే ఆకట్టుకునే మెలోడీలు ఉన్నాయి. 1950, 60 లలో, రాక్ అండ్ రోల్ సంగీతం ఉద్భవించింది, ఇది తరచుగా మరింత సంక్లిష్టమైన, విభిన్నమైన శ్రావ్యమైన నిర్మాణాలను కలిగి ఉంటుంది. రాక్ అండ్ రోల్ సంగీతం కేవలం మెలోడీపై ఆధారపడి ఉండదు, అయితే ఇది మెలోడీను దాని ముఖ్య భాగాలలో ఒకటిగా గణనీయంగా ఉపయోగించుకుంటుంది. 1980వ దశకంలో, [[ఎలక్ట్రానిక్ సంగీతం]], సింథసైజర్‌ల ఆగమనం కృత్రిమ, ఎలక్ట్రానిక్ శబ్దాల సృష్టితో సహా కొత్త శ్రావ్యమైన అవకాశాలకు దారితీసింది. ఈ యుగం పాప్ సంగీతం యొక్క పెరుగుదలను కూడా చూసింది, ఇది తరచుగా సరళమైన, పునరావృతమయ్యే శ్రావ్యమైన స్వరాలను నొక్కిచెప్పింది, వాటిని సులభంగా గుర్తుంచుకోవచ్చు, పాడవచ్చు. 1990వ దశకంలో, హిప్ హాప్, రిథమ్ అండ్ బ్లూస్ బాగా ప్రాచుర్యం పొందాయి, ఈ శైలులు తరచుగా మరింత లయబద్ధంగా సంక్లిష్టమైన మెలోడీలను కలిగి ఉంటాయి, అలాగే కొత్త శ్రావ్యమైన ధ్వనులను సృష్టించేందుకు నమూనా, ఇతర పద్ధతులను ఉపయోగించాయి. 21వ శతాబ్దంలో, జనాదరణ పొందిన సంగీతం మెలోడీతో అభివృద్ధి చెందడం, ప్రయోగాలు చేయడం కొనసాగించింది, వివిధ శైలులు, సంస్కృతుల అంశాలను అలాగే కొత్త సాంకేతికతలు, ఉత్పత్తి పద్ధతులను కలుపుతుంది. ఫలితంగా, జనాదరణ పొందిన సంగీతంలో మెలోడీ యొక్క ఉపయోగం గతంలో కంటే ఇప్పుడు మరింత వైవిధ్యంగా, భిన్నంగా ఉంది. ==ఇవి కూడా చూడండి== * [[పాట]] * [[సంగీతం]] * [[మణిశర్మ]] ==బయటి లింకులు== * [https://www.youtube.com/watch?v=hD2Ec6iHwvg&ab_channel=OldTeluguSongs యుట్యూబ్ నందు తెలుగు మెలోడీ పాటలు] ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} * [https://www.gramophone.co.uk/blogs/article/why-melody-matters Why melody matters] [[వర్గం:సంగీతం]] 1nsynjwosv1bu2ou7h6ny7tt9mckozc 0 374974 4955395 4788575 2026-09-09T13:14:19Z InternetArchiveBot 88395 2 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4955395 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket team|name='''Vizag Warriors'''|alt_name=|image=|alt=|nickname=|captain=[[:en:Ashwin Hebbar|Ashwin Hebbar]]<ref name="VW-1">{{cite news |title= Ashwin Hebbar gets Rs 8.7 lakh in APL auction, Ricky Bhui second with Rs 8.1 lakh |url=https://www.newindianexpress.com/states/andhra-pradesh/2022/jun/25/ashwin-hebbar-gets-rs-87-lakh-in-apl-auction-ricky-bhui-second-with-rs-81-lakh-2469541.html }}</ref>|coach=Vincent Vinay|city=[[Vizag]], [[Andhra Pradesh]], India|owner=[[:en:Pulsus Group|Pulsus Group]] <ref name="VW-2">{{cite news |title= Management of 'Vizag Warriors' launches logo and jersey in Visakhapatnam |url= https://www.thehindu.com/news/cities/Visakhapatnam/management-of-vizag-warriors-launches-logo-and-jersey-in-visakhapatnam/article65603660.ece |work=[[The Hindu]]|date=6 July 2022}}</ref>|founded={{Start date|df=yes|April 2022}}|dissolved=|ground=[[:en:Dr. Y. S. Rajasekhara Reddy International Cricket Stadium|Dr. Y. S. Rajasekhara Reddy International Cricket Stadium]] ,|ground2=|t_pattern_la=|t_pattern_b=_bluerightsideshoulder|t_pattern_ra=|t_pattern_pants=|t_leftarm=0500F8|t_body=0500F8|t_rightarm=0500F8|t_pants=0500F8}} '''వైజాగ్ వారియర్స్''' ఆంధ్రా ప్రీమియర్ లీగ్ (APL)లో విశాఖపట్నం, [[ఆంధ్రప్రదేశ్|ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని]] సమీప జిల్లాలకు ప్రాతినిధ్యం వహించిన [[విశాఖపట్నం|వైజాగ్]] నగరంలో ఉన్న ఫ్రాంచైజీ [[క్రికెట్|క్రికెట్ జట్టు]] . ప్రముఖ వ్యాఖ్యాత [[చారు శర్మ]] వేలానికి హోస్ట్‌గా వ్యవహరించారు. <ref name="VW-3">{{Cite news|url=https://www.cricketworld.com/cricket/series/shriram-andhra-premier-league-2022/fixtures/125256|title=Shriram Andhra Premier League|last=C|first=Aprameya|date=6 July 2022|work=www.cricketworld.com|access-date=16 April 2023}}</ref> [[విశాఖపట్నం|విశాఖపట్నంలోని]] డాక్టర్ వైఎస్ రాజశేఖర రెడ్డి అంతర్జాతీయ క్రికెట్ స్టేడియం వైజాగ్ వారియర్స్ హోమ్ గ్రౌండ్. వైజాగ్ వారియర్స్ [[:en:Gedela Srinubabu|Gedela Srinubabu]] గ్రూప్ కంపెనీ [[:en:Pulsus Group|Pulsus Group]] యాజమాన్యంలో ఉంది . జట్టు యొక్క లోగో సముద్రపు నీలం రంగును కలిగి ఉంది, ఇది జట్టు యొక్క చురుకుదనం, బలం, చైతన్యాన్ని సూచిస్తుంది. వైజాగ్ వారియర్స్ జట్టు ప్రస్తుత కెప్టెన్ [[అశ్విన్ హెబ్బార్]], ఇండియన్ ప్రీమియర్ లీగ్ ఆటగాడు.ఆంధ్రా ప్రీమియర్ లీగ్ సీజన్ వన్ వేలంలో వైజాగ్ వారియర్స్ రూ. 8.7 లక్షలకు అశ్విన్ హెబ్బార్ అత్యధిక పారితోషికం పొందిన ఆటగాడిగా నిలిచాడు ఈ జట్టుకు విన్సెంట్ వినయ్ కోచ్‌గా వ్యవహరిస్తున్నారు. <ref name="VW-4">{{Cite news|url=https://www.newindianexpress.com/states/andhra-pradesh/2022/jul/06/visakhapatnam-all-set-to-host-maiden-andhra-premier-league-from-wednesday-2473497.html|title=Visakhapatnam all set to host maiden Andhra Premier League from Wednesday|last=C|first=Aprameya|date=6 July 2022|work=[[The New Indian Express]]|access-date=16 April 2023}}</ref> == చరిత్ర == ఆంధ్రా క్రికెట్ అసోసియేషన్ (ACA) భారతదేశంలోని [[ఆంధ్రప్రదేశ్]] రాష్ట్రంలో క్రికెట్‌కు పాలకమండలి. ఇది 1953 సంవత్సరంలో స్థాపించబడింది. [[బోర్డ్ ఆఫ్ కంట్రోల్ ఫర్ క్రికెట్ ఇన్ ఇండియా ( బిసిసిఐ )|బోర్డ్ ఆఫ్ కంట్రోల్ ఫర్ క్రికెట్ ఇన్ ఇండియా]] (BCCI)కి అనుబంధంగా ఉంది. భారత క్రికెట్ జట్టు తొలి కెప్టెన్ సి.కె.నాయుడు ఆంధ్రా క్రికెట్ అసోసియేషన్ ఏర్పాటులో కీలకపాత్ర పోషించారు. ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో క్రికెట్ టోర్నమెంట్‌లు, ఈవెంట్‌లను నిర్వహించడం, నిర్వహించడం ACA బాధ్యత. <ref name="VW-5">{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Visakhapatnam/visakhapatnam-office-bearers-elected-for-governing-council-of-andhra-premier-league-season-2/article66692340.ece|title=Visakhapatnam: office-bearers elected for Governing Council of Andhra Premier League season-2|last=C|first=Aprameya|date=2 April 2023|work=[[The Hindu]]|access-date=16 April 2023}}</ref> == జట్టు గుర్తింపు == జట్టు లోగో నీలం రంగులో ప్రదర్శించబడింది. టీమ్ సాంగ్‌ను " ''మన యోధులు గెలవడానికి వెంబడిస్తున్నారు'' " (ఈ ఆట మనది, [[తెలుగు|తెలుగులో]] ) అని పిలుస్తారు. == వైజాగ్ వారియర్స్ IPL జట్టు == [[భారతీయ సినిమా|భారతీయ నటుడు]], నిర్మాత, [[వ్యవస్థాపకత|వ్యాపారవేత్త]] అయిన [[రాం చరణ్ తేజ|రామ్ చరణ్]], 2024 లో వైజాగ్ వారియర్స్‌ని ఇండియన్ ప్రీమియర్ లీగ్ జట్టుగా ఐపిఎల్‌లో ఆంధ్రప్రదేశ్ లేదా తెలుగు ప్రజలకు ప్రాతినిధ్యం వహించడానికి ఆసక్తి కనబరిచారు. ఇప్పటికే పలు వ్యాపారాల్లో [[రాం చరణ్ తేజ|రామ్ చరణ్]] భాగస్వామి. <ref>{{Cite news|url=https://www.newstap.in/cinema/ram-charan-to-represent-andhra-pradesh-by-floating-a-new-team-in-the-indian-premier-league-2024-1472713|title=Ram Charan to represent Andhra Pradesh by floating a new team in the Indian Premier League 2024|date=20 April 2023|work=www.newstap.in|access-date=26 April 2023}}{{Dead link|date=మే 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> వచ్చే ఏడాది అంటే 2024లో రామ్ చరణ్ ఫ్రాంచైజీ నుంచి వైజాగ్ వారియర్స్ జట్టు ఐపీఎల్‌లోకి అడుగు పెట్టనుంది. గుజరాత్, లక్నో ఫ్రాంచైజీలు గతేడాది ఐపీఎల్‌లోకి అడుగుపెట్టాయి. సన్‌రైజర్స్ హైదరాబాద్ తెలంగాణ జట్టు. కానీ, ఆంధ్రప్రదేశ్ నుంచి ఒక్క టీమ్ కూడా లేదు. అందుకే వచ్చే ఏడాది వైజాగ్ వారియర్స్ అనే ఐపీఎల్ టీమ్‌ను తయారు చేసేందుకు రామ్ చరణ్ ఆసక్తి చూపిస్తున్నాడు.<ref>{{Cite news|url=https://india.postsen.com/lifestyle/amp/438367|title=Good news: Ram Charan's entry into IPL.. The new team is ready.. Since when? {{!}} Ram Charan Entry Into IPL With Vizag Warriors From 2024 Year|date=20 April 2023|work=india.postsen.com|access-date=26 April 2023}}</ref> విభిన్న రంగాల్లో సత్తా చాటుతున్న [[రాం చరణ్ తేజ|రామ్ చరణ్]] తాజాగా క్రీడా రంగంలో మరో అడుగు ముందుకేశాడు. ఇండియన్ ప్రీమియర్ లీగ్‌పై దృష్టి సారించాడు.<ref>{{Cite news|url=https://www.youtube.com/watch?v=MigNDCznKdA|title=Ram Charan To form new IPL team 2024 {{!}} ABN Ent Ram Charan Entry Into IPL With Vizag Warriors From 2024 Year|date=21 April 2023|work=[[ABN Andhra Jyothi]]|access-date=26 April 2023}}</ref> == స్క్వాడ్ == * ఇండియన్ ప్రీమియర్ లీగ్‌లో ఉన్న ఆటగాళ్లు '''బోల్డ్ అక్షరాలులో''' జాబితా చేయబడ్డారు. <ref name="VW-6">{{Cite news|url=https://cricheroes.in/team-profile/2835619/VIZAG-WARRIORS|title=Visakhapatnam: office-bearers elected for Governing Council of Andhra Premier League season-2|date=2 April 2023|work=cricheroes.in|access-date=16 April 2023}}</ref> {| class="wikitable" style="font-size:85%;" ! style="text-align:center;" |నం. ! style="text-align:center;" | పేరు ! style="text-align:center;" | జాతీయత ! style="text-align:center;" | టైప్ చేయండి ! style="text-align:center;" | బ్యాటింగ్ శైలి ! style="text-align:center;" | బౌలింగ్ శైలి ! style="text-align:center;" | సంతకం చేసిన సంవత్సరం ! style="text-align:center;" | గమనికలు |- ! colspan="9" style="background:#dcdcdc; text-align:center;" | బ్యాట్స్‌మెన్ |- | 1 | '''అశ్విన్ హెబ్బార్''' |{{Cr|IND}} | ఆల్ రౌండర్ | RHB | RMP | 2022 | కెప్టెన్ |- |- | 2 | '''ధృవ కుమార్ రెడ్డి''' |{{Cr|IND}} | టాప్ ఆర్డర్ | RHB | ROS | 2022 | <ref>{{Cite news|url=https://cricheroes.in/player-profile/318571/Dhruva-Kumar-Reddy#MATCHES|title=Dhruva Kumar Reddy – Proile|date=2 April 2023|work=cricheroes.in|access-date=25 April 2023}}</ref> |- |- | 3 | '''కె క్రాన్ షిండే''' |{{Cr|IND}} | టాప్ ఆర్డర్ | LHB | ROS | 2022 | <ref>{{Cite news|url=https://cricheroes.in/player-profile/317577/K-KARAN-SHINDE#MATCHES|title=K Kran Shinde – Proile|date=2 April 2023|work=cricheroes.in|access-date=25 April 2023}}</ref> |- |- | 4 | '''జి మల్లికార్జున''' |{{Cr|IND}} | బౌలర్ | RHB | SLAOS | 2022 | <ref>{{Cite news|url=https://cricheroes.in/player-profile/4110158/G-MALLIKARJUNA#MATCHES|title=K Kran Shinde – Proile|date=2 April 2023|work=cricheroes.in|access-date=25 April 2023}}</ref> |- |- |5 | '''నేను కార్తీక్ రామన్''' |{{Cr|IND}} | ఆల్ రౌండర్ | RHB | SLAOS | 2022 | <ref>{{Cite news|url=https://cricheroes.in/player-profile/1273958/I-Karthik-Raman#MATCHES|title=I Karthik Raman Proile Vizag Warriors|date=2 April 2023|work=cricheroes.in|access-date=25 April 2023}}</ref> |- |- |6 | '''UMS గిరినాథ్''' |{{Cr|IND}} | ఆల్ రౌండర్ | RHB | RAMF | 2022 | వికెట్ కీపర్ <ref>{{Cite news|url=https://cricheroes.in/player-profile/427602/U.M.S.-GIRINATH#MATCHES|title=UMS Girinath Vizag Warriors|date=2 April 2023|work=cricheroes.in|access-date=25 April 2023}}</ref> |- |- |7 | '''ఎం ఆంజనేయులు''' |{{Cr|IND}} | ఆల్ రౌండర్ | LHB | SLAOS | 2022 | <ref>{{Cite news|url=https://cricheroes.in/player-profile/414370/M-Anjaneyulu#MATCHES|title=M Anjaneyulu Vizag Warriors|date=2 April 2023|work=cricheroes.in|access-date=25 April 2023}}</ref> |- |- |8 | '''పి అర్జున్ టెండూల్కర్''' |{{Cr|IND}} | బ్యాటర్ తెరవడం | RHB | RALS | 2022 | <ref>{{Cite news|url=https://cricheroes.in/player-profile/4037667/P-ARJUN-TENDULKAR#MATCHES|title=P Arjun Tendulkar Vizag Warriors|date=2 April 2023|work=cricheroes.in|access-date=25 April 2023}}</ref> |- |- |9 | '''ధర్మ నరేన్ రెడ్డి''' |{{Cr|IND}} | ఆల్ రౌండర్ | RHB | ROS | 2022 | <ref>{{Cite news|url=https://cricheroes.in/player-profile/609710/DHARMA-NAREN-REDDY#MATCHES|title=Dharma Naren Reddy Vizag Warriors|date=2 April 2023|work=cricheroes.in|access-date=25 April 2023|archive-date=26 ఏప్రిల్ 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230426020521/https://cricheroes.in/player-profile/609710/DHARMA-NAREN-REDDY#MATCHES|url-status=dead}}</ref> |- |- |10 | '''KSN రాజు''' |{{Cr|IND}} | బ్యాటర్ తెరవడం | RHB | RAMFF | 2022 | <ref>{{Cite news|url=https://cricheroes.in/player-profile/1881547/K-S-N-RAJU|title=KSN Raju Vizag Warriors|date=2 April 2023|work=cricheroes.in|access-date=25 April 2023|archive-date=26 ఏప్రిల్ 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230426020522/https://cricheroes.in/player-profile/1881547/K-S-N-RAJU|url-status=dead}}</ref> |- |- |11 | '''ఎన్ జ్యోతి సాయి కృష్ణ''' |{{Cr|IND}} | టాప్ ఆర్డర్ | RHB | RAMFF | 2022 | <ref>{{Cite news|url=https://cricheroes.in/player-profile/342447/N-JYOTHI-SAI-KRISHNA|title=KSN Raju Vizag Warriors|date=2 April 2023|work=cricheroes.in|access-date=25 April 2023}}</ref> |- | 12 | '''చల్లా తనిష్క్ నాయుడు''' |{{Cr|IND}} | బౌలర్ | RHB | RAF | 2022 | <ref>{{Cite news|url=https://cricheroes.in/player-profile/2531208/Challa-Tanishq-Naidu|title=Challa Tanishq Naidu|date=2 April 2023|work=cricheroes.in|access-date=16 April 2023}}</ref> |- |} == ప్రస్తావనలు == {{మూలాలజాబితా}} {{Authority control}} [[వర్గం:ఆంధ్రా ప్రీమియర్ లీగ్ జట్లు]] [[వర్గం:ఆటలు]] 163cwkscx0oqqskvi2vxrvy3rgpb3ys 0 375079 4955633 4589831 2026-09-10T10:39:05Z Rajasekhar1961 2596 4955633 wikitext text/x-wiki [[File:Cranial nerve VII.svg|thumb|<ref name=":0" />నుదుటి కండరాలకు మెదడు రెండు ప్రక్కలనుండి నాడీప్రసరణ కలుగుతుంది.[[దస్త్రం:Head_facial_nerve_branches.jpg|thumb|ముఖనాడి శాఖలు]]]] '''ముఖనాడి''' (ఆంగ్లం: '''Facial nerve''' or VII Cranial nerve) [[కపాలనాడి|కపాలనాడు]]లలో 7వ జత నాడులు. [[ముఖ కండరాలు]] చలించడం వలన ముఖ కవళికలు కలుగుతాయి. ముఖ కండరాల చలనాలు ఎడమ, కుడి ముఖనాడుల సంజ్ఞలపైన ఆధారపడుతాయి. ముఖ కవళికలు కలిగించు కండరాలతో పాటు ఇతర ముఖకండరాలకు కూడా ముఖనాడులు నాడీతంతువులను కొనిపోతాయి. నాలుక మూడింట ముందున్న రెండు భాగాల నుంచి రుచి గ్రహిస్తాయి. బాష్పగ్రంథుల నుండి కన్నీరు స్రవింపజేసి కన్నులలో తడి ఆరిపోకుండా కాపాడుతాయి. నిద్రించునపుడు కళ్ళను మూసి ఉంచి వాటికి రక్షణ చేకూర్చుతాయి. పరిసరాలలో శబ్దస్థాయికి అనుగుణంగా చెవులు శబ్దం గ్రహించుటను (కొంత మేరకు) స్టెపీడియస్ కండరము ద్వారా నియంత్రిస్తాయి. ముఖ నాడిలో ఎందువలనైనా స్తంభనం కలిగితే ముఖంలో ఆ వైపు [[ముఖ పక్షవాతం|ముఖపక్షవాతం]] కలుగుతుంది. శరీరంలో నాడులను కపాల నాడులు, వెన్ను నాడులుగా విభజించవచ్చు. === కపాల నాడులు === కపాలనాడులు మెదడు వివిధ భాగాలలోను, మస్తిష్క మూలంలోను ఉండే వాటి కేంద్రముల నుండి మొదలిడి కపాలంలో వివిధ రంధ్రాల ద్వారా బయటపడుతాయి. మానవులలో 12 జతల కపాలనాడులు ఉంటాయి. వాటిలో ముఖనాడులు 7 వ జత కపాలనాడులు. === వెన్నునాడులు === వెన్నునాడులు వెన్నుపాము నుండి మొదలిడి వెన్నుపూసల మధ్య రంధ్రాల ద్వారా వెలువడుతాయి. === ముఖ నాడులు === [[దస్త్రం:Gray790.png|thumb|Gray790]] ముఖనాడులు మస్తిష్క మూలంలో '''వారధి''' లో '''( Pons )''' ఉండే వాటి కేంద్రముల నుండి రెండు వైపుల వెలువడుతాయి. ఈ ముఖనాడుల కేంద్రాల్లో ఉండే నాడీకణాలతో మెదడులో చలనవల్కలముల (మోటార్ కార్టెక్స్) నుండి కొన్ని నాడీతంతువులు వచ్చి సంధానమవుతాయి. <ref>Gray’s Anatomy fifteenth edition pages 720-724 </ref> <ref>{{Cite web|title=The Facial Nerve (CN VII) - Course - Functions - TeachMeAnatomy|url=https://teachmeanatomy.info/head/cranial-nerves/facial-nerve/|access-date=2023-05-02|website=teachmeanatomy.info}}</ref> ప్రతి ముఖనాడికి రెండు మూలాలు ఉంటాయి. చలననాడి మూలం లావుగా ఉంటుంది. జ్ఞాననాడి మూలం సన్నంగా ఉంటుంది. ఈ రెండు మూలాలు  కపాలపు వెనుక భాగములో పయనించి అంతర శ్రవణ రంధ్రము ద్వారా కర్ణాస్థిలో శిలాభాగము <ref>{{Cite web|title=Definition of petrous {{!}} Dictionary.com|url=https://www.dictionary.com/browse/petrous|access-date=2023-05-04|website=www.dictionary.com|language=en}}</ref>( పీట్రస్) ) లోనికి ప్రవేశిస్తాయి. ముఖనాడిలో జ్ఞాననాడి మూలపు భాగాన్ని '''మధ్యస్థ''' '''నాడి''' గా పరిగణిస్తారు. ఈ మధ్యస్థనాడిలో నాలుక ముందు 2 / 3 భాగాల నుండి రుచిని గ్రహించే నాడీ తంతువులు, చెవిడొప్ప నుండి స్పర్శ, నొప్పి జ్ఞానములను కొనిపోయే తంతువులు, బాష్పగ్రంథులకు, నాలుక క్రింద లాలాజల గ్రంథులకు, దవడల క్రింద ఉండే లాలాజల గ్రంథులకు ప్రసరణ చేకూర్చే పరానుభూత నాడీ తంతువులు ఉంటాయి, ముఖనాడి రెండు మూలాలు '''''ముఖనాళము''''' ( ఫేషియల్ కెనాల్ ) లోనికి ప్రవేశిస్తాయి. ముుఖనాళములో రెండు మూలాలు కలసి '''''ముఖనాడి''''' గా ఒకటవుతాయి. ముఖనాళములో ముఖనాడి Z లాగ మెలికలతో పయనిస్తుంది. మోకాలులా ఉండే ముందు మెలికలో '''జానుగ్రంథి''' ( <ref>{{Cite web|title=Definition of geniculate {{!}} Dictionary.com|url=https://www.dictionary.com/browse/geniculate|access-date=2023-05-04|website=www.dictionary.com|language=en}}</ref>జెనిక్యులేట్ గాంగ్లియన్ ) అనే నాడీకణ సముదాయము ఉంటుంది. ఈ జానుగ్రంథి నుండి '''గ్రేటర్ పెట్రొసెల్ నాడి''' శాఖగా వెలువడుతుంది. ఈ శాఖ కంటిలో బాష్పగ్రంథికి ప్రసరణ చేకూరుస్తుంది. [[దస్త్రం:Gray788.png|thumb|Gray788]] తర్వాత ముఖనాడి మధ్య చెవిలో ఉండే '''స్టెపీడియస్''' కండరానికి ఒక శాఖ ఇస్తుంది. స్టెపీడియస్ మధ్యచెవిలో ఉన్న అంకవన్నె ఎముకను ( స్టేపీస్ ) స్థిరముగా ఉంచడానికి, శబ్దముల స్థాయిని అనుసరించి శబ్దగ్రాహణను నియంత్రించడానికి తోడ్పడుతుంది. ఒక మిల్లీ మీటరు పరిమాణములో ఉండే స్టెపీడియస్ మానవ శరీరములో ఉండే మిక్కిలి చిన్న కండరము. అంకవన్నె ఎముక మిక్కిలి చిన్న ఎముక. తరువాత ముఖనాడి నుంచి '''ఖార్డా టింపనీ''' అనే శాఖ వెలువడుతుంది. ఈ శాఖలు నాలుక 2 / 3 ముందు భాగాల నుంచి రుచి సంజ్ఞలు సేకరిస్తాయి. ఖార్డా టింపనీ శాఖలు నాలుక క్రింద లాలాజల గ్రంథులకు, దవడ క్రింద లాలాజల గ్రంథులకు పరానుభూత నాడీ తంతువులను కూడా చేరుస్తాయి. తరువాత ముఖనాడి కపాలం క్రింద చెవి వెనుక ఉండే స్టైలాయిడ్ రంధ్రము నుంచి బయటకు వస్తుంది. రాగానే '''పోష్టీరియర్ ఆరిక్యులార్ నెర్వ్''' అనే శాఖను ఇస్తుంది. ఈ శాఖ చెవి దగ్గఱ ఉన్న కండరాలకు ప్రసరణ ఇస్తుంది. తరువాత స్టైలో హయాయిడ్ కండరానికి, డైగాస్ట్రిక్ కండరానికి శాఖలు ఇచ్చి చెవి మూలములో ఉన్న శ్రవణమూల లాలాజలగ్రంథి ( పెరాటిడ్ సెలైవరీ గ్లాండ్) లోనికి చొచ్చుకొని ఆ గ్రంథి నడిమిలో <ref>{{Cite web|title=What is the Facial Nerve?|url=https://med.stanford.edu/ohns/OHNS-healthcare/facialnervecenter/about-the-facial-nerve.html|access-date=2023-05-04|website=Otolaryngology⁠ — Head & Neck Surgery|language=en}}</ref>'''''కణత నరము ( టెంపొరల్ ), చెక్కిలి నరము ( జైగోమేటిక్ ), బుగ్గ నరము ( బక్కల్ ), దవడ నరము ( మార్జినల్ మాండిబ్యులార్ ), మెడ నరము (సెర్వైకల్''''' ) అనే శాఖలుగా చీలుతుంది. ఆ శాఖలు లాలాజల గ్రంథి ముందు భాగము నుండి బయటపడి వివిధ ముఖ కండరాలకు, మెడలో ప్లాటిస్మా అనే కండరానికి నాడీప్రసరణ కావిస్తాయి. ముఖములో <ref name=":0">{{Cite journal |title= |url=https://www.annemergmed.com/article/S0196-0644(17)31504-4/fulltext |journal=}}</ref>లలాటకండరాలకు మెదడు రెండుప్రక్కల చలనవల్కముల నుండి నాడీప్రసరణ చేకూరుతుంది. క్రింది కండరములకు మెదడులో ఆవలిప్రక్క చలనవల్కముల నుండి మాత్రము నాడీప్రసరణ చేకూరుతుంది. == మూలాలు == {{మూలాలు}} [[వర్గం:శరీర ధర్మ శాస్త్రము]] [[వర్గం:నాడీ వ్యవస్థ]] 609ch3oavnrw7uy0ryov0pvvxhvdipp 4955636 4955633 2026-09-10T10:42:12Z Rajasekhar1961 2596 4955636 wikitext text/x-wiki [[File:Cranial nerve VII.svg|thumb|<ref name=":0" />నుదుటి కండరాలకు మెదడు రెండు ప్రక్కలనుండి నాడీప్రసరణ కలుగుతుంది.[[దస్త్రం:Head_facial_nerve_branches.jpg|thumb|ముఖనాడి శాఖలు]]]] '''ముఖనాడి''' లేదా '''అస్యనాడి''' (ఆంగ్లం: '''Facial nerve''' or VII Cranial nerve) [[కపాల నాడులు|కపాలనాడు]]లలో 7వ జత నాడులు. [[ముఖ కండరాలు]] చలించడం వలన ముఖ కవళికలు కలుగుతాయి. ముఖ కండరాల చలనాలు ఎడమ, కుడి ముఖనాడుల సంజ్ఞలపైన ఆధారపడుతాయి. ముఖ కవళికలు కలిగించు కండరాలతో పాటు ఇతర ముఖకండరాలకు కూడా ముఖనాడులు నాడీతంతువులను కొనిపోతాయి. నాలుక మూడింట ముందున్న రెండు భాగాల నుంచి రుచి గ్రహిస్తాయి. బాష్పగ్రంథుల నుండి కన్నీరు స్రవింపజేసి కన్నులలో తడి ఆరిపోకుండా కాపాడుతాయి. నిద్రించునపుడు కళ్ళను మూసి ఉంచి వాటికి రక్షణ చేకూర్చుతాయి. పరిసరాలలో శబ్దస్థాయికి అనుగుణంగా చెవులు శబ్దం గ్రహించుటను (కొంత మేరకు) స్టెపీడియస్ కండరము ద్వారా నియంత్రిస్తాయి. ముఖ నాడిలో ఎందువలనైనా స్తంభనం కలిగితే ముఖంలో ఆ వైపు [[ముఖ పక్షవాతం|ముఖపక్షవాతం]] కలుగుతుంది. శరీరంలో నాడులను కపాల నాడులు, వెన్ను నాడులుగా విభజించవచ్చు. === కపాల నాడులు === కపాలనాడులు మెదడు వివిధ భాగాలలోను, మస్తిష్క మూలంలోను ఉండే వాటి కేంద్రముల నుండి మొదలిడి కపాలంలో వివిధ రంధ్రాల ద్వారా బయటపడుతాయి. మానవులలో 12 జతల కపాలనాడులు ఉంటాయి. వాటిలో ముఖనాడులు 7 వ జత కపాలనాడులు. === వెన్నునాడులు === వెన్నునాడులు వెన్నుపాము నుండి మొదలిడి వెన్నుపూసల మధ్య రంధ్రాల ద్వారా వెలువడుతాయి. === ముఖ నాడులు === [[దస్త్రం:Gray790.png|thumb|Gray790]] ముఖనాడులు మస్తిష్క మూలంలో '''వారధి''' లో '''( Pons )''' ఉండే వాటి కేంద్రముల నుండి రెండు వైపుల వెలువడుతాయి. ఈ ముఖనాడుల కేంద్రాల్లో ఉండే నాడీకణాలతో మెదడులో చలనవల్కలముల (మోటార్ కార్టెక్స్) నుండి కొన్ని నాడీతంతువులు వచ్చి సంధానమవుతాయి. <ref>Gray’s Anatomy fifteenth edition pages 720-724 </ref> <ref>{{Cite web|title=The Facial Nerve (CN VII) - Course - Functions - TeachMeAnatomy|url=https://teachmeanatomy.info/head/cranial-nerves/facial-nerve/|access-date=2023-05-02|website=teachmeanatomy.info}}</ref> ప్రతి ముఖనాడికి రెండు మూలాలు ఉంటాయి. చలననాడి మూలం లావుగా ఉంటుంది. జ్ఞాననాడి మూలం సన్నంగా ఉంటుంది. ఈ రెండు మూలాలు  కపాలపు వెనుక భాగములో పయనించి అంతర శ్రవణ రంధ్రము ద్వారా కర్ణాస్థిలో శిలాభాగము <ref>{{Cite web|title=Definition of petrous {{!}} Dictionary.com|url=https://www.dictionary.com/browse/petrous|access-date=2023-05-04|website=www.dictionary.com|language=en}}</ref>( పీట్రస్) ) లోనికి ప్రవేశిస్తాయి. ముఖనాడిలో జ్ఞాననాడి మూలపు భాగాన్ని '''మధ్యస్థ''' '''నాడి''' గా పరిగణిస్తారు. ఈ మధ్యస్థనాడిలో నాలుక ముందు 2 / 3 భాగాల నుండి రుచిని గ్రహించే నాడీ తంతువులు, చెవిడొప్ప నుండి స్పర్శ, నొప్పి జ్ఞానములను కొనిపోయే తంతువులు, బాష్పగ్రంథులకు, నాలుక క్రింద లాలాజల గ్రంథులకు, దవడల క్రింద ఉండే లాలాజల గ్రంథులకు ప్రసరణ చేకూర్చే పరానుభూత నాడీ తంతువులు ఉంటాయి, ముఖనాడి రెండు మూలాలు '''''ముఖనాళము''''' ( ఫేషియల్ కెనాల్ ) లోనికి ప్రవేశిస్తాయి. ముుఖనాళములో రెండు మూలాలు కలసి '''''ముఖనాడి''''' గా ఒకటవుతాయి. ముఖనాళములో ముఖనాడి Z లాగ మెలికలతో పయనిస్తుంది. మోకాలులా ఉండే ముందు మెలికలో '''జానుగ్రంథి''' ( <ref>{{Cite web|title=Definition of geniculate {{!}} Dictionary.com|url=https://www.dictionary.com/browse/geniculate|access-date=2023-05-04|website=www.dictionary.com|language=en}}</ref>జెనిక్యులేట్ గాంగ్లియన్ ) అనే నాడీకణ సముదాయము ఉంటుంది. ఈ జానుగ్రంథి నుండి '''గ్రేటర్ పెట్రొసెల్ నాడి''' శాఖగా వెలువడుతుంది. ఈ శాఖ కంటిలో బాష్పగ్రంథికి ప్రసరణ చేకూరుస్తుంది. [[దస్త్రం:Gray788.png|thumb|Gray788]] తర్వాత ముఖనాడి మధ్య చెవిలో ఉండే '''స్టెపీడియస్''' కండరానికి ఒక శాఖ ఇస్తుంది. స్టెపీడియస్ మధ్యచెవిలో ఉన్న అంకవన్నె ఎముకను ( స్టేపీస్ ) స్థిరముగా ఉంచడానికి, శబ్దముల స్థాయిని అనుసరించి శబ్దగ్రాహణను నియంత్రించడానికి తోడ్పడుతుంది. ఒక మిల్లీ మీటరు పరిమాణములో ఉండే స్టెపీడియస్ మానవ శరీరములో ఉండే మిక్కిలి చిన్న కండరము. అంకవన్నె ఎముక మిక్కిలి చిన్న ఎముక. తరువాత ముఖనాడి నుంచి '''ఖార్డా టింపనీ''' అనే శాఖ వెలువడుతుంది. ఈ శాఖలు నాలుక 2 / 3 ముందు భాగాల నుంచి రుచి సంజ్ఞలు సేకరిస్తాయి. ఖార్డా టింపనీ శాఖలు నాలుక క్రింద లాలాజల గ్రంథులకు, దవడ క్రింద లాలాజల గ్రంథులకు పరానుభూత నాడీ తంతువులను కూడా చేరుస్తాయి. తరువాత ముఖనాడి కపాలం క్రింద చెవి వెనుక ఉండే స్టైలాయిడ్ రంధ్రము నుంచి బయటకు వస్తుంది. రాగానే '''పోష్టీరియర్ ఆరిక్యులార్ నెర్వ్''' అనే శాఖను ఇస్తుంది. ఈ శాఖ చెవి దగ్గఱ ఉన్న కండరాలకు ప్రసరణ ఇస్తుంది. తరువాత స్టైలో హయాయిడ్ కండరానికి, డైగాస్ట్రిక్ కండరానికి శాఖలు ఇచ్చి చెవి మూలములో ఉన్న శ్రవణమూల లాలాజలగ్రంథి ( పెరాటిడ్ సెలైవరీ గ్లాండ్) లోనికి చొచ్చుకొని ఆ గ్రంథి నడిమిలో <ref>{{Cite web|title=What is the Facial Nerve?|url=https://med.stanford.edu/ohns/OHNS-healthcare/facialnervecenter/about-the-facial-nerve.html|access-date=2023-05-04|website=Otolaryngology⁠ — Head & Neck Surgery|language=en}}</ref>'''''కణత నరము ( టెంపొరల్ ), చెక్కిలి నరము ( జైగోమేటిక్ ), బుగ్గ నరము ( బక్కల్ ), దవడ నరము ( మార్జినల్ మాండిబ్యులార్ ), మెడ నరము (సెర్వైకల్''''' ) అనే శాఖలుగా చీలుతుంది. ఆ శాఖలు లాలాజల గ్రంథి ముందు భాగము నుండి బయటపడి వివిధ ముఖ కండరాలకు, మెడలో ప్లాటిస్మా అనే కండరానికి నాడీప్రసరణ కావిస్తాయి. ముఖములో <ref name=":0">{{Cite journal |title= |url=https://www.annemergmed.com/article/S0196-0644(17)31504-4/fulltext |journal=}}</ref>లలాటకండరాలకు మెదడు రెండుప్రక్కల చలనవల్కముల నుండి నాడీప్రసరణ చేకూరుతుంది. క్రింది కండరములకు మెదడులో ఆవలిప్రక్క చలనవల్కముల నుండి మాత్రము నాడీప్రసరణ చేకూరుతుంది. == మూలాలు == {{మూలాలు}} [[వర్గం:శరీర ధర్మ శాస్త్రము]] [[వర్గం:నాడీ వ్యవస్థ]] b8a4ziznxya5ilwp0j14namhaawqei2 4955637 4955636 2026-09-10T10:43:18Z Rajasekhar1961 2596 [[వర్గం:శరీర ధర్మ శాస్త్రము]] ను తీసివేసారు; [[వర్గం:శరీర నిర్మాణ శాస్త్రము]] ను చేర్చారు (హాట్‌కేట్ ఉపయోగించి) 4955637 wikitext text/x-wiki [[File:Cranial nerve VII.svg|thumb|<ref name=":0" />నుదుటి కండరాలకు మెదడు రెండు ప్రక్కలనుండి నాడీప్రసరణ కలుగుతుంది.[[దస్త్రం:Head_facial_nerve_branches.jpg|thumb|ముఖనాడి శాఖలు]]]] '''ముఖనాడి''' లేదా '''అస్యనాడి''' (ఆంగ్లం: '''Facial nerve''' or VII Cranial nerve) [[కపాల నాడులు|కపాలనాడు]]లలో 7వ జత నాడులు. [[ముఖ కండరాలు]] చలించడం వలన ముఖ కవళికలు కలుగుతాయి. ముఖ కండరాల చలనాలు ఎడమ, కుడి ముఖనాడుల సంజ్ఞలపైన ఆధారపడుతాయి. ముఖ కవళికలు కలిగించు కండరాలతో పాటు ఇతర ముఖకండరాలకు కూడా ముఖనాడులు నాడీతంతువులను కొనిపోతాయి. నాలుక మూడింట ముందున్న రెండు భాగాల నుంచి రుచి గ్రహిస్తాయి. బాష్పగ్రంథుల నుండి కన్నీరు స్రవింపజేసి కన్నులలో తడి ఆరిపోకుండా కాపాడుతాయి. నిద్రించునపుడు కళ్ళను మూసి ఉంచి వాటికి రక్షణ చేకూర్చుతాయి. పరిసరాలలో శబ్దస్థాయికి అనుగుణంగా చెవులు శబ్దం గ్రహించుటను (కొంత మేరకు) స్టెపీడియస్ కండరము ద్వారా నియంత్రిస్తాయి. ముఖ నాడిలో ఎందువలనైనా స్తంభనం కలిగితే ముఖంలో ఆ వైపు [[ముఖ పక్షవాతం|ముఖపక్షవాతం]] కలుగుతుంది. శరీరంలో నాడులను కపాల నాడులు, వెన్ను నాడులుగా విభజించవచ్చు. === కపాల నాడులు === కపాలనాడులు మెదడు వివిధ భాగాలలోను, మస్తిష్క మూలంలోను ఉండే వాటి కేంద్రముల నుండి మొదలిడి కపాలంలో వివిధ రంధ్రాల ద్వారా బయటపడుతాయి. మానవులలో 12 జతల కపాలనాడులు ఉంటాయి. వాటిలో ముఖనాడులు 7 వ జత కపాలనాడులు. === వెన్నునాడులు === వెన్నునాడులు వెన్నుపాము నుండి మొదలిడి వెన్నుపూసల మధ్య రంధ్రాల ద్వారా వెలువడుతాయి. === ముఖ నాడులు === [[దస్త్రం:Gray790.png|thumb|Gray790]] ముఖనాడులు మస్తిష్క మూలంలో '''వారధి''' లో '''( Pons )''' ఉండే వాటి కేంద్రముల నుండి రెండు వైపుల వెలువడుతాయి. ఈ ముఖనాడుల కేంద్రాల్లో ఉండే నాడీకణాలతో మెదడులో చలనవల్కలముల (మోటార్ కార్టెక్స్) నుండి కొన్ని నాడీతంతువులు వచ్చి సంధానమవుతాయి. <ref>Gray’s Anatomy fifteenth edition pages 720-724 </ref> <ref>{{Cite web|title=The Facial Nerve (CN VII) - Course - Functions - TeachMeAnatomy|url=https://teachmeanatomy.info/head/cranial-nerves/facial-nerve/|access-date=2023-05-02|website=teachmeanatomy.info}}</ref> ప్రతి ముఖనాడికి రెండు మూలాలు ఉంటాయి. చలననాడి మూలం లావుగా ఉంటుంది. జ్ఞాననాడి మూలం సన్నంగా ఉంటుంది. ఈ రెండు మూలాలు  కపాలపు వెనుక భాగములో పయనించి అంతర శ్రవణ రంధ్రము ద్వారా కర్ణాస్థిలో శిలాభాగము <ref>{{Cite web|title=Definition of petrous {{!}} Dictionary.com|url=https://www.dictionary.com/browse/petrous|access-date=2023-05-04|website=www.dictionary.com|language=en}}</ref>( పీట్రస్) ) లోనికి ప్రవేశిస్తాయి. ముఖనాడిలో జ్ఞాననాడి మూలపు భాగాన్ని '''మధ్యస్థ''' '''నాడి''' గా పరిగణిస్తారు. ఈ మధ్యస్థనాడిలో నాలుక ముందు 2 / 3 భాగాల నుండి రుచిని గ్రహించే నాడీ తంతువులు, చెవిడొప్ప నుండి స్పర్శ, నొప్పి జ్ఞానములను కొనిపోయే తంతువులు, బాష్పగ్రంథులకు, నాలుక క్రింద లాలాజల గ్రంథులకు, దవడల క్రింద ఉండే లాలాజల గ్రంథులకు ప్రసరణ చేకూర్చే పరానుభూత నాడీ తంతువులు ఉంటాయి, ముఖనాడి రెండు మూలాలు '''''ముఖనాళము''''' ( ఫేషియల్ కెనాల్ ) లోనికి ప్రవేశిస్తాయి. ముుఖనాళములో రెండు మూలాలు కలసి '''''ముఖనాడి''''' గా ఒకటవుతాయి. ముఖనాళములో ముఖనాడి Z లాగ మెలికలతో పయనిస్తుంది. మోకాలులా ఉండే ముందు మెలికలో '''జానుగ్రంథి''' ( <ref>{{Cite web|title=Definition of geniculate {{!}} Dictionary.com|url=https://www.dictionary.com/browse/geniculate|access-date=2023-05-04|website=www.dictionary.com|language=en}}</ref>జెనిక్యులేట్ గాంగ్లియన్ ) అనే నాడీకణ సముదాయము ఉంటుంది. ఈ జానుగ్రంథి నుండి '''గ్రేటర్ పెట్రొసెల్ నాడి''' శాఖగా వెలువడుతుంది. ఈ శాఖ కంటిలో బాష్పగ్రంథికి ప్రసరణ చేకూరుస్తుంది. [[దస్త్రం:Gray788.png|thumb|Gray788]] తర్వాత ముఖనాడి మధ్య చెవిలో ఉండే '''స్టెపీడియస్''' కండరానికి ఒక శాఖ ఇస్తుంది. స్టెపీడియస్ మధ్యచెవిలో ఉన్న అంకవన్నె ఎముకను ( స్టేపీస్ ) స్థిరముగా ఉంచడానికి, శబ్దముల స్థాయిని అనుసరించి శబ్దగ్రాహణను నియంత్రించడానికి తోడ్పడుతుంది. ఒక మిల్లీ మీటరు పరిమాణములో ఉండే స్టెపీడియస్ మానవ శరీరములో ఉండే మిక్కిలి చిన్న కండరము. అంకవన్నె ఎముక మిక్కిలి చిన్న ఎముక. తరువాత ముఖనాడి నుంచి '''ఖార్డా టింపనీ''' అనే శాఖ వెలువడుతుంది. ఈ శాఖలు నాలుక 2 / 3 ముందు భాగాల నుంచి రుచి సంజ్ఞలు సేకరిస్తాయి. ఖార్డా టింపనీ శాఖలు నాలుక క్రింద లాలాజల గ్రంథులకు, దవడ క్రింద లాలాజల గ్రంథులకు పరానుభూత నాడీ తంతువులను కూడా చేరుస్తాయి. తరువాత ముఖనాడి కపాలం క్రింద చెవి వెనుక ఉండే స్టైలాయిడ్ రంధ్రము నుంచి బయటకు వస్తుంది. రాగానే '''పోష్టీరియర్ ఆరిక్యులార్ నెర్వ్''' అనే శాఖను ఇస్తుంది. ఈ శాఖ చెవి దగ్గఱ ఉన్న కండరాలకు ప్రసరణ ఇస్తుంది. తరువాత స్టైలో హయాయిడ్ కండరానికి, డైగాస్ట్రిక్ కండరానికి శాఖలు ఇచ్చి చెవి మూలములో ఉన్న శ్రవణమూల లాలాజలగ్రంథి ( పెరాటిడ్ సెలైవరీ గ్లాండ్) లోనికి చొచ్చుకొని ఆ గ్రంథి నడిమిలో <ref>{{Cite web|title=What is the Facial Nerve?|url=https://med.stanford.edu/ohns/OHNS-healthcare/facialnervecenter/about-the-facial-nerve.html|access-date=2023-05-04|website=Otolaryngology⁠ — Head & Neck Surgery|language=en}}</ref>'''''కణత నరము ( టెంపొరల్ ), చెక్కిలి నరము ( జైగోమేటిక్ ), బుగ్గ నరము ( బక్కల్ ), దవడ నరము ( మార్జినల్ మాండిబ్యులార్ ), మెడ నరము (సెర్వైకల్''''' ) అనే శాఖలుగా చీలుతుంది. ఆ శాఖలు లాలాజల గ్రంథి ముందు భాగము నుండి బయటపడి వివిధ ముఖ కండరాలకు, మెడలో ప్లాటిస్మా అనే కండరానికి నాడీప్రసరణ కావిస్తాయి. ముఖములో <ref name=":0">{{Cite journal |title= |url=https://www.annemergmed.com/article/S0196-0644(17)31504-4/fulltext |journal=}}</ref>లలాటకండరాలకు మెదడు రెండుప్రక్కల చలనవల్కముల నుండి నాడీప్రసరణ చేకూరుతుంది. క్రింది కండరములకు మెదడులో ఆవలిప్రక్క చలనవల్కముల నుండి మాత్రము నాడీప్రసరణ చేకూరుతుంది. == మూలాలు == {{మూలాలు}} [[వర్గం:శరీర నిర్మాణ శాస్త్రము]] [[వర్గం:నాడీ వ్యవస్థ]] 5sbh4nvy9ru7dffdlq878qj36gv9bio 0 375459 4955460 4352515 2026-09-09T16:33:35Z Rajasekhar1961 2596 [[వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు]] ను తీసివేసారు; [[వర్గం:కళారంగంలో పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు]] ను చేర్చారు (హాట్‌కేట్ ఉపయోగించి) 4955460 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = గజం అంజయ్య | image = Gajam Anjaiah.jpg | image_size = 240px | alt = | caption = భారత ప్రభుత్వం 2013లో గజం అంజయ్యకు పద్మశ్రీ అవార్డును ప్రదానం చేసింది. | other_names = | birth_name = | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1955|05|16}} | birth_place = [[పుట్టపాక (నారాయణపూర్)|పుట్టపాక]], [[నల్గొండ జిల్లా]], [[తెలంగాణ]], భారతదేశం | death_date = <!-- {{Death date and age|df=yes|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} or {{Death-date and age|Month DD, YYYY|Month DD, YYYY}} (death date then birth date) --> | death_place = | death_cause = | occupation = హ్యాండ్లూమ్ డిజైనర్ | known_for = పుట్టపాక టై అండ్ డై }} '''గజం అంజయ్య''' (జననం 1955 మే 16) భారతీయ మాస్టర్ హ్యాండ్లూమ్ డిజైనర్, [[:en:Ikat|ఇకత్]] [[:en:Tie-dye|టై-డై]] ప్రక్రియ ఆధారంగా నేత తేలియా రుమాల్ టెక్నిక్‌తో పాటు టై అండ్ డై చేనేత (Tie and Dye handloom) ఉత్పత్తుల ఆవిష్కరణలు, అభివృద్ధి కోసం చేనేత పరిశ్రమలో విస్తృతంగా గుర్తింపు పొందాడు. ఆయన 2013లో ఆర్ట్ విభాగంలో భారత ప్రభుత్వం నుండి [[పద్మశ్రీ పురస్కారం|పద్మశ్రీ]]ని అందుకున్నాడు.<ref>{{Cite web|title=Padma awards to Rajesh Khanna, Sharmila Tagore, Rahul Dravid|url=http://tehelka.com/padma-awards-to-rajesh-khanna-sharmila-tagore-rahul-dravid/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130530070759/http://tehelka.com/padma-awards-to-rajesh-khanna-sharmila-tagore-rahul-dravid/|archive-date=30 May 2013|access-date=27 January 2013}}</ref><ref>{{Cite web|date=2013-01-26|title=Padma Awards: List of Awardees|url=http://www.indiatimes.com/more-from-india/padma-awards-list-of-awardees-57530.html|access-date=2020-04-26|website=indiatimes.com|language=en}}</ref> టై అండ్ డై నైపుణ్యంలో [[పుట్టపాక చీర|పుట్టపాక చీరలు]] వంటి సాంప్రదాయ చేనేత డిజైన్ పనులలో అతను తన నైపుణ్యానికి ప్రసిద్ది చెందాడు.<ref>{{Cite web|date=2023-05-05|title=Awards to the village of Puttapaka - Sakshi|url=https://www.sakshi.com/news/family/awards-village-puttapaka-1150175|access-date=2023-05-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20230505032008/https://www.sakshi.com/news/family/awards-village-puttapaka-1150175 |archive-date=2023-05-05 }}</ref> ఇది కాగితంపై డిజైన్ చేసి దానిని వస్త్రానికి బదిలీ చేసే సాంప్రదాయ కళ. చేనేత పరిశ్రమ పట్ల ఆయనకున్న అంకితభావం నేతపనిలో భారతీయ సంప్రదాయాన్ని సజీవంగా ఉంచింది, నేత కార్మికులకు జీవనోపాధిని తెచ్చిపెట్టింది. ఆయన కృషితో భారతదేశంలోని ప్రజలకు ప్రత్యేకమైన చేనేత ఉత్పత్తులను అందించాడు. ఆయన పద్మాంజలి అనే కొత్త చీర (ఇకత్, కంచి కలయిక) ఆవిష్కరించటంతో అనేక మంది నేత కార్మికులకు ఉపాధిని కల్పిస్తోంది.<ref>{{Cite web|title=#Padmanjali hashtag on Twitter|url=https://twitter.com/hashtag/Padmanjali?src=hash|access-date=2020-04-26|website=twitter.com|language=en}}</ref> == వ్యక్తిగత జీవితం == గజం అంజయ్య 1955 మే 16న, తెలంగాణలోని నల్గొండ జిల్లాలోని నారాయణపూర్ మండలం, [[పుట్టపాక (నారాయణపూర్)|పుట్టపాక గ్రామం]]లోని [[పద్మశాలీలు|పద్మశాలి సంఘం]]లో [[చీరాల]] నుండి తన సంఘానికి [[:en:Telia_Rumal|తెలియా రుమల్‌]]ను తీసుకువచ్చిన ఘనత కలిగిన టెక్స్‌టైల్ డిజైనర్ అయిన నరసింహకు జన్మించాడు. పుట్టపాక గ్రామంలో అతని తండ్రి ప్రారంభించినప్పటి నుండి సాంప్రదాయ తెలియా రుమల్స్ దాని అసలు, సాంప్రదాయ పద్ధతులలో అతను ఉత్పత్తి చేసాడు. ఆయన అనసూయను వివాహం చేసుకున్నాడు. వారికి ముగ్గురు కుమారులు రమేష్, మురళి, శ్రవణ్. ఒక కుమార్తె ధనలక్ష్మి ఉన్నారు.<ref>{{cite web|title=::The Hans India::|url=http://www.thehansindia.info/News/Article.asp?category=1&subCategory=2&ContentId=116090|url-status=dead|archive-url=https://archive.today/20130218140359/http://www.thehansindia.info/News/Article.asp?category=1&subCategory=2&ContentId=116090|archive-date=2013-02-18|access-date=2013-01-27}}</ref> == గుర్తింపు == గజం అంజయ్య ఎన్నో సర్టిఫికెట్లు, అవార్డులు అందుకున్నాడు..లోక్‌సభ/రాజ్యసభ/విధానసభ/విధాన పరిషత్ ల ఉన్నత అధికారులచే ఆయన అనేక ప్రశంసా పత్రాలను అందుకున్నాడు. అతను [[హర్యానా]]లోని [[సూరజ్‌కుండ్ అంతర్జాతీయ హస్తకళల మేళా|సూరజ్‌కుండ్ క్రాఫ్ట్స్ మేళా]]<nowiki/>చే ప్రశంసాపత్రం, 1997లో [[ఢిల్లీ|డిల్లీ]] హాట్‌లో జరిగిన భారత స్వాతంత్ర్య స్వర్ణోత్సవ వేడుకల ప్రత్యేక ప్రదర్శనలో పాల్గొన్నందుకు సర్టిఫికేట్ కూడా అందుకున్నాడు. * ఆయన 1987లో తెలియా రుమల్ చీరలో అత్యుత్తమ హస్తకళకు జాతీయ అవార్డును అందుకున్నాడు. * 2010లో చేనేత పరిశ్రమకు చేసిన కృషికి [[:en:Sant_Kabir_Award|సంత్ కబీర్‌]]ను అందుకున్నాడు. * భారత ప్రభుత్వం 2013లో [[పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు (2010-2019)|పద్మశ్రీ]]తో సత్కరించింది.<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/padma-bonanza/article4347000.ece|title=Padma bonanza ...|date=2013-01-26|work=The Hindu|access-date=2020-04-26|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref> == ఇవీ చూడండి == * [[పుట్టపాక చీర]] * [[జాతీయ చేనేత దినోత్సవం]]<ref>{{Cite web|date=2023-05-05|title=Sakshi Exclusive Story On Handloom Weavers - Sakshi|url=https://www.sakshi.com/news/telangana/sakshi-exclusive-story-handloom-weavers-1213701|access-date=2023-05-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20230505032730/https://www.sakshi.com/news/telangana/sakshi-exclusive-story-handloom-weavers-1213701 |archive-date=2023-05-05 }}</ref> * [[నేతన్న బీమా పథకం]] == మూలాలు == {{మూలాలజాబితా}} {{Authority control}} [[వర్గం:1955 జననాలు]] [[వర్గం:భారతదేశంలో చేనేత పరిశ్రమ]] [[వర్గం:కళారంగంలో పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు]] [[వర్గం:కళల్లో పద్మశ్రీ గ్రహీతలు]] [[వర్గం:చేనేత]] pp73xi7l2hqpvnjmqvgh0rtm784uhqe 4955461 4955460 2026-09-09T16:34:37Z Rajasekhar1961 2596 [[వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కారం పొందిన ఆంధ్రప్రదేశ్ వ్యక్తులు]] ను చేర్చారు (హాట్‌కేట్ ఉపయోగించి) 4955461 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = గజం అంజయ్య | image = Gajam Anjaiah.jpg | image_size = 240px | alt = | caption = భారత ప్రభుత్వం 2013లో గజం అంజయ్యకు పద్మశ్రీ అవార్డును ప్రదానం చేసింది. | other_names = | birth_name = | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1955|05|16}} | birth_place = [[పుట్టపాక (నారాయణపూర్)|పుట్టపాక]], [[నల్గొండ జిల్లా]], [[తెలంగాణ]], భారతదేశం | death_date = <!-- {{Death date and age|df=yes|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} or {{Death-date and age|Month DD, YYYY|Month DD, YYYY}} (death date then birth date) --> | death_place = | death_cause = | occupation = హ్యాండ్లూమ్ డిజైనర్ | known_for = పుట్టపాక టై అండ్ డై }} '''గజం అంజయ్య''' (జననం 1955 మే 16) భారతీయ మాస్టర్ హ్యాండ్లూమ్ డిజైనర్, [[:en:Ikat|ఇకత్]] [[:en:Tie-dye|టై-డై]] ప్రక్రియ ఆధారంగా నేత తేలియా రుమాల్ టెక్నిక్‌తో పాటు టై అండ్ డై చేనేత (Tie and Dye handloom) ఉత్పత్తుల ఆవిష్కరణలు, అభివృద్ధి కోసం చేనేత పరిశ్రమలో విస్తృతంగా గుర్తింపు పొందాడు. ఆయన 2013లో ఆర్ట్ విభాగంలో భారత ప్రభుత్వం నుండి [[పద్మశ్రీ పురస్కారం|పద్మశ్రీ]]ని అందుకున్నాడు.<ref>{{Cite web|title=Padma awards to Rajesh Khanna, Sharmila Tagore, Rahul Dravid|url=http://tehelka.com/padma-awards-to-rajesh-khanna-sharmila-tagore-rahul-dravid/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130530070759/http://tehelka.com/padma-awards-to-rajesh-khanna-sharmila-tagore-rahul-dravid/|archive-date=30 May 2013|access-date=27 January 2013}}</ref><ref>{{Cite web|date=2013-01-26|title=Padma Awards: List of Awardees|url=http://www.indiatimes.com/more-from-india/padma-awards-list-of-awardees-57530.html|access-date=2020-04-26|website=indiatimes.com|language=en}}</ref> టై అండ్ డై నైపుణ్యంలో [[పుట్టపాక చీర|పుట్టపాక చీరలు]] వంటి సాంప్రదాయ చేనేత డిజైన్ పనులలో అతను తన నైపుణ్యానికి ప్రసిద్ది చెందాడు.<ref>{{Cite web|date=2023-05-05|title=Awards to the village of Puttapaka - Sakshi|url=https://www.sakshi.com/news/family/awards-village-puttapaka-1150175|access-date=2023-05-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20230505032008/https://www.sakshi.com/news/family/awards-village-puttapaka-1150175 |archive-date=2023-05-05 }}</ref> ఇది కాగితంపై డిజైన్ చేసి దానిని వస్త్రానికి బదిలీ చేసే సాంప్రదాయ కళ. చేనేత పరిశ్రమ పట్ల ఆయనకున్న అంకితభావం నేతపనిలో భారతీయ సంప్రదాయాన్ని సజీవంగా ఉంచింది, నేత కార్మికులకు జీవనోపాధిని తెచ్చిపెట్టింది. ఆయన కృషితో భారతదేశంలోని ప్రజలకు ప్రత్యేకమైన చేనేత ఉత్పత్తులను అందించాడు. ఆయన పద్మాంజలి అనే కొత్త చీర (ఇకత్, కంచి కలయిక) ఆవిష్కరించటంతో అనేక మంది నేత కార్మికులకు ఉపాధిని కల్పిస్తోంది.<ref>{{Cite web|title=#Padmanjali hashtag on Twitter|url=https://twitter.com/hashtag/Padmanjali?src=hash|access-date=2020-04-26|website=twitter.com|language=en}}</ref> == వ్యక్తిగత జీవితం == గజం అంజయ్య 1955 మే 16న, తెలంగాణలోని నల్గొండ జిల్లాలోని నారాయణపూర్ మండలం, [[పుట్టపాక (నారాయణపూర్)|పుట్టపాక గ్రామం]]లోని [[పద్మశాలీలు|పద్మశాలి సంఘం]]లో [[చీరాల]] నుండి తన సంఘానికి [[:en:Telia_Rumal|తెలియా రుమల్‌]]ను తీసుకువచ్చిన ఘనత కలిగిన టెక్స్‌టైల్ డిజైనర్ అయిన నరసింహకు జన్మించాడు. పుట్టపాక గ్రామంలో అతని తండ్రి ప్రారంభించినప్పటి నుండి సాంప్రదాయ తెలియా రుమల్స్ దాని అసలు, సాంప్రదాయ పద్ధతులలో అతను ఉత్పత్తి చేసాడు. ఆయన అనసూయను వివాహం చేసుకున్నాడు. వారికి ముగ్గురు కుమారులు రమేష్, మురళి, శ్రవణ్. ఒక కుమార్తె ధనలక్ష్మి ఉన్నారు.<ref>{{cite web|title=::The Hans India::|url=http://www.thehansindia.info/News/Article.asp?category=1&subCategory=2&ContentId=116090|url-status=dead|archive-url=https://archive.today/20130218140359/http://www.thehansindia.info/News/Article.asp?category=1&subCategory=2&ContentId=116090|archive-date=2013-02-18|access-date=2013-01-27}}</ref> == గుర్తింపు == గజం అంజయ్య ఎన్నో సర్టిఫికెట్లు, అవార్డులు అందుకున్నాడు..లోక్‌సభ/రాజ్యసభ/విధానసభ/విధాన పరిషత్ ల ఉన్నత అధికారులచే ఆయన అనేక ప్రశంసా పత్రాలను అందుకున్నాడు. అతను [[హర్యానా]]లోని [[సూరజ్‌కుండ్ అంతర్జాతీయ హస్తకళల మేళా|సూరజ్‌కుండ్ క్రాఫ్ట్స్ మేళా]]<nowiki/>చే ప్రశంసాపత్రం, 1997లో [[ఢిల్లీ|డిల్లీ]] హాట్‌లో జరిగిన భారత స్వాతంత్ర్య స్వర్ణోత్సవ వేడుకల ప్రత్యేక ప్రదర్శనలో పాల్గొన్నందుకు సర్టిఫికేట్ కూడా అందుకున్నాడు. * ఆయన 1987లో తెలియా రుమల్ చీరలో అత్యుత్తమ హస్తకళకు జాతీయ అవార్డును అందుకున్నాడు. * 2010లో చేనేత పరిశ్రమకు చేసిన కృషికి [[:en:Sant_Kabir_Award|సంత్ కబీర్‌]]ను అందుకున్నాడు. * భారత ప్రభుత్వం 2013లో [[పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు (2010-2019)|పద్మశ్రీ]]తో సత్కరించింది.<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/padma-bonanza/article4347000.ece|title=Padma bonanza ...|date=2013-01-26|work=The Hindu|access-date=2020-04-26|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref> == ఇవీ చూడండి == * [[పుట్టపాక చీర]] * [[జాతీయ చేనేత దినోత్సవం]]<ref>{{Cite web|date=2023-05-05|title=Sakshi Exclusive Story On Handloom Weavers - Sakshi|url=https://www.sakshi.com/news/telangana/sakshi-exclusive-story-handloom-weavers-1213701|access-date=2023-05-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20230505032730/https://www.sakshi.com/news/telangana/sakshi-exclusive-story-handloom-weavers-1213701 |archive-date=2023-05-05 }}</ref> * [[నేతన్న బీమా పథకం]] == మూలాలు == {{మూలాలజాబితా}} {{Authority control}} [[వర్గం:1955 జననాలు]] [[వర్గం:భారతదేశంలో చేనేత పరిశ్రమ]] [[వర్గం:కళారంగంలో పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు]] [[వర్గం:కళల్లో పద్మశ్రీ గ్రహీతలు]] [[వర్గం:చేనేత]] [[వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కారం పొందిన ఆంధ్రప్రదేశ్ వ్యక్తులు]] n0rsbp8jvtnzryd42aev8qzqu81s76y 4955559 4955461 2026-09-10T03:22:57Z యర్రా రామారావు 28161 Synced 2 categories from enwiki ([[:m:User:Saroj/CatSync|CatSync]]) 4955559 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = గజం అంజయ్య | image = Gajam Anjaiah.jpg | image_size = 240px | alt = | caption = భారత ప్రభుత్వం 2013లో గజం అంజయ్యకు పద్మశ్రీ అవార్డును ప్రదానం చేసింది. | other_names = | birth_name = | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1955|05|16}} | birth_place = [[పుట్టపాక (నారాయణపూర్)|పుట్టపాక]], [[నల్గొండ జిల్లా]], [[తెలంగాణ]], భారతదేశం | death_date = <!-- {{Death date and age|df=yes|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} or {{Death-date and age|Month DD, YYYY|Month DD, YYYY}} (death date then birth date) --> | death_place = | death_cause = | occupation = హ్యాండ్లూమ్ డిజైనర్ | known_for = పుట్టపాక టై అండ్ డై }} '''గజం అంజయ్య''' (జననం 1955 మే 16) భారతీయ మాస్టర్ హ్యాండ్లూమ్ డిజైనర్, [[:en:Ikat|ఇకత్]] [[:en:Tie-dye|టై-డై]] ప్రక్రియ ఆధారంగా నేత తేలియా రుమాల్ టెక్నిక్‌తో పాటు టై అండ్ డై చేనేత (Tie and Dye handloom) ఉత్పత్తుల ఆవిష్కరణలు, అభివృద్ధి కోసం చేనేత పరిశ్రమలో విస్తృతంగా గుర్తింపు పొందాడు. ఆయన 2013లో ఆర్ట్ విభాగంలో భారత ప్రభుత్వం నుండి [[పద్మశ్రీ పురస్కారం|పద్మశ్రీ]]ని అందుకున్నాడు.<ref>{{Cite web|title=Padma awards to Rajesh Khanna, Sharmila Tagore, Rahul Dravid|url=http://tehelka.com/padma-awards-to-rajesh-khanna-sharmila-tagore-rahul-dravid/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130530070759/http://tehelka.com/padma-awards-to-rajesh-khanna-sharmila-tagore-rahul-dravid/|archive-date=30 May 2013|access-date=27 January 2013}}</ref><ref>{{Cite web|date=2013-01-26|title=Padma Awards: List of Awardees|url=http://www.indiatimes.com/more-from-india/padma-awards-list-of-awardees-57530.html|access-date=2020-04-26|website=indiatimes.com|language=en}}</ref> టై అండ్ డై నైపుణ్యంలో [[పుట్టపాక చీర|పుట్టపాక చీరలు]] వంటి సాంప్రదాయ చేనేత డిజైన్ పనులలో అతను తన నైపుణ్యానికి ప్రసిద్ది చెందాడు.<ref>{{Cite web|date=2023-05-05|title=Awards to the village of Puttapaka - Sakshi|url=https://www.sakshi.com/news/family/awards-village-puttapaka-1150175|access-date=2023-05-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20230505032008/https://www.sakshi.com/news/family/awards-village-puttapaka-1150175 |archive-date=2023-05-05 }}</ref> ఇది కాగితంపై డిజైన్ చేసి దానిని వస్త్రానికి బదిలీ చేసే సాంప్రదాయ కళ. చేనేత పరిశ్రమ పట్ల ఆయనకున్న అంకితభావం నేతపనిలో భారతీయ సంప్రదాయాన్ని సజీవంగా ఉంచింది, నేత కార్మికులకు జీవనోపాధిని తెచ్చిపెట్టింది. ఆయన కృషితో భారతదేశంలోని ప్రజలకు ప్రత్యేకమైన చేనేత ఉత్పత్తులను అందించాడు. ఆయన పద్మాంజలి అనే కొత్త చీర (ఇకత్, కంచి కలయిక) ఆవిష్కరించటంతో అనేక మంది నేత కార్మికులకు ఉపాధిని కల్పిస్తోంది.<ref>{{Cite web|title=#Padmanjali hashtag on Twitter|url=https://twitter.com/hashtag/Padmanjali?src=hash|access-date=2020-04-26|website=twitter.com|language=en}}</ref> == వ్యక్తిగత జీవితం == గజం అంజయ్య 1955 మే 16న, తెలంగాణలోని నల్గొండ జిల్లాలోని నారాయణపూర్ మండలం, [[పుట్టపాక (నారాయణపూర్)|పుట్టపాక గ్రామం]]లోని [[పద్మశాలీలు|పద్మశాలి సంఘం]]లో [[చీరాల]] నుండి తన సంఘానికి [[:en:Telia_Rumal|తెలియా రుమల్‌]]ను తీసుకువచ్చిన ఘనత కలిగిన టెక్స్‌టైల్ డిజైనర్ అయిన నరసింహకు జన్మించాడు. పుట్టపాక గ్రామంలో అతని తండ్రి ప్రారంభించినప్పటి నుండి సాంప్రదాయ తెలియా రుమల్స్ దాని అసలు, సాంప్రదాయ పద్ధతులలో అతను ఉత్పత్తి చేసాడు. ఆయన అనసూయను వివాహం చేసుకున్నాడు. వారికి ముగ్గురు కుమారులు రమేష్, మురళి, శ్రవణ్. ఒక కుమార్తె ధనలక్ష్మి ఉన్నారు.<ref>{{cite web|title=::The Hans India::|url=http://www.thehansindia.info/News/Article.asp?category=1&subCategory=2&ContentId=116090|url-status=dead|archive-url=https://archive.today/20130218140359/http://www.thehansindia.info/News/Article.asp?category=1&subCategory=2&ContentId=116090|archive-date=2013-02-18|access-date=2013-01-27}}</ref> == గుర్తింపు == గజం అంజయ్య ఎన్నో సర్టిఫికెట్లు, అవార్డులు అందుకున్నాడు..లోక్‌సభ/రాజ్యసభ/విధానసభ/విధాన పరిషత్ ల ఉన్నత అధికారులచే ఆయన అనేక ప్రశంసా పత్రాలను అందుకున్నాడు. అతను [[హర్యానా]]లోని [[సూరజ్‌కుండ్ అంతర్జాతీయ హస్తకళల మేళా|సూరజ్‌కుండ్ క్రాఫ్ట్స్ మేళా]]<nowiki/>చే ప్రశంసాపత్రం, 1997లో [[ఢిల్లీ|డిల్లీ]] హాట్‌లో జరిగిన భారత స్వాతంత్ర్య స్వర్ణోత్సవ వేడుకల ప్రత్యేక ప్రదర్శనలో పాల్గొన్నందుకు సర్టిఫికేట్ కూడా అందుకున్నాడు. * ఆయన 1987లో తెలియా రుమల్ చీరలో అత్యుత్తమ హస్తకళకు జాతీయ అవార్డును అందుకున్నాడు. * 2010లో చేనేత పరిశ్రమకు చేసిన కృషికి [[:en:Sant_Kabir_Award|సంత్ కబీర్‌]]ను అందుకున్నాడు. * భారత ప్రభుత్వం 2013లో [[పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు (2010-2019)|పద్మశ్రీ]]తో సత్కరించింది.<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/padma-bonanza/article4347000.ece|title=Padma bonanza ...|date=2013-01-26|work=The Hindu|access-date=2020-04-26|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref> == ఇవీ చూడండి == * [[పుట్టపాక చీర]] * [[జాతీయ చేనేత దినోత్సవం]]<ref>{{Cite web|date=2023-05-05|title=Sakshi Exclusive Story On Handloom Weavers - Sakshi|url=https://www.sakshi.com/news/telangana/sakshi-exclusive-story-handloom-weavers-1213701|access-date=2023-05-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20230505032730/https://www.sakshi.com/news/telangana/sakshi-exclusive-story-handloom-weavers-1213701 |archive-date=2023-05-05 }}</ref> * [[నేతన్న బీమా పథకం]] == మూలాలు == {{మూలాలజాబితా}} {{Authority control}} [[వర్గం:1955 జననాలు]] [[వర్గం:భారతదేశంలో చేనేత పరిశ్రమ]] [[వర్గం:కళారంగంలో పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు]] [[వర్గం:కళల్లో పద్మశ్రీ గ్రహీతలు]] [[వర్గం:చేనేత]] [[వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కారం పొందిన ఆంధ్రప్రదేశ్ వ్యక్తులు]] [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] [[వర్గం:తెలుగువారు]] enszv4c8ffz5uxu2u98qqhrsjejfms1 0 378109 4955599 4575184 2026-09-10T07:52:25Z Rajasekhar1961 2596 [[వర్గం:శస్త్ర చికిత్స]] ను చేర్చారు (హాట్‌కేట్ ఉపయోగించి) 4955599 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = డి. రాజా రెడ్డి | birth_name = | caption = | image = | birth_date = [[1938]], [[నవంబరు 18]] | birth_place = [[జంగంపల్లె (భిక్నూర్‌)|జంగంపల్లి]], [[బిక్నూర్ మండలం]], [[కామారెడ్డి జిల్లా]], [[తెలంగాణ]] | residence = | yearsactive = | death_date = | death_place = | parents = | spouse = | children = | occupation = న్యూరో సర్జన్ }} '''డి. రాజా రెడ్డి''', [[తెలంగాణ]]<nowiki/>కు చెందిన న్యూరో సర్జన్. [[నిజాం వైద్య విజ్ఞాన సంస్థ (నిమ్స్)|నిమ్స్]] డైరెక్టర్ గా పనిచేశాడు. రాజా రెడ్డి [[1938]], [[నవంబరు 18]]న [[తెలంగాణ]] రాష్ట్రం, [[కామారెడ్డి జిల్లా]], [[బిక్నూర్ మండలం]], [[జంగంపల్లె (భిక్నూర్‌)|జంగంపల్లి]] గ్రామంలో జన్మించాడు. 1962లో [[హైదరాబాదు|హైదరాబాద్‌లోని]] [[గాంధీ వైద్య కళాశాల]] నుండి పట్టభద్రుడయ్యాడు. రాయల్ కాలేజ్ ఆఫ్ సర్జన్స్, 1968లో రాయల్ ఆస్ట్రేలియన్ కాలేజ్ ఆఫ్ సర్జన్స్ లో ఫెలో అయ్యాడు.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=z39GCgAAQBAJ&q=%22D.+Raja+Reddy%22+fellow&pg=PR21|title=API Textbook of Medicine (Vols. 1 & 2)|last=Munjal|first=YP|date=30 August 2015|isbn=978-9351524151|page=xxi|access-date=2023-06-14}}</ref> == వృత్తిరంగం == 1990-1993 మధ్యకాలంలో [[నిజాం వైద్య విజ్ఞాన సంస్థ (నిమ్స్)|నిజాం ఇన్‌స్టిట్యూట్ మెడికల్ సైన్సెస్ (నిమ్స్)]] డైరెక్టర్‌గా పనిచేశాడు. ప్రస్తుతం హైదరాబాద్‌లోని అపోలో హాస్పిటల్స్‌లో సీనియర్ కన్సల్టెంట్‌గా ఉన్నాడు.<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-andhrapradesh/Top-doctors-assess-fluorosis-situation-in-Nalgonda-villages/article15985498.ece|title=Top doctors assess fluorosis situation in Nalgonda villages|date=15 February 2010|work=The Hindu|access-date=2023-06-14}}</ref> 2010లో భారతదేశంలోని స్థానిక ఫ్లోరోసిస్ సమస్యను పరిశీలిస్తున్న ''ఎండిమిక్ [[కంకాళ వ్యవస్థకు వచ్చే ఫ్లోరోసిస్|స్కెలిటల్ ఫ్లోరోసిస్]] అనే'' పుస్తకానికి సహ రచయితగా పనిచేశాడు.<ref>{{Cite news|url=https://www.highbeam.com/doc/1P3-2068840581.html|title=Endemic skeletal fluorosis (review)|last=Misra|first=Umakant|date=1 April 2010|work=Neurology India|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20180613160507/https://www.highbeam.com/doc/1P3-2068840581.html|archive-date=13 June 2018|access-date=2023-06-14}}</ref> నామిమోలజిస్ట్ గా, డెక్కన్ నాణేలపై పరిశోధన కూడా చేశాడు. పురాతన నాణేలపై 9 పుస్తకాలు, నాణ్యశాస్త్రంపై 25 కంటే ఎక్కువ వ్యాసాలు రాశాడు. డెక్కన్ ఆర్కియోలాజికల్ అండ్ కల్చరల్ రీసెర్చ్ ఇన్స్టిట్యూట్ వ్యవస్థాపక సభ్యులలో ఒకడిగా ఉన్నాడు.<ref>{{cite book|title=Numismatica Indica : festschrift to Prof. D. Raja Reddy|last1=Reddy|date=2011|publisher=Research India Press|isbn=978-8189131470|edition=1st|location=New Delhi}}</ref> మద్రాస్ న్యూరో ట్రస్ట్ లైఫ్ టైమ్ అచీవ్‌మెంట్ అవార్డును కూడా అందుకున్నాడు.<ref>{{Cite web|title=MADRAS NEURO TRUST|url=http://www.madrasneurotrust.org/lifetime-achivement.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170220013643/http://www.madrasneurotrust.org/lifetime-achivement.html|archive-date=2017-02-20|website=www.madrasneurotrust.org|access-date=2023-06-14}}</ref> == ఇతర వివరాలు == * ఇండియన్ సర్జికల్ & న్యూరోలాజికల్ సొసైటీస్, అమెరికన్ అసోసియేషన్ ఆఫ్ న్యూరోలాజికల్ సర్జరీ, ఇంటర్నేషనల్ సొసైటీ ఆఫ్ పీడియాట్రిక్ న్యూరో సర్జరీ, ఇంటర్నేషనల్ కాలేజ్ ఆఫ్ సర్జన్స్ లలో సభ్యుడిగా ఉన్నాడు. * బ్రెయిన్ అనూరిజం కాయిలింగ్, బ్రెయిన్ డ్యూరల్ ఆర్టెరియోవెనస్ ఫిస్టులా ఎంబోలైజేషన్, కరోటిడ్ బాడీ ట్యూమర్ ఎంబోలైజేషన్, లామినెక్టమీ, బ్రెయిన్ ఆర్టెరియోవెనస్ ఫిస్టులా ఎంబోలైజేషన్ మొదలైన వైద్య సేవలు అందిస్తున్నారు. == మూలాలు == {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] [[వర్గం:1938 జననాలు]] [[వర్గం:కామారెడ్డి జిల్లా వ్యక్తులు]] [[వర్గం:తెలంగాణ వైద్యులు]] [[వర్గం:శస్త్ర చికిత్స]] hg67vhg81gmvkd88mw9hhheaidlmk3o 0 379059 4955465 4918703 2026-09-09T16:47:45Z LNTG 140036 [[Special:Diff/4871003|4871003]] నుండి [[Special:Diff/4889371|4889371]] దాకా రద్దుచేసిన 7 కూర్పులు 4955465 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = అన్నా మిఖల్కోవా | image = Anna Mikhalkova and Mikhail Yefremov 06.jpg | native_name = | birth_name = అన్నా నికితిచ్నా మిఖల్కోవా | birth_date = {{birth date and age|1974|5|14|df=yes}} | birth_place = [[మాస్కో]], [[సోవియట్ యూనియన్]] | othername = | death_date = | years_active = 1987-ప్రస్తుతం | citizenship = | occupation = {{hlist|[[నటన|సినిమా నటి]]|[[నిర్మాత]]| [[సినిమాటోగ్రాఫర్]]|టీవీ ప్రెజెంటర్}} | spouse = ఆల్బర్ట్ బాకోవ్ (m. 1997) | partner = | children = 3 | relatives = స్టెపాన్ మిఖల్కోవ్ (సోదరుడు)<br>ఆర్టియోమ్ మిఖల్కోవ్ (సోదరుడు)<br>[[నదేజ్దా మిఖల్కోవా]] (సోదరి) | parents = [[నికితా మిఖల్కోవ్]]<br>టాట్యానా మిఖల్కోవా | alma_mater = | notable_works = | website = }} '''అన్నా నికితిచ్నా మిఖల్కోవా''' (1974, మే 14) [[సోవియట్ యూనియన్|సోవియట్]] - రష్యన్ [[టెలివిజన్|టివి]] - [[నటన|సినిమా నటి]], [[నిర్మాత]], [[సినిమాటోగ్రాఫర్]], టీవీ ప్రెజెంటర్. 2019లో రష్యన్ ఫెడరేషన్ మెరిటెడ్ ఆర్టిస్ట్ గా గుర్తింపు పొందింది. మాస్కోలోని ఆల్-రష్యన్ పబ్లిక్ ఆర్గనైజేషన్ " యూనియన్ ఆఫ్ సినిమాటోగ్రాఫర్స్ ఆఫ్ ది రష్యన్ ఫెడరేషన్ " సభ్యురాలిగా ఉన్నది.<ref>{{Cite web |url=http://www.woman.ru/kids/medley5/article/95766/ |title=Анна Михалкова в третий раз стала мамой! |access-date=2023-06-30 |archive-date=2013-09-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130921053020/http://www.woman.ru/kids/medley5/article/95766/ |url-status=dead }}</ref> == జననం == అన్నా మిఖల్కోవా 1974, మే 14న సినీ నటుడు, దర్శకుడు [[నికితా మిఖల్కోవ్]] - ఫ్యాషన్ డిజైనర్ టాట్యానా షిగేవా దంపతులకు [[మాస్కో]] నగరంలో జన్మించింది.<ref>{{Cite web|title=Kinoguru.com|url=http://kinoguru.com/persons/anna-mikhalkova/|url-status=dead|archive-url=https://archive.today/20130127211428/http://kinoguru.com/persons/anna-mikhalkova/|archive-date=2013-01-27|access-date=2016-02-14}}</ref> == కళారంగం == ''అవర్ ఓన్'', ''కోకోకో'', ''రాస్పుటిన్'' మొదలైన సినిమాలు... ''జిజ్న్ ఐ సుద్బా,'' ''బర్న్ట్ బై ది సన్ 2, స్పోకోయ్‌నోయ్ నోచి, మలిషి!'' వంటి టెలివిజన్ కార్యక్రమాలు ఉన్నాయి.<ref>[http://www.peoples.ru/art/cinema/actor/mikhalkova Peoples.ru]</ref> == అవార్డులు == టిఈఎఫ్ఐ, నికా అవార్డ్స్, గోల్డెన్ ఈగిల్ అవార్డ్స్, ఆప్ కిట్ అవార్డులు, న్యూయార్క్ ఫిల్మ్ అవార్డ్స్, రష్యన్ గిల్డ్ ఆఫ్ సినిమాటోగ్రాఫర్స్, రష్యన్ గిల్డ్ ఆఫ్ ఫిల్మ్ క్రిటిక్స్, సోచి ఓపెన్ రష్యన్ ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్ ఎట్ వంటి అవార్డులు అందుకుంది.<ref>{{Cite web|title=Anna Mikhalkova awards|url=https://www.imdb.com/name/nm0586485/awards/|access-date=2023-06-30|publisher=www.imdb.com|language=en}}</ref> == సినిమాలు == * ''అన్నా: 6 - 18'' * ''రివిజర్'' * ''ది బార్బర్ ఆఫ్ సైబీరియా'' * ''అవర్ ఓన్'' * ''డార్క్ ప్లానెట్'' * ''బర్న్ట్ బై ది సన్ 2'' * ''రాస్పౌటిన్'' * ''పైరఎమ్ఎమ్మిడ్'' * ''మా నాన్న బారిష్నికోవ్'' * ''లవ్ విత్ యాసెంట్'' * ''సెల్ఫీ'' * ''నికా'' == టీవీ == * ''గుడ్ నైట్, లిటిల్ వన్స్'' * [[హెవెన్లీ కోర్ట్]] * ''డాక్టర్ రిక్టర్'' * ''ఎన్ ఆర్డినరీ వుమెన్'' == మూలాలు == {{మూలాలజాబితా}} == బయటి లింకులు == * {{IMDb name|0586485}} [[వర్గం:1974 జననాలు]] [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] [[వర్గం:రష్యన్ వ్యక్తులు]] [[వర్గం:సినిమా దర్శకులు]] [[వర్గం:సినిమా నటీమణులు]] 30ixfpnqdgf4px80oslfnto9d623wwv 0 379097 4955585 4762582 2026-09-10T05:21:28Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4955585 wikitext text/x-wiki '''సూర్య గోపి''' ఒక భారతీయ సాహిత్యవేత్త, [[తెలుగు కథ|చిన్న కథా]] రచయిత, సామాజిక శాస్త్రవేత్త . సూర్య [[కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ అవార్డు|కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ యువ అవార్డు]] 2016 గ్రహీత. ఆమె 26 ఆగస్టు 1987న భారతదేశంలోని కేరళలోని [[కొల్లాం|కొల్లంలో]] కవి పికె గోపి, కోమలమ్‌లకు జన్మించింది. {{Infobox writer | embed = | honorific_prefix = [[Doctor (title)|డా.]] | name = సూర్య గోపి | honorific_suffix = | image = SOORYA GOPI.jpg | image_size = | image_upright = | alt = | caption = | native_name = സൂര്യ ഗോപി | native_name_lang = | pseudonym = | birth_name = | birth_date = {{Birth date and age|1987|8|26}} | birth_place = [[కొల్లం]] | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (DEATH date then BIRTH date) --> | death_place = | resting_place = | occupation = [[సాహిత్యవేత్త]], [[short story|చిన్న కథా రచయిత]] & [[సామాజిక శాస్త్రవేత్త]] | language = | nationality = | citizenship = | education = [[పీహెచ్డీ]] [[సోషియాలజీ]] | alma_mater = [[జామోరిన్ గురువాయూరప్పన్ కళాశాల]] | period = | genre = <!-- or: | genres = --> | subject = <!-- or: | subjects = --> | movement = | notable_works = | spouse = {{marriage|పి.కె. సుజిత్|2012}} | partner = <!-- or: | partners = --> | children = 1 | relatives = | awards = [[Kendra Sahitya Akademi Award|కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ యువ పురస్కారం]] | signature = | signature_alt = | years_active = | module = | website = <!-- {{URL|example.org}} --> | portaldisp = <!-- "on", "yes", "true", etc.; or omit --> }} == ప్రారంభ జీవితం, విద్య == ఆమె ప్రెజెంటేషన్ హై స్కూల్, బాసెల్ ఎవాంజెలికల్ మిషన్ హయ్యర్ సెకండరీ స్కూల్‌లో చదువుకుంది, ఈ రెండూ [[కోజికోడ్|కోజికోడ్‌లో]] ఉన్నాయి. ఆమె సోషియాలజీ, [[మలయాళం|మలయాళంలో]] బ్యాచిలర్ డిగ్రీని, జామోరిన్ గురువాయూరప్పన్ కళాశాల నుండి సోషియాలజీలో మాస్టర్స్ డిగ్రీని కలిగి ఉంది, రెండు సందర్భాలలో కాలికట్ విశ్వవిద్యాలయంలో మొదటి స్థానంలో నిలిచింది. ఆమె కొట్టాయంలోని మహాత్మా గాంధీ విశ్వవిద్యాలయం నుండి సోషియాలజీలో డాక్టరల్ డిగ్రీని పొందారు. <ref>{{Citation|title=അക്ഷരങ്ങളുണരുന്ന നന്മവീട്{{!}} Interview{{!}} PK Gopi{{!}} Arya Gopi{{!}} Soorya Gopi|url=https://www.youtube.com/watch?v=IXTZh15EnOo|language=en|access-date=2019-12-29}}</ref> == కెరీర్ == సూర్య గోపి సేక్రేడ్ హార్ట్స్ కాలేజీ, తేవర, <ref>{{Cite web|last=കാവ്‌|first=സ്വീറ്റി|title='കഥയോ കവിതയോ എഴുതിയാൽ അത് അച്ഛൻ എഴുതിത്തന്നതാണോയെന്നായിരുന്നു അന്നൊക്കെ ചോദ്യം'|url=https://www.mathrubhumi.com/books/features/article-pk-gopi-dr-arya-gopi-dr-soorya-gopi-1.4247029|access-date=2019-12-29|website=Mathrubhumi|language=en|archive-date=2019-12-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20191229213228/https://www.mathrubhumi.com/books/features/article-pk-gopi-dr-arya-gopi-dr-soorya-gopi-1.4247029|url-status=dead}}</ref> [[కొచ్చి|కొచ్చిలో]] సోషియాలజీ విభాగంలో లెక్చరర్‌గా పనిచేశారు. ప్రస్తుతం ఆమె కేరళలోని కొల్లంలో ఉన్న [http://sree%20narayanaguru%20open%20university/ శ్రీనారాయణ గురు ఓపెన్ యూనివర్సిటీలో]{{Dead link|date=ఫిబ్రవరి 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [https://sgou.ac.in/index.php/portfolio/dr-soorya-gopi/ సోషియాలజీలో అసిస్టెంట్ ప్రొఫెసర్‌గా] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230701053923/https://sgou.ac.in/index.php/portfolio/dr-soorya-gopi/ |date=2023-07-01 }} పనిచేస్తున్నారు. WWK ఆమె కథనాన్ని ఇలా సమీక్షిస్తుంది: ''“చిరకుల్ల చంగళకల్” (“రెక్కలతో గొలుసులు”) కథ ఇక్కడ చేర్చబడింది.'' ''ఒంటరితనంలో అమ్ముడుపోయిన అమ్మాయి ఆలోచనలే ఈ కథలోని అంశాలు.'' ''ఇంటి పనిమనిషిగా తన తల్లితండ్రులచే అమ్మబడిన అమ్మాయి ఒక విధమైన ఏకాంత నిర్బంధంలో కూర్చుని, గాయపడిన హృదయంతో తీవ్రమైన బాధతో, బాధతో ఎలా బయటి ప్రపంచాన్ని చూస్తుందో రచయిత సరళంగా, అప్రయత్నంగా శైలిలో చాలా అందంగా ప్రదర్శించారు.'' ''ఆ అమ్మాయి తనను కొనుగోలు చేసిన వ్యక్తి నుండి తప్పించుకుని రద్దీగా ఉండే నగరంలో అదృశ్యం కావడంతో కథ ముగుస్తుంది.'' ''కథలో మెరుస్తున్న చిహ్నాలు, రూపకాలు, గమనించదగినవి.'' ''కథ ప్రారంభంలోనే, చనిపోయిన, కుళ్ళిన, దుర్వాసన వెదజల్లుతున్న గాడిద సూచన ఉంది, ఇది అనివార్యమైన విషాదంలో ఖైదు చేయబడిన కొన్ని జీవితాల కథతో ఉంటుంది.'' <ref>{{Cite web|title=Women Writers of Kerala, Women Authors of Kerala, Women Writers of India, All Kerala Writers|url=http://womenwritersofkerala.com/author.php?author_id=736&lang=en|access-date=2019-12-29|website=womenwritersofkerala.com}}</ref> == గ్రంథ పట్టిక == ''పూక్కలే స్నేహిచా పెంకుట్టి'' (2006) ''[https://keralabookstore.com/book/uppumazhayile-pachilakal/1325/ ఉప్పుమజాయిలే పచ్చికల్]'' (2012) ''ప్రాణాయామత్రయం'' (2016) <ref>{{Cite web|title=കാവ്യപൂമരത്തിലെ രണ്ടു പെൺപുഷ്പങ്ങൾ|url=https://www.manoramaonline.com/literature/literaryworld/fathers-day-special-legacy-literature.html|access-date=2019-12-29|website=ManoramaOnline}}</ref> ''[https://lipipublications.com/product/kaamuki-kaduva/ కముకిక్కడువా] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230701053922/https://lipipublications.com/product/kaamuki-kaduva/ |date=2023-07-01 }} ' (2020)'' == అవార్డులు == [[కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ అవార్డు|కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ యువ అవార్డు]] <ref>{{Cite web|title=കേന്ദ്ര സാഹിത്യ അക്കാദമിയുടെ യുവ സാഹിത്യപുരസ്കാരം സൂര്യാ ഗോപിക്ക്|url=https://www.asianetnews.com/news/soorya-gopi-bangs-kendra-sahithya-acacemy-award|access-date=2021-06-02|website=asianetnews.com}}</ref> <ref>{{Cite web|title=പൂര്‍ണം ഈ അപൂര്‍ണത|url=https://www.deshabhimani.com/special/news-10-07-2016/573726|access-date=2019-12-29|website=deshabhimani.com}}{{Dead link|date=జనవరి 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> అంకనం ఇపి సుషమ ఎండోమెంట్ అవార్డు ఉత్తమ కథానికగా (2013) <ref name=":0">{{Cite web|date=2014-06-06|title=About Soorya Gopi|url=https://sooryagopi.wordpress.com/about/|access-date=2019-05-25|website=Soorya Gopi|language=en}}</ref> మధ్యమం -వెలిచం అవార్డు ఉత్తమ చిన్న కథ (2009) <ref name=":0" /> అంకనం - [[గీతా హిరణ్యన్]] ఉత్తమ చిన్న కథ అవార్డు (2008) <ref name=":0" /> ముత్తాతు వర్కీ కళాలయ సాహిత్య పురస్కారం ఉత్తమ చిన్న కథ (2008) <ref name=":0" /> [[భారతీయ స్టేట్ బ్యాంకు|స్టేట్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా]] -SBT అవార్డు ''పుక్కలే స్నేహిచా పెంకుట్టి'' (2006) <ref name=":0" /> పుస్తకానికి [[మలయాళ మనోరమ]] ఉత్తమ కథానిక అవార్డు (2006) <ref name=":0" /> ఉత్తమ చిన్న కథకు పూర్ణ [[పి. సి. కుట్టికృష్ణన్ ఉరూబ్|ఉరూబ్]] అవార్డు (2005) <ref name=":0" /> == వ్యక్తిగత జీవితం == సూర్య 2012లో పీకే సుజిత్‌ని పెళ్లాడారు. వీరికి చిలంక అనే కుమార్తె ఉంది. == ఇవి కూడా చూడండి == * [[ఇందు మీనన్]] *[[ఆనంద్ కుమార్]] *[[బ్రిట్నీ స్పియర్స్]] == మూలాలు == <references /> [[వర్గం:1987 జననాలు]] [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] [[వర్గం:కేరళకు చెందిన మహిళా రచయితలు]] [[వర్గం:సాహిత్య అకాడమీ యువ పురస్కార గ్రహీతలు]] qseu2crcncr3tthojxwcz68sqo12e78 0 384597 4955526 3967308 2026-09-09T22:08:07Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4955526 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = సమీవుల్లా ఖాన్ | image = | country =పాకిస్తాన్| fullname = సమీవుల్లా ఖాన్ నియాజీ | birth_date = {{Birth date and age|1982|8|4|df=yes}} | birth_place =[[స్వాన్స్]], [[మియాన్‌వాలి]], [[పంజాబ్ (పాకిస్తాన్)|పంజాబ్]], [[పాకిస్తాన్]] | batting = కుడిచేతి వాటం | bowling = ఎడమచేతి [[సీమ్ బౌలింగ్|మీడియం-ఫాస్ట్]] | role = | international = true | odidebutdate=జనవరి 21 | odidebutyear = 2008 | odidebutagainst =జింబాబ్వే| odicap = 161 | lastodidate=జనవరి 24 | lastodiyear = 2008 | lastodiagainst =జింబాబ్వే| oneT20I = | T20Idebutdate = | T20Idebutyear = | T20Idebutagainst = | T20Icap = | lastT20Idate = | lastT20Iyear = | lastT20Iagainst = | T20Ishirt = | club1 = [[North West Frontier Province Panthers]] | year1 = 2008/09 | clubnumber1 = | club2 = [[North-West Frontier Province క్రికెట్ జట్టు|North West Frontier Province]] | year2 = 2007/08&ndash;2008/09 | clubnumber2 = | club3 = [[Faisalabad Wolves]] | year3 = 2004/05&ndash;2010/11 | clubnumber3 = | club4 = [[Sui Northern Gas Pipelines Limited క్రికెట్ జట్టు|Sui Northern Gas Pipelines Limited]] | year4 = 2005/06&ndash;2010/11 | clubnumber4 = | club5 = [[Faisalabad Wolves]] | year5 = 2004/05&ndash;2010/11 | clubnumber5 = | club6 = [[Faisalabad క్రికెట్ జట్టు|Faisalabad]] | year6 = 2003/04&ndash;2005/06 | clubnumber6 = | club7 = [[Sargodha క్రికెట్ జట్టు|Sargodha]] | year7 = 2000/01&ndash;2002/03 | clubnumber7 = | columns = 4 | column1 =[[వన్ డే ఇంటర్నేషనల్|వన్‌డేలు]] | matches1 = 2 | runs1 = &ndash; | bat avg1 = &ndash; | 100s/50s1 = &ndash;/&ndash; | top score1 = &ndash; | deliveries1 = 120 | wickets1 = &ndash; | bowl avg1 = &ndash; | fivefor1 = &ndash; | tenfor1 = &ndash; | best bowling1 = &ndash; | catches/stumpings1 = &ndash;/&ndash; | column2 = [[ఫస్ట్ క్లాస్ క్రికెట్|ఫక్లా]] | matches2 = 66 | runs2 = 334 | bat avg2 = 6.95 | 100s/50s2 = &ndash;/&ndash; | top score2 = 24 | deliveries2 = 12,083 | wickets2 = 299 | bowl avg2 = 19.14 | fivefor2 = 15 | tenfor2 = 3 | best bowling2 = 7/55 | catches/stumpings2 = 17/&ndash; | column3 = [[లిస్ట్ ఎ క్రికెట్|లిఎ]] | matches3 = 46 | runs3 = 83 | bat avg3 = 7.54 | 100s/50s3 = &ndash;/&ndash; | top score3 = 10 | deliveries3 = 2,293 | wickets3 = 55 | bowl avg3 = 28.87 | fivefor3 = &ndash; | tenfor3 = &ndash; | best bowling3 = 4/23 | catches/stumpings3 = 6/&ndash; | column4 = [[Twenty20 cricket|T20]] | matches4 = 24 | runs4 = 12 | bat avg4 = 12.00 | 100s/50s4 = &ndash;/&ndash; | top score4 = 6[[not out|*]] | deliveries4 = 510 | wickets4 = 34 | bowl avg4 = 18.79 | fivefor4 = &ndash; | tenfor4 = &ndash; | best bowling4 = 4/27 | catches/stumpings4 = 12/&ndash; | date=జనవరి 21 | year = 2011 | source = https://cricketarchive.com/Archive/Players/35/35687/35687.html CricketArchive }} '''సమీవుల్లా ఖాన్ నియాజీ''' (జననం 1982, ఆగస్టు 4) పాకిస్తానీ క్రికెట్ కోచ్, మాజీ [[ఫస్ట్ క్లాస్ క్రికెట్|ఫస్ట్-క్లాస్ క్రికెటర్]]. సర్గోధ, ఫైసలాబాద్, పాకిస్తాన్ ఎ జట్టులకు ఎడమచేతి మీడియం-ఫాస్ట్ బౌలర్‌గా ఆడుతున్నాడు. == క్రికెట్ రంగం == 2005-06 పాకిస్తానీ ఫస్ట్-క్లాస్ సీజన్‌లో 18.36 సగటుతో 75 వికెట్లతో అత్యధిక వికెట్లు తీసిన వారిలో ఒకడిగా నిలిచాడు. 2006 ఇంగ్లాండ్ పర్యటనకు రాణా నవేద్-ఉల్-హసన్ స్థానంలో పాకిస్తాన్ జట్టులో చేర్చబడ్డాడు. 2008లో కరాచీ, హైదరాబాద్‌లో జింబాబ్వేతో రెండు వన్డేలు ఆడినప్పుడు పాకిస్థాన్‌కు ప్రాతినిధ్యం వహించాడు. ఇంగ్లాండ్‌లో అంతర్జాతీయ 20:20 క్లబ్ ఛాంపియన్‌షిప్-2005ను గెలుచుకున్న ఫైసలాబాద్ వోల్వ్స్ జట్టులో సభ్యుడిగా ఉన్నాడు. 2017–18 క్వాయిడ్-ఇ-అజామ్ ట్రోఫీ ఫైనల్‌లో రెండో ఇన్నింగ్స్‌లో 62 పరుగులకు 8 వికెట్ల నష్టానికి తన కెరీర్-బెస్ట్ బౌలింగ్ గణాంకాలు, ఫస్ట్-క్లాస్ క్రికెట్‌లో అతని 25వ ఐదు వికెట్లు సాధించాడు. మ్యాన్ ఆఫ్ ది మ్యాచ్‌గా ఎంపికయ్యాడు.<ref name="result">{{Cite web|title=Samiullah Khan bowls SNGPL to QEA title|url=http://www.espncricinfo.com/series/8840/report/1121704/day/5/|access-date=2023-09-03|website=ESPN Cricinfo}}</ref><ref name="25th">{{Cite web|title=SNGPL on verge of title after Samiullah's five-for|url=http://www.espncricinfo.com/series/8840/report/1121704/day/4/|access-date=2023-09-03|website=ESPN Cricinfo}}</ref> == కోచ్‌గా == పదవీ విరమణ చేసినప్పటి నుండి అతను నార్తర్న్ అండర్19 వైట్స్‌కు అసిస్టెంట్ కోచ్‌గా ఉండటంతో సహా కోచ్‌గా మారాడు.<ref>{{Cite web|date=27 June 2022|title=National U19 Cup schedule and squads announced|url=https://cricketpakistan.com.pk/en/news/detail/national-u19-cup-schedule-and-squads-announced|website=Cricket Pakistan|access-date=3 సెప్టెంబర్ 2023|archive-date=27 ఫిబ్రవరి 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230227192236/https://cricketpakistan.com.pk/en/news/detail/national-u19-cup-schedule-and-squads-announced|url-status=dead}}</ref> == మూలాలు == {{మూలాలజాబితా}} == బాహ్య లింకులు == * {{ESPNcricinfo|ref=pakistan/content/player/43235.html}} [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] [[వర్గం:1982 జననాలు]] [[వర్గం:పాకిస్తాన్ వన్డే క్రికెట్ క్రీడాకారులు]] [[వర్గం:పాకిస్తాన్ క్రికెట్ క్రీడాకారులు]] s5yk3ob0m4c5ys5pwyr5xj3cuebkres 0 385827 4955516 4755834 2026-09-09T18:43:48Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4955516 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer|name=షాహీన్ ఆఫ్రిది|image=Shaheen Afridi (2).jpg|full_name=షాహీన్ షా ఆఫ్రిది|caption=[[2019 క్రికెట్ ప్రపంచ కప్]] సమయంలో అఫ్రిది|nickname=ది ఈగల్<ref>{{cite news|url=https://www.dawn.com/news/1717704|title=CRICKET: THE END OF NAILS|date=30 October 2022|access-date=3 November 2022|work=[[Dawn (newspaper)|Dawn]] (newspaper)|quote=...Afridi’s partial fitness also raised some worried eyebrows. ‘The Eagle’, as he’s known,...}}</ref>|birth_date={{birth date and age|2000|4|6|df=yes}}|birth_place=[[లాండి కోటల్]], [[పాకిస్తాన్]]|death_date=|death_place=|height=6 ft 6 in<ref>{{Cite web|title=At World Cup, an Afridi following in the footsteps of Akram|first=Gaurav|last=Gupta|url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/icc-world-cup/at-world-cup-an-afridi-following-in-the-footsteps-of-akram/articleshow/69984699.cms|date=28 June 2019|website=[[The Times of India]]|quote=[...] the six-feet-six-inch left-arm pacer, making full use of his height [...]}}</ref><ref>{{Cite web|title=Shaheen Shah Afridi: From Landi Kotal to top of cricketing world|first=Hajira|last=Maryam|url=https://www.aljazeera.com/sports/2022/2/22/shaheen-shah-afridi-from-landi-kotal-to-worlds-best|date=22 February 2022|website=[[Al Jazeera]]|quote=Standing six feet, six inches tall (198cm), Afridi has a calm demeanour and a pleasant smile.}}</ref>|batting=ఎడమచేతి వాటం|bowling=ఎడమచేతి ఫాస్ట్|role=[[బౌలర్ (క్రికెట్)|బౌలర్]]|family={{ubl|[[రియాజ్ అఫ్రిది]] (సోదరుడు)|[[యాసిర్ అఫ్రిది]] (బంధువు)|[[షాహిద్ అఫ్రిది]] (మామ)}}|country=పాకిస్తాన్|international=true|internationalspan=2018–prsent|testdebutdate=డిసెంబరు 3|testdebutyear=2018|testdebutagainst=న్యూజీలాండ్|testcap=236|lasttestdate=జూలై 24|lasttestyear=2023|lasttestagainst=శ్రీలంక|odidebutdate=సెప్టెంబరు 21|odidebutyear=2018|odidebutagainst=Afghanistan|odicap=218|lastodidate=సెప్టెంబరు 10|lastodiyear=2023|lastodiagainst=ఇండియా|odishirt=10|T20Idebutdate=ఏప్రిల్ 3|T20Idebutyear=2018|T20Idebutagainst=వెస్టిండీస్|lastT20Idate=ఏప్రిల్ 14|lastT20Iyear=2023|lastT20Iagainst=న్యూజీలాండ్|T20Icap=78|T20Ishirt=10|club1=[[Khan Research Laboratories క్రికెట్ జట్టు|Khan Research Laboratories]]|year1=2017/18|club2=[[Lahore Qalandars]]|year2={{nowrap|2018–present}}|clubnumber2=10|club3=[[Balochistan క్రికెట్ జట్టు|Balochistan]]|year3=2018|club4=[[Northern క్రికెట్ జట్టు|Northern]]|year4=2019/20|clubnumber4=10|club5=[[హాంప్‌షైర్ కౌంటీ క్రికెట్ క్లబ్|హాంప్‌షైర్]]|year5=2020|clubnumber5=40|club6=[[Khyber Pakhtunkhwa క్రికెట్ జట్టు|Khyber Pakhtunkhwa]]|year6={{nowrap|2020/21–2023}}|clubnumber6=10|club7=[[మిడిల్‌సెక్స్ కౌంటీ క్రికెట్ క్లబ్|మిడిల్‌సెక్స్]]|year7=2022|clubnumber7=10|club8=[[నాటింగ్‌హామ్‌షైర్ కౌంటీ క్రికెట్ క్లబ్|నాటింగ్‌హామ్‌షైర్]]|year8=2023|club9=[[Welsh Fire]]|year9=2023|columns=3|column1=[[టెస్ట్ క్రికెట్|టెస్టులు]]|matches1=27|runs1=154|bat avg1=6.16|100s/50s1=0/0|top score1=19|deliveries1=5,218|wickets1=105|bowl avg1=25.58|fivefor1=4|tenfor1=1|best bowling1=6/51|catches/stumpings1=2/–|column2=[[వన్ డే ఇంటర్నేషనల్|వన్‌డేలు]]|matches2=42|runs2=133|bat avg2=14.77|100s/50s2=0/0|top score2=23[[not out|*]]|deliveries2=2,095|wickets2=83|bowl avg2=22.62|fivefor2=2|tenfor2=0|best bowling2=6/35|catches/stumpings2=8/–|column3=[[ట్వంటీ20 ఇంటర్నేషనల్|టీ20ఐ]]|matches3=52|runs3=48|bat avg3=8.00|100s/50s3=0/0|top score3=16|deliveries3=1,143|wickets3=64|bowl avg3=22.73|fivefor3=0|tenfor3=0|best bowling3=4/22|catches/stumpings3=11/–|source=http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1072470.html Cricinfo|date=2 September 2023}} '''షాహీన్ షా ఆఫ్రిది''' (జననం 2000, ఏప్రిల్ 6) పాకిస్తానీ [[క్రికెట్|అంతర్జాతీయ క్రికెటర్]]. క్రికెట్ లోని అన్ని ఫార్మాట్లలో [[పాకిస్తాన్ క్రికెట్ జట్టు]] తరపున ఆడుతున్నాడు. ఇతను ప్రపంచంలోని అత్యుత్తమ బౌలర్లలో ఒకరిగా పరిగణించబడ్డాడు. పిఎస్ఎల్ లో లాహోర్ ఖలందర్స్‌కు కెప్టెన్‌గా ఉన్నాడు. అతని నాయకత్వంలో, లాహోర్ ఖలందర్స్ 2022 సీజన్‌లో మొదటి టైటిల్‌ను గెలుచుకుంది. 2023 సీజన్‌ను కూడా గెలుచుకుంది. ఈ టోర్నీ చరిత్రలో టైటిల్‌ను విజయవంతంగా కాపాడుకున్న మొదటి జట్టుగా అవతరించింది. గార్ఫీల్డ్ సోబర్స్ ట్రోఫీని గెలుచుకున్న మొదటి పాకిస్తానీ ఇతను. == ప్రారంభ, వ్యక్తిగత జీవితం == అఫ్రిది జఖాఖేల్ ఆఫ్రిది పాష్తూన్ తెగకు చెందినవాడు.<ref name="BR">{{Cite news|url=http://fp.brecorder.com/2016/12/20161205110297/|title=Tribal player selected for U-19 cricket team|date=5 December 2016|work=[[Business Recorder]]|access-date=28 September 2017}}</ref> [[ఆఫ్ఘనిస్తాన్]] సరిహద్దులో ఉన్న [[పాకిస్తాన్|పాకిస్తాన్‌లోని]] ఖైబర్ జిల్లాలోని లాండి కోటల్ అనే పట్టణంలో పెరిగాడు. ఇతని పెద్ద సోదరుడు, [[రియాజ్ అఫ్రిది]] 2004లో పాకిస్తాన్ తరపున ఒక [[టెస్ట్ క్రికెట్|టెస్ట్ మ్యాచ్]] ఆడాడు.<ref name="Afridi8for">{{Cite news|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/20848833/quaid-e-azam-trophy-new-sensation|title=Shaheen Afridi: the Quaid-e-Azam Trophy's new sensation|last=Farooq|first=Umar|date=29 September 2017|work=ESPN Cricinfo|access-date=15 October 2017}}</ref> ఇతని బంధువు యాసిర్ అఫ్రిది పాకిస్థాన్ జాతీయ ఫుట్‌బాల్ జట్టుకు ప్రాతినిధ్యం వహించిన ప్రొఫెషనల్ ఫుట్‌బాల్ క్రీడాకారుడు.<ref>{{Cite web|title=Shaheen Afridi Profile - Age, Career Info, News, Stats, Records & Videos|url=https://www.sportskeeda.com/player/shaheen-afridi|access-date=2023-08-04|website=www.sportskeeda.com|language=en-in}}</ref> 2021 మార్చిలో, అఫ్రిదీకి షాహిద్ అఫ్రిది కూతురు అన్షా ఆఫ్రిదితో నిశ్చితార్థం జరిగింది.<ref>{{Cite magazine|date=March 7, 2021|title=Shahid Afridi's eldest daughter Aqsa set to get engaged to Pakistan fast bowler Shaheen Shah Afridi|url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/shahid-afridi-s-eldest-daughter-aqsa-set-to-get-engaged-to-shaheen-afridi-1776542-2021-03-07|magazine=India Today|language=en|access-date=2 April 2021}}</ref> 2022 జూలైలో, అఫ్రిది కెపికె పోలీస్‌లో గౌరవ డిప్యూటీ సూపరింటెండెంట్ ఆఫ్ పోలీస్ ర్యాంక్‌ను గుడ్విల్ అంబాసిడర్‌గా నియమించారు.<ref>{{Cite web|date=2022-07-04|title=Shaheen Shah joins KP police as honorary DSP and goodwill ambassador|url=https://cricketpakistan.com.pk/en/news/detail/shaheen-shah-joins-kp-police-as-honarary-dsp-and-goodwill-ambassador|access-date=2022-07-06|website=cricketpakistan.com.pk|language=en|archive-date=2022-07-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20220704114038/https://cricketpakistan.com.pk/en/news/detail/shaheen-shah-joins-kp-police-as-honarary-dsp-and-goodwill-ambassador|url-status=dead}}</ref> 2023 జనవరిలో, అఫ్రిది 2023 పిఎస్ఎల్ కోసం లాహోర్ క్వాలండర్స్ కొత్త కిట్‌లను డిజైన్ చేస్తారని ప్రకటించారు.<ref>{{Cite web|last=Siddique|first=Imran|date=31 January 2023|title=Shaheen Shah Afridi is designing the Lahore Qalandars' new kits|url=https://images.dawn.com/news/1191470/shaheen-shah-afridi-is-designing-the-lahore-qalandars-new-kits|website=[[Dawn News]]}}</ref> 2023 ఫిబ్రవరి 3న, అతను ఒక ప్రైవేట్ [[ముస్లింల ఆచారాలు|నికా]] వేడుకలో అన్షా ఆఫ్రిదిని వివాహం చేసుకున్నాడు.<ref>{{Cite web|title=Shaheen Afridi's Nikah with Shahid Afridi's daughter solemnised in Karachi|url=https://www.geo.tv/latest/468883-shaheen-afridis-nikah-with-shahid-afridis-daughter-solemnised-in-karachi|access-date=2023-02-03|website=www.geo.tv|language=en}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/off-the-field/shaheen-afridi-gets-married-to-shahid-afridis-daughter-ansha/articleshow/97585119.cms?from=mdr|title=Shaheen Afridi gets married to Shahid Afridi's daughter Ansha|date=2023-02-03|work=The Times of India|access-date=2023-02-07|issn=0971-8257}}</ref> == అంతర్జాతీయ క్రికెట్ == 2018 మార్చిలో, వెస్టిండీస్‌తో జరిగిన సిరీస్ కోసం పాకిస్తాన్ ట్వంటీ 20 ఇంటర్నేషనల్ జట్టులో ఎంపికయ్యాడు.<ref name="PakSquad">{{Cite web|title=Asif Ali, Talat and Shaheen Afridi picked for WI T20Is|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/22918336/asif-ali-hussain-talat-shaheen-afridi-picked-wi-t20is|access-date=26 March 2018|publisher=ESPN Cricinfo}}</ref><ref name="PakSquadICC">{{Cite web|title=Afridi, Talat, Ali bring gush of youth to Pakistan|url=https://www.icc-cricket.com/news/651232|access-date=28 March 2018|publisher=International Cricket Council}}</ref> 2018 ఏప్రిల్ 3న [[వెస్టిండీస్ క్రికెట్ జట్టు|వెస్టిండీస్‌పై]] పాకిస్తాన్ తరపున తన టీ20 అరంగేట్రం చేసాడు.<ref name="T20I">{{Cite web|title=3rd T20I, West Indies tour of Pakistan at Karachi, Apr 3 2018|url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1140071.html|access-date=3 April 2018|publisher=ESPN Cricinfo}}</ref> 2018 సెప్టెంబరులో, 2018 ఆసియా కప్ కోసం పాకిస్తాన్ [[వన్ డే ఇంటర్నేషనల్|వన్డే ఇంటర్నేషనల్]] జట్టులో ఎంపికయ్యాడు.<ref name="AC18">{{Cite web|title=Shaheen Afridi included in Pakistan squad for Asia Cup 2018|url=https://www.icc-cricket.com/news/844507|access-date=4 September 2018|website=International Cricket Council}}</ref><ref>{{Cite web|title=The rapid rise of Shaheen Shah Afridi|url=https://www.icc-cricket.com/news/844729|access-date=5 September 2018|website=International Cricket Council}}</ref> 2018 సెప్టెంబరు 21న [[ఆఫ్ఘనిస్తాన్ క్రికెట్ జట్టు|ఆఫ్ఘనిస్తాన్‌పై]] పాకిస్తాన్ తరపున తన వన్డే అరంగేట్రం చేసాడు.<ref>{{Cite web|title=2nd Match, Super Four, Asia Cup at Abu Dhabi, Sep 21 2018|url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1153250.html|access-date=21 September 2018|website=ESPN Cricinfo}}</ref> 2018 నవంబరులో, న్యూజిలాండ్‌తో సిరీస్ కోసం పాకిస్తాన్ [[టెస్ట్ క్రికెట్|టెస్ట్]] జట్టులో ఎంపికయ్యాడు.<ref name="PakTest">{{Cite web|title=Uncapped Shaheen Afridi, Saad Ali in Pakistan squad for New Zealand Tests|url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/story/1164781.html|access-date=10 November 2018|website=ESPN Cricinfo}}</ref> 2018 డిసెంబరు 3న [[న్యూజీలాండ్ క్రికెట్ జట్టు|న్యూజిలాండ్‌తో]] జరిగిన మ్యాచ్‌లో పాకిస్థాన్ తరపున తన అరంగేట్రం చేశాడు.<ref>{{Cite web|title=3rd Test, New Zealand tour of United Arab Emirates at Abu Dhabi, Dec 3-7 2018|url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1157383.html|access-date=3 December 2018|website=ESPN Cricinfo}}</ref> 2019 డిసెంబరులో, శ్రీలంకతో జరిగిన రెండో టెస్టు మ్యాచ్‌లో, అఫ్రిది టెస్ట్ క్రికెట్‌లో తన మొదటి [[ఐదు వికెట్ల పంట|ఐదు వికెట్ల పంటను]] సాధించాడు.<ref>{{Cite web|title=Shaheen Afridi and Dinesh Chandimal star on day of fluctuating fortunes|url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/story/1210684.html|access-date=20 December 2019|website=ESPN Cricinfo}}</ref> 2022 జనవరిలో, అఫ్రిది [[అంతర్జాతీయ క్రికెట్ కౌన్సిల్]] ద్వారా క్రికెటర్ ఆఫ్ ద ఇయర్‌గా ఎంపికయ్యాడు. 2021లో 36 అంతర్జాతీయ మ్యాచ్‌లలో 78 వికెట్లు తీశాడు.<ref>{{Cite web|last=Web Desk|date=24 January 2022|title='Flying high' as Shaheen Afridi wins ICC cricketer of the year award|url=https://www.aaj.tv/news/30276824|access-date=24 January 2022|website=Aaj.tv|language=en}}</ref> == అవార్డులు == * పాకిస్తాన్ క్రికెట్ బోర్డు ప్రభావవంతమైన ఆటతీరు: 2021<ref name="Geo TV">{{Cite web|title=Rizwan, Babar, and Shaheen bag PCB Awards 2021|url=https://www.geo.tv/latest/391947-rizwan-babar-shaheen-bag-pcb-award-2021|access-date=7 January 2022|website=Geo TV}}</ref> * ఐసీసీ పురుషుల క్రికెటర్ ఆఫ్ ది ఇయర్, 2021<ref>{{Cite web|title=Winner of the Sir Garfield Sobers Trophy for the ICC Player of the Year revealed|url=https://www.icc-cricket.com/news/2452068|access-date=24 January 2022}}</ref><ref>{{Cite web|title=Shaheen Afridi declared ICC Men's Cricketer of the Year|url=https://www.thenews.com.pk/latest/927771-shaheen-afridi-declared|access-date=24 January 2022|website=www.thenews.com.pk|language=en}}</ref> == మూలాలు == {{మూలాలజాబితా}} == బాహ్య లింకులు == * {{ESPNcricinfo|id=1072470}} * [https://www.pcb.com.pk/player/shaheen-shah-afridi-46778.html Shaheen Afridi] at [[పాకిస్థాన్ క్రికెట్ బోర్డు|Pakistan Cricket Board]] [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] [[వర్గం:2000 జననాలు]] [[వర్గం:పాకిస్తాన్ టీ20 క్రికెట్ క్రీడాకారులు]] [[వర్గం:పాకిస్తాన్ వన్డే క్రికెట్ క్రీడాకారులు]] [[వర్గం:పాకిస్తాన్ టెస్ట్ క్రికెట్ క్రీడాకారులు]] [[వర్గం:పాకిస్తాన్ క్రికెట్ క్రీడాకారులు]] m4n9ssk7l0yn8z3pqlboo17365dbgar 0 386000 4955666 4755494 2026-09-10T11:29:25Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4955666 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer|name=హసన్ అలీ|image=Hasan ali (cropped).jpg|caption=హసన్ అలీ (2021)|country=పాకిస్తాన్|full_name=|birth_date={{birth date and age|1994|07|02|df=yes}}|birth_place=[[మండి బహౌద్దీన్]], [[పంజాబ్, పాకిస్తాన్|పంజాబ్]], పాకిస్తాన్|height=174 సెంమీ<ref>[https://www.sportskeeda.com/player/hasan-ali Hasan Ali’s profile] on Sportskeeda</ref>|family=[[అథర్ మహమూద్]] (బంధువు)<ref>{{Cite web |last=Ansari |first=Abdullah |date=26 January 2022 |title=20 emerging players are part of the PSL franchises' squads for PSL 7, and they look to impress on the big stage. |url=https://grassrootscricket.pk/blog/detail/emerging-players-psl-2022 |access-date=25 September 2022 |website=Grassroots Cricket |quote=The 22-year-old hails from Sialkot and is also a cousin of Hasan Ali. |archive-date=25 సెప్టెంబరు 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220925073816/https://grassrootscricket.pk/blog/detail/emerging-players-psl-2022 |url-status=dead }}</ref>|batting=కుడిచేతి వాటం|bowling=కుడిచేతి [[ఫాస్ట్ బౌలింగ్|మీడియం-ఫాస్ట్]]|role=[[బౌలింగ్ (క్రికెట్)|బౌలర్]]|club1=[[Sialkot క్రికెట్ జట్టు|Sialkot]]|year1=2013/14–2014/15|clubnumber1=|club2=[[ఇస్లామాబాద్ క్రికెట్ జట్టు|ఇస్లామాబాద్]]|year2=2015/16–2017/18|clubnumber2=|club3=[[Peshawar Zalmi]]|year3=2016–2020|clubnumber3=27|club4=[[St Kitts and Nevis Patriots]]|year4=2017|clubnumber4=32|club5=[[Comilla విక్టోరియాns]]|year5=2017|clubnumber5=32|club6=[[Central Punjab క్రికెట్ జట్టు|Central పంజాబ్]]|year6=2019/20–2021/22|clubnumber6=32|club7=[[Islamabad United]]|year7=2021-present|clubnumber7=32|club8=[[లాంకషైర్ కౌంటీ క్రికెట్ క్లబ్|లాంకషైర్]]|year8=2022|clubnumber8=32|club9=[[వార్విక్‌షైర్ కౌంటీ క్రికెట్ క్లబ్|వార్విక్‌షైర్]]|year9=2023|international=true|internationalspan=2016–present|testdebutdate=మే 10|testdebutyear=2017|testdebutagainst=వెస్టిండీస్|testcap=228|lasttestdate=జనవరి 2|lasttestyear=2023|lasttestagainst=న్యూజీలాండ్|odidebutdate=ఆగస్టు 18|odidebutyear=2016|odidebutagainst=ఐర్లాండ్|lastodidate=జూన్ 12|lastodiyear=2022|lastodiagainst=వెస్టిండీస్|odicap=209|odishirt=32|T20Icap=71|T20Idebutagainst=ఇంగ్లాండ్|T20Idebutdate=సెప్టెంబరు 7|T20Idebutyear=2016|lastT20Idate=సెప్టెంబరు 9|lastT20Iyear=2022|lastT20Iagainst=శ్రీలంక|T20Ishirt=32|columns=4|column1=[[టెస్ట్ క్రికెట్|టెస్టులు]]|matches1=21|runs1=366|bat avg1=13.55|100s/50s1=0/0|top score1=30|deliveries1=3,696|wickets1=77|bowl avg1=24.57|fivefor1=6|tenfor1=1|best bowling1=5/27|catches/stumpings1=6/-|column2=[[వన్ డే ఇంటర్నేషనల్|వన్‌డేలు]]|matches2=60|runs2=363|bat avg2=15.12|100s/50s2=0/2|top score2=59|deliveries2=2,882|wickets2=91|bowl avg2=30.36|fivefor2=4|tenfor2=0|best bowling2=5/34|catches/stumpings2=13/-|column3=[[ట్వంటీ20 ఇంటర్నేషనల్|టీ20ఐ]]|matches3=49|runs3=129|bat avg3=16.12|100s/50s3=0/0|top score3=23|deliveries3=997|wickets3=60|bowl avg3=23.15|fivefor3=0|tenfor3=0|best bowling3=4/18|catches/stumpings3=11/-|column4=[[ఫస్ట్ క్లాస్ క్రికెట్|ఫక్లా]]|matches4=65|runs4=1,117|bat avg4=15.30|100s/50s4=1/3|top score4=106[[Not out|*]]|deliveries4=11,954|wickets4=274|bowl avg4=23.76|fivefor4=18|tenfor4=4|best bowling4=8/107|catches/stumpings4=20/-|date=3 January 2023|source=http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/681305.html Cricinfo}} '''హసన్ అలీ''' (జనన 1994, జూలై 2) పాకిస్తానీ [[క్రికెట్|క్రికెటర్]]. జాతీయ జట్టు తరపున క్రికెట్ లోని అన్ని ఫార్మాట్లలో ఆడేవాడు.<ref name="bio">{{Cite web|title=Hasan Ali|url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/681305.html|access-date=24 November 2015|website=ESPN Cricinfo}}</ref> 2013 అక్టోబరులో సియాల్‌కోట్ తరపున [[ఫస్ట్ క్లాస్ క్రికెట్|ఫస్ట్-క్లాస్]] అరంగేట్రం చేసాడు.<ref name="fc">{{Cite web|title=Quaid-e-Azam Trophy, Group I: Lahore Ravi v Sialkot at Lahore, Oct 23–25, 2013|url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/677847.html|access-date=18 June 2017|website=ESPN Cricinfo}}</ref> 2016 ఆగస్టులో [[వన్ డే ఇంటర్నేషనల్|వన్డే ఇంటర్నేషనల్]] మ్యాచ్‌లో పాకిస్తాన్ తరపున అంతర్జాతీయ అరంగేట్రం చేశాడు.<ref name="ODI">{{Cite news|url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913649.html|title=Hindu rashtra tour of England and Ireland, 1st ODI: Ireland v Pakistan at Dublin (Malahide), Aug 18, 2016|date=18 August 2016|work=ESPNcricinfo|access-date=18 August 2016|publisher=ESPN Sports Media}}</ref> 2017 ఐసీసీ ఛాంపియన్స్ ట్రోఫీ కోసం పాకిస్తాన్ జట్టులో ఎంపికయ్యాడు.<ref name="Squad">{{Cite news|url=http://www.espncricinfo.com/pakistan/content/story/1094602.html|title=Pakistan recall Azhar, Umar Akmal|date=25 April 2017|access-date=25 April 2017|publisher=ESPNcricinfo}}</ref> పదమూడు వికెట్లు తీసిన తర్వాత అలీ ప్లేయర్ ఆఫ్ ది టోర్నమెంట్‌గా ఎంపికవ్వడంతో పాకిస్థాన్ టోర్నమెంట్‌ను గెలుచుకుంది. [[జస్‌ప్రీత్ బుమ్రా|జస్ప్రీత్ బుమ్రా]] చివరి వికెట్‌ను తీశాడు.<ref name="champ">{{Cite news|url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1022375.html|title=ICC Champions Trophy, Final: India v Pakistan at The Oval, Jun 18, 2017|date=18 June 2017|work=ESPNcricinfo|access-date=18 June 2017|publisher=ESPN Sports Media}}</ref> పాకిస్థాన్ తరఫున వన్డేల్లో అత్యంత వేగంగా 50 వికెట్లు తీసిన బౌలర్‌గా నిలిచాడు.<ref name="Fastestto50ODIwickets">{{Cite web|title=Fastest to 50 One Day International wickets|url=http://stats.espncricinfo.com/wi/content/records/283529.html|access-date=1 November 2017|publisher=ESPNcricinfo}}</ref> 2018 ఆగస్టులో, [[పాకిస్థాన్ క్రికెట్ బోర్డు|పాకిస్థాన్ క్రికెట్ బోర్డ్]] ద్వారా 2018–19 సీజన్‌కు సెంట్రల్ కాంట్రాక్ట్ పొందిన ముప్పై-మూడు మంది ఆటగాళ్లలో అతను ఒకడు.<ref>{{Cite web|title=PCB Central Contracts 2018–19|url=https://www.pcb.com.pk/press-release-detail/pcb-central-contracts-2018-19.html|access-date=6 August 2018|website=Pakistan Cricket Board}}</ref><ref>{{Cite web|title=New central contracts guarantee earnings boost for Pakistan players|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/24301169/new-central-contracts-guarantee-earnings-boost-pakistan-players|access-date=6 August 2018|website=ESPN Cricinfo}}</ref> == అంతర్జాతీయ క్రికెట్ == 2016 ఆగస్టులో ఇంగ్లాండ్, ఐర్లాండ్‌తో జరిగిన సిరీస్‌ల కోసం అలీని పాకిస్తాన్ [[వన్ డే ఇంటర్నేషనల్|వన్డే ఇంటర్నేషనల్]] జట్టులో చేర్చారు.<ref name="PakODI">{{Cite news|url=http://www.espncricinfo.com/england-v-pakistan-2016/content/story/1044231.html|title=Umar Gul returns to Pakistan's ODI squad tour|date=9 August 2016|work=ESPNcricinfo|access-date=9 August 2016|publisher=ESPN Sports Media}}</ref> 2016 ఆగస్టు 18న ఐర్లాండ్‌తో జరిగిన మ్యాచ్‌లో [[పాకిస్తాన్ క్రికెట్ జట్టు|పాకిస్తాన్]] తరపున తన వన్డే క్రికెట్ లోకి అరంగేట్రం చేసాడు. 2016 సెప్టెంబరు 7న [[ఇంగ్లాండ్ క్రికెట్ జట్టు|ఇంగ్లాండ్‌తో]] జరిగిన మ్యాచ్‌లో పాకిస్తాన్ తరపున తన ట్వంటీ20 అంతర్జాతీయ అరంగేట్రం చేసాడు.<ref name="T20I">{{Cite news|url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913663.html|title=Pakistan tour of England and Ireland, Only T20I: England v Pakistan at Manchester, Sep 7, 2016|date=7 September 2016|work=ESPNcricinfo|access-date=7 September 2016|publisher=ESPN Sports Media}}</ref> 2017 జనవరి 22న ఆస్ట్రేలియాతో జరిగిన వన్డేలో అలీ తన మొదటి [[ఐదు వికెట్ల పంట|ఐదు వికెట్లు]] సాధించాడు.<ref name="1st5Wkt">{{Cite news|url=http://www.espncricinfo.com/australia-v-pakistan-2016-17/engine/match/1000893.html|title=Pakistan tour of Australia, 4th ODI: Australia v Pakistan at Sydney, Jan 22, 2017|work=ESPN cricinfo|access-date=22 January 2017}}</ref> 2017 ఏప్రిల్ లో, వెస్టిండీస్‌తో సిరీస్ కోసం అలీని పాకిస్తాన్ [[టెస్ట్ క్రికెట్|టెస్ట్]] జట్టులో చేర్చారు.<ref name="Pak-Test">{{Cite web|title=Shadab Khan breaks into Pakistan Test squad|url=http://www.espncricinfo.com/west-indies-v-pakistan-2017/content/story/1090118.html|access-date=5 April 2017|website=ESPN Cricinfo}}</ref> 2017 మే 10న వెస్టిండీస్‌తో జరిగిన మూడవ టెస్ట్‌లో పాకిస్తాన్ తరపున తన అరంగేట్రం చేసాడు.<ref name="Test">{{Cite web|title=Pakistan tour of West Indies, 3rd Test: West Indies v Pakistan at Roseau, May 10–14, 2017|url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1077955.html|access-date=10 May 2017|website=ESPN Cricinfo}}</ref> == వ్యక్తిగత జీవితం == 2019 ఆగస్టు 20న, దుబాయ్‌లో భారతీయ ఫ్లైట్ ఇంజనీర్ సమియా అర్జూతో హసన్ అలీ వివాహం జరిగింది.<ref>{{Cite web|date=21 August 2019|title=Faridabad girl Samiya Arzoo's family opens up about her wedding to Pakistani cricketer Hasan Ali|url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/off-the-field/faridabad-girl-samiya-arzoo-marries-pakistan-cricketer-hasan-ali/articleshow/70753336.cms|website=[[Times of India]]}}</ref><ref>{{Cite web|date=22 August 2019|title=Hasan Ali, Pakistan cricketer, weds Indian girl Shamia Arzoo in Dubai - See pics|url=https://www.hindustantimes.com/cricket/hasan-ali-pakistan-cricketer-weds-indian-national-in-dubai-see-pics/story-tw8bhGqjk635N0bBiOzmUN.html|website=[[Hindustan Times]]}}</ref> 2021 ఏప్రిల్ 6న, మొదటి బిడ్డ జన్మించింది.<ref>{{Cite web|date=6 April 2021|title=Cricketer Hassan Ali, Wife Samiya Welcome Baby Girl|url=https://www.bolnews.com/sports/2021/04/cricketer-hassan-ali-wife-samiya-welcome-baby-girl/|access-date=15 April 2021|website=Bol News|archive-date=30 జూలై 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210730045037/https://www.bolnews.com/sports/2021/04/cricketer-hassan-ali-wife-samiya-welcome-baby-girl/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|date=6 April 2021|title=Hassan Ali, wife blessed with baby girl|url=https://tribune.com.pk/story/2293514/hassan-ali-wife-blessed-with-baby-girl|access-date=15 April 2021|website=Express News}}</ref> తమ అమ్మాయికి హెలెనా హసన్ అలీ అని పేరు పెట్టారు.<ref>{{Cite web|date=6 April 2021|title=Hassan Ali, wife share first picture of daughter, reveal her name|url=https://arynews.tv/en/hassan-ali-first-picture-of-his-daughter/|access-date=15 April 2021|website=ARY News|archive-date=19 ఏప్రిల్ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210419064054/https://arynews.tv/en/hassan-ali-first-picture-of-his-daughter/|url-status=dead}}</ref> == అవార్డులు/విజయాలు == * పాకిస్తాన్ క్రికెట్ బోర్డు ఎమర్జింగ్ ప్లేయర్ ఆఫ్ ది ఇయర్: 2017<ref name="pcb2017">{{Cite web|title=Sarfraz bags outstanding player of the year award at pcb awards 2017|url=https://www.dawn.com/news/1357655|access-date=29 October 2017|website=[[Dawn (newspaper)|Dawn News]]}}</ref> * ఐసీసీ వరల్డ్ వన్డే XI: 2017<ref name="ODITEAM">{{Cite web|title=Men ODI Team of the year|url=https://www.icc-cricket.com/news/596961|access-date=18 January 2018|website=www.icc.cricket.com}}</ref> * ఐసీసీ పురుషుల ఎమర్జింగ్ క్రికెటర్ ఆఫ్ ది ఇయర్: 2017<ref>{{Cite web|title=Hasan Ali wins ICC Emerging Cricketer of the Year award|url=https://www.cricketnmore.com/amp/cricket-news/hasan-ali-wins-icc-emerging-cricketer-of-the-year-award-34192|access-date=2022-05-08|website=www.cricketnmore.com}}</ref> * పాకిస్తాన్ క్రికెట్ బోర్డు వన్డే ప్లేయర్ ఆఫ్ ది ఇయర్: 2018<ref name="brecorder">{{Cite web|title=Fakhar Zaman steals PCB awards ceremony|url=https://www.brecorder.com/2018/08/09/433184/fakhar-zaman-steals-pcb-awards-ceremony/|access-date=9 August 2018|website=www.brecorder.com}}</ref> * పాకిస్తాన్ క్రికెట్ బోర్డు టెస్ట్ క్రికెటర్ ఆఫ్ ది ఇయర్: 2021<ref name="Geo TV">{{Cite web|title=Rizwan, Babar, and Shaheen bag PCB Awards 2021|url=https://www.geo.tv/latest/391947-rizwan-babar-shaheen-bag-pcb-award-2021|access-date=7 January 2022|website=Geo TV}}</ref> * అతను 2021 సంవత్సరానికి ఐసీసీ పురుషుల టెస్ట్ టీమ్ ఆఫ్ ది ఇయర్‌లో ఎంపికయ్యాడు<ref>{{Cite web|title=ICC Men's Test Team of the Year revealed|url=https://www.icc-cricket.com/news/2451778|access-date=21 January 2022|website=International Cricket Council}}</ref> == మూలాలు == {{మూలాలజాబితా}} == బాహ్య లింకులు == {{Commonscat|Hasan Ali (cricketer)}} * {{ESPNcricinfo|id=681305}} {{Authority control}}   [[వర్గం:పాకిస్తాన్ టీ20 క్రికెట్ క్రీడాకారులు]] [[వర్గం:పాకిస్తాన్ వన్డే క్రికెట్ క్రీడాకారులు]] [[వర్గం:పాకిస్తాన్ టెస్ట్ క్రికెట్ క్రీడాకారులు]] [[వర్గం:పాకిస్తాన్ క్రికెట్ క్రీడాకారులు]] [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] [[వర్గం:1994 జననాలు]] 6g73ftnaaddzock5v5xwrkbx76rz6tu 0 394438 4955414 4601654 2026-09-09T13:36:23Z Muralikrishna m 106628 4955414 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = సుక్రాన్ | image = Sukran.jpg | caption = థియేట్రికల్ రిలీజ్ పోస్టర్ | director = [[ఎస్.ఎ. చంద్రశేఖర్]] | producer = ఎస్.ఎ. చంద్రశేఖర్ | writer = ఎస్.ఎ. చంద్రశేఖర్<br />బాలమురుగన్ (మాటలు) | starring = [[Vijay (actor)|విజయ్]] (అతిథి)<br />[[రవి కృష్ణ]]<br />[[అనితా హసనందానీ]] | music = '''పాటలు:'''<br />[[విజయ్ ఆంటోనీ]]<br />'''స్కోర్:'''<br />[[ప్రవీణ్ మణి]] | cinematography = [[Soundararajan (cinematographer)|ఎస్.సౌందరరాజన్]] | editing = [[సురేష్ ఉర్స్]] | studio = జె.ఎస్. ఫిల్మ్స్ | distributor = [[A. M. Rathnam|శ్రీ సూర్య మూవీస్]] | released = {{Film date|2005|02|18|df=y}} | runtime = 144 నిమిషాలు | country = భారతదేశం | language = తమిళం | budget = | gross = }} '''సుక్రాన్''' 2005లో ఎస్.ఎ.చంద్రశేఖర్ రచన, నిర్మాణం, దర్శకత్వం వహించిన భారతీయ [[తమిళ భాష|తమిళ భాషా]] యాక్షన్ థ్రిల్లర్ చిత్రం. [[రవి కృష్ణ]], [[అనిత|అనితా హసనందానీ]] జంటగా నటించిన ఈ చిత్రంలో విజయ్ టైటిల్ పాత్రలో నటించారు. ప్రవీణ్ మణి సంగీతం అందించిన ఈ చిత్రానికి నూతన దర్శకుడు [[విజ‌య్ ఆంటోని|విజయ్ ఆంటోని]] సంగీతాన్నందించాడు. ఈ చిత్రం 2005 ఫిబ్రవరి 18న విడుదలైంది. బాక్సాఫీస్ వద్ద యావరేజ్ గా నిలిచింది.<ref>{{cite web |date=March 13, 2023 |title=Vijay Antony's daughter's photo goes viral on the internet surprising netizens |url=https://www.indiaglitz.com/vijay-antony-daughter-laara-vijay-antony-photo-pichaikkaran-2-thamilarasan-tamil-news-334168 |access-date=May 27, 2023 |website=IndiaGlitz.com |archive-date=27 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230527055306/https://www.indiaglitz.com/vijay-antony-daughter-laara-vijay-antony-photo-pichaikkaran-2-thamilarasan-tamil-news-334168 |url-status=live }}</ref> == ప్లాట్ == దిండిగల్ లోని ఓ కాలేజీలో చదువుతున్న రవిశంకర్, సంధ్య ప్రేమించుకుంటున్నారని, అయితే సంధ్యకు మేనమామ ఆకర్షితుడవ్వడంతో ఇంట్లో ఓ సమస్యను ఎదుర్కొంటుంది. ఒక రోజు, అతను ఆమె స్నానం చేస్తున్నప్పుడు ఆమె బాత్రూంలోకి తొంగి చూస్తాడు, ఆమె దాని గురించి తన దుర్మార్గమైన సవతి తల్లికి ఫిర్యాదు చేస్తుంది, కాని ఆమె అతన్ని క్షమించి ప్రోత్సహిస్తుంది, ఏదో ఒక రోజు వివాహం చేసుకుంటాడనని చెబుతుంది. సంధ్య కూడా పెళ్లి చేసుకుంటానని చెప్పి రవిని ప్రోత్సహిస్తుంది. సంధ్య సవతి తల్లి వారి సంబంధాన్ని తెలుసుకున్నప్పుడు, ఆమె వారి ప్రేమ విషయంలోకి దూరుతుంది. ఎంతో కేరింగ్, ప్రేమగా ఉండే రవి తండ్రి వారిని చెన్నైకి పంపిస్తాడు. వారు చెన్నై చేరుకున్న తరువాత, అతను వారిని తనిఖీ చేస్తాడు, ఫోన్ కాల్ మధ్యలో, సంధ్య సవతి తల్లి చేత చంపబడతాడు. ఆ తరువాత, మహేష్ అనే అవినీతి పోలీసు అధికారి రవియే తన స్వంత తండ్రిని హత్య చేశాడని ఆరోపిస్తాడు, సంధ్య సవతి తల్లి ఇచ్చిన ఫిర్యాదుపై రవిని పట్టుకుంటాడు. ఆ తర్వాత రవిని జైల్లో పెడతారు. రవికి బెయిల్ ఇప్పించడానికి నేడి మాణిక్కం అనే జడ్జి సహాయం కోరాలని సంధ్యను ఒప్పిస్తారు. మాణిక్కం అనే వ్యక్తి తనతో పడుకోమని బ్లాక్ మెయిల్ చేసి ముఖంపై ఉమ్మివేశాడు. సంధ్యను పోలీసులు ఒక ప్యాలెస్ కు తీసుకువెళతారు, అక్కడ ఆమెను మహేష్, మాణిక్కం, మంత్రి జనార్ధనన్ కుమారుడు తమిళ్ కుమరన్ (బాబీ బేడీ) సామూహిక అత్యాచారం చేస్తారు. ఇంతలో, ఒక నిజాయితీగల పోలీసు అధికారి సంధ్యను కాపాడటానికి రవిని విడుదల చేస్తాడు. అయితే రవి గమ్యస్థానానికి చేరుకునేలోపే ముగ్గురూ ఆమె బట్టలు విప్పేసి, మంచం మీద బంధించి, వంతులవారీగా ఆమెపై అత్యాచారానికి పాల్పడి, దానిని వీడియో క్లిప్ కూడా తీస్తారు. రవి ఆమెను రక్షించడానికి ప్రయత్నించాడు కాని విఫలమయ్యాడు, నేడి మాణిక్కం అనుచరులచే కొట్టబడతాడు. కాసేపటికి సంధ్య స్పృహతప్పి పడిపోతుంది. గూండాలు తీవ్రంగా కొట్టడంతో ఉరికంబంలోకి విసిరివేయడంతో రవి కూడా అపస్మారక స్థితిలోకి వెళ్లిపోయాడు. వరుస సంఘటనల తరువాత, సంధ్య ఆత్మహత్య చేసుకోవాలని నిర్ణయించుకుంటుంది, ఎందుకంటే ఆమె చాలా బాధను, వేదనను అనుభవించిందని, ఆ బాధ చాలా భయంకరంగా ఉందని, తాను చనిపోయే వరకు దానిని మరచిపోలేనని చెబుతుంది. రవి అప్పటికే తన తల్లిదండ్రులను కోల్పోయినందున ఆమెను విడిచిపెట్టడానికి సంకోచిస్తాడు, అతను ఆమెను కోల్పోవటానికి ఇష్టపడడు. తామిద్దరం కలిసి జీవించామని, ఇప్పుడు ఆమె చనిపోవాలని నిర్ణయించుకుందని, తామిద్దరం కలిసి చనిపోవాలని, చావు సమయంలో కూడా విడిపోకూడదని చెప్పాడు. ఈ సమయంలో సుక్రాన్ అనే క్రిమినల్ లాయర్ వచ్చి వారిని కాపాడి, జీవితం విలువను బోధించి, అన్ని ఇబ్బందులను ధైర్యంగా ఎదుర్కోవాలని సలహా ఇస్తాడు. ఆ తర్వాత కొత్త జీవితాన్ని ప్రారంభించాలని, మళ్లీ కలుసుకునే సమయానికి సంతోషంగా, విజయవంతంగా ఉండాలని చెబుతాడు. ఉద్యోగాలు, డబ్బు సంపాదించి, పెళ్లి చేసుకుని, చిన్న ఇంట్లోకి మారి సాధారణ జీవితం గడుపుతున్నారు. ఒక రోజు, సంధ్య నైట్ డ్రెస్ లో ఉన్నప్పుడు, మహేష్, మణికం, కుమరన్ ఆమెను మళ్ళీ బలవంతం చేస్తారు, దీనివల్ల ఆ జంట పోలీసులచే వేధింపులకు గురవుతుంది. ఈ సంఘటన సంధ్యను ఫాల్ మీద అరెస్టు చేయడానికి కారణమవుతుంది. సుక్రాన్ రంగంలోకి దిగి దంపతులను కాపాడతానని వాగ్దానం చేస్తాడు. అతను రవి తరఫున హాజరై అతనికి సహాయపడటానికి తగిన సాక్ష్యాలను ముందుంచాడు. అన్ని తప్పులకు కారణమైన జనార్ధనన్ ను, అతనితో గతంలో ఉన్న వివాదాల కారణంగా కూడా అతను చివరికి చంపుతాడు. ఆ తరువాత, జనార్ధనన్ వికృతుడైనప్పటికీ, న్యాయమూర్తి ముందు అతను హత్య చేసి ఉండాల్సింది కాదని పేర్కొంటూ సుక్రాన్ స్వయంగా పోలీసులకు లొంగిపోతాడు. == తారాగణం == * సుక్రాన్, రోగ్ లాయర్ గా [[విజయ్ ఆంటోని]] (అతిధి) * [[రవి కృష్ణ]] - రవిశంకర్ * [[అనితా హసనందాని]] - సంధ్య * మంత్రి జనార్ధనన్ గా 'ఫెఫ్సీ' విజయన్ * రాజన్ పి.దేవ్ - న్యాయమూర్తి నీది మణికం * ఏసీపీ మహేష్ గా శ్రీమాన్ * బాబీ బేడీ - తమిళ్ కుమరన్ * [[నాజర్]] - రవి తండ్రి * సంధ్య సవతి తల్లిగా నళిని * సీత - న్యాయమూర్తి మణిమేకలై * జడ్జిగా సంతాన భారతి * అజయ్ రత్నం - ప్రజాప్రతినిధి రామానుజం * పోలీస్ కానిస్టేబుల్ గా ఎం.ఎస్.భాస్కర్ * మణిమేకలై సహాయకుడిగా [[చిత్ర లక్ష్మణన్]] * ఇ. రాందాస్ * [[పాసి సత్య]] * జాన్ అమృత్ రాజ్ * సూపర్ గుడ్ లక్ష్మణన్ * రంభ ("సాతిక్కడి పోతిక్కడి" పాటలో స్పెషల్ అప్పియరెన్స్) * రాగస్య ("తుల్లువధో ఇలమై" పాటలో స్పెషల్ అప్పియరెన్స్) * స్వయంగా విజయకుమార్.. * జనార్ధనన్ శిష్యుడిగా మహానటి శంకర్ (గుర్తింపు లేని పాత్ర) * సచిన్ షూటింగ్ లో ఎస్.ఎ.చంద్రశేఖర్ తనలాగే, సుక్రాన్ తో మాట్లాడే పోలీస్ ఆఫీసర్ గా వాయిస్ ఓవర్ (డ్యూయల్ రోల్) * అశోక్ రాజా ("పంజు మేథాయ్" పాటలో స్పెషల్ అప్పియరెన్స్) == సౌండ్ ట్రాక్ == [[విజయ్ ఆంటోని]] ఈ పాటకు స్వరాలు సమకుర్చారు.<ref name="music.apple.com">{{Cite web |date=17 April 2013 |title=Sukran (Original Motion Picture Soundtrack) |url=https://music.apple.com/in/album/sukran-original-motion-picture-soundtrack/637708514 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231004140726/https://music.apple.com/in/album/sukran-original-motion-picture-soundtrack/637708514 |archive-date=4 October 2023 |access-date=2023-10-04 |website=[[Apple Music]]}}</ref> {| class="wikitable" ! పాట ! గాయకులు ! లిరిక్స్ |- |"పంజు మేథాయ్" |శోభా చంద్రశేఖర్, విజయ్ ఆంటోని |వైగై సెల్వన్ |- |"సాతికాడి" I |విజయ్ ఆంటోని, సంగీతా రాజేశ్వరన్ | rowspan="2" |స్నేహన్ |- |"సాతికాడి" II |విజయ్ ఆంటోని, సంగీతా రాజేశ్వరన్, ఉమా మహేష్ |- |"సుక్రాన్" థీమ్ మ్యూజిక్ |జైదేవ్, అనూప్, విజయ్ ఆంటోని | rowspan="2" |విజయ్ ఆంటోని |- |"సపోస్ ఉన్నై " |రంజిత్, వినయ |- |"తుల్లావతో ఇలమై" |మాల్గుడి శుభ |వాలి |- |"ఉన్ పార్వై" |సంగీతా రాజేశ్వరన్, టిప్పు | rowspan="2" |విజయ్ ఆంటోని |- |"ఉచి ముదల్" |తిమ్మి, గాయత్రి |- |"వానంతాన్" I |మాణిక్క వినాయకం | rowspan="2" |కబిలన్ |} == విడుదల == సుక్రాన్ 2005 ఫిబ్రవరి 18న ప్రపంచవ్యాప్తంగా విడుదలైంది. విడుదలకు ముందు ఈ చిత్రానికి సెన్సార్ బోర్డు 22 కట్స్ తో "ఎ" సర్టిఫికేట్ ఇవ్వగా, యూఏఈ సెన్సార్లు సినిమా కంటెంట్ పై అభ్యంతరం వ్యక్తం చేస్తూ 32 నిమిషాల నిడివి గల ఫుటేజీని తొలగించాలని కోరగా, ఆ తర్వాత సినిమాను నిషేధించారు.<ref name="music.apple.com"/> == క్రిటికల్ రిసెప్షన్ == [[ది హిందూ]] ఇలా రాసింది, "నిర్మాత, రచయిత, దర్శకుడు ఎస్.ఎ. చంద్రశేఖరన్ విరామం తర్వాత తిరిగి వచ్చారు, ఊహలో యవ్వనం, అమలులో చురుకైనవారు - కొన్నిసార్లు చాలా కోర్టు రూమ్ డ్రామా కోసం చంద్రశేఖరన్ యెన్, "సుక్రాన్"ను ఒక రకమైన కాక్టెయిల్ గా మార్చిండి.<ref>{{cite web |date=3 March 2005 |title='Sukran' banned in Dubai! |url=http://www.sify.com/movies/sukran-banned-in-dubai-news-tamil-kkfv7Lbebbhsi.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180723003535/http://www.sify.com/movies/sukran-banned-in-dubai-news-tamil-kkfv7Lbebbhsi.html |archive-date=23 July 2018 |access-date=9 August 2022 |website=[[Sify]]}}</ref> == మూలాలు == [[వర్గం:2005 సినిమాలు]] [[వర్గం:భారతీయ యాక్షన్ థ్రిల్లర్ సినిమాలు]] [[వర్గం:భారతీయ న్యాయస్థానాలు]] [[వర్గం:2000వ దశకం తమిళ భాషా చిత్రాలు]] [[వర్గం:విజయ్ ఆంటోని స్వరపరిచిన చిత్రాలు]] [[వర్గం:రామోజీ ఫిల్మ్ సిటీలో చిత్రీకరించిన చిత్రాలు]] [[వర్గం:బెంగుళూరులో చిత్రీకరించిన సినిమాలు]] 4bb3oi99us2ph3amkwsztdnuhspmnrl 0 397759 4955571 4812814 2026-09-10T04:15:19Z Muralikrishna m 106628 4955571 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = రేవతి ఎస్ వర్మ | image = Revathy S Varmha.jpg | image_upright = 0.6 | caption = | native_name = | other_names = | birth_place = [[న్యూ ఢిల్లీ]], భారతదేశం | education = | alma_mater = | occupation = {{hlist|సినిమా దర్శకుడు|స్క్రీన్ రైటర్}} | years_active = 2006–ప్రప్తుతం | spouse = | children = | website = }} '''రేవతి ఎస్ వర్మ''' [[భారతీయ సినిమా]] దర్శకురాలు. 2005లో ఆమె సినిమాలకు దర్శకత్వం వహించడం ప్రారంభించింది. ఆమె తొలి తమిళ కుటుంబ చిత్రం జూన్ ఆర్. ఆమె రెండు తెలుగు చిత్రాలకు దర్శకత్వం వహించింది, జూన్ ఆర్ బాలీవుడ్ రీమేక్ ఆప్ కే లియే హమ్, శ్రీలంక చిత్రం యశోద కన్నా. 2012లో ఆమె తన మొదటి మలయాళ చిత్రం మాడ్ డాడ్‌కి దర్శకత్వం వహించింది, రెండవ మలయాళ చిత్రం డిసెంబర్ 2012నాటికి ప్రీ ప్రొడక్షన్‌లో ఉంది. == కెరీర్ == దేశంలోని [[తిరువనంతపురం]]<nowiki/>నకు చెందిన ఆమె డెబ్బైలలో జన్మించింది. తన తల్లి మరణించిన తర్వాత ఆమె తన తాతతో నివసించింది. [[చెన్నై]]<nowiki/>లోని బోర్డింగ్ పాఠశాలలో ఆమె చదువుకుంది. ఆమె స్థానిక ఏజెన్సీకి లేఅవుట్ ఆర్టిస్ట్‌గా మొదట ప్రకటనల వృత్తిని మొదలుపెట్టింది. ఆ తరువాత పలు కంపెనీల వాణిజ్య ప్రకటనలతో బిజీ అయిన ఆమె రెక్సోనా సోప్ కోసం ఒక ప్రకటనను చిత్రీకరిస్తున్న వ్యక్తి షూట్‌ను విరమించుకోవడంతో అనుకోకుండా చిత్ర దర్శకురాలిగా మారింది. విభిన్న భాషల్లో ఫీచర్లకు ఆమె దర్శకత్వం వహించింది. మాతృభాష [[మలయాళం]] అయినా ఆమె [[తమిళ భాష|తమిళం]], [[సింహళ భాష|సింహళం]], [[తెలుగు]], [[హిందీ]] భాషల్లో పనిచేసింది. తల్లిని దత్తత తీసుకోవడం అనే విలక్షణమైన సబ్జెక్ట్‌తో మొదటి సినిమా జూన్ ఆర్ రూపొందించిన ఆమె మాడ్ డాడ్ చిత్రంలో తండ్రీకూతుళ్ల అనుబంధాన్ని విశ్లేషించింది. '''ప్రకటనలు''' ఆమె 16 సంవత్సరాల వయస్సులో వాణిజ్య ప్రకటనలకు స్క్రిప్ట్‌లు రాయడం ప్రారంభించింది. [[న్యూ ఢిల్లీ]]<nowiki/>లో నివసిస్తున్న ఆమె 1990లలో రెక్సోనా(Rexona) స్పాట్ డైరెక్టర్‌గా బాధ్యతలు చేపట్టింది. ఆ సమయంలో ఆమె వాణిజ్య ప్రకటనలకు దర్శకత్వం వహించడం ప్రారంభించింది. 2005 నాటికి క్యాడ్‌బరీ(Cadbury), పార్కర్‌ పెన్నులు(Parker Pens)ల కోసం స్పాట్‌లతో సహా 480 కంటే ఎక్కువ వాణిజ్య ప్రకటనలకు దర్శకత్వం వహించింది. నక్షత్ర ఆభరణాలు(Gitanjali Group), హ్యుందాయ్ శాంత్రో(Hyundai Santro).<ref name="TheHindu">{{cite news|url=https://www.thehindu.com/features/cinema/on-a-road-less-travelled/article4265187.ece|title=On a road less travelled|last=Anand|first=Shilpa Nair|date=2 January 2013|newspaper=[[The Hindu]]|accessdate=18 September 2019}}</ref> [[ఆంగ్ల భాష|ఇంగ్లీష్]], [[హిందీ]], [[తమిళ భాష|తమిళం]]<nowiki/>లో దాదాపు 60 నవలలు రాసిన ఘనత ఆమెది. '''సినిమాలు''' 2005లో రేవతి ఎస్. వర్మ సినిమాలకు దర్శకత్వం వహించడం ప్రారంభించింది.<ref name="TheHindu2">{{cite news|url=https://www.thehindu.com/features/cinema/on-a-road-less-travelled/article4265187.ece|title=On a road less travelled|last=Anand|first=Shilpa Nair|date=2 January 2013|newspaper=[[The Hindu]]|accessdate=18 September 2019}}</ref> ఆమె అరంగేట్రం తమిళ కుటుంబ చిత్రం [[:en:June_R|జూన్ ఆర్]], ఇది 2006లో విడుదలైంది.<ref>{{cite web|date=30 June 2005|title=Ladies special!|url=http://www.sify.com/movies/ladies-special-news-tamil-kkfv3gbibii.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150806004541/http://www.sify.com/movies/ladies-special-news-tamil-kkfv3gbibii.html|archive-date=6 August 2015|website=[[Sify]]}}</ref> ఈ చిత్రంలో [[జ్యోతిక]] టైటిల్ రోల్‌లో నటించింది, ఇది ఆమె 25వ [[తమిళ సినిమా|తమిళ చిత్రం]]. ఇక సహాయక తారాగణం [[కుష్బూ|ఖుష్బూ సుందర్]], [[సరిత]], [[బిజు మీనన్|బిజు మీనన్‌]]<nowiki/>లు కాగా, వివాహానికి ముందు సెక్స్‌పై చేసిన వ్యాఖ్యలు భారతీయ రాజకీయ పార్టీలకు కోపం తెప్పించిన తర్వాత కుష్బూ సినిమాలు తాత్కాలికంగా నిషేధించబడినప్పుడు ఈ చిత్రం కూడా పట్టుబడింది.<ref>{{Cite web|date=20 November 2015|title='June R' for Diwali|url=http://www.sify.com/movies/june-r-for-diwali-news-tamil-kkfv0afcidg.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20151120115032/http://www.sify.com/movies/june-r-for-diwali-news-tamil-kkfv0afcidg.html|archive-date=20 November 2015|website=[[Sify]]}}</ref><ref>{{Cite web|date=1 July 2016|title=Ban on Kushboo films to be lifted|url=http://www.sify.com/movies/ban-on-kushboo-films-to-be-lifted-news-tamil-kkfvxWajijc.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20160701214432/http://www.sify.com/movies/ban-on-kushboo-films-to-be-lifted-news-tamil-kkfvxWajijc.html|archive-date=1 July 2016|website=[[Sify]]}}</ref> జూన్ ఆర్ విడుదలైన తర్వాత, ఆమె మరో రెండు చిత్రాలకు దర్శకత్వం వహించింది, జూన్ ఆర్ [[హిందీ సినిమా|బాలీవుడ్]] రీమేక్ [[:en:Aap_Ke_Liye_Hum|ఆప్ కే లియే హమ్]], [[శ్రీలంక]] చిత్రం యశోద కన్న. ఆప్ కే లియే హమ్ చిత్రంలో బాలీవుడ్ స్టార్ తారాగణం [[జయ బచ్చన్|జయా బచ్చన్]], [[మిధున్ చక్రవర్తి|మిథున్ చక్రవర్తి]], [[మనీషా కోయిరాలా|మనీషా కొయిరాలా]], [[రవీనా టాండన్]], [[ఆయేషా టాకియా|అయేషా టకియా అజ్మీ]], [[రణవీర్ షోరే]] ప్రధాన పాత్రల్లో నటించారు. 2012లో ఆమె తన మొదటి [[మలయాళ సినిమా|మలయాళ చిత్రం]] [[:en:Maad_Dad|మాడ్ డాడ్‌]]<nowiki/>కి దర్శకత్వం వహించింది, రెండవ మలయాళ చిత్రం డిసెంబరు 2012లో ప్రీ-ప్రొడక్షన్‌లో ఉంది.<ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Revathy-S-Varmha-gears-up-for-next/articleshow/17502806.cms|title=Revathy S Varmha gears up for next|last=Sidhardhan|first=Sanjith|date=6 December 2012|newspaper=[[The Times of India]]}}</ref> ఇందులో [[లాల్ (నటుడు)|లాల్]], [[నజ్రియా నజీమ్]], [[మేఘన రాజ్|మేఘనా రాజ్]], [[లాలూ అలెక్స్]](Lalu Alex), [[పద్మప్రియ జానకిరామన్|పద్మప్రియ]], [[పూజా గాంధీ]] వంటి తారాగణం ఉంది.<ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/others/news-interviews/Date-clashes-delay-Maad-Dad/articleshow/12556784.cms|title=Date clashes delay 'Maad Dad'|last1=Kurian|first1=Shiba|newspaper=Times of India|accessdate=21 May 2012}}</ref><ref>{{cite web|title=Maad Dad - tikkview.com{{!}} Find what you like|url=http://www.tikkview.com/movies/3141-maad-dad|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130114223100/http://www.tikkview.com/movies/3141-maad-dad|archive-date=2013-01-14|website=www.tikkview.com}}</ref> 2014లో ఆమె లెజెండ్ ఒలింపియన్ [[పి.టి.ఉష]] బయోపిక్ ''ది గోల్డెన్ గర్ల్, పి టి ఉష'' ప్రీ-ప్రొడక్షన్ పనులను ప్రారంభించింది.<ref>{{cite web|date=4 October 2017|title=Priyanka keen to play P T Usha in biopic I'm making : Revathy|url=https://inshorts.com/en/news/priyanka-keen-to-play-pt-usha-in-biopic-im-making-revathy-1507126820098|website=inshorts.com}}</ref><ref>{{cite web|date=29 April 2019|title=Director Revathy S Varmah puts an end to speculations on PT Usha's biopic|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/director-revathy-s-varmah-puts-an-end-to-speculations-on-pt-ushas-biopic/articleshow/69072321.cms|newspaper=timesofindia.indiatimes.com}}</ref><ref>{{cite web|date=5 October 2017|title=I've nurtured this dream for more than a decade, says the director of PT Usha biopic|url=https://scroll.in/reel/852893/ive-nurtured-this-dream-for-more-than-a-decade-says-the-director-of-pt-usha-biopic|website=scroll.in}}</ref> ఆల్కహాల్, డ్రగ్స్ మొదలైన అనేక వ్యసనాల అంశాన్ని ప్రస్తావిస్తూ శీఘ్ర మలయాళ చిత్రం ఇ వలయం(''e Valayam'')ను ప్రారంభించింది.<ref>{{cite web|date=12 February 2022|title=E Valayam {{!}} 'E circle' with the essential questions of the time; First look poster|url=https://malayalam.news18.com/news/film/movies-first-look-poster-of-the-movie-e-valayam-released-mm-508951.html|website=malayalam.news18.com}}{{Dead link|date=ఏప్రిల్ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ఫిల్మోగ్రఫీ == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col" |సంవత్సరం ! scope="col" |సినిమా !డైరెక్టర్ !స్క్రీన్ రైటర్ !భాష !మూలాలు |- |2006 |''జూన్ ఆర్'' |అవును |అవును |తమిళం |<ref>{{Cite web|title=Tamil Cinema News &#124; Tamil Movie Reviews &#124; Tamil Movie Trailers - IndiaGlitz Tamil|url=http://www.indiaglitz.com/channels/tamil/article/16894.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20051202092402/http://www.indiaglitz.com/channels/tamil/article/16894.html|archive-date=2 December 2005}}</ref> |- |2008 |''ఆప్ కే లియే హమ్'' |అవును |అవును |హిందీ |<ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/ENTERTAINMENT/Bollywood/News-Interviews/Chaasni-will-be-my-comeback-Raveena/articleshow/4807907.cms|title=Chaasni will be my comeback: Raveena|newspaper=[[Times of India]]|accessdate=2008-07-23}} {{Dead link|date=September 2011|bot=RjwilmsiBot}}</ref> |- |2012 |''మాడ్ డాడ్'' |అవును |అవును |మలయాళం |<ref>{{cite web|title=Manorama Online {{!}} Home {{!}}|url=http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/malayalamContentView.do?contentId=13228655&tabId=3&BV_ID|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130720043938/http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/malayalamContentView.do?contentId=13228655&tabId=3&BV_ID|archive-date=2013-07-20|website=www.manoramaonline.com}}</ref> |- |2022 |''ఇ వలయం'' |అవును |అవును |మలయాళం |<ref>{{Cite web|date=12 February 2022|title=E Valayam &#124; കാലത്തിന്റെ അനിവാര്യമായ ചോദ്യങ്ങളുമായി 'e വലയം'; ഫസ്റ്റ് ലുക്ക് പോസ്റ്റർ|url=https://malayalam.news18.com/news/film/movies-first-look-poster-of-the-movie-e-valayam-released-mm-508951.html|website=News18 Malayalam}}{{Dead link|date=ఏప్రిల్ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |} == మూలాలు == [[వర్గం:భారతీయ సినిమా దర్శకులు]] [[వర్గం:తమిళ సినిమా దర్శకులు]] [[వర్గం:మలయాళ సినిమా దర్శకులు]] qh2bzvea6glytxvezb28f8yi1n255aq 0 399500 4955451 4776505 2026-09-09T15:44:35Z InternetArchiveBot 88395 2 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4955451 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=ఏప్రిల్ 2025}} {{Infobox artist|image=Shubhangi Swarup.tif|name=శుభాంగి స్వరూప్|caption=ముంబైలో స్వరూప్, 2018|birth_place=నాసిక్, మహారాష్ట్ర|nationality=భారతీయురాలు|notable_works=వాంఛ యొక్క అక్షాంశాలు|website=[https://shubhangiswarup.com/ shubhangiswarup.com]|birth_date={{Birth year and age|1982}}|education=సెయింట్ ఆన్స్ హై స్కూల్, ఫోర్ట్, ముంబై|alma_mater=సెయింట్ జేవియర్స్ కాలేజ్ (ముంబై), ఎస్ఓఎఎస్ యూనివర్సిటీ ఆఫ్ లండన్}}'''శుభాంగి స్వరూప్''' ఒక భారతీయ రచయిత్రి,<ref>{{Cite web|title=Shubhangi Swarup|url=https://www.goodreads.com/author/show/18233494.Shubhangi_Swarup|access-date=2023-10-12|website=www.goodreads.com}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|title=Shubhangi Swarup|url=https://harpercollins.co.in/author-details/shubhangi-swarup/|access-date=2023-10-12|website=HarperCollins Publishers India Books, Novels, Authors and Reviews}}</ref><ref>{{Cite web|title=Shubhangi Swarup {{!}} Penguin Random House|url=https://www.penguinrandomhouse.com/authors/2198800/shubhangi-swarup|access-date=2023-10-12|website=PenguinRandomhouse.com|language=en-US}}</ref> జర్నలిస్ట్ <ref>{{Cite web|title=Shubhangi Swarup, Author at Open The Magazine|url=https://openthemagazine.com/author/shubhangi-swarup/|access-date=2023-10-12|website=Open The Magazine|language=en-GB}}</ref>, విద్యావేత్త. ఆమె అత్యధికంగా అమ్ముడైన నవల లాటిట్యూడ్స్ ఆఫ్ లాంగింగ్‌కు ప్రసిద్ధి చెందింది, ఇది 2018లో హార్పర్‌కాలిన్స్‌చే ప్రచురించబడింది <ref name=":0" />, భారతదేశంలో,<ref>{{Cite web|date=2020-05-21|title=Latitudes of Longing|url=https://lithub.com/latitudes-of-longing/|access-date=2023-11-23|website=Literary Hub|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|title=Latitudes of Longing by Shubhangi Swarup|url=https://goop.com/book-club-latitudes-of-longing/|website=goop Book Club}}</ref>, స్వీడన్‌లో విడుదలైన వెంటనే బెస్ట్ సెల్లర్‌గా ప్రకటించబడింది.<ref>{{Cite web|last=Webico|date=2020-05-20|title="Latitudes of Longing" by Shubhangi Swarup makes international waves from the start|url=https://www.pontas-agency.com/latitudes-of-longing-by-shubhangi-swarup-makes-international-waves-from-the-start/|access-date=2023-11-23|website=Pontas Agency|language=en-US}}</ref> స్వరూప్ 2008 నుండి జర్నలిస్ట్‌గా పని చేస్తున్నారు, ఓపెన్,<ref>{{Cite web|title=Shubhangi Swarup, Author at Open The Magazine|url=https://openthemagazine.com/author/shubhangi-swarup/|access-date=2023-10-23|website=Open The Magazine|language=en-GB}}</ref> ది మింట్ <ref>{{Cite web|date=2018-12-28|title=Lounge Original: 'Confessions of a Menopausal Man' by Shubhangi Swarup|url=https://lifestyle.livemint.com//news/talking-point/lounge-original-confessions-of-a-menopausal-man-by-shubhangi-swarup-111644641582756.html|access-date=2023-10-23|website=Mintlounge|language=en|archive-date=2023-12-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20231209224605/https://lifestyle.livemint.com/news/talking-point/lounge-original-confessions-of-a-menopausal-man-by-shubhangi-swarup-111644641582756.html|url-status=dead}}</ref> కోసం వ్రాసారు, 2011లో జాంజిబార్‌లో కొంతకాలం పనిచేశారు <ref>{{Cite web|date=2011-11-25|title=Paradise Island, Up Close and Real|url=https://openthemagazine.com/features/living/paradise-island-up-close-and-real/|access-date=2023-11-23|website=Open The Magazine|language=en-GB}}</ref> చిత్రనిర్మాత, నిర్మాత [[ఆనంద్ గాంధీ]] సహ-సృష్టించిన భారతదేశపు మొట్టమొదటి [[వర్చువల్ రియాలిటీ]] (విఆర్) జర్నలిజం ప్లాట్‌ఫారమ్ అయిన ElseVR ఛానెల్‌కు ఆమె ఎగ్జిక్యూటివ్ ఎడిటర్. ఈ హోదాలో, ఆమె ''వెన్ బోర్డర్స్ మూవ్‌కి'' దర్శకత్వం వహించి, వ్రాసింది, ఒకప్పుడు పాకిస్తాన్‌కు చెందిన కార్గిల్‌లోని హండర్‌మాన్ అనే గ్రామం గురించి డాక్యుమెంటరీని రూపొందించారు, ఇది కొంతకాలంగా ఎవరూ లేని ప్రదేశంలో ఉంది, ఇప్పుడు భారతదేశానికి చెందినది.<ref>{{Cite web|title=Shubhangi Swarup {{!}} Additional Crew, Director, Editor|url=https://www.imdb.com/name/nm9139990/|access-date=2024-02-03|website=IMDb|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.business-standard.com/article/news-ians/virtual-reality-adds-transparency-to-narrative-journalism-117020700992_1.html|title=Virtual reality adds transparency to narrative journalism|work=Business Standard|access-date=7 February 2017|url-status=|agency=IANS}}</ref> డికీసర్, ఫ్రెండ్స్ డ్యాన్స్ ప్రాజెక్ట్‌లో భాగంగా, స్వరూప్ 120 మంది నృత్యకారులు, పలువురు నృత్య దర్శకులు, ఇతర సాంకేతిక సిబ్బందితో కూడిన టర్కిష్ డ్యాన్స్ గ్రూప్ అయిన ఫైర్ ఆఫ్ అనటోలియాలో భాగం.<ref>{{Cite web|title=DANCE PROJECT – Dekeyser & Friends|url=http://www.dekeyserandfriends.org/dance-project/|access-date=2023-11-23|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|date=2010-02-16|title=My Life as an Extra|url=https://openthemagazine.com/essays/true-life/my-life-as-an-extra/|access-date=2023-11-23|website=Open The Magazine|language=en-GB}}</ref> అదనంగా, ఆమె వీధి పిల్లలు, తక్కువ ఆదాయ వర్గాలకు ఉపాధ్యాయురాలిగా స్వచ్ఛందంగా పనిచేసింది, ముంబై వీధుల్లో నివసించే పిల్లల విద్యా అవసరాలకు అంకితమైన ముంబైకి చెందిన ఎన్జిఓ అయిన హమారా ఫుట్‌పాత్ అనే కమ్యూనిటీ గ్రూప్‌ను సహ-స్థాపించింది.<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/lifes-lessons-learnt-on-the-sidewalk/articleshow/2039449.cms|title=Life's lessons learnt on the sidewalk|date=2007-05-13|work=The Times of India|access-date=2023-11-23|issn=0971-8257}}</ref> స్వరూప్ [[నాసిక్]] <ref>{{Cite web|title=Shubhangi Swarup|url=https://www.thejcbprize.org/author/shubhangi-swarup|access-date=2023-10-23|website=www.thejcbprize.org|archive-date=2023-10-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20231001015149/https://www.thejcbprize.org/author/shubhangi-swarup|url-status=dead}}</ref> లో సునంద స్వరూప్, గోవింద్ స్వరూప్ దంపతులకు 1982లో జన్మించారు. ఆమె ఎస్ఓఎఎస్ యూనివర్సిటీ ఆఫ్ లండన్ నుండి హింస, సంఘర్షణ, అభివృద్ధిలో మాస్టర్స్ ఆఫ్ సైన్సెస్ డిగ్రీని కలిగి ఉంది. == గుర్తించదగిన రచనలు == === ''లాంగింగ్ అక్షాంశాలు (2018)'' === స్వరూప్ <ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/books/features/indian-women-are-wowing-the-west-with-their-first-novels/articleshow/77374522.cms|title=Indian women are wowing the West with their first novels|date=2020-08-05|work=The Times of India|access-date=2023-10-23|issn=0971-8257}}</ref> లో తన మొదటి పుస్తకంపై పని ప్రారంభించింది. [[ది హిందూ|ది హిందూలో]] ప్రచురితమైన ఒక ఇంటర్వ్యూలో, ఈ నవల రాయడానికి తనకు ఏడేళ్లు పట్టిందని, జర్నలిస్టుగా తన శిక్షణ తనకు 'డెడ్‌లైన్‌ల విలువ, అనిశ్చితి నేపథ్యంలో వాటికి కట్టుబడి ఉండటం' నేర్పిందని పేర్కొంది.<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/books/the-seed-of-the-novel-lies-in-disbelief-shubhangi-swarup/article30759640.ece|title=In conversation with Shubhangi Swarup|last=Mukherjee|first=Anusua|date=2020-02-08|work=The Hindu|access-date=2023-11-23|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.business-standard.com/article/news-ians/human-imagination-has-been-trapped-in-rooms-of-our-own-creation-novelist-shubhangi-swarup-118090200170_1.html|title=Human imagination has been trapped in rooms of our own creation|date=2 September 2018|work=Business Standard|agency=IANS}}</ref> లాంగింగ్ యొక్క అక్షాంశాలు ప్రకృతితో సజీవంగా, హేవింగ్ ఎంటిటీగా నిమగ్నమైన మొదటి భారతీయ నవలలలో ఒకటి. భారత ఉపఖండం గుండా నడుస్తున్న టెక్టోనికల్ యాక్టివ్ ఫాల్ట్ లైన్ ప్లాట్‌కు బదులుగా అన్ని కథనాలను కలిపి ఉంచుతుంది. ఆసియా సాహిత్యానికి ఎమిలే గైమెట్ ప్రైజ్ విజేత, జ్యూరీ ఈ నవల దానికదే ఒక శైలిని కనిపెట్టిందని గమనించింది: ప్రకృతి కల్పన.<ref>{{Cite web|title=Shubhangi Swarup, prix Émile Guimet de littérature asiatique 2023|url=https://actualitte.com/article/109643/prix-litteraires/shubhangi-swarup-prix-emile-guimet-de-litterature-asiatique-2023|access-date=2023-12-28|website=ActuaLitté.com|language=fr-FR}}</ref> విమర్శనాత్మకంగా, వాణిజ్యపరంగా విజయవంతమైన ఈ నవల 17 విభిన్న భాషల్లోకి అనువదించే ప్రక్రియలో ఉంది <ref>{{Cite web|title=Shubhangi Swarup - Aevitas Creative Management|url=https://www.aevitascreative.com/client/shubhangi-swarup|access-date=2024-02-15|website=www.aevitascreative.com}}</ref> . ఇది 2020లో గూప్ బుక్ క్లబ్ <ref>{{Cite web|title=Goop Book Club - Latitudes of Longing by Shubhangi Swarup|url=https://goop.com/book-club-latitudes-of-longing/}}</ref>, ఓప్రా డైలీ <ref>{{Cite web|date=2020-06-24|title=28 Books to Transport You This Summer, Written By Women Around the World|url=https://www.oprahdaily.com/entertainment/books/a32825018/best-summer-books-2020/|access-date=2023-12-28|website=Oprah Daily|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|date=2020-07-08|title=Oprah picks Mumbai debut writer Shubhangi Swarup for her summer list|url=https://lifestyle.livemint.com//how-to-lounge/books/oprah-picks-mumbai-debut-writer-shubhangi-swarup-for-her-summer-list-111634475221998.html|access-date=2023-12-28|website=Mintlounge|language=en|archive-date=2023-12-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20231228102438/https://lifestyle.livemint.com//how-to-lounge/books/oprah-picks-mumbai-debut-writer-shubhangi-swarup-for-her-summer-list-111634475221998.html|url-status=dead}}</ref> చే ఎంపిక చేయబడింది, దాని తైవానీస్ అనువాదాన్ని ఎస్లైట్ చైన్ ఆఫ్ బుక్ స్టోర్స్, తైపీ వారి నవంబర్ నెల పుస్తకంగా ఎంపిక చేసింది. === ''[https://www.thehindu.com/entertainment/theatre/a-commune-of-chudails/article29094161.ece షికార్] (2019)'' === షికార్ అనేది 2019లో స్వరూప్ చేత సంభావితమై, సహ-రచించిన హిందీ నాటకం <ref>{{Cite web|title=SHIKAAR Hindi Play/Drama - www.MumbaiTheatreGuide.com|url=https://www.mumbaitheatreguide.com/dramas/hindi/shikaar-hindi-play-preview.asp#|access-date=2023-11-01|website=www.mumbaitheatreguide.com}}</ref> ఆమె కథ రాసింది, నాటకాన్ని ప్యాచ్‌వర్క్స్ సమిష్టి నిర్మించింది. చుడైల్స్ సమూహంలో సెట్ చేయబడిన ఈ కథ స్వతంత్ర మహిళలు ఫాసిజానికి ఎదురయ్యే ముప్పును విశ్లేషిస్తుంది.<ref>{{Cite web|title=The play Shikaar preys on our notions of hunter and hunted|url=https://www.theweek.in/theweek/leisure/2022/09/30/shikaar-the-play-preys-on-our-notions-of-hunter-and-hunted.html|access-date=2023-11-23|website=The Week|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/entertainment/theatre/a-commune-of-chudails/article29094161.ece|title=Shikaar: A commune of chudails|last=Phukan|first=Vikram|date=2019-08-14|work=The Hindu|access-date=2023-11-23|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite web|title=No easy answers!|url=https://www.dnaindia.com/entertainment/report-no-easy-answers-2780957|access-date=2023-11-23|website=DNA India|language=en}}</ref> షికార్ ప్రజాదరణ, విమర్శకుల ప్రశంసలు అందుకుంది.<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/entertainment/theatre/a-commune-of-chudails/article29094161.ece|title=Shikaar: A commune of chudails|last=Phukan|first=Vikram|date=2019-08-14|work=The Hindu|access-date=2023-11-01|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite web|date=2019-08-21|title=Shikaar successfully walks the fine line between real laughs and real fears|url=https://indianexpress.com/article/lifestyle/art-and-culture/witches-brew-shikaar-5921741/|access-date=2023-11-01|website=The Indian Express|language=en}}</ref> === ''"బార్డో" (వర్కింగ్ టైటిల్ - ప్రస్తుతం)'' === స్వరూప్ ప్రస్తుతం తన రెండవ నవల కోసం పని చేస్తోంది, దీనిలో ఆమె తన అంతర్గత ప్రపంచాన్ని అన్వేషిస్తోంది. ఆత్మకథ కానప్పటికీ, స్వరూప్ తన రెండవ ప్రాజెక్ట్‌ను 'వ్యక్తిగతం' అని పిలుస్తుంది.<ref name=":15">{{Cite web|last=Debnath|first=Sayari|date=2023-02-04|title='I can be scientifically sound in my research and still have a yeti in my story': Shubhangi Swarup|url=https://scroll.in/article/1041704/i-can-be-scientifically-sound-in-my-research-and-still-have-a-yeti-in-my-story-shubhangi-swarup|access-date=2023-11-23|website=Scroll.in|language=en-US}}</ref> == అవార్డులు == స్వరూప్ ఈస్ట్ ఆంగ్లియా విశ్వవిద్యాలయంలో [https://www.uea.ac.uk/about/school-of-literature-drama-and-creative-writing/creative-writing/writing-fellowship/charles-pick-fellowship సృజనాత్మక రచన కోసం చార్లెస్ పిక్ ఫెలోషిప్] <ref>{{Cite web|title=Charles Pick Fellowship - School of Literature, Drama and Creative Writing - About|url=https://www.uea.ac.uk/about/school-of-literature-drama-and-creative-writing/creative-writing/writing-fellowship/charles-pick-fellowship|access-date=2023-12-24|website=www.uea.ac.uk}}</ref>, [https://populationfirst.org/events/#laadliEvent సౌత్ ఏషియా లాడ్లీ మీడియా & అడ్వర్టైజింగ్ అవార్డ్ ఫర్ జెండర్ సెన్సిటివిటీకి] రెండుసార్లు ఆమె వ్యాసాలు - [https://openthemagazine.com/features/india/the-many-perceptions-of-rape/ ది మెనీ పెర్సెప్షన్స్ ఆఫ్ రేప్], 2009 <ref>{{Cite web|title=5_Down_NATIONAL_BROCHURE_2010-2011_CURVE.pdf - Microsoft Word Online|url=https://onedrive.live.com/view.aspx?resid=CE7D1110124EDAD5!147002&authkey=!AL9djkaSFfifLas|access-date=2023-12-24|website=onedrive.live.com}}</ref>, [https://openthemagazine.com/features/living/stealth-revolution/ స్టెల్త్ రివల్యూషన్] పొందారు., 2012.<ref>{{Cite web|title=5_Down_NATIONAL_BROCHURE_2010-2011_CURVE.pdf - Microsoft Word Online|url=https://onedrive.live.com/view.aspx?resid=CE7D1110124EDAD5!147002&authkey=!AL9djkaSFfifLas|access-date=2023-12-24|website=onedrive.live.com}}</ref> లాంగింగ్ అక్షాంశాల కోసం, ఆమె క్రింది అవార్డులు, నామినేషన్లను అందుకుంది - * ఆసియా సాహిత్యానికి 6వ ఎమిలే గైమెట్ ప్రైజ్, 2022 <ref>{{Cite web|title=Shubhangi Swarup remporte le prix Emile Guimet de littérature asiatique|url=https://www.livreshebdo.fr/article/shubhangi-swarup-remporte-le-prix-emile-guimet-de-litterature-asiatique|access-date=2023-12-24|website=Livres Hebdo|language=fr}}</ref><ref>{{Cite web|last=lalettre|date=2023-01-21|title=Prix Émile Guimet de littérature asiatique 2023 à Shubhangi Swarup|url=http://lalettredulibraire.com/Prix-%C3%89mile-Guimet-de-litt%C3%A9rature-asiatique-2023-%C3%A0-Shubhangi-Swarup|access-date=2023-12-24|website=lalettredulibraire.com|language=fr}}</ref><ref>{{Cite web|last=Scroll Staff|date=2023-01-23|title=Shubhangi Swarup's 'Latitudes of Longings' wins 2023 Émile Guimet Prize for Asian Literature|url=https://scroll.in/article/1042393/shubhangi-swarups-latitudes-of-longings-wins-2023-emile-guimet-prize-for-asian-literature|access-date=2023-12-24|website=Scroll.in|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|title=Shubhangi Swarup, prix Émile Guimet de littérature asiatique 2023|url=https://actualitte.com/article/109643/prix-litteraires/shubhangi-swarup-prix-emile-guimet-de-litterature-asiatique-2023|access-date=2023-12-24|website=ActuaLitté.com|language=fr-FR}}</ref> * 2020, 2020లో ఒక మహిళ రాసిన ఉత్తమ కల్పనా పుస్తకానికి సుశీలా దేవి లిటరేచర్ అవార్డును గెలుచుకుంది <ref>{{Cite web|date=2020-01-03|title=Shubhangi Swarup's Latitudes of Longing wins Sushila Devi Literature Award|url=https://indianexpress.com/article/books-and-literature/shubhangi-swarup-latitudes-of-longing-wins-sushila-devi-literature-award-6197805/|access-date=2023-12-24|website=The Indian Express|language=en}}</ref> * ఇంటర్నేషనల్ డబ్లిన్ లిటరరీ అవార్డ్, 2020 <ref>{{Cite web|last=IGO|date=2019-11-09|title=Latitudes of Longing|url=https://dublinliteraryaward.ie/the-library/books/latitudes-of-longing/|access-date=2023-12-24|website=Dublin Literary Award|language=en-US}}</ref> కోసం లాంగ్ లిస్ట్ చేయబడింది * దక్షిణాసియా సాహిత్యం, 2019 కోసం డిఎస్సి ప్రైజ్ కోసం లాంగ్‌లిస్ట్ చేయబడింది <ref>{{Cite web|last=Anderson|first=Porter|date=2019-09-27|title=DSC Prize for South Asian Literature Releases Its Longlist|url=https://publishingperspectives.com/2019/09/dsc-prize-for-south-asian-literature-releases-its-longlist/|access-date=2023-12-24|website=Publishing Perspectives|language=en-US}}</ref> * టాటా లిటరేచర్ లైవ్‌ను గెలుచుకుంది! మొదటి పుస్తక పురస్కారం - డెబ్యూ ఫిక్షన్, 2018 <ref>{{Cite web|last=Scroll Staff|title=Shubhangi Swarup and James Crabtree among the winners of the Tata Literature Live Awards|url=https://shop.scroll.in/book/902781/shubhangi-swarup-and-james-crabtree-among-the-winners-of-the-tata-literature-live-awards|access-date=2023-12-24|website=Scroll.in|language=en-US}}</ref> * సాహిత్యం కోసం ప్రారంభ జెసిబి ప్రైజ్, 2018 <ref>{{Citation|title=JCB Prize|date=2023-04-19|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=JCB_Prize&oldid=1150724581|work=Wikipedia|language=en|access-date=2023-12-24}}</ref><ref>{{Cite web|title=Jasmine Days|url=https://www.thejcbprize.org/prize/2018|access-date=2023-12-24|website=www.thejcbprize.org|archive-date=2023-12-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20231224132339/https://www.thejcbprize.org/prize/2018|url-status=dead}}</ref> కోసం షార్ట్‌లిస్ట్ చేయబడింది == ప్రభావాలు == ప్రకృతి మనియార్‌కి ఇచ్చిన ఇంటర్వ్యూలో తన సాహిత్య ప్రభావాలను చర్చిస్తూ,<ref>{{Cite web|date=2018-10-18|title=Fiction begins where non-fiction ends: Shubhangi Swarup - Purple Pencil Project|url=https://www.purplepencilproject.com/shubhangi-swarup-author/|access-date=2023-11-23|language=en-US}}</ref> స్వరూప్ ఆమె ప్రధానంగా [[నగీబ్ మెహఫూజ్|నాగుయిబ్ మహ్ఫౌజ్]], ఎకె రామానుజన్‌లను పరిగణిస్తున్నట్లు పంచుకున్నారు, ప్రత్యేకంగా అతని చిన్న కథా సంకలనం ఎ ఫ్లవరింగ్ ట్రీ ఫర్ వర్ణన శైలి; అలాగే హరుకి మురకామి, [[గాబ్రియల్ గార్సియా మార్క్వెజ్|గాబ్రియేల్ గార్సియా మార్క్వెజ్]], మరియా డెర్మోట్ యొక్క ది టెన్ థౌజండ్ థింగ్స్, ఇతర జపనీస్, స్పానిష్, ఆఫ్రికన్ సాహిత్యం. సాహిత్యానికి అతీతంగా, స్వరూప్ చిత్రనిర్మాత [[హయావో మియాజాకి|హయావో మియాజాకిని]] బలమైన ప్రభావంగా పేర్కొన్నది. == మూలాలు == {{Reflist}} [[వర్గం:భారతీయ నవలా రచయిత్రులు]] [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] [[వర్గం:1982 జననాలు]] 1gupw8y5mb5aphjuriv1z0o9btsrk9i 0 400887 4955470 4918776 2026-09-09T17:04:42Z స్వరలాసిక 13980 /* కూర్పులు */ 4955470 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = రూత్ ఆండర్సన్ | image = Portrait of Ruth Anderson Composer.png | alt = | caption = మానీ ఆల్బామ్ రచించిన రూత్ ఆండర్సన్ యొక్క చిత్రం | other_names = | birth_name = ఎవెలిన్ రూత్ ఆండర్సన్ | birth_date = {{birth date|1928|03|21|mf=y}} | birth_place = కాలిస్పెల్, మోంటానా, యునైటెడ్ స్టేట్స్ | death_date = {{death date and age|2019|11|29|1928|03|21|mf=y}} | death_place = బ్రోంక్స్, న్యూయార్క్ | nationality = | occupation = ఆర్కెస్ట్రేటర్, కంపోజర్, టీచర్ | known_for = ఎలక్ట్రానిక్ సంగీతం }} '''రూత్ ఆండర్సన్''' (మార్చి 21, 1928 - నవంబర్ 29, 2019) <ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2019/12/18/arts/music/ruth-anderson-dead.html|title=Ruth Anderson, Pioneering Electronic Composer, Dies at 91|last=Steve|first=Smith|date=December 18, 2019|work=[[The New York Times]]|access-date=December 20, 2019|url-status=live|archive-url=https://archive.today/20191220095544/https://www.nytimes.com/2019/12/18/arts/music/ruth-anderson-dead.html|archive-date=December 20, 2019}}</ref> అమెరికన్ కంపోజర్, ఆర్కెస్ట్రేటర్, [[టీచర్]], ఫ్లూటిస్ట్. == జీవిత చరిత్ర == ఎవెలిన్ రూత్ ఆండర్సన్ మార్చి 21, 1928లో మోంటానాలోని కాలిస్పెల్‌లో జన్మించారు. <ref name="Cummings-2000">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=ez1JfIVM4ykC&pg=PA13|title=International Who's who in Music and Musicians' Directory: (in the Classical and Light Classical Fields).|last=Cummings|first=David M.|date=2000|publisher=Psychology Press|isbn=978-0-948875-53-3|language=en|access-date=25 June 2022}}</ref> ఆమె ఆర్కెస్ట్రా, ఎలక్ట్రానిక్ సంగీతానికి స్వరకర్త. ఆమె విస్తృతమైన విద్యాభ్యాసం రెండు దశాబ్దాలుగా సాగింది, ఎనిమిది వేర్వేరు సంస్థలలో గడిపింది. ఈ సమయంలో, అండర్సన్ పారిస్‌లోని డారియస్ మిల్హాడ్, నాడియా బౌలాంగర్‌లతో కూర్పును అధ్యయనం చేయడానికి రెండు ఫుల్‌బ్రైట్ అవార్డులు (1958-60) సహా అనేక అవార్డులు, గ్రాంట్‌లను అందుకున్నది. తన విద్యను పూర్తి చేసిన తర్వాత, అండర్సన్ NBC-TV కోసం ఫ్రీలాన్స్ కంపోజర్, ఆర్కెస్ట్రేటర్, బృంద అరేంజర్‌గా, తరువాత లింకన్ సెంటర్ థియేటర్‌లో గడిపారు. == పోస్ట్-సెకండరీ విద్య == * 1949 &#x2014; బ్యాచిలర్ ఆఫ్ ఆర్ట్స్, ''మాగ్నా కమ్ లాడ్,'' యూనివర్శిటీ ఆఫ్ వాషింగ్టన్ * 1951 &#x2014; మాస్టర్ ఆఫ్ ఆర్ట్స్, యూనివర్శిటీ ఆఫ్ వాషింగ్టన్ * 1958–60 — డారియస్ మిల్హాడ్‌తో, నాడియా బౌలాంగర్‌తో కలిసి ఫాంటైన్‌బ్లేలోని అమెరికన్ స్కూల్‌లో చదువుకున్నారు * 1962–63 &#x2014; ప్రిన్స్‌టన్ యూనివర్శిటీ గ్రాడ్యుయేట్ స్కూల్ (అడ్మిషన్ పొందిన మొదటి నలుగురు మహిళల్లో ఒకరు) * 1965, 1966, 1969 &#x2014; కొలంబియా-ప్రిన్స్టన్ ఎలక్ట్రానిక్ మ్యూజిక్ సెంటర్ (నేడు, కంప్యూటర్ మ్యూజిక్ సెంటర్ ) ఆమె "గౌరవనీయమైన ఎలక్ట్రానిక్ స్వరకర్త" <ref>"America's Women Composers: Up from the Footnotes". Author(s): Jeannie G. Pool. Source: ''Music Educators Journal'', Vol. 65, No. 5 (Jan. 1979), pp. 28-41. Published by: MENC: The National Association for Music Education. Stable URL: https://www.jstor.org/stable/3395571. Accessed: 27 June 2008 16:44.</ref> దీని రచనలు ఓపస్ వన్ లేబుల్‌పై విడుదల చేయబడ్డాయి, చార్లెస్ అమీర్ఖానియన్ యొక్క "పయనీరింగ్" <ref>Zurbrugg, Nicholas, ed (2004). ''Art, Performance, Media: 31 Interviews''. Introduction to "Charles Amirkhanian", p.17. {{ISBN|0-8166-3832-2}}.</ref> LP సంకలనం ''ఎలక్ట్రానిక్, రికార్డ్ చేసిన మీడియా కోసం న్యూ మ్యూజిక్'' (1977), న్యూ వరల్డ్/CRI, ఆర్చ్ రికార్డ్స్,, ప్రయోగాత్మక ఇంటర్మీడియా (XI). 2020లో ఆర్క్ లైట్‌పై తదుపరి పని విడుదల చేయబడింది. == కూర్పులు == ఆండర్సన్ ఆర్కెస్ట్రా, [[ఎలక్ట్రానిక్ సంగీతం]]<nowiki>తో</nowiki> సహా అనేక [[వాయిద్యాలు]], బృందాలకు స్వరకల్పన చేసింది. ఆమె ధ్వని కవిత ఐ కమ్ అవుట్ ఆఫ్ యువర్ స్లీప్ (సినోపా 1997 XI లో సవరించబడింది, రికార్డ్ చేయబడింది) లూయిస్ బోగన్ యొక్క కవిత "లిటిల్ లోబెలియా" నుండి సేకరించిన గుసగుసల నుండి నిర్మించబడింది. స్వరకర్త ప్రకారం "చాలా మృదువైన డైనమిక్ స్థాయి ఈ భాగం యొక్క అంతర్భాగం. దాన్ని కంపోజ్ చేసిన విధానంలో, వినికిడి పరిధికి దగ్గరగా వినడం చాలా ముఖ్యం. లెస్బియన్ అమెరికన్ కంపోజర్స్ సేకరణ (1973 ఓపస్ వన్, 1998 CRI: 780) లో ఆమె కొల్లాజ్ పీస్ ఎస్ యుఎమ్ (స్టేట్ ఆఫ్ ది యూనియన్ సందేశం) చేర్చబడింది. సుమ్, డంప్ (1970), కూడా ఒక సోనిక్ కొల్లాజ్, ఆమె బాగా ప్రసిద్ధి చెందిన భాగాలు. ఆమె 1990 లో ప్రారంభమైన జెన్ యొక్క తన అధ్యయనాన్ని "నా సంగీతం యొక్క సహజ పొడిగింపు" అని పేర్కొంది, ముఖ్యంగా సంగీతం, వైద్యం పట్ల ఆమె ఆసక్తిపై ప్రభావవంతమైనదిగా ఉదహరించారు, స్వరకర్తలు పౌలిన్ ఒలివెరోస్, అన్నేయా లాక్వుడ్.<ref name="Tech">Elizabeth Hinkle-Turner. ''Women Composers and Music Technology in the United States'', p.29. Published 2006. Ashgate Publishing, Ltd. 301 pages. {{ISBN|0-7546-0461-6}}.</ref> ఆండర్సన్ యూనివర్శిటీ ఆఫ్ వాషింగ్టన్‌లో ఫ్లూట్, కంపోజిషన్‌లో డిగ్రీలను పొందింది, తరువాత 1950లలో డారియస్ మిల్హాడ్, నాడియా బౌలాంగర్‌లతో, 1960లలో కొలంబియా-ప్రిన్స్‌టన్ ఎలక్ట్రానిక్ మ్యూజిక్ సెంటర్‌లో వ్లాదిమిర్ ఉస్సాచెవ్‌స్కీ, ప్రిల్ స్మైలీలతో కలిసి చదువుకున్నది. టేప్ మానిప్యులేషన్‌కు ఆమె బహిర్గతం అయిన తర్వాత, "అన్ని శబ్దాలు...సంగీతానికి సంబంధించిన మెటీరియల్‌గా" సంభావ్యతకు తెరతీశాయని ఆమె రాసింది. ఆమె 1966లో హంటర్ కాలేజ్ ( CUNY )లో సిబ్బందిలో చేరారు, అక్కడ ఎలక్ట్రానిక్ మ్యూజిక్ స్టూడియోను సృష్టించారు, 1988లో పదవీ విరమణ చేశారు <ref name="Tech2">Elizabeth Hinkle-Turner. ''Women Composers and Music Technology in the United States'', p.29. Published 2006. Ashgate Publishing, Ltd. 301 pages. {{ISBN|0-7546-0461-6}}.</ref> నవంబర్ 2019 లో ఆమె మరణించడానికి ముందు, అండర్సన్ తన రచన యొక్క ఎల్పి కోసం టెస్ట్ ప్రెస్సింగ్లను ఆమోదించారు, ఇది ఇక్కడ పేరుతో ఉంది, ఫిబ్రవరి 2020 లో ఆర్క్ లైట్ ఎడిషన్స్ ద్వారా విడుదలైంది. వాటిలో ఇవి ఉన్నాయి: 'నేను మీ నిద్ర నుండి బయటకు వచ్చాను'; 'సుమ్' (ఇది అధ్యక్షుడు రిచర్డ్ నిక్సన్ ప్రసంగాన్ని అనుకరించడానికి టీవీ ప్రకటన నమూనాలను ఉపయోగిస్తుంది); 'ప్రెగ్నెన్సీ డ్రీమ్' (కవి మే స్వెన్సన్ సహకారంతో); 'పాయింట్స్' (పూర్తిగా సైన్-తరంగాల నుండి నిర్మించబడింది);, ఎలక్ట్రో-అకౌస్టిక్ 'సో వాట్'. <ref>Rugoff, Lazlo. [https://thevinylfactory.com/news/ruth-anderson-debut-lp-here-first-release-vinyl/ 'Pioneering electronic composer and flautist Ruth Anderson’s solo work collected on new LP'], in ''The Vinyl Factory'', 13 February 2020</ref><ref>DeLaurenti, Christopher. [https://www.thewire.co.uk/in-writing/essays/ruth-anderson-uncaged-music 'Ruth Anderson: Uncaged Music'] in ''The Wire'', December 2019</ref> అండర్సన్ వివిధ సమూహాల కోసం డజన్ల కొద్దీ ముక్కలను కంపోజ్ చేసింది; ఆమె రచనలలో కొన్ని ఎంపికలు క్రింద ఉన్నాయి. <ref>{{Cite book|title=International encyclopedia of women composers|url=https://archive.org/details/internationalenc0002cohe|last=I.|first=Cohen, Aaron|date=1987|publisher=Books & Music (USA), Inc|isbn=0961748524|edition=2nd edition, revised and enlarged|location=New York|oclc=16714846}}</ref> {| class="wikitable" !శీర్షిక !కూర్పు తేదీ !వాయిద్యం |- |ఇంప్రెషన్ IV |1950 |సోప్రానో, ఫ్లూట్, స్ట్రింగ్ క్వార్టెట్ |- |సొనాట |1951 |వేణువు, పియానో |- |సొనాటినా |1951 |వేణువు, పియానో |- |మోటెట్, కీర్తన XIII |1952 |మిశ్రమ గాయక బృందం |- |పల్లవి, అల్లెగ్రో |1952 |వుడ్‌విండ్ క్వింటెట్ |- |చిన్న ఆర్కెస్ట్రా కోసం సింఫనీ |1952 |ఆర్కెస్ట్రా |- |మూడు పిల్లల పాటలు |1952 |సోప్రానో, పియానో |- |పల్లవి, రోండో (డ్యాన్స్ స్కోర్) |1956 |వేణువు, తీగలు |- |నా తండ్రికి పాట |1959 |మహిళల స్వరాలు, పియానో |- |రిచర్డ్ కోరి |1960 |మహిళల స్వరాలు, పియానో |- |చిమ్నీ మీద చక్రం |1965 |స్లైడ్ ఫిల్మ్ స్కోర్, ఆర్కెస్ట్రా |- |గర్భిణీ కల |1968 |టేప్ |- |డంప్ |1970 |టేప్ |- |అయితే ఏంటి |1971 |టేప్ |- |SUM (స్టేట్ ఆఫ్ ది యూనియన్ మెసేజ్) |1973 |టేప్ |- |సంభాషణలు |1974 |టేప్ |- |పాయింట్లు |1974 |టేప్ |- |సఫో |1975 |టేప్ |- |ట్యూనబుల్ హాప్‌స్కోచ్ |1975 |సంస్థాపన/ఆట |- |ఐ కమ్ అవుట్ ఆఫ్ యువర్ స్లీప్ |1979, 1997 సవరించబడింది |టేప్ |- |కేంద్రీకృతం |1979 |ఇంటరాక్టివ్ బయోఫీడ్‌బ్యాక్: గాల్వానిక్ స్కిన్ రెసిస్టెన్స్ ఓసిలేటర్‌లతో నలుగురు "పరిశీలకులు", నర్తకి |- |సమయం, టెంపో |1984 |బయోఫీడ్‌బ్యాక్ ఇన్‌స్టాలేషన్ |} == మూలాలు == <references /> [[వర్గం:1928 జననాలు]] [[వర్గం:2019 మరణాలు]] 7vvy49y2jy6y66dyg25w47awc2wic98 0 403494 4955646 4839967 2026-09-10T11:05:01Z స్వరలాసిక 13980 /* నియోజకవర్గాల వారీగా ఫలితాhttps://web.archive.org/web/20101127010119/http://eciresults.nic.in/Statewises04.htm Bhihar Bihar Assembly Elections Nov 2010 Results */ 4955646 wikitext text/x-wiki బీహార్ శాసనసభ ఎన్నికలు 2010 భారతదేశంలోని బీహార్‌లోని మొత్తం 243 నియోజకవర్గాలలో అక్టోబర్ 21 నుండి నవంబర్ 20 వరకు ఆరు దశల్లో జరిగాయి.<ref name="ecipreelection">[http://eci.nic.in/eci_main/press/current/PN06.09.10.pdf Schedule for General Election to the Legislative Assembly of Bihar and bye-election to Lok Sabha from 27-Banka Parliamentary Constituency in the State] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101005140329/http://eci.nic.in/eci_main/press/current/PN06.09.10.pdf|date=5 October 2010}}, Election Commission of India, 6 September 2010. Accessed 22 November 2010.</ref> ఐదేళ్ల కాలానికి బీహార్‌లో ప్రభుత్వాన్ని ఎన్నుకోవడానికి ఈ ఎన్నికలు నిర్వహించబడ్డాయి. ఓట్ల లెక్కింపు నవంబర్ 24న జరిగింది.<ref name="assemblysched">{{cite web|date=25 October 2010|title=Schedule for General Election to the Legislative Assembly of Bihar|url=http://ibnlive.in.com/elections/bihar/schedule.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20101013011212/http://ibnlive.in.com/elections/bihar/schedule.html|archive-date=13 October 2010|access-date=25 October 2010|publisher=[[IBN Live]]}}</ref> == నేపథ్యం == జనతాదళ్ (యునైటెడ్) 2005 ఎన్నికల తర్వాత బీహార్ శాసనసభలో అతిపెద్ద పార్టీగా ఉంది . [[జాతీయ ప్రజాస్వామ్య కూటమి|ఎన్‌డీఏ]] కూటమిలో భాగంగా భారతీయ జనతా పార్టీతో కలిసి పాలించింది. ప్రస్తుత ముఖ్యమంత్రి నితీష్ కుమార్.<ref>{{cite web|title=NDA sweeps Bihar, 15-yr Laloo raj over|url=http://www.expressindia.com/news/fullstory.php?newsid=58718|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20121010191934/http://www.expressindia.com/news/fullstory.php?newsid=58718|archive-date=10 October 2012|access-date=20 November 2010|publisher=Expressindia.com}}</ref> 2009 భారత సార్వత్రిక ఎన్నికలలో ఒకప్పుడు అధికారంలో ఉన్న రాష్ట్రీయ జనతాదళ్ చేతిలో ఆశ్చర్యకరమైన ఓటమిని కూడా ఈ ఎన్నికలు అనుసరించాయి.<ref>{{cite web|date=30 July 2010|title=Rashtriya Janata Dal (RJD) Performance in General Election 2009|url=http://indian-electionaffairs.com/parties/RJD.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20101127063523/http://indian-electionaffairs.com/parties/RJD.html|archive-date=27 November 2010|access-date=20 November 2010|publisher=Indian-electionaffairs.com}}</ref> == షెడ్యూల్ == {| class="wikitable" |'''దశ''' |'''తేదీ''' |'''అసెంబ్లీ నియోజకవర్గాల సంఖ్య''' |- |I |21 అక్టోబర్ |47 |- |II |24 అక్టోబర్ |45 |- |III |28 అక్టోబర్ |48 |- |IV |1 నవంబర్ |42 |- |వి |9 నవంబర్ |35 |- |VI |20 నవంబర్ |26 |- |'''లెక్కింపు''' |24 నవంబర్ |243 |- | colspan="5" |మూలం: భారత ఎన్నికల సంఘం |} == ఫలితాలు == {| class="wikitable" |+బీహార్ శాసనసభ ఎన్నికల ఫలితాల సారాంశం ! colspan="10" | |- ! colspan="2" rowspan="2" |పార్టీలు, సంకీర్ణాలు ! colspan="3" |జనాదరణ పొందిన ఓటు ! colspan="3" |సీట్లు |- !ఓటు !% !+/- !పోటీ చేశారు !గెలిచింది !+/- |- | |జనతాదళ్ (యునైటెడ్) |6,561,906 |22.58 |2.15 |141 |115 |27 |- | |భారతీయ జనతా పార్టీ |4,790,436 |16.49 |0.81 |102 |91 |36 |- | |రాష్ట్రీయ జనతా దళ్ |5,475,656 |18.84 |4.61 |168 |22 |32 |- | |లోక్ జనశక్తి పార్టీ |1,957,232 |6.74 |4.35 |75 |3 |7 |- | |భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ |2,431,477 |8.37 |2.29 |243 |4 |5 |- | |కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా |491,630 |1.69 |0.4 |56 |1 |2 |- | |జార్ఖండ్ ముక్తి మోర్చా |176,400 |0.61% | |41 |1 |1 |- | |స్వతంత్రులు |3,842,812 |13.22 | |1342 |6 |4 |- | colspan="8" | |- | colspan="2" |మొత్తం |29,058,604 |100.00 | |243 |100.00 |± 0 |- ! colspan="8" | |- | colspan="9" |మూలం: భారత ఎన్నికల సంఘం |} == నియోజకవర్గాల వారీగా ఫలితా<ref>https://web.archive.org/web/20101127010119/http://eciresults.nic.in/Statewises04.htm Bhihar Bihar Assembly Elections Nov 2010 Results</ref> == {| class="wikitable sortable" |+ఫలితాలు ! colspan="2" |అసెంబ్లీ నియోజకవర్గం ! colspan="4" |విజేత ! colspan="4" |ద్వితియ విజేత ! rowspan="2" |మార్జిన్ |- !# !పేరు !అభ్యర్థి ! colspan="2" |పార్టీ !ఓట్లు !అభ్యర్థి ! colspan="2" |పార్టీ !ఓట్లు |- ! colspan="11" |పశ్చిమ చంపారన్ జిల్లా |- |1 |వాల్మీకి నగర్ |[[రాజేష్ సింగ్ (బీహార్ రాజకీయ నాయకుడు)|రాజేష్ సింగ్]] | |JDU |42289 |ముఖేష్ కుమార్ కుష్వాహ | |RJD |27618 |14671 |- |2 |రాంనగర్ |భాగీరథీ దేవి | |బీజేపీ |51993 |నరేష్ రామ్ | |INC |22211 |29782 |- |3 |నార్కటియాగంజ్ |[[సతీష్ చంద్ర దూబే]] | |బీజేపీ |45022 |అలోక్ ప్రసాద్ వర్మ | |INC |24794 |20228 |- |4 |బగహ |[[ప్రభాత్ రంజన్ సింగ్]] | |JDU |67510 |రామ్ ప్రసాద్ యాదవ్ | |RJD |18455 |49055 |- |5 |లౌరియా |[[వినయ్ బిహారీ]] | |Ind |38381 |ప్రదీప్ సింగ్ | |JDU |27500 |10881 |- |6 |నౌటన్ |మనోర్మ ప్రసాద్ | |JDU |40894 |[[నారాయణ్ ప్రసాద్]] | |LJP |18130 |22764 |- |7 |చన్పాటియా |చంద్ర మోహన్ రాయ్ | |బీజేపీ |44835 |ఎజాజ్ హుస్సేన్ | |BSP |21423 |23412 |- |8 |బెట్టియా |రేణు దేవి | |బీజేపీ |42010 |అనిల్ కుమార్ ఝా | |Ind |13221 |28789 |- |9 |[[సిక్తా శాసనసభ నియోజకవర్గం|సిక్తా]] |[[దిలీప్ వర్మ]] | |Ind |49229 |[[ఖుర్షిద్ ఉర్ఫ్ ఫిరోజ్ అహ్మద్]] | |JDU |40450 |8779 |- ! colspan="11" |తూర్పు చంపారన్ జిల్లా |- |10 |రక్సాల్ |అజయ్ కుమార్ సింగ్ | |బీజేపీ |48686 |రాజ్ నందన్ రాయ్ | |LJP |38569 |10117 |- |11 |సుగౌలి |రామచంద్ర సహాని | |బీజేపీ |39021 |విజయ్ ప్రసాద్ గుప్తా | |RJD |26642 |12379 |- |12 |నర్కతీయ |[[శ్యామ్ బిహారీ ప్రసాద్]] | |JDU |31549 |యాస్మిన్ సబీర్ అలీ | |LJP |23861 |7688 |- |13 |హర్సిధి |కృష్ణానందన్ పాశ్వాన్ | |బీజేపీ |48130 |సురేంద్ర కుమార్ చంద్ర | |RJD |30066 |18064 |- |14 |గోవింద్‌గంజ్ |శ్యామ్ బిహారీ ప్రసాద్ | |JDU |33859 |రాజు తివారీ | |LJP |25454 |8405 |- |15 |కేసరియా |సచింద్ర ప్రసాద్ సింగ్ | |బీజేపీ |34649 |రామ్ శరణ్ ప్రసాద్ యాదవ్ | |సిపిఐ |22966 |11683 |- |16 |కళ్యాణ్పూర్ |రజియా ఖాతూన్ | |JDU |41163 |మనోజ్ కుమార్ యాదవ్ | |RJD |25761 |15402 |- |17 |పిప్రా |అవధేష్ ప్రసాద్ కుష్వాహ | |JDU |40099 |సుబోధ్ యాదవ్ | |RJD |28212 |11887 |- |18 |మధుబన్ |శివాజీ రాయ్ | |JDU |40478 |రాణా రణధీర్ సింగ్ | |RJD |30356 |10122 |- |19 |మోతీహరి |ప్రమోద్ కుమార్ | |బీజేపీ |51888 |రాజేష్ గుప్తా | |RJD |27358 |24530 |- |20 |చిరాయా |[[అవనీష్ కుమార్ సింగ్]] | |బీజేపీ |39459 |లక్ష్మీ నారాయణ్ ప్రసాద్ యాదవ్ | |RJD |24631 |14828 |- |21 |ఢాకా |[[పవన్ జైస్వాల్|పవన్ కుమార్ జైస్వాల్]] | |స్వతంత్ర |48100 |[[ఫైసల్ రెహమాన్]] | |JDU |46451 |1649 |- ! colspan="11" |షియోహర్ జిల్లా |- |22 |షెయోహర్ |[[షర్ఫుద్దీన్]] | |JDU |40447 |ప్రతిమా దేవి | |BSP |38816 |1631 |- ! colspan="11" |సీతామర్హి జిల్లా |- |23 |రిగా |మోతీ లాల్ ప్రసాద్ | |బీజేపీ |48633 |అమిత్ కుమార్ | |INC |26306 |22327 |- |24 |బత్నాహా |దినకర్ రామ్ | |బీజేపీ |49181 |లలితా దేవి | |LJP |35889 |13292 |- |25 |పరిహార్ |రామ్ నరేష్ ప్రసాద్ యాదవ్ | |బీజేపీ |32987 |రామ్ చంద్ర పూర్వే | |RJD |28769 |4218 |- |26 |సుర్సాండ్ |షాహిద్ అలీ ఖాన్ | |JDU |38542 |జైనందన్ ప్రసాద్ యాదవ్ | |RJD |37356 |1186 |- |27 |బాజపట్టి |[[రంజు గీతా]] | |JDU |44726 |ఎండీ అన్వరుల్ హక్ | |RJD |41306 |3420 |- |28 |సీతామర్హి |[[సునీల్ కుమార్ పింటు]] | |బీజేపీ |51664 |రాఘవేంద్ర కుమార్ సింగ్ | |LJP |46443 |5221 |- |29 |[[రన్నిసైద్‌పూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|రన్నిసైద్‌పూర్]] |[[గుడ్డి దేవి]] | |JDU |36125 |రామ్ శతృఘ్న రాయ్ | |RJD |25366 |10759 |- |30 |బెల్సాండ్ |సునీతా సింగ్ చౌహాన్ | |JDU |38139 |సంజయ్ కుమార్ గుప్తా | |RJD |18559 |19580 |- ! colspan="11" |మధుబని జిల్లా |- |31 |హర్లాఖి |శాలిగ్రామ్ యాదవ్ | |JDU |30281 |రామ్ నరేష్ పాండే | |సిపిఐ |23622 |6659 |- |32 |బేనిపట్టి |[[వినోద్ నారాయణ్ ఝా]] | |బీజేపీ |31198 |మహేశ్ చంద్ర సింగ్ | |LJP |18556 |12642 |- |33 |[[ఖజౌలి శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఖజౌలీ]] |[[అరుణ్ శంకర్ ప్రసాద్]] | |బీజేపీ |44959 |[[సీతారాం యాదవ్ (బీహార్ రాజకీయ నాయకుడు)|సీతారాం యాదవ్]] | |RJD |34246 |10713 |- |34 |బాబుబర్హి |ఉమా కాంత్ యాదవ్ | |RJD |51772 |కపిల్ డియో కామత్ | |JDU |46859 |4913 |- |35 |బిస్ఫీ |ఫయాజ్ అహ్మద్ | |RJD |47169 |హరి భూషణ్ ఠాకూర్ | |JDU |37668 |9501 |- |36 |మధుబని |రామ్‌డియో మహతో | |బీజేపీ |44817 |నయ్యర్ ఆజం | |RJD |44229 |588 |- |37 |రాజ్‌నగర్ |రామ్ లఖన్ రామ్ రామన్ | |RJD |40584 |రామ్ ప్రిత్ పాశ్వాన్ | |బీజేపీ |38125 |2459 |- |38 |ఝంఝర్పూర్ |నితీష్ మిశ్రా | |JDU |57652 |జగత్ నారాయణ్ సింగ్ | |RJD |36971 |20681 |- |39 |[[ఫుల్పరస్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఫుల్పరస్]] |[[గుల్జర్ దేవి యాదవ్]] | |JDU |36113 |వీరేంద్ర కుమార్ చౌదరి | |RJD |23769 |12344 |- |40 |లౌకాహా |హరి ప్రసాద్ సాహ్ | |JDU |47849 |చిత్రరంజన్ ప్రసాద్ యాదవ్ | |RJD |30283 |17566 |- ! colspan="11" |సుపాల్ జిల్లా |- |41 |నిర్మలి |అనిరుద్ధ ప్రసాద్ యాదవ్ | |JDU |70150 |విజయ్ కుమార్ గుప్తా | |INC |24140 |46010 |- |42 |పిప్రా |సుజాతా దేవి | |JDU |44883 |దిన్బంధు యాదవ్ | |LJP |30197 |14686 |- |43 |సుపాల్ |బిజేంద్ర ప్రసాద్ యాదవ్ | |JDU |55179 |రవీంద్ర కుమార్ రామన్ | |RJD |39779 |15400 |- |44 |త్రివేణిగంజ్ |ఆమ్లా దేవి | |JDU |63729 |అనంత్ కుమార్ భారతి | |LJP |44706 |19023 |- |45 |ఛతాపూర్ |నీరజ్ కుమార్ సింగ్ | |JDU |66895 |అకీల్ అహ్మద్ | |RJD |43165 |23730 |- ! colspan="11" |అరారియా జిల్లా |- |46 |[[నర్పత్‌గంజ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|నరపత్‌గంజ్]] |[[దేవంతి యాదవ్]] | |బీజేపీ |61106 |[[అనిల్ కుమార్ యాదవ్ (రాజకీయ నాయకుడు)|అనిల్ కుమార్ యాదవ్]] | |RJD |54169 |6937 |- |47 |రాణిగంజ్ |పరమానంద రిషిడియో | |బీజేపీ |65111 |శాంతి దేవి | |RJD |41458 |23653 |- |48 |ఫోర్బ్స్‌గంజ్ |పదమ్ పరాగ్ రాయ్ వేణు | |బీజేపీ |70463 |మాయా నంద్ ఠాకూర్ | |LJP |43636 |26827 |- |49 |అరారియా |జాకీర్ హుస్సేన్ ఖాన్ | |LJP |49532 |నారాయణ్ కుమార్ ఝా | |బీజేపీ |31471 |18061 |- |50 |జోకిహాట్ |సర్ఫరాజ్ ఆలం | |JDU |44027 |కోషర్ జియా | |Ind |18697 |25330 |- |51 |సిక్తి |[[ఆనంది ప్రసాద్ యాదవ్]] | |బీజేపీ |42076 |విజయ్ కుమార్ మండల్ | |LJP |32202 |9874 |- ! colspan="11" |కిషన్‌గంజ్ జిల్లా |- |52 |బహదుర్‌గంజ్ |[[మొహమ్మద్ తౌసిఫ్ ఆలం]] | |INC |30551 |మహ్మద్ మాస్వర్ ఆలం | |JDU |26752 |3799 |- |53 |ఠాకూర్‌గంజ్ |నౌషాద్ ఆలం | |LJP |36372 |గోపాల్ కుమార్ అగర్వాల్ | |JDU |29409 |6963 |- |54 |కిషన్‌గంజ్ |మహ్మద్ జావేద్ | |INC |38867 |స్వీటీ సింగ్ | |బీజేపీ |38603 |264 |- |55 |కొచ్చాధమన్ |అక్తరుల్ ఇమాన్ | |RJD |37376 |ముజాహిద్ ఆలం | |JDU |28351 |9025 |- ! colspan="11" |పూర్నియా జిల్లా |- |56 |రసిక |సబా జాఫర్ | |బీజేపీ |57774 |అబ్దుల్ జలీల్ మస్తాన్ | |INC |38946 |18828 |- |57 |బైసి |[[సంతోష్ కుమార్ కుష్వాహా]] | |బీజేపీ |39939 |నాసర్ అహమద్ | |INC |30689 |9250 |- |58 |కస్బా |Md. అఫాక్ ఆలం | |INC |63025 |ప్రదీప్ కుమార్ దాస్ | |బీజేపీ |58570 |4455 |- |59 |బన్మంఖి |కృష్ణ కుమార్ రిషి | |బీజేపీ |67950 |ధర్మలాల్ రిషి | |RJD |23060 |44890 |- |60 |రూపాలి |[[బీమా భారతి]] | |JDU |64887 |శంకర్ సింగ్ | |LJP |27171 |37716 |- |61 |దమ్దహా |లేషి సింగ్ | |JDU |64323 |ఇర్షాద్ అహ్మద్ ఖాన్ | |INC |19626 |44697 |- |62 |[[పూర్ణియా శాసనసభ నియోజకవర్గం|పూర్ణియా]] |[[రాజ్ కిషోర్ కేశరీ]] | |బీజేపీ |54605 |రామ్ చరిత్ర యాదవ్ | |INC |39006 |15599 |- ! colspan="11" |కతిహార్ జిల్లా |- |63 |కతిహార్ |తార్కిషోర్ ప్రసాద్ | |బీజేపీ |58718 |రామ్ ప్రకాష్ మహ్తో | |RJD |38111 |20607 |- |64 |కద్వా |భోలా రే | |బీజేపీ |38225 |హిమ్‌రాజ్ సింగ్ | |NCP |19858 |18367 |- |65 |బలరాంపూర్ |[[దులాల్ చంద్ర గోస్వామి]] | |Ind |48136 |మహబూబ్ ఆలం | |CPI (ML) |45432 |2704 |- |66 |ప్రాణపూర్ |బినోద్ కుమార్ సింగ్ | |బీజేపీ |43660 |ఇస్రత్ పర్వీన్ | |NCP |42944 |716 |- |67 |మణిహరి |మనోహర్ ప్రసాద్ సింగ్ | |JDU |44938 |గీత కిస్కు | |NCP |40773 |4165 |- |68 |బరారి |బిభాష్ చంద్ర చౌదరి | |బీజేపీ |58104 |మహమ్మద్ షకూర్ | |NCP |30936 |27168 |- |69 |కోర్హా |మహేష్ పాశ్వాన్ | |బీజేపీ |71020 |సునీతా దేవి | |INC |18576 |52444 |- ! colspan="11" |మాధేపురా జిల్లా |- |70 |ఆలంనగర్ |నరేంద్ర నారాయణ్ యాదవ్ | |JDU |64967 |[[లవ్లీ ఆనంద్]] | |INC |22622 |42345 |- |71 |బీహారిగంజ్ |రేణు కుమారి సింగ్ | |JDU |79062 |ప్రభాష్ కుమార్ | |RJD |29065 |49997 |- |72 |సింగేశ్వర్ |రమేష్ రిషిదేవ్ | |JDU |72282 |అమిత్ కుమార్ భారతి | |RJD |57086 |15196 |- |73 |మాధేపురా |చంద్ర శేఖర్ | |RJD |72481 |రామేంద్ర కుమార్ యాదవ్ | |JDU |60537 |11944 |- ! colspan="11" |సహర్సా జిల్లా |- |74 |సోన్బర్షా |రత్నేష్ సదా | |JDU |56633 |సరితా దేవి | |LJP |25188 |31445 |- |75 |సహర్స |అలోక్ రంజన్ ఝా | |బీజేపీ |55687 |అరుణ్ కుమార్ | |RJD |47708 |7979 |- |76 |సిమ్రి భక్తియార్పూర్ |అరుణ్ కుమార్ | |JDU |57980 |మెహబూబ్ అలీ కైజర్ | |INC |39138 |18842 |- |77 |మహిషి |అబ్దుల్ గఫూర్ | |RJD |39158 |రాజ్ కుమార్ సాహ్ | |JDU |37441 |1717 |- ! colspan="11" |దర్భంగా జిల్లా |- |78 |కుశేశ్వర్ ఆస్థాన్ |శశి భూషణ్ హజారీ | |బీజేపీ |28576 |రామ్ చంద్ర పాశ్వాన్ | |LJP |23064 |5512 |- |79 |గౌర బౌరం |ఇజార్ అహ్మద్ | |JDU |33258 |మహావీర్ ప్రసాద్ | |LJP |22656 |10602 |- |80 |బేనిపూర్ |గోపాల్ జీ ఠాకూర్ | |బీజేపీ |43222 |హరే కృష్ణ యాదవ్ | |JDU |29265 |13957 |- |81 |అలీనగర్ |అబ్దుల్ బారీ సిద్ధిఖీ | |RJD |37923 |ప్రభాకర్ చౌదరి | |JDU |32934 |4989 |- |82 |దర్భంగా రూరల్ |లలిత్ కుమార్ యాదవ్ | |RJD |29776 |అష్రఫ్ హుస్సేన్ | |JDU |26100 |3676 |- |83 |దర్భంగా |సంజయ్ సరోగి | |బీజేపీ |64136 |సుల్తాన్ అహ్మద్ | |RJD |36582 |27554 |- |84 |హయాఘాట్ |అమర్‌నాథ్ గామి | |బీజేపీ |32023 |షానవాజ్ అహ్మద్ కైఫీ | |LJP |25998 |6025 |- |85 |బహదూర్‌పూర్ |మదన్ సాహ్ని | |JDU |27320 |హరినందన్ యాదవ్ | |RJD |26677 |643 |- |86 |కెయోటి |అశోక్ కుమార్ యాదవ్ | |బీజేపీ |45791 |ఫరాజ్ ఫాత్మీ | |RJD |45762 |29 |- |87 |జాలే |విజయ్ కుమార్ మిశ్రా | |బీజేపీ |42590 |రామ్నివాస్ | |RJD |25648 |16942 |- ! colspan="11" |ముజఫర్‌పూర్ జిల్లా |- |88 |గైఘాట్ |వీణా దేవి | |బీజేపీ |56386 |మహేశ్వర ప్రసాద్ యాదవ్ | |RJD |40399 |15987 |- |89 |ఔరాయ్ |రామ్ సూరత్ రాయ్ | |బీజేపీ |38422 |సురేంద్ర కుమార్ | |RJD |26681 |11741 |- |90 |మినాపూర్ |దినేష్ ప్రసాద్ | |JDU |42286 |రాజీవ్ కుమార్ (మున్నా యాదవ్) | |RJD |36884 |5402 |- |91 |బోచాహన్ |రామై రామ్ | |JDU |61885 |ముసాఫిర్ పాశ్వాన్ | |RJD |37758 |24127 |- |92 |శక్ర |సురేష్ చంచల్ | |JDU |55486 |లాల్ బాబు రామ్ | |RJD |42441 |13045 |- |93 |కుర్హానీ |మనోజ్ కుమార్ సింగ్ | |JDU |36757 |బిజేంద్ర చౌదరి | |LJP |35187 |1570 |- |94 |ముజఫర్‌పూర్ |సురేష్ శర్మ | |బీజేపీ |72301 |మహ్మద్ జమాల్ | |LJP |25862 |46439 |- |95 |కాంతి |అజిత్ కుమార్ | |JDU |39648 |Md ఇస్రాయిల్ | |RJD |31233 |8415 |- |96 |బారురాజ్ |బ్రిజ్ కిషోర్ సింగ్ | |RJD |42783 |నంద్ కుమార్ రాయ్ | |JDU |28466 |14317 |- |97 |పారూ |అశోక్ కుమార్ సింగ్ | |బీజేపీ |53609 |మిథిలేష్ ప్రసాద్ యాదవ్ | |RJD |34582 |19027 |- |98 |సాహెబ్‌గంజ్ |[[రాజు కుమార్ సింగ్]] | |JDU |46606 |[[రామ్ విచార్ రే]] | |RJD |41690 |4916 |- ! colspan="11" |గోపాల్‌గంజ్ జిల్లా |- |99 |బైకుంత్‌పూర్ |మంజీత్ కుమార్ సింగ్ | |JDU |70105 |దేవదత్ ప్రసాద్ | |RJD |33581 |36524 |- |100 |బరౌలీ |రాంప్రవేష్ రాయ్ | |బీజేపీ |45234 |Md. నెమతుల్లా | |RJD |34820 |10414 |- |101 |గోపాల్‌గంజ్ |సుభాష్ సింగ్ | |బీజేపీ |58010 |రెయాజుల్ హక్ రాజు | |RJD |42117 |15893 |- |102 |కుచాయికోటే |అమరేంద్ర కుమార్ పాండే | |JDU |51815 |ఆదిత్య నారాయణ్ పాండే | |RJD |32297 |19518 |- |103 |భోరే |ఇంద్రదేవ్ మాంఝీ | |బీజేపీ |61401 |బచ్చన్ దాస్ | |RJD |17831 |43570 |- |104 |హతువా |రామ్‌సేవక్ సింగ్ | |JDU |50708 |రాజేష్ కుమార్ సింగ్ | |RJD |27861 |22847 |- ! colspan="11" |సివాన్ జిల్లా |- |105 |శివన్ |వ్యాస్ దేవ్ ప్రసాద్ | |బీజేపీ |51637 |అవధ్ బిహారీ చౌదరి | |RJD |39096 |12541 |- |106 |జిరాడీ |ఆశా దేవి | |బీజేపీ |29442 |అమర్జీత్ కుష్వాహ | |సిపిఐ(ఎంఎల్) |20522 |8920 |- |107 |దరౌలీ |రామాయణ్ మాంఝీ | |బీజేపీ |40993 |సత్యదేవ్ రామ్ | |సిపిఐ(ఎంఎల్) |33987 |7006 |- |108 |రఘునాథ్‌పూర్ |విక్రమ్ కున్వర్ | |బీజేపీ |33474 |అమర్ నాథ్ యాదవ్ | |సిపిఐ(ఎంఎల్) |18362 |15112 |- |109 |దరౌండ |జగ్మతో దేవి | |JDU |49115 |బినోద్ కుమార్ సింగ్ | |RJD |17980 |31135 |- |110 |బర్హరియా |[[శ్యామ్ బహదూర్ సింగ్]] | |JDU |53707 |మహమ్మద్ మోబిన్ | |RJD |28586 |25121 |- |111 |గోరియాకోతి |భూమేంద్ర నారాయణ్ సింగ్ | |బీజేపీ |42533 |ఇంద్రదేవ్ ప్రసాద్ | |RJD |28512 |14021 |- |112 |మహారాజ్‌గంజ్ |దామోదర్ సింగ్ | |JDU |40232 |మాణిక్ చంద్ రాయ్ | |RJD |20232 |20000 |- ! colspan="11" |సరన్ జిల్లా |- |113 |ఎక్మా |మనోరంజన్ సింగ్ | |JDU |55474 |కామేశ్వర్ కుమార్ సింగ్ | |RJD |26273 |29201 |- |114 |మాంఝీ |గౌతమ్ సింగ్ | |JDU |28687 |హేమ్ నారాయణ్ సింగ్ | |RJD |20783 |7904 |- |115 |బనియాపూర్ |కేదార్ నాథ్ సింగ్ | |RJD |45259 |వీరేంద్ర కుమార్ ఓజా | |JDU |41684 |3575 |- |116 |తారయ్యా |జనక్ సింగ్ | |బీజేపీ |26600 |తారకేశ్వర్ సింగ్ | |INC |19630 |6970 |- |117 |మర్హౌరా |జితేంద్ర కుమార్ రే | |RJD |26374 |లాల్ బాబు రే | |JDU |20750 |5624 |- |118 |చాప్రా |జనార్దన్ సింగ్ సిగ్రీవాల్ | |బీజేపీ |61045 |ప్రమేంద్ర రంజన్ సింగ్ | |RJD |25174 |35871 |- |119 |గర్ఖా |జ్ఞాన్‌చంద్ మాంఝీ | |బీజేపీ |41033 |మునేశ్వర్ చౌదరి | |RJD |39246 |1787 |- |120 |అమ్నూర్ |కృష్ణ కుమార్ మంటూ | |JDU |29508 |సునీల్ కుమార్ | |Ind |18991 |10517 |- |121 |పర్సా |ఛోటేలాల్ రాయ్ | |JDU |44828 |చంద్రికా రాయ్ | |RJD |40139 |4689 |- |122 |సోనేపూర్ |వినయ్ కుమార్ సింగ్ | |బీజేపీ |64676 |రబ్రీ దేవి | |RJD |43991 |20685 |- ! colspan="11" |వైశాలి జిల్లా |- |123 |హాజీపూర్ |నిత్యానంద రాయ్ | |బీజేపీ |55315 |రాజేంద్ర రాయ్ | |RJD |38706 |16609 |- |124 |లాల్‌గంజ్ |అన్నూ శుక్లా | |JDU |58210 |రాజ్ కుమార్ సాహ్ | |Ind |34065 |24145 |- |125 |వైశాలి |బ్రిషిన్ పటేల్ | |JDU |60950 |వీణా షాహి | |RJD |48122 |12828 |- |126 |మహువా |రవీంద్ర రే | |JDU |46309 |జగేశ్వర్ రే | |RJD |24384 |21925 |- |127 |రాజా పకర్ |సంజయ్ కుమార్ | |JDU |43212 |గౌరీశంకర్ పాశ్వాన్ | |LJP |32997 |10215 |- |128 |రఘోపూర్ |సతీష్ కుమార్ | |JDU |64222 |రబ్రీ దేవి | |RJD |51216 |13006 |- |129 |మహనర్ |అచ్యుతానంద సింగ్ | |బీజేపీ |29754 |[[రామ కిషోర్ సింగ్]] | |LJP |27265 |2489 |- |130 |పటేపూర్ |మహేంద్ర బైతా | |బీజేపీ |53762 |ప్రేమ చౌదరి | |RJD |37095 |16667 |- ! colspan="11" |సమస్తిపూర్ జిల్లా |- |131 |కళ్యాణ్పూర్ |రామ్‌సేవక్ హజారీ | |JDU |62124 |బిశ్వనాథ్ పాశ్వాన్ | |LJP |31927 |30197 |- |132 |వారిస్నగర్ |అశోక్ కుమార్ | |JDU |46245 |గజేంద్ర ప్రసాద్ సింగ్ | |RJD |26745 |19500 |- |133 |[[సమస్తిపూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|సమస్తిపూర్]] |[[అఖ్తరుల్ ఇస్లాం షాహిన్]] | |RJD |42852 |[[రామ్ నాథ్ ఠాకూర్]] | |JDU |41025 |1827 |- |134 |ఉజియార్పూర్ |దుర్గా ప్రసాద్ సింగ్ | |RJD |42791 |రామ్ లఖన్ మహతో | |JDU |29760 |13031 |- |135 |మోర్వా |[[బైద్యనాథ్ సాహ్ని]] | |JDU |40271 |అశోక్ సింగ్ | |RJD |33421 |6850 |- |136 |సరైరంజన్ |విజయ్ కుమార్ చౌదరి | |JDU |53946 |రామాశ్రయ సాహ్ని | |RJD |36389 |17557 |- |137 |మొహియుద్దీన్‌నగర్ |రాణా గంగేశ్వర్ సింగ్ | |బీజేపీ |51756 |అజయ్ కుమార్ బుల్గానిన్ | |RJD |37405 |14351 |- |138 |బిభూతిపూర్ |రామ్ బాలక్ సింగ్ | |JDU |46469 |రామ్ దేవ్ వర్మ | |సీపీఐ(ఎం) |34168 |12301 |- |139 |రోసెరా |మంజు హాజరై | |బీజేపీ |57930 |పితాంబర్ పాశ్వాన్ | |RJD |45811 |12119 |- |140 |హసన్పూర్ |[[రాజ్ కుమార్ రే]] | |JDU |36767 |సునీల్ కుమార్ పుష్పం | |RJD |33476 |3291 |- ! colspan="11" |బెగుసరాయ్ జిల్లా |- |141 |చెరియా-బరియార్పూర్ |మంజు వర్మ | |JDU |32807 |అనిల్ కుమార్ చౌదరి | |LJP |31746 |1061 |- |142 |బచ్వారా |అబ్ధేష్ కుమార్ రాయ్ | |సిపిఐ |33770 |అరవింద్ కుమార్ సింగ్ | |Ind |21683 |12087 |- |143 |తేఘ్రా |లాలన్ కుమార్ | |బీజేపీ |38694 |రామ్ రతన్ సింగ్ | |సిపిఐ |32848 |5846 |- |144 |మతిహాని |నరేంద్ర కుమార్ సింగ్ | |JDU |60530 |అభయ్ కుమార్ సర్జన్ | |INC |36702 |23828 |- |145 |సాహెబ్‌పూర్ కమల్ |[[పర్వీన్ అమానుల్లా]] | |JDU |46391 |[[శ్రీనారాయణ యాదవ్]] | |RJD |35280 |11111 |- |146 |బెగుసరాయ్ |[[సురేంద్ర మెహతా]] | |బీజేపీ |50602 |ఉపేంద్ర ప్రసాద్ సింగ్ | |LJP |30984 |19618 |- |147 |బఖ్రీ |[[రామానంద్ రామ్]] | |బీజేపీ |43871 |రామ్ బినోద్ పాశ్వాన్ | |LJP |25459 |18412 |- ! colspan="11" |ఖగారియా జిల్లా |- |148 |అలౌలి |[[రామ్ చంద్ర సదా]] | |JDU |53775 |[[పశుపతి కుమార్ పారస్]] | |LJP |36252 |17523 |- |149 |ఖగారియా |[[పూనమ్ దేవి యాదవ్]] | |JDU |48841 |సుశీలా దేవి | |LJP |21988 |26853 |- |150 |బెల్డౌర్ |[[పన్నా లాల్ సింగ్ పటేల్]] | |JDU |45990 |సునీతా శర్మ | |LJP |30252 |15738 |- |151 |పర్బట్టా |సామ్రాట్ చౌదరి | |RJD |60428 |రామనాద్ ప్రసాద్ సింగ్ | |JDU |59620 |808 |- ! colspan="11" |భాగల్పూర్ జిల్లా |- |152 |బీహ్పూర్ |కుమార్ శైలేంద్ర | |బీజేపీ |48027 |శైలేష్ కుమార్ | |RJD |47562 |465 |- |153 |గోపాల్‌పూర్ |[[నరేంద్ర కుమార్ నీరాజ్]] | |JDU |53876 |అమిత్ రానా | |RJD |28816 |25060 |- |154 |పిరపైంటి |అమన్ కుమార్ | |బీజేపీ |48493 |[[రామ్ విలాష్ పాశ్వాన్]] | |RJD |42741 |5752 |- |155 |కహల్‌గావ్ |[[సదానంద్ సింగ్]] | |INC |44936 |కహ్కషన్ పెర్వీన్ | |JDU |36001 |8935 |- |156 |భాగల్పూర్ |అశ్విని కుమార్ చౌబే | |బీజేపీ |49164 |అజిత్ శర్మ | |INC |38104 |11060 |- |157 |[[సుల్తాన్ గంజ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|సుల్తాన్ గంజ్]] |[[సుబోధ్ రాయ్ (రాజకీయ నాయకుడు)|సుబోధ్ రాయ్]] | |JDU |34652 |రామావతార్ మండలం | |RJD |29807 |4845 |- |158 |నాథ్‌నగర్ |అజయ్ కుమార్ మండల్ | |JDU |42094 |అబూ కైషర్ | |RJD |37367 |4727 |- ! colspan="11" |బంకా జిల్లా |- |159 |[[అమర్‌పూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం (బీహార్)|అమర్‌పూర్]] |[[జనార్దన్ మాంఝీ]] | |JDU |47300 |[[సురేంద్ర ప్రసాద్ సింగ్ కుష్వాహ]] | |RJD |29293 |18007 |- |160 |దొరయ్యా |మనీష్ కుమార్ | |JDU |40261 |నరేష్ దాస్ | |RJD |31919 |8342 |- |161 |బంకా |జావేద్ ఇక్బాల్ అన్సారీ | |RJD |29047 |రాంనారాయణ మండలం | |బీజేపీ |26637 |2410 |- |162 |కటోరియా |సోనెలాల్ హెంబ్రామ్ | |బీజేపీ |32332 |సుక్లాల్ బెసర | |RJD |23569 |8763 |- |163 |బెల్హార్ |గిరిధారి యాదవ్ | |JDU |33776 |రామ్‌దేవ్ యాదవ్ | |RJD |26160 |7616 |- ! colspan="11" |ముంగేర్ జిల్లా |- |164 |తారాపూర్ |[[నీతా చౌదరి]] | |JDU |44582 |శకుని చౌదరి | |RJD |30704 |13878 |- |165 |ముంగేర్ |[[అనంత్ కుమార్ సత్యార్థి]] | |JDU |55086 |షబ్నం పెర్విన్ | |RJD |37473 |17613 |- |166 |[[జమాల్‌పూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం (బీహార్)|జమాల్‌పూర్]] |[[శైలేష్ కుమార్]] | |JDU |48337 |సాధనా దేవి | |LJP |27195 |21142 |- ! colspan="11" |లఖిసరాయ్ జిల్లా |- |167 |సూర్యగర్హ |[[ప్రేమ్ రంజన్ పటేల్]] | |బీజేపీ |49511 |[[ప్రహ్లాద్ యాదవ్]] | |RJD |46583 |2928 |- |168 |లఖిసరాయ్ |విజయ్ కుమార్ సిన్హా | |బీజేపీ |78457 |ఫులైనా సింగ్ | |RJD |18837 |59620 |- ! colspan="11" |షేక్‌పురా జిల్లా |- |169 |షేక్‌పురా |రణధీర్ కుమార్ సోని | |JDU |31507 |[[సునీలా దేవి]] | |INC |24165 |7342 |- |170 |బార్బిఘా |గజానంద్ షాహి | |JDU |24136 |అశోక్ చౌదరి | |INC |21089 |3047 |- ! colspan="11" |నలంద జిల్లా |- |171 |అస్తవాన్ |[[జితేంద్ర కుమార్ (బీహార్ రాజకీయ నాయకుడు)|జితేంద్ర కుమార్]] | |JDU |54176 |[[కపిల్‌దేవ్ ప్రసాద్ సింగ్]] | |LJP |34606 |19570 |- |172 |బీహార్షరీఫ్ |[[సునీల్ కుమార్ (జననం 1957)|సునీల్ కుమార్]] | |JDU |77880 |ఆఫ్రిన్ సుల్తానా | |RJD |54168 |23712 |- |173 |రాజ్‌గిర్ |సత్యదేవ్ నారాయణ్ ఆర్య | |బీజేపీ |50648 |ధనంజయ్ కుమార్ | |LJP |23697 |26951 |- |174 |ఇస్లాంపూర్ |రాజీబ్ రంజన్ | |JDU |56332 |బీరేంద్ర గోపే | |RJD |32524 |23808 |- |175 |హిల్సా |[[ఉషా సిన్హా (బీహార్ రాజకీయ నాయకురాలు)|ఉషా సిన్హా]] | |JDU |54974 |రినా దేవి | |LJP |41772 |13202 |- |176 |నలంద |శ్రవణ్ కుమార్ | |JDU |58067 |అరుణ్ కుమార్ | |RJD |37030 |21037 |- |177 |హర్నాట్ |[[హరి నారాయణ్ సింగ్]] | |JDU |56827 |అరుణ్ కుమార్ | |LJP |41785 |15042 |- ! colspan="11" |పాట్నా జిల్లా |- |178 |మొకామా |అనంత్ కుమార్ సింగ్ | |JDU |51564 |సోనమ్ దేవి | |LJP |42610 |8954 |- |179 |బార్హ్ |[[జ్ఞానేంద్ర కుమార్ సింగ్]] | |JDU |53129 |విజయ్ కృష్ణ | |RJD |33734 |19395 |- |180 |భక్తియార్పూర్ |అనిరుద్ధ్ కుమార్ యాదవ్ | |RJD |52782 |వినోద్ యాదవ్ | |బీజేపీ |38037 |14745 |- |181 |దిఘా |[[పూనమ్ దేవి]] | |JDU |81247 |సత్యానంద్ శర్మ | |LJP |20785 |60462 |- |182 |బంకీపూర్ |నితిన్ నబిన్ | |బీజేపీ |78771 |బినోద్ కుమార్ శ్రీవాస్తవ | |RJD |17931 |60840 |- |183 |[[కుమ్రార్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|కుమ్రార్]] |[[అరుణ్ కుమార్ సిన్హా]] | |బీజేపీ |83425 |ఎండీ కమల్ పర్వేజ్ | |LJP |15617 |67808 |- |184 |పాట్నా సాహిబ్ |[[నంద్ కిషోర్ యాదవ్]] | |బీజేపీ |91419 |పర్వేజ్ అహ్మద్ | |INC |26082 |65337 |- |185 |ఫాతుహా |[[రామానంద్ యాదవ్|రామా నంద్ యాదవ్]] | |RJD |50218 |అజయ్ కుమార్ సింగ్ | |JDU |40562 |9656 |- |186 |దానాపూర్ |ఆశా దేవి | |బీజేపీ |59425 |రిట్లాల్ యాదవ్ | |Ind |41506 |17919 |- |187 |[[మానేర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|మానేర్]] |[[వీరేంద్ర యాదవ్|భాయ్ వీరేంద్ర]] | |RJD |57818 |[[శ్రీకాంత్ నిరాలా]] | |JDU |48217 |9601 |- |188 |ఫుల్వారీ |[[శ్యామ్ రాజక్]] | |JDU |67390 |ఉదయ్ కుమార్ | |RJD |46210 |21180 |- |189 |[[మసౌర్హి శాసనసభ నియోజకవర్గం|మసౌర్హి]] |[[అరుణ్ మాంఝీ]] | |JDU |56977 |అనిల్ కుమార్ | |LJP |51945 |5032 |- |190 |పాలిగంజ్ |[[ఉషా విద్యార్థిని]] | |బీజేపీ |43692 |[[జై వర్ధన్ యాదవ్]] | |RJD |33450 |10242 |- |191 |బిక్రమ్ |[[అనిల్ కుమార్ (రాజకీయ నాయకుడు)|అనిల్ కుమార్]] | |బీజేపీ |38965 |సిద్ధార్థ్ | |LJP |36613 |2352 |- ! colspan="11" |భోజ్‌పూర్ జిల్లా |- |192 |[[సందేశ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|సందేశ్]] |[[సంజయ్ సింగ్ టైగర్]] | |బీజేపీ |29988 |[[అరుణ్ కుమార్ యాదవ్]] | |RJD |23166 |6822 |- |193 |[[బర్హరా శాసనసభ నియోజకవర్గం|బర్హరా]] |[[రాఘవేంద్ర ప్రతాప్ సింగ్]] | |RJD |46102 |[[ఆశా దేవి]] | |JDU |45019 |1083 |- |194 |అర్రా |అమరేంద్ర ప్రతాప్ సింగ్ | |బీజేపీ |56504 |శ్రీ కుమార్ సింగ్ | |LJP |37564 |18940 |- |195 |[[అజియోన్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|అజియోన్]] |[[శివేష్ రామ్]] | |బీజేపీ |29257 |సురేష్ పాశ్వాన్ | |RJD |24008 |5249 |- |196 |తరారి |[[సునీల్ పాండే|నరేంద్ర కుమార్ పాండే]] | |JDU |48413 |ఆదిబ్ రిజ్వీ | |RJD |34093 |14320 |- |197 |జగదీష్‌పూర్ |[[దినేష్ కుమార్ యాదవ్|దినేష్ కుమార్ సింగ్]] | |RJD |55560 |[[శ్రీ భగవాన్ సింగ్ కుశ్వాహా]] | |JDU |45374 |10186 |- |198 |[[షాపూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం (బీహార్)|షాపూర్]] |[[మున్నీ దేవి]] | |బీజేపీ |44795 |ధర్మపాల్ సింగ్ | |RJD |36584 |8211 |- ! colspan="11" |బక్సర్ జిల్లా |- |199 |బ్రహ్మపూర్ |[[దిల్మానీ దేవి]] | |బీజేపీ |46196 |అజిత్ చౌదరి | |RJD |25854 |20342 |- |200 |[[బక్సర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|బక్సర్]] |[[సుఖదా పాండే]] | |బీజేపీ |48062 |శ్యామ్ లాల్ సింగ్ కుష్వాహా | |RJD |27879 |20183 |- |201 |డుమ్రాన్ |దౌద్ అలీ | |JDU |42538 |సునీల్ కుమార్ | |RJD |22692 |19846 |- |202 |రాజ్‌పూర్ |[[సంతోష్ కుమార్ నిరాలా]] | |JDU |54802 |ఛేది లాల్ రామ్ | |LJP |39563 |15239 |- ! colspan="11" |కైమూర్ జిల్లా |- |203 |రామ్‌ఘర్ |[[అంబికా సింగ్ యాదవ్]] | |RJD |30787 |అశోక్ కుమార్ సింగ్ | |Ind |27809 |2978 |- |204 |[[మోహనియా శాసనసభ నియోజకవర్గం|మోహనియా]] |[[ఛేది పాశ్వాన్]] | |JDU |38918 |[[నిరంజన్ రామ్]] | |RJD |36393 |2525 |- |205 |[[భబువా శాసనసభ నియోజకవర్గం|భబువా]] |[[ప్రమోద్ కుమార్ సింగ్ (రాజకీయ నాయకుడు)|ప్రమోద్ కుమార్ సింగ్]] | |LJP |31246 |[[ఆనంద్ భూషణ్ పాండే]] | |బీజేపీ |30799 |447 |- |206 |చైన్‌పూర్ |బ్రిజ్ కిషోర్ బింద్ | |బీజేపీ |46510 |అజయ్ అలోక్ | |BSP |32930 |13580 |- ! colspan="11" |రోహ్తాస్ జిల్లా |- |207 |చెనారి |శ్యామ్ బిహారీ రామ్ | |JDU |44586 |లాలన్ పాశ్వాన్ | |RJD |41685 |2901 |- |208 |[[ససారం శాసనసభ నియోజకవర్గం|ససారం]] |[[జవహర్ ప్రసాద్]] | |బీజేపీ |50856 |[[అశోక్ కుమార్ కుష్వాహా|అశోక్ కుమార్]] | |RJD |45445 |5411 |- |209 |[[కర్గహర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|కర్గహర్]] |[[రాంధాని సింగ్]] | |JDU |54190 |శివశంకర్ సింగ్ | |LJP |40993 |13197 |- |210 |[[దినారా శాసనసభ నియోజకవర్గం|దినారా]] |[[జై కుమార్ సింగ్]] | |JDU |47176 |సీతా సుందరి దేవి | |RJD |30566 |16610 |- |211 |[[నోఖా శాసనసభ నియోజకవర్గం (బీహార్)|నోఖా]] |[[రామేశ్వర్ చౌరాసియా]] | |బీజేపీ |39020 |కాంతి సింగ్ | |RJD |27297 |11723 |- |212 |డెహ్రీ |జ్యోతి రష్మి | |Ind |43634 |[[మహ్మద్ ఇలియాస్ హుస్సేన్]] | |RJD |33819 |9815 |- |213 |కరకాట్ |రాజేశ్వర్ రాజ్ | |JDU |49751 |మున్నా రాయ్ | |RJD |38336 |11415 |- ! colspan="11" |అర్వాల్ జిల్లా |- |214 |అర్వాల్ |[[చిత్తరంజన్ శర్మ]] | |బీజేపీ |23984 |మహానంద ప్రసాద్ | |సిపిఐ(ఎంఎల్) |19782 |4202 |- |215 |[[కుర్తా శాసనసభ నియోజకవర్గం|కుర్తా]] |[[సత్యదేవ్ సింగ్]] | |JDU |37633 |శివ బచన్ యాదవ్ | |RJD |28140 |9493 |- ! colspan="11" |జెహనాబాద్ జిల్లా |- |216 |జెహనాబాద్ |అభిరామ్ శర్మ | |JDU |35508 |సచ్చితా నంద్ యాదవ్ | |RJD |26941 |8567 |- |217 |ఘోసి |[[రాహుల్ కుమార్ (రాజకీయ నాయకుడు)|రాహుల్ కుమార్]] | |JDU |40364 |జగదీష్ ప్రసాద్ | |LJP |26088 |14276 |- |218 |మఖ్దుంపూర్ |జితన్ రామ్ మాంఝీ | |JDU |38463 |ధర్మరాజ్ పాశ్వాన్ | |RJD |33378 |5085 |- ! colspan="11" |ఔరంగాబాద్ జిల్లా |- |219 |గోహ్ |[[రణ్‌విజయ్ కుమార్]] | |JDU |47378 |రామ్ అయోధ్య ప్రసాద్ యాదవ్ | |RJD |46684 |694 |- |220 |ఓబ్రా |సోంప్రకాష్ సింగ్ | |Ind |36816 |ప్రమోద్ సింగ్ చద్రవంశీ | |JDU |36014 |802 |- |221 |నబీనగర్ |వీరేంద్ర కుమార్ సింగ్ | |JDU |36860 |విజయ్ కుమార్ సింగ్ | |LJP |25026 |11834 |- |222 |కుటుంబ |[[లాలన్ రామ్]] | |JDU |42559 |సురేష్ పాశ్వాన్ | |RJD |28649 |13910 |- |223 |ఔరంగాబాద్ |రామధర్ సింగ్ | |బీజేపీ |41176 |సునీల్ కుమార్ సింగ్ | |RJD |34934 |6242 |- |224 |[[రఫీగంజ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|రఫీగంజ్]] |[[అశోక్ కుమార్ సింగ్ (బీహార్ రాజకీయ నాయకుడు)|అశోక్ కుమార్ సింగ్]] | |JDU |58501 |[[మొహమ్మద్ నెహలుద్దీన్]] | |RJD |34816 |23685 |- ! colspan="11" |గయా జిల్లా |- |225 |[[గురువా శాసనసభ నియోజకవర్గం|గురువా]] |[[సురేంద్ర ప్రసాద్ సిన్హా]] | |బీజేపీ |46767 |బిందేశ్వరి ప్రసాద్ యాదవ్ | |JDU |35331 |11436 |- |226 |[[షెర్ఘటి శాసనసభ నియోజకవర్గం|షెర్ఘటి]] |[[వినోద్ ప్రసాద్ యాదవ్]] | |JDU |25447 |సుషమా దేవి | |Ind |18944 |6503 |- |227 |[[ఇమామ్‌గంజ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఇమామ్‌గంజ్]] |[[ఉదయ్ నారాయణ్ చౌదరి]] | |JDU |44126 |రౌషన్ కుమార్ | |RJD |42915 |1211 |- |228 |[[బరాచట్టి శాసనసభ నియోజకవర్గం|బరాచట్టి]] |[[జ్యోతి దేవి]] | |JDU |57550 |[[సమ్తా దేవి]] | |RJD |33804 |23746 |- |229 |బోధ్ గయ |శ్యామదేవ్ పాశ్వాన్ | |బీజేపీ |54160 |కుమార్ సర్వజీత్ | |LJP |42947 |11213 |- |230 |గయా టౌన్ |ప్రేమ్ కుమార్ | |బీజేపీ |55618 |జలాల్ ఉద్దీన్ అన్సారీ | |సిపిఐ |27201 |28417 |- |231 |[[తికారి శాసనసభ నియోజకవర్గం|తికారి]] |[[అనిల్ కుమార్]] | |JDU |67706 |బాగి కుమార్ వర్మ | |RJD |49165 |18541 |- |232 |బెలగంజ్ |సురేంద్ర ప్రసాద్ యాదవ్ | |RJD |53079 |మహ్మద్ అంజాద్ | |JDU |48441 |4638 |- |233 |అత్రి |[[కృష్ణ నందన్ యాదవ్]] | |JDU |55633 |[[కుంతీ దేవి]] | |RJD |35023 |20610 |- |234 |[[వజీర్‌గంజ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|వజీర్‌గంజ్]] |[[బీరేంద్ర సింగ్]] | |బీజేపీ |38893 |[[అవధేష్ కుమార్ సింగ్]] | |INC |21127 |17766 |- |235 |రాజౌలీ |కన్హయ్య కుమార్ | |బీజేపీ |51020 |ప్రకాష్ వీర్ | |RJD |36930 |14090 |- ! colspan="11" |నవాడా జిల్లా |- |236 |హిసువా |[[అనిల్ సింగ్]] | |బీజేపీ |43110 |అనిల్ మెహతా | |LJP |39132 |3978 |- |237 |నవాడ |పూర్ణిమా యాదవ్ | |JDU |46568 |రాజబల్లభ్ ప్రసాద్ | |RJD |40231 |6337 |- |238 |[[గోవింద్‌పూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|గోవింద్‌పూర్]] |[[కౌశల్ యాదవ్]] | |JDU |45589 |KB ప్రసాద్ | |LJP |24702 |20887 |- |239 |[[వారిసలిగంజ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|వారిసలిగంజ్]] |[[ప్రదీప్ మహతో]] | |JDU |42381 |[[అరుణా దేవి]] | |INC |36953 |5428 |- ! colspan="11" |జముయి జిల్లా |- |240 |సికంద్ర |[[రామేశ్వర్ పాశ్వాన్]] | |JDU |39829 |సుభాష్ చంద్ర బోష్ | |LJP |27468 |12361 |- |241 |జాముయి |అజోయ్ ప్రతాప్ | |JDU |60130 |[[విజయ్ ప్రకాష్ యాదవ్]] | |RJD |35663 |24467 |- |242 |ఝఝా |దామోదర్ రావత్ | |JDU |48080 |బినోద్ ప్రసాద్ యాదవ్ | |RJD |37876 |10204 |- |243 |చకై |సుమిత్ కుమార్ సింగ్ | |JMM |21809 |బిజయ్ కుమార్ సింగ్ | |LJP |21621 |188 |} == మూలాలు == {{మూలాలజాబితా}}{{బీహార్ ఎన్నికలు}} [[వర్గం:బీహార్ శాసనసభ ఎన్నికలు]] [[వర్గం:2010 ఎన్నికలు]] [[వర్గం:2010 భారత రాష్ట్రాల శాసనసభల ఎన్నికలు]] rjp6sjqkml2bfmcfy4wz1b216x8awa3 0 407306 4955442 4339757 2026-09-09T15:04:50Z స్వరలాసిక 13980 /* దుష్పలితాలు */ 4955442 wikitext text/x-wiki [[File:Nandrolone.svg|thumb|250px|నాండ్రోలోన్ ద్విముఖ రేఖా సౌష్టవమ్]] [[File:Nandrolone molecule ball.png|thumb|250px|నాండ్రోలోన్ త్రిముఖ రేఖా సౌష్టవమ్(బంతి-పుల్లలు)]] '''నాండ్రోలోన్ ''' ఒక రకమైన అనాబాలిక్ [[స్టెరాయిడ్]]. అనాబాలిక్ స్టెరాయిడ్స్‌లో [[టెస్టోస్టెరాన్]], ప్రయోగశాల సంష్లేషిత(సింథటిక్) [[టెస్టోస్టెరాన్]] రూపాలు ఉన్నాయి.కొన్ని అనారోగ్యాలు, గాయాలకు చికిత్స చేయడానికి వైద్యులు నాండ్రోలోన్‌తో సహా అనాబాలిక్ స్టెరాయిడ్‌లను సూచిస్తారు.<ref>{{citeweb|url= https://www.webmd.com/fitness-exercise/nandrolone-what-to-know|title=What Is Nandrolone? |publisher= webmd.com|accessdate=2024-04-10}}</ref>స్టెరాయిడ్లు కొంతవరకు వైద్యం చేయడంలో సహాయపడతాయి, ఎందుకంటే అవి రోగనిరోధక వ్యవస్థ యొక్క కార్యాచరణను తగ్గిస్తాయి. శరీరం లోని తెల్ల రక్త కణాలు వాపుకు దారితీసే ఇతర రసాయనాలతో సంక్రమణ, జెర్మ్స్‌తో పోరాడుతాయి.ఈ రోగనిరోధక చర్యను తగ్గించడం ద్వారా, స్టెరాయిడ్లు వాపు, కణజాల నష్టాన్ని కూడా తగ్గిస్తాయి. ==నాండ్రోలోన్ సౌష్టవం== నాండ్రోలోన్ అనేది 3-ఆక్సో డెల్టా(4)-స్టెరాయిడ్, ఇది 17వ స్థానంలో ఉన్న బీటా-హైడ్రాక్సీ సమూహం ద్వారా estr-4-en-3-వన్ స్థానంలో ఉంది.ఇది మానవ మెటాబోలైట్ పాత్రను కలిగి ఉంది. ఇది 17బీటా-హైడ్రాక్సీ స్టెరాయిడ్, 3-ఆక్సో-డెల్టా(4) స్టెరాయిడ్, అనాబాలిక్ ఆండ్రోజెనిక్ స్టెరాయిడ్.ఇది ఎస్ట్రాన్ యొక్క హైడ్రైడ్ నుండి ఉద్భవించింది.<ref>{{citeweb|url=https://www.ebi.ac.uk/chebi/searchId.do?chebiId=CHEBI:7466 |title=nandrolone |publisher=ebi.ac.uk |accessdate=2024-04-10}}</ref>నాండ్రోలోన్, 19-నార్[[టెస్టోస్టెరాన్]] లేదా 19-నోరాండ్రోస్టెనోలోన్ అని కూడా పిలుస్తారు, ఇది [[టెస్టోస్టెరాన్]] నుండి తీసుకోబడిన సింథటిక్ అనాబాలిక్-ఆండ్రోజెనిక్ స్టెరాయిడ్ (AAS).<ref name=>{{citeweb|url=https://go.drugbank.com/drugs/DB13169 |title=Nandrolone |publisher= go.drugbank.com|accessdate=2024-04-10}}</ref> నాండ్రోలోన్ తరగతి II AASల సమూహంలో చేర్చబడింది, ఇది 19-నార్[[టెస్టోస్టెరాన్]]-ఉత్పన్నాలతో కూడి ఉంటుంది. సాధారణంగా, AASలు వైద్యపరంగా, అక్రమంగా ఉపయోగించే సింథటిక్ ఆండ్రోజెన్‌ల విస్తృత, వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న సమూహంకు చెందినవి.<ref name=nano>{{citeweb|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7696474/#:~:text=Its%20consumption%20can%20trigger%20a,%2C%20menstrual%20abnormalities%2C%20and%20hypertension. |title=Nandrolone Decanoate: Use, Abuse and Side Effects |publisher= ncbi.nlm.nih.gov|accessdate=2024-04-10}}</ref> ==నాండ్రోలోన్‌ను సంశ్లేషణ చేసే పద్ధతి== * మొదటి చర్య ,ఈథరిఫికేషన్ ప్రతిచర్య:సంపూర్ణ ఇథైల్ ఆల్కహాల్, ట్రైథైల్ ఆర్థోఫార్మేట్ రియాక్టర్‌లో ఉంచబడతాయి, ఇది కవ్వం వంటి పదార్థాలను కలిపే పరికరం అమర్చ బడి వుండును , 19-నోరాండ్రోస్టెన్డియోన్,, పిరిడిన్ హైడ్రోబ్రోమేట్, ట్రైథైలమైన్‌లు రియాక్టర్‌లోకి ఉంచబడతాయి,బాగా కదిలించబడతాయి, తరువాత స్ఫటికీకరించబడును చల్లబరచ బడును , సెంట్రిఫ్యూగల్‌గా . తడి ఈథెరేట్ వేరుచేయబడును;<ref name= synthesis>{{citeweb|url=https://patents.google.com/patent/CN103012529A/en |title= Method for synthesizing high-yield nandrolone|publisher=patents.google.com |accessdate=2024-04-10}}</ref> *రెండవ చర్య,క్షయికరణ జలవిశ్లేషణ ప్రతిచర్య:ప్రతిచర్య పాత్రలో, మొదట మిథనాల్ కలపాలి, ఈథరేట్, సోడియం బోరోహైడ్రైడ్ లు కూడా చర్చ బడును , pH ని నియంత్రించడానికి యాసిడ్ జోడించబడుతుంది, వాక్యూమ్ లో గాఢత పర్చు క్రియ నిర్వహించబడుతుంది, క్షయికరణ హైడ్రోలైసేట్ పొందేందుకు నీరు ఫ్లష్ చేస్తారు,సెంట్రిఫ్యూగేషన్ చేసి అంటే ముడి నాండ్రోలోన్,, ముడి పొడి నాండ్రోలోన్ వేరు చేస్తారు.<ref name= synthesis/> *మూడో చర్య,ముడి ఉత్పత్తి శుద్ధి:క్రూడ్ నాండ్రోలోన్, ఇథైల్ అసిటేట్, పెట్రోలియం ఈథర్‌లను ఒకేసారి ట్యాంక్‌లో ఉంచి వాటిని కరిగిస్తారు,తరువాత చల్లబరచి చల్లబరచడానికి, సెంట్రిఫ్యూజ్ చేస్తారు ,వచ్చిన దానిలోని తేమను తొలగించుటకు వేడీ చేసి,శుద్ది చేస్తారు. <ref name= synthesis/> మరో విధానం:నాండ్రోలోన్, 17β-హైడ్రాక్సీస్టర్-4-ఎన్-3-వన్ (29.1.7), [[ఎస్ట్రాడియోల్]] (28.1.17) నుండి తయారు చేయబడింది. ఫినాల్ హైడ్రాక్సిల్ సమూహం సోడియం హైడ్రాక్సైడ్ సమక్షంలో డైమెథైల్సల్ఫేట్ ద్వారా మిథైలేషన్‌కు లోనవుతుంది, సంబంధిత మిథైల్ ఈథర్ (29.3.1) ఏర్పడుతుంది, ఆపై సుగంధ రింగ్ ద్రవ అమ్మోనియాలో లిథియం ద్వారా తగ్గించబడుతుంది, ఇది ఎనోల్ ఈథర్ (29.3.2) ను ఏర్పరుస్తుంది.హైడ్రోక్లోరిక్, ఎసిటిక్ ఆమ్లాల మిశ్రమంతో ఈ సమ్మేళనాన్ని హైడ్రోలైజ్ చేయడం వల్ల కీటో సమూహం ఏర్పడుతుంది, C5–C10 నుండి C4–C5 స్థానానికి డబుల్ బాండ్‌ని ఏకకాలంలో ఐసోమైరైజేషన్ చేయడం వల్ల కావలసిన నాండ్రోలోన్ (29.3.3) [16–19] లభిస్తుంది. యాసిడ్ ఎస్టర్ల రూపంలో దీనిని ఉపయోగించాల్సిన అవసరం వచ్చినప్పుడు, ఉత్పత్తి సంబంధిత యాసిడ్ డెరివా టివ్స్ ద్వారా ఎసిలేట్ చేయబడుతుంది.<ref>{{citeweb|url= https://www.chemicalbook.com/synthesis/nandrolone.htm|title=Nandrolone synthesis |publisher=chemicalbook.com |accessdate=2024-04-10}}</ref> ==జీవక్రియ== నాండ్రోలోన్ 19-నోరాండ్రోస్టెరోన్, 19-నోరెటియోకోలనోలోన్, 19-నోర్పియాండ్రోస్టెరోన్ అనే యూరినరీ మెటాబోలైట్‌లకై మరింత జీవక్రియకు లోనవుతుంది.<ref>Baume N, Avois L, Schweizer C, Cardis C, Dvorak J, Cauderay M, Mangin P, Saugy M: [13C]Nandrolone excretion in trained athletes: interindividual variability in metabolism. Clin Chem. 2004 Feb;50(2):355-64. doi: 10.1373/clinchem.2003.022848. Epub 2003 Nov 21. (PubMed ID 14633920)</ref>19-నోరాండ్రోస్టెరాన్ UGT2B7, UGT 1A4, UGT2B4, UGT1A3, UGT1A1 ద్వారా 3-O-గ్లూకురోనిడేట్ చేయబడుతుంది.<ref>Kuuranne T, Kurkela M, Thevis M, Schanzer W, Finel M, Kostiainen R: Glucuronidation of anabolic androgenic steroids by recombinant human UDP-glucuronosyltransferases. Drug Metab Dispos. 2003 Sep;31(9):1117-24. doi: 10.1124/dmd.31.9.1117.</ref> 19-నోరెటియోకొలనోలోన్ UGT2B7, UGT2B4, UGT1A4, UGT1A10, UGT1A3, UGT1A1 ద్వారా 3-O-గ్లూకురోనిడేట్ చేయబడుతుంది.నాండ్రోలోన్ డికానోయేట్ 6 రోజుల శోషణ సగం జీవితం, 4.3 గంటల తొలగింపు సగం జీవితం కలిగి వున్నది.<ref>{{citeweb|url=https://go.drugbank.com/drugs/DB08804 |title=Nandrolone decanoate |publisher= go.drugbank.com|accessdate=2024-04-10}}</ref> ==భౌతిక ధర్మాలు== {| class="wikitable" |-style="background:red ; color:yellow" align="center" |లక్షణం/గుణం||మితి/విలువ |- |అణు సూత్రం||{{chem2|C18H26O2}} |- |అణు భారం||274.4గ్రా/మోల్ |- |[[ద్రవీభవన ఉష్ణోగ్రత]]||112 -124 °C <ref name=source>{{citeweb|url=https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/source/hsdb/3368 |title=NANDROLONE |publisher=pubchem.ncbi.nlm.nih.gov |accessdate=2024-04-10}}</ref> |- |[[సాంద్రత]]||1.1±0.1 గ్రా /సెం.మీ(అంచనా)³<ref name=proper>{{citeweb|url=https://www.chemspider.com/Chemical-Structure.9520.html |title=Nandrolone |publisher= chemspider.com|accessdate=2024-04-10}}</ref> |- |[[వక్రీభవన గుణకం]]||1.565(అంచనా) <ref name=proper/> |- |ఫ్లాష్ పాయింట్||185.3±21.3°C<ref name=proper/> |- |బాష్పీకరణ ఉష్ణ శక్తి || 79.7±6.0కి. జౌల్స్ /మోల్ |} నాండ్రోలోన్ ఒక ఆండ్రోజెన్.ఇది ఘన స్థితిలో వున్న పదార్థం.డైమోర్ఫిక్ స్ఫటికాలు గా వుండును.<ref>O'Neil, M.J. (ed.). The Merck Index - An Encyclopedia of Chemicals, Drugs, and Biologicals. 13th Edition, Whitehouse Station, NJ: Merck and Co., Inc., 2001., p. 1141</ref>[[ఈథర్]], [[క్లోరోఫామ్]], [[ఆల్కహాల్‌]]లో కరుగుతుంది.<ref name=source/> ==ఉపయోగాలు== *నాండ్రోలోన్ అనేది రక్తహీనత, బోలు ఎముకల వ్యాధి, ఇతర పరిస్థితులకు చికిత్స చేయడానికి ఉపయోగించే అనాబాలిక్ స్టెరాయిడ్. ఇది [[టెస్టోస్టెరాన్]] యొక్క సింథటిక్ వెర్షన్.కొంతమంది అథ్లెట్లు కండరాలను నిర్మించడానికి నాండ్రోలోన్‌ను ఉపయోగిస్తారు, అయితే ఈ ఉపయోగాలు U.S., ప్రపంచంలోని చాలా దేశాల్లో చట్టవిరుద్ధం.<ref>{{citeweb|url=https://my.clevelandclinic.org/health/drugs/24940-nandrolone |title=Nandrolone |publisher=my.clevelandclinic.org|accessdate=2024-04-10}}</ref> *నాండ్రోలోన్ డెకనోయేట్, నాండ్రోలోన్ క్యాప్రినేట్ అని కూడా పిలుస్తారు, ఇది ఆల్కైలేటెడ్ అనాబాలిక్ స్టెరాయిడ్, ఇది మూత్రపిండ లోపం యొక్క రక్తహీనత నిర్వహణలో, వృద్ధాప్యం, ఋతుక్రమం ఆగిపోయిన బోలు ఎముకల వ్యాధి చికిత్సలో అనుబంధ చికిత్సగా సూచించబడుతుంది.<ref>{{citeweb|url= https://go.drugbank.com/drugs/DB08804|title=Nandrolone decanoate |publisher=go.drugbank.com |accessdate=2024-04-10}}</ref><ref>Anawalt BD: Diagnosis and Management of Anabolic Androgenic Steroid Use. J Clin Endocrinol Metab. 2019 Jul 1;104(7):2490-2500. doi: 10.1210/jc.2018-01882.</ref> *నాండ్రోలోన్ యొక్క ఈస్టర్లను సృష్టించే ప్రక్రియ స్పెయిన్‌లో 195915లో, 1960లో పేటెంట్ పొందింది.<ref>{{citeweb|url=https://patents.google.com/patent/ES246402A1/en |title= A method for the production of esters of testosterone and 19-nortestosterone. (Machine-translation by Google Translate, not legally binding)|publisher=patents.google.com |accessdate=2024-04-10}}</ref> ==ఔషద వాడకంలొ నిబంధనలు== నాండ్రోలోన్ డికానోయేట్(ND) ఇంజెక్షన్ 1990 అనాబాలిక్ స్టెరాయిడ్స్ నియంత్రణ చట్టం ప్రకారం షెడ్యూల్ III నియంత్రిత పదార్థంగా వర్గీకరించబడింది.<ref>Dotson J.L., Brown R.T. The History of the Development of Anabolic-Androgenic Steroids. Pediatr. Clin. N. Am. 2007;54:761–769. doi: 10.1016/j.pcl.2007.04.003.</ref><ref>{{citeweb|url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17723875/ |title=The history of the development of anabolic-androgenic steroids |publisher=pubmed.ncbi.nlm.nih.gov |accessdate=2024-04-10}}</ref>తీవ్రమైన ఆరోగ్య ప్రమాదాల కారణంగా, AASల వైద్యేతర వినియోగాన్ని చాలా క్రీడా సంస్థలు నిషేధించాయి.అదనంగా, AASలు వాడా (వరల్డ్ యాంటీ డోపింగ్ ఏజెన్సీ) నిషేధిత జాబితాలో జాబితా చేయబడ్డాయి.<ref>Stojanovic M.D., Ostojic S.M. Steroids From Physiology to Clinical Medicine. Intech; Rijeka, Croatia: 2012. pp. 169–186</ref>ఈ మందుల దుర్వినియోగం పెద్ద ఆరోగ్య సమస్యగా మారింది.<ref>{{citeweb|url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21682835/ |title=Anabolic steroids and male infertility: a comprehensive review |publisher= pubmed.ncbi.nlm.nih.gov|accessdate=2024-04-10}}</ref> ==దుష్పలితాలు== *దీని వినియోగం శరీరంలో తీవ్రమైన, దీర్ఘకాలికమైన ప్రతికూల దుష్ప్రభావాలశ్రేణిని ప్రేరేపిస్తుంది.<ref>Shahidi N.T. A review of the chemistry, biological action, and clinical applications of anabolic-androgenic steroids. Clin. Ther. 2001;23:1355–1390. doi: 10.1016/S0149-2918(01)80114-4.</ref><ref>{{citeweb|url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/11589254/ |title=A review of the chemistry, biological action, and clinical applications of anabolic-androgenic steroids |publisher=pubmed.ncbi.nlm.nih.gov |accessdate=2024-04-10}}</ref> తీవ్రమైన ప్రతికూల ప్రభావాలు కూడా వివరించబడ్డాయి, ప్రధానంగా తలనొప్పి, ద్రవం నిలుపుదల, జీర్ణశయాంతర చికాకు, అతిసారం, పొత్తికడుపు నొప్పి, కామెర్లు, ఋతు అసాధారణతలు, అధిక రక్తపోటు వంటివి ఉంటాయి.<ref name=nano/> *సాధారణ దుష్ప్రభావాలు:తలనొప్పులు.మొటిమలు.అతిసారం.వికారం, వాంతులు.వాపు, ముఖ్యంగా మీ పాదాలు, చీలమండలు, కాళ్ళలో (ఎడెమా).నిద్ర పట్టడంలో ఇబ్బంది నిద్రలేమి). [[డిప్రెషన్ (మూడ్)|డిప్రెషన్]], చిరాకు, దూకుడుతో సహా మూడ్ మార్పులు.<ref>{{citeweb|url=https://my.clevelandclinic.org/health/drugs/24940-nandrolone |title=What are the side effects of using nandrolone? |publisher=clevelandclinic.org |accessdate=2024-04-10}}</ref> ==మూలాలు== {{reflist}} [[వర్గం:స్టెరాయిడ్లు]] [[వర్గం:ఔషధాలు]] mjy52kpmu253np0qw7ge7cvoa1nojh9 0 422907 4955375 4335679 2026-09-09T12:23:35Z స్వరలాసిక 13980 4955375 wikitext text/x-wiki {{Infobox drug |drug_name = |image = |alt = |caption = |type =<!-- empty --> <!-- Names --> |tradename =Luveris |synonyms = |IUPAC_name =<!-- Clinical data --> |pregnancy_AU =<!-- A/B1/B2/B3/C/D/X --> |pregnancy_US =<!-- A/B/C/D/X/N --> |pregnancy_category= |Drugs.com ={{Drugs.com|monograph|lutropin_alfa}} |MedlinePlus =<!-- Legal data --> |legal_AU =<!-- S2, S3, S4, S5, S6, S7, S8, S9 or Unscheduled--> |legal_CA =<!-- OTC, Rx-only, Schedule I, II, III, IV, V, VI, VII, VIII --> |legal_UN =<!-- N I, II, III, IV / P I, II, III, IV--> |legal_UK =<!-- GSL, P, POM, CD, CD Lic, CD POM, CD No Reg POM, CD (Benz) POM, CD (Anab) POM or CD Inv POM / Class A, B, C --> |legal_US =<!-- OTC/Rx-only/Schedule I, II, III, IV, V --> |legal_status =<!-- Free text --> <!-- Pharmacokinetic data --> |bioavailability = |protein_bound = |metabolism = |elimination_half-life= |excretion =<!-- Chemical and physical data --> |chemical_formula = |molecular_weight = }} '''లుట్రోపిన్ ఆల్ఫా''', అనేది '''లువెరిస్''' బ్రాండ్ పేరుతో విక్రయించబడింది. ఇది హైపోపిట్యూటరిజం కారణంగా మహిళల్లో [[సంతానలేమి|వంధ్యత్వానికి]] చికిత్స చేయడానికి ఉపయోగించే ఒక [[ఔషధం]].<ref name="BNF81">{{Cite book|title=BNF 81: March-September 2021|url=https://archive.org/details/bnf81marchseptem0000unse|date=2021|publisher=BMJ Group and the Pharmaceutical Press|isbn=978-0857114105|page=[https://archive.org/details/bnf81marchseptem0000unse/page/n810 787]}}</ref> క్లోమిఫెన్ ప్రభావవంతంగా లేనివారిలో ఇది ఫోలిట్రోపిన్ ఆల్ఫాతో కలిపి ఉపయోగించబడుతుంది.<ref name="BNF81" /><ref name="AHFS2021">{{Cite web|title=Lutropin Alfa Monograph for Professionals|url=https://www.drugs.com/monograph/lutropin-alfa.html|website=Drugs.com|access-date=24 November 2021|language=en|archive-date=3 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141103122230/http://www.drugs.com/monograph/lutropin-alfa.html|url-status=live}}</ref> ఇది చర్మం కింద ఇంజెక్షన్ ద్వారా ఇవ్వబడుతుంది.<ref name="BNF81" /> సాధారణ దుష్ప్రభావాలలో [[తలనొప్పి]], వికారం, [[రొమ్ము నొప్పి]], [[కడుపు నొప్పి]], [[అండాశయపు తిత్తులు|అండాశయ తిత్తులు]] ఉన్నాయి. <ref name="AHFS2021" /> ఇతర దుష్ప్రభావాలలో రక్తం గడ్డకట్టడం, అండాశయ హైపర్‌స్టిమ్యులేషన్ సిండ్రోమ్, బహుళ గర్భధారణ వంటివి ఉండవచ్చు.<ref name="BNF81" /><ref name="AHFS2021" /> ఇది రీకాంబినెంట్ డిఎన్ఎ పద్ధతుల ద్వారా తయారు చేయబడిన లూటినైజింగ్ హార్మోన్ ఒక రూపం.<ref name="BNF81" /> లుట్రోపిన్ ఆల్ఫా 2000లో [[ఐరోపా]]లో వైద్యపరమైన ఉపయోగం కోసం ఆమోదించబడింది.<ref name="EPAR2021">{{Cite web|title=Luveris|url=https://www.ema.europa.eu/en/medicines/human/EPAR/luveris|access-date=24 November 2021|archive-date=5 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210305072748/https://www.ema.europa.eu/en/medicines/human/EPAR/luveris|url-status=live}}</ref> [[యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్|యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్‌]]లో 2021 నాటికి 75 యూనిట్ మోతాదుకు దాదాపు £31 ఖర్చవుతుంది.<ref name="BNF81" /> ఇది [[అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు|యునైటెడ్ స్టేట్స్‌]]లో వాణిజ్యపరంగా అందుబాటులో లేదు.<ref name="AHFS2021" /> == మూలాలు == <references /> [[వర్గం:ఔషధాలు]] jk303rohpelu8zmdlprhugv0shvkexc 0 423012 4955660 4323050 2026-09-10T11:21:31Z స్వరలాసిక 13980 4955660 wikitext text/x-wiki {{Infobox drug |Verifiedfields =changed |Watchedfields =changed |verifiedrevid =464381219 |image =Retapamulin.svg |image2 =Retapamulin 3D sticks.png <!-- Names --> |tradename =Altabax, Altargo |synonyms = |IUPAC_name =(3a''S'',4''R'',5''S'',6''S'',8''R'',9''R'',9a''R'',10''R'')-6-ethenyl-5-hydroxy-4,6,9,10-tetramethyl-1-oxodecahydro-3''a'',9-propano-3''aH''-cyclopenta[8]annulen-8-yl{[(1''R'',3''s'',5''S'')-8-methyl-8-azabicyclo[3.2.1]oct-3-yl]sulfanyl}acetate <!-- Clinical data --> |pregnancy_AU =<!-- A / B1 / B2 / B3 / C / D / X --> |pregnancy_US =B |pregnancy_category= |routes_of_administration=Topical ([[ointment]]) |Drugs.com ={{drugs.com|monograph|retapamulin}} |MedlinePlus =a607049 <!-- Legal data --> |legal_AU =<!-- Unscheduled / S2 / S3 / S4 / S8 --> |legal_CA =<!-- / Schedule I, II, III, IV, V, VI, VII, VIII --> |legal_UK =POM |legal_US =Rx-only |legal_status = |licence_US =Retapamulin |licence_EU =yes <!-- Pharmacokinetic data --> |bioavailability =Low |protein_bound =94% |metabolism =[[Liver]], [[CYP3A4]]-mediated |elimination_half-life=Undetermined |excretion =Undetermined <!-- Chemical and physical data --> |C=30|H=47|N=1|O=4|S=1|smiles =C[C@@H]1CC[C@@]23CCC(=O)[C@H]2[C@@]1([C@@H](C[C@@]([C@H]([C@@H]3C)O)(C)C=C)OC(=O)CS[C@@H]4C[C@H]5CC[C@@H](C4)N5C)C |StdInChI =1S/C30H47NO4S/c1-7-28(4)16-24(35-25(33)17-36-22-14-20-8-9-21(15-22)31(20)6)29(5)18(2)10-12-30(19(3)27(28)34)13-11-23(32)26(29)30/h7,18-22,24,26-27,34H,1,8-17H2,2-6H3/t18-,19+,20-,21+,22-,24-,26+,27+,28-,29+,30+/m1/s1 |StdInChI_Ref ={{stdinchicite|changed|chemspider}} |StdInChIKey =STZYTFJPGGDRJD-NHUWBDDWSA-N |StdInChIKey_Ref ={{stdinchicite|changed|chemspider}} }} '''రెటాపాములిన్''', అనేది బ్రాండ్ పేరు '''ఆల్టాబాక్స్‌గా''' విక్రయించబడింది. ఇది [[యాంటీబయోటిక్|యాంటీబయాటిక్]], ఇది [[ఇంపెటిగో]] అనే బ్యాక్టీరియా చర్మ సంక్రమణకు ముప్పు కలిగించడానికి చర్మానికి వర్తించబడుతుంది.<ref name="AHFS2021">{{Cite web|title=Retapamulin Monograph for Professionals|url=https://www.drugs.com/monograph/retapamulin.html|website=Drugs.com|access-date=21 July 2021|language=en|archive-date=6 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200806185709/https://www.drugs.com/monograph/retapamulin.html|url-status=live}}</ref> ఇది ఎంఆర్ఎస్ఎకి వ్యతిరేకంగా ఉపయోగపడదు.<ref name="AHFS2021" /> సాధారణ దుష్ప్రభావాలు అది ఉపయోగించిన సైట్ వద్ద చికాకు కలిగి ఉంటాయి.<ref name="AHFS2021" /> ఇతర దుష్ప్రభావాలలో యాంజియోడెమా వంటి అలెర్జీ ప్రతిచర్యలు ఉండవచ్చు.<ref name="AHFS2021" /> ఇది సాధారణంగా బ్యాక్టీరియా [[రైబోసోము|రైబోజోమ్‌ను]] నిరోధించడం ద్వారా బ్యాక్టీరియా పెరుగుదలను ఆపడం ద్వారా పనిచేస్తుంది.<ref name="AHFS2021" /> రెటాపాములిన్ 2007లో [[యునైటెడ్ స్టేట్స్]], [[ఐరోపా|యూరప్‌]]లో వైద్యపరమైన ఉపయోగం కోసం ఆమోదించబడింది.<ref name="AHFS2021" /><ref name="EMA202021">{{Cite web|title=Altargo|url=https://www.ema.europa.eu/en/medicines/human/EPAR/altargo|access-date=21 July 2021|archive-date=9 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210409034004/https://www.ema.europa.eu/en/medicines/human/EPAR/altargo|url-status=live}}</ref> ఇది; అయితే, ఐరోపాలో 2019లో మార్కెట్ నుండి ఉపసంహరించబడింది.<ref name="EMA202021" /> యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో 2021 నాటికి 15 గ్రాముల 1% క్రీమ్ ధర దాదాపు 325 అమెరికన్ డాలర్లు.<ref>{{Cite web|title=Retapamulin Prices, Coupons & Savings Tips - GoodRx|url=https://www.goodrx.com/retapamulin|website=GoodRx|access-date=21 July 2021}}</ref> ఇది అసలైన ఫంగస్ నుండి తయారు చేయబడింది. == మూలాలు == <references /> [[వర్గం:ఔషధాలు]] 74y3s40sxac8rqtt192w0ui6viyrptj 0 423093 4955657 4323054 2026-09-10T11:17:34Z స్వరలాసిక 13980 4955657 wikitext text/x-wiki [[File:Camellia sinensis - Köhler–s Medizinal-Pflanzen-025.jpg|alt=A botanical drawing showing a plant with green leaves and white flowers|thumb|సినెకాటెచిన్స్ అనేది ''[[తేయాకు]]'' ఆకుల నుండి సేకరించినది.]] '''సినెకాటెచిన్స్''', అనేది '''వెరెజెన్''' అనే వాణిజ్య పేరుతో విక్రయించబడింది. ఇది బాహ్య జననేంద్రియ మొటిమలకు చికిత్స చేయడానికి ఉపయోగించే ఒక [[ఔషధం]].<ref name="AHFS2021">{{Cite web|title=Sinecatechins Monograph for Professionals|url=https://www.drugs.com/monograph/sinecatechins.html|website=Drugs.com|access-date=12 October 2021|language=en|archive-date=4 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210304094215/https://www.drugs.com/monograph/sinecatechins.html|url-status=live}}</ref> ఇది ప్రభావిత ప్రాంతానికి వర్తించబడుతుంది.<ref name="AHFS2021" /> ఇది వ్యక్తి స్వయంగా చేయవచ్చు.<ref name="AFP2009">{{Cite paper|title=New Drug Reviews: Sinecatechins (Veregen) for External Genital and Perianal Warts|url=http://www.aafp.org/afp/2009/1215/p1447.html|accessdate=2021-03-17}}</ref> సాధారణ దుష్ప్రభావాలలో మంట, [[దురద]], వాపు, ఉపయోగించిన ప్రదేశంలో ఎరుపు ఉన్నాయి.<ref name="AHFS2021" /> ఇతర దుష్ప్రభావాలలో [[ఫిమోసిస్]], విస్తారిత శోషరస కణుపులు, మూత్రవిసర్జనతో మంటలు, జననేంద్రియ హెర్పెస్ తిరిగి క్రియాశీలం కావచ్చు.<ref name="AFP2009" /> ఇది ఎలా పని చేస్తుందో తెలియదు.<ref name="AFP2009" /> 2006లో [[యునైటెడ్ స్టేట్స్|యునైటెడ్ స్టేట్స్‌]]లో సినెకాటెచిన్స్ వైద్య ఉపయోగం కోసం ఆమోదించబడింది.<ref name="AHFS2021" /> యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో 2021 నాటికి ఒక ట్యూబ్‌కు దాదాపు 1,400 అమెరికన్ డాలర్లు ఖర్చవుతుంది.<ref>{{Cite web|title=Veregen Prices, Coupons & Patient Assistance Programs|url=https://www.drugs.com/price-guide/veregen|website=Drugs.com|access-date=12 October 2021|language=en|archive-date=26 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210226100010/https://www.drugs.com/price-guide/veregen|url-status=live}}</ref> ఇది యుఎస్ఎలో ఆమోదించబడిన మొట్టమొదటి బొటానికల్ ఔషధం, గ్రీన్ టీ ఆకుల నుండి తయారు చేయబడింది.<ref name="AFP2009" /> == మూలాలు == <references /> [[వర్గం:ఔషధాలు]] ki1ir6m5eukconybzrdfxk657zubvar 0 423274 4955654 4768385 2026-09-10T11:15:19Z స్వరలాసిక 13980 4955654 wikitext text/x-wiki {{Drugbox | Watchedfields = changed | verifiedrevid = 470610178 | image = Ticlopidine.svg | width = 175 | image2 = Ticlopidine ball-and-stick.png <!--Clinical data--> | tradename = Ticlid | Drugs.com = {{drugs.com|monograph|ticlopidine-hydrochloride}} | MedlinePlus = a695036 | DailyMedID = Ticlopidine | pregnancy_AU = B1 | routes_of_administration= [[Oral administration|By mouth]] | ATC_prefix = B01 | ATC_suffix = AC05 | ATC_supplemental= <!-- Legal status --> | legal_AU = <!-- S2, S3, S4, S5, S6, S7, S8, S9 or Unscheduled --> | legal_AU_comment= | legal_BR = <!-- OTC, A1, A2, A3, B1, B2, C1, C2, C3, C4, C5, D1, D2, E, F --> | legal_BR_comment= | legal_CA = <!-- OTC, Rx-only, Schedule I, II, III, IV, V, VI, VII, VIII --> | legal_CA_comment= | legal_DE = <!-- Anlage I, II, III or Unscheduled --> | legal_DE_comment= | legal_NZ = <!-- Class A, B, C --> | legal_NZ_comment= | legal_UK = <!-- GSL, P, POM, CD, CD Lic, CD POM, CD No Reg POM, CD (Benz) POM, CD (Anab) POM or CD Inv POM / Class A, B, C --> | legal_UK_comment= | legal_US = Rx-only | legal_US_comment= <ref name="Ticlopidine FDA label">{{cite web | title=Ticlopidine hydrochloride tablet, film coated | website=DailyMed | url=https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=77d619f8-05a3-408a-a6f8-1511694b6a24 | access-date=29 August 2021}}</ref><ref>{{cite web | title=Ticlid (ticlopidine hydrochloride) tablets | website=DailyMed | url=https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/archives/fdaDrugInfo.cfm?archiveid=91886 | access-date=29 August 2021}}</ref><ref>{{cite web | title=Drug Approval Package: Ticlid (Ticlopidine Hydrochloride) NDA #19-979/S-018 | website=U.S. [[Food and Drug Administration]] (FDA) | date=24 December 1999 | url=https://www.accessdata.fda.gov/drugsatfda_docs/nda/2001/19-879S018_Ticlid.cfm | access-date=30 August 2021 | archive-date=21 ఏప్రిల్ 2025 | archive-url=https://web.archive.org/web/20250421085726/https://www.accessdata.fda.gov/drugsatfda_docs/nda/2001/19-879S018_Ticlid.cfm | url-status=dead }}</ref> | legal_EU = Rx-only | legal_EU_comment= <ref>{{cite web | title = Active substance: ticlopidine | date = 14 January 2021 | work = List of nationally authorised medicinal products | publisher = European Medicines Agency| url = https://www.ema.europa.eu/documents/psusa/ticlopidine-list-nationally-authorised-medicinal-products-psusa/00002952/202005_en.pdf}} </ref> | legal_status = Rx-only <!--Pharmacokinetic data--> | bioavailability = >80% | protein_bound = 98% | metabolism = [[Liver]] | elimination_half-life= 12 hours (single dose)<br />4–5 days (repeated dosing) | excretion = [[Kidney]] and fecal <!--Identifiers--> | index2_label = as HCl | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|??}} | CAS_number = 55142-85-3 | PubChem = 5472 | IUPHAR_ligand = 7307 | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = DB00208 | ChemSpiderID_Ref= {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 5273 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = OM90ZUW7M1 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D08594 | KEGG2 = D01028 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = 9588 | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 833 <!--Chemical data--> | IUPAC_name = 5-(2-Chlorobenzyl)-4,5,6,7-tetrahydrothieno[3,2-''c'']pyridine | C=14 | H=14 | Cl =1 | N=1 | S=1 | smiles = Clc1ccccc1CN3Cc2c(scc2)CC3 | StdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI = 1S/C14H14ClNS/c15-13-4-2-1-3-11(13)9-16-7-5-14-12(10-16)6-8-17-14/h1-4,6,8H,5,7,9-10H2 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChIKey = PHWBOXQYWZNQIN-UHFFFAOYSA-N }} '''టిక్లోపిడిన్''', అనేది '''టిక్లిడ్''' బ్రాండ్ పేరుతో విక్రయించబడింది. ఇది స్ట్రోక్, కరోనరీ స్టెంట్ అడ్డుపడకుండా నిరోధించడానికి ఉపయోగించే [[ఔషధం]].<ref name="AHFS2021">{{Cite web|title=Ticlopidine Monograph for Professionals|url=https://www.drugs.com/monograph/ticlopidine.html|website=Drugs.com|access-date=4 October 2021|language=en|archive-date=4 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210304093745/https://www.drugs.com/monograph/ticlopidine.html|url-status=live}}</ref> ఇది [[ఆస్పిరిన్]] తీసుకోలేని వారికి, ఇతర ఎంపికలు అందుబాటులో లేనప్పుడు మాత్రమే ఉపయోగించబడుతుంది.<ref name="AHFS2021" /> ఇది నోటి ద్వారా తీసుకోబడుతుంది.<ref name="AHFS2021" /> [[దద్దుర్లు]], తక్కువ న్యూట్రోఫిల్స్, పుర్పురా, కాలేయ సమస్యలు, ఆకలిని కోల్పోవడం వంటి సాధారణ దుష్ప్రభావాలు ఉంటాయి.<ref name="AHFS2021" /> దుష్ప్రభావాల కారణంగా [[క్లోపిడోగ్రెల్]], [[టికాగ్రెలర్]] లేదా ప్రసుగ్రెల్ సాధారణంగా ఉపయోగిస్తారు.<ref name="AHFS2021" /> ఇది ప్లేట్‌లెట్ అగ్రిగేషన్ ఇన్హిబిటర్, ప్రత్యేకంగా అడెనోసిన్ డైఫాస్ఫేట్ రిసెప్టర్ ఇన్హిబిటర్.<ref name="AHFS2021" /> టిక్లోపిడిన్ 1973లో పేటెంట్ పొందింది. 1978లో వైద్యపరమైన ఉపయోగం కోసం ఆమోదించబడింది.<ref>{{Cite book|last=Fischer|first=Jnos|last2=Ganellin|first2=C. Robin|title=Analogue-based Drug Discovery|date=2006|publisher=John Wiley & Sons|isbn=9783527607495|page=453|url=https://books.google.com/books?id=FjKfqkaKkAAC&pg=PA453|language=en|access-date=2021-02-22|archive-date=2023-01-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20230111151156/https://books.google.com/books?id=FjKfqkaKkAAC&pg=PA453}}</ref> ఇది 1991లో [[అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు|యునైటెడ్ స్టేట్స్‌]]లో వైద్యపరమైన ఉపయోగం కోసం ఆమోదించబడింది.<ref name="AHFS2021" /> ఇది 2021 నాటికి యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో వాణిజ్యపరంగా అందుబాటులో లేదు.<ref>{{Cite web|title=Ticlopidine Prices and Ticlopidine Coupons - GoodRx|url=https://www.goodrx.com/ticlopidine|website=GoodRx|access-date=4 October 2021|archive-date=10 September 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160910025853/http://www.goodrx.com/ticlopidine|url-status=live}}</ref> == మూలాలు == {{మూలాలజాబితా}} [[Category:Translated from MDWiki]] [[వర్గం:ఔషధాలు]] j5tksua9gtpladupclblfx2o72nccdk 0 423957 4955464 4584890 2026-09-09T16:44:33Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4955464 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = శ్రీ విజయరామ గజపతి సహకార చక్కెర కర్మాగారం | image = Viziangaram coop sugars factory side view.jpg | image_caption = మూతపడిన పరిశ్రమ | industry = | founded = 1960 | defunct = 2021 | products = చక్కెర }} '''శ్రీ విజయరామ గజపతి సహకార చక్కెర కర్మాగారం''', [[ఆంధ్రప్రదేశ్|ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం]], [[విజయనగరం జిల్లా]], [[కుమరాం (జామి)|కుమరాం]] గ్రామం వద్ద ఉన్న [[పంచదార|చక్కెర]] [[కర్మాగారం]]. దీనిని [[భీమసింగి (జామి మండలం)|భీమసింగి]] షుగర్ ఫ్యాక్టరీ అని కూడా పిలుస్తారు. ఇది [[ఫిబ్రవరి 9]], [[1960]] న స్తాపించబడింది. 2021లో 16 కోట్ల బకాయిలు ఉండడం, చెరుకు సరఫరా నిలిచిపోవటం, ఇంకా పలు కారణాల వలన మూతపడింది.<ref>{{Cite web|last=Network|first=Newsmeter|date=2021-11-05|title=Pending arrears of Bheemasingi Sugar Factory will be paid: Botsa Satyanarayana|url=https://newsmeter.in/regional/andhra-pradesh/pending-arrears-of-bheemasingi-sugar-factory-will-be-paid-685673|access-date=2024-10-11|website=newsmeter.in|language=en}}</ref> ఈ పరిశ్రమ పరిసర ప్రాంతాల్లో రైతులు, నలబై వేల టన్నుల [[చెరకు]]<nowiki/>ను పండిస్తారు, పరిశ్రమ మూతపడడంతో [[శ్రీకాకుళం జిల్లా|శ్రీకాకుళంకు]] తరలిస్తున్నారు.<ref>{{Cite web|last=Waghmode|first=Vivek|date=2021-07-15|title=Andhra Pradesh: Demand to reopen Bheemasingi sugar factory|url=https://www.chinimandi.com/andhra-pradesh-demand-to-reopen-bheemasingi-sugar-factory/|access-date=2024-10-11|website=ChiniMandi|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=ChiniMandi|date=2020-08-27|title=Bheemasingi sugar factory shut down for modernisation|url=https://www.chinimandi.com/bheemasingi-sugar-factory-shut-down-for-modernisation/|access-date=2024-10-11|website=ChiniMandi|language=en-US}}</ref> దీని రోజు వారి సామర్ధ్యం 1250 [[టన్ను|టన్నులు]].<ref>{{Cite web|title=OurMarts|url=https://www.ourmarts.com/directory/19/sugar-factory-Sri-Vijayarama-Gajapathi-Co-op-sugars-ltd-Vizianagaram-Andhra-Pradesh|access-date=2024-10-11|website=www.ourmarts.com|archive-date=2024-06-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20240617063112/https://www.ourmarts.com/directory/19/sugar-factory-Sri-Vijayarama-Gajapathi-Co-op-sugars-ltd-Vizianagaram-Andhra-Pradesh|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=Sri Vijayarama Gajapathi Co-op. Sugars Ltd., Kumaram, Andhra Pradesh|url=https://www.anekantprakashan.com/sugar-factory/sri-vijayarama-gajapathi-co-op-sugars-ltd-kumaram-andhra-pradesh/20|access-date=2024-10-11|website=www.anekantprakashan.com}}</ref> 2018లో [[క్వింటాల్]] చక్కెర ధర రూ. 2,800-3,000 కాగా, ఖర్చు రూ. 3,350కు చేరుకుంది, దీనితో నస్టాలలో కూరుకుంది.<ref>{{Cite web|last=India|first=The Hans|date=2018-06-01|title=Bheemasingi Sugar Factory in doldrums|url=https://www.thehansindia.com/posts/index/Andhra-Pradesh/2018-06-01/Bheemasingi-Sugar-Factory-in-doldrums/385779|access-date=2024-10-11|website=www.thehansindia.com|language=en}}</ref> == చరిత్ర == [[పూసపాటి విజయరామ గజపతి రాజు]] పేరుతో ఈ పరిశ్రమను 1960లో స్థాపించారు. == మూలాలు == [[వర్గం:వ్యవసాయాధార పరిశ్రమలు]] [[వర్గం:భారతీయ పరిశ్రమలు]] [[వర్గం:విజయనగరం జిల్లా]] 6eohg92j6vp9lgnwzbl7cwlbogyuez1 0 424590 4955444 4348437 2026-09-09T15:20:43Z స్వరలాసిక 13980 4955444 wikitext text/x-wiki {{Infobox drug | Watchedfields = changed | verifiedrevid = 464389436 | image = Sertraline.svg | alt = | image2 = Sertraline-A-3D-balls.png | alt2 = <!-- Clinical data --> | pronounce = {{IPAc-en|ˈ||s|ɜ|r|t|r|ə|ˌ|l|iː|n}} | tradename = జోలోఫ్ట్, లుస్ట్రల్, సెట్రోనా, ఇతరా | Drugs.com = {{drugs.com|monograph|sertraline-hydrochloride}} | MedlinePlus = a697048 | DailyMedID = Sertraline | pregnancy_AU = C | pregnancy_AU_comment = <ref name="Drugs.com pregnancy">{{cite web | title=Sertraline (Zoloft) Use During Pregnancy | website=Drugs.com | date=4 May 2020 | url=https://www.drugs.com/pregnancy/sertraline.html | access-date=17 May 2020}}</ref> | routes_of_administration = నోటిద్వారా | class = [[Selective serotonin reuptake inhibitor]] (SSRI) | addiction_liability = None<ref name=Hub2001>{{cite book | vauthors = Hubbard JR, Martin PR |title=Substance Abuse in the Mentally and Physically Disabled |date=2001 |publisher=CRC Press |isbn=9780824744977 |page=26 |url=https://books.google.com/books?id=MY1kFYk98mQC&pg=PA26 }}</ref> | ATC_prefix = N06 | ATC_suffix = AB06 <!-- Legal status --> | legal_AU = S4 | legal_BR = C1 | legal_BR_comment = <ref>{{Cite web |author=Anvisa |author-link=Brazilian Health Regulatory Agency |date=31 March 2023 |title=RDC Nº 784 - Listas de Substâncias Entorpecentes, Psicotrópicas, Precursoras e Outras sob Controle Especial |trans-title=Collegiate Board Resolution No. 784 - Lists of Narcotic, Psychotropic, Precursor, and Other Substances under Special Control|url=https://www.in.gov.br/en/web/dou/-/resolucao-rdc-n-784-de-31-de-marco-de-2023-474904992 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230803143925/https://www.in.gov.br/en/web/dou/-/resolucao-rdc-n-784-de-31-de-marco-de-2023-474904992 |archive-date=3 August 2023 |access-date=16 August 2023 |publisher=[[Diário Oficial da União]] |language=pt-BR |publication-date=4 April 2023}}</ref> | legal_CA = Rx-only | legal_NZ = Prescription only | legal_UK = POM | legal_US = Rx-only | legal_status = Rx-only <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = 44% | protein_bound = 98.5% | metabolism = [[కాలేయం]] (ప్రధానంగా ''ఎన్''-డీమిథైలేషన్ ప్రధానంగా సివైపి2బి6 ద్వారా; సివైపి2సి19, ఇతరుల ద్వారా కూడా జీవక్రియ) | metabolites = • డెస్మెథైల్సెర్ట్రాలైన్<br />• ఇతరాలు (ఉదా., [[హైడ్రాక్సిలేషన్|హైడ్రాక్సిలేటెడ్]] [[మెటాబోలైట్]]లు, [[గ్లూకురోనైడ్]] [[సంయోగం (బయోకెమిస్ట్రీ)|సంయోగం]]లు) | elimination_half-life = • సెర్ట్రాలైన్: 26&nbsp;గంటలు (ఆడవారిలో 32&nbsp;గంటలు, పురుషులలో 22&nbsp;గంటలు; పరిధి 13–45&nbsp;గంటలు)<ref name="GG">{{cite book | vauthors = Brunton L, Chabner B, Knollman B | date = 2010 | title = Goodman and Gilman's The Pharmacological Basis of Therapeutics | edition = Twelfth | publisher = McGraw Hill Professional | isbn = 978-0-07-176939-6 }}</ref>• డెస్మెథైల్‌సెర్ట్రాలైన్: 62–104&nbsp;గంటలు | excretion = [[మూత్రం]] (40–45%)<br />[[మలం]] (40–45%) <!--Identifiers--> | index2_label = as HCl | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|??}} | CAS_number = 79617-96-2 | PubChem = 68617 | IUPHAR_ligand = 4798 | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = DB01104 | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 61881 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = QUC7NX6WMB | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D02360 | KEGG2_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG2 = D00825 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = 9123 | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 809 | NIAID_ChemDB = | PDB_ligand = | synonyms = <!--Chemical data--> | IUPAC_name = (1''S'',4''S'')-4-(3,4-Dichlorophenyl)-''N''-methyl-1,2,3,4-tetrahydronaphthalen-1-amine | C=17 | H=17 | Cl=2 | N=1 | SMILES = ClC1=CC=C([C@H]2C3=C([C@H](CC2)NC)C=CC=C3)C=C1Cl | StdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI = 1S/C17H17NCl2/c1-20-17-9-7-12(13-4-2-3-5-14(13)17)11-6-8-15(18)16(19)10-11/h2-6,8,10,12,17,20H,7,9H2,1H3/t12-,17-/m0/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChIKey = VGKDLMBJGBXTGI-SJCJKPOMSA-N }} '''సెర్ట్రాలైన్''' అనేది సెలెక్టివ్ సెరోటోనిన్ రీఅప్‌టేక్ ఇన్హిబిటర్ తరగతికి చెందిన యాంటిడిప్రెసెంట్.<ref name="AHFS2018">{{Cite web|title=Sertraline Hydrochloride|website=Drugs.com|url=https://www.drugs.com/monograph/sertraline-hydrochloride.html|publisher=The American Society of Health-System Pharmacists|access-date=8 January 2018|archive-date=18 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190318013128/https://www.drugs.com/monograph/sertraline-hydrochloride.html|url-status=live}}</ref> ఇది మేజర్ డిప్రెసివ్ డిజార్డర్, [[అబ్సెసివ్ కంపల్సివ్ డిజార్డర్|అబ్సెసివ్-కంపల్సివ్ డిజార్డర్]], పానిక్ డిజార్డర్, [[పోస్ట్ ట్రామాటిక్ స్ట్రెస్ డిజార్డర్]], ప్రీమెన్‌స్ట్రువల్ డైస్ఫోరిక్ డిజార్డర్, సోషల్ యాంగ్జయిటీ డిజార్డర్‌లకు చికిత్స చేయడానికి ఉపయోగిస్తారు.<ref name="AHFS2018" /> సెర్ట్రాలైన్ ను నోటి ద్వారా తీసుకోవాలి.<ref name="AHFS2018" /> ఈ మందు వలన [[అతిసారం]], లైంగిక పనిచేయకపోవడం, [[నిద్రలేమి|నిద్రతో సమస్యలు]] వంటి సాధారణ దుష్ప్రభావాలు ఉన్నాయి.<ref name="AHFS2018" /> తీవ్రమైన దుష్ప్రభావాలలో 25 సంవత్సరాల కంటే తక్కువ వయస్సు ఉన్నవారిలో ఆత్మహత్య ప్రమాదం, సెరోటోనిన్ సిండ్రోమ్ ఉన్నాయి.<ref name="AHFS2018" /> [[గర్భం|గర్భధారణ]] సమయంలో లేదా తల్లిపాలు ఇచ్చే సమయంలో ఉపయోగించడం సురక్షితమేనా అనేది అస్పష్టంగా ఉంది.<ref>{{Cite web|title=Sertraline (Zoloft) Use During Pregnancy|url=https://www.drugs.com/pregnancy/sertraline.html|website=Drugs.com|access-date=7 January 2018|archive-date=20 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200620105207/https://www.drugs.com/pregnancy/sertraline.html|url-status=live}}</ref> ఇది ఎంఎఓ ఇన్హిబిటర్ మందులతో కలిపి ఉపయోగించరాదు.<ref name="AHFS2018" /> మెదడులో [[సెరటోనిన్|సెరోటోనిన్]] ప్రభావాలను పెంచడం ద్వారా సెర్ట్రాలైన్ పని చేస్తుందని నమ్ముతారు.<ref name="AHFS2018" /> సెర్ట్రాలైన్ 1991లో [[అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు|యునైటెడ్ స్టేట్స్‌]]లో వైద్యపరమైన ఉపయోగం కోసం ఆమోదించబడింది, మొదట్లో [[ఫైజర్]] ద్వారా విక్రయించబడింది.<ref name="AHFS2018" /> ఇది ఫ్లూక్సెటైన్‌కు ప్రత్యామ్నాయంగా ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ అవసరమైన ఔషధాల జాబితాలో ఉంది.<ref name="WHO23rd">{{Cite book|vauthors=((World Health Organization))|title=The selection and use of essential medicines 2023: web annex A: World Health Organization model list of essential medicines: 23rd list (2023)|year=2023|hdl=10665/371090|author-link=World Health Organization|publisher=World Health Organization|location=Geneva|id=WHO/MHP/HPS/EML/2023.02|hdl-access=free}}</ref> ఇది [[జనరిక్ మందులు|సాధారణ ఔషధంగా]] అందుబాటులో ఉంది.<ref name="AHFS2018" /> యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో, 2018 నాటికి టోకు ధర నెలకు [[సంయుక్త రాష్ట్రాల డాలర్|US$]] 1.50.<ref name="ref1">{{Cite web|title=NADAC as of 2018-01-03|url=https://data.medicaid.gov/Drug-Pricing-and-Payment/NADAC-as-of-2018-01-03/v54n-gpyk|website=Centers for Medicare and Medicaid Services|access-date=7 January 2018|archive-date=24 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190624045037/https://data.medicaid.gov/Drug-Pricing-and-Payment/NADAC-as-of-2018-01-03/v54n-gpyk|url-status=dead}}</ref> 2016లో, 37 మిలియన్లకు పైగా ప్రిస్క్రిప్షన్‌లతో యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో<ref name="PsychCentral2">{{Cite web|url=https://psychcentral.com/blog/top-25-psychiatric-medications-for-2016/|title=Top 25 Psychiatric Medications for 2016|last=Grohol, John M.|website=Psych Central|date=12 October 2017|access-date=October 22, 2018|archive-date=20 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200920034004/https://psychcentral.com/blog/top-25-psychiatric-medications-for-2016/|url-status=live}}</ref> సాధారణంగా సూచించబడిన మానసిక ఔషధం ఇది.<ref name="Sertraline Hydrochloride - Drug Usage Statistics" /> 2017లో, ఇది 38 మిలియన్లకు పైగా ప్రిస్క్రిప్షన్‌లతో యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో 14వ అత్యంత సాధారణంగా సూచించబడిన మందులలో ఉంది.<ref name="ref">{{Cite web|title=The Top 300 of 2020|url=https://clincalc.com/DrugStats/Top300Drugs.aspx|website=ClinCalc|access-date=11 April 2020|archive-date=18 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200318234059/https://clincalc.com/DrugStats/Top300Drugs.aspx|url-status=live}}</ref><ref name="Sertraline Hydrochloride - Drug Usage Statistics">{{Cite web|title=Sertraline Hydrochloride - Drug Usage Statistics|website=ClinCalc|date=23 December 2019|url=https://clincalc.com/DrugStats/Drugs/SertralineHydrochloride|access-date=11 April 2020|archive-date=11 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411214351/https://clincalc.com/DrugStats/Drugs/SertralineHydrochloride|url-status=dead}}</ref> == మూలాలు == {{మూలాలజాబితా}} [[Category:Translated from MDWiki]] [[వర్గం:ఔషధాలు]] 3vvrqwemzjezejcpci8km6s4wbs14n4 0 429718 4955574 4650849 2026-09-10T04:17:09Z Muralikrishna m 106628 4955574 wikitext text/x-wiki {{సమాచారపెట్టె వ్యక్తి|name=షఫీ|image=Director shafi-photo.jpg|caption=2008లో ఒక సినిమా లొకేషన్‌లో షఫీ|birth_name=రషీద్ ఎం. హెచ్.|birth_date={{birth date|1968|2|18|df=y}}|birth_place=[[ఎర్నాకులం]], [[కేరళ]], భారతదేశం|death_date={{death date and age|2025|1|26|1968|2|18|df=y}}|death_place=ఎర్నాకులం, కేరళ, భారతదేశం|occupation={{hlist|సినిమా దర్శకుడు| స్క్రీన్ రైటర్}}|yearsactive=1995–2025|spouse=|partner=|children=|relatives=రఫీ మెకార్టిన్ (సోదరుడు)<br />[[సిద్ధిక్ (దర్శకుడు)]] (మామ)|parents=|website=}} రషీద్ ఎమ్. హెచ్. (1968 ఫిబ్రవరి 18 - 2025 జనవరి 26), తన రంగస్థల పేరు '''షఫీ'''తో బాగా ప్రసిద్ధి చెందాడు. ఆయన [[మలయాళ సినిమా]] పనిచేసిన భారతీయ చిత్ర దర్శకుడు, హాస్య చిత్రాలకు దర్శకత్వం వహించినందుకు బాగా ప్రసిద్ధి చెందాడు.<ref>{{Cite web|title=Malayalam Director Shafi Latest Film {{!}} KeralaBoxOffice.com|url=http://keralaboxoffice.com/tag/malayalam-director-shafi-latest-film|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160706171023/http://www.keralaboxoffice.com/tag/malayalam-director-shafi-latest-film|archive-date=6 July 2016|access-date=27 May 2013}}</ref> ఆయన ఒక తమిళ చిత్రానికి కూడా దర్శకత్వం వహించాడు. షఫీ 2001లో ''వన్ మ్యాన్ షో'' దర్శకుడిగా అరంగేట్రం చేసాడు. రఫీ మెకార్టిన్ ద్వయం రఫీ అతని అన్నయ్య. దర్శకుడు సిద్దిక్ వారి మామయ్య. 1990ల మధ్యలో దర్శకుడు రాజసేనన్, రఫీ మెకార్టిన్ ద్వయం సహాయకుడిగా షఫీ తన సినీ జీవితాన్ని ప్రారంభించాడు. == కెరీర్ == 2001లో విడుదలైన ''వన్ మ్యాన్ షో'' చిత్రంతో షఫీ తన వృత్తిని ప్రారంభించాడు. ఆయన 10కి పైగా చిత్రాలకు దర్శకత్వం వహించాడు. ఆయన నటించిన ముఖ్యమైన చిత్రాలు కళ్యాణరామన్ (2002), ''పులివల్ కళ్యాణం'' (2003), తొమ్మనుం మక్కలం (2005), మాయవి (2007), చట్టంబినడు (2009), టూ కంట్రీస్ (2015). 2018లో, షఫీ దర్శకత్వం వహించిన మెగా స్టేజ్ షో మధురామ్ 18 అమెరికా, కెనడాలో 15 దశల్లో ప్రదర్శనలు ఇచ్చింది. 2019లో షఫీ చిల్డ్రన్స్ పార్క్ చిత్రానికి దర్శకత్వం వహించాడు. == మరణం == అతను 2025 జనవరి 26న ఆస్టర్ మెడిసిటీలో 56 సంవత్సరాల వయసులో మరణించాడు.<ref>{{Cite web|date=2025-01-26|title=Director Shafi: ఇండస్ట్రీలో విషాదం.. ప్రముఖ డైరెక్టర్ షఫీ కన్నుమూత.. - Telugu News {{!}} Malayalam Director Shafi Passed Away {{!}} TV9 Telugu|url=https://tv9telugu.com/entertainment/tollywood/malayalam-director-shafi-passed-away-1455030.html|access-date=2025-01-26|website=web.archive.org|archive-date=2025-01-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20250126090756/https://tv9telugu.com/entertainment/tollywood/malayalam-director-shafi-passed-away-1455030.html|url-status=bot: unknown}}</ref> ఇటీవల ఆయనకు గుండెపోటు వచ్చి ఆసుపత్రిలో చేరాడు. తరువాత, అతను మెదడు శస్త్రచికిత్స తర్వాత వెంటిలేటర్పై ఉన్నాడు.<ref>{{Cite web|date=26 January 2025|title=Malayalam filmmaker Shafi passes away 26/01/25|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/malayalam-filmmaker-shafi-passes-away-9795240/|website=The Indian Express|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=21 January 2025|title=Filmmaker Shafi in critical condition|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/filmmaker-shafi-in-critical-condition/article69124096.ece|website=The Hindu|language=en-IN}}</ref> == ఫిల్మోగ్రఫీ == {| class="wikitable" !సంవత్సరం !సినిమా !స్క్రీన్ రైటర్ !తారాగణం |'''గమనిక''' |- |1995 |''ఆదిత్యా కనమణి'' |రఫీ మెకార్టిన్ |[[జయరామ్ (నటుడు)|జయరామ్]], [[బిజు మీనన్]] |అసిస్టెంట్ డైరెక్టర్ |- |1995 |''పుతుక్కోట్టయిల్ పుతుమనావలన్'' |రఫీ మెకార్టిన్ |[[జయరామ్ (నటుడు)|జయరామ్]] |అసిస్టెంట్ డైరెక్టర్ |- |1997 |''సూపర్మ్యాన్'' |రఫీ మెకార్టిన్ |[[జయరామ్ (నటుడు)|జయరామ్]] |అసిస్టెంట్ డైరెక్టర్ |- |1997 |''ది కార్'' |రఫీ మెకార్టిన్ |[[జయరామ్ (నటుడు)|జయరామ్]] |అసిస్టెంట్ డైరెక్టర్ |- |1999 |''ఫ్రెండ్స్'' |[[సిద్ధిక్ (దర్శకుడు)|సిద్దిఖీ]] |[[జయరామ్ (నటుడు)|జయరామ్]], ముఖేష్, శ్రీనివాసన్ |అసిస్టెంట్ డైరెక్టర్ |- |2000 |''తెంకసిపట్టణం'' |రఫీ మెకార్టిన్ |[[సురేష్ గోపీ|సురేష్ గోపి]], [[లాల్ (నటుడు)|లాల్]] |అసిస్టెంట్ డైరెక్టర్ |- |2001 |''వన్ మ్యాన్ షో'' |రఫీ మెకార్టిన్ |[[జయరామ్ (నటుడు)|జయరామ్]], [[లాల్ (నటుడు)|లాల్]], [[సంయుక్త వర్మ]], కళ్వవన్ మణి, మన్యా[[మాన్య|మాన్యా]] | |- |2002 |''కళ్యాణ రామన్'' |బెన్నీ పి. నాయరంబలం |[[దిలీప్‌|దిలీప్]], [[నవ్య నాయర్]], కుంచక్కో బోబన్, [[లాల్ (నటుడు)|లాల్]], [[లాలూ అలెక్స్]], ఇన్నోసెంట్[[ఇన్నోసెంట్|అమాయక.]] | |- |2003 |''పులివల్ కళ్యాణం'' |ఉదయకృష్ణ &amp; సిబి కె. థామస్ |జయసూర్యా, [[కావ్య మాధవన్|కావ్యా మాధవన్]], [[లాల్ (నటుడు)|లాల్]], లాలూ అలెక్స్, [[సలీం కుమార్]], [[కొచ్చిన్ హనీఫా]], హరిశ్రీ అశోకన్, [[జగతి శ్రీకుమార్]] | |- | rowspan="2" |2005 |''తొమ్మనం మక్కలం'' |బెన్నీ పి. నాయరంబలం |[[మమ్ముట్టి]], [[లాల్ (నటుడు)|లాల్]], [[రాజన్ పి. దేవ్]], లయ, [[సలీం కుమార్]], జనార్దన్, కళశాల బాబు | |- |మజా (తమిళం) |విజి బెన్నీ పి. నాయరంబలం (కథ) <br /> |[[విక్రమ్]], [[ఆసిన్|అసిన్]], పశుపతి, [[మణివణ్ణన్ (నటుడు)|మణివన్నన్]], [[వడివేలు]], [[బిజు మీనన్]] | |- | rowspan="2" |2007 |''మాయావి'' |రఫీ మెకార్టిన్ |[[మమ్ముట్టి]], గోపిక, [[సూరజ్ వెంజరమూడు]], [[మనోజ్ కె. జయన్|మనోజ్ కె జయన్]], [[సలీం కుమార్]] | |- |''చాక్లెట్'' |సచీ &amp; సేతు |[[పృథ్వీరాజ్ సుకుమారన్]], [[రోమా అస్రానీ]], జయసూర్యా, [[సంవృత సునీల్]], [[సలీం కుమార్]], [[రమ్య నంబీశన్|రమ్య నంబీసన్]] | |- |2008 |''లాలిపాప్'' |బెన్నీ పి. నాయరంబలం |[[పృథ్వీరాజ్ సుకుమారన్]], [[కుంచాకో బోబన్]], జయసూర్యా, భావన, [[రోమా అస్రానీ]], | |- |2009 |''చతాంబినాడు'' |బెన్నీ పి. నాయరంబలం |[[మమ్ముట్టి]], [[లక్ష్మీ రాయ్]], [[సిద్ధిక్ (నటుడు)|సిద్దిఖీ]], [[మనోజ్ కె. జయన్|మనోజ్ K.Jayan]], [[సూరజ్ వెంజరమూడు]], [[సలీం కుమార్]], విను మోహన్ | |- |2010 |''మేరిక్కుందోరు కుంజాడు'' |బెన్నీ పి. నాయరంబలం |[[దిలీప్‌|దిలీప్]], [[బిజు మీనన్]], భావన, విజయరాఘవన్, ఇన్నోసెంట్, [[సలీం కుమార్]] | |- | rowspan="2" |2011 |''మేకప్ మ్యాన్'' |సచీ &amp; సేతు |[[జయరామ్ (నటుడు)|జయరామ్]], [[షీలా కౌర్|షీలా]], [[సిద్ధిక్ (నటుడు)|సిద్దిఖీ]], [[సూరజ్ వెంజరమూడు]] | |- |''వెనిసిల్ వ్యపారి'' |జేమ్స్ ఆల్బర్ట్ |[[మమ్ముట్టి]], [[కావ్య మాధవన్|కావ్యా మాధవన్]], [[సూరజ్ వెంజరమూడు]], [[పూనమ్ బజ్వా]] | |- |2012 |''101 వెడ్డింగ్స్'' |[[కలవూరు రవికుమార్]] |కుంచకో బోబన్, జయసూర్యా, [[బిజు మీనన్]], [[సంవృత సునీల్]], [[భామ (నటి)|భామా]] | |- |2015 |''టు కంట్రీస్‌'' |రఫీ |[[దిలీప్‌|దిలీప్]], [[మమతా మోహన్ దాస్|మమతా మోహన్దాస్]], [[అజు వర్గీస్]], ముఖేష్, జగదీష్ | |- |2017 |''షెర్లాక్ టామ్స్'' |స్క్రీన్ ప్లే షఫీ, నజీమ్ కోయా, సచ్చిస్టోరీః నజీమ్ కోయ & సచ్చీ<br /> |[[బిజు మీనన్]], [[మియా జార్జ్|మియా]], [[సలీం కుమార్]] | |- |2018 |''ఒరు పళయ బాంబు కాధా'' |బింజు జోసెఫ్ & సునీల్ కర్మ |బిబిన్ జార్జ్, [[ప్రయాగ మార్టిన్]], హరీష్ కనరన్హరీష్ కనారన్ | |- |2019 | ''చిల్డ్రన్స్ పార్క్''<ref name="CE">{{Cite news|url=https://www.cinemaexpress.com/stories/interviews/2019/jun/03/parenthood-is-the-central-theme-in-childrens-park-shafi-12018.html|title=Parenthood is the central theme in Children's Park: Shafi|last=Shrijith|first=Sajin|work=Cinema Express|language=en}}</ref> |రఫీ |విష్ణు ఉన్నికృష్ణన్, షరాఫుద్దీన్, ద్రూవ్, [[గాయత్రి సురేష్]], [[మానస రాధాకృష్ణన్]] | |- |2022 |''ఆనందం పరమానందం'' |ఎం సింధురాజ్ |షరాఫుద్దీన్, ఇంద్రన్స్ [[అజు వర్గీస్]], [[బైజు సంతోష్]] | |- |} == మూలాలు == [[వర్గం:మలయాళ సినిమా దర్శకులు]] [[వర్గం:1968 జననాలు]] a6w5zvhz0doye5rqevygfnrei5hnwx5 0 431130 4955584 4565815 2026-09-10T05:10:32Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4955584 wikitext text/x-wiki '''సుసాన్ స్వాన్''' (జననం: 9 జూన్ 1945) కెనడియన్ [[రచయిత|రచయిత్రి]], [[పాత్రికేయులు|పాత్రికేయురాలు]], ప్రొఫెసర్. సుసాన్ స్వాన్ క్లాసిక్ కెనడియన్ నవలలు రాస్తుంది. ఆమె రచనలు 20 దేశాలలో ప్రచురించబడ్డాయి, 10 భాషలలోకి అనువదించబడ్డాయి. మహిళలు, నాన్ బైనరీ [[ఫిక్షన్]] రచయితల కోసం ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద సాహిత్య పురస్కారమైన కరోల్ షీల్డ్స్ ప్రైజ్ ఫర్ ఫిక్షన్ యొక్క సహ వ్యవస్థాపకురాలు, ఆమె రచన, కెనడియన్ సాహిత్యానికి దాని కృషికి, తరువాతి తరం రచయితలకు మార్గనిర్దేశం చేసినందుకు 2023 లో ఆర్డర్ ఆఫ్ కెనడాను అందుకుంది.<ref>{{Cite web|title=Carol Shields Prize for Fiction|url=https://carolshieldsprizeforfiction.com/|access-date=2021-12-10|website=Carol Shields Prize for Fiction|language=}}</ref> ఒంటారియోలోని మిడ్ ల్యాండ్ లో జన్మించిన ఆమె మెక్ గిల్ యూనివర్సిటీలో చదువుకున్నారు. ఆమె నవలల్లో ది బిగ్గెస్ట్ మోడర్న్ ఉమెన్ ఇన్ ది వరల్డ్ (1983), ది లాస్ట్ ఆఫ్ ది గోల్డెన్ గర్ల్స్ (1989), ది వైవ్స్ ఆఫ్ బాత్ (1993), వాట్ కాసనోవా టెల్డ్ మి (2004), ది వెస్టర్న్ లైట్ (2012) ఉన్నాయి. స్వాన్ తాజా నవల ది డెడ్ సెలబ్రిటీస్ క్లబ్ (2019). ది గ్లోబ్ అండ్ మెయిల్ దీనిని "దురాశ, అవినీతి యొక్క సమయానుకూలమైన కథ, యుగానికి తగినది" అని పేర్కొంది. పైపర్ పెరాబో, జెస్సికా పరే,, మిస్చా బార్టన్ నటించిన ది వైవ్స్ ఆఫ్ బాత్ చిత్రం లాస్ట్ అండ్ డెలిరియస్ గా రూపొందించబడింది, ఈ చిత్రం సన్ డాన్స్ ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్ లో అధికారిక ఎంపికలో జాబితా చేయబడింది. పిటి బర్నమ్ తో కలిసి ప్రదర్శించిన స్వాన్ కు సంబంధించిన కెనడియన్ దిగ్గజం గురించి ఆమె మొదటి నవల ది బిగ్గెస్ట్ మోడర్న్ ఉమెన్ ఆఫ్ ది వరల్డ్ టెలివిజన్ ధారావాహికగా రూపొందుతోంది.<ref>{{Cite news|url=https://www.theglobeandmail.com/arts/books/article-globe-books-spring-preview-37-books-to-dive-into-as-the-weather-warms/|title=Globe Books spring preview: 37 books to dive into as the weather warms up|last=Toyne|first=Becky|date=2019-04-19|work=The Globe and Mail|access-date=2021-12-10|language=}}</ref><ref>{{Citation|last=Pool|first=Léa|title=Lost and Delirious|date=2001-09-20|url=https://www.imdb.com/title/tt0245238/|type=Drama, Romance|publisher=Cité-Amérique, Dummett Films|access-date=2021-12-10}}</ref><ref>{{Cite web|last=Peter|first=White|title='Orphan Black' Producer Temple Street To Adapt P.T Barnum Story 'The Biggest Modern Woman Of The World' For TV|url=https://deadline.com/2018/08/temple-street-to-adapt-p-t-barnum-story-the-biggest-modern-woman-of-the-world-for-tv-1202453388/|website=Deadline}}</ref> స్వాన్ ప్రస్తుతం టొరంటో విశ్వవిద్యాలయం, గ్యూల్ఫ్ విశ్వవిద్యాలయంలో క్రియేటివ్ రైటింగ్ ఎంఏలలో గ్రాడ్యుయేట్ విద్యార్థులకు మార్గనిర్దేశం చేస్తున్నారు. ఆమె 1999 నుండి 2000 వరకు యార్క్ విశ్వవిద్యాలయంలో కెనడియన్ స్టడీస్ కోసం రోబార్ట్స్ స్కాలర్ గా పనిచేసింది, 1991 నుండి 2007 వరకు యార్క్ విశ్వవిద్యాలయంలో హ్యుమానిటీస్ ఫ్యాకల్టీలో బోధించింది. లేక్ షోర్ క్యాంపస్ లోని హంబర్ కాలేజ్ హంబర్ రైటర్స్ సర్కిల్ లో పాల్గొన్న ఆమె 2007-2008 వరకు రైటర్స్ యూనియన్ ఆఫ్ కెనడాకు చైర్ పర్సన్ గా ఉన్నారు.<ref>{{Cite web|date=2012-04-16|title=Current and Past Chairs|url=https://www.writersunion.ca/node/111|access-date=2021-12-10|website=The Writers' Union of Canada|language=en|archive-date=2021-12-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20211210154930/https://www.writersunion.ca/node/111|url-status=dead}}</ref> == జీవితం == [[ఒంటారియో సరస్సు|ఒంటారియో]]<nowiki/>లోని మిడ్ ల్యాండ్ లో పెరిగిన స్వాన్ కు ఒక తమ్ముడు జాన్ ఉన్నాడు. చిన్నతనంలో పుస్తక పురుగు అయిన స్వాన్ తనను, తన స్నేహితులను అలరించడానికి కథలు రాసేది. స్వాన్ రాసిన తొలి లఘుకథను ఆమె ఏడో తరగతి ఉపాధ్యాయుడు ఒక యువతి రాసిన రచన చాలా బాగుందని భావించారు. స్వాన్ తల్లిదండ్రులు ఒంటారియోలోని సార్నియాకు చెందిన జేన్ కోవన్, మిడ్ లాండ్ జి.పి డాక్టర్ చర్చిల్ స్వాన్. స్వాన్ మిడ్ ల్యాండ్ పబ్లిక్ స్కూల్ లో చదువుకున్నది, టీనేజ్ లో, ఆమె మిడ్ ల్యాండ్ ఫ్రీ ప్రెస్ లో రిపోర్టర్ గా పనిచేసింది. 1959 నుండి 1963 వరకు, ఆమె టొరంటో యొక్క హవేర్గల్ కళాశాలలో బోర్డర్ గా ఉన్నారు, ఇది ఆమె నవలలలో ఒకదానికి ప్రేరణ ఇచ్చింది. స్వాన్ మెక్ గిల్ విశ్వవిద్యాలయం (1964–67) నుండి జనరల్ బి.ఎ పట్టా పొందారు, అక్కడ ఆమె మెక్ గిల్ డైలీలో పనిచేశారు. స్వాన్ సంపాదకత్వంలో నిషేధించబడిన మాంట్రియల్ హైస్కూల్ విద్యార్థుల వార్తాపత్రిక ది మెక్ గిల్ సీన్ కు కూడా స్వాన్ సంపాదకుడిగా ఉన్నది. స్వాన్ తరువాత అనేక టొరంటో దినపత్రికలకు రిపోర్టర్ గా పనిచేసింది, తరువాత మ్యాగజైన్ ఫ్రీలాన్స్, నవలా రచన వైపు వెళ్ళింది. 1969 మార్చి 27న, ఆమె ది టెలిగ్రామ్ బోర్డు రూమ్లో బారీ హేవుడ్ను వివాహం చేసుకున్నారు, అక్కడ స్వాన్ ఎడ్యుకేషన్ రిపోర్టర్గా ఉన్నారు. వారికి సమంతా హేవుడ్ (1973-1973) అనే ఒక కుమార్తె ఉంది, తరువాత వారిద్దరూ విడాకులు తీసుకున్నారు. స్వాన్ యొక్క దీర్ఘకాల భాగస్వామి కెనడియన్ ప్రచురణకర్త పాట్రిక్ క్రీన్. == కెరీర్ == స్వాన్ ఒక రచయిత్రి, పాత్రికేయురాలు, అతను 1975 నుండి 1979 వరకు ప్రదర్శన కళాకారిణిగా కూడా ఉన్నది, స్వీయ జాలి, ఫిగర్ స్కేటర్ బార్బరా ఆన్ స్కాట్ వంటి విషయాలపై క్వీన్ ఆఫ్ ది సిల్వర్ బ్లేడ్స్ అని పిలుస్తారు.<ref>{{Cite web|title=Master Reel, Barbara Ann Scott, Queen of the Silver Blades - York University Libraries Clara Thomas Archives & Special Collections|url=https://atom.library.yorku.ca/index.php/master-reel-barbara-ann-scott-queen-of-the-silver-blades|access-date=2021-12-10|website=atom.library.yorku.ca}}</ref> కానీ ఆమె విమర్శకుల ప్రశంసలు పొందిన కల్పనకు ప్రసిద్ధి చెందింది, ఇది ఇరవై దేశాలలో ప్రచురించబడింది. ఆమె మునుపటి పుస్తకాలలో లింగం తరచుగా ఒక ఇతివృత్తంగా ఉంది, ఇది పురుష-ఆధిపత్య పాశ్చాత్య సంస్కృతిలో స్త్రీ శరీరంలో నివసించే గందరగోళాన్ని పరిశీలించింది. ఒక విమర్శకుడు ఆమెను "సమకాలీన [[చార్లెస్ డికెన్స్]]" అని పిలిచారు, మరొక విమర్శకుడు, ది న్యూయార్కర్ రచయిత జేమ్స్ వుడ్, ఆమె నవలలు "కంటెంట్ యొక్క అవాంట్-గార్డ్" వర్గానికి చెందినవని చెప్పారు, ఈ పదాన్ని వుడ్ తన నమ్మకాన్ని వివరించడానికి ఉపయోగిస్తారు, కల్పిత రచన యొక్క ప్రగతిశీల అభివృద్ధి ఇప్పుడు రచయిత అన్వేషించడానికి ఎంచుకున్న అంశంపై కేంద్రీకృతమై ఉంది. స్వాన్ యొక్క తాజా నవలలు తండ్రి ప్రేమ కోసం ఒక యువతి కోరికను వ్యక్తం చేశాయి.<ref>{{Cite web|title=The Dead Celebrities Club|url=https://www.cormorantbooks.com/the-dead-celebrities-club|access-date=2019-10-30|website=Cormorant Books|language=en|archive-date=2019-10-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20191030032404/https://www.cormorantbooks.com/the-dead-celebrities-club|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|date=2019-03-11|title=The Dead Celebrities Club|url=http://susanswanonline.com/wpress/portfolio-the-dead-celebrities-club/|access-date=2019-10-30|website=Susan Swan|language=en-US|archive-date=2019-10-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20191030032404/http://susanswanonline.com/wpress/portfolio-the-dead-celebrities-club/|url-status=dead}}</ref> == సాహిత్య ప్రభావం == ప్రారంభంలో, బేర్ నవల రాసిన మరియన్ ఎంగెల్, స్వాన్ వలె అనేక విభాగాలలో పనిచేసే మార్గరెట్ అట్వుడ్ వంటి ప్రముఖ కెనడియన్ మహిళా రచయితల విజయంతో స్వాన్ ప్రోత్సహించబడింది. స్వాన్ యొక్క మొదటి నవల, ది బిగ్గెస్ట్ మోడర్న్ ఉమెన్ ఆఫ్ ది వరల్డ్, ఒక ప్రదర్శన వ్యాపార దిగ్గజం యొక్క ఉపన్యాసంగా చెప్పబడుతుంది, ఇది 1970 లలో ప్రదర్శన కళలో స్వాన్ యొక్క కృషి నుండి అభివృద్ధి చెందింద == వివాదాలు == స్వాన్ నవలలు వివాదాలకు కొత్తేమీ కాదు. కెనడా కస్టమ్స్ అధికారి ఒకరు కెనడా సరిహద్దులో బాత్ భార్యలను స్వాధీనం చేసుకున్నారు, ఎందుకంటే ఇది అశ్లీలంగా ఉందని, కెనడాలో చదవకూడదని చెప్పారు. అప్పటికి ఈ నవల ఒంటారియో యొక్క ట్రిలియమ్, గార్డియన్ ఫిక్షన్ బహుమతికి నామినేట్ చేయబడింది. స్వాన్ స్వయంగా సాహిత్య వివాదాల్లో చిక్కుకుంది. ది లాస్ట్ ఆఫ్ ది గోల్డెన్ గర్ల్స్ యొక్క అపోకలిప్టిక్ ముగింపును "అవాస్తవికమైనది" అని విమర్శించినందుకు ఆమె ఒకసారి ది గ్లోబ్ అండ్ మెయిల్ ఫిక్షన్ విమర్శకుడు విలియం ఫ్రెంచ్ ను టెలివిజన్ లో రాజీనామా చేయమని కోరింది. సాహిత్య వాస్తవికత అనేది ఒక కృత్రిమ నిర్మాణం అని, ఫ్రెంచ్ అర్థంలో వాస్తవికమైనది కాదని స్వాన్ వాదించింది.<ref>{{Cite web|date=2016-11-14|title=Open Letter To UBC {{!}} Fairness For Writer Steven Galloway|url=http://www.ubcaccountable.com/open-letter/steven-galloway-ubc/|access-date=2019-10-30|website=UBC Accountable|language=}}</ref> == బోధన == స్వాన్ ఐరోపా అంతటా సృజనాత్మక రచనా వర్క్ షాప్ లను బోధించారు, ఇటీవల యార్క్ విశ్వవిద్యాలయంలో హ్యుమానిటీస్ అసోసియేట్ ప్రొఫెసర్ గా సృజనాత్మక రచనను బోధించడం నుండి పదవీ విరమణ చేశారు. ఆమె ప్రస్తుతం టొరంటో విశ్వవిద్యాలయం, గ్యూల్ఫ్ విశ్వవిద్యాలయం కోసం సృజనాత్మక రచనా విద్యార్థులకు మార్గనిర్దేశం చేస్తుంది, హంబర్ కళాశాలలో కరస్పాండెన్స్ ప్రోగ్రామ్లో బోధిస్తుంది. స్వాన్ జూన్ 2023లో ఆర్డర్ ఆఫ్ కెనడా నియమించబడింది.<ref>{{Cite web|date=June 30, 2023|title=Order of Canada appointees – June 2023|url=https://www.gg.ca/en/order-canada-appointees-june-2023|access-date=June 30, 2023|website=The Governor General of Canada}}</ref> == రాజకీయం == ఆమె రైటర్స్ యూనియన్ ఆఫ్ కెనడా (2007-2008) కు అధ్యక్షురాలిగా ఉండి కెనడియన్ రచయితలకు కొత్త ప్రయోజనాల ఒప్పందాన్ని తీసుకువచ్చింది. ఆమె ఐలాండ్ విమానాశ్రయం విస్తరణను వ్యతిరేకిస్తున్న టొరంటో పౌరుల సమూహం అయిన కమ్యూనిటీ ఎయిర్ కూడా సభ్యురాలు. == రచనలు == === పుస్తకాలు === * పరదైసుకు అనుకూలం కాదు (1981) * ''ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద ఆధునిక మహిళ'' (1983) * ది లాస్ట్ ఆఫ్ ది గోల్డెన్ గర్ల్స్ (1989) * ''బాత్ యొక్క భార్యలు'' (1993) * ''మూర్ఖులైన అబ్బాయిలు విశ్రాంతి తీసుకోవడం మంచిది'' (1996) * కాసనోవా నాకు ఏమి చెప్పింది (2004) * ది వెస్ట్రన్ లైట్ (2012) * ''ది డెడ్ సెలెబ్రిటీస్ క్లబ్'' (2019) == మూలాలు == {{Reflist}} == బాహ్య లింకులు == * {{Official website|http://susanswanonline.com/wpress/}} [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] [[వర్గం:1945 జననాలు]] 5meplw3bt6n3u47kc9f7hr63ke5iy8w 0 432705 4955661 4660350 2026-09-10T11:22:20Z స్వరలాసిక 13980 /* విద్య */ 4955661 wikitext text/x-wiki '''ప్రొఫెసర్ ఆశా బోవెన్''' ఓఏఎం ఒక ఆస్ట్రేలియన్ పీడియాట్రిక్ ఇన్ఫెక్షియస్ డిసీజెస్ క్లినిషియన్-సైంటిస్ట్, పిల్లల ఆరోగ్యం, శ్రేయస్సు కోసం ప్రముఖ వాయిస్, [[న్యాయవాది]]. ఆమె పెర్త్ చిల్డ్రన్స్ హాస్పిటల్లో అంటువ్యాధుల విభాగానికి అధిపతి, టెలీథాన్ కిడ్స్ ఇన్స్టిట్యూట్లో హెల్తీ స్కిన్ అండ్ ఏఆర్ఎఫ్ ప్రివెన్షన్ టీమ్కు అధిపతి. టెలీథాన్ కిడ్స్ ఇన్స్టిట్యూట్లో ఎండ్ రుమాటిక్ హార్ట్ డిసీజ్ (ఎండ్ ఆర్హెచ్డీ) ప్రోగ్రామ్ (2022-2023) మాజీ ప్రోగ్రామ్ హెడ్గా పనిచేశారు. బోవెన్ కింబర్లీలోని ఆరోగ్య కార్యకర్తలు, కమ్యూనిటీ భాగస్వామ్యంతో చర్మ ఆరోగ్య పరిశోధన పెద్ద సంస్థకు నాయకత్వం వహిస్తారు. అదే సమయంలో తన బృందాన్ని విస్తరించింది, పట్టణ ఆదిమవాసుల పిల్లలలో చర్మ ఆరోగ్యాన్ని బాగా అర్థం చేసుకోవడానికి పనిచేస్తుంది. ఆస్ట్రేలియన్ పిల్లల ఆరోగ్యం, శ్రేయస్సును మెరుగుపరచడానికి, ఫస్ట్ నేషన్స్ ఆస్ట్రేలియన్ పిల్లలు, వారి కుటుంబాలు ఎదుర్కొంటున్న ప్రస్తుత ఆరోగ్య అసమానతలను పరిష్కరించడానికి ఆమె చేసిన కృషికి విస్తృతంగా గుర్తించబడింది, పురస్కారం లభించింది. కోవిడ్-19 మహమ్మారి అంతటా ఆమె తన పరిజ్ఞానం, నిపుణులను అందించింది<ref name=":14">{{cite news|url=https://www.racp.edu.au/news-and-events/all-news/news-details?id=1fbba2af-bbb2-61c2-b08b-ff01001c3177|title=RACP Fellows in Focus: A/Prof Asha Bowen|date=12 Jul 2021|access-date=4 December 2022|publisher=The Royal Australasian College of Physicians|agency=RACP}}</ref> == విద్య == సిడ్నీ విశ్వవిద్యాలయంలో వైద్య విద్యను పూర్తి చేసిన తరువాత, బోవెన్ 2009 లో పీడియాట్రిక్ అంటువ్యాధుల నిపుణురాలిగా రాయల్ ఆస్ట్రలేషియన్ కాలేజ్ ఆఫ్ ఫిజీషియన్స్ (ఎఫ్ఆర్ఎసిపి) ఫెలోషిప్ పొందారు. ఆమె 2014 లో డార్విన్లోని మెంజీస్ స్కూల్ ఆఫ్ హెల్త్ రీసెర్చ్లో "స్కిన్ పుండు ట్రయల్: మారుమూల ఆస్ట్రేలియాలో నివసిస్తున్న స్వదేశీ పిల్లలలో [[ఇంపెటిగో]]<nowiki>కు</nowiki> మెరుగైన చికిత్సా ఎంపికను అన్వేషించడం" అనే థీసిస్ కోసం పిహెచ్డి పొందారు.  "స్కిన్ పుండు ట్రయల్". చార్లెస్ డార్విన్ విశ్వవిద్యాలయం. 2022-04-07న తిరిగి పొందబడింది. ఆమె డాక్టోరల్ పనిలో రిమోట్ లివింగ్ ఆస్ట్రేలియన్ పిల్లలలో ఇంపెటిగో చికిత్స ఎంపికల మొదటి యాదృచ్ఛిక నియంత్రిత పరీక్షను అభివృద్ధి చేయడం, పంపిణీ చేయడం, ప్రపంచంలో అతిపెద్ద ఇంపెటిగో ట్రయల్స్లో ఒకటి.<ref>{{Cite web|last=Administration|first=Australian Government Department of Health Therapeutic Goods|date=2014-05-26|title=Medicine Shortages Information Initiative|url=https://apps.tga.gov.au/shortages/search/Details/sulfamethoxazole|access-date=2022-04-10|website=Therapeutic Goods Administration (TGA)|language=en|archive-date=2022-03-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20220307154723/https://apps.tga.gov.au/shortages/search/Details/sulfamethoxazole|url-status=dead}}</ref> == కెరీర్, రీసెర్చ్, కమ్యూనిటీ ఎంగేజ్మెంట్, ఇంపాక్ట్ == బోవెన్ స్ట్రెప్టోకోకస్ పయోజెనెస్, స్టాఫిలోకోకస్ ఆరియస్ ఇన్ఫెక్షన్లపై నిపుణురాలు, ఇది చికిత్స చేయకపోతే, సెప్సిస్, గ్లోమెరులోనెఫ్రిటిస్, రుమాటిక్ జ్వరంతో సహా ప్రాణాంతక సమస్యలకు దారితీస్తుంది. ఆమె 2018 "నేషనల్ హెల్తీ స్కిన్ గైడ్ లైన్స్: ఫర్ ది ప్రివెన్షన్ అండ్ పబ్లిక్ హెల్త్ కంట్రోల్ ఆఫ్ ఇంపెటిగో, గజ్జి, క్రస్టెడ్ గజ్జి,, టినియా ఫర్ ఇండిజెనియస్ పాపులేషన్స్ అండ్ కమ్యూనిటీస్ ఇన్ ఆస్ట్రేలియా - 1 వ ఎడిషన్" ప్రధాన రచయిత్రి. ఈ అంటువ్యాధుల నిర్ధారణ, చికిత్స, నివారణలో వైద్య, నర్సింగ్, అనుబంధ ఆరోగ్యం, ఆదిమ ఆరోగ్య సంరక్షణ ప్రదాతలతో సహా ఆరోగ్య సంరక్షణ నిపుణులకు మద్దతు ఇవ్వడానికి ఈ మార్గదర్శకాలు రూపొందించబడ్డాయి.<ref name=":5">{{Cite web|title=Asha Bowen|url=https://theconversation.com/profiles/asha-bowen-428036|access-date=2022-04-10|website=The Conversation|language=en}}</ref> దీనిని రాయల్ ఆస్ట్రలేషియన్ కాలేజ్ ఆఫ్ ఫిజీషియన్స్, పబ్లిక్ హెల్త్ అసోసియేషన్ [[ఆస్ట్రేలియా]], రుమాటిక్ హార్ట్ డిసీజ్ ఆస్ట్రేలియా, లోవిట్జా ఇన్స్టిట్యూట్, ముర్డోక్ చిల్డ్రన్స్ రీసెర్చ్ ఇన్స్టిట్యూట్, పీటర్ డోహెర్టీ ఇన్స్టిట్యూట్ ఫర్ ఇన్ఫెక్షన్ అండ్ ఇమ్యూనిటీ ఆమోదించాయి. సెక్వాలేను నివారించడానికి రిమోట్ సెట్టింగులలో స్ట్రెప్ ఎ ఫారింగైటిస్ (స్ట్రెప్ గొంతు) ను గుర్తించడానికి, చికిత్స చేయడానికి వేగవంతమైన మాలిక్యులర్ పాయింట్-ఆఫ్-కేర్ పరీక్షల ఉపయోగాన్ని పరిశీలించిన పరిశోధనలో ఆమె పాల్గొంది.<ref>{{Cite web|date=2018-09-28|title=Trial aims to SToP skin infections|url=https://www.broomead.com.au/news/regional/trial-aims-to-stop-skin-infections-ng-b88965995z|access-date=2022-04-07|website=Broome Advertiser|language=en}}</ref> మారుమూల ఆస్ట్రేలియాలో నివసిస్తున్న స్వదేశీ సమాజాలను ప్రభావితం చేసే యాంటీమైక్రోబయల్ నిర్వహణ, యాంటీబయాటిక్ నిరోధక సమస్యల గురించి బోవెన్ గళం విప్పారు.ఆదివాసీ పిల్లలలో పాఠశాల పుండ్లకు చికిత్స చేయడానికి అవసరమైన అవసరమైన యాంటీబయాటిక్స్, ముఖ్యంగా నోటి ట్రిమెథోప్రిమ్-సల్ఫామెథోక్సాజోల్ సిరప్ సూత్రీకరణల సరఫరాలో కొరతల గురించి కూడా ఆమె బహిరంగంగా మాట్లాడారు. కోవిడ్-19 మహమ్మారి అంతటా బోవెన్ పిల్లల ఆరోగ్యం, శ్రేయస్సుపై ప్రముఖ గొంతుకగా ఉంది. ర్యాపిడ్ యాంటిజెన్ టెస్టింగ్ ప్రోటోకాల్స్ వంటి నియంత్రణ చర్యలతో పాటు పాఠశాలలను తెరిచి ఉంచాలని, ఉపాధ్యాయులు, పాఠశాల సిబ్బందికి వ్యాక్సినేషన్కు ప్రాధాన్యత ఇవ్వాలని ఆమె సూచించారు. ఆస్ట్రేలియన్ నేషనల్ కోవిడ్-19 క్లినికల్ ఎవిడెన్స్ టాస్క్ఫోర్స్లో భాగంగా కోవిడ్-19 ఉన్న పిల్లలు, కౌమారదశలో ఉన్నవారి క్లినికల్ సంరక్షణపై సిఫార్సులకు బోవెన్ దోహదం చేశారు. కింబర్లీలోని ఆరోగ్య కార్యకర్తలు, కమ్యూనిటీ భాగస్వామ్యంతో చర్మ ఆరోగ్య పద్ధతులను బలోపేతం చేయడానికి ఉద్దేశించిన ఎస్ టిఒపి (చికిత్స, నివారణ) చర్మ పుండ్లు, గజ్జి ట్రయల్ లో బోవెన్ ప్రధాన పరిశోధకురాలు. ఆమె పరిశోధన ఆదిమవాసుల పిల్లలు, ఇతర ఆస్ట్రేలియన్ పిల్లల మధ్య అంటు చర్మ పరిస్థితులలో అంతరాన్ని పరిష్కరించడానికి ప్రయత్నిస్తుంది. బోవెన్ చెప్పారు "మన దేశంలో ఆదిమవాసుల పిల్లలకు చర్మ ఇన్ఫెక్షన్లు, ఇతర పిల్లల కంటే రుమాటిక్ జ్వరం, రుమాటిక్ గుండె జబ్బులు లేదా సెప్సిస్ వంటి వాటి కొనసాగింపులు ఎక్కువగా లేవని నేను చూడాలనుకుంటున్నాను. దీనిని సాధించడానికి ఆదిమవాసులు, కమ్యూనిటీలతో భాగస్వామ్యంతో పనిచేయడం, బలాల ఆధారిత విధానాన్ని చేర్చడానికి మార్గదర్శకత్వం, అవకాశాల కోసం వినడం చాలా ముఖ్యం'. == మూలాలు == [[వర్గం:మహిళా వైద్యులు]] [[వర్గం:మహిళా శాస్త్రవేత్తలు]] 999qq5k58qkym53x8gw4p7qdzbd3q5p 2 435304 4955593 4955276 2026-09-10T06:51:33Z ~2026-48299-20 153851 4955593 wikitext text/x-wiki == భారతదేశ గ్రంథాలయ చట్టాలు == పౌరగ్రంథాలయాల ప్రధాన లక్ష్యం సమాజ అభివృధ్ధి, పౌరులలో అక్షరాస్యత పెంపొందించుటలో, జ్ఞానసముపార్జనలో ఈ గ్రంథాలయాలు ప్రాముఖ్యత సంతరించుకున్నాయి. వీటిని ప్రజల విశ్వ విద్యాలయాలు అని కూడా అంటారు. వీటిని సజావుగా నిర్వహింపబడాలి అంటే క్రమబద్ధమైన నియంత్రణ, నియమ నిబంధనలు, వనరులు, ప్రభుత్వ సహకారము అత్యవసరము. వీటిని క్రమబద్ధీకరణ చేసేవే గ్రంథాలయ శాసనాలు లేదా చట్టాలు. '''గ్రంథాలయ చట్టాల ఆవశ్యకత''' పౌరగ్రంథాలయాల అభివృధ్ధి కొరకు వనరులను అందించడం, సేవలను రూపొందించడం, వీటిని నిర్మాణాత్మకంగా నిర్వహించడానికి నిరంతర ఆర్థిక వనరులు, అనుసంధానము, పరిపాలన, సమన్వయం పెంపొందించడం, ప్రక్రియలు (ప్రాసెస్) విధానాల మద్దత్తు '''ఎంతో అవసరము.''' గ్రంథాలయ శాసనాలు లేదా చట్టాలు నిర్వహణకు కావలసిన నియమాలు, సూచనలు, విధి విధానాలు రూపొందించిచాలి అవి పరిపాలనా వ్యవస్థకు ఏర్పాటుకు తోడ్పడుతాయి. '''చట్టాలు ఏర్పాటు''' 1958 లో భారత ప్రభుత్వం గ్రంథాలయాల కోరకు, గ్రంథాలయ చట్టం ఏర్పరచి, ఈ క్రింది 5 విధులను  ప్రతిపాదించింది: # శాసనం పౌరగ్రంథాలయ వ్యవస్థ నిర్మాణాన్ని నిర్దేశించాలి; # ఇది పౌర గ్రంథాలయాల విషయంలో ప్రభుత్వ బాధ్యతను స్పష్టంగా నిర్వచించాలి; # జాతీయ, రాష్ట్ర, జిల్లా స్థాయిలలో గ్రంథాలయాలకున్న అధికారాలు (అథారిటీ), విధులను చట్టం నిర్దేశించాలి; # చట్టం గ్రంథాలయాలకు ఆర్ధిక వనరుల గురించి హామీ ఇవ్వాలి. ఇటువంటి స్థిరమైన  ఆధారాన్ని అందించడానికి రెండు మార్గాలు ఉన్నాయి: (1) ప్రత్యేక గ్రంథాలయ సెస్; 2) విద్యా బడ్జెట్‌లో కొంత శాతం కేటాయింపు . # చట్టం అన్ని స్థాయిలలోని పౌరగ్రంథాలయాల కార్యక్రమాలలో ప్రజాప్రతినిధికి భాగస్వామ్యం కలిగించాలి. '''భారత గ్రంథాలయ చట్టాలు'''   మొట్టమొదటి గ్రంథాలయ చట్టం గ్రేట్ బ్రిటన్‌లో 14 ఆగస్టు 1850న మిస్టర్ ఎడ్వర్డ్ చట్ట ప్రకారం (legally) ప్రజానిధులతో పౌరగ్రంథాలయాలను స్థాపించాలని భావించి, 1849లో గ్రేట్ బ్రిటన్ పార్లమెంట్‌లో ప్రతిపాదనను సమర్పించి,  1850వ సంవత్సర ప్రారంభంలో బిల్లు ప్రవేశపెట్టారు, అది 1850 ఆగస్టు,14న చట్టంగా మారింది, ఇది గ్రేట్ బ్రిటన్‌కే కాదు, ప్రపంచం మొత్తానికి గుర్తుంచుకోవలసిన రోజు, ఎందుకంటే భారతదేశముతో సహా ఇతర గ్రంథాలయ చట్టాలకు అదే నాంది.   '''నేపథ్యం''' భారతదేశ స్వాతంత్ర్యానికి పూర్వం బరోడా మహారాజు శేయాజీ గైక్వాడ్ 1883లో ఉచిత ప్రాథమిక విద్య, 1907 నాటికి గ్రంథాలయాలను పౌరులకు ఉచితంగా అందుబాటులోకి తెచ్చారు. 1937లో ఏర్పడిన బొంబాయి గ్రంధాలయ అభివృద్ధి కమిటీ జిల్లాలలో, తాలూకాలో, పట్టణాలలో,  గ్రామాలలో గ్రంథాలయాల వ్యవస్థ ఏర్పాటుకు సిఫారసు చేసింది. 1939లో మహారాజా శేయాజీరావు గైక్వాడ్ మరణానంతరం, బరోడా పౌర గ్రంథాలయ వ్యవస్థ క్షీణించింది. అయితే 2001లో గుజరాత్ పౌర గ్రంథాలయాల చట్టం అమలు తర్వాత తిరిగి పునర్జీవితమైంది. గ్రంథాలయ శాస్త్ర నిపుణులు,  గ్రంథాలయ సంఘాలు, భారతదేశంలో వివిధ  రాష్ట్రాలు కూడా తమ రాష్ట్రంలోని పౌర గ్రంధాలయవ్యవస్థ అభివృద్ధికి, నిర్వహణకు మోడల్ గ్రంథాలయ చట్టం,  రాష్ట్ర గ్రంథాలయ చట్టాలు రూపొందించడం ఆరంభించాయి. చట్టం పనితీరు గమనించి, బెనారస్‌లో జరిగిన 1వ ఏసియన్ ఎడ్యుకేషనల్ కాన్ఫరెన్స్‌లో భారతదేశంలో పౌర గ్రంథాలయాల అభివృద్ధి కోసం 1930లో మొదటగా మోడల్ యూనియన్ గ్రంథాలయ చట్టం (Model Union Library Act)ను  ప్రదర్శించారు. 1989లో [[వెలగా వెంకటప్పయ్య|వెలగా వెంకటప్ప]]<nowiki/>య్య ఆర్దర్వములో అన్ని రాష్ట్రాలలో గ్రంథాలయ చట్టాల అమలు ప్రక్రియను క్రమబద్ధీకరించడానికి మోడల్ పబ్లిక్ లైబ్రరీస్ బిల్లును ప్రతిపాదించారు. [[భారతీయ గ్రంథాలయ సంఘం]] (ఐ.ఎల్.ఏ.), [[రాజారామమోహన రాయ్ లైబ్రరీ ఫౌండేషన్]] (RRRLF) వారి సహకారంతో 14 ఫిబ్రవరి 1990న ఢిల్లీలో నిర్వహించిన సదస్సులో రెండవసారి మరింత పటిష్టమైన మోడల్ లైబ్రరీచట్టం రూపొందించారు. దీనిలోని లైబ్రరీ సర్వీస్ విభాగం మొదటి మోడల్ లైబ్రరీ యాక్ట్‌ను సమీక్షించి ఆమోదించింది. ఈవిధంగా వివిధ స్థాయిలలో మార్పులు, సంస్కరణలు చేరి 1995వ సంవత్సరంలో మోడల్ లైబ్రరీ అండ్ ఇన్ఫర్మేషన్ సర్వీసెస్ యాక్ట్‌గా సవరించబడింది. ఈ విధంగా 1930లో మొదటగా ప్రదర్శించిన  డ్రాఫ్ట్ మోడల్ బిల్ 1995 వరకు సవరించుతూనే ఉన్నారు. బిల్లులోని ముఖ్యాంశాలు (1) గ్రంథాలయాల శాఖ మంత్రితో రాష్ట్ర గ్రంథాలయ అథారిటీ ఏర్పాటు (2) స్టేట్ లైబ్రరీ కౌన్సిల్ (3) డైరెక్టర్‌గా అర్హత కలిగిన వ్యక్తితో పౌరగ్రంథాలయాల శాఖ (4) రాష్ట్ర, ప్రాంతీయ, నగరం/జిల్లా గ్రంథాలయ అధికారులు ఉంటారు (5) రాష్ట్ర ప్రణాళిక బోర్డు, స్టాఫ్ వెల్ఫేర్ బోర్డు, లైబ్రరీ ఎడ్యుకేషన్ బోర్డు, రాష్ట్ర పుస్తక అభివృద్ధి మండలి, మరియు వయోజన విద్యా మండలి స్థాపన. (6) వ్యక్తిగత గ్రంథాలయాలకు నిధుల సహకారం, గ్రంథాలయాల సక్రమ పనితీరు కోసం రాష్ట్ర ప్రభుత్వం నుండి గ్రంథాలయ సెస్, సమాన (మ్యాచింగ్) గ్రాంట్ (7) ఏదైనా అక్రమాలపై బహిరంగ విచారణ (8) స్టేట్ లైబ్రరీ సర్వీస్. '''చట్టాలు రూపొందించడంలో కృషి చేసిన ప్రముఖులు'''. ఎస్.ఆర్.రంగనాథన్ అనేక రాష్ట్రాలకు డ్రాఫ్టుబిల్ రూపొందించడంతో పాటు, గ్రంథాలయ ప్రయోజనాలకు అనుకూల విధానాల కొరకు పలు గ్రంథాలయ సంఘాలతో, ప్రభుత్వాలతో చర్చించి   దేశంలో శాసనాల బిల్స్ ఏర్పడడంలో తోడ్పడ్డారు. ఎస్.ఆర్.రంగనాథన్  ఈ క్రింది రాష్ట్రాలకు డ్రాఫ్ట్ బిల్ రూపొందించారు. ఆంధ్రదేశ గ్రంథాలయ సంఘం తరపున గాడిచర్ల హరిసర్వోత్తమరావు, పాతూరి నాగభూషణరావు, పట్టాభి రామారావు, విద్యామంత్రి ఎం.వి. కృష్ణారావు గార్లు, భారత జాతీయ గ్రంధాలయ సంస్థ ఎంపిక చేసిన వెలగా వెంకటప్పయ్య గారు, రావు బహదూర్ ఎస్/కె.బోలే, మెసర్స్ ఏ.ఏ.ఏ. ఫైజీ (బొంబాయి రాష్ట్రం), ఆర్.ఎల్. మిట్టల్, జి.ఎల్.ట్రెహాన్ (పంజాబ్), వి.ఎస్. మోఘే (మధ్య ప్రదేశ్.), ఎం.ఎల్. భాగీ (హర్యానా), బి.బి.శుక్లా (ఒరిస్సా), ఎస్.ఆర్. గుప్తా, ఎస్.ఎస్. వర్మ (ఢిల్లీ) ఇంకా ఆచార్య పి.ఎన్. కౌలా ఢిల్లీ ఇంకా జమ్మూ కాశ్మిర్ లోను అనేకమంది తమ తమ రాష్ట్రాల్లో గ్రంథాలయ చట్టాల కోసం ప్రయత్నాలు చేశారు. హైదరాబాద్ (1955), ఆంధ్రప్రదేశ్ (1960), కర్ణాటక (1963), మహారాష్ట్ర (1965), పశ్చిమ బెంగాల్ (1979); మొదలైన ఈ చట్టాలు కొంతవరకు రంగనాథన్ రూపొందించిన నమూనా చట్టాన్ని నిర్మాణపరంగా అనుసరించాయి, అభివృద్ధి పరచాయి. అయితే ప్రభుత్వం తరపు నుంచి ప్రవేశపెట్టబడిన బిల్స్ ప్రభావం తరువాత ఏర్పడిన రాష్ట్రాల చట్టాల మీద లేదనే చెప్పాలి. భారత జాతీయ గ్రంథాలయ సంఘం (ILA) రాష్ట్రాలకు  మోడల్ చట్టాన్ని అందించింది. '''రాష్ట్ర గ్రంథాలయ సంఘాల కృషి''' దాదాపు అన్ని రాష్ట్ర/కేంద్రపాలిత గ్రంథాలయ సంఘాలు తమ ప్రాంతంలోని పౌర గ్రంథాలయాల అభివృద్ధి కొరకు, గ్రంథాలయ చట్టం తీసుకురావడంలో క్రియాశీలక పాత్ర పోషిస్తున్నాయి. అయితే 1930లలోనే రాష్ట్రాలు గ్రంథాలయ చట్టాల కొరకు ప్రయత్నాలు ఆరంభించినప్పటి ఆర్ధిక పరమైనవి, ఇంకా  ఇతర అంశాల వలన ఆమోదింపబడలేదు.  తరువాత తమ రాష్ట్రాల్లో గ్రంథాలయ చట్టాన్ని తీసుకు వచ్చేందుకు వివిధ రాష్ట్ర గ్రంథాలయ సంఘాలు కృషి చేసాయి. 1910లోనే భారతదేశంలో పౌర గ్రంథాలయఉద్యమానికి మార్గదర్శకుడు బరోడా రాష్ట్రానికి చెందిన మహారాజా శాయాజీరావు గైక్వాడ్ కృషి తర్వాత, స్టేట్ లైబ్రరీ అడ్వైజరీ కమిటీ చైర్మన్ మోనోహర్‌సింహ్‌జీ జడేజా లైబ్రరీ బిల్లును పునర్నిర్మించి దానిని సమర్పించారు. ప్రభుత్వం పరిశీలించిన తర్వాత, ఈ బిల్లు 28 డిసెంబర్ 1977న గెజిట్‌లో ప్రచురించబడింది, 1978 ఫిబ్రవరి 17న విద్యాశాఖ మంత్రి అసెంబ్లీలో ప్రవేశపెట్టారు. చివరికి పౌర గ్రంథాలయ బిల్లు 2001 సంవత్సరంలో ఆమోదించబడి,  అమలు చేయబడింది. 1930లో పశ్చిమ బెంగాల్‌ లో కుమార మునీంద్ర దేబ్ రాయ్ మహాశయ్, రాష్ట్రం పౌర గ్రంథాలయ బిల్లును ప్రవేశపెట్టడం కొరకు కోసం ఆరంభించిన ప్రయత్నాలు  ఫలించలేదు, చివరకు 1979లో ఆమోదించబడింది. జనాబ్ బషీర్ అహ్మద్ సయ్యద్ 1931లో, మద్రాసు గ్రంథాలయ సంస్థ  తరపున మద్రాసు శాసనసభలో గ్రంథాలయ బిల్లును ప్రవేశపెట్టారు. తిరిగి 1935లో కూడా బిల్లు ఆమోదం జరగలేదు. దేశ స్వాతంత్ర్యం తరువాతనే, పౌర  గ్రంథాలయ చట్టాలు ఆమోదించబడ్డాయి. 1948 లో మద్రాసు పౌర గ్రంథాలయ శాసనము ఏర్పడడానికి  ఆంధ్రదేశ గ్రంథాలయ సంఘం, ఆంధ్రదేశ గ్రంథాలయ సంఘ కార్యస్థానంలో రాష్ట్ర విద్యామంత్రి డా.ఎం.వి.కృష్ణారావుగారు, అఖిల భారత గ్రంథాలయ సంఘాధ్యక్షులు ఎస్.ఆర్. [[రంగనాధం]], ఆంధ్రదేశ గ్రంథాలయ సంఘ కార్యదర్శలు గాడిచర్ల హరిసర్వోత్తమ రావు, పాతురి నాగభూషణరావు  చర్చించి మద్రాసు పౌర గ్రంథాలయ చట్టము చిత్తు తీర్మానాలు రూపొందించారు. అప్పటి మద్రాసు రాష్ట్ర విద్యాశాఖ మంత్రి అవినాశలింగం చెట్టియార్ ప్రత్యేక శ్రద్ధ వహించి 1948లో బిల్లును ఆమోదించారు. రంగనాథన్ ద్వారా 1946లో చేసిన మూడవ ప్రయత్నం 1948లో విజయవంతమైంది. ఇది భారతదేశపు మొదటి లైబ్రరీ చట్టం. బీహార్, ఒడిషా సంయుక్త ప్రావిన్సుల నుండి 1936లో ప్రత్యేక బీహార్ ప్రావిన్స్‌గా ఏర్పడిన సంవత్సరమే బీహార్ గ్రంథాలయ సంఘం కూడా ప్రారంభమైంది. ఈ గ్రంథాలయ సంఘం 1937లో బీహార్ గ్రంథాలయ సదస్సుని నిర్వహించి బీహార్‌లోని గ్రంథాలయాల అభివృద్ధికి ముసాయిదా పథకం సిద్ధంచేసి రాష్ట్ర ప్రభుత్వానికి సమర్పించింది. బీహార్ ప్రభుత్వంలోని ప్రసిద్ధ గ్రంథాలయ నిపుణుల నిరంతర కృషితో 2008లో పౌర గ్రంథాలయ చట్టాన్ని ఆమోదించారు. బీహార్‌, పాట్నాలో రాష్ట్ర గ్రంథాలయం అన్ని జిల్లాల్లో జిల్లా గ్రంథాలయాలు పని చేస్తున్నాయి. భారతదేశంలోని ఈశాన్య ప్రాంతంలోని అసోమ్ రాష్ట్రంలో, గౌహతిలో స్టేట్ లైబ్రరీ, అన్ని 23 జిల్లాల్లో గ్రంథాలయాలు ఉన్నాయి. అస్సాం గ్రంథాలయ సంఘం (అసోం పుతిభరల్ సంఘ) 1938లో శ్రీ కుముదేశ్వర్ బొర్తకూర్ ప్రోత్సాహంతో ఏర్పడింది. 1964లో 8వ ఆల్ అస్సాం గ్రంథాలయ సదస్సు గౌహతిలో జరిగింది, డాక్టర్ ఎస్.ఆర్.రంగనాథన్‌ సదస్సులో అస్సాం రాష్ట్రానికి సంబంధించిన పౌర గ్రంథాలయ బిల్లు ముసాయిదాను సిద్ధం చేసి ప్రభుత్వ పరిశీలనకు పంపింది, బహు ప్రయత్నాలు చేసినా  సమాధానం ఇప్పటి వరకు రాలేదు. 1989లో కేరళ గ్రంథాలయ చట్టం ఏర్పడినప్పటికి, గ్రంథాలయ చట్టానికి ముందే సంఘం ప్రభుత్వం నుండి గ్రాంట్ పొంది, రాష్ట్రంలోని ఇతర పౌరగ్రంథాలయాలకు విడుదల చేసింది. స్వాతంత్ర్యం రాకముందే, కొల్హాపూర్ సంస్థానం (ప్రస్తుతం మహారాష్ట్ర లో ఉంది), పశ్చిమ భారతదేశంలో 1945లో పౌర గ్రంథాలయ చట్టాన్ని ఆమోదించింది. ఫలితంగా కర్వీర్ నగర్ వాచన్ మందిర్‌ను రాష్ట్ర కేంద్ర గ్రంథాలయంగా ప్రకటించారు. ఈ చట్టం సంచార గ్రంథాలయ సేవలను అందించడానికి, గ్రంథాలయ శిక్షణా తరగతులను నిర్వహించడానికి తోడ్పడింది. హైదరాబాద్, మద్రాసు గ్రంథాలయ శాసనములను సమన్వయ పరచి ఆంధ్రప్రదేశ్ పౌర గ్రంథాలయ శాసనమును తీర్చిదిద్దుటకు మదరాసు మాజీ విద్యామంత్రి డా. ఎం.వి.కృష్ణా రావు గారి సమక్షంలో, పట్టాభి రామారావు గారి అధ్యక్షతన ఖమ్మంమెట్టులో 1957 మార్చి జరిగిన 30వ ఆంధ్రదేశ గ్రంథాలయ మహాసభలో చేసిన సూచనలు, వెలిబుచ్చిన అభిప్రాయాలూ కూడా శాసన నిర్మాణానికి ఎంతో  తోడ్పడ్డాయి. ఆంధ్రప్రదేశ్ పౌర గ్రంథాలయ శాసనపు చిత్తుప్రతి 15.12.1957న సంఘాధ్యక్ష్యులు గాడిచర్ల హరిసర్వోత్తమరావు, పాతూరి నాగభూషణరావు, కోదాటి నారాయణ రావు వంటి వారి ఆర్దర్వంలో  రూపొందించబడింది. అప్పటికే 40 సంవత్సరాలుగా  ఆంధ్రదేశ గ్రంథాలయ సంఘం, 25 సంవత్సరాలుగా మద్రాసు, కేరళ సంఘాలు గ్రంథాలయోద్యమమును  గ్రంథాలయాలను  నడిపిస్తూ ఉన్నాయి.  1930వ సంవత్సరం పూర్వమే మొదలైన  ఆంధ్రదేశ పౌర గ్రంథాలయ శాసనము చివరికి 1957 నాటికి ప్రకటింపబడింది. దీనిలో స్థానిక  గ్రంథాలయ సంస్థల నిర్మాణంలో జిల్లా గ్రంధాలయ సంఘాలకు ప్రాతినిధ్యం కల్పింపబడింది. ఢిల్లీ గ్రంథాలయ సంఘాన్ని 1939న స్థాపించారు. 1954 నుండి ఢిల్లీ గ్రంథాలయ చట్టం కోసం ప్రయత్నాలు జరుగుతున్నాయి; 1996న న్యూఢిల్లీలో ILA రంగనాథన్ రీసెర్చ్ సర్కిల్ (RRC) ఆధ్వర్యంలో ప్రత్యేకంగా ఢిల్లీ లైబ్రరీ లెజిస్లేషన్‌పై నిర్వహించిన సదస్సులో  వెలగా వెంకటప్పయ్య “ఢిల్లీ పబ్లిక్ లైబ్రరీ” పేరుతో ఒక ప్రధాన పత్రాన్ని సమర్పించారు. ఇన్ఫర్మేషన్ సర్వీసెస్ యాక్ట్” ప్రొఫెసర్ కృష్ణ కుమార్, ఇతరులు చేసిన కొన్ని సవరణల తర్వాత, మోడల్ చట్టాన్ని ఢిల్లీ ప్రభుత్వానికి ప్రొఫెసర్ పి.ఎన్.కౌలా సమర్పించారు. అయితే చట్టం అమలుకు నోచుకోలేదు. ఒడిశా రాష్ట్రంలో గ్రంథాలయ ఉద్యమం అభివృద్ధిలో ఉత్కల్ గ్రంథాలయ సంఘం 1944లో ఏర్పడింది. 1947లో ఎ.త్రిపాఠి ముసాయిదా లైబ్రరీ బిల్లును ప్రభుత్వం పరిశీలన కోసం సమర్పించారు. శ్రీమతి ‘ఉమ్రాణి పాత్ర’ ఎమ్మెల్యే, సంఘ అధ్యక్షురాలు  ముసాయిదా ఒడిశా శాసనసభలో చట్టాన్ని సమర్పించింది. దీనిని 1988న శాసన సభలో ప్రవేశపెట్టారు. చివరకు 2001లో చట్టం రూపు దిద్దుకుంది.   రాజస్థాన్ గ్రంథాలయ సంఘం 1962లో ప్రొఫెసర్ ఎస్. బషీరుద్దీన్ మార్గదర్శకత్వంలో ఏర్పడింది. గ్రంథాలయ బిల్లును రూపొందించి 1965లో ప్రభుత్వానికి సమర్పించి ఒప్పించడంతో, రాజస్థాన్ పౌర  గ్రంథాలయ చట్టము  2006లో ఆమోదించబడింది. గోవాలో గ్రంథాలయ ఉద్యమాన్ని వ్యాప్తి చేసే లక్ష్యంతో గోమంతక్ గ్రంథాలయ సంఘం 1961 లో స్థాపించబడింది. 1975 సంవత్సరంలో తాలూకా, గ్రామ గ్రంథాలయాలు ప్రారంభించారు. 1978లో గోవా ప్రభుత్వం,  డాక్టర్ కె.ఎస్.దేశ్‌పాండే యూనివర్సిటీ లైబ్రేరియన్, కర్ణాటక విశ్వవిద్యాలయం, ధార్వాడ్ అధ్యక్ష తన నిపుణల కమిటీని ఏర్పాటు చేసింది. 1983 లో గోవా పౌర గ్రంధాలయ చట్టము ఆమోదింపబడినది. చట్టం మరింత సవరింపబడి 1997 నుండి అమలుజరిగింది. J & K గ్రంధాలయ సంఘము ( JKLA ) 1966 ఏర్పడి గ్రంధాలయ చట్టం సాధించలేకపోయింది. మణిపూర్ గ్రంధాలయ సంఘం 1987 స్థాపించబడినది. బిల్లుని 1988 లో శాశనసభలో ప్రవేశపెట్టింది. దానిని చిన్న సవరణల తరువాత ఆమోదించబడింది. గ్రంథాలయ సంఘం 1966 ఏర్పడి 1989 పౌర గ్రంథాలయ చట్టము ఆమోదించారు. 1972 లో మిజో హిల్స్ జిల్లాను కేంద్ర ప్రాంతముగా ప్రకటించి మిజోరాంగా చేసినారు. 1980 స్టేట్ లైబ్రరీ మిజోరం పౌర  గ్రంథాలయ బిళ్ళను ప్రభుత్వానికి సమర్పించింది. 1993 లో పౌర  గ్రంథాలయ చట్టాన్ని ఆమోదించింది. నాగలాండ్ గ్రంధాలయ చట్టం కోసం కమిటీ ఏర్పాటుచేసినారు, చట్టం రూపకల్పన జరుగుతోంది. ప్రస్తుతానికి భారతదేశములో ఉన్న 28 రాష్టాలు, 9 కేంద్రపాలిత ప్రాంతములలో 19 రాష్టాలు పౌర  గ్రంథాలయ (పబ్లిక్ లైబ్రెరీస్) చట్టాలను ఉత్తరాంచల్ రాష్టం ఏర్పడిన 5 సంవస్సరాలలోనే చట్టం ఏర్పడటం విశేషం. తెలంగాణ రాష్టం 2014 ఏర్పడిన మరుసటి సంవత్సరమే అప్పటికే అమలులోనున్న ఆంధ్రదేశ చట్టం ప్రతిపాదించగా తెలంగాణ పౌర  గ్రంథాలయ చట్టం రూపొందించింది. రాష్ట్ర గ్రంథాలయ చట్టాలు పౌర గ్రంథాలయ వ్యవస్థ ఏర్పడడానికి, పరిపాలనకు, నిర్వహణకు, అభివృద్ధికి అనేక అంశాలు చేర్చాయి. '''భారతదేశ  గ్రంథాలయ చట్టాలు - రాష్ట్ర పౌర గ్రంథాలయాలు''' భారతదేశంలోని అన్ని రాష్ట్రాలు/కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు తమ పౌర గ్రంథాలయాల నిర్వహణ, అభివృద్ధి కొరకు, గ్రంథాలయ చట్టం తీసుకురావడంలో క్రియాశీలక పాత్ర పోషిస్తున్నాయి. స్వాతంత్రానికి పూర్వం పశ్చిమ భారతదేశంలో కొల్హాపూర్ సంస్థానం 1945లో పౌర గ్రంథాలయ చట్టాన్ని ఆమోదించింది. తెలంగాణ ప్రాంతంలో 1955లో ఏర్పడిన హైదరాబాద్ పౌరగ్రంథాలయ చట్టం  రాష్ట్రాల పునర్వ్యవస్తీకరణలో ఆంధ్రప్రదేశ్ పౌర గ్రంథాలయచట్టం (1960) తో  విలీనం చేయబడింది.  రాష్ట్ర గ్రంథాలయ చట్టాలు భారతదేశానికి స్వాతంత్ర్యం వచ్చినప్పటి నుండి ఈనాటికి ఉన్న 28 రాష్ట్రాలలో క్రింది 19 రాష్ట్రాలు, 9 కేంద్ర పాలిత ప్రాంతాలలో లక్షద్వీపంలో (2007) పౌర గ్రంధాలయ (పబ్లిక్ లైబ్రరీస్) చట్టాలను ఆమోదించాయి # మద్రాస్ పౌరగ్రంథాలయ చట్టం (1948)(తమిళనాడు పౌర గ్రంథాలయ చట్టం అని మార్చారు) # ఆంధ్రప్రదేశ్ పౌర గ్రంథాలయ  చట్టం (1960) # మైసూర్ పౌర గ్రంథాలయ చట్టం (1965) (కర్ణాటక పౌర గ్రంథాలయ చట్టం అని మార్చారు) # మహారాష్ట్ర పౌర గ్రంథాలయ  చట్టం (1967) # పశ్చిమ బెంగాల్ పౌర  గ్రంథాలయ  చట్టం (1979) # మణిపూర్ పౌర గ్రంథాలయ  చట్టం (1988) # కేరళ పౌర గ్రంథాలయ  చట్టం (1989) # హర్యానా పౌర గ్రంథాలయ  చట్టం (1989) # మిజోరం పౌర గ్రంథాలయ  చట్టం (1994) # గోవా పౌర గ్రంథాలయ  చట్టం (1994) # గుజరాత్ పౌర గ్రంథాలయ  చట్టం (2001) # ఒరిస్సా పౌర గ్రంథాలయ  చట్టం (2001) # ఉత్తరాంచల్ పౌర గ్రంథాలయ  చట్టం (2005) # రాజస్థాన్ పౌర గ్రంథాలయ  చట్టం (2006) # ఉత్తర ప్రదేశ్ పౌర  గ్రంథాలయ  చట్టం (2006) # బీహార్ పౌర గ్రంథాలయ  & సమాచార కేంద్రాల చట్టం (2008) # ఛత్తీస్‌గఢ్ పౌర గ్రంథాలయ  చట్టం (2008) # అరుణాచల్ ప్రదేశ్ పౌర గ్రంథాలయ  చట్టం (2009) # తెలంగాణా పౌర గ్రంథాలయ  చట్టం (2015) '''ముఖ్యాంశాలు''' * రాష్ట్ర స్థాయిలో ప్రధాన నిర్వాహక అధికారి (చీఫ్ ఎగ్జిక్యూటివ్ లేక డైరెక్టర్ని) పౌర గ్రంథాలయ సంచాలకులు. ఇటువంటి కీలకమైన బాధ్యతాయుత పదవులు  రాష్ట్ర/జిల్లా స్థాయిలో గ్రంథాలయ సంస్థల అధిపతులుగా పౌర గ్రంథాలయాధికారులు, గ్రంథాలయ శాస్త్రంలో నిష్ణాతులు అయిఉండాలి. * గ్రంథాలయాల అనుసంధాన వ్యవస్థ  (నెట్‌వర్క్) ఏర్పాటు చేయాలి.   * వారసత్వ సంపద, సంస్కృతి పరిరక్షణ మీద దృష్టి పెట్టాలి.   * ఆర్థిక వనరులను, నిబంధనలు, నిధుల జమ, ఖర్చు, ఆడిట్, విచారణ కార్యక్రమాల నేపధ్యంలో  స్పష్టంగా  నివేదించాలి. * పౌరగ్రంథాలయ సభ్యత్వం   * గ్రంథాలయ విద్య, శిక్షణ, ప్రచారం, సిబ్బంది జీతభత్యాలు, పని పరిస్థితుల మెరుగు పరచడము, ప్రమాణాలు స్థిరీకరించడము రాష్ట్ర గ్రంథాలయ చట్టాలు ప్రధానంగా ఈ క్రింది విషయాలకు సంబంధించి విధులు, విధానాలు, నిబంధనలు రూపొందిస్తాయి. అయితే వాటిని రూపొందించడంలో, అమలు పరచడములో వివిధ రాష్ట్రాల మధ్య అంతరం ఉంది. * వివిధ స్థాయిలలో అంటే రాష్ట్ర, జిల్లా, నగర, గ్రామ స్థాయిలలో ప్రభుత్వ/పౌర గ్రంథాలయాల ఏర్పాటు * గ్రంథాలయ ప్రయోజనల పరిరక్షణ, పరిపాలనాంశాలు అంటే అధికార వర్గం, కార్యనిర్వాహక వర్గం ఏర్పాటు * అధికారాలు. విధులు, బాధ్యతలు నిర్ణయించడం * చట్టంలో సవరణలు (అంటే - అంశాలు చేర్చడం. తొలగించడం, సంక్లిష్టతలను దూరం చేయడం వంటివి),   * నిధులు, వనరుల సేకరణ, ప్రచురణలకు  మార్గ దర్శకాలు ఏర్పరచడం * నివేదికలు రూపొందించడం, * రాజా రామమోహన రాయ్ లైబ్రరీ ఫౌండేషన్, రాష్ట్ర గ్రంథాలయ సంఘాలతో ప్రభుత్వంతో, ఇంకా ప్రభుత్వేతర సంస్థలతో సంబంధాలు, సహకారం నిర్వహించడం వంటి అంశాలు = రాష్ట్ర గ్రంథాలయ చట్టాలు = భారతదేశ స్వతంత్రం పూర్వం నుంచి ఇప్పటివరకు భౌగోళికంగా, రాజకీయంగా చోటుచేసుకున్న మార్పులు అంటే రాజ్యాలు (ప్రావిన్స్లు) రాష్ట్రాలుగా ఏర్పడడము, రాష్ట్రాలు జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణ వంటివి పౌర గ్రంథాలయ వ్యవస్థ మీద అత్యంత ప్రభావం పడింది. అందువలన ఈ చట్టాలు భౌగోళిక ప్రాంతాల వారీగా (Maps of India) వివరించడం జరిగింది.   దక్షిణ భారతదేశ గ్రంథాలయ చట్టాలలో మద్రాసు గ్రంథాలయ చట్టం (తమిళనాడు) మొదటిది. గ్రంథాలయ చట్టం కొరకు 1931లో ప్రారంభించిన ప్రయత్నాలు 1948లో .రంగనాథన్, మద్రాస్ విశ్వవిద్యాలయం గ్రంథాలయాధికారిగా, అవినాశలింగం చెట్టియార్ గారు మంత్రిగా ఉన్నప్పుడు వారి కృషితో  ఫలించి ఏప్రిల్ 1950 నుండి అమలులోకి వచ్చింది.  మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీలోని తెలుగు-మాట్లాడే ప్రాంతాలను కలుపుకొని 1953 అక్టోబర్ 1న ఆంధ్ర రాష్ట్రం ఏర్పడింది. తరువాత 1956 నవంబర్ 1వ తేదీన  ఈ ఆంధ్ర, తెలంగాణ ప్రాంతాలు కలిసి ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం ఏర్పడేనాటికి ఆంధ్ర ప్రాంతంలో 1948 మద్రాసు పౌర  గ్రంథాలయ చట్టం, తెలంగాణ ప్రాంతంలో 1955 హైదరాబాద్ పౌర గ్రంథాలయ చట్టం అమలులో ఉన్నాయి. ఈ రెండు చట్టాలు విలీనం చేయబడి, సవరించబడి, తాజాగా ఆంధ్రప్రదేశ్ పౌర గ్రంథాలయ చట్టం 1 ఏప్రిల్ 1960 నుండి అమలులోకి వచ్చింది.  ఇది తరువాత 1964, 1969, 1987, 1989లలో సవరించబడింది. 2014లో ఆంధ్ర, తెలంగాణా రాష్ట్రాలు వేరు పడిన తరువాత 1960 నాటి చట్టం సవరణల ఆధారంగా 2014 జూన్ నుంచి అమలులో ఉండే విధంగా 2016లో ఆంధ్రప్రదేశ్‌ కి ఉత్తరువు జారీ చేయబడింది (ఆంధ్ర ప్రదేశ్ గజెట్ సంఖ్య 84, ఏప్రిల్ 19, 2016). అయితే ప్రత్యేక తెలంగాణా రాష్ట్రంలో రాష్ట్ర పౌరగ్రంథాలయ శాఖ, ఉమ్మడి ఆంధ్ర రాష్ట్రంలో అమలులో ఉన్న 1960 నాటి చట్టం అనుగుణంగా నిర్వహిస్తోంది. ఇది తెలంగాణా పౌర గ్రంథాలయ చట్టం 1960గా  అమలులోకి వచ్చి 21.12. 2015న సవరించబడింది. మైసూర్ (కర్ణాటక) గ్రంథాలయ సంఘం  ప్రయత్న ఫలితంగా రాష్ట్రం ఏర్పడిన 10 సంవత్సరాలకు  22 ఏప్రిల్ 1965న రాష్ట్ర శాసనసభ బిల్లును ఆమోదించింది. కర్ణాటక రాష్ట్రంలో విశేషమైన పౌర గ్రంథాలయ అనుసంధాన వ్యవస్థ (నెట్‌వర్క్) ఉంది. ఇది కర్ణాటక, బొంబాయి, పాత మైసూర్, హైదరాబాద్, మద్రాసు, కూర్గ్ ప్రాంతాలతో అనుసంధానమై ఉంది. కేరళ రాష్ట్రంలో పౌర గ్రంథాలయాలు 19వ శతాబ్దం లోనే  స్థాపించబడినా ఆర్థిక వనరుల లోటు వలన కొన్ని మినహా కొనసాగలేకపోయాయి. కేరళలో లెఫ్ట్ డెమొక్రటిక్ ఫ్రంట్ ప్రభుత్వం ప్రవేశపెట్టిన బిల్లు 1989లో గవర్నర్ ఆమోదం పొందింది. చట్టం అమలులోకి రావడంతోటే కేరళ గ్రంథసాల సంఘం కేరళ రాష్ట్ర గ్రంథాలయ మండలిలో విలీనమైంది.  గ్రంథాలయ శాసనానికి ముందు కూడా, సంఘం ప్రభుత్వం నుండి గ్రాంటుని తీసుకుని రాష్ట్రంలోని పౌర గ్రంథాలయాలకు అందచేసింది. పశ్చిమ రాష్ట్రాలలో మొదట బాంబే ప్రావిన్స్‌ నుంచి 1960 మే 1న ముంబై (పూర్వపు బొంబాయి) రాజధానిగా పశ్చిమ మహారాష్ట్ర, మరట్వాడా, విదర్భలతో మహారాష్ట్ర రాష్ట్రం ఏర్పడింది. 1939లో, బొంబాయి ప్రభుత్వం గ్రంథాలయ చట్టాన్ని పరిశీలించడానికి నియమింపబడిన ఫైజీ కమిటీ తన నివేదికను 1940లో సమర్పించింది, అయితే రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం (1939-1945) కారణంగా 1971 వరకు అమలుకాలేదు. ప్రభుత్వం పౌరగ్రంథాలయాల వ్యవహారాలను నిర్వహించడానికి గ్రంథాలయాల క్యూరేటర్‌ను నియమించడము, ఆసియాటిక్ సొసైటీ ఆఫ్ బొంబాయిని రాష్ట్ర కేంద్ర గ్రంథాలయంగా వ్యవహరించడము; పూణే, ధార్వార్, అహ్మదాబాద్‌లలో ప్రాంతీయ గ్రంథాలయాలను స్థాపించడం వంటి కార్యక్రమాలు చేపట్టింది.  అయితే 1960లో ఇవి ధార్వారుతో పాటు కర్ణాటకకు, అహ్మదాబాద్‌తో పాటు గుజరాతుకు బదిలీ అయ్యాయి. మహారాష్ట్ర పౌర గ్రంథాలయ బిల్లును ప్రభుత్వం నవంబర్ 17, 1967న శాసనసభలో ఆమోదించింది. మహారాష్ట్ర ప్రభుత్వం వ్యక్తిగత నిర్వహణ (ప్రైవేట్ మేనేజ్‌మెంట్) కింద పనిచేస్తున్న జిల్లా గ్రంథాలయాలను దశలవారీగా పౌర గ్రంథాలయ వ్యవస్థలోకి తరలించింది. గోవా చాలా కాలంగా పోర్చుగీస్ కాలనీగా ఉండి 1961లో డామన్ డయ్యూతో కలిపి తూర్పు రాష్ట్రాలలో 1977లో లెఫ్ట్ ఫ్రంట్ ఎన్నికల మ్యానిఫెస్టోలో ఇచ్చిన హామీ మేరకు పశ్చిమ బెంగాల్ పౌర గ్రంథాలయ చట్టం 12 సెప్టెంబర్ 1979న శాసనసభలో ఆమోదించబడింది. ఇది గ్రంధాలయ శిస్తు మినహా చాలావరకు మద్రాస్ పౌర గ్రంథాలయ చట్టాన్ని అనుసరించింది. ఒడిశా కళింగ రాజవంశ చారిత్రక నేపధ్యంతో 1936లో బ్రిటిష్ పాలనలో ఒక ప్రావిన్స్‌గా ఉంది. 1944లో ఏర్పడిన ఉత్కల్ గ్రంథాలయ సంఘం ఒడిశాలో గ్రంథాలయ చట్టం  తేవడానికి  ప్రయత్నం చేసింది. చివరకు చట్టం  2001 లో ఆమోదింపబడింది.  బీహార్ రాష్ట్ర ప్రభుత్వంలోని గ్రంథాలయ నిపుణులు, గ్రంథాలయ సంఘం నిరంతర కృషితో 2008లో పబ్లిక్ లైబ్రరీస్ యాక్ట్‌ను ఆమోదించారు. జార్ఖండ్ కి గ్రంథాలయ చట్టం ఇంకా లేదు. ఈశాన్యంలో మణిపూర్, మిజోరం, అరుణాచల్ ప్రదేశ్ రాష్ట్రాలలో గ్రంథాలయచట్టాలు అమలులో ఉన్నాయి. మణిపూర్ లో ఇంఫాల్ పబ్లిక్ లైబ్రరీ 1938లో ప్రారంభించబడింది. మణిపూర్ గ్రంధాలయ సంఘం  ప్రవేశపెట్టిన బిల్లును ఆగస్టు 1988న శాసనసభలో చిన్న సవరణలతో ఏకగ్రీవంగా ఆమోదించబడింది. మిజో హిల్స్ జిల్లా 1972లో మిజోరం కేంద్రపాలిత ప్రాంతంగాను, 1987లో రాష్ట్రంగా అవతరించింది. 1993లో మిజోరం పబ్లిక్ లైబ్రరీ యాక్ట్‌ని ఆమోదించింది ఇంకా అమలు కాలేదు. నార్త్-ఈస్ట్ ఫ్రాంటియర్ ఏజెన్సీ (NEFA) నుంచి 1987లో  అరుణాచల్ ప్రదేశ్ రాష్ట్రం ఏర్పడిన తర్వాత పౌర గ్రంథాలయ చట్టం ఆగస్టు 2009 లో గవర్నరు ఆమోదం పొందింది. ఉత్తరం వైపు రాష్ట్రాలైన పంజాబ్, హిమాచల్ ప్రదేశ్ లలో గ్రంథాలయ చట్టాలు లేవు. అయితే హర్యానా 1956నవంబరులో పంజాబ్ నుంచి వేరుపడిన తరువాత 1989లో చట్టం ఆమోదింప బడింది.   ఉత్తరప్రదేశ్ లోని కొండ ప్రాంతం నుండి ఉత్తరాఖండ్ రాష్ట్రం నవంబరు 2000లో ఏర్పడిన  ఐదు సంవత్సరాలలోనే ప్రభుత్వం 2005లో గ్రంథాలయ చట్టాన్ని ఆమోదించింది.  ఉత్తరప్రదేశ్ ప్రభుత్వం 2006లో లైబ్రరీ శాసనం కోసం ఆర్డినెన్స్ జారీ చేసింది. అయితే దీనిని రద్దు చేసారు. కేంద్ర రాష్ట్రాలలో చత్తీస్‌గఢ్ 1 నవంబర్ 2000న మధ్యప్రదేశ్  నుండి రాయ్ పూర్ రాజధానిగా వేరుపడింది. 2008లో రాష్ట్రం పౌర గ్రంథాలయ చట్టాన్ని ఆమోదించినప్పటికీ, అది ఇంకా అమలు కావలసినది ఉంది. = రాష్ట్ర గ్రంథాలయ చట్టాలు = చట్టాలు ఆమోదం తరువాత ప్రభుత్వం రాష్ట్ర గ్రంథాలయ కమిటీ ఏర్పాటు చేస్తుంది. దాదాపు అన్ని రాష్ట్రాల పౌర గ్రంథాలయ వ్యవస్థలో రాష్ట్ర, నగర, ప్రాంతీయ, జిల్లా, శాఖా కేంద్ర  గ్రంథాలయాలను డైరెక్టరేట్ ఆఫ్ పబ్లిక్ లైబ్రరీస్ నియంత్రిస్తుంది. లేదా రాష్ట్ర గ్రంథాలయ మండలి ఏర్పాటు సూచించబడుతుంది. జిల్లా గ్రంథాలయ సంస్థలు పని చేస్తాయి. సాధారణంగా  విద్యా శాఖా మంత్రి రాష్ట్ర గ్రంథాలయ కమిటీ అధ్యక్ష్యులుగా, కేంద్ర రాష్ట్ర గ్రంథాలయాధిపతి, పౌర గ్రంథాలయ శాఖా డైరెక్టర్ సభ్యులుగా ఉంటారు. కార్యవర్గంలో ప్రభుత్వ అధికారులతో పాటుగా రాష్ట్ర గ్రంథాలయ సంఘాలు, గ్రంథాలయ విజ్ఞానశాస్త్ర నిష్ణాతులు ముఖ్యంగా అధ్యాపకులు, శాస్త్రవేత్తలు, అధికారులు సభ్యులుగా ఉండాలని నిర్దేశిస్తాయి. పరిపాలనాంశాలలో ముఖ్యంగా రాష్ట్ర, జిల్లా, గ్రామ  స్థాయి గ్రంథాలయ కమిటీలు, మండలి నిర్మాణం, సభ్యులు, అధికారాలు. విధులు, బాధ్యతలు గురించిన  నిబంధనలు రూపొందించడం, పౌర గ్రంథాలయ సంస్థలలో, గ్రంథాలయాలలో పని చేస్తున్న ఉద్యోగులను ప్రభుత్వ ఉద్యోగులుగా పరిగణించడం, రాష్ట్రంలో వివిధ స్థాయిలలో అంటే రాష్ట్ర, జిల్లా, నగర, పంచాయితీ/గ్రామ స్థాయిలలో గ్రంథాలయ వ్యవస్థ ఏర్పాటు; విద్యా వ్యవస్థతో గ్రంథాలయ వ్యవస్థ అనుసంధానం; తద్వారా విద్యాశాఖ అధికారులు, విద్యావేత్తలు, ఉన్నత విద్యాలయాధికారులు, అధ్యాపకులు, గ్రంధాలయాధికారులు, గ్రంథాలయ విజ్ఞాన నిష్ణాతులు, విద్య, సాంస్కృతికవేత్తలు, గ్రంథాలయ సంఘాధ్యక్ష్యులు మొదలగువారు మండలిలో ఉండి. నిర్ణయాత్మకంగా వ్యవహరించడానికి వీలవుతుంది. కొన్ని రాష్ట్రాల చట్టాలు విద్యా శాఖలో పౌర గ్రంథాలయ విభాగం (సెల్) ఏర్పాటు సూచిస్తున్నాయి.  ''' '''పౌర గ్రంథాలయాల అభివృద్ధికి గ్రంథాలయ చట్టాల మద్దత్తుతో పాటు, గ్రంథాలయ సంఘాలు ఉంటుంది. చట్టాలు చేయడానికి తోడ్పడుతాయి. = పౌర గ్రంథాలయాల  పరిరక్షణ = దాదాపుగా అన్ని చట్టాలు కూడా పౌర గ్రంథాలయాల ఏర్పాటు, అభివృద్ధికి, పురాతన గ్రంథాలయాల పరిరక్షణ దిశగా మార్గదర్శకాలు ఏర్పరుస్తాయి. స్వాతంత్య్రానికి పూర్వం ఉన్న  రాజ్యాలు, రాజ్యాధికారులు, సంఘసంస్కరణాభిలాషులు, పండితులు, విజ్ఞులు ఏర్పాటు చేసిన పౌర గ్రంథాలయాలు కొన్ని మాత్రము కాలానుగుణంగా అభివృద్ధి పథంలో కొనసాగుతున్నప్పటికీ అన్నీ పనిచేయడంలేదు. కొనసాగుతున్న వాటిలో కొన్ని రాష్ట్ర కేంద్ర గ్రంథాలయాలుగా ప్రసిద్ధి పొందాయి. ప్రాంతీయ, జిల్లా, శాఖా గ్రంథాలయాలతో పాటు నగర, జిల్లా కేంద్ర గ్రంథాలయాలుగా కొనసాగుతున్నాయి. నూతనంగా  ప్రయివేట్,  ప్రభుత్వ  గ్రంథాలయాలు కూడా అనేకం ఏర్పడ్డాయి.   == రాష్ట్ర కేంద్ర గ్రంథాలయాలు == రాష్ట్ర కేంద్ర గ్రంథాలయం ఏర్పాటు పౌర గ్రంథాలయ వ్యవస్థకు చాలా ప్రధానమైనది. కొన్ని రాష్ట్రాలలో  చట్టం ఏర్పడక ముందు ప్రసిద్ధి పొందిన గ్రంథాలయాలను రాష్ట్ర కేంద్ర గ్రంథాలయంగా ప్రకటించి అభివృద్ధి చేస్తే కొన్నింటిలో రాష్ట్ర కేంద్ర గ్రంథాలయం ఏర్పాటు చేసారు.  రాజా రాంమోహన రాయ్ లైబ్రరీ ఫౌండేషన్ అందిస్తున్న సమాచారం ప్రకారం దేశంలో మొత్తం 46746 పౌర గ్రంథాలయాలు ఉన్నాయి.   {| class="wikitable" |పౌర గ్రంథాలయాలు |సంఖ్య |విశేషాలు |- |రాష్ట్ర కేంద్ర గ్రంథాలయాలు |31 |ఆం.ప్ర., అస్సోమ్, మధ్య ప్రదేశ్, ఉత్తరాఖండ్, డామన్ డయ్యు లలో కేంద్ర గ్రంథాలయాలు లేవు     |- |జిల్లా కేంద్ర గ్రంథాలయాలు |582 |లక్ష్వ ద్వీప, దాద్రా నాగర్ హవేలీ లలో లేవు   |- |ప్రాంతీయ/శాఖా గ్రంథాలయాలు |531 |తమిళనాడు లో ఆధికంగా  314 ఉన్నాయి |- |నగర / పట్టణ గ్రంథాలయాలు |11154 |కేరళ (8405), తమిళనాడు (3527), అం.ప్ర. (961), తెలంగాణా (636) |- |రాష్ట్ర ప్రత్యేక గ్రంథాలయాలు |11 |బెంగాల్, తమిళనాడు,జార్ఖండ్, జమ్మూ కాశ్మీర్, గుజరాత్ |- |పాఠశాలల గ్రంథాలయాలు |918 |హిమాచల్ ప్రదేశ్ |- |ప్రభుత్వేతర స్వచ్చంద సంస్థలు |19075 | |- |సంచార గ్రంథాలయాలు |27 |జార్ఖండ్ 13, తమిళనాడు 14 |- | colspan="3" |ఆధారం: రాజా రాంమోహన రాయ్ లైబ్రరీ ఫౌండేషన్ - గణాంకాలు |} కొన్ని రాష్ట్రాలలోని ముఖ్య పౌరగ్రంథాలయాలు * తమిళనాడు చట్టం (1950లో) అమలులోకి వచ్చిన తర్వాత కన్నెమర పౌరగ్రంథాలయాన్ని రాష్ట్ర కేంద్ర గ్రంథాలయంగా మార్చారు. * స్వాతంత్య్రానికి పూర్వం 1891లో నవాబ్ ఇమాదుల్‌ముల్క్ సయ్యద్ హుస్సేన్ బిల్‌గ్రామీ కట్టించిన భవనం, అసఫియా గ్రంథాలయంగా ప్రసిద్ధి పొందింది. ఇదే సమైఖ్య ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని రాష్ట్ర కేంద్ర గ్రంథాలయం. రాష్ట్ర  విభజన తరువాత తెలంగాణా రాష్ట్ర కేంద్ర గ్రంథాలయంగా మారింది. ఈ సమైఖ్య రాష్ట్రం నుండి విడివడిన 10 సంవత్సరాలకు కూడా ఆంధ్రప్రదేశ్ లో కేంద్ర గ్రంధాలయం ఏర్పడలేదు, సంఘం కృషి జరుగుతోంది.   * కర్ణాటకకు చెందిన రాష్ట్ర కేంద్ర గ్రంథాలయము కాకుండా పీణ్యలో దేశంలోనే మొదటగా ప్రత్యేక పౌర సాంకేతిక  గ్రంథాలయం ఏర్పడింది. * 1829లో త్రివేండ్రం పబ్లిక్ లైబ్రరీని ట్రావెన్‌కోర్ మహారాజా శ్రీ స్వాతి తిరునాల్ హయాంలో, ట్రాన్‌వాన్‌కోర్‌లోని బ్రిటిష్ రెసిడెంట్, బ్రిటీష్ మ్యూజియం వ్యవస్థాపకుడు సర్ హన్స్ స్లోన్  మనవడు అయిన  కల్నల్ ఎడ్వర్డ్ కాండ్‌గాన్ స్థాపించారు. కేరళలో చట్టం ఏర్పడ్డ తర్వాత, త్రివేండ్రం పౌర గ్రంథాలయం రాష్ట్ర కేంద్ర గ్రంథాలయంగా మార్చబడింది. ఇది కాకుండా 1858లో కొట్టాయంలో, 1870లో ఎర్నాకులంలో పౌర గ్రంథాలయాలు స్థాపించారు. ఇంకా 1884లో సుగుణపోషిణి వాయనశాల, వంచియూర్‌లో పౌర గ్రంధాలయాలు స్థాపించబడ్డాయి. ఇవన్నీ కేరళలో అనేక ఇతర పౌర గ్రంథాలయాలతో పాటు పనిచేస్తున్నాయి. 1945లో స్థాపించబడిన “కేరళ గ్రంథశాల సంఘం రాష్ట్రంలో దాదాపు 4000 గ్రంథాలయాలను కలిగి ఉన్న ఒక పెద్ద సాంస్కృతిక, సామాజిక విద్యా వేదికగా పరిణామం చెందింది. * ఒడిషా ప్రభుత్వం అన్ని జిల్లా కేంద్రాల్లో జిల్లా గ్రంథాలయాలను ప్రారంభించింది. భువనేశ్వర్‌లో కేంద్ర గ్రంథాలయానికి హరేకృష్ణ మెహతాబ్ రాష్ట్ర గ్రంధాలయం అంటారు. * బొంబాయి (మహారాష్ట్ర) ప్రభుత్వం ఏసియాటిక్ సొసైటీ ఆఫ్ బొంబాయిని  రాష్ట్ర కేంద్ర గ్రంథాలయంగా వ్యవహరించింది. 1967లో చట్టం ఆమోదించబడిన తరువాత  ఏషియాటిక్ సొసైటీ సెంట్రల్ లైబ్రరీని పూర్తి స్థాయి రాష్ట్ర కేంద్ర గ్రంథాలయంగా నిర్వహించడానికి అప్పగించింది. * గోవాలో మొట్టమొదటి పబ్లిక్ లైబ్రరీ పురాతనమైనది "పబ్లికన్ లైబ్రేయా" 1832లో ప్రారంభించబడింది. తర్వాత, దీనిని కేంద్ర గ్రంథాలయంగా అభివృద్ధి చేసారు. అంతేకాకుండా, ప్రభుత్వం స్వచ్ఛంద సంస్థల ద్వారా నిర్వహించబడుతున్న గ్రంథాలయాలను ప్రోత్సహించింది, వీటిలో సరస్వతీ  విద్యాపీఠ్, పనాజీ, గోమత్ విద్యా నికేతన్ లైబ్రరీ, మార్గోవ్ సిటీ, జనతా వేచనాలయ, వాస్కో-డ-గామా గ్రంథాలయాలు ప్రసిద్ధి పొందాయి. * గుజరాత్ రాష్ట్ర కేంద్ర గ్రంథాలయం గాంధీనగర్ లో ఉంది. గుజరాత్ విద్యాపీఠ్ కు రాష్ట్ర కేంద్ర గ్రంథాలయ హోదా ఉంది. * జైపూర్ లో  మహారాజా పౌర గ్రంథాలయం 1866లో స్థాపించబడింది. 1866-72 సమయంలో ఈ గ్రంథాలయాన్ని నిర్వహించడానికి బ్రిటిష్ లైబ్రేరియన్ సర్ ఫ్రాంక్ అలెగ్జాండర్ ను ఆహ్వానించారు. * ఉత్తరప్రదేశ్ మాన్యుస్క్రిప్ట్ లైబ్రరీలకు ప్రసిద్ధి చెందింది. వ్రాతప్రతులను సేకరించి రాంపూర్ లైబ్రరీలో ఉంచారు. రాష్ట్ర స్థాయి గ్రంథాలయాలు రెండు ఉన్నాయి. ఒకటి రాష్ట్ర కేంద్ర గ్రంథాలయం, అలహాబాద్. రెండవది లక్నోలో రాష్ట్ర ఆచూకీ గ్రంథాలయం. అలహాబాద్ పబ్లిక్ లైబ్రరీ 1864లో స్థాపించబడింది. కార్మిచెల్ లైబ్రరీ, బెనారస్, 1872లో స్థాపించబడింది.  ఉత్తరాంచల్ లో ''' '''23 జిల్లా స్థాయి + గ్రామ గ్రంథాలయాలు ఏర్పాటు అయ్యాయి.   * అస్సాం ప్రభుత్వం 1964లో ఐజ్వాల్‌లో ప్రారంభించిన సబ్-డివిజనల్ లైబ్రరీ కాకుండా, తర్వాత ఐజ్వాల్‌లో స్టేట్ లైబ్రరీ, లుంగ్లీ ఇంకా సిహాలో రెండు జిల్లా లైబ్రరీలు స్థాపించబడ్డాయి. యంగ్ మిజో అసోసియేషన్ (YMA), ఇతర స్వచ్ఛంద సంస్థలు గ్రామ గ్రంథాలయాలను ప్రారంభించాయి. మిజోరం ప్రభుత్వం ఈ గ్రంథాలయాలకు పుస్తకాలను సరఫరా చేస్తోంది. ఈ గ్రామ గ్రంథాలయాలకు సిబ్బంది, భవనాలు, సామగ్రిని YMA అందిస్తుంది. అరుణాచల్ ప్రదేశ్ రాష్ట్రం ఏర్పడిన తర్వాత 1978లో సెక్రటేరియట్ లైబ్రరీని స్టేట్ సెంట్రల్ లైబ్రరీగా మార్చారు. హర్యానా 1956 నవంబరులో పంజాబ్ నుంచి వేరుపడిన తరువాత 1989లో చట్టం ఏర్పడడానికి ముందే, హర్యానా ప్రభుత్వం కార్యనిర్వాహక ఉత్తర్వుల ద్వారా 1967లో హర్యానాలో స్టేట్ సెంట్రల్ లైబ్రరీ, జిల్లా గ్రంథాలయాలు, పురపాలక  గ్రంథాలయాలు ఏర్పడ్డాయి. == పుస్తక/వనరులు సేకరణ == 1954 డెలివరీ బుక్ ఆక్ట్ ప్రకారం దేశంలో ప్రచురితమైన అన్ని పుస్తకాలు, వార్తాపత్రికలు పత్రికల కాపీని [[ISBN]], [[ISSN]] వివరాలతో సహా దేశంలోని నాలుగు రిపోజిటరీ కేంద్రాలలో పొందుపరచాలి. అవి - చెన్నైలోని కన్నెమర పౌర గ్రంథాలయం. ముంబైలోని ఆసియాటిక్ సొసైటీ ఆఫ్ బొంబాయి, ఢిల్లీ పౌర గ్రంథాలయం, కోల్కతా జాతీయ గ్రంథాలయం.  మద్రాస్ చట్టం ప్రెస్ అండ్ రిజిస్ట్రేషన్ ఆఫ్ బుక్స్ యాక్ట్ 1867, సెంట్రల్ యాక్ట్, XXV 1867లోని సెక్షన్ 9ని సవరించింది, ఫలితంగా ప్రతి ప్రచురణకర్త  ఒక్కో పుస్తకం 5 ప్రతులను రాష్ట్ర ప్రభుత్వానికి అందజేయాలి, వాటిలో నాలుగు రాష్ట్ర కేంద్ర గ్రంథాలయంలో జమ చేయబడతాయి.   మణిపూర్ చట్టం రాష్ట్రంలో ప్రెస్ రిజిస్ట్రేషన్ అఫ్ బుక్స్ చట్టం 1867 సవరణల ప్రకారం పుస్తకం ముద్రణ అయిన నెలలోపు 2 ప్రతులను రాష్ట్ర కేంద్ర గ్రంథాలయానికి ఇంకొకటి ప్రభుత్వం సూచించిన విధంగా చేయాలి. కొనుగోలు, బహుమతులు కూడా పుస్తక సేకరణలో భాగమే. వినియోగదారులు సూచించిన పుస్తకాలూ, ఎంపిక కమిటీ సిఫారసుల ప్రకారం ఆమోదించిన తదితర వనరులు కొనుగోలు చేయవలసి ఉంటుంది. గోవా చట్టం ప్రకారం పుస్తక సేకరణకు ప్రతి రచయత తమ రచనలను 2 ప్రతులు భాండాగారమునకు సమర్పించాలి. = ఆర్థిక పరమైన అంశాలు = పౌర గ్రంథాలయాల లక్ష్యాలు ప్రయోజనాలు సిద్ధించాలంటే అనుకులమైన ఆర్థిక విధానాలు  కూడా అత్యంత ఆవశ్యకం. ఈ విషయంలో రాజా రామమోహన్ రాయ్ లైబ్రరీ ఫౌండేషన్ వారి సహకారం తోపాటు సాధారణంగా కేంద్ర ప్రభుత్వం, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల నుంచి అందుకునే గ్రంథాలయ అభివృద్ధి నిధులు, ప్రత్యేక ప్రయోజనాలకు ప్రభుత్వం బడ్జెటులో నిధుల కేటాయింపులు, విరాళాలు, గ్రంథాలయాలు సభ్యులనుంచి వసూలు చేసే చందాలు, రుసుము, ప్రజల నుండి వచ్చే బహుమతులు వంటివి ఆర్ధిక వనరులుగా పరిగణించుతారు. రాష్ట్ర గ్రంథాలయ చట్టాలు తమ రాష్ట్రంలోని గ్రంథాలయాల అవసరాలు, ప్రత్యేక అవసరాల కొరకు గ్రంథాలయ శిస్తు (సెస్) ను నిర్దేశిస్థాయి. ఉత్తరాఖండ్ చట్టం గ్రంథాలయ  సేవలకు రుసుమును నిర్దేశిస్తుంది.  శిస్తులేదు, ప్రభుత్వం గ్రాంటును ఇస్తుంది.  ఇవి కాకుండా కొన్ని రాష్ట్రం ప్రభుత్వ బడ్జెట్ ల నుంచి ప్రత్యేక కేటాయింపులు ఉంటాయి. ఉదాహరణకి - మణిపూర్ చట్టం నిధుల అధికారాన్ని స్థానిక గ్రంథాలయసంస్థలకి అందచేసింది. అరుణాచల్ ప్రదేశ్ లైబ్రరీ ఫండ్ వినియోగం ‘ఆధునీకరణ, పబ్లిక్ లైబ్రరీల అభివృద్ధి’ అను శీర్షిక కింద, ప్రస్తావిoచింది. గుజరాత్ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం గుర్తింపు పొందిన గ్రంథాలయాలకు గ్రాంటు  ఇస్తుంది. ఒడిస్సా చట్టం ప్రభుత్వ నిధులను నిర్దేశించింది. పశ్చిమ బెంగాల్ చట్టం స్థానిక గ్రంథాలయ సంస్థలు నిధులను నిర్వహిస్తుంది.   == గ్రంథాలయ శిస్తు == గ్రంథాలయ శిస్తును అత్యవసర ఆర్ధిక వనరుగా భావిస్తారు. 1994లో యునెస్కో విడుదల చేసిన పౌర గ్రంథాలయ కార్యాచరణ పత్రం (UNESCO పబ్లిక్ లైబ్రరీ మానిఫెస్టో) "పౌర గ్రంథాలయం ఏర్పాటు అనేది స్థానిక /జాతీయ అధికారుల బాధ్యత. దానికి తప్పనిసరిగా నిర్దిష్ట చట్టం ద్వారా మద్దతు ఉండాలి. జాతీయ/స్థానిక ప్రభుత్వాలు నిధులు సమకూర్చాలి. రాష్ట్ర శాసనం, గ్రంథాలయ శిస్తుతో మాత్రమే సాధ్యమవుతుంది." అని ఉద్ఘాటించింది.  ఈ శిస్తును మోడల్ పబ్లిక్ లైబ్రరీస్ బిల్లుల తోపాటు వివిధ రాష్ట్రాల చట్టాలు వేరుగా నిర్ణయించాయి. అవి - # మోడల్ చట్టం 1963 (డా.ఎస్.ఆర్. రంగనాథన్); మోడల్ బిల్లు, 1965, ప్లానింగ్ కమిషన్ వర్కింగ్ కమిటీ  లు  గ్రంథాలయ శిస్తు ప్రస్తావించలేదు # ILA స్టేట్ లైబ్రరీ మోడల్ చట్టం, 1989 - గ్రంథాలయ శిస్తుకు,  సరిపోలిన రాష్ట్ర ప్రభుత్వ నిధులను   సిఫారసు చేసింది # తమిళనాడు చట్టం ప్రకారం ఆస్తి పన్ను మీద 3%. పౌర గ్రంథాలయాలు ప్రభుత్వ సహాయానికి అర్హులని ప్రకటించింది. ఈ సెస్ 10% గా పెరిగినట్లు 1992 లో ప్రభుత్వ విద్యా శాఖ ఉత్తర్వులు  జారీ చేసింది. (The Times of India.  2010, september 28.) # ఆంధ్రప్రదేశ్ - ఇంటి పన్ను, ఆస్తి (భూములు, భవనాలు) పన్ను మీద 8% # గోవా - గ్రంథాలయ సెస్ లేదు. కానీ రాష్ట్ర ప్రభుత్వ నిధులనుండి మద్దత్తు ఇస్తారు. ఎక్సైజ్ డ్యూటీలో సర్ ఛార్జ్ ₹0.50, భారత దేశంలోని మద్యంపై ₹0.50/లీటరుకు, రాష్ట్ర బడ్జట్ లో 1.00%. IFML (Indian Made Foreign Liquor) మీద సర్ ఛార్జ్  0.5% నుండి 1.5% వరకు ఏప్రిల్ 2014 నుండి పెరిగింది.   # కర్ణాటక - భూములు, భవనాలు, వాహనాలు, వృత్తి మీద  6%, ఇంకా రాష్ట్ర ప్రభుత్వ గ్రాంట్లు. సర్‌చార్జి రూపంలో, రాష్ట్ర ఆదాయాలను అందించే  అన్ని పన్ను విధించదగిన యూనిట్లపై  గ్రంధాలయ శిస్తు విధించే నిబంధన. జిల్లా లైబ్రరీ అథారిటీ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం నుండి వార్షిక గ్రాంట్‌ను పొందుతుంది (భూ ఆదాయంలో 3%). # కేరళలో రాష్ట్ర గ్రంథాలయ మండలికి ప్రభుత్వం విద్యా శాఖ  బడ్జెట్లో  1%. గ్రాంట్ ఇస్తుంది.  నగరాలూ, పురపాలక సంఘ, గ్రామా పంచాయితి పరిధిలో ఉన్న  అస్తులు, భవనాలు మీద పన్ను. ఆస్తిపన్ను 5%+ గ్రంథాలయ సెస్ సేకరించిన కేంద్ర రాష్ట్ర నిధులు గ్రంథాలయాలకు కేటాయించారు. # హర్యానా - ఆస్తి పన్ను మీద సర్చార్జి ప్రభుత్వం కాలానుగుణంగా నిర్ణయిస్తుంది. రాష్ట్ర, జిల్లా, నగర, గ్రామ గ్రంథాలయ నిధి, ఈ నిధికి వివిధ మార్గాలలో జమ అయ్యే పైకం (కేంద్ర, రాష్ట్రం ప్రభుత్వాలు గ్రంథాలయ అభివృద్ధికి కేటాయింపులు, ప్రత్యేక గ్రాంట్లు, బహుమానాలు, చందాలు), వసూలయ్యే సెస్సు, రాబడి, అభివృద్ధికి ప్రత్యేక నిధులు, బహుమానాలు, రుణాలు వంటివి.         # తెలంగాణ - ఆస్తి పన్నులో (ప్రతి రూపాయికి  8 పైసలు) 8% == నిధుల నిర్వహణ, నివేదికలు == చట్టం రాష్ట్ర లేదా స్థానిక గ్రంథాలయ సంస్థ నిధుల నిర్వహణకు మార్గదర్శకాలు ఏర్పరచాలి. కొన్ని చట్టాలు స్పష్టత నీయకపోయినప్పటికీ జమా ఖర్చుల లెక్కల నిర్వహణ, తనికీ (అడిట్), నియంత్రణ ఉంటుంది. ప్రభుత్వ గ్రంథాలయాలు తమ కార్యక్రమాలు, వనరులు, జమాఖర్చులు, సాధించిన విజయాలు,  జమాఖర్చులు, గణాంకాల వివరాలతో నివేదిక రూపొందించవలసి ఉంటుంది.     = చట్టాలలో విశేషాంశాలు = కర్ణాటకలో సాంకేతిక ప్రక్రియలను కేంద్రీకృత యూనిట్ల కోసం కేటాయింపు: రాష్ట్రం కాపీరైట్ సేకరణలు, అంధుల కోసం రాష్ట్ర గ్రంథాలయం; స్టేట్ బిబ్లియోగ్రాఫిక్ బ్యూరో; మొదలైనవి; రాష్ట్ర గ్రంథాలయ సేవలు అందించే ఉద్యోగులకు అన్ని ప్రయోజనాలను అందించడం; ఇతర రాష్ట్ర ప్రభుత్వోద్యోగులకు అందుబాటులో ఉన్న అన్ని ప్రయోజనాలు, అధికారాలను దాని ఉద్యోగులకు అందజేస్తూ రాష్ట్ర గ్రంథాలయ సేవలను సృష్టించడం వంటివి చట్టం అందించింది.   గోవా చట్టం జైళ్ళకు, వైద్యశాలలకు, ఇంటింటికీ వనరులు అందించడం, సంచార గ్రంథాలయాలు, అంధులకు శ్రవణ గ్రంథాలయాలు, బాలలకు, పాఠ్య పుస్తకాలకు  గ్రంథాలయాలు ఏర్పాటు చేయడం. వంటివి సూచించింది. ఇంకా 8వతరగతి నుండి విద్యార్థులకు ప్రభుత్వ గ్రంథాలయాలలో సభ్యత్వం ఉండాలి, నిరుద్యోగులు ఎంప్లాయిమెంట్ ఎక్సేంజ్ లో నమోదుకు పౌర గ్రంథాలయంలో సభ్యత్వం ఉన్నట్లు ధ్రువీకరణ పత్రం సమర్పించాలి. కేరళ చట్టం ఒక మహిళకి, ఒక షెడ్యూల్డ్ కులాలు /షెడ్యూల్డ్ జాతులకు చెందిన వ్యక్తికి ప్రతి కమిటీలో ప్రాతినిధ్యం ఉండాలని ప్రస్తావించింది. irxaosouslwrn25bg5pq1aynoo8n0vi 0 437067 4955530 4846897 2026-09-09T23:37:10Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4955530 wikitext text/x-wiki '''సావిత్రి హైస్నామ్''' భారతీయ రంగస్థల నటి, మణిపురి నాటక రంగంలో ప్రముఖ రంగస్థల ప్రముఖులలో ఒకరు.<ref name="The Oxford Companion to Indian Theatre2">{{Cite book|url=http://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780195644463.001.0001/acref-9780195644463-e-0572|title=The Oxford Companion to Indian Theatre|last=Ananda Lal|publisher=Oxford University Press|year=2011|isbn=9780195644463}}</ref> [[మధుశ్రీ దత్తా]] దర్శకత్వం వహించిన విమర్శకుల ప్రశంసలు పొందిన షార్ట్ ఫిల్మ్, ''స్క్రైబుల్స్ ఆన్ అక్క'' (2000),<ref name="Profile on IMDB">{{Cite web|date=2016|title=Profile on IMDB|url=https://www.imdb.com/name/nm7483829/|access-date=22 January 2016|publisher=IMDB}}</ref> లో కూడా ఆమె నటించింది, ఈ షార్ట్ ఫిల్మ్ IDPA అవార్డు, షాంఘై అంతర్జాతీయ చలనచిత్రోత్సవంలో ఉత్తమ స్క్రిప్ట్ అవార్డు, ఉత్తమ మానవ శాస్త్ర చిత్రంగా [[భారత జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారాలు|జాతీయ చలనచిత్ర అవార్డును]] గెలుచుకుంది.<ref name="Scribbles on Akka [2000]">{{Cite web|date=2016|title=Scribbles on Akka [2000]|url=http://majlisbombay.org/scribbles-on-akka-2000/|access-date=22 January 2016|publisher=Majlis}}</ref> ఆమె 1991 [[సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు]] గ్రహీత.<ref name="Sangeet Natak Akademi Puraskar (Akademi Awards)2">{{Cite web|date=2016|title=Sangeet Natak Akademi Puraskar (Akademi Awards)|url=http://sangeetnatak.gov.in/sna/awardeeslist.htm#OtherMajorTraditionsofDanceandDanceTheatre|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160331060603/http://www.sangeetnatak.gov.in/sna/awardeeslist.htm#OtherMajorTraditionsofDanceandDanceTheatre|archive-date=31 March 2016|access-date=22 January 2016|publisher=Sangeet Natak Akademi}}</ref> మణిపురి నాటక రంగానికి ఆమె చేసిన సేవలకు గాను భారత ప్రభుత్వం 2008 లో ఆమెకు నాల్గవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం [[పద్మశ్రీ పురస్కారం|పద్మశ్రీని]] ప్రదానం చేసింది.<ref name="Padma Awards">{{Cite web|date=2016|title=Padma Awards|url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf|access-date=3 January 2016|publisher=Ministry of Home Affairs, Government of India|archive-date=15 అక్టోబరు 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf|url-status=dead}}</ref> == జీవితచరిత్ర == హైస్నమ్ సబిత్రి ఈశాన్య భారత రాష్ట్రమైన [[మణిపూర్]] మాయాంగ్ ఇంఫాల్ అంచున ఉన్న మైతేయి కుటుంబం 1946 జనవరి 5న జన్మించారు.<ref name="The Oxford Companion to Indian Theatre2"/> ఆమె అత్త, ప్రసిద్ధ రంగస్థల నటి గౌరమణి దేవి, చిన్న వయస్సు నుండే సాబిత్రీకి శిక్షణ ఇచ్చి, బాలనటిగా ఆమెను రంగస్థలానికి పరిచయం చేసింది, ''నిమై సన్యాస్'' లో 'నిమై' గా ప్రధాన పాత్ర, ''శ్రీ వస్త-చింతామణి'' లో 'క్వీన్ చింతామణి' గా ఆమె ప్రారంభ ప్రదర్శనలలో రెండు ముఖ్యమైనవి.<ref name="Heisnam Sabitri (Padmashree Awardee in 2007)">{{Cite web|date=11 August 2009|title=Heisnam Sabitri (Padmashree Awardee in 2007)|url=http://www.e-pao.net/epSubPageExtractor.asp?src=features.profile_of_manipuri_personalities.donny_luwang.heisnam_sabitri_theatre|access-date=22 January 2016|publisher=E Pao}}</ref> 1961లో హైస్నమ్ కన్హైలాల్ దర్శకత్వం వహించిన ''లయెంగ్ అహన్బా'' (మొదటి చికిత్స) లో ఆమె నటనతో ఆమె కెరీర్ మలుపు తిరిగింది, మరుసటి సంవత్సరం ఆమె కన్హైలాల్ను వివాహం చేసుకుంది-1969లో మణిప్పూర్లోని కళాక్షేత్రాన్ని కనుగొన్న ఆయన నేతృత్వంలోని బృందంలో ఆమె కూడా ఒక భాగం.<ref name="Heisnam Kanhailal (PADMASHREE AWARDEE IN 2003)">{{Cite web|date=27 July 2009|title=Heisnam Kanhailal (PADMASHREE AWARDEE IN 2003)|url=http://www.e-pao.net/epSubPageExtractor.asp?src=features.Profile_of_Manipuri_Personalities.Donny_Luwang.Heisnam_Kanhailal_Theatre|access-date=23 January 2016|publisher=E Pao}}</ref> హైస్నమ్ సబిత్రి భారతదేశం, విదేశాలలో వివిధ దశలలో అనేక ముఖ్యమైన ప్రదర్శనలు ఇచ్చారు, వీటిలో ''ఎఖోలాంగ్బి'' జపాన్, ఈజిప్టు ఎఖోలాంగ్బి (1970) ''తమ్నలై'' 'వితంతువు తల్లి' (1972) ''కబుయి కీయోయిబ'' 'వృద్ధ మహిళ' (1973) ''పెబెట్'' 'తల్లి పెబెట్' (1975) ''లైగి మచాసింగా'' 'గిరిజన మహిళ' (1978) 'మి' మెమోయిర్స్ ఆఫ్ ఆఫ్రికాలో (1985) 'తంబం' మిగి శారంగ్లో (1990), కర్ణాలో 'రాధా' (1997) ఆమె ప్రధాన నిర్మాణాలలో కొన్ని.<ref name="Pure art form in garb of modern theatre">{{Cite web|date=6 November 2003|title=Pure art form in garb of modern theatre|url=http://www.telegraphindia.com/1031106/asp/guwahati/story_2538225.asp|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20060518235918/http://telegraphindia.com/1031106/asp/guwahati/story_2538225.asp|archive-date=18 May 2006|access-date=23 January 2016|publisher=The Telegraph}}</ref><ref name="Heisnam Sabitri (Padmashree Awardee in 2007)2">{{Cite web|date=11 August 2009|title=Heisnam Sabitri (Padmashree Awardee in 2007)|url=http://www.e-pao.net/epSubPageExtractor.asp?src=features.profile_of_manipuri_personalities.donny_luwang.heisnam_sabitri_theatre|access-date=22 January 2016|publisher=E Pao}}</ref> [[మహా శ్వేతాదేవి|మహాశ్వేతా దేవి]] రాసిన ఒక చిన్న కథ ఆధారంగా అదే పేరుతో రూపొందించిన నాటకంలో ద్రౌపది పాత్ర ఆమె పాత్ర, నాటకం యొక్క చివరి క్షణాలలో ఆమె తన దుస్తులను ఒక్కొక్కటిగా వదిలి వేదికపై నగ్నంగా విప్పడం చూసినందున వార్తల్లో నిలిచింది.<ref name="Written on the body">{{Cite web|last=Trina Nileena Banerjee|date=February 2006|title=Written on the body|url=http://infochangeindia.org/agenda/claiming-sexual-rights-in-india/written-on-the-body.html|url-status=usurped|archive-url=https://web.archive.org/web/20110517224604/http://infochangeindia.org/agenda/claiming-sexual-rights-in-india/written-on-the-body.html|archive-date=17 May 2011|access-date=23 January 2016|publisher=Infochange}}</ref> 2000వ సంవత్సరంలో ఏప్రిల్ 14, ఏప్రిల్ 20న మొదటి రెండు ప్రదర్శనల తరువాత, ఈ ప్రదర్శన అశ్లీలతగా భావించినందుకు ప్రజల నిరసనను రేకెత్తించింది, కానీ 2004లో ఒక మహిళపై అత్యాచారం చేసి హత్య చేసినట్లు ఆరోపణలు ఎదుర్కొంటున్న ఆర్మీ సిబ్బంది ముందు నగ్నంగా కవాతు చేయడం ద్వారా నిరసన తెలపడానికి పన్నెండు మంది మహిళల బృందాన్ని ప్రేరేపించింది.<ref name="Shame and honour at play in violent realities">{{Cite web|date=22 March 2014|title=Shame and honour at play in violent realities|url=http://www.sunday-guardian.com/artbeat/shame-and-honour-at-play-in-violent-realities|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160129221106/http://www.sunday-guardian.com/artbeat/shame-and-honour-at-play-in-violent-realities|archive-date=29 January 2016|access-date=23 January 2016|publisher=The Sunday Guardian}}</ref><ref name="The Loss of Wor(l)ds: Theatre in Manipur and Heisnam Kanhailal">{{Cite paper|url=http://humanitiesunderground.org/the-loss-of-worlds-theatre-in-manipur-and-heisnam-kanhailal/|title=The Loss of Wor(l)ds: Theatre in Manipur and Heisnam Kanhailal}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210127004312/http://humanitiesunderground.org/the-loss-of-worlds-theatre-in-manipur-and-heisnam-kanhailal/ |date=2021-01-27 }}</ref> [[రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్]] యొక్క చిన్న కథలలో ఒకదాని ఆధారంగా రూపొందించిన దక్ఘోర్ అనే నాటకంలో ఆమె అరవైలలో ఉన్నప్పుడు పోషించిన ఒక చిన్న బాలుడి పాత్ర, విమర్శకుల ప్రశంసలు అందుకున్న మరొక ప్రదర్శన.<ref name="Politics Of Indigenous Theatre">{{Cite web|date=1 July 2015|title=Politics Of Indigenous Theatre|url=http://www.nelive.in/north-east/art-culture/politics-indigenous-theatre|access-date=23 January 2016|publisher=NE Live}}</ref> [[కేంద్ర సంగీత నాటక అకాడమీ|సంగీత నాటక అకాడమీకి]] ప్రభుత్వం నామినేట్ చేసిన మాజీ సభ్యురాలు సాబిత్రి,<ref name="Heisnam Sabitri2">{{Cite web|date=2016|title=Heisnam Sabitri|url=http://kalakshetramanipur.org/index.php/home/heisnam-sabitri/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20180831154622/http://kalakshetramanipur.org/index.php/home/heisnam-sabitri/|archive-date=31 August 2018|access-date=23 January 2016|publisher=Kalakshetra}}</ref> 1999లో [[మధుశ్రీ దత్తా]] దర్శకత్వం వహించిన 60 నిమిషాల నిడివి గల ''మహాదేవి అక్క అనే'' లఘు చిత్రంలో కూడా నటించింది, దీనిలో ఆమె టైటిల్ పాత్ర పోషించింది, ఈ చిత్రం ఉత్తమ మానవ శాస్త్ర చిత్రంగా [[భారత జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారాలు|జాతీయ చలనచిత్ర అవార్డును,]] అలాగే ఇండియన్ డాక్యుమెంటరీ నిర్మాతల సంఘం యొక్క IDPA అవార్డును, షాంఘై అంతర్జాతీయ చలనచిత్రోత్సవంలో ఉత్తమ స్క్రీన్‌ప్లే అవార్డును గెలుచుకుంది.<ref name="Scribbles on Akka [2000]2">{{Cite web|date=2016|title=Scribbles on Akka [2000]|url=http://majlisbombay.org/scribbles-on-akka-2000/|access-date=22 January 2016|publisher=Majlis}}</ref> ప్రఖ్యాత నాటక రంగ ప్రముఖుడు [[నేమి చంద్ర జైన్]], తన పుస్తకం " ''ఫ్రమ్ ది వింగ్స్, నోట్స్ ఆన్ ఇండియన్ థియేటర్"'' లో సాబిత్రి హైస్నామ్ కెరీర్‌ను నమోదు చేశారు,<ref name="From the Wings, Notes on Indian Theatre">{{Cite book|url=http://www.shimply.com/books/from-the-wings-notes-on-indian-theatre-p33828257|title=From the Wings, Notes on Indian Theatre|last=Nemichandra Jain|publisher=National School of Drama|year=2007|isbn=9788181970237|access-date=23 January 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160128012127/http://www.shimply.com/books/from-the-wings-notes-on-indian-theatre-p33828257|archive-date=28 January 2016}}</ref> ఇది క్రైస్ట్ విశ్వవిద్యాలయంలో సూచించబడిన విద్యా గ్రంథం.<ref name="Department of Performing Arts Syllabus">{{Cite web|date=2016|title=Department of Performing Arts Syllabus|url=http://christuniversity.in/uploadimages/PEP%20SYLLABUS2012.pdf|access-date=22 January 2016|publisher=Christ University}}</ref> భారతీయ నాటక రంగానికి సంబంధించిన జ్ఞాన భాండాగారమైన నటరంగ్ ప్రతిష్ఠాన్, ఆమె ప్రదర్శనలకు సంబంధించిన దాదాపు 100 పత్రాలను సంకలనం చేసింది, వాటిలో పుస్తకాలు, పోస్టర్లు, వార్తా నివేదికలు, కథనాలు, ఛాయాచిత్రాలు, వీడియో క్లిప్పింగ్‌లు ఉన్నాయి.<ref name="Natarang Pratishthan Documentation Catalogue">{{Cite web|date=2016|title=Natarang Pratishthan Documentation Catalogue|url=http://www.natarang.org/catalogue-search.php?keywords=Sabitri%20Heisnam&dd=1&cat=Newsclipping&index=15|access-date=22 January 2016|publisher=Natarang Pratishthan|archive-date=28 జనవరి 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160128221246/http://www.natarang.org/catalogue-search.php?keywords=Sabitri%20Heisnam&dd=1&cat=Newsclipping&index=15|url-status=dead}}</ref> == అవార్డులు, గౌరవాలు == మణిపూర్ రాష్ట్ర కళా అకాడమీ 1988లో సావిత్రికి నటనకు వార్షిక అవార్డును ప్రదానం చేసింది,<ref name="Heisnam Sabitri (Padmashree Awardee in 2007)3">{{Cite web|date=11 August 2009|title=Heisnam Sabitri (Padmashree Awardee in 2007)|url=http://www.e-pao.net/epSubPageExtractor.asp?src=features.profile_of_manipuri_personalities.donny_luwang.heisnam_sabitri_theatre|access-date=22 January 2016|publisher=E Pao}}</ref> 1991లో [[సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు]] ఆమెకు లభించింది <ref name="Sangeet Natak Akademi Puraskar (Akademi Awards)2"/> అదే సంవత్సరం, ఆమె ''మిగి షరాంగ్'' (హ్యూమన్ కేజ్) లో నటనకు III కైరో ఇంటర్నేషనల్ ఫెస్టివల్ ఫర్ కాంటెంపరరీ అండ్ ఎక్స్‌పెరిమెంటల్ థియేటర్‌లో ఉత్తమ నటిగా విమర్శకుల అవార్డును అందుకుంది.<ref name="Heisnam Sabitri2"/> 2001లో ఆమె నిర్మించిన ''<nowiki/>'డెత్ ఆఫ్ టూ ఉమెన్''' లో ఆమె నటనకు ముంబైలోని మజ్లిస్ కల్చర్ ఫెలోషిప్ లభించింది, ఇది ఇంటర్ డిసిప్లినరీ ఆర్ట్స్ కు అవార్డు గెలుచుకున్న వేదిక, ఇది ఆమె ''శ్వాస ప్రక్రియ, ప్రదర్శనపై దాని ప్రభావం'' గురించి వ్యాఖ్యానించింది.<ref name="Fellowship">{{Cite web|date=2016|title=Fellowship|url=http://majlisbombay.org/1998-1999/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20171231155211/http://majlisbombay.org/1998-1999/|archive-date=31 December 2017|access-date=23 January 2016|publisher=Majlis Culture}}</ref> 2002లో, కోల్‌కతాకు చెందిన [[Nandikar|నందికర్]] అనే థియేటర్ గ్రూప్, భారత ప్రభుత్వ [[భారత మహిళా శిశు అభివృద్ధి మంత్రిత్వ శాఖ|బాలల, స్త్రీ అభివృద్ధి శాఖ]] ఆమెకు నందికర్ అవార్డును ప్రదానం చేశాయి,<ref name="Heisnam Sabitri (Padmashree Awardee in 2007)3" /> ఆమె 2006లో ''నాట్య రత్న'' బిరుదును అందుకుంది.<ref name="Heisnam Sabitri2" /> 2008లో భారత ప్రభుత్వం ఆమెకు [[పద్మశ్రీ పురస్కారం|పద్మశ్రీ]] పౌర గౌరవాన్ని ప్రదానం చేసింది.<ref name="Padma Awards2">{{Cite web|date=2016|title=Padma Awards|url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf|access-date=3 January 2016|publisher=Ministry of Home Affairs, Government of India|archive-date=15 అక్టోబరు 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf|url-status=dead}}</ref> == మూలాలు == [[వర్గం:కేంద్ర సంగీత నాటక అకాడమీ పురస్కార గ్రహీతలు]] [[వర్గం:భారతీయ సినిమా నటీమణులు]] [[వర్గం:1946 జననాలు]] [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] n3osfi0xlefpm7i83mouvcdysdcb3wk 0 437596 4955630 4899134 2026-09-10T10:26:23Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4955630 wikitext text/x-wiki [[File:Hania Aamir.png|thumb|హనియా అమీర్]] '''హనియా అమీర్''' (జననం [[ఫిబ్రవరి 12|12 ఫిబ్రవరి]] 1997)<ref>{{cite news|url=https://images.dawn.com/news/1186543|title=What did Wikipedia do to annoy Hania Aamir?|work=DAWN|access-date=12 February 2021}}</ref>[[ఉర్దూ భాష|ఉర్దూ]] టెలివిజన్, చలనచిత్రాలలో పనిచేసే [[పాకిస్తాన్|పాకిస్తానీ]] నటి. ఆమె కామెడీ చిత్రం జనాన్ (2016) తో తన నట జీవితాన్ని ప్రారంభించింది, తిత్లీ (2017) తో [[టెలివిజన్]] అరంగేట్రం చేసింది, తరువాత రొమాంటిక్ డ్రామా అనాలో నటించింది.<ref name="Daily Pakistan Global2">{{Cite news|url=https://en.dailypakistan.com.pk/lifestyle/hania-amir-from-janaan-set-to-make-her-television-debut/|title=Hania Amir from 'Janaan' set to make her Television debut|work=Daily Pakistan Global|access-date=25 April 2017|language=en-US}}</ref><ref>{{cite news|url=https://dailytimes.com.pk/59275|title=Pakistani 'Janaan' all set to release on Eidul Azha|date=4 September 2016|work=|access-date=7 September 2016|website=Daily Times}}</ref> ఆమె కామెడీ చిత్రం నా మలూమ్ అఫ్రాద్ 2 (2017), పోరాట-యుద్ధ చిత్రం పర్వాజ్ హై జునూన్ (2018), 2020 రొమాంటిక్ డ్రామా ఇష్కియాలో కూడా నటించింది.<ref>{{cite news|url=https://galaxylollywood.com/2017/09/12/box-office-na-maloom-afraad-10-days/|title=Box Office: Na Maloom Afraad 2 scores big numbers in its first 10 days of release!|author=Momin Ali Munshi|date=12 September 2017|work=|access-date=14 September 2017|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170914081737/https://galaxylollywood.com/2017/09/12/box-office-na-maloom-afraad-10-days/|archive-date=14 September 2017|publisher=Galaxy Lollywood}}</ref> మేరే హమ్సఫర్ (2022) తో అమీర్ విస్తృత ప్రజాదరణ పొందారు, రొమాంటిక్ డ్రామా కభీ మై కభీ తుమ్ (2024) కోసం ప్రశంసలు పొందారు. ఉత్తమ టీవీ నటిగా లక్స్ స్టైల్ అవార్డు నామినేషన్ ను సొంతం చేసుకుంది.<ref>{{cite news|url=https://www.thenews.com.pk/magazine/instep-today/322530-|title=Why Parwaaz Hai Junoon release is pushed to Eid-ul-Azha|author=NewsBytes|work=The News|access-date=28 May 2018}}</ref> == ఫిల్మోగ్రఫీ == === సినిమాలు === {| class="wikitable sortable" !సంవత్సరం ! శీర్షిక ! పాత్ర ! class="unsortable" | గమనికలు ! class="unsortable" | సూచిక నెం. |- | 2016 | ''జనన్'' | పాల్వాషా అసద్ ఖాన్ | | |- | 2017 | ''నా మలూమ్ అఫ్రాద్ 2'' | పారి | | |- | 2018 | ''బ్యాండ్ తో బాజే గా'' | మరియం సోహైల్ | టెలిఫిల్మ్ | <ref>{{Cite web|last=Mukhtar|first=Shabana|date=2019-12-26|title=Telefilm Review {{!}} Band Toh Baje Ga|url=https://theothermeunfolded.com/pakistani-content/pakistani-telefilm-reviews/telefilm-review-band-toh-baje-ga/|access-date=2022-07-20|website=The Other Me Unfolded|language=en-US}}</ref> |- | rowspan="2" | 2018 | ''పర్వాజ్ హై జునూన్'' | సానియా తైమూర్ | | |- | ''లోడ్ వెడ్డింగ్'' | ఖలీల్ ప్రేమికుడు | ప్రత్యేక ప్రదర్శన | |- | 2019 | సూపర్‌స్టార్ | ఆమె స్వయంగా | కామియో పాత్ర | |- | 2019 | ''ప్యార్ కహానీ'' | మాషా రెహ్మాన్ | టెలిఫిల్మ్ | |- | 2021 | ''దిల్ కే చోర్'' | తిరిగి మెయిల్ చేయండి | టెలిఫిల్మ్ | <ref name=":0">{{Cite web|last=Web Desk|date=2021-04-29|title='Dil Ke Chor' – Hania Aamir, Momin Saqib pair up for first time in telefilm|url=https://pakobserver.net/dil-ke-chor-hania-aamir-momin-saqib-pair-up-for-first-time-in-upcoming-telefilm/|access-date=2021-07-16|website=Pakistan Observer|language=en-US}}</ref> |- | 2022 | ''పర్దే మే రెహ్నే దో'' | నాజీష్ "నాజో" | | <ref>{{Cite news|url=https://www.bolnews.com/entertainment/2022/02/the-stars-are-out-for-the-trailer-launch-of-parde-mein-rehne-do/|title=The stars are out for the trailer launch of 'Parde Mein Rehne Do'|date=26 February 2021|work=|access-date=26 February 2022|publisher=Bol News}}</ref> |} === టెలివిజన్ === {| class="wikitable sortable" !సంవత్సరం. !శీర్షిక !పాత్ర ! class="unsortable" |గమనికలు ! class="unsortable" |రిఫరెండెంట్ |- | rowspan="3" |2017 |''టైటిల్స్'' |నైలా అహ్మద్ | | |- |''ఫిర్ వోహి మొహబ్బత్'' |అలీష్బా అషర్ | | |- |''ముజే జీనే దో'' |సైరా నసీబ్ | | |- |2018 |''వీసా'' |పారి | |<ref>{{Cite web|date=9 April 2018|title=Hania Aamir and Zahid Ahmed starrer 'Visaal' doesn't quite live up to expectations|url=https://en.dailypakistan.com.pk/09-Apr-2018/hania-aamir-and-zahid-ahmed-starrer-visaal-doesn-t-quite-live-up-to-expectations|access-date=9 April 2018|website=DailyPakistan}}</ref> |- |2019 |''అన్నా.'' |దనీన్ సైఫ్ |టైటిల్ సాంగ్కు కూడా గాయకుడు |<ref>{{Cite web|date=9 February 2019|title=Hania Aamir is making her TV comeback with drama Anaa|url=https://images.dawn.com/news/1181802|access-date=9 February 2019|website=ImagesDawn}}</ref> |- |2019 |''మేరే దోస్త్ మేరే యార్'' |జోయా |సీజన్ 2 | |- | rowspan="2" |2020 |''ఇష్కియా'' |రొమిసా సిద్దిఖీ | |<ref>{{Cite web|date=2 September 2019|title=Feroze Khan and Hania Amir will be sharing screen for Badar Mehmood's next directorial venture|url=https://www.springmediabubble.com/feroze-khan-and-hania-amir-will-be-sharing-screen-for-badar-mehmoods-next-directorial-venture/|access-date=2 September 2019|website=SpringMediaBubble}}{{Dead link|date=మార్చి 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |''దిల్ రుబా'' |సనమ్ జమీల్ | |<ref>{{Cite news|url=https://galaxylollywood.com/2020/02/27/dilruba-hania-amir/?amp=1|title=Hania Amir's Next Has Her Playing A 'Dil Phaink' To A Host Of Hunks|last=Akbar|first=Hammad|date=27 February 2020|work=Galaxy Lollywood|access-date=27 February 2020|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20221207231902/https://galaxylollywood.com/2020/02/27/dilruba-hania-amir/?amp=1|archive-date=7 December 2022}}</ref> |- |2021-2022 |''మేరే హమ్సాఫర్'' |హాలా హమ్జా అహ్మద్ | |<ref>{{Cite web|date=23 December 2021|title=Hania Aamir And Farhan Saeed to Star In Drama 'Mere Humsafar.|url=http://mykarachialerts.com/hania-aamir-and-farhan-saeed-to-star-in-drama-mere-humsafar/|access-date=23 December 2021|website=MyKarachiAlert|archive-date=12 మార్చి 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250312132907/http://mykarachialerts.com/hania-aamir-and-farhan-saeed-to-star-in-drama-mere-humsafar/|url-status=dead}}</ref> |- |2022 | scope="row" |''సాంగ్-ఎ-మా'' |గుల్ మీనా | |<ref>{{Cite web|date=25 December 2021|title=Hania Aamir's upcoming drama Sang-e-Mah highlights the 'social evil' of 'ghag'|url=https://images.dawn.com/news/1189105|access-date=25 December 2021|website=ImagesDawn}}</ref> |- |2022-23 |''ముఝే ప్యార హుఆ థా'' |మహీం సాద్ హుస్సేన్ | |<ref>{{Cite web|date=2 December 2022|title=Hania Aamir, Wahaj Ali's upcoming drama 'Mujhe Pyar Hua Tha' teaser out now|url=https://thebrownidentity.com/hania-aamir-wahaj-alis-upcoming-drama-serial-mujhe-pyar-hua-tha-teaser-out-now/|url-status=usurped|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204210254/https://thebrownidentity.com/hania-aamir-wahaj-alis-upcoming-drama-serial-mujhe-pyar-hua-tha-teaser-out-now/|archive-date=4 February 2023|access-date=12 December 2022|website=The Brown Identity}}</ref> |- |2023 | scope="row" |''సియాహ్'' |నోషీన్ "నోషి" ఫర్యాద్ |ఎపిసోడ్ః "ఉన్ కో చోటి నా మిలే" | |- | rowspan="2" |2024 | scope="row" |''కభీ మై కభీ తుమ'' |షర్జీనా ముస్తఫా అహ్మద్ | |<ref>{{Cite web|date=13 June 2024|title=Fahad Mustafa and Hania Aamir's drama 'Kabhi Main Kabhi Tum' teaser out now|url=https://www.bolnews.com/showbiz/2024/06/fahad-mustafa-and-hania-aamir-drama-teaser-out-now/|access-date=15 June 2024|website=Bol News|archive-date=19 మార్చి 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250319160905/https://www.bolnews.com/showbiz/2024/06/fahad-mustafa-and-hania-aamir-drama-teaser-out-now/|url-status=dead}}</ref> |- |''కైసీ హై యే రుస్వాయ్'' |ఐలీన్ బారిస్ |మినీ సిరీస్ | |-| {{Pending film|Jo Bachay Hain Sang Samait Lo}} |ఉమ్-ఈ-మరియం అలియాస్ సామ్ |నెట్ఫ్లిక్స్ సిరీస్ |<ref>{{Cite web|date=23 August 2023|title=Fawad Khan, Sanam Saeed, Mahira Khan, Ahad Raza Mir to star in Netflix's first Pakistan-themed original|url=https://variety.com/2023/tv/asia/fawad-khan-pakistan-netflix-jo-bachay-hain-sang-samait-lo-1235701929/|access-date=28 December 2023|website=Variety|language=en}}</ref> |} === మ్యూజిక్ వీడియోలు === {| class="wikitable sortable" !సంవత్సరం ! శీర్షిక ! కళాకారుడు ! class="unsortable" | సూచిక నెం. |- | 2023 | "జాని దూర్ గయే" | హదికా కియాని | <ref>{{Cite news|url=https://www.hipinpakistan.com/news/1159835|title=Hadiqa Kiani's "Jani Door Gaye" starring Hania Aamir and Wahaj Ali is now streaming to pull at worldwide sufi music lovers' heartstrings|last=Hipin|first=Team|date=30 October 2023|work=Hip|access-date=2023-11-15|language=en-US}}</ref> |} == అవార్డులు, నామినేషన్లు == {| class="wikitable" !సంవత్సరం. !అవార్డు !వర్గం !పని. !ఫలితం. !రిఫరెండెంట్ |- |2017 |లక్స్ స్టైల్ అవార్డ్స్ |ఉత్తమ సహాయ నటి |''జానన్''||{{Nom}} |<ref name="dawn/19april2017">{{Cite news|url=https://images.dawn.com/news/1177454|title=Here's what's going down at the Lux Style Awards 2017 right now [LIVE]|last=Images Staff|date=19 April 2017|work=DAWN Images|access-date=19 April 2017}}</ref> |- | rowspan="3" |2018 |హమ్ అవార్డ్స్ |ఉత్తమ టెలివిజన్ సెన్సేషన్ మహిళా |''ఫిర్ వోహి మొహబ్బత్''||{{Won}} | |- |అంతర్జాతీయ పాకిస్తాన్ ప్రతిష్టాత్మక పురస్కారాలు |ఉత్తమ నటి (చిత్రం) |''నా మలూమ్ అఫ్రాద్ 2''||{{Nom}} |<ref>{{Cite news|url=http://ippawards.org/nomination-2018/|title=Nomination & Voting 2018|work=IPP Awards|access-date=21 August 2018|language=en-US|archive-date=7 జనవరి 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190107020730/http://ippawards.org/nomination-2018/|url-status=dead}}</ref> |- |హమ్ స్టైల్ అవార్డ్స్ |అత్యంత స్టైలిష్ చలనచిత్ర నటి |{{N/A}}||{{Won}} |<ref>{{Cite web|date=2 September 2018|title=Here's a list of who won at the Hum Style Awards 2018|url=https://images.dawn.com/news/1180791|access-date=26 January 2020|website=Dawn}}</ref> |- | rowspan="2" |2020 |పీసా అవార్డులు |ఉత్తమ టెలివిజన్ నటి |''అన్నా.''||{{Nom}} |<ref>{{Cite web|last=Images Staff|date=24 December 2019|title=Nominations for the first ever Pakistan International Screen Awards are out|url=https://images.dawn.com/news/1184279|access-date=29 December 2019|website=Images|language=en}}</ref> |- |హమ్ స్టైల్ అవార్డ్స్ |అత్యంత స్టైలిష్ నటి |{{N/A}}||{{Nom}} |<ref>{{Cite web|last=Images Staff|date=24 January 2020|title=The Hum Style Awards 2020 are tomorrow. Here are the nominations|url=https://images.dawn.com/news/1184511|access-date=25 January 2020|website=Images|language=en}}</ref> |- | rowspan="3" |2021 | rowspan="2" |ఏఆర్వై పీపుల్స్ ఛాయిస్ అవార్డ్స్ |సోదరి పాత్రలో ఇష్టమైన నటి | rowspan="3" |''ఇష్కియా''||{{Won}} | |- |ఫిరోజ్ ఖాన్ ఇష్టమైన జోడీ||{{Nom}} | |- |2వ పీసా అవార్డులు |ఉత్తమ టీవీ నటి (పాపులర్) ||{{Nom}} | |- | rowspan="3" |2023 | rowspan="3" |లక్స్ స్టైల్ అవార్డ్స్ |ఉత్తమ చలనచిత్ర నటి-వీక్షకుల ఎంపిక |''పార్డే మే రెహ్నే దో''||{{Nom}} |<ref>{{Cite web|date=27 September 2023|title=Lux Style Awards 2023 nominations out now: Pasoori, Joyland, Mere Humsafar reign supreme|url=https://www.tribune.com.pk/story/2438044/lux-style-awards-2023-nominations-out-now-pasoori-joyland-mere-humsafar-reign-supreme%3famp=1|access-date=27 September 2023|website=Tribute.com}}</ref> |- |ఉత్తమ టీవీ నటి | rowspan="2" |''మేరే హమ్సాఫర్''||{{Nom}} | rowspan="2" |<ref>{{Cite web|date=28 September 2023|title=Lux Style Awards 2023 nominations are out now|url=https://www.24newshd.tv/28-Sep-2023/-lux-style-awards-2023-nominations-out-now|access-date=28 September 2023|website=24newshd}}</ref> |- |ఉత్తమ టీవీ నటి క్రిటిక్స్ ఛాయిస్||{{Nom}} |- |2024 |హమ్ స్టైల్ అవార్డ్స్ |అత్యంత స్టైలిష్ టెలివిజన్ నటి |{{N/A}}||{{Won}} |<ref>{{Cite web|date=12 May 2024|title=Here are the prominent victories of Kashmir Hum Style Awards 2024|url=https://www.24newshd.tv/12-May-2024/here-are-the-prominent-victories-of-kashmir-hum-style-awards-2024|access-date=12 May 2024|website=24NewsHd}}</ref> |} == మూలాలు == [[వర్గం:1997 జననాలు]] [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] <references /> fg0jq1zidgl9ezlpx6x5sbdlpc2dsnw 0 437676 4955529 4906349 2026-09-09T23:29:42Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4955529 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = సాదికా పర్వీన్ పోపీ | image = Sadika Parvin Popy 2015-04-03 National Film Day Rally Led By Information Minister Dhaka Bangladesh (PID-0060042) (cropped).jpg | caption = 2015లో పోపీ | native_name = পপি | native_name_lang = bn | birth_name = సాదికా పర్వీన్ పోపీ<ref>{{cite news |url=http://www.natunbarta.com/entertainment/2013/09/09/44139|script-title=bn:হ্যাপি বার্থডে পপি - entertainment |work=natunbarta.com |language=bn |archive-url=https://web.archive.org/web/20180426144354/http://www.natunbarta.com/entertainment/2013/09/09/44139/ |archive-date=2018-04-26}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1979|9|10|df=y}} | birth_place = ఖుల్నా, [[బంగ్లాదేశ్]]<ref>{{cite news |script-title=bn:নেই কোনো খবরে, দুই বছর ধরে আড়ালে পপি |url=https://www.banglanews24.com/entertainment/news/bd/956443.details |work=banglanews24.com |date=2022-09-10 |language=bn |access-date=2026-07-16 |archive-date=2025-01-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250121150637/https://www.banglanews24.com/entertainment/news/bd/956443.details |url-status=dead }}</ref> | occupation = నటి, మోడల్ | years_active = 1997–ప్రస్తుతం | relatives = [[మౌషుమి]], [[ఎరిన్ జమాన్]]<ref>{{Cite web |last=প্রতিবেদক |first=বিনোদন |date=2023-08-26 |title=তিন বছর ধরে খোঁজ নেই চিত্রনায়িকা পপির, কোথায় আছেন তিনি |url=https://www.prothomalo.com/entertainment/dhallywood/gkfyjyxxrr |access-date=2023-08-27 |website=Prothomalo |language=bn}}</ref> }} '''సాదికా పర్విన్ పాపీ''' (జననం 1979 సెప్టెంబరు 10), ''' పాపీ''' అని ఏకనామికంగా పిలువబడే ప్రముఖ [[బంగ్లాదేశ్]] సినీ [[నటి]].  ఆమె ''కరాగర్'' (2003), ''మేఘర్ కోలే రౌడ్'' (2008), ''గంగాజాత్ర'' (2009) చిత్రాలకు మూడుసార్లు ఉత్తమ నటిగా బంగ్లాదేశ్ జాతీయ చలనచిత్ర అవార్డును గెలుచుకుంది .<ref>{{Cite news|url=http://web.dailyjanakantha.com/details/article/105337/%E0%A6%A8%E0%A6%A4%E0%A7%81%E0%A6%A8-%E0%A6%AC%E0%A6%9B%E0%A6%B0%E0%A7%87-%E0%A6%AA%E0%A6%AA%E0%A6%BF/|date=2015-01-08|work=Janakantha|access-date=2019-05-10|language=bn|script-title=bn:নতুন বছরে পপি|archive-date=2019-05-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20190510042632/http://web.dailyjanakantha.com/details/article/105337/%E0%A6%A8%E0%A6%A4%E0%A7%81%E0%A6%A8-%E0%A6%AC%E0%A6%9B%E0%A6%B0%E0%A7%87-%E0%A6%AA%E0%A6%AA%E0%A6%BF/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.thedailystar.net/news-detail-133968|title=National Film Award winners' reactions|date=2010-04-12|work=The Daily Star|access-date=2019-05-10|language=en}}</ref> == ప్రారంభ జీవితం == [[ఖుల్నా|ఖుల్నాకు]] చెందిన ఆమె <ref>{{Cite news|url=https://www.thedailystar.net/arts-entertainment/film/amin-khan-popy-reunite-onscreen-1551967|title=Amin Khan, Popy reunite onscreen|date=2018-03-23|work=The Daily Star|access-date=2019-05-10|language=en}}</ref> ఖుల్నాలోని గోబర్ చకాస్‌లోని నేషనల్ గర్ల్స్ స్కూల్‌లో చదువుకుంది.<ref name="firsts">{{Cite news|url=https://www.thedailystar.net/the-many-firsts-of-popy-36049|title=The many firsts of POPY|date=2014-08-07|work=The Daily Star|access-date=2019-05-10|language=en}}</ref> == కెరీర్ == పాపీ మొదటి పాత్ర దర్శకుడు సోహనూర్ రెహమాన్ సోహన్ చిత్రం ''అమర్ ఘోర్ అమర్ బెహెష్ట్‌లో'' నటించింది , కానీ అది విడుదలకు ముందే ఆమె మోంటాజుర్ రెహమాన్ అక్బర్ దర్శకత్వం వహించిన ''కూలీ'' (1997)లో తన సినీరంగ ప్రవేశం చేసింది .  ఆమె 1999లో షకీబ్ ఖాన్‌తో కలిసి అతని రెండవ చిత్రం ''డుజోన్ డుజోనార్‌లో నటించింది.''  ఆమె అత్యున్నత స్థాయిలో, ఆమె ప్రముఖ నటిగా 250కి పైగా సినిమాలు చేసింది. పాపీ షాహిదుల్ ఇస్లాం ఖాన్ దర్శకత్వం వహించిన ''నాయక్'' అనే టెలివిజన్ డ్రామాలో అడుగుపెట్టింది .  ఆమె వెబ్ సిరీస్, ''గార్డెన్'', ''ఇందుబాలలలో'' నటించింది.<ref>{{Cite news|url=https://www.thedailystar.net/arts-entertainment/news/poppy-the-garden-1741459|title=Poppy in the 'Garden'|date=2019-05-10|work=The Daily Star|access-date=2019-05-10|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.thedailystar.net/showbiz/grapevine/the-busy-life-of-popular-actress-popy-1667437|title=The Busy Life of Popy|date=2018-12-01|work=The Daily Star|access-date=2019-05-10|language=en}}</ref> == ఫిల్మోగ్రఫీ == {| class="wikitable sortable" !సంవత్సరం. !సినిమా !పాత్ర !దర్శకుడు !{{Abbr|Ref.|Reference(s)}} |- | rowspan="2" |1997 |''కూలీ'' |గసగసాల |మోంటాజుర్ రెహ్మాన్ అక్బర్ |<ref name="obs2Nov2018">{{Cite news|url=https://www.observerbd.com/news.php?id=166344|title=Popy turns Indubala for web series - Art & Culture|date=2 November 2018|work=The Daily Observer}}</ref> |- |''అమర్ ఘోర్ అమర్ బెహెష్ట్'' | | |<ref name="obs2Nov2018" /> |- | rowspan="6" |1998 |''బిద్రోహో చారిడికె'' |మోషల్ |మహ్మద్ హన్నాన్ | |- |''ఈయ్ మోన్ టోమకే దిలమ్'' | |ముస్తఫిజుర్ రెహమాన్ బాబు |<ref>{{Cite news|url=https://www.kalerkantho.com/print-edition/rangberang/2018/11/05/699787|date=5 November 2018|work=Kaler Kantho|language=bn|script-title=bn:চলচ্চিত্র|trans-title=Movies}}</ref> |- |''మా జోఖాన్ బిచరోక్'' | |సోహనుర్ రెహమాన్ సోహన్ |<ref>{{Cite news|url=https://www.banglanews24.com/public/entertainment/news/bd/378594.details|date=21 March 2015|work=banglanews24.com|language=bn|script-title=bn:জেনে নিন কোথায় কী|trans-title=Find out where|access-date=7 మార్చి 2025|archive-date=13 ఏప్రిల్ 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250413052202/https://www.banglanews24.com/public/entertainment/news/bd/378594.details|url-status=dead}}</ref> |- |''ప్రాణేర్ ప్రియోటోమా'' | | | |- |''కే అమర్ బాబా'' | |మోంటాజుర్ రెహ్మాన్ అక్బర్ |<ref>{{Cite news|url=https://www.thedailystar.net/showbiz/deshi-grapevine/popys-new-avatar-1433161|title=Popy's New Avatar|date=2017-07-15|work=The Daily Star|access-date=2019-05-10|language=en}}</ref> |- |''అమర్ బౌ'' | | | |- | rowspan="2" |1999 |''జిబాన్ చాబీ'' | | | |- |''డుజోన్ దుజోనార్'' |జినుక్ |అబూ సయీద్ ఖాన్ |<ref name=":0">{{Cite web|last=|first=|date=2020-04-23|title=আড়াই শ ছবিতে শাকিবের ৫০ নায়িকা|url=https://www.prothomalo.com/entertainment/dhallywood/%E0%A6%86%E0%A6%A1%E0%A6%BC%E0%A6%BE%E0%A6%87-%E0%A6%B6-%E0%A6%9B%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%A4%E0%A7%87-%E0%A6%B6%E0%A6%BE%E0%A6%95%E0%A6%BF%E0%A6%AC%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A7%AB%E0%A7%A6-%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A7%9F%E0%A6%BF%E0%A6%95%E0%A6%BE|access-date=2024-02-14|website=Prothom Alo|language=bn}}</ref> |- |2000 |''బోర్షా బదోల్'' | | | |- | rowspan="1" |2001 |''బోర్షా బదోల్'' | | | |- | rowspan="3" |2002 |''ఖేపా బసు'' | |కోమోల్ సర్కార్ | |- |''ఒడెర్ ధోర్'' |రియా |బాబుల్ రెజా | |- |''బిస్సో బట్పర్'' | |బడోల్ కొండోకర్ | |- | rowspan="2" |2003 |''కరాగర్'' | |కలాం కైసర్ | |- |''ఖోమోతర్ డాపోట్'' | |ఎజె రాణా | |- |2004 |''బోస్టీర్ రాణి సూర్య'' | |మోంటాజుర్ రెహ్మాన్ అక్బర్ | |- | rowspan="3" |2005 |''బిసక్టో చోఖ్ః ది బ్లూ ఐ'' |రాణి |రూబెల్ | |- |''నగర ఉగ్రవాదం'' | |ఎంఏ రహీమ్ | |- |''ప్రేమ్ కోరెచి బెష్ కోరెచి'' | |బడోల్ కొండోకర్ | |- | rowspan="1" |2006 |''బిద్రోహి పద్మ'' |సుధా |బడోల్ కొండోకర్ | |- | rowspan="2" |2007 |''జోంటు మోంటు డుయి భాయ్'' | |అజ్మల్ హుదా మిథు | |- |''రాణి కుతీర్ బాకీ ఇతిహాస్'' |మోమో |సామియా జమాన్ |<ref>{{Cite news|url=http://archive.thedailystar.net/2005/06/18/d506181402101.htm|title=Rani Kuthir Baki Itihash: Samia Zaman on her debut film|date=2005-06-18|work=The Daily Star|access-date=2019-05-10|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304062621/http://archive.thedailystar.net/2005/06/18/d506181402101.htm|url-status=dead}}</ref> |- | rowspan="2" |2008 |''మెఘర్ కోలే రౌడ్'' |రోడేలా |నర్గీస్ అక్తర్ |<ref>{{Cite news|url=https://www.thedailystar.net/news-detail-47390|title=Tony Dias making his big screen debut|date=2008-07-26|work=The Daily Star|access-date=2019-05-10|language=en}}</ref> |- |''కి జాదు కొరిల్లా'' |జినుక్ |చందన్ చౌదరి | |- | rowspan="1" |2009 |''గంగాజత్రి'' |సుధా |సయ్యద్ వాహిదుజ్జమాన్ డైమండ్ | |- |2012 |''దుస్తులు కొన్నా'' | |G.Sarkar | |- |2014 |''చార్ ఓఖోర్ భలోబాషా'' | |మహ్మద్ జాకీర్ ఖాన్ |<ref>{{Cite news|url=https://www.thedailystar.net/char-akkharer-bhalobasa-made-for-girls-53212|title=''Char Akkharer Bhalobasa'' made for girls|date=2014-12-04|work=The Daily Star|access-date=2019-05-10|language=en}}</ref> |- |2015 |''డుయి బియార్ కీర్తి'' | |అబ్దుల్లా అల్ మామున్ |<ref>{{Cite news|url=https://www.jagonews24.com/entertainment/news/31370|date=28 May 2015|work=Jago News 24|language=bn|script-title=bn:বহুদিন পর পপি!|trans-title=Popy after a long time!}}</ref> |- |2016 |''పౌష్ మాసర్ పిరిట్'' | |నర్గీస్ అక్తర్ |<ref>{{Cite magazine|last=Khan|first=Tamanna|date=2 July 2010|title=Making Movies for a Cause|url=http://archive.thedailystar.net/magazine/2010/07/01/profile.htm|magazine=Star Weekend Magazine|access-date=7 మార్చి 2025|archive-date=27 సెప్టెంబరు 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230927213933/https://archive.thedailystar.net/magazine/2010/07/01/profile.htm|url-status=dead}}</ref> |- |2017 |''సోనా బోండు'' | |జహంగీర్ ఆలం సుమన్ |<ref>{{Cite news|url=https://www.prothomalo.com/entertainment/entertainment-interview/%E2%80%98%E0%A6%B8%E0%A7%8B%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A6%AC%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A7%E0%A7%81%E2%80%99-%E0%A6%A8%E0%A6%BF%E0%A7%9F%E0%A7%87-%E0%A6%AA%E0%A6%AA%E0%A6%BF%E0%A6%B0-%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%B7%E0%A7%8B%E0%A6%AD|date=11 September 2017|work=Prothom Alo|language=bn|script-title=bn:'সোনাবন্ধু' নিয়ে পপির ক্ষোভ|trans-title=Poppy's anger over 'Sonabandhu'}}</ref> |- |2019 |''డైరెక్టర్'' | |కమ్రుజ్జమాన్ కాము |<ref>{{Cite news|url=https://www.channelionline.com/%E0%A6%88%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%B0%E0%A6%BE%E0%A6%A4%E0%A7%87-%E0%A6%87%E0%A6%89%E0%A6%9F%E0%A6%BF%E0%A6%89%E0%A6%AC%E0%A7%87-%E0%A6%AE%E0%A7%81%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%BF/|date=6 June 2019|work=Channel I|language=bn|script-title=bn:ঈদের রাতে ইউটিউবে মুক্তি পেলো কামুর ‘দি ডিরেক্টর’|trans-title=Kamur's 'The Director' Released On YouTube On Eid Night}}</ref> |} === వెబ్ సిరీస్ === {| class="wikitable sortable" style="background:#F5F5F5;" !సంవత్సరం. !శీర్షిక !OTT !పాత్ర. !సహ-కళాకారుడు !దర్శకుడు !గమనికలు |- |2019 |''గార్డెన్ గేమ్'' |బయోస్కోప్ |బ్రిటా |రియాజ్, నిపున్ |తౌహిద్ మితుల్ | |- |2020 |''ఇందూబాలా'' | |ఇందూబాలా |ఎబిఎం సుమన్, అచోల్, తారిఖ్ అనమ్ ఖాన్, షాహిదుజ్జమాన్ సెలిమ్ |అనోన్నో మామున్ | |} == అవార్డులు == '''జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారాలు''' {| class="wikitable" style="font-size: 95%;" !సంవత్సరం. !అవార్డు !వర్గం !సినిమా !ఫలితం. |- |2003 |జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారం |ఉత్తమ నటి |''కరాగర్''|| {{Won}} |- |2008 |జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారం |ఉత్తమ నటి |''మెఘర్ కోలే రౌడ్''||{{Won}} |- |2009 |జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారం |ఉత్తమ నటి |''గంగాజత్రా''||{{Won}}<ref name=nfa>{{cite web|url=http://www.fdc.gov.bd/site/page/f3bb17fe-d9ad-4b61-bd8a-5824262691ad/%E0%A7%A7%E0%A7%AF%E0%A7%AD%E0%A7%AB-%E0%A7%A8%E0%A7%A6%E0%A7%A7%E0%A7%A8|script-title=bn:জাতীয় চলচ্চিত্র পুরস্কার প্রাপ্তদের নামের তালিকা (১৯৭৫-২০১২)|language=bn|trans-title=List of the winners of National Film Awards (1975-2012)|access-date=25 March 2019|publisher=Bangladesh Film Development Corporation|work=Government of Bangladesh|archive-date=23 డిసెంబరు 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181223211753/http://www.fdc.gov.bd/site/page/f3bb17fe-d9ad-4b61-bd8a-5824262691ad/%E0%A7%A7%E0%A7%AF%E0%A7%AD%E0%A7%AB-%E0%A7%A8%E0%A7%A6%E0%A7%A7%E0%A7%A8|url-status=dead}}</ref> |} == ఇవి కూడా చూడండి == * [[కబోరి]] * [[బిపాసా హయత్]] * [[రోసీ అఫ్సారి]] * [[అంజనా సుల్తానా]] * [[శుచంద]] * [[షబానా (నటి)]] * [[నస్రీన్ (నటి)]] * [[ముస్రత్ నజీర్]] == మూలాలు == {{Reflist}} [[వర్గం:1979 జననాలు]] [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] avu8ewa67zpxxmmbo2b5b0z9rmrahkj 0 437702 4955580 4904741 2026-09-10T04:21:35Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4955580 wikitext text/x-wiki '''సుబోర్నా ముస్తఫా''' (జననం 2 డిసెంబర్ 1959)  [[బంగ్లాదేశ్]] టెలివిజన్, సినిమా , రంగస్థల [[నటి]].  ఆమె 2019 నుండి 2024 వరకు రిజర్వ్డ్ ఉమెన్స్ సీట్-4 కు ప్రాతినిధ్యం వహించిన మాజీ జాతీయ సంసద్ సభ్యురాలు. ఆమె బంగ్లాదేశ్ అవామీ లీగ్ పార్టీ సభ్యురాలు.<ref>{{Cite news|url=https://bdnews24.com/politics/2019/02/08/aroma-suborna-to-become-mp-as-awami-league-names-41-for-reserved-seats|title=Aroma, Suborna to become MP as Awami League names 41 for reserved seats|date=2019-02-08|work=bdnews24.com|access-date=2019-02-09}}</ref> ''ముస్తఫా టెలివిజన్ డ్రామా సీరియల్స్‌లో కొతావో కెయు నెయి'' (1990), ''ఆజ్ రోబిబార్'' (1999) , ''అయోమోయ్'' (1991) వంటి పాత్రలకు ప్రసిద్ధి చెందింది . '' ఆమె నోటున్ బౌ'' (1983) , ''గోహిన్ బలుచోర్'' (2017) చిత్రాలలో తన నటనకు రెండుసార్లు ఉత్తమ సహాయ నటిగా బంగ్లాదేశ్ జాతీయ చలనచిత్ర అవార్డును గెలుచుకుంది .  ఆమెకు 2019లో బంగ్లాదేశ్ ప్రభుత్వం సంస్కృతి విభాగంలో ఎకుషే పదక్ అవార్డును అందజేసింది.<ref>{{Cite news|url=https://www.thedailystar.net/country/ekushey-padak-2019-21-named-1698274|title=21 named for Ekushey Padak|date=2019-02-07|work=The Daily Star|access-date=2019-02-09|language=en}}</ref> == ప్రారంభ జీవితం , విద్య == ముస్తఫా డిసెంబర్ 2, 1959న ఝలోకాటి జిల్లాలోని నల్చిటి ఉపజిల్లాలోని డోప్డోపియా యూనియన్‌లో జన్మించారు .  ఆమె తల్లిదండ్రులు చలనచిత్ర , టెలివిజన్ నటుడు గోలం ముస్తఫా , ఆల్ ఇండియా రేడియో , రేడియో పాకిస్తాన్ , బంగ్లాదేశ్ బేతార్‌లకు రేడియో నిర్మాత హుస్నే అరా ముస్తఫా .  ఆమెకు కామెలియా ముస్తఫా అనే సోదరి ఉంది.  ముస్తఫా ఎక్కువగా ఢాకాలోని ఎలిఫెంట్ రోడ్‌లోని తన తల్లితండ్రుల ఇంట్లో గడిపారు , వికరునిసా నూన్ స్కూల్‌లో చదువుకున్నారు.<ref>{{Cite news|url=https://www.thedailystar.net/news-detail-165428|title=Going back in time with Suborna Mustafa|date=2010-12-10|work=The Daily Star|access-date=2018-07-29|language=en}}</ref> == కెరీర్ == ముస్తఫా జహీర్ రైహాన్ రాసిన నవల ఆధారంగా టెలివిజన్ డ్రామా ''బరాఫ్ గలా నదిలో'' నటించడం ప్రారంభించాడు .  ఆమె అఫ్జల్ హుస్సేన్‌తో కలిసి ''రోక్తే అంగుర్ లతా'' నాటకంలో నటించింది .  ఆమె బంగ్లాదేశ్ టెలివిజన్ యొక్క మొట్టమొదటి ప్యాకేజీ డ్రామా సీరియల్ , ''శిల్పి ,'' మామునూర్ రషీద్ దర్శకత్వం వహించింది.<ref name="ponchom">{{Cite news|url=https://www.thedailystar.net/bangla/%E0%A6%9C%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%AE%E0%A6%A6%E0%A6%BF%E0%A6%A8/%E0%A6%AA%E0%A6%9E%E0%A7%8D%E0%A6%9A%E0%A6%AE-%E0%A6%AF%E0%A7%81%E0%A6%97%E0%A7%87-%E0%A6%B8%E0%A7%81%E0%A6%AC%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%A3%E0%A6%BE-127336|date=2019-12-02|work=The Daily Star Bangla|access-date=2019-12-02|language=|title=পঞ্চম যুগে সুবর্ণা}}</ref> ''ఆమె పాత్రలలో డాల్స్ హౌస్'' (2007–2009) అనే బెంగాలీ భాషా నాటక-సీరియల్‌లో ప్రధాన పాత్రలలో ఒకటిగా కనిపించింది , ఇది మొదట టెలివిజన్ ఛానల్ ఎటిఎన్ బంగ్లాలో ప్రసారం చేయబడింది . ముస్తఫా తన రంగస్థల నటనను అల్ మన్సూర్ దర్శకత్వం వహించిన ''జాండిస్ ఓ బిబిధో బెలూన్'' ద్వారా ప్రారంభించింది .  2009లో ఎటిఎన్ బంగ్లా కోసం ''ఆకాష్ కుషుమ్'' అనే సింగిల్-ఎపిసోడ్ నాటకం ద్వారా ఆమె దర్శకత్వ రంగంలోకి అడుగుపెట్టింది.<ref name="horizons">{{Cite news|url=https://www.thedailystar.net/news-detail-147827|title=Suborna Mustafa: Expanding horizons|date=2010-07-23|work=The Daily Star|access-date=2018-07-29|language=en}}</ref> ''ముస్తఫా ఘుడ్డి'' (1980) లో సినీ రంగ ప్రవేశం చేసింది .  1984లో, ఆమె జాఫర్ ఇక్బాల్‌తో కలిసి ''నోయోనర్ అలోలో'' నటించింది .  ఆమె తర్వాత ''లాల్ షోబుజెర్ పాలా'' , ''పలాబి కోథాయ్'' , ''సురూజ్ మియా'' , ''ఒపోహోరాన్'' , ''దురోట్టో'' , ''హెడ్ మాస్టర్'' , ''కమాండర్'' , ''ఖోండో గోల్పో 71'' , ''అంఖి ఓ తార్ బొంధురా'' , ''షోంఖోనిల్ కరాగర్'' లలో నటించింది .<ref name="ponchom"/> చాలా కాలంగా క్రికెట్ అభిమాని అయిన ముస్తఫా, 2015 నుండి రేడియో భూమికి క్రీడపై వ్యాఖ్యాతగా ఉన్నారు.  సెన్సార్ బోర్డు సభ్యురాలిగా, ఆమె జాతీయ చలనచిత్ర అవార్డుల ఎంపికలో పాల్గొంటుంది. 2024లో జరిగిన కోటా సంస్కరణ ఉద్యమంలో విద్యార్థులపై నియంతృత్వ అవామీ లీగ్ ప్రభుత్వం అణచివేత సమయంలో ముస్తఫా ప్రభుత్వానికి మద్దతుగా నిలిచారు.  ఉద్యమ సమయంలో, సుబోర్నా ముస్తఫాతో సహా అవామీ అనుకూల కళాకారుల బృందం నటుడు ఫెర్దౌస్ నేతృత్వంలోని 'అలో అష్బీ'  అనే వాట్సాప్ గ్రూప్‌లో ఉద్యమానికి వ్యతిరేకంగా చురుకుగా ఉన్నారు. సహాయ నిరాకరణ ఉద్యమం తర్వాత , సెప్టెంబర్ 3, 2024న, ఆ వాట్సాప్ గ్రూప్‌కు సంబంధించిన కొన్ని స్క్రీన్‌షాట్‌లు సోషల్ మీడియాలో వ్యాపించాయి.  నవంబర్ 2024లో, బంగ్లాదేశ్ పోలీసులు ముస్తఫా , ఆమె భర్త దేశం విడిచి వెళ్లకుండా నిరోధించారు.<ref>{{Cite news|url=https://www.newagebd.net/post/politics/251669/suborna-mustafa-husband-not-allowed-to-fly-aboard|title=Suborna Mustafa, husband not allowed to fly aboard|date=30 November 2024|work=New Age (Bangladesh)|access-date=1 December 2024|archive-date=23 జనవరి 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250123060836/https://www.newagebd.net/post/politics/251669/suborna-mustafa-husband-not-allowed-to-fly-aboard|url-status=dead}}</ref> == టెలివిజన్ నాటకాలు == * ''కోతావో కేయు నీ'' (1990) * ''ఆజ్ రోబిబార్'' (1999) * ''అయోమోయ్'' * ''ఆర్ంటోజాత్ర'' * ''కాచర్ మనుష్'' (2006) * ''ఒకోర్ తేకే ఉతే ఆశా మనుష్'' (2018) * ''కనా సిరాజుద్దౌలా ఓ కోమోల్ బీబీర్ ఒతితిశాల'' * ''గోహినే'' * ''ఉత్శోబ్'' === సినిమాలు === * ''ఘుడ్డి'' (1980) * ''లాల్ షోబుజెర్ పాలా'' (1981) * ''నోటున్ బౌ'' (1983) * ''నోయోనర్ అలో'' (1984) * ''షురుజ్ మియా'' (1985) * ''షోంఖోనిల్ కరాగర్'' (1992) * ''రక్ఖోష్'' * ''అజ్కర్ హిట్లర్'' * ''కమాండర్'' * ''పలాబి కోఠయ్'' * ''అపహరన్'' * ''స్త్రీ'' * ''దురోట్టో'' (2006) * ''గోహిన్ బలుచోర్'' (2017) * ''షిమాంటో'' * ''మనోబ్జామిన్'' * ''ఉపోషోంఘర్'' * ''మాయ'ర్ పోర్ మాయ'' * ''ఇచ్ఛే ప్యూరోనర్ బిరోంబోనా'' * ''మేఘర్ పోర్ మేఘ్'' * ''అమర్ బేలా జే జాయే'' * ''గోలోక్ ధాధా'' == వ్యక్తిగత జీవితం == 1984లో ముస్తఫా మరో బంగ్లాదేశ్ నటుడు హుమాయూన్ ఫరీదీని వివాహం చేసుకున్నాడు. వారు 18 మార్చి 2008న విడాకులు తీసుకున్నారు.<ref name="bangla">{{Cite news|url=http://www.banglanews24.com/entertainment/news/bd/181127.details|date=March 12, 2013|work=banglanews24.com|access-date=2017-06-09|language=|title=মিডিয়া পাড়ার কিছু ২য় বিয়ের গল্প|trans-title=Stories of second marriages in the media|archive-date=2017-11-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20171106014215/http://www.banglanews24.com/entertainment/news/bd/181127.details|url-status=dead}}</ref> తరువాత ఆమె జూలై 2008లో ''డాల్స్ హౌస్'' సహ-దర్శకుడు బద్రుల్ ఆనమ్ సౌద్ వివాహం చేసుకుంది. == మూలాలు == {{Reflist}} [[వర్గం:1959 జననాలు]] [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] jdsymwhjyp1hic012y9q43lpz8bha6g 0 464048 4955569 4953890 2026-09-10T04:14:39Z Muralikrishna m 106628 4955569 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | image =Hridayapoorvam_Poster.jpg | alt = | caption = | director = [[సత్యన్ అంతికాడ్]] | screenplay = సోను టి.పి. | story = అఖిల్ సత్యన్ | producer = [[ఆంటోనీ పెరుంబవూర్]] | starring = {{Plainlist| * [[మోహన్ లాల్]] * [[మాళవిక మోహన్]] * [[సంగీత్ ప్రతాప్]] * [[సంగీత మాధవన్ నాయర్]] }} | narrator = | cinematography = అను మూతెదత్ | editing = కె. రాజగోపాల్ | music = [[జస్టిన్ ప్రభాకరన్]] | studio = ఆశీర్వాద్ సినిమాస్ | distributor = ఆశీర్వాద్ సినిమాస్ | released = 2025 ఆగస్టు 28 | runtime = 151 నిమిషాలు<ref>{{Cite web |date=22 August 2025 |title=''Hridayapoorvam'' (2025) |url=https://www.ifco.ie/en/ifco/pages/7DB9292E0050454C |access-date=22 August 2025 |website=Irish Film Classification Office}}</ref> | country = భారతదేశం | language = మలయాళం | budget = {{INR|12 కోట్లు}} | gross = {{INR|80 కోట్లు}}<ref>{{Cite web |date=September 12, 2025 |title=ഇക്കൊല്ലം ഇതുവരെ നേടിയത് 570 കോടി; ഇത് മോഹൻലാൽ മാജിക് |trans-title=Mohanlal box office glory from Empuraan to Hridayapoorvam |url=https://malayalam.indianexpress.com/entertainment/mohanlal-box-office-glory-from-empuraan-to-hridayapoorvam-10452557 |access-date=September 13, 2025 |website= The Indian Express |language=ml}}</ref> }} '''హృదయపూర్వం''' (అనువాదం పూర్వహృదయపూర్వకంగా) 2025లో విడుదలైన భారతీయ మలయాళ భాషా రొమాంటిక్ కామెడీ-డ్రామా సినిమా. ఆశీర్వాద్ సినిమాస్ బ్యానర్‌పై ఆంటోని పెరుంబవూర్ నిర్మించిన ఈ సినిమాకు [[సత్యన్ అంతికాడ్]] దర్శకత్వం వహించాడు.<ref name="Sathyan Anthikad interview: On ‘Hridayapoorvam’, Mohanlal’s unwavering dedication and making a feel-good drama">{{cite news |last1= |first1= |title=Sathyan Anthikad interview: On ‘Hridayapoorvam’, Mohanlal’s unwavering dedication and making a feel-good drama |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/hridayapoorvam-trailer-sathyan-anthikad-mohanlal-fazil-malavika-mohanan-onam-release-malayalam-movie/article69978868.ece |access-date=23 September 2025 |publisher=The Hindu |date=26 August 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250923153407/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/hridayapoorvam-trailer-sathyan-anthikad-mohanlal-fazil-malavika-mohanan-onam-release-malayalam-movie/article69978868.ece |archive-date=23 September 2025 |language=en-IN}}</ref> [[మోహన్ లాల్|మోహన్‌లాల్]], [[మాళవిక మోహన్|మాళవిక మోహనన్]], [[సంగీత మాధవన్ నాయర్]], [[సంగీత్ ప్రతాప్|సంగీత్ ప్రతాప్‌లతో]] పాటు సిద్దిక్, [[లాలూ అలెక్స్]], జనార్దనన్, బాబురాజ్, నిషాన్, సబితా ఆనంద్ ఇతర ముఖ్యమైన పాత్రల్లో నటించారు. హృదయపూర్వం ఆగస్టు 28న ప్రపంచవ్యాప్తంగా థియేటర్లలో విడుదలై విమర్శకుల నుండి సానుకూల సమీక్షలను అందుకుంది. ఈ సినిమా 2025లో అత్యధిక వసూళ్లు చేసిన నాల్గవ మలయాళ సినిమా & అన్ని కాలాలలో అత్యధిక వసూళ్లు చేసిన 20వ మలయాళ సినిమా. హృదయపూర్వం సినిమా సెప్టెంబర్ 26 నుండి జియో హాట్‌స్టార్‌ ఓటీటీలో స్ట్రీమింగ్ కానుంది.<ref name="మోహన్‌లాల్‌ రొమాంటిక్‌ కామెడీ మూవీ.. ఓటీటీ రిలీజ్‌ డేట్‌ ఫిక్స్‌">{{cite news |title=మోహన్‌లాల్‌ రొమాంటిక్‌ కామెడీ మూవీ.. ఓటీటీ రిలీజ్‌ డేట్‌ ఫిక్స్‌ |url=https://www.eenadu.net/telugu-news/movies/hridayapoorvam-ott-release-date-starring-mohanlal/0209/125171672 |accessdate=23 September 2025 |work= |publisher=Eenadu |date=19 September 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250923153235/https://www.eenadu.net/telugu-news/movies/hridayapoorvam-ott-release-date-starring-mohanlal/0209/125171672 |archivedate=23 September 2025 |language=te}}</ref><ref name="ఓటీటీలోకి మోహ‌న్ లాల్ ‘హృద‌యపూర్వం’.. స్ట్రీమింగ్ ఎప్పుడంటే.!">{{cite news |last1= |title=ఓటీటీలోకి మోహ‌న్ లాల్ ‘హృద‌యపూర్వం’.. స్ట్రీమింగ్ ఎప్పుడంటే.! |url=https://www.ntnews.com/cinema/malayalam-film-hridayapoorvam-will-premiere-on-jio-hotstar-on-september-26th-2149090 |accessdate=23 September 2025 |work= |publisher=NT News |date=20 September 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250923153331/https://www.ntnews.com/cinema/malayalam-film-hridayapoorvam-will-premiere-on-jio-hotstar-on-september-26th-2149090 |archivedate=23 September 2025 |language=te}}</ref> ==కథ== కొచ్చిలో విజయవంతమైన క్లౌడ్‌ కిచెన్‌ ఫ్రాంచైజీలు నడుపుతున్న వ్యాపారవేత్త సందీప్‌ బాలకృష్ణన్‌ (మోహన్‌లాల్‌) గుండె మార్పిడి శస్త్రచికిత్స చేయించుకున్న తర్వాత కొంతకాలం తర్వాత ఓ నిశ్చితార్థ వేడుకలో పాల్గొనడానికి పుణె వెళతాడు. ఆ ఎంగేజ్‌మెంట్‌ తాను ప్రేమించిన వ్యక్తి కూతురు హరిత (మాళవిక)ది. ఆ సెంటిమెంట్‌తో హరిత కుటుంబానికి సందీప్‌ దగ్గరవుతాడు. మరోవైపు వరుడు కుటుంబం ఊహించిన విధంగా నిశ్చితార్థాన్ని రద్దు చేస్తుంది. అక్కడ స్వల్ప గాయం కావడంతో సందీప్‌ కొచ్చికి తిరిగి వెళ్లలేక హరిత ఇంట్లోనే ఉండిపోవాల్సి వస్తుంది. ఆ తర్వాత ఏం జరిగింది. మరో వ్యక్తితో హరిత పెళ్లి జరిగిందా? అనేదే మిగతా సినిమా కథ. == నటీనటులు == * సందీప్ బాలకృష్ణన్ గా [[మోహన్ లాల్]] * హరితగా [[మాళవిక మోహన్|మాళవిక మోహనన్]] * జెర్రీగా [[సంగీత్ ప్రతాప్]], సందీప్ నర్సు & సహాయకుడు * హరిత తల్లి దేవికగా [[సంగీత మాధవన్ నాయర్|సంగీతా మాధవన్ నాయర్]] * ఓమనకుట్టన్ "ఓకే" పనికర్ గా [[సిద్ధిక్ (నటుడు)|సిద్ధిక్]], సందీప్ బావమరిది * " పుణే " జాకబ్ గా [[లాలు అలెక్స్]], హరిత కుటుంబ స్నేహితుడు * [[జనార్దనన్ పిళ్ళై|జనార్దనన్]] "చిట్టప్పన్", ఒక జ్యోతిష్యుడు; సందీప్ & పనికర్ మామ * దేవిక సోదరుడు, కెప్టెన్ మనోజ్‌గా [[బాబురాజ్]] * హరిత మాజీ కాబోయే భర్త కిరణ్‌గా [[నిషాన్ నానయ్య|నిషాన్]] * గీతగా [[సబితా ఆనంద్]], సందీప్ అక్క & పనికర్ భార్య * సౌమ్య భాగ్యన్ పిల్ల "ఒలిచోడియా" రజనీ మోహన్, సందీప్ మాజీ కాబోయే భార్య * ట్వింకిల్ శీతల్ మీనాక్షి / మీను, పనికర్, గీతల కుమార్తె, సందీప్ మేనకోడలుగా * కిచెన్ బాయ్ గా చందు నాయక్ * అపరిచితుడిగా ఫహీమ్ బి * [[బాసిల్ జోసెఫ్]] డా. మను రమేషన్ (అతిధి పాత్ర) * సందీప్ ప్రేమలో పడే అమ్మాయిగా [[మీరా జాస్మిన్]] (అతిథి పాత్ర) * సినీ నటుడిగా [[అల్తాఫ్ సలీం]] (అతిథి పాత్ర) * [[ఆంటోనీ పెరుంబావూర్]] (అతిధి పాత్ర) * బస్సు ప్రయాణీకుడిగా & వివాహ అతిథిగా [[అనూప్ సత్యన్]] (అతిథి పాత్ర) * సినీ నటుడిగా [[అనియప్పన్]] (అతిథి పాత్ర) ==పాటలు== ఈ సినిమాకు జస్టిన్ ప్రభాకరన్ సంగీతం అందించాడు. పాటల కూర్పు అక్టోబర్ 2024లో ప్రారంభమైంది.<ref>{{Cite web |date=3 October 2024 |title=Aishwarya Lekshmi and Sangita onboard Mohanlal-Sathyan Anthikkad's Hridayapoorvam |url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2024/Oct/03/aishwarya-lekshmi-and-sangita-onboard-mohanlal-sathyan-anthikkads-hridayapoorvam |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241004083852/https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2024/Oct/03/aishwarya-lekshmi-and-sangita-onboard-mohanlal-sathyan-anthikkads-hridayapoorvam |archive-date=4 October 2024 |access-date=12 April 2025 |website=Cinema Express |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=5 October 2024 |title=Aishwarya Lekshmi to star in Mohanlal-Sathyan Anthikad's movie 'Hridayapoorvam' |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2024/10/05/aishwarya-lekshmi-mohanlal-sathyan-anthikad-movie-hridayapoorvam.html |access-date=12 April 2025 |website= Onmanorama }}</ref> సాహిత్యాన్ని మను మంజిత్ రాశాడు. హిందీ పాటకు సాహిత్యాన్ని రాజ్ శేఖర్ అందించాడు. {{Track listing | headline = | extra_column = గాయకులు | total_length = 15.04 | title1 = వెన్మతి | lyrics1 = మను మంజిత్ | extra1 = [[సిద్ శ్రీరామ్]] | length1 = 3:36 | title2 = హృదయవతిల్ | lyrics2 = మను మంజిత్ | extra2 = ఎస్పీ చరణ్ | length2 = 3:37 | title3 = విదా పారాయణం | lyrics3 = మను మంజిత్ | extra3 = నవనీత్ ఉన్నికృష్ణన్ | length3 = 4:00 | title4 = టక్ టక్ టక్ టక్ | lyrics4 = రాజ్ శేఖర్ | extra4 = మధుశ్రీ | length4 = 3:49 }} ==ఇవి కూడా చూడండి== * [[సత్యన్ అంతికాడ్ ఫిల్మోగ్రఫీ]] ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} ==బయటి లింకులు== * {{IMDb title|30818546}} 7n3ejrv11s2ley9vbqi10sff7939e0v 0 464868 4955420 4838560 2026-09-09T13:56:01Z Krishna history follower 153995 /* చరిత్ర */ 4955420 wikitext text/x-wiki {{Infobox Hindu temple | name = నిడిగొండ త్రికూటాలయం | image = Nidigonda Kakatiya Trikutalayam.jpg | caption = నిడిగొండ త్రికూటాలయం, జనగామ జిల్లా, తెలంగాణ | deity = రుద్రేశ లింగం, మహాదేవ లింగం, సూర్య & గణపతి విగ్రహాలు | location = నిడిగొండ గ్రామం, జనగామ జిల్లా, తెలంగాణ, భారతదేశం | coordinates = {{coord|17.7266|N|79.1160|E|type:landmark|display=inline,title}} | creator = కుందమాంబ (కాకతీయ గణపతిదేవుడు సోదరి, నటవాడి పాలకుడు రుద్రుని భార్య) | established = 21 ఏప్రిల్ 1219 CE | architecture = కాకతీయ త్రికూటాలయ శైలి | map_type = India Telangana | map_caption = తెలంగాణలోని ఆలయ స్థానము }} == పరిచయం == '''నిడిగొండ త్రికూటాలయం''' (''Nidigonda Trikutalayam'') తెలంగాణ రాష్ట్రం, జనగామ జిల్లాలోని నిడిగొండ గ్రామంలో ఉన్న కాకతీయుల కాలపు ప్రసిద్ధ దేవాలయం. ఇది మూడు గర్భగృహాలతో కూడిన '''త్రికూటాలయ నమూనా'''లో నిర్మించబడింది. కాకతీయుల శిల్పకళ, దేవాలయ నిర్మాణ నైపుణ్యానికి ఇది ఒక విశిష్ట ఉదాహరణ.<ref>N. Venkataramanayya (1960). ''Epigraphical Series No.6 – Inscriptions of Warangal District''. Department of Archaeology and Museums, Government of Telangana, Hyderabad. p.168, No.57.</ref> == చరిత్ర == * ఈ ఆలయం నిర్మాణానికి సంబంధించిన శాసనం '''21 ఏప్రిల్ 1219 CE''' నాటిది.<ref>Gajjula Vasantha Lakshmi (Ed.), Dr. Gautam Pingle (General Editor). ''Epigraphia Telanganica, Volume II – Imperial Kakatiyas''. Hyderabad: Department of Archaeology and Museums, Government of Telangana. p.166, No.126.</ref> * ఈ త్రికూటాలయాన్ని '''కుందమాంబ''' నిర్మించింది. ఆమె కాకతీయ మహారాజు గణపతిదేవుడు సోదరి, నటవాడి పాలకుడు రుద్రుని భార్య. * హన్మకొండలోని '''వేయి స్తంభాల గుడి''' నిర్మాణానికి 50–60 సంవత్సరాల తరువాత, కుండమాంబ మరింత శిల్పవైభవంతో ఈ ఆలయాన్ని కట్టించింది. * ఆలయంలోని మూడు గర్భగృహాలలో మూడు ప్రతిష్ఠలు ఉన్నాయి: ** తన భర్త రుద్రుని పేరుతో '''రుద్రేశ లింగం''' ** తన తండ్రి మహాదేవుని పేరుతో '''మహాదేవ లింగం''' ** తన అన్న గణపతిదేవుని పేరుతో '''సూర్యుడు, గణపతి విగ్రహాలు''' * ఈ శాసనం గ్రామంలోని చెరువు దగ్గర కనుగొనబడింది. కాకతీయుల పాలనలో '''చెరువులు, నీటి వనరులకు ఇచ్చిన ప్రాధాన్యం''' దీని ద్వారా స్పష్టమవుతుంది.<ref>N. Venkataramanayya (1960). ''Epigraphical Series No.6 – Inscriptions of Warangal District''. p.168, No.57.</ref> == వాస్తుశిల్పం == * ఈ దేవాలయం త్రికూట నిర్మాణకళలో ఉండి, మూడు గర్భగృహాలు మధ్య మంటపం ద్వారా అనుసంధానించబడ్డాయి. * శిల్పాలు, స్తంభాలు, మకరతొరణాలు కాకతీయుల శిల్ప వైభవాన్ని ప్రతిబింబిస్తాయి. * నిర్మాణ శైలి హన్మకొండ వేయి స్తంభాల గుడితో పోలిక కలిగి ఉన్నప్పటికీ, నిడిగొండ ఆలయంలో శిల్పకళ మరింత సున్నితంగా ఉంది. == ప్రస్తుత స్థితి == * నిడిగొండ త్రికూటాలయం ప్రస్తుతం శిథిలావస్థలో ఉంది. * 2021లో ప్రచురితమైన *Times of India* కథనం ప్రకారం, ఆలయం శిథిలావస్థలో ఉండి, రాళ్లు, స్తంభాలు విరిగి, పునరుద్ధరణ పనులు నిలిచిపోయాయని పేర్కొంది.<ref>“Dilapidated Trikutalayam temple in Jangaon cries out for restoration,” Times of India, Oct 22, 2021. [https://timesofindia.indiatimes.com/city/hyderabad/dilapidated-trikutalayam-temple-injangaon-cries-out-for-restoration/articleshow/87193353.cms]</ref> * 2017లో *The Hans India* ప్రచురించిన కథనం ప్రకారం, ఈ ఆలయం పూర్తిగా నిర్లక్ష్యానికి గురై, విలువైన శిల్పాలు దోపిడీకి గురయ్యాయని పేర్కొంది.<ref>“Ancient temple left in lurch,” The Hans India, Mar 2, 2017. [https://www.thehansindia.com/posts/index/Commoner/2017-03-02/Ancient-temple-left-in-lurch/284260]</ref> * స్థానికులు ఆలయ పునరుద్ధరణకు ప్రభుత్వ చర్యలు తీసుకోవాలని పలుమార్లు విజ్ఞప్తి చేశారు. == ఇదీ చూడండి == * [[వేయి స్తంభాల గుడి]] * [[కాకతీయ శిల్పకళ]] * [[వరంగల్ కోట]] * [[ముత్తారం కాకతీయ త్రికూటాలయం|కాకతీయ త్రికూటాలయం ముత్తారం]] * [[కట్కూర్ త్రికూటలయం|కాకతీయ త్రికూటాలయం కట్కూర్]] == చిత్రాలు == <gallery> File:Nidigonda Kakatiya Trikutalayam.jpg|నిడిగొండ కాకతీయ త్రికూటాలయం File:Kakatiya Nandhi Idol at NIdigonda Trikutalayam.jpg|నిడిగొండ త్రికూటాలయంలో కాకతీయుల అందమైన నంది విగ్రహం File:Overview of Nidigonda Trikutalayam.jpg|నిడిగొండ త్రికూటాలయం సమగ్ర దృశ్యం File:Sculptuire of Lord Vishnu at Nidigonda Trikutalayam.jpg|నిడిగొండ త్రికూటాలయంలో పరిచారికలతో కూడిన విష్ణు విగ్రహం </gallery> == సూచనలు == <references/> == గ్రంథ సూచిక == * N. Venkataramanayya (1960). ''Epigraphical Series No.6 – Inscriptions of Warangal District''. Department of Archaeology and Museums, Government of Telangana, Hyderabad. p.168, No.57. * Gajjula Vasantha Lakshmi (Ed.), Dr. Gautam Pingle (General Editor). ''Epigraphia Telanganica, Volume II – Imperial Kakatiyas''. Hyderabad: Department of Archaeology and Museums, Government of Telangana. p.166, No.126. == బాహ్య లింకులు == * [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Nidigonda_Trikutalayam Wikimedia Commonsలో నిడిగొండ త్రికూటాలయం ఫోటోలు] [[వర్గం:కాకతీయ దేవాలయాలు]] [[వర్గం:తెలంగాణ దేవాలయాలు]] [[వర్గం:జనగామ జిల్లా]] cppsg9a8565sdr7b669x8bmvg4jraef 0 464891 4955579 4646554 2026-09-10T04:19:21Z Muralikrishna m 106628 4955579 wikitext text/x-wiki 2009లో దక్షిణ భారత సినిమాలలోని ఉత్తమ సినిమాల విజేతలను సత్కరించే సత్కరించే 57వ ఫిల్మ్‌ఫేర్ సౌత్ అవార్డుల వేడుక 2010 ఆగస్టు 7న భారతదేశంలోని చెన్నైలో జరిగింది.<ref>{{cite web|title=Vying for the Lady in Black!|url=http://timesofindia.indiatimes.com/Entertainment/Regional/News-Interviews/Vying-for-the-Lady-in-Black/articleshow/6143415.cms|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20100716230608/http://timesofindia.indiatimes.com/Entertainment/Regional/News-Interviews/Vying-for-the-Lady-in-Black/articleshow/6143415.cms|archive-date=16 July 2010|access-date=31 July 2013|work=The Times of India}}</ref> == విజేతల జాబితా == ==== కన్నడ ==== {| class="wikitable" | * '''నామినేషన్లు''' ** '''8 నామినేషన్లు''' : ''మలేయాలి జోతేయాలి'' ** '''7 నామినేషన్లు''' : ''జోష్'' ** '''6 నామినేషన్లు''' : ''లవ్ గురు'' & ''పరిచయం'' ** '''5 నామినేషన్లు''' : ''సవారీ'' ** '''4 నామినేషన్లు''' : ''ఎద్దేలు మంజునాథ'' ** '''3 నామినేషన్లు''' : ''కల్లారా సంతే'' , ''రాజ్ ది షోమ్యాన్'' & ''రామ్'' ** '''2 నామినేషన్లు''' : ''బీరుగాలి'' & ''మనసారె'' ** '''1 నామినేషన్''' : ''అంబారి'' | * '''అవార్డులు''' ** '''2 అవార్డులు''' : ''ఎడ్డెలు మంజునాథ'' *, ''జోష్'' & ''మలేయాలి జోతెయాలి'' ** '''1 అవార్డు''' : ''అంబారి'' , ''బిరుగాలి'' , ''లవ్ గురు'' , ''మనసారే'' , ''రాజ్ ది షోమ్యాన్'' & ''సవారీ'' |} ==== మలయాళం ==== {| class="wikitable" | * '''నామినేషన్లు''' ** '''7 నామినేషన్లు''' : ''భాగ్యదేవత'' , ''పజాస్సి రాజా'' ** '''6 నామినేషన్లు''' : ''భ్రమరం'' ** '''4 నామినేషన్లు''' : ''ఈవిడం స్వర్గమను'' , ''నీలతామర'' , ''పాలేరి మాణిక్యం'' & ''రాబిన్ హుడ్'' ** '''3 నామినేషన్లు''' : ''ప్యాసింజర్'' , ''పుతియా ముఖం'' ** '''2 నామినేషన్లు''' : ''బనారస్'' & ''స్వాంతమ్ లేఖకన్'' ** '''1 నామినేషన్''' : ''కనకణ్మణి'' , ''మోజ్ & క్యాట్'' , ''రీతు'' , ''విలపంగల్క్కపురం'' | * '''అవార్డులు''' ** '''7 అవార్డులు''' : ''పళస్సి రాజా'' ** '''2 అవార్డులు''' : ''పలేరి మాణిక్యం'' ** '''1 అవార్డు''' : ''భ్రమరం'' * & ''నీలతామర'' |} ==== తమిళం ==== {| class="wikitable" | * '''నామినేషన్లు''' ** '''11 నామినేషన్లు''' : ''అయాన్'' ** '''7 నామినేషన్లు''' : ''పసంగా'' ** '''6 నామినేషన్లు''' : ''నాన్ కడవుల్'' ** '''5 నామినేషన్లు''' : ''కాంచీవరం'' , ''ఆధవన్'' ** '''4 నామినేషన్లు''' : ''వెట్టైకారన్'' ** '''3 నామినేషన్లు''' : ''నాడోడిగల్'' ** '''2 నామినేషన్లు''' : ''కండేన్ కధలై'' , ''కాంతస్వామి'' , ''పెరాన్మై'' , ''ఉన్నైపోల్ ఒరువన్'' & ''విల్లు'' ** '''1 నామినేషన్''' : ''అచ్చముండు! అచ్చముండు!'' , ''పడికథావన్'' , ''పొక్కిషం'' & ''వెన్నిల కబడ్డీ కుజు'' | * '''అవార్డులు''' ** '''4 అవార్డులు''' : ''కాంచీవరం'' * ** '''3 అవార్డులు''' : ''అయాన్'' & ''ఆధవన్'' ** '''2 అవార్డులు''' : ''నాడోడిగళ్'' * ** '''1 అవార్డులు''' : ''నాన్ కడవుల్'' & ''పసంగ'' |} ==== తెలుగు ==== {| class="wikitable" | * '''నామినేషన్లు''' ** '''9 నామినేషన్లు''' : ''అరుంధతి'' & ''మగధీర'' ** '''7 నామినేషన్లు''' : ''ఆర్య 2'' ** '''5 నామినేషన్లు''' : ''కొంచెం ఇష్టం కొంచెం కష్టం'' ** '''4 నామినేషన్లు''' : ''కిక్'' ** '''3 నామినేషన్లు''' : ''ఈనాడు'' & ''గోపి గోపిక గోదావరి'' ** '''2 నామినేషన్లు''' : ''బిల్లా'' , ''మహాత్మ'' & ''ప్రయాణం'' ** '''1 నామినేషన్''' : ''ఆకాశమంత'' , ''బాణం'' , ''ఏక్ నిరంజన్'' , ''ఓయ్!'' & ''ప్రవరాఖ్యుడు'' | * '''అవార్డులు''' ** '''6 అవార్డులు''' : ''మగధీర'' * ** '''2 అవార్డులు''' : ''అరుంధతి'' & ''ఆర్య 2'' ** '''1 అవార్డు''' : ''జోష్'' *, ''కొంచెం ఇష్టం కొంచెం కష్టం'' , ''మహాత్మా'' & ''ఓయ్!'' * |} <small>*: నామినీలు లేని ఒక ప్రత్యేక అవార్డును కలిగి ఉంటుంది.</small> == అవార్డు గ్రహీతలు == * '''బోల్డ్ అక్షరాలలో''' విజేతలు , నామినీలు కింద జాబితా చేయబడ్డాయి. === కన్నడ === {| class="wikitable" !ఉత్తమ చిత్రం !ఉత్తమ దర్శకుడు |- | valign="top" | * '''మళేయాలి జోతేయాలి''' ** ''ఎద్దేలు మంజునాథ'' ** ''జోష్'' ** ''పరిచయ'' ** ''సవారీ'' | valign="top" | * '''గురుప్రసాద్ – ''ఎద్దేలు మంజునాథ''''' ** జాకబ్ వర్గీస్ - ''సవారీ'' ** ప్రశాంత్ రాజ్ - ''లవ్ గురు'' ** సంజయ్ – ''పరిచయం'' ** శివమణి – ''జోష్'' |- !ఉత్తమ నటుడు !ఉత్తమ నటి |- | * '''గణేష్ - ''మలేయలి జోతేయలి''''' ** దిగంత్ – ''మనసారే'' ** జగ్గేష్ – ''ఎద్దేలు మంజునాథ'' ** రఘు ముఖర్జీ - ''సవారీ'' ** తరుణ్ చంద్ర - ''పరిచయం'' | * '''రాధిక పండిట్ - ''ప్రేమ గురువు''''' ** హరిప్రియ – ''కల్లార సంతే'' ** ప్రియమణి – ''రామ్'' ** ప్రియాంక కొఠారి – ''రాజ్ ది షోమ్యాన్'' ** రేఖ – ''పరిచయం'' |- !ఉత్తమ సహాయ నటుడు !ఉత్తమ సహాయ నటి |- | * '''అచ్యుత్ కుమార్ - ''జోష్''''' ** దిలీప్ రాజ్ - ''లవ్ గురు'' ** రంగాయణ రఘు – ''రామ్'' ** శరణ్ - ''జోష్'' ** తబలా నాని – ''ఎద్దేలు మంజునాథ'' | * '''తులసి శివమణి - ''జోష్''''' ** అంజనా సుఖాని – ''మలేయాలి జోతేయాలి'' ** నిత్యా మీనన్ - ''జోష్'' ** సుమన్ రంగనాథ్ - ''సవారీ'' ** యజ్ఞ శెట్టి - ''లవ్ గురు'' |- !ఉత్తమ సంగీత దర్శకుడు !ఉత్తమ గేయ రచయిత |- | * '''వి. హరికృష్ణ – ''రాజ్ ది షోమ్యాన్''''' ** జాస్సీ గిఫ్ట్ - ''పరిచయ'' ** జాషువా శ్రీధర్ - ''ప్రేమ గురువు'' ** వి.హరికృష్ణ – ''మలేయాలి జోతెయాలి'' ** వి. మనోహర్ – ''కల్లార సంతే'' | * '''జయంత్ కైకిని – “ఎల్లో మలేయాగిదే” – ''మనసారే''''' ** జయంత్ కైకిని – "నీ సనిహకే బండారే" - ''మలేయాలి జోతెయాలి'' ** కవిరాజ్ – "షురువాగిడే సుందర కనసు" - ''మళేయాలి జోతెయాలి'' ** కవిరాజ్ - "తంథానే తంథంతనే" - ''జోష్'' ** V. మనోహర్ – "కపాడి కాపాడి" - ''కల్లారా సంతే'' |- !ఉత్తమ పురుష నేపథ్య గాయకుడు !ఉత్తమ మహిళా నేపథ్య గాయని |- | * '''చేతన్ సోస్కా – "యారే నీ దేవతేయా" - ''అంబారి''''' ** కార్తీక్ – "యారు కూడా నిన్నా హాగే" - ''లవ్ గురు'' ** KK – "నాడెడాడువా కమనబిల్లు" - ''పరిచయం'' ** షాన్ – "షురువాగిడే సుందర కనసు" - ''మళేయాలి జోతేయాలి'' ** శంకర్ మహదేవన్ - "ముత్తురాజా" - ''రాజ్ ది షోమ్యాన్'' | * '''షమిత మల్నాడ్ – "మధుర పిసు మాతిగే" - ''బీరుగాలి''''' ** నందిత – “నీనెందరే” – ''రామ్'' ** సాధన సర్గం – "మరాళి మారేగి" - ''సవారీ'' ** శ్రేయా ఘోషల్ – "హూవిన బనడంటే" - ''బీరుగాలి'' ** శ్రేయా ఘోషల్ - "ఏను హెలబెకు" - ''మలేయాలి జోతెయాలి'' |} === మలయాళం === {| class="wikitable" !ఉత్తమ చిత్రం !ఉత్తమ దర్శకుడు |- | valign="top" | * '''''పఝస్సి రాజా''''' ** ''భాగ్యదేవత'' ** ''భ్రమరం'' ** ''ఏవిదం స్వర్గమను'' ** ''పలేరి మాణిక్యం'' | valign="top" | * '''హరిహరన్ - ''పళస్సి రాజా''''' ** బ్లెస్సీ - ''భ్రమరం'' ** రంజిత్ – ''పలేరి మాణిక్యం'' ** రంజిత్ శంకర్ - ''ప్యాసింజర్'' ** శ్యామప్రసాద్ - ''రీతు'' |- !ఉత్తమ నటుడు !ఉత్తమ నటి |- | * '''మమ్ముట్టి - ''పలేరి మాణిక్యం''''' ** దిలీప్ - ''స్వాంతం లేఖకన్'' ** జయరాం – ''భాగ్యదేవత'' ** మోహన్‌లాల్ – ''ఇవిదం స్వర్గమను'' ** పృథ్వీరాజ్ సుకుమారన్ - ''రాబిన్‌హుడ్'' | * '''శ్వేతా మీనన్ - ''పాలేరి మాణిక్యం''''' ** గోపిక – ''స్వాంతం లేఖకన్'' ** కనికా – ''భాగ్యదేవత'' ** మమతా మోహన్‌దాస్ - ''ప్యాసింజర్'' ** ప్రియాంక నాయర్ - ''విలపంగల్క్కప్పురం'' |- !ఉత్తమ సహాయ నటుడు !ఉత్తమ సహాయ నటి |- | * '''మనోజ్ కె. జయన్ – ''పజాస్సి రాజా''''' ** [[లాలూ అలెక్స్]] – ''ఈవిడమ్ స్వర్గమను'' ** నరైన్ - ''రాబిన్హుడ్'' ** నేదురుమూడి వేణు - ''భాగ్యదేవత'' ** సురేష్ మీనన్ - ''భ్రమరం'' | * '''పద్మప్రియ - ''పళస్సి రాజా''''' ** లక్ష్మీ గోపాలస్వామి - ''భ్రమరం'' ** లక్ష్మీ రాయ్ - ''ఈవిడం స్వర్గమను'' ** సంవృత సునీల్ – ''నీలతామర'' ** సోనా నాయర్ - ''ప్యాసింజర్'' |- !ఉత్తమ సంగీత దర్శకుడు !ఉత్తమ గేయ రచయిత |- | * '''విద్యాసాగర్ - ''నీలతామర''''' ** దీపక్ దేవ్ - ''పుతియా ముఖం'' ** ఇళయరాజా – ''భాగ్యదేవత'' ** ఎం. జయచంద్రన్ - ''బనారస్'' ** ఎం. జయచంద్రన్ - ''రాబిన్హుడ్'' | * '''ONV కురుప్ - "కున్నాతే కొన్నా" - ''పజాస్సి రాజా''''' ** అనిల్ పనచురన్ - "కుజలూత్తుం" - ''భ్రమరం'' ** కైతప్రమ్ – "పిచావాచ" - ''పుతియా ముఖం'' ** శరత్చంద్ర వర్మ - "అళితీర" - ''భాగ్యదేవత'' ** శరత్చంద్ర వర్మ – “అనురాగ” – ''నీలతామర'' |- !ఉత్తమ పురుష నేపథ్య గాయకుడు !ఉత్తమ మహిళా నేపథ్య గాయని |- | * '''KJ యేసుదాస్ – "అధి ఉషా సంధ్య" - ''పజాస్సి రాజా''''' ** కార్తీక్ – "అజీ తీర తల్లిపోయిలుం" - ''భాగ్యదేవత'' ** శంకర్ మహదేవన్ - "పిచా వాచా" - ''పుతియా ముఖం'' ** శ్రీకుమార్ వక్కియిల్ – “అనురాగ విలోచ” – ''నీలతామర'' ** వేణుగోపాల్ - "కుజలూతి" - ''భ్రమరం'' | * '''KS చిత్ర – "కున్నాతే కొన్నా" - ''పజాస్సి రాజా''''' ** శ్రేయా ఘోషల్ – "చంతు తొట్టిల్లె" - ''బనారస్'' ** శ్వేతా మోహన్ - "ప్రియాను మాత్రం" - ''రాబిన్‌హుడ్'' ** శ్వేతా మోహన్ – "తొట్టల్ పూక్కుం" - ''మోజ్ & క్యాట్'' ** సుజాత మోహన్ – “ముతే ముతే” – ''కనకన్మణి'' |} === తమిళం === {| class="wikitable" !ఉత్తమ చిత్రం !ఉత్తమ దర్శకుడు |- | valign="top" | * '''''నాడోడిగల్''''' ** ''అయాన్'' ** ''కాంచీవరం'' ** ''నాన్ కడవుల్'' ** ''పసంగా'' ** ''పెరాన్మై'' | valign="top" | * '''ప్రియదర్శన్ - ''కాంచీవరం''''' ** బాలా – ''నాన్ కడవుల్'' ** కె.వి. ఆనంద్ - ''అయాన్'' ** పాండిరాజ్ – ''పసంగ'' ** సముద్రఖని – ''నాడోడిగల్'' ** సుసీంతిరన్ - ''వెన్నిల కబడ్డీ కుజు'' |- !ఉత్తమ నటుడు !ఉత్తమ నటి |- | * '''ప్రకాష్ రాజ్ - ''కాంచీవరం''''' ** ఆర్య - ''నాన్ కడవుల్'' ** జయం రవి - ''పేరన్మై'' ** కమల్ హాసన్ – ''ఉన్నైపోల్ ఒరువన్'' ** సూర్య – ''అయాన్'' | * '''పూజా ఉమాశంకర్ - ''నాన్ కడవుల్''''' ** పద్మప్రియ జానకిరామన్ – ''పొక్కిషం'' ** శ్రీయా రెడ్డి - ''కాంచీవరం'' ** స్నేహ – ''అచముండు అచముండు'' ** తమన్నా భాటియా - ''కండేన్ కాధలై'' |- !ఉత్తమ సహాయ నటుడు !ఉత్తమ సహాయ నటి |- | * '''జయప్రకాష్ – ''పసంగ''''' ** జగన్ - ''అయాన్'' ** ప్రభు – ''అయాన్'' ** రాజేంద్రన్ – ''నాన్ కడవుల్'' ** వడివేలు – ''ఆధవన్'' ** వివేక్ – ''పడికథవన్'' | * '''షమ్ము - ''కాంచీవరం''''' ** అభినయ – ''నాడోడిగల్'' ** అనుజా అయ్యర్ - ''ఉన్నైపోల్ ఒరువన్'' ** రేణుక – ''అయన్'' ** సుజాత శివకుమార్ - ''పసంగ'' |- !ఉత్తమ సంగీత దర్శకుడు !ఉత్తమ గేయ రచయిత |- | * '''హారిస్ జయరాజ్ - ''అయాన్''''' ** దేవి శ్రీ ప్రసాద్ - ''కంఠస్వామి'' ** దేవి శ్రీ ప్రసాద్ - ''విల్లు'' ** హారిస్ జయరాజ్ '''''-''' ఆధవన్'' ** విద్యాసాగర్ – ''కండేన్ కాధలై'' | * '''నా. ముత్తుకుమార్ – “విజి మూడి” – ''అయాన్''''' ** ఇళయరాజా - "పిచ్చై పతిరమ్" - ''నాన్ కడవుల్'' ** కబిలన్ - "కరికాలన్" - ''వెట్టైకారన్'' ** తామరై – "ఒరు వెట్కం" - ''పసంగ'' ** వైరముత్తు – “నేంజే నెంజే” – ''అయాన్'' ** వివేగ – “చిన్న తామరై” – ''వెట్టైకారన్'' |- !ఉత్తమ పురుష నేపథ్య గాయకుడు !ఉత్తమ మహిళా నేపథ్య గాయని |- | * '''కార్తీక్ - "హాసిలి ఫిసిలి" - ''ఆధవన్''''' ** హరీష్ రాఘవేంద్ర – “నేంజే నెంజే” – ''అయాన్'' ** కార్తీక్ – “విజి మూడి” – ''అయాన్'' ** క్రిష్ – “చిన్న తామరై” – ''వెట్టైకారన్'' ** నరేష్ అయ్యర్ - "ఒరు వెట్కం" - ''పసంగ'' ** టిప్పు - "వాడ మాపిళ్ళై" - ''విల్లు'' | * '''చిన్మయి – “ వారయో వారయో ” – ''ఆధవన్''''' ** హరిణి – "హాసిలి ఫిసిలి" - ''ఆధవన్'' ** రీటా - "అల్లెగ్రా" - ''కాంతస్వామి'' ** శ్రేయా ఘోషల్ – "ఒరు వెట్కం" - ''పసంగ'' ** సుచిత్ర - "చిన్న తామరై" - ''వెట్టైకారన్'' |} === తెలుగు === {| class="wikitable" !ఉత్తమ చిత్రం !ఉత్తమ దర్శకుడు |- | valign="top" | * '''''మగధీర''''' ** ''అరుంధతి'' ** ''ఆర్య 2'' ** ''తన్నండి'' ** ''కొంచెం ఇష్టం కొంచెం కష్టం'' | valign="top" | * '''ఎస్ఎస్ రాజమౌళి - ''మగధీర''''' ** చైతన్య దంతులూరి - ''బాణం'' ** కోడి రామకృష్ణ – ''అరుంధతి'' ** సుకుమార్ – ''ఆర్య 2'' ** సురేందర్ రెడ్డి - ''కిక్'' |- !ఉత్తమ నటుడు !ఉత్తమ నటి |- | * '''రామ్ చరణ్ తేజ – ''మగధీర''''' ** అల్లు అర్జున్ - ''ఆర్య 2'' ** కమల్ హాసన్ - ''ఈనాడు'' ** ప్రభాస్ – ''ఏక్ నిరంజన్'' ** రవితేజ - ''కిక్'' | * '''అనుష్క శెట్టి - ''అరుంధతి''''' ** కాజల్ అగర్వాల్ - ''మగధీర'' ** కమలినీ ముఖర్జీ - ''గోపి గోపికా గోదావరి'' ** ఇలియానా డి'క్రూజ్ – ''కిక్'' ** తమన్నా భాటియా – ''కొంచెం ఇష్టం కొంచెం కష్టం'' |- !ఉత్తమ సహాయ నటుడు !ఉత్తమ సహాయ నటి |- | * '''సోను సూద్ - ''అరుంధతి''''' ** ప్రకాష్ రాజ్ - ''ఆకాశమంత'' ** సాయాజీ షిండే - ''అరుంధతి'' ** శ్రీహరి – ''మగధీర'' ** వెంకటేష్ - ''ఈనాడు'' | * '''రమ్య కృష్ణన్ – ''కొంచెం ఇష్టం కొంచెం కష్టం''''' ** కల్పిక – ''ప్రయాణం'' ** లక్ష్మి - ''ఈనాడు'' ** మనోరమ - ''అరుంధతి'' ** నమిత - ''బిల్లా'' |- !ఉత్తమ సంగీత దర్శకుడు !ఉత్తమ గేయ రచయిత |- | * '''ఎం.ఎం. కీరవాణి – ''మగధీర''''' ** చక్రి - ''గోపి గోపిక గోదావరి'' ** దేవి శ్రీ ప్రసాద్ – ''ఆర్య 2'' ** కోటి - ''అరుంధతి'' ** శంకర్-ఎహసాన్-లాయ్ - ''కొంచెం ఇష్టం కొంచెం కష్టం'' | * '''సిరివెన్నెల సీతారామశాస్త్రి – “ఇందిరమ్మ” – ''మహాత్ముడు''''' ** చంద్రబోస్ - "పంచదార బొమ్మ" - ''మగధీర'' ** సి.నారాయణ రెడ్డి – “కమ్ముకున్న చీకట్లోనా” – ''అరుంధతి'' ** రామజోగయ్య శాస్త్రి – “నువ్వక్కడుంటే” – ''గోపి గోపిక గోదావరి'' ** వనమాలి – “కరిగెలోగ జీవితం” – ''ఆర్య 2'' |- !ఉత్తమ పురుష నేపథ్య గాయకుడు !ఉత్తమ మహిళా నేపథ్య గాయని |- | * '''అనుజ్ గుర్వారా - "పంచదార బొమ్మ" - ''మగధీర''''' ** బాబా సెహగల్ – "మిస్టర్ పర్ఫెక్ట్" – ''ఆర్య 2'' ** కైలాష్ ఖేర్ - "కమ్ముకున్న చీకట్లోనా" - ''అరుంధతి'' ** శంకర్ మహదేవన్ – “కొంచెం ఇష్టం” – ''కొంచెం ఇష్టం కొంచెం కష్టం'' ** ఎస్పీ బాలసుబ్రహ్మణ్యం – “ఇందిరమ్మ” – ''మహాత్ముడు'' | * '''ప్రియా హిమేష్ – “రింగ రింగా” – ''ఆర్య 2''''' ** అమృత వర్షిణి - "మేఘమా" - ''ప్రయాణం'' ** నికితా నిగమ్ – "ధీర ధీర" - ''మగధీర'' ** సునిధి చౌహాన్ – "సరదాగా" - ''ఓయ్!'' ** సునీత – “నీల నీల మబ్బులు” – ''ప్రవరాఖ్యుడు'' |} === ప్రత్యేక అవార్డులు === * '''ప్రత్యేక జ్యూరీ అవార్డులు''' : ** '''మోహన్ లాల్''' - ''భ్రమరం'' (మలయాళం), ** '''యువన్ శంకర్ రాజా''' - ''ఓయ్!'' (తెలుగు), ** '''శ్రీనగర్ కిట్టి''' - ''సవారీ'' (కన్నడ) ** '''యజ్ఞ శెట్టి''' - ''ఎద్దేలు మంజునాథ'' (కన్నడ) * '''ఉత్తమ పురుష నూతన నటుడు''' : '''నాగ చైతన్య''' – ''జోష్'' (తెలుగు) * '''ఉత్తమ మహిళా అరంగేట్రం''' : '''అభినయ''' – ''నాడోడిగల్'' (తమిళం) * '''ఉత్తమ సినిమాటోగ్రాఫర్''' : ** '''KK సెంథిల్ కుమార్''' – ''మగధీర'' (తెలుగు) * '''ఉత్తమ కొరియోగ్రఫీ''' : ** '''ప్రేమ్ రక్షిత్''' - ''ఆర్య 2'' (తెలుగు) ** '''దినేష్''' – ''అయాన్'' (తమిళం) * '''జీవిత సాఫల్య పురస్కారాలు''' : ** '''కెపిఎసి లలిత''' ** '''అంబరీష్''' == మూలాలు == {{మూలాలజాబితా}} {{మూస:ఫిల్మ్‌ఫేర్ అవార్డ్స్ సౌత్}} [[వర్గం:సినిమా పురస్కారాలు]] [[వర్గం:ఫిల్మ్‌ఫేర్ అవార్డులు]] c6oc0b8spg5x0lvpnqh713oszvy2ubq 0 465845 4955417 4653262 2026-09-09T13:38:46Z Muralikrishna m 106628 4955417 wikitext text/x-wiki 1983లో దక్షిణ భారత సినిమా రంగంలో అత్యుత్తమ విజేతలను సత్కరించే 31వ ఫిల్మ్‌ఫేర్ అవార్డ్స్ సౌత్ వేడుక ఆగస్టు 1984లో జరిగింది. == విజేతల జాబితా == === కన్నడ సినిమా === {| class="wikitable" !ఉత్తమ చిత్రం !ఉత్తమ దర్శకుడు |- | valign="top" | * '''ఫణియమ్మ''' | valign="top" | * '''ప్రేమ కారంత్''' - ''ఫణియమ్మ'' |- !ఉత్తమ నటుడు !ఉత్తమ నటి |- | valign="top" | * '''[[గిరీష్ కర్నాడ్]]''' - ''ఆనంద భైరవి'' | valign="top" | * '''[[సుహాసిని]]''' - ''బెంకియల్లి అరళీదా హూవు'' |} === మలయాళ సినిమా === {| class="wikitable" !ఉత్తమ చిత్రం !ఉత్తమ దర్శకుడు |- | valign="top" | * '''కూడేవిడే''' - ''రాజన్ జోసెఫ్'' | valign="top" | * '''బాలచంద్ర మీనన్''' - ''కార్యం నిస్సారం'' |- !ఉత్తమ నటుడు !ఉత్తమ నటి |- | valign="top" | * '''భరత్ గోపి''' - ''కట్టాతే కిలిక్కూడు'' | valign="top" | * '''సీమ''' - ''ఆరూడం'' |} === తమిళ సినిమా === {| class="wikitable" !ఉత్తమ చిత్రం !ఉత్తమ దర్శకుడు |- | valign="top" | * '''''మన్ వాసనై''''' -[[చిత్ర లక్ష్మణన్]] | valign="top" | * '''ఎ. జగన్నాథన్''' - ''వెల్లై రోజా'' |- !ఉత్తమ నటుడు !ఉత్తమ నటి |- | valign="top" | * '''కె. భాగ్యరాజ్''' - ''ముందనై ముడిచు'' | valign="top" | * '''లక్ష్మి''' - ''ఉన్మైగల్'' |} === తెలుగు సినిమా === {| class="wikitable" !ఉత్తమ చిత్రం !ఉత్తమ దర్శకుడు |- | valign="top" | * '''''[[నేటి భారతం]]''''' - పి.వెంకటేశ్వరరావు | valign="top" | * '''[[కె.విశ్వనాథ్|కె. విశ్వనాథ్]]''' - ''[[సాగర సంగమం]]'' |- !ఉత్తమ నటుడు !ఉత్తమ నటి |- | valign="top" | * '''[[కమల్ హాసన్]]''' - ''[[సాగర సంగమం]]'' | valign="top" | * '''[[జయప్రద]]''' - ''[[సాగర సంగమం]]'' |} === ప్రత్యేక అవార్డులు === {| class="wikitable" !అద్భుతమైన ప్రదర్శనకు ప్రత్యేక అవార్డు |- | valign="top" | * '''[[రేవతి (నటి)|రేవతి]]''' - '''మాన్ వాసనై''' |} {| class="wikitable" ! colspan="2" |జీవిత సాఫల్య పురస్కారం<ref>{{cite web|title=Lifetime Achievement Award (South) winners down the years...|url=http://www.filmfare.com/features/lifetime-achievement-award-south-winners-down-the-years-6684.html|work=filmfare.com}}</ref> |- | colspan="2" | * '''[[ఎస్. పి. బాలసుబ్రహ్మణ్యం|ఎస్పీ బాలసుబ్రహ్మణ్యం]]''' <small>(నటుడు)</small> |} == మూలాలు == {{మూలాలజాబితా}} {{మూస:ఫిల్మ్‌ఫేర్ అవార్డ్స్ సౌత్}} [[వర్గం:సినిమా పురస్కారాలు]] [[వర్గం:ఫిల్మ్‌ఫేర్ అవార్డులు]] caz9h5noferehf30f4vtg2wd0gc7ulk 0 477612 4955624 4829656 2026-09-10T09:53:00Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4955624 wikitext text/x-wiki {{Infobox Hindu temple | name = శ్రీ స్వామినారాయణ మందిరం, కాలుపూర్ (అహ్మదాబాద్) | image = Shree Swaminarayan Sampraday, Ahmedabad.jpg | alt = | caption = నర్‌నారాయణ దేవ్ గాడీ ప్రధాన కేంద్రం | map_type = India Gujarat#India | map_caption = గుజరాత్‌లోని అహ్మదాబాద్‌లో స్థానం | map_relief = yes | coordinates = {{coord|23.030|72.591|type:landmark_region:IN|display=inline,title}} | country = [[భారత్]] | state = [[గుజరాత్]] | district = | location = [[అహ్మదాబాద్]], [[కాలుపూర్]] | elevation_m = | deity = {{Plainlist| * [[నర్ నారాయణుడు]] * [[రాధా కృష్ణుడు]] }} | festivals = [[జన్మాష్టమి]], [[రాధాష్టమి]], [[హోలీ]], [[దీపావళి]] | architecture = | year_completed = 24 ఫిబ్రవరి 1822 | established = విక్రమ సంవత్ 1876<br>(1819) | creator = శ్రీ స్వామినారాయణ మందిరం, కాలుపూర్ | temple_quantity = 1 | monument_quantity = | inscriptions = | website = {{official|http://www.swaminarayan.in}} }} '''శ్రీ స్వామినారాయణ మందిరం, కాలుపూర్''' అనేది స్వామినారాయణ సంప్రదాయంకు చెందిన తొలి ఆలయం. ఇది భారతదేశంలోని [[గుజరాత్]] రాష్ట్రంలో అతి పెద్ద నగరం అయిన [[అహ్మదాబాద్]]లోని [[కాలుపూర్]] ప్రాంతంలో ఉంది. ఈ ఆలయాన్ని ఈ సంప్రదాయం స్థాపకుడు [[స్వామినారాయణ భగవాన్|స్వామినారాయణుడు]] ఆదేశాల ప్రకారం నిర్మించారు.<ref>{{cite web | url=http://www.ahmedabad.org.uk/religious-places/swaminarayan-temple.html | title=Ahmedabad Swaminarayan Temple | access-date=2026-01-30 | archive-date=2019-08-15 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190815034044/http://www.ahmedabad.org.uk/religious-places/swaminarayan-temple.html | url-status=dead }}</ref> స్వామినారాయణుడు రాసిన [[దేశ విభాగ లేఖ|వసీయత్]] ప్రకారం, స్వామినారాయణ సంప్రదాయం పరిపాలనను రెండు ''గాడీలు'' (ధర్మాసనాలు)గా విభజించారు: [[నర్‌నారాయణ దేవ్ గాడీ]], [[లక్ష్మీనారాయణ దేవ్ గాడీ]]. ఈ ఆలయం నర్‌నారాయణ దేవ్ గాడీ యొక్క ప్రధాన కేంద్రంగా ఉంది.<ref name="isbn052165422X">{{Cite book |author=Raymond Brady Williams |title=An Introduction to Swaminarayan Hinduism |publisher=Cambridge University Press |year=2001 |url=https://archive.org/details/introductiontosw0000will |url-access=registration |quote=tejendraprasad. |isbn=978-0-521-65422-7 |pages = [https://archive.org/details/introductiontosw0000will/page/36 36], 29 }}</ref> ==చరిత్ర== [[File:Swaminarayan Mandir Kalupur Ahmedabad INDIA 4.JPG|left|thumb|upright 0.6|శిల్పాలతో అలంకరించిన చెక్క స్తంభం]] [[File:Kalupur Swaminarayan temple Ahmedabad 1866.jpg|thumb|1866లో ఆలయం రూపం]] స్వామినారాయణ సంప్రదాయ గ్రంథమైన ''శ్రీ హరి చరిత్రామృత సాగర్'' ప్రకారం, 1817లో [[అహ్మదాబాద్]] తొలి బ్రిటిష్ కలెక్టర్ జాన్ ఆండ్రూ డన్‌లాప్ ఆధీనంలో పనిచేసిన “ఎరాన్ సాహెబ్” అనే బ్రిటిష్ అధికారి స్వామినారాయణను కలవమని ఆహ్వానించాడు. అహ్మదాబాద్‌లో నివసించేందుకు ఒక స్థలం నిర్మించడానికి భూమిని మంజూరు చేస్తానని ఆయన హామీ ఇచ్చాడు.<ref name="isbn052165422X" /><ref name=":0">{{Cite book |last1=Williams |first1=Raymond Brady |url=https://books.google.com/books?id=rs5JDwAAQBAJ |title=Swaminarayan Hinduism: Tradition, Adaptation, and Identity |last2=Trivedi |first2=Yogi |date=2016-05-12 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-908959-8 |language=en}}</ref> తదనంతరం, స్వామినారాయణ భక్తులలో ఒకరైన కుబేర్ సింగ్ ను సంప్రదించి, స్వామినారాయణ, సాధువులు, భక్తులు నివసించేందుకు ఒక వసతి మండపాన్ని నిర్మించమని ఎరాన్ సాహెబ్ సూచించాడు.<ref name=":0" /> 1819లో స్వామినారాయణ, ఎరాన్ సాహెబ్ మళ్లీ కలుసుకున్నారు. అప్పుడు కలుపూర్ ప్రాంతంలో స్వామినారాయణ ఆలయం నిర్మించేందుకు ఒక స్థలాన్ని మంజూరు చేస్తానని ఎరాన్ సాహెబ్ హామీ ఇచ్చాడు.<ref name="isbn052165422X" /><ref name=":0" /> భూమి విషయమై చర్చించేందుకు స్వామినారాయణ ఎరాన్ సాహెబ్‌ను కలిసినప్పుడు, డన్‌లాప్ అహ్మదాబాద్‌లో కలెక్టర్‌గా కొనసాగుతాడని, కానీ తాను సూరత్‌కు బదిలీ అవుతున్నాడని కూడా వెల్లడించాడు.<ref name="isbn052165422X" /><ref name=":0" /> జాన్ ఆండ్రూ డన్‌లాప్ 1806లో బ్రిటిష్ [[ఈస్టిండియా కంపెనీ|ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ]]<nowiki/>లో [[భారతదేశం]]<nowiki/>లో కలెక్టర్‌గా నియమితుడయ్యాడు. అహ్మదాబాద్‌కు రాకముందు, ఖేడా (కైరా) కలెక్టర్‌గా, పశ్చిమ జిల్లాలో మేజిస్ట్రేట్‌గా, దక్షిణ కొంకణ ప్రాంత కలెక్టర్‌గా పనిచేశాడు. 1817 నవంబర్ 20న బ్రిటిష్ సంస్థ అహ్మదాబాద్‌ను అధీనంలోకి తీసుకున్న తరువాత, 1818 ఫిబ్రవరిలో డన్‌లాప్ అక్కడ తొలి కలెక్టర్‌గా నియమితుడయ్యాడు.<ref name="isbn052165422X" /><ref name=":0" /> డన్‌లాప్, ఇతర బ్రిటిష్ అధికారులు ఇంగ్లాండ్ నుండి అనుమతి పొందిన తరువాత, స్వామినారాయణ ఆలయం నిర్మించేందుకు భూమిని మంజూరు చేశారు.<ref name="isbn052165422X" /><ref name=":0" /> అనుమతి లభించిన తరువాత, డన్‌లాప్ స్వామినారాయణకు ఒక లేఖ రాశాడు. అందులో, ''"గౌరవనీయులైన శ్రీ సహజానందజీ మహారాజ్, డన్‌లాప్ సాహెబ్ నుండి సలాం. మీరు ఎన్నుకున్న భూమి బదలాయింపు ఆదేశాలు విదేశాల నుండి అందాయి. మీరు వీలైన వెంటనే మీ వద్దకు వచ్చి ఆ ఆదేశాలను ఇంగ్లీషులో చదివిస్తాను… తరువాత వాటిని తామ్రఫలకంపై చెక్కిస్తాము."'' అని పేర్కొన్నాడు.<ref name=":0" /> స్వామినారాయణ తన శిష్యులలో ఒకరైన ఆనందానంద స్వామిని మందిర నిర్మాణానికి నాయకత్వం వహించమని నియమించాడు.<ref>{{Cite web |title=Shree Swaminarayan Mandir Kalupur, Ahmedabad - Kalupur Mandir |url=https://swaminarayan.info/temples/asia/shree-swaminarayan-mandir-kalupur-ahmedabad |access-date=2023-04-12 |website=swaminarayan.info |archive-date=2023-04-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230412140121/https://swaminarayan.info/temples/asia/shree-swaminarayan-mandir-kalupur-ahmedabad |url-status=dead }}</ref> 1822 ఫిబ్రవరి 24న, సుమారు 50,000 మంది సమక్షంలో స్వామినారాయణ ఈ మందిరాన్ని ప్రారంభించాడు.<ref name="isbn052165422X" /><ref name=":0" /> ==వాస్తుశిల్పం== ''ఇండియా గైడ్ గుజరాత్'' రచయిత అంజలి దేశాయి ప్రకారం, ఈ ఆలయం రంగుల సమ్మేళనం, అద్భుతమైన చెక్కు శిల్పాల వల్ల ఒక కథల లోకంలోని రాజప్రాసాదంలా కనిపిస్తుంది. ప్రతి చెక్క బల్ల, స్తంభం, కమానం అత్యంత వైభవంగా అలంకరించబడి ఉంది.<ref name="isbn0978951700">{{Cite book |author=Anjali Desai |url=https://books.google.com/books?id=gZRLGZNZEoEC&q=swaminarayan+ahmedabad |title=India Guide Gujarat |publisher=India Guide Publications |year=2006 |isbn=978-0-9789517-0-2 |pages=88–90}}</ref> ఈ ఆలయ ప్రాంగణంలో బహుళ అంతస్తుల అతిథి గృహం ఉంది. అందులో ఎయిర్ కండిషనింగ్ సౌకర్యంతో, పూర్తిస్థాయి వైద్య క్లినిక్ కూడా ఉంది.<ref>{{Harvnb|Williams|2001|p=ix}}</ref> ===ఉత్తర ద్వారము=== ఆలయం యొక్క ప్రధాన ఉత్తర ద్వారం అత్యంత కళాత్మకంగా ఉంటుంది. ఇందులో స్థానిక, ప్రాంతీయ, బ్రిటిష్ వాస్తుశిల్ప శైలులు సమ్మిళితమై కనిపిస్తాయి. ద్వారంపై ఉన్న శిల్పాలలో [[మరాఠీ భాష|మరాఠీ]], [[రాజస్థాన్]] జానపద సంస్కృతులు, వస్త్రధారణలు స్పష్టంగా కనబడతాయి. స్తంభాలు [[కోరింథియన్ ఆర్డర్]] పద్ధతిలో నిలువు చెక్కులతో చెక్కబడ్డాయి. ప్రవేశ ద్వారంపై ఉన్న మండపాల పైభాగం [[ముగల్ వాస్తుశిల్పం]]ను తలపిస్తుంది. మడతల బ్లౌజులు, పేటికోటులు ధరించి, పిల్లలను నడుమున ధరించిన మహిళల విగ్రహాలు గుజరాతీ మహిళల ప్రతిరూపంగా చిత్రించబడ్డాయి.<ref name="archi">{{cite web | url=http://www.swaminarayan.info/mandirs/kalupur/architecture.asp | title=Architecture of Swaminarayan temple Ahmedabad | access-date=18 May 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080907212126/http://www.swaminarayan.info/mandirs/kalupur/architecture.asp | archive-date=7 September 2008 | url-status=dead | df=dmy-all }}</ref> === నార్ నారాయణ ఆలయం === ఇది ఆలయ సముదాయానికి హృదయభాగంగా పరిగణించబడుతుంది. ఈ ఆలయం శాస్త్రీయ నియమాల ప్రకారం నిర్మించబడింది. స్వచ్ఛమైన బర్మా-టీక్ కలపతో అతి సున్నితమైన చెక్కుచిత్తరణలతో నిర్మించి, దేవతల ఘట్టాలు, శుభప్రద చిహ్నాలు, మతపరమైన ప్రతీకలు ద్వారా భారతీయ సంస్కృతి, మతసాంప్రదాయాన్ని ప్రతిబింబించే శిల్పకళను ఇందులో పొందుపరిచారు. ఈ ఆలయం గుజరాత్, భారతదేశ సామాజిక-మత చరిత్రలో విలువైన సాంస్కృతిక వారసత్వంగా భావించబడుతుంది.<ref name="isbn0-7506-6628-5">{{Cite book |author=Lang, Jon T. |title=Urban Design: A typology of Procedures and Products. Illustrated with over 50 Case Studies |publisher=Architectural Press |location=London |year=2005 |url=https://archive.org/details/Urban_Design_A_typology_of_Procedures_and_Products |isbn=978-0-7506-6628-2 |page = [https://archive.org/details/Urban_Design_A_typology_of_Procedures_and_Products/page/n112 86] }}</ref> ఈ ఆలయంలో మధ్యభాగంలో నార్నారాయణ దేవుడు, కుడివైపున రాధాకృష్ణ దేవుడు, ఎడమవైపున ధర్మదేవుడు, భక్తిమాత, హరికృష్ణ విగ్రహాలు ఉన్నాయి. ఈ విగ్రహాలు [[దుంగర్పూర్]] లో తయారయ్యాయి. నిర్మాణానికి ఉపయోగించిన రాయి [[హిమ్మత్‌నగర్]], [[ధ్రంగాధ్రా]] ప్రాంతాల్లోని రాయి గనుల నుండి తీసుకువచ్చారు.<ref name="FTimes">{{cite news |date=2003-03-04 |title=The foundations of devotion |publisher=Asia Africa Intelligence Wire, Financial Times |url=http://www.accessmylibrary.com/coms2/summary_0286-22598178_ITM |access-date=2009-03-12|work=}}</ref> ఈ ఆలయం దేవతలకు అలంకరించే ఆకర్షణీయ వస్త్రాలకూ ప్రసిద్ధి చెందింది. మధ్యలోని నార్నారాయణ స్వామి, రాధాకృష్ణ విగ్రహాలకు రోజుకు ఏడు సార్లు వస్త్రాలు మార్చబడతాయి,, అవి ఎప్పటికీ పునరావృతం చేయబడవు.<ref name="isbn0978951700"/> === అక్షర్ భవన్ === [[File:Swaminarayan Temple, Ahmedabad 04.jpg|thumb|ఆలయం అంతర్భాగం]] ప్రధాన ఆలయంలోని దేవతలతో పాటు, భూగర్భ అంతస్తులో తెల్లని మార్బుల్‌తో రూపొందించిన చిన్న బాలుడి రూపంలో ఘనశ్యామ్ మహారాజ్ విగ్రహాన్ని కూడా ప్రతిష్ఠించారు. స్వామినారాయణునికి సంబంధించిన వ్యక్తిగత వస్తువులను సందర్శకులు వీక్షించేందుకు భూగర్భ అంతస్తు, మొదటి అంతస్తులో ప్రదర్శించారు. ఈ భవనం దక్షిణ భాగాన్ని తేజేంద్ర భువన్ అని పిలుస్తారు. ఇది సందర్శక యాత్రికుల వసతి కోసం ఉపయోగించబడుతుంది.<ref name="archi"/> === రంగ్ మహోల్ === [[File:Swaminarayan Temple - 2.JPG|thumb|ప్రవేశ ద్వారం]] అహ్మదాబాద్ సందర్శనల సమయంలో స్వామినారాయణుడు నివసించిన ఆలయ ప్రాంగణంలోని ''రంగ్ మహోల్'' అనే ప్రదేశంలో ఘనశ్యామ్ మహారాజ్ విగ్రహాన్ని ప్రతిష్ఠించారు. ఆలయ నిర్మాణం పూర్తైన 59 సంవత్సరాల తరువాత, నిలుచున్న ''సంభంగ'' భంగిమలో స్వామినారాయణుని జీవ పరిమాణంలో చెక్క శిల్ప విగ్రహాన్ని ఇక్కడ ప్రతిష్ఠించారు. ఇది గుజరాత్‌లోని అత్యుత్తమ చెక్క శిల్పకళా నమూనాలలో ఒకటిగా భావించబడుతుంది.<ref name="archi"/> === మహిళల ఆలయం (పడమర భాగం) === ఆలయానికి పడమర వైపున ఉన్న హవేలీ (భవనం) ఒకప్పుడు నార్నారాయణ దేవ్ గాడి ఆచార్యుని అధికారిక నివాసంగా ఉండేది. ప్రస్తుతం ముందు భాగంలోని భూగర్భ అంతస్తులో కార్యాలయాలు ఉన్నాయి. అంతర్గత భాగంలో ''సంఖ్యా యోగి'' మహిళలు (బ్రహ్మచర్య వ్రతం తీసుకొని ఆలయ సేవలో జీవితాన్ని అంకితం చేసిన మహిళలు) నివసిస్తారు. అంతర్గత ఆలయంలో గాడీవాల్లా (ఆచార్యుని భార్య, స్వామినారాయణ సంప్రదాయంలో మహిళలకు ఆధ్యాత్మిక నాయకురాలు) మహిళల ప్రయోజనార్థం మాత్రమే ధార్మిక సభలను నిర్వహిస్తారు. ఈ ఆలయంలో ఘనశ్యామ్ మహారాజ్ విగ్రహం ప్రతిష్ఠించబడింది, సంఖ్యా యోగి మహిళా భక్తులు సేవలు నిర్వహిస్తారు.<ref name="archi"/> ఈ భవనం ఆచార్యుని నివాసంగా భావించబడినందున, ఇందులో షాండిలియర్లు, వేలాడే దీపాలు, పెద్ద అద్దాలతో అలంకరించారు. ప్రవేశ మంటపంలోని స్తంభాల బ్రాకెట్లు, తోరణాలపై జ్యామితీయ నమూనాలు, పుష్పాలు, తీగల అలంకార ముద్రలతో చెక్కుచిత్తరణలు చేయబడ్డాయి.<ref name="archi"/> [[File:Swaminarayan Mandir Original Ahmedabad INDIA.JPG|thumb|250x250px|చెక్క శిల్పకళతో రూపొందిన హవేలీ]] ===హవేలి (ఉత్తర భాగం)=== [[File:Shree Swaminarayan Mandir Kalupur Ahmedabad Gujarat.jpg|thumb|ఆలయ ద్వారం|250x250px]] ఈ మూడు అంతస్తుల భవనాన్ని ఆచార్య కేశవప్రసాద్ మహారాజు 1871లో నిర్మించారు. ఈ హవేలి అష్టభుజ, చతురస్రాకార కలప స్తంభాలపై నిలబడి ఉంది. ఈ స్తంభాలపై పూలు, లతలు వంటి అలంకారాలతో అర్ధమూర్తి శిల్పాలు చెక్కబడ్డాయి. కలప స్తంభాల మూలలు స్వేచ్ఛా హస్త అలంకరణలతో తీర్చిదిద్దబడ్డాయి. బాల్కనీలు విశ్రాంతి తీసుకునే ఆకారవంతమైన భరణాయ్ కూడా ప్రత్యేక ఆకర్షణగా నిలుస్తుంది. ‘‘సభా మండపం’’ అనే విస్తారమైన కేంద్ర హాలు అరవై స్తంభాలపై నిర్మించబడింది. ముందువరుసలోని పన్నెండు ఎత్తైన స్తంభాలపై ఉన్న విశాలమైన మడల్-శిల్పాలు (మానవాకార శిల్పాలు) ఎంతో కళాత్మకంగా కనిపిస్తాయి. ఇవి మొదటి అంతస్తు ప్రవేశద్వారాన్ని మోయడం తో పాటు గొప్ప శిల్పకళా ఆకర్షణను కలిగిస్తాయి. ఈ శిల్పాలలో హనుమంతుడు తన చేతిలో [[దేవగిరి]] పర్వతాన్ని ఎత్తి పట్టుకున్న దృశ్యం, దక్షిణ భారతీయ శైలిలో ఎర్ర తలపాగా ధరించిన పొట్టిగుండ్రపు గణేశుడు, మరాఠీ తలపాగాలు, వస్త్రధారణతో ఆయుధాలు ధరించిన సైనికుల సూక్ష్మ శిల్పాలు, అలాగే కోతుల గుంపులు వంటి అనేక రూపాలు కలప శిల్పాల్లో చెక్కబడ్డాయి. కొన్ని శిల్పాలు [[మొదటి భారత స్వాతంత్ర్య యుద్ధం|1857 సిపాయిల తిరుగుబాటు]]<nowiki/>ను కూడా చిత్రిస్తాయి. అందులో [[ఝాన్సీ రాణి]]తో పాటు ఇతర వీరులను ఈ స్తంభాల చెక్కిన శిల్పాలలో చూపించారు.<ref name = "archi"/> ఇలాంటి మొత్తం 12 స్తంభాలు ఉన్నాయి. వీటిలో ఝాన్సీ రాణి ఆధ్వర్యంలో [[దుర్గ]] దేవత రూపంలో పోరాడుతున్న మరాఠా యోధుడు, భారతీయ నాయకుడు [[తాంతియా తోపే|తాంతియా టోపేను]] [[నరసింహ]] రూపంలో చూపించడం, అలాగే ఆ కాలపు భావోద్వేగాలను చెప్పే చిలుకల శిల్పాలు వంటి దృశ్యాలు ఉన్నాయి.<ref name= "TOIAhmedabad"> {{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/ahmedabad/1857-revolt-etched-on-this-temples-walls/articleshow/5269392.cms |archive-url=https://web.archive.org/web/20121025150742/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-11-26/ahmedabad/28059627_1_onkar-chauhan-walled-city-jhansi |url-status=live |archive-date=2012-10-25 |title=1857 revolt etched on this temple's walls |access-date=2009-12-19 |first1=Ashish |last1=Vashi |newspaper=[[The Times of India]] |date=2009-11-26 }} </ref> సింహాలు, ఏనుగులు, నెమళ్లు, చిలుకలు వంటి పక్షుల శిల్పాలు, అలాగే చక్కగా చెక్కిన ఆకులు, పూలు ఈ పలకలను అలంకరిస్తాయి. కంబాలు, పైకప్పులు, దిగువ భాగాలు చెక్కుచిత్రాలు, కళాత్మక శిల్పాలు, స్వేచ్ఛా హస్త రూపకల్పనలతో శోభిస్తాయి. ఈ హవేలిలో ఆచార్యులు స్వామినారాయణ ఉపయోగించిన కలప ఆసనంపై సభా మందిరంలో కూర్చుంటారు. సంతుల కోసం కొత్త నివాసమైన వ్రజేంద్రప్రసాద్ మహల్, అలాగే భక్తుల కోసం భోజన మందిరం కూడా ఈ హవేలిలోనే ఉంది.<ref name = "archi"/> ===హవేలి (తూర్పు భాగం)=== ఈ హవేలి రెండు అంతస్తుల భవనం. భూమి అంతస్తులోని ప్రాంగణ స్తంభాలపై జంతువుల తలలు, పూలు, లతలు వంటి శిల్పాలు చెక్కబడ్డాయి. భూమి అంతస్తులో నరనారాయణ దేవునికి సంబంధించిన వస్తువులు ఉన్నాయి. మొదటి, రెండవ అంతస్తుల్లో సంస్కృత, సంగీత పాఠశాలలతో పాటు సంతుల నివాసం కూడా ఉంది. వెనుక ప్రాంగణంలో [[బ్రహ్మచారి]] విద్యార్థుల నివాసం ఉంటుంది. స్వామినారాయణ గోపురాకార గుండు క్రింద స్నానం చేసేవారని చెప్పబడే ఒక బావి కూడా ఈ వెనుక భాగంలో ఉంది.<ref name="archi" /> ==లౌకిక ప్రాంతం, హెరిటేజ్ వాక్== [[File:Swaminarayan Temple - 4.JPG|thumb|హెరిటేజ్ వాక్ సమయంలో తీసిన అలంకార గోడ శిల్పాల చిత్రం]] ఈ ఆలయం ఉన్న అహ్మదాబాద్‌లోని కాలుపూర్ ప్రాంతం ప్రధానంగా [[ముస్లిం]] జనాభా అధికంగా ఉండే ప్రాంతం. [[2001 గుజరాత్ భూకంపం]] సమయంలో మతసామరస్యం స్పష్టంగా కనిపించింది. ముస్లిం పొరుగువారు వంటచేసి ఆహారాన్ని ఆలయ అధికారులకు అందించారు. వారు దీనిని స్వీకరించి భూకంప బాధితులకు పంపిణీ చేయడానికి ఉపయోగించారు.<ref>{{cite news|title=The Gujarati spirit comes to the fore|url=http://www.hinduonnet.com/businessline/2001/02/02/stories/140260yh.htm|publisher=Business Line, [[ది హిందూ]]|date=2001-02-01|access-date=2009-03-12|url-status=usurped|archive-url=https://web.archive.org/web/20110704230424/http://www.hinduonnet.com/businessline/2001/02/02/stories/140260yh.htm|archive-date=2011-07-04}}</ref> అహ్మదాబాద్ నగరంలో ''హెరిటేజ్ వాక్'' (వారసత్వ నడక)ను 19 నవంబర్ 1997న స్థానిక మున్సిపల్ కార్పొరేషన్, నగర సంప్రదాయ వాస్తుశిల్ప సంరక్షణ, పరిశోధన సంస్థ (CRUTA)తో కలిసి ప్రారంభించింది.<ref name="isbn0-7506-6628-5" /><ref name="modi" /> ఈ నడక నగరంలోని కాలుపూర్ ప్రాంతంలో ఉన్న ఈ ఆలయం నుండే ప్రారంభమై, 18 ప్రదేశాలను సందర్శించిన తరువాత జామా మసీదు వద్ద ముగుస్తుంది.<ref name="modi" /> ఈ నడక దాదాపు ఒకటిన్నర కిలోమీటర్ల పొడవుండి, పూర్తిచేయడానికి సుమారు మూడు గంటలు పడుతుంది.<ref name="ToI1">{{cite news|title=Pols, a huge draw with foreigners |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/ahmedabad/Pols-a-huge-draw-with-foreigners/articleshow/4415843.cms|archive-url=https://web.archive.org/web/20121024015630/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-04-18/ahmedabad/28037861_1_foreign-tourists-tourist-spot-pols|url-status=live|archive-date=2012-10-24|date=2009-04-18|access-date=2009-06-10|first1=Luiza|newspaper=[[The Times of India]] |last1=Bontempo}}</ref> 1999లో, హెరిటేజ్ వీక్ ఉత్సవాల భాగంగా, ఈ ఆలయంలో నగర సంస్కృతి, వాస్తుశిల్పానికి సంబంధించిన ఫోటోల ప్రదర్శన నిర్వహించారు.<ref name="HW">{{cite news|title=Heritage Week functions|url=http://www.indianexpress.com/res/web/pIe/ie/daily/19991125/ige25115.html|publisher=[[Indian Express]]|date=1999-11-25|access-date=2009-06-20}}{{Dead link|date=June 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=no }}</ref> 2003లో, గుజరాత్ ముఖ్యమంత్రి [[నరేంద్ర మోదీ]] శాంతి సందేశాన్ని ప్రచారం చేయడానికి తన మంత్రివర్గ సహచరులతో కలిసి ఈ హెరిటేజ్ వాక్‌ను నాయకత్వం వహిస్తూ నిర్వహించారు.<ref name="modi">{{cite news|title=Modi's Heritage Walk on Monday |url=http://www.accessmylibrary.com/coms2/summary_0286-25572337_ITM|publisher=Asia Africa Intelligence Wire, Financial Times|date=2002-05-19|access-date=2009-03-12|first=Sourav|last=Mukherjee|work=}}</ref><ref>{{cite news|title='Heritage walk' to wake Gujarat ministers up |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/Heritage-walk-to-wake-Gujarat-ministers-up/articleshow/387708.cms|archive-url=https://web.archive.org/web/20121023114614/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2003-12-28/india/27198699_1_heritage-ministers-culture-department|url-status=live|archive-date=2012-10-23|date=2003-12-28|newspaper=[[The Times of India]]|access-date=2009-03-12}}</ref> ==మూలాలు== {{Reflist}} ==గమనికలు== {{Commons category|Shri Swaminarayan Temple, Ahmedabad}} *{{Cite book |last=Williams |first=Raymond |year=2001 |title=Introduction to Swaminarayan Hinduism |url=https://archive.org/details/introductiontosw0000will |url-access=registration |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-65422-7 }} ==ఇవి కూడా చూడండి== * [[స్వామినారాయణుడు]] * [[స్వామినారాయణ విశ్వాసం]] * [[స్వామినారాయణ ఆలయాలు]] [[Category:గుజరాత్‌లోని స్వామినారాయణ ఆలయాలు]] [[వర్గం:అహ్మదాబాద్ జిల్లా పర్యాటక ఆకర్షణలు]] [[Category:భారతదేశంలో 1822 స్థాపనలు]] [[Category:అహ్మదాబాద్‌లో హిందూ ఆలయాలు]] [[వర్గం:స్వామి నారాయణ ఆలయాలు]] llssm19t1fr073rkkspr2fs3a7inw8x 0 478108 4955561 4889679 2026-09-10T03:36:47Z InternetArchiveBot 88395 0 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 1 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4955561 wikitext text/x-wiki {{Infobox Hindu leader | name = సుందరర్ | image = Thirumeignanam (6).jpg | caption = సుందరర్, ఎడమవైపు నుండి మూడవ స్థానంలో ఉన్న కవి-సంత్ | religion = [[హిందూమతం]] | birth_place = [[భక్తజనేశ్వరర్ ఆలయం|తిరునావలూర్]] | birth_name = | death_date = | death_place = | guru = | philosophy = [[శైవమతం]] | honors = [[నాయనార్లు|నాయనార్]] | literary_works = ''[[తేవారం]]'' | footnotes = }} '''సుందరర్,''' ఇతనిని '''చుంటరర్''', '''చుంటరమూర్తి''', '''నంపి అరురన్''' లేదా '''తంపిరన్ తొళన్''' అని కూడా పిలుస్తారు. ఆయన 8వ శతాబ్దానికి చెందిన తమిళ [[శైవ సిద్ధాంతం|శైవ సిద్ధాంత]] సంప్రదాయానికి చెందిన కవి-సంత్. అతను [[తేవారం]] త్రయంలోని ఒక ప్రధాన వ్యక్తి. అలాగే తమిళనాడులోని ప్రముఖ [[నాయనార్లు]]లో ఒకడు. ఈ నాయనార్లు [[శైవం|శైవభక్తి]] కవులుగా ప్రసిద్ధి చెందారు.{{sfn|Peterson|1989|p=21}}<ref name="O'FlahertyDoniger1990">{{cite book|author=Wendy Doniger O'Flaherty|title=Textual Sources for the Study of Hinduism|url=https://books.google.com/books?id=YxoaUKmMG9gC |year=1990|publisher=University of Chicago Press|isbn=978-0-226-61847-0|page=170}}</ref> సుందరర్ రచించిన భక్తిగీతాలు ''[[తిరుమురై]]''లో ఏడవ సంపుటంగా ఉన్నాయి. దీనిని '''తిరుప్పట్టు''' అని పిలుస్తారు. ఇది మొత్తం పన్నెండు సంపుటాల శైవ సిద్ధాంత సంకలనంలో ఒక భాగం. అతని పాటలు ''తిరుమురై''లో అత్యంత సంగీతాత్మకమైనవిగా పరిగణించబడతాయి.<ref name="Appar" /> ''తేవారం''లో సుందరర్ జీవితం, గీతాలను సాధారణంగా నాలుగు దశలుగా విభజిస్తారు: మొదటి దశ – శివుడు ఒక పిచ్చి యాచకుడి రూపంలో జోక్యం చేసుకుని, ముందుగా నిర్ణయించిన వివాహాన్ని రద్దు చేయించడం, ఆయన శైవభక్తుడిగా మారడం.{{sfn|Peterson|1989|pp=302–303}} రెండవ దశ – దేవాలయ నర్తకి పరవై, చంకలి అనే ఇద్దరిని వివాహం చేసుకుని, తిరువారూరులో వారి సహవాసం.{{sfn|Zvelebil|1974|pp=95–96}} మూడవ దశ – ఆయన అంధత్వం పొందడం, తరువాత మళ్లీ దృష్టి తిరిగి పొందడం. నాల్గవ దశ – సంపద, భౌతిక విషయాలపై ఆయన చేసిన ఆత్మపరిశీలన.{{sfn|Peterson|1989|pp=302–303}} ==పేర్లు== సుందరర్ అనేక పేర్లతో ప్రసిద్ధి చెందాడు. '''సుందరర్''' (చుంటరర్) అనే పేరు "ఆకర్షణీయుడు, అందమైనవాడు" అనే అర్థాన్ని ఇస్తుంది.{{sfn|Peterson|1989|pp=302–303}}<ref name="Zvelebil1993 p=327">{{cite journal | last1=Zvelebil | first1=Kamil V. | last2=Shulman | first2=David Dean | title=Songs of the Harsh Devotee: The Tēvāram of Chuntaramūrttināyaṉār | url=https://archive.org/details/sim_journal-of-the-american-oriental-society_april-june-1993_113_2/page/327 | journal=Journal of the American Oriental Society | publisher=JSTOR | volume=113 | issue=2 | year=1993 | issn=0003-0279 | doi=10.2307/603072 | page=327| jstor=603072 }}</ref> అతను శివునికి అంకితమైన ఒక ప్రాంతీయ పాలకుడు దత్తత తీసుకున్నాడని చెబుతారు. దాని వల్ల ఆయనకు "అరురన్" అనే పేరు వచ్చింది.{{sfn|Peterson|1989|pp=302–303}} అతని సమకాలీనులు, తరువాతి తరాలు ఆయనను '''తంపిరన్ తొళన్''' అని పిలిచారు. దీని అర్థం "ప్రభువు [శివుడు] యొక్క అత్యంత సన్నిహిత మిత్రుడు, అంకితమైన స్నేహితుడు".<ref name="Zvelebil1993 p=327" /> ==జీవితం== [[File:Family of Sundarar.JPG|thumb|సుందరర్ కుటుంబం (ఎడమ నుండి కుడి): [[సదయ నాయనార్]] (తండ్రి), [[ఇసైజ్ఞానియార్]] (తల్లి), పరవై నాచియార్ (భార్య), సుందరర్, చంకలి నాచియార్ (భార్య), [[నరసింహ మునైయారయ్యర్ నాయనార్|నరసింహ మునైయారయ్యర్]] (దత్త తండ్రి).]] సుందరర్ గురించి జీవిత చరిత్రాత్మక సమాచారం అతని ''తేవారం'' భక్తిగీతాలలో లభిస్తుంది. అలాగే ఆయన మరణించిన కొన్ని శతాబ్దాల తరువాత రచించబడిన హాగియోగ్రాఫిక్ (పురాణాత్మక జీవిత చరిత్ర) గ్రంథాల ద్వారా కూడా తెలుసుకోవచ్చు.{{sfn|Peterson|1989|pp=302–303}} సుందరర్ 7వ శతాబ్దం చివరలో తిరునావలూరులో శైవ బ్రాహ్మణ కుటుంబంలో [[సడైయ నాయనార్|సదయ నాయనార్]], [[ఇసైజ్ఞానియార్ నాయనార్|ఇసైజ్ఞానియార్]] దంపతులకు జన్మించాడు.{{sfn|Zvelebil|1974|pp=95–96}} అతను నరసింహ మునైయారయ్యర్ అనే క్షత్రియ కుటుంబం ద్వారా దత్తత తీసుకోబడ్డాడు. ఇది పల్లవుల ప్రాంతీయ సామంత కుటుంబం (తిరుమునైపాడి-నాడు) కావడంతో, సుందరర్ బాల్యం విలాసభరితంగా గడిచింది.{{sfn|Peterson|1989|pp=302–303}} నాయనార్లలో సుందరర్ ప్రత్యేకత ఏమిటంటే, అతని జన్మ తల్లిదండ్రులు ఇద్దరూ కూడా నాయనార్లుగా గుర్తించబడ్డారు. వారు ఆలయ పూజారులు కాగా, స్థానిక సామంతుడి దత్తత అభ్యర్థనను అంగీకరించారు. వయస్సుకు వచ్చిన తరువాత, దత్తత కుటుంబం అతని వివాహాన్ని ఏర్పాటు చేసింది. అయితే సంప్రదాయ కథనం ప్రకారం, పెళ్లి బృందం స్థానిక శివాలయం వైపు చేరుతున్నప్పుడు ఒక వృద్ధుడు అకస్మాత్తుగా ప్రత్యక్షమై ఒక తాటి ఆకుపత్రాన్ని చూపించాడు. ఆ పత్రంలో సుందరర్ అతనికి సేవ చేయాల్సిన బంధంలో ఉన్నాడని పేర్కొనబడింది. గ్రామ పెద్దల సభ ఆ పత్రాన్ని పరిశీలించి నిజమైనదిగా నిర్ధారించింది. తరువాత సుందరర్ ఆ యాచకుడికి సేవ చేయాలని ఆదేశించింది. ఆ వృద్ధుడు శివాలయంలోకి ప్రవేశించి అకస్మాత్తుగా అదృశ్యమయ్యాడని చెబుతారు. సుందరర్ దీనిని శివుని ఆజ్ఞగా భావించి వివాహాన్ని రద్దు చేసి, తిరువారూరు శివాలయంలో శివసేవకు అంకితమయ్యాడు.{{sfn|Peterson|1989|pp=303–304}}<ref name="pittaa">{{cite book|title=A History of Indian Literature, 500-1399: From Courtly to the Popular|author=Sisir Kumar Das|publisher=Sahitya Akademi, 2005 - India - 302 pages|page=33}}</ref> సుందరర్ తన మొదటి కవిత (తేవారం VII.1.1)ను [[శివుడు|శివుని]] ఉద్దేశించి ''పిత్తా పిరై చుడి..'' ("ఓ పిచ్చివాడా..") అని ప్రారంభించాడు:<ref name=pittaa/><ref>{{cite book|title=Śiva in the Forest of Pines: An Essay on Sorcery and Self-knowledge|author1=Don Handelman|author2=David Dean Shulman|publisher=Oxford University Press India, 2004 - Religion - 246 pages|page=167}}</ref><ref>{{cite book|title=Cultural History of Medieval India|author=Meenakshi Khanna|publisher=Berghahn Books, 2007 - History - 248 pages|page=59}}</ref> <poem> ఓ చంద్రశిఖామణి గల పిచ్చివాడా, కృపామూర్తి దేవా, ప్రభూ, నేను నిన్ను ఎలా మరిచిపోగలను? నీవు ఎప్పటికీ నా హృదయంలో నివసిస్తావు, అరుట్టురై అనే కృపాక్షేత్రంలో, పెన్నై నది దక్షిణ తీరంలోని వెన్నెయ్నల్లూరులో, నన్ను నీవు నీ సొంతవాడిగా చేసుకున్నావు – ఇప్పుడు నేను నిన్ను ఎలా నిరాకరించగలను? – ఇందిరా పీటర్సన్ అనువాదం{{sfn|Peterson|1989|p=303}} </poem> [[File:Sundarar with Paravai.JPG|thumb|సుందరర్ (ఎడమ) పరవయ్యార్ (పరవై నాచియార్)తో.]] తన జీవితంలోని తదుపరి దశలో, సుందరర్ తమిళనాడంతటా సంచరిస్తూ తమిళనాడులోని శివాలయాలును దర్శించాడు. [[తిరువారూర్ జిల్లా|తిరువారూరులో]], పరవయ్యార్ అనే దేవాలయ నర్తకిపై ప్రేమ కలిగి ఆమెను వివాహం చేసుకున్నాడు.<ref name=Appar>{{cite book|title=Appar : a sketch of his life and teachings|page=8|publisher=Natesan & Co.|year=1918|jstor=saoa.crl.25894664|jstor-access=free}}</ref> కొన్ని సంవత్సరాల దాంపత్య జీవితం తరువాత, సుందరర్ సముద్రతీర ఉపనగరమైన [[మద్రాస్]] కు సమీపంలో ఉన్న [[తిరువొత్త్రియూర్]] శివాలయాన్ని దర్శించాడు. అక్కడ చంకలి అనే రైతు [[వెల్లాళర్]] యువతిని కలుసుకుని ఆమెపై మోహితుడయ్యాడు.{{sfn|Zvelebil|1974|pp=95–96}} శివుని సహాయంతో సుందరర్ రెండవ వివాహం కూడా జరిగింది. అయితే ఈ వివాహంలో, "చంకలిని, తిరువొత్త్రియూరును ఎప్పటికీ విడిచి వెళ్లను" అనే ప్రతిజ్ఞను ఆయన ఇవ్వాల్సి వచ్చింది.{{sfn|Peterson|1989|pp=303–304}} రెండవ భార్యను వివాహం చేసుకున్న తరువాత, సుందరర్ తన మొదటి భార్య పరవైకు దూరమయ్యాడు. ఆయన తన మాటను నిలబెట్టుకోలేక తిరువారూరు వెళ్ళిపోయాడు. ఈ ప్రతిజ్ఞభంగం కారణంగా, తిరువారూరు చేరకముందే ఆయన అంధుడయ్యాడని చెబుతారు. ఆ తరువాత ఆయన అనుభవించిన బాధలు అనేక ''తేవారం'' గీతాలలో ప్రతిఫలించాయి.{{sfn|Peterson|1989|pp=305–307}} అంధుడిగా ఉన్నప్పటికీ, సుందరర్ అనేక శివక్షేత్రాలను దర్శించి అక్కడ భక్తిగీతాలు పాడాడు. నెమ్మదిగా దశలవారీగా ఆయన శివునికి మరింత దగ్గరవుతూ, చివరకు దృష్టిని తిరిగి పొందాడు.{{sfn|Peterson|1989|pp=305–312 with footnotes}} [[File:Government Museum, Coimbatore exhibits 18.jpg|thumb|సుందరర్ గీతం పాడిన తరువాత మొసలి నుండి బాలుడు తిరిగి జీవించడాన్ని చూపించే చెక్క శిల్పం.]] ఇంకొక పురాణకథ ప్రకారం, ప్రస్తుత కేరళ ప్రాంతానికి చెందిన రాజు అయిన [[చేరమాన్ పెరుమాళ్ నాయనార్]] సుందరర్ ఖ్యాతిని విని తిరువారూరుకు వచ్చాడు. తరువాత ఇద్దరూ కలిసి తీర్థయాత్ర ప్రారంభించారు. ఈ యాత్రలోనే సుందరర్ మరణించాడని చెబుతారు.<ref>{{cite book|chapter=Sundarar or sundaramurti nayanmar|year=2002|first=A. L.|last=Dallapiccola|title=Dictionary of Hindu lore and legend|publisher=Thames & Hudson|location=London, UK: Thames & Hudson|url=https://search.credoreference.com/content/entry/thhll/sundarar_or_sundaramurti_nayanmar/0|access-date=3 December 2017}}{{Dead link|date=సెప్టెంబర్ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> జ్వెలెబిల్ ప్రకారం, సుందరర్ సుమారు 730 CEలో మరణించాడు.{{sfn|Zvelebil|1974|pp=95–96}} తన చివరి గీతాలలో, సుందరర్ శివునితో తన ఆధ్యాత్మిక సంభాషణలను వర్ణిస్తూ, ఆధ్యాత్మిక సాంత్వనతో పాటు భౌతిక సంపదను కూడా ఎలా పొందాలో చర్చించాడు. తన కుటుంబ పోషణ కోసం, అలాగే శివాలయాలలో వందల మంది శైవ యాత్రికులకు భోజనం అందించే ధర్మశాల కోసం ఆయన భౌతిక సంపదను కోరాడు. శివుడు ఆయనకు ఆశ్రయ రాజుగా మారి ధాన్యం, బంగారం, ప్రకాశించే ఖడ్గం వంటి వరాలను ప్రసాదించాడు. ఇది ప్రాంతీయ రాజులు, ధనిక దాతలు శివాలయాలలో ఆధ్యాత్మిక, సేవా కార్యక్రమాలను ఆదరించాలని ప్రేరేపించే ప్రతీకాత్మక సందేశంగా భావించబడుతుంది.{{sfn|Peterson|1989|pp=313–319}} ==సంకలనం== తేవారం త్రయం రచనల మాదిరిగానే, సుందరర్ గీతాలు కూడా కొన్ని శతాబ్దాల పాటు మౌఖిక సంప్రదాయం ద్వారా తరతరాలకు చేరాయి. సుమారు 1000 CE సమయానికి, [[చోళ సామ్రాజ్యం|రాజరాజ చోళుడు I]] (985–1013 CE) తన రాజసభలో శివభక్తిగీతాల చిన్న భాగాలను విన్నాడు. ఆ తరువాత ఈ గీతాలను పునఃసేకరించే ప్రయత్నం ప్రారంభించాడు.<ref name="Culter 50">Culter 1987, p. 50</ref> ఈ కార్యంలో ఆయన [[నంబియందర్ నంబి]] సహకారాన్ని కోరాడు. ఆయన ఒక గణేశ ఆలయ పూజారి.<ref name="Culter 50" /><ref name="Cort178">[[#Cort|Cort 1998]], p. 178</ref> సంప్రదాయం ప్రకారం, నంబి గణేశుని ముందు ప్రార్థించి పత్రాలను కనుగొనేందుకు దైవ సహాయం కోరాడు. తరువాత [[నటరాజస్వామి ఆలయం (చిదంబరం)|తిల్లై నటరాజ ఆలయం, చిదంబరం]] రెండవ ప్రాకారంలోని ఒక గదిలో తెల్ల చీమలు సగం తినివేసిన తాటి ఆకుల పత్రాల రూపంలో గీతాలు లభించాయి. ఈ కనుగొనడాన్ని శివుని జోక్యంగా సంప్రదాయం చెబుతుంది.<ref name="Culter 50" /><ref name="Cort178" /> చిదంబరం ఆలయ పూజారులు, నంబి, రాజుకు ఆ పత్రాలను తీసుకుపోవడానికి తొలుత అనుమతి ఇవ్వలేదు. తమ ఆలయ నియమం ప్రకారం, తేవారం త్రయం సంతుల విగ్రహాలు ఆలయంలో ప్రతిష్ఠించబడిన తరువాత మాత్రమే అది సాధ్యమని చెప్పారు. ఆ తరువాత రాజు ముగ్గురు సంతకవుల రాతి విగ్రహాలను నిర్మించి రాజఘన ప్రదర్శనతో ఆలయానికి తెప్పించాడు. విగ్రహాలు ప్రతిష్ఠించబడిన తరువాతనే, పూజారులు నంబికి పత్రాలను సంకలనం చేసుకునేందుకు అనుమతించారు.<ref name="Culter 50" /><ref name="Vasu">[[#Vasudevan|Vasudevan 2003]], pp. 109-110</ref> ఇదే సంప్రదాయం, తమిళ శివాలయాలలో నాయనార్ విగ్రహాలను ప్రతిష్ఠించే ఆచారానికి ప్రారంభమైంది అని వాసు పేర్కొంటాడు.<ref name="Vasu" /> నంబి మూడు సంతకవులైన [[సంబందర్]], [[అప్పర్]], సుందరర్ గీతాలను మొదటి ఏడు సంపుటాలుగా ఏర్పాటు చేశాడు.{{sfn|Zvelebil|1974|pp=90–96}} సుందరర్ రచనలు తేవారంలోని ఏడవ సంపుటంగా సంకలనం చేయబడ్డాయి. ఇందులో 100 గీతాలు ఉండగా, మొత్తం 1026 పద్యాలు ఉన్నాయి.{{sfn|Zvelebil|1974|pp=95–96}} సుందరర్ గీతాలలో చివరి పద్యం ప్రత్యేక సంతకం లాంటి లక్షణంగా ఉంటుంది. అందులో ఆయన తన గీతాన్ని శివునితో, వేదాలతో లేదా ఆలయ ప్రదేశంతో అనుసంధానం చేస్తూ, వాటిని పఠించడం లేదా వినడం వల్ల కలిగే ఫలితాలను పేర్కొంటాడు.{{sfn|Peterson|1989|pp=302–322}} ఉదాహరణకు, గీతం VII.54 చివర ఇలా ఉంటుంది:{{sfn|Peterson|1989|pp=307–308}} <poem> ఈ పది పద్యాలను తెలిసినవారు, అరురన్ అనే కఠిన భక్తుడు, నాలుగు వేదాలు, పవిత్ర గ్రంథాలను పాడేవాడు, ప్రపంచమంతటా స్తుతింపబడినవాడు, అత్యంత పవిత్రమైన యువకుడు, అలలతో తడిచే ఒర్రియూర్ ఆలయంలో నివసించే ప్రియమైన ప్రభువుపై పాడిన ఈ గీతాలను జ్ఞానంతో పఠిస్తే, వారు నిశ్చయంగా అత్యున్నత స్థితిని పొందుతారు. – ఇందిరా పీటర్సన్ అనువాదం{{sfn|Peterson|1989|pp=307–308}} </poem> ==వారసత్వం== సుందరర్ కూడా [[సంబందర్]], [[అప్పర్]] మాదిరిగానే వేదాల పట్ల అపార గౌరవాన్ని కలిగి ఉండేవాడు. వీరు ముగ్గురూ కలిసి వేదీయ యజ్ఞాచారాలను దేవాలయాలలో జరిగే ''[[ఆగమం (హిందూమతం)|ఆగమ]] [[పూజ (హిందూమతం)|పూజ]]'' విధానంతో అనుసంధానం చేశారు. ఈ సంప్రదాయం అప్పటి నుంచీ శివాలయాలలో కొనసాగుతోంది.{{sfn|Nagaswamy|1989|pp=Chapter 6}}<ref name="Cort176"/> జైనమతం, హిందూ మత అధ్యయన పండితుడైన జాన్ కోర్ట్ ప్రకారం, ఆగమీయ ఆలయ కర్మకాండలు వేద సంప్రదాయాలను కొనసాగిస్తున్నాయి. తేవారం త్రయం, ఇతర [[నాయనార్లు]] చేసిన ప్రయత్నాలు, దేవాలయం, దాని ఆచారాలను శైవ సిద్ధాంత తాత్విక, ధార్మిక వ్యవస్థలో కేంద్ర అంశంగా మార్చాయి. దీనివల్ల తమిళ శైవ మోక్ష సిద్ధాంతంలో దేవాలయ పూజ యొక్క ప్రభావం మరింత బలపడిందని కోర్ట్ పేర్కొంటాడు. నాయనార్ల అభిప్రాయం ప్రకారం, వేదీయ, ఆగమీయ మార్గాలు పరస్పరం కలిసిపోతాయి. ఇవి రెండూ ఒకే ఆధ్యాత్మిక లక్ష్యానికి దారి తీసే ప్రత్యామ్నాయ మార్గాలు. రెండూ భక్తునిలో ఆత్మపరివర్తనను కలిగిస్తాయి. అయితే ఆలయ కేంద్రిత శైవ పూజకే ఈ సంప్రదాయంలో ప్రత్యేక ప్రాముఖ్యత ఇవ్వబడింది.<ref name="Cort176">Cort 1998, p. 176</ref> శివాలయ కేంద్రిత సామూహిక సంప్రదాయం, సంబంధర్, అప్పర్, సుందరర్ కాలం నుంచీ తమిళ ప్రజలలో విస్తృతంగా వికసించింది. ''ఓదువర్లు'', ''స్థానికర్లు'' లేదా ''కట్టలైయార్లు'' తమిళనాడులోని శివాలయాలలో నిత్య ఆచారాల అనంతరం ''తేవారం'' భక్తిగీతాలను సంగీత కార్యక్రమాల రూపంలో పాడుతారు.<ref>Ghose 1996, p. 239</ref> ఈ కార్యక్రమాలు సాధారణంగా నైవేద్యం సమర్పించిన వెంటనే సమూహగానంగా నిర్వహించబడతాయి. ''తేవారం'' గీతాల తరువాత [[మీనాక్షి అమ్మవారి ఆలయం|మదురై మీనాక్షి అమ్మన్ ఆలయం]], [[నెల్లైఅప్పర్ ఆలయం]], [[సుచీంద్రం]] వంటి ఆలయాలలో సంగీత స్తంభాల ద్వారా కూడా సంగీత ప్రదర్శనలు కొనసాగేవి.<ref>Bhargava 2006, p. 467</ref> ఈ భక్తిగీతాలను పాడే గాయకులను [[నందివర్మన్ III]] కాలానికి చెందిన తిరువల్లం బిలవనేశ్వర ఆలయ శాసనాలలో ''తిరుపడియం వినప్పం చేయ్వార్'' లేదా ''పిడరార్'' అని పేర్కొన్నారు. రాజరాజ చోళుడు 48 మంది ''పిడరార్''లను నియమించి, వారి పోషణకు, వారసులకు ఉదారమైన సౌకర్యాలను కల్పించాడు.<ref name="Vasu" /> ===అనువాదాలు=== ఫ్రాన్సిస్ కింగ్స్‌బరీ, జి.ఈ. ఫిలిప్స్ 1921లో సుందరర్ రచించిన 100 భక్తిగీతాలలో 15 గీతాలను ఎంపిక చేసి ఆంగ్లంలోకి అనువదించారు. వీటిని సంబంధర్, అప్పర్ గీతాల చిన్న సంకలనంతో కలిసి ''Hymns of the Tamil Śaivite Saints'' అనే పుస్తకంగా ప్రచురించారు. ఈ గ్రంథాన్ని ఆక్స్‌ఫర్డ్ యూనివర్శిటీ ప్రెస్ విడుదల చేసింది. వారు పేర్కొన్నదాని ప్రకారం, ఇవి వారి కాలంలో దక్షిణ భారతదేశంలోని శివాలయాలలో పాడబడుతున్న ''దేవారం'' (తేవారం) గీతాలలోని కొన్ని ఎంపిక గీతాలు అని తెలిపారు.<ref name="Saivite">{{cite book|last1=Kingsbury|first1=F|title=Hymns of the Tamil Saivite Saints (1921)|date=1921|publisher=Oxford University Press|pages=35–68|url=http://www.ibiblio.org/guruguha/MusicResearchLibrary/Books-English/BkE-KingsburyF&PhillipsGE-Hymns-of-Tamil-Saivite-Saints-1921-0103.pdf|access-date=8 July 2014}}</ref> ఇటీవలి కాలంలో సుందరర్ రచించిన మరిన్ని ఎంపిక భక్తిగీతాలకు ఆంగ్ల అనువాదాలను ఇందిరా పీటర్సన్ ప్రచురించారు.{{sfn|Peterson|1989}} అలాగే డేవిడ్ శుల్మన్ కూడా సుందరర్ గీతాలను ''Songs of the Harsh Devotee: The Tēvāram of Chuntaramūrttināyan̲ār'' అనే గ్రంథంగా ఆంగ్లంలోకి అనువదించి ప్రచురించాడు.<ref>{{cite book|author1=Chuntarar|author2=David Shulman (Translator)|title=Songs of the Harsh Devotee: The Tēvāram of Chuntaramūrttināyan̲ār |url=https://books.google.com/books?id=ZIVkAAAAMAAJ |year=1990|publisher=University of Pennsylvania|isbn=978-0-936115-07-8}}</ref> ===దేవాలయ సంప్రదాయాలు=== సుందరర్ శివాలయాల తీర్థయాత్రలు, ఆయన చేసిన కృషి, తమిళనాడులో శైవమత పవిత్ర భౌగోళిక పరిధిని విస్తరించడంలో సహాయపడ్డాయి. సంబందర్, అప్పర్ మాదిరిగానే, సుందరర్ భక్తిగీతాలు కూడా తమిళనాడులోని అనేక పురాతన శివాలయాలను గుర్తించేందుకు, వాటి కాలనిర్ణయానికి ఎంతో ఉపయోగపడ్డాయి. ఈ గీతాలు కళా చరిత్రకారులకు, అలాగే ఆలయ శిల్పకళ, పురావస్తు పరిశోధనలు, ధార్మిక అధ్యయనాలకు విలువైన ఆధారాలుగా మారాయి.{{sfn|David Smith|2003|pp=65, 163–167, 209–234}} {{collapse top|సుందరర్‌కు సంబంధించిన దేవాలయాల జాబితా}} {| class="wikitable sortable" |- style="background:#FFC569" ! scope="col" | '''ఆలయం పేరు''' ! scope="col" | '''స్థానం''' ! scope="col" | '''పద్యాల సంఖ్య''' ! scope="col" class="unsortable" | '''చిత్రం''' |- | [[Agatheeswarar Temple, Tiruvarur|అగతీశ్వరర్ ఆలయం]] | [[పురిసై]] | 63 | |- | [[Kripapureeswarar Temple|కృపాపురీశ్వరర్ ఆలయం]] | [[తిరువెన్నైనల్లూరు]] | 10 | [[File:Thiruvennainallur5.JPG|130px|center]] |- | [[Thirupparamkunram Murugan Temple|పరంగిరినాథర్ ఆలయం]] | [[తిరుప్పరంకున్రం]] | 10 | [[File:Thiruparamkundram (1).jpg|130px|center]] |- | తురైయూరప్పేస్వరర్ ఆలయం | తిరునెల్వాయిల్ అరత్తురై | 10 | |- | మహాదేవ ఆలయం | [[తిరువాంచికులం]], [[కేరళ]] | 10 | [[File:Thiruvanchikulam3.jpg|130px|center]] |- | [[Ona Kantheeswarar Temple|తిరుఒనకథన్ తాళి ఆలయం]] | [[కాంచీపురం]] | 11 | [[File:Onakathan thali.jpg|130px|centre]] |- | [[Swetharanyeswarar Temple|శ్వేతారణ్యేశ్వరర్ ఆలయం]] | [[తిరువెంకాడు]] | 10 | [[File:Thiruvenkadu (14).jpg|center|130px]] |- | తిరుఎతికొల్పాడి ఆలయం | తిరుఎతికొల్పాడి | 11 | |- | [[Thyagaraja Temple, Tiruvarur|త్యాగరాజ స్వామి ఆలయం]] | [[తిరువారూరు]] | 63 | [[File:Thiruvarur-Temple-Outer-Praharam.jpg|130px|center]] |- | స్వర్ణపురేశ్వరర్ ఆలయం | త్రికడువైకరై పుతూర్ | 11 | |- | తిరుఅనేకతాంగవతం | [[కాంచీపురం]] | 11 | [[File:Kanchi anekatangapadam.jpg|130px|center]] |- | తిరుపూవనం | తిరుపూవనం | 8 | |- | తిరునటుతోకై | తిరునటుతోకై | 11 | |- | తిరుత్తురైయూర్ | తిరుత్తురైయూర్ | 11 | |- | తిరుపాచిలసిరామం | తిరుపాచిలసిరామం | 12 | |- | తిరునాటియతాంగుడి | తిరునాటియతాంగుడి | 10 | |- | అమృతకళయేశ్వరర్ ఆలయం | [[సక్కొట్టై, తంజావూర్|సాక్కొట్టై]] | 11 | [[File:Sakkottai2.JPG|130px|center]] |- |- | [[Bhaktajaneswarar temple|తిరునావలేశ్వరర్ ఆలయం]] | తిరునావలూర్ | 11 | [[File:Tirunavalur.jpg|130px|centre]] |- | [[Kalyanasundareswarar Temple, Thiruvelvikudi|తిరువేళ్వికుడి ఆలయం]] | తిరువేళ్వికుడి | 10 | |- | [[Mahalakshmeeswarar Temple|తిరునింద్రియూర్ ఆలయం]] | తిరునింద్రియూర్ | 18 | |- | [[Brahmapureeswarar Temple, Thirukkuvalai|కొలిలినాథర్ ఆలయం]] | [[తిరుక్కువలై]] | 10 | |- | [[Metraleeswar Temple|మెత్రలీశ్వర ఆలయం]] | [[కాంచీపురం]] | 10 | [[File:Kachi Metrali5.jpg|130px|center]] |- | తిరుమళమన్నిపాడికరై ఆలయం | తిరుమళమన్నిపాడికరై | 10 | |- | [[Tirukkazhippalai Palvannanathar Temple|తిరుక్కళిప్పలై]] | తిరుక్కళిప్పలై | 10 | |- | [[Siva Temple, Thirumalapadi|వజ్రనాదేశ్వర ఆలయం]] | [[తిరుమజపాడి]] | 10 | [[File:Thirumazhapadi Temple Main entrance.jpg|130px|center]] |- | [[Vriddhagiriswarar Temple, Vriddhachalam|తిరుముత్తుకుంద్రం ఆలయం]] | తిరుముత్తుకుంద్రం | 21 | [[File:Virudhagiriswarar temple (16).jpg|130px|centre]] |- | [[Srikalahasti Temple|శ్రీకాళహస్తి ఆలయం]] | [[శ్రీకాళహస్తి]] | 10 | |- | [[Uyyakondan Thirumalai Temple|ఉయ్యకొండన్ తిరుమలై ఆలయం]] | [[తిరుచిరాపల్లి]] | 10 | [[File:Uyyakondan8.jpg|center|130px]] |- | [[Amritaghateswarar-Abirami Temple,Thirukkadaiyur|అమృతఘటేశ్వరర్ ఆలయం]] | [[తిరుక్కడైయూర్]] | 10 | [[File:Thirukadaiyur temple.JPG|130px|center]] |- | [[Garbharakshambigai temple|తిరుకరుగవూర్ ఆలయం]] | తిరుకరుగవూర్ | 10 | [[File:Tirukarugavoor6.JPG|130px|centre]] |- | [[Karuppariyalur Kutram Poruttha Naathar temple|తిరుకరుపరియలూర్ ఆలయం]] | తిరుకరుపరియలూర్ | 11 | [[File:Karuppariyalur2.jpg|130px|centre]] |- | తిరుఇడైయాత్రుత్తొకై | తిరుఇడైయాత్రుత్తొకై | 10 | |- | [[Kodi Kuzhagar Temple|తిరుకోడికుఝగర్ ఆలయం]] | [[కోడిక్కరై]] | 10 | |- | [[Agnipureeswarar Temple|అగ్నిపురీశ్వరర్ ఆలయం]] | తిరుపుగళూర్ | 11 | |- | [[Sakshinatheswarar Temple, Thiruppurambiyam|సాక్షినాథేశ్వరర్ ఆలయం]] | [[తిరుప్పురంబియం]] | 10 | |- | [[Neelivaneswarar Temple|నీలివనేశ్వరర్ ఆలయం]] | తిరుపాంజీలి | 11 | |- | [[Thiruvadigai Temple, Panruti|తిరువతిగై వీరటానం ఆలయం]] | తిరువతిగై | 10 | |- | తిరుత్తొండతోకై | తిరుత్తొండతోకై | 11 | |- | తిరుకానటుముల్లూర్ | తిరుకానటుముల్లూర్ | 11 | |- | తిరుకచ్చూర్ | తిరుకచ్చూర్ | 10 | |- | [[Thiruvenjamakoodal|తిరువెంజమకూడల్]] | తిరువెంజమకూడల్ | 10 | |- | ముత్తుపాతుగంగై | ముత్తుపాతుగంగై | 10 | |- | తిరుఅమతూర్ | తిరుఅమతూర్ | 11 | |- | [[Kayarohanaswami Temple, Nagapattinam|కయరోహణస్వామి ఆలయం]] | [[నాగపట్టినం]] | 11 | |- | ఊర్త్తొకై | ఊర్త్తొకై | 10 | |- | తిరుపాండికొడుముడి | తిరుపాండికొడుముడి | 10 | |- | [[Thirumuruganatheeswar Temple|తిరుమురుగనాథేశ్వర ఆలయం]] | [[తిరుమురుగన్‌పూండి]] | 10 | |- | తిరుప్పునవాసల్ ఆలయం | [[తిరుప్పునవాసల్]] | 10 | |- | తిరువాలంగాడు | [[తిరువాలంగాడు]] | 10 | |- | తిరుక్కడైయూర్ మయానం | [[తిరుక్కడైయూర్]] | 10 | |- | [[Thyagaraja Temple, Tiruvottiyur|త్యాగరాజ స్వామి ఆలయం]] | [[తిరువొత్త్రియూర్]] | 20 | |- | [[Sri Sivalokanathar Temple, Tirupunkur|శివలోకనాథర్ ఆలయం]] | తిరుపుంగూర్ | 10 | |- | తిరునీదూర్ | తిరునీదూర్ | 11 | |- | తిరువாழ్కొల్లిపుత్తూర్ | తిరువாழ్కొల్లిపుత్తూర్ | 13 | |- | తిరుక్కఝుమలం | తిరుక్కఝుమలం | 10 | |- | [[Mahalingeswarar Temple, Thiruvidaimarudur|మహాలింగేశ్వరర్ ఆలయం]] | [[తిరువిడైమరుదూర్]] | 10 | |- | తిరువేగంబం | తిరువేగంబం | 11 | |- | తిరుకొలక్కా | తిరుకొలక్కా | 10 | |- | తిరుత్తినైనగర్ | తిరుత్తినైనగర్ | 10 | |- | మాసిలమైయిసర్ ఆలయం | [[తిరువడుతురై]] | 15 | |- | తిరువళివాళం | తిరువళివాళం | 11 | |- | [[Tirunallar Saniswaran Temple|తిరునల్లార్ శనేశ్వర ఆలయం]] | [[తిరునల్లార్]] | 10 | |- | [[Masilamaniswara Temple, Thirumullaivoyal|మాసిలమనిశ్వర ఆలయం]] | [[తిరుముల్లైవోయల్]] | 11 | |- | [[Vedaranyeswarar Temple|వేదారణ్యేశ్వరర్ ఆలయం]] | [[వేదారణ్యం]] | 10 | |- | తిరువాలంపురం | తిరువాలంపురం | 11 | |- | తిరుత్తురుతి | తిరుత్తురుతి | 5 | |- | తిరువేళ్వికుడి | తిరువేళ్వికుడి | 5 | |- | [[Jambukeswarar Temple, Thiruvanaikaval|జంబుకేశ్వరర్ ఆలయం]] | [[తిరువానైకావల్]] | 10 | [[File:tiruvannaikkaval4.jpg|center|130px]] |- | [[Vanchinadha Swamy Temple|వాంచినాథ స్వామి ఆలయం]] | [[శ్రీవాంచియం]] | 10 | |- | [[Aiyarappar temple|అయ్యరప్పర్ ఆలయం]] | [[తిరువయ్యారు]] | 11 | [[File:Aiyarappar koyil in Thiruvaiyaru.jpg|130px|center]] |- | [[Kedarnath Temple|కేదారనాథ ఆలయం]] | [[కేదారనాథ్]] | 10 | |- | తిరుపారుపథం | తిరుపారుపథం | 10 | |- | [[Thiruketheeswaram|తిరుకేతీశ్వరం ఆలయం]] | [[తిరుకేతీశ్వరం]] | 10 | |- | [[Vedagiriswarar temple|వేదగిరీశ్వర ఆలయం]] | [[తిరుక్కఴుకుంద్రం]] | 10 | [[File:Tirukalukundram5.jpg|130px|center]] |- | తిరుచుజియల్ | | 10 | |- | తిరుకానప్పెర్ | | 10 | |- | ఊర్త్తొకై | ఊర్త్తొకై | 10 | |- | తిరుపాండికొడుముడి | తిరుపాండికొడుముడి | 10 | |- | [[Thirumuruganatheeswar Temple|తిరుమురుగనాథేశ్వర ఆలయం]] | [[తిరుమురుగన్‌పూండి]] | 10 | |- | తిరుప్పునవాసల్ ఆలయం | [[తిరుప్పునవాసల్]] | 10 | |- | తిరువాలంగాడు | [[తిరువాలంగాడు]] | 10 | |- | తిరుక్కడైయూర్ మయానం | [[తిరుక్కడైయూర్]] | 10 | |- | [[Thyagaraja Temple, Tiruvottiyur|త్యాగరాజ స్వామి ఆలయం]] | [[తిరువొత్త్రియూర్]] | 20 | |- | [[Sri Sivalokanathar Temple, Tirupunkur|శివలోకనాథర్ ఆలయం]] | తిరుపుంగూర్ | 10 | |- | తిరునీదూర్ | తిరునీదూర్ | 11 | |- | తిరువாழ్కొల్లిపుత్తూర్ | తిరువாழ్కొల్లిపుత్తూర్ | 13 | |- | తిరుక్కఝుమలం | తిరుక్కఝుమలం | 10 | |- | [[Mahalingeswarar Temple, Thiruvidaimarudur|మహాలింగేశ్వరర్ ఆలయం]] | [[తిరువిడైమరుదూర్]] | 10 | |- | తిరువేగంబం | తిరువేగంబం | 11 | |- | తిరుకొలక్కా | తిరుకొలక్కా | 10 | |- | తిరుత్తినైనగర్ | తిరుత్తినైనగర్ | 10 | |- | మాసిలమైయిసర్ ఆలయం | [[తిరువడుతురై]] | 15 | |- | తిరువళివాళం | తిరువళివాళం | 11 | |- | [[Tirunallar Saniswaran Temple|తిరునల్లార్ శనేశ్వర ఆలయం]] | [[తిరునల్లార్]] | 10 | |- | [[Masilamaniswara Temple, Thirumullaivoyal|మాసిలమనిశ్వర ఆలయం]] | [[తిరుముల్లైవోయల్]] | 11 | |- | [[Vedaranyeswarar Temple|వేదారణ్యేశ్వరర్ ఆలయం]] | [[వేదారణ్యం]] | 10 | |- | తిరువాలంపురం | తిరువాలంపురం | 11 | |- | తిరుత్తురుతి | తిరుత్తురుతి | 5 | |- | తిరువేళ్వికుడి | తిరువేళ్వికుడి | 5 | |- | [[Jambukeswarar Temple, Thiruvanaikaval|జంబుకేశ్వరర్ ఆలయం]] | [[తిరువానైకావల్]] | 10 | [[File:tiruvannaikkaval4.jpg|center|130px]] |- | [[Vanchinadha Swamy Temple|వాంచినాథ స్వామి ఆలయం]] | [[శ్రీవాంచియం]] | 10 | |- | [[Aiyarappar temple|అయ్యరప్పర్ ఆలయం]] | [[తిరువయ్యారు]] | 11 | [[File:Aiyarappar koyil in Thiruvaiyaru.jpg|130px|center]] |- | [[Kedarnath Temple|కేదారనాథ ఆలయం]] | [[కేదారనాథ్]] | 10 | |- | తిరుపారుపథం | తిరుపారుపథం | 10 | |- | [[Thiruketheeswaram|తిరుకేతీశ్వరం ఆలయం]] | [[తిరుకేతీశ్వరం]] | 10 | |- | [[Vedagiriswarar temple|వేదగిరీశ్వర ఆలయం]] | [[తిరుక్కఴుకుంద్రం]] | 10 | [[File:Tirukalukundram5.jpg|130px|center]] |- | తిరుచుజియల్ | | 10 | |- | తిరుకానప్పెర్ | | 10 | |- | [[Narthana Vallabeswarar temple|నర్తన వల్లభేశ్వరర్ ఆలయం]] | తిరుకూడలైయతూర్ | 10 | [[File:Thirukoodalaiyatrur - Narthana Vallabheshwarar (3).jpg|130px|center]] |- | తిరుపార్థాన్‌పనంకట్టూర్ | | 10 | |- | [[Soundareswararswamy Temple, Thiruppanaiyur|సౌందరేశ్వరస్వామి ఆలయం]] | తిరుప్పనైయూర్ | 10 | [[File:Panaiyur01.jpg|130px|center]] |- | [[Veezhinathar Kovil, Thiruveezhimizhalai|వీజినాథర్ ఆలయం]] | తిరువీజిమిళలై | 10 | [[File:Veezhinathar Kovil.jpg|130px|center]] |- | తిరువెన్‌పక్కం | | 11 | |- | [[Thillai Nataraja Temple, Chidambaram|తిల్లై నటరాజ ఆలయం]] | [[చిదంబరం]] | 10 | [[File:Temple Tangore 1.jpg|center|130px]] |- | తిరుపుకోలియూర్ (అవినాసి) | [[అవినాసిలింగేశ్వరర్ ఆలయం]], [[అవినాసి]] | 10 | [[File:Avinasi temple4.JPG|130px|center]] |- | సుందరేశ్వరర్ ఆలయం | తిరునరైయూర్ చిట్టేశ్వరం | 10 | |- | [[Odhanavaneswarar Temple, Tiruchotruturai|ఓధనవనేశ్వరర్ ఆలయం]] | తిరుచ్చొత్రుతురై | 10 | |- | [[Thyagaraja Temple, Tiruvarur|త్యాగరాజర్ పరవయ్యుండమండలి ఆలయం]] | [[తిరువారూరు]] | 10 | |- | తిరునానిపల్లి | | 10 | |- | ప్రకాశేశ్వరర్ ఆలయం | [[నన్నిల్లం]] | 11 | |- | [[Rahu Stalam|నాగనాథ స్వామి ఆలయం]] | [[తిరునాగేశ్వరం]] | 11 | |- | తిరునొడితన్ మలై | | | |- | [[Thiruvadigai Temple, Panruti|తిరువతిగై వీరటానం ఆలయం]] | తిరువతిగై | | [[File:Sri Veerattaaneswarar Temple.JPG|130px|center]] |- | మాణిక్కమేనివరధర్ ఆలయం | తిరుమాండకుఝి | | |- | [[Sattainathar Temple, Sirkazhi|బ్రహ్మపురేశ్వరర్ ఆలయం]] | [[సీర్కాళి]] | | [[File:Sirkazi sattanathan Temple 1.JPG|130px|center]] |- | సప్తప్రేశ్వరర్ ఆలయం | తిరుకొలకా | | |- | [[Sri Sivalokanathar Temple, Tirupunkur|శివలోగనాథర్ ఆలయం]] | తిరుపుంగూర్ | | |- | [[Mayuranathaswami Temple, Mayiladuthurai|మయూరనాథర్ ఆలయం]] | [[మయిలాడుతురై]] | | [[File:Mayuranathar temple16.jpg|130px|center]] |- | తిరువాంబర్ మాకాలం ఆలయం | తిరువాంబర్ (అంబల్) | | |- | అగ్నిపురీశ్వర ఆలయం | తిరుపుగళూర్ | | |- | కరినాటేశ్వర ఆలయం | తిరునాటియతాంకుడి | | |- | మనతునైనాతర్ ఆలయం | తిరువళివాళం | | |- | [[Padikasu Nathar Temple|పడికాసు నాథర్ ఆలయం]] | అరిసిర్కరై పుతూర్ | | [[File:Azhagaputhur1.JPG|130px|thumb]] |- | [[Sivagurunathaswamy Temple|శివగురునాథస్వామి ఆలయం]] | [[శివపురం, తమిళనాడు|శివపురం]] | | [[File:Sivapuram1.jpg|130px|center]] |- | [[Adi Kumbeswarar Temple|ఆది కుంభేశ్వరర్ ఆలయం]] | [[కుంభకోణం]] | | [[File:Adi Kumbeswarar2.jpg|130px|center]] |- | [[Thiruvalanjuli Kabardeeshwarar Temple (Vellai Vinayagar Temple)|కబర్దీశ్వరర్ ఆలయం]] | [[తిరువళంచుఝి]] | | [[File:Intricate stone sculptures of the Thiruvalanjuli Vellai Vinayagar Temple.jpg|130px|center]] |- | [[Kalyanasundaresar Temple, Nallur|కళ్యాణసుందరేశ్వరర్ ఆలయం]] | [[తిరునల్లూర్]] | | [[File:Tirunallur1.jpg|130px|center]] |- | [[Thirukkandiyur|వీరటానేశ్వరర్ ఆలయం]] | తిరుక్కందియూర్ | | [[File:Thirukandeeswarar1.jpg|130px|center]] |- | [[Pushpavananathar Temple, Tiruppoonturutti|పుష్పవననాథేశ్వరర్ ఆలయం]] | తిరుప్పూంతురుట్టి | | |- | ఆత్మనాదేశ్వరర్ ఆలయం | తిరువలంపొసిల్ | | |} {{collapse bottom}} ==మూలాలు== {{reflist|3}} ==సూచనలు== {{refbegin|20em}} * {{cite book | title=South Indian shrines: illustrated| last=Ayyar| first=P. V. Jagadisa| year=1993| publisher=Asian Educational Services|url=https://books.google.com/books?id=NLSGFW1uZboC&q=tevaram&pg=PA22|isbn = 81-206-0151-3|ref=Ayyar}} * {{cite book | title=Land and people of Indian states and union territories. 25. Tamil Nadu| last=Bhargava| first=Gopal K. | author2= Shankarlal C. Bhatt| year=2006| publisher=Kalpaz Publications|location=Delhi|url=https://books.google.com/books?id=wyCoMKZmRBoC&q=thevaram&pg=PA467|isbn=81-7835-381-4}} * {{cite book | title=According to tradition: hagiographical writing in India| last=Callewaert| first=Winand M.| author2=Rupert Snell| year=1994| publisher=Otto Harrasowitz|url=https://books.google.com/books?id=GrMwdEqHLzEC&q=tevaram&pg=PA194|isbn = 978-3-447-03524-8|ref=Callewaert}} * {{cite book | title=Modern Indian responses to religious pluralism | publisher=State University of New York | author=Coward, Harold G. |author-link=Harold Coward | year=1987 | location=New York | pages=151 | isbn=0-88706-571-6}} * {{cite book | title=Open boundaries: Jain communities and culture in Indian history| last=Cort| first=John E. | year=1998| publisher=State University of New York Press|location=Albany|url=https://books.google.com/books?id=WWfnXbVWjKcC&q=tevaram&pg=PA178|isbn=0-7914-3786-8|ref=Cort}} * {{cite book | title=Songs of experience: the poetics of Tamil devotion| last=Cutler| first=Norman | year=1987| publisher=Library of Congress Cataloging-in-Publication-Data|location=USA|url=https://books.google.com/books?id=veSItWingx8C&q=tevaram&pg=PA4|isbn=0-253-35334-3|ref=Cutler}} * {{cite book | title=Hinduism and Buddhism, Vol II. (of 3)| location=Middlesex|last=Eliot| first=Charles | date=September 2007| publisher=Eco Library|url=https://books.google.com/books?id=K4ZpPleiyokC&q=tirumurai+criticism&pg=PA171|isbn = 978-1-4068-6296-6|ref=Eliot}} * {{Citation |last=Harman |first=William P. |title= The sacred marriage of a Hindu goddess |year=1992|publisher=Indiana University Press |location=Delhi |isbn=978-1-59884-655-3|ref=Harman}}. * {{cite book | title=Cultural History of Medieval India| last=Khanna| first=Meenakshi | year=2007| publisher=Social Science Press|location=Delhi|url=https://books.google.com/books?id=ZbKv3zyIFD8C&q=tevaram&pg=PA66|isbn=978-81-87358-30-5}} * {{Citation |last=Prentiss |first=Karen Pechilis |author2=Karen Pechilis |title=The embodiment of bhakti |year=1999|publisher=Oxford University Press|location=New York |isbn=0-19-512813-3|ref=Prentiss}}. *{{cite book |last=Nagaswamy |first=R. |author-link=R. Nagaswamy |year=1989 |title=Siva Bhakti |location=New Delhi |publisher=South Asia Books|isbn=978-8170130284 |oclc=20573439| url=https://books.google.com/books?id=5N6WswEACAAJ }} * {{Citation |last=Vasudevan|first=Geetha |title=The royal temple of Rajaraja: an instrument of imperial Cola power|year=2003|publisher=Abhinav Publications |location=New Delhi |isbn=81-7017-383-3|url=https://books.google.com/books?id=O1b1N_Dx0jsC&q=tevaram&pg=RA1-PA109|ref=Vasudevan}} * {{cite book | title=A History of Indian literature Vol.10 (Tamil Literature)| last=Zvelebil| first=Kamil |author-link=Kamil Zvelebil| year=1974| publisher=Otto Harrasowitz|url=https://books.google.com/books?id=OQ33i496MsIC |isbn = 3-447-01582-9}} * {{cite book |last=Peterson |first=Indira Viswanathan |author-link=Indira Viswanathan Peterson |year=1989 |title=Poems to Siva: The Hymns of the Tamil Saints |url=https://archive.org/details/poemstosivahymns0000unse |location=Princeton |publisher=Princeton University Press |isbn=9780691067674 |jstor=j.ctt7zvqbj |oclc=884013180}} {{refend}} ==మరింత చదవండి== {{refbegin|20em}} * {{cite web|url=http://projectmadurai.org/pm_etexts/pdf/pm0207.pdf|title=tEvAram of chuntaramUrti cuvAmikaL tirumuRai 7, part 1 Poems (1-517)|access-date=2011-12-13|last=Swamigal|first=Sundaramurthi|website=projectmadurai.org}} * {{cite web|url=http://projectmadurai.org/pm_etexts/pdf/pm0211.pdf|title=tEvAram of chuntaramUrti cuvAmikaL tirumuRai 7, part 2 Poems (518-1026)|access-date=2011-12-13|last=Swamigal|first=Sundaramurthi|website=projectmadurai.org}} * ''Dictionary of Hindu Lore and Legend'' ({{ISBN|0-500-51088-1}}) by Anna Dallapiccola * ''Songs of the harsh devotee'' by [[డేవిడ్ డీన్ శుల్మన్]] * ''The religion and philosophy'' of thevaram by M.A. Dorai Swamy * ''Development of Religion in South India'' by K. A. Nilakanta Sastri * ''Arupathu Moovar Kadhaigal'' by Durgadas S. K. Swamy * ''Origin and early history of Śaivism in South India'' By Sadananda (Swami.) * ''Ten saints of India'' By T. M. P. Mahadevan * ''A short introduction to Saivism'' By Subodh Kapoor * [http://www.thevaaram.org/thirumurai_1/songview.php?thiru=7&Song_idField=7001&padhi=001 సుందరమూర్తి స్వామిగారి గీతాలు] * [http://www.thevaaram.org/thirumurai_1/nayanmar_view.php?nayan_idField=3 సుందరమూర్తి స్వామిగారి జీవితం] {{refend}} ==బాహ్య లింకులు== * [https://www.nortonsimon.org/art/detail/F.1972.19.6.S/ శైవ సంత్ సుందరర్], Norton Simon Museum * [https://artsandculture.google.com/asset/saint-sundarar-with-wife-paravai/2AH2UKx3-hZ7_w?hl=en సుందరర్ భార్య పరవైతో] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250611171506/https://artsandculture.google.com/asset/saint-sundarar-with-wife-paravai/2AH2UKx3-hZ7_w?hl=en |date=2025-06-11 }}, Smithsonian {{నాయనార్లు}} [[Category:నాయనార్లు]] [[Category:8వ శతాబ్ద భారతీయ కవులు]] [[వర్గం:తమిళ కవులు]] 345rm2uwqtlsi1lw18i98s1ed0ojtif 0 482242 4955649 4838445 2026-09-10T11:12:26Z స్వరలాసిక 13980 /* చిన్న అణువులు (Small Molecules) */ 4955649 wikitext text/x-wiki {{Short description|రసాయన శాస్త్రంలో ఒక ముఖ్యమైన విభాగం}} {{Other uses|Medicinal Chemistry (disambiguation)}} {{Distinguish|Clinical chemistry}} {{Use dmy dates|date=February 2026}} [[File:Bzr_pm.png|thumb|[[GABAA receptor|GABAA గ్రాహకం]] మీద [[benzodiazepine|బెంజోడైయాజిపైన్]] అంటుకునే చోటును చూపే [[Pharmacophore|ఫార్మాకోఫోర్]] నమూనా|350px]] '''ఔషధ రసాయన శాస్త్రం''' (Medicinal chemistry) అనేది [[chemistry|రసాయన శాస్త్రం]]లో ఒక ప్రత్యేకమైన విభాగం. దీనిని '''ఫార్మాస్యూటికల్ కెమిస్ట్రీ''' (Pharmaceutical chemistry) అని కూడా పిలుస్తారు. ఈ శాస్త్రం రసాయన శాస్త్రం, [[pharmacy|ఫార్మసీ]] (మందుల తయారీ విద్య) కలయికతో ఏర్పడింది. శాస్త్రవేత్తలు కొత్త [[medication|మందులను]] డిజైన్ చేయడానికి, తయారు చేయడానికి ఈ విభాగం ఎంతగానో సహాయపడుతుంది. ఈ రంగంలో పనిచేసే వారిని ఔషధ రసాయన శాస్త్రవేత్తలు (Medicinal chemists) అంటారు. మనుషులకు, జంతువులకు వచ్చే రకరకాల వ్యాధులను తగ్గించడానికి అవసరమైన కొత్త రసాయన భాగాలను వీరు వెతుకుతారు. కేవలం కొత్తవే కాకుండా, మన దగ్గర ఇప్పటికే ఉన్న మందుల మీద కూడా వీరు పరిశోధనలు చేస్తారు. ఆ మందులు మన శరీరంలోకి వెళ్ళాక ఎలా పనిచేస్తాయి, వాటిని ఇంకా శక్తివంతంగా ఎలా మార్చవచ్చు అనే విషయాలను వీరు లోతుగా అధ్యయనం చేస్తారు.<ref>{{cite book| veditors = Davis A, Ward SE |doi=10.1039/9781782621836|isbn=978-1-78262-419-6|year=2015|publisher=Royal Society of Chemistry | title = The Handbook of Medicinal Chemistry }}</ref> ఔషధ రసాయన శాస్త్రం అనేది చాలా రకాల శాస్త్రాల సమాహారం. ఇది [[organic chemistry|కర్బన రసాయన శాస్త్రాన్ని]] (Organic chemistry), [[biochemistry|జీవ రసాయన శాస్త్రంతో]] (Biochemistry) కలుపుతుంది. దీనితో పాటు [[computational chemistry|కంప్యూటేషనల్ కెమిస్ట్రీ]], [[pharmacology|ఫార్మకాలజీ]] (మందుల ప్రభావం గురించి చదివే శాస్త్రం), [[molecular biology|అణు జీవశాస్త్రం]] వంటి విభాగాలను కూడా ఉపయోగిస్తారు. శాస్త్రవేత్తలు మందుల పనితీరును లెక్కించడానికి [[statistics|గణాంక శాస్త్రం]], [[physical chemistry|భౌతిక రసాయన శాస్త్రం]] కూడా వాడుతుంటారు. ఈ శాస్త్రాలన్నింటినీ కలిపి వాడటం వల్ల, జబ్బు పడిన వారు త్వరగా కోలుకోవడానికి కొత్త మార్గాలు కనుగొనడం సాధ్యమవుతుంది.<ref>{{cite book|title=Medicinal Chemistry: Fundamentals| vauthors = Barret R |location=London|year=2018|isbn=978-1-78548-288-5|publisher=Elsevier}}</ref> == మందులలో రకాలు == చాలా మందులు [[organic compounds|కర్బన సమ్మేళనాల]] ద్వారా తయారవుతాయి. ఇవి సాధారణంగా కార్బన్ పరమాణువులను కలిగి ఉండే రసాయనాలు. శాస్త్రవేత్తలు వీటిని ప్రధానంగా రెండు పెద్ద సమూహాలుగా విడదీశారు: === చిన్న అణువులు (Small Molecules) === చిన్న అణువులు అంటే చాలా సూక్ష్మమైన రసాయన సమూహాలు. మందుల ప్రపంచంలో ఇవి చాలా సాధారణంగా కనిపిస్తాయి. మనకు తెలిసిన కొన్ని చిన్న అణువుల మందుల ఉదాహరణలు ఇక్కడ ఉన్నాయి: [[Atorvastatin]] (అటోర్వాస్టాటిన్): దీనిని శరీరంలో కొలెస్ట్రాల్ స్థాయిలు పెరిగినప్పుడు తగ్గిండానికి వాడుతారు. [[Fluticasone]] (ఫ్లూటికాసోన్): ఆస్తమా వంటి శ్వాస సంబంధిత సమస్యల ఉపశమనానికి దీనిని ఉపయోగిస్తారు. [[క్లోపిడోగ్రెల్]]: రక్తంలో గడ్డలు ఏర్పడకుండా ఆపడానికి దీనిని వాడుతారు. === బయోలాజిక్స్ (Biologics) === "[[Biologic medical product|బయోలాజిక్స్]]" అనేవి చిన్న అణువుల కంటే చాలా పెద్దవిగా ఉంటాయి. ఇవి ఎక్కువగా [[protein|ప్రోటీన్లతో]] తయారవుతాయి. ఈ ప్రోటీన్లు ప్రకృతి సిద్ధంగా లభించవచ్చు లేదా ప్రయోగశాలలో [[Recombinant DNA]] సాంకేతికతను ఉపయోగించి తయారు చేయవచ్చు. వీటిలో కొన్ని రకాలు: [[Informatix]] (ఇన్ఫర్మేటిక్స్) [[Erythropoietin]] (ఎరిథ్రోపోయిటిన్) [[Insulin glargine]] (ఇన్సులిన్ గ్లార్జిన్): మధుమేహం (డయాబెటిస్) ఉన్నవారు చక్కెర స్థాయిని నియంత్రించుకోవడానికి దీనిని వాడుతారు. === అకర్బన మందులు (Inorganic Medicines) === కొన్ని మందులు కర్బన రసాయనాలతో తయారవ్వవు. వీటిని [[inorganic|అకర్బన]] లేదా [[organometallic|ఆర్గానోమెటాలిక్]] సమ్మేళనాలు అని పిలుస్తారు. శాస్త్రవేత్తలు వీటిని తరచుగా "మెటాలోడ్రగ్స్" (Metallodrugs) అని కూడా అంటారు. వీటి తయారీలో [[platinum|ప్లాటినం]], [[lithium|లిథియం]], [[gallium|గాలియం]] వంటి లోహాలను ఉపయోగిస్తారు. ఔషధాలలో ఉపయోగించే కొన్ని లోహాల వివరాలు ఈ క్రింది పట్టికలో చూడవచ్చు: {| class="wikitable" ! లోహం (Metal) !! మందు ఉదాహరణ !! దేనికోసం వాడుతారు |- | [[Lithium|లిథియం]] || [[Lithium carbonate|లిథియం కార్బోనేట్]] || బైపోలార్ డిజార్డర్ (మానసిక సమస్య) |- | [[Platinum|ప్లాటినం]] || [[Cisplatin|సిస్ప్లాటిన్]] || క్యాన్సర్ వ్యాధి నివారణకు |- | [[Gallium|గాలియం]] || [[Gallium nitrate|గాలియం నైట్రేట్]] || రక్తంలో కాల్షియం స్థాయిలు పెరిగినప్పుడు |- | [[Bismuth|బిస్మత్]] || బిస్మత్ సబ్‌సాలిసిలేట్ || కడుపు సంబంధిత సమస్యలు |} శరీరంలో ఈ లోహాల పనితీరును అధ్యయనం చేసే శాస్త్రాన్ని "మెడిసినల్ ఇనార్గానిక్ కెమిస్ట్రీ" అంటారు. క్యాన్సర్, బ్యాక్టీరియా వల్ల వచ్చే ఇన్ఫెక్షన్లు, డయాబెటిస్ వంటి అనేక వ్యాధులను నయం చేయడంలో లోహాలు కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి.<ref>{{cite journal | vauthors = Hanif M, Yang X, Tinoco AD, Plażuk D | title = Editorial: New Strategies in Design and Synthesis of Inorganic Pharmaceuticals | journal = Frontiers in Chemistry | volume = 8 | pages = 453 | date = 2020-05-28 | pmid = 32548093 | doi = 10.3389/fchem.2020.00453 | pmc = 7270431 | bibcode = 2020FrCh....8..453H | doi-access = free }}</ref><ref>{{cite journal | vauthors = Anthony EJ, Bolitho EM, Bridgewater HE, Carter OW, Donnelly JM, Imberti C, Lant EC, Lermyte F, Needham RJ, Palau M, Sadler PJ, Shi H, Wang FX, Zhang WY, Zhang Z | display-authors = 6 | title = Metallodrugs are unique: opportunities and challenges of discovery and development | journal = Chemical Science | volume = 11 | issue = 48 | pages = 12888–12917 | date = November 2020 | pmid = 34123239 | pmc = 8163330 | doi = 10.1039/D0SC04082G }}</ref> == కొత్త మందులను ఎలా కనుగొంటారు? == కొత్త మందును కనుగొనడం అనేది చాలా సుదీర్ఘమైన ప్రయాణం. దీనికి ఎంతో సమయం, కష్టం అవసరం. ఈ ప్రక్రియలో కొన్ని ముఖ్యమైన దశలు ఉంటాయి. === అన్వేషణ (Discovery) === మొదటి దశను [[drug discovery|డ్రగ్ డిస్కవరీ]] లేదా అన్వేషణ అంటారు. శాస్త్రవేత్తలు ఒక "హిట్" (Hit) కోసం వెతుకుతారు. "హిట్" అంటే ఒక పరీక్షలో మంచి ఫలితాన్ని చూపించే రసాయనం అని అర్థం. ఒక వ్యాధిని ఆపడానికి లేదా శరీర కణాలకు సహాయం చేయడానికి ఏదైనా రసాయనం పనికివస్తుందో లేదో తెలుసుకోవడానికి వేలకొద్దీ రసాయనాలను పరీక్షిస్తారు. ఈ రసాయనాలు వివిధ మార్గాల ద్వారా లభిస్తాయి: '''ప్రకృతి:''' శాస్త్రవేత్తలు మొక్కలు, శిలీంధ్రాలు (Fungi), బ్యాక్టీరియా వంటి వాటిని పరిశీలిస్తారు. అడవులలో లేదా సముద్రాలలో దొరికే సహజ వనరుల నుండే చాలా మందులు పుట్టాయి.<ref>{{cite journal | vauthors = Harvey AL | title = Natural products in drug discovery | journal = Drug Discovery Today | volume = 13 | issue = 19–20 | pages = 894–901 | date = October 2008 | pmid = 18691670 | doi = 10.1016/j.drudis.2008.07.004 }}</ref> '''పునర్వినియోగం (Repurposing):''' కొన్నిసార్లు ఒక వ్యాధి కోసం తయారైన పాత మందు, వేరే కొత్త వ్యాధికి కూడా పనికిరావచ్చు. దీనిని మందుల పునర్వినియోగం అంటారు.<ref>{{cite journal | vauthors = Johnston KL, Ford L, Umareddy I, Townson S, Specht S, Pfarr K, Hoerauf A, Altmeyer R, Taylor MJ | display-authors = 6 | title = Repurposing of approved drugs from the human pharmacopoeia to target Wolbachia endosymbionts of onchocerciasis and lymphatic filariasis | journal = International Journal for Parasitology. Drugs and Drug Resistance | volume = 4 | issue = 3 | pages = 278–286 | date = December 2014 | pmid = 25516838 | pmc = 4266796 | doi = 10.1016/j.ijpddr.2014.09.001 }}</ref> '''కంప్యూటర్ నమూనాలు:''' ఏ రసాయనం ఒక ప్రోటీన్ లేదా [[enzyme|ఎంజైమ్‌]]లో సరిగ్గా సరిపోతుందో ఊహించడానికి శాస్త్రవేత్తలు శక్తివంతమైన కంప్యూటర్లను వాడుతారు. '''రసాయన భాండాగారాలు (Chemical Libraries):''' పెద్ద కంపెనీలు తమ దగ్గర లక్షలాది రసాయనాల సేకరణను ఉంచుతాయి. వీటిని ఒకేసారి వేగంగా పరీక్షించి ఫలితాలను చూస్తారు. === లీడ్ ఆప్టిమైజేషన్ (Lead Optimization) === ఒక "హిట్" దొరికిన వెంటనే అది మందుగా మారిపోదు. అది మన శరీరానికి కొంచెం విషపూరితం కావచ్చు లేదా శరీరంలో ఎక్కువ కాలం నిలవకపోవచ్చు. శాస్త్రవేత్తలు ఆ రసాయనంలో మార్పులు చేసి దానిని మెరుగుపరచాలి. దీనినే "లీడ్ ఆప్టిమైజేషన్" అంటారు. వారు ఆ రసాయన అణువు ఆకారాన్ని మారుస్తారు, తద్వారా అది తన లక్ష్యం (Target) మీద సరిగ్గా కూర్చుంటుంది. శరీరం ఆ మందును సరిగ్గా పీల్చుకునేలా జాగ్రత్తలు తీసుకుంటారు. ఆ మందు గుండెకు లేదా కాలేయానికి ప్రమాదకరమా అని కూడా పరీక్షిస్తారు. ఈ పరీక్షలన్నింటిలో నెగ్గితే, ఆ రసాయనాన్ని "లీడ్ కాంపౌండ్" (Lead compound) అని పిలుస్తారు. === ప్రాసెస్ కెమిస్ట్రీ (Process Chemistry) === లీడ్ కాంపౌండ్ ఖరారైన తర్వాత, కంపెనీ దానిని భారీ మొత్తంలో తయారు చేయాల్సి ఉంటుంది. ప్రయోగశాలలో కొద్దిగా తయారు చేయడం సులభమే కానీ, [[clinical trials|క్లినికల్ ట్రయల్స్]] కోసం వందల కిలోల మందును తయారు చేయడం చాలా కష్టం. దీనిని [[process synthesis|ప్రాసెస్ సింథసిస్]] అంటారు. మందు తయారీ విధానం ఈ క్రింది విధంగా ఉండాలి: '''సురక్షితం:''' మందును తయారు చేసేటప్పుడు జరిగే రసాయన చర్యలు పేలిపోయేలా ఉండకూడదు. అవి ప్రమాదకరం కాకుండా ఉండాలి. '''చౌక:''' మందు తయారీకి అయ్యే ఖర్చు సామాన్యులకు అందుబాటులో ఉండేలా తక్కువగా ఉండాలి. '''శుభ్రత:''' మందు చాలా స్వచ్ఛంగా ఉండాలి. అందులో కల్తీలు ఉంటే రోగుల ఆరోగ్యం దెబ్బతింటుంది. == అణువుల నిర్మాణాన్ని విశ్లేషించడం == ఔషధ రసాయన శాస్త్రవేత్తలు తాము తయారు చేసిన రసాయనాలను పరిశీలించడానికి అనేక పరికరాలను ఉపయోగిస్తారు. ఒక అణువు మంచి మందుగా మారుతుందా లేదా అని తెలుసుకోవడానికి వారు [[Lipinski's rule of five|లిపిన్స్కీ రూల్ ఆఫ్ ఫైవ్]] అనే నియమాన్ని పాటిస్తారు. ఈ నియమం ఈ క్రింది విషయాలను గమనిస్తుంది: ఆ అణువు ఎంత బరువు ఉంది. అది ఎన్ని హైడ్రోజన్ బంధాలను (Hydrogen bonds) ఏర్పరచగలదు. దానికి నీరు అంటే ఇష్టమా లేదా నూనె అంటే ఇష్టమా (లిపోఫిలిసిటీ). వీరు తమ పరిశోధనను సరిచూసుకోవడానికి [[NMR]], [[Mass spectrometry|మాస్ స్పెక్ట్రోమెట్రీ]] వంటి అత్యాధునిక యంత్రాలను వాడుతారు. తాము అనుకున్న రసాయనాన్నే తయారు చేశామా లేదా అని తెలుసుకోవడానికి ఈ యంత్రాలు శాస్త్రవేత్తలకు సహాయపడతాయి.<ref name=JMC>{{cite journal | vauthors = Roughley SD, Jordan AM | title = The medicinal chemist's toolbox: an analysis of reactions used in the pursuit of drug candidates | journal = Journal of Medicinal Chemistry | volume = 54 | issue = 10 | pages = 3451–3479 | date = May 2011 | pmid = 21504168 | doi = 10.1021/jm200187y }}</ref> == శిక్షణ, విద్య == ఔషధ రసాయన శాస్త్రవేత్త కావడానికి చాలా సమయం పడుతుంది. ఇది చాలా కష్టమైన పని, దీనికి ఎంతో చదువు అవసరం. ఈ రంగంలో ఉన్న వారు చాలా ఏళ్ల పాటు నిరంతరం చదువుతూనే ఉంటారు. === చదువులో దశలు === '''బ్యాచిలర్ డిగ్రీ:''' కాలేజీలో మొదటి 4 ఏళ్ల చదువు. విద్యార్థులు సాధారణంగా రసాయన శాస్త్రాన్ని (Chemistry) ప్రధాన విషయంగా చదువుతారు. '''పీహెచ్‌డీ (Ph.D.):''' దీనికి మరో 4 నుండి 6 ఏళ్ల సమయం పడుతుంది. చాలా మంది విద్యార్థులు [[organic chemistry|కర్బన రసాయన శాస్త్రం]]లో తమ పీహెచ్‌డీ పూర్తి చేస్తారు. క్లిష్టమైన అణువులను ఎలా నిర్మించాలో ఇక్కడ నేర్చుకుంటారు. '''పోస్ట్ డాక్టోరల్ ఫెలోషిప్:''' పీహెచ్‌డీ తర్వాత కూడా చాలా మంది శాస్త్రవేత్తలు మరో 2 ఏళ్ల పాటు పరిశోధనలు చేస్తూ కొత్త విషయాలు నేర్చుకుంటారు. మొత్తంగా చూస్తే, ఒక మెడిసినల్ కెమిస్ట్ అవ్వడానికి ఒక వ్యక్తి 10 నుండి 12 ఏళ్ల పాటు చదువుకోవాలి. వారికి రసాయన శాస్త్రం, జీవశాస్త్రం, మానవ శరీరం పనితీరు గురించి పూర్తి అవగాహన ఉండాలి. === వీరు ఎక్కడ పనిచేస్తారు? === చాలా మంది ఔషధ రసాయన శాస్త్రవేత్తలు పెద్ద పెద్ద మందుల కంపెనీలలో (Pharmaceutical companies) పనిచేస్తారు. కొందరు ప్రభుత్వ సంస్థలలో లేదా విశ్వవిద్యాలయాలలో పరిశోధనలు చేస్తారు. అమెరికా వంటి దేశాలలో, శాస్త్రవేత్తలు ఉద్యోగంలో చేరిన తర్వాతే "మెడిసినల్" విభాగాన్ని ఎక్కువగా నేర్చుకుంటారు. వారు మొదట కర్బన రసాయన శాస్త్రంలో గట్టి పట్టు సాధించి, ఆపై సీనియర్ శాస్త్రవేత్తల దగ్గర మందుల రూపకల్పన (Drug design) గురించి నేర్చుకుంటారు. == ఇది ఎందుకు ముఖ్యం? == ఔషధ రసాయన శాస్త్రం లేకపోతే మనకు ఆధునిక మందులు ఉండేవి కావు. ఈ శాస్త్రం [[cancer|క్యాన్సర్]], [[diabetes|మధుమేహం]], ఇన్ఫెక్షన్ల వంటి భయంకరమైన వ్యాధులతో పోరాడటానికి సహాయపడుతుంది. రసాయనాలు మన కణాలతో ఎలా సంభాషిస్తాయో అర్థం చేసుకోవడానికి ఇది ఉపయోగపడుతుంది. ఒక అణువు ఆకారాన్ని కొంచెం మార్చడం ద్వారా, ఒక శాస్త్రవేత్త ఎంతో మంది ప్రాణాలను కాపాడగలడు. ఈ శాస్త్రం భవిష్యత్తు వైపు కూడా అడుగులు వేస్తోంది. ప్రస్తుతం శాస్త్రవేత్తలు మందులను డిజైన్ చేయడానికి [[artificial intelligence|కృత్రిమ మేధస్సు]] (AI) సహాయం తీసుకుంటున్నారు. అలాగే [[radiopharmaceutical|రేడియో ఫార్మాస్యూటికల్స్]] మీద కూడా దృష్టి పెట్టారు. ఇవి రేడియేషన్ సహాయంతో క్యాన్సర్ వంటి వ్యాధులను గుర్తించడానికి, చికిత్స చేయడానికి ఉపయోగపడతాయి. == మూలాలు == {{Reflist}} == ఇతర వెబ్‌సైట్లు == {{BranchesofChemistry}} {{Authority control}} [[Category:ఔషధ రసాయన శాస్త్రం| ]] [[Category:కెమిన్ఫర్మాటిక్స్]] fuo2irktxv12p36sfc1cnvx2sx3mqvw 0 486302 4955527 4792285 2026-09-09T22:13:30Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4955527 wikitext text/x-wiki {{Infobox country|status=<nowiki>ఢిల్లీ సుల్తానేట్తో సామంత రాజ్య సంబంధాలు]]</nowiki><br>{{small|(1351–1388)}}|common_name=సమ్మ రాజవంశం|religion=సున్నీ ఇస్లాం (రాష్ట్రం)<ref>Ghulam Muhammad Lakho (2006), ''[https://lib.sindh.org/kitaab/detail/the-samma-kingdom-of-sindh The Samma Kingdom of Sindh]'', Jamshoro: Institute of Sindhology, p. 173.</ref> ---- దక్షిణాసియాలోని ఇతర మతాలు<ref name="camb">{{cite book|author1=P. M. Holt|author2=Ann K. S. Lambton|author3=Bernard Lewis|title=The Cambridge History of Islam: Volume 2A, The Indian Sub-Continent, South-East Asia, Africa and the Muslim West|url=https://books.google.com/books?id=y99jTbxNbSAC&pg=PA26|date=21 April 1977|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-29137-8|page=26}}</ref><ref name="(Pakistan)Latif1976"/>|currency=[[ఫలూస్]]<br>[[టంకా]]|demonym=[[సింధీ ప్రజలు|సింధీ]]|year_start=1351|year_end=1524|date_start=|date_end=|event_start=సమ్మ రాజవంశం ప్రారంభం|event_end=సమ్మ రాజవంశం ముగింపు|p1=సూమ్రా రాజవంశం|flag_p1=|s1=అర్ఘును రాజవంశం|flag_s1=|s2=|flag_s2=|image_flag=|image_map=[[File:Long Rectangle (plain).png|28px]]|image_map_caption=1400 సా.శ లో సమ్మలు, ప్రధాన దక్షిణాసియా రాజ్యాల స్థానం<ref>{{cite book |last1=Schwartzberg |first1=Joseph E. |title=A Historical atlas of South Asia |date=1978 |publisher=University of Chicago Press |location=Chicago |pages=39, 147 |isbn=0226742210 |url=https://dsal.uchicago.edu/reference/schwartzberg/pager.html?object=076 |archive-date=2022-02-06 |access-date=2022-04-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220206065341/https://dsal.uchicago.edu/reference/schwartzberg/pager.html?object=076 |url-status=dead }}</ref>|national_anthem=|capital=[[తట్టా|సమనగర్]]|official_languages=[[పర్షియన్ భాష|పర్షియన్]]<ref>[[M. H. Panhwar]], ''[https://sanipanhwar.com/uploads/books/2024-08-29_10-20-27_91e34ed28e27701d8c313402b37daf9d.pdf Languages of Sindh] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241207165113/https://sanipanhwar.com/uploads/books/2024-08-29_10-20-27_91e34ed28e27701d8c313402b37daf9d.pdf |date=2024-12-07 }}'', p 7.</ref> (కార్యనిర్వాహక)<br>[[అరబిక్ భాష|అరబిక్]] (న్యాయ, మతపరమైన)<br>[[సింధీ భాష|సింధీ]] (స్థానిక)|languages_type=మైనారిటీ భాషలు|languages={{flatlist| *[[కచ్ఛీ భాష|కచ్ఛీ]] *[[గుజరాతీ భాష|గుజరాతీ]] *[[సరైకీ భాష|సరైకీ]] *[[పంజాబీ భాష|పంజాబీ]] *[[బలూచీ భాష|బలూచీ]]}}|government_type=భూస్వామ్య వంశపారంపర్య నిరంకుశ రాచరికం|title_leader=[[జమ్ (బిరుదు)|జమ్]]|leader1=[[జమ్ ఉనార్|ఫిరుజ్ అల్-దిన్ షా]]|year_leader1=1351 – 1354 {{small|(మొదటి)}}|leader2=[[జమ్ తమాచీ|రుక్న్ అల్-దిన్ షా]]|year_leader2=1367 – 1379|leader4=[[జమ్ సంజర్|సదర్ అల్-దిన్ షా]]|year_leader4=1453 – 1461|leader5=[[జమ్ నిజాముద్దీన్|నిజామ్ అల్-దిన్ షా II]]|year_leader5=1461 – 1508|leader6=[[జమ్ ఫెరోజ్|నాసిర్ అల్-దిన్ షా]]|year_leader6=1508 – 1524 {{small|(చివరి)}}|today=[[పాకిస్తాన్]]<br>[[భారతదేశం]]<ref name="guj">{{cite book|author1=U. M. Chokshi|author2=M. R. Trivedi|title=Gujarat State Gazetteer|url=https://books.google.com/books?id=-qHiAAAAMAAJ|year=1989|publisher=Director, Government Print., Stationery and Publications, Gujarat State|page=274|quote=It was the conquest of Kutch by the Sindhi tribe of Sama Rajputs that marked the emergence of Kutch as a separate kingdom in the 14th century.}}</ref>}} '''సమ్మ రాజవంశం'''<ref>{{cite book|title=Sindh under the Kalhoras: Persian histories, chronicles, epistolaries, and compendiums of 18th century Sindh|last1=Naz|first1=Humera|date=2023|publisher=Oxford University Press|isbn=9780190701406|edition=First|page=13}}</ref> అనేది సింధ్ కేంద్రంగా పాలించిన మధ్యయుగ రాజ్యమైన '''సింధ్ సుల్తానేట్'''ను పాలించిన [[సింధీ ప్రజలు|సింధీ]] [[ముస్లిం]] రాజవంశం.<ref name="(Pakistan)Latif1976" /><ref name="guj" /><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=mBNZAAAAYAAJ&q=Samma+|title=The Cambridge History of India: Turks and Afghans, edited by W. Haig|last1=Rapson|first1=Edward James|last2=Haig|first2=Sir Wolseley|last3=Burn|first3=Sir Richard|last4=Dodwell|first4=Henry|date=1965|publisher=Chand|pages=518|language=en}}</ref> దీనిని 1351లో ఉనార్ బిన్ బాబినాహ్ స్థాపించాడు, అతను చివరి [[సూమ్రా రాజవంశం|సూమ్రా]] అమీర్ సర్దార్ హమీర్‌ను ఓడించి [[ఢిల్లీ సుల్తానేట్]] నుండి స్వాతంత్ర్యం ప్రకటించాడు.<ref>{{cite journal |last1=Naz |first1=Humera |date=2019 |title=Sindh under the Mughals: Some Glimpses from Tarikh-i-Masumi and Mazhar-i- ShahjahaniI |url=https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=3652107 |journal=Pakistan Perspectives |volume=24 |issue=2 |ssrn=3652107}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=APUtDwAAQBAJ&dq=sammas+tribute+delhi&pg=PT65|title=Forging a Region Sultans, Traders, and Pilgrims in Gujarat, 1200–1500|last1=Sheikh|first1=Samira|date=2010|publisher=Oxford University Press|isbn=9780199088799|page=42}}</ref> సమ్మలు "సుల్తాన్"కు సమానమైన ''జమ్'' బిరుదును స్వీకరించారు, వీరు జంషీద్ వంశస్థులమని చెప్పుకున్నారు. సుల్తానేట్ రాజధాని సమనగర్ నగరంలో (ఆధునిక తట్టా) ఉండేది. సమ్మల స్థానంలో 16వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో [[అర్ఘును రాజవంశం|అర్ఘున్ రాజవంశం]] వచ్చింది. సమ్మ రాజవంశం తట్టాలో రాయల్టీలు, స్మశానవాటికతో సహా నిర్మాణాలతో సింధ్‌లో తన ముద్రను విడిచిపెట్టింది.<ref name="(Pakistan)Latif19762">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=63maAAAAIAAJ&q=yadav+rajputs|title=Population Census of Pakistan, 1972: Larkana|author1=Census Organization (Pakistan)|author2=Abdul Latif|publisher=Manager of Publications|year=1976}}</ref><ref>Population Census of Pakistan, 1972: Jacobabad</ref> == మూలాలు == సమ్మలు, సూమ్రోలు ఇద్దరూ ఇస్లాంలోకి మారినప్పుడు రాజ్‌పుత్ తెగలకు చెందినవారని సారా అన్సారీ పేర్కొంది. వారి నాయకులు ఉచ్, ముల్తాన్లలో స్థావరం ఉన్న సుహ్రవర్దీ సూఫీ సాధువుల అనుచరులు.<ref>{{Cite book |last1=Ansari |first1=Sarah F. D. |url=https://books.google.com/books?id=_kC421xzMKsC |title=Sufi Saints and State Power: The Pirs of Sind, 1843-1947 |date=1992-01-31 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-40530-0 |pages=30 |language=en |quote=One of the most well-known all-India examples of [[Suhrawardiyya|Suhrawardi]] intervention in political affairs concerned Sind. Between 1058 and 1520, control of the province was effectively delegated by the [[Delhi Sultanate|Delhi Sultanates]] first to the [[Soomro|Soomros]] and later to the Sammas. Both were local Rajput tribes converted to Islam whose chiefs were disciples of Suhrawardi saints at Uch and Multan.}}</ref> సింధ్‌లోని సూమ్రా, సమ్మ అనే రెండు జమీందార్ల సమూహాలను ఫిరిష్టా ప్రస్తావించాడు.<ref name="snd">{{cite book|title=Sindh: Land of Hope and Glory|date=2002|publisher=Har-Anand Publications|isbn=9788124108468|page=112|url=https://books.google.com/books?id=KyXNopZLHe4C&pg=PA112|access-date=3 April 2016|language=en}}</ref> సమ్మ రాజవంశం ప్రారంభ సంవత్సరాల గురించిన సమాచారం చాలా తక్కువగా ఉంది. ముస్లింలు మొదటిసారి సింధ్‌కు వచ్చినప్పుడు సమ్మ వంటి తెగలను జాట్లలో ఉపవిభాగంగా లేదా జాట్లతో సమానంగా పరిగణించారు,<ref name="Wink 2002 p.158 ">{{cite book | last=Wink | first=A. | title=Al-Hind: The Making of the Indo-Islamic World. Early medieval India and the expansion of Islam 7th-11th centuries. Vol. 1 | publisher=Brill Academic Publishers | year=2002 | isbn=978-0-391-04125-7 | url=https://books.google.com/books?id=3p-czgEACAAJ | access-date=2022-08-02 | page=158-159|quote=The Lohana, Lakha, Samma, Sahtah, Chand (Channa)....which appear, at least in the Muslim sources, to be subdivisions of the Jats or to be put on a par with the Jats. Some of these tribes were dominating others, but they all, as a matter of course, suffered certain discriminatory measures (cf. infra) under both the Rai and Brahman dynasties and the Arabs. The territories of the Lohana, Lakha and Samma are also described as separate jurisdictions under the governor of Brahmanabad in the pre-Muslim era. Whatever may be the original distinction between Samma and Jat - the two tribes from which the majority of Sindhis descend - , in later times it became completely blurred and the same people may be classed as Samma and Jat. The Samma residential area however was probably restricted to Brahmanabad and its immediate neighbourhood.}}</ref> రాజవంశ స్థాపకుడైన జమ్ తమాచీ ఉనార్ నాయకత్వంలో సమ్మలు 1333లో తిరుగుబాటులో ఉన్నట్లు ఇబన్ బటూటా ద్వారా తెలుస్తోంది.{{cn|date=July 2023}} సమ్మలు 1335 తర్వాత వెంటనే సూమ్రాలను కూలదోశారు, చివరి సూమ్రా పాలకుడు ఢిల్లీ సుల్తాన్ అయిన [[ముహమ్మద్ బిన్ తుగ్లక్]] రక్షణలో [[గుజరాత్]] గవర్నర్ వద్ద ఆశ్రయం పొందాడు.{{cn|date=July 2023}} ముహమ్మద్ బిన్ తుగ్లక్ 1351లో సింధ్‌పై దండయాత్ర చేశాడు, బహుశా సూమ్రాలను తిరిగి అధికారంలోకి తీసుకురావాలనే ప్రయత్నంలో సోంధా వద్ద మరణించాడు. దీనితో సమ్మలు స్వతంత్రులయ్యారు.{{cn|date=July 2023}} తర్వాతి సుల్తాన్ ఫిరోజ్ షా తుగ్లక్ 1365, 1367లో సింధ్‌పై దాడి చేశాడు, విజయవంతం కాలేదు, కానీ [[ఢిల్లీ]] నుండి అదనపు బలగాలతో అతను తరువాత బాంభినియో లొంగుబాటును పొందాడు. సమ్మ రాజవంశం సూమ్రా రాజవంశాన్ని అధిగమించి 1365-1521 కాలంలో సింధ్‌ను పాలించింది. ఆ సమయంలో సింధీ స్వర్ణకార్ కమ్యూనిటీ కచ్ నుండి సింధ్‌లోని తమ స్వస్థలాలకు తిరిగి వచ్చింది, కొందరు సింధ్‌లోని దాదు సమీపంలో సింధు నది ఒడ్డున ఖాళీ భూమిలో స్థిరపడ్డారు. 1500 సంవత్సరం చివరి నాటికి దాదాపు మొత్తం సింధీ స్వర్ణకార్ కమ్యూనిటీ సింధ్‌కు తిరిగి వచ్చింది. ఈ కాలం సింధ్‌లో సూఫీ ఆలోచన, బోధనల ప్రారంభాన్ని సూచిస్తుంది.{{cn|date=July 2023}} కొంతకాలం సమ్మలు మళ్లీ ఢిల్లీకి లోబడి ఉన్నారు. ఆ తరువాత ఢిల్లీ సుల్తానేట్ పతనమవడంతో వారు పూర్తిగా స్వతంత్రులయ్యారు.<ref name="panhwar.com">{{Cite web |url=http://www.panhwar.com/Article162.htm |title=Directions in the History and Archaeology of Sindh by M. H. Panhwar |access-date=2008-10-25 |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225062314/http://www.panhwar.com/Article162.htm |url-status=dead }}</ref> సమ్మ పాలనలోని చాలా కాలంలో సింధ్ రాజకీయంగా, ఆర్థికంగా [[గుజరాత్ సుల్తానేట్]]తో ముడిపడి ఉండేది, అప్పుడప్పుడు ఘర్షణల కాలాలు ఉండేవి. సమ్మ రాజవంశం ముద్రించిన నాణేలు "[[సుల్తాన్]]", "షా", "జమ్" బిరుదులను చూపుతాయి, పశ్చిమ గుజరాత్‌లోని [[జడేజా]] పాలకులు కూడా సమ్మ తెగలో భాగమే, సింధ్ మొదటి సమ్మ సుల్తాన్ అయిన జమ్ ఉనార్ నుండి నేరుగా వచ్చారు.<ref name="Desai2007">{{cite book|author=Anjali H. Desai|title=India Guide Gujarat|url=https://books.google.com/books?id=gZRLGZNZEoEC&pg=PA311|year=2007|publisher=India Guide Publications|isbn=978-0-9789517-0-2|pages=311–}}</ref> సంధాయ్ ముస్లింలు సింధ్‌లోని సమ్మ తెగకు చెందినవారు. గుజరాత్‌లోని చూడాసమ రాజ్‌పుత్‌లు కూడా సమ్మ తెగలో భాగమే, వీరు ఇప్పటికీ హిందువులుగా ఉన్నారు, గుజరాత్‌లోని [[జునాగఢ్]] జిల్లా, భాల్ ప్రాంతంలో విస్తరించి ఉన్నారు.<ref name="Gujarat, R. B. Lal">{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=m94BAAAAMAAJ&q=Chudasama+Rajput+FROM+SAMMA | title=Gujarat, Part 1 Gujarat, Anthropological Survey of India | publisher=Popular Prakashan |author1=Kumar Suresh Singh |author2=Rajendra Behari Lal |author3=Anthropological Survey of India | year=2003 | pages=1174–1175 | isbn=9788179911044}}</ref><ref name="R.B Lal, S.V Padmanabham page 46">People of India Gujarat Volume XXII Part One edited by R.B Lal, S.V Padmanabham & A Mohideen page 1174-75 Popular Prakashan</ref> == చరిత్ర == సమ్మ రాజవంశం "రాజు" లేదా "సుల్తాన్"కు సమానమైన "జమ్" బిరుదును తీసుకుంది, ఎందుకంటే వారు [[జంషీద్]] వంశస్థులమని చెప్పుకున్నారు.<ref name="M.H. Syed p240">[History of Delhi Sultanate by M.H. Syed (p240), 2005 {{ISBN|978-8-12611-830-4}}]</ref> సమ్మ రాజవంశంపై సమాచార ప్రధాన వనరులు నిజాముద్దీన్, అబుల్-ఫజల్, [[ఫిరిష్టా]], మీర్ మసూమ్, అన్నీ వివరాలు లేనివి, విరుద్ధమైన సమాచారంతో ఉన్నాయి. కాలానుక్రమం ఆమోదయోగ్యమైన పునర్నిర్మాణం M. H. సయ్యద్ రచించిన ''హిస్టరీ ఆఫ్ ఢిల్లీ సుల్తానేట్''లో ఇవ్వబడింది.<ref name="M.H. Syed p240"/> === జమ్ ఉనార్ === ఉత్తర ఆఫ్రికాకు చెందిన ప్రసిద్ధ యాత్రికుడు ఇబన్ బటూటా ప్రస్తావించిన సమ్మ రాజవంశ స్థాపకుడు జమ్ ఉనార్ (ఇబన్ బటూటా 1333లో సింధ్‌ను సందర్శించాడు, ఢిల్లీ ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా సమ్మల తిరుగుబాటును చూశాడు<ref name="panhwar.com"/>). సూమ్రా, ఢిల్లీ సుల్తానేట్ మధ్య దెబ్బతిన్న సంబంధాలను అవకాశంగా తీసుకుని సమ్మ నాయకుడు జమ్ ఉనార్ చివరి సూమ్రా పాలకుడైన డోడో కుమారుడిని ఓడించి సమ్మ పాలనను స్థాపించాడు.{{citation needed|date=April 2019}} === జమ్ సలాహుద్దీన్ === జమ్ సలాహుద్దీన్ బిన్ జమ్ తమాచీ తన తండ్రి జమ్ తమాచీ వారసుడు. అతను దేశంలోని కొన్ని ప్రాంతాలలో తిరుగుబాట్లను అణచివేశాడు, ఆ దిశలలో దళాలను పంపి నాయకులను శిక్షించాడు. ఈ క్రమశిక్షణ లేని ముఠాలలో కొన్ని కచ్‌కు పారిపోయాయి, అక్కడికి జమ్ సలాహుద్దీన్ వారిని వెంబడించాడు, జరిగిన ప్రతి పోరాటంలో వారిని ఓడించి చివరకు లోబరుచుకున్నాడు. అతను 11 సంవత్సరాలు పాలించిన తర్వాత మరణించాడు.{{citation needed|date=April 2019}} === జమ్ అలీ షేర్ === జమ్ అలీ షేర్ బిన్ జమ్ తమాచీ దేశాన్ని చాలా వివేకంతో పాలించాడు. మునుపటి జమ్ నాశనానికి కారణమైన తమాచీ ఇతర కుమారులు సికందర్, కరణ్, సికందర్ కుమారుడు ఫతే ఖాన్ ఇప్పుడు జమ్ అలీ షేర్‌కు వ్యతిరేకంగా కుట్ర చేస్తున్నారు. అతను ఎప్పటిలాగే వెన్నెలను ఆస్వాదిస్తూ బయట ఉన్నప్పుడు దాడి చేయడానికి వారు అవకాశం కోసం ఎదురుచూస్తున్నారు. చంద్ర మాసంలోని 13వ రోజున ఒక శుక్రవారం రాత్రి వారు తమ వెంట కొంతమంది హంతకులను తీసుకువెళ్లారు, నది ప్రశాంత ఉపరితలంపై వెన్నెలను ఆస్వాదించడానికి పడవలో బయటికి వచ్చి ఇంటికి తిరిగి వస్తున్న జమ్ అలీ షేర్‌పై కత్తులతో దాడి చేశారు. వారు అతనిని చంపి నగరానికి పరుగెత్తారు, అక్కడ ప్రజలు ఖాళీ సింహాసనంపై వారిలో ఒకరైన కరణ్‌ను ఉంచక తప్పలేదు. జమ్ అలీ షేర్ పాలన ఏడేళ్లపాటు కొనసాగింది.{{citation needed|date=April 2019}} === జమ్ ఫతే ఖాన్ బిన్ జమ్ సికందర్ === జమ్ కరణ్ తర్వాత అతని మేనల్లుడు జమ్ ఫతే ఖాన్ బిన్ సికందర్ అధికారంలోకి వచ్చాడు. అతను కొంతకాలం ప్రశాంతంగా పాలించాడు, సాధారణంగా ప్రజలకు సంతృప్తిని ఇచ్చాడు.{{Citation needed|date=April 2019}} ఈ సమయంలో అమీర్ తైమూర్ మనవళ్లలో ఒకడైన మీర్జా పీర్ ముహమ్మద్ ముల్తాన్‌కు వచ్చి ఆ పట్టణాన్ని, ఉచ్‌ను జయించాడు. అతను అక్కడ ఎక్కువ కాలం బస చేయడంతో అతని వద్ద ఉన్న గుర్రాలలో ఎక్కువ భాగం వ్యాధితో చనిపోయాయి, అతని గుర్రపు సైనికులు కాలిబంటులుగా తిరగవలసి వచ్చింది. అమీర్ తైమూర్ ఈ విషయం తెలుసుకున్నప్పుడు తన విజయాలను విస్తరించుకోవడానికి తన స్వంత లాయం నుండి 30,000 గుర్రాలను తన మనవడికి పంపాడు. పీర్ ముహమ్మద్ ఈ విధంగా సన్నద్ధుడై తనకు హాని చేస్తామని బెదిరించిన జమీందార్లపై దాడి చేసి వారి గృహ సంపదను ధ్వంసం చేశాడు. ఆ తరువాత అతను వచ్చి తనకు నమస్కరించమని ఆ ప్రదేశ ముఖ్యులను పిలవడానికి బఖర్‌కు ఒక దూతను పంపాడు. కానీ ఈ మనుషులు అతని ప్రతీకారానికి భయపడి ఆ ప్రదేశాన్ని విడిచిపెట్టి జైసల్మేర్‌కు వెళ్లారు. ఆ ప్రదేశ పవిత్ర సయ్యద్‌లలో ఒకరైన సయ్యద్ అబుల్గైస్ అనే ఒకే ఒక్క వ్యక్తి మీర్జాను సందర్శించడానికి వెళ్ళాడు. అతను ప్రవక్త అయిన తన ముత్తాత పేరు మీద తన పట్టణ ప్రజల కోసం మధ్యవర్తిత్వం వహించాడు, మీర్జా అతని మధ్యవర్తిత్వాన్ని అంగీకరించాడు.{{citation needed|date=April 2019}} మీర్జా పీర్ ముహమ్మద్ త్వరలోనే ఢిల్లీకి వెళ్లి ఆ ప్రదేశాన్ని ఆక్రమించి రాజుగా పట్టాభిషేకం చేసుకున్నాడు. ముల్తాన్ లంగాహ్‌ల చేతుల్లో ఉండిపోయింది, సింధ్ మునుపటిలాగా సమ్మ పాలకుల చేతుల్లో ఉంది.{{cn|date=July 2023}} === జమ్ తుగ్లక్ === [[File:Jam Mubarak Khan .jpg|thumb|[[మక్లీ స్మశానవాటిక]]లో సమ్మ యువరాజు [[జమ్ ముబారక్]] సమాధి]] జమ్ తుగ్లక్ వేట పట్ల మక్కువ చూపేవాడు, సెహ్వాన్, బఖర్ రాష్ట్ర వ్యవహారాలను నిర్వహించడానికి తన సోదరులను వదిలిపెట్టాడు. అతని పాలనలో కొందరు బలూచ్‌లు బఖర్ శివార్లలో తిరుగుబాటు జెండా ఎగురవేశారు, కానీ జమ్ తుగ్లక్ ఆ దిశగా కవాతు చేసి వారి నాయకులను శిక్షించాడు, భవిష్యత్తులో అలాంటి తిరుగుబాటు జరగకుండా నిరోధించడానికి ప్రతి పరగణాలో ఒక స్థావరాన్ని నియమించాడు. అతను 28 సంవత్సరాలు పాలించిన తర్వాత మరణించాడు.{{cn|date=July 2023}} === జమ్ సికందర్ II === జమ్ సికందర్ బిన్ జమ్ ఫతే తన తండ్రి తర్వాత సింహాసనాన్ని అధిష్టించేటప్పటికి మైనర్. సెహ్వాన్, బఖర్ గవర్నర్లు తమ పగ్గాలను వదిలించుకుని దాడి చేయడానికి సన్నాహాలు చేశారు. జమ్ సికందర్ తట్టా నుండి బఖర్‌కు వెళ్లవలసి వచ్చింది. అతను నాసర్‌పూర్ వరకు వచ్చినప్పుడు గత జమ్ పాలనలో ధైర్యసాహసాలకు ప్రసిద్ధి చెందిన ముబారక్ అనే వ్యక్తి జమ్ ముబారక్ పేరుతో తనను తాను రాజుగా ప్రకటించుకున్నాడు. కానీ ప్రజలు అతనితో పొత్తు పెట్టుకోనందున అతను 3 రోజులలోపు తరిమివేయబడ్డాడు, జమ్ సికందర్‌కు సమాచారం పంపబడింది, అతను తన ప్రత్యర్థులతో శాంతి ఒప్పందం కుదుర్చుకుని తట్టాకు చేరుకున్నాడు. ఒకటిన్నర సంవత్సరం తర్వాత అతను మరణించాడు.{{cn|date=July 2023}} === జమ్ నిజాముద్దీన్ I === జమ్ సలాహుద్దీన్ మరణం తర్వాత రాష్ట్ర ప్రముఖులు అతని కుమారుడు జమ్ నిజాముద్దీన్ I బిన్ జమ్ సలాహుద్దీన్‌ను సింహాసనంపై ఉంచారు. జమ్ నిజాముద్దీన్ కొన్ని నెలలు మాత్రమే పాలించాడు. మంత్రుల సలహాతో బందిఖానాలో ఉంచబడిన తన దాయాదులు సికందర్, కరణ్, బహావుద్దీన్, ఆమర్‌లను విడుదల చేయడం అతని మొదటి దయగల చర్య. అతను వారిలో ప్రతి ఒక్కరినీ వివిధ ప్రదేశాలలో పరిపాలనా విధులను నిర్వర్తించడానికి అధికారిగా నియమించాడు, అతను స్వయంగా రాజధానిలో ఉండి వారు, దేశంలోని వివిధ ప్రాంతాలలోని ఇతర అధికారులు చేసిన పనిని పర్యవేక్షించాడు.{{cn|date=July 2023}} అయితే ఆ తర్వాత కొద్ది కాలానికే అతని దాయాదులు తమలో తాము కుట్ర చేసుకుని అర్ధరాత్రి రాజధానికి వచ్చి అతనిని పట్టుకోవడానికి ప్రయత్నించారు. కానీ జమ్ సలాహుద్దీన్ సకాలంలో వారి ఉద్దేశ్యాన్ని గ్రహించి, అర్ధరాత్రి కొద్దిమంది మనుషులతో ఆ ప్రదేశాన్ని విడిచిపెట్టి గుజరాత్‌కు పారిపోయాడు. ఉదయాన్నే అతని కోసం మనుషులను పంపారు, కానీ అతని గురించి ఎటువంటి సమాచారం రాకముందే ప్రజలు అజ్ఞాతంలో ఉన్న జమ్ తమాచీ కుమారుడు అలీ షేర్‌ను పిలిపించి సింహాసనంపై ఉంచారు. ఇంతలో జమ్ నిజాముద్దీన్ కూడా తన పలాయనంలో మరణించాడు, అతని దాయాదులు కూడా ప్రతి విషయంలో నిరాశ చెంది తిరుగుబోతు జీవితాలను గడిపారు.{{cn|date=July 2023}} === జమ్ సంజర్ === రైనా మరణంపై సంజర్ (రాధన్) సదర్ అల్-దిన్ సింధ్ జమ్ అయ్యాడు. అతను చాలా అందమైన వ్యక్తి అని చెబుతారు, ఆ కారణంగా అతనిని ఎప్పుడూ పెద్ద సంఖ్యలో ప్రజలు అనుసరించేవారు, వారు అతని సహవాసంలో ఉండటానికి ఆనందించేవారు. అతను సింహాసనానికి రాకముందే ఒక భక్తుడైన ఫకీర్ అతనిని చాలా ఇష్టపడేవాడని; ఒకరోజు సంజర్ తాను తట్టా రాజు కావాలని చాలా బలమైన కోరికను కలిగి ఉన్నానని ఫకీర్‌కు తెలియజేసినట్లు; ఫకీర్ అతనికి ఆశీర్వాదాలు ఇచ్చాడని, అతను 8 సంవత్సరాల పాటు ఆ ప్రదేశానికి రాజు అవుతాడని చెప్పాడని నమ్ముతారు.{{cn|date=July 2023}} జమ్ సంజర్ దేశాన్ని చాలా తెలివిగా పాలించాడు. దీనికి ముందు ఏ పాలకుడి పాలనలోనూ సింధ్ ప్రజలు అటువంటి మనశ్శాంతిని పొందలేదు. పండితులు, భక్తుల సహవాసాన్ని అతను బాగా ఇష్టపడేవాడు. ప్రతి శుక్రవారం అతను దానాలు పంచేవాడు, అర్హులైన వారికి కాలానుగుణ భత్యాలను నిర్ణయించాడు. అతను బాధ్యతాయుతమైన అధికారుల వేతనాన్ని పెంచాడు. బఖర్ కాజీగా మునుపటి పాలకులచే నియమించబడిన కాజీ మారూఫ్, వాదుల నుండి, ప్రతివాదుల నుండి లంచాలు తీసుకునేవాడు. ఈ వాస్తవం జమ్ సంజర్ దృష్టికి వచ్చినప్పుడు, అతను కాజీని పిలిపించి దాని గురించి అడిగాడు.{{cn|date=July 2023}} కాజీ మొత్తం విషయాన్ని అంగీకరించాడు. "అవును", "నేను వాదుల నుండి, ప్రతివాదుల నుండి ఏదో ఒకటి అడుగుతాను, సాక్షుల నుండి కూడా ఏదైనా పొందాలని నేను ఆరాటపడుతున్నాను, కానీ కేసు ముగియకముందే వారు వెళ్లిపోతారు, దానిలో నేను నిరాశ చెందుతాను" అని అతను చెప్పాడు. దీనికి జమ్ సంజర్ నవ్వకుండా ఉండలేకపోయాడు. కాజీ కొనసాగించాడు: "నేను రోజంతా కోర్టులో పని చేస్తాను, నాకు చాలా తక్కువ వేతనం లభించడం వల్ల నా భార్య, పిల్లలు ఇంట్లో ఆకలితో చనిపోతారు". జమ్ సంజర్ అతని వేతనాన్ని పెంచాడు, ప్రాముఖ్యత కలిగిన ప్రతి ప్రభుత్వ పోస్టు వేతనం పెంపునకు సాధారణ ఆదేశాలు జారీ చేశాడు.{{cn|date=July 2023}} === జమ్ నిజాముద్దీన్ II === [[File:Tomb of Sultan Jam Nizamuddin.jpg|thumb|right|జమ్ నిజాముద్దీన్ II సమాధిలో గుజరాతీ ప్రభావాలను ప్రదర్శించే ''ఝరోకా'' ఉంది.<ref>{{cite book |last1=Ephrat |first1=Daphna |last2=Wolper |first2=Ethel Sara |last3=Pinto |first3=Paulo G. |title=Saintly Spheres and Islamic Landscapes: Emplacements of Spiritual Power across Time and Place |date=7 December 2020 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-44427-0 |page=276 |url=https://books.google.com/books?id=6AsOEAAAQBAJ&pg=PA276 |language=en}}</ref>]] జమ్ నిజాముద్దీన్ II (866–914 AH, 1461–1508 AD) సమ్మ లేదా జమోట్ రాజవంశంలో అత్యంత ప్రసిద్ధ సుల్తాన్,<ref>[https://web.archive.org/web/20040907145359/http://www.hindu.com/mag/2004/04/11/stories/2004041100590800.htm The Hindu - The world's largest necropolis]</ref> ఇది 1351–1551 CE వరకు సింధ్, [[పంజాబ్]], [[బలూచిస్తాన్]]లోని భాగాలను పాలించింది. అతను జమ్ నిండో అనే ముద్దుపేరుతో పిలువబడేవాడు. అతని రాజధాని ఆధునిక పాకిస్తాన్‌లోని తట్టాలో ఉండేది. సమ్మ సుల్తానేట్ జమ్ నిజాముద్దీన్ II పాలనలో దాని అధికార శిఖరాగ్రానికి చేరుకుంది, అతను ఇప్పటికీ హీరోగా గుర్తుండిపోతాడు, అతని పాలనను స్వర్ణయుగంగా పిలుస్తారు.{{cn|date=July 2023}} సింహాసనాన్ని అధిరోహించిన కొద్దిసేపటికే అతను భారీ బలగంతో భక్కర్కు వెళ్ళాడు, అక్కడ అతను ఒక సంవత్సరం గడిపాడు, ఆ సమయంలో అతను ఆ ప్రాంతంలోని ప్రజలను వేధించిన దోపిడీదారులను, దొంగలను అంతం చేశాడు. ఆ తరువాత నలభై ఎనిమిది సంవత్సరాల పాటు అతను తట్టాలో సంపూర్ణ అధికారంతో పరిపాలించాడు.{{cn|date=July 2023}} జమ్ నిండో పాలన చివరి భాగంలో 1490 CE తరువాత షా బేగ్ అర్ఘున్ ఆధ్వర్యంలోని మొఘల్ సైన్యం [[కాందలూర్ సాలై యుద్ధం|కాందహార్]] నుండి వచ్చి చుండూహా, సిదీజుహ్, ఆక్రి, ఓహందుకా, సిబి సిందీచా, కోట్ మాచియాన్ గ్రామాలను ఆక్రమించి దాడి చేసింది. జమ్ నిండో తన వజీర్ దర్యా ఖాన్ ఆధ్వర్యంలో భారీ సైన్యాన్ని పంపాడు,<ref>{{Cite web |url=http://panhwar.com/Article54.htm |title=The environments that led to the rise and fall of the Kalhoras |access-date=2023-03-31 |archive-date=2017-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170226131037/http://panhwar.com/Article54.htm |url-status=dead }}</ref> సిబి సమీపంలోని డూరుహ్-ఐ-కురీబ్ లేదా జూలోవ్ గీర్ లేదా హలూఖర్ అని పిలువబడే గ్రామం వద్దకు చేరుకున్న ఈ సైన్యం ఒక యుద్ధంలో మొఘలులను ఓడించింది. షా బేగ్ అర్ఘున్ సోదరుడు అబూ ముహమ్మద్ మీర్జా యుద్ధంలో చంపబడ్డాడు, మొఘలులు కాందహార్‌కు పారిపోయారు, జమ్ నిజాముద్దీన్ పాలనలో వారు తిరిగి రాలేదు.<ref>[http://persian.packhum.org/persian/pf?file=14801030&ct=64 A HISTORY OF SIND, EMBRACING THE PERIOD FROM A.D. 710 TO A.D. 1590 by MAHOMED MASOOM];</ref> జమ్ నిజాముద్దీన్ మరణం తరువాత దాయాదులైన జమ్ ఫెరోజ్, జమ్ సలాహుద్దీన్ మధ్య వారసత్వ యుద్ధం జరిగింది.{{cn|date=July 2023}} === జమ్ ఫెరోజ్ === జమ్ ఫెరోజ్ బిన్ జమ్ నిజామ్ సింధ్ సమ్మ రాజవంశానికి చివరి పాలకుడు. జమ్ ఫెరోజ్ తన తండ్రి జమ్ నిజాముద్దీన్ తర్వాత చిన్న వయస్సులోనే సింహాసనాన్ని అధిష్టించాడు. జమ్ ఫెరోజ్ ఒక యువకుడు, మొదటి నుండి రాష్ట్ర వ్యవహారాల నిర్వహణ అతని సంరక్షకుడి చేతుల్లో ఉన్నందున అతను తన సమయాన్ని తన అంతఃపురంలో గడిపాడు, అరుదుగా బయటకు వెళ్లేవాడు. కానీ అతను తన మంత్రులకు భయపడేవాడు.{{cn|date=July 2023}} ముందుజాగ్రత్త చర్యగా అతను తన సేవలో కీబక్ అర్ఘున్, మొఘల్ తెగలకు చెందిన పెద్ద సంఖ్యలో పురుషులను చేర్చుకున్నాడు, వారు అతని పాలనలో షాబేగ్ అర్ఘున్‌ను విడిచిపెట్టి తట్టాకు వచ్చారు. జమ్ ఫెరోజ్ వారు నివసించడానికి మొఘల్-వారా అనే పట్టణ ప్రాంతాన్ని ఇచ్చాడు. దర్యా ఖాన్‌ను అరికట్టడానికి నిర్భయమైన వ్యక్తుల సేవలను పొందడంలో తన విధానానికి అతను రహస్యంగా తనను తాను ప్రశంసించుకున్నాడు, కానీ ఈ వ్యక్తులు తనపైకి ఎలాంటి విధ్వంసాన్ని తీసుకురాబోతున్నారో అతను ఒక్క క్షణం కూడా ఊహించలేదు. ఎందుకంటే, 926 AH (1519 AD)లో ఫతేపూర్ యుద్ధంలో సింధ్‌ను ఆక్రమించి జయించటానికి షాబేగ్ అర్ఘున్ ప్రేరేపించబడ్డాడు, దీని ఫలితంగా సమ్మ పాలకుల స్థానంలో అర్ఘున్ రాజవంశం అధికారంలోకి వచ్చింది.{{cn|date=July 2023}} == వారసత్వం == [[File:View of Makli by Usman Ghani (cropped).jpg|thumb|400px|మక్లీ స్మశానవాటికలో 14, 18వ శతాబ్దాల మధ్య కాలానికి చెందిన విస్తృతమైన అంత్యక్రియల స్మారక కట్టడాల సమూహాలు ఉన్నాయి. తట్టా సమీపంలో తమ రాజధానిని ఏర్పాటు చేసుకున్న సమ్మ రాజవంశ పాలనలో ఈ ప్రదేశం ఒక ప్రధాన స్మశానవాటికగా ప్రాముఖ్యతను సంతరించుకుంది.<ref name=bbc>{{cite news|last1=Qureshi|first1=Urooj|title=In Pakistan, imposing tombs that few have seen|url=http://www.bbc.com/travel/story/20140730-in-pakistan-imposing-tombs-that-few-have-seen|access-date=17 July 2017|publisher=BBC Travel|date=8 August 2014}}</ref>]] ఒక ముఖ్యమైన వాణిజ్య, సాంస్కృతిక కేంద్రంగా తట్టా పెరుగుదల జమ్ నిండా ఆదరణ, విధానాలకు నేరుగా సంబంధం కలిగి ఉంది. 1514 CEలో వాణిజ్య కేంద్రమైన హోర్ముజ్ను పోర్చుగీసు వారు నియంత్రణలోకి తీసుకున్న సమయంలో,<ref>{{cite EB1911|wstitle=Hormuz |volume=12 |page=694}}</ref> సింధ్ నుండి వాణిజ్యం వారి కస్టమ్స్ ఆదాయంలో దాదాపు 10% ఉండేది, వారు తట్టాను ప్రపంచంలోని అత్యంత ధనిక నగరాలలో ఒకటిగా అభివర్ణించారు. తట్టా శ్రేయస్సు పాక్షికంగా దాని స్వంత అధిక-నాణ్యత గల పత్తి, పట్టు వస్త్ర పరిశ్రమపై ఆధారపడి ఉంటుంది, పాక్షికంగా [[పంజాబ్]], [[ఉత్తర భారతదేశం]] లోపలి భూభాగాల నుండి వస్తువుల ఎగుమతిపై ఆధారపడి ఉంటుంది. అయితే మొఘలులు అధికారంలోకి వచ్చినప్పుడు వాణిజ్యం క్షీణించింది. తరువాత ప్రధాన సింధు కాలువలో పూడిక పేరుకుపోవడం వల్ల తట్టా ఇకపై ఓడరేవుగా పనిచేయలేదు.<ref>[The Global World of Indian Merchants, 1750-1947: Traders of Sind from Bukhara to Panama by Claude Markovits, 2000 {{ISBN|978-0-521-62285-1}}]</ref> సమ్మ నాగరికత ఇండో-ఇస్లామిక్ వాస్తుశిల్ప శైలి పరిణామానికి గణనీయంగా దోహదపడింది. తట్టా స్మశానవాటికకు ప్రసిద్ధి చెందింది, ఇది మక్లీ కొండపై 10 చదరపు కిలోమీటర్ల మేర విస్తరించి ఉంది. జమ్ నిండా పాలనలో ఇది పవిత్ర స్వభావాన్ని సంతరించుకుంది. ఇక్కడ ఖననం చేయబడిన సాధువులను స్మరించుకోవడానికి ప్రతి సంవత్సరం వేలాది మంది ఈ ప్రదేశానికి తీర్థయాత్ర చేస్తారు. వాణిజ్యం, మతం, విద్యా సంబంధిత కార్యకలాపాలకు తట్టా అభివృద్ధి చెందుతున్న కేంద్రంగా ఉన్న సుదీర్ఘ కాలానికి సమాధులు సాక్ష్యంగా నిలుస్తున్నాయి.<ref>[http://archnet.org/library/places/one-place.jsp?place_id=2179&order_by=year&showdescription=1 Archnet.org: Thattah] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120606120407/https://archnet.org/library/places/one-place.jsp?place_id=2179&order_by=year&showdescription=1 |date=2012-06-06 }}</ref> == పాలకుల జాబితా == {| width=100% class="wikitable" ! style="background-color:#F0DC82" width=9% | బిరుదు/పేరు ! style="background-color:#F0DC82" width=9% | వ్యక్తిగత పేరు ! style="background-color:#F0DC82" width=9% | పాలన |- |align="center"|''ఫిరోజ్-ఉద్-దిన్ అల్-మరూఫ్ షా'' [[జమ్ ఉనార్|ఉనార్ I బిన్ బాన్బినాహ్]] <br> <small>{{Nastaliq|فيروز الدين المعروف شاه انر اول بن بنبينه}}</small> |align="center"| జమ్ ఉనార్ I |align="center"|1351–1352 |- |align="center"| ''సదర్-ఉద్-దిన్ అల్-మరూఫ్ షా'' బాన్బినాహ్ I బిన్ ఉనార్ I <br> <small>{{Nastaliq|صدرالدين المعروف شاه بنبينه اول بن انر اول}} </small> |align="center"| జమ్ బాన్బినాహ్ I |align="center"|1352–1367 |- |align="center"|''రుక్న్-ఉద్-దిన్ అల్-మరూఫ్ షా'' [[జమ్ తమాచీ|తమాచీ బిన్ ఉనార్ I]] <br> <small>{{Nastaliq|رکن الدين المعروف شاه تماچي بن انر ڊوم}}</small> |align="center"| జమ్ తమాచీ |align="center"|1367–1371 (మొదటి పాలన) |- |align="center"|''ఖైర్-ఉద్-దిన్ అల్-మరూఫ్ షా'' తోగాచీ బిన్ ఉనార్ I <br> <small>{{Nastaliq|خيرالدين المعروف شاه توگچي بن جونا اول}}</small> |align="center"| జమ్ తోగాచీ |align="center"|1368–1370 ([[ద్వంద్వ పాలన]]) |- |align="center"| ''అలా-ఉద్-దిన్ అల్-మరూఫ్ షా'' జునా I బిన్ బాన్బినాహ్ <br> <small>{{Nastaliq|علاؤالدين المعروف شاه جونا اول بن بنبينه}}</small> |align="center"| జమ్ జునా I |align="center"|1371–1389 |- |align="center"|''రుక్న్-ఉద్-దిన్ అల్-మరూఫ్ షా'' [[జమ్ తమాచీ|తమాచీ బిన్ ఉనార్ I]] <br> <small>{{Nastaliq|رکن الدين المعروف شاه تماچي بن انار ڊوم}}</small> |align="center"| జమ్ తమాచీ |align="center"| 1389–1392 (రెండవ పాలన) |- |align="center"|''సలాహ్-ఉద్-దిన్ అల్-మరూఫ్ షా'' ఉనార్ II బిన్ తమాచీ <br> <small>{{Nastaliq|صلاح الدين المعروف شاه انر ڊوم بن تماچي}}</small> |align="center"| జమ్ ఉనార్ II |align="center"| 1392–1404 |- |align="center"|''[[జమ్ నిజాముద్దీన్ I|నిజామ్-ఉద్-దిన్ అల్-మరూఫ్ షా I]] బిన్ ఉనార్ II''<br> <small>{{Nastaliq|نظام الدين المعروف شاه اول بن انر دوم}}</small> |align="center"| జమ్ నిజామ్ |align="center"| 1404–1406 |- |align="center"|''అల్-మరూఫ్ షా'' [[జమ్ అలీ షేర్|అలీ షేర్ బిన్ తమాచీ]]<br> <small>{{Nastaliq| المعروف شاه علي شير بن تماچي}}</small> |align="center"| జమ్ అలీ షేర్ |align="center"| 1406–1412 |- |align="center"|''అల్-మరూఫ్ షా'' జమ్ కరణ్ బిన్ తోగాచీ <br> <small>{{Nastaliq|المعروف شاه ڪرن بن توگچي}}</small> |align="center"| జమ్ కరణ్ |align="center"| 1412 |- |align="center"|''సదర్-ఉద్-దిన్ అల్-మరూఫ్ షా'' సికందర్ I బిన్ తోగాచీ <br> <small>{{Nastaliq|صدرالدين المعروف شاه سڪندر بن توگچي}}</small> |align="center"| జమ్ సికందర్ I |align="center"| 1412–1413 |- |align="center"|''నాసిర్-ఉద్-దిన్ అల్-మరూఫ్ షా'' ఫతే బిన్ సికందర్ I <br> <small>{{Nastaliq| ناصر الدین المعروف شاه فتح بن سڪندر اول}}</small> |align="center"| జమ్ ఫతే |align="center"| 1413–1428 |- |align="center"|''తుగ్లక్ అల్-మరూఫ్ షా'' జునా II బిన్ సికందర్ I <br> <small>{{Nastaliq|تغلق المعروف شاه جونا دوم بن سڪندر اول}}</small> |align="center"| జమ్ జునా II |align="center"| 1428–1442 |- |align="center"|''అల్-మరూఫ్ షా'' ముబారక్ ఖాన్ <br> <small>{{Nastaliq|المعروف شاه مبارڪ خان}}</small> |align="center"| జమ్ ముబారక్ |align="center"|1442 |- |align="center"|''అల్-మరూఫ్ షా'' [[జమ్ సికందర్ II|సికందర్ II బిన్ ఫతే]] <br> <small>{{Nastaliq|المعروف شاه سڪندر دوم بن فتح}}</small> |align="center"| జమ్ సికందర్ II |align="center"|1442–1444 |- |align="center"|''అల్-మరూఫ్ షా'' రైధన్ బిన్ ఉనార్ II <br><small>{{Nastaliq|المعروف شاه ريدان بن انر دوم}}</small> |align="center"| జమ్ రైధన్ |align="center"| 1444–1453 |- |align="center"|''సదర్-ఉద్-దిన్ అల్-మరూఫ్ షా'' [[జమ్ సంజర్|సంజర్ బిన్ ఉనార్ II]] <br><small>{{Nastaliq|صدرالدين المعروف شاه سنجر بن انر دوم}}</small> |align="center"| జమ్ సంజర్ |align="center"| 1453–1461 |- |align="center"|''నిజామ్-ఉద్-దిన్ అల్-మరూఫ్ షా II'' [[జమ్ నిజాముద్దీన్ II|నిండో బిన్ సంజర్]] <br><small>{{Nastaliq|نظام الدين المعروف شاه ڊوم نندو بن سنجر}}</small> |align="center"| జమ్ నిండో |align="center"| 1461–1508 |- |align="center"|''నాసిర్-ఉద్-దిన్ అల్-మరూఫ్ షా'' [[జమ్ ఫెరోజ్|ఫెరోజ్ బిన్ నిండో]] <br><small>{{Nastaliq|ناصر الدين المعروف شاه فيروز بن نندو}}</small> |align="center"|జమ్ ఫెరోజ్ |align="center"|1508–1524 |} == మూలాలు == {{Reflist}} == ఆధారాలు == *''ఈ వ్యాసం మీర్జా కలిచ్‌బేగ్ ఫ్రెదున్‌బేగ్ రచించిన ''ఎ హిస్టరీ ఆఫ్ సింద్'' రచన నుండి వచనాన్ని పొందుపరిచింది, ఇది ఇప్పుడు పబ్లిక్ డొమైన్‌లో ఉన్న ప్రచురణ.'' *ఇస్లామిక్ కల్చర్ - పేజీ 429, ఇస్లామిక్ కల్చర్ బోర్డ్ ద్వారా *ది హిస్టరీ అండ్ కల్చర్ ఆఫ్ ది ఇండియన్ పీపుల్ - పేజీ 224, భారతీయ విద్యా భవన్, భారతీయ ఇతిహాస సమితి ద్వారా *సెర్చ్‌లైట్స్ ఆన్ బలోచెస్ అండ్ బలూచిస్తాన్, మీర్ ఖుదా బక్ష్ మర్రి ద్వారా *ది ఢిల్లీ సుల్తానేట్, కనైయాలాల్ మాణెక్లాల్ మున్షీ, రమేష్ చంద్ర మజుందార్, అశోక్ కుమార్ మజుందార్, ఏ. డి. పుసల్కర్ ద్వారా *బాబర్, రాధే శ్యామ్ ద్వారా *ఇండో-అరబ్ రిలేషన్స్: ఆన్ ఇంగ్లీష్ రెండరింగ్ ఆఫ్ అరబ్ ఓ హింద్ కే తల్లుగట్, సయ్యద్ సులైమాన్ నద్వీ, ఎం. సలాహుద్దీన్ ద్వారా *ముస్లిం కింగ్‌షిప్ ఇన్ ఇండియా, నాగేంద్ర కుమార్ సింగ్ ద్వారా *ది ఇండస్ డెల్టా కంట్రీ: ఎ మెమోయిర్, చీఫ్లీ ఆన్ ఇట్స్ ఏన్షియంట్ జియోగ్రఫీ అండ్ హిస్టరీ, మాల్కం రాబర్ట్ హైగ్ ద్వారా *ది సమ్మ కింగ్‌డమ్ ఆఫ్ సింధ్: హిస్టారికల్ స్టడీస్, గులాము ముహమ్మదు లాఖో, యూనివర్సిటీ ఆఫ్ సింధ్ ద్వారా. ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ సింధాలజీ == బాహ్య లింకులు == *{{Commons category-inline}} {{Authority control}} [[వర్గం:భారతదేశ రాజవంశాలు]] [[వర్గం:భారతదేశ ముస్లిం రాజవంశాలు]] 1quzvnmq154et0nug6en8p9q05mz1cx 0 488105 4955454 4837495 2026-09-09T15:56:43Z Raghurama Raju 1957 146551 /* ప్రారంభ జీవితం , వృత్తి */ అక్షర దోషం స్థిరం 4955454 wikitext text/x-wiki {{short description|భారతీయ సినీ సంగీత దర్శకుడు, గాయకుడు-గీతరచయిత (1926–2007)}} {{EngvarB|date=September 2014}} {{Use dmy dates|date=November 2018}} {{Infobox musical artist | name = ఓ. పి. నయ్యర్ | image = OP Nayyar 2013 stamp of India.jpg | image_size = 250px | caption = భారత తపాలా స్టాంపుపై నయ్యర్ | birth_date = {{birth date|df=y|1926|01|16}} | birth_place = [[లాహోర్]], [[పంజాబ్ (బ్రిటిష్ ఇండియా)|పంజాబ్]], [[బ్రిటిష్ ఇండియా]] | background = solo_singer | birth_name = ఓంకార్ ప్రసాద్ నయ్యర్ | alias = | instrument = పియానో, [[ఢోలక్]], [[కీబోర్డ్ వాయిద్యం|కీబోర్డ్]], [[డ్రమ్స్]] | genre = [[సినీ సంగీతం]] | occupation = గాయకుడు, రికార్డు నిర్మాత, సంగీత దర్శకుడు | years_active = 1951–1994 | label = | associated_acts = | website = | death_date = {{death date and age|df=y|2007|01|28|1926|01|16}} | death_place = [[ముంబై]], [[మహారాష్ట్ర]], [[భారతదేశం]] }} '''ఓంకార్ ప్రసాద్ నయ్యర్''' (16 జనవరి 1926 – 28 జనవరి 2007) భారతీయ సినీ సంగీత దర్శకుడు, గాయకుడు-గీతరచయిత, సంగీత నిర్మాత వాద్యకారుడు. ఆయనను [[భారతీయ సినిమా]]లో అత్యంత లయబద్ధమైన, మధురమైన సంగీత దర్శకుల్లో ఒకరిగా పరిగణిస్తారు.<ref>[http://www.cinemasangeet.com/hindi-film-music/profiles/o-p-nayyar-the-rhythm-king.html O.P. Nayyar – The Rhythm King – Hindi Film Music – Profiles]. Cinema Sangeet (16 January 1926). Retrieved on 2018-11-08.</ref> 1958లో విడుదలైన ''నయా దౌర్'' చిత్రానికి గాను ఆయన ఫిల్మ్‌ఫేర్ ఉత్తమ సంగీత దర్శకుడు అవార్డును అందుకున్నారు. నయ్యర్ ప్రధానంగా గాయకులు [[గీతా దత్]], [[ఆశా భోస్లే]], [[మొహమ్మద్ రఫీ]]లతో విస్తృతంగా పనిచేశారు. అలాగే [[కిషోర్ కుమార్]]తో కలిసి ''బాప్ రే బాప్'' (1955), ''రాగిణి'' (1958) వంటి చిత్రాల్లో పనిచేశారు. ఈ చిత్రాలు "ఓ. పి. శైలి"లో కిషోర్ కుమార్‌కు పెద్ద విజయాలను అందించాయి. ==ప్రారంభ జీవితం , వృత్తి== నయ్యర్ [[లాహోర్]], [[బ్రిటిష్ ఇండియా]] (ప్రస్తుత [[పాకిస్తాన్]]) లో జన్మించారు. ఆయనకు సంగీతంలో ఎటువంటి అధికారిక శిక్షణ లేదు.<ref>[https://www.thehindu.com/entertainment/music/how-op-nayyar-called-the-tune/article38335456.ece "హౌ ఓ.పీ. నయ్యర్ కాల్డ్ ది ట్యూన్", రాజీవ్ విజయాకర్, ది హిందూ, 27 జనవరి 2022]</ref> ఆయన 1949లో విడుదలైన ''కనీజ్'' చిత్రానికి నేపథ్య సంగీతం అందించారు. 1952లో వచ్చిన ''ఆస్మాన్'' (నిర్మాత దల్సుఖ్ ఎం. పంచోలి) ఆయనకు సంగీత దర్శకుడిగా తొలి చిత్రం. తరువాత ఆయన ''చమ్ చమా చమ్'' (1952), ''బాజ్'' (1953) చిత్రాలకు సంగీతం సమకూర్చారు. చిత్ర నిర్మాత, దర్శకుడు, నటుడు [[గురు దత్]] ఆయనను ''ఆర్ పార్'' (1954), ''మిస్టర్ అండ్ మిసెస్ 55'' (1955), ''సి.ఐ.డి.'' (1956) చిత్రాలకు సంగీతం అందించమని ఆహ్వానించారు. ఆయన ప్రారంభ గీతాలను ప్రధానంగా షమ్షాద్ బేగమ్, గీతా దత్, మహ్మద్ రఫీ ఆలపించారు. ''సి.ఐ.డి.'' చిత్రంలో ఆశా భోస్లేను పరిచయం చేశారు. నయ్యర్ ఎప్పుడూ [[లతా మంగేష్కర్]] తో పనిచేయలేదు. అయితే 1958లో వచ్చిన ''అజీ బస్ శుక్రియా'' చిత్రంలోని ఆమె పాట ''సారీ సారీ రాత్ తేరీ యాద్ సతాయేన్'' ను 1973లో వచ్చిన ''టాక్సీ డ్రైవర్'' చిత్రంలో ఉపయోగించారు. 1957లో ఫిల్మాలయా సంస్థ [[నాసిర్ హుస్సేన్]] ను పరిచయం చేసింది. ఆయన [[షమ్మీ కపూర్]], అమీతా కోసం ప్రేమ గీతాలను అందించగల సంగీత దర్శకుడిని వెతికారు. నయ్యర్ ఆయన చిత్రాలు ''తుమ్సా నహీన్ దేఖా'' (1957), ''ఫిర్ వోహీ దిల్ లాయా హూన్'' (1964) కు సంగీతం అందించారు. ఆ కాలంలో ప్రభుత్వ నియంత్రిత [[ఆల్ ఇండియా రేడియో]] ఆయన పాటలను "అత్యంత ఆధునికంగా" భావించి ప్రసారం చేయకుండా నిషేధించింది.<ref>[http://www.mohdrafi.com/meri-awaaz-suno/o-p-nayyar-immortal-relationship-with-mohammad-rafi.html O.P. నయ్యర్, మహ్మద్ రఫీ మధ్య అమర సంబంధం]</ref> సంగీత నిపుణుడు రాజేష్ సుబ్రహ్మణియన్ ప్రకారం, ''బహారేన్ ఫిర్ భీ ఆయేం గీ'' చిత్రంలోని ''ఆప్ కే హసీన్ రుఖ్'' పాటకు పూర్తి వాద్య బృందంతో ప్రణాళిక చేయబడింది. అయితే రికార్డింగ్‌కు పలువురు సంగీతకారులు ఆలస్యంగా వచ్చారు. మహ్మద్ రఫీతో విభేదాల తర్వాత, నయ్యర్ [[మహేంద్ర కపూర్]] తో పని చేయడం ప్రారంభించారు.<ref>{{citation|title=The stubborn note of O P Nayyar|url=http://in.rediff.com/movies/2003/feb/04dinesh.htm|website=రెడిఫ్}}</ref> రబీంద్రనాథ్ ఠాగూర్ రచించిన బెంగాళీ పాట ''ఏక్లా చలో రే'' ఆధారంగా, నయ్యర్ ''చల్ అకేలా'' పాటను (1969లో వచ్చిన ''సంబంధ్'' చిత్రం కోసం) రూపొందించారు. నయ్యర్ షమ్షాద్ బేగమ్ తో కలిసి ''కజ్రా మొహబ్బత్వాలా'' వంటి పాటలను రూపొందించారు. 1969లో [[మధుబాల]] మరణం తర్వాత వైజయంతిమాల, సాధనా, [[మాలా సిన్హా]], [[పద్మిని]], ఆశా పారేఖ్, శర్మిలా టాగోర్ వంటి నటీమణులు ఆయన-ఆశా భోస్లే పాటలకు లిప్‌సింక్ చేశారు. 1974లో నయ్యర్, ఆశా భోస్లే వేర్వేరు మార్గాల్లో నడిచారు. ఆ తరువాత ఆయన దిల్రాజ్ కౌర్, కృష్ణా కల్లే, వాణి జయరామ్, కవిత కృష్ణమూర్తి వంటి గాయకులతో పని చేశారు.<ref name="Rediff" /> [[మజ్రూహ్ సుల్తాన్‌పురి]], సాహిర్ లూధియాన్వి ఆయన ప్రారంభ పాటలకు సాహిత్యం అందించారు. తరువాత జాన్ నిసార్ అఖ్తర్, ఖమర్ జలాలాబాది, ఎస్.హెచ్. బిహారి వంటి రచయితలతో పని చేశారు. నయ్యర్ హాస్యనటులకు మూడు నిమిషాల పూర్తి పాటలను ఇవ్వడం అనే సంప్రదాయాన్ని ప్రారంభించారు. ఓం ప్రకాశ్ ''జాలి నోట్'' చిత్రంలో ఆయన పాటను పాడగా, జానీ వాకర్ ''సి.ఐ.డి.'' (1956), ''మిస్టర్ అండ్ మిసెస్ 55'', ''నయా దౌర్'' చిత్రాల్లో పాడారు. ''నయా దౌర్'' (1957) చిత్రంలోని ''యే దేశ్ హై వీర్ జవానోంకా'' పాట ఆయనకు 1958 ఫిల్మ్‌ఫేర్ ఉత్తమ సంగీత దర్శకుడు అవార్డును తెచ్చిపెట్టింది. ''ప్రాణ్ జాయే పర్ వచన్ నా జాయే'' (1974) ఆయన చివరి హిట్ చిత్రంగా నిలిచింది. ఈ చిత్రంలోని ''చైన్ సే హమ్‌కో కభీ'' పాట ఆశా భోస్లేకు ఫిల్మ్‌ఫేర్ ఉత్తమ గాయని అవార్డు అందించింది. 1970ల తర్వాత ఆయన తక్కువగా సంగీతం అందించారు. [[రాజేష్ ఖన్నా]], [[అమితాబ్ బచ్చన్]] వంటి కొత్త తర నటులతో పని చేయలేదు. ఆయన సంగీతం అందించిన చిత్రాలలో [[దిలీప్ కుమార్]], [[రాజ్ కపూర్]], [[దేవ్ ఆనంద్]], [[గురు దత్]], [[ధర్మేంద్ర]], [[షమ్మీ కపూర్]], [[సునీల్ దత్]], జోయ్ ముఖర్జీ, బిస్వజిత్, [[ఫిరోజ్ ఖాన్]], భారత్ భూషణ్, [[మధుబాల]], ఆశా పారేఖ్, సాధనా, ముమ్తాజ్, శర్మిలా టాగోర్, రేఖా తదితరులు నటించారు. హిందీ చిత్రాలతో పాటు, ఆయన 1989లో వచ్చిన తెలుగు చిత్రం ''నీరజనం'' కు కూడా సంగీతం అందించారు. 1990లలో ''మాంగ్నీ'', ''నిశ్చయ్'' (1992), ''జిద్'' (1994) చిత్రాలతో తిరిగి వచ్చారు. ఆశా భోస్లే కెరీర్ అభివృద్ధిలో నయ్యర్ కీలక పాత్ర పోషించినప్పటికీ, ఆమె ఎక్కువగా ఎస్.డి. బర్మన్ పేరును ప్రస్తావిస్తుంది. 1974లో వీరు ఎందుకు వేర్వేరు మార్గాల్లో నడిచారో ఇద్దరూ ఎప్పుడూ వెల్లడించలేదు. ==వ్యక్తిగత జీవితం== ఆయనకు ముగ్గురు సోదరులు ఉన్నారు. పెద్ద సోదరుడు కల్నల్ జి. పి. నయ్యర్ (సైన్యంలో డెంటిస్ట్‌గా పనిచేసి పదవీ విరమణ పొందారు; [[సికింద్రాబాద్]] లో నివసించి 2010లో మరణించారు). తరువాత డా. హెచ్. పి. నయ్యర్ (వైద్యుడు; 2005లో మరణించారు). చిన్న సోదరుడు పి. పి. నయ్యర్ (వైద్యుడు; ఆస్ట్రేలియాలో అపహరించబడి అప్పటి నుంచి అదృశ్యమయ్యారు). ఓ. పి. నయ్యర్ భార్య సరోజ్ నయ్యర్ వివాహానికి ముందు రంగస్థల నర్తకి. ఆమె లాహోర్ రేడియో స్టేషన్‌లో నయ్యర్‌ను పరిచయం చేసుకున్నారు. ఆ సమయంలో ఆయన అక్కడ గాయకుడిగా పనిచేశారు. సరోజ్ నయ్యర్ ''ప్రీతమ్ ఆన్ మిలో'' అనే పాటకు సాహిత్యం రాశారు (మొదటగా సి. హెచ్. ఆత్మా 1945లో ఆలపించారు; తరువాత ఈ పాటను ''మిస్టర్ అండ్ మిసెస్ 55'' చిత్రంలో [[గీతా దత్]] పాడారు). వారికి సోనియా, అన్నపూర్ణ, లక్ష్మి అనే కుమార్తెలు, ఆశిష్ అనే కుమారుడు ఉన్నారు.<ref>[https://www.imdb.com/name/nm0006211/bio/ O.P. నయ్యర్ జీవిత చరిత్ర]</ref> [[నిహారిక రైజాదా]] (లక్సెంబర్గ్‌కు చెందిన నటి) ఆయన సోదరుడి మనవరాలు. ఆయనకు ఆశా భోస్లేతో సంబంధం ఉందని నివేదించబడింది.<ref>[https://english.mathrubhumi.com/columns/view-from-my-window/asha-her-tears-her-triumph-mg-radhakrishnan-view-from-my-window-column-1.8886062 Asha: Her Tears, Her Triumph, Mathrubhumi]</ref> వారు 1972లో విడిపోయారు. ఆశా భోస్లే ఆయన కోసం చివరిసారిగా పాడిన పాట ''చైన్ సే హమ్ కో కభీ ఆప్ నే జీనే నా దియా'', ఇది ''ప్రాణ్ జాయే పర్ వచన్ నా జాయే'' (1974) చిత్రానికి చెందినది. ఈ పాట చిత్రంలో లేకపోయినా, ఆశా భోస్లేకు 1974 ఫిల్మ్‌ఫేర్ ఉత్తమ గాయని అవార్డు లభించింది. ఆమె అవార్డు కార్యక్రమానికి హాజరుకాలేదు; ఆ అవార్డును ఓ. పి. నయ్యర్ స్వీకరించారు.<ref>[https://www.ndtv.com/entertainment/asha-bhosle-won-an-award-for-a-song-which-was-never-picturised-1443106 Asha Bhosle Won an Award For a Song Which Was Never Picturised, NDTV]</ref> ఇంటికి వెళ్తూ ఆయన ఆ అవార్డును విసిరేశారు. కుటుంబ సభ్యుల నుంచి దూరంగా ఉన్న నయ్యర్, 1979లో ముంబైలోని చర్చ్‌గేట్ నివాసం విడిచిపెట్టి మొదట హోటల్‌లో నివసించారు. తరువాత 1989 నుంచి విరార్ లో గాయని మాధురి జోగ్లేకర్‌తో నివసించారు.<ref>[https://www.filmfare.com/features/longtime-companion-madhuri-joglekar-reveals-the-truth-about-her-relationship-with-the-late-music-director-op-nayyar-11978.html Filmfare]</ref> తరువాత థానేలో రాణి నఖ్వా కుటుంబంతో పేయింగ్ గెస్ట్‌గా నివసించారు.<ref>[https://www.dnaindia.com/mumbai/report-music-director-op-nayyar-dead-1076617 DNA]</ref> తన అంత్యక్రియలకు తన కుటుంబ సభ్యులు హాజరుకావద్దని ఆయన కోరారు. 2007 జనవరి 28న గుండెపోటుతో ఆయన మరణించారు. థానేలో జరిగిన ఆయన అంత్యక్రియలకు కుటుంబ సభ్యులు లేదా బాలీవుడ్ ప్రముఖులు ఎవరూ హాజరుకాలేదు.<ref>[https://www.dnaindia.com/mumbai/report-music-director-op-nayyar-dead-1076617 DNA]</ref> ఆయన మరణానంతరం ఆయనకు భార్య, ముగ్గురు కుమార్తెలు, ఒక కుమారుడు ఉన్నారు. ఆయనకు గౌరవంగా పలువురు బాలీవుడ్ ప్రముఖులు నివాళులు అర్పించారు. వారిలో [[లతా మంగేష్కర్]], శర్మిలా టాగోర్, ముమ్తాజ్, [[మహేష్ భట్]], [[ఖయ్యాం]], శక్తి సామంత, [[సోను నిగమ్]], రవీంద్ర జైన్, [[అను మాలిక్]], బి. ఆర్. చోప్రా, [[షమ్మీ కపూర్]] ఉన్నారు. 2013 మే 3న ఇండియా పోస్ట్ ఆయన స్మారక తపాలా స్టాంప్ విడుదల చేసింది. ఆయన మనవరాలు [[నిహారిక రైజాదా]] కూడా నటి.<ref>Times of India, Indian Express</ref> =={{anchor|చిత్రావళి}}చిత్రాల జాబితా== {{Div col|colwidth=22em}} * ''ఆస్మాన్'' (1952) * ''[[చమ్ చమా చమ్]]'' (1952) * ''[[బాజ్ (1953 చిత్రం)|బాజ్]]'' (1953) * ''[[ఆర్ పార్]]'' (1954) * ''[[మంగు (చిత్రం)|మంగు]]'' (1954) * ''[[మెహబూబా (1954 చిత్రం)|మెహబూబా]]'' (1954) * ''[[మిస్టర్ అండ్ మిసెస్ 55]]'' (1955) * ''[[బాప్ రే బాప్ (1955 చిత్రం)|బాప్ రే బాప్]]'' (1955) * ''[[మిస్ కోకా కోలా]]'' (1955) * ''[[ముసాఫిర్ ఖానా]]'' (1955) * ''[[సబ్‌సే బడా రూపయ్యా (1955 చిత్రం)|సబ్‌సే బడా రూపయ్యా]]'' (1955) * ''[[భగం భాగ్ (1956 చిత్రం)|భగం భాగ్]]'' (1956) * ''[[ఛూ మంతర్]]'' (1956) * ''[[సి.ఐ.డి. (1956 చిత్రం)|సి.ఐ.డి.]]'' (1956) * ''[[ధాకే కి మల్మల్]]'' (1956) * ''[[హమ్ సబ్ చోర్ హై (1956 చిత్రం)|హమ్ సబ్ చోర్ హై]]'' (1956) * ''[[మిస్టర్ లాంబు]]'' (1956) * ''[[నయా అండాజ్]]'' (1956) * ''[[శ్రీమతి 420]]'' (1956) * ''[[బడే సర్కార్|బడే సర్కార్]]'' (1957) * ''[[ఖైదీ (1957 చిత్రం)|ఖైదీ]]'' (1957) * ''[[ఉస్తాద్ (1957 చిత్రం)|ఉస్తాద్]]'' (1957) * ''[[జానీ వాకర్ (1957 చిత్రం)|జానీ వాకర్]]'' (1957) * ''[[దునియా రంగ్ రంగీలీ]]'' (1957) * ''[[మై బాప్]]'' (1957) * ''[[నయా దౌర్ (1957 చిత్రం)|నయా దౌర్]]'' (1957) * ''[[తుమ్సా నహీన్ దేఖా (1957 చిత్రం)|తుమ్సా నహీన్ దేఖా]]'' (1957) * ''[[12 ఓ'క్లాక్ (చిత్రం)|12 ఓ'క్లాక్]]'' (1958) * ''[[ఫరిష్తా (1958 చిత్రం)|ఫరిష్తా]]'' (1958) * ''[[హౌరా బ్రిడ్జ్ (చిత్రం)|హౌరా బ్రిడ్జ్]]'' (1958) * ''[[కభీ అంధేరా కభీ ఉజాలా]]'' (1958) * ''[[మిస్టర్ కార్టూన్ ఎం.ఏ.]]'' (1958) * ''[[ముజ్రిమ్ (1958 చిత్రం)|ముజ్రిమ్]]'' (1958) * ''[[ఫాగున్]]'' (1958) * ''[[రాగిని (చిత్రం)|రాగిని]]'' (1958) * ''[[సోనే కి చిడియా]]'' (1958) * ''[[దో ఉస్తాద్ (1959 చిత్రం)|దో ఉస్తాద్]]'' (1959) * ''[[జాలి నోట్]]'' (1960) * ''[[కల్పన (1960 చిత్రం)|కల్పన]]'' (1960) * ''[[బసంత్ (1960 చిత్రం)|బసంత్]]'' (1960) * ''[[మిట్టీ మేన్ సోనా]]'' (1960) * ''[[హాంగ్ కాంగ్ (1962 చిత్రం)|హాంగ్ కాంగ్]]'' (1962) * ''[[ఏక్ ముసాఫిర్ ఏక్ హసీనా]]'' (1962) * ''[[ఫిర్ వోహీ దిల్ లాయా హూన్]]'' (1963) * ''[[కాశ్మీర్ కి కాలి]]'' (1964) * ''[[మేరే సనం]]'' (1965) * ''[[అకల్‌మంద్ (1966 చిత్రం)|అకల్‌మంద్]]'' (1966) * ''[[బహారేన్ ఫిర్ భీ ఆయేం గీ]]'' (1966) * ''[[దో దిలోన్ కి దస్తాన్]]'' (1966) * ''[[లవ్ అండ్ మర్డర్]]'' (1966) * ''[[మొహబ్బత్ జిందగీ హై (1966 చిత్రం)|మొహబ్బత్ జిందగీ హై]]'' (1966) * ''[[సావన్ కి ఘటా]]'' (1966) * ''[[యే రాత్ ఫిర్ నా ఆయేగీ (1966 చిత్రం)|యే రాత్ ఫిర్ నా ఆయేగీ]]'' (1966) * ''[[సి.ఐ.డి. 909]]'' (1967) * ''నసీహత్'' (1967) * ''[[హుమ్సాయా]]'' (1968) * ''[[దిల్ ఔర్ మొహబ్బత్]]'' (1968) * ''[[కహిన్ దిన్ కహిన్ రాత్]]'' (1968) * ''[[కిస్మత్ (1968 చిత్రం)|కిస్మత్]]'' (1968) * ''శ్రీమాన్‌జీ'' (1968) * ''[[సంబంధ్]]'' (1969) * ''ది కిల్లర్స్'' (1969) * ''ఐసా భీ హోతా హై'' (1971) * ''ఏక్ బార్ ముస్కురా దో'' (1972) * ''టాక్సీ డ్రైవర్'' (1973) * ''[[ప్రాణ్ జాయే పర్ వచన్ నా జాయే]]'' (1974) * ''[[ఖూన్ కా బద్లా ఖూన్]]'' (1978) * ''[[హీరా మోతి]]'' (1979) * ''బిన్ మా కే బచ్చే'' (1980) * ''ముకద్దర్ కి బాత్'' (1983) (విడుదల కాలేదు) * ''[[సలాం బాంబే!]]'' (1988) * ''[[నీరజనం]]'' (1989) (తెలుగు చిత్రం) * ''మాంగ్నీ'' (1992) * ''[[నిశ్చయ్]]'' (1992) * ''జిద్'' (1994) {{div col end}} ==ఆల్బమ్స్== * ''ది బెస్ట్ ఆఫ్ ఓ. పి. నయ్యర్ వాల్యూమ్ 1 నుండి వాల్యూమ్ 6 వరకు'' * ''పరిచయ్ – భారతీయ సంగీత మేధావులకు పరిచయం (ఓ. పి. నయ్యర్)'' * ''ఓ. పి. నయ్యర్ - పెనాజ్ మసాని – డేఖో మొహబ్బత్ కా దస్తూర్'' * ''ఓ. పి. నయ్యర్ - రూనా లైలా – ప్రెజెంట్స్ ది లవ్స్'' (1984) * ''ఓ. పి. నయ్యర్ - పెనాజ్ మసాని – జానే దో'' (1990) * ''ఓ. పి. నయ్యర్ - అశోక్ ఖోస్లా – నయే కప్డే బదల్‌కర్'' * ''ఓ. పి. నయ్యర్ - అశోక్ ఖోస్లా – అజ్నబీ షెహర్ మేన్'' * ''ఓ. పి. నయ్యర్ - రూనా లైలా – అల్లాహ్ నే ఇస్ దిల్ నే'' * ''ఓ. పి. నయ్యర్ - రూనా లైలా – కెహ్ దో ఇస్ రాత్ సే'' * ''ఓ. పి. నయ్యర్ - రూనా లైలా – వాదియాన్ వాదియాన్'' * ''గోల్డెన్ కలెక్షన్ – ఓ. పి. నయ్యర్'' (సంకలన ఆల్బమ్) * ''ఓ. పి. నయ్యర్, ఆశా భోస్లే – సునెహరీ యాదేన్'' == మూలాలు == fbx4gf6i89uttqixfnfz4eb9umpv7xx 0 492675 4955659 4852918 2026-09-10T11:20:41Z స్వరలాసిక 13980 /* ఆరోగ్య ప్రయోజనాలు */ 4955659 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical intervention | name = Hand washing | synonym = చేతులు కడుక్కోవడం, చేతుల పరిశుభ్రత | image = OCD handwash.jpg | caption = సింక్ వద్ద సబ్బు, నీటితో చేతులు కడుక్కోవడం | alt = | pronounce = | specialty = | synonyms = | ICD10 = | ICD9 = | ICD9unlinked = | CPT = | MeshID = | LOINC = | other_codes = | MedlinePlus = | eMedicine = }} '''చేతులను కడుక్కోవడం''' (లేదా చేతులను కడుక్కోవడం అని కూడా పిలుస్తారు) అనేది బాక్టీరియా, [[వైరస్|వైరస్లు]], ధూళి, [[సూక్ష్మజీవి|సూక్ష్మజీవులు]] ఇతర హానికరమైన పదార్థాలను తొలగించడానికి [[సబ్బు]] లేదా చేతులను నీటితో చేతులను శుభ్రపరిచే ప్రక్రియ. తడి, తేమతో కూడిన చేతులు మరింత సులభంగా తిరిగి కలుషితం చేయబడతాయి కాబట్టి కడిగిన చేతులను ఎండబెట్టడం ఈ ప్రక్రియలో భాగం.<ref name="CDC2020Wash2">{{Cite web|date=2020-03-04|title=Show Me the Science – How to Wash Your Hands|url=https://www.cdc.gov/clean-hands/data-research/facts-stats/|access-date=2020-03-06|website=www.cdc.gov|language=en-us}}</ref> సబ్బు, నీరు అందుబాటులో లేకపోతే, కనీసం 60% ([[v/v]]) నీటిలో ఆల్కహాల్ ఉన్న హ్యాండ్ శానిటైజర్ చేతులు ఎక్కువగా మురికి లేదా జిడ్డుగా కనిపించనింత వరకు ఉపయోగించవచ్చు.<ref>{{Cite web|date=11 February 2020|title=Coronavirus Disease 2019 (COVID-19)|url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/prevent-getting-sick/disinfecting-your-home.html|website=Centers for Disease Control and Prevention|language=en-us}}</ref><ref name="Centers for Disease Control">{{Cite web|last=Centers for Disease Control|date=2 April 2020|title=Handwashing Facts|url=https://www.cdc.gov/handwashing/when-how-handwashing.html|website=cdc.gov|language=en-us}}</ref> ఇంట్లో రోజువారీ జీవిత పరిస్థితులలో అంటు వ్యాధుల వ్యాప్తిని నివారించడంలో చేతి పరిశుభ్రత ప్రధానమైనది.<ref name="hand hygiene">{{cite journal|last1=Bloomfield|first1=Sally F.|last2=Aiello|first2=Allison E.|author2-link=Allison E. Aiello|last3=Cookson|first3=Barry|last4=O'Boyle|first4=Carol|last5=Larson|first5=Elaine L.|author5-link=Elaine L. Larson|date=December 2007|title=The effectiveness of hand hygiene procedures in reducing the risks of infections in home and community settings including hand washing and alcohol-based hand sanitizers|journal=American Journal of Infection Control|volume=35|issue=10|pages=S27–S64|doi=10.1016/j.ajic.2007.07.001|pmc=7115270}}</ref> సమాజంలో క్రమం తప్పకుండా చేతులు కడుక్కోవడం వల్ల శ్వాసకోశ, జీర్ణశయాంతర అంటువ్యాధులు గణనీయంగా తగ్గుతాయని మెటా-విశ్లేషణలు చూపించాయి.<ref>{{Cite journal |last=Aiello |first=Allison E. |last2=Coulborn |first2=Rebecca M. |last3=Perez |first3=Vanessa |last4=Larson |first4=Elaine L. |date=August 2008 |title=Effect of Hand Hygiene on Infectious Disease Risk in the Community Setting: A Meta-Analysis |url=https://doi.org/10.2105/ajph.2007.124610 |journal=American Journal of Public Health |volume=98 |issue=8 |pages=1372–1381 |doi=10.2105/ajph.2007.124610 |issn=0090-0036|pmc=2446461 }}</ref> కొన్ని కార్యకలాపాలకు ముందు, తరువాత కనీసం 20 సెకన్ల పాటు చేతులు కడుక్కోవాలని [[ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ]] (డబ్ల్యూహెచ్ఓ) సిఫార్సు చేస్తుంది.<ref name=":7">{{Cite web|date=20 October 2015|title=WHO: How to handwash? With soap and water|url=https://www.youtube.com/watch?v=3PmVJQUCm4E|website=[[YouTube]]}}</ref><ref name=":8">{{Cite web|title=Hand Hygiene: How, Why & When|url=https://www.who.int/gpsc/5may/Hand_Hygiene_Why_How_and_When_Brochure.pdf|website=World Health Organization}}</ref> వీటిలో మల-నోటి వ్యాధి వ్యాప్తిని తగ్గించడానికి సబ్బుతో చేతులు కడుక్కోవడం ముఖ్యమైన ఐదు క్లిష్టమైన సమయాలు ఉన్నాయి: టాయిలెట్ ఉపయోగించిన తర్వాత (మూత్రవిసర్జన, మలవిసర్జన, ఋతు పరిశుభ్రత కోసం) పిల్లల దిగువ భాగాన్ని శుభ్రం చేసిన తర్వాత (పిల్లలకు ఆహారం ఇచ్చే ముందు డైపర్లను మార్చడం, తినే ముందు, ఆహారాన్ని తయారు చేయడానికి ముందు/తర్వాత లేదా పచ్చి మాంసం, చేపలు లేదా కోడి మాంసాన్ని తాకిన తర్వాత.<ref name=":2">{{Cite web|title=UNICEF Malawi|url=https://www.unicef.org/malawi/|access-date=2020-01-05|website=www.unicef.org|language=en}}</ref> చేతులు కడుక్కోవడం గానీ, హ్యాండ్ శానిటైజర్ వాడటం గానీ సాధ్యం కానప్పుడు, కలుషితం కాని బూడిద, శుభ్రమైన నీటితో చేతులను శుభ్రం చేసుకోవచ్చు, అయితే, వైరల్ లేదా బాక్టీరియల్ ఇన్ఫెక్షన్ల వ్యాప్తిని తగ్గించడంలో దీని ప్రయోజనాలు, నష్టాలు అనిశ్చితంగా ఉన్నాయి. అయితే, తరచుగా చేతులు కడుక్కోవడం వల్ల చర్మం పొడిబారి, చర్మానికి నష్టం వాటిల్లవచ్చు.<ref name="hwcs">{{cite journal | vauthors = de Almeida e Borges LF, Silva BL, Gontijo Filho PP | title = Hand washing: changes in the skin flora | url = https://archive.org/details/sim_american-journal-of-infection-control_2007-08_35_6/page/416 | journal = American Journal of Infection Control | volume = 35 | issue = 6 | pages = 417–20 | date = August 2007 | pmid = 17660014 | doi = 10.1016/j.ajic.2006.07.012 }}</ref> చేతులు పొడిబారకుండా ఉండటానికి మాయిశ్చరైజింగ్ లోషన్‌ను తరచుగా సిఫార్సు చేస్తారు; పొడి చర్మం చర్మానికి నష్టం కలిగించవచ్చు, ఇది ఇన్ఫెక్షన్ వ్యాప్తి చెందే ప్రమాదాన్ని పెంచుతుంది.<ref name="Wilkinson, Judith M. 2011">{{cite book|title=Fundamentals of Nursing|url=https://archive.org/details/fundamentalsofnu0002wilk_u3b5|vauthors=Wilkinson JM, Treas LA|date=2011|publisher=F.A. Davis Co.|edition=2nd|location=Philadelphia}}</ref> == దశలు, వ్యవధి == [[File:Poster "Stop microbes wash your hands".jpg|thumb|పరిశుభ్రతపై అవగాహన కల్పించడానికి చేతులు ఎప్పుడు కడుక్కోవాలో తెలిపే పోస్టర్]] యునైటెడ్ స్టేట్స్ సెంటర్స్ ఫర్ డిసీజ్ కంట్రోల్ అండ్ ప్రివెన్షన్ (CDC) వ్యాధి వ్యాప్తి నివారణకు చేతులు కడుక్కోవడం కోసం ఈ క్రింది దశలను సిఫార్సు చేస్తుంది:<ref name="CDC2020Wash1">{{Cite web|date=2019-12-04|title=About Handwashing|url= https://www.cdc.gov/clean-hands/about/ |access-date=2025-07-03|website=www.cdc.gov|language=en-us}}</ref> # చేతులను గోరువెచ్చని లేదా చల్లని పారే నీటితో తడపండి.<ref name="CDC2020Wash1" /> నిలకడగా ఉన్న బేసిన్లు కలుషితం కావచ్చు కాబట్టి పారే నీటిని సిఫార్సు చేస్తారు, నీటి ఉష్ణోగ్రత పెద్ద తేడాను చూపించనప్పటికీ, కొంతమంది నిపుణులు గోరువెచ్చని నీరు ఉత్తమమని సూచిస్తున్నారు.<ref name="CDC2020Wash2" /> # చేతుల వెనుక భాగాలతో సహా వేళ్ల మధ్య, గోళ్ల కింద, చేతులను ధారాళంగా సబ్బుతో రుద్దడం ద్వారా నురుగు వచ్చేలా చేయండి.<ref name="CDC2020Wash1" /> సబ్బు చర్మం నుండి వ్యాధికారకాలను తొలగిస్తుంది, కేవలం నీటితో కాకుండా సబ్బును ఉపయోగించినప్పుడు ప్రజలు తమ చేతులను మరింత క్షుణ్ణంగా కడుక్కుంటారని అధ్యయనాలు చూపిస్తున్నాయి.<ref name="CDC2020Wash2" /> # ''కనీసం 20 సెకన్ల'' పాటు రుద్దండి.<ref name="CDC2020Wash1" /> రుద్దడం వలన ఘర్షణ ఏర్పడుతుంది, ఇది చర్మం నుండి వ్యాధికారకాలను తొలగించడంలో సహాయపడుతుంది, ఎక్కువ సేపు రుద్దడం వలన ఎక్కువ వ్యాధికారకాలు తొలగిపోతాయి.<ref name="CDC2020Wash2" /> CDC ప్రకారం, నీటి ఉష్ణోగ్రతతో సంబంధం లేకుండా, చాలా సూక్ష్మక్రిములను సమర్థవంతంగా తొలగించడానికి కనీసం 20 సెకన్ల పాటు సబ్బుతో రుద్దడం అవసరం.<ref>{{Cite web |last=CDC |date=2024-06-11 |title=About Hand Hygiene for Patients in Healthcare Settings |url=https://www.cdc.gov/clean-hands/about/hand-hygiene-for-healthcare.html |access-date=2025-10-01 |website=Clean Hands |language=en-us}}</ref> # పారుతున్న నీటి కింద బాగా కడగాలి.<ref name="CDC2020Wash1" /> బేసిన్‌లో కడగడం వల్ల చేతులు మళ్లీ కలుషితం కావచ్చు.<ref name="CDC2020Wash2" /> # శుభ్రమైన టవల్‌తో తుడవండి లేదా గాలికి ఆరనివ్వండి.<ref name="CDC2020Wash1" /> తడిగా, తేమగా ఉన్న చేతులు మరింత సులభంగా తిరిగి కలుషితమవుతాయి. సాధారణంగా వదిలివేసే ప్రాంతాలు బొటనవేలు, మణికట్టు, వేళ్ల మధ్య ప్రాంతాలు, గోళ్ల కింద ఉంటాయి.<ref name="CDC2020Wash1" /> కృత్రిమ గోళ్లు, ఊడిపోయిన నెయిల్ పాలిష్ సూక్ష్మజీవులకు ఆశ్రయం ఇవ్వవచ్చు.<ref name="CDC2020Wash2" /><ref name="Wilkinson, Judith M. 2011" /> === సిఫార్సు చేయబడినప్పుడు === వ్యాధుల మల-నోటి ద్వారా సంక్రమణను తగ్గించడానికి, రోజులో ఐదు కీలక సమయాల్లో సబ్బుతో చేతులు కడుక్కోవడం ముఖ్యం: టాయిలెట్ ఉపయోగించిన తర్వాత (మూత్రవిసర్జన , మలవిసర్జన , ఋతు పరిశుభ్రత కోసం), పిల్లల మలద్వారాన్ని శుభ్రం చేసిన తర్వాత ( డైపర్లు మార్చేటప్పుడు ), పిల్లలకు ఆహారం తినిపించే ముందు, తినే ముందు, ఆహారాన్ని తయారుచేసే ముందు/తర్వాత లేదా పచ్చి మాంసం, చేపలు లేదా కోడి మాంసాన్ని తాకిన తర్వాత.<ref name=":22">{{Cite web|title=UNICEF Malawi|url=https://www.unicef.org/malawi/|access-date=2020-01-05|website=www.unicef.org|language=en}}</ref> వ్యాధుల వ్యాప్తిని నివారించడానికి సరైన చేతులు కడుక్కునే పద్ధతులను పాటించాల్సిన ఇతర సందర్భాలు: కోత లేదా గాయానికి చికిత్స చేసే ముందు, తర్వాత; తుమ్మిన, దగ్గిన లేదా ముక్కు చీదిన తర్వాత; జంతువుల వ్యర్థాలను తాకిన లేదా జంతువులను తాకిన తర్వాత; చెత్తను తాకిన తర్వాత.<ref>{{Cite web|date=2019-12-04|title=When and How to Wash Your Hands {{!}} Handwashing|url=https://www.cdc.gov/handwashing/when-how-handwashing.html|access-date=2020-03-07|website=www.cdc.gov|language=en-us}}</ref><ref>{{Cite web|title=The right way to wash your hands|url=https://www.mayoclinic.org/healthy-lifestyle/adult-health/in-depth/hand-washing/art-20046253|access-date=2020-03-07|website=Mayo Clinic|language=en}}</ref> ఆరోగ్య సంరక్షణ కేంద్రాలలో, WHO (ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ) కూడా రోగిని తాకడానికి ముందు, క్రిమిరహిత పనులు చేసే ముందు, శరీర ద్రవాలకు గురైన తర్వాత, రోగిని తాకిన తర్వాత, రోగి పరిసరాలను తాకిన తర్వాత "చేతుల పరిశుభ్రత కోసం ఐదు క్షణాలు" పాటించాలని సిఫార్సు చేస్తుంది.<ref>{{Cite paper|title=Guideline for hand hygiene in health-care settings|url=https://doi.org/10.1067/mic.2002.130391}}</ref> == ప్రజారోగ్యం == === ఆరోగ్య ప్రయోజనాలు === చేతి కడుక్కోవడం వల్ల [[ఫ్లూ|ఇన్ఫ్లుఎంజా]], [[కోవిడ్-19 వ్యాధి|కోవిడ్-19]], ఇతర అంటు వ్యాధుల వ్యాప్తిని తగ్గించడం అతిసారం అంటు కారణాలను నివారించడం శ్వాసకోశ ఇన్ఫెక్షన్లను తగ్గించడం, ఇంటి ప్రసవ సమయంలో శిశు మరణాల రేటును తగ్గించడం వంటి అనేక ముఖ్యమైన ఆరోగ్య ప్రయోజనాలు ఉన్నాయి.<ref name="fmhh">{{Cite paper|date=October 2009|title=Facemasks and hand hygiene to prevent influenza transmission in households: a cluster randomized trial}}</ref><ref name="who-workplace-covid19">{{Cite web|date=27 February 2020|title=Getting your workplace ready for COVID-19|url=https://www.who.int/docs/default-source/coronaviruse/getting-workplace-ready-for-covid-19.pdf|access-date=27 March 2020|publisher=World Health Organization}}</ref><ref name="cdwt">{{Cite paper|date=April 2006|title=Combining drinking water treatment and hand washing for diarrhoea prevention, a cluster randomised controlled trial}}</ref><ref name="pcda">{{Cite web|title=Protecting Children from Diarrhoea and Acute Respiratory Infections: The Role of Hand Washing Promotion in Water and Sanitation Programmes|url=http://www.searo.who.int/LinkFiles/Regional_Health_Forum_1.pdf#page=49|archive-url=https://web.archive.org/web/20090628221929/http://www.searo.who.int/LinkFiles/Regional_Health_Forum_1.pdf#page=49|archive-date=28 June 2009|access-date=21 May 2009}}</ref><ref>{{Cite paper|date=July 2008|title=Maternal and birth attendant hand washing and neonatal mortality in southern Nepal}}</ref> మెరుగైన చేతులు కడుక్కోవడం పద్ధతులు ఐదేళ్ల లోపు పిల్లలలో పొడవు పెరుగుదలలో చిన్న మెరుగుదలలకు దారితీయవచ్చని 2013 అధ్యయనం చూపించింది.<ref>{{Cite paper|date=August 2013|title=Interventions to improve water quality and supply, sanitation and hygiene practices, and their effects on the nutritional status of children|url=http://researchonline.lshtm.ac.uk/1119171/1/CD009382.pdf}}</ref> మానవులు తరచుగా తమ ముఖాన్ని గంటకు 20 సార్లు తాకినట్లు అధ్యయనాలు చూపించాయి-కలుషితమైన ఉపరితలాలను తాకడం, వారి ముఖం వైరల్ ప్రసారానికి దారితీస్తుంది.<ref>{{Cite paper|date=2020-11-01|title=Washing hands and the face may reduce COVID-19 infection|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0306987720324580}}</ref> అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలలో, సబ్బుతో చేతులు కడుక్కోవడం వంటి సాధారణ ప్రవర్తనా మార్పులను ప్రవేశపెట్టడం ద్వారా శ్వాసకోశ, అతిసార వ్యాధులకు సంబంధించిన బాల్య మరణాల రేటు తగ్గించవచ్చు. ఈ సాధారణ చర్య ఈ వ్యాధుల నుండి మరణాల రేటును దాదాపు 50% తగ్గిస్తుంది.<ref>{{Cite paper|date=May 2003|title=Effect of washing hands with soap on diarrhoea risk in the community: a systematic review}}</ref> చేతులు కడుక్కోవడాన్ని ప్రోత్సహించే జోక్యాలు అతిసారం భాగాలను మూడవ వంతు వరకు తగ్గించగలవు, ఇది తక్కువ ఆదాయ ప్రాంతాలలో స్వచ్ఛమైన నీటిని అందించడంతో పోల్చవచ్చు.<ref name="EjemotEhiri2009">{{Cite paper|title=Cochrane review: Hand washing for preventing diarrhoea}}</ref> అతిసారం భాగాలలో 48% తగ్గింపులు సబ్బుతో చేతులు కడుక్కోవడంతో ముడిపడి ఉంటాయి.<ref name="CairncrossHunt2010">{{Cite paper|date=April 2010|title=Water, sanitation and hygiene for the prevention of diarrhoea}}</ref> అతిసారం, తీవ్రమైన శ్వాసకోశ ఇన్ఫెక్షన్లను నివారించడానికి సబ్బుతో చేతులు కడుక్కోవడం అనేది అత్యంత ప్రభావవంతమైన, చవకైన మార్గం (ప్రపంచవ్యాప్తంగా గృహాలు, పాఠశాలలు, సమాజాలలో స్వయంచాలక ప్రవర్తనగా). [[న్యుమోనియా]] ఒక ప్రధాన ఎఆర్ఐ, ఐదు సంవత్సరాల కంటే తక్కువ వయస్సు ఉన్న పిల్లలలో మరణానికి మొదటి కారణం, ఇది సంవత్సరానికి 18 లక్షల మంది పిల్లల ప్రాణాలను తీసుకుంటుంది. డయేరియా, న్యుమోనియా కలిసి ఏటా దాదాపు 3.5 మిలియన్ల మంది పిల్లల మరణాలకు కారణమవుతున్నాయి.<ref>{{Cite book|url=https://www.unicef.org/reports/state-worlds-children-2008|title=The State of the World's Children 2008|date=November 2008|publisher=UNICEF|isbn=978-92-806-4191-2}}</ref> యూనిసెఫ్ ప్రకారం, తినడానికి ముందు టాయిలెట్ ఉపయోగించిన తర్వాత సబ్బుతో చేతులు కడుక్కోవడాన్ని ఒక అలవాటుగా మార్చుకోవడం వల్ల ఏ ఒక్క వ్యాక్సిన్ లేదా వైద్య జోక్యం కంటే ఎక్కువ ప్రాణాలను కాపాడవచ్చు, అతిసారం వల్ల మరణాలను దాదాపు సగానికి, తీవ్రమైన శ్వాసకోశ ఇన్ఫెక్షన్ల వల్ల మరణాలను పావు వంతుకు తగ్గించవచ్చు. నీరు, పారిశుధ్యం, పరిశుభ్రత కార్యక్రమాలలో భాగంగా చేతులు కడుక్కోవడం సాధారణంగా ఇతర పారిశుధ్య చర్యలతో అనుసంధానించబడి ఉంటుంది. చేతులు కడుక్కోవడం ప్రత్యక్ష శారీరక స్పర్శ ద్వారా వ్యాపించే [[ఇంపెటిగో]] నుండి కూడా రక్షిస్తుంది.<ref>{{Cite web|date=19 October 2017|title=Impetigo|url=https://www.nhs.uk/conditions/impetigo/|access-date=2020-03-11|publisher=[[NHS]]}}</ref> == మూలాలు == {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:చేయి]] [[వర్గం:ఆరోగ్య చిట్కాలు]] [[వర్గం:వ్యక్తిగత పరిశుభ్రత]] 2b2pqjz1bh1ncbrf2uoe6zn5mvr7v5j 0 494777 4955656 4955172 2026-09-10T11:16:41Z స్వరలాసిక 13980 /* ఎండోక్రైన్-సంబంధిత */ 4955656 wikitext text/x-wiki [[దస్త్రం:RougeoleDP.jpg|alt=Young child with a red rash covering face, chest, shoulders, and arms|thumb|[[తట్టు]] వ్యాధి కారణంగా దద్దుర్లు]] అనేక '''చర్మ పరిస్థితులు''' (skin conditions) మానవ ఇంటిగుమెంటరీ వ్యవస్థను ప్రభావితం చేస్తాయి-శరీరం మొత్తం ఉపరితలాన్ని కప్పి ఉంచే [[అంగ వ్యవస్థ|అవయవ వ్యవస్థ]], చర్మం, [[వెంట్రుక|జుట్టు]], [[గోరు|గోర్లు]], సంబంధిత [[కండరం|కండరాలు]], గ్రంథులతో కూడి ఉంటుంది.<ref name="Lookingbill">{{Cite book|title=Lookingbill and Marks' Principles of Dermatology|url=https://archive.org/details/lookingbillmarks0000mark_4thed|last=Miller, Jeffrey H|last2=Marks, James G|publisher=Saunders|year=2006|isbn=978-1-4160-3185-7}}</ref> ఈ వ్యవస్థ ప్రధాన పని బాహ్య పర్యావరణానికి వ్యతిరేకంగా అవరోధంగా ఉంటుంది. చర్మం సగటున నాలుగు కిలోగ్రాముల బరువు ఉంటుంది, రెండు చదరపు మీటర్ల విస్తీర్ణంలో ఉంటుంది, మూడు విభిన్న పొరలతో తయారు చేయబడుతుందిః బాహ్యచర్మం, చర్మము, చర్మము క్రింద కణజాలం.<ref name="Lookingbill" /> మానవ చర్మం రెండు ప్రధాన రకాలుః మెరుస్తున్న చర్మం, అరచేతులు, అరికాళ్ళపై వెంట్రుకలు లేని చర్మం (దీనిని "పామోప్లాంటార్" ఉపరితలాలు అని కూడా పిలుస్తారు), జుట్టు మోసే చర్మం.<ref name="RooksCD">Burns, Tony; ''et al''. (2006) ''Rook's Textbook of Dermatology CD-ROM''. Wiley-Blackwell. {{ISBN|1-4051-3130-6}}.</ref> తరువాతి రకంలో, వెంట్రుకలు పైలోస్బేషియస్ యూనిట్లు అని పిలువబడే నిర్మాణాలలో సంభవిస్తాయి, ప్రతి ఒక్కటి వెంట్రుకల కుదుళ్లు, సేబాషియస్ గ్రంధి, అనుబంధ ఎరెక్టర్ పిలి కండరాలతో ఉంటాయి. [[పిండోత్పత్తి|పిండంలో]], బాహ్యచర్మం, జుట్టు, [[గ్రంధి|గ్రంథులు]] ఎక్టోడెర్మ్ నుండి ఏర్పడతాయి, ఇది చర్మము, చర్మము క్రింద కణజాలాలను ఏర్పరుస్తున్న అంతర్లీన మెసోడెర్మ్ ద్వారా రసాయనికంగా ప్రభావితమవుతుంది.<ref name="isbn0-19-261253-0">{{Cite book|title=Biochemistry and physiology of the skin|url=https://archive.org/details/biochemistryphys0000unse_x0f1|last=Goldsmith, Lowell A.|publisher=Oxford University Press|year=1983|isbn=978-0-19-261253-3}}</ref> బాహ్యచర్మం అనేది చర్మం అత్యంత ఉపరితల పొర, అనేక పొరలు కలిగిన పొలుసుల ఎపిథీలియంః స్ట్రాటమ్ కార్నియం, స్ట్రాటమ్ లూసిడం, స్ట్రాటం గ్రాన్యులోసం, స్ట్రాట్టమ్ స్పినోసం, స్ట్రాటమ్ బసేల్.<ref name="Fitz">{{Cite book|title=Fitzpatrick's Dermatology in General Medicine|url=https://archive.org/details/fitzpatricksderm0002unse|last=Freedberg, Irwin M|publisher=McGraw-Hill|year=2003|isbn=978-0-07-138076-8|display-authors=etal}}</ref> బాహ్యచర్మం ప్రత్యక్ష రక్త సరఫరా లేకుండా ఉన్నందున చర్మము నుండి [[వ్యాపనము|వ్యాప్తి]] ద్వారా ఈ పొరలకు పోషణ అందించబడుతుంది. బాహ్యచర్మంలో నాలుగు రకాల కణాలు ఉంటాయిః కెరాటినోసైట్లు, మెలనోసైట్లు, లాంగర్హాన్స్ కణాలు, మెర్కెల్ కణాలు. వీటిలో, కెరాటినోసైట్లు ప్రధాన భాగం, ఇవి బాహ్యచర్మంలో సుమారు 95 శాతం ఉంటాయి.<ref name="RooksCD" /> ఈ స్ట్రాటిఫైడ్ [[ఉపకళా కణజాలము|స్క్వామస్ ఎపిథీలియం]] స్ట్రాటమ్ బేసేల్ లోపల కణ విభజన ద్వారా నిర్వహించబడుతుంది, దీనిలో విభిన్న కణాలు నెమ్మదిగా స్ట్రాటమ్ స్పినోసం ద్వారా స్ట్రాటమ్ కార్నియానికి బయటికి స్థానభ్రంశం చెందుతాయి, ఇక్కడ కణాలు నిరంతరం ఉపరితలం నుండి తొలగించబడతాయి.<ref name="RooksCD" /> సాధారణ చర్మంలో, ఉత్పత్తి రేటు నష్టం రేటుకు సమానం-ఒక కణం బేసల్ సెల్ పొర నుండి గ్రాన్యులర్ సెల్ పొర పైభాగానికి వలస వెళ్ళడానికి రెండు వారాలు అవసరం,, స్ట్రాటమ్ కార్నియం దాటడానికి అదనంగా రెండు వారాలు అవసరమవుతాయి.<ref name="bolognia">{{Cite book|title=Dermatology|last=Bolognia, Jean L|publisher=Mosby|year=2007|isbn=978-1-4160-2999-1|location=St. Louis|display-authors=etal}}</ref> చర్మము అనేది బాహ్యచర్మము, చర్మము క్రింద కణజాలం మధ్య చర్మం పొర,, పాపిల్లరీ చర్మము, రెటిక్యులర్ చర్మము అనే రెండు విభాగాలను కలిగి ఉంటుంది.<ref name="Rapini">{{Cite book|url=https://archive.org/details/practicaldermato0000rapi|title=Practical dermatopathology|last=Rapini, Ronald P|publisher=Elsevier Mosby|year=2005|isbn=978-0-323-01198-3|url-access=registration}}</ref> ఉపరితల పాపిల్లరీ డెర్మిస్ బాహ్యచర్మం పైభాగంలో ఉన్న రెట్ చీలికలతో పరస్పరం అంకితం చేయబడుతుంది, దీని మధ్య రెండు పొరలు బేస్మెంట్ మెంబ్రేన్ జోన్ ద్వారా సంకర్షణ చెందుతాయి.<ref name="Rapini" /> చర్మము నిర్మాణ భాగాలు కొల్లాజెన్, సాగే ఫైబర్స్, గ్రౌండ్ పదార్థం. .<ref name="Rapini" /> ఈ భాగాలలో పైలోస్బేషియస్ యూనిట్లు, ఎరెక్టర్ పిలీ కండరాలు, ఎక్రైన్, అపోక్రైన్ గ్రంథులు ఉన్నాయి.<ref name="Fitz" /> చర్మంపై ఉపరితలానికి సమాంతరంగా నడిచే రెండు వాస్కులర్ నెట్వర్క్లు ఉంటాయి-ఒక ఉపరితల, ఒక లోతైన ప్లెక్సస్-ఇవి నిలువు కమ్యూనికేటింగ్ నాళాల ద్వారా అనుసంధానించబడి ఉంటాయి.<ref name="Fitz" /><ref name="Grant-Kels">{{Cite book|title=Color Atlas of Dermatopathology (Dermatology: Clinical & Basic Science)|last=Grant-Kels JM|publisher=Informa Healthcare|year=2007|isbn=978-0-8493-3794-9|pages=[https://books.google.com/books?id=v2L21vtvm0MC&pg=PT163 163]}}</ref> చర్మము లోపల రక్త నాళాల పని నాలుగు రెట్లుః పోషణను సరఫరా చేయడం, ఉష్ణోగ్రతను నియంత్రించడం, వాపును నియంత్రించడం, గాయం నయం చేయడంలో పాల్గొనడం.<ref name="LAG">{{Cite book|title=Physiology, biochemistry, and molecular biology of the skin|last=Ryan|first=T|publisher=Oxford University Press|year=1991|isbn=978-0-19-505612-9|editor-last=Goldsmith|editor-first=Lowell A|edition=2nd|location=New York|page=1019|chapter=Cutaneous Circulation}}</ref><ref name="pmid8423379">{{Cite paper|title=Role of microvascular endothelial cells in inflammation}}</ref> చర్మము క్రింద కణజాలం అనేది చర్మము, అంతర్లీన అంటిపొర మధ్య కొవ్వు పొర. .<ref name="Lynch">{{Cite book|title=Dermatology|url=https://archive.org/details/dermatology0003lync|last=Lynch, Peter J|publisher=Williams & Wilkins|year=1994|isbn=978-0-683-05252-7}}</ref> ఈ కణజాలాన్ని ఇంకా రెండు భాగాలుగా విభజించవచ్చు, వాస్తవ కొవ్వు పొర, పన్నిక్యులస్ అడిపోసస్,, కండరాల లోతైన వెస్టిజియల్ పొర, పన్నిక్యులస కార్నోసస్.<ref name="RooksCD" /> ఈ కణజాలం ప్రధాన కణ భాగం అడిపోసైట్, కొవ్వు కణం .<ref name="Lynch" /> ఈ కణజాలం నిర్మాణం సెప్టల్ (అనగా లీనియర్ స్ట్రాండ్స్, లోబులార్ కంపార్ట్మెంట్లతో కూడి ఉంటుంది, ఇవి సూక్ష్మదర్శిని రూపాన్ని బట్టి భిన్నంగా ఉంటాయి.<ref name="Fitz" /> క్రియాత్మకంగా, చర్మము క్రింద కొవ్వు శరీరాన్ని నిరోధిస్తుంది, గాయాన్ని గ్రహిస్తుంది, రిజర్వ్ శక్తి వనరుగా పనిచేస్తుంది.<ref name="Lynch" /> మానవ ఇంటిగుమెంటరీ వ్యవస్థ పరిస్థితులు విస్తృతమైన వ్యాధులను కలిగి ఉంటాయి, వీటిని డెర్మటోసెస్ అని కూడా పిలుస్తారు, అలాగే అనేక నాన్-పాథోలాజిక్ స్థితులు (కొన్ని పరిస్థితులలో, మెలనోనిచియా, రాకెట్ నెయిల్స్ వంటివి).<ref name="Bluefarb">{{Cite book|url=https://archive.org/details/dermatology00samu|title=Dermatology|last=Bluefarb, Samuel M|publisher=Upjohn Co|year=1984|isbn=978-0-89501-004-9|url-access=registration}}</ref> కొద్ది సంఖ్యలో చర్మ వ్యాధులు మాత్రమే వైద్యుడిని ఎక్కువగా సందర్శించినప్పటికీ, వేలాది చర్మ పరిస్థితులను వివరించబడ్డాయి.<ref name="Lynch" /> ఈ పరిస్థితుల వర్గీకరణ తరచుగా అనేక నోసోలాజికల్ సవాళ్లను అందిస్తుంది, ఎందుకంటే అంతర్లీన రోగనిర్ధారణ, వ్యాధికారక శాస్త్రం తరచుగా తెలియదు. అందువల్ల, చాలా ప్రస్తుత పాఠ్యపుస్తకాలు స్థానం ఆధారంగా వర్గీకరణను అందిస్తాయి (ఉదాహరణకు, శ్లేష్మ పొర పదనిర్మాణ శాస్త్రం పరిస్థితులు (దీర్ఘకాలిక పొక్కులు పరిస్థితులు) రోగనిర్ధారణ శాస్త్రం (శారీరక కారకాల ఫలితంగా చర్మ పరిస్థితులు) మొదలైనవి. వైద్యపరంగా, ఏదైనా నిర్దిష్ట చర్మ పరిస్థితికి సంబంధించిన రోగ నిర్ధారణ, చర్మ గాయాలు (చేతులు, తల, కాళ్ళు, లక్షణాలు ([[దురద|ప్రురిటస్]], నొప్పి వ్యవధి (తీవ్రమైన, దీర్ఘకాలిక) అమరిక (ఏకాంత, సాధారణీకరించబడిన, వార్షిక, సరళ పదనిర్మాణ శాస్త్రం (మాక్యులస్, పాపుల్స్, వెసికిల్స్, రంగు (ఎరుపు, నీలం, గోధుమ, నలుపు, తెలుపు, పసుపు) వంటి ప్రదేశాలతో సహా సంబంధిత సమాచారాన్ని సేకరించడం ద్వారా చేయబడుతుంది.<ref name="FitzAtlas">{{Cite book|title=Fitzpatrick's color atlas and synopsis of clinical dermatology|url=https://archive.org/details/fitzpatrickscolo0000unse|last=Fitzpatrick, Thomas B|last2=Klauss Wolff|last3=Wolff, Klaus Dieter|last4=Johnson, Richard R.|last5=Suurmond, Dick|last6=Richard Suurmond|publisher=McGraw-Hill Medical Pub. Division|year=2005|isbn=978-0-07-144019-6}}</ref> అనేక పరిస్థితుల నిర్ధారణకు తరచుగా చర్మ బయాప్సీ కూడా అవసరం, ఇది [[కణజాల శాస్త్రం|హిస్టోలాజిక్]] సమాచారాన్ని అందిస్తుంది ఇది క్లినికల్ ప్రెజెంటేషన్, ఏదైనా ప్రయోగశాల డేటాతో సహసంబంధం కలిగి ఉంటుంది.<ref name="isbn0-7817-7363-6">{{Cite book|title=Lever's Histopathology of the Skin|last=Xiaowei Xu|last2=Elder, David A|last3=Rosalie Elenitsas|last4=Johnson, Bernett L|last5=Murphy, George E|publisher=Lippincott Williams & Wilkins|year=2008|isbn=978-0-7817-7363-8|location=Hagerstwon, MD}}</ref><ref name="isbn0-7020-3941-1">{{Cite book|title=Weedon's Skin Pathology, 2-Volume Set: Expert Consult - Online and Print|publisher=Churchill Livingstone|year=2009|isbn=978-0-7020-3941-6|location=Edinburgh}}</ref><ref name="isbn0-7020-3023-6">{{Cite book|title=Dermatopathology|last=David J DiCaudo|last2=Dirk Elston MD|last3=Dirk M Elston|last4=Tammie Ferringer|last5=Christine J Ko|last6=Christine Ko MD|last7=Steven Peckham|last8=Whitney A High|publisher=Saunders|year=2009|isbn=978-0-7020-3023-9|location=Philadelphia}}</ref> == అక్నీఫార్మ్ విస్ఫోటనాలు == పిలోస్బేషియస్ యూనిట్లో మార్పుల వల్ల మొటిమల విస్ఫోటనాలు సంభవిస్తాయి . * మొటిమల ఎస్టివలిస్ (మల్లోర్కా అక్నె * మొటిమల కాంగ్లోబాటా * మొటిమల సౌందర్య సాధనం (కాస్మెటిక్ అక్నీ) * మొటిమల ఫుల్మినాన్స్ (అక్యూట్ ఫీబ్రిల్ అల్సరేటివ్ మొటిమలు) * మొటిమల కెలోయిడాలిస్ న్యూచే (మొటిమల కెలొయిడాలిస్, డెర్మటైటిస్ పాపిల్లారిస్ క్యాపిలిటి, ఫోలిక్యులిటిస్ కెలొయిడలిస్, ఫోలికులిటిస్ కెలియోడిస్ న్యూచే, న్యూచల్ కెలొయిడ్ మొటిమలు) * మొటిమల మెకానికా * మొటిమల మందులు * మొటిమల వల్ల కలిగే మొటిమలను తొలగించే మొటిమల వ్యాధి (Acne miliaris necrotica) * [[మొటిమ|మొటిమల వల్గారిస్]] (Acne Simplex) * ముఖపు వాపుతో మొటిమలు (ఘన ముఖ వాపు) * బ్లెఫరోఫిమా * క్లోరాన్ * ఎరిత్రోటెలాంగియెక్టాటిక్ రోసేసియా (ఎరిథెమాటోటెలాంగియెక్టాక్ రోసేసియా, వాస్కులర్ రోసేసియా) * ఎక్సోరియేటెడ్ మొటిమలు (ఆక్నే ఎక్సోరియే డెస్ జెన్యూస్ ఫిల్లెస్, పికర్స్ అక్నేస్ * గ్రంథి రోసేసియా * గ్నాథోఫైమా * గ్రామ్-నెగటివ్ రోసేసియా * గ్రాన్యులోమాటస్ ఫేషియల్ డెర్మటైటిస్ * గ్రాన్యులోమాటస్ పెర్రియోరల్ డెర్మటైటిస్ * హాలోజెన్ మొటిమలు * హిడ్రాడెనిటిస్ సుపురాటివా (మొటిమల విలోమం, పియోడెర్మా ఫిస్టులాన్స్ ప్రాముఖ్యత, వెర్నియుల్స్ వ్యాధి) * ఇడియోపతిక్ ఫేషియల్ అసెప్టిక్ గ్రాన్యులోమా * శిశువు మొటిమలు * ల్యూపాయిడ్ రోసేసియా (గ్రాన్యులోమాటస్ రోసేసియా, మైక్రోపాప్యులర్ ట్యూబర్క్యులిడ్, రోసేసియా లాంటి ట్యూబర్క్యులాడ్ ఆఫ్ లెవాండోవ్స్కీ) * లూపస్ మిలియారిస్ డిసెమినాటసఫేసి * మెటోఫిమా * నవజాత మొటిమలు (మొటిమల శిశువు, మొటిమల నియోనేటోరం, నియోనాటల్ సెఫాలిక్ పుస్టులోసిస్) * వృత్తి మొటిమలు * నూనె మొటిమలు * కంటి రోసేసియా (కంటి రోసాసియా, కంటి మోరోసియా) * ఒటోఫిమా * పెరిఆర్టిఫికల్ డెర్మటైటిస్ * రోసేసియా నిరంతర వాపు (దీర్ఘకాలిక ఎగువ ముఖ ఎరితెమాటస్ వాపు, మోర్బిహాన్స్ వ్యాధి, రోసేసియస్ లింఫెడెమా) * ఫైమాటస్ రోసేసియా * పోమాడే మొటిమలు * పాపులోపుస్ట్యులర్ రోసేసియా (ఇన్ఫ్లమేటరీ రోసేసియా) * పెరిఫోలిక్యులిటిస్ క్యాపిటిస్ అబ్సెడెన్స్, సఫోడియన్స్ (స్కాల్ప్ సెల్యులైటిస్ను విడదీయడం, ఫోలిక్యులిటిస్ను విడదీయడం, హోఫ్ఫ్మన్ సఫోడియెన్స్) * పెర్రియోరల్ డెర్మటైటిస్ * పెరియోర్బిటల్ డెర్మటైటిస్ (పెరియోకులర్ డెర్మటైటీస్) * పియోడెర్మా ఫేషియల్ (రోసేసియా ఫుల్మినాన్స్) * రైనోఫైమా * రోసేసియా (ఆక్నే రోసేసియా) * రోసేసియా కాంగ్లోబాటా * సైనోవిటిస్-మొటిమల-పుస్టులోసిస్-హైపెరోస్టోసిస్-ఆస్టియోమైలిటిస్ సిండ్రోమ్ (SAPHO సిండ్రోమ్) * స్టెరాయిడ్ రోసేసియా * టార్ మొటిమలు * ఉష్ణమండల మొటిమలు [[దస్త్రం:Akne-jugend.jpg|alt=Adult forehead with scattered red pimples|thumb|[[మొటిమ|మొటిమల వల్గారిస్]]]] [[దస్త్రం:Dissecting_cellulitis_of_the_scalp_-_perifolliculitis_capitis_abscedens_et_suffodiens_-_Hoffman_disease_-_40yo_male_of_African_descent.jpg|alt=Boggy, suppurative nodule with patchy hair loss typical of dissecting cellulitis of the scalp|thumb|స్కాల్ప్ సెల్యులైటిస్ను విడదీయడం]] [[దస్త్రం:Rhinopyma.JPG|alt=Adult male with a large, red, bulbous nose|thumb|రైనోఫైమా]] == ఆటోఇన్ఫ్లమేటరీ సిండ్రోమ్స్ == ఆటోఇన్ఫ్లమేటరీ సిండ్రోమ్స్ అనేది వంశపారంపర్యంగా వచ్చే రుగ్మతల సమూహం, ఇవి తాపజనక చర్మ గాయాలు, ఆవర్తన జ్వరాల ద్వారా వర్గీకరించబడతాయి.<ref>{{Cite paper|author=Fietta P|title=Autoinflammatory diseases: the hereditary periodic fever syndromes}}</ref><ref>{{Cite paper|title=The hereditary periodic fever syndromes: molecular analysis of a new family of inflammatory diseases}}</ref> * బ్లౌ సిండ్రోమ్[[దస్త్రం:Blau_syndrome.jpg|alt=Multiple reddish-brown papules coalescing over the right arm of a boy|thumb|బ్లౌ సిండ్రోమ్]] * దీర్ఘకాలిక శిశు నరాల చర్మసంబంధ, కీళ్ళ సిండ్రోమ్ * కుటుంబ జలుబు ఉర్టికారియా (కుటుంబ జలుబుతో ఆటోఇన్ఫ్లమేటరీ సిండ్రోమ్) * కుటుంబ మధ్యధరా జ్వరం * హైపర్-ఐజిడి సిండ్రోమ్ * మజీద్ సిండ్రోమ్ * మకిల్-వెల్స్ సిండ్రోమ్ * టిఎన్ఎఫ్ రిసెప్టర్ అనుబంధ ఆవర్తన సిండ్రోమ్ (కుటుంబ హైబెర్నియన్ జ్వరం, ట్రాప్స్, ట్యూమర్ నెక్రోసిస్ ఫ్యాక్టర్ రిసెప్టెర్ అనుబంధ ఆవర్తన సిండ్రోం) == దీర్ఘకాలిక పొక్కులు == దీర్ఘకాలిక పొక్కులుగల చర్మ పరిస్థితులు సుదీర్ఘమైన మార్గాన్ని కలిగి ఉంటాయి, వెసికిల్స్, బుల్లే ఉంటాయి. <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=X0QzPwAACAAJ|title=Blistering Skin Diseases|last=Chan|first=Lawrence S|date=30 March 2009|publisher=Manson Publishing Ltd|isbn=978-1-84076-066-8|edition=1}}</ref> * వయోజన సరళ IgA వ్యాధి * బులస్ పెంఫిగోయిడ్ * బులస్ లూపస్ ఎరిథెమాటోసస్ * బాల్య సరళ IgA వ్యాధి (బాల్యంలోని దీర్ఘకాలిక బుల్లస్ వ్యాధి) * సికాట్రిసియల్ పెంఫిగోయిడ్ (బెనిగ్న్ మ్యూకోసల్ పెంఫిగాయిడ్, బెనిగ్నె మ్యూకస్ మెంబ్రేన్ పెంఫిగొయిడ్, ఓక్యులర్ పెంఫిగ్యస్, స్కారింగ్ పెంఫిగైడ్) * డెర్మటైటిస్ హెర్పెటిఫార్మిస్ (డహ్రింగ్ వ్యాధి) * డైషిడ్రోసిస్ (పునరావృత వెసిక్యులర్ పామోప్లాంటర్ డెర్మటైటిస్, అక్యూట్ వెసిక్యులోబులస్ హ్యాండ్ ఎగ్జిమా, డైషిడ్రోటిక్ డెర్మటైసిస్, పోంఫోలిక్స్) * స్థానిక పెంఫిగస్ (స్థానిక పెంపిగస్ ఫోలియాసియస్, ఫోగో సెల్వాజెం) * ఎపిడెర్మోలిసిస్ బుల్లోసా అక్విజిటా * గ్రోవర్ వ్యాధి (బెనిగ్న్ పాప్యులర్ అకాంతోలిటిక్ డెర్మాటోసిస్, పెర్సిస్టెంట్ అకాంతోలిటిక డెర్మాటోసస్, ట్రాన్సియెంట్ అకాంతోలైటిక్ డెర్మాటోసెస్) [[దస్త్రం:Grover's_disease,_advanced_case.JPG|alt=Adult chest and abdomen with many red skin lesions|thumb|గ్రోవర్ వ్యాధి]] * ఐజిఎ పెంఫిగస్ * ఇంట్రాపిడెర్మల్ న్యూట్రోఫిలిక్ IgA డెర్మాటోసిస్ * స్థానికీకరించిన సికాట్రిసియల్ పెంఫిగోయిడ్ (బ్రన్స్టింగ్-పెర్రీ సికాట్రిసియాల్ పెంఫిగాయిడ్) * పారానోప్లాస్టిక్ పెంఫిగస్ * పెంఫిగస్ ఎరిథెమాటోసస్ (సెనియర్-ఉషర్ సిండ్రోమ్) * పెంఫిగస్ ఫోలియాసియస్ * పెంఫిగస్ హెర్పెటిఫార్మిస్ (అకాంతోలిటిక్ హెర్పెటిఫార్మ్ డెర్మటైటిస్, హెర్పెడిఫార్మ్ పెంఫిజస్, మిశ్రమ బులస్ వ్యాధి, సల్ఫాపిరిడిన్ ద్వారా నియంత్రించబడే పెంఫిగ్స్ * పెంఫిగోయిడ్ నోడ్యులారిస్ * పెంఫిగస్ వెజిటేబల్స్ * పెంఫిగస్ వెజిటేబల్స్ ఆఫ్ హాలోపో * న్యూమాన్ పెంఫిగస్ శాఖాహారాలు * పెంఫిగస్ వల్గారిస్ * వెసిక్యులర్ పెంఫిగోయిడ్ * వల్వర్ బాల్య పెంఫిగోయిడ్ == శ్లేష్మ పొర పరిస్థితులు == శ్లేష్మ పొర పరిస్థితులలో కళ్ళు, ముక్కు, నోరు, జననేంద్రియాలు, పాయువు తేమతో కూడిన లైనింగ్ ఉంటుంది .<ref name="Andrews">{{Cite book|title=Andrews' Diseases of the Skin: Clinical Dermatology|url=https://archive.org/details/andrewsdiseaseso0000jame_10ed|last=James, William D|publisher=Saunders Elsevier|year=2006|isbn=978-0-7216-2921-6|display-authors=etal}}</ref> * అకటాలాసియా (అకటాలాసేమియా, తకాహారా వ్యాధి) * పొందిన డైస్కెరాటోటిక్ ల్యూకోప్లాకియా * ఆక్టినమిక్ చీలిటిస్ (ఆక్టినమిక్ చైలోసిస్) * తీవ్రమైన నెక్రోటైజింగ్ అల్సర్ జింగైవిటిస్ (తీవ్రమైన పొర జింగైటిటిస్, తీవ్రమైన నెక్రోటికల్ అల్సర్ గింగివోస్టోమాటైటిస్, ఫ్యూసోస్పైరిల్లరీ జింగైవైటిస్, ఫ్యూజోస్పైరిల్లోసిస్, ఫ్యూసోపిరోచెటల్ జింగైవిటిస్, నెక్రోటైనింగ్ జింగైవిటీస్, ఫాగేడెనిక్ జింగైవిటెస్, కంద నోరు, వ్రణోత్పత్తి జింగైటిస్, విన్సెంట్ జింగైవిట్స్, విన్సెట్ ఇన్ఫెక్షన్, విన్సెంట్కు స్టోమాటిటిస్, విన్స్ వ్యాధి * అలెర్జీ కాంటాక్ట్ చీలిటిస్ * ఆంజినా బులోసా హెమోర్జికా * కోణీయ చీలిటిస్ (పెర్లెచె) * బెహెట్స్ వ్యాధి (బెహెట్ సిండ్రోమ్, ఓకులో-ఓరల్-జెనిటల్ సిండ్రోమ్) * నల్ల వెంట్రుకల నాలుక (జుట్టు గల నాలుక, లింగ్వా విల్లోసా నిగ్రాస్) [[దస్త్రం:Black_tongue.jpg|alt=Adult tongue with a strikingly black top|thumb|నల్లటి వెంట్రుకల నాలుక]] * కేవియర్ భాష * చీలిటిస్ ఎక్స్ఫోలియాటివా * చీలిటిస్ గ్రంథి * చీలిటిస్ గ్రాన్యులోమాటోసా (గ్రాన్యులోమాటస్ చీలిటిస్, ఓరోఫేసియల్ గ్రాన్యులోమోసిస్) * దంత మూలం చర్మ సైనస్ (డెంటల్ సైనస్) * చక్రీయ న్యూట్రోపెనియా * డెస్కమేటివ్ జింగైవిటిస్ * పెదవి ఔషధ-ప్రేరిత పుండు * పెదవి ఎపిడెర్మైజేషన్ * ఎపిలిస్ * ఎపులిస్ ఫిసురాటమ్ (గ్రాన్యులోమా ఫిసురాటమ్) * విస్ఫోటన భాషా పాపిల్లిటిస్ * ఎరిత్రోప్లాకియా (ఎరిత్రోప్లాషియా) * విరిగిన నాలుక (గొంతు నాలుక, లింగ్వా ప్లికాటా, ప్లికేటెడ్ నాలుక, స్క్రోటల్ నాలుక) * భౌగోళిక నాలుక (బెనిగ్న్ మైగ్రేటరీ గ్లోసిటిస్, బెనిగ్ను మైగ్రేటరీ స్టోమాటిటిస్, గ్లోసిటిస్ ఏరియాటా ఎక్స్ఫోలియాటివా, గ్లోసిటిసియాటా మైగ్రాన్స్, లింగ్వా జియోగ్రాఫిక, స్టోమాటిటిస్ ఏరియాటా మైగ్రన్స్, నాలుక తాత్కాలిక బెనిగ్నా ప్లాక్స్) * జింజివల్ ఫైబ్రోమా * జింజివల్ హైపర్ట్రోఫీ * వెంట్రుకల ల్యూకోప్లాకియా (ఓరల్ హెయిర్లీ ల్యూకోప్లేకియా) * ఇంట్రోరల్ డెంటల్ సైనస్ * లీనియా ఆల్బా * ల్యూకోప్లాకియా * టైలోసిస్, ఎసోఫాగియల్ కార్సినోమాతో ల్యూకోప్లాకియా * మేజర్ అఫ్థస్ అల్సర్ (పెరియాడెనిటిస్ మ్యూకోసా నెక్రోటికా రిక్రెన్లు) * మీడియన్ రాంబోయిడ్ గ్లోసిటిస్ (సెంట్రల్ పాపిల్లరీ అట్రోఫి) * మెలనోసైటిక్ నోటి గాయం * మెల్కర్సన్-రోసెంతల్ సిండ్రోమ్ * మోర్సికాటియో బుకారమ్ (దీర్ఘకాలిక చెంప కొరకడం, దీర్ఘకాలిక చెంప నమలడం) * మ్యూకోసల్ స్క్వామస్ సెల్ కార్సినోమా * నోటి శ్లేష్మం శ్లేష్మ తిత్తి (శ్లేష్మల) * నాగాయామా ప్రదేశాలు * [[క్రోన్స్ వ్యాధి|ఓరల్ క్రోన్ 'స్ వ్యాధి]] * ఓరల్ ఫ్లోరిడ్ పాపిల్లోమాటోసిస్ * ఓరల్ మెలనోసిస్ * నాలుక ఒస్సియస్ కోరిస్టోమా * పరిధీయ అమెలోబ్లాస్టోమా * ప్లాస్మా సెల్ చీలిటిస్ (ప్లాస్మా సెల్ జింగివిటిస్, ప్లాస్మా సెల్ ఒరిఫికల్ మ్యూకోసిటి) * ప్లాస్మోకాంథోమా * ప్రొలిఫెరేటివ్ వెర్రూకస్ ల్యూకోప్లాకియా * ప్యోజెనిక్ గ్రాన్యులోమా (ఎరప్టివ్ హెమాంజియోమా, గ్రాన్యులేషన్ టిష్యూ-టైప్ హెమాంజయోమా, గ్రానులోమా గ్రావిడారం, లోబులార్ క్యాపిల్లరీ హెమాంజ్యోమా, ప్రెగ్నెన్సీ ట్యూమర్, ప్రెగ్నేంసీ ట్యూమర్) [[దస్త్రం:Pyogenic_granuloma_on_a_finger-1.jpg|alt=A solitary papule of inflamed vascular granulation tissue on the index finger of an adult|thumb|ప్యోజెనిక్ గ్రాన్యులోమా]] * పియోస్టోమాటైటిస్ వెజిటేషన్స్ * పునరావృత అఫ్థస్ స్టోమాటిటిస్ (అఫ్థోసిస్, క్యాన్సర్ పుళ్ళు, పునరావృత నోటి అఫ్థై) * పునరావృత ఇంట్రోరల్ హెర్పెస్ సింప్లెక్స్ సంక్రమణ * మృదువైన నాలుక (అట్రోఫిక్ గ్లోసిటిస్, బట్టతల నాలుక, హంటర్ గ్లోసిటిస్, మోయెల్లెర్) * స్టోమాటిటిస్ నికోటినా (నికోటిన్ స్టోమాటిటిస్, స్మోకర్స్ కెరాటోసిస్, స్మోకర్ పాచెస్) * టోరస్ పాలటినస్ * ట్రంపెటర్ మొటిమ * వెస్టిబ్యులర్ పాపిల్లోమాటోసిస్ * వైట్ స్పాంజ్ నెవస్ (వైట్ స్పాంజి నెవస్ ఆఫ్ కానన్) == చర్మ అనుబంధాల పరిస్థితులు == చర్మ అనుబంధాల పరిస్థితులు చర్మం, [[వెంట్రుక|జుట్టు]], [[గోరు|గోర్లు]], ఎర్రటి పైలి కండరాల గ్రంథులను ప్రభావితం చేస్తాయి. .<ref name="Lookingbill">{{Cite book|title=Lookingbill and Marks' Principles of Dermatology|url=https://archive.org/details/lookingbillmarks0000mark_4thed|last=Miller, Jeffrey H|last2=Marks, James G|publisher=Saunders|year=2006|isbn=978-1-4160-3185-7}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMiller,_Jeffrey_HMarks,_James_G2006">Miller, Jeffrey H; Marks, James G (2006). ''Lookingbill and Marks' Principles of Dermatology''. Saunders. [[ఐఎస్‌బిఎన్|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-1-4160-3185-7|<bdi>978-1-4160-3185-7</bdi>]].</cite></ref><ref name="genDermPreReq">{{Cite book|title=General dermatology|url=https://archive.org/details/generaldermatolo0000unse_z0n1|last=Christine J Ko|last2=Schwarzenberger, Kathryn|last3=Werchniak, Andrew E|publisher=Saunders|year=2009|isbn=978-0-7020-3093-2|location=Philadelphia}}</ref> * మొటిమల నెక్రోటికా * పొందిన సాధారణ హైపర్ట్రికోసిస్ (పొందిన హైపర్ట్రిసోసిస్ లానుగినోసా, హైపర్ట్రిసోసిస్ లానుగనోసా అక్విజిటా) * పొందిన పెర్ఫోరేటింగ్ డెర్మాటోసిస్ (పొందిన పెర్పోరేటింగ్ కొల్లాజెనోసిస్) * అక్రోకేటోసిస్ పారానోప్లాస్టికా ఆఫ్ బాజెక్స్ (అక్రోకెరోటోసిస్ నియోప్లాస్టికా, బాజెక్స్ సిండ్రోమ్) * అక్రోస్టియోలిసిస్ * [[గోరుచుట్టు|తీవ్రమైన పారోనికా]] * [[అలోపీసీయా ఎరేటా|అలోపేసియా ఏరియాటా]] అలోపేసియా ఏరియటా[[దస్త్రం:Allopecia_areata.JPG|alt=Circular coin-sized bare patch on the back of a person's scalp|thumb|[[అలోపీసీయా ఎరేటా|అలోపేసియా ఏరియాటా]]]] * అలోపేసియా నియోప్లాస్టికా * అనాజెన్ ఎఫ్లువియం * ఆండ్రోజెనిక్ అలోపేసియా (ఆండ్రోజెనెటిక్ అలోపేసియా) * అన్హీడ్రోసిస్ (హైపోహిడ్రోసిస్) * అనోనిచియా * స్పష్టమైన ల్యూకోనిచియా * బ్యూ పంక్తులు * నీలి గోర్లు * బ్రోమిడ్రోసిస్ (అపోక్రైన్ బ్రోమిడ్రోసస్, ఫెటిడ్ చెమట, మల్లోడోరస్ చెమట, ఓస్మిడ్రోసిస్) * బబుల్ హెయిర్ వైకల్యం * సెంట్రల్ సెంట్రిఫ్యూగల్ సికాట్రిసియల్ అలోపేసియా (ఫోలిక్యులర్ డిజెనరేషన్ సిండ్రోమ్, సెంట్రల్ స్కాల్ప్ సూడోపెలేడ్) * చెవ్రాన్ నెయిల్ (హెర్రింగ్ బోన్ నెయిల్) * క్రోమిడ్రోసిస్ (రంగు చెమట) * [[గోరుచుట్టు|దీర్ఘకాలిక పారోనికా]] * సికాట్రిసియల్ అలోపేసియా * క్లబ్బింగ్ (డ్రమ్ స్టిక్ వేళ్లు, హిప్పోక్రేటిక్ వేళ్లు, వాచ్-గ్లాస్ నెయిల్స్) * చూపుడు వేళ్ళ పుట్టుకతో వచ్చే ఒనికోడిస్ప్లాసియా * వ్యాప్తి, పునరావృత ఇన్ఫండిబులోఫోలిక్యులిటిస్ * తలపై ఎరోసివ్ పుస్ట్యులర్ డెర్మటైటిస్ (స్కాల్ప్ ఎరోసివె పుస్ట్యులర్ డర్మటోసిస్) * ఎరిత్రోమెలనోసిస్ ఫోలిక్యులార్, కోలి * ఫోలిక్యులిటిస్ డెకాల్వాన్స్ * ఫోలిక్యులిటిస్ నరేస్ పెర్ఫోరాన్స్ * ఫాక్స్-ఫోర్డీస్ వ్యాధి * ఫ్రంటల్ ఫైబ్రోసింగ్ అలోపేసియా * జన్యు హైపర్ట్రికోసిస్ (జెనెనిటల్ హైపర్ట్రిసిస్) * సాధారణీకరించిన హైపర్హైడ్రోసిస్ * గ్రాహం-లిటిల్ సిండ్రోమ్ * గ్రాన్యులోసిస్ రుబ్రా నాసి * ఆకుపచ్చ గోర్లు * గస్టేటరీ హైపర్హైడ్రోసిస్ * హెయిర్ కాస్ట్స్ (సూడోనిట్స్) * హెయిర్ ఫోలికల్ నెవస్ (వెల్లస్ హమార్టోమా) * అరచేతులు, అరికాళ్ళు * సగం, సగం గోర్లు (లిండ్సే గోర్లు) * వేలాడదీయడం * హాపలోనిచియా * హెమాటిడ్రోసిస్ * హిర్సుటిజం * హుక్ గోరు * హాట్ దువ్వెన అలోపేసియా * హైపర్ట్రికోసిస్ క్యూబిటి (హెయిర్ ఎల్బో సిండ్రోమ్) * చర్మం హైపర్ట్రికోసిస్ సింప్లెక్స్ * అడపాదడపా జుట్టు-ఫోలికల్ డిస్ట్రోఫీ * కెరాటోసిస్ పిలారిస్ అట్రోఫికాన్స్ * జుట్టు కత్తిరించడం (ప్రగతిశీల కత్తిరింపు) * కోయెన్ ట్యూమర్ (కోయెన్ పెరింగువల్ ఫైబ్రోమా, పెరింగువల్ ఫిబ్రోమా) * కోయిలోనిచియా (చెంచా నెయిల్స్) * కిర్లే వ్యాధి * ల్యూకోనిచియా (తెల్లని గోర్లు) * లైకెన్ ప్లానోపిలారిస్ (అక్యుమినాటస్, ఫోలిక్యులర్ లైకెన్ ప్లానస్, లైకెన్ ప్లేనస్ ఫోలిక్యులారిస్, పెరిపిలారిసిస్) * గోర్లు లైకెన్ ప్లానస్ * లైకెన్ స్పినులోసస్ (కెరాటోసిస్ స్పినులోసా) * లిపెడెమాటస్ అలోపేసియా (లిపెడెమటస్ స్కాల్ప్) * స్థానికీకరించిన హైపర్ట్రికోసిస్ * స్థానికీకరించిన పుట్టుకతో వచ్చే హైపర్ట్రికోసిస్ * లాంగిట్యూడినల్ ఎరిథ్రోనిచియా * లాంగిట్యూడినల్ మెలనోనిచియా * లూజ్ అనాజెన్ సిండ్రోమ్ (లూజ్ అనాగెన్ హెయిర్ సిండ్రోమ్) * లూపస్ ఎరిథెమాటోసస్ * మదరోసిస్ * గోరు పలక మాలాలైన్మెంట్ * పురుష-నమూనా బట్టతల * మేరీ-ఉన్నా వంశపారంపర్య హైపోట్రికోసిస్ (మేరీ-ఉన్నా హైపోట్రిసోసిస్) * మీడియన్ నెయిల్ డిస్ట్రోఫీ (డిస్ట్రోఫియా ఉంగుయిస్ మీడియానా కానాలిఫోర్మిస్, మీడియన్ కానాలిఫోర్మ్ డిస్ట్రోఫీ ఆఫ్ హెల్లెర్, సోలెనోనిచియా) * మీస్ లైన్లు * మెలనోనిచియా * మెంకేస్ కిన్కీ హెయిర్ సిండ్రోమ్ (కిన్కీ జుట్టు వ్యాధి, మెంకేజ్ వ్యాధి) * మోనిలెథ్రిక్స్ (పూసలతో చేసిన జుట్టు) * ముయెర్క్స్ గోర్లు (ముయెర్క్లె పంక్తులు) * నెయిల్-ప్యాటెల్లా సిండ్రోమ్ (ఫాంగ్ సిండ్రోమ్, వంశపారంపర్య ఆస్టియోనీకోడిస్ప్లాసియా, HOOD సిండ్రోమ్) [[దస్త్రం:Nailpatellakleur1fotojanwij.jpg|alt=Big toe with most of the toenail missing; only the nail's root is present|thumb|నెయిల్-ప్యాటెల్లా సిండ్రోమ్]] * గోరువెచ్చని నియోప్లాజమ్స్ * నెవాయిడ్ హైపర్ట్రికోసిస్ * నాన్సికాట్రికల్ అలోపేసియా * ఒనికౌక్సిస్ * ఒనికోఆట్రోఫీ * ఒనికోక్రిప్టోసిస్ (ఇన్గ్రౌన్ నెయిల్, అన్గుయిస్ ఇన్కార్నాటస్) * ఒనికోగ్రిఫోసిస్ (రామ్ కొమ్ము) * ఒనికోలిసిస్ * ఒనికోమాడెసిస్ * ఒనికోమాట్రికోమా * ఒనికోఫాగియా (గోర్లు కొరుకుట) * ఒనికోఫోసిస్ * [[అలోపీసీయా ఎరేటా|ఒనికోప్టోసిస్ డిఫ్లువియం]] (అలోపేసియా అన్గ్యుయం) * ఒనికోరెక్సిస్ (పెళుసుగా ఉండే గోర్లు) * ఒనికోస్చిజియా * ఒనికోటిల్లోమానియా[[దస్త్రం:Nailbitebad.jpg|alt=Multiple, dystrophic, irregular, shortened fingernails|thumb|ఒనికోటిల్లోమానియా]] * ఒఫియాసిస్ * పామోప్లాంటర్ హైపర్హైడ్రోసిస్ (ఎమోషనల్ హైపర్హైడ్రొసిస్) * పారాకెరాటోసిస్ పుస్టులోసా * నమూనా పొందిన హైపర్ట్రికోసిస్ * రంధ్రం ఫోలిక్యులైటిస్ * పిలి అన్నులాటి (రింగ్ హెయిర్) * పిలీ ద్విగుణ * పిలి మల్టీజెమిని * పిలి సూడోఅన్నులాటి (సూడో పిలి యాన్యులాటి) * పిలి టోర్టి (ట్విస్టెడ్ హెయిర్స్) * పిన్సర్ గోర్లు (ఒమేగా గోర్లు, ట్రంపెట్ గోర్లు) * పిట్రియాసిస్ అమియాంటేసియా (టినియా అమియాంటేషియా) * ప్లాటోనిచియా * ప్లికా న్యూరోపథికా (వెంట్రుకలు రాలడం) * ప్లమ్మర్ గోరు * జుట్టు అకాల తెల్లబడటం * ప్రీపెబర్టల్ హైపర్ట్రికోసిస్ * ఒత్తిడి అలోపేసియా (ఆపరేషన్ అనంతర అలోపేసియా, ఒత్తిడి-ప్రేరిత అలోపేసియా) * సూడోఫోలిక్యులిటిస్ బార్బే (బార్బర్స్ దురద, ఫోలిక్యులిటిస బార్బే ట్రామాటికా, రేజర్ బంప్స్, గడ్డం మచ్చలు సూడోఫోలిక్యూలిటిస్, షేవ్ బంప్స్) * స్యూడోపెలేడ్ ఆఫ్ బ్రోక్ (అలోపేసియా సికాట్రిసటా) * సోరియాటిక్ గోర్లు * టెరిజియం ఇన్వేర్సమ్ ఉంగుయిస్ (టెరిజియం ఇంవేర్సస్ ఉంగుయిస్, వెంట్రల్ టెరిజియం) * టెరిజియం ఉంగుయిస్ (డోర్సల్ టెరిజియం) * గోరు మంచం పుర్పురా * ర్యాకెట్ నెయిల్ (బ్రాచియోనిచియా, నెయిల్ ఎన్ రాకెట్, ర్యాకెట్ థంబ్) * పునరావృత పామోప్లాంటర్ హిడ్రాడెనిటిస్ (ఐడియోపతిక్ పామోప్లాంటరైడ్రాడెడిటిస్, ఇడియోపతిక్ ప్లాంటర్ హిడ్రేడెనిటిస్, బాధాకరమైన ప్లాంటర్ ఎరితీమా, పామోప్లాంటారైడ్రైన్ హిడ్రాడేనిటిస్, ప్లాంటర్ పన్నిక్యులిటిస్) * రెడ్ లూనులా * రాస్ సిండ్రోమ్ * రూబిన్స్టీన్-తైబి సిండ్రోమ్ * సెట్లీస్ సిండ్రోమ్ * షెల్ నెయిల్ సిండ్రోమ్ * షార్ట్ అనాజెన్ సిండ్రోమ్ * స్ప్లింటర్ రక్తస్రావం స్ప్లింటర రక్తస్రావం[[దస్త్రం:Splinter_hemorrhage.jpg|alt=Small, linear, blue-black areas of discoloration beneath the nail plate of an adult finger|thumb|చీలిక రక్తస్రావం]] * స్పాటెడ్ లూనులా * గోరు ప్లేట్ మరకలు * సబంగువల్ హెమటోమా * [[టెలోజెన్ ఎఫ్లూవియం|టెలోజెన్ ఎఫ్లువియం]] * టెర్రీ గోర్లు * ట్రాక్షన్ అలోపేసియా * బాధాకరమైన అలోపేసియా * ట్రామాటిక్ అన్సెరిన్ ఫోలిక్యులోసిస్ * త్రిభుజాకార అలోపేసియా (టెంపోరల్ అలోపేసియా, టెంపోరల త్రిభుజాకార ఆలోపేసియా) * ట్రైకోమెగాలి * ట్రైకోమైకోసిస్ ఆక్సిల్లారిస్ * త్రికోరెక్సిస్ ఇన్వాగినాటా (వెదురు జుట్టు) * ట్రైకోర్హెక్సిస్ నోడోసా * ట్రైకోస్టాసిస్ స్పినులోసా * టఫ్టెడ్ ఫోలిక్యులిటిస్ * [[బోడి|ట్యూమర్ అలోపేసియా]] * ఇరవై గోర్లు డిస్ట్రోఫీ (ఇసుక గోర్లు, ట్రాచియోనిచియా) * అణచివేయలేని జుట్టు సిండ్రోమ్ (చెవెక్స్ ఇన్కోయిఫబుల్, పిలి ట్రైయాంగులి, కానాలికులి, స్పన్-గ్లాస్ హెయిర్) * ఉన్ని జుట్టు నెవస్ (వూల్లీ హెయిర్ నెవస్) * X-లింక్డ్ హైపర్ట్రికోసిస్ == చర్మము క్రింద కొవ్వు పరిస్థితులు == చర్మము క్రింద కొవ్వు పరిస్థితులు చర్మము, అంతర్లీన అంటిపొర మధ్య ఉన్న కొవ్వు కణజాల పొరను ప్రభావితం చేస్తాయి. <ref>{{Cite paper|title=Diagnosis and Treatment of Panniculitis}}</ref><ref>{{Cite paper|title=Panniculitis. Part I. Mostly septal panniculitis}}</ref><ref>{{Cite paper|title=Panniculitis. Part II. Mostly lobular panniculitis}}</ref><ref name="pmid11514913">{{Cite paper|title=Update on panniculitis}}</ref> * పొందిన సాధారణ లిపోడిస్ట్రోఫీ (లారెన్స్ సిండ్రోమ్, లారెన్స్-సీప్ సిండ్రోమ్) * అడిపోసిస్ డోలోరోసా (డెర్కమ్ వ్యాధి) * ఆల్ఫా-1 యాంటిట్రిప్సిన్ లోపం పన్నికులిటిస్ (ఆల్ఫా -1-ప్రోటీజ్ లోపం పన్నీకులిటిస్, ఆల్ఫా-1,1-ప్రోటీనేజ్ లోపం పనికులిటిస్) * అట్రోఫిక్ కనెక్టివ్ టిష్యూ పనిక్యులిటిస్ * బారాక్యూర్-సైమన్స్ సిండ్రోమ్ (పాక్షిక లిపోడిస్ట్రోఫీ, సెఫలోథోరాసిక్ లిపోడిస్ట్రీ, ప్రోగ్రెసివ్ లిపోడిస్టిక్రోఫీ) * నిరపాయమైన సిమెట్రిక్ లిపోమాటోసిస్ (లునోయిస్-బెన్సాడ్ నిరపాయమైన సమరూప లిపోమాటాసిస్, మాడెలంగ్ వ్యాధి) * సెంట్రిఫ్యూగల్ అబ్డోమినల్ లిపోడిస్ట్రోఫీ (సెంట్రిఫ్యూకల్ లిపోడిస్ట్ఫోఫీ, లిపోడిస్ట్రీఫియా సెంట్రిఫ్యూగాలిస్ అబ్డోమినలిస్ ఇన్ఫంటాలిస్) * దీర్ఘకాలిక ఎరిథెమా నోడోసం (ఎరిథెమ నోడోసం మైగ్రాన్స్, సబ్క్యూట్ మైగ్రేటరీ పన్నికులిటిస్ ఆఫ్ విలానోవా, పినోల్, సబ్కూట్ నోడ్యులర్ మైగ్రేటరీ పనికులిటిస్ క్రానిక్ ఎరిథెమ్ నోడోసం[[దస్త్రం:EN-TBC.PNG|alt=Dark area of skin, reminiscent of a bruise, on the inner ankle of an adult|thumb|దీర్ఘకాలిక ఎరిథెమా నోడోసం]] * కోల్డ్ పనిక్యులిటిస్ (పాప్సికల్ పనిక్యులైటిస్) * పుట్టుకతో వచ్చే సాధారణ లిపోడిస్ట్రోఫీ (బెరార్డినెల్లి-సీప్ సిండ్రోమ్) * సైటోఫాగిక్ హిస్టియోసైటిక్ పనిక్యులిటిస్ * ఔషధ-ప్రేరిత లిపోడిస్ట్రోఫీ * ఫాక్టిటియల్ పనిక్యులిటిస్ * కుటుంబ పాక్షిక లిపోడిస్ట్రోఫీ (కోబెర్లింగ్-డునిగన్ సిండ్రోమ్) * గౌటీ పనిక్యులిటిస్ * హెమిహైపర్ప్లాసియా-మల్టిపుల్ లిపోమాటోసిస్ సిండ్రోమ్ * హెచ్ఐవి-సంబంధిత లిపోడిస్ట్రోఫీ * ఇన్వల్యూషనల్ లిపోఆట్రోఫీ * లిపోఆట్రోఫియా యాన్యులారిస్ (ఫెర్రీరా-మార్క్స్ లిపోఆట్రొఫియా) * లిపోఆట్రోఫియా సెమికర్క్యులారిస్ (సెమికర్క్యులర్ లిపోఆట్రొఫి) * లిపోడెర్మాటోస్క్లెరోసిస్ (లిపోమెంబ్రానస్ మార్పులతో దీర్ఘకాలిక పన్నిక్యులిటిస్, హైపోడెర్మిటిస్ స్క్లెరోడెర్మిఫార్మిస్, స్క్లెరోజింగ్ పన్నిక్యులైటిస్, స్టాసిస్ పన్నిక్యులైటిస్) * లిపోహైపెర్ట్రోఫీ * స్థానికీకరించిన లిపోడిస్ట్రోఫీ * న్యూట్రోఫిలిక్ లోబులార్ పన్నికులిటిస్ * నోడ్యులర్ వాస్కులైటిస్ * ప్రగతిశీల ఆలస్య-ప్రారంభం లేని లీనియర్ హెమిఫేసియల్ లిపోఆట్రోఫీ * ప్యాంక్రియాటిక్ పనిక్యులిటిస్ (ఎంజైమాటిక్ పనికులిటిస్, ప్యాంక్రియాటిక ఫ్యాట్ నెక్రోసిస్, సబ్కటానియస్ ఫ్యాట్ నెక్రోసిస్) * పోలాండ్ సిండ్రోమ్ * పోస్ట్-స్టెరాయిడ్ పనిక్యులిటిస్ * స్క్లెరెమా నియోనేటోరం * స్క్లెరోసింగ్ లిపోగ్రానులోమా (పారాఫినోమా) * సెప్టల్ పనిక్యులిటిస్ * నవజాత శిశువు సబ్కటానియస్ కొవ్వు నెక్రోసిస్ * ట్రామాటిక్ పన్నికులిటిస్ * ట్యూమర్ లైసిస్ సిండ్రోమ్ * వెబెర్-క్రిస్టియన్ వ్యాధి (రీలాప్సింగ్ ఫీబ్రిల్ నాన్సుపెరేటివ్ పన్నిక్యులిటిస్) == పుట్టుకతో వచ్చే క్రమరాహిత్యాలు == చర్మసంబంధ పుట్టుకతో వచ్చే క్రమరాహిత్యాలు అనేవి [[మానవ శరీరము|మానవ శరీరం]] ఆకారాన్ని ఏర్పరుచుకునే జీవ ప్రక్రియ అయిన తప్పు మార్ఫోజెనిసిస్ ఫలితంగా ఏర్పడే వివిధ రకాల రుగ్మతల సమూహం.<ref name="genDermPreReq">{{Cite book|title=General dermatology|url=https://archive.org/details/generaldermatolo0000unse_z0n1|last=Christine J Ko|last2=Schwarzenberger, Kathryn|last3=Werchniak, Andrew E|publisher=Saunders|year=2009|isbn=978-0-7020-3093-2|location=Philadelphia}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFChristine_J_KoSchwarzenberger,_KathrynWerchniak,_Andrew_E2009">Christine J Ko; Schwarzenberger, Kathryn; Werchniak, Andrew E (2009). ''General dermatology''. Philadelphia: Saunders. [[ఐఎస్‌బిఎన్|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-7020-3093-2|<bdi>978-0-7020-3093-2</bdi>]].</cite></ref><ref name="pmid3053531">{{Cite paper|title=[Clinical aspects and genetics of congenital skin defects]}}</ref><ref name="reqInDermPeds">{{Cite book|title=Pediatric Dermatology: Requisites in Dermatology|url=https://archive.org/details/isbn_9780702030222|last=Andrea L. Zaenglein|last2=MD, Howard Gimbel|last3=Albert C Yan|publisher=Saunders Ltd|year=2008|isbn=978-0-7020-3022-2}}</ref> * ఐదవ బొటనవేలు అనుబంధ గోరు * అనుబంధ ట్రాగస్ (చెవి ట్యాగ్, ప్రీఅరిక్యులర్ అపెండేజ్, ప్రీఅర్రిక్యులర్ ట్యాగ్) * అమ్నియోటిక్ బ్యాండ్ సిండ్రోమ్ (ADAM కాంప్లెక్స్, అమ్నియోటిక బ్యాండ్ సీక్వెన్స్, పుట్టుకతో వచ్చే సంకోచం బ్యాండ్లు, సూడోఐన్హమ్ * అప్లాసియా కటిస్ కంజెనిటా (కటిస్ అప్లాసియా, పుట్టుకతో వచ్చే చర్మం లేకపోవడం, పుట్టుకతోనే వచ్చే మచ్చలు) * ఆర్టిరియోవెనస్ ఫిస్టులా * నిరపాయమైన నవజాత హెమాంజియోమాటోసిస్ * బ్రాంచియల్ సిస్ట్ (బ్రాంచియల్ చీలిక సిస్ట్) * బ్రాంకోజెనిక్ తిత్తి * క్యాపిల్లరీ హెమాంజియోమా (ఇన్ఫాంటిల్ హెమాంజయోమా, నెవస్ మెటరానస్, స్ట్రాబెర్రీ హెమాంజ్యోమా, స్ట్రాబెరీ నెవస్) * కావెర్నస్ సిరల వైకల్యం * పుట్టుకతో వచ్చే కార్టిలాజినస్ మిగిలిన మెడ (సెర్వికల్ యాక్సెసరీ ట్రాగస్, వాటిల్) * పుట్టుకతో వచ్చే ఎరోసివ్, వెసిక్యులర్ డెర్మాటోసిస్ * భ్రాంతి పార్శ్వ మడత పుట్టుకతో వచ్చే హైపర్ట్రోఫీ * పుట్టుకతో వచ్చే పెదవి పిట్ (దిగువ పెదవి పుట్టుకతో వచ్చిన సైనస్, పెదవి సైనస్, ఎగువ పెదవి మిడ్లైన్ సైనస్) * డెర్మాటోగ్లిఫ్స్ పుట్టుకతో వచ్చే వైకల్యాలు * పుట్టుకతో వచ్చే మృదువైన కండరాల హమార్టోమా * సిస్టిక్ శోషరస వైకల్యం * డెర్మాయిడ్ తిత్తి * నవజాత శిశువులలో హెమాంజియోమాటోసిస్ వ్యాప్తి * ఎన్సెఫలోసెల్ * డైస్కెరాటోసిస్ లేకుండా కుటుంబ వ్యాప్త హాస్య పాత్రలు<ref>{{Cite paper|title=Familial Disseminated Comedones without Dyskeratosis: Report of an Affected Family and Review of the Literature}}</ref> * ఫోకల్ ఫేషియల్ డెర్మల్ డిస్ప్లాసియా * హచిన్సన్ పళ్ళు * హైపర్కెరాటోటిక్ చర్మ కేశనాళిక-సిరల వైకల్యం * గర్భాశయ ఎపిడెర్మల్ నెక్రోసిస్ * లింబ్-మామ్మరీ సిండ్రోమ్ * లోరీ-మాక్లీన్ సిండ్రోమ్ * మాక్రోచైలియా * మాక్రోసిస్టిక్ శోషరస వైకల్యం * ప్రాణాంతక పిలోమాట్రికోమా (పిలోమాట్రికల్ కార్సినోమా, పిలోమాట్రిక్స్ కార్సినోమ) * తల్లి ఆటో ఇమ్యూన్ బులస్ వ్యాధి * మధ్యస్థ రాప్ సిస్ట్ * బాల్యంలో మెలనోటిక్ న్యూరోఎక్టోడెర్మల్ ట్యూమర్ * మెంబ్రానస్ అప్లాసియా కటిస్ * మైక్రోసిస్టిక్ శోషరస వైకల్యం * మధ్యరేఖ గర్భాశయ చీలిక * మంగోలియన్ స్పాట్ (పుట్టుకతో వచ్చే చర్మ మెలనోసైటోసిస్, చర్మ మెలనోసిటోసిస్) [[దస్త్రం:Mongolianspotphoto.jpg|alt=Several light blue patches of skin distributed over a child's lower back and buttock|thumb|మంగోలియన్ ప్రదేశం]] * మల్బరీ మోలార్ * నాగర్ ఎక్రోఫేషియల్ డిస్టోస్టోసిస్ * నాసికా గ్లియోమా (మెదడు లాంటి హెటెరోటోపియా, సెఫాలిక్ మెదడు లాంటి హీటెరోటోఫియా, గ్లియల్ హమార్టోమా, హెటెరోటోపిక్ న్యూరోగ్లియల్ కణజాలం, నాసికా మస్తిష్క హెటెరోటాపియా, నాసికా హెటెరోపోపిక్ మెదడు కణజాలం) * నాసోలాక్రిమల్ డక్ట్ సిస్ట్ * నెవస్ సిలోలిపారస్ * నాన్-ఇన్వాల్యూటింగ్ పుట్టుకతో వచ్చే హెమాంజియోమా * ఓంఫలోమెంటెరిక్ డక్ట్ సిస్ట్ (ఓంఫలోమోసెంటెరిక్క్ డక్ట్ అవశేషాలు, విటెల్లిన్ సిస్ట్) * పెల్విస్ సిండ్రోమ్ * పైలోమాట్రికోమా (మాల్హెర్బ్ ఎపిథీలియోమాను కాల్చిఫై చేయడం, మాల్హెర్బే కాల్చిఫై ఎపిథీలియోమా, పైలోమాట్రిక్సోమా) * పోలాండ్ అసమానత * పోస్టీరియర్ ఫోసా వైకల్యాలు-హెమాంజియోమాస్-ధమనుల క్రమరాహిత్యాలు-హృదయ లోపాలు-కంటి అసాధారణతలు-స్టెర్నల్ చీలిక, సుప్రాంబిలికల్ రాప్ సిండ్రోమ్ (ఫేస్ అసోసియేషన్, ఫేస్ సిండ్రోమ్) * ప్రీఅరిక్యులర్ సైనస్, సిస్ట్ (చెవి పిట్, పుట్టుకతో వచ్చే ఆరిక్యులర్ ఫిస్టులా, పుట్టుకతోనే వచ్చే ప్రీఅరిక్యులార్ ఫిస్టులా, ప్రీఅరికులర్ సిస్టులా) * వేగంగా పుట్టుకతో వచ్చే హెమాంజియోమా (పుట్టుకతో వచ్చిన నాన్-ప్రోగ్రెసివ్ హెమాంజయోమా) * రోసెంతల్-క్లోప్ఫర్ సిండ్రోమ్ * రూడిమెంటరీ సూపర్న్యూమరీ అంకె (రూడిమెంటరి పాలీడాక్టిలీ) * SACRAL సిండ్రోమ్ * సైనస్ పెరిక్రాని * స్కిన్ డింపుల్ (స్కిన్ ఫోసా) * ఉపరితల శోషరస వైకల్యం (లింఫాంగియోమా సర్కంస్క్రిప్టమ్) * సూపర్న్యూమరీ చనుమొన (అనుబంధ చనుమొను, సూడోమమ్మా) * థైరోగ్లోసల్ డక్ట్ సిస్ట్ * వెర్రూకస్ వాస్కులర్ మాల్పర్మేషన్ (యాంజియోకరాటోమా సర్కంస్క్రిప్టమ్ నేవిఫోర్మ్) == కణజాల సంబంధ వ్యాధులు == కొల్లాజెన్, గ్రౌండ్ పదార్థాన్ని లక్ష్యంగా చేసుకునే, ప్రభావితం చేసే స్వయం ప్రతిరక్షక ప్రతిస్పందనల సంక్లిష్ట శ్రేణి వల్ల బంధన కణజాల వ్యాధులు సంభవిస్తాయి.<ref name="genDermPreReq">{{Cite book|title=General dermatology|url=https://archive.org/details/generaldermatolo0000unse_z0n1|last=Christine J Ko|last2=Schwarzenberger, Kathryn|last3=Werchniak, Andrew E|publisher=Saunders|year=2009|isbn=978-0-7020-3093-2|location=Philadelphia}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFChristine_J_KoSchwarzenberger,_KathrynWerchniak,_Andrew_E2009">Christine J Ko; Schwarzenberger, Kathryn; Werchniak, Andrew E (2009). ''General dermatology''. Philadelphia: Saunders. [[ఐఎస్‌బిఎన్|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-7020-3093-2|<bdi>978-0-7020-3093-2</bdi>]].</cite></ref><ref>{{Cite book|title=Primer on the rheumatic diseases|last=Crofford, Leslie J|last2=Klippel, John H|last3=Weyand, Cornelia M|last4=Stone, John F|publisher=Arthritis Foundation|year=2001|isbn=978-0-912423-29-6|location=Atlanta, GA}}</ref> * తీవ్రమైన చర్మపు లూపస్ ఎరిథెమాటోసస్ * పాసిని, పియరిని అట్రోఫోడెర్మా (డైస్క్రోమిక్, అట్రోఫిక్ వైవిధ్యం స్క్లెరోడెర్మా, మార్ఫియా ప్లానా అట్రోఫికా, స్క్లెరోడర్మీ అట్రోఫిక్ డి 'ఎంబ్లీ * కాల్సిన్-రేనాడ్ దృగ్విషయం-ఎసోఫాగియల్ డైస్మోటిలిటీ-స్క్లెరోడాక్టిలీ-టెలాంజియెక్టాసియా సిండ్రోమ్ (CREST సిండ్రోమ్) * చిల్బ్లేన్ లూపస్ ఎరిథెమాటోసస్ (చిల్బ్లేని లూపస్ ఎరిథేమాటోసస్ ఆఫ్ హచిన్సన్) * బాల్యంలో చర్మవ్యాధి * బాల్యంలో డిస్కాయిడ్ లూపస్ ఎరిథెమాటోసస్ * [[లూపస్|బాల్యంలోని దైహిక లూపస్ ఎరిథెమాటోసస్]] * కాంప్లిమెంట్ డెఫిషియన్సీ సిండ్రోమ్స్ * [[డెర్మటోమయోసైటిస్|డెర్మాటోమయోసిటిస్]] * ఎహ్లెర్స్-డాన్లోస్ సిండ్రోమ్ * ఇసినోఫిలియా-మయాల్జియా సిండ్రోమ్ * ఫ్రంటల్ లీనియర్ స్క్లెరోడెర్మా (ఈక్విటి) [[దస్త్రం:Frontal_linear_scleroderma_2.JPEG|alt=A young girl with facial palsy, complete ptosis, and marked atrophy of subcutaneous and bony structures on the left upper side of the face|thumb|ఫ్రంటల్ లీనియర్ స్క్లెరోడెర్మా]] * సాధారణీకరించిన డిస్కాయిడ్ లూపస్ ఎరిథెమాటోసస్ * సాధారణీకరించిన మార్ఫియా * మధ్యంతర గ్రాన్యులోమాటస్ డెర్మటైటిస్ * జువెనైల్ రుమటాయిడ్ ఆర్థరైటిస్ (జువెనైట్ ఇడియోపతిక్ ఆర్థరైటిస్, స్టిల్స్ వ్యాధి) * కెలోయిడ్ మార్ఫియా * మౌలిన్ లీనియర్ అట్రోఫోడెర్మా (మౌలిన్ అట్రోఫోడేర్మా లీనియరిజ్) * లీనియర్ స్క్లెరోడెర్మా * స్థానికీకరించిన డిస్కాయిడ్ లూపస్ ఎరిథెమాటోసస్ * స్థానికీకరించిన మార్ఫియా స్థానికీకరించబడిన మార్ఫియా[[దస్త్రం:MercMorphea.JPG|alt=The lower back of an adult with thickened, indurated patches of skin|thumb|స్థానికీకరించిన మార్ఫియా]] * లూపస్ ఎరిథెమాటోసస్ పన్నికులిటిస్ (లూపస్ ఎరిథేమాటోసస్ ప్రోఫుండస్, లూపస్ పన్నికులైటిస్, లూపస్ ప్రోఫుండాస్, సబ్కటానియస్ లూపస్ ఎరిథిమాటోసస్) * లూపస్ ఎరిథెమాటోసస్-లిచెన్ ప్లానస్ ఓవర్లాప్ సిండ్రోమ్ (లిచెన్ ప్లానస్-లూపస్ ఎరిథేమాటోసస్ ఓవర్లాప్ సిండ్రోమ) * మెథోట్రెక్సేట్-ప్రేరిత పాప్యులర్ విస్ఫోటనం * మిశ్రమ బంధన కణజాల వ్యాధి (షార్ప్ సిండ్రోమ్, భేదం లేని బంధన కణజాలం వ్యాధి) * మార్ఫియా ప్రొఫుండా * మార్ఫియా-లిచెన్ స్క్లెరోసస్, అట్రోఫికస్ అతివ్యాప్తి * ఎర్రబడిన మృదులాస్థి సిండ్రోమ్ (MAGIC సిండ్రోమ్) తో నోటి, జననేంద్రియ పూతల * నియోనాటల్ లూపస్ ఎరిథెమాటోసస్ * నెఫ్రోజెనిక్ సిస్టమిక్ ఫైబ్రోసిస్ (నెఫ్రోజెక్ ఫైబ్రోసింగ్ డెర్మోపతి) * నికోలౌ-బాలస్ సిండ్రోమ్ * నోడ్యులోసిస్-ఆర్థ్రోపతి-ఆస్టియోలిసిస్ సిండ్రోమ్ * నార్మోఫాస్ఫేటిక్ ఫ్యామిలీ ట్యూమర్ కాల్సినోసిస్ * పాలిసాడెడ్ న్యూట్రోఫిలిక్, గ్రాన్యులోమాటస్ డెర్మటైటిస్ * పాన్స్క్లెరోటిక్ మార్ఫియా * ప్యారీ-రోమ్బెర్గ్ సిండ్రోమ్ (ప్రోగ్రెసివ్ హెమిఫేసియల్ అట్రోఫి) * ప్రోగ్రెసివ్ సిస్టమిక్ స్క్లెరోసిస్ * రీలాప్సింగ్ పాలికొండ్రిటిస్ (అట్రోఫిక్ పాలికొండ్రిటిస్, సిస్టమిక్ కొండ్రోమాలాసియా) * [[కీళ్ళ వాతము|రుమటాయిడ్ ఆర్థరైటిస్]] * రుమటాయిడ్ నోడ్యులోసిస్ (యాక్సిలరేటెడ్ రుమటాయిడ్ నడ్యులోసిస్) * రుమటాయిడ్ వాస్కులైటిస్ * రోవెల్స్ సిండ్రోమ్ * స్క్లెరెడెమా అడల్టోరం (బుష్కే వ్యాధి, స్క్లెరేడెమా డయాబెటికోరం, స్క్లెర్డెమా అల్డోరం ఆఫ్ బుష్కే, స్క్లెరడెమా ఆఫ్ బుష్కె * సిలికోసిస్ * స్జోగ్రెన్స్ సిండ్రోమ్ (మికులిజ్ వ్యాధి, సిక్కా సిండ్రోమ్) * సబ్క్యూట్ క్యుటేనియస్ లూపస్ ఎరిథెమాటోసస్ * [[లూపస్|సిస్టమిక్ లూపస్ ఎరిథెమాటోసస్]] * టాక్సిక్ ఆయిల్ సిండ్రోమ్ * టుమిడ్ లూపస్ ఎరిథెమాటోసస్ (ల్యూపస్ ఎరిథెటాసస్ టుమిడస్) * టుజున్ సిండ్రోమ్ * వెర్రూకస్ లూపస్ ఎరిథెమాటోసస్ (హైపర్ట్రోఫిక్ లూపస్ ఎరిథేమాటోసస్) * వించెస్టర్ సిండ్రోమ్ === చర్మ పీచు, సాగే కణజాలం అసాధారణతలు === [[దస్త్రం:Belly_Strech_Marks.jpg|alt=Fuzzy red lines on an abdomen|thumb|స్ట్రియా డిస్టెన్స్]] చర్మ నార, సాగే కణజాలం అసాధారణతలు కొల్లాజెన్ సంశ్లేషణ, క్షీణత నియంత్రణలో సమస్యల వల్ల సంభవిస్తాయి .<ref name="genDermPreReq">{{Cite book|title=General dermatology|url=https://archive.org/details/generaldermatolo0000unse_z0n1|last=Christine J Ko|last2=Schwarzenberger, Kathryn|last3=Werchniak, Andrew E|publisher=Saunders|year=2009|isbn=978-0-7020-3093-2|location=Philadelphia}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFChristine_J_KoSchwarzenberger,_KathrynWerchniak,_Andrew_E2009">Christine J Ko; Schwarzenberger, Kathryn; Werchniak, Andrew E (2009). ''General dermatology''. Philadelphia: Saunders. [[ఐఎస్‌బిఎన్|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-7020-3093-2|<bdi>978-0-7020-3093-2</bdi>]].</cite></ref><ref>{{Cite paper|title=Collagen fibers, reticular fibers and elastic fibers. A comprehensive understanding from a morphological viewpoint}}</ref> * అక్రోడెర్మాటైటిస్ క్రోనికా అట్రోఫికాన్స్ (హెర్క్స్హైమర్ వ్యాధి, ప్రాధమిక వ్యాప్తి అట్రోఫి) * ఆక్టినల్ ఎలాస్టోసిస్ (సోలార్ ఎలాస్టోసిస) * ఎనెటోడెర్మా (ఎనెటోడర్మా మాక్యులోసా, ఎనెటోడర్మా మాక్యులోస కటిస్, అట్రోఫియా మాక్యులోస్ కటిస్, మాక్యులర్ అట్రోఫి) * బ్లెఫరోచాలాసిస్ * కటిస్ లాక్సా (చలాజోడెర్మా, డెర్మాటోచాలాసియా, డెర్మాటోలిసిస్, డెర్మాటొమెగాలి, జనరలైజ్డ్ ఎలాస్టోలిసిస్, జనరలైజ్ ఎలాస్టోరెక్సిస్, పచిడెర్మాటోసెలె * కటిస్ రోంబోయిడాలిస్ నుచే * ఎహ్లెర్స్-డాన్లోస్ సిండ్రోమ్ (కటిస్ హైపెరేలాస్టికా, సాగే చర్మం, భారతదేశం రబ్బరు చర్మం) * ఎలాస్టోసిస్ పెర్ఫోరాన్స్ సెర్పిగినోసా * హోమోసిస్టినురియా * జాడాసోన్-పెల్లిజ్జారి అనెటోడెర్మా * లీనియర్ ఫోకల్ ఎలాస్టోసిస్ (ఎలాస్టోటిక్ స్ట్రియా) * లోయిస్-డైట్జ్ సిండ్రోమ్ * మార్ఫాన్ సిండ్రోమ్ * ఆక్సిపిటల్ హార్న్ సిండ్రోమ్ * ఆస్టియోజెనిసిస్ ఇంపెర్ఫెక్టా (లోబ్స్టెయిన్ సిండ్రోమ్) * పెర్ఫరేటింగ్ కాల్సిఫిక్ ఎలాస్టోసిస్ (లోకలైజ్డ్ అక్వైర్డ్ క్యూటానియస్ సూడోక్సాంథోమా ఎలాస్టికమ్, పెర్ఫరేటింగ్పరియంబిలికల్ కాల్సిఫిక్ ఇలాస్టోసిస్, పెర్ఫరెటింగ్పరియుంబిలికల్ పెర్ఫరేటింగ్ సూడోక్సాంతోమా ఎలాస్టికమ్) * సూడోక్సాంతోమా ఎలాస్టికం (గ్రోన్బ్లాడ్-స్ట్రాండ్బర్గ్ సిండ్రోమ్) * రియాక్టివ్ పెర్ఫోరేటింగ్ కొల్లాజెనోసిస్ * ష్వినింగర్-బుజ్జీ అనెటోడెర్మా * స్క్లెరోటిక్ ఫైబ్రోమా * స్ట్రియా అట్రోఫికాన్స్ * స్ట్రియా డిస్టెన్స్ * ఉబ్బసం వ్యాధి * వెర్రూకస్ పెర్ఫోరేటింగ్ కొల్లాజెనోమా * ముడతలుగల చర్మం సిండ్రోమ్ == చర్మ, చర్మము క్రింద పెరుగుదల == చర్మము, చర్మము క్రింద కణజాలం సెల్యులార్ భాగాల రియాక్టివ్, నియోప్లాస్టిక్ విస్తరణ, చర్మము మీద దాడి చేసే, అసాధారణంగా ఉండే నియోప్లాజమ్స్ ఫలితంగా చర్మ, చర్మము క్రింది భాగాలలో పెరుగుదల ఏర్పడుతుంది.<ref name="Lookingbill">{{Cite book|title=Lookingbill and Marks' Principles of Dermatology|url=https://archive.org/details/lookingbillmarks0000mark_4thed|last=Miller, Jeffrey H|last2=Marks, James G|publisher=Saunders|year=2006|isbn=978-1-4160-3185-7}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMiller,_Jeffrey_HMarks,_James_G2006">Miller, Jeffrey H; Marks, James G (2006). ''Lookingbill and Marks' Principles of Dermatology''. Saunders. [[ఐఎస్‌బిఎన్|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-1-4160-3185-7|<bdi>978-1-4160-3185-7</bdi>]].</cite></ref><ref name="genDermPreReq">{{Cite book|title=General dermatology|url=https://archive.org/details/generaldermatolo0000unse_z0n1|last=Christine J Ko|last2=Schwarzenberger, Kathryn|last3=Werchniak, Andrew E|publisher=Saunders|year=2009|isbn=978-0-7020-3093-2|location=Philadelphia}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFChristine_J_KoSchwarzenberger,_KathrynWerchniak,_Andrew_E2009">Christine J Ko; Schwarzenberger, Kathryn; Werchniak, Andrew E (2009). ''General dermatology''. Philadelphia: Saunders. [[ఐఎస్‌బిఎన్|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-7020-3093-2|<bdi>978-0-7020-3093-2</bdi>]].</cite></ref> * పొందిన ప్రగతిశీల లింఫాంజియోమియోమా (బెనిగ్న్ లింఫాంజయోఎండోథెలియోమా) * అక్రల్ ఫైబ్రోకెరటోమా (పొందిన డిజిటల్ ఫైబ్రోకెరాటోమా, పొందిన పెరింగువల్ ఫైబ్రోకెర్టోమా) * అక్రోకార్డన్ (చర్మ పాపిల్లోమా, చర్మపు ట్యాగ్, ఫైబ్రోపిథీలియల్ పాలిప్, ఫైబ్రోమా మొలస్కమ్, ఫైబ్రోమో లోలకం, పాపిల్లోమా కోలి, స్కిన్ ట్యాగ్, సాఫ్ట్ ఫైబ్రోమా, టెంపుల్టన్ స్కిన్ ట్యాగ్లు) * అడెనోమా సెబాసియం * చర్మ మాస్టోసైటోసిస్ వయోజన రకం సాధారణ విస్ఫోటనం * ఆఫ్రికన్ చర్మపు కాపోసి సార్కోమా * ఆఫ్రికన్ లింఫాడెనోపతిక్ కపోసి సార్కోమా * దూకుడుగా ఉండే శిశు ఫైబ్రోమాటోసిస్ * ఎయిడ్స్-సంబంధిత కపోసి సార్కోమా * ఐన్హమ్ (బాంకోకెరెండ్, డాక్టిలోలిసిస్ స్పోంటేనియా, సుఖపక్ల) * ఆంజియోఫైబ్రోమా * ఆంజియోకెరటోమా * ఫోర్డైస్ ఆంజియోకెరాటోమా (స్క్రోటమ్ ఆంజియోకరటోమా, ఫోర్డైస్ వల్వా ఆంజియోకెరటోమా) [[దస్త్రం:Angiokeratoma_of_the_Scrotum_7.jpg|alt=Multiple, small, blue to red papules on the scrotum|thumb|ఫోర్డైస్ ఆంజియోకెరటోమా]] * మిబెల్లి ఆంజియోకెరటోమా (మిబెల్లీ ఆంజియోకరటోమా, టెలాంజియెక్టాటిక్ మొటిమలు) * యాంజియోలియోమయోమా (వాస్కులర్ లియోమియోమా) * ఆంజియోలిపోలియోమయోమా * ఆంజియోలిపోమా * ఆంజియోమా సెర్పిజినోసమ్ * ఆంజియోసార్కోమా * అపోన్యూరోటిక్ ఫైబ్రోమా (కాల్చిఫైయింగ్ అపోన్యూరిటిక్ ఫైబ్రోమో, జువెనైల్ అపోన్యూరేటిక్ ఫైబ్రోమ) * వైవిధ్యమైన ఫైబ్రోక్సాంథోమా * నిరపాయమైన లిపోబ్లాస్టోమాటోసిస్ (ఎంబ్రియోనిక్ లిపోమా) * బుష్కే-ఒలెండోర్ఫ్ సిండ్రోమ్ (డెర్మాటోఫైబ్రోసిస్ లెంటిక్యులారిస్ డిసెమినాటా) * కేశనాళిక రక్తనాళాలు * కార్సినోయిడ్ * సెల్యులార్ ఆంజియోఫైబ్రోమా * చెర్రీ ఆంజియోమా (డి మోర్గాన్ స్పాట్, సెనైల్ ఆంజియోమ) * కొండ్రోడెర్మాటైటిస్ నోడ్యులారిస్ క్రోనికా హెలిసిస్ (కొండ్రోడెర్మటైటిస్ నోడులారిస్ హెలిసిస్) [[దస్త్రం:Chondrodermatitis_02.jpg|alt=Solitary, pink, dome-shaped papule on the superior helix of an adult|thumb|కొండ్రోడెర్మాటైటిస్ నోడ్యులారిస్ క్రోనికా హెలిసిస్]] * కొండ్రోయిడ్ లిపోమా * కోర్డోమా * క్లాసిక్ కపోసి సార్కోమా * కొల్లాజెన్ ఫైబ్రోమా (డెస్మోప్లాస్టిక్ ఫైబ్రోబ్లాస్టోమా) * మిశ్రమ హెమాంజియోఎండోథెలియోమా * కనెక్టివ్ టిష్యూ నెవస్ (కొల్లాజెనోమా, ఎలాస్టోమా, షాగ్రీన్ ప్యాచ్) * చర్మపు ఎండోమెట్రియోసిస్ * క్యూటేనియస్ మెనింజియోమా (హెటెరోటోపిక్ మెనింజియల్ టిష్యూ, మూలాధార మెనిన్గోసెలె) * క్యూటేనియస్ మైలోఫైబ్రోసిస్ * చర్మపు మైక్సోమా * కటిస్ మర్మోరాటా టెలాంజియెక్టటికా కంజెనిటా (పుట్టుకతో వచ్చే సాధారణ ఫ్లేబెక్టాసియా, వాన్ లోహుయిజెన్ సిండ్రోమ్) * చర్మ డెండ్రోసైట్ హామార్టోమా * డెర్మాటోఫైబ్రోమా (బెనిగ్న్ ఫైబ్రస్ హిస్టియోసైటోమా, డెర్మల్ డెండ్రోసైటోమా), ఫైబ్రస్ డెర్మాటోఫిబ్రోమా, ఫైబ్రస హిస్టియోసైటమా, ఫైబ్రోమా సింప్లెక్స్, హిస్టియోసైటొమా, నోడ్యులర్ సబ్పిడెర్మల్ ఫైబ్రోసిస్, స్క్లెరోసింగ్ హెమాంజియోమా * డెర్మాటోఫైబ్రోసార్కోమా ప్రొట్యూబెరాన్స్ * డెస్మోయిడ్ కణితి * చర్మ మాస్టోసైటోసిస్ వ్యాప్తి * ఇన్ఫ్యాంటైల్ ఫైబ్రోమాటోసిస్ను విస్తరించండి * డ్యూపుయెట్రెన్స్ కాంట్రాక్చర్ (డ్యూపుయిట్రెన్స్ డయాథెసిస్, డ్యూపుఎట్రెన్స్ వ్యాధి, పామర్ ఫైబ్రోమాటోసిస్) * ఎక్రైన్ ఆంజియోమాటస్ హమార్టోమా * ఎలాస్టోఫైబ్రోమా డోర్సి * ఎండోవాస్కులర్ పాపిల్లరీ ఆంజియోఎండోథెలియోమా (డబ్స్కా ట్యూమర్, డబ్స్కా-రకం హెమాంజియోఎండోతెలియోమా, హోబ్నెయిల్ హెమాంజియోండోథెలియోమ, ప్రాణాంతక ఎండోవాసకులర్ పాపిల్లరి ఆంజియో ఎండోథెలియొమా, పాపిల్లరీ ఇంట్రాలింఫాటిక్ ఆంజియోఇండోథెలియోస్) * ఎపిథెలియోయిడ్ సెల్ హిస్టియోసైటోమా * ఎపిథెలియోయిడ్ హెమాంజియోఎండోథెలియోమా * ఎపిథెలియోయిడ్ సార్కోమా * ఎరిథ్రోడెర్మిక్ మాస్టోసైటోసిస్ * ఎక్స్ట్రాస్కెలిటల్ కొండ్రోమా (మృదువైన భాగాల కొండ్రోమా) * కుటుంబ మైక్సోవాస్కులర్ ఫైబ్రోమాస్ * ఫాసియల్ హెర్నియా * స్నాయువు కవచం ఫైబ్రోమా * ఫైబ్రోమాటోసిస్ కోలి (స్టెర్నోమాస్టాయిడ్ ట్యూమర్ ఆఫ్ ఇన్ఫాన్సీ) * బాల్యంలోని ఫైబ్రస్ హమార్టోమా * ముక్కు పీచుగల బొప్పాయి (బెనిగ్న్ సోలిటరీ ఫైబ్రస్ బొప్పాయి, ముఖం పీచు గల బొప్పాయి) * మచ్చలతో మడత చర్మం (మైఖేలిన్ టైర్ బేబీ సిండ్రోమ్) * ఫోర్డిస్ స్పాట్ (ఫోర్డిస్ వ్యాధి) [[దస్త్రం:Fordyces_spot_closeup.jpg|alt=Small, raised, skin-colored lesions|thumb|ఫోర్డిస్ స్పాట్]] * గాంగ్లియన్ తిత్తి * గాంగ్లియోన్యూరోమా * గార్డనర్ ఫైబ్రోమా * జననేంద్రియ లియోమియోమా (డార్టోయిక్ లియోమియోమ) * జెయింట్ సెల్ ఫైబ్రోబ్లాస్టోమా * స్నాయువు కోశం పెద్ద కణ కణితి (జెయింట్ సెల్ సైనోవియోమా, స్థానికీకరించిన నోడ్యులర్ టెనోసినోవిటిస్, పిగ్మెంటెడ్ విల్లోనోడ్యులర్ సైనోవిటిస్) * గ్లోమెరులోయిడ్ హెమాంజియోమా * గ్లోమస్ ట్యూమర్ (గ్లోమాంజియోమా, సాలిడ్ గ్లోమస్ ట్యూమర్, సోలిటరీ గ్లోమస్ కణితి) * గ్రాన్యులర్ సెల్ ట్యూమర్ (అబ్రికోసోఫ్ ట్యూమర్, అబ్రికోస్సోవ్ ట్యూమర్), గ్రాన్యులార్ సెల్ మయోబ్లాస్టోమా, గ్రాన్యులార సెల్ నెర్వ్ షీత్ ట్యూమర్ * హమార్టోమా * హెమాంజియోపెరిసైటోమా * హెమాంజియోసార్కోమా * హైబర్నోమా (పిండం లిపోమా, పిండ కొవ్వు లిపోమ, అపరిపక్వ కొవ్వు కణజాలం లిపోమ్) * హైపర్ట్రోఫిక్ మచ్చ * రోగనిరోధక శక్తి అణచివేత-సంబంధిత కాపోసి సార్కోమా * ఇన్ఫ్యాంటైల్ డిజిటల్ ఫైబ్రోమాటోసిస్ (శరీర ఫైబ్రోమాటాసిస్, ఇన్ఫ్యాంటైిల్ డిజిటల్ మయోఫైబ్రోబ్లాస్టోమా, రేయ్ ట్యూమర్) * శిశు హెమాంజియోపెరిసైటోమా (కంజెనిటల్ హెమాంజియొపెరిసైటా) * శిశు మయోఫైబ్రోమాటోసిస్ (పుట్టుకతో వచ్చే సాధారణ ఫైబ్రోమాటోసస్, పుట్టుకతో వచ్చిన బహుళ కేంద్రీకృత ఫైబ్రోమాటాసిస్) * శిశు దైహిక హైలినొసిస్ (జువెనైల్ సిస్టమిక్ హైలినొసెస్) * ఇంట్రాడెర్మల్ స్పిండిల్ సెల్ లిపోమా * ఇంట్రావాస్కులర్ పాపిల్లరీ ఎండోథెలియల్ హైపర్ప్లాసియా (మాసన్ హెమాంజియో-ఎండోథెలియోమ్ వెజిటెంట్ ఇంట్రావస్క్యులైర్, మాసన్ గాయం, మాసన్ సూడోఆంగియోసార్కోమా, మాసన్ కణితి, పాపిల్లరీ ఎండోతెలియల్ హైపర్ప్లాసియా) * జువెనైల్ హైలైన్ ఫైబ్రోమాటోసిస్ (ఫైబ్రోమాటాసిస్ హైలినికా మల్టీప్లెక్స్ జువెనిలిస్, ముర్రే-ప్యూరిటిక్-డ్రెషర్ సిండ్రోమ్) * కాపోసిఫార్మ్ హెమాంజియోఎండోథెలియోమా (ఇన్ఫాంటిల్ కాపోసిఫార్ం హెమాంజియోండోథెలియోమ) * కాసాబాచ్-మెరిట్ సిండ్రోమ్ (థ్రోంబోసైటోపెనియాతో హెమాంజియోమా) * [[కెలాయిడ్|కెలోయిడ్]] (కెలోయిడల్ స్కార్లోయిడ్ కెలోయిడ) [[దస్త్రం:Verbrennungsnarbe_keloid1.jpg|alt=Excessive scar tissue along an adult jawline|thumb|[[కెలాయిడ్|కెలోయిడ్]]]] * కెరాటినైజింగ్ మెటాప్లాసియా * కెరాటోసిస్ట్ * క్లిప్పెల్-ట్రెనౌనే సిండ్రోమ్ (యాంజియోస్టియోహైపెర్ట్రోఫీ సిండ్రోమ్, హెమాంజియెక్టాటిక్ హైపర్ట్రోఫీ) * నకిల్ ప్యాడ్లు (హెలోడర్మా) * లియోమియోసార్కోమా * లిపోమా * లిపోసార్కోమా (విలక్షణమైన లిపోమా, విలక్షణమైన లిప్పోమాటస్ ట్యూమర్) * లింఫాంజెక్టాసిస్ (లింఫాంజియోమా) * లింఫాంజియోమాటోసిస్ * ప్రాణాంతక ఫైబ్రస్ హిస్టియోసైటోమా * ప్రాణాంతక పరిధీయ నరాల కవచం కణితి (ప్రాణాంతక స్క్వన్నోమా, న్యూరోఫైబ్రోసార్కోమా, న్యూరోసర్కోమా) * మాస్ట్ సెల్ సార్కోమా * మెనిన్గోసెల్ * మెటాస్టాటిక్ కార్సినోమా * మైక్రోవిన్యులర్ హెమాంజియోమా (మైక్రో క్యాపిల్లరీ హెమాంజయోమా) * మిడ్లైన్ నెవస్ ఫ్లేమియస్ (ఏంజెల్ ముద్దు, సాల్మన్ ప్యాచస్) * మల్టీఫోకల్ లింఫాంగియోఎండోథెలియోమాటోసిస్ (థ్రోంబోసైటోపెనియాతో పుట్టుకతో వచ్చే కటానోవిసెరల్ ఆంజియోమాటోటిస్, థ్రోంబోసిటోపెనియాలతో మల్టీఫోకాల్ లింఫాంగ్యోఎండోథెలోమాటోసిస్) * మల్టీన్యూక్లీట్ సెల్ ఆంజియోహిస్టోసైటోమా * బహుళ చర్మ, గర్భాశయ లియోమయోమాటోసిస్ సిండ్రోమ్ (లియోమియోమాటోసిస్ కటిస్ ఎట్ యుటెరి, మల్టిపుల్ లియోమియోమాటాసిస్, రీడ్స్ సిండ్రోమ్) * బహుళ చర్మపు లియోమియోమా (పిలార్ లియోమియోమ) * న్యూరల్ ఫైబ్రోలిపోమా * న్యూరోబ్లాస్టోమా (ఇన్ఫాంటిల్ న్యూరోబ్లిస్టోమా, న్యూరోపిథెలియోమా) * న్యూరోమా కటిస్ * న్యూరోథెకోమా (వింతైన చర్మపు న్యూరోఫైబ్రోమా, చర్మపు లోబ్యులర్ న్యూరోమైక్సోమా, నరాల కవచం మైక్సోమా, మైక్సోమాటస్ పెరినియూరియోమా, నరం కవచం మైక్సోమా) * నెవస్ ఫ్లేమియస్ (క్యాపిల్లరీ మాల్పర్మేషన్, పోర్ట్-వైన్ స్టెయిన్) * నెవస్ ఫ్లేమియస్ నుచే (స్టార్క్ బైట్) * నెవస్ లిపోమాటోసస్ ఉపరితల (నెవస్ లైపోమాటోసిస్ ఆఫ్ హోఫ్ఫ్మన్ అండ్ జుర్హెల్) * నెవస్ ఒలిగేమికస్ * నోడ్యులర్ ఫాస్సైటిస్ (నోడ్యులర్ సూడోసార్కోమాటస్ ఫాస్సైట్స్, సూడోసార్కోమటస్ ఫాస్సియైటిస్, సబ్కటానియస్ సూడోసారకోమాటస్ ఫైబ్రోమాటోసిస్) * ఓరల్ సబ్మ్యూకస్ ఫైబ్రోసిస్ * పాచ్డర్మోడాక్టిలీ * పాలిసాడెడ్ ఎన్క్యాప్సులేటెడ్ న్యూరోమా * పారానోప్లాస్టిక్ సిండ్రోమ్ * ముత్యపు పురుషాంగం పాప్యూల్స్ (హిర్సుటైట్స్ కరోనా గ్రంథి, హిర్సుటాయిడ్ పాపిల్లోమాస్) * పెర్రోనీ వ్యాధి (ఇండ్యురేషియో పురుషాంగం ప్లాస్టికా) * ఫాకోమాటోసిస్ పిగ్మెంటోవాస్కులారిస్ * పిలోలియోమయోమా * ప్లాంటర్ ఫైబ్రోమాటోసిస్ (లెడర్హోస్ వ్యాధి) * ప్లియోమార్ఫిక్ ఫైబ్రోమా * ప్లియోమార్ఫిక్ లిపోమా * ప్లెక్సిఫార్మ్ ఫైబ్రోహిస్టియోసైటిక్ ట్యూమర్ * పోరోకెరటోటిక్ ఎక్రైన్ ఓస్టియల్, డెర్మల్ డక్ట్ నెవస్ * ప్రగతిశీల నోడ్యులర్ హిస్టియోసైటోమా * విస్తరిస్తున్న ఆంజియోఎండోథెలియోమాటోసిస్ * ప్రముఖ తక్కువస్థాయి లాబియల్ ధమని * సూడో-ఐనమ్ *: [[దస్త్రం:UriticariaPigmentosa.jpg|alt=Multiple tan patches scattered over the back of a young child|thumb|ఉర్టికారియా పిగ్మెంటోసా]] *: [[దస్త్రం:Venous_lake_1.jpg|alt=A small blue- to purple-colored lesion on the lower lip of an adult|thumb|విషపూరిత సరస్సు]] * రెటిఫార్మ్ హెమాంజియోఎండోథెలియోమా (హోబ్నెయిల్ హెమాంజియోండోథెలియోమ) * ష్వాన్నోమా (అకౌస్టిక్ న్యూరోమా, న్యూరిలెమోమా, న్యురినోమా, న్యురోలేమోమా, ష్వాన్ సెల్ ట్యూమర్) * ఒంటరి ఆంజియోకెరాటోమా * ఒంటరి చర్మపు లియోమియోమా * ఒంటరి మాస్టోసైటోమా * ఏకాంత న్యూరోఫైబ్రోమా (ప్లెక్సిఫార్మ్ న్యూరోఫైబ్రమా, ఏకాంత నరాల కవచం కణితి, చెదురుమదురు న్యూరోఫైబ్రోమ) * స్పైడర్ ఆంజియోమా (నెవస్ అరానియస్, స్పైడర్ టెలాంజియెక్టాసియా, స్పైడర్ నెవస్, వాస్కులర్ స్పైడర్) * స్పిండిల్ సెల్ హెమాంజియోఎండోథెలియోమా (స్పిండిల్ సెల్ హెమాంజయోమా) * స్పిండిల్ సెల్ లిపోమా * స్టర్నల్ చీలిక * సబంగువల్ ఎక్సోస్టోసిస్ * ఉపరితల అక్రల్ ఫైబ్రోమైక్సోమా * సిస్టమిక్ మాస్టోసైటోసిస్ * టార్టాయిడ్ హేమోసిడెరోటిక్ హెమాంజియోమా (హాబ్నెయిల్ హెమాంజయోమా) * టెలాంజియెక్టాసియా * టెలాంగియెక్టాసియా మాక్యులారిస్ ఎర్ప్టివా పెర్స్టాన్స్ * [[టెరటోమా|టెరాటోమా]] * టఫ్టెడ్ ఆంజియోమా (పొందిన టఫ్టెడ్ యాంజియోమా, ఆంజియోబ్లాస్టోమా, నకాగావా ఆంజియోప్లాస్టోమా, హైపర్ట్రోఫిక్ హెమాంజియోమా. ప్రగతిశీల కేశనాళిక హెమాంజయోమా, టఫ్టెడ్ హెమాంజికోమా) * అంబిలికల్ గ్రాన్యులోమా * యూనివర్సల్ ఆంజియోమాటోసిస్ (జనరలైజ్డ్ టెలాంజియెక్టాసియా) * ఉర్టికారియా పిగ్మెంటోసా (చిన్ననాటి రకం చర్మ మాస్టోసైటోసిస్ సాధారణ విస్ఫోటనం) * సిరల సరస్సు (ప్లెబెక్టాసిస్) * వైల్డర్వాంక్ సిండ్రోమ్ * Xanthelasmoidal మాస్టోసైటోసిస్ * జోస్టెరిఫార్మ్ మెటాస్టాసిస్ == చర్మశోథ == చర్మశోథ అనేది "చర్మం వాపు" కు ఒక సాధారణ పదం . * బాల్యంలో గ్రాన్యులోమాటస్ పెరియోర్ ఆర్టిఫిషియల్ డెర్మటైటిస్ * ముఖ్యమైన చర్మశోథ === అటోపిక్ === అటోపిక్ డెర్మటైటిస్ అనేది ఆహారం, పీల్చే పదార్థాలకు అలెర్జీలను అభివృద్ధి చేసే వంశపారంపర్య ధోరణితో సంబంధం ఉన్న దీర్ఘకాలిక చర్మశోథ.<ref>{{Cite paper|title=Atopic eczema: genetics or environment?}}</ref><ref name="Roosterman">{{Cite paper|title=Neuronal control of skin function: the skin as a neuroimmunoendocrine organ}}</ref><ref name="pmid20674819">{{Cite paper|author=Spergel JM|title=From atopic dermatitis to asthma: the atopic march}}</ref> * అటోపిక్ డెర్మటైటిస్ (అటోపిక్ తామర, వ్యాప్తి చెందిన న్యూరోడర్మాటైటిస్, ఫ్లెక్సురల్ తామర, శిశువు తామర, ప్రురిగో డయాత్సిక్) === సంప్రదించండి === చర్మంతో సంబంధంలోకి వచ్చే కొన్ని పదార్థాల వల్ల కాంటాక్ట్ డెర్మటైటిస్ వస్తుంది .<ref>{{Cite paper|title=Allergic contact dermatitis}}</ref><ref>{{Cite paper|title=Contact dermatitis II. Clinical aspects and diagnosis}}</ref><ref name="pmid20826990">{{Cite paper|title=Pediatric contact dermatitis}}</ref> * అబియెటిక్ యాసిడ్ డెర్మటైటిస్ * యాసిడ్-ప్రేరిత * అక్రిలిక్ మోనోమర్ డెర్మటైటిస్ * అంటుకునే చర్మశోథ * ఆఫ్రికన్ బ్లాక్వుడ్ డెర్మటైటిస్ * ఎయిర్బ్యాగ్ డెర్మటైటిస్ (ఎయిర్బ్యాగు బర్న్) * క్షార-ప్రేరిత * అలెర్జీ * యాంటీ ఫంగల్ ఏజెంట్-ప్రేరిత * యాంటీమైక్రోబయల్ ఏజెంట్-ప్రేరిత * ఆర్సెనిక్ చర్మశోథ * కృత్రిమ మేకుకు-ప్రేరిత * ఆక్సిల్లరీ యాంటిపెర్స్పిరెంట్-ప్రేరిత * ఆక్సిల్లరీ డియోడరెంట్-ప్రేరిత * బాబూన్ సిండ్రోమ్ * బ్లాక్ డెర్మటోగ్రాఫిజం * బ్లీచింగ్ క్రీమ్-ప్రేరిత * క్యాప్సైసిన్-ప్రేరిత * కెమికల్ బర్న్[[దస్త్రం:Sodium_hydroxide_burn.png|alt=Red erosions, some with crusting, all on the back of an adult hand|thumb|కెమికల్ బర్న్]] * క్లోరాన్ * క్రోమ్ చర్మశోథ * దుస్తులు-ప్రేరిత * కోబాల్ట్ చర్మశోథ * కాంటాక్ట్ స్టోమాటిటిస్ (కాంటాక్ట్ లైకెనాయిడ్ రియాక్షన్, లైకెనాయిడమ్ అమాల్గమ్ రియాక్షన్, ఓరల్ మ్యూకోసల్ దాల్చినచెక్క రియాక్షన్) * అర్టికారియాను సంప్రదించండి * కార్టికోస్టెరాయిడ్-ప్రేరిత * సౌందర్య చర్మశోథ * కాస్మెటిక్ అసహనం సిండ్రోమ్ * దంతవైద్యము-ప్రేరిత * లోహాలు, లోహ లవణాలు నుండి చర్మశోథ * దుమ్ము-ప్రేరిత * ఎపోక్సీ రెసిన్ డెర్మటైటిస్ * ఇథిలీనెడియామిన్-ప్రేరిత * కంటి అలంకరణ-ప్రేరిత * ఫైబర్గ్లాస్ డెర్మటైటిస్ * పుష్పం-ప్రేరిత * ఫార్మాల్డిహైడ్-ప్రేరిత * ఫార్మాల్డిహైడ్-విడుదల ఏజెంట్-ప్రేరిత * సువాసన-ప్రేరిత * గోల్డ్ డెర్మటైటిస్ * జుట్టు బ్లీచ్-ప్రేరిత * జుట్టు రంగు-ప్రేరిత * హెయిర్ లోషన్-ప్రేరిత * హెయిర్ స్ప్రే-ప్రేరిత * హెయిర్ స్ట్రెయిట్నర్-ప్రేరిత * హెయిర్ టానిక్-ప్రేరిత * ఇంటి మొక్క-ప్రేరిత * హైడ్రోకార్బన్-ప్రేరిత * చికాకు కలిగించే ఫోలిక్యులిటిస్ * లక్క చర్మశోథ (లక్క సున్నితత్వం) * లానోలిన్-ప్రేరిత * లిప్స్టిక్-ప్రేరిత * స్థానిక మత్తుమందు-ప్రేరిత * మకస్సర్ ఎబోనీ డెర్మటైటిస్ * సముద్ర మొక్క-ప్రేరిత * యాంత్రిక చికాకు కలిగించే చర్మశోథ * మెర్క్యురీ డెర్మటైటిస్ * మౌత్ వాష్-ప్రేరిత * గోరు లక్క-ప్రేరిత * నెయిల్ పాలిష్ రిమూవర్-ప్రేరిత * నికెల్ చర్మశోథ * వృత్తి-ప్రేరిత * p-క్లోరో-మెటా-జైలెనాల్-ప్రేరిత * పారాబెన్-ప్రేరిత * పారాఫెనిలెన్డియామిన్ డెర్మటైటిస్ * శాశ్వత తరంగ తయారీ-ప్రేరిత * ఫెనోథియాజిన్ ఔషధ-ప్రేరిత * ఫోటోఅలెర్జిక్ * ఫోటోషూట్ * మొక్కల ఉత్పన్న-ప్రేరిత * పుప్పొడి-ప్రేరిత * పాలిస్టర్ రెసిన్ డెర్మటైటిస్ * ప్రొపైలిన్ గ్లైకాల్-ప్రేరిత [[దస్త్రం:URUSHIOL_BLISTERING.jpg|alt=Blisters distributed over an adult forearm|thumb|టాక్సికోడెండ్రాన్ చర్మశోథ]] * ప్రోటీన్ కాంటాక్ట్ డెర్మటైటిస్ * క్వాటర్నియం-15 హైపర్సెన్సిటివిటీ * రీడ్ డెర్మటైటిస్ * రోజ్వుడ్ చర్మశోథ * రోసిన్ చర్మశోథ * రబ్బరు చర్మశోథ * విత్తన-ప్రేరిత * షూ డెర్మటైటిస్ * ద్రావకం-ప్రేరిత * సోర్బిక్ ఆమ్లం-ప్రేరిత * సబ్జెక్టివ్ చికాకు కలిగించే కాంటాక్ట్ డెర్మటైటిస్ (సెన్సరీ చికాకు కలిగించు కాంటాక్ట్ డెర్మాటైటిస్) * సన్స్క్రీన్-ప్రేరిత * సిస్టమిక్ కాంటాక్ట్ డెర్మటైటిస్ * టియర్ గ్యాస్ డెర్మటైటిస్ * వస్త్ర చర్మశోథ * బాధాకరమైన చికాకు కలిగించే కాంటాక్ట్ డెర్మటైటిస్ * చెట్టు-సంబంధిత మొక్క-ప్రేరిత * చెట్టు-ప్రేరిత * తులిప్ వేళ్లు * ఉరుషియోల్-ప్రేరిత * కూరగాయల-ప్రేరిత === తామర === తామర అనేది స్పంజియోటిక్ డెర్మటైటిస్గా ప్రారంభమయ్యే, లైకెనిఫైడ్ దశకు చేరుకునే విస్తృత శ్రేణి పరిస్థితులను సూచిస్తుంది .<ref name="isbn0-7020-3023-6">{{Cite book|title=Dermatopathology|last=David J DiCaudo|last2=Dirk Elston MD|last3=Dirk M Elston|last4=Tammie Ferringer|last5=Christine J Ko|last6=Christine Ko MD|last7=Steven Peckham|last8=Whitney A High|publisher=Saunders|year=2009|isbn=978-0-7020-3023-9|location=Philadelphia}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFDavid_J_DiCaudoDirk_Elston_MDDirk_M_ElstonTammie_Ferringer2009">David J DiCaudo; Dirk Elston MD; Dirk M Elston; Tammie Ferringer; Christine J Ko; Christine Ko MD; Steven Peckham; Whitney A High (2009). ''Dermatopathology''. Philadelphia: Saunders. [[ఐఎస్‌బిఎన్|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-7020-3023-9|<bdi>978-0-7020-3023-9</bdi>]].</cite></ref> [[దస్త్రం:DyshidroticDermatitisOnHandsLateStage.jpg|alt=Small blisters and crusting on the distal fingertips|thumb|Dyshidrosis]] === పుస్ట్యులర్ === పుస్ట్యులర్ డెర్మటైటిస్ అనేది పుస్ట్యులర్ గాయాలతో కూడిన చర్మం వాపు. <ref name="isbn0-7020-3023-6">{{Cite book|title=Dermatopathology|last=David J DiCaudo|last2=Dirk Elston MD|last3=Dirk M Elston|last4=Tammie Ferringer|last5=Christine J Ko|last6=Christine Ko MD|last7=Steven Peckham|last8=Whitney A High|publisher=Saunders|year=2009|isbn=978-0-7020-3023-9|location=Philadelphia}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFDavid_J_DiCaudoDirk_Elston_MDDirk_M_ElstonTammie_Ferringer2009">David J DiCaudo; Dirk Elston MD; Dirk M Elston; Tammie Ferringer; Christine J Ko; Christine Ko MD; Steven Peckham; Whitney A High (2009). ''Dermatopathology''. Philadelphia: Saunders. [[ఐఎస్‌బిఎన్|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-7020-3023-9|<bdi>978-0-7020-3023-9</bdi>]].</cite></ref> * ఇసినోఫిలిక్ పుస్ట్యులర్ ఫోలిక్యులిటిస్ (ఓఫుజీ వ్యాధి, స్టెరిల్ ఇసినోఫిలీక్ పుస్టులోసిస్) * రియాక్టివ్ ఆర్థరైటిస్ * సబ్కార్నియల్ పుస్ట్యులర్ డెర్మాటోసిస్ (స్నెడన్-విల్కిన్సన్ వ్యాధి) === సెబోర్హీక్ === సెబోర్హీక్ డెర్మటైటిస్ అనేది ఒక దీర్ఘకాలిక, ఉపరితల, శోథ వ్యాధి, ఇది ఎరితెమాటస్ బేస్ మీద స్కేలింగ్ ద్వారా వర్గీకరించబడుతుంది.<ref>{{Cite paper|title=Seborrheic dermatitis: an overview}}</ref> * [[సెబోర్హీక్ డెర్మటైటిస్|శిశు సెబోర్హీక్ చర్మశోథ]] * లీనేర్స్ వ్యాధి * [[చుండ్రు|పిట్రియాసిస్ సింప్లెక్స్ క్యాపిలిటి]] (పొక్కులు) * [[సెబోర్హీక్ డెర్మటైటిస్|సెబోర్హీక్ చర్మశోథ]] (సెబోర్హేక్ ఎక్జిమా) == పిగ్మెంటేషన్ ఆటంకాలు == మానవ వర్ణద్రవ్యం ఆటంకాలు, నష్టం, తగ్గింపు, మెలనోసైట్లు కోల్పోవడం, మెలనోసైట్లను సరిగ్గా ఉత్పత్తి చేయడంలో, మెలనోసోమ్లను రవాణా చేయడంలో మెలనోసైట్ల అసమర్థతకు సంబంధించినవి కావచ్చు.<ref>{{Cite paper|title=Human skin pigmentation: melanocytes modulate skin color in response to stress}}</ref><ref>{{Cite paper|title=The regulation of skin pigmentation}}</ref><ref name="pmid20725554">{{Cite paper|title=Postinflammatory hyperpigmentation: a review of the epidemiology, clinical features, and treatment options in skin of color}}</ref> * గట్-డెఫ్నెస్ సిండ్రోమ్ (ABCD సిండ్రోమ్) న్యూరోసైట్ల అల్బినిజం-బ్లాక్ లాక్-సెల్ మైగ్రేషన్ డిజార్డర్ * అల్బినిజం-డెఫ్నెస్ సిండ్రోమ్ (వూల్ఫ్ సిండ్రోమ్, జిప్రోవ్స్కీ-మార్గోలిస్ సిండ్రోమ్) * అలెజాండ్రిని సిండ్రోమ్ * ఆర్గిరియా * ఆర్సెనిక్ విషపూరితం అయిన బొల్లి[[దస్త్రం:Vitiligo2.JPG|alt=Depigmented patches on the posterior hand and fingers|thumb|[[బొల్లి|విటిలిగో]]]] * బెర్లిన్ సిండ్రోమ్ * వర్ణద్రవ్యం బయోఅక్యుములేషన్ వల్ల కలిగే వర్ణద్రవ్యం మార్పులు, ఉదా. కాంథాక్సాంటిన్కాంథాక్సాంథిన్ * చెడియాక్-హిగాషి సిండ్రోమ్ * క్రిసియాసిస్ * క్రాస్-మెక్కుసిక్-బ్రీన్ సిండ్రోమ్ (క్రాస్ సిండ్రోమ్, ఓక్యులోసెరెబ్రల్-హైపోపిగ్మెంటేషన్ సిండ్రోమ్) * డెర్మాటోపతి పిగ్మెంటోసా రెటిక్యులారిస్ (డెర్మాటోపథియా పిగ్మేంటోసా రె్టిక్యులారిస్ హైపర్కెరాటికా ఎట్ మ్యుటిలాన్స్, డెర్మాటోపాథియా పిగ్మెంటోసా రెటిక్యులర్ిస్ హైపోహిడోటికా ఎట్ అట్రోఫికా, డెర్మాటాపాథిక్ పిగ్మెన్టోసా రెటినులారిస్) * డైస్క్రోమాటోసిస్ సిమెట్రికా హెరిడిటేరియా (దోహి రెటిక్యులేట్ అక్రోపిగ్మెంటేషన్, అంత్య భాగాల సిమెట్రికల్ డైస్క్రోమాటాసిస్) * డైస్క్రోమాటోసిస్ యూనివర్సలిస్ హెరిడిటేరియా * ఎలిజాల్డే సిండ్రోమ్ (గ్రిసెల్లి సిండ్రోమ్ రకం 1) * ఎర్ప్టివ్ హైపోమెలనోసిస్ * కుటుంబ ప్రగతిశీల హైపర్పిగ్మెంటేషన్ * గల్లి-గల్లి వ్యాధి * గ్రిసెల్లి సిండ్రోమ్ రకం 2 (ఇమ్యునో డెఫిషియన్సీతో పాక్షిక ఆల్బినిజం) * గ్రిసెల్లి సిండ్రోమ్ రకం 3 * హేమోక్రోమాటోసిస్ (కాంస్య మధుమేహం) * హెమోసిడెరిన్ హైపర్పిగ్మెంటేషన్ * హెర్మన్స్కీ-పుడ్లక్ సిండ్రోమ్ * ఇడియోపతిక్ గుట్టేట్ హైపోమెలనోసిస్ (ల్యూకోపతి సిమెట్రికా ప్రోగ్రెసివా) * ఇనుప లోహ రంగు పాలిపోవడం * క్లైన్-వార్డెన్బర్గ్ సిండ్రోమ్ * లీడ్ విషప్రయోగం * [[బొల్లి|ల్యూకోడెర్మా]] * మెలనోమా-సంబంధిత ల్యూకోడెర్మా * మెలాస్మా (క్లోస్మా ఫేసి, గర్భం ముసుగు * ముకమెల్ సిండ్రోమ్ * వీనస్ నెక్లెస్ * నెవస్ అనీమికస్ నెవస్ అనెమికస్[[దస్త్రం:Nevus_anemicus.jpg|alt=Multiple, hypopigmented macules and patches on the leg of an adult|thumb|నెవస్ ఎనీమికస్]] * నెవస్ డెపిగ్మెంటోసస్ (నెవస్ అక్రోమికస్) * కంటి ఆల్బినిజం * ఓక్యుక్యుటేనియస్ ఆల్బినిజం * పాలిస్టర్-కిల్లియన్ సిండ్రోమ్ * పెరియోర్బిటల్ హైపర్పిగ్మెంటేషన్ * కోబోరి ఫోటోలేకోమెలనోడెర్మాటిటిస్ * ఫైలోయిడ్ హైపోమెలనోసిస్ * పైబాల్డిజం * పిగ్మెంటేషియో రెటిక్యులార్ ఫేసి, కోలి * పిట్రియాసిస్ ఆల్బా * సివాట్టే పోయికిలోడెర్మా * పోయికిలోడెర్మా వాస్క్యులేర్ అట్రోఫికాన్స్ * పోస్ట్ ఇన్ఫ్లమేటరీ హైపర్పిగ్మెంటేషన్ (పోస్ట్ ఇన్ఫ్లమేటరి హైపర్మెలోసిస్) * పోస్ట్ ఇన్ఫ్లమేటరీ హైపోపిగ్మెంటేషన్ * ప్రోగ్రెసివ్ మాక్యులర్ హైపోమెలనోసిస్ * క్వాడ్రిక్రోమ్ విటిలిగో * రెటిక్యులర్ పిగ్మెంటెడ్ అనోమలీ ఆఫ్ ది ఫ్లెక్చర్స్ (డార్క్ డాట్ వ్యాధి, డౌలింగ్-డెగోస్ వ్యాధి) * కిటామురా రెటిక్యులేట్ ఎక్రోపిగ్మెంటేషన్ * రివెజ్ సిండ్రోమ్ * రీల్ మెలనోసిస్ * స్క్రాచ్ డెర్మటైటిస్ (బ్లియోమైసిన్ నుండి ఫ్లాగేలెట్ పిగ్మెంటేషన్) * [[బొల్లి|సెగ్మెంటల్ విటిలిగో]] * షా-వార్డెన్బర్గ్ సిండ్రోమ్ * షైటేక్ పుట్టగొడుగు చర్మశోథ (ఫ్లాగేలెట్ పుట్టగొడుగు డెర్మటైటిస్, పుట్టగొడుగు కార్మికుల వ్యాధి, షైటేకు-ప్రేరిత టాక్సిక్డెర్మా) * టార్ మెలనోసిస్ (మెలనోడెర్మాటైటిస్ టాక్సికా లైకెనోయిడ్స్) * టిట్జ్ సిండ్రోమ్ * టైటానియం లోహ రంగు పాలిపోవడం * తాత్కాలిక నవజాత పుస్ట్యులర్ మెలనోసిస్ (తాత్కాలిక నవజాత పుస్టిక్యులోసిస్, లెంటిజిన్స్ నియోనేటోరం) * [[బొల్లి|ట్రైక్రోమ్ విటిలిగో]] * వాగాబాండ్ ల్యూకోమెలనోడెర్మా * వాసోస్పాస్టిక్ మాక్యూల్ * [[బొల్లి|విటిలిగో]] * బొల్లి పొంగు * వోగ్ట్-కోయనాగి-హరాడా సిండ్రోమ్ * వార్డెన్బర్గ్ సిండ్రోమ్ * వెండే-బాకస్ సిండ్రోమ్ (పెగమ్ సిండ్రోమ్) * వొరోనోఫ్ ఉంగరము * X-లింక్డ్ రెటిక్యులేట్ పిగ్మెంటరీ డిజార్డర్ (ఫామిలియల్ క్యుటేనియస్ [[అమిలోయిడోసిస్]], పార్టింగ్టన్ అమిలోయిడోసిస్, పార్టింగ్టన్ క్యుటేనియస అమిలోయిడోసిస్, పార్ట్రింగ్టన్ సిండ్రోమ్ టైప్ II, రెటిక్యురేట్ పిగ్మెంటరీ డిజార్డార్, సిస్టమిక్ మానిఫెస్టేషన్స్తో X-లింక్డెడ్ రెటిక్యులేట్ పిగ్మెంటీ డిజార్డర్స్) * యెమెనైట్ డెఫ్-బ్లైండ్ హైపోపిగ్మెంటేషన్ సిండ్రోమ్ == మాదకద్రవ్యాల విస్ఫోటనాలు == ఔషధ విస్ఫోటనాలు అనేవి చర్మసంబంధమైన వ్యక్తీకరణలతో కూడిన ప్రతికూల ఔషధ ప్రతిచర్యలు. <ref>{{Cite paper|title=Drug eruptions}}</ref><ref name="pmid11546834">{{Cite paper|title=Cutaneous drug reactions}}</ref><ref name="pmid19155238">{{Cite paper|title=Drug-induced cutaneous pathology}}</ref> * ఎక్రోడినియా (కాలోమెల్ వ్యాధి, ఎరిత్రెడిమిక్ పాలీన్యూరోపతి, పింక్ వ్యాధి) * తీవ్రమైన సాధారణీకరించిన ఎక్సాంథేమస్ పుస్టులోసిస్ (పుస్ట్యులర్ డ్రగ్ విస్ఫోటనం, టాక్సిక్ పుస్టులోడెర్మా) [[దస్త్రం:Acute_generalized_exanthematous_pustulosis.jpg|alt=Multiple small subcorneal pustules on erythematous patches|thumb|తీవ్రమైన సాధారణీకరించిన ఎక్సాంథేమస్ పుస్టులోసిస్]] * జీవసంబంధమైన ఏజెంట్లకు ప్రతికూల ప్రతిస్పందన * సైటోకిన్లకు ప్రతికూల ప్రతిచర్యలు * అలోపురినోల్ హైపర్సెన్సిటివిటీ సిండ్రోమ్ * యాంటికోగులెంట్-ప్రేరిత చర్మ నెక్రోసిస్ * యాంటికాన్వల్సెంట్ హైపర్సెన్సిటివిటీ సిండ్రోమ్ * బ్రోమోడెర్మా * బుల్లస్ డ్రగ్ రియాక్షన్ (బుల్లస్ ఔషధ విస్ఫోటనం, సాధారణీకరించిన బుల్లస్ స్థిర ఔషధ విస్ఫోటనం, మల్టీలోక్యులర్ బుల్లస్ ఫిక్స్డ్ డ్రగ్ విస్ఫోటనం) * కీమోథెరపీ-ప్రేరిత అక్రల్ ఎరిథెమా (పామోప్లాంటార్ ఎరిత్రోడిసెస్థెసియా సిండ్రోమ్) * కీమోథెరపీ-ప్రేరిత హైపర్పిగ్మెంటేషన్ * ఔషధ-ప్రేరిత మొటిమలు * ఔషధ-ప్రేరిత ఆంజియోడెమా * ఔషధ సంబంధిత జింజివల్ హైపర్ప్లాసియా * ఔషధ-ప్రేరిత లైకెనాయిడ్ ప్రతిచర్య (ఔషధ-ప్రేరిత లైకేన్ ప్లానస్, లైకెనాయిడ్లో ఔషధ విస్ఫోటనం) * ఔషధ-ప్రేరిత లూపస్ ఎరిథెమాటోసస్ * ఔషధ-ప్రేరిత గోరు మార్పులు * ఔషధ-ప్రేరిత వర్ణద్రవ్యం * ఔషధ-ప్రేరిత ఉర్టికారియా * ఎసినోఫిలియా, దైహిక లక్షణాలతో ఔషధ ప్రతిచర్య * ఎరిథెమా మల్టీఫార్మ్ మేజర్ (ఎరిథెమ మల్టీఫార్మ్ మైనర్-ఎరిథెమ్ మల్టీఫార్మ్ వాన్ హెబ్రా) * ఎక్సుడేటివ్ హైపోనిచియల్ డెర్మటైటిస్ * స్థిర ఔషధ ప్రతిచర్య * హాలోజెనెడెర్మా * హెపారిన్ నెక్రోసిస్ * హెచ్ఐవి వ్యాధి-సంబంధిత ఔషధ ప్రతిచర్య * హైడ్రాక్సీయూరియా డెర్మోపతి * ఇంజెక్షన్ సైట్ రియాక్షన్ * అయోడెర్మా * ల్యూకోట్రియెన్ రిసెప్టర్ విరోధి-సంబంధిత చుర్గ్-స్ట్రాస్ సిండ్రోమ్ * లీనియర్ ఐజిఎ బులస్ డెర్మాటోసిస్ (లీనియర్ ఇజిఎ డెర్మాటోసిస) * ఫోటోసెన్సిటివ్ ఔషధ ప్రతిచర్య * రెడ్ మ్యాన్ సిండ్రోమ్ * తీవ్రమైన చర్మ ప్రతికూల ప్రతిచర్యలు (డ్రెస్ సిండ్రోమ్, స్టీవెన్ జాన్సన్ సిండ్రోమ్), టాక్సిక్ ఎపిడెర్మల్ నెక్రోలిసిస్, స్టీవెన్స్-జాన్సన్/టాక్సిక్ ఏపిడెర్మల్ నేక్రోలిసస్ ఓవర్లాప్ సిండ్రోమ్, అక్యూట్ జనరలైజ్డ్ ఎక్సాంథెమెటస్ పుస్టులోసిస్ వంటివి ఉంటాయి. * టాక్సేన్లకు స్క్లెరోడెర్మా లాంటి ప్రతిచర్య * సీరం వ్యాధి లాంటి ప్రతిచర్య * స్టెరాయిడ్ మొటిమలు * స్టెరాయిడ్ ఫోలిక్యులిటిస్ * స్టీవెన్స్-జాన్సన్ సిండ్రోమ్ * సల్ఫోనమైడ్ హైపర్సెన్సిటివిటీ సిండ్రోమ్ * టెక్సియర్ వ్యాధి * టాక్సిక్ ఎపిడెర్మల్ నెక్రోలిసిస్ (లైల్స్ సిండ్రోమ్) * ఉర్టికారియల్ ఎరిథెమా మల్టీఫార్మ్ * విటమిన్ కె ప్రతిచర్య * వార్ఫరిన్ నెక్రోసిస్ == ఎండోక్రైన్-సంబంధిత == ఎండోక్రైన్ పరిస్థితులు తరచుగా చర్మసంబంధమైన ఫలితాలతో ఉంటాయి, ఎందుకంటే చర్మం ఎండోక్రైൻ వ్యవస్థతో అనేక విధాలుగా సంకర్షణ చెందుతుంది. .<ref name="pmid20592790">{{Cite paper|author=Reichrath J|title=The skin is a fascinating endocrine organ}}</ref><ref>{{Cite paper|title=Neuroendocrinology of the skin}}</ref> * [[ఎకాంతోసిస్ నైగ్రికాన్స్|ప్రాణాంతకతతో సంబంధం ఉన్న అకాంథోసిస్ నైగ్రికాన్స్]] (అకాంథోసస్ నైగ్రికన్స్ రకం) * ఊబకాయం, ఇన్సులిన్-నిరోధక స్థితులు, ఎండోక్రినోపతి (అకాంథోసిస్ నైగ్రికాన్స్ రకం III) తో సంబంధం ఉన్న అకాంథోసస్ నైగ్రికన్స్ * [[ఎకాంతోసిస్ నైగ్రికాన్స్|అక్రల్ అకాంథోసిస్ నైగ్రికాన్స్]] (అక్రల్ అకాంతొటిక్ అనోమాలి) [[దస్త్రం:GangreneFoot.JPG|alt=Blackened necrosis of multiple toes on an adult foot|thumb|అక్రల్ డ్రై గ్యాంగ్రీన్]] * అక్రల్ డ్రై గ్యాంగ్రీన్ * [[అక్రోమెగాలి]] * అడిసన్ వ్యాధి * అడ్రినల్ అడెనోమా * అడ్రినల్ కార్సినోమా * అడ్రినల్ హైపర్ప్లాసియా * అలోపేసియా-నెయిల్ డిస్ట్రోఫీ-కంటి సమస్యలు-థైరాయిడ్ పనిచేయకపోవడం-హైపోహిడ్రోసిస్-ఎఫెలైడ్స్, ఎంటెరోపతి-రెస్పిరేటరీ ట్రాక్ట్ ఇన్ఫెక్షన్ సిండ్రోమ్ (ANOTHER సిండ్రోమ్) * ఆర్రెనోబ్లాస్టోమా * క్రెటినిజం * కుషింగ్స్ సిండ్రోమ్ అకాంథోసిస్ నైగ్రికాన్స్ ఊబకాయం, ఇన్సులిన్-నిరోధక స్థితులు, ఎండోక్రినోపతితో సంబంధం కలిగి ఉంటుంది.[[దస్త్రం:Acanthosis-nigricans4.jpg|alt=Hyperpigmented plaque with velvety textural change within the axillary fold of an adult|thumb|[[ఎకాంతోసిస్ నైగ్రికాన్స్|ఊబకాయం, ఇన్సులిన్-నిరోధక స్థితులు, ఎండోక్రినోపతితో సంబంధం ఉన్న అకాంథోసిస్ నైగ్రికాన్స్]]]] * అధిక అండాశయ ఆండ్రోజెన్ విడుదల సిండ్రోమ్ (ఓవేరియన్ SAHA సిండ్రోమ్) * [[ఎకాంతోసిస్ నైగ్రికాన్స్|కుటుంబ అకాంథోసిస్ నైగ్రికాన్స్]] (అకాంథోసస్ నైగ్రికన్స్ రకం II) * గ్రోత్ హార్మోన్ లోపం * హైపరాండ్రోజెనిజం-ఇన్సులిన్ రెసిస్టెన్స్-అకాంథోసిస్ నైగ్రికాన్స్ సిండ్రోమ్ (హెచ్ఏఐఆర్-ఏఎన్ సిండ్రోమ్) * హైపర్ పారాథైరాయిడిజం * హైపర్ప్రొలాక్టినెమిక్ సాహ సిండ్రోమ్ * హైపర్ థైరాయిడిజం * హైపోపారాథైరాయిడిజం * [[హైపోథైరాయిడిజం]] * లేయిడ్గ్ కణ కణితి * బహుళ ఎండోక్రైన్ నియోప్లాసియా రకం 1 (వెర్మర్ సిండ్రోమ్) * బహుళ ఎండోక్రైన్ నియోప్లాసియా రకం 2 (బహుళ ఎండోకరైన్ నియోప్లాజియా రకం2ఎ, ఫియోక్రోమోసైటోమా, అమిలోయిడ్-ఉత్పత్తి చేసే మెడుల్లరీ థైరాయిడ్ కార్సినోమా, పిటిసి సిండ్రోమ్, సిప్పెల్ సిండ్రోమ్) * బహుళ ఎండోక్రైన్ నియోప్లాసియా రకం 3 (ఎండోక్రై఩్ కణితులతో కూడిన మ్యూకోసల్ న్యూరోమాటా, బహుళ ఎండోకరైన్ నియోప్లాస్ టైప్ 2బి, బహుళ మ్యూకోసాల్ న్యూరోమా సిండ్రోమ్, వాగెన్మాన్-ఫ్రోబోయిస్ సిండ్రోమ్) * మైక్సిడెమా * పాన్హైపోపిట్యుటారిజం * పెర్సిస్టెంట్ అడ్రినార్చే సిండ్రోమ్ (అడ్రినల్ SAHA సిండ్రోమ్) * [[పాలీసిస్టిక్ అండాశయ వ్యాధి (పీసీఓడీ)|పాలిసిస్టిక్ ఓవేరియన్ సిండ్రోమ్]] * సెబోరియా-మొటిమల-హిర్సుటిజం-అలోపేసియా (SAHA సిండ్రోమ్) * థైరాయిడ్ ఎక్రోపాచి == ఇసినోఫిలిక్ == ఎసినోఫిలిక్ చర్మసంబంధ పరిస్థితులు అనేక రకాల వ్యాధులను కలిగి ఉంటాయి, ఇవి తాపజనక చొరబాటులో ఈసినోఫిల్స్ ఉండటం, ఈసినోఫిల్ క్షీణత సాక్ష్యం ద్వారా హిస్టోలాజికల్గా వర్గీకరించబడతాయి.<ref name="pmid16781301">{{Cite paper|title=Eosinophilic dermatoses}}</ref><ref name="pmid9069598">{{Cite paper|title=Eosinophilic and neutrophilic spongiosis: clues to the diagnosis of immunobullous diseases and other inflammatory disorders}}</ref> * ఇసినోఫిలియా (ఎపిథెలియోయిడ్ హెమాంజియోమా, హిస్టియోసైటోయిడ్ హెమానియోమా, ఇన్ఫ్లమేటరీ ఆంజియోమాటస్ నోడ్యూల్, ఇన్ఫ్లమేటరి ఆర్టిరియోవెనస్ హెమాంజయోమా, ఇంట్రావీనస్ ఏటిపికల్ వాస్కులర్ ప్రొలిఫరేషన్, పాప్యులర్ ఆంజియోప్లాసియా, సూడోపియోజెనిక్ గ్రాన్యులోమా) తో యాంజియోలింఫాయిడ్ హైపర్ప్లాసియా * యాన్యులర్ ఎరిథెమా ఆఫ్ ఇన్ఫాన్సీ * ఆర్థ్రోపోడ్ దాడి * ఇసినోఫిలిక్ సెల్యులైటిస్ (వెల్స్ సిండ్రోమ్) * ఇసినోఫిలిక్ ఫాస్సైటిస్ (షుల్మాన్ సిండ్రోమ్) * ఇసినోఫిలిక్ గ్రాన్యులోమా * పాలియాంజైటిస్తో ఎసినోఫిలిక్ గ్రాన్యులోమాటోసిస్ * ఎఓసినోఫిలిక్ పుస్ట్యులర్ ఫోలిక్యులిటిస్ ఆఫ్ ఇన్ఫాన్సీ (ఎఓసినోఫిలిక్ పుస్ట్యులర్ ఫాలిక్యులిటిస ఇన్ ఇన్ఫాన్సీ, ఇన్ఫంటైల్ ఎఓసినోఫిల్క్ పుస్టులర్ ఫోలిక్యులైటిస్, నియోనాటల్ ఎఓసినోఫ్లిక్ పుస్ట్యులార్ ఫోలిక్యులైటిస్) * నోటి శ్లేష్మం ఇసినోఫిలిక్ పుండు (నాలుక ఇసినోఫిలిక పుండు, రిగా-ఫెడ్ వ్యాధి, బాధాకరమైన ఇసినోఫిలిక గ్రాన్యులోమా) [[దస్త్రం:Riga-Fede.JPG|alt=Solitary, large, white to yellow erosion on the inner lower lip of a child|thumb|నోటి శ్లేష్మం ఇసినోఫిలిక్ పుండు]] * ఇసినోఫిలిక్ వాస్కులైటిస్ * ఎరిథెమా టాక్సికమ్ నియోనాటోరమ్ (ఎరిథెమ టాక్సికమ్, నవజాత శిశువు టాక్సిక్ ఎరిథెమ్) * గ్రాన్యులోమా ఫేషియల్ * హైపెరియోసినోఫిలియా * హైపెరియోసినోఫిలిక్ సిండ్రోమ్ * ఇన్కాంటినంటియా పిగ్మెంటి (బ్లోచ్-సిమెన్స్ సిండ్రోమ్, బ్లోచ్-సల్జ్బెర్గర్ వ్యాధి, బ్లోచ్, సల్జ్బెర్జర్ సిండ్రోమ్) * దురద ఎర్రటి బంప్ వ్యాధి (పాప్యులర్ డెర్మటైటిస్) * జువెనైల్ జాంథోగ్రానులోమా * కిమురా వ్యాధి * నోడ్యూల్స్-ఎసినోఫిలియా-రుమాటిజం-డెర్మటైటిస్-స్వెలింగ్ సిండ్రోమ్ * పాచెడెర్మాటస్ ఇసినోఫిలిక్ డెర్మటైటిస్ * నల్లజాతీయుల పాప్యులర్ విస్ఫోటనం * ఒఫుజీ పాపులోయిరిథ్రోడెర్మా * హెచ్ఐవి వ్యాధి ప్రూరిటిక్ పాప్యులర్ విస్ఫోటనం == ఎపిడెర్మల్ నెవి, నియోప్లాజమ్స్, సిస్ట్స్ == ఎపిడెర్మల్ నెవి, నియోప్లాజమ్స్, తిత్తులు అనేవి చర్మం ఎపిడెర్మాల్ పొర నుండి అభివృద్ధి చెందుతున్న చర్మ గాయాలు.<ref name="Fitz">{{Cite book|title=Fitzpatrick's Dermatology in General Medicine|url=https://archive.org/details/fitzpatricksderm0002unse|last=Freedberg, Irwin M|publisher=McGraw-Hill|year=2003|isbn=978-0-07-138076-8|display-authors=etal}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFFreedberg,_Irwin_M2003">Freedberg, Irwin M; et&nbsp;al. (2003). ''Fitzpatrick's Dermatology in General Medicine''. McGraw-Hill. [[ఐఎస్‌బిఎన్|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-07-138076-8|<bdi>978-0-07-138076-8</bdi>]].</cite></ref><ref name="isbn0-7020-3023-6">{{Cite book|title=Dermatopathology|last=David J DiCaudo|last2=Dirk Elston MD|last3=Dirk M Elston|last4=Tammie Ferringer|last5=Christine J Ko|last6=Christine Ko MD|last7=Steven Peckham|last8=Whitney A High|publisher=Saunders|year=2009|isbn=978-0-7020-3023-9|location=Philadelphia}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFDavid_J_DiCaudoDirk_Elston_MDDirk_M_ElstonTammie_Ferringer2009">David J DiCaudo; Dirk Elston MD; Dirk M Elston; Tammie Ferringer; Christine J Ko; Christine Ko MD; Steven Peckham; Whitney A High (2009). ''Dermatopathology''. Philadelphia: Saunders. [[ఐఎస్‌బిఎన్|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-7020-3023-9|<bdi>978-0-7020-3023-9</bdi>]].</cite></ref> == ఎరిథెమాస్ == [[దస్త్రం:Erythema_migrans_-_erythematous_rash_in_Lyme_disease_-_PHIL_9875.jpg|alt=Large erythematous patch in the pattern of a "bull's-eye" on a woman's posterior upper arm|thumb|ఎరిథెమా మైగ్రాన్స్]] ఎరిథెమాస్ అనేది ప్రతిచర్య చర్మ పరిస్థితులు, దీనిలో ఎర్రదనం ఉంటుంది .<ref name="Lookingbill">{{Cite book|title=Lookingbill and Marks' Principles of Dermatology|url=https://archive.org/details/lookingbillmarks0000mark_4thed|last=Miller, Jeffrey H|last2=Marks, James G|publisher=Saunders|year=2006|isbn=978-1-4160-3185-7}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMiller,_Jeffrey_HMarks,_James_G2006">Miller, Jeffrey H; Marks, James G (2006). ''Lookingbill and Marks' Principles of Dermatology''. Saunders. [[ఐఎస్‌బిఎన్|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-1-4160-3185-7|<bdi>978-1-4160-3185-7</bdi>]].</cite></ref><ref name="bolognia">{{Cite book|title=Dermatology|last=Bolognia, Jean L|publisher=Mosby|year=2007|isbn=978-1-4160-2999-1|location=St. Louis|display-authors=etal}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFBolognia,_Jean_L2007">Bolognia, Jean L; et&nbsp;al. (2007). ''Dermatology''. St. Louis: Mosby. [[ఐఎస్‌బిఎన్|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-1-4160-2999-1|<bdi>978-1-4160-2999-1</bdi>]].</cite></ref> * ఎరిథెమా యాన్యులార్ సెంట్రిఫ్యూగమ్ (డీప్ గైరేట్ ఎరిథెమ, ఎరిథెమ్ పెర్స్టాన్స్, స్పల్పబుల్ మైగ్రేటింగ్ ఎరిథెమ్మా, ఉపరితల గైరేట్ ఎరిథేమా) * ఎరిథెమా గైరాటమ్ రిపెన్స్ (గామెల్స్ వ్యాధి) * ఎరిథెమా మైగ్రాన్స్ (ఎరిథెమ క్రోనికమ్ మైగ్రాన్స్) * ఎరిథెమా మల్టీఫార్మ్ * ఎరిథెమా మల్టీఫార్మ్ మైనర్ (హెర్పెస్ సింప్లెక్స్-అనుబంధ ఎరిథెమ మల్టీఫార్మ్) * ఎరిథెమా పామరే * సాధారణీకరించిన ఎరిథెమా * నెక్రోలిటిక్ అక్రల్ ఎరిథెమా * నెక్రోలిటిక్ మైగ్రేటరీ ఎరిథెమా (గ్లూకాగోనోమా సిండ్రోమ్) == జెనోడెర్మాటోసిస్ == జన్యుపరమైన చర్మపు పొరలు వారసత్వంగా వచ్చే జన్యుపరమైన చర్మం పరిస్థితులు, ఇవి తరచుగా మూడు వర్గాలుగా వర్గీకరించబడతాయిః క్రోమోజోమల్, సింగిల్ జీన్, పాలీజెనెటిక్.<ref>{{Cite book|title=Genodermatoses: a clinical guide to genetic skin disorders|url=https://archive.org/details/genodermatosescl0000unse|last=Joel L. Spitz|publisher=Lippincott Williams & Wilkins|year=2005|isbn=978-0-7817-4088-3}}</ref><ref>{{Cite paper|title=Genetic disorders of palm skin and nail}}</ref> == ఇన్ఫెక్షన్ సంబంధిత == సంక్రమణ-సంబంధిత చర్మ పరిస్థితులు [[బాక్టీరియా|బ్యాక్టీరియా]], [[శిలీంధ్రం|శిలీంధ్రాలు]], ఈస్ట్, [[వైరస్|వైరస్లు]], పరాన్నజీవుల వల్ల సంభవించవచ్చు. .<ref name="isbn0-7020-3023-6">{{Cite book|title=Dermatopathology|last=David J DiCaudo|last2=Dirk Elston MD|last3=Dirk M Elston|last4=Tammie Ferringer|last5=Christine J Ko|last6=Christine Ko MD|last7=Steven Peckham|last8=Whitney A High|publisher=Saunders|year=2009|isbn=978-0-7020-3023-9|location=Philadelphia}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFDavid_J_DiCaudoDirk_Elston_MDDirk_M_ElstonTammie_Ferringer2009">David J DiCaudo; Dirk Elston MD; Dirk M Elston; Tammie Ferringer; Christine J Ko; Christine Ko MD; Steven Peckham; Whitney A High (2009). ''Dermatopathology''. Philadelphia: Saunders. [[ఐఎస్‌బిఎన్|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-7020-3023-9|<bdi>978-0-7020-3023-9</bdi>]].</cite></ref><ref name="HabifSD">{{Cite book|title=Skin disease: diagnosis and treatment|url=https://archive.org/details/skindiseasediagn0000unse_p6l6|last=Habif, Thomas P.|publisher=Mosby|year=2001|isbn=978-0-8151-3762-7}}</ref> === బాక్టీరియం-సంబంధిత === బాక్టీరియం-సంబంధిత చర్మ పరిస్థితులు తరచుగా విలక్షణమైన పదనిర్మాణ లక్షణాలను కలిగి ఉంటాయి, ఇవి సాధారణీకరించిన దైహిక ప్రక్రియ, కేవలం ఒక వివిక్త ఉపరితల సంక్రమణకు సూచన కావచ్చు.<ref name="HabifSD">{{Cite book|title=Skin disease: diagnosis and treatment|url=https://archive.org/details/skindiseasediagn0000unse_p6l6|last=Habif, Thomas P.|publisher=Mosby|year=2001|isbn=978-0-8151-3762-7}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFHabif,_Thomas_P.2001">Habif, Thomas P. (2001). ''Skin disease: diagnosis and treatment''. Mosby. [[ఐఎస్‌బిఎన్|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-8151-3762-7|<bdi>978-0-8151-3762-7</bdi>]].</cite></ref><ref name="pmid12126026">{{Cite paper|title=Common bacterial skin infections}}</ref> * <nowiki><i id="mwDaE">ఏరోమోనాస్</i></nowiki> సంక్రమణ * ఆఫ్రికన్ టిక్ కాటు జ్వరం * అమెరికన్ టిక్ బైట్ ఫీవర్ (''రికెట్సియా పార్కేరి'' ఇన్ఫెక్షన్) * ఆర్కానోబాక్టీరియం హేమోలిటికమ్ ఇన్ఫెక్షన్ * బాసిల్లరీ ఆంజియోమాటోసిస్ * బెజెల్ (ఎండెమిక్ సిఫిలిస్) * బ్లాస్టోమైకోసిస్ లాంటి పియోడెర్మా (పియోడెర్మా వెజిటేషన్స్) * పొక్కులుగల డిస్టల్ డాక్టిలైటిస్ * బొట్రియోమైకోసిస్ * బ్రిల్-జిన్సర్ వ్యాధి * బ్రూసెల్లోసిస్ (బ్యాంగ్స్ వ్యాధి, మాల్టా జ్వరం, అన్డ్యులెంట్ జ్వరం) * బుబోనిక్ ప్లేగ్ * బుల్లస్ ఇంపెటిగో * పిల్లి గీత వ్యాధి (పిల్లి గీత జ్వరం, ఇంగ్లీష్-వేర్ ఇన్ఫెక్షన్, టీకా లింఫోరెటిక్యులోసిస్, సబ్క్యూట్ రీజినల్ లింఫాడెనిటిస్) * [[సెల్యులైటిస్]] సెల్యులైటిసిస్[[దస్త్రం:Cellulitis1.jpg|alt=Redness and mild swelling of an adult leg|thumb|[[సెల్యులైటిస్]]]] * ఛాన్సేర్ * చాన్క్రోయిడ్ (సాఫ్ట్ చాన్క్రే, అల్సస్ మోల్లే) * క్లామిడియల్ ఇన్ఫెక్షన్ * దీర్ఘకాలిక లింఫాంగైటిస్ * దీర్ఘకాలిక పునరావృత ఎరిసిపెలాస్ * దీర్ఘకాలిక అణచివేత బుర్రోయింగ్ అల్సర్స్ (మెలెనీ గ్యాంగ్రీన్) * క్రోమోబాక్టీరియసిస్ సంక్రమణ * కండిలోమాటా లతా * క్యూటేనియస్ ఆక్టినోమైకోసిస్ * చర్మసంబంధమైన ఆంత్రాక్స్ సంక్రమణ * క్యూటేనియస్ <nowiki><i id="mwDds">సి. డిప్థీరియా</i></nowiki> ఇన్ఫెక్షన్ (బార్కో రాట్, డిప్థెరిక్ ఎడారి గొంతు, సెప్టిక్ గొంతు, వెల్డ్ట్ గొంతు) * క్యూటేనియస్ గ్రూప్ బి స్ట్రెప్టోకోకల్ ఇన్ఫెక్షన్ * చర్మము పాశ్చురెల్లా హేమోలిటికా సంక్రమణ * క్యూటేనియస్ స్ట్రెప్టోకోకస్ ఇన్ఫెక్షన్ * డెర్మటైటిస్ గ్యాంగ్రినోసా (గ్యాంగ్రీన్ ఆఫ్ ది స్కిన్) * ఎక్టిమా * ఎక్టిమా గ్యాంగ్రినోసమ్ * ఎహ్రిలిచియోసిస్ ఎవింగై సంక్రమణ * ఎలిఫెంటియాసిస్ నాసికా రంధ్రాలు * స్థానిక టైఫస్ (మ్యూరైన్ టైఫస్) * అంటువ్యాధి టైఫస్ (అంటువ్యాధుల పేను వలన కలిగే టైఫస్) * ఎరిసిపెలాస్ (ఇగ్నిస్ సాకర్, సెయింట్ ఆంథోనీ ఫైర్) * రోసెన్బాచ్ ఎరిసిపెలాయిడ్ * ఎరిథెమా మార్జినేటమ్ * ఎరిత్రాస్మా * బాహ్య ఓటిటిస్ (ఓటిటిస్ ఎక్స్టర్నా, స్విమ్మర్స్ ఇయర్) [[దస్త్రం:Otitis_externa.jpg|alt=Exudate over a background of redness on the external ear canal of an adult|thumb|బాహ్య ఓటిటిస్]] * ఫెలోన్ * ఫ్లీ-బోర్న్ స్పాటెడ్ ఫీవర్ * ఫ్లిండర్స్ ద్వీపం మచ్చల జ్వరం * ఫ్లయింగ్ స్క్విరెల్ టైఫస్ * ఫోలిక్యులైటిస్ * ఫోర్నియర్ గ్యాంగ్రీన్ (పురుషాంగం, స్క్రోటమ్ ఫోర్నియర్ గ్యాంగ్రీన్) * ఫురున్క్యులోసిస్ (బాయిల్) * గ్యాస్ గ్యాంగ్రీన్ (క్లోస్ట్రిడియల్ మయోనేక్రోసిస్, మయోనేక్రోసిస్) * గ్లాండర్స్ (ఈక్వినియా, ఫార్సీ, మాలియస్) * గొనోకోసెమియా (ఆర్థరైటిస్-డెర్మాటోసిస్ సిండ్రోమ్, వ్యాప్తి చెందిన గొనోకోకల్ ఇన్ఫెక్షన్) * [[సెగవ్యాధి|గోనోరియా]] (చప్పట్లు కొడుతుంది) * గ్రామ్-నెగటివ్ ఫోలిక్యులిటిస్ * గ్రామ్-నెగటివ్ బొటనవేలు వెబ్కం ఇన్ఫెక్షన్ * గ్రాన్యులోమా ఇంగుయినేల్ (డోనోవానోసిస్, గ్రాన్యులోమ జెనిటోయింగుయినేలే, గ్రాన్యులోమ వెనెరియం, గ్రాన్యోలోమ వెనెరియమ్ జెనిటోయినలే, గజ్జ వ్రణోత్పత్తి లూపాయిడ్ రూపం, గజ్జ సెర్పిజినస్ వ్రణోత్పత్తులు, పుడెండం వ్రణోత్పాదక గ్రాన్యులోమ్, వ్రణోత్పత్తికడుపు గ్రాన్యులోమో) * గ్రీన్ నెయిల్ సిండ్రోమ్ * గ్రూప్ జెకె <nowiki><i id="mwDiI">కొరినేబాక్టీరియం</i></nowiki> సెప్సిస్ * <nowiki><i id="mwDiU">హీమోఫిలస్ ఇన్ఫ్లుఎంజా</i></nowiki> సెల్యులైటిస్ * <nowiki><i id="mwDig">హెలికోబాక్టర్</i></nowiki> సెల్యులైటిస్ * ఆసుపత్రి ఫురున్క్యులోసిస్ * హాట్ టబ్ ఫోలిక్యులిటిస్ (సూడోమోనాస్ ఎరుగినోసా ఫోలిక్యులైటిస్) * మానవ గ్రాన్యులోసైటోట్రోపిక్ అనాప్లాస్మోసిస్ * హ్యూమన్ మోనోసైటోట్రోపిక్ ఎర్లిచియోసిస్ * ఇంపెటిగో అంటువ్యాధి * జపనీస్ మచ్చల జ్వరం * లెప్టోస్పిరోసిస్ (ఫోర్ట్ బ్రాగ్ జ్వరం, ప్రీటిబియల్ జ్వరం, వెయిల్స్ వ్యాధి) * లిస్టిరియోసిస్ * లుడ్విగ్ ఆంజినా * లూపాయిడ్ సైకోసిస్ * లైమ్ వ్యాధి (అఫ్జెలియస్ వ్యాధి, లైమ్ బోరెలియోసిస్) * లింఫోగ్రానులోమా వెనెరియం (వాతావరణ బుబో, డురాండ్-నికోలస్-ఫావ్రే వ్యాధి, లింఫోగ్రనులోమా ఇంగుయినేల్, పోరడెనిటిస్ ఇంగుయినేల, స్ట్రూమస్ బుబో) * మలాకోప్లాకియా (మలాకోప్లికియా) * మధ్యధరా మచ్చల జ్వరం (బాటోన్నేస్ ఫీవర్) * మెలియోయిడోసిస్ (విట్మోర్ వ్యాధి) * మెనిన్గోకోసెమియా * మిస్సౌరీ లైమ్ వ్యాధి * మైకోప్లాస్మా ఇన్ఫెక్షన్ * నెక్రోటైజింగ్ ఫాస్సైటిస్ (మాంసం తినే బ్యాక్టీరియా సిండ్రోమ్) * నవజాత విషపూరిత షాక్ లాంటి ఎక్సాంథేమస్ వ్యాధి * కార్డియోసిస్ * నోమా నియోనాటోరం * ఉత్తర ఆసియా టిక్ టైఫస్ * ఆప్తాల్మియా నియోనేటోరమ్ [[దస్త్రం:Erysipel2.JPG|alt=Redness and swelling of an ear|thumb|ఎరిసిపెలాస్]] * ఒరియా జ్వరం (కారియన్ వ్యాధి) * [[పాస్ట్యురెల్లోసిస్|పాశ్చరెల్లోసిస్]] * పెరియానల్ సెల్యులైటిస్ (పెరినల్ డెర్మటైటిస్, స్ట్రెప్టోకోకల్ పెరియానల్ వ్యాధి) * పెరిపికల్ చీము * పింటా * పిట్టెడ్ కెరాటోలిసిస్ (కెరాటోలిసిసిస్ ప్లాంటేర్ సల్కాటమ్, కెరాటోమా ప్లాంటేర్ సుల్కాటమ్, రింగ్డ్ కెరాటోలిసి * [[ప్లేగు|ప్లేగు.]] * ప్రాథమిక గొనోకోకల్ చర్మశోథ * సూడోమోనల్ పియోడెర్మా * సూడోమోనాస్ హాట్-ఫుట్ సిండ్రోమ్ * [[గోరుచుట్టు|ప్యోజెనిక్ పారోనికా]] * పియోమియోసిటిస్ * Q జ్వరం * క్వీన్స్లాండ్ టిక్ టైఫస్ * ఎలుక కాటు జ్వరం * పునరావృత టాక్సిన్-మధ్యవర్తిత్వ పెరినియల్ ఎరిథెమా * రైనోస్క్లెరోమా * <nowiki><i id="mwDoM">రికెట్సియా ఎస్క్లిమాని</i></nowiki> సంక్రమణ * రికెట్సియాల్పాక్స్ * రాకీ మౌంటైన్ మచ్చల జ్వరం * సాబెర్ షిన్ (పూర్వ టిబియల్ బోయింగ్) * చీమల ముక్కు * సాల్మొనెలోసిస్ * [[స్కార్లెట్ జ్వరం]] * స్క్రబ్ టైఫస్ (త్సుట్సుగముషి జ్వరం) * షిగెల్లోసిస్ * స్టెఫిలోకాకల్ స్కాల్డెడ్ స్కిన్ సిండ్రోమ్ (పెంఫిగస్ నియోనేటోరం, రిట్టర్స్ వ్యాధి) * స్ట్రెప్టోకోకల్ ఇంటర్ట్రిగో * ఉపరితల పుస్ట్యులర్ ఫోలిక్యులిటిస్ (బోక్హార్ట్ ఇంపెటిగో, ఉపరితల ఫోలిక్యులైటిస్) * సైకోసిస్ వల్గారిస్ (బార్బర్స్ దురద, సైకోసిస్ బార్బే) * సిఫిలిడ్ * సిఫిలిస్ (ఫ్లూ) * టిక్-బోర్న్ లింఫాడెనోపతి * టాక్సిక్ షాక్ సిండ్రోమ్ (స్ట్రెప్టోకోకల్ టాక్సిక్ షాక్ సిండ్రోమ్, స్ట్రెప్టోకాకల్ టాక్సిక్ షోక్-లైక్ సిండ్రోమ్స్, టాక్సిక్ స్ట్రెప్టకోకల్ సిండ్రోమ్స్) * కందకపు జ్వరం (ఐదు రోజుల జ్వరం, క్వింటాన్ జ్వరం, పట్టణ కందకపు జ్వరము) * ఉష్ణమండల పుండు (ఎడెన్ పుండు, అడవి తెగులు, మలబార్ పుండు, ఉష్ణమండల పగడి) * తులరేమియా (జింక ఫ్లై ఫీవర్, ఓహారా వ్యాధి, పహ్వంత్ వ్యాలీ ప్లేగు, కుందేలు జ్వరం) * వెరుగా పెరువానా * <nowiki><i id="mwDq4">విబ్రియో వల్నిఫికస్</i></nowiki> ఇన్ఫెక్షన్ * యావ్స్ (బౌబా, ఫ్రామ్బోసీ, పరంగి, పియానో) ==== ''మైకోబాక్టీరియం''-సంబంధిత ==== ''మైకోబాక్టీరియం''-సంబంధిత చర్మ పరిస్థితులు మైకోబాక్టీరియా ఇన్ఫెక్షన్ల వల్ల సంభవిస్తాయి. <ref name="HabifSD">{{Cite book|title=Skin disease: diagnosis and treatment|url=https://archive.org/details/skindiseasediagn0000unse_p6l6|last=Habif, Thomas P.|publisher=Mosby|year=2001|isbn=978-0-8151-3762-7}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFHabif,_Thomas_P.2001">Habif, Thomas P. (2001). ''Skin disease: diagnosis and treatment''. Mosby. [[ఐఎస్‌బిఎన్|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-8151-3762-7|<bdi>978-0-8151-3762-7</bdi>]].</cite></ref> * అక్వేరియం గ్రాన్యులోమా (ఫిష్-ట్యాంక్ గ్రాన్యులోమ, స్విమ్మింగ్ పూల్ గ్రాన్యులోమో) * బోర్డర్లైన్ లెప్రోమాటస్ కుష్టు వ్యాధి * సరిహద్దు కుష్టు వ్యాధి * బోర్డర్లైన్ ట్యూబర్క్యులాయిడ్ కుష్టు వ్యాధి * బురులి పుండు (బైర్న్స్డేల్ పుండు, సియర్ల్ పుండు, సెర్ల్స్ పుండు) [[దస్త్రం:Buruli_ulcer_hand_Nigeria.png|alt=Ulceration of the skin over the back of a teenager's hand|thumb|బురులి పుండు]] * ఎరిథెమా ఇండురటమ్ (బాజిన్ వ్యాధి) * హిస్టాయిడ్ కుష్టు వ్యాధి * కుష్టు వ్యాధి * [[కుష్టు వ్యాధి]] (హాన్సేన్ వ్యాధి) * లైకెన్ స్క్రోఫులోసోరం (క్షయవ్యాధి కటిస్ లైకెనోయిడ్స్) * ల్యూపస్ వల్గారిస్ (క్షయవ్యాధి ల్యుపోసా) * మిలియరీ క్షయవ్యాధి (డిసెమినేటెడ్ క్షయవ్యాధి, క్షయవ్యాధి కటిస్ అక్యుటా జనరలిటా, క్షయవ్యాధికి కటిస్ డిసెమినాటా) * <nowiki><i id="mwDuM">మైకోబాక్టీరియం ఏవియం-ఇంట్రాసెల్లార్</i></nowiki> కాంప్లెక్స్ ఇన్ఫెక్షన్ * <nowiki><i id="mwDuY">మైకోబాక్టీరియం హీమోఫిలమ్</i></nowiki> ఇన్ఫెక్షన్ * <nowiki><i id="mwDuk">మైకోబాక్టీరియం కాన్సాసి</i></nowiki> సంక్రమణ * పాపులోనెక్రోటిక్ ట్యూబర్క్యులిడ్ * ప్రాథమిక టీకా క్షయవ్యాధి (చర్మసంబంధమైన ప్రాధమిక సంక్లిష్టత, ప్రాధమిక క్షయవ్యాధి సంక్లిష్టం, క్షయవ్యాధి చాంక్రే) * వేగంగా పెరుగుతున్న <nowiki><i id="mwDvA">మైకోబాక్టీరియం</i></nowiki> సంక్రమణ * స్క్రోఫులోడెర్మా (క్షయవ్యాధి కటిస్ కోలిక్వాటివా) * క్షయవ్యాధి కటిస్ ఒరిఫికియాలిస్ (తీవ్రమైన క్షయవ్యాధి పుండు, ఒరిఫికల్ క్షయవ్యాధి) * క్షయవ్యాధి వెరుకోసా కటిస్ (లూపస్ వెరుకోసస్, గద్యకర్త మొటిమ, వార్టీ క్షయవ్యాధి) * క్షయవ్యాధి సెల్యులైటిస్ * క్షయవ్యాధి గమ్మా (మెటాస్టాటిక్ క్షయవ్యాధి చీము, మెటాస్టాటిక్ క్షయవ్యాధి పుండు) * క్షయవ్యాధి కుష్టు వ్యాధి === మైకోసిస్-సంబంధిత === మైకోసిస్-సంబంధిత చర్మ పరిస్థితులు [[శిలీంధ్రం|శిలీంధ్రాలు]], ఈస్ట్స్ వల్ల సంభవిస్తాయి, చర్మం, జుట్టు, గోళ్ళ ఉపరితల, లోతైన సంక్రమణగా ఉండవచ్చు.<ref name="HabifSD">{{Cite book|title=Skin disease: diagnosis and treatment|url=https://archive.org/details/skindiseasediagn0000unse_p6l6|last=Habif, Thomas P.|publisher=Mosby|year=2001|isbn=978-0-8151-3762-7}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFHabif,_Thomas_P.2001">Habif, Thomas P. (2001). ''Skin disease: diagnosis and treatment''. Mosby. [[ఐఎస్‌బిఎన్|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-8151-3762-7|<bdi>978-0-8151-3762-7</bdi>]].</cite></ref> * ఆఫ్రికన్ హిస్టోప్లాస్మోసిస్ * ప్రత్యామ్నాయం * యాంటీబయాటిక్ కాన్డిడియాసిస్ (ఐయాట్రోజెనిక్ కాన్డిడియాస్) * నల్లని పైడ్రా * కాండిడెడల్ ఇంటర్ట్రిగో * కాండిడల్ ఒనికోమైకోసిస్ * [[గోరుచుట్టు|కాండిడల్ పారోనికా]] * కాండిడల్ వల్వోవాగినిటిస్ * అభ్యర్థి * క్రోమోబ్లాస్టోమైకోసిస్ (క్రోమోమైకోసిస్, క్లాడోస్పోరియోసిస్, ఫోన్సెకా వ్యాధి, పెడ్రోసో వ్యాధి, ఫెయోస్పోరోట్రికోసిస్, వెరుకస్ డెర్మటైటిస్) * దీర్ఘకాలిక శ్లేష్మ చర్మపు కాండిడియాసిస్ * కోక్సిడియోయిడోమైకోసిస్ (కాలిఫోర్నియా వ్యాధి, ఎడారి కీళ్ళనొప్పులు, శాన్ జోక్విన్ వ్యాలీ జ్వరం, లోయ జ్వరం) * పుట్టుకతో వచ్చే చర్మపు కాన్డిడియాసిస్ * క్రిప్టోకోకోసిస్ * డెర్మాటోఫైటిడ్ * డైపర్ కాన్డిడియాసిస్ * వ్యాప్తి చెందిన కోక్సిడియోయిడోమైకోసిస్ (కోక్సిడియోయ్డల్ గ్రాన్యులోమా) * దూరపు సబంగువల్ ఒనికోమైకోసిస్ * ఎంటోమోఫ్థోరోమైకోసిస్ * ఎరోసియో ఇంటర్డిజిటాలిస్ బ్లాస్టోమైసెటికా ఫావస్[[దస్త్రం:Favus.jpg|alt=A large brown colored plaque on the top of a child's head|thumb|ఫేవ్స్]] * ఫేవ్స్ * ఫంగల్ ఫోలిక్యులైటిస్ (మాజోచి గ్రాన్యులోమా) * ఫ్యూసారియోసిస్ * జియోట్రికోసిస్ * గ్రాన్యులోమా గ్లూటేల్ ఇన్ఫంటమ్ * హిస్టోప్లాస్మోసిస్ (కేవ్ వ్యాధి, డార్లింగ్స్ వ్యాధి, ఒహియో వ్యాలీ వ్యాధి, రెటిక్యులోఎండోథెలియోసిస్) * హైలోహైఫోమైకోసిస్ * కెరియన్ * లోబోమైకోసిస్ (కెలోయిడల్ బ్లాస్టోమైకోసిస్, లాకాజియోసిస్, లోబోస్ వ్యాధి) * [[మ్యుకోర్మైకోసిస్|మ్యూకోర్మైకోసిస్]] * మైసెటోమా (మదురా ఫుట్, మదురోమైకోసిస్) * నార్త్ అమెరికన్ బ్లాస్టోమైకోసిస్ (బ్లాస్టోమైసెటిక్ డెర్మటైటిస్, బ్లాస్టోమైకోచిస్, గిల్క్రిస్ట్ వ్యాధి) * ఒనికోమైకోసిస్ (డర్మాటోఫైటిక్ ఒనికోమికోసిస్, గోరు రింగ్వార్మ్, టినియా అన్గ్యుయం) * ఓరల్ కాన్డిడియాసిస్ (థ్రుష్) * ఒటోమైకోసిస్ * పెరియానల్ కాన్డిడియాసిస్ * పెర్లేచే (చతురస్రాకార చైలిటిస్) * ఫియోహైఫోమైకోసిస్ * పీడ్రా (ట్రికోస్పోరోసిస్) * పిట్రోస్పోరమ్ ఫోలిక్యులిటిస్ * ప్రాథమిక చర్మపు ఆస్పెర్గిల్లోసిస్ * ప్రాథమిక చర్మ కోక్సిడియోయిడోమైకోసిస్ * ప్రాథమిక చర్మ హిస్టోప్లాస్మోసిస్ * ప్రాథమిక పల్మనరీ కోక్సిడియోమైకోసిస్ * ప్రాథమిక పల్మనరీ హిస్టోప్లాస్మోసిస్ * ప్రగతిశీల వ్యాప్తి చెందిన హిస్టోప్లాస్మోసిస్ * సమీప సబంగువల్ ఒనికోమైకోసిస్ * రైనోస్పోరిడియోసిస్ * దక్షిణ అమెరికా బ్లాస్టోమైకోసిస్ (బ్రెజిలియన్ బ్లాస్టోమైకోచిస్, పారాకోసిడియోయిడల్ గ్రాన్యులోమా, పారాకోక్సిడియోయిడోమైకోసిస్) * స్పోరోట్రికోసిస్ (రోజ్-గార్డెనర్ వ్యాధి) * సిస్టమిక్ కాన్డిడియాసిస్ * టినియా బార్బే (బార్బర్స్ దురద, గడ్డం రింగ్వార్మ్, టినియా సైకోసిస్) [[దస్త్రం:Tinea_barbae_4807_lores.jpg|alt=Multiple circular, red, scaling lesions on a male cheek|thumb|టినియా బార్బే]] * టినియా కాపిటిస్ (హెర్పెస్ టాన్సురాన్స్, జుట్టు రింగ్వార్మ్, తలపై రింగ్వార్, స్కాల్ప్ రింగ్వార్మ్స్, టినియా టాన్సురన్స్) * టినియా కార్పోరిస్ (రింగ్వార్మ్, టినియా సర్కినాటా, టినియా గ్లాబ్రోసా) * టినియా కార్పోరిస్ గ్లాడియటోరం * టినియా క్రూరిస్ (క్రొచ్ దురద, తామర మార్జినేటమ్, జిమ్ దురద, జాక్ దురద, గజ్జ రింగ్వార్మ్) * టినియా ఫేసి * టినియా ఇంబ్రికాటా (టోకెలౌ) * టినియా అజ్ఞాత * టినియా మానుమ్ * టినియా నిగ్రా (ఉపరితల ఫియోహైఫోమైకోసిస్, టినియా నిగ్ర పామారిస్, ప్లాంటారిస్) * టినియా పెడిస్ (అథ్లెట్స్ ఫుట్, రింగ్వార్మ్ ఆఫ్ ది ఫుట్) * టినియా వెర్సికలర్ (డెర్మాటోమైకోసిస్ ఫర్ఫురాసియా, పిట్రియాసిస్ వెర్సికలార్, టినియా ఫ్లావా) * <nowiki><i id="mwD5U">ట్రైకోఫైటన్ మెంటాగ్రోఫైట్స్</i></nowiki> VII (TMVII) (జననేంద్రియాలు, పిరుదులు, ముఖం, ట్రంక్, అంత్య భాగాల నుండి ఉద్భవిస్తున్న లైంగిక సంక్రమణ టినియా) * వైట్ పైడ్రా * వైట్ ఉపరితల ఒనికోమైకోసిస్ * జైగోమైకోసిస్ (ఫైకోమైకోసిస్) === పరాన్నజీవి అంటువ్యాధులు, కుట్టడం, కాటు === మానవులలో పరాన్నజీవి అంటువ్యాధులు, కుట్టడం, కాటు క్రింది ఫైలాకు చెందిన అనేక సమూహాల జీవుల వల్ల సంభవిస్తాయిః [[అనెలిడా|అన్నెలిడా]], [[ఆర్థ్రోపోడా]], బ్రయోజోవా, చోర్డాటా, సినిడారియా, సైనోబాక్టీరియా, [[ఇకైనోడెర్మేటా|ఎకినోడెర్మాటా]], నెమాథెల్మింథెస్, ప్లాటిహెల్మింథిస్, [[ప్రోటోజోవా]].<ref name="HabifSD">{{Cite book|title=Skin disease: diagnosis and treatment|url=https://archive.org/details/skindiseasediagn0000unse_p6l6|last=Habif, Thomas P.|publisher=Mosby|year=2001|isbn=978-0-8151-3762-7}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFHabif,_Thomas_P.2001">Habif, Thomas P. (2001). ''Skin disease: diagnosis and treatment''. Mosby. [[ఐఎస్‌బిఎన్|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-8151-3762-7|<bdi>978-0-8151-3762-7</bdi>]].</cite></ref><ref name="pmid20074098">{{Cite paper|title=Mite-transmitted dermatoses and infectious diseases in returning travelers}}</ref> * <nowiki><i id="mwD7c">అకాంతమోయబా</i></nowiki> సంక్రమణ * అమీబియాసిస్ కటిస్ * చీమల కొమ్ములు * అరాక్నిడిజం * బేకర్ దురద * <nowiki><i id="mwD8I">బాలముతియా</i></nowiki> సంక్రమణ * బెడ్బగ్ ముట్టడి (బెడ్బగ్బైట్, సిమికోసిస్) * తేనెటీగలు, కందిరీగలు కుట్టడం * బ్లిస్టర్ బీటిల్ డెర్మటైటిస్ * బొంబార్డియర్ బీటిల్ బర్న్ * బ్రిస్టల్ వార్మ్ స్టింగ్ విస్పోటనం[[దస్త్రం:Larva_Migrans_Cutanea.jpg|alt=Multiple, red, linear plaques on the extremity|thumb|పేలుడు జ్వాలలు]] * [[జెర్రి కాటు|సెంటిపెడ్ కాటు]] * చీలెటియెల్లా చర్మశోథ * చిగ్గర్ కాటు * కూలీ దురద * కొబ్బరి దురద * కోరల్ డెర్మటైటిస్ * క్రీపింగ్ విస్ఫోటనం (చర్మపు లార్వా మైగ్రాన్స్) * చర్మపు చర్మవ్యాధి (అలెప్పో బాయిల్, బాగ్దాద్ బాయిల్, బే సోర, బిస్క్రా బటన్, చిక్లెరో అల్సర్, ఢిల్లీ బాయిల్, కాందహార్ సోర, లాహోర్ సోర, లీష్మేనియాసిస్ ట్రోపికా, ఓరియంటల్ సోర, పియానన్ బోయిస్, ఉటాస్) * <nowiki><i id="mwD-U">సిస్టిసర్కోసిస్</i></nowiki> కటిస్ * డెమోడెక్స్ ఫోలిక్యులిటిస్, సాధారణంగా డెమోడెక్స ఫోలిక్యులోరం మైట్ వల్ల వస్తుంది * డాగర్ బ్యాంక్ దురద * డ్రాకన్క్యులియాసిస్ (డ్రాకోంటియాసిస్, గినియా పురుగు వ్యాధి, మదీనా పురుగు * ఎకినోకోకోసిస్ (హైడటిడ్ వ్యాధి) * ఎలిఫెంటియాసిస్ ట్రోపికా (ఎలిఫెంటాసిస్ అరాబమ్) * [[ఏనుగు|ఏనుగు చర్మం]] * ఎంటరోబియాసిస్ (ఆక్సియూరియాసిస్, పిన్వర్మ్ ఇన్ఫెక్షన్, సీట్ వార్మ్ ఇన్ఫెక్షన్ను నివారించండి) * ''ఖర్చుతో కూడిన ప్రయాణం'' * ఈక దిండు చర్మశోథ * గరాటు వెబ్ సాలీడు కాటు * గామసోయిడోసిస్ * గ్నాథోస్టోమియాసిస్ (లార్వా మైగ్రాన్స్ ప్రోఫున్డుస్) * ధాన్యపు దురద (బార్లీ దురద, పరుపు దురద, ప్రేరీ దురద, గడ్డి దురద) * కిరాణా దురద * తల పేను ముట్టడి (కూటీస్, పెడిక్యులోసిస్ కేపిటిస్) * హుక్వార్మ్ వ్యాధి (యాన్సీలోస్టోమియాసిస్, గ్రౌండ్ దురద, నెకటోరియాసిస్, అన్సినారియాసిస్) * మానవ ట్రైపానోసోమియాసిస్ * హైడ్రాయిడ్ చర్మశోథ * ఇరుక్కాండ్జీ సిండ్రోమ్ * జెల్లీ ఫిష్ చర్మశోథ * కేడ్ దురద * లార్వా ప్రవాహాలు * లాట్రోడెక్టిజం (స్పైడర్ బైట్) * [[జెలగ|లీచ్ కాటు]] * చిరుత చర్మం * లెపిడోప్టెరిజం (కారిపిటో దురద, గొంగళి పురుగు చర్మశోథ, చిమ్మట చర్మశోథ) * [[బల్లి|బల్లి చర్మం]] * లోయాసిస్ (కాలాబార్ వాపు, ఫ్యుజిటివ్ వాపు, ''లో లో'', ఉష్ణమండల వాపు) * లొక్సోసిలిజం (బ్రౌన్ రెక్లూస్ స్పైడర్ బైట్, నెక్రోటిక్ చర్మసంబంధమైన లొక్సోసిలిసం) * ''మొరాన్దో'' * మిల్లిపీడ్ బర్న్ * [[దోమ|దోమ కాటు]] * [[లీష్మేనియాసిస్|మ్యూకోక్యూటేనియస్ లీష్మేనియాసిస్]] (ఎస్పుండియా, లీష్మేనీయాసిస్ అమెరికానా) * మయాసిస్ * నైరోబీ ఫ్లై డెర్మటైటిస్ (కెన్యా ఫ్లై డెర్మైటిస్, నైరోబీ ఐ) * నెమటోడ్ చర్మశోథ * [[గజ్జి|నార్వేజియన్ గజ్జి]] (క్రస్టెడ్ గజ్జి) నార్వేజియన్ స్కాబిజ్[[దస్త్రం:Norwegian_Scabies_in_Homeless_AIDS_Patient.jpg|alt=Diffuse thickening of the skin over an adult's bilateral arms and fingers|thumb|[[గజ్జి|నార్వేజియన్ గజ్జి]]]] * ఆంకోసెర్సియాసిస్ * కంటి నోడోసా * పెడెరస్ డెర్మటైటిస్ * పెడిక్యులోసిస్ కార్పోరిస్ (పెడిక్యోలోసిస్ వెస్టిమెంటి, వాగాబాండ్ వ్యాధి) * పెడిక్యులోసిస్ ప్యూబిస్ (క్రాబ్స్, ఫ్థైరస్ ప్యూబిస్, ఫ్థిరస్ ప్యూబిస, పబిక్ లేస్) * న్యుమోసిస్టోసిస్ (తరచుగా ఫంగల్ గా వర్గీకరించబడుతుంది) * పోర్చుగీస్ మ్యాన్ ఆఫ్ వార్ డెర్మటైటిస్ * పోస్ట్-కాలా-అజార్ డెర్మల్ లీష్మానియాసిస్ (పోస్ట్-కాలా * ప్రోటోథెకోసిస్ * పులికోసిస్ (ఫ్లూ బైట్స్) * తగ్గించే కాటు * గజ్జి (ఐచ్ మైట్ ఇన్ఫెక్షన్, ఏడు సంవత్సరాల దురద) * స్కార్పియన్ స్టింగ్ * సముద్రపు ఎనీమోన్ చర్మశోథ * సముద్రపు నీటి కాలుష్యం (సీ లైస్) * సముద్రపు అర్చిన్ గాయం * సముద్రపు పాచి చర్మశోథ * [[పాముకాటు|పాము కాటు]] * సౌడా * స్పార్గనోసిస్ * స్పైడర్ కాటు * స్టింగ్రే గాయం * స్విమ్మర్స్ దురద (సెర్కేరియల్ డెర్మటైటిస్, స్కిస్టోసోమ్ సెర్కేరియాల్ డెర్మటైటిసిస్) [[దస్త్రం:Cercarial_dermatitis_lower_legs.jpg|alt=Multiple red bumps on the lower legs and feet|thumb|ఈతగాడు దురద]] * టరాన్టులా కాటు * టిక్ బైట్ * టాక్సోప్లాస్మోసిస్ * ట్రైచినోసిస్ * ట్రైకోమోనియాసిస్ * టుంగియాసిస్ (బిచో డి పై, చిగోయ్ ఫ్లీ బైట్, జిగ్గర్ బైట్, ''నిగువా, పిక్'') * విసెరల్ లీష్మేనియాసిస్ (డమ్డమ్ ఫీవర్, కాలా-అజర్) * విసెరల్ స్కిస్టోసోమియాసిస్ (బిల్హర్జియాసిస్) * విసెరోట్రోపిక్ లీష్మేనియాసిస్ * గోధుమ గిడ్డంగిలో దురద === వైరస్ సంబంధిత === వైరస్-సంబంధిత చర్మసంబంధ పరిస్థితులు రెండు ప్రధాన వైరస్ల సమూహాల వల్ల సంభవిస్తాయి-DNA, RNA రకాలు-రెండూ తప్పనిసరి కణాంతర [[పరాన్నజీవనం|పరాన్నజీవులు]].<ref name="HabifSD">{{Cite book|title=Skin disease: diagnosis and treatment|url=https://archive.org/details/skindiseasediagn0000unse_p6l6|last=Habif, Thomas P.|publisher=Mosby|year=2001|isbn=978-0-8151-3762-7}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFHabif,_Thomas_P.2001">Habif, Thomas P. (2001). ''Skin disease: diagnosis and treatment''. Mosby. [[ఐఎస్‌బిఎన్|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-8151-3762-7|<bdi>978-0-8151-3762-7</bdi>]].</cite></ref><ref name="pmid21214125">{{Cite paper|title=The role of human papillomavirus in common skin conditions: current viewpoints and therapeutic options|author=Lebwohl MG}}</ref> * ఆల్ఫా వైరస్ సంక్రమణ * బాల్యంలోని అసిమెట్రిక్ పెరిఫ్లెక్సురల్ ఎక్సాంథెమ్ (ఏకపక్ష లాటెరోథొరాసిక్ ఎక్సాంథెం) * బి వైరస్ సంక్రమణ * బోస్టన్ ఎక్సాంథెమ్ వ్యాధి * బోవిన్ పాప్యులర్ స్టోమాటిటిస్ * బోవెనాయిడ్ పాపులోసిస్ * బఫెలోపాక్స్ * బుట్చేర్స్ వార్ట్ * [[చికన్‌గన్యా|చికున్గున్యా జ్వరం]] * కండిలోమాటా అక్యుమినాటా * పుట్టుకతో వచ్చే రుబెల్లా సిండ్రోమ్ * కౌపాక్స్ * సైటోమెగాలిక్ చేరిక వ్యాధి * [[డెంగ్యూ జ్వరం|డెంగ్యూ]] (బ్రేక్-బోన్ ఫీవర్) * [[హర్ప్‌‌స్ జొస్టర్|వ్యాప్తి చెందిన హెర్పెస్ జోస్టర్]] * తామర హెర్పెటికమ్ (కపోసి వెరిసెల్లిఫార్మ్ విస్ఫోటనం) [[దస్త్రం:Eczema_vaccinatum_infant.jpg|alt=A diffuse, generalized red rash over a newborn's entire body|thumb|తామర వ్యాధి టీకా]] * తామర వ్యాధి టీకా * ఎపిడెర్మోడిస్ప్లాసియా వెరుసిఫార్మిస్ * ఎర్ప్టివ్ సూడోఆంగియోమాటోసిస్ * ఎరిథెమా ఇన్ఫెక్షియోసమ్ (ఐదవ వ్యాధి, చెంప వ్యాధి) * ప్రాధమిక హెచ్ఐవి సంక్రమణ (అక్యూట్ రెట్రోవైరల్ సిండ్రోమ్) * ఫార్మ్ యార్డ్ పాక్స్ * సాధారణీకరించిన వ్యాక్సిన్ * జననేంద్రియ హెర్పెస్ (హెర్పెస్ జననేంద్రియాలు, హెర్పెస్ ప్రొజెనిటాలిస్) * గియానోట్టి-క్రోస్టీ సిండ్రోమ్ (ఇన్ఫాంటైల్ పాప్యులర్ అక్రోడెర్మాటిటిస్, పాప్యులర్ అడ్రోడెర్మాటిటీస్ ఆఫ్ చైల్డ్ లైఫ్, పాపులోవెసిక్యులర్ అక్రోలొకేటెడ్ సిండ్రోమ్) * జెయింట్ కండిలోమా అక్యుమినాటమ్ (బుష్కే-లోవెన్స్టెయిన్ ట్యూమర్, బుష్కే లోవెన్స్టీన్ ట్యూమర్ జెయింట్ కండలోమా) * [[చేతి, పాదం, నోటి వ్యాధి|చేతి-పాదాలు, నోటి వ్యాధి]] * హెక్స్ వ్యాధి (ఫోకల్ ఎపిథీలియల్ హైపర్ప్లాసియా) * మూత్రపిండాల సిండ్రోమ్ తో హెమోరాజిక్ జ్వరం * [[హెపటైటిస్‌-బి|హెపటైటిస్ బి]] * [[హెపటైటిస్ C|హెపటైటిస్ సి]] * హెర్పాంగినా * హెర్పెస్ గ్లాడియటోరం (scrum pox) * [[సర్పి|హెర్పెస్ సింప్లెక్స్]] * హెర్పెస్ జోస్టర్ ఓటికస్ (రామ్సే-హంట్ సిండ్రోమ్) * హెర్పెటిక్ కెరాటోకాన్జుంక్టివిటిస్ * [[సర్పి|హెర్పెటిక్ సైకోసిస్]] * హెర్పెటిక్ వైట్లో * హెచ్ఐవి-సంబంధిత ప్రురిటస్ * [[మంకీపాక్స్|మానవ మంకీపాక్స్]] * మానవ T-లింఫోట్రోపిక్ వైరస్ 1 సంక్రమణ * మానవ టనాపాక్స్ * రోగనిరోధక పునర్నిర్మాణం ఇన్ఫ్లమేటరీ సిండ్రోమ్ (ఇమ్యూన్ రికవరీ సిండ్రోమ్) * ఇన్ఫెక్షియస్ మోనోన్యూక్లియోసిస్ (గ్రంథి జ్వరం) * జోస్టర్ ఇన్ఫెక్షన్ తరువాత శోథ చర్మ గాయాలు (ఐసోటోపిక్ ప్రతిస్పందన) * గర్భాశయపు హెర్పెస్ సింప్లెక్స్ [[దస్త్రం:Kaposi's_Sarcoma.jpg|alt=Multiple dark red skin lesions|thumb|కపోసి సార్కోమా]] * కపోసి సార్కోమా * లస్సా జ్వరం * లిప్సుట్జ్ అల్సర్ (యుల్కస్ వల్వా అక్యూటమ్) * తట్టు వ్యాధి (రుబియోలా, మోర్బిల్లియా) * మిల్కర్స్ నాడ్యూల్ * సవరించిన వరిసెల్లా లాంటి సిండ్రోమ్ * మొలస్కమ్ అంటువ్యాధి * మిర్మేసియా * నవజాత హెర్పెస్ సింప్లెక్స్ * కంటి జోస్టర్ * ఆర్ఫ్ (అంటువ్యాధి గల పుస్ట్యులర్ డెర్మాటోసిస్, ఎక్టిమా కాంటాజియోసమ్, ఇన్ఫెక్షియస్ లాబియల్ డెర్మటైటిస్, షీప్ పాక్స్) * ఓర్ఫ్-ప్రేరిత ఇమ్యునోబులస్ వ్యాధి * ఓరోలాబియల్ హెర్పెస్ (హెర్పెస్ లాబియాలిస్) * పాప్యులర్ పర్పూరిక్ గ్లోవ్స్, సాక్స్ సిండ్రోమ్ * వర్ణద్రవ్యం గల మొటిమలు * పోస్ట్ హెర్పెటిక్ న్యూరాల్జియా (జోస్టర్-సంబంధిత నొప్పి) * టీకా తరువాత ఫోలిక్యులర్ విస్ఫోటనం * ప్రోగ్రెసివ్ వ్యాక్సిన్ (వాస్సినియా గ్యాంగ్రెనోసమ్, వాస్సినియా నెక్రోసమ్) * సూడోకోవాక్స్ * పునరావృత శ్వాసకోశ పాపిల్లోమటోసిస్ (లారింజియల్ పాపిల్లోమటాసిస్) [[దస్త్రం:Waterpokken.JPG|alt=Multiple red papules scattered over a child's head, neck, trunk, and upper extremities|thumb|[[ఆటలమ్మ|వరిసెల్లా]]]] * రిఫ్ట్ వ్యాలీ జ్వరం * [[రోసియోలా|రోసోలా ఇన్ఫంటమ్]] (ఎక్సాంథెమ్ సబిటమ్, ఎక్సాంథమా సబిటమ్, ఆరవ వ్యాధి) * రోసోలా వ్యాక్సిన్ * [[రుబెల్లా]] (జర్మన్ మీజిల్స్) * శాండ్ఫ్లై ఫీవర్ (పాప్పటాసి ఫీవర్, ఫ్లేబోటోమస్ ఫీవర్) * సీల్ఫాక్స్ * [[ఆటలమ్మ|వరిసెల్లా]] (చికెన్పాక్స్) * [[మశూచి|వేరియోలా మేజర్]] (స్మాల్పాక్స్) * వెరుకా ప్లానా (ఫ్లాట్ వార్ట్) * వెరుకా ప్లాంటారిస్ (ప్లాంటర్ వార్ట్) * [[ఉలిపిరి కాయలు|వెరుకా వల్గారిస్]] (వర్ట్) * మొక్కజొన్నలు, మొక్కజొన్న * వైరల్-సంబంధిత ట్రైకోడిస్ప్లాసియా (సిక్లోస్పోరిన్-ప్రేరిత ఫోలిక్యులోడైస్ట్రోఫి) * వృధా సిండ్రోమ్ * వెస్ట్ నైల్ వైరస్ సంక్రమణ * [[హర్ప్‌‌స్ జొస్టర్|జోస్టర్]] (హెర్పెస్ జోస్టర్, షింగిల్స్) * [[హర్ప్‌‌స్ జొస్టర్|ఓదార్పు మనిషి]] == లైకెనాయిడ్ విస్ఫోటనాలు == * యాన్యులర్ లైకెన్ ప్లానస్ లైకెన్ ప్లేనస్ ఆక్టినికస్[[దస్త్రం:Lichen_planus_actinicus.jpg|alt=Violaceous, annular, scaly plaques on the face and scalp of an adult|thumb|లైకెన్ ప్లానస్ ఆక్టినికస్]] * అట్రోఫిక్ లైకెన్ ప్లానస్ * బులస్ లైకెన్ ప్లానస్ (వెసిక్యులోబులస్ లైకెనస్ ప్లానస్) * ఎరోసివ్ లైకెన్ ప్లానస్ * ఎరిథెమా డైస్క్రోమికమ్ పెర్స్టాన్స్ (ఆషి డెర్మాటోసిస్, డెర్మాటోసస్ సినీఎంటాస్) * జెయింట్ సెల్ లైకెనాయిడ్ డెర్మటైటిస్ * హెపటైటిస్-సంబంధిత లైకెన్ ప్లానస్ * హైపర్ట్రోఫిక్ లైకెన్ ప్లానస్ (లిచెన్ ప్లానస్ వెరుకోసస్) * ఇడియోపతిక్ ఎర్ప్టివ్ మాక్యులర్ పిగ్మెంటేషన్ * విలోమ లైకెన్ ప్లానస్ * కెరాటోసిస్ లైకెనోయిడ్స్ క్రోనికా (నెకామ్ వ్యాధి) * క్రోరోసిస్ వల్వా * లైకెన్ నైటిడస్ * లైకెన్ ప్లానస్ ఆక్టినికస్ (ఆక్టినిక్ లైకెన్ నైటిడస్, ఆక్టినిక్ లైన్ ప్లానస్, లైకెన్ ప్లేనస్ అట్రోఫికస్ యాన్యులారిస్, లైకెన ప్లానస్ సబ్ట్రోపికస్, లైసెన్ ప్లానస్ ట్రోపికస్, లైకేనాయిడ్ మెలనోడెర్మాటిటిస్, లైకెనాయిడ్ మెలానోడెర్మాటోసిస్, సమ్మర్ టైమ్ ఆక్టినక్ లైకెనాయిడ్లో విస్ఫోటనం) * లైకెన్ ప్లానస్ పెంఫిగోయిడ్స్ * లైకెన్ ప్లానస్ పిగ్మెంటోసస్ * లైకెన్ ప్లానస్-లైకెన్ స్క్లెరోసస్ ఓవర్లాప్ సిండ్రోమ్ * లైకెన్ రూబర్ మోనిలిఫార్మిస్ * లైకెన్ స్క్లెరోసస్ (లైకెన్ స్క్లీరోసస్, అట్రోఫికస్) * లైకెన్ స్ట్రియాటస్ (బ్లాస్కో లీనియర్ అక్వైర్డ్ ఇన్ఫ్లమేటరీ స్కిన్ ఎపెర్షన్, లీనియర్ లైకెనాయిడ్ డెర్మాటోసిస్) * లైకెన్ వెరుకోసస్, రెటిక్యులారిస్ * లైకెనాయిడ్ ట్రైకెరాటోసిస్ * లైకెనాయిడ్ డెర్మటైటిస్ * అంటుకట్టుట-వర్సెస్-హోస్ట్ వ్యాధి లైకెనాయిడ్ ప్రతిచర్య * లీనియర్ లైకెన్ ప్లానస్ * మ్యూకోసల్ లైకెన్ ప్లానస్ * పెనో-జింజైవల్ సిండ్రోమ్ * వ్రణోత్పత్తి లైకెన్ ప్లానస్ * వల్వోవాజినల్ జింజివల్ సిండ్రోమ్ * వల్వోవాజినల్ లైకెన్ ప్లానస్ == లింఫాయిడ్-సంబంధిత == లింఫాయిడ్-సంబంధిత చర్మ పరిస్థితులు అనేది చర్మంలోని లింఫోసైట్ కణాల సేకరణ ద్వారా వర్గీకరించబడిన రుగ్మతల సమూహం.<ref name="Connors">{{Cite paper|title=Lymphoma of the skin}}</ref> * వయోజన టి-సెల్ లుకేమియా/లింఫోమా * యాంజియోసెంట్రిక్ లింఫోమా (ఎక్స్ట్రానోడల్ నేచురల్ కిల్లర్ సెల్ లింఫోమా, నాసికా-రకం NK లింఫోమా NK/T-సెల్ లింఫోమ, పాలిమార్ఫిక్/ప్రాణాంతక మిడ్లైన్ రెటిక్యులోసిస్) * యాంజియోఇమ్యునోబ్లాస్టిక్ టి-సెల్ లింఫోమా (యాంజియోఇమ్యూనోబ్లాస్టిక్ లింఫాడెనోపతి విత్ డైస్ప్రోటీనెమియా) * బ్లాస్టిక్ NK-సెల్ లింఫోమా * CD30 + చర్మ T-కణ లింఫోమా (ప్రాథమిక చర్మ అనాప్లాస్టిక్ పెద్ద కణ లింఫోమ) * చర్మపు శోషరస హైపర్ప్లాసియా (బోర్రియల్ లింఫోసైటోమా, లింఫడెనోసిస్ బెనిగ్నా కటిస్, లింఫోసైటామా కటిస్, సూడోలిమ్ఫోమా, స్పీగ్లర్, ఫెండ్ట్ సూడోలిమ్పోమా, స్పీగ్లెర్, ఫెండ్ట్ల సార్కోయిడోసిస్, స్పీగ్లార్-ఫెండ్ట్ లింఫోయిడ్ హైపర్ప్లాషియా, స్పీగ్లెర్-ఫెండ్ట సార్కోయ్డ్ క్యూటానియస్ లింఫోయిడ్పర్ప్లాషియ[[దస్త్రం:Borrelial_lymphocytoma.jpg|alt=A solitary, large, red papule on the left cheek of an adult male|thumb|చర్మపు లింఫోయిడ్ హైపర్ప్లాసియా]] * బ్యాండ్ లాంటి, పెరివాస్కులర్ నమూనాలతో చర్మపు లింఫోయిడ్ హైపర్ప్లాసియా * నోడ్యులర్ నమూనాతో క్యూటేనియస్ లింఫోయిడ్ హైపర్ప్లాసియా (క్యూటేనియస లింఫోయిడ హైపర్ప్లాషియా నోడ్యులర్ నమూనా) * పెద్ద బి-సెల్ లింఫోమాను విస్తరించండి (ప్రాథమిక చర్మ పెద్ద బి-సెల్ లింఫోమా) * గ్రాన్యులోసైటిక్ సార్కోమా (క్లోరోమా, మైలోయిడ్ సార్కోమా) * గ్రాన్యులోమాటస్ మందమైన చర్మం * జుట్టు కణ ల్యుకేమియా * హోడ్కిన్స్ వ్యాధి * ఇక్తియోసిస్ అక్విజిటా (పొందిన ఇక్తియోసెస్) * IgG<nowiki><sub id="mwEc8">4</sub></nowiki>-సంబంధిత చర్మ వ్యాధులు * ఇంట్రావాస్కులర్ పెద్ద బి-సెల్ లింఫోమా (యాంజియోట్రోపిక్ పెద్ద కణ లింఫోమా, ఇంట్రాలిమ్ఫాటిక్ లింఫోమాటోసిస్, ఇంట్రావస్కులర్ లింఫోమాటాసిస్, ప్రాణాంతక యాంజియోఎండోథెలియోమాటోసిస్) * జెస్నర్ లింఫోసైటిక్ చొరబాట్లు (జెస్నర్-కానోఫ్ లింఫోసైటికల్ చొరబాట్లను, జెస్నర్ లింఫోసైటిక్ చొరబాట్ల చొరబాటులు) * కికుచి వ్యాధి (హిస్టియోసైటిక్ నెక్రోటైజింగ్ లింఫాడెనిటిస్) * పెద్ద ఫలకం పారాప్సోరియాసిస్ (పారాప్సోరియా ఎన్ ప్లాక్వెసిస్) * లెనెర్ట్ లింఫోమా (లింఫోపిథెలియోడ్ లింఫోమా) * ల్యుకేమియా కటిస్ * లింఫోమా కటిస్ * లింఫోమాటాయిడ్ గ్రాన్యులోమాటోసిస్ * లింఫోమాటాయిడ్ పాపులోసిస్ * ప్రాణాంతక హిస్టియోసైటోసిస్ (హిస్టియోసైటిక్ మెడుల్లరీ రెటిక్యులోసిస్) * మార్జినల్ జోన్ B-సెల్ లింఫోమా * మ్యూకోసా-సంబంధిత లింఫోయిడ్ కణజాల లింఫోమా * మైకోసిస్ ఫంగోయిడ్స్ * నాన్-మైకోసిస్ ఫంగోయిడ్స్ CD30-చర్మపు పెద్ద T-కణ లింఫోమా * ల్యుకేమియాతో సంబంధం ఉన్న నిర్దిష్టం కాని చర్మ పరిస్థితులు (ల్యుకేమియా) * పాగెటోయిడ్ రెటిక్యులోసిస్ (అక్రల్ మైకోసెస్ ఫంగోయిడ్స్, లోకలైజ్డ్ ఎపిడెర్మోట్రోపిక్ రెటిక్యోలోసిస్, మైకోసిస్ ఫంగోయిడ్ పామారిస్, ప్లాంటారిస్, యూనైలిషనల్ మైకోసిస్ శిలీంధ్రాలు, వొరింగర్-కొలోప్ వ్యాధి) * పిట్రియాసిస్ లైకెనోయిడ్స్ క్రోనికా (క్రానిక్ గుట్టేట్ పారాప్సోరియాసిస్, క్రానిక్ పిట్రియాసిస లైకెనోయ్డ్లు, డెర్మటైటిస్ సోరియాసిఫార్మిస్ నోడులారిస్, పారాప్సోరియాసిస్ క్రోనికా, పారాపర్సోరియాసిస్ లైచెనోయిడ్స్ * పిట్రియాసిస్ లైకెనోయిడ్స్ ఎట్ వేరియోలిఫార్మిస్ అక్యుటా (అక్యూట్ గుట్టేట్ పారాప్సోరియాసిస్, అక్యూట్ పారాప్సోరియాసిస్, అక్యూట్ పిట్రియాసిస లైకెనోయ్డెస్, ముచా-హేబెర్మన్ వ్యాధి, పారాప్సొరియాసిస్ అక్యుట్టా, పారాప్జోరియాసిస్ లైచెనోయిడ్స్, వేరియోలిఫోర్మిస్ అక్యుటాక్, పారాప్చోరియాసిస్ వేరియోలిఫోర్మ్స్ * ప్లాస్మాసైటోమా [[దస్త్రం:Plaque_of_mycosis_fungoides_2.jpg|alt=A large ulcerated plaque on the leg of an adult male|thumb|మైకోసిస్ ఫంగోయిడ్స్]] * ప్లాస్మాసైటోసిస్ * ప్లీమోర్ఫిక్ టి-సెల్ లింఫోమా (నాన్-మైకోసిస్ ఫంగోయిడ్స్ CD30-ప్లీమోర్ఫిక స్మాల్/మీడియం-సైజ్ క్యుటేనియస్ టి-సెల్ లిమ్ఫోమా) * పాలిసిథెమియా వెరా (ఎరిథెమియా) * ప్రాథమిక చర్మపు ఫోలిక్యులర్ లింఫోమా (ఫోలిక్యులర్ సెంటర్ సెల్ లింఫోమా, ఫోలిక్యులర్ సెంట్రల్ లింఫోమా) * ప్రాథమిక చర్మ ఇమ్యునోసైటోమా * ప్రాథమిక చర్మ ఉపాంత జోన్ లింఫోమా * రెటిఫార్మ్ పారాప్సోరియాసిస్ * సెకండరీ చర్మ CD30 + పెద్ద కణ లింఫోమా * సెజరీ సిండ్రోమ్ * భారీ లింఫాడెనోపతి (రోసాయ్-డోర్ఫ్మాన్ వ్యాధి) తో సైనస్ హిస్టియోసైటోసిస్ * సబ్క్యుటేనియస్ టి-సెల్ లింఫోమా (పన్నిక్యులిటిస్ లాంటి టి-సెల్ లిమ్ఫోమా) * డౌన్ సిండ్రోమ్లో వెసిక్యులోపస్ట్యులర్ విస్ఫోటనం, ల్యూక్మోయిడ్ ప్రతిచర్య == మెలనోసైటిక్ నెవి, నియోప్లాజమ్స్ == మెలనోసైటిక్ నెవి, నియోప్లాజమ్స్ (1) మెలనోసైట్స్,, (2) నెవస్ కణాల విస్తరణ వల్ల సంభవిస్తాయి, ఇవి డెండ్రిటిక్ ప్రక్రియలు లేని మెలనోసైట్ ఒక రూపం.<ref name="isbn0-397-51052-7">{{Cite book|url=https://archive.org/details/cutaneousmelanom0000unse|title=Cutaneous melanoma|last=Alan N Houghton|last2=Balch, Charles M.|publisher=J.B. Lippincott|year=1992|isbn=978-0-397-51052-8|url-access=registration}}</ref> * అక్రల్ నెవస్ (అక్రల్ చర్మం మెలనోసైటిక్ నెవస్, కణాల ఇంట్రాపిడెర్మల్ ఆరోహణతో మెలనోసైటిక నెవస్) * అమెలనోటిక్ బ్లూ నెవస్ (హైపోమెలనోటిక్ నీలం నెవస్ [[దస్త్రం:Becker-Naevus.jpg|alt=A large, light-tan colored patch of skin over an adult's left shoulder and upper back|thumb|బెకర్ నెవస్]]) * బెలూన్ సెల్ నెవస్ * బన్నయాన్-రిలే-రువల్కాబా సిండ్రోమ్ * బెకర్స్ నెవస్ (బెకర్స్ మెలనోసిస్, బెకర్స్ పిగ్మెంటరీ హమార్టోమా, నెవోయిడ్ మెలనోసిస్, పిగ్మెంటెడ్ హెయిర్ ఎపిడెర్మల్ నెవస్) * నిరపాయమైన మెలనోసైటిక్ నెవస్ (బనల్ నెవస్, సాధారణ పొందిన మెలనోసైటిక నెవస్), మోల్, నెవోసెల్యులార్ నెవస్, నెవోసైటిక్ నెవ్స్ * బ్లూ నెవస్ (బ్లూ న్యూరోనెవస్, డెర్మల్ మెలనోసైటోమా, నెవస్ బ్లూ) * బ్లూ నెవస్ ఆఫ్ జాడాసోన్-టియేచే (సాధారణ నీలం నెవస్, నెవస్ సెరులేస్) * కార్నీ కాంప్లెక్స్ (లాంబ్ సిండ్రోమ్, నేమ్ సిండ్రోమ్) * సెల్యులార్ బ్లూ నెవస్ * సెంట్రోఫేషియల్ లెంటిజినోసిస్ * పుట్టుకతో వచ్చే మెలనోసైటిక్ నెవస్ * లోతైన చొచ్చుకుపోయే నెవస్ * డిస్ప్లాస్టిక్ నెవస్ (విలక్షణమైన మోల్, వైవిధ్యమైన నెవస్, బి-కె మోల్, క్లార్క్ నెవస్, డిస్ప్లాస్టిక్ మెలనోసైటిక్ నెవస్) * డిస్ప్లాస్టిక్ నెవస్ సిండ్రోమ్ (బి-కె మోల్ సిండ్రోమ్, ఫ్యామిలీ ఎటిపికల్ మల్టిపుల్ మోల్-మెలనోమా సిండ్రోమ్, ఫ్యామిలీ మెలనోమా * ఎఫెలిస్ (ఫ్రెక్లె) * ఎపిథెలియోయిడ్ బ్లూ నెవస్ * సాధారణీకరించిన లెంటిజినోసిస్ * జెయింట్ పిగ్మెంటెడ్ నెవస్ (బాత్ ట్రంక్ నెవస్, పుట్టుకతో వచ్చే నెవోమెలనోసైటిక్ నెవస్), గార్మెంట్ నెవస్. * హాలో నెవస్ (ల్యూకోడర్మా అక్విజిటమ్ సెంట్రిఫ్యూగమ్, పెరినోవోయిడ్ విటిలిగో, సుట్టన్ నెవస్ * హోరి నెవస్ (ఓటా లాంటి మాక్యులస్ ద్వైపాక్షిక నెవస్ను పొందింది) * నల్లజాతి వ్యక్తులలో వారసత్వంగా వచ్చిన నమూనా లెంటిజినోసిస్ * ఇంక్ స్పాట్ లెంటిగో (సన్బర్న్ లెంటిగో) * లాగియర్-హంజికర్ సిండ్రోమ్ * లెంటిగో సింప్లెక్స్ (సింపుల్ లెంటిగో) * ప్రాణాంతక నీలం నెవస్ * మధ్య తరహా పుట్టుకతో వచ్చే నెవోసైటిక్ నెవస్ * మెలనోఅకాంథోమా * అనిశ్చిత ప్రాణాంతక సంభావ్యత మెలనోసైటిక్ కణితులు * మోయ్నాహన్ సిండ్రోమ్ * మ్యూకోసల్ లెంటిజైన్స్ (లాబియల్, పురుషాంగం, వల్వర్ మెలనోసిస్, మెలనోటిక్ మాక్యులెస్) * నెవస్ ఆఫ్ ఇటో (నెవస్ ఫుస్కోసెరులియస్ అక్రోమియోడెల్టాయిడియస్) * నెవస్ ఆఫ్ ఓటా (పుట్టుకతో వచ్చే మెలనోసిస్ బల్బి, మెలనోసిస్ బుల్బోరమ్, అబెరంట్ డెర్మల్ మెలనోసైటోసిస్, నెవస్ ఫుస్కోసెరులియస్ ఆప్తల్మోమాక్సిల్లారిస్, ఓక్యులోడెర్మల్ మెలానోసైటోసిస్, ఓక్యులోముకోడెర్మల్ మెలనోసైటోసిస్లు) * నెవస్ స్పిలస్ (స్పెక్లెడ్ లెంటిజినస్ నెవస్, జోస్టెరిఫార్మ్ లెంటిజినస నెవస్) * పాక్షిక ఏకపక్ష లెంటిజినోసిస్ (సెగ్మెంటల్ లెంటిజోనోసిస్) * పీట్జ్-జెఘర్స్ సిండ్రోమ్ * పిగ్మెంటెడ్ స్పిండిల్ సెల్ నెవస్ (పిగ్మెంటేడ్ స్పిండిల్ సెల్ ట్యూమర్ ఆఫ్ రీడ్, పిగ్మెెంటెడ్ వేరియంట్ ఆఫ్ స్పిట్జ్ నెవస్ * సూడోమెలనోమా (పునరావృత మెలనోసైటిక్ నెవస్, పునరావృత నెవస్) * పూవా లెంటిజిన్స్ * చిన్న పరిమాణ పుట్టుకతో వచ్చే నెవోసైటిక్ నెవస్ * స్పిట్జ్ నెవస్ (బెనిగ్న్ జువెనైల్ మెలనోమా, ఎపిథీలియోయిడ్, స్పిండిల్ సెల్ నెవస్, స్పిట్జ్ జువెనైన్ మెలనోమా) * సోలార్ లెంటిగో (లెంటిగో సెనిలిస్, లివర్ స్పాట్, ఓల్డ్ ఏజ్ స్పాట్, సెనైల్ ఫ్రెక్లె) === మెలనోమా === [[మెలనోమా]] అనేది మెలనోసైట్ల ప్రాణాంతక విస్తరణ, చర్మ క్యాన్సర్ అత్యంత దూకుడు రకం. <ref name="pmid21141087">{{Cite paper|title=Diagnosis and treatment protocols of cutaneous melanoma: latest approach 2010}}</ref><ref name="pmid17441381">{{Cite paper|title=[The latest diagnostical methods and therapy in melanoma]}}</ref><ref name="pmid20852885">{{Cite paper|title=Melanoma, Darwinian medicine and the inner world}}</ref> * అక్రల్ లెంటిజినస్ మెలనోమా [[దస్త్రం:NodularMelanoma.jpg|alt=A dark brown to black, irregularly shaped nodule on the malar surface of an adult|thumb|నోడ్యులర్ మెలనోమా]] * అమెలనోటిక్ మెలనోమా * జంతు రకం మెలనోమా * డెస్మోప్లాస్టిక్ మెలనోమా (న్యూరోట్రోపిక్ మెలనోమా, స్పిండిల్డ్ మెలనోమా) * సూర్యరశ్మి దెబ్బతిన్న చర్మంపై లెంటిగో మాలినా (లెంటిజినస్ మెలనోమా) * లెంటిగో మాలినా మెలనోమా * స్పిట్జ్ నెవస్ లక్షణాలతో మెలనోమా (స్పిట్జాయిడ్ మెలనోమా) * చిన్న నెవస్ లాంటి కణాలతో మెలనోమా (చిన్న కణ మెలనోమా) * మ్యూకోసల్ మెలనోమా * నెవాయిడ్ మెలనోమా * నోడ్యులర్ మెలనోమా * పాలీపాయ్డ్ మెలనోమా * [[మెలనోమా|సెబోర్హీక్ కెరాటోసిస్-వంటి మెలనోమా]] * సాఫ్ట్-టిష్యూ మెలనోమా (క్లియర్-సెల్ సార్కోమా, సాఫ్ట్ పార్ట్స్ మెలనోమా) * ఉపరితల వ్యాప్తి మెలనోమా (ఉపరితల వ్యాప్తి) * యువెల్ మెలనోమా == మోనోసైట్-మాక్రోఫేజ్-సంబంధిత == మోనోసైట్, మాక్రోఫేజ్-సంబంధిత చర్మసంబంధ పరిస్థితులు [[కణజాల శాస్త్రం|హిస్టోలాజికల్గా]] మోనోసైట్, మాక్రోఫేగ్ కణాల ద్వారా చర్మం చొచొరబాటు ద్వారా వర్గీకరించబడతాయి, తరచుగా గ్రాన్యులోమాటస్ వ్యాధి, హిస్టియోసైటోసెస్,, సార్కోయిడోసిస్ వంటి అనేక వర్గాలుగా విభజించబడ్డాయి.<ref name="Rapini">{{Cite book|url=https://archive.org/details/practicaldermato0000rapi|title=Practical dermatopathology|last=Rapini, Ronald P|publisher=Elsevier Mosby|year=2005|isbn=978-0-323-01198-3|url-access=registration}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFRapini,_Ronald_P2005">Rapini, Ronald P (2005). <span class="id-lock-registration" title="Free registration required">[[iarchive:practicaldermato0000rapi|''Practical dermatopathology'']]</span>. Elsevier Mosby. [[ఐఎస్‌బిఎన్|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-323-01198-3|<bdi>978-0-323-01198-3</bdi>]].</cite></ref><ref name="pmid20184390">{{Cite paper|title=Non-Infectious Granulomatous Diseases of the Skin and their Associated Systemic Diseases: An Evidence-Based Update to Important Clinical Questions}}</ref><ref name="pmid19857474">{{Cite paper|author=Vardiman JW|title=The World Health Organization (WHO) classification of tumors of the hematopoietic and lymphoid tissues: an overview with emphasis on the myeloid neoplasms}}</ref><ref name="pmid19717499">{{Cite paper|title=Sarcoidosis}}</ref> * ఆక్టినమిక్ గ్రాన్యులోమా (ఓ 'బ్రియన్ గ్రాన్యులోమ) * యాన్యులర్ ఎలాస్టోలిటిక్ జెయింట్ సెల్ గ్రాన్యులోమా (జైంట్ సెల్ ఎలాస్టోఫాగోసైటోసిస్, మీషర్స్ గ్రాన్యులోమ, ముఖం మీషర్స్ బ్రాన్యులోమ) * యాన్యులర్ సార్కోయిడోసిస్ జనరలైజ్డ్ గ్రాన్యులోమా యాన్యులేర్[[దస్త్రం:Generalized_granuloma_annulare.JPEG|alt=Large, well demarcated plaques with red, active borders, all located on the lower leg of an adult|thumb|సాధారణీకరించిన గ్రాన్యులోమా వార్షికము]] * నిరపాయమైన సెఫాలిక్ హిస్టియోసైటోసిస్ (ఇంట్రాసైటోప్లాస్మిక్ పురుగు లాంటి శరీరాలతో హిస్టియోసైటాసిస్) * పుట్టుకతో వచ్చే స్వీయ-వైద్యం రెటిక్యులోహిస్టియోసైటోసిస్ (హషిమోటో-ప్రిట్జ్కర్ వ్యాధి, హషిమోతో-ప్రిట్జకర్ సిండ్రోమ్) * ఎరిథ్రోడెర్మిక్ సార్కోయిడోసిస్ * సాధారణీకరించిన విస్ఫోటన హిస్టియోసైటోమా (ఎరప్టివ్ హిస్టియోసైటమా, సాధారణీకరించబడిన విస్ఫోటన హిస్టోసైటోసిస్) * సాధారణీకరించిన గ్రాన్యులోమా వార్షికము * జెయింట్ సెల్ రెటిక్యులోహిస్టియోసైటోమా (సోలిటరీ రెటిక్యోలోహిస్టియోసిటోమా, సోలిటరీ ఱెటిక్యులోహిస్టియోసైటోసిస్) * హెచ్ఐవి వ్యాధిలో గ్రాన్యులోమా రద్దు * గ్రాన్యులోమా మల్టీఫార్మ్ (మార్కర్ వ్యాధి, గ్రాన్యులోమ మల్టీఫార్మ్) * చేతి-షుల్లర్-క్రైస్తవ వ్యాధి * హీర్ఫోర్డ్ సిండ్రోమ్ * వంశపారంపర్య ప్రగతిశీల మ్యూసినస్ హిస్టియోసైటోసిస్ * హైపోపిగ్మెంటెడ్ సార్కోయిడోసిస్ * ఇచ్థియోసిఫార్మ్ సార్కోయిడోసిస్ * అనిశ్చిత కణ హిస్టియోసైటోసిస్ * మధ్యంతర గ్రాన్యులోమాటస్ ఔషధ ప్రతిచర్య * లాంగర్హాన్స్ సెల్ హిస్టియోసైటోసిస్ (హిస్టియోసైటాసిస్) * లెటర్-సివ్ వ్యాధి * స్థానికీకరించిన గ్రాన్యులోమా వార్షికము * లోఫ్గ్రెన్ సిండ్రోమ్ * లూపస్ పెర్నియో * మార్ఫియాఫార్మ్ సార్కోయిడోసిస్ * మ్యూకోసల్ సార్కోయిడోసిస్ * మల్టీసెంట్రిక్ రెటిక్యులోహిస్టియోసైటోసిస్ * నెక్రోబయోటిక్ జాంథోగ్రానులోమా (పారాప్రొటీనెమియాతో కూడిన నెక్రోబియోటిక్ జాంథగ్రానులోమా) * నాన్-ఎక్స్ హిస్టియోసైటోసిస్ * పాప్యులర్ సార్కోయిడ్ * పాప్యులర్ జాంథోమా * ప్యాచ్-రకం గ్రాన్యులోమా యాన్యులార్ (స్థానిక గ్రాన్యులోమ యాన్యులారే) * పెర్ఫరేటింగ్ గ్రాన్యులోమా యాన్యులేర్ [[దస్త్రం:Cutaneous_findings_in_systemic_sarcoidosis.JPEG|alt=Multiple reddish-brownish papules and plaques on the left mandibular region of an adult face|thumb|సిస్టమిక్ సార్కోయిడోసిస్]] * ప్రగతిశీల నోడ్యులర్ హిస్టియోసైటోసిస్ * రెటిక్యులోహిస్టియోసైటోమా * స్కార్ సార్కోయిడ్ (స్కార్స్కైడోసిస్ ఇన్ స్కార్స్) * సముద్ర నీలం హిస్టియోసైటోసిస్ * సబ్కటానియస్ గ్రాన్యులోమా యాన్యులేర్ (డీప్ గ్రాన్యులోమ యాన్యులే, సూడోరేయుమటాయిడ్ నోడ్యులేర్) * సబ్క్యుటేనియస్ సార్కోయిడోసిస్ (డరియర్-రౌసీ వ్యాధి, డరియర్ రూసీ సార్కోయిడ్ వ్యాధి) * సిస్టమిక్ సార్కోయిడోసిస్ * వ్రణోత్పత్తి సార్కోయిడోసిస్ * Xanthoma disassinatum (డిసెమినేటెడ్ xanthosiderohistiocytosis, మోంట్గోమేరీ సిండ్రోమ్) == మ్యూసినోసెస్ == మ్యూసినోసెస్ అనేవి అసాధారణంగా పెద్ద మొత్తంలో మ్యూకోపాలిసాకరైడ్లను ఉత్పత్తి చేసే చర్మ ఫైబ్రోబ్లాస్ట్ల వల్ల కలిగే పరిస్థితుల సమూహం.<ref name="Andrews">{{Cite book|title=Andrews' Diseases of the Skin: Clinical Dermatology|url=https://archive.org/details/andrewsdiseaseso0000jame_m6q8|last=James, William D|publisher=Saunders Elsevier|year=2006|isbn=978-0-7216-2921-6|display-authors=etal}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFJames,_William_D2006">James, William D; et&nbsp;al. (2006). ''Andrews' Diseases of the Skin: Clinical Dermatology''. Saunders Elsevier. [[ఐఎస్‌బిఎన్|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-7216-2921-6|<bdi>978-0-7216-2921-6</bdi>]].</cite></ref> * అక్రల్ నిరంతర పాప్యులర్ మ్యూసినోసిస్ * వైవిధ్య లైకెన్ మైక్స్డెమాటోసస్ (ఇంటర్మీడియట్ లైకెన్ మిక్స్డెమాట్సస్) * వైవిధ్యమైన గడ్డకట్టే మైక్స్డెమా (జాడాసోన్-డోస్కెర్ సిండ్రోమ్) * క్యూటేనియస్ ఫోకల్ మ్యూసినోసిస్ * క్యూటేనియస్ లూపస్ మ్యూసినోసిస్ (లూపస్ ఎరితెమాటోసస్లో పాప్యులర్, నోడ్యులర్ మ్యూసినోసస్, పాప్యులర్, గోల్డ్ నోడ్యులర్ మ్యూకినోసిస్, లూపస్ ఎరితిమాటోసస్లోని పాపులోనోడ్యులర్ మ్యూసికోసిస్) * వివిక్త పాప్యులర్ లైకెన్ మైక్స్డెమాటోసస్ * ఎక్రైన్ మ్యూసినోసిస్ * ఫోలిక్యులర్ మ్యూసినోసిస్ (అలోపేసియా మ్యూసినోసా, మ్యూసినోసస్ ఫోలిక్యులారిస్, పింకస్ ఫోలిక్యులర్ మ్యూజినోసిస్, పింకస్ ఫాలిక్యులర్ మ్యూకినోసిస్-బెనిగ్న్ ప్రైమరీ ఫార్మ్) * స్థానికీకరించిన లైకెన్ మైక్స్డెమాటోసస్ * మైక్సాయిడ్ తిత్తి (డిజిటల్ మ్యూకస్ తిత్తి, మ్యూకస్ సిస్ట్) * మైక్సాయిడ్ లిపోబ్లాస్టోమా * న్యూరోపతియా మ్యూసినోసా కటానియా * నోడ్యులర్ లైకెన్ మైక్స్డెమాటోసస్ * పాప్యులర్ మ్యూసినోసిస్ (సాధారణీకరించిన లైకెన్ మైక్స్డెమాటోసస్, స్క్లెరోడెర్మాయిడ్ లైకెన్ మిక్స్డెమాటసస్, స్క్లెరొమైక్స్డెమా) * పాప్యులర్ మ్యూసినోసిస్ ఆఫ్ ఇన్ఫాన్సీ (స్కటానియస్ మ్యూసినోసస్ ఆఫ్ ఇన్ఫాన్సి) * పెరిఫోలిక్యులర్ మ్యూసినోసిస్ * రెటిక్యులర్ ఎరిథెమాటస్ మ్యూసినోసిస్ (మిడ్లైన్ మ్యూసినోసస్, ప్లేక్ లాంటి చర్మ మ్యూసినోసెస్, REM సిండ్రోమ్) * స్క్లెరోడెర్మా * స్వీయ-వైద్యం బాల్య చర్మపు మ్యూసినోసిస్ * స్వీయ-వైద్యం పాప్యులర్ మ్యూసినోసిస్ * దృఢమైన చర్మ సిండ్రోమ్ (కంజెనిటల్ ఫాసియల్ డిస్ట్రోఫి) == న్యూరోకాటేనియస్ == నరాల చర్మసంబంధమైన పరిస్థితులు అనేవి సేంద్రీయ [[నాడీ వ్యవస్థ]] వ్యాధి కారణంగా, రోగనిర్ధారణలో మానసిక రోగాలు. <ref name="pmid17632653">{{Cite paper|author=Jafferany M|title=Psychodermatology: a guide to understanding common psychocutaneous disorders}}</ref><ref name="pmid17229599">{{Cite paper|title=Clinical pictures and classification of somatoform disorders in dermatology}}</ref> * వైవిధ్య క్రానిక్ నొప్పి సిండ్రోమ్ * బాడీ డైస్మోర్ఫిక్ డిజార్డర్ (డైస్మోర్ఫిక్ సిండ్రోమ్, డైస్మోఫోబియా) * బ్రాకియోరాడియల్ ప్రురిటస్ * బ్రోమిడ్రోసిఫోబియా * కాంప్లెక్స్ రీజినల్ పెయిన్ సిండ్రోమ్ (రిఫ్లెక్స్ సింపథెటిక్ డిస్ట్రోఫి) * అన్హీడ్రోసిస్తో నొప్పికి పుట్టుకతో వచ్చే సున్నితత్వం * భ్రమాత్మక పరాన్నజీవి (పరాన్నజీవి భ్రమలు, ఎక్బోమ్ సిండ్రోమ్, మోనోసిమ్ప్టోమాటిక్ హైపోకాన్డ్రియాకల్ సైకోసిస్) * డెర్మాటోథ్లాసియా * డెర్మటైటిస్ ఆర్టిఫ్యాక్టా (ఫ్యాక్టిషియస్ డెర్మటైటిస, ఫ్యాక్టిషియల్ డెర్మటైటిసి) ఫ్యాక్టిషస్ డెర్మటైసిస్[[దస్త్రం:Factitious_dermatitis.jpg|alt=Multiple, well-demarcated, linear, longitudinal erosions on the dorsum of the bilateral forearms|thumb|వాస్తవమైన చర్మశోథ]] * గ్లోసోడినియా (బర్నింగ్ మౌత్ సిండ్రోమ్, బర్నింగ్ నాలుక, ఒరోడినియా) * లెవేటర్ అని సిండ్రోమ్ * మాలమ్ పెర్ఫోరాన్స్ పెడిస్ (న్యూరోట్రోఫిక్ పుండు, పాదాల రంధ్రాల పుండు) * మెరలజియా పారెస్థెటిక (రోత్-బెర్న్హార్డ్ వ్యాధి) * న్యూరోటిక్ ఎక్సోరియేషన్స్ * నోటాల్జియా పారెస్థెటికా (వంశపారంపర్య స్థానికీకరించిన ప్రురిటస్, పృష్ఠ వర్ణద్రవ్యం కలిగిన ప్రురిటిక్ పాచ్, సబ్స్కాప్యులర్ ప్రురిటాస్) * పోస్టెన్సేఫాలిటిక్ ట్రోఫిక్ పుండు * మానసిక రుగ్మత * రిలే-డే సిండ్రోమ్ (ఫ్యామిలీ డైసోటోనోమియా) * స్కాల్ప్ డైసెస్థెషియా * సియాటిక్ నరాల గాయం * స్క్రోటోడినియా * సిరింగోమైలియా (మోర్వాన్స్ వ్యాధి) * ట్రామాటిక్ న్యూరోమా (యాంప్యుటేషన్ న్యూరోమా) * ట్రైకోటిల్లోమానియా (ట్రైకోటిల్లోసిస్) * ట్రైజెమినల్ న్యూరాల్జియా (trice neuralgia) * ట్రైజెమినల్ ట్రోఫిక్ లెషన్ (ట్రైజెమినాల్ ట్రోఫిక్ సిండ్రోమ్) * వల్వోడైనియా (వెస్టిబులోడినియా) == అంటువ్యాధి లేని రోగనిరోధక శక్తి లోపం-సంబంధిత == అంటురోగ నిరోధక లోపం-సంబంధిత చర్మ పరిస్థితులు టి-సెల్, బి-సెల్ పనిచేయకపోవడం వల్ల సంభవిస్తాయి. . * బేర్ లింఫోసైట్ సిండ్రోమ్ * దీర్ఘకాలిక గ్రాన్యులోమాటస్ వ్యాధి (బ్రిడ్జెస్-గుడ్ సిండ్రోమ్, క్రానిక్ గ్రాన్యులోమటస్ డిజార్డర్, క్వి సిండ్రోమ్) * సాధారణ వేరియబుల్ ఇమ్యునో డెఫిషియన్సీ (అక్వైర్డ్ హైపోగమ్మాగ్లోబులినిమియా) * పూరక లోపం * డిజార్జ్ సిండ్రోమ్ (డిజార్జ్ క్రమరాహిత్యం, థైమిక్ హైపోప్లాసియా) * అంటువ్యాధి-వర్సెస్-హోస్ట్ వ్యాధి * గ్రిసెల్లి సిండ్రోమ్ * హైపర్-ఐజిఇ సిండ్రోమ్ (బక్లీ సిండ్రోమ్, జాబ్ సిండ్రోమ్) * హైపర్-ఇగ్మ్ తో రోగనిరోధక శక్తి లోపం * ఇమ్యునో డెఫిషియన్సీ-సెంట్రోమెరిక్ అస్థిరత-ముఖ క్రమరాహిత్యాల సిండ్రోమ్ (ఐసిఎఫ్ సిండ్రోమ్) * ఐసోలేటెడ్ ఐజిఎ లోపం * ఐసోలేటెడ్ ప్రైమరీ IgM లోపం * జానస్ కినేస్ 3 లోపం * ల్యూకోసైట్ సంశ్లేషణ అణువు లోపం * LIG4 సిండ్రోమ్ * మైలోపెరాక్సిడేస్ లోపం * న్యూట్రోఫిల్ ఇమ్యునో డెఫిషియన్సీ సిండ్రోమ్ * నెజెలోఫ్ సిండ్రోమ్ (సాధారణ ఇమ్యునోగ్లోబులిన్స్తో థైమిక్ డిస్ప్లాసియా) * ఒమెన్ సిండ్రోమ్ ఒమెన్ సిండ్రోం[[దస్త్రం:Omenn_syndrome.png|alt=Redness and scaliness of the entire skin on a 5-month-old female infant|thumb|ఒమెన్ సిండ్రోమ్]] * ప్యూరిన్ న్యూక్లియోసైడ్ ఫాస్ఫోరిలేస్ లోపం * తీవ్రమైన కంబైన్డ్ ఇమ్యునో డెఫిషియన్సీ (అలింఫోసైటోసిస్, గ్లాన్జ్మాన్-రినికర్ సిండ్రోమ్, తీవ్రమైన మిశ్రమ ఇమ్యునోడెఫిషియెన్సీ సిండ్రోమ్, థైమిక్ అలింఫోప్లాసియా) * స్వాచ్మన్-బోడియన్-డైమండ్ సిండ్రోమ్ * ఇమ్యునో డెఫిషియన్సీతో థైమోమా (గుడ్ సిండ్రోమ్) * శిశు స్థితి తాత్కాలిక హైపోగమ్మగ్లోబులినిమియా * మొటిమలు-హైపోగమ్మగ్లోబులినేమియా-ఇన్ఫెక్షన్లు-మైలోకథెక్సిస్ సిండ్రోమ్ (WHIM సిండ్రోమ్) * విస్కోట్-ఆల్డ్రిచ్ సిండ్రోమ్ * X-లింక్డ్ అగమ్మగ్లోబులినిమియా (బ్రూటాన్ సిండ్రోమ్, సెక్స్-లింక్డ్ ఆగమ్మగ్లోబులినెమియా) * X-లింక్డ్ హైపర్-IgM సిండ్రోమ్ * X-లింక్డ్ హైపోగమ్మగ్లోబులినిమియా * X-లింక్డ్ లింఫోప్రోలిఫెరేటివ్ వ్యాధి (డంకన్ వ్యాధి) * X-లింక్డ్ న్యూట్రోపెనియా == పోషకాహారం సంబంధిత == పోషకాహార సంబంధిత చర్మసంబంధమైన పరిస్థితులు [[పోషకాహార లోపం]] కారణంగా సరికాని, సరిపోని ఆహారం కారణంగా సంభవిస్తాయి .<ref name="pmid2663932">{{Cite paper|title=Nutritional deficiency and the skin}}</ref><ref name="pmid16914997">{{Cite paper|title=Cutaneous manifestations of nutritional deficiency}}</ref> * బయోటిన్ లోపం * కెరోటినిమియా * [[ఆవశ్యక కొవ్వు ఆమ్లం|ముఖ్యమైన కొవ్వు ఆమ్లం లోపం]] * ఫోలిక్ యాసిడ్ లోపం * హైపర్విటమినోసిస్ A * హైపోవిటమినోసిస్ ఎ (ఫ్రినోడెర్మా) * ఐరన్ లోపం [[దస్త్రం:Kwashiorkor_dermatosis.jpg|alt=Small, scattered bumps on a child's lower back and buttock|thumb|క్వాషియోర్కర్]] * క్వాషియోర్కర్ * లైకోపెనెమియా * మాపిల్ సిరప్ మూత్ర వ్యాధి * మారస్మస్ * [[పెల్లాగ్రా|నియాసిన్ లోపం]] (పెల్లాగ్రా, విటమిన్ బి₃ లోపం) * సెలీనియం లోపం * విటమిన్ బి<nowiki><sub id="mwFDE">1</sub></nowiki> లోపం (బెరిబెరి, థయామిన్ లోపం) * విటమిన్ బి<nowiki><sub id="mwFDQ">12</sub></nowiki> లోపం (సైనోకోబాలమిన్ లోపం) * విటమిన్ బి<nowiki><sub id="mwFDc">2</sub></nowiki> లోపం (అరిబోఫ్లావినోసిస్, రిబోఫ్లావిన్ లోపం) * విటమిన్ B6 లోపం (పైరిడాక్సిన్ లోపం) * విటమిన్ B6 అదనపు (పైరిడాక్సిన్ అదనపు) * [[స్కర్వి|విటమిన్ సి లోపం]] (స్కర్వి) * విటమిన్ కె లోపం * జింక్ లోపం == పాపులోస్క్వామస్ హైపర్కెరాటోటిక్ == పాపులోస్క్వామస్ హైపర్కెరాటోటిక్ చర్మసంబంధమైన పరిస్థితులు అంటే పొర కార్నియం గట్టిపడటం వల్ల ఏర్పడే పాపుల్స్, ప్రమాణాలతో ఉంటాయి. .<ref name="bolognia">{{Cite book|title=Dermatology|last=Bolognia, Jean L|publisher=Mosby|year=2007|isbn=978-1-4160-2999-1|location=St. Louis|display-authors=etal}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFBolognia,_Jean_L2007">Bolognia, Jean L; et&nbsp;al. (2007). ''Dermatology''. St. Louis: Mosby. [[ఐఎస్‌బిఎన్|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-1-4160-2999-1|<bdi>978-1-4160-2999-1</bdi>]].</cite></ref> [[దస్త్రం:Pityriasis_rosea-3.jpg|alt=Multiple, red, well demarcated papules and plaques on the flank of an adult male|thumb|పిట్రియాసిస్ రోసా]] * కంఫ్లూయెంట్, రెటిక్యులేటెడ్ పాపిల్లోమాటోసిస్ (గౌగెరోట్, కార్టియాడ్ కంఫ్లూఎంట్, రెటికులేటెడ్ పాపిల్లోమాటాసిస్, ఫ్యామిలీల్ క్యుటేనియస్ పాపిల్లోమాటాసిస్, కాన్ఫ్లూయెంట్లు, రెటికులేటెడ్ పాపిల్లోమాటిసిస్ కుటుంబ సంఘటన) * డిజిటేట్ డెర్మాటోసిస్ * ఔషధ-ప్రేరిత కెరాటోడెర్మా * ఎక్స్ఫోలియేటివ్ డెర్మటైటిస్ (డెర్మటైసిస్ ఎక్స్ఫోలియాటివా, ఎరిత్రోడర్మా, రెడ్ మ్యాన్ సిండ్రోమ్) * ఫ్లోరిడ్ చర్మ పాపిల్లోమాటోసిస్ * గ్రాన్యులర్ పారాకెరాటోసిస్ (ఆక్సిల్లరీ గ్రాన్యులార్ పారాకెరేటోసిస్, ఇంటర్ట్రిజినస్ గ్రాన్యులెర్ పారాకెరోటోసిస్) * కెరాటోలిసిస్ ఎక్స్ఫోలియాటివా (లామెల్లార్ డైషిడ్రోసిస్, పునరావృత ఫోకల్ పామర్ తొక్కడం, పునరావృత పామర్ తొక్కు * పామర్ క్రీజెస్ కెరాటోసిస్ పంక్టాటా (హైపెర్కెరాటోసిస్ పెనెట్రాన్స్, హైపెర్కెరటోసిస్ పంక్టటా, కెరాటోడెర్మియా పంక్టాట, కెరాటాసిస్ పంక్ టాటా, పామర్ క్రీజ్స్ కెరాటాటిక్ పిట్స్, పామర్ క్రేజ్స్ లెంటిక్యులర్ అట్రోఫియా, పామర్ క్రిజ్స్ పంక్టేట్ కెరాటోసస్) * మీస్మాన్ కార్నియల్ డిస్ట్రోఫీ * పారానోప్లాస్టిక్ కెరాటోడెర్మా * పిట్రియాసిస్ రోసా (పిట్రియాసిస రోసా గిబెర్ట్) * పిట్రియాసిస్ రుబ్రా పిలారిస్ (డెవెర్జీ వ్యాధి, లైకెన్ రూబర్ అక్యుమినాటస్, లైకెన రూబర్ పిలారిస్) * స్వచ్ఛమైన జుట్టు-గోర్లు రకం ఎక్టోడెర్మల్ డైస్ప్లాసియా * చిన్న ఫలకం పారాప్సోరియాసిస్ (దీర్ఘకాలిక ఉపరితల చర్మశోథ) * ట్రిప్ల అరచేతులు * Xanthoerythrodermia పెర్స్టాన్స్ === పామోప్లాంటర్ కెరాటోడెర్మాస్ === పామోప్లాంటర్ కెరాటోడెర్మాస్ అనేది వంశపారంపర్య, పొందిన కెరాటో డెర్మాస్ విభిన్న సమూహం, దీనిలో అరచేతులు, అరికాళ్ళ చర్మం హైపర్కెరాటోసిస్ ఉంటుంది.<ref name="pmid9196328">{{Cite paper|title=Frontiers in keratodermas: pushing the envelope}}</ref> [[దస్త్రం:Plantarkeratosis-01.jpg|alt=Bottom of an adult's foot with a thickened and scaling surface|thumb|పామోప్లాంటర్ కెరాటోడెర్మా]] * కోస్టా అక్రోకెరాటోఎలాస్టోయిడోసిస్ (కెరాటోఎల్టియోడోసిస్ మార్జినాలిస్) * ఆక్వజెనిక్ కెరాటోడెర్మా (అక్వజెనిక్ పామోప్లాంటర్ కెరాటోడర్మా, ఆక్వజెనిక సిరింజియల్ అక్రోకెరాటోడెర్మ, అరచేతుల ఆక్వజెనిక్ ముడతలు, తాత్కాలిక రియాక్టివ్ పాపులోట్రాన్సుసెంట్ అక్రోకెరాటొడెర్మా) * బార్ట్-పంఫ్రే సిండ్రోమ్ (పమ్మోప్లాంటార్ కెరాటోడెర్మా విత్ పిక్లి ప్యాడ్స్, ల్యూకోనిచియా, చెవిటితనం * కామిసా వ్యాధి * కార్వాజల్ సిండ్రోమ్ (ఉన్నిగల జుట్టు, కార్డియోమయోపతితో కూడిన పామోప్లాంటార్ కెరాటోడెర్మా, ఉన్నిగల జుట్టుతో కూడిన పామోప్లాంటర్ కెరాటోడర్మా, ఎడమ వెంట్రిక్యులర్ డైలేటెడ్ కార్డియోమియోపతి) * కార్నియోడెర్మాటోసియస్ సిండ్రోమ్ (సి. డి. ఓ. సిండ్రోమ్) * విస్తరించిన ఎపిడెర్మోలిటిక్ పామోప్లాంటర్ కెరాటోడెర్మా (పామోప్లాంటర కెరాటోడర్మా కమ్ డిజెనరేషన్ గ్రాన్యులోసా వోర్నర్, వోర్నర్ ఎపిడెర్మోలిటిక్ పామోప్లాంటార కెరాటోడర్మా, వోర్నెర్ కెరాటోడరమా * వ్యాపించని నాన్-ఎపిడెర్మోలిటిక్ పామోప్లాంటార్ కెరాటోడెర్మా (ఆర్థోహైపెర్కెరాటోటిక్ కెరాటోడర్మా, వంశపారంపర్య పామోప్లాన్టార్ కెరాడోడెర్మా, కెరాటోసిస్ ఎక్స్ట్రెమిటాటమ్ ప్రోగ్రెడియన్స్, కెరాటోప్లాంటారిస్ డిఫ్యూసా సర్కంస్క్రిప్ట, టైలోసిస్, ఉన్నా-థోస్ట్ వ్యాధి, ఉన్నా-తోస్ట్ కెరాటోడర్మా * ఎరిత్రోకెరాటోడెర్మియా వేరియబిలిస్ (ఎరిత్రోకెరటోడెర్మియ ఫిగురటా వేరియబిలిస్, కెరాటోసిస్ ఎక్స్ట్రెమిటాటమ్ ప్రోగ్రెడియన్స్, కెరాట్సిస్ పామోప్లాంటారిస్ ట్రాన్స్గ్రెడియన్స్ ఎట్ ప్రోగ్రెడియెన్స్, మెండిస్ డా కోస్టా సిండ్రోమ్, మెండెస్ డా కోస్టా రకం ఎరిత్రోకెర్టోడెర్మియో, ప్రోగ్రెసివ్ సిమెట్రిక్ ఎరిత్రోక్రెరాటోడెర్మా) * ఫోకల్ అక్రల్ హైపర్కెరాటోసిస్ (అక్రోకెరాటోఎలాస్టోయిడోసిస్ లైకెనోయిడ్స్, చేతుల క్షీణించిన కొల్లాజెన్ ఫలకాలు) * ఫోకల్ పామోప్లాంటార్, జింజివల్ కెరాటోసిస్ * నోటి శ్లేష్మ హైపర్కెరాటోసిస్ (ఫోకల్ ఎపిడెర్మోలిటిక్ పామోప్లాంటర్ కెరాటోడెర్మా, వంశపారంపర్య బాధాకరమైన కాల్లోసిటీలు, వంశపారంపరాగత బాధాకరమైన కల్లోసిటీ సిండ్రోమ్, కెరాటోసిస్ ఫోలిక్యులారిస్, కెరాటోప్లాంటరిస్ నుములారిస్, నమ్మ్యులర్ ఎపిడెర్మోలిటిక్ పామోప్లాంటర్తో కెరాటోడర్మా) * హైమ్-మంక్ సిండ్రోమ్ (పాల్మోప్లాంటార్ కెరాటోడెర్మా పెరిరోంటైటిస్, అరాక్నోడాక్టిలీ, ఎక్రో-ఆస్టియోలిసిస్ తో) * హిడ్రోటిక్ ఎక్టోడెర్మల్ డిస్ప్లాసియా (కెరాటోసిస్ పామోప్లాంటారిస్తో అలోపేసియా కాన్జెనిటా, క్లౌస్టన్ సిండ్రోమ్, క్లౌస్టోన్స్ హిడ్రోటిక్ ఎక్టోడెర్మల్ డిస్ప్లాసియా, ఫిషర్-జాకబ్సెన్-క్లౌస్టాన్ సిండ్రోమ్, క్లూస్టన్ సిండ్రోం, డ్రమ్ స్టిక్ వేళ్లతో కెరాటోసస్ పామారిస్, పామోప్లాంటర్ కెరాటోడెర్మా, క్లబ్బింగ్ * హోవెల్-ఎవాన్స్ సిండ్రోమ్ (అన్నవాహిక కార్సినోమాతో కుటుంబ కెరాటోడెర్మా, అన్నవాహిక క్యాన్సర్ తో ఫోకల్ నాన్-ఎపిడెర్మోలిటిక్ పామోప్లాంటార్ కెరాటోడర్మా, పామోప్లాన్టార్ ఎక్టోడెర్మల్ డిస్ప్లాసియా రకం III, ఎసోఫాగియల్ క్యాన్సర్, టైలోసిస్, టైలోసస్-ఎసోఫాజియల్ కార్సినోమా తో సంబంధం ఉన్న పామోప్లాంటర్ కెరాటోడర్మా) * హిస్ట్రిక్స్-లైక్ ఇచ్థియోసిస్-డెఫ్నెస్ సిండ్రోమ్ (హెచ్ఐడి సిండ్రోమ్) * కెరాటోడెర్మా క్లైమాక్టెరికమ్ (పొందిన అరటి కెరాటో డెర్మా, క్లైమాక్టిక్ కెరాటోడర్మా, హక్స్టౌసెన్స్ వ్యాధి) * కెరటోసిస్ పంక్టాటా పామారిస్ ఎట్ ప్లాంటారిస్ (బుష్కే-ఫిషర్-బ్రావర్ వ్యాధి, డేవిస్ కొలీ వ్యాధి, కెరటోడెర్మా డిసెమినాటమ్ పామారిస్, ప్లాంటారిస్, కెరటోసిస్ పాపులోసా, కెరటోడర్మా పంక్టాటమ్, కెరటోడేర్మియా పంక్టాట, కెరటోమా హెరిడెటేరియం డిసిపటమ్ పామారే, ప్లాంటేర్, పామర్, ప్లాంటర్ సీడ్ డెర్మటోసెస్, పామర్ కెరటోసెస్, పాపులోట్రాన్సలూసెంట్ అక్రోకెరాటోడెర్మా, పంక్టేట్ కెరటోడెర్మ, అరచేతులు, అరికాళ్ళ పంక్టేట్ కెరాటోసెస్, మాకులోసా డిసెమినాటా * కెరాటిటిస్-ఇచ్థియోసిస్-డెఫ్నెస్ సిండ్రోమ్ (ఎరిత్రోకెరటోడెర్మియా ప్రోగ్రెసివా బర్న్స్, కార్నియల్ ప్రమేయం, చెవిటితనంతో ఇచ్థియోసిఫార్మ్ ఎరిత్రోడర్మా, కెఐడి సిండ్రోమ్ * మాల్ డి మెలెడా (అక్రల్ కెరాటోడెర్మా, గాంబోర్గ్-నీల్సెన్ కెరాటోడర్మా, మ్యుటిలేటింగ్ పామోప్లాంటర్ కెరాటోడర్మా ఆఫ్ ది గాంబోర్-నీల్సన్ రకం, పామోప్లాంటర ఎక్టోడెర్మల్ డైస్ప్లాసియా రకం VIII, పామోప్లాంటార్ కెరాటోడరమా ఆఫ్ ది నార్బోటెన్ రకం * నక్సోస్ సిండ్రోమ్ (వూల్లీ హెయిర్, కార్డియోమయోపతితో నాన్-ఎపిడెర్మోలిటిక్ పామోప్లాంటర్ కెరాటోడెర్మాను విస్తరించండి, ఉన్ని జుట్టుతో పామోప్లాంటర కెరాటోడర్మాను విస్తరించడం, నక్సోస్ అరిథ్మోజెనిక్ రైట్ వెంట్రిక్యులర్ కార్డియోమియోపతి, నక్సోస్ వ్యాధి * ఓల్మ్స్టెడ్ సిండ్రోమ్ (పెరిఆర్టిఫికల్ కెరాటోటిక్ ఫలకాలతో పామోప్లాంటార్ కెరాటోడెర్మాను విచ్ఛిన్నం చేయడం, పెరిఆర్టిఫిషియల్ ఫలకాలతో పామప్లాంటార్ కెరాటొడెర్మాను విడదీయడం, టోరైన్ పాలికెరాటోసిస్) * పాచ్యోనిచియా కంజెనిటా టైప్ I (జాడాసోన్-లెవాండోవ్స్కీ సిండ్రోమ్) * పాచ్యోనిచియా కంజెనిటా రకం II (జాక్సన్-లాలర్ పాచ్యోనిచియ కంజెనిటి, జాక్సన్ సెర్టోలి సిండ్రోమ్) * పామోప్లాంటర్ కెరాటోడెర్మా, స్పాస్టిక్ పారాప్లేజియా (పామోప్లాంటర్తో చార్కోట్-మేరీ-టూత్ వ్యాధి కెరాటోడర్మా, నెయిల్ డిస్ట్రోఫి) * పామోప్లాంటర్ కెరాటోడెర్మా ఆఫ్ సైబర్ట్ (గ్రేథర్ పామోప్లాంటర కెరాటోడర్మా, గ్రేథర్ సిండ్రోమ్, కెరాటోసిస్ ఎక్స్ట్రెమిటాటమ్ హెరిడిటేరియా ప్రోగ్రెడియన్స్, కెరాటోప్లాటరిస్ ట్రాన్స్గ్రెడియన్స్ ఎట్ ప్రోగ్రెడియెన్స్, సైబర్ట్ కెరాటోడర్మా, ట్రాన్స్గ్రెడియోన్స్, ప్రోగ్రెడియాన్స్ పామోప్లాంటార్కెరాటోడెర్మాస్ * పాపిల్లాన్-లెఫెవ్రే సిండ్రోమ్ (పాల్మోప్లాంటార్ కెరాటోడెర్మా విత్ పెరిరోంటైటిస్) * పోరోకెరటోసిస్ ప్లాంటారిస్ డిస్క్రిటా * పంక్టేట్ పామోప్లాంటార్ కెరాటోడెర్మా * స్కోప్-షుల్జ్-పాస్సేజ్ సిండ్రోమ్ (పామోప్లాంటర్ కెరాటోడెర్మా, హైపోడాంటియా, హైపోట్రికోసిస్లతో కంటి తిత్తులు) * హురీజ్ స్క్లెరోట్రోఫిక్ సిండ్రోమ్ (హురీజ్ సిండ్రోమ్, స్క్లెరాట్రోఫీతో పామోప్లాంటార్ కెరాటోడెర్మా, స్క్లేరోడాక్టిలీతో పామోప్లాంటర్ కెరాటోడర్మా, అవయవాల స్క్లెరోట్రోఫిక్, కెరాటోటిక్ డెర్మాటోసిస్, స్క్లేరోటైలోసిస్) * స్ట్రెయిట్ పామోప్లాంటర్ కెరాటోడెర్మా (అక్రల్ కెరాటోడర్మా, బ్రూనౌర్-ఫుహ్స్-సిమెన్స్ రకం పామోప్లాంటర కెరాటోడర్మా, ఫోకల్ నాన్-ఎపిడెర్మోలిటిక్ పామోప్లాంటార్కెరాటోడెర్మ, కెరాటోసిస్ పామోప్లాంట్రిస్ వేరియన్లు, పామోప్లాంటెర్ కెరాటో డెర్మా ఏరియాటా, పామోపలాంటర్ కెరాటాడెర్మా స్ట్రియాటా, వాచ్టర్ కెరాటోటెర్మా, వాచ్టర్స్ పామోప్లాంట్టర్ కెరాటోడ్మా * స్పైని కెరాటోడెర్మా (పొరోకోరాటాసిస్ పంక్టాటా పామారిస్ ఎట్ ప్లాంటారిస్, పంక్టేట్ కెరాటోడర్మా, అరచేతులు, అరికాళ్ళ పంక్టేట్ పోరోకెరాటోసిస్) * టైరోసినిమియా టైప్ II (ఆక్యులోక్యుటేనియస్ టైరోసిన్మియా, రిచ్నర్-హన్హార్ట్ సిండ్రోమ్) * వోవింకెల్ సిండ్రోమ్ (కెరాటోడెర్మా హెరిడిటేరియా మ్యుటిలాన్స్, కెరాటోమా హెరిడిటారియా మ్యుటిలన్స్, వోవింకేల్ మ్యుటిలేటింగ్ కెరాటోడర్మా, మ్యుటిలేట్టింగ్ పామోప్లాంటార్ కెరాటోడర్మా) == గర్భధారణ సంబంధిత == [[దస్త్రం:Linea_nigra.jpg|alt=Linear, vertical brown patch inferior to umbilicus on the abdomen of a pregnant woman|thumb|లీనియా నిగ్రా]] గర్భధారణ-సంబంధిత చర్మ పరిస్థితులు అనేవి గర్భధారణ సమయంలో గమనించిన చర్మ మార్పుల సమూహం. <ref name="pmid9759674">{{Cite paper|title=Dermatoses of pregnancy}}</ref><ref name="pmid6833540">{{Cite paper|title=The specific dermatoses of pregnancy}}</ref> * ఇంపెటిగో హెర్పెటిఫార్మిస్ * గర్భం ఇంట్రాహెపాటిక్ కొలెస్టాసిస్ (గర్భం కొలెస్టాసిస, గర్భం కామెర్లు, ప్రసూతి కొలెస్టాసస్, ప్రురిగో గ్రావిడారమ్) * లీనియా నిగ్రా * పెంఫిగాయిడ్ జెస్టేషియస్ (జీర్ణక్రియ పెంఫిగోయిడ్, హెర్పెస్ జెస్టేషియన్స్) * ప్రురిగో గెస్టేషనిస్ (బెస్నియర్ ప్రురిగో, గర్భం ప్రారంభ-ప్రారంభ ప్రురిగోస్, గర్భం లో సరళ IgM చర్మశోథ, గర్భం లోని పాప్యులర్ డెర్మటైటిస్, గర్భం తాలూకు ప్రురిగో స్, గర్భం సమయంలో స్పాంగ్లర్స్ పాప్యులర్ డెర్మాటైటిస్) * గర్భం ప్రూరిటిక్ ఫోలిక్యులిటిస్ * ప్రూరిటిక్ యుర్టికారియల్ పాపుల్స్, గర్భం ఫలకాలు (గర్భం ఆలస్యంగా ప్రారంభమయ్యే ప్రురిగో, గర్భం పాలిమార్ఫిక్ విస్ఫోటనం, పియుపిపిపి సిండ్రోమ్, గర్భం విషపూరిత దద్దుర్లు, గర్భం ప్రమాదకరమైన ఎరిథెమా) * స్ట్రియా గ్రావిడారమ్ == ప్రూరిటిక్ == సాధారణంగా దురద అని పిలువబడే [[దురద|ప్రురిటస్]] అనేది చర్మానికి ప్రత్యేకమైన అనుభూతి,, అనేక చర్మ పరిస్థితుల లక్షణం.<ref>{{Cite paper|author=Greaves MW|title=Recent advances in pathophysiology and current management of itch}}</ref><ref>{{Cite paper|title=Neurophysiological, neuroimmunological, and neuroendocrine basis of pruritus}}</ref> * వయోజన బ్లాస్కిటిస్ * ఆక్వాడినియా * ఆక్వజెనిక్ ప్రురిటస్ * బిలియరీ ప్రురిటస్ * కొలెస్టాటిక్ ప్రురిటస్ * ఔషధ-ప్రేరిత ప్రురిటస్ * [[హైడ్రాక్సీథైల్ స్టార్చ్|హైడ్రాక్సీథైల్ స్టార్చ్-ప్రేరిత ప్రురిటస్]] * లైకెన్ సింప్లెక్స్ క్రానికస్ (న్యూరోడెర్మాటిటిస్) లైకెన్ సిమ్ప్లెక్స్ క్రోనికస్[[దస్త్రం:Lichen_simplex_chronicus_2.jpg|alt=Large, hyperpigmented, lichenified plaque|thumb|లైకెన్ సింప్లెక్స్ క్రానికస్]] * ప్రియాన్ ప్రురిటస్ * ప్రురిగో నోడ్యులారిస్ * ప్రురిగో పిగ్మెంటోసా * ప్రురిగో సింప్లెక్స్ * ప్రురిటస్ అని * ప్రురిటస్ స్క్రొటి * ప్రురిటస్ వల్వా * పంక్టా ప్రురిటికా (ఐచి పాయింట్స్) * స్కాల్ప్ ప్రురిటస్ * సెనైల్ ప్రురిటస్ * యురేమిక్ ప్రురిటస్ (మూత్రపిండాల ప్రురిటాస్) == సోరియాసిస్ == [[సోరియాసిస్]] అనేది చర్మానికి సంబంధించిన ఒక సాధారణ, దీర్ఘకాలిక, పునరావృత శోథ వ్యాధి, ఇది చుట్టుపక్కల, ఎరితెమాటస్, పొడి, స్కేలింగ్ ఫలకాలతో వర్గీకరించబడుతుంది.<ref>{{Cite paper|title=Psoriasis: epidemiology, clinical features, and quality of life}}</ref><ref>{{Cite paper|title=Chronic plaque psoriasis}}</ref><ref>{{Cite paper|title=Psoriasis pathophysiology: current concepts of pathogenesis}}</ref> [[దస్త్రం:Psoriasisplaque.jpg|alt=Large, red, scaly plaque|thumb|[[సోరియాసిస్|సోరియాసిస్ వల్గారిస్]]]] * యాన్యులర్ పుస్ట్యులర్ సోరియాసిస్ * [[సోరియాసిస్|ఔషధ-ప్రేరిత సోరియాసిస్]] * ఎక్సాంథెటిక్ పుస్ట్యులర్ సోరియాసిస్ * సాధారణీకరించిన పుస్ట్యులర్ సోరియాసిస్ (వాన్ జంబస్చ్ పుస్ట్యులర్ పోరియాసిస్) * గుట్టేట్ సోరియాసిస్ (ఎరప్టివ్ సోరియాసిస్) * విలోమ సోరియాసిస్ * కెరాటోడెర్మా బ్లెనోరాజికా (కెరాటో డెర్మా బ్లెననోరాజికమ్) * స్థానికీకరించిన పుస్ట్యులర్ సోరియాసిస్ * నాప్కిన్ సోరియాసిస్ * [[సోరియాసిస్|సోరియాసిస్ వల్గారిస్]] (దీర్ఘకాలిక స్థిర సోరియాసిస్, ఫలకం లాంటి సోరియాసిస్) * సోరియాటిక్ ఆర్థరైటిస్ * సోరియాటిక్ ఎరిథ్రోడెర్మా (ఎరిథ్రోడర్మిక్ సోరియాసిస్) * సెబోర్హీక్-లాంటి సోరియాసిస్ (సెబోప్సోరియాసిస్, సెబోరియాసిస్) == రియాక్టివ్ న్యూట్రోఫిలిక్ == రియాక్టివ్ న్యూట్రోఫిలిక్ చర్మ పరిస్థితులు న్యూట్రోఫిల్స్ మధ్యవర్తిత్వం వహించిన వ్యాధి వర్ణపటాన్ని కలిగి ఉంటాయి, సాధారణంగా శోథ ప్రేగు వ్యాధి, [[రక్త శాస్త్రం|హెమటోలాజిక్]] [[మాలిగ్నెన్సీ|ప్రాణాంతకం]] వంటి అంతర్లీన వ్యాధులతో సంబంధం కలిగి ఉంటాయి.<ref>{{Cite paper|author=Callen JP|title=Neutrophilic dermatoses}}</ref><ref>{{Cite paper|title=From acute febrile neutrophilic dermatosis to neutrophilic disease: forty years of clinical research}}</ref> [[దస్త్రం:Pyoderma_gangrenosum_01.jpg|alt=Multiple ulcerations with undermined edges on the adult back and upper, posterior arm|thumb|పియోడెర్మా గ్యాంగ్రెనోసమ్]] * తీవ్రమైన ఎరిథెమా నోడోసం * ప్రేగు సంబంధిత చర్మశోథ-ఆర్థరైటిస్ సిండ్రోమ్ (ప్రేగు బైపాస్ సిండ్రోమ్, ప్రేగు బైపాసు లేని ప్రేగు బైపాస్ సిండ్రోమ్, ప్రేగు బైపాష్ ఆర్థరైటిస్-డెర్మటైటిస్ సిండ్రోమ్స్) * మార్షల్ సిండ్రోమ్ * డోర్సల్ చేతుల న్యూట్రోఫిలిక్ డెర్మాటోసిస్ (డోర్సల్ చేతులు పాస్ట్యులర్ వాస్కులైటిస్) * న్యూట్రోఫిలిక్ ఎక్రైన్ హిడ్రాడెనిటిస్ * పియోడెర్మా గ్యాంగ్రెనోసమ్ * ప్యోజెనిక్ ఆర్థరైటిస్-పియోడెర్మా గ్యాంగ్రెనోసమ్-మొటిమల సిండ్రోమ్ (PAPA సిండ్రోమ్) * రుమటాయిడ్ న్యూట్రోఫిలిక్ డెర్మటైటిస్ (రుమటాయిడ్ న్యుట్రోఫిలిక్ డర్మటోసిస్) * ఉపరితల గ్రాన్యులోమాటస్ పియోడెర్మా * స్వీట్స్ సిండ్రోమ్ (తీవ్రమైన జ్వరం న్యూట్రోఫిలిక్ డెర్మాటోసిస్) * స్వీట్స్ సిండ్రోమ్ లాంటి చర్మవ్యాధి * వెసికోపుస్ట్యులర్ డెర్మాటోసిస్ == పునరావృత పామోప్లాంటార్ విస్ఫోటనాలు == పునరావృత పామోప్లాంటార్ విస్ఫోటనాలు అనేవి చికిత్సకు నిరోధకత కలిగిన [[చేయి|అరచేతులు]], అరికాళ్ళ చర్మ పరిస్థితులు. <ref name="Andrews">{{Cite book|title=Andrews' Diseases of the Skin: Clinical Dermatology|url=https://archive.org/details/andrewsdiseaseso0000jame_10ed|last=James, William D|publisher=Saunders Elsevier|year=2006|isbn=978-0-7216-2921-6|display-authors=etal}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFJames,_William_D2006">James, William D; et&nbsp;al. (2006). ''Andrews' Diseases of the Skin: Clinical Dermatology''. Saunders Elsevier. [[ఐఎస్‌బిఎన్|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-7216-2921-6|<bdi>978-0-7216-2921-6</bdi>]].</cite></ref> * డెర్మటైటిస్ రిపెన్స్ (అక్రోడర్మాటైటిస్ కంటిన్యూవా, హాలోపియో అక్రోడర్మాటిటిస్ కంటిన్యువా, అక్రోడర్మాటిస్ కంటిన్యూవ సుపురాటివా హాలోపియో, అక్రోడర్మటైటిస్ పెర్స్టాన్స్, డెర్మటైసిస్ రిపెన్స్ క్రోకర్, హాలోపియ అక్రోడర్మటిటిస్ కంటిన్యువ, హాలోపియస్ అక్రోడర్మైటిస్ కంటిన్యువ, పుస్ట్యులర్ అక్రోడర్మటిస్ * శిశు అక్రోపస్టులోసిస్ (శిశు అక్రోపస్టలోసిస్) * పామోప్లాంటార్ పుస్టులోసిస్ (నిరంతర పామోప్లాన్టార్ పుస్టోలోసిస్, బార్బర్ రకం పుస్ట్యులర్ సోరియాసిస్, అంత్య భాగాల పుస్టులార్ సోరియాసిస్, అరచేతులు, అరికాళ్ళ పుస్టులోసస్, పుస్టులోసెస్ పామారిస్, ప్లాంటారిస్) * పుస్ట్యులర్ బ్యాక్టీరియా == జీవక్రియలో లోపాల వల్ల == జీవక్రియలో లోపాల వల్ల ఏర్పడే చర్మ పరిస్థితులు [[ఎంజైము|ఎంజైమాటిక్]] లోపాల వల్ల సంభవిస్తాయి, ఇవి [[ఎమైనో ఆమ్లాలు|అమైనో ఆమ్లాలు]], [[పిండి పదార్థాలు|కార్బోహైడ్రేట్లు]], లిపిడ్లతో సహా పరిమితం కాకుండా వివిధ సెల్యులార్ భాగాల చేరిక, లోపానికి దారితీస్తాయి.<ref name="Bluefarb">{{Cite book|url=https://archive.org/details/dermatology00samu|title=Dermatology|last=Bluefarb, Samuel M|publisher=Upjohn Co|year=1984|isbn=978-0-89501-004-9|url-access=registration}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFBluefarb,_Samuel_M1984">Bluefarb, Samuel M (1984). <span class="id-lock-registration" title="Free registration required">[[iarchive:dermatology00samu|''Dermatology'']]</span>. Upjohn Co. [[ఐఎస్‌బిఎన్|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-89501-004-9|<bdi>978-0-89501-004-9</bdi>]].</cite></ref> * తీవ్రమైన అడపాదడపా పోర్ఫిరియా * అడ్రినోలెకోడిస్ట్రోఫీ (చైల్డర్స్ వ్యాధి) * అల్కాప్టోనురియా * అమినోలెవులినిక్ యాసిడ్ డీహైడ్రేటేస్ లోపం పోర్ఫిరియా (డాస్ పోర్ఫిరియా, ప్లంబోఫోర్ఫిరియా) * బి-మన్నోసిడేస్ లోపం * కెరోటినొసిస్ * సబ్కార్టికల్ ఇన్ఫార్క్ట్లు, ల్యూకోఎన్సెఫలోపతి సిండ్రోమ్ (CADASIL సిండ్రోమ్) తో సెరిబ్రల్ ఆటోసోమల్ డామినెంట్ ఆర్టిరియోపతి * సెరెబ్రోటెండినస్ జాంథోమాటోసిస్ * సిట్రులినెమియా * పుట్టుకతో వచ్చే ఎరిథ్రోపోయిటిక్ పోర్ఫిరియా (గుంథర్స్ వ్యాధి) * డయాబెటిక్ బుల్లా (బుల్లోసిస్ డయాబెటికోరం, బులస్ ఎక్స్పోషర్ ఆఫ్ డయాబెటిస్ మెల్లిటస్) * డయాబెటిక్ చిరోఆర్థ్రోపతి * డయాబెటిక్ డెర్మోపతి (షిన్ స్పాట్స్) * డిస్ట్రోఫిక్ కాల్సినోసిస్ కటిస్ * ఎర్ప్టివ్ జాంథోమా * ఎరిత్రోపోయిటిక్ ప్రోటోపోర్ఫిరియా ఎరిత్రోఫోయిటిక్ ప్రోటోఫోర్ఫిరియా[[దస్త్రం:Chronic_skin_lesions_of_EPP.jpg|alt=The skin of an adult face that is thickening with a waxy or leathery appearance, also with areas of hyperkeratosis|thumb|ఎరిత్రోపోయిటిక్ ప్రోటోపోర్ఫిరియా]] * ఫాబ్రీ వ్యాధి (ఆండర్సన్-ఫాబ్రీ వ్యాధి, ఆంజియోకెరటోమా కార్పోరిస్ డిఫ్యూసమ్) * కుటుంబ ఆల్ఫా-లిపోప్రొటీన్ లోపం (టాన్జియర్ వ్యాధి) * కుటుంబ అమిలోయిడ్ పాలీన్యూరోపతి * కుటుంబ అపోప్రోటీన్ CII లోపం * కుటుంబ మిశ్రమ హైపర్లిపిడెమియా (మల్టిపుల్-టైప్ హైపర్లిపోప్రోటీనెమియా) * కుటుంబ లోపభూయిష్ట అపోలిపోప్రోటీన్ B-100 * కుటుంబ డైస్బెటాలిప్పోప్రొటీనెమియా (విస్తృత బీటా వ్యాధి, అవశేష తొలగింపు వ్యాధి) * కుటుంబ హైపర్ట్రిగ్లిజరిడెమియా * ఫార్బర్ వ్యాధి (ఫైబ్రోసైటిక్ డైస్ముకోపోలిసాకారిడోసిస్, లిపోగ్రానులోమాటోసిస్) * ఫ్యూకోసిడోసిస్ * గౌచర్ వ్యాధి * గౌట్ (పోడాగ్రా, యురేట్ క్రిస్టల్ ఆర్థ్రోపతి, యురేట్ డిపోజిషన్ వ్యాధి) * హార్ట్ నప్ వ్యాధి (పెల్లాగ్రా లాంటి చర్మశోథ) * హేమోడయాలసిస్-సంబంధిత అమిలోయిడోసిస్ * హెపటోయిరిథ్రోపోయిటిక్ పోర్ఫిరియా * వంశపారంపర్య కోప్రోపొర్ఫిరియా * వంశపారంపర్య జెల్సోలిన్ అమిలోయిడోసిస్ * హెరెడోఫామిలియల్ అమిలోయిడోసిస్ * హంటర్ సిండ్రోమ్ * హుర్లెర్ సిండ్రోమ్ (గార్గోయిలిజం, మ్యూకోపాలిసాకారిడోసిస్ రకం) * హుర్లెర్-షీ సిండ్రోమ్ (మ్యూకోపోలిసాకారిడోసిస్ రకం I H-S) * హైలురోనిడేస్ లోపం (మ్యూకోపోలిసాకారిడోసిస్ రకం IX) * ఐట్రోజెనిక్ కాల్సినోసిస్ కటిస్ * ఇడియోపతిక్ స్క్రోటల్ కాల్సినోసిస్ (ఐడియోపతిక్ స్కోటమ్ కాల్సిఫైడ్ నోడ్యూల్స్) * లాఫోరా వ్యాధి * లెష్-నైహాన్ సిండ్రోమ్ (జువెనైల్ గౌట్) * లైకెన్ అమిలోయిడోసిస్ * పరిమిత ఉమ్మడి చలనశీలత * లిపోయిడ్ ప్రోటీనోసిస్ (హైయలినిసిస్ కటిస్ ఎట్ మ్యూకోసే, ఉర్బాచ్-వైట్ వ్యాధి) * లిపోప్రొటీన్ లిపేస్ లోపం (చైలోమైక్రోనెమియా, చైలోమైక్రోనిమియా సిండ్రోమ్) * మాక్యులర్ అమైలోయిడోసిస్ [[దస్త్రం:Multiple_hand_xanthomas_18_yo_case_report.jpg|alt=Multiple nodules on the hands of an adult|thumb|జాంథోమా టెండినోసమ్]] * మారోటియాక్స్-లామి సిండ్రోమ్ (మ్యూకోపోలిసాకారిడోసిస్ రకం VI) * మందుల-ప్రేరిత హైపర్లిపోప్రొటీనిమియా * మెటాస్టాటిక్ కాల్సినోసిస్ కటిస్ * మిలియా లాంటి కాల్సినోసిస్ * మొర్కియో వ్యాధి (మ్యూకోపోలీసాకరిడోసిస్ రకం) * నెక్రోబయోసిస్ లిపోయిడికా డయాబెటికోరం * నీమన్-పిక్ వ్యాధి * నోడ్యులర్ అమైలోయిడోసిస్ * నోడ్యులర్ జాంథోమా * నార్మలిపోప్రొటీన్మిక్ జాంథోమాటోసిస్ * అబ్స్ట్రక్టివ్ లివర్ డిసీజ్ (క్సాంతోమాటస్ బిలియరీ సిర్రోసిస్) * ఒక్రోనోసిస్ * ఆస్టియోమా కటిస్ * పామర్ జాంథోమా * ఫినిల్కెటోనురియా * ఫైటోస్టెరోలేమియా (సిటోస్టెోరోలేమియా) * పోర్ఫిరియా కటానియా టార్డా * ప్రాథమిక చర్మ అమిలోయిడోసిస్ * ప్రాథమిక దైహిక అమైలోయిడోసిస్ * ప్రొలిడేస్ లోపం * సూడోపోర్ఫిరియా (సూడోపోఫిరియా కటానియా టార్డా) * సన్ఫిలిప్పో సిండ్రోమ్ * స్కీ సిండ్రోమ్ (మ్యూకోపోలిసాకారిడోసిస్ రకం I) * సెకండరీ చర్మ అమిలోయిడోసిస్ * సెకండరీ సిస్టమిక్ అమిలోయిడోసిస్ * సియాలిడోసిస్ * స్లై సిండ్రోమ్ (మ్యూకోపోలిసాకారిడోసిస్ రకం VII) * సబ్పిడెర్మల్ కాల్సిఫైడ్ నోడ్యూల్ (సోలిటరీ కంజెనిటల్ నోడ్యులర్ కాల్సిఫికేషన్, వైనర్స్ నోడ్యులర్ కల్సినోసిస్) * శిశు తాత్కాలిక ఎరిత్రోపొర్ఫిరియా (పర్పూరిక్ ఫోటోథెరపీ-ప్రేరిత విస్ఫోటనం) Xanthelasma palpebrarum[[దస్త్రం:Xanthelasma.jpg|alt=Multiple broad yellow papules around the medial canthi bilaterally in an adult|thumb|Xanthelasma పాల్పెబ్రారం]] * ట్రామాటిక్ కాల్సినోసిస్ కటిస్ * ట్యూబరోయిరప్టివ్ జాంథోమా (ట్యూబరోస్ జాంథోమా) * ట్యూమర్ కాల్సినోసిస్ * వేరియేగేట్ పోర్ఫిరియా (మిశ్రమ హెపాటిక్ పోర్ఫిరియా, మిశ్రమ పోర్ఫిరియా; దక్షిణాఫ్రికా జన్యు పోర్ఫిరియా) * వెరుసిఫార్మ్ జాంథోమా * మెత్తటి చర్మం * విల్సన్ వ్యాధి (హెపాటోలెంటిక్యులర్ డిజెనరేషన్) * Xanthelasma పాల్పెబ్రారం (xanthelasm) * జాంథోమా డయాబెటికోరం * Xanthoma planum (ప్లేన్ xanthoma) * జాంథోమా స్ట్రియాటమ్ పామారే * జాంథోమా టెండినోసమ్ (టెండినస్ జాంథోమా) * జాంథోమా ట్యూబరోసం == భౌతిక కారకాల వల్ల == శారీరక కారకాల వల్ల ఉత్పన్నమయ్యే చర్మ పరిస్థితులు వేడి, చల్లని ఉష్ణోగ్రతలు, [[ఘర్షణ]], తేమ సహా, కానీ వీటికే పరిమితం కాకుండా అనేక కారణాల వల్ల సంభవిస్తాయి. .<ref name="Andrews">{{Cite book|title=Andrews' Diseases of the Skin: Clinical Dermatology|url=https://archive.org/details/andrewsdiseaseso0000jame_10ed|last=James, William D|publisher=Saunders Elsevier|year=2006|isbn=978-0-7216-2921-6|display-authors=etal}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFJames,_William_D2006">James, William D; et&nbsp;al. (2006). ''Andrews' Diseases of the Skin: Clinical Dermatology''. Saunders Elsevier. [[ఐఎస్‌బిఎన్|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-7216-2921-6|<bdi>978-0-7216-2921-6</bdi>]].</cite></ref><ref name="pmid20657110">{{Cite paper|title=Skin manifestations of child abuse}}</ref><ref name="reqInDermCosmetics">{{Cite book|title=Cosmetic Dermatology: Requisites in Dermatology Series|url=https://archive.org/details/cosmeticdermatol0000unse_s9n7|last=Rebecca Tung|last2=Murad Alam MD|last3=Hayes B Gladstone|publisher=Saunders Ltd|year=2008|isbn=978-0-7020-3143-4}}</ref> * రాపిడి * అక్రోసైనోసిస్ * ఆక్టినిక్ ప్రురిగో (అమెరికన్ ఇండియన్స్ కుటుంబ పాలిమార్ఫస్ లైట్ విస్ఫోటనం, అమెరికన్ ఇండియన్స్ వంశపారంపర్య పాలిమార్ఫోస్ లైట్ విస్ఫోటం, హచిన్సన్స్ సమ్మర్ ప్రురిగో, హైడ్రోయా ఎస్టివలే * ఏరోసోల్ బర్న్ * నిరపాయమైన వేసవి కాంతి విస్ఫోటనం * బెరీలియం గ్రాన్యులోమా * నల్ల మడమ, అరచేతి (నల్ల మడమ, కాల్కానియల్ పెటెచియా, క్రోమిడ్రోజ్ ప్లాంటైర్, పోస్ట్ ట్రామాటిక్ పంక్టేట్ ఇంట్రాపిడెర్మల్ రక్తస్రావం, టాచ్ నోయిర్) * కాల్లస్ (కాల్లోసిటీ, క్లావస్, కార్న్, హెలోమా, హెలోమ డురమ్, హెలోమో మోల్, ఇంట్రాక్టబుల్ ప్లాంటర్ కెరాటోసిస్, టైలోమా) * కార్బన్ స్టెయిన్ [[దస్త్రం:Wintertenen.jpg|alt=Redness and swelling of the distal toes|thumb|చిల్బ్లెయిన్స్]] * చిల్బ్లెయిన్స్ (పెర్నియో, పెర్నియోసిస్) * దీర్ఘకాలిక యాక్టనిక్ డెర్మటైటిస్ (యాక్టనిక్ రెటిక్యులాయిడ్, దీర్ఘకాలిక ఫోటోసెన్సిటివిటీ డెర్మటైసిస్, నిరంతర కాంతి ప్రతిచర్య, ఫోటోసెన్సిటివ్ ఎగ్జిమా) * కొలోయిడ్ మిలియం * కోమా పొక్కులు * ఆలస్యమైన పొక్కులు * చర్మవ్యాధి నిర్లక్ష్యం * ఎడెమా బొబ్బలు (ఎడెమా బుల్లా, హైడ్రోస్టాటిక్ బుల్లా, స్టాసిస్ బ్లిస్టర్) * విద్యుత్ మంటలు * ఈక్వెస్ట్రియన్ పెర్నియోసిస్ * ఎరిథెమా అబ్ ఇగ్నే (ఫైర్ స్టెయిన్స్, టోస్ట్ స్కిన్ సిండ్రోమ్) * ఎరిత్రోసయానోసిస్ క్రురమ్ * ఫావ్రే-రాకోచాట్ సిండ్రోమ్ (ఫావ్రే-రాకచోట్ వ్యాధి, సిస్ట్స్, కామెడోన్స్తో నోడ్యులర్ చర్మ ఎలాస్టోసిస్) * విదేశీ శరీర ప్రతిస్పందన * పగులు పొక్కులు * ఘర్షణ పొక్కు * ఫ్రాస్ట్బైట్ * గారోడ్స్ ప్యాడ్ (హింసాత్మకవాది ప్యాడ్) * హార్పిస్ట్ వేలు * మడమ కర్ర గాయం * వేడి వాపు * హాట్ టార్ బర్న్ * హునాన్ హ్యాండ్ సిండ్రోమ్ (చిలి బర్న్) * హైడ్రోవా వాక్సినిఫార్మ్ (బాజిన్ హైడ్రోవా వ్యాక్సిన్ఫార్మ్) * జాగర్స్ చనుమొన * జువెనైల్ స్ప్రింగ్ విస్ఫోటనం * కైరో క్యాన్సర్ * కాంగ్ క్యాన్సర్ * కాంగ్రీ పుండు * మెరుపు మంటలు * లూప్ మార్క్ * మాగ్నెటిక్ రెసొనెన్స్ ఇమేజింగ్ బర్న్ (ఎంఆర్ఐ బర్న్) * మెర్క్యురీ గ్రాన్యులోమా * మిలియారియా స్ఫటికాకారము (మిలియారియా క్రిస్టలైన్, సుడామినా) * మిలియారియా ప్రోఫుండా (మామ్మిల్లారియా) * మిలియారియా పుస్టులోసా * మిలియారియా రుబ్రా (వేడి దద్దుర్లు, ప్రిక్లీ హీట్) * నార్కోటిక్ డెర్మోపతి * ఒక్లూజన్ మిలియారియా * బాధాకరమైన కొవ్వు హెర్నియేషన్ (బాధాకరమైన పైజోజెనిక్ పెడల్ పాపుల్స్, పైజోజెక్ పాపుల్స్) * పీట్ ఫైర్ క్యాన్సర్ * ఫోటోసేజింగ్ (డెర్మాటోహెలియోసిస్) * హెచ్ఐవి సంక్రమణతో ఫోటోసెన్సిటివిటీ * ఫోటోటాక్సిక్ తారు చర్మశోథ * [[Photosenitization|ఫోటోసెనైజేషన్]] * ఫైటోఫోటొడెర్మాటైటిస్ (బెర్లోక్ డెర్మటైటిస్) * పించ్ మార్క్ * పాలిమార్ఫస్ లైట్ విస్ఫోటనం (పాలిమార్ఫిక్ లైట్ విస్ఫోటనం) * పోస్ట్మిలియారియల్ హైపోహిడ్రోసిస్-[[దస్త్రం:Escarre_Stade_4_détail.JPG|alt=A large ulceration of the lower back with complete loss of the overlying skin|thumb|ఒత్తిడి పుండు]] * ఆపరేషన్ అనంతర హెమటోమా * ప్రెజర్ అల్సర్ (డెక్యుబిటస్ అల్సర్) * [[ఎకాంతోసిస్ నైగ్రికాన్స్|సూడోఅకాంథోసిస్ నైగ్రికాన్స్]] * సూడోవెర్రూకస్ పాప్యూల్స్, నోడ్యూల్స్ * పడవ చేతులు లాగడం * PUVA-ప్రేరిత అక్రోబుల్లస్ డెర్మాటోసిస్ * రన్నర్స్ రాంప్ * స్క్లెరోసింగ్ లింఫాంగైటిస్ * సిలికా గ్రాన్యులోమా * సిలికాన్ గ్రాన్యులోమా * చర్మంపై పాప్ మచ్చ * చర్మపు ట్రాక్ * స్లాప్ మార్క్ * సోలార్ ఎరిథెమా * సూట్ పచ్చబొట్టు * సబ్కటానియస్ ఎంఫిసెమా * పీల్చుకునే పొక్కు * సూర్యరశ్మి * సర్ఫర్ నాట్లు * టాలోన్ నోయిర్ * [[పచ్చబొట్టు]] * టెన్నిస్ కాలి * థర్మల్ బర్న్ * బాధాకరమైన శ్వాసలోపం * కందకపు అడుగు * ఉష్ణమండల అన్హీడ్రోటిక్ అథీనియా * ఉష్ణమండల ఇమ్మర్షన్ ఫుట్ (వరి అడుగు, వరి-పొలం అడుగు) * టర్ఫ్ కాలి * యురేనియం డెర్మాటోసిస్ * UV-సెన్సిటివ్ సిండ్రోమ్ * కంపనం తెల్ల వేలు (చనిపోయిన వేలు, చేతి చేతి కంపనం సిండ్రోమ్) * వెచ్చని నీటి ఇమ్మర్షన్ ఫుట్ * చెవి వెదరింగ్ నాడ్యూల్ * రెజ్లర్ చెవి (కాలీఫ్లవర్ చెవి, బాధాకరమైన ఆరిక్యులర్ హెమటోమా) * జిర్కోనియం గ్రాన్యులోమా === అయోనైజింగ్ రేడియేషన్-ప్రేరిత === అయోనైజింగ్ రేడియేషన్ గురికావడం వల్ల అయోనైజింగు రేడియేషన్-ప్రేరిత చర్మ పరిస్థితులు ఏర్పడతాయి .<ref name="pmid16384753">{{Cite paper|title=Radiation dermatitis: clinical presentation, pathophysiology, and treatment 2006}}</ref> * తీవ్రమైన రేడియోడెర్మటైటిస్ [[దస్త్రం:Fluoroscopy_burn.jpg|alt=Large red patches of skin on the back and arm from multiple prolonged electrophysiological and ablation procedures with bi-plane fluoroscopy|thumb|ఫ్లూరోస్కోపీ బర్న్]] * దీర్ఘకాలిక రేడియేషన్ కెరాటోసిస్ * దీర్ఘకాలిక రేడియోడెర్మాటైటిస్ * రేడియోథెరపీతో సంబంధం ఉన్న ఇసినోఫిలిక్, పాలిమార్ఫిక్, ప్రూరిటిక్ విస్ఫోటనం * ఫ్లూరోస్కోపీ బర్న్ * రేడియేషన్ మొటిమలు * రేడియేషన్ క్యాన్సర్ * రేడియేషన్ డెర్మటైటిస్ (రేడియోడెర్మటైటిస్) * రేడియేషన్ రీకాల్ రియాక్షన్ * రేడియేషన్-ప్రేరిత ఎరిథెమా మల్టీఫార్మ్ * రేడియేషన్-ప్రేరిత హైపర్ట్రోఫిక్ మచ్చ * [[కెలాయిడ్|రేడియేషన్-ప్రేరిత కెలోయిడ్]] * రేడియేషన్-ప్రేరిత మార్ఫియా == ఉర్టికారియా, ఆంజియోడెమా == ఉర్టికారియా అనేది చక్రాల రూపాన్ని కలిగి ఉన్న చర్మం వాస్కులర్ ప్రతిచర్య, ఇవి దృఢమైనవి, చర్మం పెరిగిన వాపులు.<ref>{{Cite paper|author=Clarke P|title=Urticaria|url=http://www.racgp.org.au/afp/200407/14489}}</ref> ఒంటరిగా, ఉర్టికారియాతో సంభవించే ఆంజియోడెమా, చర్మము క్రింద కణజాలాలు, పొత్తికడుపు అవయవాలు, ఎగువ వాయుమార్గం కలిగి ఉన్న బాగా నిర్వచించబడిన, ఎడెమాటస్ వాపు ద్వారా వర్గీకరించబడుతుంది.<ref>{{Cite paper|author=Muller BA|title=Urticaria and angioedema: a practical approach}}</ref> [[దస్త్రం:SkinConditionFront1.PNG|alt=Raised, edematous, red skin lesions on the abdomen|thumb|తీవ్రమైన అర్టికారియా]] * పొందిన C1 ఎస్టేరేస్ నిరోధక లోపం * తీవ్రమైన అర్టికారియా * అడ్రెనర్జిక్ ఉర్టికారియా * అనాఫిలాక్సిస్ * అక్వాజెనిక్ ఉర్టికారియా * ఆటో ఇమ్యూన్ ఉర్టికారియా * కోలినర్జిక్ ఉర్టికారియా * దీర్ఘకాలిక అర్టికారియా (సాధారణ అర్టికారియ) * జలుబు ఉర్టికారియా * డెర్మోగ్రాఫిజం (డెర్మోగ్రాఫిక్) * ఎసినోఫిలియాతో ఎపిసోడిక్ ఆంజియోడెమా (గ్లీచ్ సిండ్రోమ్) * వ్యాయామం ఉర్టికారియా (వ్యాయామం-ప్రేరిత ఉర్టికారియ) * గాల్వానిక్ ఉర్టికారియా * వేడి ఉర్టికారియా * వంశపారంపర్య ఆంజియోడెమా (క్విన్కేస్ ఎడెమా) * లోకలైజ్డ్ హీట్ కాంటాక్ట్ ఉర్టికారియా * మాస్ట్ సెల్-ఇండిపెండెంట్ ఉర్టికారియా * శారీరక అర్టికారియా * ప్రాధమిక చల్లని సంపర్కం ఉర్టికారియా * ప్రెజర్ ఉర్టికారియా (ఆలస్యమైన ప్రెజర్ ఉర్టికారియా) * రిఫ్లెక్స్ కోల్డ్ ఉర్టికారియా * ష్నిట్జ్లర్ సిండ్రోమ్ * సెకండరీ కోల్డ్ కాంటాక్ట్ ఉర్టికారియా * సోలార్ ఉర్టికారియా * సిస్టమిక్ క్యాపిల్లరీ లీక్ సిండ్రోమ్ * ఉర్టికారియల్ అలెర్జీ విస్ఫోటనం * ఉర్టికారియా లాంటి ఫోలిక్యులర్ మ్యూసినోసిస్ * కంపించే ఆంజియోడెమా == రక్తనాళాలకు సంబంధించినది == చర్మంలో రక్తం, రక్త నాళాల పనిచేయకపోవడం, చర్మము క్రింద కణజాలాలలో శోషరసాల కారణంగా వాస్కులర్-సంబంధిత చర్మ పరిస్థితులు ఏర్పడతాయి .<ref name="bolognia">{{Cite book|title=Dermatology|last=Bolognia, Jean L|publisher=Mosby|year=2007|isbn=978-1-4160-2999-1|location=St. Louis|display-authors=etal}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFBolognia,_Jean_L2007">Bolognia, Jean L; et&nbsp;al. (2007). ''Dermatology''. St. Louis: Mosby. [[ఐఎస్‌బిఎన్|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-1-4160-2999-1|<bdi>978-1-4160-2999-1</bdi>]].</cite></ref><ref name="pmid16966021">{{Cite paper|title=Cutaneous vasculitis: diagnosis and management}}</ref><ref name="pmid21074034">{{Cite paper|title=Unusual causes of cutaneous ulceration}}</ref> * అజెనీస్ సిండ్రోమ్ * అక్రోంజియోడెర్మాటైటిస్ (మాలి అక్రోంజయోడెర్మాటైసిస్, మాలి అక్రోంజెయోడెర్మాటైటిస, సూడో-కపోసి సార్కోమా) * అక్రోసైనోసిస్ * బాల్యంలో తీవ్రమైన రక్తస్రావం వాపు (బాల్యంలో తీవ్రమైన రక్తస్రావ వాపు, ఫింకెల్స్టెయిన్ వ్యాధి, శిశువు పోస్ట్-ఇన్ఫెక్షియస్ ఐరిస్ లాంటి పర్పురా, వాపు, మెడల్లియన్ లాంటి పర్పురా, పర్పురా ఎన్ కోకార్డ్ అవేక్ ఎడెమా, సీడిల్మేయర్ సిండ్రోమ్) * ధమనుల లోపం అల్సర్ (ఇస్కీమిక్ అల్సర్) * ఆర్టెరోస్క్లెరోసిస్ ఒబ్లిటెరాన్స్ * బీర్ మచ్చలు * బ్లూబెర్రీ మఫిన్ బేబీ * బోనెట్-డెచౌమ్-బ్లాంక్ సిండ్రోమ్ (వైబర్న్-మాసన్ సిండ్రోమ్) * బులస్ లింఫెడెమా * బులస్ స్మాల్ వెస్సెల్ వాస్కులైటిస్ (స్మాల్ వెసల్ వాస్కులైటిస్కు బులస్ వేరియంట్) * కాల్సిఫిలాక్సిస్ కాల్సిఫ్లాక్సిస్[[దస్త్రం:Calciphylaxis.png|alt=Multiple purpura and early necrosis of skin|thumb|కాల్సిఫిలాక్సిస్]] * కాపుట్ సక్సేడానియం * కొలెస్ట్రాల్ ఎంబోలస్ (వార్ఫరిన్ బ్లూ టో సిండ్రోమ్) * కాబ్ సిండ్రోమ్ * కరోనా ఫ్లెబెక్టటికా * క్రయోఫైబ్రినోజెనెమిక్ పర్పురా * క్రయోగ్లోబులినేమిక్ పర్పురా * క్రయోగ్లోబులినేమిక్ వాస్కులైటిస్ * చర్మపు చిన్న-నాళాల వాస్కులైటిస్ (చర్మపు ల్యూకోసైటోక్లాస్టిక్ ఆంజైటిస్, చర్మపు ల్యూకొసైటోక్లాస్టిక్ వాస్కులైటిస, చర్మపు నెక్రోటైజింగ్ వెనులైటిస్, హైపర్సెన్సిటివిటీ ఆంజైటిస్) * డీప్ సిరల థ్రోంబోసిస్ * వ్యాప్తి చెందిన ఇంట్రావాస్కులర్ గడ్డకట్టడం * డౌకాస్, కపేటానకిస్ వర్ణద్రవ్యం కలిగిన పర్పురా * ఔషధ-ప్రేరిత పర్పురా * ఔషధ-ప్రేరిత థ్రోంబోసైటోపెనిక్ పర్పురా * డౌకాస్, కపేటనాకిస్ ఎక్జిమాటిడ్ లాంటి పర్పురా * అంటువ్యాధి డ్రాప్సీ * ఎరిథెమా ఎలివేటమ్ డైయుటినం * ఎరిత్రోమెలాల్జియా (అక్రోమెలాల్జియా, ఎరిత్ర్మల్జియా) * ఫాక్టిటియల్ లింఫెడెమా (హిస్టెరికల్ ఎడెమా) * ఫైబ్రినోలిసిస్ సిండ్రోమ్ (డిఫిబ్రినటింగ్ సిండ్రోమ్, హైపోఫిబ్రినోజెనెమియా) * ఆహార-ప్రేరిత పర్పురా * సాధారణీకరించిన ముఖ్యమైన టెలాంజియెక్టాసియా (సాధారణ ముఖ్యమైన టెలాంజిఎక్టాసియా) * జెయింట్-సెల్ ఆర్టెరిటిస్ * గౌజెరోట్-బ్లమ్ సిండ్రోమ్ (పిగ్మెంటెడ్ పర్పూరిక్ లైకెనాయిడ్ డెర్మటైటిస్, పిగ్మెంటేడ్ పర్పూరిక్క్ లైకెనాయిడ డెర్మటైటిస్లు ఆఫ్ గౌజెరోట్, బ్లుమ్ * పాలియాంజైటిస్ తో గ్రాన్యులోమాటోసిస్ * హర్లేక్విన్ రంగు మార్పు * హెమటోపోయిటిక్ పుండు * హెన్నెకామ్ సిండ్రోమ్ (హెన్నెకమ్ లింఫాజియెక్టాసియా-లింఫెడెమా సిండ్రోమ్, ఇంటెస్టినల్ లింఫాజెక్టాసియా-లిమ్ఫెడెమా-మెంటల్ రిటార్డేషన్ సిండ్రోమ్) * హెనోచ్-షాన్లీన్ పర్పురా (అనాఫిలాక్టాయిడ్ పర్పురా, పర్పురా రుమటికా, షాన్లీ-హెనోచ్ పర్పురా హెనోచ్[[దస్త్రం:Purpura.jpg|alt=Red, non-blanching skin lesions on the upper leg|thumb|హెనోచ్-షాన్లీన్ పర్పురా]] * వంశపారంపర్య హెమోరాజిక్ టెలాంజియెక్టాసియా (ఓస్లర్ వ్యాధి, ఓస్లర్-వెబెర్-రెండూ వ్యాధి) * ఇడియోపతిక్ థ్రోంబోసైటోపెనిక్ పర్పురా (ఆటోఇమ్మ్యూన్ థ్రోంబోసిటోపెనిక్ పుర్పురా, వెర్ల్హాఫ్ వ్యాధి) * ఐజిఎ వాస్కులైటిస్ * [[కవసాకి వ్యాధి|కవాసాకి వ్యాధి]] (శ్లేష్మ శోషరస నోడ్ సిండ్రోమ్) * లెవామిసోల్-ప్రేరిత వాస్కులైటిస్ * లైకెన్ ఆరియస్ (లైకెన్ పర్పురికస్) * లివెడో రేస్మోసా * లివెడో రెటిక్యులారిస్ * లివడాయిడ్ డెర్మటైటిస్ (ఎంబోలియా కటిస్ మెడికెమెంటోసా, నికోలౌ సిండ్రోమ్) * లైవ్డాయిడ్ వాస్కులోపతి (అట్రోఫీ బ్లాంచే, వేసవి వ్రణోత్పత్తితో లైవో రెటిక్యులారిస్, లైవ్డైడ్ వాస్కులైటిస్, పర్పుల్ సిండ్రోమ్, సెగ్మెంటల్ హైలైనైజింగ్ వాస్కులైటిసిస్) * లింఫెడెమా ప్రికాక్స్ * లింఫెడెమా-డిస్టికియాసిస్ సిండ్రోమ్ * మాఫూచి సిండ్రోమ్ * మజోచి వ్యాధి (పుర్పురా యాన్యులారిస్ టెలాంజియెక్టోడ్స్, పుర్పురా అన్యులారిస్ టెలంజియెక్టోడ్లు ఆఫ్ మజోచి) * ప్రాణాంతక అట్రోఫిక్ పాపులోసిస్ (డెగోస్ వ్యాధి) * మార్షల్-వైట్ సిండ్రోమ్ * మీజ్ లింఫెడెమా * మైక్రోస్కోపిక్ పాలియాంజైటిస్ (మైక్రోస్కోపిక్ పాలీఆర్టెరిటిస్, మైక్రోస్కోపిక్ పాలిఅర్టైటిస్ నోడోసా) * మోండోర్స్ వ్యాధి (మోండోర్స్ సిండ్రోమ్ ఆఫ్ సూపర్ఫిసియల్ థ్రోంబోఫ్లెబిటిస్) * న్యూరోపతిక్ అల్సర్ (మ్మల్ పెర్ఫోరాన్స్) * న్జోల్స్టాడ్ సిండ్రోమ్ * నాన్-మిల్రాయ్-మీజ్ సిండ్రోమ్ (వంశపారంపర్య లింఫెడెమా, మిల్రాయ్ వ్యాధి) * నిరోధక పర్పురా * ఆర్థోస్టాటిక్ పర్పురా (స్టాసిస్ పర్పురా) * నొప్పితో కూడిన గాయాల సిండ్రోమ్ (ఆటోఎరిథ్రోసైట్ సెన్సిటైజేషన్, గార్డనర్-డైమండ్ సిండ్రోమ్, సైకోజెనిక్ పర్పురా) * పార్క్స్ వెబెర్ సిండ్రోమ్ * పారాక్సిస్మల్ చేతి హెమటోమా (అచెన్బాచ్ సిండ్రోమ్) * పారాక్సిస్మల్ రాత్రిపూట హిమోగ్లోబినురియా * పాలియార్టెరిటిస్ నోడోసా (పానార్టెరిటిస నోడోసా, పెరియార్టెరిటిస్ నోడొసా) * పోస్ట్కార్డియోటోమీ సిండ్రోమ్ * పిరుదు పెరినాటల్ గ్యాంగ్రీన్ * పిగ్మెంటరీ పర్పూరిక్ విస్ఫోటనాలు (ప్రోగ్రెసివ్ పిగ్మెంటరీ డెర్మాటోసిస్, ప్రోగ్రెసివె పిగ్మెంటింగ్ పర్పురా, పర్పురా పిగ్మెంటోసా క్రోనికా) * పోస్ట్ ఇన్ఫ్లమేటరీ లింఫెడెమా * పోస్ట్మాస్టెక్టోమీ లింఫాంగియోసార్కోమా (స్టీవార్ట్-ట్రెవ్స్ సిండ్రోమ్) * పూర్పురా ఫుల్మినాన్స్ (పూర్పురా గాంగ్రెనోసా) * గడ్డకట్టే రుగ్మతలకు పుర్పురా ద్వితీయ * పర్పూరిక్ కిత్తలి చర్మశోథ [[దస్త్రం:Raynaud-hand2.jpg|alt=White and red discoloration of the distal fingertips|thumb|రేనాడ్ దృగ్విషయం]] * రేనాడ్ దృగ్విషయం * రేనాడ్ వ్యాధి (ప్రాథమిక రేనాడ్ దృగ్విషయం) * రియాక్టివ్ ఆంజియోఎండోథెలియోమాటోసిస్ * షాంబర్గ్ వ్యాధి (షాంబర్గు ప్రగతిశీల వర్ణద్రవ్యం, పర్పురా పిగ్మెంటోసా ప్రోగ్రెసివా, షాంబర్గె పర్పురా) * సెకండరీ లింఫెడెమా * సెప్టిక్ థ్రోంబోఫ్లెబిటిస్ * సైనూసోయిడల్ హెమాంజియోమా * స్నెడ్డోన్స్ సిండ్రోమ్ (సెరిబ్రోవాస్కులర్ ప్రమాదాలతో ఐడియోపతిక్ లివో రెటిక్యులారిస్) * సోలార్ పర్పురా (ఆక్టినిక్ పర్పురా, సెనైల్ పర్పురా) * స్టాసిస్ డెర్మటైటిస్ (రద్దీ తామర, గురుత్వాకర్షణ చర్మశోథ, గురుత్వాకర్షణ తామర, స్టాసిస్ తామర, అనారోగ్య తామర) * ఉపరితల థ్రోంబోఫ్లెబిటిస్ * తకాయాసు ఆర్టెరిటిస్ (బృహద్ధమని కక్ష్య సిండ్రోమ్, పల్స్లెస్ వ్యాధి) * తాత్కాలిక ధమనిపోటు (క్రానియల్ ఆర్టెరిటిస్, హోర్టన్ వ్యాధి) * థ్రోంబోఆంగైటిస్ ఒబ్లిటెరాన్స్ (బూర్గెర్స్ వ్యాధి) * థ్రోంబోటిక్ థ్రోంబోసైటోపెనిక్ పర్పురా (మోస్కోవిట్జ్ సిండ్రోమ్) * బాధాకరమైన పర్పురా * ట్రౌసో సిండ్రోమ్ * ఏకపక్ష నెవోయిడ్ టెలాంజియెక్టాసియా (నెవోయిడ టెలాంజికెక్టాసియా) * ఉర్టికారియల్ వాస్కులైటిస్ (వెన్యులైటిస్ అభివ్యక్తిగా దీర్ఘకాలిక ఉర్టికారియా, హైపోకోంప్లెమెమెమిక్ ఉర్టికారియాల్ వాస్కులైటిస సిండ్రోమ్, హైపోకాంప్లెమెమిక్ వాస్కులైటిసి, అసాధారణ లూపస్ లాంటి సిండ్రోమ్ * సిరల లోపం వ్రణోత్పత్తి * వాల్డెన్స్ట్రామ్ హైపర్గ్లోబులినేమిక్ పర్పురా (పూర్పురా హైపర్గ్లోబ్యులినేమిక్) * వాల్డెన్స్ట్రామ్ మాక్రోగ్లోబులినిమియా * పసుపు నెయిల్ సిండ్రోమ్ (పసుపు గోర్లు, ప్లూరల్ ఎఫ్యూషన్తో సంబంధం ఉన్న ప్రాథమిక లింఫెడెమా) == మూలాలు == [[వర్గం:ఆరోగ్యం]] ncb5p1wuif55ldvf9mxzayd3nochdlq 4955658 4955656 2026-09-10T11:19:39Z స్వరలాసిక 13980 /* బాక్టీరియం-సంబంధిత */ 4955658 wikitext text/x-wiki [[దస్త్రం:RougeoleDP.jpg|alt=Young child with a red rash covering face, chest, shoulders, and arms|thumb|[[తట్టు]] వ్యాధి కారణంగా దద్దుర్లు]] అనేక '''చర్మ పరిస్థితులు''' (skin conditions) మానవ ఇంటిగుమెంటరీ వ్యవస్థను ప్రభావితం చేస్తాయి-శరీరం మొత్తం ఉపరితలాన్ని కప్పి ఉంచే [[అంగ వ్యవస్థ|అవయవ వ్యవస్థ]], చర్మం, [[వెంట్రుక|జుట్టు]], [[గోరు|గోర్లు]], సంబంధిత [[కండరం|కండరాలు]], గ్రంథులతో కూడి ఉంటుంది.<ref name="Lookingbill">{{Cite book|title=Lookingbill and Marks' Principles of Dermatology|url=https://archive.org/details/lookingbillmarks0000mark_4thed|last=Miller, Jeffrey H|last2=Marks, James G|publisher=Saunders|year=2006|isbn=978-1-4160-3185-7}}</ref> ఈ వ్యవస్థ ప్రధాన పని బాహ్య పర్యావరణానికి వ్యతిరేకంగా అవరోధంగా ఉంటుంది. చర్మం సగటున నాలుగు కిలోగ్రాముల బరువు ఉంటుంది, రెండు చదరపు మీటర్ల విస్తీర్ణంలో ఉంటుంది, మూడు విభిన్న పొరలతో తయారు చేయబడుతుందిః బాహ్యచర్మం, చర్మము, చర్మము క్రింద కణజాలం.<ref name="Lookingbill" /> మానవ చర్మం రెండు ప్రధాన రకాలుః మెరుస్తున్న చర్మం, అరచేతులు, అరికాళ్ళపై వెంట్రుకలు లేని చర్మం (దీనిని "పామోప్లాంటార్" ఉపరితలాలు అని కూడా పిలుస్తారు), జుట్టు మోసే చర్మం.<ref name="RooksCD">Burns, Tony; ''et al''. (2006) ''Rook's Textbook of Dermatology CD-ROM''. Wiley-Blackwell. {{ISBN|1-4051-3130-6}}.</ref> తరువాతి రకంలో, వెంట్రుకలు పైలోస్బేషియస్ యూనిట్లు అని పిలువబడే నిర్మాణాలలో సంభవిస్తాయి, ప్రతి ఒక్కటి వెంట్రుకల కుదుళ్లు, సేబాషియస్ గ్రంధి, అనుబంధ ఎరెక్టర్ పిలి కండరాలతో ఉంటాయి. [[పిండోత్పత్తి|పిండంలో]], బాహ్యచర్మం, జుట్టు, [[గ్రంధి|గ్రంథులు]] ఎక్టోడెర్మ్ నుండి ఏర్పడతాయి, ఇది చర్మము, చర్మము క్రింద కణజాలాలను ఏర్పరుస్తున్న అంతర్లీన మెసోడెర్మ్ ద్వారా రసాయనికంగా ప్రభావితమవుతుంది.<ref name="isbn0-19-261253-0">{{Cite book|title=Biochemistry and physiology of the skin|url=https://archive.org/details/biochemistryphys0000unse_x0f1|last=Goldsmith, Lowell A.|publisher=Oxford University Press|year=1983|isbn=978-0-19-261253-3}}</ref> బాహ్యచర్మం అనేది చర్మం అత్యంత ఉపరితల పొర, అనేక పొరలు కలిగిన పొలుసుల ఎపిథీలియంః స్ట్రాటమ్ కార్నియం, స్ట్రాటమ్ లూసిడం, స్ట్రాటం గ్రాన్యులోసం, స్ట్రాట్టమ్ స్పినోసం, స్ట్రాటమ్ బసేల్.<ref name="Fitz">{{Cite book|title=Fitzpatrick's Dermatology in General Medicine|url=https://archive.org/details/fitzpatricksderm0002unse|last=Freedberg, Irwin M|publisher=McGraw-Hill|year=2003|isbn=978-0-07-138076-8|display-authors=etal}}</ref> బాహ్యచర్మం ప్రత్యక్ష రక్త సరఫరా లేకుండా ఉన్నందున చర్మము నుండి [[వ్యాపనము|వ్యాప్తి]] ద్వారా ఈ పొరలకు పోషణ అందించబడుతుంది. బాహ్యచర్మంలో నాలుగు రకాల కణాలు ఉంటాయిః కెరాటినోసైట్లు, మెలనోసైట్లు, లాంగర్హాన్స్ కణాలు, మెర్కెల్ కణాలు. వీటిలో, కెరాటినోసైట్లు ప్రధాన భాగం, ఇవి బాహ్యచర్మంలో సుమారు 95 శాతం ఉంటాయి.<ref name="RooksCD" /> ఈ స్ట్రాటిఫైడ్ [[ఉపకళా కణజాలము|స్క్వామస్ ఎపిథీలియం]] స్ట్రాటమ్ బేసేల్ లోపల కణ విభజన ద్వారా నిర్వహించబడుతుంది, దీనిలో విభిన్న కణాలు నెమ్మదిగా స్ట్రాటమ్ స్పినోసం ద్వారా స్ట్రాటమ్ కార్నియానికి బయటికి స్థానభ్రంశం చెందుతాయి, ఇక్కడ కణాలు నిరంతరం ఉపరితలం నుండి తొలగించబడతాయి.<ref name="RooksCD" /> సాధారణ చర్మంలో, ఉత్పత్తి రేటు నష్టం రేటుకు సమానం-ఒక కణం బేసల్ సెల్ పొర నుండి గ్రాన్యులర్ సెల్ పొర పైభాగానికి వలస వెళ్ళడానికి రెండు వారాలు అవసరం,, స్ట్రాటమ్ కార్నియం దాటడానికి అదనంగా రెండు వారాలు అవసరమవుతాయి.<ref name="bolognia">{{Cite book|title=Dermatology|last=Bolognia, Jean L|publisher=Mosby|year=2007|isbn=978-1-4160-2999-1|location=St. Louis|display-authors=etal}}</ref> చర్మము అనేది బాహ్యచర్మము, చర్మము క్రింద కణజాలం మధ్య చర్మం పొర,, పాపిల్లరీ చర్మము, రెటిక్యులర్ చర్మము అనే రెండు విభాగాలను కలిగి ఉంటుంది.<ref name="Rapini">{{Cite book|url=https://archive.org/details/practicaldermato0000rapi|title=Practical dermatopathology|last=Rapini, Ronald P|publisher=Elsevier Mosby|year=2005|isbn=978-0-323-01198-3|url-access=registration}}</ref> ఉపరితల పాపిల్లరీ డెర్మిస్ బాహ్యచర్మం పైభాగంలో ఉన్న రెట్ చీలికలతో పరస్పరం అంకితం చేయబడుతుంది, దీని మధ్య రెండు పొరలు బేస్మెంట్ మెంబ్రేన్ జోన్ ద్వారా సంకర్షణ చెందుతాయి.<ref name="Rapini" /> చర్మము నిర్మాణ భాగాలు కొల్లాజెన్, సాగే ఫైబర్స్, గ్రౌండ్ పదార్థం. .<ref name="Rapini" /> ఈ భాగాలలో పైలోస్బేషియస్ యూనిట్లు, ఎరెక్టర్ పిలీ కండరాలు, ఎక్రైన్, అపోక్రైన్ గ్రంథులు ఉన్నాయి.<ref name="Fitz" /> చర్మంపై ఉపరితలానికి సమాంతరంగా నడిచే రెండు వాస్కులర్ నెట్వర్క్లు ఉంటాయి-ఒక ఉపరితల, ఒక లోతైన ప్లెక్సస్-ఇవి నిలువు కమ్యూనికేటింగ్ నాళాల ద్వారా అనుసంధానించబడి ఉంటాయి.<ref name="Fitz" /><ref name="Grant-Kels">{{Cite book|title=Color Atlas of Dermatopathology (Dermatology: Clinical & Basic Science)|last=Grant-Kels JM|publisher=Informa Healthcare|year=2007|isbn=978-0-8493-3794-9|pages=[https://books.google.com/books?id=v2L21vtvm0MC&pg=PT163 163]}}</ref> చర్మము లోపల రక్త నాళాల పని నాలుగు రెట్లుః పోషణను సరఫరా చేయడం, ఉష్ణోగ్రతను నియంత్రించడం, వాపును నియంత్రించడం, గాయం నయం చేయడంలో పాల్గొనడం.<ref name="LAG">{{Cite book|title=Physiology, biochemistry, and molecular biology of the skin|last=Ryan|first=T|publisher=Oxford University Press|year=1991|isbn=978-0-19-505612-9|editor-last=Goldsmith|editor-first=Lowell A|edition=2nd|location=New York|page=1019|chapter=Cutaneous Circulation}}</ref><ref name="pmid8423379">{{Cite paper|title=Role of microvascular endothelial cells in inflammation}}</ref> చర్మము క్రింద కణజాలం అనేది చర్మము, అంతర్లీన అంటిపొర మధ్య కొవ్వు పొర. .<ref name="Lynch">{{Cite book|title=Dermatology|url=https://archive.org/details/dermatology0003lync|last=Lynch, Peter J|publisher=Williams & Wilkins|year=1994|isbn=978-0-683-05252-7}}</ref> ఈ కణజాలాన్ని ఇంకా రెండు భాగాలుగా విభజించవచ్చు, వాస్తవ కొవ్వు పొర, పన్నిక్యులస్ అడిపోసస్,, కండరాల లోతైన వెస్టిజియల్ పొర, పన్నిక్యులస కార్నోసస్.<ref name="RooksCD" /> ఈ కణజాలం ప్రధాన కణ భాగం అడిపోసైట్, కొవ్వు కణం .<ref name="Lynch" /> ఈ కణజాలం నిర్మాణం సెప్టల్ (అనగా లీనియర్ స్ట్రాండ్స్, లోబులార్ కంపార్ట్మెంట్లతో కూడి ఉంటుంది, ఇవి సూక్ష్మదర్శిని రూపాన్ని బట్టి భిన్నంగా ఉంటాయి.<ref name="Fitz" /> క్రియాత్మకంగా, చర్మము క్రింద కొవ్వు శరీరాన్ని నిరోధిస్తుంది, గాయాన్ని గ్రహిస్తుంది, రిజర్వ్ శక్తి వనరుగా పనిచేస్తుంది.<ref name="Lynch" /> మానవ ఇంటిగుమెంటరీ వ్యవస్థ పరిస్థితులు విస్తృతమైన వ్యాధులను కలిగి ఉంటాయి, వీటిని డెర్మటోసెస్ అని కూడా పిలుస్తారు, అలాగే అనేక నాన్-పాథోలాజిక్ స్థితులు (కొన్ని పరిస్థితులలో, మెలనోనిచియా, రాకెట్ నెయిల్స్ వంటివి).<ref name="Bluefarb">{{Cite book|url=https://archive.org/details/dermatology00samu|title=Dermatology|last=Bluefarb, Samuel M|publisher=Upjohn Co|year=1984|isbn=978-0-89501-004-9|url-access=registration}}</ref> కొద్ది సంఖ్యలో చర్మ వ్యాధులు మాత్రమే వైద్యుడిని ఎక్కువగా సందర్శించినప్పటికీ, వేలాది చర్మ పరిస్థితులను వివరించబడ్డాయి.<ref name="Lynch" /> ఈ పరిస్థితుల వర్గీకరణ తరచుగా అనేక నోసోలాజికల్ సవాళ్లను అందిస్తుంది, ఎందుకంటే అంతర్లీన రోగనిర్ధారణ, వ్యాధికారక శాస్త్రం తరచుగా తెలియదు. అందువల్ల, చాలా ప్రస్తుత పాఠ్యపుస్తకాలు స్థానం ఆధారంగా వర్గీకరణను అందిస్తాయి (ఉదాహరణకు, శ్లేష్మ పొర పదనిర్మాణ శాస్త్రం పరిస్థితులు (దీర్ఘకాలిక పొక్కులు పరిస్థితులు) రోగనిర్ధారణ శాస్త్రం (శారీరక కారకాల ఫలితంగా చర్మ పరిస్థితులు) మొదలైనవి. వైద్యపరంగా, ఏదైనా నిర్దిష్ట చర్మ పరిస్థితికి సంబంధించిన రోగ నిర్ధారణ, చర్మ గాయాలు (చేతులు, తల, కాళ్ళు, లక్షణాలు ([[దురద|ప్రురిటస్]], నొప్పి వ్యవధి (తీవ్రమైన, దీర్ఘకాలిక) అమరిక (ఏకాంత, సాధారణీకరించబడిన, వార్షిక, సరళ పదనిర్మాణ శాస్త్రం (మాక్యులస్, పాపుల్స్, వెసికిల్స్, రంగు (ఎరుపు, నీలం, గోధుమ, నలుపు, తెలుపు, పసుపు) వంటి ప్రదేశాలతో సహా సంబంధిత సమాచారాన్ని సేకరించడం ద్వారా చేయబడుతుంది.<ref name="FitzAtlas">{{Cite book|title=Fitzpatrick's color atlas and synopsis of clinical dermatology|url=https://archive.org/details/fitzpatrickscolo0000unse|last=Fitzpatrick, Thomas B|last2=Klauss Wolff|last3=Wolff, Klaus Dieter|last4=Johnson, Richard R.|last5=Suurmond, Dick|last6=Richard Suurmond|publisher=McGraw-Hill Medical Pub. Division|year=2005|isbn=978-0-07-144019-6}}</ref> అనేక పరిస్థితుల నిర్ధారణకు తరచుగా చర్మ బయాప్సీ కూడా అవసరం, ఇది [[కణజాల శాస్త్రం|హిస్టోలాజిక్]] సమాచారాన్ని అందిస్తుంది ఇది క్లినికల్ ప్రెజెంటేషన్, ఏదైనా ప్రయోగశాల డేటాతో సహసంబంధం కలిగి ఉంటుంది.<ref name="isbn0-7817-7363-6">{{Cite book|title=Lever's Histopathology of the Skin|last=Xiaowei Xu|last2=Elder, David A|last3=Rosalie Elenitsas|last4=Johnson, Bernett L|last5=Murphy, George E|publisher=Lippincott Williams & Wilkins|year=2008|isbn=978-0-7817-7363-8|location=Hagerstwon, MD}}</ref><ref name="isbn0-7020-3941-1">{{Cite book|title=Weedon's Skin Pathology, 2-Volume Set: Expert Consult - Online and Print|publisher=Churchill Livingstone|year=2009|isbn=978-0-7020-3941-6|location=Edinburgh}}</ref><ref name="isbn0-7020-3023-6">{{Cite book|title=Dermatopathology|last=David J DiCaudo|last2=Dirk Elston MD|last3=Dirk M Elston|last4=Tammie Ferringer|last5=Christine J Ko|last6=Christine Ko MD|last7=Steven Peckham|last8=Whitney A High|publisher=Saunders|year=2009|isbn=978-0-7020-3023-9|location=Philadelphia}}</ref> == అక్నీఫార్మ్ విస్ఫోటనాలు == పిలోస్బేషియస్ యూనిట్లో మార్పుల వల్ల మొటిమల విస్ఫోటనాలు సంభవిస్తాయి . * మొటిమల ఎస్టివలిస్ (మల్లోర్కా అక్నె * మొటిమల కాంగ్లోబాటా * మొటిమల సౌందర్య సాధనం (కాస్మెటిక్ అక్నీ) * మొటిమల ఫుల్మినాన్స్ (అక్యూట్ ఫీబ్రిల్ అల్సరేటివ్ మొటిమలు) * మొటిమల కెలోయిడాలిస్ న్యూచే (మొటిమల కెలొయిడాలిస్, డెర్మటైటిస్ పాపిల్లారిస్ క్యాపిలిటి, ఫోలిక్యులిటిస్ కెలొయిడలిస్, ఫోలికులిటిస్ కెలియోడిస్ న్యూచే, న్యూచల్ కెలొయిడ్ మొటిమలు) * మొటిమల మెకానికా * మొటిమల మందులు * మొటిమల వల్ల కలిగే మొటిమలను తొలగించే మొటిమల వ్యాధి (Acne miliaris necrotica) * [[మొటిమ|మొటిమల వల్గారిస్]] (Acne Simplex) * ముఖపు వాపుతో మొటిమలు (ఘన ముఖ వాపు) * బ్లెఫరోఫిమా * క్లోరాన్ * ఎరిత్రోటెలాంగియెక్టాటిక్ రోసేసియా (ఎరిథెమాటోటెలాంగియెక్టాక్ రోసేసియా, వాస్కులర్ రోసేసియా) * ఎక్సోరియేటెడ్ మొటిమలు (ఆక్నే ఎక్సోరియే డెస్ జెన్యూస్ ఫిల్లెస్, పికర్స్ అక్నేస్ * గ్రంథి రోసేసియా * గ్నాథోఫైమా * గ్రామ్-నెగటివ్ రోసేసియా * గ్రాన్యులోమాటస్ ఫేషియల్ డెర్మటైటిస్ * గ్రాన్యులోమాటస్ పెర్రియోరల్ డెర్మటైటిస్ * హాలోజెన్ మొటిమలు * హిడ్రాడెనిటిస్ సుపురాటివా (మొటిమల విలోమం, పియోడెర్మా ఫిస్టులాన్స్ ప్రాముఖ్యత, వెర్నియుల్స్ వ్యాధి) * ఇడియోపతిక్ ఫేషియల్ అసెప్టిక్ గ్రాన్యులోమా * శిశువు మొటిమలు * ల్యూపాయిడ్ రోసేసియా (గ్రాన్యులోమాటస్ రోసేసియా, మైక్రోపాప్యులర్ ట్యూబర్క్యులిడ్, రోసేసియా లాంటి ట్యూబర్క్యులాడ్ ఆఫ్ లెవాండోవ్స్కీ) * లూపస్ మిలియారిస్ డిసెమినాటసఫేసి * మెటోఫిమా * నవజాత మొటిమలు (మొటిమల శిశువు, మొటిమల నియోనేటోరం, నియోనాటల్ సెఫాలిక్ పుస్టులోసిస్) * వృత్తి మొటిమలు * నూనె మొటిమలు * కంటి రోసేసియా (కంటి రోసాసియా, కంటి మోరోసియా) * ఒటోఫిమా * పెరిఆర్టిఫికల్ డెర్మటైటిస్ * రోసేసియా నిరంతర వాపు (దీర్ఘకాలిక ఎగువ ముఖ ఎరితెమాటస్ వాపు, మోర్బిహాన్స్ వ్యాధి, రోసేసియస్ లింఫెడెమా) * ఫైమాటస్ రోసేసియా * పోమాడే మొటిమలు * పాపులోపుస్ట్యులర్ రోసేసియా (ఇన్ఫ్లమేటరీ రోసేసియా) * పెరిఫోలిక్యులిటిస్ క్యాపిటిస్ అబ్సెడెన్స్, సఫోడియన్స్ (స్కాల్ప్ సెల్యులైటిస్ను విడదీయడం, ఫోలిక్యులిటిస్ను విడదీయడం, హోఫ్ఫ్మన్ సఫోడియెన్స్) * పెర్రియోరల్ డెర్మటైటిస్ * పెరియోర్బిటల్ డెర్మటైటిస్ (పెరియోకులర్ డెర్మటైటీస్) * పియోడెర్మా ఫేషియల్ (రోసేసియా ఫుల్మినాన్స్) * రైనోఫైమా * రోసేసియా (ఆక్నే రోసేసియా) * రోసేసియా కాంగ్లోబాటా * సైనోవిటిస్-మొటిమల-పుస్టులోసిస్-హైపెరోస్టోసిస్-ఆస్టియోమైలిటిస్ సిండ్రోమ్ (SAPHO సిండ్రోమ్) * స్టెరాయిడ్ రోసేసియా * టార్ మొటిమలు * ఉష్ణమండల మొటిమలు [[దస్త్రం:Akne-jugend.jpg|alt=Adult forehead with scattered red pimples|thumb|[[మొటిమ|మొటిమల వల్గారిస్]]]] [[దస్త్రం:Dissecting_cellulitis_of_the_scalp_-_perifolliculitis_capitis_abscedens_et_suffodiens_-_Hoffman_disease_-_40yo_male_of_African_descent.jpg|alt=Boggy, suppurative nodule with patchy hair loss typical of dissecting cellulitis of the scalp|thumb|స్కాల్ప్ సెల్యులైటిస్ను విడదీయడం]] [[దస్త్రం:Rhinopyma.JPG|alt=Adult male with a large, red, bulbous nose|thumb|రైనోఫైమా]] == ఆటోఇన్ఫ్లమేటరీ సిండ్రోమ్స్ == ఆటోఇన్ఫ్లమేటరీ సిండ్రోమ్స్ అనేది వంశపారంపర్యంగా వచ్చే రుగ్మతల సమూహం, ఇవి తాపజనక చర్మ గాయాలు, ఆవర్తన జ్వరాల ద్వారా వర్గీకరించబడతాయి.<ref>{{Cite paper|author=Fietta P|title=Autoinflammatory diseases: the hereditary periodic fever syndromes}}</ref><ref>{{Cite paper|title=The hereditary periodic fever syndromes: molecular analysis of a new family of inflammatory diseases}}</ref> * బ్లౌ సిండ్రోమ్[[దస్త్రం:Blau_syndrome.jpg|alt=Multiple reddish-brown papules coalescing over the right arm of a boy|thumb|బ్లౌ సిండ్రోమ్]] * దీర్ఘకాలిక శిశు నరాల చర్మసంబంధ, కీళ్ళ సిండ్రోమ్ * కుటుంబ జలుబు ఉర్టికారియా (కుటుంబ జలుబుతో ఆటోఇన్ఫ్లమేటరీ సిండ్రోమ్) * కుటుంబ మధ్యధరా జ్వరం * హైపర్-ఐజిడి సిండ్రోమ్ * మజీద్ సిండ్రోమ్ * మకిల్-వెల్స్ సిండ్రోమ్ * టిఎన్ఎఫ్ రిసెప్టర్ అనుబంధ ఆవర్తన సిండ్రోమ్ (కుటుంబ హైబెర్నియన్ జ్వరం, ట్రాప్స్, ట్యూమర్ నెక్రోసిస్ ఫ్యాక్టర్ రిసెప్టెర్ అనుబంధ ఆవర్తన సిండ్రోం) == దీర్ఘకాలిక పొక్కులు == దీర్ఘకాలిక పొక్కులుగల చర్మ పరిస్థితులు సుదీర్ఘమైన మార్గాన్ని కలిగి ఉంటాయి, వెసికిల్స్, బుల్లే ఉంటాయి. <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=X0QzPwAACAAJ|title=Blistering Skin Diseases|last=Chan|first=Lawrence S|date=30 March 2009|publisher=Manson Publishing Ltd|isbn=978-1-84076-066-8|edition=1}}</ref> * వయోజన సరళ IgA వ్యాధి * బులస్ పెంఫిగోయిడ్ * బులస్ లూపస్ ఎరిథెమాటోసస్ * బాల్య సరళ IgA వ్యాధి (బాల్యంలోని దీర్ఘకాలిక బుల్లస్ వ్యాధి) * సికాట్రిసియల్ పెంఫిగోయిడ్ (బెనిగ్న్ మ్యూకోసల్ పెంఫిగాయిడ్, బెనిగ్నె మ్యూకస్ మెంబ్రేన్ పెంఫిగొయిడ్, ఓక్యులర్ పెంఫిగ్యస్, స్కారింగ్ పెంఫిగైడ్) * డెర్మటైటిస్ హెర్పెటిఫార్మిస్ (డహ్రింగ్ వ్యాధి) * డైషిడ్రోసిస్ (పునరావృత వెసిక్యులర్ పామోప్లాంటర్ డెర్మటైటిస్, అక్యూట్ వెసిక్యులోబులస్ హ్యాండ్ ఎగ్జిమా, డైషిడ్రోటిక్ డెర్మటైసిస్, పోంఫోలిక్స్) * స్థానిక పెంఫిగస్ (స్థానిక పెంపిగస్ ఫోలియాసియస్, ఫోగో సెల్వాజెం) * ఎపిడెర్మోలిసిస్ బుల్లోసా అక్విజిటా * గ్రోవర్ వ్యాధి (బెనిగ్న్ పాప్యులర్ అకాంతోలిటిక్ డెర్మాటోసిస్, పెర్సిస్టెంట్ అకాంతోలిటిక డెర్మాటోసస్, ట్రాన్సియెంట్ అకాంతోలైటిక్ డెర్మాటోసెస్) [[దస్త్రం:Grover's_disease,_advanced_case.JPG|alt=Adult chest and abdomen with many red skin lesions|thumb|గ్రోవర్ వ్యాధి]] * ఐజిఎ పెంఫిగస్ * ఇంట్రాపిడెర్మల్ న్యూట్రోఫిలిక్ IgA డెర్మాటోసిస్ * స్థానికీకరించిన సికాట్రిసియల్ పెంఫిగోయిడ్ (బ్రన్స్టింగ్-పెర్రీ సికాట్రిసియాల్ పెంఫిగాయిడ్) * పారానోప్లాస్టిక్ పెంఫిగస్ * పెంఫిగస్ ఎరిథెమాటోసస్ (సెనియర్-ఉషర్ సిండ్రోమ్) * పెంఫిగస్ ఫోలియాసియస్ * పెంఫిగస్ హెర్పెటిఫార్మిస్ (అకాంతోలిటిక్ హెర్పెటిఫార్మ్ డెర్మటైటిస్, హెర్పెడిఫార్మ్ పెంఫిజస్, మిశ్రమ బులస్ వ్యాధి, సల్ఫాపిరిడిన్ ద్వారా నియంత్రించబడే పెంఫిగ్స్ * పెంఫిగోయిడ్ నోడ్యులారిస్ * పెంఫిగస్ వెజిటేబల్స్ * పెంఫిగస్ వెజిటేబల్స్ ఆఫ్ హాలోపో * న్యూమాన్ పెంఫిగస్ శాఖాహారాలు * పెంఫిగస్ వల్గారిస్ * వెసిక్యులర్ పెంఫిగోయిడ్ * వల్వర్ బాల్య పెంఫిగోయిడ్ == శ్లేష్మ పొర పరిస్థితులు == శ్లేష్మ పొర పరిస్థితులలో కళ్ళు, ముక్కు, నోరు, జననేంద్రియాలు, పాయువు తేమతో కూడిన లైనింగ్ ఉంటుంది .<ref name="Andrews">{{Cite book|title=Andrews' Diseases of the Skin: Clinical Dermatology|url=https://archive.org/details/andrewsdiseaseso0000jame_10ed|last=James, William D|publisher=Saunders Elsevier|year=2006|isbn=978-0-7216-2921-6|display-authors=etal}}</ref> * అకటాలాసియా (అకటాలాసేమియా, తకాహారా వ్యాధి) * పొందిన డైస్కెరాటోటిక్ ల్యూకోప్లాకియా * ఆక్టినమిక్ చీలిటిస్ (ఆక్టినమిక్ చైలోసిస్) * తీవ్రమైన నెక్రోటైజింగ్ అల్సర్ జింగైవిటిస్ (తీవ్రమైన పొర జింగైటిటిస్, తీవ్రమైన నెక్రోటికల్ అల్సర్ గింగివోస్టోమాటైటిస్, ఫ్యూసోస్పైరిల్లరీ జింగైవైటిస్, ఫ్యూజోస్పైరిల్లోసిస్, ఫ్యూసోపిరోచెటల్ జింగైవిటిస్, నెక్రోటైనింగ్ జింగైవిటీస్, ఫాగేడెనిక్ జింగైవిటెస్, కంద నోరు, వ్రణోత్పత్తి జింగైటిస్, విన్సెంట్ జింగైవిట్స్, విన్సెట్ ఇన్ఫెక్షన్, విన్సెంట్కు స్టోమాటిటిస్, విన్స్ వ్యాధి * అలెర్జీ కాంటాక్ట్ చీలిటిస్ * ఆంజినా బులోసా హెమోర్జికా * కోణీయ చీలిటిస్ (పెర్లెచె) * బెహెట్స్ వ్యాధి (బెహెట్ సిండ్రోమ్, ఓకులో-ఓరల్-జెనిటల్ సిండ్రోమ్) * నల్ల వెంట్రుకల నాలుక (జుట్టు గల నాలుక, లింగ్వా విల్లోసా నిగ్రాస్) [[దస్త్రం:Black_tongue.jpg|alt=Adult tongue with a strikingly black top|thumb|నల్లటి వెంట్రుకల నాలుక]] * కేవియర్ భాష * చీలిటిస్ ఎక్స్ఫోలియాటివా * చీలిటిస్ గ్రంథి * చీలిటిస్ గ్రాన్యులోమాటోసా (గ్రాన్యులోమాటస్ చీలిటిస్, ఓరోఫేసియల్ గ్రాన్యులోమోసిస్) * దంత మూలం చర్మ సైనస్ (డెంటల్ సైనస్) * చక్రీయ న్యూట్రోపెనియా * డెస్కమేటివ్ జింగైవిటిస్ * పెదవి ఔషధ-ప్రేరిత పుండు * పెదవి ఎపిడెర్మైజేషన్ * ఎపిలిస్ * ఎపులిస్ ఫిసురాటమ్ (గ్రాన్యులోమా ఫిసురాటమ్) * విస్ఫోటన భాషా పాపిల్లిటిస్ * ఎరిత్రోప్లాకియా (ఎరిత్రోప్లాషియా) * విరిగిన నాలుక (గొంతు నాలుక, లింగ్వా ప్లికాటా, ప్లికేటెడ్ నాలుక, స్క్రోటల్ నాలుక) * భౌగోళిక నాలుక (బెనిగ్న్ మైగ్రేటరీ గ్లోసిటిస్, బెనిగ్ను మైగ్రేటరీ స్టోమాటిటిస్, గ్లోసిటిస్ ఏరియాటా ఎక్స్ఫోలియాటివా, గ్లోసిటిసియాటా మైగ్రాన్స్, లింగ్వా జియోగ్రాఫిక, స్టోమాటిటిస్ ఏరియాటా మైగ్రన్స్, నాలుక తాత్కాలిక బెనిగ్నా ప్లాక్స్) * జింజివల్ ఫైబ్రోమా * జింజివల్ హైపర్ట్రోఫీ * వెంట్రుకల ల్యూకోప్లాకియా (ఓరల్ హెయిర్లీ ల్యూకోప్లేకియా) * ఇంట్రోరల్ డెంటల్ సైనస్ * లీనియా ఆల్బా * ల్యూకోప్లాకియా * టైలోసిస్, ఎసోఫాగియల్ కార్సినోమాతో ల్యూకోప్లాకియా * మేజర్ అఫ్థస్ అల్సర్ (పెరియాడెనిటిస్ మ్యూకోసా నెక్రోటికా రిక్రెన్లు) * మీడియన్ రాంబోయిడ్ గ్లోసిటిస్ (సెంట్రల్ పాపిల్లరీ అట్రోఫి) * మెలనోసైటిక్ నోటి గాయం * మెల్కర్సన్-రోసెంతల్ సిండ్రోమ్ * మోర్సికాటియో బుకారమ్ (దీర్ఘకాలిక చెంప కొరకడం, దీర్ఘకాలిక చెంప నమలడం) * మ్యూకోసల్ స్క్వామస్ సెల్ కార్సినోమా * నోటి శ్లేష్మం శ్లేష్మ తిత్తి (శ్లేష్మల) * నాగాయామా ప్రదేశాలు * [[క్రోన్స్ వ్యాధి|ఓరల్ క్రోన్ 'స్ వ్యాధి]] * ఓరల్ ఫ్లోరిడ్ పాపిల్లోమాటోసిస్ * ఓరల్ మెలనోసిస్ * నాలుక ఒస్సియస్ కోరిస్టోమా * పరిధీయ అమెలోబ్లాస్టోమా * ప్లాస్మా సెల్ చీలిటిస్ (ప్లాస్మా సెల్ జింగివిటిస్, ప్లాస్మా సెల్ ఒరిఫికల్ మ్యూకోసిటి) * ప్లాస్మోకాంథోమా * ప్రొలిఫెరేటివ్ వెర్రూకస్ ల్యూకోప్లాకియా * ప్యోజెనిక్ గ్రాన్యులోమా (ఎరప్టివ్ హెమాంజియోమా, గ్రాన్యులేషన్ టిష్యూ-టైప్ హెమాంజయోమా, గ్రానులోమా గ్రావిడారం, లోబులార్ క్యాపిల్లరీ హెమాంజ్యోమా, ప్రెగ్నెన్సీ ట్యూమర్, ప్రెగ్నేంసీ ట్యూమర్) [[దస్త్రం:Pyogenic_granuloma_on_a_finger-1.jpg|alt=A solitary papule of inflamed vascular granulation tissue on the index finger of an adult|thumb|ప్యోజెనిక్ గ్రాన్యులోమా]] * పియోస్టోమాటైటిస్ వెజిటేషన్స్ * పునరావృత అఫ్థస్ స్టోమాటిటిస్ (అఫ్థోసిస్, క్యాన్సర్ పుళ్ళు, పునరావృత నోటి అఫ్థై) * పునరావృత ఇంట్రోరల్ హెర్పెస్ సింప్లెక్స్ సంక్రమణ * మృదువైన నాలుక (అట్రోఫిక్ గ్లోసిటిస్, బట్టతల నాలుక, హంటర్ గ్లోసిటిస్, మోయెల్లెర్) * స్టోమాటిటిస్ నికోటినా (నికోటిన్ స్టోమాటిటిస్, స్మోకర్స్ కెరాటోసిస్, స్మోకర్ పాచెస్) * టోరస్ పాలటినస్ * ట్రంపెటర్ మొటిమ * వెస్టిబ్యులర్ పాపిల్లోమాటోసిస్ * వైట్ స్పాంజ్ నెవస్ (వైట్ స్పాంజి నెవస్ ఆఫ్ కానన్) == చర్మ అనుబంధాల పరిస్థితులు == చర్మ అనుబంధాల పరిస్థితులు చర్మం, [[వెంట్రుక|జుట్టు]], [[గోరు|గోర్లు]], ఎర్రటి పైలి కండరాల గ్రంథులను ప్రభావితం చేస్తాయి. .<ref name="Lookingbill">{{Cite book|title=Lookingbill and Marks' Principles of Dermatology|url=https://archive.org/details/lookingbillmarks0000mark_4thed|last=Miller, Jeffrey H|last2=Marks, James G|publisher=Saunders|year=2006|isbn=978-1-4160-3185-7}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMiller,_Jeffrey_HMarks,_James_G2006">Miller, Jeffrey H; Marks, James G (2006). ''Lookingbill and Marks' Principles of Dermatology''. Saunders. [[ఐఎస్‌బిఎన్|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-1-4160-3185-7|<bdi>978-1-4160-3185-7</bdi>]].</cite></ref><ref name="genDermPreReq">{{Cite book|title=General dermatology|url=https://archive.org/details/generaldermatolo0000unse_z0n1|last=Christine J Ko|last2=Schwarzenberger, Kathryn|last3=Werchniak, Andrew E|publisher=Saunders|year=2009|isbn=978-0-7020-3093-2|location=Philadelphia}}</ref> * మొటిమల నెక్రోటికా * పొందిన సాధారణ హైపర్ట్రికోసిస్ (పొందిన హైపర్ట్రిసోసిస్ లానుగినోసా, హైపర్ట్రిసోసిస్ లానుగనోసా అక్విజిటా) * పొందిన పెర్ఫోరేటింగ్ డెర్మాటోసిస్ (పొందిన పెర్పోరేటింగ్ కొల్లాజెనోసిస్) * అక్రోకేటోసిస్ పారానోప్లాస్టికా ఆఫ్ బాజెక్స్ (అక్రోకెరోటోసిస్ నియోప్లాస్టికా, బాజెక్స్ సిండ్రోమ్) * అక్రోస్టియోలిసిస్ * [[గోరుచుట్టు|తీవ్రమైన పారోనికా]] * [[అలోపీసీయా ఎరేటా|అలోపేసియా ఏరియాటా]] అలోపేసియా ఏరియటా[[దస్త్రం:Allopecia_areata.JPG|alt=Circular coin-sized bare patch on the back of a person's scalp|thumb|[[అలోపీసీయా ఎరేటా|అలోపేసియా ఏరియాటా]]]] * అలోపేసియా నియోప్లాస్టికా * అనాజెన్ ఎఫ్లువియం * ఆండ్రోజెనిక్ అలోపేసియా (ఆండ్రోజెనెటిక్ అలోపేసియా) * అన్హీడ్రోసిస్ (హైపోహిడ్రోసిస్) * అనోనిచియా * స్పష్టమైన ల్యూకోనిచియా * బ్యూ పంక్తులు * నీలి గోర్లు * బ్రోమిడ్రోసిస్ (అపోక్రైన్ బ్రోమిడ్రోసస్, ఫెటిడ్ చెమట, మల్లోడోరస్ చెమట, ఓస్మిడ్రోసిస్) * బబుల్ హెయిర్ వైకల్యం * సెంట్రల్ సెంట్రిఫ్యూగల్ సికాట్రిసియల్ అలోపేసియా (ఫోలిక్యులర్ డిజెనరేషన్ సిండ్రోమ్, సెంట్రల్ స్కాల్ప్ సూడోపెలేడ్) * చెవ్రాన్ నెయిల్ (హెర్రింగ్ బోన్ నెయిల్) * క్రోమిడ్రోసిస్ (రంగు చెమట) * [[గోరుచుట్టు|దీర్ఘకాలిక పారోనికా]] * సికాట్రిసియల్ అలోపేసియా * క్లబ్బింగ్ (డ్రమ్ స్టిక్ వేళ్లు, హిప్పోక్రేటిక్ వేళ్లు, వాచ్-గ్లాస్ నెయిల్స్) * చూపుడు వేళ్ళ పుట్టుకతో వచ్చే ఒనికోడిస్ప్లాసియా * వ్యాప్తి, పునరావృత ఇన్ఫండిబులోఫోలిక్యులిటిస్ * తలపై ఎరోసివ్ పుస్ట్యులర్ డెర్మటైటిస్ (స్కాల్ప్ ఎరోసివె పుస్ట్యులర్ డర్మటోసిస్) * ఎరిత్రోమెలనోసిస్ ఫోలిక్యులార్, కోలి * ఫోలిక్యులిటిస్ డెకాల్వాన్స్ * ఫోలిక్యులిటిస్ నరేస్ పెర్ఫోరాన్స్ * ఫాక్స్-ఫోర్డీస్ వ్యాధి * ఫ్రంటల్ ఫైబ్రోసింగ్ అలోపేసియా * జన్యు హైపర్ట్రికోసిస్ (జెనెనిటల్ హైపర్ట్రిసిస్) * సాధారణీకరించిన హైపర్హైడ్రోసిస్ * గ్రాహం-లిటిల్ సిండ్రోమ్ * గ్రాన్యులోసిస్ రుబ్రా నాసి * ఆకుపచ్చ గోర్లు * గస్టేటరీ హైపర్హైడ్రోసిస్ * హెయిర్ కాస్ట్స్ (సూడోనిట్స్) * హెయిర్ ఫోలికల్ నెవస్ (వెల్లస్ హమార్టోమా) * అరచేతులు, అరికాళ్ళు * సగం, సగం గోర్లు (లిండ్సే గోర్లు) * వేలాడదీయడం * హాపలోనిచియా * హెమాటిడ్రోసిస్ * హిర్సుటిజం * హుక్ గోరు * హాట్ దువ్వెన అలోపేసియా * హైపర్ట్రికోసిస్ క్యూబిటి (హెయిర్ ఎల్బో సిండ్రోమ్) * చర్మం హైపర్ట్రికోసిస్ సింప్లెక్స్ * అడపాదడపా జుట్టు-ఫోలికల్ డిస్ట్రోఫీ * కెరాటోసిస్ పిలారిస్ అట్రోఫికాన్స్ * జుట్టు కత్తిరించడం (ప్రగతిశీల కత్తిరింపు) * కోయెన్ ట్యూమర్ (కోయెన్ పెరింగువల్ ఫైబ్రోమా, పెరింగువల్ ఫిబ్రోమా) * కోయిలోనిచియా (చెంచా నెయిల్స్) * కిర్లే వ్యాధి * ల్యూకోనిచియా (తెల్లని గోర్లు) * లైకెన్ ప్లానోపిలారిస్ (అక్యుమినాటస్, ఫోలిక్యులర్ లైకెన్ ప్లానస్, లైకెన్ ప్లేనస్ ఫోలిక్యులారిస్, పెరిపిలారిసిస్) * గోర్లు లైకెన్ ప్లానస్ * లైకెన్ స్పినులోసస్ (కెరాటోసిస్ స్పినులోసా) * లిపెడెమాటస్ అలోపేసియా (లిపెడెమటస్ స్కాల్ప్) * స్థానికీకరించిన హైపర్ట్రికోసిస్ * స్థానికీకరించిన పుట్టుకతో వచ్చే హైపర్ట్రికోసిస్ * లాంగిట్యూడినల్ ఎరిథ్రోనిచియా * లాంగిట్యూడినల్ మెలనోనిచియా * లూజ్ అనాజెన్ సిండ్రోమ్ (లూజ్ అనాగెన్ హెయిర్ సిండ్రోమ్) * లూపస్ ఎరిథెమాటోసస్ * మదరోసిస్ * గోరు పలక మాలాలైన్మెంట్ * పురుష-నమూనా బట్టతల * మేరీ-ఉన్నా వంశపారంపర్య హైపోట్రికోసిస్ (మేరీ-ఉన్నా హైపోట్రిసోసిస్) * మీడియన్ నెయిల్ డిస్ట్రోఫీ (డిస్ట్రోఫియా ఉంగుయిస్ మీడియానా కానాలిఫోర్మిస్, మీడియన్ కానాలిఫోర్మ్ డిస్ట్రోఫీ ఆఫ్ హెల్లెర్, సోలెనోనిచియా) * మీస్ లైన్లు * మెలనోనిచియా * మెంకేస్ కిన్కీ హెయిర్ సిండ్రోమ్ (కిన్కీ జుట్టు వ్యాధి, మెంకేజ్ వ్యాధి) * మోనిలెథ్రిక్స్ (పూసలతో చేసిన జుట్టు) * ముయెర్క్స్ గోర్లు (ముయెర్క్లె పంక్తులు) * నెయిల్-ప్యాటెల్లా సిండ్రోమ్ (ఫాంగ్ సిండ్రోమ్, వంశపారంపర్య ఆస్టియోనీకోడిస్ప్లాసియా, HOOD సిండ్రోమ్) [[దస్త్రం:Nailpatellakleur1fotojanwij.jpg|alt=Big toe with most of the toenail missing; only the nail's root is present|thumb|నెయిల్-ప్యాటెల్లా సిండ్రోమ్]] * గోరువెచ్చని నియోప్లాజమ్స్ * నెవాయిడ్ హైపర్ట్రికోసిస్ * నాన్సికాట్రికల్ అలోపేసియా * ఒనికౌక్సిస్ * ఒనికోఆట్రోఫీ * ఒనికోక్రిప్టోసిస్ (ఇన్గ్రౌన్ నెయిల్, అన్గుయిస్ ఇన్కార్నాటస్) * ఒనికోగ్రిఫోసిస్ (రామ్ కొమ్ము) * ఒనికోలిసిస్ * ఒనికోమాడెసిస్ * ఒనికోమాట్రికోమా * ఒనికోఫాగియా (గోర్లు కొరుకుట) * ఒనికోఫోసిస్ * [[అలోపీసీయా ఎరేటా|ఒనికోప్టోసిస్ డిఫ్లువియం]] (అలోపేసియా అన్గ్యుయం) * ఒనికోరెక్సిస్ (పెళుసుగా ఉండే గోర్లు) * ఒనికోస్చిజియా * ఒనికోటిల్లోమానియా[[దస్త్రం:Nailbitebad.jpg|alt=Multiple, dystrophic, irregular, shortened fingernails|thumb|ఒనికోటిల్లోమానియా]] * ఒఫియాసిస్ * పామోప్లాంటర్ హైపర్హైడ్రోసిస్ (ఎమోషనల్ హైపర్హైడ్రొసిస్) * పారాకెరాటోసిస్ పుస్టులోసా * నమూనా పొందిన హైపర్ట్రికోసిస్ * రంధ్రం ఫోలిక్యులైటిస్ * పిలి అన్నులాటి (రింగ్ హెయిర్) * పిలీ ద్విగుణ * పిలి మల్టీజెమిని * పిలి సూడోఅన్నులాటి (సూడో పిలి యాన్యులాటి) * పిలి టోర్టి (ట్విస్టెడ్ హెయిర్స్) * పిన్సర్ గోర్లు (ఒమేగా గోర్లు, ట్రంపెట్ గోర్లు) * పిట్రియాసిస్ అమియాంటేసియా (టినియా అమియాంటేషియా) * ప్లాటోనిచియా * ప్లికా న్యూరోపథికా (వెంట్రుకలు రాలడం) * ప్లమ్మర్ గోరు * జుట్టు అకాల తెల్లబడటం * ప్రీపెబర్టల్ హైపర్ట్రికోసిస్ * ఒత్తిడి అలోపేసియా (ఆపరేషన్ అనంతర అలోపేసియా, ఒత్తిడి-ప్రేరిత అలోపేసియా) * సూడోఫోలిక్యులిటిస్ బార్బే (బార్బర్స్ దురద, ఫోలిక్యులిటిస బార్బే ట్రామాటికా, రేజర్ బంప్స్, గడ్డం మచ్చలు సూడోఫోలిక్యూలిటిస్, షేవ్ బంప్స్) * స్యూడోపెలేడ్ ఆఫ్ బ్రోక్ (అలోపేసియా సికాట్రిసటా) * సోరియాటిక్ గోర్లు * టెరిజియం ఇన్వేర్సమ్ ఉంగుయిస్ (టెరిజియం ఇంవేర్సస్ ఉంగుయిస్, వెంట్రల్ టెరిజియం) * టెరిజియం ఉంగుయిస్ (డోర్సల్ టెరిజియం) * గోరు మంచం పుర్పురా * ర్యాకెట్ నెయిల్ (బ్రాచియోనిచియా, నెయిల్ ఎన్ రాకెట్, ర్యాకెట్ థంబ్) * పునరావృత పామోప్లాంటర్ హిడ్రాడెనిటిస్ (ఐడియోపతిక్ పామోప్లాంటరైడ్రాడెడిటిస్, ఇడియోపతిక్ ప్లాంటర్ హిడ్రేడెనిటిస్, బాధాకరమైన ప్లాంటర్ ఎరితీమా, పామోప్లాంటారైడ్రైన్ హిడ్రాడేనిటిస్, ప్లాంటర్ పన్నిక్యులిటిస్) * రెడ్ లూనులా * రాస్ సిండ్రోమ్ * రూబిన్స్టీన్-తైబి సిండ్రోమ్ * సెట్లీస్ సిండ్రోమ్ * షెల్ నెయిల్ సిండ్రోమ్ * షార్ట్ అనాజెన్ సిండ్రోమ్ * స్ప్లింటర్ రక్తస్రావం స్ప్లింటర రక్తస్రావం[[దస్త్రం:Splinter_hemorrhage.jpg|alt=Small, linear, blue-black areas of discoloration beneath the nail plate of an adult finger|thumb|చీలిక రక్తస్రావం]] * స్పాటెడ్ లూనులా * గోరు ప్లేట్ మరకలు * సబంగువల్ హెమటోమా * [[టెలోజెన్ ఎఫ్లూవియం|టెలోజెన్ ఎఫ్లువియం]] * టెర్రీ గోర్లు * ట్రాక్షన్ అలోపేసియా * బాధాకరమైన అలోపేసియా * ట్రామాటిక్ అన్సెరిన్ ఫోలిక్యులోసిస్ * త్రిభుజాకార అలోపేసియా (టెంపోరల్ అలోపేసియా, టెంపోరల త్రిభుజాకార ఆలోపేసియా) * ట్రైకోమెగాలి * ట్రైకోమైకోసిస్ ఆక్సిల్లారిస్ * త్రికోరెక్సిస్ ఇన్వాగినాటా (వెదురు జుట్టు) * ట్రైకోర్హెక్సిస్ నోడోసా * ట్రైకోస్టాసిస్ స్పినులోసా * టఫ్టెడ్ ఫోలిక్యులిటిస్ * [[బోడి|ట్యూమర్ అలోపేసియా]] * ఇరవై గోర్లు డిస్ట్రోఫీ (ఇసుక గోర్లు, ట్రాచియోనిచియా) * అణచివేయలేని జుట్టు సిండ్రోమ్ (చెవెక్స్ ఇన్కోయిఫబుల్, పిలి ట్రైయాంగులి, కానాలికులి, స్పన్-గ్లాస్ హెయిర్) * ఉన్ని జుట్టు నెవస్ (వూల్లీ హెయిర్ నెవస్) * X-లింక్డ్ హైపర్ట్రికోసిస్ == చర్మము క్రింద కొవ్వు పరిస్థితులు == చర్మము క్రింద కొవ్వు పరిస్థితులు చర్మము, అంతర్లీన అంటిపొర మధ్య ఉన్న కొవ్వు కణజాల పొరను ప్రభావితం చేస్తాయి. <ref>{{Cite paper|title=Diagnosis and Treatment of Panniculitis}}</ref><ref>{{Cite paper|title=Panniculitis. Part I. Mostly septal panniculitis}}</ref><ref>{{Cite paper|title=Panniculitis. Part II. Mostly lobular panniculitis}}</ref><ref name="pmid11514913">{{Cite paper|title=Update on panniculitis}}</ref> * పొందిన సాధారణ లిపోడిస్ట్రోఫీ (లారెన్స్ సిండ్రోమ్, లారెన్స్-సీప్ సిండ్రోమ్) * అడిపోసిస్ డోలోరోసా (డెర్కమ్ వ్యాధి) * ఆల్ఫా-1 యాంటిట్రిప్సిన్ లోపం పన్నికులిటిస్ (ఆల్ఫా -1-ప్రోటీజ్ లోపం పన్నీకులిటిస్, ఆల్ఫా-1,1-ప్రోటీనేజ్ లోపం పనికులిటిస్) * అట్రోఫిక్ కనెక్టివ్ టిష్యూ పనిక్యులిటిస్ * బారాక్యూర్-సైమన్స్ సిండ్రోమ్ (పాక్షిక లిపోడిస్ట్రోఫీ, సెఫలోథోరాసిక్ లిపోడిస్ట్రీ, ప్రోగ్రెసివ్ లిపోడిస్టిక్రోఫీ) * నిరపాయమైన సిమెట్రిక్ లిపోమాటోసిస్ (లునోయిస్-బెన్సాడ్ నిరపాయమైన సమరూప లిపోమాటాసిస్, మాడెలంగ్ వ్యాధి) * సెంట్రిఫ్యూగల్ అబ్డోమినల్ లిపోడిస్ట్రోఫీ (సెంట్రిఫ్యూకల్ లిపోడిస్ట్ఫోఫీ, లిపోడిస్ట్రీఫియా సెంట్రిఫ్యూగాలిస్ అబ్డోమినలిస్ ఇన్ఫంటాలిస్) * దీర్ఘకాలిక ఎరిథెమా నోడోసం (ఎరిథెమ నోడోసం మైగ్రాన్స్, సబ్క్యూట్ మైగ్రేటరీ పన్నికులిటిస్ ఆఫ్ విలానోవా, పినోల్, సబ్కూట్ నోడ్యులర్ మైగ్రేటరీ పనికులిటిస్ క్రానిక్ ఎరిథెమ్ నోడోసం[[దస్త్రం:EN-TBC.PNG|alt=Dark area of skin, reminiscent of a bruise, on the inner ankle of an adult|thumb|దీర్ఘకాలిక ఎరిథెమా నోడోసం]] * కోల్డ్ పనిక్యులిటిస్ (పాప్సికల్ పనిక్యులైటిస్) * పుట్టుకతో వచ్చే సాధారణ లిపోడిస్ట్రోఫీ (బెరార్డినెల్లి-సీప్ సిండ్రోమ్) * సైటోఫాగిక్ హిస్టియోసైటిక్ పనిక్యులిటిస్ * ఔషధ-ప్రేరిత లిపోడిస్ట్రోఫీ * ఫాక్టిటియల్ పనిక్యులిటిస్ * కుటుంబ పాక్షిక లిపోడిస్ట్రోఫీ (కోబెర్లింగ్-డునిగన్ సిండ్రోమ్) * గౌటీ పనిక్యులిటిస్ * హెమిహైపర్ప్లాసియా-మల్టిపుల్ లిపోమాటోసిస్ సిండ్రోమ్ * హెచ్ఐవి-సంబంధిత లిపోడిస్ట్రోఫీ * ఇన్వల్యూషనల్ లిపోఆట్రోఫీ * లిపోఆట్రోఫియా యాన్యులారిస్ (ఫెర్రీరా-మార్క్స్ లిపోఆట్రొఫియా) * లిపోఆట్రోఫియా సెమికర్క్యులారిస్ (సెమికర్క్యులర్ లిపోఆట్రొఫి) * లిపోడెర్మాటోస్క్లెరోసిస్ (లిపోమెంబ్రానస్ మార్పులతో దీర్ఘకాలిక పన్నిక్యులిటిస్, హైపోడెర్మిటిస్ స్క్లెరోడెర్మిఫార్మిస్, స్క్లెరోజింగ్ పన్నిక్యులైటిస్, స్టాసిస్ పన్నిక్యులైటిస్) * లిపోహైపెర్ట్రోఫీ * స్థానికీకరించిన లిపోడిస్ట్రోఫీ * న్యూట్రోఫిలిక్ లోబులార్ పన్నికులిటిస్ * నోడ్యులర్ వాస్కులైటిస్ * ప్రగతిశీల ఆలస్య-ప్రారంభం లేని లీనియర్ హెమిఫేసియల్ లిపోఆట్రోఫీ * ప్యాంక్రియాటిక్ పనిక్యులిటిస్ (ఎంజైమాటిక్ పనికులిటిస్, ప్యాంక్రియాటిక ఫ్యాట్ నెక్రోసిస్, సబ్కటానియస్ ఫ్యాట్ నెక్రోసిస్) * పోలాండ్ సిండ్రోమ్ * పోస్ట్-స్టెరాయిడ్ పనిక్యులిటిస్ * స్క్లెరెమా నియోనేటోరం * స్క్లెరోసింగ్ లిపోగ్రానులోమా (పారాఫినోమా) * సెప్టల్ పనిక్యులిటిస్ * నవజాత శిశువు సబ్కటానియస్ కొవ్వు నెక్రోసిస్ * ట్రామాటిక్ పన్నికులిటిస్ * ట్యూమర్ లైసిస్ సిండ్రోమ్ * వెబెర్-క్రిస్టియన్ వ్యాధి (రీలాప్సింగ్ ఫీబ్రిల్ నాన్సుపెరేటివ్ పన్నిక్యులిటిస్) == పుట్టుకతో వచ్చే క్రమరాహిత్యాలు == చర్మసంబంధ పుట్టుకతో వచ్చే క్రమరాహిత్యాలు అనేవి [[మానవ శరీరము|మానవ శరీరం]] ఆకారాన్ని ఏర్పరుచుకునే జీవ ప్రక్రియ అయిన తప్పు మార్ఫోజెనిసిస్ ఫలితంగా ఏర్పడే వివిధ రకాల రుగ్మతల సమూహం.<ref name="genDermPreReq">{{Cite book|title=General dermatology|url=https://archive.org/details/generaldermatolo0000unse_z0n1|last=Christine J Ko|last2=Schwarzenberger, Kathryn|last3=Werchniak, Andrew E|publisher=Saunders|year=2009|isbn=978-0-7020-3093-2|location=Philadelphia}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFChristine_J_KoSchwarzenberger,_KathrynWerchniak,_Andrew_E2009">Christine J Ko; Schwarzenberger, Kathryn; Werchniak, Andrew E (2009). ''General dermatology''. Philadelphia: Saunders. [[ఐఎస్‌బిఎన్|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-7020-3093-2|<bdi>978-0-7020-3093-2</bdi>]].</cite></ref><ref name="pmid3053531">{{Cite paper|title=[Clinical aspects and genetics of congenital skin defects]}}</ref><ref name="reqInDermPeds">{{Cite book|title=Pediatric Dermatology: Requisites in Dermatology|url=https://archive.org/details/isbn_9780702030222|last=Andrea L. Zaenglein|last2=MD, Howard Gimbel|last3=Albert C Yan|publisher=Saunders Ltd|year=2008|isbn=978-0-7020-3022-2}}</ref> * ఐదవ బొటనవేలు అనుబంధ గోరు * అనుబంధ ట్రాగస్ (చెవి ట్యాగ్, ప్రీఅరిక్యులర్ అపెండేజ్, ప్రీఅర్రిక్యులర్ ట్యాగ్) * అమ్నియోటిక్ బ్యాండ్ సిండ్రోమ్ (ADAM కాంప్లెక్స్, అమ్నియోటిక బ్యాండ్ సీక్వెన్స్, పుట్టుకతో వచ్చే సంకోచం బ్యాండ్లు, సూడోఐన్హమ్ * అప్లాసియా కటిస్ కంజెనిటా (కటిస్ అప్లాసియా, పుట్టుకతో వచ్చే చర్మం లేకపోవడం, పుట్టుకతోనే వచ్చే మచ్చలు) * ఆర్టిరియోవెనస్ ఫిస్టులా * నిరపాయమైన నవజాత హెమాంజియోమాటోసిస్ * బ్రాంచియల్ సిస్ట్ (బ్రాంచియల్ చీలిక సిస్ట్) * బ్రాంకోజెనిక్ తిత్తి * క్యాపిల్లరీ హెమాంజియోమా (ఇన్ఫాంటిల్ హెమాంజయోమా, నెవస్ మెటరానస్, స్ట్రాబెర్రీ హెమాంజ్యోమా, స్ట్రాబెరీ నెవస్) * కావెర్నస్ సిరల వైకల్యం * పుట్టుకతో వచ్చే కార్టిలాజినస్ మిగిలిన మెడ (సెర్వికల్ యాక్సెసరీ ట్రాగస్, వాటిల్) * పుట్టుకతో వచ్చే ఎరోసివ్, వెసిక్యులర్ డెర్మాటోసిస్ * భ్రాంతి పార్శ్వ మడత పుట్టుకతో వచ్చే హైపర్ట్రోఫీ * పుట్టుకతో వచ్చే పెదవి పిట్ (దిగువ పెదవి పుట్టుకతో వచ్చిన సైనస్, పెదవి సైనస్, ఎగువ పెదవి మిడ్లైన్ సైనస్) * డెర్మాటోగ్లిఫ్స్ పుట్టుకతో వచ్చే వైకల్యాలు * పుట్టుకతో వచ్చే మృదువైన కండరాల హమార్టోమా * సిస్టిక్ శోషరస వైకల్యం * డెర్మాయిడ్ తిత్తి * నవజాత శిశువులలో హెమాంజియోమాటోసిస్ వ్యాప్తి * ఎన్సెఫలోసెల్ * డైస్కెరాటోసిస్ లేకుండా కుటుంబ వ్యాప్త హాస్య పాత్రలు<ref>{{Cite paper|title=Familial Disseminated Comedones without Dyskeratosis: Report of an Affected Family and Review of the Literature}}</ref> * ఫోకల్ ఫేషియల్ డెర్మల్ డిస్ప్లాసియా * హచిన్సన్ పళ్ళు * హైపర్కెరాటోటిక్ చర్మ కేశనాళిక-సిరల వైకల్యం * గర్భాశయ ఎపిడెర్మల్ నెక్రోసిస్ * లింబ్-మామ్మరీ సిండ్రోమ్ * లోరీ-మాక్లీన్ సిండ్రోమ్ * మాక్రోచైలియా * మాక్రోసిస్టిక్ శోషరస వైకల్యం * ప్రాణాంతక పిలోమాట్రికోమా (పిలోమాట్రికల్ కార్సినోమా, పిలోమాట్రిక్స్ కార్సినోమ) * తల్లి ఆటో ఇమ్యూన్ బులస్ వ్యాధి * మధ్యస్థ రాప్ సిస్ట్ * బాల్యంలో మెలనోటిక్ న్యూరోఎక్టోడెర్మల్ ట్యూమర్ * మెంబ్రానస్ అప్లాసియా కటిస్ * మైక్రోసిస్టిక్ శోషరస వైకల్యం * మధ్యరేఖ గర్భాశయ చీలిక * మంగోలియన్ స్పాట్ (పుట్టుకతో వచ్చే చర్మ మెలనోసైటోసిస్, చర్మ మెలనోసిటోసిస్) [[దస్త్రం:Mongolianspotphoto.jpg|alt=Several light blue patches of skin distributed over a child's lower back and buttock|thumb|మంగోలియన్ ప్రదేశం]] * మల్బరీ మోలార్ * నాగర్ ఎక్రోఫేషియల్ డిస్టోస్టోసిస్ * నాసికా గ్లియోమా (మెదడు లాంటి హెటెరోటోపియా, సెఫాలిక్ మెదడు లాంటి హీటెరోటోఫియా, గ్లియల్ హమార్టోమా, హెటెరోటోపిక్ న్యూరోగ్లియల్ కణజాలం, నాసికా మస్తిష్క హెటెరోటాపియా, నాసికా హెటెరోపోపిక్ మెదడు కణజాలం) * నాసోలాక్రిమల్ డక్ట్ సిస్ట్ * నెవస్ సిలోలిపారస్ * నాన్-ఇన్వాల్యూటింగ్ పుట్టుకతో వచ్చే హెమాంజియోమా * ఓంఫలోమెంటెరిక్ డక్ట్ సిస్ట్ (ఓంఫలోమోసెంటెరిక్క్ డక్ట్ అవశేషాలు, విటెల్లిన్ సిస్ట్) * పెల్విస్ సిండ్రోమ్ * పైలోమాట్రికోమా (మాల్హెర్బ్ ఎపిథీలియోమాను కాల్చిఫై చేయడం, మాల్హెర్బే కాల్చిఫై ఎపిథీలియోమా, పైలోమాట్రిక్సోమా) * పోలాండ్ అసమానత * పోస్టీరియర్ ఫోసా వైకల్యాలు-హెమాంజియోమాస్-ధమనుల క్రమరాహిత్యాలు-హృదయ లోపాలు-కంటి అసాధారణతలు-స్టెర్నల్ చీలిక, సుప్రాంబిలికల్ రాప్ సిండ్రోమ్ (ఫేస్ అసోసియేషన్, ఫేస్ సిండ్రోమ్) * ప్రీఅరిక్యులర్ సైనస్, సిస్ట్ (చెవి పిట్, పుట్టుకతో వచ్చే ఆరిక్యులర్ ఫిస్టులా, పుట్టుకతోనే వచ్చే ప్రీఅరిక్యులార్ ఫిస్టులా, ప్రీఅరికులర్ సిస్టులా) * వేగంగా పుట్టుకతో వచ్చే హెమాంజియోమా (పుట్టుకతో వచ్చిన నాన్-ప్రోగ్రెసివ్ హెమాంజయోమా) * రోసెంతల్-క్లోప్ఫర్ సిండ్రోమ్ * రూడిమెంటరీ సూపర్న్యూమరీ అంకె (రూడిమెంటరి పాలీడాక్టిలీ) * SACRAL సిండ్రోమ్ * సైనస్ పెరిక్రాని * స్కిన్ డింపుల్ (స్కిన్ ఫోసా) * ఉపరితల శోషరస వైకల్యం (లింఫాంగియోమా సర్కంస్క్రిప్టమ్) * సూపర్న్యూమరీ చనుమొన (అనుబంధ చనుమొను, సూడోమమ్మా) * థైరోగ్లోసల్ డక్ట్ సిస్ట్ * వెర్రూకస్ వాస్కులర్ మాల్పర్మేషన్ (యాంజియోకరాటోమా సర్కంస్క్రిప్టమ్ నేవిఫోర్మ్) == కణజాల సంబంధ వ్యాధులు == కొల్లాజెన్, గ్రౌండ్ పదార్థాన్ని లక్ష్యంగా చేసుకునే, ప్రభావితం చేసే స్వయం ప్రతిరక్షక ప్రతిస్పందనల సంక్లిష్ట శ్రేణి వల్ల బంధన కణజాల వ్యాధులు సంభవిస్తాయి.<ref name="genDermPreReq">{{Cite book|title=General dermatology|url=https://archive.org/details/generaldermatolo0000unse_z0n1|last=Christine J Ko|last2=Schwarzenberger, Kathryn|last3=Werchniak, Andrew E|publisher=Saunders|year=2009|isbn=978-0-7020-3093-2|location=Philadelphia}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFChristine_J_KoSchwarzenberger,_KathrynWerchniak,_Andrew_E2009">Christine J Ko; Schwarzenberger, Kathryn; Werchniak, Andrew E (2009). ''General dermatology''. Philadelphia: Saunders. [[ఐఎస్‌బిఎన్|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-7020-3093-2|<bdi>978-0-7020-3093-2</bdi>]].</cite></ref><ref>{{Cite book|title=Primer on the rheumatic diseases|last=Crofford, Leslie J|last2=Klippel, John H|last3=Weyand, Cornelia M|last4=Stone, John F|publisher=Arthritis Foundation|year=2001|isbn=978-0-912423-29-6|location=Atlanta, GA}}</ref> * తీవ్రమైన చర్మపు లూపస్ ఎరిథెమాటోసస్ * పాసిని, పియరిని అట్రోఫోడెర్మా (డైస్క్రోమిక్, అట్రోఫిక్ వైవిధ్యం స్క్లెరోడెర్మా, మార్ఫియా ప్లానా అట్రోఫికా, స్క్లెరోడర్మీ అట్రోఫిక్ డి 'ఎంబ్లీ * కాల్సిన్-రేనాడ్ దృగ్విషయం-ఎసోఫాగియల్ డైస్మోటిలిటీ-స్క్లెరోడాక్టిలీ-టెలాంజియెక్టాసియా సిండ్రోమ్ (CREST సిండ్రోమ్) * చిల్బ్లేన్ లూపస్ ఎరిథెమాటోసస్ (చిల్బ్లేని లూపస్ ఎరిథేమాటోసస్ ఆఫ్ హచిన్సన్) * బాల్యంలో చర్మవ్యాధి * బాల్యంలో డిస్కాయిడ్ లూపస్ ఎరిథెమాటోసస్ * [[లూపస్|బాల్యంలోని దైహిక లూపస్ ఎరిథెమాటోసస్]] * కాంప్లిమెంట్ డెఫిషియన్సీ సిండ్రోమ్స్ * [[డెర్మటోమయోసైటిస్|డెర్మాటోమయోసిటిస్]] * ఎహ్లెర్స్-డాన్లోస్ సిండ్రోమ్ * ఇసినోఫిలియా-మయాల్జియా సిండ్రోమ్ * ఫ్రంటల్ లీనియర్ స్క్లెరోడెర్మా (ఈక్విటి) [[దస్త్రం:Frontal_linear_scleroderma_2.JPEG|alt=A young girl with facial palsy, complete ptosis, and marked atrophy of subcutaneous and bony structures on the left upper side of the face|thumb|ఫ్రంటల్ లీనియర్ స్క్లెరోడెర్మా]] * సాధారణీకరించిన డిస్కాయిడ్ లూపస్ ఎరిథెమాటోసస్ * సాధారణీకరించిన మార్ఫియా * మధ్యంతర గ్రాన్యులోమాటస్ డెర్మటైటిస్ * జువెనైల్ రుమటాయిడ్ ఆర్థరైటిస్ (జువెనైట్ ఇడియోపతిక్ ఆర్థరైటిస్, స్టిల్స్ వ్యాధి) * కెలోయిడ్ మార్ఫియా * మౌలిన్ లీనియర్ అట్రోఫోడెర్మా (మౌలిన్ అట్రోఫోడేర్మా లీనియరిజ్) * లీనియర్ స్క్లెరోడెర్మా * స్థానికీకరించిన డిస్కాయిడ్ లూపస్ ఎరిథెమాటోసస్ * స్థానికీకరించిన మార్ఫియా స్థానికీకరించబడిన మార్ఫియా[[దస్త్రం:MercMorphea.JPG|alt=The lower back of an adult with thickened, indurated patches of skin|thumb|స్థానికీకరించిన మార్ఫియా]] * లూపస్ ఎరిథెమాటోసస్ పన్నికులిటిస్ (లూపస్ ఎరిథేమాటోసస్ ప్రోఫుండస్, లూపస్ పన్నికులైటిస్, లూపస్ ప్రోఫుండాస్, సబ్కటానియస్ లూపస్ ఎరిథిమాటోసస్) * లూపస్ ఎరిథెమాటోసస్-లిచెన్ ప్లానస్ ఓవర్లాప్ సిండ్రోమ్ (లిచెన్ ప్లానస్-లూపస్ ఎరిథేమాటోసస్ ఓవర్లాప్ సిండ్రోమ) * మెథోట్రెక్సేట్-ప్రేరిత పాప్యులర్ విస్ఫోటనం * మిశ్రమ బంధన కణజాల వ్యాధి (షార్ప్ సిండ్రోమ్, భేదం లేని బంధన కణజాలం వ్యాధి) * మార్ఫియా ప్రొఫుండా * మార్ఫియా-లిచెన్ స్క్లెరోసస్, అట్రోఫికస్ అతివ్యాప్తి * ఎర్రబడిన మృదులాస్థి సిండ్రోమ్ (MAGIC సిండ్రోమ్) తో నోటి, జననేంద్రియ పూతల * నియోనాటల్ లూపస్ ఎరిథెమాటోసస్ * నెఫ్రోజెనిక్ సిస్టమిక్ ఫైబ్రోసిస్ (నెఫ్రోజెక్ ఫైబ్రోసింగ్ డెర్మోపతి) * నికోలౌ-బాలస్ సిండ్రోమ్ * నోడ్యులోసిస్-ఆర్థ్రోపతి-ఆస్టియోలిసిస్ సిండ్రోమ్ * నార్మోఫాస్ఫేటిక్ ఫ్యామిలీ ట్యూమర్ కాల్సినోసిస్ * పాలిసాడెడ్ న్యూట్రోఫిలిక్, గ్రాన్యులోమాటస్ డెర్మటైటిస్ * పాన్స్క్లెరోటిక్ మార్ఫియా * ప్యారీ-రోమ్బెర్గ్ సిండ్రోమ్ (ప్రోగ్రెసివ్ హెమిఫేసియల్ అట్రోఫి) * ప్రోగ్రెసివ్ సిస్టమిక్ స్క్లెరోసిస్ * రీలాప్సింగ్ పాలికొండ్రిటిస్ (అట్రోఫిక్ పాలికొండ్రిటిస్, సిస్టమిక్ కొండ్రోమాలాసియా) * [[కీళ్ళ వాతము|రుమటాయిడ్ ఆర్థరైటిస్]] * రుమటాయిడ్ నోడ్యులోసిస్ (యాక్సిలరేటెడ్ రుమటాయిడ్ నడ్యులోసిస్) * రుమటాయిడ్ వాస్కులైటిస్ * రోవెల్స్ సిండ్రోమ్ * స్క్లెరెడెమా అడల్టోరం (బుష్కే వ్యాధి, స్క్లెరేడెమా డయాబెటికోరం, స్క్లెర్డెమా అల్డోరం ఆఫ్ బుష్కే, స్క్లెరడెమా ఆఫ్ బుష్కె * సిలికోసిస్ * స్జోగ్రెన్స్ సిండ్రోమ్ (మికులిజ్ వ్యాధి, సిక్కా సిండ్రోమ్) * సబ్క్యూట్ క్యుటేనియస్ లూపస్ ఎరిథెమాటోసస్ * [[లూపస్|సిస్టమిక్ లూపస్ ఎరిథెమాటోసస్]] * టాక్సిక్ ఆయిల్ సిండ్రోమ్ * టుమిడ్ లూపస్ ఎరిథెమాటోసస్ (ల్యూపస్ ఎరిథెటాసస్ టుమిడస్) * టుజున్ సిండ్రోమ్ * వెర్రూకస్ లూపస్ ఎరిథెమాటోసస్ (హైపర్ట్రోఫిక్ లూపస్ ఎరిథేమాటోసస్) * వించెస్టర్ సిండ్రోమ్ === చర్మ పీచు, సాగే కణజాలం అసాధారణతలు === [[దస్త్రం:Belly_Strech_Marks.jpg|alt=Fuzzy red lines on an abdomen|thumb|స్ట్రియా డిస్టెన్స్]] చర్మ నార, సాగే కణజాలం అసాధారణతలు కొల్లాజెన్ సంశ్లేషణ, క్షీణత నియంత్రణలో సమస్యల వల్ల సంభవిస్తాయి .<ref name="genDermPreReq">{{Cite book|title=General dermatology|url=https://archive.org/details/generaldermatolo0000unse_z0n1|last=Christine J Ko|last2=Schwarzenberger, Kathryn|last3=Werchniak, Andrew E|publisher=Saunders|year=2009|isbn=978-0-7020-3093-2|location=Philadelphia}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFChristine_J_KoSchwarzenberger,_KathrynWerchniak,_Andrew_E2009">Christine J Ko; Schwarzenberger, Kathryn; Werchniak, Andrew E (2009). ''General dermatology''. Philadelphia: Saunders. [[ఐఎస్‌బిఎన్|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-7020-3093-2|<bdi>978-0-7020-3093-2</bdi>]].</cite></ref><ref>{{Cite paper|title=Collagen fibers, reticular fibers and elastic fibers. A comprehensive understanding from a morphological viewpoint}}</ref> * అక్రోడెర్మాటైటిస్ క్రోనికా అట్రోఫికాన్స్ (హెర్క్స్హైమర్ వ్యాధి, ప్రాధమిక వ్యాప్తి అట్రోఫి) * ఆక్టినల్ ఎలాస్టోసిస్ (సోలార్ ఎలాస్టోసిస) * ఎనెటోడెర్మా (ఎనెటోడర్మా మాక్యులోసా, ఎనెటోడర్మా మాక్యులోస కటిస్, అట్రోఫియా మాక్యులోస్ కటిస్, మాక్యులర్ అట్రోఫి) * బ్లెఫరోచాలాసిస్ * కటిస్ లాక్సా (చలాజోడెర్మా, డెర్మాటోచాలాసియా, డెర్మాటోలిసిస్, డెర్మాటొమెగాలి, జనరలైజ్డ్ ఎలాస్టోలిసిస్, జనరలైజ్ ఎలాస్టోరెక్సిస్, పచిడెర్మాటోసెలె * కటిస్ రోంబోయిడాలిస్ నుచే * ఎహ్లెర్స్-డాన్లోస్ సిండ్రోమ్ (కటిస్ హైపెరేలాస్టికా, సాగే చర్మం, భారతదేశం రబ్బరు చర్మం) * ఎలాస్టోసిస్ పెర్ఫోరాన్స్ సెర్పిగినోసా * హోమోసిస్టినురియా * జాడాసోన్-పెల్లిజ్జారి అనెటోడెర్మా * లీనియర్ ఫోకల్ ఎలాస్టోసిస్ (ఎలాస్టోటిక్ స్ట్రియా) * లోయిస్-డైట్జ్ సిండ్రోమ్ * మార్ఫాన్ సిండ్రోమ్ * ఆక్సిపిటల్ హార్న్ సిండ్రోమ్ * ఆస్టియోజెనిసిస్ ఇంపెర్ఫెక్టా (లోబ్స్టెయిన్ సిండ్రోమ్) * పెర్ఫరేటింగ్ కాల్సిఫిక్ ఎలాస్టోసిస్ (లోకలైజ్డ్ అక్వైర్డ్ క్యూటానియస్ సూడోక్సాంథోమా ఎలాస్టికమ్, పెర్ఫరేటింగ్పరియంబిలికల్ కాల్సిఫిక్ ఇలాస్టోసిస్, పెర్ఫరెటింగ్పరియుంబిలికల్ పెర్ఫరేటింగ్ సూడోక్సాంతోమా ఎలాస్టికమ్) * సూడోక్సాంతోమా ఎలాస్టికం (గ్రోన్బ్లాడ్-స్ట్రాండ్బర్గ్ సిండ్రోమ్) * రియాక్టివ్ పెర్ఫోరేటింగ్ కొల్లాజెనోసిస్ * ష్వినింగర్-బుజ్జీ అనెటోడెర్మా * స్క్లెరోటిక్ ఫైబ్రోమా * స్ట్రియా అట్రోఫికాన్స్ * స్ట్రియా డిస్టెన్స్ * ఉబ్బసం వ్యాధి * వెర్రూకస్ పెర్ఫోరేటింగ్ కొల్లాజెనోమా * ముడతలుగల చర్మం సిండ్రోమ్ == చర్మ, చర్మము క్రింద పెరుగుదల == చర్మము, చర్మము క్రింద కణజాలం సెల్యులార్ భాగాల రియాక్టివ్, నియోప్లాస్టిక్ విస్తరణ, చర్మము మీద దాడి చేసే, అసాధారణంగా ఉండే నియోప్లాజమ్స్ ఫలితంగా చర్మ, చర్మము క్రింది భాగాలలో పెరుగుదల ఏర్పడుతుంది.<ref name="Lookingbill">{{Cite book|title=Lookingbill and Marks' Principles of Dermatology|url=https://archive.org/details/lookingbillmarks0000mark_4thed|last=Miller, Jeffrey H|last2=Marks, James G|publisher=Saunders|year=2006|isbn=978-1-4160-3185-7}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMiller,_Jeffrey_HMarks,_James_G2006">Miller, Jeffrey H; Marks, James G (2006). ''Lookingbill and Marks' Principles of Dermatology''. Saunders. [[ఐఎస్‌బిఎన్|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-1-4160-3185-7|<bdi>978-1-4160-3185-7</bdi>]].</cite></ref><ref name="genDermPreReq">{{Cite book|title=General dermatology|url=https://archive.org/details/generaldermatolo0000unse_z0n1|last=Christine J Ko|last2=Schwarzenberger, Kathryn|last3=Werchniak, Andrew E|publisher=Saunders|year=2009|isbn=978-0-7020-3093-2|location=Philadelphia}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFChristine_J_KoSchwarzenberger,_KathrynWerchniak,_Andrew_E2009">Christine J Ko; Schwarzenberger, Kathryn; Werchniak, Andrew E (2009). ''General dermatology''. Philadelphia: Saunders. [[ఐఎస్‌బిఎన్|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-7020-3093-2|<bdi>978-0-7020-3093-2</bdi>]].</cite></ref> * పొందిన ప్రగతిశీల లింఫాంజియోమియోమా (బెనిగ్న్ లింఫాంజయోఎండోథెలియోమా) * అక్రల్ ఫైబ్రోకెరటోమా (పొందిన డిజిటల్ ఫైబ్రోకెరాటోమా, పొందిన పెరింగువల్ ఫైబ్రోకెర్టోమా) * అక్రోకార్డన్ (చర్మ పాపిల్లోమా, చర్మపు ట్యాగ్, ఫైబ్రోపిథీలియల్ పాలిప్, ఫైబ్రోమా మొలస్కమ్, ఫైబ్రోమో లోలకం, పాపిల్లోమా కోలి, స్కిన్ ట్యాగ్, సాఫ్ట్ ఫైబ్రోమా, టెంపుల్టన్ స్కిన్ ట్యాగ్లు) * అడెనోమా సెబాసియం * చర్మ మాస్టోసైటోసిస్ వయోజన రకం సాధారణ విస్ఫోటనం * ఆఫ్రికన్ చర్మపు కాపోసి సార్కోమా * ఆఫ్రికన్ లింఫాడెనోపతిక్ కపోసి సార్కోమా * దూకుడుగా ఉండే శిశు ఫైబ్రోమాటోసిస్ * ఎయిడ్స్-సంబంధిత కపోసి సార్కోమా * ఐన్హమ్ (బాంకోకెరెండ్, డాక్టిలోలిసిస్ స్పోంటేనియా, సుఖపక్ల) * ఆంజియోఫైబ్రోమా * ఆంజియోకెరటోమా * ఫోర్డైస్ ఆంజియోకెరాటోమా (స్క్రోటమ్ ఆంజియోకరటోమా, ఫోర్డైస్ వల్వా ఆంజియోకెరటోమా) [[దస్త్రం:Angiokeratoma_of_the_Scrotum_7.jpg|alt=Multiple, small, blue to red papules on the scrotum|thumb|ఫోర్డైస్ ఆంజియోకెరటోమా]] * మిబెల్లి ఆంజియోకెరటోమా (మిబెల్లీ ఆంజియోకరటోమా, టెలాంజియెక్టాటిక్ మొటిమలు) * యాంజియోలియోమయోమా (వాస్కులర్ లియోమియోమా) * ఆంజియోలిపోలియోమయోమా * ఆంజియోలిపోమా * ఆంజియోమా సెర్పిజినోసమ్ * ఆంజియోసార్కోమా * అపోన్యూరోటిక్ ఫైబ్రోమా (కాల్చిఫైయింగ్ అపోన్యూరిటిక్ ఫైబ్రోమో, జువెనైల్ అపోన్యూరేటిక్ ఫైబ్రోమ) * వైవిధ్యమైన ఫైబ్రోక్సాంథోమా * నిరపాయమైన లిపోబ్లాస్టోమాటోసిస్ (ఎంబ్రియోనిక్ లిపోమా) * బుష్కే-ఒలెండోర్ఫ్ సిండ్రోమ్ (డెర్మాటోఫైబ్రోసిస్ లెంటిక్యులారిస్ డిసెమినాటా) * కేశనాళిక రక్తనాళాలు * కార్సినోయిడ్ * సెల్యులార్ ఆంజియోఫైబ్రోమా * చెర్రీ ఆంజియోమా (డి మోర్గాన్ స్పాట్, సెనైల్ ఆంజియోమ) * కొండ్రోడెర్మాటైటిస్ నోడ్యులారిస్ క్రోనికా హెలిసిస్ (కొండ్రోడెర్మటైటిస్ నోడులారిస్ హెలిసిస్) [[దస్త్రం:Chondrodermatitis_02.jpg|alt=Solitary, pink, dome-shaped papule on the superior helix of an adult|thumb|కొండ్రోడెర్మాటైటిస్ నోడ్యులారిస్ క్రోనికా హెలిసిస్]] * కొండ్రోయిడ్ లిపోమా * కోర్డోమా * క్లాసిక్ కపోసి సార్కోమా * కొల్లాజెన్ ఫైబ్రోమా (డెస్మోప్లాస్టిక్ ఫైబ్రోబ్లాస్టోమా) * మిశ్రమ హెమాంజియోఎండోథెలియోమా * కనెక్టివ్ టిష్యూ నెవస్ (కొల్లాజెనోమా, ఎలాస్టోమా, షాగ్రీన్ ప్యాచ్) * చర్మపు ఎండోమెట్రియోసిస్ * క్యూటేనియస్ మెనింజియోమా (హెటెరోటోపిక్ మెనింజియల్ టిష్యూ, మూలాధార మెనిన్గోసెలె) * క్యూటేనియస్ మైలోఫైబ్రోసిస్ * చర్మపు మైక్సోమా * కటిస్ మర్మోరాటా టెలాంజియెక్టటికా కంజెనిటా (పుట్టుకతో వచ్చే సాధారణ ఫ్లేబెక్టాసియా, వాన్ లోహుయిజెన్ సిండ్రోమ్) * చర్మ డెండ్రోసైట్ హామార్టోమా * డెర్మాటోఫైబ్రోమా (బెనిగ్న్ ఫైబ్రస్ హిస్టియోసైటోమా, డెర్మల్ డెండ్రోసైటోమా), ఫైబ్రస్ డెర్మాటోఫిబ్రోమా, ఫైబ్రస హిస్టియోసైటమా, ఫైబ్రోమా సింప్లెక్స్, హిస్టియోసైటొమా, నోడ్యులర్ సబ్పిడెర్మల్ ఫైబ్రోసిస్, స్క్లెరోసింగ్ హెమాంజియోమా * డెర్మాటోఫైబ్రోసార్కోమా ప్రొట్యూబెరాన్స్ * డెస్మోయిడ్ కణితి * చర్మ మాస్టోసైటోసిస్ వ్యాప్తి * ఇన్ఫ్యాంటైల్ ఫైబ్రోమాటోసిస్ను విస్తరించండి * డ్యూపుయెట్రెన్స్ కాంట్రాక్చర్ (డ్యూపుయిట్రెన్స్ డయాథెసిస్, డ్యూపుఎట్రెన్స్ వ్యాధి, పామర్ ఫైబ్రోమాటోసిస్) * ఎక్రైన్ ఆంజియోమాటస్ హమార్టోమా * ఎలాస్టోఫైబ్రోమా డోర్సి * ఎండోవాస్కులర్ పాపిల్లరీ ఆంజియోఎండోథెలియోమా (డబ్స్కా ట్యూమర్, డబ్స్కా-రకం హెమాంజియోఎండోతెలియోమా, హోబ్నెయిల్ హెమాంజియోండోథెలియోమ, ప్రాణాంతక ఎండోవాసకులర్ పాపిల్లరి ఆంజియో ఎండోథెలియొమా, పాపిల్లరీ ఇంట్రాలింఫాటిక్ ఆంజియోఇండోథెలియోస్) * ఎపిథెలియోయిడ్ సెల్ హిస్టియోసైటోమా * ఎపిథెలియోయిడ్ హెమాంజియోఎండోథెలియోమా * ఎపిథెలియోయిడ్ సార్కోమా * ఎరిథ్రోడెర్మిక్ మాస్టోసైటోసిస్ * ఎక్స్ట్రాస్కెలిటల్ కొండ్రోమా (మృదువైన భాగాల కొండ్రోమా) * కుటుంబ మైక్సోవాస్కులర్ ఫైబ్రోమాస్ * ఫాసియల్ హెర్నియా * స్నాయువు కవచం ఫైబ్రోమా * ఫైబ్రోమాటోసిస్ కోలి (స్టెర్నోమాస్టాయిడ్ ట్యూమర్ ఆఫ్ ఇన్ఫాన్సీ) * బాల్యంలోని ఫైబ్రస్ హమార్టోమా * ముక్కు పీచుగల బొప్పాయి (బెనిగ్న్ సోలిటరీ ఫైబ్రస్ బొప్పాయి, ముఖం పీచు గల బొప్పాయి) * మచ్చలతో మడత చర్మం (మైఖేలిన్ టైర్ బేబీ సిండ్రోమ్) * ఫోర్డిస్ స్పాట్ (ఫోర్డిస్ వ్యాధి) [[దస్త్రం:Fordyces_spot_closeup.jpg|alt=Small, raised, skin-colored lesions|thumb|ఫోర్డిస్ స్పాట్]] * గాంగ్లియన్ తిత్తి * గాంగ్లియోన్యూరోమా * గార్డనర్ ఫైబ్రోమా * జననేంద్రియ లియోమియోమా (డార్టోయిక్ లియోమియోమ) * జెయింట్ సెల్ ఫైబ్రోబ్లాస్టోమా * స్నాయువు కోశం పెద్ద కణ కణితి (జెయింట్ సెల్ సైనోవియోమా, స్థానికీకరించిన నోడ్యులర్ టెనోసినోవిటిస్, పిగ్మెంటెడ్ విల్లోనోడ్యులర్ సైనోవిటిస్) * గ్లోమెరులోయిడ్ హెమాంజియోమా * గ్లోమస్ ట్యూమర్ (గ్లోమాంజియోమా, సాలిడ్ గ్లోమస్ ట్యూమర్, సోలిటరీ గ్లోమస్ కణితి) * గ్రాన్యులర్ సెల్ ట్యూమర్ (అబ్రికోసోఫ్ ట్యూమర్, అబ్రికోస్సోవ్ ట్యూమర్), గ్రాన్యులార్ సెల్ మయోబ్లాస్టోమా, గ్రాన్యులార సెల్ నెర్వ్ షీత్ ట్యూమర్ * హమార్టోమా * హెమాంజియోపెరిసైటోమా * హెమాంజియోసార్కోమా * హైబర్నోమా (పిండం లిపోమా, పిండ కొవ్వు లిపోమ, అపరిపక్వ కొవ్వు కణజాలం లిపోమ్) * హైపర్ట్రోఫిక్ మచ్చ * రోగనిరోధక శక్తి అణచివేత-సంబంధిత కాపోసి సార్కోమా * ఇన్ఫ్యాంటైల్ డిజిటల్ ఫైబ్రోమాటోసిస్ (శరీర ఫైబ్రోమాటాసిస్, ఇన్ఫ్యాంటైిల్ డిజిటల్ మయోఫైబ్రోబ్లాస్టోమా, రేయ్ ట్యూమర్) * శిశు హెమాంజియోపెరిసైటోమా (కంజెనిటల్ హెమాంజియొపెరిసైటా) * శిశు మయోఫైబ్రోమాటోసిస్ (పుట్టుకతో వచ్చే సాధారణ ఫైబ్రోమాటోసస్, పుట్టుకతో వచ్చిన బహుళ కేంద్రీకృత ఫైబ్రోమాటాసిస్) * శిశు దైహిక హైలినొసిస్ (జువెనైల్ సిస్టమిక్ హైలినొసెస్) * ఇంట్రాడెర్మల్ స్పిండిల్ సెల్ లిపోమా * ఇంట్రావాస్కులర్ పాపిల్లరీ ఎండోథెలియల్ హైపర్ప్లాసియా (మాసన్ హెమాంజియో-ఎండోథెలియోమ్ వెజిటెంట్ ఇంట్రావస్క్యులైర్, మాసన్ గాయం, మాసన్ సూడోఆంగియోసార్కోమా, మాసన్ కణితి, పాపిల్లరీ ఎండోతెలియల్ హైపర్ప్లాసియా) * జువెనైల్ హైలైన్ ఫైబ్రోమాటోసిస్ (ఫైబ్రోమాటాసిస్ హైలినికా మల్టీప్లెక్స్ జువెనిలిస్, ముర్రే-ప్యూరిటిక్-డ్రెషర్ సిండ్రోమ్) * కాపోసిఫార్మ్ హెమాంజియోఎండోథెలియోమా (ఇన్ఫాంటిల్ కాపోసిఫార్ం హెమాంజియోండోథెలియోమ) * కాసాబాచ్-మెరిట్ సిండ్రోమ్ (థ్రోంబోసైటోపెనియాతో హెమాంజియోమా) * [[కెలాయిడ్|కెలోయిడ్]] (కెలోయిడల్ స్కార్లోయిడ్ కెలోయిడ) [[దస్త్రం:Verbrennungsnarbe_keloid1.jpg|alt=Excessive scar tissue along an adult jawline|thumb|[[కెలాయిడ్|కెలోయిడ్]]]] * కెరాటినైజింగ్ మెటాప్లాసియా * కెరాటోసిస్ట్ * క్లిప్పెల్-ట్రెనౌనే సిండ్రోమ్ (యాంజియోస్టియోహైపెర్ట్రోఫీ సిండ్రోమ్, హెమాంజియెక్టాటిక్ హైపర్ట్రోఫీ) * నకిల్ ప్యాడ్లు (హెలోడర్మా) * లియోమియోసార్కోమా * లిపోమా * లిపోసార్కోమా (విలక్షణమైన లిపోమా, విలక్షణమైన లిప్పోమాటస్ ట్యూమర్) * లింఫాంజెక్టాసిస్ (లింఫాంజియోమా) * లింఫాంజియోమాటోసిస్ * ప్రాణాంతక ఫైబ్రస్ హిస్టియోసైటోమా * ప్రాణాంతక పరిధీయ నరాల కవచం కణితి (ప్రాణాంతక స్క్వన్నోమా, న్యూరోఫైబ్రోసార్కోమా, న్యూరోసర్కోమా) * మాస్ట్ సెల్ సార్కోమా * మెనిన్గోసెల్ * మెటాస్టాటిక్ కార్సినోమా * మైక్రోవిన్యులర్ హెమాంజియోమా (మైక్రో క్యాపిల్లరీ హెమాంజయోమా) * మిడ్లైన్ నెవస్ ఫ్లేమియస్ (ఏంజెల్ ముద్దు, సాల్మన్ ప్యాచస్) * మల్టీఫోకల్ లింఫాంగియోఎండోథెలియోమాటోసిస్ (థ్రోంబోసైటోపెనియాతో పుట్టుకతో వచ్చే కటానోవిసెరల్ ఆంజియోమాటోటిస్, థ్రోంబోసిటోపెనియాలతో మల్టీఫోకాల్ లింఫాంగ్యోఎండోథెలోమాటోసిస్) * మల్టీన్యూక్లీట్ సెల్ ఆంజియోహిస్టోసైటోమా * బహుళ చర్మ, గర్భాశయ లియోమయోమాటోసిస్ సిండ్రోమ్ (లియోమియోమాటోసిస్ కటిస్ ఎట్ యుటెరి, మల్టిపుల్ లియోమియోమాటాసిస్, రీడ్స్ సిండ్రోమ్) * బహుళ చర్మపు లియోమియోమా (పిలార్ లియోమియోమ) * న్యూరల్ ఫైబ్రోలిపోమా * న్యూరోబ్లాస్టోమా (ఇన్ఫాంటిల్ న్యూరోబ్లిస్టోమా, న్యూరోపిథెలియోమా) * న్యూరోమా కటిస్ * న్యూరోథెకోమా (వింతైన చర్మపు న్యూరోఫైబ్రోమా, చర్మపు లోబ్యులర్ న్యూరోమైక్సోమా, నరాల కవచం మైక్సోమా, మైక్సోమాటస్ పెరినియూరియోమా, నరం కవచం మైక్సోమా) * నెవస్ ఫ్లేమియస్ (క్యాపిల్లరీ మాల్పర్మేషన్, పోర్ట్-వైన్ స్టెయిన్) * నెవస్ ఫ్లేమియస్ నుచే (స్టార్క్ బైట్) * నెవస్ లిపోమాటోసస్ ఉపరితల (నెవస్ లైపోమాటోసిస్ ఆఫ్ హోఫ్ఫ్మన్ అండ్ జుర్హెల్) * నెవస్ ఒలిగేమికస్ * నోడ్యులర్ ఫాస్సైటిస్ (నోడ్యులర్ సూడోసార్కోమాటస్ ఫాస్సైట్స్, సూడోసార్కోమటస్ ఫాస్సియైటిస్, సబ్కటానియస్ సూడోసారకోమాటస్ ఫైబ్రోమాటోసిస్) * ఓరల్ సబ్మ్యూకస్ ఫైబ్రోసిస్ * పాచ్డర్మోడాక్టిలీ * పాలిసాడెడ్ ఎన్క్యాప్సులేటెడ్ న్యూరోమా * పారానోప్లాస్టిక్ సిండ్రోమ్ * ముత్యపు పురుషాంగం పాప్యూల్స్ (హిర్సుటైట్స్ కరోనా గ్రంథి, హిర్సుటాయిడ్ పాపిల్లోమాస్) * పెర్రోనీ వ్యాధి (ఇండ్యురేషియో పురుషాంగం ప్లాస్టికా) * ఫాకోమాటోసిస్ పిగ్మెంటోవాస్కులారిస్ * పిలోలియోమయోమా * ప్లాంటర్ ఫైబ్రోమాటోసిస్ (లెడర్హోస్ వ్యాధి) * ప్లియోమార్ఫిక్ ఫైబ్రోమా * ప్లియోమార్ఫిక్ లిపోమా * ప్లెక్సిఫార్మ్ ఫైబ్రోహిస్టియోసైటిక్ ట్యూమర్ * పోరోకెరటోటిక్ ఎక్రైన్ ఓస్టియల్, డెర్మల్ డక్ట్ నెవస్ * ప్రగతిశీల నోడ్యులర్ హిస్టియోసైటోమా * విస్తరిస్తున్న ఆంజియోఎండోథెలియోమాటోసిస్ * ప్రముఖ తక్కువస్థాయి లాబియల్ ధమని * సూడో-ఐనమ్ *: [[దస్త్రం:UriticariaPigmentosa.jpg|alt=Multiple tan patches scattered over the back of a young child|thumb|ఉర్టికారియా పిగ్మెంటోసా]] *: [[దస్త్రం:Venous_lake_1.jpg|alt=A small blue- to purple-colored lesion on the lower lip of an adult|thumb|విషపూరిత సరస్సు]] * రెటిఫార్మ్ హెమాంజియోఎండోథెలియోమా (హోబ్నెయిల్ హెమాంజియోండోథెలియోమ) * ష్వాన్నోమా (అకౌస్టిక్ న్యూరోమా, న్యూరిలెమోమా, న్యురినోమా, న్యురోలేమోమా, ష్వాన్ సెల్ ట్యూమర్) * ఒంటరి ఆంజియోకెరాటోమా * ఒంటరి చర్మపు లియోమియోమా * ఒంటరి మాస్టోసైటోమా * ఏకాంత న్యూరోఫైబ్రోమా (ప్లెక్సిఫార్మ్ న్యూరోఫైబ్రమా, ఏకాంత నరాల కవచం కణితి, చెదురుమదురు న్యూరోఫైబ్రోమ) * స్పైడర్ ఆంజియోమా (నెవస్ అరానియస్, స్పైడర్ టెలాంజియెక్టాసియా, స్పైడర్ నెవస్, వాస్కులర్ స్పైడర్) * స్పిండిల్ సెల్ హెమాంజియోఎండోథెలియోమా (స్పిండిల్ సెల్ హెమాంజయోమా) * స్పిండిల్ సెల్ లిపోమా * స్టర్నల్ చీలిక * సబంగువల్ ఎక్సోస్టోసిస్ * ఉపరితల అక్రల్ ఫైబ్రోమైక్సోమా * సిస్టమిక్ మాస్టోసైటోసిస్ * టార్టాయిడ్ హేమోసిడెరోటిక్ హెమాంజియోమా (హాబ్నెయిల్ హెమాంజయోమా) * టెలాంజియెక్టాసియా * టెలాంగియెక్టాసియా మాక్యులారిస్ ఎర్ప్టివా పెర్స్టాన్స్ * [[టెరటోమా|టెరాటోమా]] * టఫ్టెడ్ ఆంజియోమా (పొందిన టఫ్టెడ్ యాంజియోమా, ఆంజియోబ్లాస్టోమా, నకాగావా ఆంజియోప్లాస్టోమా, హైపర్ట్రోఫిక్ హెమాంజియోమా. ప్రగతిశీల కేశనాళిక హెమాంజయోమా, టఫ్టెడ్ హెమాంజికోమా) * అంబిలికల్ గ్రాన్యులోమా * యూనివర్సల్ ఆంజియోమాటోసిస్ (జనరలైజ్డ్ టెలాంజియెక్టాసియా) * ఉర్టికారియా పిగ్మెంటోసా (చిన్ననాటి రకం చర్మ మాస్టోసైటోసిస్ సాధారణ విస్ఫోటనం) * సిరల సరస్సు (ప్లెబెక్టాసిస్) * వైల్డర్వాంక్ సిండ్రోమ్ * Xanthelasmoidal మాస్టోసైటోసిస్ * జోస్టెరిఫార్మ్ మెటాస్టాసిస్ == చర్మశోథ == చర్మశోథ అనేది "చర్మం వాపు" కు ఒక సాధారణ పదం . * బాల్యంలో గ్రాన్యులోమాటస్ పెరియోర్ ఆర్టిఫిషియల్ డెర్మటైటిస్ * ముఖ్యమైన చర్మశోథ === అటోపిక్ === అటోపిక్ డెర్మటైటిస్ అనేది ఆహారం, పీల్చే పదార్థాలకు అలెర్జీలను అభివృద్ధి చేసే వంశపారంపర్య ధోరణితో సంబంధం ఉన్న దీర్ఘకాలిక చర్మశోథ.<ref>{{Cite paper|title=Atopic eczema: genetics or environment?}}</ref><ref name="Roosterman">{{Cite paper|title=Neuronal control of skin function: the skin as a neuroimmunoendocrine organ}}</ref><ref name="pmid20674819">{{Cite paper|author=Spergel JM|title=From atopic dermatitis to asthma: the atopic march}}</ref> * అటోపిక్ డెర్మటైటిస్ (అటోపిక్ తామర, వ్యాప్తి చెందిన న్యూరోడర్మాటైటిస్, ఫ్లెక్సురల్ తామర, శిశువు తామర, ప్రురిగో డయాత్సిక్) === సంప్రదించండి === చర్మంతో సంబంధంలోకి వచ్చే కొన్ని పదార్థాల వల్ల కాంటాక్ట్ డెర్మటైటిస్ వస్తుంది .<ref>{{Cite paper|title=Allergic contact dermatitis}}</ref><ref>{{Cite paper|title=Contact dermatitis II. Clinical aspects and diagnosis}}</ref><ref name="pmid20826990">{{Cite paper|title=Pediatric contact dermatitis}}</ref> * అబియెటిక్ యాసిడ్ డెర్మటైటిస్ * యాసిడ్-ప్రేరిత * అక్రిలిక్ మోనోమర్ డెర్మటైటిస్ * అంటుకునే చర్మశోథ * ఆఫ్రికన్ బ్లాక్వుడ్ డెర్మటైటిస్ * ఎయిర్బ్యాగ్ డెర్మటైటిస్ (ఎయిర్బ్యాగు బర్న్) * క్షార-ప్రేరిత * అలెర్జీ * యాంటీ ఫంగల్ ఏజెంట్-ప్రేరిత * యాంటీమైక్రోబయల్ ఏజెంట్-ప్రేరిత * ఆర్సెనిక్ చర్మశోథ * కృత్రిమ మేకుకు-ప్రేరిత * ఆక్సిల్లరీ యాంటిపెర్స్పిరెంట్-ప్రేరిత * ఆక్సిల్లరీ డియోడరెంట్-ప్రేరిత * బాబూన్ సిండ్రోమ్ * బ్లాక్ డెర్మటోగ్రాఫిజం * బ్లీచింగ్ క్రీమ్-ప్రేరిత * క్యాప్సైసిన్-ప్రేరిత * కెమికల్ బర్న్[[దస్త్రం:Sodium_hydroxide_burn.png|alt=Red erosions, some with crusting, all on the back of an adult hand|thumb|కెమికల్ బర్న్]] * క్లోరాన్ * క్రోమ్ చర్మశోథ * దుస్తులు-ప్రేరిత * కోబాల్ట్ చర్మశోథ * కాంటాక్ట్ స్టోమాటిటిస్ (కాంటాక్ట్ లైకెనాయిడ్ రియాక్షన్, లైకెనాయిడమ్ అమాల్గమ్ రియాక్షన్, ఓరల్ మ్యూకోసల్ దాల్చినచెక్క రియాక్షన్) * అర్టికారియాను సంప్రదించండి * కార్టికోస్టెరాయిడ్-ప్రేరిత * సౌందర్య చర్మశోథ * కాస్మెటిక్ అసహనం సిండ్రోమ్ * దంతవైద్యము-ప్రేరిత * లోహాలు, లోహ లవణాలు నుండి చర్మశోథ * దుమ్ము-ప్రేరిత * ఎపోక్సీ రెసిన్ డెర్మటైటిస్ * ఇథిలీనెడియామిన్-ప్రేరిత * కంటి అలంకరణ-ప్రేరిత * ఫైబర్గ్లాస్ డెర్మటైటిస్ * పుష్పం-ప్రేరిత * ఫార్మాల్డిహైడ్-ప్రేరిత * ఫార్మాల్డిహైడ్-విడుదల ఏజెంట్-ప్రేరిత * సువాసన-ప్రేరిత * గోల్డ్ డెర్మటైటిస్ * జుట్టు బ్లీచ్-ప్రేరిత * జుట్టు రంగు-ప్రేరిత * హెయిర్ లోషన్-ప్రేరిత * హెయిర్ స్ప్రే-ప్రేరిత * హెయిర్ స్ట్రెయిట్నర్-ప్రేరిత * హెయిర్ టానిక్-ప్రేరిత * ఇంటి మొక్క-ప్రేరిత * హైడ్రోకార్బన్-ప్రేరిత * చికాకు కలిగించే ఫోలిక్యులిటిస్ * లక్క చర్మశోథ (లక్క సున్నితత్వం) * లానోలిన్-ప్రేరిత * లిప్స్టిక్-ప్రేరిత * స్థానిక మత్తుమందు-ప్రేరిత * మకస్సర్ ఎబోనీ డెర్మటైటిస్ * సముద్ర మొక్క-ప్రేరిత * యాంత్రిక చికాకు కలిగించే చర్మశోథ * మెర్క్యురీ డెర్మటైటిస్ * మౌత్ వాష్-ప్రేరిత * గోరు లక్క-ప్రేరిత * నెయిల్ పాలిష్ రిమూవర్-ప్రేరిత * నికెల్ చర్మశోథ * వృత్తి-ప్రేరిత * p-క్లోరో-మెటా-జైలెనాల్-ప్రేరిత * పారాబెన్-ప్రేరిత * పారాఫెనిలెన్డియామిన్ డెర్మటైటిస్ * శాశ్వత తరంగ తయారీ-ప్రేరిత * ఫెనోథియాజిన్ ఔషధ-ప్రేరిత * ఫోటోఅలెర్జిక్ * ఫోటోషూట్ * మొక్కల ఉత్పన్న-ప్రేరిత * పుప్పొడి-ప్రేరిత * పాలిస్టర్ రెసిన్ డెర్మటైటిస్ * ప్రొపైలిన్ గ్లైకాల్-ప్రేరిత [[దస్త్రం:URUSHIOL_BLISTERING.jpg|alt=Blisters distributed over an adult forearm|thumb|టాక్సికోడెండ్రాన్ చర్మశోథ]] * ప్రోటీన్ కాంటాక్ట్ డెర్మటైటిస్ * క్వాటర్నియం-15 హైపర్సెన్సిటివిటీ * రీడ్ డెర్మటైటిస్ * రోజ్వుడ్ చర్మశోథ * రోసిన్ చర్మశోథ * రబ్బరు చర్మశోథ * విత్తన-ప్రేరిత * షూ డెర్మటైటిస్ * ద్రావకం-ప్రేరిత * సోర్బిక్ ఆమ్లం-ప్రేరిత * సబ్జెక్టివ్ చికాకు కలిగించే కాంటాక్ట్ డెర్మటైటిస్ (సెన్సరీ చికాకు కలిగించు కాంటాక్ట్ డెర్మాటైటిస్) * సన్స్క్రీన్-ప్రేరిత * సిస్టమిక్ కాంటాక్ట్ డెర్మటైటిస్ * టియర్ గ్యాస్ డెర్మటైటిస్ * వస్త్ర చర్మశోథ * బాధాకరమైన చికాకు కలిగించే కాంటాక్ట్ డెర్మటైటిస్ * చెట్టు-సంబంధిత మొక్క-ప్రేరిత * చెట్టు-ప్రేరిత * తులిప్ వేళ్లు * ఉరుషియోల్-ప్రేరిత * కూరగాయల-ప్రేరిత === తామర === తామర అనేది స్పంజియోటిక్ డెర్మటైటిస్గా ప్రారంభమయ్యే, లైకెనిఫైడ్ దశకు చేరుకునే విస్తృత శ్రేణి పరిస్థితులను సూచిస్తుంది .<ref name="isbn0-7020-3023-6">{{Cite book|title=Dermatopathology|last=David J DiCaudo|last2=Dirk Elston MD|last3=Dirk M Elston|last4=Tammie Ferringer|last5=Christine J Ko|last6=Christine Ko MD|last7=Steven Peckham|last8=Whitney A High|publisher=Saunders|year=2009|isbn=978-0-7020-3023-9|location=Philadelphia}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFDavid_J_DiCaudoDirk_Elston_MDDirk_M_ElstonTammie_Ferringer2009">David J DiCaudo; Dirk Elston MD; Dirk M Elston; Tammie Ferringer; Christine J Ko; Christine Ko MD; Steven Peckham; Whitney A High (2009). ''Dermatopathology''. Philadelphia: Saunders. [[ఐఎస్‌బిఎన్|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-7020-3023-9|<bdi>978-0-7020-3023-9</bdi>]].</cite></ref> [[దస్త్రం:DyshidroticDermatitisOnHandsLateStage.jpg|alt=Small blisters and crusting on the distal fingertips|thumb|Dyshidrosis]] === పుస్ట్యులర్ === పుస్ట్యులర్ డెర్మటైటిస్ అనేది పుస్ట్యులర్ గాయాలతో కూడిన చర్మం వాపు. <ref name="isbn0-7020-3023-6">{{Cite book|title=Dermatopathology|last=David J DiCaudo|last2=Dirk Elston MD|last3=Dirk M Elston|last4=Tammie Ferringer|last5=Christine J Ko|last6=Christine Ko MD|last7=Steven Peckham|last8=Whitney A High|publisher=Saunders|year=2009|isbn=978-0-7020-3023-9|location=Philadelphia}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFDavid_J_DiCaudoDirk_Elston_MDDirk_M_ElstonTammie_Ferringer2009">David J DiCaudo; Dirk Elston MD; Dirk M Elston; Tammie Ferringer; Christine J Ko; Christine Ko MD; Steven Peckham; Whitney A High (2009). ''Dermatopathology''. Philadelphia: Saunders. [[ఐఎస్‌బిఎన్|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-7020-3023-9|<bdi>978-0-7020-3023-9</bdi>]].</cite></ref> * ఇసినోఫిలిక్ పుస్ట్యులర్ ఫోలిక్యులిటిస్ (ఓఫుజీ వ్యాధి, స్టెరిల్ ఇసినోఫిలీక్ పుస్టులోసిస్) * రియాక్టివ్ ఆర్థరైటిస్ * సబ్కార్నియల్ పుస్ట్యులర్ డెర్మాటోసిస్ (స్నెడన్-విల్కిన్సన్ వ్యాధి) === సెబోర్హీక్ === సెబోర్హీక్ డెర్మటైటిస్ అనేది ఒక దీర్ఘకాలిక, ఉపరితల, శోథ వ్యాధి, ఇది ఎరితెమాటస్ బేస్ మీద స్కేలింగ్ ద్వారా వర్గీకరించబడుతుంది.<ref>{{Cite paper|title=Seborrheic dermatitis: an overview}}</ref> * [[సెబోర్హీక్ డెర్మటైటిస్|శిశు సెబోర్హీక్ చర్మశోథ]] * లీనేర్స్ వ్యాధి * [[చుండ్రు|పిట్రియాసిస్ సింప్లెక్స్ క్యాపిలిటి]] (పొక్కులు) * [[సెబోర్హీక్ డెర్మటైటిస్|సెబోర్హీక్ చర్మశోథ]] (సెబోర్హేక్ ఎక్జిమా) == పిగ్మెంటేషన్ ఆటంకాలు == మానవ వర్ణద్రవ్యం ఆటంకాలు, నష్టం, తగ్గింపు, మెలనోసైట్లు కోల్పోవడం, మెలనోసైట్లను సరిగ్గా ఉత్పత్తి చేయడంలో, మెలనోసోమ్లను రవాణా చేయడంలో మెలనోసైట్ల అసమర్థతకు సంబంధించినవి కావచ్చు.<ref>{{Cite paper|title=Human skin pigmentation: melanocytes modulate skin color in response to stress}}</ref><ref>{{Cite paper|title=The regulation of skin pigmentation}}</ref><ref name="pmid20725554">{{Cite paper|title=Postinflammatory hyperpigmentation: a review of the epidemiology, clinical features, and treatment options in skin of color}}</ref> * గట్-డెఫ్నెస్ సిండ్రోమ్ (ABCD సిండ్రోమ్) న్యూరోసైట్ల అల్బినిజం-బ్లాక్ లాక్-సెల్ మైగ్రేషన్ డిజార్డర్ * అల్బినిజం-డెఫ్నెస్ సిండ్రోమ్ (వూల్ఫ్ సిండ్రోమ్, జిప్రోవ్స్కీ-మార్గోలిస్ సిండ్రోమ్) * అలెజాండ్రిని సిండ్రోమ్ * ఆర్గిరియా * ఆర్సెనిక్ విషపూరితం అయిన బొల్లి[[దస్త్రం:Vitiligo2.JPG|alt=Depigmented patches on the posterior hand and fingers|thumb|[[బొల్లి|విటిలిగో]]]] * బెర్లిన్ సిండ్రోమ్ * వర్ణద్రవ్యం బయోఅక్యుములేషన్ వల్ల కలిగే వర్ణద్రవ్యం మార్పులు, ఉదా. కాంథాక్సాంటిన్కాంథాక్సాంథిన్ * చెడియాక్-హిగాషి సిండ్రోమ్ * క్రిసియాసిస్ * క్రాస్-మెక్కుసిక్-బ్రీన్ సిండ్రోమ్ (క్రాస్ సిండ్రోమ్, ఓక్యులోసెరెబ్రల్-హైపోపిగ్మెంటేషన్ సిండ్రోమ్) * డెర్మాటోపతి పిగ్మెంటోసా రెటిక్యులారిస్ (డెర్మాటోపథియా పిగ్మేంటోసా రె్టిక్యులారిస్ హైపర్కెరాటికా ఎట్ మ్యుటిలాన్స్, డెర్మాటోపాథియా పిగ్మెంటోసా రెటిక్యులర్ిస్ హైపోహిడోటికా ఎట్ అట్రోఫికా, డెర్మాటాపాథిక్ పిగ్మెన్టోసా రెటినులారిస్) * డైస్క్రోమాటోసిస్ సిమెట్రికా హెరిడిటేరియా (దోహి రెటిక్యులేట్ అక్రోపిగ్మెంటేషన్, అంత్య భాగాల సిమెట్రికల్ డైస్క్రోమాటాసిస్) * డైస్క్రోమాటోసిస్ యూనివర్సలిస్ హెరిడిటేరియా * ఎలిజాల్డే సిండ్రోమ్ (గ్రిసెల్లి సిండ్రోమ్ రకం 1) * ఎర్ప్టివ్ హైపోమెలనోసిస్ * కుటుంబ ప్రగతిశీల హైపర్పిగ్మెంటేషన్ * గల్లి-గల్లి వ్యాధి * గ్రిసెల్లి సిండ్రోమ్ రకం 2 (ఇమ్యునో డెఫిషియన్సీతో పాక్షిక ఆల్బినిజం) * గ్రిసెల్లి సిండ్రోమ్ రకం 3 * హేమోక్రోమాటోసిస్ (కాంస్య మధుమేహం) * హెమోసిడెరిన్ హైపర్పిగ్మెంటేషన్ * హెర్మన్స్కీ-పుడ్లక్ సిండ్రోమ్ * ఇడియోపతిక్ గుట్టేట్ హైపోమెలనోసిస్ (ల్యూకోపతి సిమెట్రికా ప్రోగ్రెసివా) * ఇనుప లోహ రంగు పాలిపోవడం * క్లైన్-వార్డెన్బర్గ్ సిండ్రోమ్ * లీడ్ విషప్రయోగం * [[బొల్లి|ల్యూకోడెర్మా]] * మెలనోమా-సంబంధిత ల్యూకోడెర్మా * మెలాస్మా (క్లోస్మా ఫేసి, గర్భం ముసుగు * ముకమెల్ సిండ్రోమ్ * వీనస్ నెక్లెస్ * నెవస్ అనీమికస్ నెవస్ అనెమికస్[[దస్త్రం:Nevus_anemicus.jpg|alt=Multiple, hypopigmented macules and patches on the leg of an adult|thumb|నెవస్ ఎనీమికస్]] * నెవస్ డెపిగ్మెంటోసస్ (నెవస్ అక్రోమికస్) * కంటి ఆల్బినిజం * ఓక్యుక్యుటేనియస్ ఆల్బినిజం * పాలిస్టర్-కిల్లియన్ సిండ్రోమ్ * పెరియోర్బిటల్ హైపర్పిగ్మెంటేషన్ * కోబోరి ఫోటోలేకోమెలనోడెర్మాటిటిస్ * ఫైలోయిడ్ హైపోమెలనోసిస్ * పైబాల్డిజం * పిగ్మెంటేషియో రెటిక్యులార్ ఫేసి, కోలి * పిట్రియాసిస్ ఆల్బా * సివాట్టే పోయికిలోడెర్మా * పోయికిలోడెర్మా వాస్క్యులేర్ అట్రోఫికాన్స్ * పోస్ట్ ఇన్ఫ్లమేటరీ హైపర్పిగ్మెంటేషన్ (పోస్ట్ ఇన్ఫ్లమేటరి హైపర్మెలోసిస్) * పోస్ట్ ఇన్ఫ్లమేటరీ హైపోపిగ్మెంటేషన్ * ప్రోగ్రెసివ్ మాక్యులర్ హైపోమెలనోసిస్ * క్వాడ్రిక్రోమ్ విటిలిగో * రెటిక్యులర్ పిగ్మెంటెడ్ అనోమలీ ఆఫ్ ది ఫ్లెక్చర్స్ (డార్క్ డాట్ వ్యాధి, డౌలింగ్-డెగోస్ వ్యాధి) * కిటామురా రెటిక్యులేట్ ఎక్రోపిగ్మెంటేషన్ * రివెజ్ సిండ్రోమ్ * రీల్ మెలనోసిస్ * స్క్రాచ్ డెర్మటైటిస్ (బ్లియోమైసిన్ నుండి ఫ్లాగేలెట్ పిగ్మెంటేషన్) * [[బొల్లి|సెగ్మెంటల్ విటిలిగో]] * షా-వార్డెన్బర్గ్ సిండ్రోమ్ * షైటేక్ పుట్టగొడుగు చర్మశోథ (ఫ్లాగేలెట్ పుట్టగొడుగు డెర్మటైటిస్, పుట్టగొడుగు కార్మికుల వ్యాధి, షైటేకు-ప్రేరిత టాక్సిక్డెర్మా) * టార్ మెలనోసిస్ (మెలనోడెర్మాటైటిస్ టాక్సికా లైకెనోయిడ్స్) * టిట్జ్ సిండ్రోమ్ * టైటానియం లోహ రంగు పాలిపోవడం * తాత్కాలిక నవజాత పుస్ట్యులర్ మెలనోసిస్ (తాత్కాలిక నవజాత పుస్టిక్యులోసిస్, లెంటిజిన్స్ నియోనేటోరం) * [[బొల్లి|ట్రైక్రోమ్ విటిలిగో]] * వాగాబాండ్ ల్యూకోమెలనోడెర్మా * వాసోస్పాస్టిక్ మాక్యూల్ * [[బొల్లి|విటిలిగో]] * బొల్లి పొంగు * వోగ్ట్-కోయనాగి-హరాడా సిండ్రోమ్ * వార్డెన్బర్గ్ సిండ్రోమ్ * వెండే-బాకస్ సిండ్రోమ్ (పెగమ్ సిండ్రోమ్) * వొరోనోఫ్ ఉంగరము * X-లింక్డ్ రెటిక్యులేట్ పిగ్మెంటరీ డిజార్డర్ (ఫామిలియల్ క్యుటేనియస్ [[అమిలోయిడోసిస్]], పార్టింగ్టన్ అమిలోయిడోసిస్, పార్టింగ్టన్ క్యుటేనియస అమిలోయిడోసిస్, పార్ట్రింగ్టన్ సిండ్రోమ్ టైప్ II, రెటిక్యురేట్ పిగ్మెంటరీ డిజార్డార్, సిస్టమిక్ మానిఫెస్టేషన్స్తో X-లింక్డెడ్ రెటిక్యులేట్ పిగ్మెంటీ డిజార్డర్స్) * యెమెనైట్ డెఫ్-బ్లైండ్ హైపోపిగ్మెంటేషన్ సిండ్రోమ్ == మాదకద్రవ్యాల విస్ఫోటనాలు == ఔషధ విస్ఫోటనాలు అనేవి చర్మసంబంధమైన వ్యక్తీకరణలతో కూడిన ప్రతికూల ఔషధ ప్రతిచర్యలు. <ref>{{Cite paper|title=Drug eruptions}}</ref><ref name="pmid11546834">{{Cite paper|title=Cutaneous drug reactions}}</ref><ref name="pmid19155238">{{Cite paper|title=Drug-induced cutaneous pathology}}</ref> * ఎక్రోడినియా (కాలోమెల్ వ్యాధి, ఎరిత్రెడిమిక్ పాలీన్యూరోపతి, పింక్ వ్యాధి) * తీవ్రమైన సాధారణీకరించిన ఎక్సాంథేమస్ పుస్టులోసిస్ (పుస్ట్యులర్ డ్రగ్ విస్ఫోటనం, టాక్సిక్ పుస్టులోడెర్మా) [[దస్త్రం:Acute_generalized_exanthematous_pustulosis.jpg|alt=Multiple small subcorneal pustules on erythematous patches|thumb|తీవ్రమైన సాధారణీకరించిన ఎక్సాంథేమస్ పుస్టులోసిస్]] * జీవసంబంధమైన ఏజెంట్లకు ప్రతికూల ప్రతిస్పందన * సైటోకిన్లకు ప్రతికూల ప్రతిచర్యలు * అలోపురినోల్ హైపర్సెన్సిటివిటీ సిండ్రోమ్ * యాంటికోగులెంట్-ప్రేరిత చర్మ నెక్రోసిస్ * యాంటికాన్వల్సెంట్ హైపర్సెన్సిటివిటీ సిండ్రోమ్ * బ్రోమోడెర్మా * బుల్లస్ డ్రగ్ రియాక్షన్ (బుల్లస్ ఔషధ విస్ఫోటనం, సాధారణీకరించిన బుల్లస్ స్థిర ఔషధ విస్ఫోటనం, మల్టీలోక్యులర్ బుల్లస్ ఫిక్స్డ్ డ్రగ్ విస్ఫోటనం) * కీమోథెరపీ-ప్రేరిత అక్రల్ ఎరిథెమా (పామోప్లాంటార్ ఎరిత్రోడిసెస్థెసియా సిండ్రోమ్) * కీమోథెరపీ-ప్రేరిత హైపర్పిగ్మెంటేషన్ * ఔషధ-ప్రేరిత మొటిమలు * ఔషధ-ప్రేరిత ఆంజియోడెమా * ఔషధ సంబంధిత జింజివల్ హైపర్ప్లాసియా * ఔషధ-ప్రేరిత లైకెనాయిడ్ ప్రతిచర్య (ఔషధ-ప్రేరిత లైకేన్ ప్లానస్, లైకెనాయిడ్లో ఔషధ విస్ఫోటనం) * ఔషధ-ప్రేరిత లూపస్ ఎరిథెమాటోసస్ * ఔషధ-ప్రేరిత గోరు మార్పులు * ఔషధ-ప్రేరిత వర్ణద్రవ్యం * ఔషధ-ప్రేరిత ఉర్టికారియా * ఎసినోఫిలియా, దైహిక లక్షణాలతో ఔషధ ప్రతిచర్య * ఎరిథెమా మల్టీఫార్మ్ మేజర్ (ఎరిథెమ మల్టీఫార్మ్ మైనర్-ఎరిథెమ్ మల్టీఫార్మ్ వాన్ హెబ్రా) * ఎక్సుడేటివ్ హైపోనిచియల్ డెర్మటైటిస్ * స్థిర ఔషధ ప్రతిచర్య * హాలోజెనెడెర్మా * హెపారిన్ నెక్రోసిస్ * హెచ్ఐవి వ్యాధి-సంబంధిత ఔషధ ప్రతిచర్య * హైడ్రాక్సీయూరియా డెర్మోపతి * ఇంజెక్షన్ సైట్ రియాక్షన్ * అయోడెర్మా * ల్యూకోట్రియెన్ రిసెప్టర్ విరోధి-సంబంధిత చుర్గ్-స్ట్రాస్ సిండ్రోమ్ * లీనియర్ ఐజిఎ బులస్ డెర్మాటోసిస్ (లీనియర్ ఇజిఎ డెర్మాటోసిస) * ఫోటోసెన్సిటివ్ ఔషధ ప్రతిచర్య * రెడ్ మ్యాన్ సిండ్రోమ్ * తీవ్రమైన చర్మ ప్రతికూల ప్రతిచర్యలు (డ్రెస్ సిండ్రోమ్, స్టీవెన్ జాన్సన్ సిండ్రోమ్), టాక్సిక్ ఎపిడెర్మల్ నెక్రోలిసిస్, స్టీవెన్స్-జాన్సన్/టాక్సిక్ ఏపిడెర్మల్ నేక్రోలిసస్ ఓవర్లాప్ సిండ్రోమ్, అక్యూట్ జనరలైజ్డ్ ఎక్సాంథెమెటస్ పుస్టులోసిస్ వంటివి ఉంటాయి. * టాక్సేన్లకు స్క్లెరోడెర్మా లాంటి ప్రతిచర్య * సీరం వ్యాధి లాంటి ప్రతిచర్య * స్టెరాయిడ్ మొటిమలు * స్టెరాయిడ్ ఫోలిక్యులిటిస్ * స్టీవెన్స్-జాన్సన్ సిండ్రోమ్ * సల్ఫోనమైడ్ హైపర్సెన్సిటివిటీ సిండ్రోమ్ * టెక్సియర్ వ్యాధి * టాక్సిక్ ఎపిడెర్మల్ నెక్రోలిసిస్ (లైల్స్ సిండ్రోమ్) * ఉర్టికారియల్ ఎరిథెమా మల్టీఫార్మ్ * విటమిన్ కె ప్రతిచర్య * వార్ఫరిన్ నెక్రోసిస్ == ఎండోక్రైన్-సంబంధిత == ఎండోక్రైన్ పరిస్థితులు తరచుగా చర్మసంబంధమైన ఫలితాలతో ఉంటాయి, ఎందుకంటే చర్మం ఎండోక్రైൻ వ్యవస్థతో అనేక విధాలుగా సంకర్షణ చెందుతుంది. .<ref name="pmid20592790">{{Cite paper|author=Reichrath J|title=The skin is a fascinating endocrine organ}}</ref><ref>{{Cite paper|title=Neuroendocrinology of the skin}}</ref> * [[ఎకాంతోసిస్ నైగ్రికాన్స్|ప్రాణాంతకతతో సంబంధం ఉన్న అకాంథోసిస్ నైగ్రికాన్స్]] (అకాంథోసస్ నైగ్రికన్స్ రకం) * ఊబకాయం, ఇన్సులిన్-నిరోధక స్థితులు, ఎండోక్రినోపతి (అకాంథోసిస్ నైగ్రికాన్స్ రకం III) తో సంబంధం ఉన్న అకాంథోసస్ నైగ్రికన్స్ * [[ఎకాంతోసిస్ నైగ్రికాన్స్|అక్రల్ అకాంథోసిస్ నైగ్రికాన్స్]] (అక్రల్ అకాంతొటిక్ అనోమాలి) [[దస్త్రం:GangreneFoot.JPG|alt=Blackened necrosis of multiple toes on an adult foot|thumb|అక్రల్ డ్రై గ్యాంగ్రీన్]] * అక్రల్ డ్రై గ్యాంగ్రీన్ * [[అక్రోమెగాలి]] * అడిసన్ వ్యాధి * అడ్రినల్ అడెనోమా * అడ్రినల్ కార్సినోమా * అడ్రినల్ హైపర్ప్లాసియా * అలోపేసియా-నెయిల్ డిస్ట్రోఫీ-కంటి సమస్యలు-థైరాయిడ్ పనిచేయకపోవడం-హైపోహిడ్రోసిస్-ఎఫెలైడ్స్, ఎంటెరోపతి-రెస్పిరేటరీ ట్రాక్ట్ ఇన్ఫెక్షన్ సిండ్రోమ్ (ANOTHER సిండ్రోమ్) * ఆర్రెనోబ్లాస్టోమా * క్రెటినిజం * కుషింగ్స్ సిండ్రోమ్ అకాంథోసిస్ నైగ్రికాన్స్ ఊబకాయం, ఇన్సులిన్-నిరోధక స్థితులు, ఎండోక్రినోపతితో సంబంధం కలిగి ఉంటుంది.[[దస్త్రం:Acanthosis-nigricans4.jpg|alt=Hyperpigmented plaque with velvety textural change within the axillary fold of an adult|thumb|[[ఎకాంతోసిస్ నైగ్రికాన్స్|ఊబకాయం, ఇన్సులిన్-నిరోధక స్థితులు, ఎండోక్రినోపతితో సంబంధం ఉన్న అకాంథోసిస్ నైగ్రికాన్స్]]]] * అధిక అండాశయ ఆండ్రోజెన్ విడుదల సిండ్రోమ్ (ఓవేరియన్ SAHA సిండ్రోమ్) * [[ఎకాంతోసిస్ నైగ్రికాన్స్|కుటుంబ అకాంథోసిస్ నైగ్రికాన్స్]] (అకాంథోసస్ నైగ్రికన్స్ రకం II) * గ్రోత్ హార్మోన్ లోపం * హైపరాండ్రోజెనిజం-ఇన్సులిన్ రెసిస్టెన్స్-అకాంథోసిస్ నైగ్రికాన్స్ సిండ్రోమ్ (హెచ్ఏఐఆర్-ఏఎన్ సిండ్రోమ్) * హైపర్ పారాథైరాయిడిజం * హైపర్ప్రొలాక్టినెమిక్ సాహ సిండ్రోమ్ * హైపర్ థైరాయిడిజం * హైపోపారాథైరాయిడిజం * [[హైపోథైరాయిడిజం]] * లేయిడ్గ్ కణ కణితి * బహుళ ఎండోక్రైన్ నియోప్లాసియా రకం 1 (వెర్మర్ సిండ్రోమ్) * బహుళ ఎండోక్రైన్ నియోప్లాసియా రకం 2 (బహుళ ఎండోకరైన్ నియోప్లాజియా రకం2ఎ, ఫియోక్రోమోసైటోమా, అమిలోయిడ్-ఉత్పత్తి చేసే మెడుల్లరీ థైరాయిడ్ కార్సినోమా, పిటిసి సిండ్రోమ్, సిప్పెల్ సిండ్రోమ్) * బహుళ ఎండోక్రైన్ నియోప్లాసియా రకం 3 (ఎండోక్రై఩్ కణితులతో కూడిన మ్యూకోసల్ న్యూరోమాటా, బహుళ ఎండోకరైన్ నియోప్లాస్ టైప్ 2బి, బహుళ మ్యూకోసాల్ న్యూరోమా సిండ్రోమ్, వాగెన్మాన్-ఫ్రోబోయిస్ సిండ్రోమ్) * మైక్సిడెమా * పాన్హైపోపిట్యుటారిజం * పెర్సిస్టెంట్ అడ్రినార్చే సిండ్రోమ్ (అడ్రినల్ SAHA సిండ్రోమ్) * [[పాలీసిస్టిక్ అండాశయ వ్యాధి (పీసీఓడీ)|పాలిసిస్టిక్ ఓవేరియన్ సిండ్రోమ్]] * సెబోరియా-మొటిమల-హిర్సుటిజం-అలోపేసియా (SAHA సిండ్రోమ్) * థైరాయిడ్ ఎక్రోపాచి == ఇసినోఫిలిక్ == ఎసినోఫిలిక్ చర్మసంబంధ పరిస్థితులు అనేక రకాల వ్యాధులను కలిగి ఉంటాయి, ఇవి తాపజనక చొరబాటులో ఈసినోఫిల్స్ ఉండటం, ఈసినోఫిల్ క్షీణత సాక్ష్యం ద్వారా హిస్టోలాజికల్గా వర్గీకరించబడతాయి.<ref name="pmid16781301">{{Cite paper|title=Eosinophilic dermatoses}}</ref><ref name="pmid9069598">{{Cite paper|title=Eosinophilic and neutrophilic spongiosis: clues to the diagnosis of immunobullous diseases and other inflammatory disorders}}</ref> * ఇసినోఫిలియా (ఎపిథెలియోయిడ్ హెమాంజియోమా, హిస్టియోసైటోయిడ్ హెమానియోమా, ఇన్ఫ్లమేటరీ ఆంజియోమాటస్ నోడ్యూల్, ఇన్ఫ్లమేటరి ఆర్టిరియోవెనస్ హెమాంజయోమా, ఇంట్రావీనస్ ఏటిపికల్ వాస్కులర్ ప్రొలిఫరేషన్, పాప్యులర్ ఆంజియోప్లాసియా, సూడోపియోజెనిక్ గ్రాన్యులోమా) తో యాంజియోలింఫాయిడ్ హైపర్ప్లాసియా * యాన్యులర్ ఎరిథెమా ఆఫ్ ఇన్ఫాన్సీ * ఆర్థ్రోపోడ్ దాడి * ఇసినోఫిలిక్ సెల్యులైటిస్ (వెల్స్ సిండ్రోమ్) * ఇసినోఫిలిక్ ఫాస్సైటిస్ (షుల్మాన్ సిండ్రోమ్) * ఇసినోఫిలిక్ గ్రాన్యులోమా * పాలియాంజైటిస్తో ఎసినోఫిలిక్ గ్రాన్యులోమాటోసిస్ * ఎఓసినోఫిలిక్ పుస్ట్యులర్ ఫోలిక్యులిటిస్ ఆఫ్ ఇన్ఫాన్సీ (ఎఓసినోఫిలిక్ పుస్ట్యులర్ ఫాలిక్యులిటిస ఇన్ ఇన్ఫాన్సీ, ఇన్ఫంటైల్ ఎఓసినోఫిల్క్ పుస్టులర్ ఫోలిక్యులైటిస్, నియోనాటల్ ఎఓసినోఫ్లిక్ పుస్ట్యులార్ ఫోలిక్యులైటిస్) * నోటి శ్లేష్మం ఇసినోఫిలిక్ పుండు (నాలుక ఇసినోఫిలిక పుండు, రిగా-ఫెడ్ వ్యాధి, బాధాకరమైన ఇసినోఫిలిక గ్రాన్యులోమా) [[దస్త్రం:Riga-Fede.JPG|alt=Solitary, large, white to yellow erosion on the inner lower lip of a child|thumb|నోటి శ్లేష్మం ఇసినోఫిలిక్ పుండు]] * ఇసినోఫిలిక్ వాస్కులైటిస్ * ఎరిథెమా టాక్సికమ్ నియోనాటోరమ్ (ఎరిథెమ టాక్సికమ్, నవజాత శిశువు టాక్సిక్ ఎరిథెమ్) * గ్రాన్యులోమా ఫేషియల్ * హైపెరియోసినోఫిలియా * హైపెరియోసినోఫిలిక్ సిండ్రోమ్ * ఇన్కాంటినంటియా పిగ్మెంటి (బ్లోచ్-సిమెన్స్ సిండ్రోమ్, బ్లోచ్-సల్జ్బెర్గర్ వ్యాధి, బ్లోచ్, సల్జ్బెర్జర్ సిండ్రోమ్) * దురద ఎర్రటి బంప్ వ్యాధి (పాప్యులర్ డెర్మటైటిస్) * జువెనైల్ జాంథోగ్రానులోమా * కిమురా వ్యాధి * నోడ్యూల్స్-ఎసినోఫిలియా-రుమాటిజం-డెర్మటైటిస్-స్వెలింగ్ సిండ్రోమ్ * పాచెడెర్మాటస్ ఇసినోఫిలిక్ డెర్మటైటిస్ * నల్లజాతీయుల పాప్యులర్ విస్ఫోటనం * ఒఫుజీ పాపులోయిరిథ్రోడెర్మా * హెచ్ఐవి వ్యాధి ప్రూరిటిక్ పాప్యులర్ విస్ఫోటనం == ఎపిడెర్మల్ నెవి, నియోప్లాజమ్స్, సిస్ట్స్ == ఎపిడెర్మల్ నెవి, నియోప్లాజమ్స్, తిత్తులు అనేవి చర్మం ఎపిడెర్మాల్ పొర నుండి అభివృద్ధి చెందుతున్న చర్మ గాయాలు.<ref name="Fitz">{{Cite book|title=Fitzpatrick's Dermatology in General Medicine|url=https://archive.org/details/fitzpatricksderm0002unse|last=Freedberg, Irwin M|publisher=McGraw-Hill|year=2003|isbn=978-0-07-138076-8|display-authors=etal}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFFreedberg,_Irwin_M2003">Freedberg, Irwin M; et&nbsp;al. (2003). ''Fitzpatrick's Dermatology in General Medicine''. McGraw-Hill. [[ఐఎస్‌బిఎన్|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-07-138076-8|<bdi>978-0-07-138076-8</bdi>]].</cite></ref><ref name="isbn0-7020-3023-6">{{Cite book|title=Dermatopathology|last=David J DiCaudo|last2=Dirk Elston MD|last3=Dirk M Elston|last4=Tammie Ferringer|last5=Christine J Ko|last6=Christine Ko MD|last7=Steven Peckham|last8=Whitney A High|publisher=Saunders|year=2009|isbn=978-0-7020-3023-9|location=Philadelphia}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFDavid_J_DiCaudoDirk_Elston_MDDirk_M_ElstonTammie_Ferringer2009">David J DiCaudo; Dirk Elston MD; Dirk M Elston; Tammie Ferringer; Christine J Ko; Christine Ko MD; Steven Peckham; Whitney A High (2009). ''Dermatopathology''. Philadelphia: Saunders. [[ఐఎస్‌బిఎన్|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-7020-3023-9|<bdi>978-0-7020-3023-9</bdi>]].</cite></ref> == ఎరిథెమాస్ == [[దస్త్రం:Erythema_migrans_-_erythematous_rash_in_Lyme_disease_-_PHIL_9875.jpg|alt=Large erythematous patch in the pattern of a "bull's-eye" on a woman's posterior upper arm|thumb|ఎరిథెమా మైగ్రాన్స్]] ఎరిథెమాస్ అనేది ప్రతిచర్య చర్మ పరిస్థితులు, దీనిలో ఎర్రదనం ఉంటుంది .<ref name="Lookingbill">{{Cite book|title=Lookingbill and Marks' Principles of Dermatology|url=https://archive.org/details/lookingbillmarks0000mark_4thed|last=Miller, Jeffrey H|last2=Marks, James G|publisher=Saunders|year=2006|isbn=978-1-4160-3185-7}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMiller,_Jeffrey_HMarks,_James_G2006">Miller, Jeffrey H; Marks, James G (2006). ''Lookingbill and Marks' Principles of Dermatology''. Saunders. [[ఐఎస్‌బిఎన్|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-1-4160-3185-7|<bdi>978-1-4160-3185-7</bdi>]].</cite></ref><ref name="bolognia">{{Cite book|title=Dermatology|last=Bolognia, Jean L|publisher=Mosby|year=2007|isbn=978-1-4160-2999-1|location=St. Louis|display-authors=etal}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFBolognia,_Jean_L2007">Bolognia, Jean L; et&nbsp;al. (2007). ''Dermatology''. St. Louis: Mosby. [[ఐఎస్‌బిఎన్|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-1-4160-2999-1|<bdi>978-1-4160-2999-1</bdi>]].</cite></ref> * ఎరిథెమా యాన్యులార్ సెంట్రిఫ్యూగమ్ (డీప్ గైరేట్ ఎరిథెమ, ఎరిథెమ్ పెర్స్టాన్స్, స్పల్పబుల్ మైగ్రేటింగ్ ఎరిథెమ్మా, ఉపరితల గైరేట్ ఎరిథేమా) * ఎరిథెమా గైరాటమ్ రిపెన్స్ (గామెల్స్ వ్యాధి) * ఎరిథెమా మైగ్రాన్స్ (ఎరిథెమ క్రోనికమ్ మైగ్రాన్స్) * ఎరిథెమా మల్టీఫార్మ్ * ఎరిథెమా మల్టీఫార్మ్ మైనర్ (హెర్పెస్ సింప్లెక్స్-అనుబంధ ఎరిథెమ మల్టీఫార్మ్) * ఎరిథెమా పామరే * సాధారణీకరించిన ఎరిథెమా * నెక్రోలిటిక్ అక్రల్ ఎరిథెమా * నెక్రోలిటిక్ మైగ్రేటరీ ఎరిథెమా (గ్లూకాగోనోమా సిండ్రోమ్) == జెనోడెర్మాటోసిస్ == జన్యుపరమైన చర్మపు పొరలు వారసత్వంగా వచ్చే జన్యుపరమైన చర్మం పరిస్థితులు, ఇవి తరచుగా మూడు వర్గాలుగా వర్గీకరించబడతాయిః క్రోమోజోమల్, సింగిల్ జీన్, పాలీజెనెటిక్.<ref>{{Cite book|title=Genodermatoses: a clinical guide to genetic skin disorders|url=https://archive.org/details/genodermatosescl0000unse|last=Joel L. Spitz|publisher=Lippincott Williams & Wilkins|year=2005|isbn=978-0-7817-4088-3}}</ref><ref>{{Cite paper|title=Genetic disorders of palm skin and nail}}</ref> == ఇన్ఫెక్షన్ సంబంధిత == సంక్రమణ-సంబంధిత చర్మ పరిస్థితులు [[బాక్టీరియా|బ్యాక్టీరియా]], [[శిలీంధ్రం|శిలీంధ్రాలు]], ఈస్ట్, [[వైరస్|వైరస్లు]], పరాన్నజీవుల వల్ల సంభవించవచ్చు. .<ref name="isbn0-7020-3023-6">{{Cite book|title=Dermatopathology|last=David J DiCaudo|last2=Dirk Elston MD|last3=Dirk M Elston|last4=Tammie Ferringer|last5=Christine J Ko|last6=Christine Ko MD|last7=Steven Peckham|last8=Whitney A High|publisher=Saunders|year=2009|isbn=978-0-7020-3023-9|location=Philadelphia}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFDavid_J_DiCaudoDirk_Elston_MDDirk_M_ElstonTammie_Ferringer2009">David J DiCaudo; Dirk Elston MD; Dirk M Elston; Tammie Ferringer; Christine J Ko; Christine Ko MD; Steven Peckham; Whitney A High (2009). ''Dermatopathology''. Philadelphia: Saunders. [[ఐఎస్‌బిఎన్|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-7020-3023-9|<bdi>978-0-7020-3023-9</bdi>]].</cite></ref><ref name="HabifSD">{{Cite book|title=Skin disease: diagnosis and treatment|url=https://archive.org/details/skindiseasediagn0000unse_p6l6|last=Habif, Thomas P.|publisher=Mosby|year=2001|isbn=978-0-8151-3762-7}}</ref> === బాక్టీరియం-సంబంధిత === బాక్టీరియం-సంబంధిత చర్మ పరిస్థితులు తరచుగా విలక్షణమైన పదనిర్మాణ లక్షణాలను కలిగి ఉంటాయి, ఇవి సాధారణీకరించిన దైహిక ప్రక్రియ, కేవలం ఒక వివిక్త ఉపరితల సంక్రమణకు సూచన కావచ్చు.<ref name="HabifSD">{{Cite book|title=Skin disease: diagnosis and treatment|url=https://archive.org/details/skindiseasediagn0000unse_p6l6|last=Habif, Thomas P.|publisher=Mosby|year=2001|isbn=978-0-8151-3762-7}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFHabif,_Thomas_P.2001">Habif, Thomas P. (2001). ''Skin disease: diagnosis and treatment''. Mosby. [[ఐఎస్‌బిఎన్|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-8151-3762-7|<bdi>978-0-8151-3762-7</bdi>]].</cite></ref><ref name="pmid12126026">{{Cite paper|title=Common bacterial skin infections}}</ref> * <nowiki><i id="mwDaE">ఏరోమోనాస్</i></nowiki> సంక్రమణ * ఆఫ్రికన్ టిక్ కాటు జ్వరం * అమెరికన్ టిక్ బైట్ ఫీవర్ (''రికెట్సియా పార్కేరి'' ఇన్ఫెక్షన్) * ఆర్కానోబాక్టీరియం హేమోలిటికమ్ ఇన్ఫెక్షన్ * బాసిల్లరీ ఆంజియోమాటోసిస్ * బెజెల్ (ఎండెమిక్ సిఫిలిస్) * బ్లాస్టోమైకోసిస్ లాంటి పియోడెర్మా (పియోడెర్మా వెజిటేషన్స్) * పొక్కులుగల డిస్టల్ డాక్టిలైటిస్ * బొట్రియోమైకోసిస్ * బ్రిల్-జిన్సర్ వ్యాధి * బ్రూసెల్లోసిస్ (బ్యాంగ్స్ వ్యాధి, మాల్టా జ్వరం, అన్డ్యులెంట్ జ్వరం) * బుబోనిక్ ప్లేగ్ * బుల్లస్ [[ఇంపెటిగో]] * పిల్లి గీత వ్యాధి (పిల్లి గీత జ్వరం, ఇంగ్లీష్-వేర్ ఇన్ఫెక్షన్, టీకా లింఫోరెటిక్యులోసిస్, సబ్క్యూట్ రీజినల్ లింఫాడెనిటిస్) * [[సెల్యులైటిస్]] సెల్యులైటిసిస్[[దస్త్రం:Cellulitis1.jpg|alt=Redness and mild swelling of an adult leg|thumb|[[సెల్యులైటిస్]]]] * ఛాన్సేర్ * చాన్క్రోయిడ్ (సాఫ్ట్ చాన్క్రే, అల్సస్ మోల్లే) * క్లామిడియల్ ఇన్ఫెక్షన్ * దీర్ఘకాలిక లింఫాంగైటిస్ * దీర్ఘకాలిక పునరావృత ఎరిసిపెలాస్ * దీర్ఘకాలిక అణచివేత బుర్రోయింగ్ అల్సర్స్ (మెలెనీ గ్యాంగ్రీన్) * క్రోమోబాక్టీరియసిస్ సంక్రమణ * కండిలోమాటా లతా * క్యూటేనియస్ ఆక్టినోమైకోసిస్ * చర్మసంబంధమైన ఆంత్రాక్స్ సంక్రమణ * క్యూటేనియస్ <nowiki><i id="mwDds">సి. డిప్థీరియా</i></nowiki> ఇన్ఫెక్షన్ (బార్కో రాట్, డిప్థెరిక్ ఎడారి గొంతు, సెప్టిక్ గొంతు, వెల్డ్ట్ గొంతు) * క్యూటేనియస్ గ్రూప్ బి స్ట్రెప్టోకోకల్ ఇన్ఫెక్షన్ * చర్మము పాశ్చురెల్లా హేమోలిటికా సంక్రమణ * క్యూటేనియస్ స్ట్రెప్టోకోకస్ ఇన్ఫెక్షన్ * డెర్మటైటిస్ గ్యాంగ్రినోసా (గ్యాంగ్రీన్ ఆఫ్ ది స్కిన్) * ఎక్టిమా * ఎక్టిమా గ్యాంగ్రినోసమ్ * ఎహ్రిలిచియోసిస్ ఎవింగై సంక్రమణ * ఎలిఫెంటియాసిస్ నాసికా రంధ్రాలు * స్థానిక టైఫస్ (మ్యూరైన్ టైఫస్) * అంటువ్యాధి టైఫస్ (అంటువ్యాధుల పేను వలన కలిగే టైఫస్) * ఎరిసిపెలాస్ (ఇగ్నిస్ సాకర్, సెయింట్ ఆంథోనీ ఫైర్) * రోసెన్బాచ్ ఎరిసిపెలాయిడ్ * ఎరిథెమా మార్జినేటమ్ * ఎరిత్రాస్మా * బాహ్య ఓటిటిస్ (ఓటిటిస్ ఎక్స్టర్నా, స్విమ్మర్స్ ఇయర్) [[దస్త్రం:Otitis_externa.jpg|alt=Exudate over a background of redness on the external ear canal of an adult|thumb|బాహ్య ఓటిటిస్]] * ఫెలోన్ * ఫ్లీ-బోర్న్ స్పాటెడ్ ఫీవర్ * ఫ్లిండర్స్ ద్వీపం మచ్చల జ్వరం * ఫ్లయింగ్ స్క్విరెల్ టైఫస్ * ఫోలిక్యులైటిస్ * ఫోర్నియర్ గ్యాంగ్రీన్ (పురుషాంగం, స్క్రోటమ్ ఫోర్నియర్ గ్యాంగ్రీన్) * ఫురున్క్యులోసిస్ (బాయిల్) * గ్యాస్ గ్యాంగ్రీన్ (క్లోస్ట్రిడియల్ మయోనేక్రోసిస్, మయోనేక్రోసిస్) * గ్లాండర్స్ (ఈక్వినియా, ఫార్సీ, మాలియస్) * గొనోకోసెమియా (ఆర్థరైటిస్-డెర్మాటోసిస్ సిండ్రోమ్, వ్యాప్తి చెందిన గొనోకోకల్ ఇన్ఫెక్షన్) * [[సెగవ్యాధి|గోనోరియా]] (చప్పట్లు కొడుతుంది) * గ్రామ్-నెగటివ్ ఫోలిక్యులిటిస్ * గ్రామ్-నెగటివ్ బొటనవేలు వెబ్కం ఇన్ఫెక్షన్ * గ్రాన్యులోమా ఇంగుయినేల్ (డోనోవానోసిస్, గ్రాన్యులోమ జెనిటోయింగుయినేలే, గ్రాన్యులోమ వెనెరియం, గ్రాన్యోలోమ వెనెరియమ్ జెనిటోయినలే, గజ్జ వ్రణోత్పత్తి లూపాయిడ్ రూపం, గజ్జ సెర్పిజినస్ వ్రణోత్పత్తులు, పుడెండం వ్రణోత్పాదక గ్రాన్యులోమ్, వ్రణోత్పత్తికడుపు గ్రాన్యులోమో) * గ్రీన్ నెయిల్ సిండ్రోమ్ * గ్రూప్ జెకె <nowiki><i id="mwDiI">కొరినేబాక్టీరియం</i></nowiki> సెప్సిస్ * <nowiki><i id="mwDiU">హీమోఫిలస్ ఇన్ఫ్లుఎంజా</i></nowiki> సెల్యులైటిస్ * <nowiki><i id="mwDig">హెలికోబాక్టర్</i></nowiki> సెల్యులైటిస్ * ఆసుపత్రి ఫురున్క్యులోసిస్ * హాట్ టబ్ ఫోలిక్యులిటిస్ (సూడోమోనాస్ ఎరుగినోసా ఫోలిక్యులైటిస్) * మానవ గ్రాన్యులోసైటోట్రోపిక్ అనాప్లాస్మోసిస్ * హ్యూమన్ మోనోసైటోట్రోపిక్ ఎర్లిచియోసిస్ * ఇంపెటిగో అంటువ్యాధి * జపనీస్ మచ్చల జ్వరం * లెప్టోస్పిరోసిస్ (ఫోర్ట్ బ్రాగ్ జ్వరం, ప్రీటిబియల్ జ్వరం, వెయిల్స్ వ్యాధి) * లిస్టిరియోసిస్ * లుడ్విగ్ ఆంజినా * లూపాయిడ్ సైకోసిస్ * లైమ్ వ్యాధి (అఫ్జెలియస్ వ్యాధి, లైమ్ బోరెలియోసిస్) * లింఫోగ్రానులోమా వెనెరియం (వాతావరణ బుబో, డురాండ్-నికోలస్-ఫావ్రే వ్యాధి, లింఫోగ్రనులోమా ఇంగుయినేల్, పోరడెనిటిస్ ఇంగుయినేల, స్ట్రూమస్ బుబో) * మలాకోప్లాకియా (మలాకోప్లికియా) * మధ్యధరా మచ్చల జ్వరం (బాటోన్నేస్ ఫీవర్) * మెలియోయిడోసిస్ (విట్మోర్ వ్యాధి) * మెనిన్గోకోసెమియా * మిస్సౌరీ లైమ్ వ్యాధి * మైకోప్లాస్మా ఇన్ఫెక్షన్ * నెక్రోటైజింగ్ ఫాస్సైటిస్ (మాంసం తినే బ్యాక్టీరియా సిండ్రోమ్) * నవజాత విషపూరిత షాక్ లాంటి ఎక్సాంథేమస్ వ్యాధి * కార్డియోసిస్ * నోమా నియోనాటోరం * ఉత్తర ఆసియా టిక్ టైఫస్ * ఆప్తాల్మియా నియోనేటోరమ్ [[దస్త్రం:Erysipel2.JPG|alt=Redness and swelling of an ear|thumb|ఎరిసిపెలాస్]] * ఒరియా జ్వరం (కారియన్ వ్యాధి) * [[పాస్ట్యురెల్లోసిస్|పాశ్చరెల్లోసిస్]] * పెరియానల్ సెల్యులైటిస్ (పెరినల్ డెర్మటైటిస్, స్ట్రెప్టోకోకల్ పెరియానల్ వ్యాధి) * పెరిపికల్ చీము * పింటా * పిట్టెడ్ కెరాటోలిసిస్ (కెరాటోలిసిసిస్ ప్లాంటేర్ సల్కాటమ్, కెరాటోమా ప్లాంటేర్ సుల్కాటమ్, రింగ్డ్ కెరాటోలిసి * [[ప్లేగు|ప్లేగు.]] * ప్రాథమిక గొనోకోకల్ చర్మశోథ * సూడోమోనల్ పియోడెర్మా * సూడోమోనాస్ హాట్-ఫుట్ సిండ్రోమ్ * [[గోరుచుట్టు|ప్యోజెనిక్ పారోనికా]] * పియోమియోసిటిస్ * Q జ్వరం * క్వీన్స్లాండ్ టిక్ టైఫస్ * ఎలుక కాటు జ్వరం * పునరావృత టాక్సిన్-మధ్యవర్తిత్వ పెరినియల్ ఎరిథెమా * రైనోస్క్లెరోమా * <nowiki><i id="mwDoM">రికెట్సియా ఎస్క్లిమాని</i></nowiki> సంక్రమణ * రికెట్సియాల్పాక్స్ * రాకీ మౌంటైన్ మచ్చల జ్వరం * సాబెర్ షిన్ (పూర్వ టిబియల్ బోయింగ్) * చీమల ముక్కు * సాల్మొనెలోసిస్ * [[స్కార్లెట్ జ్వరం]] * స్క్రబ్ టైఫస్ (త్సుట్సుగముషి జ్వరం) * షిగెల్లోసిస్ * స్టెఫిలోకాకల్ స్కాల్డెడ్ స్కిన్ సిండ్రోమ్ (పెంఫిగస్ నియోనేటోరం, రిట్టర్స్ వ్యాధి) * స్ట్రెప్టోకోకల్ ఇంటర్ట్రిగో * ఉపరితల పుస్ట్యులర్ ఫోలిక్యులిటిస్ (బోక్హార్ట్ ఇంపెటిగో, ఉపరితల ఫోలిక్యులైటిస్) * సైకోసిస్ వల్గారిస్ (బార్బర్స్ దురద, సైకోసిస్ బార్బే) * సిఫిలిడ్ * సిఫిలిస్ (ఫ్లూ) * టిక్-బోర్న్ లింఫాడెనోపతి * టాక్సిక్ షాక్ సిండ్రోమ్ (స్ట్రెప్టోకోకల్ టాక్సిక్ షాక్ సిండ్రోమ్, స్ట్రెప్టోకాకల్ టాక్సిక్ షోక్-లైక్ సిండ్రోమ్స్, టాక్సిక్ స్ట్రెప్టకోకల్ సిండ్రోమ్స్) * కందకపు జ్వరం (ఐదు రోజుల జ్వరం, క్వింటాన్ జ్వరం, పట్టణ కందకపు జ్వరము) * ఉష్ణమండల పుండు (ఎడెన్ పుండు, అడవి తెగులు, మలబార్ పుండు, ఉష్ణమండల పగడి) * తులరేమియా (జింక ఫ్లై ఫీవర్, ఓహారా వ్యాధి, పహ్వంత్ వ్యాలీ ప్లేగు, కుందేలు జ్వరం) * వెరుగా పెరువానా * <nowiki><i id="mwDq4">విబ్రియో వల్నిఫికస్</i></nowiki> ఇన్ఫెక్షన్ * యావ్స్ (బౌబా, ఫ్రామ్బోసీ, పరంగి, పియానో) ==== ''మైకోబాక్టీరియం''-సంబంధిత ==== ''మైకోబాక్టీరియం''-సంబంధిత చర్మ పరిస్థితులు మైకోబాక్టీరియా ఇన్ఫెక్షన్ల వల్ల సంభవిస్తాయి. <ref name="HabifSD">{{Cite book|title=Skin disease: diagnosis and treatment|url=https://archive.org/details/skindiseasediagn0000unse_p6l6|last=Habif, Thomas P.|publisher=Mosby|year=2001|isbn=978-0-8151-3762-7}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFHabif,_Thomas_P.2001">Habif, Thomas P. (2001). ''Skin disease: diagnosis and treatment''. Mosby. [[ఐఎస్‌బిఎన్|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-8151-3762-7|<bdi>978-0-8151-3762-7</bdi>]].</cite></ref> * అక్వేరియం గ్రాన్యులోమా (ఫిష్-ట్యాంక్ గ్రాన్యులోమ, స్విమ్మింగ్ పూల్ గ్రాన్యులోమో) * బోర్డర్లైన్ లెప్రోమాటస్ కుష్టు వ్యాధి * సరిహద్దు కుష్టు వ్యాధి * బోర్డర్లైన్ ట్యూబర్క్యులాయిడ్ కుష్టు వ్యాధి * బురులి పుండు (బైర్న్స్డేల్ పుండు, సియర్ల్ పుండు, సెర్ల్స్ పుండు) [[దస్త్రం:Buruli_ulcer_hand_Nigeria.png|alt=Ulceration of the skin over the back of a teenager's hand|thumb|బురులి పుండు]] * ఎరిథెమా ఇండురటమ్ (బాజిన్ వ్యాధి) * హిస్టాయిడ్ కుష్టు వ్యాధి * కుష్టు వ్యాధి * [[కుష్టు వ్యాధి]] (హాన్సేన్ వ్యాధి) * లైకెన్ స్క్రోఫులోసోరం (క్షయవ్యాధి కటిస్ లైకెనోయిడ్స్) * ల్యూపస్ వల్గారిస్ (క్షయవ్యాధి ల్యుపోసా) * మిలియరీ క్షయవ్యాధి (డిసెమినేటెడ్ క్షయవ్యాధి, క్షయవ్యాధి కటిస్ అక్యుటా జనరలిటా, క్షయవ్యాధికి కటిస్ డిసెమినాటా) * <nowiki><i id="mwDuM">మైకోబాక్టీరియం ఏవియం-ఇంట్రాసెల్లార్</i></nowiki> కాంప్లెక్స్ ఇన్ఫెక్షన్ * <nowiki><i id="mwDuY">మైకోబాక్టీరియం హీమోఫిలమ్</i></nowiki> ఇన్ఫెక్షన్ * <nowiki><i id="mwDuk">మైకోబాక్టీరియం కాన్సాసి</i></nowiki> సంక్రమణ * పాపులోనెక్రోటిక్ ట్యూబర్క్యులిడ్ * ప్రాథమిక టీకా క్షయవ్యాధి (చర్మసంబంధమైన ప్రాధమిక సంక్లిష్టత, ప్రాధమిక క్షయవ్యాధి సంక్లిష్టం, క్షయవ్యాధి చాంక్రే) * వేగంగా పెరుగుతున్న <nowiki><i id="mwDvA">మైకోబాక్టీరియం</i></nowiki> సంక్రమణ * స్క్రోఫులోడెర్మా (క్షయవ్యాధి కటిస్ కోలిక్వాటివా) * క్షయవ్యాధి కటిస్ ఒరిఫికియాలిస్ (తీవ్రమైన క్షయవ్యాధి పుండు, ఒరిఫికల్ క్షయవ్యాధి) * క్షయవ్యాధి వెరుకోసా కటిస్ (లూపస్ వెరుకోసస్, గద్యకర్త మొటిమ, వార్టీ క్షయవ్యాధి) * క్షయవ్యాధి సెల్యులైటిస్ * క్షయవ్యాధి గమ్మా (మెటాస్టాటిక్ క్షయవ్యాధి చీము, మెటాస్టాటిక్ క్షయవ్యాధి పుండు) * క్షయవ్యాధి కుష్టు వ్యాధి === మైకోసిస్-సంబంధిత === మైకోసిస్-సంబంధిత చర్మ పరిస్థితులు [[శిలీంధ్రం|శిలీంధ్రాలు]], ఈస్ట్స్ వల్ల సంభవిస్తాయి, చర్మం, జుట్టు, గోళ్ళ ఉపరితల, లోతైన సంక్రమణగా ఉండవచ్చు.<ref name="HabifSD">{{Cite book|title=Skin disease: diagnosis and treatment|url=https://archive.org/details/skindiseasediagn0000unse_p6l6|last=Habif, Thomas P.|publisher=Mosby|year=2001|isbn=978-0-8151-3762-7}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFHabif,_Thomas_P.2001">Habif, Thomas P. (2001). ''Skin disease: diagnosis and treatment''. Mosby. [[ఐఎస్‌బిఎన్|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-8151-3762-7|<bdi>978-0-8151-3762-7</bdi>]].</cite></ref> * ఆఫ్రికన్ హిస్టోప్లాస్మోసిస్ * ప్రత్యామ్నాయం * యాంటీబయాటిక్ కాన్డిడియాసిస్ (ఐయాట్రోజెనిక్ కాన్డిడియాస్) * నల్లని పైడ్రా * కాండిడెడల్ ఇంటర్ట్రిగో * కాండిడల్ ఒనికోమైకోసిస్ * [[గోరుచుట్టు|కాండిడల్ పారోనికా]] * కాండిడల్ వల్వోవాగినిటిస్ * అభ్యర్థి * క్రోమోబ్లాస్టోమైకోసిస్ (క్రోమోమైకోసిస్, క్లాడోస్పోరియోసిస్, ఫోన్సెకా వ్యాధి, పెడ్రోసో వ్యాధి, ఫెయోస్పోరోట్రికోసిస్, వెరుకస్ డెర్మటైటిస్) * దీర్ఘకాలిక శ్లేష్మ చర్మపు కాండిడియాసిస్ * కోక్సిడియోయిడోమైకోసిస్ (కాలిఫోర్నియా వ్యాధి, ఎడారి కీళ్ళనొప్పులు, శాన్ జోక్విన్ వ్యాలీ జ్వరం, లోయ జ్వరం) * పుట్టుకతో వచ్చే చర్మపు కాన్డిడియాసిస్ * క్రిప్టోకోకోసిస్ * డెర్మాటోఫైటిడ్ * డైపర్ కాన్డిడియాసిస్ * వ్యాప్తి చెందిన కోక్సిడియోయిడోమైకోసిస్ (కోక్సిడియోయ్డల్ గ్రాన్యులోమా) * దూరపు సబంగువల్ ఒనికోమైకోసిస్ * ఎంటోమోఫ్థోరోమైకోసిస్ * ఎరోసియో ఇంటర్డిజిటాలిస్ బ్లాస్టోమైసెటికా ఫావస్[[దస్త్రం:Favus.jpg|alt=A large brown colored plaque on the top of a child's head|thumb|ఫేవ్స్]] * ఫేవ్స్ * ఫంగల్ ఫోలిక్యులైటిస్ (మాజోచి గ్రాన్యులోమా) * ఫ్యూసారియోసిస్ * జియోట్రికోసిస్ * గ్రాన్యులోమా గ్లూటేల్ ఇన్ఫంటమ్ * హిస్టోప్లాస్మోసిస్ (కేవ్ వ్యాధి, డార్లింగ్స్ వ్యాధి, ఒహియో వ్యాలీ వ్యాధి, రెటిక్యులోఎండోథెలియోసిస్) * హైలోహైఫోమైకోసిస్ * కెరియన్ * లోబోమైకోసిస్ (కెలోయిడల్ బ్లాస్టోమైకోసిస్, లాకాజియోసిస్, లోబోస్ వ్యాధి) * [[మ్యుకోర్మైకోసిస్|మ్యూకోర్మైకోసిస్]] * మైసెటోమా (మదురా ఫుట్, మదురోమైకోసిస్) * నార్త్ అమెరికన్ బ్లాస్టోమైకోసిస్ (బ్లాస్టోమైసెటిక్ డెర్మటైటిస్, బ్లాస్టోమైకోచిస్, గిల్క్రిస్ట్ వ్యాధి) * ఒనికోమైకోసిస్ (డర్మాటోఫైటిక్ ఒనికోమికోసిస్, గోరు రింగ్వార్మ్, టినియా అన్గ్యుయం) * ఓరల్ కాన్డిడియాసిస్ (థ్రుష్) * ఒటోమైకోసిస్ * పెరియానల్ కాన్డిడియాసిస్ * పెర్లేచే (చతురస్రాకార చైలిటిస్) * ఫియోహైఫోమైకోసిస్ * పీడ్రా (ట్రికోస్పోరోసిస్) * పిట్రోస్పోరమ్ ఫోలిక్యులిటిస్ * ప్రాథమిక చర్మపు ఆస్పెర్గిల్లోసిస్ * ప్రాథమిక చర్మ కోక్సిడియోయిడోమైకోసిస్ * ప్రాథమిక చర్మ హిస్టోప్లాస్మోసిస్ * ప్రాథమిక పల్మనరీ కోక్సిడియోమైకోసిస్ * ప్రాథమిక పల్మనరీ హిస్టోప్లాస్మోసిస్ * ప్రగతిశీల వ్యాప్తి చెందిన హిస్టోప్లాస్మోసిస్ * సమీప సబంగువల్ ఒనికోమైకోసిస్ * రైనోస్పోరిడియోసిస్ * దక్షిణ అమెరికా బ్లాస్టోమైకోసిస్ (బ్రెజిలియన్ బ్లాస్టోమైకోచిస్, పారాకోసిడియోయిడల్ గ్రాన్యులోమా, పారాకోక్సిడియోయిడోమైకోసిస్) * స్పోరోట్రికోసిస్ (రోజ్-గార్డెనర్ వ్యాధి) * సిస్టమిక్ కాన్డిడియాసిస్ * టినియా బార్బే (బార్బర్స్ దురద, గడ్డం రింగ్వార్మ్, టినియా సైకోసిస్) [[దస్త్రం:Tinea_barbae_4807_lores.jpg|alt=Multiple circular, red, scaling lesions on a male cheek|thumb|టినియా బార్బే]] * టినియా కాపిటిస్ (హెర్పెస్ టాన్సురాన్స్, జుట్టు రింగ్వార్మ్, తలపై రింగ్వార్, స్కాల్ప్ రింగ్వార్మ్స్, టినియా టాన్సురన్స్) * టినియా కార్పోరిస్ (రింగ్వార్మ్, టినియా సర్కినాటా, టినియా గ్లాబ్రోసా) * టినియా కార్పోరిస్ గ్లాడియటోరం * టినియా క్రూరిస్ (క్రొచ్ దురద, తామర మార్జినేటమ్, జిమ్ దురద, జాక్ దురద, గజ్జ రింగ్వార్మ్) * టినియా ఫేసి * టినియా ఇంబ్రికాటా (టోకెలౌ) * టినియా అజ్ఞాత * టినియా మానుమ్ * టినియా నిగ్రా (ఉపరితల ఫియోహైఫోమైకోసిస్, టినియా నిగ్ర పామారిస్, ప్లాంటారిస్) * టినియా పెడిస్ (అథ్లెట్స్ ఫుట్, రింగ్వార్మ్ ఆఫ్ ది ఫుట్) * టినియా వెర్సికలర్ (డెర్మాటోమైకోసిస్ ఫర్ఫురాసియా, పిట్రియాసిస్ వెర్సికలార్, టినియా ఫ్లావా) * <nowiki><i id="mwD5U">ట్రైకోఫైటన్ మెంటాగ్రోఫైట్స్</i></nowiki> VII (TMVII) (జననేంద్రియాలు, పిరుదులు, ముఖం, ట్రంక్, అంత్య భాగాల నుండి ఉద్భవిస్తున్న లైంగిక సంక్రమణ టినియా) * వైట్ పైడ్రా * వైట్ ఉపరితల ఒనికోమైకోసిస్ * జైగోమైకోసిస్ (ఫైకోమైకోసిస్) === పరాన్నజీవి అంటువ్యాధులు, కుట్టడం, కాటు === మానవులలో పరాన్నజీవి అంటువ్యాధులు, కుట్టడం, కాటు క్రింది ఫైలాకు చెందిన అనేక సమూహాల జీవుల వల్ల సంభవిస్తాయిః [[అనెలిడా|అన్నెలిడా]], [[ఆర్థ్రోపోడా]], బ్రయోజోవా, చోర్డాటా, సినిడారియా, సైనోబాక్టీరియా, [[ఇకైనోడెర్మేటా|ఎకినోడెర్మాటా]], నెమాథెల్మింథెస్, ప్లాటిహెల్మింథిస్, [[ప్రోటోజోవా]].<ref name="HabifSD">{{Cite book|title=Skin disease: diagnosis and treatment|url=https://archive.org/details/skindiseasediagn0000unse_p6l6|last=Habif, Thomas P.|publisher=Mosby|year=2001|isbn=978-0-8151-3762-7}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFHabif,_Thomas_P.2001">Habif, Thomas P. (2001). ''Skin disease: diagnosis and treatment''. Mosby. [[ఐఎస్‌బిఎన్|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-8151-3762-7|<bdi>978-0-8151-3762-7</bdi>]].</cite></ref><ref name="pmid20074098">{{Cite paper|title=Mite-transmitted dermatoses and infectious diseases in returning travelers}}</ref> * <nowiki><i id="mwD7c">అకాంతమోయబా</i></nowiki> సంక్రమణ * అమీబియాసిస్ కటిస్ * చీమల కొమ్ములు * అరాక్నిడిజం * బేకర్ దురద * <nowiki><i id="mwD8I">బాలముతియా</i></nowiki> సంక్రమణ * బెడ్బగ్ ముట్టడి (బెడ్బగ్బైట్, సిమికోసిస్) * తేనెటీగలు, కందిరీగలు కుట్టడం * బ్లిస్టర్ బీటిల్ డెర్మటైటిస్ * బొంబార్డియర్ బీటిల్ బర్న్ * బ్రిస్టల్ వార్మ్ స్టింగ్ విస్పోటనం[[దస్త్రం:Larva_Migrans_Cutanea.jpg|alt=Multiple, red, linear plaques on the extremity|thumb|పేలుడు జ్వాలలు]] * [[జెర్రి కాటు|సెంటిపెడ్ కాటు]] * చీలెటియెల్లా చర్మశోథ * చిగ్గర్ కాటు * కూలీ దురద * కొబ్బరి దురద * కోరల్ డెర్మటైటిస్ * క్రీపింగ్ విస్ఫోటనం (చర్మపు లార్వా మైగ్రాన్స్) * చర్మపు చర్మవ్యాధి (అలెప్పో బాయిల్, బాగ్దాద్ బాయిల్, బే సోర, బిస్క్రా బటన్, చిక్లెరో అల్సర్, ఢిల్లీ బాయిల్, కాందహార్ సోర, లాహోర్ సోర, లీష్మేనియాసిస్ ట్రోపికా, ఓరియంటల్ సోర, పియానన్ బోయిస్, ఉటాస్) * <nowiki><i id="mwD-U">సిస్టిసర్కోసిస్</i></nowiki> కటిస్ * డెమోడెక్స్ ఫోలిక్యులిటిస్, సాధారణంగా డెమోడెక్స ఫోలిక్యులోరం మైట్ వల్ల వస్తుంది * డాగర్ బ్యాంక్ దురద * డ్రాకన్క్యులియాసిస్ (డ్రాకోంటియాసిస్, గినియా పురుగు వ్యాధి, మదీనా పురుగు * ఎకినోకోకోసిస్ (హైడటిడ్ వ్యాధి) * ఎలిఫెంటియాసిస్ ట్రోపికా (ఎలిఫెంటాసిస్ అరాబమ్) * [[ఏనుగు|ఏనుగు చర్మం]] * ఎంటరోబియాసిస్ (ఆక్సియూరియాసిస్, పిన్వర్మ్ ఇన్ఫెక్షన్, సీట్ వార్మ్ ఇన్ఫెక్షన్ను నివారించండి) * ''ఖర్చుతో కూడిన ప్రయాణం'' * ఈక దిండు చర్మశోథ * గరాటు వెబ్ సాలీడు కాటు * గామసోయిడోసిస్ * గ్నాథోస్టోమియాసిస్ (లార్వా మైగ్రాన్స్ ప్రోఫున్డుస్) * ధాన్యపు దురద (బార్లీ దురద, పరుపు దురద, ప్రేరీ దురద, గడ్డి దురద) * కిరాణా దురద * తల పేను ముట్టడి (కూటీస్, పెడిక్యులోసిస్ కేపిటిస్) * హుక్వార్మ్ వ్యాధి (యాన్సీలోస్టోమియాసిస్, గ్రౌండ్ దురద, నెకటోరియాసిస్, అన్సినారియాసిస్) * మానవ ట్రైపానోసోమియాసిస్ * హైడ్రాయిడ్ చర్మశోథ * ఇరుక్కాండ్జీ సిండ్రోమ్ * జెల్లీ ఫిష్ చర్మశోథ * కేడ్ దురద * లార్వా ప్రవాహాలు * లాట్రోడెక్టిజం (స్పైడర్ బైట్) * [[జెలగ|లీచ్ కాటు]] * చిరుత చర్మం * లెపిడోప్టెరిజం (కారిపిటో దురద, గొంగళి పురుగు చర్మశోథ, చిమ్మట చర్మశోథ) * [[బల్లి|బల్లి చర్మం]] * లోయాసిస్ (కాలాబార్ వాపు, ఫ్యుజిటివ్ వాపు, ''లో లో'', ఉష్ణమండల వాపు) * లొక్సోసిలిజం (బ్రౌన్ రెక్లూస్ స్పైడర్ బైట్, నెక్రోటిక్ చర్మసంబంధమైన లొక్సోసిలిసం) * ''మొరాన్దో'' * మిల్లిపీడ్ బర్న్ * [[దోమ|దోమ కాటు]] * [[లీష్మేనియాసిస్|మ్యూకోక్యూటేనియస్ లీష్మేనియాసిస్]] (ఎస్పుండియా, లీష్మేనీయాసిస్ అమెరికానా) * మయాసిస్ * నైరోబీ ఫ్లై డెర్మటైటిస్ (కెన్యా ఫ్లై డెర్మైటిస్, నైరోబీ ఐ) * నెమటోడ్ చర్మశోథ * [[గజ్జి|నార్వేజియన్ గజ్జి]] (క్రస్టెడ్ గజ్జి) నార్వేజియన్ స్కాబిజ్[[దస్త్రం:Norwegian_Scabies_in_Homeless_AIDS_Patient.jpg|alt=Diffuse thickening of the skin over an adult's bilateral arms and fingers|thumb|[[గజ్జి|నార్వేజియన్ గజ్జి]]]] * ఆంకోసెర్సియాసిస్ * కంటి నోడోసా * పెడెరస్ డెర్మటైటిస్ * పెడిక్యులోసిస్ కార్పోరిస్ (పెడిక్యోలోసిస్ వెస్టిమెంటి, వాగాబాండ్ వ్యాధి) * పెడిక్యులోసిస్ ప్యూబిస్ (క్రాబ్స్, ఫ్థైరస్ ప్యూబిస్, ఫ్థిరస్ ప్యూబిస, పబిక్ లేస్) * న్యుమోసిస్టోసిస్ (తరచుగా ఫంగల్ గా వర్గీకరించబడుతుంది) * పోర్చుగీస్ మ్యాన్ ఆఫ్ వార్ డెర్మటైటిస్ * పోస్ట్-కాలా-అజార్ డెర్మల్ లీష్మానియాసిస్ (పోస్ట్-కాలా * ప్రోటోథెకోసిస్ * పులికోసిస్ (ఫ్లూ బైట్స్) * తగ్గించే కాటు * గజ్జి (ఐచ్ మైట్ ఇన్ఫెక్షన్, ఏడు సంవత్సరాల దురద) * స్కార్పియన్ స్టింగ్ * సముద్రపు ఎనీమోన్ చర్మశోథ * సముద్రపు నీటి కాలుష్యం (సీ లైస్) * సముద్రపు అర్చిన్ గాయం * సముద్రపు పాచి చర్మశోథ * [[పాముకాటు|పాము కాటు]] * సౌడా * స్పార్గనోసిస్ * స్పైడర్ కాటు * స్టింగ్రే గాయం * స్విమ్మర్స్ దురద (సెర్కేరియల్ డెర్మటైటిస్, స్కిస్టోసోమ్ సెర్కేరియాల్ డెర్మటైటిసిస్) [[దస్త్రం:Cercarial_dermatitis_lower_legs.jpg|alt=Multiple red bumps on the lower legs and feet|thumb|ఈతగాడు దురద]] * టరాన్టులా కాటు * టిక్ బైట్ * టాక్సోప్లాస్మోసిస్ * ట్రైచినోసిస్ * ట్రైకోమోనియాసిస్ * టుంగియాసిస్ (బిచో డి పై, చిగోయ్ ఫ్లీ బైట్, జిగ్గర్ బైట్, ''నిగువా, పిక్'') * విసెరల్ లీష్మేనియాసిస్ (డమ్డమ్ ఫీవర్, కాలా-అజర్) * విసెరల్ స్కిస్టోసోమియాసిస్ (బిల్హర్జియాసిస్) * విసెరోట్రోపిక్ లీష్మేనియాసిస్ * గోధుమ గిడ్డంగిలో దురద === వైరస్ సంబంధిత === వైరస్-సంబంధిత చర్మసంబంధ పరిస్థితులు రెండు ప్రధాన వైరస్ల సమూహాల వల్ల సంభవిస్తాయి-DNA, RNA రకాలు-రెండూ తప్పనిసరి కణాంతర [[పరాన్నజీవనం|పరాన్నజీవులు]].<ref name="HabifSD">{{Cite book|title=Skin disease: diagnosis and treatment|url=https://archive.org/details/skindiseasediagn0000unse_p6l6|last=Habif, Thomas P.|publisher=Mosby|year=2001|isbn=978-0-8151-3762-7}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFHabif,_Thomas_P.2001">Habif, Thomas P. (2001). ''Skin disease: diagnosis and treatment''. Mosby. [[ఐఎస్‌బిఎన్|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-8151-3762-7|<bdi>978-0-8151-3762-7</bdi>]].</cite></ref><ref name="pmid21214125">{{Cite paper|title=The role of human papillomavirus in common skin conditions: current viewpoints and therapeutic options|author=Lebwohl MG}}</ref> * ఆల్ఫా వైరస్ సంక్రమణ * బాల్యంలోని అసిమెట్రిక్ పెరిఫ్లెక్సురల్ ఎక్సాంథెమ్ (ఏకపక్ష లాటెరోథొరాసిక్ ఎక్సాంథెం) * బి వైరస్ సంక్రమణ * బోస్టన్ ఎక్సాంథెమ్ వ్యాధి * బోవిన్ పాప్యులర్ స్టోమాటిటిస్ * బోవెనాయిడ్ పాపులోసిస్ * బఫెలోపాక్స్ * బుట్చేర్స్ వార్ట్ * [[చికన్‌గన్యా|చికున్గున్యా జ్వరం]] * కండిలోమాటా అక్యుమినాటా * పుట్టుకతో వచ్చే రుబెల్లా సిండ్రోమ్ * కౌపాక్స్ * సైటోమెగాలిక్ చేరిక వ్యాధి * [[డెంగ్యూ జ్వరం|డెంగ్యూ]] (బ్రేక్-బోన్ ఫీవర్) * [[హర్ప్‌‌స్ జొస్టర్|వ్యాప్తి చెందిన హెర్పెస్ జోస్టర్]] * తామర హెర్పెటికమ్ (కపోసి వెరిసెల్లిఫార్మ్ విస్ఫోటనం) [[దస్త్రం:Eczema_vaccinatum_infant.jpg|alt=A diffuse, generalized red rash over a newborn's entire body|thumb|తామర వ్యాధి టీకా]] * తామర వ్యాధి టీకా * ఎపిడెర్మోడిస్ప్లాసియా వెరుసిఫార్మిస్ * ఎర్ప్టివ్ సూడోఆంగియోమాటోసిస్ * ఎరిథెమా ఇన్ఫెక్షియోసమ్ (ఐదవ వ్యాధి, చెంప వ్యాధి) * ప్రాధమిక హెచ్ఐవి సంక్రమణ (అక్యూట్ రెట్రోవైరల్ సిండ్రోమ్) * ఫార్మ్ యార్డ్ పాక్స్ * సాధారణీకరించిన వ్యాక్సిన్ * జననేంద్రియ హెర్పెస్ (హెర్పెస్ జననేంద్రియాలు, హెర్పెస్ ప్రొజెనిటాలిస్) * గియానోట్టి-క్రోస్టీ సిండ్రోమ్ (ఇన్ఫాంటైల్ పాప్యులర్ అక్రోడెర్మాటిటిస్, పాప్యులర్ అడ్రోడెర్మాటిటీస్ ఆఫ్ చైల్డ్ లైఫ్, పాపులోవెసిక్యులర్ అక్రోలొకేటెడ్ సిండ్రోమ్) * జెయింట్ కండిలోమా అక్యుమినాటమ్ (బుష్కే-లోవెన్స్టెయిన్ ట్యూమర్, బుష్కే లోవెన్స్టీన్ ట్యూమర్ జెయింట్ కండలోమా) * [[చేతి, పాదం, నోటి వ్యాధి|చేతి-పాదాలు, నోటి వ్యాధి]] * హెక్స్ వ్యాధి (ఫోకల్ ఎపిథీలియల్ హైపర్ప్లాసియా) * మూత్రపిండాల సిండ్రోమ్ తో హెమోరాజిక్ జ్వరం * [[హెపటైటిస్‌-బి|హెపటైటిస్ బి]] * [[హెపటైటిస్ C|హెపటైటిస్ సి]] * హెర్పాంగినా * హెర్పెస్ గ్లాడియటోరం (scrum pox) * [[సర్పి|హెర్పెస్ సింప్లెక్స్]] * హెర్పెస్ జోస్టర్ ఓటికస్ (రామ్సే-హంట్ సిండ్రోమ్) * హెర్పెటిక్ కెరాటోకాన్జుంక్టివిటిస్ * [[సర్పి|హెర్పెటిక్ సైకోసిస్]] * హెర్పెటిక్ వైట్లో * హెచ్ఐవి-సంబంధిత ప్రురిటస్ * [[మంకీపాక్స్|మానవ మంకీపాక్స్]] * మానవ T-లింఫోట్రోపిక్ వైరస్ 1 సంక్రమణ * మానవ టనాపాక్స్ * రోగనిరోధక పునర్నిర్మాణం ఇన్ఫ్లమేటరీ సిండ్రోమ్ (ఇమ్యూన్ రికవరీ సిండ్రోమ్) * ఇన్ఫెక్షియస్ మోనోన్యూక్లియోసిస్ (గ్రంథి జ్వరం) * జోస్టర్ ఇన్ఫెక్షన్ తరువాత శోథ చర్మ గాయాలు (ఐసోటోపిక్ ప్రతిస్పందన) * గర్భాశయపు హెర్పెస్ సింప్లెక్స్ [[దస్త్రం:Kaposi's_Sarcoma.jpg|alt=Multiple dark red skin lesions|thumb|కపోసి సార్కోమా]] * కపోసి సార్కోమా * లస్సా జ్వరం * లిప్సుట్జ్ అల్సర్ (యుల్కస్ వల్వా అక్యూటమ్) * తట్టు వ్యాధి (రుబియోలా, మోర్బిల్లియా) * మిల్కర్స్ నాడ్యూల్ * సవరించిన వరిసెల్లా లాంటి సిండ్రోమ్ * మొలస్కమ్ అంటువ్యాధి * మిర్మేసియా * నవజాత హెర్పెస్ సింప్లెక్స్ * కంటి జోస్టర్ * ఆర్ఫ్ (అంటువ్యాధి గల పుస్ట్యులర్ డెర్మాటోసిస్, ఎక్టిమా కాంటాజియోసమ్, ఇన్ఫెక్షియస్ లాబియల్ డెర్మటైటిస్, షీప్ పాక్స్) * ఓర్ఫ్-ప్రేరిత ఇమ్యునోబులస్ వ్యాధి * ఓరోలాబియల్ హెర్పెస్ (హెర్పెస్ లాబియాలిస్) * పాప్యులర్ పర్పూరిక్ గ్లోవ్స్, సాక్స్ సిండ్రోమ్ * వర్ణద్రవ్యం గల మొటిమలు * పోస్ట్ హెర్పెటిక్ న్యూరాల్జియా (జోస్టర్-సంబంధిత నొప్పి) * టీకా తరువాత ఫోలిక్యులర్ విస్ఫోటనం * ప్రోగ్రెసివ్ వ్యాక్సిన్ (వాస్సినియా గ్యాంగ్రెనోసమ్, వాస్సినియా నెక్రోసమ్) * సూడోకోవాక్స్ * పునరావృత శ్వాసకోశ పాపిల్లోమటోసిస్ (లారింజియల్ పాపిల్లోమటాసిస్) [[దస్త్రం:Waterpokken.JPG|alt=Multiple red papules scattered over a child's head, neck, trunk, and upper extremities|thumb|[[ఆటలమ్మ|వరిసెల్లా]]]] * రిఫ్ట్ వ్యాలీ జ్వరం * [[రోసియోలా|రోసోలా ఇన్ఫంటమ్]] (ఎక్సాంథెమ్ సబిటమ్, ఎక్సాంథమా సబిటమ్, ఆరవ వ్యాధి) * రోసోలా వ్యాక్సిన్ * [[రుబెల్లా]] (జర్మన్ మీజిల్స్) * శాండ్ఫ్లై ఫీవర్ (పాప్పటాసి ఫీవర్, ఫ్లేబోటోమస్ ఫీవర్) * సీల్ఫాక్స్ * [[ఆటలమ్మ|వరిసెల్లా]] (చికెన్పాక్స్) * [[మశూచి|వేరియోలా మేజర్]] (స్మాల్పాక్స్) * వెరుకా ప్లానా (ఫ్లాట్ వార్ట్) * వెరుకా ప్లాంటారిస్ (ప్లాంటర్ వార్ట్) * [[ఉలిపిరి కాయలు|వెరుకా వల్గారిస్]] (వర్ట్) * మొక్కజొన్నలు, మొక్కజొన్న * వైరల్-సంబంధిత ట్రైకోడిస్ప్లాసియా (సిక్లోస్పోరిన్-ప్రేరిత ఫోలిక్యులోడైస్ట్రోఫి) * వృధా సిండ్రోమ్ * వెస్ట్ నైల్ వైరస్ సంక్రమణ * [[హర్ప్‌‌స్ జొస్టర్|జోస్టర్]] (హెర్పెస్ జోస్టర్, షింగిల్స్) * [[హర్ప్‌‌స్ జొస్టర్|ఓదార్పు మనిషి]] == లైకెనాయిడ్ విస్ఫోటనాలు == * యాన్యులర్ లైకెన్ ప్లానస్ లైకెన్ ప్లేనస్ ఆక్టినికస్[[దస్త్రం:Lichen_planus_actinicus.jpg|alt=Violaceous, annular, scaly plaques on the face and scalp of an adult|thumb|లైకెన్ ప్లానస్ ఆక్టినికస్]] * అట్రోఫిక్ లైకెన్ ప్లానస్ * బులస్ లైకెన్ ప్లానస్ (వెసిక్యులోబులస్ లైకెనస్ ప్లానస్) * ఎరోసివ్ లైకెన్ ప్లానస్ * ఎరిథెమా డైస్క్రోమికమ్ పెర్స్టాన్స్ (ఆషి డెర్మాటోసిస్, డెర్మాటోసస్ సినీఎంటాస్) * జెయింట్ సెల్ లైకెనాయిడ్ డెర్మటైటిస్ * హెపటైటిస్-సంబంధిత లైకెన్ ప్లానస్ * హైపర్ట్రోఫిక్ లైకెన్ ప్లానస్ (లిచెన్ ప్లానస్ వెరుకోసస్) * ఇడియోపతిక్ ఎర్ప్టివ్ మాక్యులర్ పిగ్మెంటేషన్ * విలోమ లైకెన్ ప్లానస్ * కెరాటోసిస్ లైకెనోయిడ్స్ క్రోనికా (నెకామ్ వ్యాధి) * క్రోరోసిస్ వల్వా * లైకెన్ నైటిడస్ * లైకెన్ ప్లానస్ ఆక్టినికస్ (ఆక్టినిక్ లైకెన్ నైటిడస్, ఆక్టినిక్ లైన్ ప్లానస్, లైకెన్ ప్లేనస్ అట్రోఫికస్ యాన్యులారిస్, లైకెన ప్లానస్ సబ్ట్రోపికస్, లైసెన్ ప్లానస్ ట్రోపికస్, లైకేనాయిడ్ మెలనోడెర్మాటిటిస్, లైకెనాయిడ్ మెలానోడెర్మాటోసిస్, సమ్మర్ టైమ్ ఆక్టినక్ లైకెనాయిడ్లో విస్ఫోటనం) * లైకెన్ ప్లానస్ పెంఫిగోయిడ్స్ * లైకెన్ ప్లానస్ పిగ్మెంటోసస్ * లైకెన్ ప్లానస్-లైకెన్ స్క్లెరోసస్ ఓవర్లాప్ సిండ్రోమ్ * లైకెన్ రూబర్ మోనిలిఫార్మిస్ * లైకెన్ స్క్లెరోసస్ (లైకెన్ స్క్లీరోసస్, అట్రోఫికస్) * లైకెన్ స్ట్రియాటస్ (బ్లాస్కో లీనియర్ అక్వైర్డ్ ఇన్ఫ్లమేటరీ స్కిన్ ఎపెర్షన్, లీనియర్ లైకెనాయిడ్ డెర్మాటోసిస్) * లైకెన్ వెరుకోసస్, రెటిక్యులారిస్ * లైకెనాయిడ్ ట్రైకెరాటోసిస్ * లైకెనాయిడ్ డెర్మటైటిస్ * అంటుకట్టుట-వర్సెస్-హోస్ట్ వ్యాధి లైకెనాయిడ్ ప్రతిచర్య * లీనియర్ లైకెన్ ప్లానస్ * మ్యూకోసల్ లైకెన్ ప్లానస్ * పెనో-జింజైవల్ సిండ్రోమ్ * వ్రణోత్పత్తి లైకెన్ ప్లానస్ * వల్వోవాజినల్ జింజివల్ సిండ్రోమ్ * వల్వోవాజినల్ లైకెన్ ప్లానస్ == లింఫాయిడ్-సంబంధిత == లింఫాయిడ్-సంబంధిత చర్మ పరిస్థితులు అనేది చర్మంలోని లింఫోసైట్ కణాల సేకరణ ద్వారా వర్గీకరించబడిన రుగ్మతల సమూహం.<ref name="Connors">{{Cite paper|title=Lymphoma of the skin}}</ref> * వయోజన టి-సెల్ లుకేమియా/లింఫోమా * యాంజియోసెంట్రిక్ లింఫోమా (ఎక్స్ట్రానోడల్ నేచురల్ కిల్లర్ సెల్ లింఫోమా, నాసికా-రకం NK లింఫోమా NK/T-సెల్ లింఫోమ, పాలిమార్ఫిక్/ప్రాణాంతక మిడ్లైన్ రెటిక్యులోసిస్) * యాంజియోఇమ్యునోబ్లాస్టిక్ టి-సెల్ లింఫోమా (యాంజియోఇమ్యూనోబ్లాస్టిక్ లింఫాడెనోపతి విత్ డైస్ప్రోటీనెమియా) * బ్లాస్టిక్ NK-సెల్ లింఫోమా * CD30 + చర్మ T-కణ లింఫోమా (ప్రాథమిక చర్మ అనాప్లాస్టిక్ పెద్ద కణ లింఫోమ) * చర్మపు శోషరస హైపర్ప్లాసియా (బోర్రియల్ లింఫోసైటోమా, లింఫడెనోసిస్ బెనిగ్నా కటిస్, లింఫోసైటామా కటిస్, సూడోలిమ్ఫోమా, స్పీగ్లర్, ఫెండ్ట్ సూడోలిమ్పోమా, స్పీగ్లెర్, ఫెండ్ట్ల సార్కోయిడోసిస్, స్పీగ్లార్-ఫెండ్ట్ లింఫోయిడ్ హైపర్ప్లాషియా, స్పీగ్లెర్-ఫెండ్ట సార్కోయ్డ్ క్యూటానియస్ లింఫోయిడ్పర్ప్లాషియ[[దస్త్రం:Borrelial_lymphocytoma.jpg|alt=A solitary, large, red papule on the left cheek of an adult male|thumb|చర్మపు లింఫోయిడ్ హైపర్ప్లాసియా]] * బ్యాండ్ లాంటి, పెరివాస్కులర్ నమూనాలతో చర్మపు లింఫోయిడ్ హైపర్ప్లాసియా * నోడ్యులర్ నమూనాతో క్యూటేనియస్ లింఫోయిడ్ హైపర్ప్లాసియా (క్యూటేనియస లింఫోయిడ హైపర్ప్లాషియా నోడ్యులర్ నమూనా) * పెద్ద బి-సెల్ లింఫోమాను విస్తరించండి (ప్రాథమిక చర్మ పెద్ద బి-సెల్ లింఫోమా) * గ్రాన్యులోసైటిక్ సార్కోమా (క్లోరోమా, మైలోయిడ్ సార్కోమా) * గ్రాన్యులోమాటస్ మందమైన చర్మం * జుట్టు కణ ల్యుకేమియా * హోడ్కిన్స్ వ్యాధి * ఇక్తియోసిస్ అక్విజిటా (పొందిన ఇక్తియోసెస్) * IgG<nowiki><sub id="mwEc8">4</sub></nowiki>-సంబంధిత చర్మ వ్యాధులు * ఇంట్రావాస్కులర్ పెద్ద బి-సెల్ లింఫోమా (యాంజియోట్రోపిక్ పెద్ద కణ లింఫోమా, ఇంట్రాలిమ్ఫాటిక్ లింఫోమాటోసిస్, ఇంట్రావస్కులర్ లింఫోమాటాసిస్, ప్రాణాంతక యాంజియోఎండోథెలియోమాటోసిస్) * జెస్నర్ లింఫోసైటిక్ చొరబాట్లు (జెస్నర్-కానోఫ్ లింఫోసైటికల్ చొరబాట్లను, జెస్నర్ లింఫోసైటిక్ చొరబాట్ల చొరబాటులు) * కికుచి వ్యాధి (హిస్టియోసైటిక్ నెక్రోటైజింగ్ లింఫాడెనిటిస్) * పెద్ద ఫలకం పారాప్సోరియాసిస్ (పారాప్సోరియా ఎన్ ప్లాక్వెసిస్) * లెనెర్ట్ లింఫోమా (లింఫోపిథెలియోడ్ లింఫోమా) * ల్యుకేమియా కటిస్ * లింఫోమా కటిస్ * లింఫోమాటాయిడ్ గ్రాన్యులోమాటోసిస్ * లింఫోమాటాయిడ్ పాపులోసిస్ * ప్రాణాంతక హిస్టియోసైటోసిస్ (హిస్టియోసైటిక్ మెడుల్లరీ రెటిక్యులోసిస్) * మార్జినల్ జోన్ B-సెల్ లింఫోమా * మ్యూకోసా-సంబంధిత లింఫోయిడ్ కణజాల లింఫోమా * మైకోసిస్ ఫంగోయిడ్స్ * నాన్-మైకోసిస్ ఫంగోయిడ్స్ CD30-చర్మపు పెద్ద T-కణ లింఫోమా * ల్యుకేమియాతో సంబంధం ఉన్న నిర్దిష్టం కాని చర్మ పరిస్థితులు (ల్యుకేమియా) * పాగెటోయిడ్ రెటిక్యులోసిస్ (అక్రల్ మైకోసెస్ ఫంగోయిడ్స్, లోకలైజ్డ్ ఎపిడెర్మోట్రోపిక్ రెటిక్యోలోసిస్, మైకోసిస్ ఫంగోయిడ్ పామారిస్, ప్లాంటారిస్, యూనైలిషనల్ మైకోసిస్ శిలీంధ్రాలు, వొరింగర్-కొలోప్ వ్యాధి) * పిట్రియాసిస్ లైకెనోయిడ్స్ క్రోనికా (క్రానిక్ గుట్టేట్ పారాప్సోరియాసిస్, క్రానిక్ పిట్రియాసిస లైకెనోయ్డ్లు, డెర్మటైటిస్ సోరియాసిఫార్మిస్ నోడులారిస్, పారాప్సోరియాసిస్ క్రోనికా, పారాపర్సోరియాసిస్ లైచెనోయిడ్స్ * పిట్రియాసిస్ లైకెనోయిడ్స్ ఎట్ వేరియోలిఫార్మిస్ అక్యుటా (అక్యూట్ గుట్టేట్ పారాప్సోరియాసిస్, అక్యూట్ పారాప్సోరియాసిస్, అక్యూట్ పిట్రియాసిస లైకెనోయ్డెస్, ముచా-హేబెర్మన్ వ్యాధి, పారాప్సొరియాసిస్ అక్యుట్టా, పారాప్జోరియాసిస్ లైచెనోయిడ్స్, వేరియోలిఫోర్మిస్ అక్యుటాక్, పారాప్చోరియాసిస్ వేరియోలిఫోర్మ్స్ * ప్లాస్మాసైటోమా [[దస్త్రం:Plaque_of_mycosis_fungoides_2.jpg|alt=A large ulcerated plaque on the leg of an adult male|thumb|మైకోసిస్ ఫంగోయిడ్స్]] * ప్లాస్మాసైటోసిస్ * ప్లీమోర్ఫిక్ టి-సెల్ లింఫోమా (నాన్-మైకోసిస్ ఫంగోయిడ్స్ CD30-ప్లీమోర్ఫిక స్మాల్/మీడియం-సైజ్ క్యుటేనియస్ టి-సెల్ లిమ్ఫోమా) * పాలిసిథెమియా వెరా (ఎరిథెమియా) * ప్రాథమిక చర్మపు ఫోలిక్యులర్ లింఫోమా (ఫోలిక్యులర్ సెంటర్ సెల్ లింఫోమా, ఫోలిక్యులర్ సెంట్రల్ లింఫోమా) * ప్రాథమిక చర్మ ఇమ్యునోసైటోమా * ప్రాథమిక చర్మ ఉపాంత జోన్ లింఫోమా * రెటిఫార్మ్ పారాప్సోరియాసిస్ * సెకండరీ చర్మ CD30 + పెద్ద కణ లింఫోమా * సెజరీ సిండ్రోమ్ * భారీ లింఫాడెనోపతి (రోసాయ్-డోర్ఫ్మాన్ వ్యాధి) తో సైనస్ హిస్టియోసైటోసిస్ * సబ్క్యుటేనియస్ టి-సెల్ లింఫోమా (పన్నిక్యులిటిస్ లాంటి టి-సెల్ లిమ్ఫోమా) * డౌన్ సిండ్రోమ్లో వెసిక్యులోపస్ట్యులర్ విస్ఫోటనం, ల్యూక్మోయిడ్ ప్రతిచర్య == మెలనోసైటిక్ నెవి, నియోప్లాజమ్స్ == మెలనోసైటిక్ నెవి, నియోప్లాజమ్స్ (1) మెలనోసైట్స్,, (2) నెవస్ కణాల విస్తరణ వల్ల సంభవిస్తాయి, ఇవి డెండ్రిటిక్ ప్రక్రియలు లేని మెలనోసైట్ ఒక రూపం.<ref name="isbn0-397-51052-7">{{Cite book|url=https://archive.org/details/cutaneousmelanom0000unse|title=Cutaneous melanoma|last=Alan N Houghton|last2=Balch, Charles M.|publisher=J.B. Lippincott|year=1992|isbn=978-0-397-51052-8|url-access=registration}}</ref> * అక్రల్ నెవస్ (అక్రల్ చర్మం మెలనోసైటిక్ నెవస్, కణాల ఇంట్రాపిడెర్మల్ ఆరోహణతో మెలనోసైటిక నెవస్) * అమెలనోటిక్ బ్లూ నెవస్ (హైపోమెలనోటిక్ నీలం నెవస్ [[దస్త్రం:Becker-Naevus.jpg|alt=A large, light-tan colored patch of skin over an adult's left shoulder and upper back|thumb|బెకర్ నెవస్]]) * బెలూన్ సెల్ నెవస్ * బన్నయాన్-రిలే-రువల్కాబా సిండ్రోమ్ * బెకర్స్ నెవస్ (బెకర్స్ మెలనోసిస్, బెకర్స్ పిగ్మెంటరీ హమార్టోమా, నెవోయిడ్ మెలనోసిస్, పిగ్మెంటెడ్ హెయిర్ ఎపిడెర్మల్ నెవస్) * నిరపాయమైన మెలనోసైటిక్ నెవస్ (బనల్ నెవస్, సాధారణ పొందిన మెలనోసైటిక నెవస్), మోల్, నెవోసెల్యులార్ నెవస్, నెవోసైటిక్ నెవ్స్ * బ్లూ నెవస్ (బ్లూ న్యూరోనెవస్, డెర్మల్ మెలనోసైటోమా, నెవస్ బ్లూ) * బ్లూ నెవస్ ఆఫ్ జాడాసోన్-టియేచే (సాధారణ నీలం నెవస్, నెవస్ సెరులేస్) * కార్నీ కాంప్లెక్స్ (లాంబ్ సిండ్రోమ్, నేమ్ సిండ్రోమ్) * సెల్యులార్ బ్లూ నెవస్ * సెంట్రోఫేషియల్ లెంటిజినోసిస్ * పుట్టుకతో వచ్చే మెలనోసైటిక్ నెవస్ * లోతైన చొచ్చుకుపోయే నెవస్ * డిస్ప్లాస్టిక్ నెవస్ (విలక్షణమైన మోల్, వైవిధ్యమైన నెవస్, బి-కె మోల్, క్లార్క్ నెవస్, డిస్ప్లాస్టిక్ మెలనోసైటిక్ నెవస్) * డిస్ప్లాస్టిక్ నెవస్ సిండ్రోమ్ (బి-కె మోల్ సిండ్రోమ్, ఫ్యామిలీ ఎటిపికల్ మల్టిపుల్ మోల్-మెలనోమా సిండ్రోమ్, ఫ్యామిలీ మెలనోమా * ఎఫెలిస్ (ఫ్రెక్లె) * ఎపిథెలియోయిడ్ బ్లూ నెవస్ * సాధారణీకరించిన లెంటిజినోసిస్ * జెయింట్ పిగ్మెంటెడ్ నెవస్ (బాత్ ట్రంక్ నెవస్, పుట్టుకతో వచ్చే నెవోమెలనోసైటిక్ నెవస్), గార్మెంట్ నెవస్. * హాలో నెవస్ (ల్యూకోడర్మా అక్విజిటమ్ సెంట్రిఫ్యూగమ్, పెరినోవోయిడ్ విటిలిగో, సుట్టన్ నెవస్ * హోరి నెవస్ (ఓటా లాంటి మాక్యులస్ ద్వైపాక్షిక నెవస్ను పొందింది) * నల్లజాతి వ్యక్తులలో వారసత్వంగా వచ్చిన నమూనా లెంటిజినోసిస్ * ఇంక్ స్పాట్ లెంటిగో (సన్బర్న్ లెంటిగో) * లాగియర్-హంజికర్ సిండ్రోమ్ * లెంటిగో సింప్లెక్స్ (సింపుల్ లెంటిగో) * ప్రాణాంతక నీలం నెవస్ * మధ్య తరహా పుట్టుకతో వచ్చే నెవోసైటిక్ నెవస్ * మెలనోఅకాంథోమా * అనిశ్చిత ప్రాణాంతక సంభావ్యత మెలనోసైటిక్ కణితులు * మోయ్నాహన్ సిండ్రోమ్ * మ్యూకోసల్ లెంటిజైన్స్ (లాబియల్, పురుషాంగం, వల్వర్ మెలనోసిస్, మెలనోటిక్ మాక్యులెస్) * నెవస్ ఆఫ్ ఇటో (నెవస్ ఫుస్కోసెరులియస్ అక్రోమియోడెల్టాయిడియస్) * నెవస్ ఆఫ్ ఓటా (పుట్టుకతో వచ్చే మెలనోసిస్ బల్బి, మెలనోసిస్ బుల్బోరమ్, అబెరంట్ డెర్మల్ మెలనోసైటోసిస్, నెవస్ ఫుస్కోసెరులియస్ ఆప్తల్మోమాక్సిల్లారిస్, ఓక్యులోడెర్మల్ మెలానోసైటోసిస్, ఓక్యులోముకోడెర్మల్ మెలనోసైటోసిస్లు) * నెవస్ స్పిలస్ (స్పెక్లెడ్ లెంటిజినస్ నెవస్, జోస్టెరిఫార్మ్ లెంటిజినస నెవస్) * పాక్షిక ఏకపక్ష లెంటిజినోసిస్ (సెగ్మెంటల్ లెంటిజోనోసిస్) * పీట్జ్-జెఘర్స్ సిండ్రోమ్ * పిగ్మెంటెడ్ స్పిండిల్ సెల్ నెవస్ (పిగ్మెంటేడ్ స్పిండిల్ సెల్ ట్యూమర్ ఆఫ్ రీడ్, పిగ్మెెంటెడ్ వేరియంట్ ఆఫ్ స్పిట్జ్ నెవస్ * సూడోమెలనోమా (పునరావృత మెలనోసైటిక్ నెవస్, పునరావృత నెవస్) * పూవా లెంటిజిన్స్ * చిన్న పరిమాణ పుట్టుకతో వచ్చే నెవోసైటిక్ నెవస్ * స్పిట్జ్ నెవస్ (బెనిగ్న్ జువెనైల్ మెలనోమా, ఎపిథీలియోయిడ్, స్పిండిల్ సెల్ నెవస్, స్పిట్జ్ జువెనైన్ మెలనోమా) * సోలార్ లెంటిగో (లెంటిగో సెనిలిస్, లివర్ స్పాట్, ఓల్డ్ ఏజ్ స్పాట్, సెనైల్ ఫ్రెక్లె) === మెలనోమా === [[మెలనోమా]] అనేది మెలనోసైట్ల ప్రాణాంతక విస్తరణ, చర్మ క్యాన్సర్ అత్యంత దూకుడు రకం. <ref name="pmid21141087">{{Cite paper|title=Diagnosis and treatment protocols of cutaneous melanoma: latest approach 2010}}</ref><ref name="pmid17441381">{{Cite paper|title=[The latest diagnostical methods and therapy in melanoma]}}</ref><ref name="pmid20852885">{{Cite paper|title=Melanoma, Darwinian medicine and the inner world}}</ref> * అక్రల్ లెంటిజినస్ మెలనోమా [[దస్త్రం:NodularMelanoma.jpg|alt=A dark brown to black, irregularly shaped nodule on the malar surface of an adult|thumb|నోడ్యులర్ మెలనోమా]] * అమెలనోటిక్ మెలనోమా * జంతు రకం మెలనోమా * డెస్మోప్లాస్టిక్ మెలనోమా (న్యూరోట్రోపిక్ మెలనోమా, స్పిండిల్డ్ మెలనోమా) * సూర్యరశ్మి దెబ్బతిన్న చర్మంపై లెంటిగో మాలినా (లెంటిజినస్ మెలనోమా) * లెంటిగో మాలినా మెలనోమా * స్పిట్జ్ నెవస్ లక్షణాలతో మెలనోమా (స్పిట్జాయిడ్ మెలనోమా) * చిన్న నెవస్ లాంటి కణాలతో మెలనోమా (చిన్న కణ మెలనోమా) * మ్యూకోసల్ మెలనోమా * నెవాయిడ్ మెలనోమా * నోడ్యులర్ మెలనోమా * పాలీపాయ్డ్ మెలనోమా * [[మెలనోమా|సెబోర్హీక్ కెరాటోసిస్-వంటి మెలనోమా]] * సాఫ్ట్-టిష్యూ మెలనోమా (క్లియర్-సెల్ సార్కోమా, సాఫ్ట్ పార్ట్స్ మెలనోమా) * ఉపరితల వ్యాప్తి మెలనోమా (ఉపరితల వ్యాప్తి) * యువెల్ మెలనోమా == మోనోసైట్-మాక్రోఫేజ్-సంబంధిత == మోనోసైట్, మాక్రోఫేజ్-సంబంధిత చర్మసంబంధ పరిస్థితులు [[కణజాల శాస్త్రం|హిస్టోలాజికల్గా]] మోనోసైట్, మాక్రోఫేగ్ కణాల ద్వారా చర్మం చొచొరబాటు ద్వారా వర్గీకరించబడతాయి, తరచుగా గ్రాన్యులోమాటస్ వ్యాధి, హిస్టియోసైటోసెస్,, సార్కోయిడోసిస్ వంటి అనేక వర్గాలుగా విభజించబడ్డాయి.<ref name="Rapini">{{Cite book|url=https://archive.org/details/practicaldermato0000rapi|title=Practical dermatopathology|last=Rapini, Ronald P|publisher=Elsevier Mosby|year=2005|isbn=978-0-323-01198-3|url-access=registration}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFRapini,_Ronald_P2005">Rapini, Ronald P (2005). <span class="id-lock-registration" title="Free registration required">[[iarchive:practicaldermato0000rapi|''Practical dermatopathology'']]</span>. Elsevier Mosby. [[ఐఎస్‌బిఎన్|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-323-01198-3|<bdi>978-0-323-01198-3</bdi>]].</cite></ref><ref name="pmid20184390">{{Cite paper|title=Non-Infectious Granulomatous Diseases of the Skin and their Associated Systemic Diseases: An Evidence-Based Update to Important Clinical Questions}}</ref><ref name="pmid19857474">{{Cite paper|author=Vardiman JW|title=The World Health Organization (WHO) classification of tumors of the hematopoietic and lymphoid tissues: an overview with emphasis on the myeloid neoplasms}}</ref><ref name="pmid19717499">{{Cite paper|title=Sarcoidosis}}</ref> * ఆక్టినమిక్ గ్రాన్యులోమా (ఓ 'బ్రియన్ గ్రాన్యులోమ) * యాన్యులర్ ఎలాస్టోలిటిక్ జెయింట్ సెల్ గ్రాన్యులోమా (జైంట్ సెల్ ఎలాస్టోఫాగోసైటోసిస్, మీషర్స్ గ్రాన్యులోమ, ముఖం మీషర్స్ బ్రాన్యులోమ) * యాన్యులర్ సార్కోయిడోసిస్ జనరలైజ్డ్ గ్రాన్యులోమా యాన్యులేర్[[దస్త్రం:Generalized_granuloma_annulare.JPEG|alt=Large, well demarcated plaques with red, active borders, all located on the lower leg of an adult|thumb|సాధారణీకరించిన గ్రాన్యులోమా వార్షికము]] * నిరపాయమైన సెఫాలిక్ హిస్టియోసైటోసిస్ (ఇంట్రాసైటోప్లాస్మిక్ పురుగు లాంటి శరీరాలతో హిస్టియోసైటాసిస్) * పుట్టుకతో వచ్చే స్వీయ-వైద్యం రెటిక్యులోహిస్టియోసైటోసిస్ (హషిమోటో-ప్రిట్జ్కర్ వ్యాధి, హషిమోతో-ప్రిట్జకర్ సిండ్రోమ్) * ఎరిథ్రోడెర్మిక్ సార్కోయిడోసిస్ * సాధారణీకరించిన విస్ఫోటన హిస్టియోసైటోమా (ఎరప్టివ్ హిస్టియోసైటమా, సాధారణీకరించబడిన విస్ఫోటన హిస్టోసైటోసిస్) * సాధారణీకరించిన గ్రాన్యులోమా వార్షికము * జెయింట్ సెల్ రెటిక్యులోహిస్టియోసైటోమా (సోలిటరీ రెటిక్యోలోహిస్టియోసిటోమా, సోలిటరీ ఱెటిక్యులోహిస్టియోసైటోసిస్) * హెచ్ఐవి వ్యాధిలో గ్రాన్యులోమా రద్దు * గ్రాన్యులోమా మల్టీఫార్మ్ (మార్కర్ వ్యాధి, గ్రాన్యులోమ మల్టీఫార్మ్) * చేతి-షుల్లర్-క్రైస్తవ వ్యాధి * హీర్ఫోర్డ్ సిండ్రోమ్ * వంశపారంపర్య ప్రగతిశీల మ్యూసినస్ హిస్టియోసైటోసిస్ * హైపోపిగ్మెంటెడ్ సార్కోయిడోసిస్ * ఇచ్థియోసిఫార్మ్ సార్కోయిడోసిస్ * అనిశ్చిత కణ హిస్టియోసైటోసిస్ * మధ్యంతర గ్రాన్యులోమాటస్ ఔషధ ప్రతిచర్య * లాంగర్హాన్స్ సెల్ హిస్టియోసైటోసిస్ (హిస్టియోసైటాసిస్) * లెటర్-సివ్ వ్యాధి * స్థానికీకరించిన గ్రాన్యులోమా వార్షికము * లోఫ్గ్రెన్ సిండ్రోమ్ * లూపస్ పెర్నియో * మార్ఫియాఫార్మ్ సార్కోయిడోసిస్ * మ్యూకోసల్ సార్కోయిడోసిస్ * మల్టీసెంట్రిక్ రెటిక్యులోహిస్టియోసైటోసిస్ * నెక్రోబయోటిక్ జాంథోగ్రానులోమా (పారాప్రొటీనెమియాతో కూడిన నెక్రోబియోటిక్ జాంథగ్రానులోమా) * నాన్-ఎక్స్ హిస్టియోసైటోసిస్ * పాప్యులర్ సార్కోయిడ్ * పాప్యులర్ జాంథోమా * ప్యాచ్-రకం గ్రాన్యులోమా యాన్యులార్ (స్థానిక గ్రాన్యులోమ యాన్యులారే) * పెర్ఫరేటింగ్ గ్రాన్యులోమా యాన్యులేర్ [[దస్త్రం:Cutaneous_findings_in_systemic_sarcoidosis.JPEG|alt=Multiple reddish-brownish papules and plaques on the left mandibular region of an adult face|thumb|సిస్టమిక్ సార్కోయిడోసిస్]] * ప్రగతిశీల నోడ్యులర్ హిస్టియోసైటోసిస్ * రెటిక్యులోహిస్టియోసైటోమా * స్కార్ సార్కోయిడ్ (స్కార్స్కైడోసిస్ ఇన్ స్కార్స్) * సముద్ర నీలం హిస్టియోసైటోసిస్ * సబ్కటానియస్ గ్రాన్యులోమా యాన్యులేర్ (డీప్ గ్రాన్యులోమ యాన్యులే, సూడోరేయుమటాయిడ్ నోడ్యులేర్) * సబ్క్యుటేనియస్ సార్కోయిడోసిస్ (డరియర్-రౌసీ వ్యాధి, డరియర్ రూసీ సార్కోయిడ్ వ్యాధి) * సిస్టమిక్ సార్కోయిడోసిస్ * వ్రణోత్పత్తి సార్కోయిడోసిస్ * Xanthoma disassinatum (డిసెమినేటెడ్ xanthosiderohistiocytosis, మోంట్గోమేరీ సిండ్రోమ్) == మ్యూసినోసెస్ == మ్యూసినోసెస్ అనేవి అసాధారణంగా పెద్ద మొత్తంలో మ్యూకోపాలిసాకరైడ్లను ఉత్పత్తి చేసే చర్మ ఫైబ్రోబ్లాస్ట్ల వల్ల కలిగే పరిస్థితుల సమూహం.<ref name="Andrews">{{Cite book|title=Andrews' Diseases of the Skin: Clinical Dermatology|url=https://archive.org/details/andrewsdiseaseso0000jame_m6q8|last=James, William D|publisher=Saunders Elsevier|year=2006|isbn=978-0-7216-2921-6|display-authors=etal}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFJames,_William_D2006">James, William D; et&nbsp;al. (2006). ''Andrews' Diseases of the Skin: Clinical Dermatology''. Saunders Elsevier. [[ఐఎస్‌బిఎన్|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-7216-2921-6|<bdi>978-0-7216-2921-6</bdi>]].</cite></ref> * అక్రల్ నిరంతర పాప్యులర్ మ్యూసినోసిస్ * వైవిధ్య లైకెన్ మైక్స్డెమాటోసస్ (ఇంటర్మీడియట్ లైకెన్ మిక్స్డెమాట్సస్) * వైవిధ్యమైన గడ్డకట్టే మైక్స్డెమా (జాడాసోన్-డోస్కెర్ సిండ్రోమ్) * క్యూటేనియస్ ఫోకల్ మ్యూసినోసిస్ * క్యూటేనియస్ లూపస్ మ్యూసినోసిస్ (లూపస్ ఎరితెమాటోసస్లో పాప్యులర్, నోడ్యులర్ మ్యూసినోసస్, పాప్యులర్, గోల్డ్ నోడ్యులర్ మ్యూకినోసిస్, లూపస్ ఎరితిమాటోసస్లోని పాపులోనోడ్యులర్ మ్యూసికోసిస్) * వివిక్త పాప్యులర్ లైకెన్ మైక్స్డెమాటోసస్ * ఎక్రైన్ మ్యూసినోసిస్ * ఫోలిక్యులర్ మ్యూసినోసిస్ (అలోపేసియా మ్యూసినోసా, మ్యూసినోసస్ ఫోలిక్యులారిస్, పింకస్ ఫోలిక్యులర్ మ్యూజినోసిస్, పింకస్ ఫాలిక్యులర్ మ్యూకినోసిస్-బెనిగ్న్ ప్రైమరీ ఫార్మ్) * స్థానికీకరించిన లైకెన్ మైక్స్డెమాటోసస్ * మైక్సాయిడ్ తిత్తి (డిజిటల్ మ్యూకస్ తిత్తి, మ్యూకస్ సిస్ట్) * మైక్సాయిడ్ లిపోబ్లాస్టోమా * న్యూరోపతియా మ్యూసినోసా కటానియా * నోడ్యులర్ లైకెన్ మైక్స్డెమాటోసస్ * పాప్యులర్ మ్యూసినోసిస్ (సాధారణీకరించిన లైకెన్ మైక్స్డెమాటోసస్, స్క్లెరోడెర్మాయిడ్ లైకెన్ మిక్స్డెమాటసస్, స్క్లెరొమైక్స్డెమా) * పాప్యులర్ మ్యూసినోసిస్ ఆఫ్ ఇన్ఫాన్సీ (స్కటానియస్ మ్యూసినోసస్ ఆఫ్ ఇన్ఫాన్సి) * పెరిఫోలిక్యులర్ మ్యూసినోసిస్ * రెటిక్యులర్ ఎరిథెమాటస్ మ్యూసినోసిస్ (మిడ్లైన్ మ్యూసినోసస్, ప్లేక్ లాంటి చర్మ మ్యూసినోసెస్, REM సిండ్రోమ్) * స్క్లెరోడెర్మా * స్వీయ-వైద్యం బాల్య చర్మపు మ్యూసినోసిస్ * స్వీయ-వైద్యం పాప్యులర్ మ్యూసినోసిస్ * దృఢమైన చర్మ సిండ్రోమ్ (కంజెనిటల్ ఫాసియల్ డిస్ట్రోఫి) == న్యూరోకాటేనియస్ == నరాల చర్మసంబంధమైన పరిస్థితులు అనేవి సేంద్రీయ [[నాడీ వ్యవస్థ]] వ్యాధి కారణంగా, రోగనిర్ధారణలో మానసిక రోగాలు. <ref name="pmid17632653">{{Cite paper|author=Jafferany M|title=Psychodermatology: a guide to understanding common psychocutaneous disorders}}</ref><ref name="pmid17229599">{{Cite paper|title=Clinical pictures and classification of somatoform disorders in dermatology}}</ref> * వైవిధ్య క్రానిక్ నొప్పి సిండ్రోమ్ * బాడీ డైస్మోర్ఫిక్ డిజార్డర్ (డైస్మోర్ఫిక్ సిండ్రోమ్, డైస్మోఫోబియా) * బ్రాకియోరాడియల్ ప్రురిటస్ * బ్రోమిడ్రోసిఫోబియా * కాంప్లెక్స్ రీజినల్ పెయిన్ సిండ్రోమ్ (రిఫ్లెక్స్ సింపథెటిక్ డిస్ట్రోఫి) * అన్హీడ్రోసిస్తో నొప్పికి పుట్టుకతో వచ్చే సున్నితత్వం * భ్రమాత్మక పరాన్నజీవి (పరాన్నజీవి భ్రమలు, ఎక్బోమ్ సిండ్రోమ్, మోనోసిమ్ప్టోమాటిక్ హైపోకాన్డ్రియాకల్ సైకోసిస్) * డెర్మాటోథ్లాసియా * డెర్మటైటిస్ ఆర్టిఫ్యాక్టా (ఫ్యాక్టిషియస్ డెర్మటైటిస, ఫ్యాక్టిషియల్ డెర్మటైటిసి) ఫ్యాక్టిషస్ డెర్మటైసిస్[[దస్త్రం:Factitious_dermatitis.jpg|alt=Multiple, well-demarcated, linear, longitudinal erosions on the dorsum of the bilateral forearms|thumb|వాస్తవమైన చర్మశోథ]] * గ్లోసోడినియా (బర్నింగ్ మౌత్ సిండ్రోమ్, బర్నింగ్ నాలుక, ఒరోడినియా) * లెవేటర్ అని సిండ్రోమ్ * మాలమ్ పెర్ఫోరాన్స్ పెడిస్ (న్యూరోట్రోఫిక్ పుండు, పాదాల రంధ్రాల పుండు) * మెరలజియా పారెస్థెటిక (రోత్-బెర్న్హార్డ్ వ్యాధి) * న్యూరోటిక్ ఎక్సోరియేషన్స్ * నోటాల్జియా పారెస్థెటికా (వంశపారంపర్య స్థానికీకరించిన ప్రురిటస్, పృష్ఠ వర్ణద్రవ్యం కలిగిన ప్రురిటిక్ పాచ్, సబ్స్కాప్యులర్ ప్రురిటాస్) * పోస్టెన్సేఫాలిటిక్ ట్రోఫిక్ పుండు * మానసిక రుగ్మత * రిలే-డే సిండ్రోమ్ (ఫ్యామిలీ డైసోటోనోమియా) * స్కాల్ప్ డైసెస్థెషియా * సియాటిక్ నరాల గాయం * స్క్రోటోడినియా * సిరింగోమైలియా (మోర్వాన్స్ వ్యాధి) * ట్రామాటిక్ న్యూరోమా (యాంప్యుటేషన్ న్యూరోమా) * ట్రైకోటిల్లోమానియా (ట్రైకోటిల్లోసిస్) * ట్రైజెమినల్ న్యూరాల్జియా (trice neuralgia) * ట్రైజెమినల్ ట్రోఫిక్ లెషన్ (ట్రైజెమినాల్ ట్రోఫిక్ సిండ్రోమ్) * వల్వోడైనియా (వెస్టిబులోడినియా) == అంటువ్యాధి లేని రోగనిరోధక శక్తి లోపం-సంబంధిత == అంటురోగ నిరోధక లోపం-సంబంధిత చర్మ పరిస్థితులు టి-సెల్, బి-సెల్ పనిచేయకపోవడం వల్ల సంభవిస్తాయి. . * బేర్ లింఫోసైట్ సిండ్రోమ్ * దీర్ఘకాలిక గ్రాన్యులోమాటస్ వ్యాధి (బ్రిడ్జెస్-గుడ్ సిండ్రోమ్, క్రానిక్ గ్రాన్యులోమటస్ డిజార్డర్, క్వి సిండ్రోమ్) * సాధారణ వేరియబుల్ ఇమ్యునో డెఫిషియన్సీ (అక్వైర్డ్ హైపోగమ్మాగ్లోబులినిమియా) * పూరక లోపం * డిజార్జ్ సిండ్రోమ్ (డిజార్జ్ క్రమరాహిత్యం, థైమిక్ హైపోప్లాసియా) * అంటువ్యాధి-వర్సెస్-హోస్ట్ వ్యాధి * గ్రిసెల్లి సిండ్రోమ్ * హైపర్-ఐజిఇ సిండ్రోమ్ (బక్లీ సిండ్రోమ్, జాబ్ సిండ్రోమ్) * హైపర్-ఇగ్మ్ తో రోగనిరోధక శక్తి లోపం * ఇమ్యునో డెఫిషియన్సీ-సెంట్రోమెరిక్ అస్థిరత-ముఖ క్రమరాహిత్యాల సిండ్రోమ్ (ఐసిఎఫ్ సిండ్రోమ్) * ఐసోలేటెడ్ ఐజిఎ లోపం * ఐసోలేటెడ్ ప్రైమరీ IgM లోపం * జానస్ కినేస్ 3 లోపం * ల్యూకోసైట్ సంశ్లేషణ అణువు లోపం * LIG4 సిండ్రోమ్ * మైలోపెరాక్సిడేస్ లోపం * న్యూట్రోఫిల్ ఇమ్యునో డెఫిషియన్సీ సిండ్రోమ్ * నెజెలోఫ్ సిండ్రోమ్ (సాధారణ ఇమ్యునోగ్లోబులిన్స్తో థైమిక్ డిస్ప్లాసియా) * ఒమెన్ సిండ్రోమ్ ఒమెన్ సిండ్రోం[[దస్త్రం:Omenn_syndrome.png|alt=Redness and scaliness of the entire skin on a 5-month-old female infant|thumb|ఒమెన్ సిండ్రోమ్]] * ప్యూరిన్ న్యూక్లియోసైడ్ ఫాస్ఫోరిలేస్ లోపం * తీవ్రమైన కంబైన్డ్ ఇమ్యునో డెఫిషియన్సీ (అలింఫోసైటోసిస్, గ్లాన్జ్మాన్-రినికర్ సిండ్రోమ్, తీవ్రమైన మిశ్రమ ఇమ్యునోడెఫిషియెన్సీ సిండ్రోమ్, థైమిక్ అలింఫోప్లాసియా) * స్వాచ్మన్-బోడియన్-డైమండ్ సిండ్రోమ్ * ఇమ్యునో డెఫిషియన్సీతో థైమోమా (గుడ్ సిండ్రోమ్) * శిశు స్థితి తాత్కాలిక హైపోగమ్మగ్లోబులినిమియా * మొటిమలు-హైపోగమ్మగ్లోబులినేమియా-ఇన్ఫెక్షన్లు-మైలోకథెక్సిస్ సిండ్రోమ్ (WHIM సిండ్రోమ్) * విస్కోట్-ఆల్డ్రిచ్ సిండ్రోమ్ * X-లింక్డ్ అగమ్మగ్లోబులినిమియా (బ్రూటాన్ సిండ్రోమ్, సెక్స్-లింక్డ్ ఆగమ్మగ్లోబులినెమియా) * X-లింక్డ్ హైపర్-IgM సిండ్రోమ్ * X-లింక్డ్ హైపోగమ్మగ్లోబులినిమియా * X-లింక్డ్ లింఫోప్రోలిఫెరేటివ్ వ్యాధి (డంకన్ వ్యాధి) * X-లింక్డ్ న్యూట్రోపెనియా == పోషకాహారం సంబంధిత == పోషకాహార సంబంధిత చర్మసంబంధమైన పరిస్థితులు [[పోషకాహార లోపం]] కారణంగా సరికాని, సరిపోని ఆహారం కారణంగా సంభవిస్తాయి .<ref name="pmid2663932">{{Cite paper|title=Nutritional deficiency and the skin}}</ref><ref name="pmid16914997">{{Cite paper|title=Cutaneous manifestations of nutritional deficiency}}</ref> * బయోటిన్ లోపం * కెరోటినిమియా * [[ఆవశ్యక కొవ్వు ఆమ్లం|ముఖ్యమైన కొవ్వు ఆమ్లం లోపం]] * ఫోలిక్ యాసిడ్ లోపం * హైపర్విటమినోసిస్ A * హైపోవిటమినోసిస్ ఎ (ఫ్రినోడెర్మా) * ఐరన్ లోపం [[దస్త్రం:Kwashiorkor_dermatosis.jpg|alt=Small, scattered bumps on a child's lower back and buttock|thumb|క్వాషియోర్కర్]] * క్వాషియోర్కర్ * లైకోపెనెమియా * మాపిల్ సిరప్ మూత్ర వ్యాధి * మారస్మస్ * [[పెల్లాగ్రా|నియాసిన్ లోపం]] (పెల్లాగ్రా, విటమిన్ బి₃ లోపం) * సెలీనియం లోపం * విటమిన్ బి<nowiki><sub id="mwFDE">1</sub></nowiki> లోపం (బెరిబెరి, థయామిన్ లోపం) * విటమిన్ బి<nowiki><sub id="mwFDQ">12</sub></nowiki> లోపం (సైనోకోబాలమిన్ లోపం) * విటమిన్ బి<nowiki><sub id="mwFDc">2</sub></nowiki> లోపం (అరిబోఫ్లావినోసిస్, రిబోఫ్లావిన్ లోపం) * విటమిన్ B6 లోపం (పైరిడాక్సిన్ లోపం) * విటమిన్ B6 అదనపు (పైరిడాక్సిన్ అదనపు) * [[స్కర్వి|విటమిన్ సి లోపం]] (స్కర్వి) * విటమిన్ కె లోపం * జింక్ లోపం == పాపులోస్క్వామస్ హైపర్కెరాటోటిక్ == పాపులోస్క్వామస్ హైపర్కెరాటోటిక్ చర్మసంబంధమైన పరిస్థితులు అంటే పొర కార్నియం గట్టిపడటం వల్ల ఏర్పడే పాపుల్స్, ప్రమాణాలతో ఉంటాయి. .<ref name="bolognia">{{Cite book|title=Dermatology|last=Bolognia, Jean L|publisher=Mosby|year=2007|isbn=978-1-4160-2999-1|location=St. Louis|display-authors=etal}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFBolognia,_Jean_L2007">Bolognia, Jean L; et&nbsp;al. (2007). ''Dermatology''. St. Louis: Mosby. [[ఐఎస్‌బిఎన్|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-1-4160-2999-1|<bdi>978-1-4160-2999-1</bdi>]].</cite></ref> [[దస్త్రం:Pityriasis_rosea-3.jpg|alt=Multiple, red, well demarcated papules and plaques on the flank of an adult male|thumb|పిట్రియాసిస్ రోసా]] * కంఫ్లూయెంట్, రెటిక్యులేటెడ్ పాపిల్లోమాటోసిస్ (గౌగెరోట్, కార్టియాడ్ కంఫ్లూఎంట్, రెటికులేటెడ్ పాపిల్లోమాటాసిస్, ఫ్యామిలీల్ క్యుటేనియస్ పాపిల్లోమాటాసిస్, కాన్ఫ్లూయెంట్లు, రెటికులేటెడ్ పాపిల్లోమాటిసిస్ కుటుంబ సంఘటన) * డిజిటేట్ డెర్మాటోసిస్ * ఔషధ-ప్రేరిత కెరాటోడెర్మా * ఎక్స్ఫోలియేటివ్ డెర్మటైటిస్ (డెర్మటైసిస్ ఎక్స్ఫోలియాటివా, ఎరిత్రోడర్మా, రెడ్ మ్యాన్ సిండ్రోమ్) * ఫ్లోరిడ్ చర్మ పాపిల్లోమాటోసిస్ * గ్రాన్యులర్ పారాకెరాటోసిస్ (ఆక్సిల్లరీ గ్రాన్యులార్ పారాకెరేటోసిస్, ఇంటర్ట్రిజినస్ గ్రాన్యులెర్ పారాకెరోటోసిస్) * కెరాటోలిసిస్ ఎక్స్ఫోలియాటివా (లామెల్లార్ డైషిడ్రోసిస్, పునరావృత ఫోకల్ పామర్ తొక్కడం, పునరావృత పామర్ తొక్కు * పామర్ క్రీజెస్ కెరాటోసిస్ పంక్టాటా (హైపెర్కెరాటోసిస్ పెనెట్రాన్స్, హైపెర్కెరటోసిస్ పంక్టటా, కెరాటోడెర్మియా పంక్టాట, కెరాటాసిస్ పంక్ టాటా, పామర్ క్రీజ్స్ కెరాటాటిక్ పిట్స్, పామర్ క్రేజ్స్ లెంటిక్యులర్ అట్రోఫియా, పామర్ క్రిజ్స్ పంక్టేట్ కెరాటోసస్) * మీస్మాన్ కార్నియల్ డిస్ట్రోఫీ * పారానోప్లాస్టిక్ కెరాటోడెర్మా * పిట్రియాసిస్ రోసా (పిట్రియాసిస రోసా గిబెర్ట్) * పిట్రియాసిస్ రుబ్రా పిలారిస్ (డెవెర్జీ వ్యాధి, లైకెన్ రూబర్ అక్యుమినాటస్, లైకెన రూబర్ పిలారిస్) * స్వచ్ఛమైన జుట్టు-గోర్లు రకం ఎక్టోడెర్మల్ డైస్ప్లాసియా * చిన్న ఫలకం పారాప్సోరియాసిస్ (దీర్ఘకాలిక ఉపరితల చర్మశోథ) * ట్రిప్ల అరచేతులు * Xanthoerythrodermia పెర్స్టాన్స్ === పామోప్లాంటర్ కెరాటోడెర్మాస్ === పామోప్లాంటర్ కెరాటోడెర్మాస్ అనేది వంశపారంపర్య, పొందిన కెరాటో డెర్మాస్ విభిన్న సమూహం, దీనిలో అరచేతులు, అరికాళ్ళ చర్మం హైపర్కెరాటోసిస్ ఉంటుంది.<ref name="pmid9196328">{{Cite paper|title=Frontiers in keratodermas: pushing the envelope}}</ref> [[దస్త్రం:Plantarkeratosis-01.jpg|alt=Bottom of an adult's foot with a thickened and scaling surface|thumb|పామోప్లాంటర్ కెరాటోడెర్మా]] * కోస్టా అక్రోకెరాటోఎలాస్టోయిడోసిస్ (కెరాటోఎల్టియోడోసిస్ మార్జినాలిస్) * ఆక్వజెనిక్ కెరాటోడెర్మా (అక్వజెనిక్ పామోప్లాంటర్ కెరాటోడర్మా, ఆక్వజెనిక సిరింజియల్ అక్రోకెరాటోడెర్మ, అరచేతుల ఆక్వజెనిక్ ముడతలు, తాత్కాలిక రియాక్టివ్ పాపులోట్రాన్సుసెంట్ అక్రోకెరాటొడెర్మా) * బార్ట్-పంఫ్రే సిండ్రోమ్ (పమ్మోప్లాంటార్ కెరాటోడెర్మా విత్ పిక్లి ప్యాడ్స్, ల్యూకోనిచియా, చెవిటితనం * కామిసా వ్యాధి * కార్వాజల్ సిండ్రోమ్ (ఉన్నిగల జుట్టు, కార్డియోమయోపతితో కూడిన పామోప్లాంటార్ కెరాటోడెర్మా, ఉన్నిగల జుట్టుతో కూడిన పామోప్లాంటర్ కెరాటోడర్మా, ఎడమ వెంట్రిక్యులర్ డైలేటెడ్ కార్డియోమియోపతి) * కార్నియోడెర్మాటోసియస్ సిండ్రోమ్ (సి. డి. ఓ. సిండ్రోమ్) * విస్తరించిన ఎపిడెర్మోలిటిక్ పామోప్లాంటర్ కెరాటోడెర్మా (పామోప్లాంటర కెరాటోడర్మా కమ్ డిజెనరేషన్ గ్రాన్యులోసా వోర్నర్, వోర్నర్ ఎపిడెర్మోలిటిక్ పామోప్లాంటార కెరాటోడర్మా, వోర్నెర్ కెరాటోడరమా * వ్యాపించని నాన్-ఎపిడెర్మోలిటిక్ పామోప్లాంటార్ కెరాటోడెర్మా (ఆర్థోహైపెర్కెరాటోటిక్ కెరాటోడర్మా, వంశపారంపర్య పామోప్లాన్టార్ కెరాడోడెర్మా, కెరాటోసిస్ ఎక్స్ట్రెమిటాటమ్ ప్రోగ్రెడియన్స్, కెరాటోప్లాంటారిస్ డిఫ్యూసా సర్కంస్క్రిప్ట, టైలోసిస్, ఉన్నా-థోస్ట్ వ్యాధి, ఉన్నా-తోస్ట్ కెరాటోడర్మా * ఎరిత్రోకెరాటోడెర్మియా వేరియబిలిస్ (ఎరిత్రోకెరటోడెర్మియ ఫిగురటా వేరియబిలిస్, కెరాటోసిస్ ఎక్స్ట్రెమిటాటమ్ ప్రోగ్రెడియన్స్, కెరాట్సిస్ పామోప్లాంటారిస్ ట్రాన్స్గ్రెడియన్స్ ఎట్ ప్రోగ్రెడియెన్స్, మెండిస్ డా కోస్టా సిండ్రోమ్, మెండెస్ డా కోస్టా రకం ఎరిత్రోకెర్టోడెర్మియో, ప్రోగ్రెసివ్ సిమెట్రిక్ ఎరిత్రోక్రెరాటోడెర్మా) * ఫోకల్ అక్రల్ హైపర్కెరాటోసిస్ (అక్రోకెరాటోఎలాస్టోయిడోసిస్ లైకెనోయిడ్స్, చేతుల క్షీణించిన కొల్లాజెన్ ఫలకాలు) * ఫోకల్ పామోప్లాంటార్, జింజివల్ కెరాటోసిస్ * నోటి శ్లేష్మ హైపర్కెరాటోసిస్ (ఫోకల్ ఎపిడెర్మోలిటిక్ పామోప్లాంటర్ కెరాటోడెర్మా, వంశపారంపర్య బాధాకరమైన కాల్లోసిటీలు, వంశపారంపరాగత బాధాకరమైన కల్లోసిటీ సిండ్రోమ్, కెరాటోసిస్ ఫోలిక్యులారిస్, కెరాటోప్లాంటరిస్ నుములారిస్, నమ్మ్యులర్ ఎపిడెర్మోలిటిక్ పామోప్లాంటర్తో కెరాటోడర్మా) * హైమ్-మంక్ సిండ్రోమ్ (పాల్మోప్లాంటార్ కెరాటోడెర్మా పెరిరోంటైటిస్, అరాక్నోడాక్టిలీ, ఎక్రో-ఆస్టియోలిసిస్ తో) * హిడ్రోటిక్ ఎక్టోడెర్మల్ డిస్ప్లాసియా (కెరాటోసిస్ పామోప్లాంటారిస్తో అలోపేసియా కాన్జెనిటా, క్లౌస్టన్ సిండ్రోమ్, క్లౌస్టోన్స్ హిడ్రోటిక్ ఎక్టోడెర్మల్ డిస్ప్లాసియా, ఫిషర్-జాకబ్సెన్-క్లౌస్టాన్ సిండ్రోమ్, క్లూస్టన్ సిండ్రోం, డ్రమ్ స్టిక్ వేళ్లతో కెరాటోసస్ పామారిస్, పామోప్లాంటర్ కెరాటోడెర్మా, క్లబ్బింగ్ * హోవెల్-ఎవాన్స్ సిండ్రోమ్ (అన్నవాహిక కార్సినోమాతో కుటుంబ కెరాటోడెర్మా, అన్నవాహిక క్యాన్సర్ తో ఫోకల్ నాన్-ఎపిడెర్మోలిటిక్ పామోప్లాంటార్ కెరాటోడర్మా, పామోప్లాన్టార్ ఎక్టోడెర్మల్ డిస్ప్లాసియా రకం III, ఎసోఫాగియల్ క్యాన్సర్, టైలోసిస్, టైలోసస్-ఎసోఫాజియల్ కార్సినోమా తో సంబంధం ఉన్న పామోప్లాంటర్ కెరాటోడర్మా) * హిస్ట్రిక్స్-లైక్ ఇచ్థియోసిస్-డెఫ్నెస్ సిండ్రోమ్ (హెచ్ఐడి సిండ్రోమ్) * కెరాటోడెర్మా క్లైమాక్టెరికమ్ (పొందిన అరటి కెరాటో డెర్మా, క్లైమాక్టిక్ కెరాటోడర్మా, హక్స్టౌసెన్స్ వ్యాధి) * కెరటోసిస్ పంక్టాటా పామారిస్ ఎట్ ప్లాంటారిస్ (బుష్కే-ఫిషర్-బ్రావర్ వ్యాధి, డేవిస్ కొలీ వ్యాధి, కెరటోడెర్మా డిసెమినాటమ్ పామారిస్, ప్లాంటారిస్, కెరటోసిస్ పాపులోసా, కెరటోడర్మా పంక్టాటమ్, కెరటోడేర్మియా పంక్టాట, కెరటోమా హెరిడెటేరియం డిసిపటమ్ పామారే, ప్లాంటేర్, పామర్, ప్లాంటర్ సీడ్ డెర్మటోసెస్, పామర్ కెరటోసెస్, పాపులోట్రాన్సలూసెంట్ అక్రోకెరాటోడెర్మా, పంక్టేట్ కెరటోడెర్మ, అరచేతులు, అరికాళ్ళ పంక్టేట్ కెరాటోసెస్, మాకులోసా డిసెమినాటా * కెరాటిటిస్-ఇచ్థియోసిస్-డెఫ్నెస్ సిండ్రోమ్ (ఎరిత్రోకెరటోడెర్మియా ప్రోగ్రెసివా బర్న్స్, కార్నియల్ ప్రమేయం, చెవిటితనంతో ఇచ్థియోసిఫార్మ్ ఎరిత్రోడర్మా, కెఐడి సిండ్రోమ్ * మాల్ డి మెలెడా (అక్రల్ కెరాటోడెర్మా, గాంబోర్గ్-నీల్సెన్ కెరాటోడర్మా, మ్యుటిలేటింగ్ పామోప్లాంటర్ కెరాటోడర్మా ఆఫ్ ది గాంబోర్-నీల్సన్ రకం, పామోప్లాంటర ఎక్టోడెర్మల్ డైస్ప్లాసియా రకం VIII, పామోప్లాంటార్ కెరాటోడరమా ఆఫ్ ది నార్బోటెన్ రకం * నక్సోస్ సిండ్రోమ్ (వూల్లీ హెయిర్, కార్డియోమయోపతితో నాన్-ఎపిడెర్మోలిటిక్ పామోప్లాంటర్ కెరాటోడెర్మాను విస్తరించండి, ఉన్ని జుట్టుతో పామోప్లాంటర కెరాటోడర్మాను విస్తరించడం, నక్సోస్ అరిథ్మోజెనిక్ రైట్ వెంట్రిక్యులర్ కార్డియోమియోపతి, నక్సోస్ వ్యాధి * ఓల్మ్స్టెడ్ సిండ్రోమ్ (పెరిఆర్టిఫికల్ కెరాటోటిక్ ఫలకాలతో పామోప్లాంటార్ కెరాటోడెర్మాను విచ్ఛిన్నం చేయడం, పెరిఆర్టిఫిషియల్ ఫలకాలతో పామప్లాంటార్ కెరాటొడెర్మాను విడదీయడం, టోరైన్ పాలికెరాటోసిస్) * పాచ్యోనిచియా కంజెనిటా టైప్ I (జాడాసోన్-లెవాండోవ్స్కీ సిండ్రోమ్) * పాచ్యోనిచియా కంజెనిటా రకం II (జాక్సన్-లాలర్ పాచ్యోనిచియ కంజెనిటి, జాక్సన్ సెర్టోలి సిండ్రోమ్) * పామోప్లాంటర్ కెరాటోడెర్మా, స్పాస్టిక్ పారాప్లేజియా (పామోప్లాంటర్తో చార్కోట్-మేరీ-టూత్ వ్యాధి కెరాటోడర్మా, నెయిల్ డిస్ట్రోఫి) * పామోప్లాంటర్ కెరాటోడెర్మా ఆఫ్ సైబర్ట్ (గ్రేథర్ పామోప్లాంటర కెరాటోడర్మా, గ్రేథర్ సిండ్రోమ్, కెరాటోసిస్ ఎక్స్ట్రెమిటాటమ్ హెరిడిటేరియా ప్రోగ్రెడియన్స్, కెరాటోప్లాటరిస్ ట్రాన్స్గ్రెడియన్స్ ఎట్ ప్రోగ్రెడియెన్స్, సైబర్ట్ కెరాటోడర్మా, ట్రాన్స్గ్రెడియోన్స్, ప్రోగ్రెడియాన్స్ పామోప్లాంటార్కెరాటోడెర్మాస్ * పాపిల్లాన్-లెఫెవ్రే సిండ్రోమ్ (పాల్మోప్లాంటార్ కెరాటోడెర్మా విత్ పెరిరోంటైటిస్) * పోరోకెరటోసిస్ ప్లాంటారిస్ డిస్క్రిటా * పంక్టేట్ పామోప్లాంటార్ కెరాటోడెర్మా * స్కోప్-షుల్జ్-పాస్సేజ్ సిండ్రోమ్ (పామోప్లాంటర్ కెరాటోడెర్మా, హైపోడాంటియా, హైపోట్రికోసిస్లతో కంటి తిత్తులు) * హురీజ్ స్క్లెరోట్రోఫిక్ సిండ్రోమ్ (హురీజ్ సిండ్రోమ్, స్క్లెరాట్రోఫీతో పామోప్లాంటార్ కెరాటోడెర్మా, స్క్లేరోడాక్టిలీతో పామోప్లాంటర్ కెరాటోడర్మా, అవయవాల స్క్లెరోట్రోఫిక్, కెరాటోటిక్ డెర్మాటోసిస్, స్క్లేరోటైలోసిస్) * స్ట్రెయిట్ పామోప్లాంటర్ కెరాటోడెర్మా (అక్రల్ కెరాటోడర్మా, బ్రూనౌర్-ఫుహ్స్-సిమెన్స్ రకం పామోప్లాంటర కెరాటోడర్మా, ఫోకల్ నాన్-ఎపిడెర్మోలిటిక్ పామోప్లాంటార్కెరాటోడెర్మ, కెరాటోసిస్ పామోప్లాంట్రిస్ వేరియన్లు, పామోప్లాంటెర్ కెరాటో డెర్మా ఏరియాటా, పామోపలాంటర్ కెరాటాడెర్మా స్ట్రియాటా, వాచ్టర్ కెరాటోటెర్మా, వాచ్టర్స్ పామోప్లాంట్టర్ కెరాటోడ్మా * స్పైని కెరాటోడెర్మా (పొరోకోరాటాసిస్ పంక్టాటా పామారిస్ ఎట్ ప్లాంటారిస్, పంక్టేట్ కెరాటోడర్మా, అరచేతులు, అరికాళ్ళ పంక్టేట్ పోరోకెరాటోసిస్) * టైరోసినిమియా టైప్ II (ఆక్యులోక్యుటేనియస్ టైరోసిన్మియా, రిచ్నర్-హన్హార్ట్ సిండ్రోమ్) * వోవింకెల్ సిండ్రోమ్ (కెరాటోడెర్మా హెరిడిటేరియా మ్యుటిలాన్స్, కెరాటోమా హెరిడిటారియా మ్యుటిలన్స్, వోవింకేల్ మ్యుటిలేటింగ్ కెరాటోడర్మా, మ్యుటిలేట్టింగ్ పామోప్లాంటార్ కెరాటోడర్మా) == గర్భధారణ సంబంధిత == [[దస్త్రం:Linea_nigra.jpg|alt=Linear, vertical brown patch inferior to umbilicus on the abdomen of a pregnant woman|thumb|లీనియా నిగ్రా]] గర్భధారణ-సంబంధిత చర్మ పరిస్థితులు అనేవి గర్భధారణ సమయంలో గమనించిన చర్మ మార్పుల సమూహం. <ref name="pmid9759674">{{Cite paper|title=Dermatoses of pregnancy}}</ref><ref name="pmid6833540">{{Cite paper|title=The specific dermatoses of pregnancy}}</ref> * ఇంపెటిగో హెర్పెటిఫార్మిస్ * గర్భం ఇంట్రాహెపాటిక్ కొలెస్టాసిస్ (గర్భం కొలెస్టాసిస, గర్భం కామెర్లు, ప్రసూతి కొలెస్టాసస్, ప్రురిగో గ్రావిడారమ్) * లీనియా నిగ్రా * పెంఫిగాయిడ్ జెస్టేషియస్ (జీర్ణక్రియ పెంఫిగోయిడ్, హెర్పెస్ జెస్టేషియన్స్) * ప్రురిగో గెస్టేషనిస్ (బెస్నియర్ ప్రురిగో, గర్భం ప్రారంభ-ప్రారంభ ప్రురిగోస్, గర్భం లో సరళ IgM చర్మశోథ, గర్భం లోని పాప్యులర్ డెర్మటైటిస్, గర్భం తాలూకు ప్రురిగో స్, గర్భం సమయంలో స్పాంగ్లర్స్ పాప్యులర్ డెర్మాటైటిస్) * గర్భం ప్రూరిటిక్ ఫోలిక్యులిటిస్ * ప్రూరిటిక్ యుర్టికారియల్ పాపుల్స్, గర్భం ఫలకాలు (గర్భం ఆలస్యంగా ప్రారంభమయ్యే ప్రురిగో, గర్భం పాలిమార్ఫిక్ విస్ఫోటనం, పియుపిపిపి సిండ్రోమ్, గర్భం విషపూరిత దద్దుర్లు, గర్భం ప్రమాదకరమైన ఎరిథెమా) * స్ట్రియా గ్రావిడారమ్ == ప్రూరిటిక్ == సాధారణంగా దురద అని పిలువబడే [[దురద|ప్రురిటస్]] అనేది చర్మానికి ప్రత్యేకమైన అనుభూతి,, అనేక చర్మ పరిస్థితుల లక్షణం.<ref>{{Cite paper|author=Greaves MW|title=Recent advances in pathophysiology and current management of itch}}</ref><ref>{{Cite paper|title=Neurophysiological, neuroimmunological, and neuroendocrine basis of pruritus}}</ref> * వయోజన బ్లాస్కిటిస్ * ఆక్వాడినియా * ఆక్వజెనిక్ ప్రురిటస్ * బిలియరీ ప్రురిటస్ * కొలెస్టాటిక్ ప్రురిటస్ * ఔషధ-ప్రేరిత ప్రురిటస్ * [[హైడ్రాక్సీథైల్ స్టార్చ్|హైడ్రాక్సీథైల్ స్టార్చ్-ప్రేరిత ప్రురిటస్]] * లైకెన్ సింప్లెక్స్ క్రానికస్ (న్యూరోడెర్మాటిటిస్) లైకెన్ సిమ్ప్లెక్స్ క్రోనికస్[[దస్త్రం:Lichen_simplex_chronicus_2.jpg|alt=Large, hyperpigmented, lichenified plaque|thumb|లైకెన్ సింప్లెక్స్ క్రానికస్]] * ప్రియాన్ ప్రురిటస్ * ప్రురిగో నోడ్యులారిస్ * ప్రురిగో పిగ్మెంటోసా * ప్రురిగో సింప్లెక్స్ * ప్రురిటస్ అని * ప్రురిటస్ స్క్రొటి * ప్రురిటస్ వల్వా * పంక్టా ప్రురిటికా (ఐచి పాయింట్స్) * స్కాల్ప్ ప్రురిటస్ * సెనైల్ ప్రురిటస్ * యురేమిక్ ప్రురిటస్ (మూత్రపిండాల ప్రురిటాస్) == సోరియాసిస్ == [[సోరియాసిస్]] అనేది చర్మానికి సంబంధించిన ఒక సాధారణ, దీర్ఘకాలిక, పునరావృత శోథ వ్యాధి, ఇది చుట్టుపక్కల, ఎరితెమాటస్, పొడి, స్కేలింగ్ ఫలకాలతో వర్గీకరించబడుతుంది.<ref>{{Cite paper|title=Psoriasis: epidemiology, clinical features, and quality of life}}</ref><ref>{{Cite paper|title=Chronic plaque psoriasis}}</ref><ref>{{Cite paper|title=Psoriasis pathophysiology: current concepts of pathogenesis}}</ref> [[దస్త్రం:Psoriasisplaque.jpg|alt=Large, red, scaly plaque|thumb|[[సోరియాసిస్|సోరియాసిస్ వల్గారిస్]]]] * యాన్యులర్ పుస్ట్యులర్ సోరియాసిస్ * [[సోరియాసిస్|ఔషధ-ప్రేరిత సోరియాసిస్]] * ఎక్సాంథెటిక్ పుస్ట్యులర్ సోరియాసిస్ * సాధారణీకరించిన పుస్ట్యులర్ సోరియాసిస్ (వాన్ జంబస్చ్ పుస్ట్యులర్ పోరియాసిస్) * గుట్టేట్ సోరియాసిస్ (ఎరప్టివ్ సోరియాసిస్) * విలోమ సోరియాసిస్ * కెరాటోడెర్మా బ్లెనోరాజికా (కెరాటో డెర్మా బ్లెననోరాజికమ్) * స్థానికీకరించిన పుస్ట్యులర్ సోరియాసిస్ * నాప్కిన్ సోరియాసిస్ * [[సోరియాసిస్|సోరియాసిస్ వల్గారిస్]] (దీర్ఘకాలిక స్థిర సోరియాసిస్, ఫలకం లాంటి సోరియాసిస్) * సోరియాటిక్ ఆర్థరైటిస్ * సోరియాటిక్ ఎరిథ్రోడెర్మా (ఎరిథ్రోడర్మిక్ సోరియాసిస్) * సెబోర్హీక్-లాంటి సోరియాసిస్ (సెబోప్సోరియాసిస్, సెబోరియాసిస్) == రియాక్టివ్ న్యూట్రోఫిలిక్ == రియాక్టివ్ న్యూట్రోఫిలిక్ చర్మ పరిస్థితులు న్యూట్రోఫిల్స్ మధ్యవర్తిత్వం వహించిన వ్యాధి వర్ణపటాన్ని కలిగి ఉంటాయి, సాధారణంగా శోథ ప్రేగు వ్యాధి, [[రక్త శాస్త్రం|హెమటోలాజిక్]] [[మాలిగ్నెన్సీ|ప్రాణాంతకం]] వంటి అంతర్లీన వ్యాధులతో సంబంధం కలిగి ఉంటాయి.<ref>{{Cite paper|author=Callen JP|title=Neutrophilic dermatoses}}</ref><ref>{{Cite paper|title=From acute febrile neutrophilic dermatosis to neutrophilic disease: forty years of clinical research}}</ref> [[దస్త్రం:Pyoderma_gangrenosum_01.jpg|alt=Multiple ulcerations with undermined edges on the adult back and upper, posterior arm|thumb|పియోడెర్మా గ్యాంగ్రెనోసమ్]] * తీవ్రమైన ఎరిథెమా నోడోసం * ప్రేగు సంబంధిత చర్మశోథ-ఆర్థరైటిస్ సిండ్రోమ్ (ప్రేగు బైపాస్ సిండ్రోమ్, ప్రేగు బైపాసు లేని ప్రేగు బైపాస్ సిండ్రోమ్, ప్రేగు బైపాష్ ఆర్థరైటిస్-డెర్మటైటిస్ సిండ్రోమ్స్) * మార్షల్ సిండ్రోమ్ * డోర్సల్ చేతుల న్యూట్రోఫిలిక్ డెర్మాటోసిస్ (డోర్సల్ చేతులు పాస్ట్యులర్ వాస్కులైటిస్) * న్యూట్రోఫిలిక్ ఎక్రైన్ హిడ్రాడెనిటిస్ * పియోడెర్మా గ్యాంగ్రెనోసమ్ * ప్యోజెనిక్ ఆర్థరైటిస్-పియోడెర్మా గ్యాంగ్రెనోసమ్-మొటిమల సిండ్రోమ్ (PAPA సిండ్రోమ్) * రుమటాయిడ్ న్యూట్రోఫిలిక్ డెర్మటైటిస్ (రుమటాయిడ్ న్యుట్రోఫిలిక్ డర్మటోసిస్) * ఉపరితల గ్రాన్యులోమాటస్ పియోడెర్మా * స్వీట్స్ సిండ్రోమ్ (తీవ్రమైన జ్వరం న్యూట్రోఫిలిక్ డెర్మాటోసిస్) * స్వీట్స్ సిండ్రోమ్ లాంటి చర్మవ్యాధి * వెసికోపుస్ట్యులర్ డెర్మాటోసిస్ == పునరావృత పామోప్లాంటార్ విస్ఫోటనాలు == పునరావృత పామోప్లాంటార్ విస్ఫోటనాలు అనేవి చికిత్సకు నిరోధకత కలిగిన [[చేయి|అరచేతులు]], అరికాళ్ళ చర్మ పరిస్థితులు. <ref name="Andrews">{{Cite book|title=Andrews' Diseases of the Skin: Clinical Dermatology|url=https://archive.org/details/andrewsdiseaseso0000jame_10ed|last=James, William D|publisher=Saunders Elsevier|year=2006|isbn=978-0-7216-2921-6|display-authors=etal}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFJames,_William_D2006">James, William D; et&nbsp;al. (2006). ''Andrews' Diseases of the Skin: Clinical Dermatology''. Saunders Elsevier. [[ఐఎస్‌బిఎన్|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-7216-2921-6|<bdi>978-0-7216-2921-6</bdi>]].</cite></ref> * డెర్మటైటిస్ రిపెన్స్ (అక్రోడర్మాటైటిస్ కంటిన్యూవా, హాలోపియో అక్రోడర్మాటిటిస్ కంటిన్యువా, అక్రోడర్మాటిస్ కంటిన్యూవ సుపురాటివా హాలోపియో, అక్రోడర్మటైటిస్ పెర్స్టాన్స్, డెర్మటైసిస్ రిపెన్స్ క్రోకర్, హాలోపియ అక్రోడర్మటిటిస్ కంటిన్యువ, హాలోపియస్ అక్రోడర్మైటిస్ కంటిన్యువ, పుస్ట్యులర్ అక్రోడర్మటిస్ * శిశు అక్రోపస్టులోసిస్ (శిశు అక్రోపస్టలోసిస్) * పామోప్లాంటార్ పుస్టులోసిస్ (నిరంతర పామోప్లాన్టార్ పుస్టోలోసిస్, బార్బర్ రకం పుస్ట్యులర్ సోరియాసిస్, అంత్య భాగాల పుస్టులార్ సోరియాసిస్, అరచేతులు, అరికాళ్ళ పుస్టులోసస్, పుస్టులోసెస్ పామారిస్, ప్లాంటారిస్) * పుస్ట్యులర్ బ్యాక్టీరియా == జీవక్రియలో లోపాల వల్ల == జీవక్రియలో లోపాల వల్ల ఏర్పడే చర్మ పరిస్థితులు [[ఎంజైము|ఎంజైమాటిక్]] లోపాల వల్ల సంభవిస్తాయి, ఇవి [[ఎమైనో ఆమ్లాలు|అమైనో ఆమ్లాలు]], [[పిండి పదార్థాలు|కార్బోహైడ్రేట్లు]], లిపిడ్లతో సహా పరిమితం కాకుండా వివిధ సెల్యులార్ భాగాల చేరిక, లోపానికి దారితీస్తాయి.<ref name="Bluefarb">{{Cite book|url=https://archive.org/details/dermatology00samu|title=Dermatology|last=Bluefarb, Samuel M|publisher=Upjohn Co|year=1984|isbn=978-0-89501-004-9|url-access=registration}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFBluefarb,_Samuel_M1984">Bluefarb, Samuel M (1984). <span class="id-lock-registration" title="Free registration required">[[iarchive:dermatology00samu|''Dermatology'']]</span>. Upjohn Co. [[ఐఎస్‌బిఎన్|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-89501-004-9|<bdi>978-0-89501-004-9</bdi>]].</cite></ref> * తీవ్రమైన అడపాదడపా పోర్ఫిరియా * అడ్రినోలెకోడిస్ట్రోఫీ (చైల్డర్స్ వ్యాధి) * అల్కాప్టోనురియా * అమినోలెవులినిక్ యాసిడ్ డీహైడ్రేటేస్ లోపం పోర్ఫిరియా (డాస్ పోర్ఫిరియా, ప్లంబోఫోర్ఫిరియా) * బి-మన్నోసిడేస్ లోపం * కెరోటినొసిస్ * సబ్కార్టికల్ ఇన్ఫార్క్ట్లు, ల్యూకోఎన్సెఫలోపతి సిండ్రోమ్ (CADASIL సిండ్రోమ్) తో సెరిబ్రల్ ఆటోసోమల్ డామినెంట్ ఆర్టిరియోపతి * సెరెబ్రోటెండినస్ జాంథోమాటోసిస్ * సిట్రులినెమియా * పుట్టుకతో వచ్చే ఎరిథ్రోపోయిటిక్ పోర్ఫిరియా (గుంథర్స్ వ్యాధి) * డయాబెటిక్ బుల్లా (బుల్లోసిస్ డయాబెటికోరం, బులస్ ఎక్స్పోషర్ ఆఫ్ డయాబెటిస్ మెల్లిటస్) * డయాబెటిక్ చిరోఆర్థ్రోపతి * డయాబెటిక్ డెర్మోపతి (షిన్ స్పాట్స్) * డిస్ట్రోఫిక్ కాల్సినోసిస్ కటిస్ * ఎర్ప్టివ్ జాంథోమా * ఎరిత్రోపోయిటిక్ ప్రోటోపోర్ఫిరియా ఎరిత్రోఫోయిటిక్ ప్రోటోఫోర్ఫిరియా[[దస్త్రం:Chronic_skin_lesions_of_EPP.jpg|alt=The skin of an adult face that is thickening with a waxy or leathery appearance, also with areas of hyperkeratosis|thumb|ఎరిత్రోపోయిటిక్ ప్రోటోపోర్ఫిరియా]] * ఫాబ్రీ వ్యాధి (ఆండర్సన్-ఫాబ్రీ వ్యాధి, ఆంజియోకెరటోమా కార్పోరిస్ డిఫ్యూసమ్) * కుటుంబ ఆల్ఫా-లిపోప్రొటీన్ లోపం (టాన్జియర్ వ్యాధి) * కుటుంబ అమిలోయిడ్ పాలీన్యూరోపతి * కుటుంబ అపోప్రోటీన్ CII లోపం * కుటుంబ మిశ్రమ హైపర్లిపిడెమియా (మల్టిపుల్-టైప్ హైపర్లిపోప్రోటీనెమియా) * కుటుంబ లోపభూయిష్ట అపోలిపోప్రోటీన్ B-100 * కుటుంబ డైస్బెటాలిప్పోప్రొటీనెమియా (విస్తృత బీటా వ్యాధి, అవశేష తొలగింపు వ్యాధి) * కుటుంబ హైపర్ట్రిగ్లిజరిడెమియా * ఫార్బర్ వ్యాధి (ఫైబ్రోసైటిక్ డైస్ముకోపోలిసాకారిడోసిస్, లిపోగ్రానులోమాటోసిస్) * ఫ్యూకోసిడోసిస్ * గౌచర్ వ్యాధి * గౌట్ (పోడాగ్రా, యురేట్ క్రిస్టల్ ఆర్థ్రోపతి, యురేట్ డిపోజిషన్ వ్యాధి) * హార్ట్ నప్ వ్యాధి (పెల్లాగ్రా లాంటి చర్మశోథ) * హేమోడయాలసిస్-సంబంధిత అమిలోయిడోసిస్ * హెపటోయిరిథ్రోపోయిటిక్ పోర్ఫిరియా * వంశపారంపర్య కోప్రోపొర్ఫిరియా * వంశపారంపర్య జెల్సోలిన్ అమిలోయిడోసిస్ * హెరెడోఫామిలియల్ అమిలోయిడోసిస్ * హంటర్ సిండ్రోమ్ * హుర్లెర్ సిండ్రోమ్ (గార్గోయిలిజం, మ్యూకోపాలిసాకారిడోసిస్ రకం) * హుర్లెర్-షీ సిండ్రోమ్ (మ్యూకోపోలిసాకారిడోసిస్ రకం I H-S) * హైలురోనిడేస్ లోపం (మ్యూకోపోలిసాకారిడోసిస్ రకం IX) * ఐట్రోజెనిక్ కాల్సినోసిస్ కటిస్ * ఇడియోపతిక్ స్క్రోటల్ కాల్సినోసిస్ (ఐడియోపతిక్ స్కోటమ్ కాల్సిఫైడ్ నోడ్యూల్స్) * లాఫోరా వ్యాధి * లెష్-నైహాన్ సిండ్రోమ్ (జువెనైల్ గౌట్) * లైకెన్ అమిలోయిడోసిస్ * పరిమిత ఉమ్మడి చలనశీలత * లిపోయిడ్ ప్రోటీనోసిస్ (హైయలినిసిస్ కటిస్ ఎట్ మ్యూకోసే, ఉర్బాచ్-వైట్ వ్యాధి) * లిపోప్రొటీన్ లిపేస్ లోపం (చైలోమైక్రోనెమియా, చైలోమైక్రోనిమియా సిండ్రోమ్) * మాక్యులర్ అమైలోయిడోసిస్ [[దస్త్రం:Multiple_hand_xanthomas_18_yo_case_report.jpg|alt=Multiple nodules on the hands of an adult|thumb|జాంథోమా టెండినోసమ్]] * మారోటియాక్స్-లామి సిండ్రోమ్ (మ్యూకోపోలిసాకారిడోసిస్ రకం VI) * మందుల-ప్రేరిత హైపర్లిపోప్రొటీనిమియా * మెటాస్టాటిక్ కాల్సినోసిస్ కటిస్ * మిలియా లాంటి కాల్సినోసిస్ * మొర్కియో వ్యాధి (మ్యూకోపోలీసాకరిడోసిస్ రకం) * నెక్రోబయోసిస్ లిపోయిడికా డయాబెటికోరం * నీమన్-పిక్ వ్యాధి * నోడ్యులర్ అమైలోయిడోసిస్ * నోడ్యులర్ జాంథోమా * నార్మలిపోప్రొటీన్మిక్ జాంథోమాటోసిస్ * అబ్స్ట్రక్టివ్ లివర్ డిసీజ్ (క్సాంతోమాటస్ బిలియరీ సిర్రోసిస్) * ఒక్రోనోసిస్ * ఆస్టియోమా కటిస్ * పామర్ జాంథోమా * ఫినిల్కెటోనురియా * ఫైటోస్టెరోలేమియా (సిటోస్టెోరోలేమియా) * పోర్ఫిరియా కటానియా టార్డా * ప్రాథమిక చర్మ అమిలోయిడోసిస్ * ప్రాథమిక దైహిక అమైలోయిడోసిస్ * ప్రొలిడేస్ లోపం * సూడోపోర్ఫిరియా (సూడోపోఫిరియా కటానియా టార్డా) * సన్ఫిలిప్పో సిండ్రోమ్ * స్కీ సిండ్రోమ్ (మ్యూకోపోలిసాకారిడోసిస్ రకం I) * సెకండరీ చర్మ అమిలోయిడోసిస్ * సెకండరీ సిస్టమిక్ అమిలోయిడోసిస్ * సియాలిడోసిస్ * స్లై సిండ్రోమ్ (మ్యూకోపోలిసాకారిడోసిస్ రకం VII) * సబ్పిడెర్మల్ కాల్సిఫైడ్ నోడ్యూల్ (సోలిటరీ కంజెనిటల్ నోడ్యులర్ కాల్సిఫికేషన్, వైనర్స్ నోడ్యులర్ కల్సినోసిస్) * శిశు తాత్కాలిక ఎరిత్రోపొర్ఫిరియా (పర్పూరిక్ ఫోటోథెరపీ-ప్రేరిత విస్ఫోటనం) Xanthelasma palpebrarum[[దస్త్రం:Xanthelasma.jpg|alt=Multiple broad yellow papules around the medial canthi bilaterally in an adult|thumb|Xanthelasma పాల్పెబ్రారం]] * ట్రామాటిక్ కాల్సినోసిస్ కటిస్ * ట్యూబరోయిరప్టివ్ జాంథోమా (ట్యూబరోస్ జాంథోమా) * ట్యూమర్ కాల్సినోసిస్ * వేరియేగేట్ పోర్ఫిరియా (మిశ్రమ హెపాటిక్ పోర్ఫిరియా, మిశ్రమ పోర్ఫిరియా; దక్షిణాఫ్రికా జన్యు పోర్ఫిరియా) * వెరుసిఫార్మ్ జాంథోమా * మెత్తటి చర్మం * విల్సన్ వ్యాధి (హెపాటోలెంటిక్యులర్ డిజెనరేషన్) * Xanthelasma పాల్పెబ్రారం (xanthelasm) * జాంథోమా డయాబెటికోరం * Xanthoma planum (ప్లేన్ xanthoma) * జాంథోమా స్ట్రియాటమ్ పామారే * జాంథోమా టెండినోసమ్ (టెండినస్ జాంథోమా) * జాంథోమా ట్యూబరోసం == భౌతిక కారకాల వల్ల == శారీరక కారకాల వల్ల ఉత్పన్నమయ్యే చర్మ పరిస్థితులు వేడి, చల్లని ఉష్ణోగ్రతలు, [[ఘర్షణ]], తేమ సహా, కానీ వీటికే పరిమితం కాకుండా అనేక కారణాల వల్ల సంభవిస్తాయి. .<ref name="Andrews">{{Cite book|title=Andrews' Diseases of the Skin: Clinical Dermatology|url=https://archive.org/details/andrewsdiseaseso0000jame_10ed|last=James, William D|publisher=Saunders Elsevier|year=2006|isbn=978-0-7216-2921-6|display-authors=etal}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFJames,_William_D2006">James, William D; et&nbsp;al. (2006). ''Andrews' Diseases of the Skin: Clinical Dermatology''. Saunders Elsevier. [[ఐఎస్‌బిఎన్|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-7216-2921-6|<bdi>978-0-7216-2921-6</bdi>]].</cite></ref><ref name="pmid20657110">{{Cite paper|title=Skin manifestations of child abuse}}</ref><ref name="reqInDermCosmetics">{{Cite book|title=Cosmetic Dermatology: Requisites in Dermatology Series|url=https://archive.org/details/cosmeticdermatol0000unse_s9n7|last=Rebecca Tung|last2=Murad Alam MD|last3=Hayes B Gladstone|publisher=Saunders Ltd|year=2008|isbn=978-0-7020-3143-4}}</ref> * రాపిడి * అక్రోసైనోసిస్ * ఆక్టినిక్ ప్రురిగో (అమెరికన్ ఇండియన్స్ కుటుంబ పాలిమార్ఫస్ లైట్ విస్ఫోటనం, అమెరికన్ ఇండియన్స్ వంశపారంపర్య పాలిమార్ఫోస్ లైట్ విస్ఫోటం, హచిన్సన్స్ సమ్మర్ ప్రురిగో, హైడ్రోయా ఎస్టివలే * ఏరోసోల్ బర్న్ * నిరపాయమైన వేసవి కాంతి విస్ఫోటనం * బెరీలియం గ్రాన్యులోమా * నల్ల మడమ, అరచేతి (నల్ల మడమ, కాల్కానియల్ పెటెచియా, క్రోమిడ్రోజ్ ప్లాంటైర్, పోస్ట్ ట్రామాటిక్ పంక్టేట్ ఇంట్రాపిడెర్మల్ రక్తస్రావం, టాచ్ నోయిర్) * కాల్లస్ (కాల్లోసిటీ, క్లావస్, కార్న్, హెలోమా, హెలోమ డురమ్, హెలోమో మోల్, ఇంట్రాక్టబుల్ ప్లాంటర్ కెరాటోసిస్, టైలోమా) * కార్బన్ స్టెయిన్ [[దస్త్రం:Wintertenen.jpg|alt=Redness and swelling of the distal toes|thumb|చిల్బ్లెయిన్స్]] * చిల్బ్లెయిన్స్ (పెర్నియో, పెర్నియోసిస్) * దీర్ఘకాలిక యాక్టనిక్ డెర్మటైటిస్ (యాక్టనిక్ రెటిక్యులాయిడ్, దీర్ఘకాలిక ఫోటోసెన్సిటివిటీ డెర్మటైసిస్, నిరంతర కాంతి ప్రతిచర్య, ఫోటోసెన్సిటివ్ ఎగ్జిమా) * కొలోయిడ్ మిలియం * కోమా పొక్కులు * ఆలస్యమైన పొక్కులు * చర్మవ్యాధి నిర్లక్ష్యం * ఎడెమా బొబ్బలు (ఎడెమా బుల్లా, హైడ్రోస్టాటిక్ బుల్లా, స్టాసిస్ బ్లిస్టర్) * విద్యుత్ మంటలు * ఈక్వెస్ట్రియన్ పెర్నియోసిస్ * ఎరిథెమా అబ్ ఇగ్నే (ఫైర్ స్టెయిన్స్, టోస్ట్ స్కిన్ సిండ్రోమ్) * ఎరిత్రోసయానోసిస్ క్రురమ్ * ఫావ్రే-రాకోచాట్ సిండ్రోమ్ (ఫావ్రే-రాకచోట్ వ్యాధి, సిస్ట్స్, కామెడోన్స్తో నోడ్యులర్ చర్మ ఎలాస్టోసిస్) * విదేశీ శరీర ప్రతిస్పందన * పగులు పొక్కులు * ఘర్షణ పొక్కు * ఫ్రాస్ట్బైట్ * గారోడ్స్ ప్యాడ్ (హింసాత్మకవాది ప్యాడ్) * హార్పిస్ట్ వేలు * మడమ కర్ర గాయం * వేడి వాపు * హాట్ టార్ బర్న్ * హునాన్ హ్యాండ్ సిండ్రోమ్ (చిలి బర్న్) * హైడ్రోవా వాక్సినిఫార్మ్ (బాజిన్ హైడ్రోవా వ్యాక్సిన్ఫార్మ్) * జాగర్స్ చనుమొన * జువెనైల్ స్ప్రింగ్ విస్ఫోటనం * కైరో క్యాన్సర్ * కాంగ్ క్యాన్సర్ * కాంగ్రీ పుండు * మెరుపు మంటలు * లూప్ మార్క్ * మాగ్నెటిక్ రెసొనెన్స్ ఇమేజింగ్ బర్న్ (ఎంఆర్ఐ బర్న్) * మెర్క్యురీ గ్రాన్యులోమా * మిలియారియా స్ఫటికాకారము (మిలియారియా క్రిస్టలైన్, సుడామినా) * మిలియారియా ప్రోఫుండా (మామ్మిల్లారియా) * మిలియారియా పుస్టులోసా * మిలియారియా రుబ్రా (వేడి దద్దుర్లు, ప్రిక్లీ హీట్) * నార్కోటిక్ డెర్మోపతి * ఒక్లూజన్ మిలియారియా * బాధాకరమైన కొవ్వు హెర్నియేషన్ (బాధాకరమైన పైజోజెనిక్ పెడల్ పాపుల్స్, పైజోజెక్ పాపుల్స్) * పీట్ ఫైర్ క్యాన్సర్ * ఫోటోసేజింగ్ (డెర్మాటోహెలియోసిస్) * హెచ్ఐవి సంక్రమణతో ఫోటోసెన్సిటివిటీ * ఫోటోటాక్సిక్ తారు చర్మశోథ * [[Photosenitization|ఫోటోసెనైజేషన్]] * ఫైటోఫోటొడెర్మాటైటిస్ (బెర్లోక్ డెర్మటైటిస్) * పించ్ మార్క్ * పాలిమార్ఫస్ లైట్ విస్ఫోటనం (పాలిమార్ఫిక్ లైట్ విస్ఫోటనం) * పోస్ట్మిలియారియల్ హైపోహిడ్రోసిస్-[[దస్త్రం:Escarre_Stade_4_détail.JPG|alt=A large ulceration of the lower back with complete loss of the overlying skin|thumb|ఒత్తిడి పుండు]] * ఆపరేషన్ అనంతర హెమటోమా * ప్రెజర్ అల్సర్ (డెక్యుబిటస్ అల్సర్) * [[ఎకాంతోసిస్ నైగ్రికాన్స్|సూడోఅకాంథోసిస్ నైగ్రికాన్స్]] * సూడోవెర్రూకస్ పాప్యూల్స్, నోడ్యూల్స్ * పడవ చేతులు లాగడం * PUVA-ప్రేరిత అక్రోబుల్లస్ డెర్మాటోసిస్ * రన్నర్స్ రాంప్ * స్క్లెరోసింగ్ లింఫాంగైటిస్ * సిలికా గ్రాన్యులోమా * సిలికాన్ గ్రాన్యులోమా * చర్మంపై పాప్ మచ్చ * చర్మపు ట్రాక్ * స్లాప్ మార్క్ * సోలార్ ఎరిథెమా * సూట్ పచ్చబొట్టు * సబ్కటానియస్ ఎంఫిసెమా * పీల్చుకునే పొక్కు * సూర్యరశ్మి * సర్ఫర్ నాట్లు * టాలోన్ నోయిర్ * [[పచ్చబొట్టు]] * టెన్నిస్ కాలి * థర్మల్ బర్న్ * బాధాకరమైన శ్వాసలోపం * కందకపు అడుగు * ఉష్ణమండల అన్హీడ్రోటిక్ అథీనియా * ఉష్ణమండల ఇమ్మర్షన్ ఫుట్ (వరి అడుగు, వరి-పొలం అడుగు) * టర్ఫ్ కాలి * యురేనియం డెర్మాటోసిస్ * UV-సెన్సిటివ్ సిండ్రోమ్ * కంపనం తెల్ల వేలు (చనిపోయిన వేలు, చేతి చేతి కంపనం సిండ్రోమ్) * వెచ్చని నీటి ఇమ్మర్షన్ ఫుట్ * చెవి వెదరింగ్ నాడ్యూల్ * రెజ్లర్ చెవి (కాలీఫ్లవర్ చెవి, బాధాకరమైన ఆరిక్యులర్ హెమటోమా) * జిర్కోనియం గ్రాన్యులోమా === అయోనైజింగ్ రేడియేషన్-ప్రేరిత === అయోనైజింగ్ రేడియేషన్ గురికావడం వల్ల అయోనైజింగు రేడియేషన్-ప్రేరిత చర్మ పరిస్థితులు ఏర్పడతాయి .<ref name="pmid16384753">{{Cite paper|title=Radiation dermatitis: clinical presentation, pathophysiology, and treatment 2006}}</ref> * తీవ్రమైన రేడియోడెర్మటైటిస్ [[దస్త్రం:Fluoroscopy_burn.jpg|alt=Large red patches of skin on the back and arm from multiple prolonged electrophysiological and ablation procedures with bi-plane fluoroscopy|thumb|ఫ్లూరోస్కోపీ బర్న్]] * దీర్ఘకాలిక రేడియేషన్ కెరాటోసిస్ * దీర్ఘకాలిక రేడియోడెర్మాటైటిస్ * రేడియోథెరపీతో సంబంధం ఉన్న ఇసినోఫిలిక్, పాలిమార్ఫిక్, ప్రూరిటిక్ విస్ఫోటనం * ఫ్లూరోస్కోపీ బర్న్ * రేడియేషన్ మొటిమలు * రేడియేషన్ క్యాన్సర్ * రేడియేషన్ డెర్మటైటిస్ (రేడియోడెర్మటైటిస్) * రేడియేషన్ రీకాల్ రియాక్షన్ * రేడియేషన్-ప్రేరిత ఎరిథెమా మల్టీఫార్మ్ * రేడియేషన్-ప్రేరిత హైపర్ట్రోఫిక్ మచ్చ * [[కెలాయిడ్|రేడియేషన్-ప్రేరిత కెలోయిడ్]] * రేడియేషన్-ప్రేరిత మార్ఫియా == ఉర్టికారియా, ఆంజియోడెమా == ఉర్టికారియా అనేది చక్రాల రూపాన్ని కలిగి ఉన్న చర్మం వాస్కులర్ ప్రతిచర్య, ఇవి దృఢమైనవి, చర్మం పెరిగిన వాపులు.<ref>{{Cite paper|author=Clarke P|title=Urticaria|url=http://www.racgp.org.au/afp/200407/14489}}</ref> ఒంటరిగా, ఉర్టికారియాతో సంభవించే ఆంజియోడెమా, చర్మము క్రింద కణజాలాలు, పొత్తికడుపు అవయవాలు, ఎగువ వాయుమార్గం కలిగి ఉన్న బాగా నిర్వచించబడిన, ఎడెమాటస్ వాపు ద్వారా వర్గీకరించబడుతుంది.<ref>{{Cite paper|author=Muller BA|title=Urticaria and angioedema: a practical approach}}</ref> [[దస్త్రం:SkinConditionFront1.PNG|alt=Raised, edematous, red skin lesions on the abdomen|thumb|తీవ్రమైన అర్టికారియా]] * పొందిన C1 ఎస్టేరేస్ నిరోధక లోపం * తీవ్రమైన అర్టికారియా * అడ్రెనర్జిక్ ఉర్టికారియా * అనాఫిలాక్సిస్ * అక్వాజెనిక్ ఉర్టికారియా * ఆటో ఇమ్యూన్ ఉర్టికారియా * కోలినర్జిక్ ఉర్టికారియా * దీర్ఘకాలిక అర్టికారియా (సాధారణ అర్టికారియ) * జలుబు ఉర్టికారియా * డెర్మోగ్రాఫిజం (డెర్మోగ్రాఫిక్) * ఎసినోఫిలియాతో ఎపిసోడిక్ ఆంజియోడెమా (గ్లీచ్ సిండ్రోమ్) * వ్యాయామం ఉర్టికారియా (వ్యాయామం-ప్రేరిత ఉర్టికారియ) * గాల్వానిక్ ఉర్టికారియా * వేడి ఉర్టికారియా * వంశపారంపర్య ఆంజియోడెమా (క్విన్కేస్ ఎడెమా) * లోకలైజ్డ్ హీట్ కాంటాక్ట్ ఉర్టికారియా * మాస్ట్ సెల్-ఇండిపెండెంట్ ఉర్టికారియా * శారీరక అర్టికారియా * ప్రాధమిక చల్లని సంపర్కం ఉర్టికారియా * ప్రెజర్ ఉర్టికారియా (ఆలస్యమైన ప్రెజర్ ఉర్టికారియా) * రిఫ్లెక్స్ కోల్డ్ ఉర్టికారియా * ష్నిట్జ్లర్ సిండ్రోమ్ * సెకండరీ కోల్డ్ కాంటాక్ట్ ఉర్టికారియా * సోలార్ ఉర్టికారియా * సిస్టమిక్ క్యాపిల్లరీ లీక్ సిండ్రోమ్ * ఉర్టికారియల్ అలెర్జీ విస్ఫోటనం * ఉర్టికారియా లాంటి ఫోలిక్యులర్ మ్యూసినోసిస్ * కంపించే ఆంజియోడెమా == రక్తనాళాలకు సంబంధించినది == చర్మంలో రక్తం, రక్త నాళాల పనిచేయకపోవడం, చర్మము క్రింద కణజాలాలలో శోషరసాల కారణంగా వాస్కులర్-సంబంధిత చర్మ పరిస్థితులు ఏర్పడతాయి .<ref name="bolognia">{{Cite book|title=Dermatology|last=Bolognia, Jean L|publisher=Mosby|year=2007|isbn=978-1-4160-2999-1|location=St. Louis|display-authors=etal}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFBolognia,_Jean_L2007">Bolognia, Jean L; et&nbsp;al. (2007). ''Dermatology''. St. Louis: Mosby. [[ఐఎస్‌బిఎన్|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-1-4160-2999-1|<bdi>978-1-4160-2999-1</bdi>]].</cite></ref><ref name="pmid16966021">{{Cite paper|title=Cutaneous vasculitis: diagnosis and management}}</ref><ref name="pmid21074034">{{Cite paper|title=Unusual causes of cutaneous ulceration}}</ref> * అజెనీస్ సిండ్రోమ్ * అక్రోంజియోడెర్మాటైటిస్ (మాలి అక్రోంజయోడెర్మాటైసిస్, మాలి అక్రోంజెయోడెర్మాటైటిస, సూడో-కపోసి సార్కోమా) * అక్రోసైనోసిస్ * బాల్యంలో తీవ్రమైన రక్తస్రావం వాపు (బాల్యంలో తీవ్రమైన రక్తస్రావ వాపు, ఫింకెల్స్టెయిన్ వ్యాధి, శిశువు పోస్ట్-ఇన్ఫెక్షియస్ ఐరిస్ లాంటి పర్పురా, వాపు, మెడల్లియన్ లాంటి పర్పురా, పర్పురా ఎన్ కోకార్డ్ అవేక్ ఎడెమా, సీడిల్మేయర్ సిండ్రోమ్) * ధమనుల లోపం అల్సర్ (ఇస్కీమిక్ అల్సర్) * ఆర్టెరోస్క్లెరోసిస్ ఒబ్లిటెరాన్స్ * బీర్ మచ్చలు * బ్లూబెర్రీ మఫిన్ బేబీ * బోనెట్-డెచౌమ్-బ్లాంక్ సిండ్రోమ్ (వైబర్న్-మాసన్ సిండ్రోమ్) * బులస్ లింఫెడెమా * బులస్ స్మాల్ వెస్సెల్ వాస్కులైటిస్ (స్మాల్ వెసల్ వాస్కులైటిస్కు బులస్ వేరియంట్) * కాల్సిఫిలాక్సిస్ కాల్సిఫ్లాక్సిస్[[దస్త్రం:Calciphylaxis.png|alt=Multiple purpura and early necrosis of skin|thumb|కాల్సిఫిలాక్సిస్]] * కాపుట్ సక్సేడానియం * కొలెస్ట్రాల్ ఎంబోలస్ (వార్ఫరిన్ బ్లూ టో సిండ్రోమ్) * కాబ్ సిండ్రోమ్ * కరోనా ఫ్లెబెక్టటికా * క్రయోఫైబ్రినోజెనెమిక్ పర్పురా * క్రయోగ్లోబులినేమిక్ పర్పురా * క్రయోగ్లోబులినేమిక్ వాస్కులైటిస్ * చర్మపు చిన్న-నాళాల వాస్కులైటిస్ (చర్మపు ల్యూకోసైటోక్లాస్టిక్ ఆంజైటిస్, చర్మపు ల్యూకొసైటోక్లాస్టిక్ వాస్కులైటిస, చర్మపు నెక్రోటైజింగ్ వెనులైటిస్, హైపర్సెన్సిటివిటీ ఆంజైటిస్) * డీప్ సిరల థ్రోంబోసిస్ * వ్యాప్తి చెందిన ఇంట్రావాస్కులర్ గడ్డకట్టడం * డౌకాస్, కపేటానకిస్ వర్ణద్రవ్యం కలిగిన పర్పురా * ఔషధ-ప్రేరిత పర్పురా * ఔషధ-ప్రేరిత థ్రోంబోసైటోపెనిక్ పర్పురా * డౌకాస్, కపేటనాకిస్ ఎక్జిమాటిడ్ లాంటి పర్పురా * అంటువ్యాధి డ్రాప్సీ * ఎరిథెమా ఎలివేటమ్ డైయుటినం * ఎరిత్రోమెలాల్జియా (అక్రోమెలాల్జియా, ఎరిత్ర్మల్జియా) * ఫాక్టిటియల్ లింఫెడెమా (హిస్టెరికల్ ఎడెమా) * ఫైబ్రినోలిసిస్ సిండ్రోమ్ (డిఫిబ్రినటింగ్ సిండ్రోమ్, హైపోఫిబ్రినోజెనెమియా) * ఆహార-ప్రేరిత పర్పురా * సాధారణీకరించిన ముఖ్యమైన టెలాంజియెక్టాసియా (సాధారణ ముఖ్యమైన టెలాంజిఎక్టాసియా) * జెయింట్-సెల్ ఆర్టెరిటిస్ * గౌజెరోట్-బ్లమ్ సిండ్రోమ్ (పిగ్మెంటెడ్ పర్పూరిక్ లైకెనాయిడ్ డెర్మటైటిస్, పిగ్మెంటేడ్ పర్పూరిక్క్ లైకెనాయిడ డెర్మటైటిస్లు ఆఫ్ గౌజెరోట్, బ్లుమ్ * పాలియాంజైటిస్ తో గ్రాన్యులోమాటోసిస్ * హర్లేక్విన్ రంగు మార్పు * హెమటోపోయిటిక్ పుండు * హెన్నెకామ్ సిండ్రోమ్ (హెన్నెకమ్ లింఫాజియెక్టాసియా-లింఫెడెమా సిండ్రోమ్, ఇంటెస్టినల్ లింఫాజెక్టాసియా-లిమ్ఫెడెమా-మెంటల్ రిటార్డేషన్ సిండ్రోమ్) * హెనోచ్-షాన్లీన్ పర్పురా (అనాఫిలాక్టాయిడ్ పర్పురా, పర్పురా రుమటికా, షాన్లీ-హెనోచ్ పర్పురా హెనోచ్[[దస్త్రం:Purpura.jpg|alt=Red, non-blanching skin lesions on the upper leg|thumb|హెనోచ్-షాన్లీన్ పర్పురా]] * వంశపారంపర్య హెమోరాజిక్ టెలాంజియెక్టాసియా (ఓస్లర్ వ్యాధి, ఓస్లర్-వెబెర్-రెండూ వ్యాధి) * ఇడియోపతిక్ థ్రోంబోసైటోపెనిక్ పర్పురా (ఆటోఇమ్మ్యూన్ థ్రోంబోసిటోపెనిక్ పుర్పురా, వెర్ల్హాఫ్ వ్యాధి) * ఐజిఎ వాస్కులైటిస్ * [[కవసాకి వ్యాధి|కవాసాకి వ్యాధి]] (శ్లేష్మ శోషరస నోడ్ సిండ్రోమ్) * లెవామిసోల్-ప్రేరిత వాస్కులైటిస్ * లైకెన్ ఆరియస్ (లైకెన్ పర్పురికస్) * లివెడో రేస్మోసా * లివెడో రెటిక్యులారిస్ * లివడాయిడ్ డెర్మటైటిస్ (ఎంబోలియా కటిస్ మెడికెమెంటోసా, నికోలౌ సిండ్రోమ్) * లైవ్డాయిడ్ వాస్కులోపతి (అట్రోఫీ బ్లాంచే, వేసవి వ్రణోత్పత్తితో లైవో రెటిక్యులారిస్, లైవ్డైడ్ వాస్కులైటిస్, పర్పుల్ సిండ్రోమ్, సెగ్మెంటల్ హైలైనైజింగ్ వాస్కులైటిసిస్) * లింఫెడెమా ప్రికాక్స్ * లింఫెడెమా-డిస్టికియాసిస్ సిండ్రోమ్ * మాఫూచి సిండ్రోమ్ * మజోచి వ్యాధి (పుర్పురా యాన్యులారిస్ టెలాంజియెక్టోడ్స్, పుర్పురా అన్యులారిస్ టెలంజియెక్టోడ్లు ఆఫ్ మజోచి) * ప్రాణాంతక అట్రోఫిక్ పాపులోసిస్ (డెగోస్ వ్యాధి) * మార్షల్-వైట్ సిండ్రోమ్ * మీజ్ లింఫెడెమా * మైక్రోస్కోపిక్ పాలియాంజైటిస్ (మైక్రోస్కోపిక్ పాలీఆర్టెరిటిస్, మైక్రోస్కోపిక్ పాలిఅర్టైటిస్ నోడోసా) * మోండోర్స్ వ్యాధి (మోండోర్స్ సిండ్రోమ్ ఆఫ్ సూపర్ఫిసియల్ థ్రోంబోఫ్లెబిటిస్) * న్యూరోపతిక్ అల్సర్ (మ్మల్ పెర్ఫోరాన్స్) * న్జోల్స్టాడ్ సిండ్రోమ్ * నాన్-మిల్రాయ్-మీజ్ సిండ్రోమ్ (వంశపారంపర్య లింఫెడెమా, మిల్రాయ్ వ్యాధి) * నిరోధక పర్పురా * ఆర్థోస్టాటిక్ పర్పురా (స్టాసిస్ పర్పురా) * నొప్పితో కూడిన గాయాల సిండ్రోమ్ (ఆటోఎరిథ్రోసైట్ సెన్సిటైజేషన్, గార్డనర్-డైమండ్ సిండ్రోమ్, సైకోజెనిక్ పర్పురా) * పార్క్స్ వెబెర్ సిండ్రోమ్ * పారాక్సిస్మల్ చేతి హెమటోమా (అచెన్బాచ్ సిండ్రోమ్) * పారాక్సిస్మల్ రాత్రిపూట హిమోగ్లోబినురియా * పాలియార్టెరిటిస్ నోడోసా (పానార్టెరిటిస నోడోసా, పెరియార్టెరిటిస్ నోడొసా) * పోస్ట్కార్డియోటోమీ సిండ్రోమ్ * పిరుదు పెరినాటల్ గ్యాంగ్రీన్ * పిగ్మెంటరీ పర్పూరిక్ విస్ఫోటనాలు (ప్రోగ్రెసివ్ పిగ్మెంటరీ డెర్మాటోసిస్, ప్రోగ్రెసివె పిగ్మెంటింగ్ పర్పురా, పర్పురా పిగ్మెంటోసా క్రోనికా) * పోస్ట్ ఇన్ఫ్లమేటరీ లింఫెడెమా * పోస్ట్మాస్టెక్టోమీ లింఫాంగియోసార్కోమా (స్టీవార్ట్-ట్రెవ్స్ సిండ్రోమ్) * పూర్పురా ఫుల్మినాన్స్ (పూర్పురా గాంగ్రెనోసా) * గడ్డకట్టే రుగ్మతలకు పుర్పురా ద్వితీయ * పర్పూరిక్ కిత్తలి చర్మశోథ [[దస్త్రం:Raynaud-hand2.jpg|alt=White and red discoloration of the distal fingertips|thumb|రేనాడ్ దృగ్విషయం]] * రేనాడ్ దృగ్విషయం * రేనాడ్ వ్యాధి (ప్రాథమిక రేనాడ్ దృగ్విషయం) * రియాక్టివ్ ఆంజియోఎండోథెలియోమాటోసిస్ * షాంబర్గ్ వ్యాధి (షాంబర్గు ప్రగతిశీల వర్ణద్రవ్యం, పర్పురా పిగ్మెంటోసా ప్రోగ్రెసివా, షాంబర్గె పర్పురా) * సెకండరీ లింఫెడెమా * సెప్టిక్ థ్రోంబోఫ్లెబిటిస్ * సైనూసోయిడల్ హెమాంజియోమా * స్నెడ్డోన్స్ సిండ్రోమ్ (సెరిబ్రోవాస్కులర్ ప్రమాదాలతో ఐడియోపతిక్ లివో రెటిక్యులారిస్) * సోలార్ పర్పురా (ఆక్టినిక్ పర్పురా, సెనైల్ పర్పురా) * స్టాసిస్ డెర్మటైటిస్ (రద్దీ తామర, గురుత్వాకర్షణ చర్మశోథ, గురుత్వాకర్షణ తామర, స్టాసిస్ తామర, అనారోగ్య తామర) * ఉపరితల థ్రోంబోఫ్లెబిటిస్ * తకాయాసు ఆర్టెరిటిస్ (బృహద్ధమని కక్ష్య సిండ్రోమ్, పల్స్లెస్ వ్యాధి) * తాత్కాలిక ధమనిపోటు (క్రానియల్ ఆర్టెరిటిస్, హోర్టన్ వ్యాధి) * థ్రోంబోఆంగైటిస్ ఒబ్లిటెరాన్స్ (బూర్గెర్స్ వ్యాధి) * థ్రోంబోటిక్ థ్రోంబోసైటోపెనిక్ పర్పురా (మోస్కోవిట్జ్ సిండ్రోమ్) * బాధాకరమైన పర్పురా * ట్రౌసో సిండ్రోమ్ * ఏకపక్ష నెవోయిడ్ టెలాంజియెక్టాసియా (నెవోయిడ టెలాంజికెక్టాసియా) * ఉర్టికారియల్ వాస్కులైటిస్ (వెన్యులైటిస్ అభివ్యక్తిగా దీర్ఘకాలిక ఉర్టికారియా, హైపోకోంప్లెమెమెమిక్ ఉర్టికారియాల్ వాస్కులైటిస సిండ్రోమ్, హైపోకాంప్లెమెమిక్ వాస్కులైటిసి, అసాధారణ లూపస్ లాంటి సిండ్రోమ్ * సిరల లోపం వ్రణోత్పత్తి * వాల్డెన్స్ట్రామ్ హైపర్గ్లోబులినేమిక్ పర్పురా (పూర్పురా హైపర్గ్లోబ్యులినేమిక్) * వాల్డెన్స్ట్రామ్ మాక్రోగ్లోబులినిమియా * పసుపు నెయిల్ సిండ్రోమ్ (పసుపు గోర్లు, ప్లూరల్ ఎఫ్యూషన్తో సంబంధం ఉన్న ప్రాథమిక లింఫెడెమా) == మూలాలు == [[వర్గం:ఆరోగ్యం]] 1jx9jgarqyqbdgag3sg09qhksgf37sq 0 494961 4955421 4848096 2026-09-09T14:07:27Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4955421 wikitext text/x-wiki [[File:Munneswaram Sharabha.jpg|thumb|260x260px|శ్రీలంకలోని మున్నేశ్వరం ఆలయం నుండి తీసిన ప్యానెల్ దృశ్యంలో, శరభ రూపంలో ఉన్న శివుడు నరసింహుడిని లొంగదీసుకుంటున్న దృశ్యం.]] '''శరభ''' (సంస్కృతం: శరభ, శరభ లేదా శరభ) [[హిందూధర్మం|హిందూ మతం]] ఎనిమిది కాళ్ల సింహం, పక్షుల దేవత, సింహం లేదా ఏనుగు కంటే శక్తివంతమైనదిగా వర్ణించబడింది, సంస్కృత సాహిత్యం ఒకే జంప్ లో లోయను క్లియర్ చేసే సామర్థ్యాన్ని కలిగి ఉంది. తరువాతి సాహిత్యంలో ఎనిమిది కాళ్ల జింకగా వర్ణించారు.<ref name="Pattanaik">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Oka4ekgGDRoC&pg=PA29|title=Shiva to Shankara decoding the phallic symbol|last=Pattanaik|first=Devdutt|work=Sharabha (Shiva Purana)|publisher=Indus Source|year=2006|isbn=978-81-88569-04-5|pages=123–124}}</ref><ref>{{Cite web|title=शरभ|url=http://www.sanskrit-lexicon.uni-koeln.de/cgi-bin/monier/serveimg.pl?file=/scans/MWScan/MWScanjpg/mw1057-zaryahan.jpg|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120226140735/http://www.sanskrit-lexicon.uni-koeln.de/cgi-bin/monier/serveimg.pl?file=%2Fscans%2FMWScan%2FMWScanjpg%2Fmw1057-zaryahan.jpg|archive-date=2012-02-26|access-date=18 January 2010|website=Monier Williams Sanskrit-English Dictionary|page=1057}}</ref> [[వైష్ణవం|వైష్ణవ]] శాఖ ఆరాధించే [[విష్ణువు|విష్ణు]] భయంకరమైన మనిషి-సింహ అవతారమైన [[నరసింహావతారం|నరసింహ]] శాంతింపచేయడానికి శివుడు శరభ రూపాన్ని స్వీకరించాడని శైవ గ్రంథాలు వివరిస్తున్నాయి. ఈ రూపాన్ని '''శరభేశ్వర''' (లార్డ్ శరభ "లేదా '''శరభేశ్వరమూర్తి''') అని పిలుస్తారు.<ref name="Waradpande">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=GR1uAAAAMAAJ|title=The mythical Aryans and their invasion|last=Waradpande|first=N. R.|work=Sharabha|publisher=Books & Books|year=2000|isbn=978-81-85016-57-3|pages=43, 46|access-date=2010-01-09}}</ref> నరసింహ పాత్రను శరభ శివుడు నాశనం చేశాడని వైష్ణవులు ఖండించారు, శరభను విష్ణువు పేరుగా భావిస్తారు. ''[[నారసింహ పురాణము|నరసింహ పురాణం]]'' వంటి కొన్ని వైష్ణవ గ్రంథాలు విష్ణువు భయంకరమైన రెండు తలల పక్షి గంధభేరుండ రూపాన్ని స్వీకరించాడని సూచిస్తున్నాయి, అతను శరభను ఓడించాడు.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Oym17qIeB-0C&dq=Gandabherunda+Vaishnava&pg=PA252|title=Essays On Indo-Aryan Mythology-Vol.|last=Narayan|first=Aiyangar|publisher=Asian Educational Services|isbn=978-81-206-0140-6|pages=252|language=en}}</ref> [[బౌద్ధ మతం|బౌద్ధమతం]], శరభ జాతకా కథలలో బుద్ధుని పూర్వ జన్మగా కనిపిస్తాడు. ఇది టిబెటన్ బౌద్ధ కళలో కూడా కనిపిస్తుంది, ఇది కృషి పరిపూర్ణతను సూచిస్తుంది. శక్తి ఘనత కలిగిన వ్యక్తిగా, శరభ అనేక చిహ్నాలలో కనిపించారు. == అభివృద్ధి & విగ్రహారాధన == ప్రారంభ సంస్కృత సాహిత్యం, శరభను మొదట్లో కొండలు, అటవీ ప్రాంతాలలో ఇతర జంతువులను గర్జించి భయపెట్టే దూకుడు మృగం అని వర్ణించారు. తరువాతి హిందూ ఇతిహాసం ''[[మహాభారతం]]'', శరభను ఎనిమిది కాళ్లతో, అడవిలో నివసించే పైభాగంలో కళ్ళు కలిగి, పచ్చి మాంసం తినే సింహం చంపే వ్యక్తిగా వర్ణించారు. ఇది క్రౌంచ పర్వతం మీద నివసిస్తున్నట్లు కూడా పేర్కొనబడింది, కానీ రాక్షసుడిగా కాదు. మరొక వృత్తాంతంలో, శరభ అనేది గంధమదన పర్వతం మీద సింహాలు, పులులతో పాటు నివసించే ఒక సాధారణ మృగం. ఈ పురాణంలో తినదగిన జంతువుల జాబితాలో శరభ కూడా ఉంది-మృగ్గజాతులు-జింక, జింక, కుందేలు, ఎలుగుబంటి, రురు జింక, సాంబార్, గాయల్, పంది, గేదెల జంతు సమూహం-వీటిని అతిథులకు విందు సమయంలో ఆహారంలో భాగంగా అందించారు. శరభ ప్రధానంగా శివుడి అవతారంగా, రామాయణ ఇతిహాసంలో ఒక కోతి-రాజు పేరుగా, నాయకులు, పాము నాగాలకు సరైన పేరుగా [[విష్ణువు|విష్ణు]], బుద్ధుడి పేర్లలో ఒకటిగా కనిపిస్తుంది. సంస్కృత సాహిత్యంలో యోధులను శరభతో పోల్చారు. <ref name="Hopkins">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=h6betcw_DgAC&pg=PA18|title=Epic mythology|last=Hopkins|first=E. Washburn|publisher=Encyclopedia of Indo-Aryan Research|year=2008|isbn=978-1-4437-7716-2|pages=18–19|access-date=2010-01-15}}</ref><ref name="Mihira">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Bf7PKVpe3p4C&pg=PA583|title=Brihat Jataka of Varahamihira|last=Mihira|first=Sree Varaha|last2=Bangalore Venkata Raman|last3=B. Lakshminarain Rao|publisher=Motilal Banarsidass Publishers|year=1986|isbn=978-81-208-1396-0|page=583|access-date=2010-01-15}}</ref> హిందూ వైద్యంలో అడవికి సంబంధించిన పర్యావరణ ఇతివృత్తాన్న మాంసాల వాసనను నిర్వచించడంలో, ''[[సుశ్రుత సంహిత]]'' దల్హణ రాసిన 12వ శతాబ్దపు వ్యాఖ్యానంలో [[కశ్మీర్|కాశ్మీర్]] జింక స్థానికులలో శరభ కూడా జాబితా చేయబడ్డాడు. అయితే, వివరించిన లక్షణాలు పెద్ద కొమ్ములతో, పెద్ద హిమాలయ మేకగా ఊహించిన ఒంటె పరిమాణంలో ఎనిమిది కాళ్ల జంతువు.<ref name="Zimmermann">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=V1o_PRCLOeMC&pg=PA82|title=Volume 4 of Indian medical tradition Alternative Medicine Series|last=Zimmermann|first=Francis|publisher=Motilal Banarsidass Publishers|year=1999|isbn=978-81-208-1618-3|page=82|access-date=2010-01-15}}</ref> === శివుని అవతారం === [[దస్త్రం:NarasimhaHara.JPG|thumb|''నాలుగు కాళ్లతో రెండు తలల శరభ'']] [[పురాణాలు|పురాణ సాహిత్యం]], శరభ శివుడితో సంబంధం కలిగి ఉన్నాడు, విష్ణువు భయంకరమైన ఆవిర్భావాలను లొంగదీసుకోవడానికి అవతారాలు తీసుకున్నాడు. విష్ణువు మనిషి-సింహ రూపం అయిన [[నరసింహావతారం|నరసింహ]] పోరాడుతున్న శరభ పురాణం విష్ణు ([[వైష్ణవం|వైష్ణవ]] శాఖ), శివ (శైవ శాఖ) భక్తుల మధ్య బహిరంగ శత్రుత్వాన్ని తెరపైకి తెస్తుంది, ఇది తీవ్రమైన చర్చ అంశాన్ని బహిర్గతం చేస్తుంది.<ref name="Pattanaik" /><ref name="Blurton">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=xJ-lzU_nj_MC&pg=PA123|title=Hindu art|last=Blurton|first=T. Richard|work=Sharabha|publisher=Harvard University Press|year=1993|isbn=978-0-674-39189-5|page=123|access-date=2009-01-09}}</ref><ref name="Roy">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=lr9pFQPwhXYC&pg=PA93|title=Bhagavata Purana|last=Roy|first=Janmajit|publisher=Atlantic Publishers & Distributors|year=2002|isbn=978-81-269-0169-2|pages=93–95|access-date=2010-01-15}}</ref> ''[[శివ పురాణం]]'' శరభను సింహముఖం, చదునైన జుట్టు, రెక్కలు, ఎనిమిది అడుగులు, వెయ్యి చేతులు గలవాడుగా వర్ణిస్తుంది.<ref name="Pattanaik" /><ref name="Knipe">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=CLmuJhU3wC8C&pg=PA153|title=Criminal gods and demon devotees essays on the guardians of popular Hinduism|last=David Knipe|first=Alf|publisher=SUNY Press|year=1989|isbn=978-0-88706-981-9|editor-last=Alf Hiltebeitel|editor-link=Alf Hiltebeitel|page=153}}</ref> ''శరభ ఉపనిషత్తు'' రెండు తలలు, రెండు రెక్కలు, పదునైన పంజాలు, పొడవైన తోకతో సింహం ఎనిమిది కాళ్ళు గల శరభను చిత్రీకరిస్తుంది.<ref name="Rao">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=AKWvPRIkvVEC&pg=PA174|title=Elements of Hindu iconography, Volume 2|last=Rao|first=T. A.Gopinatha|publisher=Motilal Banarsidass Publishers|year=1997|isbn=978-81-208-0878-2|pages=171–173|access-date=2010-01-15}}</ref> ''[[కాళికా పురాణం|కాళిక పురాణం]]'' శరభను నలుపు రంగులో, నాలుగు అడుగుల క్రిందికి, నాలుగు అడుగులు పైకి, అపారమైన శరీరంతో వర్ణించింది. దీనికి పొడవైన ముఖం, ముక్కు, గోర్లు, ఎనిమిది కాళ్ళు, ఎనిమిది దంతాలు, మచ్చల సమూహం, పొడవైన తోక కూడా ఉన్నాయి. అది పదే పదే పైకి దూకి బిగ్గరగా కేకలు వేస్తుంది.<ref name="Roy" /><ref name="Shastri">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=ivVToiARmkoC&pg=PA25|title=Kalika purana|last=Shastri|first=Biswanarayan|publisher=Motilal Banarsidass Publ|year=1994|isbn=978-81-208-1124-9|pages=25–27|access-date=2010-01-15}}</ref> శారభేశ్వరమూర్తి (శివుడు శారభగా) విగ్రహారాధనను ''[[ఆగమం|కామికగామ]]'', ''శ్రీతత్వనిధి'' వంటి గ్రంథాలలో ప్రత్యేకంగా నిర్వచించారు. ''కామికగామ'', శరభను బంగారు రంగుతో, రెండు పైకి ఎదిగిన రెక్కలు, రెండు ఎర్ర కళ్ళు, భూమిని తాకిన సింహం రూపంలో నాలుగు కాళ్లు, పంజాలు పైకి ఉన్న నాలుగు కాళ్లు, జంతువు తోకతో వర్ణించబడింది. శరీరం పై భాగం మానవుడిగా చూపబడింది, కానీ అలంకరించబడిన కిరీటం వైపు దంతాలతో సింహం ముఖంతో కూడా మొత్తం భయపెట్టే దృశ్యాన్ని ఇస్తుంది. ఇది శరభ కాళ్ళ క్రింద ఉన్న నరసింహను ''[[అంజలి ముద్ర|అంజలి]]'' (చేతులు ముడుచుకున్న ప్రార్థన సంజ్ఞ) సింహ ముఖంగల మానవుడిగా చూపిస్తుంది.<ref name="Rao p.172-173">Rao pp.172–173</ref> (ఇన్ఫోబాక్స్ చిత్రం చూడండి) ''శ్రీతత్త్వనిధిలో , శరభేశ్వరమూర్తికి ముప్పై చేతులు ఉంటాయని వర్ణించబడింది; కుడి చేతులలో వజ్రాయుధం , ముష్టి, అభయ, చక్రం , శక్తి, దండం, అంకుశం, ఖడ్గం , ఖట్వాంగం , గొడ్డలి, అక్షమాల , ఎముక , ధనుస్సు , ముసలితనం, అగ్ని ఉండాలి; ఎడమ చేతులలో పాశం, వరద, గద, బాణం, జెండా , మరొక రకమైన ఖడ్గం, పాము, తామర పువ్వు, పుర్రె గిన్నె , పుస్తకం, నాగలి, మృదంగం ఉండాలి, ఒక చేత్తో'' [[దుర్గ]]<nowiki/>ను కౌగిలించుకోవాలి. ఈ రూపం అదృష్టాన్ని తెస్తుందని, అన్ని వ్యాధులను నయం చేస్తుందని, శత్రువులందరినీ నాశనం చేస్తుందని కీర్తించబడింది.<ref name="Rao p.173">Rao p.173</ref> తమిళనాడులోని [[చోళ సామ్రాజ్యం|చోళ రాజవంశం]] ముఖ్యంగా శైవ మత విశ్వాసాలకు అనుకూలంగా ఉండేది. వారి పాలనలో మతపరమైన అంశం ప్రముఖంగా కనిపించిందని చెబుతారు. విక్రమ చోళుడు (1118–35) నిర్మించిన కుంభకోణం సమీపంలోని విక్రమ్‌సోలీశ్వరం ఆలయంలోని నాలుగు శరభ విగ్రహాల ద్వారా ఇది స్పష్టమవుతుంది. ఇతర విగ్రహాలు చోళ పాలకుడు, [[మూడవ కులోత్తుంగ చోళుడు]] నిర్మించిన దారాసురం, తిరుభువనంలోని కంపాహరేశ్వర ఆలయంలో ఉన్నాయి , ఇక్కడ శరభ విగ్రహం ఒక ప్రత్యేక మందిరంలో ప్రతిష్ఠించబడింది.<ref name="Smith">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=4EvknQEACAAJ&pg=PA191|title=The Dance of Siva Religion, Art and Poetry in South India Volume 7 of Cambridge Studies in Religious Traditions|last=Smith|first=David|publisher=Cambridge University Press|year=2003|isbn=978-0-521-52865-8|page=193|access-date=2010-01-15}}</ref> [[తమిళనాడు]] [[తంజావూరు జిల్లా]] త్రిభువనం ఆలయంలోని శర్బెశ్వరమూర్తి శిల్పం మూడు కాళ్లతో, శరీరం, ముఖం, సింహం తోకతో కనిపిస్తుంది. దీనికి నాలుగు మానవ చేతులు ఉన్నాయి, కుడి ఎగువ చేతిలో గొడ్డలి, దిగువ కుడి చేతిలో గొడ్డలితో, ఎగువ ఎడమ చేతిలో జింక దిగువ ఎడమ చేతిలో అగ్ని ఉంటాయి. ఎనిమిది చేతులతో, షర్బేశ్వరమూర్తి పాదాల కింద కొట్టుకుంటూ, పోరాడుతున్నట్లుగా నరసింహ చూపించబడ్డాడు.<ref name="Rao p.174">Rao p.174</ref> దారాసురంలోని [[ఐరావతేశ్వర దేవాలయం|ఐరావతేశ్వర ఆలయం]], నల్లని బసాల్ట్లో చోళ కాలం అరుదైన చిత్రం శివుడిని శరభగా వర్ణిస్తుంది. ఇది ఒక ప్రత్యేకమైన చిన్న మందిరంలో, మనిషి, మృగం, పక్షిలో భాగంగా, విష్ణువు సింహం అవతారమైన నరసింహను నాశనం చేస్తుంది. ఇది శైవ, వైష్ణవ వర్గాల మధ్య శత్రుత్వాన్ని ఎత్తి చూపుతుంది.<ref name="Kamat">{{Cite web|title=Gandaberunda- The Two Headed Bird|url=http://www.kamat.com/jyotsna/blog/blog.php?BlogID=1149|archive-url=https://web.archive.org/web/20140202000034/http://www.kamat.com/jyotsna/blog/blog.php?BlogID=1149|archive-date=2014-02-02|access-date=2010-01-10|publisher=Kamat Potpourri}}</ref> 1113లో నిర్మించిన కర్ణాటకలోని బేలూరులోని చెన్నకేశవ ఆలయంలో, విష్ణువుతో గుర్తించబడిన రెండు ముఖాల పక్షి గంధబేరుండ జంతువుల అంగచ్ఛేదం చెక్కిన దృశ్యంలో కనిపిస్తుంది. ప్రారంభంలో, ఒక జింక పెద్ద కొండచిలువను వేటాడుతుంది, తరువాత దానిని ఏనుగు ఎత్తుతుంది, ఫలితంగా సింహం ఏనుగుపై దాడి చేస్తుంది. అప్పుడు ఆ సింహాన్ని శరభ మ్రింగివేస్తున్నట్లు చూపబడుతుంది, చివరి సన్నివేశంలో గంధబేరుండ శరభను నాశనం చేస్తున్నట్లు చిత్రీకరించబడింది.<ref name="Kamat" /> శివుడు విష్ణువుకు సంబంధించిన పురాణాల విగ్రహారాధనలో, నరసింహ చుట్టూ శరభ రూపం నిర్మించబడింది, అయితే మహిళా శక్తులను సూచించడానికి [[కాళికాదేవి|కాళి]], దుర్గాలను సూచించడానికి రెక్కలతో గణనీయంగా అలంకరించబడింది (శివ శరభ శక్తి కూడా పక్షి తలతో చూపబడింది, అతని ముక్కులో పాము.<ref name="Kramrisch">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=O5BanndcIgUC&pg=PA436|title=The Presence of Siva|last=Kramrisch|first=Stella|publisher=Princeton University Press|year=1994|isbn=978-0-691-01930-7|page=436|access-date=2010-01-15}}</ref> == చిహ్నంగా == [[దస్త్రం:Seal_of_Karnataka.svg|కుడి|thumb|కర్ణాటక రాష్ట్ర చిహ్నం, శరభాలతో చుట్టబడి, గండబేరుండ ద్వారా కేంద్రీకృతమై ఉంది]] [[కర్ణాటక ప్రభుత్వం]], మైసూర్ విశ్వవిద్యాలయం, కర్ణాటక సబ్బులు, డిటర్జెంట్ల లిమిటెడ్ శరభను వారి చిహ్నంలో మార్పులతో దత్తత తీసుకున్నాయి.<ref>{{Cite web|title=Gandaberunda- The Two Headed Bird|url=http://www.kamat.com/jyotsna/blog/blog.php?BlogID=1149|archive-url=https://web.archive.org/web/20140202000034/http://www.kamat.com/jyotsna/blog/blog.php?BlogID=1149|archive-date=2014-02-02|access-date=2007-04-12}}</ref><ref name="Univer">{{Cite web|title=The University Emblem|url=http://www.uni-mysore.ac.in/the-university-emblem/|archive-url=https://web.archive.org/web/20131027112415/http://www.uni-mysore.ac.in/the-university-emblem/|archive-date=2013-10-27|access-date=2010-01-10|publisher=University of Mysore}}</ref> కర్ణాటక సబ్బులు, డిటర్జెంట్ల లిమిటెడ్ లోగోలో, జ్ఞానం, ధైర్యం బలం ధర్మాలను సూచించడానికి ఏనుగు తలతో సింహం శరీరం రూపంలో శరభ చిత్రీకరించబడింది.<ref>{{Cite web|title=Profile: Sharabha|url=http://www.mysoresandal.co.in/profile.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20100610062809/http://www.mysoresandal.co.in/profile.html|archive-date=2010-06-10|access-date=2010-01-09|publisher=Karnataka Saops and Detergents Limited}}</ref> == హిందూ గ్రంథాలలో == === మహాభారతంలో === హిందూ ఇతిహాసం ''మహాభారతం'' ఇలా వివరిస్తుంది: ఒక కుక్క, ఒక ఋషి సహాయంతో (ఋషి) వివిధ జంతు రూపాలను ఊహిస్తుంది-కుక్క నుండి పులి వరకు, తరువాత ఏనుగు వరకు, తరువాత సింహం, శరభ-ఋషి ఆశ్రమంలో ప్రతి ఒక్కరినీ భయపెడుతుంది. చివరికి, శరభ మరింత కఠినమైన రూపాన్ని సంతరించుకున్నాడు. ఈ భయంకరమైన రూపంలో అతను ఋషిని మ్రింగివేయాలని అనుకున్నాడు. అప్పుడు ఋషి, శరభ అభివృద్ధిలో మార్పు ప్రక్రియను వివరిస్తూ, అతని దయ ఫలితంగా, తన అసలు కుక్క రూపానికి తిరిగి వెళ్ళమని శరభను శపించాడు.<ref name="Ganguli">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=CnQVCgtmW-sC&pg=PA348|title=The Mahabharata of Krishna-dwaipayana Vyasa, Book-12|last=Ganguli|first=Kisari Mohan|publisher=BiblioBazaar, LLC|year=2009|isbn=978-0-559-13713-6|pages=347–348|access-date=2010-01-15}}</ref> ఈ పురాణం శివుడికి శరభకు సంబంధం లేదు. === శైవ దృశ్యాలు === [[దస్త్రం:Sarabha_Narasinmha_Kangra.jpg|thumb|శరభ (కుడి) నరసింహుడు హిరణ్యకశిపుని చంపడం ప్రహ్లాదుడు అతని తల్లి చూస్తుండగా .]] శివుని అవతారంగా శరభ పురాణం అనేక హిందూ గ్రంథాలలో వివరించబడింది, ప్రతి ఒక్కటి వారి నమ్మకాల ప్రకారం విభిన్న సంస్కరణను అందిస్తుంది. కానీ ఈ చిత్రాలన్నింటిలో ఒక సాధారణ వాదన ఏమిటంటే, శరభ అనేది [[నరసింహావతారం|నరసింహ]] (మానవుడు-సింహం) వంటి విష్ణువు సారూప్య క్రూరమైన అవతారాన్ని శాంతింపజేసే ఉద్దేశ్యంతో వ్యక్తమయ్యే అపారమైన శక్తితో కూడిన భారీ జంతు-పక్షి మృగం కలయిక. నరసింహ-శరభ పురాణం దేవతలకు ఒకరినొకరు చంపుకోవడానికి లేదా లొంగదీసుకోవడానికి పౌరాణిక జంతు రూపాలను ఊహించుకోవడానికి సంబంధించినది. విశ్వాన్ని భయపెడుతున్న, శివ భక్తుడైన హిరణ్యకశ్యపు అనే అసుర (రాక్షస రాజు) ను చంపడానికి విష్ణు నరసింహ రూపాన్ని స్వీకరించాడు.<ref name="Pattanaik" /><ref name="Blurton" /> ''[[శివ పురాణం|శివ]] [[పురాణాలు|పురాణం]]'' ఇలా పేర్కొంటోందిః హిరణ్యకశ్యపును చంపిన తరువాత, నరసింహ కోపం ప్రపంచాన్ని బెదిరించింది. దేవతల ఆదేశాల మేరకు, నరసింహను ఎదుర్కోవడానికి శివుడు [[వీరభద్రుడు|వీరభద్ర]] పంపాడు. అది విఫలమైనప్పుడు, శివుడు శరభగా అవతరించాడు. శివపురాణం, కొన్ని పురాణాలలో శరభ నరసింహపై దాడి చేసి అతనిని స్థిరీకరించినట్లు ప్రస్తావించారు. ఆ విధంగా ఆయన నరసింహ భయంకరమైన కోపాన్ని అణచివేసాడు. <ref name="Woodroffe">{{Cite book|title=Hymns to the Goddess|last=Woodroffe|first=Sir John|work=Saharab|publisher=Forgotten Books|isbn=978-1-60620-146-6|page=151}}</ref><ref name="Soifer 1991 91–92">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=OoFDK_sDGHwC&pg=PA4|title=The myths of Narasiṁha and Vāmana two avatars in cosmological perspective|last=Soifer|first=Deborah A.|publisher=SUNY Press|year=1991|isbn=978-0-7914-0799-8|pages=90–91}}</ref> శివుడు చర్మము, సింహం తలను వస్త్రంగా ధరించగలిగేలా శరభ అప్పుడు నరసింహను శిరచ్ఛేదం చేసి చర్మం తొలగించాడని కూడా చెబుతారు.<ref name="Pattanaik" /><ref name="Knipe" /><ref name="Bakker">{{Cite book|title=Origin and growth of the Purāṇic text corpus|last=Phyllis Granoff|publisher=Motilal Banarsidass Publishers|year=2004|isbn=8120820495|editor-last=Bakker, Hans|pages=116–131|chapter=Saving the Saviour|access-date=2010-01-15|chapter-url=https://books.google.com/books?id=CLN0F7GGecsC&q=sarabha&pg=PA122}}</ref> ''[[లింగ పురాణం]]'', ''శరభ ఉపనిషత్తు'' కూడా నరసింహను అంగచ్ఛేదం చేసి హత్య చేసినట్లు పేర్కొన్నాయి. అంగచ్ఛేదం తరువాత, విష్ణువు తన సాధారణ రూపాన్ని స్వీకరించి, శివుడిని సరిగ్గా స్తుతించిన తరువాత తన నివాసానికి వెళ్ళిపోయాడు. ఇక్కడి నుండే శివుడు "శరబేశమూర్తి" లేదా "సింహాగ్నమూర్తి" గా పిలువబడ్డాడు.<ref name="Rao" /><ref name="Bakker" /> ''శివ పురాణం'', ''లింగ పురాణం'' బయటపెట్టిన దానికి విరుద్ధంగా, ''[[స్కాంద పురాణం|స్కంద పురాణం]]'' నరసింహాన్ని కేవలం చికాకుగా భావిస్తుంది, ప్రపంచానికి ముప్పుగా పరిగణించదు. విష్ణువు తన దైవిక పాత్రకు హానికరమైన నరసింహ ఉగ్ర రూపాన్ని శాశ్వతంగా స్వీకరించవచ్చని అభిప్రాయం. అందువల్ల, విష్ణు తన సింహ శరీరాన్ని విడిచిపెట్టి, తన అసలు దైవిక రూపానికి తిరిగి వచ్చేలా చూడటం శివ-శరభ ఉద్దేశం. నరసింహ తన శరీరంతో శరభను కొట్టాడు, బాధతో మూలుగుతున్నది విష్ణువు, "అడామంటైన్ శరీరం" లో ఉన్నవాడు శరభ కాదు. అప్పుడు విష్ణువు శరభ మరెవరో కాదని, శివుడని గ్రహించి శరభను నమస్కరించి, ప్రశంసించాడు. అప్పుడు శివుడు విష్ణువును ఆశీర్వదించి, రాక్షసులను చంపడానికి అతనికి ఒక వరాన్ని ఇస్తాడు.<ref name="Bakker" /> శరభ తన కోపాన్ని అదుపు చేసుకోలేరని దేవతలు భయపడి, తన శరభ రూపాన్ని వదులుకోమని శివుడిని కోరడంతో పురాణం కథను ముగిస్తుంది. ఆ తరువాత, శివుడు శరభ రూపాన్ని ముక్కలు చేసాడు, అతని అవయవాలను విడిచిపెట్టి, అతని మొండెం కపాలంగా మారింది.<ref name="O">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=dnfZ_MBErlQC&pg=PA282|title=Śiva, the erotic ascetic|last=O'Flaherty|first=Wendy Doniger|publisher=Oxford University Press US|year=1981|isbn=978-0-19-520250-2|pages=282–3|access-date=2010-01-15}}</ref> ''[[వామన పురాణము|వామన పురాణం]]'' సంస్[[కాపాలిక|కపాలి]], నరసింహపై శరభకు ఆధిపత్యం లేదు, నరసింహ మళ్ళీ ప్రశాంతమైన విష్ణువుగా మారడంతో [[నారదుడు|నారద]] వారిని చూసినప్పుడు శరభ [[శివలింగం|లింగం]] మారడంతో ఇది ముగుస్తుంది.<ref name="Bakker" /><ref>{{Cite book|url=http://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.313087|title=The Vamana Purana With English Translation|last=Gupta|first=anand Swarup|date=1968|pages=178–179}}</ref> శరభ, నరసింహను లొంగదీసుకున్న తరువాత, తన అసలు సింహ రూపమైన [[దుర్గ|దుర్గా]] పర్వతాన్ని స్వీకరించి, ఆమె పాదాల వద్ద విశ్రాంతి తీసుకోవడానికి తిరిగి వచ్చాడని కూడా ఒక కథనం పేర్కొంది.<ref name="Woodroffe" /> ''[[కాళికా పురాణం|కాళిక పురాణం]]'', [[వరాహావతారము|వరాహ]]-విష్ణువు పంది అవతారం-భూమి దేవత ప్రేమపూర్వకమైన ప్రేమను కలిగి ఉంది. అతను, అతని ముగ్గురు పంది కుమారులు ప్రపంచంలో అల్లకల్లోలం సృష్టించారు, దీనివల్ల వరాహ రూపాన్ని చంపడానికి శివుడు శరభ రూపాన్ని తీసుకోవలసి వచ్చింది. ఇక్కడ నరసింహ వరాహకు సహాయం చేస్తున్నట్లు కనిపిస్తుంది. విష్ణువు ద్వారా శక్తి పొందిన తరువాత, శరభ మొదట నరసింహను చంపి, తరువాత వరాహను చంపి విష్ణువు తన రెండు రూపాల శక్తులను తిరిగి గ్రహించడానికి వీలు కల్పిస్తాడు.<ref name="Roy" /><ref name="Shastri" /><ref name="Frederick">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=CuB7K3bDWDsC&q=Varaha+Kalika+Purana&pg=PA223|title=The self possessed: deity and spirit possession in South Asian literature|last=Frederick M. Smith|publisher=Columbia University Press|year=2006|isbn=9780231137485|pages=223–4}}</ref> కథ ఈ సంస్కరణ ప్రపంచసార తంత్రంలో ఒక ప్రస్తావనను కనుగొంటుంది.<ref>{{Cite web|title=Prapanchasara Tantra of shankaracharya vol 1-Arthur Avalon.|url=https://archive.org/details/Tantric_Texts_Series_Edited_by_Arthur_Avalon_John_Woodroffe/Tantric%20Texts%20Series%2018%20Prapanchasara%20Tantra%20of%20Shankaracharya%20vol%201%20-%20Arthur%20Avalon%201919/page/57/mode/1up|publisher=Agamanusandhana Samiti, Calcutta}}</ref> === వైష్ణవ దృక్కోణాలు​ === [[దస్త్రం:Ashtamukha_Gandaberunda_Narasimha.jpg|thumb|శరాభ, హిరణ్యకశ్యపులను చంపిన గంధభేరుండ చిత్రలేఖనం, అతని ఒడిలో చిత్రీకరించబడింది.]] [[విజయేంద్ర తీర్థ]] వంటి 16వ శతాబ్దపు ప్రముఖ ద్వైత తత్వవేత్తలతో సహా వైష్ణవ పండితులు, నరసింహను శరభ అణచివేసిన లేదా నాశనం చేసిన వర్ణనను తిరస్కరించారు. వారు శైవ పురాణాలను కొట్టిపారేస్తారు, ఇందులో తామసిక (అజ్ఞానంతో కూడుకున్నవి, అందువల్ల వైష్ణవ సంప్రదాయంలో అధికారంలో లేవు) వంటి కథనాలు ఉన్నాయి. విజయేంద్ర తీర్థ తన శైవసర్వస్వఖండనం అనే రచనలో పది ఇతర శైవ వృత్తాంతాలతో పాటు, శరభ పురాణం ఖండనను ప్రస్తావించాడు.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=FVtpFMPMulcC&pg=PA412|title=A history of the Dvaita school of Vedānta and its literature from the earliest beginnings to our own times|last=Sharma|first=B. N. Krishnamurti|publisher=Motilal Banarsidass Publishers|year=2000|isbn=978-81-208-1575-9|access-date=2010-01-15}}</ref> ఈ పురాణం నరసింహ పురాణంలో కూడా ఉంది.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Oym17qIeB-0C&dq=Gandabherunda+Vaishnava&pg=PA252|title=Essays on Indo - Aryan Mythology - Vol. 1|last=Narayan|first=Aiyangar|publisher=Asian Educational Services|isbn=978-81-206-0140-6|language=en}}</ref> ''[[విష్ణు సహస్రనామ స్తోత్రము|విష్ణు సహస్రనామ]]'' విష్ణువు వెయ్యి పేర్లలో కూడా శరభ గురించి ప్రస్తావన ఉంది, అక్షరార్థంలో ఇది శరభ (సింహాన్ని చంపే జంతువు) ను ప్రశంసించడాన్ని సూచిస్తుంది.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=G2EfW1oiVw8C&pg=PA107|title=Vishnusahasranama|last=Swami [[Chinmayananda]]|first=Swami|date=25 August 1969|publisher=[[Chinmaya Mission]]|isbn=978-81-7597-245-2|page=107}}Stanza 37, line 1: "atulah '''sharabhah''' bheemah samayagno havirharih sarvalakshanalakshanyah lakshmeevaan samitinjayah."</ref> [[ఆది శంకరాచార్యులు|ఆది శంకర]] విష్ణువు సహస్రనామ యొక్క ఈ 356వ పేరును సింహాన్ని చంపే జంతువును అస్సలు ప్రస్తావించనట్లుగా సూచిస్తూ, దానికి బదులుగా ఈ పేరును అర్థం చేసుకుంటూ, "భగవంతుడు శరీరంలో నివసించే ఆత్మగా ప్రకాశిస్తున్నందున, ఆయనను శరభ అని పిలుస్తారు, అయితే శరీరం సార (నశించగలది) ".<ref>Tapasyananda, Swami, Sri Vishnu Sahasranama, pg. 91, Chennai: Sri Ramakrishna Math. Sanskrit and English, with an English translation of Sri Sankara Bhagavatpada's commentary.</ref> విశిష్టద్వైత తత్వశాస్త్రంపై పండితుడైన నరసింహన్ కృష్ణమాచారి, "శరభ" అనే పేరును రెండు విధాలుగా అర్థం చేసుకున్నట్లు పేర్కొన్నాడు, మొదటి వివరణ అంటే [[Sri Sampradaya|శ్రీ వైష్ణవ]] వ్యాఖ్యాత [[పరాశర భట్టర్|పరాశర భట్టార్]] ఇచ్చిన విధంగా "నాశనం చేసేవాడు (నైతిక సరిహద్దులను ఉల్లంఘించే వారి) " ఆది శంకర ఇచ్చిన రెండవ వివరణ.<ref name="Krishnamachari">{{Cite web|title=Vishnusahsranamam, Volume II- Annotated Commentaries by Sri Narasimhan Krishnamachari|url=http://www.ahobilavalli.org/vishnu_sahasra_namam_vol2.pdf|access-date=2010-01-21|publisher=hobilavalli.org|archive-date=2010-06-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20100620074403/http://ahobilavalli.org/vishnu_sahasra_namam_vol2.pdf|url-status=dead}}</ref> మొదటిది సంస్కృత క్రియ SR పై ఆధారపడి ఉంటుంది, దీని అర్థం "నాశనం చేయడానికి గాయపరచడం".<ref name="Krishnamachari" /> సి. వి. రాధాకృష్ణ శాస్త్రి ప్రకారం, "సారా కూడా ఒక బాణాన్ని సూచిస్తుంది, భగవంతుడిని లక్ష్యంగా చేసుకుంటే పాడైపోయే శరీరం ప్రకాశిస్తుంది, ఎందుకంటే ఆయన ఆ శరీరంలో ప్రకాశిస్తాడు".<ref name="Krishnamachari" /> == బౌద్ధ గ్రంథాలలో == [[దస్త్రం:Sharabha_deer.jpg|thumb|శరభ ఒక జింకను పోలి, జాతక కథల నుండి ఫోలియో వలె చిత్రీకరించబడింది.]] బుద్ధుని మునుపటి జీవితాల జా[[జాతక కథలు]], ఎనిమిది కాళ్ల జింక అయిన శరభగా అడవిలో [[బోధిసత్వుడు|బోధిసత్వ]] జన్మించినట్లు కథనం ఉంది. ఒక రాజు, జింకను వేటాడేందుకు ప్రయత్నిస్తున్నప్పుడు, తన గుర్రంతో ఒక కొండలో పడిపోయాడు. జింక, రాజును తన విధి కోసం విడిచిపెట్టడానికి బదులుగా, అతన్ని రక్షించింది. రాజు తన దేశంలో వేటను నిషేధించి, దయగల సంజ్ఞను చూసి తీవ్రంగా బాధపడ్డాడు. .<ref name="Himalaya">{{Cite web|title=Shakyamuni Buddha - Jataka (previous lives)|url=http://www.himalayanart.org/image.cfm/50215.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20131031232948/http://www.himalayanart.org/image.cfm/50215.html|archive-date=2013-10-31|access-date=2010-01-09}}</ref><ref>{{Cite book|title=The Jātaka or stories of the Buddha's former births|last=Edward Byles Cowell|last2=Sir Robert Chalmers|last3=William Henry Denham Rouse|last4=Henry Thomas Francis|last5=Robert Alexander Neil|publisher=Asian Educational Services|year=2000|isbn=978-81-206-1469-7|editor-last=Edward Byles Cowell|volume=4|pages=166–74|chapter=Sarabha-Miga-Jataka|chapter-url=https://books.google.com/books?id=tyzjqrJ2YnwC&pg=PA166}}</ref> టిబెటన్ బౌద్ధంలో , శరభను మేక తల, కొమ్ములు, సింహం జూలు, గుర్రం శరీరం, కాళ్ళతో ఉన్న ఒక మృగంగా సూచిస్తారు. ఇది సంకల్పం, బలం, వేగానికి ప్రతీక. కొన్నిసార్లు, దీనిని అదనంగా జింక కొమ్ములు, గద్ద పంజాలతో కూడా సూచిస్తారు. కొన్నిసార్లు, మేక తల స్థానంలో సింహం తల, గుర్రం కాళ్ళ స్థానంలో సింహం కాళ్ళు, కొమ్ములు పొట్టేలువిగా ఉంటాయి. అన్ని చిత్రణలలో ఒక సాధారణ లక్షణం గుర్రం శరీరం. దీనిని తరచుగా ''తోరణంలో'' - బుద్ధుడు లేదా బోధిసత్వుని జ్ఞానోదయ సింహాసనం వెనుక ఉన్న ఆరు-స్థాయిల తోరణం - యువ దేవతలు లేదా మరుగుజ్జుల వాహనాలుగా చిత్రిస్తారు . దేవతలతో కలిసి, అవి ప్రయత్న పరిపూర్ణతకు (వీర్య) ప్రతీకగా నిలుస్తాయి.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=XlqeS3WjSWIC&pg=PA90|title=The encyclopedia of Tibetan symbols and motifs|last=Robert Beér|publisher=Serindia Publications, Inc.|year=2004|isbn=978-1-932476-10-1|pages=80, 90}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=-3804Ud9-4IC&pg=PA259|title=The handbook of Tibetan Buddhist symbols|last=Robert Beer|publisher=Serindia Publications, Inc.|year=2003|isbn=978-1-932476-03-3|page=259}}</ref> == మూలాలు == {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:హిందూ దేవతలు]] [[వర్గం:రాక్షసులు]] s0ol88cym0zx93rluf425r3ql338p78 0 495185 4955518 4850193 2026-09-09T19:04:07Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4955518 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- ప్రాథమిక సమాచారం ----------------> | name = షెబెర్గాన్ | native_name = {{nq|شبرغان}} | settlement_type = [[ఆఫ్ఘానిస్తాన్ నగరాల జాబితా|ప్రాంతీయ రాజధాని]] <!-- చిత్రాలు, పటాలు -----------> | image_skyline = Budynek w parku - Szeberghan - 002500n.jpg | image_caption = 1976లోని షెబెర్గాన్ మహల్ | image_flag = | flag_size = | image_seal = | seal_size = | image_shield = | shield_size = | image_blank_emblem = | blank_emblem_type = | blank_emblem_size = | image_map = | mapsize = | map_caption = | pushpin_map = Afghanistan#West Asia | pushpin_relief = yes | pushpin_label_position = above | pushpin_mapsize = | pushpin_map_caption = ఆఫ్ఘానిస్తాన్‌లోని స్థానం <!-- స్థానం ------------------> | subdivision_type = దేశం | subdivision_name = {{flag|Afghanistan}} | subdivision_type1 = [[ఆఫ్ఘానిస్తాన్ ప్రావిన్సులు|ప్రావిన్స్]] | subdivision_name1 = [[జౌజ్జాన్ ప్రావిన్స్|జౌజ్జాన్]] | subdivision_type2 = [[ఆఫ్ఘానిస్తాన్ జిల్లాలు|జిల్లా]] | subdivision_name2 = [[షెబెర్గాన్ జిల్లా|షెబెర్గాన్]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = <!-- రాజకీయాలు -----------------> | government_footnotes = <ref name="TOLO-192282" /> | government_type = [[మున్సిపాలిటీ]] | leader_title = [[మేయర్]] | leader_name = హబీబుల్లా ఖానే | established_title = | established_date = <!-- విస్తీర్ణం ---------------------> | area_footnotes = <ref name="land area" /> | area_magnitude = | unit_pref = | area_total_km2 = | area_land_km2 = 73 | area_water_km2 = | area_total_sq_mi = | area_land_sq_mi = | area_water_sq_mi = | area_water_percent = | area_metro_km2 = | area_metro_sq_mi = | elevation_footnotes = | elevation_m = 335 | elevation_ft = <!-- జనాభా ----------------------> | population_footnotes = <ref name="population" /> | population_as_of = 2025 | population_total = 213411 | population_density_km2 = auto | population_density_sq_mi = | population_urban = 105393 | population_density_urban_km2 = | population_density_urban_sq_mi = | population_rural = 108018 | population_density_rural_km2 = | population_density_rural_sq_mi = | population_note = <!-- సాధారణ సమాచారం ---------------> | timezone = [[ఆఫ్ఘానిస్తాన్ ప్రామాణిక కాలమానం|ఆఫ్ఘానిస్తాన్ సమయం]] | utc_offset = +04:30 | timezone_DST = | utc_offset_DST = <!-- ప్రాంత / పోస్టల్ కోడ్ --------> | area_code_type = | area_code = | coordinates = {{coord|36|39|54|N|65|45|07.2|E|region:AF-JOW|display=it}} | postal_code_type = | postal_code = | geocode = | iso_code = AF-SHB | website = | footnotes = }} '''షెబెర్గాన్''',{{efn|{{bulleted list|{{langx|ps|شبرغان|Šibarğān}} {{IPA|ps|ʃi.baɾ.ɣɑn|}}|{{langx|prs|شبرغان|Šibarğān}} {{IPA|prs|ʃɪ.báɾ.ɣɑ́ːn|}}}}}} ను '''షిబర్‌ఘాన్''', '''షబుర్ఘాన్''' లేదా '''షెబిర్‌ఘాన్''' అని కూడా వ్రాస్తారు. చారిత్రకంగా దీనిని '''షాహ్‌పుర్గాన్''' అని పిలిచేవారు. ఇది ఉత్తర [[ఆఫ్ఘానిస్తాన్]]లోని ఒక [[ఆఫ్ఘానిస్తాన్ నగరాల జాబితా|నగరం]], [[జౌజ్జాన్ ప్రావిన్స్]] రాజధానిగా ఉంది.<ref>{{cite news |url=https://pajhwok.com/2025/08/14/returnee-women-find-hope-in-jawzjan-sewing-workshop/ |title=Returnee women find hope in Jawzjan sewing workshop |work=Pajhwok Afghan News |date=14 August 2025 |access-date=2025-12-27}}</ref> ఇది [[షెబెర్గాన్ జిల్లా]] పరిధిలో ఉంది, సుమారు 213,411 జనాభా కలిగి ఉందని అంచనా.<ref name="population" /> హబీబుల్లా ఖానే ప్రస్తుతం నగర [[మేయర్]] గా సేవలందిస్తున్నారు.<ref name="TOLO-192282">{{cite news |url=https://tolonews.com/afghanistan/provincial-192282 |title=Sheberghan to Build Modern Townships Near Qosh Tepa Canal |work=TOLOnews |date=24 December 2024 |access-date=2025-12-27}}</ref> షెబెర్గాన్ నగర మధ్యలో ఉన్న [[జౌజ్జాన్ విశ్వవిద్యాలయం]]కు ఈ నగరం నిలయంగా ఉంది. [[షెబెర్గాన్ వైమానిక స్థావరం]] షెబెర్గాన్, [[అక్చా]] మధ్య ఈశాన్య దిశలో సుమారు 20 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది. ఈ నగరంలో అనేక బజార్లు, వ్యాపార కేంద్రాలు, ప్రజా ఉద్యానవనాలు, బ్యాంకులు, హోటళ్లు, రెస్టారెంట్లు, [[ఆఫ్ఘానిస్తాన్ మసీదుల జాబితా|మసీదులు]], [[ఆఫ్ఘానిస్తాన్ ఆసుపత్రుల జాబితా|ఆసుపత్రులు]], [[ఆఫ్ఘానిస్తాన్ విశ్వవిద్యాలయాల జాబితా|విశ్వవిద్యాలయాలు]], అలాగే [[ఆఫ్ఘానిస్తాన్‌లో క్రీడలు|క్రీడలు]] ఆడటానికి లేదా విశ్రాంతి తీసుకోవడానికి అనువైన ప్రదేశాలు ఉన్నాయి. షెబెర్గాన్ సముద్ర మట్టానికి 335 మీటర్ల ఎత్తులో ఉంది, మొత్తం భూవిస్తీర్ణం 73 చదరపు కిలోమీటర్లు. పరిపాలనా పరంగా ఈ నగరం 4 నగర జిల్లాలుగా (నాహియా) విభజించబడింది.<ref name="State of Afghan Cities report 2015 (Volume-II)" /> 2025 నాటికి ఈ నగరంలో 19,511 [[నివాస గృహ యూనిట్]]లు ఉన్నాయి.<ref name="land area" /> [[ఆఫ్ఘానిస్తాన్ రింగ్ రోడ్]] ఈ నగరాన్ని తూర్పున [[మజార్-ఇ-షరీఫ్]], నైరుతిలో [[మయ్మనా]], వాయవ్యంలో [[అంద్ఖోయ్]] నగరాలతో అనుసంధానిస్తుంది. ==వ్యుత్పత్తి== ఈ నగరపు పేరు దాని సాంప్రదాయ [[పర్షియన్ భాష|పర్షియన్]] పేరు “షాపోర్గాన్” నుండి రూపాంతరం చెందింది. దాని అర్థం “[[షాపూర్]] రాజు యొక్క పట్టణం”. [[షాపూర్]] అనే పేరు ఇద్దరు [[ససానియన్ సామ్రాజ్యం|ససానియన్]] రాజులకు సంబంధించినది. వీరిద్దరూ అనేక గొప్ప నగరాలను నిర్మించారు. అయితే సామ్రాజ్యపు తూర్పు ప్రాంతాల గవర్నరుగా ఉన్న [[షాపూర్ I]] కొన్ని ముఖ్యమైన నగరాల మధ్య రహదారులను నిర్మించినవాడిగా భావించబడుతున్నాడు. ఆ నగరాల్లో ఇరాన్‌లోని [[నిషాపూర్]], [[బిషాపూర్]], అలాగే పాకిస్తాన్‌లోని [[పేషావర్]] ఉన్నాయి. ==చరిత్ర== {{Further|ఆఫ్ఘానిస్తాన్ చరిత్ర}} [[File:Yemshi Tepe Tillya Tepe map.jpg|thumb|left|షెబెర్గాన్ సమీపంలోని [[యెమ్షి టెపె]] వృత్తాకార కోట (ప్రమాణానుసారం), అలాగే [[టిల్లియా టెపె]] సమాధి గుట్టలు]] షెబెర్గాన్ ఒకప్పుడు [[సిల్క్ రోడ్డు]] వెంట ఉన్న అభివృద్ధి చెందిన వాణిజ్య కేంద్రంగా ప్రసిద్ధి చెందింది. 1978లో సోవియట్ పురావస్తు శాస్త్రవేత్తలు షెబెర్గాన్ వెలుపల ఉన్న [[టిల్లియా టెపె]] గ్రామంలో ప్రసిద్ధి చెందిన [[బాక్ట్రియన్ గోల్డ్]]<nowiki/>ను కనుగొన్నారు. 13వ శతాబ్దంలో [[మార్కో పోలో]] ఈ నగరాన్ని సందర్శించాడు. తరువాత ఆయన ఇక్కడి తేనెలా తియ్యగా ఉండే కర్బూజాల గురించి తన రచనల్లో ప్రస్తావించాడు. షెబెర్గాన్ తరువాత ఒక స్వతంత్ర [[ఉజ్బెక్]] [[ఖానేట్]] రాజధానిగా మారింది. 1873 ఆంగ్లో–రష్యా సరిహద్దు ఒప్పందం ప్రకారం ఆ ఖానేట్ ఆఫ్ఘానిస్తాన్‌కు కేటాయించబడింది. షెబెర్గాన్ వేల సంవత్సరాలుగా [[బాక్ట్రియా]] ఈశాన్య ప్రాంతంలో అధికార కేంద్రంగా కొనసాగింది. ఇది ఇప్పటికీ [[బల్ఖ్]], [[హెరాత్]] మధ్య ప్రధాన మార్గంపై ఉంది. అదే విధంగా, సుమారు 90 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న [[అమూ దర్యా]] వైపు వెళ్లే నేరుగా ఉన్న ఉత్తర మార్గాన్ని, అలాగే దక్షిణ దిశలోని ముఖ్యమైన శాఖా మార్గం [[సర్-ఎ-పోల్]] వైపు వెళ్లే రహదారిని నియంత్రిస్తుంది. 1856లో జె. పి. ఫెరియర్ ఇలా నివేదించాడు: {{Quote|ఈ పట్టణంలో ఒక కోట ఉంది. అందులో గవర్నర్ రుస్తమ్ ఖాన్ నివసిస్తున్నాడు. అయితే ఇతర రక్షణ గోడలు లేవు. ఈ పట్టణం మంచి తోటలు, అద్భుతమైన సాగుభూములతో చుట్టుముట్టబడి ఉంది. షిబ్బెర్గాన్ ప్రజలు ధైర్యసాహసాలకు ప్రసిద్ధి చెందారు. ఆక్సస్ నది ఈ వైపున ఉన్న తుర్కిస్తాన్ ప్రాంతంలోని అత్యుత్తమ పట్టణాలలో ఇది ఒకటని నేను నిశ్చయంగా చెప్పగలను. ఇతర ప్రయోజనాలతో పాటు, ఇక్కడ అద్భుతమైన వాతావరణం కూడా ఉంది. అయితే, ఒక తీవ్రమైన సమస్య ఉంది. ఈ సమృద్ధి అంతటికీ ఆధారమైన నీటి సరఫరా సిర్‌పూల్ ఖానేట్ పర్వతాల నుండి వస్తుంది. అక్కడ నివసించే గిరిజన తెగలు, పట్టణ ప్రజల మధ్య తరచుగా వివాదాలు జరుగుతుంటాయి. అందువల్ల నీటి సరఫరా పూర్తిగా నిలిచిపోయే ప్రమాదం తరచూ ఏర్పడుతుంది, దాని ఫలితంగా యుద్ధాలు జరుగుతాయి. దీని వల్ల పట్టణానికి తీవ్ర నష్టం కలుగుతుంది. షిబ్బెర్గాన్ శాశ్వతంగా 2000 గుర్రపు దళం, 500 కాలుబలగాలను నిర్వహిస్తుంది. అవసరమైతే ఈ పట్టణం 6000 మందిని ఆయుధాలతో సిద్ధం చేయగలదు.<ref>Ferrier (1856), p. 202.</ref>}} ఆధునిక షెబెర్గాన్‌కు ఈశాన్య దిశలో కేవలం ఐదు కిలోమీటర్ల దూరంలో, [[అక్చా]]కు వెళ్లే మార్గంలో ఉన్న బలమైన కోట పట్టణం [[యెమ్షి-టెపె]] ప్రసిద్ధ [[టిల్లియా టెపె]] సమాధి ప్రదేశానికి సుమారు 500 మీటర్ల దూరంలో ఉంది. 1969 నుండి 1979 వరకు సంయుక్త సోవియట్–ఆఫ్ఘాన్ పురావస్తు పరిశోధన బృందం అక్కడి స్థానిక రాజ కుటుంబ సమాధుల నుండి అపారమైన నిధిని తవ్వి వెలికితీసింది. 1977లో ఒక సోవియట్–ఆఫ్ఘాన్ [[పురావస్తు శాస్త్రం|పురావస్తు]] బృందం పట్టణానికి ఉత్తరంగా 5 కిలోమీటర్ల దూరంలో పురాతన అవశేషాల కోసం తవ్వకాలు ప్రారంభించింది. వారు మట్టి ఇటుకలతో నిర్మించిన స్తంభాలు, కనీసం క్రీస్తుపూర్వం 1000 సంవత్సరాలకు చెందిన ఒక ప్రాచీన దేవాలయానికి సంబంధించిన శిలువ ఆకారపు బలిపీఠాన్ని కనుగొన్నారు. టిల్లియా టెపెలో తవ్విన ఆరు రాజ సమాధుల్లో విస్తారమైన బంగారం, ఇతర విలువైన నిధులు బయటపడ్డాయి. అక్కడ లభించిన కొన్ని నాణేలు క్రీస్తుశకం 1వ శతాబ్దం ప్రారంభానికి చెందినవిగా గుర్తించబడ్డాయి. అయితే ఆ కాలానంతర నాణేలు ఏవీ కనిపించలేదు. ప్రారంభ [[కుషాన్ సామ్రాజ్యం|కుషాణ సామ్రాజ్యంలోని]] ఐదు ''షిహౌ'' లేదా పరిపాలనా విభాగాలలో ఒకటైన ప్రాచీన “షిదున్” ప్రాంతం ఇదేనని షెబెర్గాన్‌ను ప్రతిపాదించారు.<ref>Hill (2009), pp. 29, 332-341.</ref> [[కర్జాయి పరిపాలన]] ప్రారంభ సంవత్సరాల్లో ఉత్తర ఆఫ్ఘానిస్తాన్‌పై నియంత్రణ కోసం తన ప్రత్యర్థి [[అత్తా మహ్మద్ నూర్]] తో పోటీ పడుతున్న సమయంలో, షెబెర్గాన్ [[అబ్దుల్ రషీద్ దోస్తమ్]] యొక్క ప్రధాన బలగ కేంద్రంగా నిలిచింది. 2001 డిసెంబరులో అమెరికా ఆధ్వర్యంలోని ఆఫ్ఘానిస్తాన్ ఆక్రమణ సమయంలో జరిగిన [[దశ్త్-ఇ-లైలి సామూహిక హత్య]]కు షెబెర్గాన్ కేంద్రంగా నిలిచింది. వివిధ ఆధారాల ప్రకారం, [[తాలిబాన్]]కు చెందిన 250 నుండి 3,000 మంది వరకు ఖైదీలు లోహపు ట్రక్కు కంటైనర్లలో తరలిస్తుండగా కాల్చివేయబడ్డారు లేదా ఊపిరాడక మరణించారు. వారిని [[కుందుజ్]] నుండి [[షెబెర్గాన్ కారాగారం]]కు [[అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు|అమెరికన్]], [[ఉత్తర కూటమి]] సైనికులు తరలిస్తున్నారు.<ref>{{cite web |title=Assessments and Documentation in Afghanistan {{!}} Assessments in Afghanistan: Dasht-e-Leili |url=https://phr.org/issues/investigating-deaths-and-mass-atrocities/assessments-and-documentation-of-mass-crimes/assessments-in-afghanistan/assessments-in-afghanistan-dasht-e-leili-photos/ |website=Physicians for Human Rights |publisher=Physicians for Human Rights |access-date=8 August 2021 |archive-date=26 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190326212054/https://phr.org/issues/investigating-deaths-and-mass-atrocities/assessments-and-documentation-of-mass-crimes/assessments-in-afghanistan/assessments-in-afghanistan-dasht-e-leili-photos/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |title=Opinion - EDITORIAL - The Truth About Dasht-i-Leili |url=https://www.nytimes.com/2009/07/14/opinion/14tue2.html |work=New York Times |date=July 13, 2009 |archive-date=20 January 2017 |access-date=8 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170120185716/http://www.nytimes.com/2009/07/14/opinion/14tue2.html |url-status=live }}</ref> 2021 ఆగస్టు 7న [[2021 తాలిబాన్ దాడి]]లో భాగంగా తాలిబాన్ దళాలు షెబెర్గాన్‌ను స్వాధీనం చేసుకున్నాయి.<ref>{{cite news |url=https://pajhwok.com/2021/08/07/after-nimroz-jawzjan-also-falls-to-talibans-control/ |title=Dostum's stronghold Jawzjan falls to Taliban |publisher=Pajhwok Afghan News |date=7 August 2021 |access-date=2026-01-09}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.ariananews.af/taliban-flashpoints-across-afghanistan/ |title=Taliban flashpoints across Afghanistan |publisher=Ariana News |date=August 12, 2021 |access-date=2026-01-09}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.aljazeera.com/news/2021/8/7/taliban-advance-on-second-afghan-provincial-capital-in-24-hours |title=Sheberghan: Taliban captures second Afghan provincial capital |publisher=Al Jazeera |date=7 August 2021 |access-date=2021-08-07}}</ref> ==భౌగోళికం== {{Further|ఆఫ్ఘానిస్తాన్ భౌగోళికం}} షెబెర్గాన్ [[సరి పుల్ నది]] తీరాల వెంట, [[ఆఫ్ఘానిస్తాన్ రింగ్ రోడ్]]పై [[మజార్-ఇ-షరీఫ్]]కు పడమర దిశలో సుమారు 130 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది. ఈ నగరం ఉత్తర ఆఫ్ఘానిస్తాన్‌లో ఒక ముఖ్యమైన వాణిజ్య, రవాణా కేంద్రంగా ఉంది. మున్సిపల్ సరిహద్దులలోని 7,335 హెక్టార్ల భూభాగంలో సుమారు 50% వ్యవసాయ కార్యకలాపాలకు ఉపయోగించబడుతోంది. మొత్తం భూభాగంలో సుమారు 23% నివాస ప్రాంతాలుగా ఉంది.<ref name="land area">{{cite web |url=https://unhabitat.org/soac2015 |title=State of Afghan Cities report 2015 (Volume-I English) |pages=8, 132 |publisher=UN-Habitat |access-date=2015-10-31}}</ref> నివాస ప్రాంతాలు ప్రధానంగా నగర మధ్యభాగంలో సమూహాలుగా ఉన్నప్పటికీ, నాలుగు జిల్లాల అంతటా సమానంగా విస్తరించి ఉన్నాయి.<ref name="State of Afghan Cities report 2015 (Volume-II)">{{cite web |url=https://unhabitat.org/soac2015_volume2 |title=The State of Afghan Cities Report 2015 |page=118 |publisher=UN-Habitat |access-date=20 October 2015 |ref=UN-Habitat}}</ref> ===వాతావరణం=== షెబెర్గాన్‌లో [[అర్ధ-శుష్క వాతావరణం#చల్లని అర్ధ-శుష్క వాతావరణం|చల్లని అర్ధ-శుష్క వాతావరణం]] ([[కోప్పెన్ వాతావరణ వర్గీకరణ]] ''BSk'') ఉంటుంది.<ref name="Climate-Data.org">{{cite web|title=Climate: شبرغان - Climate graph, Temperature graph, Climate table|url=http://en.climate-data.org/location/31381/|publisher=Climate-Data.org|access-date=3 September 2013|archive-date=4 June 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160604060649/http://en.climate-data.org/location/31381/|url-status=live}}</ref> ఇక్కడ వేసవికాలాలు చాలా వేడిగా ఉంటాయి. శీతాకాలాలు చల్లగా ఉండటంతో పాటు వాతావరణంలో మార్పులు కూడా ఎక్కువగా కనిపిస్తాయి. జనవరి నుండి మార్చి వరకు మోస్తరు వర్షపాతం, కొంత మంచు పడుతుంది. అయితే సంవత్సరంలోని మిగతా కాలం, ముఖ్యంగా వేసవిలో, వాతావరణం పొడిగా ఉంటుంది. {{Weather box |width = auto |location = షెబెర్గాన్ |metric first = Y |single line = Y |Jan record high C = 22.4 |Feb record high C = 24.2 |Mar record high C = 30.9 |Apr record high C = 35.4 |May record high C = 41.5 |Jun record high C = 46.0 |Jul record high C = 47.5 |Aug record high C = 44.3 |Sep record high C = 40.6 |Oct record high C = 36.4 |Nov record high C = 30.6 |Dec record high C = 25.6 |Jan high C = 6.8 |Feb high C = 9.3 |Mar high C = 15.8 |Apr high C = 23.7 |May high C = 31.1 |Jun high C = 36.9 |Jul high C = 38.9 |Aug high C = 37.2 |Sep high C = 32.0 |Oct high C = 24.0 |Nov high C = 16.7 |Dec high C = 10.6 |Jan mean C = 2.0 |Feb mean C = 4.9 |Mar mean C = 10.5 |Apr mean C = 17.3 |May mean C = 23.2 |Jun mean C = 28.8 |Jul mean C = 31.0 |Aug mean C = 28.6 |Sep mean C = 23.1 |Oct mean C = 16.4 |Nov mean C = 10.0 |Dec mean C = 5.4 |Jan low C = −1.3 |Feb low C = 1.3 |Mar low C = 5.7 |Apr low C = 11.5 |May low C = 15.1 |Jun low C = 19.4 |Jul low C = 22.2 |Aug low C = 20.0 |Sep low C = 15.1 |Oct low C = 9.8 |Nov low C = 4.6 |Dec low C = 1.5 |Jan record low C = −20.5 |Feb record low C = −25.7 |Mar record low C = −9.4 |Apr record low C = −7.5 |May record low C = 5.3 |Jun record low C = 8.5 |Jul record low C = 12.9 |Aug record low C = 11.6 |Sep record low C = 4.3 |Oct record low C = −2.4 |Nov record low C = −8.5 |Dec record low C = −15.0 |Jan precipitation mm = 42.3 |Feb precipitation mm = 44.3 |Mar precipitation mm = 56.4 |Apr precipitation mm = 25.9 |May precipitation mm = 11.2 |Jun precipitation mm = 0.2 |Jul precipitation mm = 0.0 |Aug precipitation mm = 0.0 |Sep precipitation mm = 0.2 |Oct precipitation mm = 6.6 |Nov precipitation mm = 13.6 |Dec precipitation mm = 29.8 |Jan sun = 115.3 |Feb sun = 124.1 |Mar sun = 162.3 |Apr sun = 198.2 |May sun = 297.9 |Jun sun = 364.3 |Jul sun = 365.9 |Aug sun = 346.1 |Sep sun = 304.6 |Oct sun = 242.9 |Nov sun = 175.8 |Dec sun = 125.7 |Jan rain days = 5 |Feb rain days = 6 |Mar rain days = 9 |Apr rain days = 6 |May rain days = 3 |Jun rain days = 0 |Jul rain days = 0 |Aug rain days = 0 |Sep rain days = 0 |Oct rain days = 2 |Nov rain days = 3 |Dec rain days = 4 |Jan snow days = 5 |Feb snow days = 3 |Mar snow days = 1 |Apr snow days = 0 |May snow days = 0 |Jun snow days = 0 |Jul snow days = 0 |Aug snow days = 0 |Sep snow days = 0 |Oct snow days = 0 |Nov snow days = 1 |Dec snow days = 2 |Jan humidity = 78 |Feb humidity = 76 |Mar humidity = 71 |Apr humidity = 65 |May humidity = 47 |Jun humidity = 34 |Jul humidity = 31 |Aug humidity = 32 |Sep humidity = 35 |Oct humidity = 46 |Nov humidity = 61 |Dec humidity = 74 |source 1 = NOAA (1964-1983)<ref name=NOAA>{{cite web |url = https://www.ncei.noaa.gov/pub/data/normals/WMO/1961-1990/RA-II/AH/40908.TXT |title = Sheberghan Climate Normals 1964-1983 |publisher = [[National Oceanic and Atmospheric Administration]] |access-date = December 25, 2012 |url-status = dead |archive-url = http://archive.wikiwix.com/cache/20121225094442/ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/RA-II/AH/40908.TXT |archive-date = December 25, 2012 }}</ref> }} ==జనాభా గణాంకాలు== {{Further|ఆఫ్ఘానిస్తాన్ జనాభా గణాంకాలు}} షెబెర్గాన్‌లో సుమారు 213,411 మంది జనాభా ఉన్నట్లు అంచనా.<ref name="population">{{cite web |url=https://nsia.gov.af:8443/wp-content/uploads/2025/09/%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D9%86%D9%81%D9%88%D8%B3-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D9%84-1404.pdf#page=120 |title=Estimated Population of Afghanistan 2025-26 |page=97 |work=National Statistics and Information Authority |date=September 2025 |access-date=2025-12-27 |archive-date=2026-02-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260218005734/https://nsia.gov.af:8443/wp-content/uploads/2025/09/%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D9%86%D9%81%D9%88%D8%B3-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D9%84-1404.pdf#page=120 |url-status=dead }}</ref> జాతి పరంగా ఇక్కడి ప్రజల్లో ఎక్కువ మంది [[తుర్క్‌మెన్ ప్రజలు|తుర్క్‌మెన్లు]], [[ఉజ్బెక్ ప్రజలు|ఉజ్బెక్లు]].<ref>{{cite news |url=https://www.rferl.org/a/sheberghan-afghan-women/25094428.html |title=A Day In The Park For Sheberghan Women |publisher=Radio Free Europe/Radio Liberty |date=September 3, 2013 |access-date=2026-01-09}}</ref> ఇతర జాతి సమూహాలు అయిన [[తాజిక్ ప్రజలు|తాజిక్లు]], [[పష్తూన్లు]], [[హజారా ప్రజలు|హజారాలు]], [[ఆఫ్ఘానిస్తాన్‌లో అరబ్బుల చరిత్ర|అరబ్బులు]] కూడా ఈ నగరంలో నివసిస్తున్నారు. [[దారీ భాష]], [[పష్తో భాష]]లు ఆఫ్ఘానిస్తాన్ అధికారిక భాషలు కాగా, షెబెర్గాన్ స్థానికులలో పెద్ద శాతం మంది [[తుర్క్‌మెన్ భాష|తుర్క్‌మెనీ]]ను తమ [[మాతృభాష]]గా ఉపయోగిస్తారు. 1856లో [[జె. పి. ఫెరియర్]] ఇలా వ్రాశాడు: “షెబెర్గాన్‌లో 12,000 మంది జనాభా ఉంది. అందులో [[ఉజ్బెక్లు]] అధిక సంఖ్యలో ఉన్నారు.” [[షెబెర్గాన్‌లో అరబ్బుల చరిత్ర|షెబెర్గాన్ అరబ్బులు]] ప్రధానంగా [[దారీ భాష|దారీ]] మాట్లాడేవారే అయినప్పటికీ, మతపరమైన లేదా చారిత్రక కారణాల వల్ల తాము అరబ్ వంశస్థులమని పేర్కొంటారు. తూర్పు ప్రాంతాలలో ఇలాంటి మరికొన్ని దారీ, [[పష్తో భాష|పష్తో]] మాట్లాడే అరబ్ సమూహాలు ఉన్నాయి. వీరిలో అనేక మంది [[మజార్-ఇ-షరీఫ్]], [[ఖోలం, ఆఫ్ఘానిస్తాన్|ఖోలం]], [[కుందూజ్]], [[కాబూల్]],, [[జలాలాబాద్]] నగరాలలో నివసిస్తున్నారు. వారు తమను అరబ్బులుగా గుర్తించుకోవడం ప్రధానంగా వారి గిరిజన గుర్తింపుపైనే ఆధారపడి ఉంటుంది. ఇది [[ఆఫ్ఘానిస్తాన్‌పై ముస్లిం దండయాత్రలు|ముస్లిం దండయాత్రల]] అనంతరం 7వ, 8వ శతాబ్దాల్లో ఈ ప్రాంతానికి, మధ్య ఆసియాలోని ఇతర ప్రాంతాలకు జరిగిన అరబ్ వలసలను సూచించే అవకాశం ఉంది. ఈ విషయాన్ని సాధారణంగా వారి చారిత్రక వంశ పరంపర ఆధారంగా విశ్లేషిస్తారు.<ref>Barfield (1982), p. ?</ref> గతంలో అరబ్బులు ఈ ప్రాంతంలో నివసించడం సాధారణ విషయమే.<ref name=Beveridge>{{cite book |last=Beveridge |first=Annette Susannah |author-link=Annette Beveridge |date=7 January 2014 |title=The Bābur-nāma in English, Memoirs of Bābur |url=https://www.gutenberg.org/files/44608/44608-h/44608-h.htm#Page_202 |publisher=Project Gutenberg |page=202}}</ref> ==ఆర్థిక వ్యవస్థ== {{Further|ఆఫ్ఘానిస్తాన్ ఆర్థిక వ్యవస్థ}} షెబెర్గాన్ చుట్టూ సాగునీటి ఆధారిత వ్యవసాయ భూములు ఉన్నాయి. ఇవి ఇతర నగరాలకు పండ్లు, కూరగాయలను సరఫరా చేస్తాయి. ఆఫ్ఘానిస్తాన్ శక్తి మౌలిక సదుపాయాలలో కూడా ఈ నగరానికి ముఖ్యమైన స్థానం ఉంది. సోవియట్ సహాయంతో, [[జౌజ్జాన్ ప్రావిన్స్]]లోని షెబెర్గాన్‌కు తూర్పున {{cvt|15|km}} దూరంలో ఉన్న ఖోవాజా గోగెరాక్ ప్రాంతంలో 1967లో ఆఫ్ఘానిస్తాన్ సహజ వాయవు నిల్వల వినియోగం ప్రారంభమైంది. ఆ ప్రాంతంలో సుమారు 67 బిలియన్ ఘన మీటర్ల గ్యాస్ నిల్వలు ఉన్నట్లు భావించారు. 1967లో సోవియట్లు [[సోవియట్ యూనియన్]]లోని [[కెలెఫ్ట్]] నగరాన్ని షెబెర్గాన్‌తో కలిపే 100 కిలోమీటర్ల గ్యాస్ పైప్‌లైన్‌ను కూడా పూర్తి చేశారు. సహజ వాయవు నిల్వలను ఖరీదైన పెట్రోలియం దిగుమతులకు ప్రత్యామ్నాయంగా ఉపయోగించవచ్చని చూపించేందుకు, [[యునైటెడ్ స్టేట్స్ డిపార్ట్‌మెంట్ ఆఫ్ డిఫెన్స్]] సహజ వాయు ఇంధన కేంద్రం నిర్మాణానికి 43 మిలియన్ అమెరికన్ డాలర్లు ఖర్చు చేసింది.<ref>{{cite news |url=https://www.bbc.com/news/world-us-canada-34703279 |title=Afghan fuel station cost $43m, US military report says |publisher=BBC News |access-date=3 November 2015}}</ref> * [[జోమ్రాద్ సాయి చమురు క్షేత్రం]] షెబెర్గాన్ సమీపంలో ఉంది. * [[షెబెర్గాన్ టాపింగ్ ప్లాంట్]]లో ముడి చమురును శుద్ధి చేసి [[కాబూల్]], [[మజారి షరీఫ్]],, షెబెర్గాన్ ప్రాంతాల్లోని తాపన బాయిలర్ల కోసం ఉపయోగిస్తారు. * జోర్కడుక్, ఖోవాజా గోగెరాక్,, యతిమ్తాక్ వాయు క్షేత్రాలు అన్నీ షెబెర్గాన్‌కు {{cvt|20|mi|km}} పరిధిలో ఉన్నాయి. ==ఇవి కూడా చూడండి== * [[ఆఫ్ఘానిస్తాన్ నగరాల జాబితా]] ==గమనికలు== {{notelist}} ==మూలాలు== {{Reflist|2}} ==గ్రంథసూచి== * Barfield, Thomas J. (1982). ''The Central Asian Arabs of Afghanistan: Pastoral Nomadism in Transition''. * Dupree, Nancy Hatch. (1977). ''An Historical Guide to Afghanistan''. 1st Edition: 1970. 2nd Edition (1977). Revised and Enlarged. Afghan Tourist Organization, 1977. Chapter 21 "Maimana to Mazar-i-Sharif." * Ferrier, J. P. (1856), ''Caravan Journeys and Wanderings in Persia, Afghanistan, Turkistan and Beloochistan''. John Murray, London. * Hill, John E. (2009). ''Through the Jade Gate to Rome: A Study of the Silk Routes during the Later Han Dynasty, 1st to 2nd Centuries CE''. BookSurge, Charleston, South Carolina. {{ISBN|978-1-4392-2134-1}}. * Leriche, Pierre. (2007). "Bactria: Land of a Thousand Cities." In: After Alexander: Central Asia before Islam. Eds. Georgina Hermann and Joe Cribb. (2007). Proceedings of the British Academy 133. Oxford University Press. * Sarianidi, Victor. (1985). ''The Golden Hoard of Bactria: From the Tillya-tepe Excavations in Northern Afghanistan''. Harry N. Abrams, New York. ==బాహ్య లింకులు== * {{YouTube|NZ5KQ_MFbX4| نمای از شهر زیبا و باستانی شبرغان ولایت جوزجان / Shaberghan, Jawzjan province }} * {{YouTube|zQmMtlXOG9w| زیباترین تصاویر از ولایت جوزجان شهر شبرغان با کیفیت - Most beautiful pictures of Sheberghan province }} * [https://web.archive.org/web/20051027133028/http://www.aims.org.af/maps/urban/shibirghan.pdf షెబెర్గాన్ పటం] {{Authority control}} [[వర్గం:జౌజ్జాన్ ప్రావిన్స్]] [[వర్గం:సిల్క్ రోడ్ వెంట ఉన్న నివాస ప్రాంతాలు]] [[వర్గం:ఆఫ్ఘానిస్తాన్ నగరాలు]] [[వర్గం:ఆఫ్ఘానిస్తాన్ ప్రావిన్షియల్ రాజధానులు]] [[వర్గం:స్థాపన కాలం తెలియని నివాస ప్రాంతాలు]] 1d1uq2c17bp25djriv3p847ds8vfo7g 0 500636 4955572 4947665 2026-09-10T04:16:18Z Muralikrishna m 106628 /* నటీనటులు */ 4955572 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = పళస్సి రాజా | image = Pazhassi_raja_2009.jpg | caption = థియేట్రికల్ విడుదల పోస్టర్ | director = హరిహరన్ | producer = గోకులం గోపాలన్ | writer = ఎం.టి. వాసుదేవన్ నాయర్ | based_on = పళస్సి రాజా జీవితం | narrator = [[మోహన్ లాల్]] (మలయాళం)<br>[[కమల్ హాసన్]] (తమిళం)<br>[[షారుఖ్ ఖాన్]] (హిందీ) | starring = [[మమ్ముట్టి]] | music = [[ఇళయరాజా]] | cinematography = రామనాథ్ శెట్టి | editing = [[అక్కినేని శ్రీకర్ ప్రసాద్|ఎ. శ్రీకర్ ప్రసాద్]] | studio =శ్రీ గోకులం మూవీస్ | distributor = శ్రీ గోకులం మూవీస్ | released = {{Film date|df=y|2009|10|16}} | runtime = 200 నిమిషాలు | country = భారతదేశం | language = మలయాళం | budget = ₹ 20 కోట్లు<ref>{{cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/media/entertainment/mollywood-pins-its-hopes-on-summer-releases/articleshow/4293351.cms|title=Mollywod pins it's hope on summer releases|work=[[The Economic Times]]|author=P K Krishnakumar}}</ref> | gross = అంచనా. ₹ 49 కోట్లు<ref name="in.movies.yahoo.com">{{Cite web|date=2010-05-22|title=Pazhassi Raja DVD sales create records! {{!}} Regional News - Yahoo! India Movies|url=http://in.movies.yahoo.com/news-detail/87416/Pazhassi-Raja-DVD-sales-create-records.html|access-date=2021-06-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20100522081818/http://in.movies.yahoo.com/news-detail/87416/Pazhassi-Raja-DVD-sales-create-records.html|archive-date=22 May 2010}}</ref><ref name="timesofindia.indiatimes.com">{{Cite news|title=Hariharan- MT Vasudevan prepare for Randamoozham|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/movie-details/news-interviews/hariharan-mt-vasudevan-prepare-for-randamoozham/articleshow/9807050.cms|access-date=2021-06-16|website=The Times of India|language=en|last1=Vipin |first1=Manu }}</ref> }} '''కేరళ వర్మ పళస్సి రాజా''' 2009లో విడుదలైన భారతీయ మలయాళ భాషా చారిత్రక యాక్షన్ డ్రామా సినిమా. 18వ శతాబ్దంలో [[ఈస్టిండియా కంపెనీ|ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ]]కి వ్యతిరేకంగా పోరాడిన పళస్సి రాజా జీవితం ఆధారంగా నిర్మించిన ఈ సినిమాకు హరిహరన్ దర్శకత్వం వహించగా, ఎం.టి. వాసుదేవన్ నాయర్ కథను అందించారు, గోకులం గోపాలన్ నిర్మించాడు. [[మమ్ముట్టి]] ప్రధాన పాత్రలో నటించగా, [[శరత్ కుమార్|ఆర్. శరత్‌కుమార్]], మనోజ్ కె. జయన్, పద్మప్రియ జానకిరామన్ సహాయక నటీనటులు నటించారు. దీనికి సంగీతం & సౌండ్‌ట్రాక్‌ను [[ఇళయరాజా]] అందించగా, సౌండ్ డిజైన్‌ను రసూల్ పూకుట్టి అందించాడు. ఈ సినిమా [[ఉత్తమ మలయాళ చలనచిత్రానికి జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారం|ఉత్తమ మలయాళ చలన చిత్రం]], [[భారత జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారాలు - ఉత్తమ సంగీత దర్శకుడు|ఉత్తమ నేపథ్య సంగీతం]], [[భారత జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారాలు - ఉత్తమ శబ్దగ్రహణం|ఉత్తమ ఆడియో]], ప్రత్యేక ప్రస్తావన (పద్మప్రియ కోసం) జాతీయ చలనచిత్ర అవార్డును గెలుచుకుంది. ఇది ఎనిమిది కేరళ రాష్ట్ర చలనచిత్ర అవార్డులు, ఏడు [[దక్షిణాది ఫిల్మ్‌ఫేర్ పురస్కారాలు|ఫిల్మ్ఫేర్ అవార్డ్స్ సౌత్]] తో సహా అనేక ఇతర ప్రశంసలను అందుకుంది. {{Indian Rupee}}200 మిలియన్ల వ్యయంతో నిర్మించిన ''పజ్హస్సీ రాజా'', అప్పటి వరకు [[మలయాళం]] నిర్మించిన అత్యంత ఖరీదైన సినిమాగా నిలిచింది.<ref name="articles.timesofindia.indiatimes">{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/others/news-interviews/Hariharan-MT-Vasudevan-prepare-for-Randamoozham/articleshow/9807050.cms|title=Pazhassi Raja: Costliest Malayalam film|date=2009-10-15|work=[[The Times of India]]|access-date=10 March 2012|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20111107084139/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-08-31/news-interviews/29949007_1_pazhassi-raja-epic-mammootty|archive-date=2011-11-07}}</ref> [[బ్లు-రే|బ్లూ-రే]] ఫార్మాట్లో హోమ్ వీడియో విడుదల పొందిన మొదటి మలయాళ సినిమా ఇది. మొదట మలయాళంలో చిత్రీకరించిన పళస్సి రాజా తమిళంతో పాటు [[హిందీ]] కూడా డబ్ చేయబడింది. ఈ సినిమా [[దీపావళి]] సెలవుదినం సందర్భంగా 2009 అక్టోబరు 16న కేరళ అంతటా 150 ప్రింట్లతో విడుదలైంది, ఇది 150 రోజుల పాటు థియేటర్లలో నడిచింది, బ్లాక్‌బస్టర్‌గా నిలిచింది, [[మలయాళ సినిమా]] అత్యధిక వసూళ్లు సాధించిన సినిమాలలో ఒకటిగా నిలిచింది.<ref name="articles.timesofindia.indiatimes" /> ఇది తరచుగా మలయాళ సినిమాలో ఒక క్లాసిక్గా పరిగణించబడుతుంది.<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/photo-features/10-malayalam-films-to-watch-before-you-die/photostory/48436087.cms|title=10 Malayalam films to watch before you die|work=The Times of India|access-date=2021-06-10}}</ref> ఈ సినిమా అద్భుతమైన స్పందనను పొందింది, ఇది కేరళ బాక్సాఫీస్ చరిత్రలో అత్యధిక వసూళ్లు సాధించిన చిత్రాలలో ఒకటిగా నిలిచింది.<ref>{{Cite web|date=16 May 2012|title=Pazhassi Raja|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/review/2009/nov/22/pazhassi-raja-106135.html|access-date=2021-06-16|website=The New Indian Express}}</ref><ref name="Blockbuster">{{Cite web|date=2011-08-31|title=Kerala Box Office (Oct 21-Nov 30, 2009)|url=http://www.sify.com/movies/boxoffice.php?id=14922085&cid=14625530|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110415000400/http://www.sify.com/movies/boxoffice.php?id=14922085&cid=14625530|archive-date=15 April 2011|access-date=6 February 2014|website=[[Sify]]}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://beta.thehindu.com/arts/movies/article35054.ece|title='Pazhassi Raja' hits 130 theatres in Kerala|date=16 October 2009|location=Chennai, India}}</ref> == కథ == 1796లో మలబార్‌ను [[ఈస్టిండియా కంపెనీ|ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ]] ఆక్రమించిన నాలుగు సంవత్సరాల తరువాత మొదటి పజ్హస్సీ తిరుగుబాటు ముగింపులో ప్రారంభమవుతుంది. కొట్టాయం ఇంటికి చెందిన పళస్సి ప్యాలెస్ రాజు కేరళ వర్మ ఈ తిరుగుబాటుకు నాయకత్వం వహిస్తున్నారు. స్థానిక భారతీయ వనరులను కంపెనీ దోపిడీ చేయడం జిల్లా అంతటా దాని అధికారానికి వ్యతిరేకంగా ప్రజా తిరుగుబాట్లకు దారితీసింది. పళస్సి రాజా విజయం, ప్రభావం కోసం ఆయన పట్ల అసూయపడే కేరళ వర్మ పళస్సి రాజా మామ కురుంబ్రనాడు పాలకుడు వీరవర్మ, రాజా పాత సహచరుడు పళయవీదన్ చందు సహాయంతో కంపెనీ పళస్సి రాజాపై చర్య తీసుకుంటుంది. ఇది పళస్సి రాజాను వయనాడ్ అడవులకు పారిపోయేలా చేస్తుంది. నీలి నేతృత్వంలోని గిరిజన దళం అతని కమాండర్ అభ్యంతరం ఉన్నప్పటికీ అసిస్టెంట్ కలెక్టర్ థామస్ హెర్వే బాబర్ అతని కాబోయే భార్య డోరాను అడవిలో బంధిస్తుంది. థామస్ బాబర్, డోరాలను రాజు తన అతిథిగా పరిగణించి వారిని విడుదల చేస్తాడు. అక్కడ నుండి, అతను కంపెనీకి వ్యతిరేకంగా గెరిల్లా యుద్ధాలు ప్రారంభిస్తాడు. అతనికి అతని ఆర్మీ చీఫ్ ఎడాచెనా కుంకన్ అతని బావమరిది కైతెరి అంబు మద్దతు ఇస్తున్నారు. గెరిల్లా యుద్ధరంగంలో, పళస్సి రాజా, కురిచ్య సైనికుడైన తలక్కల్ చందు, చందు కాబోయే భార్య నీలి నైపుణ్యాన్ని ఉపయోగిస్తాడు. యుద్ధం ప్రారంభ దశలలో, కంపెనీ చాలా మంది సైనికులను చాలా డబ్బును కోల్పోతుంది. ఇది పళస్సీ రాజాతో శాంతి ఒప్పందం కుదుర్చుకోవడానికి వారిని బలవంతం చేస్తుంది. ఈ చర్య ఆ ప్రాంతానికి, తన ప్రజలకు శాంతిని తెస్తుందని ఆశిస్తూ రాజా అంగీకరిస్తాడు. అయితే, ఒప్పందం షరతులను కంపెనీ ఎప్పుడూ పాటించలేదు. ఇది రాజాను మళ్లీ యుద్ధం ప్రారంభించమని ప్రేరేపిస్తుంది. అదేవిధంగా, డోరా థామస్ బాబర్ను ఇంగ్లాండ్కు వదిలివేస్తుంది, కంపెనీ రాజాకు చేసిన ద్రోహం గురించి తెలుసుకుని తండ్రి, కొడుకును ఉరితీయడంపై ఆమె అభ్యంతరం వ్యక్తం చేసినప్పటికీ, వారు రాజు ఉన్న ప్రదేశాన్ని కంపెనీకి వెల్లడించడానికి నిరాకరించారు. అతను ఉన్నీ మూథా అతని మనుషుల వంటి సమీప ప్రదేశాలలో అనేక మంది పాలకులు, శక్తివంతమైన కుటుంబాలతో ఉపయోగకరమైన పొత్తులను ఏర్పరుచుకుంటాడు. పళస్సి రాజా అతని సైన్యం యుద్ధాన్ని విజయవంతంగా తిరిగి ప్రారంభించాయి. కానీ కంపెనీ అతనికి వ్యతిరేకంగా భారీగా సాయుధ దళాలను ఉపయోగిస్తుంది, అనేక మంది గిరిజన నాయకులను ఆకర్షించడంలో విజయం సాధిస్తుంది. ఇది ఒక గిరిజన అధిపతి మోసం చేసినందున తలక్కల్ చందును బంధించి, ఉరితీయడానికి దారితీస్తుంది. కంపెనీ పజ్హస్సీ, అతని సైన్యాధిపతి ఎడాచెనా కుంకన్ కోసం వేట ప్రారంభించింది. ఒక రక్తపాత పోరాటంలో, ఎడాచెనా కుంకన్ పళయవీదన్ చందును చంపుతాడు. కానీ అతను కంపెనీ చుట్టూ ఉన్నాడు. వారి ముందు లొంగిపోయే బదులు, అతను ఆత్మహత్య చేసుకుంటాడు. ఇది రాజు సైన్యాన్ని బలహీనపరుస్తుంది. కానీ పళస్సీ రాజా, తాను చనిపోతానని తెలిసినా, కంపెనీకి వ్యతిరేకంగా చివరి పోరాటానికి వెళ్తాడు. ఒక అద్భుతమైన పోరాటం తరువాత, పజ్హస్సీ రాజాను ఆ సంస్థ చంపుతుంది. అసిస్టెంట్ కలెక్టర్ థామస్ బాబర్ రాజా మృతదేహాన్ని చెత్తలో ఉంచి, అతని ప్రసిద్ధ పదాలతో ఈ చిత్రం ముగుస్తుందిః "అతను మన శత్రువు. కానీ అతను గొప్ప యోధుడు, గొప్ప వ్యక్తి, మేము అతనిని గౌరవిస్తాము". కంపెనీ అధికారులు రాజు మృతదేహానికి నమస్కరించి, పల్ల్-బేరర్లుగా వ్యవహరించడం ద్వారా ప్రతిస్పందిస్తారు. == నటీనటులు == {{refbegin|2}} * పళస్సి రాజాగా [[మమ్ముట్టి]] * ఎడచెన కుంకన్ నాయర్‌గా [[శరత్ కుమార్|ఆర్. శరత్‌కుమార్]] ( గాత్రానికి డబ్బింగ్ శోబి తిలకన్ ) * తలక్కల్ చందుగా [[మనోజ్ కె. జయన్]] * కైతేరి అంబుగా [[సురేష్ కృష్ణ (నటుడు)|సురేష్ కృష్ణ]] * యాస్ పళయంవిడెన్ చందుగా [[సుమన్ (నటుడు)|సుమన్]] * కైతేరి మక్కంగా [[కనికా|కనికా సుబ్రమణ్యం]] * నీలిగా [[పద్మప్రియ జానకిరామన్]] * కెనరా మీనన్‌గా [[జగతి శ్రీకుమార్]] * కురుంబ్రనాయుడు రాజా వీర వర్మగా [[తిలకన్]] * థామస్ హెర్వే బేబర్, అసిస్టెంట్ కలెక్టర్‌గా హ్యారీ కీ * డోరా బేబర్‌గా [[లిండా ఆర్సెనియో]] * దేవన్ కన్నవతు నంబియార్‌గా * ఎమ్మాన్ నాయర్ పాత్రలో [[లాలూ అలెక్స్]] * ఉన్ని మూతగా కెప్టెన్ రాజు * జగదీష్ భండారిగా * మూప్పన్‌గా నెడుముడి వేణు * మాముక్కోయ అథాన్ గురుక్కల్‌గా * చిరక్కల్ రాజాగా [[మురళీమోహన్ (నటుడు)|మురళీ మోహన్]] * సుబేదార్ చేరన్‌గా [[అజయ్ రత్నం]] * శేఖరన్ వారియర్‌గా సుశీల్ కుమార్ * చిరక్కల్ తంబురాట్టిగా [[ఊర్మిళ ఉన్ని]] * కైతేరి తంబురాట్టిగా [[వల్సల మీనన్|వల్సలా మీనన్]] * ఉన్నియమ్మగా యమిని * కుంజంబుగా [[అబూ సలీం]] , బ్రిటీష్ సైన్యానికి చెందిన మలయాళీ సైనికుడు * [[మేఘనాథన్]] విక్రమన్‌గా, బ్రిటిష్ సైన్యంలోని మలయాళీ సైనికుడు * పనికర్‌గా సుబైర్ , బ్రిటిష్ సైన్యంలోని మలయాళీ సైనికుడు * పనిక్కస్సేరి కుమారన్ నంబియార్‌గా [[జయన్ చేర్తల|జయన్ చెర్తల]] * మేజర్ రాబర్ట్ గోర్డాన్‌గా పీటర్ హ్యాండ్లీ ఇవాన్స్ * కల్నల్ జేమ్స్ బౌల్స్‌గా రాస్ ఇలియట్ * గవర్నర్ జోనాథన్ డంకన్‌గా టామీ డోనెల్లీ * రాబిన్ ప్రాట్ లెఫ్టినెంట్ మాక్స్‌వెల్‌గా * కెప్టెన్ డికిన్సన్‌గా సైమన్ హెవిట్ * మేజర్ క్లాఫమ్‌గా గ్యారీ రిచర్డ్‌సన్ * మేజర్ ముర్రే పాత్రలో గ్లెన్ డేవిడ్ షార్ట్ * మేజర్ స్టీఫెన్‌గా జె . బ్రాండన్ హిల్ * [[సుబైర్]] {{refend}} == ప్రశంసలు == {| class="wikitable" !సంస్థ !అవార్డు !వర్గం !విజేతగా నిలిచారు. |- | rowspan="4" style="text-align:center;" |[[ఫిలిం ఫెస్టివల్స్ డైరెక్టరేట్|డైరెక్టరేట్ ఆఫ్ ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్స్]]<ref>{{Cite news|url=http://www.hindu.com/2010/09/16/stories/2010091663382200.htm|title=Best Feature Film Award: Kutty Srank|date=16 September 2010|work=[[The Hindu]]|access-date=16 September 2010|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100918101200/http://www.hindu.com/2010/09/16/stories/2010091663382200.htm|archive-date=18 September 2010|location=Chennai, India}}</ref> | rowspan="4" style="text-align:center;" |[[భారత జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారాలు|జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారాలు]] |ఉత్తమ మలయాళ చిత్రం |గోకులం గోపాలన్ |- |[[భారత జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారాలు - ప్రత్యేక జ్యూరీ పురస్కారం|ప్రత్యేక జ్యూరీ అవార్డు]] |[[పద్మప్రియ జానకిరామన్|పద్మప్రియ]] |- |[[భారత జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారాలు - ఉత్తమ సంగీత దర్శకుడు|ఉత్తమ నేపథ్య సంగీతం]] |[[ఇళయరాజా]] |- |[[భారత జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారాలు - ఉత్తమ శబ్దగ్రహణం|ఉత్తమ ఆడియో]] |[[రెసుల్ పూకుట్టి|రెసూల్ పూకుట్టి]] |- | rowspan="8" style="text-align:center;" |కేరళ రాష్ట్ర చలనచిత్ర అకాడమీ<ref>[http://www.thehindu.com/arts/cinema/article391756.ece 'Pazhassi Raja' reigns supreme].</ref> | rowspan="8" style="text-align:center;" |కేరళ రాష్ట్ర చలనచిత్ర అవార్డు |ఉత్తమ దర్శకుడు |[[హరిహరన్ (దర్శకుడు)|హరిహరన్]] |- |ఉత్తమ స్క్రీన్ ప్లే |[[ఎం.టి.వాసుదేవన్ నాయర్|ఎం. టి. వాసుదేవన్ నాయర్]] |- |రెండవ ఉత్తమ నటుడు |[[మనోజ్ కె. జయన్]] |- |రెండవ ఉత్తమ నటి |[[పద్మప్రియ జానకిరామన్|పద్మప్రియ]] |- |ఉత్తమ ఫిల్మ్ ఎడిటర్ |[[అక్కినేని శ్రీకర్ ప్రసాద్|ఎ. శ్రీకర్ ప్రసాద్]] |- |ఉత్తమ కళా దర్శకుడు |ముత్తురాజ్ |- |ఉత్తమ కాస్ట్యూమ్ డిజైనర్ |నటరాజన్ |- |ఉత్తమ డబ్బింగ్ కళాకారుడు |షోబీ తిలకన్ |- | rowspan="7" style="text-align:center;" |[[ఫిల్మ్ ఫేర్]]<ref>{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/news-interviews/Filmfare-Awards-winners/articleshow/6280143.cms|title=Filmfare Awards Winners|date=9 August 2010|work=[[The Times of India]]|access-date=9 August 2010}}</ref> | rowspan="7" style="text-align:center;" |[[దక్షిణాది ఫిల్మ్‌ఫేర్ పురస్కారాలు|ఫిల్మ్ ఫేర్ అవార్డ్స్ సౌత్]] |[[ఉత్తమ చిత్రంగా ఫిలింఫేర్ అవార్డు - మలయాళం|ఉత్తమ చిత్రం]] | |- |[[ఉత్తమ దర్శకుడిగా ఫిలింఫేర్ అవార్డు - మలయాళం|ఉత్తమ దర్శకుడు]] |[[హరిహరన్ (దర్శకుడు)|హరిహరన్]] |- |[[ఉత్తమ సహాయ నటుడిగా ఫిలింఫేర్ అవార్డు - మలయాళం|ఉత్తమ సహాయ నటుడు]] |[[మనోజ్ కె. జయన్]] |- |[[ఉత్తమ సహాయ నటిగా ఫిలింఫేర్ అవార్డు - మలయాళం|ఉత్తమ సహాయ నటి]] |[[పద్మప్రియ జానకిరామన్|పద్మప్రియ]] |- |[[ఉత్తమ గేయ రచయితగా ఫిలింఫేర్ అవార్డు - మలయాళం|ఉత్తమ గీత రచయిత]] |[[ఒ.ఎన్.వి.కురుప్|ఓ. ఎన్. వి. కురుప్]] |- |[[ఫిలింఫేర్ ఉత్తమ పురుష నేపథ్య గాయకుడి అవార్డు - మలయాళం|ఉత్తమ పురుష నేపథ్య గాయకుడు]] |"ఆదిశాసాంధ్య పూతతివిడే" కోసం [[కె. జె. ఏసుదాసు|కె. జె. యేసుదాస్]] |- |[[ఉత్తమ మహిళా నేపథ్య గాయనిగా ఫిలింఫేర్ అవార్డు - మలయాళం|ఉత్తమ మహిళా నేపథ్య గాయని]] |"కున్నతే కొన్నాయికం" కోసం [[కె. ఎస్. చిత్ర]] |- | rowspan="9" style="text-align:center;" |వార్షిక మలయాళ చలనచిత్ర పురస్కారాలు <ref>{{Cite web|title=Amma Awards 2009|url=http://www.ammagulf.com/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090927054908/http://ammagulf.com/|archive-date=27 September 2009}}</ref> | rowspan="9" style="text-align:center;" |వార్షిక మలయాళ చలనచిత్ర పురస్కారాలు (దుబాయ్) |ఉత్తమ చిత్రం | |- |ఉత్తమ దర్శకుడు |[[హరిహరన్ (దర్శకుడు)|హరిహరన్]] |- |ఉత్తమ రచయిత |[[ఎం.టి.వాసుదేవన్ నాయర్|ఎం. టి. వాసుదేవన్ నాయర్]] |- |ఉత్తమ నటి |[[కనికా]] |- |ఉత్తమ సహాయ నటుడు |[[మనోజ్ కె. జయన్]] |- |ఉత్తమ స్పెషల్ పెర్ఫార్మెన్స్ |[[పద్మప్రియ జానకిరామన్|పద్మప్రియ]] |- |ఉత్తమ సంగీత దర్శకుడు |[[ఇళయరాజా]] |- |ఉత్తమ గాయని (మహిళా) |[[కె. ఎస్. చిత్ర]] |- |ఉత్తమ సౌండ్ ఎఫెక్ట్స్ & ఇంజనీరింగ్ |[[రెసుల్ పూకుట్టి|రెసూల్ పూకుట్టి]] & అమృత్ ప్రీతమ్ |- | rowspan="7" style="text-align:center;" |సూర్య టీవీ<ref>[https://web.archive.org/web/20100928105823/http://www.hindu.com/2010/09/23/stories/2010092350590200.htm Surya TV film awards announced].</ref> | rowspan="7" style="text-align:center;" |సూర్య ఫిల్మ్ అవార్డ్స్ |ఉత్తమ రచయిత |[[ఎం.టి.వాసుదేవన్ నాయర్|ఎం. టి. వాసుదేవన్ నాయర్]] |- |ఉత్తమ నటుడు |[[మమ్ముట్టి]] |- |ఉత్తమ నటి |[[పద్మప్రియ జానకిరామన్|పద్మప్రియ]] |- |ఉత్తమ కళా దర్శకుడు |ముత్తురాజ్ |- |ఉత్తమ మేకప్ మనిషి |[[ఎస్. జార్జ్]] |- |ఉత్తమ కాస్ట్యూమ్ డిజైనర్ |నటరాజన్ |- |ఉత్తమ పురుష డబ్బింగ్ కళాకారుడు |షోబీ తిలకన్ |- | rowspan="6" style="text-align:center;" |వనితా<ref>[http://www.keralatv.in/2010/02/vanitha-film-awards-2009-announced/ Vanitha film awards 2009 announced] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160314185108/http://www.keralatv.in/2010/02/vanitha-film-awards-2009-announced/|date=14 March 2016}}.</ref> | rowspan="6" style="text-align:center;" |వనితా ఫిల్మ్ అవార్డ్స్ |ఉత్తమ రచయిత |[[ఎం.టి.వాసుదేవన్ నాయర్|ఎం. టి. వాసుదేవన్ నాయర్]] |- |ఉత్తమ నటుడు |[[మమ్ముట్టి]] |- |ఉత్తమ నటి |[[పద్మప్రియ జానకిరామన్|పద్మప్రియ]] |- |ఉత్తమ సహాయ నటుడు |[[శరత్ కుమార్]] |- |ఉత్తమ గాయకుడు |[[కె. జె. ఏసుదాసు|కె. జె. యేసుదాస్]] |- |ఉత్తమ మహిళా గాయని |[[కె. ఎస్. చిత్ర]] |- | rowspan="4" style="text-align:center;" |కళకేరళం <ref>[http://veekshanam.com/content/view/7890/39/ കലാകേരള അവാര്‍ഡുകള്‍; മികച്ച ചിത്രം പഴശ്ശിരാജ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110208212219/http://veekshanam.com/content/view/7890/39|date=8 February 2011}}.</ref> | rowspan="4" style="text-align:center;" |కళకేరళ ఫిల్మ్ అవార్డ్స్ |ఉత్తమ చిత్రం | |- |ఉత్తమ నటుడు |[[మమ్ముట్టి]] |- |రెండవ ఉత్తమ నటుడు |[[మనోజ్ కె. జయన్]] |- |ఉత్తమ సంగీత దర్శకుడు |[[ఇళయరాజా]] |- | rowspan="1" style="text-align:center;" |ఏషియానెట్ |ఏషియానెట్ ఫిల్మ్ అవార్డ్స్ |ఉత్తమ చిత్ర అవార్డు |గోకులం గోపాలన్ |} == మూలాలు == {{మూలాలజాబితా}} ==బయటి లింకులు== * {{IMDb title|0887769}} [[వర్గం:మలయాళ సినిమా]] ecxqpqe32pq2yqj33i3bylcebupjvxw 0 503234 4955582 4916713 2026-09-10T04:28:32Z CommonsDelinker 608 Sardar_Sarvai_Papanna_Illustration_28-07-2026_copy.jpgను తీసేసాను. బొమ్మను తొలగించింది:[[c:User:Krd]]. కారణం: (No license since 2 September 2026). 4955582 wikitext text/x-wiki {{విలీనం|సర్వాయి పాపన్న}} '''సర్దార్ సర్వాయి పాపన్న గౌడ్''' (ఆగష్టు 18, 1650 - ఏప్రిల్ 2, 1709) 17వ శతాబ్దపు [[దక్కన్ పీఠభూమి|డెక్కన్]] ప్రాంతానికి చెందిన ప్రముఖ తిరుగుబాటు వీరుడు మరియు ప్రజా నాయకుడు. ఆయన [[మొఘల్ సామ్రాజ్యం|మొఘల్ సామ్రాజ్య]] నిరంకుశ ఆధిపత్యానికి మరియు నాటి భూస్వామ్య జాగీర్దారీ వ్యవస్థలోని పన్నుల దోపిడీకి వ్యతిరేకంగా సబ్బండ వర్గాలను (బహుజనులను) సంఘటితం చేసి చారిత్రాత్మక పోరాటం సాగించారు. గెరిల్లా యుద్ధ వ్యూహాలతో [[ఖిలాషాపూర్]], [[తాటికొండ]], సర్వాయిపేట వంటి వ్యూహాత్మక కోటలను నిర్మించి, ఒక ప్రత్యామ్నాయ ప్రజాస్వామ్య పాలనను అందించారు. అణచివేతకు గురైన సామాన్య శ్రమజీవుల ఆత్మగౌరవ రక్షణే ధ్యేయంగా పోరాడిన ఆయన, [[తెలంగాణ]] చరిత్రలో అజేయ ప్రజావీరుడిగా మరియు బహుజన రాజ్యాధికార ప్రతీకగా చిరస్థాయిగా నిలిచిపోయారు.<ref>{{Cite book|title=సర్దార్ సర్వాయి పాపన్న: ద రెబెల్ కింగ్ ఆఫ్ డెక్కన్ (ఒక చారిత్రక పరిశోధన)|last=లింగంపల్లి|first=వెంకటేష్ గౌడ్|publisher=VG Movie Makers, హైదరాబాద్|year=2026|location=హైదరాబాదు|pages=i-xxii|isbn=978-93-5933-945-0}}</ref> {{సమాచారపెట్టె వ్యక్తి|name=సర్దార్ సర్వాయి పాపన్న గౌడ్|birth_date=ఆగష్టు 18, 1650|death_date=ఏప్రిల్ 2, 1709|birth_place=తెలంగాణ|known for=డెక్కన్ తిరుగుబాటు వీరుడు, బహుజన ప్రజా నాయకుడు}} == జీవిత కాలక్రమం == * 1650 ఆగష్టు 18: సర్దార్ సర్వాయి పాపన్న గౌడ్ జననం. * 1675 - 1710: నాటి సామాజిక అణచివేతపై తిరుగుబాటు మరియు ప్రజా ఉద్యమ ప్రభావ దశ. * 1708 - 1709: మొఘల్ సుబా పరిపాలన బలహీనపడిన తరుణంలో గోల్కొండ ప్రాంతంపై వ్యూహాత్మక ప్రభావ విస్తరణ. * 1709 ఏప్రిల్ 2: మొఘల్ సామ్రాజ్య దళాలతో జరిగిన చారిత్రాత్మక ఘర్షణ అనంతరం వీరమరణం <references /> == సర్దార్ సర్వాయి పాపన్న గౌడ్ - విషయ సూచిక == * [[కృతజ్ఞతలు - సర్దార్ సర్వాయి పాపన్న చరిత్ర పరిరక్షణలో సేవలందించిన వారికి వినమ్ర వందనాలు|కృతజ్ఞతలు - సర్దార్ సర్వాయి పాపన్న మహారాజు చరిత్ర పరిరక్షణలో విశిష్ట సేవలందించిన మహనీయులందరికీ వినమ్ర వందనాలు]] * [[నా మాట - చరిత్ర అనేది కేవలం గతాన్ని తెలిపే పత్రం కాదు]] * [[సర్దార్ పాపన్న - ప్రజల హృదయాల్లో చిరస్థాయిగా నిలిచిన మహనీయుడు]] * [[ఉపోద్ఘాతం - సర్దార్ సర్వాయి పాపన్న]] * [[అధ్యాయం 1 - పరిచయం-మూలాలు]] * [[అధ్యాయం 2 - 17వ శతాబ్దపు తెలంగాణ - సామాజిక, రాజకీయ నేపథ్యం]] * [[అధ్యాయం 3 - సర్దార్ సర్వాయి పాపన్న గౌడ్ - బాల్యం, కుటుంబం, జీవితం]] * [[అధ్యాయం 4 - పాపన్న ఉద్యమానికి దారితీసిన అంశాలు - ఉద్యమ ఆరంభం, సైనిక నిర్మాణం]] * [[అధ్యాయం 5 - కోటలు, భూభాగ నియంత్రణ & పాలన]] * [[అధ్యాయం 6 - గోల్కొండ రాజ్యం, మొఘల్ సామ్రాజ్యం, ఔరంగజేబు డెక్కన్ విధానాలు]] * [[అధ్యాయం 7 - సర్దార్ సర్వాయి పాపన్న గారి మరణం-చారిత్రక-జానపద విశ్లేషణ]] * [[అధ్యాయం 8 - జానపద ఆధారాలు, బుర్ర కథలు, ఒగ్గుకథలు & మౌఖిక చరిత్ర]] * [[అధ్యాయం 9 - బందిపోటు, తిరుగుబాటు దారుడు, ప్రజావీరుడు]] - సిద్ధాంతాత్మక విశ్లేషణ మరియు చరిత్ర రచనలో పాపన్న స్థానం * [[అధ్యాయం 10 - పాపన్న వారసత్వం, ఆధునిక ప్రాసంగికత]] mh3zjza0ivoevdkr7y3ckk7bgm2xzo8 0 504911 4955578 4917219 2026-09-10T04:18:55Z Muralikrishna m 106628 4955578 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ఆంటో జోసెఫ్ | image = Anto_Joseph.jpg | alt = | caption = ఆంటో జోసెఫ్ (2021) | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1972|06|01}} | birth_place = [[కొట్టాయం]], [[కేరళ]] | other_names = | occupation = {{hlist|[[నిర్మాత|చిత్ర నిర్మాత]], పంపిణీదారుడు}} | years_active = | spouse = నీతా పింటో | children = 2 }} '''ఆంటో జోసెఫ్''' (జననం 1 జూన్ 1972) ఒక భారతీయ [[నిర్మాత|చిత్ర నిర్మాత]], పంపిణీదారుడు. ఈయన ప్రధానంగా [[మలయాళ సినిమా|మలయాళ చిత్ర పరిశ్రమలో]] పనిచేస్తాడు. ఆయన 1990వ దశకం ప్రారంభంలో మలయాళ చిత్రసీమలో ప్రొడక్షన్ అసోసియేట్‌గా తన కెరీర్‌ను ప్రారంభించాడు. 2007లో, జోసెఫ్ చిత్ర నిర్మాతగా తన కెరీర్‌ను ప్రారంభించి, [[మమ్ముట్టి]] నటించిన ''బిగ్ బి'' చిత్రానికి సహ నిర్మాతగా వ్యవహరించారు. తరువాత, అతను ఆంటో జోసెఫ్ ఫిల్మ్ కంపెనీ అనే తన సొంత చిత్ర నిర్మాణ సంస్థను ప్రారంభించి [[మాలిక్ (సినిమా)|''మాలిక్'']], ''టేక్ ఆఫ్'', ''[[ది ప్రీస్ట్]]'' వంటి చిత్రాలను నిర్మించాడు. <ref>{{Cite web|title=ആന്റോ ജോസഫ്|url=https://m3db.com/anto-joseph}}</ref> ఆయన ప్రస్తుతం కేరళ ఫిల్మ్ ప్రొడ్యూసర్స్ అసోసియేషన్ జనరల్ సెక్రటరీగా, KPCC సంస్కారిక సాహిత్య అధ్యక్షుడిగా <ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/ott-release-we-need-to-plan-ahead-as-it-is-the-matter-of-survival-anto-joseph/articleshow/75824372.cms|title=OTT release: We need to plan ahead as it is the matter of survival: Anto Joseph - Times of India|date=19 May 2020|work=[[The Times of India]]}}</ref> పనిచేస్తున్నారు. జోసెఫ్ భార్య నీతా పింటో కూడా 2009లో ప్రియా వేణుతో కలిసి ఆన్ మెగా మీడియా అనే కంపెనీని ప్రారంభించారు. ఈ సంస్థ [[మలయాళ సినిమా|మలయాళ చిత్రాలను]] నిర్మించి పంపిణీ చేస్తుంది. == బాల్యం == ఆంటో జోసెఫ్ 1972 జూన్ 1న, పి.ఎం. జోసెఫ్, మోలీ జోసెఫ్ దంపతుల కుమారుడిగా జన్మించాడు. అతను [[కేరళ|కేరళలోని]] [[కొట్టాయం|కొట్టాయంకు]] చెందినవాడు, ఎస్.హెచ్. మౌంట్ ఉన్నత పాఠశాలలో చదువుకున్నాడు. కొట్టాయంలోని ప్రభుత్వ కళాశాలలో చదువుతున్నప్పుడు ఆయన [[కేరళ స్టూడెంట్స్ యూనియన్|కేరళ విద్యార్థి సంఘానికి]] జిల్లా కార్యదర్శిగా కూడా పనిచేశారు. == కెరీర్ == ఆంటో 90వ దశకం ప్రారంభంలో ప్రొడక్షన్ ఎగ్జిక్యూటివ్‌గా తన కెరీర్‌ను ప్రారంభించాడు. అతను బ్లాక్ (2004 చిత్రం), తొమ్మనుమ్ మక్కలుమ్, రాజమాణిక్యం, మాయావి వంటి అనేక హిట్ మలయాళ చిత్రాలకు ప్రొడక్షన్ కంట్రోలర్‌గా పనిచేశాడు <ref>{{Cite web|title='രക്തബന്ധത്തിനപ്പുറവും ചിലതുണ്ടെന്ന് പഠിപ്പിച്ച മമ്മൂക്ക'; ആന്‍റോ ജോസഫ് എഴുതുന്നു|url=https://www.asianetnews.com/entertainment-news/anto-joseph-about-what-he-learned-from-mammootty-on-his-70th-birthday-qz2qpz}}</ref> <ref>{{Cite web|date=7 September 2021|title=ഉമ്മയുടെ ഹൃദയമിടിപ്പ് കൂടിയാല്‍ ഇടറുന്ന മമ്മൂട്ടി: ആന്‍റോയുടെ കുറിപ്പ്: ഹൃദ്യം|url=https://www.manoramanews.com/news/spotlight/2021/09/07/anto-joseph-fb-post-about-mammootty.html}}</ref> 2007లో, అతను ఇతర చిత్ర నిర్మాణ సంస్థలతో కలిసి చిత్ర నిర్మాతగా తన ప్రస్థానాన్ని ప్రారంభించాడు, మమ్ముట్టి నటించిన క్రైమ్ థ్రిల్లర్ ''బిగ్ బి (చిత్రం)'' తో నిర్మాతగా అరంగేట్రం చేశాడు, ఈ చిత్రం థియేటర్లలో అంతగా స్పందన పొందనప్పటికీ, ఆ తర్వాత మలయాళ చిత్రసీమలో అత్యంత ఆదరణ పొందిన చిత్రాలలో ఒకటిగా నిలిచింది. ఈ సినిమాతో ప్రముఖ చిత్ర దర్శకుడు అమల్ నీరద్ కూడా పరిచయమయ్యారు. 2009లో, 'అన్నన్ తంబి' చిత్రంతో నిర్మాతగా ఆంటో తన మొదటి పెద్ద విజయాన్ని అందుకున్నాడు. ఈ చిత్రానికి అన్వర్ రషీద్ దర్శకత్వం వహించగా, [[మమ్ముట్టి]] ద్విపాత్రాభినయం చేశారు. ఆ సినిమా ఆ సంవత్సరంలో అత్యధిక వసూళ్లు సాధించిన చిత్రాలలో ఒకటిగా నిలిచింది. <ref>{{Cite web|date=11 June 2021|title=Fahadh Faasil's Malik, Prithviraj's Cold Case to release on OTT, confirms producer Anto Joseph|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/fahadh-faasil-malik-prithviraj-cold-case-to-release-directly-on-ott-confirms-producer-7352628/}}</ref> <ref>{{Cite web|date=13 March 2021|title='We must take that risk '; Mammootty was the courage; Anto|url=https://theprimetime.in/we-must-take-that-risk-mammootty-was-the-courage-anto/}}</ref> <ref>{{Cite web|title='എന്റെ ചിങ്ങപ്പുലരി' എന്ന് ആന്റോ ജോസഫ്, സ്റ്റൈലിഷ് ലുക്കിൽ മമ്മൂക്ക: വൈറലായി പുതിയ ചിത്രം &#124; anto joseph share mammootty new pic news|url=https://www.vanitha.in/celluloid/movies/anto-joseph-share-mammootty-new-pic-news.html}}</ref> 2014లో, ఆయన [[ఎం. శశికుమార్|శశికమార్]] కథానాయకుడిగా నటించిన 'బ్రహ్మన్' అనే తన తొలి [[తమిళ భాష|తమిళ]] చిత్రాన్ని నిర్మించారు. ఆ తర్వాత 'ఆంటో జోసెఫ్ ఫిల్మ్ కంపెనీ' అనే పేరుతో తన సొంత చిత్ర నిర్మాణ సంస్థను ప్రారంభించి [[మాలిక్ (సినిమా)|''మాలిక్'']], ''టేక్ ఆఫ్'', '[[ది ప్రీస్ట్]]' వంటి చిత్రాలను నిర్మించారు. 2020లో, ఆయన [[వయాకామ్ 18 స్టూడియోస్|వయాకామ్18 స్టూడియోస్]] సహకారంతో [[దుల్కర్ సల్మాన్|దుల్కర్ సల్మాన్‌ను]] ప్రధాన పాత్రలో నటింపజేసి [[కనులు కనులను దోచాయంటే|'కన్నుమ్ కన్నుమ్ కొల్లైయడితాల్' చిత్రాన్ని]] నిర్మించారు. 2017లో, ఆయన [[కుంచాకో బోబన్]], [[పార్వతి(నటి)|పార్వతి తిరువోతు]] నటించిన 'టేక్ ఆఫ్' చిత్రాన్ని నిర్మించారు, ఇది ఆ సంవత్సరంలో విమర్శకుల ప్రశంసలు పొందిన చిత్రాలలో ఒకటి. ఈ సినిమా బాక్సాఫీస్‌లో మంచి ఆదరణ పొందింది, రెండు జాతీయ అవార్డులు <ref>{{Cite web|date=13 April 2018|title=National film awards: Jury praises standard of Malayalam films and quality of acting|url=https://www.thenewsminute.com/article/national-film-awards-jury-praises-standard-malayalam-films-and-quality-acting-79519}}</ref>, ఐదు కేరళ రాష్ట్ర చలనచిత్ర అవార్డులతో సహా అనేక ప్రతిష్టాత్మక చలనచిత్ర అవార్డులను గెలుచుకుంది. <ref>{{Cite web|date=8 March 2018|title=Kerala State Film Awards 2018: Parvathy, Indrans bag top honours; Take off emerges as the big winner|url=https://www.firstpost.com/entertainment/kerala-state-film-awards-2018-parvathy-indrans-bag-top-honours-take-off-emerges-as-the-big-winner-4381705.html}}</ref> ఆయన కేరళ ఫిల్మ్ ప్రొడ్యూసర్స్ అసోసియేషన్ ప్రధాన కార్యదర్శి, కేరళ ఫిల్మ్ డిస్ట్రిబ్యూటర్స్ అసోసియేషన్ ఉపాధ్యక్షుడు, కేరళ ఫిల్మ్ ఛాంబర్ కార్యనిర్వాహక కమిటీ సభ్యుడు. <ref>{{Cite web|title=Film associations issue guidelines to begin shooting in Kerala|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2021/07/20/film-associations-issue-guidelines-to-begin-shooting-in-kerala.html}}</ref> == వ్యక్తిగత జీవితం == ఆంటో జోసెఫ్ నీతా పింటోను వివాహం చేసుకున్నారు, వారికి ఆండ్రియా నీతా ఆంటో, అవరాచన్ నీతా ఆంటో అనే ఇద్దరు పిల్లలు ఉన్నారు. == ఫిల్మోగ్రఫీ == === నిర్మాతగా === ==== ఇతర నిర్మాతల సహకారంతో ==== {| class="wikitable sortable" style="margin:auto; margin:auto;" !సంవత్సరం !సినిమా !డైరెక్టర్ !నాయకత్వం !ఇతర గమనికలు |- |2007 |''బిగ్ బి'' |అమల్ నీరద్ |[[మమ్ముట్టి|మమ్ముటీ]], [[మనోజ్ కె. జయన్]], బాలా, [[మమతా మోహన్ దాస్]] |నిర్మాతగా తొలి అడుగు |- | rowspan="3" |2008 |''లాలిపాప్'' |షఫీ |[[పృథ్వీరాజ్ సుకుమారన్|పృథ్వీరాజ్]], [[కుంచాకో బోబన్|కుంచకో బోబన్]], జయసూర్య, [[భావన (నటి)|భావన]], [[రోమా అస్రానీ|రోమా అస్రాణి]] | |- |''రౌద్రం'' |[[రెంజీ పనికర్|రెంజీ పానికర్]] |[[మమ్ముట్టి|మమ్ముటీ]], [[సాయి కుమార్ (మలయాళ నటుడు)|సాయి కుమార్]], [[రాజన్ పి. దేవ్|రాజన్ పి.దేవ్]], [[లాలూ అలెక్స్]], [[అబూ సలీం|అబు సలీం]] | |- |''అన్నన్ తంబి'' |అన్వర్ రషీద్ |[[మమ్ముట్టి]], [[గోపిక (నటి)|గోపిక]], [[లక్ష్మీ రాయ్|లక్ష్మీరాయ్]], [[సిద్ధిక్ (నటుడు)|సిద్ధిక్]] | |- |2009 |''చట్టంబినాడ్'' |షఫీ |[[మమ్ముట్టి]], [[లక్ష్మీ రాయ్|రాయ్ లక్ష్మి]], [[సిద్ధిక్ (నటుడు)|సిద్ధిక్]], [[మనోజ్ కె. జయన్]], [[సూరజ్ వెంజరమూడు]], [[సలీం కుమార్]], [[విను మోహన్]] | |- |2014 |''బ్రామన్'' |సోక్రటీస్ |[[ఎం. శశికుమార్|శశికుమార్]], [[లావణ్య త్రిపాఠి]] |మొదటి తమిళ చిత్రం |- |} ==== ఆంటో జోసెఫ్ ఫిల్మ్ కంపెనీ ద్వారా ==== {| class="wikitable sortable" style="margin:auto; margin:auto;" !సంవత్సరం. !శీర్షిక !దర్శకుడు !లీడ్ !ఇతర గమనికలు |- | rowspan="3" |2012 |''ది కింగ్ & ది కమిషనర్'' |షాజీ కైలాస్ |[[మమ్ముట్టి]], [[సురేష్ గోపీ|సురేష్ గోపి]], [[సాయి కుమార్ (మలయాళ నటుడు)|సాయి కుమార్]], [[సంవృత సునీల్]] | |- |''కోబ్రా'' |[[లాల్ (నటుడు)|లాల్]] |[[మమ్ముట్టి]], [[లాల్ (నటుడు)|లాల్]], [[పద్మప్రియ]], [[కనికా|కనిహా]] | |- |''డా తాడియా'' |[[ఆషిక్ అబు|ఆషిక్ అబూ]] |శేఖర్ మీనన్, శ్రీనాథ్ భాసి, [[నివిన్ పౌలీ]], [[అన్న్ అగస్టిన్|ఆన్ అగస్టిన్]] | |- | rowspan="3" |2013 |''ప్రొప్రెయిటర్ కమ్మత్ కమ్మత్'' |థామ్సన్ కె. థామ్సన్ |[[మమ్ముట్టి]], [[దిలీప్‌|దిలీప్]], [[రిమా కల్లింగల్|రీమా కల్లింగల్]], [[ఎం.ఎస్. బాబురాజ్|బాబురాజ్]] | |- |''భార్యా అత్ర పోరా'' |అక్కు అక్బర్ |[[జయరామ్ (నటుడు)|జయరామ్]], గోపిక[[గోపిక (నటి)|గోపికా]] | |- |''విష్ణుధన్'' |[[వైశాఖ్]] |[[కుంచాకో బోబన్|కుంచకో బోబన్]], [[మియా జార్జ్]], [[హరీశ్ పేరడీ|హరీష్ పెరాడి]] | |- | rowspan="3" |2014 |''సలాలా మొబైల్స్'' |శరత్ హరిదాసన్ |[[దుల్కర్ సల్మాన్]], [[నజ్రియా నజీమ్|నజ్రియా]] | |- |''గాడ్స్ ఓన్ కంట్రీ'' |వాసుదేవ్ సనల్ |[[ఫహాద్ ఫాజిల్|ఫహద్ ఫాజిల్]], [[మైథిలి]], [[శ్రీనివాసన్ (సినిమా దర్శకుడు)|శ్రీనివాసన్]], [[లాల్ (నటుడు)|లాల్]] | |- |''మత్తాయి కుజప్పక్కరనల్లా'' |అక్కు అక్బర్ |జయసూర్యా, [[భామ (నటి)|భామా]], ముఖేష్, [[లక్ష్మీ గోపాలస్వామి]] | |- | rowspan="3" |2015 |''ఇవాన్ మరియదరామన్'' |సురేష్ దివాకర్ |[[దిలీప్‌|దిలీప్]], [[నిక్కీ గల్రానీ]], సుధీర్ సుకుమారన్, [[కైలాష్]] |మర్యాద రామన్న రీమేక్[[మర్యాద రామన్న (సినిమా)|మర్యాదా రామన్న]] |- |''భాస్కర్ ది రాస్కల్'' |[[సిద్ధిక్ (దర్శకుడు)|సిద్దిఖీ]] |[[మమ్ముట్టి]], [[నయన తార|నయనతార]], జెడి చక్రవర్తి, కళాభవన్ షాజోన్కలాభవన్ షాజోన్ | |- |''థింకల్ ముత్తల్ వెల్లి వారే'' |కన్నన్ తామరకుళం |[[జయరామ్ (నటుడు)|జయరామ్]], [[అనూప్ మీనన్]] | |- |2017 |''టేక్ ఆఫ్'' |మహేష్ నారాయణ్ |కుంచకో బోబన్, [[పార్వతి(నటి)|పార్వతి తిరువోత్తు]], [[ఫహాద్ ఫాజిల్|ఫహద్ ఫాజిల్]], [[ఆసిఫ్ అలీ (నటుడు)|ఆసిఫ్ అలీ]] |రెండు జాతీయ అవార్డులు, ఐదు కేరళ రాష్ట్ర చలనచిత్ర అవార్డుల విజేత |- |2018 |''ఎంటే ఉమ్మంటే పెరు'' |జోస్ సెబాస్టియన్ |టోవినో థామస్, [[ఊర్వశి]] | |- | rowspan="3" |2019 |''ఒరు యమందన్ ప్రేమకాధ'' |బి. సి. నౌఫాల్ |[[దుల్కర్ సల్మాన్]], నిఖిల విమల్, విష్ణు ఉన్నికృష్ణన్ | |- |''గణగండర్వన్'' |[[రమేష్ పిషారోడి]] |[[మమ్ముట్టి]], [[మనోజ్ కె. జయన్|మనోజ్ K.Jayan]], [[సురేష్ కృష్ణ (నటుడు)|సురేష్ కృష్ణ]], [[జానీ ఆంటోనీ]] | |- |''స్టాండ్ అప్'' |[[విధు విన్సెంట్]] |[[నిమిషా సజయన్]], [[రజిషా విజయన్]] | |- | rowspan="2" |2020 |''[[కనులు కనులను దోచాయంటే|కన్నుం కన్నుం కొల్లైయాదితాల్]]'' |దేసింగ్ పెరియసామి |[[దుల్కర్ సల్మాన్]], [[రీతు వర్మ|రీతూ వర్మ]] |[[వయాకామ్ 18 స్టూడియోస్]] సహకారంతో |- |''కిలోమీటర్స్ అండ్ కిలోమీటర్స్'' |జియో బేబీ |టోవినో థామస్, ఇండియా జార్విస్ |ఏషియానెట్ విడుదల |- | rowspan="5" |2021 |''[[ది ప్రీస్ట్|''ప్రీస్ట్'']]'' |జోఫిన్ టి. చాకో |[[మమ్ముట్టి]], [[మంజు వారియర్]], [[నిఖిలా విమల్]] | |- |''ఇరుల్'' |నసీఫ్ యూసుఫ్ ఇజుద్దీన్ |[[ఫహాద్ ఫాజిల్|ఫహద్ ఫాజిల్]], [[సౌబిన్ షాహిర్]], [[దర్శన రాజేంద్రన్]] |[[నెట్‌ఫ్లిక్స్|నెట్ఫ్లిక్స్]] విడుదల |- |''[[నిజల్ (2021 సినిమా)|''నిజాల్'']]'' |అప్పు ఎన్. భట్టతిరి |[[కుంచాకో బోబన్|కుంచకో బోబన్]], [[నయన తార|నయనతార]] | |- |''[[కోల్డ్‌కేస్‌(సినిమా)|కోల్డ్ కేస్]]'' |తను బాలక్ |[[పృథ్వీరాజ్ సుకుమారన్|పృథ్వీరాజ్]], [[అదితి బాలన్]] | rowspan="2" |[[అమెజాన్ ప్రైమ్ వీడియో]] విడుదల |- |''[[మాలిక్ (సినిమా)|''మాలిక్'']]'' |మహేష్ నారాయణ్ |[[ఫహాద్ ఫాజిల్|ఫహద్ ఫాజిల్]], [[నిమిషా సజయన్]], దిలీష్ పోథన్, వినయ్ ఫోర్ట్ |- |2022 |''19 (1)'' |ఇందు విఎస్ |[[విజయ్​ సేతుపతి|విజయ్ సేతుపతి]], [[నిత్య మేనన్|నిత్య మీనన్]], [[ఇంద్రజిత్ సుకుమారన్]], ఇంద్రన్స్ |ఆన్ మెగా మీడియా సహకారంతో [[డిస్నీ+ హాట్‌స్టార్|డిస్నీ + హాట్స్టార్]] విడుదల<br /> |- |2026 |''పేట్రియాట్'' |మహేష్ నారాయణన్ |[[మమ్ముట్టి]], [[మోహన్ లాల్]], [[ఫహాద్ ఫాజిల్|ఫహద్ ఫాజిల్]], కుంచకో బోబన్[[కుంచాకో బోబన్]] |<ref>{{Cite web|date=2026-04-30|title=Patriot non-Malayalam versions could release at this time, reveals Mammootty|url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2026/Apr/30/patriot-non-malayalam-versions-could-release-at-this-time-reveals-mammootty|access-date=2026-04-30|website=Cinema Express}}</ref> |- |} ==== ఆన్ మెగా మీడియా ద్వారా ==== {| class="wikitable sortable" style="margin:auto; margin:auto;" !సంవత్సరం !సినిమాలు !డైరెక్టర్ !ప్రధాన నటులు !ఇతర గమనికలు |- |2009 |''కన కన్మణి'' |అక్కు అక్బర్ |[[జయరామ్ (నటుడు)|జయరామ్]], [[పద్మప్రియ]], [[బిజు మీనన్]] |గౌరీ: ది అన్‌బోర్న్ రీమేక్ |- |2010 |''కార్యస్థానం'' |థామ్సన్ కె. థామస్ |[[దిలీప్‌|దిలీప్]], అఖిల, [[సిద్ధిక్ (నటుడు)|సిద్ధిక్]], మధు | |- |2012 |''మల్లు సింగ్'' |[[వైశాఖ్]] |[[కుంచాకో బోబన్]], [[ఉన్ని ముకుందన్]], [[సంవృత సునీల్]], [[బిజు మీనన్]], [[మనోజ్ కె. జయన్]] | |- |2012 |''పుతియ తీరంగల్'' |[[సత్యన్ అంతికాడ్]] |[[నివిన్ పౌలీ]], [[నమిత ప్రమోద్]], [[నెడుముడి వేణు|నేదురుమూడి వేణు]], [[ఇన్నోసెంట్]] | |- | rowspan="2" |2022 |''నైట్ డ్రైవ్'' |[[వైశాఖ్]] |[[ఇంద్రజిత్ సుకుమారన్]], [[అన్నా బెన్]], [[రోషన్ మాథ్యూ]], [[సిద్ధిక్ (నటుడు)|సిద్ధిక్]] | |- |''[[మాలికాపురం|మలికప్పురం]]'' |విష్ణు శశి శంకర్ |[[ఉన్ని ముకుందన్]], [[సైజు కురుప్]], [[రమేష్ పిషారోడి]], [[మనోజ్ కె. జయన్]] |కావ్య ఫిల్మ్ కంపెనీ సహకారంతో |- |} == మూలాలు == {{Reflist}} == బాహ్య లింకులు == * {{IMDb name|2102049}} {{Authority control}} [[వర్గం:కేరళ రాష్ట్ర చలనచిత్ర అవార్డు విజేతలు]] [[వర్గం:కేరళ వ్యాపారవేత్తలు]] [[వర్గం:మలయాళ సినిమా నిర్మాతలు]] [[వర్గం:మలయాళీ పౌరులు]] [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] [[వర్గం:1972 జననాలు]] [[వర్గం:Articles with hCards]] [[వర్గం:తమిళ సినిమా నిర్మాతలు]] 55jlv7pvb3cdvxka2f50e3hnpaag4fy 0 506644 4955382 4933729 2026-09-09T12:33:51Z స్వరలాసిక 13980 4955382 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition |name =Maternal death |synonym =Maternal mortality |image =A mother dies and is taken by angels as her new-born child is taken away, A grave from 1863 in Striesener Friedhof in Dresden.jpg |image_size = |image_thumbtime = |alt = |caption =A mother dies and is taken by angels as her new-born child is taken away, A grave from 1863 in Striesener Friedhof in Dresden. |pronounce = |specialty =[[Obstetrics]] |symptoms = |complications = |onset = |duration = |types = |causes =[[Obstetrical bleeding]], including [[postpartum bleeding]]; [[high blood pressure during pregnancy]]; infections, including [[postpartum infections]]; complications of [[delivery]]; [[unsafe abortion]]<ref name=WHO2024/> |risks =[[Poverty]], [[ethnicity]], living outside [[urban centers]], few [[women's rights]], few [[healthcare providers]]<ref name=WHO2024/> |diagnosis = |differential = |prevention =Access to [[birth control]], safe [[abortion]]s, skilled [[birth attendant]]s with backup emergency [[obstetric care]]<ref name=WHO2024/><ref name=UNFPA2024/> |treatment = |medication = |prognosis = |frequency = |deaths =287,000 women (2020)<ref name=WHO2024/> }} [[ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ]] (WHO) ప్రకారం, '''ప్రసూతి మరణం''' ( '''మాతృ మరణం''' ) అంటే గర్భధారణ సమయంలో లేదా [[గర్భం]] ముగిసిన ఆరు వారాలలోపు, గర్భధారణ సమస్యలు, గర్భధారణ వల్ల తీవ్రమయ్యే అంతర్లీన ఆరోగ్య పరిస్థితులు లేదా ఈ పరిస్థితుల నిర్వహణ కారణంగా ఒక మహిళ [[మరణం|మరణించడం]].<ref name="WHO2024Def">{{Cite web|title=Indicator Metadata Registry Details|url=https://www.who.int/data/gho/indicator-metadata-registry/imr-details/4622|access-date=2021-11-08|website=www.who.int|language=en|archive-date=2021-11-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20211108021425/https://www.who.int/data/gho/indicator-metadata-registry/imr-details/4622|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211108021425/https://www.who.int/data/gho/indicator-metadata-registry/imr-details/4622|date=2021-11-08}}</ref> CDC నిర్వచనం ప్రకారం గర్భం ముగిసిన ఒక సంవత్సరం లోపు, 42 రోజుల తర్వాత WHO దీనిని "ఆలస్య మాతృ మరణం" అని సూచిస్తుంది.<ref name="CDC2024Def">{{Cite web|title=Pregnancy Mortality Surveillance System {{!}} Maternal and Infant Health {{!}} CDC|url=https://www.cdc.gov/reproductivehealth/maternal-mortality/pregnancy-mortality-surveillance-system.htm|website=www.cdc.gov|access-date=9 March 2024|language=en-us|date=31 March 2023|archive-date=5 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210105205430/https://www.cdc.gov/reproductivehealth/maternal-mortality/pregnancy-mortality-surveillance-system.htm|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210105205430/https://www.cdc.gov/reproductivehealth/maternal-mortality/pregnancy-mortality-surveillance-system.htm|date=5 January 2021}}</ref><ref name="WHO2024Def" /> సాధారణ కారణాలలో ప్రసూతి రక్తస్రావం, ప్రసవానంతర రక్తస్రావంతో సహా; [[గర్భధారణ సమయంలో అధిక రక్తపోటు]] ; ఇన్ఫెక్షన్లు, [[ప్రసూతి ఇన్ఫెక్షన్లు|ప్రసవానంతర ఇన్ఫెక్షన్లతో]] సహా; ప్రసవ సమస్యలు;, అసురక్షిత గర్భస్రావం ఉన్నాయి.<ref name="WHO2024">{{Cite web|title=Maternal mortality|url=https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/maternal-mortality|website=www.who.int|access-date=8 March 2024|language=en|archive-date=10 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210410041804/https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/maternal-mortality|url-status=live}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/maternal-mortality "Maternal mortality"]. ''www.who.int''. [https://web.archive.org/web/20210410041804/https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/maternal-mortality Archived] from the original on 10 April 2021<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">8 March</span> 2024</span>.</cite> {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210410041804/https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/maternal-mortality|date=10 April 2021}}</ref> ఇతర కారణాలలో రక్తపు గడ్డలు, అమ్నియోటిక్ ఫ్లూయిడ్ ఎంబోలిజం, పెరిపార్టమ్ కార్డియోమయోపతి ఉన్నాయి.<ref name="CDC2024Def" /> వాటిని గర్భధారణ సమస్యల వంటి ప్రత్యక్ష మరణాలు;, గర్భధారణ ఇప్పటికే ఉన్న పరిస్థితిని మరింత తీవ్రతరం చేసినప్పుడు సంభవించే పరోక్ష మరణాలుగా విభజించారు.<ref name="WHO2024Def" /> మాతృ మరణాల నిష్పత్తి (ప్రతి 100,000 సజీవ జననాలకు మాతృ మరణాల సంఖ్య), మాతృ మరణాల రేటు (పునరుత్పత్తి వయస్సు గల ప్రతి 100,000 మంది మహిళలకు మరణాల సంఖ్య) అనే రెండు ప్రధాన కొలమానాలు ఉన్నాయి, ఈ రెండింటినీ MMR గా సంక్షిప్తీకరించారు.<ref>{{Cite web|last=Staff|first=P. R. I.|title=Definitions of Maternal Mortality|url=https://www.pop.org/definitions-of-maternal-mortality/|website=PRI|access-date=9 March 2024|date=10 January 2014|archive-date=2 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170202083826/https://www.pop.org/content/definitions-maternal-mortality|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170202083826/https://www.pop.org/content/definitions-maternal-mortality|date=2 February 2017}}</ref> నివారణలో [[గర్భనియంత్రణ|జనన నియంత్రణ]], సురక్షితమైన [[గర్భస్రావం|అబార్షన్‌లు]], బ్యాకప్ అత్యవసర ప్రసూతి సంరక్షణతో నైపుణ్యం కలిగిన ప్రసవ సహాయకుల లభ్యత ఉన్నాయి.<ref name="WHO2024" /><ref name="UNFPA2024">{{Cite web|title=Maternal health|url=https://www.unfpa.org/maternal-health#readmore-expand|publisher=United Nations Population Fund|access-date=9 March 2024|archive-date=2 September 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090902114209/http://www.unfpa.org/mothers/consensus.htm#readmore-expand|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090902114209/http://www.unfpa.org/mothers/consensus.htm#readmore-expand|date=2 September 2009}}</ref> తగినంత సంరక్షణ అందకపోవడానికి గల ప్రమాద కారకాలలో [[పేదరికం]], జాతి, పట్టణ కేంద్రాలకు వెలుపల నివసించడం, మహిళల హక్కులు తక్కువగా ఉండటం, ఆరోగ్య సంరక్షణ ప్రదాతల లభ్యత తక్కువగా ఉండటం వంటివి ఉన్నాయి.<ref name="WHO2024" /> [[సుస్థిర అభివృద్ధి లక్ష్యాలు|సుస్థిర అభివృద్ధి లక్ష్యాలలో]] (SDG) 2030 నాటికి ప్రసూతి మరణాలను తగ్గించడం కూడా ఉంది, ఇది ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ కీలక ప్రాధాన్యతలలో ఒకటి.<ref name="WHO2024" /> 2020లో, సుమారు 2,87,000 మంది మహిళలు గర్భధారణ, ప్రసవం కారణంగా మరణించారు.<ref name="WHO2024" /> దాదాపు 95% మరణాలు తక్కువ, మధ్య ఆదాయ దేశాలలో, ముఖ్యంగా సహారా ఉప-ప్రాంత ఆఫ్రికాలో, కొంతవరకు దక్షిణ ఆసియాలో సంభవిస్తున్నాయి.<ref name="WHO2024" /> తక్కువ ఆదాయ దేశాలలో ఇది 15 సంవత్సరాల వయస్సు వచ్చే మహిళల మరణాలలో సుమారు 2% ని సూచిస్తుంది.<ref name="WHO2024" /> 2000, 2020 మధ్య మాతృ మరణాల రేటు 34% తగ్గింది; అనేక దేశాలు తమ రేటును సగానికి పైగా తగ్గించాయి.<ref name="WHO2024" /> ప్రతి మరణానికి, సుమారు 25 మంది మహిళలు గాయపడతారు, వ్యాధి బారిన పడతారు లేదా అంగవైకల్యానికి గురవుతారు.<ref name="UNFPA2024" /> == మూలాలు == {{:మూస:Reflist}}{{Reflist}} <references group="World Health Organization" /> {{Reflist|group=United Nations}} [[Category:స్త్రీ జననేంద్రియ వ్యవస్థ]] [[Category:ప్రసూతి వైద్యం]] [[వర్గం:Translated from MDWiki]] 4mttsaggyf3agwskjbxixftgy2hs9mo 4955508 4955382 2026-09-09T18:13:38Z Rajasekhar1961 2596 [[వర్గం:మరణాలు]] ను చేర్చారు (హాట్‌కేట్ ఉపయోగించి) 4955508 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition |name =Maternal death |synonym =Maternal mortality |image =A mother dies and is taken by angels as her new-born child is taken away, A grave from 1863 in Striesener Friedhof in Dresden.jpg |image_size = |image_thumbtime = |alt = |caption =A mother dies and is taken by angels as her new-born child is taken away, A grave from 1863 in Striesener Friedhof in Dresden. |pronounce = |specialty =[[Obstetrics]] |symptoms = |complications = |onset = |duration = |types = |causes =[[Obstetrical bleeding]], including [[postpartum bleeding]]; [[high blood pressure during pregnancy]]; infections, including [[postpartum infections]]; complications of [[delivery]]; [[unsafe abortion]]<ref name=WHO2024/> |risks =[[Poverty]], [[ethnicity]], living outside [[urban centers]], few [[women's rights]], few [[healthcare providers]]<ref name=WHO2024/> |diagnosis = |differential = |prevention =Access to [[birth control]], safe [[abortion]]s, skilled [[birth attendant]]s with backup emergency [[obstetric care]]<ref name=WHO2024/><ref name=UNFPA2024/> |treatment = |medication = |prognosis = |frequency = |deaths =287,000 women (2020)<ref name=WHO2024/> }} [[ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ]] (WHO) ప్రకారం, '''ప్రసూతి మరణం''' ( '''మాతృ మరణం''' ) అంటే గర్భధారణ సమయంలో లేదా [[గర్భం]] ముగిసిన ఆరు వారాలలోపు, గర్భధారణ సమస్యలు, గర్భధారణ వల్ల తీవ్రమయ్యే అంతర్లీన ఆరోగ్య పరిస్థితులు లేదా ఈ పరిస్థితుల నిర్వహణ కారణంగా ఒక మహిళ [[మరణం|మరణించడం]].<ref name="WHO2024Def">{{Cite web|title=Indicator Metadata Registry Details|url=https://www.who.int/data/gho/indicator-metadata-registry/imr-details/4622|access-date=2021-11-08|website=www.who.int|language=en|archive-date=2021-11-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20211108021425/https://www.who.int/data/gho/indicator-metadata-registry/imr-details/4622|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211108021425/https://www.who.int/data/gho/indicator-metadata-registry/imr-details/4622|date=2021-11-08}}</ref> CDC నిర్వచనం ప్రకారం గర్భం ముగిసిన ఒక సంవత్సరం లోపు, 42 రోజుల తర్వాత WHO దీనిని "ఆలస్య మాతృ మరణం" అని సూచిస్తుంది.<ref name="CDC2024Def">{{Cite web|title=Pregnancy Mortality Surveillance System {{!}} Maternal and Infant Health {{!}} CDC|url=https://www.cdc.gov/reproductivehealth/maternal-mortality/pregnancy-mortality-surveillance-system.htm|website=www.cdc.gov|access-date=9 March 2024|language=en-us|date=31 March 2023|archive-date=5 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210105205430/https://www.cdc.gov/reproductivehealth/maternal-mortality/pregnancy-mortality-surveillance-system.htm|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210105205430/https://www.cdc.gov/reproductivehealth/maternal-mortality/pregnancy-mortality-surveillance-system.htm|date=5 January 2021}}</ref><ref name="WHO2024Def" /> సాధారణ కారణాలలో ప్రసూతి రక్తస్రావం, ప్రసవానంతర రక్తస్రావంతో సహా; [[గర్భధారణ సమయంలో అధిక రక్తపోటు]] ; ఇన్ఫెక్షన్లు, [[ప్రసూతి ఇన్ఫెక్షన్లు|ప్రసవానంతర ఇన్ఫెక్షన్లతో]] సహా; ప్రసవ సమస్యలు;, అసురక్షిత గర్భస్రావం ఉన్నాయి.<ref name="WHO2024">{{Cite web|title=Maternal mortality|url=https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/maternal-mortality|website=www.who.int|access-date=8 March 2024|language=en|archive-date=10 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210410041804/https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/maternal-mortality|url-status=live}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/maternal-mortality "Maternal mortality"]. ''www.who.int''. [https://web.archive.org/web/20210410041804/https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/maternal-mortality Archived] from the original on 10 April 2021<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">8 March</span> 2024</span>.</cite> {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210410041804/https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/maternal-mortality|date=10 April 2021}}</ref> ఇతర కారణాలలో రక్తపు గడ్డలు, అమ్నియోటిక్ ఫ్లూయిడ్ ఎంబోలిజం, పెరిపార్టమ్ కార్డియోమయోపతి ఉన్నాయి.<ref name="CDC2024Def" /> వాటిని గర్భధారణ సమస్యల వంటి ప్రత్యక్ష మరణాలు;, గర్భధారణ ఇప్పటికే ఉన్న పరిస్థితిని మరింత తీవ్రతరం చేసినప్పుడు సంభవించే పరోక్ష మరణాలుగా విభజించారు.<ref name="WHO2024Def" /> మాతృ మరణాల నిష్పత్తి (ప్రతి 100,000 సజీవ జననాలకు మాతృ మరణాల సంఖ్య), మాతృ మరణాల రేటు (పునరుత్పత్తి వయస్సు గల ప్రతి 100,000 మంది మహిళలకు మరణాల సంఖ్య) అనే రెండు ప్రధాన కొలమానాలు ఉన్నాయి, ఈ రెండింటినీ MMR గా సంక్షిప్తీకరించారు.<ref>{{Cite web|last=Staff|first=P. R. I.|title=Definitions of Maternal Mortality|url=https://www.pop.org/definitions-of-maternal-mortality/|website=PRI|access-date=9 March 2024|date=10 January 2014|archive-date=2 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170202083826/https://www.pop.org/content/definitions-maternal-mortality|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170202083826/https://www.pop.org/content/definitions-maternal-mortality|date=2 February 2017}}</ref> నివారణలో [[గర్భనియంత్రణ|జనన నియంత్రణ]], సురక్షితమైన [[గర్భస్రావం|అబార్షన్‌లు]], బ్యాకప్ అత్యవసర ప్రసూతి సంరక్షణతో నైపుణ్యం కలిగిన ప్రసవ సహాయకుల లభ్యత ఉన్నాయి.<ref name="WHO2024" /><ref name="UNFPA2024">{{Cite web|title=Maternal health|url=https://www.unfpa.org/maternal-health#readmore-expand|publisher=United Nations Population Fund|access-date=9 March 2024|archive-date=2 September 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090902114209/http://www.unfpa.org/mothers/consensus.htm#readmore-expand|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090902114209/http://www.unfpa.org/mothers/consensus.htm#readmore-expand|date=2 September 2009}}</ref> తగినంత సంరక్షణ అందకపోవడానికి గల ప్రమాద కారకాలలో [[పేదరికం]], జాతి, పట్టణ కేంద్రాలకు వెలుపల నివసించడం, మహిళల హక్కులు తక్కువగా ఉండటం, ఆరోగ్య సంరక్షణ ప్రదాతల లభ్యత తక్కువగా ఉండటం వంటివి ఉన్నాయి.<ref name="WHO2024" /> [[సుస్థిర అభివృద్ధి లక్ష్యాలు|సుస్థిర అభివృద్ధి లక్ష్యాలలో]] (SDG) 2030 నాటికి ప్రసూతి మరణాలను తగ్గించడం కూడా ఉంది, ఇది ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ కీలక ప్రాధాన్యతలలో ఒకటి.<ref name="WHO2024" /> 2020లో, సుమారు 2,87,000 మంది మహిళలు గర్భధారణ, ప్రసవం కారణంగా మరణించారు.<ref name="WHO2024" /> దాదాపు 95% మరణాలు తక్కువ, మధ్య ఆదాయ దేశాలలో, ముఖ్యంగా సహారా ఉప-ప్రాంత ఆఫ్రికాలో, కొంతవరకు దక్షిణ ఆసియాలో సంభవిస్తున్నాయి.<ref name="WHO2024" /> తక్కువ ఆదాయ దేశాలలో ఇది 15 సంవత్సరాల వయస్సు వచ్చే మహిళల మరణాలలో సుమారు 2% ని సూచిస్తుంది.<ref name="WHO2024" /> 2000, 2020 మధ్య మాతృ మరణాల రేటు 34% తగ్గింది; అనేక దేశాలు తమ రేటును సగానికి పైగా తగ్గించాయి.<ref name="WHO2024" /> ప్రతి మరణానికి, సుమారు 25 మంది మహిళలు గాయపడతారు, వ్యాధి బారిన పడతారు లేదా అంగవైకల్యానికి గురవుతారు.<ref name="UNFPA2024" /> == మూలాలు == {{:మూస:Reflist}}{{Reflist}} <references group="World Health Organization" /> {{Reflist|group=United Nations}} [[Category:స్త్రీ జననేంద్రియ వ్యవస్థ]] [[Category:ప్రసూతి వైద్యం]] [[వర్గం:Translated from MDWiki]] [[వర్గం:మరణాలు]] ktl5r5kylmsxvpnfqb2da7fh6kkpeyr 0 506671 4955547 4934106 2026-09-10T02:27:47Z InduSri123 152424 4955547 wikitext text/x-wiki మానవల్లి రామకృష్ణకవి ​మానవల్లి రామకృష్ణకవి (1866 - 1957) ప్రసిద్ధ ప్రాచ్య విద్వాంసుడు, పరిశోధకుడు, ప్రాచీన తాళపత్ర గ్రంథ పరిష్కర్త మరియు విమర్శకుడు. సంస్కృత, తెలుగు సాహిత్యాలలోని అనేక అరుదైన, లుప్తమైపోయిన గ్రంథాలను వెలికితీసి, వాటిని పరిష్కరించి ప్రచురించిన మహనీయుడిగా ఆయన ప్రసిద్ధి చెందారు. ముఖ్యంగా భరతుని 'నాట్యశాస్త్రం' వ్యాఖ్యానమైన అభినవగుప్తుని 'అభినవభారతి' ని, దండి 'అవంతిసుందరీ కథ' ను ప్రపంచానికి పరిచయం చేసిన ఘనత ఈయనకే దక్కుతుంది. ​1. తొలి జీవితం మరియు విద్య ​మానవల్లి రామకృష్ణకవి 1866 లో ఆనాటి మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీ (ప్రస్తుతం ఆంధ్రప్రదేశ్) లోని రామచంద్రాపురం/చెన్నై ప్రాంత సంబంధాలున్న పండిత కుటుంబంలో జన్మించారు. ​ఈయన మద్రాసు విశ్వవిద్యాలయం నుండి ఎం.ఏ. (M.A.) పట్టా పొందారు. ​సంస్కృతం, తెలుగు, తమిళం, కన్నడ మరియు ఆంగ్ల భాషలలో అపారమైన పాండిత్యాన్ని సంపాదించారు. ​2. పరిశోధన మరియు ఉద్యోగ రంగాలు ​రామకృష్ణకవి గారు తమ జీవితాన్ని ప్రాచీన భారతీయుల సాహిత్య, నాటక, సంగీత సంపదను కాపాడటానికి అంకితం చేశారు. ​మద్రాస్ ప్రాచ్య లిఖిత పుస్తక భాండాగారం (GOML): మద్రాస్‌లోని గవర్నమెంట్ ఓరియంటల్ మేన్యుస్క్రిప్ట్స్ లైబ్రరీలో శోషకుడిగా, పండితుడిగా సేవలు అందించారు. ​తాళపత్ర గ్రంథాల సేకరణ: భారతదేశమంతటా (ముఖ్యంగా కేరళ, తమిళనాడు, కర్ణాటక, ఆంధ్ర ప్రాంతాలలో) పర్యటించి, మారుమూల గ్రామాలు, మఠాలు, ప్రాచీన గృహాల నుండి వేలాది తాళపత్ర గ్రంథాలను సేకరించారు. ​తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానం (TTD): తిరుపతిలో TTD శ్రీ వేంకటేశ్వర ప్రాచ్య పరిశోధనాలయం (SV Oriental Research Institute) ఏర్పాటులో మరియు విస్తరణలో ప్రముఖ పాత్ర పోషించారు. TTD ప్రచురణల విభాగానికి సంపాదకునిగా పనిచేశారు. ​3. సాహిత్య సేవ - ప్రధాన ఆవిష్కరణలు ​రామకృష్ణకవి గారు వెలికితీసి పరిష్కరించిన కొన్ని అత్యంత విలువైన గ్రంథాలు: ​అభినవభారతి (Abhinavabharati): భరతుని నాట్యశాస్త్రానికి అభినవగుప్తుడు రాసిన వ్యాఖ్యానం నాశనమైపోయిందని భావిస్తున్న సమయంలో, కేరళలో తాళపత్ర ప్రతులను వెలికితీసి 'గైక్వాడ్ ఓరియంటల్ సిరీస్' (Baroda) ద్వారా 'నాట్యశాస్త్ర విత్ అభినవభారతి' పేరుతో 4 సంపుటాలుగా పరిష్కరించి ప్రచురించారు. ​అవంతిసుందరీ కథ: మహాకవి దండి రచించిన గద్య కావ్యాన్ని కనుగొని ప్రచురించారు. ​కుందమాల: దిజ్ఞాగుడు (లేదా ధీరనాగుడు) రచించిన ప్రసిద్ధ సంస్కృత నాటకాన్ని వెలికితీశారు. ​కవిజనాశ్రయము: తెలుగు ఛందోగ్రంథమైన 'కవిజనాశ్రయము' (రేచన/వేములవాడ భీమకవి) కి సమగ్ర పీఠికతో పరిష్కారం చేశారు. ​కుమారసంభవము: నన్నెచోడుని 'కుమారసంభవము' కావ్యాన్ని తొలిసారిగా వెలుగులోకి తెచ్చి, పరిష్కరించి ప్రచురించిన మహనీయుడు రామకృష్ణకవి గారే. ​4. ప్రధాన ప్రచురణలు & సంపాదకత్వం ​భరతకోశము (Bharatakosa): నాట్య, సంగీత, నృత్య శాస్త్రాలకు సంబంధించి ప్రాచీన గ్రంథాల నుండి సమాచారాన్ని సేకరించి తయారు చేసిన ఒక ప్రామాణిక నిఘంటువు/కోశము. ​విమర్శిని / ప్రబంధ మణిభూషణం: ఆయన పరిష్కరించిన అనేక కావ్యాలు, రాసిన ప్రామాణిక పీఠికల సంకలనాలు. ​'గైక్వాడ్ ఓరియంటల్ సిరీస్' (వడోదర) కు సంపాదకులుగా అనేక సంస్కృత నాటక, సంగీత గ్రంథాలను అందించారు. ​5. గుర్తింపు మరియు ప్రాముఖ్యత ​ప్రాచ్య పరిశోధనారంగంలో ఈయన చేసిన సేవలకుగాను "కవి", "పరిశోధక శిరోమణి" వంటి గౌరవాలు లభించాయి. ​సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్, సి.పి. రామాస్వామి అయ్యర్ వంటి ప్రముఖులు రామకృష్ణకవి గారి పరిశోధనా పాత్రాన్ని, శ్రమను అత్యున్నతంగా ప్రశంసించారు. ​ఈయన సేకరించిన వేలాది అరుదైన గ్రంథాలు, తాళపత్రాలు నేటికీ తిరుపతి శ్రీ వేంకటేశ్వర విశ్వవిద్యాలయం మరియు ఇతర ప్రాచ్య పరిశోధనా సంస్థలలో భద్రపరచబడి ఉన్నాయి. ​6. మరణం ​తన జీవిత చరమాంకం వరకు సాహిత్య పరిశోధనలోనే గడిపిన మానవల్లి రామకృష్ణకవి గారు 1957 లో పరమపదించారు. ​7. ఇవి కూడా చూడండి ​నాట్యశాస్త్రం ​అభినవగుప్తుడు ​తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానములు ​నన్నెచోడుడు ​8. ఆధారాలు / మూలాలు (References) ​మానవల్లి రామకృష్ణకవి - భరతకోశము (తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానము ప్రచురణ). ​పి.ఎస్.ఆర్. అప్పారావు - భారతీయ నాట్యశాస్త్రము మరియు అభినవభారతి అనుశీలన. ​ఆరుద్ర - సమగ్ర ఆంధ్ర సాహిత్యం. ​Gaekwad's Oriental Series (Baroda) - Natyasastra with Commentary of Abhinavagupta (Edited by M. Ramakrishna Kavi). rudra4l4uae65ta4rlx0xtn2jmhcwsn 4955549 4955547 2026-09-10T02:29:07Z InduSri123 152424 4955549 wikitext text/x-wiki '''రామకృష్ణకవి''' (1866 - 1957) ప్రసిద్ధ ప్రాచ్య విద్వాంసుడు, పరిశోధకుడు, ప్రాచీన తాళపత్ర గ్రంథ పరిష్కర్త మరియు విమర్శకుడు. సంస్కృత, తెలుగు సాహిత్యాలలోని అనేక అరుదైన, లుప్తమైపోయిన గ్రంథాలను వెలికితీసి, వాటిని పరిష్కరించి ప్రచురించిన మహనీయుడిగా ఆయన ప్రసిద్ధి చెందారు. ముఖ్యంగా భరతుని 'నాట్యశాస్త్రం' వ్యాఖ్యానమైన అభినవగుప్తుని 'అభినవభారతి' ని, దండి 'అవంతిసుందరీ కథ' ను ప్రపంచానికి పరిచయం చేసిన ఘనత ఈయనకే దక్కుతుంది. ​1. తొలి జీవితం మరియు విద్య ​మానవల్లి రామకృష్ణకవి 1866 లో ఆనాటి మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీ (ప్రస్తుతం ఆంధ్రప్రదేశ్) లోని రామచంద్రాపురం/చెన్నై ప్రాంత సంబంధాలున్న పండిత కుటుంబంలో జన్మించారు. ​ఈయన మద్రాసు విశ్వవిద్యాలయం నుండి ఎం.ఏ. (M.A.) పట్టా పొందారు. ​సంస్కృతం, తెలుగు, తమిళం, కన్నడ మరియు ఆంగ్ల భాషలలో అపారమైన పాండిత్యాన్ని సంపాదించారు. ​2. పరిశోధన మరియు ఉద్యోగ రంగాలు ​రామకృష్ణకవి గారు తమ జీవితాన్ని ప్రాచీన భారతీయుల సాహిత్య, నాటక, సంగీత సంపదను కాపాడటానికి అంకితం చేశారు. ​మద్రాస్ ప్రాచ్య లిఖిత పుస్తక భాండాగారం (GOML): మద్రాస్‌లోని గవర్నమెంట్ ఓరియంటల్ మేన్యుస్క్రిప్ట్స్ లైబ్రరీలో శోషకుడిగా, పండితుడిగా సేవలు అందించారు. ​తాళపత్ర గ్రంథాల సేకరణ: భారతదేశమంతటా (ముఖ్యంగా కేరళ, తమిళనాడు, కర్ణాటక, ఆంధ్ర ప్రాంతాలలో) పర్యటించి, మారుమూల గ్రామాలు, మఠాలు, ప్రాచీన గృహాల నుండి వేలాది తాళపత్ర గ్రంథాలను సేకరించారు. ​తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానం (TTD): తిరుపతిలో TTD శ్రీ వేంకటేశ్వర ప్రాచ్య పరిశోధనాలయం (SV Oriental Research Institute) ఏర్పాటులో మరియు విస్తరణలో ప్రముఖ పాత్ర పోషించారు. TTD ప్రచురణల విభాగానికి సంపాదకునిగా పనిచేశారు. ​3. సాహిత్య సేవ - ప్రధాన ఆవిష్కరణలు ​రామకృష్ణకవి గారు వెలికితీసి పరిష్కరించిన కొన్ని అత్యంత విలువైన గ్రంథాలు: ​అభినవభారతి (Abhinavabharati): భరతుని నాట్యశాస్త్రానికి అభినవగుప్తుడు రాసిన వ్యాఖ్యానం నాశనమైపోయిందని భావిస్తున్న సమయంలో, కేరళలో తాళపత్ర ప్రతులను వెలికితీసి 'గైక్వాడ్ ఓరియంటల్ సిరీస్' (Baroda) ద్వారా 'నాట్యశాస్త్ర విత్ అభినవభారతి' పేరుతో 4 సంపుటాలుగా పరిష్కరించి ప్రచురించారు. ​అవంతిసుందరీ కథ: మహాకవి దండి రచించిన గద్య కావ్యాన్ని కనుగొని ప్రచురించారు. ​కుందమాల: దిజ్ఞాగుడు (లేదా ధీరనాగుడు) రచించిన ప్రసిద్ధ సంస్కృత నాటకాన్ని వెలికితీశారు. ​కవిజనాశ్రయము: తెలుగు ఛందోగ్రంథమైన 'కవిజనాశ్రయము' (రేచన/వేములవాడ భీమకవి) కి సమగ్ర పీఠికతో పరిష్కారం చేశారు. ​కుమారసంభవము: నన్నెచోడుని 'కుమారసంభవము' కావ్యాన్ని తొలిసారిగా వెలుగులోకి తెచ్చి, పరిష్కరించి ప్రచురించిన మహనీయుడు రామకృష్ణకవి గారే. ​4. ప్రధాన ప్రచురణలు & సంపాదకత్వం ​భరతకోశము (Bharatakosa): నాట్య, సంగీత, నృత్య శాస్త్రాలకు సంబంధించి ప్రాచీన గ్రంథాల నుండి సమాచారాన్ని సేకరించి తయారు చేసిన ఒక ప్రామాణిక నిఘంటువు/కోశము. ​విమర్శిని / ప్రబంధ మణిభూషణం: ఆయన పరిష్కరించిన అనేక కావ్యాలు, రాసిన ప్రామాణిక పీఠికల సంకలనాలు. ​'గైక్వాడ్ ఓరియంటల్ సిరీస్' (వడోదర) కు సంపాదకులుగా అనేక సంస్కృత నాటక, సంగీత గ్రంథాలను అందించారు. ​5. గుర్తింపు మరియు ప్రాముఖ్యత ​ప్రాచ్య పరిశోధనారంగంలో ఈయన చేసిన సేవలకుగాను "కవి", "పరిశోధక శిరోమణి" వంటి గౌరవాలు లభించాయి. ​సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్, సి.పి. రామాస్వామి అయ్యర్ వంటి ప్రముఖులు రామకృష్ణకవి గారి పరిశోధనా పాత్రాన్ని, శ్రమను అత్యున్నతంగా ప్రశంసించారు. ​ఈయన సేకరించిన వేలాది అరుదైన గ్రంథాలు, తాళపత్రాలు నేటికీ తిరుపతి శ్రీ వేంకటేశ్వర విశ్వవిద్యాలయం మరియు ఇతర ప్రాచ్య పరిశోధనా సంస్థలలో భద్రపరచబడి ఉన్నాయి. ​6. మరణం ​తన జీవిత చరమాంకం వరకు సాహిత్య పరిశోధనలోనే గడిపిన మానవల్లి రామకృష్ణకవి గారు 1957 లో పరమపదించారు. ​7. ఇవి కూడా చూడండి ​నాట్యశాస్త్రం ​అభినవగుప్తుడు ​తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానములు ​నన్నెచోడుడు ​8. ఆధారాలు / మూలాలు (References) ​మానవల్లి రామకృష్ణకవి - భరతకోశము (తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానము ప్రచురణ). ​పి.ఎస్.ఆర్. అప్పారావు - భారతీయ నాట్యశాస్త్రము మరియు అభినవభారతి అనుశీలన. ​ఆరుద్ర - సమగ్ర ఆంధ్ర సాహిత్యం. ​Gaekwad's Oriental Series (Baroda) - Natyasastra with Commentary of Abhinavagupta (Edited by M. Ramakrishna Kavi). 4gq7bgkp1ne449pit5j87h3xmd2kxva 0 506724 4955552 4935428 2026-09-10T02:50:53Z InduSri123 152424 4955552 wikitext text/x-wiki '''పండరంగడు''' (క్రీ.శ. 9వ శతాబ్దం) తూర్పు చాళుక్య రాజైన '''[[మూడవ విష్ణువర్ధనుడు]]''' మరియు '''గుణగ విజయాదిత్యుని (విజయాదిత్య-III)''' కాలంలో ప్రసిద్ధ సైన్యాధ్యక్షుడు (సేనాపతి) మరియు మంత్రి. ప్రాచీన తెలుగు శాసన చరిత్రలో అత్యంత కీలకమైన '''అద్దంకి శాసనం''' ద్వారా ఈయన ప్రసిద్ధి చెందారు. తెలుగు సాహిత్యంలో తొలిసారిగా '''[[తరువోజ]]''' ఛందస్సును ఉపయోగించిన ఘనత పండరంగని అద్దంకి శాసనానికే దక్కుతుంది.<ref>{{Cite book|title=జయంతి రామయ్య పంతులు - శాసన పద్యమంజరి}}</ref> == చారిత్రక ప్రాధాన్యం మరియు విగ్రహాధిపత్యం == పండరంగడు గుణగ విజయాదిత్యుని నమ్మకమైన సేనాధిపతిగా ఉంటూ తూర్పు చాళుక్య రాజ్యాన్ని విస్తరించడంలో ప్రధాన పాత్ర పోషించారు. * '''బోయ కొట్టముల పై దండయాత్ర:''' గుణగ విజయాదిత్యుని ఆదేశం మేరకు పండరంగడు నెల్లూరు, ప్రకాశం ప్రాంతాల్లో తిరుగుబాటు చేసిన 'బోయ కొట్టములపై' (బోయ నాయకుల పాలనలో ఉన్న 12 కోటలు/ప్రాంతాలు) దండయాత్ర చేసి, వాటిని జయించాడు. * '''కందుకూరు ఆక్రమణ:''' బోయ కొట్టములలో ఒకటైన కందుకూరును ఆక్రమించి, దానిని ప్రధాన సైనిక స్థావరంగా మార్చుకున్నారు. * '''నెల్లూరు దహనం:''' శత్రువుల రాజధాని అయిన నెల్లూరును దహనం చేసి, తూర్పు చాళుక్య ప్రాభవాన్ని చాటారు. == అద్దంకి శాసనం == పండరంగడు క్రీ.శ. 848 (శక సంవత్సరం 770) లో ప్రకాశం జిల్లాలోని '''అద్దంకి''' వద్ద ఒక శాసనాన్ని వేయించారు. తెలుగు భాషా వికాసంలో ఈ శాసనానికి అత్యంత ప్రాధాన్యత ఉంది. === శాసన విశేషాలు: === # '''ఛందో వికాసం:''' ఇందులో తెలుగులో లభించిన అత్యంత ప్రాచీనమైన '''<nowiki/>'తరువోజ'''' పద్యం చెక్కబడి ఉంది. # '''వచన భాగం:''' పద్యంతో పాటుగా కింద వచన రూపంలో దాన వివరాలు పొందుపరచబడ్డాయి. # '''ఆదిత్యభటారకునికి దానం:''' పండరంగడు బోయ కొట్టములను గెలిచిన జ్ఞాపకార్థం కందుకూరులో ఆదిత్యభటారకునికి (సూర్యభగవానునికి) కొంత భూమిని దానం చేసినట్లు ఈ శాసనం పేర్కొంటుంది. == పండరంగని ఇతర విజయాలు == * '''వేంగి రక్షణ:''' రాష్ట్రకూటులు మరియు నైరుతి ప్రాంత రాజుల నుండి వేంగి రాజ్యాన్ని రక్షించడంలో పండరంగడు విశేష ధైర్యసాహసాలు ప్రదర్శించారు. * '''కిరణపుర దహనం:''' విజయాదిత్యుని ఆజ్ఞ మేరకు కృష్ణానదికి ఆవల ఉన్న కిరణపురం (రాష్ట్రకూటుల నగరం) వరకు చొచ్చుకెళ్లి యుద్ధం చేశారు. == సాంస్కృతిక మరియు సాహిత్య సేవ == పండరంగడు కేవలం యోధుడు మాత్రమే కాక, ధర్మపరాయణుడు మరియు కళాపోషకుడు. * కందుకూరు మరియు ఇతర ప్రాంతాల్లో దేవాలయాల నిర్మాణానికి, నిత్య ధూపదీప నైవేద్యాలకు భూదానాలు చేశారు. * నాటి దేశి కవితారీతులను (పద్య నిర్మాణాన్ని) శాసనాల రూపంలో నిలిపి తెలుగు సాహిత్యానికి ప్రాచీనతను, పునాదిని అందించారు. == మూలాలు == [[వర్గం:చరిత్ర]] gj2dr8nr1xxyrg3xbzlwch18mzm7ygt 0 507198 4955604 4944926 2026-09-10T08:15:25Z InternetArchiveBot 88395 0 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 2 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4955604 wikitext text/x-wiki {{Short description|సింగపూర్ తక్కువ ధర విమానయాన సంస్థ}} {{Use dmy dates|date=ఆగస్టు 2025}} '''స్కూట్ పిటిఇ లిమిటెడ్''', '''స్కూట్''' గా వ్యాపార కార్యకలాపాలు నిర్వహిస్తోంది. ఇది [[సింగపూర్]] కేంద్రంగా పనిచేసే తక్కువ ధర విమానయాన సంస్థ. ఆ దేశపు జాతీయ విమానయాన సంస్థ అయిన సింగపూర్ ఎయిర్‌లైన్స్ ఉపసంస్థ.<ref>{{cite web |title=Singapore Air Operators |url=https://www.caas.gov.sg/operations-safety/air-operations/singapore-air-operators |website=www.caas.gov.sg |language=en |access-date=4 July 2018 |archive-date=17 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230317184801/https://www.caas.gov.sg/operations-safety/air-operations/singapore-air-operators |url-status=dead }}</ref> ఇది 2012 జూన్ 4న సింగపూర్ నుండి ఆసియా-పసిఫిక్ ప్రాంతంలోని వివిధ విమానాశ్రయాలకు మధ్యస్థ, సుదూర మార్గాల్లో తన కార్యకలాపాలను ప్రారంభించింది. స్కూట్ విమానయాన సంస్థ నినాదం ''మేక్ ఈచ్ జర్నీ బెటర్''.<ref>{{cite web |title=Escape the Ordinary with a Spunky and Sassy Scoot! |url=https://cdn.flyscoot.com/prod/legacy/images/press/PR/25072017-Media-Release-Escape-the-ordinary-with-a-spunky-and-sassy-Scoot.pdf |website=cdn.flyscoot.com |publisher=Scoot |access-date=22 March 2022 |date=25 July 2017}}</ref> ఈ సంస్థ క్రిస్‌ఫ్లైయర్ ఫ్రీక్వెంట్-ఫ్లైయర్ ప్రోగ్రామ్‌లో భాగం. గతంలో ఇది వాల్యూ అలయన్స్‌లో సభ్యునిగా ఉండేది. దీని ప్రధాన కార్యాలయం చాంగి విమానాశ్రయం వద్ద ఉంది. తైవాన్‌లోని తావోయువాన్ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం దీని ఫోకస్ సిటీ. సింగపూర్‌కు చెందిన మరొక తక్కువ ధర విమానయాన సంస్థ టైగర్ ఎయిర్ 2017లో స్కూట్‌లో విలీనమైంది. టైగర్ ఎయిర్ ఎయిర్ ఆపరేటర్ సర్టిఫికేట్ (AOC) ఉపయోగిస్తూ దాని కార్యకలాపాలను స్కూట్ సొంతం చేసుకుంది. ఈ విలీనం తర్వాత AOC మార్పుతో స్కూట్ IATA కోడ్ TZ నుండి టైగర్ ఎయిర్ యొక్క TR కు మారింది. దీని ICAO కోడ్ SCO నుండి TGW కు మారింది. స్కూట్ బ్రాండ్, స్కూటర్ కాల్‌సైన్ అలాగే కొనసాగాయి. స్కూట్ విమాన శ్రేణి ప్రారంభంలో సింగపూర్ ఎయిర్‌లైన్స్ నుండి పొందిన ఆరు బోయింగ్ 777-200ER విమానాలతో మొదలైంది. 2015లో స్కూట్ తన సుదూర విమానాలను బోయింగ్ 787 డ్రీమ్‌లైనర్ కు మార్చడం ప్రారంభించింది. స్కూట్ టైగర్ ఎయిర్ నుండి పొందిన ఎయిర్‌బస్ A320, ఎయిర్‌బస్ A320నియో విమానాలను తన స్వల్పదూర ప్రయాణాల కోసం ఉపయోగిస్తోంది. == చరిత్ర == === 2011–2013: ప్రారంభం === [[ఫైలు:9V-OTC_B777-212_Scoot_(8260075301).jpg|కుడి|2012లో [[సింగపూర్ చాంగి విమానాశ్రయం]]లో ల్యాండ్ అవుతున్న స్కూట్ [[బోయింగ్ 777|బోయింగ్ 777-200ER]]|220x220px]] 2011 మేలో సింగపూర్ ఎయిర్‌లైన్స్ మధ్యస్థ, సుదూర మార్గాల కోసం ఒక తక్కువ ధర ఉపసంస్థ విమానయాన సంస్థను ఏర్పాటు చేయనున్నట్లు ప్రకటించింది.<ref>{{Cite news |url=http://www.businesstraveller.com/asia-pacific/news/singapore-airlines-announces-low-cost-carrier|title=Singapore Airlines announces low-cost carrier|newspaper=Business Traveller |date=25 May 2011|access-date=21 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20221126120514/https://www.businesstraveller.com/news/2011/05/25/singapore-airlines-announces-low-cost-carrier/|archive-date=26 November 2022|url-status=live|last=Haridasani|first=Alisha}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.channelnewsasia.com/stories/singaporebusinessnews/view/1135770/1/.html|title=SIA forms new subsidiary company for proposed low-cost airline|work=[[Channel NewsAsia]]|date=17 June 2011|access-date=21 April 2016|last=Quek|first=Julie|archive-url=https://web.archive.org/web/20120113235115/http://www.channelnewsasia.com/stories/singaporebusinessnews/view/1135770/1/.html|archive-date=13 January 2012|url-status=dead}}</ref> 2011 జూలైలో కొత్త విమాన సంస్థకు సీఈవోగా కాంప్‌బెల్ విల్సన్‌ను నియమించినట్లు సింగపూర్ ఎయిర్‌లైన్స్ ప్రకటించింది.<ref>{{cite press release|title=SIA names CEO of its new low-fare carrier|url=http://www.flyscoot.com/index.php/en/pr02-sia-appoints-ceo-for-new-low-fare-airline.html|work=Scoot|date=18 July 2011|access-date=22 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20120525015900/http://www.flyscoot.com/index.php/en/pr02-sia-appoints-ceo-for-new-low-fare-airline.html|archive-date=25 May 2012|url-status=dead}}</ref> 2011 నవంబర్‌లో ఈ సంస్థకు "స్కూట్" అని పేరు పెట్టారు.<ref>{{cite web |title=SIA unveils long-haul budget carrier |url=http://www.channelnewsasia.com/stories/singaporebusinessnews/view/1162834/1/.html |access-date=7 September 2019 |website=Channel NewsAsia |date=1 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111103080726/http://www.channelnewsasia.com/stories/singaporebusinessnews/view/1162834/1/.html |archive-date=3 November 2011}}</ref> 2012 జూన్‌లో స్కూట్ తన మొదటి విమానాన్ని సింగపూర్ నుండి ఆస్ట్రేలియాలోని సిడ్నీ విమానాశ్రయంకు నడిపింది. 2012 జూన్‌లో ఆస్ట్రేలియాలో తన రెండవ గమ్యస్థానమైన గోల్డ్ కోస్ట్‌కు విమానాలను ప్రారంభించింది.<ref name="787growth"/> 2012 అక్టోబర్‌లో తన మాతృ సంస్థ సింగపూర్ ఎయిర్‌లైన్స్ ఆర్డర్ చేసిన 20 బోయింగ్ 787-9 డ్రీమ్‌లైనర్ విమానాలను స్కూట్‌కు బదిలీ చేయనున్నట్లు ప్రకటించింది. ప్రస్తుతం ఉన్న బోయింగ్ 777-200 విమానాల స్థానాన్ని భర్తీ చేయడానికి, సంస్థ విస్తరణకు ఇవి తోడ్పడ్డాయి.<ref name="787growth">{{cite news |url=http://uk.reuters.com/article/uk-singaporeair-airbus-idUKBRE89N0NE20121024|archive-url=https://web.archive.org/web/20170815025107/http://uk.reuters.com/article/uk-singaporeair-airbus-idUKBRE89N0NE20121024|url-status=dead|archive-date=15 August 2017|title=Singapore Airlines in $7.5 billion Airbus deal |publisher=[[Reuters]]|date=14 October 2012|access-date=24 October 2012}}</ref> కేవలం బోయింగ్ 787-9 మోడల్ మాత్రమే కాకుండా బోయింగ్ 787 వివిధ మోడళ్లను కలిగి ఉండాలని స్కూట్ యోచించింది.<ref>{{cite news |url=http://www.flightglobal.com/news/articles/scoot-to-consider-a-mixed-787-fleet-378060/|title=Scoot to consider a mixed 787 fleet|date=25 October 2012|work=FlightGlobal|access-date=9 December 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20121029120458/http://www.flightglobal.com/news/articles/scoot-to-consider-a-mixed-787-fleet-378060|archive-date=29 October 2012|url-status=dead|last=Govindasamy|first=Siva|location=[[Hong Kong]]}}</ref> 2012 అక్టోబర్‌లో ప్రయాణీకులు టైగర్ ఎయిర్ ద్వారా "ఇంటర్‌లైన్" టిక్కెట్లను కొనుగోలు చేయవచ్చని తెలిపింది.<ref>{{Cite web|title=Taiwan LCCs: Tigerair Taiwan to accelerate expansion following IPO|url=https://centreforaviation.com/analysis/reports/taiwan-lccs-tigerair-taiwan-to-accelerate-expansion-following-ipo-489247|website=CAPA - Centre for Aviation|access-date=31 May 2020|date=23 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20241210000045/https://centreforaviation.com/analysis/reports/taiwan-lccs-tigerair-taiwan-to-accelerate-expansion-following-ipo-489247|archive-date=10 December 2024|url-status=live|url-access=limited}}</ref> 2013 జనవరిలో మే చివరికి లేదా జూన్ ప్రారంభానికి ఐదవ బోయింగ్ 777-200 విమానాన్ని చేర్చుకుని తన విమాన శ్రేణిని విస్తరిస్తున్నట్లు స్కూట్ ప్రకటించింది.<ref>{{Cite web|url=https://web.archive.org/web/20240530063318/https://centreforaviation.com/analysis/reports/singapore-airlines-interline-boosts-scoots-prospects-but-growth--profits-are-still-two-years-away-94374|title=Singapore Airlines interline boosts Scoot's prospects but growth & profits are still two years away|date=17 January 2013|access-date=12 January 2025|work=Centre for Aviation|archive-url=https://centreforaviation.com/analysis/reports/singapore-airlines-interline-boosts-scoots-prospects-but-growth--profits-are-still-two-years-away-94374|archive-date=30 May 2024|url-status=live}}</ref> ప్రయాణీకుల కోసం స్కూటీవీ (ScooTV) ఇన్-ఫ్లైట్ ఎంటర్‌టైన్‌మెంట్ స్ట్రీమింగ్ సేవలను, ఐప్యాడ్‌ల అద్దె సేవలను పరిచయం చేసింది.<ref name="http://www.channelnewsasia.com">{{cite news |title=Scoot airlines to increase fleet, expand routes|url=http://www.channelnewsasia.com/stories/singaporebusinessnews/view/1251479/1/.html|publisher=Channel News|access-date=1 February 2013|date=31 January 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130306071928/http://www.channelnewsasia.com/stories/singaporebusinessnews/view/1251479/1/.html|archive-date=6 March 2013|url-status=dead|last=Chan|first=Yvonne|location=[[Seoul]]}}</ref> 2013 మార్చిలో [[సింగపూర్]], తైపీ, సీయోల్ ల మధ్య వారానికి మూడు సార్లు కనెక్టింగ్ విమానాలను ప్రారంభించనున్నట్లు తెలిపింది.<ref>{{cite news |url=http://www.businesstraveller.asia/asia-pacific/news/scoot-to-launch-seoul-service |title=Scoot to launch Seoul service |work=Business Traveller Asia|access-date=21 March 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20150630183805/http://www.businesstraveller.asia/asia-pacific/news/scoot-to-launch-seoul-service|archive-date=30 June 2015|url-status=dead|last=Andersson|first=Alex}}</ref> సింగపూర్, సీయోల్ మధ్య ప్రారంభమైన తొలి తక్కువ ధర విమాన సర్వీసు ఇది. ప్రారంభ ప్రచారంలో భాగంగా సోషల్ మీడియా ద్వారా ప్రయాణీకులే ఛార్జీలను నిర్ణయించే అవకాశాన్ని కల్పించింది.<ref>{{cite web|title=Scoot paves the way with low-cost Singapore-Seoul flights|url=http://www.ttgmice.com/article/scoot-paves-the-way-with-low-cost-singapore-seoul-flights/|publisher=TTGmice|access-date=27 March 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303231350/http://www.ttgmice.com/article/scoot-paves-the-way-with-low-cost-singapore-seoul-flights/|archive-date=3 March 2016|url-status=dead|location=[[Singapore]]}}</ref> మరుసటి రోజు తాము ఆర్డర్ చేసిన 20 బోయింగ్ 787 డ్రీమ్‌లైనర్లలో 10 బోయింగ్ 787-8లు, 10 బోయింగ్ 787-9లు ఉంటాయని తెలిపింది.<ref name= b78789>{{cite news|url=http://www.flightglobal.com/news/articles/scoot-confirms-plans-for-mixed-787-fleet-383776/ |title=Scoot confirms plans for mixed 787 fleet |work=FlightGlobal|date=22 April 2013|access-date=9 December 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20131214164257/http://www.flightglobal.com/news/articles/scoot-confirms-plans-for-mixed-787-fleet-383776/|archive-date=14 December 2013|url-status=dead|last=Taylor|first=Ellis|location=[[Singapore]]}}</ref> 2013 జూన్‌లో సింగపూర్-తైపీ-సీయోల్ విమాన సర్వీసులను ప్రారంభించింది. 2013 నవంబర్‌లో సింగపూర్ నుండి హాంకాంగ్‌కు వారానికి ఐదు విమానాలను ప్రారంభించి, డిసెంబర్‌లో వాటిని రోజువారీ సర్వీసులుగా మార్చింది. అదే డిసెంబర్‌లో సింగపూర్ నుండి పెర్త్ కు వారానికి ఐదు విమానాల సేవలను ప్రారంభించింది.<ref>{{Cite book|last=Fang|first=Fwa Tien|url=https://books.google.com/books?id=J1AtDQAAQBAJ&q=Scoot+commenced+its+five-weekly+flights+from+Singapore+to+Perth+2013&pg=PA525|title=50 Years Of Transportation In Singapore: Achievements And Challenges|date=22 July 2016|publisher=World Scientific|isbn=978-981-4651-61-5|language=en}}</ref> === 2014–2015: విస్తరణ === [[దస్త్రం:Scoot_Boeing_787_on_finals_at_Singapore_Changi_Airport.jpg|alt=సింగపూర్ చాంగి విమానాశ్రయంలో ల్యాండింగ్ సమయంలో స్కూట్ మొదటి బోయింగ్ 787-9 డ్రీమ్‌లైనర్ (డ్రీమ్ స్టార్ట్)|కుడి|220x220px]] 2014 సెప్టెంబర్‌లో స్కూట్ 2015 మార్చి నుండి సిడ్నీ, పెర్త్, హాంకాంగ్ లకు బోయింగ్ 787-9 విమానాలను ప్రవేశపెట్టనున్నట్లు ప్రకటించింది.<ref>{{cite news|url=http://australianaviation.com.au/2014/09/scoot-plans-sydney-perth-and-hong-kong-as-initial-787-9-routes/|title=Scoot plans Sydney, Perth and Hong Kong as initial 787-9 routes |publisher=australianaviation.com|date=8 September 2014|access-date=10 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204120123/https://www.executivetraveller.com/scoot-to-launch-melbourne-singapore-boeing-787-flights|archive-date=4 December 2022|url-status=dead|last=Flynn|first=David}}</ref> బ్యాంకాక్, గోల్డ్ కోస్ట్ మార్గాల్లో ఏప్రిల్ చివర్లో ప్రారంభమయ్యాయి. తియాంజిన్, షెన్యాంగ్, క్వింగ్‌డావో లకు మే నెలలో సేవలు విస్తరించాయి. 2014 డిసెంబర్‌లో 2015 నవంబర్ నుండి బోయింగ్ 787 విమానాలను ఉపయోగిస్తూ సింగపూర్ నుండి [[మెల్‌బోర్న్]] కు సర్వీసులు ప్రారంభించనున్నట్లు ప్రకటించింది.<ref>{{Cite news|url=http://www.ausbt.com.au/scoot-to-launch-melbourne-singapore-boeing-787-flights|title=Scoot to launch Melbourne flights|publisher=Aus BT|access-date=21 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20181003181923/http://www.ausbt.com.au/scoot-to-launch-melbourne-singapore-boeing-787-flights|archive-date=3 October 2018|url-status=dead}}</ref> 2014 డిసెంబర్‌లో థాయ్‌లాండ్‌లో నోక్‌స్కూట్ అనే కొత్త సుదూర విమాన సంస్థను ప్రకటించింది. ఇది స్కూట్, నోక్ ఎయిర్ ల ఉమ్మడి సంస్థ. ఇందులో నోక్ ఎయిర్‌కు 51%, స్కూట్‌కు 49% వాటా ఉంది.<ref>{{Cite news|url=https://www.bangkokpost.com/business/general/385003/nok-air-joins-with-singapore-scoot|title=Nok Air joins with Singapore's Scoot|date=16 December 2013|access-date=12 January 2025|work=[[Bangkok Post]]|last=Kositchotethana|first=Boonsong|archive-url=https://web.archive.org/web/20231120071452/https://www.bangkokpost.com/business/general/385003/nok-air-joins-with-singapore-scoot|archive-date=20 November 2023|url-status=live}}</ref> 2015 ఫిబ్రవరిలో స్కూట్ తన 10 బోయింగ్ 787-9 డ్రీమ్‌లైనర్ లలో మొదటి దానిని అందుకుంది.<ref name="1st787">{{cite press release |url=http://boeing.mediaroom.com/2015-02-02-Boeing-Delivers-Scoots-First-787-Dreamliner |title=Boeing Delivers Scoot's First 787 Dreamliner|work=[[Boeing]]|date=2 February 2015|access-date=21 April 2016|publisher=[[PR Newswire]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240519074137/http://boeing.mediaroom.com/2015-02-02-Boeing-Delivers-Scoots-First-787-Dreamliner|archive-date=19 May 2024|url-status=live|location=[[Everett, Washington]]}}</ref> ఈ విమానం 2015 ఫిబ్రవరిలో సేవలోకి వచ్చి సింగపూర్-పెర్త్ మార్గంలో నడిచింది. మరుసటి రోజు సింగపూర్-హాంకాంగ్ మార్గంలో ప్రవేశపెట్టారు.<ref name="scoot787delivered">{{cite news|url=http://www.straitstimes.com/news/world/more-world-stories/story/scoot-collects-its-first-boeing-787-dreamliner-seattle-20150201#7|title=Scoot collects its first Boeing 787 Dreamliner from Seattle|newspaper=Straits Times|access-date=1 February 2015|archive-date=16 June 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150616103521/http://www.straitstimes.com/news/world/more-world-stories/story/scoot-collects-its-first-boeing-787-dreamliner-seattle-20150201#7|url-status=dead}}</ref><ref name="capa-feb2015">{{cite news |url=http://centreforaviation.com/analysis/scoot-begins-new-chapter-as-singapore-airlines-long-haul-lcc-subsidiary-takes-first-787-207593|title=Scoot begins new chapter as Singapore Airlines long-haul LCC subsidiary takes first 787|publisher=Centre for Aviation|access-date=1 February 2015}}</ref> బోయింగ్ 787 ల రాకతో పాత బోయింగ్ 777 విమానాలన్నింటినీ స్కూట్ నిలిపివేసింది. పూర్తిగా బోయింగ్ 787 డ్రీమ్‌లైనర్ శ్రేణికి మారింది. 2015 జూలైలో మాతృ సంస్థ సింగపూర్ ఎయిర్‌లైన్స్ స్కూట్ 2015 ఆర్థిక సంవత్సరం మొదటి త్రైమాసికంలో [[సింగపూర్ డాలర్|S$]]20 మిలియన్ల నిర్వాహక నష్టాన్ని చవిచూసిందని, 81.4% లోడ్ ఫ్యాక్టర్ సాధించిందని ప్రకటించింది.<ref>{{cite report|url=http://www.singaporeair.com/jsp/cms/en_UK/global_header/financialresults.jsp|title=Singapore Airlines Financial Results|date=29 July 2015|format=jsp|publisher=Singapore Airlines|access-date=30 July 2015}}</ref> 2015 అక్టోబర్‌లో [[దుబాయ్]] మీదుగా ఉన్న సింగపూర్-జెద్దా సర్వీసు స్థానంలో సింగపూర్, జెద్దాల మధ్య నేరుగా విమానాలను ప్రారంభించనున్నట్లు తెలిపింది. అనుమతుల అనంతరం 2016 మేలో ఈ విమానాలు ప్రారంభమయ్యాయి.<ref>{{cite news|url=https://www.businesstimes.com.sg/companies-markets/transport-logistics/scoot-fly-saudi-arabia-may-taking-over-parent-sia|title=Scoot to fly to Saudi Arabia from May, taking over from parent SIA|date=15 October 2015|access-date=12 January 2025|work=[[The Business Times (Singapore)|The Business Times]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230603023340/https://www.businesstimes.com.sg/companies-markets/transport-logistics/scoot-fly-saudi-arabia-may-taking-over-parent-sia|archive-date=3 June 2023|url-status=live|url-access=limited|location=[[Singapore]]}}</ref> 2016 ఏప్రిల్‌లో భారతదేశంలోని [[అమృత్‌సర్]], [[చెన్నై]], [[జైపూర్]] నగరాలకు సర్వీసులు ప్రారంభించే ప్రతిపాదనను తెచ్చింది.<ref>{{cite news|title=SIA's low cost arm, Scoot, to launch India flights soon|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2016-04-03/news/72016008_1_indian-airlines-airasia-india-malaysian-airlines|archive-url=https://web.archive.org/web/20160506154147/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2016-04-03/news/72016008_1_indian-airlines-airasia-india-malaysian-airlines|url-status=dead|archive-date=6 May 2016|newspaper=[[The Economic Times]]|date=3 April 2016|access-date=21 April 2016}}</ref><ref>{{cite news|title=Singapore Airlines wants to Scoot into India|url=http://www.thehindu.com/news/cities/mumbai/business/singapore-airlines-wants-to-scoot-into-india/article8191353.ece|newspaper=[[The Hindu]]|access-date=21 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20230501172727/https://www.thehindu.com/news/cities/mumbai/business/Singapore-Airlines-wants-to-Scoot-into-India/article60513530.ece|archive-date=1 May 2023|url-status=dead|last=Mishra|first=Lalatendu|date=4 February 2016}}</ref> 2016 మేలో ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద తక్కువ ధర విమానయాన సంస్థల కూటమి అయిన వాల్యూ అలయన్స్‌లో స్కూట్ చేరింది.<ref name="Lim-2016">{{Cite news|url=http://www.channelnewsasia.com/news/business/international/apac-budget-airlines-form/2789240.html|title=APAC budget airlines form largest low-cost carrier alliance|date=16 May 2016|work=Channel NewsAsia|access-date=16 May 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20180705175632/https://www.channelnewsasia.com/news/singapore/asian-budget-airlines-form-largest-low-cost-carrier-alliance-8023512|archive-date=5 July 2018|url-status=dead|last=Lim|first=Kenneth}}</ref> సింగపూర్ ఎయిర్‌లైన్స్ తన బడ్జెట్ విమాన సంస్థలైన స్కూట్, టైగర్ ఎయిర్‌వేస్‌లను నిర్వహించడానికి బడ్జెట్ ఏవియేషన్ హోల్డింగ్స్ అనే హోల్డింగ్ కంపెనీని ఏర్పాటు చేసింది.<ref name="press release">{{cite press release|url=http://infopub.sgx.com/FileOpen/NE-1616.ashx?App=Announcement&FileID=405465|title=SIA ESTABLISHES HOLDING COMPANY FOR SCOOT AND TIGER AIRWAYS|date=18 May 2016|access-date=19 May 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160919002313/http://infopub.sgx.com/FileOpen/NE-1616.ashx?App=Announcement&FileID=405465|archive-date=19 September 2016|url-status=dead}}</ref> === 2016–2019: టైగర్ ఎయిర్‌తో విలీనం === 2016 నవంబర్‌లో టైగర్ ఎయిర్‌ను స్కూట్‌లో విలీనం చేయనున్నట్లు సింగపూర్ ఎయిర్‌లైన్స్ ప్రకటించింది.<ref>{{Cite web |url=http://australianaviation.com.au/2016/11/tigerair-singapore-and-scoot-to-move-to-single-operating-licence/|title=Tigerair Singapore and Scoot to move to single operating licence |work=australianaviation.com.au|date=4 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20211016200538/http://australianaviation.com.au/2016/11/tigerair-singapore-and-scoot-to-move-to-single-operating-licence/|archive-date=16 October 2021|url-status=dead}}</ref> ఈ రీబ్రాండింగ్ ఒప్పందం టైగర్ ఎయిర్ ఆస్ట్రేలియా, టైగర్ ఎయిర్ తైవాన్ సంయుక్త భాగస్వామ్యాలపై ఎలాంటి ప్రభావం చూపలేదు. 2017 జూలైలో టైగర్ ఎయిర్ స్కూట్‌లో విలీనమైంది. టైగర్ ఎయిర్ AOC ని ఉపయోగిస్తూ స్కూట్ బ్రాండ్ కొనసాగింది. AOC మార్పుతో IATA కోడ్ TZ నుండి TR గా,<ref name="IATA2" /> ICAO కోడ్ SCO నుండి TGW గా మారింది. స్కూట్ హార్బిన్, కువాంటన్, కుచింగ్, పాలెంబాంగ్, హొనొలులు నగరాలకు విమానాలను ప్రకటించింది.<ref>{{cite news|title=Scoot to fly to five new destinations including Harbin, Honolulu and Kuching|url=http://www.straitstimes.com/singapore/transport/scoot-to-fly-to-five-new-destinations-including-harbin-honolulu-and-kuching |work=[[The Straits Times]]|language=en|date=25 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20230602052022/https://www.straitstimes.com/singapore/transport/scoot-to-fly-to-five-new-destinations-including-harbin-honolulu-and-kuching|archive-date=2 June 2023|url-status=dead|last=Abdullah|first=Zhaki|location=[[Singapore]]|access-date=12 January 2025}}</ref><ref>{{cite news|title=Honolulu, Harbin among 5 new destinations for Scoot |url=http://www.channelnewsasia.com/news/business/honolulu-harbin-among-5-new-destinations-for-scoot-9060888|work=Channel NewsAsia|archive-url=https://web.archive.org/web/20171205133910/http://www.channelnewsasia.com/news/business/honolulu-harbin-among-5-new-destinations-for-scoot-9060888|archive-date=5 December 2017|url-status=dead|last=Kit|first=Tang See|date=25 July 2017}}</ref> 2017 డిసెంబర్‌లో 2018 నుండి బెర్లిన్‌కు విమానాలను నడుపుతామని ప్రకటించింది.<ref>{{cite web|title=Achtung! We're goin' Scootin' in Berlin! |url=http://www.flyscoot.com/images/press/PR/01122017-Media-Release-Were-Goin-Scootin-in-Berlin.pdf|website=Scoot|access-date=1 December 2017}}</ref><ref>{{cite web|title=Scoot adds Singapore-Berlin route, its third long-haul destination|url=http://www.straitstimes.com/singapore/scoot-adds-singapore-berlin-route-its-third-long-haul-destination|website=[[The Straits Times]]|language=en|date=1 December 2017|access-date=12 January 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20180705204020/https://www.straitstimes.com/singapore/scoot-adds-singapore-berlin-route-its-third-long-haul-destination|archive-date=5 July 2018|url-status=dead|last=Lam|first=Lydia|location=[[Singapore]]}}</ref> === 2020 నుండి పరిణామాలు === [[దస్త్రం:02-MAY-2022_-_TR735_BER-SIN_(B787-8_-_9V-OFI)_(03).jpg|alt=బోయింగ్ 787-8 లో స్కూట్ ఎకానమీ క్యాబిన్|కుడి|220x220px]] [[కోవిడ్-19]] ప్రయాణ ఆంక్షల వలన 2020 ఏప్రిల్, మే నెలల్లో స్కూట్ కేవలం [[హాంకాంగ్]], పెర్త్ రెండు నగరాలకు మాత్రమే విమానాలు నడిపింది.<ref name="Scoot-2021" /> 2020 మే 20న జూన్ నెలలో గ్వాంగ్‌జౌ, హాంకాంగ్, ఐపో, కుచింగ్, పెనాంగ్, పెర్త్ అనే ఆరు నగరాలకు సేవలు పొడిగించింది.<ref name="Scoot-2021">{{Cite web|title=Scoot's Flight Schedules for May - June 2020|url=https://www.flyscoot.com/en/announcements/scoot-flight-schedules|archive-url=https://web.archive.org/web/20211220134709/https://www.flyscoot.com/en/announcements/scoot-flight-schedules|archive-date=20 December 2021|url-status=dead|work=Scoot|date=18 December 2021|access-date=22 December 2021}}</ref> 2020 జూన్‌లో ఐరోపాకు తమ విమాన మార్గాలను రద్దు చేసింది. అథెన్స్, [[బెర్లిన్]] సర్వీసులు నిలిచిపోయాయి.<ref>{{Cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/291775/scoot-removes-athens-berlin-schedule-from-july-2020/|title=Scoot removes Athens / Berlin schedule from July 2020|date=11 June 2020|access-date=12 January 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20230206040853/https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/291775/scoot-removes-athens-berlin-schedule-from-july-2020/|archive-date=6 February 2023|url-status=dead|last=Liu|first=Jim}}</ref> 2020 జూలైలో ఆరోగ్య భద్రతా చర్యలతో 2020 ఆగస్టు నుండి [[కౌలాలంపూర్]] సర్వీసులు పునరుద్ధరిస్తున్నట్లు ప్రకటించింది.<ref>{{cite news|title=Scoot to resume flights to Kuala Lumpur Aug 1 |url=https://www.malaymail.com/news/malaysia/2020/07/24/scoot-resumes-flights-to-kuala-lumpur/1887743 |work=[[Malay Mail]]|date=24 July 2020 |access-date=24 July 2020|location=[[Kuala Lumpur]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20241201195520/https://www.malaymail.com/news/malaysia/2020/07/24/scoot-resumes-flights-to-kuala-lumpur/1887743|archive-date=1 December 2024|url-status=live}}</ref> 2020 ఆగస్టులో సరుకు రవాణా సామర్థ్యం పెంపు కోసం ఎయిర్‌బస్ A320 విమాన క్యాబిన్‌లో మార్పులు చేసింది.<ref>{{cite web |title=Scoot Modifies A320 Aircraft To Boost Cargo Capacity and Capabilities |url=https://flyscootprod.blob.core.windows.net/prod-src/docs/default-source/doc-pr/20200824__media_release.pdf?sfvrsn=ac109d74_2 |website=Scoot |access-date=24 August 2020}}</ref><ref>{{cite web |last1=Chua |first1=Alfred |title=Scoot converts A320 into temporary freighter |url=https://www.flightglobal.com/airlines/scoot-converts-a320-into-temporary-freighter/139873.article |website=FlightGlobal |access-date=24 August 2020 |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20241201202441/https://www.flightglobal.com/airlines/scoot-converts-a320-into-temporary-freighter/139873.article|archive-date=1 December 2024|url-status=live}}</ref> 2021 నవంబర్‌లో లండన్ గాట్విక్‌ను ఐరోపా నెట్‌వర్క్‌కు జోడించింది.<ref name ="gatwick-service">{{cite web |last1=Chua |first1=Alfred |title=Scoot adds London Gatwick to European network |url=https://www.flightglobal.com/networks/scoot-adds-london-gatwick-to-european-network/146351.article |website=FlightGlobal |access-date=11 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20241210063709/https://www.flightglobal.com/networks/scoot-adds-london-gatwick-to-european-network/146351.article|archive-date=10 December 2024|url-status=live|url-access=limited}}</ref> 2022 మే నెలలో సింగపూర్ ఎయిర్‌లైన్స్ లెస్లీ తంగ్‌ను సంస్థ సీఈవోగా నియమించింది.<ref name ="new-ceo">{{cite web |title=Leslie Thng appointed new CEO of Scoot |url=https://asianaviation.com/leslie-thng-appointed-new-ceo-of-scoot/ |website=Asian Aviation |date=14 May 2022 |access-date=11 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20220705011652/https://asianaviation.com/leslie-thng-appointed-new-ceo-of-scoot/|archive-date=5 July 2022|url-status=live}}</ref> 2025లో ఐరోపా సర్వీసులలో మార్పులు చేస్తూ, సింగపూర్-బెర్లిన్-అథెన్స్ స్థానంలో సింగపూర్, అథెన్స్ మార్గంలో ప్రత్యక్ష సర్వీసును ప్రవేశపెట్టింది. బెర్లిన్ స్థానంలో [[వియన్నా]] కు కొత్త విమాన మార్గాన్ని ప్రారంభించింది.<ref>{{cite web |title=Scoot launches non-stop flights to Vienna, Iloilo City |work=The Straits Times |url=https://www.straitstimes.com/singapore/transport/scoot-launches-non-stop-flights-to-vienna-and-iloilo-city |date=16 January 2025}}</ref> 2025 ఏప్రిల్ 14 నుండి సింగపూర్, ఇలోయిలో ల మధ్య ప్రత్యక్ష సర్వీసులు ప్రారంభమయ్యాయి.<ref>{{Cite news |date=16 January 2025 |title=Scoot launches non-stop flights to Vienna, Iloilo City |url=https://www.straitstimes.com/singapore/transport/scoot-launches-non-stop-flights-to-vienna-and-iloilo-city |archive-url=https://web.archive.org/web/20250116090929/https://www.straitstimes.com/singapore/transport/scoot-launches-non-stop-flights-to-vienna-and-iloilo-city |archive-date=16 January 2025 |access-date=19 January 2025 |work=The Straits Times |language=en-SG |url-status=live }}</ref> జెట్‌స్టార్ ఆసియా మూతపడిన తరువాత ఒకినావా, లాబువాన్ బాజో మార్గాలను స్కూట్ సొంతం చేసుకుంది.<ref>{{Cite news |date=13 June 2025 |title=SIA Group to ramp up flights post-Jetstar Asia exit; Scoot to take over Okinawa, Labuan Bajo routes |url=https://www.straitstimes.com/singapore/transport/sia-group-to-ramp-up-flights-post-jetstar-asia-exit-scoot-to-take-over-okinawa-labuan-bajo-routes |access-date=25 June 2025 |work=The Straits Times |language=en |issn=0585-3923}}</ref> 2025 నవంబర్ ప్రారంభంలో సాఫ్ట్‌వేర్ లోపం వల్ల ఎయిర్‌బస్ A320 రీకాల్ వలన స్కూట్‌కు చెందిన 21 విమానాలు ప్రభావితమయ్యాయి.<ref>{{Cite news |date=2025-11-29 |title=21 Scoot planes affected by Airbus A320 recall; airline says fixes should be completed on Nov 29 |url=https://www.straitstimes.com/singapore/21-scoot-planes-affected-by-airbus-recall-airline-says-fixes-should-be-completed-on-nov-29 |access-date=2025-12-23 |work=The Straits Times |language=en |issn=0585-3923}}</ref> == కార్పొరేట్ వ్యవహారాలు == === వ్యాపార పోకడలు === మార్చి 31తో ముగిసే ఆర్థిక సంవత్సరానికి స్కూట్ ముఖ్యమైన వివరాలు ఇక్కడ ఇవ్వబడ్డాయి.<ref>{{Cite web |title=Annual Reports |url=https://www.singaporeair.com/en_UK/sg/about-us/information-for-investors/annual-report/ |access-date=20 August 2024 |website=Singapore Airlines}}</ref> 2016 గణాంకాలలో స్కూట్, టైగర్ ఎయిర్ వివరాలు కలిసి ఉన్నాయి. {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! !ఆదాయం<br>(S$ మిలియన్లు) ![[నికర ఆదాయం|నికర లాభం]]<br>(S$ మిలియన్లు) !సిబ్బంది<br>సంఖ్య !ప్రయాణీకుల<br>సంఖ్య<br>(మిలియన్లలో) !ప్యాసింజర్<br>లోడ్ ఫ్యాక్టర్<br>(%) !గమ్యస్థానాల<br>సంఖ్య !విమానాల సంఖ్య !రిఫరెన్స్‌లు |- | style="text-align:left;" |2016 |1,219 |21.4 |1,720 |7.5 |83.9 | |33 |<ref>{{Cite web |title=Singapore Airlines Annual Report 2016 |url=https://www.singaporeair.com/saar5/pdf/Investor-Relations/Annual-Report/annualreport1516.pdf |access-date=10 November 2023 |website=Singapore Airlines}}</ref> |- | style="text-align:left;" |2017 |1,388 |21.6 |1,847 |8.5 |82.4 | |35 |<ref>{{Cite web |title=Singapore Airlines Annual Report 2023 |url=https://www.singaporeair.com/saar5/pdf/Investor-Relations/Annual-Report/annualreport1617.pdf |access-date=10 November 2023 |website=Singapore Airlines}}</ref> |- | style="text-align:left;" |2018 |1,533 |16.0 |2,051 |9.4 |85.7 |64 |40 |<ref>{{Cite web |title=Singapore Airlines Annual Report 2018 |url=https://www.singaporeair.com/saar5/pdf/Investor-Relations/Annual-Report/annualreport1718.pdf |access-date=10 November 2023 |website=Singapore Airlines}}</ref> |- | style="text-align:left;" |2019 |1,71 |<span style="color:red;">−40.8</span> |2,334 |10.4 |85.3 |66 |47 |<ref>{{Cite web |title=Singapore Airlines Annual Report 2019 |url=https://www.singaporeair.com/saar5/pdf/Investor-Relations/Annual-Report/annualreport1819.pdf |access-date=10 November 2023 |website=Singapore Airlines}}</ref> |- | style="text-align:left;" |2020 |1,624 |<span style="color:red;">−251</span> |2,406 |10.4 |85.7 |68 |49 |<ref>{{Cite web |title=Singapore Airlines Annual Report 2020 |url=https://www.singaporeair.com/saar5/pdf/Investor-Relations/Annual-Report/annualreport1920.pdf |access-date=10 November 2023 |website=Singapore Airlines}}</ref> |- | style="text-align:left;" |2021 |125 |<span style="color:red;">−676</span> |1,976 |0.08 |9.9 |50 |47 |<ref>{{Cite web |title=Singapore Airlines Annual Report 2021 |url=https://www.singaporeair.com/saar5/pdf/Investor-Relations/Annual-Report/annualreport2021.pdf |access-date=10 November 2023 |website=Singapore Airlines}}</ref> |- | style="text-align:left;" |2022 |432 |<span style="color:red;">−477</span> |1,747 |0.5 |15.1 |43 |53 |<ref>{{Cite web |title=Singapore Airlines Annual Report 2022 |url=https://www.singaporeair.com/saar5/pdf/Investor-Relations/Annual-Report/annualreport2022.pdf |access-date=10 November 2023 |website=Singapore Airlines}}</ref> |- | style="text-align:left;" |2023 |1,965 |43.5 |2,550 |8.3 |83.9 |58 |55 |<ref>{{Cite web |title=Singapore Airlines Annual Report 2023 |url=https://www.singaporeair.com/saar5/pdf/Investor-Relations/Annual-Report/annualreport2223.pdf |access-date=10 November 2023 |website=Singapore Airlines}}</ref> |- | style="text-align:left;" |2024 |2,446 |182.4 |2,656 |12.7 |91.2 |67 |51 |<ref>{{Cite web |title=Singapore Airlines Annual Report 2024 |url=https://www.singaporeair.com/content/dam/sia/web-assets/pdfs/about-us/information-for-investors/annual-report/annualreport2324.pdf |access-date=1 December 2025 |website=Singapore Airlines}}</ref> |- | style="text-align:left;" |2025 |2,349 |22.2 |2,956 |12.9 |88.4 |71 |53 |<ref>{{Cite web |title=Singapore Airlines Annual Report 2025 |url=https://www.singaporeair.com/content/dam/sia/web-assets/pdfs/about-us/information-for-investors/annual-report/annualreport2425.pdf |access-date=1 December 2025 |website=Singapore Airlines}}</ref> |} === ప్రధాన కార్యాలయం === ఈ విమాన సంస్థ ప్రధాన కార్యాలయం చాంగి విమానాశ్రయం టెర్మినల్ 3 లో ఉంది.<ref>{{cite web|url=https://cdn.flyscoot.com/prod/docs/default-source/doc-pr/20231009_media-release_scoot_awarded_best_low-cost_carrier_at_ttg_travel_awards_and_travel_weekly_asia_readers-_choice_awards_2023.pdf?sfvrsn=c0324bc7_5|title=Scoot Awarded Best Low-Cost Carrier at TTG Travel Awards and Travel Weekly Asia Readers' Choice Awards 2023|publisher=Scoot|access-date=5 September 2024|quote=65 Airport Boulevard, Changi Airport Terminal 3, #B1-17, Singapore 819663}}</ref><ref>{{cite web |title=APPLICATION FORM I BSP REGISTERED TRAVEL AGENT|url=https://cdn.flyscoot.com/prod/legacy/images/plan-your-trip/agents/scoot_bsp.pdf |website=www.flyscoot.com |language=en|quote=Scoot Pte Ltd 65 Airport Boulevard Changi Airport Terminal 3, #B1-17 Singapore 819663}}</ref> 2019 అక్టోబర్ నుండి ఇది టెర్మినల్ 1 నుండి కార్యకలాపాలు నిర్వహిస్తోంది.<ref>{{Cite web |title=Scoot Scoots Successfully into Terminal 1 |url=https://cdn.flyscoot.com/prod/docs/default-source/doc-pr/20191023_media-release.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220419065947/https://cdn.flyscoot.com/prod/docs/default-source/doc-pr/20191023_media-release.pdf |archive-date=19 April 2022 |access-date=21 May 2020 |website=cdn.flyscoot.com}}</ref> === కార్పొరేట్ డిజైన్ === విమానాలు పసుపు, తెలుపు రంగులలో ఉంటాయి. 2012 జనవరిలో నలుపు, పసుపు థీమ్‌తో ESTA రూపొందించిన క్యాబిన్ సిబ్బంది యూనిఫామ్‌ను స్కూట్ ఆవిష్కరించింది.<ref>{{cite news|title=Budget carrier Scoot unveils new cabin crew uniform|url=http://news.asiaone.com/News/Latest%2BNews/Singapore/Story/A1Story20120111-321213.html|work=Asiaone|date=11 January 2012|access-date=21 April 2016|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304111915/http://news.asiaone.com/News/Latest+News/Singapore/Story/A1Story20120111-321213.html|archive-date=4 March 2016}}</ref><ref>{{cite web|title=Scooting Around Singapore!|url=http://www.mynewsdesk.com/sg/flyscoot/pressreleases/scooting-around-singapore-722879|website=Mynewsdesk|date=11 January 2012 |language=en}}</ref> టైగర్ ఎయిర్‌తో విలీనం తర్వాత కొత్త క్యాబిన్ సిబ్బంది యూనిఫామ్‌ను పరిచయం చేసింది.<ref>{{cite web|title=Scoot and Tigerair to Operate Under Scoot Brand from 25 July 2017|url=http://www.flyscoot.com/images/brand-merger/EN_20170615_PressRelease.pdf|access-date=15 June 2017}}</ref><ref>{{cite web|last1=Manjur|first1=Rezwana|title=Scoot unveils new tagline and campaign as it bids farewell to Tiger|url=http://www.marketing-interactive.com/scoot-unveils-new-tagline-and-campaign-as-it-bids-farewell-to-tiger/|website=Marketing Interactive|date=26 July 2017 }}</ref> === నోక్‌స్కూట్ === నోక్‌స్కూట్ అనేది [[బ్యాంకాక్]] కేంద్రంగా పనిచేసిన తక్కువ ధర సుదూర విమాన సంస్థ. ఇది థాయ్‌లాండ్‌కు చెందిన నోక్ ఎయిర్, స్కూట్ ల భాగస్వామ్యంతో 2015లో స్థాపితమైంది. ఇందులో స్కూట్‌కు 49% వాటా ఉండేది. ఈ విమాన సంస్థ బ్యాంకాక్‌లోని డాన్ ముయాంగ్ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం నుండి నడిచేది.<ref>{{cite web|url=http://www.ch-aviation.com/portal/airline/NOS|title=NokScoot profile|work=Ch-aviation|access-date=4 September 2015}}</ref> కోవిడ్-19 మహమ్మారి కారణంగా నోక్‌స్కూట్ 2020 జూన్‌లో మూతపడింది.<ref>{{cite web|url=https://www.straitstimes.com/business/companies-markets/thailands-ailing-low-cost-carrier-nokscoot-a-joint-venture-by-singapore|title=Ailing Thai low-cost carrier NokScoot, a joint venture with SIA's Scoot, to enter liquidation|work=The Straits Times|date=28 June 2020 |access-date=22 July 2020}}</ref> === కూటమి === 2016 మేలో స్కూట్ ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద తక్కువ ధర విమాన సంస్థల కూటమి అయిన వాల్యూ అలయన్స్‌లో చేరింది.<ref name="Lim-2016" /> ఈ కూటమిలో ఫిలిప్పీన్స్ యొక్క సెబు పసిఫిక్, దక్షిణ కొరియా యొక్క జెజు ఎయిర్, థాయ్‌లాండ్ యొక్క నోక్ ఎయిర్, నోక్‌స్కూట్, టైగర్ ఎయిర్ సింగపూర్, టైగర్ ఎయిర్ ఆస్ట్రేలియా, జపాన్ యొక్క వనిల్లా ఎయిర్ భాగస్వాములుగా ఉన్నాయి. == గమ్యస్థానాలు == [[దస్త్రం:Countries_in_which_Scoot_operates.svg|alt=స్కూట్ విమానాలు నడిచే దేశాలు (మార్చి 2026)|కుడి|220x220px]] [[సింగపూర్]] నుండి స్కూట్ ఆసియా, ఐరోపా, ఓషియానియాలోని 16 కంటే ఎక్కువ దేశాలలో 56 కంటే ఎక్కువ గమ్యస్థానాలకు విమానాలను నడుపుతోంది. === కోడ్‌షేర్ ఒప్పందాలు === స్కూట్ క్రింది విమాన సంస్థలతో కోడ్‌షేర్ ఒప్పందాలను కలిగి ఉంది: * ఎయిర్ న్యూజిలాండ్<ref>{{cite web|title=Air New Zealand Scoot codeshare partnership|url=https://www.airnewzealand.com.sg/co-operation-partners-scoot|access-date=2025-09-21|website=[[Air New Zealand]]|language=en}}</ref> * [[ఎయిర్ కెనడా]]<ref>{{cite web|title=Air Canada launches Scoot codeshare from mid-Jan 2025|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241223-actrcodeshare|website=aeroroutes.com|date=23 December 2024}}</ref> * ఎయిర్ ఇండియా ఎక్స్‌ప్రెస్<ref name="Scoot-2025"/> * జెజు ఎయిర్<ref name="auto1">{{cite web|title=Scoot Network of codeshare flights operated by Jeju Air|url=https://cdn.flyscoot.com/prod/docs/default-source/map/scoot_network_en_aug2018209194397.pdf?sfvrsn=d5db0a9a_2|website=Scoot|language=en}}</ref> * ఒలింపిక్ ఎయిర్<ref>{{cite web|title=Scoot Network of codeshare flights operated by Olympic Air|url=https://cdn.flyscoot.com/prod/docs/default-source/map/scoot_network_en_aug2018209194397.pdf?sfvrsn=d5db0a9a_2|website=Scoot|language=en}}</ref> * సింగపూర్ ఎయిర్‌లైన్స్<ref name="Singapore Airlines And SilkAir To Codeshare On Scoot Flights">{{cite web|title=Singapore Airlines And SilkAir To Codeshare On Scoot Flights|url=https://www.singaporeair.com/en_UK/sg/media-centre/press-release/article/?q=en_UK/2017/October-December/jr1817-171205|website=www.singaporeair.com|language=en}}</ref> === ఇంటర్‌లైన్ ఒప్పందాలు === * ఏజియన్ ఎయిర్‌లైన్స్<ref name="Codeshares">{{Cite web |title=Airline Partners {{!}} About Aegean |url=https://en.about.aegeanair.com/company/partners/airline-partners/ |access-date=26 September 2024 |website=Aegean Airlines |language=en}}</ref> * ఎయిర్ న్యూజిలాండ్<ref name="Scoot-2025"/> * [[ఎయిర్ కెనడా]]<ref name="Scoot-2025"/> * [[ఎయిర్ ఇండియా]]<ref>{{cite web |title=Air India Seals Interline Partnership With Scoot To Expand Reach Across Asia-Pacific |url=https://www.ndtvprofit.com/business/air-india-seals-interline-partnership-with-scoot-to-expand-reach-across-asia-pacific-9790611#:~:text=11%20Dec%202025%2C%2001:40,Scoot's%20network%2C%20the%20operator%20added |website=NDTV Profit |access-date=5 February 2026 |date=11 December 2025 }}{{Dead link|date=సెప్టెంబర్ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * ఎయిర్ ఇండియా ఎక్స్‌ప్రెస్<ref name="Scoot-2025"/> * ఆస్ట్రియన్ ఎయిర్‌లైన్స్<ref name="Scoot-2025"/> * బ్యాంకాక్ ఎయిర్‌వేస్<ref name="Scoot-2025">{{cite web|title=Will my luggage be through checked in to the final destination?|url=https://help.flyscoot.com/s/article/I-am-travelling-on-an-interline-journey-with-Scoot-and-Partner-Airline-Will-my-luggage-be-through-checked-in-to-the-final-destination?language=en_US|website=Scoot|date=25 August 2025}}{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> * బ్రస్సెల్స్ ఎయిర్‌లైన్స్<ref name="Scoot-2025"/> * సిటిలింక్<ref name="auto">{{cite web|title=Which airline does Scoot have an interline partnership with?|url=https://help.flyscoot.com/s/article/Which-airline-does-Scoot-have-an-interline-partnership-with?language=en_US|website=Scoot|access-date=2026-08-20|archive-date=2025-10-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20251024190418/https://help.flyscoot.com/s/article/Which-airline-does-Scoot-have-an-interline-partnership-with?language=en_US|url-status=dead}}</ref> * ఈజీజెట్<ref name="auto"/> * ఇథియోపియన్ ఎయిర్‌లైన్స్<ref name="Scoot-2025"/> * యూరోవింగ్స్<ref>{{Cite web|url=https://www.eurowings.com/content/dam/eurowings/downloads/EN/eurowings-booking-guidelines.pdf|title=Partner Carriers|website=Eurowings}}{{Dead link|date=సెప్టెంబర్ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * హాన్స్ ఎయిర్<ref>{{Cite web|url=http://www.hahnair.com/en/partner-carriers|title=Partner Carriers &#124; Hahnair|website=www.hahnair.com}}</ref> * జెజు ఎయిర్<ref name="auto1"/> * లుఫ్తాన్సా<ref name="Scoot-2025"/> * ఒలింపిక్ ఎయిర్<ref>{{Cite web |title=LCC airline partnerships: Scoot interlines with Aegean Airlines and Olympic Air |url=https://centreforaviation.com/analysis/reports/lcc-fsc-airline-partnerships-scoot-interlines-with-aegean-and-olympic-446812 |access-date=2025-09-13 |language=en}}</ref> * సింగపూర్ ఎయిర్‌లైన్స్<ref name="auto"/> * స్విస్ ఇంటర్నేషనల్ ఎయిర్ లైన్స్<ref name="Scoot-2025"/> * థాయ్ వియట్‌జెట్ ఎయిర్<ref name="auto"/> * యునైటెడ్ ఎయిర్‌లైన్స్<ref name="Scoot-2025"/> * వర్జిన్ ఆస్ట్రేలియా<ref>{{cite web |title=Scoot expands network in partnership with Virgin Australia |url=https://aviator.aero/press/scoot-expands-network-in-partnership-with-virgin-australia- |website=aviator.aero |access-date=5 February 2026 |date=12 January 2015}}</ref> * వుఎలింగ్<ref name="auto"/> == అవార్డులు, గుర్తింపు == 2024 జూన్ 24న స్కూట్ స్కైట్రాక్స్ ద్వారా 2024 ''ప్రపంచంలోనే ఉత్తమ లాంగ్ హాల్ లో-కాస్ట్ ఎయిర్‌లైన్''‌గా ఎంపికైంది.<ref>{{Cite web |last=James.Plaisted@skytrax.uk |date=24 June 2024 |title=Qatar Airways World's Best Airline at 2024 World Airline Awards |url=https://www.worldairlineawards.com/qatar-airways-is-named-the-worlds-best-airline-at-2024-world-airline-awards/ |access-date=27 November 2024 |website=SKYTRAX |language=en}}</ref> == విమాన శ్రేణి == === ప్రస్తుత విమానాలు === [[దస్త్రం:9V-TRN_(35924601284).jpg|alt=బొమ్మ|కుడి|220x220px]] [[ఫైలు:9V-TNE (3 Oct 2022).jpg|[[ఎయిర్‌బస్ A320నియో]]|బొమ్మ]] [[ఫైలు:(SGP-Singapore) Scoot Airbus A321-271NX 9V-NCJ @ WSSS 2026-03-11.jpg|బొమ్మ|[[ఎయిర్‌బస్ A321నియో]]]] [[ఫైలు:SCOOT 787-8 9V-OFD.jpg|[[బోయింగ్ 787-8]]|బొమ్మ]] [[ఫైలు:(SGP-Singapore) Scoot Embraer E190-E2 9V-THC @ WSSS 2025-01-01 - 1.jpg|[[ఎంబ్రేయర్ E190-E2]]|బొమ్మ]] నాటికి, స్కూట్ క్రింది విమానాలను నడుపుతోంది:<ref>{{cite web |date=February 2025 |title=Singapore Aircraft Registry |url=https://www.caas.gov.sg/docs/default-source/docs---srg/fs/approval-listings/aircraft-register-as-of-sep-2025.xlsx |website=Civil Aviation Authority of Singapore |access-date=10 September 2025 |archive-date=11 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250911024713/https://www.caas.gov.sg/docs/default-source/docs---srg/fs/approval-listings/aircraft-register-as-of-sep-2025.xlsx |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=31 May 2024 |title=Boeing Orders & Deliveries |url=https://www.boeing.com/company/about-bca#orders-deliveries |access-date= |website=}}</ref><ref>{{Cite web |date= |title=Orders and deliveries {{!}} Airbus |url=https://www.airbus.com/en/products-services/commercial-aircraft/orders-and-deliveries |access-date=8 November 2025 |website=www.airbus.com |language=en}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center;" |+ స్కూట్ విమానాలు |- !rowspan=2|విమానం !rowspan=2|సేవలో ఉన్నవి !rowspan=2|ఆర్డర్లు !colspan=3|ప్రయాణీకులు<ref>{{Cite web |title=Our fleet |url=https://www.flyscoot.com/en/discover/about-scoot/our-fleet |website=Scoot}}</ref> !rowspan=2|గమనికలు |- !<abbr title=ScootPlus>W</abbr> !<abbr title=Economy Class>Y</abbr> !మొత్తం |- |{{nowrap|[[ఎయిర్‌బస్ A320-200]]}} |6 |&mdash; |&mdash; |180 |180 | |- |{{nowrap|[[ఎయిర్‌బస్ A320నియో]]}} |12 |17<ref>{{cite news |title=Singapore Airlines' budget arm Scoot orders 11 Airbus A320neo family jets |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/singapore-airlines-budget-arm-scoot-orders-11-airbus-a320neo-family-jets-2026-05-07/ |publisher=Reuters |date=2026-05-07}}</ref> |&mdash; |186 |186<ref>{{cite web|title=Singapore LCC sector: Scoot emerges as clear market leader|url=https://centreforaviation.com/insights/analysis/singapore-lcc-sector-scoot-emerges-as-clear-market-leader-411546|website=CAPA - Centre for Aviation|access-date=2 May 2018|language=en}}</ref> |విమానాల రాక కొనసాగుతోంది.<ref>{{cite web|title=Tigerair orders up to 50 A320neos|url=https://www.flightglobal.com/news/articles/tigerair-orders-up-to-50-a320neos-397309/|website=Flightglobal.com|access-date=24 March 2014|date=24 March 2014}}</ref> |- |{{nowrap|[[ఎయిర్‌బస్ A321నియో]]}} |12 |4 |&mdash; |236 |236<ref>{{cite web|title=Singapore's Scoot to convert 6 Airbus orders to larger A321neos, lease 10|url=https://www.channelnewsasia.com/news/business/scoot-convert-six-airbus-orders-larger-a321neo-11762978|website=CNA|access-date=29 July 2019|language=en|archive-date=30 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190730125836/https://www.channelnewsasia.com/news/business/scoot-convert-six-airbus-orders-larger-a321neo-11762978|url-status=dead}}</ref> | |- |rowspan="2"|{{nowrap|[[బోయింగ్ 787-8]]}} |rowspan="2"|13 |rowspan="2"|&mdash; |18 |311 |329 |rowspan="2"| |- |21 |314 |335 |- |{{nowrap|[[బోయింగ్ 787-9]]}} |11 |&mdash; |35 |340 |375 | |- |{{nowrap|[[ఎంబ్రేయర్ E190-E2]]}} |9 |&mdash; |&mdash; |112 |112 |9 కొత్త విమానాలలో 4 విమానాలు అజోరా ఏవియేషన్ ద్వారా లీజుకు తీసుకోబడ్డాయి.<ref>{{cite web |date=17 April 2024 |title=Singapore's Scoot takes delivery of its first E190-E2 |url=https://www.ch-aviation.com/news/139252-singapores-scoot-takes-delivery-of-its-first-e190-e2 |website=ch-aviation.com}}</ref> |- !మొత్తం !63 !21 !colspan="4"| |} === విమాన శ్రేణి అభివృద్ధి === స్కూట్ విమాన శ్రేణి తన మాతృ సంస్థ సింగపూర్ ఎయిర్‌లైన్స్ నుండి పొందిన బోయింగ్ 777-200ER విమానాలతో ప్రారంభమైంది.<ref name="Scoot Airlines Fleet">{{cite web |url=http://www.straitstimes.com/BreakingNews/Singapore/Story/STIStory_693469.html |title=SIA says budget unit will fly Boeing 777-200 planes |date=22 July 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110730073008/http://www.straitstimes.com/BreakingNews/Singapore/Story/STIStory_693469.html |archive-date=30 July 2011}}</ref> 2016 నాటికి 14 విమానాలతో సేవలు అందించాలని భావించింది.<ref>{{cite news|newspaper=[[The Wall Street Journal]]|date=1 November 2011|title=Singapore Airlines to Launch Budget Carrier Mid-2012|url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052970204394804577010941941978990}}</ref> 2012 అక్టోబర్‌లో సింగపూర్ ఎయిర్‌లైన్స్ ఆర్డర్ చేసిన 20 బోయింగ్ 787-9 డ్రీమ్‌లైనర్ విమానాలను స్కూట్‌కు బదిలీ చేయనున్నట్లు తెలిపింది.<ref name="787growth"/> 2016 ఆగస్టు నాటికి స్కూట్ తన ఆరు బోయింగ్ 777-200ER విమానాలను ఉపసంహరించుకుంది. 2015 ఫిబ్రవరిలో బోయింగ్ 787-9, మధ్య 2015లో బోయింగ్ 787-8 విమానాల రాకతో పూర్తిగా బోయింగ్ 787 శ్రేణికి మారింది.<ref name="1st787"/><ref>{{cite news|last=Flynn|first=David|title=Inside Scoot's Boeing 787-9 Dreamliner|url=http://www.ausbt.com.au/photos-inside-scoot-s-boeing-787-9-dreamliner|access-date=10 February 2014|newspaper=Australian Business Traveller|date=10 February 2014}}</ref> 2017 జూలైలో టైగర్ ఎయిర్ స్కూట్‌లో విలీనమైంది. టైగర్ ఎయిర్ విమానాలన్నీ స్కూట్‌కు బదిలీ అయ్యాయి. 2018 అక్టోబర్‌లో సింగపూర్ ఎయిర్‌లైన్స్ తమ ఆర్డర్‌లోని రెండు బోయింగ్ 787-10 విమానాలను చిన్నవైన బోయింగ్ 787-8 విమానాలుగా మార్చి స్కూట్‌కు కేటాయించింది.<ref name="Scoot to take two 787-8s from SIA order">{{cite web |title=Scoot to take two 787-8s from SIA order |url=https://www.flightglobal.com/news/articles/scoot-to-take-two-787-8s-from-sia-order-453959/ |website=Flightglobal.com |access-date=28 November 2018 |date=28 November 2018}}</ref> 2019 జూలైలో స్కూట్ 16 ఎయిర్‌బస్ A321నియో విమానాలను ఆర్డర్ తెచ్చింది.<ref>{{Cite web |date=29 July 2019 |title=Scoot to add 16 Airbus A321neos to fleet to support growth plans |url=https://cdn.flyscoot.com/prod/docs/default-source/doc-pr/20190729_media_release.pdf?sfvrsn=f4e071ff_2 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201111121637/https://cdn.flyscoot.com/prod/docs/default-source/doc-pr/20190729_media_release.pdf?sfvrsn=f4e071ff_2 |archive-date=11 November 2020 |access-date=21 May 2020 |website=cdn.flyscoot.com}}</ref> వీటిలో మొదటిది 2021 జూన్‌లో ప్రవేశించింది.<ref name="at 2021-06-29">{{cite web |author1=<!--not stated--> |title=Scoot welcomes first three Airbus A321neo aircraft |url=https://www.aerospace-technology.com/news/scoot-airbus-a321neo-delivery/ |website=www.aerospace-technology.com |access-date=10 December 2022 |date=29 June 2021}}</ref> 2022 డిసెంబర్‌లో స్కూట్ ఎంబ్రేయర్ ఇ-జెట్ విమానాలను కొనుగోలు చేసేందుకు చర్చలు జరిపింది.<ref>{{cite web |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-12-14/embraer-in-talks-to-sell-regional-jets-to-singapore-air-unit?leadSource=uverify%20wall |title=Embraer in Talks to Sell Regional Jets to Singapore Air Unit |date=14 December 2022 |website=bloomberg.com |publisher=Bloomberg L.P. |access-date=16 December 2022 |quote=Embraer SA is in talks with Singapore Airlines Ltd. to supply its Scoot unit with regional jets, giving the low-cost subsidiary a smaller aircraft capable of serving more destinations in the region.}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.theedgesingapore.com/news/aviation-engineering/embraer-talks-supply-sias-scoot-unit-regional-jets |title=Embraer in talks to supply SIA's Scoot unit with regional jets |date=16 December 2022 |website=theedgesingapore.com |publisher=The Edge Publishing Pte. Ltd. |access-date=16 December 2022 |quote=The airline is considering the Brazilian planemaker’s E-jets, which typically seat 80 to 146 passengers, on services within Southeast Asia, according to people familiar with the talks.}}</ref> తొమ్మిది E190-E2 విమానాల లీజు కోసం ఒప్పందం కుదరగా, మొదటి విమానం 2024 ఏప్రిల్‌లో అందింది.<ref>{{Cite news |last=Kok |first=Yufeng |date=12 April 2024 |title=Scoot receives first of 9 new Embraer jets ahead of inaugural flight in May |url=https://www.straitstimes.com/singapore/transport/scoot-receives-first-of-9-new-embraer-jets-ahead-of-inaugural-flight-in-may |archive-url=https://archive.today/20240412122827/https://www.straitstimes.com/singapore/transport/scoot-receives-first-of-9-new-embraer-jets-ahead-of-inaugural-flight-in-may |archive-date=12 April 2024 |access-date=12 April 2024 |work=The Straits Times |language=en |issn=0585-3923}}</ref> 2026 మే నెలలో స్కూట్ మరో 11 ఎయిర్‌బస్ A320 నియో విమానాల ఆర్డర్‌ను ధృవీకరించింది.<ref>{{Cite web |last=Greenbank |first=Chloe |date=2026-05-08 |title=Scoot adds 11 Airbus A320neos to fleet in capacity push |url=https://aerospaceglobalnews.com/news/scoot-boosts-fleet-with-11-airbus-a320-order/ |access-date=2026-06-29 |website=AGN |language=en-en}}</ref> === గతంలో ఉపయోగించిన విమానాలు === {| class="wikitable" style="text-align:center" |+స్కూట్ ఉపసంహరించుకున్న విమానాలు |- !విమానం !మొత్తం !ప్రవేశపెట్టిన సంవత్సరం !ఉపసంహరించిన సంవత్సరం !ప్రతిస్థాపన !గమనికలు/రిఫరెన్స్‌లు |- |[[ఎయిర్‌బస్ A319-100]] |4 |2017 |2019 |[[ఎయిర్‌బస్ A320నియో కుటుంబం]] |<ref>{{cite web |title=Singapore's Scoot ends A319 operations, to add A321neo |url=https://www.ch-aviation.com/portal/news/80215-singapores-scoot-ends-a319-operations-to-add-a321neo |website=ch-aviation |language=en |date=30 July 2019}}</ref> |- |[[బోయింగ్ 777-200ER]] |6 |2012 |2015 |[[బోయింగ్ 787 డ్రీమ్‌లైనర్]] |<ref>{{cite web |last1=Drum |first1=Bruce |title=Scoot retires its last Boeing 777-200, becomes the first all-787 operator |url=https://worldairlinenews.com/2015/09/05/scoot-retires-its-last-boeing-777-200-becomes-the-first-all-787-operator/ |website=World Airline News |language=en |date=5 September 2015}}</ref> |} == ఇవి కూడా చూడండి == *సింగపూర్ విమానయాన సంస్థల జాబితా {{clear}} == రిఫరెన్స్‌లు == {{reflist}} == బయటి లింకులు == * {{Official website|https://www.flyscoot.com/}} * {{Commons category-inline|Scoot}} {{Navboxes |list = {{Singapore Airlines}} {{Value Alliance}} {{Airlines of Singapore}} }} dvdksavs8v3f1uzoxhru7v03hxmitrm 0 507199 4955524 4938270 2026-09-09T21:09:33Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4955524 wikitext text/x-wiki {{సమాచారపెట్టె వ్యక్తి|name=సన్బికి|image=썬비키 맥심 내추럴사이즈 모델 콘테스트.jpg|alt=|caption=|birth_name=|birth_date=1996|birth_place=సియోల్|death_date=|death_place=|other_names=|occupation=|years_active=2021-ప్రస్తుతం|known_for=|notable_works=|height=173 సెం. మీ.}} '''సన్బికి''' (ఆంగ్లం: Ssunbiki; జననం 1996) ఒక దక్షిణ కొరియా ఇన్‌ఫ్లుయెన్సర్‌, ఫ్యాషన్ మోడల్. దేశంలోనే మొదటి ప్లస్-సైజ్ మోడళ్లలో ఒకరిగా ఆమె ప్రాముఖ్యత సంతరించుకుంది. == కెరీర్ == 2021 జూన్ 30న "మాక్సిమ్ నేచురల్ సైజ్ మోడల్ కాంటెస్ట్" ను గెలుచుకున్న తరువాత, సన్బికి మాగ్జిమ్ మ్యాగజైన్ ఆగస్టు 2021 కొరియా ఎడిషన్లో కనిపించింది. కొరియా మోడల్ అసోసియేషన్ (కె. ఎం. ఏ.) పోటీలలో ఈ వర్గాన్ని గుర్తించడం ప్రారంభించిన తరువాత, దేశంలో అనేక కొత్త "ప్లస్ సైజ్" మోడళ్లలో ఆమె ఒకరు.<ref>{{Cite news|url=https://www.dt.co.kr/contents.html?article_no=2021080502109970821002|title=[포토]'플러스사이즈모델' 썬비키, 빛나는 꿀벅지|last=Park|first=Seong-gi|date=August 6, 2021|work=DT.co.kr|access-date=October 18, 2023|location=|language=Korean}}</ref> "అందం గురించి మూసపోతలను విచ్ఛిన్నం చేయడానికి, 'విలాసవంతమైన మహిళల' సహజ సౌందర్యాన్ని తిరిగి కనుగొనడానికి" రూపొందించిన ప్లస్-సైజ్ మోడళ్ల పోటీలో సన్బికి మొదటి విజేత. పోటీకి ముందు, ఆమె సోషల్ మీడియాలో, [[యూట్యూబ్]] లో చురుకుగా ఉండేది.<ref>{{Cite news|url=https://www.sportsseoul.com/news/read/1055039|title='내추럴사이즈 모델 콘테스트' 우승자 미스맥심 썬비키, "건강한 몸을 유지하려고 열심히 운동한다"|last=Lee|first=Joo-sang|date=July 29, 2021|work=Sports Seoul|access-date=October 18, 2023|location=|language=Korean}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.stardailynews.co.kr/news/articleView.html?idxno=303939|title=맥심 내추럴사이즈 모델 대회 대상 썬비키 8월호 표지 장식|last=Cheon|first=Seol-hwa|date=July 23, 2021|work=Star Daily News|access-date=October 18, 2023|location=|language=Korean}}</ref> పోటీ విజేతగా, సన్బికి 10 మిలియన్ల దక్షిణ కొరియా వాన్ బహుమతిని గెలుచుకుంది, పత్రిక ముఖచిత్రంలో కనిపించే అవకాశం పొందింది.<ref>{{Cite news|url=https://sports.donga.com/ent/article/all/20210702/107755574/1|title="66사이즈 이상"…맥심 내추럴사이즈 모델 콘테스트 성료|last=Jeong|first=Hee-yeon|date=July 2, 2021|work=Donga|access-date=October 19, 2023|location=|language=Korean}}</ref> ఆగస్టు 2021 ఎడిషన్ ముఖచిత్రంలో కనిపించిన మాగ్జిమ్ కొరియన్ ఎడిషన్ ముఖపుటానికి మెప్పించిన మొదటి ప్లస్-సైజ్ మోడల్ ఆమె. ఈ ముఖచిత్రం ప్రజాదరణ 2022లో "నేచురల్ సైజ్ మోడల్ కాంటెస్ట్" రెండవ ఎడిషన్కు దారితీసింది.<ref>{{Cite magazine|last=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|date=August 2021|title=미스맥심 콘테스트|url=https://www.maximkorea.net/cms/contents_view.php?gocate=%EC%B6%9C%EC%97%B0%EC%A7%84&number=12880|magazine=Maxim Korea|language=Korean|location=|publisher=|access-date=October 19, 2023}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.gukjenews.com/news/articleView.html?idxno=2498577|title=제2회 맥심 플러스사이즈 모델 콘테스트 7월 6일 개최...'제2의 썬비키는 누구?'|last=Daewoong|first=Lee|date=June 30, 2022|work=gukjenews.com|access-date=October 19, 2023|location=|language=Korean}}</ref> 2022, 2023లలో, ఆమె [[మంగోలియా|మంగోలియన్]] ట్రావెల్ కంపెనీతో కలిసి పనిచేస్తూ, దేశానికి పర్యాటకులను ఆకర్షించడానికి రూపొందించిన వాణిజ్య ప్రకటనలను చిత్రీకరిస్తూ, వివిధ కాలానుగుణ పరిస్థితులలో గమ్యాన్ని చూపించింది. కొన్ని విభిన్న కంపెనీలకు వాణిజ్య ప్రకటనలలో కనిపించిన తరువాత, ఆమె మంగోలియాలో కూడా ప్రజాదరణ పొందింది. 2023 ఇంటర్వ్యూలో, ఆమె యునైటెడ్ స్టేట్స్ కు కూడా ప్రయాణించినట్లు వివరించింది, అక్కడ ఆమె [[నెట్‌ఫ్లిక్స్]] షో చేసింది.<ref>{{Cite news|url=https://eguur.mn/438214/|title="Монголын намрын улиралд зураг авалт хийж, аялахаар дахин ирлээ"|last=<!--not stated-->|date=September 27, 2023|work=Eguur|access-date=October 18, 2023|location=|language=Mongolian}}</ref> ఆమె మంగోలియాలోని కొరియన్ ఫుడ్ బ్రాండ్ కోసం టెలివిజన్ వాణిజ్య ప్రకటనలు, ముద్రణ ప్రకటనలలో కూడా కనిపించింది.<ref>{{Cite news|url=http://hardnews.mn/75665/|title=Сая долларын орлоготой Ssunbiki SUNSEA брэндийн нүүр царай болжээ|last=<!--not stated-->|date=August 19, 2023|work=hardnews.mn|access-date=October 19, 2023|location=|language=Mongolian|archive-date=2023-11-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20231101033229/http://hardnews.mn/75665/|url-status=dead}}</ref> సన్బికి డిసెంబరు 2023 దక్షిణ కొరియా ఎడిషన్ మాగ్జిమ్లో, BDSM కాన్సెప్ట్ పిక్టోరియల్లో కనిపించింది.<ref>{{Cite news|url=https://www.msnews.co.kr/news/articleView.html?idxno=647740|title=압도적인 사이즈로 시선 집중! 미스맥심 썬비키의 파격 BDSM 콘셉트 화보|last=Na|first=Seung-taek|date=November 28, 2023|work=Seoul Jeong Ilbo|access-date=January 3, 2024|location=|language=Korean}}</ref> == వ్యక్తిగత వివరాలు == సన్బికి 1996లో [[సియోల్]] లో జన్మించింది. 2023లో, ఆమె ఫ్యాషన్, డిజిటల్ మార్కెటింగ్ కెరీర్ కారణంగా ఒక మిలియన్ డాలర్లకు పైగా సంపాదిస్తున్నట్లు నివేదించబడింది, ఆమె ఒంటరిగానే జీవిస్తోంది.<ref>{{Cite news|url=https://www.24tsag.mn/a/218312|title=ТАНИЛЦ: МОНГОЛД ШУУГИАН ТАРЬЖ БУЙ SSUN BIKI-ГИЙН ТУХАЙ ТАНЫ МЭДЭХ БҮХ ЗҮЙЛ|last=<!--not stated-->|date=July 22, 2023|work=24tsag.mn|access-date=October 18, 2023|location=|language=Mongolian}}</ref> == మూలాలు == [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] [[వర్గం:1996 జననాలు]] [[వర్గం:Articles with hCards]] 4ngf3b47hr7xlmsezww5b2iwkoiox44 0 507263 4955647 4946418 2026-09-10T11:10:07Z InternetArchiveBot 88395 0 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 1 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4955647 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = హర్విందర్ సింగ్ ఫూల్కా | image = H. S. Phoolka.jpg | image_size = 250px | caption = | birth_date = {{birth date and age|df=y|1955|08|24}} | birth_place = [[భదౌర్]], పంజాబ్, భారతదేశం | term_start = 16 మార్చి 2017 | term_end = 12 అక్టోబరు 2018 | education = బ్యాచిలర్ ఇన్ లా, చండీగఢ్ | office = [[పంజాబ్ శాసనసభ]] సభ్యుడు | constituency = [[దాఖా శాసనసభ నియోజకవర్గం|దాఖా]] | predecessor = [[మన్ప్రీత్ సింగ్ అయాళీ]] | successor = [[మన్ప్రీత్ సింగ్ అయాళీ]] | office2 = [[భారత అత్యున్నత న్యాయస్థానం|సుప్రీంకోర్టు]], [[ఢిల్లీ హైకోర్టు]] సీనియర్ అడ్వకేట్ | office1 = [[పంజాబ్ శాసనసభ]] ప్రతిపక్ష నాయకుడు | term_start1 = 16 మార్చి 2017<ref>[https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/h-s-phoolka-to-be-leader-of-opposition-in-punjab/articleshow/57654214.cm AAP's H S Phoolka is leader of opposition in Punjab assembly]{{Dead link|date=సెప్టెంబర్ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | term_end1 = 20 జూలై 2017<ref name="newindianexpress.com">[https://www.newindianexpress.com/nation/2017/jul/09/punjabs-leader-of-opposition-h-s-phoolka-resigns-wants-to-help-anti-sikh-riot-victims-1626367.html Punjab's leader of Opposition H S Phoolka resigns, wants to help anti-Sikh riot victims]</ref> | predecessor1 = [[చరణ్‌జిత్ సింగ్ చన్నీ]] | successor1 = [[సుఖ్‌పాల్ సింగ్ ఖైరా]] | party = [[ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ]] (2014–2026)<br>[[భారతీయ జనతా పార్టీ]] (2026–ప్రస్తుతం) | spouse = మనీందర్ కౌర్ | awards = [[పద్మశ్రీ సంస్కారాలు|పద్మశ్రీ]] }} '''హర్విందర్ సింగ్ ఫూల్కా''' [[ఢిల్లీ హైకోర్టు]] సీనియర్ అడ్వకేట్, రాజకీయ నాయకుడు, మానవ హక్కుల కార్యకర్త, రచయిత. ఆయన పంజాబ్ శాసనసభ ప్రతిపక్ష నాయకుడిగా సేవలందించారు.<ref name="newindianexpress.com">[https://www.newindianexpress.com/nation/2017/jul/09/punjabs-leader-of-opposition-h-s-phoolka-resigns-wants-to-help-anti-sikh-riot-victims-1626367.html Punjab's leader of Opposition H S Phoolka resigns, wants to help anti-Sikh riot victims]</ref> [[File:The President, Shri Ram Nath Kovind presenting the Padma Shri Award to Shri Harvinder Singh Phoolka, at the Civil Investiture Ceremony-II, at Rashtrapati Bhavan, in New Delhi on March 16, 2019.jpg|thumb|2019 మార్చి 16న న్యూఢిల్లీలోని రాష్ట్రీయ భవనంలో జరిగిన పౌర పురస్కారాల ప్రదానోత్సవంలో హర్విందర్ సింగ్ ఫూల్కా (ఎడమ)కు పద్మశ్రీ పురస్కారాన్ని అందజేస్తున్న అప్పటి రాష్ట్రపతి రామ్‌నాథ్ కోవింద్ (కుడి).]] 1984 సిక్కు వ్యతిరేక అల్లర్ల బాధితులకు న్యాయం అందించడానికి అత్యంత సుదీర్ఘమైన, క్లిష్టమైన న్యాయ పోరాటాలకు నేతృత్వం వహించిన వ్యక్తిగా ఆయన ప్రసిద్ధి చెందారు.<ref>{{cite web|title= Judges have been a party to a cover-up|publisher= India Times (English Daily)|url= http://info.indiatimes.com/1984/21.htm|access-date= 28 December 2008|quote= He has been the force behind setting up of the Citizen's Justice Committee and has spearheaded one of the longest and most torturous legal battles for the riot victims.|archive-date= 2 January 2009|archive-url= https://web.archive.org/web/20090102043606/http://info.indiatimes.com/1984/21.htm|url-status= dead}}</ref><ref name="warrier-1">{{cite news | last =Warrier |first = K. Hari | title = Advocate of a just cause | publisher = The Pioneer | date = 20 October 1996}}</ref> ప్రభుత్వాల మద్దతు ఉన్నప్పటికీ కాంగ్రెస్ నాయకులు [[హెచ్. కె. ఎల్. భగత్]], [[సజ్జన్ కుమార్]], జగదీష్ టైట్లర్ల పాత్రపై విడివిడిగా కేసులు వాదించారు.<ref name="coverup-1">{{cite news | last = Mustafa |first = Seema | title = 1984 Sikhs Massacres: Mother of All Cover-ups | work = Front page story | page = 1| publisher = The Asian Age | date = 9 August 2005}}</ref><ref name="agal">{{cite news | last = Agal |first = Renu | title = Justice delayed, justice denied | work = BBC News | date = 11 August 2005}}</ref> అధికార పార్టీ నాయకుల ప్రమేయాన్ని బయటపెట్టినందుకు ఆయనకు బెదిరింపు లేఖలు వచ్చాయి.<ref name="threatened">{{cite web |title=Judges have been a party to a cover-up |publisher=India Times (English Daily) |url=http://info.indiatimes.com/1984/21.htm |access-date=28 December 2008 |archive-date=2 January 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090102043606/http://info.indiatimes.com/1984/21.htm |url-status=dead }}</ref><ref name="coverup-1" /><ref name="agal" /> అవుట్‌లుక్ పత్రిక ప్రత్యేక వార్షిక సంచిక భారతదేశంలో మార్పు తెచ్చిన 50 మంది ప్రముఖుల జాబితాలో అమర్త్య సేన్, అభినవ్ ఘోష్ లతో పాటు ఫూల్కాను చేర్చింది.<ref name="50list">{{cite news | last =Deb |first = Sandipan | title = Fifty Faces, A Million Reasons | publisher = Outlook (magazine, first anniversary special edition) | date = October 1996}}</ref> ఆయన [[2014 భారత సార్వత్రిక ఎన్నికలు|2014 లోక్‌సభ ఎన్నికలలో]] [[ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ]] అభ్యర్థిగా లూధియానా నుండి పోటీ చేసి ఓటమి చెందారు.<ref>{{cite web|title=AAP releases its list of first 20 Candidates for Lok Sabha Polls 2014|url=http://news.biharprabha.com/2014/02/aap-releases-its-list-of-first-20-candidates-for-lok-sabha-polls-2014/|work=IANS|publisher=news.biharprabha.com|access-date=16 February 2014}}</ref> 2017లో దాఖా శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి విజయం సాధించారు. గురు గ్రంథ్ సాహిబ్ జీ గౌరవానికి భంగం కలిగించిన ఘటనపై రంజిత్ సింగ్ కమిషన్ విచారణ నివేదికపై కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వం తగిన చర్యలు తీసుకోలేదని ఆరోపిస్తూ 2018 అక్టోబరు 12న తన పదవికి రాజీనామా చేశారు. ఆయన రాజీనామాను స్పీకర్ 2019 ఆగస్టు 9న ఆమోదించారు.<ref>[https://www.thehindu.com/news/national/other-states/phoolkas-resignation-accepted/article28969587.ece Phoolka's resignation accepted by speaker]</ref> == తొలి జీవితం, విద్య == ఫూల్కా బాల్యం పంజాబ్‌లోని [[బర్నాలా]] జిల్లా భదౌర్ గ్రామంలోని సిద్ధూ జట్ రాజకుటుంబంలో సాగింది.<ref name=Bio>{{cite web|title=Authors|publisher=SikhSpectrum Quarterly| url=http://www.sikhspectrum.com/authors.asp| archive-url=https://web.archive.org/web/20020628100455/http://www.sikhspectrum.com/authors.asp| url-status=usurped| archive-date=28 June 2002| access-date=28 December 2008}}</ref> ఆయన ప్రాథమిక విద్య స్వగ్రామంలోని ఒక చిన్న పాఠశాలలో ప్రారంభమైంది. లూధియానాలో డిగ్రీ పూర్తి చేసి, చండీగఢ్‌లోని లా కాలేజీలో న్యాయ విద్యనభ్యసించారు. == కుటుంబం == ఫూల్కా 1983లో మనీందర్ కౌర్‌ను వివాహమాడారు. ఆమె ఫుడ్ టెక్నాలజిస్ట్. కన్సాస్‌లోని అమెరికన్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ బేకింగ్‌లో 1990 ప్రముఖ గ్రాడ్యుయేట్‌గా నిలిచారు.<ref name=Bio/> ఆమె యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో లభించిన ఉద్యోగావకాశాలను నిరాకరించి, న్యాయపోరాటంలో భర్తకు మద్దతుగా భారతదేశానికి తిరిగి వచ్చారు.<ref name=Bio/> == ప్రస్థానం == చండీగఢ్‌లో న్యాయశాస్త్ర పట్టా పూర్తి చేసిన తరువాత ఫూల్కా ఢిల్లీ చేరి వృత్తి జీవితాన్ని ప్రారంభించారు. 1993లో అల్లర్ల విచారణకు ఏర్పాటు చేసిన జస్టిస్ నరులా కమిటీ సభ్య కార్యదర్శిగా పనిచేశారు.<ref name=KhuranaNarula>{{cite news | title = No justice for 84 carnage victims| publisher = The Statesman | date = 30 October 1998}}</ref> 2001 జనవరిలో కేంద్ర ప్రభుత్వ తరఫున న్యాయవాదిగా నియమితులయ్యారు.<ref name=quits-1>{{cite news | title = Senior govt counsel quits | publisher = Indian Express (Newspaper)| date = 13 February 2001}}</ref> క్లయింట్ వైపు తప్పు ఉందని భావిస్తే కేసు అంగీకరించని న్యాయవాదిగా ఆయనకు పేరుంది.<ref name=warrier-4>{{cite news | last =Warrier |first = K. Hari | title = Advocate of a just cause | publisher = The Pioneer | date = 20 October 1996}}</ref> 2014లో ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీలో చేరారు.<ref>{{Cite news|date=7 January 2014|title=H.S. Phoolka to Join AAP|work=Outlook Magazine|url=https://www.outlookindia.com/newswire/story/hs-phoolka-to-join-aap/823942|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624201216/https://www.outlookindia.com/newswire/story/hs-phoolka-to-join-aap/823942|url-status=dead|archive-date=24 June 2021|access-date=17 June 2021}}</ref> 2017 పంజాబ్ శాసనసభ ఎన్నికలలో దాఖా శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి గెలుపొంది,<ref>{{Cite web|last=Doval|first=Nikita|date=2017-03-11|title=Punjab election results: H.S. Phoolka wins Dakha seat, loses political hot seat|url=https://www.livemint.com/Politics/VOx3SPALHSXnL64fSBL5UJ/Punjab-election-results-HS-Phoolka-wins-Dakha-seat-loses.html|access-date=2021-06-17|website=mint|language=en}}</ref> పంజాబ్ శాసనసభ ప్రతిపక్ష నాయకుడిగా నియమితులయ్యారు.<ref>{{Cite news|last=IANS|date=2017-03-15|title=AAP MLA H S Phoolka to be Leader of Opposition in Punjab|work=Business Standard India|url=https://www.business-standard.com/elections/punjab-assembly-elections-2017/aap-mla-h-s-phoolka-to-be-leader-of-opposition-in-punjab-117031500632_1.html|access-date=2021-06-17}}</ref> ప్రతిపక్ష నేత పదవిని లాభదాయక పదవిగా పేర్కొంటూ ఢిల్లీ బార్ కౌన్సిల్ ఆయనను న్యాయవాదిగా ప్రాక్టీస్ చేయకుండా అడ్డుకుంది. దాంతో 1984 సిక్కు అల్లర్ల కేసును ఢిల్లీ హైకోర్టులో వాదించడానికి 2017 జూలైలో ప్రతిపక్ష నేత పదవికి ರಾಜీనామా చేశారు.<ref>{{Cite web|date=2017-07-11|title=HS Phoolka resigns as leader of Opposition in Punjab assembly|url=https://www.hindustantimes.com/punjab/hs-phoolka-resigns-as-leader-of-opposition-in-punjab-assembly/story-2wK5M7WZpuyOslMjHSLggI.html|access-date=2021-06-17|website=Hindustan Times|language=en}}</ref> 1984 సిక్కు అల్లర్ల బాధితులకు న్యాయం పోరాటానికే పూర్తిగా జీవితాన్ని అంకితం చేయాలని భావిస్తున్నట్లు పేర్కొంటూ 2019 జనవరిలో ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీని వీడారు.<ref>{{Cite web|title=Turning Anna Movement Into Party Was Wrong: HS Phoolka After Quitting AAP|url=https://www.ndtv.com/india-news/after-quitting-aap-hs-phoolka-says-justice-for-1984-victims-is-his-lifes-mission-1972825|access-date=2021-06-17|website=NDTV.com}}</ref> == 1984 సిక్కు వ్యతిరేక అల్లర్లు == ఇందిరా గాంధీ హత్య తరువాత న్యూఢిల్లీలో చోటుచేసుకున్న 1984 సిక్కు వ్యతిరేక అల్లర్ల బాధితులకు న్యాయం తెచ్చేందుకు సాగించిన పోరాటానికి ఫూల్కా ప్రసిద్ధి చెందారు. ఈ ఘటనలలో సుమారు 2,733 మంది సిక్కులు మరణించగా, 50,000 మందికి పైగా నిరాశ్రయులయ్యారు.<ref name=xfiles>{{cite news | last = John |first = Shobha | title = The X-Files: Where the mob goes scot free | publisher = The Economic Times | date = 13 July 2003}}</ref> ఆ సమయానికి ఆయన వయస్సు 28 సంవత్సరాలు. ఢిల్లీకి కొత్తగా వచ్చిన యువ న్యాయవాదిగా ఉన్నారు.<ref name=obsessed>{{cite news | last =Suryamurthy |first = R. | title = A lawyer obsessed with the rights of riot victims | work = The Tribune | date = 3 December 2001}}</ref> తన వృత్తిని, వ్యక్తిగత జీవితాన్ని పక్కనపెట్టి బాధితుల తరుఫున న్యాయపోరాటం చేపట్టారు.<ref name=quits-1/><ref name=warrier-5>{{cite news | last =Warrier |first = K. Hari | title = Advocate of a just cause | publisher = The Pioneer | date = 20 October 1996}}</ref> === అల్లర్లనుండి తప్పించుకోవడం === అల్లర్లు చెలరేగిన సమయంలో ఫూల్కా గర్భిణిగా ఉన్న తన భార్య మనీందర్ కౌర్‌తో కలిసి మోటార్ బైక్‌పై వెళ్తున్నారు. సిక్కులపై దాడులు జరుగుతున్నాయని మిత్రుడు హెచ్చరించడంతో, ప్రధాన రహదారులను వదిలి కోట్ల ముబారక్‌పూర్ దారిన దక్షిణ ఢిల్లీలోని ఇంటికి సురక్షితంగా చేరుకున్నారు.<ref name=firstencounter>{{cite web|title=Judges have been a party to a cover-up|publisher=India Times (English Daily)|url=http://info.indiatimes.com/1984/21.htm|access-date=28 December 2008|archive-date=2 January 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090102043606/http://info.indiatimes.com/1984/21.htm|url-status=dead}}</ref> ఫూల్కా కుటుంబం ఢిల్లీ వదిలి వెళ్లిపోయిందని అబద్ధం చెప్పి, వారి హిందూ యజమాని తన ఇంట్రాయ్ దాగేలా చేసి ఆందోళనకారులను వెనక్కి పంపారు. స్టోర్ రూమ్‌లో 2 రోజులు గడిపిన పిమ్మట ఆర్మీ రక్షణలో బయటకు వచ్చి విమానంలో చండీగఢ్ చేరుకున్నారు.<ref name=warrier-escape>{{cite news | last =Warrier |first = K. Hari | title = Advocate of a just cause | publisher = The Pioneer | date = 20 October 1996}}</ref> === పోరాట నిశ్చయం === నివాసాన్ని చండీగఢ్‌కు మార్చాలని భావించినప్పటికీ, బాధితుల అఫిడవిట్ల తయారీకి న్యాయవాదులు అవసరమని తెలుసుకుని ఫర్ష్ విహార్ ఉపశమన శిబిరానికి వెళ్లారు.<ref name="obsessed"/> అక్కడ అనాథలుగా మారిన పిల్లలు, తల్లుల పరిస్థితి చూసి తమ నిర్ణయాన్ని మార్చుకున్నారు. బాధితులకు న్యాయం జరిగే వరకు ఢిల్లీలోనే ఉండి పోరాడాలని నిశ్చయించుకున్నారు.<ref name=50list/> === సిటిజన్స్ జస్టిస్ కమిటీ, ద సిక్కు ఫోరం === [[File:Descendants_of_victims_of_1984_riots_with_The_Sikh_Forum.jpg|thumb|1984 అల్లర్ల బాధితుల కుటుంబ సభ్యులతో ద సిక్కు ఫోరం ప్రతినిధులు; చిత్రంలో హర్విందర్ సింగ్ ఫూల్కా, డి.ఐ.జి. ప్రతాప్ సింగ్, పుష్పిందర్ సింగ్.]] ఫూల్కా 'సిటిజన్స్ జస్టిస్ కమిటీ' (CJC) ఏర్పాటులో కీలక పాత్ర పోషించారు. ఇది మానవ హక్కుల కార్యకర్తలు, ప్రముఖ న్యాయకోవిదులతో కూడిన సమూహం. 1985 మేలో ప్రారంభమైన ఈ కమిటీ,<ref name=Tribune-1>{{cite news | title = Justice Narula passes away| publisher = The Tribune (Chandigarh)| date = 7 November 1985}}</ref> వివిధ విచారణ కమిషన్ల ముందు బాధితుల తరుఫున వాదనలు వినిపించింది. ఇందులో జస్టిస్ రంజిత్ సింగ్ నరులా, సోలీ సొరాబ్జీ, జనరల్ జగ్‌జీత్ సింగ్ అరోరా, జస్టిస్ వి.ఎమ్. తార్‌కుండే, ఖుష్వంత్ సింగ్ సభ్యులుగా ఉన్నారు.<ref name=Tribune-1/> 1985 జూలై 29న మిశ్రా కమిషన్ ముందు సిజెసి న్యాయవాదిగా ఫూల్కా హాజరయ్యారు.<ref name=firstsitting>{{cite news | title = Judicial inquiry into November 1984 riots| work =BBC Summary of World Broadcasts | publisher = The Press Trust of India | date = 31 July 1985}}</ref> రహస్య విచారణలు నిర్వహించాలనే నిర్ణయంతో విభేదిస్తూ 1986 మార్చిలో కమిషన్ నుంచి వైదొలిగి విడివిడిగా కేసులు దాఖలు చేయడం ప్రారంభించారు.<ref>{{cite news | last = Tenorio |first = Vyvyan | title = Victimized Sikhs await redress | page = 19| publisher = Christian Science Monitor (Boston) | date = 6 June 1986}}</ref> ఆయన 'ద సిక్కు ఫోరం' స్థాపన నుండి దానితో కలిసి పనిచేస్తున్నారు.<ref>{{Cite web |title=Legal Aftermath of 1984 and the Way Forward-Panel Discussion – Lok Raj Sangathan |url=https://lokraj.org.in/2016/11/14/legal-aftermath-of-1984-and-the-way-forward-panel-discussion/ |access-date=2026-07-26 |language=en-GB}}</ref> === కార్నేజ్84 వెబ్‌సైట్ === 1984 సిక్కు అల్లర్ల నివేదికలను ప్రజలకు అందుబాటులో ఉంచడానికి ఫూల్కా "Carnage84.com" అనే వెబ్‌సైట్‌ను ప్రారంభించారు. 2001 జూలై 10న ప్రారంభమైన ఈ సైట్‌ను 10 రోజులలోనే 30 దేశాల నుండి 1,50,000 మంది సందర్శించారు.<ref name=site-1>{{cite news | title = 1,50,000 visit website on '84 riots since launch on July 10 | page = 19| publisher = The Press Trust of India | date = 21 July 2001}}</ref> === రాజకీయ ప్రస్థానం === 2014 జనవరిలో ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీలో చేరి, లూధియానా లోక్‌సభ నియోజకవర్గం నుండి పోటీ చేసి కాంగ్రెస్ అభ్యర్థి రవ్‌నీత్ సింగ్ బిట్టూ చేతిలో ఓటమి పాలయ్యారు.<ref>{{cite news|url=http://www.indiavotes.com/pc/detail/8067/7/16|title= IndiaVotes; PC Ludhiana 2014}}</ref> 2017 పంజాబ్ అసెంబ్లీ ఎన్నికలలో దాఖా నియోజకవర్గం నుండి గెలుపొందారు. 2026 ఏప్రిల్ 1న ఫూల్కా [[భారతీయ జనతా పార్టీ]]లో చేరారు.<ref>https://www.bjp.org/senior-advocate-and-former-leader-opposition-punjab-h-s-phoolka-joins-bjp-new-delhi</ref> == ప్రముఖ వ్యాఖ్యలు == {{blockquote|అల్లర్ల బాధితులు సాగించిన న్యాయపోరాటం ఎంతటి శక్తివంతులనైనా ఎదిరించవచ్చనే సందేశాన్ని ఇచ్చింది. వారు కొండలా ఉంటే బాధితులు ఆ కొండను కదిలించే చీమల్లా ప్రయత్నించారు. మన కృషి వల్ల కొండ కదలడం ప్రారంభమైంది. మనం ప్రయత్నాలు ఆపితే అది మళ్లీ పర్వతంలా స్థిరంగా మారిపోతుంది.<ref name=obsessed/>}} == పుస్తకం == మానవ హక్కుల కార్యకర్త, విలేఖరి మనోజ్ మిట్టాతో కలిసి ఫూల్కా 1984 సిక్కు అల్లర్ల నేపథ్యంతో ''వెన్ ఎ ట్రీ షుక్ ఢిల్లీ'' అనే పుస్తకాన్ని రాశారు.<ref>{{cite news | title = Defamation suit: Tytler may depose in city court today | publisher = Indian Express | date = 11 September 2008}}</ref> == మూలాలు == {{మూలాలు|2}} == బయటి లింకులు == *[http://www.carnage84.com కార్నేజ్84 వెబ్‌సైట్] *[https://www.youtube.com/watch?v=k8pu18lUh6s ఎన్‌డిటివి ఇంటర్వ్యూ] [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] [[వర్గం:ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ రాజకీయ నాయకులు]] [[వర్గం:1955 జననాలు]] [[వర్గం:భారతీయ జనతా పార్టీ రాజకీయ నాయకులు]] tfnryrmcpt08sa7avo3odhu6xjqh6xp 0 507368 4955446 4941387 2026-09-09T15:23:48Z స్వరలాసిక 13980 4955446 wikitext text/x-wiki '''20వ శతాబ్దపు శాస్త్రీయ సంగీతం''' అంటే 1901, 2000 సంవత్సరాల మధ్య (ఈ సంవత్సరాలతో సహా) రచించబడిన [[శాస్త్రీయ సంగీతం|పాశ్చాత్య కళా సంగీతం]] . 20వ శతాబ్దంలో సంగీత [[శైలిశాస్త్రం|శైలి]] మునుపెన్నడూ లేనంతగా వైవిధ్యభరితంగా మారింది, అందువల్ల ఈ శతాబ్దంలో ఆధిపత్య శైలి ఏదీ లేదు. [[ఆధునికవాద సాహిత్యం|ఆధునికవాదం]], [[ఇంప్రెషనిజం]], ఉత్తర-రొమాంటిసిజం అన్నీ 20వ శతాబ్దం ప్రారంభానికి ముందు దశాబ్దాల నుండి ఉద్భవించినప్పటికీ, వాటిని చేర్చడానికి కారణం, అవి అంతకుముందు సాధారణ అభ్యాస కాలంలో భాగంగా ఉన్న 19వ శతాబ్దపు శైలుల సంగీత పరిధులను దాటి పరిణామం చెందడమే. [[నియోక్లాసిసిజం (సంగీతం)|నియోక్లాసిసిజం]], [[ఎక్స్‌ప్రెషనిజం]] చాలావరకు 1900 తర్వాత వచ్చాయి. మినిమలిజం శతాబ్దం చివర్లో ప్రారంభమైంది, దీనిని [[ఆధునిక యుగము|ఆధునిక యుగం]] నుండి ఉత్తర-ఆధునిక యుగానికి జరిగిన మార్పుగా చూడవచ్చు, అయినప్పటికీ కొందరు ఉత్తర-ఆధునికవాదం సుమారు 1930 నాటిదే అని పేర్కొంటారు. అలెటరీ, అటోనాలిటీ, [[సీరియలిజం]], ''మ్యూజిక్ కాంక్రీట్'', [[ఎలక్ట్రానిక్ సంగీతం]] అన్నీ ఈ శతాబ్దంలో అభివృద్ధి చేయబడ్డాయి. ఈ శతాబ్దంలో [[జాజ్]], జానపద [[జానపద సంగీతం|సంగీతం]] అనేక స్వరకర్తలపై ముఖ్యమైన ప్రభావాలుగా మారాయి. == చరిత్ర == శతాబ్దం ప్రారంభంలో, సంగీతం విలక్షణంగా చివరి రొమాంటిక్ శైలిలో ఉండేది. గుస్తావ్ మహ్లర్, రిచర్డ్ స్ట్రాస్, జీన్ సిబెలియస్ వంటి స్వరకర్తలు రొమాంటిక్ అనంతర సింఫనీ రచన పరిమితులను విస్తరింపజేస్తున్నారు. అదే సమయంలో, [[ఫ్రాన్స్|ఫ్రాన్స్‌]]<nowiki/>లో క్లాడ్ డెబస్సీ నేతృత్వంలో ఇంప్రెషనిస్ట్ ఉద్యమం అభివృద్ధి చెందుతోంది. నిజానికి డెబస్సీ 'ఇంప్రెషనిజం' అనే పదాన్ని తీవ్రంగా ద్వేషించాడు: "నేను 'భిన్నమైనది' చేయడానికి ప్రయత్నిస్తున్నాను—ఒక విధంగా చెప్పాలంటే, మూర్ఖులు 'ఇంప్రెషనిజం' అని పిలిచే పదం, ముఖ్యంగా కళా విమర్శకులచే సాధ్యమైనంత తప్పుగా ఉపయోగించబడుతుంది". {{Sfn|Politoske and Martin|1988|p=419}} మారిస్ రావెల్ సంగీతాన్ని కూడా తరచుగా ఇంప్రెషనిస్ట్ అని పిలుస్తారు, ఇది ఎల్లప్పుడూ దానికి సంబంధం లేని అనేక శైలులలో సంగీతాన్ని అన్వేషిస్తుంది (కింద నియోక్లాసిసిజంపై చర్చను చూడండి). [[దస్త్రం:Arnold_Schoenberg_la_1948.jpg|thumb|319x319px| ఆర్నాల్డ్ షోన్‌బెర్గ్, లాస్ ఏంజిల్స్, 1948]] చాలా మంది స్వరకర్తలు ఉత్తర-రొమాంటిక్, ఇంప్రెషనిస్ట్ శైలులకు ప్రతిస్పందించి, విభిన్న మార్గాల్లో పయనించారు. శతాబ్దం అంతటా సంగీత గమనాన్ని నిర్వచించడంలో ఒక ముఖ్యమైన ఘట్టం ఏమిటంటే, శతాబ్దం మొదటి దశాబ్దంలో వివిధ స్వరకర్తలు విభిన్న మార్గాల్లో సాంప్రదాయ టోనాలిటీతో విస్తృతంగా విడిపోవడం. దీని నుండి శైలులు, పద్ధతులు, వ్యక్తీకరణలలో అపూర్వమైన "భాషా బహుళత్వం" ఉద్భవించింది. {{Sfn|Morgan|1984|p=458}} 20వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో ఉద్భవించిన భావవ్యక్తీకరణవాదం నుండి, ఆర్నాల్డ్ షోన్‌బెర్గ్ [[వియన్నా|వియన్నాలో]] అటోనాలిటీని అభివృద్ధి చేశారు. అతను తరువాత పన్నెండు-స్వరాల పద్ధతిని అభివృద్ధి చేశాడు, దీనిని అతని శిష్యులు ఆల్బన్ బెర్గ్, ఆంటోన్ వెబెర్న్ మరింత అభివృద్ధి చేశారు; తరువాత స్వరకర్తలు (పియర్ బౌలెజ్‌తో సహా) దీనిని ఇంకా అభివృద్ధి చేశారు. {{Sfn|Ross|2008|pp=194–196, 363–364}} స్ట్రావిన్స్కీ కూడా పన్నెండు-స్వరాల పద్ధతిని అన్వేషించాడు, అలాగే చాలా మంది ఇతర స్వరకర్తలు కూడా; నిజానికి, స్కాట్ బ్రాడ్లీ కూడా ''[[టామ్ అండ్ జెర్రీ]]'' కార్టూన్‌ల కోసం తన స్కోర్‌లలో ఈ పద్ధతిని ఉపయోగించాడు. {{Sfn|Ross|2008|p=296}} [[దస్త్రం:Igor_Stravinsky_LOC_32392u.jpg|ఎడమ|thumb| ఇగోర్ స్ట్రావిన్స్కీ]] [[మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం]] తర్వాత, [[స్వరకల్పన|స్వరకర్త]]<nowiki/>లు స్ఫూర్తి కోసం గతం వైపు తిరిగి చూడటం ప్రారంభించి, దాని నుండి అంశాలను (రూపం, సామరస్యం, రాగం, నిర్మాణం) స్వీకరించి రచనలు చేశారు. ఈ రకమైన సంగీతానికి ఈ విధంగా నియోక్లాసిసిజం అని పేరు వచ్చింది. ఇగోర్ స్ట్రావిన్స్కీ (''పుల్సినెల్లా''), సెర్గీ ప్రోకోఫీవ్ (''క్లాసికల్ సింఫనీ''), రావెల్ (''లే టోంబీయు డి కూపెరిన్''), మాన్యువల్ డి ఫాల్లా (''ఎల్ రెటాబ్లో డి మేస్ పెడ్రో''), పాల్ హిండెమిత్ (''సింఫనీ: మాథిస్ డెర్ మాలెర్'') అందరూ నియోక్లాసికల్ రచనలను రూపొందించారు. ఫ్రాన్సిస్కో బలిల్లా ప్రాటెల్లా, లుయిగి రుస్సోలో వంటి ఇటాలియన్ స్వరకర్తలు సంగీత [[ఫ్యూచరిజం|ఫ్యూచరిజంను]] అభివృద్ధి చేశారు. ఈ శైలి తరచుగా రోజువారీ శబ్దాలను పునఃసృష్టించి, వాటిని "భవిష్యత్వాద" సందర్భంలో ఉంచడానికి ప్రయత్నించింది. జార్జ్ ఆంథెయిల్ "మెషిన్ మ్యూజిక్" (అతని రెండవ సొనాటా, "ది ఎయిర్‌ప్లేన్"తో ప్రారంభించి), అలెగ్జాండర్ మొసోలోవ్ (అత్యంత ప్రసిద్ధి చెందిన అతని ''ఐరన్ ఫౌండ్రీ'') దీని నుండే అభివృద్ధి చెందారు. చార్లెస్ ఐవ్స్, జూలియన్ కారిల్లో, అలోయిస్ హాబా, జాన్ ఫౌల్డ్స్, ఇవాన్ వైష్నెగ్రాడ్స్కీ, హ్యారీ పార్చ్, మిల్డ్రెడ్ కూపర్ వంటి అనేకమంది తమ రచనలలో మైక్రోటోన్‌లను ఉపయోగించడం ద్వారా, అందుబాటులో ఉన్న అన్ని స్వరాలను అన్వేషించడం ద్వారా సంగీత పదజాలాన్ని విస్తరించే ప్రక్రియ మరింత ముందుకు సాగింది. మైక్రోటోన్‌లు అంటే సెమిటోన్ కంటే చిన్నవైన స్వర విరామాలు; మానవ స్వరాలు, ఫ్రట్‌లు లేని తీగ వాయిద్యాలు "సాధారణ" స్వరాల మధ్యలోకి వెళ్లడం ద్వారా వాటిని సులభంగా ఉత్పత్తి చేయగలవు, కానీ ఇతర వాయిద్యాలకు ఇది మరింత కష్టంగా ఉంటుంది—పియానో, ఆర్గాన్‌లకు, తిరిగి ట్యూన్ చేయడం,/లేదా పెద్ద పునర్నిర్మాణం చేయడం మినహా, వాటిని ఉత్పత్తి చేయడానికి అస్సలు మార్గమే లేదు. 1940లు, 50లలో స్వరకర్తలు, ముఖ్యంగా పియరీ షాఫర్, మ్యూజిక్ కాంక్రీట్‌లో సంగీతానికి సాంకేతిక పరిజ్ఞాన అనువర్తనాన్ని అన్వేషించడం ప్రారంభించారు. {{Sfn|Dack|2002}} తరువాత, [[మాగ్నెటిక్ టేప్]], కంప్యూటర్లు, [[సింథసైజర్|సింథసైజర్లు]], [[బహుళమాధ్యమాలు|మల్టీమీడియా]], ఇతర ఎలక్ట్రానిక్ పరికరాలు, సాంకేతికతలను ఉపయోగించే అన్ని రకాల సంగీతాన్ని చేర్చడానికి 'ఎలక్ట్రోఅకౌస్టిక్ మ్యూజిక్' అనే పదాన్ని సృష్టించారు. లైవ్ ఎలక్ట్రానిక్ మ్యూజిక్ అనేది ప్రదర్శనలో లైవ్ ఎలక్ట్రానిక్ శబ్దాలను ఉపయోగిస్తుంది (ప్రదర్శన సమయంలో ఓవర్‌డబ్ చేయబడే ముందుగా ప్రాసెస్ చేయబడిన శబ్దాలకు భిన్నంగా), దీనికి జాన్ కేజ్ ' ''కార్ట్రిడ్జ్ మ్యూజిక్''' ఒక తొలి ఉదాహరణ. స్పెక్ట్రల్ మ్యూజిక్ (గెరార్డ్ గ్రిసే, ట్రిస్టన్ మురైల్) అనేది ఎలక్ట్రోఅకౌస్టిక్ సంగీతం తదుపరి అభివృద్ధి, ఇది సంగీతాన్ని సృష్టించడానికి ధ్వని స్పెక్ట్రా విశ్లేషణలను ఉపయోగిస్తుంది. <ref>{{Harvnb|Dufourt|1981}}; {{Harvnb|Dufourt|1991}}</ref> కేజ్, బెరియో, బౌలేజ్, మిల్టన్ బాబిట్, లుయిగి నోనో, ఎడ్గార్డ్ వారెస్ అందరూ ఎలక్ట్రోకౌస్టిక్ సంగీతాన్ని రాశారు. 1950ల ప్రారంభం నుండి, కేజ్ తన సంగీతంలో యాదృచ్ఛిక అంశాలను ప్రవేశపెట్టాడు. ప్రాసెస్ మ్యూజిక్ (కార్ల్‌హీంజ్ స్టాక్‌హౌసెన్ ''ప్రొజెషన్'', ''ఆస్ డెన్ సిబెన్ టాగెన్'' ;, స్టీవ్ రీచ్ ''పియానో ఫేజ్'', ''క్లాపింగ్ మ్యూజిక్'') పనిలో తప్పనిసరిగా బేర్ చేయబడిన ఒక నిర్దిష్ట ప్రక్రియను అన్వేషిస్తుంది. అనూహ్యమైన ఫలితాలను ఇచ్చే రచనలను వర్ణించడానికి కేజ్ "ప్రయోగాత్మక సంగీతం" అనే పదాన్ని సృష్టించారు, {{Sfn|Mauceri|1997|p=197}} నిర్వచనం ప్రకారం "ప్రయోగాత్మక చర్య అంటే దాని ఫలితం ముందుగా ఊహించలేనిది". {{Sfn|Cage|1961|p=39}} ఈ పదాన్ని, నిర్దిష్ట శైలుల సరిహద్దులను లేదా నిర్వచనాలను అధిగమించే సంగీతాన్ని, లేదా విభిన్న శైలుల మిశ్రమ విధానాన్ని కలిగి ఉన్న సంగీతాన్ని, లేదా అసాధారణమైన, కొత్త, విలక్షణమైన అంశాలను మేళవించిన సంగీతాన్ని వర్ణించడానికి కూడా ఉపయోగిస్తారు. ఈ కాలపు సంగీతంలో రొమాంటిక్, మోడర్నిస్ట్, నియోక్లాసికల్, పోస్ట్‌మోడర్నిస్ట్ లేదా ఇతర ముఖ్యమైన సాంస్కృతిక ధోరణులు తరచుగా ప్రభావం చూపాయి. ఇగోర్ స్ట్రావిన్స్కీ, సెర్గీ ప్రోకోఫియేవ్ తమ ప్రారంభ వృత్తి జీవితంలో ఆదిమవాదం పట్ల ప్రత్యేకంగా ఆకర్షితులయ్యారు, దీనిని ''<nowiki/>'ది రైట్ ఆఫ్ స్ప్రింగ్'<nowiki/>'', ''<nowiki/>'చౌట్'<nowiki/>'' వంటి రచనలలో అన్వేషించారు. ఇతర రష్యన్లు, ముఖ్యంగా డిమిత్రి షోస్తాకోవిచ్, [[కమ్యూనిజం]] సామాజిక ప్రభావాన్ని ప్రతిబింబించారు, తదనంతరం వారి సంగీతంలో సోషలిస్ట్ రియలిజం కఠినమైన పరిమితులలో పనిచేయవలసి వచ్చింది. {{Sfn|McBurney|2004}}బెంజమిన్ బ్రిటన్ (''వార్ రిక్వియమ్''), మైఖేల్ టిప్పెట్ వంటి ఇతర స్వరకర్తలు, పూర్తిగా వారి స్వంత ఇష్టంతోనే అయినప్పటికీ, వారి రచనలలో రాజకీయ ఇతివృత్తాలను అన్వేషించారు. {{Sfn|Evans|1979|p=450}} శతాబ్దం తొలి భాగంలో జాతీయవాదం కూడా ఒక ముఖ్యమైన భావప్రకటనా సాధనంగా ఉండేది. ముఖ్యంగా అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాల సంస్కృతి, చార్లెస్ ఐవ్స్, జాన్ ఆల్డెన్ కార్పెంటర్, (తరువాత) జార్జ్ గెర్ష్విన్ వంటి వారి రచనలలో, శాస్త్రీయ సంగీతంలో ఒక అమెరికన్ వాడుక శైలిని రూపొందించడం ప్రారంభించింది. [[జానపద సంగీతం]] (వాన్ విలియమ్స్ ' ''ఫైవ్ వేరియంట్స్ ఆఫ్ డైవ్స్ అండ్ లాజరస్''', గుస్తావ్ హోల్స్ట్ ''<nowiki/>'ఎ సోమర్‌సెట్ రాప్సడీ'' '), [[జాజ్]] (గెర్ష్విన్, లియోనార్డ్ బెర్న్‌స్టైన్, డారియస్ మిల్హాడ్ ''<nowiki/>'లా క్రియేషన్ డు మోండే'' ') కూడా ప్రభావవంతమైనవి. శతాబ్దం చివరి పాదంలో, ఏకలక్షణవాదం, బహుళశైలివాదం ప్రాముఖ్యతను సంతరించుకున్నాయి. వీటితో పాటు, మినిమలిజం, న్యూ కాంప్లెక్సిటీ, న్యూ సింప్లిసిటీలను వాటి సంబంధిత వ్యాసాలలో మరింత వివరంగా పరిశీలించడం జరిగింది. == మూలాలు == {{Reflist}} [[వర్గం:సంగీతం]] [[వర్గం:సంగీత చరిత్ర]] [[వర్గం:శాస్త్రీయ సంగీతం]] [[వర్గం:20వ శతాబ్ద భారతీయ సంగీతకారులు]] k8r64uqovdlbrzxvtn0cp192uce1fsr 0 507648 4955671 4945292 2026-09-10T11:45:26Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4955671 wikitext text/x-wiki {| class="infobox ib-settlement vcard" ! colspan="2" class="infobox-above" |<div class="fn org">హాలీచ్</div> |- | colspan="2" class="infobox-subheader" |<div class="category">[[City status in Ukraine|నగరం]]</div> |- class="mergedtoprow" | colspan="2" class="infobox-full-data" |<templatestyles src="Multiple image/styles.css" wrapper=".tmulti"></templatestyles><div class="thumb tmulti tnone center"><div class="multiimageinner" style="width:262px;max-width:262px;border:none"><div class="trow"><div class="tsingle" style="width:260px;max-width:260px"><div style="height:150px;overflow:hidden">[[దస్త్రం:Galych-1.jpg|258x258px]]</div><div>హలీచ్ కోట</div></div></div><div class="trow"><div class="tsingle" style="width:128px;max-width:128px"><div style="height:95px;overflow:hidden">[[దస్త్రం:Галич_P1880653_Церква_Святого_Дмитра.jpg|126x126px]]</div><div>సెయింట్ డెమెట్రియస్ చర్చి</div></div><div class="tsingle" style="width:130px;max-width:130px"><div style="height:95px;overflow:hidden">[[దస్త్రం:Halych_(12).jpg|128x128px]]</div><div>మైదాన్ రిజ్ద్వా వద్ద భవనాలు</div></div></div><div class="trow"><div class="tsingle" style="width:260px;max-width:260px"><div style="height:75px;overflow:hidden">[[దస్త్రం:Halych_Panorama-6081-3.jpg|258x258px]]</div><div>కాజిల్ హిల్ నుండి హలీచ్ పనోరమా</div></div></div></div></div> |- class="mergedtoprow" | colspan="2" class="infobox-full-data maptable" |<templatestyles src="Infobox settlement/columns/styles.css" /><div class="ib-settlement-cols"><div class="ib-settlement-cols-row"><div class="ib-settlement-cols-cell">[[దస్త్రం:Flag_of_Halych.svg|border|100x100px|Flag of Halych]]<div class="ib-settlement-caption-link">జెండా</div></div><div class="ib-settlement-cols-cell">[[దస్త్రం:COA_of_Halych.svg|100x100px|Coat of arms of Halych]]<div class="ib-settlement-caption-link">ఆయుధాల కోటు</div></div></div></div> |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |<mapframe zoom="11" align="center" frameless="1" height="200" width="250">[ {"properties":{"title":"Halych","fill-opacity":0.1,"stroke":"#FF0000","stroke-width":2,"fill":"#606060"},"type":"ExternalData","service":"geoshape","ids":"Q146450"}, {"properties":{"stroke-width":2,"stroke":"#FF0000","title":"Halych"},"type":"ExternalData","service":"geoline","ids":"Q146450"}, {"type":"Feature","geometry":{"coordinates":[24.72861111111111,49.124722222222225],"type":"Point"},"properties":{"marker-color":"#5E74F3","title":"Halych","marker-symbol":"town"}} ]</mapframe><div class="infobox-caption">హలీచ్ పరస్పర పటం</div> |- class="mergedtoprow" | colspan="2" class="infobox-full-data" |<div class="switcher-container"><templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:250px;padding:0"><div style="position:relative;width:250px">[[దస్త్రం:Ivano-Frankivsk_location_map.svg|class=notpageimage noviewer|299x299px|Halych is located in Ivano-Frankivsk Oblast]]<div class="od notheme" style="top:25.417%;left:58.845%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-4px;top:-4px">[[దస్త్రం:Red_pog.svg|link=|class=notpageimage noviewer|8x8px|Halych]]</div><div class="pr" style="width:6em;left:5px"><div>హాలీచ్</div></div></div></div><div style="padding-top:0.2em">Ivano-Frankivsk ఒబ్లాస్ట్ లోపల స్థానం</div><span class="switcher-label" style="display:none">ఇవానో-ఫ్రాంకివ్స్క్ ఒబ్లాస్ట్ పటాన్ని చూపించు</span></div></div></div><templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:250px;padding:0"><div style="position:relative;width:250px">[[దస్త్రం:Ukraine_administrative_locations_map,_improved.svg|class=notpageimage noviewer|250x250px|Halych is located in Ukraine]]<div class="od notheme" style="top:41.573%;left:16.816%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-4px;top:-4px">[[దస్త్రం:Red_pog.svg|link=|class=notpageimage noviewer|8x8px|Halych]]</div><div class="pr" style="width:6em;left:5px"><div>హాలీచ్</div></div></div></div><div style="padding-top:0.2em">ఉక్రెయిన్లో స్థానం</div><span class="switcher-label" style="display:none">ఉక్రెయిన్ మ్యాప్ను చూపించు</span></div></div></div></div> |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |సమన్వయాలుః<templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles><span class="geo-inline"><span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Halych&params=49_7_29_N_24_43_43_E_region:UA_type:city(6086) <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">49°7′29′′N 24°43′43′′E<span class="longitude">24°43′43 "E</span></span></span><span class="geo-multi-punct">/&#x2E;</span><span class="geo-nondefault"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">49.12472 ° N 24.72861 ° E</span><span style="display:none"> / <span class="geo">49.12472; 24.72861</span></span></span>]</span></span> |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |దేశం. | class="infobox-data" |<span class="flagicon">[[దస్త్రం:Flag_of_Ukraine.svg|link=|alt=|border|23x23px]]&nbsp;</span>[[ఉక్రెయిన్]] |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |ప్రాంతం | class="infobox-data" |ఐవానో-ఫ్రాంకివ్స్క్ ఒబ్లాస్ట్ |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |రాయన్ | class="infobox-data" |ఇవనో-ఫ్రాంకివ్స్క్ రైయాన్ |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |హ్రోమడ | class="infobox-data" |హలీచ్ అర్బన్ హ్రోమడా |- class="mergedtoprow" ! colspan="2" class="infobox-header" |ప్రభుత్వం<div class="ib-settlement-fn"></div> |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |• మేయర్&nbsp;&nbsp; | class="infobox-data" |ఓరెస్ట్ ట్రాచిక్ |- class="mergedtoprow" ! colspan="2" class="infobox-header" |జనాభా<div class="ib-settlement-fn"> (2022)<span class="nowrap">&nbsp;</span></div> |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |<div style="white-space:nowrap;">• మొత్తం&nbsp;&nbsp;</div> | class="infobox-data" |6,086 |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |వెబ్సైట్ | class="infobox-data" |[http://www.galych-rada.gov.ua/index.php?newlang=en నగర కౌన్సిల్] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090618063821/http://www.galych-rada.gov.ua/index.php?newlang=en |date=2009-06-18 }} రైయాన్ అడ్మినిస్ట్రేషన్<br />[http://ww2.gov.if.ua/galytska రాయన్ పరిపాలన] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130806201422/http://ww2.gov.if.ua/galytska |date=2013-08-06 }} |} '''హాలీచ్''' అనేది పశ్చిమ [[ఉక్రెయిన్]] డ్నీస్టర్ నది ఉన్న ఒక చారిత్రాత్మక [[ఉక్రెయిన్ లోని నగరాల జాబితా|నగరం]].<ref>{{Cite web|title=Was ist Galizien?|url=https://www.galizien-deutsche.de/was-ist-galizien/eine-ortsbestimmung.htm|access-date=2023-12-29|website=Galiziendeutsche}} </ref> ఈ నగరం దాని పేరును ప్రిన్సిపాలిటీ ఆఫ్ హలీచ్, చారిత్రాత్మక ప్రావిన్స్ ఆఫ్ గలీసియా (హాలీచినా), గలీసియా-వోల్నియా రాజ్యానికి ఇచ్చింది, వీటిలో ఇది 14 వ శతాబ్దం ప్రారంభం వరకు రాజధానిగా ఉండేది, స్థానిక పాలకుల స్థానం ఎ[[లవీవ్|ల్వివ్]] మారింది.<ref name="Kingdoms of Europe">{{Cite web|title=European Kingdoms – Eastern Europe – Galicia|url=http://www.historyfiles.co.uk/KingListsEurope/EasternGalicia.htm|access-date=2014-12-13|website=The History Files|publisher=Kessler Associates}}</ref> ఈ రోజుల్లో, హాలీచ్-మాజీ గెలీషియన్ రాజధాని భూభాగంలో మాత్రమే ఒక భాగం ఉన్న ఒక చిన్న పట్టణం, దాని పేరు సంరక్షించబడినప్పటికీ. ఇది ఇవానో-ఫ్రాంకివ్స్క్ ఒబ్లాస్ట్ (ప్రాంతం) ఇవానో-ఫ్రాంకీవ్స్క్ రైయాన్ (జిల్లా) కు చెందినది. ఇది ఉక్రెయిన్లోని హ్రోమడాల్లో ఒకటైన హలీచ్ అర్బన్ హ్రోమడ పరిపాలనకు ఆతిథ్యం ఇస్తుంది.<ref name="admreform_2020_halych">{{Cite web|title=Галицкая городская громада|url=https://gromada.info/ru/obschina/galycka/|publisher=Портал об'єднаних громад України|language=ru}}</ref> హాలిక్ నగరం ఒబ్లాస్ట్ రాజధాని ఇవనో-ఫ్రాంకివ్స్క్కు ఉత్తరాన {{Convert|26|km|mi|0|abbr=on}} కిమీ (16 మైళ్ళు) దూరంలో ఉంది. జనాభాః 6,086 (2022 అంచనా. == పేరు == {{Stack|[[File:Halicz coa XIVw.png|thumb|గలీసియా రాజచిహ్నంపై ఉన్న [[జాక్‌డా]] అనేది "జాక్‌డా" అని అర్థం వచ్చే ''హల్కా'' అనే పేరును సూచిస్తుంది.]]}} నగరం పేరు, ఆధునిక తూర్పు స్లావిక్ భాషలలో ఒకే విధంగా వ్రాయబడినప్పటికీ (ఉక్రేనియన్ భాషలో హాలిచ్, [[రష్యన్ భాష|రష్యన్]] భాషలో గలిచ్ అని ఉచ్ఛరిస్తారు. [[రష్యా|రష్యన్]] లిప్యంతరీకరణను రష్యన్ పట్టణం గలిచ్తో అయోమయం చెందకూడదు. పోలిష్ భాషలో ఈ పేరును యిడ్డిష్ భాష ''హెలిష్'' లేదా హెయిలిష్ ([[లాటిన్]] హెలిట్ష్, హంగేరియన్ గలిక్, రొమేనియన్ భాషలో హాలిక్స్, హాలిసి) లో ''హాలిక్జ్'' అని అనువదించారు. స్థానిక జానపద పురాణాల ప్రకారం, "హలీచ్" అనే పేరు ఈ భూముల మొదటి పాలకుడైన పురాణ "ప్రిన్స్ హలీచినా" నుండి వచ్చింది. వాస్తవానికి, 1996లో తవ్విన స్థానికులు "హాల్చినా సమాధి" అని పిలిచే ఒక కుర్గాన్ ఒక కర్మ దహన స్థలం, ఒక గొప్ప నాయకుడికి చెందిన కాంస్య [[ఆయుధం]], బంగారు డిస్క్ ఉన్నాయి.<ref name="Tomenchuk2018">{{Cite book|url=http://ifoonsku.ucoz.ua/Halicz_jornal/Halicz_czasopismo_nr3.pdf|title=Галич: збірник наукових праць|last=Tomenchuk|first=Bohdan P.|publisher=Лілея-НВ|year=2018|isbn=978-966-668-456-4|editor-last=Voloshchuk|editor-first=Myroslav Mykhajlovych|volume=3|location=Ivano-Frankivsk|pages=10–42|language=uk|chapter=Archeology of the preannalistic Halych as a cultural and religious center of the «Great White unbaptized Croatia» (to the question of the founding of Halych in the second half of the 10th century)}}</ref> మాక్స్ వాస్మెర్, ఆధునిక స్లావిస్టులు సాధారణంగా "హలీచ్" అనేది "జాక్డా" (′ హాల్కా ") కోసం తూర్పు స్లావిక్ పదం నుండి ఉద్భవించిన విశేషణమని అంగీకరిస్తారు. ఈ పక్షి పట్టణం పాత కోటు ఆఫ్ ఆర్మ్స్ కనిపించింది.<ref name="Tomenchuk2018" /> == చరిత్ర == హలీచ్ భూభాగంలోని పురాతన పురావస్తు కళాఖండాలు 40,000 సంవత్సరాల క్రితం [[పాతరాతియుగం|పాలియోలిథిక్ కాలం]] వరకు వర్గీకరించబడ్డాయి. క్రీస్తుపూర్వం 5500 నాటి అనేక పురావస్తు సంస్కృతుల నుండి మరింత క్రమబద్ధమైన అన్వేషణలు, గత 7,000 సంవత్సరాలుగా ఈ ప్రాంతంపై నిరంతర ఆక్రమణను సూచిస్తున్నాయి, క్రీస్తుపూర్చి 7వ, 8వ శతాబ్దాలలో హలీచ్ జనాభా గణనీయంగా పెరిగిందని సూచిస్తున్నాయి. స్థానిక అధికారులు హలీక్ గురించి మొదటి లిఖిత ప్రస్తావన క్రీ. శ. 896 సంవత్సరానికి చెందినదని పేర్కొన్నారు. 13వ శతాబ్దం ప్రారంభం నుండి [[హంగరి|హంగేరియన్]] రాజు మూడవ బెలా ఆస్థాన వృత్తాంతాలైన ''గెస్టా హంగోరం'' లో లభించిన రికార్డు ఈ తేదీకి మద్దతు ఇస్తుంది. స్లావిక్ భూమి గుండా పన్నోనియా వెళ్లే మార్గంలో ప్రిన్స్ అల్మోస్ నేతృత్వంలోని హంగేరియన్ తెగలు హలీచ్లో బస చేసినట్లు వృత్తాంతాలు వివరిస్తాయి. ఈ వాదనకు తీవ్రమైన పండితులు మద్దతు ఇవ్వలేదు. అదేవిధంగా, మొదటి లిఖిత ప్రస్తావన కోసం మరొక ఆసక్తికరమైన తేదీ, క్రీ. శ. 290 (గోత్ జోర్డాన్స్ రాసిన "''గెటికా''" సూచనతో) మెజారిటీ ఆమోదించలేదు. === ఓల్డ్ హలీచ్ (ప్రిన్స్లీ హాలీచ్) === {{Stack|[[File:Poloniae et Ungariae zMünstera.jpg|thumb|1554 నాటి సెబాస్టియన్ మన్స్టర్ పటంలో నెస్టర్‌పై ఉన్న ''హాలిట్జ్'']]<nowiki>]]</nowiki>}} [[దస్త్రం:Saint_Panteleimon_Church,_Shevchenkove,_Ukraine-6300.jpg|thumb|షెవ్చెంకోవ్ లోని సెయింట్ పాంటాలియన్ చర్చి]] ప్రాథమిక వృత్తాంతంలోని హైపాటియన్ కోడెక్స్లో హలీచ్ గురించి అత్యంత సమగ్రమైన రికార్డులు ఉన్నాయి. ఓల్డ్ హలీచ్ను సమకాలీన నగరం నుండి వేరు చేయడానికి కొన్ని ఉక్రేనియన్ మూలాలలో ప్రిన్స్లీ హలీచ్ అని కూడా పిలుస్తారు. నేడు ఓల్డ్ హలీచ్ ఓల్డ్ రుథేనియా స్థావరంగా (రస్ '′) ఇవానో-ఫ్రాంకివ్స్క్ ఒబ్లాస్ట్ పురావస్తు స్మారక చిహ్నం. డ్నీస్టర్, దాని ఉపనదుల సంగమం వద్ద ఉన్న ఓల్డ్ హలీచ్, వైట్ క్రోయాట్స్ అనేక ప్రారంభ స్థావరాలు, వాణిజ్య ప్రదేశాల ఆధారంగా కనిపించింది, 12 వ-13 వ శతాబ్దాలలో ఒకే పట్టణంగా విలీనం అయ్యింది.<ref name="Tomenchuk2018" /><ref>{{Cite book|url=http://ifoonsku.ucoz.ua/Halicz_jornal/Halicz_czasopismo_nr3.pdf|title=Галич: збірник наукових праць|last=Holovko|first=Oleksandr|publisher=Лілея-НВ|year=2018|isbn=978-966-668-456-4|editor-last=Voloshchuk|editor-first=Myroslav Mykhajlovych|volume=3|location=Ivano-Frankivsk|pages=82–103|language=uk|chapter=Princely Halych: argumentative issues of the city’s emergence and development as the capital of the Land, Principality}}</ref> డోర్మిషన్ కేథడ్రల్, రాచరిక గదులతో కూడిన మానవ స్థావరం కేంద్ర భాగం, శక్తివంతమైన ప్రాకారాలు, కందకాలతో బలవర్థకమైనది, సమకాలీన గ్రామం క్రిలోస్ స్థానంలో [[Lukva River|లుక్వా నది]] (డ్నీస్టర్ ఉపనది) పై ఉంది. [[దస్త్రం:Церква_Успіння_Пресвятої_Богородиці_23.JPG|thumb|పునరుద్ధరించబడిన మధ్యయుగ నగర గోడలతో వసతి కేథడ్రల్]] [[దస్త్రం:Церква_Різдва,_Галич.jpg|thumb|నేటివిటీ చర్చి (14-15 వ శతాబ్దం) ]] రోస్టిస్లావిచి అని పిలువబడే రూరిక్ కుటుంబ శాఖ అయిన వ్లాదిమిర్ ఆఫ్ నవ్గోరోడ్ నుండి వచ్చిన హలీచ్ మొదటి రాజవంశం, యారోస్లావ్ ఓస్మోమిస్ల్ (1153-1187) లో ముగిసింది-దీని పాలన తరువాత హంగరీకి చెందిన మూడవ బెలా 1188లో కొంతకాలం రాజ్యంను జయించాడు-1199లో అంతరించిపోయే ముందు. &nbsp;&nbsp;అదే సంవత్సరం రోమన్ ది గ్రేట్ కొత్త రురికిడ్ రాజవంశాన్ని స్థాపించి, గలీసియా, వోల్నియా మరింత శక్తివంతమైన సంస్థానమైన హలీచ్-వోల్నియా ఏకం చేసింది. 1141లో పెరెమిష్ల్, జ్వెనిహోరోడ్, టెరెబోవ్లియా పోటీ రాజ్యాలను గలీసియా రాజ్యం ఏకం చేసిన యువరాజు (1104-1152) తన రాజధానిని [[జ్వెనిహోరోడ్|జ్వెనిహోరడ్]] నుండి హలీచ్కు బదిలీ చేసి దానిని తన రురికిడ్ రాజవంశం స్థానంగా మార్చాడు, స్థిరనివాసాన్ని గణనీయంగా విస్తరించాడు. 1241లో ప్రసిద్ధ రాజు డానిలో పాలించినప్పుడు బటు ఖాన్ ఆధ్వర్యంలో మంగోలులు రాజధానిని స్వాధీనం చేసుకున్నారు. ఆ తరువాత పట్టణం క్రమంగా క్షీణించి, చివరికి కొత్తగా స్థాపించబడిన [[లవీవ్|ల్వివ్]] ఆధిపత్యాన్ని అప్పగించింది. 1933-42 (యారోస్లావ్ పాస్టర్నాక్ 1951-52 (కార్గర్ M. K., ఔలిఖ్ V. పాస్టర్నాక్ త్రవ్వకాల్లో పురాతన హలీచ్ నేటి గ్రామమైన క్రిలోస్ (ఆధునిక హాలీచ్కు దక్షిణాన 5 కి. మీ. దూరంలో ఉన్న) ప్రదేశంలో ఉద్భవించిందని నిర్ధారించబడింది. &nbsp;1936లో పాస్టర్నాక్ 11వ నుండి 12వ శతాబ్దపు మూడు-గదుల కేథడ్రల్ అవశేషాలను కూడా కనుగొన్నాడు, అందులో యువరాజు యారోస్లావ్ ఓస్మోమిస్ల్ సమాధి సమాధి ఉంది. కేథడ్రల్ ఆఫ్ ది డోర్మిషన్కు ఈ కేథడ్రల్ ఆపాదించబడింది, ఇది గతంలో క్రానికల్స్ నుండి మాత్రమే తెలిసినది, ఇది తొలి హలీచియన్ రాకుమారుల సమాధిగా ప్రసిద్ధి చెందింది. కేథడ్రల్ పరిమాణం (37,5 x 32,4 m) (ప్రస్తుత [[ఉక్రెయిన్]] భూభాగంలో రెండవ అతిపెద్ద మధ్యయుగ చర్చి, కీవ్లోని సెయింట్ సోఫియా కేథడ్రాల్కు మాత్రమే చిన్నది) పురాతన హలీచ్ డియోసెస్ స్థానం అని సూచిస్తుంది. &nbsp;బహుశా ఈ కేథడ్రల్ 1157లో నిర్మించబడింది, 1241లో బాతు ఖాన్ సమూహాలచే నాశనం చేయబడింది, తరువాత 1576లో చివరిసారిగా ప్రస్తావించబడిన విధంగా పునర్నిర్మించబడింది. పశ్చిమం నుండి రోమనెస్క్ ప్రభావాలతో పూర్తిగా వ్యాపించిన ప్రారంభ గలీషియన్ నిర్మాణ శైలి మరింత ఈశాన్య దిశగా బదిలీ చేయబడిందని నమ్ముతారు. హాలిచ్లోని దేవాలయాల నిర్మాణకర్తలు పెరెస్లావల్ కేథడ్రల్, చర్చ్ ఆఫ్ ఇంటర్సెషన్ అపాన్ నెర్ల్ కూడా బాధ్యత వహించారని నమ్ముతారు. డోర్మిషన్ కేథడ్రల్ (1157) పునాదులు ఇంకా చూడవలసి ఉంది. ఈ శైలికి చెందిన మిగిలి ఉన్న ఏకైక మధ్యయుగ స్మారక చిహ్నం సెయింట్ పాంటాలియన్ చర్చి, ఇది మొదట 12వ, 13వ శతాబ్దాల ప్రారంభంలో నిర్మించబడింది, కానీ 17వ శతాబ్దంలో గణనీయంగా పునర్నిర్మించబడింది, 1990లలో వివాదాస్పదంగా పునర్నిర్మించారు. యూరి లుకోమ్స్కీ దర్శకత్వంలో క్రిలోస్, హలీచ్ భూభాగాలలో పురావస్తు త్రవ్వకాలు కొనసాగుతున్నాయి. === హాలీచ్ === [[దస్త్రం:Ukraina_(439).jpg|thumb|14 వ శతాబ్దం నుండి కోట శిధిలాలు.]] [[దస్త్రం:Krylos.jpg|thumb|క్రిలోస్ చెందిన ఈ 16వ శతాబ్దపు చెక్క చర్చి గలీసియా సాంప్రదాయ చెక్క నిర్మాణానికి ఉదాహరణగా నిలుస్తుంది.]] క్రమంగా, పాత హలీచ్ జనాభా 14వ శతాబ్దం మధ్యకాలంలో దాని నివాసులు మాత్రమే హలీచ్ మెట్రోపాలిటన్, అతని సిబ్బంది అని చెప్పడానికి తగ్గిపోయింది. ప్రస్తుత పట్టణం పురాతన రాజధాని హలీచినా నుండి 5 కిలోమీటర్ల (3 మైళ్ళు) దూరంలో ఉంది, పాత పట్టణం నదీ నౌకాశ్రయం ఉన్న ప్రదేశంలో, [[లిథువేనియా]] యువరాజు లుబార్ట్ 1367లో తన చెక్క కోటను నిర్మించిన ప్రదేశంలో ఉంది. దీని ప్రధాన చారిత్రక స్మారక చిహ్నం మేరీ జననానికి అంకితం చేయబడిన చర్చి. మొదట 14వ, 15వ శతాబ్దాల ప్రారంభంలో నిర్మించబడిన దీనిని 1825లో పునరుద్ధరించారు. రుథేనియా రాజుగా ఆ యువరాజు పట్టాభిషేకం 750వ వార్షికోత్సవం సందర్భంగా 2003లో ప్రారంభించిన హాలీచ్కు చెందిన డానిలో కు గుర్రపు స్వారీ స్మారక చిహ్నం కూడా ఆసక్తికరంగా ఉంది. 1349లో, మజోవియాకు చెందిన డ్యూక్ బోలెస్లా జెర్జీ II మరణం, గలీసియా-వోల్నియా యుద్ధాల తరువాత, పాలిష్ రాజు కాసిమిర్ ది గ్రేట్, హలీచ్ను స్వాధీనం చేసుకున్నాడు. 1367లో, దీనికి మాగ్డెబర్గ్ హక్కులు మంజూరు చేయబడ్డాయి, అదే సంవత్సరంలో, ఇక్కడ రోమన్ కాథలిక్ డియోసెస్ స్థాపించబడింది. ఐదు సంవత్సరాల తరువాత, పోప్ గ్రెగొరీ XI అవిగ్నాన్ హాలిక్జ్ ఆర్చ్డియోసీస్ను సృష్టించాడు, ఇది డియోసెస్ ఆఫ్ ఖోలమ్ (చెల్మ్ పెరెమిష్ల్), వోలోడిమిర్-వోలిన్స్కీ (వ్లోడ్జిమియెర్జ్ వోలిన్స్కి) లను నియంత్రించింది. 1409లో ఆర్చ్డియోసీస్ను ల్వివ్కు తరలించారు. కింగ్ కాసిమిర్ మరణం తరువాత (1370-1370) పోలాండ్, హంగరీ రాజు లూయిస్ I, రెడ్ రుథేనియాను హంగేరియన్ నియమించిన స్టారోస్టాస్ అధికారానికి గురిచేశాడు, దీనిని హంగరీ పాలటైన్లోని ఒపోల్ డ్యూక్ వ్లాడిస్లాస్ II పట్టించుకోలేదు. హంగేరియన్లు 1387 వరకు హాలిచ్లోనే ఉన్నారు, పోలాండ్ రాణి జాడ్విగా వారిని తొలగించి, ఈ ప్రాంతాన్ని పోలాండ్లో తిరిగి విలీనం చేసింది. పోలాండ్ రాజ్యంలో, హాలిచ్ రుథేనియన్ వోయివోడెషిప్ ప్రధాన పరిపాలనా కేంద్రాలలో ఒకటిగా మిగిలిపోయింది. 1564లో, [[వార్సా]] సెజ్మ్ హాలిక్జ్లో ఒక సెజ్మిక్ సృష్టించింది, ఇది హాలిక్జ్, ట్రెంబౌలా, కొలోమిజా పౌయాట్లతో సహా హాలిక్జ్ జియేమియాను పరిపాలించింది. పోలిష్-ఒట్టోమన్ యుద్ధ సమయంలో (1621) హాలిక్జ్ను క్రిమియన్ టాటర్లు కాల్చివేశారు, 1624లో హెట్మాన్ స్టానిస్లా కొనీక్పోల్స్కీ హాలిక్జ్ సమీపంలోని మార్టినోవ్ వద్ద టాటర్లను ఓడించాడు. 1649లో, హాలిజ్ మరోసారి బోహ్దాన్ ఖ్మెల్నిట్స్కీ కోసాక్కులుచే నాశనం చేయబడింది, 1676లో పోలిష్-ఒట్టోమన్ యుద్ధం (′ఐడి1]) సమయంలో మరింత విధ్వంసం జరిగింది. 1765లో, హాలిక్జ్లో 110 ఇళ్ళు, 3 చర్చిలు ఉన్నాయి, ఫ్రాన్సిస్జెక్ క్వారీ పోటోకి స్థానిక స్టారోస్టాగా పనిచేస్తున్నారు. ఈ పట్టణాన్ని 1772లో ఆస్ట్రియన్ దళాలు స్వాధీనం చేసుకున్నాయి, 1918 చివరి వరకు ఇది హాబ్స్బర్గ్ సామ్రాజ్యం భాగంగా ఉండిపోయింది. 1870లో, హాలిక్జ్ జనాభా 4142, ఇందులో 1609 రోమన్ కాథలిక్కులు, 1690 గ్రీకు-కాథలిక్కలు, 839 యూదులు ఉన్నారు. 1918 నవంబరు 1న, 1919 మే వరకు, ఈ పట్టణాన్ని ఉక్రైనియన్లు పరిపాలించారు. పోలిష్-ఉక్రేనియన్ యుద్ధం తరువాత, హాలిక్జ్ తాత్కాలికంగా పోలాండ్కు తిరిగి వచ్చాడు, ఇది 1919 జూన్ 25న పారిస్లో నిర్ధారించబడింది. సెప్టెంబరు 16,1920 న, పోలిష్-సోవియట్ యుద్ధ సమయంలో, హాలిక్జ్ సమీపంలో డైటియటిన్ యుద్ధం జరిగింది, మార్చి 15,1923 న, మాజీ గలీసియా తూర్పు భాగంపై శాశ్వత పోలిష్ నియంత్రణను రాయబారుల సమావేశం గుర్తించింది. పోలాండ్ పై సోవియట్ దండయాత్ర వరకు, హాలిక్జ్ స్టానిస్లావ్ వోయివోడెషన్కు చెందినది, దీనిలో ఇది ఒక కౌంటీ స్థానం. 1941 జూలై ప్రారంభంలో ఈ పట్టణాన్ని జర్మన్లు ఆక్రమించారు. యూదుల సమాజం చాలా పెద్దది.  చాలా మంది యూదులు డ్నీస్టర్ నది కుడి ఒడ్డున ఉన్న పట్టణ కేంద్రంలో నివసించారు. 1941 లేదా 1942 చివరలో, సామూహిక మరణశిక్షలో 1,000 మంది యూదులు హత్య చేయబడ్డారు. కొంతమంది 20-30 యూదులు నదిలో మునిగిపోయారు.<ref>{{Cite web|title=Yahad - in Unum|url=http://www.yahadmap.org/#village/halych-galych-halycz-galycz-galich-ivano-frankivsk-ukraine.644}}</ref> [[రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం]] తరువాత, దాని పోలిష్ నివాసితులు కోలుకున్న భూభాగాలు అని పిలవబడే ప్రాంతాలకు పునరావాసం పొందారు. 1994 ఫిబ్రవరి 8న, 11-17వ శతాబ్దాలకు చెందిన హలీచ్లోని నిర్మాణ ప్రదేశాలను సంరక్షించడానికి, ప్రోత్సహించడానికి [[ప్రాచీన హాలిచ్|పురాతన హలీచ్ పరిరక్షణ]] సృష్టించబడింది.<ref name=":0">{{Cite web|title=Національний заповідник "Давній Галич"|url=http://www.davniyhalych.com.ua/pro-nas/zapovidnik-davnii-galich|website=Національний заповідник "Давній Галич"}}</ref> 2020 జూలై 18 వరకు, హలీచ్ రైయాన్ పరిపాలనా కేంద్రంగా ఉండేది. ఉక్రెయిన్ పరిపాలనా సంస్కరణలో భాగంగా 2020 జూలైలో ఈ రైయాన్ రద్దు చేయబడింది, ఇది ఇవానో-ఫ్రాంకివ్స్క్ ఒబ్లాస్ట్ రైయాన్ల సంఖ్యను ఆరుకు తగ్గించింది. హలీచ్ రాయన్ ప్రాంతం ఇవానో-ఫ్రాంకివ్స్క్ రాయన్లో విలీనం చేయబడింది.<ref>{{Cite news|url=http://www.golos.com.ua/article/333466|title=Про утворення та ліквідацію районів. Постанова Верховної Ради України № 807-ІХ.|date=2020-07-18|work=Голос України|access-date=2020-10-03|language=uk}}</ref><ref>{{Cite web|title=Нові райони: карти + склад|url=https://www.minregion.gov.ua/press/news/novi-rajony-karty-sklad/|publisher=Міністерство розвитку громад та територій України|language=Ukrainian}}</ref> == ప్రధాన ఆకర్షణలు == * హాలిచైనా సమాధి-పురాణ పాలకుడు హాలిచినీ ఖననం. కుర్గాన్లో పునర్నిర్మాణం. క్రిలోస్ లో. * చర్చ్ ఆఫ్ ది డోర్మిషన్ (1584లో నిర్మించబడింది) క్రిలోస్ లో. * [http://ua.vlasenko.net/krylos/pb070361.jpg కేథడ్రల్ ఆఫ్ ది డోర్మిషన్, సెయింట్ బాసిల్ చాపెల్ అవశేషాలు]. క్రిలోస్ లో. * 16వ శతాబ్దపు హలీచినా విలక్షణమైన చెక్క చర్చి పునర్నిర్మాణం. క్రిలోస్లో * [https://web.archive.org/web/20120113190658/http://www.galych-rada.gov.ua/varto-vidvidaty/knyazha-krynytsya/ యువరాజు క్షేమంగా ఉన్నాడు.] క్రిలోస్ లో. * రెసిడెన్స్ ఆఫ్ మిట్రోపోలిట్ (ఇప్పుడు మ్యూజియము ఆఫ్ హిస్టరీ ఆఫ్ హలీచ్. క్రిలోస్ లో. * సెయింట్ పాంటాలియన్ చర్చి. హాలిచ్-వోల్నియా నుండి మిగిలి ఉన్న ఏకైక 12 సి చర్చి. * [https://web.archive.org/web/20120113183857/http://www.galych-rada.gov.ua/varto-vidvidaty/halytskyj-zamok/ కోట (13వ-17వ శతాబ్దాలు)] . హాలీచ్లో. 14వ శతాబ్దం మధ్యకాలంలో కాసిమిర్ III ది గ్రేట్ చేత నిర్మించబడింది, 17వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో వాస్తుశిల్పి ఫ్రాన్సిస్కో కొరాజ్జినీచే పునర్నిర్మించబడింది. 1676లో టర్క్లు స్వాధీనం చేసుకున్న ఈ ప్రాంతం శిథిలావస్థకు చేరుకుంది, 1796లో దాని గోడలను చాలా వరకు ఆస్ట్రియన్లు కూల్చివేశారు. * [https://web.archive.org/web/20120113183717/http://www.galych-rada.gov.ua/varto-vidvidaty/tserkva-rizdva-hrystovoho/ నేటివిటీ చర్చి (14 వ శతాబ్దం)] . హాలీచ్లో. == ప్రముఖ నివాసితులు == * ఇవాన్ పోపెల్ (1850-1921), ఉక్రేనియన్ గ్రీక్ కాథలిక్ పూజారి, సామాజిక, సాంస్కృతిక కార్యకర్త <ref>{{Cite news|url=https://lib.if.ua/franko/1312188897.html|title=Довгополе|last=Роман Горак|date=|work=Івано-Франківська обласна універсальна наукова бібліотека ім. І.Франка|access-date=2023-10-16|archive-url=|archive-date=}}</ref> == మూలాలు == {{Reflist}} == మరింత చదవండి == * పాస్టర్నాక్ J. క్రిలోస్ లో కాథెడ్రల్ లో న్యూన్టెక్టే మిట్టెలాల్టెరిచే మరణించాడు. - జహర్బుచెర్ ఫర్ గెస్చిచ్టే ఓస్టియురోపాస్, 1938, Bd. 3, ఎస్. * వీనర్, మిరియం ఉక్రేనియన్ స్టేట్ ఆర్కైవ్స్ (మోల్డోవా స్టేట్ ఆర్కైవ్సుతో సహకారంతో) (1999). [https://www.rtrfoundation.org/webart/GALICH.pdf "టౌన్ క్లిప్లుః గలీచ్".]''ఉక్రెయిన్, మోల్డోవాలో యూదుల మూలాలుః గతం, ఆర్కైవల్ ఇన్వెంటరీస్ నుండి పేజీలు''. సెకాకస్, NJ: మిరియం వీనర్ రూట్స్ ఫౌండేషన్కు మార్గాలు. p. 410. &nbsp;ISBY 978-0-96-565081-6. OCLC 607423469. == బాహ్య లింకులు == * [http://encyclopediaofukraine.com/display.asp?linkPath=pages\H\A\Halych.htm Halych] in the [http://encyclopediaofukraine.com/ Encyclopedia of Ukraine, vol. 2 (1989).] {{In lang|en}} * [http://www.castles.com.ua/?halych Halych]. Castles.com (Castles and temples of Ukraine) {{In lang|uk}}; [http://castles.com.ua/galych.html Halych]. Castles.com (Castles and temples of Ukraine) {{In lang|en}} * [http://en.davniyhalych.com.ua/ Davniy Halych] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121112103408/http://en.davniyhalych.com.ua/|date=2012-11-12}}. Official website of the National Historical Reserve "Davniy Halych" (Ancient Halych) {{In lang|en}} * [http://mskifa.narod.ru/galuch.html History and photographs] (in Ukrainian) [[వర్గం:ఉక్రెయిన్]] [[వర్గం:ఉక్రెయిన్‌లోని ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశాలు]] [[వర్గం:నగరాలు]] kqe52qm6q21l78mtyqjvjq9r3svrn9i 0 507730 4955592 4943339 2026-09-10T05:55:33Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4955592 wikitext text/x-wiki {{Infobox bridge|name=సెయింట్ వోలోడిమిర్ డిసెంట్ బ్రిడ్జి|native_name=|native_name_lang=|image=Киев, 2019 год, 39.jpg|image_size=|caption=|coordinates={{coord|50.45517|30.52827|format=dms|type:landmark_region:UA|display=inline,title}}|os_grid_reference=|carries=పాదచారులు, సైకిల్ తొక్కేవారు|crosses=[[సెయింట్ వోలోడిమిర్ అవతరణ]]|locale=[[కీవ్]], [[ఉక్రెయిన్]]|official_name=సెయింట్ వోలోడిమిర్ డిసెంట్ మీదుగా పాదచారుల, సైకిల్ వంతెన|other_name=క్లిట్ష్కో గ్లాస్ బ్రిడ్జ్|named_for=|owner=|maint=|heritage=|id_type=|website=|design=|material=గాజు, ఉక్కు|material1=|material2=|length=|width=|height=|mainspan=|number_spans=|load=|clearance_above=|clearance_below=|architect=ఆండ్రీ మైరోరోడ్స్కీ<br>ప్రాజెక్ట్ సిస్టమ్స్ LTD|designer=|winner=|contracted_designer=|engineering=|builder=స్పెట్స్ ఆవ్టో బడ్|fabricator=[[అజోవ్‌స్టాల్ ఐరన్ అండ్ స్టీల్ వర్క్స్|అజోవ్‌స్టాల్]]<br>[[ఓకీన్ షిప్‌యార్డ్|ఓకీన్]]|built=|begin={{start date|2018|12|}}|complete={{end date|2019|5|}}|cost=$10 000 000|opened={{end date and age|2019|5|25}}|id=}} '''సైక్లింగ్ వంతెన సెయింట్ వోలోడిమిర్ డిసెంట్''' (వోలోడిమిరస్కీ డిసెంట్, క్లిట్స్కో గ్లాస్ బ్రిడ్జ్) అనేది [[ఉక్రెయిన్]] లోని [[కీవ్]] లోని రెండు పార్కులను కలిపే [[వంతెన]]-వోలోడి హిల్, సెయింట్ పార్క్-వోలోడమిర్స్కీ-వోలోడాడి సెయింట్ సెయింట్-వోలోడోమిర్స్కీ ఉజ్.<ref>{{Cite web|title=Klitschko bridge was struck by a missile in Kyiv|url=https://apa.az/en/europe/klitschko-bridge-was-struck-by-a-missile-in-kyiv-video-386742|access-date=11 October 2022|publisher=Azeri-Press Agency}}</ref> దీనిని పెడల్ [[సైకిల్|సైకిళ్ళు]], పాదచారులు మాత్రమే ఉపయోగిస్తారు. . 275 మిలియన్ హ్రైవ్నియా వ్యయంతో ఐదు నెలల్లో నిర్మించిన ఈ వంతెనను 25 మే 2019 న కైవ్ మేయర్ విటాలి క్లిట్స్కో ప్రారంభించారు.<ref>{{Cite web|date=25 May 2019|title=Віталій Кличко відкрив новий пішохідно-велосипедний міст між Володимирською гіркою та Аркою дружби народів (+фото)|trans-title=Vitaliy Klitschko opened a new pedestrian and bicycle bridge between Volodymyrsk Hill and the Arch of Friendship of Peoples (+photo)|url=https://kyivcity.gov.ua/news/vitaliy_klichko_vidkriv_noviy_pishokhidno-velosipedniy_mist_mizh_volodimirskoyu_girkoyu_ta_arkoyu_druzhbi_narodiv/|access-date=23 October 2022|website=Kyiv City Council|language=Ukrainian}}</ref> == చరిత్ర == === నేపథ్యం === రెండు పార్కుల మధ్య వంతెన అసలు ఆలోచన ఉక్రేనియన్ వాస్తుశిల్పి వాసిల్ క్రిచెవ్స్కీకి చెందినది. 1934లో జరిగిన వాస్తుశిల్ప పోటీ కోసం రూపొందించిన కైవ్ ప్రభుత్వ కేంద్ర ప్రాజెక్టులో భాగంగా ఈ వంతెన ఉండాల్సి ఉంది, ఆ సమయంలో కీవ్ ఉక్రేనియన్ రాజధానిగా తన హోదాను తిరిగి పొందింది. కమ్యూనిస్టు పార్టీ కేంద్ర కమిటీని, పీపుల్స్ కమీషర్స్ కౌన్సిల్ను అనుసంధానించడానికి ప్రణాళిక చేయబడిన ట్రాఫిక్ వయాడక్ట్ను క్రిచెవ్స్కీ రూపొందించాడు. ఆయన వయాడక్ట్ ప్రాజెక్టుకు ప్రశంసలు అందుకున్నారు, కానీ ఆయన ప్రభుత్వ కేంద్రం రూపాంతరం తొలగించబడింది.<ref>{{Cite news|url=https://vechirniy.kyiv.ua/news/48721/|title=Згадуючи історію Радянського Урядового кварталу: чим заплатило наше місто за повернення столичного статусу|last=Asadcheva|first=Tetiana|date=21 January 2021|work=[[Evening Kyiv]]|language=uk|trans-title=Recalling the history of the Soviet government house: What did our city pay for the return of capital status?}}</ref> స్వతంత్ర ఉక్రెయిన్లో, వంతెనను నిర్మించే ప్రణాళికను 2006లో తిరిగి తీసుకువచ్చారు. 6 సెప్టెంబర్ న కైవ్ ఆర్కిటెక్చర్ విభాగం సమావేశంలో హెయోర్హి దుఖోవ్నిచి సెయింట్ వోలోడైమర్ డిసెంట్ వద్ద కార్యాలయాలు, అపార్టుమెంట్లు ఒక షాపింగ్ మాల్ ప్రాజెక్ట్ సమర్పించారు. ఈ భవనంలో సంతతికి చెందిన వంతెన ఉంది, ఇది 2002లో నిర్మించిన కైవ్ సెంట్రల్ షాపింగ్ మాల్ [[Globus (shopping mall)|గ్లోబస్]] మాదిరిగానే ఉంది, దాని పైకప్పును పార్కుతో అనుసంధానించే ఇదే విధమైన వంతెనను కలిగి ఉంది. ఈ ప్రాజెక్ట్ మరింత అభివృద్ధి కోసం ఆమోదించబడింది, కానీ ఇది ఒక భావన కంటే ఎక్కువ ఏమీ చేయలేదు.<ref>{{Cite web|title=Архитектурный Союз|url=http://archunion.com.ua/sovet-2006/gradsovet_2006.shtml|archive-url=https://web.archive.org/web/20080715014036/http://archunion.com.ua/sovet-2006/gradsovet_2006.shtml|archive-date=15 July 2008}}</ref> 2013 లో, కైవ్ సిటీ స్టేట్ అడ్మినిస్ట్రేషన్ రెండు పార్కుల మధ్య వంతెనను నిర్మించి, 2014 లో తెరవాలని నిర్ణయించింది. ఈ పోటీలో అంతర్జాతీయంగా పాల్గొనేవారుః [[నెదర్లాండ్స్]] నుండి ఐపివి డెల్ఫ్ట్, [[యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్|యునైటెడ్ కింగ్డమ్]] నుండి బురో హాపోల్డ్, [[రష్యా]] నుండి అసడోవ్ ఆర్కిటెక్చరల్ స్టూడియో, [[స్విట్జర్లాండ్]] నుండి లియుప్పి & షాఫ్రోత్ ఆర్కిటెక్టెన్, [[స్పెయిన్]] నుండి ఆర్ఆర్ ఆర్కిటెక్ట్స్, [[ఉక్రెయిన్]] నుండి రెండు ప్రాజెక్టులు, సోయుజ్డోర్ప్రొయక్ట్ నుండి ఒకటి, కైవ్డోర్మిస్ట్ప్రొయక్ట్.<ref>{{Cite web|title=Киевляне выбрали российский и голландский проекты моста от Владимирской горки до Крещатого парка (ФОТО)|url=https://vz.ua/publication/4028-kievlyane_vybrali_rossiiskii_i_gollandskii_proekty_mosta_ot_vladimirskoi_gorki_do_kre|access-date=2026-08-24|archive-date=2026-08-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20260824222447/https://vz.ua/publication/4028-kievlyane_vybrali_rossiiskii_i_gollandskii_proekty_mosta_ot_vladimirskoi_gorki_do_kre|url-status=dead}}</ref> అయితే, భిన్నాభిప్రాయాల కారణంగా పోటీ విఫలమైంది-పౌరులు నెదర్లాండ్స్ నుండి ఒక ప్రాజెక్టును ఎంచుకున్నారు, అయితే పోటీ న్యాయమూర్తులు స్పెయిన్, స్విట్జర్లాండ్ల మధ్య నిర్ణయం తీసుకోలేకపోయారు.<ref>{{Cite web|date=13 May 2019|title=Мост через Владимирский спуск: все факты и скандалы - PRAGMATIKA.MEDIA - Україна, Київ|url=https://pragmatika.media/most-cherez-vladimirskij-spusk-vse-fakty-i-skandaly/}}</ref> === తుది ప్రణాళిక === [[దస్త్రం:Kyiv_-_Bridge_over_stairs_construction.jpg|ఎడమ|thumb|నిర్మాణ ప్రక్రియ (1 ఏప్రిల్ 2019) <small> (ఏప్రిల్ 1 2019) </small>]] కొత్త పాదచారుల, సైకిల్ వంతెనను నిర్మించాలనే ఉత్తర్వు ఫిబ్రవరి 2017 లో కైవ్ సిటీ స్టేట్ అడ్మినిస్ట్రేషన్ జారీ చేసింది, ప్రాజెక్ట్ వాస్తుశిల్పి ఒక పోటీలో నిర్ణయించాల్సి వచ్చింది.<ref>{{Cite web|title=Про будівництво мостового пішохідно-велосипедного переходу між парками «Хрещатий» та «Володимирська гірка» в Печерському кута Шевченківському районах|url=https://kyivcity.gov.ua/npa/pro__budivnitstvo__mostovogo_pishokhidno-velosipednogo_perekhodu_mizh__parkami__khreschatiy__ta_volodimirska_girka_v_pecherskomu_kuta__shevchenkivskomu_rayonakh_9252/}}</ref> అక్టోబర్ 2018 లో, ప్రాజెక్ట్ సిస్టమ్స్ లిమిటెడ్ ఆండ్రీ మిర్హోరోడ్స్కీ ప్రాజెక్ట్తో విజేతగా ఎంపికైంది, ఇది గాజు మూలకాలతో 210 మీటర్ల పొడవైన ఉక్కు వంతెనను కలిగి ఉంది.<ref>{{Cite web|date=19 October 2018|title=З'явилася відеопрезентація велопішохідного моста над Володимирським узвозом|url=https://hmarochos.kiev.ua/2018/10/19/z-yavilasya-videoprezentatsiya-velopishohidnogo-mosta-nad-volodimirskim-uzvozom/}}</ref> నవంబరులో, స్పెట్స్అవ్టోబుడ్ ఫుట్ బ్రిడ్జ్ నిర్మాణానికి టెండర్ను గెలుచుకుంది, నిర్మాణం కోసం 420 MPa అంతిమ తన్యత బలం నిర్మాణ ఉక్కు అజోవ్స్టాల్, ఓకియన్లలో తయారు చేయబడింది.<ref>{{Cite news|url=https://vechirniy.kyiv.ua/news/72540/|title=Вистояв: що відомо про скляний "міст Кличка", який витримав атаку рф|last=Serheieva|first=Yuliia|date=10 October 2022|work=Evening Kyiv|trans-title=It stood: What we know about the glass "Klitschko's bridge", which survived a RF attack}}</ref> 2018 డిసెంబర్లో భూమి తయారీ ప్రారంభమైంది. 2019 ఫిబ్రవరిలో స్తంభాల నిర్మాణం ప్రారంభమైంది, క్రేన్లను ఉంచడానికి దిగువకు తాత్కాలికంగా కంచెతో ఇరుకైనది. స్పాన్ల సంస్థాపన మార్చిలో ప్రారంభమైంది, చివరిది ఏప్రిల్లో వ్యవస్థాపించబడింది, క్లిట్స్కో [[ఫేస్‌బుక్|ఫేస్బుక్]] ఒక వీడియోను పోస్ట్ చేశారు, సంప్రదాయాన్ని అనుసరించి, షాంపైన్ బాటిల్ను రెండు స్పాన్ల మధ్య ఉంచారు, లాకింగ్ సమయంలో విచ్ఛిన్నం చేయబడుతుంది. మే నెలలో, గాజు పలకల సంస్థాపనతో పాటు నిర్మాణం కోసం క్లియర్ చేయబడిన వంతెన సమీపంలో పార్క్ స్థలాన్ని మరమ్మతు చేయడం ప్రారంభమైంది. [[దస్త్రం:Відкриття_пішохідно-велосипедного_мосту_в_Києві,_2019,_17.jpg|thumb|క్లిట్స్కో సోదరులు గాజు పలకను దూకి పరీక్షిస్తారు (25 మే 2019) <small> (మే 25,2019) </small>]] 25 మే 2019 న, కీవ్ దినోత్సవ వేడుకల సందర్భంగా, వంతెనను కీవ్ మేయర్ విటాలీ క్లిట్స్కో, అతని సోదరుడు వోలోడిమిర్ ప్రారంభించారు, వారు నిర్మాణం భద్రతను నిరూపించడానికి అనేకసార్లు గాజు పలకలపైకి దూకారు. నిర్మాణం ఐదు నెలల పాటు కొనసాగి, సకాలంలో పూర్తయిందని విటాలీ పేర్కొన్నాడు, ఈ పని ఉక్రైనియన్లందరినీ ఏకం చేసిందని, జపోరిజ్హియా, డ్నిప్రో, ఎ[[లవీవ్|ల్వివ్]], కోనోటోప్, రివ్నే, [[కీవ్]] నుండి కార్మికులు రోజుకు 24 గంటలు నిర్మాణంలో పాల్గొంటున్నారని చెప్పారు.<ref>{{Cite web|date=25 May 2019|title=У Києві відкрили "скляний" пішохідний міст|url=https://www.ukrinform.ua/rubric-kyiv/2708181-u-kievi-vidkrili-sklanij-pisohidnij-mist.html}}</ref> జూన్ 2019 న, సాయుధ గాజును వ్యవస్థాపించడానికి, గుర్తులను వర్తింపజేయడానికి, వంతెనను శుభ్రం చేయడానికి వంతెన మూసివేయబడింది.<ref>{{Cite web|date=13 June 2019|title=Скандальний «міст Кличка» закрили|url=https://glavcom.ua/kyiv/news/skandalniy-mist-klichka-zakrili-601681.html}}</ref> 30 జూన్ 2019న, వంతెనపై అదనపు భద్రతా కెమెరాలను ఏర్పాటు చేశారు.<ref>{{Cite web|date=30 June 2019|title=На "мосту Кличко" установили дополнительные камеры видеонаблюдения (видео)|url=https://kievvlast.com.ua/news/na-mostu-klichko-ustanovili-dopolnitelnye-kamery-videonablyudeniya-video}}</ref> 24 నవంబర్ 2021న, వంతెన సమీపంలో ఉన్న సెయింట్ వోలోడిమిర్ హిల్ పార్కులో, వికలాంగులలో పర్యాటకాన్ని ప్రాచుర్యం పొందే కార్యక్రమంలో భాగంగా దాని కాంస్య స్థాయి నమూనాను ప్రారంభించారు. ఈ నమూనాలో ఉక్రేనియన్, ఆంగ్ల [[బ్రెయిలీ లిపి|బ్రెయిలీ]] సమాచార బోర్డు, సంకేత భాషా అనువాదంతో మరింత సమాచారం కోసం క్యూఆర్ కోడ్ ఉన్నాయి. ఈ నమూనాను ఆల్-ఉక్రేనియన్ పార్లమెంట్ ఆఫ్ వర్కింగ్ డిసేబుల్డ్ పీపుల్ అధిపతి వోలోడిమిర్ పెట్రోవ్స్కీ ఆమోదించారు.<ref>{{Cite news|url=https://vechirniy.kyiv.ua/news/58701/|title=Скляний міст отримав свою бронзову мінікопію|last=Kosova|first=Olha|date=24 November 2021|work=Evening Kyiv|language=uk|trans-title=Glass bridge receives bronze miniature replica}}</ref> 22 ఏప్రిల్ 2025 ఉక్రేనియన్ గృహ రసాయనాల ఉత్పత్తిదారు AFINA గ్రూప్ మొత్తం గ్లాస్ వంతెనను శుభ్రం చేయడానికి కొత్తగా ప్రారంభించిన SARMIX బ్రాండ్ను ప్రచారం చేసింది.<ref>{{Cite web|title=Прозорий старт: AFINA Group презентувала бренд SARMIX, очистивши київський скляний міст|url=https://www.unian.ua/society/prozoriy-start-afina-group-prezentuvala-brend-sarmix-ochistivshi-kijivskiy-sklyaniy-mist-12985248.html|website=[[Ukrainian Independent Information Agency|UNIAN]]}}</ref> == విమర్శ == === [[యునెస్కో]] బఫర్ జోన్ ఆందోళనలు === వంతెన నిర్మాణంలో ఉన్నప్పుడు, వోలోడిమిర్ కొండలు [[యునెస్కో]] వర్డ్ హెరిటేజ్ వస్తువుగా ఉన్నందున ఈ ప్రాజెక్టును రద్దు చేయమని కోరుతూ ఉక్రేనియన్ సాంస్కృతిక మంత్రిత్వ శాఖ కైవ్ సిటీ స్టేట్ అడ్మినిస్ట్రేషన్ ఒక లేఖ పంపింది.<ref>{{Cite web|date=20 March 2019|title=Красная карточка. Почему ЮНЕСКО выступило против "моста Кличко"|url=https://biz.liga.net/all/nedvizhimost/article/krasnaya-kartochka-pochemu-yunesko-vystupilo-protiv-mosta-klichko}}</ref> పరిపాలన యంత్రాంగం నిర్మాణాన్ని ఆపడానికి నిరాకరించింది, దాని స్థానం [[సెయింట్ సోఫియా కేథడ్రల్, కీవ్|సోఫియా కేథడ్రల్]] బఫర్ జోన్కు వెలుపల ఉందని, ఇది సంపూర్ణ చట్టబద్ధమైనదిగా పేర్కొంది.<ref>{{Cite web|title=В КГГА прокомментировали скандал с мостом Кличко|url=https://korrespondent.net/city/kiev/4077522-v-khha-prokommentyrovaly-skandal-s-mostom-klychko}}</ref> మార్చి 2019 లో, కైవ్ మేయర్ విటాలి క్లిట్స్కో, హిస్టారికల్ హెరిటేజ్ డైరెక్టర్ [[Olena Serdiuk|ఒలెనా సెర్డియుక్]] [[పారిస్]] [[యునెస్కో]] ప్రధాన కార్యాలయాన్ని సందర్శించి, కైవ్ పర్యాటక మార్గం ప్రాజెక్టును ప్రదర్శించారు, కొత్త వంతెన చట్టబద్ధతను నిరూపించారు.<ref>{{Cite web|date=5 April 2019|title=Кличко у штаб-квартирі ЮНЕСКО дав пояснення щодо зведення мосту через Володимирський узвіз|url=https://glavcom.ua/kyiv/news/klichko-u-shtab-kvartiri-yunesko-dav-poyasnennya-shchodo-zvedennya-mostu-cherez-volodimirskiy-uzviz-583661.html}}</ref> [[యునెస్కో]] కన్సల్టింగ్ మిషన్ ఏప్రిల్లో కీవ్ను సందర్శించాలని నిర్ణయించింది. === ప్లాగియారిజం ఆరోపణలు === మే 2019 లో, లియుప్పి & షాఫ్రోత్ ఆర్కిటెక్టెన్ సహ వ్యవస్థాపకుడు స్విస్ ఆర్కిటెక్ట్ స్టెఫానీ ఎమ్. షాఫ్రోట్, ప్రాజెక్ట్ సిస్టమ్స్ లిమిటెడ్ నుండి ఆండ్రీ మిర్హోరోడ్స్కీ 2013 లో పోటీని గెలుచుకున్న వంతెన ప్రాజెక్ట్ను దొంగిలించారని, దీని కోసం వారు ఇంకా పొందలేదు కైవ్ వాగ్దానం చేసిన బహుమతి డబ్బు. స్విస్ ప్రాజెక్ట్ ఖర్చు $6 మిలియన్లు కాగా, ఉక్రేనియన్ ప్రాజెక్ట్ ఖర్చు $10 మిలియన్లకు పెరిగిందని ఆమె తెలిపారు.<ref>{{Cite web|title=Мост в Киеве "слизали" со швейцарского проекта, за который не заплатили – СМИ|url=https://www.pravda.com.ua/rus/news/2019/05/8/7214482/}}</ref> ఆండ్రీ మిర్హోరోడ్స్కీ స్టెఫానీ ఆరోపణలను 'పూర్తిగా అర్ధంలేనిది' అని పిలిచారు, ఎందుకంటే అతని సంస్థ 2010 నుండి ఫుట్బ్రిడ్జ్ ప్రాజెక్ట్లో పనిచేస్తోంది, ఈ పరిస్థితిలో ప్లాగియారిజం అసాధ్యం. ఆండ్రికి రవాణా మౌలిక సదుపాయాల నిపుణుడు విక్టర్ పెట్రుక్ మద్దతు ఇచ్చాడు, అతను ఫేస్బుక్లో రెండు ప్రాజెక్టులను వివరంగా పోల్చాడు, అక్కడ ఆండ్రీ ప్రాజెక్ట్ అనేక స్ట్రెయిట్ స్పాన్లను కలిగి ఉండగా, స్టెఫానీ ప్రాజెక్ట్ ఒక S-ఆకారపు స్పాన్ను కలిగి ఉందని చూపించాడు. జాగ్వార్ XK140 నుండి జాగ్వర్ ఆభరణం, GAZ-21 నుండి జింక ఆభరణం మధ్య సారూప్యతలను వెతకడానికి విక్టర్ ఈ ఆరోపణలను పోల్చాడు, ఇక్కడ జింక స్విస్ ప్రాజెక్ట్. === అవినీతి ఆరోపణలు === నిర్మాణ సమయంలో రాష్ట్ర నిధుల దుర్వినియోగంపై కైవ్ ప్రాసిక్యూషన్ కార్యాలయం దర్యాప్తు చేస్తున్నందున, వాస్తుశిల్పులు, నిర్మాణ కాంట్రాక్టర్లు, కైవ్ సిటీ స్టేట్ అడ్మినిస్ట్రేషన్ అనుమానిస్తూ గ్లాస్ బ్రిడ్జ్ను అమలులోకి తీసుకురావడానికి స్టేట్ ఆర్కిటెక్చర్ అండ్ కన్స్ట్రక్షన్ ఇన్స్పెక్షన్ నిరాకరించింది.<ref>{{Cite web|title="Міст Кличка" не отримав дозвіл на експлуатацію: до справи долучилася прокуратура Києва|url=https://www.unian.ua/society/10583712-mist-klichka-ne-otrimav-dozvil-na-ekspluataciyu-do-spravi-doluchilasya-prokuratura-kiyeva.html}}</ref> 2019 లో, అధ్యక్షుడు ఆండ్రీ బోహ్డాన్ కార్యాలయ అధిపతి, పోడిల్స్కీ వంతెన, షులియావ్స్కీ, గ్లాస్ వంతెనల నిర్మాణానికి అధిక ధరల గురించి చట్ట అమలును సంప్రదిస్తున్నట్లు, కీవ్ సిటీ స్టేట్ అడ్మినిస్ట్రేషన్ నుండి విటాలీ క్లిట్స్కోని తొలగించమని ప్రభుత్వాన్ని కోరుతున్నట్లు పేర్కొన్నారు. దీనికి ప్రతిస్పందనగా, ఈ వంతెన తనకు వ్యతిరేకంగా రాజకీయ పోరాటంలో ఒక అంశంగా మారిందని క్లిట్స్కో పేర్కొన్నాడు. అవినీతి గురించిన సమాచారాన్ని అబద్ధమని కూడా ఆయన పిలిచారు, నగర పరిపాలన అధికారులను స్వాధీనం చేసుకోవడం నగర పురపాలక సంఘం యూరోపియన్ పద్ధతిని వ్యతిరేకిస్తుందని పేర్కొన్నారు.<ref>{{Cite web|date=August 2019|title=Кличко назвав скляний пішохідний міст інструментом "політичної боротьби" за Київ|url=https://tsn.ua/politika/klichko-nazvav-sklyaniy-pishohidniy-mist-instrumentom-politichnoyi-borotbi-za-kiyiv-1388091.html}}</ref> వంతెన నిర్మాణ సమయంలో అవినీతి గురించి అబద్ధం చెప్పడానికి జర్నలిస్టులు 'తారుమారు' చేసినందుకు 5 జూలై 2019 న విటాలీ క్లిట్స్కో 1 + 1 టీవీ ఛానల్ ఒలెక్సాండర్ తకాచెంకో యజమానిపై దావా వేశారు. వంతెన ధర సెయింట్ వోలోడిమిర్ హిల్ పని ధరను కలిగి ఉన్నందున పెరిగిందని విటాలీ పేర్కొన్నాడు.<ref>{{Cite web|title=Кличко подасть позов про захист честі та гідності проти гендиректора 1+1 Олександра Ткаченка|url=https://nv.ua/ukr/ukraine/politics/klichko-podaye-v-sud-na-generalnogo-direktora-plyusiv-50030539.html}}</ref> 18 ఫిబ్రవరి 2020న, విటాలీ క్లిట్స్కో తన ఫేస్బుక్ పేజీలో పరీక్షల ఫలితాలను పోస్ట్ చేశారు. నిపుణులు రాష్ట్ర నిధుల దుర్వినియోగాన్ని ఖండించారు, కానీ బదులుగా 100 మిలియన్ హ్రివ్నియాలను ఆదా చేసినట్లు నిరూపించారు. వంతెన నిర్మాణం, ఉద్యానవనం పునర్నిర్మాణం మొత్తం ఖర్చు 306 మిలియన్లు, ప్రణాళిక దశలో ఇది 420 మిలియన్లు ఉంటుందని అంచనా వేయబడింది. తన పోస్ట్లో, ఆయన మరోసారి తనపై వచ్చిన ఆరోపణలన్నీ రాజధాని నగరంపై నియంత్రణను స్వాధీనం చేసుకోవడానికి సర్వెంట్ ఆఫ్ ది పీపుల్ పార్టీ చేసిన ప్రయత్నం అని పేర్కొన్నారు.<ref>{{Cite web|date=18 February 2020|title=Кличко назвав реальну вартість "скляного моста"|url=https://www.ukrinform.ua/rubric-kyiv/2879162-klicko-nazvav-realnu-vartist-sklanogo-mosta.html}}</ref> === భద్రత సమస్యలు === 4 జూన్ 2019 న, ఆర్కిటెక్ట్ ఆండ్రీ మిర్హోరోడ్స్కీ నిర్మాణ ప్రక్రియను కీవ్ డే సమయానికి పూర్తి చేయటానికి హడావిడిగా ఒప్పుకున్నాడు, తారు సిద్ధంగా ఉండటానికి నిర్మాణం పూర్తయిన అనేక వారాల తర్వాత ప్రారంభ వేడుక జరగాల్సి ఉందని చెప్పాడు. అయితే, తెరచిన వెంటనే పారదర్శకమైన విభాగాలలో ఒకటి దెబ్బతిన్నప్పుడు, గాజు బలం ఏమైనప్పటికీ తాత్కాలికంగా ఉన్నప్పటికీ పరీక్షిస్తున్న 'బాస్టర్డ్స్' ను ఆయన నిందించారు.<ref>{{Cite web|date=4 June 2019|title=Автори проекту «моста Кличка» назвали свої помилки|url=https://glavcom.ua/kyiv/news/avtori-proektu-mosta-klichka-nazvali-svoji-pomilki-599092.html}}</ref> జూలై 2019 లో, కీవ్ సిటీ స్టేట్ అడ్మినిస్ట్రేషన్ వంతెన భద్రతను పరీక్షించడానికి మోస్టోవి సెంట్ర్ పరిశోధన, ఉత్పత్తి సంస్థను ఆదేశించింది. ఫలితాల ప్రకారం, వంతెన ఉపయోగకరంగా ఉంది, పాదచారుల వంతెనల లోడ్ ప్రస్తుత ప్రమాణాలకు అనుగుణంగా ఉంది. ఫలితాలను ప్రభుత్వం వెబ్సైట్లో ప్రచురించింది. .<ref>{{Cite web|date=16 July 2019|title=Через два місяці після відкриття «міст Кличка» пройшов обстеження та випробування|url=https://glavcom.ua/kyiv/news/cherez-dva-misyaci-pislya-vidkrittya-mist-klichka-proyshov-obstezhennya-ta-viprobuvannya-610541.html}}</ref> మార్చి 2024లో, గాజు పలకలలో ఒకటి పగిలింది. 1 + 1 TV ఛానల్ టెలివిజన్ సర్వీస్ ఆఫ్ న్యూస్, ఇన్స్టైట్ మిస్టా అనలిటిక్స్, పరిశోధనా కేంద్రం డైరెక్టర్ ఒలెక్సాండర్ సెర్హీయెంకోతో ఇంటర్వ్యూ చేసింది, అతను మూడు గాజు పొరలలో మొదటిది మాత్రమే దెబ్బతిన్నదని, ఇది విధ్వంసానికి బదులుగా డోలనాలు, ఉష్ణోగ్రత తగ్గుదల వల్ల సంభవించిందని పేర్కొన్నాడు.<ref>{{Cite web|date=18 March 2024|title=Міст Кличка пішов по швах! На скляній підлозі виявили чергову тріщину|url=https://tsn.ua/video/video-novini/mist-klichka-pishov-po-shvah-na-sklyaniy-pidlozi-viyavili-chergovu-trischinu.html}}</ref> === నిర్మాణంలో పొరపాట్లు ఆరోపణలు === 28 జనవరి 2024న, ICOMOS నిపుణుడు ఓల్హా రుట్కోవ్స్కా, వంతెన స్తంభాలలో ఒకటి తప్పుగా ఉంచబడి, భూగర్భ కలెక్టర్లో ప్రవహించే ఖ్రెష్చటైక్ వాగుకు అంతరాయం కలిగిస్తుందని, ఇది పురావస్తు శాస్త్రవేత్తలతో వివాదం కారణంగా పునర్నిర్మాణం నిలిపివేయబడిన పోష్టోవా స్క్వేర్ వద్ద మట్టి అవక్షేపణకు కారణమవుతుందని పేర్కొన్నాడు.<ref>{{Cite web|date=28 January 2024|title=На Поштовій площі у Києві просіла земля через міст Кличка: чому так трапилося|url=https://kiev.informator.ua/uk/na-poshtoviy-ploshchi-u-kiyevi-prosila-zemlya-cherez-mist-klichka-chomu-tak-trapilosya?_gl=1*1iw62a1*_ga*MTAwMDc3Mjg1Ni4xNzE0NTUwMjM3*_ga_5C3YQJ913L*MTcxNzY1MTk1Ni44LjEuMTcxNzY1MjA5OS41OC4wLjk0MzQ0MDIxMA..}}</ref> ఏప్రిల్లో, కీవ్ సిటీ స్టేట్ అడ్మినిస్ట్రేషన్ సమావేశంలో సర్వెంట్ ఆఫ్ ది పీపుల్ ఫ్రాక్షన్ అధిపతి ఆండ్రీ విట్రెంకో మాట్లాడుతూ, సమీపంలోని నిర్మాణాల కారణంగా, పోష్టోవా స్క్వేర్ వారసత్వ ప్రదేశం కూలిపోయే ప్రమాదం ఉందని, సెయింట్ వోలోడిమిర్ హిల్ మట్టి కోత సాధ్యమని పేర్కొంది.<ref>{{Cite web|date=26 April 2024|title=Проблеми на Поштовій площі виникли через скляний міст Кличка - заява у Київраді та ексклюзив Інформатора|url=https://kiev.informator.ua/uk/problemi-na-poshtoviy-ploshchi-vinikli-cherez-sklyaniy-mist-klichka-zayava-u-kijivradi-ta-eksklyuziv-informatora?_gl=1*yuago6*_ga*MTAwMDc3Mjg1Ni4xNzE0NTUwMjM3*_ga_5C3YQJ913L*MTcxNzY1MTk1Ni44LjEuMTcxNzY1MzU3MS42MC4wLjk0MzQ0MDIxMA..}}</ref> ఏప్రిల్ 28న, గ్లాస్ బ్రిడ్జ్, పోష్టోవా స్క్వేర్ రెండింటి రచయిత అయిన ఆండ్రీ మిర్హోరోడ్స్కీ, 2010లలో తిరిగి స్థాపించబడిన, అనేక నెలలు పనిచేయడానికి ఉద్దేశించిన స్క్వేర్ తాత్కాలిక స్తంభాలు పతనానికి నిజమైన కారణమని పేర్కొన్నాడు, అయితే నిర్మాణ అంతరాయానికి దారితీసే భూగర్భ మాల్ పై వివాదంతో, అవి ఇప్పుడు తమ పరిమితులను దాటిపోయాయి, స్క్వేర్ ఎప్పుడైనా కూలిపోవచ్చు.<ref>{{Cite web|date=28 April 2024|title=Туди вже не можна пускати людей: Поштова площа та станція метро опинилися під загрозою обвалу - архітектор|url=https://kiev.informator.ua/uk/tudi-vzhe-ne-mozhna-puskati-lyudey-poshtova-ploshcha-ta-stanciya-metro-opinilisya-pid-zagrozoyu-obvalu-arhitektor?_gl=1*1y9loqi*_ga*MTAwMDc3Mjg1Ni4xNzE0NTUwMjM3*_ga_5C3YQJ913L*MTcxNzY1MTk1Ni44LjEuMTcxNzY1NDM3MS40Mi4wLjk0MzQ0MDIxMA..}}</ref> == ప్రమాదాలు == === విధ్వంసక చర్య === [[దస్త్రం:Киев,_2019_год,_41.jpg|thumb|మరమ్మతు పనుల కోసం కంచె వేసిన ప్లాట్ఫారమ్లను చూడటం <small> (22 జూన్ 2019) </small> ]] వంతెనను తెరిచిన మొదటి రాత్రిలోనే మొదటి విధ్వంసం జరిగింది. 2019 మే 26న రెండు గాజు పలకలు పగిలిపోయాయి. మొదట, వారు కింద నుండి రైఫిల్స్తో కాల్చబడ్డారని భావించారు, కానీ మునిసిపల్ గార్డ్ ఇది 'తెలియని వ్యక్తుల బృందం చురుకుగా దానిపై దూకడం' ఫలితంగా ఉందని పేర్కొంది.<ref>{{Cite web|date=26 May 2019|title=В Киеве вандалы разгромили чудо-мост над Владимирским спуском|url=https://news.obozrevatel.com/kiyany/v-kieve-vandalyi-razgromili-chudo-most-nad-vladimirskim-spuskom.htm}}</ref><ref>{{Cite web|title=Активно стрибали: новий пішохідний міст у Києві тріснув за добу після відкриття (фото)|url=https://www.unian.ua/society/10563594-aktivno-stribali-noviy-pishohidniy-mist-u-kiyevi-trisnuv-za-dobu-pislya-vidkrittya-foto.html}}</ref> ఆ రోజు, కైవ్ మేయర్ విటాలి క్లిట్స్కో నిపుణులతో నష్టాన్ని పరిశీలించి, ఇది దెబ్బతిన్న రక్షణ పొర మాత్రమే అని, గాజుకు కూడా హాని జరగలేదని, మరమ్మత్తు పనికి ఒక రోజు మాత్రమే పడుతుందని చెప్పారు.<ref>{{Cite web|title=Кличко проінспектував тріснутий скляний міст у Києві (відео)|url=https://www.unian.ua/incidents/10563744-klichko-proinspektuvav-trisnutiy-sklyaniy-mist-u-kiyevi-video.html}}</ref> మరుసటి రోజు, మరమ్మతు పని సమయంలో, తెలియని కారణాల వల్ల మూడవ ప్యానెల్ పగుళ్లు పడ్డాయి, కొంతమంది తిరిగి ఇన్స్టాల్ చేయబడిన నాణ్యతను గమనించారు, గాజు పొరల మధ్య మురికి ఉంది, ప్యానెల్ల మధ్య ఖాళీలు ఉన్నాయి.<ref>{{Cite web|date=28 May 2019|title="Міст Кличка" та його тріщини: що треба знати про будівництво та відкриття|url=https://24tv.ua/kyivnews/mist_klichka_i_yogo_trishhini_shho_treba_znati_pro_budivnitstvo_ta_vidkrittya_n1159133}}</ref> 2019 జూలై 29న, వంతెన గాజు రెయిలింగ్లు తెలియని కారణంతో పగుళ్లు పడ్డాయి. ప్రమాదానికి కారణాన్ని నిర్వచించడానికి పరిశీలనకు పంపడానికి జూలై 31న ప్యానెల్ను విచ్ఛిన్నం చేస్తామని కైవ్ సిటీ స్టేట్ అడ్మినిస్ట్రేషన్ పేర్కొంది. నిఘా కెమెరాల నుండి వచ్చిన విషయాలను కూడా నిపుణులు పరిశీలిస్తారు. .<ref>{{Cite web|date=29 July 2019|title=На "мосту Кличка" тріснули скляні перила|url=https://www.ukrinform.ua/rubric-kyiv/2750193-na-mostu-klicka-trisnuli-sklani-perila.html}}</ref> వంతెన వీక్షణ వేదికలు సెప్టెంబర్ 16న తిరిగి తెరవబడ్డాయి.<ref>{{Cite web|title=«Міст Кличка» знову відкрили для відвідування|url=https://www.slovoidilo.ua/2019/09/17/novyna/polityka/mist-klychka-znovu-vidkryly-vidviduvannya}}</ref> మే 2020లో, గాజు మరోసారి పగిలి, మరమ్మతు పనుల కోసం కంచె వేయబడింది.<ref>{{Cite web|title=На «мосту Кличка» знову замінять скло – фото|url=https://www.slovoidilo.ua/2020/05/14/novyna/suspilstvo/mostu-klychka-znovu-zaminyat-sklo-foto}}</ref> 25 నవంబర్ 2020న, వంతెన నుండి పరిశీలన దుర్భిణిని దొంగిలించడానికి విధ్వంసకులు ప్రయత్నించారు, అయితే మునిసిపల్ గార్డ్ గమనించిన తరువాత, వారు దానిని విసిరి తప్పించుకున్నారు.<ref>{{Cite web|date=25 November 2020|title=З мосту Кличка в Києві поцупили "очі"|url=https://kyiv.znaj.ua/353478-z-mostu-klichka-v-kiyevi-pocupili-ochi}}</ref> 2020 డిసెంబర్ 18న, గాజు పలకలలో ఒకటి పగిలింది. అసలు కాంట్రాక్టర్ మరమ్మతులు నిర్వహిస్తున్నట్లు కైవ్ సిటీ స్టేట్ అడ్మినిస్ట్రేషన్ పేర్కొంది, నగర నిధులు ఖర్చు చేయలేదు.<ref>{{Cite web|title=На пішохідному мосту в Києві тріснуло скло. У КМДА звинувачують вандалів|url=https://nv.ua/ukr/kyiv/mist-klichka-trisnuv-na-pishohidnomu-mostu-poshkodzheno-sklo-novini-kiyeva-50131199.html}}</ref> 2021 ఫిబ్రవరిలో, వంతెనకు చెందిన రెండు గాజు పలకలు పగిలిపోయాయి. మే నెలలో వాటిని భర్తీ చేశారు. .<ref>{{Cite web|date=23 May 2021|title=На «мосту Кличка» у Києві знову замінили скло|url=https://www.ukrinform.ua/rubric-kyiv/3250984-na-mostu-klicka-u-kievi-znovu-zaminili-sklo.html}}</ref> 29 జూలై 2021న, వంతెన వద్ద ఒక సమాచార సంకేతం పగిలింది. నిఘా వీడియోను పరిశీలించిన పోలీసులు, నేరస్థుడిని లుట్స్క్కు చెందిన 1997లో జన్మించిన వ్యక్తిగా గుర్తించి అరెస్టు చేశారు. అతను వినోదం కోసం కీవ్ వచ్చాడని, తన చర్యలను ప్రమాదవశాత్తు అని పిలిచాడని, ఎందుకంటే అతను ఆ సంకేతం బలాన్ని పరీక్షించాలనుకున్నాడు. గూండాగిరి చేసినందుకు అతనికి ఐదేళ్ల జైలు శిక్ష విధించబడింది. .<ref>{{Cite web|date=30 July 2021|title=Чоловік, який розбив скляний міст у Києві, пояснив мотиви свого вчинку|url=https://prm.ua/cholovik-iakyy-rozbyv-sklianyy-mist-u-kyievi-poiasnyv-motyvy-svoho-vchynku/}}</ref> 4 జనవరి 2022న, సెలవు దినాల్లో గాజు రెయిలింగ్ మళ్లీ పగిలిందని మునిసిపల్ గార్డ్ కనుగొన్నారు.<ref>{{Cite web|date=4 January 2022|title=У Києві вандали знов пошкодили "скляний" міст (ФОТО)|url=https://kyiv.comments.ua/ua/news/society/accidents/6905-u-kievi-vandali-znov-poshkodili-sklyaniy-mist-foto.html}}</ref> 6 డిసెంబర్ 2024 నిఘా వంతెనపై గాజును ధ్వంసం చేసిన విధ్వంసక చర్యలను నమోదు చేసింది. మార్చి 4,2025 కైవ్ సిటీ స్టేట్ అడ్మినిస్ట్రేషన్ ఉష్ణోగ్రత స్థిరీకరించిన వెంటనే గాజును భర్తీ చేస్తామని తెలియజేసింది, ఎందుకంటే మరమ్మత్తు పనికి ఇది + 10 ° C కంటే తక్కువగా ఉండవలసిన అవసరం ఉంది.<ref>{{Cite web|title=Скляний міст у Києві знову пошкоджено. Влада повідомила, коли візьметься за ремонт|url=https://glavcom.ua/kyiv/news/skljanij-mist-u-kijevi-poshkodili-vandali-vlada-povidomila-koli-vizmutsja-za-remont-1047824.html|website=Glavcom}}</ref> 23 ఏప్రిల్ 2025 గ్లాస్ స్థానంలో కీవవ్టోష్లియాక్మిస్ట్ వచ్చింది.<ref>{{Cite web|title=Пошкодили вандали: на "мосту Кличка" замінили скло|url=https://suspilne.media/kyiv/1001699-poskodili-vandali-na-mostu-klicka-zaminili-sklo/|website=[[Suspilne]]}}</ref> === వాహనాల అక్రమ ప్రవేశం === 2019 జూన్ 17న, పాదచారుల ప్రాంతాన్ని కార్లు యాక్సెస్ చేయడాన్ని నిషేధించినప్పటికీ, ఒక మెర్సిడెస్ ఎంఎల్ వంతెన గుండా నడిచింది. పోలీసులు వాహన యజమానిని నంబర్ ప్లేట్ ద్వారా కనుగొని అతనిపై 400 హ్రైవ్నియాస్ జరిమానా విధించారు.<ref>{{Cite web|title=На "скляний" міст у Києві заїхав позашляховик, поліція вже встановила власника|url=https://www.5.ua/kyiv/na-sklianyi-mist-u-kyievi-zaikhav-pozashliakhovyk-politsiia-vzhe-vstanovyla-vlasnyka-194289.html|website=[[5 Kanal]]}}</ref> 2020 ఫిబ్రవరిలో మరో అతిక్రమణ జరిగింది. తమ కారులో రష్యన్ ర్యాప్ వింటున్న యువకుల బృందం రాత్రిపూట పాదచారుల వంతెన గుండా కెమెరాలో చిత్రీకరించేటప్పుడు నడిపింది.<ref>{{Cite web|date=9 February 2020|title=На скляний міст Кличка увірвалося авто, неадекватні екстремали забули вимкнути камеру|url=https://kyiv.znaj.ua/293955-na-pishohidniy-mist-uvirvalosya-avto-neadekvatni-ekstremali-zabuli-vimknuti-kameru}}</ref> === ఆత్మహత్య ప్రయత్నాలు === 2 మే 2024 ఉదయం 30 ఏళ్ల మహిళ వంతెనపై నుండి దూకడానికి ప్రయత్నించింది, ఆమెను మునిసిపల్ గార్డ్ అధికారి అడ్డగించి ఆసుపత్రికి తరలించారు.<ref>{{Cite web|title=Хотіла зістрибнути зі скляного моста: в центрі Києва жінку врятували від суїциду (відео)|url=https://kiev.sq.com.ua/ukr/novini/03.05.2024/xotila-zistribnuti-zi-sklyanogo-mosta-v-centri-kijeva-zinku-vryatuvali-vid-suyicidu-video|website=Status Quo}}</ref> 10 జూలై 2024న ఒక వ్యక్తి వంతెనపై నుండి దూకి వెంటనే మరణించాడు.<ref>{{Cite web|title=У центрі Києва чоловік стрибнув із пішохідного мосту|url=https://suspilne.media/kyiv/787253-u-centri-kieva-colovik-stribnuv-iz-pisohidnogo-mostu/|website=[[Suspilne]]}}</ref> === ఉక్రెయిన్పై రష్యా దండయాత్ర సమయంలో దాడులు === [[దస్త్రం:Missile_strike_near_the_bridge_over_Saint_Volodymyr_Descent,_Kyiv.webm|thumb|రష్యా క్షిపణి దాడి నిఘా దృశ్యాలు]] [[2022 ఉక్రెయిన్‌పై రష్యా దాడి|ఉక్రెయిన్పై రష్యా దండయాత్ర]] సమయంలో 10 అక్టోబర్ 2022 క్షిపణి దాడులలో భాగంగా, ఒక రష్యన్ ఖ-101 క్షిపణి వంతెన స్తంభం దగ్గర పడిపోయింది, కానీ వంతెన స్వల్ప నష్టంతో బయటపడింది. దాడి సమయంలో, వంతెనపై ఉన్న ఏకైక వ్యక్తి ప్రాణాలతో బయటపడి, గాయపడకుండా తప్పించుకోగలిగాడు, క్షిపణి అవశేషాల ఫోటోలను తీసిన మొదటి వ్యక్తి ఆయనే. టెలివిజన్ సర్వీస్ ఆఫ్ న్యూస్ ఆ వ్యక్తిని అక్టోబర్ 13న కనుగొని ఇంటర్వ్యూ చేసింది.<ref>{{Cite web|date=13 October 2022|title=Youtube Відео — Вижив на скляному мосту Кличка - історія чоловіка, який пережив атаку на Київ — Сторінка відео — TSN.ua|url=https://tsn.ua/youtube/vizhiv-na-sklyanomu-mostu-klichka-istoriya-cholovika-yakiy-perezhiv-ataku-na-kiyiv.html}}</ref> దాడి జరిగిన ప్రదేశాన్ని అధ్యక్ష పరిపాలన డిప్యూటీ హెడ్ కిరిలో టిమోషెంకో తనిఖీ చేశారు, ఉక్రైనియన్లను భయపెట్టడానికి మాత్రమే పౌర వస్తువుపై దాడి జరిగిందని పేర్కొన్నారు.<ref>{{Cite web|title=В ОП показали наслідки ракетних обстрілів «скляного мосту» у центрі Києва (фото)|url=https://chas.news/news/v-op-pokazali-naslidki-raketnih-obstriliv-sklyanogo-mostu-u-tsentri-kieva-foto}}</ref> 11 అక్టోబర్ 2022న, [[కీవ్]] మేయర్ విటాలి క్లిట్స్కో, ఇప్పటికే మరమ్మతులు జరుగుతున్నాయని చెప్పారు.<ref>{{Cite web|date=11 October 2022|title=Russia Ukraine War 11Oct2022 Update|url=https://www.theguardian.com/world/live/2022/oct/11/russia-ukraine-war-putin-live-news-missile-strikes-g7-zelenskiy-crisis-talks-latest-updates?page=with:block-63456a828f08530b6de76553#block-63456a828f08530b6de76553|access-date=11 October 2022|website=The Guardian}}</ref> 17 డిసెంబర్ 2022న, మొత్తం 18 అంతస్తుల గాజు యూనిట్లతో పాటు 143 సైడ్ గ్లాసులను భర్తీ చేయడంతో వంతెన తిరిగి తెరవబడింది.<ref>{{Cite web|date=2022-12-17|title=Kyiv pedestrian bridge was reopened for visitors after three-month reconstruction due to a Russian missile attack|url=https://euromaidanpress.com/2022/12/17/kyiv-pedestrian-bridge-was-reopened-for-visitors-after-three-month-reconstruction-due-to-a-russian-missile-attack/|access-date=2022-12-17|website=Euromaidan Press}}</ref> ఆ నెల ప్రారంభంలో ఎస్బియు చేత దెబ్బతిన్న వివాదాస్పద క్రిమియన్ వంతెన పోలిస్తే ఈ వంతెన కీవన్ల మధ్య ఓర్పుకు చిహ్నంగా మారింది. 13 అక్టోబర్ 2022న, విటాలి క్లిట్స్కో గ్లాస్ బ్రిడ్జ్ చిత్రం, 'తట్టుకోవడం అనేది పడిపోవడం కాదు' అనే ట్యాగ్లైన్తో ఒక వాణిజ్య శ్రేణిని ప్రారంభించింది.<ref>{{Cite web|date=13 October 2022|title=Вистояти - це не впасти: Кличко похизувався новою футболкою зі скляним мостом, що витримав ракетний удар - Новини Києва &#124; Big Kyiv|url=https://bigkyiv.com.ua/vystoyaty-cze-ne-vpasty-klychko-pohyzuvavsya-novoyu-futbolkoyu-zi-sklyanym-mostom-shho-vytrymav-raketnyj-udar/}}</ref> 18 నవంబర్ 2022న, [[బార్సిలోనా]] జరిగిన స్మార్ట్ సిటీ ఎక్స్పో వరల్డ్ కాంగ్రెస్లో పాల్గొన్నవారు వంతెన నుండి గాజు ముక్కలతో స్మారక చిహ్నాన్ని అందుకున్నారు, 'వంతెన భరించింది, కైవ్ భరించింది, [[ఉక్రెయిన్]] భరిస్తుంది!' అనే శాసనం పొందారు.<ref>{{Cite news|url=https://vechirniy.kyiv.ua/news/74511/|title=З уламків скляного моста на Володимирському узвозі створили сувеніри|last=Novosvitnia|first=Kateryna|date=18 November 2022|work=Evening Kyiv|language=uk|trans-title=Souvenirs created from fragments of glass bridge on Volodymyr Descent}}</ref> 2023 మే 10 న, వంతెన నుండి మరొక గాజు ముక్క ప్రోజోరో స్వచ్ఛంద సంస్థ వేలం నుండి విక్రయించబడింది, అందుకున్న డబ్బును కీవ్ కొత్తగా ఏర్పడిన రైఫిల్ బెటాలియన్కు నిధులు సమకూర్చడానికి ఉపయోగించారు.<ref>{{Cite web|date=25 May 2023|title=Фрагмент скляного мосту, в який влучила російська ракета, виставлять на благодійний аукціон|url=https://www.ukrinform.ua/rubric-kyiv/3713993-fragment-sklanogo-mostu-v-akij-vlucila-rosijska-raketa-vistavlat-na-blagodijnij-aukcion.html}}</ref> 2023 మే 28 రాత్రి, కీవ్ యుద్ధం ప్రారంభమైనప్పటి నుండి అతిపెద్ద షాహెడ్ డ్రోన్ దాడిని ఎదుర్కొంది, ఒక పేలుడు నగర కేంద్రం నుండి వినిపించినట్లు సమాచారం. మరుసటి రోజు ఉదయం, పాదచారుల వంతెన వద్ద ఒక పగిలిన గాజు రెయిలింగ్ కనుగొనబడింది. దాడి వల్ల జరిగిందా లేదా అనేది తెలియదు .<ref>{{Cite web|date=28 May 2023|title=Міст Кличка у Києві отримав незначні пошкодження - чи закрито прохід: відео|url=https://informator.ua/uk/mist-klichka-u-kiyevi-otrimav-neznachni-poshkodzhennya-chi-zakrito-prohid-video}}</ref> == ప్రజాదరణ పొందిన సంస్కృతిలో == 21 అక్టోబర్ 2022న, ఉక్రేనియన్ గాయకుడు వెల్ బాయ్ తన కొత్త పాట 'స్టైల్' కోసం ఒక మ్యూజిక్ వీడియోను విడుదల చేశారు. ఈ వీడియో [[కీవ్]] చిత్రీకరించబడింది, ఇతర ప్రదేశాలలో షెవ్చెంకో యూనివర్శిటీ రెడ్ కార్ప్స్, సెయింట్ వోలోడిమిర్ డిసెంట్ గ్లాస్ బ్రిడ్జి ఉన్నాయి, ఇవి ఇటీవల [[రష్యా|రష్యన్]] క్షిపణి దాడుల వల్ల దెబ్బతిన్నాయి.<ref>{{Cite web|date=21 October 2022|title=Wellboy презентував нову позитивну пісню: в осінньому кліпі показав міст Кличка та парк Шевченка|url=https://showbiz.24tv.ua/wellboy-prezentuvav-novu-pisnyu-klip-de-pokazav-mist-klichka_n2182303}}</ref> ఆస్ట్రేలియా ప్రవేశానికి "పోస్ట్కార్డ్" లో భాగంగా యూరోవిజన్ సాంగ్ కాంటెస్ట్ 2023 ప్రసారంలో ఈ వంతెన ప్రదర్శించబడింది. ఇది పెర్త్ మటగారప్ వంతెన, [[బ్రిస్టల్]] క్లిఫ్టన్ సస్పెన్షన్ వంతెన పక్కన ప్రదర్శించబడింది. == మూలాలు == {{Reflist}} == బాహ్య లింకులు == * [https://www.youtube.com/watch?v=WkW73E3mO2I క్షిపణి దెబ్బకు వంతెన దెబ్బతిన్న నిఘా వీడియో] * [https://www.youtube.com/watch?v=q11wJ6YOxAE సెయింట్ వోలోడిమిర్ సంతతిపై వంతెనపై నడవండి] [[వర్గం:Coordinates on Wikidata]] [[వర్గం:Pages using gadget WikiMiniAtlas]] [[వర్గం:Articles containing Ukrainian-language text]] [[వర్గం:ఉక్రెయిన్]] [[వర్గం:వంతెనలు]] [[వర్గం:నిర్మాణాలు]] [[వర్గం:సమీక్షించని అనువాదాలున్న పేజీలు]] n8nloqz2e8knr0uwe2h08s1wfrwhky9 1 507915 4955645 4945313 2026-09-10T11:03:36Z ~2026-40325-32 151887 /* బెజ్జంకి సతీష్ మాదిగ వ్యాసం ప్రతిపాదన */ కొత్త విభాగం 4955645 wikitext text/x-wiki == Contested deletion == గౌరవనీయులైన అడ్మిన్ గారికి, ఇది స్వీయ ప్రచారం కాదు. నేను ప్రముఖ అనే పదాన్ని తొలగించి తటస్థంగా సామాజిక కార్యకర్త అని మార్చాను. ఇతను MRPS జిల్లా నాయకుడు, మాదిగ రిజర్వేషన్ పోరాట సమితి కార్యకర్త. పేపర్ కటింగ్స్ మరియు మూలాలు జోడిస్తున్నాను. దయచేసి తొలగింపును ఆపండి. This is not self-promotion. I have removed promotional word "pramukha" and made it neutral. He is a social activist and MRPS leader. I am adding reliable sources. == బెజ్జంకి సతీష్ మాదిగ వ్యాసం ప్రతిపాదన == == బెజ్జంకి సతీష్ మాదిగ వ్యాసం ప్రతిపాదన == నమస్తే, నేను జగిత్యాల జిల్లాకు చెందిన MRPS నాయకుడు '''బెజ్జంకి సతీష్ మాదిగ''' గారి గురించి వ్యాసం రాయాలనుకుంటున్నాను. ఇతను M.A. English Literature, B.P.Ed. చదివారు మరియు MRPS జగిత్యాల జిల్లా కమిటీలో క్రియాశీలకంగా ఉన్నారు. ఇతనికి విశ్వసనీయమైన మూలం ఉంది: <ref>తెలంగాణ కిరణం దినపత్రిక, జగిత్యాల, మే 27, 2024 - "నేటి మాదిగల సంగ్రామ యాత్రను సక్సెస్ చేయండి" అనే వార్తలో MRPS నాయకులు ప్రెస్ క్లబ్ జగిత్యాలలో మాట్లాడారు. ఈ కార్యక్రమంలో బెజ్జంకి సతీష్ పాల్గొన్నారు.</ref> దీనికి తోడు ప్రెస్ క్లబ్ జగిత్యాల ఫోటో మరియు తక్కళ్లపల్లి డప్పుల ర్యాలీ ఫోటోలు కూడా ఉన్నాయి. <nowiki>ఈ వ్యాసాన్ని సృష్టించవచ్చా అని నిర్వాహకులను కోరుతున్నాను. --~~~~</nowiki> [[ప్రత్యేక:చేర్పులు/~2026-40325-32|~2026-40325-32]] ([[వాడుకరి చర్చ:~2026-40325-32|చర్చ]]) 11:03, 10 సెప్టెంబరు 2026 (UTC) 6ckzd37s4ulcoz13zeej1imsivosdvh 0 507980 4955386 4950096 2026-09-09T12:42:26Z స్వరలాసిక 13980 4955386 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition |name =Cystocele |synonym =Prolapsed bladder, dropped bladder,<ref name=NIH2014/> anterior vaginal wall collapse<ref name = Bag2016/> |image =Cysctocele hariadhi.svg |image_size =180px |image_thumbtime = |alt = |caption =A drawing of a prolapsed bladder |pronounce ={{IPAc-en|ˈ|s|ɪ|s|t|ə|s|iː|l}} {{respell|SIS|tə-seel}} |specialty =[[Urology]], [[gynecology]] |symptoms =Trouble starting urination, incomplete urination, [[urinary incontinence]], frequent urination<ref name=NIH2014/> |complications =[[Urinary retention]]<ref name=NIH2014/> |onset = |duration = |types =Grade 1, 2, 3<ref name=NIH2014/> |causes = |risks =[[Childbirth]], [[constipation]], [[chronic cough]], heavy lifting, being [[overweight]]<ref name=NIH2014/> |diagnosis =Based on symptoms and examination<ref name=NIH2014/> |differential =[[Bartholin's cyst|Bartholin cyst]], [[నబోథియన్ సిస్ట్]], [[urethral diverticulum]]<ref>{{cite book|last1=Federle|first1=Michael P.|last2=Tublin|first2=Mitchell E.|last3=Raman|first3=Siva P.|title=ExpertDDx: Abdomen and Pelvis E-Book|date=2016|publisher=Elsevier Health Sciences|isbn=9780323443128|page=626 |url=https://books.google.ca/books?id=YbgcDQAAQBAJ&pg=PA626 |language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025074533/https://books.google.ca/books?id=YbgcDQAAQBAJ&pg=PA626|archive-date=2017-10-25}}</ref> |prevention = |treatment =Lifestyle changes, [[pelvic muscle exercise]]s, vaginal [[pessary]], surgery<ref name=NIH2014/> |medication = |prognosis = |frequency =~33% of women > 50 years old<ref name=Fir2014/> |deaths = }} '''సిస్టోసెల్''', దీనిని '''ప్రోలాప్స్డ్ బ్లాడర్''' అని కూడా అంటారు, ఇది ఒక వైద్య పరిస్థితి, దీనిలో మహిళ, [[మూత్రాశయం]] ఆమె [[యోని|యోనిలోకి]] ఉబ్బుతుంది.<ref name="NIH2014">{{Cite web|title=Cystocele (Prolapsed Bladder)|url=https://www.niddk.nih.gov/health-information/urologic-diseases/bladder-control-problems-women/cystocele-prolapsed-bladder|website=National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases|access-date=25 October 2017|date=March 2014|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20171004190143/https://www.niddk.nih.gov/health-information/urologic-diseases/bladder-control-problems-women/cystocele-prolapsed-bladder|archive-date=4 October 2017}}</ref><ref name="Fir2014">{{Cite book|last=Firoozi|first=Farzeen|title=Female Pelvic Surgery|date=2014|publisher=Springer|isbn=9781493915040|page=73|url=https://books.google.ca/books?id=1fvYBAAAQBAJ&pg=PA72|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025075543/https://books.google.ca/books?id=1fvYBAAAQBAJ&pg=PA72|archive-date=2017-10-25}}</ref> కొందరిలో ఎలాంటి లక్షణాలు ఉండకపోవచ్చు.<ref name="Hof2012p647">{{Cite book|title=Williams gynecology|url=https://archive.org/details/williamsgynecolo0000unse|last=Williams|first=J. Whitridge|date=2012|publisher=McGraw-Hill Medical|editor-last=Hoffman|editor-first=Barbara L.|isbn=9780071716727|edition=2nd|location=New York|pages=[https://archive.org/details/williamsgynecolo0000unse/page/647 647]–653|oclc=779244257}}</ref> ఇతరులకు మూత్రవిసర్జన ప్రారంభించడంలో ఇబ్బంది, [[మూత్రం నియంత్రణలేమి|మూత్రం ఆపుకోలేకపోవడం]] లేదా తరచుగా మూత్రవిసర్జన ఉండవచ్చు.<ref name="NIH2014" /> సమస్యలలో పునరావృతమయ్యే [[మూత్ర నాళ సంక్రమణం|మూత్ర నాళాల ఇన్ఫెక్షన్లు]], మూత్ర నిలుపుదల ఉండవచ్చు.<ref name="NIH2014" /> సిస్టోసెల్, ప్రోలాప్స్డ్ యురేత్రా తరచుగా కలిసి సంభవిస్తాయి, దీనిని సిస్టోయురేత్రోసెల్ అని పిలుస్తారు.<ref>{{Cite news|url=https://www.merckmanuals.com/professional/gynecology-and-obstetrics/pelvic-relaxation-syndromes/cystoceles,-urethroceles,-enteroceles,-and-rectoceles|title=Cystoceles, Urethroceles, Enteroceles, and Rectoceles – Gynecology and Obstetrics – Merck Manuals Professional Edition|last=|first=|date=February 2017|work=Merck Manuals Professional Edition|access-date=2017-12-18|language=en-US|archive-date=2017-12-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20171223042620/https://www.merckmanuals.com/professional/gynecology-and-obstetrics/pelvic-relaxation-syndromes/cystoceles,-urethroceles,-enteroceles,-and-rectoceles|url-status=live}}</ref> సిస్టోసెల్ జీవిత నాణ్యతను ప్రతికూలంగా ప్రభావితం చేస్తుంది.<ref>{{Cite web|url=http://www.clevelandclinic.org/health/health-info/docs/6000/6022.asp?index=15468|title=Cystocele (Fallen Bladder)|website=www.clevelandclinic.org|access-date=2017-12-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20171229112223/http://www.clevelandclinic.org/health/health-info/docs/6000/6022.asp?index=15468|archive-date=2017-12-29|url-status=dead}}</ref> కారణాలలో [[కానుపు|ప్రసవం]], [[మలబద్దకం|మలబద్ధకం]], దీర్ఘకాలిక దగ్గు, బరువైన వస్తువులను ఎత్తడం, గర్భాశయ తొలగింపు శస్త్రచికిత్స, [[జన్యుశాస్త్రం|జన్యుపరమైన కారణాలు]], అధిక బరువు ఉండటం వంటివి ఉన్నాయి.<ref name="NIH2014" /><ref name="Bag2016">{{Cite book|title=Atlas of pelvic anatomy and gynecologic surgery|last=Baggish|first=Michael S.|publisher=Elsevier|last2=Karram|first2=Mickey M.|year=2016|isbn=9780323225526|edition=4th|location=Philadelphia, PA|pages=599–646|oclc=929893382}}</ref><ref name="Hof2012p647" /> దీని అంతర్లీన యంత్రాంగం మూత్రాశయం, యోని మధ్య [[కండరం|కండరాలు]], [[ఆధార కణజాలము|బంధన కణజాలం]] బలహీనపడటాన్ని కలిగి ఉంటుంది.<ref name="NIH2014" /> వ్యాధి నిర్ధారణ తరచుగా లక్షణాలు, పరీక్ష ఆధారంగా జరుగుతుంది.<ref name="NIH2014" /> సిస్టోసెల్ వల్ల కొన్ని లక్షణాలు మాత్రమే కనిపిస్తే, బరువైన వస్తువులను ఎత్తడం లేదా ఒత్తిడికి గురికావడం వంటివి నివారించమని మాత్రమే సిఫార్సు చేయవచ్చు.<ref name="NIH2014" /> మరింత తీవ్రమైన లక్షణాలు ఉన్నవారిలో యోని [[పెసరీ|పెస్సరీ]], [[కటి కండరాల వ్యాయామం|కటి కండరాల వ్యాయామాలు]] లేదా శస్త్రచికిత్సను సిఫార్సు చేయవచ్చు.<ref name="NIH2014" /> సాధారణంగా చేసే శస్త్రచికిత్స రకాన్ని కోల్పోరాఫీ అంటారు. వయసు పెరిగే కొద్దీ ఈ పరిస్థితి సర్వసాధారణం అవుతుంది.<ref name="NIH2014" /> 50 ఏళ్లు పైబడిన మహిళల్లో దాదాపు మూడింట ఒక వంతు మంది కొంత మేరకు ప్రభావితమవుతున్నారు.<ref name="Fir2014" /> == సూచనలు == {{Reflist}} [[Category:వ్యాధి లక్షణాలు]] [[వర్గం:Translated from MDWiki]] fmjt0q89prahq0c4wl4bvpeg4hywjdr 4955503 4955386 2026-09-09T18:05:35Z Rajasekhar1961 2596 Rajasekhar1961, [[సిస్టోసెల్]] పేజీని [[సిస్టోసీల్]] కు తరలించారు 4955386 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition |name =Cystocele |synonym =Prolapsed bladder, dropped bladder,<ref name=NIH2014/> anterior vaginal wall collapse<ref name = Bag2016/> |image =Cysctocele hariadhi.svg |image_size =180px |image_thumbtime = |alt = |caption =A drawing of a prolapsed bladder |pronounce ={{IPAc-en|ˈ|s|ɪ|s|t|ə|s|iː|l}} {{respell|SIS|tə-seel}} |specialty =[[Urology]], [[gynecology]] |symptoms =Trouble starting urination, incomplete urination, [[urinary incontinence]], frequent urination<ref name=NIH2014/> |complications =[[Urinary retention]]<ref name=NIH2014/> |onset = |duration = |types =Grade 1, 2, 3<ref name=NIH2014/> |causes = |risks =[[Childbirth]], [[constipation]], [[chronic cough]], heavy lifting, being [[overweight]]<ref name=NIH2014/> |diagnosis =Based on symptoms and examination<ref name=NIH2014/> |differential =[[Bartholin's cyst|Bartholin cyst]], [[నబోథియన్ సిస్ట్]], [[urethral diverticulum]]<ref>{{cite book|last1=Federle|first1=Michael P.|last2=Tublin|first2=Mitchell E.|last3=Raman|first3=Siva P.|title=ExpertDDx: Abdomen and Pelvis E-Book|date=2016|publisher=Elsevier Health Sciences|isbn=9780323443128|page=626 |url=https://books.google.ca/books?id=YbgcDQAAQBAJ&pg=PA626 |language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025074533/https://books.google.ca/books?id=YbgcDQAAQBAJ&pg=PA626|archive-date=2017-10-25}}</ref> |prevention = |treatment =Lifestyle changes, [[pelvic muscle exercise]]s, vaginal [[pessary]], surgery<ref name=NIH2014/> |medication = |prognosis = |frequency =~33% of women > 50 years old<ref name=Fir2014/> |deaths = }} '''సిస్టోసెల్''', దీనిని '''ప్రోలాప్స్డ్ బ్లాడర్''' అని కూడా అంటారు, ఇది ఒక వైద్య పరిస్థితి, దీనిలో మహిళ, [[మూత్రాశయం]] ఆమె [[యోని|యోనిలోకి]] ఉబ్బుతుంది.<ref name="NIH2014">{{Cite web|title=Cystocele (Prolapsed Bladder)|url=https://www.niddk.nih.gov/health-information/urologic-diseases/bladder-control-problems-women/cystocele-prolapsed-bladder|website=National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases|access-date=25 October 2017|date=March 2014|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20171004190143/https://www.niddk.nih.gov/health-information/urologic-diseases/bladder-control-problems-women/cystocele-prolapsed-bladder|archive-date=4 October 2017}}</ref><ref name="Fir2014">{{Cite book|last=Firoozi|first=Farzeen|title=Female Pelvic Surgery|date=2014|publisher=Springer|isbn=9781493915040|page=73|url=https://books.google.ca/books?id=1fvYBAAAQBAJ&pg=PA72|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025075543/https://books.google.ca/books?id=1fvYBAAAQBAJ&pg=PA72|archive-date=2017-10-25}}</ref> కొందరిలో ఎలాంటి లక్షణాలు ఉండకపోవచ్చు.<ref name="Hof2012p647">{{Cite book|title=Williams gynecology|url=https://archive.org/details/williamsgynecolo0000unse|last=Williams|first=J. Whitridge|date=2012|publisher=McGraw-Hill Medical|editor-last=Hoffman|editor-first=Barbara L.|isbn=9780071716727|edition=2nd|location=New York|pages=[https://archive.org/details/williamsgynecolo0000unse/page/647 647]–653|oclc=779244257}}</ref> ఇతరులకు మూత్రవిసర్జన ప్రారంభించడంలో ఇబ్బంది, [[మూత్రం నియంత్రణలేమి|మూత్రం ఆపుకోలేకపోవడం]] లేదా తరచుగా మూత్రవిసర్జన ఉండవచ్చు.<ref name="NIH2014" /> సమస్యలలో పునరావృతమయ్యే [[మూత్ర నాళ సంక్రమణం|మూత్ర నాళాల ఇన్ఫెక్షన్లు]], మూత్ర నిలుపుదల ఉండవచ్చు.<ref name="NIH2014" /> సిస్టోసెల్, ప్రోలాప్స్డ్ యురేత్రా తరచుగా కలిసి సంభవిస్తాయి, దీనిని సిస్టోయురేత్రోసెల్ అని పిలుస్తారు.<ref>{{Cite news|url=https://www.merckmanuals.com/professional/gynecology-and-obstetrics/pelvic-relaxation-syndromes/cystoceles,-urethroceles,-enteroceles,-and-rectoceles|title=Cystoceles, Urethroceles, Enteroceles, and Rectoceles – Gynecology and Obstetrics – Merck Manuals Professional Edition|last=|first=|date=February 2017|work=Merck Manuals Professional Edition|access-date=2017-12-18|language=en-US|archive-date=2017-12-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20171223042620/https://www.merckmanuals.com/professional/gynecology-and-obstetrics/pelvic-relaxation-syndromes/cystoceles,-urethroceles,-enteroceles,-and-rectoceles|url-status=live}}</ref> సిస్టోసెల్ జీవిత నాణ్యతను ప్రతికూలంగా ప్రభావితం చేస్తుంది.<ref>{{Cite web|url=http://www.clevelandclinic.org/health/health-info/docs/6000/6022.asp?index=15468|title=Cystocele (Fallen Bladder)|website=www.clevelandclinic.org|access-date=2017-12-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20171229112223/http://www.clevelandclinic.org/health/health-info/docs/6000/6022.asp?index=15468|archive-date=2017-12-29|url-status=dead}}</ref> కారణాలలో [[కానుపు|ప్రసవం]], [[మలబద్దకం|మలబద్ధకం]], దీర్ఘకాలిక దగ్గు, బరువైన వస్తువులను ఎత్తడం, గర్భాశయ తొలగింపు శస్త్రచికిత్స, [[జన్యుశాస్త్రం|జన్యుపరమైన కారణాలు]], అధిక బరువు ఉండటం వంటివి ఉన్నాయి.<ref name="NIH2014" /><ref name="Bag2016">{{Cite book|title=Atlas of pelvic anatomy and gynecologic surgery|last=Baggish|first=Michael S.|publisher=Elsevier|last2=Karram|first2=Mickey M.|year=2016|isbn=9780323225526|edition=4th|location=Philadelphia, PA|pages=599–646|oclc=929893382}}</ref><ref name="Hof2012p647" /> దీని అంతర్లీన యంత్రాంగం మూత్రాశయం, యోని మధ్య [[కండరం|కండరాలు]], [[ఆధార కణజాలము|బంధన కణజాలం]] బలహీనపడటాన్ని కలిగి ఉంటుంది.<ref name="NIH2014" /> వ్యాధి నిర్ధారణ తరచుగా లక్షణాలు, పరీక్ష ఆధారంగా జరుగుతుంది.<ref name="NIH2014" /> సిస్టోసెల్ వల్ల కొన్ని లక్షణాలు మాత్రమే కనిపిస్తే, బరువైన వస్తువులను ఎత్తడం లేదా ఒత్తిడికి గురికావడం వంటివి నివారించమని మాత్రమే సిఫార్సు చేయవచ్చు.<ref name="NIH2014" /> మరింత తీవ్రమైన లక్షణాలు ఉన్నవారిలో యోని [[పెసరీ|పెస్సరీ]], [[కటి కండరాల వ్యాయామం|కటి కండరాల వ్యాయామాలు]] లేదా శస్త్రచికిత్సను సిఫార్సు చేయవచ్చు.<ref name="NIH2014" /> సాధారణంగా చేసే శస్త్రచికిత్స రకాన్ని కోల్పోరాఫీ అంటారు. వయసు పెరిగే కొద్దీ ఈ పరిస్థితి సర్వసాధారణం అవుతుంది.<ref name="NIH2014" /> 50 ఏళ్లు పైబడిన మహిళల్లో దాదాపు మూడింట ఒక వంతు మంది కొంత మేరకు ప్రభావితమవుతున్నారు.<ref name="Fir2014" /> == సూచనలు == {{Reflist}} [[Category:వ్యాధి లక్షణాలు]] [[వర్గం:Translated from MDWiki]] fmjt0q89prahq0c4wl4bvpeg4hywjdr 4955505 4955503 2026-09-09T18:07:18Z Rajasekhar1961 2596 4955505 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition |name =Cystocele |synonym =Prolapsed bladder, dropped bladder,<ref name=NIH2014/> anterior vaginal wall collapse<ref name = Bag2016/> |image =Cysctocele hariadhi.svg |image_size =180px |image_thumbtime = |alt = |caption =A drawing of a prolapsed bladder |pronounce ={{IPAc-en|ˈ|s|ɪ|s|t|ə|s|iː|l}} {{respell|SIS|tə-seel}} |specialty =[[Urology]], [[gynecology]] |symptoms =Trouble starting urination, incomplete urination, [[urinary incontinence]], frequent urination<ref name=NIH2014/> |complications =[[Urinary retention]]<ref name=NIH2014/> |onset = |duration = |types =Grade 1, 2, 3<ref name=NIH2014/> |causes = |risks =[[Childbirth]], [[constipation]], [[chronic cough]], heavy lifting, being [[overweight]]<ref name=NIH2014/> |diagnosis =Based on symptoms and examination<ref name=NIH2014/> |differential =[[Bartholin's cyst|Bartholin cyst]], [[నబోథియన్ సిస్ట్]], [[urethral diverticulum]]<ref>{{cite book|last1=Federle|first1=Michael P.|last2=Tublin|first2=Mitchell E.|last3=Raman|first3=Siva P.|title=ExpertDDx: Abdomen and Pelvis E-Book|date=2016|publisher=Elsevier Health Sciences|isbn=9780323443128|page=626 |url=https://books.google.ca/books?id=YbgcDQAAQBAJ&pg=PA626 |language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025074533/https://books.google.ca/books?id=YbgcDQAAQBAJ&pg=PA626|archive-date=2017-10-25}}</ref> |prevention = |treatment =Lifestyle changes, [[pelvic muscle exercise]]s, vaginal [[pessary]], surgery<ref name=NIH2014/> |medication = |prognosis = |frequency =~33% of women > 50 years old<ref name=Fir2014/> |deaths = }} '''సిస్టోసీల్''' (ఆంగ్లం: Cystocele), దీనిని '''ప్రోలాప్స్డ్ బ్లాడర్''' అని కూడా అంటారు, ఇది ఒక వైద్య పరిస్థితి, దీనిలో మహిళ, [[మూత్రాశయం]] ఆమె [[యోని|యోనిలోకి]] ఉబ్బుతుంది.<ref name="NIH2014">{{Cite web|title=Cystocele (Prolapsed Bladder)|url=https://www.niddk.nih.gov/health-information/urologic-diseases/bladder-control-problems-women/cystocele-prolapsed-bladder|website=National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases|access-date=25 October 2017|date=March 2014|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20171004190143/https://www.niddk.nih.gov/health-information/urologic-diseases/bladder-control-problems-women/cystocele-prolapsed-bladder|archive-date=4 October 2017}}</ref><ref name="Fir2014">{{Cite book|last=Firoozi|first=Farzeen|title=Female Pelvic Surgery|date=2014|publisher=Springer|isbn=9781493915040|page=73|url=https://books.google.ca/books?id=1fvYBAAAQBAJ&pg=PA72|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025075543/https://books.google.ca/books?id=1fvYBAAAQBAJ&pg=PA72|archive-date=2017-10-25}}</ref> కొందరిలో ఎలాంటి లక్షణాలు ఉండకపోవచ్చు.<ref name="Hof2012p647">{{Cite book|title=Williams gynecology|url=https://archive.org/details/williamsgynecolo0000unse|last=Williams|first=J. Whitridge|date=2012|publisher=McGraw-Hill Medical|editor-last=Hoffman|editor-first=Barbara L.|isbn=9780071716727|edition=2nd|location=New York|pages=[https://archive.org/details/williamsgynecolo0000unse/page/647 647]–653|oclc=779244257}}</ref> ఇతరులకు మూత్రవిసర్జన ప్రారంభించడంలో ఇబ్బంది, [[మూత్రం నియంత్రణలేమి|మూత్రం ఆపుకోలేకపోవడం]] లేదా తరచుగా మూత్రవిసర్జన ఉండవచ్చు.<ref name="NIH2014" /> సమస్యలలో పునరావృతమయ్యే [[మూత్ర నాళ సంక్రమణం|మూత్ర నాళాల ఇన్ఫెక్షన్లు]], మూత్ర నిలుపుదల ఉండవచ్చు.<ref name="NIH2014" /> సిస్టోసెల్, ప్రోలాప్స్డ్ యురేత్రా తరచుగా కలిసి సంభవిస్తాయి, దీనిని సిస్టోయురేత్రోసెల్ అని పిలుస్తారు.<ref>{{Cite news|url=https://www.merckmanuals.com/professional/gynecology-and-obstetrics/pelvic-relaxation-syndromes/cystoceles,-urethroceles,-enteroceles,-and-rectoceles|title=Cystoceles, Urethroceles, Enteroceles, and Rectoceles – Gynecology and Obstetrics – Merck Manuals Professional Edition|last=|first=|date=February 2017|work=Merck Manuals Professional Edition|access-date=2017-12-18|language=en-US|archive-date=2017-12-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20171223042620/https://www.merckmanuals.com/professional/gynecology-and-obstetrics/pelvic-relaxation-syndromes/cystoceles,-urethroceles,-enteroceles,-and-rectoceles|url-status=live}}</ref> సిస్టోసెల్ జీవిత నాణ్యతను ప్రతికూలంగా ప్రభావితం చేస్తుంది.<ref>{{Cite web|url=http://www.clevelandclinic.org/health/health-info/docs/6000/6022.asp?index=15468|title=Cystocele (Fallen Bladder)|website=www.clevelandclinic.org|access-date=2017-12-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20171229112223/http://www.clevelandclinic.org/health/health-info/docs/6000/6022.asp?index=15468|archive-date=2017-12-29|url-status=dead}}</ref> కారణాలలో [[కానుపు|ప్రసవం]], [[మలబద్దకం|మలబద్ధకం]], దీర్ఘకాలిక దగ్గు, బరువైన వస్తువులను ఎత్తడం, గర్భాశయ తొలగింపు శస్త్రచికిత్స, [[జన్యుశాస్త్రం|జన్యుపరమైన కారణాలు]], అధిక బరువు ఉండటం వంటివి ఉన్నాయి.<ref name="NIH2014" /><ref name="Bag2016">{{Cite book|title=Atlas of pelvic anatomy and gynecologic surgery|last=Baggish|first=Michael S.|publisher=Elsevier|last2=Karram|first2=Mickey M.|year=2016|isbn=9780323225526|edition=4th|location=Philadelphia, PA|pages=599–646|oclc=929893382}}</ref><ref name="Hof2012p647" /> దీని అంతర్లీన యంత్రాంగం మూత్రాశయం, యోని మధ్య [[కండరం|కండరాలు]], [[ఆధార కణజాలము|బంధన కణజాలం]] బలహీనపడటాన్ని కలిగి ఉంటుంది.<ref name="NIH2014" /> వ్యాధి నిర్ధారణ తరచుగా లక్షణాలు, పరీక్ష ఆధారంగా జరుగుతుంది.<ref name="NIH2014" /> సిస్టోసెల్ వల్ల కొన్ని లక్షణాలు మాత్రమే కనిపిస్తే, బరువైన వస్తువులను ఎత్తడం లేదా ఒత్తిడికి గురికావడం వంటివి నివారించమని మాత్రమే సిఫార్సు చేయవచ్చు.<ref name="NIH2014" /> మరింత తీవ్రమైన లక్షణాలు ఉన్నవారిలో యోని [[పెసరీ|పెస్సరీ]], [[కటి కండరాల వ్యాయామం|కటి కండరాల వ్యాయామాలు]] లేదా శస్త్రచికిత్సను సిఫార్సు చేయవచ్చు.<ref name="NIH2014" /> సాధారణంగా చేసే శస్త్రచికిత్స రకాన్ని కోల్పోరాఫీ అంటారు. వయసు పెరిగే కొద్దీ ఈ పరిస్థితి సర్వసాధారణం అవుతుంది.<ref name="NIH2014" /> 50 ఏళ్లు పైబడిన మహిళల్లో దాదాపు మూడింట ఒక వంతు మంది కొంత మేరకు ప్రభావితమవుతున్నారు.<ref name="Fir2014" /> == సూచనలు == {{Reflist}} [[Category:వ్యాధి లక్షణాలు]] [[వర్గం:Translated from MDWiki]] o1lr6w2zgn1slos3bam0x80t06piwhc 4955506 4955505 2026-09-09T18:09:27Z Rajasekhar1961 2596 4955506 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition |name =Cystocele |synonym =Prolapsed bladder, dropped bladder,<ref name=NIH2014/> anterior vaginal wall collapse<ref name = Bag2016/> |image =Cysctocele hariadhi.svg |image_size =180px |image_thumbtime = |alt = |caption =A drawing of a prolapsed bladder |pronounce ={{IPAc-en|ˈ|s|ɪ|s|t|ə|s|iː|l}} {{respell|SIS|tə-seel}} |specialty =[[Urology]], [[gynecology]] |symptoms =Trouble starting urination, incomplete urination, [[urinary incontinence]], frequent urination<ref name=NIH2014/> |complications =[[Urinary retention]]<ref name=NIH2014/> |onset = |duration = |types =Grade 1, 2, 3<ref name=NIH2014/> |causes = |risks =[[Childbirth]], [[constipation]], [[chronic cough]], heavy lifting, being [[overweight]]<ref name=NIH2014/> |diagnosis =Based on symptoms and examination<ref name=NIH2014/> |differential =[[Bartholin's cyst|Bartholin cyst]], [[నబోథియన్ సిస్ట్]], [[urethral diverticulum]]<ref>{{cite book|last1=Federle|first1=Michael P.|last2=Tublin|first2=Mitchell E.|last3=Raman|first3=Siva P.|title=ExpertDDx: Abdomen and Pelvis E-Book|date=2016|publisher=Elsevier Health Sciences|isbn=9780323443128|page=626 |url=https://books.google.ca/books?id=YbgcDQAAQBAJ&pg=PA626 |language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025074533/https://books.google.ca/books?id=YbgcDQAAQBAJ&pg=PA626|archive-date=2017-10-25}}</ref> |prevention = |treatment =Lifestyle changes, [[pelvic muscle exercise]]s, vaginal [[pessary]], surgery<ref name=NIH2014/> |medication = |prognosis = |frequency =~33% of women > 50 years old<ref name=Fir2014/> |deaths = }} '''సిస్టోసీల్''' (ఆంగ్లం: Cystocele), దీనిని '''ప్రోలాప్స్డ్ బ్లాడర్''' అని కూడా అంటారు, ఇది ఒక వైద్య పరిస్థితి, దీనిలో మహిళ, [[మూత్రాశయం]] ఆమె [[యోని|యోనిలోకి]] ఉబ్బుతుంది.<ref name="NIH2014">{{Cite web|title=Cystocele (Prolapsed Bladder)|url=https://www.niddk.nih.gov/health-information/urologic-diseases/bladder-control-problems-women/cystocele-prolapsed-bladder|website=National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases|access-date=25 October 2017|date=March 2014|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20171004190143/https://www.niddk.nih.gov/health-information/urologic-diseases/bladder-control-problems-women/cystocele-prolapsed-bladder|archive-date=4 October 2017}}</ref><ref name="Fir2014">{{Cite book|last=Firoozi|first=Farzeen|title=Female Pelvic Surgery|date=2014|publisher=Springer|isbn=9781493915040|page=73|url=https://books.google.ca/books?id=1fvYBAAAQBAJ&pg=PA72|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025075543/https://books.google.ca/books?id=1fvYBAAAQBAJ&pg=PA72|archive-date=2017-10-25}}</ref> కొందరిలో ఎలాంటి లక్షణాలు ఉండకపోవచ్చు.<ref name="Hof2012p647">{{Cite book|title=Williams gynecology|url=https://archive.org/details/williamsgynecolo0000unse|last=Williams|first=J. Whitridge|date=2012|publisher=McGraw-Hill Medical|editor-last=Hoffman|editor-first=Barbara L.|isbn=9780071716727|edition=2nd|location=New York|pages=[https://archive.org/details/williamsgynecolo0000unse/page/647 647]–653|oclc=779244257}}</ref> ఇతరులకు మూత్రవిసర్జన ప్రారంభించడంలో ఇబ్బంది, [[మూత్రం నియంత్రణలేమి|మూత్రం ఆపుకోలేకపోవడం]] లేదా తరచుగా మూత్రవిసర్జన ఉండవచ్చు.<ref name="NIH2014" /> సమస్యలలో పునరావృతమయ్యే [[మూత్ర నాళ సంక్రమణం|మూత్ర నాళాల ఇన్ఫెక్షన్లు]], మూత్ర నిలుపుదల ఉండవచ్చు.<ref name="NIH2014" /> సిస్టోసెల్, ప్రోలాప్స్డ్ యురేత్రా తరచుగా కలిసి సంభవిస్తాయి, దీనిని సిస్టోయురేత్రోసెల్ అని పిలుస్తారు.<ref>{{Cite news|url=https://www.merckmanuals.com/professional/gynecology-and-obstetrics/pelvic-relaxation-syndromes/cystoceles,-urethroceles,-enteroceles,-and-rectoceles|title=Cystoceles, Urethroceles, Enteroceles, and Rectoceles – Gynecology and Obstetrics – Merck Manuals Professional Edition|last=|first=|date=February 2017|work=Merck Manuals Professional Edition|access-date=2017-12-18|language=en-US|archive-date=2017-12-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20171223042620/https://www.merckmanuals.com/professional/gynecology-and-obstetrics/pelvic-relaxation-syndromes/cystoceles,-urethroceles,-enteroceles,-and-rectoceles|url-status=live}}</ref> సిస్టోసెల్ జీవిత నాణ్యతను ప్రతికూలంగా ప్రభావితం చేస్తుంది.<ref>{{Cite web|url=http://www.clevelandclinic.org/health/health-info/docs/6000/6022.asp?index=15468|title=Cystocele (Fallen Bladder)|website=www.clevelandclinic.org|access-date=2017-12-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20171229112223/http://www.clevelandclinic.org/health/health-info/docs/6000/6022.asp?index=15468|archive-date=2017-12-29|url-status=dead}}</ref> కారణాలలో [[కానుపు|ప్రసవం]], [[మలబద్దకం|మలబద్ధకం]], దీర్ఘకాలిక దగ్గు, బరువైన వస్తువులను ఎత్తడం, గర్భాశయ తొలగింపు శస్త్రచికిత్స, [[జన్యుశాస్త్రం|జన్యుపరమైన కారణాలు]], అధిక బరువు ఉండటం వంటివి ఉన్నాయి.<ref name="NIH2014" /><ref name="Bag2016">{{Cite book|title=Atlas of pelvic anatomy and gynecologic surgery|last=Baggish|first=Michael S.|publisher=Elsevier|last2=Karram|first2=Mickey M.|year=2016|isbn=9780323225526|edition=4th|location=Philadelphia, PA|pages=599–646|oclc=929893382}}</ref><ref name="Hof2012p647" /> దీని అంతర్లీన యంత్రాంగం మూత్రాశయం, యోని మధ్య [[కండరం|కండరాలు]], [[ఆధార కణజాలము|బంధన కణజాలం]] బలహీనపడటాన్ని కలిగి ఉంటుంది.<ref name="NIH2014" /> వ్యాధి నిర్ధారణ తరచుగా లక్షణాలు, పరీక్ష ఆధారంగా జరుగుతుంది.<ref name="NIH2014" /> సిస్టోసీల్ వల్ల కొన్ని లక్షణాలు మాత్రమే కనిపిస్తే, బరువైన వస్తువులను ఎత్తడం లేదా ఒత్తిడికి గురికావడం వంటివి నివారించమని మాత్రమే సిఫార్సు చేయవచ్చు.<ref name="NIH2014" /> మరింత తీవ్రమైన లక్షణాలు ఉన్నవారిలో యోని [[పెసరీ|పెస్సరీ]], [[కటి కండరాల వ్యాయామం|కటి కండరాల వ్యాయామాలు]] లేదా శస్త్రచికిత్సను సిఫార్సు చేయవచ్చు.<ref name="NIH2014" /> సాధారణంగా చేసే శస్త్రచికిత్స రకాన్ని కోల్పోరాఫీ అంటారు. వయసు పెరిగే కొద్దీ ఈ పరిస్థితి సర్వసాధారణం అవుతుంది.<ref name="NIH2014" /> 50 ఏళ్లు పైబడిన మహిళల్లో దాదాపు మూడింట ఒక వంతు మంది కొంత మేరకు ప్రభావితమవుతున్నారు.<ref name="Fir2014" /> == సూచనలు == {{Reflist}} [[Category:వ్యాధి లక్షణాలు]] [[వర్గం:Translated from MDWiki]] 4kt20ksqx29n8lcr3t2frzg5xr3xbny 4955507 4955506 2026-09-09T18:10:53Z Rajasekhar1961 2596 [[వర్గం:గైనకాలజీ]] ను చేర్చారు (హాట్‌కేట్ ఉపయోగించి) 4955507 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition |name =Cystocele |synonym =Prolapsed bladder, dropped bladder,<ref name=NIH2014/> anterior vaginal wall collapse<ref name = Bag2016/> |image =Cysctocele hariadhi.svg |image_size =180px |image_thumbtime = |alt = |caption =A drawing of a prolapsed bladder |pronounce ={{IPAc-en|ˈ|s|ɪ|s|t|ə|s|iː|l}} {{respell|SIS|tə-seel}} |specialty =[[Urology]], [[gynecology]] |symptoms =Trouble starting urination, incomplete urination, [[urinary incontinence]], frequent urination<ref name=NIH2014/> |complications =[[Urinary retention]]<ref name=NIH2014/> |onset = |duration = |types =Grade 1, 2, 3<ref name=NIH2014/> |causes = |risks =[[Childbirth]], [[constipation]], [[chronic cough]], heavy lifting, being [[overweight]]<ref name=NIH2014/> |diagnosis =Based on symptoms and examination<ref name=NIH2014/> |differential =[[Bartholin's cyst|Bartholin cyst]], [[నబోథియన్ సిస్ట్]], [[urethral diverticulum]]<ref>{{cite book|last1=Federle|first1=Michael P.|last2=Tublin|first2=Mitchell E.|last3=Raman|first3=Siva P.|title=ExpertDDx: Abdomen and Pelvis E-Book|date=2016|publisher=Elsevier Health Sciences|isbn=9780323443128|page=626 |url=https://books.google.ca/books?id=YbgcDQAAQBAJ&pg=PA626 |language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025074533/https://books.google.ca/books?id=YbgcDQAAQBAJ&pg=PA626|archive-date=2017-10-25}}</ref> |prevention = |treatment =Lifestyle changes, [[pelvic muscle exercise]]s, vaginal [[pessary]], surgery<ref name=NIH2014/> |medication = |prognosis = |frequency =~33% of women > 50 years old<ref name=Fir2014/> |deaths = }} '''సిస్టోసీల్''' (ఆంగ్లం: Cystocele), దీనిని '''ప్రోలాప్స్డ్ బ్లాడర్''' అని కూడా అంటారు, ఇది ఒక వైద్య పరిస్థితి, దీనిలో మహిళ, [[మూత్రాశయం]] ఆమె [[యోని|యోనిలోకి]] ఉబ్బుతుంది.<ref name="NIH2014">{{Cite web|title=Cystocele (Prolapsed Bladder)|url=https://www.niddk.nih.gov/health-information/urologic-diseases/bladder-control-problems-women/cystocele-prolapsed-bladder|website=National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases|access-date=25 October 2017|date=March 2014|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20171004190143/https://www.niddk.nih.gov/health-information/urologic-diseases/bladder-control-problems-women/cystocele-prolapsed-bladder|archive-date=4 October 2017}}</ref><ref name="Fir2014">{{Cite book|last=Firoozi|first=Farzeen|title=Female Pelvic Surgery|date=2014|publisher=Springer|isbn=9781493915040|page=73|url=https://books.google.ca/books?id=1fvYBAAAQBAJ&pg=PA72|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025075543/https://books.google.ca/books?id=1fvYBAAAQBAJ&pg=PA72|archive-date=2017-10-25}}</ref> కొందరిలో ఎలాంటి లక్షణాలు ఉండకపోవచ్చు.<ref name="Hof2012p647">{{Cite book|title=Williams gynecology|url=https://archive.org/details/williamsgynecolo0000unse|last=Williams|first=J. Whitridge|date=2012|publisher=McGraw-Hill Medical|editor-last=Hoffman|editor-first=Barbara L.|isbn=9780071716727|edition=2nd|location=New York|pages=[https://archive.org/details/williamsgynecolo0000unse/page/647 647]–653|oclc=779244257}}</ref> ఇతరులకు మూత్రవిసర్జన ప్రారంభించడంలో ఇబ్బంది, [[మూత్రం నియంత్రణలేమి|మూత్రం ఆపుకోలేకపోవడం]] లేదా తరచుగా మూత్రవిసర్జన ఉండవచ్చు.<ref name="NIH2014" /> సమస్యలలో పునరావృతమయ్యే [[మూత్ర నాళ సంక్రమణం|మూత్ర నాళాల ఇన్ఫెక్షన్లు]], మూత్ర నిలుపుదల ఉండవచ్చు.<ref name="NIH2014" /> సిస్టోసెల్, ప్రోలాప్స్డ్ యురేత్రా తరచుగా కలిసి సంభవిస్తాయి, దీనిని సిస్టోయురేత్రోసెల్ అని పిలుస్తారు.<ref>{{Cite news|url=https://www.merckmanuals.com/professional/gynecology-and-obstetrics/pelvic-relaxation-syndromes/cystoceles,-urethroceles,-enteroceles,-and-rectoceles|title=Cystoceles, Urethroceles, Enteroceles, and Rectoceles – Gynecology and Obstetrics – Merck Manuals Professional Edition|last=|first=|date=February 2017|work=Merck Manuals Professional Edition|access-date=2017-12-18|language=en-US|archive-date=2017-12-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20171223042620/https://www.merckmanuals.com/professional/gynecology-and-obstetrics/pelvic-relaxation-syndromes/cystoceles,-urethroceles,-enteroceles,-and-rectoceles|url-status=live}}</ref> సిస్టోసెల్ జీవిత నాణ్యతను ప్రతికూలంగా ప్రభావితం చేస్తుంది.<ref>{{Cite web|url=http://www.clevelandclinic.org/health/health-info/docs/6000/6022.asp?index=15468|title=Cystocele (Fallen Bladder)|website=www.clevelandclinic.org|access-date=2017-12-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20171229112223/http://www.clevelandclinic.org/health/health-info/docs/6000/6022.asp?index=15468|archive-date=2017-12-29|url-status=dead}}</ref> కారణాలలో [[కానుపు|ప్రసవం]], [[మలబద్దకం|మలబద్ధకం]], దీర్ఘకాలిక దగ్గు, బరువైన వస్తువులను ఎత్తడం, గర్భాశయ తొలగింపు శస్త్రచికిత్స, [[జన్యుశాస్త్రం|జన్యుపరమైన కారణాలు]], అధిక బరువు ఉండటం వంటివి ఉన్నాయి.<ref name="NIH2014" /><ref name="Bag2016">{{Cite book|title=Atlas of pelvic anatomy and gynecologic surgery|last=Baggish|first=Michael S.|publisher=Elsevier|last2=Karram|first2=Mickey M.|year=2016|isbn=9780323225526|edition=4th|location=Philadelphia, PA|pages=599–646|oclc=929893382}}</ref><ref name="Hof2012p647" /> దీని అంతర్లీన యంత్రాంగం మూత్రాశయం, యోని మధ్య [[కండరం|కండరాలు]], [[ఆధార కణజాలము|బంధన కణజాలం]] బలహీనపడటాన్ని కలిగి ఉంటుంది.<ref name="NIH2014" /> వ్యాధి నిర్ధారణ తరచుగా లక్షణాలు, పరీక్ష ఆధారంగా జరుగుతుంది.<ref name="NIH2014" /> సిస్టోసీల్ వల్ల కొన్ని లక్షణాలు మాత్రమే కనిపిస్తే, బరువైన వస్తువులను ఎత్తడం లేదా ఒత్తిడికి గురికావడం వంటివి నివారించమని మాత్రమే సిఫార్సు చేయవచ్చు.<ref name="NIH2014" /> మరింత తీవ్రమైన లక్షణాలు ఉన్నవారిలో యోని [[పెసరీ|పెస్సరీ]], [[కటి కండరాల వ్యాయామం|కటి కండరాల వ్యాయామాలు]] లేదా శస్త్రచికిత్సను సిఫార్సు చేయవచ్చు.<ref name="NIH2014" /> సాధారణంగా చేసే శస్త్రచికిత్స రకాన్ని కోల్పోరాఫీ అంటారు. వయసు పెరిగే కొద్దీ ఈ పరిస్థితి సర్వసాధారణం అవుతుంది.<ref name="NIH2014" /> 50 ఏళ్లు పైబడిన మహిళల్లో దాదాపు మూడింట ఒక వంతు మంది కొంత మేరకు ప్రభావితమవుతున్నారు.<ref name="Fir2014" /> == సూచనలు == {{Reflist}} [[Category:వ్యాధి లక్షణాలు]] [[వర్గం:Translated from MDWiki]] [[వర్గం:గైనకాలజీ]] 6kbpaogi0vi2vajzx3suqs8pn7uf0vc 0 507997 4955591 4946804 2026-09-10T05:38:55Z Rajasekhar1961 2596 4955591 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition |name =Uterine prolapse |synonym =Pelvic organ prolapse, prolapse of the uterus (womb), female genital prolapse, uterine descensus, uterine eversion |image =Uterine prolapse hariadhi.svg |image_size = |image_thumbtime = |alt = |caption =Drawing of a uterine prolapse |pronounce = |specialty =[[Gynecology]] |symptoms =Vaginal fullness, [[pain with sex]], trouble urinating, [[urinary incontinence]], [[constipation]]<ref name=Mer2017/> |complications = |onset =Gradual<ref name=Cul2007/> |duration = |types =1st to 4th degree<ref name=Mer2017/> |causes = |risks =[[Pregnancy]], [[childbirth]], [[obesity]], [[constipation]], chronic cough<ref name=Fer2016/> |diagnosis =Based on [[pelvic examination|examination]]<ref name=Mer2017/> |differential =[[Vaginal cancer]], a long [[cervix]]<ref name=Mer2017/><ref name=Fer2016/> |prevention = |treatment =[[Pessary]], [[hormone replacement therapy]], surgery<ref name=Mer2017/><ref name=Fer2016/> |medication = |prognosis = |frequency =About 14% of women<ref name=Cul2007/> |deaths = }}[[గర్భాశయము|గర్భాశయం]] [[యోని]] ద్వారం వైపు లేదా దాని గుండా దిగుతున్నప్పుడు '''గర్భాశయ ప్రోలాప్స్''' (ఆంగ్లం: '''Uterine prolapse''') అవుతుంది.<ref name="Mer2017">{{Cite web|title=Uterine and Vaginal Prolapse - Gynecology and Obstetrics|url=https://www.merckmanuals.com/professional/gynecology-and-obstetrics/pelvic-relaxation-syndromes/uterine-and-vaginal-prolapse|website=Merck Manuals Professional Edition|access-date=15 October 2018|date=February 2017|archive-date=15 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181015153042/https://www.merckmanuals.com/professional/gynecology-and-obstetrics/pelvic-relaxation-syndromes/uterine-and-vaginal-prolapse|url-status=live}}</ref> యోని సంపూర్ణత్వం, లైంగిక సంబంధంలో నొప్పి, మూత్రవిసర్జనలో ఇబ్బంది, మూత్ర ఆపుకొనలేని స్థితి, [[మలబద్దకం|మలబద్ధకం]] వంటి లక్షణాలు ఉండవచ్చు..<ref name="Mer2017" /> తరచుగా ఇది కాలక్రమేణా మరింత దిగజారుస్తుంది.<ref name="Cul2007">{{Cite book|last=Culligan|first=Patrick J.|last2=Goldberg|first2=Roger P.|title=Urogynecology in Primary Care|date=2007|publisher=Springer Science & Business Media|isbn=9781846281679|page=5|url=https://books.google.ca/books?id=Gu5xcMEOUc8C&pg=PA5|language=en|access-date=15 October 2018|archive-date=15 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181015192250/https://books.google.ca/books?id=Gu5xcMEOUc8C&pg=PA5}}</ref> [[వెన్నునొప్పి|తక్కువ వెన్నునొప్పి]], [[యోని రక్తస్రావం]] కూడా సంభవించవచ్చు.<ref name="Fer2016">{{Cite book|last=Ferri|first=Fred F.|title=Ferri's Clinical Advisor 2016 E-Book: 5 Books in 1|date=2015|publisher=Elsevier Health Sciences|isbn=9780323378222|page=939|url=https://books.google.ca/books?id=bbLSCQAAQBAJ&pg=PA939|language=en|access-date=15 October 2018|archive-date=27 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210827174938/https://books.google.ca/books?id=bbLSCQAAQBAJ&pg=PA939}}</ref> ప్రమాద కారకాలలో [[గర్భం]], ప్రసవ, [[స్థూల కాయం|ఊబకాయం]], [[మలబద్దకం|మలబద్ధకం]], దీర్ఘకాలిక దగ్గు ఉన్నాయి.<ref name="Fer2016" /> రోగ నిర్ధారణ అనేది పరీక్ష ఆధారంగా జరుగుతుంది.<ref name="Mer2017" /> ఇది [[సిస్టోసెల్|మూత్రాశయం ప్రోలాప్స్]], పెద్ద ప్రేగు ప్రోలాప్స్, చిన్న ప్రేగు ప్రోల్యాప్స్తో కలిసి [[పెల్విక్ ఆర్గాన్ ప్రోలాప్స్|కటి అవయవ ప్రోలాప్స్]] ఒక రూపం..<ref name="BMJ2018">{{Cite web|title=Uterine prolapse - Symptoms, diagnosis and treatment|url=https://bestpractice.bmj.com/topics/en-us/659|website=BMJ Best Practice|access-date=15 October 2018|language=en-us|archive-date=15 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181015192337/https://bestpractice.bmj.com/topics/en-us/659|url-status=live}}</ref> నివారణ ప్రయత్నాలలో దీర్ఘకాలిక శ్వాస సమస్యలను నిర్వహించడం, ధూమపానం చేయకపోవడం, ఆరోగ్యకరమైన బరువును నిర్వహించడం వంటివి ఉన్నాయి.<ref name="Fer2016" /> తేలికపాటి కేసులకు హార్మోన్ రీప్లేస్మెంట్ థెరపీ కలిసి పెసరీతో చికిత్స చేయవచ్చు.<ref name="Mer2017" /><ref name="Fer2016" /> మరింత తీవ్రమైన కేసులకు యోని గర్భాశయ తొలగింపు వంటి శస్త్రచికిత్స అవసరం కావచ్చు.<ref name="Mer2017" /> సుమారు 14% మంది మహిళలు ఈ వ్యాధి బారిన పడుతున్నారు.<ref name="Cul2007" /> ఇది సాధారణంగా రుతువిరతి తర్వాత సంభవిస్తుంది.<ref name="Fer2016" /><ref name="Fer2016" /> == సూచనలు == <references /> [[Category:గర్భాశయ వ్యాధులు]] [[వర్గం:Translated from MDWiki]] fl5tqmmqfqgkxj8kcrs120odhnalm0s 0 508006 4955520 4953184 2026-09-09T19:43:23Z InternetArchiveBot 88395 8 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4955520 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = సంజీవ్ | image = SANJEEV POSTER TELUGU.jpg | caption = 'సంజీవ్' సినిమా తెలుగు అధికారిక పోస్టర్ | director = అనిల్ నక్క | screenplay = అనిల్ నక్క | story = అనిల్ నక్క {{Infobox | decat = yes | child = yes | label1= అడిషనల్ స్క్రీన్‌ప్లే | data1 = }} | producer = అనిల్ నక్క {{plain list| * }} {{Infobox | decat = yes | child = yes | label1= సహ రచయితలు | data1 = }} | starring = {{plain list| * అనిల్ నక్క * లయ మిర్యాల * వీర మనోహర్ * హరీష్ పాలకుర్తి * అచ్యుత్ జీ. ఎస్. }} | cinematography = భూపతి కే. వై. | editing = సాయికృష్ణ నారెడ్ల | music = జాన్ కే జోసెఫ్ {{Infobox | decat = yes | child = yes | label1= ఆర్ట్ డైరెక్టర్‌ | data1 = }} {{Infobox | decat = yes | child = yes | label1= ఫైట్స్ | data1 = }} | studio = వీబీ సినిమా & టీమ్ అప్పా | released = {{Film date|df=y|2026|8|21}} | country = [[భారతదేశం]] | distributor = | budget = | language = }} '''సంజీవ్''' 2026లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా. వీబీ సినిమా బ్యానర్‌పై నిర్మించిన ఈ సినిమాకు అనిల్ నక్క దర్శకత్వం వహించాడు. అనిల్ నక్క,హరీష్ పాలకుర్తి,అచ్యుత్, లయ మిర్యాల, వీర మనోహర్ ప్రధాన పాత్రలలో నటించిన ఈ సినిమాను 4 రోజుల్లో చిత్రీకరించారు. ఈ సినిమా జాతీయ, అంతర్జాతీయ చలనచిత్ర ఉత్సవాల్లో 7 అవార్డులను సొంతం చేసుకొని, ఆగష్టు 21 నుండి ఆహా ఓటీటీలో స్ట్రీమింగ్ ప్రారంభమైంది. <ref>{{cite web |title=Sanjeev Movie OTT : నాలుగు రోజుల్లోనే షూటింగ్... 7 నేషనల్ అవార్డ్స్ - తెలుగు మూవీ డైరెక్ట్‌గా ఓటీటీ స్ట్రీమింగ్ |url=https://web.archive.org/web/20260809151310/http://web.archive.org/screenshot/https://telugu.abplive.com/entertainment/ott-webseries/sanjeev-movie-ott-platform-anil-nakka-laya-miryala-social-drama-where-to-watch-on-aha-255817 |website=ABP Live |date=2026-08-08 |access-date=2026-09-01}}</ref><ref>{{cite web |title=Sanjeev Movie 2026 |url=https://web.archive.org/web/20260825182250/http://web.archive.org/screenshot/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movie-details/sanjeev/movieshow/133383759.cms |website=The Times of India |date=2026-08-21 |access-date=2026-09-01}}</ref> <ref>{{cite web |title=Sanjeev Steaming on aha |url=https://www.aha.video/movie/sanjeev |website=Aha |access-date=21 August 2026 }}</ref> ==నటీనటులు== {{colbegin}} * అనిల్ నక్క (సంజీవ్) * లయ మిర్యాల (పల్లవి) * వీరమనోహర్ కావలి (శివ) * హరీష్ పాలకుర్తి (హరీష్) * అచ్యుత్ జీ. ఎస్. (వెంకట్) {{colend}} ==కథాంశం== ఈ చిత్రం నటుడు కావాలనే ఆశయమున్న గ్రామీణ తెలంగాణ యువకుడు సంజీవ్ ప్రయాణాన్ని చూపిస్తుంది. సినీ పరిశ్రమలో అవకాశాల కోసం ప్రయత్నించే క్రమంలో అతను ఆర్థిక, వ్యక్తిగత ఇబ్బందులను ఎదుర్కొంటాడు. ఒక సినిమాను రూపొందించే ప్రయత్నంలో భాగంగా, ఔత్సాహిక దర్శకుడైన శివతో అతను కలిసి పనిచేస్తాడు. అయితే ఆర్థిక పరిమితులు, వ్యక్తిగత సమస్యలు మరియు ఒక స్వతంత్ర చిత్రాన్ని (ఇండిపెండెంట్ ఫిల్మ్) నిర్మించడంలో ఎదురయ్యే సవాళ్లు వారి ప్రయత్నాలపై ఎలాంటి ప్రభావం చూపాయనేది కథ.<ref>{{cite web |title=Sanjeev Movie Review: సంజీవ్ సినిమా రివ్యూ.. కల కోసం పోరాడే యువకుడి కథ.. ప్రతి కుర్రాడి మనసును తాకే మూవీ |url=https://tv9telugu.com/entertainment/ott/sanjeev-movie-review-in-telugu-directed-by-anil-nakka-and-featured-anil-nakka-laya-miryala-streaming-in-aha-ott-1893310.html |website=TV9 Telugu |date=2026-08-21 |access-date=2026-09-01 |archive-date=2026-08-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260825191007/https://tv9telugu.com/entertainment/ott/sanjeev-movie-review-in-telugu-directed-by-anil-nakka-and-featured-anil-nakka-laya-miryala-streaming-in-aha-ott-1893310.html |url-status=bot: unknown }}</ref> ==నిర్మాణం== ''''సంజీవ్'''' చిత్రానికి అనిల్ నక్క రచన, దర్శకత్వం వహించగా, వి.బి. సినిమా (VB Cinema) పతాకంపై నిర్మించారు. టీమ్ అప్పా (Team APPAA) ఈ చిత్ర నిర్వహణను చేపట్టగా, భూపతి కె.వై. ఛాయాగ్రాహకుడిగా (సినిమాటోగ్రాఫర్), సాయి కృష్ణ నారెడ్ల కూర్పరిగా (ఎడిటర్) వ్యవహరించారు. నాలుగు రోజుల్లో చిత్రీకరణ పూర్తి చేసుకున్న ఈ చిత్రం 70 నిమిషాల నిడివిని కలిగి ఉంది. పరిమిత బడ్జెట్‌తో రూపొందించిన ఒక స్వతంత్ర చిత్రంగా (ఇండిపెండెంట్ ఫిల్మ్) మీడియా కథనాలు దీనిని పేర్కొన్నాయి.<ref>{{cite web |title=Sanjeev Movie OTT : నాలుగు రోజుల్లోనే షూటింగ్... 7 నేషనల్ అవార్డ్స్ - తెలుగు మూవీ డైరెక్ట్‌గా ఓటీటీ స్ట్రీమింగ్ |url=https://web.archive.org/web/20260809151310/http://web.archive.org/screenshot/https://telugu.abplive.com/entertainment/ott-webseries/sanjeev-movie-ott-platform-anil-nakka-laya-miryala-social-drama-where-to-watch-on-aha-255817 |website=ABP Live |date=2026-08-08 |access-date=2026-09-01}}</ref> ఈ చిత్రం ఓటీటీలో స్ట్రీమింగ్ కావడానికి ముందు దీని ట్రైలర్‌ను విడుదల చేశారు. 'ది టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా' ఈ ట్రైలర్‌ను ప్రచురిస్తూ, చిత్రానికి సంబంధించిన కథనంలో అనిల్ నక్క, లయ మిర్యాల, భూపతి కె.వై.ల పేర్లను ప్రస్తావించింది.<ref>{{cite web |title=Sanjeev Trailer : Anil Nakka, Laya Mirayala and Bhupathi KY Starrer Sanjeev Official Trailer |url=https://timesofindia.indiatimes.com/videos/entertainment/web-series/telugu/sanjeev-trailer-anil-nakka-laya-mirayala-and-bhupathi-ky-starrer-sanjeev-official-trailer/videoshow/133387361.cms |website=The Times of India |date=2026-08-21 |access-date=2026-09-01 |archive-date=2026-08-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260821164912/https://timesofindia.indiatimes.com/videos/entertainment/web-series/telugu/sanjeev-trailer-anil-nakka-laya-mirayala-and-bhupathi-ky-starrer-sanjeev-official-trailer/videoshow/133387361.cms |url-status=bot: unknown }}</ref> ==సంగీతం== ఈ చిత్రానికి నేపథ్య సంగీతం, పాటల కూర్పు మరియు స్వరకల్పనను జాన్ కె. జోసెఫ్ అందించారు. పాటలకు కీబోర్డ్ మరియు సింత్ ప్రోగ్రామింగ్‌ను సంగీత దర్శకుడు కేశవ కిరణ్ నిర్వహించారు. పాటల సాహిత్యాన్ని శివ శంకర్ చింతకింది మరియు చిత్ర నటుడు వీరమనోహర్ కావలి రాశారు. అకౌస్టిక్ గిటార్లను విలియమ్స్ మరియు జోసెఫ్ వాయించగా, టి.ఎస్.ఓ.ఆర్ (TSOR) స్టూడియోస్‌లో వినయ్ కుమార్ ఆడియో మిక్సింగ్ మరియు మాస్టరింగ్‌ను పూర్తి చేశారు. ఈ చిత్ర పాటలను మధుర ఆడియో విడుదల చేసింది. చిత్రం ఓటీటీ విడుదలకు ముందు "కలలకే" అనే రెండవ పాటను విడుదల చేశారు. దర్శకుడు శైలేష్ కొలను ఈ పాటను ఆవిష్కరించారు. {| class="wikitable" style="text-align:left;" |+ పాటల జాబితా ([[మధుర ఆడియో]] ద్వారా విడుదల) ! క్రమ సంఖ్య !! పాట పేరు !! గీత రచయిత !! సంగీత దర్శకుడు !! గాయకులు !! నిడివి |- | 1 || "హిట్ అయ్యిందిరా జిందగీ"<ref>{{cite web |title=Hit Ayyindira Zindagi |publisher=మధుర ఆడియో |via=YouTube |url=https://www.youtube.com/watch?v=GOu-uir5RBQ |access-date=2025-06-26}}</ref> || శివశంకర్ చింతకింది || జాన్ కె. జోసెఫ్ || జాన్ కె. జోసెఫ్ || 4:29 |- | 2 || "పట్నం అచ్చిన పోరగాడా"<ref>{{cite web |title=Patnam Achina Poragada |publisher=మధుర ఆడియో |via=YouTube |url=https://www.youtube.com/watch?v=NWKaRr-Y5j8 |access-date=2025-06-21}}</ref> || శివశంకర్ చింతకింది || జాన్ కె. జోసెఫ్ || జాన్ కె. జోసెఫ్ || 4:03 |- | 3 || "కలలకే"<ref>{{cite web |title=Kalalake |publisher=మధుర ఆడియో |via=YouTube |url=https://www.youtube.com/watch?v=V9OC3De8F8Q |access-date=2026-08-14}}</ref> || శివశంకర్ చింతకింది || జాన్ కె. జోసెఫ్ || జాన్ కె. జోసెఫ్ || 5:06 |- | 4 || "మనిషి" || వీర మనోహర్ కావలి || జాన్ కె. జోసెఫ్ || జాన్ కె. జోసెఫ్ || — |} ==విడుదల== ఈ చిత్రం నేరుగా ఆహా (Aha) ఓటీటీ వేదికగా స్ట్రీమింగ్‌కు నిర్ణయించబడి, 2026 ఆగస్టు 21న ఆ వేదికలో విడుదలైంది.<ref>{{cite web |title=Telugu independent film Sanjeev set for OTT release on Aha |url=https://web.archive.org/web/20260809150152/http://web.archive.org/screenshot/https://tv9telugu.com/entertainment/ott/telugu-independent-film-sanjeev-set-for-ott-release-on-aha-1883145.html |website=TV9 Telugu |date=2026-08-09 |access-date=2026-09-01}}</ref><ref>{{cite web |title=Sanjeev OTT Release: 4 రోజుల్లో సినిమా.. ఏడు అవార్డులు.. ఓటీటీలోకి వస్తున్న ‘సంజీవ్’ |url=https://web.archive.org/web/20260809150652/http://web.archive.org/screenshot/https://ntvtelugu.com/movie-news/ott-news/sanjeev-telugu-independent-film-set-for-aha-ott-release-1002518.html |website=NTV Telugu |date=2026-08-09 |access-date=2026-09-01}}</ref><ref>{{cite web |title=Sanjeev Movie OTT Platform |url=https://web.archive.org/web/20260809151310/http://web.archive.org/screenshot/https://telugu.abplive.com/entertainment/ott-webseries/sanjeev-movie-ott-platform-anil-nakka-laya-miryala-social-drama-where-to-watch-on-aha-255817 |website=ABP Live |date=2026-08-08 |access-date=2026-09-01}}</ref> ==స్పందన== విడుదల అనంతరం, పలు తెలుగు మీడియా సంస్థలు ఈ చిత్రాన్ని సమీక్షించాయి. ఆర్థిక, వ్యక్తిగత ఇబ్బందులను ఎదుర్కొంటూ నటనారంగంలో అవకాశాల కోసం ప్రయత్నించే ఒక గ్రామీణ తెలంగాణ యువకుడి ప్రయాణంపై దృష్టి సారించిన చిత్రంగా టీవీ9 తెలుగు పేర్కొంది.<ref>{{cite web |title=Sanjeev Movie 2026 |url=https://web.archive.org/web/20260825182250/http://web.archive.org/screenshot/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movie-details/sanjeev/movieshow/133383759.cms |website=The Times of India |date=2026-08-21 |access-date=2026-09-01}}</ref><ref>{{cite web |title=Sanjeev Movie Review: సంజీవ్ సినిమా రివ్యూ.. కల కోసం పోరాడే యువకుడి కథ.. ప్రతి కుర్రాడి మనసును తాకే మూవీ |url=https://tv9telugu.com/entertainment/ott/sanjeev-movie-review-in-telugu-directed-by-anil-nakka-and-featured-anil-nakka-laya-miryala-streaming-in-aha-ott-1893310.html |website=TV9 Telugu |date=2026-08-21 |access-date=2026-09-01 |archive-date=2026-08-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260825191007/https://tv9telugu.com/entertainment/ott/sanjeev-movie-review-in-telugu-directed-by-anil-nakka-and-featured-anil-nakka-laya-miryala-streaming-in-aha-ott-1893310.html |url-status=bot: unknown }}</ref> <ref>{{cite web |title=Sanjeev Movie Review: సంజీవ్ సినిమా రివ్యూ.. కల కోసం పోరాడే యువకుడి కథ.. ప్రతి కుర్రాడి మనసును తాకే మూవీ |url=https://tv9telugu.com/entertainment/ott/sanjeev-movie-review-in-telugu-directed-by-anil-nakka-and-featured-anil-nakka-laya-miryala-streaming-in-aha-ott-1893310.html |website=TV9 Telugu |date=2026-08-21 |access-date=2026-09-01 |archive-date=2026-08-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260825191007/https://tv9telugu.com/entertainment/ott/sanjeev-movie-review-in-telugu-directed-by-anil-nakka-and-featured-anil-nakka-laya-miryala-streaming-in-aha-ott-1893310.html |url-status=bot: unknown }}</ref> <ref>{{cite web |title=Sanjeev Movie Review: సంజీవ్ సినిమా రివ్యూ.. కల కోసం పోరాడే యువకుడి కథ.. ప్రతి కుర్రాడి మనసును తాకే మూవీ |url=https://tv9telugu.com/entertainment/ott/sanjeev-movie-review-in-telugu-directed-by-anil-nakka-and-featured-anil-nakka-laya-miryala-streaming-in-aha-ott-1893310.html |website=TV9 Telugu |date=2026-08-21 |access-date=2026-09-01 |archive-date=2026-08-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260825191007/https://tv9telugu.com/entertainment/ott/sanjeev-movie-review-in-telugu-directed-by-anil-nakka-and-featured-anil-nakka-laya-miryala-streaming-in-aha-ott-1893310.html |url-status=bot: unknown }}</ref> <ref>{{cite web |title=BIG TV Review for Sanjeev Film |url=https://www.bigtvlive.com/ott/telugu-independent-movie-sanjeev-now-streaming-on-aha.html |website=BIG TV |date=2026-08-25 |access-date=2026-09-01 |archive-date=2026-08-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260825192848/https://www.bigtvlive.com/ott/telugu-independent-movie-sanjeev-now-streaming-on-aha.html |url-status=bot: unknown }}</ref> బిగ్ టీవీ (BIG TV) కూడా ఈ చిత్ర సమీక్షను ప్రచురిస్తూ, వ్యక్తిగత సమస్యలను ఎదుర్కొంటూ సినీ పరిశ్రమలో అవకాశాల కోసం పోరాడే ఒక యువకుడి కథగా దీనిని అభివర్ణించింది. ==పురస్కారాలు== '''కొడైకెనాల్ ఇంటర్నేషనల్ ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్ (2025)''' – ఉత్తమ తొలి ఫీచర్ ఫిల్మ్ '''ఎం.ఇ.ఐ (MEI) ఇంటర్నేషనల్ ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్ (2025)''' – ఉత్తమ నూతన దర్శకుడు (అనిల్ నక్క) '''రామేశ్వరం ఇంటర్నేషనల్ ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్ (2025)''' – ఉత్తమ తొలి భారతీయ ఫీచర్ ఫిల్మ్ '''గోల్డెన్ లయన్ ఇంటర్నేషనల్ ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్ (2025)''' – ఉత్తమ తొలి చిత్ర దర్శకుడు (అనిల్ నక్క) '''ఇంటర్నేషనల్ స్టార్ ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్ అవార్డ్స్ (2025)''' – మూడవ ఉత్తమ ఫీచర్ ఫిల్మ్ (భారతదేశం) '''16వ దాదాసాహెబ్ ఫాల్కే ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్ (2026)''' – ప్రత్యేక జ్యూరీ ప్రస్తావన <ref>{{cite web |title=Sanjeev at Dada Saheb Phalke Film Festival 26 |url=https://educationexpo.tv/dada-saheb-phalke-film-festival/news-and-blogs-detail.php?id=MTMy |website=Dada Saheb Phalke Film Festival |date=2026-05-11 |access-date=2026-09-01 |archive-date=2026-07-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260718192542/https://educationexpo.tv/dada-saheb-phalke-film-festival/news-and-blogs-detail.php?id=MTMy |url-status=bot: unknown }}</ref> '''ఇండియన్ వరల్డ్ ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్ (2026)''' – ఉత్తమ తొలి దర్శకుడు (అనిల్ నక్క)<ref>{{cite web |title=Sanjeev directed by Anil Nakka at Indian World Film Festival 26 |url=https://miniboxoffice.com/indian-world-film-festival/news-and-blogs-detail.php?id=MjA1 |website=Indian World Film Festival |date=2026-05-11 |access-date=2026-09-01 |archive-date=2026-07-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260718192100/https://miniboxoffice.com/indian-world-film-festival/news-and-blogs-detail.php?id=MjA1 |url-status=bot: unknown }}</ref> ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} ==బయటి లింకులు== * {{IMDb title |36653351}} [[వర్గం:2026 తెలుగు సినిమాలు]] mfvj07wmtkbkfwvyqgtsg7h8p11ooqk 4955648 4955520 2026-09-10T11:10:43Z స్వరలాసిక 13980 4955648 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = సంజీవ్ | image = SANJEEV POSTER TELUGU.jpg | caption = 'సంజీవ్' సినిమా తెలుగు అధికారిక పోస్టర్ | director = అనిల్ నక్క | screenplay = అనిల్ నక్క | story = అనిల్ నక్క {{Infobox | decat = yes | child = yes | label1= అడిషనల్ స్క్రీన్‌ప్లే | data1 = }} | producer = అనిల్ నక్క {{plain list| * }} {{Infobox | decat = yes | child = yes | label1= సహ రచయితలు | data1 = }} | starring = {{plain list| * అనిల్ నక్క * లయ మిర్యాల * వీర మనోహర్ * [[హరీష్ పాలకుర్తి]] * అచ్యుత్ జీ. ఎస్. }} | cinematography = భూపతి కే. వై. | editing = సాయికృష్ణ నారెడ్ల | music = జాన్ కే జోసెఫ్ {{Infobox | decat = yes | child = yes | label1= ఆర్ట్ డైరెక్టర్‌ | data1 = }} {{Infobox | decat = yes | child = yes | label1= ఫైట్స్ | data1 = }} | studio = వీబీ సినిమా & టీమ్ అప్పా | released = {{Film date|df=y|2026|8|21}} | country = [[భారతదేశం]] | distributor = | budget = | language = }} '''సంజీవ్''' 2026లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా. వీబీ సినిమా బ్యానర్‌పై నిర్మించిన ఈ సినిమాకు అనిల్ నక్క దర్శకత్వం వహించాడు. అనిల్ నక్క,[[హరీష్ పాలకుర్తి]],అచ్యుత్, లయ మిర్యాల, వీర మనోహర్ ప్రధాన పాత్రలలో నటించిన ఈ సినిమాను 4 రోజుల్లో చిత్రీకరించారు. ఈ సినిమా జాతీయ, అంతర్జాతీయ చలనచిత్ర ఉత్సవాల్లో 7 అవార్డులను సొంతం చేసుకొని, ఆగష్టు 21 నుండి ఆహా ఓటీటీలో స్ట్రీమింగ్ ప్రారంభమైంది. <ref>{{cite web |title=Sanjeev Movie OTT : నాలుగు రోజుల్లోనే షూటింగ్... 7 నేషనల్ అవార్డ్స్ - తెలుగు మూవీ డైరెక్ట్‌గా ఓటీటీ స్ట్రీమింగ్ |url=https://web.archive.org/web/20260809151310/http://web.archive.org/screenshot/https://telugu.abplive.com/entertainment/ott-webseries/sanjeev-movie-ott-platform-anil-nakka-laya-miryala-social-drama-where-to-watch-on-aha-255817 |website=ABP Live |date=2026-08-08 |access-date=2026-09-01}}</ref><ref>{{cite web |title=Sanjeev Movie 2026 |url=https://web.archive.org/web/20260825182250/http://web.archive.org/screenshot/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movie-details/sanjeev/movieshow/133383759.cms |website=The Times of India |date=2026-08-21 |access-date=2026-09-01}}</ref> <ref>{{cite web |title=Sanjeev Steaming on aha |url=https://www.aha.video/movie/sanjeev |website=Aha |access-date=21 August 2026 }}</ref> ==నటీనటులు== {{colbegin}} * అనిల్ నక్క (సంజీవ్) * లయ మిర్యాల (పల్లవి) * వీరమనోహర్ కావలి (శివ) * హరీష్ పాలకుర్తి (హరీష్) * అచ్యుత్ జీ. ఎస్. (వెంకట్) {{colend}} ==కథాంశం== ఈ చిత్రం నటుడు కావాలనే ఆశయమున్న గ్రామీణ తెలంగాణ యువకుడు సంజీవ్ ప్రయాణాన్ని చూపిస్తుంది. సినీ పరిశ్రమలో అవకాశాల కోసం ప్రయత్నించే క్రమంలో అతను ఆర్థిక, వ్యక్తిగత ఇబ్బందులను ఎదుర్కొంటాడు. ఒక సినిమాను రూపొందించే ప్రయత్నంలో భాగంగా, ఔత్సాహిక దర్శకుడైన శివతో అతను కలిసి పనిచేస్తాడు. అయితే ఆర్థిక పరిమితులు, వ్యక్తిగత సమస్యలు మరియు ఒక స్వతంత్ర చిత్రాన్ని (ఇండిపెండెంట్ ఫిల్మ్) నిర్మించడంలో ఎదురయ్యే సవాళ్లు వారి ప్రయత్నాలపై ఎలాంటి ప్రభావం చూపాయనేది కథ.<ref>{{cite web |title=Sanjeev Movie Review: సంజీవ్ సినిమా రివ్యూ.. కల కోసం పోరాడే యువకుడి కథ.. ప్రతి కుర్రాడి మనసును తాకే మూవీ |url=https://tv9telugu.com/entertainment/ott/sanjeev-movie-review-in-telugu-directed-by-anil-nakka-and-featured-anil-nakka-laya-miryala-streaming-in-aha-ott-1893310.html |website=TV9 Telugu |date=2026-08-21 |access-date=2026-09-01 |archive-date=2026-08-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260825191007/https://tv9telugu.com/entertainment/ott/sanjeev-movie-review-in-telugu-directed-by-anil-nakka-and-featured-anil-nakka-laya-miryala-streaming-in-aha-ott-1893310.html |url-status=bot: unknown }}</ref> ==నిర్మాణం== ''''సంజీవ్'''' చిత్రానికి అనిల్ నక్క రచన, దర్శకత్వం వహించగా, వి.బి. సినిమా (VB Cinema) పతాకంపై నిర్మించారు. టీమ్ అప్పా (Team APPAA) ఈ చిత్ర నిర్వహణను చేపట్టగా, భూపతి కె.వై. ఛాయాగ్రాహకుడిగా (సినిమాటోగ్రాఫర్), సాయి కృష్ణ నారెడ్ల కూర్పరిగా (ఎడిటర్) వ్యవహరించారు. నాలుగు రోజుల్లో చిత్రీకరణ పూర్తి చేసుకున్న ఈ చిత్రం 70 నిమిషాల నిడివిని కలిగి ఉంది. పరిమిత బడ్జెట్‌తో రూపొందించిన ఒక స్వతంత్ర చిత్రంగా (ఇండిపెండెంట్ ఫిల్మ్) మీడియా కథనాలు దీనిని పేర్కొన్నాయి.<ref>{{cite web |title=Sanjeev Movie OTT : నాలుగు రోజుల్లోనే షూటింగ్... 7 నేషనల్ అవార్డ్స్ - తెలుగు మూవీ డైరెక్ట్‌గా ఓటీటీ స్ట్రీమింగ్ |url=https://web.archive.org/web/20260809151310/http://web.archive.org/screenshot/https://telugu.abplive.com/entertainment/ott-webseries/sanjeev-movie-ott-platform-anil-nakka-laya-miryala-social-drama-where-to-watch-on-aha-255817 |website=ABP Live |date=2026-08-08 |access-date=2026-09-01}}</ref> ఈ చిత్రం ఓటీటీలో స్ట్రీమింగ్ కావడానికి ముందు దీని ట్రైలర్‌ను విడుదల చేశారు. 'ది టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా' ఈ ట్రైలర్‌ను ప్రచురిస్తూ, చిత్రానికి సంబంధించిన కథనంలో అనిల్ నక్క, లయ మిర్యాల, భూపతి కె.వై.ల పేర్లను ప్రస్తావించింది.<ref>{{cite web |title=Sanjeev Trailer : Anil Nakka, Laya Mirayala and Bhupathi KY Starrer Sanjeev Official Trailer |url=https://timesofindia.indiatimes.com/videos/entertainment/web-series/telugu/sanjeev-trailer-anil-nakka-laya-mirayala-and-bhupathi-ky-starrer-sanjeev-official-trailer/videoshow/133387361.cms |website=The Times of India |date=2026-08-21 |access-date=2026-09-01 |archive-date=2026-08-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260821164912/https://timesofindia.indiatimes.com/videos/entertainment/web-series/telugu/sanjeev-trailer-anil-nakka-laya-mirayala-and-bhupathi-ky-starrer-sanjeev-official-trailer/videoshow/133387361.cms |url-status=bot: unknown }}</ref> ==సంగీతం== ఈ చిత్రానికి నేపథ్య సంగీతం, పాటల కూర్పు మరియు స్వరకల్పనను జాన్ కె. జోసెఫ్ అందించారు. పాటలకు కీబోర్డ్ మరియు సింత్ ప్రోగ్రామింగ్‌ను సంగీత దర్శకుడు కేశవ కిరణ్ నిర్వహించారు. పాటల సాహిత్యాన్ని శివ శంకర్ చింతకింది మరియు చిత్ర నటుడు వీరమనోహర్ కావలి రాశారు. అకౌస్టిక్ గిటార్లను విలియమ్స్ మరియు జోసెఫ్ వాయించగా, టి.ఎస్.ఓ.ఆర్ (TSOR) స్టూడియోస్‌లో వినయ్ కుమార్ ఆడియో మిక్సింగ్ మరియు మాస్టరింగ్‌ను పూర్తి చేశారు. ఈ చిత్ర పాటలను మధుర ఆడియో విడుదల చేసింది. చిత్రం ఓటీటీ విడుదలకు ముందు "కలలకే" అనే రెండవ పాటను విడుదల చేశారు. దర్శకుడు శైలేష్ కొలను ఈ పాటను ఆవిష్కరించారు. {| class="wikitable" style="text-align:left;" |+ పాటల జాబితా ([[మధుర ఆడియో]] ద్వారా విడుదల) ! క్రమ సంఖ్య !! పాట పేరు !! గీత రచయిత !! సంగీత దర్శకుడు !! గాయకులు !! నిడివి |- | 1 || "హిట్ అయ్యిందిరా జిందగీ"<ref>{{cite web |title=Hit Ayyindira Zindagi |publisher=మధుర ఆడియో |via=YouTube |url=https://www.youtube.com/watch?v=GOu-uir5RBQ |access-date=2025-06-26}}</ref> || శివశంకర్ చింతకింది || జాన్ కె. జోసెఫ్ || జాన్ కె. జోసెఫ్ || 4:29 |- | 2 || "పట్నం అచ్చిన పోరగాడా"<ref>{{cite web |title=Patnam Achina Poragada |publisher=మధుర ఆడియో |via=YouTube |url=https://www.youtube.com/watch?v=NWKaRr-Y5j8 |access-date=2025-06-21}}</ref> || శివశంకర్ చింతకింది || జాన్ కె. జోసెఫ్ || జాన్ కె. జోసెఫ్ || 4:03 |- | 3 || "కలలకే"<ref>{{cite web |title=Kalalake |publisher=మధుర ఆడియో |via=YouTube |url=https://www.youtube.com/watch?v=V9OC3De8F8Q |access-date=2026-08-14}}</ref> || శివశంకర్ చింతకింది || జాన్ కె. జోసెఫ్ || జాన్ కె. జోసెఫ్ || 5:06 |- | 4 || "మనిషి" || వీర మనోహర్ కావలి || జాన్ కె. జోసెఫ్ || జాన్ కె. జోసెఫ్ || — |} ==విడుదల== ఈ చిత్రం నేరుగా ఆహా (Aha) ఓటీటీ వేదికగా స్ట్రీమింగ్‌కు నిర్ణయించబడి, 2026 ఆగస్టు 21న ఆ వేదికలో విడుదలైంది.<ref>{{cite web |title=Telugu independent film Sanjeev set for OTT release on Aha |url=https://web.archive.org/web/20260809150152/http://web.archive.org/screenshot/https://tv9telugu.com/entertainment/ott/telugu-independent-film-sanjeev-set-for-ott-release-on-aha-1883145.html |website=TV9 Telugu |date=2026-08-09 |access-date=2026-09-01}}</ref><ref>{{cite web |title=Sanjeev OTT Release: 4 రోజుల్లో సినిమా.. ఏడు అవార్డులు.. ఓటీటీలోకి వస్తున్న ‘సంజీవ్’ |url=https://web.archive.org/web/20260809150652/http://web.archive.org/screenshot/https://ntvtelugu.com/movie-news/ott-news/sanjeev-telugu-independent-film-set-for-aha-ott-release-1002518.html |website=NTV Telugu |date=2026-08-09 |access-date=2026-09-01}}</ref><ref>{{cite web |title=Sanjeev Movie OTT Platform |url=https://web.archive.org/web/20260809151310/http://web.archive.org/screenshot/https://telugu.abplive.com/entertainment/ott-webseries/sanjeev-movie-ott-platform-anil-nakka-laya-miryala-social-drama-where-to-watch-on-aha-255817 |website=ABP Live |date=2026-08-08 |access-date=2026-09-01}}</ref> ==స్పందన== విడుదల అనంతరం, పలు తెలుగు మీడియా సంస్థలు ఈ చిత్రాన్ని సమీక్షించాయి. ఆర్థిక, వ్యక్తిగత ఇబ్బందులను ఎదుర్కొంటూ నటనారంగంలో అవకాశాల కోసం ప్రయత్నించే ఒక గ్రామీణ తెలంగాణ యువకుడి ప్రయాణంపై దృష్టి సారించిన చిత్రంగా టీవీ9 తెలుగు పేర్కొంది.<ref>{{cite web |title=Sanjeev Movie 2026 |url=https://web.archive.org/web/20260825182250/http://web.archive.org/screenshot/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movie-details/sanjeev/movieshow/133383759.cms |website=The Times of India |date=2026-08-21 |access-date=2026-09-01}}</ref><ref>{{cite web |title=Sanjeev Movie Review: సంజీవ్ సినిమా రివ్యూ.. కల కోసం పోరాడే యువకుడి కథ.. ప్రతి కుర్రాడి మనసును తాకే మూవీ |url=https://tv9telugu.com/entertainment/ott/sanjeev-movie-review-in-telugu-directed-by-anil-nakka-and-featured-anil-nakka-laya-miryala-streaming-in-aha-ott-1893310.html |website=TV9 Telugu |date=2026-08-21 |access-date=2026-09-01 |archive-date=2026-08-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260825191007/https://tv9telugu.com/entertainment/ott/sanjeev-movie-review-in-telugu-directed-by-anil-nakka-and-featured-anil-nakka-laya-miryala-streaming-in-aha-ott-1893310.html |url-status=bot: unknown }}</ref> <ref>{{cite web |title=Sanjeev Movie Review: సంజీవ్ సినిమా రివ్యూ.. కల కోసం పోరాడే యువకుడి కథ.. ప్రతి కుర్రాడి మనసును తాకే మూవీ |url=https://tv9telugu.com/entertainment/ott/sanjeev-movie-review-in-telugu-directed-by-anil-nakka-and-featured-anil-nakka-laya-miryala-streaming-in-aha-ott-1893310.html |website=TV9 Telugu |date=2026-08-21 |access-date=2026-09-01 |archive-date=2026-08-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260825191007/https://tv9telugu.com/entertainment/ott/sanjeev-movie-review-in-telugu-directed-by-anil-nakka-and-featured-anil-nakka-laya-miryala-streaming-in-aha-ott-1893310.html |url-status=bot: unknown }}</ref> <ref>{{cite web |title=Sanjeev Movie Review: సంజీవ్ సినిమా రివ్యూ.. కల కోసం పోరాడే యువకుడి కథ.. ప్రతి కుర్రాడి మనసును తాకే మూవీ |url=https://tv9telugu.com/entertainment/ott/sanjeev-movie-review-in-telugu-directed-by-anil-nakka-and-featured-anil-nakka-laya-miryala-streaming-in-aha-ott-1893310.html |website=TV9 Telugu |date=2026-08-21 |access-date=2026-09-01 |archive-date=2026-08-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260825191007/https://tv9telugu.com/entertainment/ott/sanjeev-movie-review-in-telugu-directed-by-anil-nakka-and-featured-anil-nakka-laya-miryala-streaming-in-aha-ott-1893310.html |url-status=bot: unknown }}</ref> <ref>{{cite web |title=BIG TV Review for Sanjeev Film |url=https://www.bigtvlive.com/ott/telugu-independent-movie-sanjeev-now-streaming-on-aha.html |website=BIG TV |date=2026-08-25 |access-date=2026-09-01 |archive-date=2026-08-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260825192848/https://www.bigtvlive.com/ott/telugu-independent-movie-sanjeev-now-streaming-on-aha.html |url-status=bot: unknown }}</ref> బిగ్ టీవీ (BIG TV) కూడా ఈ చిత్ర సమీక్షను ప్రచురిస్తూ, వ్యక్తిగత సమస్యలను ఎదుర్కొంటూ సినీ పరిశ్రమలో అవకాశాల కోసం పోరాడే ఒక యువకుడి కథగా దీనిని అభివర్ణించింది. ==పురస్కారాలు== '''కొడైకెనాల్ ఇంటర్నేషనల్ ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్ (2025)''' – ఉత్తమ తొలి ఫీచర్ ఫిల్మ్ '''ఎం.ఇ.ఐ (MEI) ఇంటర్నేషనల్ ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్ (2025)''' – ఉత్తమ నూతన దర్శకుడు (అనిల్ నక్క) '''రామేశ్వరం ఇంటర్నేషనల్ ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్ (2025)''' – ఉత్తమ తొలి భారతీయ ఫీచర్ ఫిల్మ్ '''గోల్డెన్ లయన్ ఇంటర్నేషనల్ ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్ (2025)''' – ఉత్తమ తొలి చిత్ర దర్శకుడు (అనిల్ నక్క) '''ఇంటర్నేషనల్ స్టార్ ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్ అవార్డ్స్ (2025)''' – మూడవ ఉత్తమ ఫీచర్ ఫిల్మ్ (భారతదేశం) '''16వ దాదాసాహెబ్ ఫాల్కే ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్ (2026)''' – ప్రత్యేక జ్యూరీ ప్రస్తావన <ref>{{cite web |title=Sanjeev at Dada Saheb Phalke Film Festival 26 |url=https://educationexpo.tv/dada-saheb-phalke-film-festival/news-and-blogs-detail.php?id=MTMy |website=Dada Saheb Phalke Film Festival |date=2026-05-11 |access-date=2026-09-01 |archive-date=2026-07-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260718192542/https://educationexpo.tv/dada-saheb-phalke-film-festival/news-and-blogs-detail.php?id=MTMy |url-status=bot: unknown }}</ref> '''ఇండియన్ వరల్డ్ ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్ (2026)''' – ఉత్తమ తొలి దర్శకుడు (అనిల్ నక్క)<ref>{{cite web |title=Sanjeev directed by Anil Nakka at Indian World Film Festival 26 |url=https://miniboxoffice.com/indian-world-film-festival/news-and-blogs-detail.php?id=MjA1 |website=Indian World Film Festival |date=2026-05-11 |access-date=2026-09-01 |archive-date=2026-07-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260718192100/https://miniboxoffice.com/indian-world-film-festival/news-and-blogs-detail.php?id=MjA1 |url-status=bot: unknown }}</ref> ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} ==బయటి లింకులు== * {{IMDb title |36653351}} [[వర్గం:2026 తెలుగు సినిమాలు]] 57noymylmggk6d44yvo09baxzcqfyb8 0 508112 4955453 4947351 2026-09-09T15:54:23Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4955453 wikitext text/x-wiki {{Short description|భారతీయ-అమెరికన్ ఎగ్జిక్యూటివ్, దాత (జననం 1973)}} {{సమాచారపెట్టె వ్యక్తి | honorific_prefix = | name = శేఖర్ పులి | honorific_suffix = | image = | image_upright = | alt = | caption = | native_name = | native_name_lang = | pronunciation = | birth_name = | birth_date = జనవరి {{birth year and age|1973}} [[మచిలీపట్నం]] [[కృష్ణా జిల్లా]] [[ఆంధ్రప్రదేశ్]] [[భారతదేశం]] | death_date = | death_place = | death_cause = | body_discovered = | resting_place = | resting_place_coordinates = | burial_place = | burial_coordinates = | monuments = | other_names = | siglum = | citizenship = | education = జార్జ్ మేసన్ విశ్వవిద్యాలయం (మాస్టర్ ఆఫ్ సైన్స్) జార్జ్‌టౌన్ విశ్వవిద్యాలయం (మాస్టర్ ఆఫ్ బిజినెస్ అడ్మినిస్ట్రేషన్) | alma_mater = | occupation = ఎగ్జిక్యూటివ్ | years_active = | era = | employer = | organization = | known_for = | notable_works = | style = | height = | television = | title = | term = | predecessor = | successor = | political_party = [[జనసేన పార్టీ]] | other_party = | movement = | opponents = | boards = | criminal_charges = | criminal_penalty = | criminal_status = | spouse = మాలిని పులి | partner = | children = 2 | parents = | mother = | father = | relatives = | family = | callsign = | awards = | website = | module = | module2 = | module3 = | module4 = | module5 = | module6 = | signature = | signature_size = | signature_alt = | footnotes = }} '''శేఖర్ పులి''' ఒక భారతీయ-అమెరికన్ ఎగ్జిక్యూటివ్, దాత. ఆయన భారతదేశంలోని ఢిల్లీకి చెందిన వెంచర్ క్యాపిటల్, గ్రోత్ ఈక్విటీ ఇన్వెస్ట్‌మెంట్ సంస్థ అయిన అరోవా వెంచర్స్‌లో మేనేజింగ్ పార్టనర్‌గా ఉన్నారు.<ref name=":0">{{cite web |last1=Roy |first1=Supriya |title=Venture capital firm Aroa VP onboards Sidbi as limited partner |url=https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/venture-capital-firm-aroa-vp-onboards-sidbi-as-limited-partner/articleshow/112786314.cms |website=[[The Times of India]] |date=26 August 2024}}</ref> ఆయన ఆర్క్‌లింక్ మాజీ ప్రెసిడెంట్, చీఫ్ ఎగ్జిక్యూటివ్ ఆఫీసర్‌గా పనిచేశారు. అలాగే రియాన్ క్లౌడ్ వ్యవస్థాపక, మేనేజింగ్ పార్టనర్, ఆశా-జ్యోతి లాభాపేక్ష లేని సంస్థ వ్యవస్థాపకులు. == తొలి జీవితం, విద్య == పులి భారతదేశంలోని [[ఆంధ్రప్రదేశ్]]‌లోని [[మచిలీపట్నం]]లో జన్మించారు. 1995లో విద్యార్థిగా అమెరికాకు వెళ్లారు.<ref>{{cite web |title=OMG! He Sacrificed Hundreds of Crores for Pawan |url=https://www.cinejosh.com/news/3/66388/omg-he-sacrificed-hundreds-of-crores-for-pawan.html |website=cinejosh.com |language=english |date=6 February 2019}}</ref> ఆయన జార్జ్ మేసన్ విశ్వవిద్యాలయం నుండి కంప్యూటర్ సైన్స్‌లో గ్రాడ్యుయేట్ పట్టా పొందారు. 2003లో జార్జ్‌టౌన్ విశ్వవిద్యాలయంలో ఇంటర్నేషనల్ ఎంబీఏ ప్రోగ్రామ్‌ను పూర్తి చేశారు.<ref>{{cite web |title=Sekhar Puli, Global CEO of ArchLynk on FreightWaves TV |url=https://archlynk.com/news-events/sekhar-puli-global-ceo-of-archlynk-on-freightwaves-tv |website=ArchLynk |language=en}}</ref> ఆయన [[తెలుగు ప్రజలు|తెలుగు]] మూలాలకు చెందినవారు. == వృత్తి, విద్య == పులి జార్జ్ మేసన్ విశ్వవిద్యాలయం, జార్జ్‌టౌన్ విశ్వవిద్యాలయాల నుండి పట్టభద్రుడయ్యారు. 2013లో శ్రీ వాసిరెడ్డితో కలిసి ఐటీ సేవల నిర్వహణ సంస్థ అయిన రియాన్ క్లౌడ్‌ను పులి స్థాపించారు. జూలై 2018లో రియాన్ క్లౌడ్‌ను వెల్లడించని మొత్తానికి కొనుగోలు చేయనున్నట్లు హిటాచీ వంతారా ప్రకటించింది.<ref>{{Cite web|last=Terry|first=Robert|date=|title=Hitachi subsidiary plans to acquire REAN Cloud|url=https://www.bizjournals.com/washington/news/2018/07/24/hitachi-subsidiary-plans-to-acquire-rean-cloud.html|access-date=2020-12-06|website=www.bizjournals.com}}</ref> ఈ కొనుగోలు అక్టోబర్ 2018లో పూర్తయింది.<ref>{{Cite web|title=Hitachi Completes REAN Cloud Acquisition|url=https://www.hitachivantara.com/en-us/newsroom-hvtv/in-the-press/2018/gl181023.html|access-date=2020-12-06|website=www.hitachivantara.com|language=en|archive-date=2021-01-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20210121085810/https://www.hitachivantara.com/en-us/newsroom-hvtv/in-the-press/2018/gl181023.html|url-status=dead}}</ref> ఫిబ్రవరి 2019లో [[జనసేన పార్టీ]]లో ఛైర్మన్‌గా చేరేందుకు తాను రియాన్ క్లౌడ్ నుండి తప్పుకుంటున్నట్లు పులి ప్రకటించారు.<ref>{{Cite web|title=NRI joins Jana Sena|url=https://www.newindianexpress.com/cities/vijayawada/2019/feb/07/nri-joins-jana-sena-1935417.html|access-date=2020-12-06|website=The New Indian Express}}{{dead link|date=February 2024|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> సెప్టెంబర్ 2020లో పులి నుండి $500,000 నిధులు అందుకున్నట్లు ఆగ్రోవేవ్ ప్రకటించింది.<ref>{{Cite web|last=Agarwal|first=Reshab|date=2020-09-29|title=Agritech startup AgroWave raises $500K from US investors|url=https://techstory.in/agritech-startup-agrowave-raises-500k-from-us-investors/|access-date=2020-12-06|website=TechStory|language=en-US}}</ref> 2022లో సప్లై చైన్ మేనేజ్‌మెంట్ సంస్థ అయిన ఆర్క్‌లింక్‌కు పులి గ్లోబల్ సీఈవో అయ్యారు.<ref>{{cite web |last1=Alibangbang |first1=Leah |title=CoE for SAP Supply Chain Consulting Services Launched in India |url=https://insidesap.asia/coe-for-sap-supply-chain-consulting-services-launched-in-india/ |website=InsideSAP Asia |date=17 November 2022}}</ref> క్రిప్ట్ ఇంక్, నోవిగో, డబ్ల్యూసీఎస్ కన్సల్టింగ్ కొనుగోలుకు శేఖర్ నేతృత్వం వహించారు.<ref>{{cite web |last1=Manayiti |first1=Obey Martin |title=Global supply chain 'plumbing' still needs fixing, and BV's ArchLynk wants to help |url=https://www.pehub.com/global-supply-chain-plumbing-still-needs-fixing-and-bvs-archlynk-wants-to-help/ |website=PE Hub |date=9 November 2022}}</ref> 2024లో అరోవా వెంచర్స్ అనే వెంచర్ క్యాపిటల్ సంస్థలో ఆయన జనరల్ పార్టనర్‌గా చేరారు.<ref name=":0" /> == దాతృత్వం == వర్జీనియా కేంద్రంగా పనిచేస్తున్న ఆశా-జ్యోతి ఫౌండేషన్ అనే లాభాపేక్ష లేని సంస్థకు పులి వ్యవస్థాపక డైరెక్టర్. ఇది ఏటా 6,000 మందికి పైగా పిల్లలకు విద్యాబుద్ధులు నేర్పే స్థాయికి విస్తరించింది. క్రమం తప్పకుండా వైద్య శిబిరాలను కూడా నిర్వహిస్తోంది.<ref>{{Cite web |title='Inspiring Children to Design, Build and Invent' in Chantilly {{!}} Ellington |url=https://m.connectionnewspapers.com/news/2020/feb/06/inspiring-children-design-build-and-invent-chantil/ |access-date=2025-01-06 |website=m.connectionnewspapers.com}}</ref> 2019లో ఫెయిర్‌ఫాక్స్ హైస్కూల్ కోసం ఇన్నోవేషన్ ల్యాబ్ నిర్మించడానికి పులి 2 మిలియన్ డాలర్లు విరాళంగా ఇచ్చారు.<ref name=":1">{{Cite web|date=2019-02-19|title=Fairfax High School Opens New Innovation Lab -|url=https://thejournal.com/articles/2019/02/28/fairfax-high-school-opens-new-innovation-lab.aspx|access-date=2020-12-06|website=THE Journal|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=Sekhar Puli donated $2 million to Asha-Jyothi|url=https://www.vastavamtv.com/2019/02/24/5-1-194/|access-date=|website=}}</ref> ఆయన చేసిన విరాళాలకు గుర్తింపుగా 2022లో లార్డ్ అండ్ లేడీ ఆఫ్ ఫెయిర్‌ఫాక్స్ కౌంటీ బిరుదును అందుకున్నారు.<ref>{{cite web |title=Salute to Lord and Lady Fairfax |url=https://celebratefairfax.org/salute-to-lord-and-lady-fairfax/ |website=Celebrate Fairfax}}</ref> == వ్యక్తిగత జీవితం == ఆయన మాలిని పులిని వివాహం చేసుకున్నారు. వీరికి ఇద్దరు కుమార్తెలు ఉన్నారు.<ref name=":1" /> == మూలాలు == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:పులి, శేఖర్}} [[వర్గం:1973 జననాలు]] [[వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ వ్యక్తులు]] [[వర్గం:కృష్ణా జిల్లా వ్యక్తులు]] ivehom4md0oufxjyu8pjhfdiv7xruz6 0 508154 4955418 4947521 2026-09-09T13:40:02Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4955418 wikitext text/x-wiki [[దస్త్రం:Countries_that_conducted_an_agricultural_census_during_the_WCA_2010_round_(2006–2015).svg|thumb|WCA 2010 రౌండ్ (2006–2015)లో వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు నిర్వహించిన దేశాలు<ref>{{Cite book|url=https://doi.org/10.4060/cb2650en|title=Global review of agricultural census methodologies and results (2006 – 2015). World Programme for the Census of Agriculture 2010|last=|first=|publisher=FAO|year=2021|isbn=978-92-5-133799-8|series=FAO Statistical Development Series|location=Rome|pages=|doi=10.4060/cb2650en|s2cid=243696064}}</ref>]] '''వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు''' అనేది దేశం మొత్తం లేదా గణనీయమైన భాగంలో వ్యవసాయ నిర్మాణంపై డేటాను సేకరించడానికి, ప్రాసెస్ చేయడానికి, పంపిణీ చేయడానికి నిర్వహించే ఒక గణాంక ప్రక్రియ. వ్యవసాయ జనాభా లెక్కల్లో సేకరించే సాధారణ నిర్మాణ డేటాలో కమతాల సంఖ్య, పరిమాణం, కౌలు వివరాలు, భూ వినియోగం, పంట విస్తీర్ణం, నీటిపారుదల, పశువుల సంఖ్య, యజమానుల లింగం, కుటుంబ సభ్యుల సంఖ్య, శ్రమ, ఇతర వ్యవసాయ ఉత్పాదకాలు ఉంటాయి. వ్యవసాయ జనాభా లెక్కల్లో డేటాను కమతం స్థాయిలో సేకరిస్తారు, కొన్ని సంఘం స్థాయి డేటాను కూడా సేకరించవచ్చు.<ref name=":0">{{Cite book|url=https://www.fao.org/documents/card/en/c/506491e2-2ed4-4a7d-8104-6358d0e40adc|title=World Programme for the Census of Agriculture 2020 Volume 1: Programme, concepts and definitions.|publisher=FAO|year=2023|isbn=978-92-5-137438-2|series=FAO Statistical development Series 15|location=Rome|doi=10.4060/cc3657en}}</ref> వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలకు అత్యంత విస్తృతంగా ఆమోదించబడిన నిర్వచనాన్ని వ్యవసాయ జనాభా లెక్కల ప్రపంచ కార్యక్రమం (WCA) అందించింది,<ref name=":1">{{Cite web|title=World Programme for the Census of Agriculture|url=https://www.fao.org/world-census-agriculture/en/}}</ref> ముఖ్యంగా ప్రతి పదేళ్లకు నవీకరించబడే దాని మార్గదర్శకాలలో దీనిని పొందుపరిచారు.<ref name=":1" /> ఆచరణలో దేశాలు ఈ నిర్వచనాన్ని వారి జాతీయ పరిస్థితులు, అవసరాలకు అనుగుణంగా మార్చుకుంటాయి. కొన్ని ఉదాహరణలు ఇక్కడ అందుబాటులో ఉన్నాయి.<ref name=":152">{{Cite book|title=Global review of agricultural census methodologies and results (2006–2015). World Programme for the Census of Agriculture 2010 (in print)|publisher=FAO|year=2010|series=FAO Statistical development series No. 18|location=Rome}}</ref><ref name=":2">{{Cite web|title=Statistics Canada – Census of Agriculture FAQS|date=7 April 2017|url=https://www.statcan.gc.ca/eng/statistical-programs/document/3438_D4_T9_V2}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|title=United States Department of Agriculture – National Agricultural Statistics Service|url=https://www.nass.usda.gov/AgCensus/}}</ref><ref name=":4">{{Cite web|title=Eurostat – Agricultural census 2020|url=https://ec.europa.eu/eurostat/web/agriculture/census-2020}}</ref><ref name=":5">{{Cite web|title=Australian Bureau of Statistics|date=21 April 2016|url=https://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/DOSSbytitle/AD7C6DD1D14FB809CA256BD000272737?OpenDocument}}</ref> యూరోపియన్ యూనియన్ గణాంక కార్యాలయమైన యూరోస్టాట్ తన సభ్య దేశాలన్నింటికీ ఒక సాధారణ నిర్వచనాన్ని అందిస్తుంది.<ref name=":6">{{Cite web|title=Eurostat – Agricultural Census Introduction|url=https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=Archive:Agricultural_census_introduction&oldid=116354}}</ref> == వ్యవసాయ జనాభా లెక్కల లక్ష్యాలు == వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు ముఖ్యంగా చిన్న పరిపాలనా విభాగాలకు వ్యవసాయ కమతాల నిర్మాణంపై డేటాను అందించడం లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నాయి. ప్రస్తుత పంట, పశువుల గణాంకాలను మెరుగుపరచడానికి బెంచ్‌మార్క్‌లను అందించడానికి, ఫాలో-అప్ వ్యవసాయ నమూనా సర్వేల కోసం నమూనా ఫ్రేమ్‌లను అందించడానికి కూడా వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను ఉపయోగిస్తారు. వ్యవసాయ జనాభా లెక్కల సాధారణ లక్ష్యాలు: # వ్యవసాయ నిర్మాణంపై డేటాను అందించడం, ముఖ్యంగా చిన్న పరిపాలనా విభాగాలకు వివరణాత్మక క్రాస్-ట్యాబులేషన్‌లను ప్రారంభించడం; # ప్రస్తుత వ్యవసాయ గణాంకాల బెంచ్‌మార్క్‌లు, సయోధ్య కోసం ఉపయోగించడానికి డేటాను అందించడం; # వ్యవసాయ నమూనా సర్వేల కోసం ఫ్రేమ్‌లను అందించడం.<ref name=":0" /> ఆచరణలో దేశాలు తమ అవసరాలకు అనుగుణంగా ఈ లక్ష్యాలను విస్తరిస్తాయి, నిర్దిష్ట లక్ష్యాలను జోడిస్తాయి.<ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref name=":4" /><ref name=":5" /> వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు సాధారణంగా పదేళ్లకోసారి మాత్రమే చేపడతారు కాబట్టి కాలక్రమేణా సాపేక్షంగా నెమ్మదిగా మారే వ్యవసాయ అంశాలతో వాటిని అనుబంధించడం సహజం. అయితే కొన్ని జాతీయ వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు ఐదేళ్ల వ్యవధిలో నిర్వహించబడతాయి (ఉదా. [[ఆస్ట్రేలియా]],<ref name=":5" /> [[కెనడా]],<ref name=":2" /> [[భారతదేశం]], [[జపాన్]], న్యూజిలాండ్, దక్షిణ కొరియా, [[అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు]]<ref name=":3" />, [[వియత్నాం]]). ఇవి వ్యవసాయ విధాన ప్రయోజనాల కోసం మరింత తాజా నిర్మాణ డేటాను అందించగలవు. కాబట్టి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు ప్రధానంగా వ్యవసాయ కమతాల ప్రాథమిక సంస్థాగత నిర్మాణంపై డేటాతో ముడిపడి ఉంటాయి (పై నిర్వచనంలో నిర్మాణ డేటాను చూడండి). వ్యవసాయ ఉత్పత్తి, ధరలు వంటి సంవత్సరానికి మారే డేటాను సాధారణంగా వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు చేర్చవు. వేగంగా మారే ఈ రకమైన సమాచారాన్ని సాధారణంగా నమూనా సర్వేలలో సేకరిస్తారు.<ref name=":0" /> అంతర్జాతీయ పోలిక పరంగా, జనాభా లెక్కల డేటాను ఉపయోగించి వ్యవసాయ రంగాలపై కొన్ని క్రాస్-కంట్రీ విశ్లేషణాత్మక అధ్యయనాలు నిర్వహించారు.<ref>{{Cite journal|last=Benjamin E.Graeub, M. Jahi Chappell, Hannah Wittman, Samuel Ledermann, Rachel Bezner Kerrf, Barbara Gemmill-Herren|title=The State of Family Farms in the World|journal=World Development|year=2016|volume=87|pages=1–15|doi=10.1016/j.worlddev.2015.05.012|doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://www.fao.org/documents/card/en/c/34559307-55db-53ad-ae1b-cec4bef37deb|title=What do we really know about the number and distribution of farms and family farms in the world? – Background paper for The State of Food and Agriculture 2014|publisher=FAO|year=2023|location=Rome|doi=10.4060/cc3657en |isbn=978-92-5-137438-2 }}</ref><ref>{{Cite book|url=https://www.fao.org/documents/card/en/c/839a2f5e-5c1e-48b7-8370-9681c4f62906|title=The State of Food and Agriculture 2014 – Innovation in family farming|publisher=FAO|year=2023|isbn=978-92-5-108536-3|location=Rome|doi=10.4060/cc3657en }}</ref> == వ్యవసాయ జనాభా లెక్కల గణాంక యూనిట్ == వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలకు సంబంధించిన గణాంక యూనిట్ వ్యవసాయ కమతం. అభివృద్ధి చెందిన దేశాలలో గణాంక విభాగాలు తరచుగా ఒక నిర్దిష్ట స్థాయి కంటే ఎక్కువ అమ్మకాలు లేదా కార్యకలాపాలు కలిగిన సంస్థలుగా ఉంటాయి.<ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref name=":4" /><ref name=":5" /> యూరోస్టాట్ అన్ని యూరోపియన్ యూనియన్ సభ్య దేశాలకు గణాంక యూనిట్ సాధారణ నిర్వచనాన్ని అందిస్తుంది.<ref name=":6" /> === వ్యవసాయ కమతం నిర్వచనం === వ్యవసాయ కమతానికి అత్యంత విస్తృతంగా ఆమోదించబడిన నిర్వచనం:<ref name=":0" /> "వ్యవసాయ కమతం అనేది టైటిల్, చట్టపరమైన రూపం, పరిమాణంతో సంబంధం లేకుండా, వ్యవసాయ ఉత్పత్తి ప్రయోజనాల కోసం పూర్తిగా లేదా పాక్షికంగా ఉపయోగించే అన్ని పశువులు, మొత్తం భూమిని కలిగి ఉన్న ఒకే నిర్వహణలో ఉన్న వ్యవసాయ ఉత్పత్తి ఆర్థిక యూనిట్. ఒకే నిర్వహణను ఒక వ్యక్తి లేదా కుటుంబం, సంయుక్తంగా ఇద్దరు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ వ్యక్తులు లేదా కుటుంబాలు, ఒక వంశం, గిరిజన వర్గం, లేదా కార్పొరేషన్, సహకార లేదా ప్రభుత్వ సంస్థ వంటి న్యాయపరమైన వ్యక్తి నిర్వహించవచ్చు. కమతంలోని భూమి ఒకటి లేదా అంతకంటే ఎక్కువ పార్శిళ్లను కలిగి ఉండవచ్చు, ఒకటి లేదా అంతకంటే ఎక్కువ వేర్వేరు ప్రాంతాలలో లేదా ఒకటి లేదా అంతకంటే ఎక్కువ ప్రాదేశిక, పరిపాలనా విభాగాలలో ఉండవచ్చు, ఆ పార్శిళ్లు శ్రమ, వ్యవసాయ భవనాలు, యంత్రాలు, డ్రాట్ జంతువులు వంటి ఒకే ఉత్పత్తి మార్గాలను పంచుకుంటాయి.<ref name=":0" />" యూరోపియన్ యూనియన్ గణాంక కార్యాలయమైన యూరోస్టాట్ తన సభ్య దేశాలన్నింటికీ ఇలాంటి నిర్వచనాన్ని అందిస్తుంది:<ref name=":6" /> "వ్యవసాయ కమతం, లేదా కమతం లేదా వ్యవసాయ క్షేత్రం అనేది ఒకే నిర్వహణలో పనిచేసే సాంకేతికంగా, ఆర్థికంగా ఒకే యూనిట్, ఇది యూరోపియన్ యూనియన్ ఆర్థిక భూభాగంలో వ్యవసాయంలో ఆర్థిక కార్యకలాపాలను దాని ప్రాథమిక లేదా ద్వితీయ కార్యకలాపంగా చేపడుతుంది. కమతం ఇతర అనుబంధ (వ్యవసాయేతర) ఉత్పత్తులు, సేవలను కూడా అందించవచ్చు." వ్యవసాయ కమతాల్లో రెండు రకాలు ఉన్నాయి: # గృహ రంగంలోని కమతాలు - అంటే కుటుంబ సభ్యులచే నిర్వహించబడేవి; # కార్పొరేషన్లు, ప్రభుత్వ సంస్థల వంటి గృహేతర రంగంలోని కమతాలు.<ref name=":0" /> చాలా అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలలో, ఎక్కువ భాగం వ్యవసాయ ఉత్పత్తి గృహ రంగంలోనే ఉంది. ఆ దేశాల్లో "వ్యవసాయ కమతం" అనే భావన తరచుగా "కుటుంబం" అనే భావనతో దగ్గరి సంబంధం కలిగి ఉంటుంది. == వ్యవసాయ జనాభా లెక్కల పరిధి == వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు వ్యవసాయ ఉత్పత్తి పరిశ్రమ నిర్మాణాన్ని కొలవడానికి లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నాయి. వ్యవసాయ ఉత్పత్తి పరిశ్రమ పరిధిలో కేవలం పంట, పశువుల ఉత్పత్తి కార్యకలాపాలే కాకుండా, అటవీ, మత్స్య ఉత్పత్తి కార్యకలాపాలు, ఇతర ఆహార, వ్యవసాయ సంబంధిత కార్యకలాపాలు విస్తృతంగా ఉన్నాయి. వ్యవసాయ జనాభా లెక్కల ప్రపంచ కార్యక్రమం (WCA)<ref name=":1" /> ఆక్వాకల్చర్‌తో సహా పంట, పశువుల ఉత్పత్తుల ఉత్పత్తిలో నిమగ్నమై ఉన్న యూనిట్లపై మాత్రమే వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు దృష్టి సారించాలని సిఫార్సు చేస్తోంది. అటవీ, మత్స్య సంపదలో నిమగ్నమై ఉన్న యూనిట్లు కొన్ని పంట లేదా పశువుల ఉత్పత్తి కార్యకలాపాలను కలిగి ఉంటే తప్ప వాటిని చేర్చరు. సాధారణంగా అటవీ, మత్స్య సంపదను కవర్ చేయడానికి వేర్వేరు డేటా సేకరణ కార్యకలాపాలు నిర్వహిస్తారు.<ref name=":0" /> వ్యవసాయ జనాభా లెక్కల పరిధిని ఇంటర్నేషనల్ స్టాండర్డ్ ఇండస్ట్రియల్ క్లాసిఫికేషన్ (ISIC (Rev.4))<ref>{{Cite book|url=https://unstats.un.org/unsd/publication/seriesm/seriesm_4rev4e.pdf|title=International Standard Industrial Classification of All Economic Activities, ISIC (Rev. 4)|publisher=United Nations|year=2008|isbn=978-92-1-161518-0|location=New York}}</ref> కింద ఈ క్రింది విధంగా నిర్వచించవచ్చు: * గ్రూప్ 011: బహువార్షికేతర పంటలను పండించడం * గ్రూప్ 012: బహువార్షిక పంటలను పండించడం * గ్రూప్ 013: మొక్కల ప్రచారం * గ్రూప్ 014: జంతువుల ఉత్పత్తి * గ్రూప్ 015: [[మిశ్రమ వ్యవసాయం]]<ref name=":0" /> అయినప్పటికీ, జనాభా లెక్కల కోసం నిర్దేశించిన లక్ష్యాలకు అనుగుణంగా పరిధి మారుతూ ఉంటుందని దేశ పద్ధతులు చూపుతున్నాయి. [[అర్జెంటీనా]],<ref name=":10">{{Cite web|title=Censo Agropecuario 2018|url=https://cna2018.indec.gob.ar/%c2%bfqu%c3%a9-es-el-cna.html|access-date=2026-08-28|archive-date=2021-05-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20210509053525/https://cna2018.indec.gob.ar/%C2%BFqu%C3%A9-es-el-cna.html|url-status=dead}}</ref> [[కొలంబియా]],<ref name=":7">{{Cite web|title=DANE – Información para todos. Censos agropecuarios|url=https://www.dane.gov.co/index.php/estadisticas-por-tema/agropecuario/censos-agropecuarios-en-colombia}}</ref> [[చిలీ]],<ref>{{Cite web|title=Instituto Nacional de Estadísticas – VIII Censo Agropecuario y Forestal|url=https://www.ine.cl/censoagropecuario}}</ref> [[బ్రెజిల్]],<ref name=":8">{{Cite web|title=Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística – Census of Agriculture|url=https://www.ibge.gov.br/en/statistics/economic/agriculture-forestry-and-fishing/17234-census-of-agriculture.html?=&t=o-que-e}}</ref> [[జపాన్]],<ref name=":11">{{Cite web|title=Ministry of Agriculture, Forestry and Fisheries of Japan – Statistics|url=https://www.maff.go.jp/e/data/stat/}}</ref> దక్షిణ కొరియా,<ref name=":9">{{Cite web|title=Statistics Korea|url=https://kostat.go.kr/portal/eng/pressReleases/2/1/index.board}}</ref> న్యూజిలాండ్<ref name=":12">{{Cite web|title=Stats NZ|url=https://www.stats.govt.nz/topics/agriculture}}</ref> వంటి కొన్ని దేశాలు తమ వ్యవసాయ జనాభా లెక్కల పరిధిలో అటవీ రంగాన్ని చేర్చాయి. కొలంబియా,<ref name=":7" /> బ్రెజిల్,<ref name=":8" /> దక్షిణ కొరియా,<ref name=":9" /> ఫిలిప్పీన్స్,<ref name=":13">{{Cite web|title=Philippine Statistics Authority – Census of Agriculture and Fisheries|url=https://psa.gov.ph/caf}}</ref> థాయ్‌లాండ్<ref name=":14">{{Cite web|title=National Statistical Office Thailand – Census|url=http://www.nso.go.th/sites/2014en/Pages/Census/Agricultural-Census.aspx}}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> వంటి ఇతర దేశాలు మత్స్య రంగాన్ని చేర్చాయి.<ref name=":24" /> == వ్యవసాయ జనాభా లెక్కల కవరేజ్ == ఆదర్శవంతంగా వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు దేశవ్యాప్తంగా ఉన్న వ్యవసాయ కార్యకలాపాలను కవర్ చేయాలి. అయినప్పటికీ, కార్యాచరణ కారణాల వల్ల, కొన్నిసార్లు దేశాలు పట్టణ ప్రాంతాలు, ఉపాంత స్థాయి వ్యవసాయం ఉన్న మారుమూల ప్రాంతాలు, భద్రతా సమస్యలు ఉన్న ప్రాంతాలు వంటి దేశంలోని కొన్ని ప్రాంతాలను వదిలివేస్తాయి.<ref name=":0" /> జాతీయ వ్యవసాయ జనాభా లెక్కల కవరేజ్ కు సంబంధించిన దేశ పద్ధతులను ఇక్కడ చూడవచ్చు.<ref name=":20" /><ref name=":24">{{Cite book|last=|first=|url=https://doi.org/10.4060/cb2650en|title=Global review of agricultural census methodologies and results (2006 – 2015). World Programme for the Census of Agriculture 2010|publisher=FAO|year=2021|isbn=978-92-5-133799-8|location=Rome|pages=|doi=10.4060/cb2650en|s2cid=243696064}}</ref> == వ్యవసాయ జనాభా లెక్కల సూచన కాలం == జనాభా లెక్కలకు రెండు ప్రధాన సూచన కాలాలు ఉంటాయి, అవి, జనాభా లెక్కల సూచన సంవత్సరం, జనాభా లెక్కల సూచన రోజు: * '''జనాభా లెక్కల సూచన సంవత్సరం''' అనేది పన్నెండు నెలల కాలం, సాధారణంగా క్యాలెండర్ సంవత్సరం లేదా వ్యవసాయ సంవత్సరం, సాధారణంగా వ్యక్తిగత జనాభా లెక్కల అంశాల కోసం డేటా సేకరణ వివిధ సమయ సూచన తేదీలు లేదా వ్యవధులను కలిగి ఉంటుంది. వ్యవసాయ సంవత్సరాన్ని ఉపయోగించడం వల్ల ప్రతివాదులు తరచుగా వారి కార్యకలాపాల గురించి కాలానుగుణ పరంగా ఆలోచిస్తారు, తద్వారా ఈ సూచన కాలానికి వారు సులభంగా గుర్తుంచుకుంటారు. ఆచరణలో నిర్ణీత జనాభా లెక్కల సూచన సంవత్సరానికి బదులుగా "గత 12 నెలలు" సాధారణంగా ఉపయోగిస్తారు. * '''జనాభా లెక్కల సూచన రోజు''' అనేది పశువుల సంఖ్య, యంత్రాల వంటి జాబితా అంశాలకు ఉపయోగించే ఒక సమయం. ఆచరణలో గణనను సులభతరం చేయడానికి చాలా దేశాలు నిర్ణీత జనాభా లెక్కల సూచన రోజుకి బదులుగా "గణన రోజు"ను ఉపయోగిస్తాయి.<ref name=":0" /> వ్యవసాయ జనాభా లెక్కల సూచన కాలాల వినియోగంపై దేశ పద్ధతులను ఇక్కడ కనుగొనవచ్చు.<ref name=":20" /><ref name=":24" /> == వ్యవసాయ జనాభా లెక్కల సమయం == వ్యవసాయ జనాభా లెక్కల ప్రపంచ కార్యక్రమం (WCA) అంతర్జాతీయ పోలికలను మరింత అర్థవంతంగా చేయడంలో సహాయపడటానికి, "0"తో ముగిసే సంవత్సరానికి వీలైనంత దగ్గరగా తమ దశాబ్దపు వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను నిర్వహించాలని దేశాలను ప్రోత్సహిస్తుంది. రెండు జనాభా లెక్కల మంచి సమన్వయాన్ని నిర్ధారించడానికి జనాభా, గృహ నిర్మాణ జనాభా లెక్కల ద్వారా విధించబడిన సమయ పరిణామాలను పరిగణనలోకి తీసుకోవాలని WCA దేశాలను ప్రోత్సహిస్తుంది.<ref name=":0" /> జనాభా, గృహ నిర్మాణ జనాభా లెక్కల తర్వాత వెంటనే వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను నిర్వహించడం వల్ల అనేక ప్రయోజనాలు ఉన్నాయి, ముఖ్యంగా వ్యవసాయ సంబంధిత డేటా, ఫీల్డ్ మెటీరియల్‌లు అప్పటికి తాజాగా ఉంటాయి. ఫ్రేమ్‌ను అభివృద్ధి చేయడానికి జనాభా, గృహ నిర్మాణ జనాభా లెక్కలను ఉపయోగిస్తుంటే, అనగా సొంత-ఖాతా వ్యవసాయ కార్యకలాపాలలో నిమగ్నమై ఉన్న గృహాల జాబితాను తయారు చేయడానికి ఉపయోగిస్తే, ఫ్రేమ్ వీలైనంత తాజాగా ఉండేలా చూసుకోవడానికి, జనాభా, గృహ నిర్మాణ జనాభా లెక్కల తర్వాత వెంటనే వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను నిర్వహించాల్సిన అవసరం మరింత క్లిష్టంగా మారుతుంది.<ref name=":0" /><ref name=":24" /> == చరిత్ర == మొట్టమొదటి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను [[నార్వే]] (1835),<ref name=":24" /> [[అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు|అమెరికా]] (1840),<ref name=":24" /> [[బెల్జియం]] (1846), [[ఉరుగ్వే]] (1852), [[యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్|బ్రిటన్]] (1866), [[అర్జెంటీనా]] (1888), [[హంగేరీ]] (1895), [[కెనడా]] (1896), [[బల్గేరియా]] (1897)లో నిర్వహించారు.<ref name=":24" /><ref name=":20" /> 1905లో రోమ్‌లో ఇంటర్నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ అగ్రికల్చర్ (IIA) స్థాపన తర్వాత, ప్రపంచవ్యాప్తంగా సాధ్యమైనంత ఏకరీతి ప్రాతిపదికన వ్యవసాయ జనాభా లెక్కల సమన్వయ అమలును ప్రోత్సహించడానికి అనేక దేశాలకు చెందిన ప్రభుత్వాలు అంగీకరించాయి. వ్యవసాయ జనాభా లెక్కల మొదటి ప్రపంచ కార్యక్రమం (WCA) 1929-1930 సంవత్సరాలకు అభివృద్ధి చేశారు, దీనిని సుమారు 60 దేశాలలో అమలు చేశారు.<ref name=":18">{{Cite book|url=https://www.fao.org/3/a-bq667e.pdf|title=The First World Agricultural Census (1930) – Vol. II, III, IV, V: Country Results|publisher=International Institute of Agriculture (IIA)|year=1939|location=Rome}}</ref><ref>{{Cite journal|last=D'Onofrio|first=Federico|title=Agricultural numbers: the statistics of the International Institute of Agriculture in the Interwar period|url=https://www.ingentaconnect.com/content/bahs/agrev/2017/00000065/00000002/art00010|journal=Agricultural History Review|date=December 2017 |publisher=British Agricultural History Society|volume=65|issue=2 |pages=277–296|via=Ingenta Connect}}</ref> రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం ప్రారంభమైన కారణంగా 1940 రౌండ్‌ను పూర్తి చేయలేకపోయారు. 1945లో ఐక్యరాజ్యసమితి [[ఆహార వ్యవసాయ సంస్థ]] (FAO) ఆవిర్భవించిన తర్వాత అది IIA స్థానంలో వ్యవసాయ జనాభా లెక్కల ప్రపంచ కార్యక్రమాన్ని (WCA) నిర్వహించే బాధ్యతను 1950 రౌండ్ నుండి స్వీకరించి, వరుస దశాబ్దాల కార్యక్రమాలతో కొనసాగించింది.<ref name=":19">{{Cite book|url=https://www.fao.org/documents/card/en/c/efeddfc5-0be1-4010-8aeb-24e6c1979566|title=70 years of FAO|publisher=FAO|year=2015|isbn=978-92-5-108897-5|location=Rome}}</ref> ప్రస్తుత WCA 2020 అనేది పదవ దశాబ్దపు అంతర్జాతీయ వ్యవసాయ జనాభా లెక్కల కార్యక్రమం, ఇది 2016–2025 కాలాన్ని కవర్ చేస్తుంది.<ref name=":0" /> == వ్యవసాయ జనాభా లెక్కల ప్రపంచ కార్యక్రమం (WCA) == 1920లలో, ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఏకరీతి ప్రాతిపదికన వ్యవసాయ జనాభా లెక్కల సమన్వయ అమలును ప్రోత్సహించడానికి అనేక దేశాలకు చెందిన ప్రభుత్వాలు అంగీకరించాయి. ఇంటర్నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ అగ్రికల్చర్ (IIA) 1929-1930<ref name=":17">{{Cite book|url=https://www.fao.org/3/a-bq667e.pdf|title=The First World Agricultural Census (1930) – Vol. I: Standard form, Methodological Study, Notes on tabulation of the census results|publisher=International Institute of Agriculture (IIA)|year=1939|location=Rome}}</ref><ref name=":18" />, 1940 సంవత్సరాలకు వ్యవసాయ జనాభా లెక్కల ప్రపంచ కార్యక్రమాన్ని (WCA) అభివృద్ధి చేసింది. ఒకే జనాభా లెక్కల కాలాన్ని సూచించే అన్ని దేశాలు "ప్రామాణిక ఫారమ్"ను ఉపయోగించాలని IIA సిఫార్సు చేసింది. 1929-1930 మొదటి ప్రపంచ వ్యవసాయ జనాభా లెక్కల రౌండ్‌గా ఏర్పడింది, దీనిని సుమారు 60 దేశాలలో అమలు చేశారు. రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం ప్రారంభమైన కారణంగా 1940 జనాభా లెక్కల రౌండ్‌కు అంతరాయం కలిగింది. రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం తర్వాత, 1946లో IIA రద్దు అయిన తర్వాత, ఐక్యరాజ్యసమితి ఆహార వ్యవసాయ సంస్థ (FAO) కార్యక్రమాన్ని స్వీకరించి, 1948లో WCA 1950ని, అలాగే వరుస దశాబ్దాల కార్యక్రమాలను ప్రారంభించింది.<ref name=":19" /> ఏడు దశాబ్దాల రౌండ్లు - 1950, 1960, 1970, 1980, 1990, 2000, 2010, 2020లలో - FAO చే ప్రోత్సహించబడ్డాయి.<ref name=":24" /> ప్రతి దశాబ్దపు WCAలో, పద్ధతి, ఆచరణాత్మక మార్గదర్శకాలు, సాంకేతిక సహాయం అభివృద్ధి, వ్యాప్తి ద్వారా సభ్య దేశాలు తమ జాతీయ వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను నిర్వహించడానికి FAO మద్దతు ఇస్తుంది.<ref name=":15">{{Cite book|last=|first=|title=Global review of agricultural census methodologies and results (2006–2015). World Programme for the Census of Agriculture 2010 (in print)|publisher=FAO|year=2021|isbn=|series=FAO Statistical development series No. 18|location=Rome|pages=}}</ref><ref name=":20" /><ref name=":24" /> == వ్యవసాయ జనాభా లెక్కల వ్యయ-ప్రభావం == వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు అతిపెద్ద, అత్యంత ఖరీదైన జాతీయ గణాంక కార్యకలాపాలలో ఒకటి, ప్రణాళిక నుండి ఫలితాల పంపిణీ వరకు అమలు చేయడానికి దీనికి చాలా సంవత్సరాలు పడుతుంది. జనాభా లెక్కల ప్రణాళికను, అమలును లక్ష్యాలు, డేటా నాణ్యతలో రాజీ పడకుండా సాధ్యమైనంత తక్కువ ఖర్చుతో చేపట్టాలి. డేటా నాణ్యతను నిర్ధారిస్తూ వ్యవసాయ జనాభా లెక్కల వ్యయ సామర్థ్యాన్ని మెరుగుపరచడానికి అనుకూలమైన విధానాలను కొన్ని ప్రచురణలు చర్చిస్తాయి, కొన్ని దేశాల అనుభవాలను ప్రదర్శిస్తాయి.<ref>Castano, J. and Cara, O. Integrating agricultural censuses and surveys for optimal sectoral data collection. 62nd ISI World Statistics Congress 2019. Kuala Lumpur, Malaysia, 18–23 Aug 2019</ref><ref>Castano, J. Streamlining the cost of the census of agriculture. Eighth International Conference on Agricultural Statistics (ICAS-VIII, 2019), New Delhi, India</ref><ref>{{Cite journal|year=2018|title=Technological Innovations in the Census of Agriculture|url=https://www.czso.cz/documents/10180/61266315/32019718q4377.pdf/5608417b-74b7-4746-90a7-ca510be91591?redirect=https%3A%2F%2Fwww.czso.cz%2Fweb%2Fczso%2Fkatalog-produktu-vydavame%3Fp_p_id%3D3%26p_p_lifecycle%3D0%26p_p_state%3Dmaximized%26p_p_mode%3Dview%26_3_advancedSearch%3Dfalse%26_3_groupId%3D0%26_3_keywords%3DZa%25C5%2599%25C3%25ADzen%25C3%25AD%2520pro%2Bv%25C3%25BDkon%2B%25C3%25BAstavn%25C3%25AD%2520a%2Bochrann%25C3%25A9%2520v%25C3%25BDchovy%2Bve%2B%25C5%25A1koln%25C3%25ADm%2Broce%2B2013%252F2014%26_3_delta%3D20%26_3_resetCur%3Dfalse%26_3_cur%3D3529%26_3_struts_action%3D%252Fsearch%252Fsearch%26_3_format%3D%26_3_andOperator%3Dtrue|journal=Statistika|archive-date=2020-11-11|access-date=2020-12-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20201111154824/https://www.czso.cz/documents/10180/61266315/32019718q4377.pdf/5608417b-74b7-4746-90a7-ca510be91591?redirect=https%3A%2F%2Fwww.czso.cz%2Fweb%2Fczso%2Fkatalog-produktu-vydavame%3Fp_p_id%3D3%26p_p_lifecycle%3D0%26p_p_state%3Dmaximized%26p_p_mode%3Dview%26_3_advancedSearch%3Dfalse%26_3_groupId%3D0%26_3_keywords%3DZa%25C5%2599%25C3%25ADzen%25C3%25AD%2520pro%2Bv%25C3%25BDkon%2B%25C3%25BAstavn%25C3%25AD%2520a%2Bochrann%25C3%25A9%2520v%25C3%25BDchovy%2Bve%2B%25C5%25A1koln%25C3%25ADm%2Broce%2B2013%252F2014%26_3_delta%3D20%26_3_resetCur%3Dfalse%26_3_cur%3D3529%26_3_struts_action%3D%252Fsearch%252Fsearch%26_3_format%3D%26_3_andOperator%3Dtrue|url-status=dead}}</ref> == జాతీయ వ్యవసాయ జనాభా లెక్కల అమలుపై కోవిడ్-19 ప్రభావం == ప్రపంచంలోని అన్ని ప్రాంతాలలో ప్రస్తుత 2020 జనాభా లెక్కల రౌండ్‌లో వ్యవసాయ జనాభా లెక్కల ప్రణాళిక, అమలును మహమ్మారి ప్రభావితం చేసింది. జనాభా లెక్కలు ఉన్న దశల ఆధారంగా ఈ ప్రభావం తీవ్రత మారుతూ ఉంటుంది, ప్రణాళిక (ఉదా. సిబ్బంది, సేకరణ, ఫ్రేమ్‌ల తయారీ, ప్రశ్నాపత్రాలు), ఫీల్డ్‌వర్క్ (ఫీల్డ్ శిక్షణ, గణన), డేటా ప్రాసెసింగ్/విశ్లేషణ దశల వరకు దీని ప్రభావం పడింది.<ref name=":21" /><ref name=":22" /><ref name=":23" /><ref name=":25">{{Cite journal|last=Castano|first=Jairo|date=2020|title=Censuses of agriculture and COVID-19: Global situation and lessons|journal=Statistical Journal of the IAOS|volume=36|issue=4|pages=861–865|doi=10.3233/SJI-200752|s2cid=229200096|doi-access=free}}</ref> వ్యవసాయ జనాభా లెక్కల సూచన కాలం వ్యవసాయ సంవత్సరం. కాబట్టి పంట, పశువుల డేటా సరైన సమయంలో సేకరించబడుతుందని నిర్ధారించడానికి దేశాలు జనాభా లెక్కల కార్యకలాపాలను జాగ్రత్తగా షెడ్యూల్ చేస్తాయి. జనాభా లెక్కల కార్యకలాపాలలో జాప్యం చాలా క్లిష్టంగా మారవచ్చు, వ్యవసాయ సీజన్‌ను కోల్పోతే గణనను పూర్తి సంవత్సరం పాటు వాయిదా వేయవచ్చు. జాతీయ వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలపై కోవిడ్-19 ప్రభావాన్ని కొన్ని ప్రచురణలు చర్చించాయి.<ref name=":21">{{Cite book|url=https://unstats.un.org/unsd/ccsa/documents/covid19-report-ccsa_vol2.pdf|title=How Covid-19 is changing the world: a statistical perspective, Volume II|publisher=Committee for the Coordination of Statistical Activities|year=2020|chapter=Impact on censuses of agriculture and some mitigation measures}}</ref><ref name=":22">{{Cite book|url=https://doi.org/10.4060/ca8984en|title=Impact of COVID-19 on national censuses of agriculture (Status overview)|publisher=FAO|year=2020|isbn=978-92-5-132604-6|location=Rome|doi=10.4060/ca8984en|s2cid=242865907 }}</ref><ref name=":23">{{Cite book|url=https://doi.org/10.4060/ca8605en|title=National agricultural census operations and COVID-19|publisher=FAO|year=2020|isbn=978-92-5-132402-8|location=Rome|doi=10.4060/ca8605en|s2cid=240817441 }}</ref><ref name=":25" /> == దేశాల వారీగా వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు == ప్రతి దశాబ్దపు జనాభా లెక్కల రౌండ్ తర్వాత, ప్రధాన ఫలితాలు, మెటాడేటాతో సహా ప్రతి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కల ప్రొఫైల్‌లను FAO ప్రచురిస్తుంది.<ref name=":20">{{Cite book|url=https://www.fao.org/publications/card/en/c/CA6956EN/|title=Main results and metadata by country (2006–2015). World Programme for the Census of Agriculture 2010|publisher=FAO|year=2019|isbn=978-92-5-131950-5|series=FAO Statistical Development Series No. 17|location=Rome}}</ref> వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు నిర్వహించే దేశాలు, భూభాగాల చారిత్రక రూపురేఖల సారాంశం కింద ఇవ్వబడింది.<ref name=":20" /><ref name=":24" /> === ఆఫ్రికా === ==== అంగోలా ==== [[అంగోలా]] తన మొదటి వ్యవసాయ, మత్స్య జనాభా లెక్కల (AFC)ను 2019-2020లో నిర్వహించింది. 1975లో స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తర్వాత ఆ దేశంలో జరిగిన మొదటి జనాభా లెక్కలు AFC. అయితే, కోర్ మాడ్యూల్ మాత్రమే నిర్వహించారు, అనుబంధ మాడ్యూల్స్ నిధుల కోసం వేచి ఉన్నాయి.<ref name=":20" /><ref>{{Cite news|title=Angola Starts Farming, Fishing Census|work=allAfrica|url=https://allafrica.com/stories/202008171201.html}}</ref> '''బెనిన్''' చివరి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు 2019/2020లో నిర్వహించారు.<ref name=":22" /> ==== బోట్స్వానా ==== మొదటి పశువుల జనాభా లెక్కలను 1971లో నిర్వహించగా, పంటలు, పశువులు రెండింటినీ కవర్ చేస్తూ మూడు వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 1982, 1993, 2004, 2015లో నిర్వహించారు.<ref name=":20" /> ==== బుర్కినా ఫాసో ==== [[బుర్కినా ఫాసో]]లో 2006–2010 వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు దేశంలో చేపట్టిన మొట్టమొదటి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు.<ref name=":20" /> దేశం 2019లో వ్యవసాయ మాడ్యూల్‌తో జనాభా, గృహ నిర్మాణ జనాభా లెక్కలను నిర్వహించింది.<ref name=":22" /> ==== కేప్ వర్దె ==== వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు 1963, 1978, 1988, 2004, 2015లో నిర్వహించారు.<ref name=":20" /> '''కామెరూన్''' ఈ దేశం తన చివరి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 1984లో నిర్వహించింది. '''కొమొరోస్''' ఈ దేశం తన చివరి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 2004లో నిర్వహించింది. ==== కాంగో ==== [[కాంగో]] తన మొదటి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 1985-1986లో నిర్వహించింది. కాంగోలో రెండవ సాధారణ వ్యవసాయ జనాభా లెక్కల (GAC)ను 2014-2015లో నిర్వహించారు.<ref name=":20" /> ==== కోట్ డి ఐవోర్ ==== 2015/2016 వ్యవసాయ యజమానులు, కమతాల గణన (REEA), [[కోట్ డి ఐవోర్]]లో నిర్వహించిన మూడవ వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు (కోర్ మాడ్యూల్ మాత్రమే). మునుపటి జనాభా లెక్కలు 1974, 2001లో నిర్వహించారు.<ref name=":20" /> '''కాంగో ప్రజాస్వామ్య గణతంత్ర దేశం''' ఈ దేశం తన చివరి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 1990లో నిర్వహించింది. ==== ఈజిప్ట్ ==== [[ఈజిప్ట్]] ఎనిమిది జాతీయ వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను, 1929, 1939, 1950, 1961, 1982, 1990, 2000, 2009/2010 సంవత్సరాలలో పూర్తి గణన ద్వారా నిర్వహించింది.<ref name=":20" /> ==== ఈక్వటోరియల్ గినియా ==== [[ఈక్వటోరియల్ గినియా]]లో మొదటి సాధారణ వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు (GCA) 2015లో నాల్గవ జనాభా, గృహ నిర్మాణ జనాభా లెక్కల (PHC), మొదటి లేబర్ ఫోర్స్, ట్రైనింగ్ అండ్ ఎంప్లాయ్‌మెంట్ సర్వే (LFTES)తో పాటు నిర్వహించారు.<ref name=":20" /> అయితే GCA ఫలితాలను ప్రచురించలేదు. ==== ఎస్వాతిని ==== [[ఎస్వాతిని]] రాజ్యంలో మొదటి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు 1971/1972లో నిర్వహించారు, ఆ తర్వాత 1983/1984, 1992/1993, 2002/2003, 2012/2013లో వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు నిర్వహించారు.<ref name=":20" /> '''ఇథియోపియా''' ఈ దేశం 2001/2002లో నమూనా-ఆధారిత వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను నిర్వహించింది. '''గాబొన్''' ఈ దేశం తన చివరి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 1981-1982లో నిర్వహించింది. ==== గాంబియా ==== 2011/2012 వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు [[గాంబియా]]లో నిర్వహించిన రెండవ సమగ్ర వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు. మొదటిది 2001/2002లో నిర్వహించారు.<ref name=":20" /> '''ఘనా''' [[ఘనా]] స్టాటిస్టికల్ సర్వీస్ (GSS), ఆహార, వ్యవసాయ మంత్రిత్వ శాఖ (MOFA) సంయుక్తంగా చివరి ఘనా వ్యవసాయ జనాభా లెక్కల (GCA)ను 2018లో నిర్వహించాయి. మునుపటిది 1984లో జరిగింది. ==== లెసోతో ==== [[లెసోతో]] 1949 నుండి దశాబ్దాల వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను నిర్వహిస్తోంది. వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు 1949/1950, 1959/1960లను వ్యవసాయ మంత్రిత్వ శాఖ నిర్వహించగా, 1969/1970, 1979/1980, 1989/1990, 1999/2000, 2009/2010, తాజా వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు 2020/2021లను బ్యూరో ఆఫ్ స్టాటిస్టిక్స్ (BOS) నిర్వహించింది.<ref name=":20" /><ref name=":22" /> ==== మలావి ==== వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు 2006/2007 [[మలావి]]లో నిర్వహించిన నాల్గవ వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు. మొదటిది 1968/1969లో, రెండవది 1980/1981లో, మూడవది 1991/1992లో నిర్వహించారు.<ref name=":20" /> '''మాలి''' ఈ దేశం తన చివరి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 2005లో నిర్వహించింది. '''మడగాస్కర్''' ఈ దేశం తన చివరి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 2004లో నిర్వహించింది. ==== మారిషస్ ==== మొదటి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 1930లో [[మారిషస్]] రిపబ్లిక్‌లో నిర్వహించారు, రెండవది 1940లో నిర్వహించారు. వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు 2014 దాదాపు 70 సంవత్సరాల తర్వాత నిర్వహించిన మొదటి లెక్కలు.<ref name=":20" /> '''మౌరిటానియా''' ఈ దేశం తన చివరి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 1984-1985లో నిర్వహించింది. '''మాయొట్టి''' ఈ ఫ్రెంచ్ విదేశీ భూభాగం తన చివరి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 2020లో నిర్వహించింది. '''మొరాకో''' ఈ దేశం తన చివరి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 2016లో (కోర్ మాడ్యూల్ మాత్రమే) నిర్వహించింది, కానీ జనాభా లెక్కల ఫలితాలను ప్రచురించలేదు. ==== మొజాంబిక్ ==== వలస పాలనలో మొదటి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు 1951లో నిర్వహించారు, తర్వాత రెండవది 1961లో, మూడవ వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు 1999/2000లో (స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తర్వాత ఇది మొదటి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు) నిర్వహించారు. వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు 2009/2010 రిపబ్లిక్ ఆఫ్ మొజాంబిక్‌లో నిర్వహించిన నాల్గవ వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు.<ref name=":20" /> ==== నమీబియా ==== వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు 1994/1995 [[నమీబియా]]కు స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తర్వాత చేపట్టిన మొదటిది. దీని తర్వాత వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు 2004/2005, ఆపై 2013/2014లో నిర్వహించారు.<ref name=":20" /> ==== నైజర్ ==== [[నైజర్]]లో చివరి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు 2004–2008లో నిర్వహించారు. మునుపటి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు 1970, 1980లో నిర్వహించారు.<ref name=":20" /> ==== రీయూనియన్ ==== ఫ్రెంచ్ భూభాగమైన [[రీయూనియన్]]లో చివరి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు 2020లో నిర్వహించారు. మునుపటి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు 1970, 1979, 1988, 2000, 2010లో నిర్వహించారు.<ref name=":20" /><ref name=":22" /> ==== సెనెగల్ ==== రిపబ్లిక్ ఆఫ్ [[సెనెగల్]]లో మొదటి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు 1998/1999లో నిర్వహించారు. 2013లో, దేశం నాల్గవ జనాభా, గృహ నిర్మాణ సాధారణ జనాభా లెక్కల (GCPH)ను రెండవ వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలైన జనాభా, గృహ నిర్మాణం, వ్యవసాయం, పశువుల సాధారణ జనాభా లెక్కల (RGPHAE) 2013తో కలిపి నిర్వహించింది.<ref name=":20" /> ==== సీషెల్స్ ==== [[సీషెల్స్]]లో వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు 1950, 1961లో నిర్వహించారు. వ్యవసాయ మాడ్యూల్స్ జనాభా, గృహ నిర్మాణ జనాభా లెక్కల (CPH)లో చేర్చి 1971, 1977, 1987, 1994, 2002, 2010లో నిర్వహించారు. చివరి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు 2011లో నిర్వహించారు.<ref name=":20" /> ==== దక్షిణాఫ్రికా ==== [[దక్షిణాఫ్రికా]] 1918 నుండి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను నిర్వహిస్తోంది. వాణిజ్య వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు (CoCAs) చివరిగా 2002, 2007, 2017లో నిర్వహించారు.<ref>{{cite web |last1=Africa |first1=Statistics South |title=Agric Census has begun |website=Statistics South Africa |url=https://www.statssa.gov.za/?p=11643 |access-date=23 December 2020}}</ref> ==== టాంజానియా ==== దేశానికి స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తర్వాత మొదటి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు 1971/1972లో, రెండవది 1994/1995లో, మూడవది 2002/2003లో, నాల్గవది 2007/2008లో నిర్వహించారు. [[టాంజానియా]] తన ఐదవ జాతీయ నమూనా వ్యవసాయ జనాభా లెక్కల (NSCA)ను 2020లో నిర్వహించింది.<ref name=":20" /> ==== టోగో ==== మొదటి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు 1972లో, రెండవది 1982లో, మూడవది 1996లో, నాల్గవది 2012–2014లో నిర్వహించారు.<ref name=":20" /> '''ట్యునీషియా''' ఈ దేశం తన చివరి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 2004లో నిర్వహించింది. ==== ఉగాండా ==== [[ఉగాండా]]లో మొదటి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు 1963/1965లో, రెండవది 1990/1991లో, మూడవది 2008/2009లో చేపట్టారు. వ్యవసాయ మాడ్యూల్స్ జనాభా, గృహ నిర్మాణ జనాభా లెక్కల (PHCs)లో చేర్చి 2002, 2014లో నిర్వహించారు. ఉగాండా 2008లో జాతీయ పశువుల గణన (NLC)ను కూడా నిర్వహించింది. 2008/2009లో ఉగాండా తన చివరి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కల (UCA)ను నిర్వహించింది.<ref name=":20" /> === అమెరికా === ==== ఆంటిగ్వా బార్బుడా ==== 2007 వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు [[ఆంటిగ్వా బార్బుడా]]లో నిర్వహించిన మూడవ వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు. మునుపటి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు 1961, 1984లో నిర్వహించారు.<ref name=":20" /> ==== అర్జెంటీనా ==== [[అర్జెంటీనా]]లో మొదటి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు 1888లో నిర్వహించారు. ఆ తర్వాత 1895, 1908, 1914, 1937, 1947, 1952, 1960, 1969, 1988, 2002, 2008, 2018లో పదకొండు జనాభా లెక్కలు చేపట్టారు.<ref name=":10" /><ref name=":20" /> ==== బెలిజ్ ==== [[బెలిజ్]] మొదటి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు 1970 వ్యవసాయ జనాభా లెక్కల ప్రపంచ కార్యక్రమం రౌండ్ (WCA 1970) ఫ్రేమ్‌లో నిర్వహించారు, ఆ తర్వాత 1984/1985, 2011, 2018/2019లో నిర్వహించారు.<ref name=":20" /> 2018/2019 జనాభా లెక్కల నివేదిక ప్రచురించలేదు. ==== బొలీవియా ==== మొదటి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు 1950లో, రెండవది 1984లో నిర్వహించారు. 2013 వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు [[బొలీవియా]] ప్లూరినేషనల్ స్టేట్‌లో నిర్వహించిన మూడవ జనాభా లెక్కలు. ==== బ్రెజిల్ ==== [[బ్రెజిల్]]లో మొదటి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు 1920లో నిర్వహించారు. 1940 నుండి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు దశాబ్దానికి ఒకసారి చొప్పున 1970 వరకు, ఆ తర్వాత ఐదేళ్లకు ఒకసారి 1985 వరకు నిర్వహించారు. తర్వాత వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు 1996, 2006, 2017లో జరిగాయి.<ref name=":8" /><ref name=":20" /><ref>{{Cite news|title=Agência IBGE Notícias|work=Censo Agropecuário completa 100 anos e retrata história do setor no país|url=https://agenciadenoticias.ibge.gov.br/agencia-noticias/2012-agencia-de-noticias/noticias/28727-censo-agropecuario-completa-100-anos-e-retrata-historia-do-setor-no-pais}}</ref> ==== కెనడా ==== 1896లో ప్రారంభించి ప్రతి ఐదేళ్లకు ఒకసారి ప్రత్యేక వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు మానిటోబాలో, 1906లో ప్రారంభించి అల్బెర్టా, సస్కట్చేవాన్లలో తీసుకున్నారు. 1956 నుండి ఐదేళ్ల వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను దేశం మొత్తానికి విస్తరించారు, జనాభా లెక్కలతో కలిపి నిర్వహించారు. చివరి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు 2021లో నిర్వహించారు.<ref name=":2" /><ref name=":20" /><ref name=":22" /> ==== చిలీ ==== [[చిలీ]]లో మొదటి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు 1930లో నిర్వహించారు. 1936 నుండి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు పదేళ్లకు ఒకసారి చొప్పున క్రమం తప్పకుండా నిర్వహిస్తున్నారు, సాధారణంగా జనాభా, గృహ నిర్మాణ జనాభా లెక్కల తర్వాత నిర్వహిస్తారు. ఎనిమిదవ జనాభా లెక్కలను 2021లో నిర్వహించారు, దీనిని జాతీయ వ్యవసాయ, అటవీ జనాభా లెక్కల (CAF) అని పిలుస్తారు.<ref name=":20" /> ==== కొలంబియా ==== [[కొలంబియా]]లో మొదటి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు 1960లో నిర్వహించారు, ఇది 16 పరిపాలనా విభాగాలను కవర్ చేసింది. రెండవ వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు 1970లో నిర్వహించారు, ఇది 21 పరిపాలనా విభాగాలను కవర్ చేసింది. 2014 వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు దేశంలో నిర్వహించిన మూడవ వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు, ఇది గ్రామీణ ప్రాంతాలన్నింటినీ కవర్ చేసింది.<ref name=":7" /><ref name=":20" /> ==== కోస్టారికా ==== రిపబ్లిక్ ఆఫ్ [[కోస్టారికా]]కు చెందిన జాతీయ వ్యవసాయ జనాభా లెక్కల (NAC) 2014 అనేది నిర్వహించిన ఆరవ వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు. మునుపటి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు 1950, 1955, 1963, 1973, 1984లో నిర్వహించారు.<ref name=":20" /> '''డొమినికా''' ఈ దేశం తన చివరి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 1995లో నిర్వహించింది. '''డొమినికన్ రిపబ్లిక్''' ఈ దేశం తన చివరి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 1981లో నిర్వహించింది. '''ఈక్వెడార్''' ఈ దేశం తన చివరి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 1999/2000లో నిర్వహించింది. ==== ఎల్ సాల్వడార్ ==== [[ఎల్ సాల్వడార్]] తన మొదటి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 1950లో నిర్వహించింది, ఆ తర్వాత మిగిలిన రెండు వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 1961, 1971లో నిర్వహించింది. 36 సంవత్సరాల తర్వాత దేశం 2010 జనాభా లెక్కల రౌండ్ ఫ్రేమ్‌వర్క్‌లో తన నాల్గవ వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 2007-2008లో నిర్వహించింది.<ref name=":20" /> ==== ఫ్రెంచ్ గయానా ==== చివరి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు ఫ్రెంచ్ గయానాలో 2020లో నిర్వహించారు. మునుపటి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు 1970, 1979, 1988, 2000, 2010లో నిర్వహించారు.<ref name=":20" /> ==== గ్రెనడా ==== గత 50 ఏళ్లలో [[గ్రెనడా]]లో ఆరు వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు నిర్వహించారు. వెస్ట్ ఇండీస్ లో భాగంగా రెండు 1946, 1961లో నిర్వహించగా, మిగిలిన నాలుగు గ్రెనడా వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలుగా 1975, 1981, 1995, 2012లో నిర్వహించారు.<ref name=":20" /> ==== గ్వాడెలోప్ ==== ఫ్రెంచ్ భూభాగమైన గ్వాడెలోప్‌లో చివరి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు 2020లో నిర్వహించారు. మునుపటి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు 1970, 1979, 1988, 2000, 2010లో నిర్వహించారు.<ref name=":20" /> ==== గయానా ==== [[గయానా]] తన మొదటి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 2020లో నిర్వహించాలని ప్రణాళిక వేసింది, కానీ ప్రధానంగా కోవిడ్-19 కారణంగా ఇది రద్దయింది.<ref name=":20" /><ref>{{Cite news|title=Plans underway for agri census|work=Stabroek News|url=https://www.stabroeknews.com/2017/10/16/news/guyana/plans-underway-for-agri-census/}}</ref><ref name=":22" /> ==== హైతీ ==== సాధారణ వ్యవసాయ జనాభా లెక్కల (GAC) 2008/2009 [[హైతీ]]లో నిర్వహించిన మొట్టమొదటి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు. వ్యవసాయంపై మునుపటి నిర్మాణ డేటాను జనాభా గణనల (PCs) ద్వారా అందించారు, ఇవి 1950, 1971, 1982లలో నిర్వహించారు, వ్యవసాయ సంబంధిత అంశాలతో ఒక విభాగాన్ని చేర్చారు.<ref name=":20" /> '''హోండురాస్''' ఈ దేశం తన చివరి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 1993లో నిర్వహించింది. ==== జమైకా ==== [[జమైకా]]లో మొదటి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను జనాభా, గృహ నిర్మాణ జనాభా లెక్కలతో కలిపి 1943లో చేపట్టారు. రెండవది 1961లో నిర్వహించగా, మూడవది 1968/1969లో నిర్వహించారు, ఇది FAO వ్యవసాయ జనాభా లెక్కల ప్రపంచ కార్యక్రమలో జమైకా మొదటి భాగస్వామ్యంగా నిలిచింది. ఆ తర్వాత వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 1978/1979, 1996, 2007లో చేపట్టారు.<ref name=":20" /> ==== మార్టినిక్ ==== ఫ్రెంచ్ భూభాగమైన మార్టినిక్‌లో చివరి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు 2020లో నిర్వహించారు. మునుపటి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు 1970, 1979, 1988, 2000, 2010లో నిర్వహించారు.<ref name=":20" /><ref name=":22" /> ==== మెక్సికో ==== [[మెక్సికో]]లో మొదటి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు 1930లో నిర్వహించారు, ఆ తర్వాత ప్రతి పదేళ్లకు 1940, 1950, 1960, 1970, 1981, 1991లో నిర్వహించారు. చివరి వ్యవసాయ, అటవీ జనాభా లెక్కల (CAF)ను 2007లో నిర్వహించారు.<ref name=":20" /> దేశం 2022లో కొత్త వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను నిర్వహించాలని ప్రణాళిక వేసింది.<ref name=":22" /> ==== నికరాగ్వా ==== [[నికరాగ్వా]]లో మొదటి జాతీయ వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు 1963లో నిర్వహించారు. రెండవ వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు 1971లో నిర్వహించారు. దాదాపు 30 సంవత్సరాల తర్వాత నికరాగ్వా తన మూడవ వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 2001లో చేపట్టింది. నాల్గవది 2011లో నిర్వహించారు.<ref name=":20" /> ==== పనామా ==== [[పనామా]]లో మొదటి దేశవ్యాప్త వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు 1950లో పూర్తి గణన ద్వారా నిర్వహించారు; రెండవది 1961లో నమూనా ప్రాతిపదికన నిర్వహించారు. మిగిలిన ఆరు దశాబ్దాల వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 1971, 1981, 1991, 2001, 2011లో పూర్తి గణన ద్వారా నిర్వహించారు.<ref name=":20" /> ==== పరాగ్వే ==== [[పరాగ్వే]]లో మొదటి దేశవ్యాప్త వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు 1942/1944లో చేపట్టారు. రెండవ జనాభా లెక్కలు 1957లో, మూడవది 1981లో, నాల్గవది 1991లో చేపట్టారు. 2008 జాతీయ వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు దేశంలో నిర్వహించిన ఐదవ జనాభా లెక్కలు.<ref name=":20" /> దేశం 2022లో కొత్త వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను ప్రణాళిక వేస్తోంది.<ref name=":22" /> ==== పెరూ ==== [[పెరూ]]లో మొదటి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు 1961లో (జనాభా, గృహ నిర్మాణ జనాభా లెక్కలతో కలిపి) నిర్వహించారు, ఆ తర్వాత 1972, 1994, 2012లో ఇతర జనాభా లెక్కలు నిర్వహించారు.<ref name=":20" /> ==== ప్యూర్టో రికో ==== కామన్వెల్త్ ఆఫ్ ప్యూర్టో రికోలో మొదటి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు 1910లో నిర్వహించారు. ఆ సంవత్సరం నుండి 1950 వరకు దశాబ్దపు జనాభా గణనలతో కలిపి ప్రతి పదేళ్లకు ఒకసారి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు తీసుకున్నారు. ఆ తర్వాత సమయాన్ని సర్దుబాటు చేశారు, ఐదేళ్ల డేటా సేకరణ చక్రం ఆధారంగా వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు నిర్వహిస్తారు, ఇది 2, 7తో ముగిసే సంవత్సరాలను కవర్ చేస్తుంది. ప్యూర్టో రికోకు 2002 వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు క్యాలెండర్-సంవత్సర ప్రాతిపదికన తీసుకున్న మొదటిది, ప్యూర్టో రికో జనాభా లెక్కలను అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలకు అనుగుణంగా మార్చారు; తదుపరి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు క్యాలెండర్ ప్రాతిపదికన కొనసాగుతున్నాయి, చివరిది 2018లో నిర్వహించారు.<ref name=":20" /> దేశం 2022లో కొత్త వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను ప్రణాళిక వేస్తోంది.<ref name=":22" /> '''సెయింట్ కిట్స్ నెవిస్''' ఈ దేశం తన చివరి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 2000లో నిర్వహించింది. దేశం 2022లో కొత్త వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను ప్రణాళిక వేస్తోంది.<ref name=":22" /> ==== సెయింట్ లూసియా ==== 2007 సెయింట్ లూసియా వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు దేశం యొక్క ఆరవ వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు. మునుపటి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు 1946, 1961, 1973/74, 1986, 1996లో నిర్వహించారు.<ref name=":20" /> దేశం 2023లో కొత్త వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను ప్రణాళిక వేస్తోంది.<ref name=":22" /> '''సెయింట్ విన్సెంట్ గ్రెనడీన్స్''' ఈ దేశం తన చివరి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 2000లో నిర్వహించింది. దేశం 2024లో కొత్త వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను ప్రణాళిక వేస్తోంది.<ref name=":22" /> ==== సురినామ్ ==== [[సురినామ్]]లో మొదటి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 1953లో చేపట్టారు. రెండవ, మూడవ జనాభా లెక్కలు 1959, 1969లో తీసుకున్నారు. నాల్గవ వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 1981లో నిర్వహించగా, ఐదవది 2008లో నిర్వహించారు.<ref name=":20" /> దేశం 2023లో కొత్త వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను ప్రణాళిక వేస్తోంది. ==== అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు ==== [[అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు|అమెరికా]] వ్యవసాయంలో మొదటి జనాభా లెక్కలను ఆరవ దశాబ్దపు జనాభా గణనలో భాగంగా 1840లో తీసుకున్నారు. 1920 జనాభా లెక్కల తర్వాత, జనాభా లెక్కల విరామం ప్రతి ఐదు సంవత్సరాలకు మార్చారు, దీని ఫలితంగా 1925, 1935, 1945లలో ప్రత్యేక మధ్య దశాబ్దపు వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు నిర్వహించారు. 1950 వరకు దశాబ్దపు జనాభా లెక్కల్లో భాగంగా వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను తీయడం కొనసాగించారు. 1954 నుండి 1974 వరకు 4, 9తో ముగిసే సంవత్సరాలకు జనాభా లెక్కలు తీసుకున్నారు. 1976లో, కాంగ్రెస్ ఐదేళ్ల డేటా సేకరణ చక్రాన్ని 2, 7తో ముగిసే సంవత్సరాలకు ఇతర ఆర్థిక గణనలతో సమానంగా ఉండేలా మార్చింది, ఈ చక్రం నేటికీ కొనసాగుతోంది. 2017 వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు ఇరవై తొమ్మిదవ ఫెడరల్ వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు, యునైటెడ్ స్టేట్స్ డిపార్ట్‌మెంట్ ఆఫ్ అగ్రికల్చర్ (USDA), నేషనల్ అగ్రికల్చరల్ స్టాటిస్టిక్స్ సర్వీస్ (NASS) నిర్వహించిన ఐదవది.<ref name=":3" /><ref name=":20" /> దేశం 2022లో కొత్త వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను ప్రణాళిక వేస్తోంది.<ref name=":22" /> ==== యు.ఎస్. వర్జిన్ ఐలాండ్స్ ==== మొదటి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు యునైటెడ్ స్టేట్స్ వర్జిన్ ఐలాండ్స్ (యు.ఎస్. వర్జిన్ ఐలాండ్స్)లో 1920లో, రెండవది 1930లో నిర్వహించారు. ఇతర జనాభా లెక్కలు 1960 వరకు పదేళ్ల విరామంలో నిర్వహించారు, 1964లో తీసుకున్న జనాభా లెక్కల నుండి ప్రారంభించి, యు.ఎస్. వర్జిన్ ఐలాండ్స్ వ్యవసాయ ఐదేళ్ల ప్రణాళికలో చేర్చారు. ఆర్థిక గణనలతో సమానంగా ఉండటానికి తేదీలను సర్దుబాటు చేశారు, తత్ఫలితంగా తదుపరి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 1978, 1982లలో నిర్వహించారు. 1982 తర్వాత, వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు ఐదేళ్ల చక్రానికి తిరిగి మార్చారు. 2018 వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు యు.ఎస్. వర్జిన్ ఐలాండ్స్‌లో చేపట్టిన పదిహేనవది.<ref name=":20" /> ఈ యు.ఎస్. భూభాగం 2022లో కొత్త వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను ప్రణాళిక వేస్తోంది.<ref name=":22" /> ==== ఉరుగ్వే ==== [[ఉరుగ్వే]]లో మొదటి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు 1852లో నిర్వహించారు. 1852 నుండి 2000 వరకు నాలుగు పశువుల గణనలు, 14 సాధారణ వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు (ACలు) నిర్వహించారు. చివరి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు 2011లో నిర్వహించారు. దేశం 2022లో కొత్త వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను ప్రణాళిక వేస్తోంది.<ref name=":22" /> ==== వెనిజులా ==== బొలివేరియన్ రిపబ్లిక్ ఆఫ్ [[వెనిజులా]] మొదటి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు 1937లో నిర్వహించారు. 1949, 1961, 1971లో వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు, జనాభా, గృహ నిర్మాణ జనాభా లెక్కలను కలిపి నిర్వహించారు. 1985, 1997, 2008లో స్వతంత్ర వ్యవసాయ జనాభా లెక్కల శ్రేణిని నిర్వహించారు.<ref name=":20" /> 2024 జనాభా లెక్కల నివేదిక ప్రచురించలేదు. === ఆసియా === ==== ఆర్మేనియా ==== [[ఆర్మేనియా]]లో మొట్టమొదటి సమగ్ర వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 2014లో నిర్వహించారు. 2014 వరకు, పశువుల గణనలు, శాశ్వత పంటల గణనల వంటి అనేక ప్రత్యేక వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు (ACలు) నిర్వహించారు.<ref name=":20" /> ==== అజర్‌బైజాన్ ==== మొదటి సమగ్ర వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు 1921లో నిర్వహించారు. 2015లో, [[అజర్‌బైజాన్]] తన రెండవ సమగ్ర వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను నిర్వహించింది. ఈ రెండు సమగ్ర వ్యవసాయ జనాభా లెక్కల మధ్య, పశువుల గణనలు లేదా పంటలు, పండ్ల తోటలు, ద్రాక్షతోటల విస్తీర్ణ గణనల వంటి ప్రత్యేక వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను మాత్రమే నిర్వహించారు.<ref name=":20" /> ==== బంగ్లాదేశ్ ==== [[బంగ్లాదేశ్]]లో చేపట్టిన మొదటి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 1960లో నిర్వహించారు. రెండవది 1977లో నిర్వహించారు, ఆ తర్వాత 1983/1984, 1996, 2008, 2019/2020లో వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు నిర్వహించారు.<ref name=":20" /><ref name=":22" /> ==== భూటాన్ ==== [[భూటాన్]] రాజ్యం 2000లో తన మొట్టమొదటి పునరుత్పాదక సహజ వనరుల (RNR) జనాభా లెక్కలను నిర్వహించింది, ఆపై 2009, 2019లో నిర్వహించింది.<ref name=":20" /> ==== కంబోడియా ==== [[కంబోడియా]] తన మొదటి జాతీయ వ్యవసాయ జనాభా లెక్కల (NCAC)ను 2013లో నిర్వహించింది.<ref name=":20" /> ==== చైనా ==== [[చైనా]]లో వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 1996, 2006, 2016లో నిర్వహించారు.<ref name=":20" /> ==== సైప్రస్ ==== రిపబ్లిక్ ఆఫ్ [[సైప్రస్]] 1960లో స్వాతంత్ర్యం సాధించినప్పటి నుండి ఆరు వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను నిర్వహించింది: 1977, 1985, 1994, 2003, 2010, 2020. 2010 వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలతో పాటు వ్యవసాయ ఉత్పత్తి పద్ధతులపై సర్వే (SAPM) నిర్వహించారు.<ref name=":20" /> ==== జార్జియా ==== [[జార్జియా]]లో మొదటి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 2004లో నిర్వహించారు. 2014 సాధారణ జనాభా గణన (GPC)తో కలిపి నిర్వహించిన రెండవది వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు 2014.<ref name=":20" /> ==== భారతదేశం ==== జాతీయ నమూనా సర్వేల డైరెక్టరేట్ నిర్వహించిన నమూనా సర్వేల ద్వారా వ్యవసాయ జనాభా లెక్కల ప్రపంచ కార్యక్రమం (WCA) 1930, 1950, 1960లో భారతదేశం పాల్గొంది. దేశంలో నిర్వహించిన మొట్టమొదటి సమగ్ర వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలుగా 1970/1971 జనాభా లెక్కలను పరిగణిస్తారు. ఐదేళ్లకోసారి నిర్వహించే వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను వరుసగా 1976/1977, 1980/1981, 1985/1986, 1990/1991, 1995/1996, 2000/2001, 2005/2006, 2010/2011, 2015/2016లలో చేపట్టారు.<ref name=":20" /><ref>{{Cite news|title=10th agricultural census begins, final report in 2018|work=OneIndia|url=https://www.oneindia.com/agriculture/10th-agricultural-census-begins-final-report-2018-2249161.html}}</ref> 2022లో కొత్త జనాభా లెక్కలను ప్రణాళిక చేశారు. ==== ఇండోనేషియా ==== [[ఇండోనేషియా]] మొదటి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 1963లో నిర్వహించారు, అప్పటి నుండి ప్రతి పదేళ్లకు ఒకసారి; కాబట్టి 1973, 1983, 1993, 2003, 2013లో నిర్వహించారు.<ref name=":20" /> 2023 కోసం కొత్త జనాభా లెక్కలను ప్రణాళిక చేశారు. ==== ఇరాన్ ==== దేశంలో మొదటి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 1973లో నిర్వహించారు, ఆ తర్వాత 1988, 1993, 2003, 2014లో నిర్వహించారు.<ref name=":20" /> '''ఇజ్రాయెల్''' చివరి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 2017లో నిర్వహించారు. ==== జపాన్ ==== వ్యవసాయ జనాభా లెక్కల ప్రపంచ కార్యక్రమం 1950కు అనుగుణంగా [[జపాన్]]లో వ్యవసాయ, అటవీ జనాభా లెక్కలను (CAF) మొదటిసారిగా 1950లో నిర్వహించారు. 1960 నుండి అటవీ కోసం జనాభా డేటా సేకరణ నిర్వహిస్తున్నారు. CAF 2005 నుండి, వ్యవసాయ, అటవీ జనాభా లెక్కలను ప్రతి ఐదు సంవత్సరాలకు ఒకసారి నిర్వహిస్తున్నారు. CAF 2020 అనేది వ్యవసాయం కోసం నిర్వహించిన పదిహేనవ జనాభా డేటా సేకరణ, అటవీ కోసం తొమ్మిదవది.<ref name=":11" /><ref name=":20" /><ref name=":22" /> ==== జోర్డాన్ ==== హాషెమైట్ కింగ్‌డమ్ ఆఫ్ [[జోర్డాన్]]లో మొదటి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 1953లో నిర్వహించారు, ఆ తర్వాత 1965, 1975, 1983, 1997, 2007, 2017లో జనాభా లెక్కలను (ACలు) నిర్వహించారు.<ref name=":20" /> ==== కజకిస్తాన్ ==== 2006/2007 వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు [[కజకిస్తాన్]]లో నిర్వహించిన మొదటిది.<ref name=":20" /> '''కిర్గిజ్స్తాన్''' చివరి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 2002లో నిర్వహించారు. ==== దక్షిణ కొరియా ==== [[దక్షిణ కొరియా]] దశాబ్దపు WCAలో పాల్గొంది, 1960 నుండి 1990 వరకు (1960, 1970, 1980, 1990లలో) ప్రతి పదేళ్లకు వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు నిర్వహించారు. 1995 నుండి కొరియాలో వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను ప్రతి ఐదేళ్లకు ఒకసారి చేపట్టారు. 2010 నుండి, మూడు జనాభా లెక్కలను ఒకే జనాభా లెక్కలుగా ఏకీకృతం చేశారు, ఐదేళ్ల వ్యవధితో వ్యవసాయ, అటవీ, మత్స్య జనాభా లెక్కలు (CAFF) రూపొందించారు. అదనంగా 1980 నుండి అమలులో ఉన్న రూరల్ కమ్యూనిటీ సర్వే, CAFF 2015తో ఏకకాలంలో చేపట్టారు.<ref name=":11" /><ref name=":20" /> దేశం 2020లో కొత్త CAFFని నిర్వహించింది. ==== లావోస్ ==== లావో పీపుల్స్ డెమోక్రటిక్ రిపబ్లిక్‌లో మొదటి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 1998/1999లో, రెండవది 2010/2011లో, మూడవది 2020లో నిర్వహించారు.<ref name=":20" /><ref name=":22" /> ==== లెబనాన్ ==== [[లెబనాన్]]లో వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 1961/1962, 1970, 1998లో నిర్వహించారు. పశువుల గణన 1980లో నిర్వహించారు. చివరి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 2010లో నిర్వహించారు.<ref name=":20" /> '''మలేషియా''' చివరి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 2005లో నిర్వహించారు. ==== మంగోలియా ==== [[మంగోలియా]] తన మొదటి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 2011లో నిర్వహించింది.<ref name=":20" /> ==== మయన్మార్ ==== [[మయన్మార్]] 1953/1954 ప్రపంచ వ్యవసాయ జనాభా లెక్కల్లో పాల్గొంది; అయితే, ఆ జనాభా లెక్కల పరిధి 252 టౌన్‌షిప్‌ల పరిసరాల్లోని 2 143 గ్రామాలకు మాత్రమే పరిమితం చేయబడింది. నమూనా-ఆధారిత వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 1993లో నిర్వహించారు, ఆ తర్వాత 2003, 2010లో పూర్తి జనాభా లెక్కలు నిర్వహించారు.<ref name=":20" /> ==== నేపాల్ ==== [[నేపాల్]]లో మొదటి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 1961/1962లో నిర్వహించారు, ఆ తర్వాత 1971/1972, 1981/1982, 1991/1992, 2001/2002, 2011/2012లో దశాబ్దాల వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు నిర్వహించారు.<ref name=":20" /> కొత్త జనాభా లెక్కలు 2022లో నిర్వహించారు. ==== ఒమన్ ==== సుల్తానేట్ ఆఫ్ [[ఒమన్]] నాలుగు సాధారణ వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను నిర్వహించింది, ఇది 1978/1979 నుండి ప్రారంభమైంది. రెండవ వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 1992/1993లో, మూడవది 2004/2005లో నిర్వహించారు. నాల్గవ వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 2012/2013లో నిర్వహించారు.<ref name=":20" /> ==== పాకిస్తాన్ ==== ఇస్లామిక్ రిపబ్లిక్ ఆఫ్ పాకిస్తాన్‌లో ఆరు వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను నిర్వహించారు: మొదటిది 1960లో, తర్వాత 1972, 1980, 1990, 2000, 2010లో నిర్వహించారు.<ref name=":20" /> ==== పాలస్తీనా ==== 2010 వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు పాలస్తీనాలో నిర్వహించిన మొదటి లెక్కలు.<ref name=":20" /> పాలస్తీనా రెండవ వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 2021లో నిర్వహించింది. ==== ఫిలిప్పీన్స్ ==== [[ఫిలిప్పీన్స్]]లో దశాబ్దపు వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు మొదటిసారిగా 1960లో నిర్వహించారు, ఆ తర్వాత జనాభా లెక్కలు 1971, 1981, 1991, 2002లో నిర్వహించారు. 2012 వ్యవసాయ, మత్స్య జనాభా లెక్కల (CAF) దేశంలో దశాబ్దాల వ్యవసాయ జనాభా లెక్కల శ్రేణిలో ఆరవది, దశాబ్దాల మత్స్య జనాభా లెక్కల శ్రేణిలో ఐదవది.<ref name=":13" /><ref name=":20" /> '''ఖతార్''' ఈ దేశం తన చివరి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 2000లో నిర్వహించింది. ==== సౌదీ అరేబియా ==== [[సౌదీ అరేబియా]]లో మొదటి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు 1973/1974లో, రెండవది 1982లో, మూడవది 1999లో, నాల్గవది 2015లో నిర్వహించారు.<ref name=":20" /> ==== శ్రీలంక ==== దేశంలో వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను నిర్వహించడానికి చేసిన మొదటి ప్రయత్నం ప్రొడక్షన్ సెన్సస్, ఇది 1921లో జరిగింది. పాక్షిక వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 1924, 1929లో నిర్వహించారు. ఆ తర్వాత వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 1946, 1952, 1962, 1973, 1982, 2002లో నిర్వహించారు. 2013/2014లో దేశం ఆర్థిక గణన - వ్యవసాయ కార్యకలాపాలను (EC-AA) నిర్వహించింది.<ref name=":20" /> ==== తజికిస్తాన్ ==== వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు 2013 అనేది రిపబ్లిక్ ఆఫ్ తజికిస్తాన్‌లో నిర్వహించిన మొదటి సమగ్ర వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు. 2013 వరకు, 1985లో నాటిన విస్తీర్ణ గణన, 1992లో పశువుల గణన, 1994లో శాశ్వత పంటల గణన వంటి ప్రత్యేక వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను మాత్రమే నిర్వహించారు.<ref name=":20" /> ==== థాయిలాండ్ ==== [[థాయిలాండ్]]లో మొదటి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు 1950లో నిర్వహించారు, ఆ తర్వాత 1963, 1978, 1993, 2003, 2013లో నిర్వహించారు.<ref name=":14" /><ref name=":20" /> '''తైమూర్-లెస్టె''' స్వతంత్ర దేశంగా 2019లో దేశం తన మొదటి తైమూర్-లెస్టె వ్యవసాయ జనాభా లెక్కల (TLAC)ను నిర్వహించింది. ==== వియత్నాం ==== [[వియత్నాం]]లో మొదటి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు 1994లో నిర్వహించారు. రెండవది 2001లో నిర్వహించారు, ఆ తర్వాత 2006, 2011, 2016లో నిర్వహించారు.<ref name=":20" /> 2020లో జనరల్ స్టాటిస్టిక్స్ ఆఫీస్ (GSO) మొదటిసారిగా మధ్య-కాల వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను అమలు చేసింది, ఇందులో మొత్తం వ్యవసాయ, అటవీ, మత్స్య కమతాల్లో దాదాపు 10% కవర్ చేశారు. === ఐరోపా === యూరోపియన్ యూనియన్ గణాంక కార్యాలయమైన యూరోస్టాట్ తన సభ్య దేశాలన్నింటికీ సమాచారాన్ని అందిస్తుంది.<ref name=":6" /><ref name=":20" /> ==== అల్బేనియా ==== 1998 అగ్రికల్చరల్ హోల్డింగ్స్ సెన్సస్ (CAH) అల్బేనియాలో నిర్వహించిన మొదటి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు. రెండవ వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 2012లో నిర్వహించారు.<ref name=":20" /> ==== ఆస్ట్రియా ==== ఆస్ట్రియా తన మొదటి వ్యవసాయ, అటవీ కమతాల గణనను 1902లో నిర్వహించింది. తదుపరి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 1930, 1939, 1951లో, 1960 నుండి 1990 వరకు ప్రతి పదేళ్లకోసారి నిర్వహించారు. గత మూడు వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు 1999, 2010, 2020లో జరిగాయి. వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు 2010ని వ్యవసాయ ఉత్పత్తి పద్ధతుల సర్వే (SAPM)తో పాటుగా నిర్వహించారు.<ref name=":20" /> '''బెలారస్''' చివరి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 2019లో నిర్వహించారు, మొదటిసారిగా 2019 జనాభా, గృహ నిర్మాణ జనాభా లెక్కలతో విలీనం చేశారు.<ref name=":22" /> ==== బెల్జియం ==== జనాభా లెక్కల రౌండ్లన్నింటిలోనూ బెల్జియం పాల్గొంది. మొదటి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 1846లో నిర్వహించారు. 1846, 1960 మధ్య ఎనిమిది జనాభా లెక్కలు 10 నుండి 15 సంవత్సరాల వ్యవధిలో నిర్వహించారు. యూరోపియన్ యూనియన్ (EU) ఆరు వ్యవస్థాపక దేశాలలో ఒకటిగా బెల్జియం 1960 నుండి EU ప్రమాణాలు, అవసరాలకు అనుగుణంగా వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను నిర్వహిస్తోంది. చివరి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 2020లో నిర్వహించారు.<ref name=":22" /> వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు 2010ని వ్యవసాయ ఉత్పత్తి పద్ధతుల సర్వే (SAPM)తో కలిపి నిర్వహించారు.<ref name=":20" /> ==== బల్గేరియా ==== బల్గేరియాలో భూయాజమాన్యం మొదటి జనాభా లెక్కలను 1897లో చేపట్టారు. తదుపరి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 1934 (జనాభా సాధారణ జనాభా లెక్కల కింద), 1946, 1993, 2003, 2010, 2020లో నిర్వహించారు. 2020లో నిర్వహించిన చివరి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు EU చట్టానికి అనుగుణంగా ఉన్న మూడవది, బల్గేరియా EUలో చేరిన తర్వాత నిర్వహించిన రెండవది.<ref name=":20" /><ref name=":22" /> ==== క్రొయేషియా ==== స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తర్వాత క్రొయేషియాలో మొదటి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 2003లో నిర్వహించారు. గతంలో 1960లో సమగ్ర వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను చేపట్టగా, 1969లో వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను నమూనా పద్ధతిని ఉపయోగించి నిర్వహించారు. 1971, 1981, 1991, 2001లో వ్యవసాయ కమతాల గణనను జనాభా గణనల ఫ్రేమ్‌వర్క్‌లో నిర్వహించారు. ఫామ్ స్ట్రక్చర్ సర్వే (FSS), క్రొయేషియాలో 2010లో నమూనా ప్రాతిపదికన నిర్వహించారు. వ్యవసాయ ఉత్పత్తి పద్ధతుల సర్వే (SAPM)ని FSS 2010తో కలిపి నిర్వహించారు.<ref name=":20" /> చివరి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు 2020లో నిర్వహించారు.<ref name=":22" /> ==== చెకియా ==== చెకియా, స్లోవేకియాలతో ఏర్పడిన సమాఖ్య రాష్ట్రమైన చెకోస్లోవేకియాలో భాగంగా చెకియా 1930, 1970, 1980, 1990 జనాభా లెక్కల రౌండ్లలో పాల్గొంది. ఆ తర్వాత వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు 2000, 2010, 2020లో జరిగాయి. వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు 2010ని వ్యవసాయ ఉత్పత్తి పద్ధతుల సర్వే (SAPM)తో కలిపి నిర్వహించారు.<ref name=":20" /> ==== డెన్మార్క్ ==== డెన్మార్క్ 1930 నుండి జనాభా లెక్కల రౌండ్లలో పాల్గొంటోంది. తదుపరి సంవత్సరాల్లో, వ్యవసాయ సర్వేలను జనాభా లెక్కలుగా (పూర్తి గణన ఆధారంగా) నిర్వహించారు: 1983 వరకు, 1985, 1987, 1989, 1999, 2010, 2020లో నిర్వహించారు. వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు 2010 (లేదా ఫామ్ స్ట్రక్చర్ సర్వే, FSS)లో సేకరించిన డేటాను పూర్తి చేయడానికి 2011లో వ్యవసాయ ఉత్పత్తి పద్ధతుల సర్వే (SAPM) నిర్వహించారు.<ref name=":20" /><ref name=":22" /> ==== ఎస్టోనియా ==== వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు 2020 అనేది ఎస్టోనియాలో నిర్వహించిన ఏడవది.<ref name=":22" /> మునుపటి వాటిని 1919, 1925, 1929, 1939, 2001, 2010లలో నిర్వహించారు.<ref name=":20" /> ==== ఫిన్లాండ్ ==== ఫిన్లాండ్‌లో మొదటి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 1910లో నిర్వహించారు. అప్పటి నుండి, దాదాపు ప్రతి పదేళ్లకు ఒకసారి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు నిర్వహిస్తున్నారు. తాజా వాటిని 1959, 1969, 1990, 1999/2000, 2020/2021లో చేపట్టారు. పదకొండవ, చివరిది 2020/2021లో చేపట్టారు.<ref name=":20" /><ref name=":22" /> ==== ఫ్రాన్స్ ==== చివరి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు ఫ్రాన్స్‌లో 2020లో నిర్వహించారు. మునుపటి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు 1955, 1970, 1979, 1988, 2000, 2010లలో నిర్వహించారు. మొదటి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు యూరప్‌లో కేవలం ఫ్రాన్స్‌లో మాత్రమే చేపట్టారు. ఫ్రెంచ్ భూభాగాల్లో (ఫ్రెంచ్ గయానా, గ్వాడెలోప్, రీయూనియన్, మార్టినిక్) వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు 1970 నుండి ప్రారంభించి నిర్వహించారు.<ref name=":20" /> ==== జర్మనీ ==== 1949తో ప్రారంభించి ఫెడరల్ రిపబ్లిక్ ఆఫ్ జర్మనీలో 1960, 1971, 1979లలో వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు నిర్వహించారు. 1991 వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు ఏకీకృత జర్మనీలో నిర్వహించిన మొదటిది, ఆ తర్వాత 1999, 2010, 2020లలో నిర్వహించారు.<ref name=":22" /> వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు 2010ని వ్యవసాయ ఉత్పత్తి పద్ధతుల సర్వే (SAPM)తో కలిపి నిర్వహించారు.<ref name=":20" /> ==== గ్రీస్ ==== మొదటి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు 1950లో నిర్వహించారు. 1950 నుండి ఐదు వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 1961, 1971, 1981, 1991, 1999/2000, 2009/2010, 2021లలో నిర్వహించారు, అయితే చివరిది కోవిడ్-19 మహమ్మారి కారణంగా 2020 నుండి వాయిదా పడింది. 2009/2010 వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను వ్యవసాయ ఉత్పత్తి పద్ధతుల సర్వే (SAPM)తో ఏకకాలంలో నిర్వహించారు.<ref name=":20" /> ==== హంగేరీ ==== హంగేరీలో మొదటి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 1895లో నిర్వహించారు, ఆ తర్వాత రెండవది 1935లో నిర్వహించారు. 1972 నుండి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను క్రమం తప్పకుండా, WCA పదేళ్ల రౌండ్‌లకు అనుగుణంగా 1972, 1981, 1991, 2000, 2010, 2020లలో నిర్వహించారు.<ref name=":22" /> వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు 2010ని వ్యవసాయ ఉత్పత్తి పద్ధతుల సర్వే (SAPM)తో కలిపి నిర్వహించారు.<ref name=":20" /> ==== ఐస్‌లాండ్ ==== వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు 2010 అనేది ఐస్‌లాండ్‌లో నిర్వహించిన మొదటిది.<ref name=":20" /> చివరి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 2020లో నిర్వహించారు, ప్రధానంగా పరిపాలనా రికార్డుల నుండి స్వీకరించారు.<ref name=":22" /> ==== ఐర్లాండ్ ==== జనాభా లెక్కల రౌండ్లన్నింటిలోనూ ఐర్లాండ్ పాల్గొంది. 1847, 1953 మధ్య ఏటా, 1960 నుండి 1980 వరకు ప్రతి ఐదేళ్లకోసారి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు నిర్వహించారు. 1985 వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను బడ్జెట్ కారణాల వల్ల రద్దు చేశారు, తదుపరి జనాభా లెక్కలను 1991, 2000, 2010, 2020లలో చేపట్టారు.<ref name=":20" /><ref>{{Cite news|title=CSO to collect Census of Agriculture in September|work=RTE|url=https://www.rte.ie/news/business/2020/0826/1161405-cso-farm-census/}}</ref><ref name=":22" /> ==== ఇటలీ ==== ఇటలీలో ప్రతి పదేళ్లకు ఒకసారి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు నిర్వహిస్తారు. 1961, 1970, 1982, 1990, 2000, 2010, తాజాగా 2021 సంవత్సరాల్లో ఏడు వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు నిర్వహించారు.<ref name=":20" /><ref name=":22" /> ==== లాత్వియా ==== మొదటి రిపబ్లిక్ కాలంలో, లాత్వియాలో ఆరు వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను నిర్వహించారు: 1920, 1923, 1929, 1935, 1937, 1939లో. EU చట్టం అవసరాలకు అనుగుణంగా లాత్వియా మొదటి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు 2001లో జరిగాయి, ఆ తర్వాత FSS లను 2003, 2005, 2007లో (నమూనా ప్రాతిపదికన) నిర్వహించారు. చివరి రెండు వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 2010, 2020లలో నిర్వహించారు.<ref name=":22" /> వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు 2010ని వ్యవసాయ ఉత్పత్తి పద్ధతుల సర్వే (SAPM)తో కలిపి నిర్వహించారు.<ref name=":20" /> ==== లిథువేనియా ==== లిథువేనియాలో మొదటి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 1930లో నిర్వహించారు. రెండవది, స్వతంత్ర లిథువేనియాలో, 2003లో నిర్వహించారు. EU లో లిథువేనియా చేరిన తర్వాత, మూడవ వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 2010లో చేపట్టారు. చివరి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 2020లో చేపట్టారు.<ref name=":22" /> వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు 2010ని వ్యవసాయ ఉత్పత్తి పద్ధతుల సర్వే (SAPM)తో కలిపి నిర్వహించారు.<ref name=":20" /> ==== లక్సెంబర్గ్ ==== లక్సెంబర్గ్ 1950 నుండి జనాభా లెక్కల రౌండ్లలో పాల్గొంటోంది. 1953 నుండి దాదాపు ఒకే ప్రమాణాలు, నిర్వచనాలను అనుసరించి పంటలు, పశువులను కవర్ చేస్తూ వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను ఏటా చేపట్టారు. 2010 వరకు, జనాభా లెక్కలను పరోక్ష డేటా సేకరణ విధానాన్ని (అంటే మునిసిపాలిటీల ద్వారా) ఉపయోగించి నిర్వహించారు. 2010, 2020 వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను ప్రత్యక్ష డేటా సేకరణ ఆధారంగా నిర్వహించారు.<ref name=":20" /><ref name=":22" /> ==== మాల్టా ==== 1949, 1954 మధ్య, ప్రతి సంవత్సరం మాల్టాలో వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు నిర్వహించారు. తదుపరి జనాభా లెక్కలను 1956, 1960, 1968/1969, 1979, 1982/1983, 2001లో నిర్వహించారు, ఆ తర్వాత 2003, 2005, 2007లో నమూనా-ఆధారిత FSS నిర్వహించారు. చివరి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 2020/2021లో నిర్వహించారు.<ref name=":22" /> వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు 2010ని వ్యవసాయ ఉత్పత్తి పద్ధతుల సర్వే (SAPM)తో కలిపి నిర్వహించారు.<ref name=":20" /> ==== మాంటెనెగ్రో ==== మాంటెనెగ్రోలో వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 1931, 1960, 2010లో నిర్వహించారు.<ref name=":20" /> ==== నెదర్లాండ్స్ ==== 1934 నుండి, నెదర్లాండ్స్‌లో దాదాపు ప్రతి సంవత్సరం వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు నిర్వహిస్తున్నారు. చివరి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 2020లో నిర్వహించారు.<ref name=":22" /> 2010 వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను వ్యవసాయ ఉత్పత్తి పద్ధతుల సర్వే (SAPM)తో కలిపి నిర్వహించారు.<ref name=":20" /> ఇటీవలి సంవత్సరాలలో పరిపాలనా రిజిస్టర్‌లు, CAWI సహాయంతో వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను ఏటా నిర్వహిస్తున్నారు. ==== ఉత్తర మాసిడోనియా ==== దేశం తన మొదటి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 2007లో నిర్వహించింది.<ref name=":20" /> ==== నార్వే ==== నార్వేలో 1835లో జనాభా గణన (CP)తో కలిపి మొదటి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను చేపట్టారు. ప్రత్యేకంగా వ్యవసాయం కోసం అంకితం చేసిన జనాభా లెక్కలను 1907, 1918, 1929, 1939, 1949, 1959, 1969, 1979, 1989, 1999, 2010, తాజాగా 2020లో నిర్వహించారు.<ref name=":22" /> వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు 2010ని వ్యవసాయ ఉత్పత్తి పద్ధతుల సర్వే (SAPM)తో కలిపి నిర్వహించారు.<ref name=":16">{{Cite web|title=The Norwegian Historical Data Center – Documenting the Norwegian Censuses|url=http://www.rhd.uit.no/nhdc/census.html}}</ref><ref name=":20" /> ==== పోలాండ్ ==== మొత్తం వ్యవసాయ క్షేత్రాల జనాభాను కవర్ చేస్తూ వార్షిక జూన్ వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 1946 నుండి 1988 వరకు నిర్వహించారు. తదుపరి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 1996, 2002, 2010, తాజాగా 2020లో నిర్వహించారు.<ref name=":22" /> వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు 2010ని వ్యవసాయ ఉత్పత్తి పద్ధతుల సర్వే (SAPM)తో కలిపి నిర్వహించారు.<ref name=":20" /> ==== పోర్చుగల్ ==== పోర్చుగల్ వ్యవసాయంపై మొదటి సమగ్ర, క్రమబద్ధమైన, వ్యవస్థీకృత గణాంక డేటా సేకరణ 1934లో "పశువులు, పౌల్ట్రీల సాధారణ జాబితా"తో జరిగింది, దీనిని తర్వాత 1940, 1972లో పునరావృతం చేశారు. పోర్చుగల్ మెయిన్‌ల్యాండ్‌లో వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు (వ్యవసాయ సర్వేలు) 1952-1954, 1968, 1979లలో నిర్వహించగా, 1965లో పక్కనే ఉన్న ద్వీపాలలో (అజోరెస్, మదీరా) వ్యవసాయ కమతాలపై జనాభా లెక్కలు నిర్వహించారు. మొదటి సాధారణ వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 1989లో, దేశంలోని అన్ని ప్రాంతాలలో సమగ్రంగా, ఏకకాలంలో చేపట్టారు, EUతో సమన్వయం చేశారు. ఆ తర్వాత సాధారణ వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు 1999, 2009, 2019/2020లో చేపట్టారు.<ref name=":22" /> వ్యవసాయ ఉత్పత్తి పద్ధతుల సర్వే (SAPM)తో కలిపి 2009 వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను చేపట్టారు.<ref name=":20" /> ==== మోల్డోవా ==== సాధారణ వ్యవసాయ జనాభా లెక్కల (GAC) 2011 రిపబ్లిక్ ఆఫ్ మోల్డోవాలో చేపట్టిన మొదటి సమగ్ర వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు. 2011 వరకు, 1985లో నాటిన విస్తీర్ణ గణన, 1992లో పశువుల గణన, 1994లో శాశ్వత పంటల గణన వంటి ప్రత్యేక వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను మాత్రమే నిర్వహించారు.<ref name=":20" /> ==== రొమేనియా ==== రొమేనియా తన మొదటి సాధారణ వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 1941లో (జనాభా గణనతో కలిపి) నిర్వహించింది, ఆ తర్వాత 1948లో సాధారణ వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు నిర్వహించింది. మూడవ సాధారణ వ్యవసాయ జనాభా లెక్కల (GAC)ను 50 సంవత్సరాలకు పైగా తర్వాత 2002లో నిర్వహించారు. చివరి GACలను 2010, 2020/2021లో చేపట్టారు.<ref name=":20" /><ref name=":22" /> ==== రష్యా ==== మొదటి ఆల్-రష్యన్ వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను రష్యన్ సామ్రాజ్యం 1916లో, తర్వాత 1917లో నిర్వహించింది. చివరి భారీ-స్థాయి జనాభా లెక్కలను సోవియట్ కాలంలో 1920లో రష్యాలో నిర్వహించారు. 2006 ఆల్-రష్యా వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు దేశంలో నిర్వహించిన మొదటి సమగ్ర వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు. చివరి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 2016లో నిర్వహించారు.<ref name=":20" /> ==== సెర్బియా ==== రిపబ్లిక్ ఆఫ్ సెర్బియాలో చివరి సమగ్ర వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 2012లో చేపట్టారు. మునుపటి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 1960లో నిర్వహించారు. ఈ రెండు జనాభా లెక్కల మధ్య, వ్యవసాయంపై ప్రాథమిక నిర్మాణ డేటాను జనాభా గణనల కింద సేకరించారు.<ref name=":20" /> ==== స్లొవేకియా ==== స్లోవాక్ రిపబ్లిక్‌లో మొదటి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 2001లో నిర్వహించారు, ఆ తర్వాత 2010, 2020/2021లో చేపట్టారు.<ref name=":22" /> 2010 వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను వ్యవసాయ ఉత్పత్తి పద్ధతుల సర్వే (SAPM)తో కలిపి నిర్వహించారు.<ref name=":20" /> ==== స్లోవేనియా ==== 2000 సంవత్సరానికి ముందు స్లోవేనియాలో పూర్తి గణన ద్వారా రెండు స్వతంత్ర వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను నిర్వహించారు: మొదటిది 1930లో, రెండవది 1960లో. 1969లో ఒక నమూనా వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు చేపట్టారు. 1971, 1981, 1991లో, జనాభా గణనలలో ఒక భాగం వలె వ్యవసాయ కమతాల గణనను నిర్వహించారు. స్వతంత్ర రిపబ్లిక్ ఆఫ్ స్లోవేనియాలో నిర్వహించిన మొదటి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు 2000లో జరిగాయి; రెండవది 2010లో, అత్యంత తాజాది 2020లో నిర్వహించారు.<ref name=":20" /><ref name=":22" /> ==== స్పెయిన్ ==== స్పెయిన్‌లో మొదటి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 1962లో చేపట్టారు, అప్పటి నుండి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 1972, 1982, 1989, 1999, 2009, 2020/2021లో నిర్వహించారు.<ref name=":22" /> 2009 వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను వ్యవసాయ ఉత్పత్తి పద్ధతుల సర్వే (SAPM)తో కలిపి నిర్వహించారు.<ref name=":20" /> ==== స్వీడన్ ==== 1995లో EUలో స్వీడిష్ ప్రవేశం జాతీయ వ్యవసాయ గణాంకాలను EU చట్టానికి అనుగుణంగా మార్చవలసిన అవసరాన్ని సృష్టించింది. 2001 వరకు స్వీడన్ ఏటా FSSలను సంకలనం చేసేది, ప్రతి సంవత్సరం EU, జాతీయ చట్టాల మధ్య మారుతూ వచ్చింది. చివరి రెండు వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 2010, 2020లో నిర్వహించారు.<ref name=":22" /> వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు 2010ని వ్యవసాయ ఉత్పత్తి పద్ధతుల సర్వే (SAPM)తో కలిపి నిర్వహించారు.<ref name=":20" /> ==== స్విట్జర్లాండ్ ==== స్విట్జర్లాండ్ వ్యవసాయ రంగంలో జనాభా లెక్కలను నిర్వహించే సుదీర్ఘ సంప్రదాయాన్ని కలిగి ఉంది. 1955 నుండి ప్రతి ఐదేళ్లకోసారి నిర్వహించే వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు సమాచారానికి ప్రధాన వనరుగా ఉండేవి. పరిపాలనా మూలాల ఆధారంగా వ్యవసాయ సర్వేల పరిచయంతో 1966లో ఒక మలుపు వచ్చింది. వ్యవసాయ భూమి, పశువులు, కార్మికులు వంటి ప్రధాన వ్యవసాయ అంశాల కోసం స్విట్జర్లాండ్ వార్షిక జనాభా లెక్కలను కలిగి ఉంది. ప్రధాన డేటా మూలం రైతుల కోసం ప్రత్యక్ష చెల్లింపుల ప్రకటన. చివరి రెండు వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు 2010, 2020లో నిర్వహించారు.<ref name=":22" /> 2010 వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను ఇతివృత్త సర్వే (కమతాల కార్మికులు, వ్యవసాయ ఉత్పత్తి పద్ధతులకు సంబంధించిన లక్షణాలపై), వ్యవసాయ ఉత్పత్తి పద్ధతుల సర్వే (SAPM)తో కలిపి చేపట్టారు.<ref name=":20" /> ==== యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్ ==== యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్ ఆఫ్ గ్రేట్ బ్రిటన్, నార్తర్న్ ఐర్లాండ్ (UK)లో 1866 నుండి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను నిర్వహిస్తున్నారు. ఎంచుకున్న సంవత్సరంతో 1930 నుండి పదేళ్ల జనాభా లెక్కల రౌండ్లలో UK పాల్గొంది. ప్రతి పదేళ్లకోసారి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు చేపడతారు, 2021 అత్యంత ఇటీవలిది (కోవిడ్-19 వల్ల ఆలస్యం అయింది).<ref name=":22" /> వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు 2010ని వ్యవసాయ ఉత్పత్తి పద్ధతుల సర్వే (SAPM)తో కలిపి చేపట్టారు.<ref name=":20" /> === ఓషియానియా === ==== అమెరికన్ సమోవా ==== ఈ అమెరికా భూభాగంలో U.S. బ్యూరో ఆఫ్ సెన్సస్ మొదటి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 1920లో దశాబ్దాల జనాభా, గృహ నిర్మాణ జనాభా లెక్కల (PHC)లో భాగంగా నిర్వహించింది. తదుపరి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను ప్రతి పదేళ్లకు చేపట్టారు. 1998 నుండి అమెరికన్ సమోవాను ఐదేళ్ల వ్యవసాయ జనాభా లెక్కల కార్యక్రమంలో చేర్చారు. తదుపరి జనాభా లెక్కలను 2003లో చేపట్టారు. 2018 వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు అమెరికన్ సమోవాలో నిర్వహించిన పన్నెండవ జనాభా లెక్కలు, 1998లో చేపట్టిన తర్వాత స్వతంత్ర వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలుగా నిర్వహించిన నాల్గవది.<ref name=":20" /> ==== ఆస్ట్రేలియా ==== 1860ల నుండి ఆస్ట్రేలియాలో వ్యవసాయ కమోడిటీ డేటాను సేకరిస్తున్నారు. వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను సాధారణంగా ప్రతి సంవత్సరం మార్చి చివరిలో 1996–1997 వరకు నిర్వహించారు, అప్పుడు ఆస్ట్రేలియన్ బ్యూరో ఆఫ్ స్టాటిస్టిక్స్ (ABS) ఇతర ABS సర్వేలతో మెరుగైన అమరికను నిర్ధారించడానికి, సేకరణ కాలాన్ని జూన్ 30కి మార్చింది. ప్రస్తుత వ్యూహం కౌంట్-లేని సంవత్సరాల్లో నమూనా సర్వేలతో ఐదేళ్ల-విరామ జనాభా లెక్కలను ఊహించింది. తదుపరి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 2000/2001 నుండి ఐదేళ్ల ప్రాతిపదికన నిర్వహించారు. చివరి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 2021లో నిర్వహించారు.<ref name=":5" /><ref name=":20" /><ref name=":22" /> ==== కుక్ ఐలాండ్స్ ==== కుక్ ఐలాండ్స్‌లో మొదటి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 1988లో నిర్వహించారు, ఆ తర్వాత 2000, 2011, 2021/2022లో నిర్వహించారు.<ref name=":20" /><ref name=":22" /> ==== ఫిజీ ==== 2020లో ఫిజీలో జరిగిన జాతీయ వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు (NAC) దేశం నిర్వహించిన ఐదవది. అంతకుముందు ఫిజీ 1968, 1978, 1991, 2009లో మూడు NACలను చేపట్టింది.<ref name=":20" /> ==== గువామ్ ==== ఈ అమెరికా భూభాగంలో U.S. బ్యూరో ఆఫ్ సెన్సస్ మొదటి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 1920లో ఆ సంవత్సరం దశాబ్దాల జనాభా, గృహ నిర్మాణ జనాభా లెక్కల (PHC)లో భాగంగా నిర్వహించింది. 1930 నుండి 1960 వరకు, వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు దశాబ్దాల PHC ప్రోగ్రామ్‌తో పాటుగా చేపట్టడం కొనసాగించారు. 1964 నుండి గువామ్‌లో జనాభా లెక్కలను ఐదేళ్ల వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలలో భాగంగా నిర్వహించారు, 2, 7తో ముగిసే సంవత్సరాలకు ఐదేళ్ల చక్రంలో నిర్వహించారు. 2018 జనాభా లెక్కలు గువామ్ నిర్వహించిన పదిహేనవ వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు.<ref name=":20" /> గువామ్ తన తదుపరి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 2022లో నిర్వహించాలని ప్రణాళిక వేసింది. '''కిరిబాటి''' దేశం 2020 జనాభా గణనలో వ్యవసాయ మాడ్యూల్‌ను చేర్చడం ద్వారా 2020లో తన మొదటి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను నిర్వహించింది.<ref name=":22" /> '''మార్షల్ ఐలాండ్స్''' దేశం 2021 జనాభా గణనలో వ్యవసాయ మాడ్యూల్‌ను చేర్చడం ద్వారా 2021లో తన మొదటి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను నిర్వహించింది.<ref name=":22" /> ==== మైక్రోనేషియా ==== దేశం సార్వభౌమ దేశంగా మారిన తర్వాత ఫెడరేటెడ్ స్టేట్స్ ఆఫ్ మైక్రోనేషియా తన మొదటి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 2016లో నిర్వహించింది.<ref name=":20" /> '''నౌరు''' దేశం 2021 జనాభా గణనలో వ్యవసాయ మాడ్యూల్‌ను చేర్చడం ద్వారా 2021లో తన మొదటి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను నిర్వహించింది.<ref name=":22" /> ==== న్యూజీలాండ్ ==== న్యూజీలాండ్ 1950 రౌండ్ నుండి వ్యవసాయ ప్రపంచ కార్యక్రమలో పాల్గొంది. 1955-1956 నుండి 1987 వరకు, పూర్తి పోస్టల్ వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను ఏటా నిర్వహించారు. 1990, 1994, 2002, 2012, 2017లో మరో నాలుగు జనాభా లెక్కలు నిర్వహించారు.<ref name=":12" /><ref name=":20" /> దేశం 2022లో కొత్త జనాభా లెక్కలను ప్రణాళిక వేసింది. ==== నియు ==== నియులో మొదటి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 1989లో నిర్వహించారు. రెండవది 20 సంవత్సరాల తర్వాత 2009లో చేపట్టారు.<ref name=":20" /> చివరి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 2021లో నిర్వహించారు.<ref name=":22" /> ==== నార్తర్న్ మరియానా ఐలాండ్స్ ==== కామన్వెల్త్ ఆఫ్ నార్తర్న్ మరియానా ఐలాండ్స్ (CNMI)లో మొదటి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను దశాబ్దపు జనాభా గణనతో కలిపి 1970లో నిర్వహించారు. ఈ విధానం 1980, 1990లలో కొనసాగింది. అయితే, 1998లో CNMI మొదటి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను జనాభా గణన నుండి వేరుగా చేపట్టింది. ఈ స్వతంత్ర వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను NASS నిర్వహించింది. CNMI లో 2002 వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు ఈ శ్రేణిలో ఐదవది, అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలలో అనుసరించే ఐదేళ్ల వ్యవసాయ జనాభా లెక్కల కార్యక్రమంతో ఇది సమన్వయం చేయబడింది. వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలు 2018 అనేది CNMI లో చివరి జనాభా లెక్కలు.<ref name=":20" /> తదుపరి జనాభా లెక్కలను 2022లో ప్రణాళిక చేశారు. ==== పలావు ==== 2015 జనాభా, గృహ నిర్మాణ, వ్యవసాయ జనాభా లెక్కల (CPHA) పలావులో నిర్వహించిన మొదటి జనాభా లెక్కలు, ఇందులో కుటుంబాల వ్యవసాయ కార్యకలాపాలకు సంబంధించిన అంశాలను జనాభా లెక్కల్లో చేర్చారు.<ref name=":20" /> దేశం 2020 జనాభా గణనలో వ్యవసాయ మాడ్యూల్‌ను చేర్చడం ద్వారా 2020లో కొత్త వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను నిర్వహించింది.<ref name=":22" /> '''పాపువా న్యూగినియా''' పాపువా న్యూగినియా తన చివరి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 1961/1962లో నిర్వహించింది. ==== సమోవా ==== సమోవా తన మొదటి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 1989లో నిర్వహించింది. రెండవ జనాభా లెక్కలను 1999లో, మూడవది 2009లో, నాల్గవది 2019లో చేపట్టారు.<ref name=":20" /><ref name=":22" /> ==== టోంగా ==== టోంగాలో మొదటి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 1985లో నిర్వహించారు. రెండవది 2001లో చేపట్టారు, మూడవది 14 సంవత్సరాల తర్వాత 2015లో చేపట్టారు.<ref name=":20" /> ==== తువాలు ==== దేశం 2017 జనాభా గణనలో వ్యవసాయ మాడ్యూల్‌ను చేర్చడం ద్వారా 2017లో తన మొదటి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను నిర్వహించింది.<ref name=":22" /> ==== వనాటు ==== వనాటులో మొదటి వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 1983లో, రెండవది 1993లో నిర్వహించారు. మూడవ వ్యవసాయ జనాభా లెక్కలను 2007లో చేపట్టారు.<ref name=":20" /> నాల్గవ జనాభా లెక్కలు 2023 ప్రారంభంలో జరుగుతున్నాయి, కానీ దేశంపై విరుచుకుపడిన రెండు కేటగిరీ 4 తుఫాన్లు జూడీ, కెవిన్ కారణంగా మార్చి 2023లో దీనిని నిలిపివేశారు. == మూలాలు == {{Reflist}} [[వర్గం:జనాభా గణాంకాలు]] [[వర్గం:జనాభా]] ctij0jyo1ogz1uhf06itwm92xallnw7 0 508244 4955663 4950239 2026-09-10T11:24:19Z స్వరలాసిక 13980 4955663 wikitext text/x-wiki {{Infobox Birth control |name =Etonogestrel birth control implant |image =Implanon 03.jpg |width = |caption =Implanon |bc_type =Hormonal<br />Progestin-only implant |synonyms =Etonogestrel contraceptive implant |tradename =Implanon, Nexplanon, others |Drugs.com ={{Drugs.com|pro|implanon}} |date_first_use =1998 {{IDN}} |rate_type =Failure |perfect_failure% =0.05 |perfect_failure_ref=<ref name=Trus2011>{{cite book|last=Trussell|first=James |year=2011|chapter=Contraceptive efficacy|editor1-last=Hatcher|editor1-first=Robert A.|editor2-last=Trussell|editor2-first=James|editor3-last=Nelson|editor3-first=Anita L.|editor4-last=Cates|editor4-first=Willard |editor5-last=Kowal|editor5-first=Deborah|editor6-last=Policar|editor6-first=Michael S. |title=Contraceptive technology|edition= 20th revised|location=New York|publisher=Ardent Media|isbn=978-1-59708-004-0|issn=0091-9721|oclc=781956734|pages=779–863|chapter-url=http://www.contraceptivetechnology.org/wp-content/uploads/2013/09/CTFailureTable.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20131112130150/http://www.contraceptivetechnology.org/wp-content/uploads/2013/09/CTFailureTable.pdf|archive-date=2013-11-12}}</ref> |typical_failure% =0.05 |typical_failure_ref=<ref name=Trus2011/> |duration_effect =3 to 5 years<ref name=Ham2016>{{cite book |last1=Hamilton |first1=Richard J. |title=Tarascon Pocket Pharmacopoeia 2016 Deluxe Lab-Coat Edition |date=2016 |publisher=Jones & Bartlett Publishers |isbn=9781284095289 |page=392 |url=https://books.google.ca/books?id=YISkDAAAQBAJ&pg=PA392 |access-date=2018-06-02 |archive-date=2018-08-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180819051039/https://books.google.ca/books?id=YISkDAAAQBAJ&pg=PA392 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite book |last1=Melville |first1=Catriona |title=Sexual and Reproductive Health at a Glance |date=2015 |publisher=John Wiley & Sons |isbn=9781118460757 |page=21 |url=https://books.google.ca/books?id=5r6SCgAAQBAJ&pg=PA21 |access-date=2018-06-03 |archive-date=2018-08-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180819011137/https://books.google.ca/books?id=5r6SCgAAQBAJ&pg=PA21 |url-status=live }}</ref> |reversibility =Yes |user_reminders =Requires removal after the 3–5 years<ref name=Lot2016/> |clinic_interval = |STD_protection_YesNo=No |periods_advantage=Minimizes pain. In 33% no periods. |benefits =Long-term contraception. |periods_disadvantage=May cause irregular or prolonged bleeding |weight_gain_loss =May cause weight gain |risks = |medical_notes = }} ఇతరులలో '''నెక్స్ప్లానన్''' అనే బ్రాండ్ పేరుతో విక్రయించబడే '''ఎటోనోజెస్ట్రెల్ [[జనన నియంత్రణ ఇంప్లాంట్]]''', జనన నియంత్రణ కోసం ఉపయోగించే ఎటోనోజెస్స్ట్రెల్ కలిగిన ఒకే రాడ్తో తయారు చేయబడిన పరికరం.<ref name="WHO2015Use">{{Cite book|vauthors=((World Health Organization))|year=2015|title=The selection and use of essential medicines. Twentieth report of the WHO Expert Committee 2015 (including 19th WHO Model List of Essential Medicines and 5th WHO Model List of Essential Medicines for Children)|url=https://archive.org/details/selectionuseofes0000whoe|publisher=World Health Organization|location=Geneva|author-link=World Health Organization|hdl=10665/189763|id=WHO technical report series;994|hdl-access=free|isbn=9789241209946|issn=0512-3054|pages=[https://archive.org/details/selectionuseofes0000whoe/page/332 332]–36}}</ref> ఇది 0.05% చుట్టూ ఒక సంవత్సరం వైఫల్యం రేటుతో జనన నియంత్రణ అత్యంత ప్రభావవంతమైన రూపాలలో ఒకటి.<ref name="Wi2015">{{Cite book|last=Wipf|first=Joyce|title=Women's Health, An Issue of Medical Clinics of North America|date=2015|publisher=Elsevier Health Sciences|isbn=9780323376082|pages=507–509|url=https://books.google.com/books?id=fJzuCQAAQBAJ&pg=PA507|archive-url=https://web.archive.org/web/20170924000754/https://books.google.com/books?id=fJzuCQAAQBAJ&pg=PA507|archive-date=2017-09-24}}</ref> ఇది కనీసం మూడు లేదా నాలుగు సంవత్సరాలు ఉంటుంది, కొన్ని డేటా ఐదు సంవత్సరాలు ప్రభావాన్ని చూపుతుంది.<ref name="Lot2016">{{Cite book|last=Lotke|first=Pamela S.|title=Contraception, An Issue of Obstetrics and Gynecology Clinics, E-Book|date=2016|publisher=Elsevier Health Sciences|isbn=9780323402590|page=634|url=https://books.google.rs/books?id=gtqZCwAAQBAJ&pg=PA634|language=en|access-date=2019-08-12|archive-date=2021-08-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20210828082457/https://books.google.rs/books?id=gtqZCwAAQBAJ&pg=PA634}}</ref><ref name="Rob2018">{{Cite book|title=Contraceptive technology|url=https://archive.org/details/contraceptivetec0000unse_v9z8_21ed|publisher=|others=Hatcher, Robert A. (Robert Anthony), 1937-|isbn=978-1732055605|edition=21st|location=New York, NY|pages=Chapter 4, specifically pages 129–134|oclc=1048947218|last=Hatcher|first=Robert Anthony|date=September 2018}}</ref><ref>{{Cite web|title=Long-Acting Reversible Contraception: Implants and Intrauterine Devices - ACOG|url=https://www.acog.org/Clinical-Guidance-and-Publications/Practice-Bulletins/Committee-on-Practice-Bulletins-Gynecology/Long-Acting-Reversible-Contraception-Implants-and-Intrauterine-Devices?IsMobileSet=false|website=www.acog.org|access-date=20 August 2019|archive-date=28 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210828082502/https://www.acog.org/clinical/clinical-guidance/practice-bulletin/articles/2017/11/long-acting-reversible-contraception-implants-and-intrauterine-devices?utm_source=redirect&utm_medium=web&utm_campaign=otn|url-status=live}}</ref> పరికరం చర్మం కింద ఉంచబడుతుంది. . తొలగింపు తరువాత సంతానోత్పత్తి త్వరగా తిరిగి వస్తుంది.<ref name="WHO2015Use" /> సాధారణ దుష్ప్రభావాలలో క్రమరహిత రక్తస్రావం సహా ఋతు మార్పులు ఉంటాయి, సుమారు మూడింట ఒక వంతు మహిళలు ఋతుస్రావం లేదని నివేదిస్తున్నారు.<ref name="WHO2015Use" /><ref name="Sh2015">{{Cite book|last=Shoupe|first=Donna|last2=Mishell|first2=Daniel R.|title=The Handbook of Contraception: A Guide for Practical Management|date=2015|publisher=Humana Press|isbn=9783319201856|page=140|edition=2|url=https://books.google.com/books?id=ZQehCgAAQBAJ&pg=PA140|archive-url=https://web.archive.org/web/20170924000754/https://books.google.com/books?id=ZQehCgAAQBAJ&pg=PA140|archive-date=2017-09-24}}</ref><ref name="Pro2017">{{Cite web|url=https://www.drugs.com/pro/implanon.html|title=Implanon - FDA prescribing information, side effects and uses|website=www.drugs.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20170101232411/https://www.drugs.com/pro/implanon.html|archive-date=1 January 2017|url-status=live|access-date=1 January 2017}}</ref> కాలేయ వ్యాధి ఉన్నవారికి ఇది సిఫారసు చేయబడదు.<ref name="Pro2017" /> ఎటోనోజెస్ట్రెల్ ఇంప్లాంట్ అనేది ఒక రకమైన దీర్ఘ-నటన పునర్వినియోగ జనన నియంత్రణ.<ref name="Wi2015" /> ఇది అండోత్సర్గము ఆపడం, [[గర్భాశయ గ్రీవము|గర్భాశయము]] తెర చుట్టూ శ్లేష్మం గట్టిపడటం, [[గర్భాశయము|గర్భాశయం]] లైనింగ్ను మార్చడం ద్వారా పనిచేస్తుంది.<ref name="Pat2010">{{Cite book|last=Pattman|first=Richard|last2=Sankar|first2=Nathan|last3=Handy|first3=Pauline|last4=Price|first4=David Ashley|title=Oxford Handbook of Genitourinary Medicine, HIV, and Sexual Health|date=2010|publisher=OUP Oxford|isbn=9780199571666|page=368|url=https://books.google.com/books?id=wuZIChOf3A8C&pg=PA368|archive-url=https://web.archive.org/web/20170924000754/https://books.google.com/books?id=wuZIChOf3A8C&pg=PA368|archive-date=2017-09-24}}</ref> 1998లో ఇండోనేషియాలో, 2006లో యునైటెడ్ స్టేట్స్లో వైద్య ఉపయోగం కోసం ఎటోనోజెస్ట్రెల్ ఇంప్లాంట్లు ఆమోదించబడ్డాయి.<ref name="Sh2015" /><ref name="Sen2008">{{Cite book|last=Senanayake|first=Pramilla|last2=Potts|first2=Malcolm|title=Atlas of Contraception, Second Edition|date=2008|publisher=CRC Press|isbn=9780203347324|page=53|edition=2|url=https://books.google.com/books?id=7dDKBQAAQBAJ&pg=PA53|archive-url=https://web.archive.org/web/20170924000754/https://books.google.com/books?id=7dDKBQAAQBAJ&pg=PA53|archive-date=2017-09-24}}</ref> ఇది ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ అత్యవసర ఔషధాల జాబితా ఉంది.<ref name="WHO21st">{{Cite book|vauthors=((World Health Organization))|title=World Health Organization model list of essential medicines: 21st list 2019|year=2019|hdl=10665/325771|author-link=World Health Organization|publisher=World Health Organization|location=Geneva|id=WHO/MVP/EMP/IAU/2019.06. License: CC BY-NC-SA 3.0 IGO|hdl-access=free}}</ref> ఇది సాధారణ ఔషధంగా అందుబాటులో ఉంది.<ref name="BNF76" /> అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల్లో టోకు ధర సుమారు 89 నుండి 13 డాలర్లు.<ref name="ERC2014">{{Cite web|title=Etonogestrel|url=http://mshpriceguide.org/en/single-drug-information/?DMFId=1263&searchYear=2014|website=International Drug Price Indicator Guide|access-date=8 December 2016|archive-date=22 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180122072252/http://mshpriceguide.org/en/single-drug-information/?DMFId=1263&searchYear=2014|url-status=live}}</ref> యునైటెడ్ కింగ్డమ్లో ఈ పరికరం NHS సుమారు 83 పౌండ్ల ధర ఉంటుంది.<ref name="BNF76">{{Cite book|title=British national formulary : BNF 76|date=2018|publisher=Pharmaceutical Press|isbn=9780857113382|pages=791|edition=76}}</ref> యునైటెడ్ స్టేట్స్లో దీని ధర సుమారు 625 USD కాగా, కెనడాలో ఇది 2023 నాటికి 310 CAD.<ref name="Wi2015" /><ref name="CFPC2022">{{Cite web|last=Ton|first=Joey|title=#315 The LARC (long-acting reversible contraception) Song: Is the etonogestrel implant a hit?|url=https://cfpclearn.ca/tfp315/|website=CFPCLearn|access-date=14 June 2023|date=16 May 2022|archive-date=1 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230701013148/https://cfpclearn.ca/tfp315/|url-status=live}}</ref> ఎటోనోజెస్ట్రెల్ ఇంప్లాంట్లు 90 కి పైగా దేశాలలో ఆమోదించబడ్డాయి, 2010 నాటికి ప్రపంచవ్యాప్తంగా సుమారు మూడు మిలియన్ల మంది మహిళలు ఉపయోగిస్తున్నారు.<ref name="Pat2010" /><ref name="Sen2008" /> == సూచనలు == <references /> [[Category:వైద్య పరికరాలు]] [[వర్గం:Translated from MDWiki]] bfjd1u3k532yxo9ypjs9wqh7yagjf6y 0 508423 4955477 4950611 2026-09-09T17:18:16Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4955477 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = శ్రీనివాస్ కులకర్ణి | image = Shrinivas Kulkarni 2016 portrait crop.jpg | caption = 2016లో కులకర్ణి | image_size = | field = [[ఖగోళ శాస్త్రం]] <br /> {{Plainlist| *నక్షత్రాంతర మాధ్యమం *పల్సార్లు *మిల్లీసెకండ్ పల్సార్లు *గోధుమ మరుగుజ్జులు *సాఫ్ట్ గామా-రే రిపీటర్లు *గామా-రే విస్ఫోటనాలు *ఆప్టికల్ ట్రాన్సియెంట్లు}} | birth_place = [[కురుంద్వాడ్]], [[మహారాష్ట్ర]], భారతదేశం | birth_date = {{Birth date and age|1956|10|4|df=yes}} | education = {{Plainlist| *[[ఇండియన్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ, ఢిల్లీ|ఐఐటీ ఢిల్లీ]] *[[కాలిఫోర్నియా విశ్వవిద్యాలయం, బర్కిలీ|యూసీ బర్కిలీ]]}} | doctoral_advisor = {{Plainlist| *[[కార్ల్ ఈ. హైల్స్]] *[[డొనాల్డ్ సి. బాకర్]]}} | notable_students = {{plainlist|1= *[[మాన్సీ కస్లీవాల్]] *[[అలీషియా ఎం. సోడర్‌బర్గ్]] }} | workplaces = [[కాలిఫోర్నియా ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ]] | notable works = | awards = {{Plainlist| * [[రాయల్ సొసైటీ ఫెలో|ఎఫ్‌ఆర్‌ఎస్]]<ref name="FRS">{{cite web|url=https://royalsociety.org/people/shrinivas-kulkarni-11775/|title=Shrinivas Kulkarni|website=The Royal Society|access-date=29 November 2016}}</ref> (2001) * యూఎస్ ఎన్‌ఏఎస్ (2003) * ఇండియన్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్ (2012) * రాయల్ నెదర్లాండ్స్ అకాడమీ ఆఫ్ ఆర్ట్స్ అండ్ సైన్సెస్ (2016) * హెలెన్ బి. వార్నర్ పురస్కారం (1991) * ఎన్‌ఎస్‌ఎఫ్ వాటర్‌మన్ పురస్కారం (1992) * [[నేషనల్ రేడియో ఆస్ట్రానమీ అబ్జర్వేటరీ#జాన్స్‌కీ పురస్కారం|జాన్స్‌కీ పురస్కారం]] (2002) * [[డాన్ డేవిడ్ పురస్కారం]] (2017) * [[షా పురస్కారం]] (2024)}} }} '''శ్రీనివాస్ రాంచంద్ర కులకర్ణి''' (జననం 4 అక్టోబరు 1956) ఒక [[భారతీయ అమెరికన్ల జాబితా|భారతీయ-అమెరికన్]] ఖగోళ శాస్త్రవేత్త.<ref name="Ajit">{{cite web | url=http://www.frontline.in/static/html/fl1822/18220860.htm |title= An accomplished observer |date = 2001 |last1=Kembhavi |first1=Ajit| website=Frontline}}</ref> ఆయన [[కాలిఫోర్నియా ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ|కాలిఫోర్నియా ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ]] (కాల్టెక్)లో ఖగోళ శాస్త్రం, [[గ్రహ శాస్త్రం]] ప్రొఫెసర్.<ref name="GPS">{{cite web|url=http://www.gps.caltech.edu/content/shrinivas-r-shri-kulkarni|title=Shrinivas R. (Shri) Kulkarni|website=Caltech Geology and Planetary Science|accessdate=29 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170517101648/http://www.gps.caltech.edu/content/shrinivas-r-shri-kulkarni|archive-date=17 May 2017|url-status=dead}}</ref> ఆయన కాల్టెక్ ఆప్టికల్ అబ్జర్వేటరీ (సీఓఓ) డైరెక్టర్‌గా ఉండి, [[పాలోమార్ అబ్జర్వేటరీ|పాలోమార్]], [[కెక్ టెలిస్కోప్|కెక్]]తో పాటు ఇతర టెలిస్కోప్‌ల పర్యవేక్షణ బాధ్యతలు నిర్వహించాడు.<ref name="GPS" /> ==ప్రారంభ జీవితం, విద్య== శ్రీనివాస్ రాంచంద్ర కులకర్ణి 1956 అక్టోబరు 4న [[మహారాష్ట్ర]]లోని చిన్న పట్టణమైన [[కురుంద్వాడ్]] లో ఒక హిందూ కుటుంబంలో జన్మించాడు. ఆయన తండ్రి డా. ఆర్. హెచ్. కులకర్ణి [[హుబ్బಳ್ಳಿ]]లో పనిచేసే శస్త్రచికిత్స వైద్యుడు. ఆయన తల్లి విమల కులకర్ణి గృహిణి. నలుగురు సంతానంలో ఆయన ఒకరు. ఆయనకు సునంద కులకర్ణి, [[సుధా మూర్తి]] (విద్యావేత్త, రచయిత్రి, దాతృత్వవేత్త; [[ఇన్ఫోసిస్]] సహ-వ్యవస్థాపకులలో ఒకరి భార్య), జైశ్రీ దేశ్‌పాండే ([[గురురాజ్ దేశ్‌పాండే]] భార్య) అనే ముగ్గురు సోదరీమణులు ఉన్నారు.<ref name="SuRK"/><ref name="www"/><ref>{{cite web|url=http://www.leadcampus.org/blog/daughters-indiawho-made-us-proud/|title= Two daughters who made India proud| website= www.leadcampus.org| accessdate = 29 March 2017|date= 9 March 2017}}</ref> కులకర్ణి, ఆయన సోదరీమణులు కర్ణాటకలోని హుబ్బళ్లిలో పెరిగారు. అక్కడి స్థానిక పాఠశాలల్లోనే విద్యాభ్యాసం చేశారు.<ref name="Ajit" /><ref name ="SuRK">{{cite web|url=http://www.rguhs.ac.in/senatecorrections2012/teachrepview.php?tcode=285&ccode=M009|date = 2012|title = Karnataka Online Teachers Data Base| website=Rajiv Gandhi University of Health Sciences Karnataka}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/news/2003/aug/19spec.htm|title=A star called Kulkarni|website=rediff.com|date=19 August 2003}}</ref><ref name="www">{{cite web| url=http://www.outlookindia.com/article.aspx?216431/ | archive-url=https://web.archive.org/web/20170331210720/http://www.outlookindia.com/magazine/story/what-went-wrong/216431 | url-status=dead | archive-date=31 March 2017 |title=What Went Wrong?| date = 15 July 2002| author=Kamala Bhatt}}</ref> ఆయన 1978లో [[ఇండియన్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ ఢిల్లీ|ఇండియన్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ, ఢిల్లీ]] నుంచి అనువర్తిత భౌతికశాస్త్రంలో ఎంఎస్, 1983లో [[కాలిఫోర్నియా విశ్వవిద్యాలయం, బర్కిలీ]] నుంచి పీహెచ్‌డీ పొందాడు.<ref name ="GPS" /> ==వృత్తి జీవితం== 1987లో కులకర్ణి [[కాలిఫోర్నియా ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ|కాలిఫోర్నియా ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీలో]] అధ్యాపక పదవిని పొందాడు.<ref name ="GPS" /> [[ఆస్ట్రోఫిజిక్స్ డేటా సిస్టమ్|ఏడీఎస్]] ప్రకారం, ఆయన పరిశోధనా పత్రాలు ఈ క్రింది రంగాలను కవర్ చేశాయి: (1) [[పాలపుంత|పాలపుంత గెలాక్సీ]]కి సంబంధించిన హెచ్‌ఐ శోషణ అధ్యయనాలు, (2) [[పల్సార్]]లు, [[మిల్లీసెకండ్ పల్సార్]]లు, [[గోళాకార నక్షత్ర సమూహం|గోళాకార నక్షత్ర సమూహాల]] పల్సార్లు, (3) బ్రౌన్ డ్వార్ఫ్, ఇతర ఉప-నక్షత్ర వస్తువులు, (4) [[సాఫ్ట్ గామా రిపీటర్|సాఫ్ట్ గామా-రే రిపీటర్లు]], (5) [[గామా-రే విస్ఫోటనం]]లు, (6) ఆప్టికల్ ట్రాన్సియెంట్లు. కులకర్ణి తన వృత్తిని రేడియో ఖగోళ శాస్త్రవేత్తగా ప్రారంభించాడు. ఆయన తన మార్గదర్శకుడు కార్ల్ హైల్స్ పర్యవేక్షణలో హెచ్‌ఐ శోషణ పద్ధతిని ఉపయోగించి [[పాలపుంత|పాలపుంత గెలాక్సీ]]ని అధ్యయనం చేశాడు; దాని నాలుగు భుజాలను పరిశీలించాడు.<ref>{{cite book| last1=Kulkarni |first1=Shrinivas R.|year= 1983 | title= Studies of galactica HI in 21-centimeter absorption (PhD Thesis: UC Berkeley)|location= Berkeley, California| bibcode = 1984PhDT.........4K}}</ref> ఆయన గ్రాడ్యుయేట్ విద్యార్థిగా ఉన్నప్పుడు [[డొనాల్డ్ బాకర్]], ఇతర సహచరులతో కలిసి, [[PSR B1937+21]] అని పిలువబడే తొలి [[మిల్లీసెకండ్ పల్సార్]] ను కనుగొన్నాడు.<ref>{{Citation |last1=Backer |first1=D. C. |last2=Kulkarni |first2=S. R. |last3=Heiles |first3=C. |last4=Davis |first4=M. M. |last5=Goss |first5=W. M. |title=A millisecond pulsar |year=1982 |journal=Nature |volume=300 |issue=5893 |pages=615–618 |bibcode=1982Natur.300..615B |doi=10.1038/300615a0 |s2cid=4247734}}</ref> 1986లో, కాలిఫోర్నియా ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీలో మిల్లికన్ ఫెలోగా ఉన్నప్పుడు, ఆయన బైనరీ పల్సార్ల తొలి ఆప్టికల్ ప్రతిరూపాన్ని కనుగొన్నాడు.<ref>{{Citation | journal = Astrophysical Journal|last=Kulkarni|first=S. R.|year=1986|title=Optical Identification of Binary Pulsars - Implication for Magnetic Field Decay in Neutron Stars|volume=306|pages=L85| bibcode = 1986ApJ...306L..85K|doi = 10.1086/184711 |url=https://authors.library.caltech.edu/37479/1/1986ApJ___306L__85K.pdf}}</ref> సూపర్‌కంప్యూటర్‌ను ఉపయోగించి 1987లో తొలి [[గోళాకార నక్షత్ర సమూహం|గోళాకార నక్షత్ర సమూహ]] పల్సార్‌ను కనుగొనడంలో ఆయన కీలక పాత్ర పోషించాడు.<ref>{{Citation | last1 = Lyne |first1 = A. G. | last2 = Brinklow | first2 = A. | last3 = Middleditch | first3 = J. | last4 = Kulkarni | first4 = S. R. | last5 = Backer | first5 = D. C. | last6 = Clifton | first6 = T. R. | year = 1987 | title = The Discovery of a Millisecond Pulsar in the Globular Cluster M28) | journal = Nature | volume = 328 |issue = 6129 | pages = 399–401 | bibcode = 1987Natur.328..399L|doi = 10.1038/328399a0 |s2cid = 4333586 }}</ref> [[ఎన్‌ఆర్‌ఏఓ]]లోని [[డేల్ ఫ్రెయిల్]], ఆ సమయంలో [[యసువో తనకా (ఖగోళ శాస్త్రవేత్త)|యసువో తనకా]] నేతృత్వంలోని [[జాక్సా]]కు పూర్వ సంస్థ అయిన ఐఎస్ఏఎస్‌లోని తోషియో మురకామి, ఆయన సహచరులతో కలిసి, [[సాఫ్ట్ గామా రిపీటర్లు|సాఫ్ట్ గామా-రే రిపీటర్లు]] [[సూపర్‌నోవా అవశేషాలు|సూపర్‌నోవా అవశేషాలతో]] సంబంధం గల [[న్యూట్రాన్ నక్షత్రం|న్యూట్రాన్ నక్షత్రాలు]] అని కులకర్ణి నిరూపించాడు.<ref>{{Citation | last1 = Kulkarni | first1 = S. R. | last2 = Frail | first2 = D. A. | year = 1993 | title = Identification of a supernova remnant coincident with the soft gamma-ray repeater SGR 1806-20 | journal = Nature | volume = 365 | issue = 6441 | pages = 33–35 | bibcode = 1993Natur.365...33K|doi = 10.1038/365033a0 | s2cid = 4357312 }}</ref><ref>{{Citation | last1 = Murakami | first1 = T. | last2 = Tanaka | first2 = Y. | last3 = Kulkarni | first3 = S. R. |display-authors=etal | year = 1994 | title = X-ray dentification of a supernova the soft gamma-ray repeater 1806-20 | journal = Nature | volume = 368 | issue = 6467 | pages = 127–129 | bibcode = 1994Natur.368..127M| doi = 10.1038/368127a0 | s2cid = 4350956 }}</ref> ఈ ఆవిష్కరణ చివరకు అత్యధిక అయస్కాంత క్షేత్రం కలిగిన [[మాగ్నెటార్]]లు అనే [[న్యూట్రాన్ నక్షత్రం|న్యూట్రాన్ నక్షత్రాలే]] [[సాఫ్ట్ గామా రిపీటర్లు|సాఫ్ట్ గామా-రే రిపీటర్లు]] అని అర్థం చేసుకోవడానికి దారితీసింది.<ref>{{citation| last1=Kulkarni | first1=S. R.|last2=Thompson |first2=Christopher|year=1998| journal=Nature| volume=393 | issue=6682|pages=215–216 |title=Neutron Stars: A star powered by magnetism | bibcode=1998Natur.393..215K|doi = 10.1038/30357 | s2cid=205000444}}</ref> ఆయన నాయకత్వంలోని [[కాలిఫోర్నియా ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ|కాల్టెక్]]-ఎన్‌ఆర్‌ఏఓ బృందం 1997లో [[గామా-రే విస్ఫోటనం]]లు బాహ్యగెలాక్సీ మూలాల నుంచి వచ్చాయని చూపించింది.<ref>{{Citation | last1 = Metzgar | first1 = M. R. | last2 = Djorgovski | first2 = S. G. | last3 = Kulkarni | first3 = S. R. |display-authors=etal | year = 1997 | title = Spectral constraints on the redshift of the optical counterpart to the gamma-ray burst of 8 May 1997 | journal = Nature | volume = 387 | issue = 6636 | pages = 878–880 | bibcode = 1997Natur.387..878M|doi = 10.1038/43132 | doi-access = free }}</ref> ఆ బృందం వాటి ఆప్టికల్ ప్రతిరూపాలను గుర్తించింది.<ref>{{Citation | last1 = Djorgovski | first1 = S. G. | last2 = Metzgar | first2 = M. R. | last3 = Kulkarni | first3 = S. R. |display-authors=etal | year = 1997 | title = The optical counterpart to the gamma-ray burst GRB970508 | journal = Nature | volume = 387 | issue = 6636 | pages = 876–878 | bibcode = 1997Natur.387..876D|doi = 10.1038/43126 | doi-access = free }}</ref> వారి పరిశోధన, [[జాన్ వాన్ పరడైస్]] నేతృత్వంలోని ఐరోపా బృందంతో కలిసి గామా-రే విస్ఫోటనాల మూలాలపై వివరణాత్మక అధ్యయనాలకు నాంది పలికింది. 1994లో [[గ్లీజ్ 229]] అనే నక్షత్రం చుట్టూ పరిభ్రమిస్తున్న, తిరుగులేని ఆధారాలతో గుర్తించిన తొలి [[గోధుమ మరుగుజ్జు]]ను పరిశీలించిన కాల్టెక్ బృందంలో కూడా ఆయన సభ్యుడు.<ref>{{Citation | last1 = Nakajima | first1 = T. | last2 = Oppenheimer | first2 = B. R. | last3 = Kulkarni | first3 = S. R. | last4 = Golimowski | first4 = D. A. | last5 = Matthews | first5 = K. | last6 = Durrance | first6 = S. | title = Discovery of a Cool Brown Dwarf | year = 1995 | journal = Nature | volume = 378 | issue = 6556 | pages = 463–465| bibcode = 1995Natur.378..463N|doi = 10.1038/378463a0 | s2cid = 4351772 }}</ref> ఆయన ఇటీవలి పరిశోధనలు [[పాలోమార్ ట్రాన్సియెంట్ ఫ్యాక్టరీ]]తో ముడిపడి ఉన్నాయి. ఇది [[సూపర్‌ల్యూమినస్ సూపర్‌నోవా]]లు,<ref>{{Citation | last1 = Quimby | first1 = R. M. | last2 = Kulkarni | first2 = S. R. | last3 = Kasliwal | first3 = M. M. |display-authors=etal | title = Hydrogen-poor super luminous stellar explosions | year = 2011 | journal = Nature | volume = 474 | issue = 7352 | pages = 487–489 | bibcode = 2011Natur.474..487Q|arxiv = 0910.0059 |doi = 10.1038/nature10095 | pmid = 21654747 | s2cid = 4333823 }}</ref> [[కాల్షియం-సమృద్ధ సూపర్‌నోవా]]లు,<ref>{{Citation | last1 = Kasliwal | first1 = M. M. | last2 = Kulkarni | first2 = S. R. | last3 = Arcavi | first3 = I. |display-authors=etal | title = Calcium-Rich Transients in the Remote Outskerts of Galaxies | year = 2012 | journal = Astrophysical Journal| volume = 755 | issue = 2 | page = 161 | bibcode = 2012ApJ...755..161K|arxiv = 1111.6109 |doi = 10.1088/0004-637X/755/2/161 | s2cid = 32808402 }}</ref> [[కాంతివంతమైన ఎర్ర నోవా]]లు వంటి కొత్త ఆప్టికల్ ట్రాన్సియెంట్ వర్గాలను గుర్తించడంలో విజయవంతమైంది.<ref>{{Citation | last1 = Rau | first1 = A. | last2 = Kulkarni | first2 = S. R. | last3 = Ofek | first3 = E. O. | last4 = Yan | first4 = L. | title = Spitzer Observations of the New Luminous Red Nova M85 OT2006-1 | year = 2007 | journal = Astrophysical Journal | volume = 659 | issue = 2 | pages = 1536–1540 | bibcode = 2007ApJ...659.1536R | doi=10.1086/512672| arxiv = astro-ph/0612161 | s2cid = 8913778 }}</ref><ref>{{Citation | last1 = Kasliwal | first1 = M. M. | last2 = Kulkarni | first2 = S. R. | last3 = Arcavi | first3 = I. |display-authors=etal | title = PTF 10fqs: A Luminous Red Nova in the Spiral Galaxy Messier 99 | year = 2011 | journal = Nature | volume = 730 | issue = 2 | pages = 134 | bibcode = 2012ApJ...755..161K|arxiv = 1111.6109 |doi = 10.1088/0004-637X/755/2/161 | s2cid = 32808402 }}</ref> ==పురస్కారాలు, గౌరవాలు== ఆయన అందుకున్న పురస్కారాలలో కొన్ని ఇవి: * 1992లో ఎన్‌ఎస్‌ఎఫ్ [[అలాన్ టి. వాటర్‌మన్ పురస్కారం]]<ref>{{cite web|url=https://www.nsf.gov/od/waterman/waterman_recipients.jsp#1992|title=Alan T. Waterman Award Recipients, 1976 - present|website=American Astronomical Society|access-date=29 November 2016|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150302020546/http://www.nsf.gov/od/waterman/waterman_recipients.jsp#1992|archivedate=2 March 2015}}</ref> * 1991లో [[అమెరికన్ ఆస్ట్రానమికల్ సొసైటీ]] నుంచి [[హెలెన్ బి. వార్నర్ పురస్కారం]]<ref>{{Citation | title = Shrinivas Kulkarni received the 1991 Helen B. Warner Prize of the American Astronomical Society. | year = 1991 | journal = Physics Today | volume = 44 | issue = 6 | pages = f129| bibcode = 1991PhT....44f.129. | doi=10.1063/1.2810153}}</ref> * 2002లో జాన్స్‌కీ పురస్కారం<ref>{{cite web|url=https://science.nrao.edu/science/jansky-lecture|title=Jansky Lectureship |website =science.nrao.edu|date=24 August 2016}}</ref> * 2017లో డాన్ డేవిడ్ పురస్కారం<ref>{{cite web|url=http://www.caltech.edu/news/caltech-astronomer-receives-2017-dan-david-prize-54104 | website=www.caltech.edu|date=10 February 2017 | title=Caltech Astronomer Receives 2017 Dan David Prize}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.dandavidprize.org/laureates/2017|accessdate=27 March 2017|title=Laureates 2017|website= www.dandavidprize.org}}</ref> * 2026లో [[రాయల్ ఆస్ట్రానమికల్ సొసైటీ స్వర్ణ పతకం]]<ref>[https://ras.ac.uk/sites/default/files/2026-01/Gold%20Medal%20%28A%29%20-%20Professor%20Shrinivas%20Kulkarni.pdf]</ref> 2015లో ఆయనకు నెదర్లాండ్స్‌లోని [[రాడ్‌బౌడ్ విశ్వవిద్యాలయం]] నుంచి [[గౌరవ డాక్టరేట్]] లభించింది.<ref>{{cite web|url = [http://www.ru.nl/english/news-agenda/news/vm/2015/april/kulkarni-2015/](http://www.ru.nl/english/news-agenda/news/vm/2015/april/kulkarni-2015/) |title=Honorary Doctorate for astronomer Shrinivas Kulkarni |accessdate=2 June 2017}}</ref> 2024లో ఆయనకు ఖగోళ శాస్త్రంలో [[షా పురస్కారం]] లభించింది.<ref name=shaw>{{cite web|url=https://www.shawprize.org/laureates/2024-astronomy/|website=shawprize.org|title=The Shaw Prize in Astronomy 2024|access-date=2026-08-30|archive-date=2024-05-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20240523005729/https://www.shawprize.org/laureates/2024-astronomy/|url-status=dead}}</ref><ref name=shaw2>{{cite web|url=https://www.shawprize.org/news/announcement-press-conference-2024-press-release|website=shawprize.org|title=Shaw Prize 2024|access-date=2026-08-30|archive-date=2024-06-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20240603204033/https://www.shawprize.org/news/announcement-press-conference-2024-press-release/|url-status=dead}}</ref> ==ఈ రంగానికి సేవలు== కులకర్ణి 2009 నుంచి [[భౌతిక శాస్త్రాలు]] విభాగానికి [[ఇన్ఫోసిస్ పురస్కారం]] జ్యూరీ ఛైర్‌గా ఉన్నాడు.<ref>{{cite web |url=http://www.infosys-science-foundation.com/prize/jury/2009/index.asp |title=Jury Chairs 2009 |website=Infosys Science Foundation |accessdate=29 March 2017 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170328200156/http://www.infosys-science-foundation.com/prize/jury/2009/index.asp |archivedate=28 March 2017 }}</ref> ఈ పురస్కారాన్ని ఇన్ఫోసిస్ ఫౌండేషన్ ప్రదానం చేస్తుంది. దీని వ్యవస్థాపకుడు కులకర్ణి బావమరిది [[ఎన్. ఆర్. నారాయణ మూర్తి|నారాయణ మూర్తి]]. కులకర్ణి నాలుగు జాతీయ అకాడమీల సభ్యుడు. 2001లో లండన్‌కు చెందిన [[రాయల్ సొసైటీ]] ఫెలోగా ఎన్నికయ్యాడు.<ref name="FRS" /><ref>{{cite web|url=http://rediff.com/2001/may/31us3.htm|title=The Royal Society inducts Shrinivas Kulkarni|website=rediff.com|date=2001}}{{dead link|date=January 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2003లో [[నేషనల్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్|యునైటెడ్ స్టేట్స్ నేషనల్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్]] సభ్యునిగా,<ref>{{cite web|url=https://www.nasonline.org/directory-entry/shrinivas-r-kulkarni-lklng6/ |title=Member Directory|website = National Academy of Science, US | access-date= 25 March 2017}}</ref> 2012లో [[ఇండియన్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్]] గౌరవ ఫెలోగా,<ref>{{cite web|url=http://www.ias.ac.in/listing/fellows/honorary | title=Honorary Fellows| website= Indian Academy of Science|accessdate= 25 March 2017}}</ref> 2016 సెప్టెంబరు 12న [[రాయల్ నెదర్లాండ్స్ అకాడమీ ఆఫ్ ఆర్ట్స్ అండ్ సైన్సెస్]] విదేశీ సభ్యునిగా ఎన్నికయ్యాడు.<ref>{{cite web |url=https://www.knaw.nl/nl/actueel/nieuws/knaw-kiest-zestien-nieuwe-leden-2016 |title=KNAW kiest zestien nieuwe leden |language=Dutch |publisher=Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences |accessdate=25 March 2017 |archive-date=11 మే 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190511065722/https://www.knaw.nl/nl/actueel/nieuws/knaw-kiest-zestien-nieuwe-leden-2016 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.knaw.nl/en/members/foreign-members/15091 |title=Shrnivas Kulkarni |publisher=Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences |accessdate=25 March 2017 |archive-date=10 జనవరి 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190110234914/https://www.knaw.nl/en/members/foreign-members/15091 |url-status=dead }}</ref> ==మూలాలు== {{reflist|30em}} ==బాహ్య లింకులు== * [https://royalsociety.org/people/shrinivas-kulkarni-11775 రాయల్ సొసైటీ, లండన్] * [https://web.archive.org/web/20170517101648/http://www.gps.caltech.edu/content/shrinivas-r-shri-kulkarni కాల్టెక్ జియాలజీ అండ్ ప్లానెటరీ సైన్స్] * [http://www.astro.caltech.edu/~srk వ్యక్తిగత వెబ్‌పేజీ] * [https://www.nasonline.org/directory-entry/shrinivas-r-kulkarni-lklng6/ యునైటెడ్ స్టేట్స్ నేషనల్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్] * [http://www.ias.ac.in/listing/fellows/honorary ఇండియన్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్స్] * [https://www.knaw.nl/en/members/foreign-members/15091 రాయల్ నెదర్లాండ్స్ అకాడమీ ఆఫ్ ఆర్ట్స్ అండ్ సైన్సెస్] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190110234914/https://www.knaw.nl/en/members/foreign-members/15091 |date=2019-01-10 }} * [https://web.archive.org/web/20150302020546/http://www.nsf.gov/od/waterman/waterman_recipients.jsp#1992 నేషనల్ సైన్స్ ఫౌండేషన్: వాటర్‌మన్ పురస్కారం] * [https://science.nrao.edu/science/jansky-lecture నేషనల్ రేడియో ఆస్ట్రానమీ అబ్జర్వేటరీ: జాన్స్‌కీ పురస్కారం] * [http://www.dandavidprize.org/laureates/2017 డాన్ డేవిడ్ పురస్కారం] * [https://web.archive.org/web/20170414163312/http://www.infosys-science-foundation.com/prize/jury/2016/index.asp ఇన్ఫోసిస్ సైన్స్ పురస్కారం జ్యూరీ ఛైర్‌లు] * [http://www.frontline.in/static/html/fl1822/18220860.htm నిష్ణాత పరిశీలకుడు] ఫ్రంట్‌లైన్ – 27 అక్టోబరు – 9 నవంబరు 2001 * [http://www.nature.com/nature/podcast/v447/n7143/nature-2007-05-24.html నేచర్ పాడ్‌కాస్ట్, 24 మే 2007] – నేచర్ * [http://www.rediff.com/news/2001/may/31us3.htm కులకర్ణి రాయల్ సొసైటీలోకి ప్రవేశించారు], 2001 {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Kulkarni, Shrinivas}} [[Category:గ్రహ శాస్త్రవేత్తలు]] [[Category:1956 జననాలు]] [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] [[Category:కాలిఫోర్నియా ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ అధ్యాపకులు]] [[Category:రాయల్ నెదర్లాండ్స్ అకాడమీ ఆఫ్ ఆర్ట్స్ అండ్ సైన్సెస్ సభ్యులు]] [[Category:యునైటెడ్ స్టేట్స్ నేషనల్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్ సభ్యులు]] [[Category:20వ శతాబ్దపు భారతీయ ఖగోళ శాస్త్రవేత్తలు]] [[Category:అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలకు వలస వెళ్ళిన భారతీయులు]] [[Category:ఐఐటీ ఢిల్లీ పూర్వ విద్యార్థులు]] [[Category:కాలిఫోర్నియా విశ్వవిద్యాలయం, బర్కిలీ పూర్వ విద్యార్థులు]] [[Category:అమెరికన్ హిందువులు]] [[Category:కాలిఫోర్నియాకు చెందిన శాస్త్రవేత్తలు]] [[Category:మహారాష్ట్రకు చెందిన శాస్త్రవేత్తలు]] [[Category:21వ శతాబ్దపు అమెరికన్ ఖగోళ శాస్త్రవేత్తలు]] [[Category:20వ శతాబ్దపు అమెరికన్ భౌతిక శాస్త్రవేత్తలు]] [[Category:భారతీయ సంతతికి చెందిన అమెరికన్ విద్యావేత్తలు]] [[Category:భారతీయ పండితులు]] [[Category:మరాఠీ సంతతికి చెందిన అమెరికన్ ప్రజలు]] [[Category:రాయల్ సొసైటీకి చెందిన అమెరికన్ ఫెలోలు]] [[Category:రాయల్ ఆస్ట్రానమికల్ సొసైటీ స్వర్ణ పతక గ్రహీతలు]] [[వర్గం:భారతీయ శాస్త్రవేత్తలు]] ek2q5edzgui1fbcdssr0eg4hsy1f88n 0 508699 4955471 4950667 2026-09-09T17:08:15Z Pranayraj1985 29393 4955471 wikitext text/x-wiki {{Infobox mythical creature | name = సెంటార్ | image = File:Terracotta lekythos (oil flask) with centaur battling a warrior MET DP161810.jpg | image_upright = 1.2 | caption = యుద్ధంలో సెంటార్. సుమారు క్రీ.పూ. 575–550 కాలానికి చెందిన [[అట్టికా|అట్టిక్]] టెర్రకోటా [[లెకిథోస్]] పై చిత్రించబడింది<ref>[[మెట్రోపాలిటన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్]], [https://www.metmuseum.org/art/collection/search/253582 39.11.10].</ref> | Grouping = [[పౌరాణిక జీవి]] | Sub_Grouping = [[జానపద కథల్లో సంకర జంతువులు|సంకర జీవి]] | AKA = కెంటార్, సెంటారస్, సాగిట్టరీ<ref>కాలిన్స్ ఇంగ్లీష్ డిక్షనరీ ప్రకారం: "సాగిట్టరీ". Collins English Dictionary – Complete and Unabridged, 12th Edition 2014. 1991, 1994, 1998, 2000, 2003, 2006, 2007, 2009, 2011, 2014. HarperCollins Publishers September 1, 2019, https://www.thefreedictionary.com/sagittary {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190902003928/https://www.thefreedictionary.com/sagittary |date=September 2, 2019 }}</ref> | Similar_entities = [[మినోటార్]], [[సాటైర్]], [[హార్పీ]] | Folklore = [[గ్రీకు పురాణశాస్త్రం|గ్రీకు]] | Region = [[గ్రీస్]], సైప్రస్ | Habitat = భూమి }} '''సెంటార్''' ('''హిప్పోసెంటార్''', '''సెంటార్స్''' లేదా '''ఇక్సియోనిడే''') అనేది [[గ్రీకు పురాణాలు|గ్రీకు పురాణాలలోని]] ఒక జీవి, దీనికి [[మానవుడు|మనిషి]] పైభాగం, [[గుర్రం]] క్రింది శరీరం, కాళ్ళు ఉంటాయి, ఇది థెస్సాలీ పర్వతాలలో నివసిస్తుందని చెప్పబడింది. <ref>{{Cite web|title=Definition of ''centaur'' by Merriam-Webster|url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/centaur|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210606112828/https://www.merriam-webster.com/dictionary/centaur|archive-date=June 6, 2021|access-date=June 6, 2021|website=merriam-webster.com|publisher=Merriam-Webster.com Dictionary}}</ref> పురాణ గాథలోని ఒక కథనం ప్రకారం, సెంటార్లకు సెంటారస్ పేరు మీదుగా ఆ పేరు వచ్చింది, అతని సోదరుడైన లాపిథెస్ ద్వారా, వారు పురాణ ప్రసిద్ధమైన లాపిత్స్ తెగకు బంధువులు. అనేక గ్రీకు పురాణాలలో సెంటార్‌లు కట్టులేని గుర్రాల వలె క్రూరంగా ఉంటాయని భావిస్తారు, అవి థెస్సాలీలోని మాగ్నీషియా, పెలియన్ పర్వత ప్రాంతంలో, ఎలిస్‌లోని ఫోలోయ్ ఓక్ అడవిలో, దక్షిణ లాకోనియాలోని మాలియన్ ద్వీపకల్పంలో నివసించేవని చెప్పబడింది. తదనంతరం సెంటార్లు రోమన్ పురాణాలలో ప్రస్తావించబడ్డాయి, మధ్యయుగ జంతుశాస్త్ర గ్రంథాలలో సుపరిచితమైన పాత్రలుగా ఉండేవి. అవి ఆధునిక ఫాంటసీ సాహిత్యంలో ఒక ముఖ్యమైన భాగంగా నిలిచి ఉన్నాయి. == వ్యుత్పత్తి == గ్రీకు పదం ''కెంటారోస్'' మూలం అస్పష్టంగా ఉంది. 'పొడిచే ఎద్దు' అని అర్థం వచ్చే ''కెన్'' + ''టారస్'' నుండి వచ్చిన వ్యుత్పత్తి, గ్రీకు పురాణాలపై పాలెఫాటస్ హేతుబద్ధీకరణ గ్రంథమైన ' ''ఆన్ ఇన్క్రెడిబుల్ టేల్స్''' (Περὶ ἀπίστων)లో ఒక యూహెమెరిస్ట్ సూచనగా ఉంది, ఇందులో ''నెఫెలే'' అనే గ్రామానికి చెందిన అశ్విక విలుకాళ్ళు ఇక్సియన్ రాజ్యానికి శాపంగా ఉన్న ఎద్దుల మందను నిర్మూలించడం చేర్చబడింది. {{Sfnp|Scobie|1978}} మరొక ప్రతిపాదిత వ్యుత్పత్తి "బుల్-కిల్లర్". <ref>{{Cite book|url=https://www.google.com/books/edition/The_royal_horse_book_Centaur/nQ8AAAAAQAAJ?gbpv=1&pg=PA14|title=The Royal Horse Book: "Centaur;" or The "Turn Out"|last=Gough|first=Edward W.|date=1885|pages=14|language=en}}</ref> ప్రతిపాదించబడిన సెమిటిక్ వ్యుత్పత్తులు చాలా అసంబద్ధమైనవి. == పురాణంలోని ఆధారం == [[దస్త్రం:Boeotian_Geometric_pottery_with_Centaur,_AM_of_Thebes,_201171.jpg|thumb| జ్యామితీయ కాలం (సుమారు క్రీ.పూ. 900–700) నాటి బోయోటియన్ మట్టిపాత్రలపై సెంటార్.]] అత్యంత సాధారణ సిద్ధాంతం ప్రకారం, మినోయన్ [[ఏజియన్ సముద్రం|ఏజియన్ ప్రపంచం]] వంటి, గుర్రపు స్వారీ చేయని సంస్కృతుల వారు, గుర్రాలపై స్వారీ చేసే సంచార జాతుల పట్ల చూపిన తొలి ప్రతిచర్య నుండే సెంటార్ల ఆలోచన పుట్టింది. ఈ సిద్ధాంతం ప్రకారం, అలాంటి సవారీదారులు సగం మనిషి, సగం జంతువులా కనిపిస్తారు. బెర్నాల్ డియాజ్ డెల్ కాస్టిల్లో అజ్టెక్‌లు కూడా స్పానిష్ అశ్వికదళంపై ఈ దురభిప్రాయాన్ని కలిగి ఉన్నారని నివేదించారు. <ref>{{Cite book|title=Mexico: A Study of Two Americas|last=Chase|first=Stuart|chapter=Chapter IV: The Six Hundred|access-date=April 24, 2006|chapter-url=http://xroads.virginia.edu/~Hyper2/chase/ch04.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303210459/http://xroads.virginia.edu/~Hyper2/chase/ch04.html|archive-date=March 3, 2016|via=University of Virginia Hypertexts}}</ref> పురాణాలలో సెంటార్ల బంధువులైన థెస్సాలీకి చెందిన లాపిత్ తెగను, గ్రీకు రచయితలు గుర్రపు స్వారీని కనిపెట్టినవారిగా వర్ణించారు. థెస్సాలియన్ తెగలు తమ గుర్రాల జాతులు సెంటార్ల నుండి ఉద్భవించాయని కూడా చెప్పుకున్నారు. రాబర్ట్ గ్రేవ్స్ (సెంటార్ల మూలాన్ని భారతీయ [[గంధర్వుడు|గంధర్వుల]] వరకు గుర్తించాలని వాదించిన జార్జెస్ డుమెజిల్ రచనపై ఆధారపడి), సెంటార్లు అస్పష్టంగా గుర్తుండిపోయిన, హెలెనిక్ పూర్వపు సోదర భూమి ఆరాధన వర్గానికి చెందినవారని, వారికి గుర్రమే వారి టోటెమ్ అని ఊహించాడు. ఇలాంటి సిద్ధాంతాన్నే మేరీ రెనాల్ట్ రచించిన ' ''ది బుల్ ఫ్రమ్ ది సీ'లో పొందుపరిచారు.'' == సాహిత్యం == [[దస్త్రం:P._26_'The_Zodiac_Man'_a_diagram_of_a_human_body_and_astrological_symbols_with_instructions_explaining_the_importance_of_astrology_from_a_medical_perspective.jpg|thumb| "రాశిచక్ర మానవుడు", 15వ శతాబ్దం. మానవ శరీరం రేఖాచిత్రం, జ్యోతిష్య చిహ్నాలు, వైద్య దృక్కోణం నుండి జ్యోతిష్యం ప్రాముఖ్యతను వివరిస్తూ వెల్ష్ భాషలో సూచనలతో; తొడల చుట్టూ ధనుస్సుగా ఒక సెంటార్ చిత్రీకరించబడింది, ఇది వృశ్చికం [జననేంద్రియాలు] క్రింద, మకరం [మోకాళ్ళు] పైన ఉంటుంది.]] === శాస్త్రీయ సాహిత్యం === ఈజిప్టుకు చెందిన ఏకాంత సన్యాసి అయిన సెయింట్ ఆంటోనీ ది గ్రేట్ గురించి అలెగ్జాండ్రియాకు చెందిన అథనాసియస్ రచించిన ''గ్రంథం'' జెరోమ్ అనువాదం మధ్యయుగాలలో విస్తృతంగా వ్యాపించింది; ఇది ఆ సాధువును సవాలు చేసిన ఒక సెంటార్‌తో ఆంటోనీకి ఎదురైన సంఘటనను వివరిస్తుంది, అయితే ఆ సెంటార్ పాత దేవతలు పడగొట్టబడ్డారని అంగీకరించవలసి వచ్చింది. ఈ సంఘటనను "సస్సెట్టా" అని పిలువబడే చిత్రకారుడు స్టెఫానో డి గియోవన్నీ గీసిన ''"సెయింట్ ఆంథోనీ అబాట్, సెయింట్ పాల్ ది హెర్మిట్ సమావేశం"'' చిత్రంలో తరచుగా చిత్రీకరించారు. <ref>[[నేషనల్ గ్యాలరీ ఆఫ్ ఆర్ట్|National Gallery of Art]], Washington, DC: [http://www.wga.hu/support/viewer/z.html illustration] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210109131636/https://www.wga.hu/support/viewer/z.html|date=January 9, 2021}}.</ref> సన్యాసి ఆంథోనీ, సన్యాసి పాల్‌ను కలవడానికి చేసిన ప్రయాణానికి సంబంధించిన రెండు ఘట్టాల వర్ణనలలో, ఒకటి అడవిలోని దారిలో అతనికి సెంటార్ అనే రాక్షస రూపం ఎదురుపడటం. క్రీ.పూ. మొదటి శతాబ్దంలో లూక్రెటియస్ తన ''<nowiki/>'ఆన్ ది నేచర్ ఆఫ్ థింగ్స్' అనే తాత్విక కావ్యంలో,'' మానవ, అశ్వ శరీర నిర్మాణాల పెరుగుదల రేట్లలోని వ్యత్యాసాల ఆధారంగా సెంటార్ల ఉనికిని నిరాకరించాడు. ప్రత్యేకంగా, అతను మూడు సంవత్సరాల వయస్సులో గుర్రాలు తమ జీవితంలో అత్యంత కీలకమైన దశలో ఉంటాయని, అదే వయస్సులో మానవులు ఇంకా పసిపిల్లల కంటే కొంచెం పెద్దవారని, అందువల్ల సంకర జంతువులు అసాధ్యమని పేర్కొన్నాడు. === మధ్యయుగ సాహిత్యం === 14వ శతాబ్దపు ఇటాలియన్ కవి డాంటే తన ''<nowiki/>'ఇన్ఫెర్నో'లో'' సంరక్షకులుగా పేర్కొన్న జీవులలో సెంటార్లు కూడా ఉన్నాయి. పన్నెండవ కాంటోలో, డాంటే, అతని మార్గదర్శి వర్జిల్, నరకంలోని ఏడవ వలయంలో ఉన్న ఫ్లెగెథాన్ నది ఒడ్డున కాపలా కాస్తున్న కైరాన్, ఫోలస్ నాయకత్వంలోని ఒక బృందాన్ని కలుసుకుంటారు. ఆ నది మరుగుతున్న రక్తంతో నిండి ఉంటుంది, అందులో తమ పొరుగువారిపై హింసకు పాల్పడినవారు మునిగి ఉంటారు, తమకు కేటాయించిన స్థానం కంటే లోతు తక్కువగా ఉన్న ప్రదేశానికి కదిలిన వారిపై బాణాలు వేస్తూ ఉంటారు. ఆ ఇద్దరు కవులను మర్యాదగా చూసి, నెస్సస్ వారిని ఒక రేవు వద్దకు నడిపించాడు. <ref>{{Cite book|title=[[Inferno (Dante)|Inferno]]|last=[[Dante]]|at=12.55-139}}</ref> కాంటో XXIVలో, ఎనిమిదవ వలయంలో, బోల్గియా 7లో, దొంగలను బంధించిన కందకంలో, వారు కాకస్‌ను (ప్రాచీన మూలాలలో ఒక రాక్షసుడు) కలుసుకుంటారు కానీ అతనితో సంభాషించరు. అతను పాములతో చుట్టుముట్టబడి, భుజాలపై అగ్నిని ఊదే డ్రాగన్‌తో, దేవుడిని శపించిన పాపిని శిక్షించడానికి వస్తాడు. <ref>{{Cite book|title=[[Inferno (Dante)|Inferno]]|last=[[Dante]]|at=25.17–33}}</ref> అతని ''పర్గాటోరియోలో'', ఆరవ టెర్రస్‌పై కనిపించని ఆత్మ సెంటార్లను ("థేసియస్‌తో పోరాడిన తాగుబోతు డబుల్ బ్రెస్ట్డ్ వారు") తిండిపోతుతనం అనే పాపానికి ఉదాహరణలుగా పేర్కొంది. <ref>{{Cite book|title=[[Purgatorio]]|last=[[Dante]]|at=24.121–123}}</ref> === ఆధునిక సాహిత్యం === సి.ఎస్. లూయిస్ రచించిన ' ''ది క్రానికల్స్ ఆఫ్ నార్నియా''' సిరీస్ , సెంటార్లను ఖగోళశాస్త్రం, వైద్యం వంటి రంగాలలో ప్రతిభావంతులైన, తెలివైన, ధైర్యవంతులైన జీవులుగా చిత్రీకరిస్తుంది . జాన్ అప్‌డైక్ 1963 నవల ''<nowiki/>'ది సెంటార్'లో'' పౌరాణిక సెంటార్లకు సంబంధించిన అనేక ప్రస్తావనలు ఉన్నాయి. రచయిత సెంటియర్ పురాణం దృక్కోణం ద్వారా పెన్సిల్వేనియాలోని ఒక గ్రామీణ పట్టణాన్ని చిత్రీకరించారు. పౌరాణిక కథలోని కైరాన్ ప్రోమేథియస్ కోసం చేసినట్లే, పేరులేని, అట్టడుగు వర్గానికి చెందిన ఒక స్థానిక పాఠశాల ఉపాధ్యాయుడు, న్యూయార్క్‌లో స్వతంత్ర కళాకారుడిగా ఎదగాలని నిర్ణయించుకున్న తన కొడుకు భవిష్యత్తు కోసం తన ప్రాణాలను త్యాగం చేశాడు. [[జే. కే. రౌలింగ్|జేకే రౌలింగ్]] ''[[హ్యారీ పాటర్]]'' సిరీస్‌లో, సెంటార్లు హాగ్వార్ట్స్ సమీపంలోని ఫర్బిడెన్ ఫారెస్ట్‌లో నివసిస్తాయి, వారు ప్రతిభావంతులైన విలుకాళ్ళు, వైద్యులు; వారు జ్యోతిష్య శాస్త్రంలో తమ ప్రావీణ్యతకు కూడా ప్రసిద్ధి చెందారు. రిక్ రియోర్డాన్ రచించిన ''పెర్సీ జాక్సన్ &amp;amp; ది ఒలింపియన్స్‌లో'' సెంటార్‌లు, సిరీస్‌లోని డెమిగాడ్ శిక్షణా కేంద్రంలో కార్యకలాపాలకు ప్రధాన డైరెక్టర్‌గా పనిచేసే చిరాన్ మినహా, విపరీతమైన పార్టీలు చేసుకునేవారిగా చిత్రీకరించబడ్డారు. <ref name="Kaleta, p. 77" /> == మూలాలు == {{Reflist}} [[వర్గం:Webarchive template wayback links]] [[వర్గం:జంతు ఆదాధన]] [[వర్గం:గ్రీకు పురాణం]] [[వర్గం:గ్రీకు పురాణాలు]] [[వర్గం:రోమన్ దేవతలు]] [[వర్గం:పురాణాల్లో జంతువులు]] [[వర్గం:పురాణ గుర్రాలు]] [[వర్గం:పురాణ జీవులు]] rwmgqwpf70k1ijjb004q70s21anfplb 0 508733 4955472 4950819 2026-09-09T17:10:59Z Pranayraj1985 29393 4955472 wikitext text/x-wiki {{Infobox deity | type = గ్రీకు | image = Chimera Apulia Louvre K362.jpg | caption = సుమారు క్రీ.పూ. 350–340 నాటి [[ఎరుపు-చిత్ర పాత్రచిత్రణ|ఎరుపు-చిత్ర]] [[అపులియా]] ప్లేట్‌పై చిత్రించిన కిమెరా ([[లూవ్ర్|మ్యూజే డు లూవ్ర్]]) | siblings = [[లెర్నేయన్ హైడ్రా]], [[ఆర్థ్రస్]], [[సెర్బెరస్]]{{Efn|హెసియడ్ మరియు [[Bibliotheca (Pseudo-Apollodorus)#Pseudo-Apollodorus|సూడో-అపొలోడోరస్]] ఇద్దరూ వీరిని కిమెరా తోబుట్టువులుగా పేర్కొంటారు. అయితే, సూడో-అపొలోడోరస్ తన ''[[Bibliotheca (Pseudo-Apollodorus)|బిబ్లియోథెకా]]''లో కిమెరాకు ఇతర తోబుట్టువులుగా [[Sphinx#Greece|స్ఫింక్స్]], [[Nemean Lion|నెమియన్ సింహం]], [[Crommyonian Sow|క్రోమ్యోనియన్ పంది]], [[Ladon (mythology)|లాడన్]], [[Caucasian Eagle|కాకేసియన్ గద్ద]]లను కూడా పేర్కొంటాడు.}} | name = కిమెరా | offspring = [[నెమియన్ సింహం]], [[Sphinx#Greece|స్ఫింక్స్]]{{efn|name=Hesiod}} | consort = [[ఆర్థ్రస్]]{{efn|name=Hesiod|[[హెసియడ్]] రచించిన ''[[థియోగొనీ]]'' ప్రకారం.}} | abode = [[లైసియా]] | parents = [[టైఫాన్]] మరియు [[ఎకిడ్నా (పురాణశాస్త్రం)|ఎకిడ్నా]] }} '''చిమెరా (ఖిమైరా)'''<ref>{{Cite book|title=The Greek Myths: The Complete and Definitive Edition|last=Graves|first=Robert|publisher=[[Penguin Books]] Limited|year=2017|isbn=9780241983386|page=11}}</ref> [[గ్రీకు పురాణాలు|గ్రీకు పురాణాలలో]] ఒక భయంకరమైన అగ్నిని ఊదే హైబ్రిడ్ జీవి, <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=XRkfKdho-5cC&q=Chimera+greek+mythology&pg=PP195|title=Encyclopedia of World Religions|last=Becchio|first=Bruno|last2=Schadé|first2=Johannes P.|date=2006|publisher=Foreign Media Group|isbn=9781601360007|language=en|access-date=27 April 2019}}</ref> ఆసియా మైనర్‌లోని లైసియాకు చెందినదని, వివిధ జంతు భాగాలతో కూడి ఉందని చెప్పబడింది. సాధారణంగా, దీనిని వీపు నుండి [[మేక]] తల పొడుచుకువచ్చిన [[సింహం|సింహంగా]], [[పాము]] తలతో ముగిసే తోకగా చిత్రిస్తారు. కొన్ని చిత్రణలలో డ్రాగన్ రెక్కలు కూడా ఉంటాయి. ఇది టైఫాన్, ఎకిడ్నాల సంతానం, సెర్బెరస్, లెర్నియన్ హైడ్రా వంటి రాక్షసులకు సోదర జీవి. వివిధ జంతువుల నుండి భాగాలను తీసుకున్న ఏదైనా పౌరాణిక లేదా కల్పిత జీవిని వర్ణించడానికి "చిమెరా" అనే పదం వాడుకలోకి వచ్చింది. <ref>{{Cite web|date=2026-03-01|title=Definition of CHIMERA|url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/chimera|access-date=2026-03-20|website=www.merriam-webster.com|language=en}}</ref> == పురాణశాస్త్రం == === కుటుంబం === [[దస్త్రం:Chimera_d'arezzo,_fi,_04.JPG|ఎడమ|thumb| " అరెజ్జో చిమెరా ": ఒక ఎట్రుస్కాన్ కాంస్యం]] హెసియోడ్ ప్రకారం, చిమెరా తల్లి ఒక అస్పష్టమైన "ఆమె", ఇది ఎకిడ్నాను సూచించవచ్చు, అలా అయితే తండ్రి బహుశా టైఫాన్ అయి ఉండవచ్చు, అయినప్పటికీ బహుశా (అసంభవం) బదులుగా హైడ్రా లేదా సెటోను ఉద్దేశించి ఉండవచ్చు. అయితే, పురాణ చరిత్రకారులు అపోలోడోరస్ (హెసియోడ్‌ను తన మూలంగా పేర్కొంటూ), హైగినస్ ఇద్దరూ చిమెరాను ఎకిడ్నా, టైఫాన్ సంతానంగా పేర్కొన్నారు. హెసియోడ్ స్ఫింక్స్, నెమియన్ సింహాన్ని ఓర్థస్ సంతానంగా పేర్కొన్నాడు, మరొక అస్పష్టమైన "ఆమె", ఇది బహుశా చిమెరాను సూచిస్తుందని తరచుగా అర్థం చేసుకుంటారు, అయినప్పటికీ బహుశా దానికి బదులుగా ఎకిడ్నా లేదా మళ్ళీ సెటోను కూడా సూచించవచ్చు. === వివరణ === [[దస్త్రం:Bellerophon_mosaic,_Nîmes_-_panel_5_Bellerophon_(Nîmes,_Mus_Arch).jpg|thumb| 2వ నుండి 3వ శతాబ్దాల AD, మ్యూసీ డి లా రొమానిటే, బెల్లెరోఫోన్ రైడింగ్ [[పెగాసస్ (పురాణం)|పెగాసస్]], చిమెరాను చంపిన రోమన్ మొజాయిక్]] హోమర్ ''[[ఇలియడ్|ఇలియడ్‌లో]]'' చిమెరాను వర్ణిస్తూ, "ఆమె మానవ సంతతికి చెందినది కాదు, దైవ సంతతికి చెందినది, ముందు భాగంలో సింహం, వెనుక భాగంలో పాము, మధ్యలో మేక, భయంకరమైన రీతిలో మండుతున్న అగ్ని శక్తిని వెదజల్లుతోంది" అని చెప్పాడు. హెసియోడ్, అపోలోడోరస్ ఒకే విధమైన వర్ణనలను ఇచ్చారు: ముందు సింహం, మధ్యలో అగ్నిని ఊదే మేక, వెనుక పాముతో మూడు తలల జీవి. === కుమేయన్ సిబిల్ === అంతగా తెలియని ఒక కథలో, కుమేయన్ సిబిల్ ఒక దర్శనంలో కైమెరాను చూసి, దానిని ఒక శకునంగా భావించింది. చిమెరా వలన సంభవించే గందరగోళం, వినాశనాన్ని నివారించడానికి తమ సమాజంలో సామరస్యాన్ని నెలకొల్పమని ఆమె తన అనుచరులకు సలహా ఇచ్చింది. <ref>{{Cite web|title=VIRGIL, AENEID BOOK 6|url=https://www.theoi.com/Text/VirgilAeneid6.html|access-date=2025-08-09|website=Theoi Classical Texts Library}}</ref> <ref>{{Cite web|title=The Cumaean Sibyl|url=https://www.maicar.com/GML/Sibyl6Cumaean.html|access-date=2025-08-09|website=Greek Mythology Link}}</ref> === బెల్లెరోఫోన్ చేత చంపబడ్డాడు === [[దస్త్రం:Bellerophon_killing_Chimaera_(mosaic_from_Rhodes).jpg|thumb| రోడ్స్ పురావస్తు సంగ్రహాలయంలోని, క్రీ.పూ. 300–270 నాటి, [[పెగాసస్ (పురాణం)|పెగాసస్‌పై]] స్వారీ చేస్తున్న బెల్లెరోఫోన్ చిమెరాను సంహరిస్తున్నట్లు చిత్రీకరించిన ఒక హెలెనిస్టిక్ గ్రీకు [[Pebble mosaic|గులకరాళ్ల మొజాయిక్.]]]] [[దస్త్రం:Bellerophon_riding_Pegasus_and_killing_the_Chimera,_Roman_mosaic,_the_Rolin_Museum_in_Autun,_France,_2nd_to_3rd_century_AD.jpg|thumb| [[పెగాసస్ (పురాణం)|పెగాసస్‌పై]] స్వారీ చేస్తూ చిమెరాను సంహరిస్తున్న బెల్లెరోఫోన్, ఆటున్‌లోని గాల్లో-రోమన్ మొజాయిక్ మధ్య భాగంలోని పతకం, మ్యూసీ రోలిన్, క్రీ.శ. 2వ నుండి 3వ శతాబ్దం]] హోమర్ ప్రకారం, అరైసోడారస్ ( నెస్టర్ కుమారులు ఆంటిలోకస్, ట్రాసిమెడెస్ చేత చంపబడిన ట్రోజన్ యోధులైన అటిమ్నియస్, మారిస్ తండ్రి) పెంచిన చిమెరా "చాలా మందికి శాపంగా" ఉండేది. ''[[ఇలియడ్|ఇలియడ్‌లో]]'' చెప్పినట్లుగా, లైసియా రాజు వీరుడైన బెల్లెరోఫోన్‌ను కైమెరాను సంహరించమని ఆదేశించాడు (ఆ రాక్షసి బెల్లెరోఫోన్‌ను చంపుతుందని ఆశించాడు). అయినప్పటికీ, హీరో, "దేవతల సంకేతాలను నమ్మి", చిమెరాను చంపడంలో విజయం సాధించాడు. చిమెరాను చంపడంలో బెల్లెరోఫోన్‌కు సహాయం అందిందని హెసియోడ్ జతచేస్తూ, "ఆమెను [[పెగాసస్ (పురాణం)|పెగాసస్]], గొప్ప బెల్లెరోఫోన్ వధించారు" అని పేర్కొన్నాడు. అపోలోడోరస్ ఆ కథ గురించి మరింత పూర్తి వివరణ ఇచ్చాడు. లైసియా రాజు అయిన ఇయోబేట్స్, పశువులను చంపుతూ "దేశాన్ని నాశనం చేస్తున్న" చిమెరాను చంపమని బెల్లెరోఫోన్‌ను ఆదేశించాడు, ఎందుకంటే ఆ చిమెరా బదులుగా బెల్లెరోఫోన్‌ను చంపుతుందని అతను భావించాడు, "ఎందుకంటే అది ఒక్కరిని కాదు కదా, చాలా మందిని కూడా ఎదుర్కోగలదు". కానీ ఆ వీరుడు ( మెడుసా రక్తం నుండి ఉద్భవించిన) తన రెక్కల గుర్రం [[పెగాసస్ (పురాణం)|పెగాసస్‌పై]] <ref>{{Cite web|title=Pegasus {{!}} Greek mythology {{!}} Britannica|url=https://www.britannica.com/topic/Pegasus-Greek-mythology|access-date=2022-12-10|website=www.britannica.com|language=en}}</ref> ఎక్కి, "ఎత్తులోకి ఎగురుతూ చిమెరాను పైనుండి క్రిందికి కాల్చి పడేశాడు." == ఐకానోగ్రఫీ == [[దస్త్రం:Chimera_on_vase_at_Athens'_Archaeological_Museum.jpg|ఎడమ|thumb| అట్టిక్ కుండపై చిత్రీకరించబడిన కిమెరా]] హోమర్ ప్రకారం, చిమెరా విదేశీ లైసియాలో ఉన్నప్పటికీ, కళలలో ఆమె ప్రాతినిధ్యం పూర్తిగా గ్రీకు. లిఖిత పదంపై ఆధారపడని ఒక స్వయంప్రతిపత్తిగల సంప్రదాయం గ్రీకు కుండల చిత్రకారుల దృశ్య కళాకృతులలో ప్రతిబింబించింది. ప్రోటో-కొరింథియన్ మట్టిపాత్రల చిత్రకారుల చిత్రణలో చిమెరా తొలిసారిగా కనిపించింది, గ్రీకు కళలో గుర్తించదగిన తొలి పౌరాణిక దృశ్యాలలో కొన్నింటిని అందించింది. కొంత ప్రారంభ సంకోచం తర్వాత, కొరింథియన్ రకం క్రీ.పూ. 670లలో స్థిరపడింది; చిత్ర ప్రాతినిధ్యాలలో వైవిధ్యాలు మార్లిన్ లో స్మిట్‌కు బహుళ మూలాలను సూచిస్తున్నాయి. ఏడవ శతాబ్దం చివరి నాటికి వికృతమైన వాటి పట్ల ఉన్న ఆకర్షణ కొరింత్‌లో అలంకార చిమెరా మూలాంశంగా క్షీణించింది, అయితే పెగాసస్‌పై బెల్లెరోఫోన్ మూలాంశం ఒంటరిగా ప్రత్యేక ఉనికిని సంతరించుకుంది. మేకలు నిప్పులు కక్కడం, జంతువు వెనుక భాగం పాములా ఉండటం వంటి ఒక ప్రత్యేక అట్టిక్ సంప్రదాయం, గుర్తించబడని లేదా కనుగొనబడని స్థానిక పూర్వగాములు తప్పక ఉండాలని మార్లిన్ లో స్మిట్ దృఢంగా నమ్మడంతో మొదలవుతుంది. ఇద్దరు కుండల చిత్రకారులు ఆ నమూనాని ఎంత స్థిరంగా ఉపయోగించారంటే, వారికి బెల్లెరోఫోన్ చిత్రకారుడు, చిమేరా చిత్రకారుడు అనే మారుపేర్లు ఇవ్వబడ్డాయి. == మూలాలు == {{Reflist}} [[వర్గం:పురాణాల్లో జంతువులు]] [[వర్గం:పురాణ జీవులు]] [[వర్గం:పురాణ నామావళి]] agi40qxhfcspn3vmgw29lu1iljnx0wd 4955473 4955472 2026-09-09T17:12:14Z Pranayraj1985 29393 4955473 wikitext text/x-wiki {{Infobox deity | type = గ్రీకు | image = Chimera Apulia Louvre K362.jpg | caption = సుమారు క్రీ.పూ. 350–340 నాటి [[ఎరుపు-చిత్ర పాత్రచిత్రణ|ఎరుపు-చిత్ర]] [[అపులియా]] ప్లేట్‌పై చిత్రించిన కిమెరా ([[లూవ్ర్|మ్యూజే డు లూవ్ర్]]) | siblings = [[లెర్నేయన్ హైడ్రా]], [[ఆర్థ్రస్]], [[సెర్బెరస్]] | name = కిమెరా | offspring = [[నెమియన్ సింహం]], [[Sphinx#Greece|స్ఫింక్స్]] | consort = [[ఆర్థ్రస్]] | abode = [[లైసియా]] | parents = [[టైఫాన్]] మరియు [[ఎకిడ్నా (పురాణశాస్త్రం)|ఎకిడ్నా]] }} '''చిమెరా (ఖిమైరా)'''<ref>{{Cite book|title=The Greek Myths: The Complete and Definitive Edition|last=Graves|first=Robert|publisher=[[Penguin Books]] Limited|year=2017|isbn=9780241983386|page=11}}</ref> [[గ్రీకు పురాణాలు|గ్రీకు పురాణాలలో]] ఒక భయంకరమైన అగ్నిని ఊదే హైబ్రిడ్ జీవి, <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=XRkfKdho-5cC&q=Chimera+greek+mythology&pg=PP195|title=Encyclopedia of World Religions|last=Becchio|first=Bruno|last2=Schadé|first2=Johannes P.|date=2006|publisher=Foreign Media Group|isbn=9781601360007|language=en|access-date=27 April 2019}}</ref> ఆసియా మైనర్‌లోని లైసియాకు చెందినదని, వివిధ జంతు భాగాలతో కూడి ఉందని చెప్పబడింది. సాధారణంగా, దీనిని వీపు నుండి [[మేక]] తల పొడుచుకువచ్చిన [[సింహం|సింహంగా]], [[పాము]] తలతో ముగిసే తోకగా చిత్రిస్తారు. కొన్ని చిత్రణలలో డ్రాగన్ రెక్కలు కూడా ఉంటాయి. ఇది టైఫాన్, ఎకిడ్నాల సంతానం, సెర్బెరస్, లెర్నియన్ హైడ్రా వంటి రాక్షసులకు సోదర జీవి. వివిధ జంతువుల నుండి భాగాలను తీసుకున్న ఏదైనా పౌరాణిక లేదా కల్పిత జీవిని వర్ణించడానికి "చిమెరా" అనే పదం వాడుకలోకి వచ్చింది. <ref>{{Cite web|date=2026-03-01|title=Definition of CHIMERA|url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/chimera|access-date=2026-03-20|website=www.merriam-webster.com|language=en}}</ref> == పురాణశాస్త్రం == === కుటుంబం === [[దస్త్రం:Chimera_d'arezzo,_fi,_04.JPG|ఎడమ|thumb| " అరెజ్జో చిమెరా ": ఒక ఎట్రుస్కాన్ కాంస్యం]] హెసియోడ్ ప్రకారం, చిమెరా తల్లి ఒక అస్పష్టమైన "ఆమె", ఇది ఎకిడ్నాను సూచించవచ్చు, అలా అయితే తండ్రి బహుశా టైఫాన్ అయి ఉండవచ్చు, అయినప్పటికీ బహుశా (అసంభవం) బదులుగా హైడ్రా లేదా సెటోను ఉద్దేశించి ఉండవచ్చు. అయితే, పురాణ చరిత్రకారులు అపోలోడోరస్ (హెసియోడ్‌ను తన మూలంగా పేర్కొంటూ), హైగినస్ ఇద్దరూ చిమెరాను ఎకిడ్నా, టైఫాన్ సంతానంగా పేర్కొన్నారు. హెసియోడ్ స్ఫింక్స్, నెమియన్ సింహాన్ని ఓర్థస్ సంతానంగా పేర్కొన్నాడు, మరొక అస్పష్టమైన "ఆమె", ఇది బహుశా చిమెరాను సూచిస్తుందని తరచుగా అర్థం చేసుకుంటారు, అయినప్పటికీ బహుశా దానికి బదులుగా ఎకిడ్నా లేదా మళ్ళీ సెటోను కూడా సూచించవచ్చు. === వివరణ === [[దస్త్రం:Bellerophon_mosaic,_Nîmes_-_panel_5_Bellerophon_(Nîmes,_Mus_Arch).jpg|thumb| 2వ నుండి 3వ శతాబ్దాల AD, మ్యూసీ డి లా రొమానిటే, బెల్లెరోఫోన్ రైడింగ్ [[పెగాసస్ (పురాణం)|పెగాసస్]], చిమెరాను చంపిన రోమన్ మొజాయిక్]] హోమర్ ''[[ఇలియడ్|ఇలియడ్‌లో]]'' చిమెరాను వర్ణిస్తూ, "ఆమె మానవ సంతతికి చెందినది కాదు, దైవ సంతతికి చెందినది, ముందు భాగంలో సింహం, వెనుక భాగంలో పాము, మధ్యలో మేక, భయంకరమైన రీతిలో మండుతున్న అగ్ని శక్తిని వెదజల్లుతోంది" అని చెప్పాడు. హెసియోడ్, అపోలోడోరస్ ఒకే విధమైన వర్ణనలను ఇచ్చారు: ముందు సింహం, మధ్యలో అగ్నిని ఊదే మేక, వెనుక పాముతో మూడు తలల జీవి. === కుమేయన్ సిబిల్ === అంతగా తెలియని ఒక కథలో, కుమేయన్ సిబిల్ ఒక దర్శనంలో కైమెరాను చూసి, దానిని ఒక శకునంగా భావించింది. చిమెరా వలన సంభవించే గందరగోళం, వినాశనాన్ని నివారించడానికి తమ సమాజంలో సామరస్యాన్ని నెలకొల్పమని ఆమె తన అనుచరులకు సలహా ఇచ్చింది. <ref>{{Cite web|title=VIRGIL, AENEID BOOK 6|url=https://www.theoi.com/Text/VirgilAeneid6.html|access-date=2025-08-09|website=Theoi Classical Texts Library}}</ref> <ref>{{Cite web|title=The Cumaean Sibyl|url=https://www.maicar.com/GML/Sibyl6Cumaean.html|access-date=2025-08-09|website=Greek Mythology Link}}</ref> === బెల్లెరోఫోన్ చేత చంపబడ్డాడు === [[దస్త్రం:Bellerophon_killing_Chimaera_(mosaic_from_Rhodes).jpg|thumb| రోడ్స్ పురావస్తు సంగ్రహాలయంలోని, క్రీ.పూ. 300–270 నాటి, [[పెగాసస్ (పురాణం)|పెగాసస్‌పై]] స్వారీ చేస్తున్న బెల్లెరోఫోన్ చిమెరాను సంహరిస్తున్నట్లు చిత్రీకరించిన ఒక హెలెనిస్టిక్ గ్రీకు [[Pebble mosaic|గులకరాళ్ల మొజాయిక్.]]]] [[దస్త్రం:Bellerophon_riding_Pegasus_and_killing_the_Chimera,_Roman_mosaic,_the_Rolin_Museum_in_Autun,_France,_2nd_to_3rd_century_AD.jpg|thumb| [[పెగాసస్ (పురాణం)|పెగాసస్‌పై]] స్వారీ చేస్తూ చిమెరాను సంహరిస్తున్న బెల్లెరోఫోన్, ఆటున్‌లోని గాల్లో-రోమన్ మొజాయిక్ మధ్య భాగంలోని పతకం, మ్యూసీ రోలిన్, క్రీ.శ. 2వ నుండి 3వ శతాబ్దం]] హోమర్ ప్రకారం, అరైసోడారస్ ( నెస్టర్ కుమారులు ఆంటిలోకస్, ట్రాసిమెడెస్ చేత చంపబడిన ట్రోజన్ యోధులైన అటిమ్నియస్, మారిస్ తండ్రి) పెంచిన చిమెరా "చాలా మందికి శాపంగా" ఉండేది. ''[[ఇలియడ్|ఇలియడ్‌లో]]'' చెప్పినట్లుగా, లైసియా రాజు వీరుడైన బెల్లెరోఫోన్‌ను కైమెరాను సంహరించమని ఆదేశించాడు (ఆ రాక్షసి బెల్లెరోఫోన్‌ను చంపుతుందని ఆశించాడు). అయినప్పటికీ, హీరో, "దేవతల సంకేతాలను నమ్మి", చిమెరాను చంపడంలో విజయం సాధించాడు. చిమెరాను చంపడంలో బెల్లెరోఫోన్‌కు సహాయం అందిందని హెసియోడ్ జతచేస్తూ, "ఆమెను [[పెగాసస్ (పురాణం)|పెగాసస్]], గొప్ప బెల్లెరోఫోన్ వధించారు" అని పేర్కొన్నాడు. అపోలోడోరస్ ఆ కథ గురించి మరింత పూర్తి వివరణ ఇచ్చాడు. లైసియా రాజు అయిన ఇయోబేట్స్, పశువులను చంపుతూ "దేశాన్ని నాశనం చేస్తున్న" చిమెరాను చంపమని బెల్లెరోఫోన్‌ను ఆదేశించాడు, ఎందుకంటే ఆ చిమెరా బదులుగా బెల్లెరోఫోన్‌ను చంపుతుందని అతను భావించాడు, "ఎందుకంటే అది ఒక్కరిని కాదు కదా, చాలా మందిని కూడా ఎదుర్కోగలదు". కానీ ఆ వీరుడు ( మెడుసా రక్తం నుండి ఉద్భవించిన) తన రెక్కల గుర్రం [[పెగాసస్ (పురాణం)|పెగాసస్‌పై]] <ref>{{Cite web|title=Pegasus {{!}} Greek mythology {{!}} Britannica|url=https://www.britannica.com/topic/Pegasus-Greek-mythology|access-date=2022-12-10|website=www.britannica.com|language=en}}</ref> ఎక్కి, "ఎత్తులోకి ఎగురుతూ చిమెరాను పైనుండి క్రిందికి కాల్చి పడేశాడు." == ఐకానోగ్రఫీ == [[దస్త్రం:Chimera_on_vase_at_Athens'_Archaeological_Museum.jpg|ఎడమ|thumb| అట్టిక్ కుండపై చిత్రీకరించబడిన కిమెరా]] హోమర్ ప్రకారం, చిమెరా విదేశీ లైసియాలో ఉన్నప్పటికీ, కళలలో ఆమె ప్రాతినిధ్యం పూర్తిగా గ్రీకు. లిఖిత పదంపై ఆధారపడని ఒక స్వయంప్రతిపత్తిగల సంప్రదాయం గ్రీకు కుండల చిత్రకారుల దృశ్య కళాకృతులలో ప్రతిబింబించింది. ప్రోటో-కొరింథియన్ మట్టిపాత్రల చిత్రకారుల చిత్రణలో చిమెరా తొలిసారిగా కనిపించింది, గ్రీకు కళలో గుర్తించదగిన తొలి పౌరాణిక దృశ్యాలలో కొన్నింటిని అందించింది. కొంత ప్రారంభ సంకోచం తర్వాత, కొరింథియన్ రకం క్రీ.పూ. 670లలో స్థిరపడింది; చిత్ర ప్రాతినిధ్యాలలో వైవిధ్యాలు మార్లిన్ లో స్మిట్‌కు బహుళ మూలాలను సూచిస్తున్నాయి. ఏడవ శతాబ్దం చివరి నాటికి వికృతమైన వాటి పట్ల ఉన్న ఆకర్షణ కొరింత్‌లో అలంకార చిమెరా మూలాంశంగా క్షీణించింది, అయితే పెగాసస్‌పై బెల్లెరోఫోన్ మూలాంశం ఒంటరిగా ప్రత్యేక ఉనికిని సంతరించుకుంది. మేకలు నిప్పులు కక్కడం, జంతువు వెనుక భాగం పాములా ఉండటం వంటి ఒక ప్రత్యేక అట్టిక్ సంప్రదాయం, గుర్తించబడని లేదా కనుగొనబడని స్థానిక పూర్వగాములు తప్పక ఉండాలని మార్లిన్ లో స్మిట్ దృఢంగా నమ్మడంతో మొదలవుతుంది. ఇద్దరు కుండల చిత్రకారులు ఆ నమూనాని ఎంత స్థిరంగా ఉపయోగించారంటే, వారికి బెల్లెరోఫోన్ చిత్రకారుడు, చిమేరా చిత్రకారుడు అనే మారుపేర్లు ఇవ్వబడ్డాయి. == మూలాలు == {{Reflist}} [[వర్గం:పురాణాల్లో జంతువులు]] [[వర్గం:పురాణ జీవులు]] [[వర్గం:పురాణ నామావళి]] ec55uuoep55x8who06tt49pih0wkmny 4955474 4955473 2026-09-09T17:12:34Z Pranayraj1985 29393 4955474 wikitext text/x-wiki {{Infobox deity | type = గ్రీకు | image = Chimera Apulia Louvre K362.jpg | caption = సుమారు క్రీ.పూ. 350–340 నాటి [[ఎరుపు-చిత్ర పాత్రచిత్రణ|ఎరుపు-చిత్ర]] [[అపులియా]] ప్లేట్‌పై చిత్రించిన కిమెరా ([[లూవ్ర్|మ్యూజే డు లూవ్ర్]]) | siblings = [[లెర్నేయన్ హైడ్రా]], [[ఆర్థ్రస్]], [[సెర్బెరస్]] | name = కిమెరా | offspring = [[నెమియన్ సింహం]], [[Sphinx#Greece|స్ఫింక్స్]] | consort = [[ఆర్థ్రస్]] | abode = [[లైసియా]] | parents = [[టైఫాన్]], [[ఎకిడ్నా (పురాణశాస్త్రం)|ఎకిడ్నా]] }} '''చిమెరా (ఖిమైరా)'''<ref>{{Cite book|title=The Greek Myths: The Complete and Definitive Edition|last=Graves|first=Robert|publisher=[[Penguin Books]] Limited|year=2017|isbn=9780241983386|page=11}}</ref> [[గ్రీకు పురాణాలు|గ్రీకు పురాణాలలో]] ఒక భయంకరమైన అగ్నిని ఊదే హైబ్రిడ్ జీవి, <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=XRkfKdho-5cC&q=Chimera+greek+mythology&pg=PP195|title=Encyclopedia of World Religions|last=Becchio|first=Bruno|last2=Schadé|first2=Johannes P.|date=2006|publisher=Foreign Media Group|isbn=9781601360007|language=en|access-date=27 April 2019}}</ref> ఆసియా మైనర్‌లోని లైసియాకు చెందినదని, వివిధ జంతు భాగాలతో కూడి ఉందని చెప్పబడింది. సాధారణంగా, దీనిని వీపు నుండి [[మేక]] తల పొడుచుకువచ్చిన [[సింహం|సింహంగా]], [[పాము]] తలతో ముగిసే తోకగా చిత్రిస్తారు. కొన్ని చిత్రణలలో డ్రాగన్ రెక్కలు కూడా ఉంటాయి. ఇది టైఫాన్, ఎకిడ్నాల సంతానం, సెర్బెరస్, లెర్నియన్ హైడ్రా వంటి రాక్షసులకు సోదర జీవి. వివిధ జంతువుల నుండి భాగాలను తీసుకున్న ఏదైనా పౌరాణిక లేదా కల్పిత జీవిని వర్ణించడానికి "చిమెరా" అనే పదం వాడుకలోకి వచ్చింది. <ref>{{Cite web|date=2026-03-01|title=Definition of CHIMERA|url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/chimera|access-date=2026-03-20|website=www.merriam-webster.com|language=en}}</ref> == పురాణశాస్త్రం == === కుటుంబం === [[దస్త్రం:Chimera_d'arezzo,_fi,_04.JPG|ఎడమ|thumb| " అరెజ్జో చిమెరా ": ఒక ఎట్రుస్కాన్ కాంస్యం]] హెసియోడ్ ప్రకారం, చిమెరా తల్లి ఒక అస్పష్టమైన "ఆమె", ఇది ఎకిడ్నాను సూచించవచ్చు, అలా అయితే తండ్రి బహుశా టైఫాన్ అయి ఉండవచ్చు, అయినప్పటికీ బహుశా (అసంభవం) బదులుగా హైడ్రా లేదా సెటోను ఉద్దేశించి ఉండవచ్చు. అయితే, పురాణ చరిత్రకారులు అపోలోడోరస్ (హెసియోడ్‌ను తన మూలంగా పేర్కొంటూ), హైగినస్ ఇద్దరూ చిమెరాను ఎకిడ్నా, టైఫాన్ సంతానంగా పేర్కొన్నారు. హెసియోడ్ స్ఫింక్స్, నెమియన్ సింహాన్ని ఓర్థస్ సంతానంగా పేర్కొన్నాడు, మరొక అస్పష్టమైన "ఆమె", ఇది బహుశా చిమెరాను సూచిస్తుందని తరచుగా అర్థం చేసుకుంటారు, అయినప్పటికీ బహుశా దానికి బదులుగా ఎకిడ్నా లేదా మళ్ళీ సెటోను కూడా సూచించవచ్చు. === వివరణ === [[దస్త్రం:Bellerophon_mosaic,_Nîmes_-_panel_5_Bellerophon_(Nîmes,_Mus_Arch).jpg|thumb| 2వ నుండి 3వ శతాబ్దాల AD, మ్యూసీ డి లా రొమానిటే, బెల్లెరోఫోన్ రైడింగ్ [[పెగాసస్ (పురాణం)|పెగాసస్]], చిమెరాను చంపిన రోమన్ మొజాయిక్]] హోమర్ ''[[ఇలియడ్|ఇలియడ్‌లో]]'' చిమెరాను వర్ణిస్తూ, "ఆమె మానవ సంతతికి చెందినది కాదు, దైవ సంతతికి చెందినది, ముందు భాగంలో సింహం, వెనుక భాగంలో పాము, మధ్యలో మేక, భయంకరమైన రీతిలో మండుతున్న అగ్ని శక్తిని వెదజల్లుతోంది" అని చెప్పాడు. హెసియోడ్, అపోలోడోరస్ ఒకే విధమైన వర్ణనలను ఇచ్చారు: ముందు సింహం, మధ్యలో అగ్నిని ఊదే మేక, వెనుక పాముతో మూడు తలల జీవి. === కుమేయన్ సిబిల్ === అంతగా తెలియని ఒక కథలో, కుమేయన్ సిబిల్ ఒక దర్శనంలో కైమెరాను చూసి, దానిని ఒక శకునంగా భావించింది. చిమెరా వలన సంభవించే గందరగోళం, వినాశనాన్ని నివారించడానికి తమ సమాజంలో సామరస్యాన్ని నెలకొల్పమని ఆమె తన అనుచరులకు సలహా ఇచ్చింది. <ref>{{Cite web|title=VIRGIL, AENEID BOOK 6|url=https://www.theoi.com/Text/VirgilAeneid6.html|access-date=2025-08-09|website=Theoi Classical Texts Library}}</ref> <ref>{{Cite web|title=The Cumaean Sibyl|url=https://www.maicar.com/GML/Sibyl6Cumaean.html|access-date=2025-08-09|website=Greek Mythology Link}}</ref> === బెల్లెరోఫోన్ చేత చంపబడ్డాడు === [[దస్త్రం:Bellerophon_killing_Chimaera_(mosaic_from_Rhodes).jpg|thumb| రోడ్స్ పురావస్తు సంగ్రహాలయంలోని, క్రీ.పూ. 300–270 నాటి, [[పెగాసస్ (పురాణం)|పెగాసస్‌పై]] స్వారీ చేస్తున్న బెల్లెరోఫోన్ చిమెరాను సంహరిస్తున్నట్లు చిత్రీకరించిన ఒక హెలెనిస్టిక్ గ్రీకు [[Pebble mosaic|గులకరాళ్ల మొజాయిక్.]]]] [[దస్త్రం:Bellerophon_riding_Pegasus_and_killing_the_Chimera,_Roman_mosaic,_the_Rolin_Museum_in_Autun,_France,_2nd_to_3rd_century_AD.jpg|thumb| [[పెగాసస్ (పురాణం)|పెగాసస్‌పై]] స్వారీ చేస్తూ చిమెరాను సంహరిస్తున్న బెల్లెరోఫోన్, ఆటున్‌లోని గాల్లో-రోమన్ మొజాయిక్ మధ్య భాగంలోని పతకం, మ్యూసీ రోలిన్, క్రీ.శ. 2వ నుండి 3వ శతాబ్దం]] హోమర్ ప్రకారం, అరైసోడారస్ ( నెస్టర్ కుమారులు ఆంటిలోకస్, ట్రాసిమెడెస్ చేత చంపబడిన ట్రోజన్ యోధులైన అటిమ్నియస్, మారిస్ తండ్రి) పెంచిన చిమెరా "చాలా మందికి శాపంగా" ఉండేది. ''[[ఇలియడ్|ఇలియడ్‌లో]]'' చెప్పినట్లుగా, లైసియా రాజు వీరుడైన బెల్లెరోఫోన్‌ను కైమెరాను సంహరించమని ఆదేశించాడు (ఆ రాక్షసి బెల్లెరోఫోన్‌ను చంపుతుందని ఆశించాడు). అయినప్పటికీ, హీరో, "దేవతల సంకేతాలను నమ్మి", చిమెరాను చంపడంలో విజయం సాధించాడు. చిమెరాను చంపడంలో బెల్లెరోఫోన్‌కు సహాయం అందిందని హెసియోడ్ జతచేస్తూ, "ఆమెను [[పెగాసస్ (పురాణం)|పెగాసస్]], గొప్ప బెల్లెరోఫోన్ వధించారు" అని పేర్కొన్నాడు. అపోలోడోరస్ ఆ కథ గురించి మరింత పూర్తి వివరణ ఇచ్చాడు. లైసియా రాజు అయిన ఇయోబేట్స్, పశువులను చంపుతూ "దేశాన్ని నాశనం చేస్తున్న" చిమెరాను చంపమని బెల్లెరోఫోన్‌ను ఆదేశించాడు, ఎందుకంటే ఆ చిమెరా బదులుగా బెల్లెరోఫోన్‌ను చంపుతుందని అతను భావించాడు, "ఎందుకంటే అది ఒక్కరిని కాదు కదా, చాలా మందిని కూడా ఎదుర్కోగలదు". కానీ ఆ వీరుడు ( మెడుసా రక్తం నుండి ఉద్భవించిన) తన రెక్కల గుర్రం [[పెగాసస్ (పురాణం)|పెగాసస్‌పై]] <ref>{{Cite web|title=Pegasus {{!}} Greek mythology {{!}} Britannica|url=https://www.britannica.com/topic/Pegasus-Greek-mythology|access-date=2022-12-10|website=www.britannica.com|language=en}}</ref> ఎక్కి, "ఎత్తులోకి ఎగురుతూ చిమెరాను పైనుండి క్రిందికి కాల్చి పడేశాడు." == ఐకానోగ్రఫీ == [[దస్త్రం:Chimera_on_vase_at_Athens'_Archaeological_Museum.jpg|ఎడమ|thumb| అట్టిక్ కుండపై చిత్రీకరించబడిన కిమెరా]] హోమర్ ప్రకారం, చిమెరా విదేశీ లైసియాలో ఉన్నప్పటికీ, కళలలో ఆమె ప్రాతినిధ్యం పూర్తిగా గ్రీకు. లిఖిత పదంపై ఆధారపడని ఒక స్వయంప్రతిపత్తిగల సంప్రదాయం గ్రీకు కుండల చిత్రకారుల దృశ్య కళాకృతులలో ప్రతిబింబించింది. ప్రోటో-కొరింథియన్ మట్టిపాత్రల చిత్రకారుల చిత్రణలో చిమెరా తొలిసారిగా కనిపించింది, గ్రీకు కళలో గుర్తించదగిన తొలి పౌరాణిక దృశ్యాలలో కొన్నింటిని అందించింది. కొంత ప్రారంభ సంకోచం తర్వాత, కొరింథియన్ రకం క్రీ.పూ. 670లలో స్థిరపడింది; చిత్ర ప్రాతినిధ్యాలలో వైవిధ్యాలు మార్లిన్ లో స్మిట్‌కు బహుళ మూలాలను సూచిస్తున్నాయి. ఏడవ శతాబ్దం చివరి నాటికి వికృతమైన వాటి పట్ల ఉన్న ఆకర్షణ కొరింత్‌లో అలంకార చిమెరా మూలాంశంగా క్షీణించింది, అయితే పెగాసస్‌పై బెల్లెరోఫోన్ మూలాంశం ఒంటరిగా ప్రత్యేక ఉనికిని సంతరించుకుంది. మేకలు నిప్పులు కక్కడం, జంతువు వెనుక భాగం పాములా ఉండటం వంటి ఒక ప్రత్యేక అట్టిక్ సంప్రదాయం, గుర్తించబడని లేదా కనుగొనబడని స్థానిక పూర్వగాములు తప్పక ఉండాలని మార్లిన్ లో స్మిట్ దృఢంగా నమ్మడంతో మొదలవుతుంది. ఇద్దరు కుండల చిత్రకారులు ఆ నమూనాని ఎంత స్థిరంగా ఉపయోగించారంటే, వారికి బెల్లెరోఫోన్ చిత్రకారుడు, చిమేరా చిత్రకారుడు అనే మారుపేర్లు ఇవ్వబడ్డాయి. == మూలాలు == {{Reflist}} [[వర్గం:పురాణాల్లో జంతువులు]] [[వర్గం:పురాణ జీవులు]] [[వర్గం:పురాణ నామావళి]] c2sbkyeae8s3de2rgpsnko2ci9ee43m 0 508735 4955475 4950822 2026-09-09T17:14:02Z Pranayraj1985 29393 4955475 wikitext text/x-wiki [[దస్త్రం:PazuzuDemonAssyria1stMillenniumBCE_no_CGI_dropshadow_-_gradient_based_on.jpg|thumb| అస్సిరో-బాబిలోనియన్ రాక్షస రాజు పజుజు కంచు విగ్రహం, {{Circa|800–700 BCE}}, [[లౌవ్రే మ్యూజియం|లూవ్రే]]]] '''డెమోన్''' అనేది ఒక చెడు లేదా హానికరమైన అతీంద్రియ జీవి. <ref>Martin, Dale Basil. "When Did Angels Become Demons?" ''Journal of Biblical Literature'', vol. 129, no. 4, 2010, pp. 657–58. {{Doi|10.2307/25765960}}. Accessed 5 January 2025.</ref> చారిత్రకంగా, దెయ్యాల మీద నమ్మకం లేదా దెయ్యాల గురించిన కథలు [[జానపద సాహిత్యం|జానపద కథలు]], పురాణాలు, [[మతం]], క్షుద్రవిద్య, [[సాహిత్యం|సాహిత్యంలో]] కనిపిస్తాయి; ఈ నమ్మకాలు [[ఫిక్షన్|కల్పన]], [[బొమ్మల కథలు|కామిక్స్]], [[సినిమా]], టెలివిజన్, [[వీడియో గేమ్|వీడియో గేమ్‌లతో]] సహా వివిధ మాధ్యమాలలో ప్రతిబింబిస్తాయి. దెయ్యాల మీద నమ్మకం బహుశా [[పాతరాతియుగం|పాలియోలిథిక్ యుగం]] నాటిది, ఇది మానవాళికి తెలియని, వింతైన, భయంకరమైన వాటి పట్ల ఉన్న భయం నుండి ఉద్భవించింది. <ref name="dictionary">{{Harvnb|Brandon|1970}}.</ref> ప్రాచీన సమీప ప్రాచ్య మతాలలో, [[ఇబ్రాహీం మతం|అబ్రహమిక్ మతాలలో]], ప్రారంభ జుడాయిజం, {{Sfn|Angelini|2021}} ప్రాచీన-మధ్యయుగ క్రైస్తవ భూతవైద్యం సహా, దెయ్యం అనేది ఒక హానికరమైన ఆధ్యాత్మిక అస్తిత్వంగా పరిగణించబడుతుంది, ఇది దెయ్యం పట్టడానికి కారణం కావచ్చు, దీనికి భూతవైద్యం అవసరం. [[క్రైస్తవ మతం|క్రైస్తవ]], [[ఇస్లాం మతం|ఇస్లాం మతాలపై]] కీలక ప్రభావాన్ని చూపిన యూదుల భూతవైద్య శాస్త్రంలోని పెద్ద భాగాలు, [[జొరాస్ట్రియన్ మతం|జొరాస్ట్రియనిజం]] తరువాతి రూపం నుండి ఉద్భవించాయి, [[పర్షియా సామ్రాజ్యం|పర్షియన్ యుగంలో]] జుడాయిజంకు బదిలీ చేయబడ్డాయి.{{sfnm|1a1=Boyce|1y=1987|2a1=Duchesne-Guillemin|2y=1988}} రాక్షసులను దెయ్యాలుగా పరిగణించవచ్చు లేదా పరిగణించకపోవచ్చు: దెయ్యం అనుచరులు. <ref name="dictionary" /> అనేక సంప్రదాయాలలో, దయ్యాలు స్వతంత్రంగా పనిచేస్తాయి, వివిధ దయ్యాలు సాధారణంగా వివిధ రకాల చెడులను (వినాశకరమైన ప్రకృతి వైపరీత్యాలు, నిర్దిష్ట వ్యాధులు మొదలైనవి) కలిగిస్తాయి, అయితే పిశాచాలు తరచుగా వేదాంతపరమైన చట్రంలో దయ్యాలుగా కనిపిస్తాయి; దైవిక సూత్రానికి వ్యతిరేకంగా ఉండే దయ్యాలు. సైతాను పని చేసే చిన్న ఆత్మలుగా, వాటికి అదనపు విధులు ఉన్నాయి—మానవులలో పాపపు ఆలోచనలను కలిగించడం, పాపపు పనులను చేయడానికి మానవులను ప్రలోభపెట్టడం. {{Sfn|Nixey|2018|loc=Chapter 2, "The Battleground of Demons"}} అసలైన ప్రాచీన గ్రీకు పదం ''{{Lang|grc-latn|[[daimōn]]}}'' ( {{Lang|grc|δαίμων}} ) ఇది ఒక ఆత్మ లేదా దైవిక శక్తిని సూచిస్తుంది కాబట్టి, దీనికి ప్రతికూల అర్థాలు లేవు. <ref name="Liddell & Scott">{{Harvnb|Liddell|Scott|n.d.}}</ref> ''{{Lang|grc-latn|daimōn}}'' గురించిన గ్రీకు భావన ఇది ముఖ్యంగా [[ప్లేటో]] తాత్విక రచనలలో కనిపిస్తుంది, అక్కడ అది [[సోక్రటీసు|సోక్రటీస్]] దైవిక ప్రేరణను వివరిస్తుంది. క్రైస్తవ మతంలో, నైతికంగా అస్పష్టమైన ''{{Lang|grc-latn|daimōn}}'' వాటి స్థానంలో రాక్షసులు, కేవలం అవినీతి కోసం ప్రయత్నించే చెడు శక్తులు వచ్చాయి. {{Sfn|Rees|2012|p=[https://books.google.com/books?id=w-eKDwAAQBAJ&pg=PA81 81]}} అటువంటి దయ్యాలు గ్రీకు మధ్యవర్తి ఆత్మలు కావు, కానీ ఇరానియన్ నమ్మకాలలో ఇప్పటికే తెలిసిన విరోధ శక్తులు. {{Sfn|Brown|1970|p=28}} గ్రీకో-రోమన్ మాయాజాలం, యూదుల అగ్గాదా, క్రైస్తవ భూతవైద్యం కలయికతో ఉద్భవించిన పాశ్చాత్య గూఢవిద్య, పునరుజ్జీవన మాయాజాలంలో, దెయ్యం అనేది ఆవాహన చేసి నియంత్రించగల ఒక ఆధ్యాత్మిక అస్తిత్వం అని నమ్ముతారు. అనేక ఆధునిక మతాలు, క్షుద్ర సంప్రదాయాలలో దయ్యాల పట్ల నమ్మకం ఒక ముఖ్యమైన భాగంగా మిగిలి ఉంది. జీవులను ఆవహించగల శక్తి వాటికి ఉందని చెప్పబడటం వల్ల, రాక్షసులంటే ఇప్పటికీ ఎక్కువగా భయపడతారు. <ref>{{Cite book|url=https://www.taylorfrancis.com/books/oa-mono/10.4324/9781003281139/epistemology-spirit-beliefs-hans-van-eyghen|title=The Epistemology of Spirit Beliefs|last=Van Eyghen|first=Hans|date=14 April 2023|publisher=Routledge|isbn=9781003281139|series=Routledge Studies in the Philosophy of Religion|doi=10.4324/9781003281139}}</ref> మానసిక సందర్భంలో, అంతర్గత మానసిక ప్రక్రియలకు ("అంతర్గత రాక్షసులు") రూపకాలుగా దయ్యాలను ఉపయోగించవచ్చు. == చరిత్ర == [[మానవ శాస్త్రం|మానవ శాస్త్ర]] దృక్కోణం ప్రకారం, తెలియని దాని పట్ల మానవులకు ఉండే భయం నుండే దయ్యాలు పుడతాయి. ప్రకృతి శక్తులు, విదేశీయులు శత్రువులుగా లేదా ప్రమాదకరంగా భావించబడితే వారిని రాక్షసులుగా చిత్రీకరించవచ్చు; ఒక దుష్ట రాక్షసుడిని ప్రమాదకరమైనవిగా భావించే తెలియని అస్తిత్వాలపైకి ప్రక్షేపణగా పరిగణించవచ్చు. <ref name="auto" /> ఈ విధంగా, తెలియని మరణ లేదా అనారోగ్య కారణాలను దుష్ట ఉద్దేశాలు గల హేతుబద్ధమైన ఏజెంట్లుగా మానవరూపకల్పన చేసి, తద్వారా దెయ్యం అనే భావనకు దారితీస్తుంది. <ref name="auto" /> అదేవిధంగా, ఒకరి సొంత సామాజిక సమూహం వెలుపల ఉన్న వ్యక్తులను ప్రమాదాలకు, వివరించలేని హాని కారణాలకు నిందించవచ్చు, ఇది ఆ వ్యక్తులను రాక్షసులుగా చిత్రీకరించడానికి దారితీస్తుంది.<ref name="auto2">Hutter, M., Görg, M., Kollmann, B., Haustein, J., Koch, G., Streib, H., Veltri, G., Dan, J., & Krawietz, B. (2011). Demons and Spirits. In Religion Past and Present Online. Brill. https://doi.org/10.1163/1877-5888_rpp_COM_03364</ref> అప్పుడు, ఆ చెడుకు ఊహించిన కారణం ఒకరి ప్రబలమైన నమ్మకాల వ్యవస్థలో విలీనం చేయబడుతుంది.<ref name="auto3">Hutter, M., Görg, M., Kollmann, B., Haustein, J., Koch, G., Streib, H., Veltri, G., Dan, J., & Krawietz, B. (2011). Demons and Spirits. In Religion Past and Present Online. Brill. https://doi.org/10.1163/1877-5888_rpp_COM_03364</ref> సామాజిక సమూహం నుండి బహిష్కరించబడిన వ్యక్తులు కూడా ఇందులో ఉండవచ్చు. సామాజిక నియమాలను అతిక్రమించడం వలన సమాజం నుండి బహిష్కరణకు లేదా హత్యకు దారితీయవచ్చు.<ref name=":3">{{Cite journal |last=Alles |first=Gregory D. |date=February 1990 |title=New Growths in German Woods''Religion und Religionen: Systematische Einführung in die Religionsgeschichte''. Jacques Waardenburg''Grundzüge der Religionswissenschaft''. Fritz Stolz''Religionswissenschaft: Eine Einführung''. Hartmut Zinser |url=https://doi.org/10.1086/463199 |journal=History of Religions |volume=29 |issue=3 |pages=294–297 |doi=10.1086/463199 |issn=0018-2710 |url-access=subscription}}</ref> మానసిక దృక్కోణం నుండి చూస్తే బహిష్కరణకు, మరణానికి మధ్య తేడా లేదు, ఎందుకంటే రెండూ సమాజంలో ఒక ఖాళీని వదిలివేస్తాయి.<ref name=":32">{{Cite journal |last=Alles |first=Gregory D. |date=February 1990 |title=New Growths in German Woods''Religion und Religionen: Systematische Einführung in die Religionsgeschichte''. Jacques Waardenburg''Grundzüge der Religionswissenschaft''. Fritz Stolz''Religionswissenschaft: Eine Einführung''. Hartmut Zinser |url=https://doi.org/10.1086/463199 |journal=History of Religions |volume=29 |issue=3 |pages=294–297 |doi=10.1086/463199 |issn=0018-2710 |url-access=subscription}}</ref> ఈ ఖాళీని దెయ్యం (మరణం విషయంలో) లేదా భూతం (బహిష్కరణ విషయంలో) పూరిస్తుంది, ఇది సమాజ జీవితంలో ఒక విఘాతకరమైన అంశంగా భావించబడుతుంది.<ref name=":33">{{Cite journal |last=Alles |first=Gregory D. |date=February 1990 |title=New Growths in German Woods''Religion und Religionen: Systematische Einführung in die Religionsgeschichte''. Jacques Waardenburg''Grundzüge der Religionswissenschaft''. Fritz Stolz''Religionswissenschaft: Eine Einführung''. Hartmut Zinser |url=https://doi.org/10.1086/463199 |journal=History of Religions |volume=29 |issue=3 |pages=294–297 |doi=10.1086/463199 |issn=0018-2710 |url-access=subscription}}</ref> == మూలాలు == {{Reflist}} [[వర్గం:CS1 errors: ISBN date]] [[వర్గం:CS1 ఫ్రెంచ్-language sources (fr)]] [[వర్గం:పురాణాల్లో జంతువులు]] [[వర్గం:పురాణ జీవులు]] [[వర్గం:పురాణ నామావళి]] ekblm26djw6y7nl5aqeyc9tif3ietkw 0 508768 4955476 4950948 2026-09-09T17:15:57Z Pranayraj1985 29393 4955476 wikitext text/x-wiki {{Infobox mythical creature |name = లోచ్ నెస్ రాక్షసి |image = Loch Ness Monster Surgeon's photograph.jpg |image_size = 230px |caption = 1934లో తీసిన "సర్జన్ ఫోటోగ్రాఫ్". ఇది ప్రస్తుతం మోసపూరితంగా రూపొందించినదిగా నిర్ధారించబడింది<ref>{{Cite web |last=క్రిస్టెక్ |first=లీ |title=ది సర్జన్స్ హోక్స్ |url=http://www.unmuseum.org/nesshoax.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190508042212/http://www.unmuseum.org/nesshoax.htm |archive-date=8 May 2019 |access-date=21 April 2015 |website=unmuseum.org |publisher=UNMuseum}}</ref> |AKA = నెస్సీ, నిసీగ్, ''Nessiteras rhombopteryx'' |Similar_entities = [[చాంప్ (జానపద కథలు)|చాంప్]], [[ఒగోపోగో]], [[అల్టమాహా-హా]], [[టాహో టెస్సీ]], [[నాహుయెలిటో]] |Sub_Grouping = [[సరస్సు రాక్షసి]] |Country = స్కాట్లాండ్ |Region = [[లోచ్ నెస్]], [[స్కాటిష్ హైలాండ్స్]] |First_Attested = 1933{{efn|ఆధునిక రూపంలో లోచ్ నెస్ సమీపంలో రాక్షసి ఉన్నట్లు తెలిపే అత్యంత పురాతన లిఖిత ఆధారం 565 నాటిదిగా భావిస్తారు.<ref>[http://www.ucc.ie/celt/published/T201040/index.html సెయింట్ కొలంబా జీవితం] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160817062133/http://www.ucc.ie/celt/published/T201040/index.html |date=17 August 2016 }} (అధ్యాయం 28).</ref>}} }} ది '''లోచ్ నెస్ మాన్స్టర్'''<ref>{{Cite web|title=(Ann) an tòir air uilebheist Loch Nis|url=https://www.faclair.com/ViewEntry.aspx?ID=7940189A327507BAA76DB1A58BAACDB9|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200803112129/https://www.faclair.com/ViewEntry.aspx?ID=7940189A327507BAA76DB1A58BAACDB9|archive-date=3 August 2020|publisher=Am Faclair Beag}}</ref> ముద్దుగా '''నెస్సీ''' అని పిలువబడేది, స్కాటిష్ జానపద కథలలోని ఒక పౌరాణిక జీవి, ఇది స్కాటిష్ హైలాండ్స్‌లోని లోచ్ నెస్ లో నివసిస్తుందని చెప్పబడింది. దీనిని తరచుగా పెద్దదిగా, పొడవాటి మెడతో, నీటి నుండి బయటకు పొడుచుకు వచ్చిన ఒకటి లేదా అంతకంటే ఎక్కువ మూపురాలతో ఉన్నట్లుగా వర్ణిస్తారు. 1933లో ఈ జీవి ప్రపంచవ్యాప్త దృష్టికి వచ్చినప్పటి నుండి, దాని పట్ల ప్రజల ఆసక్తి, నమ్మకం మారుతూ వచ్చాయి. దాని ఉనికికి సంబంధించిన ఆధారాలు కేవలం కథనాల రూపంలోనే ఉన్నాయి, కొన్ని వివాదాస్పద ఛాయాచిత్రాలు, సోనార్ రీడింగ్‌లు కూడా ఉన్నాయి. శాస్త్రీయ సమాజం లోచ్ నెస్ మాన్స్టర్ కనిపించిందనే ఆరోపణలను బూటకాలు, కోరికల ఆలోచనలు, తెలిసిన జంతువులు, సాధారణ వస్తువులు, ఇతర గుర్తించబడిన సహజ దృగ్విషయాలను తప్పుగా గుర్తించడం అని వివరిస్తుంది. <ref>{{Citation|last=Carroll|first=Robert Todd|title=The Skeptic's Dictionary: A Collection of Strange Beliefs, Amusing Deceptions, and Dangerous Delusions|url=https://books.google.com/books?id=6FPqDFx40vYC&q=%22The%20Skeptic's%20Dictionary%3A%20A%20Collection%20of%20Strange%20Beliefs%2C%20Amusing%20Deceptions%2C%20and%20Dangerous%20Delusions%22&pg=PA201|pages=200–201|year=2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20211016052116/https://books.google.com/books?id=6FPqDFx40vYC&q=%22The%20Skeptic's%20Dictionary:%20A%20Collection%20of%20Strange%20Beliefs,%20Amusing%20Deceptions,%20and%20Dangerous%20Delusions%22&pg=PA201|publisher=John Wiley & Sons, Inc.|isbn=978-0-471-27242-7|access-date=15 November 2020|archive-date=16 October 2021}}</ref> <ref>{{Cite paper|last=Smith|first=Oliver D.|title=Nessie and Noctilucent Clouds|url=https://revistes.ub.edu/index.php/coolabah/article/view/43171}}</ref> క్రిప్టోజూలజీ అనే మిథ్యాశాస్త్రం, ఉపసంస్కృతి ఆ జీవిపై ప్రత్యేక ప్రాధాన్యతను ఇచ్చింది. == పేరు ఆధారం == 1933 ఆగస్టులో, జార్జ్ స్పైసర్ చూసినట్లుగా చెప్పబడిన వృత్తాంతాన్ని ''కొరియర్ పత్రిక'' ప్రచురించింది. ప్రజల ఆసక్తి విపరీతంగా పెరిగింది, వివిధ దృశ్యాలను వివరిస్తూ లెక్కలేనన్ని లేఖలు పంపబడ్డాయి. ఆ లేఖలు "రాక్షస చేప," "సముద్ర సర్పం," లేదా "డ్రాగన్" గురించి వివరించాయి. చివరికి, "లోచ్ నెస్ మాన్స్టర్" అనే పేరును ఖరారు చేశారు. 1940ల నుండి, ఈ జీవిని ముద్దుగా నెస్సీ అని పిలుస్తున్నారు. <ref name="Morag28">Campbell, Elizabeth Montgomery & David Solomon, ''The Search for Morag'' (Tom Stacey 1972) {{ISBN|0-85468-093-4}}, page 28 gives ''an-t-Seileag'', ''an-Niseag'', ''a-Mhorag'' for the monsters of Lochs Shiel, Ness and Morag, adding that they are feminine diminutives</ref> <ref>{{Cite news|title=Up Again|date=14 May 1945|work=Edinburgh Scotsman|page=1|quote=So "Nessie" is at her tricks again. After a long, she has by all accounts bobbed up in home waters...}}</ref> == వీక్షణలు == === ప్రారంభ పూర్వగాములు === ==== సెయింట్ కొలంబ (565) ==== లోచ్ నెస్ సమీపంలో ఒక రాక్షసుడి గురించిన తొలి నివేదిక క్రీ.శ. 7వ శతాబ్దంలో అడోమ్నాన్ రచించిన ''<nowiki/>'లైఫ్ ఆఫ్ సెయింట్ కొలంబ'లో'' కనిపిస్తుంది. వర్ణించబడిన సంఘటనల తర్వాత సుమారు ఒక శతాబ్దం గడిచాక రాసిన అడోమ్నాన్ ప్రకారం, ఐరిష్ సన్యాసి సెయింట్ కొలంబ తన సహచరులతో కలిసి పిక్ట్స్ దేశంలో బస చేస్తున్నప్పుడు, నెస్ నది ఒడ్డున స్థానిక నివాసులు ఒక వ్యక్తిని పూడ్చిపెట్టడాన్ని చూశారు. ఆ వ్యక్తి నదిలో ఈత కొడుతుండగా, ఒక 'జల రాక్షసి' అతనిపై దాడి చేసిందని, పడవలో అతడిని రక్షించడానికి ప్రయత్నించినప్పటికీ అది అతడిని తీవ్రంగా గాయపరిచి నీటిలోకి లాక్కెళ్లిందని వారు వివరించారు. కొలంబ తన అనుచరుడైన లుయిగ్నె మొక్కు మిన్‌ను నదిని ఈది దాటడానికి పంపాడు. ఆ మృగం అతని దగ్గరకు వచ్చింది, కానీ కొలంబ శిలువ గుర్తు వేసుకుని ఇలా అన్నాడు: "ఇక ముందుకు వెళ్లవద్దు. ఆ మనిషిని ముట్టుకోవద్దు. వెంటనే వెనక్కి వెళ్ళు." ఆ జీవి "తాళ్లతో వెనక్కి లాగబడినట్లు" ఆగి పారిపోయింది, కొలంబ మనుషులు, పిక్ట్‌లు దానిని ఒక అద్భుతంగా భావించి కృతజ్ఞతలు తెలిపారు. <ref name="Adomnan176" /> రాక్షసుడి ఉనికిని నమ్మేవాళ్ళు, సరస్సులో కాకుండా నెస్ నదిలో జరిగిన ఈ కథను, 6వ శతాబ్దం నాటికే ఆ జీవి ఉనికిలో ఉందనడానికి సాక్ష్యంగా చూపిస్తారు. మధ్యయుగపు పుణ్యచరిత్రలలో జలచరాల కథలు చాలా సాధారణమని, అడోమ్నాన్ కథ బహుశా స్థానిక మైలురాయికి సంబంధించిన ఒక సాధారణ మూలాంశాన్ని పునరుపయోగించుకుందని పేర్కొంటూ, సంశయవాదులు ఈ కథనం, విశ్వసనీయతను ప్రశ్నిస్తున్నారు. సంశయవాదుల ప్రకారం, అడోమ్నాన్ కథ ఆధునిక లోచ్ నెస్ మాన్స్టర్ పురాణానికి స్వతంత్రంగా ఉండవచ్చు, సామీప్యత కారణంగా, తమ వాదనలను బలపరచుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తున్న విశ్వాసుల ద్వారా దానికి జోడించబడి ఉండవచ్చు. <ref name="Adomnan330" /> రాక్షసుడిని చూసినట్లుగా చెప్పబడిన వివిధ ప్రారంభ సంఘటనలలో ఇది అత్యంత తీవ్రమైనదని రోనాల్డ్ బిన్స్ భావిస్తున్నాడు, కానీ 1933కి ముందు చూసినట్లుగా చెప్పబడిన మిగతా సంఘటనలన్నీ సందేహాస్పదమైనవి, ఆ తేదీకి ముందు రాక్షసుడి సంప్రదాయం ఉందని నిరూపించవు. క్రిస్టోఫర్ కెయిర్నీ, అడోమ్నాన్, నిర్దిష్ట చారిత్రక, సాంస్కృతిక విశ్లేషణను ఉపయోగించి, సెయింట్ కొలంబ గురించిన అతని కథను లాక్ నెస్ మాన్స్టర్, ఆధునిక పురాణం నుండి వేరు చేస్తాడు, కానీ ఈ క్రమంలో సెల్టిక్ "జల మృగం" జానపద కథల, మునుపటి, సాంస్కృతికంగా ముఖ్యమైన వినియోగాన్ని కనుగొంటాడు. అలా చేయడం ద్వారా అతను కెల్పీలు లేదా నీటి గుర్రాలకు, ఆధునిక "మీడియా-ప్రేరిత" లోచ్ నెస్ మాన్స్టర్ సృష్టికి మధ్య ఉన్న ఏదైనా బలమైన సంబంధాన్ని కూడా తోసిపుచ్చుతాడు. సెయింట్ కొలంబ కథ కావోరానాక్, ఓలిఫైస్ట్ గురించిన మునుపటి ఐరిష్ పురాణాలచే ప్రభావితమై ఉండవచ్చని కూడా అతను నిర్ధారించాడు. <ref>{{Cite book|title=Monsters of Film, Fiction and Fable, the Cultural Links Between the Human and Inhuman|last=Bro|first=Lisa|last2=O'Leary-Davidson|first2=Crystal|last3=Gareis|first3=Mary Ann|date=2018|publisher=Cambridge Scholars Publishing|isbn=9781527510890|pages=377–399}}</ref> ==== డి. మెకెంజీ (1871 లేదా 1872) ==== అక్టోబర్ 1871 (లేదా 1872)లో, బాల్నైన్‌కు చెందిన డి. మెకెంజీ ఒక దుంగ లేదా తలక్రిందులుగా ఉన్న పడవను పోలిన వస్తువును చూశారని నివేదించబడింది, అది "మెలికలు తిరుగుతూ, నీటిని చిలకరిస్తూ," మొదట నెమ్మదిగా కదిలి, ఆపై వేగంగా అదృశ్యమైంది. రాక్షసుడిపై ప్రజల ఆసక్తి పెరిగిన కొద్దికాలానికే మెకెంజీ తన కథను రూపెర్ట్ గౌల్డ్‌కు లేఖలో పంపినప్పుడు, 1934 వరకు ఈ వృత్తాంతం ప్రచురించబడలేదు. <ref name="auto">{{Cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/uk/home-news/monster-mania-on-nessies-anniversary-8572148.html|title=Monster mania on Nessie's anniversary|last=Bignell|first=Paul|date=14 April 2013|work=[[The Independent]]|access-date=18 January 2020|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191211084013/https://www.independent.co.uk/news/uk/home-news/monster-mania-on-nessies-anniversary-8572148.html|archive-date=11 December 2019}}</ref> <ref name="Mammoth" /> <ref>{{Cite news|url=https://www.scotsman.com/200voices/cultural-icons/adrian-shine-making-sense-loch-ness-monster-legend/|title=Adrian Shine on making sense of the Loch Ness monster legend|last=Searle|first=Maddy|date=3 February 2017|work=[[The Scotsman]]|access-date=18 January 2020|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200215183846/https://www.scotsman.com/200voices/cultural-icons/adrian-shine-making-sense-loch-ness-monster-legend/|archive-date=15 February 2020}}</ref> <ref name="Williams2015">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=0zQ6CQAAQBAJ&pg=PR105|title=A Monstrous Commotion: The Mysteries of Loch Ness|last=Gareth Williams|publisher=Orion Publishing Group|year=2015|isbn=978-1-4091-5875-2|page=105|access-date=18 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200805075230/https://books.google.com/books?id=0zQ6CQAAQBAJ&pg=PR105|archive-date=5 August 2020}}</ref> ==== అలెగ్జాండర్ మాక్‌డొనాల్డ్ (1888) ==== 1888లో, అబ్రియాచన్‌కు చెందిన తాపీ పనివాడు అలెగ్జాండర్ మెక్‌డొనాల్డ్ <ref name="Gould">{{Cite book|title=The Loch Ness Monster and Others|last=Gould|first=Rupert T.|publisher=Geoffrey Bles|year=1934|location=London}}</ref> సరస్సు నుండి పైకి వస్తున్న "ఒక పెద్ద పొట్టి కాళ్ళ జంతువు"ను చూశాడు, {{Convert|50|yd|abbr=on}} లోపల ముందుకు దూసుకుపోయాడు. మాక్‌డొనాల్డ్ నిలబడిన తీరం. <ref name="Loch Ness Delrio">{{Cite book|url=https://archive.org/details/lochnessmonster0000delr/page/48|title=The Loch Ness Monster|last=Delrio|first=Martin|publisher=Rosen Publishing Group|year=2002|isbn=0-8239-3564-7|page=[https://archive.org/details/lochnessmonster0000delr/page/48 48]|url-access=registration}}</ref> మాక్‌డొనాల్డ్ తాను చూసిన విషయాన్ని లోచ్ నెస్ వాటర్ బెయిలిఫ్ అలెక్స్ క్యాంప్‌బెల్‌కు నివేదించాడు, ఆ జీవి సాలమండర్ లాగా ఉందని వర్ణించాడు. <ref name="Gould" /> === ఆల్డీ మాకే (1933) === ఒక జీవి గురించి మొదటగా చాలా దృష్టిని ఆకర్షించిన అత్యంత ప్రసిద్ధ కథనం, ఒక పెద్ద "మృగం" లేదా "తిమింగలం లాంటి చేప" గురించి 1933 మే 2న ' ''ది ఇన్వర్నెస్ కొరియర్'లో'' ప్రచురించబడింది. లోచ్ నెస్ వాటర్ బెయిలిఫ్, పార్ట్-టైమ్ జర్నలిస్ట్ అయిన అలెక్స్ కాంప్‌బెల్ రాసిన వ్యాసం, <ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/uk-scotland-22125981|title=Loch Ness Monster: Is Nessie just a tourist conspiracy?|date=12 April 2013|work=BBC News|access-date=25 January 2024|language=en-GB}}</ref> 1933 ఏప్రిల్ 15న ఆమె, ఆమె భర్త జాన్ A82లో డ్రైవింగ్ చేస్తున్నప్పుడు లోచ్‌లోని నీటిలో దొర్లుతున్న తిమింగలం శరీరం కలిగిన ఒక భారీ జీవిని ఆల్డీ మాకే చూసినట్లు చర్చించింది. "మాన్స్టర్" అనే పదాన్ని కాంప్‌బెల్ వ్యాసంలో మొదటిసారిగా ఉపయోగించినట్లు నివేదించబడింది, అయితే కొన్ని నివేదికలు దీనిని ఎడిటర్ ఇవాన్ బారన్ సృష్టించారని పేర్కొన్నాయి. <ref name="monster1933">{{Cite news|url=https://britishnewspaperarchive.co.uk/viewer/bl/0000446/19330502/110/0005|title=Strange spectacle on Loch Ness|date=2 May 1933|work=The Inverness Courier|access-date=7 July 2025|page=5|quote=Loch Ness has for generations been credited with being the home of a fearsome-looking monster|via=British Newspaper Archive|url-access=subscription}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.scotsman.com/lifestyle-2-15039/steuart-campbell-say-goodbye-to-loch-ness-mystery-1-2893334|title=Say goodbye to Loch Ness mystery|last=Campbell|first=Steuart|date=14 April 2013|work=The Scotsman|access-date=18 January 2020|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191211081757/https://www.scotsman.com/lifestyle-2-15039/steuart-campbell-say-goodbye-to-loch-ness-mystery-1-2893334|archive-date=11 December 2019}}</ref> 2017లో ''ది కొరియర్,'' "లోచ్ నెస్ లో వింత దృశ్యం" అనే శీర్షికతో ఉన్న కాంప్‌బెల్ వ్యాసం నుండి కొన్ని భాగాలను ప్రచురించింది. <ref>{{Cite web|date=11 September 2017|title=Report of strange spectacle on Loch Ness in 1933 leaves unanswered question – what was it?|url=https://www.inverness-courier.co.uk/news/report-of-strange-spectacle-on-loch-ness-in-1933-leaves-unanswered-question-what-was-it-139582/|archive-url=https://web.archive.org/web/20200221183348/https://www.inverness-courier.co.uk/news/report-of-strange-spectacle-on-loch-ness-in-1933-leaves-unanswered-question-what-was-it-139582/|archive-date=21 February 2020|website=The Inverness Courier}}</ref> == మూలాలు == {{Reflist}} [[వర్గం:Webarchive template wayback links]] [[వర్గం:పురాణాల్లో జంతువులు]] [[వర్గం:పురాణ నామావళి]] [[వర్గం:పురాణ జీవులు]] shtyx6fl5apl0kmrtlpgkez5gs14sx4 0 508839 4955478 4951340 2026-09-09T17:19:20Z Pranayraj1985 29393 4955478 wikitext text/x-wiki {{Infobox mythical creature |name = యూనికార్న్ |image = Oftheunicorn.jpg |caption = 17వ శతాబ్దానికి చెందిన యూనికార్న్ చెక్కబొమ్మ చిత్రం |Grouping = [[పౌరాణిక జీవి|పౌరాణిక జీవి]] |Sub_Grouping = |AKA = [[మోనోసెరోస్ (పురాణశాస్త్రం)|మోనోసెరస్]] |Similar_entities = [[కిలిన్]], [[రెయెమ్]], [[ఇండ్రిక్]], [[షాధావర్]], [[కమాహుయెటో]], [[కర్కదన్]] |Folklore = ప్రపంచవ్యాప్తంగా }} [[దస్త్రం:Domenichounicorndetail.jpg|thumb| ''యూనికార్న్‌తో ఉన్న కన్య ,'' డొమెనిచినో గీసిన కుడ్యచిత్రం, {{Circa|1604–1605}} ( పలాజ్జో ఫర్నీస్, రోమ్ ) <ref>{{Cite web|title=Zampieri Domenico, Madonna e unicorno|url=http://catalogo.fondazionezeri.unibo.it/scheda.v2.jsp?tipo_scheda=OA&id=58897|website=Fondazione Federico Zeri, University of Bologna}}</ref>]] '''యూనికార్న్''' అనేది ఒక పౌరాణిక జీవి, దీనిని ప్రాచీన కాలం నుండి నుదుటి నుండి పొడుచుకు వచ్చిన ఒకే ఒక పెద్ద, మొనదేలిన, మెలితిరిగిన [[కొమ్ము (శరీర నిర్మాణ శాస్త్రం)|కొమ్ము]] కలిగిన జంతువుగా వర్ణించారు. ఐరోపా సాహిత్యం, కళలలో, గత వెయ్యి సంవత్సరాలుగా యూనికార్న్‌ను, మెలికలు తిరిగిన గాట్లతో కూడిన పొడవాటి, నిటారు కొమ్ము, చీలిక గల గిట్టలు, కొన్నిసార్లు మేక గడ్డం కలిగిన, [[గుర్రం]] లేదా [[మేక]] వంటి తెల్లని జంతువుగా చిత్రీకరిస్తున్నారు. మధ్యయుగాలలో, [[రినైజెన్స్|పునరుజ్జీవన కాలంలో]], దీనిని సాధారణంగా అత్యంత క్రూరమైన [[అడవి|అటవీ]] జీవిగా, స్వచ్ఛత, సౌందర్యానికి చిహ్నంగా వర్ణించేవారు, దీనిని కేవలం ఒక కన్య మాత్రమే పట్టుకోగలదని నమ్మేవారు. విజ్ఞాన సర్వస్వాలలో, దాని కొమ్ముకు విషపూరితమైన నీటిని తాగడానికి యోగ్యమైనదిగా మార్చే, రోగాలను నయం చేసే శక్తి ఉందని వర్ణించబడింది. మధ్యయుగ, పునరుజ్జీవన కాలంలో, నార్వాల్ దంతాన్ని కొన్నిసార్లు యూనికార్న్ కొమ్ముగా అమ్మేవారు. [[కంచుయుగం|కాంస్య యుగపు]] [[సింధు లోయ నాగరికత]] [[సింధు లోయ నాగరికత|ముద్రలపై]] ఆవు రూపంలో ఉన్న యూనికార్న్ చిత్రీకరించబడిందని కొంతమంది పండితులు భావిస్తున్నారు —ఈ వ్యాఖ్యానం ఇప్పటికీ వివాదాస్పదంగానే ఉంది. యూనికార్న్ అశ్వరూపం గురించి [[పురాతన గ్రీసు|ప్రాచీన గ్రీకులు]], క్టేసియాస్, [[స్ట్రాబో]], [[ప్లిని ది యంగర్|ప్లినీ ది యంగర్]], ఏలియన్ , కాస్మాస్ ఇండికోప్లస్టెస్ <ref>{{Cite web|title=Cosmas Indicopleustis - Christiana Topographia (MPG 088 0051 0476) [0500-0600] Full Text at Documenta Catholica Omnia|url=http://www.documentacatholicaomnia.eu/04z/z_0500-0600__Cosmas_Indicopleustis__Christiana_Topographia_(MPG_088_0051_0476)__GM.pdf.html|website=www.documentacatholicaomnia.eu}}</ref> వంటి వివిధ రచయితల ప్రకృతి చరిత్ర వృత్తాంతాలలో ప్రస్తావించారు. హీబ్రూ బైబిల్‌లో (ఉదాహరణకు, కీర్తనలు 92:11, ద్వితీయోపదేశకాండము 33 :17లో) కనిపించే {{Transliteration|hbo|[[re'em]]}} అనే పదం కొన్ని వెర్షన్‌లు ''unicorn'' గా అనువదించబడ్డాయి. <ref name="Britannica" /> యూనికార్న్ ప్రజా సంస్కృతిలో తన స్థానాన్ని కొనసాగిస్తోంది. దీనిని తరచుగా ఫాంటసీ లేదా అరుదైనదానికి చిహ్నంగా ఉపయోగిస్తారు. 21వ శతాబ్దంలో, ఇది LGBTQ చిహ్నంగా మారింది. == చరిత్ర == [[దస్త్రం:Stamp_seal_and_modern_impression-_unicorn_and_incense_burner_(%3F)_MET_DP23101_(cropped).jpg|thumb| సింధు ముద్ర, ఆధునిక ముద్రణ; యూనికార్న్, ధూపపాత్ర లేదా పశువుల తొట్టి, క్రీ.పూ. 2600–1900]] === సింధు లోయ నాగరికత === క్రీ.పూ. 2000వ సంవత్సరం నాటి [[కంచుయుగం|కాంస్య యుగపు]] [[సింధు లోయ నాగరికత]] ("IVC") సబ్బురాయి ముద్రలపై, ఒకే కొమ్ము కలిగిన జీవి (సాంప్రదాయకంగా యూనికార్న్ అని పిలుస్తారు) అత్యంత సాధారణ చిత్రంగా కనిపిస్తుంది. దీనికి గుర్రం కంటే ఆవును పోలిన శరీరం, ముందుకు వెళ్లి, కొన వద్ద పైకి వంగిన వంకర కొమ్ము ఉంటుంది. <ref>{{Cite book|title=Ancient Cities of the Indus Valley Civilization|last=Kenoyer|first=Jonathan Mark|publisher=Oxford University Press|year=1998}}</ref> వీపు ముందు భాగం నుండి క్రిందికి వస్తున్నట్లుగా చిత్రీకరించబడిన రహస్యమైన ఆకారం సాధారణంగా చూపబడుతుంది; అది ఒక పగ్గాన్ని లేదా ఇతర కప్పును సూచించవచ్చు. సాధారణంగా, యూనికార్న్ కనీసం రెండు దశలు ఉన్న నిలువు వస్తువు వైపు చూస్తూ ఉంటుంది; దీనిని "ఆచార నైవేద్య పీఠం", ధూపదీపం లేదా పశువుల తొట్టి అని రకరకాలుగా వర్ణిస్తారు. [[సింధు లోయ నాగరికత|సింధు ముద్రలపై]] జంతువు ఎల్లప్పుడూ ప్రక్కభాగంలోనే ఉంటుంది, కానీ అది ఒకదానిని మరొకటి కప్పి ఉంచే రెండు కొమ్ములు గల జంతువులను సూచిస్తుందనే సిద్ధాంతం, బహుశా ఆటబొమ్మలైన (చాలా తక్కువ సంఖ్యలో ఉన్న) కొన్ని చిన్న [[టెర్రకోట]] యూనికార్న్‌ల ద్వారా, రెండు కొమ్ములు స్పష్టంగా చూపబడిన ఎద్దుల ప్రక్కభాగ చిత్రణల ద్వారా ఖండించబడింది. యూనికార్న్ ఒక శక్తివంతమైన "వంశం లేదా వ్యాపార వర్గానికి" చిహ్నంగా ఉండేదని భావిస్తున్నారు, కానీ దానికి కొంత మతపరమైన ప్రాముఖ్యత కూడా ఉండి ఉండవచ్చు. [[దక్షిణాసియా|దక్షిణాసియాలో]], యూనికార్న్ కేవలం సింధు నాగరికత కాలంలో మాత్రమే కనిపించింది, ఆ తర్వాత దక్షిణాసియా కళలో కనుమరుగైంది. జోనాథన్ మార్క్ కెనోయర్ IVC "యూనికార్న్"కు ప్రపంచంలోని ఇతర ప్రాంతాలలో కనిపించే తరువాతి యూనికార్న్ మూలాంశాలతో "ప్రత్యక్ష సంబంధం" లేదని పేర్కొన్నాడు; అయినప్పటికీ, [[పశ్చిమాసియా|పశ్చిమ ఆసియాలో]] అద్భుతమైన ఒంటి కొమ్ము జీవుల తరువాతి పురాణాలకు IVC యూనికార్న్ దోహదపడి ఉండవచ్చని భావించవచ్చు. === శాస్త్రీయ ప్రాచీనత === యూనికార్న్‌లు [[గ్రీకు పురాణాలు|గ్రీకు పురాణాలలో]] కనిపించవు, కానీ ప్రకృతి చరిత్ర వృత్తాంతాలలో కనిపిస్తాయి. ఎందుకంటే, గ్రీకు ప్రకృతి చరిత్ర రచయితలు యూనికార్న్‌ల ఉనికిని గట్టిగా నమ్మారు; అవి తమకు సుదూరమైన, అద్భుతమైన రాజ్యమైన భారతదేశంలో నివసిస్తాయని వారు విశ్వసించారు. మొట్టమొదటి వర్ణన క్టేసియాస్ నుండి వచ్చింది, అతను తన ''<nowiki/>'ఇండికా'' ' (" [[భారతదేశం|భారతదేశంపై]] ") అనే పుస్తకంలో వాటిని వేగంగా పరుగెత్తే అడవి గాడిదలుగా, ఒకటిన్నర మూరల కొమ్ము కలిగినవిగా వర్ణించాడు ( {{Convert|700|mm|in|abbr=in|disp=comma}} ) పొడవు, తెలుపు, ఎరుపు, నలుపు రంగులలో ఉంటాయి. యూనికార్న్ మాంసం తినడానికి చాలా చేదుగా ఉంటుందని చెప్పబడింది. <ref>{{Cite book|title=Ghosts, Monsters, and Demons of India|last=Bhairav|first=J. Furcifer|last2=Khanna|first2=Rakesh|publisher=Blaft Publications Pvt. Ltd.|year=2021|isbn=9789380636467|location=India|pages=395|language=English}}</ref> [[దస్త్రం:Unicorn_in_Apadana,_Shush,_Iran--2017-10.jpg|thumb| ఇరాన్‌లోని సూసాలోని డారియస్ రాజభవనంలో, రెక్కలున్న ఎద్దు, బహుశా యూనికార్న్‌గా భావించబడింది.]] క్టేసియాస్ [[పర్షియా సామ్రాజ్యం|పర్షియాలో]] నివసిస్తున్నప్పుడు తన సమాచారాన్ని పొందాడు. యూనికార్న్‌లు లేదా, ఎక్కువగా రెక్కలున్న ఎద్దులు, ఇరాన్‌లోని పురాతన పర్షియన్ రాజధాని పెర్సెపోలిస్‌లోని [[రిలీఫ్ (శిల్పకళ)|శిల్పాలలో]] కనిపిస్తాయి. <ref>{{Cite book|title=Unicorns and Other Magical Creatures|last=Hamilton|first=John|publisher=ABDO Publishing Company|year=2010|isbn=978-1617842818}}</ref> [[అరిస్టాటిల్]] రెండు ఒంటి కొమ్ము జంతువులైన ఓరిక్స్ (ఒక రకమైన [[జింక]] ), "ఇండియన్ గాడిద" ( {{Lang|grc|ἰνδικὸς ὄνος}} గురించి ప్రస్తావించినప్పుడు, అతను క్టేసియాస్‌ను అనుసరిస్తూ ఉండాలి. ). <ref>{{Cite book|url=http://etext.library.adelaide.edu.au/a/aristotle/parts/|title=On the Parts of Animals (Περι ζώων μορίων)|last=Aristotle|others=trans. William Ogle|chapter=Book 3. Chapter 2.|author-link=Aristotle|archive-url=https://web.archive.org/web/20080501140737/http://etext.library.adelaide.edu.au/a/aristotle/parts/|archive-date=2008-05-01}}</ref> <ref>{{Cite book|url=http://etext.library.adelaide.edu.au/a/aristotle/history/|title=History of Animals (Περί ζώων ιστορίας)|last=Aristotle|others=trans. [[D'Arcy Wentworth Thompson]]|chapter=Book 2. Chapter 1.|author-link=Aristotle|archive-url=https://web.archive.org/web/20070630051759/http://etext.library.adelaide.edu.au/a/aristotle/history/|archive-date=2007-06-30}}</ref> కారిస్టస్‌కు చెందిన ఆంటిగోనస్ ఒంటి కొమ్ము గల "భారతీయ గాడిద" గురించి కూడా రాశాడు. <ref>{{Cite web|title=Paradoxography - Antigonus|url=https://sites.google.com/site/paradoxography/texts/antigonus|website=sites.google.com}}</ref> [[కాకసస్|కాకసస్‌లో]] జింక తలల వంటి తలలు కలిగిన ఒంటి కొమ్ము గుర్రాలు ఉండేవని [[స్ట్రాబో]] చెప్పాడు. <ref>{{Cite book|url=https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Strabo/15A3*.html|title=Geography|last=Strabo|chapter=Book 15. Chapter 1. Section 56.|author-link=Strabo}}</ref> ప్లినీ ది ఎల్డర్ ఒరిక్స్, ఒక భారతీయ [[ఎద్దు (ఆక్స్)|ఎద్దును]] (బహుశా ఒక [[భారతీయ ఖడ్గమృగం|పెద్ద ఒంటికొమ్ము ఖడ్గమృగం]] ) ఒంటికొమ్ము జంతువులుగా పేర్కొన్నాడు, అలాగే "మోనోసెరోస్ అనే చాలా భయంకరమైన జంతువుకు జింక తల, [[ఏనుగు]] పాదాలు, పంది తోక ఉంటాయి, మిగిలిన శరీరం గుర్రంలా ఉంటుంది; అది లోతైన అంబా అని అరుస్తుంది, దాని నుదుటి మధ్య నుండి రెండు మూరల [ {{Convert|900|mm|in|abbr=in|disp=comma}} పొడవున ఒకే ఒక నల్లని కొమ్ము ముందుకు పొడుచుకుని ఉంటుంది" అని కూడా పేర్కొన్నాడు. ] పొడవులో." <ref>{{Cite book|url=https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.02.0137%3Abook%3D8%3Achapter%3D31|title=Natural History|last=Pliny|others=trans. John Bostock|chapter=Book 8, Chapter 31|author-link=Pliny the Elder}} Also [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.02.0137%3Abook%3D8%3Achapter%3D30 Book 8, Chapter 30], and [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.02.0137%3Abook%3D11%3Achapter%3D106 Book 11, Chapter 106].</ref> ''ఆన్ ది నేచర్ ఆఫ్ యానిమల్స్'' లో ( {{Lang|grc|Περὶ Ζῴων Ἰδιότητος}}, {{Lang|la|De natura animalium}} ), ఏలియన్, Ctesias ను ఉటంకిస్తూ, భారతదేశం ఒక కొమ్ము గల గుర్రాన్ని (iii. 41; iv. 52), <ref>{{Cite book|url=http://www.attalus.org/translate/animals3.html#41|title=On the Nature of Animals (Περὶ Ζῴων Ἰδιότητος, De natura animalium)|last=Aelian|others=trans. A.F.Scholfield|year=220|chapter=Book 3. Chapter 41.|author-link=Claudius Aelianus|orig-year=circa}}</ref> <ref>{{Cite book|url=http://www.attalus.org/translate/animals4.html#52|title=On the Nature of Animals (Περὶ Ζῴων Ἰδιότητος, De natura animalium)|last=Aelian|others=trans. A.F.Scholfield|year=220|chapter=Book 4. Chapter 52.|author-link=Claudius Aelianus|orig-year=circa}}</ref> కూడా ఉత్పత్తి చేస్తుందని జతచేస్తుంది, {{Transliteration|grc|[[Monoceros (mythology)|monoceros]]}} ( {{Lang|grc|μονόκερως}} అని చెప్పాడు (xvi. 20) <ref>{{Cite book|url=http://www.attalus.org/translate/animals16.html#20|title=On the Nature of Animals (Περὶ Ζῴων Ἰδιότητος, De natura animalium)|last=Aelian|others=trans. A.F.Scholfield|year=220|chapter=Book 16. Chapter 20.|author-link=Claudius Aelianus|orig-year=circa}}</ref> ) కొన్నిసార్లు {{Transliteration|grc|cartazonos}} అని పిలుస్తారు ( {{Lang|grc|καρτάζωνος}} ), ఇది ' ఖడ్గమృగం ' అని అర్థం వచ్చే అరబిక్ పదం ' {{Transliteration|ar|[[karkadann]]}} ' ఒక రూపం కావచ్చు. 6వ శతాబ్దానికి చెందిన గ్రీకు యాత్రికుడు, భారతదేశానికి, అక్సుమ్ రాజ్యానికి ప్రయాణించిన కాస్మాస్ ఇండికోప్లస్టెస్, [[ఇథియోపియా]] రాజు నాలుగు గోపురాల రాజభవనంలో తాను చూసిన నాలుగు కంచు విగ్రహాల ఆధారంగా ఒక ఏకకొమ్ము గుర్రం (యూనికార్న్) గురించి వర్ణించాడు. నివేదిక నుండి అతను ఇలా పేర్కొన్నాడు: === మధ్యయుగాలు, పునరుజ్జీవనం === [[దస్త్రం:Wildweibchen_mit_Einhorn.jpg|thumb| ''యూనికార్న్‌తో ఉన్న అడవి స్త్రీ ,'' వస్త్రచిత్రం, {{Circa|1500–1510}} ( బాసెల్ చారిత్రక మ్యూజియం )]] [[దస్త్రం:Unicorn_annunciation.jpg|thumb| ''యూనికార్న్ వేట ప్రకటన'' (సుమారు 1500) నెదర్లాండిష్ బుక్ ఆఫ్ అవర్స్ నుండి]] [[దస్త్రం:Annunciation_with_the_Unicorn_and_Adoration_of_the_Magi.jpg|thumb| బుల్ ఆల్టార్‌పీస్ నుండి ''యూనికార్న్‌తో శుభవార్త'', ''మాగీ ఆరాధన'', సుమారు 1495]] మధ్యయుగంలో యూనికార్న్‌ల గురించిన జ్ఞానం బైబిల్, ప్రాచీన మూలాల నుండి వచ్చింది, యూనికార్న్‌లను ఒక రకమైన అడవి గాడిద, [[మేక]] లేదా [[గుర్రం|గుర్రంగా]] వివిధ రకాలుగా చిత్రీకరించారు. మధ్యయుగ [[ఐరోపా]]<nowiki/>కు చెందిన పలువురు యాత్రికులు, ఐరోపా వెలుపల తమ ప్రయాణాలలో యూనికార్న్‌లను చూశామని చెప్పుకున్నారు. ఉదాహరణకు ఫెలిక్స్ ఫాబ్రి సినాయ్‌లో యూనికార్న్‌ను చూశానని పేర్కొన్నాడు. <ref>{{Cite web|last=נאור|first=עמית|date=2019-12-10|title=Unicorns in the Holy Land?|url=https://blog.nli.org.il/en/hoi_unicorns/|access-date=2024-02-21|website=The Librarians|language=en-US}}</ref> మధ్యయుగపు జంతువుల గ్రంథానికి పూర్వగామి, ఇది చివరి ప్రాచీన కాలంలో సంకలనం చేయబడింది, {{Transliteration|grc|[[Physiologus]]}} ( {{Lang|grc|Φυσιολόγος}} అని పిలువబడుతుంది. ), ఒక కన్యచే ( [[మరియమ్|వర్జిన్ మేరీకి]] ప్రతీకగా) బంధించబడిన యూనికార్న్, అవతారానికి ప్రతీకగా నిలిచే ఒక విస్తృతమైన రూపకాన్ని ప్రాచుర్యంలోకి తెచ్చారు. యూనికార్న్ ఆమెను చూడగానే, ఆమె ఒడిలో తల పెట్టి నిద్రపోతుంది. [ 21 ] ఇది మధ్యయుగపు యూనికార్న్ భావనలకు ఆధారమైన ఒక ప్రాథమిక ప్రతీకాత్మక చిహ్నంగా మారింది, లౌకిక, మతపరమైన కళలు రెండింటిలోనూ దాని ఆవిర్భావాన్ని సమర్థించింది. యూనికార్న్‌ను తరచుగా వేటాడబడుతున్నట్లుగా చూపిస్తారు, ఇది బలహీనమైన కన్యలతో, కొన్నిసార్లు క్రీస్తు శ్రమలతో సమాంతరాలను సూచిస్తుంది. పురాణాల ప్రకారం, ఒకే కొమ్ము ఉన్న ఒక మృగాన్ని [[కన్య]] మాత్రమే లొంగదీసుకోగలదు; తదనంతరం, కొంతమంది రచయితలు దీనిని క్రీస్తుకు, కన్య మేరీకి మధ్య ఉన్న సంబంధానికి ఒక రూపకంగా అనువదించారు. రాజసభ వ్యవహారాలలో కూడా యూనికార్న్ ప్రస్తావన ఉండేది: థిబౌట్ ఆఫ్ షాంపేన్, రిచర్డ్ డి ఫోర్నివాల్ వంటి 13వ శతాబ్దపు కొంతమంది [[ఫ్రాన్స్|ఫ్రెంచ్]] రచయితల ప్రకారం, కన్య పట్ల యూనికార్న్ ఆకర్షింపబడినట్లే, ప్రేమికుడు తన ప్రియురాలి పట్ల ఆకర్షింపబడతాడు. మానవతావాదం పెరగడంతో, యూనికార్న్ కూడా పవిత్రమైన ప్రేమకు, విశ్వసనీయమైన వివాహానికి ప్రతీకగా నిలిచే మరింత సాంప్రదాయక లౌకిక అర్థాలను సంతరించుకుంది. పెట్రార్క్ ' ''ట్రయంఫ్ ఆఫ్ చాస్టిటీ'లో'' ఇది ఈ పాత్రను పోషిస్తుంది, పియరో డెల్లా ఫ్రాన్సెస్కా బాటిస్టా స్ట్రోజీ చిత్రపటం వెనుక భాగంలో, ఆమె భర్త ఫెడెరికో డా మోంటెఫెల్ట్రో ( {{Circa}} 1472–1474లో చిత్రించబడింది) చిత్రపటంతో జతగా, బియాంకా విజయ రథాన్ని ఒక జత యూనికార్న్‌లు లాగుతున్నాయి. అయితే, [[గౌతమ బుద్ధుడు|బుద్ధుని]] జీవితం నుండి ఉద్భవించిన ''[[బర్లామ్ అండ్ జోసాఫత్|బర్లామ్, జోసఫాట్]]'' మధ్యయుగ పురాణ గాథలో యూనికార్న్ కనిపించినప్పుడు, అది మరణాన్ని సూచిస్తుంది, అని ''గోల్డెన్ లెజెండ్'' వివరిస్తుంది. [ 21 ] ట్రెంట్ కౌన్సిల్ తరువాత మోలానస్ వాటిని ఖండించిన తరువాత మతపరమైన కళలో యూనికార్న్‌లు చాలా వరకు అదృశ్యమయ్యాయి. [ 21 ] కేవలం కన్యక మాత్రమే మచ్చిక చేసుకోగల యూనికార్న్, [[మార్కో పోలో]] వాటిని "ఏనుగుల కంటే కొంచెం చిన్నవిగా ఉంటాయి. వాటికి గేదె లాంటి వెంట్రుకలు, ఏనుగు లాంటి పాదాలు ఉంటాయి. నుదుటి మధ్యలో ఒకే ఒక పెద్ద నల్లని కొమ్ము ఉంటుంది" అని వర్ణించే నాటికే మధ్యయుగపు జానపద కథలలో బాగా స్థిరపడిపోయింది.&nbsp;... వాటికి అడవి పంది తలలాంటి తల ఉంది&nbsp;... వారు తమ సమయాన్ని ఇష్టపూర్వకంగా బురదలో, జిగురులో దొర్లుతూ గడుపుతారు. వారు చూడటానికి చాలా వికారమైన మృగప్రాయులు. వారు కన్యల చేతికి చిక్కారని మనం వర్ణించినట్లుగా వారు అస్సలు ఉండరు, కానీ మన భావనలకు పూర్తిగా విరుద్ధంగా ఉంటారు." మార్కో పోలో ఖడ్గమృగాన్ని వర్ణిస్తున్నాడని స్పష్టమవుతోంది. <ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/storyofmarcopolo00broouoft|title=The Story of Marco Polo|last=Brooks|first=Noah|date=2015|publisher=Palala Press (originally The Century Co.)|isbn=978-1341338465|page=[https://archive.org/details/storyofmarcopolo00broouoft/page/221 221]|type=reprint}}</ref> ==== అలికార్న్ ==== కొమ్మును, అది తయారైన పదార్థాన్ని '''<nowiki/>'అలికార్న్'''' అని పిలిచేవారు, ఆ కొమ్ముకు మాయా, ఔషధ గుణాలు ఉన్నాయని నమ్మేవారు. డానిష్ వైద్యుడు ఓలే వోర్మ్ 1638లో అలికార్న్‌లు అని పిలవబడేవి నార్వాల్‌ల దంతాలు అని నిర్ధారించాడు. <ref>{{Cite book|title=Mythical Creatures|last=Godfrey|first=Linda S.|publisher=Chelsea House|year=2009|isbn=978-0-7910-9394-8|page=28}}</ref> ఇటువంటి నమ్మకాలను 1646లో సర్ థామస్ బ్రౌన్ తన {{Lang|la|[[Pseudodoxia Epidemica]]}} చమత్కారంగా, సుదీర్ఘంగా పరిశీలించారు. <ref>{{Cite book|url=http://penelope.uchicago.edu/pseudodoxia/pseudo323.html|title=Pseudodoxia Epidemica|last=Browne|first=Thomas|year=1646|chapter=Book 3. Chapter 23|author-link=Thomas Browne}}</ref> నార్వాల్‌ల దంతాలు లేదా వివిధ జంతువుల కొమ్ముల నుండి తయారు చేయబడిన ఫాల్స్ అలికార్న్ పౌడర్‌ను 1741 వరకు ఐరోపాలో వైద్య ప్రయోజనాల కోసం విక్రయించారు. <ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/exoticzoologyill0000leyw|title=Exotic Zoology|last=Ley|first=Willy|publisher=Viking Press|year=1962|pages=[https://archive.org/details/exoticzoologyill0000leyw/page/20 20–22]|oclc=4049353|url-access=registration}}</ref> అలికార్న్ అనేక వ్యాధులను నయం చేస్తుందని, విషాలను గుర్తించగలదని భావించేవారు, అందువల్ల చాలా మంది వైద్యులు "నివారణలు" తయారు చేసి వాటిని అమ్మేవారు. రాజుల కోసం అలికార్న్‌తో కప్పులు తయారు చేసి బహుమతిగా ఇచ్చేవారు; వీటిని సాధారణంగా [[ఏనుగు]] లేదా [[వాల్‌రస్|వాల్రస్]] [[ఐవరీ|దంతంతో]] తయారు చేసేవారు. మధ్యయుగాలలో పూర్తి కొమ్ములు చాలా విలువైనవిగా పరిగణించబడ్డాయి, అవి తరచుగా నార్వాల్‌ల దంతాలుగా ఉండేవి. <ref>{{Cite book|url=http://www.sacred-texts.com/etc/lou/index.htm|title=The Lore of the Unicorn|last=Shepard|first=Odell|publisher=Allen and Unwin|year=2005|isbn=978-1-4375-0853-6|location=London|orig-year=1930}}</ref> == మూలాలు == [[వర్గం:CS1: unfit URL]] [[వర్గం:Articles containing Chinese-language text]] [[వర్గం:పురాణ నామావళి]] [[వర్గం:పురాణ పాత్రలు]] [[వర్గం:పురాణ జీవులు]] rwdep55r1f635it4l7zgf9cwwhw17xq 0 508900 4955487 4952490 2026-09-09T17:32:12Z Pranayraj1985 29393 4955487 wikitext text/x-wiki [[దస్త్రం:Philip_Burne-Jones_-_The_Vampire.jpg|alt=A black and white painting of a man lying on a table, while a woman is kneeling over him.|thumb| ఫిలిప్ బర్న్-జోన్స్ రచించిన ''<nowiki/>'ది వాంపైర్''', 1897]] '''వాంపైర్''' అనేది మానవ రూపాన్ని పోలిన ఒక పౌరాణిక జీవి, ఇది మనుషుల ప్రాణశక్తిని (సాధారణంగా [[రక్తం|రక్తాన్ని]] ) ఆహారంగా తీసుకుని జీవిస్తుంది. యూరోపియన్ జానపద కథలలో, రక్తపిశాచాలు అనేవి చనిపోయి తిరిగి బ్రతికిన మానవరూప జీవులు. అవి తమ ప్రియమైన వారిని సందర్శించి, తాము బ్రతికి ఉన్నప్పుడు నివసించిన పరిసర ప్రాంతాలలో అల్లరి లేదా మరణాలకు కారణమవుతాయి. వారు శవ వస్త్రాలు ధరిస్తారు, తరచుగా ఉబ్బినట్లుగా, ఎర్రటి లేదా నల్లటి ముఖంతో వర్ణించబడతారు, ఇది 19వ శతాబ్దం ప్రారంభం నుండి ఉన్న ఆధునిక, చిక్కిపోయిన, పాలిపోయిన రక్తపిశాచికి విరుద్ధంగా ఉంటుంది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న సంస్కృతులలో రక్తపిశాచ జీవుల ఉనికి నమోదు చేయబడినప్పటికీ, ఆగ్నేయ, తూర్పు ఐరోపాలో ముందుగా ఉన్న జానపద నమ్మకం ఆధారంగా 18వ శతాబ్దంలో జరిగిన సామూహిక ఉన్మాదం గురించిన నివేదికల తరువాత, పశ్చిమ ఐరోపాలో ''<nowiki/>'వ్యాంపైర్''' అనే పదం మొదటగా ప్రాచుర్యం పొందింది. ఈ భ్రమ కొన్ని సందర్భాల్లో, వ్యక్తులపై రక్తపిశాచ ఆరోపణలు చేయడమే కాకుండా, అనుమానిత రక్తపిశాచుల శవాలను మేకులతో పొడిచేందుకు కూడా దారితీసింది. ఆగ్నేయ ఐరోపాలోని స్థానిక రకాలు కూడా వేర్వేరు పేర్లతో పిలువబడ్డాయి, ఉదాహరణకు అల్బేనియాలో ''ష్ట్రిగా'', [[గ్రీస్|గ్రీస్‌లో]] ''వ్రైకోలాకాస్'', రొమేనియాలో ''స్ట్రిగోయ్'', ఇది ఇటాలియన్ {{Lang|it|strega}} సంబంధితమైనది., అంటే ' [[చేతబడి|మంత్రగత్తె]] '. ఆధునిక కాలంలో, రక్తపిశాచిని సాధారణంగా ఒక కల్పిత జీవిగా పరిగణిస్తారు, అయినప్పటికీ కొన్ని సంస్కృతులలో ''చుపాకాబ్రా'' వంటి సారూప్య రక్తపిశాచి జీవులపై నమ్మకం ఇప్పటికీ కొనసాగుతోంది. మరణానంతరం శరీరం కుళ్ళిపోయే ప్రక్రియపై అవగాహన లేకపోవడం, పారిశ్రామిక విప్లవానికి పూర్వపు సమాజాలలో ప్రజలు మరణంలోని రహస్యాలను వివరించడానికి రక్తపిశాచి రూపాన్ని సృష్టించి, దీనిని హేతుబద్ధీకరించడానికి ప్రయత్నించడం వల్లే రక్తపిశాచుల పట్ల ప్రాచీన జానపద నమ్మకాలు ఏర్పడ్డాయని కొన్నిసార్లు చెప్పబడింది. 1982లో, శాస్త్రవేత్త డేవిడ్ డాల్ఫిన్, పోర్ఫిరియాకు రక్త పిశాచాలు, తోడేళ్ళ పురాణాలతో సంబంధం ఉందని సూచించారు, దీనికి మీడియాలో చాలా ప్రచారం లభించింది. <ref>{{Cite paper|last=Winkler|first=Mary G.|date=1990|title=Vampires, Porphyria, and the Media: Medicalization of a Myth|url=https://muse.jhu.edu/article/402582}}</ref> ఈ సిద్ధాంతం అప్పటి నుండి చాలా వరకు విశ్వసనీయతను కోల్పోయింది. <ref>{{Cite magazine|last=Lane|first=Nick|author-link=Nick Lane|date=16 December 2002|title=Born to the Purple: the Story of Porphyria|url=https://www.scientificamerican.com/article/born-to-the-purple-the-st/|magazine=[[Scientific American]]|location=New York City|publisher=[[Springer Nature]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20170126142231/https://www.scientificamerican.com/article/born-to-the-purple-the-st/|archive-date=26 January 2017|access-date=26 January 2017}}</ref> ఆధునిక కల్పనా సాహిత్యంలో ఆకర్షణీయమైన, అధునాతనమైన రక్తపిశాచి పాత్ర, 1819లో ఆంగ్ల రచయిత జాన్ పొలిడోరి రచించిన " ది వాంపైర్ " ప్రచురణతో ఉద్భవించింది; ఈ కథ అత్యంత విజయవంతమైంది, బహుశా 19వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో అత్యంత ప్రభావవంతమైన రక్తపిశాచి రచనగా పరిగణించబడుతుంది. తోటి ఐరిష్ రచయిత జోసెఫ్ షెరిడాన్ లె ఫాను 1872 నవల ''కార్మిల్లా'' తర్వాత ప్రచురించబడినప్పటికీ, బ్రామ్ స్టోకర్ 1897 నవల ''డ్రాక్యులా'' అత్యుత్తమ వాంపైర్ నవలగా గుర్తుండిపోయింది, ఆధునిక వాంపైర్ పురాణానికి ఆధారాన్ని అందించింది. ఈ పుస్తకం విజయం పుస్తకాలు, సినిమాలు, టెలివిజన్ కార్యక్రమాలు, వీడియో గేమ్‌లతో 21వ శతాబ్దంలో కూడా ప్రజాదరణ పొందిన ఒక విలక్షణమైన వాంపైర్ శైలికి నాంది పలికింది. అప్పటి నుండి వాంపైర్ హారర్ జానర్‌లో ఒక ప్రధాన పాత్రగా మారింది. == వ్యుత్పత్తి, పద పంపిణీ == === ఆంగ్లంలో === ఖచ్చితమైన వ్యుత్పత్తి అస్పష్టంగా ఉంది. <ref name="Tokarev">{{Cite book|title=Mify Narodov Mira|last=Tokarev|first=Sergei Aleksandrovich|date=1982|publisher=Moscow|location=Sovetskaya Entsiklopediya|language=ru|oclc=7576647|author-link=Sergei Aleksandrovich Tokarev}} ("Myths of the Peoples of the World"). Upyr'</ref> <ref name="Vasmer">{{Cite web|title=Russian Etymological Dictionary by Max Vasmer|url=http://vasmer.narod.ru/p752.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20060504222030/http://vasmer.narod.ru/p752.htm|archive-date=4 May 2006|access-date=13 June 2006|language=ru}}</ref> ''వ్యాంపైర్'' అనే పదం ఇంగ్లీషులో 18వ శతాబ్దంలో లేదా బహుశా 17వ శతాబ్దం చివరలో తొలిసారిగా నమోదైంది. {{Sfn|Wilson|1985|p=580}} 1730లలో ఆంగ్ల భాషలో మొదటిసారిగా ప్రముఖంగా కనిపించినప్పుడు దీనిని ''వాంపైర్ అని'' ఉచ్ఛరించబడింది, {{Sfn|Wilson|1985|p=581}} తూర్పు ఐరోపాలోని వాంపైర్ భయాల గురించిన వార్తా నివేదికలలో, ఉదాహరణకు 1725 సెర్బియన్ భయం . <ref>{{Cite book|title=The Modern Vampire and Human Identity|date=2013|publisher=Palgrave Macmillan|isbn=978-1-349-35069-8|editor-last=Mutch|editor-first=Deborah|page=3}}</ref> 1718 తర్వాత, ఆస్ట్రియన్ అధికారులు స్థానిక [[సెర్బియా|సెర్బియన్]], ఓల్టేనియన్ ప్రజలు శవాలను తవ్వి తీసి "రక్త పిశాచులను చంపే" పద్ధతిని గమనించారు. 1725, 1732 మధ్య తయారు చేయబడిన ఆంగ్ల భాషా నివేదికలు విస్తృత ప్రచారం పొందాయి. <ref name="barber5" /> <ref name="Dauzat 1938">{{Cite book|title=Dictionnaire étymologique de la langue française|last=Dauzat|first=Albert|date=1938|publisher=Librairie Larousse|location=Paris, France|language=fr|oclc=904687}}</ref> === ఆంగ్ల పదం ముందు === [[ఇంగ్లీషు భాష|ఆంగ్ల]] పదం బహుశా [[ఫ్రెంచి భాష|ఫ్రెంచ్]] పదం ' {{Lang|fr|vampyre}} నుండి ఉద్భవించి ఉండవచ్చు. లేదా [[జర్మన్ భాష|జర్మన్]] {{Lang|de|Vampir}} . 1690లలో, ఫ్రెంచ్ మూలాలు రష్యా, పోలాండ్, ఉత్తర మాసిడోనియాలో వాంపైరిజంను ఒక మూఢనమ్మకంగా మొదట పేర్కొన్నాయి, {{Sfn|Wilson|1985|p=583}} అయితే పోలిష్ జెసూట్ పూజారి గాబ్రియేల్ ర్జాచిన్స్కి 1721లో జర్మన్ పాఠకులకు ఈ భావనను పరిచయం చేశారు <ref>{{Cite book|title=Diseases of the Imagination and Imaginary Disease in the Early Modern Period|last=Vermeir|first=Keir|date=January 2012|publisher=[[Brepols Publishers]]|isbn=978-2-503-52796-3|editor-last=Haskell|editor-first=Y|location=Tunhout, Belgium|chapter=Vampires as Creatures of the Imagination: Theories of Body, Soul, and Imagination in Early Modern Vampire Tracts (1659–1755)}}</ref> ఫ్రెంచ్, జర్మన్ పదాలు సెర్బియన్ {{Lang|sr|вампир}} నుండి ఉద్భవించాయి. ( {{Transliteration|sr|vampir}} ). <ref name="Grimm">{{Cite web|title=Deutsches Wörterbuch von Jacob Grimm und Wilhelm Grimm. 16 Bde. (in 32 Teilbänden). Leipzig: S. Hirzel 1854–1960|url=http://germazope.uni-trier.de/Projects/WBB/woerterbuecher/dwb/wbgui?lemid=GV00025|archive-url=https://web.archive.org/web/20070926215950/http://germazope.uni-trier.de/Projects/WBB/woerterbuecher/dwb/wbgui?lemid=GV00025|archive-date=26 September 2007|access-date=13 June 2006|language=de}}</ref> <ref name="MW">{{Cite web|title=Vampire|url=http://www.merriamwebster.com/dictionary/vampire|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20060614081137/http://www.merriamwebster.com/dictionary/vampire|archive-date=14 June 2006|access-date=13 June 2006|publisher=Merriam-Webster Online Dictionary}}</ref> <ref name="Tresor">{{Cite web|title=Trésor de la Langue Française informatisé|url=http://stella.atilf.fr/Dendien/scripts/tlfiv5/affart.exe?44;s=2356384875;?b=0;|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20171230114722/http://stella.atilf.fr/Dendien/scripts/tlfiv5/affart.exe?44%3Bs=2356384875%3B%3Fb%3D0%3B|archive-date=30 December 2017|access-date=13 June 2006|language=fr}}</ref> సెర్బియన్ పదం స్థానికమైనది లేదా బల్గేరియన్ నుండి స్వీకరించబడింది, ఈ రెండూ దక్షిణ స్లావిక్ భాషలు . {{Sfn|Wilson|1985|p=578}} ''upior'', ''uper'', ''upyr'', ''upir'' వంటి సజాతీయ పదాలు (లేదా లిప్యంతరీకరణలు ) దక్షిణ స్లావిక్-యేతర భాషలలో చాలా కాలంగా ఉన్నాయి. {{Sfn|Wilson|1985|p=577-578}} 11–13వ శతాబ్దాలలో పాత తూర్పు స్లావిక్‌లో ఇలాంటి రాక్షస జీవుల అన్యమత ఆరాధన జరిగినట్లు ఆధారాలు ఉన్నాయని గమనించవచ్చు. <ref>{{Cite web|script-title=ru:Рыбаков Б.А. Язычество древних славян / М.: Издательство 'Наука,' 1981 г.|url=http://historic.ru/books/item/f00/s00/z0000031/index.shtml|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20101226063300/http://historic.ru/books/item/f00/s00/z0000031/index.shtml|archive-date=26 December 2010|access-date=28 February 2007|language=ru}}</ref> ప్రత్యామ్నాయంగా, కొందరు దీని మూలం బాల్టిక్ భాష అయిన లిథువేనియన్ నుండి వచ్చిందని వాదిస్తున్నారు. <ref>{{Cite book|title=Vampirismus oder die Sehnsucht nach Unsterblichkeit|last=Borrmann|first=Norbert|publisher=Diederichs Verlag|page=13|language=de|trans-title=}}</ref> అయితే, ఆక్స్‌ఫర్డ్, ఇతరులు వీటన్నింటికీ అంతిమంగా టర్కిష్ మూలం ఉందని వాదిస్తున్నారు, {{Lang|tr|uber}} "మంత్రగత్తె" అని అర్థం, <ref name=":2" /> ఇది తరువాత హంగేరియన్, ఫ్రెంచ్ ద్వారా ఆంగ్లంలోకి వచ్చింది. <ref>{{Cite web|title=vampire|url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/oi/authority.20110803115137575#:~:text=The%20word%20comes%20(in%20the,an%20abbreviation%20of%20this%20word.|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240914220052/https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/oi/authority.20110803115137575#:~:text=The%20word%20comes%20(in%20the,an%20abbreviation%20of%20this%20word.|archive-date=14 September 2024|access-date=14 September 2024|website=Oxford Reference|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=vampire|url=https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/vampire|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240609224915/https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/vampire|archive-date=9 June 2024|access-date=14 September 2024|website=Oxford Learner's Dictionary}}</ref> అయితే, చాలా పశ్చిమ యూరోపియన్ భాషల కంటే ఒక శతాబ్దానికి పైగా ఆలస్యంగా ఈ పదం హంగేరియన్‌లో మొదట కనిపించడం వల్ల హంగేరియన్ సిద్ధాంతం చెల్లదు. {{Sfn|Wilson|1985|p=579, 582}} [[వోల్గా నది|వోల్గా (ఇటిల్) నది]], పోంటిక్ స్టెప్పెస్ చుట్టుపక్కల ప్రాంతాలలో ఉద్భవించిన తరువాత, కిప్చాక్ - కుమాన్ ప్రజల వలసల ద్వారా ''ఉబెర్'' నమ్మకం యురేషియన్ స్టెప్పెస్ అంతటా వ్యాపించిందని ఆరోపించబడింది. <ref name=":3">{{Cite book|title=Turkish: Türk Kültüründe Vampirler, English translation: Vampires in Turkic Culture|last=Yaltırık|first=Mehmet Berk|last2=Sarpkaya|first2=Seçkin|date=2018|publisher=Karakum Yayınevi|pages=43–49|language=tr}}</ref> ముగింపుగా, ఆధునిక ఆంగ్ల పదం ''వాంపైర్,'' దక్షిణ స్లావిక్ భాషలైన బల్గేరియన్ లేదా సెర్బియన్ ద్వారా, కనీసం ప్రోటో-స్లావిక్ వరకు ఉద్భవించిందని దాదాపు సార్వత్రికంగా అంగీకరించబడింది. పాత స్లావిక్ రూపం " {{Lang|cu|онпыр}} "కు "v" ధ్వనిని చేర్చడం పెద్ద నాసికా అచ్చు ( ''on'' ) ముందు "( {{Transliteration|cu|[[onpyr]]}} )" రావడం పాత బల్గేరియన్ భాష లక్షణం. <ref name=":3" /> <ref name=":4">{{Cite book|title=Etimologičeski i pravopisen rečnik na bǎlgarskiya knižoven ezik|last=Mladenov|first=Stefan|date=1941|language=bg}}</ref> దాదాపు అన్ని స్లావిక్, టర్కిక్ భాషలలో సమాంతరాలు కనిపిస్తాయి: టర్కిష్ : {{Lang|tr|ubır, obur, obır}}, టాటార్ భాష : {{Lang|tt|убыр}} ( {{Transliteration|tt|ubır}} ), చువాష్ భాష : {{Lang|cv|вупăр}} ( {{Transliteration|cv|vupăr}} ), బల్గేరియన్, మాసిడోనియన్ {{Lang|mk|вампир}} ( {{Transliteration|mk|vampir}} ), బోస్నియన్ : {{Lang|bs|вампир}} ( {{Transliteration|bs|vampir}} ), స్లోవేన్, క్రొయేషియన్ {{Lang|fr|vampir}}, [[చెక్ భాష|చెక్]], స్లోవాక్ {{Lang|cs|upír}}, Polish {{Lang|pl|wąpierz}}, {{Lang|pl|upiór}} {{Efn|Perhaps [[East Slavic languages|East Slavic]]-influenced.}}, పాత తూర్పు స్లావిక్ {{Lang|orv|упирь}} ( {{Transliteration|orv|upir'}} ), ఉక్రేనియన్ {{Lang|uk|упир}} ( {{Transliteration|uk|upyr}} ), [[రష్యన్ భాష|రష్యన్]] {{Lang|ru|упырь}} ( {{Transliteration|ru|upyr'}} ), [[బెలారసియన్ భాష|బెలారసియన్]] {{Lang|be|упыр}} ( {{Transliteration|be|upyr}} ). ఈ భాషలలో చాలా వరకు, తదనంతరం పశ్చిమ దేశాల నుండి "vampir/wampir" వంటి రూపాలను కూడా స్వీకరించాయి, ఇవి ఇప్పుడు అసలైన స్థానిక పదాల నుండి విభిన్నంగా ఉన్నాయి. {{Efn|In [[Albanian language|Albanian]] the words {{lang|sq|lu(v)gat}} and {{lang|sq|dhampir}} are used; the latter seems to be derived from the [[Gheg Albanian]] words {{lang|aln|dham}} 'tooth' and {{lang|aln|pir}} 'to drink'.<ref>{{cite web |last=Husić |first=Geoff |title=A Vampire by Any Other Name |url=https://kuscholarworks.ku.edu/bitstream/handle/1808/6213/vampire_exhibit_catalog_2010.pdf;jsessionid=5B6036D02A0A800372E52679CB932EA0?sequence=3 |access-date=21 April 2022 |archive-date=20 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220820024335/https://kuscholarworks.ku.edu/bitstream/handle/1808/6213/vampire_exhibit_catalog_2010.pdf;jsessionid=5B6036D02A0A800372E52679CB932EA0?sequence=3 |url-status=live }}</ref><ref name="Vasmer" /> Czech linguist [[Václav Machek (linguist)|Václav Machek]] proposes the Slovak verb {{lang|sk|vrepiť sa}} ('stick to, thrust into'), or its hypothetical anagram {{lang|sk|vperiť sa}} (in Czech, the archaic verb {{Lang|cs|vpeřit}} means 'to thrust violently') as an etymological background, and thus translates {{lang|cs|upír}} as 'someone who thrusts, bites'.<ref>{{cite book |last=Machek |first=Václav |title=Etymologický slovník jazyka českého |edition=5th |publisher=NLN |location=Praha |date=2010 |language=cs}}</ref>}} == మూలాలు == {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:పురాణ నామావళి]] [[వర్గం:పురాణాల్లో జంతువులు]] [[వర్గం:పురాణ జీవులు]] 1sbbni01xjv4za1f0s121hfcnir7i79 4955488 4955487 2026-09-09T17:33:14Z Pranayraj1985 29393 /* మూలాలు */ 4955488 wikitext text/x-wiki [[దస్త్రం:Philip_Burne-Jones_-_The_Vampire.jpg|alt=A black and white painting of a man lying on a table, while a woman is kneeling over him.|thumb| ఫిలిప్ బర్న్-జోన్స్ రచించిన ''<nowiki/>'ది వాంపైర్''', 1897]] '''వాంపైర్''' అనేది మానవ రూపాన్ని పోలిన ఒక పౌరాణిక జీవి, ఇది మనుషుల ప్రాణశక్తిని (సాధారణంగా [[రక్తం|రక్తాన్ని]] ) ఆహారంగా తీసుకుని జీవిస్తుంది. యూరోపియన్ జానపద కథలలో, రక్తపిశాచాలు అనేవి చనిపోయి తిరిగి బ్రతికిన మానవరూప జీవులు. అవి తమ ప్రియమైన వారిని సందర్శించి, తాము బ్రతికి ఉన్నప్పుడు నివసించిన పరిసర ప్రాంతాలలో అల్లరి లేదా మరణాలకు కారణమవుతాయి. వారు శవ వస్త్రాలు ధరిస్తారు, తరచుగా ఉబ్బినట్లుగా, ఎర్రటి లేదా నల్లటి ముఖంతో వర్ణించబడతారు, ఇది 19వ శతాబ్దం ప్రారంభం నుండి ఉన్న ఆధునిక, చిక్కిపోయిన, పాలిపోయిన రక్తపిశాచికి విరుద్ధంగా ఉంటుంది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న సంస్కృతులలో రక్తపిశాచ జీవుల ఉనికి నమోదు చేయబడినప్పటికీ, ఆగ్నేయ, తూర్పు ఐరోపాలో ముందుగా ఉన్న జానపద నమ్మకం ఆధారంగా 18వ శతాబ్దంలో జరిగిన సామూహిక ఉన్మాదం గురించిన నివేదికల తరువాత, పశ్చిమ ఐరోపాలో ''<nowiki/>'వ్యాంపైర్''' అనే పదం మొదటగా ప్రాచుర్యం పొందింది. ఈ భ్రమ కొన్ని సందర్భాల్లో, వ్యక్తులపై రక్తపిశాచ ఆరోపణలు చేయడమే కాకుండా, అనుమానిత రక్తపిశాచుల శవాలను మేకులతో పొడిచేందుకు కూడా దారితీసింది. ఆగ్నేయ ఐరోపాలోని స్థానిక రకాలు కూడా వేర్వేరు పేర్లతో పిలువబడ్డాయి, ఉదాహరణకు అల్బేనియాలో ''ష్ట్రిగా'', [[గ్రీస్|గ్రీస్‌లో]] ''వ్రైకోలాకాస్'', రొమేనియాలో ''స్ట్రిగోయ్'', ఇది ఇటాలియన్ {{Lang|it|strega}} సంబంధితమైనది., అంటే ' [[చేతబడి|మంత్రగత్తె]] '. ఆధునిక కాలంలో, రక్తపిశాచిని సాధారణంగా ఒక కల్పిత జీవిగా పరిగణిస్తారు, అయినప్పటికీ కొన్ని సంస్కృతులలో ''చుపాకాబ్రా'' వంటి సారూప్య రక్తపిశాచి జీవులపై నమ్మకం ఇప్పటికీ కొనసాగుతోంది. మరణానంతరం శరీరం కుళ్ళిపోయే ప్రక్రియపై అవగాహన లేకపోవడం, పారిశ్రామిక విప్లవానికి పూర్వపు సమాజాలలో ప్రజలు మరణంలోని రహస్యాలను వివరించడానికి రక్తపిశాచి రూపాన్ని సృష్టించి, దీనిని హేతుబద్ధీకరించడానికి ప్రయత్నించడం వల్లే రక్తపిశాచుల పట్ల ప్రాచీన జానపద నమ్మకాలు ఏర్పడ్డాయని కొన్నిసార్లు చెప్పబడింది. 1982లో, శాస్త్రవేత్త డేవిడ్ డాల్ఫిన్, పోర్ఫిరియాకు రక్త పిశాచాలు, తోడేళ్ళ పురాణాలతో సంబంధం ఉందని సూచించారు, దీనికి మీడియాలో చాలా ప్రచారం లభించింది. <ref>{{Cite paper|last=Winkler|first=Mary G.|date=1990|title=Vampires, Porphyria, and the Media: Medicalization of a Myth|url=https://muse.jhu.edu/article/402582}}</ref> ఈ సిద్ధాంతం అప్పటి నుండి చాలా వరకు విశ్వసనీయతను కోల్పోయింది. <ref>{{Cite magazine|last=Lane|first=Nick|author-link=Nick Lane|date=16 December 2002|title=Born to the Purple: the Story of Porphyria|url=https://www.scientificamerican.com/article/born-to-the-purple-the-st/|magazine=[[Scientific American]]|location=New York City|publisher=[[Springer Nature]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20170126142231/https://www.scientificamerican.com/article/born-to-the-purple-the-st/|archive-date=26 January 2017|access-date=26 January 2017}}</ref> ఆధునిక కల్పనా సాహిత్యంలో ఆకర్షణీయమైన, అధునాతనమైన రక్తపిశాచి పాత్ర, 1819లో ఆంగ్ల రచయిత జాన్ పొలిడోరి రచించిన " ది వాంపైర్ " ప్రచురణతో ఉద్భవించింది; ఈ కథ అత్యంత విజయవంతమైంది, బహుశా 19వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో అత్యంత ప్రభావవంతమైన రక్తపిశాచి రచనగా పరిగణించబడుతుంది. తోటి ఐరిష్ రచయిత జోసెఫ్ షెరిడాన్ లె ఫాను 1872 నవల ''కార్మిల్లా'' తర్వాత ప్రచురించబడినప్పటికీ, బ్రామ్ స్టోకర్ 1897 నవల ''డ్రాక్యులా'' అత్యుత్తమ వాంపైర్ నవలగా గుర్తుండిపోయింది, ఆధునిక వాంపైర్ పురాణానికి ఆధారాన్ని అందించింది. ఈ పుస్తకం విజయం పుస్తకాలు, సినిమాలు, టెలివిజన్ కార్యక్రమాలు, వీడియో గేమ్‌లతో 21వ శతాబ్దంలో కూడా ప్రజాదరణ పొందిన ఒక విలక్షణమైన వాంపైర్ శైలికి నాంది పలికింది. అప్పటి నుండి వాంపైర్ హారర్ జానర్‌లో ఒక ప్రధాన పాత్రగా మారింది. == వ్యుత్పత్తి, పద పంపిణీ == === ఆంగ్లంలో === ఖచ్చితమైన వ్యుత్పత్తి అస్పష్టంగా ఉంది. <ref name="Tokarev">{{Cite book|title=Mify Narodov Mira|last=Tokarev|first=Sergei Aleksandrovich|date=1982|publisher=Moscow|location=Sovetskaya Entsiklopediya|language=ru|oclc=7576647|author-link=Sergei Aleksandrovich Tokarev}} ("Myths of the Peoples of the World"). Upyr'</ref> <ref name="Vasmer">{{Cite web|title=Russian Etymological Dictionary by Max Vasmer|url=http://vasmer.narod.ru/p752.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20060504222030/http://vasmer.narod.ru/p752.htm|archive-date=4 May 2006|access-date=13 June 2006|language=ru}}</ref> ''వ్యాంపైర్'' అనే పదం ఇంగ్లీషులో 18వ శతాబ్దంలో లేదా బహుశా 17వ శతాబ్దం చివరలో తొలిసారిగా నమోదైంది. {{Sfn|Wilson|1985|p=580}} 1730లలో ఆంగ్ల భాషలో మొదటిసారిగా ప్రముఖంగా కనిపించినప్పుడు దీనిని ''వాంపైర్ అని'' ఉచ్ఛరించబడింది, {{Sfn|Wilson|1985|p=581}} తూర్పు ఐరోపాలోని వాంపైర్ భయాల గురించిన వార్తా నివేదికలలో, ఉదాహరణకు 1725 సెర్బియన్ భయం . <ref>{{Cite book|title=The Modern Vampire and Human Identity|date=2013|publisher=Palgrave Macmillan|isbn=978-1-349-35069-8|editor-last=Mutch|editor-first=Deborah|page=3}}</ref> 1718 తర్వాత, ఆస్ట్రియన్ అధికారులు స్థానిక [[సెర్బియా|సెర్బియన్]], ఓల్టేనియన్ ప్రజలు శవాలను తవ్వి తీసి "రక్త పిశాచులను చంపే" పద్ధతిని గమనించారు. 1725, 1732 మధ్య తయారు చేయబడిన ఆంగ్ల భాషా నివేదికలు విస్తృత ప్రచారం పొందాయి. <ref name="barber5" /> <ref name="Dauzat 1938">{{Cite book|title=Dictionnaire étymologique de la langue française|last=Dauzat|first=Albert|date=1938|publisher=Librairie Larousse|location=Paris, France|language=fr|oclc=904687}}</ref> === ఆంగ్ల పదం ముందు === [[ఇంగ్లీషు భాష|ఆంగ్ల]] పదం బహుశా [[ఫ్రెంచి భాష|ఫ్రెంచ్]] పదం ' {{Lang|fr|vampyre}} నుండి ఉద్భవించి ఉండవచ్చు. లేదా [[జర్మన్ భాష|జర్మన్]] {{Lang|de|Vampir}} . 1690లలో, ఫ్రెంచ్ మూలాలు రష్యా, పోలాండ్, ఉత్తర మాసిడోనియాలో వాంపైరిజంను ఒక మూఢనమ్మకంగా మొదట పేర్కొన్నాయి, {{Sfn|Wilson|1985|p=583}} అయితే పోలిష్ జెసూట్ పూజారి గాబ్రియేల్ ర్జాచిన్స్కి 1721లో జర్మన్ పాఠకులకు ఈ భావనను పరిచయం చేశారు <ref>{{Cite book|title=Diseases of the Imagination and Imaginary Disease in the Early Modern Period|last=Vermeir|first=Keir|date=January 2012|publisher=[[Brepols Publishers]]|isbn=978-2-503-52796-3|editor-last=Haskell|editor-first=Y|location=Tunhout, Belgium|chapter=Vampires as Creatures of the Imagination: Theories of Body, Soul, and Imagination in Early Modern Vampire Tracts (1659–1755)}}</ref> ఫ్రెంచ్, జర్మన్ పదాలు సెర్బియన్ {{Lang|sr|вампир}} నుండి ఉద్భవించాయి. ( {{Transliteration|sr|vampir}} ). <ref name="Grimm">{{Cite web|title=Deutsches Wörterbuch von Jacob Grimm und Wilhelm Grimm. 16 Bde. (in 32 Teilbänden). Leipzig: S. Hirzel 1854–1960|url=http://germazope.uni-trier.de/Projects/WBB/woerterbuecher/dwb/wbgui?lemid=GV00025|archive-url=https://web.archive.org/web/20070926215950/http://germazope.uni-trier.de/Projects/WBB/woerterbuecher/dwb/wbgui?lemid=GV00025|archive-date=26 September 2007|access-date=13 June 2006|language=de}}</ref> <ref name="MW">{{Cite web|title=Vampire|url=http://www.merriamwebster.com/dictionary/vampire|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20060614081137/http://www.merriamwebster.com/dictionary/vampire|archive-date=14 June 2006|access-date=13 June 2006|publisher=Merriam-Webster Online Dictionary}}</ref> <ref name="Tresor">{{Cite web|title=Trésor de la Langue Française informatisé|url=http://stella.atilf.fr/Dendien/scripts/tlfiv5/affart.exe?44;s=2356384875;?b=0;|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20171230114722/http://stella.atilf.fr/Dendien/scripts/tlfiv5/affart.exe?44%3Bs=2356384875%3B%3Fb%3D0%3B|archive-date=30 December 2017|access-date=13 June 2006|language=fr}}</ref> సెర్బియన్ పదం స్థానికమైనది లేదా బల్గేరియన్ నుండి స్వీకరించబడింది, ఈ రెండూ దక్షిణ స్లావిక్ భాషలు . {{Sfn|Wilson|1985|p=578}} ''upior'', ''uper'', ''upyr'', ''upir'' వంటి సజాతీయ పదాలు (లేదా లిప్యంతరీకరణలు ) దక్షిణ స్లావిక్-యేతర భాషలలో చాలా కాలంగా ఉన్నాయి. {{Sfn|Wilson|1985|p=577-578}} 11–13వ శతాబ్దాలలో పాత తూర్పు స్లావిక్‌లో ఇలాంటి రాక్షస జీవుల అన్యమత ఆరాధన జరిగినట్లు ఆధారాలు ఉన్నాయని గమనించవచ్చు. <ref>{{Cite web|script-title=ru:Рыбаков Б.А. Язычество древних славян / М.: Издательство 'Наука,' 1981 г.|url=http://historic.ru/books/item/f00/s00/z0000031/index.shtml|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20101226063300/http://historic.ru/books/item/f00/s00/z0000031/index.shtml|archive-date=26 December 2010|access-date=28 February 2007|language=ru}}</ref> ప్రత్యామ్నాయంగా, కొందరు దీని మూలం బాల్టిక్ భాష అయిన లిథువేనియన్ నుండి వచ్చిందని వాదిస్తున్నారు. <ref>{{Cite book|title=Vampirismus oder die Sehnsucht nach Unsterblichkeit|last=Borrmann|first=Norbert|publisher=Diederichs Verlag|page=13|language=de|trans-title=}}</ref> అయితే, ఆక్స్‌ఫర్డ్, ఇతరులు వీటన్నింటికీ అంతిమంగా టర్కిష్ మూలం ఉందని వాదిస్తున్నారు, {{Lang|tr|uber}} "మంత్రగత్తె" అని అర్థం, <ref name=":2" /> ఇది తరువాత హంగేరియన్, ఫ్రెంచ్ ద్వారా ఆంగ్లంలోకి వచ్చింది. <ref>{{Cite web|title=vampire|url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/oi/authority.20110803115137575#:~:text=The%20word%20comes%20(in%20the,an%20abbreviation%20of%20this%20word.|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240914220052/https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/oi/authority.20110803115137575#:~:text=The%20word%20comes%20(in%20the,an%20abbreviation%20of%20this%20word.|archive-date=14 September 2024|access-date=14 September 2024|website=Oxford Reference|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=vampire|url=https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/vampire|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240609224915/https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/vampire|archive-date=9 June 2024|access-date=14 September 2024|website=Oxford Learner's Dictionary}}</ref> అయితే, చాలా పశ్చిమ యూరోపియన్ భాషల కంటే ఒక శతాబ్దానికి పైగా ఆలస్యంగా ఈ పదం హంగేరియన్‌లో మొదట కనిపించడం వల్ల హంగేరియన్ సిద్ధాంతం చెల్లదు. {{Sfn|Wilson|1985|p=579, 582}} [[వోల్గా నది|వోల్గా (ఇటిల్) నది]], పోంటిక్ స్టెప్పెస్ చుట్టుపక్కల ప్రాంతాలలో ఉద్భవించిన తరువాత, కిప్చాక్ - కుమాన్ ప్రజల వలసల ద్వారా ''ఉబెర్'' నమ్మకం యురేషియన్ స్టెప్పెస్ అంతటా వ్యాపించిందని ఆరోపించబడింది. <ref name=":3">{{Cite book|title=Turkish: Türk Kültüründe Vampirler, English translation: Vampires in Turkic Culture|last=Yaltırık|first=Mehmet Berk|last2=Sarpkaya|first2=Seçkin|date=2018|publisher=Karakum Yayınevi|pages=43–49|language=tr}}</ref> ముగింపుగా, ఆధునిక ఆంగ్ల పదం ''వాంపైర్,'' దక్షిణ స్లావిక్ భాషలైన బల్గేరియన్ లేదా సెర్బియన్ ద్వారా, కనీసం ప్రోటో-స్లావిక్ వరకు ఉద్భవించిందని దాదాపు సార్వత్రికంగా అంగీకరించబడింది. పాత స్లావిక్ రూపం " {{Lang|cu|онпыр}} "కు "v" ధ్వనిని చేర్చడం పెద్ద నాసికా అచ్చు ( ''on'' ) ముందు "( {{Transliteration|cu|[[onpyr]]}} )" రావడం పాత బల్గేరియన్ భాష లక్షణం. <ref name=":3" /> <ref name=":4">{{Cite book|title=Etimologičeski i pravopisen rečnik na bǎlgarskiya knižoven ezik|last=Mladenov|first=Stefan|date=1941|language=bg}}</ref> దాదాపు అన్ని స్లావిక్, టర్కిక్ భాషలలో సమాంతరాలు కనిపిస్తాయి: టర్కిష్ : {{Lang|tr|ubır, obur, obır}}, టాటార్ భాష : {{Lang|tt|убыр}} ( {{Transliteration|tt|ubır}} ), చువాష్ భాష : {{Lang|cv|вупăр}} ( {{Transliteration|cv|vupăr}} ), బల్గేరియన్, మాసిడోనియన్ {{Lang|mk|вампир}} ( {{Transliteration|mk|vampir}} ), బోస్నియన్ : {{Lang|bs|вампир}} ( {{Transliteration|bs|vampir}} ), స్లోవేన్, క్రొయేషియన్ {{Lang|fr|vampir}}, [[చెక్ భాష|చెక్]], స్లోవాక్ {{Lang|cs|upír}}, Polish {{Lang|pl|wąpierz}}, {{Lang|pl|upiór}}, పాత తూర్పు స్లావిక్ {{Lang|orv|упирь}} ( {{Transliteration|orv|upir'}} ), ఉక్రేనియన్ {{Lang|uk|упир}} ( {{Transliteration|uk|upyr}} ), [[రష్యన్ భాష|రష్యన్]] {{Lang|ru|упырь}} ( {{Transliteration|ru|upyr'}} ), [[బెలారసియన్ భాష|బెలారసియన్]] {{Lang|be|упыр}} ( {{Transliteration|be|upyr}} ). ఈ భాషలలో చాలా వరకు, తదనంతరం పశ్చిమ దేశాల నుండి "vampir/wampir" వంటి రూపాలను కూడా స్వీకరించాయి, ఇవి ఇప్పుడు అసలైన స్థానిక పదాల నుండి విభిన్నంగా ఉన్నాయి. == మూలాలు == {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:పురాణ నామావళి]] [[వర్గం:పురాణాల్లో జంతువులు]] [[వర్గం:పురాణ జీవులు]] o3yik43eki8yxsh6ogn2wa36mj2xmtq 4955489 4955488 2026-09-09T17:34:27Z Pranayraj1985 29393 4955489 wikitext text/x-wiki [[దస్త్రం:Philip_Burne-Jones_-_The_Vampire.jpg|alt=A black and white painting of a man lying on a table, while a woman is kneeling over him.|thumb| ఫిలిప్ బర్న్-జోన్స్ రచించిన ''<nowiki/>'ది వాంపైర్''', 1897]] '''వాంపైర్''' అనేది మానవ రూపాన్ని పోలిన ఒక పౌరాణిక జీవి, ఇది మనుషుల ప్రాణశక్తిని (సాధారణంగా [[రక్తం|రక్తాన్ని]] ) ఆహారంగా తీసుకుని జీవిస్తుంది. యూరోపియన్ జానపద కథలలో, రక్తపిశాచాలు అనేవి చనిపోయి తిరిగి బ్రతికిన మానవరూప జీవులు. అవి తమ ప్రియమైన వారిని సందర్శించి, తాము బ్రతికి ఉన్నప్పుడు నివసించిన పరిసర ప్రాంతాలలో అల్లరి లేదా మరణాలకు కారణమవుతాయి. వారు శవ వస్త్రాలు ధరిస్తారు, తరచుగా ఉబ్బినట్లుగా, ఎర్రటి లేదా నల్లటి ముఖంతో వర్ణించబడతారు, ఇది 19వ శతాబ్దం ప్రారంభం నుండి ఉన్న ఆధునిక, చిక్కిపోయిన, పాలిపోయిన రక్తపిశాచికి విరుద్ధంగా ఉంటుంది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న సంస్కృతులలో రక్తపిశాచ జీవుల ఉనికి నమోదు చేయబడినప్పటికీ, ఆగ్నేయ, తూర్పు ఐరోపాలో ముందుగా ఉన్న జానపద నమ్మకం ఆధారంగా 18వ శతాబ్దంలో జరిగిన సామూహిక ఉన్మాదం గురించిన నివేదికల తరువాత, పశ్చిమ ఐరోపాలో ''<nowiki/>'వ్యాంపైర్''' అనే పదం మొదటగా ప్రాచుర్యం పొందింది. ఈ భ్రమ కొన్ని సందర్భాల్లో, వ్యక్తులపై రక్తపిశాచ ఆరోపణలు చేయడమే కాకుండా, అనుమానిత రక్తపిశాచుల శవాలను మేకులతో పొడిచేందుకు కూడా దారితీసింది. ఆగ్నేయ ఐరోపాలోని స్థానిక రకాలు కూడా వేర్వేరు పేర్లతో పిలువబడ్డాయి, ఉదాహరణకు అల్బేనియాలో ''ష్ట్రిగా'', [[గ్రీస్|గ్రీస్‌లో]] ''వ్రైకోలాకాస్'', రొమేనియాలో ''స్ట్రిగోయ్'', ఇది ఇటాలియన్ {{Lang|it|strega}} సంబంధితమైనది., అంటే ' [[చేతబడి|మంత్రగత్తె]] '. ఆధునిక కాలంలో, రక్తపిశాచిని సాధారణంగా ఒక కల్పిత జీవిగా పరిగణిస్తారు, అయినప్పటికీ కొన్ని సంస్కృతులలో ''చుపాకాబ్రా'' వంటి సారూప్య రక్తపిశాచి జీవులపై నమ్మకం ఇప్పటికీ కొనసాగుతోంది. మరణానంతరం శరీరం కుళ్ళిపోయే ప్రక్రియపై అవగాహన లేకపోవడం, పారిశ్రామిక విప్లవానికి పూర్వపు సమాజాలలో ప్రజలు మరణంలోని రహస్యాలను వివరించడానికి రక్తపిశాచి రూపాన్ని సృష్టించి, దీనిని హేతుబద్ధీకరించడానికి ప్రయత్నించడం వల్లే రక్తపిశాచుల పట్ల ప్రాచీన జానపద నమ్మకాలు ఏర్పడ్డాయని కొన్నిసార్లు చెప్పబడింది. 1982లో, శాస్త్రవేత్త డేవిడ్ డాల్ఫిన్, పోర్ఫిరియాకు రక్త పిశాచాలు, తోడేళ్ళ పురాణాలతో సంబంధం ఉందని సూచించారు, దీనికి మీడియాలో చాలా ప్రచారం లభించింది. <ref>{{Cite paper|last=Winkler|first=Mary G.|date=1990|title=Vampires, Porphyria, and the Media: Medicalization of a Myth|url=https://muse.jhu.edu/article/402582}}</ref> ఈ సిద్ధాంతం అప్పటి నుండి చాలా వరకు విశ్వసనీయతను కోల్పోయింది. <ref>{{Cite magazine|last=Lane|first=Nick|author-link=Nick Lane|date=16 December 2002|title=Born to the Purple: the Story of Porphyria|url=https://www.scientificamerican.com/article/born-to-the-purple-the-st/|magazine=[[Scientific American]]|location=New York City|publisher=[[Springer Nature]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20170126142231/https://www.scientificamerican.com/article/born-to-the-purple-the-st/|archive-date=26 January 2017|access-date=26 January 2017}}</ref> ఆధునిక కల్పనా సాహిత్యంలో ఆకర్షణీయమైన, అధునాతనమైన రక్తపిశాచి పాత్ర, 1819లో ఆంగ్ల రచయిత జాన్ పొలిడోరి రచించిన " ది వాంపైర్ " ప్రచురణతో ఉద్భవించింది; ఈ కథ అత్యంత విజయవంతమైంది, బహుశా 19వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో అత్యంత ప్రభావవంతమైన రక్తపిశాచి రచనగా పరిగణించబడుతుంది. తోటి ఐరిష్ రచయిత జోసెఫ్ షెరిడాన్ లె ఫాను 1872 నవల ''కార్మిల్లా'' తర్వాత ప్రచురించబడినప్పటికీ, బ్రామ్ స్టోకర్ 1897 నవల ''డ్రాక్యులా'' అత్యుత్తమ వాంపైర్ నవలగా గుర్తుండిపోయింది, ఆధునిక వాంపైర్ పురాణానికి ఆధారాన్ని అందించింది. ఈ పుస్తకం విజయం పుస్తకాలు, సినిమాలు, టెలివిజన్ కార్యక్రమాలు, వీడియో గేమ్‌లతో 21వ శతాబ్దంలో కూడా ప్రజాదరణ పొందిన ఒక విలక్షణమైన వాంపైర్ శైలికి నాంది పలికింది. అప్పటి నుండి వాంపైర్ హారర్ జానర్‌లో ఒక ప్రధాన పాత్రగా మారింది. == వ్యుత్పత్తి, పద పంపిణీ == === ఆంగ్లంలో === ఖచ్చితమైన వ్యుత్పత్తి అస్పష్టంగా ఉంది. <ref name="Tokarev">{{Cite book|title=Mify Narodov Mira|last=Tokarev|first=Sergei Aleksandrovich|date=1982|publisher=Moscow|location=Sovetskaya Entsiklopediya|language=ru|oclc=7576647|author-link=Sergei Aleksandrovich Tokarev}} ("Myths of the Peoples of the World"). Upyr'</ref> <ref name="Vasmer">{{Cite web|title=Russian Etymological Dictionary by Max Vasmer|url=http://vasmer.narod.ru/p752.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20060504222030/http://vasmer.narod.ru/p752.htm|archive-date=4 May 2006|access-date=13 June 2006|language=ru}}</ref> ''వ్యాంపైర్'' అనే పదం ఇంగ్లీషులో 18వ శతాబ్దంలో లేదా బహుశా 17వ శతాబ్దం చివరలో తొలిసారిగా నమోదైంది. {{Sfn|Wilson|1985|p=580}} 1730లలో ఆంగ్ల భాషలో మొదటిసారిగా ప్రముఖంగా కనిపించినప్పుడు దీనిని ''వాంపైర్ అని'' ఉచ్ఛరించబడింది, తూర్పు ఐరోపాలోని వాంపైర్ భయాల గురించిన వార్తా నివేదికలలో, ఉదాహరణకు 1725 సెర్బియన్ భయం . <ref>{{Cite book|title=The Modern Vampire and Human Identity|date=2013|publisher=Palgrave Macmillan|isbn=978-1-349-35069-8|editor-last=Mutch|editor-first=Deborah|page=3}}</ref> 1718 తర్వాత, ఆస్ట్రియన్ అధికారులు స్థానిక [[సెర్బియా|సెర్బియన్]], ఓల్టేనియన్ ప్రజలు శవాలను తవ్వి తీసి "రక్త పిశాచులను చంపే" పద్ధతిని గమనించారు. 1725, 1732 మధ్య తయారు చేయబడిన ఆంగ్ల భాషా నివేదికలు విస్తృత ప్రచారం పొందాయి. <ref name="Dauzat 1938">{{Cite book|title=Dictionnaire étymologique de la langue française|last=Dauzat|first=Albert|date=1938|publisher=Librairie Larousse|location=Paris, France|language=fr|oclc=904687}}</ref> === ఆంగ్ల పదం ముందు === [[ఇంగ్లీషు భాష|ఆంగ్ల]] పదం బహుశా [[ఫ్రెంచి భాష|ఫ్రెంచ్]] పదం ' {{Lang|fr|vampyre}} నుండి ఉద్భవించి ఉండవచ్చు. లేదా [[జర్మన్ భాష|జర్మన్]] {{Lang|de|Vampir}} . 1690లలో, ఫ్రెంచ్ మూలాలు రష్యా, పోలాండ్, ఉత్తర మాసిడోనియాలో వాంపైరిజంను ఒక మూఢనమ్మకంగా మొదట పేర్కొన్నాయి, {{Sfn|Wilson|1985|p=583}} అయితే పోలిష్ జెసూట్ పూజారి గాబ్రియేల్ ర్జాచిన్స్కి 1721లో జర్మన్ పాఠకులకు ఈ భావనను పరిచయం చేశారు <ref>{{Cite book|title=Diseases of the Imagination and Imaginary Disease in the Early Modern Period|last=Vermeir|first=Keir|date=January 2012|publisher=[[Brepols Publishers]]|isbn=978-2-503-52796-3|editor-last=Haskell|editor-first=Y|location=Tunhout, Belgium|chapter=Vampires as Creatures of the Imagination: Theories of Body, Soul, and Imagination in Early Modern Vampire Tracts (1659–1755)}}</ref> ఫ్రెంచ్, జర్మన్ పదాలు సెర్బియన్ {{Lang|sr|вампир}} నుండి ఉద్భవించాయి. ( {{Transliteration|sr|vampir}} ). <ref name="Grimm">{{Cite web|title=Deutsches Wörterbuch von Jacob Grimm und Wilhelm Grimm. 16 Bde. (in 32 Teilbänden). Leipzig: S. Hirzel 1854–1960|url=http://germazope.uni-trier.de/Projects/WBB/woerterbuecher/dwb/wbgui?lemid=GV00025|archive-url=https://web.archive.org/web/20070926215950/http://germazope.uni-trier.de/Projects/WBB/woerterbuecher/dwb/wbgui?lemid=GV00025|archive-date=26 September 2007|access-date=13 June 2006|language=de}}</ref> <ref name="MW">{{Cite web|title=Vampire|url=http://www.merriamwebster.com/dictionary/vampire|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20060614081137/http://www.merriamwebster.com/dictionary/vampire|archive-date=14 June 2006|access-date=13 June 2006|publisher=Merriam-Webster Online Dictionary}}</ref> <ref name="Tresor">{{Cite web|title=Trésor de la Langue Française informatisé|url=http://stella.atilf.fr/Dendien/scripts/tlfiv5/affart.exe?44;s=2356384875;?b=0;|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20171230114722/http://stella.atilf.fr/Dendien/scripts/tlfiv5/affart.exe?44%3Bs=2356384875%3B%3Fb%3D0%3B|archive-date=30 December 2017|access-date=13 June 2006|language=fr}}</ref> సెర్బియన్ పదం స్థానికమైనది లేదా బల్గేరియన్ నుండి స్వీకరించబడింది, ఈ రెండూ దక్షిణ స్లావిక్ భాషలు . {{Sfn|Wilson|1985|p=578}} ''upior'', ''uper'', ''upyr'', ''upir'' వంటి సజాతీయ పదాలు (లేదా లిప్యంతరీకరణలు ) దక్షిణ స్లావిక్-యేతర భాషలలో చాలా కాలంగా ఉన్నాయి. {{Sfn|Wilson|1985|p=577-578}} 11–13వ శతాబ్దాలలో పాత తూర్పు స్లావిక్‌లో ఇలాంటి రాక్షస జీవుల అన్యమత ఆరాధన జరిగినట్లు ఆధారాలు ఉన్నాయని గమనించవచ్చు. <ref>{{Cite web|script-title=ru:Рыбаков Б.А. Язычество древних славян / М.: Издательство 'Наука,' 1981 г.|url=http://historic.ru/books/item/f00/s00/z0000031/index.shtml|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20101226063300/http://historic.ru/books/item/f00/s00/z0000031/index.shtml|archive-date=26 December 2010|access-date=28 February 2007|language=ru}}</ref> ప్రత్యామ్నాయంగా, కొందరు దీని మూలం బాల్టిక్ భాష అయిన లిథువేనియన్ నుండి వచ్చిందని వాదిస్తున్నారు. <ref>{{Cite book|title=Vampirismus oder die Sehnsucht nach Unsterblichkeit|last=Borrmann|first=Norbert|publisher=Diederichs Verlag|page=13|language=de|trans-title=}}</ref> అయితే, ఆక్స్‌ఫర్డ్, ఇతరులు వీటన్నింటికీ అంతిమంగా టర్కిష్ మూలం ఉందని వాదిస్తున్నారు, {{Lang|tr|uber}} "మంత్రగత్తె" అని అర్థం, ఇది తరువాత హంగేరియన్, ఫ్రెంచ్ ద్వారా ఆంగ్లంలోకి వచ్చింది. <ref>{{Cite web|title=vampire|url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/oi/authority.20110803115137575#:~:text=The%20word%20comes%20(in%20the,an%20abbreviation%20of%20this%20word.|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240914220052/https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/oi/authority.20110803115137575#:~:text=The%20word%20comes%20(in%20the,an%20abbreviation%20of%20this%20word.|archive-date=14 September 2024|access-date=14 September 2024|website=Oxford Reference|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=vampire|url=https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/vampire|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240609224915/https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/vampire|archive-date=9 June 2024|access-date=14 September 2024|website=Oxford Learner's Dictionary}}</ref> అయితే, చాలా పశ్చిమ యూరోపియన్ భాషల కంటే ఒక శతాబ్దానికి పైగా ఆలస్యంగా ఈ పదం హంగేరియన్‌లో మొదట కనిపించడం వల్ల హంగేరియన్ సిద్ధాంతం చెల్లదు. {{Sfn|Wilson|1985|p=579, 582}} [[వోల్గా నది|వోల్గా (ఇటిల్) నది]], పోంటిక్ స్టెప్పెస్ చుట్టుపక్కల ప్రాంతాలలో ఉద్భవించిన తరువాత, కిప్చాక్ - కుమాన్ ప్రజల వలసల ద్వారా ''ఉబెర్'' నమ్మకం యురేషియన్ స్టెప్పెస్ అంతటా వ్యాపించిందని ఆరోపించబడింది. <ref name=":3">{{Cite book|title=Turkish: Türk Kültüründe Vampirler, English translation: Vampires in Turkic Culture|last=Yaltırık|first=Mehmet Berk|last2=Sarpkaya|first2=Seçkin|date=2018|publisher=Karakum Yayınevi|pages=43–49|language=tr}}</ref> ముగింపుగా, ఆధునిక ఆంగ్ల పదం ''వాంపైర్,'' దక్షిణ స్లావిక్ భాషలైన బల్గేరియన్ లేదా సెర్బియన్ ద్వారా, కనీసం ప్రోటో-స్లావిక్ వరకు ఉద్భవించిందని దాదాపు సార్వత్రికంగా అంగీకరించబడింది. పాత స్లావిక్ రూపం " {{Lang|cu|онпыр}} "కు "v" ధ్వనిని చేర్చడం పెద్ద నాసికా అచ్చు ( ''on'' ) ముందు "( {{Transliteration|cu|[[onpyr]]}} )" రావడం పాత బల్గేరియన్ భాష లక్షణం. <ref name=":3" /> <ref name=":4">{{Cite book|title=Etimologičeski i pravopisen rečnik na bǎlgarskiya knižoven ezik|last=Mladenov|first=Stefan|date=1941|language=bg}}</ref> దాదాపు అన్ని స్లావిక్, టర్కిక్ భాషలలో సమాంతరాలు కనిపిస్తాయి: టర్కిష్ : {{Lang|tr|ubır, obur, obır}}, టాటార్ భాష : {{Lang|tt|убыр}} ( {{Transliteration|tt|ubır}} ), చువాష్ భాష : {{Lang|cv|вупăр}} ( {{Transliteration|cv|vupăr}} ), బల్గేరియన్, మాసిడోనియన్ {{Lang|mk|вампир}} ( {{Transliteration|mk|vampir}} ), బోస్నియన్ : {{Lang|bs|вампир}} ( {{Transliteration|bs|vampir}} ), స్లోవేన్, క్రొయేషియన్ {{Lang|fr|vampir}}, [[చెక్ భాష|చెక్]], స్లోవాక్ {{Lang|cs|upír}}, Polish {{Lang|pl|wąpierz}}, {{Lang|pl|upiór}}, పాత తూర్పు స్లావిక్ {{Lang|orv|упирь}} ( {{Transliteration|orv|upir'}} ), ఉక్రేనియన్ {{Lang|uk|упир}} ( {{Transliteration|uk|upyr}} ), [[రష్యన్ భాష|రష్యన్]] {{Lang|ru|упырь}} ( {{Transliteration|ru|upyr'}} ), [[బెలారసియన్ భాష|బెలారసియన్]] {{Lang|be|упыр}} ( {{Transliteration|be|upyr}} ). ఈ భాషలలో చాలా వరకు, తదనంతరం పశ్చిమ దేశాల నుండి "vampir/wampir" వంటి రూపాలను కూడా స్వీకరించాయి, ఇవి ఇప్పుడు అసలైన స్థానిక పదాల నుండి విభిన్నంగా ఉన్నాయి. == మూలాలు == {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:పురాణ నామావళి]] [[వర్గం:పురాణాల్లో జంతువులు]] [[వర్గం:పురాణ జీవులు]] cjb0p7v08a0qfwumr6kqmi6f3ndbrsp 0 508901 4955490 4952492 2026-09-09T17:35:34Z Pranayraj1985 29393 4955490 wikitext text/x-wiki {{Infobox mythical creature |name = ఫెయిరీ |image = Falero Luis Ricardo Lily Fairy 1888.jpg |image_size = |caption = సీతాకోకచిలుక రెక్కలతో ఆధునిక ఫెయిరీని చిత్రించిన [[లూయిస్ రికార్డో ఫలేరో]] 1888 నాటి చిత్రం |Grouping = [[పౌరాణిక జీవి|పౌరాణిక జీవి]]{{Clear}}[[పిక్సీ]]{{Clear}}[[స్ప్రైట్ (జీవి)|స్ప్రైట్]]{{Clear}}[[తువాతా డే దానాన్]] |Country = |Region = [[యూరప్]] |First_Attested = జానపద కథల్లో }} '''ఫెయిరీ''' అనేది ఒక రకమైన పౌరాణిక జీవి లేదా పురాణ జీవి . దీనిని సాధారణంగా మానవరూపంగా వర్ణిస్తారు. ఇది సెల్టిక్, స్లావిక్, జర్మానిక్, [[ఫ్రెంచ్]] [[జానపద సాహిత్యం|జానపద]] కథలతో సహా అనేక [[ఐరోపా|యూరోపియన్]] సంస్కృతుల [[జానపద సాహిత్యం|జానపద కథలలో]] కనిపిస్తుంది. ఇది ఒక రకమైన ఆత్మ, తరచుగా దీనికి మాయాజాల, [[అధిభౌతిక శాస్త్రం (మెటాఫిజిక్స్)|ఆధ్యాత్మిక]], అలౌకిక లేదా అతీంద్రియ లక్షణాలు ఉంటాయి. [[అప్సరసలు (జాబితా)|దేవకన్యల]] గురించిన [[పురాణాలు]], కథలకు ఒకే మూలం లేదు, కానీ అవి విభిన్న మూలాల నుండి వచ్చిన జానపద నమ్మకాల సమాహారం. అద్భుత జీవుల మూలాల గురించిన వివిధ జానపద సిద్ధాంతాలలో, వాటిని క్రైస్తవ సంప్రదాయంలో పదవీచ్యుత దేవదూతలుగా లేదా రాక్షసులుగా, [[పాగనిజం|అన్యమత]] విశ్వాస వ్యవస్థలలో దేవతలుగా, మృతుల ఆత్మలుగా, [[మానవుడు|మానవులకు]] [[పూర్వచరిత్ర|చరిత్రపూర్వ]] పూర్వీకులుగా, లేదా ప్రకృతి ఆత్మలుగా పరిగణించడం వంటివి ఉన్నాయి. కొన్నిసార్లు ''<nowiki/>'ఫెయిరీ''' అనే పదం, మానవ రూపం, మాయా శక్తులు, మోసపూరిత స్వభావం కలిగిన నిర్దిష్ట మాయా జీవులకు మాత్రమే వర్తించబడింది. ఇతర సమయాల్లో, దీనిని గోబ్లిన్‌లు, గ్నోమ్‌ల వంటి ఏవైనా మాయా జీవులను వర్ణించడానికి ఉపయోగించారు. ''ఫెయిరీ అనే పదాన్ని'' కొన్నిసార్లు "మంత్రముగ్ధమైన" లేదా "మాయాజాలం" అనే అర్థానికి సమానమైన విశేషణంగా ఉపయోగించారు. ఈ జీవులు వచ్చే ప్రదేశానికి ఫెయిరీల్యాండ్ అని పేరుగా కూడా దీనిని ఉపయోగించారు. దేవకన్యల గురించిన గాథలలో పదేపదే కనిపించే ఒక ఇతివృత్తం ఏమిటంటే, రక్షా తాయెత్తులను ఉపయోగించి దేవకన్యలను దూరంగా ఉంచవలసిన అవసరం. అటువంటి తాయెత్తులకు సాధారణ ఉదాహరణలలో చర్చి గంటలు, బట్టలను తలక్రిందులుగా ధరించడం, నాలుగు ఆకుల క్లోవర్, ఆహారం ఉన్నాయి. దేవకన్యలు కొన్నిసార్లు నిర్దిష్ట ప్రదేశాలలో సంచరిస్తాయని, మాయాశక్తిని ఉపయోగించి ప్రయాణికులను తప్పుదారి పట్టిస్తాయని కూడా భావించేవారు. [[వైద్యశాస్త్రం|ఆధునిక వైద్యం]] రాకముందు, అనారోగ్యాలకు, ముఖ్యంగా [[క్షయ]], పుట్టుకతో వచ్చే వైకల్యాలకు, దేవకన్యలనే తరచుగా నిందించేవారు. వాటి జానపద మూలాలకు అదనంగా, దేవకన్యలు పునరుజ్జీవన సాహిత్యం, రొమాంటిక్ కళలో ఒక సాధారణ అంశంగా ఉండేవి, విక్టోరియన్, ఎడ్వర్డియన్ యుగాలలో [[యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్|యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్‌లో]] ప్రత్యేకంగా ప్రాచుర్యం పొందాయి. సెల్టిక్ పునరుజ్జీవనంలో, దేవకన్యలు కూడా సెల్టిక్ సాంస్కృతిక వారసత్వంలో ఒక ప్రామాణిక భాగంగా స్థాపించబడ్డాయి. == వ్యుత్పత్తి == ''ఫెయిరీ'' అనే పదం వాస్తవానికి ''ఫే అనే పదం'' సామూహిక రూపం. 14వ శతాబ్దం నుండి దీనిని ఒకే రూపంగా పునర్వ్యాఖ్యానించడం ప్రారంభమైంది. దీని మూల పదం పాత ఫ్రెంచ్ పదం ' {{Lang|fro|faerie}} {{Lang|fro|fae}} నుండి ( ''fay'' వ్యుత్పత్తి), {{Lang|fro|-erie}} అనే ప్రత్యయం . <ref>{{Cite OED|fairy|4978991486}}</ref> {{Lang|fro|Fae}} ఇది లాటిన్ పదం {{Lang|la|fata}} నుండి ఉద్భవించింది {{Lang|la|fatum}} స్త్రీలింగ ఉపరూపం, అంటే " విధి ". <ref>{{Cite book|url=https://lecteur-few.atilf.fr/index.php/page/view|title=Französisches Etymologisches Wörterbuch, Band III: D–F|date=1949|publisher=Mohr|editor-last=Wartburg|editor-first=Walther von|location=Tübingen|pages=432 ff.}}</ref> ఇది మొదట అందమైన స్త్రీ రూపంలో ఉండి, మానవ వ్యవహారాలను ప్రభావితం చేయడానికి మాయాజాలాన్ని ఉపయోగించగల జీవిని సూచించింది. <ref>{{Cite web|title=FEE f.|url=https://deaf.hadw-bw.de/lemme/fee|access-date=15 January 2026|website=Dictionnaire Étymologique de l'Ancien Français}}</ref> వివిధ జానపద సంప్రదాయాలు దేవకన్యలను మృదువైన పదజాలంతో ''చిన్న జనం'', ''మంచి జనం'', ''శాంతి స్థాపకులు'', ''న్యాయమైన జనం'' అని సూచిస్తాయి (ఉదా. వెల్ష్ పదం {{Lang|wlm|[[tylwyth teg]]}} ), మొదలైనవి. <ref name="Briggs1">{{Cite book|url=https://archive.org/details/encyclopediaoffa00brig|title=An Encyclopedia of Fairies|last=Briggs|first=Katharine Mary|publisher=Pantheon Books|year=1976|isbn=0-394-73467-X|location=New York|page=[https://archive.org/details/encyclopediaoffa00brig/page/127 127]|chapter=Euphemistic names for fairies|author-link=Katharine Mary Briggs|url-access=registration}}</ref> == చారిత్రక అభివృద్ధి == ''ఫెయిరీ'' అనే పదాన్ని కొన్నిసార్లు గోబ్లిన్‌లు, గ్నోమ్‌లతో సహా ఏదైనా మాయా జీవిని వర్ణించడానికి ఉపయోగిస్తారు, అయితే ఇతర సమయాల్లో, ఈ పదం ఒక నిర్దిష్ట రకమైన అతీంద్రియ జీవిని లేదా స్ప్రైట్‌ను మాత్రమే వర్ణిస్తుంది. దేవకన్యల మూలాల గురించిన వివరణలు పర్షియన్ పురాణాల <ref name="Keightley 1828">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=atoUZqxPZYIC|title=The Fairy Mythology|last=Keightley|first=Thomas|date=1828|publisher=W. H. Ainsworth|isbn=978-0-384-29010-5|language=en}}</ref> నుండి సెల్టిక్, జర్మానిక్ ప్రజల జానపద కథల వరకు, మధ్య ఫ్రెంచ్ మధ్యయుగ శృంగార కథల నుండి లభించాయి. బార్తెలెమీ డి'హెర్బెలోట్ వంటి కొంతమంది చరిత్రకారుల ప్రకారం, ఫెయిరీలు {{Lang|und|peris}} నుండి స్వీకరించబడ్డాయి, ప్రభావితమయ్యాయి. పర్షియన్ పురాణాలకు చెందినది. <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=VzvvoBnP_QAC&dq=en&pg=PA63|title=Spenser's Faerie Queene: Observations on the Fairy queen of Spenser. pt. 1|last=Warton|first=Thomas|date=2001|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-0-415-21958-7|language=en}}</ref> పెరిస్ అనేవారు దేవదూతల వంటి జీవులు, వీరి ప్రస్తావన ప్రాచీన కాలంలో, అంటే ఇస్లాంకు పూర్వపు పర్షియాలో [[పర్షియా సామ్రాజ్యం|, అకెమెనిడ్ సామ్రాజ్యం]] నాటికే ఉంది. తరువాత పెరిలను [[ఫిరదౌసి|ఫెర్డోసి]] రచించిన [[షాహ్ నామా|షాహనామా]] వంటి వివిధ పర్షియన్ రచనలలో చాలా వివరంగా వర్ణించారు. పెరి అనేది రెక్కల మద్దతుతో ఉండే, అందమైన, విపరీతమైన ప్రకృతి ఆత్మలుగా చిత్రీకరించబడింది. ఇది ఐరోపాలోకి వలస వచ్చిన జర్మనిక్, యురేషియన్ స్థిరవాసులను ప్రభావితం చేసి ఉండవచ్చు లేదా ప్రారంభ మార్పిడుల సమయంలో ప్రసారం చేయబడి ఉండవచ్చు. <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=VzvvoBnP_QAC&dq=2ahUKEwip57-K7rXyAhVtElkFHUp5CwY4FBDoAXoECAMQAw&pg=PA62|title=Spenser's Faerie Queene: Observations on the Fairy queen of Spenser. pt. 1|last=Warton|first=Thomas|date=2001|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-0-415-21958-7|language=en}}</ref> ఈ సారూప్యతలకు ఉమ్మడి ప్రోటో-ఇండో-యూరోపియన్ పురాణాలను కూడా కారణంగా చెప్పవచ్చు. <ref name="Keightley 1828" /> మధ్యయుగాలలో, ''<nowiki/>'ఫెయిరీ'' ' అనే పదాన్ని "మంత్రముగ్ధమైన" ( ''ఫెయిరీ నైట్'', ''ఫెయిరీ క్వీన్'' వంటి పదాలలో) అనే అర్థంలో విశేషణంగా ఉపయోగించేవారు, కానీ ఇది మధ్యయుగపు చివరి ఆంగ్ల కాలంలో వివిధ "మంత్రముగ్ధమైన" జీవులకు సాధారణ పదంగా కూడా మారింది. ఎలిజబెత్ కాలపు సాహిత్యం ఎల్ఫ్‌లను రొమాన్స్ సంస్కృతిలోని ఫెయిరీలతో కలిపివేసింది, దీనివల్ల ఈ పదాలు కొంతవరకు ఒకదానికొకటి మార్చుకోదగినవిగా మారాయి. సంకుచిత అర్థంలో "ఫెయిరీ" అనే ఆధునిక భావన ఆంగ్ల జానపద కథలకు ప్రత్యేకమైనది, తరువాత విక్టోరియన్ యుగంలో ప్రబలంగా ఉన్న అభిరుచులకు అనుగుణంగా, పిల్లల కోసం " [[అద్భుత కథ|ఫెయిరీ టేల్స్]] "లో వలె దీని అర్థం తగ్గించబడింది. విక్టోరియన్, ఎడ్వర్డియన్ యుగాలలో దేవకన్యల పట్ల ఆసక్తి బాగా పెరిగింది. సెల్టిక్ పునరుజ్జీవనం దేవకన్యలను ఐర్లాండ్ సాంస్కృతిక వారసత్వంలో భాగంగా పేర్కొంది. కరోల్ సిల్వర్, ఇతరులు ఇంగ్లీష్ పురావస్తు శాస్త్రవేత్తల ఈ ఆసక్తి అధిక పారిశ్రామికీకరణ, పాత జానపద పద్ధతుల నష్టానికి ప్రతిచర్య నుండి ఉద్భవించిందని సూచించారు. <ref name="Silver-hiding">Silver, Carole B. (1999) ''Strange and Secret Peoples: Fairies and Victorian Consciousness''. Oxford University Press. p. 47 {{ISBN|0-19-512199-6}}.</ref> == వివరణలు == ఫెయిరీలు సాధారణంగా మానవ రూపంలో ఉంటారని, మాయా శక్తులు కలిగి ఉంటారని వర్ణించబడ్డారు. శతాబ్దాలుగా, చాలా చిన్నవి మొదలుకొని మానవ పరిమాణం వరకు వివిధ రకాల నిగూఢమైన దేవకన్యల గురించి నివేదించబడింది. ఈ చిన్న పరిమాణాలను స్థిరంగా కాకుండా, మాయాజాలంలా ఊహించుకోవచ్చు. కొన్ని చిన్న దేవకన్యలు మానవులను అనుకరించడానికి తమ ఆకృతులను విస్తరించగలవు. <ref>{{Cite web|last=William Godwin|year=1876|title=Lives of the Necromancers|url=https://archive.org/details/livesnecromance04godwgoog|page=20}}</ref> ఓర్క్నీలో, దేవకన్యలు పొట్టిగా, ముదురు బూడిద రంగు దుస్తులు ధరించి, కొన్నిసార్లు కవచంలో కనిపించేవారని వర్ణించబడింది. <ref>{{Cite web|title=Orkneyjar – Descriptions of the Fairy Folk|url=http://www.orkneyjar.com/folklore/fairicks/f3.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20200224084907/http://www.orkneyjar.com/folklore/fairicks/f3.htm|archive-date=2020-02-24|access-date=2015-09-17}}</ref> కొన్ని జానపద కథల ప్రకారం, దేవకన్యలకు ఆకుపచ్చ కళ్ళు ఉంటాయి. దేవకన్యల కొన్ని చిత్రణలలో వారు పాదరక్షలతో కనిపిస్తారు, మరికొన్నింటిలో చెప్పులు లేకుండా ఉంటారు. విక్టోరియన్, తర్వాతి కళాకృతులలో రెక్కలు సర్వసాధారణం అయినప్పటికీ, జానపద కథలలో అవి అరుదు; దేవకన్యలు మాయాజాలం ద్వారా ఎగిరేవారు, కొన్నిసార్లు రాగ్‌వోర్ట్ కాండాలపై లేదా పక్షుల వీపుపై వాలేవారు. ఆధునిక చిత్రణలలో తరచుగా [[తూనీగ|తుమ్మెద]] లేదా [[సీతాకోకచిలుక]] రెక్కలు ఉంటాయి. ఫెయిరీలు సాధారణంగా మానవ రూపంలో ఉంటారని, మాయా శక్తులు కలిగి ఉంటారని వర్ణించబడ్డారు. శతాబ్దాలుగా, చాలా చిన్నవి మొదలుకొని మానవ పరిమాణం వరకు వివిధ రకాల నిగూఢమైన దేవకన్యల గురించి నివేదించబడింది. ఈ చిన్న పరిమాణాలను స్థిరంగా కాకుండా, మాయాజాలంలా ఊహించుకోవచ్చు. కొన్ని చిన్న దేవకన్యలు మానవులను అనుకరించడానికి తమ ఆకృతులను విస్తరించగలవు. <ref>{{Cite web|last=William Godwin|year=1876|title=Lives of the Necromancers|url=https://archive.org/details/livesnecromance04godwgoog|page=20}}</ref> ఓర్క్నీలో, దేవకన్యలు పొట్టిగా, ముదురు బూడిద రంగు దుస్తులు ధరించి, కొన్నిసార్లు కవచంలో కనిపించేవారని వర్ణించబడింది. <ref>{{Cite web|title=Orkneyjar – Descriptions of the Fairy Folk|url=http://www.orkneyjar.com/folklore/fairicks/f3.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20200224084907/http://www.orkneyjar.com/folklore/fairicks/f3.htm|archive-date=2020-02-24|access-date=2015-09-17}}</ref> కొన్ని జానపద కథల ప్రకారం, దేవకన్యలకు ఆకుపచ్చ కళ్ళు ఉంటాయి. దేవకన్యల కొన్ని చిత్రణలలో వారు పాదరక్షలతో కనిపిస్తారు, మరికొన్నింటిలో చెప్పులు లేకుండా ఉంటారు. విక్టోరియన్, తర్వాతి కళాకృతులలో రెక్కలు సర్వసాధారణం అయినప్పటికీ, జానపద కథలలో అవి అరుదు; దేవకన్యలు మాయాజాలం ద్వారా ఎగిరేవారు, కొన్నిసార్లు రాగ్‌వోర్ట్ కాండాలపై లేదా పక్షుల వీపుపై వాలేవారు. ఆధునిక చిత్రణలలో తరచుగా [[తూనీగ|తుమ్మెద]] లేదా [[సీతాకోకచిలుక]] రెక్కలు ఉంటాయి. == సాహిత్యంలో == [[దస్త్రం:Johann_Heinrich_Füssli_058.jpg|కుడి|thumb| జోహన్ హెన్రిచ్ ఫుస్లీ రచించిన ''ప్రిన్స్ ఆర్థర్, ఫెయిరీ క్వీన్'' ( {{Circa|1788}} ); ''ది ఫెయిరీ క్వీన్'' నుండి ఒక దృశ్యం]] చాసర్ కాలానికి ముందు ''ఫెయిరీ'' అనే పదాన్ని ఫెయిరీ లోకంలోకి వచ్చే ఒక వ్యక్తిని వర్ణించడానికి ఉపయోగించేవారు. <ref name="Kready">{{Cite book|url=http://www.sacred-texts.com/etc/sft/sft07.htm|title=A Study of Fairy Tales|last=Kready|first=Laura|publisher=Houghton Mifflin Company|year=1916|location=Boston}}</ref> మధ్యయుగపు శృంగార గాథలలో, సాహసవీరుడు ఎదుర్కొనే జీవులలో ఒకటిగా దేవకన్యలు కనిపించారు. సర్ లాన్‌ఫాల్‌కు ఒక దేవకన్య ప్రత్యక్షమై అతని ప్రేమను కోరింది; సాధారణ జానపద కథలలోని దేవకన్య వధువు వలె, ఆమె అతనిపై ఒక నిషేధాన్ని విధించింది, దానిని అతను కాలక్రమేణా ఉల్లంఘించాడు. సర్ ఓర్ఫియో భార్యను ఫేరీ రాజు అపహరించాడు. బోర్డోకు చెందిన హువాన్‌కు రాజు ఒబెరాన్ సహాయం చేస్తాడు. మధ్యయుగం గడిచేకొద్దీ ఈ అద్భుత పాత్రల సంఖ్య తగ్గిపోయింది; ఆ పాత్రలు మాంత్రికులుగా, మంత్రగత్తెలుగా మారాయి. ఇంగ్లాండ్‌లో నమోదైన అత్యంత పురాతనమైన దేవకన్యల గురించి 13వ శతాబ్దంలో చరిత్రకారుడు గెర్వాస్ ఆఫ్ టిల్బరీ మొదటిసారిగా వివరించాడు. <ref name="Castelow">{{Cite web|title=The Origins and History of Fairies|url=http://www.historic-uk.com/CultureUK/The-Origins-of-Fairies/}}</ref> 1485 నాటి {{Lang|fr|[[Le Morte d'Arthur]]}} పుస్తకంలో మోర్గాన్ లే ఫే, ఆమె పేరులోనే ఫేరీ రాజ్యంతో సంబంధం సూచించబడింది, ఈమె మాయా శక్తులు అధ్యయనం నుండి వచ్చాయి. కాలక్రమేణా వాటి ప్రాముఖ్యత కొంత తగ్గినప్పటికీ, దేవకన్యలు సంప్రదాయం నుండి ఎన్నడూ పూర్తిగా కనుమరుగవలేదు. ఎడ్మండ్ స్పెన్సర్ తన 1590 పుస్తకం ''<nowiki/>'ది ఫెయిరీ క్వీన్'లో'' దేవకన్యలను ప్రస్తావించాడు. అనేక కల్పనా రచనలలో, ఫెయిరీలు సాంప్రదాయ నింఫ్‌లు, సాటిర్‌లతో స్వేచ్ఛగా మిళితం చేయబడ్డాయి, అయితే ఇతరులలో (ఉదాహరణకు, లామియా ), అవి సాంప్రదాయ జీవులను స్థానభ్రంశం చేస్తున్నట్లుగా చూడబడ్డాయి. 15వ శతాబ్దపు కవి, సన్యాసి జాన్ లిడ్‌గేట్, కింగ్ ఆర్థర్ "ఫెయిరీ భూమి"లో పట్టాభిషేకం చేయబడ్డాడని, అతని మరణానంతరం నలుగురు ఫెయిరీ రాణులచే అవలోన్‌కు తీసుకువెళ్లబడ్డాడని, అక్కడ అతను మళ్లీ అవసరమయ్యే వరకు "ఫెయిరీ కొండ" కింద విశ్రాంతి తీసుకుంటాడని రాశాడు. [[దస్త్రం:Sir_Joseph_Noel_Paton_-_The_Quarrel_of_Oberon_and_Titania_-_Google_Art_Project_2.jpg|ఎడమ|thumb| జోసెఫ్ నోయెల్ పాటోన్ రచించిన ''ఓబెరాన్, టైటానియా వివాదం'' (1849): [[విలియం షేక్‌స్పియర్|షేక్స్‌పియర్‌లో]] దేవకన్యలు]] [[విలియం షేక్‌స్పియర్|విలియం షేక్స్పియర్]] రచించిన ' ''[[ఎ మిడ్‌సమ్మర్ నైట్స్ డ్రీమ్|ఎ మిడ్‌సమ్మర్ నైట్స్ డ్రీమ్'లో]]'' దేవకన్యలు ముఖ్యమైన పాత్రలుగా కనిపిస్తారు, ఇది ఒకే సమయంలో అడవిలో, దేవకన్యల రాజ్యంలో, చంద్రుని కాంతిలో <ref>{{Cite book|title=The Arden Shakespeare "A Midsummer Night's Dream"|last=Shakespeare|first=William|publisher=Methuen & Co. Ltd.|year=1979|isbn=0-415-02699-7|editor-last=Harold F. Brooks|page=cxxv|nopp=true}}</ref> జరుగుతుంది, ఇందులో దేవకన్యల వివాదం వల్ల కలిగే ప్రకృతిలో అవాంతరం కథాంశంలో ఉద్రిక్తతను సృష్టిస్తుంది, పాత్రల చర్యలను తెలియజేస్తుంది. బేలర్ విశ్వవిద్యాలయంలోని ఆంగ్ల విభాగం అధిపతి మారిస్ హంట్ ప్రకారం, ఫాంటసీ, వాస్తవికత గుర్తింపులు మసకబారడం వల్ల "నాటకంలోని దేవకన్యలతో ముడిపడి ఉన్న ఆ ఆహ్లాదకరమైన, మత్తు కలిగించే కలల ప్రపంచం" సాధ్యమవుతుంది. షేక్‌స్పియర్ సమకాలికుడైన మైఖేల్ డ్రేటన్ తన ''<nowiki/>'నింఫిడియా'లో'' దేవకన్యలను చిత్రీకరించగా, 1712 నాటి అలెగ్జాండర్ పోప్ కవిత ''<nowiki/>'ది రేప్ ఆఫ్ ది లాక్'లోని'' సిల్ఫ్‌లు వీటి నుండే ఉద్భవించాయి. 17వ శతాబ్దం మధ్యలో ఫ్రెంచ్ సాహిత్య శైలి {{Lang|fr|[[précieuses]]}} [[అద్భుత కథ|అద్భుత కథలు]] రాయడానికి అటువంటి కథల మౌఖిక సంప్రదాయాన్ని స్వీకరించారు, మేడమ్ డి'ఆల్నాయ్ ' {{Lang|fr|contes de fée}} అనే పదాన్ని కనుగొన్నారు. ("అద్భుత కథ"). <ref>Zipes, Jack (2000) ''The Great Fairy Tale Tradition: From Straparola and Basile to the Brothers Grimm''. W.W. Norton. p. 858 {{ISBN|0-393-97636-X}}.</ref> {{Lang|fr|précieuses}} చెప్పిన కథలు ఇందులో అనేక దేవకన్యలు ఉండేవి, కానీ ఇతర దేశాల కథలలో అవి అంత సాధారణం కాదు; నిజానికి, [[గ్రిమ్ సోదరులు]] తమ మొదటి సంచికలో దేవకన్యలను చేర్చారు, కానీ అది ప్రామాణికంగా జర్మన్ కాదని నిర్ణయించుకుని, తర్వాతి సంచికలలో భాషను మార్చారు, ప్రతి {{Lang|de|Fee}} మారుస్తూ వచ్చారు. ("ఫెయిరీ") ఒక మంత్రగత్తె లేదా జ్ఞానవంతురాలైన స్త్రీకి. <ref>Tatar, Maria (2003) ''The Hard Facts of the Grimms' Fairy Tales''. Princeton University Press. p. 31 {{ISBN|0-691-06722-8}}.</ref> [[జె.ఆర్.ఆర్.టోల్కీన్|JRR టోల్కీన్]] ఈ కథలు ఫేరీ భూమిలో జరుగుతాయని వర్ణించారు. అంతేకాకుండా, దేవకన్యలు కనిపించే జానపద కథలన్నీ సాధారణంగా అద్భుత కథలుగా వర్గీకరించబడవు. విక్టోరియన్ యుగంలోని [[రొమాంటిసిజం]] సాహిత్యంలో దేవకన్యల ఆధునిక చిత్రణ రూపుదిద్దుకుంది. వాల్టర్ స్కాట్, జేమ్స్ హాగ్ వంటి రచయితలు, ''బోర్డర్ బల్లాడ్స్'' వంటి దేవకన్యలను కలిగి ఉన్న జానపద కథల నుండి ప్రేరణ పొందారు. ఈ కాలంలో అద్భుత కథల సేకరణకు ప్రజాదరణ పెరిగింది, అద్భుత పాత్రలతో అసలైన రచనల సృష్టి కూడా పెరిగింది. [[రుడ్యార్డ్ కిప్లింగ్]] 1906 నాటి చిన్న కథలు, కవితల పుస్తకం, ''పక్ ఆఫ్ పూక్స్ హిల్'' లో, పక్ ఇతర విక్టోరియన్ రచనలలోని నీతిబోధక దేవకన్యలను ఎగతాళి చేస్తాడు. ఈ కాలంలో [[ఫాంటసీ]] సాహిత్యంలో పాత ఇతివృత్తాలు పునరుద్ధరించబడ్డాయి, ఉదాహరణకు సి.ఎస్. లూయిస్ [[ది క్రానికల్స్ ఆఫ్ నార్నియా|నార్నియా]] పుస్తకాలు, ఫాన్లు, డ్రైయాడ్లు వంటి అనేక శాస్త్రీయ జీవులను కలిగి ఉన్నప్పటికీ, వాటిని మంత్రగత్తెలు, రాక్షసులు, జానపద అద్భుత సంప్రదాయంలోని ఇతర జీవులతో స్వేచ్ఛగా మిళితం చేస్తాయి. విక్టోరియన్ ఫ్లవర్ ఫెయిరీలు ప్రాచుర్యం పొందడానికి ఒక కారణం, ఫెయిరీ కళ పట్ల క్వీన్ మేరీకి ఉన్న తీవ్రమైన ఆసక్తి, 1923 నుండి 1948 వరకు ప్రచురించబడిన బ్రిటిష్ చిత్రకారిణి, కవయిత్రి సిసిలీ మేరీ బార్కర్ ఎనిమిది పుస్తకాల శ్రేణి. కాలం గడిచేకొద్దీ సాహిత్యంలో దేవకన్యల చిత్రణ మరింత అందంగా, చిన్నదిగా మారింది. ''ది లిలాక్ ఫెయిరీ బుక్'' (1910) పరిచయంలో "పాలియాంథస్, గార్డెనియా, ఆపిల్ పువ్వుల దేవతల" గురించి ఫిర్యాదు చేస్తూ ఆండ్రూ లాంగ్ ఇలా గమనించారు: "ఈ దేవతలు నవ్వించడానికి ప్రయత్నించి విఫలమవుతారు; లేదా వారు బోధించడానికి ప్రయత్నించి విజయం సాధిస్తారు." [[సర్ జేమ్స్ మాథ్యూ బారీ|జె.ఎం. బారీ]] 1902 నవల ''<nowiki/>'ది లిటిల్ వైట్ బర్డ్'లోని'' పీటర్ పాన్ గురించిన ఒక అధ్యాయంలో దేవకన్యల పుట్టుక కథ కనిపిస్తుంది, ఆ పాత్ర గురించిన అతని తర్వాతి రచనలలో కూడా ఇది పొందుపరచబడింది. బారీ ఇలా రాశారు: "మొదటి శిశువు మొదటిసారి నవ్వినప్పుడు, అతని నవ్వు లక్షలాది ముక్కలుగా విడిపోయింది, అవన్నీ గెంతులు వేస్తూ వెళ్ళాయి. అదే దేవకన్యల ఆరంభం." [[సర్ జేమ్స్ మాథ్యూ బారీ|జె.ఎం. బారీ]] ప్రసిద్ధ పీటర్ పాన్ కథల ఆధారంగా 1911లో వచ్చిన ''<nowiki/>'పీటర్ అండ్ వెండీ''' నవలలో, నెవర్‌ల్యాండ్‌లో దేవకన్యలు కనిపిస్తారు, దానిలోని టింకర్ బెల్ పాత్ర ఒక పాప్ కల్చర్ ఐకాన్‌గా మారింది. పీటర్ పాన్ వెండీని సముద్రపు దొంగల నుండి కాపాడుతున్నప్పుడు, కథ ఇలా చెబుతుంది: "కొంత సమయం తరువాత అతను నిద్రపోయాడు, విందు నుండి ఇంటికి వెళ్లే దారిలో కొంతమంది తడబడే దేవకన్యలు అతనిపై నుండి ఎక్కవలసి వచ్చింది. రాత్రిపూట దేవకన్యల దారికి అడ్డుగా ఉన్న ఇతర అబ్బాయిలలో ఎవరైనా అల్లరి చేసి ఉండేవారు, కానీ వారు పీటర్ ముక్కును గిల్లి ముందుకు సాగిపోయారు." == మూలాలు == {{Reflist}} 5oewgzrm55g05vvoht032ltr3us790q 4955492 4955490 2026-09-09T17:36:08Z Pranayraj1985 29393 [[వర్గం:పురాణ పాత్రలు]] ను చేర్చారు (హాట్‌కేట్ ఉపయోగించి) 4955492 wikitext text/x-wiki {{Infobox mythical creature |name = ఫెయిరీ |image = Falero Luis Ricardo Lily Fairy 1888.jpg |image_size = |caption = సీతాకోకచిలుక రెక్కలతో ఆధునిక ఫెయిరీని చిత్రించిన [[లూయిస్ రికార్డో ఫలేరో]] 1888 నాటి చిత్రం |Grouping = [[పౌరాణిక జీవి|పౌరాణిక జీవి]]{{Clear}}[[పిక్సీ]]{{Clear}}[[స్ప్రైట్ (జీవి)|స్ప్రైట్]]{{Clear}}[[తువాతా డే దానాన్]] |Country = |Region = [[యూరప్]] |First_Attested = జానపద కథల్లో }} '''ఫెయిరీ''' అనేది ఒక రకమైన పౌరాణిక జీవి లేదా పురాణ జీవి . దీనిని సాధారణంగా మానవరూపంగా వర్ణిస్తారు. ఇది సెల్టిక్, స్లావిక్, జర్మానిక్, [[ఫ్రెంచ్]] [[జానపద సాహిత్యం|జానపద]] కథలతో సహా అనేక [[ఐరోపా|యూరోపియన్]] సంస్కృతుల [[జానపద సాహిత్యం|జానపద కథలలో]] కనిపిస్తుంది. ఇది ఒక రకమైన ఆత్మ, తరచుగా దీనికి మాయాజాల, [[అధిభౌతిక శాస్త్రం (మెటాఫిజిక్స్)|ఆధ్యాత్మిక]], అలౌకిక లేదా అతీంద్రియ లక్షణాలు ఉంటాయి. [[అప్సరసలు (జాబితా)|దేవకన్యల]] గురించిన [[పురాణాలు]], కథలకు ఒకే మూలం లేదు, కానీ అవి విభిన్న మూలాల నుండి వచ్చిన జానపద నమ్మకాల సమాహారం. అద్భుత జీవుల మూలాల గురించిన వివిధ జానపద సిద్ధాంతాలలో, వాటిని క్రైస్తవ సంప్రదాయంలో పదవీచ్యుత దేవదూతలుగా లేదా రాక్షసులుగా, [[పాగనిజం|అన్యమత]] విశ్వాస వ్యవస్థలలో దేవతలుగా, మృతుల ఆత్మలుగా, [[మానవుడు|మానవులకు]] [[పూర్వచరిత్ర|చరిత్రపూర్వ]] పూర్వీకులుగా, లేదా ప్రకృతి ఆత్మలుగా పరిగణించడం వంటివి ఉన్నాయి. కొన్నిసార్లు ''<nowiki/>'ఫెయిరీ''' అనే పదం, మానవ రూపం, మాయా శక్తులు, మోసపూరిత స్వభావం కలిగిన నిర్దిష్ట మాయా జీవులకు మాత్రమే వర్తించబడింది. ఇతర సమయాల్లో, దీనిని గోబ్లిన్‌లు, గ్నోమ్‌ల వంటి ఏవైనా మాయా జీవులను వర్ణించడానికి ఉపయోగించారు. ''ఫెయిరీ అనే పదాన్ని'' కొన్నిసార్లు "మంత్రముగ్ధమైన" లేదా "మాయాజాలం" అనే అర్థానికి సమానమైన విశేషణంగా ఉపయోగించారు. ఈ జీవులు వచ్చే ప్రదేశానికి ఫెయిరీల్యాండ్ అని పేరుగా కూడా దీనిని ఉపయోగించారు. దేవకన్యల గురించిన గాథలలో పదేపదే కనిపించే ఒక ఇతివృత్తం ఏమిటంటే, రక్షా తాయెత్తులను ఉపయోగించి దేవకన్యలను దూరంగా ఉంచవలసిన అవసరం. అటువంటి తాయెత్తులకు సాధారణ ఉదాహరణలలో చర్చి గంటలు, బట్టలను తలక్రిందులుగా ధరించడం, నాలుగు ఆకుల క్లోవర్, ఆహారం ఉన్నాయి. దేవకన్యలు కొన్నిసార్లు నిర్దిష్ట ప్రదేశాలలో సంచరిస్తాయని, మాయాశక్తిని ఉపయోగించి ప్రయాణికులను తప్పుదారి పట్టిస్తాయని కూడా భావించేవారు. [[వైద్యశాస్త్రం|ఆధునిక వైద్యం]] రాకముందు, అనారోగ్యాలకు, ముఖ్యంగా [[క్షయ]], పుట్టుకతో వచ్చే వైకల్యాలకు, దేవకన్యలనే తరచుగా నిందించేవారు. వాటి జానపద మూలాలకు అదనంగా, దేవకన్యలు పునరుజ్జీవన సాహిత్యం, రొమాంటిక్ కళలో ఒక సాధారణ అంశంగా ఉండేవి, విక్టోరియన్, ఎడ్వర్డియన్ యుగాలలో [[యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్|యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్‌లో]] ప్రత్యేకంగా ప్రాచుర్యం పొందాయి. సెల్టిక్ పునరుజ్జీవనంలో, దేవకన్యలు కూడా సెల్టిక్ సాంస్కృతిక వారసత్వంలో ఒక ప్రామాణిక భాగంగా స్థాపించబడ్డాయి. == వ్యుత్పత్తి == ''ఫెయిరీ'' అనే పదం వాస్తవానికి ''ఫే అనే పదం'' సామూహిక రూపం. 14వ శతాబ్దం నుండి దీనిని ఒకే రూపంగా పునర్వ్యాఖ్యానించడం ప్రారంభమైంది. దీని మూల పదం పాత ఫ్రెంచ్ పదం ' {{Lang|fro|faerie}} {{Lang|fro|fae}} నుండి ( ''fay'' వ్యుత్పత్తి), {{Lang|fro|-erie}} అనే ప్రత్యయం . <ref>{{Cite OED|fairy|4978991486}}</ref> {{Lang|fro|Fae}} ఇది లాటిన్ పదం {{Lang|la|fata}} నుండి ఉద్భవించింది {{Lang|la|fatum}} స్త్రీలింగ ఉపరూపం, అంటే " విధి ". <ref>{{Cite book|url=https://lecteur-few.atilf.fr/index.php/page/view|title=Französisches Etymologisches Wörterbuch, Band III: D–F|date=1949|publisher=Mohr|editor-last=Wartburg|editor-first=Walther von|location=Tübingen|pages=432 ff.}}</ref> ఇది మొదట అందమైన స్త్రీ రూపంలో ఉండి, మానవ వ్యవహారాలను ప్రభావితం చేయడానికి మాయాజాలాన్ని ఉపయోగించగల జీవిని సూచించింది. <ref>{{Cite web|title=FEE f.|url=https://deaf.hadw-bw.de/lemme/fee|access-date=15 January 2026|website=Dictionnaire Étymologique de l'Ancien Français}}</ref> వివిధ జానపద సంప్రదాయాలు దేవకన్యలను మృదువైన పదజాలంతో ''చిన్న జనం'', ''మంచి జనం'', ''శాంతి స్థాపకులు'', ''న్యాయమైన జనం'' అని సూచిస్తాయి (ఉదా. వెల్ష్ పదం {{Lang|wlm|[[tylwyth teg]]}} ), మొదలైనవి. <ref name="Briggs1">{{Cite book|url=https://archive.org/details/encyclopediaoffa00brig|title=An Encyclopedia of Fairies|last=Briggs|first=Katharine Mary|publisher=Pantheon Books|year=1976|isbn=0-394-73467-X|location=New York|page=[https://archive.org/details/encyclopediaoffa00brig/page/127 127]|chapter=Euphemistic names for fairies|author-link=Katharine Mary Briggs|url-access=registration}}</ref> == చారిత్రక అభివృద్ధి == ''ఫెయిరీ'' అనే పదాన్ని కొన్నిసార్లు గోబ్లిన్‌లు, గ్నోమ్‌లతో సహా ఏదైనా మాయా జీవిని వర్ణించడానికి ఉపయోగిస్తారు, అయితే ఇతర సమయాల్లో, ఈ పదం ఒక నిర్దిష్ట రకమైన అతీంద్రియ జీవిని లేదా స్ప్రైట్‌ను మాత్రమే వర్ణిస్తుంది. దేవకన్యల మూలాల గురించిన వివరణలు పర్షియన్ పురాణాల <ref name="Keightley 1828">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=atoUZqxPZYIC|title=The Fairy Mythology|last=Keightley|first=Thomas|date=1828|publisher=W. H. Ainsworth|isbn=978-0-384-29010-5|language=en}}</ref> నుండి సెల్టిక్, జర్మానిక్ ప్రజల జానపద కథల వరకు, మధ్య ఫ్రెంచ్ మధ్యయుగ శృంగార కథల నుండి లభించాయి. బార్తెలెమీ డి'హెర్బెలోట్ వంటి కొంతమంది చరిత్రకారుల ప్రకారం, ఫెయిరీలు {{Lang|und|peris}} నుండి స్వీకరించబడ్డాయి, ప్రభావితమయ్యాయి. పర్షియన్ పురాణాలకు చెందినది. <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=VzvvoBnP_QAC&dq=en&pg=PA63|title=Spenser's Faerie Queene: Observations on the Fairy queen of Spenser. pt. 1|last=Warton|first=Thomas|date=2001|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-0-415-21958-7|language=en}}</ref> పెరిస్ అనేవారు దేవదూతల వంటి జీవులు, వీరి ప్రస్తావన ప్రాచీన కాలంలో, అంటే ఇస్లాంకు పూర్వపు పర్షియాలో [[పర్షియా సామ్రాజ్యం|, అకెమెనిడ్ సామ్రాజ్యం]] నాటికే ఉంది. తరువాత పెరిలను [[ఫిరదౌసి|ఫెర్డోసి]] రచించిన [[షాహ్ నామా|షాహనామా]] వంటి వివిధ పర్షియన్ రచనలలో చాలా వివరంగా వర్ణించారు. పెరి అనేది రెక్కల మద్దతుతో ఉండే, అందమైన, విపరీతమైన ప్రకృతి ఆత్మలుగా చిత్రీకరించబడింది. ఇది ఐరోపాలోకి వలస వచ్చిన జర్మనిక్, యురేషియన్ స్థిరవాసులను ప్రభావితం చేసి ఉండవచ్చు లేదా ప్రారంభ మార్పిడుల సమయంలో ప్రసారం చేయబడి ఉండవచ్చు. <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=VzvvoBnP_QAC&dq=2ahUKEwip57-K7rXyAhVtElkFHUp5CwY4FBDoAXoECAMQAw&pg=PA62|title=Spenser's Faerie Queene: Observations on the Fairy queen of Spenser. pt. 1|last=Warton|first=Thomas|date=2001|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-0-415-21958-7|language=en}}</ref> ఈ సారూప్యతలకు ఉమ్మడి ప్రోటో-ఇండో-యూరోపియన్ పురాణాలను కూడా కారణంగా చెప్పవచ్చు. <ref name="Keightley 1828" /> మధ్యయుగాలలో, ''<nowiki/>'ఫెయిరీ'' ' అనే పదాన్ని "మంత్రముగ్ధమైన" ( ''ఫెయిరీ నైట్'', ''ఫెయిరీ క్వీన్'' వంటి పదాలలో) అనే అర్థంలో విశేషణంగా ఉపయోగించేవారు, కానీ ఇది మధ్యయుగపు చివరి ఆంగ్ల కాలంలో వివిధ "మంత్రముగ్ధమైన" జీవులకు సాధారణ పదంగా కూడా మారింది. ఎలిజబెత్ కాలపు సాహిత్యం ఎల్ఫ్‌లను రొమాన్స్ సంస్కృతిలోని ఫెయిరీలతో కలిపివేసింది, దీనివల్ల ఈ పదాలు కొంతవరకు ఒకదానికొకటి మార్చుకోదగినవిగా మారాయి. సంకుచిత అర్థంలో "ఫెయిరీ" అనే ఆధునిక భావన ఆంగ్ల జానపద కథలకు ప్రత్యేకమైనది, తరువాత విక్టోరియన్ యుగంలో ప్రబలంగా ఉన్న అభిరుచులకు అనుగుణంగా, పిల్లల కోసం " [[అద్భుత కథ|ఫెయిరీ టేల్స్]] "లో వలె దీని అర్థం తగ్గించబడింది. విక్టోరియన్, ఎడ్వర్డియన్ యుగాలలో దేవకన్యల పట్ల ఆసక్తి బాగా పెరిగింది. సెల్టిక్ పునరుజ్జీవనం దేవకన్యలను ఐర్లాండ్ సాంస్కృతిక వారసత్వంలో భాగంగా పేర్కొంది. కరోల్ సిల్వర్, ఇతరులు ఇంగ్లీష్ పురావస్తు శాస్త్రవేత్తల ఈ ఆసక్తి అధిక పారిశ్రామికీకరణ, పాత జానపద పద్ధతుల నష్టానికి ప్రతిచర్య నుండి ఉద్భవించిందని సూచించారు. <ref name="Silver-hiding">Silver, Carole B. (1999) ''Strange and Secret Peoples: Fairies and Victorian Consciousness''. Oxford University Press. p. 47 {{ISBN|0-19-512199-6}}.</ref> == వివరణలు == ఫెయిరీలు సాధారణంగా మానవ రూపంలో ఉంటారని, మాయా శక్తులు కలిగి ఉంటారని వర్ణించబడ్డారు. శతాబ్దాలుగా, చాలా చిన్నవి మొదలుకొని మానవ పరిమాణం వరకు వివిధ రకాల నిగూఢమైన దేవకన్యల గురించి నివేదించబడింది. ఈ చిన్న పరిమాణాలను స్థిరంగా కాకుండా, మాయాజాలంలా ఊహించుకోవచ్చు. కొన్ని చిన్న దేవకన్యలు మానవులను అనుకరించడానికి తమ ఆకృతులను విస్తరించగలవు. <ref>{{Cite web|last=William Godwin|year=1876|title=Lives of the Necromancers|url=https://archive.org/details/livesnecromance04godwgoog|page=20}}</ref> ఓర్క్నీలో, దేవకన్యలు పొట్టిగా, ముదురు బూడిద రంగు దుస్తులు ధరించి, కొన్నిసార్లు కవచంలో కనిపించేవారని వర్ణించబడింది. <ref>{{Cite web|title=Orkneyjar – Descriptions of the Fairy Folk|url=http://www.orkneyjar.com/folklore/fairicks/f3.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20200224084907/http://www.orkneyjar.com/folklore/fairicks/f3.htm|archive-date=2020-02-24|access-date=2015-09-17}}</ref> కొన్ని జానపద కథల ప్రకారం, దేవకన్యలకు ఆకుపచ్చ కళ్ళు ఉంటాయి. దేవకన్యల కొన్ని చిత్రణలలో వారు పాదరక్షలతో కనిపిస్తారు, మరికొన్నింటిలో చెప్పులు లేకుండా ఉంటారు. విక్టోరియన్, తర్వాతి కళాకృతులలో రెక్కలు సర్వసాధారణం అయినప్పటికీ, జానపద కథలలో అవి అరుదు; దేవకన్యలు మాయాజాలం ద్వారా ఎగిరేవారు, కొన్నిసార్లు రాగ్‌వోర్ట్ కాండాలపై లేదా పక్షుల వీపుపై వాలేవారు. ఆధునిక చిత్రణలలో తరచుగా [[తూనీగ|తుమ్మెద]] లేదా [[సీతాకోకచిలుక]] రెక్కలు ఉంటాయి. ఫెయిరీలు సాధారణంగా మానవ రూపంలో ఉంటారని, మాయా శక్తులు కలిగి ఉంటారని వర్ణించబడ్డారు. శతాబ్దాలుగా, చాలా చిన్నవి మొదలుకొని మానవ పరిమాణం వరకు వివిధ రకాల నిగూఢమైన దేవకన్యల గురించి నివేదించబడింది. ఈ చిన్న పరిమాణాలను స్థిరంగా కాకుండా, మాయాజాలంలా ఊహించుకోవచ్చు. కొన్ని చిన్న దేవకన్యలు మానవులను అనుకరించడానికి తమ ఆకృతులను విస్తరించగలవు. <ref>{{Cite web|last=William Godwin|year=1876|title=Lives of the Necromancers|url=https://archive.org/details/livesnecromance04godwgoog|page=20}}</ref> ఓర్క్నీలో, దేవకన్యలు పొట్టిగా, ముదురు బూడిద రంగు దుస్తులు ధరించి, కొన్నిసార్లు కవచంలో కనిపించేవారని వర్ణించబడింది. <ref>{{Cite web|title=Orkneyjar – Descriptions of the Fairy Folk|url=http://www.orkneyjar.com/folklore/fairicks/f3.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20200224084907/http://www.orkneyjar.com/folklore/fairicks/f3.htm|archive-date=2020-02-24|access-date=2015-09-17}}</ref> కొన్ని జానపద కథల ప్రకారం, దేవకన్యలకు ఆకుపచ్చ కళ్ళు ఉంటాయి. దేవకన్యల కొన్ని చిత్రణలలో వారు పాదరక్షలతో కనిపిస్తారు, మరికొన్నింటిలో చెప్పులు లేకుండా ఉంటారు. విక్టోరియన్, తర్వాతి కళాకృతులలో రెక్కలు సర్వసాధారణం అయినప్పటికీ, జానపద కథలలో అవి అరుదు; దేవకన్యలు మాయాజాలం ద్వారా ఎగిరేవారు, కొన్నిసార్లు రాగ్‌వోర్ట్ కాండాలపై లేదా పక్షుల వీపుపై వాలేవారు. ఆధునిక చిత్రణలలో తరచుగా [[తూనీగ|తుమ్మెద]] లేదా [[సీతాకోకచిలుక]] రెక్కలు ఉంటాయి. == సాహిత్యంలో == [[దస్త్రం:Johann_Heinrich_Füssli_058.jpg|కుడి|thumb| జోహన్ హెన్రిచ్ ఫుస్లీ రచించిన ''ప్రిన్స్ ఆర్థర్, ఫెయిరీ క్వీన్'' ( {{Circa|1788}} ); ''ది ఫెయిరీ క్వీన్'' నుండి ఒక దృశ్యం]] చాసర్ కాలానికి ముందు ''ఫెయిరీ'' అనే పదాన్ని ఫెయిరీ లోకంలోకి వచ్చే ఒక వ్యక్తిని వర్ణించడానికి ఉపయోగించేవారు. <ref name="Kready">{{Cite book|url=http://www.sacred-texts.com/etc/sft/sft07.htm|title=A Study of Fairy Tales|last=Kready|first=Laura|publisher=Houghton Mifflin Company|year=1916|location=Boston}}</ref> మధ్యయుగపు శృంగార గాథలలో, సాహసవీరుడు ఎదుర్కొనే జీవులలో ఒకటిగా దేవకన్యలు కనిపించారు. సర్ లాన్‌ఫాల్‌కు ఒక దేవకన్య ప్రత్యక్షమై అతని ప్రేమను కోరింది; సాధారణ జానపద కథలలోని దేవకన్య వధువు వలె, ఆమె అతనిపై ఒక నిషేధాన్ని విధించింది, దానిని అతను కాలక్రమేణా ఉల్లంఘించాడు. సర్ ఓర్ఫియో భార్యను ఫేరీ రాజు అపహరించాడు. బోర్డోకు చెందిన హువాన్‌కు రాజు ఒబెరాన్ సహాయం చేస్తాడు. మధ్యయుగం గడిచేకొద్దీ ఈ అద్భుత పాత్రల సంఖ్య తగ్గిపోయింది; ఆ పాత్రలు మాంత్రికులుగా, మంత్రగత్తెలుగా మారాయి. ఇంగ్లాండ్‌లో నమోదైన అత్యంత పురాతనమైన దేవకన్యల గురించి 13వ శతాబ్దంలో చరిత్రకారుడు గెర్వాస్ ఆఫ్ టిల్బరీ మొదటిసారిగా వివరించాడు. <ref name="Castelow">{{Cite web|title=The Origins and History of Fairies|url=http://www.historic-uk.com/CultureUK/The-Origins-of-Fairies/}}</ref> 1485 నాటి {{Lang|fr|[[Le Morte d'Arthur]]}} పుస్తకంలో మోర్గాన్ లే ఫే, ఆమె పేరులోనే ఫేరీ రాజ్యంతో సంబంధం సూచించబడింది, ఈమె మాయా శక్తులు అధ్యయనం నుండి వచ్చాయి. కాలక్రమేణా వాటి ప్రాముఖ్యత కొంత తగ్గినప్పటికీ, దేవకన్యలు సంప్రదాయం నుండి ఎన్నడూ పూర్తిగా కనుమరుగవలేదు. ఎడ్మండ్ స్పెన్సర్ తన 1590 పుస్తకం ''<nowiki/>'ది ఫెయిరీ క్వీన్'లో'' దేవకన్యలను ప్రస్తావించాడు. అనేక కల్పనా రచనలలో, ఫెయిరీలు సాంప్రదాయ నింఫ్‌లు, సాటిర్‌లతో స్వేచ్ఛగా మిళితం చేయబడ్డాయి, అయితే ఇతరులలో (ఉదాహరణకు, లామియా ), అవి సాంప్రదాయ జీవులను స్థానభ్రంశం చేస్తున్నట్లుగా చూడబడ్డాయి. 15వ శతాబ్దపు కవి, సన్యాసి జాన్ లిడ్‌గేట్, కింగ్ ఆర్థర్ "ఫెయిరీ భూమి"లో పట్టాభిషేకం చేయబడ్డాడని, అతని మరణానంతరం నలుగురు ఫెయిరీ రాణులచే అవలోన్‌కు తీసుకువెళ్లబడ్డాడని, అక్కడ అతను మళ్లీ అవసరమయ్యే వరకు "ఫెయిరీ కొండ" కింద విశ్రాంతి తీసుకుంటాడని రాశాడు. [[దస్త్రం:Sir_Joseph_Noel_Paton_-_The_Quarrel_of_Oberon_and_Titania_-_Google_Art_Project_2.jpg|ఎడమ|thumb| జోసెఫ్ నోయెల్ పాటోన్ రచించిన ''ఓబెరాన్, టైటానియా వివాదం'' (1849): [[విలియం షేక్‌స్పియర్|షేక్స్‌పియర్‌లో]] దేవకన్యలు]] [[విలియం షేక్‌స్పియర్|విలియం షేక్స్పియర్]] రచించిన ' ''[[ఎ మిడ్‌సమ్మర్ నైట్స్ డ్రీమ్|ఎ మిడ్‌సమ్మర్ నైట్స్ డ్రీమ్'లో]]'' దేవకన్యలు ముఖ్యమైన పాత్రలుగా కనిపిస్తారు, ఇది ఒకే సమయంలో అడవిలో, దేవకన్యల రాజ్యంలో, చంద్రుని కాంతిలో <ref>{{Cite book|title=The Arden Shakespeare "A Midsummer Night's Dream"|last=Shakespeare|first=William|publisher=Methuen & Co. Ltd.|year=1979|isbn=0-415-02699-7|editor-last=Harold F. Brooks|page=cxxv|nopp=true}}</ref> జరుగుతుంది, ఇందులో దేవకన్యల వివాదం వల్ల కలిగే ప్రకృతిలో అవాంతరం కథాంశంలో ఉద్రిక్తతను సృష్టిస్తుంది, పాత్రల చర్యలను తెలియజేస్తుంది. బేలర్ విశ్వవిద్యాలయంలోని ఆంగ్ల విభాగం అధిపతి మారిస్ హంట్ ప్రకారం, ఫాంటసీ, వాస్తవికత గుర్తింపులు మసకబారడం వల్ల "నాటకంలోని దేవకన్యలతో ముడిపడి ఉన్న ఆ ఆహ్లాదకరమైన, మత్తు కలిగించే కలల ప్రపంచం" సాధ్యమవుతుంది. షేక్‌స్పియర్ సమకాలికుడైన మైఖేల్ డ్రేటన్ తన ''<nowiki/>'నింఫిడియా'లో'' దేవకన్యలను చిత్రీకరించగా, 1712 నాటి అలెగ్జాండర్ పోప్ కవిత ''<nowiki/>'ది రేప్ ఆఫ్ ది లాక్'లోని'' సిల్ఫ్‌లు వీటి నుండే ఉద్భవించాయి. 17వ శతాబ్దం మధ్యలో ఫ్రెంచ్ సాహిత్య శైలి {{Lang|fr|[[précieuses]]}} [[అద్భుత కథ|అద్భుత కథలు]] రాయడానికి అటువంటి కథల మౌఖిక సంప్రదాయాన్ని స్వీకరించారు, మేడమ్ డి'ఆల్నాయ్ ' {{Lang|fr|contes de fée}} అనే పదాన్ని కనుగొన్నారు. ("అద్భుత కథ"). <ref>Zipes, Jack (2000) ''The Great Fairy Tale Tradition: From Straparola and Basile to the Brothers Grimm''. W.W. Norton. p. 858 {{ISBN|0-393-97636-X}}.</ref> {{Lang|fr|précieuses}} చెప్పిన కథలు ఇందులో అనేక దేవకన్యలు ఉండేవి, కానీ ఇతర దేశాల కథలలో అవి అంత సాధారణం కాదు; నిజానికి, [[గ్రిమ్ సోదరులు]] తమ మొదటి సంచికలో దేవకన్యలను చేర్చారు, కానీ అది ప్రామాణికంగా జర్మన్ కాదని నిర్ణయించుకుని, తర్వాతి సంచికలలో భాషను మార్చారు, ప్రతి {{Lang|de|Fee}} మారుస్తూ వచ్చారు. ("ఫెయిరీ") ఒక మంత్రగత్తె లేదా జ్ఞానవంతురాలైన స్త్రీకి. <ref>Tatar, Maria (2003) ''The Hard Facts of the Grimms' Fairy Tales''. Princeton University Press. p. 31 {{ISBN|0-691-06722-8}}.</ref> [[జె.ఆర్.ఆర్.టోల్కీన్|JRR టోల్కీన్]] ఈ కథలు ఫేరీ భూమిలో జరుగుతాయని వర్ణించారు. అంతేకాకుండా, దేవకన్యలు కనిపించే జానపద కథలన్నీ సాధారణంగా అద్భుత కథలుగా వర్గీకరించబడవు. విక్టోరియన్ యుగంలోని [[రొమాంటిసిజం]] సాహిత్యంలో దేవకన్యల ఆధునిక చిత్రణ రూపుదిద్దుకుంది. వాల్టర్ స్కాట్, జేమ్స్ హాగ్ వంటి రచయితలు, ''బోర్డర్ బల్లాడ్స్'' వంటి దేవకన్యలను కలిగి ఉన్న జానపద కథల నుండి ప్రేరణ పొందారు. ఈ కాలంలో అద్భుత కథల సేకరణకు ప్రజాదరణ పెరిగింది, అద్భుత పాత్రలతో అసలైన రచనల సృష్టి కూడా పెరిగింది. [[రుడ్యార్డ్ కిప్లింగ్]] 1906 నాటి చిన్న కథలు, కవితల పుస్తకం, ''పక్ ఆఫ్ పూక్స్ హిల్'' లో, పక్ ఇతర విక్టోరియన్ రచనలలోని నీతిబోధక దేవకన్యలను ఎగతాళి చేస్తాడు. ఈ కాలంలో [[ఫాంటసీ]] సాహిత్యంలో పాత ఇతివృత్తాలు పునరుద్ధరించబడ్డాయి, ఉదాహరణకు సి.ఎస్. లూయిస్ [[ది క్రానికల్స్ ఆఫ్ నార్నియా|నార్నియా]] పుస్తకాలు, ఫాన్లు, డ్రైయాడ్లు వంటి అనేక శాస్త్రీయ జీవులను కలిగి ఉన్నప్పటికీ, వాటిని మంత్రగత్తెలు, రాక్షసులు, జానపద అద్భుత సంప్రదాయంలోని ఇతర జీవులతో స్వేచ్ఛగా మిళితం చేస్తాయి. విక్టోరియన్ ఫ్లవర్ ఫెయిరీలు ప్రాచుర్యం పొందడానికి ఒక కారణం, ఫెయిరీ కళ పట్ల క్వీన్ మేరీకి ఉన్న తీవ్రమైన ఆసక్తి, 1923 నుండి 1948 వరకు ప్రచురించబడిన బ్రిటిష్ చిత్రకారిణి, కవయిత్రి సిసిలీ మేరీ బార్కర్ ఎనిమిది పుస్తకాల శ్రేణి. కాలం గడిచేకొద్దీ సాహిత్యంలో దేవకన్యల చిత్రణ మరింత అందంగా, చిన్నదిగా మారింది. ''ది లిలాక్ ఫెయిరీ బుక్'' (1910) పరిచయంలో "పాలియాంథస్, గార్డెనియా, ఆపిల్ పువ్వుల దేవతల" గురించి ఫిర్యాదు చేస్తూ ఆండ్రూ లాంగ్ ఇలా గమనించారు: "ఈ దేవతలు నవ్వించడానికి ప్రయత్నించి విఫలమవుతారు; లేదా వారు బోధించడానికి ప్రయత్నించి విజయం సాధిస్తారు." [[సర్ జేమ్స్ మాథ్యూ బారీ|జె.ఎం. బారీ]] 1902 నవల ''<nowiki/>'ది లిటిల్ వైట్ బర్డ్'లోని'' పీటర్ పాన్ గురించిన ఒక అధ్యాయంలో దేవకన్యల పుట్టుక కథ కనిపిస్తుంది, ఆ పాత్ర గురించిన అతని తర్వాతి రచనలలో కూడా ఇది పొందుపరచబడింది. బారీ ఇలా రాశారు: "మొదటి శిశువు మొదటిసారి నవ్వినప్పుడు, అతని నవ్వు లక్షలాది ముక్కలుగా విడిపోయింది, అవన్నీ గెంతులు వేస్తూ వెళ్ళాయి. అదే దేవకన్యల ఆరంభం." [[సర్ జేమ్స్ మాథ్యూ బారీ|జె.ఎం. బారీ]] ప్రసిద్ధ పీటర్ పాన్ కథల ఆధారంగా 1911లో వచ్చిన ''<nowiki/>'పీటర్ అండ్ వెండీ''' నవలలో, నెవర్‌ల్యాండ్‌లో దేవకన్యలు కనిపిస్తారు, దానిలోని టింకర్ బెల్ పాత్ర ఒక పాప్ కల్చర్ ఐకాన్‌గా మారింది. పీటర్ పాన్ వెండీని సముద్రపు దొంగల నుండి కాపాడుతున్నప్పుడు, కథ ఇలా చెబుతుంది: "కొంత సమయం తరువాత అతను నిద్రపోయాడు, విందు నుండి ఇంటికి వెళ్లే దారిలో కొంతమంది తడబడే దేవకన్యలు అతనిపై నుండి ఎక్కవలసి వచ్చింది. రాత్రిపూట దేవకన్యల దారికి అడ్డుగా ఉన్న ఇతర అబ్బాయిలలో ఎవరైనా అల్లరి చేసి ఉండేవారు, కానీ వారు పీటర్ ముక్కును గిల్లి ముందుకు సాగిపోయారు." == మూలాలు == {{Reflist}} [[వర్గం:పురాణ పాత్రలు]] lgsxo9z0l54f7kf419sfqnbzaalv79r 0 508920 4955493 4952610 2026-09-09T17:37:38Z Pranayraj1985 29393 4955493 wikitext text/x-wiki {{Infobox mythical creature | name = వేర్‌వుల్ఫ్ | image = WeirdTalesv36n2pg038 The Werewolf Howls.png | caption = ''ది వేర్‌వుల్ఫ్ హౌల్స్'' కథలో (నవంబర్ 1941) రాత్రివేళ అడవిలో కనిపించే వేర్‌వుల్ఫ్‌ను చిత్రించిన చిత్రం | Grouping = పురాణశాస్త్రం | Sub_Grouping = | AKA = లైకాంత్రోప్ | Similar_entities = [[స్కిన్‌వాకర్]] | Folklore = ప్రపంచవ్యాప్తంగా }} [[జానపద సాహిత్యం|జానపద కథలలో]], '''వేర్‌వోల్ఫ్''' ('''తోడేలు మానవుడు,''' '''లైకాన్‌త్రోప్)''' అంటే ఒక శాపం లేదా ఇతర బాధ కారణంగా స్వచ్ఛందంగా లేదా అసంకల్పితంగా తోడేలుగా లేదా థెరియాంత్రోపిక్ హైబ్రిడ్ తోడేలు-మానవ-వంటి జీవిగా రూపాంతరం చెందగల వ్యక్తి. ఆధునిక కల్పనలలో, ముఖ్యంగా సినిమాలలో, రూపాంతరాలు తరచుగా [[పౌర్ణమి]] వలన ప్రేరేపించబడతాయని, మరొక తోడేలు కాటు లేదా గీత ద్వారా సంక్రమిస్తాయని చిత్రీకరించబడతాయి. {{Efn|"... the motif of the full moon is a modern invention, since historical sources do not mention it as an instigator of metamorphosis." ({{harvnb|de Blécourt|2015|pp=3–4}}).}} '''లైకాంత్రోపీ''' అని పిలువబడే ఈ సామర్థ్యం లేదా బాధపై నమ్మకానికి సంబంధించిన తొలి ఆధారాలు {{Efn|Pronounced {{IPAc-en|l|aɪ|ˈ|k|æ|n|θ|r|ə|p|i}} {{respell|ly|KAN|thrə|pee}}.}} పెట్రోనియస్ (27–66), గెర్వాస్ ఆఫ్ టిల్బరీ (1150–1228). ఐరోపా జానపద కథలలో తోడేలు మానవుడు అనేది ఒక విస్తృతమైన భావన, ఇది అనేక రకాలుగా ఉంటుంది. మధ్యయుగాలలో అభివృద్ధి చెందిన ఐరోపా జానపద కథల క్రైస్తవ వ్యాఖ్యానం నుండి ఉద్భవించిన ఒక ఉమ్మడి పరిణామం వీటన్నింటికీ సంబంధం ఉంది. తొలి ఆధునిక యుగం నుండి, వలసవాదంతో తోడేలు మానవుల నమ్మకాలు పశ్చిమ అర్ధగోళానికి వ్యాపించాయి. మధ్యయుగపు చివరి భాగంలో, తొలి ఆధునిక యుగంలో మంత్రగత్తెలపై నమ్మకంతో పాటు సమాంతరంగా తోడేళ్ళపై నమ్మకం కూడా అభివృద్ధి చెందింది. మొత్తం మంత్రగత్తెల విచారణల మాదిరిగానే, తోడేలు మనుషులుగా భావించబడిన వారి విచారణ కూడా 15వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో ప్రస్తుత [[స్విట్జర్లాండ్|స్విట్జర్లాండ్‌లో]], ముఖ్యంగా వాలైస్, వాడ్‌లలో ఉద్భవించి, 16వ శతాబ్దంలో ఐరోపా అంతటా వ్యాపించి, 17వ శతాబ్దంలో ఉచ్ఛస్థాయికి చేరి, 18వ శతాబ్దం నాటికి తగ్గుముఖం పట్టింది. తోడేలు మానవుల వేధింపులు, వాటికి సంబంధించిన జానపద కథలు " మంత్రగత్తెల వేట " అనే దృగ్విషయంలో ఒక అంతర్భాగం, అయినప్పటికీ ఇది చాలా స్వల్పమైనది. ఎందుకంటే, మంత్రగత్తెల విచారణలలో కేవలం ఒక చిన్న భాగంలో మాత్రమే తోడేలు మానవుడిగా మారారనే ఆరోపణలు ఉంటాయి. {{Efn|Lorey (2000) records 280 known cases; this contrasts with a total number of 12,000 recorded cases of executions for witchcraft, or an estimated grand total of about 60,000, corresponding to 2% or 0.5% respectively. The recorded cases span the period of 1407 to 1725, peaking during the period of 1575–1657.}} తొలి కాలంలో, తోడేలుగా రూపాంతరం చెందడం (లైకాంత్రోపీ) అనే ఆరోపణలతో పాటు, తోడేలుపై స్వారీ చేయడం లేదా తోడేలును వశపరచుకోవడం వంటి ఆరోపణలు కూడా ఉండేవి. పీటర్ స్టంప్ ఉదంతం (1589), ప్రధానంగా ఫ్రెంచ్, జర్మన్ మాట్లాడే ఐరోపాలో, తోడేలు మనుషులుగా భావించబడిన వారి పట్ల ఆసక్తి, వేధింపులు రెండింటిలోనూ ఒక ముఖ్యమైన శిఖరాగ్రానికి దారితీసింది. ఈ దృగ్విషయం బవేరియా, ఆస్ట్రియాలో చాలా కాలం పాటు కొనసాగింది, తోడేళ్ళను ఆడించేవారిపై వేధింపులు 1650 తర్వాత కూడా చాలా కాలం వరకు నమోదయ్యాయి, చివరి కేసులు 18వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో కారింథియా, స్టిరియాలో జరిగాయి. {{Efn|Lorey (2000) records six trials in the period 1701 and 1725, all in either Styria or Carinthia; 1701 Paul Perwolf of Wolfsburg, Obdach, Styria (executed); 1705 "Vlastl" of Murau, Styria (verdict unknown); 1705/6 six beggars in Wolfsberg, Carinthia (executed); 1707/8 three shepherds in Leoben and Freyenstein, Styria (one lynching, two probable executions); 1718 Jakob Kranawitter, a mentally disabled beggar, in Rotenfel, Oberwolz, Styria (corporeal punishment); 1725: Paul Schäffer, beggar of St. Leonhard im Lavanttal, Carinthia (executed).}} మంత్రగత్తెల విచారణలు ముగిసిన తర్వాత, జానపద అధ్యయనాలలో, ఆవిర్భవిస్తున్న గోతిక్ హారర్ శైలిలో తోడేలు మానవుడిపై ఆసక్తి పెరిగింది. ఒక ప్రక్రియగా తోడేలు మానవుల కల్పనలకు మధ్యయుగ శృంగార కథలలో (ఉదాహరణకు, ''బిస్క్లావ్రెట్'', ''{{Lang|fr|[[Guillaume de Palerme]]}}'' ఆధునిక పూర్వ ఉదాహరణలు ఉన్నాయి., 18వ శతాబ్దంలో "పాక్షిక-కల్పిత" చాప్‌బుక్ సంప్రదాయం నుండి అభివృద్ధి చెందింది. 20వ శతాబ్దంలో భయానక సాహిత్యం లక్షణాలు ఆధునిక ప్రజాదరణ పొందిన సంస్కృతిలోని భయానక, ఫాంటసీ ప్రక్రియలో భాగంగా మారాయి. == పేర్లు == ఆధునిక ఆంగ్ల పదం ' ''వేర్‌వోల్ఫ్'<nowiki/>'', పాత ఆంగ్ల పదం ' ''వెర్(ఇ)వుల్ఫ్'<nowiki/>'' నుండి వచ్చింది, ఇది మధ్య డచ్ ' ''వీర్‌వోల్ఫ్'<nowiki/>'', మధ్య నిమ్న జర్మన్ ' వార్‌వుల్ఫ్ ''<nowiki/>'<nowiki/>'', ''<nowiki/>'వెర్‌వుల్ఫ్'<nowiki/>'', మధ్య ఉన్నత జర్మన్ ' ''వెర్‌వోల్ఫ్'<nowiki/>'', పశ్చిమ ఫ్రిసియన్ ' ''వేర్-ఊల్(ఇ)''' లకు సజాతీయ పదం. ఈ పదాలు సాధారణంగా ''*wira-wulfaz'' ('మనిషి-తోడేలు') గా పునర్నిర్మించబడిన ప్రోటో-జర్మనిక్ రూపం నుండి ఉద్భవించాయి, ఇది అంతకు ముందున్న ప్రీ-జర్మనిక్ రూపం * ''wiro-wulpos'' నుండి వచ్చింది. {{Sfn|Orel|2003|p=463}} <ref name="OED">{{Harvnb|Oxford English Dictionary|2021}}, s.v. ''werewolf, n.''</ref> {{Sfn|Koch|2020|p=96}} ఒక ప్రత్యామ్నాయ పునర్నిర్మాణం, * ''wazi-wulfaz'' ('తోడేలు దుస్తులు ధరించిన'), జర్మనిక్ సమ్మేళనాన్ని స్లావిక్ అర్థానికి దగ్గరగా తీసుకువస్తుంది, {{Sfn|Orel|2003|p=463}} పాత నార్స్ ''úlfheðnar'' ('తోడేలు చర్మం ధరించిన'), ''úlfheðinn'' ('తోడేలు కోటు'), పాత ఐరిష్ ''luchthonn'' ('తోడేలు చర్మం'), [[సంస్కృతం]] ''Vṛkājina'' ('తోడేలు చర్మం') లలో ఇతర అర్థ సమాంతరాలతో. {{Sfn|West|2007|p=450}} నార్స్ శాఖ నిషేధ సవరణలకు గురైంది, పాత నార్స్ ''vargúlfr'' ( మేరీ బిస్క్లవ్రెట్ గీతం నుండి పాత ఫ్రెంచ్ ''garwaf'' ~ ''garwal(f)'' అనువాదంగా మాత్రమే ధృవీకరించబడింది) * ''wiraz'' ('మనిషి') స్థానంలో ''vargr'' ('తోడేలు, చట్టవిరుద్ధుడు') ను చేర్చింది, బహుశా పాత ఫ్రెంచ్ వ్యక్తీకరణ ''leus warous ~ lous garous'' (ఆధునిక ''loup-garou'' ) ప్రభావంతో, దీనికి అక్షరాలా 'తోడేలు-వేర్‌వోల్ఫ్' అని అర్థం. {{Sfn|de Vries|1962|p=646}} ఆధునిక నార్స్ రూపం ''varulv'' (డానిష్, నార్వేజియన్, స్వీడిష్) మధ్యకాలపు నిమ్న జర్మన్ ''werwulf'' నుండి తీసుకోబడింది, <ref name="DEAF" /> లేదా ప్రోటో-జర్మనిక్ * ''wira-wulfaz'' సాధారణ వారసుడిగా ప్రతిపాదించబడిన, ధృవీకరించబడని పాత నార్స్ ''*varulfr'' నుండి ఉద్భవించింది. <ref name="OED" /> పాత ఫ్రాంకిష్ రూపం ''*werwolf'' మధ్యకాలపు నిమ్న జర్మన్ రూపాంతరం నుండి ఊహించబడింది, చాలా మటుకు పాత నార్మన్ ''garwa(l)f'' ~ ''garo(u)l'' లోకి అరువుగా తీసుకోబడింది, సాధారణ జర్మనిక్ – రొమాన్స్ అనురూప్యంతో ''w-'' / ''g-'' (ఉదా. ''విలియం'' / ''గిల్లౌమ్'', ''వేల్స్'' / ''గాలెస్'', మొదలైనవి). <ref name="DEAF" /> "తోడేలు-వెంట్రుకలు గల" అని అర్థం వచ్చే ప్రోటో-స్లావిక్ నామవాచకం * <nowiki><i id="mwyA">vьlko-dlakь</i></nowiki> (పోల్చండి * ''dlaka'', "జంతువుల వెంట్రుకలు", "బొచ్చు"), {{Sfn|Orel|2003|p=463}} ను సెర్బియన్ ''vukòdlak'', స్లోవేనియన్ ''vołkodlȃk'', చెక్ ''vlkodlak'' నుండి పునర్నిర్మించవచ్చు, అయినప్పటికీ స్లావిక్ భాషలలోని అధికారిక వైవిధ్యాలు (* ''vьrdl(j)ak'', * ''vьlkdolk'', * ''vьlklak'' ), కొన్ని రూపాల ఆలస్యంగా లభించిన ధృవీకరణ ఈ పదం మూలాన్ని గుర్తించడంలో ఇబ్బందులను కలిగిస్తాయి. {{Sfn|Nichols|1987|p=170}} {{Sfn|Butler|2005|pp=237–238}} బాల్కన్ జానపద కథలలో రక్తపిశాచి లాంటి జీవులను సూచించే [[గ్రీకు భాష|గ్రీకు పదం]] ''Vrykolakas'', రొమేనియన్ పదం ''Vîrcolac'', స్లావిక్ భాషల నుండి స్వీకరించబడ్డాయి. ఈ ప్రాంతంలోని ఇతర స్లావిక్-యేతర భాషలలో, ఉదాహరణకు అల్బేనియన్ ''vurvolak'', టర్కిష్ ''vurkolak లలో కూడా ఇదే రూపం కనిపిస్తుంది. '' బల్గేరియన్ ''vьrkolak'', చర్చ్ స్లావోనిక్ ''vurkolak లను'' గ్రీకు నుండి తిరిగి అరువు తెచ్చుకున్న పదాలుగా అన్వయించవచ్చు. {{Sfn|Butler|2005|pp=237–238}} పేరు ''వర్దాలక్'' ( {{Lang|ru|вурдалак}} 'ఘోల్, రెవెనెంట్' అనే పదం మొదటిసారిగా 1835లో ప్రచురించబడిన రష్యన్ కవి [[అలెగ్జాండర్ పుష్కిన్]] ' ''పెస్ని'' ' అనే రచనలో కనిపించింది. పుష్కిన్ విలక్షణమైన రూపం మూలం పండితులలో చర్చనీయాంశంగానే ఉంది. {{Sfn|Butler|2005|p=242}} <ref name="Zochios" /> 'మనిషి-కుక్క' అని అర్థం వచ్చే ప్రోటో-సెల్టిక్ నామవాచకం * ''wiro-kū ను'', సెల్టిబెరియన్ ''uiroku'', పాత బ్రిటోనిక్ ప్రదేశనామం ''Viroconium'' (< * ''wiroconion'', 'మనిషి-కుక్కల ప్రదేశం, అంటే తోడేళ్ళ నివాసం'), పాత ఐరిష్ నామవాచకం ''ferchu'' ('మగ కుక్క, క్రూరమైన కుక్క'), మధ్యయుగ వ్యక్తిగత నామాలైన ''Guurci'' ( పాత వెల్ష్ ) ''Gurki'' ( పాత బ్రెటన్ ) ల నుండి పునర్నిర్మించారు. సెల్టిక్ సంస్కృతులలో తోడేళ్ళను అలంకారికంగా 'కుక్కలు'గా పేర్కొన్నారు. {{Sfn|Delamarre|2007|pp=30–31}} {{Sfn|Koch|2020|p=96}} ''లైకాంత్రోపి అనే'' ఆధునిక పదం ప్రాచీన గ్రీకు {{Transliteration|grc|lukanthrōpía}} ( {{Lang|grc|λυκανθρωπία}} నుండి వచ్చింది. ), {{Transliteration|grc|lukánthrōpos}} ( {{Lang|grc|λυκάνθρωπος}} నుండి ), అంటే 'తోడేలు మనిషి'. ప్రాచీన రచయితలు ఈ పదాన్ని కేవలం క్లినికల్ లైకాంత్రోపీ సందర్భంలో మాత్రమే ఉపయోగించారు; ఈ పరిస్థితిలో రోగి తనను తాను తోడేలుగా ఊహించుకుంటాడు. ఆధునిక రచయితలు తరువాత ''లైకాంత్రోప్‌ను'' ''వేర్‌వోల్ఫ్‌కు'' పర్యాయపదంగా ఉపయోగించారు, మధ్యయుగపు మూఢనమ్మకం ప్రకారం, తోడేలు రూపాన్ని ధరించగల వ్యక్తిని సూచిస్తుంది. <ref name="OED2">{{Harvnb|Oxford English Dictionary|2021}}, s.v. ''lyncanthropy, n.'' and ''lyncanthrope, n.''</ref> == మూలాలు == {{మూలాలజాబితా}} a90yepx2c9tln034dqzaipidhp7wucm 2 509171 4955621 4954076 2026-09-10T09:41:41Z EmausBot 14835 Fixing double redirect from [[వాడుకరి:Depot, KG/స్త్రీ/ప్రతివ రానా]] to [[ప్రతివ రానా]] 4955621 wikitext text/x-wiki #దారిమార్పు [[ప్రతివ రానా]] hcr53l54qpuv07ptdv9wtzaga25366q 3 509172 4955622 4954078 2026-09-10T09:41:51Z EmausBot 14835 Fixing double redirect from [[వాడుకరి చర్చ:Depot, KG/స్త్రీ/ప్రతివ రానా]] to [[చర్చ:ప్రతివ రానా]] 4955622 wikitext text/x-wiki #దారిమార్పు [[చర్చ:ప్రతివ రానా]] s3oh2co5awok0mhu0ludk50amg2f95s 0 509182 4955363 4954161 2026-09-09T12:05:38Z స్వరలాసిక 13980 /* వ్యక్తిగత జీవితం */ 4955363 wikitext text/x-wiki {{Infobox artist | name = జేమ్స్ పీల్ | image = James peale painting a miniature charles willson peale.jpg | caption = చార్లెస్ విల్సన్ పీల్ గీసిన ''జేమ్స్ పీల్ పెయింటింగ్ ఎ మినియేచర్'' | birth_name = | birth_date = 1749 | birth_place = చెస్టర్‌టౌన్, మేరీల్యాండ్, బ్రిటిష్ అమెరికా | death_date = {{death date and age |1831|5|24|1749|mf=yes}} | death_place = | field = [[చిత్రలేఖనం]] | training = చార్లెస్ విల్సన్ పీల్ | movement = | works = | patrons = | influenced = | awards = | relatives = పీల్ కుటుంబం }} '''జేమ్స్ పీల్''' (1749 – మే 24, 1831) ఒక [[అమెరికన్లు|అమెరికన్]] చిత్రకారుడు. ఇతను తన సూక్ష్మ, స్టిల్ లైఫ్ చిత్రాలకు బాగా ప్రసిద్ధి చెందాడు. ఇతను ప్రముఖ [[చిత్రకారుడు]] చార్లెస్ విల్సన్ పీల్ తమ్ముడు. == బాల్యం == పీల్ చెస్టర్‌టౌన్, మేరీల్యాండ్‌లో జన్మించాడు. చార్లెస్ పీల్ (1709–1750), మార్గరెట్ ట్రిగ్స్ (1709–1791) దంపతులకు చార్లెస్ తర్వాత ఇతను రెండవ సంతానం. అతను పసిబిడ్డగా ఉన్నప్పుడే అతని తండ్రి మరణించాడు, ఆ తర్వాత కుటుంబం అన్నాపోలిస్‌కు మారింది.<ref name="Miller1996"/> 1762లో అతను అక్కడ అప్రెంటిస్‌షిప్ చేయడం ప్రారంభించాడు, మొదట సాడ్లరీలో, తరువాత క్యాబినెట్‌మేకింగ్ దుకాణంలో పనిచేశాడు. బెంజమిన్ వెస్ట్ వద్ద చదువుకున్న అతని సోదరుడు చార్లెస్ 1769లో [[లండన్]] నుండి తిరిగి వచ్చిన తరువాత, పీల్ అతనికి సహాయకుడిగా పనిచేస్తూ చిత్రలేఖనం నేర్చుకున్నాడు.<ref name="Miller1996"/> == వృత్తి == [[దస్త్రం:James Peale - Still Life with Vegetables - Google Art Project.jpg|thumb|left|''స్టిల్ లైఫ్ విత్ వెజిటబుల్స్'']] విలియం స్మాల్‌వుడ్ రెజిమెంట్‌లో కాంటినెంటల్ ఆర్మీలో ఒక నియామకాన్ని అంగీకరించే వరకు పీల్ తన సోదరుడి స్టూడియోలో జనవరి 14, 1776 వరకు పనిచేశాడు. మూడు నెలల్లో అతను కెప్టెన్‌గా పదోన్నతి పొందాడు, తరువాతి మూడు సంవత్సరాలలో లాంగ్ [[ఐర్లాండ్|ఐలాండ్]], వైట్ ప్లెయిన్స్, ట్రెంటన్, ప్రిన్స్టన్, బ్రాందీవైన్, జర్మన్‌టౌన్, మోన్‌మౌత్ యుద్ధాలలో పోరాడాడు. అతను 1779లో తన సైనిక పదవికి రాజీనామా చేశాడు, తన సోదరుడితో కలిసి నివసించడానికి [[ఫిలడెల్ఫియా]] వెళ్లాడు. (అయితే, కొత్తగా రూపొందించబడిన అమెరికా రాజ్యాంగం గౌరవార్థం ఫిలడెల్ఫియా ఫెడరల్ ఊరేగింపు కోసం 1788లో ఫ్లోట్‌లను తయారు చేయడంలో వారు కలిసి పనిచేశారు).<ref name="librarycompany"/> అమెరికన్ రివల్యూషనరీ యుద్ధం ముగింపులో 1783లో స్థాపించబడిన మేరీల్యాండ్ సొసైటీ ఆఫ్ ది సిన్సినాటిలో పీల్ ప్రాథమిక సభ్యుడిగా చేరాడు.<ref>Metcalf, Bryce (1938). ''Original Members and Other Officers Eligible to the Society of the Cincinnati, 1783-1938: With the Institution, Rules of Admission, and Lists of the Officers of the General and State Societies'' Strasburg, VA: Shenandoah Publishing House, Inc., p. 246.</ref> తన చిత్రలేఖన వృత్తి ప్రారంభంలో పీల్ పోర్ట్రెయిట్‌లు, స్టిల్-లైఫ్ చిత్రాలను గీశాడు, 1780ల నాటికి తన కీర్తిని స్థాపించుకున్నాడు. అయితే, ఈ సమయంలో చార్లెస్ తన సూక్ష్మ చిత్రపటాల సాధనను అతనికి అప్పగించాడు, 1790లు, 19వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో పీల్ సూక్ష్మ చిత్రలేఖనానికి అంకితమయ్యాడు. ఈ పనిలో ఎక్కువ భాగం దంతపు పలకపై వాటర్ కలర్‌తో చేయబడింది. 1795లో పీల్ ఫిలడెల్ఫియాలో కొద్దికాలం మాత్రమే ఉన్న ఆర్ట్ అకాడమీ అయిన కొలంబియనమ్‌లో తొమ్మిది సూక్ష్మచిత్రాలు, తన కుటుంబ చిత్రంతో పాటు పండ్ల స్టిల్ లైఫ్ చిత్రాన్ని ప్రదర్శించాడు. 1810లో పీల్ కంటిచూపు బలహీనపడటం ప్రారంభించినప్పుడు అతను సూక్ష్మచిత్రాలను గీయడం మానేసి పెద్ద చిత్రపటాలు, స్టిల్-లైఫ్ విషయాల వైపు మళ్లాడు, ఇవి బాగా ఆరాధించబడ్డాయి, ఫిలడెల్ఫియా, [[బోస్టన్]], బాల్టిమోర్‌లలో విస్తృతంగా ప్రదర్శించబడ్డాయి.<ref name="librarycompany"/> పీల్ గీసిన ప్రకృతి దృశ్యాల చిత్రాల మొత్తం సంఖ్య తెలియదు, కానీ అతను దంతపు పలకపై 200 కంటే ఎక్కువ వాటర్ కలర్ సూక్ష్మచిత్రాలను, బహుశా 100 స్టిల్-లైఫ్ పెయింటింగ్‌లను, 70 కంటే తక్కువ ఆయిల్ పోర్ట్రెయిట్‌లను, కనీసం 8 చరిత్ర చిత్రాలను రూపొందించాడు.<ref name="librarycompany">{{cite web |title=Distinguished Painters {{!}} James Peale |url=http://librarycompany.org/artifacts/painters_peale.htm |website=librarycompany.org |publisher=The Library Company of Philadelphia Art & Artifacts |access-date=16 May 2019}}</ref> == వ్యక్తిగత జీవితం == [[దస్త్రం:Portrait of margaretta peale james peale.jpg|thumb|''మార్గరెట్టా ఏంజెలికా పీల్'', చిత్రకారుడి కుమార్తెలలో ఒకరు]] 1782లో అతను జేమ్స్ క్లేపూల్ కుమార్తె, పోర్ట్రెయిట్ చిత్రకారుడు జేమ్స్ క్లేపూల్ జూనియర్ సోదరి అయిన మేరీ క్లేపూల్ (1753-1828) ను వివాహం చేసుకున్నాడు, ఆ తర్వాత అతను తన సొంత గృహాన్ని, కళాత్మక వృత్తిని స్థాపించుకున్నాడు. మేరీ, జేమ్స్ దంపతులకు ఏడుగురు పిల్లలు, వారిలో ముగ్గురు తమ స్వంత ప్రతిభతో నిష్ణాతులైన చిత్రకారులుగా మారారు, వారు:<ref name="Claypoole">{{Cite web |url=http://www.claypoolefamily.com/ |title=The Claypoole Family |access-date=2014-01-07 |archive-date=2008-04-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080421004730/http://www.claypoolefamily.com/ |url-status=dead }}</ref> * మరియా క్లేపూల్ పీల్ (1787–1866) కూడా స్టిల్ లైఫ్‌ల చిత్రకారిణిగా మారింది, అయితే ఆమె సోదరీమణుల కంటే తక్కువ గుర్తింపు పొందింది. * జేమ్స్ పీల్ జూనియర్ (1789–1876), [[రాఫెల్ పీల్]] కుమార్తె అయిన తన బంధువు సోఫోనిస్బా పీల్ (1801–1878) ను వివాహం చేసుకున్నాడు. * అన్నా క్లేపూల్ పీల్ (1791–1878), సూక్ష్మ చిత్రకారిణి, స్టిల్-లైఫ్ చిత్రకారిణి. * మార్గరెట్టా ఏంజెలికా పీల్ (1796–1882), ట్రాంప్ ఎల్ ఓయిల్ సబ్జెక్ట్‌లు, టేబుల్‌టాప్ ఫ్రూట్స్ చిత్రకారిణి. * సారా మిరియం పీల్ (1800–1885), పోర్ట్రెయిటిస్ట్, స్టిల్-లైఫ్ చిత్రకారిణి. * జేన్ రామ్సే పీల్ * ఎలియనోర్ పీల్. పీల్ 1831 మే 24 న ఫిలడెల్ఫియాలో మరణించాడు, తన భార్య, ఆరుగురు పిల్లలతో పాటు గ్లోరియా డీ (ఓల్డ్ స్వీడ్స్) చర్చి స్మశానవాటికలో ఖననం చేయబడ్డాడు.<ref name="Miller1996">Miller, Lillian B. ''The Peale Family: Creation of a Legacy 1770-1870''. Washington, D.C.: Abbeville Press, 1996.</ref> == చిత్రమాలిక == <gallery widths="140px" heights="140px" perrow="4"> దస్త్రం:James Peale, Still Life, oil on panel, c. 1824, HAA.jpg|జేమ్స్ పీల్ ప్యానెల్ పెయింటింగ్‌పై ఆయిల్ గీసిన ''స్టిల్ లైఫ్'', {{circa|1824}}, హోనోలులు మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్ దస్త్రం:James Peal's oil painting 'Fruits of Autumn'.jpg|''ఫ్రూట్స్ ఆఫ్ ఆటం'' దస్త్రం:View on the wissahickon james peale.jpg|''వ్యూ ఆన్ ది విస్సాహికాన్'' దస్త్రం:Washington 1787-1790.jpg|''జార్జ్ వాషింగ్టన్'' దస్త్రం:The Battle of Princeton by James Peale.jpg|''ది బాటిల్ ఆఫ్ ప్రిన్స్టన్'', 1782 దస్త్రం:The Artist and His Family James Peale.jpeg|''ది ఆర్టిస్ట్ అండ్ హిజ్ ఫ్యామిలీ'', 1795. పెన్సిల్వేనియా అకాడమీ ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ దస్త్రం:Anna and mararetta peale james peale.jpg|అన్నా, మార్గరెట్టా పీల్ దస్త్రం:William Marbury.jpg|విలియం మార్బరీ, {{circa|1798}} దస్త్రం:James Peal's painting 'The Ramsay-Polk Family at Carpenter’s Point, Cecil County, Maryland'.jpg|''ది రామ్సే-పోల్క్ ఫ్యామిలీ ఎట్ కార్పెంటర్స్ పాయింట్, సెసిల్ కౌంటీ, మేరీల్యాండ్'' దస్త్రం:The Generals at Yorktown James Peale.jpeg|''ది జనరల్స్ ఎట్ యార్క్‌టౌన్'', కలోనియల్ విలియమ్స్‌బర్గ్ ఫౌండేషన్ దస్త్రం:Sir Peter Parker's Attack Against Fort Moultrie.jpeg|''సర్ పీటర్ పార్కర్స్ అటాక్ ఎగైనెస్ట్ ఫోర్ట్ మౌల్ట్రీ'', కలోనియల్ విలియమ్స్‌బర్గ్ ఫౌండేషన్ దస్త్రం:The Ambush of Captain Allan McIane.jpeg|''ది ఆంబుష్ ఆఫ్ కెప్టెన్ అలన్ మెక్‌లేన్'', 1803, ఉటా మ్యూజియం ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ దస్త్రం:Encounter between Capt. Allan McLane and a British dragoon at Frankfort, near Philadelphia - NARA - 530954.jpg|అలన్ మెక్‌లేన్, బ్రిటిష్ డ్రాగన్‌ల మధ్య జరిగిన ఎన్‌కౌంటర్ గురించి జేమ్స్ పీల్ పెయింటింగ్ మరొక వెర్షన్ దస్త్రం:Anna Sophia Alexander Robertson James Peale 1816.jpeg|''అన్నా సోఫియా అలెగ్జాండర్ రాబర్ట్‌సన్ (మిస్సెస్ విలియం థెబర్టన్)'', 1816 దస్త్రం:Portrait of William Young James Peale.jpeg|''విలియం యంగ్ పోర్ట్రెయిట్'', 1817 </gallery> == మూలాలు == {{reflist|30em}} == బయటి లింకులు == *{{find a Grave|52569261}} *[http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/34677/rec/42 ''అమెరికన్ పెయింటింగ్స్ & హిస్టారికల్ ప్రింట్స్ ఫ్రమ్ ది మిడెన్‌డార్ఫ్ కలెక్షన్''], మెట్రోపాలిటన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్ నుండి ఒక ఎగ్జిబిషన్ కేటలాగ్ (ఆన్‌లైన్‌లో PDFగా పూర్తిగా అందుబాటులో ఉంది), ఇందులో పీల్‌కి సంబంధించిన అంశాలు ఉన్నాయి (నం. 6) *[http://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=peale%2C+james&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500029852 యూనియన్ లిస్ట్ ఆఫ్ ఆర్టిస్ట్ నేమ్స్, గెట్టి వొకాబులరీస్.] జేమ్స్ పీల్, సీనియర్ కోసం ULAN పూర్తి రికార్డ్ డిస్ప్లే. గెట్టి వొకాబులరీ ప్రోగ్రామ్, గెట్టి రీసెర్చ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్. లాస్ ఏంజిల్స్, కాలిఫోర్నియా. * [https://www.societyofthecincinnati.org ది సొసైటీ ఆఫ్ ది సిన్సినాటి] * [https://www.americanrevolutioninstitute.org ది అమెరికన్ రివల్యూషన్ ఇన్స్టిట్యూట్] {{Commons category|James Peale}} {{Charles Willson Peale|state=collapsed}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Peale, James}} [[వర్గం:1749 జననాలు]] [[వర్గం:1831 మరణాలు]] [[వర్గం:ప్రపంచ చిత్రకారులు]] [[వర్గం:అమెరికన్ చిత్రకారులు]] [[వర్గం:18వ శతాబ్దపు అమెరికన్ చిత్రకారులు]] [[వర్గం:19వ శతాబ్దపు అమెరికన్ చిత్రకారులు]] jgckf0w0w4enzivp32gkef9oomakzhu 0 509229 4955359 4954914 2026-09-09T12:01:49Z స్వరలాసిక 13980 4955359 wikitext text/x-wiki {{విలీనం|ములుగు (ములుగు జిల్లా)}} {{Infobox settlement | name = ములుగు | official_name = | native_name = | settlement_type = [[పట్టణం]] | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | nickname = తెలంగాణ గిరిజన రాజధాని | pushpin_map = India Telangana#India | pushpin_label_position = Right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = తెలంగాణ, భారతదేశంలో స్థానం | coordinates = {{coord|18|11|28|N|79|56|35|E|region:IN|display=inline,title}} | subdivision_type = దేశం | subdivision_name = {{flag|భారతదేశం}} | subdivision_type1 = [[భారతదేశ రాష్ట్రాలు మరియు కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు|రాష్ట్రం]] | subdivision_type2 = [[భారతదేశ ప్రాంతాలు|ప్రాంతం]] | subdivision_type3 = [[భారతదేశ జిల్లాల జాబితా|జిల్లా]] | subdivision_name1 = [[తెలంగాణ]] | subdivision_name2 = తెలంగాణ | established_title = | established_date = అక్టోబర్ 2016 | founder = | government_type = [[మున్సిపల్ కౌన్సిల్]] | governing_body = | leader_title1 = కలెక్టర్ | leader_name1 = శ్రీ దివాకర టి.ఎస్., ఐఏఎస్ | unit_pref = Metric | area_footnotes = <ref name="civicbody">{{cite web|title=పట్టణ స్థానిక సంస్థల సమాచారం|url=http://www.dtcp.telangana.gov.in/ULBs-List-68.pdf|website=పట్టణ మరియు దేశ ప్రణాళికా సంచాలకత్వం|publisher=తెలంగాణ ప్రభుత్వం|access-date=28 June 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160615135503/http://dtcp.telangana.gov.in/ULBs-List-68.pdf|archive-date=15 June 2016}}</ref> | area_total_km2 = 102.2 | area_rank = 1వ | elevation_footnotes = | elevation_m = 177 | population_total = 12135 | population_as_of = 2011 | population_est = 25,000 | pop_est_as_of = 2025 | population_footnotes = | population_density_km2 = auto | population_rank = 1వ | population_demonym = ములుగువాసి | demographics_type1 = భాషలు | demographics1_title1 = అధికారిక | timezone1 = [[భారత ప్రామాణిక కాలమానం|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[పోస్టల్ ఇండెక్స్ నంబర్|పిన్]] | postal_code = 506 343 | area_code = 08715 | area_code_type = టెలిఫోన్ కోడ్ | registration_plate = TG–37 | blank1_name_sec1 = [[లోక్‌సభ]] | blank1_info_sec1 = [[మహబూబాబాద్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం]] | website = {{URL|mulugu.telangana.gov.in}} | footnotes = | leader_title2 = పార్లమెంట్ సభ్యుడు | leader_name2 = పోరిక బలరాం నాయక్ [[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్]] (ఐఎన్‌సీ) | leader_title3 = శాసనసభ సభ్యుడు | leader_name3 = దనసరి అనసూయ [[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్]] (ఐఎన్‌సీ) | leader_title4 = [[పోలీస్ సూపరింటెండెంట్|ఎస్పీ]] | leader_name4 = డా. పి. శబరీష్, ఐపీఎస్ <ref>{{cite web | url=https://www.deccanchronicle.com/nation/in-other-news/040124/state-govt-transfers-23-ips-officers.html | title=రాష్ట్ర ప్రభుత్వం 23 మంది ఐపీఎస్ అధికారులను బదిలీ చేసింది | date=4 January 2024 }}</ref> | demographics1_info1 = తెలుగు | blank2_name_sec1 = [[శాసనసభ నియోజకవర్గం]] | blank2_info_sec1 = [[ములుగు శాసనసభ నియోజకవర్గం]] }} '''ములుగు''' [[ములుగు జిల్లా]], [[తెలంగాణ]] రాష్ట్రంలోని పట్టణం. ఇది ములుగు జిల్లా కేంద్రం. 2019లో [[జయశంకర్ భూపాలపల్లి జిల్లా]] విభజన తరువాత ములుగు జిల్లా ఏర్పడింది. జయశంకర్ భూపాలపల్లి జిల్లా ఏర్పాటుకు ముందు ములుగు [[వరంగల్ జిల్లా]]లో భాగంగా ఉండేది. ఇది [[జాతీయ రహదారి 163 (భారతదేశం)|జాతీయ రహదారి 163]]పై ఉంది. ములుగు పట్టణ పరిపాలన ములుగు మున్సిపల్ కౌన్సిల్ పరిధిలో ఉంటుంది. == ప్రభుత్వం రాజకీయాలు == ములుగు మేజర్ 2011లో ఏర్పాటు చేయబడింది. ఇది రెండవ శ్రేణి మున్సిపాలిటీగా వర్గీకరించబడింది. పౌర సంస్థ పరిధి {{convert|44.99|km2|mi2|abbr=on}} విస్తీర్ణంలో ఉంది.<ref name="civicbody" /> === రాజకీయాలు === ములుగుకు [[తెలంగాణ శాసనసభ]]లో ఒక నియోజకవర్గ స్థానం ఉంది. [[2018 తెలంగాణ శాసనసభ ఎన్నికలు|2018 సాధారణ ఎన్నికల్లో]] [[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్ పార్టీ]]కి చెందిన దనసరి అనసూయ ములుగు నియోజకవర్గం నుంచి ఎన్నికయ్యారు. ఇది రెండవ శ్రేణి మున్సిపాలిటీ. రెవెన్యూ పరిపాలనను ఆర్.డీ.ఓ., ఎం.ఆర్.ఓ.లు పర్యవేక్షిస్తారు. == వాతావరణం == {{stack|{{climate chart |Mulugu |11|26.5|15 |14|31|5 |22|36|5 |26|40|7 |28|48|15 |28|37|50 |25|32|85 |25|31|170 |23|33|160 |22|33|70 |16|31|10 |10|26|0 |source=<ref name="accuweather_191819">{{cite web | url=https://www.accuweather.com/en/in/mahbubabad/191819/weather-forecast/191819?partner=Googleonex | title=మహబూబాబాద్, భారతదేశం | publisher=AccuWeather | accessdate=21 February 2019 }}</ref> |float=right |clear=right }}}} ములుగులో అర్ధ ఉష్ణమండల వాతావరణం ఉంటుంది. వేసవిలో ఉష్ణోగ్రతలు 48&nbsp;°C కంటే ఎక్కువగా నమోదవుతాయి. శీతాకాలంలో ఉష్ణోగ్రతలు 12&nbsp;°C నుంచి 27&nbsp;°C వరకు ఉంటాయి. ములుగుకు జూన్ నుంచి సెప్టెంబరు వరకు నైరుతి రుతుపవనాలు, అక్టోబరు నుంచి నవంబరు వరకు ఈశాన్య రుతుపవనాల ద్వారా వర్షపాతం లభిస్తుంది. పట్టణం ప్రధానంగా రుతుపవనాలు, వర్షపాతంపై ఆధారపడి ఉంటుంది.{{Citation needed|date=జూలై 2025}} == ప్రసార మాధ్యమాలు == ములుగులో ముద్రిత, వినోద ప్రసార మాధ్యమాలు ఉన్నాయి. ఇన్ ములుగు కేబుల్ స్థానిక వినోద ఛానల్‌గా టెలివిజన్ కార్యక్రమాలను ప్రసారం చేస్తుంది. === ముద్రిత మాధ్యమాలు === ''నమస్తే తెలంగాణ, [[సాక్షి (ప్రసారమధ్యమ సమూహం)|సాక్షి]], [[ఈనాడు]], [[వార్త]], ఆంధ్రజ్యోతి, [[ప్రజాశక్తి]], [[ఆంధ్రభూమి]], [[ది హిందూ]], డెక్కన్ క్రానికల్'', ''[[టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా]]'' వార్తాపత్రికలు పట్టణంలో అందుబాటులో ఉన్నాయి. ''సిరాచుక్క'' స్థానిక టాబ్లాయిడ్. ఇది వారానికొకసారి ప్రచురించబడుతుంది. == రవాణా == ములుగు పట్టణం రాష్ట్రంలోని ఇతర ప్రాంతాలతో, దేశంలోని ఇతర ప్రాంతాలతో రహదారి మార్గాల ద్వారా అనుసంధానించబడి ఉంది. [[జాతీయ రహదారి 163 (భారతదేశం)|జాతీయ రహదారి 163]] ములుగు మీదుగా వెళ్తూ [[ఛత్తీస్‌గఢ్]] వైపు కొనసాగుతుంది. === రహదారి రవాణా === ములుగులో [[తెలంగాణ రాష్ట్ర రోడ్డు రవాణా సంస్థ|టీఎస్‌ఆర్‌టీసీ]] బస్‌స్టాండ్ ఉంది. దీని సామర్థ్యం 40 బస్సులు. పట్టణ ప్రజల అవసరాలకు అనుగుణంగా అనేక బస్సు సర్వీసులు అందుబాటులో ఉన్నాయి. ములుగు [[వరంగల్]]–[[భద్రాచలం]] ప్రధాన రహదారి మార్గంలో ఉంది. బస్సు సౌకర్యాల ద్వారా ప్రతిరోజూ సుమారు 20,000 మంది ప్రయాణిస్తారు. అదనంగా అనేక ఏడు సీట్ల ఆటో రిక్షాలు, కమాండర్ జీపులు సమీప గ్రామాలను పట్టణంతో అనుసంధానిస్తాయి. == జనాభా గణాంకాలు == 2011 జనగణన నివేదికల ప్రకారం ములుగు జిల్లా జనాభా సుమారు 294,671. పురుషుల జనాభా 146,205 (49.6%), మహిళల జనాభా 148,466 (50.04%). ప్రతి 1000 మంది పురుషులకు 1015 మంది మహిళలు ఉన్నారు. ఇది జాతీయ సగటు 943:1000 కంటే ఎక్కువ. అక్షరాస్యత రేటు 63.57%. పురుషుల అక్షరాస్యత 73.49%, మహిళల అక్షరాస్యత 53.83%.<ref>{{Cite web |title=అక్షరాస్యత రేటు {{!}} ములుగు జిల్లా, తెలంగాణ ప్రభుత్వం {{!}} భారతదేశం |url=https://mulugu.telangana.gov.in/literacy-rate/ |access-date=2023-04-17 |language=en-US}}</ref> తెలంగాణ రాష్ట్రంలో గ్రామీణ జనాభా వాటా అత్యధికంగా ఉన్న జిల్లాల్లో ములుగు ఒకటి. మొత్తం జనాభాలో 96.10% గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో నివసిస్తున్నారు. సుమారు 11,493 మంది, అంటే 3.9% మంది పట్టణ ప్రాంతాల్లో నివసిస్తున్నారు.<ref name=":0">{{Cite web |title=తెలంగాణ గణాంక సారాంశం 2021 |url=https://www.tsdps.telangana.gov.in/Statistical_Abstract_2021.pdf}}</ref> గతంలో తెలంగాణ రాష్ట్రంలో అతిపెద్ద రెవెన్యూ డివిజన్లలో ములుగు ఒకటి. ప్రస్తుతం జిల్లాలో 1 రెవెన్యూ డివిజన్, 9 రెవెన్యూ మండలాలు, 336 రెవెన్యూ గ్రామాలు, 174 రెవెన్యూ గ్రామ పంచాయతీలు ఉన్నాయి.<ref name=":0" /> ప్రధానంగా [[తెలుగు భాష|తెలుగు]] మాట్లాడతారు. [[హిందీ]] కూడా మాట్లాడే ప్రజలు ఉన్నారు. కొంతమంది [[ఉర్దూ]] మాట్లాడతారు. విద్యావంతులలో కొందరు [[ఆంగ్ల భాష|ఆంగ్లం]] మాట్లాడగలరు. అధికారిక సమాచారంలో, బోధనా మాధ్యమంలో తెలుగు, ఆంగ్ల భాషలు ఉపయోగించబడతాయి. పట్టణంతో సహా అనేక గ్రామాలు, ఆవాసాల్లో [[షెడ్యూల్డ్ తెగలు]] అధికంగా నివసిస్తారు. ప్రధాన గిరిజన సముదాయాల్లో కోయ, [[లంబాడీ]]లు ఉన్నారు. గిరిజన సముదాయాల్లో లంబాడీ లేదా [[బంజారా భాష|బంజారా]] భాషల వినియోగం ఉంది. ఈ భాషను భారత ప్రభుత్వం గుర్తించిన భాషా రూపాల్లో ఒకటిగా పరిగణిస్తారు. దీనికి ప్రత్యేక లిపి లేదు. మౌఖిక సంప్రదాయం ద్వారా భాష కొనసాగుతోంది. {{Historical populations |1901|4366 |1911|5087 |1921|4211 |1931|7098 |1941|9866 |1951|9898 |1961|10567 |1971|12334 |1981|24566 |1991|31765 |2001|36766 |2011|46901 |state= |title=ములుగు నగర జనాభా |footnote=మూలాలు:<ref name="Census 1951-61">{{cite book|title=పట్టణ అంచు అభివృద్ధి ప్రక్రియ: ఒక నమూనా|url=https://books.google.com/books?id=buz5csyXFmwC|publisher=Concept Publishing Company|page=25|last=Gopi|first=K.N|year=1978|accessdate=6 August 2013}}</ref><ref name="Census Hyderabad">{{cite web|title=భారతదేశంలోని బెంగళూరు, హైదరాబాద్ పట్టణ సముదాయాల ఆర్థిక వ్యవస్థ, జనాభా, పట్టణ విస్తరణపై తులనాత్మక అధ్యయనం|url=http://www.cicred.org/Eng/Seminars/Details/Seminars/PDE2007/Papers/IYER_Neelakantan_paperNairobi2007-project.pdf|last1=Iyer|first1=Neelakantan Krishna|last2=Kulkarni|first2=Sumati|last3=Raghavaswam|first3=V.|page=21|date=13 June 2007|publisher=circed.org|accessdate=10 December 2012}}</ref><ref name="greater Hyderabad">{{cite web|title=2011 జనగణన ప్రకారం 1 లక్షకు పైగా జనాభా కలిగిన నగరాలు|url=http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/India2/Table_2_PR_Cities_1Lakh_and_Above.pdf|page=11|year=2011|publisher=భారత ప్రభుత్వం|accessdate=10 December 2012}}</ref>}} == ఆరోగ్య సంరక్షణ == 100 పడకల మినీ మహాత్మా గాంధీ మెమోరియల్ ఆసుపత్రి నగరంలోని అతిపెద్ద ఆసుపత్రి. ఇది పొరుగున ఉన్న [[ఖమ్మం]], [[కరీంనగర్]] జిల్లాల నుంచి వచ్చే రోగులకు కూడా వైద్య సేవలు అందిస్తుంది.<ref>{{cite web|url=https://www.sehat.com/mmgm-mini-mahatma-gandhi-memorial-hospitals-mulug|title=ములుగులో ఎంఎంజీఎం (మహాత్మా గాంధీ మెమోరియల్) ఆసుపత్రి – Sehat|publisher=|accessdate=28 July 2015}}</ref> ప్రసూతి, ఛాతీ, క్షయ వ్యాధుల కోసం ఉన్న ప్రధాన ప్రభుత్వ ఆసుపత్రులతో పాటు అప్పయ్య, రవీందర్, స్టార్, సూపర్‌స్పెషాలిటీ, ఏరియా హాస్పిటల్, సెయింట్ ఆన్స్ వంటి అనేక ప్రైవేట్ ప్రత్యేక ఆసుపత్రులు కూడా ఉన్నాయి.<ref>{{cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/141029/nation-current-affairs/article/biomedical-wastes-pose-threat-lives|title=బయోమెడికల్ వ్యర్థాలు ప్రాణాలకు ముప్పుగా మారుతున్నాయి|work=[[డెక్కన్ క్రానికల్]]|date=29 October 2014 }}</ref> == మూలాలు == {{reflist}} [[వర్గం:ములుగు జిల్లా నగరాలు, పట్టణాలు]] 1ia6rhpbtywo7e6ywu3d3liwwb4k70m 2 509246 4955374 4955294 2026-09-09T12:22:24Z Vjsuseela 35888 4955374 wikitext text/x-wiki === [[వికీపీడియా:వాడుకరులకు సూచనలు]] === === '''వ్యాసంలో మూలాలను ఉల్లేఖించడం ఎలా?''' === వ్యాసంలో మూలాలను ఎలా ఉల్లేఖించాలి, అందులో ఎలాంటి లోపాలు జరుగుతాయి అనే విషయమై సమాచారాన్ని [[సహాయం:మూలాల ఉల్లేఖన పద్ధతులు, లోపాలు]] అనే పేజీలో చూడవచ్చు. ఈ అంశానికి సంబంధించి ఏమైనా సందేహాలుంటే ఇక్కడే, దీనికిందనే రాయండి.__ [[వాడుకరి:Chaduvari|చదువరి]] <small>([[వాడుకరి చర్చ:Chaduvari|చర్చ]] • [[ప్రత్యేక:చేర్పులు/Chaduvari|రచనలు]])</small> [[వికీపీడియా:రచ్చబండ#c-Chaduvari-20260530000100-వ్యాసంలో మూలాలను ఉల్లేఖించడం|00:01, 30 మే 2026 (UTC)]] === '''Harv, Sfn లాంటి పొట్టి మూలాల్లో no-target లోపాలు''' === ఇన్‌లైను మూలాలు ఇవ్వడానికి Cite book, Cite web, Cite journal లాంటి పలు CS1 మూసలు, Citatation అనే CS2 మూస వాడడం మామూలే. వీటిని వాడుతూనే మూలాలను ప్రదర్శించే మరొక పద్ధతి పొట్టి మూలాలు. అది ఇవ్వడంలో దొర్లే లోపాల గురించి చెప్పే సహాయకం "వికీపీడియా:వాడుకరులకు సూచనలు" పేజీలో [[వికీపీడియా:వాడుకరులకు సూచనలు#Harv, Sfn మూలాల్లో no-target లోపాలు|Harv, Sfn మూలాల్లో no-target లోపాలు]] విభాగంలో చూడవచ్చు. __ [[వాడుకరి:Chaduvari|చదువరి]] <small>([[వాడుకరి చర్చ:Chaduvari|చర్చ]] • [[ప్రత్యేక:చేర్పులు/Chaduvari|రచనలు]])</small> [[వికీపీడియా:రచ్చబండ#c-Chaduvari-20260607024300-Harv, Sfn లాంటి పొట్టి మూలాల్లో no-target|02:43, 7 జూన్ 2026 (UTC)]] === '''ప్రచురించాక మూలాల్లో లోపాలు లేవని నిర్థారించుకోవాలి''' === * కొత్త పేజీని ప్రచురించాక గానీ, పాత పేజీలో కొత్తగా మూలాలు చేర్చి ప్రచురించినపుడు గానీ మూలాల్లో లోపాలేమీ లేవని నిర్థారించుకోవాలి. లోపాలు ఉంటే ఆ పేజీ, కింది వర్గాల్లోకి చేరుతుంది. ** [[:వర్గం:మూలాల లోపాలున్న పేజీలు]] - ఖాళీ మూలం ఇవ్వడం, ఒకే మూలాన్ని పదేపదే నిర్వచించడం, "గమనికల"ను పాఠ్యంలో చేర్చి, సంబంధిత ప్రదర్శన మూసను ఇవ్వకపోవడం వలన ఈ లోపాలు ఏర్పడతాయి. ** [[:వర్గం:CS1 errors]] - మూలాల్లో వాడే CS1 మూసల్లో ఇచ్చే పరామితుల విలువలు సరిగా ఇవ్వకపోతే దొర్లే లోపాలు. ఇందులో 50 పైగా రకాల లోపాలు ఉన్నాయి. వీటికి ఒక్కొక్కదానికీ ప్రత్యేకించిన వర్గం ఉంది. అవి -CS1 errors: dates, CS1 errors: unrecognized parameter రూపంలో ఉంటాయి. అవన్నీ ఈ "CS1 errors" వర్గంలో ఉపవర్గాలుగా ఉంటాయి. ** [[:వర్గం:Harv and Sfn no-target errors]] - పొట్టి మూలాలు ఇచ్చి, సంబంధిత పొడుగు మూలాలు ఇవ్వకపోయినా, సరిగా ఇవ్వకపోయినా దొర్లే లోపాలు * పైవి కాకుండా పాఠ్యంతో పాటు మూస పేరును/పరామితి పేరును కూడా అనువదించినపుడు, సాఫ్టువేరుకు ఆ పేర్లు అర్థం కాక, లోపం చూపిస్తుంది. ఆ లోపం ఉన్న పేజీలు [[:వర్గం:మూలాల లోపాలున్న పేజీలు]] వర్గం లోకే చేరతాయి. ఈ లోపాలున్న పేజీలను ప్రత్యేకించి చూపేందుకు, వేరే వర్గం కూడా ఉంది. {{tl|మూసలను అనువదించారు}} అనే మూసను ఈ పేజీల్లో మానవికంగా చేర్చినపుడు ఆ పేజీ [[:వర్గం:మూలాల మూసలను అనువదించిన పేజీలు]] అనే వర్గం లోకి చేరుతుంది. తద్వారా ఈ లోపాలను గుర్తించవచ్చు. ** '''గమనిక''': ఈ లోపం మామూలుగా (డిఫాల్టుగా) కనబడదు. ప్రతీ వాడుకరికీ ప్రత్యేకించిన [[ప్రత్యేక:MyPage/common.css]] అనే పేజీలో కింది లైన్‌ను చేర్చుకుంటే ఈ లోపాలు కనిపిస్తాయి. ఈ పేజీ ప్రస్తుతం ఉనికిలో లేకపోతే, ఈ లైనుతో కొత్తగా సృష్టించుకోవాలి. ఉదాహరణకు [[వాడుకరి:Chaduvari/common.css|ఈ పేజీ]] చూడవచ్చు. డిఫాల్టుగా కనబడే సౌకర్యం భవిష్యత్తులో రావచ్చని భావిస్తున్నారు : {{code|.harv-error {display: inline !important;} /* display Module:Footnotes errors */|lang=css}} === '''మంచి వ్యాసాల వికీప్రాజెక్టు''' === వ్యాసాల్లోని నాణ్యత పెంచి, మంచి వ్యాసాలుగా మలచేందుకు [[వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/మంచి వ్యాసాల ఫ్యాక్టరీ]] అనే వికీప్రాజెక్టు మొదలుపెట్టాను. ఆసక్తి ఉన్నవారు చేరండి. __ [[వాడుకరి:Chaduvari|చదువరి]] <small>([[వాడుకరి చర్చ:Chaduvari|చర్చ]] • [[ప్రత్యేక:చేర్పులు/Chaduvari|రచనలు]])</small> [[వికీపీడియా:రచ్చబండ#c-Chaduvari-20260618061300-మంచి వ్యాసాల వికీప్రాజెక్టు|06:13, 18 జూన్ 2026 (UTC)]] === '''తెవికీలో తేదీ ఆకృతి''' === మన తేదీ ఆకృతి "'''2026 జూలై 1'''" లాగా ఉండాలన్న సంగతి మనకు తెలిసినదే! వ్యాసాల్లో వాడుకరులు ఈ ఆకృతినే వాడాలి. మూసలూ, మాడ్యూళ్ళు ఇతర తేదీ ఆకృతులను కూడా అనుమతిస్తాయి. గతంలో అవి ఇతర ఆకృతులను '''మాత్రమే''' ("1 జూలై 2026", "జూలై 1, 2026", "2026-07-02" వంటివి) అనుమతించేవి. తెవికీ తేదీ ఆకృతిని మనం విధానబద్ధం చేసుకున్నాక, అనేక మూసలు, మాడ్యూళ్ళలో కొత్త ఆకృతిని కూడా చేర్చుకున్నాం. అయితే, మూసలు మాడ్యూళ్ళ తాజా కూర్పులను దిగుమతి చేసుకుంటూ ఉంటాం కాబట్టి, అలా చేసుకున్నపుడు మనం చేసుకున్న మార్పులు పోతాయి. తాజాకూర్పులో ఆ మార్పులు మళ్ళీ చేసుకోవాలి. అలా చేసుకోనపుడు అవి మన తేదీ ఆకృతిని అంగీకరించవు. === వికీలింకులే ఇవ్వాలి === తెవికీలో తెవికీ పేజీలకు లింకులు ఇవ్వడానికి కొందరు యూఆరెల్ మొత్తాన్నీ లింకులో ఇస్తున్నారు (బయటి లింకు లాగా). ఒక్కోసారి పొట్టి లింకు తెచ్చి ఇస్తున్నారు. ఈ రెండూ ఇవ్వకూడదు; వికీలింకు ఇవ్వాలి. వికీలింకు ఇవ్వడానికి ఆ పేజీకి వెళ్ళకుండానే, ఉదాహరణకు, <nowiki>[[అమరావతి]]</nowiki> అని నేరుగా లింకు ఇచ్చేయొచ్చు.. === [[వికీపీడియా:మంచి వ్యాసాలు]] === వర్గీకరణలో మూలసూత్రం - వీలైనంత కనిష్ఠ స్థాయి వర్గం లోకి వ్యాసాన్ని చేర్చాలి. ఒక ఉదాహరణ చూద్దాం. === పనిచేసే సాఫ్టువేరు అంగాలు === * మీడియావికీ: వికీపీడియా అంటే ఇదే! పూర్తిగా పునాదుల నుండి రూపించి, అభివృద్ధి చేసిన సాఫ్టువేరు. మర్రిచెట్టు లాంటిది. దీన్ని ఫౌండేషను వారి డెవలప్‌మెంటు బృందం తయారుచేసింది. దీని నిర్వహణ, కొత్త అంశాల చేర్పులూ, పాతవాటికి మార్పులూ, అన్నీ ఈ బృందమే చేస్తుంది. దీనికి పొడిగింతలూ, యాడాన్లూ ఉన్నాయి. కోర్ సాఫ్టువేరు మర్రిచెట్టైతే, ఇవి ఊడల్లాంటివి. వీటిని ఈ బృందం తయారుచెయ్యదు, వాడుకునేవాళ్ళే తయారుచేసుకుంటారు. * గాడ్జెట్లు: పెద్ద ఊడల్లాంటివివి. మీడియావికీ సాఫ్టువేరు లోని అంశాలనే వాడుకుంటూ కొన్ని ప్రత్యేకమైన పనులు చేసేందుకు తయారుచేసిన చిన్నచిన్న సాఫ్టువేర్లివి. ట్వింకిల్ అలాంటిదే. ఈ గాడ్జెట్లు వాడుకరులందరికీ అందుబాటులో ఉంటాయి. వాడుకరులు తమ అభిరుచుల్లో వాటిని చేతనం చేసుకుని వాడుకోవచ్చు. వద్దనుకుంటే చేతనం చేసుకోనక్కరలేదు. * యూజర్‌స్క్రిప్టులు: ఇప్పుడిప్పుడే పుడుతున్న ఊడల్లాంటివి. ఇవి కూడా మీడియావికీ అంశాలను వాడుకుంటూ నిర్దుష్టమైన పనిని సాధిస్తాయి. ఇవి పైవాటి లాగా, అందరికీ అందుబాటులో ఉండవు. కేవలం వాటిని స్థాపించుకున్న వాడుకరులకు మాత్రమే అందుబాటులో ఉంటాయి. స్థాపించుకోవడమంటే, జావాస్క్రిప్టు ఫైలు (<nowiki>https://te.wikipedia.org/wiki/Special:MyPage/common.js</nowiki>) ఒకదాన్ని తయారుచేసుకోవడం. మనకు జావాస్క్రిప్టు రాయడం రాకపోతే, ఇతరులు రాసిన స్క్రిప్టును నడుపుకోవచ్చు. ఓ యూజర్‌స్క్రిప్టును కొంత మంది వాడి, దాని పనితో సంతృప్తి చెందితే, దాన్ని అందరికీ అందుబాటులోకి తెద్దామని సముదాయం భావిస్తే, యూజర్‌స్క్రిప్టుకు గాడ్జెట్టుగా ప్రమోషను ఇవ్వవచ్చు. ఈ గాడ్జెట్లు, యూజర్‌స్క్రిప్టులూ జావాస్క్రిప్టుతో మన బ్రౌజర్లలోనే నడుస్తాయి. ఇవి '''దిద్దుబాట్లు చెయ్యవు'''. మీడియావికీ కోర్ మాత్రం సర్వరులో నడుస్తుంది. ఈ గాడ్జెట్లు బాగున్నాయి, బాగా పనిచేస్తున్నాయి, వీటిని అందరికీ అందుబాటులో తేవచ్చు అని డెవలప్‌మెంటు బృందం భావిస్తే వాళ్ళు ప్రధాన మీడియావికీ సాఫ్టువేరులోనే దాన్ని ఇముడ్చవచ్చు. కూర్పుల "'''తేడా'''" పేజీలో ఉండే "రివిజన్ స్లైడరు" ఇలాంటిదే. జర్మను వికీపీడియాలో అది గాడ్జెటుగా మొదలై, ఆ తరువాత మీడియావికీ సాఫ్టువేరులో అంతర్భాగమైపోయింది. బాట్ అనేది ఇంకో రకం. ఇవి ఆటోమాటిగ్గా పేజీలలో '''దిద్దుబాట్లు చెయ్యగల''' సాఫ్టువేర్లు. వీటిని కూడా వాడుకునేవాళ్ళే తయారుచేసుకుంటారు. ఒక ఉదాహరణ: * "విజయవాడ రహదారులు" అనే వర్గం లోని పేజీలను చూడాలి. ఇది '''మీడియావికీ కోర్ సాఫ్టువేరు''' చూపిస్తుంది. * "విజయవాడ రహదారులు" అనే వర్గంలో, 4000 బైట్ల లోపు ఉన్న పేజీలను హైలైటు చేసి చూపించాలి. ఈ విశేషం మీడియావికీలో లేదు. దానికి ఒక జావాస్క్రిప్టు ఫైలు రాసుకోవచ్చు. ఆ జావాస్క్రిప్టును వాడుకరులు ఎవరికివారే స్థాపించుకుంటే అది, '''యూజర్‌స్క్రిప్టు'''. అందరికీ అందుబాటు లోకి తెస్తే అది '''గాడ్జెట్టు'''. ఈ వర్గం లోని పేజీల్లో ఏదైనా పేజీ తెరవగానే, అది ఎన్ని బైట్లు ఉందో చూసి, అది 4000 బైట్ల లోపు ఉంటే, ఆ సంగతి ఆ పేజీలో చూపిస్తుంది. * అలాంటి పేజీలన్నిటినీ వెతికి, వాటిని "విజయవాడ రహదారుల పేజీల్లో మొలకలు" అనే వర్గంలో వెయ్యాలి (అంటే దిద్దుబాటు చెయ్యాలన్నమాట). దానికి ఒక '''బాటు''' రాసుకోవాలి. స్సరే.. మరి ఆటోవికీబ్రౌజరు (ఏడబ్ల్యూబీ) అంటారు గదా, అదేంటి మరి? అదీ ఒక బాటు లాంటిదే. సెమీ ఆటోమాటిగ్గా దిద్దుబాట్లు చేసే పరికరం. బాటు రాయాలంటే సాఫ్టువేరు తెలిసి ఉండాలి. కానీ ఈ పరికరంలో బాటు ముందే రాసి పెట్టారు. ఇక దాన్ని వాడేసుకోడానికి సాఫ్టువేరు ప్రజ్ఞ అవసరం లేదు. ఏం పనులు చెయ్యాలో, ఎలా చెయ్యాలో, ఏ పేజీల్లో చెయ్యాలో.. చెబితే చాలు. పని అదే చేసేస్తుంది. === సామాన్యశకం === [[https://te.wikipedia.org/wiki/దస్త్రం:WLW_Project_growth_icon.svg|link=దస్త్రం:WLW_Project_growth_icon.svg|20x20px]] కాలగణనన కోసం మనం క్రీస్తుశకాన్ని విస్తృతంగా వాడుతున్న సంగతి అందరికీ తెలిసినదే. [[శాలివాహన శకం|శాలిశకం]], [[విక్రమాదిత్య శకం|విక్రమశకం]] వంటి భారతీయ శకాలు ఉన్నప్పటికీ భారతదేశంలో, అలాగే ప్రపంచవ్యాప్తంగా క్రీస్తుశకమే విస్తృతంగా వాడుకలో ఉంది. అయితే ఇది మత తటస్థంగా ఉండాలని భావించినవారు దీన్ని '''[[సామాన్య శకం|సామాన్యశకం]]''' (ఇంగ్లీషులో '''కామన్ ఎరా''') అని మార్చారు. తేదీలు ఏమీ మారవు, క్యాలెండరు ఏమీ మారదు, కేవలం క్రీస్తుశకం అనే పేరు స్థానే సామాన్యశకం అనేది వచ్చింది, అంతే. క్రీస్తుపూర్వం, క్రీ.పూ. అనేవి సామాన్యశకపూర్వం, సా.పూ. అయ్యాయి. క్రీస్తుశకం, క్రీ.శ. అనేవి సామాన్యశకం, సా.శ. అయ్యాయి. తెవికీలో పై రెండు విధానాలనూ వాడుతున్నారు. అయితే ఒక వ్యాసంలో ఒకే పద్ధతిని అనుసరిస్తే ఏకరీతిగా ఉంటుంది. ఇంతకీ.., ఆశ్చర్యం కలిగించే సంగతి ఏంటంటే - ఈ మార్పు ఆధునిక కాలంలో వచ్చింది కాదు. ఎప్పుడో 400 ఏళ్ళ కిందటే, 1700 ల్లోనే, ఈ ప్రతిపాదన వచ్చిందట. === తెవికీ గణాంకాలు === రెండు రకాలు. # తెవికీలో ఉన్న పేజీలు, దిద్దుబాట్లు, అవి చేసే వాడుకరులు వగైరాలకు సంబంధించిన గణాంకాలు # తెవికీ సందర్శకులు, సందర్శనలు, వాళ్ళు సందర్శించిన పేజీలకు సంబంధించిన గణాంకాలు మొదటి రకం గణాంకాలను కింది చోట్ల చూడవచ్చు: # [[ప్రత్యేక:గణాంకాలు]] - మీడియావికీ సాఫ్టువేరు తయారుచేస్తుంది. చాలా కొద్ది, స్థూల గణాంకాలు ఇందులో ఉంటాయి # [[వికీపీడియా:గణాంకాలు]]: విస్తారమైన గణాంకాలు. దాన్ని వికీపీడియా వాడుకరులే నిర్వహిస్తూంటారు. ఈ గణాంకాల ద్వారా వికీపీడియా కాలానుగుణంగా ఎలా పురోగమించిందో తెలుసుకోవచ్చు. # మనకు కావలసిన విధంగా గణాంకాల డేటాను నేరుగా డేటాబేసు నుండి తీసుకునే సౌలభ్యం కూడా ఉంది. అదే <nowiki>https://quarry.wmcloud.org/</nowiki> ఈ సైటును వాడుకోవాలంటే సీక్వెల్ (sql) భాష ఎంతోకొంత వచ్చి ఉండాలి # <nowiki>https://te.wikiscan.org/</nowiki> - ఇదొక గణాంకాల గని. తీరిగ్గా తవ్వుకుంటూ గణాంకాలు చూసుకోవచ్చు. పోతే, సందర్శకుల గణాంకాలు చూసేందుకు - # <nowiki>https://stats.wikimedia.org</nowiki> - ఇక్కడ సందర్శన గణాంకాలు విస్తారంగా దొరుకుతాయి. === లక్ష్యం <nowiki>{{మూలం పేజీ}}</nowiki> పేజీ) === మూసలను ప్రధానంగా రెండు రకాలనీ, ఒకటి ట్రాన్స్‌క్లూజననీ, రెండోది సబ్‌స్టిట్యూషననీ, ట్రాన్స్‌క్లూజనుకు <nowiki>{{మూసపేరు}}</nowiki> అనీ, సబ్‌స్టిట్యూషనును <nowiki>{{subst:మూసపేరు}}</nowiki> అనీ రాస్తామని కూడా తెలుసు. మూస పేజీని వేరే పేజీలో ట్రాన్స్‌క్లూడు చేసినట్లే, ఇతర పేరుబరుల్లోని పేజీలను కూడా ట్రాన్స్‌క్లూడు చెయ్యవచ్చు. మూస లాగా కాకుండా వాటికి ముందు, వాటి పేరుబరిని కూడా రాయాలి. ప్రధానబరి పేజీలకైతే '''<big>:</big>''' అని రాయాలి - <nowiki>{{:వ్యాసంపేరు}}</nowiki> లాగా. వికీపీడియా పేజీలకైతే <nowiki>{{వికీపీడియా:పేజీపేరు}}</nowiki> అనీ, సహాయం పేజీలకైతే <nowiki>{{సహాయం:పేజీపేరు}}</nowiki> అనీ, వర్గం పేజీలకైతే <nowiki>{{వర్గం:పేజీపేరు}}</nowiki> అనీ,.. ఇలా ట్రాన్స్‌క్లూడు చెయ్యాలి. మీడియావికీ పేరుబరి లోని పేజీలను <nowiki>{{మీడియావికీ:పేజీపేరు}}</nowiki> అని చేర్చాలి. వీటిని <nowiki>{{int:పేజీపేరు}}</nowiki> అని కూడా ట్రాన్స్‌క్లూడు చెయ్యవచ్చు. int అంటే interface అని అర్థం. మనకు వచ్చే ఇంటర్‌ఫేసు సందేశాలన్నీ మీడీయావికీ పేరుబరి లోనే ఉంటాయి. ఈ రెంటి మధ్య తేడాలు ఎన్నో, అవి ఏమిటో పూర్తిగా తెలీదు గానీ, నాకు ఒకటి మాత్రం తెలుసు. మీరూ తెలుసుకోవచ్చు, పెద్ద కష్టమేమీ కాదు. ప్రయత్నించండి. పేజీ మొత్తాన్నీ కాకుండా అందులో కొంత భాగాన్ని మాత్రమే ట్రాన్స్‌క్లూడు చెయ్యాలంటే, ఆ భాగాన్ని '''<nowiki><onlyinclude></nowiki> … <nowiki></onlyinclude></nowiki>''' అనే ట్యాగుల మధ్య పెడితే సరిపోతుంది. ఈ పేజీని వేరే పేజీలో ట్రాన్స్‌క్లూడు చేసినపుడు ఈ ట్యాగుల మధ్య ఉన్న పాఠ్యం మాత్రమే లక్ష్యం పేజీలోకి వస్తుంది, మిగతా పాఠ్యం రాదు. పేజీలోని ఒక విభాగాన్ని మాత్రమే వేరే పేజీలో ట్రాన్స్‌క్లూడు చెయ్యాలంటే, లక్ష్యం పేజీలో <nowiki>{{#section-h:PAGENAME|SECTIONNAME}}</nowiki> అని రాయాలి. ఉదాహరణకు [[అల్లూరి సీతారామరాజు]] పేజీలోని "కృష్ణదేవు పేట" అనే విభాగాన్ని ఇక్కడ ట్రాన్స్‌క్లూడు చెయ్యాలంటే, <nowiki>{{#section-h:అల్లూరి సీతారామరాజు|కృష్ణదేవు పేట}}</nowiki> అని రాయాలి. అలారాస్తే కింది పేరా వచ్చి ఇక్కడ చేరింది, చూడండి: 3vo0wumxotni4wy9cs3robqz6eqezg1 4955400 4955374 2026-09-09T13:19:06Z Vjsuseela 35888 /* లక్ష్యం {{మూలం పేజీ}} పేజీ) */ 4955400 wikitext text/x-wiki == చదువరిగారి సూచనలు == === [[వికీపీడియా:వాడుకరులకు సూచనలు]] === === '''వ్యాసంలో మూలాలను ఉల్లేఖించడం ఎలా?''' === వ్యాసంలో మూలాలను ఎలా ఉల్లేఖించాలి, అందులో ఎలాంటి లోపాలు జరుగుతాయి అనే విషయమై సమాచారాన్ని [[సహాయం:మూలాల ఉల్లేఖన పద్ధతులు, లోపాలు]] అనే పేజీలో చూడవచ్చు. ఈ అంశానికి సంబంధించి ఏమైనా సందేహాలుంటే ఇక్కడే, దీనికిందనే రాయండి.__ [[వాడుకరి:Chaduvari|చదువరి]] <small>([[వాడుకరి చర్చ:Chaduvari|చర్చ]] • [[ప్రత్యేక:చేర్పులు/Chaduvari|రచనలు]])</small> [[వికీపీడియా:రచ్చబండ#c-Chaduvari-20260530000100-వ్యాసంలో మూలాలను ఉల్లేఖించడం|00:01, 30 మే 2026 (UTC)]] === '''Harv, Sfn లాంటి పొట్టి మూలాల్లో no-target లోపాలు''' === ఇన్‌లైను మూలాలు ఇవ్వడానికి Cite book, Cite web, Cite journal లాంటి పలు CS1 మూసలు, Citatation అనే CS2 మూస వాడడం మామూలే. వీటిని వాడుతూనే మూలాలను ప్రదర్శించే మరొక పద్ధతి పొట్టి మూలాలు. అది ఇవ్వడంలో దొర్లే లోపాల గురించి చెప్పే సహాయకం "వికీపీడియా:వాడుకరులకు సూచనలు" పేజీలో [[వికీపీడియా:వాడుకరులకు సూచనలు#Harv, Sfn మూలాల్లో no-target లోపాలు|Harv, Sfn మూలాల్లో no-target లోపాలు]] విభాగంలో చూడవచ్చు. __ [[వాడుకరి:Chaduvari|చదువరి]] <small>([[వాడుకరి చర్చ:Chaduvari|చర్చ]] • [[ప్రత్యేక:చేర్పులు/Chaduvari|రచనలు]])</small> [[వికీపీడియా:రచ్చబండ#c-Chaduvari-20260607024300-Harv, Sfn లాంటి పొట్టి మూలాల్లో no-target|02:43, 7 జూన్ 2026 (UTC)]] === '''ప్రచురించాక మూలాల్లో లోపాలు లేవని నిర్థారించుకోవాలి''' === * కొత్త పేజీని ప్రచురించాక గానీ, పాత పేజీలో కొత్తగా మూలాలు చేర్చి ప్రచురించినపుడు గానీ మూలాల్లో లోపాలేమీ లేవని నిర్థారించుకోవాలి. లోపాలు ఉంటే ఆ పేజీ, కింది వర్గాల్లోకి చేరుతుంది. ** [[:వర్గం:మూలాల లోపాలున్న పేజీలు]] - ఖాళీ మూలం ఇవ్వడం, ఒకే మూలాన్ని పదేపదే నిర్వచించడం, "గమనికల"ను పాఠ్యంలో చేర్చి, సంబంధిత ప్రదర్శన మూసను ఇవ్వకపోవడం వలన ఈ లోపాలు ఏర్పడతాయి. ** [[:వర్గం:CS1 errors]] - మూలాల్లో వాడే CS1 మూసల్లో ఇచ్చే పరామితుల విలువలు సరిగా ఇవ్వకపోతే దొర్లే లోపాలు. ఇందులో 50 పైగా రకాల లోపాలు ఉన్నాయి. వీటికి ఒక్కొక్కదానికీ ప్రత్యేకించిన వర్గం ఉంది. అవి -CS1 errors: dates, CS1 errors: unrecognized parameter రూపంలో ఉంటాయి. అవన్నీ ఈ "CS1 errors" వర్గంలో ఉపవర్గాలుగా ఉంటాయి. ** [[:వర్గం:Harv and Sfn no-target errors]] - పొట్టి మూలాలు ఇచ్చి, సంబంధిత పొడుగు మూలాలు ఇవ్వకపోయినా, సరిగా ఇవ్వకపోయినా దొర్లే లోపాలు * పైవి కాకుండా పాఠ్యంతో పాటు మూస పేరును/పరామితి పేరును కూడా అనువదించినపుడు, సాఫ్టువేరుకు ఆ పేర్లు అర్థం కాక, లోపం చూపిస్తుంది. ఆ లోపం ఉన్న పేజీలు [[:వర్గం:మూలాల లోపాలున్న పేజీలు]] వర్గం లోకే చేరతాయి. ఈ లోపాలున్న పేజీలను ప్రత్యేకించి చూపేందుకు, వేరే వర్గం కూడా ఉంది. {{tl|మూసలను అనువదించారు}} అనే మూసను ఈ పేజీల్లో మానవికంగా చేర్చినపుడు ఆ పేజీ [[:వర్గం:మూలాల మూసలను అనువదించిన పేజీలు]] అనే వర్గం లోకి చేరుతుంది. తద్వారా ఈ లోపాలను గుర్తించవచ్చు. ** '''గమనిక''': ఈ లోపం మామూలుగా (డిఫాల్టుగా) కనబడదు. ప్రతీ వాడుకరికీ ప్రత్యేకించిన [[ప్రత్యేక:MyPage/common.css]] అనే పేజీలో కింది లైన్‌ను చేర్చుకుంటే ఈ లోపాలు కనిపిస్తాయి. ఈ పేజీ ప్రస్తుతం ఉనికిలో లేకపోతే, ఈ లైనుతో కొత్తగా సృష్టించుకోవాలి. ఉదాహరణకు [[వాడుకరి:Chaduvari/common.css|ఈ పేజీ]] చూడవచ్చు. డిఫాల్టుగా కనబడే సౌకర్యం భవిష్యత్తులో రావచ్చని భావిస్తున్నారు : {{code|.harv-error {display: inline !important;} /* display Module:Footnotes errors */|lang=css}} === '''మంచి వ్యాసాల వికీప్రాజెక్టు''' === వ్యాసాల్లోని నాణ్యత పెంచి, మంచి వ్యాసాలుగా మలచేందుకు [[వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/మంచి వ్యాసాల ఫ్యాక్టరీ]] అనే వికీప్రాజెక్టు మొదలుపెట్టాను. ఆసక్తి ఉన్నవారు చేరండి. __ [[వాడుకరి:Chaduvari|చదువరి]] <small>([[వాడుకరి చర్చ:Chaduvari|చర్చ]] • [[ప్రత్యేక:చేర్పులు/Chaduvari|రచనలు]])</small> [[వికీపీడియా:రచ్చబండ#c-Chaduvari-20260618061300-మంచి వ్యాసాల వికీప్రాజెక్టు|06:13, 18 జూన్ 2026 (UTC)]] === '''తెవికీలో తేదీ ఆకృతి''' === మన తేదీ ఆకృతి "'''2026 జూలై 1'''" లాగా ఉండాలన్న సంగతి మనకు తెలిసినదే! వ్యాసాల్లో వాడుకరులు ఈ ఆకృతినే వాడాలి. మూసలూ, మాడ్యూళ్ళు ఇతర తేదీ ఆకృతులను కూడా అనుమతిస్తాయి. గతంలో అవి ఇతర ఆకృతులను '''మాత్రమే''' ("1 జూలై 2026", "జూలై 1, 2026", "2026-07-02" వంటివి) అనుమతించేవి. తెవికీ తేదీ ఆకృతిని మనం విధానబద్ధం చేసుకున్నాక, అనేక మూసలు, మాడ్యూళ్ళలో కొత్త ఆకృతిని కూడా చేర్చుకున్నాం. అయితే, మూసలు మాడ్యూళ్ళ తాజా కూర్పులను దిగుమతి చేసుకుంటూ ఉంటాం కాబట్టి, అలా చేసుకున్నపుడు మనం చేసుకున్న మార్పులు పోతాయి. తాజాకూర్పులో ఆ మార్పులు మళ్ళీ చేసుకోవాలి. అలా చేసుకోనపుడు అవి మన తేదీ ఆకృతిని అంగీకరించవు. === వికీలింకులే ఇవ్వాలి === తెవికీలో తెవికీ పేజీలకు లింకులు ఇవ్వడానికి కొందరు యూఆరెల్ మొత్తాన్నీ లింకులో ఇస్తున్నారు (బయటి లింకు లాగా). ఒక్కోసారి పొట్టి లింకు తెచ్చి ఇస్తున్నారు. ఈ రెండూ ఇవ్వకూడదు; వికీలింకు ఇవ్వాలి. వికీలింకు ఇవ్వడానికి ఆ పేజీకి వెళ్ళకుండానే, ఉదాహరణకు, <nowiki>[[అమరావతి]]</nowiki> అని నేరుగా లింకు ఇచ్చేయొచ్చు.. === [[వికీపీడియా:మంచి వ్యాసాలు]] === వర్గీకరణలో మూలసూత్రం - వీలైనంత కనిష్ఠ స్థాయి వర్గం లోకి వ్యాసాన్ని చేర్చాలి. ఒక ఉదాహరణ చూద్దాం. === పనిచేసే సాఫ్టువేరు అంగాలు === * మీడియావికీ: వికీపీడియా అంటే ఇదే! పూర్తిగా పునాదుల నుండి రూపించి, అభివృద్ధి చేసిన సాఫ్టువేరు. మర్రిచెట్టు లాంటిది. దీన్ని ఫౌండేషను వారి డెవలప్‌మెంటు బృందం తయారుచేసింది. దీని నిర్వహణ, కొత్త అంశాల చేర్పులూ, పాతవాటికి మార్పులూ, అన్నీ ఈ బృందమే చేస్తుంది. దీనికి పొడిగింతలూ, యాడాన్లూ ఉన్నాయి. కోర్ సాఫ్టువేరు మర్రిచెట్టైతే, ఇవి ఊడల్లాంటివి. వీటిని ఈ బృందం తయారుచెయ్యదు, వాడుకునేవాళ్ళే తయారుచేసుకుంటారు. * గాడ్జెట్లు: పెద్ద ఊడల్లాంటివివి. మీడియావికీ సాఫ్టువేరు లోని అంశాలనే వాడుకుంటూ కొన్ని ప్రత్యేకమైన పనులు చేసేందుకు తయారుచేసిన చిన్నచిన్న సాఫ్టువేర్లివి. ట్వింకిల్ అలాంటిదే. ఈ గాడ్జెట్లు వాడుకరులందరికీ అందుబాటులో ఉంటాయి. వాడుకరులు తమ అభిరుచుల్లో వాటిని చేతనం చేసుకుని వాడుకోవచ్చు. వద్దనుకుంటే చేతనం చేసుకోనక్కరలేదు. * యూజర్‌స్క్రిప్టులు: ఇప్పుడిప్పుడే పుడుతున్న ఊడల్లాంటివి. ఇవి కూడా మీడియావికీ అంశాలను వాడుకుంటూ నిర్దుష్టమైన పనిని సాధిస్తాయి. ఇవి పైవాటి లాగా, అందరికీ అందుబాటులో ఉండవు. కేవలం వాటిని స్థాపించుకున్న వాడుకరులకు మాత్రమే అందుబాటులో ఉంటాయి. స్థాపించుకోవడమంటే, జావాస్క్రిప్టు ఫైలు (<nowiki>https://te.wikipedia.org/wiki/Special:MyPage/common.js</nowiki>) ఒకదాన్ని తయారుచేసుకోవడం. మనకు జావాస్క్రిప్టు రాయడం రాకపోతే, ఇతరులు రాసిన స్క్రిప్టును నడుపుకోవచ్చు. ఓ యూజర్‌స్క్రిప్టును కొంత మంది వాడి, దాని పనితో సంతృప్తి చెందితే, దాన్ని అందరికీ అందుబాటులోకి తెద్దామని సముదాయం భావిస్తే, యూజర్‌స్క్రిప్టుకు గాడ్జెట్టుగా ప్రమోషను ఇవ్వవచ్చు. ఈ గాడ్జెట్లు, యూజర్‌స్క్రిప్టులూ జావాస్క్రిప్టుతో మన బ్రౌజర్లలోనే నడుస్తాయి. ఇవి '''దిద్దుబాట్లు చెయ్యవు'''. మీడియావికీ కోర్ మాత్రం సర్వరులో నడుస్తుంది. ఈ గాడ్జెట్లు బాగున్నాయి, బాగా పనిచేస్తున్నాయి, వీటిని అందరికీ అందుబాటులో తేవచ్చు అని డెవలప్‌మెంటు బృందం భావిస్తే వాళ్ళు ప్రధాన మీడియావికీ సాఫ్టువేరులోనే దాన్ని ఇముడ్చవచ్చు. కూర్పుల "'''తేడా'''" పేజీలో ఉండే "రివిజన్ స్లైడరు" ఇలాంటిదే. జర్మను వికీపీడియాలో అది గాడ్జెటుగా మొదలై, ఆ తరువాత మీడియావికీ సాఫ్టువేరులో అంతర్భాగమైపోయింది. బాట్ అనేది ఇంకో రకం. ఇవి ఆటోమాటిగ్గా పేజీలలో '''దిద్దుబాట్లు చెయ్యగల''' సాఫ్టువేర్లు. వీటిని కూడా వాడుకునేవాళ్ళే తయారుచేసుకుంటారు. ఒక ఉదాహరణ: * "విజయవాడ రహదారులు" అనే వర్గం లోని పేజీలను చూడాలి. ఇది '''మీడియావికీ కోర్ సాఫ్టువేరు''' చూపిస్తుంది. * "విజయవాడ రహదారులు" అనే వర్గంలో, 4000 బైట్ల లోపు ఉన్న పేజీలను హైలైటు చేసి చూపించాలి. ఈ విశేషం మీడియావికీలో లేదు. దానికి ఒక జావాస్క్రిప్టు ఫైలు రాసుకోవచ్చు. ఆ జావాస్క్రిప్టును వాడుకరులు ఎవరికివారే స్థాపించుకుంటే అది, '''యూజర్‌స్క్రిప్టు'''. అందరికీ అందుబాటు లోకి తెస్తే అది '''గాడ్జెట్టు'''. ఈ వర్గం లోని పేజీల్లో ఏదైనా పేజీ తెరవగానే, అది ఎన్ని బైట్లు ఉందో చూసి, అది 4000 బైట్ల లోపు ఉంటే, ఆ సంగతి ఆ పేజీలో చూపిస్తుంది. * అలాంటి పేజీలన్నిటినీ వెతికి, వాటిని "విజయవాడ రహదారుల పేజీల్లో మొలకలు" అనే వర్గంలో వెయ్యాలి (అంటే దిద్దుబాటు చెయ్యాలన్నమాట). దానికి ఒక '''బాటు''' రాసుకోవాలి. స్సరే.. మరి ఆటోవికీబ్రౌజరు (ఏడబ్ల్యూబీ) అంటారు గదా, అదేంటి మరి? అదీ ఒక బాటు లాంటిదే. సెమీ ఆటోమాటిగ్గా దిద్దుబాట్లు చేసే పరికరం. బాటు రాయాలంటే సాఫ్టువేరు తెలిసి ఉండాలి. కానీ ఈ పరికరంలో బాటు ముందే రాసి పెట్టారు. ఇక దాన్ని వాడేసుకోడానికి సాఫ్టువేరు ప్రజ్ఞ అవసరం లేదు. ఏం పనులు చెయ్యాలో, ఎలా చెయ్యాలో, ఏ పేజీల్లో చెయ్యాలో.. చెబితే చాలు. పని అదే చేసేస్తుంది. === సామాన్యశకం === [[https://te.wikipedia.org/wiki/దస్త్రం:WLW_Project_growth_icon.svg|link=దస్త్రం:WLW_Project_growth_icon.svg|20x20px]] కాలగణనన కోసం మనం క్రీస్తుశకాన్ని విస్తృతంగా వాడుతున్న సంగతి అందరికీ తెలిసినదే. [[శాలివాహన శకం|శాలిశకం]], [[విక్రమాదిత్య శకం|విక్రమశకం]] వంటి భారతీయ శకాలు ఉన్నప్పటికీ భారతదేశంలో, అలాగే ప్రపంచవ్యాప్తంగా క్రీస్తుశకమే విస్తృతంగా వాడుకలో ఉంది. అయితే ఇది మత తటస్థంగా ఉండాలని భావించినవారు దీన్ని '''[[సామాన్య శకం|సామాన్యశకం]]''' (ఇంగ్లీషులో '''కామన్ ఎరా''') అని మార్చారు. తేదీలు ఏమీ మారవు, క్యాలెండరు ఏమీ మారదు, కేవలం క్రీస్తుశకం అనే పేరు స్థానే సామాన్యశకం అనేది వచ్చింది, అంతే. క్రీస్తుపూర్వం, క్రీ.పూ. అనేవి సామాన్యశకపూర్వం, సా.పూ. అయ్యాయి. క్రీస్తుశకం, క్రీ.శ. అనేవి సామాన్యశకం, సా.శ. అయ్యాయి. తెవికీలో పై రెండు విధానాలనూ వాడుతున్నారు. అయితే ఒక వ్యాసంలో ఒకే పద్ధతిని అనుసరిస్తే ఏకరీతిగా ఉంటుంది. ఇంతకీ.., ఆశ్చర్యం కలిగించే సంగతి ఏంటంటే - ఈ మార్పు ఆధునిక కాలంలో వచ్చింది కాదు. ఎప్పుడో 400 ఏళ్ళ కిందటే, 1700 ల్లోనే, ఈ ప్రతిపాదన వచ్చిందట. === తెవికీ గణాంకాలు === రెండు రకాలు. # తెవికీలో ఉన్న పేజీలు, దిద్దుబాట్లు, అవి చేసే వాడుకరులు వగైరాలకు సంబంధించిన గణాంకాలు # తెవికీ సందర్శకులు, సందర్శనలు, వాళ్ళు సందర్శించిన పేజీలకు సంబంధించిన గణాంకాలు మొదటి రకం గణాంకాలను కింది చోట్ల చూడవచ్చు: # [[ప్రత్యేక:గణాంకాలు]] - మీడియావికీ సాఫ్టువేరు తయారుచేస్తుంది. చాలా కొద్ది, స్థూల గణాంకాలు ఇందులో ఉంటాయి # [[వికీపీడియా:గణాంకాలు]]: విస్తారమైన గణాంకాలు. దాన్ని వికీపీడియా వాడుకరులే నిర్వహిస్తూంటారు. ఈ గణాంకాల ద్వారా వికీపీడియా కాలానుగుణంగా ఎలా పురోగమించిందో తెలుసుకోవచ్చు. # మనకు కావలసిన విధంగా గణాంకాల డేటాను నేరుగా డేటాబేసు నుండి తీసుకునే సౌలభ్యం కూడా ఉంది. అదే <nowiki>https://quarry.wmcloud.org/</nowiki> ఈ సైటును వాడుకోవాలంటే సీక్వెల్ (sql) భాష ఎంతోకొంత వచ్చి ఉండాలి # <nowiki>https://te.wikiscan.org/</nowiki> - ఇదొక గణాంకాల గని. తీరిగ్గా తవ్వుకుంటూ గణాంకాలు చూసుకోవచ్చు. పోతే, సందర్శకుల గణాంకాలు చూసేందుకు - # <nowiki>https://stats.wikimedia.org</nowiki> - ఇక్కడ సందర్శన గణాంకాలు విస్తారంగా దొరుకుతాయి. === లక్ష్యం <nowiki>{{మూలం పేజీ}}</nowiki> పేజీ) === మూసలను ప్రధానంగా రెండు రకాలనీ, ఒకటి ట్రాన్స్‌క్లూజననీ, రెండోది సబ్‌స్టిట్యూషననీ, ట్రాన్స్‌క్లూజనుకు <nowiki>{{మూసపేరు}}</nowiki> అనీ, సబ్‌స్టిట్యూషనును <nowiki>{{subst:మూసపేరు}}</nowiki> అనీ రాస్తామని కూడా తెలుసు. మూస పేజీని వేరే పేజీలో ట్రాన్స్‌క్లూడు చేసినట్లే, ఇతర పేరుబరుల్లోని పేజీలను కూడా ట్రాన్స్‌క్లూడు చెయ్యవచ్చు. మూస లాగా కాకుండా వాటికి ముందు, వాటి పేరుబరిని కూడా రాయాలి. ప్రధానబరి పేజీలకైతే '''<big>:</big>''' అని రాయాలి - <nowiki>{{:వ్యాసంపేరు}}</nowiki> లాగా. వికీపీడియా పేజీలకైతే <nowiki>{{వికీపీడియా:పేజీపేరు}}</nowiki> అనీ, సహాయం పేజీలకైతే <nowiki>{{సహాయం:పేజీపేరు}}</nowiki> అనీ, వర్గం పేజీలకైతే <nowiki>{{వర్గం:పేజీపేరు}}</nowiki> అనీ,.. ఇలా ట్రాన్స్‌క్లూడు చెయ్యాలి. మీడియావికీ పేరుబరి లోని పేజీలను <nowiki>{{మీడియావికీ:పేజీపేరు}}</nowiki> అని చేర్చాలి. వీటిని <nowiki>{{int:పేజీపేరు}}</nowiki> అని కూడా ట్రాన్స్‌క్లూడు చెయ్యవచ్చు. int అంటే interface అని అర్థం. మనకు వచ్చే ఇంటర్‌ఫేసు సందేశాలన్నీ మీడీయావికీ పేరుబరి లోనే ఉంటాయి. ఈ రెంటి మధ్య తేడాలు ఎన్నో, అవి ఏమిటో పూర్తిగా తెలీదు గానీ, నాకు ఒకటి మాత్రం తెలుసు. మీరూ తెలుసుకోవచ్చు, పెద్ద కష్టమేమీ కాదు. ప్రయత్నించండి. పేజీ మొత్తాన్నీ కాకుండా అందులో కొంత భాగాన్ని మాత్రమే ట్రాన్స్‌క్లూడు చెయ్యాలంటే, ఆ భాగాన్ని '''<nowiki><onlyinclude></nowiki> … <nowiki></onlyinclude></nowiki>''' అనే ట్యాగుల మధ్య పెడితే సరిపోతుంది. ఈ పేజీని వేరే పేజీలో ట్రాన్స్‌క్లూడు చేసినపుడు ఈ ట్యాగుల మధ్య ఉన్న పాఠ్యం మాత్రమే లక్ష్యం పేజీలోకి వస్తుంది, మిగతా పాఠ్యం రాదు. పేజీలోని ఒక విభాగాన్ని మాత్రమే వేరే పేజీలో ట్రాన్స్‌క్లూడు చెయ్యాలంటే, లక్ష్యం పేజీలో <nowiki>{{#section-h:PAGENAME|SECTIONNAME}}</nowiki> అని రాయాలి. ఉదాహరణకు [[అల్లూరి సీతారామరాజు]] పేజీలోని "కృష్ణదేవు పేట" అనే విభాగాన్ని ఇక్కడ ట్రాన్స్‌క్లూడు చెయ్యాలంటే, <nowiki>{{#section-h:అల్లూరి సీతారామరాజు|కృష్ణదేవు పేట}}</nowiki> అని రాయాలి. అలారాస్తే కింది పేరా వచ్చి ఇక్కడ చేరింది, చూడండి: === సర్వరు కాషెను తీసెయ్యడం === రెండు పద్ధతులు. * కొంచెం తేలిక పద్ధతి: ఏ పేజీలో ఉన్నామో ఆ పేజీ url ఉంటుంది కదా.. ఉదాహరణకు: "<nowiki>https://te.wikipedia.org/wiki/వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/యూజర్‌గ్రూపు-గూగుల్</nowiki> ఎడిటథాన్-5" అనే url నే తీసుకోండి. దానికి చివర ?action=purge ను చేర్చి ఎంటరు నొక్కండి. ఏ పేజీకైనా ఇంతే.. url చివర ?action=purge చేర్చడం, ఎంటరు నొక్కడం. * ఇంకా తేలిక పద్ధతి: ** మీ [[ప్రత్యేక:అభిరుచులు]] --> ఉపకరణాలు ట్యాబుకు వెళ్ళండి ** ఆ ట్యాబులో, "ప్రదర్శన" విభాగంలో, "గడియారం: వ్యక్తిగత పరికరాల పెట్టె పక్కన సమయాన్ని చూపిస్తుంది. దాన్ని నొక్కినపుడు ప్రస్తుత పేజీ కాషేను తొలగించి రీలోడు చేస్తుంది." అనే పెట్టెలో టిక్కు పెట్టండి. ** భద్రపరచండి. అంతే. ఇప్పుడు పేజీలో పైన కుడి మూలన, మనిషి ఐకనుతో ఒకడ్రాప్ డౌను మెనూ ఉంది కదా (వ్యక్తిగత మెనూ) అందులో అన్నిటికంటే కింద ఒక డిజిటల్ గడియారం కనిపిస్తుంది. ఏ పేజీకెళ్ళినా ఈ మెనూ ఉంటుంది, మెనూలో ఈ గడియారం ఉంటుంది. ఆ గడియారాన్ని నొక్కితే మీరు ఉన్న పేజీకి చెందిన సర్వరు కాషెను తీసేస్తుంది. అలా మన ప్రాజెక్టు పేజీలో గడియారాన్ని నొక్కితే, ఆ పెట్టెలో వ్యాసాల సంఖ్య 925 అని చూపిస్తుంది. నేను రోజుకు పది పదిహేను సార్లు ఇది చేస్తూంటాను. === వర్గంలో పేజీలను ఎలా పేర్చాలి === ఇపుడూ ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రానికి సంబంధించిన వ్యాసాలు ఒక పాతిక రాసామనుకుందాం. వాటి పేర్లన్నీ ఆంధ్రప్రదేశ్ అనే పదంతోనే మొదలౌతాయనుకుందాం -ఆంధ్రప్రదేశ్ చరిత్ర, ఆంధ్రప్రదేశ్ సంస్కృతి, ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో క్రీడలు, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాజకీయాలు, ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం, ఆంధ్రప్రదేశ్ జనాభా,.. ఇలా. వాటి పేర్లన్నీ ఆంధ్రప్రదేశ్‌తో మొదలౌతున్నాయి కాబట్టి, వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ అనే వర్గంలో అవన్నీ "ఆ" అనే అక్షరం కిందనే చేరతాయి. వర్గంలో ఉండే పేజీలన్నిటినీ అక్షర క్రమంలో పేర్చడం అనే ఆశయం, దీనివలన నెరవేరడం లేదు. అందుకే, వీటిని ఎలా పేర్చాలో సాఫ్టువేరుకు మనం చెబుతాం. ఈ పేజీని "చ" అక్షరం కింద పెట్టు, దీన్ని "స" కింద పెట్టు, దీన్ని "క" కింద, దీన్ని "ర" కింద, దీన్ని "ప" కింద,.. ఇలా పేర్చమని చెబుతాం. ఎలా చెప్పాలి? వర్గం పేరు రాస్తాం కదా.. <nowiki>[[వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్]]</nowiki> అని.. దాని పక్కనే ఒక పైపు పెట్టి ఏ అక్షరం కింద పెట్టాలో అది రాస్తాం, ఇలా - <nowiki>[[వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్|చ]]</nowiki> అని. మరి, "చ" తో మొదలయ్యే పేజీలు, ఆ వర్గంలో ఒకటి కంటే ఎక్కువ ఉంటే, వాటిని ఏ వరసలో పేర్చాలి? అపుడు రెండో అక్షరం కూడా రాయాలి. మరి రెండక్షరాలూ ఒకటే అయిన పేజీలుంటే? ఈ ప్రశ్నలను తట్టుకోలేం గానీ, ఒక పనిచేద్దాం.. <nowiki>[[వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్|చరిత్ర]]</nowiki>, <nowiki>[[వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్|క్రీడలు]]</nowiki>, <nowiki>[[వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్|రాజకీయాలు]]</nowiki>,.. ఇలా వ్యాస విషయాన్ని పూర్తిగా రాసేద్దాం. అప్పుడు చక్కగా ఆ వ్యాసం ఏ విషయానికి సంబంధించిందో ఆ విషయం ప్రకారం పేర్చేసినట్టు అవుతుంది. ఇదే పద్ధతి ఉపవర్గాలకు కూడా పాటించాలి. ఒక విశేషం.. అక్షర క్రమంలో పేర్చడమే కాకుండా, మిగతా అన్ని పేజీలకంటే ముందు, అంటే "అ" అక్షరం కంటే ముందు, పేజీలను పెట్టే వీలు ఒకటుంది. అంటే ముఖ్యమైన పేజీలను అక్షర క్రమంలో కాకుండా ప్రత్యేకంగా పేర్చవచ్చు. అందుకోసం <nowiki>[[వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్|*]]</nowiki> ఇలా చుక్కపెట్టాలి. అప్పుడా పేజీ "అ" కంటే ముందు, "1" కంటే ముందు "*" అనే విభాగంలో కనిపిస్తుంది. దీనికంటే కూడా పైన కనబడాలంటే <nowiki>[[వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్| ]]</nowiki> అని పైపు తరువాత ఒక స్పేసు పెట్టాలి. అప్పుడు ఆ పేజీ ఆ వర్గంలో అన్నిటి కంటే పైన, చుక్క కంటే పైన కనిపిస్తుంది. సాధారణంగా వర్గానికి చెందిన అత్యంత ముఖ్యమైన పేజీని ఇలా పేరుస్తారు. ఉదాహరణకు "వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్" లో "ఆంధ్రప్రదేశ్" అనే పేజీ ఇక్కడ ఉంటుంది. "వర్గం:తెలంగాణ" లో "తెలంగాణ" అనే పేజీ ఇక్కడ ఉంటుందన్నమాట. అద్సరే.. "ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఆరంభశూరులు", "వికీపీడియాలో విధ్వంసకులు" అనే పేజీల్లో వర్గం పేరు రాసాక, దాని చివర పైపు పెట్టాల్సిన అవసరం ఉందా? === వర్గాలు === మనం '''కొత్త వ్యాసాలను''' సృష్టిస్తున్నప్పుడు '''వర్గాలు (Categories)''' ఎంత కీలకమో మనందరికీ తెలిసిందే. ప్రస్తుతం మనం వ్యాసాలు సృష్టిస్తున్నప్పుడు తెవికీలో ఇదివరకేవున్న '''వర్గాలను చేర్చడం''' గానీ, '''కొత్త వర్గాలను''' సృష్టిస్ంచడం గానీ చేస్తుంటాం. అయితే '''అనువాద ఉపకరణం (Content Translation Tool)''' ఉపయోగించి వ్యాసాలను సృష్టిస్తున్నప్పుడు, '''వర్గాలు వాటంతట అవే''' వ్యాసంలోకి రావడానికి '''ఒక చిన్న పని''' చేస్తే సరిపోతుంది. తెవికీ వ్యాసాలకు ఆంగ్ల (ఇతర భాషల) వికీ వ్యాసాలతో '''వికీడేటా (Wikidata)''' ద్వారా ఎలాగైతే లింక్లు ఉంటాయో, వర్గాలకు కూడా అలాగే '''లింక్లు''' ఉంటాయి. మనం ఏదైనా కొత్త వర్గాన్ని సృష్టించినప్పుడు లేదా ఇప్పటికే ఉన్న వర్గాలను వ్యాసాలకు చేరుస్తున్నప్పుడు, ఆ వర్గానికి '''ఆంగ్ల వికీపీడియాలోని తత్సమాన వర్గం (English Category) లింక్‌ను వికీడేటాలో జోడిస్తే సరిపోతుంది'''. '''దీనివల్ల ఉపయోగాలు:''' * '''ఆటోమేటిక్ వర్గాలు:''' అనువాద ఉపకరణం ద్వారా ఆంగ్లం నుండి తెలుగులోకి వ్యాసాలను అనువదించినప్పుడు, వికీడేటా లింక్ ఆధారంగా తెలుగు వర్గాలు వాటంతట అవే వ్యాసంలోకి వచ్చి చేరుతాయి. * '''సమయం ఆదా:''' మనం ప్రతి వ్యాసానికి మానవీయంగా (Manually) వర్గాలను వెతికి చేర్చాల్సిన అవసరం ఉండదు. [[వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/వర్గాల పేర్ల, లింకుల క్రమబద్ధీకరణ]] * అయితే, పెట్‌స్కాన్ వాడి కొంత పని తగ్గించుకోవచ్చు. ఉదాహరణకు Indian women అనే వర్గంలో మొత్తం మొత్తం 1124 ఉపవర్గాలుండగా, వాటిలో తెవికీ వర్గాలతో లింకులు లేనివి 1053 ఉన్నాయి (ఈ లింకులో ఉంది). అలాగే భారతీయ మహిళలు అనే తెవికీ వర్గంలో ఎన్వికీ లింకులు లేని వర్గాలు 495 ఉన్నాయి (ఈ లింకులో ఉంది). ఈ రెండు జాబితాలను పక్కపక్కన పెట్టుకుని సంబంధం కుదిరిన వాటికి పెళ్ళిళ్ళు చేస్తూ పోవడమే. * వర్గవృక్షంలో శీర్షస్థానంలో ఉన్న వర్గాలను పక్కపక్కన పెట్టుకుని కింది వర్గాలను శోధిస్తూ, లింకులు కలుపుకుంటూ పోవడం. ఉదాహరణకు Category:People from Andhra Pradesh అనే వర్గానికి వెళ్ళి, అక్కడి నుండి People from Andhra Pradesh by distric అనే ఉపవర్గానికి వెళ్తే అందులో ఉన్న ఉపవర్గాలన్నిటికీ వరసబెట్టి లింకులు కలపవచ్చు. అలాగే తెలంగాణ. అలాగే వివిధ ఇతర రాష్ట్రాల వర్గాలు. * ఇంగ్లీషులో ఉండడం దాదాపుగా అసంభవం అనుకున్న వర్గాలను పక్కన పెట్టెయ్యాలి. ఉదాహరణకు గుంటూరు జిల్లా శాస్త్రవేత్తలు లాంటివి, ఇరు రాష్ట్రాల మండలాలు పట్టణాలకు చెందిన వర్గాలు ఇవి ఇంగ్లీషులో ఉండే అవకాశం లేదు. వాటిని పక్కనపెట్టేస్తే సంభావ్యవర్గాలపై ముందు పనిచెయ్యవచ్చు === స్వంత పురస్కారం === తెవికీలో మనం ఎప్పటి నుండి కృషిచేస్తున్నాం, ఎంత పని చేసాం అనేదాన్ని బట్టి మనకు మనమే ఒక పురస్కారం ఇచ్చుకునే అంశం ఇది. {{tl|Service award progress}} అనే మూసను మన వాడుకరిపేజీలో పెట్టుకుని, అందులో మనం ఎప్పుడు తెవికీలో నమోదు చేసుకున్నామో, ఎన్ని దిద్దుబాట్లు చేసామో ఇస్తే మనకు సూటయ్యే పురస్కారాన్ని అది ఇస్తుంది. ఒక్క తెవికీలోనే కాదు, అసలు వికీమీడియా ప్రాజెక్టుల్లో ఎప్పుడు చేరామో, మొత్తం ప్రాజెక్టులన్నిటిలోనూ కలిపి ఎన్ని దిద్దుబాట్లు చేసామో కూడా ఇవ్వవచ్చు. ఇన్ని దిద్దుబాట్లు ఎప్పుడు చేసావు అని తెవికీ మనల్ని సందేహించదు -మనం అబద్ధాలు చెప్పమని దానికి కూడా తెలుసు. === దాగిన వర్గాలు కనిపిస్తున్నాయా? === వ్యాసాల్లో అడుగున వర్గాలుంటాయి కదా. అక్కడ కనబడే వర్గాలే కాకుండా కనబడని వర్గాలు కూడా ఉంటాయి. పేజీ నిర్వహణకు సంబంధించి పలు వర్గాలు అక్కడ కనిపిస్తాయి. మూలాల్లో లోపాలను చూపించే వర్గాలు కూడా అలా దాచిపెట్టి ఉంటాయి. నిర్వహణకు చెందిన వర్గాలు కాబట్టి అవి పాఠకులకు అవసరం లేదు. అంచేత వాళ్ళకు కనబడకుండా, సంపాదకులకు మాత్రమే కనబడేలా వాటిని దాచి ఉంచుతాం. మనకు కూడా అవి అప్రమేయంగా (డిఫాల్టుగా) కనబడవు. [[ప్రత్యేక:అభిరుచులు|మన అభిరుచుల్లో]], రూపురేఖలు ట్యాబులో, "'''{{int:Tog-showhiddencats}}'''" అనే అంశానికి టిక్కు పెట్టుకుంటేనే మనకు అవి కనిపిస్తాయి. వ్యాసాలు మంచి స్థితిలో ఉండేలా చూడాల్సినవాళ్ళం కాబట్టి, ఈ అంశాన్ని మనం చేతనం చేసుకుని ఉంచుకోవాలి. === పొట్టి మూలాలు === ప్రాజెక్టుకు సమర్పించిన వ్యాసాల్లో పొట్టి మూలాలకు జోడీగా ఉండే పొడుగు మూలాలను నిర్వచించనందున లోపాలు తలెత్తిన పేజీలు 87 ఉన్నాయి. ఈ జాబితాను ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఈ పేజీలన్నీ [[:వర్గం:Harv and Sfn no-target errors|Harv and Sfn no-target errors]] అనే వర్గంలో ఉంటాయి. ఒక్కొక్క పేజీలో ఎన్నేసి మూలాలు ఇలాంటివి ఉన్నాయో తెలీదు. ఎన్ని మూలాలు ఇలా లక్ష్యం లేకుండా ఉంటే అన్ని మూలాలు అసలు లేనట్టే లెక్క. ఈ 87 లో ఒకటో రెండో [[:వర్గం:Harv and Sfn multiple-target errors|Harv and Sfn multiple-target errors]] అనే వర్గంలో ఉన్నాయి. ఈ పేజీల్లో లోపాలు మామూలుగా కనబడవు. కనబడాలంటే [[ప్రత్యేక:నాపేజీ/common.css|మన కామన్ సీయెస్సెస్ పేజీలో]] (వాడుకరి:Chaduvari/Common.css పేజీలో ఉన్నట్టు) కింది లైను పెట్టుకోవాలి: .harv-error {display: inline !important;} /* display Module:Footnotes errors */ qj3um8qr4y7celmzq56xf002cninrv2 2 509283 4955542 4955315 2026-09-10T02:11:04Z యర్రా రామారావు 28161 4955542 javascript text/javascript // తెలుగు వికీపీడియా వ్యాసాల్లో ఆంగ్ల-సంబంధిత లింకులను గుర్తించి, తగిన తెలుగు శీర్షికలను సూచించే స్క్రిప్ట్ // // రెండు రకాల లింకులను ఒకే పాస్‌లో గుర్తిస్తుంది: // Type A: బయటి en.wikipedia.org లింకులు // - [https://en.wikipedia.org/wiki/Title టెక్స్ట్] (raw external URL) // - [[:en:Title|టెక్స్ట్]] (ఇంటర్‌వికీ, అదే href కు resolve అవుతుంది) // Type B: తెవికీ లోపలి internal లింకులు, కానీ target శీర్షిక ఇంకా ఆంగ్లంలోనే ఉన్నవి // - [[Title|టెక్స్ట్]] / [[:Title|టెక్స్ట్]] (te.wikipedia లోపలి లింక్, ఆంగ్ల టైటిల్) // // రెండు రకాలకూ ఒకే en.wikipedia langlinks lookup వాడతాం (title ఆంగ్లంలో ఉంటే, దాని తెలుగు // సమానార్థం వెతకడం) కాబట్టి, ఒకే బ్యాచ్డ్ API కాల్స్ సెట్‌తో రెండింటినీ కవర్ చేయొచ్చు. mw.hook('wikipage.content').add(function ($content) { var action = mw.config.get('wgAction'); var namespace = mw.config.get('wgNamespaceNumber'); var ALLOWED_NAMESPACES = [0, 2, 3]; // ప్రధాన వ్యాసాలు, User, User talk (sandbox టెస్టింగ్) if (action !== 'view' || $.inArray(namespace, ALLOWED_NAMESPACES) === -1) { return; } // పాత వెర్షన్ల నోటీసులు ఏవైనా మిగిలి ఉంటే తీసివేయడం $('#en-link-notice, #en-title-link-notice, #en-combined-link-notice').remove(); function escapeHtml(str) { return $('<div>').text(str == null ? '' : str).html(); } var TELUGU_RANGE = /[\u0C00-\u0C7F]/; var LATIN_LETTER = /[A-Za-z]/; var NON_ARTICLE_NAMESPACE_PREFIX = /^(File|Image|Category|Template|Talk|User|User_talk|Wikipedia|Help|Portal|Module|MediaWiki|Special):/i; var typeAEntries = []; // బయటి en.wikipedia.org లింకులు var typeBEntries = []; // internal ఆంగ్ల-శీర్షిక లింకులు var allLinks = $content.find('a').filter(function () { var $link = $(this); return $link.closest('.mw-parser-output').length > 0 && !$link.closest('.reflist, .references, .navbox, .infobox, #catlinks').length; }); allLinks.each(function (index) { var $link = $(this); var href = $link.attr('href') || ''; var linkText = $link.text(); // ---- Type A: en.wikipedia.org కు వెళ్ళే లింక్ ---- var enwikiMatch = href.match(/en\.wikipedia\.org\/wiki\/([^?#]+)/); if (enwikiMatch) { var enTitle; try { enTitle = decodeURIComponent(enwikiMatch[1]).replace(/_/g, ' '); } catch (e) { return; // మాల్‌ఫార్మ్డ్ URI } if (/^(File|Image):/i.test(enTitle)) { return; // ఫైల్ లింకులు వద్దు } $link.css({ 'background-color': '#ffe6e6', 'border': '1px solid #ff0000', 'padding': '1px 3px', 'border-radius': '3px' }); typeAEntries.push({ id: 'combo-a-' + index, linkText: linkText, lookupTitle: enTitle }); return; } // ---- Type B: internal లింక్, ఆంగ్ల శీర్షిక ---- if ($link.hasClass('external')) { return; // బాహ్య లింకులు (ఇతర డొమైన్లు) వద్దు } var wikiPathMatch = href.match(/\/wiki\/([^?#]+)/); if (!wikiPathMatch) { return; } var titlePart; try { titlePart = decodeURIComponent(wikiPathMatch[1]).replace(/_/g, ' '); } catch (e) { return; } if (NON_ARTICLE_NAMESPACE_PREFIX.test(titlePart)) { return; } if (TELUGU_RANGE.test(titlePart) || !LATIN_LETTER.test(titlePart)) { return; } if (titlePart.trim().indexOf(' ') === -1) { return; // ఒకే-పదం శీర్షికలు (NASA వంటివి) వద్దు } $link.css({ 'background-color': '#ffe6e6', 'border': '1px solid #ff0000', 'padding': '1px 3px', 'border-radius': '3px' }); typeBEntries.push({ id: 'combo-b-' + index, linkText: linkText, lookupTitle: titlePart, isRedLink: $link.hasClass('new') }); }); if (typeAEntries.length === 0 && typeBEntries.length === 0) { return; } function buildListHtml(entries, kind) { var html = '<ol style="margin-top: 4px; margin-bottom: 0; padding-left: 20px;">'; $.each(entries, function (i, entry) { if (kind === 'A') { html += '<li id="' + entry.id + '"><b>' + escapeHtml(entry.linkText) + '</b> (ఆంగ్ల శీర్షిక: <i>' + escapeHtml(entry.lookupTitle) + '</i>) - <span class="te-status">తనిఖీ చేస్తోంది...</span></li>'; } else { var statusLabel = entry.isRedLink ? '<span style="color:#dc3545;">ఎర్రలింక్</span>' : '<span style="color:#28a745;">నీలిలింక్</span>'; html += '<li id="' + entry.id + '"><b>' + escapeHtml(entry.linkText) + '</b> (target: <i>' + escapeHtml(entry.lookupTitle) + '</i>, ' + statusLabel + ') - <span class="te-status">తనిఖీ చేస్తోంది...</span></li>'; } }); html += '</ol>'; return html; } var sectionsHtml = ''; if (typeAEntries.length > 0) { sectionsHtml += '<div style="margin-top:8px;"><strong>1. బయటి ఆంగ్ల ఇంటర్‌వికీ లింకులు (' + typeAEntries.length + '):</strong>' + buildListHtml(typeAEntries, 'A') + '</div>'; } if (typeBEntries.length > 0) { sectionsHtml += '<div style="margin-top:8px;"><strong>2. ఆంగ్ల శీర్షిక internal లింకులు (' + typeBEntries.length + '):</strong>' + buildListHtml(typeBEntries, 'B') + '</div>'; } var noticeContainer = $('<div id="en-combined-link-notice" style="background: #fff3cd; color: #856404; padding: 12px; border: 1px solid #ffeeba; margin-bottom: 15px; border-radius: 4px;">' + '<strong>గమనిక:</strong> ఈ వ్యాసంలో ఆంగ్ల-సంబంధిత లింకులు కనుగొనబడ్డాయి. (తెలుగు శీర్షికల కోసం వెతుకుతోంది...)' + sectionsHtml + '</div>'); $('#firstHeading').after(noticeContainer); // ---- రెండు రకాల ఎంట్రీల నుండి ఉమ్మడి యూనిక్ టైటిల్స్ జాబితా, ఒకే బ్యాచ్డ్ లుకప్ కోసం ---- var allEntries = typeAEntries.concat(typeBEntries); var uniqueTitles = []; $.each(allEntries, function (i, entry) { if ($.inArray(entry.lookupTitle, uniqueTitles) === -1) { uniqueTitles.push(entry.lookupTitle); } }); var BATCH_SIZE = 50; var batches = []; for (var i = 0; i < uniqueTitles.length; i += BATCH_SIZE) { batches.push(uniqueTitles.slice(i, i + BATCH_SIZE)); } var titleToTeMap = {}; var batchPromises = $.map(batches, function (batchTitles) { return $.ajax({ url: 'https://en.wikipedia.org/w/api.php', data: { action: 'query', prop: 'langlinks', titles: batchTitles.join('|'), lllang: 'te', redirects: 1, format: 'json', origin: '*' }, dataType: 'json' }).then( function (data) { var query = data.query || {}; var titleAliasMap = {}; $.each(batchTitles, function (i, t) { titleAliasMap[t] = t; }); $.each(query.normalized || [], function (i, n) { if (titleAliasMap.hasOwnProperty(n.from)) { titleAliasMap[n.from] = n.to; } }); $.each(query.redirects || [], function (i, r) { $.each(titleAliasMap, function (orig, cur) { if (cur === r.from) { titleAliasMap[orig] = r.to; } }); }); var normalizedToTe = {}; $.each(query.pages || {}, function (pageId, page) { var teTitle = null; if (page.langlinks && page.langlinks.length > 0) { teTitle = page.langlinks[0]['*']; } normalizedToTe[page.title] = teTitle; }); $.each(batchTitles, function (i, origTitle) { var normalized = titleAliasMap[origTitle]; titleToTeMap[origTitle] = normalizedToTe.hasOwnProperty(normalized) ? normalizedToTe[normalized] : null; }); }, function () { $.each(batchTitles, function (i, origTitle) { titleToTeMap[origTitle] = null; }); return $.Deferred().resolve(); } ); }); $.when.apply($, batchPromises).always(function () { $.each(typeAEntries, function (i, entry) { var $item = $('#' + entry.id); var teTitle = titleToTeMap[entry.lookupTitle]; if (teTitle) { $item.find('.te-status').html('<strong style="color:#28a745;">తెలుగు వ్యాసం ఉంది:</strong> <a href="/wiki/' + encodeURIComponent(teTitle.replace(/ /g, '_')) + '" target="_blank">' + escapeHtml(teTitle) + '</a>'); } else { $item.find('.te-status').html('<span style="color:#dc3545;">(తెలుగు వికీలో ఇంకా వ్యాసం లేదు)</span>'); } }); $.each(typeBEntries, function (i, entry) { var $item = $('#' + entry.id); var teTitle = titleToTeMap[entry.lookupTitle]; if (teTitle) { $item.find('.te-status').html('<strong style="color:#28a745;">సూచించిన తెలుగు శీర్షిక:</strong> <a href="/wiki/' + encodeURIComponent(teTitle.replace(/ /g, '_')) + '" target="_blank">' + escapeHtml(teTitle) + '</a> (రీటార్గెట్ చేయవచ్చు)'); } else { $item.find('.te-status').html('<span style="color:#dc3545;">(సమానార్థ వ్యాసం దొరకలేదు)</span>'); } }); }); }); pb0rc8q1fvvmxyicnt5sjhseyzulz7h 4955548 4955542 2026-09-10T02:28:15Z యర్రా రామారావు 28161 4955548 javascript text/javascript // తెలుగు వికీపీడియా వ్యాసాల్లో ఆంగ్ల-సంబంధిత లింకులను గుర్తించి, తగిన తెలుగు శీర్షికలను సూచించే స్క్రిప్ట్ // // రెండు రకాల లింకులను ఒకే పాస్‌లో గుర్తిస్తుంది: // Type A: బయటి en.wikipedia.org లింకులు // - [https://en.wikipedia.org/wiki/Title టెక్స్ట్] (raw external URL) // - [[:en:Title|టెక్స్ట్]] (ఇంటర్‌వికీ, అదే href కు resolve అవుతుంది) // Type B: తెవికీ లోపలి internal లింకులు, కానీ target శీర్షిక ఇంకా ఆంగ్లంలోనే ఉన్నవి // - [[Title|టెక్స్ట్]] / [[:Title|టెక్స్ట్]] (te.wikipedia లోపలి లింక్, ఆంగ్ల టైటిల్) // // రెండు రకాలకూ ఒకే en.wikipedia langlinks lookup వాడతాం (title ఆంగ్లంలో ఉంటే, దాని తెలుగు // సమానార్థం వెతకడం) కాబట్టి, ఒకే బ్యాచ్డ్ API కాల్స్ సెట్‌తో రెండింటినీ కవర్ చేయొచ్చు. mw.hook('wikipage.content').add(function ($content) { var action = mw.config.get('wgAction'); var namespace = mw.config.get('wgNamespaceNumber'); var ALLOWED_NAMESPACES = [0, 2, 3]; // ప్రధాన వ్యాసాలు, User, User talk (sandbox టెస్టింగ్) if (action !== 'view' || $.inArray(namespace, ALLOWED_NAMESPACES) === -1) { return; } // పాత వెర్షన్ల నోటీసులు ఏవైనా మిగిలి ఉంటే తీసివేయడం $('#en-link-notice, #en-title-link-notice, #en-combined-link-notice').remove(); function escapeHtml(str) { return $('<div>').text(str == null ? '' : str).html(); } var TELUGU_RANGE = /[\u0C00-\u0C7F]/; var LATIN_LETTER = /[A-Za-z]/; var NON_ARTICLE_NAMESPACE_PREFIX = /^(File|Image|Category|Template|Talk|User|User_talk|Wikipedia|Help|Portal|Module|MediaWiki|Special):/i; var typeAEntries = []; // బయటి en.wikipedia.org లింకులు var typeBEntries = []; // internal ఆంగ్ల-శీర్షిక లింకులు var allLinks = $content.find('a').filter(function () { var $link = $(this); return $link.closest('.mw-parser-output').length > 0 && !$link.closest('.reflist, .references, .navbox, .infobox, #catlinks').length; }); allLinks.each(function (index) { var $link = $(this); var href = $link.attr('href') || ''; var linkText = $link.text(); // ---- Type A: en.wikipedia.org కు వెళ్ళే లింక్ ---- var enwikiMatch = href.match(/en\.wikipedia\.org\/wiki\/([^?#]+)/); if (enwikiMatch) { var enTitle; try { enTitle = decodeURIComponent(enwikiMatch[1]).replace(/_/g, ' '); } catch (e) { return; // మాల్‌ఫార్మ్డ్ URI } if (/^(File|Image):/i.test(enTitle)) { return; // ఫైల్ లింకులు వద్దు } $link.css({ 'background-color': '#ffe6e6', 'border': '1px solid #ff0000', 'padding': '1px 3px', 'border-radius': '3px' }); typeAEntries.push({ id: 'combo-a-' + index, linkText: linkText, lookupTitle: enTitle }); return; } // ---- Type B: internal లింక్, ఆంగ్ల శీర్షిక ---- if ($link.hasClass('external')) { return; // బాహ్య లింకులు (ఇతర డొమైన్లు) వద్దు } var wikiPathMatch = href.match(/\/wiki\/([^?#]+)/); if (!wikiPathMatch) { return; } var titlePart; try { titlePart = decodeURIComponent(wikiPathMatch[1]).replace(/_/g, ' '); } catch (e) { return; } if (NON_ARTICLE_NAMESPACE_PREFIX.test(titlePart)) { return; } if (TELUGU_RANGE.test(titlePart) || !LATIN_LETTER.test(titlePart)) { return; } if (/^[A-Z0-9]+$/.test(titlePart.trim())) { return; // పూర్తిగా పెద్ద అక్షరాలతో ఉన్న సంక్షిప్త పదాలను మాత్రమే వదిలేయడం (NASA, ISRO వంటివి) - // ఒకే-పదం అయినా టైటిల్-కేస్‌లో ఉంటే (Vihāra, Chaitya, Stupa వంటివి) ఫ్లాగ్ చేయాలి } $link.css({ 'background-color': '#ffe6e6', 'border': '1px solid #ff0000', 'padding': '1px 3px', 'border-radius': '3px' }); typeBEntries.push({ id: 'combo-b-' + index, linkText: linkText, lookupTitle: titlePart, isRedLink: $link.hasClass('new') }); }); if (typeAEntries.length === 0 && typeBEntries.length === 0) { return; } function buildListHtml(entries, kind) { var html = '<ol style="margin-top: 4px; margin-bottom: 0; padding-left: 20px;">'; $.each(entries, function (i, entry) { if (kind === 'A') { html += '<li id="' + entry.id + '"><b>' + escapeHtml(entry.linkText) + '</b> (ఆంగ్ల శీర్షిక: <i>' + escapeHtml(entry.lookupTitle) + '</i>) - <span class="te-status">తనిఖీ చేస్తోంది...</span></li>'; } else { var statusLabel = entry.isRedLink ? '<span style="color:#dc3545;">ఎర్రలింక్</span>' : '<span style="color:#28a745;">నీలిలింక్</span>'; html += '<li id="' + entry.id + '"><b>' + escapeHtml(entry.linkText) + '</b> (target: <i>' + escapeHtml(entry.lookupTitle) + '</i>, ' + statusLabel + ') - <span class="te-status">తనిఖీ చేస్తోంది...</span></li>'; } }); html += '</ol>'; return html; } var sectionsHtml = ''; if (typeAEntries.length > 0) { sectionsHtml += '<div style="margin-top:8px;"><strong>1. బయటి ఆంగ్ల ఇంటర్‌వికీ లింకులు (' + typeAEntries.length + '):</strong>' + buildListHtml(typeAEntries, 'A') + '</div>'; } if (typeBEntries.length > 0) { sectionsHtml += '<div style="margin-top:8px;"><strong>2. ఆంగ్ల శీర్షిక internal లింకులు (' + typeBEntries.length + '):</strong>' + buildListHtml(typeBEntries, 'B') + '</div>'; } var noticeContainer = $('<div id="en-combined-link-notice" style="background: #fff3cd; color: #856404; padding: 12px; border: 1px solid #ffeeba; margin-bottom: 15px; border-radius: 4px;">' + '<strong>గమనిక:</strong> ఈ వ్యాసంలో ఆంగ్ల-సంబంధిత లింకులు కనుగొనబడ్డాయి. (తెలుగు శీర్షికల కోసం వెతుకుతోంది...)' + sectionsHtml + '</div>'); $('#firstHeading').after(noticeContainer); // ---- రెండు రకాల ఎంట్రీల నుండి ఉమ్మడి యూనిక్ టైటిల్స్ జాబితా, ఒకే బ్యాచ్డ్ లుకప్ కోసం ---- var allEntries = typeAEntries.concat(typeBEntries); var uniqueTitles = []; $.each(allEntries, function (i, entry) { if ($.inArray(entry.lookupTitle, uniqueTitles) === -1) { uniqueTitles.push(entry.lookupTitle); } }); var BATCH_SIZE = 50; var batches = []; for (var i = 0; i < uniqueTitles.length; i += BATCH_SIZE) { batches.push(uniqueTitles.slice(i, i + BATCH_SIZE)); } var titleToTeMap = {}; var batchPromises = $.map(batches, function (batchTitles) { return $.ajax({ url: 'https://en.wikipedia.org/w/api.php', data: { action: 'query', prop: 'langlinks', titles: batchTitles.join('|'), lllang: 'te', redirects: 1, format: 'json', origin: '*' }, dataType: 'json' }).then( function (data) { var query = data.query || {}; var titleAliasMap = {}; $.each(batchTitles, function (i, t) { titleAliasMap[t] = t; }); $.each(query.normalized || [], function (i, n) { if (titleAliasMap.hasOwnProperty(n.from)) { titleAliasMap[n.from] = n.to; } }); $.each(query.redirects || [], function (i, r) { $.each(titleAliasMap, function (orig, cur) { if (cur === r.from) { titleAliasMap[orig] = r.to; } }); }); var normalizedToTe = {}; $.each(query.pages || {}, function (pageId, page) { var teTitle = null; if (page.langlinks && page.langlinks.length > 0) { teTitle = page.langlinks[0]['*']; } normalizedToTe[page.title] = teTitle; }); $.each(batchTitles, function (i, origTitle) { var normalized = titleAliasMap[origTitle]; titleToTeMap[origTitle] = normalizedToTe.hasOwnProperty(normalized) ? normalizedToTe[normalized] : null; }); }, function () { $.each(batchTitles, function (i, origTitle) { titleToTeMap[origTitle] = null; }); return $.Deferred().resolve(); } ); }); $.when.apply($, batchPromises).always(function () { $.each(typeAEntries, function (i, entry) { var $item = $('#' + entry.id); var teTitle = titleToTeMap[entry.lookupTitle]; if (teTitle) { $item.find('.te-status').html('<strong style="color:#28a745;">తెలుగు వ్యాసం ఉంది:</strong> <a href="/wiki/' + encodeURIComponent(teTitle.replace(/ /g, '_')) + '" target="_blank">' + escapeHtml(teTitle) + '</a>'); } else { $item.find('.te-status').html('<span style="color:#dc3545;">(తెలుగు వికీలో ఇంకా వ్యాసం లేదు)</span>'); } }); $.each(typeBEntries, function (i, entry) { var $item = $('#' + entry.id); var teTitle = titleToTeMap[entry.lookupTitle]; if (teTitle) { $item.find('.te-status').html('<strong style="color:#28a745;">సూచించిన తెలుగు శీర్షిక:</strong> <a href="/wiki/' + encodeURIComponent(teTitle.replace(/ /g, '_')) + '" target="_blank">' + escapeHtml(teTitle) + '</a> (రీటార్గెట్ చేయవచ్చు)'); } else { $item.find('.te-status').html('<span style="color:#dc3545;">(సమానార్థ వ్యాసం దొరకలేదు)</span>'); } }); }); }); ssmv1wsvugsm091nmr4xz82qmacfiko 4955581 4955548 2026-09-10T04:26:41Z యర్రా రామారావు 28161 4955581 javascript text/javascript // తెలుగు వికీపీడియా వ్యాసాల్లో ఆంగ్ల-సంబంధిత లింకులను గుర్తించి, తగిన తెలుగు శీర్షికలను సూచించే స్క్రిప్ట్ // // రెండు రకాల లింకులను ఒకే పాస్‌లో గుర్తిస్తుంది: // Type A: బయటి en.wikipedia.org లింకులు // - [https://en.wikipedia.org/wiki/Title టెక్స్ట్] (raw external URL) // - [[:en:Title|టెక్స్ట్]] (ఇంటర్‌వికీ, అదే href కు resolve అవుతుంది) // Type B: తెవికీ లోపలి internal లింకులు, కానీ target శీర్షిక ఇంకా ఆంగ్లంలోనే ఉన్నవి // - [[Title|టెక్స్ట్]] / [[:Title|టెక్స్ట్]] (te.wikipedia లోపలి లింక్, ఆంగ్ల టైటిల్) // // రెండు రకాలకూ ఒకే en.wikipedia langlinks lookup వాడతాం (title ఆంగ్లంలో ఉంటే, దాని తెలుగు // సమానార్థం వెతకడం) కాబట్టి, ఒకే బ్యాచ్డ్ API కాల్స్ సెట్‌తో రెండింటినీ కవర్ చేయొచ్చు. mw.hook('wikipage.content').add(function ($content) { var action = mw.config.get('wgAction'); var namespace = mw.config.get('wgNamespaceNumber'); var ALLOWED_NAMESPACES = [0]; // ప్రధాన వ్యాస namespace మాత్రమే (production వాడకానికి సిద్ధమైంది) if (action !== 'view' || $.inArray(namespace, ALLOWED_NAMESPACES) === -1) { return; } // పాత వెర్షన్ల నోటీసులు ఏవైనా మిగిలి ఉంటే తీసివేయడం $('#en-link-notice, #en-title-link-notice, #en-combined-link-notice').remove(); function escapeHtml(str) { return $('<div>').text(str == null ? '' : str).html(); } var TELUGU_RANGE = /[\u0C00-\u0C7F]/; var LATIN_LETTER = /[A-Za-z]/; var NON_ARTICLE_NAMESPACE_PREFIX = /^(File|Image|Category|Template|Talk|User|User_talk|Wikipedia|Help|Portal|Module|MediaWiki|Special):/i; var typeAEntries = []; // బయటి en.wikipedia.org లింకులు var typeBEntries = []; // internal ఆంగ్ల-శీర్షిక లింకులు var allLinks = $content.find('a').filter(function () { var $link = $(this); return $link.closest('.mw-parser-output').length > 0 && !$link.closest('.reflist, .references, .navbox, .infobox, #catlinks').length; }); allLinks.each(function (index) { var $link = $(this); var href = $link.attr('href') || ''; var linkText = $link.text(); // ---- Type A: en.wikipedia.org కు వెళ్ళే లింక్ ---- var enwikiMatch = href.match(/en\.wikipedia\.org\/wiki\/([^?#]+)/); if (enwikiMatch) { var enTitle; try { enTitle = decodeURIComponent(enwikiMatch[1]).replace(/_/g, ' '); } catch (e) { return; // మాల్‌ఫార్మ్డ్ URI } if (/^(File|Image):/i.test(enTitle)) { return; // ఫైల్ లింకులు వద్దు } $link.css({ 'background-color': '#ffe6e6', 'border': '1px solid #ff0000', 'padding': '1px 3px', 'border-radius': '3px' }); typeAEntries.push({ id: 'combo-a-' + index, linkText: linkText, lookupTitle: enTitle }); return; } // ---- Type B: internal లింక్, ఆంగ్ల శీర్షిక ---- if ($link.hasClass('external')) { return; // బాహ్య లింకులు (ఇతర డొమైన్లు) వద్దు } var wikiPathMatch = href.match(/\/wiki\/([^?#]+)/); if (!wikiPathMatch) { return; } var titlePart; try { titlePart = decodeURIComponent(wikiPathMatch[1]).replace(/_/g, ' '); } catch (e) { return; } if (NON_ARTICLE_NAMESPACE_PREFIX.test(titlePart)) { return; } if (TELUGU_RANGE.test(titlePart) || !LATIN_LETTER.test(titlePart)) { return; } if (/^[A-Z0-9]+$/.test(titlePart.trim())) { return; // పూర్తిగా పెద్ద అక్షరాలతో ఉన్న సంక్షిప్త పదాలను మాత్రమే వదిలేయడం (NASA, ISRO వంటివి) - // ఒకే-పదం అయినా టైటిల్-కేస్‌లో ఉంటే (Vihāra, Chaitya, Stupa వంటివి) ఫ్లాగ్ చేయాలి } $link.css({ 'background-color': '#ffe6e6', 'border': '1px solid #ff0000', 'padding': '1px 3px', 'border-radius': '3px' }); typeBEntries.push({ id: 'combo-b-' + index, linkText: linkText, lookupTitle: titlePart, isRedLink: $link.hasClass('new') }); }); if (typeAEntries.length === 0 && typeBEntries.length === 0) { return; } function buildListHtml(entries, kind) { var html = '<ol style="margin-top: 4px; margin-bottom: 0; padding-left: 20px;">'; $.each(entries, function (i, entry) { if (kind === 'A') { html += '<li id="' + entry.id + '"><b>' + escapeHtml(entry.linkText) + '</b> (ఆంగ్ల శీర్షిక: <i>' + escapeHtml(entry.lookupTitle) + '</i>) - <span class="te-status">తనిఖీ చేస్తోంది...</span></li>'; } else { var statusLabel = entry.isRedLink ? '<span style="color:#dc3545;">ఎర్రలింక్</span>' : '<span style="color:#28a745;">నీలిలింక్</span>'; html += '<li id="' + entry.id + '"><b>' + escapeHtml(entry.linkText) + '</b> (target: <i>' + escapeHtml(entry.lookupTitle) + '</i>, ' + statusLabel + ') - <span class="te-status">తనిఖీ చేస్తోంది...</span></li>'; } }); html += '</ol>'; return html; } var sectionsHtml = ''; if (typeAEntries.length > 0) { sectionsHtml += '<div style="margin-top:8px;"><strong>1. బయటి ఆంగ్ల ఇంటర్‌వికీ లింకులు (' + typeAEntries.length + '):</strong>' + buildListHtml(typeAEntries, 'A') + '</div>'; } if (typeBEntries.length > 0) { sectionsHtml += '<div style="margin-top:8px;"><strong>2. ఆంగ్ల శీర్షిక internal లింకులు (' + typeBEntries.length + '):</strong>' + buildListHtml(typeBEntries, 'B') + '</div>'; } var noticeContainer = $('<div id="en-combined-link-notice" style="background: #fff3cd; color: #856404; padding: 12px; border: 1px solid #ffeeba; margin-bottom: 15px; border-radius: 4px;">' + '<strong>గమనిక:</strong> ఈ వ్యాసంలో ఆంగ్ల-సంబంధిత లింకులు కనుగొనబడ్డాయి. (తెలుగు శీర్షికల కోసం వెతుకుతోంది...) ' + '<button id="en-link-copy-btn" disabled style="margin-left:6px; padding:2px 8px; font-size:0.9em; cursor:not-allowed;">డేటా తయారవుతోంది...</button>' + sectionsHtml + '</div>'); $('#firstHeading').after(noticeContainer); // ---- రెండు రకాల ఎంట్రీల నుండి ఉమ్మడి యూనిక్ టైటిల్స్ జాబితా, ఒకే బ్యాచ్డ్ లుకప్ కోసం ---- var allEntries = typeAEntries.concat(typeBEntries); var uniqueTitles = []; $.each(allEntries, function (i, entry) { if ($.inArray(entry.lookupTitle, uniqueTitles) === -1) { uniqueTitles.push(entry.lookupTitle); } }); var BATCH_SIZE = 50; var batches = []; for (var i = 0; i < uniqueTitles.length; i += BATCH_SIZE) { batches.push(uniqueTitles.slice(i, i + BATCH_SIZE)); } var titleToTeMap = {}; var batchPromises = $.map(batches, function (batchTitles) { return $.ajax({ url: 'https://en.wikipedia.org/w/api.php', data: { action: 'query', prop: 'langlinks', titles: batchTitles.join('|'), lllang: 'te', redirects: 1, format: 'json', origin: '*' }, dataType: 'json' }).then( function (data) { var query = data.query || {}; var titleAliasMap = {}; $.each(batchTitles, function (i, t) { titleAliasMap[t] = t; }); $.each(query.normalized || [], function (i, n) { if (titleAliasMap.hasOwnProperty(n.from)) { titleAliasMap[n.from] = n.to; } }); $.each(query.redirects || [], function (i, r) { $.each(titleAliasMap, function (orig, cur) { if (cur === r.from) { titleAliasMap[orig] = r.to; } }); }); var normalizedToTe = {}; $.each(query.pages || {}, function (pageId, page) { var teTitle = null; if (page.langlinks && page.langlinks.length > 0) { teTitle = page.langlinks[0]['*']; } normalizedToTe[page.title] = teTitle; }); $.each(batchTitles, function (i, origTitle) { var normalized = titleAliasMap[origTitle]; titleToTeMap[origTitle] = normalizedToTe.hasOwnProperty(normalized) ? normalizedToTe[normalized] : null; }); }, function () { $.each(batchTitles, function (i, origTitle) { titleToTeMap[origTitle] = null; }); return $.Deferred().resolve(); } ); }); $.when.apply($, batchPromises).always(function () { $.each(typeAEntries, function (i, entry) { var $item = $('#' + entry.id); var teTitle = titleToTeMap[entry.lookupTitle]; if (teTitle) { $item.find('.te-status').html('<strong style="color:#28a745;">తెలుగు వ్యాసం ఉంది:</strong> <a href="/wiki/' + encodeURIComponent(teTitle.replace(/ /g, '_')) + '" target="_blank">' + escapeHtml(teTitle) + '</a>'); } else { $item.find('.te-status').html('<span style="color:#dc3545;">(తెలుగు వికీలో ఇంకా వ్యాసం లేదు)</span>'); } }); $.each(typeBEntries, function (i, entry) { var $item = $('#' + entry.id); var teTitle = titleToTeMap[entry.lookupTitle]; if (teTitle) { $item.find('.te-status').html('<strong style="color:#28a745;">సూచించిన తెలుగు శీర్షిక:</strong> <a href="/wiki/' + encodeURIComponent(teTitle.replace(/ /g, '_')) + '" target="_blank">' + escapeHtml(teTitle) + '</a> (రీటార్గెట్ చేయవచ్చు)'); } else { $item.find('.te-status').html('<span style="color:#dc3545;">(సమానార్థ వ్యాసం దొరకలేదు)</span>'); } }); // ---- "నిర్వహణ పేజీ" లో పోగు చేయడానికి డేటాను వికీటెక్స్ట్ టేబుల్‌గా క్లిప్‌బోర్డ్‌కు కాపీ చేసే బటన్ ---- // ఇది పూర్తిగా అదనపు ఫీచర్ - పైన ఉన్న Type A/B రెండరింగ్ లాజిక్‌ను తాకదు var pageTitle = mw.config.get('wgPageName').replace(/_/g, ' '); function buildCopyRows(entries, typeLabel) { var rows = ''; $.each(entries, function (i, entry) { var teTitle = titleToTeMap[entry.lookupTitle]; var statusText = typeLabel === 'A' ? 'బయటి లింక్' : (entry.isRedLink ? 'ఎర్రలింక్' : 'నీలిలింక్'); rows += '\n|-\n| ' + pageTitle + ' || ' + typeLabel + ' || ' + entry.linkText + ' || ' + entry.lookupTitle + ' || ' + statusText + ' || ' + (teTitle || 'దొరకలేదు'); }); return rows; } var $copyBtn = $('#en-link-copy-btn'); $copyBtn.prop('disabled', false).css('cursor', 'pointer').text('📋 డేటా కాపీ చేయి'); $copyBtn.on('click', function () { var wikitext = '{| class="wikitable"\n! వ్యాసం !! రకం !! లింక్ టెక్స్ట్ !! Target శీర్షిక !! స్థితి !! సూచించిన తెలుగు శీర్షిక' + buildCopyRows(typeAEntries, 'A') + buildCopyRows(typeBEntries, 'B') + '\n|}'; if (navigator.clipboard && navigator.clipboard.writeText) { navigator.clipboard.writeText(wikitext).then(function () { var original = $copyBtn.text(); $copyBtn.text('✅ కాపీ అయ్యింది!'); setTimeout(function () { $copyBtn.text(original); }, 2000); }, function () { window.prompt('క్లిప్‌బోర్డ్ యాక్సెస్ విఫలమైంది. ఈ టెక్స్ట్‌ను మాన్యువల్‌గా కాపీ చేయండి:', wikitext); }); } else { window.prompt('ఈ టెక్స్ట్‌ను మాన్యువల్‌గా కాపీ చేయండి:', wikitext); } }); }); }); 3kpxv8mjqjs6neudkmabin2b00iu49m 4955662 4955581 2026-09-10T11:22:59Z యర్రా రామారావు 28161 4955662 javascript text/javascript // తెలుగు వికీపీడియా వ్యాసాల్లో ఆంగ్ల-సంబంధిత లింకులను గుర్తించి, తగిన తెలుగు శీర్షికలను సూచించే స్క్రిప్ట్ // // రెండు రకాల లింకులను ఒకే పాస్‌లో గుర్తిస్తుంది: // Type A: బయటి en.wikipedia.org లింకులు // - [https://en.wikipedia.org/wiki/Title టెక్స్ట్] (raw external URL) // - [[:en:Title|టెక్స్ట్]] (ఇంటర్‌వికీ, అదే href కు resolve అవుతుంది) // Type B: తెవికీ లోపలి internal లింకులు, కానీ target శీర్షిక ఇంకా ఆంగ్లంలోనే ఉన్నవి // - [[Title|టెక్స్ట్]] / [[:Title|టెక్స్ట్]] (te.wikipedia లోపలి లింక్, ఆంగ్ల టైటిల్) // // రెండు రకాలకూ ఒకే en.wikipedia langlinks lookup వాడతాం (title ఆంగ్లంలో ఉంటే, దాని తెలుగు // సమానార్థం వెతకడం) కాబట్టి, ఒకే బ్యాచ్డ్ API కాల్స్ సెట్‌తో రెండింటినీ కవర్ చేయొచ్చు. mw.hook('wikipage.content').add(function ($content) { var action = mw.config.get('wgAction'); var namespace = mw.config.get('wgNamespaceNumber'); var ALLOWED_NAMESPACES = [0]; // ప్రధాన వ్యాస namespace మాత్రమే (production వాడకానికి సిద్ధమైంది) if (action !== 'view' || $.inArray(namespace, ALLOWED_NAMESPACES) === -1) { return; } // పాత వెర్షన్ల నోటీసులు ఏవైనా మిగిలి ఉంటే తీసివేయడం $('#en-link-notice, #en-title-link-notice, #en-combined-link-notice').remove(); function escapeHtml(str) { return $('<div>').text(str == null ? '' : str).html(); } var TELUGU_RANGE = /[\u0C00-\u0C7F]/; var LATIN_LETTER = /[A-Za-z]/; var NON_ARTICLE_NAMESPACE_PREFIX = /^(File|Image|Category|Template|Talk|User|User_talk|Wikipedia|Help|Portal|Module|MediaWiki|Special):/i; var typeAEntries = []; // బయటి en.wikipedia.org లింకులు var typeBEntries = []; // internal ఆంగ్ల-శీర్షిక లింకులు var highlightedLinks = []; // టోగుల్ బటన్ కోసం - హైలైట్ చేసిన అన్ని లింకుల జాబితా var allLinks = $content.find('a').filter(function () { var $link = $(this); return $link.closest('.mw-parser-output').length > 0 && !$link.closest('.reflist, .references, .navbox, .infobox, #catlinks').length; }); allLinks.each(function (index) { var $link = $(this); var href = $link.attr('href') || ''; var linkText = $link.text(); // ---- Type A: en.wikipedia.org కు వెళ్ళే లింక్ ---- var enwikiMatch = href.match(/en\.wikipedia\.org\/wiki\/([^?#]+)/); if (enwikiMatch) { var enTitle; try { enTitle = decodeURIComponent(enwikiMatch[1]).replace(/_/g, ' '); } catch (e) { return; // మాల్‌ఫార్మ్డ్ URI } if (/^(File|Image):/i.test(enTitle)) { return; // ఫైల్ లింకులు వద్దు } $link.css({ 'background-color': '#ffe6e6', 'border': '1px solid #ff0000', 'padding': '1px 3px', 'border-radius': '3px' }); highlightedLinks.push($link); typeAEntries.push({ id: 'combo-a-' + index, linkText: linkText, lookupTitle: enTitle }); return; } // ---- Type B: internal లింక్, ఆంగ్ల శీర్షిక ---- if ($link.hasClass('external')) { return; // బాహ్య లింకులు (ఇతర డొమైన్లు) వద్దు } var wikiPathMatch = href.match(/\/wiki\/([^?#]+)/); if (!wikiPathMatch) { return; } var titlePart; try { titlePart = decodeURIComponent(wikiPathMatch[1]).replace(/_/g, ' '); } catch (e) { return; } if (NON_ARTICLE_NAMESPACE_PREFIX.test(titlePart)) { return; } if (TELUGU_RANGE.test(titlePart) || !LATIN_LETTER.test(titlePart)) { return; } if (/^[A-Z0-9]+$/.test(titlePart.trim())) { return; // పూర్తిగా పెద్ద అక్షరాలతో ఉన్న సంక్షిప్త పదాలను మాత్రమే వదిలేయడం (NASA, ISRO వంటివి) - // ఒకే-పదం అయినా టైటిల్-కేస్‌లో ఉంటే (Vihāra, Chaitya, Stupa వంటివి) ఫ్లాగ్ చేయాలి } $link.css({ 'background-color': '#ffe6e6', 'border': '1px solid #ff0000', 'padding': '1px 3px', 'border-radius': '3px' }); highlightedLinks.push($link); typeBEntries.push({ id: 'combo-b-' + index, linkText: linkText, lookupTitle: titlePart, isRedLink: $link.hasClass('new') }); }); if (typeAEntries.length === 0 && typeBEntries.length === 0) { return; } function buildListHtml(entries, kind) { var html = '<ol style="margin-top: 4px; margin-bottom: 0; padding-left: 20px;">'; $.each(entries, function (i, entry) { if (kind === 'A') { html += '<li id="' + entry.id + '"><b>' + escapeHtml(entry.linkText) + '</b> (ఆంగ్ల శీర్షిక: <i>' + escapeHtml(entry.lookupTitle) + '</i>) - <span class="te-status">తనిఖీ చేస్తోంది...</span></li>'; } else { var statusLabel = entry.isRedLink ? '<span style="color:#dc3545;">ఎర్రలింక్</span>' : '<span style="color:#28a745;">నీలిలింక్</span>'; html += '<li id="' + entry.id + '"><b>' + escapeHtml(entry.linkText) + '</b> (target: <i>' + escapeHtml(entry.lookupTitle) + '</i>, ' + statusLabel + ') - <span class="te-status">తనిఖీ చేస్తోంది...</span></li>'; } }); html += '</ol>'; return html; } var sectionsHtml = ''; if (typeAEntries.length > 0) { sectionsHtml += '<div style="margin-top:8px;"><strong>1. బయటి ఆంగ్ల ఇంటర్‌వికీ లింకులు (' + typeAEntries.length + '):</strong>' + buildListHtml(typeAEntries, 'A') + '</div>'; } if (typeBEntries.length > 0) { sectionsHtml += '<div style="margin-top:8px;"><strong>2. ఆంగ్ల శీర్షిక internal లింకులు (' + typeBEntries.length + '):</strong>' + buildListHtml(typeBEntries, 'B') + '</div>'; } var noticeContainer = $('<div id="en-combined-link-notice" style="background: #fff3cd; color: #856404; padding: 12px; border: 1px solid #ffeeba; margin-bottom: 15px; border-radius: 4px;">' + '<div>' + '<strong>గమనిక:</strong> ఈ వ్యాసంలో ఆంగ్ల-సంబంధిత లింకులు కనుగొనబడ్డాయి. (తెలుగు శీర్షికల కోసం వెతుకుతోంది...) ' + '<button id="en-link-copy-btn" disabled style="margin-left:6px; padding:2px 8px; font-size:0.9em; cursor:not-allowed;">డేటా తయారవుతోంది...</button> ' + '<button id="en-link-toggle-btn" style="margin-left:4px; padding:2px 8px; font-size:0.9em; cursor:pointer;">🙈 వ్యాసం అసలు రూపం చూడండి</button>' + '</div>' + '<div id="en-link-notice-body">' + sectionsHtml + '</div>' + '</div>'); $('#firstHeading').after(noticeContainer); // ---- టోగుల్ బటన్: హైలైట్‌లు + నోటీసు బాడీని దాచి, వ్యాసం అసలు రూపం చూపడానికి ---- var highlightsOn = true; $('#en-link-toggle-btn').on('click', function () { highlightsOn = !highlightsOn; if (highlightsOn) { $('#en-link-notice-body').show(); $.each(highlightedLinks, function (i, $l) { $l.css({ 'background-color': '#ffe6e6', 'border': '1px solid #ff0000', 'padding': '1px 3px', 'border-radius': '3px' }); }); $(this).text('🙈 వ్యాసం అసలు రూపం చూడండి'); } else { $('#en-link-notice-body').hide(); $.each(highlightedLinks, function (i, $l) { $l.css({ 'background-color': '', 'border': '', 'padding': '', 'border-radius': '' }); }); $(this).text('👁️ స్క్రిప్టు ఫలితాలు చూపు'); } }); // ---- రెండు రకాల ఎంట్రీల నుండి ఉమ్మడి యూనిక్ టైటిల్స్ జాబితా, ఒకే బ్యాచ్డ్ లుకప్ కోసం ---- var allEntries = typeAEntries.concat(typeBEntries); var uniqueTitles = []; $.each(allEntries, function (i, entry) { if ($.inArray(entry.lookupTitle, uniqueTitles) === -1) { uniqueTitles.push(entry.lookupTitle); } }); var BATCH_SIZE = 50; var batches = []; for (var i = 0; i < uniqueTitles.length; i += BATCH_SIZE) { batches.push(uniqueTitles.slice(i, i + BATCH_SIZE)); } var titleToTeMap = {}; var batchPromises = $.map(batches, function (batchTitles) { return $.ajax({ url: 'https://en.wikipedia.org/w/api.php', data: { action: 'query', prop: 'langlinks', titles: batchTitles.join('|'), lllang: 'te', redirects: 1, format: 'json', origin: '*' }, dataType: 'json' }).then( function (data) { var query = data.query || {}; var titleAliasMap = {}; $.each(batchTitles, function (i, t) { titleAliasMap[t] = t; }); $.each(query.normalized || [], function (i, n) { if (titleAliasMap.hasOwnProperty(n.from)) { titleAliasMap[n.from] = n.to; } }); $.each(query.redirects || [], function (i, r) { $.each(titleAliasMap, function (orig, cur) { if (cur === r.from) { titleAliasMap[orig] = r.to; } }); }); var normalizedToTe = {}; $.each(query.pages || {}, function (pageId, page) { var teTitle = null; if (page.langlinks && page.langlinks.length > 0) { teTitle = page.langlinks[0]['*']; } normalizedToTe[page.title] = teTitle; }); $.each(batchTitles, function (i, origTitle) { var normalized = titleAliasMap[origTitle]; titleToTeMap[origTitle] = normalizedToTe.hasOwnProperty(normalized) ? normalizedToTe[normalized] : null; }); }, function () { $.each(batchTitles, function (i, origTitle) { titleToTeMap[origTitle] = null; }); return $.Deferred().resolve(); } ); }); $.when.apply($, batchPromises).always(function () { $.each(typeAEntries, function (i, entry) { var $item = $('#' + entry.id); var teTitle = titleToTeMap[entry.lookupTitle]; if (teTitle) { $item.find('.te-status').html('<strong style="color:#28a745;">తెలుగు వ్యాసం ఉంది:</strong> <a href="/wiki/' + encodeURIComponent(teTitle.replace(/ /g, '_')) + '" target="_blank">' + escapeHtml(teTitle) + '</a>'); } else { $item.find('.te-status').html('<span style="color:#dc3545;">(తెలుగు వికీలో ఇంకా వ్యాసం లేదు)</span>'); } }); $.each(typeBEntries, function (i, entry) { var $item = $('#' + entry.id); var teTitle = titleToTeMap[entry.lookupTitle]; if (teTitle) { $item.find('.te-status').html('<strong style="color:#28a745;">సూచించిన తెలుగు శీర్షిక:</strong> <a href="/wiki/' + encodeURIComponent(teTitle.replace(/ /g, '_')) + '" target="_blank">' + escapeHtml(teTitle) + '</a> (రీటార్గెట్ చేయవచ్చు)'); } else { $item.find('.te-status').html('<span style="color:#dc3545;">(సమానార్థ వ్యాసం దొరకలేదు)</span>'); } }); // ---- సూచించిన తెలుగు శీర్షికలు ఎర్రలింకులో నీలిలింకులో తెలుసుకోవడానికి, స్థానిక తెవికీ APIకి రెండో బ్యాచ్డ్ లుకప్ ---- var suggestedTitles = []; $.each(titleToTeMap, function (enTitle, teTitle) { if (teTitle && $.inArray(teTitle, suggestedTitles) === -1) { suggestedTitles.push(teTitle); } }); var teTitleExistsMap = {}; var teCheckPromise; if (suggestedTitles.length === 0) { teCheckPromise = $.Deferred().resolve(); } else { var teBatches = []; for (var j = 0; j < suggestedTitles.length; j += 50) { teBatches.push(suggestedTitles.slice(j, j + 50)); } var teCheckPromises = $.map(teBatches, function (batchTitles) { return new mw.Api().get({ action: 'query', titles: batchTitles.join('|'), format: 'json' }).then(function (data) { var pages = (data.query || {}).pages || {}; $.each(pages, function (pageId, page) { teTitleExistsMap[page.title] = !page.hasOwnProperty('missing'); }); }, function () { // ఈ చెక్ విఫలమైతే స్థితి తెలియదని ఉంచడం - మిగతా డేటాకు అంతరాయం కలగకూడదు return $.Deferred().resolve(); }); }); teCheckPromise = $.when.apply($, teCheckPromises); } // ---- "నిర్వహణ పేజీ" లో పోగు చేయడానికి డేటాను వికీటెక్స్ట్ టేబుల్‌గా క్లిప్‌బోర్డ్‌కు కాపీ చేసే బటన్ ---- // ఇది పూర్తిగా అదనపు ఫీచర్ - పైన ఉన్న Type A/B రెండరింగ్ లాజిక్‌ను తాకదు var pageTitle = mw.config.get('wgPageName').replace(/_/g, ' '); function buildCopyRows(entries, typeLabel) { var rows = ''; $.each(entries, function (i, entry) { var teTitle = titleToTeMap[entry.lookupTitle]; var statusText = typeLabel === 'A' ? 'బయటి లింక్' : (entry.isRedLink ? 'ఎర్రలింక్' : 'నీలిలింక్'); var suggestedStatus = '—'; if (teTitle) { suggestedStatus = teTitleExistsMap.hasOwnProperty(teTitle) ? (teTitleExistsMap[teTitle] ? 'నీలిలింక్' : 'ఎర్రలింక్') : 'తెలియదు'; } rows += '\n|-\n| ' + typeLabel + ' || ' + entry.linkText + ' || ' + entry.lookupTitle + ' || ' + statusText + ' || ' + (teTitle || 'దొరకలేదు') + ' || ' + suggestedStatus; }); return rows; } var $copyBtn = $('#en-link-copy-btn'); teCheckPromise.always(function () { $copyBtn.prop('disabled', false).css('cursor', 'pointer').text('📋 డేటా కాపీ చేయి'); }); $copyBtn.on('click', function () { var wikitext = '== [[' + pageTitle + ']] ==\n{| class="wikitable"\n! రకం !! లింక్ టెక్స్ట్ !! Target శీర్షిక !! స్థితి !! సూచించిన తెలుగు శీర్షిక !! సూచిత శీర్షిక స్థితి' + buildCopyRows(typeAEntries, 'A') + buildCopyRows(typeBEntries, 'B') + '\n|}'; if (navigator.clipboard && navigator.clipboard.writeText) { navigator.clipboard.writeText(wikitext).then(function () { var original = $copyBtn.text(); $copyBtn.text('✅ కాపీ అయ్యింది!'); setTimeout(function () { $copyBtn.text(original); }, 2000); }, function () { window.prompt('క్లిప్‌బోర్డ్ యాక్సెస్ విఫలమైంది. ఈ టెక్స్ట్‌ను మాన్యువల్‌గా కాపీ చేయండి:', wikitext); }); } else { window.prompt('ఈ టెక్స్ట్‌ను మాన్యువల్‌గా కాపీ చేయండి:', wikitext); } }); }); }); gb12njswf33j7g7t7klnuof418ipqt0 0 509287 4955380 4955321 2026-09-09T12:33:20Z స్వరలాసిక 13980 4955380 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition |name =Complications of pregnancy |synonym =Severe maternal morbidity (SMM) |image =810 women die every day from preventable causes related to pregnancy and childbirth, 94% occur in low and lower middle-income countries.png |image_size =360px |image_thumbtime = |alt = |caption =As of 2017 about 810 women die daily from preventable causes related to [[pregnancy]] and [[childbirth]], with most occuring in [[low and middle-income countries]]. |pronounce = |specialty =[[Obstetrics]] |symptoms = |complications ='''Mother''': [[Postpartum bleeding]]; [[high blood pressure of pregnancy]], including [[preeclampsia]]; [[gestational diabetes]]; [[postpartum depression]]; [[postpartum infections]]; [[iron-deficiency anemia]]; [[hyperemesis gravidarum]]<ref name=NIH2024/><br>'''Baby''': [[Preterm birth|Preterm labor]], [[miscarriages]], [[stillbirth]], [[placental abruption]]<ref name=NIH2024/><ref name=WH2024/> |onset = |duration = |types = |causes = |risks = |diagnosis = |differential = |prevention = |treatment = |medication = |prognosis = |frequency = |deaths =287,000 [[maternal deaths]] (2020)<ref name=WHO2024/> }} '''గర్భధారణ సమస్యలు''' అంటే [[గర్భం|గర్భధారణ]] సమయంలో, [[కానుపు|ప్రసవ]] సమయంలో, [[బాలెంత|ప్రసవానంతర కాలంలో]] వచ్చే ఆరోగ్య సమస్యలు.<ref name="WH2024">{{Cite web|title=Pregnancy complications {{!}} Office on Women's Health|url=https://www.womenshealth.gov/pregnancy/youre-pregnant-now-what/pregnancy-complications|website=www.womenshealth.gov|access-date=8 March 2024|archive-date=31 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220531131725/https://www.womenshealth.gov/pregnancy/youre-pregnant-now-what/pregnancy-complications|url-status=live}}</ref> వాటిలో కొత్తగా అభివృద్ధి చెందిన, ముందు నుంచే ఉన్న సమస్యలు రెండూ ఉన్నాయి.<ref name="WH2024" /> [[కానుపు|ప్రసవ]] సమయంలో సంభవించే వాటిని ప్రసవ, డెలివరీ సమస్యలు అని అంటారు,<ref>{{Cite web|title=Introduction to Complications of Labor and Delivery - Women's Health Issues|url=https://www.merckmanuals.com/en-ca/home/women-s-health-issues/complications-of-labor-and-delivery/introduction-to-complications-of-labor-and-delivery|website=Merck Manuals Consumer Version|access-date=30 March 2024|language=en-CA|archive-date=10 December 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231210202354/https://www.merckmanuals.com/en-ca/home/women-s-health-issues/complications-of-labor-and-delivery/introduction-to-complications-of-labor-and-delivery|url-status=live}}</ref> అయితే ప్రసవానంతరం వచ్చే వాటిని ప్రసవానంతర రుగ్మతలు అని అంటారు.<ref>{{Cite web|title=Postpartum Care - Gynecology and Obstetrics|url=https://www.merckmanuals.com/en-ca/professional/gynecology-and-obstetrics/postpartum-care-and-associated-disorders/postpartum-care|website=Merck Manuals Professional Edition|access-date=30 March 2024|language=en-CA|archive-date=4 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231004161835/https://www.merckmanuals.com/en-ca/professional/gynecology-and-obstetrics/postpartum-care-and-associated-disorders/postpartum-care|url-status=live}}</ref> గర్భధారణ అనేక లక్షణాలు ఆశించిన మార్పులను సూచిస్తుండగా, మరికొన్నింటికి మరింత పరిశోధన అవసరం అవుతుంది.<ref>{{Cite web|title=Pregnancy - signs and symptoms|url=https://www.betterhealth.vic.gov.au/health/healthyliving/pregnancy-signs-and-symptoms|access-date=30 March 2024|archive-date=17 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240317220109/https://www.betterhealth.vic.gov.au/health/HealthyLiving/pregnancy-signs-and-symptoms|url-status=live}}</ref> ఇందులో [[గర్భధారణ సమయంలో అధిక రక్తపోటు]], [[ప్రి-ఎక్లంప్సియా|ప్రీఎక్లాంప్సియాతో]] సహా; [[గర్భధారణ మధుమేహం]] ; [[అకాల జననం|నెలలు నిండక ముందే ప్రసవం]], [[ప్రసవానంతర డిప్రెషన్]] ; [[మిస్‍క్యారేజ్|గర్భస్రావం]] ; [[మృతపిండస్రావము|మృతశిశు జననం]] ; గర్భధారణ సమయంలో, [[ప్రసూతి ఇన్ఫెక్షన్లు|ప్రసవానంతరం]] వచ్చే ఇన్ఫెక్షన్లు; [[ఐరన్ లోపం రక్తహీనత|ఐరన్-లోపం అనీమియా]] ;, [[హైపెరెమెసిస్ గ్రావిడారం|హైపరెమెసిస్ గ్రావిడారమ్]] వంటివి ఉన్నాయి.<ref name="NIH2024">{{Cite web|title=What are some common complications of pregnancy? {{!}} NICHD - Eunice Kennedy Shriver National Institute of Child Health and Human Development|url=https://www.nichd.nih.gov/health/topics/pregnancy/conditioninfo/complications|website=www.nichd.nih.gov|access-date=8 March 2024|language=en|date=20 April 2021|archive-date=3 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240303075514/https://www.nichd.nih.gov/health/topics/pregnancy/conditioninfo/complications|url-status=live}}</ref><ref name="WH2024" /> ఇతర సమస్యలలో రక్తపు గడ్డలు, [[ఎక్టోపిక్ గర్భం]], [[ప్లాసెంటల్ అబ్రప్షన్]], [[గర్భ ఇంట్రాహెపాటిక్ కొలెస్టాసిస్|గర్భధారణ కొలెస్టాసిస్]] ఉండవచ్చు.<ref>{{Cite web|title=Pregnancy complications|url=https://www.nhs.uk/pregnancy/related-conditions/complications/|website=nhs.uk|access-date=8 March 2024|language=en|date=8 December 2020|archive-date=4 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230804115617/https://www.nhs.uk/pregnancy/related-conditions/complications/|url-status=live}}</ref><ref name="WH2024" /> సాధారణ సమస్యలలో [[మూర్ఛలు (ఫిట్స్)|మూర్ఛ]], [[ఉబ్బసము|ఆస్తమా]], [[పార్శ్వపు తలనొప్పి|మైగ్రేన్లు]], థైరాయిడ్ వ్యాధి ఉన్నాయి.<ref name="WH2024" /> సమస్యలను నివారించడానికి లేదా గుర్తించడానికి ప్రసవపూర్వ పరీక్షలు చేయవచ్చు.<ref name="WH2024" /> గర్భధారణ సమస్యలు, ప్రత్యేకంగా 2011 నాటికి తీవ్రమైన మాతృ అనారోగ్యం, యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో సుమారు 1.6% <ref name="CDC2015">{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/reproductivehealth/MaternalInfantHealth/SevereMaternalMorbidity.html|title=Severe Maternal Morbidity in the United States|website=CDC|archive-url=https://web.archive.org/web/20150629114443/http://www.cdc.gov/reproductivehealth/MaternalInfantHealth/SevereMaternalMorbidity.html|archive-date=2015-06-29|url-status=live|access-date=2015-07-08}}</ref>, కెనడాలో 1.5% గర్భాలలో సంభవిస్తాయి.<ref>{{Cite web|url=http://sogc.org/wp-content/uploads/2013/05/Morbidity-EN-Final-PDF.pdf|title=Severe Maternal Morbidity in Canda|website=The Society of Obstetricians and Gynaecologists of Canada (SOGC)|archive-url=https://web.archive.org/web/20160309111959/http://sogc.org/wp-content/uploads/2013/05/Morbidity-EN-Final-PDF.pdf|archive-date=2016-03-09|url-status=dead|access-date=2015-07-08}}</ref> 2020లో ప్రపంచవ్యాప్తంగా సంక్లిష్టతల కారణంగా 287,000 మంది [[ప్రసూతి మరణం|తల్లులు మరణించారు]], వీరిలో దాదాపు 95% మంది అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలలో, ముఖ్యంగా సహారా ఉప-ఆఫ్రికాలో మరణించారు.<ref name="WHO2024">{{Cite web|title=Maternal mortality|url=https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/maternal-mortality|website=www.who.int|access-date=8 March 2024|language=en|archive-date=10 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210410041804/https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/maternal-mortality|url-status=live}}</ref> దాదాపుగా మహిళలందరూ ప్రసవం తర్వాత [[వెన్నునొప్పి|నడుము నొప్పి]], రొమ్ము సమస్యలు, [[మొలలు]], వికారం, అలసట వంటి కొన్ని సమస్యలను ఎదుర్కొంటారు. ఆరు నెలల తర్వాత ఆరోగ్య సమస్యలు దాదాపు మూడింట ఒక వంతు మందిలో నివేదించబడ్డాయి. == మూలాలు == <references /> [[Category:గర్భాశయ వ్యాధులు]] [[Category:వ్యాధి లక్షణాలు]] [[వర్గం:Translated from MDWiki]] mlj0lfncybo35zivhi4q94s6nqd7ga7 0 509300 4955357 2026-09-09T12:00:32Z Nagarani Bethi 60383 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1504387|Pituitary apoplexy]] to:te #mdwikicx 4955357 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition |name =Pituitary apoplexy |synonym =Pituitary tumor apoplexy |image_size = |image_thumbtime = |alt = }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230730124754/https://radiopaedia.org/cases/pituitary-macroadenoma-with-intratumoral-haemorrhage?lang=us|date=30 July 2023}}</ref>|pronounce=|field=[[Endocrinology]], [[neurology]]|symptoms=[[Headache]], vomiting, vision problems<ref name=Endo2018/>|complications=[[Hypopituitarism]] ([[adrenal insufficiency]])<ref name=Endo2018/>|onset=|duration=|types=|causes=|risks=[[pituitary adenoma|Pituitary tumors]], [[high blood pressure]], following surgery, [[pregnancy]], [[anticoagulants]], [[head trauma]], [[dengue fever]]<ref name=Endo2018/><ref name=Bar2019>{{cite journal |last1=Barkhoudarian |first1=G |last2=Kelly |first2=DF |title=Pituitary Apoplexy. |journal=Neurosurgery clinics of North America |date=October 2019 |volume=30 |issue=4 |pages=457-463 |doi=10.1016/j.nec.2019.06.001 |pmid=31471052}}</ref>|diagnosis=Based on symptoms, confirmed by [[magnetic resonance imaging|MRI]]<ref name=Endo2018/>|differential=|prevention=|treatment=|medication=|prognosis=|frequency=0.4%<ref name=Bar2019 />|deaths=|named after=}} '''పిట్యూటరీ అపోప్లెక్సీ''' అనేది [[పియూష గ్రంధి|పిట్యూటరీ గ్రంథి]] పనిచేయకపోవడం వలన లక్షణాలు కనిపించడం.<ref name="Rad2023">{{Cite web|last=Gaillard|first=Frank|title=Pituitary apoplexy {{!}} Radiology Reference Article {{!}} Radiopaedia.org|url=https://radiopaedia.org/articles/pituitary-apoplexy|website=Radiopaedia|access-date=28 July 2023|archive-date=24 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230624053352/https://radiopaedia.org/articles/pituitary-apoplexy|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230624053352/https://radiopaedia.org/articles/pituitary-apoplexy|date=24 June 2023}}</ref> [[తలనొప్పి]], వాంతులు, దృష్టి సమస్యలు వంటివి అత్యంత సాధారణ ప్రారంభ లక్షణాలు. దృష్టి సమస్యలలో వస్తువులు రెండుగా కనిపించడం, దృష్టి క్షేత్రం కోల్పోవడం లేదా దృష్టి తగ్గడం వంటివి ఉంటాయి.<ref name="Endo2018" /> ప్రారంభం సాధారణంగా ఆకస్మికంగా ఉంటుంది.<ref name="Endo2018" /> సంక్లిష్టతలలో హైపోపిట్యూటరిజం, అడ్రినల్ లోపంతో సహా; లేదా కోమా ఉండవచ్చు.<ref name="Endo2018" /><ref name="Mer2023">{{Cite web|title=Generalized Hypopituitarism - Endocrine and Metabolic Disorders|url=https://www.merckmanuals.com/en-ca/professional/endocrine-and-metabolic-disorders/pituitary-disorders/generalized-hypopituitarism|website=Merck Manuals Professional Edition|access-date=29 July 2023|language=en-CA|archive-date=1 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230401071010/https://www.merckmanuals.com/en-ca/professional/endocrine-and-metabolic-disorders/pituitary-disorders/generalized-hypopituitarism|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230401071010/https://www.merckmanuals.com/en-ca/professional/endocrine-and-metabolic-disorders/pituitary-disorders/generalized-hypopituitarism|date=1 April 2023}}</ref> ఇది సాధారణంగా పిట్యూటరీ గ్రంథిలో కణితి ఉన్నప్పుడు సంభవిస్తుంది, అయినప్పటికీ చాలా మందికి తమకు ఈ పరిస్థితి ఉందని ముందుగా తెలియదు. ప్రమాద కారకాలలో అధిక రక్తపోటు, శస్త్రచికిత్స తర్వాత, [[గర్భం]], ప్రతిస్కందకాలు, తల గాయం, [[డెంగ్యూ జ్వరం]] ఉన్నాయి.<ref name="Endo2018" /> అంతర్లీన యంత్రాంగంలో తరచుగా రక్తస్రావం లేదా పిట్యూటరీకి తగినంత రక్త సరఫరా లేకపోవడం జరుగుతుంది.<ref name="Endo2018" /> లక్షణాల ఆధారంగా వ్యాధిని అనుమానిస్తారు, [[ఎం అర్ ఐ|MRI]] ద్వారా నిర్ధారిస్తారు.<ref name="Endo2018" /> లంబార్ పంక్చర్ ద్వారా రక్తంతో కూడిన సెరెబ్రోస్పైనల్ ద్రవం కనుగొనబడవచ్చు.<ref name="Mer2023" /> ప్రారంభ చికిత్సలో సాధారణంగా ఇంట్రావీనస్ నార్మల్ సెలైన్‌తో పాటు 100 mg [[హైడ్రోకొర్టిసోన్|హైడ్రోకార్టిసోన్]] ఇవ్వడం జరుగుతుంది.<ref name="Endo2018">{{Cite paper|title=Pituitary Apoplexy.|date=2000}}</ref> దృష్టి సమస్యలు లేదా తగ్గిన స్పృహ స్థాయి ఉన్న వ్యక్తులలో 7 రోజులలోపు శస్త్రచికిత్స ద్వారా ఒత్తిడిని తగ్గించాలని సిఫార్సు చేయబడింది.<ref name="Endo2018" /> దాదాపు 80% మందికి దీర్ఘకాలిక హైపోపిట్యూటరిజం ఉంటుంది, అందువల్ల వారికి నిరంతర హార్మోన్ రీప్లేస్‌మెంట్ అవసరం.<ref name="Endo2018" /> పిట్యూటరీ అపోప్లెక్సీ అసాధారణమైనది, ఇది జనాభాలో సుమారు 0.4% మందిని ప్రభావితం చేస్తుంది. పిట్యూటరీ కణితులు ఉన్నవారిలో 10% వరకు ప్రభావితమవుతారు. మొదటి కేసు 1898లో పియర్స్ బెయిలీచే నమోదు చేయబడింది. ప్రస్తుత పేరు 1950లో వాడుకలోకి వచ్చింది.<ref name=Clin2011>{{cite journal |vauthors=Rajasekaran S, Vanderpump M, Baldeweg S, etal | title=UK guidelines for the management of pituitary apoplexy | journal=Clin Endocrinol |date=Jan 2011 | volume=74 | issue=1 | pages=9–20 | pmid=21044119 | doi=10.1111/j.1365-2265.2010.03913.x }}</ref> == మూలాలు == <references /> [[Category:వ్యాధి లక్షణాలు]] [[వర్గం:Translated from MDWiki]] iteuybbxdrsrc86p05rtse2lev8fkf1 4955358 4955357 2026-09-09T12:00:48Z Nagarani Bethi 60383 4955358 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition |name =Pituitary apoplexy |synonym =Pituitary tumor apoplexy |image_size = |image_thumbtime = |alt = }}'''పిట్యూటరీ అపోప్లెక్సీ''' అనేది [[పియూష గ్రంధి|పిట్యూటరీ గ్రంథి]] పనిచేయకపోవడం వలన లక్షణాలు కనిపించడం.<ref name="Rad2023">{{Cite web|last=Gaillard|first=Frank|title=Pituitary apoplexy {{!}} Radiology Reference Article {{!}} Radiopaedia.org|url=https://radiopaedia.org/articles/pituitary-apoplexy|website=Radiopaedia|access-date=28 July 2023|archive-date=24 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230624053352/https://radiopaedia.org/articles/pituitary-apoplexy|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230624053352/https://radiopaedia.org/articles/pituitary-apoplexy|date=24 June 2023}}</ref> [[తలనొప్పి]], వాంతులు, దృష్టి సమస్యలు వంటివి అత్యంత సాధారణ ప్రారంభ లక్షణాలు. దృష్టి సమస్యలలో వస్తువులు రెండుగా కనిపించడం, దృష్టి క్షేత్రం కోల్పోవడం లేదా దృష్టి తగ్గడం వంటివి ఉంటాయి.<ref name="Endo2018" /> ప్రారంభం సాధారణంగా ఆకస్మికంగా ఉంటుంది.<ref name="Endo2018" /> సంక్లిష్టతలలో హైపోపిట్యూటరిజం, అడ్రినల్ లోపంతో సహా; లేదా కోమా ఉండవచ్చు.<ref name="Endo2018" /><ref name="Mer2023">{{Cite web|title=Generalized Hypopituitarism - Endocrine and Metabolic Disorders|url=https://www.merckmanuals.com/en-ca/professional/endocrine-and-metabolic-disorders/pituitary-disorders/generalized-hypopituitarism|website=Merck Manuals Professional Edition|access-date=29 July 2023|language=en-CA|archive-date=1 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230401071010/https://www.merckmanuals.com/en-ca/professional/endocrine-and-metabolic-disorders/pituitary-disorders/generalized-hypopituitarism|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230401071010/https://www.merckmanuals.com/en-ca/professional/endocrine-and-metabolic-disorders/pituitary-disorders/generalized-hypopituitarism|date=1 April 2023}}</ref> ఇది సాధారణంగా పిట్యూటరీ గ్రంథిలో కణితి ఉన్నప్పుడు సంభవిస్తుంది, అయినప్పటికీ చాలా మందికి తమకు ఈ పరిస్థితి ఉందని ముందుగా తెలియదు. ప్రమాద కారకాలలో అధిక రక్తపోటు, శస్త్రచికిత్స తర్వాత, [[గర్భం]], ప్రతిస్కందకాలు, తల గాయం, [[డెంగ్యూ జ్వరం]] ఉన్నాయి.<ref name="Endo2018" /> అంతర్లీన యంత్రాంగంలో తరచుగా రక్తస్రావం లేదా పిట్యూటరీకి తగినంత రక్త సరఫరా లేకపోవడం జరుగుతుంది.<ref name="Endo2018" /> లక్షణాల ఆధారంగా వ్యాధిని అనుమానిస్తారు, [[ఎం అర్ ఐ|MRI]] ద్వారా నిర్ధారిస్తారు.<ref name="Endo2018" /> లంబార్ పంక్చర్ ద్వారా రక్తంతో కూడిన సెరెబ్రోస్పైనల్ ద్రవం కనుగొనబడవచ్చు.<ref name="Mer2023" /> ప్రారంభ చికిత్సలో సాధారణంగా ఇంట్రావీనస్ నార్మల్ సెలైన్‌తో పాటు 100 mg [[హైడ్రోకొర్టిసోన్|హైడ్రోకార్టిసోన్]] ఇవ్వడం జరుగుతుంది.<ref name="Endo2018">{{Cite paper|title=Pituitary Apoplexy.|date=2000}}</ref> దృష్టి సమస్యలు లేదా తగ్గిన స్పృహ స్థాయి ఉన్న వ్యక్తులలో 7 రోజులలోపు శస్త్రచికిత్స ద్వారా ఒత్తిడిని తగ్గించాలని సిఫార్సు చేయబడింది.<ref name="Endo2018" /> దాదాపు 80% మందికి దీర్ఘకాలిక హైపోపిట్యూటరిజం ఉంటుంది, అందువల్ల వారికి నిరంతర హార్మోన్ రీప్లేస్‌మెంట్ అవసరం.<ref name="Endo2018" /> పిట్యూటరీ అపోప్లెక్సీ అసాధారణమైనది, ఇది జనాభాలో సుమారు 0.4% మందిని ప్రభావితం చేస్తుంది. పిట్యూటరీ కణితులు ఉన్నవారిలో 10% వరకు ప్రభావితమవుతారు. మొదటి కేసు 1898లో పియర్స్ బెయిలీచే నమోదు చేయబడింది. ప్రస్తుత పేరు 1950లో వాడుకలోకి వచ్చింది.<ref name=Clin2011>{{cite journal |vauthors=Rajasekaran S, Vanderpump M, Baldeweg S, etal | title=UK guidelines for the management of pituitary apoplexy | journal=Clin Endocrinol |date=Jan 2011 | volume=74 | issue=1 | pages=9–20 | pmid=21044119 | doi=10.1111/j.1365-2265.2010.03913.x }}</ref> == మూలాలు == <references /> [[Category:వ్యాధి లక్షణాలు]] [[వర్గం:Translated from MDWiki]] pixpdcg3en649b2jspiqpkfo12vn4mh 0 509301 4955360 2026-09-09T12:01:54Z ఉదయ్ కిరణ్ 124579 [[WP:AES|←]]Created page with '{{Infobox officeholder | name = నారాయణ్ ప్రసాద్ శుక్లా | native_name = नारायण प्रसाद शुक्ला | image = NK SHUKLA INDORE.jpg | office = ఉప సభాపతి, [[మధ్యప్రదేశ్ శాసనసభ]] | term_start = 25 మార్చి 1972 | term_end = 8 జనవరి 1976 | predecessor = రామ్ కిషోర్ శుక్లా | constituency = ఇ...' 4955360 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = నారాయణ్ ప్రసాద్ శుక్లా | native_name = नारायण प्रसाद शुक्ला | image = NK SHUKLA INDORE.jpg | office = ఉప సభాపతి, [[మధ్యప్రదేశ్ శాసనసభ]] | term_start = 25 మార్చి 1972 | term_end = 8 జనవరి 1976 | predecessor = రామ్ కిషోర్ శుక్లా | constituency = ఇండోర్-4 | office1 = హోం వ్యవహారాల మంత్రి, పట్టణాభివృద్ధి శాఖ మంత్రి, పర్యాటక శాఖ మంత్రి ([[మధ్యప్రదేశ్ ప్రభుత్వం]]) | term_start1 = 8 జనవరి 1976 | term_end1 = 30 ఏప్రిల్ 1977 | constituency1 = ఇండోర్-4 | office2 = ఇండోర్ మేయర్ | term_start2 = 1964 | term_end2 = 1965 | office3 = ఇండోర్ డిప్యూటీ మేయర్ | term_start3 = 1962 | term_end3 = 1963 | office4 = సభ్యుడు, [[మధ్యప్రదేశ్ శాసనసభ]] | term_start4 = 1972 | term_end4 = 1977 | predecessor4 = యజ్ఞ దత్ శర్మ | successor4 = వల్లభ్ శర్మ | constituency4 = ఇండోర్-4 | birth_date = {{birth date|1929|11|10|df=y}} | birth_place = [[సాగర్, మధ్యప్రదేశ్|సాగర్]], మధ్యప్రదేశ్, భారతదేశం | death_date = {{death date and age|2014|6|15|1929|11|10|df=y}} | death_place = ఇండోర్, మధ్యప్రదేశ్, భారతదేశం | citizenship = భారతదేశం | party = [[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్]] | occupation = రాజకీయ నాయకుడు, జర్నలిస్టు | spouse = కుసుమ్ శుక్లా | children = శైలేంద్ర శుక్లా, ప్రదీప్ శుక్లా, అర్చన జోషి, సుష్మా ఠాకూర్ | education = మాస్టర్ ఆఫ్ ఆర్ట్స్ | alma_mater = హోల్కర్ సైన్స్ కళాశాల }} {{Short description|భారతీయ రాజకీయ నాయకుడు (1929–2014)}} '''నారాయణ్ ప్రసాద్ శుక్లా''' (10 నవంబర్ 1929 – 15 జూన్ 2014) మధ్యప్రదేశ్‌కు చెందిన భారతీయ రాజకీయ నాయకుడు, జర్నలిస్టు, సామాజిక కార్యకర్త. భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ సీనియర్ నాయకుడైన ఆయన, ఇండోర్ నగర పాలక సంస్థ మేయర్‌గా, ఇండోర్-4 శాసనసభ నియోజకవర్గానికి ప్రాతినిధ్యం వహించిన మధ్యప్రదేశ్ శాసనసభ సభ్యుడిగా పనిచేశారు. శ్యామా చరణ్ శుక్లా మంత్రివర్గంలో ఆయన హోం వ్యవహారాలు, పట్టణాభివృద్ధి, పర్యాటక శాఖల మంత్రిగా పనిచేశారు. 1972, 1976 మధ్య కాలంలో మధ్యప్రదేశ్ శాసనసభ ఉప సభాపతిగా సేవలందించారు. దశాబ్దానికి పైగా ఇండోర్ డిప్యూటీ మేయర్‌గా కూడా పనిచేశారు. ఇండోర్‌లో నీటి ఎద్దడి సమస్య పరిష్కారం కోసం జరిగిన భారీ ప్రజా ఆందోళన 'నర్మదా మయ్యా చలో' ఉద్యమానికి ఆయన నాయకత్వం వహించారు. పట్టణాభివృద్ధి కార్యక్రమాలు, ప్రజా ఉద్యమాలు, సాంస్కృతిక సంస్థలతో పాటు రాష్ట్రంలో క్రీడా మౌలిక సదుపాయాల బలోపేతానికి చేసిన కృషితో ఆయనకు విస్తృత గుర్తింపు ఉంది. == తొలి జీవితం, విద్య == నారాయణ్ ప్రసాద్ శుక్లా మధ్యప్రదేశ్‌లోని సాగర్‌లో జన్మించారు.<ref name=":2">{{Cite web |date=2014-06-15 |title=विधानसभा के पूर्व उपाध्यक्ष व पूर्व मंत्री नारायणप्रसाद शुक्ला का निधन |trans-title=Former Assembly Deputy-Speaker and former Minister Narayan Prasad Shukla passes away |url=https://www.naidunia.com/madhya-pradesh/indore-former-assembly-vice-president-and-former-minister-shukla-died-115419 |access-date=2024-03-07 |website=Nai Dunia |language=hi}}</ref> ఇండోర్‌లోని హోల్కర్ సైన్స్ కళాశాలలో చదువుకునే రోజుల్లో ఆయన విద్యార్థి రాజకీయాల్లో చురుగ్గా పాల్గొన్నారు. హోల్కర్ సైన్స్ కళాశాల అధ్యక్షుడిగా ఎన్నికై, ప్రముఖ విద్యార్థి నాయకుడిగా ఎదిగారు. ఈ అనుభవం ఆయన భవిష్యత్తు ప్రజా జీవితానికి పునాది వేసింది. రాజకీయాల్లోకి రాకముందు నేషనల్ హెరాల్డ్ పత్రికకు సంపాదకుడిగా జర్నలిజం రంగంలో పనిచేశారు. ఇండోర్ సమాచార్ ప్రెస్‌కు ఎడిటర్-ఇన్-చీఫ్‌గా వ్యవహరించారు.<ref name=":1">{{Cite news |title=27 साल की उम्र में मेयर बन गए थे शुक्ल |trans-title=Shukla became mayor at the age of 27 |url=https://www.bhaskar.com/news/mp-ind-mat-latest-indore-news-062603-148070-nor.html |work=[[Dainik Bhaskar]]}}</ref> యునైటెడ్ న్యూస్ ఆఫ్ ఇండియాలో రిపోర్టింగ్, సంపాదకీయ బాధ్యతలు నిర్వర్తించారు. 1972 మధ్యప్రదేశ్ శాసనసభ ఎన్నికల్లో ఇండోర్-4 నియోజకవర్గం నుంచి శాసనసభ సభ్యుడిగా గెలవడంతో ఆయన రాజకీయ ప్రస్థానం ప్రారంభమైంది. 1972 జూలై 28న మధ్యప్రదేశ్ శాసనసభ ఉప సభాపతిగా నియమితులై, 1976 జనవరి 7 వరకు ఆ పదవిలో కొనసాగారు. శ్యామచరణ్ శుక్లా మంత్రివర్గంలో 1976 జనవరి 8 నుండి 1977 ఏప్రిల్ 30 వరకు రాష్ట్ర మంత్రిగా పనిచేశారు.<ref>{{Cite news |title=पूर्व सभापति शुक्ल की स्मृति में आयोजन आज |trans-title=Event organized in memory of former Chairman Shukla today |url=https://www.bhaskar.com/news/mp-ind-hmu-mat-latest-indore-news-030016-2068279-nor.html |work=[[Dainik Bhaskar]]}}</ref> 1964, 1965 సంవత్సరాల్లో వరుసగా రెండుసార్లు ఇండోర్ మేయర్‌గా బాధ్యతలు నిర్వర్తించారు.<ref name=":1" /> ఆయన ఆంగ్లంలో మాస్టర్ ఆఫ్ ఆర్ట్స్ పూర్తి చేశారు.<ref>{{Cite web |last=Soni |first=Harsh |date=2024-11-08 |title=नारायण प्रसाद शुक्ला: एक समर्पित राजनीतिज्ञ और समाजसेवी |url=https://www.yuvapress.com/narayan-prasad-shukla-a-dedicated-politician-and-social-worker/ |access-date=2024-11-26 |website=Yuva Press |language=en-US}}</ref> రాజకీయాల్లో మధ్యప్రదేశ్ మాజీ ముఖ్యమంత్రి ద్వారకా ప్రసాద్ మిశ్రాకు అత్యంత సన్నిహితుడిగా గుర్తింపు పొందారు. రాష్ట్రంలో సంస్థాగత, అభివృద్ధి కార్యక్రమాల్లో ఆయనతో కలిసి పనిచేశారు. పట్టణాభివృద్ధి, ప్రజా ఉద్యమాలకు సంబంధించిన విషయాల్లో శుక్లా రాజకీయ పరిణతిని, పరిపాలనా విధానాన్ని మిశ్రా గుర్తించినట్లు సమకాలీన కథనాలు చెబుతున్నాయి. బ్రిజేష్ మిశ్రాతో సహా మిశ్రా బృందంలోని సీనియర్ విధాన నిర్ణేతలతో శుక్లాకు సన్నిహిత వ్యక్తిగత, వృత్తిపరమైన సంబంధాలు ఉన్నాయని ప్రాంతీయ మూలాలు పేర్కొంటున్నాయి.<ref>{{Cite web |last=Hindi |first=Bhaskar |date=2026-04-13 |title=आधुनिक इंदौर के शिल्पकार: नारायण प्रसाद शुक्ल की प्रेरक विकासगाथा |url=https://www.bhaskarhindi.com/state/madhya-pradesh/the-architect-of-modern-indore-the-inspiring-story-of-narayan-prasad-shukla-1279976 |access-date=2026-04-13 |website=www.bhaskarhindi.com |language=hi}}</ref> == రాజకీయ జీవితం == [[File:Zakir Hussain Nk shukla.jpg|left|thumb|మాజీ రాష్ట్రపతి జాకిర్ హుస్సేన్, మధ్య భారత్ మాజీ ముఖ్యమంత్రి మిశ్రీ లాల్ గంగ్వాల్‌తో శుక్లా.]] నారాయణ్ ప్రసాద్ శుక్లా భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ సీనియర్ నాయకుడు. ఇండోర్, మధ్యప్రదేశ్ రాజకీయ చరిత్రలో అత్యంత ప్రభావశీలమైన వ్యక్తుల్లో ఆయన ఒకరు.<ref name="NIE2014">PTI (15 June 2014). "Senior Congress Leader Narayan Prasad Shukla Passes Away". ''The New Indian Express''. Retrieved 7 March 2024.</ref> విద్యార్థి, పౌర ఉద్యమాల ద్వారా ప్రజా జీవితాన్ని ప్రారంభించిన ఆయన, ఆ తర్వాత ఇండోర్ కౌన్సిలర్‌గా, మేయర్‌గా పనిచేశారు. అతి చిన్న వయసులో ఈ పదవిని అధిష్టించిన వ్యక్తుల్లో ఆయన ఒకరు.<ref name="DBMayor">"27 साल की उम्र में मेयर बन गए थे शुक्ल." ''Dainik Bhaskar''.</ref><ref name="WebduniaMayor">"इंदौर नगर निगम के मेयर (महापौर)." ''Webdunia Hindi''. Retrieved 7 March 2024.</ref> మున్సిపల్, రాష్ట్ర రాజకీయాల్లో ఉన్న సమయంలో పట్టణాభివృద్ధి, పౌర పరిపాలన, ప్రజా మౌలిక సదుపాయాలపై దృష్టి సారించారు. ఇండోర్‌లో నీటి సరఫరా కోసం జరిగిన ఉద్యమాల్లో చురుగ్గా పాల్గొన్నారు.<ref name="Ghamasan">"55 साल पहले गूंजा था नर्मदा मैया इंदौर चलो का नारा, नारायण प्रसाद शुक्ला ने रखी थी नींव." ''Ghamasan News''. 17 June 2022. Retrieved 7 March 2024.</ref><ref name="R9News">Shukla, Ankur (8 April 2024). "Narmada Maiya Chalo, a 23 day-long movement in Indore led by local politician." ''R9 News''. Retrieved 29 April 2024.</ref> ఇండోర్ విశ్వవిద్యాలయం (తరువాత దేవీ అహల్యా విశ్వవిద్యాలయంగా పేరు మార్చబడింది) స్థాపనలో కీలక పాత్ర పోషించారు. చారిత్రక రాజ్‌వాడ ప్యాలెస్‌ను ప్రభుత్వం స్వాధీనం చేసుకుని సంరక్షించే ప్రక్రియలో ఆయన పాలుపంచుకున్నారు.<ref name="YuvaPress">Soni, Harsh (8 November 2024). "नारायण प्रसाद शुक्ला: एक समर्पित राजनीतिज्ञ और समाजसेवी." ''Yuva Press''. Retrieved 26 November 2024.</ref><ref>{{Cite web |last=Hindi |first=Bhaskar |date=2026-04-13 |title=आधुनिक इंदौर के शिल्पकार: नारायण प्रसाद शुक्ल की प्रेरक विकासगाथा |url=https://www.bhaskarhindi.com/state/madhya-pradesh/the-architect-of-modern-indore-the-inspiring-story-of-narayan-prasad-shukla-1279976 |access-date=2026-04-13 |website=www.bhaskarhindi.com |language=hi}}</ref> తదనంతరం మధ్యప్రదేశ్ శాసనసభ సభ్యుడిగా ఎన్నికై, రాష్ట్ర ప్రభుత్వంలో మంత్రి పదవులు చేపట్టారు. శాసనసభ ఉప సభాపతిగా కూడా సేవలందించారు.<ref name="MPAssembly">"MP Legislative Assembly." ''mpvidhansabha.nic.in''. Retrieved 7 March 2024.</ref><ref name="NaiDunia2014">"विधानसभा के पूर्व उपाध्यक्ष व पूर्व मंत्री नारायणप्रसाद शुक्ला का निधन." ''Nai Dunia''. 15 June 2014. Retrieved 7 March 2024.</ref> [[File:Indira Gandhi Dp mishra Narayan Prasad Shukla.jpg|thumb|264x264px|శుక్లా నివాసంలో అప్పటి ప్రధాని ఇందిరా గాంధీ, ముఖ్యమంత్రి ద్వారకా ప్రసాద్ మిశ్రా, ప్రకాష్ చంద్ర సేథీలతో శుక్లా.]] 1970, 1972 మధ్య కాలంలో మధ్యప్రదేశ్-ఛత్తీస్‌గఢ్ ప్రదేశ్ కాంగ్రెస్ కమిటీ ప్రధాన కార్యదర్శులలో ఒకరిగా పనిచేశారు. అప్పటి భారత ప్రధాని ఇందిరా గాంధీ హయాంలో ఈ పదవికి ఎంపికైన నలుగురు నేతల్లో ఆయన ఒకరు. పార్టీ రాజకీయ కార్యకలాపాల సమన్వయం, ఎన్నికల వ్యూహాల రూపకల్పన లాంటి సంస్థాగత బాధ్యతలను ఆయన పర్యవేక్షించారు. అభ్యర్థుల ఎంపిక ప్రక్రియలో ఆయన పాత్రను సమకాలీన కథనాలు ప్రస్తావించాయి. ఆ తర్వాత అసెంబ్లీ, సంస్థాగత ఎన్నికల సమయంలో ఖర్గోన్ జిల్లా ఎన్నికల ఇంచార్జిగా నియమితులయ్యారు. 27 ఏళ్ల వయసులో ఇండోర్ మేయర్ అయ్యారు. ఇండోర్ నగర పాలక సంస్థ చరిత్రలో అతి పిన్న వయస్కుడైన మేయర్‌గా ఆయన గుర్తింపు పొందారు.<ref>{{Cite web |last=Hindi |first=Bhaskar |date=2026-04-13 |title=आधुनिक इंदौर के शिल्पकार: नारायण प्रसाद शुक्ल की प्रेरक विकासगाथा |url=https://www.bhaskarhindi.com/state/madhya-pradesh/the-architect-of-modern-indore-the-inspiring-story-of-narayan-prasad-shukla-1279976 |access-date=2026-04-13 |website=www.bhaskarhindi.com |language=hi}}</ref> == వ్యక్తిగత జీవితం, కుటుంబం == ఆయన భారతదేశంలోని మధ్యప్రదేశ్‌లో గల సాగర్‌లో జన్మించారు.<ref name="NavbharatTimes3">"मध्य प्रदेश के वरिष्ठ कांग्रेस नेता नारायण प्रसाद शुक्ल का निधन." ''Navbharat Times''. Retrieved 7 March 2024.</ref> కుసుమ్ శుక్లాతో ఆయన వివాహం జరిగింది. వీరికి ఇద్దరు కుమారులు, ఇద్దరు కుమార్తెలు ఉన్నారు.<ref name="YuvaPress3">Soni, Harsh (8 November 2024). "नारायण प्रसाद शुक्ला: एक समर्पित राजनीतिज्ञ और समाजसेवी." ''Yuva Press''. Retrieved 26 November 2024.</ref> ఆయన కుమారుల్లో శైలేంద్ర శుక్లా వ్యాపార రంగంలో ఉండగా, ప్రదీప్ శుక్లా జర్నలిస్టుగా పని చేస్తున్నారు.<ref name="DBMemory3">"स्व. शुक्ला से जुड़े प्रसंगों को याद किया." ''Dainik Bhaskar''.</ref> ఆయన కుమార్తెలు అర్చన జోషి, సుష్మా ఠాకూర్. రాజకీయాలతో పాటుగా మహాత్మా గాంధీ శంకుస్థాపన చేసిన ఇండోర్ శ్రీ మధ్యభారత్ హిందీ సాహిత్య సమితికి చైర్మన్‌గా వ్యవహరించారు. ఈ ప్రాంతంలో హిందీ సాహిత్యం, సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలను ప్రోత్సహించే కార్యక్రమాల్లో చురుగ్గా పాల్గొన్నారు.<ref name="YuvaPress3" /><ref>{{Cite web |last=Hindi |first=Bhaskar |date=2026-04-13 |title=आधुनिक इंदौर के शिल्पकार: नारायण प्रसाद शुक्ल की प्रेरक विकासगाथा |url=https://www.bhaskarhindi.com/state/madhya-pradesh/the-architect-of-modern-indore-the-inspiring-story-of-narayan-prasad-shukla-1279976 |access-date=2026-04-13 |website=www.bhaskarhindi.com |language=hi}}</ref> [[File:Hindi Sahitya Samitee Shukla Archive.jpg|thumb|278x278px|శ్రీ మధ్యభారత్ హిందీ సాహిత్య సమితి శతాబ్ది ఉత్సవాల్లో రాష్ట్రపతి ప్రతిభా పాటిల్, గవర్నర్ బలరామ్ జాఖర్, ముఖ్యమంత్రి శివరాజ్ సింగ్ చౌహాన్, సుమిత్రా మహాజన్‌లతో శుక్లా.]] ఆయన కుటుంబ సభ్యులు కూడా ప్రజా సేవ, సామాజిక కార్యక్రమాల్లో పాలుపంచుకున్నారు. ఆయన మనవడు ఆదిత్య శుక్లా విద్య, యువ నాయకత్వంతో పాటు అంతర్జాతీయ సామాజిక అభివృద్ధి కార్యక్రమాల్లో భాగస్వామి అయ్యారు. జాతీయ, అంతర్జాతీయ మీడియాలో కూడా చోటు సంపాదించారు.<ref name="TOIAditya">"Young changemaker Aditya Shukla launches global campaign for education transformation." ''The Times of India''. Retrieved 26 November 2024.</ref><ref name="News18Aditya">"Digital divide a major reason for social and economic backwardness: Aditya Shukla." ''News18 Hindi''. Retrieved 26 November 2024.</ref> నారాయణీ కార్యక్రమాలకు సంబంధించిన సామాజిక, సంస్థాగత వ్యవహారాల్లో అపూర్వ్ శుక్లా, శైలజా శుక్లా తదితర మనవళ్లు, మనవరాళ్లు చురుగ్గా పాల్గొంటున్నారు.<ref name="YuvaPress3" /> == వారసత్వం == నారాయణ్ ప్రసాద్ శుక్లా అభివృద్ధి పట్ల నిబద్ధత ఉన్న, సిద్ధాంతాలకు కట్టుబడిన రాజకీయ నాయకుడిగా గుర్తింపు పొందారు. ఇండోర్ పౌర అభివృద్ధి, రాజకీయ సంస్కృతిపై ఆయన చెరగని ముద్ర వేశారు. పట్టణాభివృద్ధి కార్యక్రమాలు, శాసనసభ పనితీరు, ప్రజా ఉద్యమాల్లో ఆయన పాత్రతో పాటు పబ్లిక్ లైఫ్‌లో నైతిక ప్రవర్తనను సమకాలీన కథనాలు, విశ్లేషణలు ప్రముఖంగా ప్రస్తావించాయి. ఇండోర్ ఆధునిక పౌర, పరిపాలనా వ్యవస్థ రూపకల్పనకు దోహదపడిన వ్యక్తులలో ఒకరిగా ప్రాంతీయ చర్చలలో ఆయనను తరచుగా వర్ణిస్తుంటారు.<ref name="Ghamasan2" /><ref name="R9News2" /> ప్రజాసేవకు సంబంధించిన ఈ వారసత్వం ఆయన తర్వాతి తరాల కుటుంబ సభ్యుల ద్వారా కొనసాగుతోంది. ఆయన మనవడు ఆదిత్య శుక్లా ఐక్యరాజ్యసమితితో సహా అంతర్జాతీయ సామాజిక అభివృద్ధి పనుల్లో నిమగ్నమయ్యారు. ప్రస్తుతం గ్లోబల్ యూత్ లీడర్‌షిప్ ఇనిషియేటివ్‌కు అధ్యక్షుడిగా బాధ్యతలు నిర్వర్తిస్తున్నారు.<ref name="News18Aditya" /> == నర్మదా మయ్యా చలో ఉద్యమం == ఇండోర్‌లో పెరుగుతున్న నీటి సంక్షోభాన్ని పరిష్కరించే లక్ష్యంతో 1970 జూలై 5 నుండి ఆగస్టు 23 వరకు జరిగిన 'నర్మదా మయ్యా చలో' ప్రజా ఆందోళనలో నారాయణ్ ప్రసాద్ శుక్లా కీలక పాత్ర పోషించారు.<ref name="Ghamasan2">"55 साल पहले गूंजा था नर्मदा मैया इंदौर चलो का नारा, नारायण प्रसाद शुक्ला ने रखी थी नींव." ''Ghamasan News''. 17 June 2022. Retrieved 7 March 2024.</ref> 1960ల చివరలో, 1970ల ప్రారంభంలో ఇండోర్ తీవ్రమైన నీటి కొరతను ఎదుర్కొంది. దీనికి దీర్ఘకాలిక పరిష్కారం కావాలన్న డిమాండ్లు ఊపందుకున్నాయి.<ref name="R9News2">Shukla, Ankur (8 April 2024). "Narmada Maiya Chalo, a 23 day-long movement in Indore led by local politician." ''R9 News''. Retrieved 29 April 2024.</ref> ఇండోర్ మాజీ మేయర్ అయిన శుక్లా, నగరానికి నర్మదా నది నీటిని తీసుకురావాలనే డిమాండ్‌కు ప్రజల మద్దతు కూడగట్టడంలో కేంద్ర బిందువుగా మారారు.<ref name="WebduniaMayor2">"इंदौर नगर निगम के मेयर (महापौर)." ''Webdunia Hindi''. Retrieved 7 March 2024.</ref> 23 రోజుల పాటు నిరవధికంగా జరిగిన ఈ ఆందోళనలో ప్రజలు పెద్ద ఎత్తున పాల్గొన్నారు. పౌర డిమాండ్‌ను ఇది ఒక భారీ స్థాయి ప్రజా ఉద్యమంగా మార్చేసింది.<ref name="DBMemory2">"स्व. शुक्ला से जुड़े प्रसंगों को याद किया." ''Dainik Bhaskar''.</ref> వింధ్యాచల పర్వత శ్రేణుల గుండా ఇండోర్‌కు నీటిని రవాణా చేసే నర్మదా నీటి సరఫరా ప్రాజెక్టుకు ప్రభుత్వ ఆమోదం లభించడంలో ఈ ఆందోళన ముఖ్యమైన పాత్ర పోషించినట్లు భావిస్తారు.<ref name="YuvaPress2">Soni, Harsh (8 November 2024). "नारायण प्रसाद शुक्ला: एक समर्पित राजनीतिज्ञ और समाजसेवी." ''Yuva Press''. Retrieved 26 November 2024.</ref> ఇండోర్ పట్టణాభివృద్ధి, నీటి మౌలిక సదుపాయాల ప్రణాళికలో ఈ ఉద్యమం ఒక చారిత్రక ఘట్టంగా ప్రాంతీయ కథనాల్లో తరచుగా ప్రస్తావించబడుతుంది.<ref name="NavbharatTimes2">"मध्य प्रदेश के वरिष्ठ कांग्रेस नेता नारायण प्रसाद शुक्ल का निधन." ''Navbharat Times''. Retrieved 7 March 2024.</ref><ref>{{Cite web |last=Hindi |first=Bhaskar |date=2026-04-13 |title=आधुनिक इंदौर के शिल्पकार: नारायण प्रसाद शुक्ल की प्रेरक विकासगाथा |url=https://www.bhaskarhindi.com/state/madhya-pradesh/the-architect-of-modern-indore-the-inspiring-story-of-narayan-prasad-shukla-1279976 |access-date=2026-04-13 |website=www.bhaskarhindi.com |language=hi}}</ref> == మరణం == స్వల్ప అనారోగ్యంతో బాధపడుతూ 83 ఏళ్ల వయసులో 2014 జూన్ 15న శుక్లా మరణించారు. ఆయన న్యుమోనియాతో ఒక ప్రైవేట్ ఆసుపత్రిలో చికిత్స పొందారు. మరుసటి రోజు ఆయన అంత్యక్రియలు జరిగాయి.<ref name=":0">{{Cite web |last=PTI |date=2014-06-15 |title=Senior Congress Leader Narayan Prasad Shukla Passes Away |url=https://www.newindianexpress.com/nation/2014/Jun/15/senior-congress-leader-narayan-prasad-shukla-passes-away-625043.html |access-date=2024-03-07 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> == మూలాలు == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:శుక్లా, నారాయణ్ ప్రసాద్}} [[వర్గం:1929 జననాలు]] [[వర్గం:2014 మరణాలు]] [[వర్గం:ఇండోర్ వ్యక్తులు]] [[వర్గం:మధ్యప్రదేశ్ నుండి భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ నాయకులు]] [[వర్గం:మధ్యప్రదేశ్ ఎమ్మెల్యేలు 1972–1977]] [[వర్గం:మధ్యప్రదేశ్ శాసనసభ ఉప సభాపతులు]] e28yfzgd2okkht7vw2hl6bzxcw3nl17 4955361 4955360 2026-09-09T12:02:34Z ఉదయ్ కిరణ్ 124579 /* మూలాలు */ 4955361 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = నారాయణ్ ప్రసాద్ శుక్లా | native_name = नारायण प्रसाद शुक्ला | image = NK SHUKLA INDORE.jpg | office = ఉప సభాపతి, [[మధ్యప్రదేశ్ శాసనసభ]] | term_start = 25 మార్చి 1972 | term_end = 8 జనవరి 1976 | predecessor = రామ్ కిషోర్ శుక్లా | constituency = ఇండోర్-4 | office1 = హోం వ్యవహారాల మంత్రి, పట్టణాభివృద్ధి శాఖ మంత్రి, పర్యాటక శాఖ మంత్రి ([[మధ్యప్రదేశ్ ప్రభుత్వం]]) | term_start1 = 8 జనవరి 1976 | term_end1 = 30 ఏప్రిల్ 1977 | constituency1 = ఇండోర్-4 | office2 = ఇండోర్ మేయర్ | term_start2 = 1964 | term_end2 = 1965 | office3 = ఇండోర్ డిప్యూటీ మేయర్ | term_start3 = 1962 | term_end3 = 1963 | office4 = సభ్యుడు, [[మధ్యప్రదేశ్ శాసనసభ]] | term_start4 = 1972 | term_end4 = 1977 | predecessor4 = యజ్ఞ దత్ శర్మ | successor4 = వల్లభ్ శర్మ | constituency4 = ఇండోర్-4 | birth_date = {{birth date|1929|11|10|df=y}} | birth_place = [[సాగర్, మధ్యప్రదేశ్|సాగర్]], మధ్యప్రదేశ్, భారతదేశం | death_date = {{death date and age|2014|6|15|1929|11|10|df=y}} | death_place = ఇండోర్, మధ్యప్రదేశ్, భారతదేశం | citizenship = భారతదేశం | party = [[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్]] | occupation = రాజకీయ నాయకుడు, జర్నలిస్టు | spouse = కుసుమ్ శుక్లా | children = శైలేంద్ర శుక్లా, ప్రదీప్ శుక్లా, అర్చన జోషి, సుష్మా ఠాకూర్ | education = మాస్టర్ ఆఫ్ ఆర్ట్స్ | alma_mater = హోల్కర్ సైన్స్ కళాశాల }} {{Short description|భారతీయ రాజకీయ నాయకుడు (1929–2014)}} '''నారాయణ్ ప్రసాద్ శుక్లా''' (10 నవంబర్ 1929 – 15 జూన్ 2014) మధ్యప్రదేశ్‌కు చెందిన భారతీయ రాజకీయ నాయకుడు, జర్నలిస్టు, సామాజిక కార్యకర్త. భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ సీనియర్ నాయకుడైన ఆయన, ఇండోర్ నగర పాలక సంస్థ మేయర్‌గా, ఇండోర్-4 శాసనసభ నియోజకవర్గానికి ప్రాతినిధ్యం వహించిన మధ్యప్రదేశ్ శాసనసభ సభ్యుడిగా పనిచేశారు. శ్యామా చరణ్ శుక్లా మంత్రివర్గంలో ఆయన హోం వ్యవహారాలు, పట్టణాభివృద్ధి, పర్యాటక శాఖల మంత్రిగా పనిచేశారు. 1972, 1976 మధ్య కాలంలో మధ్యప్రదేశ్ శాసనసభ ఉప సభాపతిగా సేవలందించారు. దశాబ్దానికి పైగా ఇండోర్ డిప్యూటీ మేయర్‌గా కూడా పనిచేశారు. ఇండోర్‌లో నీటి ఎద్దడి సమస్య పరిష్కారం కోసం జరిగిన భారీ ప్రజా ఆందోళన 'నర్మదా మయ్యా చలో' ఉద్యమానికి ఆయన నాయకత్వం వహించారు. పట్టణాభివృద్ధి కార్యక్రమాలు, ప్రజా ఉద్యమాలు, సాంస్కృతిక సంస్థలతో పాటు రాష్ట్రంలో క్రీడా మౌలిక సదుపాయాల బలోపేతానికి చేసిన కృషితో ఆయనకు విస్తృత గుర్తింపు ఉంది. == తొలి జీవితం, విద్య == నారాయణ్ ప్రసాద్ శుక్లా మధ్యప్రదేశ్‌లోని సాగర్‌లో జన్మించారు.<ref name=":2">{{Cite web |date=2014-06-15 |title=विधानसभा के पूर्व उपाध्यक्ष व पूर्व मंत्री नारायणप्रसाद शुक्ला का निधन |trans-title=Former Assembly Deputy-Speaker and former Minister Narayan Prasad Shukla passes away |url=https://www.naidunia.com/madhya-pradesh/indore-former-assembly-vice-president-and-former-minister-shukla-died-115419 |access-date=2024-03-07 |website=Nai Dunia |language=hi}}</ref> ఇండోర్‌లోని హోల్కర్ సైన్స్ కళాశాలలో చదువుకునే రోజుల్లో ఆయన విద్యార్థి రాజకీయాల్లో చురుగ్గా పాల్గొన్నారు. హోల్కర్ సైన్స్ కళాశాల అధ్యక్షుడిగా ఎన్నికై, ప్రముఖ విద్యార్థి నాయకుడిగా ఎదిగారు. ఈ అనుభవం ఆయన భవిష్యత్తు ప్రజా జీవితానికి పునాది వేసింది. రాజకీయాల్లోకి రాకముందు నేషనల్ హెరాల్డ్ పత్రికకు సంపాదకుడిగా జర్నలిజం రంగంలో పనిచేశారు. ఇండోర్ సమాచార్ ప్రెస్‌కు ఎడిటర్-ఇన్-చీఫ్‌గా వ్యవహరించారు.<ref name=":1">{{Cite news |title=27 साल की उम्र में मेयर बन गए थे शुक्ल |trans-title=Shukla became mayor at the age of 27 |url=https://www.bhaskar.com/news/mp-ind-mat-latest-indore-news-062603-148070-nor.html |work=[[Dainik Bhaskar]]}}</ref> యునైటెడ్ న్యూస్ ఆఫ్ ఇండియాలో రిపోర్టింగ్, సంపాదకీయ బాధ్యతలు నిర్వర్తించారు. 1972 మధ్యప్రదేశ్ శాసనసభ ఎన్నికల్లో ఇండోర్-4 నియోజకవర్గం నుంచి శాసనసభ సభ్యుడిగా గెలవడంతో ఆయన రాజకీయ ప్రస్థానం ప్రారంభమైంది. 1972 జూలై 28న మధ్యప్రదేశ్ శాసనసభ ఉప సభాపతిగా నియమితులై, 1976 జనవరి 7 వరకు ఆ పదవిలో కొనసాగారు. శ్యామచరణ్ శుక్లా మంత్రివర్గంలో 1976 జనవరి 8 నుండి 1977 ఏప్రిల్ 30 వరకు రాష్ట్ర మంత్రిగా పనిచేశారు.<ref>{{Cite news |title=पूर्व सभापति शुक्ल की स्मृति में आयोजन आज |trans-title=Event organized in memory of former Chairman Shukla today |url=https://www.bhaskar.com/news/mp-ind-hmu-mat-latest-indore-news-030016-2068279-nor.html |work=[[Dainik Bhaskar]]}}</ref> 1964, 1965 సంవత్సరాల్లో వరుసగా రెండుసార్లు ఇండోర్ మేయర్‌గా బాధ్యతలు నిర్వర్తించారు.<ref name=":1" /> ఆయన ఆంగ్లంలో మాస్టర్ ఆఫ్ ఆర్ట్స్ పూర్తి చేశారు.<ref>{{Cite web |last=Soni |first=Harsh |date=2024-11-08 |title=नारायण प्रसाद शुक्ला: एक समर्पित राजनीतिज्ञ और समाजसेवी |url=https://www.yuvapress.com/narayan-prasad-shukla-a-dedicated-politician-and-social-worker/ |access-date=2024-11-26 |website=Yuva Press |language=en-US}}</ref> రాజకీయాల్లో మధ్యప్రదేశ్ మాజీ ముఖ్యమంత్రి ద్వారకా ప్రసాద్ మిశ్రాకు అత్యంత సన్నిహితుడిగా గుర్తింపు పొందారు. రాష్ట్రంలో సంస్థాగత, అభివృద్ధి కార్యక్రమాల్లో ఆయనతో కలిసి పనిచేశారు. పట్టణాభివృద్ధి, ప్రజా ఉద్యమాలకు సంబంధించిన విషయాల్లో శుక్లా రాజకీయ పరిణతిని, పరిపాలనా విధానాన్ని మిశ్రా గుర్తించినట్లు సమకాలీన కథనాలు చెబుతున్నాయి. బ్రిజేష్ మిశ్రాతో సహా మిశ్రా బృందంలోని సీనియర్ విధాన నిర్ణేతలతో శుక్లాకు సన్నిహిత వ్యక్తిగత, వృత్తిపరమైన సంబంధాలు ఉన్నాయని ప్రాంతీయ మూలాలు పేర్కొంటున్నాయి.<ref>{{Cite web |last=Hindi |first=Bhaskar |date=2026-04-13 |title=आधुनिक इंदौर के शिल्पकार: नारायण प्रसाद शुक्ल की प्रेरक विकासगाथा |url=https://www.bhaskarhindi.com/state/madhya-pradesh/the-architect-of-modern-indore-the-inspiring-story-of-narayan-prasad-shukla-1279976 |access-date=2026-04-13 |website=www.bhaskarhindi.com |language=hi}}</ref> == రాజకీయ జీవితం == [[File:Zakir Hussain Nk shukla.jpg|left|thumb|మాజీ రాష్ట్రపతి జాకిర్ హుస్సేన్, మధ్య భారత్ మాజీ ముఖ్యమంత్రి మిశ్రీ లాల్ గంగ్వాల్‌తో శుక్లా.]] నారాయణ్ ప్రసాద్ శుక్లా భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ సీనియర్ నాయకుడు. ఇండోర్, మధ్యప్రదేశ్ రాజకీయ చరిత్రలో అత్యంత ప్రభావశీలమైన వ్యక్తుల్లో ఆయన ఒకరు.<ref name="NIE2014">PTI (15 June 2014). "Senior Congress Leader Narayan Prasad Shukla Passes Away". ''The New Indian Express''. Retrieved 7 March 2024.</ref> విద్యార్థి, పౌర ఉద్యమాల ద్వారా ప్రజా జీవితాన్ని ప్రారంభించిన ఆయన, ఆ తర్వాత ఇండోర్ కౌన్సిలర్‌గా, మేయర్‌గా పనిచేశారు. అతి చిన్న వయసులో ఈ పదవిని అధిష్టించిన వ్యక్తుల్లో ఆయన ఒకరు.<ref name="DBMayor">"27 साल की उम्र में मेयर बन गए थे शुक्ल." ''Dainik Bhaskar''.</ref><ref name="WebduniaMayor">"इंदौर नगर निगम के मेयर (महापौर)." ''Webdunia Hindi''. Retrieved 7 March 2024.</ref> మున్సిపల్, రాష్ట్ర రాజకీయాల్లో ఉన్న సమయంలో పట్టణాభివృద్ధి, పౌర పరిపాలన, ప్రజా మౌలిక సదుపాయాలపై దృష్టి సారించారు. ఇండోర్‌లో నీటి సరఫరా కోసం జరిగిన ఉద్యమాల్లో చురుగ్గా పాల్గొన్నారు.<ref name="Ghamasan">"55 साल पहले गूंजा था नर्मदा मैया इंदौर चलो का नारा, नारायण प्रसाद शुक्ला ने रखी थी नींव." ''Ghamasan News''. 17 June 2022. Retrieved 7 March 2024.</ref><ref name="R9News">Shukla, Ankur (8 April 2024). "Narmada Maiya Chalo, a 23 day-long movement in Indore led by local politician." ''R9 News''. Retrieved 29 April 2024.</ref> ఇండోర్ విశ్వవిద్యాలయం (తరువాత దేవీ అహల్యా విశ్వవిద్యాలయంగా పేరు మార్చబడింది) స్థాపనలో కీలక పాత్ర పోషించారు. చారిత్రక రాజ్‌వాడ ప్యాలెస్‌ను ప్రభుత్వం స్వాధీనం చేసుకుని సంరక్షించే ప్రక్రియలో ఆయన పాలుపంచుకున్నారు.<ref name="YuvaPress">Soni, Harsh (8 November 2024). "नारायण प्रसाद शुक्ला: एक समर्पित राजनीतिज्ञ और समाजसेवी." ''Yuva Press''. Retrieved 26 November 2024.</ref><ref>{{Cite web |last=Hindi |first=Bhaskar |date=2026-04-13 |title=आधुनिक इंदौर के शिल्पकार: नारायण प्रसाद शुक्ल की प्रेरक विकासगाथा |url=https://www.bhaskarhindi.com/state/madhya-pradesh/the-architect-of-modern-indore-the-inspiring-story-of-narayan-prasad-shukla-1279976 |access-date=2026-04-13 |website=www.bhaskarhindi.com |language=hi}}</ref> తదనంతరం మధ్యప్రదేశ్ శాసనసభ సభ్యుడిగా ఎన్నికై, రాష్ట్ర ప్రభుత్వంలో మంత్రి పదవులు చేపట్టారు. శాసనసభ ఉప సభాపతిగా కూడా సేవలందించారు.<ref name="MPAssembly">"MP Legislative Assembly." ''mpvidhansabha.nic.in''. Retrieved 7 March 2024.</ref><ref name="NaiDunia2014">"विधानसभा के पूर्व उपाध्यक्ष व पूर्व मंत्री नारायणप्रसाद शुक्ला का निधन." ''Nai Dunia''. 15 June 2014. Retrieved 7 March 2024.</ref> [[File:Indira Gandhi Dp mishra Narayan Prasad Shukla.jpg|thumb|264x264px|శుక్లా నివాసంలో అప్పటి ప్రధాని ఇందిరా గాంధీ, ముఖ్యమంత్రి ద్వారకా ప్రసాద్ మిశ్రా, ప్రకాష్ చంద్ర సేథీలతో శుక్లా.]] 1970, 1972 మధ్య కాలంలో మధ్యప్రదేశ్-ఛత్తీస్‌గఢ్ ప్రదేశ్ కాంగ్రెస్ కమిటీ ప్రధాన కార్యదర్శులలో ఒకరిగా పనిచేశారు. అప్పటి భారత ప్రధాని ఇందిరా గాంధీ హయాంలో ఈ పదవికి ఎంపికైన నలుగురు నేతల్లో ఆయన ఒకరు. పార్టీ రాజకీయ కార్యకలాపాల సమన్వయం, ఎన్నికల వ్యూహాల రూపకల్పన లాంటి సంస్థాగత బాధ్యతలను ఆయన పర్యవేక్షించారు. అభ్యర్థుల ఎంపిక ప్రక్రియలో ఆయన పాత్రను సమకాలీన కథనాలు ప్రస్తావించాయి. ఆ తర్వాత అసెంబ్లీ, సంస్థాగత ఎన్నికల సమయంలో ఖర్గోన్ జిల్లా ఎన్నికల ఇంచార్జిగా నియమితులయ్యారు. 27 ఏళ్ల వయసులో ఇండోర్ మేయర్ అయ్యారు. ఇండోర్ నగర పాలక సంస్థ చరిత్రలో అతి పిన్న వయస్కుడైన మేయర్‌గా ఆయన గుర్తింపు పొందారు.<ref>{{Cite web |last=Hindi |first=Bhaskar |date=2026-04-13 |title=आधुनिक इंदौर के शिल्पकार: नारायण प्रसाद शुक्ल की प्रेरक विकासगाथा |url=https://www.bhaskarhindi.com/state/madhya-pradesh/the-architect-of-modern-indore-the-inspiring-story-of-narayan-prasad-shukla-1279976 |access-date=2026-04-13 |website=www.bhaskarhindi.com |language=hi}}</ref> == వ్యక్తిగత జీవితం, కుటుంబం == ఆయన భారతదేశంలోని మధ్యప్రదేశ్‌లో గల సాగర్‌లో జన్మించారు.<ref name="NavbharatTimes3">"मध्य प्रदेश के वरिष्ठ कांग्रेस नेता नारायण प्रसाद शुक्ल का निधन." ''Navbharat Times''. Retrieved 7 March 2024.</ref> కుసుమ్ శుక్లాతో ఆయన వివాహం జరిగింది. వీరికి ఇద్దరు కుమారులు, ఇద్దరు కుమార్తెలు ఉన్నారు.<ref name="YuvaPress3">Soni, Harsh (8 November 2024). "नारायण प्रसाद शुक्ला: एक समर्पित राजनीतिज्ञ और समाजसेवी." ''Yuva Press''. Retrieved 26 November 2024.</ref> ఆయన కుమారుల్లో శైలేంద్ర శుక్లా వ్యాపార రంగంలో ఉండగా, ప్రదీప్ శుక్లా జర్నలిస్టుగా పని చేస్తున్నారు.<ref name="DBMemory3">"स्व. शुक्ला से जुड़े प्रसंगों को याद किया." ''Dainik Bhaskar''.</ref> ఆయన కుమార్తెలు అర్చన జోషి, సుష్మా ఠాకూర్. రాజకీయాలతో పాటుగా మహాత్మా గాంధీ శంకుస్థాపన చేసిన ఇండోర్ శ్రీ మధ్యభారత్ హిందీ సాహిత్య సమితికి చైర్మన్‌గా వ్యవహరించారు. ఈ ప్రాంతంలో హిందీ సాహిత్యం, సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలను ప్రోత్సహించే కార్యక్రమాల్లో చురుగ్గా పాల్గొన్నారు.<ref name="YuvaPress3" /><ref>{{Cite web |last=Hindi |first=Bhaskar |date=2026-04-13 |title=आधुनिक इंदौर के शिल्पकार: नारायण प्रसाद शुक्ल की प्रेरक विकासगाथा |url=https://www.bhaskarhindi.com/state/madhya-pradesh/the-architect-of-modern-indore-the-inspiring-story-of-narayan-prasad-shukla-1279976 |access-date=2026-04-13 |website=www.bhaskarhindi.com |language=hi}}</ref> [[File:Hindi Sahitya Samitee Shukla Archive.jpg|thumb|278x278px|శ్రీ మధ్యభారత్ హిందీ సాహిత్య సమితి శతాబ్ది ఉత్సవాల్లో రాష్ట్రపతి ప్రతిభా పాటిల్, గవర్నర్ బలరామ్ జాఖర్, ముఖ్యమంత్రి శివరాజ్ సింగ్ చౌహాన్, సుమిత్రా మహాజన్‌లతో శుక్లా.]] ఆయన కుటుంబ సభ్యులు కూడా ప్రజా సేవ, సామాజిక కార్యక్రమాల్లో పాలుపంచుకున్నారు. ఆయన మనవడు ఆదిత్య శుక్లా విద్య, యువ నాయకత్వంతో పాటు అంతర్జాతీయ సామాజిక అభివృద్ధి కార్యక్రమాల్లో భాగస్వామి అయ్యారు. జాతీయ, అంతర్జాతీయ మీడియాలో కూడా చోటు సంపాదించారు.<ref name="TOIAditya">"Young changemaker Aditya Shukla launches global campaign for education transformation." ''The Times of India''. Retrieved 26 November 2024.</ref><ref name="News18Aditya">"Digital divide a major reason for social and economic backwardness: Aditya Shukla." ''News18 Hindi''. Retrieved 26 November 2024.</ref> నారాయణీ కార్యక్రమాలకు సంబంధించిన సామాజిక, సంస్థాగత వ్యవహారాల్లో అపూర్వ్ శుక్లా, శైలజా శుక్లా తదితర మనవళ్లు, మనవరాళ్లు చురుగ్గా పాల్గొంటున్నారు.<ref name="YuvaPress3" /> == వారసత్వం == నారాయణ్ ప్రసాద్ శుక్లా అభివృద్ధి పట్ల నిబద్ధత ఉన్న, సిద్ధాంతాలకు కట్టుబడిన రాజకీయ నాయకుడిగా గుర్తింపు పొందారు. ఇండోర్ పౌర అభివృద్ధి, రాజకీయ సంస్కృతిపై ఆయన చెరగని ముద్ర వేశారు. పట్టణాభివృద్ధి కార్యక్రమాలు, శాసనసభ పనితీరు, ప్రజా ఉద్యమాల్లో ఆయన పాత్రతో పాటు పబ్లిక్ లైఫ్‌లో నైతిక ప్రవర్తనను సమకాలీన కథనాలు, విశ్లేషణలు ప్రముఖంగా ప్రస్తావించాయి. ఇండోర్ ఆధునిక పౌర, పరిపాలనా వ్యవస్థ రూపకల్పనకు దోహదపడిన వ్యక్తులలో ఒకరిగా ప్రాంతీయ చర్చలలో ఆయనను తరచుగా వర్ణిస్తుంటారు.<ref name="Ghamasan2" /><ref name="R9News2" /> ప్రజాసేవకు సంబంధించిన ఈ వారసత్వం ఆయన తర్వాతి తరాల కుటుంబ సభ్యుల ద్వారా కొనసాగుతోంది. ఆయన మనవడు ఆదిత్య శుక్లా ఐక్యరాజ్యసమితితో సహా అంతర్జాతీయ సామాజిక అభివృద్ధి పనుల్లో నిమగ్నమయ్యారు. ప్రస్తుతం గ్లోబల్ యూత్ లీడర్‌షిప్ ఇనిషియేటివ్‌కు అధ్యక్షుడిగా బాధ్యతలు నిర్వర్తిస్తున్నారు.<ref name="News18Aditya" /> == నర్మదా మయ్యా చలో ఉద్యమం == ఇండోర్‌లో పెరుగుతున్న నీటి సంక్షోభాన్ని పరిష్కరించే లక్ష్యంతో 1970 జూలై 5 నుండి ఆగస్టు 23 వరకు జరిగిన 'నర్మదా మయ్యా చలో' ప్రజా ఆందోళనలో నారాయణ్ ప్రసాద్ శుక్లా కీలక పాత్ర పోషించారు.<ref name="Ghamasan2">"55 साल पहले गूंजा था नर्मदा मैया इंदौर चलो का नारा, नारायण प्रसाद शुक्ला ने रखी थी नींव." ''Ghamasan News''. 17 June 2022. Retrieved 7 March 2024.</ref> 1960ల చివరలో, 1970ల ప్రారంభంలో ఇండోర్ తీవ్రమైన నీటి కొరతను ఎదుర్కొంది. దీనికి దీర్ఘకాలిక పరిష్కారం కావాలన్న డిమాండ్లు ఊపందుకున్నాయి.<ref name="R9News2">Shukla, Ankur (8 April 2024). "Narmada Maiya Chalo, a 23 day-long movement in Indore led by local politician." ''R9 News''. Retrieved 29 April 2024.</ref> ఇండోర్ మాజీ మేయర్ అయిన శుక్లా, నగరానికి నర్మదా నది నీటిని తీసుకురావాలనే డిమాండ్‌కు ప్రజల మద్దతు కూడగట్టడంలో కేంద్ర బిందువుగా మారారు.<ref name="WebduniaMayor2">"इंदौर नगर निगम के मेयर (महापौर)." ''Webdunia Hindi''. Retrieved 7 March 2024.</ref> 23 రోజుల పాటు నిరవధికంగా జరిగిన ఈ ఆందోళనలో ప్రజలు పెద్ద ఎత్తున పాల్గొన్నారు. పౌర డిమాండ్‌ను ఇది ఒక భారీ స్థాయి ప్రజా ఉద్యమంగా మార్చేసింది.<ref name="DBMemory2">"स्व. शुक्ला से जुड़े प्रसंगों को याद किया." ''Dainik Bhaskar''.</ref> వింధ్యాచల పర్వత శ్రేణుల గుండా ఇండోర్‌కు నీటిని రవాణా చేసే నర్మదా నీటి సరఫరా ప్రాజెక్టుకు ప్రభుత్వ ఆమోదం లభించడంలో ఈ ఆందోళన ముఖ్యమైన పాత్ర పోషించినట్లు భావిస్తారు.<ref name="YuvaPress2">Soni, Harsh (8 November 2024). "नारायण प्रसाद शुक्ला: एक समर्पित राजनीतिज्ञ और समाजसेवी." ''Yuva Press''. Retrieved 26 November 2024.</ref> ఇండోర్ పట్టణాభివృద్ధి, నీటి మౌలిక సదుపాయాల ప్రణాళికలో ఈ ఉద్యమం ఒక చారిత్రక ఘట్టంగా ప్రాంతీయ కథనాల్లో తరచుగా ప్రస్తావించబడుతుంది.<ref name="NavbharatTimes2">"मध्य प्रदेश के वरिष्ठ कांग्रेस नेता नारायण प्रसाद शुक्ल का निधन." ''Navbharat Times''. Retrieved 7 March 2024.</ref><ref>{{Cite web |last=Hindi |first=Bhaskar |date=2026-04-13 |title=आधुनिक इंदौर के शिल्पकार: नारायण प्रसाद शुक्ल की प्रेरक विकासगाथा |url=https://www.bhaskarhindi.com/state/madhya-pradesh/the-architect-of-modern-indore-the-inspiring-story-of-narayan-prasad-shukla-1279976 |access-date=2026-04-13 |website=www.bhaskarhindi.com |language=hi}}</ref> == మరణం == స్వల్ప అనారోగ్యంతో బాధపడుతూ 83 ఏళ్ల వయసులో 2014 జూన్ 15న శుక్లా మరణించారు. ఆయన న్యుమోనియాతో ఒక ప్రైవేట్ ఆసుపత్రిలో చికిత్స పొందారు. మరుసటి రోజు ఆయన అంత్యక్రియలు జరిగాయి.<ref name=":0">{{Cite web |last=PTI |date=2014-06-15 |title=Senior Congress Leader Narayan Prasad Shukla Passes Away |url=https://www.newindianexpress.com/nation/2014/Jun/15/senior-congress-leader-narayan-prasad-shukla-passes-away-625043.html |access-date=2024-03-07 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> == మూలాలు == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:శుక్లా, నారాయణ్ ప్రసాద్}} [[వర్గం:1929 జననాలు]] [[వర్గం:2014 మరణాలు]] 02ptaev5kduo20ollnxh423vuyzzxhv 0 509302 4955362 2026-09-09T12:03:12Z Nagarani Bethi 60383 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1502483|High blood pressure in pregnancy]] to:te #mdwikicx 4955362 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition |name ={{PAGENAME}} |synonym =Hypertensive disease of pregnancy; maternal hypertensive disorder |image_size =400px |image_thumbtime = |alt = |pronounce = |specialty =[[Obstetrics]] |symptoms =None, [[headaches]], vision changes, [[shortness of breath]], [[seizures]]<ref name=Bro2018>{{cite journal |last1=Brown |first1=Mark A. |last2=Magee |first2=Laura A. |last3=Kenny |first3=Louise C. |last4=Karumanchi |first4=S. Ananth |last5=McCarthy |first5=Fergus P. |last6=Saito |first6=Shigeru |last7=Hall |first7=David R. |last8=Warren |first8=Charlotte E. |last9=Adoyi |first9=Gloria |last10=Ishaku |first10=Salisu |title=Hypertensive Disorders of Pregnancy: ISSHP Classification, Diagnosis, and Management Recommendations for International Practice |journal=Hypertension |date=July 2018 |volume=72 |issue=1 |pages=24–43 |doi=10.1161/HYPERTENSIONAHA.117.10803}}</ref> |complications ='''Mother''': [[Stroke]], [[peripartum cardiomyopathy]], [[spontaneous coronary artery dissection]]<ref name=Gar2022/><br>'''Baby''': [[Preterm birth|Preterm]], [[small for gestational age]], [[still birth]]<ref name=Gar2022/><ref name=BMJ2023/> |onset = |duration = |types =[[hypertension|Chronic hypertension]]<br>[[Gestational hypertension]]<br>[[Pre-eclampsia]] (mild, severe, [[HELLP syndrome]])/[[eclampsia]]<br>Pre-eclampsia superimposed on chronic hypertension<ref name=Clin2019/><ref name=MCPC2017>{{cite book |title=Managing complications in pregnancy and childbirth: a guide for midwives and doctors |date=2017 |publisher=World Health Organization |location=Geneva |isbn=9789241565493 |edition=2nd |url=https://iris.who.int/bitstream/handle/10665/255760/9789241565493-eng.pdf?sequence=1&isAllowed=y |access-date=8 March 2024 |archive-date=11 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240311081927/https://iris.who.int/bitstream/handle/10665/255760/9789241565493-eng.pdf?sequence=1&isAllowed=y |url-status=live }}</ref> |causes = |risks =Older age, [[obesity]]<ref name=Gar2022/> |diagnosis =BP>140/90 mmHg<ref name=BMJ2023/> |differential = |prevention =Diet, weight loss, exercise, [[aspirin]]<ref name=Gar2022/> |treatment =Early [[delivery]]<ref name=Clin2019/> |medication =[[Labetalol]], [[nifedipine]], [[methyldopa]], [[hydralazine]]<ref name=Baj2023/> |prognosis = |frequency =18 million (2019)<ref name=BMJ2023/> |deaths =27,800 [[maternal deaths]] (2019)<ref name=BMJ2023/> }} '''గర్భధారణలో అధిక రక్తపోటు''', దీనిని '''గర్భధారణ హైపర్‌టెన్సివ్ రుగ్మతలు''' ( '''HDP''' ) అని కూడా పిలుస్తారు, ఇది [[గర్భం|గర్భధారణ]] సమయంలో అధిక రక్తపోటుకు దారితీసే పరిస్థితుల సమూహం. లక్షణాలు ఏమీ లేకపోవడం నుండి [[తలనొప్పి]], దృష్టిలో మార్పులు, [[ఆయాసం|శ్వాస ఆడకపోవడం]], మూర్ఛల వరకు మారవచ్చు. తల్లికి వచ్చే సమస్యలలో [[స్ట్రోక్]], పెరిపార్టమ్ కార్డియోమయోపతి, ఆకస్మిక కరోనరీ ఆర్టరీ డిసెక్షన్ ఉండవచ్చు. భవిష్యత్తులో [[మధుమేహం]], గుండె జబ్బులు వచ్చే ప్రమాదం కూడా ఉంది. శిశువుకు వచ్చే సమస్యలలో [[అకాల జననం|నెలలు నిండక ముందే]] పుట్టడం, గర్భధారణ వయస్సుకు తగినంతగా పెరగకపోవడం, [[మృతపిండస్రావము|మృత శిశు జననం]] ఉండవచ్చు.<ref name="Gar2022">{{Cite paper|title=Hypertension in Pregnancy: Diagnosis, Blood Pressure Goals, and Pharmacotherapy: A Scientific Statement From the American Heart Association.|date=February 2022}}</ref> ప్రమాద కారకాలలో వృద్ధాప్యం, [[స్థూల కాయం|ఊబకాయం]] ఉన్నాయి.<ref name="Gar2022" /> సాధారణంగా రోగ నిర్ధారణ కనీసం 4 గంటల వ్యవధిలో 140/90 mmHg కంటే ఎక్కువ రక్తపోటుపై ఆధారపడి ఉంటుంది, తీవ్రమైన వ్యాధి 160/110 mmHg కంటే ఎక్కువగా ఉంటుంది.<ref name="BMJ2023">{{Cite paper|title=Hypertensive disorders of pregnancy.|date=30 June 2023}}</ref><ref name="Gar2022" /> రకాలలో దీర్ఘకాలిక అధిక రక్తపోటు, గర్భధారణ అధిక రక్తపోటు, [[ప్రి-ఎక్లంప్సియా|ప్రీఎక్లాంప్సియా]] / [[ఎక్లాంప్సియా]], దీర్ఘకాలిక అధిక రక్తపోటుపై ఏర్పడిన ప్రీఎక్లాంప్సియా ఉన్నాయి.<ref name="Gar2022" /> వైట్ కోట్ హైపర్‌టెన్షన్ (ఆరోగ్య కేంద్రంలో అధిక రక్తపోటు, కానీ ఇంట్లో సాధారణంగా ఉండటం), మాస్క్డ్ హైపర్‌టెన్షన్ (ఆరోగ్య కేంద్రంలో సాధారణంగా ఉండటం, కానీ ఇంట్లో ఎక్కువగా ఉండటం) రకాలుగా చేర్చబడవచ్చు.<ref name="BMJ2023" /> నివారణలో ఆహారం, బరువు తగ్గడం, వ్యాయామం ఉండవచ్చు.<ref name="Gar2022" /> గర్భధారణ మధ్యలో తక్కువ మోతాదు [[ఆస్పిరిన్|ఆస్పిరిన్ తీసుకోవడం]] ప్రారంభిస్తే ప్రమాదం తగ్గుతుంది.<ref name="Gar2022" /> రక్తపోటు 135/85 నుండి 160/110 mmHg వరకు ఉన్నప్పుడు చికిత్సను ఎప్పుడు ప్రారంభించాలనేది మార్గదర్శకాలలో మారుతూ ఉంటుంది.<ref name="Gar2022" /> 130/80 mmHg రక్తపోటు లక్ష్యంతో లాబెటలోల్, నిఫెడిపైన్, మెథైల్డోపా లేదా హైడ్రాలజైన్ వంటి మందులు ఉండవచ్చు.<ref name="Baj2023">{{Cite paper|title=Evaluation and Management of Hypertensive Disorders of Pregnancy.|date=1 October 2023}}</ref><ref name="Gar2022" /> అదనంగా ప్రీ-ఎక్లాంప్సియా కోసం మెగ్నీషియం సల్ఫేట్ ఉపయోగించవచ్చు.<ref name="Clin2019">{{Cite paper|title=Hypertensive Disorders of Pregnancy.|date=May 2019}}</ref> ముందస్తు ప్రసవం కూడా సిఫార్సు చేయబడింది.<ref name="Clin2019" /> 2019లో సుమారు 18 మిలియన్ల మంది మహిళలు గర్భధారణ సమయంలో అధిక రక్తపోటుకు గురయ్యారు (గర్భాలలో 7.5%). అయితే 15% మంది మహిళలు ఏదో ఒక సమయంలో ప్రభావితమవుతారు.<ref name="Gar2022" /> ఇది ఎక్కువగా [[ఆఫ్రికా]], [[ఆగ్నేయాసియా]], [[మధ్యప్రాచ్యం|మధ్యప్రాచ్యంలో]] సంభవిస్తుంది.<ref name="BMJ2023" /> వీటి ఫలితంగా 2019లో 27,800 [[ప్రసూతి మరణం|ప్రసూతి మరణాలు]] సంభవించాయి, ఇది 1990లో 37,000 మరణాల నుండి తగ్గింది.<ref name="BMJ2023" /> ప్రపంచవ్యాప్తంగా గర్భధారణ సమయంలో మరణానికి ఇవి అత్యంత సాధారణ కారణం (16%), ఆ [[ప్రసవానంతర రక్తస్రావం|తర్వాత ప్రసవానంతర రక్తస్రావం]] (13%), [[ప్రసూతి ఇన్ఫెక్షన్లు|ప్రసవానంతర ఇన్ఫెక్షన్లు]] (2%) ఉన్నాయి.<ref name="BMJ2023" /><ref name="W2014">{{Cite book|title=Williams obstetrics|date=2014|publisher=McGraw-Hill Professional|isbn=9780071798938|edition=24th|chapter=40}}</ref> == మూలాలు == <references /> [[Category:గర్భాశయ వ్యాధులు]] [[వర్గం:Translated from MDWiki]] 1lh4nrfau0t707c6ohihsbwlm4tmbv5 0 509303 4955364 2026-09-09T12:05:38Z Nagarani Bethi 60383 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1503686|Nipple discharge]] to:te #mdwikicx 4955364 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition |name =Nipple discharge |synonym = |image =File:Lactation.jpg |image_size = |image_thumbtime = |alt = |caption =Milk coming from the nipple |pronounce = |specialty =[[Gynaecology|Gynecology]] |symptoms = |complications = |onset = |duration = |types =Physiologic, pathologic<ref name="AFP2012">{{cite journal |last1=Salzman |first1=B |last2=Fleegle |first2=S |last3=Tully |first3=AS |title=Common breast problems. |journal=American Family Physician |date=15 August 2012 |volume=86 |issue=4 |pages=343–9 |pmid=22963023 |url=https://www.aafp.org/afp/2012/0815/p343.html |access-date=7 December 2020 |archive-date=18 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210118024738/https://www.aafp.org/afp/2012/0815/p343.html |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210118024738/https://www.aafp.org/afp/2012/0815/p343.html |date=18 January 2021 }}</ref> |causes = |risks = |diagnosis ='''Normal''': Late pregnancy, [[postpartum period|after childbirth]], newborns<ref name=Saj2020/><ref name=NHS2017/><br>'''Abnormal''': [[Intraductal papilloma]], [[duct ectasia]], blocked [[milk duct]], [[mastitis|infected breast]], [[breast cancer]], [[high prolactin]]<ref name="AFP2012" /><ref name=Mazza2011/><ref name=NHS2017/> |differential = |prevention = |treatment =Depends on the cause<ref name=Saj2020/> |medication = |prognosis = |frequency =Common<ref name=Saj2020/> |deaths = }} '''చనుమొన స్రావం''' అనేది [[వక్షోజం|రొమ్మును]] పిండినా పిండకపోయినా చనుమొన నుండి వచ్చే ద్రవం.<ref name="Saj2020">{{Citation|last=Saj2020|first=Karima R.|title=Breast Nipple Discharge|date=2020|url=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK430938/|work=StatPearls|place=Treasure Island (FL)|publisher=StatPearls Publishing|pmid=28613688|access-date=2 November 2020|last2=Sugumar|first2=Kavin|last3=Adigun|first3=Rotimi|archive-date=28 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210828185512/https://misuse.ncbi.nlm.nih.gov/error/abuse.shtml}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210828185512/https://misuse.ncbi.nlm.nih.gov/error/abuse.shtml|date=28 August 2021}}</ref> స్రావం పాలలా తెల్లగా, స్పష్టంగా, ఆకుపచ్చగా, చీముతో కూడినదిగా, రక్తంతో కూడినదిగా లేదా లేత పసుపు రంగులో ఉండవచ్చు.<ref name="Barry1990" /> దీని చిక్కదనం మందంగా, పలుచగా, జిగురుగా లేదా నీళ్లలా ఉండవచ్చు.<ref name=Bren2005>{{Cite journal|last=Brennan|first=Meagan|last2=Houssami|first2=Nehmat|last3=French|first3=James|date=May 2005|title=Management of benign breast conditions. Part 3 – other breast problems|url=https://www.racgp.org.au/afp/200505/200505brennan.pdf|journal=Australian Family Physician|volume=34|issue=5|pages=353-355|via=|access-date=2020-11-06|archive-date=2009-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20091007120236/http://www.racgp.org.au/afp/200505/200505brennan.pdf|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091007120236/http://www.racgp.org.au/afp/200505/200505brennan.pdf |date=2009-10-07 }}</ref><ref name="Barry1990">{{Citation|last=Barry|first=Michele|title=Nipple Discharge|date=1990|url=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK284/|work=Clinical Methods: The History, Physical, and Laboratory Examinations|editor-last=Walker|editor-first=H. Kenneth|edition=3rd|place=Boston|publisher=Butterworths|isbn=978-0-409-90077-4|pmid=21250127|access-date=2020-10-30|editor2-last=Hall|editor2-first=W. Dallas|editor3-last=Hurst|editor3-first=J. Willis|archive-date=2020-07-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20200722231632/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK284/}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200722231632/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK284/|date=2020-07-22}}</ref> గర్భం చివరి దశలో లేదా [[బాలెంత|ప్రసవం తర్వాత]] [[పాలు|పాలు రావడం]], పుట్టిన మొదటి వారాలలో నవజాత శిశువులలో చనుమొనల నుండి స్రావాలు రావడం సాధారణం కావచ్చు.<ref name="Saj2020" /><ref name="NHS2017" /> పునరుత్పత్తి వయస్సులో ఉన్న మహిళల్లో పిండడం తర్వాత కూడా ఇది సాధారణం కావచ్చు.<ref name="Saj2020" /> ఇది పురుషులలో సంభవిస్తే, రక్తం ఉంటే, ఒకే రొమ్ము నుండి వస్తే, లేదా రొమ్ము గడ్డ, వాపు, ఎరుపు లేదా పై చర్మ మార్పులతో సంబంధం కలిగి ఉంటే అది అసాధారణం కావచ్చు.<ref name="Saj2020" /><ref name="NHS2017">{{Cite web|last=|first=|date=19 October 2017|title=Nipple discharge|url=https://www.nhs.uk/conditions/nipple-discharge/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201030094750/https://www.nhs.uk/conditions/nipple-discharge/|archive-date=30 October 2020|access-date=30 October 2020|website=nhs.uk|language=en}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201030094750/https://www.nhs.uk/conditions/nipple-discharge/|date=30 October 2020}}</ref> అసాధారణ స్రావానికి కారణాలు ఇంట్రాడక్టల్ పాపిల్లోమా, డక్ట్ ఎక్టేసియా, మూసుకుపోయిన పాల నాళం, ఇన్‌ఫెక్షన్ సోకిన రొమ్ము ( [[మాస్టిటిస్]] లేదా [[మాస్టిటిస్|రొమ్ము గడ్డ]] ), [[రొమ్ము కాన్సర్|రొమ్ము క్యాన్సర్]], కొన్ని మందులు, ప్రోలాక్టిన్‌ను పెంచే పరిస్థితులు.<ref name="NHS2017" /><ref name="Mazza2011">{{Cite book|last=Danielle Mazza|title=Women's Health in General Practice|url=https://books.google.com/books?id=_Q7IO4ACO1cC&pg=PA189|year=2011|publisher=Churchill Livingstone Elsevier|isbn=9780729538718|page=189|chapter=11. Nipple discharge|access-date=2020-10-30|archive-date=2021-05-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20210524002752/https://books.google.com/books?id=_Q7IO4ACO1cC&pg=PA189}}</ref> పాల వంటి స్రావం గర్భవతి కాని, పాలివ్వని స్త్రీలలో ఇతర అసాధారణ చనుమొన స్రావాల కంటే భిన్నంగా మూల్యాంకనం చేయబడుతుంది.<ref name="Mazza2011" /> తరచుగా, లక్షణాలు, పరీక్ష ఆధారంగా కారణాన్ని నిర్ధారించవచ్చు. [[హైపోథైరాయిడిజం|తక్కువ థైరాయిడ్]] లేదా [[హైపర్ప్రొలాక్టినేమియా|అధిక ప్రోలాక్టిన్‌ను]] నిర్ధారించడానికి రక్త పరీక్షలు చేయవచ్చు.<ref name="Arthur2014">{{Cite book|last=Arthur|first=Rhonda|editor-last=Jill C.|editor-first=Cash|editor-last2=Glass|editor-first2=Cheryl A.|title=Family Practice Guidelines, Third Edition|url=https://books.google.com/books?id=SLPWAgAAQBAJ&pg=PR450|year=2014|publisher=Springer Publishing Company|isbn=978-0-8261-9782-5|page=450|chapter=13. Gynaecologic guidelines|access-date=2020-10-31|archive-date=2021-05-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210513005720/https://books.google.com/books?id=SLPWAgAAQBAJ&pg=PR450}}</ref> ఇతర పరీక్షలలో [[మామోగ్రఫీ]], రొమ్ము అల్ట్రాసౌండ్, రొమ్ము బయాప్సీ లేదా చర్మ బయాప్సీ ఉండవచ్చు.<ref name="DeMuro2018">{{Cite web|last=DeMuro|first=Jonas|date=30 October 2018|title=Nipple discharge: MedlinePlus Medical Encyclopedia|url=https://medlineplus.gov/ency/article/001515.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201103134503/https://medlineplus.gov/ency/article/001515.htm|archive-date=3 November 2020|access-date=3 November 2020|website=medlineplus.gov|language=en}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201103134503/https://medlineplus.gov/ency/article/001515.htm|date=3 November 2020}}</ref> చికిత్స అంతర్లీన కారణంపై ఆధారపడి ఉంటుంది.<ref name="Saj2020" /> ప్రభావితమైన నాళాలను శస్త్రచికిత్స ద్వారా తొలగించడం ద్వారా డక్ట్ ఎక్టాసియాకు చికిత్స చేయవచ్చు.<ref name="Saj2020" /> సంక్రమణ కారణాలకు [[యాంటీబయోటిక్|యాంటీబయాటిక్స్]] లేదా కోత, డ్రైనేజ్ అవసరం కావచ్చు.<ref name="Saj2020" /> రొమ్ము నొప్పి, రొమ్ము గడ్డ తర్వాత, మహిళల్లో రొమ్ముకు సంబంధించిన ఫిర్యాదులలో చనుమొన స్రావం మూడవ అత్యంత సాధారణమైనది.<ref name="Mazza2011" /> సుమారు 3% [[రొమ్ము కాన్సర్|రొమ్ము క్యాన్సర్]] కేసులు స్రావంతో సంబంధం కలిగి ఉంటాయి.<ref name="Mazza2011" /><ref name="Bib2008">{{Cite book|last=Saad|first=Reda S.|last2=Silverman|first2=Jan F.|editor-last=Marluce Bibbo|others=David Wilbur|title=Comprehensive Cytopathology|url=https://books.google.com/books?id=kj21b_1EUTIC&pg=PA760|edition=Third|year=2008|publisher=Saunders Elsevier|language=English|isbn=978-1-4160-4208-2|pages=760–761|chapter=25. Breast|access-date=2020-11-07|archive-date=2021-05-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210513005720/https://books.google.com/books?id=kj21b_1EUTIC&pg=PA760}}</ref> == మూలాలు == <references /> [[Category:వ్యాధి లక్షణాలు]] [[Category:గర్భాశయ వ్యాధులు]] [[వర్గం:Translated from MDWiki]] gm0iph33bs04ukjlvhkgnd9hkb28kup 4955377 4955364 2026-09-09T12:26:35Z స్వరలాసిక 13980 4955377 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition |name =Nipple discharge |synonym = |image =File:Lactation.jpg |image_size = |image_thumbtime = |alt = |caption =Milk coming from the nipple |pronounce = |specialty =[[Gynaecology|Gynecology]] |symptoms = |complications = |onset = |duration = |types =Physiologic, pathologic<ref name="AFP2012">{{cite journal |last1=Salzman |first1=B |last2=Fleegle |first2=S |last3=Tully |first3=AS |title=Common breast problems. |journal=American Family Physician |date=15 August 2012 |volume=86 |issue=4 |pages=343–9 |pmid=22963023 |url=https://www.aafp.org/afp/2012/0815/p343.html |access-date=7 December 2020 |archive-date=18 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210118024738/https://www.aafp.org/afp/2012/0815/p343.html |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210118024738/https://www.aafp.org/afp/2012/0815/p343.html |date=18 January 2021 }}</ref> |causes = |risks = |diagnosis ='''Normal''': Late pregnancy, [[postpartum period|after childbirth]], newborns<ref name=Saj2020/><ref name=NHS2017/><br>'''Abnormal''': [[Intraductal papilloma]], [[duct ectasia]], blocked [[milk duct]], [[mastitis|infected breast]], [[breast cancer]], [[high prolactin]]<ref name="AFP2012" /><ref name=Mazza2011/><ref name=NHS2017/> |differential = |prevention = |treatment =Depends on the cause<ref name=Saj2020/> |medication = |prognosis = |frequency =Common<ref name=Saj2020/> |deaths = }} '''చనుమొన స్రావం''' అనేది [[వక్షోజం|రొమ్మును]] పిండినా పిండకపోయినా చనుమొన నుండి వచ్చే ద్రవం.<ref name="Saj2020">{{Citation|last=Saj2020|first=Karima R.|title=Breast Nipple Discharge|date=2020|url=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK430938/|work=StatPearls|place=Treasure Island (FL)|publisher=StatPearls Publishing|pmid=28613688|access-date=2 November 2020|last2=Sugumar|first2=Kavin|last3=Adigun|first3=Rotimi|archive-date=28 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210828185512/https://misuse.ncbi.nlm.nih.gov/error/abuse.shtml}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210828185512/https://misuse.ncbi.nlm.nih.gov/error/abuse.shtml|date=28 August 2021}}</ref> స్రావం పాలలా తెల్లగా, స్పష్టంగా, ఆకుపచ్చగా, చీముతో కూడినదిగా, రక్తంతో కూడినదిగా లేదా లేత పసుపు రంగులో ఉండవచ్చు.<ref name="Barry1990" /> దీని చిక్కదనం మందంగా, పలుచగా, జిగురుగా లేదా నీళ్లలా ఉండవచ్చు.<ref name=Bren2005>{{Cite journal|last=Brennan|first=Meagan|last2=Houssami|first2=Nehmat|last3=French|first3=James|date=May 2005|title=Management of benign breast conditions. Part 3 – other breast problems|url=https://www.racgp.org.au/afp/200505/200505brennan.pdf|journal=Australian Family Physician|volume=34|issue=5|pages=353-355|via=|access-date=2020-11-06|archive-date=2009-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20091007120236/http://www.racgp.org.au/afp/200505/200505brennan.pdf|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091007120236/http://www.racgp.org.au/afp/200505/200505brennan.pdf |date=2009-10-07 }}</ref><ref name="Barry1990">{{Citation|last=Barry|first=Michele|title=Nipple Discharge|date=1990|url=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK284/|work=Clinical Methods: The History, Physical, and Laboratory Examinations|editor-last=Walker|editor-first=H. Kenneth|edition=3rd|place=Boston|publisher=Butterworths|isbn=978-0-409-90077-4|pmid=21250127|access-date=2020-10-30|editor2-last=Hall|editor2-first=W. Dallas|editor3-last=Hurst|editor3-first=J. Willis|archive-date=2020-07-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20200722231632/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK284/}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200722231632/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK284/|date=2020-07-22}}</ref> గర్భం చివరి దశలో లేదా [[బాలెంత|ప్రసవం తర్వాత]] [[పాలు|పాలు రావడం]], పుట్టిన మొదటి వారాలలో నవజాత శిశువులలో చనుమొనల నుండి స్రావాలు రావడం సాధారణం కావచ్చు.<ref name="Saj2020" /><ref name="NHS2017" /> పునరుత్పత్తి వయస్సులో ఉన్న మహిళల్లో పిండడం తర్వాత కూడా ఇది సాధారణం కావచ్చు.<ref name="Saj2020" /> ఇది పురుషులలో సంభవిస్తే, రక్తం ఉంటే, ఒకే రొమ్ము నుండి వస్తే, లేదా రొమ్ము గడ్డ, వాపు, ఎరుపు లేదా పై చర్మ మార్పులతో సంబంధం కలిగి ఉంటే అది అసాధారణం కావచ్చు.<ref name="Saj2020" /><ref name="NHS2017">{{Cite web|last=|first=|date=19 October 2017|title=Nipple discharge|url=https://www.nhs.uk/conditions/nipple-discharge/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201030094750/https://www.nhs.uk/conditions/nipple-discharge/|archive-date=30 October 2020|access-date=30 October 2020|website=nhs.uk|language=en}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201030094750/https://www.nhs.uk/conditions/nipple-discharge/|date=30 October 2020}}</ref> అసాధారణ స్రావానికి కారణాలు ఇంట్రాడక్టల్ పాపిల్లోమా, డక్ట్ ఎక్టేసియా, మూసుకుపోయిన పాల నాళం, ఇన్‌ఫెక్షన్ సోకిన రొమ్ము ( [[మాస్టిటిస్]] లేదా [[మాస్టిటిస్|రొమ్ము గడ్డ]] ), [[రొమ్ము కాన్సర్|రొమ్ము క్యాన్సర్]], కొన్ని మందులు, ప్రోలాక్టిన్‌ను పెంచే పరిస్థితులు.<ref name="NHS2017" /><ref name="Mazza2011">{{Cite book|last=Danielle Mazza|title=Women's Health in General Practice|url=https://books.google.com/books?id=_Q7IO4ACO1cC&pg=PA189|year=2011|publisher=Churchill Livingstone Elsevier|isbn=9780729538718|page=189|chapter=11. Nipple discharge|access-date=2020-10-30|archive-date=2021-05-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20210524002752/https://books.google.com/books?id=_Q7IO4ACO1cC&pg=PA189}}</ref> పాల వంటి స్రావం గర్భవతి కాని, పాలివ్వని స్త్రీలలో ఇతర అసాధారణ చనుమొన స్రావాల కంటే భిన్నంగా మూల్యాంకనం చేయబడుతుంది.<ref name="Mazza2011" /> తరచుగా, లక్షణాలు, పరీక్ష ఆధారంగా కారణాన్ని నిర్ధారించవచ్చు. [[హైపోథైరాయిడిజం|తక్కువ థైరాయిడ్]] లేదా [[హైపర్ప్రొలాక్టినేమియా|అధిక ప్రోలాక్టిన్‌ను]] నిర్ధారించడానికి రక్త పరీక్షలు చేయవచ్చు.<ref name="Arthur2014">{{Cite book|last=Arthur|first=Rhonda|editor-last=Jill C.|editor-first=Cash|editor-last2=Glass|editor-first2=Cheryl A.|title=Family Practice Guidelines, Third Edition|url=https://books.google.com/books?id=SLPWAgAAQBAJ&pg=PR450|year=2014|publisher=Springer Publishing Company|isbn=978-0-8261-9782-5|page=450|chapter=13. Gynaecologic guidelines|access-date=2020-10-31|archive-date=2021-05-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210513005720/https://books.google.com/books?id=SLPWAgAAQBAJ&pg=PR450}}</ref> ఇతర పరీక్షలలో [[మామోగ్రఫీ]], రొమ్ము అల్ట్రాసౌండ్, రొమ్ము బయాప్సీ లేదా చర్మ బయాప్సీ ఉండవచ్చు.<ref name="DeMuro2018">{{Cite web|last=DeMuro|first=Jonas|date=30 October 2018|title=Nipple discharge: MedlinePlus Medical Encyclopedia|url=https://medlineplus.gov/ency/article/001515.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201103134503/https://medlineplus.gov/ency/article/001515.htm|archive-date=3 November 2020|access-date=3 November 2020|website=medlineplus.gov|language=en}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201103134503/https://medlineplus.gov/ency/article/001515.htm|date=3 November 2020}}</ref> చికిత్స అంతర్లీన కారణంపై ఆధారపడి ఉంటుంది.<ref name="Saj2020" /> ప్రభావితమైన నాళాలను శస్త్రచికిత్స ద్వారా తొలగించడం ద్వారా డక్ట్ ఎక్టాసియాకు చికిత్స చేయవచ్చు.<ref name="Saj2020" /> సంక్రమణ కారణాలకు [[యాంటీబయోటిక్|యాంటీబయాటిక్స్]] లేదా కోత, డ్రైనేజ్ అవసరం కావచ్చు.<ref name="Saj2020" /> [[రొమ్ము నొప్పి]], రొమ్ము గడ్డ తర్వాత, మహిళల్లో రొమ్ముకు సంబంధించిన ఫిర్యాదులలో చనుమొన స్రావం మూడవ అత్యంత సాధారణమైనది.<ref name="Mazza2011" /> సుమారు 3% [[రొమ్ము కాన్సర్|రొమ్ము క్యాన్సర్]] కేసులు స్రావంతో సంబంధం కలిగి ఉంటాయి.<ref name="Mazza2011" /><ref name="Bib2008">{{Cite book|last=Saad|first=Reda S.|last2=Silverman|first2=Jan F.|editor-last=Marluce Bibbo|others=David Wilbur|title=Comprehensive Cytopathology|url=https://books.google.com/books?id=kj21b_1EUTIC&pg=PA760|edition=Third|year=2008|publisher=Saunders Elsevier|language=English|isbn=978-1-4160-4208-2|pages=760–761|chapter=25. Breast|access-date=2020-11-07|archive-date=2021-05-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210513005720/https://books.google.com/books?id=kj21b_1EUTIC&pg=PA760}}</ref> == మూలాలు == <references /> [[Category:వ్యాధి లక్షణాలు]] [[Category:గర్భాశయ వ్యాధులు]] [[వర్గం:Translated from MDWiki]] kd2qu2qhbi3317393awgkvwzyle7fjf 4955378 4955377 2026-09-09T12:27:57Z స్వరలాసిక 13980 4955378 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition |name =Nipple discharge |synonym = |image =File:Lactation.jpg |image_size = |image_thumbtime = |alt = |caption =Milk coming from the nipple |pronounce = |specialty =[[Gynaecology|Gynecology]] |symptoms = |complications = |onset = |duration = |types =Physiologic, pathologic<ref name="AFP2012">{{cite journal |last1=Salzman |first1=B |last2=Fleegle |first2=S |last3=Tully |first3=AS |title=Common breast problems. |journal=American Family Physician |date=15 August 2012 |volume=86 |issue=4 |pages=343–9 |pmid=22963023 |url=https://www.aafp.org/afp/2012/0815/p343.html |access-date=7 December 2020 |archive-date=18 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210118024738/https://www.aafp.org/afp/2012/0815/p343.html |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210118024738/https://www.aafp.org/afp/2012/0815/p343.html |date=18 January 2021 }}</ref> |causes = |risks = |diagnosis ='''Normal''': Late pregnancy, [[postpartum period|after childbirth]], newborns<ref name=Saj2020/><ref name=NHS2017/><br>'''Abnormal''': [[Intraductal papilloma]], [[duct ectasia]], blocked [[milk duct]], [[mastitis|infected breast]], [[breast cancer]], [[high prolactin]]<ref name="AFP2012" /><ref name=Mazza2011/><ref name=NHS2017/> |differential = |prevention = |treatment =Depends on the cause<ref name=Saj2020/> |medication = |prognosis = |frequency =Common<ref name=Saj2020/> |deaths = }} '''చనుమొన స్రావం''' అనేది [[వక్షోజం|రొమ్మును]] పిండినా పిండకపోయినా చనుమొన నుండి వచ్చే ద్రవం.<ref name="Saj2020">{{Citation|last=Saj2020|first=Karima R.|title=Breast Nipple Discharge|date=2020|url=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK430938/|work=StatPearls|place=Treasure Island (FL)|publisher=StatPearls Publishing|pmid=28613688|access-date=2 November 2020|last2=Sugumar|first2=Kavin|last3=Adigun|first3=Rotimi|archive-date=28 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210828185512/https://misuse.ncbi.nlm.nih.gov/error/abuse.shtml}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210828185512/https://misuse.ncbi.nlm.nih.gov/error/abuse.shtml|date=28 August 2021}}</ref> స్రావం పాలలా తెల్లగా, స్పష్టంగా, ఆకుపచ్చగా, చీముతో కూడినదిగా, రక్తంతో కూడినదిగా లేదా లేత పసుపు రంగులో ఉండవచ్చు.<ref name="Barry1990" /> దీని చిక్కదనం మందంగా, పలుచగా, జిగురుగా లేదా నీళ్లలా ఉండవచ్చు.<ref name=Bren2005>{{Cite journal|last=Brennan|first=Meagan|last2=Houssami|first2=Nehmat|last3=French|first3=James|date=May 2005|title=Management of benign breast conditions. Part 3 – other breast problems|url=https://www.racgp.org.au/afp/200505/200505brennan.pdf|journal=Australian Family Physician|volume=34|issue=5|pages=353-355|via=|access-date=2020-11-06|archive-date=2009-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20091007120236/http://www.racgp.org.au/afp/200505/200505brennan.pdf|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091007120236/http://www.racgp.org.au/afp/200505/200505brennan.pdf |date=2009-10-07 }}</ref><ref name="Barry1990">{{Citation|last=Barry|first=Michele|title=Nipple Discharge|date=1990|url=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK284/|work=Clinical Methods: The History, Physical, and Laboratory Examinations|editor-last=Walker|editor-first=H. Kenneth|edition=3rd|place=Boston|publisher=Butterworths|isbn=978-0-409-90077-4|pmid=21250127|access-date=2020-10-30|editor2-last=Hall|editor2-first=W. Dallas|editor3-last=Hurst|editor3-first=J. Willis|archive-date=2020-07-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20200722231632/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK284/}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200722231632/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK284/|date=2020-07-22}}</ref> గర్భం చివరి దశలో లేదా [[బాలెంత|ప్రసవం తర్వాత]] [[పాలు|పాలు రావడం]], పుట్టిన మొదటి వారాలలో నవజాత శిశువులలో చనుమొనల నుండి స్రావాలు రావడం సాధారణం కావచ్చు.<ref name="Saj2020" /><ref name="NHS2017" /> పునరుత్పత్తి వయస్సులో ఉన్న మహిళల్లో పిండడం తర్వాత కూడా ఇది సాధారణం కావచ్చు.<ref name="Saj2020" /> ఇది పురుషులలో సంభవిస్తే, రక్తం ఉంటే, ఒకే రొమ్ము నుండి వస్తే, లేదా రొమ్ము గడ్డ, వాపు, ఎరుపు లేదా పై చర్మ మార్పులతో సంబంధం కలిగి ఉంటే అది అసాధారణం కావచ్చు.<ref name="Saj2020" /><ref name="NHS2017">{{Cite web|last=|first=|date=19 October 2017|title=Nipple discharge|url=https://www.nhs.uk/conditions/nipple-discharge/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201030094750/https://www.nhs.uk/conditions/nipple-discharge/|archive-date=30 October 2020|access-date=30 October 2020|website=nhs.uk|language=en}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201030094750/https://www.nhs.uk/conditions/nipple-discharge/|date=30 October 2020}}</ref> అసాధారణ స్రావానికి కారణాలు ఇంట్రాడక్టల్ పాపిల్లోమా, డక్ట్ ఎక్టేసియా, [[మూసుకుపోయిన పాల నాళం]], ఇన్‌ఫెక్షన్ సోకిన రొమ్ము ( [[మాస్టిటిస్]] లేదా [[మాస్టిటిస్|రొమ్ము గడ్డ]] ), [[రొమ్ము కాన్సర్|రొమ్ము క్యాన్సర్]], కొన్ని మందులు, ప్రోలాక్టిన్‌ను పెంచే పరిస్థితులు.<ref name="NHS2017" /><ref name="Mazza2011">{{Cite book|last=Danielle Mazza|title=Women's Health in General Practice|url=https://books.google.com/books?id=_Q7IO4ACO1cC&pg=PA189|year=2011|publisher=Churchill Livingstone Elsevier|isbn=9780729538718|page=189|chapter=11. Nipple discharge|access-date=2020-10-30|archive-date=2021-05-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20210524002752/https://books.google.com/books?id=_Q7IO4ACO1cC&pg=PA189}}</ref> పాల వంటి స్రావం గర్భవతి కాని, పాలివ్వని స్త్రీలలో ఇతర అసాధారణ చనుమొన స్రావాల కంటే భిన్నంగా మూల్యాంకనం చేయబడుతుంది.<ref name="Mazza2011" /> తరచుగా, లక్షణాలు, పరీక్ష ఆధారంగా కారణాన్ని నిర్ధారించవచ్చు. [[హైపోథైరాయిడిజం|తక్కువ థైరాయిడ్]] లేదా [[హైపర్ప్రొలాక్టినేమియా|అధిక ప్రోలాక్టిన్‌ను]] నిర్ధారించడానికి రక్త పరీక్షలు చేయవచ్చు.<ref name="Arthur2014">{{Cite book|last=Arthur|first=Rhonda|editor-last=Jill C.|editor-first=Cash|editor-last2=Glass|editor-first2=Cheryl A.|title=Family Practice Guidelines, Third Edition|url=https://books.google.com/books?id=SLPWAgAAQBAJ&pg=PR450|year=2014|publisher=Springer Publishing Company|isbn=978-0-8261-9782-5|page=450|chapter=13. Gynaecologic guidelines|access-date=2020-10-31|archive-date=2021-05-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210513005720/https://books.google.com/books?id=SLPWAgAAQBAJ&pg=PR450}}</ref> ఇతర పరీక్షలలో [[మామోగ్రఫీ]], రొమ్ము అల్ట్రాసౌండ్, రొమ్ము బయాప్సీ లేదా చర్మ బయాప్సీ ఉండవచ్చు.<ref name="DeMuro2018">{{Cite web|last=DeMuro|first=Jonas|date=30 October 2018|title=Nipple discharge: MedlinePlus Medical Encyclopedia|url=https://medlineplus.gov/ency/article/001515.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201103134503/https://medlineplus.gov/ency/article/001515.htm|archive-date=3 November 2020|access-date=3 November 2020|website=medlineplus.gov|language=en}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201103134503/https://medlineplus.gov/ency/article/001515.htm|date=3 November 2020}}</ref> చికిత్స అంతర్లీన కారణంపై ఆధారపడి ఉంటుంది.<ref name="Saj2020" /> ప్రభావితమైన నాళాలను శస్త్రచికిత్స ద్వారా తొలగించడం ద్వారా డక్ట్ ఎక్టాసియాకు చికిత్స చేయవచ్చు.<ref name="Saj2020" /> సంక్రమణ కారణాలకు [[యాంటీబయోటిక్|యాంటీబయాటిక్స్]] లేదా కోత, డ్రైనేజ్ అవసరం కావచ్చు.<ref name="Saj2020" /> [[రొమ్ము నొప్పి]], రొమ్ము గడ్డ తర్వాత, మహిళల్లో రొమ్ముకు సంబంధించిన ఫిర్యాదులలో చనుమొన స్రావం మూడవ అత్యంత సాధారణమైనది.<ref name="Mazza2011" /> సుమారు 3% [[రొమ్ము కాన్సర్|రొమ్ము క్యాన్సర్]] కేసులు స్రావంతో సంబంధం కలిగి ఉంటాయి.<ref name="Mazza2011" /><ref name="Bib2008">{{Cite book|last=Saad|first=Reda S.|last2=Silverman|first2=Jan F.|editor-last=Marluce Bibbo|others=David Wilbur|title=Comprehensive Cytopathology|url=https://books.google.com/books?id=kj21b_1EUTIC&pg=PA760|edition=Third|year=2008|publisher=Saunders Elsevier|language=English|isbn=978-1-4160-4208-2|pages=760–761|chapter=25. Breast|access-date=2020-11-07|archive-date=2021-05-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210513005720/https://books.google.com/books?id=kj21b_1EUTIC&pg=PA760}}</ref> == మూలాలు == <references /> [[Category:వ్యాధి లక్షణాలు]] [[Category:గర్భాశయ వ్యాధులు]] [[వర్గం:Translated from MDWiki]] 3ftqfpi7f0v43x10hvehhq8xs26dt22 4955509 4955378 2026-09-09T18:16:20Z Rajasekhar1961 2596 [[వర్గం:గర్భాశయ వ్యాధులు]] ను తీసివేసారు (హాట్‌కేట్ ఉపయోగించి) 4955509 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition |name =Nipple discharge |synonym = |image =File:Lactation.jpg |image_size = |image_thumbtime = |alt = |caption =Milk coming from the nipple |pronounce = |specialty =[[Gynaecology|Gynecology]] |symptoms = |complications = |onset = |duration = |types =Physiologic, pathologic<ref name="AFP2012">{{cite journal |last1=Salzman |first1=B |last2=Fleegle |first2=S |last3=Tully |first3=AS |title=Common breast problems. |journal=American Family Physician |date=15 August 2012 |volume=86 |issue=4 |pages=343–9 |pmid=22963023 |url=https://www.aafp.org/afp/2012/0815/p343.html |access-date=7 December 2020 |archive-date=18 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210118024738/https://www.aafp.org/afp/2012/0815/p343.html |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210118024738/https://www.aafp.org/afp/2012/0815/p343.html |date=18 January 2021 }}</ref> |causes = |risks = |diagnosis ='''Normal''': Late pregnancy, [[postpartum period|after childbirth]], newborns<ref name=Saj2020/><ref name=NHS2017/><br>'''Abnormal''': [[Intraductal papilloma]], [[duct ectasia]], blocked [[milk duct]], [[mastitis|infected breast]], [[breast cancer]], [[high prolactin]]<ref name="AFP2012" /><ref name=Mazza2011/><ref name=NHS2017/> |differential = |prevention = |treatment =Depends on the cause<ref name=Saj2020/> |medication = |prognosis = |frequency =Common<ref name=Saj2020/> |deaths = }} '''చనుమొన స్రావం''' అనేది [[వక్షోజం|రొమ్మును]] పిండినా పిండకపోయినా చనుమొన నుండి వచ్చే ద్రవం.<ref name="Saj2020">{{Citation|last=Saj2020|first=Karima R.|title=Breast Nipple Discharge|date=2020|url=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK430938/|work=StatPearls|place=Treasure Island (FL)|publisher=StatPearls Publishing|pmid=28613688|access-date=2 November 2020|last2=Sugumar|first2=Kavin|last3=Adigun|first3=Rotimi|archive-date=28 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210828185512/https://misuse.ncbi.nlm.nih.gov/error/abuse.shtml}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210828185512/https://misuse.ncbi.nlm.nih.gov/error/abuse.shtml|date=28 August 2021}}</ref> స్రావం పాలలా తెల్లగా, స్పష్టంగా, ఆకుపచ్చగా, చీముతో కూడినదిగా, రక్తంతో కూడినదిగా లేదా లేత పసుపు రంగులో ఉండవచ్చు.<ref name="Barry1990" /> దీని చిక్కదనం మందంగా, పలుచగా, జిగురుగా లేదా నీళ్లలా ఉండవచ్చు.<ref name=Bren2005>{{Cite journal|last=Brennan|first=Meagan|last2=Houssami|first2=Nehmat|last3=French|first3=James|date=May 2005|title=Management of benign breast conditions. Part 3 – other breast problems|url=https://www.racgp.org.au/afp/200505/200505brennan.pdf|journal=Australian Family Physician|volume=34|issue=5|pages=353-355|via=|access-date=2020-11-06|archive-date=2009-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20091007120236/http://www.racgp.org.au/afp/200505/200505brennan.pdf|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091007120236/http://www.racgp.org.au/afp/200505/200505brennan.pdf |date=2009-10-07 }}</ref><ref name="Barry1990">{{Citation|last=Barry|first=Michele|title=Nipple Discharge|date=1990|url=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK284/|work=Clinical Methods: The History, Physical, and Laboratory Examinations|editor-last=Walker|editor-first=H. Kenneth|edition=3rd|place=Boston|publisher=Butterworths|isbn=978-0-409-90077-4|pmid=21250127|access-date=2020-10-30|editor2-last=Hall|editor2-first=W. Dallas|editor3-last=Hurst|editor3-first=J. Willis|archive-date=2020-07-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20200722231632/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK284/}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200722231632/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK284/|date=2020-07-22}}</ref> గర్భం చివరి దశలో లేదా [[బాలెంత|ప్రసవం తర్వాత]] [[పాలు|పాలు రావడం]], పుట్టిన మొదటి వారాలలో నవజాత శిశువులలో చనుమొనల నుండి స్రావాలు రావడం సాధారణం కావచ్చు.<ref name="Saj2020" /><ref name="NHS2017" /> పునరుత్పత్తి వయస్సులో ఉన్న మహిళల్లో పిండడం తర్వాత కూడా ఇది సాధారణం కావచ్చు.<ref name="Saj2020" /> ఇది పురుషులలో సంభవిస్తే, రక్తం ఉంటే, ఒకే రొమ్ము నుండి వస్తే, లేదా రొమ్ము గడ్డ, వాపు, ఎరుపు లేదా పై చర్మ మార్పులతో సంబంధం కలిగి ఉంటే అది అసాధారణం కావచ్చు.<ref name="Saj2020" /><ref name="NHS2017">{{Cite web|last=|first=|date=19 October 2017|title=Nipple discharge|url=https://www.nhs.uk/conditions/nipple-discharge/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201030094750/https://www.nhs.uk/conditions/nipple-discharge/|archive-date=30 October 2020|access-date=30 October 2020|website=nhs.uk|language=en}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201030094750/https://www.nhs.uk/conditions/nipple-discharge/|date=30 October 2020}}</ref> అసాధారణ స్రావానికి కారణాలు ఇంట్రాడక్టల్ పాపిల్లోమా, డక్ట్ ఎక్టేసియా, [[మూసుకుపోయిన పాల నాళం]], ఇన్‌ఫెక్షన్ సోకిన రొమ్ము ( [[మాస్టిటిస్]] లేదా [[మాస్టిటిస్|రొమ్ము గడ్డ]] ), [[రొమ్ము కాన్సర్|రొమ్ము క్యాన్సర్]], కొన్ని మందులు, ప్రోలాక్టిన్‌ను పెంచే పరిస్థితులు.<ref name="NHS2017" /><ref name="Mazza2011">{{Cite book|last=Danielle Mazza|title=Women's Health in General Practice|url=https://books.google.com/books?id=_Q7IO4ACO1cC&pg=PA189|year=2011|publisher=Churchill Livingstone Elsevier|isbn=9780729538718|page=189|chapter=11. Nipple discharge|access-date=2020-10-30|archive-date=2021-05-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20210524002752/https://books.google.com/books?id=_Q7IO4ACO1cC&pg=PA189}}</ref> పాల వంటి స్రావం గర్భవతి కాని, పాలివ్వని స్త్రీలలో ఇతర అసాధారణ చనుమొన స్రావాల కంటే భిన్నంగా మూల్యాంకనం చేయబడుతుంది.<ref name="Mazza2011" /> తరచుగా, లక్షణాలు, పరీక్ష ఆధారంగా కారణాన్ని నిర్ధారించవచ్చు. [[హైపోథైరాయిడిజం|తక్కువ థైరాయిడ్]] లేదా [[హైపర్ప్రొలాక్టినేమియా|అధిక ప్రోలాక్టిన్‌ను]] నిర్ధారించడానికి రక్త పరీక్షలు చేయవచ్చు.<ref name="Arthur2014">{{Cite book|last=Arthur|first=Rhonda|editor-last=Jill C.|editor-first=Cash|editor-last2=Glass|editor-first2=Cheryl A.|title=Family Practice Guidelines, Third Edition|url=https://books.google.com/books?id=SLPWAgAAQBAJ&pg=PR450|year=2014|publisher=Springer Publishing Company|isbn=978-0-8261-9782-5|page=450|chapter=13. Gynaecologic guidelines|access-date=2020-10-31|archive-date=2021-05-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210513005720/https://books.google.com/books?id=SLPWAgAAQBAJ&pg=PR450}}</ref> ఇతర పరీక్షలలో [[మామోగ్రఫీ]], రొమ్ము అల్ట్రాసౌండ్, రొమ్ము బయాప్సీ లేదా చర్మ బయాప్సీ ఉండవచ్చు.<ref name="DeMuro2018">{{Cite web|last=DeMuro|first=Jonas|date=30 October 2018|title=Nipple discharge: MedlinePlus Medical Encyclopedia|url=https://medlineplus.gov/ency/article/001515.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201103134503/https://medlineplus.gov/ency/article/001515.htm|archive-date=3 November 2020|access-date=3 November 2020|website=medlineplus.gov|language=en}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201103134503/https://medlineplus.gov/ency/article/001515.htm|date=3 November 2020}}</ref> చికిత్స అంతర్లీన కారణంపై ఆధారపడి ఉంటుంది.<ref name="Saj2020" /> ప్రభావితమైన నాళాలను శస్త్రచికిత్స ద్వారా తొలగించడం ద్వారా డక్ట్ ఎక్టాసియాకు చికిత్స చేయవచ్చు.<ref name="Saj2020" /> సంక్రమణ కారణాలకు [[యాంటీబయోటిక్|యాంటీబయాటిక్స్]] లేదా కోత, డ్రైనేజ్ అవసరం కావచ్చు.<ref name="Saj2020" /> [[రొమ్ము నొప్పి]], రొమ్ము గడ్డ తర్వాత, మహిళల్లో రొమ్ముకు సంబంధించిన ఫిర్యాదులలో చనుమొన స్రావం మూడవ అత్యంత సాధారణమైనది.<ref name="Mazza2011" /> సుమారు 3% [[రొమ్ము కాన్సర్|రొమ్ము క్యాన్సర్]] కేసులు స్రావంతో సంబంధం కలిగి ఉంటాయి.<ref name="Mazza2011" /><ref name="Bib2008">{{Cite book|last=Saad|first=Reda S.|last2=Silverman|first2=Jan F.|editor-last=Marluce Bibbo|others=David Wilbur|title=Comprehensive Cytopathology|url=https://books.google.com/books?id=kj21b_1EUTIC&pg=PA760|edition=Third|year=2008|publisher=Saunders Elsevier|language=English|isbn=978-1-4160-4208-2|pages=760–761|chapter=25. Breast|access-date=2020-11-07|archive-date=2021-05-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210513005720/https://books.google.com/books?id=kj21b_1EUTIC&pg=PA760}}</ref> == మూలాలు == <references /> [[Category:వ్యాధి లక్షణాలు]] [[వర్గం:Translated from MDWiki]] bvpfh7zpjko4zq1fs5qnt3j7n8esbkv 4955512 4955509 2026-09-09T18:18:27Z Rajasekhar1961 2596 4955512 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition |name =Nipple discharge |synonym = |image =File:Lactation.jpg |image_size = |image_thumbtime = |alt = |caption =Milk coming from the nipple |pronounce = |specialty =[[Gynaecology|Gynecology]] |symptoms = |complications = |onset = |duration = |types =Physiologic, pathologic<ref name="AFP2012">{{cite journal |last1=Salzman |first1=B |last2=Fleegle |first2=S |last3=Tully |first3=AS |title=Common breast problems. |journal=American Family Physician |date=15 August 2012 |volume=86 |issue=4 |pages=343–9 |pmid=22963023 |url=https://www.aafp.org/afp/2012/0815/p343.html |access-date=7 December 2020 |archive-date=18 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210118024738/https://www.aafp.org/afp/2012/0815/p343.html |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210118024738/https://www.aafp.org/afp/2012/0815/p343.html |date=18 January 2021 }}</ref> |causes = |risks = |diagnosis ='''Normal''': Late pregnancy, [[postpartum period|after childbirth]], newborns<ref name=Saj2020/><ref name=NHS2017/><br>'''Abnormal''': [[Intraductal papilloma]], [[duct ectasia]], blocked [[milk duct]], [[mastitis|infected breast]], [[breast cancer]], [[high prolactin]]<ref name="AFP2012" /><ref name=Mazza2011/><ref name=NHS2017/> |differential = |prevention = |treatment =Depends on the cause<ref name=Saj2020/> |medication = |prognosis = |frequency =Common<ref name=Saj2020/> |deaths = }} '''చనుమొన స్రావం''' (ఆంగ్లం: Nipple discharge) అనేది [[వక్షోజం|రొమ్మును]] పిండినా పిండకపోయినా చనుమొన నుండి వచ్చే స్రావం.<ref name="Saj2020">{{Citation|last=Saj2020|first=Karima R.|title=Breast Nipple Discharge|date=2020|url=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK430938/|work=StatPearls|place=Treasure Island (FL)|publisher=StatPearls Publishing|pmid=28613688|access-date=2 November 2020|last2=Sugumar|first2=Kavin|last3=Adigun|first3=Rotimi|archive-date=28 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210828185512/https://misuse.ncbi.nlm.nih.gov/error/abuse.shtml}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210828185512/https://misuse.ncbi.nlm.nih.gov/error/abuse.shtml|date=28 August 2021}}</ref> స్రావం పాలలా తెల్లగా, స్పష్టంగా, ఆకుపచ్చగా, చీముతో కూడినదిగా, రక్తంతో కూడినదిగా లేదా లేత పసుపు రంగులో ఉండవచ్చు.<ref name="Barry1990" /> దీని చిక్కదనం మందంగా, పలుచగా, జిగురుగా లేదా నీళ్లలా ఉండవచ్చు.<ref name=Bren2005>{{Cite journal|last=Brennan|first=Meagan|last2=Houssami|first2=Nehmat|last3=French|first3=James|date=May 2005|title=Management of benign breast conditions. Part 3 – other breast problems|url=https://www.racgp.org.au/afp/200505/200505brennan.pdf|journal=Australian Family Physician|volume=34|issue=5|pages=353-355|via=|access-date=2020-11-06|archive-date=2009-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20091007120236/http://www.racgp.org.au/afp/200505/200505brennan.pdf|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091007120236/http://www.racgp.org.au/afp/200505/200505brennan.pdf |date=2009-10-07 }}</ref><ref name="Barry1990">{{Citation|last=Barry|first=Michele|title=Nipple Discharge|date=1990|url=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK284/|work=Clinical Methods: The History, Physical, and Laboratory Examinations|editor-last=Walker|editor-first=H. Kenneth|edition=3rd|place=Boston|publisher=Butterworths|isbn=978-0-409-90077-4|pmid=21250127|access-date=2020-10-30|editor2-last=Hall|editor2-first=W. Dallas|editor3-last=Hurst|editor3-first=J. Willis|archive-date=2020-07-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20200722231632/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK284/}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200722231632/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK284/|date=2020-07-22}}</ref> గర్భం చివరి దశలో లేదా [[బాలెంత|ప్రసవం తర్వాత]] [[పాలు|పాలు రావడం]], పుట్టిన మొదటి వారాలలో నవజాత శిశువులలో చనుమొనల నుండి స్రావాలు రావడం సాధారణం కావచ్చు.<ref name="Saj2020" /><ref name="NHS2017" /> పునరుత్పత్తి వయస్సులో ఉన్న మహిళల్లో పిండడం తర్వాత కూడా ఇది సాధారణం కావచ్చు.<ref name="Saj2020" /> ఇది పురుషులలో సంభవిస్తే, రక్తం ఉంటే, ఒకే రొమ్ము నుండి వస్తే, లేదా రొమ్ము గడ్డ, వాపు, ఎరుపు లేదా పై చర్మ మార్పులతో సంబంధం కలిగి ఉంటే అది అసాధారణం కావచ్చు.<ref name="Saj2020" /><ref name="NHS2017">{{Cite web|last=|first=|date=19 October 2017|title=Nipple discharge|url=https://www.nhs.uk/conditions/nipple-discharge/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201030094750/https://www.nhs.uk/conditions/nipple-discharge/|archive-date=30 October 2020|access-date=30 October 2020|website=nhs.uk|language=en}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201030094750/https://www.nhs.uk/conditions/nipple-discharge/|date=30 October 2020}}</ref> అసాధారణ స్రావానికి కారణాలు ఇంట్రాడక్టల్ పాపిల్లోమా, డక్ట్ ఎక్టేసియా, [[మూసుకుపోయిన పాల నాళం]], ఇన్‌ఫెక్షన్ సోకిన రొమ్ము ( [[మాస్టిటిస్]] లేదా [[మాస్టిటిస్|రొమ్ము గడ్డ]] ), [[రొమ్ము కాన్సర్|రొమ్ము క్యాన్సర్]], కొన్ని మందులు, ప్రోలాక్టిన్‌ను పెంచే పరిస్థితులు.<ref name="NHS2017" /><ref name="Mazza2011">{{Cite book|last=Danielle Mazza|title=Women's Health in General Practice|url=https://books.google.com/books?id=_Q7IO4ACO1cC&pg=PA189|year=2011|publisher=Churchill Livingstone Elsevier|isbn=9780729538718|page=189|chapter=11. Nipple discharge|access-date=2020-10-30|archive-date=2021-05-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20210524002752/https://books.google.com/books?id=_Q7IO4ACO1cC&pg=PA189}}</ref> పాల వంటి స్రావం గర్భవతి కాని, పాలివ్వని స్త్రీలలో ఇతర అసాధారణ చనుమొన స్రావాల కంటే భిన్నంగా మూల్యాంకనం చేయబడుతుంది.<ref name="Mazza2011" /> తరచుగా, లక్షణాలు, పరీక్ష ఆధారంగా కారణాన్ని నిర్ధారించవచ్చు. [[హైపోథైరాయిడిజం|తక్కువ థైరాయిడ్]] లేదా [[హైపర్ప్రొలాక్టినేమియా|అధిక ప్రోలాక్టిన్‌ను]] నిర్ధారించడానికి రక్త పరీక్షలు చేయవచ్చు.<ref name="Arthur2014">{{Cite book|last=Arthur|first=Rhonda|editor-last=Jill C.|editor-first=Cash|editor-last2=Glass|editor-first2=Cheryl A.|title=Family Practice Guidelines, Third Edition|url=https://books.google.com/books?id=SLPWAgAAQBAJ&pg=PR450|year=2014|publisher=Springer Publishing Company|isbn=978-0-8261-9782-5|page=450|chapter=13. Gynaecologic guidelines|access-date=2020-10-31|archive-date=2021-05-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210513005720/https://books.google.com/books?id=SLPWAgAAQBAJ&pg=PR450}}</ref> ఇతర పరీక్షలలో [[మామోగ్రఫీ]], రొమ్ము అల్ట్రాసౌండ్, రొమ్ము బయాప్సీ లేదా చర్మ బయాప్సీ ఉండవచ్చు.<ref name="DeMuro2018">{{Cite web|last=DeMuro|first=Jonas|date=30 October 2018|title=Nipple discharge: MedlinePlus Medical Encyclopedia|url=https://medlineplus.gov/ency/article/001515.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201103134503/https://medlineplus.gov/ency/article/001515.htm|archive-date=3 November 2020|access-date=3 November 2020|website=medlineplus.gov|language=en}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201103134503/https://medlineplus.gov/ency/article/001515.htm|date=3 November 2020}}</ref> చికిత్స అంతర్లీన కారణంపై ఆధారపడి ఉంటుంది.<ref name="Saj2020" /> ప్రభావితమైన నాళాలను శస్త్రచికిత్స ద్వారా తొలగించడం ద్వారా డక్ట్ ఎక్టాసియాకు చికిత్స చేయవచ్చు.<ref name="Saj2020" /> సంక్రమణ కారణాలకు [[యాంటీబయోటిక్|యాంటీబయాటిక్స్]] లేదా కోత, డ్రైనేజ్ అవసరం కావచ్చు.<ref name="Saj2020" /> [[రొమ్ము నొప్పి]], రొమ్ము గడ్డ తర్వాత, మహిళల్లో రొమ్ముకు సంబంధించిన ఫిర్యాదులలో చనుమొన స్రావం మూడవ అత్యంత సాధారణమైనది.<ref name="Mazza2011" /> సుమారు 3% [[రొమ్ము కాన్సర్|రొమ్ము క్యాన్సర్]] కేసులు స్రావంతో సంబంధం కలిగి ఉంటాయి.<ref name="Mazza2011" /><ref name="Bib2008">{{Cite book|last=Saad|first=Reda S.|last2=Silverman|first2=Jan F.|editor-last=Marluce Bibbo|others=David Wilbur|title=Comprehensive Cytopathology|url=https://books.google.com/books?id=kj21b_1EUTIC&pg=PA760|edition=Third|year=2008|publisher=Saunders Elsevier|language=English|isbn=978-1-4160-4208-2|pages=760–761|chapter=25. Breast|access-date=2020-11-07|archive-date=2021-05-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210513005720/https://books.google.com/books?id=kj21b_1EUTIC&pg=PA760}}</ref> == మూలాలు == <references /> [[Category:వ్యాధి లక్షణాలు]] [[వర్గం:Translated from MDWiki]] 0l2i3n3gqzuq794uyvuncoptew93scd 0 509304 4955365 2026-09-09T12:08:10Z Nagarani Bethi 60383 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1456505|Resuscitative hysterotomy]] to:te #mdwikicx 4955365 wikitext text/x-wiki {{Interventions infobox}}'''పునరుజ్జీవన హిస్టెరోటమీ''', దీనిని '''పెరిమోర్టెమ్ సిజేరియన్ సెక్షన్''' ( '''PMCS''' ) అని కూడా అంటారు, ఇది [[కార్డియాక్ అరెస్ట్|గుండెపోటుకు గురైన]] [[గర్భం|గర్భిణీ]] స్త్రీని పునరుజ్జీవింపజేయడానికి చేసే హిస్టెరోటమీ.<ref name="Rose2015" /> గర్భాశయం పరిమాణం [[బొడ్డు]] పైభాగంలో ఉండాలని సూచించబడుతుంది.<ref name="RH2019">{{Cite book|title=Roberts and Hedges' clinical procedures in emergency medicine and acute care|date=2019|publisher=Elsevier Health Sciences|location=Philadelphia, PA|isbn=9780323547949|pages=1207-1210|edition=Seventh}}</ref> ఈ ప్రక్రియ [[శిశువు|శిశువును]] తొలగిస్తుంది, తద్వారా బృహద్ధమని, అధో సిరపై సంపీడనాన్ని తొలగిస్తుంది.<ref name="Rose2015">{{Cite paper|title=Challenging the 4- to 5-minute rule: from perimortem cesarean to resuscitative hysterotomy|publisher=[[Elsevier]]|date=Nov 2015}}</ref> ఇది తల్లి బ్రతికే అవకాశాలను మెరుగుపరుస్తుంది, బహుశా సజీవ శిశువుకు జన్మనివ్వవచ్చు.<ref name="Rose2015" /> మహిళ గుండె ఆగిపోయిన 4 నిమిషాలలోపు ఈ ప్రక్రియను ప్రారంభించాలి.<ref name="RH2019" /><ref name="Lar2024">{{Cite paper|last=Larson|first=NJ|title=Perimortem cesarean section after severe injury: What you need to know.|date=1 November 2024}}</ref> గర్భాశయం పైభాగం నుండి కటి ఎముక స్థాయి వరకు నిలువు కోత చేయబడుతుంది.<ref name="RH2019" /> ఆ ప్రాంతాన్ని తెరిచి ఉంచడానికి రిట్రాక్టర్లను ఉపయోగిస్తారు, మూత్రాశయం క్రిందికి నెట్టబడుతుంది.<ref name="RH2019" /> తరువాత [[గర్భాశయము|గర్భాశయం]] దిగువ భాగం గుండా ఒక చిన్న నిలువు కోత పెట్టి, మొద్దు మొనలు గల కత్తెరలను ఉపయోగించి దానిని పైకి పొడిగిస్తారు.<ref name="RH2019" /> ఆ తర్వాత శిశువును బయటకు తీసి, దాని శ్వాసనాళాన్ని శుభ్రపరిచి, బొడ్డు తాడును క్లాంప్ చేస్తారు.<ref name="RH2019" /> ఈ ప్రక్రియను ఆదర్శంగా ఒక నిమిషం కన్నా తక్కువ సమయంలో పూర్తి చేయాలి; అయినప్పటికీ, చాలా పరిస్థితులలో ఇది ఆచరణ సాధ్యం కాదని గ్రహించబడింది.<ref name="Lar2024" /> శిశువు బ్రతికే అవకాశం 70% వరకు ఉంటుంది, చాలా మందికి దీర్ఘకాలిక ఆరోగ్య సమస్యలు ఉండవు.<ref name="Lar2024" /> తల్లి బ్రతికే అవకాశం 50% గా నివేదించబడింది.<ref name="Lar2024" /> అరెస్ట్ తర్వాత తల్లి 15 నిమిషాల వరకు, శిశువు 30 నిమిషాల వరకు బ్రతికినట్లు నివేదించబడింది.<ref name="RC2018">{{Cite book|last=Borshoff|first=David|title=The Resuscitation Crisis Manual|date=2018|publisher=Leeuwin Press|isbn=9780648270201}}</ref> ఈ ప్రక్రియను అరుదుగా చేస్తారు, ఎందుకంటే ప్రతి 30,000 గర్భాలలో ఒకదానిలో మాత్రమే గుండెపోటు సంభవిస్తుంది. దీనిని [[ప్రసూతిశాస్త్రం (వైద్యశాస్త్రము)|ప్రసూతి వైద్యుడు]], అత్యవసర వైద్యుడు లేదా [[శస్త్రవైద్యుడు|సర్జన్]] నిర్వహించవచ్చు. ఈ ప్రక్రియ వేల సంవత్సరాలుగా వివరించబడినప్పటికీ, శిశువులు బ్రతికిన కేసులు 1800ల చివరలో, తల్లులు 1900ల చివరలో బ్రతికినట్లు నమోదు చేయబడ్డాయి.<ref>{{Cite web|title=Perimortem Cesarean Delivery: Overview, Technique, Preparation|url=https://emedicine.medscape.com/article/83059-overview|website=Medscape|access-date=20 March 2021|date=27 August 2020|archive-date=9 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210609054240/https://emedicine.medscape.com/article/83059-overview|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210609054240/https://emedicine.medscape.com/article/83059-overview|date=9 June 2021}}</ref> ఈ విధానానికి 1986లో నామకరణం చేశారు. == మూలాలు == <references /> [[Category:గర్భాశయ వ్యాధులు]] [[వర్గం:Translated from MDWiki]] 3wja6alsrky6qk1o128j01b55x77h1j 0 509305 4955368 2026-09-09T12:15:44Z Nagarani Bethi 60383 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1500740|Blocked milk duct]] to:te #mdwikicx 4955368 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition |name ={{PAGENAME}} |synonym =Clogged milk duct, plugged milk duct |image_size = |image_thumbtime = |alt = |pronounce = |specialty =[[Family medicine]] |symptoms =Small tender lump, affected one breast<ref name=Text2009/><ref name=NHS2024/> |complications =[[Mastitis]]<ref name=NZ2024/> |onset = |duration = |types = |causes =[[Breast engorgement]], insufficiently [[breastfeeding]], injury of the breast<ref name=USDA2024/> |risks = |diagnosis = |differential =[[Breast engorgement]], [[breast abscess]], [[Paget's disease of the breast|Pagetʼs disease of the breast]]<ref name=Jac2013/> |prevention = |treatment =Frequent feeding, applying warmth and cold<ref name=NHS2024/><ref name=Jac2013/> |medication = |prognosis = |frequency =Common during breastfeeding<ref name=USDA2024/> |deaths = }}చనుమొనకు [[పాలు|పాలను]] తీసుకువెళ్లే ఒకటి లేదా అంతకంటే ఎక్కువ నాళాల నుండి పాలు బయటకు వెళ్లకపోవడాన్ని '''మూసుకుపోయిన పాల నాళం''' అంటారు.<ref name="NHS2024">{{Cite web|title=Breast pain and breastfeeding|url=https://www.nhs.uk/conditions/baby/breastfeeding-and-bottle-feeding/breastfeeding-problems/breast-pain/|website=nhs.uk|access-date=25 January 2024|language=en|date=7 December 2020|archive-date=17 January 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240117022656/https://www.nhs.uk/conditions/baby/breastfeeding-and-bottle-feeding/breastfeeding-problems/breast-pain/|url-status=live}}</ref> లక్షణాలలో ఒక చిన్న సున్నితమైన గడ్డ, దానిపై ఉన్న చర్మం ఎర్రబడటం వంటివి ఉంటాయి.<ref name="Text2009">{{Cite web|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK148955/|title=Management of breast conditions and other breastfeeding difficulties|publisher=National Center for Biotechnology Information US National Library of Medicine|access-date=4 August 2017|archive-date=18 January 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170118125029/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK148955/|url-status=live}}{{Source attribution}}</ref><ref name="NHS2024" /> సాధారణంగా ఒక రొమ్ము మాత్రమే ప్రభావితమవుతుంది మరియు జ్వరం ఉండదు.<ref name="Text2009" /><ref name="Jac2013">{{Cite paper|last=Jacobs|first=A|title=S3-Guidelines for the Treatment of Inflammatory Breast Disease during the Lactation Period: AWMF Guidelines, Registry No. 015/071 (short version) AWMF Leitlinien-Register Nr. 015/071 (Kurzfassung).|date=December 2013}}</ref> చనుమొన వద్ద కూడా పాల బొబ్బ ఏర్పడవచ్చు.<ref>{{Cite web|title=Plugged Milk Ducts and Nipple Blebs|url=https://www.med.umich.edu/1libr/Gyn/Lactation/PluggedDuctNipleBleb.pdf|access-date=27 January 2024|archive-date=13 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230613071942/https://www.med.umich.edu/1libr/Gyn/Lactation/PluggedDuctNipleBleb.pdf|url-status=live}}</ref> సంక్లిష్టతలలో [[మాస్టిటిస్]] ఉండవచ్చు.<ref name="NZ2024">{{Cite web|title=Lactation and nipple problems {{!}} DermNet|url=https://dermnetnz.org/topics/lactation-and-nipple-problems|website=dermnetnz.org|access-date=25 January 2024|language=en|archive-date=2 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231002082423/https://dermnetnz.org/topics/lactation-and-nipple-problems|url-status=live}}</ref> [[రొమ్ము వాపు|రొమ్ములు ఉబ్బడం]], తగినంత తరచుగా [[తల్లిపాలు పట్టడం|తల్లిపాలు ఇవ్వకపోవడం]], బిడ్డ సరిగ్గా పట్టుకోకపోవడం, లేదా సీట్‌బెల్ట్ లేదా సరిగ్గా సరిపోని బ్రా వంటి వాటి వల్ల రొమ్ముపై ఒత్తిడి కలగడం వలన ఇది సంభవించవచ్చు.<ref name="NHS2024" /><ref name="USDA2024">{{Cite web|title=Plugged Ducts, Mastitis, and Thrush {{!}} WIC Breastfeeding Support|url=https://wicbreastfeeding.fns.usda.gov/plugged-ducts-mastitis-and-thrush|website=wicbreastfeeding.fns.usda.gov|access-date=25 January 2024|language=en|archive-date=2 January 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240102225742/https://wicbreastfeeding.fns.usda.gov/plugged-ducts-mastitis-and-thrush|url-status=live}}</ref> దీని అంతర్లీన యంత్రాంగంలో చిక్కటి పాలు పాల నాళాన్ని అడ్డుకోవడం, ఫలితంగా ఒత్తిడి పెరగడం వంటివి ఉండవచ్చు.<ref name="Text2009" /><ref name="USDA2024" /> ఇది చనుమొన వద్ద పాల బుడగతో సంబంధం కలిగి ఉండవచ్చు. సాధారణంగా తరచుగా ఆహారం ఇవ్వడం మరియు వెచ్చదనం, చల్లదనాన్ని మార్చి మార్చి ప్రయోగించడం ద్వారా చికిత్స చేస్తారు.<ref name="NHS2024" /> పాలిచ్చేటప్పుడు గడ్డను చనుమొన వైపు మసాజ్ చేయాలని సిఫార్సు చేయబడినప్పటికీ,<ref name="NHS2024" /><ref name="Jac2013" /> ఈ పద్ధతి గాయానికి కారణం కావచ్చు మరియు ఇతరులు దీనిని నిరుత్సాహపరిచారు.<ref>{{Cite book|last=Kaptanian|first=Melissa|title=Management of Benign Breast Disease, An Issue of Surgical Clinics, E-Book: Management of Benign Breast Disease, An Issue of Surgical Clinics, E-Book|date=9 November 2022|publisher=Elsevier Health Sciences|isbn=978-0-323-98734-9|page=977|url=https://books.google.ca/books?id=IGCbEAAAQBAJ&newbks=1&newbks_redir=0&printsec=frontcover&pg=PA977|access-date=27 January 2024|language=en|archive-date=28 January 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240128040421/https://books.google.ca/books?id=IGCbEAAAQBAJ&newbks=1&newbks_redir=0&printsec=frontcover&pg=PA977#v=onepage&q&f=false}}</ref> ఒకసారి చిక్కటి పాలను తొలగించి, నాళం నుండి ద్రవం బయటకు పోయిన తర్వాత, లక్షణాలు సాధారణంగా వేగంగా తగ్గిపోతాయి.<ref name="Text2009" /> తల్లిపాలు ఇచ్చే సమయంలో పాల నాళం మూసుకుపోవడం సర్వసాధారణం.<ref name="USDA2024" /> == మూలాలు == <references /> [[వర్గం:Translated from MDWiki]] b9qhwae96x46grax05jdygl173ta905 0 509306 4955369 2026-09-09T12:17:07Z Nagarani Bethi 60383 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1500799|Breast pain]] to:te #mdwikicx 4955369 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition |name =Breast pain<!--{{PAGENAME}} by default--> |synonym =Mastodynia, mastalgia, breast tenderness |image =Breast pain hariadhi.svg |image_size = |image_thumbtime = |alt = |caption = |pronounce = |specialty =[[Gynaecology|Gynecology]] |symptoms = |complications = |onset = |duration = |types =Cyclic, non-cyclic<ref name=AFP2012/> |causes =[[Menstrual cycle]] related, [[birth control pills]], [[hormone therapy]], [[psychiatric medication]], [[breast cancer]]<ref name=AFP2012/> |risks = |diagnosis =[[breast examination|Examination]], [[medical imaging]]<ref name=AFP2012/> |differential =[[Gallstone|Gallstones]], [[thoracic outlet syndrome]], [[costochondritis]]<ref name=BMJ2013/> |prevention = |treatment =Reassurance after ruling out cancer, medications<ref name=BMJ2013/><ref name=AFP2012/> |medication =[[Paracetamol]], [[Nonsteroidal anti-inflammatory drug|NSAIDs]]<ref name=AFP2012/> |prognosis =>75% resolve without treatment<ref name=AFP2012/> |frequency =70% of women<ref name=BMJ2013/> |deaths = }} '''రొమ్ము నొప్పి''' అనేది [[వక్షోజం|రొమ్ములో]] అసౌకర్యానికి లక్షణం. [[ఋతుచక్రం|ఋతుస్రావానికి]] ముందు రెండు రొమ్ములలోనూ పదేపదే వచ్చే నొప్పి సాధారణంగా తీవ్రమైనది కాదు.<ref name="NHS2018">{{Cite web|title=Breast pain|url=https://www.nhs.uk/conditions/breast-pain/|website=NHS|access-date=30 October 2018|date=2017-10-17|archive-date=2018-10-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20181030131202/https://www.nhs.uk/conditions/breast-pain/|url-status=live}}</ref> రొమ్ములోని ఒక భాగానికి మాత్రమే పరిమితమైన నొప్పి మరింత ఆందోళనకరమైనది.<ref name="AFP2012" /> ఒకవేళ గట్టి గడ్డ లేదా చనుమొన నుండి స్రావం కూడా ఉంటే అది మరింత ఆందోళనకరంగా ఉంటుంది.<ref name="NHS2018" /> కారణాలు [[ఋతుచక్రం]], [[గర్భనిరోధ మాత్రలు|గర్భనిరోధక మాత్రలు]], హార్మోన్ థెరపీ లేదా మానసిక మందులకు సంబంధించినవి కావచ్చు. పెద్ద రొమ్ములు ఉన్నవారిలో, [[ఋతువిరతి|మెనోపాజ్]] సమయంలో, [[గర్భం|గర్భం దాల్చిన]] తొలినాళ్లలో కూడా నొప్పి రావచ్చు.<ref name="AFP2012" /><ref name="NHS2018" /> సుమారు 2% కేసులలో రొమ్ము నొప్పి [[రొమ్ము కాన్సర్|రొమ్ము క్యాన్సర్‌కు]] సంబంధించినది.<ref name="Maz2011">{{Cite book|last=Mazza|first=Danielle|title=Women's Health in General Practice|date=2011|publisher=Elsevier Health Sciences|isbn=978-0729578714|page=189|url=https://books.google.ca/books?id=_Q7IO4ACO1cC&pg=PA189|language=en|access-date=2018-10-29|archive-date=2018-10-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20181030035724/https://books.google.ca/books?id=_Q7IO4ACO1cC&pg=PA189}}</ref> రొమ్ములోని ఒక నిర్దిష్ట భాగం మాత్రమే నొప్పిగా ఉంటే, వైద్య ఇమేజింగ్‌తో పాటు పరీక్ష ద్వారా రోగ నిర్ధారణ జరుగుతుంది.<ref name="AFP2012" /> 75% కంటే ఎక్కువ మందిలో ఎలాంటి ప్రత్యేక చికిత్స లేకుండానే నొప్పి తగ్గిపోతుంది.<ref name="AFP2012">{{Cite paper|title=Common breast problems.|date=15 August 2012}}</ref> లేకపోతే చికిత్సలలో [[పారాసిటమాల్|పారాసెటమాల్]] లేదా NSAIDలు ఉండవచ్చు.<ref name="AFP2012" /> సరిగ్గా సరిపోయే బ్రా కూడా సహాయపడవచ్చు.<ref name="NHS2018" /> తీవ్రమైన నొప్పి ఉన్నవారిలో టమోక్సిఫెన్ లేదా డనాజోల్ ఉపయోగించవచ్చు.<ref name="AFP2012" /> దాదాపు 70% మంది మహిళలు తమ జీవితంలో ఏదో ఒక సమయంలో రొమ్ము నొప్పిని అనుభవిస్తారు.<ref name="BMJ2013">{{Cite paper|title=Mastalgia.|date=13 December 2013}}</ref> రొమ్ము నొప్పి అనేది రొమ్ము గడ్డలు, చనుమొన స్రావంతో పాటు అత్యంత సాధారణ రొమ్ము లక్షణాలలో ఒకటి.<ref name="AFP2012" /> == మూలాలు == <references /> [[Category:నొప్పి]] [[Category:వ్యాధి లక్షణాలు]] [[వర్గం:Translated from MDWiki]] 5xg11spcborro9psn84qmj4fy0r2tm2 4955379 4955369 2026-09-09T12:31:10Z స్వరలాసిక 13980 4955379 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition |name =Breast pain<!--{{PAGENAME}} by default--> |synonym =Mastodynia, mastalgia, breast tenderness |image =Breast pain hariadhi.svg |image_size = |image_thumbtime = |alt = |caption = |pronounce = |specialty =[[Gynaecology|Gynecology]] |symptoms = |complications = |onset = |duration = |types =Cyclic, non-cyclic<ref name=AFP2012/> |causes =[[Menstrual cycle]] related, [[birth control pills]], [[hormone therapy]], [[psychiatric medication]], [[breast cancer]]<ref name=AFP2012/> |risks = |diagnosis =[[breast examination|Examination]], [[medical imaging]]<ref name=AFP2012/> |differential =[[Gallstone|Gallstones]], [[thoracic outlet syndrome]], [[costochondritis]]<ref name=BMJ2013/> |prevention = |treatment =Reassurance after ruling out cancer, medications<ref name=BMJ2013/><ref name=AFP2012/> |medication =[[Paracetamol]], [[Nonsteroidal anti-inflammatory drug|NSAIDs]]<ref name=AFP2012/> |prognosis =>75% resolve without treatment<ref name=AFP2012/> |frequency =70% of women<ref name=BMJ2013/> |deaths = }} '''రొమ్ము నొప్పి''' అనేది [[వక్షోజం|రొమ్ములో]] అసౌకర్యానికి లక్షణం. [[ఋతుచక్రం|ఋతుస్రావానికి]] ముందు రెండు రొమ్ములలోనూ పదేపదే వచ్చే నొప్పి సాధారణంగా తీవ్రమైనది కాదు.<ref name="NHS2018">{{Cite web|title=Breast pain|url=https://www.nhs.uk/conditions/breast-pain/|website=NHS|access-date=30 October 2018|date=2017-10-17|archive-date=2018-10-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20181030131202/https://www.nhs.uk/conditions/breast-pain/|url-status=live}}</ref> రొమ్ములోని ఒక భాగానికి మాత్రమే పరిమితమైన నొప్పి మరింత ఆందోళనకరమైనది.<ref name="AFP2012" /> ఒకవేళ గట్టి గడ్డ లేదా [[చనుమొన స్రావం|చనుమొన నుండి స్రావం]] కూడా ఉంటే అది మరింత ఆందోళనకరంగా ఉంటుంది.<ref name="NHS2018" /> కారణాలు [[ఋతుచక్రం]], [[గర్భనిరోధ మాత్రలు|గర్భనిరోధక మాత్రలు]], హార్మోన్ థెరపీ లేదా మానసిక మందులకు సంబంధించినవి కావచ్చు. పెద్ద రొమ్ములు ఉన్నవారిలో, [[ఋతువిరతి|మెనోపాజ్]] సమయంలో, [[గర్భం|గర్భం దాల్చిన]] తొలినాళ్లలో కూడా నొప్పి రావచ్చు.<ref name="AFP2012" /><ref name="NHS2018" /> సుమారు 2% కేసులలో రొమ్ము నొప్పి [[రొమ్ము కాన్సర్|రొమ్ము క్యాన్సర్‌కు]] సంబంధించినది.<ref name="Maz2011">{{Cite book|last=Mazza|first=Danielle|title=Women's Health in General Practice|date=2011|publisher=Elsevier Health Sciences|isbn=978-0729578714|page=189|url=https://books.google.ca/books?id=_Q7IO4ACO1cC&pg=PA189|language=en|access-date=2018-10-29|archive-date=2018-10-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20181030035724/https://books.google.ca/books?id=_Q7IO4ACO1cC&pg=PA189}}</ref> రొమ్ములోని ఒక నిర్దిష్ట భాగం మాత్రమే నొప్పిగా ఉంటే, వైద్య ఇమేజింగ్‌తో పాటు పరీక్ష ద్వారా రోగ నిర్ధారణ జరుగుతుంది.<ref name="AFP2012" /> 75% కంటే ఎక్కువ మందిలో ఎలాంటి ప్రత్యేక చికిత్స లేకుండానే నొప్పి తగ్గిపోతుంది.<ref name="AFP2012">{{Cite paper|title=Common breast problems.|date=15 August 2012}}</ref> లేకపోతే చికిత్సలలో [[పారాసిటమాల్|పారాసెటమాల్]] లేదా NSAIDలు ఉండవచ్చు.<ref name="AFP2012" /> సరిగ్గా సరిపోయే బ్రా కూడా సహాయపడవచ్చు.<ref name="NHS2018" /> తీవ్రమైన నొప్పి ఉన్నవారిలో టమోక్సిఫెన్ లేదా డనాజోల్ ఉపయోగించవచ్చు.<ref name="AFP2012" /> దాదాపు 70% మంది మహిళలు తమ జీవితంలో ఏదో ఒక సమయంలో రొమ్ము నొప్పిని అనుభవిస్తారు.<ref name="BMJ2013">{{Cite paper|title=Mastalgia.|date=13 December 2013}}</ref> రొమ్ము నొప్పి అనేది రొమ్ము గడ్డలు, చనుమొన స్రావంతో పాటు అత్యంత సాధారణ రొమ్ము లక్షణాలలో ఒకటి.<ref name="AFP2012" /> == మూలాలు == <references /> [[Category:నొప్పి]] [[Category:వ్యాధి లక్షణాలు]] [[వర్గం:Translated from MDWiki]] ko5tfd3v90gvr81mz9ff1scucykxu2p 0 509307 4955372 2026-09-09T12:18:57Z Nagarani Bethi 60383 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1457417|Progestogen-only pill]] to:te #mdwikicx 4955372 wikitext text/x-wiki {{Infobox birth control |name =Progestin-only pill |Synonyms =Progestogen-only pill, mini pill |width = |bc_type =Hormonal |date_first_use =1968<ref name=Gel1991/> |rate_type =Failure |perfect_failure% =0.3 |perfect_failure_ref=<ref name=Trus2011>{{cite book|last=Trussell|first=James|year=2011|chapter=Contraceptive efficacy|editor1-last=Hatcher|editor1-first=Robert A.|editor2-last=Trussell|editor2-first=James|editor3-last=Nelson|editor3-first=Anita L.|editor4-last=Cates|editor4-first=Willard Jr.|editor5-last= Kowal|editor5-first=Deborah|editor6-last=Policar|editor6-first=Michael S.|title=Contraceptive technology|edition=20th revised|location=New York|publisher=Ardent Media|isbn=978-1-59708-004-0|issn = 0091-9721|oclc=781956734|pages=779–863}} Table 26–1 = <span class="plainlinks">[http://www.contraceptivetechnology.org/wp-content/uploads/2013/09/CTFailureTable.pdf Table 3–2 Percentage of women experiencing an unintended pregnancy during the first year of typical use and the first year of perfect use of contraception, and the percentage continuing use at the end of the first year. United States.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131112130150/http://www.contraceptivetechnology.org/wp-content/uploads/2013/09/CTFailureTable.pdf |date=2013-11-12 }}</span></ref> |typical_failure% =9 |typical_failure_ref=<ref name=Trus2011/> |duration_effect = |reversibility =Yes<ref name=CT2023/> |user_reminders =Taken within same 3-hour window each day<ref name=CT2023/> |clinic_interval =Not required<ref name=CDC2024/> |STD_protection_YesNo=None<ref name=NHS2024/> |periods_advantage=Lighter and less painful<ref name=NHS2024/><ref>{{cite web |title=Side effects and risks of the progestogen-only pill |url=https://www.nhs.uk/contraception/methods-of-contraception/progestogen-only-pill/side-effects-and-risks/ |website=nhs.uk |access-date=9 April 2024 |language=en |date=29 February 2024 |archive-date=10 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240410181839/https://www.nhs.uk/contraception/methods-of-contraception/progestogen-only-pill/side-effects-and-risks/ |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240410181839/https://www.nhs.uk/contraception/methods-of-contraception/progestogen-only-pill/side-effects-and-risks/ |date=10 April 2024 }}</ref> |benefits = |periods_disadvantage=Irregular bleeding<ref name=CT2023/> |weight_gain_loss =No clear effect<ref name=CT2023/> |risks = |medical_notes =May be used in [[high blood pressure]] or [[migraines]].<ref name=CT2023/> Affected by some [[anti-seizure medication]].<ref name=CT2023/> }} '''ప్రొజెస్టిన్-ఓన్లీ పిల్స్''' ( '''POP''' ), '''వీటిని మినీపిల్స్''' అని కూడా పిలుస్తారు, ఇవి ఈస్ట్రోజెన్ కాకుండా ప్రొజెస్టోజెన్ ( ప్రొజెస్టిన్ ) ను కలిగి ఉండే [[గర్భనిరోధ మాత్రలు|గర్భనిరోధక మాత్రలు]].<ref name="CT2023">{{Cite book|last=Cason|first=Patty|last2=Cwiak|first2=Carrie|last3=Kowal|first3=Deborah|last4=Edelman|first4=Alison|title=Contraceptive Technology|date=26 September 2023|publisher=Jones & Bartlett Learning|isbn=978-1-284-25503-4|pages=419-428|edition=22|url=https://www.google.ca/books/edition/Contraceptive_Technology/Sa3WEAAAQBAJ?hl=en&gbpv=0|language=en|access-date=9 April 2024|archive-date=10 April 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240410181851/https://www.google.ca/books/edition/Contraceptive_Technology/Sa3WEAAAQBAJ?hl=en&gbpv=0}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240410181851/https://www.google.ca/books/edition/Contraceptive_Technology/Sa3WEAAAQBAJ?hl=en&gbpv=0|date=10 April 2024}}</ref> సాధారణ వాడకంతో మొదటి సంవత్సరంలో సుమారు 9% మంది [[గర్భం|గర్భవతులు]] అవుతారు, అయితే ఖచ్చితమైన వాడకంతో ఇది 0.3%గా ఉంది.<ref name="CDC2024">{{Cite web|title=Progestin-Only Pills - US SPR {{!}} CDC|url=https://www.cdc.gov/reproductivehealth/contraception/mmwr/spr/progestin.html|website=www.cdc.gov|access-date=9 April 2024|language=en-us|date=28 March 2023|archive-date=9 April 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240409183727/https://www.cdc.gov/reproductivehealth/contraception/mmwr/spr/progestin.html|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240409183727/https://www.cdc.gov/reproductivehealth/contraception/mmwr/spr/progestin.html|date=9 April 2024}}</ref><ref name="CT2023" /> [[డిస్మెనోరియా|బాధాకరమైన రుతుక్రమం]], [[ఎండోమెట్రియోసిస్]] మరియు [[సికిల్ సెల్ వ్యాధి]] వంటివి ఇతర ఉపయోగాలు.<ref name="NHS2024">{{Cite web|title=What is the progestogen-only pill?|url=https://www.nhs.uk/contraception/methods-of-contraception/progestogen-only-pill/what-is-it/|website=nhs.uk|access-date=9 April 2024|language=en|date=29 February 2024|archive-date=10 April 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240410181837/https://www.nhs.uk/contraception/methods-of-contraception/progestogen-only-pill/what-is-it/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240410181837/https://www.nhs.uk/contraception/methods-of-contraception/progestogen-only-pill/what-is-it/|date=10 April 2024}}</ref> సంతానోత్పత్తి వాడకాన్ని ఆపిన వెంటనే తిరిగి వస్తుంది.<ref name="CT2023" /> దుష్ప్రభావాలు తక్కువగా ఉంటాయి, రక్తపు గడ్డలు లేదా [[రొమ్ము కాన్సర్|రొమ్ము క్యాన్సర్]] వచ్చే ప్రమాదం లేదు.<ref name="CT2023" /> అయినప్పటికీ, ఇవి క్రమరహిత యోని రక్తస్రావానికి దారితీయవచ్చు.<ref name="CT2023" /> ప్రభావవంతంగా ఉండాలంటే ప్రతిరోజూ ఒకే సమయంలో వాడాలి.<ref name="CT2023" /> ఇవి [[లైంగిక సంక్రమణ వ్యాధి|లైంగికంగా సంక్రమించే ఇన్ఫెక్షన్ల]] (STIs) నుండి రక్షణ కల్పించవు.<ref name="NHS2024" /> [[తల్లిపాలు పట్టడం|తల్లిపాలు ఇచ్చే]] సమయంలో వీటిని ఉపయోగించవచ్చు.<ref name="CT2023" /> అవి ప్రధానంగా గుడ్లు విడుదల కాకుండా ఆపడం ద్వారా ఇవి పనిచేస్తాయి.<ref name="NHS2024" /> ప్రొజెస్టిన్-మాత్రమే ఉండే మాత్రలు 1968లో ఫ్రాన్స్‌లో వైద్యపరమైన వాడుకలోకి వచ్చాయి.<ref name="Gel1991">{{Cite book|last=Annetine Gelijns|title=Innovation in Clinical Practice: The Dynamics of Medical Technology Development|url=https://books.google.com/books?id=MZkrAAAAYAAJ&pg=PA172|year=1991|publisher=National Academies|pages=172–|id=NAP:13513|quote=Syntex was the first to introduce a 0.5 milligram chlormadinone acetate minipill in 1968 in France, although this pill was withdrawn from the market in 1970 when long-term animal toxicity tests for the FDA revealed the occurrence of breast nodules in beagles. Nevertheless, other manufacturers began to pursue minipill development using their own progestogens, and since 1970 a variety of compounds have been introduced.|access-date=2023-07-11|archive-date=2023-07-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20230715105246/https://books.google.com/books?id=MZkrAAAAYAAJ&pg=PA172}}</ref> ప్రస్తుతం అనేక ప్రొజెస్టిన్-మాత్రమే ఫార్ములేషన్లు ఉన్నాయి.<ref name="CT2023" /> వాటిలో ఒకటి, నార్జెస్ట్రెల్, 2023లో యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో [[ఓవర్ ది కౌంటర్ మందులు|ఓవర్ ది కౌంటర్]] అమ్మకానికి ఆమోదించబడింది.<ref>{{Cite news|last=Perrone|first=Matthew|title=First over-the-counter birth control pill gets FDA approval in U.S.|url=https://www.cbc.ca/news/health/united-states-over-counter-birth-control-approval-1.6905541|access-date=13 July 2023|agency=CBC|date=13 July 2023|archive-date=15 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230715105241/https://www.cbc.ca/news/health/united-states-over-counter-birth-control-approval-1.6905541|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230715105241/https://www.cbc.ca/news/health/united-states-over-counter-birth-control-approval-1.6905541|date=15 July 2023}}</ref><ref name="CT2023" /> ప్రారంభించే ముందు ఎలాంటి పరీక్ష అవసరం లేదు.<ref name="CDC2024" /> 2023 నాటికి యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో వాటి ధర నెలకు 25 USD నుండి 200 USD మధ్య ఉంటుంది.<ref name="CT2023" /> == మూలాలు == <references /> [[Category:ఔషధాలు]] [[వర్గం:Translated from MDWiki]] kx17nugsz5kygvs87twj6mv3szzsxsp 0 509308 4955376 2026-09-09T12:24:00Z Nagarani Bethi 60383 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1502181|Gestational hypertension]] to:te #mdwikicx 4955376 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition |name =Gestational hypertension |synonym =Pregnancy-induced hypertension; transient hypertension of pregnancy; chronic hypertension identified in the latter half of pregnancy<ref name=EM2024/> |image =Hypertrophic decidual vasculopathy intermed mag.jpg |image_size = |image_thumbtime = |alt = |caption =[[Micrograph]] showing [[hypertrophic decidual vasculopathy]], the [[histomorphology|histomorphologic]] correlate of gestational hypertension. [[H&E stain]]. |pronounce = |specialty =[[Obstetrics]] |symptoms =None<ref name=Stat2024/> |complications =[[Pre-eclampsia]], long-term high blood pressure<ref name=ACOG2024/> |onset =After 20 weeks of pregnancy<ref name=ACOG2024/> |duration = |types = |causes =Unclear<ref name=UW2024/> |risks =[[Overweight]], [[anemia]], [[diabetes]], older age, first pregnancy, [[multiple pregnancy]]<ref name=Um2017>{{cite journal |last1=Umesawa |first1=M |last2=Kobashi |first2=G |title=Epidemiology of hypertensive disorders in pregnancy: prevalence, risk factors, predictors and prognosis. |journal=Hypertension research : official journal of the Japanese Society of Hypertension |date=March 2017 |volume=40 |issue=3 |pages=213-220 |doi=10.1038/hr.2016.126 |pmid=27682655}}</ref> |diagnosis =BP>140/90 mmHg, at least 4 hrs apart, which was previously normal<ref name=ACOG2024/><ref name=Stat2024/> |differential = |prevention = |treatment =Frequent checking of blood pressure, [[blood pressure medication]], [[delivery]]<ref name=ACOG2024/><ref name=Stat2024/> |medication = |prognosis = |frequency =1.8 and 4.4% of pregnancies<ref name=Um2017 /> |deaths = }} '''గర్భధారణ అధిక రక్తపోటు''', దీనిని '''గర్భధారణ-ప్రేరిత అధిక రక్తపోటు''' ( '''PIH''' ) అని కూడా పిలుస్తారు, ఇది 20 వారాల గర్భధారణ తర్వాత మూత్రంలో ప్రోటీన్ వంటి [[ప్రి-ఎక్లంప్సియా|ప్రీ-ఎక్లాంప్సియా]] సంకేతాలు లేకుండా [[గర్భధారణ సమయంలో అధిక రక్తపోటు|గర్భధారణలో కొత్తగా వచ్చే అధిక రక్తపోటు]].<ref name="W2014">{{Cite book|title=Williams obstetrics|date=2014|publisher=McGraw-Hill Professional|isbn=9780071798938|edition=24th|chapter=40}}</ref><ref name="ACOG2024">{{Cite web|title=Preeclampsia and High Blood Pressure During Pregnancy|url=https://www.acog.org/womens-health/faqs/preeclampsia-and-high-blood-pressure-during-pregnancy|website=www.acog.org|access-date=14 March 2024|language=en|archive-date=8 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240308183026/https://www.acog.org/womens-health/faqs/preeclampsia-and-high-blood-pressure-during-pregnancy|url-status=live}}</ref> నిర్దిష్ట లక్షణాలు లేవు.<ref name=Stat2024>{{cite journal |last1=Luger |first1=RK |last2=Kight |first2=BP |title=Hypertension In Pregnancy. |date=January 2024 |pmid=28613589 |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK430839/ |journal=StatPearls |access-date=14 March 2024 |archive-date=31 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230331170211/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK430839/ |url-status=live }}</ref> సంక్లిష్టతలలో ప్రీ-ఎక్లాంప్సియా కూడా ఉండవచ్చు; ఇది సుమారు 30% మందిలో సంభవిస్తుంది.<ref name="ACOG2024" /><ref name="EM2024">{{Cite web|title=Hypertension and Pregnancy: Overview, Chronic Hypertension, Differential Diagnosis|url=https://emedicine.medscape.com/article/261435-overview|access-date=16 March 2024|date=18 July 2022|archive-date=4 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190404015911/https://emedicine.medscape.com/article/261435-overview|url-status=live}}</ref> ప్రమాద కారకాలలో అధిక బరువు, [[రక్తహీనత]], [[మధుమేహం]], వృద్ధాప్యం, మొదటి గర్భం, బహుళ గర్భం ఉన్నాయి. కనీసం 4 గంటల వ్యవధిలో రెండు సందర్భాలలో [[రక్తపోటు]] (BP) 140/90 mmHg కంటే ఎక్కువగా ఉండటాన్ని ఇలా నిర్వచించారు.<ref name="ACOG2024" /> 160/110 mmHg కంటే ఎక్కువగా ఉంటే, 15 నిమిషాల వ్యవధిలో రక్తపోటు ఆధారంగా రోగ నిర్ధారణ చేయవచ్చు.<ref name=Stat2024 /> ప్రసవం తర్వాత 12 వారాల కంటే ఎక్కువ కాలం రక్తపోటు ఎక్కువగా ఉంటే, రోగ నిర్ధారణ దీర్ఘకాలిక అధిక రక్తపోటుగా మారుతుంది. నిర్వహణలో భాగంగా రక్తపోటును తరచుగా తనిఖీ చేయడం, ప్రీ-ఎక్లాంప్సియా సంకేతాలను గమనించడం, 37 వారాలకు ప్రసవం చేయడం ఉంటాయి; అయితే కొన్ని సందర్భాల్లో దీనిని 34 వారాలకు సిఫార్సు చేయవచ్చు.<ref name="ACOG2024" /> రక్తపోటు 160/110 mmHg కంటే ఎక్కువగా ఉంటే, లాబెటోలోల్, హైడ్రాలజైన్ లేదా నిఫెడిపైన్‌తో క్రియాశీల చికిత్స సిఫార్సు చేయబడింది.<ref name=ACOG2020>{{cite journal |title=Gestational Hypertension and Preeclampsia: ACOG Practice Bulletin Summary, Number 222. |journal=Obstetrics and gynecology |date=June 2020 |volume=135 |issue=6 |pages=1492-1495 |doi=10.1097/AOG.0000000000003892 |pmid=32443077}}</ref><ref name="EM2024" /> సాధారణంగా ఇది ప్రసవం తర్వాత తగ్గిపోతుంది; అయినప్పటికీ, దీర్ఘకాలిక అధిక రక్తపోటు ప్రమాదం ఎక్కువగా ఉంటుంది.<ref name="CDC2024">{{Cite web|title=High Blood Pressure During Pregnancy|url=https://www.cdc.gov/bloodpressure/pregnancy.htm|website=Centers for Disease Control and Prevention|access-date=14 March 2024|language=en-us|date=19 June 2023|archive-date=8 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240308080756/https://www.cdc.gov/bloodpressure/pregnancy.htm|url-status=live}}</ref> ఇది 1.8 నుండి 4.4% గర్భాలలో సంభవిస్తుంది.<ref name="UW2024">{{Cite web|title=Gestational Hypertension|url=https://healthlibrary.uwmedicine.org/Search/90,P02484|website=healthlibrary.uwmedicine.org|access-date=16 March 2024|language=en|archive-date=3 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230203140530/https://healthlibrary.uwmedicine.org/Search/90,P02484|url-status=live}}</ref> == మూలాలు == <references /> [[Category:గర్భాశయ వ్యాధులు]] [[Category:వ్యాధి లక్షణాలు]] [[Category:రక్త సంబంధ వ్యాధులు]] [[వర్గం:Translated from MDWiki]] tqrmxvzptboqxf4jgpdpdmrjam4997w 4955590 4955376 2026-09-10T05:35:16Z Rajasekhar1961 2596 4955590 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition |name =Gestational hypertension |synonym =Pregnancy-induced hypertension; transient hypertension of pregnancy; chronic hypertension identified in the latter half of pregnancy<ref name=EM2024/> |image =Hypertrophic decidual vasculopathy intermed mag.jpg |image_size = |image_thumbtime = |alt = |caption =[[Micrograph]] showing [[hypertrophic decidual vasculopathy]], the [[histomorphology|histomorphologic]] correlate of gestational hypertension. [[H&E stain]]. |pronounce = |specialty =[[Obstetrics]] |symptoms =None<ref name=Stat2024/> |complications =[[Pre-eclampsia]], long-term high blood pressure<ref name=ACOG2024/> |onset =After 20 weeks of pregnancy<ref name=ACOG2024/> |duration = |types = |causes =Unclear<ref name=UW2024/> |risks =[[Overweight]], [[anemia]], [[diabetes]], older age, first pregnancy, [[multiple pregnancy]]<ref name=Um2017>{{cite journal |last1=Umesawa |first1=M |last2=Kobashi |first2=G |title=Epidemiology of hypertensive disorders in pregnancy: prevalence, risk factors, predictors and prognosis. |journal=Hypertension research : official journal of the Japanese Society of Hypertension |date=March 2017 |volume=40 |issue=3 |pages=213-220 |doi=10.1038/hr.2016.126 |pmid=27682655}}</ref> |diagnosis =BP>140/90 mmHg, at least 4 hrs apart, which was previously normal<ref name=ACOG2024/><ref name=Stat2024/> |differential = |prevention = |treatment =Frequent checking of blood pressure, [[blood pressure medication]], [[delivery]]<ref name=ACOG2024/><ref name=Stat2024/> |medication = |prognosis = |frequency =1.8 and 4.4% of pregnancies<ref name=Um2017 /> |deaths = }} '''గర్భధారణ అధిక రక్తపోటు''', దీనిని '''గర్భధారణ-ప్రేరిత అధిక రక్తపోటు''' (ఆంగ్లం: '''Pregnancy-induced Hypertension''' or '''PIH''' ) అని కూడా పిలుస్తారు, ఇది 20 వారాల [[గర్భధారణ]] తర్వాత మూత్రంలో ప్రోటీన్ వంటి [[ప్రి-ఎక్లంప్సియా|ప్రీ-ఎక్లాంప్సియా]] సంకేతాలు లేకుండా [[గర్భధారణ సమయంలో అధిక రక్తపోటు|గర్భధారణలో కొత్తగా వచ్చే అధిక రక్తపోటు]].<ref name="W2014">{{Cite book|title=Williams obstetrics|date=2014|publisher=McGraw-Hill Professional|isbn=9780071798938|edition=24th|chapter=40}}</ref><ref name="ACOG2024">{{Cite web|title=Preeclampsia and High Blood Pressure During Pregnancy|url=https://www.acog.org/womens-health/faqs/preeclampsia-and-high-blood-pressure-during-pregnancy|website=www.acog.org|access-date=14 March 2024|language=en|archive-date=8 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240308183026/https://www.acog.org/womens-health/faqs/preeclampsia-and-high-blood-pressure-during-pregnancy|url-status=live}}</ref> నిర్దిష్ట లక్షణాలు లేవు.<ref name=Stat2024>{{cite journal |last1=Luger |first1=RK |last2=Kight |first2=BP |title=Hypertension In Pregnancy. |date=January 2024 |pmid=28613589 |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK430839/ |journal=StatPearls |access-date=14 March 2024 |archive-date=31 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230331170211/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK430839/ |url-status=live }}</ref> సంక్లిష్టతలలో ప్రీ-ఎక్లాంప్సియా కూడా ఉండవచ్చు; ఇది సుమారు 30% మందిలో సంభవిస్తుంది.<ref name="ACOG2024" /><ref name="EM2024">{{Cite web|title=Hypertension and Pregnancy: Overview, Chronic Hypertension, Differential Diagnosis|url=https://emedicine.medscape.com/article/261435-overview|access-date=16 March 2024|date=18 July 2022|archive-date=4 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190404015911/https://emedicine.medscape.com/article/261435-overview|url-status=live}}</ref> ప్రమాద కారకాలలో అధిక బరువు, [[రక్తహీనత]], [[మధుమేహం]], వృద్ధాప్యం, మొదటి గర్భం, బహుళ గర్భం ఉన్నాయి. కనీసం 4 గంటల వ్యవధిలో రెండు సందర్భాలలో [[రక్తపోటు]] (BP) 140/90 mmHg కంటే ఎక్కువగా ఉండటాన్ని ఇలా నిర్వచించారు.<ref name="ACOG2024" /> 160/110 mmHg కంటే ఎక్కువగా ఉంటే, 15 నిమిషాల వ్యవధిలో రక్తపోటు ఆధారంగా రోగ నిర్ధారణ చేయవచ్చు.<ref name=Stat2024 /> ప్రసవం తర్వాత 12 వారాల కంటే ఎక్కువ కాలం రక్తపోటు ఎక్కువగా ఉంటే, రోగ నిర్ధారణ దీర్ఘకాలిక అధిక రక్తపోటుగా మారుతుంది. నిర్వహణలో భాగంగా రక్తపోటును తరచుగా తనిఖీ చేయడం, ప్రీ-ఎక్లాంప్సియా సంకేతాలను గమనించడం, 37 వారాలకు ప్రసవం చేయడం ఉంటాయి; అయితే కొన్ని సందర్భాల్లో దీనిని 34 వారాలకు సిఫార్సు చేయవచ్చు.<ref name="ACOG2024" /> రక్తపోటు 160/110 mmHg కంటే ఎక్కువగా ఉంటే, లాబెటోలోల్, హైడ్రాలజైన్ లేదా నిఫెడిపైన్‌తో క్రియాశీల చికిత్స సిఫార్సు చేయబడింది.<ref name=ACOG2020>{{cite journal |title=Gestational Hypertension and Preeclampsia: ACOG Practice Bulletin Summary, Number 222. |journal=Obstetrics and gynecology |date=June 2020 |volume=135 |issue=6 |pages=1492-1495 |doi=10.1097/AOG.0000000000003892 |pmid=32443077}}</ref><ref name="EM2024" /> సాధారణంగా ఇది ప్రసవం తర్వాత తగ్గిపోతుంది; అయినప్పటికీ, దీర్ఘకాలిక అధిక రక్తపోటు ప్రమాదం ఎక్కువగా ఉంటుంది.<ref name="CDC2024">{{Cite web|title=High Blood Pressure During Pregnancy|url=https://www.cdc.gov/bloodpressure/pregnancy.htm|website=Centers for Disease Control and Prevention|access-date=14 March 2024|language=en-us|date=19 June 2023|archive-date=8 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240308080756/https://www.cdc.gov/bloodpressure/pregnancy.htm|url-status=live}}</ref> ఇది 1.8 నుండి 4.4% గర్భాలలో సంభవిస్తుంది.<ref name="UW2024">{{Cite web|title=Gestational Hypertension|url=https://healthlibrary.uwmedicine.org/Search/90,P02484|website=healthlibrary.uwmedicine.org|access-date=16 March 2024|language=en|archive-date=3 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230203140530/https://healthlibrary.uwmedicine.org/Search/90,P02484|url-status=live}}</ref> == మూలాలు == <references /> [[Category:గర్భాశయ వ్యాధులు]] [[Category:వ్యాధి లక్షణాలు]] [[Category:రక్త సంబంధ వ్యాధులు]] [[వర్గం:Translated from MDWiki]] qjoa0e6brepjlgiytsccijqqlaakl18 0 509309 4955390 2026-09-09T12:59:40Z Muralikrishna m 106628 "[[:en:Special:Redirect/revision/1370533230|Tessa Joseph]]" పేజీని అనువదించి సృష్టించారు 4955390 wikitext text/x-wiki {{సమాచారపెట్టె వ్యక్తి|name=టెస్సా జోసెఫ్|image=|alt=|caption=2025లో టెస్సా జోసెఫ్|native_name=|birth_name=|birth_date=7 మార్చి|years_active=2001-2003, 2015-2017 , 2021-ప్రస్తుతం|birth_place=మణిమల, [[కొట్టాయం]], భారతదేశం|occupation=నటి, మోడల్|spouse=|children=}}'''టెస్సా జోసెఫ్''' ఒక భారతీయ మోడల్, నటి, ఈమె [[మలయాళ సినిమా|మలయాళ చిత్రాలు]], టెలివిజన్‌లో పనిచేస్తుంది.<ref>{{Cite web|last=Rafi Muhammed|title=Marupadi Malayalam Movie Actress Tessa Joseph Photos|url=http://www.cochintalkies.com/celebrity/tessa-joseph-photo.html|access-date=26 March 2017|website=cochin Talikes}}</ref> ఆమె 2003లో ''<nowiki/>'పట్టాలం''' చిత్రంతో నటిగా అరంగేట్రం చేసింది.  ప్రారంభ జీవితం ఎం.కె. జార్జ్, అచిమ్మ దంపతులకు జన్మించిన టెస్సా, కంజిరపల్లిలోని అనక్కల్‌లో ఉన్న సెయింట్ ఆంటోనీస్ పబ్లిక్ స్కూల్ & జూనియర్ కాలేజీలో చదువుకుంది. ఆమె తన ప్రాథమిక విద్యను [[న్యూఢిల్లీ]]<nowiki/>లోని మేటర్ డేలో, కళాశాల విద్యను [[కొచ్చిన్‌]]<nowiki/>లోని సెయింట్ థెరిసా కళాశాలలో పూర్తిచేసింది. == కెరీర్ == ఆమె [[మమ్ముట్టి]] సరసన '<nowiki><i id="mwIA">పట్టాలం'</i></nowiki> (2003) చిత్రంలో కథానాయికగా పరిచయమైంది. ఆమె [[కైరళి టీవీ|కైరళి టీవీలో]] ''<nowiki/>'హలో గుడ్ ఈవెనింగ్''' హోస్ట్ గా వ్యవహరించింది, టీవీ షోలు, వాణిజ్య ప్రకటనలలో నటించింది. ఆమె 2015లో చలనచిత్ర పరిశ్రమకు తిరిగి వచ్చింది, ''న్జన్ సంవిధానం చెయ్యుమ్‌లో'' పాత్రికేయ పాత్రను పోషించింది. ఆ తర్వాత ఆమె ''రాజమ్మ @ యాహూలో'' రాజమ్మ పాత్రను పోషించింది. ఆమె ''మరుపడి'' (2016)లో అను జి. నాయర్ అనే న్యాయవాది పాత్రను, ''గోల్డ్‌కాయిన్స్'' (2017) చిత్రంలో రెండు ప్రధాన పాత్రల తల్లి సుజాత పాత్రను పోషించింది.  == ఫిల్మోగ్రఫీ == === సినిమాలు === {| class="wikitable" !సంవత్సరం !శీర్షిక !పాత్ర !గమనిక !మూలం |- |2003 |''పట్టాలం'' |విమలా |తొలి సినిమా |<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/pattalam-actress-tessa-joseph-pens-a-moving-note-on-body-positivity/articleshow/82942027.cms|title='Pattalam' actress Tessa Joseph pens a moving note on body positivity|date=25 May 2021|work=The Times of India}}</ref> |- |2015 |''నజన్ సంవిధానం చేయుం'' |షబానా | |<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/i-hope-lal-jose-is-happy-that-i-am-back/articleshow/48983079.cms|title=I hope Lal Jose is happy that I am back|date=16 September 2015|work=The Times of India}}</ref> |- |2015 |''రాజమ్మ @యాహూ'' |రాజమ్మ | |<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/tessa-to-play-a-retro-role-in-her-next/articleshow/49757532.cms|title=Tessa to play a retro role in her next|date=12 November 2015|work=The Times of India}}</ref> |- |2016 |''మరుపది'' |అడ్వ. అను జి. నాయర్ | |<ref>{{Cite web|title=ജീവിത തിരക്കുകൾക്ക്‌ ഷോർട്ട് ബ്രെയ്ക്ക്: വിമല മടങ്ങിയെത്തുന്നു!|url=https://malayalam.samayam.com/tv/serials/actress-tessa-joseph-come-back-with-a-new-serial-ente-kuttikalude-achan/articleshow/81254109.cms?story=4|website=Samayam}}</ref> |- |2017 |''గోల్డ్ కాయిన్'' |సుజాత | |  |- |2024 |''తలవన్'' |అనఘ | | |- |2025 |''సాహసం'' |గాయత్రి గణేష్ | | |- |2026 |పతిర కురుక్కన్ |టిబిఏ | |<ref>{{Cite web|date=2026-08-20|title=First look of Pathira Kurukkan, starring Jagadish, Mukesh, Siddique and Ashokan, out|url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2026/Aug/20/first-look-of-pathira-kurukkan-starring-jagadish-mukesh-siddique-and-ashokan-out|access-date=2026-08-21|website=Cinema Express|language=en}}</ref> |} == మూలాలు == [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] [[వర్గం:21వ శతాబ్దపు భారతీయ నటీమణులు]] [[వర్గం:భారతీయ సినిమా నటీమణులు]] [[వర్గం:మలయాళం సినిమా నటీమణులు]] [[వర్గం:Articles with hCards]] p75xl1c2xindaymux1bbw46evtjfwvv 4955391 4955390 2026-09-09T13:02:11Z Muralikrishna m 106628 4955391 wikitext text/x-wiki {{సమాచారపెట్టె వ్యక్తి|name=టెస్సా జోసెఫ్|image=|alt=|caption=2025లో టెస్సా జోసెఫ్|native_name=|birth_name=|birth_date=7 మార్చి|years_active=2001-2003, 2015-2017 , 2021-ప్రస్తుతం|birth_place=మణిమల, [[కొట్టాయం]], భారతదేశం|occupation=నటి, మోడల్|spouse=|children=}}'''టెస్సా జోసెఫ్''' ఒక భారతీయ మోడల్, నటి, ఈమె [[మలయాళ సినిమా|మలయాళ చిత్రాలు]], టెలివిజన్‌లో పనిచేస్తుంది.<ref>{{Cite web|last=Rafi Muhammed|title=Marupadi Malayalam Movie Actress Tessa Joseph Photos|url=http://www.cochintalkies.com/celebrity/tessa-joseph-photo.html|access-date=26 March 2017|website=cochin Talikes}}</ref> ఆమె 2003లో పట్టాలం చిత్రంతో నటిగా అరంగేట్రం చేసింది. == ప్రారంభ జీవితం == ఎం.కె. జార్జ్, అచిమ్మ దంపతులకు జన్మించిన టెస్సా, కంజిరపల్లిలోని అనక్కల్‌లో ఉన్న సెయింట్ ఆంటోనీస్ పబ్లిక్ స్కూల్ & జూనియర్ కాలేజీలో చదువుకుంది. ఆమె తన ప్రాథమిక విద్యను [[న్యూఢిల్లీ]]<nowiki/>లోని మేటర్ డేలో, కళాశాల విద్యను [[కొచ్చి|కొచ్చిన్‌]]<nowiki/>లోని సెయింట్ థెరిసా కళాశాలలో పూర్తిచేసింది. == కెరీర్ == ఆమె [[మమ్ముట్టి]] సరసన పట్టాలం (2003) చిత్రంలో కథానాయికగా పరిచయమైంది. ఆమె [[కైరళి టీవీ|కైరళి టీవీలో]] ''<nowiki/>'హలో గుడ్ ఈవెనింగ్''' హోస్ట్ గా వ్యవహరించింది, టీవీ షోలు, వాణిజ్య ప్రకటనలలో నటించింది. ఆమె 2015లో చలనచిత్ర పరిశ్రమకు తిరిగి వచ్చింది, ''న్జన్ సంవిధానం చెయ్యుమ్‌లో'' పాత్రికేయ పాత్రను పోషించింది. ఆ తర్వాత ఆమె ''రాజమ్మ @ యాహూలో'' రాజమ్మ పాత్రను పోషించింది. ఆమె ''మరుపడి'' (2016)లో అను జి. నాయర్ అనే న్యాయవాది పాత్రను, ''గోల్డ్‌కాయిన్స్'' (2017) చిత్రంలో రెండు ప్రధాన పాత్రల తల్లి సుజాత పాత్రను పోషించింది.  == ఫిల్మోగ్రఫీ == === సినిమాలు === {| class="wikitable" !సంవత్సరం !శీర్షిక !పాత్ర !గమనిక !మూలం |- |2003 |''పట్టాలం'' |విమలా |తొలి సినిమా |<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/pattalam-actress-tessa-joseph-pens-a-moving-note-on-body-positivity/articleshow/82942027.cms|title='Pattalam' actress Tessa Joseph pens a moving note on body positivity|date=25 May 2021|work=The Times of India}}</ref> |- |2015 |''నజన్ సంవిధానం చేయుం'' |షబానా | |<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/i-hope-lal-jose-is-happy-that-i-am-back/articleshow/48983079.cms|title=I hope Lal Jose is happy that I am back|date=16 September 2015|work=The Times of India}}</ref> |- |2015 |''రాజమ్మ @యాహూ'' |రాజమ్మ | |<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/tessa-to-play-a-retro-role-in-her-next/articleshow/49757532.cms|title=Tessa to play a retro role in her next|date=12 November 2015|work=The Times of India}}</ref> |- |2016 |''మరుపది'' |అడ్వ. అను జి. నాయర్ | |<ref>{{Cite web|title=ജീവിത തിരക്കുകൾക്ക്‌ ഷോർട്ട് ബ്രെയ്ക്ക്: വിമല മടങ്ങിയെത്തുന്നു!|url=https://malayalam.samayam.com/tv/serials/actress-tessa-joseph-come-back-with-a-new-serial-ente-kuttikalude-achan/articleshow/81254109.cms?story=4|website=Samayam}}</ref> |- |2017 |''గోల్డ్ కాయిన్'' |సుజాత | |  |- |2024 |''తలవన్'' |అనఘ | | |- |2025 |''సాహసం'' |గాయత్రి గణేష్ | | |- |2026 |పతిర కురుక్కన్ |టిబిఏ | |<ref>{{Cite web|date=2026-08-20|title=First look of Pathira Kurukkan, starring Jagadish, Mukesh, Siddique and Ashokan, out|url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2026/Aug/20/first-look-of-pathira-kurukkan-starring-jagadish-mukesh-siddique-and-ashokan-out|access-date=2026-08-21|website=Cinema Express|language=en}}</ref> |} == మూలాలు == [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] [[వర్గం:21వ శతాబ్దపు భారతీయ నటీమణులు]] [[వర్గం:భారతీయ సినిమా నటీమణులు]] [[వర్గం:మలయాళం సినిమా నటీమణులు]] [[వర్గం:Articles with hCards]] 5n3zwd5qfyjtf5xvcskgaypo4oy4hcg 0 509310 4955392 2026-09-09T13:07:23Z Muralikrishna m 106628 "[[:en:Special:Redirect/revision/1319111574|Sriranjani Santhanagopalan]]" పేజీని అనువదించి సృష్టించారు 4955392 wikitext text/x-wiki {{సమాచారపెట్టె వ్యక్తి|name=శ్రీరంజని సంతానగోపాలన్|image=|alt=|caption=|birth_date=|birth_place=చెన్నై, తమిళనాడు, భారతదేశం|other_names=శ్రీరంజని తపస్య|occupation=గాయని|known_for=[[కర్ణాటక సంగీతం]]}} '''శ్రీరంజని సంతానగోపాలన్''' (జననం 1990/1991) [[కర్ణాటక సంగీతం]] నైపుణ్యం కలిగిన భారతీయ గాయని.<ref name="TNIE01">{{Cite web|last=S Subhakeerthana|date=2015-01-06|title=‘I’m Nothing Without My Dad’|url=https://www.newindianexpress.com/cities/chennai/2015/Jan/06/%E2%80%98i%E2%80%99m-nothing-without-my-dad%E2%80%99-701871.html|access-date=2025-01-21|publisher=[[The New Indian Express]]}}</ref> == కెరీర్ == శ్రీరంజని [[చెన్నై]]<nowiki/>లో పుట్టి పెరిగింది.<ref>{{Cite web|last=Sharanya CR|date=2018-01-21|title=Madras is like the Tinder of saris: Sriranjani|url=https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/spotlight/madras-is-like-the-tinder-of-saris-sriranjani/articleshow/64665386.cms|access-date=2025-01-21|publisher=[[The Times of India]]}}</ref> ఆమె కర్ణాటక గాయకుడు [[నైవేలి సంతానగోపాలన్]] కుమార్తె.<ref name="TH01">{{Cite web|last=<!-- not stated -->|date=2025-01-06|title=Sriranjani’s soulful concert at music festival enthrals audience in Madurai|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Madurai/sriranjanis-soulful-concert-at-music-festival-enthrals-audience-in-madurai/article69067708.ece|access-date=2025-01-21|publisher=[[The Hindu]]}}</ref> శ్రీరంజని 2013 నుండి [[ఆకాశవాణి|ఆల్ ఇండియా రేడియో]] 'ఎ' గ్రేడెడ్ ఆర్టిస్ట్ గా ఉన్నది.<ref>{{Cite web|last=<!-- not stated -->|title=Annual list of Casual/Staff artists (Classical Music) of All India Radio, Chennai as on 01.01.2020|url=https://prasarbharati.gov.in/music_artists/airchennai.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20230601170420/https://prasarbharati.gov.in/music_artists/airchennai.pdf|archive-date=2023-06-01|access-date=2025-01-21|publisher=[[Prasar Bharati]]|format=PDF}}</ref> ఆమె 2015 నాటికి ది మ్యూజిక్ అకాడమీ ద్వారా ఉత్తమ గాయని (జూనియర్) అవార్డును అందుకున్నది.<ref name="TNIE01" /> 2022లో "అత్యుత్తమ ఉపన్యాస ప్రదర్శన" కోసం [[మద్రాస్ మ్యూజిక్ అకాడమీ]] ఆమెను గుర్తించింది.<ref>{{Cite web|last=<!-- not stated -->|date=2022|title=Prize Winners 2022|url=https://www.musicacademymadras.in/prize-winners-2022/|access-date=2025-01-21|publisher=The Music Academy}}</ref> 2024లో మ్యూజిక్ అకాడమీ కోసం ప్యానెల్ చర్చలో శ్రీరంజని పాల్గొన్నది.<ref>{{Cite web|last=S. Adithyanarayanan|last2=Archana Murali|date=2024-12-25|title=Three young musicians explore the intricate bond between lakshana and lakshya in Carnatic music|url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/three-young-musicians-explore-the-intricate-bond-between-lakshana-and-lakshya-in-carnatic-music/article69025608.ece|access-date=2025-01-21|publisher=The Hindu}}</ref> 2023, 2024లలో మ్యూజిక్ అకాడమీలో మద్రాస్ మ్యూజిక్ సీజన్ కోసం, అలాగే 2024లో కృష్ణ గాణ సభలో, 2025లో 73వ మ్యూజిక్ అండ్ ఆర్ట్స్ ఫెస్టివల్ కోసం మదురైలో ప్రదర్శనలు ఇచ్చింది.<ref>{{Cite web|last=<!-- not stated -->|date=2024|title=98th Annual Concerts 2024|url=https://www.musicacademymadras.in/98th-annual-concerts-2024/|access-date=2025-01-18|publisher=The Music Academy}}</ref><ref>{{Cite web|last=<!-- not stated -->|date=2023|title=97th Annual Concerts 2023|url=https://www.musicacademymadras.in/97th-annual-concerts-2023/|access-date=2025-01-18|publisher=The Music Academy}}</ref><ref name="TH01" /><ref>{{Cite web|last=P. Srihari|date=2025-01-11|title=Carnatic vocalist Sriranjani Santhanagopalan made the best of the short-duration concert|url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/sriranjani-santhanagopalan-brought-out-ritigowla-in-all-its-radiance/article69080458.ece|access-date=2025-01-21|publisher=The Hindu}}</ref> ఆమె 2025లో దర్బార్ ఫెస్టివల్ తన రంగస్థల పేరు '''శ్రీరంజని తపస్య''' గా ప్రదర్శన ఇచ్చింది.<ref>{{Cite web|last=<!-- not stated -->|date=2025|title=Amaan Hussain + Sriranjani Tapasya|url=https://www.barbican.org.uk/whats-on/2025/event/darbar-amaan-hussain-sriranjani-tapasya|access-date=2025-10-27|publisher=Barbican Centre}}</ref> == మూలాలు == [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] [[వర్గం:Articles with hCards]] toacxijcj7b7gnmyc7ovsc68mzqwjvs 4955393 4955392 2026-09-09T13:08:38Z Muralikrishna m 106628 4955393 wikitext text/x-wiki {{సమాచారపెట్టె వ్యక్తి|name=శ్రీరంజని సంతానగోపాలన్|image=|alt=|caption=|birth_date=|birth_place=చెన్నై, తమిళనాడు, భారతదేశం|other_names=శ్రీరంజని తపస్య|occupation=గాయని|known_for=[[కర్ణాటక సంగీతం]]}} '''శ్రీరంజని సంతానగోపాలన్''' (జననం 1990/1991) [[కర్ణాటక సంగీతం]]<nowiki/>లో నైపుణ్యం కలిగిన భారతీయ గాయని.<ref name="TNIE01">{{Cite web|last=S Subhakeerthana|date=2015-01-06|title=‘I’m Nothing Without My Dad’|url=https://www.newindianexpress.com/cities/chennai/2015/Jan/06/%E2%80%98i%E2%80%99m-nothing-without-my-dad%E2%80%99-701871.html|access-date=2025-01-21|publisher=[[The New Indian Express]]}}</ref> == కెరీర్ == శ్రీరంజని [[చెన్నై]]<nowiki/>లో పుట్టి పెరిగింది.<ref>{{Cite web|last=Sharanya CR|date=2018-01-21|title=Madras is like the Tinder of saris: Sriranjani|url=https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/spotlight/madras-is-like-the-tinder-of-saris-sriranjani/articleshow/64665386.cms|access-date=2025-01-21|publisher=[[The Times of India]]}}</ref> ఆమె కర్ణాటక గాయకుడు [[నైవేలి సంతానగోపాలన్]] కుమార్తె.<ref name="TH01">{{Cite web|last=<!-- not stated -->|date=2025-01-06|title=Sriranjani’s soulful concert at music festival enthrals audience in Madurai|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Madurai/sriranjanis-soulful-concert-at-music-festival-enthrals-audience-in-madurai/article69067708.ece|access-date=2025-01-21|publisher=[[The Hindu]]}}</ref> శ్రీరంజని 2013 నుండి [[ఆకాశవాణి|ఆల్ ఇండియా రేడియో]] 'ఎ' గ్రేడెడ్ ఆర్టిస్ట్ గా ఉన్నది.<ref>{{Cite web|last=<!-- not stated -->|title=Annual list of Casual/Staff artists (Classical Music) of All India Radio, Chennai as on 01.01.2020|url=https://prasarbharati.gov.in/music_artists/airchennai.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20230601170420/https://prasarbharati.gov.in/music_artists/airchennai.pdf|archive-date=2023-06-01|access-date=2025-01-21|publisher=[[Prasar Bharati]]|format=PDF}}</ref> ఆమె 2015 నాటికి ది మ్యూజిక్ అకాడమీ ద్వారా ఉత్తమ గాయని (జూనియర్) అవార్డును అందుకున్నది.<ref name="TNIE01" /> 2022లో "అత్యుత్తమ ఉపన్యాస ప్రదర్శన" కోసం [[మద్రాస్ మ్యూజిక్ అకాడమీ]] ఆమెను గుర్తించింది.<ref>{{Cite web|last=<!-- not stated -->|date=2022|title=Prize Winners 2022|url=https://www.musicacademymadras.in/prize-winners-2022/|access-date=2025-01-21|publisher=The Music Academy}}</ref> 2024లో మ్యూజిక్ అకాడమీ కోసం ప్యానెల్ చర్చలో శ్రీరంజని పాల్గొన్నది.<ref>{{Cite web|last=S. Adithyanarayanan|last2=Archana Murali|date=2024-12-25|title=Three young musicians explore the intricate bond between lakshana and lakshya in Carnatic music|url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/three-young-musicians-explore-the-intricate-bond-between-lakshana-and-lakshya-in-carnatic-music/article69025608.ece|access-date=2025-01-21|publisher=The Hindu}}</ref> 2023, 2024లలో మ్యూజిక్ అకాడమీలో మద్రాస్ మ్యూజిక్ సీజన్ కోసం, అలాగే 2024లో కృష్ణ గాణ సభలో, 2025లో 73వ మ్యూజిక్ అండ్ ఆర్ట్స్ ఫెస్టివల్ కోసం మదురైలో ప్రదర్శనలు ఇచ్చింది.<ref>{{Cite web|last=<!-- not stated -->|date=2024|title=98th Annual Concerts 2024|url=https://www.musicacademymadras.in/98th-annual-concerts-2024/|access-date=2025-01-18|publisher=The Music Academy}}</ref><ref>{{Cite web|last=<!-- not stated -->|date=2023|title=97th Annual Concerts 2023|url=https://www.musicacademymadras.in/97th-annual-concerts-2023/|access-date=2025-01-18|publisher=The Music Academy}}</ref><ref name="TH01" /><ref>{{Cite web|last=P. Srihari|date=2025-01-11|title=Carnatic vocalist Sriranjani Santhanagopalan made the best of the short-duration concert|url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/sriranjani-santhanagopalan-brought-out-ritigowla-in-all-its-radiance/article69080458.ece|access-date=2025-01-21|publisher=The Hindu}}</ref> ఆమె 2025లో దర్బార్ ఫెస్టివల్ తన రంగస్థల పేరు '''శ్రీరంజని తపస్య''' గా ప్రదర్శన ఇచ్చింది.<ref>{{Cite web|last=<!-- not stated -->|date=2025|title=Amaan Hussain + Sriranjani Tapasya|url=https://www.barbican.org.uk/whats-on/2025/event/darbar-amaan-hussain-sriranjani-tapasya|access-date=2025-10-27|publisher=Barbican Centre}}</ref> == మూలాలు == [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] [[వర్గం:Articles with hCards]] mcwbhb6cyhs5d3hravclao47wdpetdo 4955482 4955393 2026-09-09T17:24:40Z InternetArchiveBot 88395 0 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 3 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4955482 wikitext text/x-wiki {{సమాచారపెట్టె వ్యక్తి|name=శ్రీరంజని సంతానగోపాలన్|image=|alt=|caption=|birth_date=|birth_place=చెన్నై, తమిళనాడు, భారతదేశం|other_names=శ్రీరంజని తపస్య|occupation=గాయని|known_for=[[కర్ణాటక సంగీతం]]}} '''శ్రీరంజని సంతానగోపాలన్''' (జననం 1990/1991) [[కర్ణాటక సంగీతం]]<nowiki/>లో నైపుణ్యం కలిగిన భారతీయ గాయని.<ref name="TNIE01">{{Cite web|last=S Subhakeerthana|date=2015-01-06|title=‘I’m Nothing Without My Dad’|url=https://www.newindianexpress.com/cities/chennai/2015/Jan/06/%E2%80%98i%E2%80%99m-nothing-without-my-dad%E2%80%99-701871.html|access-date=2025-01-21|publisher=[[The New Indian Express]]}}</ref> == కెరీర్ == శ్రీరంజని [[చెన్నై]]<nowiki/>లో పుట్టి పెరిగింది.<ref>{{Cite web|last=Sharanya CR|date=2018-01-21|title=Madras is like the Tinder of saris: Sriranjani|url=https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/spotlight/madras-is-like-the-tinder-of-saris-sriranjani/articleshow/64665386.cms|access-date=2025-01-21|publisher=[[The Times of India]]}}</ref> ఆమె కర్ణాటక గాయకుడు [[నైవేలి సంతానగోపాలన్]] కుమార్తె.<ref name="TH01">{{Cite web|last=<!-- not stated -->|date=2025-01-06|title=Sriranjani’s soulful concert at music festival enthrals audience in Madurai|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Madurai/sriranjanis-soulful-concert-at-music-festival-enthrals-audience-in-madurai/article69067708.ece|access-date=2025-01-21|publisher=[[The Hindu]]}}</ref> శ్రీరంజని 2013 నుండి [[ఆకాశవాణి|ఆల్ ఇండియా రేడియో]] 'ఎ' గ్రేడెడ్ ఆర్టిస్ట్ గా ఉన్నది.<ref>{{Cite web|last=<!-- not stated -->|title=Annual list of Casual/Staff artists (Classical Music) of All India Radio, Chennai as on 01.01.2020|url=https://prasarbharati.gov.in/music_artists/airchennai.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20230601170420/https://prasarbharati.gov.in/music_artists/airchennai.pdf|archive-date=2023-06-01|access-date=2025-01-21|publisher=[[Prasar Bharati]]|format=PDF}}</ref> ఆమె 2015 నాటికి ది మ్యూజిక్ అకాడమీ ద్వారా ఉత్తమ గాయని (జూనియర్) అవార్డును అందుకున్నది.<ref name="TNIE01" /> 2022లో "అత్యుత్తమ ఉపన్యాస ప్రదర్శన" కోసం [[మద్రాస్ మ్యూజిక్ అకాడమీ]] ఆమెను గుర్తించింది.<ref>{{Cite web|last=<!-- not stated -->|date=2022|title=Prize Winners 2022|url=https://www.musicacademymadras.in/prize-winners-2022/|access-date=2025-01-21|publisher=The Music Academy}}{{Dead link|date=సెప్టెంబర్ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2024లో మ్యూజిక్ అకాడమీ కోసం ప్యానెల్ చర్చలో శ్రీరంజని పాల్గొన్నది.<ref>{{Cite web|last=S. Adithyanarayanan|last2=Archana Murali|date=2024-12-25|title=Three young musicians explore the intricate bond between lakshana and lakshya in Carnatic music|url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/three-young-musicians-explore-the-intricate-bond-between-lakshana-and-lakshya-in-carnatic-music/article69025608.ece|access-date=2025-01-21|publisher=The Hindu}}</ref> 2023, 2024లలో మ్యూజిక్ అకాడమీలో మద్రాస్ మ్యూజిక్ సీజన్ కోసం, అలాగే 2024లో కృష్ణ గాణ సభలో, 2025లో 73వ మ్యూజిక్ అండ్ ఆర్ట్స్ ఫెస్టివల్ కోసం మదురైలో ప్రదర్శనలు ఇచ్చింది.<ref>{{Cite web|last=<!-- not stated -->|date=2024|title=98th Annual Concerts 2024|url=https://www.musicacademymadras.in/98th-annual-concerts-2024/|access-date=2025-01-18|publisher=The Music Academy}}{{Dead link|date=సెప్టెంబర్ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|last=<!-- not stated -->|date=2023|title=97th Annual Concerts 2023|url=https://www.musicacademymadras.in/97th-annual-concerts-2023/|access-date=2025-01-18|publisher=The Music Academy}}{{Dead link|date=సెప్టెంబర్ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="TH01" /><ref>{{Cite web|last=P. Srihari|date=2025-01-11|title=Carnatic vocalist Sriranjani Santhanagopalan made the best of the short-duration concert|url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/sriranjani-santhanagopalan-brought-out-ritigowla-in-all-its-radiance/article69080458.ece|access-date=2025-01-21|publisher=The Hindu}}</ref> ఆమె 2025లో దర్బార్ ఫెస్టివల్ తన రంగస్థల పేరు '''శ్రీరంజని తపస్య''' గా ప్రదర్శన ఇచ్చింది.<ref>{{Cite web|last=<!-- not stated -->|date=2025|title=Amaan Hussain + Sriranjani Tapasya|url=https://www.barbican.org.uk/whats-on/2025/event/darbar-amaan-hussain-sriranjani-tapasya|access-date=2025-10-27|publisher=Barbican Centre}}</ref> == మూలాలు == [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] [[వర్గం:Articles with hCards]] lbsjj8efnsrgm3xkselbo0opmfvdcf8 0 509311 4955396 2026-09-09T13:14:41Z Kalasagary 107518 [[WP:AES|←]]Created page with '{{Infobox artist|name=గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్|image=Gilbert Stuart Selfportrait.jpg|alt=వెనక్కి దువ్విన బూడిద రంగు జుట్టు, నల్లటి కోటు ధరించిన ఒక వృద్ధుడు|caption=స్వీయ చిత్రం, {{circa|1778}}|birth_name=గిల్బర్ట్ స్టీవర్ట్<ref>{{cite web|url=http://www.worces...' 4955396 wikitext text/x-wiki {{Infobox artist|name=గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్|image=Gilbert Stuart Selfportrait.jpg|alt=వెనక్కి దువ్విన బూడిద రంగు జుట్టు, నల్లటి కోటు ధరించిన ఒక వృద్ధుడు|caption=స్వీయ చిత్రం, {{circa|1778}}|birth_name=గిల్బర్ట్ స్టీవర్ట్<ref>{{cite web|url=http://www.worcesterart.org/Collection/Early_American/Artists/stuart/biography/index.html|title=Gilbert Stuart (1775–1828)|publisher=Worcester Art Museum|access-date=February 4, 2008|archive-date=December 20, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151220160142/http://www.worcesterart.org/collection/Early_American/Artists/stuart/biography/index.html|url-status=dead}}</ref>|birth_date={{Birth date|1755|12|3}}|birth_place=సాండర్‌స్టౌన్, రోడ్ ఐలాండ్, బ్రిటీష్ అమెరికా|death_date={{Death date and age|mf=yes|1828|7|9|1755|12|3}}|death_place=బోస్టన్, మసాచుసెట్స్, అమెరికా|field=చిత్రలేఖనం|training=|movement=|works={{Plainlist| * ''జార్జ్ వాషింగ్టన్ (ది ఎథీనియం పోర్ట్రెయిట్)'' (1796) * ''జార్జ్ వాషింగ్టన్ (లాన్స్‌డౌన్ పోర్ట్రెయిట్)'' (1796) * ''వాఘన్ పోర్ట్రెయిట్'' (1795) * ''ది స్కేటర్'' (1782) * ''కేథరీన్ బ్రాస్ యేట్స్'' (1794) * ''జాన్ ఆడమ్స్'' (1824) }}|patrons=|influenced by=|influenced=|awards=}} '''గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్''' (డిసెంబర్ 3, 1755 – జూలై 9, 1828) రోడ్ ఐలాండ్ కాలనీలో జన్మించిన అమెరికన్ చిత్రకారుడు, అమెరికా అగ్రగామి పోర్ట్రెయిట్ చిత్రకారులలో ఒకరిగా విస్తృతంగా పరిగణించబడతాడు.<ref name="gsm">[http://www.gilbertstuartmuseum.com/ Park, 1926, vol. 1, p. 15. He was baptised without a middle name but occasionally adopted the middle name "Charles" when in London, apparently to connect himself with the last serious Stuart claimant to the British throne. See Dorinda Evans, ''Gilbert Stuart and the Impact of Manic Depression,'' Ashgate Publishing Ltd., 2013, p. 127. ]</ref> 1796లో ప్రారంభించిన [[జార్జ్ వాషింగ్టన్]] అసంపూర్తి చిత్రపటం ఇతను గీసిన అత్యంత ప్రసిద్ధ చిత్రం, దీనిని సాధారణంగా ''ఎథీనియం పోర్ట్రెయిట్'' అని పిలుస్తారు. స్టువర్ట్ అసలు చిత్రాన్ని తన వద్దే ఉంచుకుని అమెరికా, విదేశాలలోని పోషకులు అప్పగించిన అనేక కాపీలను చిత్రించడానికి దానిని ఉపయోగించాడు. ఈ చిత్రంలో ఉన్న జార్జ్ వాషింగ్టన్ చిత్రం ఒక శతాబ్దానికి పైగా అమెరికా ఒక డాలర్ బిల్లుపై,<ref name="gsm" /> 19వ శతాబ్దం, 20వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో వివిధ పోస్టేజ్ స్టాంపులపై కనిపించింది.<ref>{{cite web|title=10-cent Washington|url=http://arago.si.edu/index.asp?con=1&cmd=1&tid=2027665|access-date=August 26, 2015|publisher=Smithsonian National Postal Museum}}</ref> మొదటి ఆరుగురు అమెరికా అధ్యక్షులతో సహా సుమారు 1,000 మంది చిత్రపటాలను స్టువర్ట్ రూపొందించాడు.<ref name="gsm2">{{cite web|title=Gilbert Stuart Birthplace|url=http://geocities.com/Heartland/Hills/6365/stuarthist.html|url-status=bot: unknown|archive-url=https://web.archive.org/web/20051116085146/http://geocities.com/Heartland/Hills/6365/stuarthist.html|archive-date=November 16, 2005|access-date=October 10, 2010}}, ''The Story of Gilbert Stuart''. Woonsocket Connection. Retrieved July 25, 2007.</ref> ఇతను గీసిన చిత్రాలు నేడు అమెరికా, యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్ అంతటా ఉన్న ఆర్ట్ మ్యూజియంలలో చూడవచ్చు. న్యూయార్క్ నగరంలోని మెట్రోపాలిటన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్, ఫ్రిక్ కలెక్షన్, వాషింగ్టన్ డి.సి.లోని నేషనల్ గ్యాలరీ ఆఫ్ ఆర్ట్, ఫిలడెల్ఫియాలోని ఫిలడెల్ఫియా మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్, లండన్‌లోని నేషనల్ పోర్ట్రెయిట్ గ్యాలరీ, మసాచుసెట్స్‌లోని వోర్సెస్టర్ ఆర్ట్ మ్యూజియం, బోస్టన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ వీటిలో ఉన్నాయి.<ref name="artmus">[http://www.artcyclopedia.com/artists/stuart_gilbert.html Gilbert Stuart] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080720014349/http://www.artcyclopedia.com/artists/stuart_gilbert.html|date=July 20, 2008}}. [[ArtCyclopedia]]. Paintings in Museums and Public Art Galleries. Retrieved July 24, 2007.</ref> ==జీవిత చరిత్ర== ===తొలినాళ్ల జీవితం=== [[దస్త్రం:Gilbert_Stuart_birthplace_and_barn.jpg|alt=సాధారణమైన, రెండంతస్తుల చెక్క ఇల్లు. రెండు తలుపులు నేరుగా ముందు లాన్‌లోకి తెరచుకుంటాయి.|thumb|సాండర్‌స్టౌన్ లోని స్టువర్ట్ జన్మస్థలం]] [[దస్త్రం:Portrait_of_Dr._William_Hunter's_Spaniels_(cropped).jpg|thumb|విలియం హంటర్స్ స్పానియల్స్ చిత్రపటం, {{circa|1770}}]] స్టువర్ట్ డిసెంబర్ 3, 1755న కాలనీ ఆఫ్ రోడ్ ఐలాండ్ అండ్ ప్రొవిడెన్స్ ప్లాంటేషన్స్‌లోని నార్త్ కింగ్‌స్టౌన్ గ్రామమైన సాండర్‌స్టౌన్‌లో జన్మించాడు, ఏప్రిల్ 11, 1756న ఓల్డ్ నర్రాగన్‌సెట్ చర్చిలో బాప్టిజం పొందాడు.<ref name="ONC">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=I9IYAAAAYAAJ&q=Old+Narragansett+Church&pg=PA24|title=The Old Narragansett Church (St. Paul's): Built A.D. 1707. A Constant Witness to Christ and His Church|date=1915|publisher=Committee of Management|page=15|access-date=July 14, 2015}}</ref><ref name="Stuart Museum">{{cite web|title=Gilbert Stuart|url=http://www.gilbertstuartmuseum.com/gilbertstuart.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20101006043550/http://www.gilbertstuartmuseum.com/gilbertstuart.htm|archive-date=October 6, 2010|access-date=October 11, 2010|publisher=The Gilbert Stuart Museum}}</ref> ముక్కుపొడుము తయారీ పరిశ్రమలో పనిచేస్తున్న స్కాటిష్ వలసదారు గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్,<ref>{{cite web|title=Gilbert Stuart|url=http://www.nndb.com/people/313/000049166/|access-date=July 25, 2007|website=NNDB}}</ref> రోడ్ ఐలాండ్‌లోని మిడిల్‌టౌన్‌కు చెందిన ప్రముఖ భూస్వామ్య కుటుంబ సభ్యురాలు ఎలిజబెత్ ఆంథోనీ స్టువర్ట్ దంపతులకు ఇతను మూడవ సంతానం.<ref name="gsm2" /> అమెరికాలో మొదటి ముక్కుపొడుము మిల్లు స్టువర్ట్ తండ్రికి ఉండేది, ఇది కుటుంబ నివాస భవనం నేలమాళిగలో ఉండేది.<ref>McLanathan 1986, p. 13.</ref> ఆరేళ్ల వయసులో స్టువర్ట్ రోడ్ ఐలాండ్‌లోని న్యూపోర్ట్‌కు మారాడు, అక్కడ ఇతని తండ్రి వ్యాపార రంగంలో పనిచేశాడు. న్యూపోర్ట్‌లో ఇతను మొదటిసారిగా చిత్రకారుడిగా గొప్ప ప్రతిభ కనబరిచాడు.<ref>[http://www.gilbertstuartmuseum.com/index.htm Gilbert Stuart Birthplace] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070814002303/http://www.gilbertstuartmuseum.com/index.htm|date=August 14, 2007}}. ''Gilbert Stuart''. Retrieved July 28, 2007.</ref> 1770లో స్థానిక పోషకుల చిత్రపటాలను గీయడానికి వలసరాజ్యాలను సందర్శించడానికి వచ్చిన స్కాటిష్ కళాకారుడు కాస్మో అలెగ్జాండర్ పరిచయమయ్యాడు, అతడు స్టువర్ట్‌కు గురువుగా మారాడు.<ref>{{cite web|title=Gilbert Stuart, Newport and Edinburgh (1755–1775)|url=http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/newport.shtm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160903053009/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/newport.shtm|archive-date=September 3, 2016|access-date=July 12, 2016|publisher=National Gallery of Art}}</ref><ref name="Stuart, Redwood">{{cite web|title=Gilbert Stuart|url=http://www.redwoodlibrary.org/notables/stuart.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110427163532/http://www.redwoodlibrary.org/notables/stuart.htm|archive-date=April 27, 2011|access-date=October 11, 2010|publisher=Redwood Library and Athenæum, Newport Rhode Island}}</ref> అలెగ్జాండర్ మార్గదర్శకత్వంలో 14 ఏళ్ల వయసులో స్టువర్ట్ ''డాక్టర్ హంటర్స్ స్పానియల్స్'' చిత్రపటాన్ని చిత్రించాడు; ఇది నేడు న్యూపోర్ట్‌లోని హంటర్ హౌస్ మాన్షన్‌లో వేలాడుతోంది.<ref name="Stuart Museum" /> 1771లో స్టువర్ట్ తన చదువును పూర్తి చేయడానికి అలెగ్జాండర్‌తో కలిసి స్కాట్లాండ్‌కు వెళ్లాడు; కానీ అలెగ్జాండర్ ఒక సంవత్సరం తర్వాత ఎడిన్‌బర్గ్‌లో మరణించాడు. స్టువర్ట్ జీవనోపాధి కోసం, తన చిత్రలేఖన వృత్తిని కొనసాగించడానికి ప్రయత్నించాడు, కానీ ప్రయోజనం లేకపోవడంతో 1773లో తిరిగి న్యూపోర్ట్‌కు వచ్చాడు.<ref name="Stuart, Germantown">{{cite web|title=Gilbert Stuart|url=http://www.ushistory.org/germantown/people/stuart.htm|access-date=October 11, 2010|publisher=Germantown, Portrait Artist}}</ref> ===ఇంగ్లాండ్, ఐర్లాండ్=== [[దస్త్రం:GSskater.jpg|alt=చేతులు కట్టుకుని, హుందాగా అడుగులు వేస్తూ అద్భుతమైన దుస్తులు ధరించిన యువకుడు.|thumb|''ది స్కేటర్'', సర్ విలియం గ్రాంట్ 1782 చిత్రపటం]] అమెరికన్ విప్లవం, దాని సామాజిక అంతరాయాల కారణంగా పోర్ట్రెయిట్ చిత్రకారుడిగా స్టువర్ట్ అవకాశాలు ప్రమాదంలో పడ్డాయి. ఇతను దేశభక్తుడైనప్పటికీ,<ref>Evans 1999, p. 10</ref> జాన్ సింగిల్టన్ కోప్లీని ఆదర్శంగా తీసుకుని 1775లో ఇంగ్లాండ్‌కు వెళ్లాడు.<ref name="lon">[http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/london.shtm National Gallery of Art] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070901231443/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/london.shtm|date=September 1, 2007}}. ''Gilbert Stuart''. London (1775–1787). Retrieved July 31, 2007.</ref> ఈ కాలంలో ఇతని చిత్రలేఖన శైలి అలెగ్జాండర్ నుండి నేర్చుకున్న కఠినమైన, సరళ శైలిని దాటి అభివృద్ధి చెందడం ప్రారంభించింది.<ref>[https://web.archive.org/web/20070930033456/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/newport.shtm National Gallery of Art]. Retrieved November 24, 2019.</ref> వృత్తిని కొనసాగించడంలో ఇతను మొదట విఫలమయ్యాడు, కానీ 1777లో బెంజమిన్ వెస్ట్‌కు శిష్యుడిగా మారి తదుపరి ఆరు సంవత్సరాలు అతని వద్ద చదువుకున్నాడు. ఈ అనుబంధం లాభదాయకంగా మారింది, స్టువర్ట్ 1777 వసంతకాలంలో రాయల్ అకాడమీలో మొదటిసారిగా తన చిత్రాలను ప్రదర్శించాడు.<ref name="Grove">Christman, M., & Barlow, M. (2003). Stuart [Stewart], Gilbert. Grove Art Online. Retrieved November 29, 2019.</ref> సర్ విలియం గ్రాంట్ చిత్రపటమైన ''ది స్కేటర్''కు లభించిన ప్రశంసల కారణంగా 1782 నాటికి స్టువర్ట్ విజయం సాధించాడు. ఇది స్టువర్ట్ గీసిన మొదటి పూర్తి-నిడివి చిత్రపటం, ఒక ప్రత్యర్థి అభిప్రాయం ప్రకారం "ముఖాన్ని పోలికతో గీయగలడు కానీ శరీరాకృతి విషయానికి వస్తే ఐదవ బటన్ కిందకు గీయలేడు" అనే అప్పటి ప్రబలమైన అభిప్రాయాన్ని ఇది తప్పుగా నిరూపించింది.<ref name="Oxfordartonline">Christman, Margaret C. S. "Stuart, Gilbert." In ''Grove Art Online. Oxford Art Online''. Retrieved October 1, 2012</ref> "ఒక్క చిత్రంతో అకస్మాత్తుగా కీర్తి శిఖరాలకు చేరుకున్నాను" అని స్టువర్ట్ స్వయంగా చెప్పుకున్నాడు.<ref>[http://www.nga.gov/collection/gallery/gg59/gg59-39729.html National Gallery of Art] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141129053342/http://www.nga.gov/collection/gallery/gg59/gg59-39729.html|date=November 29, 2014}}.''The Skater (Portrait of William Grant), 1782''. Retrieved November 23, 2014.</ref> ప్రసిద్ధ ఆంగ్ల కళాకారులు జాషువా రేనాల్డ్స్, థామస్ గెయిన్స్‌బరో చిత్రాలకు మాత్రమే ఇతని చిత్రాల కన్నా ఎక్కువ ధరలు ఉండేవి. ఇతనికి అనేక ఆర్డర్లు వచ్చినప్పటికీ, ఆర్థిక విషయాలలో నిర్లక్ష్యంగా వ్యవహరించేవాడు, అప్పుల పాలు కావడంతో జైలుకు వెళ్ళే ప్రమాదంలో పడ్డాడు. 1787లో ఐర్లాండ్‌లోని డబ్లిన్‌కు పారిపోయాడు, అక్కడ కూడా అంతే ఉత్సాహంగా చిత్రాలు గీస్తూ అప్పులు కూడా కూడగట్టుకున్నాడు.<ref>[http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/dublin.shtm National Gallery of Art] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070609070123/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/dublin.shtm|date=June 9, 2007}}. ''Gilbert Stuart''. Dublin (1787–1793). Retrieved July 31, 2007.</ref> ===న్యూయార్క్ నగరం, ఫిలడెల్ఫియా=== బ్రిటన్, ఐర్లాండ్‌లలో తన 18 ఏళ్ల నివాసాన్ని 1793లో ముగించుకుని, అనేక అసంపూర్తి చిత్రాలను అక్కడే వదిలేసి వచ్చాడు. జార్జ్ వాషింగ్టన్ చిత్రపటాన్ని గీయడం, దానిని ఒక చెక్కే కళాకారుడి (ఎన్‌గ్రేవర్) ద్వారా పునరుత్పత్తి చేయించి ఆ అమ్మకాల ద్వారా తన కుటుంబ పోషణ చూసుకోవాలనే ప్రత్యేక లక్ష్యంతో తిరిగి అమెరికాకు వచ్చాడు.<ref>Park et al. (1926), p. 44.</ref> కొంతకాలం న్యూయార్క్ నగరంలో స్థిరపడి, తనను వాషింగ్టన్ దృష్టికి తీసుకువెళ్లగల పలుకుబడి ఉన్న వ్యక్తుల చిత్రపటాలను గీయడం ప్రారంభించాడు.<ref name="Grove" /> 1794లో రాజనీతిజ్ఞుడు జాన్ జే చిత్రాన్ని గీశాడు, అతని ద్వారా వాషింగ్టన్‌కు ఒక పరిచయ లేఖను పొందాడు. 1795లో స్టువర్ట్ ఫిలడెల్ఫియాలోని జర్మన్‌టౌన్ ప్రాంతానికి మారి అక్కడ ఒక స్టూడియోను ప్రారంభించాడు,<ref>{{cite web|title=Gilbert Stuart&nbsp;– Washington|url=http://www.americanrevolution.org/washstu.html|access-date=November 25, 2007|publisher=americanrevolution.org}}</ref><ref>{{cite web|title=George Washington|url=http://www.npg.si.edu/exh/hall2/georges.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20071103171403/http://www.npg.si.edu/exh/hall2/georges.htm|archive-date=November 3, 2007|access-date=November 25, 2007|publisher=Smithsonian Institution}}</ref> ఆ సంవత్సరం చివరలో వాషింగ్టన్ అతనికి మోడల్‌గా నిలిచాడు.<ref name="Grove" /> [[దస్త్రం:George_Washington_engraving_by_G.F.C._Smillie.png|thumb|జార్జ్ ఫ్రెడరిక్ కమింగ్ స్మిల్లీ ద్వారా జార్జ్ వాషింగ్టన్ చెక్కబడిన చిత్రం]] [[దస్త్రం:Gilbert_Stuart_-_George_Washington_(Lansdowne_Portrait)_-_Google_Art_Project.jpg|thumb|జార్జ్ వాషింగ్టన్ లాన్స్‌డౌన్ పోర్ట్రెయిట్, 1796]] స్టువర్ట్ వాషింగ్టన్‌ను వరుసగా ప్రసిద్ధ చిత్రపటాలుగా గీశాడు, వాటిలో ప్రతి ఒక్కటి కాపీల డిమాండ్‌కు దారితీసి సంవత్సరాల పాటు అతన్ని బిజీగా ఉంచి అధిక ఆదాయాన్ని అందించింది.<ref>[http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/philadelphia.shtm National Gallery of Art] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100410110519/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/philadelphia.shtm|date=April 10, 2010}}. ''Gilbert Stuart''. Philadelphia (1794–1803). Retrieved July 31, 2007.</ref> ఈ చిత్రాలలో అత్యంత ప్రసిద్ధమైనది ''ఎథీనియం పోర్ట్రెయిట్'', ఇది అమెరికా ఒక డాలర్ బిల్లుపై ముద్రించబడింది. స్టువర్ట్ దీనిని సుమారు 50 కాపీలు గీశాడు.<ref>[https://www.mountvernon.org/george-washington/artwork/george-washington-portrait-by-gilbert-stuart/ "George Washington Portrait by Gilbert Stuart"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190710030756/https://www.mountvernon.org/george-washington/artwork/george-washington-portrait-by-gilbert-stuart/|date=July 10, 2019}}, www.mountvernon.org. Retrieved September 14, 2019.</ref> కానీ అసలు చిత్రాన్ని పూర్తి చేయకుండా వదిలేశాడు. వాషింగ్టన్ ముఖాన్ని పూర్తి చేసిన తర్వాత, కాపీలు చేయడానికి దానిని తన వద్దే ఉంచుకుని ఒక్కొక్కటి 100 డాలర్లకు విక్రయించాడు. తద్వారా 1828లో ఇతను మరణించే సమయానికి అసలు చిత్రపటం అసంపూర్తి స్థితిలోనే ఉండిపోయింది.<ref name="Athenaeum">{{cite web|author=Wallechinsky, David and Irving Wallace|title=Unfinished Art: Gilbert Stuart's Portrait of George Washington|url=http://www.trivia-library.com/c/unfinished-art-gilbert-stuart-portrait-of-george-washington.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20200801020731/http://www.trivia-library.com/c/unfinished-art-gilbert-stuart-portrait-of-george-washington.htm|archive-date=August 1, 2020|access-date=April 21, 2008|work=The People's Almanac|publisher=Trivia-Library.com}}</ref> అమెరికా బ్యూరో ఆఫ్ ఎన్‌గ్రేవింగ్ అండ్ ప్రింటింగ్‌లో ఎన్‌గ్రేవర్ అయిన జార్జ్ ఫ్రెడరిక్ కమింగ్ స్మిల్లీ ఈ పెయింటింగ్ ఎచింగ్‌ను తయారు చేశాడు, ఇది అనేక బ్యాంకు నోట్లపై ఉపయోగించబడింది. 1899నాటి 2 డాలర్ల సిల్వర్ సర్టిఫికెట్, ఒక డాలర్ నోటు (1918 నుండి 2023) పై ఈ పోర్ట్రెయిట్ కనిపిస్తుంది. దశాబ్దాల పాటు (1918 నుండి 2023) అమెరికా ఒక డాలర్ బిల్లులపై ఈ చిత్రం ప్రదర్శించబడింది.<ref name="Schöne">{{cite news|url=https://www.geldscheine-online.com/post/g-f-c-smillie-der-beste-graveur-seiner-zeit|title=G. F. C. Smillie - Der beste Graveur seiner Zeit|last1=Schöne|first1=Michael H.|date=December 19, 2023|work=geldscheine-online|access-date=September 20, 2024|language=de}}</ref> ఈ చిత్రాన్ని 1980లో నేషనల్ పోర్ట్రెయిట్ గ్యాలరీ, బోస్టన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ సంయుక్తంగా కొనుగోలు చేశాయి, ఇది సాధారణంగా నేషనల్ పోర్ట్రెయిట్ గ్యాలరీలో ప్రదర్శనలో ఉంటుంది.<ref>[http://www.mfa.org/collections/object/george-washington-34341 Museum of Fine Arts, Boston, ''George Washington''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170809171939/http://www.mfa.org/collections/object/george-washington-34341|date=August 9, 2017}} Accessed December 12, 2014.</ref><ref>[http://npgportraits.si.edu/eMuseumNPG/code/emuseum.asp?emu_action=collectionnpg&collection=4504&collectionname=NPGAmerica%27s%20Presidents&currentrecord=1&moduleid=3&newprofile=NPG&searchdesc=America%27s%20Presidents: National Portrait Gallery Collections Search, p. 9.] Accessed December 12, 2014.</ref> వాషింగ్టన్ కు సంబంధించిన మరో ప్రసిద్ధ చిత్రం పూర్తి-నిడివి గల ''లాన్స్‌డౌన్ పోర్ట్రెయిట్'', ఇది ప్రస్తుతం నేషనల్ పోర్ట్రెయిట్ గ్యాలరీలో ఉంది. దీని చారిత్రక ప్రాముఖ్యతకు దాదాపు సమానంగా దీని ఆధారంగా రూపొందించిన ప్రారంభ ఫోర్జరీ చిత్రం వైట్ హౌస్ కోసం కొనుగోలు చేయబడింది. 1812 యుద్ధంలో వాషింగ్టన్ దహనం చేయబడినప్పుడు ప్రథమ మహిళ డాలీ మాడిసన్, అధ్యక్షుడు జేమ్స్ మాడిసన్ బానిసలలో ఒకరైన పాల్ జెన్నింగ్స్ కృషితో ఈ చిత్రం రక్షించబడింది. అసలు చిత్రపటం మూడు ప్రతిరూపాలను స్టువర్ట్ స్వయంగా గీసినట్లుగా అంగీకరించారు.<ref>[http://www.artnews.com/2004/10/01/the-white-house-washington/ Evans, Dorinda, "William Winstanley (fl 1791-1808): Gilbert Stuart's Shadow and a Swindling Genius]", ''The British Art Journal'', XX, no. 3, Winter 2019/2020, 98-101.</ref> ఇతర కళాకారులు అదనపు కాపీలను చిత్రించారు.<ref>[http://artandhistory.house.gov/highlights.aspx?action=view&intID=351 Office of the Clerk, U.S. House of Representatives, ''Artist Gilbert Stuart's portraits of George Washington''.] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120915082823/http://artandhistory.house.gov/highlights.aspx?action=view&intID=351|date=September 15, 2012}} Accessed: May 11, 2012.</ref> 1803లో స్టువర్ట్ వాషింగ్టన్ డి.సి.లో ఒక స్టూడియోను ప్రారంభించాడు.<ref>[http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/washington.shtm National Gallery of Art] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070607225553/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/washington.shtm|date=June 7, 2007}}. ''Gilbert Stuart''. Washington, D.C. (1803–1805). Retrieved July 31, 2007.</ref> 1800లో థామస్ జెఫర్సన్ ఒక చిత్రపటం కోసం స్టువర్ట్‌కు 100 డాలర్లు చెల్లించాడు కానీ దానిని ఎప్పుడూ అందుకోలేదు, ఎందుకంటే 1805లో 1800నాటి పోర్ట్రెయిట్‌పైనే స్టువర్ట్ జెఫర్సన్ మరొక చిత్రాన్ని గీశాడు. 1821లో స్టువర్ట్ "ఎడ్జ్‌హిల్" పోర్ట్రెయిట్‌గా పిలువబడే 1805 చిత్రపటం కాపీని జెఫర్సన్‌కు పంపాడు. 1853లో అగ్నిప్రమాదంలో దెబ్బతినే వరకు అసలు 1805 చిత్రం జేన్ స్టువర్ట్ సేకరణలో భాగంగా ఉంది. 1937లో ఓర్లాండ్ కాంప్‌బెల్ 1805 చిత్రాన్ని కొనుగోలు చేసి సత్యాన్ని కనుగొన్నాడు.<ref>{{cite web|date=1958|title=The Case of the Missing Portrait|url=https://archive.org/details/americanheritageket00ketc/page/62/mode/2up|publisher=American Heritage Magazine April 1958 Volume IX Number 3}} access date May 14, 2025</ref> జూన్ 1959లో కాంప్‌బెల్ అమ్హెర్స్ట్ కళాశాలలో 1800/1805 పోర్ట్రెయిట్, "కోల్పోయిన" 1800 చిత్రపటం పునర్నిర్మాణాన్ని ప్రదర్శించాడు.<ref>{{cite web|title=2 Jefferson Paintings go on Exhibt|url=https://chroniclingamerica.loc.gov/lccn/sn83045462/1959-06-12/ed-1/seq-48/#date1=1959&index=0&rows=20&words=Campbell+Orland&searchType=basic&sequence=0&state=&date2=1959&proxtext=Orland+Campbel&y=11&x=11&dateFilterType=yearRange&page=1|publisher=Evening star. Washington DC [volume], June 12, 1959, Page C-10, Image 48}}access date May 14, 2025</ref> "ది లాస్ట్ పోర్ట్రెయిట్స్ ఆఫ్ థామస్ జెఫర్సన్ పెయింటెడ్ బై గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ రికవర్డ్ అండ్ స్టడీడ్ బై ఓర్లాండ్ అండ్ కోర్ట్నీ కాంప్‌బెల్" (1959) అనే కథనాన్ని కూడా కాంప్‌బెల్ ప్రచురించాడు. 60vewpepe8ahqutucqb00zm276bfyol 4955397 4955396 2026-09-09T13:15:36Z Kalasagary 107518 4955397 wikitext text/x-wiki {{Infobox artist|name=గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్|image=Gilbert Stuart Selfportrait.jpg|alt=వెనక్కి దువ్విన బూడిద రంగు జుట్టు, నల్లటి కోటు ధరించిన ఒక వృద్ధుడు|caption=స్వీయ చిత్రం, {{circa|1778}}|birth_name=గిల్బర్ట్ స్టీవర్ట్<ref>{{cite web|url=http://www.worcesterart.org/Collection/Early_American/Artists/stuart/biography/index.html|title=Gilbert Stuart (1775–1828)|publisher=Worcester Art Museum|access-date=February 4, 2008|archive-date=December 20, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151220160142/http://www.worcesterart.org/collection/Early_American/Artists/stuart/biography/index.html|url-status=dead}}</ref>|birth_date={{Birth date|1755|12|3}}|birth_place=సాండర్‌స్టౌన్, రోడ్ ఐలాండ్, బ్రిటీష్ అమెరికా|death_date={{Death date and age|mf=yes|1828|7|9|1755|12|3}}|death_place=బోస్టన్, మసాచుసెట్స్, అమెరికా|field=చిత్రలేఖనం|training=|movement=|works={{Plainlist| * ''జార్జ్ వాషింగ్టన్ (ది ఎథీనియం పోర్ట్రెయిట్)'' (1796) * ''జార్జ్ వాషింగ్టన్ (లాన్స్‌డౌన్ పోర్ట్రెయిట్)'' (1796) * ''వాఘన్ పోర్ట్రెయిట్'' (1795) * ''ది స్కేటర్'' (1782) * ''కేథరీన్ బ్రాస్ యేట్స్'' (1794) * ''జాన్ ఆడమ్స్'' (1824) }}|patrons=|influenced by=|influenced=|awards=}} '''గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్''' (డిసెంబర్ 3, 1755 – జూలై 9, 1828) రోడ్ ఐలాండ్ కాలనీలో జన్మించిన అమెరికన్ చిత్రకారుడు, అమెరికా అగ్రగామి పోర్ట్రెయిట్ చిత్రకారులలో ఒకరిగా విస్తృతంగా పరిగణించబడతాడు.<ref name="gsm">[http://www.gilbertstuartmuseum.com/ Park, 1926, vol. 1, p. 15. He was baptised without a middle name but occasionally adopted the middle name "Charles" when in London, apparently to connect himself with the last serious Stuart claimant to the British throne. See Dorinda Evans, ''Gilbert Stuart and the Impact of Manic Depression,'' Ashgate Publishing Ltd., 2013, p. 127. ]</ref> 1796లో ప్రారంభించిన [[జార్జ్ వాషింగ్టన్]] అసంపూర్తి చిత్రపటం ఇతను గీసిన అత్యంత ప్రసిద్ధ చిత్రం, దీనిని సాధారణంగా ''ఎథీనియం పోర్ట్రెయిట్'' అని పిలుస్తారు. స్టువర్ట్ అసలు చిత్రాన్ని తన వద్దే ఉంచుకుని అమెరికా, విదేశాలలోని పోషకులు అప్పగించిన అనేక కాపీలను చిత్రించడానికి దానిని ఉపయోగించాడు. ఈ చిత్రంలో ఉన్న జార్జ్ వాషింగ్టన్ చిత్రం ఒక శతాబ్దానికి పైగా అమెరికా ఒక డాలర్ బిల్లుపై,<ref name="gsm" /> 19వ శతాబ్దం, 20వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో వివిధ పోస్టేజ్ స్టాంపులపై కనిపించింది.<ref>{{cite web|title=10-cent Washington|url=http://arago.si.edu/index.asp?con=1&cmd=1&tid=2027665|access-date=August 26, 2015|publisher=Smithsonian National Postal Museum}}</ref> మొదటి ఆరుగురు అమెరికా అధ్యక్షులతో సహా సుమారు 1,000 మంది చిత్రపటాలను స్టువర్ట్ రూపొందించాడు.<ref name="gsm2">{{cite web|title=Gilbert Stuart Birthplace|url=http://geocities.com/Heartland/Hills/6365/stuarthist.html|url-status=bot: unknown|archive-url=https://web.archive.org/web/20051116085146/http://geocities.com/Heartland/Hills/6365/stuarthist.html|archive-date=November 16, 2005|access-date=October 10, 2010}}, ''The Story of Gilbert Stuart''. Woonsocket Connection. Retrieved July 25, 2007.</ref> ఇతను గీసిన చిత్రాలు నేడు అమెరికా, యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్ అంతటా ఉన్న ఆర్ట్ మ్యూజియంలలో చూడవచ్చు. న్యూయార్క్ నగరంలోని మెట్రోపాలిటన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్, ఫ్రిక్ కలెక్షన్, వాషింగ్టన్ డి.సి.లోని నేషనల్ గ్యాలరీ ఆఫ్ ఆర్ట్, ఫిలడెల్ఫియాలోని ఫిలడెల్ఫియా మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్, లండన్‌లోని నేషనల్ పోర్ట్రెయిట్ గ్యాలరీ, మసాచుసెట్స్‌లోని వోర్సెస్టర్ ఆర్ట్ మ్యూజియం, బోస్టన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ వీటిలో ఉన్నాయి.<ref name="artmus">[http://www.artcyclopedia.com/artists/stuart_gilbert.html Gilbert Stuart] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080720014349/http://www.artcyclopedia.com/artists/stuart_gilbert.html|date=July 20, 2008}}. [[ArtCyclopedia]]. Paintings in Museums and Public Art Galleries. Retrieved July 24, 2007.</ref> ==జీవిత చరిత్ర== ===తొలినాళ్ల జీవితం=== [[దస్త్రం:Gilbert_Stuart_birthplace_and_barn.jpg|alt=సాధారణమైన, రెండంతస్తుల చెక్క ఇల్లు. రెండు తలుపులు నేరుగా ముందు లాన్‌లోకి తెరచుకుంటాయి.|thumb|సాండర్‌స్టౌన్ లోని స్టువర్ట్ జన్మస్థలం]] [[దస్త్రం:Portrait_of_Dr._William_Hunter's_Spaniels_(cropped).jpg|thumb|విలియం హంటర్స్ స్పానియల్స్ చిత్రపటం, {{circa|1770}}]] స్టువర్ట్ డిసెంబర్ 3, 1755న కాలనీ ఆఫ్ రోడ్ ఐలాండ్ అండ్ ప్రొవిడెన్స్ ప్లాంటేషన్స్‌లోని నార్త్ కింగ్‌స్టౌన్ గ్రామమైన సాండర్‌స్టౌన్‌లో జన్మించాడు, ఏప్రిల్ 11, 1756న ఓల్డ్ నర్రాగన్‌సెట్ చర్చిలో బాప్టిజం పొందాడు.<ref name="ONC">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=I9IYAAAAYAAJ&q=Old+Narragansett+Church&pg=PA24|title=The Old Narragansett Church (St. Paul's): Built A.D. 1707. A Constant Witness to Christ and His Church|date=1915|publisher=Committee of Management|page=15|access-date=July 14, 2015}}</ref><ref name="Stuart Museum">{{cite web|title=Gilbert Stuart|url=http://www.gilbertstuartmuseum.com/gilbertstuart.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20101006043550/http://www.gilbertstuartmuseum.com/gilbertstuart.htm|archive-date=October 6, 2010|access-date=October 11, 2010|publisher=The Gilbert Stuart Museum}}</ref> ముక్కుపొడుము తయారీ పరిశ్రమలో పనిచేస్తున్న స్కాటిష్ వలసదారు గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్,<ref>{{cite web|title=Gilbert Stuart|url=http://www.nndb.com/people/313/000049166/|access-date=July 25, 2007|website=NNDB}}</ref> రోడ్ ఐలాండ్‌లోని మిడిల్‌టౌన్‌కు చెందిన ప్రముఖ భూస్వామ్య కుటుంబ సభ్యురాలు ఎలిజబెత్ ఆంథోనీ స్టువర్ట్ దంపతులకు ఇతను మూడవ సంతానం.<ref name="gsm2" /> అమెరికాలో మొదటి ముక్కుపొడుము మిల్లు స్టువర్ట్ తండ్రికి ఉండేది, ఇది కుటుంబ నివాస భవనం నేలమాళిగలో ఉండేది.<ref>McLanathan 1986, p. 13.</ref> ఆరేళ్ల వయసులో స్టువర్ట్ రోడ్ ఐలాండ్‌లోని న్యూపోర్ట్‌కు మారాడు, అక్కడ ఇతని తండ్రి వ్యాపార రంగంలో పనిచేశాడు. న్యూపోర్ట్‌లో ఇతను మొదటిసారిగా చిత్రకారుడిగా గొప్ప ప్రతిభ కనబరిచాడు.<ref>[http://www.gilbertstuartmuseum.com/index.htm Gilbert Stuart Birthplace] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070814002303/http://www.gilbertstuartmuseum.com/index.htm|date=August 14, 2007}}. ''Gilbert Stuart''. Retrieved July 28, 2007.</ref> 1770లో స్థానిక పోషకుల చిత్రపటాలను గీయడానికి వలసరాజ్యాలను సందర్శించడానికి వచ్చిన స్కాటిష్ కళాకారుడు కాస్మో అలెగ్జాండర్ పరిచయమయ్యాడు, అతడు స్టువర్ట్‌కు గురువుగా మారాడు.<ref>{{cite web|title=Gilbert Stuart, Newport and Edinburgh (1755–1775)|url=http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/newport.shtm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160903053009/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/newport.shtm|archive-date=September 3, 2016|access-date=July 12, 2016|publisher=National Gallery of Art}}</ref><ref name="Stuart, Redwood">{{cite web|title=Gilbert Stuart|url=http://www.redwoodlibrary.org/notables/stuart.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110427163532/http://www.redwoodlibrary.org/notables/stuart.htm|archive-date=April 27, 2011|access-date=October 11, 2010|publisher=Redwood Library and Athenæum, Newport Rhode Island}}</ref> అలెగ్జాండర్ మార్గదర్శకత్వంలో 14 ఏళ్ల వయసులో స్టువర్ట్ ''డాక్టర్ హంటర్స్ స్పానియల్స్'' చిత్రపటాన్ని చిత్రించాడు; ఇది నేడు న్యూపోర్ట్‌లోని హంటర్ హౌస్ మాన్షన్‌లో వేలాడుతోంది.<ref name="Stuart Museum" /> 1771లో స్టువర్ట్ తన చదువును పూర్తి చేయడానికి అలెగ్జాండర్‌తో కలిసి స్కాట్లాండ్‌కు వెళ్లాడు; కానీ అలెగ్జాండర్ ఒక సంవత్సరం తర్వాత ఎడిన్‌బర్గ్‌లో మరణించాడు. స్టువర్ట్ జీవనోపాధి కోసం, తన చిత్రలేఖన వృత్తిని కొనసాగించడానికి ప్రయత్నించాడు, కానీ ప్రయోజనం లేకపోవడంతో 1773లో తిరిగి న్యూపోర్ట్‌కు వచ్చాడు.<ref name="Stuart, Germantown">{{cite web|title=Gilbert Stuart|url=http://www.ushistory.org/germantown/people/stuart.htm|access-date=October 11, 2010|publisher=Germantown, Portrait Artist}}</ref> ===ఇంగ్లాండ్, ఐర్లాండ్=== [[దస్త్రం:GSskater.jpg|alt=చేతులు కట్టుకుని, హుందాగా అడుగులు వేస్తూ అద్భుతమైన దుస్తులు ధరించిన యువకుడు.|thumb|''ది స్కేటర్'', సర్ విలియం గ్రాంట్ 1782 చిత్రపటం]] అమెరికన్ విప్లవం, దాని సామాజిక అంతరాయాల కారణంగా పోర్ట్రెయిట్ చిత్రకారుడిగా స్టువర్ట్ అవకాశాలు ప్రమాదంలో పడ్డాయి. ఇతను దేశభక్తుడైనప్పటికీ,<ref>Evans 1999, p. 10</ref> జాన్ సింగిల్టన్ కోప్లీని ఆదర్శంగా తీసుకుని 1775లో ఇంగ్లాండ్‌కు వెళ్లాడు.<ref name="lon">[http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/london.shtm National Gallery of Art] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070901231443/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/london.shtm|date=September 1, 2007}}. ''Gilbert Stuart''. London (1775–1787). Retrieved July 31, 2007.</ref> ఈ కాలంలో ఇతని చిత్రలేఖన శైలి అలెగ్జాండర్ నుండి నేర్చుకున్న కఠినమైన, సరళ శైలిని దాటి అభివృద్ధి చెందడం ప్రారంభించింది.<ref>[https://web.archive.org/web/20070930033456/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/newport.shtm National Gallery of Art]. Retrieved November 24, 2019.</ref> వృత్తిని కొనసాగించడంలో ఇతను మొదట విఫలమయ్యాడు, కానీ 1777లో బెంజమిన్ వెస్ట్‌కు శిష్యుడిగా మారి తదుపరి ఆరు సంవత్సరాలు అతని వద్ద చదువుకున్నాడు. ఈ అనుబంధం లాభదాయకంగా మారింది, స్టువర్ట్ 1777 వసంతకాలంలో రాయల్ అకాడమీలో మొదటిసారిగా తన చిత్రాలను ప్రదర్శించాడు.<ref name="Grove">Christman, M., & Barlow, M. (2003). Stuart [Stewart], Gilbert. Grove Art Online. Retrieved November 29, 2019.</ref> సర్ విలియం గ్రాంట్ చిత్రపటమైన ''ది స్కేటర్''కు లభించిన ప్రశంసల కారణంగా 1782 నాటికి స్టువర్ట్ విజయం సాధించాడు. ఇది స్టువర్ట్ గీసిన మొదటి పూర్తి-నిడివి చిత్రపటం, ఒక ప్రత్యర్థి అభిప్రాయం ప్రకారం "ముఖాన్ని పోలికతో గీయగలడు కానీ శరీరాకృతి విషయానికి వస్తే ఐదవ బటన్ కిందకు గీయలేడు" అనే అప్పటి ప్రబలమైన అభిప్రాయాన్ని ఇది తప్పుగా నిరూపించింది.<ref name="Oxfordartonline">Christman, Margaret C. S. "Stuart, Gilbert." In ''Grove Art Online. Oxford Art Online''. Retrieved October 1, 2012</ref> "ఒక్క చిత్రంతో అకస్మాత్తుగా కీర్తి శిఖరాలకు చేరుకున్నాను" అని స్టువర్ట్ స్వయంగా చెప్పుకున్నాడు.<ref>[http://www.nga.gov/collection/gallery/gg59/gg59-39729.html National Gallery of Art] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141129053342/http://www.nga.gov/collection/gallery/gg59/gg59-39729.html|date=November 29, 2014}}.''The Skater (Portrait of William Grant), 1782''. Retrieved November 23, 2014.</ref> ప్రసిద్ధ ఆంగ్ల కళాకారులు జాషువా రేనాల్డ్స్, థామస్ గెయిన్స్‌బరో చిత్రాలకు మాత్రమే ఇతని చిత్రాల కన్నా ఎక్కువ ధరలు ఉండేవి. ఇతనికి అనేక ఆర్డర్లు వచ్చినప్పటికీ, ఆర్థిక విషయాలలో నిర్లక్ష్యంగా వ్యవహరించేవాడు, అప్పుల పాలు కావడంతో జైలుకు వెళ్ళే ప్రమాదంలో పడ్డాడు. 1787లో ఐర్లాండ్‌లోని డబ్లిన్‌కు పారిపోయాడు, అక్కడ కూడా అంతే ఉత్సాహంగా చిత్రాలు గీస్తూ అప్పులు కూడా కూడగట్టుకున్నాడు.<ref>[http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/dublin.shtm National Gallery of Art] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070609070123/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/dublin.shtm|date=June 9, 2007}}. ''Gilbert Stuart''. Dublin (1787–1793). Retrieved July 31, 2007.</ref> ===న్యూయార్క్ నగరం, ఫిలడెల్ఫియా=== బ్రిటన్, ఐర్లాండ్‌లలో తన 18 ఏళ్ల నివాసాన్ని 1793లో ముగించుకుని, అనేక అసంపూర్తి చిత్రాలను అక్కడే వదిలేసి వచ్చాడు. జార్జ్ వాషింగ్టన్ చిత్రపటాన్ని గీయడం, దానిని ఒక చెక్కే కళాకారుడి (ఎన్‌గ్రేవర్) ద్వారా పునరుత్పత్తి చేయించి ఆ అమ్మకాల ద్వారా తన కుటుంబ పోషణ చూసుకోవాలనే ప్రత్యేక లక్ష్యంతో తిరిగి అమెరికాకు వచ్చాడు.<ref>Park et al. (1926), p. 44.</ref> కొంతకాలం న్యూయార్క్ నగరంలో స్థిరపడి, తనను వాషింగ్టన్ దృష్టికి తీసుకువెళ్లగల పలుకుబడి ఉన్న వ్యక్తుల చిత్రపటాలను గీయడం ప్రారంభించాడు.<ref name="Grove" /> 1794లో రాజనీతిజ్ఞుడు జాన్ జే చిత్రాన్ని గీశాడు, అతని ద్వారా వాషింగ్టన్‌కు ఒక పరిచయ లేఖను పొందాడు. 1795లో స్టువర్ట్ ఫిలడెల్ఫియాలోని జర్మన్‌టౌన్ ప్రాంతానికి మారి అక్కడ ఒక స్టూడియోను ప్రారంభించాడు,<ref>{{cite web|title=Gilbert Stuart&nbsp;– Washington|url=http://www.americanrevolution.org/washstu.html|access-date=November 25, 2007|publisher=americanrevolution.org}}</ref><ref>{{cite web|title=George Washington|url=http://www.npg.si.edu/exh/hall2/georges.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20071103171403/http://www.npg.si.edu/exh/hall2/georges.htm|archive-date=November 3, 2007|access-date=November 25, 2007|publisher=Smithsonian Institution}}</ref> ఆ సంవత్సరం చివరలో వాషింగ్టన్ అతనికి మోడల్‌గా నిలిచాడు.<ref name="Grove" /> [[దస్త్రం:George_Washington_engraving_by_G.F.C._Smillie.png|thumb|జార్జ్ ఫ్రెడరిక్ కమింగ్ స్మిల్లీ ద్వారా జార్జ్ వాషింగ్టన్ చెక్కబడిన చిత్రం]] [[దస్త్రం:Gilbert_Stuart_-_George_Washington_(Lansdowne_Portrait)_-_Google_Art_Project.jpg|thumb|జార్జ్ వాషింగ్టన్ లాన్స్‌డౌన్ పోర్ట్రెయిట్, 1796]] స్టువర్ట్ వాషింగ్టన్‌ను వరుసగా ప్రసిద్ధ చిత్రపటాలుగా గీశాడు, వాటిలో ప్రతి ఒక్కటి కాపీల డిమాండ్‌కు దారితీసి సంవత్సరాల పాటు అతన్ని బిజీగా ఉంచి అధిక ఆదాయాన్ని అందించింది.<ref>[http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/philadelphia.shtm National Gallery of Art] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100410110519/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/philadelphia.shtm|date=April 10, 2010}}. ''Gilbert Stuart''. Philadelphia (1794–1803). Retrieved July 31, 2007.</ref> ఈ చిత్రాలలో అత్యంత ప్రసిద్ధమైనది ''ఎథీనియం పోర్ట్రెయిట్'', ఇది అమెరికా ఒక డాలర్ బిల్లుపై ముద్రించబడింది. స్టువర్ట్ దీనిని సుమారు 50 కాపీలు గీశాడు.<ref>[https://www.mountvernon.org/george-washington/artwork/george-washington-portrait-by-gilbert-stuart/ "George Washington Portrait by Gilbert Stuart"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190710030756/https://www.mountvernon.org/george-washington/artwork/george-washington-portrait-by-gilbert-stuart/|date=July 10, 2019}}, www.mountvernon.org. Retrieved September 14, 2019.</ref> కానీ అసలు చిత్రాన్ని పూర్తి చేయకుండా వదిలేశాడు. వాషింగ్టన్ ముఖాన్ని పూర్తి చేసిన తర్వాత, కాపీలు చేయడానికి దానిని తన వద్దే ఉంచుకుని ఒక్కొక్కటి 100 డాలర్లకు విక్రయించాడు. తద్వారా 1828లో ఇతను మరణించే సమయానికి అసలు చిత్రపటం అసంపూర్తి స్థితిలోనే ఉండిపోయింది.<ref name="Athenaeum">{{cite web|author=Wallechinsky, David and Irving Wallace|title=Unfinished Art: Gilbert Stuart's Portrait of George Washington|url=http://www.trivia-library.com/c/unfinished-art-gilbert-stuart-portrait-of-george-washington.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20200801020731/http://www.trivia-library.com/c/unfinished-art-gilbert-stuart-portrait-of-george-washington.htm|archive-date=August 1, 2020|access-date=April 21, 2008|work=The People's Almanac|publisher=Trivia-Library.com}}</ref> అమెరికా బ్యూరో ఆఫ్ ఎన్‌గ్రేవింగ్ అండ్ ప్రింటింగ్‌లో ఎన్‌గ్రేవర్ అయిన జార్జ్ ఫ్రెడరిక్ కమింగ్ స్మిల్లీ ఈ పెయింటింగ్ ఎచింగ్‌ను తయారు చేశాడు, ఇది అనేక బ్యాంకు నోట్లపై ఉపయోగించబడింది. 1899నాటి 2 డాలర్ల సిల్వర్ సర్టిఫికెట్, ఒక డాలర్ నోటు (1918 నుండి 2023) పై ఈ పోర్ట్రెయిట్ కనిపిస్తుంది. దశాబ్దాల పాటు (1918 నుండి 2023) అమెరికా ఒక డాలర్ బిల్లులపై ఈ చిత్రం ప్రదర్శించబడింది.<ref name="Schöne">{{cite news|url=https://www.geldscheine-online.com/post/g-f-c-smillie-der-beste-graveur-seiner-zeit|title=G. F. C. Smillie - Der beste Graveur seiner Zeit|last1=Schöne|first1=Michael H.|date=December 19, 2023|work=geldscheine-online|access-date=September 20, 2024|language=de}}</ref> ఈ చిత్రాన్ని 1980లో నేషనల్ పోర్ట్రెయిట్ గ్యాలరీ, బోస్టన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ సంయుక్తంగా కొనుగోలు చేశాయి, ఇది సాధారణంగా నేషనల్ పోర్ట్రెయిట్ గ్యాలరీలో ప్రదర్శనలో ఉంటుంది.<ref>[http://www.mfa.org/collections/object/george-washington-34341 Museum of Fine Arts, Boston, ''George Washington''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170809171939/http://www.mfa.org/collections/object/george-washington-34341|date=August 9, 2017}} Accessed December 12, 2014.</ref><ref>[http://npgportraits.si.edu/eMuseumNPG/code/emuseum.asp?emu_action=collectionnpg&collection=4504&collectionname=NPGAmerica%27s%20Presidents&currentrecord=1&moduleid=3&newprofile=NPG&searchdesc=America%27s%20Presidents: National Portrait Gallery Collections Search, p. 9.] Accessed December 12, 2014.</ref> వాషింగ్టన్ కు సంబంధించిన మరో ప్రసిద్ధ చిత్రం పూర్తి-నిడివి గల ''లాన్స్‌డౌన్ పోర్ట్రెయిట్'', ఇది ప్రస్తుతం నేషనల్ పోర్ట్రెయిట్ గ్యాలరీలో ఉంది. దీని చారిత్రక ప్రాముఖ్యతకు దాదాపు సమానంగా దీని ఆధారంగా రూపొందించిన ప్రారంభ ఫోర్జరీ చిత్రం వైట్ హౌస్ కోసం కొనుగోలు చేయబడింది. 1812 యుద్ధంలో వాషింగ్టన్ దహనం చేయబడినప్పుడు ప్రథమ మహిళ డాలీ మాడిసన్, అధ్యక్షుడు జేమ్స్ మాడిసన్ బానిసలలో ఒకరైన పాల్ జెన్నింగ్స్ కృషితో ఈ చిత్రం రక్షించబడింది. అసలు చిత్రపటం మూడు ప్రతిరూపాలను స్టువర్ట్ స్వయంగా గీసినట్లుగా అంగీకరించారు.<ref>[http://www.artnews.com/2004/10/01/the-white-house-washington/ Evans, Dorinda, "William Winstanley (fl 1791-1808): Gilbert Stuart's Shadow and a Swindling Genius]", ''The British Art Journal'', XX, no. 3, Winter 2019/2020, 98-101.</ref> ఇతర కళాకారులు అదనపు కాపీలను చిత్రించారు.<ref>[http://artandhistory.house.gov/highlights.aspx?action=view&intID=351 Office of the Clerk, U.S. House of Representatives, ''Artist Gilbert Stuart's portraits of George Washington''.] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120915082823/http://artandhistory.house.gov/highlights.aspx?action=view&intID=351|date=September 15, 2012}} Accessed: May 11, 2012.</ref> 1803లో స్టువర్ట్ వాషింగ్టన్ డి.సి.లో ఒక స్టూడియోను ప్రారంభించాడు.<ref>[http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/washington.shtm National Gallery of Art] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070607225553/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/washington.shtm|date=June 7, 2007}}. ''Gilbert Stuart''. Washington, D.C. (1803–1805). Retrieved July 31, 2007.</ref> 1800లో థామస్ జెఫర్సన్ ఒక చిత్రపటం కోసం స్టువర్ట్‌కు 100 డాలర్లు చెల్లించాడు కానీ దానిని ఎప్పుడూ అందుకోలేదు, ఎందుకంటే 1805లో 1800నాటి పోర్ట్రెయిట్‌పైనే స్టువర్ట్ జెఫర్సన్ మరొక చిత్రాన్ని గీశాడు. 1821లో స్టువర్ట్ "ఎడ్జ్‌హిల్" పోర్ట్రెయిట్‌గా పిలువబడే 1805 చిత్రపటం కాపీని జెఫర్సన్‌కు పంపాడు. 1853లో అగ్నిప్రమాదంలో దెబ్బతినే వరకు అసలు 1805 చిత్రం జేన్ స్టువర్ట్ సేకరణలో భాగంగా ఉంది. 1937లో ఓర్లాండ్ కాంప్‌బెల్ 1805 చిత్రాన్ని కొనుగోలు చేసి సత్యాన్ని కనుగొన్నాడు.<ref>{{cite web|date=1958|title=The Case of the Missing Portrait|url=https://archive.org/details/americanheritageket00ketc/page/62/mode/2up|publisher=American Heritage Magazine April 1958 Volume IX Number 3}} access date May 14, 2025</ref> జూన్ 1959లో కాంప్‌బెల్ అమ్హెర్స్ట్ కళాశాలలో 1800/1805 పోర్ట్రెయిట్, "కోల్పోయిన" 1800 చిత్రపటం పునర్నిర్మాణాన్ని ప్రదర్శించాడు.<ref>{{cite web|title=2 Jefferson Paintings go on Exhibt|url=https://chroniclingamerica.loc.gov/lccn/sn83045462/1959-06-12/ed-1/seq-48/#date1=1959&index=0&rows=20&words=Campbell+Orland&searchType=basic&sequence=0&state=&date2=1959&proxtext=Orland+Campbel&y=11&x=11&dateFilterType=yearRange&page=1|publisher=Evening star. Washington DC [volume], June 12, 1959, Page C-10, Image 48}}access date May 14, 2025</ref> "ది లాస్ట్ పోర్ట్రెయిట్స్ ఆఫ్ థామస్ జెఫర్సన్ పెయింటెడ్ బై గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ రికవర్డ్ అండ్ స్టడీడ్ బై ఓర్లాండ్ అండ్ కోర్ట్నీ కాంప్‌బెల్" (1959) అనే కథనాన్ని కూడా కాంప్‌బెల్ ప్రచురించాడు. ===బోస్టన్, 1805–1828=== విమర్శకుల ప్రశంసలు, ఆర్థిక ఇబ్బందుల మధ్య స్టువర్ట్ 1805లో బోస్టన్‌లోని డెవాన్‌షైర్ స్ట్రీట్‌కు మారాడు.<ref>{{cite book|title=The Boston Directory|year=1813|page=237|url=http://cdm.bostonathenaeum.org/cdm/ref/collection/p16057coll32/id/9|publisher=E. Cotton|location=Boston}}</ref> డాగెట్స్ రిపోజిటరీ ఆఫ్ ఆర్ట్స్,<ref>''Daily Advertiser'', March 2, 1822</ref> జూలియన్ హాల్‌లో తన చిత్రాలను స్థానికంగా ప్రదర్శించాడు.<ref>''Boston Commercial Gazette'', December 1, 1825</ref> ఊహించినట్లుగానే జాన్ ట్రంబుల్, థామస్ సుల్లీ, వాషింగ్టన్ ఆల్‌స్టన్, జాన్ వాండర్‌లిన్ వంటి ఇతర అమెరికన్ కళాకారులు ఇతని సలహా కోసం వస్తుండేవారు.<ref name="Oxfordartonline" /> ===వ్యక్తిగత జీవితం=== [[File:Sarah Goodridge - Gilbert Stuart - Google Art ProjectFXD.jpg|thumb|right|సారా గుడ్రిడ్జ్ గీసిన స్టువర్ట్ చిత్రపటం, {{circa|1825}}]] స్టువర్ట్ 1786 సెప్టెంబర్ ప్రాంతంలో షార్లెట్ కోట్స్‌ను వివాహం చేసుకున్నాడు; ఆమె ఇతని కంటే 13 సంవత్సరాలు చిన్నది, "అత్యంత అందమైనది".<ref>Quote from Jane Stuart in Evans 2013, p. 14.</ref> వీరికి 12 మంది పిల్లలు పుట్టారు, వారిలో 1815 నాటికి ఐదుగురు మరణించారు, మరో ఇద్దరు యవ్వనంలో మరణించారు. వీరి కుమార్తె జేన్ స్టువర్ట్ (1812-1888) కూడా చిత్రకారిణి. ఆమె తన తండ్రి గీసిన అనేక పెయింటింగ్స్, బోస్టన్, న్యూపోర్ట్ లోని తన స్టూడియోలలో గీసిన తన ప్రతిరూపాలను విక్రయించింది.<ref>{{cite web|url=http://www.newporthistory.org/2013/history-bytes-jane-stuart/|title=History Bytes: Jane Stuart|date=October 22, 2013 |publisher=Newport Historical Society|access-date=August 26, 2015}}</ref> 2011లో ఆమెను రోడ్ ఐలాండ్ హెరిటేజ్ హాల్ ఆఫ్ ఫేమ్ ఉమెన్ ఇండక్టీస్‌లోకి చేర్చారు.<ref name="RI Heritage Hall of Fame" /> 1824లో స్టువర్ట్ పక్షవాతానికి గురయ్యాడు, అయినప్పటికీ 72 ఏళ్ల వయసులో 1828 జూలై 9న బోస్టన్‌లో మరణించే వరకు రెండు సంవత్సరాల పాటు చిత్రాలు గీస్తూనే ఉన్నాడు.<ref>McLanathan 1986, p. 148.</ref> బోస్టన్ కామన్‌లోని సెంట్రల్ బరియల్ గ్రౌండ్‌లో అతని అంత్యక్రియలు జరిగాయి. మరణించే సమయానికి తన కుటుంబాన్ని అప్పుల ఊబిలో వదిలేశాడు, భార్య, కుమార్తెలు కనీసం ఒక సమాధి స్థలాన్ని కొనుగోలు చేయలేకపోయారు. అందువల్ల ఇతనిని స్థానిక వడ్రంగి బెంజమిన్ హౌలాండ్ నుండి చౌకగా కొనుగోలు చేసిన గుర్తు తెలియని సమాధిలో పాతిపెట్టారు.<ref>McLanathan 1986, p. 150.</ref> 10 సంవత్సరాల తర్వాత ఇతని కుటుంబం ఆర్థిక ఇబ్బందుల నుండి కోలుకుంది, అతని మృతదేహాన్ని న్యూపోర్ట్‌లోని కుటుంబ స్మశానవాటికకు తరలించాలని వారు ప్లాన్ చేశారు. కానీ వారికి సమాధి ఉన్న ఖచ్చితమైన స్థలం గుర్తులేదు, దానివలన ఎన్నటికీ తరలించలేదు.<ref>Wolpaw, Jim. ''Gilbert Stuart: A Portrait from Life (9-Minute Trailer)''. Documentary.</ref> న్యూపోర్ట్‌లోని కామన్ బరియింగ్ గ్రౌండ్‌లో స్టువర్ట్, ఇతని భార్య, వారి పిల్లల స్మారక చిహ్నం ఉంది.<ref name="RIH Cemetery Commission" /> ఇతని కుటుంబానికి ఆర్థిక సహాయం అందించే ప్రయత్నంలో బోస్టన్ ఎథీనియం 1828 ఆగస్టులో స్టువర్ట్ చిత్రాల ప్రయోజన ప్రదర్శనను నిర్వహించింది. విమర్శకుల ప్రశంసలు అందుకున్న, చక్కటి ఆదరణ పొందిన ఈ ఎగ్జిబిషన్ కోసం 250కి పైగా చిత్రపటాలు అరువుగా తీసుకున్నారు. ఇతను గీసిన 1796 నాటి అసంపూర్తి ''ఎథీనియం'' వాషింగ్టన్ పోర్ట్రెయిట్ మొదటి బహిరంగ ప్రదర్శనకు కూడా ఇది వేదికైంది.<ref>Swan, Mabel Munson ''The Athenæum Gallery 1827–1873: The Boston Athenæum as an Early Patron of Art'' (Boston: The Boston Athenæum, 1940) pp. 62–73</ref> ==వారసత్వం== తన కెరీర్ ముగిసే సమయానికి, గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ 1,000 మందికి పైగా అమెరికన్ రాజకీయ, సామాజిక వ్యక్తుల చిత్రపటాలను చిత్రించాడు.<ref> {{cite web |url = http://www.gilbertstuartmuseum.com/gilbertstuart.htm |title = Gilbert Stuart |publisher = Gilbert Stuart Museum |access-date = July 16, 2009 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20101006043550/http://www.gilbertstuartmuseum.com/gilbertstuart.htm |archive-date = October 6, 2010 }} </ref> ఇతని చిత్రాలలోని జీవకళ, సహజత్వానికి ప్రశంసలు అందుకున్నాడు, ఇతని మోడల్స్ కూడా అతని సాంగత్యాన్ని ఆస్వాదించారు. జాన్ ఆడమ్స్ ఈ విధంగా అన్నాడు: {{Blockquote|సాధారణంగా చెప్పాలంటే చిత్రపటం గీయించుకోవడం కంటే కఠినమైన తపస్సు మరొకటి లేదు. మీరు నిర్బంధించబడిన, అసహజమైన స్థితిలో కూర్చోవాలి, అది మన సహనానికి పరీక్ష. కానీ నేను జనవరి మొదటి తేదీ నుండి డిసెంబర్ చివరి తేదీ వరకు స్టువర్ట్ వద్ద మోడల్ గా కూర్చోవడానికి ఇష్టపడతాను, ఎందుకంటే అతను నన్ను నాకు నచ్చినట్లుగా చేయనిస్తాడు, తన మాటలతో నన్ను నిరంతరం వినోదపరుస్తాడు.<ref>McLanathan 1986, p. 147.</ref>}} స్కెచ్‌ల సహాయం లేకుండా నేరుగా కాన్వాస్‌పై చిత్రించడం ప్రారంభించడానికి స్టువర్ట్ పేరుగాంచాడు. తన శిష్యుడు మాథ్యూ హారిస్ జౌట్‌కు ఇచ్చిన సలహా ద్వారా అతని విధానాన్ని సూచించాడు: "రంగులు వాడటంలో ఎప్పుడూ పొదుపుగా ఉండవద్దు, మీ చిత్రాలను రంగులతో నింపండి, కానీ మీ రంగులను వీలైనంత విడిగా ఉంచండి. వాటిని కలపవద్దు, రంగులు కలిపితే స్పష్టమైన, అందమైన ప్రభావం నాశనం అవుతుంది."<ref name="Oxfordartonline" /> రంగులు కలగలిసిపోకుండా ఉండటానికి ఇది అతిశయోక్తి అయినప్పటికీ, స్టువర్ట్ వేసిన రంగులు అద్భుతంగా తాజాదనాన్ని కలిగి ఉండేవి. స్టువర్ట్ అద్భుతమైన ప్రతిభలో భాగంగా, రంగు కింద నుండి వచ్చే కాంతితో "ప్రకాశవంతమైన, పారదర్శకమైన చర్మం" ప్రభావాన్ని తెలియజేసే అసాధారణ సామర్థ్యం అతనికి ఉంది. ఆ ముఖం ప్రాణంతో ఉన్నట్లుగా అనిపించేది, ఇతని రంగుల అందం సమకాలీనులకు ఆధ్యాత్మిక అనుభూతిని తెలియజేసేది.<ref>Evans 1999, pp. 28, 56, 95-96 (quote), 105-06, 110, 118.</ref> హెచ్చుతగ్గులు ఉన్నప్పటికీ, అతను ఆశ్చర్యపరిచేంత బలమైన పోలికలను తీసుకురాగలడు.<ref>Evans 1999, pp. 27, 56. For uneven, see Evans 2013, pp. 18-19, 69-73, 82-84, 148.</ref> 1825 ప్రాంతంలో జాన్ హెన్రీ ఐజాక్ బ్రోవెరే స్టువర్ట్ లైఫ్ మాస్క్‌ను సృష్టించాడు.<ref>Charles Henry Hart. Browere's life masks of great Americans. Printed at the De Vinne Press for Doubleday and McClure Company, 1899. [https://archive.org/details/browereslifemas00hartgoog Internet Archive]</ref> ప్రసిద్ధ కళాకారులు, రచయితలు, ఆవిష్కర్తలు, శాస్త్రవేత్తలు, కవులు, విద్యావేత్తలు, సంగీతకారుల జ్ఞాపకార్థం 1940లో అమెరికా తపాలా కార్యాలయం "ఫేమస్ అమెరికన్స్ సిరీస్" పేరుతో పోస్టేజ్ స్టాంపుల శ్రేణిని విడుదల చేసింది. జేమ్స్ మెక్‌నీల్ విస్లర్, అగస్టస్ సెయింట్-గౌడెన్స్, డేనియల్ చెస్టర్ ఫ్రెంచ్, ఫ్రెడరిక్ రెమింగ్టన్‌లతో పాటు ఆర్టిస్టుల కేటగిరీలో 1 సెంట్ ఇష్యూలో గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ కనిపిస్తాడు. నేడు రోడ్ ఐలాండ్‌లోని సాండర్‌స్టౌన్‌లో ఉన్న స్టువర్ట్ జన్మస్థలం గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ బర్త్‌ప్లేస్ అండ్ మ్యూజియంగా ప్రజల సందర్శనకు తెరవబడింది. ఇతను జన్మించిన అసలు ఇల్లు ఈ జన్మస్థలంలో ఉంది, ఇల్లంతా ఇతను గీసిన చిత్రాల కాపీలు వేలాడదీయబడి ఉంటాయి, గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్, ఇతని కుమార్తె జేన్ ఇద్దరూ గీసిన అనేక అసలైన పెయింటింగ్‌లు ప్రదర్శించబడే ప్రత్యేక ఆర్ట్ గ్యాలరీ కూడా ఇందులో ఉంది. ఈ మ్యూజియం 1931లో ప్రారంభించబడింది.<ref> {{cite web |url=http://www.gilbertstuartmuseum.com/ |title=Gilbert Stuart Birthplace and Museum |publisher=Gilbert Stuart Museum |access-date=July 16, 2009 }} {{clear}} </ref> <gallery class="center"> File:GStuartgrave.JPG|alt=ఈక, దానికి అనుసంధానించబడిన గొలుసు చెక్కబడిన మార్బుల్ పలక, దానిపై "గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్" పేరు చెక్కబడి ఉంది.|బోస్టన్ కామన్‌లో ఉన్న స్మారక ఫలకం File:GilbertStuart ca1825 byJohn HI Browere.png|జాన్ హెచ్.ఐ. బ్రోవెరే రూపొందించిన స్టువర్ట్ లైఫ్ మాస్క్ పోర్ట్రెయిట్, {{Circa|1825}} File:Gilbert Stuart 1940 Issue-1c.jpg|{{center|గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్}}{{center|1940 నాటి ఇష్యూ}} </gallery> గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ గీసిన వాషింగ్టన్, జెఫర్సన్ తదితరుల చిత్రాలు డజన్ల కొద్దీ అమెరికా పోస్టేజ్ స్టాంపులకు మోడల్‌లుగా పనిచేశాయి. ప్రసిద్ధ ''ది ఎథీనియం'' పోర్ట్రెయిట్ నుండి తీసుకోబడిన వాషింగ్టన్ చిత్రం తపాలా స్టాంపులలో స్టువర్ట్ పనికి అత్యంత ప్రసిద్ధ ఉదాహరణ. <gallery class="center"> File:George Washington2 1861 Issue-10c.jpg|1861 File:George Washington 1861 Issue-12c.jpg|1861 File:George Washington2 1903 Issue-2c.jpg|1903 File:Washington 1954 Issue2-1c.jpg|1954 </gallery> ==ప్రముఖుల చిత్రపటాలు== [[File:Stuart-george-washington-constable-1797.jpg|thumb|''జార్జ్ వాషింగ్టన్ (ది కానిస్టేబుల్-హామిల్టన్ పోర్ట్రెయిట్, 1797)'', క్రిస్టల్ బ్రిడ్జెస్ మ్యూజియం ఆఫ్ అమెరికన్ ఆర్ట్]] ఇది స్టువర్ట్ చిత్రించిన పోర్ట్రెయిట్‌ల పాక్షిక జాబితా.<ref>Mason 1879, pp. 125–283.</ref> * అబిగైల్ ఆడమ్స్ – అమెరికా రెండవ ప్రథమ మహిళ, [[జాన్ ఆడమ్స్]] భార్య * [[జాన్ ఆడమ్స్]] – అమెరికా రెండవ అధ్యక్షుడు * జాన్ క్విన్సీ ఆడమ్స్ – అమెరికా ఆరవ అధ్యక్షుడు * చార్లెస్ హంఫ్రీ అథర్టన్ – 1815 నుండి 1817 వరకు న్యూ హాంప్‌షైర్ నుండి అమెరికా ప్రతినిధి * జాన్ జాకబ్ ఆస్టర్ – మొదటి అమెరికన్ మల్టీ-మిలియనీర్, ఫర్ వ్యాపారి, కళా పోషకుడు * జాన్ బానిస్టర్ – న్యూపోర్ట్ లోని బానిస్టర్స్ వార్ఫ్ యజమాని * కమోడోర్ జాన్ బారీ – అమెరికన్ నావికాదళ పితామహుడు * కమోడోర్ ఆలివర్ హజార్డ్ పెర్రీ – 1814లో ఈరీ సరస్సు యుద్ధ వీరుడు. * [[File:Jane Stuart, Gilbert Stuart.tif|thumb|upright=1|జేన్ స్టువర్ట్ గీసిన ''గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్'' చిత్రం, స్టువర్ట్ జన్మస్థలం మ్యూజియంలో ఉంది]] ఆన్ విల్లింగ్ బింగ్‌హామ్ – ఫిలడెల్ఫియా సోషలైట్ * హోరేస్ బిన్నీ – ప్రముఖ ఫిలడెల్ఫియా న్యాయవాది * ఎలిజబెత్ బౌడోయిన్, లేడీ టెంపుల్ – అమెరికాలో మొదటి బ్రిటీష్ కాన్సుల్ జనరల్ అయిన సర్ జాన్ టెంపుల్ భార్య, 1785<ref>{{cite web|url=http://www.npg.si.edu/exhibit/capital/pop-ups/01-03.html |title=Elizabeth Bowdoin |website=National Portrait Gallery, Smithsonian Institution |access-date=February 15, 2017}}</ref> * హ్యూ హెన్రీ బ్రాకెన్‌రిడ్జ్ – ప్రారంభ అమెరికన్ రచయిత, పెన్సిల్వేనియా సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తి, పిట్స్‌బర్గ్ విశ్వవిద్యాలయ స్థాపకుడు<ref name="Mantle 1929">Fielding 1929.</ref> * జీన్ బాప్టిస్ట్ కాస్మియర్ బ్రెస్చార్డ్ – ప్రదర్శకుడు, నాటక నిర్వాహకుడు * రోసాలీ స్టియర్ కాల్‌వెర్ట్ – బెల్జియంలో జన్మించిన వారసురాలు, చార్లెస్ బెనెడిక్ట్ కాల్‌వెర్ట్ తల్లి * మేరీ విల్లింగ్ క్లైమర్ – ఫిలడెల్ఫియా సోషలైట్ * జాన్ సింగిల్టన్ కోప్లీ – అమెరికన్ వలస చిత్రకారుడు * థామస్ డావెస్ – ప్రారంభ అమెరికన్ వాస్తుశిల్పి, బిల్డర్, సైనిక నాయకుడు, రాజకీయవేత్త * హోరేషియో గేట్స్ – అమెరికన్ విప్లవ యుద్ధ జనరల్ * కింగ్ జార్జ్ III – గ్రేట్ బ్రిటన్, ఐర్లాండ్ రాజు, 1760–1820 * కింగ్ జార్జ్ IV – గ్రేట్ బ్రిటన్, ఐర్లాండ్ రాజు, 1820–30 * జాన్ జే – అమెరికా సుప్రీం కోర్ట్ మొదటి ప్రధాన న్యాయమూర్తి * [[థామస్ జెఫర్సన్]] – అమెరికా మూడవ అధ్యక్షుడు * రూఫస్ కింగ్ – అమెరికా రాజ్యాంగంపై సంతకం చేసిన వ్యక్తి * రాబర్ట్ కింగ్స్‌మిల్ – అమెరికన్, ఫ్రెంచ్ విప్లవ యుద్ధాల సమయంలో రాయల్ నేవీలో అడ్మిరల్ * కింగ్ లూయిస్ XVI – ఫ్రాన్స్ రాజు, 1774–92 * జేమ్స్ మాడిసన్ – అమెరికా నాల్గవ అధ్యక్షుడు * శామ్యూల్ మైల్స్ – విప్లవ యుద్ధ జనరల్, ఫిలడెల్ఫియా మేయర్ * జేమ్స్ మన్రో – అమెరికా ఐదవ అధ్యక్షుడు * డేనియల్ పింక్నీ పార్కర్ – ప్రముఖ బోస్టన్ వ్యాపారి * జాన్ రాండోల్ఫ్ ఆఫ్ రోనోకే – వర్జీనియా కాంగ్రెస్ సభ్యుడు, సెనేటర్<ref name="Mantle 1929"/> * జాషువా రేనాల్డ్స్ – ఆంగ్ల కళాకారుడు * హెన్రీ రైస్ – బోస్టన్ వ్యాపారి, మసాచుసెట్స్ రాష్ట్ర శాసనసభ్యుడు<ref name="Mantle 1929"/> * జాన్ టేలోయ్ III – వర్జీనియా ప్లాంటర్, వాషింగ్టన్ డి.సి.లోని అక్టగాన్ హౌస్ బిల్డర్. * థామస్ టౌన్‌షెండ్, 1వ విస్కౌంట్ సిడ్నీ – న్యూ సౌత్ వేల్స్‌లోని సిడ్నీ, నోవా స్కోటియాలోని సిడ్నీ నగరాలకు ఇతని గౌరవార్థం పేరు పెట్టారు<ref name="Mantle 1929"/> * జాన్ ట్రంబుల్ – అమెరికన్ విప్లవ యుద్ధ కాలంలో కళాకారుడు * [[జార్జ్ వాషింగ్టన్]] – అమెరికా మొదటి అధ్యక్షుడు * మార్తా వాషింగ్టన్ – అమెరికా ప్రథమ మహిళ, జార్జ్ వాషింగ్టన్ భార్య * బెంజమిన్ వెస్ట్ – అమెరికన్ చిత్రకారుడు * జాన్ ఫిట్జ్‌గిబ్బన్, 1వ ఎర్ల్ ఆఫ్ క్లేర్ – అటార్నీ జనరల్, ఐర్లాండ్ లార్డ్ ఛాన్సలర్ * కేథరీన్ బ్రాస్ యేట్స్ – ఫిలడెల్ఫియా సోషలైట్ * జాన్ బిల్ రికెట్స్ – ఈక్వెస్ట్రియన్, ఫిలడెల్ఫియాలో రికెట్స్ సర్కస్ నాయకుడు * ఎలిసబెత్ మెర్రీ – ఆంథోనీ మెర్రీ భార్య 1805.<ref>{{Cite web|title=Red Digital de Colecciones de Museos de España - Museos|url=http://ceres.mcu.es/pages/ResultSearch?txtSimpleSearch=Elisabeth%20Merry&simpleSearch=0&hipertextSearch=1&search=simple&MuseumsSearch=&MuseumsRolSearch=1&listaMuseos=null|access-date=December 21, 2020|website=ceres.mcu.es|language=es}}</ref> ==పోర్ట్రెయిట్ గ్యాలరీ== <gallery mode="packed" heights="200"> File:William Woollett by Gilbert Stuart 1783.jpeg|''విలియం వూలెట్ చిత్రపటం'', 1783 File:Benjamin West by Gilbert Stuart 1783-84.jpg|''బెంజమిన్ వెస్ట్ చిత్రపటం'', 1783–84 File:Gilbert Stuart Sir Joshua Reynolds.jpg|''జాషువా రేనాల్డ్స్ చిత్రపటం'', 1784 File:Brooklyn Museum - Colonel Isaac Barré - Gilbert Stuart - overall.jpg|''ఐజాక్ బారే చిత్రపటం'', 1785 File:Gilbert Stuart (1755-1828) - John Philip Kemble - NPG 49 - National Portrait Gallery.jpg|జాన్ ఫిలిప్ కెంబల్, 1785 File:John Jones of Frankley.jpg|''జాన్ జోన్స్ ఆఫ్ ఫ్రాంక్లీ'', 1785, బర్మింగ్‌హామ్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్ File:Joseph Brant 2.jpg|మొహాక్ నాయకుడు జోసెఫ్ బ్రాంట్, 1785, లండన్ లోని బ్రిటిష్ మ్యూజియం File:1stEarlOfClare.jpg|''ఎర్ల్ ఆఫ్ క్లేర్ చిత్రపటం'', 1789 File:Gilbert Stuart - Catherine Brass Yates.jpg|''కేథరీన్ బ్రాస్ యేట్స్ చిత్రపటం'' 1793–94 File:Entry (1).jpeg|''హెన్రీ క్రూగర్ చిత్రపటం'', 1794 File:John Jay (Gilbert Stuart portrait).jpg|''జాన్ జే చిత్రపటం'', 1794 File:1794, Stuart, Gilbert, William Bayard.jpg|విలియం బేయార్డ్, 1794 File:HoratioGatesByStuart.jpeg|''హోరేషియో గేట్స్ చిత్రపటం'', 1794, మెట్రోపాలిటన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్ File:George Washington 1795.jpg|''గిబ్స్-చానింగ్-అవరీ పోర్ట్రెయిట్'', 1795, న్యూయార్క్ నగరంలోని మెట్రోపాలిటన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్ File:Gilbert Stuart - Martha Washington (Martha Dandridge Custis) - 1980.2 - Museum of Fine Arts.jpg|మార్తా వాషింగ్టన్, సుమారు 1796 File:Gilbert Stuart - George Washington (The Athenaeum Portrait) - Google Art Project.jpg|alt=వాషింగ్టన్ తల, భుజాల వివరణాత్మక పెయింటింగ్. సగానికి పైగా కాన్వాస్ ఖాళీగా ఉంది.|స్టువర్ట్ గీసిన అసంపూర్తి 1796 జార్జ్ వాషింగ్టన్ పెయింటింగ్, దీనినే ''ఎథీనియం పోర్ట్రెయిట్'' అని కూడా అంటారు, ఇది ఇతని అత్యంత ప్రసిద్ధ రచన File:Gilbert Stuart Portrait of Winthrop Sargent.jpg|విన్త్రోప్ సార్జెంట్, {{circa|1799–1805}} File:Gilbert Stuart, Horace Binney, 1800, NGA 30344.jpg|''హోరేస్ బిన్నీ'', {{circa|1800}} File:Samuel Smith (NPG).jpg|''శామ్యూల్ స్మిత్'', {{circa|1800}} File:Abigail Adams by Gilbert Stuart.jpg|అమెరికా రెండవ ప్రథమ మహిళ, అబిగైల్ ఆడమ్స్, సుమారు 1800–1815 File:John Adams A18236.jpg|అమెరికా రెండవ అధ్యక్షుడు, [[జాన్ ఆడమ్స్]] సుమారు 1800–1815 File:James Madison by Gilbert Stuart 1804.jpeg|అమెరికా నాల్గవ అధ్యక్షుడు, జేమ్స్ మాడిసన్, 1804 File:Dolley Madison.jpg|''డాలీ మాడిసన్ చిత్రపటం'', 1804 File:Anna Payne Cutts by Gilbert Stuart 1804.jpeg|ప్రథమ మహిళ డాలీ మాడిసన్ సోదరి అన్నా పేన్ కట్స్, 1804, వైట్ హౌస్ File:Eleanor Parke Custis Lewis.jpg|ఎలియనోర్ పార్కే కస్టిస్ లూయిస్, {{circa|1804}} File:John Carroll Gilbert Stuart.jpg|జాన్ కారోల్, అమెరికా మొదటి క్యాథలిక్ బిషప్, {{circa|1804}} File:Rosalie E. Stier Calvert and Caroline M. Calvert.jpg|రోసాలీ స్టియర్ కాల్‌వెర్ట్, ఆమె పెద్ద కుమార్తె కరోలిన్ మరియా, {{circa|1805}} File:WashingtonAtDorchesterHeightsByStuart.jpeg|''జార్జ్ వాషింగ్టన్ ఎట్ డోర్చెస్టర్ హైట్స్'', 1806, బోస్టన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ File:Commodore John Rodgers (NHaHC).jpg|''జాన్ రోడ్జర్స్'', {{circa|1810}} File:Gilbert Stuart, Samuel Alleyne Otis, 1811-1813, NGA 57542.jpg|''శామ్యూల్ అల్లిన్ ఓటిస్'', {{circa|1811–1813}} File:Gilbert Stuart - Major-General Henry Dearborn - 1913.793 - Art Institute of Chicago.jpg|''హెన్రీ డియర్‌బోర్న్ చిత్రపటం'', {{circa|1812}} File:Portrait of Commodore William Bainbridge - Gilbert Stuart.jpg|''విలియం బైన్‌బ్రిడ్జ్'', {{circa|1813}} File:Little Turtle.jpg|1814లో వాషింగ్టన్ దహనం చేయబడినప్పుడు కాలిపోయినట్లుగా భావించే గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ గీసిన కోల్పోయిన పోర్ట్రెయిట్ ఆధారంగా లిటిల్ టర్టిల్ లితోగ్రాఫ్ తయారుచేయబడింది.{{sfn|Carter|1987|pp=62–63}} File:Henry Rice MET DP208350.jpg|హెన్రీ రైస్, బోస్టన్ వ్యాపారి, మసాచుసెట్స్ రాష్ట్ర శాసనసభ్యుడు, {{circa|1815}} File:Macdono.jpg|థామస్ మాక్‌డొనాఫ్, {{circa|1815–1818}} File:John Trumbull Gilbert Stuart 1818.jpeg|అమెరికన్ కళాకారుడు జాన్ ట్రంబుల్, సుమారు 1818 File:John Quincy Adams by Gilbert Stuart, 1818.jpg|అమెరికా ఆరవ అధ్యక్షుడు, జాన్ క్విన్సీ ఆడమ్స్, 1818 File:Louisa Cathering Johnson Adams by Gilbert Stuart, 1821-26.jpg|అమెరికా ఆరవ ప్రథమ మహిళ, ''లూయిసా కేథరీన్ ఆడమ్స్'' సుమారు 1821–1826 File:Gilbert Stuart Thomas Jefferson.jpg|అమెరికా మూడవ అధ్యక్షుడు, [[థామస్ జెఫర్సన్]], సుమారు 1821 File:Gilbert Stuart, James Madison, c. 1821, NGA 56914.jpg|అమెరికా నాల్గవ అధ్యక్షుడు, జేమ్స్ మాడిసన్, సుమారు 1821 File:GSJamesMonroe.jpg|అమెరికా ఐదవ అధ్యక్షుడు, జేమ్స్ మన్రో, సుమారు 1820–1822 File:Gilbert Stuart - Bishop Jean-Louis Anne Magdelaine Lefebvre de Cheverus - 21.9 - Museum of Fine Arts.jpg|''జీన్-లూయిస్ లెఫెబ్రే డి చెవెరస్ చిత్రపటం'', 1823 File:Gilbert Stuart John Adams.jpg|అమెరికా రెండవ అధ్యక్షుడు, [[జాన్ ఆడమ్స్]], 1826 </gallery> ==మూలాలు== {{Reflist|30em|refs= <ref name="RIH Cemetery Commission">{{cite web|url=http://www.rihistoriccemeteries.org/newgravedetails.aspx?ID=155252 |title=Jane Stuart |year=2007 |website=Rhode Island Historical Cemetery Commission |access-date=February 16, 2017}}</ref> <ref name="RI Heritage Hall of Fame">{{cite web|url=http://www.riheritagehalloffame.org/inductees_detail.cfm?iid=643 |title=Jane Stuart | first=Patrick T. |last=Conley |year=2011 |website=Rhode Island Heritage Hall of Fame |access-date=February 16, 2017}}</ref> }} ===గ్రంథసూచి=== * {{cite book |last=Carter |first=Harvey Lewis |title=The Life and Times of Little Turtle: First Sagamore of the Wabash |url=https://archive.org/details/lifetimesoflittl0000cart |url-access=registration |publisher=University of Illinois Press |location=Urbana |year=1987 |isbn=0-252-01318-2}} * {{Cite book|last=Evans|first=Dorinda|title=The Genius of Gilbert Stuart|publisher=Princeton University Press|year=1999|isbn=0-691-05945-4}} * {{cite journal |last=Fielding |first=Mantle |title=Paintings by Gilbert Stuart not mentioned in Mason's Life of Stuart |journal=The Pennsylvania Magazine of History and Biography |year=1929 |volume=53 |issue=2 |jstor=20086696 |publisher=The Historical Society of Pennsylvania}} * {{cite book |last=McLanathan |first=Richard |title=Gilbert Stuart |location=New York |publisher=Harry N. Abrams, Inc. |year=1986 |isbn=9780810915015 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/gilbertstuart0000mcla }} * {{cite book |last=Mason |first=George C. |title=The Life and Works of Gilbert Stuart |publisher=Charles Scribner's Sons |location=New York |year=1879 |url=https://archive.org/stream/gri_33125001654470#page/n11/mode/2up}} *Park, Lawrence, John Hill Morgan, and Royal Cortissoz (1926). ''Gilbert Stuart : An Illustrated Descriptive List of His Works''. New York: W. E. Rudge. ==బయటి లింకులు== {{Commons|Gilbert Stuart|గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్}} *{{Art UK bio}} * [https://web.archive.org/web/20061019141619/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/index.shtm వాషింగ్టన్‌లోని నేషనల్ గ్యాలరీ ఆఫ్ ఆర్ట్‌లో గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్] * [https://web.archive.org/web/20100412000952/http://www.nga.gov/cgi-bin/pbio?29600 గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ జీవిత చరిత్ర, నేషనల్ గ్యాలరీ ఆఫ్ ఆర్ట్] * [https://www.metmuseum.org/art/collection/search?q=gilbert+stuart మెట్రోపాలిటన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్‌లో గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్] * [http://www.gilbertstuartmuseum.com/ గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ మ్యూజియం వెబ్‌సైట్] * [http://www.gilbert-stuart.org/ Gilbert-Stuart.org] గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ 155 పెయింటింగ్స్ * [http://www.artcyclopedia.com/artists/stuart_gilbert.html ఆర్ట్ సైక్లోపీడియాలో గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్] * [http://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=stuart%2C+gilbert&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500010392 యూనియన్ లిస్ట్ ఆఫ్ ఆర్టిస్ట్ నేమ్స్, గెట్టి వొకాబ్యులరీస్.] * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/74976 ''గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్''], ది మెట్రోపాలిటన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్ నుండి పూర్తి టెక్స్ట్ ఎగ్జిబిషన్ కేటలాగ్ {{Hall of Fame for Great Americans}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Stuart, Gilbert}} [[వర్గం:1755 జననాలు]] [[వర్గం:1828 మరణాలు]] [[వర్గం:18వ శతాబ్దపు అమెరికన్ చిత్రకారులు]] [[వర్గం:అమెరికన్ పోర్ట్రెయిట్ చిత్రకారులు]] [[వర్గం:రోడ్ ఐలాండ్ చిత్రకారులు]] 2p8892d9aj1b97a4xkcgjt5pyiwrl5l 4955398 4955397 2026-09-09T13:16:50Z Kalasagary 107518 4955398 wikitext text/x-wiki {{Infobox artist|name=గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్|image=Gilbert Stuart Selfportrait.jpg|alt=వెనక్కి దువ్విన బూడిద రంగు జుట్టు, నల్లటి కోటు ధరించిన ఒక వృద్ధుడు|caption=స్వీయ చిత్రం, {{circa|1778}}|birth_name=గిల్బర్ట్ స్టీవర్ట్<ref>{{cite web|url=http://www.worcesterart.org/Collection/Early_American/Artists/stuart/biography/index.html|title=Gilbert Stuart (1775–1828)|publisher=Worcester Art Museum|access-date=February 4, 2008|archive-date=December 20, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151220160142/http://www.worcesterart.org/collection/Early_American/Artists/stuart/biography/index.html|url-status=dead}}</ref>|birth_date={{Birth date|1755|12|3}}|birth_place=సాండర్‌స్టౌన్, రోడ్ ఐలాండ్, బ్రిటీష్ అమెరికా|death_date={{Death date and age|mf=yes|1828|7|9|1755|12|3}}|death_place=బోస్టన్, మసాచుసెట్స్, అమెరికా|field=చిత్రలేఖనం|training=|movement=|works={{Plainlist| * ''జార్జ్ వాషింగ్టన్ (ది ఎథీనియం పోర్ట్రెయిట్)'' (1796) * ''జార్జ్ వాషింగ్టన్ (లాన్స్‌డౌన్ పోర్ట్రెయిట్)'' (1796) * ''వాఘన్ పోర్ట్రెయిట్'' (1795) * ''ది స్కేటర్'' (1782) * ''కేథరీన్ బ్రాస్ యేట్స్'' (1794) * ''జాన్ ఆడమ్స్'' (1824) }}|patrons=|influenced by=|influenced=|awards=}} '''గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్''' (డిసెంబర్ 3, 1755 – జూలై 9, 1828) రోడ్ ఐలాండ్ కాలనీలో జన్మించిన అమెరికన్ చిత్రకారుడు, అమెరికా అగ్రగామి పోర్ట్రెయిట్ చిత్రకారులలో ఒకరిగా విస్తృతంగా పరిగణించబడతాడు.<ref name="gsm">[http://www.gilbertstuartmuseum.com/ Park, 1926, vol. 1, p. 15. He was baptised without a middle name but occasionally adopted the middle name "Charles" when in London, apparently to connect himself with the last serious Stuart claimant to the British throne. See Dorinda Evans, ''Gilbert Stuart and the Impact of Manic Depression,'' Ashgate Publishing Ltd., 2013, p. 127. ]</ref> 1796లో ప్రారంభించిన [[జార్జ్ వాషింగ్టన్]] అసంపూర్తి చిత్రపటం ఇతను గీసిన అత్యంత ప్రసిద్ధ చిత్రం, దీనిని సాధారణంగా ''ఎథీనియం పోర్ట్రెయిట్'' అని పిలుస్తారు. స్టువర్ట్ అసలు చిత్రాన్ని తన వద్దే ఉంచుకుని అమెరికా, విదేశాలలోని పోషకులు అప్పగించిన అనేక కాపీలను చిత్రించడానికి దానిని ఉపయోగించాడు. ఈ చిత్రంలో ఉన్న జార్జ్ వాషింగ్టన్ చిత్రం ఒక శతాబ్దానికి పైగా అమెరికా ఒక డాలర్ బిల్లుపై,<ref name="gsm" /> 19వ శతాబ్దం, 20వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో వివిధ పోస్టేజ్ స్టాంపులపై కనిపించింది.<ref>{{cite web|title=10-cent Washington|url=http://arago.si.edu/index.asp?con=1&cmd=1&tid=2027665|access-date=August 26, 2015|publisher=Smithsonian National Postal Museum}}</ref> మొదటి ఆరుగురు అమెరికా అధ్యక్షులతో సహా సుమారు 1,000 మంది చిత్రపటాలను స్టువర్ట్ రూపొందించాడు.<ref name="gsm2">{{cite web|title=Gilbert Stuart Birthplace|url=http://geocities.com/Heartland/Hills/6365/stuarthist.html|url-status=bot: unknown|archive-url=https://web.archive.org/web/20051116085146/http://geocities.com/Heartland/Hills/6365/stuarthist.html|archive-date=November 16, 2005|access-date=October 10, 2010}}, ''The Story of Gilbert Stuart''. Woonsocket Connection. Retrieved July 25, 2007.</ref> ఇతను గీసిన చిత్రాలు నేడు అమెరికా, యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్ అంతటా ఉన్న ఆర్ట్ మ్యూజియంలలో చూడవచ్చు. న్యూయార్క్ నగరంలోని మెట్రోపాలిటన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్, ఫ్రిక్ కలెక్షన్, వాషింగ్టన్ డి.సి.లోని నేషనల్ గ్యాలరీ ఆఫ్ ఆర్ట్, ఫిలడెల్ఫియాలోని ఫిలడెల్ఫియా మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్, లండన్‌లోని నేషనల్ పోర్ట్రెయిట్ గ్యాలరీ, మసాచుసెట్స్‌లోని వోర్సెస్టర్ ఆర్ట్ మ్యూజియం, బోస్టన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ వీటిలో ఉన్నాయి.<ref name="artmus">[http://www.artcyclopedia.com/artists/stuart_gilbert.html Gilbert Stuart] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080720014349/http://www.artcyclopedia.com/artists/stuart_gilbert.html|date=July 20, 2008}}. [[ArtCyclopedia]]. Paintings in Museums and Public Art Galleries. Retrieved July 24, 2007. ==జీవిత చరిత్ర== ===తొలినాళ్ల జీవితం=== [[దస్త్రం:Gilbert_Stuart_birthplace_and_barn.jpg|alt=సాధారణమైన, రెండంతస్తుల చెక్క ఇల్లు. రెండు తలుపులు నేరుగా ముందు లాన్‌లోకి తెరచుకుంటాయి.|thumb|సాండర్‌స్టౌన్ లోని స్టువర్ట్ జన్మస్థలం]] [[దస్త్రం:Portrait_of_Dr._William_Hunter's_Spaniels_(cropped).jpg|thumb|విలియం హంటర్స్ స్పానియల్స్ చిత్రపటం, {{circa|1770}}]] స్టువర్ట్ డిసెంబర్ 3, 1755న కాలనీ ఆఫ్ రోడ్ ఐలాండ్ అండ్ ప్రొవిడెన్స్ ప్లాంటేషన్స్‌లోని నార్త్ కింగ్‌స్టౌన్ గ్రామమైన సాండర్‌స్టౌన్‌లో జన్మించాడు, ఏప్రిల్ 11, 1756న ఓల్డ్ నర్రాగన్‌సెట్ చర్చిలో బాప్టిజం పొందాడు.<ref name="ONC">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=I9IYAAAAYAAJ&q=Old+Narragansett+Church&pg=PA24|title=The Old Narragansett Church (St. Paul's): Built A.D. 1707. A Constant Witness to Christ and His Church|date=1915|publisher=Committee of Management|page=15|access-date=July 14, 2015}}</ref><ref name="Stuart Museum">{{cite web|title=Gilbert Stuart|url=http://www.gilbertstuartmuseum.com/gilbertstuart.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20101006043550/http://www.gilbertstuartmuseum.com/gilbertstuart.htm|archive-date=October 6, 2010|access-date=October 11, 2010|publisher=The Gilbert Stuart Museum}}</ref> ముక్కుపొడుము తయారీ పరిశ్రమలో పనిచేస్తున్న స్కాటిష్ వలసదారు గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్,<ref>{{cite web|title=Gilbert Stuart|url=http://www.nndb.com/people/313/000049166/|access-date=July 25, 2007|website=NNDB}}</ref> రోడ్ ఐలాండ్‌లోని మిడిల్‌టౌన్‌కు చెందిన ప్రముఖ భూస్వామ్య కుటుంబ సభ్యురాలు ఎలిజబెత్ ఆంథోనీ స్టువర్ట్ దంపతులకు ఇతను మూడవ సంతానం.<ref name="gsm2" /> అమెరికాలో మొదటి ముక్కుపొడుము మిల్లు స్టువర్ట్ తండ్రికి ఉండేది, ఇది కుటుంబ నివాస భవనం నేలమాళిగలో ఉండేది.<ref>McLanathan 1986, p. 13.</ref> ఆరేళ్ల వయసులో స్టువర్ట్ రోడ్ ఐలాండ్‌లోని న్యూపోర్ట్‌కు మారాడు, అక్కడ ఇతని తండ్రి వ్యాపార రంగంలో పనిచేశాడు. న్యూపోర్ట్‌లో ఇతను మొదటిసారిగా చిత్రకారుడిగా గొప్ప ప్రతిభ కనబరిచాడు.<ref>[http://www.gilbertstuartmuseum.com/index.htm Gilbert Stuart Birthplace] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070814002303/http://www.gilbertstuartmuseum.com/index.htm|date=August 14, 2007}}. ''Gilbert Stuart''. Retrieved July 28, 2007.</ref> 1770లో స్థానిక పోషకుల చిత్రపటాలను గీయడానికి వలసరాజ్యాలను సందర్శించడానికి వచ్చిన స్కాటిష్ కళాకారుడు కాస్మో అలెగ్జాండర్ పరిచయమయ్యాడు, అతడు స్టువర్ట్‌కు గురువుగా మారాడు.<ref>{{cite web|title=Gilbert Stuart, Newport and Edinburgh (1755–1775)|url=http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/newport.shtm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160903053009/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/newport.shtm|archive-date=September 3, 2016|access-date=July 12, 2016|publisher=National Gallery of Art}}</ref><ref name="Stuart, Redwood">{{cite web|title=Gilbert Stuart|url=http://www.redwoodlibrary.org/notables/stuart.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110427163532/http://www.redwoodlibrary.org/notables/stuart.htm|archive-date=April 27, 2011|access-date=October 11, 2010|publisher=Redwood Library and Athenæum, Newport Rhode Island}}</ref> అలెగ్జాండర్ మార్గదర్శకత్వంలో 14 ఏళ్ల వయసులో స్టువర్ట్ ''డాక్టర్ హంటర్స్ స్పానియల్స్'' చిత్రపటాన్ని చిత్రించాడు; ఇది నేడు న్యూపోర్ట్‌లోని హంటర్ హౌస్ మాన్షన్‌లో వేలాడుతోంది.<ref name="Stuart Museum" /> 1771లో స్టువర్ట్ తన చదువును పూర్తి చేయడానికి అలెగ్జాండర్‌తో కలిసి స్కాట్లాండ్‌కు వెళ్లాడు; కానీ అలెగ్జాండర్ ఒక సంవత్సరం తర్వాత ఎడిన్‌బర్గ్‌లో మరణించాడు. స్టువర్ట్ జీవనోపాధి కోసం, తన చిత్రలేఖన వృత్తిని కొనసాగించడానికి ప్రయత్నించాడు, కానీ ప్రయోజనం లేకపోవడంతో 1773లో తిరిగి న్యూపోర్ట్‌కు వచ్చాడు.<ref name="Stuart, Germantown">{{cite web|title=Gilbert Stuart|url=http://www.ushistory.org/germantown/people/stuart.htm|access-date=October 11, 2010|publisher=Germantown, Portrait Artist}}</ref> ===ఇంగ్లాండ్, ఐర్లాండ్=== [[దస్త్రం:GSskater.jpg|alt=చేతులు కట్టుకుని, హుందాగా అడుగులు వేస్తూ అద్భుతమైన దుస్తులు ధరించిన యువకుడు.|thumb|''ది స్కేటర్'', సర్ విలియం గ్రాంట్ 1782 చిత్రపటం]] అమెరికన్ విప్లవం, దాని సామాజిక అంతరాయాల కారణంగా పోర్ట్రెయిట్ చిత్రకారుడిగా స్టువర్ట్ అవకాశాలు ప్రమాదంలో పడ్డాయి. ఇతను దేశభక్తుడైనప్పటికీ,<ref>Evans 1999, p. 10</ref> జాన్ సింగిల్టన్ కోప్లీని ఆదర్శంగా తీసుకుని 1775లో ఇంగ్లాండ్‌కు వెళ్లాడు.<ref name="lon">[http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/london.shtm National Gallery of Art] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070901231443/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/london.shtm|date=September 1, 2007}}. ''Gilbert Stuart''. London (1775–1787). Retrieved July 31, 2007.</ref> ఈ కాలంలో ఇతని చిత్రలేఖన శైలి అలెగ్జాండర్ నుండి నేర్చుకున్న కఠినమైన, సరళ శైలిని దాటి అభివృద్ధి చెందడం ప్రారంభించింది.<ref>[https://web.archive.org/web/20070930033456/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/newport.shtm National Gallery of Art]. Retrieved November 24, 2019.</ref> వృత్తిని కొనసాగించడంలో ఇతను మొదట విఫలమయ్యాడు, కానీ 1777లో బెంజమిన్ వెస్ట్‌కు శిష్యుడిగా మారి తదుపరి ఆరు సంవత్సరాలు అతని వద్ద చదువుకున్నాడు. ఈ అనుబంధం లాభదాయకంగా మారింది, స్టువర్ట్ 1777 వసంతకాలంలో రాయల్ అకాడమీలో మొదటిసారిగా తన చిత్రాలను ప్రదర్శించాడు.<ref name="Grove">Christman, M., & Barlow, M. (2003). Stuart [Stewart], Gilbert. Grove Art Online. Retrieved November 29, 2019.</ref> సర్ విలియం గ్రాంట్ చిత్రపటమైన ''ది స్కేటర్''కు లభించిన ప్రశంసల కారణంగా 1782 నాటికి స్టువర్ట్ విజయం సాధించాడు. ఇది స్టువర్ట్ గీసిన మొదటి పూర్తి-నిడివి చిత్రపటం, ఒక ప్రత్యర్థి అభిప్రాయం ప్రకారం "ముఖాన్ని పోలికతో గీయగలడు కానీ శరీరాకృతి విషయానికి వస్తే ఐదవ బటన్ కిందకు గీయలేడు" అనే అప్పటి ప్రబలమైన అభిప్రాయాన్ని ఇది తప్పుగా నిరూపించింది.<ref name="Oxfordartonline">Christman, Margaret C. S. "Stuart, Gilbert." In ''Grove Art Online. Oxford Art Online''. Retrieved October 1, 2012</ref> "ఒక్క చిత్రంతో అకస్మాత్తుగా కీర్తి శిఖరాలకు చేరుకున్నాను" అని స్టువర్ట్ స్వయంగా చెప్పుకున్నాడు.<ref>[http://www.nga.gov/collection/gallery/gg59/gg59-39729.html National Gallery of Art] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141129053342/http://www.nga.gov/collection/gallery/gg59/gg59-39729.html|date=November 29, 2014}}.''The Skater (Portrait of William Grant), 1782''. Retrieved November 23, 2014.</ref> ప్రసిద్ధ ఆంగ్ల కళాకారులు జాషువా రేనాల్డ్స్, థామస్ గెయిన్స్‌బరో చిత్రాలకు మాత్రమే ఇతని చిత్రాల కన్నా ఎక్కువ ధరలు ఉండేవి. ఇతనికి అనేక ఆర్డర్లు వచ్చినప్పటికీ, ఆర్థిక విషయాలలో నిర్లక్ష్యంగా వ్యవహరించేవాడు, అప్పుల పాలు కావడంతో జైలుకు వెళ్ళే ప్రమాదంలో పడ్డాడు. 1787లో ఐర్లాండ్‌లోని డబ్లిన్‌కు పారిపోయాడు, అక్కడ కూడా అంతే ఉత్సాహంగా చిత్రాలు గీస్తూ అప్పులు కూడా కూడగట్టుకున్నాడు.<ref>[http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/dublin.shtm National Gallery of Art] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070609070123/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/dublin.shtm|date=June 9, 2007}}. ''Gilbert Stuart''. Dublin (1787–1793). Retrieved July 31, 2007.</ref> ===న్యూయార్క్ నగరం, ఫిలడెల్ఫియా=== బ్రిటన్, ఐర్లాండ్‌లలో తన 18 ఏళ్ల నివాసాన్ని 1793లో ముగించుకుని, అనేక అసంపూర్తి చిత్రాలను అక్కడే వదిలేసి వచ్చాడు. జార్జ్ వాషింగ్టన్ చిత్రపటాన్ని గీయడం, దానిని ఒక చెక్కే కళాకారుడి (ఎన్‌గ్రేవర్) ద్వారా పునరుత్పత్తి చేయించి ఆ అమ్మకాల ద్వారా తన కుటుంబ పోషణ చూసుకోవాలనే ప్రత్యేక లక్ష్యంతో తిరిగి అమెరికాకు వచ్చాడు.<ref>Park et al. (1926), p. 44.</ref> కొంతకాలం న్యూయార్క్ నగరంలో స్థిరపడి, తనను వాషింగ్టన్ దృష్టికి తీసుకువెళ్లగల పలుకుబడి ఉన్న వ్యక్తుల చిత్రపటాలను గీయడం ప్రారంభించాడు.<ref name="Grove" /> 1794లో రాజనీతిజ్ఞుడు జాన్ జే చిత్రాన్ని గీశాడు, అతని ద్వారా వాషింగ్టన్‌కు ఒక పరిచయ లేఖను పొందాడు. 1795లో స్టువర్ట్ ఫిలడెల్ఫియాలోని జర్మన్‌టౌన్ ప్రాంతానికి మారి అక్కడ ఒక స్టూడియోను ప్రారంభించాడు,<ref>{{cite web|title=Gilbert Stuart&nbsp;– Washington|url=http://www.americanrevolution.org/washstu.html|access-date=November 25, 2007|publisher=americanrevolution.org}}</ref><ref>{{cite web|title=George Washington|url=http://www.npg.si.edu/exh/hall2/georges.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20071103171403/http://www.npg.si.edu/exh/hall2/georges.htm|archive-date=November 3, 2007|access-date=November 25, 2007|publisher=Smithsonian Institution}}</ref> ఆ సంవత్సరం చివరలో వాషింగ్టన్ అతనికి మోడల్‌గా నిలిచాడు.<ref name="Grove" /> [[దస్త్రం:George_Washington_engraving_by_G.F.C._Smillie.png|thumb|జార్జ్ ఫ్రెడరిక్ కమింగ్ స్మిల్లీ ద్వారా జార్జ్ వాషింగ్టన్ చెక్కబడిన చిత్రం]] [[దస్త్రం:Gilbert_Stuart_-_George_Washington_(Lansdowne_Portrait)_-_Google_Art_Project.jpg|thumb|జార్జ్ వాషింగ్టన్ లాన్స్‌డౌన్ పోర్ట్రెయిట్, 1796]] స్టువర్ట్ వాషింగ్టన్‌ను వరుసగా ప్రసిద్ధ చిత్రపటాలుగా గీశాడు, వాటిలో ప్రతి ఒక్కటి కాపీల డిమాండ్‌కు దారితీసి సంవత్సరాల పాటు అతన్ని బిజీగా ఉంచి అధిక ఆదాయాన్ని అందించింది.<ref>[http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/philadelphia.shtm National Gallery of Art] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100410110519/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/philadelphia.shtm|date=April 10, 2010}}. ''Gilbert Stuart''. Philadelphia (1794–1803). Retrieved July 31, 2007.</ref> ఈ చిత్రాలలో అత్యంత ప్రసిద్ధమైనది ''ఎథీనియం పోర్ట్రెయిట్'', ఇది అమెరికా ఒక డాలర్ బిల్లుపై ముద్రించబడింది. స్టువర్ట్ దీనిని సుమారు 50 కాపీలు గీశాడు.<ref>[https://www.mountvernon.org/george-washington/artwork/george-washington-portrait-by-gilbert-stuart/ "George Washington Portrait by Gilbert Stuart"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190710030756/https://www.mountvernon.org/george-washington/artwork/george-washington-portrait-by-gilbert-stuart/|date=July 10, 2019}}, www.mountvernon.org. Retrieved September 14, 2019.</ref> కానీ అసలు చిత్రాన్ని పూర్తి చేయకుండా వదిలేశాడు. వాషింగ్టన్ ముఖాన్ని పూర్తి చేసిన తర్వాత, కాపీలు చేయడానికి దానిని తన వద్దే ఉంచుకుని ఒక్కొక్కటి 100 డాలర్లకు విక్రయించాడు. తద్వారా 1828లో ఇతను మరణించే సమయానికి అసలు చిత్రపటం అసంపూర్తి స్థితిలోనే ఉండిపోయింది.<ref name="Athenaeum">{{cite web|author=Wallechinsky, David and Irving Wallace|title=Unfinished Art: Gilbert Stuart's Portrait of George Washington|url=http://www.trivia-library.com/c/unfinished-art-gilbert-stuart-portrait-of-george-washington.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20200801020731/http://www.trivia-library.com/c/unfinished-art-gilbert-stuart-portrait-of-george-washington.htm|archive-date=August 1, 2020|access-date=April 21, 2008|work=The People's Almanac|publisher=Trivia-Library.com}}</ref> అమెరికా బ్యూరో ఆఫ్ ఎన్‌గ్రేవింగ్ అండ్ ప్రింటింగ్‌లో ఎన్‌గ్రేవర్ అయిన జార్జ్ ఫ్రెడరిక్ కమింగ్ స్మిల్లీ ఈ పెయింటింగ్ ఎచింగ్‌ను తయారు చేశాడు, ఇది అనేక బ్యాంకు నోట్లపై ఉపయోగించబడింది. 1899నాటి 2 డాలర్ల సిల్వర్ సర్టిఫికెట్, ఒక డాలర్ నోటు (1918 నుండి 2023) పై ఈ పోర్ట్రెయిట్ కనిపిస్తుంది. దశాబ్దాల పాటు (1918 నుండి 2023) అమెరికా ఒక డాలర్ బిల్లులపై ఈ చిత్రం ప్రదర్శించబడింది.<ref name="Schöne">{{cite news|url=https://www.geldscheine-online.com/post/g-f-c-smillie-der-beste-graveur-seiner-zeit|title=G. F. C. Smillie - Der beste Graveur seiner Zeit|last1=Schöne|first1=Michael H.|date=December 19, 2023|work=geldscheine-online|access-date=September 20, 2024|language=de}}</ref> ఈ చిత్రాన్ని 1980లో నేషనల్ పోర్ట్రెయిట్ గ్యాలరీ, బోస్టన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ సంయుక్తంగా కొనుగోలు చేశాయి, ఇది సాధారణంగా నేషనల్ పోర్ట్రెయిట్ గ్యాలరీలో ప్రదర్శనలో ఉంటుంది.<ref>[http://www.mfa.org/collections/object/george-washington-34341 Museum of Fine Arts, Boston, ''George Washington''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170809171939/http://www.mfa.org/collections/object/george-washington-34341|date=August 9, 2017}} Accessed December 12, 2014.</ref><ref>[http://npgportraits.si.edu/eMuseumNPG/code/emuseum.asp?emu_action=collectionnpg&collection=4504&collectionname=NPGAmerica%27s%20Presidents&currentrecord=1&moduleid=3&newprofile=NPG&searchdesc=America%27s%20Presidents: National Portrait Gallery Collections Search, p. 9.] Accessed December 12, 2014.</ref> వాషింగ్టన్ కు సంబంధించిన మరో ప్రసిద్ధ చిత్రం పూర్తి-నిడివి గల ''లాన్స్‌డౌన్ పోర్ట్రెయిట్'', ఇది ప్రస్తుతం నేషనల్ పోర్ట్రెయిట్ గ్యాలరీలో ఉంది. దీని చారిత్రక ప్రాముఖ్యతకు దాదాపు సమానంగా దీని ఆధారంగా రూపొందించిన ప్రారంభ ఫోర్జరీ చిత్రం వైట్ హౌస్ కోసం కొనుగోలు చేయబడింది. 1812 యుద్ధంలో వాషింగ్టన్ దహనం చేయబడినప్పుడు ప్రథమ మహిళ డాలీ మాడిసన్, అధ్యక్షుడు జేమ్స్ మాడిసన్ బానిసలలో ఒకరైన పాల్ జెన్నింగ్స్ కృషితో ఈ చిత్రం రక్షించబడింది. అసలు చిత్రపటం మూడు ప్రతిరూపాలను స్టువర్ట్ స్వయంగా గీసినట్లుగా అంగీకరించారు.<ref>[http://www.artnews.com/2004/10/01/the-white-house-washington/ Evans, Dorinda, "William Winstanley (fl 1791-1808): Gilbert Stuart's Shadow and a Swindling Genius]", ''The British Art Journal'', XX, no. 3, Winter 2019/2020, 98-101.</ref> ఇతర కళాకారులు అదనపు కాపీలను చిత్రించారు.<ref>[http://artandhistory.house.gov/highlights.aspx?action=view&intID=351 Office of the Clerk, U.S. House of Representatives, ''Artist Gilbert Stuart's portraits of George Washington''.] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120915082823/http://artandhistory.house.gov/highlights.aspx?action=view&intID=351|date=September 15, 2012}} Accessed: May 11, 2012.</ref> 1803లో స్టువర్ట్ వాషింగ్టన్ డి.సి.లో ఒక స్టూడియోను ప్రారంభించాడు.<ref>[http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/washington.shtm National Gallery of Art] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070607225553/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/washington.shtm|date=June 7, 2007}}. ''Gilbert Stuart''. Washington, D.C. (1803–1805). Retrieved July 31, 2007.</ref> 1800లో థామస్ జెఫర్సన్ ఒక చిత్రపటం కోసం స్టువర్ట్‌కు 100 డాలర్లు చెల్లించాడు కానీ దానిని ఎప్పుడూ అందుకోలేదు, ఎందుకంటే 1805లో 1800నాటి పోర్ట్రెయిట్‌పైనే స్టువర్ట్ జెఫర్సన్ మరొక చిత్రాన్ని గీశాడు. 1821లో స్టువర్ట్ "ఎడ్జ్‌హిల్" పోర్ట్రెయిట్‌గా పిలువబడే 1805 చిత్రపటం కాపీని జెఫర్సన్‌కు పంపాడు. 1853లో అగ్నిప్రమాదంలో దెబ్బతినే వరకు అసలు 1805 చిత్రం జేన్ స్టువర్ట్ సేకరణలో భాగంగా ఉంది. 1937లో ఓర్లాండ్ కాంప్‌బెల్ 1805 చిత్రాన్ని కొనుగోలు చేసి సత్యాన్ని కనుగొన్నాడు.<ref>{{cite web|date=1958|title=The Case of the Missing Portrait|url=https://archive.org/details/americanheritageket00ketc/page/62/mode/2up|publisher=American Heritage Magazine April 1958 Volume IX Number 3}} access date May 14, 2025</ref> జూన్ 1959లో కాంప్‌బెల్ అమ్హెర్స్ట్ కళాశాలలో 1800/1805 పోర్ట్రెయిట్, "కోల్పోయిన" 1800 చిత్రపటం పునర్నిర్మాణాన్ని ప్రదర్శించాడు.<ref>{{cite web|title=2 Jefferson Paintings go on Exhibt|url=https://chroniclingamerica.loc.gov/lccn/sn83045462/1959-06-12/ed-1/seq-48/#date1=1959&index=0&rows=20&words=Campbell+Orland&searchType=basic&sequence=0&state=&date2=1959&proxtext=Orland+Campbel&y=11&x=11&dateFilterType=yearRange&page=1|publisher=Evening star. Washington DC [volume], June 12, 1959, Page C-10, Image 48}}access date May 14, 2025</ref> "ది లాస్ట్ పోర్ట్రెయిట్స్ ఆఫ్ థామస్ జెఫర్సన్ పెయింటెడ్ బై గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ రికవర్డ్ అండ్ స్టడీడ్ బై ఓర్లాండ్ అండ్ కోర్ట్నీ కాంప్‌బెల్" (1959) అనే కథనాన్ని కూడా కాంప్‌బెల్ ప్రచురించాడు. ===బోస్టన్, 1805–1828=== విమర్శకుల ప్రశంసలు, ఆర్థిక ఇబ్బందుల మధ్య స్టువర్ట్ 1805లో బోస్టన్‌లోని డెవాన్‌షైర్ స్ట్రీట్‌కు మారాడు.<ref>{{cite book|title=The Boston Directory|year=1813|page=237|url=http://cdm.bostonathenaeum.org/cdm/ref/collection/p16057coll32/id/9|publisher=E. Cotton|location=Boston}}</ref> డాగెట్స్ రిపోజిటరీ ఆఫ్ ఆర్ట్స్,<ref>''Daily Advertiser'', March 2, 1822</ref> జూలియన్ హాల్‌లో తన చిత్రాలను స్థానికంగా ప్రదర్శించాడు.<ref>''Boston Commercial Gazette'', December 1, 1825</ref> ఊహించినట్లుగానే జాన్ ట్రంబుల్, థామస్ సుల్లీ, వాషింగ్టన్ ఆల్‌స్టన్, జాన్ వాండర్‌లిన్ వంటి ఇతర అమెరికన్ కళాకారులు ఇతని సలహా కోసం వస్తుండేవారు.<ref name="Oxfordartonline" /> ===వ్యక్తిగత జీవితం=== [[File:Sarah Goodridge - Gilbert Stuart - Google Art ProjectFXD.jpg|thumb|right|సారా గుడ్రిడ్జ్ గీసిన స్టువర్ట్ చిత్రపటం, {{circa|1825}}]] స్టువర్ట్ 1786 సెప్టెంబర్ ప్రాంతంలో షార్లెట్ కోట్స్‌ను వివాహం చేసుకున్నాడు; ఆమె ఇతని కంటే 13 సంవత్సరాలు చిన్నది, "అత్యంత అందమైనది".<ref>Quote from Jane Stuart in Evans 2013, p. 14.</ref> వీరికి 12 మంది పిల్లలు పుట్టారు, వారిలో 1815 నాటికి ఐదుగురు మరణించారు, మరో ఇద్దరు యవ్వనంలో మరణించారు. వీరి కుమార్తె జేన్ స్టువర్ట్ (1812-1888) కూడా చిత్రకారిణి. ఆమె తన తండ్రి గీసిన అనేక పెయింటింగ్స్, బోస్టన్, న్యూపోర్ట్ లోని తన స్టూడియోలలో గీసిన తన ప్రతిరూపాలను విక్రయించింది.<ref>{{cite web|url=http://www.newporthistory.org/2013/history-bytes-jane-stuart/|title=History Bytes: Jane Stuart|date=October 22, 2013 |publisher=Newport Historical Society|access-date=August 26, 2015}}</ref> 2011లో ఆమెను రోడ్ ఐలాండ్ హెరిటేజ్ హాల్ ఆఫ్ ఫేమ్ ఉమెన్ ఇండక్టీస్‌లోకి చేర్చారు.<ref name="RI Heritage Hall of Fame" /> 1824లో స్టువర్ట్ పక్షవాతానికి గురయ్యాడు, అయినప్పటికీ 72 ఏళ్ల వయసులో 1828 జూలై 9న బోస్టన్‌లో మరణించే వరకు రెండు సంవత్సరాల పాటు చిత్రాలు గీస్తూనే ఉన్నాడు.<ref>McLanathan 1986, p. 148.</ref> బోస్టన్ కామన్‌లోని సెంట్రల్ బరియల్ గ్రౌండ్‌లో అతని అంత్యక్రియలు జరిగాయి. మరణించే సమయానికి తన కుటుంబాన్ని అప్పుల ఊబిలో వదిలేశాడు, భార్య, కుమార్తెలు కనీసం ఒక సమాధి స్థలాన్ని కొనుగోలు చేయలేకపోయారు. అందువల్ల ఇతనిని స్థానిక వడ్రంగి బెంజమిన్ హౌలాండ్ నుండి చౌకగా కొనుగోలు చేసిన గుర్తు తెలియని సమాధిలో పాతిపెట్టారు.<ref>McLanathan 1986, p. 150.</ref> 10 సంవత్సరాల తర్వాత ఇతని కుటుంబం ఆర్థిక ఇబ్బందుల నుండి కోలుకుంది, అతని మృతదేహాన్ని న్యూపోర్ట్‌లోని కుటుంబ స్మశానవాటికకు తరలించాలని వారు ప్లాన్ చేశారు. కానీ వారికి సమాధి ఉన్న ఖచ్చితమైన స్థలం గుర్తులేదు, దానివలన ఎన్నటికీ తరలించలేదు.<ref>Wolpaw, Jim. ''Gilbert Stuart: A Portrait from Life (9-Minute Trailer)''. Documentary.</ref> న్యూపోర్ట్‌లోని కామన్ బరియింగ్ గ్రౌండ్‌లో స్టువర్ట్, ఇతని భార్య, వారి పిల్లల స్మారక చిహ్నం ఉంది.<ref name="RIH Cemetery Commission" /> ఇతని కుటుంబానికి ఆర్థిక సహాయం అందించే ప్రయత్నంలో బోస్టన్ ఎథీనియం 1828 ఆగస్టులో స్టువర్ట్ చిత్రాల ప్రయోజన ప్రదర్శనను నిర్వహించింది. విమర్శకుల ప్రశంసలు అందుకున్న, చక్కటి ఆదరణ పొందిన ఈ ఎగ్జిబిషన్ కోసం 250కి పైగా చిత్రపటాలు అరువుగా తీసుకున్నారు. ఇతను గీసిన 1796 నాటి అసంపూర్తి ''ఎథీనియం'' వాషింగ్టన్ పోర్ట్రెయిట్ మొదటి బహిరంగ ప్రదర్శనకు కూడా ఇది వేదికైంది.<ref>Swan, Mabel Munson ''The Athenæum Gallery 1827–1873: The Boston Athenæum as an Early Patron of Art'' (Boston: The Boston Athenæum, 1940) pp. 62–73</ref> ==వారసత్వం== తన కెరీర్ ముగిసే సమయానికి, గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ 1,000 మందికి పైగా అమెరికన్ రాజకీయ, సామాజిక వ్యక్తుల చిత్రపటాలను చిత్రించాడు.<ref> {{cite web |url = http://www.gilbertstuartmuseum.com/gilbertstuart.htm |title = Gilbert Stuart |publisher = Gilbert Stuart Museum |access-date = July 16, 2009 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20101006043550/http://www.gilbertstuartmuseum.com/gilbertstuart.htm |archive-date = October 6, 2010 }} </ref> ఇతని చిత్రాలలోని జీవకళ, సహజత్వానికి ప్రశంసలు అందుకున్నాడు, ఇతని మోడల్స్ కూడా అతని సాంగత్యాన్ని ఆస్వాదించారు. జాన్ ఆడమ్స్ ఈ విధంగా అన్నాడు: {{Blockquote|సాధారణంగా చెప్పాలంటే చిత్రపటం గీయించుకోవడం కంటే కఠినమైన తపస్సు మరొకటి లేదు. మీరు నిర్బంధించబడిన, అసహజమైన స్థితిలో కూర్చోవాలి, అది మన సహనానికి పరీక్ష. కానీ నేను జనవరి మొదటి తేదీ నుండి డిసెంబర్ చివరి తేదీ వరకు స్టువర్ట్ వద్ద మోడల్ గా కూర్చోవడానికి ఇష్టపడతాను, ఎందుకంటే అతను నన్ను నాకు నచ్చినట్లుగా చేయనిస్తాడు, తన మాటలతో నన్ను నిరంతరం వినోదపరుస్తాడు.<ref>McLanathan 1986, p. 147.</ref>}} స్కెచ్‌ల సహాయం లేకుండా నేరుగా కాన్వాస్‌పై చిత్రించడం ప్రారంభించడానికి స్టువర్ట్ పేరుగాంచాడు. తన శిష్యుడు మాథ్యూ హారిస్ జౌట్‌కు ఇచ్చిన సలహా ద్వారా అతని విధానాన్ని సూచించాడు: "రంగులు వాడటంలో ఎప్పుడూ పొదుపుగా ఉండవద్దు, మీ చిత్రాలను రంగులతో నింపండి, కానీ మీ రంగులను వీలైనంత విడిగా ఉంచండి. వాటిని కలపవద్దు, రంగులు కలిపితే స్పష్టమైన, అందమైన ప్రభావం నాశనం అవుతుంది."<ref name="Oxfordartonline" /> రంగులు కలగలిసిపోకుండా ఉండటానికి ఇది అతిశయోక్తి అయినప్పటికీ, స్టువర్ట్ వేసిన రంగులు అద్భుతంగా తాజాదనాన్ని కలిగి ఉండేవి. స్టువర్ట్ అద్భుతమైన ప్రతిభలో భాగంగా, రంగు కింద నుండి వచ్చే కాంతితో "ప్రకాశవంతమైన, పారదర్శకమైన చర్మం" ప్రభావాన్ని తెలియజేసే అసాధారణ సామర్థ్యం అతనికి ఉంది. ఆ ముఖం ప్రాణంతో ఉన్నట్లుగా అనిపించేది, ఇతని రంగుల అందం సమకాలీనులకు ఆధ్యాత్మిక అనుభూతిని తెలియజేసేది.<ref>Evans 1999, pp. 28, 56, 95-96 (quote), 105-06, 110, 118.</ref> హెచ్చుతగ్గులు ఉన్నప్పటికీ, అతను ఆశ్చర్యపరిచేంత బలమైన పోలికలను తీసుకురాగలడు.<ref>Evans 1999, pp. 27, 56. For uneven, see Evans 2013, pp. 18-19, 69-73, 82-84, 148.</ref> 1825 ప్రాంతంలో జాన్ హెన్రీ ఐజాక్ బ్రోవెరే స్టువర్ట్ లైఫ్ మాస్క్‌ను సృష్టించాడు.<ref>Charles Henry Hart. Browere's life masks of great Americans. Printed at the De Vinne Press for Doubleday and McClure Company, 1899. [https://archive.org/details/browereslifemas00hartgoog Internet Archive]</ref> ప్రసిద్ధ కళాకారులు, రచయితలు, ఆవిష్కర్తలు, శాస్త్రవేత్తలు, కవులు, విద్యావేత్తలు, సంగీతకారుల జ్ఞాపకార్థం 1940లో అమెరికా తపాలా కార్యాలయం "ఫేమస్ అమెరికన్స్ సిరీస్" పేరుతో పోస్టేజ్ స్టాంపుల శ్రేణిని విడుదల చేసింది. జేమ్స్ మెక్‌నీల్ విస్లర్, అగస్టస్ సెయింట్-గౌడెన్స్, డేనియల్ చెస్టర్ ఫ్రెంచ్, ఫ్రెడరిక్ రెమింగ్టన్‌లతో పాటు ఆర్టిస్టుల కేటగిరీలో 1 సెంట్ ఇష్యూలో గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ కనిపిస్తాడు. నేడు రోడ్ ఐలాండ్‌లోని సాండర్‌స్టౌన్‌లో ఉన్న స్టువర్ట్ జన్మస్థలం గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ బర్త్‌ప్లేస్ అండ్ మ్యూజియంగా ప్రజల సందర్శనకు తెరవబడింది. ఇతను జన్మించిన అసలు ఇల్లు ఈ జన్మస్థలంలో ఉంది, ఇల్లంతా ఇతను గీసిన చిత్రాల కాపీలు వేలాడదీయబడి ఉంటాయి, గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్, ఇతని కుమార్తె జేన్ ఇద్దరూ గీసిన అనేక అసలైన పెయింటింగ్‌లు ప్రదర్శించబడే ప్రత్యేక ఆర్ట్ గ్యాలరీ కూడా ఇందులో ఉంది. ఈ మ్యూజియం 1931లో ప్రారంభించబడింది.<ref> {{cite web |url=http://www.gilbertstuartmuseum.com/ |title=Gilbert Stuart Birthplace and Museum |publisher=Gilbert Stuart Museum |access-date=July 16, 2009 }} {{clear}} </ref> <gallery class="center"> File:GStuartgrave.JPG|alt=ఈక, దానికి అనుసంధానించబడిన గొలుసు చెక్కబడిన మార్బుల్ పలక, దానిపై "గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్" పేరు చెక్కబడి ఉంది.|బోస్టన్ కామన్‌లో ఉన్న స్మారక ఫలకం File:GilbertStuart ca1825 byJohn HI Browere.png|జాన్ హెచ్.ఐ. బ్రోవెరే రూపొందించిన స్టువర్ట్ లైఫ్ మాస్క్ పోర్ట్రెయిట్, {{Circa|1825}} File:Gilbert Stuart 1940 Issue-1c.jpg|{{center|గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్}}{{center|1940 నాటి ఇష్యూ}} </gallery> గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ గీసిన వాషింగ్టన్, జెఫర్సన్ తదితరుల చిత్రాలు డజన్ల కొద్దీ అమెరికా పోస్టేజ్ స్టాంపులకు మోడల్‌లుగా పనిచేశాయి. ప్రసిద్ధ ''ది ఎథీనియం'' పోర్ట్రెయిట్ నుండి తీసుకోబడిన వాషింగ్టన్ చిత్రం తపాలా స్టాంపులలో స్టువర్ట్ పనికి అత్యంత ప్రసిద్ధ ఉదాహరణ. <gallery class="center"> File:George Washington2 1861 Issue-10c.jpg|1861 File:George Washington 1861 Issue-12c.jpg|1861 File:George Washington2 1903 Issue-2c.jpg|1903 File:Washington 1954 Issue2-1c.jpg|1954 </gallery> ==ప్రముఖుల చిత్రపటాలు== [[File:Stuart-george-washington-constable-1797.jpg|thumb|''జార్జ్ వాషింగ్టన్ (ది కానిస్టేబుల్-హామిల్టన్ పోర్ట్రెయిట్, 1797)'', క్రిస్టల్ బ్రిడ్జెస్ మ్యూజియం ఆఫ్ అమెరికన్ ఆర్ట్]] ఇది స్టువర్ట్ చిత్రించిన పోర్ట్రెయిట్‌ల పాక్షిక జాబితా.<ref>Mason 1879, pp. 125–283.</ref> * అబిగైల్ ఆడమ్స్ – అమెరికా రెండవ ప్రథమ మహిళ, [[జాన్ ఆడమ్స్]] భార్య * [[జాన్ ఆడమ్స్]] – అమెరికా రెండవ అధ్యక్షుడు * జాన్ క్విన్సీ ఆడమ్స్ – అమెరికా ఆరవ అధ్యక్షుడు * చార్లెస్ హంఫ్రీ అథర్టన్ – 1815 నుండి 1817 వరకు న్యూ హాంప్‌షైర్ నుండి అమెరికా ప్రతినిధి * జాన్ జాకబ్ ఆస్టర్ – మొదటి అమెరికన్ మల్టీ-మిలియనీర్, ఫర్ వ్యాపారి, కళా పోషకుడు * జాన్ బానిస్టర్ – న్యూపోర్ట్ లోని బానిస్టర్స్ వార్ఫ్ యజమాని * కమోడోర్ జాన్ బారీ – అమెరికన్ నావికాదళ పితామహుడు * కమోడోర్ ఆలివర్ హజార్డ్ పెర్రీ – 1814లో ఈరీ సరస్సు యుద్ధ వీరుడు. * [[File:Jane Stuart, Gilbert Stuart.tif|thumb|upright=1|జేన్ స్టువర్ట్ గీసిన ''గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్'' చిత్రం, స్టువర్ట్ జన్మస్థలం మ్యూజియంలో ఉంది]] ఆన్ విల్లింగ్ బింగ్‌హామ్ – ఫిలడెల్ఫియా సోషలైట్ * హోరేస్ బిన్నీ – ప్రముఖ ఫిలడెల్ఫియా న్యాయవాది * ఎలిజబెత్ బౌడోయిన్, లేడీ టెంపుల్ – అమెరికాలో మొదటి బ్రిటీష్ కాన్సుల్ జనరల్ అయిన సర్ జాన్ టెంపుల్ భార్య, 1785<ref>{{cite web|url=http://www.npg.si.edu/exhibit/capital/pop-ups/01-03.html |title=Elizabeth Bowdoin |website=National Portrait Gallery, Smithsonian Institution |access-date=February 15, 2017}}</ref> * హ్యూ హెన్రీ బ్రాకెన్‌రిడ్జ్ – ప్రారంభ అమెరికన్ రచయిత, పెన్సిల్వేనియా సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తి, పిట్స్‌బర్గ్ విశ్వవిద్యాలయ స్థాపకుడు<ref name="Mantle 1929">Fielding 1929.</ref> * జీన్ బాప్టిస్ట్ కాస్మియర్ బ్రెస్చార్డ్ – ప్రదర్శకుడు, నాటక నిర్వాహకుడు * రోసాలీ స్టియర్ కాల్‌వెర్ట్ – బెల్జియంలో జన్మించిన వారసురాలు, చార్లెస్ బెనెడిక్ట్ కాల్‌వెర్ట్ తల్లి * మేరీ విల్లింగ్ క్లైమర్ – ఫిలడెల్ఫియా సోషలైట్ * జాన్ సింగిల్టన్ కోప్లీ – అమెరికన్ వలస చిత్రకారుడు * థామస్ డావెస్ – ప్రారంభ అమెరికన్ వాస్తుశిల్పి, బిల్డర్, సైనిక నాయకుడు, రాజకీయవేత్త * హోరేషియో గేట్స్ – అమెరికన్ విప్లవ యుద్ధ జనరల్ * కింగ్ జార్జ్ III – గ్రేట్ బ్రిటన్, ఐర్లాండ్ రాజు, 1760–1820 * కింగ్ జార్జ్ IV – గ్రేట్ బ్రిటన్, ఐర్లాండ్ రాజు, 1820–30 * జాన్ జే – అమెరికా సుప్రీం కోర్ట్ మొదటి ప్రధాన న్యాయమూర్తి * [[థామస్ జెఫర్సన్]] – అమెరికా మూడవ అధ్యక్షుడు * రూఫస్ కింగ్ – అమెరికా రాజ్యాంగంపై సంతకం చేసిన వ్యక్తి * రాబర్ట్ కింగ్స్‌మిల్ – అమెరికన్, ఫ్రెంచ్ విప్లవ యుద్ధాల సమయంలో రాయల్ నేవీలో అడ్మిరల్ * కింగ్ లూయిస్ XVI – ఫ్రాన్స్ రాజు, 1774–92 * జేమ్స్ మాడిసన్ – అమెరికా నాల్గవ అధ్యక్షుడు * శామ్యూల్ మైల్స్ – విప్లవ యుద్ధ జనరల్, ఫిలడెల్ఫియా మేయర్ * జేమ్స్ మన్రో – అమెరికా ఐదవ అధ్యక్షుడు * డేనియల్ పింక్నీ పార్కర్ – ప్రముఖ బోస్టన్ వ్యాపారి * జాన్ రాండోల్ఫ్ ఆఫ్ రోనోకే – వర్జీనియా కాంగ్రెస్ సభ్యుడు, సెనేటర్<ref name="Mantle 1929"/> * జాషువా రేనాల్డ్స్ – ఆంగ్ల కళాకారుడు * హెన్రీ రైస్ – బోస్టన్ వ్యాపారి, మసాచుసెట్స్ రాష్ట్ర శాసనసభ్యుడు<ref name="Mantle 1929"/> * జాన్ టేలోయ్ III – వర్జీనియా ప్లాంటర్, వాషింగ్టన్ డి.సి.లోని అక్టగాన్ హౌస్ బిల్డర్. * థామస్ టౌన్‌షెండ్, 1వ విస్కౌంట్ సిడ్నీ – న్యూ సౌత్ వేల్స్‌లోని సిడ్నీ, నోవా స్కోటియాలోని సిడ్నీ నగరాలకు ఇతని గౌరవార్థం పేరు పెట్టారు<ref name="Mantle 1929"/> * జాన్ ట్రంబుల్ – అమెరికన్ విప్లవ యుద్ధ కాలంలో కళాకారుడు * [[జార్జ్ వాషింగ్టన్]] – అమెరికా మొదటి అధ్యక్షుడు * మార్తా వాషింగ్టన్ – అమెరికా ప్రథమ మహిళ, జార్జ్ వాషింగ్టన్ భార్య * బెంజమిన్ వెస్ట్ – అమెరికన్ చిత్రకారుడు * జాన్ ఫిట్జ్‌గిబ్బన్, 1వ ఎర్ల్ ఆఫ్ క్లేర్ – అటార్నీ జనరల్, ఐర్లాండ్ లార్డ్ ఛాన్సలర్ * కేథరీన్ బ్రాస్ యేట్స్ – ఫిలడెల్ఫియా సోషలైట్ * జాన్ బిల్ రికెట్స్ – ఈక్వెస్ట్రియన్, ఫిలడెల్ఫియాలో రికెట్స్ సర్కస్ నాయకుడు * ఎలిసబెత్ మెర్రీ – ఆంథోనీ మెర్రీ భార్య 1805.<ref>{{Cite web|title=Red Digital de Colecciones de Museos de España - Museos|url=http://ceres.mcu.es/pages/ResultSearch?txtSimpleSearch=Elisabeth%20Merry&simpleSearch=0&hipertextSearch=1&search=simple&MuseumsSearch=&MuseumsRolSearch=1&listaMuseos=null|access-date=December 21, 2020|website=ceres.mcu.es|language=es}}</ref> ==పోర్ట్రెయిట్ గ్యాలరీ== <gallery mode="packed" heights="200"> File:William Woollett by Gilbert Stuart 1783.jpeg|''విలియం వూలెట్ చిత్రపటం'', 1783 File:Benjamin West by Gilbert Stuart 1783-84.jpg|''బెంజమిన్ వెస్ట్ చిత్రపటం'', 1783–84 File:Gilbert Stuart Sir Joshua Reynolds.jpg|''జాషువా రేనాల్డ్స్ చిత్రపటం'', 1784 File:Brooklyn Museum - Colonel Isaac Barré - Gilbert Stuart - overall.jpg|''ఐజాక్ బారే చిత్రపటం'', 1785 File:Gilbert Stuart (1755-1828) - John Philip Kemble - NPG 49 - National Portrait Gallery.jpg|జాన్ ఫిలిప్ కెంబల్, 1785 File:John Jones of Frankley.jpg|''జాన్ జోన్స్ ఆఫ్ ఫ్రాంక్లీ'', 1785, బర్మింగ్‌హామ్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్ File:Joseph Brant 2.jpg|మొహాక్ నాయకుడు జోసెఫ్ బ్రాంట్, 1785, లండన్ లోని బ్రిటిష్ మ్యూజియం File:1stEarlOfClare.jpg|''ఎర్ల్ ఆఫ్ క్లేర్ చిత్రపటం'', 1789 File:Gilbert Stuart - Catherine Brass Yates.jpg|''కేథరీన్ బ్రాస్ యేట్స్ చిత్రపటం'' 1793–94 File:Entry (1).jpeg|''హెన్రీ క్రూగర్ చిత్రపటం'', 1794 File:John Jay (Gilbert Stuart portrait).jpg|''జాన్ జే చిత్రపటం'', 1794 File:1794, Stuart, Gilbert, William Bayard.jpg|విలియం బేయార్డ్, 1794 File:HoratioGatesByStuart.jpeg|''హోరేషియో గేట్స్ చిత్రపటం'', 1794, మెట్రోపాలిటన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్ File:George Washington 1795.jpg|''గిబ్స్-చానింగ్-అవరీ పోర్ట్రెయిట్'', 1795, న్యూయార్క్ నగరంలోని మెట్రోపాలిటన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్ File:Gilbert Stuart - Martha Washington (Martha Dandridge Custis) - 1980.2 - Museum of Fine Arts.jpg|మార్తా వాషింగ్టన్, సుమారు 1796 File:Gilbert Stuart - George Washington (The Athenaeum Portrait) - Google Art Project.jpg|alt=వాషింగ్టన్ తల, భుజాల వివరణాత్మక పెయింటింగ్. సగానికి పైగా కాన్వాస్ ఖాళీగా ఉంది.|స్టువర్ట్ గీసిన అసంపూర్తి 1796 జార్జ్ వాషింగ్టన్ పెయింటింగ్, దీనినే ''ఎథీనియం పోర్ట్రెయిట్'' అని కూడా అంటారు, ఇది ఇతని అత్యంత ప్రసిద్ధ రచన File:Gilbert Stuart Portrait of Winthrop Sargent.jpg|విన్త్రోప్ సార్జెంట్, {{circa|1799–1805}} File:Gilbert Stuart, Horace Binney, 1800, NGA 30344.jpg|''హోరేస్ బిన్నీ'', {{circa|1800}} File:Samuel Smith (NPG).jpg|''శామ్యూల్ స్మిత్'', {{circa|1800}} File:Abigail Adams by Gilbert Stuart.jpg|అమెరికా రెండవ ప్రథమ మహిళ, అబిగైల్ ఆడమ్స్, సుమారు 1800–1815 File:John Adams A18236.jpg|అమెరికా రెండవ అధ్యక్షుడు, [[జాన్ ఆడమ్స్]] సుమారు 1800–1815 File:James Madison by Gilbert Stuart 1804.jpeg|అమెరికా నాల్గవ అధ్యక్షుడు, జేమ్స్ మాడిసన్, 1804 File:Dolley Madison.jpg|''డాలీ మాడిసన్ చిత్రపటం'', 1804 File:Anna Payne Cutts by Gilbert Stuart 1804.jpeg|ప్రథమ మహిళ డాలీ మాడిసన్ సోదరి అన్నా పేన్ కట్స్, 1804, వైట్ హౌస్ File:Eleanor Parke Custis Lewis.jpg|ఎలియనోర్ పార్కే కస్టిస్ లూయిస్, {{circa|1804}} File:John Carroll Gilbert Stuart.jpg|జాన్ కారోల్, అమెరికా మొదటి క్యాథలిక్ బిషప్, {{circa|1804}} File:Rosalie E. Stier Calvert and Caroline M. Calvert.jpg|రోసాలీ స్టియర్ కాల్‌వెర్ట్, ఆమె పెద్ద కుమార్తె కరోలిన్ మరియా, {{circa|1805}} File:WashingtonAtDorchesterHeightsByStuart.jpeg|''జార్జ్ వాషింగ్టన్ ఎట్ డోర్చెస్టర్ హైట్స్'', 1806, బోస్టన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ File:Commodore John Rodgers (NHaHC).jpg|''జాన్ రోడ్జర్స్'', {{circa|1810}} File:Gilbert Stuart, Samuel Alleyne Otis, 1811-1813, NGA 57542.jpg|''శామ్యూల్ అల్లిన్ ఓటిస్'', {{circa|1811–1813}} File:Gilbert Stuart - Major-General Henry Dearborn - 1913.793 - Art Institute of Chicago.jpg|''హెన్రీ డియర్‌బోర్న్ చిత్రపటం'', {{circa|1812}} File:Portrait of Commodore William Bainbridge - Gilbert Stuart.jpg|''విలియం బైన్‌బ్రిడ్జ్'', {{circa|1813}} File:Little Turtle.jpg|1814లో వాషింగ్టన్ దహనం చేయబడినప్పుడు కాలిపోయినట్లుగా భావించే గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ గీసిన కోల్పోయిన పోర్ట్రెయిట్ ఆధారంగా లిటిల్ టర్టిల్ లితోగ్రాఫ్ తయారుచేయబడింది.{{sfn|Carter|1987|pp=62–63}} File:Henry Rice MET DP208350.jpg|హెన్రీ రైస్, బోస్టన్ వ్యాపారి, మసాచుసెట్స్ రాష్ట్ర శాసనసభ్యుడు, {{circa|1815}} File:Macdono.jpg|థామస్ మాక్‌డొనాఫ్, {{circa|1815–1818}} File:John Trumbull Gilbert Stuart 1818.jpeg|అమెరికన్ కళాకారుడు జాన్ ట్రంబుల్, సుమారు 1818 File:John Quincy Adams by Gilbert Stuart, 1818.jpg|అమెరికా ఆరవ అధ్యక్షుడు, జాన్ క్విన్సీ ఆడమ్స్, 1818 File:Louisa Cathering Johnson Adams by Gilbert Stuart, 1821-26.jpg|అమెరికా ఆరవ ప్రథమ మహిళ, ''లూయిసా కేథరీన్ ఆడమ్స్'' సుమారు 1821–1826 File:Gilbert Stuart Thomas Jefferson.jpg|అమెరికా మూడవ అధ్యక్షుడు, [[థామస్ జెఫర్సన్]], సుమారు 1821 File:Gilbert Stuart, James Madison, c. 1821, NGA 56914.jpg|అమెరికా నాల్గవ అధ్యక్షుడు, జేమ్స్ మాడిసన్, సుమారు 1821 File:GSJamesMonroe.jpg|అమెరికా ఐదవ అధ్యక్షుడు, జేమ్స్ మన్రో, సుమారు 1820–1822 File:Gilbert Stuart - Bishop Jean-Louis Anne Magdelaine Lefebvre de Cheverus - 21.9 - Museum of Fine Arts.jpg|''జీన్-లూయిస్ లెఫెబ్రే డి చెవెరస్ చిత్రపటం'', 1823 File:Gilbert Stuart John Adams.jpg|అమెరికా రెండవ అధ్యక్షుడు, [[జాన్ ఆడమ్స్]], 1826 </gallery> ==మూలాలు== {{Reflist|30em|refs= <ref name="RIH Cemetery Commission">{{cite web|url=http://www.rihistoriccemeteries.org/newgravedetails.aspx?ID=155252 |title=Jane Stuart |year=2007 |website=Rhode Island Historical Cemetery Commission |access-date=February 16, 2017}}</ref> <ref name="RI Heritage Hall of Fame">{{cite web|url=http://www.riheritagehalloffame.org/inductees_detail.cfm?iid=643 |title=Jane Stuart | first=Patrick T. |last=Conley |year=2011 |website=Rhode Island Heritage Hall of Fame |access-date=February 16, 2017}}</ref> }} ===గ్రంథసూచి=== * {{cite book |last=Carter |first=Harvey Lewis |title=The Life and Times of Little Turtle: First Sagamore of the Wabash |url=https://archive.org/details/lifetimesoflittl0000cart |url-access=registration |publisher=University of Illinois Press |location=Urbana |year=1987 |isbn=0-252-01318-2}} * {{Cite book|last=Evans|first=Dorinda|title=The Genius of Gilbert Stuart|publisher=Princeton University Press|year=1999|isbn=0-691-05945-4}} * {{cite journal |last=Fielding |first=Mantle |title=Paintings by Gilbert Stuart not mentioned in Mason's Life of Stuart |journal=The Pennsylvania Magazine of History and Biography |year=1929 |volume=53 |issue=2 |jstor=20086696 |publisher=The Historical Society of Pennsylvania}} * {{cite book |last=McLanathan |first=Richard |title=Gilbert Stuart |location=New York |publisher=Harry N. Abrams, Inc. |year=1986 |isbn=9780810915015 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/gilbertstuart0000mcla }} * {{cite book |last=Mason |first=George C. |title=The Life and Works of Gilbert Stuart |publisher=Charles Scribner's Sons |location=New York |year=1879 |url=https://archive.org/stream/gri_33125001654470#page/n11/mode/2up}} *Park, Lawrence, John Hill Morgan, and Royal Cortissoz (1926). ''Gilbert Stuart : An Illustrated Descriptive List of His Works''. New York: W. E. Rudge. ==బయటి లింకులు== {{Commons|Gilbert Stuart|గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్}} *{{Art UK bio}} * [https://web.archive.org/web/20061019141619/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/index.shtm వాషింగ్టన్‌లోని నేషనల్ గ్యాలరీ ఆఫ్ ఆర్ట్‌లో గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్] * [https://web.archive.org/web/20100412000952/http://www.nga.gov/cgi-bin/pbio?29600 గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ జీవిత చరిత్ర, నేషనల్ గ్యాలరీ ఆఫ్ ఆర్ట్] * [https://www.metmuseum.org/art/collection/search?q=gilbert+stuart మెట్రోపాలిటన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్‌లో గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్] * [http://www.gilbertstuartmuseum.com/ గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ మ్యూజియం వెబ్‌సైట్] * [http://www.gilbert-stuart.org/ Gilbert-Stuart.org] గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ 155 పెయింటింగ్స్ * [http://www.artcyclopedia.com/artists/stuart_gilbert.html ఆర్ట్ సైక్లోపీడియాలో గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్] * [http://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=stuart%2C+gilbert&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500010392 యూనియన్ లిస్ట్ ఆఫ్ ఆర్టిస్ట్ నేమ్స్, గెట్టి వొకాబ్యులరీస్.] * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/74976 ''గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్''], ది మెట్రోపాలిటన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్ నుండి పూర్తి టెక్స్ట్ ఎగ్జిబిషన్ కేటలాగ్ {{Hall of Fame for Great Americans}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Stuart, Gilbert}} [[వర్గం:1755 జననాలు]] [[వర్గం:1828 మరణాలు]] [[వర్గం:18వ శతాబ్దపు అమెరికన్ చిత్రకారులు]] [[వర్గం:అమెరికన్ పోర్ట్రెయిట్ చిత్రకారులు]] [[వర్గం:రోడ్ ఐలాండ్ చిత్రకారులు]] 612ueid5q8p7ye74n4jojxy02sbv404 4955399 4955398 2026-09-09T13:18:21Z Kalasagary 107518 4955399 wikitext text/x-wiki {{Infobox artist|name=గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్|image=Gilbert Stuart Selfportrait.jpg|alt=వెనక్కి దువ్విన బూడిద రంగు జుట్టు, నల్లటి కోటు ధరించిన ఒక వృద్ధుడు|caption=స్వీయ చిత్రం, {{circa|1778}}|birth_name=గిల్బర్ట్ స్టీవర్ట్<ref>{{cite web|url=http://www.worcesterart.org/Collection/Early_American/Artists/stuart/biography/index.html|title=Gilbert Stuart (1775–1828)|publisher=Worcester Art Museum|access-date=February 4, 2008|archive-date=December 20, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151220160142/http://www.worcesterart.org/collection/Early_American/Artists/stuart/biography/index.html|url-status=dead}}</ref>|birth_date={{Birth date|1755|12|3}}|birth_place=సాండర్‌స్టౌన్, రోడ్ ఐలాండ్, బ్రిటీష్ అమెరికా|death_date={{Death date and age|mf=yes|1828|7|9|1755|12|3}}|death_place=బోస్టన్, మసాచుసెట్స్, అమెరికా|field=చిత్రలేఖనం|training=|movement=|works={{Plainlist| * ''జార్జ్ వాషింగ్టన్ (ది ఎథీనియం పోర్ట్రెయిట్)'' (1796) * ''జార్జ్ వాషింగ్టన్ (లాన్స్‌డౌన్ పోర్ట్రెయిట్)'' (1796) * ''వాఘన్ పోర్ట్రెయిట్'' (1795) * ''ది స్కేటర్'' (1782) * ''కేథరీన్ బ్రాస్ యేట్స్'' (1794) * ''జాన్ ఆడమ్స్'' (1824) }}|patrons=|influenced by=|influenced=|awards=}} '''గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్''' (డిసెంబర్ 3, 1755 – జూలై 9, 1828) రోడ్ ఐలాండ్ కాలనీలో జన్మించిన అమెరికన్ చిత్రకారుడు, అమెరికా అగ్రగామి పోర్ట్రెయిట్ చిత్రకారులలో ఒకరిగా విస్తృతంగా పరిగణించబడతాడు.<ref name="gsm">[http://www.gilbertstuartmuseum.com/ Park, 1926, vol. 1, p. 15. He was baptised without a middle name but occasionally adopted the middle name "Charles" when in London, apparently to connect himself with the last serious Stuart claimant to the British throne. See Dorinda Evans, ''Gilbert Stuart and the Impact of Manic Depression,'' Ashgate Publishing Ltd., 2013, p. 127. ]</ref> 1796లో ప్రారంభించిన [[జార్జ్ వాషింగ్టన్]] అసంపూర్తి చిత్రపటం ఇతను గీసిన అత్యంత ప్రసిద్ధ చిత్రం, దీనిని సాధారణంగా ''ఎథీనియం పోర్ట్రెయిట్'' అని పిలుస్తారు. స్టువర్ట్ అసలు చిత్రాన్ని తన వద్దే ఉంచుకుని అమెరికా, విదేశాలలోని పోషకులు అప్పగించిన అనేక కాపీలను చిత్రించడానికి దానిని ఉపయోగించాడు. ఈ చిత్రంలో ఉన్న జార్జ్ వాషింగ్టన్ చిత్రం ఒక శతాబ్దానికి పైగా అమెరికా ఒక డాలర్ బిల్లుపై,<ref name="gsm" /> 19వ శతాబ్దం, 20వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో వివిధ పోస్టేజ్ స్టాంపులపై కనిపించింది.<ref>{{cite web|title=10-cent Washington|url=http://arago.si.edu/index.asp?con=1&cmd=1&tid=2027665|access-date=August 26, 2015|publisher=Smithsonian National Postal Museum}}</ref> మొదటి ఆరుగురు అమెరికా అధ్యక్షులతో సహా సుమారు 1,000 మంది చిత్రపటాలను స్టువర్ట్ రూపొందించాడు.<ref name="gsm2">{{cite web|title=Gilbert Stuart Birthplace|url=http://geocities.com/Heartland/Hills/6365/stuarthist.html|url-status=bot: unknown|archive-url=https://web.archive.org/web/20051116085146/http://geocities.com/Heartland/Hills/6365/stuarthist.html|archive-date=November 16, 2005|access-date=October 10, 2010}}, ''The Story of Gilbert Stuart''. Woonsocket Connection. Retrieved July 25, 2007.</ref> ఇతను గీసిన చిత్రాలు నేడు అమెరికా, యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్ అంతటా ఉన్న ఆర్ట్ మ్యూజియంలలో చూడవచ్చు. న్యూయార్క్ నగరంలోని మెట్రోపాలిటన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్, ఫ్రిక్ కలెక్షన్, వాషింగ్టన్ డి.సి.లోని నేషనల్ గ్యాలరీ ఆఫ్ ఆర్ట్, ఫిలడెల్ఫియాలోని ఫిలడెల్ఫియా మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్, లండన్‌లోని నేషనల్ పోర్ట్రెయిట్ గ్యాలరీ, మసాచుసెట్స్‌లోని వోర్సెస్టర్ ఆర్ట్ మ్యూజియం, బోస్టన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ వీటిలో ఉన్నాయి.<ref name="artmus">[http://www.artcyclopedia.com/artists/stuart_gilbert.html Gilbert Stuart] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080720014349/http://www.artcyclopedia.com/artists/stuart_gilbert.html|date=July 20, 2008}}. [[ArtCyclopedia]]. Paintings in Museums and Public Art Galleries. Retrieved July 24, 2007. ==జీవిత చరిత్ర== ===తొలినాళ్ల జీవితం=== [[దస్త్రం:Gilbert_Stuart_birthplace_and_barn.jpg|alt=సాధారణమైన, రెండంతస్తుల చెక్క ఇల్లు. రెండు తలుపులు నేరుగా ముందు లాన్‌లోకి తెరచుకుంటాయి.|thumb|సాండర్‌స్టౌన్ లోని స్టువర్ట్ జన్మస్థలం]] [[దస్త్రం:Portrait_of_Dr._William_Hunter's_Spaniels_(cropped).jpg|thumb|విలియం హంటర్స్ స్పానియల్స్ చిత్రపటం, {{circa|1770}}]] స్టువర్ట్ డిసెంబర్ 3, 1755న కాలనీ ఆఫ్ రోడ్ ఐలాండ్ అండ్ ప్రొవిడెన్స్ ప్లాంటేషన్స్‌లోని నార్త్ కింగ్‌స్టౌన్ గ్రామమైన సాండర్‌స్టౌన్‌లో జన్మించాడు, ఏప్రిల్ 11, 1756న ఓల్డ్ నర్రాగన్‌సెట్ చర్చిలో బాప్టిజం పొందాడు.<nowiki><ref name="ONC"></nowiki>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=I9IYAAAAYAAJ&q=Old+Narragansett+Church&pg=PA24|title=The Old Narragansett Church (St. Paul's): Built A.D. 1707. A Constant Witness to Christ and His Church|date=1915|publisher=Committee of Management|page=15|access-date=July 14, 2015}}</ref><ref name="Stuart Museum">{{cite web|title=Gilbert Stuart|url=http://www.gilbertstuartmuseum.com/gilbertstuart.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20101006043550/http://www.gilbertstuartmuseum.com/gilbertstuart.htm|archive-date=October 6, 2010|access-date=October 11, 2010|publisher=The Gilbert Stuart Museum}}</ref> ముక్కుపొడుము తయారీ పరిశ్రమలో పనిచేస్తున్న స్కాటిష్ వలసదారు గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్,<ref>{{cite web|title=Gilbert Stuart|url=http://www.nndb.com/people/313/000049166/|access-date=July 25, 2007|website=NNDB}}</ref> రోడ్ ఐలాండ్‌లోని మిడిల్‌టౌన్‌కు చెందిన ప్రముఖ భూస్వామ్య కుటుంబ సభ్యురాలు ఎలిజబెత్ ఆంథోనీ స్టువర్ట్ దంపతులకు ఇతను మూడవ సంతానం.<ref name="gsm2" /> అమెరికాలో మొదటి ముక్కుపొడుము మిల్లు స్టువర్ట్ తండ్రికి ఉండేది, ఇది కుటుంబ నివాస భవనం నేలమాళిగలో ఉండేది.<ref>McLanathan 1986, p. 13.</ref> ఆరేళ్ల వయసులో స్టువర్ట్ రోడ్ ఐలాండ్‌లోని న్యూపోర్ట్‌కు మారాడు, అక్కడ ఇతని తండ్రి వ్యాపార రంగంలో పనిచేశాడు. న్యూపోర్ట్‌లో ఇతను మొదటిసారిగా చిత్రకారుడిగా గొప్ప ప్రతిభ కనబరిచాడు.<ref>[http://www.gilbertstuartmuseum.com/index.htm Gilbert Stuart Birthplace] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070814002303/http://www.gilbertstuartmuseum.com/index.htm|date=August 14, 2007}}. ''Gilbert Stuart''. Retrieved July 28, 2007.</ref> 1770లో స్థానిక పోషకుల చిత్రపటాలను గీయడానికి వలసరాజ్యాలను సందర్శించడానికి వచ్చిన స్కాటిష్ కళాకారుడు కాస్మో అలెగ్జాండర్ పరిచయమయ్యాడు, అతడు స్టువర్ట్‌కు గురువుగా మారాడు.<ref>{{cite web|title=Gilbert Stuart, Newport and Edinburgh (1755–1775)|url=http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/newport.shtm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160903053009/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/newport.shtm|archive-date=September 3, 2016|access-date=July 12, 2016|publisher=National Gallery of Art}}</ref><ref name="Stuart, Redwood">{{cite web|title=Gilbert Stuart|url=http://www.redwoodlibrary.org/notables/stuart.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110427163532/http://www.redwoodlibrary.org/notables/stuart.htm|archive-date=April 27, 2011|access-date=October 11, 2010|publisher=Redwood Library and Athenæum, Newport Rhode Island}}</ref> అలెగ్జాండర్ మార్గదర్శకత్వంలో 14 ఏళ్ల వయసులో స్టువర్ట్ ''డాక్టర్ హంటర్స్ స్పానియల్స్'' చిత్రపటాన్ని చిత్రించాడు; ఇది నేడు న్యూపోర్ట్‌లోని హంటర్ హౌస్ మాన్షన్‌లో వేలాడుతోంది.<ref name="Stuart Museum" /> 1771లో స్టువర్ట్ తన చదువును పూర్తి చేయడానికి అలెగ్జాండర్‌తో కలిసి స్కాట్లాండ్‌కు వెళ్లాడు; కానీ అలెగ్జాండర్ ఒక సంవత్సరం తర్వాత ఎడిన్‌బర్గ్‌లో మరణించాడు. స్టువర్ట్ జీవనోపాధి కోసం, తన చిత్రలేఖన వృత్తిని కొనసాగించడానికి ప్రయత్నించాడు, కానీ ప్రయోజనం లేకపోవడంతో 1773లో తిరిగి న్యూపోర్ట్‌కు వచ్చాడు.<ref name="Stuart, Germantown">{{cite web|title=Gilbert Stuart|url=http://www.ushistory.org/germantown/people/stuart.htm|access-date=October 11, 2010|publisher=Germantown, Portrait Artist}}</ref> <nowiki>===ఇంగ్లాండ్, ఐర్లాండ్===</nowiki> [[దస్త్రం:GSskater.jpg|alt=చేతులు కట్టుకుని, హుందాగా అడుగులు వేస్తూ అద్భుతమైన దుస్తులు ధరించిన యువకుడు.|thumb|''ది స్కేటర్'', సర్ విలియం గ్రాంట్ 1782 చిత్రపటం]] అమెరికన్ విప్లవం, దాని సామాజిక అంతరాయాల కారణంగా పోర్ట్రెయిట్ చిత్రకారుడిగా స్టువర్ట్ అవకాశాలు ప్రమాదంలో పడ్డాయి. ఇతను దేశభక్తుడైనప్పటికీ,<ref>Evans 1999, p. 10</ref> జాన్ సింగిల్టన్ కోప్లీని ఆదర్శంగా తీసుకుని 1775లో ఇంగ్లాండ్‌కు వెళ్లాడు.<ref name="lon">[http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/london.shtm National Gallery of Art] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070901231443/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/london.shtm|date=September 1, 2007}}. ''Gilbert Stuart''. London (1775–1787). Retrieved July 31, 2007.</ref> ఈ కాలంలో ఇతని చిత్రలేఖన శైలి అలెగ్జాండర్ నుండి నేర్చుకున్న కఠినమైన, సరళ శైలిని దాటి అభివృద్ధి చెందడం ప్రారంభించింది.<ref>[https://web.archive.org/web/20070930033456/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/newport.shtm National Gallery of Art]. Retrieved November 24, 2019.</ref> వృత్తిని కొనసాగించడంలో ఇతను మొదట విఫలమయ్యాడు, కానీ 1777లో బెంజమిన్ వెస్ట్‌కు శిష్యుడిగా మారి తదుపరి ఆరు సంవత్సరాలు అతని వద్ద చదువుకున్నాడు. ఈ అనుబంధం లాభదాయకంగా మారింది, స్టువర్ట్ 1777 వసంతకాలంలో రాయల్ అకాడమీలో మొదటిసారిగా తన చిత్రాలను ప్రదర్శించాడు.<ref name="Grove">Christman, M., & Barlow, M. (2003). Stuart [Stewart], Gilbert. Grove Art Online. Retrieved November 29, 2019.</ref> సర్ విలియం గ్రాంట్ చిత్రపటమైన ''ది స్కేటర్''కు లభించిన ప్రశంసల కారణంగా 1782 నాటికి స్టువర్ట్ విజయం సాధించాడు. ఇది స్టువర్ట్ గీసిన మొదటి పూర్తి-నిడివి చిత్రపటం, ఒక ప్రత్యర్థి అభిప్రాయం ప్రకారం "ముఖాన్ని పోలికతో గీయగలడు కానీ శరీరాకృతి విషయానికి వస్తే ఐదవ బటన్ కిందకు గీయలేడు" అనే అప్పటి ప్రబలమైన అభిప్రాయాన్ని ఇది తప్పుగా నిరూపించింది.<ref name="Oxfordartonline">Christman, Margaret C. S. "Stuart, Gilbert." In ''Grove Art Online. Oxford Art Online''. Retrieved October 1, 2012</ref> "ఒక్క చిత్రంతో అకస్మాత్తుగా కీర్తి శిఖరాలకు చేరుకున్నాను" అని స్టువర్ట్ స్వయంగా చెప్పుకున్నాడు.<ref>[http://www.nga.gov/collection/gallery/gg59/gg59-39729.html National Gallery of Art] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141129053342/http://www.nga.gov/collection/gallery/gg59/gg59-39729.html|date=November 29, 2014}}.''The Skater (Portrait of William Grant), 1782''. Retrieved November 23, 2014.</ref> ప్రసిద్ధ ఆంగ్ల కళాకారులు జాషువా రేనాల్డ్స్, థామస్ గెయిన్స్‌బరో చిత్రాలకు మాత్రమే ఇతని చిత్రాల కన్నా ఎక్కువ ధరలు ఉండేవి. ఇతనికి అనేక ఆర్డర్లు వచ్చినప్పటికీ, ఆర్థిక విషయాలలో నిర్లక్ష్యంగా వ్యవహరించేవాడు, అప్పుల పాలు కావడంతో జైలుకు వెళ్ళే ప్రమాదంలో పడ్డాడు. 1787లో ఐర్లాండ్‌లోని డబ్లిన్‌కు పారిపోయాడు, అక్కడ కూడా అంతే ఉత్సాహంగా చిత్రాలు గీస్తూ అప్పులు కూడా కూడగట్టుకున్నాడు.<ref>[http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/dublin.shtm National Gallery of Art] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070609070123/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/dublin.shtm|date=June 9, 2007}}. ''Gilbert Stuart''. Dublin (1787–1793). Retrieved July 31, 2007.</ref> <nowiki>===న్యూయార్క్ నగరం, ఫిలడెల్ఫియా===</nowiki> బ్రిటన్, ఐర్లాండ్‌లలో తన 18 ఏళ్ల నివాసాన్ని 1793లో ముగించుకుని, అనేక అసంపూర్తి చిత్రాలను అక్కడే వదిలేసి వచ్చాడు. జార్జ్ వాషింగ్టన్ చిత్రపటాన్ని గీయడం, దానిని ఒక చెక్కే కళాకారుడి (ఎన్‌గ్రేవర్) ద్వారా పునరుత్పత్తి చేయించి ఆ అమ్మకాల ద్వారా తన కుటుంబ పోషణ చూసుకోవాలనే ప్రత్యేక లక్ష్యంతో తిరిగి అమెరికాకు వచ్చాడు.<ref>Park et al. (1926), p. 44.</ref> కొంతకాలం న్యూయార్క్ నగరంలో స్థిరపడి, తనను వాషింగ్టన్ దృష్టికి తీసుకువెళ్లగల పలుకుబడి ఉన్న వ్యక్తుల చిత్రపటాలను గీయడం ప్రారంభించాడు.<ref name="Grove" /> 1794లో రాజనీతిజ్ఞుడు జాన్ జే చిత్రాన్ని గీశాడు, అతని ద్వారా వాషింగ్టన్‌కు ఒక పరిచయ లేఖను పొందాడు. 1795లో స్టువర్ట్ ఫిలడెల్ఫియాలోని జర్మన్‌టౌన్ ప్రాంతానికి మారి అక్కడ ఒక స్టూడియోను ప్రారంభించాడు,<ref>{{cite web|title=Gilbert Stuart&nbsp;– Washington|url=http://www.americanrevolution.org/washstu.html|access-date=November 25, 2007|publisher=americanrevolution.org}}</ref><ref>{{cite web|title=George Washington|url=http://www.npg.si.edu/exh/hall2/georges.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20071103171403/http://www.npg.si.edu/exh/hall2/georges.htm|archive-date=November 3, 2007|access-date=November 25, 2007|publisher=Smithsonian Institution}}</ref> ఆ సంవత్సరం చివరలో వాషింగ్టన్ అతనికి మోడల్‌గా నిలిచాడు.<ref name="Grove" /> [[దస్త్రం:George_Washington_engraving_by_G.F.C._Smillie.png|thumb|జార్జ్ ఫ్రెడరిక్ కమింగ్ స్మిల్లీ ద్వారా జార్జ్ వాషింగ్టన్ చెక్కబడిన చిత్రం]] [[దస్త్రం:Gilbert_Stuart_-_George_Washington_(Lansdowne_Portrait)_-_Google_Art_Project.jpg|thumb|జార్జ్ వాషింగ్టన్ లాన్స్‌డౌన్ పోర్ట్రెయిట్, 1796]] స్టువర్ట్ వాషింగ్టన్‌ను వరుసగా ప్రసిద్ధ చిత్రపటాలుగా గీశాడు, వాటిలో ప్రతి ఒక్కటి కాపీల డిమాండ్‌కు దారితీసి సంవత్సరాల పాటు అతన్ని బిజీగా ఉంచి అధిక ఆదాయాన్ని అందించింది.<ref>[http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/philadelphia.shtm National Gallery of Art] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100410110519/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/philadelphia.shtm|date=April 10, 2010}}. ''Gilbert Stuart''. Philadelphia (1794–1803). Retrieved July 31, 2007.</ref> ఈ చిత్రాలలో అత్యంత ప్రసిద్ధమైనది ''ఎథీనియం పోర్ట్రెయిట్'', ఇది అమెరికా ఒక డాలర్ బిల్లుపై ముద్రించబడింది. స్టువర్ట్ దీనిని సుమారు 50 కాపీలు గీశాడు.<ref>[https://www.mountvernon.org/george-washington/artwork/george-washington-portrait-by-gilbert-stuart/ "George Washington Portrait by Gilbert Stuart"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190710030756/https://www.mountvernon.org/george-washington/artwork/george-washington-portrait-by-gilbert-stuart/|date=July 10, 2019}}, www.mountvernon.org. Retrieved September 14, 2019.</ref> కానీ అసలు చిత్రాన్ని పూర్తి చేయకుండా వదిలేశాడు. వాషింగ్టన్ ముఖాన్ని పూర్తి చేసిన తర్వాత, కాపీలు చేయడానికి దానిని తన వద్దే ఉంచుకుని ఒక్కొక్కటి 100 డాలర్లకు విక్రయించాడు. తద్వారా 1828లో ఇతను మరణించే సమయానికి అసలు చిత్రపటం అసంపూర్తి స్థితిలోనే ఉండిపోయింది.<ref name="Athenaeum">{{cite web|author=Wallechinsky, David and Irving Wallace|title=Unfinished Art: Gilbert Stuart's Portrait of George Washington|url=http://www.trivia-library.com/c/unfinished-art-gilbert-stuart-portrait-of-george-washington.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20200801020731/http://www.trivia-library.com/c/unfinished-art-gilbert-stuart-portrait-of-george-washington.htm|archive-date=August 1, 2020|access-date=April 21, 2008|work=The People's Almanac|publisher=Trivia-Library.com}}</ref> అమెరికా బ్యూరో ఆఫ్ ఎన్‌గ్రేవింగ్ అండ్ ప్రింటింగ్‌లో ఎన్‌గ్రేవర్ అయిన జార్జ్ ఫ్రెడరిక్ కమింగ్ స్మిల్లీ ఈ పెయింటింగ్ ఎచింగ్‌ను తయారు చేశాడు, ఇది అనేక బ్యాంకు నోట్లపై ఉపయోగించబడింది. 1899నాటి 2 డాలర్ల సిల్వర్ సర్టిఫికెట్, ఒక డాలర్ నోటు (1918 నుండి 2023) పై ఈ పోర్ట్రెయిట్ కనిపిస్తుంది. దశాబ్దాల పాటు (1918 నుండి 2023) అమెరికా ఒక డాలర్ బిల్లులపై ఈ చిత్రం ప్రదర్శించబడింది.<ref name="Schöne">{{cite news|url=https://www.geldscheine-online.com/post/g-f-c-smillie-der-beste-graveur-seiner-zeit|title=G. F. C. Smillie - Der beste Graveur seiner Zeit|last1=Schöne|first1=Michael H.|date=December 19, 2023|work=geldscheine-online|access-date=September 20, 2024|language=de}}</ref> ఈ చిత్రాన్ని 1980లో నేషనల్ పోర్ట్రెయిట్ గ్యాలరీ, బోస్టన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ సంయుక్తంగా కొనుగోలు చేశాయి, ఇది సాధారణంగా నేషనల్ పోర్ట్రెయిట్ గ్యాలరీలో ప్రదర్శనలో ఉంటుంది.<ref>[http://www.mfa.org/collections/object/george-washington-34341 Museum of Fine Arts, Boston, ''George Washington''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170809171939/http://www.mfa.org/collections/object/george-washington-34341|date=August 9, 2017}} Accessed December 12, 2014.</ref><ref>[http://npgportraits.si.edu/eMuseumNPG/code/emuseum.asp?emu_action=collectionnpg&collection=4504&collectionname=NPGAmerica%27s%20Presidents&currentrecord=1&moduleid=3&newprofile=NPG&searchdesc=America%27s%20Presidents: National Portrait Gallery Collections Search, p. 9.] Accessed December 12, 2014.</ref> వాషింగ్టన్ కు సంబంధించిన మరో ప్రసిద్ధ చిత్రం పూర్తి-నిడివి గల ''లాన్స్‌డౌన్ పోర్ట్రెయిట్'', ఇది ప్రస్తుతం నేషనల్ పోర్ట్రెయిట్ గ్యాలరీలో ఉంది. దీని చారిత్రక ప్రాముఖ్యతకు దాదాపు సమానంగా దీని ఆధారంగా రూపొందించిన ప్రారంభ ఫోర్జరీ చిత్రం వైట్ హౌస్ కోసం కొనుగోలు చేయబడింది. 1812 యుద్ధంలో వాషింగ్టన్ దహనం చేయబడినప్పుడు ప్రథమ మహిళ డాలీ మాడిసన్, అధ్యక్షుడు జేమ్స్ మాడిసన్ బానిసలలో ఒకరైన పాల్ జెన్నింగ్స్ కృషితో ఈ చిత్రం రక్షించబడింది. అసలు చిత్రపటం మూడు ప్రతిరూపాలను స్టువర్ట్ స్వయంగా గీసినట్లుగా అంగీకరించారు.<ref>[http://www.artnews.com/2004/10/01/the-white-house-washington/ Evans, Dorinda, "William Winstanley (fl 1791-1808): Gilbert Stuart's Shadow and a Swindling Genius]", ''The British Art Journal'', XX, no. 3, Winter 2019/2020, 98-101.</ref> ఇతర కళాకారులు అదనపు కాపీలను చిత్రించారు.<ref>[http://artandhistory.house.gov/highlights.aspx?action=view&intID=351 Office of the Clerk, U.S. House of Representatives, ''Artist Gilbert Stuart's portraits of George Washington''.] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120915082823/http://artandhistory.house.gov/highlights.aspx?action=view&intID=351|date=September 15, 2012}} Accessed: May 11, 2012.</ref> 1803లో స్టువర్ట్ వాషింగ్టన్ డి.సి.లో ఒక స్టూడియోను ప్రారంభించాడు.<ref>[http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/washington.shtm National Gallery of Art] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070607225553/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/washington.shtm|date=June 7, 2007}}. ''Gilbert Stuart''. Washington, D.C. (1803–1805). Retrieved July 31, 2007.</ref> 1800లో థామస్ జెఫర్సన్ ఒక చిత్రపటం కోసం స్టువర్ట్‌కు 100 డాలర్లు చెల్లించాడు కానీ దానిని ఎప్పుడూ అందుకోలేదు, ఎందుకంటే 1805లో 1800నాటి పోర్ట్రెయిట్‌పైనే స్టువర్ట్ జెఫర్సన్ మరొక చిత్రాన్ని గీశాడు. 1821లో స్టువర్ట్ "ఎడ్జ్‌హిల్" పోర్ట్రెయిట్‌గా పిలువబడే 1805 చిత్రపటం కాపీని జెఫర్సన్‌కు పంపాడు. 1853లో అగ్నిప్రమాదంలో దెబ్బతినే వరకు అసలు 1805 చిత్రం జేన్ స్టువర్ట్ సేకరణలో భాగంగా ఉంది. 1937లో ఓర్లాండ్ కాంప్‌బెల్ 1805 చిత్రాన్ని కొనుగోలు చేసి సత్యాన్ని కనుగొన్నాడు.<ref>{{cite web|date=1958|title=The Case of the Missing Portrait|url=https://archive.org/details/americanheritageket00ketc/page/62/mode/2up|publisher=American Heritage Magazine April 1958 Volume IX Number 3}} access date May 14, 2025</ref> జూన్ 1959లో కాంప్‌బెల్ అమ్హెర్స్ట్ కళాశాలలో 1800/1805 పోర్ట్రెయిట్, "కోల్పోయిన" 1800 చిత్రపటం పునర్నిర్మాణాన్ని ప్రదర్శించాడు.<ref>{{cite web|title=2 Jefferson Paintings go on Exhibt|url=https://chroniclingamerica.loc.gov/lccn/sn83045462/1959-06-12/ed-1/seq-48/#date1=1959&index=0&rows=20&words=Campbell+Orland&searchType=basic&sequence=0&state=&date2=1959&proxtext=Orland+Campbel&y=11&x=11&dateFilterType=yearRange&page=1|publisher=Evening star. Washington DC [volume], June 12, 1959, Page C-10, Image 48}}access date May 14, 2025</ref> "ది లాస్ట్ పోర్ట్రెయిట్స్ ఆఫ్ థామస్ జెఫర్సన్ పెయింటెడ్ బై గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ రికవర్డ్ అండ్ స్టడీడ్ బై ఓర్లాండ్ అండ్ కోర్ట్నీ కాంప్‌బెల్" (1959) అనే కథనాన్ని కూడా కాంప్‌బెల్ ప్రచురించాడు. ===బోస్టన్, 1805–1828=== విమర్శకుల ప్రశంసలు, ఆర్థిక ఇబ్బందుల మధ్య స్టువర్ట్ 1805లో బోస్టన్‌లోని డెవాన్‌షైర్ స్ట్రీట్‌కు మారాడు.<ref>{{cite book|title=The Boston Directory|year=1813|page=237|url=http://cdm.bostonathenaeum.org/cdm/ref/collection/p16057coll32/id/9|publisher=E. Cotton|location=Boston}}</ref> డాగెట్స్ రిపోజిటరీ ఆఫ్ ఆర్ట్స్,<ref>''Daily Advertiser'', March 2, 1822</ref> జూలియన్ హాల్‌లో తన చిత్రాలను స్థానికంగా ప్రదర్శించాడు.<ref>''Boston Commercial Gazette'', December 1, 1825</ref> ఊహించినట్లుగానే జాన్ ట్రంబుల్, థామస్ సుల్లీ, వాషింగ్టన్ ఆల్‌స్టన్, జాన్ వాండర్‌లిన్ వంటి ఇతర అమెరికన్ కళాకారులు ఇతని సలహా కోసం వస్తుండేవారు.<ref name="Oxfordartonline" /> ===వ్యక్తిగత జీవితం=== [[File:Sarah Goodridge - Gilbert Stuart - Google Art ProjectFXD.jpg|thumb|right|సారా గుడ్రిడ్జ్ గీసిన స్టువర్ట్ చిత్రపటం, {{circa|1825}}]] స్టువర్ట్ 1786 సెప్టెంబర్ ప్రాంతంలో షార్లెట్ కోట్స్‌ను వివాహం చేసుకున్నాడు; ఆమె ఇతని కంటే 13 సంవత్సరాలు చిన్నది, "అత్యంత అందమైనది".<ref>Quote from Jane Stuart in Evans 2013, p. 14.</ref> వీరికి 12 మంది పిల్లలు పుట్టారు, వారిలో 1815 నాటికి ఐదుగురు మరణించారు, మరో ఇద్దరు యవ్వనంలో మరణించారు. వీరి కుమార్తె జేన్ స్టువర్ట్ (1812-1888) కూడా చిత్రకారిణి. ఆమె తన తండ్రి గీసిన అనేక పెయింటింగ్స్, బోస్టన్, న్యూపోర్ట్ లోని తన స్టూడియోలలో గీసిన తన ప్రతిరూపాలను విక్రయించింది.<ref>{{cite web|url=http://www.newporthistory.org/2013/history-bytes-jane-stuart/|title=History Bytes: Jane Stuart|date=October 22, 2013 |publisher=Newport Historical Society|access-date=August 26, 2015}}</ref> 2011లో ఆమెను రోడ్ ఐలాండ్ హెరిటేజ్ హాల్ ఆఫ్ ఫేమ్ ఉమెన్ ఇండక్టీస్‌లోకి చేర్చారు.<ref name="RI Heritage Hall of Fame" /> 1824లో స్టువర్ట్ పక్షవాతానికి గురయ్యాడు, అయినప్పటికీ 72 ఏళ్ల వయసులో 1828 జూలై 9న బోస్టన్‌లో మరణించే వరకు రెండు సంవత్సరాల పాటు చిత్రాలు గీస్తూనే ఉన్నాడు.<ref>McLanathan 1986, p. 148.</ref> బోస్టన్ కామన్‌లోని సెంట్రల్ బరియల్ గ్రౌండ్‌లో అతని అంత్యక్రియలు జరిగాయి. మరణించే సమయానికి తన కుటుంబాన్ని అప్పుల ఊబిలో వదిలేశాడు, భార్య, కుమార్తెలు కనీసం ఒక సమాధి స్థలాన్ని కొనుగోలు చేయలేకపోయారు. అందువల్ల ఇతనిని స్థానిక వడ్రంగి బెంజమిన్ హౌలాండ్ నుండి చౌకగా కొనుగోలు చేసిన గుర్తు తెలియని సమాధిలో పాతిపెట్టారు.<ref>McLanathan 1986, p. 150.</ref> 10 సంవత్సరాల తర్వాత ఇతని కుటుంబం ఆర్థిక ఇబ్బందుల నుండి కోలుకుంది, అతని మృతదేహాన్ని న్యూపోర్ట్‌లోని కుటుంబ స్మశానవాటికకు తరలించాలని వారు ప్లాన్ చేశారు. కానీ వారికి సమాధి ఉన్న ఖచ్చితమైన స్థలం గుర్తులేదు, దానివలన ఎన్నటికీ తరలించలేదు.<ref>Wolpaw, Jim. ''Gilbert Stuart: A Portrait from Life (9-Minute Trailer)''. Documentary.</ref> న్యూపోర్ట్‌లోని కామన్ బరియింగ్ గ్రౌండ్‌లో స్టువర్ట్, ఇతని భార్య, వారి పిల్లల స్మారక చిహ్నం ఉంది.<ref name="RIH Cemetery Commission" /> ఇతని కుటుంబానికి ఆర్థిక సహాయం అందించే ప్రయత్నంలో బోస్టన్ ఎథీనియం 1828 ఆగస్టులో స్టువర్ట్ చిత్రాల ప్రయోజన ప్రదర్శనను నిర్వహించింది. విమర్శకుల ప్రశంసలు అందుకున్న, చక్కటి ఆదరణ పొందిన ఈ ఎగ్జిబిషన్ కోసం 250కి పైగా చిత్రపటాలు అరువుగా తీసుకున్నారు. ఇతను గీసిన 1796 నాటి అసంపూర్తి ''ఎథీనియం'' వాషింగ్టన్ పోర్ట్రెయిట్ మొదటి బహిరంగ ప్రదర్శనకు కూడా ఇది వేదికైంది.<ref>Swan, Mabel Munson ''The Athenæum Gallery 1827–1873: The Boston Athenæum as an Early Patron of Art'' (Boston: The Boston Athenæum, 1940) pp. 62–73</ref> ==వారసత్వం== తన కెరీర్ ముగిసే సమయానికి, గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ 1,000 మందికి పైగా అమెరికన్ రాజకీయ, సామాజిక వ్యక్తుల చిత్రపటాలను చిత్రించాడు.<ref> {{cite web |url = http://www.gilbertstuartmuseum.com/gilbertstuart.htm |title = Gilbert Stuart |publisher = Gilbert Stuart Museum |access-date = July 16, 2009 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20101006043550/http://www.gilbertstuartmuseum.com/gilbertstuart.htm |archive-date = October 6, 2010 }} </ref> ఇతని చిత్రాలలోని జీవకళ, సహజత్వానికి ప్రశంసలు అందుకున్నాడు, ఇతని మోడల్స్ కూడా అతని సాంగత్యాన్ని ఆస్వాదించారు. జాన్ ఆడమ్స్ ఈ విధంగా అన్నాడు: {{Blockquote|సాధారణంగా చెప్పాలంటే చిత్రపటం గీయించుకోవడం కంటే కఠినమైన తపస్సు మరొకటి లేదు. మీరు నిర్బంధించబడిన, అసహజమైన స్థితిలో కూర్చోవాలి, అది మన సహనానికి పరీక్ష. కానీ నేను జనవరి మొదటి తేదీ నుండి డిసెంబర్ చివరి తేదీ వరకు స్టువర్ట్ వద్ద మోడల్ గా కూర్చోవడానికి ఇష్టపడతాను, ఎందుకంటే అతను నన్ను నాకు నచ్చినట్లుగా చేయనిస్తాడు, తన మాటలతో నన్ను నిరంతరం వినోదపరుస్తాడు.<ref>McLanathan 1986, p. 147.</ref>}} స్కెచ్‌ల సహాయం లేకుండా నేరుగా కాన్వాస్‌పై చిత్రించడం ప్రారంభించడానికి స్టువర్ట్ పేరుగాంచాడు. తన శిష్యుడు మాథ్యూ హారిస్ జౌట్‌కు ఇచ్చిన సలహా ద్వారా అతని విధానాన్ని సూచించాడు: "రంగులు వాడటంలో ఎప్పుడూ పొదుపుగా ఉండవద్దు, మీ చిత్రాలను రంగులతో నింపండి, కానీ మీ రంగులను వీలైనంత విడిగా ఉంచండి. వాటిని కలపవద్దు, రంగులు కలిపితే స్పష్టమైన, అందమైన ప్రభావం నాశనం అవుతుంది."<ref name="Oxfordartonline" /> రంగులు కలగలిసిపోకుండా ఉండటానికి ఇది అతిశయోక్తి అయినప్పటికీ, స్టువర్ట్ వేసిన రంగులు అద్భుతంగా తాజాదనాన్ని కలిగి ఉండేవి. స్టువర్ట్ అద్భుతమైన ప్రతిభలో భాగంగా, రంగు కింద నుండి వచ్చే కాంతితో "ప్రకాశవంతమైన, పారదర్శకమైన చర్మం" ప్రభావాన్ని తెలియజేసే అసాధారణ సామర్థ్యం అతనికి ఉంది. ఆ ముఖం ప్రాణంతో ఉన్నట్లుగా అనిపించేది, ఇతని రంగుల అందం సమకాలీనులకు ఆధ్యాత్మిక అనుభూతిని తెలియజేసేది.<ref>Evans 1999, pp. 28, 56, 95-96 (quote), 105-06, 110, 118.</ref> హెచ్చుతగ్గులు ఉన్నప్పటికీ, అతను ఆశ్చర్యపరిచేంత బలమైన పోలికలను తీసుకురాగలడు.<ref>Evans 1999, pp. 27, 56. For uneven, see Evans 2013, pp. 18-19, 69-73, 82-84, 148.</ref> 1825 ప్రాంతంలో జాన్ హెన్రీ ఐజాక్ బ్రోవెరే స్టువర్ట్ లైఫ్ మాస్క్‌ను సృష్టించాడు.<ref>Charles Henry Hart. Browere's life masks of great Americans. Printed at the De Vinne Press for Doubleday and McClure Company, 1899. [https://archive.org/details/browereslifemas00hartgoog Internet Archive]</ref> ప్రసిద్ధ కళాకారులు, రచయితలు, ఆవిష్కర్తలు, శాస్త్రవేత్తలు, కవులు, విద్యావేత్తలు, సంగీతకారుల జ్ఞాపకార్థం 1940లో అమెరికా తపాలా కార్యాలయం "ఫేమస్ అమెరికన్స్ సిరీస్" పేరుతో పోస్టేజ్ స్టాంపుల శ్రేణిని విడుదల చేసింది. జేమ్స్ మెక్‌నీల్ విస్లర్, అగస్టస్ సెయింట్-గౌడెన్స్, డేనియల్ చెస్టర్ ఫ్రెంచ్, ఫ్రెడరిక్ రెమింగ్టన్‌లతో పాటు ఆర్టిస్టుల కేటగిరీలో 1 సెంట్ ఇష్యూలో గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ కనిపిస్తాడు. నేడు రోడ్ ఐలాండ్‌లోని సాండర్‌స్టౌన్‌లో ఉన్న స్టువర్ట్ జన్మస్థలం గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ బర్త్‌ప్లేస్ అండ్ మ్యూజియంగా ప్రజల సందర్శనకు తెరవబడింది. ఇతను జన్మించిన అసలు ఇల్లు ఈ జన్మస్థలంలో ఉంది, ఇల్లంతా ఇతను గీసిన చిత్రాల కాపీలు వేలాడదీయబడి ఉంటాయి, గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్, ఇతని కుమార్తె జేన్ ఇద్దరూ గీసిన అనేక అసలైన పెయింటింగ్‌లు ప్రదర్శించబడే ప్రత్యేక ఆర్ట్ గ్యాలరీ కూడా ఇందులో ఉంది. ఈ మ్యూజియం 1931లో ప్రారంభించబడింది.<ref> {{cite web |url=http://www.gilbertstuartmuseum.com/ |title=Gilbert Stuart Birthplace and Museum |publisher=Gilbert Stuart Museum |access-date=July 16, 2009 }} {{clear}} </ref> <gallery class="center"> File:GStuartgrave.JPG|alt=ఈక, దానికి అనుసంధానించబడిన గొలుసు చెక్కబడిన మార్బుల్ పలక, దానిపై "గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్" పేరు చెక్కబడి ఉంది.|బోస్టన్ కామన్‌లో ఉన్న స్మారక ఫలకం File:GilbertStuart ca1825 byJohn HI Browere.png|జాన్ హెచ్.ఐ. బ్రోవెరే రూపొందించిన స్టువర్ట్ లైఫ్ మాస్క్ పోర్ట్రెయిట్, {{Circa|1825}} File:Gilbert Stuart 1940 Issue-1c.jpg|{{center|గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్}}{{center|1940 నాటి ఇష్యూ}} </gallery> గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ గీసిన వాషింగ్టన్, జెఫర్సన్ తదితరుల చిత్రాలు డజన్ల కొద్దీ అమెరికా పోస్టేజ్ స్టాంపులకు మోడల్‌లుగా పనిచేశాయి. ప్రసిద్ధ ''ది ఎథీనియం'' పోర్ట్రెయిట్ నుండి తీసుకోబడిన వాషింగ్టన్ చిత్రం తపాలా స్టాంపులలో స్టువర్ట్ పనికి అత్యంత ప్రసిద్ధ ఉదాహరణ. <gallery class="center"> File:George Washington2 1861 Issue-10c.jpg|1861 File:George Washington 1861 Issue-12c.jpg|1861 File:George Washington2 1903 Issue-2c.jpg|1903 File:Washington 1954 Issue2-1c.jpg|1954 </gallery> ==ప్రముఖుల చిత్రపటాలు== [[File:Stuart-george-washington-constable-1797.jpg|thumb|''జార్జ్ వాషింగ్టన్ (ది కానిస్టేబుల్-హామిల్టన్ పోర్ట్రెయిట్, 1797)'', క్రిస్టల్ బ్రిడ్జెస్ మ్యూజియం ఆఫ్ అమెరికన్ ఆర్ట్]] ఇది స్టువర్ట్ చిత్రించిన పోర్ట్రెయిట్‌ల పాక్షిక జాబితా.<ref>Mason 1879, pp. 125–283.</ref> * అబిగైల్ ఆడమ్స్ – అమెరికా రెండవ ప్రథమ మహిళ, [[జాన్ ఆడమ్స్]] భార్య * [[జాన్ ఆడమ్స్]] – అమెరికా రెండవ అధ్యక్షుడు * జాన్ క్విన్సీ ఆడమ్స్ – అమెరికా ఆరవ అధ్యక్షుడు * చార్లెస్ హంఫ్రీ అథర్టన్ – 1815 నుండి 1817 వరకు న్యూ హాంప్‌షైర్ నుండి అమెరికా ప్రతినిధి * జాన్ జాకబ్ ఆస్టర్ – మొదటి అమెరికన్ మల్టీ-మిలియనీర్, ఫర్ వ్యాపారి, కళా పోషకుడు * జాన్ బానిస్టర్ – న్యూపోర్ట్ లోని బానిస్టర్స్ వార్ఫ్ యజమాని * కమోడోర్ జాన్ బారీ – అమెరికన్ నావికాదళ పితామహుడు * కమోడోర్ ఆలివర్ హజార్డ్ పెర్రీ – 1814లో ఈరీ సరస్సు యుద్ధ వీరుడు. * [[File:Jane Stuart, Gilbert Stuart.tif|thumb|upright=1|జేన్ స్టువర్ట్ గీసిన ''గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్'' చిత్రం, స్టువర్ట్ జన్మస్థలం మ్యూజియంలో ఉంది]] ఆన్ విల్లింగ్ బింగ్‌హామ్ – ఫిలడెల్ఫియా సోషలైట్ * హోరేస్ బిన్నీ – ప్రముఖ ఫిలడెల్ఫియా న్యాయవాది * ఎలిజబెత్ బౌడోయిన్, లేడీ టెంపుల్ – అమెరికాలో మొదటి బ్రిటీష్ కాన్సుల్ జనరల్ అయిన సర్ జాన్ టెంపుల్ భార్య, 1785<ref>{{cite web|url=http://www.npg.si.edu/exhibit/capital/pop-ups/01-03.html |title=Elizabeth Bowdoin |website=National Portrait Gallery, Smithsonian Institution |access-date=February 15, 2017}}</ref> * హ్యూ హెన్రీ బ్రాకెన్‌రిడ్జ్ – ప్రారంభ అమెరికన్ రచయిత, పెన్సిల్వేనియా సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తి, పిట్స్‌బర్గ్ విశ్వవిద్యాలయ స్థాపకుడు<ref name="Mantle 1929">Fielding 1929.</ref> * జీన్ బాప్టిస్ట్ కాస్మియర్ బ్రెస్చార్డ్ – ప్రదర్శకుడు, నాటక నిర్వాహకుడు * రోసాలీ స్టియర్ కాల్‌వెర్ట్ – బెల్జియంలో జన్మించిన వారసురాలు, చార్లెస్ బెనెడిక్ట్ కాల్‌వెర్ట్ తల్లి * మేరీ విల్లింగ్ క్లైమర్ – ఫిలడెల్ఫియా సోషలైట్ * జాన్ సింగిల్టన్ కోప్లీ – అమెరికన్ వలస చిత్రకారుడు * థామస్ డావెస్ – ప్రారంభ అమెరికన్ వాస్తుశిల్పి, బిల్డర్, సైనిక నాయకుడు, రాజకీయవేత్త * హోరేషియో గేట్స్ – అమెరికన్ విప్లవ యుద్ధ జనరల్ * కింగ్ జార్జ్ III – గ్రేట్ బ్రిటన్, ఐర్లాండ్ రాజు, 1760–1820 * కింగ్ జార్జ్ IV – గ్రేట్ బ్రిటన్, ఐర్లాండ్ రాజు, 1820–30 * జాన్ జే – అమెరికా సుప్రీం కోర్ట్ మొదటి ప్రధాన న్యాయమూర్తి * [[థామస్ జెఫర్సన్]] – అమెరికా మూడవ అధ్యక్షుడు * రూఫస్ కింగ్ – అమెరికా రాజ్యాంగంపై సంతకం చేసిన వ్యక్తి * రాబర్ట్ కింగ్స్‌మిల్ – అమెరికన్, ఫ్రెంచ్ విప్లవ యుద్ధాల సమయంలో రాయల్ నేవీలో అడ్మిరల్ * కింగ్ లూయిస్ XVI – ఫ్రాన్స్ రాజు, 1774–92 * జేమ్స్ మాడిసన్ – అమెరికా నాల్గవ అధ్యక్షుడు * శామ్యూల్ మైల్స్ – విప్లవ యుద్ధ జనరల్, ఫిలడెల్ఫియా మేయర్ * జేమ్స్ మన్రో – అమెరికా ఐదవ అధ్యక్షుడు * డేనియల్ పింక్నీ పార్కర్ – ప్రముఖ బోస్టన్ వ్యాపారి * జాన్ రాండోల్ఫ్ ఆఫ్ రోనోకే – వర్జీనియా కాంగ్రెస్ సభ్యుడు, సెనేటర్<ref name="Mantle 1929"/> * జాషువా రేనాల్డ్స్ – ఆంగ్ల కళాకారుడు * హెన్రీ రైస్ – బోస్టన్ వ్యాపారి, మసాచుసెట్స్ రాష్ట్ర శాసనసభ్యుడు<ref name="Mantle 1929"/> * జాన్ టేలోయ్ III – వర్జీనియా ప్లాంటర్, వాషింగ్టన్ డి.సి.లోని అక్టగాన్ హౌస్ బిల్డర్. * థామస్ టౌన్‌షెండ్, 1వ విస్కౌంట్ సిడ్నీ – న్యూ సౌత్ వేల్స్‌లోని సిడ్నీ, నోవా స్కోటియాలోని సిడ్నీ నగరాలకు ఇతని గౌరవార్థం పేరు పెట్టారు<ref name="Mantle 1929"/> * జాన్ ట్రంబుల్ – అమెరికన్ విప్లవ యుద్ధ కాలంలో కళాకారుడు * [[జార్జ్ వాషింగ్టన్]] – అమెరికా మొదటి అధ్యక్షుడు * మార్తా వాషింగ్టన్ – అమెరికా ప్రథమ మహిళ, జార్జ్ వాషింగ్టన్ భార్య * బెంజమిన్ వెస్ట్ – అమెరికన్ చిత్రకారుడు * జాన్ ఫిట్జ్‌గిబ్బన్, 1వ ఎర్ల్ ఆఫ్ క్లేర్ – అటార్నీ జనరల్, ఐర్లాండ్ లార్డ్ ఛాన్సలర్ * కేథరీన్ బ్రాస్ యేట్స్ – ఫిలడెల్ఫియా సోషలైట్ * జాన్ బిల్ రికెట్స్ – ఈక్వెస్ట్రియన్, ఫిలడెల్ఫియాలో రికెట్స్ సర్కస్ నాయకుడు * ఎలిసబెత్ మెర్రీ – ఆంథోనీ మెర్రీ భార్య 1805.<ref>{{Cite web|title=Red Digital de Colecciones de Museos de España - Museos|url=http://ceres.mcu.es/pages/ResultSearch?txtSimpleSearch=Elisabeth%20Merry&simpleSearch=0&hipertextSearch=1&search=simple&MuseumsSearch=&MuseumsRolSearch=1&listaMuseos=null|access-date=December 21, 2020|website=ceres.mcu.es|language=es}}</ref> ==పోర్ట్రెయిట్ గ్యాలరీ== <gallery mode="packed" heights="200"> File:William Woollett by Gilbert Stuart 1783.jpeg|''విలియం వూలెట్ చిత్రపటం'', 1783 File:Benjamin West by Gilbert Stuart 1783-84.jpg|''బెంజమిన్ వెస్ట్ చిత్రపటం'', 1783–84 File:Gilbert Stuart Sir Joshua Reynolds.jpg|''జాషువా రేనాల్డ్స్ చిత్రపటం'', 1784 File:Brooklyn Museum - Colonel Isaac Barré - Gilbert Stuart - overall.jpg|''ఐజాక్ బారే చిత్రపటం'', 1785 File:Gilbert Stuart (1755-1828) - John Philip Kemble - NPG 49 - National Portrait Gallery.jpg|జాన్ ఫిలిప్ కెంబల్, 1785 File:John Jones of Frankley.jpg|''జాన్ జోన్స్ ఆఫ్ ఫ్రాంక్లీ'', 1785, బర్మింగ్‌హామ్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్ File:Joseph Brant 2.jpg|మొహాక్ నాయకుడు జోసెఫ్ బ్రాంట్, 1785, లండన్ లోని బ్రిటిష్ మ్యూజియం File:1stEarlOfClare.jpg|''ఎర్ల్ ఆఫ్ క్లేర్ చిత్రపటం'', 1789 File:Gilbert Stuart - Catherine Brass Yates.jpg|''కేథరీన్ బ్రాస్ యేట్స్ చిత్రపటం'' 1793–94 File:Entry (1).jpeg|''హెన్రీ క్రూగర్ చిత్రపటం'', 1794 File:John Jay (Gilbert Stuart portrait).jpg|''జాన్ జే చిత్రపటం'', 1794 File:1794, Stuart, Gilbert, William Bayard.jpg|విలియం బేయార్డ్, 1794 File:HoratioGatesByStuart.jpeg|''హోరేషియో గేట్స్ చిత్రపటం'', 1794, మెట్రోపాలిటన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్ File:George Washington 1795.jpg|''గిబ్స్-చానింగ్-అవరీ పోర్ట్రెయిట్'', 1795, న్యూయార్క్ నగరంలోని మెట్రోపాలిటన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్ File:Gilbert Stuart - Martha Washington (Martha Dandridge Custis) - 1980.2 - Museum of Fine Arts.jpg|మార్తా వాషింగ్టన్, సుమారు 1796 File:Gilbert Stuart - George Washington (The Athenaeum Portrait) - Google Art Project.jpg|alt=వాషింగ్టన్ తల, భుజాల వివరణాత్మక పెయింటింగ్. సగానికి పైగా కాన్వాస్ ఖాళీగా ఉంది.|స్టువర్ట్ గీసిన అసంపూర్తి 1796 జార్జ్ వాషింగ్టన్ పెయింటింగ్, దీనినే ''ఎథీనియం పోర్ట్రెయిట్'' అని కూడా అంటారు, ఇది ఇతని అత్యంత ప్రసిద్ధ రచన File:Gilbert Stuart Portrait of Winthrop Sargent.jpg|విన్త్రోప్ సార్జెంట్, {{circa|1799–1805}} File:Gilbert Stuart, Horace Binney, 1800, NGA 30344.jpg|''హోరేస్ బిన్నీ'', {{circa|1800}} File:Samuel Smith (NPG).jpg|''శామ్యూల్ స్మిత్'', {{circa|1800}} File:Abigail Adams by Gilbert Stuart.jpg|అమెరికా రెండవ ప్రథమ మహిళ, అబిగైల్ ఆడమ్స్, సుమారు 1800–1815 File:John Adams A18236.jpg|అమెరికా రెండవ అధ్యక్షుడు, [[జాన్ ఆడమ్స్]] సుమారు 1800–1815 File:James Madison by Gilbert Stuart 1804.jpeg|అమెరికా నాల్గవ అధ్యక్షుడు, జేమ్స్ మాడిసన్, 1804 File:Dolley Madison.jpg|''డాలీ మాడిసన్ చిత్రపటం'', 1804 File:Anna Payne Cutts by Gilbert Stuart 1804.jpeg|ప్రథమ మహిళ డాలీ మాడిసన్ సోదరి అన్నా పేన్ కట్స్, 1804, వైట్ హౌస్ File:Eleanor Parke Custis Lewis.jpg|ఎలియనోర్ పార్కే కస్టిస్ లూయిస్, {{circa|1804}} File:John Carroll Gilbert Stuart.jpg|జాన్ కారోల్, అమెరికా మొదటి క్యాథలిక్ బిషప్, {{circa|1804}} File:Rosalie E. Stier Calvert and Caroline M. Calvert.jpg|రోసాలీ స్టియర్ కాల్‌వెర్ట్, ఆమె పెద్ద కుమార్తె కరోలిన్ మరియా, {{circa|1805}} File:WashingtonAtDorchesterHeightsByStuart.jpeg|''జార్జ్ వాషింగ్టన్ ఎట్ డోర్చెస్టర్ హైట్స్'', 1806, బోస్టన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ File:Commodore John Rodgers (NHaHC).jpg|''జాన్ రోడ్జర్స్'', {{circa|1810}} File:Gilbert Stuart, Samuel Alleyne Otis, 1811-1813, NGA 57542.jpg|''శామ్యూల్ అల్లిన్ ఓటిస్'', {{circa|1811–1813}} File:Gilbert Stuart - Major-General Henry Dearborn - 1913.793 - Art Institute of Chicago.jpg|''హెన్రీ డియర్‌బోర్న్ చిత్రపటం'', {{circa|1812}} File:Portrait of Commodore William Bainbridge - Gilbert Stuart.jpg|''విలియం బైన్‌బ్రిడ్జ్'', {{circa|1813}} File:Little Turtle.jpg|1814లో వాషింగ్టన్ దహనం చేయబడినప్పుడు కాలిపోయినట్లుగా భావించే గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ గీసిన కోల్పోయిన పోర్ట్రెయిట్ ఆధారంగా లిటిల్ టర్టిల్ లితోగ్రాఫ్ తయారుచేయబడింది.{{sfn|Carter|1987|pp=62–63}} File:Henry Rice MET DP208350.jpg|హెన్రీ రైస్, బోస్టన్ వ్యాపారి, మసాచుసెట్స్ రాష్ట్ర శాసనసభ్యుడు, {{circa|1815}} File:Macdono.jpg|థామస్ మాక్‌డొనాఫ్, {{circa|1815–1818}} File:John Trumbull Gilbert Stuart 1818.jpeg|అమెరికన్ కళాకారుడు జాన్ ట్రంబుల్, సుమారు 1818 File:John Quincy Adams by Gilbert Stuart, 1818.jpg|అమెరికా ఆరవ అధ్యక్షుడు, జాన్ క్విన్సీ ఆడమ్స్, 1818 File:Louisa Cathering Johnson Adams by Gilbert Stuart, 1821-26.jpg|అమెరికా ఆరవ ప్రథమ మహిళ, ''లూయిసా కేథరీన్ ఆడమ్స్'' సుమారు 1821–1826 File:Gilbert Stuart Thomas Jefferson.jpg|అమెరికా మూడవ అధ్యక్షుడు, [[థామస్ జెఫర్సన్]], సుమారు 1821 File:Gilbert Stuart, James Madison, c. 1821, NGA 56914.jpg|అమెరికా నాల్గవ అధ్యక్షుడు, జేమ్స్ మాడిసన్, సుమారు 1821 File:GSJamesMonroe.jpg|అమెరికా ఐదవ అధ్యక్షుడు, జేమ్స్ మన్రో, సుమారు 1820–1822 File:Gilbert Stuart - Bishop Jean-Louis Anne Magdelaine Lefebvre de Cheverus - 21.9 - Museum of Fine Arts.jpg|''జీన్-లూయిస్ లెఫెబ్రే డి చెవెరస్ చిత్రపటం'', 1823 File:Gilbert Stuart John Adams.jpg|అమెరికా రెండవ అధ్యక్షుడు, [[జాన్ ఆడమ్స్]], 1826 </gallery> ==మూలాలు== {{Reflist|30em|refs= <ref name="RIH Cemetery Commission">{{cite web|url=http://www.rihistoriccemeteries.org/newgravedetails.aspx?ID=155252 |title=Jane Stuart |year=2007 |website=Rhode Island Historical Cemetery Commission |access-date=February 16, 2017}}</ref> <ref name="RI Heritage Hall of Fame">{{cite web|url=http://www.riheritagehalloffame.org/inductees_detail.cfm?iid=643 |title=Jane Stuart | first=Patrick T. |last=Conley |year=2011 |website=Rhode Island Heritage Hall of Fame |access-date=February 16, 2017}}</ref> }} ===గ్రంథసూచి=== * {{cite book |last=Carter |first=Harvey Lewis |title=The Life and Times of Little Turtle: First Sagamore of the Wabash |url=https://archive.org/details/lifetimesoflittl0000cart |url-access=registration |publisher=University of Illinois Press |location=Urbana |year=1987 |isbn=0-252-01318-2}} * {{Cite book|last=Evans|first=Dorinda|title=The Genius of Gilbert Stuart|publisher=Princeton University Press|year=1999|isbn=0-691-05945-4}} * {{cite journal |last=Fielding |first=Mantle |title=Paintings by Gilbert Stuart not mentioned in Mason's Life of Stuart |journal=The Pennsylvania Magazine of History and Biography |year=1929 |volume=53 |issue=2 |jstor=20086696 |publisher=The Historical Society of Pennsylvania}} * {{cite book |last=McLanathan |first=Richard |title=Gilbert Stuart |location=New York |publisher=Harry N. Abrams, Inc. |year=1986 |isbn=9780810915015 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/gilbertstuart0000mcla }} * {{cite book |last=Mason |first=George C. |title=The Life and Works of Gilbert Stuart |publisher=Charles Scribner's Sons |location=New York |year=1879 |url=https://archive.org/stream/gri_33125001654470#page/n11/mode/2up}} *Park, Lawrence, John Hill Morgan, and Royal Cortissoz (1926). ''Gilbert Stuart : An Illustrated Descriptive List of His Works''. New York: W. E. Rudge. ==బయటి లింకులు== {{Commons|Gilbert Stuart|గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్}} *{{Art UK bio}} * [https://web.archive.org/web/20061019141619/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/index.shtm వాషింగ్టన్‌లోని నేషనల్ గ్యాలరీ ఆఫ్ ఆర్ట్‌లో గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్] * [https://web.archive.org/web/20100412000952/http://www.nga.gov/cgi-bin/pbio?29600 గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ జీవిత చరిత్ర, నేషనల్ గ్యాలరీ ఆఫ్ ఆర్ట్] * [https://www.metmuseum.org/art/collection/search?q=gilbert+stuart మెట్రోపాలిటన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్‌లో గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్] * [http://www.gilbertstuartmuseum.com/ గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ మ్యూజియం వెబ్‌సైట్] * [http://www.gilbert-stuart.org/ Gilbert-Stuart.org] గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ 155 పెయింటింగ్స్ * [http://www.artcyclopedia.com/artists/stuart_gilbert.html ఆర్ట్ సైక్లోపీడియాలో గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్] * [http://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=stuart%2C+gilbert&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500010392 యూనియన్ లిస్ట్ ఆఫ్ ఆర్టిస్ట్ నేమ్స్, గెట్టి వొకాబ్యులరీస్.] * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/74976 ''గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్''], ది మెట్రోపాలిటన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్ నుండి పూర్తి టెక్స్ట్ ఎగ్జిబిషన్ కేటలాగ్ {{Hall of Fame for Great Americans}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Stuart, Gilbert}} [[వర్గం:1755 జననాలు]] [[వర్గం:1828 మరణాలు]] [[వర్గం:18వ శతాబ్దపు అమెరికన్ చిత్రకారులు]] [[వర్గం:అమెరికన్ పోర్ట్రెయిట్ చిత్రకారులు]] [[వర్గం:రోడ్ ఐలాండ్ చిత్రకారులు]] 6tv1w1hexwmkmkafgqois7mw2xiiu5h 4955401 4955399 2026-09-09T13:19:30Z Kalasagary 107518 4955401 wikitext text/x-wiki {{Infobox artist|name=గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్|image=Gilbert Stuart Selfportrait.jpg|alt=వెనక్కి దువ్విన బూడిద రంగు జుట్టు, నల్లటి కోటు ధరించిన ఒక వృద్ధుడు|caption=స్వీయ చిత్రం, {{circa|1778}}|birth_name=గిల్బర్ట్ స్టీవర్ట్<ref>{{cite web|url=http://www.worcesterart.org/Collection/Early_American/Artists/stuart/biography/index.html|title=Gilbert Stuart (1775–1828)|publisher=Worcester Art Museum|access-date=February 4, 2008|archive-date=December 20, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151220160142/http://www.worcesterart.org/collection/Early_American/Artists/stuart/biography/index.html|url-status=dead}}</ref>|birth_date={{Birth date|1755|12|3}}|birth_place=సాండర్‌స్టౌన్, రోడ్ ఐలాండ్, బ్రిటీష్ అమెరికా|death_date={{Death date and age|mf=yes|1828|7|9|1755|12|3}}|death_place=బోస్టన్, మసాచుసెట్స్, అమెరికా|field=చిత్రలేఖనం|training=|movement=|works={{Plainlist| * ''జార్జ్ వాషింగ్టన్ (ది ఎథీనియం పోర్ట్రెయిట్)'' (1796) * ''జార్జ్ వాషింగ్టన్ (లాన్స్‌డౌన్ పోర్ట్రెయిట్)'' (1796) * ''వాఘన్ పోర్ట్రెయిట్'' (1795) * ''ది స్కేటర్'' (1782) * ''కేథరీన్ బ్రాస్ యేట్స్'' (1794) * ''జాన్ ఆడమ్స్'' (1824) }}|patrons=|influenced by=|influenced=|awards=}} '''గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్''' (డిసెంబర్ 3, 1755 – జూలై 9, 1828) రోడ్ ఐలాండ్ కాలనీలో జన్మించిన అమెరికన్ చిత్రకారుడు, అమెరికా అగ్రగామి పోర్ట్రెయిట్ చిత్రకారులలో ఒకరిగా విస్తృతంగా పరిగణించబడతాడు.<ref name="gsm">[http://www.gilbertstuartmuseum.com/ Park, 1926, vol. 1, p. 15. He was baptised without a middle name but occasionally adopted the middle name "Charles" when in London, apparently to connect himself with the last serious Stuart claimant to the British throne. See Dorinda Evans, ''Gilbert Stuart and the Impact of Manic Depression,'' Ashgate Publishing Ltd., 2013, p. 127. ]</ref> 1796లో ప్రారంభించిన [[జార్జ్ వాషింగ్టన్]] అసంపూర్తి చిత్రపటం ఇతను గీసిన అత్యంత ప్రసిద్ధ చిత్రం, దీనిని సాధారణంగా ''ఎథీనియం పోర్ట్రెయిట్'' అని పిలుస్తారు. స్టువర్ట్ అసలు చిత్రాన్ని తన వద్దే ఉంచుకుని అమెరికా, విదేశాలలోని పోషకులు అప్పగించిన అనేక కాపీలను చిత్రించడానికి దానిని ఉపయోగించాడు. ఈ చిత్రంలో ఉన్న జార్జ్ వాషింగ్టన్ చిత్రం ఒక శతాబ్దానికి పైగా అమెరికా ఒక డాలర్ బిల్లుపై,<ref name="gsm" /> 19వ శతాబ్దం, 20వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో వివిధ పోస్టేజ్ స్టాంపులపై కనిపించింది.<ref>{{cite web|title=10-cent Washington|url=http://arago.si.edu/index.asp?con=1&cmd=1&tid=2027665|access-date=August 26, 2015|publisher=Smithsonian National Postal Museum}}</ref> మొదటి ఆరుగురు అమెరికా అధ్యక్షులతో సహా సుమారు 1,000 మంది చిత్రపటాలను స్టువర్ట్ రూపొందించాడు.<ref name="gsm2">{{cite web|title=Gilbert Stuart Birthplace|url=http://geocities.com/Heartland/Hills/6365/stuarthist.html|url-status=bot: unknown|archive-url=https://web.archive.org/web/20051116085146/http://geocities.com/Heartland/Hills/6365/stuarthist.html|archive-date=November 16, 2005|access-date=October 10, 2010}}, ''The Story of Gilbert Stuart''. Woonsocket Connection. Retrieved July 25, 2007.</ref> ఇతను గీసిన చిత్రాలు నేడు అమెరికా, యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్ అంతటా ఉన్న ఆర్ట్ మ్యూజియంలలో చూడవచ్చు. న్యూయార్క్ నగరంలోని మెట్రోపాలిటన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్, ఫ్రిక్ కలెక్షన్, వాషింగ్టన్ డి.సి.లోని నేషనల్ గ్యాలరీ ఆఫ్ ఆర్ట్, ఫిలడెల్ఫియాలోని ఫిలడెల్ఫియా మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్, లండన్‌లోని నేషనల్ పోర్ట్రెయిట్ గ్యాలరీ, మసాచుసెట్స్‌లోని వోర్సెస్టర్ ఆర్ట్ మ్యూజియం, బోస్టన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ వీటిలో ఉన్నాయి.<ref name="artmus">[http://www.artcyclopedia.com/artists/stuart_gilbert.html Gilbert Stuart] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080720014349/http://www.artcyclopedia.com/artists/stuart_gilbert.html|date=July 20, 2008}}. [[ArtCyclopedia]]. Paintings in Museums and Public Art Galleries. Retrieved July 24, 2007. == జీవిత చరిత్ర == ===తొలినాళ్ల జీవితం=== [[దస్త్రం:Gilbert_Stuart_birthplace_and_barn.jpg|alt=సాధారణమైన, రెండంతస్తుల చెక్క ఇల్లు. రెండు తలుపులు నేరుగా ముందు లాన్‌లోకి తెరచుకుంటాయి.|thumb|సాండర్‌స్టౌన్ లోని స్టువర్ట్ జన్మస్థలం]] [[దస్త్రం:Portrait_of_Dr._William_Hunter's_Spaniels_(cropped).jpg|thumb|విలియం హంటర్స్ స్పానియల్స్ చిత్రపటం, {{circa|1770}}]] స్టువర్ట్ డిసెంబర్ 3, 1755న కాలనీ ఆఫ్ రోడ్ ఐలాండ్ అండ్ ప్రొవిడెన్స్ ప్లాంటేషన్స్‌లోని నార్త్ కింగ్‌స్టౌన్ గ్రామమైన సాండర్‌స్టౌన్‌లో జన్మించాడు, ఏప్రిల్ 11, 1756న ఓల్డ్ నర్రాగన్‌సెట్ చర్చిలో బాప్టిజం పొందాడు.<nowiki><ref name="ONC"></nowiki>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=I9IYAAAAYAAJ&q=Old+Narragansett+Church&pg=PA24|title=The Old Narragansett Church (St. Paul's): Built A.D. 1707. A Constant Witness to Christ and His Church|date=1915|publisher=Committee of Management|page=15|access-date=July 14, 2015}}</ref><ref name="Stuart Museum">{{cite web|title=Gilbert Stuart|url=http://www.gilbertstuartmuseum.com/gilbertstuart.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20101006043550/http://www.gilbertstuartmuseum.com/gilbertstuart.htm|archive-date=October 6, 2010|access-date=October 11, 2010|publisher=The Gilbert Stuart Museum}}</ref> ముక్కుపొడుము తయారీ పరిశ్రమలో పనిచేస్తున్న స్కాటిష్ వలసదారు గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్,<ref>{{cite web|title=Gilbert Stuart|url=http://www.nndb.com/people/313/000049166/|access-date=July 25, 2007|website=NNDB}}</ref> రోడ్ ఐలాండ్‌లోని మిడిల్‌టౌన్‌కు చెందిన ప్రముఖ భూస్వామ్య కుటుంబ సభ్యురాలు ఎలిజబెత్ ఆంథోనీ స్టువర్ట్ దంపతులకు ఇతను మూడవ సంతానం.<ref name="gsm2" /> అమెరికాలో మొదటి ముక్కుపొడుము మిల్లు స్టువర్ట్ తండ్రికి ఉండేది, ఇది కుటుంబ నివాస భవనం నేలమాళిగలో ఉండేది.<ref>McLanathan 1986, p. 13.</ref> ఆరేళ్ల వయసులో స్టువర్ట్ రోడ్ ఐలాండ్‌లోని న్యూపోర్ట్‌కు మారాడు, అక్కడ ఇతని తండ్రి వ్యాపార రంగంలో పనిచేశాడు. న్యూపోర్ట్‌లో ఇతను మొదటిసారిగా చిత్రకారుడిగా గొప్ప ప్రతిభ కనబరిచాడు.<ref>[http://www.gilbertstuartmuseum.com/index.htm Gilbert Stuart Birthplace] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070814002303/http://www.gilbertstuartmuseum.com/index.htm|date=August 14, 2007}}. ''Gilbert Stuart''. Retrieved July 28, 2007.</ref> 1770లో స్థానిక పోషకుల చిత్రపటాలను గీయడానికి వలసరాజ్యాలను సందర్శించడానికి వచ్చిన స్కాటిష్ కళాకారుడు కాస్మో అలెగ్జాండర్ పరిచయమయ్యాడు, అతడు స్టువర్ట్‌కు గురువుగా మారాడు.<ref>{{cite web|title=Gilbert Stuart, Newport and Edinburgh (1755–1775)|url=http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/newport.shtm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160903053009/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/newport.shtm|archive-date=September 3, 2016|access-date=July 12, 2016|publisher=National Gallery of Art}}</ref><ref name="Stuart, Redwood">{{cite web|title=Gilbert Stuart|url=http://www.redwoodlibrary.org/notables/stuart.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110427163532/http://www.redwoodlibrary.org/notables/stuart.htm|archive-date=April 27, 2011|access-date=October 11, 2010|publisher=Redwood Library and Athenæum, Newport Rhode Island}}</ref> అలెగ్జాండర్ మార్గదర్శకత్వంలో 14 ఏళ్ల వయసులో స్టువర్ట్ ''డాక్టర్ హంటర్స్ స్పానియల్స్'' చిత్రపటాన్ని చిత్రించాడు; ఇది నేడు న్యూపోర్ట్‌లోని హంటర్ హౌస్ మాన్షన్‌లో వేలాడుతోంది.<ref name="Stuart Museum" /> 1771లో స్టువర్ట్ తన చదువును పూర్తి చేయడానికి అలెగ్జాండర్‌తో కలిసి స్కాట్లాండ్‌కు వెళ్లాడు; కానీ అలెగ్జాండర్ ఒక సంవత్సరం తర్వాత ఎడిన్‌బర్గ్‌లో మరణించాడు. స్టువర్ట్ జీవనోపాధి కోసం, తన చిత్రలేఖన వృత్తిని కొనసాగించడానికి ప్రయత్నించాడు, కానీ ప్రయోజనం లేకపోవడంతో 1773లో తిరిగి న్యూపోర్ట్‌కు వచ్చాడు.<ref name="Stuart, Germantown">{{cite web|title=Gilbert Stuart|url=http://www.ushistory.org/germantown/people/stuart.htm|access-date=October 11, 2010|publisher=Germantown, Portrait Artist}}</ref> <nowiki>===ఇంగ్లాండ్, ఐర్లాండ్===</nowiki> [[దస్త్రం:GSskater.jpg|alt=చేతులు కట్టుకుని, హుందాగా అడుగులు వేస్తూ అద్భుతమైన దుస్తులు ధరించిన యువకుడు.|thumb|''ది స్కేటర్'', సర్ విలియం గ్రాంట్ 1782 చిత్రపటం]] అమెరికన్ విప్లవం, దాని సామాజిక అంతరాయాల కారణంగా పోర్ట్రెయిట్ చిత్రకారుడిగా స్టువర్ట్ అవకాశాలు ప్రమాదంలో పడ్డాయి. ఇతను దేశభక్తుడైనప్పటికీ,<ref>Evans 1999, p. 10</ref> జాన్ సింగిల్టన్ కోప్లీని ఆదర్శంగా తీసుకుని 1775లో ఇంగ్లాండ్‌కు వెళ్లాడు.<ref name="lon">[http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/london.shtm National Gallery of Art] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070901231443/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/london.shtm|date=September 1, 2007}}. ''Gilbert Stuart''. London (1775–1787). Retrieved July 31, 2007.</ref> ఈ కాలంలో ఇతని చిత్రలేఖన శైలి అలెగ్జాండర్ నుండి నేర్చుకున్న కఠినమైన, సరళ శైలిని దాటి అభివృద్ధి చెందడం ప్రారంభించింది.<ref>[https://web.archive.org/web/20070930033456/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/newport.shtm National Gallery of Art]. Retrieved November 24, 2019.</ref> వృత్తిని కొనసాగించడంలో ఇతను మొదట విఫలమయ్యాడు, కానీ 1777లో బెంజమిన్ వెస్ట్‌కు శిష్యుడిగా మారి తదుపరి ఆరు సంవత్సరాలు అతని వద్ద చదువుకున్నాడు. ఈ అనుబంధం లాభదాయకంగా మారింది, స్టువర్ట్ 1777 వసంతకాలంలో రాయల్ అకాడమీలో మొదటిసారిగా తన చిత్రాలను ప్రదర్శించాడు.<ref name="Grove">Christman, M., & Barlow, M. (2003). Stuart [Stewart], Gilbert. Grove Art Online. Retrieved November 29, 2019.</ref> సర్ విలియం గ్రాంట్ చిత్రపటమైన ''ది స్కేటర్''కు లభించిన ప్రశంసల కారణంగా 1782 నాటికి స్టువర్ట్ విజయం సాధించాడు. ఇది స్టువర్ట్ గీసిన మొదటి పూర్తి-నిడివి చిత్రపటం, ఒక ప్రత్యర్థి అభిప్రాయం ప్రకారం "ముఖాన్ని పోలికతో గీయగలడు కానీ శరీరాకృతి విషయానికి వస్తే ఐదవ బటన్ కిందకు గీయలేడు" అనే అప్పటి ప్రబలమైన అభిప్రాయాన్ని ఇది తప్పుగా నిరూపించింది.<ref name="Oxfordartonline">Christman, Margaret C. S. "Stuart, Gilbert." In ''Grove Art Online. Oxford Art Online''. Retrieved October 1, 2012</ref> "ఒక్క చిత్రంతో అకస్మాత్తుగా కీర్తి శిఖరాలకు చేరుకున్నాను" అని స్టువర్ట్ స్వయంగా చెప్పుకున్నాడు.<ref>[http://www.nga.gov/collection/gallery/gg59/gg59-39729.html National Gallery of Art] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141129053342/http://www.nga.gov/collection/gallery/gg59/gg59-39729.html|date=November 29, 2014}}.''The Skater (Portrait of William Grant), 1782''. Retrieved November 23, 2014.</ref> ప్రసిద్ధ ఆంగ్ల కళాకారులు జాషువా రేనాల్డ్స్, థామస్ గెయిన్స్‌బరో చిత్రాలకు మాత్రమే ఇతని చిత్రాల కన్నా ఎక్కువ ధరలు ఉండేవి. ఇతనికి అనేక ఆర్డర్లు వచ్చినప్పటికీ, ఆర్థిక విషయాలలో నిర్లక్ష్యంగా వ్యవహరించేవాడు, అప్పుల పాలు కావడంతో జైలుకు వెళ్ళే ప్రమాదంలో పడ్డాడు. 1787లో ఐర్లాండ్‌లోని డబ్లిన్‌కు పారిపోయాడు, అక్కడ కూడా అంతే ఉత్సాహంగా చిత్రాలు గీస్తూ అప్పులు కూడా కూడగట్టుకున్నాడు.<ref>[http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/dublin.shtm National Gallery of Art] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070609070123/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/dublin.shtm|date=June 9, 2007}}. ''Gilbert Stuart''. Dublin (1787–1793). Retrieved July 31, 2007.</ref> <nowiki>===న్యూయార్క్ నగరం, ఫిలడెల్ఫియా===</nowiki> బ్రిటన్, ఐర్లాండ్‌లలో తన 18 ఏళ్ల నివాసాన్ని 1793లో ముగించుకుని, అనేక అసంపూర్తి చిత్రాలను అక్కడే వదిలేసి వచ్చాడు. జార్జ్ వాషింగ్టన్ చిత్రపటాన్ని గీయడం, దానిని ఒక చెక్కే కళాకారుడి (ఎన్‌గ్రేవర్) ద్వారా పునరుత్పత్తి చేయించి ఆ అమ్మకాల ద్వారా తన కుటుంబ పోషణ చూసుకోవాలనే ప్రత్యేక లక్ష్యంతో తిరిగి అమెరికాకు వచ్చాడు.<ref>Park et al. (1926), p. 44.</ref> కొంతకాలం న్యూయార్క్ నగరంలో స్థిరపడి, తనను వాషింగ్టన్ దృష్టికి తీసుకువెళ్లగల పలుకుబడి ఉన్న వ్యక్తుల చిత్రపటాలను గీయడం ప్రారంభించాడు.<ref name="Grove" /> 1794లో రాజనీతిజ్ఞుడు జాన్ జే చిత్రాన్ని గీశాడు, అతని ద్వారా వాషింగ్టన్‌కు ఒక పరిచయ లేఖను పొందాడు. 1795లో స్టువర్ట్ ఫిలడెల్ఫియాలోని జర్మన్‌టౌన్ ప్రాంతానికి మారి అక్కడ ఒక స్టూడియోను ప్రారంభించాడు,<ref>{{cite web|title=Gilbert Stuart&nbsp;– Washington|url=http://www.americanrevolution.org/washstu.html|access-date=November 25, 2007|publisher=americanrevolution.org}}</ref><ref>{{cite web|title=George Washington|url=http://www.npg.si.edu/exh/hall2/georges.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20071103171403/http://www.npg.si.edu/exh/hall2/georges.htm|archive-date=November 3, 2007|access-date=November 25, 2007|publisher=Smithsonian Institution}}</ref> ఆ సంవత్సరం చివరలో వాషింగ్టన్ అతనికి మోడల్‌గా నిలిచాడు.<ref name="Grove" /> [[దస్త్రం:George_Washington_engraving_by_G.F.C._Smillie.png|thumb|జార్జ్ ఫ్రెడరిక్ కమింగ్ స్మిల్లీ ద్వారా జార్జ్ వాషింగ్టన్ చెక్కబడిన చిత్రం]] [[దస్త్రం:Gilbert_Stuart_-_George_Washington_(Lansdowne_Portrait)_-_Google_Art_Project.jpg|thumb|జార్జ్ వాషింగ్టన్ లాన్స్‌డౌన్ పోర్ట్రెయిట్, 1796]] స్టువర్ట్ వాషింగ్టన్‌ను వరుసగా ప్రసిద్ధ చిత్రపటాలుగా గీశాడు, వాటిలో ప్రతి ఒక్కటి కాపీల డిమాండ్‌కు దారితీసి సంవత్సరాల పాటు అతన్ని బిజీగా ఉంచి అధిక ఆదాయాన్ని అందించింది.<ref>[http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/philadelphia.shtm National Gallery of Art] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100410110519/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/philadelphia.shtm|date=April 10, 2010}}. ''Gilbert Stuart''. Philadelphia (1794–1803). Retrieved July 31, 2007.</ref> ఈ చిత్రాలలో అత్యంత ప్రసిద్ధమైనది ''ఎథీనియం పోర్ట్రెయిట్'', ఇది అమెరికా ఒక డాలర్ బిల్లుపై ముద్రించబడింది. స్టువర్ట్ దీనిని సుమారు 50 కాపీలు గీశాడు.<ref>[https://www.mountvernon.org/george-washington/artwork/george-washington-portrait-by-gilbert-stuart/ "George Washington Portrait by Gilbert Stuart"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190710030756/https://www.mountvernon.org/george-washington/artwork/george-washington-portrait-by-gilbert-stuart/|date=July 10, 2019}}, www.mountvernon.org. Retrieved September 14, 2019.</ref> కానీ అసలు చిత్రాన్ని పూర్తి చేయకుండా వదిలేశాడు. వాషింగ్టన్ ముఖాన్ని పూర్తి చేసిన తర్వాత, కాపీలు చేయడానికి దానిని తన వద్దే ఉంచుకుని ఒక్కొక్కటి 100 డాలర్లకు విక్రయించాడు. తద్వారా 1828లో ఇతను మరణించే సమయానికి అసలు చిత్రపటం అసంపూర్తి స్థితిలోనే ఉండిపోయింది.<ref name="Athenaeum">{{cite web|author=Wallechinsky, David and Irving Wallace|title=Unfinished Art: Gilbert Stuart's Portrait of George Washington|url=http://www.trivia-library.com/c/unfinished-art-gilbert-stuart-portrait-of-george-washington.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20200801020731/http://www.trivia-library.com/c/unfinished-art-gilbert-stuart-portrait-of-george-washington.htm|archive-date=August 1, 2020|access-date=April 21, 2008|work=The People's Almanac|publisher=Trivia-Library.com}}</ref> అమెరికా బ్యూరో ఆఫ్ ఎన్‌గ్రేవింగ్ అండ్ ప్రింటింగ్‌లో ఎన్‌గ్రేవర్ అయిన జార్జ్ ఫ్రెడరిక్ కమింగ్ స్మిల్లీ ఈ పెయింటింగ్ ఎచింగ్‌ను తయారు చేశాడు, ఇది అనేక బ్యాంకు నోట్లపై ఉపయోగించబడింది. 1899నాటి 2 డాలర్ల సిల్వర్ సర్టిఫికెట్, ఒక డాలర్ నోటు (1918 నుండి 2023) పై ఈ పోర్ట్రెయిట్ కనిపిస్తుంది. దశాబ్దాల పాటు (1918 నుండి 2023) అమెరికా ఒక డాలర్ బిల్లులపై ఈ చిత్రం ప్రదర్శించబడింది.<ref name="Schöne">{{cite news|url=https://www.geldscheine-online.com/post/g-f-c-smillie-der-beste-graveur-seiner-zeit|title=G. F. C. Smillie - Der beste Graveur seiner Zeit|last1=Schöne|first1=Michael H.|date=December 19, 2023|work=geldscheine-online|access-date=September 20, 2024|language=de}}</ref> ఈ చిత్రాన్ని 1980లో నేషనల్ పోర్ట్రెయిట్ గ్యాలరీ, బోస్టన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ సంయుక్తంగా కొనుగోలు చేశాయి, ఇది సాధారణంగా నేషనల్ పోర్ట్రెయిట్ గ్యాలరీలో ప్రదర్శనలో ఉంటుంది.<ref>[http://www.mfa.org/collections/object/george-washington-34341 Museum of Fine Arts, Boston, ''George Washington''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170809171939/http://www.mfa.org/collections/object/george-washington-34341|date=August 9, 2017}} Accessed December 12, 2014.</ref><ref>[http://npgportraits.si.edu/eMuseumNPG/code/emuseum.asp?emu_action=collectionnpg&collection=4504&collectionname=NPGAmerica%27s%20Presidents&currentrecord=1&moduleid=3&newprofile=NPG&searchdesc=America%27s%20Presidents: National Portrait Gallery Collections Search, p. 9.] Accessed December 12, 2014.</ref> వాషింగ్టన్ కు సంబంధించిన మరో ప్రసిద్ధ చిత్రం పూర్తి-నిడివి గల ''లాన్స్‌డౌన్ పోర్ట్రెయిట్'', ఇది ప్రస్తుతం నేషనల్ పోర్ట్రెయిట్ గ్యాలరీలో ఉంది. దీని చారిత్రక ప్రాముఖ్యతకు దాదాపు సమానంగా దీని ఆధారంగా రూపొందించిన ప్రారంభ ఫోర్జరీ చిత్రం వైట్ హౌస్ కోసం కొనుగోలు చేయబడింది. 1812 యుద్ధంలో వాషింగ్టన్ దహనం చేయబడినప్పుడు ప్రథమ మహిళ డాలీ మాడిసన్, అధ్యక్షుడు జేమ్స్ మాడిసన్ బానిసలలో ఒకరైన పాల్ జెన్నింగ్స్ కృషితో ఈ చిత్రం రక్షించబడింది. అసలు చిత్రపటం మూడు ప్రతిరూపాలను స్టువర్ట్ స్వయంగా గీసినట్లుగా అంగీకరించారు.<ref>[http://www.artnews.com/2004/10/01/the-white-house-washington/ Evans, Dorinda, "William Winstanley (fl 1791-1808): Gilbert Stuart's Shadow and a Swindling Genius]", ''The British Art Journal'', XX, no. 3, Winter 2019/2020, 98-101.</ref> ఇతర కళాకారులు అదనపు కాపీలను చిత్రించారు.<ref>[http://artandhistory.house.gov/highlights.aspx?action=view&intID=351 Office of the Clerk, U.S. House of Representatives, ''Artist Gilbert Stuart's portraits of George Washington''.] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120915082823/http://artandhistory.house.gov/highlights.aspx?action=view&intID=351|date=September 15, 2012}} Accessed: May 11, 2012.</ref> 1803లో స్టువర్ట్ వాషింగ్టన్ డి.సి.లో ఒక స్టూడియోను ప్రారంభించాడు.<ref>[http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/washington.shtm National Gallery of Art] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070607225553/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/washington.shtm|date=June 7, 2007}}. ''Gilbert Stuart''. Washington, D.C. (1803–1805). Retrieved July 31, 2007.</ref> 1800లో థామస్ జెఫర్సన్ ఒక చిత్రపటం కోసం స్టువర్ట్‌కు 100 డాలర్లు చెల్లించాడు కానీ దానిని ఎప్పుడూ అందుకోలేదు, ఎందుకంటే 1805లో 1800నాటి పోర్ట్రెయిట్‌పైనే స్టువర్ట్ జెఫర్సన్ మరొక చిత్రాన్ని గీశాడు. 1821లో స్టువర్ట్ "ఎడ్జ్‌హిల్" పోర్ట్రెయిట్‌గా పిలువబడే 1805 చిత్రపటం కాపీని జెఫర్సన్‌కు పంపాడు. 1853లో అగ్నిప్రమాదంలో దెబ్బతినే వరకు అసలు 1805 చిత్రం జేన్ స్టువర్ట్ సేకరణలో భాగంగా ఉంది. 1937లో ఓర్లాండ్ కాంప్‌బెల్ 1805 చిత్రాన్ని కొనుగోలు చేసి సత్యాన్ని కనుగొన్నాడు.<ref>{{cite web|date=1958|title=The Case of the Missing Portrait|url=https://archive.org/details/americanheritageket00ketc/page/62/mode/2up|publisher=American Heritage Magazine April 1958 Volume IX Number 3}} access date May 14, 2025</ref> జూన్ 1959లో కాంప్‌బెల్ అమ్హెర్స్ట్ కళాశాలలో 1800/1805 పోర్ట్రెయిట్, "కోల్పోయిన" 1800 చిత్రపటం పునర్నిర్మాణాన్ని ప్రదర్శించాడు.<ref>{{cite web|title=2 Jefferson Paintings go on Exhibt|url=https://chroniclingamerica.loc.gov/lccn/sn83045462/1959-06-12/ed-1/seq-48/#date1=1959&index=0&rows=20&words=Campbell+Orland&searchType=basic&sequence=0&state=&date2=1959&proxtext=Orland+Campbel&y=11&x=11&dateFilterType=yearRange&page=1|publisher=Evening star. Washington DC [volume], June 12, 1959, Page C-10, Image 48}}access date May 14, 2025</ref> "ది లాస్ట్ పోర్ట్రెయిట్స్ ఆఫ్ థామస్ జెఫర్సన్ పెయింటెడ్ బై గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ రికవర్డ్ అండ్ స్టడీడ్ బై ఓర్లాండ్ అండ్ కోర్ట్నీ కాంప్‌బెల్" (1959) అనే కథనాన్ని కూడా కాంప్‌బెల్ ప్రచురించాడు. ===బోస్టన్, 1805–1828=== విమర్శకుల ప్రశంసలు, ఆర్థిక ఇబ్బందుల మధ్య స్టువర్ట్ 1805లో బోస్టన్‌లోని డెవాన్‌షైర్ స్ట్రీట్‌కు మారాడు.<ref>{{cite book|title=The Boston Directory|year=1813|page=237|url=http://cdm.bostonathenaeum.org/cdm/ref/collection/p16057coll32/id/9|publisher=E. Cotton|location=Boston}}</ref> డాగెట్స్ రిపోజిటరీ ఆఫ్ ఆర్ట్స్,<ref>''Daily Advertiser'', March 2, 1822</ref> జూలియన్ హాల్‌లో తన చిత్రాలను స్థానికంగా ప్రదర్శించాడు.<ref>''Boston Commercial Gazette'', December 1, 1825</ref> ఊహించినట్లుగానే జాన్ ట్రంబుల్, థామస్ సుల్లీ, వాషింగ్టన్ ఆల్‌స్టన్, జాన్ వాండర్‌లిన్ వంటి ఇతర అమెరికన్ కళాకారులు ఇతని సలహా కోసం వస్తుండేవారు.<ref name="Oxfordartonline" /> ===వ్యక్తిగత జీవితం=== [[File:Sarah Goodridge - Gilbert Stuart - Google Art ProjectFXD.jpg|thumb|right|సారా గుడ్రిడ్జ్ గీసిన స్టువర్ట్ చిత్రపటం, {{circa|1825}}]] స్టువర్ట్ 1786 సెప్టెంబర్ ప్రాంతంలో షార్లెట్ కోట్స్‌ను వివాహం చేసుకున్నాడు; ఆమె ఇతని కంటే 13 సంవత్సరాలు చిన్నది, "అత్యంత అందమైనది".<ref>Quote from Jane Stuart in Evans 2013, p. 14.</ref> వీరికి 12 మంది పిల్లలు పుట్టారు, వారిలో 1815 నాటికి ఐదుగురు మరణించారు, మరో ఇద్దరు యవ్వనంలో మరణించారు. వీరి కుమార్తె జేన్ స్టువర్ట్ (1812-1888) కూడా చిత్రకారిణి. ఆమె తన తండ్రి గీసిన అనేక పెయింటింగ్స్, బోస్టన్, న్యూపోర్ట్ లోని తన స్టూడియోలలో గీసిన తన ప్రతిరూపాలను విక్రయించింది.<ref>{{cite web|url=http://www.newporthistory.org/2013/history-bytes-jane-stuart/|title=History Bytes: Jane Stuart|date=October 22, 2013 |publisher=Newport Historical Society|access-date=August 26, 2015}}</ref> 2011లో ఆమెను రోడ్ ఐలాండ్ హెరిటేజ్ హాల్ ఆఫ్ ఫేమ్ ఉమెన్ ఇండక్టీస్‌లోకి చేర్చారు.<ref name="RI Heritage Hall of Fame" /> 1824లో స్టువర్ట్ పక్షవాతానికి గురయ్యాడు, అయినప్పటికీ 72 ఏళ్ల వయసులో 1828 జూలై 9న బోస్టన్‌లో మరణించే వరకు రెండు సంవత్సరాల పాటు చిత్రాలు గీస్తూనే ఉన్నాడు.<ref>McLanathan 1986, p. 148.</ref> బోస్టన్ కామన్‌లోని సెంట్రల్ బరియల్ గ్రౌండ్‌లో అతని అంత్యక్రియలు జరిగాయి. మరణించే సమయానికి తన కుటుంబాన్ని అప్పుల ఊబిలో వదిలేశాడు, భార్య, కుమార్తెలు కనీసం ఒక సమాధి స్థలాన్ని కొనుగోలు చేయలేకపోయారు. అందువల్ల ఇతనిని స్థానిక వడ్రంగి బెంజమిన్ హౌలాండ్ నుండి చౌకగా కొనుగోలు చేసిన గుర్తు తెలియని సమాధిలో పాతిపెట్టారు.<ref>McLanathan 1986, p. 150.</ref> 10 సంవత్సరాల తర్వాత ఇతని కుటుంబం ఆర్థిక ఇబ్బందుల నుండి కోలుకుంది, అతని మృతదేహాన్ని న్యూపోర్ట్‌లోని కుటుంబ స్మశానవాటికకు తరలించాలని వారు ప్లాన్ చేశారు. కానీ వారికి సమాధి ఉన్న ఖచ్చితమైన స్థలం గుర్తులేదు, దానివలన ఎన్నటికీ తరలించలేదు.<ref>Wolpaw, Jim. ''Gilbert Stuart: A Portrait from Life (9-Minute Trailer)''. Documentary.</ref> న్యూపోర్ట్‌లోని కామన్ బరియింగ్ గ్రౌండ్‌లో స్టువర్ట్, ఇతని భార్య, వారి పిల్లల స్మారక చిహ్నం ఉంది.<ref name="RIH Cemetery Commission" /> ఇతని కుటుంబానికి ఆర్థిక సహాయం అందించే ప్రయత్నంలో బోస్టన్ ఎథీనియం 1828 ఆగస్టులో స్టువర్ట్ చిత్రాల ప్రయోజన ప్రదర్శనను నిర్వహించింది. విమర్శకుల ప్రశంసలు అందుకున్న, చక్కటి ఆదరణ పొందిన ఈ ఎగ్జిబిషన్ కోసం 250కి పైగా చిత్రపటాలు అరువుగా తీసుకున్నారు. ఇతను గీసిన 1796 నాటి అసంపూర్తి ''ఎథీనియం'' వాషింగ్టన్ పోర్ట్రెయిట్ మొదటి బహిరంగ ప్రదర్శనకు కూడా ఇది వేదికైంది.<ref>Swan, Mabel Munson ''The Athenæum Gallery 1827–1873: The Boston Athenæum as an Early Patron of Art'' (Boston: The Boston Athenæum, 1940) pp. 62–73</ref> ==వారసత్వం== తన కెరీర్ ముగిసే సమయానికి, గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ 1,000 మందికి పైగా అమెరికన్ రాజకీయ, సామాజిక వ్యక్తుల చిత్రపటాలను చిత్రించాడు.<ref> {{cite web |url = http://www.gilbertstuartmuseum.com/gilbertstuart.htm |title = Gilbert Stuart |publisher = Gilbert Stuart Museum |access-date = July 16, 2009 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20101006043550/http://www.gilbertstuartmuseum.com/gilbertstuart.htm |archive-date = October 6, 2010 }} </ref> ఇతని చిత్రాలలోని జీవకళ, సహజత్వానికి ప్రశంసలు అందుకున్నాడు, ఇతని మోడల్స్ కూడా అతని సాంగత్యాన్ని ఆస్వాదించారు. జాన్ ఆడమ్స్ ఈ విధంగా అన్నాడు: {{Blockquote|సాధారణంగా చెప్పాలంటే చిత్రపటం గీయించుకోవడం కంటే కఠినమైన తపస్సు మరొకటి లేదు. మీరు నిర్బంధించబడిన, అసహజమైన స్థితిలో కూర్చోవాలి, అది మన సహనానికి పరీక్ష. కానీ నేను జనవరి మొదటి తేదీ నుండి డిసెంబర్ చివరి తేదీ వరకు స్టువర్ట్ వద్ద మోడల్ గా కూర్చోవడానికి ఇష్టపడతాను, ఎందుకంటే అతను నన్ను నాకు నచ్చినట్లుగా చేయనిస్తాడు, తన మాటలతో నన్ను నిరంతరం వినోదపరుస్తాడు.<ref>McLanathan 1986, p. 147.</ref>}} స్కెచ్‌ల సహాయం లేకుండా నేరుగా కాన్వాస్‌పై చిత్రించడం ప్రారంభించడానికి స్టువర్ట్ పేరుగాంచాడు. తన శిష్యుడు మాథ్యూ హారిస్ జౌట్‌కు ఇచ్చిన సలహా ద్వారా అతని విధానాన్ని సూచించాడు: "రంగులు వాడటంలో ఎప్పుడూ పొదుపుగా ఉండవద్దు, మీ చిత్రాలను రంగులతో నింపండి, కానీ మీ రంగులను వీలైనంత విడిగా ఉంచండి. వాటిని కలపవద్దు, రంగులు కలిపితే స్పష్టమైన, అందమైన ప్రభావం నాశనం అవుతుంది."<ref name="Oxfordartonline" /> రంగులు కలగలిసిపోకుండా ఉండటానికి ఇది అతిశయోక్తి అయినప్పటికీ, స్టువర్ట్ వేసిన రంగులు అద్భుతంగా తాజాదనాన్ని కలిగి ఉండేవి. స్టువర్ట్ అద్భుతమైన ప్రతిభలో భాగంగా, రంగు కింద నుండి వచ్చే కాంతితో "ప్రకాశవంతమైన, పారదర్శకమైన చర్మం" ప్రభావాన్ని తెలియజేసే అసాధారణ సామర్థ్యం అతనికి ఉంది. ఆ ముఖం ప్రాణంతో ఉన్నట్లుగా అనిపించేది, ఇతని రంగుల అందం సమకాలీనులకు ఆధ్యాత్మిక అనుభూతిని తెలియజేసేది.<ref>Evans 1999, pp. 28, 56, 95-96 (quote), 105-06, 110, 118.</ref> హెచ్చుతగ్గులు ఉన్నప్పటికీ, అతను ఆశ్చర్యపరిచేంత బలమైన పోలికలను తీసుకురాగలడు.<ref>Evans 1999, pp. 27, 56. For uneven, see Evans 2013, pp. 18-19, 69-73, 82-84, 148.</ref> 1825 ప్రాంతంలో జాన్ హెన్రీ ఐజాక్ బ్రోవెరే స్టువర్ట్ లైఫ్ మాస్క్‌ను సృష్టించాడు.<ref>Charles Henry Hart. Browere's life masks of great Americans. Printed at the De Vinne Press for Doubleday and McClure Company, 1899. [https://archive.org/details/browereslifemas00hartgoog Internet Archive]</ref> ప్రసిద్ధ కళాకారులు, రచయితలు, ఆవిష్కర్తలు, శాస్త్రవేత్తలు, కవులు, విద్యావేత్తలు, సంగీతకారుల జ్ఞాపకార్థం 1940లో అమెరికా తపాలా కార్యాలయం "ఫేమస్ అమెరికన్స్ సిరీస్" పేరుతో పోస్టేజ్ స్టాంపుల శ్రేణిని విడుదల చేసింది. జేమ్స్ మెక్‌నీల్ విస్లర్, అగస్టస్ సెయింట్-గౌడెన్స్, డేనియల్ చెస్టర్ ఫ్రెంచ్, ఫ్రెడరిక్ రెమింగ్టన్‌లతో పాటు ఆర్టిస్టుల కేటగిరీలో 1 సెంట్ ఇష్యూలో గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ కనిపిస్తాడు. నేడు రోడ్ ఐలాండ్‌లోని సాండర్‌స్టౌన్‌లో ఉన్న స్టువర్ట్ జన్మస్థలం గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ బర్త్‌ప్లేస్ అండ్ మ్యూజియంగా ప్రజల సందర్శనకు తెరవబడింది. ఇతను జన్మించిన అసలు ఇల్లు ఈ జన్మస్థలంలో ఉంది, ఇల్లంతా ఇతను గీసిన చిత్రాల కాపీలు వేలాడదీయబడి ఉంటాయి, గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్, ఇతని కుమార్తె జేన్ ఇద్దరూ గీసిన అనేక అసలైన పెయింటింగ్‌లు ప్రదర్శించబడే ప్రత్యేక ఆర్ట్ గ్యాలరీ కూడా ఇందులో ఉంది. ఈ మ్యూజియం 1931లో ప్రారంభించబడింది.<ref> {{cite web |url=http://www.gilbertstuartmuseum.com/ |title=Gilbert Stuart Birthplace and Museum |publisher=Gilbert Stuart Museum |access-date=July 16, 2009 }} {{clear}} </ref> <gallery class="center"> File:GStuartgrave.JPG|alt=ఈక, దానికి అనుసంధానించబడిన గొలుసు చెక్కబడిన మార్బుల్ పలక, దానిపై "గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్" పేరు చెక్కబడి ఉంది.|బోస్టన్ కామన్‌లో ఉన్న స్మారక ఫలకం File:GilbertStuart ca1825 byJohn HI Browere.png|జాన్ హెచ్.ఐ. బ్రోవెరే రూపొందించిన స్టువర్ట్ లైఫ్ మాస్క్ పోర్ట్రెయిట్, {{Circa|1825}} File:Gilbert Stuart 1940 Issue-1c.jpg|{{center|గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్}}{{center|1940 నాటి ఇష్యూ}} </gallery> గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ గీసిన వాషింగ్టన్, జెఫర్సన్ తదితరుల చిత్రాలు డజన్ల కొద్దీ అమెరికా పోస్టేజ్ స్టాంపులకు మోడల్‌లుగా పనిచేశాయి. ప్రసిద్ధ ''ది ఎథీనియం'' పోర్ట్రెయిట్ నుండి తీసుకోబడిన వాషింగ్టన్ చిత్రం తపాలా స్టాంపులలో స్టువర్ట్ పనికి అత్యంత ప్రసిద్ధ ఉదాహరణ. <gallery class="center"> File:George Washington2 1861 Issue-10c.jpg|1861 File:George Washington 1861 Issue-12c.jpg|1861 File:George Washington2 1903 Issue-2c.jpg|1903 File:Washington 1954 Issue2-1c.jpg|1954 </gallery> ==ప్రముఖుల చిత్రపటాలు== [[File:Stuart-george-washington-constable-1797.jpg|thumb|''జార్జ్ వాషింగ్టన్ (ది కానిస్టేబుల్-హామిల్టన్ పోర్ట్రెయిట్, 1797)'', క్రిస్టల్ బ్రిడ్జెస్ మ్యూజియం ఆఫ్ అమెరికన్ ఆర్ట్]] ఇది స్టువర్ట్ చిత్రించిన పోర్ట్రెయిట్‌ల పాక్షిక జాబితా.<ref>Mason 1879, pp. 125–283.</ref> * అబిగైల్ ఆడమ్స్ – అమెరికా రెండవ ప్రథమ మహిళ, [[జాన్ ఆడమ్స్]] భార్య * [[జాన్ ఆడమ్స్]] – అమెరికా రెండవ అధ్యక్షుడు * జాన్ క్విన్సీ ఆడమ్స్ – అమెరికా ఆరవ అధ్యక్షుడు * చార్లెస్ హంఫ్రీ అథర్టన్ – 1815 నుండి 1817 వరకు న్యూ హాంప్‌షైర్ నుండి అమెరికా ప్రతినిధి * జాన్ జాకబ్ ఆస్టర్ – మొదటి అమెరికన్ మల్టీ-మిలియనీర్, ఫర్ వ్యాపారి, కళా పోషకుడు * జాన్ బానిస్టర్ – న్యూపోర్ట్ లోని బానిస్టర్స్ వార్ఫ్ యజమాని * కమోడోర్ జాన్ బారీ – అమెరికన్ నావికాదళ పితామహుడు * కమోడోర్ ఆలివర్ హజార్డ్ పెర్రీ – 1814లో ఈరీ సరస్సు యుద్ధ వీరుడు. * [[File:Jane Stuart, Gilbert Stuart.tif|thumb|upright=1|జేన్ స్టువర్ట్ గీసిన ''గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్'' చిత్రం, స్టువర్ట్ జన్మస్థలం మ్యూజియంలో ఉంది]] ఆన్ విల్లింగ్ బింగ్‌హామ్ – ఫిలడెల్ఫియా సోషలైట్ * హోరేస్ బిన్నీ – ప్రముఖ ఫిలడెల్ఫియా న్యాయవాది * ఎలిజబెత్ బౌడోయిన్, లేడీ టెంపుల్ – అమెరికాలో మొదటి బ్రిటీష్ కాన్సుల్ జనరల్ అయిన సర్ జాన్ టెంపుల్ భార్య, 1785<ref>{{cite web|url=http://www.npg.si.edu/exhibit/capital/pop-ups/01-03.html |title=Elizabeth Bowdoin |website=National Portrait Gallery, Smithsonian Institution |access-date=February 15, 2017}}</ref> * హ్యూ హెన్రీ బ్రాకెన్‌రిడ్జ్ – ప్రారంభ అమెరికన్ రచయిత, పెన్సిల్వేనియా సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తి, పిట్స్‌బర్గ్ విశ్వవిద్యాలయ స్థాపకుడు<ref name="Mantle 1929">Fielding 1929.</ref> * జీన్ బాప్టిస్ట్ కాస్మియర్ బ్రెస్చార్డ్ – ప్రదర్శకుడు, నాటక నిర్వాహకుడు * రోసాలీ స్టియర్ కాల్‌వెర్ట్ – బెల్జియంలో జన్మించిన వారసురాలు, చార్లెస్ బెనెడిక్ట్ కాల్‌వెర్ట్ తల్లి * మేరీ విల్లింగ్ క్లైమర్ – ఫిలడెల్ఫియా సోషలైట్ * జాన్ సింగిల్టన్ కోప్లీ – అమెరికన్ వలస చిత్రకారుడు * థామస్ డావెస్ – ప్రారంభ అమెరికన్ వాస్తుశిల్పి, బిల్డర్, సైనిక నాయకుడు, రాజకీయవేత్త * హోరేషియో గేట్స్ – అమెరికన్ విప్లవ యుద్ధ జనరల్ * కింగ్ జార్జ్ III – గ్రేట్ బ్రిటన్, ఐర్లాండ్ రాజు, 1760–1820 * కింగ్ జార్జ్ IV – గ్రేట్ బ్రిటన్, ఐర్లాండ్ రాజు, 1820–30 * జాన్ జే – అమెరికా సుప్రీం కోర్ట్ మొదటి ప్రధాన న్యాయమూర్తి * [[థామస్ జెఫర్సన్]] – అమెరికా మూడవ అధ్యక్షుడు * రూఫస్ కింగ్ – అమెరికా రాజ్యాంగంపై సంతకం చేసిన వ్యక్తి * రాబర్ట్ కింగ్స్‌మిల్ – అమెరికన్, ఫ్రెంచ్ విప్లవ యుద్ధాల సమయంలో రాయల్ నేవీలో అడ్మిరల్ * కింగ్ లూయిస్ XVI – ఫ్రాన్స్ రాజు, 1774–92 * జేమ్స్ మాడిసన్ – అమెరికా నాల్గవ అధ్యక్షుడు * శామ్యూల్ మైల్స్ – విప్లవ యుద్ధ జనరల్, ఫిలడెల్ఫియా మేయర్ * జేమ్స్ మన్రో – అమెరికా ఐదవ అధ్యక్షుడు * డేనియల్ పింక్నీ పార్కర్ – ప్రముఖ బోస్టన్ వ్యాపారి * జాన్ రాండోల్ఫ్ ఆఫ్ రోనోకే – వర్జీనియా కాంగ్రెస్ సభ్యుడు, సెనేటర్<ref name="Mantle 1929"/> * జాషువా రేనాల్డ్స్ – ఆంగ్ల కళాకారుడు * హెన్రీ రైస్ – బోస్టన్ వ్యాపారి, మసాచుసెట్స్ రాష్ట్ర శాసనసభ్యుడు<ref name="Mantle 1929"/> * జాన్ టేలోయ్ III – వర్జీనియా ప్లాంటర్, వాషింగ్టన్ డి.సి.లోని అక్టగాన్ హౌస్ బిల్డర్. * థామస్ టౌన్‌షెండ్, 1వ విస్కౌంట్ సిడ్నీ – న్యూ సౌత్ వేల్స్‌లోని సిడ్నీ, నోవా స్కోటియాలోని సిడ్నీ నగరాలకు ఇతని గౌరవార్థం పేరు పెట్టారు<ref name="Mantle 1929"/> * జాన్ ట్రంబుల్ – అమెరికన్ విప్లవ యుద్ధ కాలంలో కళాకారుడు * [[జార్జ్ వాషింగ్టన్]] – అమెరికా మొదటి అధ్యక్షుడు * మార్తా వాషింగ్టన్ – అమెరికా ప్రథమ మహిళ, జార్జ్ వాషింగ్టన్ భార్య * బెంజమిన్ వెస్ట్ – అమెరికన్ చిత్రకారుడు * జాన్ ఫిట్జ్‌గిబ్బన్, 1వ ఎర్ల్ ఆఫ్ క్లేర్ – అటార్నీ జనరల్, ఐర్లాండ్ లార్డ్ ఛాన్సలర్ * కేథరీన్ బ్రాస్ యేట్స్ – ఫిలడెల్ఫియా సోషలైట్ * జాన్ బిల్ రికెట్స్ – ఈక్వెస్ట్రియన్, ఫిలడెల్ఫియాలో రికెట్స్ సర్కస్ నాయకుడు * ఎలిసబెత్ మెర్రీ – ఆంథోనీ మెర్రీ భార్య 1805.<ref>{{Cite web|title=Red Digital de Colecciones de Museos de España - Museos|url=http://ceres.mcu.es/pages/ResultSearch?txtSimpleSearch=Elisabeth%20Merry&simpleSearch=0&hipertextSearch=1&search=simple&MuseumsSearch=&MuseumsRolSearch=1&listaMuseos=null|access-date=December 21, 2020|website=ceres.mcu.es|language=es}}</ref> ==పోర్ట్రెయిట్ గ్యాలరీ== <gallery mode="packed" heights="200"> File:William Woollett by Gilbert Stuart 1783.jpeg|''విలియం వూలెట్ చిత్రపటం'', 1783 File:Benjamin West by Gilbert Stuart 1783-84.jpg|''బెంజమిన్ వెస్ట్ చిత్రపటం'', 1783–84 File:Gilbert Stuart Sir Joshua Reynolds.jpg|''జాషువా రేనాల్డ్స్ చిత్రపటం'', 1784 File:Brooklyn Museum - Colonel Isaac Barré - Gilbert Stuart - overall.jpg|''ఐజాక్ బారే చిత్రపటం'', 1785 File:Gilbert Stuart (1755-1828) - John Philip Kemble - NPG 49 - National Portrait Gallery.jpg|జాన్ ఫిలిప్ కెంబల్, 1785 File:John Jones of Frankley.jpg|''జాన్ జోన్స్ ఆఫ్ ఫ్రాంక్లీ'', 1785, బర్మింగ్‌హామ్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్ File:Joseph Brant 2.jpg|మొహాక్ నాయకుడు జోసెఫ్ బ్రాంట్, 1785, లండన్ లోని బ్రిటిష్ మ్యూజియం File:1stEarlOfClare.jpg|''ఎర్ల్ ఆఫ్ క్లేర్ చిత్రపటం'', 1789 File:Gilbert Stuart - Catherine Brass Yates.jpg|''కేథరీన్ బ్రాస్ యేట్స్ చిత్రపటం'' 1793–94 File:Entry (1).jpeg|''హెన్రీ క్రూగర్ చిత్రపటం'', 1794 File:John Jay (Gilbert Stuart portrait).jpg|''జాన్ జే చిత్రపటం'', 1794 File:1794, Stuart, Gilbert, William Bayard.jpg|విలియం బేయార్డ్, 1794 File:HoratioGatesByStuart.jpeg|''హోరేషియో గేట్స్ చిత్రపటం'', 1794, మెట్రోపాలిటన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్ File:George Washington 1795.jpg|''గిబ్స్-చానింగ్-అవరీ పోర్ట్రెయిట్'', 1795, న్యూయార్క్ నగరంలోని మెట్రోపాలిటన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్ File:Gilbert Stuart - Martha Washington (Martha Dandridge Custis) - 1980.2 - Museum of Fine Arts.jpg|మార్తా వాషింగ్టన్, సుమారు 1796 File:Gilbert Stuart - George Washington (The Athenaeum Portrait) - Google Art Project.jpg|alt=వాషింగ్టన్ తల, భుజాల వివరణాత్మక పెయింటింగ్. సగానికి పైగా కాన్వాస్ ఖాళీగా ఉంది.|స్టువర్ట్ గీసిన అసంపూర్తి 1796 జార్జ్ వాషింగ్టన్ పెయింటింగ్, దీనినే ''ఎథీనియం పోర్ట్రెయిట్'' అని కూడా అంటారు, ఇది ఇతని అత్యంత ప్రసిద్ధ రచన File:Gilbert Stuart Portrait of Winthrop Sargent.jpg|విన్త్రోప్ సార్జెంట్, {{circa|1799–1805}} File:Gilbert Stuart, Horace Binney, 1800, NGA 30344.jpg|''హోరేస్ బిన్నీ'', {{circa|1800}} File:Samuel Smith (NPG).jpg|''శామ్యూల్ స్మిత్'', {{circa|1800}} File:Abigail Adams by Gilbert Stuart.jpg|అమెరికా రెండవ ప్రథమ మహిళ, అబిగైల్ ఆడమ్స్, సుమారు 1800–1815 File:John Adams A18236.jpg|అమెరికా రెండవ అధ్యక్షుడు, [[జాన్ ఆడమ్స్]] సుమారు 1800–1815 File:James Madison by Gilbert Stuart 1804.jpeg|అమెరికా నాల్గవ అధ్యక్షుడు, జేమ్స్ మాడిసన్, 1804 File:Dolley Madison.jpg|''డాలీ మాడిసన్ చిత్రపటం'', 1804 File:Anna Payne Cutts by Gilbert Stuart 1804.jpeg|ప్రథమ మహిళ డాలీ మాడిసన్ సోదరి అన్నా పేన్ కట్స్, 1804, వైట్ హౌస్ File:Eleanor Parke Custis Lewis.jpg|ఎలియనోర్ పార్కే కస్టిస్ లూయిస్, {{circa|1804}} File:John Carroll Gilbert Stuart.jpg|జాన్ కారోల్, అమెరికా మొదటి క్యాథలిక్ బిషప్, {{circa|1804}} File:Rosalie E. Stier Calvert and Caroline M. Calvert.jpg|రోసాలీ స్టియర్ కాల్‌వెర్ట్, ఆమె పెద్ద కుమార్తె కరోలిన్ మరియా, {{circa|1805}} File:WashingtonAtDorchesterHeightsByStuart.jpeg|''జార్జ్ వాషింగ్టన్ ఎట్ డోర్చెస్టర్ హైట్స్'', 1806, బోస్టన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ File:Commodore John Rodgers (NHaHC).jpg|''జాన్ రోడ్జర్స్'', {{circa|1810}} File:Gilbert Stuart, Samuel Alleyne Otis, 1811-1813, NGA 57542.jpg|''శామ్యూల్ అల్లిన్ ఓటిస్'', {{circa|1811–1813}} File:Gilbert Stuart - Major-General Henry Dearborn - 1913.793 - Art Institute of Chicago.jpg|''హెన్రీ డియర్‌బోర్న్ చిత్రపటం'', {{circa|1812}} File:Portrait of Commodore William Bainbridge - Gilbert Stuart.jpg|''విలియం బైన్‌బ్రిడ్జ్'', {{circa|1813}} File:Little Turtle.jpg|1814లో వాషింగ్టన్ దహనం చేయబడినప్పుడు కాలిపోయినట్లుగా భావించే గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ గీసిన కోల్పోయిన పోర్ట్రెయిట్ ఆధారంగా లిటిల్ టర్టిల్ లితోగ్రాఫ్ తయారుచేయబడింది.{{sfn|Carter|1987|pp=62–63}} File:Henry Rice MET DP208350.jpg|హెన్రీ రైస్, బోస్టన్ వ్యాపారి, మసాచుసెట్స్ రాష్ట్ర శాసనసభ్యుడు, {{circa|1815}} File:Macdono.jpg|థామస్ మాక్‌డొనాఫ్, {{circa|1815–1818}} File:John Trumbull Gilbert Stuart 1818.jpeg|అమెరికన్ కళాకారుడు జాన్ ట్రంబుల్, సుమారు 1818 File:John Quincy Adams by Gilbert Stuart, 1818.jpg|అమెరికా ఆరవ అధ్యక్షుడు, జాన్ క్విన్సీ ఆడమ్స్, 1818 File:Louisa Cathering Johnson Adams by Gilbert Stuart, 1821-26.jpg|అమెరికా ఆరవ ప్రథమ మహిళ, ''లూయిసా కేథరీన్ ఆడమ్స్'' సుమారు 1821–1826 File:Gilbert Stuart Thomas Jefferson.jpg|అమెరికా మూడవ అధ్యక్షుడు, [[థామస్ జెఫర్సన్]], సుమారు 1821 File:Gilbert Stuart, James Madison, c. 1821, NGA 56914.jpg|అమెరికా నాల్గవ అధ్యక్షుడు, జేమ్స్ మాడిసన్, సుమారు 1821 File:GSJamesMonroe.jpg|అమెరికా ఐదవ అధ్యక్షుడు, జేమ్స్ మన్రో, సుమారు 1820–1822 File:Gilbert Stuart - Bishop Jean-Louis Anne Magdelaine Lefebvre de Cheverus - 21.9 - Museum of Fine Arts.jpg|''జీన్-లూయిస్ లెఫెబ్రే డి చెవెరస్ చిత్రపటం'', 1823 File:Gilbert Stuart John Adams.jpg|అమెరికా రెండవ అధ్యక్షుడు, [[జాన్ ఆడమ్స్]], 1826 </gallery> ==మూలాలు== {{Reflist|30em|refs= <ref name="RIH Cemetery Commission">{{cite web|url=http://www.rihistoriccemeteries.org/newgravedetails.aspx?ID=155252 |title=Jane Stuart |year=2007 |website=Rhode Island Historical Cemetery Commission |access-date=February 16, 2017}}</ref> <ref name="RI Heritage Hall of Fame">{{cite web|url=http://www.riheritagehalloffame.org/inductees_detail.cfm?iid=643 |title=Jane Stuart | first=Patrick T. |last=Conley |year=2011 |website=Rhode Island Heritage Hall of Fame |access-date=February 16, 2017}}</ref> }} ===గ్రంథసూచి=== * {{cite book |last=Carter |first=Harvey Lewis |title=The Life and Times of Little Turtle: First Sagamore of the Wabash |url=https://archive.org/details/lifetimesoflittl0000cart |url-access=registration |publisher=University of Illinois Press |location=Urbana |year=1987 |isbn=0-252-01318-2}} * {{Cite book|last=Evans|first=Dorinda|title=The Genius of Gilbert Stuart|publisher=Princeton University Press|year=1999|isbn=0-691-05945-4}} * {{cite journal |last=Fielding |first=Mantle |title=Paintings by Gilbert Stuart not mentioned in Mason's Life of Stuart |journal=The Pennsylvania Magazine of History and Biography |year=1929 |volume=53 |issue=2 |jstor=20086696 |publisher=The Historical Society of Pennsylvania}} * {{cite book |last=McLanathan |first=Richard |title=Gilbert Stuart |location=New York |publisher=Harry N. Abrams, Inc. |year=1986 |isbn=9780810915015 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/gilbertstuart0000mcla }} * {{cite book |last=Mason |first=George C. |title=The Life and Works of Gilbert Stuart |publisher=Charles Scribner's Sons |location=New York |year=1879 |url=https://archive.org/stream/gri_33125001654470#page/n11/mode/2up}} *Park, Lawrence, John Hill Morgan, and Royal Cortissoz (1926). ''Gilbert Stuart : An Illustrated Descriptive List of His Works''. New York: W. E. Rudge. ==బయటి లింకులు== {{Commons|Gilbert Stuart|గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్}} *{{Art UK bio}} * [https://web.archive.org/web/20061019141619/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/index.shtm వాషింగ్టన్‌లోని నేషనల్ గ్యాలరీ ఆఫ్ ఆర్ట్‌లో గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్] * [https://web.archive.org/web/20100412000952/http://www.nga.gov/cgi-bin/pbio?29600 గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ జీవిత చరిత్ర, నేషనల్ గ్యాలరీ ఆఫ్ ఆర్ట్] * [https://www.metmuseum.org/art/collection/search?q=gilbert+stuart మెట్రోపాలిటన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్‌లో గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్] * [http://www.gilbertstuartmuseum.com/ గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ మ్యూజియం వెబ్‌సైట్] * [http://www.gilbert-stuart.org/ Gilbert-Stuart.org] గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ 155 పెయింటింగ్స్ * [http://www.artcyclopedia.com/artists/stuart_gilbert.html ఆర్ట్ సైక్లోపీడియాలో గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్] * [http://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=stuart%2C+gilbert&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500010392 యూనియన్ లిస్ట్ ఆఫ్ ఆర్టిస్ట్ నేమ్స్, గెట్టి వొకాబ్యులరీస్.] * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/74976 ''గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్''], ది మెట్రోపాలిటన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్ నుండి పూర్తి టెక్స్ట్ ఎగ్జిబిషన్ కేటలాగ్ {{Hall of Fame for Great Americans}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Stuart, Gilbert}} [[వర్గం:1755 జననాలు]] [[వర్గం:1828 మరణాలు]] [[వర్గం:18వ శతాబ్దపు అమెరికన్ చిత్రకారులు]] [[వర్గం:అమెరికన్ పోర్ట్రెయిట్ చిత్రకారులు]] [[వర్గం:రోడ్ ఐలాండ్ చిత్రకారులు]] kke0ls3zqqio09135726s6mxdjypp52 4955402 4955401 2026-09-09T13:20:58Z Kalasagary 107518 4955402 wikitext text/x-wiki {{Infobox artist|name=గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్|image=Gilbert Stuart Selfportrait.jpg|alt=వెనక్కి దువ్విన బూడిద రంగు జుట్టు, నల్లటి కోటు ధరించిన ఒక వృద్ధుడు|caption=స్వీయ చిత్రం, {{circa|1778}}|birth_name=గిల్బర్ట్ స్టీవర్ట్<ref>{{cite web|url=http://www.worcesterart.org/Collection/Early_American/Artists/stuart/biography/index.html|title=Gilbert Stuart (1775–1828)|publisher=Worcester Art Museum|access-date=February 4, 2008|archive-date=December 20, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151220160142/http://www.worcesterart.org/collection/Early_American/Artists/stuart/biography/index.html|url-status=dead}}</ref>|birth_date={{Birth date|1755|12|3}}|birth_place=సాండర్‌స్టౌన్, రోడ్ ఐలాండ్, బ్రిటీష్ అమెరికా|death_date={{Death date and age|mf=yes|1828|7|9|1755|12|3}}|death_place=బోస్టన్, మసాచుసెట్స్, అమెరికా|field=చిత్రలేఖనం|training=|movement=|works={{Plainlist| * ''జార్జ్ వాషింగ్టన్ (ది ఎథీనియం పోర్ట్రెయిట్)'' (1796) * ''జార్జ్ వాషింగ్టన్ (లాన్స్‌డౌన్ పోర్ట్రెయిట్)'' (1796) * ''వాఘన్ పోర్ట్రెయిట్'' (1795) * ''ది స్కేటర్'' (1782) * ''కేథరీన్ బ్రాస్ యేట్స్'' (1794) * ''జాన్ ఆడమ్స్'' (1824) }}|patrons=|influenced by=|influenced=|awards=}} '''గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్''' (డిసెంబర్ 3, 1755 – జూలై 9, 1828) రోడ్ ఐలాండ్ కాలనీలో జన్మించిన అమెరికన్ చిత్రకారుడు, అమెరికా అగ్రగామి పోర్ట్రెయిట్ చిత్రకారులలో ఒకరిగా విస్తృతంగా పరిగణించబడతాడు.<ref name="gsm">[http://www.gilbertstuartmuseum.com/ Park, 1926, vol. 1, p. 15. He was baptised without a middle name but occasionally adopted the middle name "Charles" when in London, apparently to connect himself with the last serious Stuart claimant to the British throne. See Dorinda Evans, ''Gilbert Stuart and the Impact of Manic Depression,'' Ashgate Publishing Ltd., 2013, p. 127. ]</ref> 1796లో ప్రారంభించిన [[జార్జ్ వాషింగ్టన్]] అసంపూర్తి చిత్రపటం ఇతను గీసిన అత్యంత ప్రసిద్ధ చిత్రం, దీనిని సాధారణంగా ''ఎథీనియం పోర్ట్రెయిట్'' అని పిలుస్తారు. స్టువర్ట్ అసలు చిత్రాన్ని తన వద్దే ఉంచుకుని అమెరికా, విదేశాలలోని పోషకులు అప్పగించిన అనేక కాపీలను చిత్రించడానికి దానిని ఉపయోగించాడు. ఈ చిత్రంలో ఉన్న జార్జ్ వాషింగ్టన్ చిత్రం ఒక శతాబ్దానికి పైగా అమెరికా ఒక డాలర్ బిల్లుపై,<ref name="gsm" /> 19వ శతాబ్దం, 20వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో వివిధ పోస్టేజ్ స్టాంపులపై కనిపించింది.<ref>{{cite web|title=10-cent Washington|url=http://arago.si.edu/index.asp?con=1&cmd=1&tid=2027665|access-date=August 26, 2015|publisher=Smithsonian National Postal Museum}}</ref> మొదటి ఆరుగురు అమెరికా అధ్యక్షులతో సహా సుమారు 1,000 మంది చిత్రపటాలను స్టువర్ట్ రూపొందించాడు.<ref name="gsm2">{{cite web|title=Gilbert Stuart Birthplace|url=http://geocities.com/Heartland/Hills/6365/stuarthist.html|url-status=bot: unknown|archive-url=https://web.archive.org/web/20051116085146/http://geocities.com/Heartland/Hills/6365/stuarthist.html|archive-date=November 16, 2005|access-date=October 10, 2010}}, ''The Story of Gilbert Stuart''. Woonsocket Connection. Retrieved July 25, 2007.</ref> ఇతను గీసిన చిత్రాలు నేడు అమెరికా, యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్ అంతటా ఉన్న ఆర్ట్ మ్యూజియంలలో చూడవచ్చు. న్యూయార్క్ నగరంలోని మెట్రోపాలిటన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్, ఫ్రిక్ కలెక్షన్, వాషింగ్టన్ డి.సి.లోని నేషనల్ గ్యాలరీ ఆఫ్ ఆర్ట్, ఫిలడెల్ఫియాలోని ఫిలడెల్ఫియా మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్, లండన్‌లోని నేషనల్ పోర్ట్రెయిట్ గ్యాలరీ, మసాచుసెట్స్‌లోని వోర్సెస్టర్ ఆర్ట్ మ్యూజియం, బోస్టన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ వీటిలో ఉన్నాయి.<ref name="artmus">[http://www.artcyclopedia.com/artists/stuart_gilbert.html Gilbert Stuart] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080720014349/http://www.artcyclopedia.com/artists/stuart_gilbert.html|date=July 20, 2008}}. [[ArtCyclopedia]]. Paintings in Museums and Public Art Galleries. Retrieved July 24, 2007.</ref> == జీవిత చరిత్ర == ===తొలినాళ్ల జీవితం=== [[దస్త్రం:Gilbert_Stuart_birthplace_and_barn.jpg|alt=సాధారణమైన, రెండంతస్తుల చెక్క ఇల్లు. రెండు తలుపులు నేరుగా ముందు లాన్‌లోకి తెరచుకుంటాయి.|thumb|సాండర్‌స్టౌన్ లోని స్టువర్ట్ జన్మస్థలం]] [[దస్త్రం:Portrait_of_Dr._William_Hunter's_Spaniels_(cropped).jpg|thumb|విలియం హంటర్స్ స్పానియల్స్ చిత్రపటం, {{circa|1770}}]] స్టువర్ట్ డిసెంబర్ 3, 1755న కాలనీ ఆఫ్ రోడ్ ఐలాండ్ అండ్ ప్రొవిడెన్స్ ప్లాంటేషన్స్‌లోని నార్త్ కింగ్‌స్టౌన్ గ్రామమైన సాండర్‌స్టౌన్‌లో జన్మించాడు, ఏప్రిల్ 11, 1756న ఓల్డ్ నర్రాగన్‌సెట్ చర్చిలో బాప్టిజం పొందాడు.<nowiki><ref name="ONC"></nowiki>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=I9IYAAAAYAAJ&q=Old+Narragansett+Church&pg=PA24|title=The Old Narragansett Church (St. Paul's): Built A.D. 1707. A Constant Witness to Christ and His Church|date=1915|publisher=Committee of Management|page=15|access-date=July 14, 2015}}</ref><ref name="Stuart Museum">{{cite web|title=Gilbert Stuart|url=http://www.gilbertstuartmuseum.com/gilbertstuart.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20101006043550/http://www.gilbertstuartmuseum.com/gilbertstuart.htm|archive-date=October 6, 2010|access-date=October 11, 2010|publisher=The Gilbert Stuart Museum}}</ref> ముక్కుపొడుము తయారీ పరిశ్రమలో పనిచేస్తున్న స్కాటిష్ వలసదారు గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్,<ref>{{cite web|title=Gilbert Stuart|url=http://www.nndb.com/people/313/000049166/|access-date=July 25, 2007|website=NNDB}}</ref> రోడ్ ఐలాండ్‌లోని మిడిల్‌టౌన్‌కు చెందిన ప్రముఖ భూస్వామ్య కుటుంబ సభ్యురాలు ఎలిజబెత్ ఆంథోనీ స్టువర్ట్ దంపతులకు ఇతను మూడవ సంతానం.<ref name="gsm2" /> అమెరికాలో మొదటి ముక్కుపొడుము మిల్లు స్టువర్ట్ తండ్రికి ఉండేది, ఇది కుటుంబ నివాస భవనం నేలమాళిగలో ఉండేది.<ref>McLanathan 1986, p. 13.</ref> ఆరేళ్ల వయసులో స్టువర్ట్ రోడ్ ఐలాండ్‌లోని న్యూపోర్ట్‌కు మారాడు, అక్కడ ఇతని తండ్రి వ్యాపార రంగంలో పనిచేశాడు. న్యూపోర్ట్‌లో ఇతను మొదటిసారిగా చిత్రకారుడిగా గొప్ప ప్రతిభ కనబరిచాడు.<ref>[http://www.gilbertstuartmuseum.com/index.htm Gilbert Stuart Birthplace] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070814002303/http://www.gilbertstuartmuseum.com/index.htm|date=August 14, 2007}}. ''Gilbert Stuart''. Retrieved July 28, 2007.</ref> 1770లో స్థానిక పోషకుల చిత్రపటాలను గీయడానికి వలసరాజ్యాలను సందర్శించడానికి వచ్చిన స్కాటిష్ కళాకారుడు కాస్మో అలెగ్జాండర్ పరిచయమయ్యాడు, అతడు స్టువర్ట్‌కు గురువుగా మారాడు.<ref>{{cite web|title=Gilbert Stuart, Newport and Edinburgh (1755–1775)|url=http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/newport.shtm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160903053009/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/newport.shtm|archive-date=September 3, 2016|access-date=July 12, 2016|publisher=National Gallery of Art}}</ref><ref name="Stuart, Redwood">{{cite web|title=Gilbert Stuart|url=http://www.redwoodlibrary.org/notables/stuart.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110427163532/http://www.redwoodlibrary.org/notables/stuart.htm|archive-date=April 27, 2011|access-date=October 11, 2010|publisher=Redwood Library and Athenæum, Newport Rhode Island}}</ref> అలెగ్జాండర్ మార్గదర్శకత్వంలో 14 ఏళ్ల వయసులో స్టువర్ట్ ''డాక్టర్ హంటర్స్ స్పానియల్స్'' చిత్రపటాన్ని చిత్రించాడు; ఇది నేడు న్యూపోర్ట్‌లోని హంటర్ హౌస్ మాన్షన్‌లో వేలాడుతోంది.<ref name="Stuart Museum" /> 1771లో స్టువర్ట్ తన చదువును పూర్తి చేయడానికి అలెగ్జాండర్‌తో కలిసి స్కాట్లాండ్‌కు వెళ్లాడు; కానీ అలెగ్జాండర్ ఒక సంవత్సరం తర్వాత ఎడిన్‌బర్గ్‌లో మరణించాడు. స్టువర్ట్ జీవనోపాధి కోసం, తన చిత్రలేఖన వృత్తిని కొనసాగించడానికి ప్రయత్నించాడు, కానీ ప్రయోజనం లేకపోవడంతో 1773లో తిరిగి న్యూపోర్ట్‌కు వచ్చాడు.<ref name="Stuart, Germantown">{{cite web|title=Gilbert Stuart|url=http://www.ushistory.org/germantown/people/stuart.htm|access-date=October 11, 2010|publisher=Germantown, Portrait Artist}}</ref> ===ఇంగ్లాండ్, ఐర్లాండ్=== [[దస్త్రం:GSskater.jpg|alt=చేతులు కట్టుకుని, హుందాగా అడుగులు వేస్తూ అద్భుతమైన దుస్తులు ధరించిన యువకుడు.|thumb|''ది స్కేటర్'', సర్ విలియం గ్రాంట్ 1782 చిత్రపటం]] అమెరికన్ విప్లవం, దాని సామాజిక అంతరాయాల కారణంగా పోర్ట్రెయిట్ చిత్రకారుడిగా స్టువర్ట్ అవకాశాలు ప్రమాదంలో పడ్డాయి. ఇతను దేశభక్తుడైనప్పటికీ,<ref>Evans 1999, p. 10</ref> జాన్ సింగిల్టన్ కోప్లీని ఆదర్శంగా తీసుకుని 1775లో ఇంగ్లాండ్‌కు వెళ్లాడు.<ref name="lon">[http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/london.shtm National Gallery of Art] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070901231443/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/london.shtm|date=September 1, 2007}}. ''Gilbert Stuart''. London (1775–1787). Retrieved July 31, 2007.</ref> ఈ కాలంలో ఇతని చిత్రలేఖన శైలి అలెగ్జాండర్ నుండి నేర్చుకున్న కఠినమైన, సరళ శైలిని దాటి అభివృద్ధి చెందడం ప్రారంభించింది.<ref>[https://web.archive.org/web/20070930033456/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/newport.shtm National Gallery of Art]. Retrieved November 24, 2019.</ref> వృత్తిని కొనసాగించడంలో ఇతను మొదట విఫలమయ్యాడు, కానీ 1777లో బెంజమిన్ వెస్ట్‌కు శిష్యుడిగా మారి తదుపరి ఆరు సంవత్సరాలు అతని వద్ద చదువుకున్నాడు. ఈ అనుబంధం లాభదాయకంగా మారింది, స్టువర్ట్ 1777 వసంతకాలంలో రాయల్ అకాడమీలో మొదటిసారిగా తన చిత్రాలను ప్రదర్శించాడు.<ref name="Grove">Christman, M., & Barlow, M. (2003). Stuart [Stewart], Gilbert. Grove Art Online. Retrieved November 29, 2019.</ref> సర్ విలియం గ్రాంట్ చిత్రపటమైన ''ది స్కేటర్''కు లభించిన ప్రశంసల కారణంగా 1782 నాటికి స్టువర్ట్ విజయం సాధించాడు. ఇది స్టువర్ట్ గీసిన మొదటి పూర్తి-నిడివి చిత్రపటం, ఒక ప్రత్యర్థి అభిప్రాయం ప్రకారం "ముఖాన్ని పోలికతో గీయగలడు కానీ శరీరాకృతి విషయానికి వస్తే ఐదవ బటన్ కిందకు గీయలేడు" అనే అప్పటి ప్రబలమైన అభిప్రాయాన్ని ఇది తప్పుగా నిరూపించింది.<ref name="Oxfordartonline">Christman, Margaret C. S. "Stuart, Gilbert." In ''Grove Art Online. Oxford Art Online''. Retrieved October 1, 2012</ref> "ఒక్క చిత్రంతో అకస్మాత్తుగా కీర్తి శిఖరాలకు చేరుకున్నాను" అని స్టువర్ట్ స్వయంగా చెప్పుకున్నాడు.<ref>[http://www.nga.gov/collection/gallery/gg59/gg59-39729.html National Gallery of Art] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141129053342/http://www.nga.gov/collection/gallery/gg59/gg59-39729.html|date=November 29, 2014}}.''The Skater (Portrait of William Grant), 1782''. Retrieved November 23, 2014.</ref> ప్రసిద్ధ ఆంగ్ల కళాకారులు జాషువా రేనాల్డ్స్, థామస్ గెయిన్స్‌బరో చిత్రాలకు మాత్రమే ఇతని చిత్రాల కన్నా ఎక్కువ ధరలు ఉండేవి. ఇతనికి అనేక ఆర్డర్లు వచ్చినప్పటికీ, ఆర్థిక విషయాలలో నిర్లక్ష్యంగా వ్యవహరించేవాడు, అప్పుల పాలు కావడంతో జైలుకు వెళ్ళే ప్రమాదంలో పడ్డాడు. 1787లో ఐర్లాండ్‌లోని డబ్లిన్‌కు పారిపోయాడు, అక్కడ కూడా అంతే ఉత్సాహంగా చిత్రాలు గీస్తూ అప్పులు కూడా కూడగట్టుకున్నాడు.<ref>[http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/dublin.shtm National Gallery of Art] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070609070123/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/dublin.shtm|date=June 9, 2007}}. ''Gilbert Stuart''. Dublin (1787–1793). Retrieved July 31, 2007.</ref> ===న్యూయార్క్ నగరం, ఫిలడెల్ఫియా=== బ్రిటన్, ఐర్లాండ్‌లలో తన 18 ఏళ్ల నివాసాన్ని 1793లో ముగించుకుని, అనేక అసంపూర్తి చిత్రాలను అక్కడే వదిలేసి వచ్చాడు. జార్జ్ వాషింగ్టన్ చిత్రపటాన్ని గీయడం, దానిని ఒక చెక్కే కళాకారుడి (ఎన్‌గ్రేవర్) ద్వారా పునరుత్పత్తి చేయించి ఆ అమ్మకాల ద్వారా తన కుటుంబ పోషణ చూసుకోవాలనే ప్రత్యేక లక్ష్యంతో తిరిగి అమెరికాకు వచ్చాడు.<ref>Park et al. (1926), p. 44.</ref> కొంతకాలం న్యూయార్క్ నగరంలో స్థిరపడి, తనను వాషింగ్టన్ దృష్టికి తీసుకువెళ్లగల పలుకుబడి ఉన్న వ్యక్తుల చిత్రపటాలను గీయడం ప్రారంభించాడు.<ref name="Grove" /> 1794లో రాజనీతిజ్ఞుడు జాన్ జే చిత్రాన్ని గీశాడు, అతని ద్వారా వాషింగ్టన్‌కు ఒక పరిచయ లేఖను పొందాడు. 1795లో స్టువర్ట్ ఫిలడెల్ఫియాలోని జర్మన్‌టౌన్ ప్రాంతానికి మారి అక్కడ ఒక స్టూడియోను ప్రారంభించాడు,<ref>{{cite web|title=Gilbert Stuart&nbsp;– Washington|url=http://www.americanrevolution.org/washstu.html|access-date=November 25, 2007|publisher=americanrevolution.org}}</ref><ref>{{cite web|title=George Washington|url=http://www.npg.si.edu/exh/hall2/georges.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20071103171403/http://www.npg.si.edu/exh/hall2/georges.htm|archive-date=November 3, 2007|access-date=November 25, 2007|publisher=Smithsonian Institution}}</ref> ఆ సంవత్సరం చివరలో వాషింగ్టన్ అతనికి మోడల్‌గా నిలిచాడు.<ref name="Grove" /> [[దస్త్రం:George_Washington_engraving_by_G.F.C._Smillie.png|thumb|జార్జ్ ఫ్రెడరిక్ కమింగ్ స్మిల్లీ ద్వారా జార్జ్ వాషింగ్టన్ చెక్కబడిన చిత్రం]] [[దస్త్రం:Gilbert_Stuart_-_George_Washington_(Lansdowne_Portrait)_-_Google_Art_Project.jpg|thumb|జార్జ్ వాషింగ్టన్ లాన్స్‌డౌన్ పోర్ట్రెయిట్, 1796]] స్టువర్ట్ వాషింగ్టన్‌ను వరుసగా ప్రసిద్ధ చిత్రపటాలుగా గీశాడు, వాటిలో ప్రతి ఒక్కటి కాపీల డిమాండ్‌కు దారితీసి సంవత్సరాల పాటు అతన్ని బిజీగా ఉంచి అధిక ఆదాయాన్ని అందించింది.<ref>[http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/philadelphia.shtm National Gallery of Art] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100410110519/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/philadelphia.shtm|date=April 10, 2010}}. ''Gilbert Stuart''. Philadelphia (1794–1803). Retrieved July 31, 2007.</ref> ఈ చిత్రాలలో అత్యంత ప్రసిద్ధమైనది ''ఎథీనియం పోర్ట్రెయిట్'', ఇది అమెరికా ఒక డాలర్ బిల్లుపై ముద్రించబడింది. స్టువర్ట్ దీనిని సుమారు 50 కాపీలు గీశాడు.<ref>[https://www.mountvernon.org/george-washington/artwork/george-washington-portrait-by-gilbert-stuart/ "George Washington Portrait by Gilbert Stuart"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190710030756/https://www.mountvernon.org/george-washington/artwork/george-washington-portrait-by-gilbert-stuart/|date=July 10, 2019}}, www.mountvernon.org. Retrieved September 14, 2019.</ref> కానీ అసలు చిత్రాన్ని పూర్తి చేయకుండా వదిలేశాడు. వాషింగ్టన్ ముఖాన్ని పూర్తి చేసిన తర్వాత, కాపీలు చేయడానికి దానిని తన వద్దే ఉంచుకుని ఒక్కొక్కటి 100 డాలర్లకు విక్రయించాడు. తద్వారా 1828లో ఇతను మరణించే సమయానికి అసలు చిత్రపటం అసంపూర్తి స్థితిలోనే ఉండిపోయింది.<ref name="Athenaeum">{{cite web|author=Wallechinsky, David and Irving Wallace|title=Unfinished Art: Gilbert Stuart's Portrait of George Washington|url=http://www.trivia-library.com/c/unfinished-art-gilbert-stuart-portrait-of-george-washington.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20200801020731/http://www.trivia-library.com/c/unfinished-art-gilbert-stuart-portrait-of-george-washington.htm|archive-date=August 1, 2020|access-date=April 21, 2008|work=The People's Almanac|publisher=Trivia-Library.com}}</ref> అమెరికా బ్యూరో ఆఫ్ ఎన్‌గ్రేవింగ్ అండ్ ప్రింటింగ్‌లో ఎన్‌గ్రేవర్ అయిన జార్జ్ ఫ్రెడరిక్ కమింగ్ స్మిల్లీ ఈ పెయింటింగ్ ఎచింగ్‌ను తయారు చేశాడు, ఇది అనేక బ్యాంకు నోట్లపై ఉపయోగించబడింది. 1899నాటి 2 డాలర్ల సిల్వర్ సర్టిఫికెట్, ఒక డాలర్ నోటు (1918 నుండి 2023) పై ఈ పోర్ట్రెయిట్ కనిపిస్తుంది. దశాబ్దాల పాటు (1918 నుండి 2023) అమెరికా ఒక డాలర్ బిల్లులపై ఈ చిత్రం ప్రదర్శించబడింది.<ref name="Schöne">{{cite news|url=https://www.geldscheine-online.com/post/g-f-c-smillie-der-beste-graveur-seiner-zeit|title=G. F. C. Smillie - Der beste Graveur seiner Zeit|last1=Schöne|first1=Michael H.|date=December 19, 2023|work=geldscheine-online|access-date=September 20, 2024|language=de}}</ref> ఈ చిత్రాన్ని 1980లో నేషనల్ పోర్ట్రెయిట్ గ్యాలరీ, బోస్టన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ సంయుక్తంగా కొనుగోలు చేశాయి, ఇది సాధారణంగా నేషనల్ పోర్ట్రెయిట్ గ్యాలరీలో ప్రదర్శనలో ఉంటుంది.<ref>[http://www.mfa.org/collections/object/george-washington-34341 Museum of Fine Arts, Boston, ''George Washington''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170809171939/http://www.mfa.org/collections/object/george-washington-34341|date=August 9, 2017}} Accessed December 12, 2014.</ref><ref>[http://npgportraits.si.edu/eMuseumNPG/code/emuseum.asp?emu_action=collectionnpg&collection=4504&collectionname=NPGAmerica%27s%20Presidents&currentrecord=1&moduleid=3&newprofile=NPG&searchdesc=America%27s%20Presidents: National Portrait Gallery Collections Search, p. 9.] Accessed December 12, 2014.</ref> వాషింగ్టన్ కు సంబంధించిన మరో ప్రసిద్ధ చిత్రం పూర్తి-నిడివి గల ''లాన్స్‌డౌన్ పోర్ట్రెయిట్'', ఇది ప్రస్తుతం నేషనల్ పోర్ట్రెయిట్ గ్యాలరీలో ఉంది. దీని చారిత్రక ప్రాముఖ్యతకు దాదాపు సమానంగా దీని ఆధారంగా రూపొందించిన ప్రారంభ ఫోర్జరీ చిత్రం వైట్ హౌస్ కోసం కొనుగోలు చేయబడింది. 1812 యుద్ధంలో వాషింగ్టన్ దహనం చేయబడినప్పుడు ప్రథమ మహిళ డాలీ మాడిసన్, అధ్యక్షుడు జేమ్స్ మాడిసన్ బానిసలలో ఒకరైన పాల్ జెన్నింగ్స్ కృషితో ఈ చిత్రం రక్షించబడింది. అసలు చిత్రపటం మూడు ప్రతిరూపాలను స్టువర్ట్ స్వయంగా గీసినట్లుగా అంగీకరించారు.<ref>[http://www.artnews.com/2004/10/01/the-white-house-washington/ Evans, Dorinda, "William Winstanley (fl 1791-1808): Gilbert Stuart's Shadow and a Swindling Genius]", ''The British Art Journal'', XX, no. 3, Winter 2019/2020, 98-101.</ref> ఇతర కళాకారులు అదనపు కాపీలను చిత్రించారు.<ref>[http://artandhistory.house.gov/highlights.aspx?action=view&intID=351 Office of the Clerk, U.S. House of Representatives, ''Artist Gilbert Stuart's portraits of George Washington''.] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120915082823/http://artandhistory.house.gov/highlights.aspx?action=view&intID=351|date=September 15, 2012}} Accessed: May 11, 2012.</ref> 1803లో స్టువర్ట్ వాషింగ్టన్ డి.సి.లో ఒక స్టూడియోను ప్రారంభించాడు.<ref>[http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/washington.shtm National Gallery of Art] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070607225553/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/washington.shtm|date=June 7, 2007}}. ''Gilbert Stuart''. Washington, D.C. (1803–1805). Retrieved July 31, 2007.</ref> 1800లో థామస్ జెఫర్సన్ ఒక చిత్రపటం కోసం స్టువర్ట్‌కు 100 డాలర్లు చెల్లించాడు కానీ దానిని ఎప్పుడూ అందుకోలేదు, ఎందుకంటే 1805లో 1800నాటి పోర్ట్రెయిట్‌పైనే స్టువర్ట్ జెఫర్సన్ మరొక చిత్రాన్ని గీశాడు. 1821లో స్టువర్ట్ "ఎడ్జ్‌హిల్" పోర్ట్రెయిట్‌గా పిలువబడే 1805 చిత్రపటం కాపీని జెఫర్సన్‌కు పంపాడు. 1853లో అగ్నిప్రమాదంలో దెబ్బతినే వరకు అసలు 1805 చిత్రం జేన్ స్టువర్ట్ సేకరణలో భాగంగా ఉంది. 1937లో ఓర్లాండ్ కాంప్‌బెల్ 1805 చిత్రాన్ని కొనుగోలు చేసి సత్యాన్ని కనుగొన్నాడు.<ref>{{cite web|date=1958|title=The Case of the Missing Portrait|url=https://archive.org/details/americanheritageket00ketc/page/62/mode/2up|publisher=American Heritage Magazine April 1958 Volume IX Number 3}} access date May 14, 2025</ref> జూన్ 1959లో కాంప్‌బెల్ అమ్హెర్స్ట్ కళాశాలలో 1800/1805 పోర్ట్రెయిట్, "కోల్పోయిన" 1800 చిత్రపటం పునర్నిర్మాణాన్ని ప్రదర్శించాడు.<ref>{{cite web|title=2 Jefferson Paintings go on Exhibt|url=https://chroniclingamerica.loc.gov/lccn/sn83045462/1959-06-12/ed-1/seq-48/#date1=1959&index=0&rows=20&words=Campbell+Orland&searchType=basic&sequence=0&state=&date2=1959&proxtext=Orland+Campbel&y=11&x=11&dateFilterType=yearRange&page=1|publisher=Evening star. Washington DC [volume], June 12, 1959, Page C-10, Image 48}}access date May 14, 2025</ref> "ది లాస్ట్ పోర్ట్రెయిట్స్ ఆఫ్ థామస్ జెఫర్సన్ పెయింటెడ్ బై గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ రికవర్డ్ అండ్ స్టడీడ్ బై ఓర్లాండ్ అండ్ కోర్ట్నీ కాంప్‌బెల్" (1959) అనే కథనాన్ని కూడా కాంప్‌బెల్ ప్రచురించాడు. ===బోస్టన్, 1805–1828=== విమర్శకుల ప్రశంసలు, ఆర్థిక ఇబ్బందుల మధ్య స్టువర్ట్ 1805లో బోస్టన్‌లోని డెవాన్‌షైర్ స్ట్రీట్‌కు మారాడు.<ref>{{cite book|title=The Boston Directory|year=1813|page=237|url=http://cdm.bostonathenaeum.org/cdm/ref/collection/p16057coll32/id/9|publisher=E. Cotton|location=Boston}}</ref> డాగెట్స్ రిపోజిటరీ ఆఫ్ ఆర్ట్స్,<ref>''Daily Advertiser'', March 2, 1822</ref> జూలియన్ హాల్‌లో తన చిత్రాలను స్థానికంగా ప్రదర్శించాడు.<ref>''Boston Commercial Gazette'', December 1, 1825</ref> ఊహించినట్లుగానే జాన్ ట్రంబుల్, థామస్ సుల్లీ, వాషింగ్టన్ ఆల్‌స్టన్, జాన్ వాండర్‌లిన్ వంటి ఇతర అమెరికన్ కళాకారులు ఇతని సలహా కోసం వస్తుండేవారు.<ref name="Oxfordartonline" /> ===వ్యక్తిగత జీవితం=== [[File:Sarah Goodridge - Gilbert Stuart - Google Art ProjectFXD.jpg|thumb|right|సారా గుడ్రిడ్జ్ గీసిన స్టువర్ట్ చిత్రపటం, {{circa|1825}}]] స్టువర్ట్ 1786 సెప్టెంబర్ ప్రాంతంలో షార్లెట్ కోట్స్‌ను వివాహం చేసుకున్నాడు; ఆమె ఇతని కంటే 13 సంవత్సరాలు చిన్నది, "అత్యంత అందమైనది".<ref>Quote from Jane Stuart in Evans 2013, p. 14.</ref> వీరికి 12 మంది పిల్లలు పుట్టారు, వారిలో 1815 నాటికి ఐదుగురు మరణించారు, మరో ఇద్దరు యవ్వనంలో మరణించారు. వీరి కుమార్తె జేన్ స్టువర్ట్ (1812-1888) కూడా చిత్రకారిణి. ఆమె తన తండ్రి గీసిన అనేక పెయింటింగ్స్, బోస్టన్, న్యూపోర్ట్ లోని తన స్టూడియోలలో గీసిన తన ప్రతిరూపాలను విక్రయించింది.<ref>{{cite web|url=http://www.newporthistory.org/2013/history-bytes-jane-stuart/|title=History Bytes: Jane Stuart|date=October 22, 2013 |publisher=Newport Historical Society|access-date=August 26, 2015}}</ref> 2011లో ఆమెను రోడ్ ఐలాండ్ హెరిటేజ్ హాల్ ఆఫ్ ఫేమ్ ఉమెన్ ఇండక్టీస్‌లోకి చేర్చారు.<ref name="RI Heritage Hall of Fame" /> 1824లో స్టువర్ట్ పక్షవాతానికి గురయ్యాడు, అయినప్పటికీ 72 ఏళ్ల వయసులో 1828 జూలై 9న బోస్టన్‌లో మరణించే వరకు రెండు సంవత్సరాల పాటు చిత్రాలు గీస్తూనే ఉన్నాడు.<ref>McLanathan 1986, p. 148.</ref> బోస్టన్ కామన్‌లోని సెంట్రల్ బరియల్ గ్రౌండ్‌లో అతని అంత్యక్రియలు జరిగాయి. మరణించే సమయానికి తన కుటుంబాన్ని అప్పుల ఊబిలో వదిలేశాడు, భార్య, కుమార్తెలు కనీసం ఒక సమాధి స్థలాన్ని కొనుగోలు చేయలేకపోయారు. అందువల్ల ఇతనిని స్థానిక వడ్రంగి బెంజమిన్ హౌలాండ్ నుండి చౌకగా కొనుగోలు చేసిన గుర్తు తెలియని సమాధిలో పాతిపెట్టారు.<ref>McLanathan 1986, p. 150.</ref> 10 సంవత్సరాల తర్వాత ఇతని కుటుంబం ఆర్థిక ఇబ్బందుల నుండి కోలుకుంది, అతని మృతదేహాన్ని న్యూపోర్ట్‌లోని కుటుంబ స్మశానవాటికకు తరలించాలని వారు ప్లాన్ చేశారు. కానీ వారికి సమాధి ఉన్న ఖచ్చితమైన స్థలం గుర్తులేదు, దానివలన ఎన్నటికీ తరలించలేదు.<ref>Wolpaw, Jim. ''Gilbert Stuart: A Portrait from Life (9-Minute Trailer)''. Documentary.</ref> న్యూపోర్ట్‌లోని కామన్ బరియింగ్ గ్రౌండ్‌లో స్టువర్ట్, ఇతని భార్య, వారి పిల్లల స్మారక చిహ్నం ఉంది.<ref name="RIH Cemetery Commission" /> ఇతని కుటుంబానికి ఆర్థిక సహాయం అందించే ప్రయత్నంలో బోస్టన్ ఎథీనియం 1828 ఆగస్టులో స్టువర్ట్ చిత్రాల ప్రయోజన ప్రదర్శనను నిర్వహించింది. విమర్శకుల ప్రశంసలు అందుకున్న, చక్కటి ఆదరణ పొందిన ఈ ఎగ్జిబిషన్ కోసం 250కి పైగా చిత్రపటాలు అరువుగా తీసుకున్నారు. ఇతను గీసిన 1796 నాటి అసంపూర్తి ''ఎథీనియం'' వాషింగ్టన్ పోర్ట్రెయిట్ మొదటి బహిరంగ ప్రదర్శనకు కూడా ఇది వేదికైంది.<ref>Swan, Mabel Munson ''The Athenæum Gallery 1827–1873: The Boston Athenæum as an Early Patron of Art'' (Boston: The Boston Athenæum, 1940) pp. 62–73</ref> ==వారసత్వం== తన కెరీర్ ముగిసే సమయానికి, గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ 1,000 మందికి పైగా అమెరికన్ రాజకీయ, సామాజిక వ్యక్తుల చిత్రపటాలను చిత్రించాడు.<ref> {{cite web |url = http://www.gilbertstuartmuseum.com/gilbertstuart.htm |title = Gilbert Stuart |publisher = Gilbert Stuart Museum |access-date = July 16, 2009 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20101006043550/http://www.gilbertstuartmuseum.com/gilbertstuart.htm |archive-date = October 6, 2010 }} </ref> ఇతని చిత్రాలలోని జీవకళ, సహజత్వానికి ప్రశంసలు అందుకున్నాడు, ఇతని మోడల్స్ కూడా అతని సాంగత్యాన్ని ఆస్వాదించారు. జాన్ ఆడమ్స్ ఈ విధంగా అన్నాడు: {{Blockquote|సాధారణంగా చెప్పాలంటే చిత్రపటం గీయించుకోవడం కంటే కఠినమైన తపస్సు మరొకటి లేదు. మీరు నిర్బంధించబడిన, అసహజమైన స్థితిలో కూర్చోవాలి, అది మన సహనానికి పరీక్ష. కానీ నేను జనవరి మొదటి తేదీ నుండి డిసెంబర్ చివరి తేదీ వరకు స్టువర్ట్ వద్ద మోడల్ గా కూర్చోవడానికి ఇష్టపడతాను, ఎందుకంటే అతను నన్ను నాకు నచ్చినట్లుగా చేయనిస్తాడు, తన మాటలతో నన్ను నిరంతరం వినోదపరుస్తాడు.<ref>McLanathan 1986, p. 147.</ref>}} స్కెచ్‌ల సహాయం లేకుండా నేరుగా కాన్వాస్‌పై చిత్రించడం ప్రారంభించడానికి స్టువర్ట్ పేరుగాంచాడు. తన శిష్యుడు మాథ్యూ హారిస్ జౌట్‌కు ఇచ్చిన సలహా ద్వారా అతని విధానాన్ని సూచించాడు: "రంగులు వాడటంలో ఎప్పుడూ పొదుపుగా ఉండవద్దు, మీ చిత్రాలను రంగులతో నింపండి, కానీ మీ రంగులను వీలైనంత విడిగా ఉంచండి. వాటిని కలపవద్దు, రంగులు కలిపితే స్పష్టమైన, అందమైన ప్రభావం నాశనం అవుతుంది."<ref name="Oxfordartonline" /> రంగులు కలగలిసిపోకుండా ఉండటానికి ఇది అతిశయోక్తి అయినప్పటికీ, స్టువర్ట్ వేసిన రంగులు అద్భుతంగా తాజాదనాన్ని కలిగి ఉండేవి. స్టువర్ట్ అద్భుతమైన ప్రతిభలో భాగంగా, రంగు కింద నుండి వచ్చే కాంతితో "ప్రకాశవంతమైన, పారదర్శకమైన చర్మం" ప్రభావాన్ని తెలియజేసే అసాధారణ సామర్థ్యం అతనికి ఉంది. ఆ ముఖం ప్రాణంతో ఉన్నట్లుగా అనిపించేది, ఇతని రంగుల అందం సమకాలీనులకు ఆధ్యాత్మిక అనుభూతిని తెలియజేసేది.<ref>Evans 1999, pp. 28, 56, 95-96 (quote), 105-06, 110, 118.</ref> హెచ్చుతగ్గులు ఉన్నప్పటికీ, అతను ఆశ్చర్యపరిచేంత బలమైన పోలికలను తీసుకురాగలడు.<ref>Evans 1999, pp. 27, 56. For uneven, see Evans 2013, pp. 18-19, 69-73, 82-84, 148.</ref> 1825 ప్రాంతంలో జాన్ హెన్రీ ఐజాక్ బ్రోవెరే స్టువర్ట్ లైఫ్ మాస్క్‌ను సృష్టించాడు.<ref>Charles Henry Hart. Browere's life masks of great Americans. Printed at the De Vinne Press for Doubleday and McClure Company, 1899. [https://archive.org/details/browereslifemas00hartgoog Internet Archive]</ref> ప్రసిద్ధ కళాకారులు, రచయితలు, ఆవిష్కర్తలు, శాస్త్రవేత్తలు, కవులు, విద్యావేత్తలు, సంగీతకారుల జ్ఞాపకార్థం 1940లో అమెరికా తపాలా కార్యాలయం "ఫేమస్ అమెరికన్స్ సిరీస్" పేరుతో పోస్టేజ్ స్టాంపుల శ్రేణిని విడుదల చేసింది. జేమ్స్ మెక్‌నీల్ విస్లర్, అగస్టస్ సెయింట్-గౌడెన్స్, డేనియల్ చెస్టర్ ఫ్రెంచ్, ఫ్రెడరిక్ రెమింగ్టన్‌లతో పాటు ఆర్టిస్టుల కేటగిరీలో 1 సెంట్ ఇష్యూలో గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ కనిపిస్తాడు. నేడు రోడ్ ఐలాండ్‌లోని సాండర్‌స్టౌన్‌లో ఉన్న స్టువర్ట్ జన్మస్థలం గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ బర్త్‌ప్లేస్ అండ్ మ్యూజియంగా ప్రజల సందర్శనకు తెరవబడింది. ఇతను జన్మించిన అసలు ఇల్లు ఈ జన్మస్థలంలో ఉంది, ఇల్లంతా ఇతను గీసిన చిత్రాల కాపీలు వేలాడదీయబడి ఉంటాయి, గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్, ఇతని కుమార్తె జేన్ ఇద్దరూ గీసిన అనేక అసలైన పెయింటింగ్‌లు ప్రదర్శించబడే ప్రత్యేక ఆర్ట్ గ్యాలరీ కూడా ఇందులో ఉంది. ఈ మ్యూజియం 1931లో ప్రారంభించబడింది.<ref> {{cite web |url=http://www.gilbertstuartmuseum.com/ |title=Gilbert Stuart Birthplace and Museum |publisher=Gilbert Stuart Museum |access-date=July 16, 2009 }} {{clear}} </ref> <gallery class="center"> File:GStuartgrave.JPG|alt=ఈక, దానికి అనుసంధానించబడిన గొలుసు చెక్కబడిన మార్బుల్ పలక, దానిపై "గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్" పేరు చెక్కబడి ఉంది.|బోస్టన్ కామన్‌లో ఉన్న స్మారక ఫలకం File:GilbertStuart ca1825 byJohn HI Browere.png|జాన్ హెచ్.ఐ. బ్రోవెరే రూపొందించిన స్టువర్ట్ లైఫ్ మాస్క్ పోర్ట్రెయిట్, {{Circa|1825}} File:Gilbert Stuart 1940 Issue-1c.jpg|{{center|గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్}}{{center|1940 నాటి ఇష్యూ}} </gallery> గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ గీసిన వాషింగ్టన్, జెఫర్సన్ తదితరుల చిత్రాలు డజన్ల కొద్దీ అమెరికా పోస్టేజ్ స్టాంపులకు మోడల్‌లుగా పనిచేశాయి. ప్రసిద్ధ ''ది ఎథీనియం'' పోర్ట్రెయిట్ నుండి తీసుకోబడిన వాషింగ్టన్ చిత్రం తపాలా స్టాంపులలో స్టువర్ట్ పనికి అత్యంత ప్రసిద్ధ ఉదాహరణ. <gallery class="center"> File:George Washington2 1861 Issue-10c.jpg|1861 File:George Washington 1861 Issue-12c.jpg|1861 File:George Washington2 1903 Issue-2c.jpg|1903 File:Washington 1954 Issue2-1c.jpg|1954 </gallery> ==ప్రముఖుల చిత్రపటాలు== [[File:Stuart-george-washington-constable-1797.jpg|thumb|''జార్జ్ వాషింగ్టన్ (ది కానిస్టేబుల్-హామిల్టన్ పోర్ట్రెయిట్, 1797)'', క్రిస్టల్ బ్రిడ్జెస్ మ్యూజియం ఆఫ్ అమెరికన్ ఆర్ట్]] ఇది స్టువర్ట్ చిత్రించిన పోర్ట్రెయిట్‌ల పాక్షిక జాబితా.<ref>Mason 1879, pp. 125–283.</ref> * అబిగైల్ ఆడమ్స్ – అమెరికా రెండవ ప్రథమ మహిళ, [[జాన్ ఆడమ్స్]] భార్య * [[జాన్ ఆడమ్స్]] – అమెరికా రెండవ అధ్యక్షుడు * జాన్ క్విన్సీ ఆడమ్స్ – అమెరికా ఆరవ అధ్యక్షుడు * చార్లెస్ హంఫ్రీ అథర్టన్ – 1815 నుండి 1817 వరకు న్యూ హాంప్‌షైర్ నుండి అమెరికా ప్రతినిధి * జాన్ జాకబ్ ఆస్టర్ – మొదటి అమెరికన్ మల్టీ-మిలియనీర్, ఫర్ వ్యాపారి, కళా పోషకుడు * జాన్ బానిస్టర్ – న్యూపోర్ట్ లోని బానిస్టర్స్ వార్ఫ్ యజమాని * కమోడోర్ జాన్ బారీ – అమెరికన్ నావికాదళ పితామహుడు * కమోడోర్ ఆలివర్ హజార్డ్ పెర్రీ – 1814లో ఈరీ సరస్సు యుద్ధ వీరుడు. * [[File:Jane Stuart, Gilbert Stuart.tif|thumb|upright=1|జేన్ స్టువర్ట్ గీసిన ''గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్'' చిత్రం, స్టువర్ట్ జన్మస్థలం మ్యూజియంలో ఉంది]] ఆన్ విల్లింగ్ బింగ్‌హామ్ – ఫిలడెల్ఫియా సోషలైట్ * హోరేస్ బిన్నీ – ప్రముఖ ఫిలడెల్ఫియా న్యాయవాది * ఎలిజబెత్ బౌడోయిన్, లేడీ టెంపుల్ – అమెరికాలో మొదటి బ్రిటీష్ కాన్సుల్ జనరల్ అయిన సర్ జాన్ టెంపుల్ భార్య, 1785<ref>{{cite web|url=http://www.npg.si.edu/exhibit/capital/pop-ups/01-03.html |title=Elizabeth Bowdoin |website=National Portrait Gallery, Smithsonian Institution |access-date=February 15, 2017}}</ref> * హ్యూ హెన్రీ బ్రాకెన్‌రిడ్జ్ – ప్రారంభ అమెరికన్ రచయిత, పెన్సిల్వేనియా సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తి, పిట్స్‌బర్గ్ విశ్వవిద్యాలయ స్థాపకుడు<ref name="Mantle 1929">Fielding 1929.</ref> * జీన్ బాప్టిస్ట్ కాస్మియర్ బ్రెస్చార్డ్ – ప్రదర్శకుడు, నాటక నిర్వాహకుడు * రోసాలీ స్టియర్ కాల్‌వెర్ట్ – బెల్జియంలో జన్మించిన వారసురాలు, చార్లెస్ బెనెడిక్ట్ కాల్‌వెర్ట్ తల్లి * మేరీ విల్లింగ్ క్లైమర్ – ఫిలడెల్ఫియా సోషలైట్ * జాన్ సింగిల్టన్ కోప్లీ – అమెరికన్ వలస చిత్రకారుడు * థామస్ డావెస్ – ప్రారంభ అమెరికన్ వాస్తుశిల్పి, బిల్డర్, సైనిక నాయకుడు, రాజకీయవేత్త * హోరేషియో గేట్స్ – అమెరికన్ విప్లవ యుద్ధ జనరల్ * కింగ్ జార్జ్ III – గ్రేట్ బ్రిటన్, ఐర్లాండ్ రాజు, 1760–1820 * కింగ్ జార్జ్ IV – గ్రేట్ బ్రిటన్, ఐర్లాండ్ రాజు, 1820–30 * జాన్ జే – అమెరికా సుప్రీం కోర్ట్ మొదటి ప్రధాన న్యాయమూర్తి * [[థామస్ జెఫర్సన్]] – అమెరికా మూడవ అధ్యక్షుడు * రూఫస్ కింగ్ – అమెరికా రాజ్యాంగంపై సంతకం చేసిన వ్యక్తి * రాబర్ట్ కింగ్స్‌మిల్ – అమెరికన్, ఫ్రెంచ్ విప్లవ యుద్ధాల సమయంలో రాయల్ నేవీలో అడ్మిరల్ * కింగ్ లూయిస్ XVI – ఫ్రాన్స్ రాజు, 1774–92 * జేమ్స్ మాడిసన్ – అమెరికా నాల్గవ అధ్యక్షుడు * శామ్యూల్ మైల్స్ – విప్లవ యుద్ధ జనరల్, ఫిలడెల్ఫియా మేయర్ * జేమ్స్ మన్రో – అమెరికా ఐదవ అధ్యక్షుడు * డేనియల్ పింక్నీ పార్కర్ – ప్రముఖ బోస్టన్ వ్యాపారి * జాన్ రాండోల్ఫ్ ఆఫ్ రోనోకే – వర్జీనియా కాంగ్రెస్ సభ్యుడు, సెనేటర్<ref name="Mantle 1929"/> * జాషువా రేనాల్డ్స్ – ఆంగ్ల కళాకారుడు * హెన్రీ రైస్ – బోస్టన్ వ్యాపారి, మసాచుసెట్స్ రాష్ట్ర శాసనసభ్యుడు<ref name="Mantle 1929"/> * జాన్ టేలోయ్ III – వర్జీనియా ప్లాంటర్, వాషింగ్టన్ డి.సి.లోని అక్టగాన్ హౌస్ బిల్డర్. * థామస్ టౌన్‌షెండ్, 1వ విస్కౌంట్ సిడ్నీ – న్యూ సౌత్ వేల్స్‌లోని సిడ్నీ, నోవా స్కోటియాలోని సిడ్నీ నగరాలకు ఇతని గౌరవార్థం పేరు పెట్టారు<ref name="Mantle 1929"/> * జాన్ ట్రంబుల్ – అమెరికన్ విప్లవ యుద్ధ కాలంలో కళాకారుడు * [[జార్జ్ వాషింగ్టన్]] – అమెరికా మొదటి అధ్యక్షుడు * మార్తా వాషింగ్టన్ – అమెరికా ప్రథమ మహిళ, జార్జ్ వాషింగ్టన్ భార్య * బెంజమిన్ వెస్ట్ – అమెరికన్ చిత్రకారుడు * జాన్ ఫిట్జ్‌గిబ్బన్, 1వ ఎర్ల్ ఆఫ్ క్లేర్ – అటార్నీ జనరల్, ఐర్లాండ్ లార్డ్ ఛాన్సలర్ * కేథరీన్ బ్రాస్ యేట్స్ – ఫిలడెల్ఫియా సోషలైట్ * జాన్ బిల్ రికెట్స్ – ఈక్వెస్ట్రియన్, ఫిలడెల్ఫియాలో రికెట్స్ సర్కస్ నాయకుడు * ఎలిసబెత్ మెర్రీ – ఆంథోనీ మెర్రీ భార్య 1805.<ref>{{Cite web|title=Red Digital de Colecciones de Museos de España - Museos|url=http://ceres.mcu.es/pages/ResultSearch?txtSimpleSearch=Elisabeth%20Merry&simpleSearch=0&hipertextSearch=1&search=simple&MuseumsSearch=&MuseumsRolSearch=1&listaMuseos=null|access-date=December 21, 2020|website=ceres.mcu.es|language=es}}</ref> ==పోర్ట్రెయిట్ గ్యాలరీ== <gallery mode="packed" heights="200"> File:William Woollett by Gilbert Stuart 1783.jpeg|''విలియం వూలెట్ చిత్రపటం'', 1783 File:Benjamin West by Gilbert Stuart 1783-84.jpg|''బెంజమిన్ వెస్ట్ చిత్రపటం'', 1783–84 File:Gilbert Stuart Sir Joshua Reynolds.jpg|''జాషువా రేనాల్డ్స్ చిత్రపటం'', 1784 File:Brooklyn Museum - Colonel Isaac Barré - Gilbert Stuart - overall.jpg|''ఐజాక్ బారే చిత్రపటం'', 1785 File:Gilbert Stuart (1755-1828) - John Philip Kemble - NPG 49 - National Portrait Gallery.jpg|జాన్ ఫిలిప్ కెంబల్, 1785 File:John Jones of Frankley.jpg|''జాన్ జోన్స్ ఆఫ్ ఫ్రాంక్లీ'', 1785, బర్మింగ్‌హామ్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్ File:Joseph Brant 2.jpg|మొహాక్ నాయకుడు జోసెఫ్ బ్రాంట్, 1785, లండన్ లోని బ్రిటిష్ మ్యూజియం File:1stEarlOfClare.jpg|''ఎర్ల్ ఆఫ్ క్లేర్ చిత్రపటం'', 1789 File:Gilbert Stuart - Catherine Brass Yates.jpg|''కేథరీన్ బ్రాస్ యేట్స్ చిత్రపటం'' 1793–94 File:Entry (1).jpeg|''హెన్రీ క్రూగర్ చిత్రపటం'', 1794 File:John Jay (Gilbert Stuart portrait).jpg|''జాన్ జే చిత్రపటం'', 1794 File:1794, Stuart, Gilbert, William Bayard.jpg|విలియం బేయార్డ్, 1794 File:HoratioGatesByStuart.jpeg|''హోరేషియో గేట్స్ చిత్రపటం'', 1794, మెట్రోపాలిటన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్ File:George Washington 1795.jpg|''గిబ్స్-చానింగ్-అవరీ పోర్ట్రెయిట్'', 1795, న్యూయార్క్ నగరంలోని మెట్రోపాలిటన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్ File:Gilbert Stuart - Martha Washington (Martha Dandridge Custis) - 1980.2 - Museum of Fine Arts.jpg|మార్తా వాషింగ్టన్, సుమారు 1796 File:Gilbert Stuart - George Washington (The Athenaeum Portrait) - Google Art Project.jpg|alt=వాషింగ్టన్ తల, భుజాల వివరణాత్మక పెయింటింగ్. సగానికి పైగా కాన్వాస్ ఖాళీగా ఉంది.|స్టువర్ట్ గీసిన అసంపూర్తి 1796 జార్జ్ వాషింగ్టన్ పెయింటింగ్, దీనినే ''ఎథీనియం పోర్ట్రెయిట్'' అని కూడా అంటారు, ఇది ఇతని అత్యంత ప్రసిద్ధ రచన File:Gilbert Stuart Portrait of Winthrop Sargent.jpg|విన్త్రోప్ సార్జెంట్, {{circa|1799–1805}} File:Gilbert Stuart, Horace Binney, 1800, NGA 30344.jpg|''హోరేస్ బిన్నీ'', {{circa|1800}} File:Samuel Smith (NPG).jpg|''శామ్యూల్ స్మిత్'', {{circa|1800}} File:Abigail Adams by Gilbert Stuart.jpg|అమెరికా రెండవ ప్రథమ మహిళ, అబిగైల్ ఆడమ్స్, సుమారు 1800–1815 File:John Adams A18236.jpg|అమెరికా రెండవ అధ్యక్షుడు, [[జాన్ ఆడమ్స్]] సుమారు 1800–1815 File:James Madison by Gilbert Stuart 1804.jpeg|అమెరికా నాల్గవ అధ్యక్షుడు, జేమ్స్ మాడిసన్, 1804 File:Dolley Madison.jpg|''డాలీ మాడిసన్ చిత్రపటం'', 1804 File:Anna Payne Cutts by Gilbert Stuart 1804.jpeg|ప్రథమ మహిళ డాలీ మాడిసన్ సోదరి అన్నా పేన్ కట్స్, 1804, వైట్ హౌస్ File:Eleanor Parke Custis Lewis.jpg|ఎలియనోర్ పార్కే కస్టిస్ లూయిస్, {{circa|1804}} File:John Carroll Gilbert Stuart.jpg|జాన్ కారోల్, అమెరికా మొదటి క్యాథలిక్ బిషప్, {{circa|1804}} File:Rosalie E. Stier Calvert and Caroline M. Calvert.jpg|రోసాలీ స్టియర్ కాల్‌వెర్ట్, ఆమె పెద్ద కుమార్తె కరోలిన్ మరియా, {{circa|1805}} File:WashingtonAtDorchesterHeightsByStuart.jpeg|''జార్జ్ వాషింగ్టన్ ఎట్ డోర్చెస్టర్ హైట్స్'', 1806, బోస్టన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ File:Commodore John Rodgers (NHaHC).jpg|''జాన్ రోడ్జర్స్'', {{circa|1810}} File:Gilbert Stuart, Samuel Alleyne Otis, 1811-1813, NGA 57542.jpg|''శామ్యూల్ అల్లిన్ ఓటిస్'', {{circa|1811–1813}} File:Gilbert Stuart - Major-General Henry Dearborn - 1913.793 - Art Institute of Chicago.jpg|''హెన్రీ డియర్‌బోర్న్ చిత్రపటం'', {{circa|1812}} File:Portrait of Commodore William Bainbridge - Gilbert Stuart.jpg|''విలియం బైన్‌బ్రిడ్జ్'', {{circa|1813}} File:Little Turtle.jpg|1814లో వాషింగ్టన్ దహనం చేయబడినప్పుడు కాలిపోయినట్లుగా భావించే గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ గీసిన కోల్పోయిన పోర్ట్రెయిట్ ఆధారంగా లిటిల్ టర్టిల్ లితోగ్రాఫ్ తయారుచేయబడింది.{{sfn|Carter|1987|pp=62–63}} File:Henry Rice MET DP208350.jpg|హెన్రీ రైస్, బోస్టన్ వ్యాపారి, మసాచుసెట్స్ రాష్ట్ర శాసనసభ్యుడు, {{circa|1815}} File:Macdono.jpg|థామస్ మాక్‌డొనాఫ్, {{circa|1815–1818}} File:John Trumbull Gilbert Stuart 1818.jpeg|అమెరికన్ కళాకారుడు జాన్ ట్రంబుల్, సుమారు 1818 File:John Quincy Adams by Gilbert Stuart, 1818.jpg|అమెరికా ఆరవ అధ్యక్షుడు, జాన్ క్విన్సీ ఆడమ్స్, 1818 File:Louisa Cathering Johnson Adams by Gilbert Stuart, 1821-26.jpg|అమెరికా ఆరవ ప్రథమ మహిళ, ''లూయిసా కేథరీన్ ఆడమ్స్'' సుమారు 1821–1826 File:Gilbert Stuart Thomas Jefferson.jpg|అమెరికా మూడవ అధ్యక్షుడు, [[థామస్ జెఫర్సన్]], సుమారు 1821 File:Gilbert Stuart, James Madison, c. 1821, NGA 56914.jpg|అమెరికా నాల్గవ అధ్యక్షుడు, జేమ్స్ మాడిసన్, సుమారు 1821 File:GSJamesMonroe.jpg|అమెరికా ఐదవ అధ్యక్షుడు, జేమ్స్ మన్రో, సుమారు 1820–1822 File:Gilbert Stuart - Bishop Jean-Louis Anne Magdelaine Lefebvre de Cheverus - 21.9 - Museum of Fine Arts.jpg|''జీన్-లూయిస్ లెఫెబ్రే డి చెవెరస్ చిత్రపటం'', 1823 File:Gilbert Stuart John Adams.jpg|అమెరికా రెండవ అధ్యక్షుడు, [[జాన్ ఆడమ్స్]], 1826 </gallery> ==మూలాలు== {{Reflist|30em|refs= <ref name="RIH Cemetery Commission">{{cite web|url=http://www.rihistoriccemeteries.org/newgravedetails.aspx?ID=155252 |title=Jane Stuart |year=2007 |website=Rhode Island Historical Cemetery Commission |access-date=February 16, 2017}}</ref> <ref name="RI Heritage Hall of Fame">{{cite web|url=http://www.riheritagehalloffame.org/inductees_detail.cfm?iid=643 |title=Jane Stuart | first=Patrick T. |last=Conley |year=2011 |website=Rhode Island Heritage Hall of Fame |access-date=February 16, 2017}}</ref> }} ===గ్రంథసూచి=== * {{cite book |last=Carter |first=Harvey Lewis |title=The Life and Times of Little Turtle: First Sagamore of the Wabash |url=https://archive.org/details/lifetimesoflittl0000cart |url-access=registration |publisher=University of Illinois Press |location=Urbana |year=1987 |isbn=0-252-01318-2}} * {{Cite book|last=Evans|first=Dorinda|title=The Genius of Gilbert Stuart|publisher=Princeton University Press|year=1999|isbn=0-691-05945-4}} * {{cite journal |last=Fielding |first=Mantle |title=Paintings by Gilbert Stuart not mentioned in Mason's Life of Stuart |journal=The Pennsylvania Magazine of History and Biography |year=1929 |volume=53 |issue=2 |jstor=20086696 |publisher=The Historical Society of Pennsylvania}} * {{cite book |last=McLanathan |first=Richard |title=Gilbert Stuart |location=New York |publisher=Harry N. Abrams, Inc. |year=1986 |isbn=9780810915015 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/gilbertstuart0000mcla }} * {{cite book |last=Mason |first=George C. |title=The Life and Works of Gilbert Stuart |publisher=Charles Scribner's Sons |location=New York |year=1879 |url=https://archive.org/stream/gri_33125001654470#page/n11/mode/2up}} *Park, Lawrence, John Hill Morgan, and Royal Cortissoz (1926). ''Gilbert Stuart : An Illustrated Descriptive List of His Works''. New York: W. E. Rudge. ==బయటి లింకులు== {{Commons|Gilbert Stuart|గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్}} *{{Art UK bio}} * [https://web.archive.org/web/20061019141619/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/index.shtm వాషింగ్టన్‌లోని నేషనల్ గ్యాలరీ ఆఫ్ ఆర్ట్‌లో గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్] * [https://web.archive.org/web/20100412000952/http://www.nga.gov/cgi-bin/pbio?29600 గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ జీవిత చరిత్ర, నేషనల్ గ్యాలరీ ఆఫ్ ఆర్ట్] * [https://www.metmuseum.org/art/collection/search?q=gilbert+stuart మెట్రోపాలిటన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్‌లో గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్] * [http://www.gilbertstuartmuseum.com/ గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ మ్యూజియం వెబ్‌సైట్] * [http://www.gilbert-stuart.org/ Gilbert-Stuart.org] గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ 155 పెయింటింగ్స్ * [http://www.artcyclopedia.com/artists/stuart_gilbert.html ఆర్ట్ సైక్లోపీడియాలో గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్] * [http://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=stuart%2C+gilbert&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500010392 యూనియన్ లిస్ట్ ఆఫ్ ఆర్టిస్ట్ నేమ్స్, గెట్టి వొకాబ్యులరీస్.] * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/74976 ''గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్''], ది మెట్రోపాలిటన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్ నుండి పూర్తి టెక్స్ట్ ఎగ్జిబిషన్ కేటలాగ్ {{Hall of Fame for Great Americans}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Stuart, Gilbert}} [[వర్గం:1755 జననాలు]] [[వర్గం:1828 మరణాలు]] [[వర్గం:18వ శతాబ్దపు అమెరికన్ చిత్రకారులు]] [[వర్గం:అమెరికన్ పోర్ట్రెయిట్ చిత్రకారులు]] [[వర్గం:రోడ్ ఐలాండ్ చిత్రకారులు]] i24ai4pik55n0wds5xfmnet2q0v77hj 4955403 4955402 2026-09-09T13:21:43Z Kalasagary 107518 4955403 wikitext text/x-wiki {{Infobox artist|name=గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్|image=Gilbert Stuart Selfportrait.jpg|alt=వెనక్కి దువ్విన బూడిద రంగు జుట్టు, నల్లటి కోటు ధరించిన ఒక వృద్ధుడు|caption=స్వీయ చిత్రం, {{circa|1778}}|birth_name=గిల్బర్ట్ స్టీవర్ట్<ref>{{cite web|url=http://www.worcesterart.org/Collection/Early_American/Artists/stuart/biography/index.html|title=Gilbert Stuart (1775–1828)|publisher=Worcester Art Museum|access-date=February 4, 2008|archive-date=December 20, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151220160142/http://www.worcesterart.org/collection/Early_American/Artists/stuart/biography/index.html|url-status=dead}}</ref>|birth_date={{Birth date|1755|12|3}}|birth_place=సాండర్‌స్టౌన్, రోడ్ ఐలాండ్, బ్రిటీష్ అమెరికా|death_date={{Death date and age|mf=yes|1828|7|9|1755|12|3}}|death_place=బోస్టన్, మసాచుసెట్స్, అమెరికా|field=చిత్రలేఖనం|training=|movement=|works={{Plainlist| * ''జార్జ్ వాషింగ్టన్ (ది ఎథీనియం పోర్ట్రెయిట్)'' (1796) * ''జార్జ్ వాషింగ్టన్ (లాన్స్‌డౌన్ పోర్ట్రెయిట్)'' (1796) * ''వాఘన్ పోర్ట్రెయిట్'' (1795) * ''ది స్కేటర్'' (1782) * ''కేథరీన్ బ్రాస్ యేట్స్'' (1794) * ''జాన్ ఆడమ్స్'' (1824) }}|patrons=|influenced by=|influenced=|awards=}} '''గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్''' (డిసెంబర్ 3, 1755 – జూలై 9, 1828) రోడ్ ఐలాండ్ కాలనీలో జన్మించిన అమెరికన్ చిత్రకారుడు, అమెరికా అగ్రగామి పోర్ట్రెయిట్ చిత్రకారులలో ఒకరిగా విస్తృతంగా పరిగణించబడతాడు.<ref name="gsm">[http://www.gilbertstuartmuseum.com/ Park, 1926, vol. 1, p. 15. He was baptised without a middle name but occasionally adopted the middle name "Charles" when in London, apparently to connect himself with the last serious Stuart claimant to the British throne. See Dorinda Evans, ''Gilbert Stuart and the Impact of Manic Depression,'' Ashgate Publishing Ltd., 2013, p. 127. ]</ref> 1796లో ప్రారంభించిన [[జార్జ్ వాషింగ్టన్]] అసంపూర్తి చిత్రపటం ఇతను గీసిన అత్యంత ప్రసిద్ధ చిత్రం, దీనిని సాధారణంగా ''ఎథీనియం పోర్ట్రెయిట్'' అని పిలుస్తారు. స్టువర్ట్ అసలు చిత్రాన్ని తన వద్దే ఉంచుకుని అమెరికా, విదేశాలలోని పోషకులు అప్పగించిన అనేక కాపీలను చిత్రించడానికి దానిని ఉపయోగించాడు. ఈ చిత్రంలో ఉన్న జార్జ్ వాషింగ్టన్ చిత్రం ఒక శతాబ్దానికి పైగా అమెరికా ఒక డాలర్ బిల్లుపై,<ref name="gsm" /> 19వ శతాబ్దం, 20వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో వివిధ పోస్టేజ్ స్టాంపులపై కనిపించింది.<ref>{{cite web|title=10-cent Washington|url=http://arago.si.edu/index.asp?con=1&cmd=1&tid=2027665|access-date=August 26, 2015|publisher=Smithsonian National Postal Museum}}</ref> మొదటి ఆరుగురు అమెరికా అధ్యక్షులతో సహా సుమారు 1,000 మంది చిత్రపటాలను స్టువర్ట్ రూపొందించాడు.<ref name="gsm2">{{cite web|title=Gilbert Stuart Birthplace|url=http://geocities.com/Heartland/Hills/6365/stuarthist.html|url-status=bot: unknown|archive-url=https://web.archive.org/web/20051116085146/http://geocities.com/Heartland/Hills/6365/stuarthist.html|archive-date=November 16, 2005|access-date=October 10, 2010}}, ''The Story of Gilbert Stuart''. Woonsocket Connection. Retrieved July 25, 2007.</ref> ఇతను గీసిన చిత్రాలు నేడు అమెరికా, యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్ అంతటా ఉన్న ఆర్ట్ మ్యూజియంలలో చూడవచ్చు. న్యూయార్క్ నగరంలోని మెట్రోపాలిటన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్, ఫ్రిక్ కలెక్షన్, వాషింగ్టన్ డి.సి.లోని నేషనల్ గ్యాలరీ ఆఫ్ ఆర్ట్, ఫిలడెల్ఫియాలోని ఫిలడెల్ఫియా మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్, లండన్‌లోని నేషనల్ పోర్ట్రెయిట్ గ్యాలరీ, మసాచుసెట్స్‌లోని వోర్సెస్టర్ ఆర్ట్ మ్యూజియం, బోస్టన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ వీటిలో ఉన్నాయి.<ref name="artmus">[http://www.artcyclopedia.com/artists/stuart_gilbert.html Gilbert Stuart] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080720014349/http://www.artcyclopedia.com/artists/stuart_gilbert.html|date=July 20, 2008}}. [[ArtCyclopedia]]. Paintings in Museums and Public Art Galleries. Retrieved July 24, 2007.</ref> == జీవిత చరిత్ర == ===తొలినాళ్ల జీవితం=== [[దస్త్రం:Gilbert_Stuart_birthplace_and_barn.jpg|alt=సాధారణమైన, రెండంతస్తుల చెక్క ఇల్లు. రెండు తలుపులు నేరుగా ముందు లాన్‌లోకి తెరచుకుంటాయి.|thumb|సాండర్‌స్టౌన్ లోని స్టువర్ట్ జన్మస్థలం]] [[దస్త్రం:Portrait_of_Dr._William_Hunter's_Spaniels_(cropped).jpg|thumb|విలియం హంటర్స్ స్పానియల్స్ చిత్రపటం, {{circa|1770}}]] స్టువర్ట్ డిసెంబర్ 3, 1755న కాలనీ ఆఫ్ రోడ్ ఐలాండ్ అండ్ ప్రొవిడెన్స్ ప్లాంటేషన్స్‌లోని నార్త్ కింగ్‌స్టౌన్ గ్రామమైన సాండర్‌స్టౌన్‌లో జన్మించాడు, ఏప్రిల్ 11, 1756న ఓల్డ్ నర్రాగన్‌సెట్ చర్చిలో బాప్టిజం పొందాడు.<nowiki><ref name="ONC"></nowiki>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=I9IYAAAAYAAJ&q=Old+Narragansett+Church&pg=PA24|title=The Old Narragansett Church (St. Paul's): Built A.D. 1707. A Constant Witness to Christ and His Church|date=1915|publisher=Committee of Management|page=15|access-date=July 14, 2015}}</ref><ref name="Stuart Museum">{{cite web|title=Gilbert Stuart|url=http://www.gilbertstuartmuseum.com/gilbertstuart.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20101006043550/http://www.gilbertstuartmuseum.com/gilbertstuart.htm|archive-date=October 6, 2010|access-date=October 11, 2010|publisher=The Gilbert Stuart Museum}}</ref> ముక్కుపొడుము తయారీ పరిశ్రమలో పనిచేస్తున్న స్కాటిష్ వలసదారు గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్,<ref>{{cite web|title=Gilbert Stuart|url=http://www.nndb.com/people/313/000049166/|access-date=July 25, 2007|website=NNDB}}</ref> రోడ్ ఐలాండ్‌లోని మిడిల్‌టౌన్‌కు చెందిన ప్రముఖ భూస్వామ్య కుటుంబ సభ్యురాలు ఎలిజబెత్ ఆంథోనీ స్టువర్ట్ దంపతులకు ఇతను మూడవ సంతానం.<ref name="gsm2" /> అమెరికాలో మొదటి ముక్కుపొడుము మిల్లు స్టువర్ట్ తండ్రికి ఉండేది, ఇది కుటుంబ నివాస భవనం నేలమాళిగలో ఉండేది.<ref>McLanathan 1986, p. 13.</ref> ఆరేళ్ల వయసులో స్టువర్ట్ రోడ్ ఐలాండ్‌లోని న్యూపోర్ట్‌కు మారాడు, అక్కడ ఇతని తండ్రి వ్యాపార రంగంలో పనిచేశాడు. న్యూపోర్ట్‌లో ఇతను మొదటిసారిగా చిత్రకారుడిగా గొప్ప ప్రతిభ కనబరిచాడు.<ref>[http://www.gilbertstuartmuseum.com/index.htm Gilbert Stuart Birthplace] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070814002303/http://www.gilbertstuartmuseum.com/index.htm|date=August 14, 2007}}. ''Gilbert Stuart''. Retrieved July 28, 2007.</ref> 1770లో స్థానిక పోషకుల చిత్రపటాలను గీయడానికి వలసరాజ్యాలను సందర్శించడానికి వచ్చిన స్కాటిష్ కళాకారుడు కాస్మో అలెగ్జాండర్ పరిచయమయ్యాడు, అతడు స్టువర్ట్‌కు గురువుగా మారాడు.<ref>{{cite web|title=Gilbert Stuart, Newport and Edinburgh (1755–1775)|url=http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/newport.shtm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160903053009/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/newport.shtm|archive-date=September 3, 2016|access-date=July 12, 2016|publisher=National Gallery of Art}}</ref><ref name="Stuart, Redwood">{{cite web|title=Gilbert Stuart|url=http://www.redwoodlibrary.org/notables/stuart.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110427163532/http://www.redwoodlibrary.org/notables/stuart.htm|archive-date=April 27, 2011|access-date=October 11, 2010|publisher=Redwood Library and Athenæum, Newport Rhode Island}}</ref> అలెగ్జాండర్ మార్గదర్శకత్వంలో 14 ఏళ్ల వయసులో స్టువర్ట్ ''డాక్టర్ హంటర్స్ స్పానియల్స్'' చిత్రపటాన్ని చిత్రించాడు; ఇది నేడు న్యూపోర్ట్‌లోని హంటర్ హౌస్ మాన్షన్‌లో వేలాడుతోంది.<ref name="Stuart Museum" /> 1771లో స్టువర్ట్ తన చదువును పూర్తి చేయడానికి అలెగ్జాండర్‌తో కలిసి స్కాట్లాండ్‌కు వెళ్లాడు; కానీ అలెగ్జాండర్ ఒక సంవత్సరం తర్వాత ఎడిన్‌బర్గ్‌లో మరణించాడు. స్టువర్ట్ జీవనోపాధి కోసం, తన చిత్రలేఖన వృత్తిని కొనసాగించడానికి ప్రయత్నించాడు, కానీ ప్రయోజనం లేకపోవడంతో 1773లో తిరిగి న్యూపోర్ట్‌కు వచ్చాడు.<ref name="Stuart, Germantown">{{cite web|title=Gilbert Stuart|url=http://www.ushistory.org/germantown/people/stuart.htm|access-date=October 11, 2010|publisher=Germantown, Portrait Artist}}</ref> ===ఇంగ్లాండ్, ఐర్లాండ్=== [[దస్త్రం:GSskater.jpg|alt=చేతులు కట్టుకుని, హుందాగా అడుగులు వేస్తూ అద్భుతమైన దుస్తులు ధరించిన యువకుడు.|thumb|''ది స్కేటర్'', సర్ విలియం గ్రాంట్ 1782 చిత్రపటం]] అమెరికన్ విప్లవం, దాని సామాజిక అంతరాయాల కారణంగా పోర్ట్రెయిట్ చిత్రకారుడిగా స్టువర్ట్ అవకాశాలు ప్రమాదంలో పడ్డాయి. ఇతను దేశభక్తుడైనప్పటికీ,<ref>Evans 1999, p. 10</ref> జాన్ సింగిల్టన్ కోప్లీని ఆదర్శంగా తీసుకుని 1775లో ఇంగ్లాండ్‌కు వెళ్లాడు.<ref name="lon">[http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/london.shtm National Gallery of Art] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070901231443/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/london.shtm|date=September 1, 2007}}. ''Gilbert Stuart''. London (1775–1787). Retrieved July 31, 2007.</ref> ఈ కాలంలో ఇతని చిత్రలేఖన శైలి అలెగ్జాండర్ నుండి నేర్చుకున్న కఠినమైన, సరళ శైలిని దాటి అభివృద్ధి చెందడం ప్రారంభించింది.<ref>[https://web.archive.org/web/20070930033456/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/newport.shtm National Gallery of Art]. Retrieved November 24, 2019.</ref> వృత్తిని కొనసాగించడంలో ఇతను మొదట విఫలమయ్యాడు, కానీ 1777లో బెంజమిన్ వెస్ట్‌కు శిష్యుడిగా మారి తదుపరి ఆరు సంవత్సరాలు అతని వద్ద చదువుకున్నాడు. ఈ అనుబంధం లాభదాయకంగా మారింది, స్టువర్ట్ 1777 వసంతకాలంలో రాయల్ అకాడమీలో మొదటిసారిగా తన చిత్రాలను ప్రదర్శించాడు.<ref name="Grove">Christman, M., & Barlow, M. (2003). Stuart [Stewart], Gilbert. Grove Art Online. Retrieved November 29, 2019.</ref> సర్ విలియం గ్రాంట్ చిత్రపటమైన ''ది స్కేటర్''కు లభించిన ప్రశంసల కారణంగా 1782 నాటికి స్టువర్ట్ విజయం సాధించాడు. ఇది స్టువర్ట్ గీసిన మొదటి పూర్తి-నిడివి చిత్రపటం, ఒక ప్రత్యర్థి అభిప్రాయం ప్రకారం "ముఖాన్ని పోలికతో గీయగలడు కానీ శరీరాకృతి విషయానికి వస్తే ఐదవ బటన్ కిందకు గీయలేడు" అనే అప్పటి ప్రబలమైన అభిప్రాయాన్ని ఇది తప్పుగా నిరూపించింది.<ref name="Oxfordartonline">Christman, Margaret C. S. "Stuart, Gilbert." In ''Grove Art Online. Oxford Art Online''. Retrieved October 1, 2012</ref> "ఒక్క చిత్రంతో అకస్మాత్తుగా కీర్తి శిఖరాలకు చేరుకున్నాను" అని స్టువర్ట్ స్వయంగా చెప్పుకున్నాడు.<ref>[http://www.nga.gov/collection/gallery/gg59/gg59-39729.html National Gallery of Art] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141129053342/http://www.nga.gov/collection/gallery/gg59/gg59-39729.html|date=November 29, 2014}}.''The Skater (Portrait of William Grant), 1782''. Retrieved November 23, 2014.</ref> ప్రసిద్ధ ఆంగ్ల కళాకారులు జాషువా రేనాల్డ్స్, థామస్ గెయిన్స్‌బరో చిత్రాలకు మాత్రమే ఇతని చిత్రాల కన్నా ఎక్కువ ధరలు ఉండేవి. ఇతనికి అనేక ఆర్డర్లు వచ్చినప్పటికీ, ఆర్థిక విషయాలలో నిర్లక్ష్యంగా వ్యవహరించేవాడు, అప్పుల పాలు కావడంతో జైలుకు వెళ్ళే ప్రమాదంలో పడ్డాడు. 1787లో ఐర్లాండ్‌లోని డబ్లిన్‌కు పారిపోయాడు, అక్కడ కూడా అంతే ఉత్సాహంగా చిత్రాలు గీస్తూ అప్పులు కూడా కూడగట్టుకున్నాడు.<ref>[http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/dublin.shtm National Gallery of Art] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070609070123/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/dublin.shtm|date=June 9, 2007}}. ''Gilbert Stuart''. Dublin (1787–1793). Retrieved July 31, 2007.</ref> ===న్యూయార్క్ నగరం, ఫిలడెల్ఫియా=== బ్రిటన్, ఐర్లాండ్‌లలో తన 18 ఏళ్ల నివాసాన్ని 1793లో ముగించుకుని, అనేక అసంపూర్తి చిత్రాలను అక్కడే వదిలేసి వచ్చాడు. జార్జ్ వాషింగ్టన్ చిత్రపటాన్ని గీయడం, దానిని ఒక చెక్కే కళాకారుడి (ఎన్‌గ్రేవర్) ద్వారా పునరుత్పత్తి చేయించి ఆ అమ్మకాల ద్వారా తన కుటుంబ పోషణ చూసుకోవాలనే ప్రత్యేక లక్ష్యంతో తిరిగి అమెరికాకు వచ్చాడు.<ref>Park et al. (1926), p. 44.</ref> కొంతకాలం న్యూయార్క్ నగరంలో స్థిరపడి, తనను వాషింగ్టన్ దృష్టికి తీసుకువెళ్లగల పలుకుబడి ఉన్న వ్యక్తుల చిత్రపటాలను గీయడం ప్రారంభించాడు.<ref name="Grove" /> 1794లో రాజనీతిజ్ఞుడు జాన్ జే చిత్రాన్ని గీశాడు, అతని ద్వారా వాషింగ్టన్‌కు ఒక పరిచయ లేఖను పొందాడు. 1795లో స్టువర్ట్ ఫిలడెల్ఫియాలోని జర్మన్‌టౌన్ ప్రాంతానికి మారి అక్కడ ఒక స్టూడియోను ప్రారంభించాడు,<ref>{{cite web|title=Gilbert Stuart&nbsp;– Washington|url=http://www.americanrevolution.org/washstu.html|access-date=November 25, 2007|publisher=americanrevolution.org}}</ref><ref>{{cite web|title=George Washington|url=http://www.npg.si.edu/exh/hall2/georges.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20071103171403/http://www.npg.si.edu/exh/hall2/georges.htm|archive-date=November 3, 2007|access-date=November 25, 2007|publisher=Smithsonian Institution}}</ref> ఆ సంవత్సరం చివరలో వాషింగ్టన్ అతనికి మోడల్‌గా నిలిచాడు.<ref name="Grove" /> [[దస్త్రం:George_Washington_engraving_by_G.F.C._Smillie.png|thumb|జార్జ్ ఫ్రెడరిక్ కమింగ్ స్మిల్లీ ద్వారా జార్జ్ వాషింగ్టన్ చెక్కబడిన చిత్రం]] [[దస్త్రం:Gilbert_Stuart_-_George_Washington_(Lansdowne_Portrait)_-_Google_Art_Project.jpg|thumb|జార్జ్ వాషింగ్టన్ లాన్స్‌డౌన్ పోర్ట్రెయిట్, 1796]] స్టువర్ట్ వాషింగ్టన్‌ను వరుసగా ప్రసిద్ధ చిత్రపటాలుగా గీశాడు, వాటిలో ప్రతి ఒక్కటి కాపీల డిమాండ్‌కు దారితీసి సంవత్సరాల పాటు అతన్ని బిజీగా ఉంచి అధిక ఆదాయాన్ని అందించింది.<ref>[http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/philadelphia.shtm National Gallery of Art] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100410110519/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/philadelphia.shtm|date=April 10, 2010}}. ''Gilbert Stuart''. Philadelphia (1794–1803). Retrieved July 31, 2007.</ref> ఈ చిత్రాలలో అత్యంత ప్రసిద్ధమైనది ''ఎథీనియం పోర్ట్రెయిట్'', ఇది అమెరికా ఒక డాలర్ బిల్లుపై ముద్రించబడింది. స్టువర్ట్ దీనిని సుమారు 50 కాపీలు గీశాడు.<ref>[https://www.mountvernon.org/george-washington/artwork/george-washington-portrait-by-gilbert-stuart/ "George Washington Portrait by Gilbert Stuart"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190710030756/https://www.mountvernon.org/george-washington/artwork/george-washington-portrait-by-gilbert-stuart/|date=July 10, 2019}}, www.mountvernon.org. Retrieved September 14, 2019.</ref> కానీ అసలు చిత్రాన్ని పూర్తి చేయకుండా వదిలేశాడు. వాషింగ్టన్ ముఖాన్ని పూర్తి చేసిన తర్వాత, కాపీలు చేయడానికి దానిని తన వద్దే ఉంచుకుని ఒక్కొక్కటి 100 డాలర్లకు విక్రయించాడు. తద్వారా 1828లో ఇతను మరణించే సమయానికి అసలు చిత్రపటం అసంపూర్తి స్థితిలోనే ఉండిపోయింది.<ref name="Athenaeum">{{cite web|author=Wallechinsky, David and Irving Wallace|title=Unfinished Art: Gilbert Stuart's Portrait of George Washington|url=http://www.trivia-library.com/c/unfinished-art-gilbert-stuart-portrait-of-george-washington.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20200801020731/http://www.trivia-library.com/c/unfinished-art-gilbert-stuart-portrait-of-george-washington.htm|archive-date=August 1, 2020|access-date=April 21, 2008|work=The People's Almanac|publisher=Trivia-Library.com}}</ref> అమెరికా బ్యూరో ఆఫ్ ఎన్‌గ్రేవింగ్ అండ్ ప్రింటింగ్‌లో ఎన్‌గ్రేవర్ అయిన జార్జ్ ఫ్రెడరిక్ కమింగ్ స్మిల్లీ ఈ పెయింటింగ్ ఎచింగ్‌ను తయారు చేశాడు, ఇది అనేక బ్యాంకు నోట్లపై ఉపయోగించబడింది. 1899నాటి 2 డాలర్ల సిల్వర్ సర్టిఫికెట్, ఒక డాలర్ నోటు (1918 నుండి 2023) పై ఈ పోర్ట్రెయిట్ కనిపిస్తుంది. దశాబ్దాల పాటు (1918 నుండి 2023) అమెరికా ఒక డాలర్ బిల్లులపై ఈ చిత్రం ప్రదర్శించబడింది.<ref name="Schöne">{{cite news|url=https://www.geldscheine-online.com/post/g-f-c-smillie-der-beste-graveur-seiner-zeit|title=G. F. C. Smillie - Der beste Graveur seiner Zeit|last1=Schöne|first1=Michael H.|date=December 19, 2023|work=geldscheine-online|access-date=September 20, 2024|language=de}}</ref> ఈ చిత్రాన్ని 1980లో నేషనల్ పోర్ట్రెయిట్ గ్యాలరీ, బోస్టన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ సంయుక్తంగా కొనుగోలు చేశాయి, ఇది సాధారణంగా నేషనల్ పోర్ట్రెయిట్ గ్యాలరీలో ప్రదర్శనలో ఉంటుంది.<ref>[http://www.mfa.org/collections/object/george-washington-34341 Museum of Fine Arts, Boston, ''George Washington''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170809171939/http://www.mfa.org/collections/object/george-washington-34341|date=August 9, 2017}} Accessed December 12, 2014.</ref><ref>[http://npgportraits.si.edu/eMuseumNPG/code/emuseum.asp?emu_action=collectionnpg&collection=4504&collectionname=NPGAmerica%27s%20Presidents&currentrecord=1&moduleid=3&newprofile=NPG&searchdesc=America%27s%20Presidents: National Portrait Gallery Collections Search, p. 9.] Accessed December 12, 2014.</ref> వాషింగ్టన్ కు సంబంధించిన మరో ప్రసిద్ధ చిత్రం పూర్తి-నిడివి గల ''లాన్స్‌డౌన్ పోర్ట్రెయిట్'', ఇది ప్రస్తుతం నేషనల్ పోర్ట్రెయిట్ గ్యాలరీలో ఉంది. దీని చారిత్రక ప్రాముఖ్యతకు దాదాపు సమానంగా దీని ఆధారంగా రూపొందించిన ప్రారంభ ఫోర్జరీ చిత్రం వైట్ హౌస్ కోసం కొనుగోలు చేయబడింది. 1812 యుద్ధంలో వాషింగ్టన్ దహనం చేయబడినప్పుడు ప్రథమ మహిళ డాలీ మాడిసన్, అధ్యక్షుడు జేమ్స్ మాడిసన్ బానిసలలో ఒకరైన పాల్ జెన్నింగ్స్ కృషితో ఈ చిత్రం రక్షించబడింది. అసలు చిత్రపటం మూడు ప్రతిరూపాలను స్టువర్ట్ స్వయంగా గీసినట్లుగా అంగీకరించారు.<ref>[http://www.artnews.com/2004/10/01/the-white-house-washington/ Evans, Dorinda, "William Winstanley (fl 1791-1808): Gilbert Stuart's Shadow and a Swindling Genius]", ''The British Art Journal'', XX, no. 3, Winter 2019/2020, 98-101.</ref> ఇతర కళాకారులు అదనపు కాపీలను చిత్రించారు.<ref>[http://artandhistory.house.gov/highlights.aspx?action=view&intID=351 Office of the Clerk, U.S. House of Representatives, ''Artist Gilbert Stuart's portraits of George Washington''.] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120915082823/http://artandhistory.house.gov/highlights.aspx?action=view&intID=351|date=September 15, 2012}} Accessed: May 11, 2012.</ref> 1803లో స్టువర్ట్ వాషింగ్టన్ డి.సి.లో ఒక స్టూడియోను ప్రారంభించాడు.<ref>[http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/washington.shtm National Gallery of Art] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070607225553/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/washington.shtm|date=June 7, 2007}}. ''Gilbert Stuart''. Washington, D.C. (1803–1805). Retrieved July 31, 2007.</ref> 1800లో థామస్ జెఫర్సన్ ఒక చిత్రపటం కోసం స్టువర్ట్‌కు 100 డాలర్లు చెల్లించాడు కానీ దానిని ఎప్పుడూ అందుకోలేదు, ఎందుకంటే 1805లో 1800నాటి పోర్ట్రెయిట్‌పైనే స్టువర్ట్ జెఫర్సన్ మరొక చిత్రాన్ని గీశాడు. 1821లో స్టువర్ట్ "ఎడ్జ్‌హిల్" పోర్ట్రెయిట్‌గా పిలువబడే 1805 చిత్రపటం కాపీని జెఫర్సన్‌కు పంపాడు. 1853లో అగ్నిప్రమాదంలో దెబ్బతినే వరకు అసలు 1805 చిత్రం జేన్ స్టువర్ట్ సేకరణలో భాగంగా ఉంది. 1937లో ఓర్లాండ్ కాంప్‌బెల్ 1805 చిత్రాన్ని కొనుగోలు చేసి సత్యాన్ని కనుగొన్నాడు.<ref>{{cite web|date=1958|title=The Case of the Missing Portrait|url=https://archive.org/details/americanheritageket00ketc/page/62/mode/2up|publisher=American Heritage Magazine April 1958 Volume IX Number 3}} access date May 14, 2025</ref> జూన్ 1959లో కాంప్‌బెల్ అమ్హెర్స్ట్ కళాశాలలో 1800/1805 పోర్ట్రెయిట్, "కోల్పోయిన" 1800 చిత్రపటం పునర్నిర్మాణాన్ని ప్రదర్శించాడు.<ref>{{cite web|title=2 Jefferson Paintings go on Exhibt|url=https://chroniclingamerica.loc.gov/lccn/sn83045462/1959-06-12/ed-1/seq-48/#date1=1959&index=0&rows=20&words=Campbell+Orland&searchType=basic&sequence=0&state=&date2=1959&proxtext=Orland+Campbel&y=11&x=11&dateFilterType=yearRange&page=1|publisher=Evening star. Washington DC [volume], June 12, 1959, Page C-10, Image 48}}access date May 14, 2025</ref> "ది లాస్ట్ పోర్ట్రెయిట్స్ ఆఫ్ థామస్ జెఫర్సన్ పెయింటెడ్ బై గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ రికవర్డ్ అండ్ స్టడీడ్ బై ఓర్లాండ్ అండ్ కోర్ట్నీ కాంప్‌బెల్" (1959) అనే కథనాన్ని కూడా కాంప్‌బెల్ ప్రచురించాడు. ===బోస్టన్, 1805–1828=== విమర్శకుల ప్రశంసలు, ఆర్థిక ఇబ్బందుల మధ్య స్టువర్ట్ 1805లో బోస్టన్‌లోని డెవాన్‌షైర్ స్ట్రీట్‌కు మారాడు.<ref>{{cite book|title=The Boston Directory|year=1813|page=237|url=http://cdm.bostonathenaeum.org/cdm/ref/collection/p16057coll32/id/9|publisher=E. Cotton|location=Boston}}</ref> డాగెట్స్ రిపోజిటరీ ఆఫ్ ఆర్ట్స్,<ref>''Daily Advertiser'', March 2, 1822</ref> జూలియన్ హాల్‌లో తన చిత్రాలను స్థానికంగా ప్రదర్శించాడు.<ref>''Boston Commercial Gazette'', December 1, 1825</ref> ఊహించినట్లుగానే జాన్ ట్రంబుల్, థామస్ సుల్లీ, వాషింగ్టన్ ఆల్‌స్టన్, జాన్ వాండర్‌లిన్ వంటి ఇతర అమెరికన్ కళాకారులు ఇతని సలహా కోసం వస్తుండేవారు.<ref name="Oxfordartonline" /> ===వ్యక్తిగత జీవితం=== [[File:Sarah Goodridge - Gilbert Stuart - Google Art ProjectFXD.jpg|thumb|right|సారా గుడ్రిడ్జ్ గీసిన స్టువర్ట్ చిత్రపటం, {{circa|1825}}]] స్టువర్ట్ 1786 సెప్టెంబర్ ప్రాంతంలో షార్లెట్ కోట్స్‌ను వివాహం చేసుకున్నాడు; ఆమె ఇతని కంటే 13 సంవత్సరాలు చిన్నది, "అత్యంత అందమైనది".<ref>Quote from Jane Stuart in Evans 2013, p. 14.</ref> వీరికి 12 మంది పిల్లలు పుట్టారు, వారిలో 1815 నాటికి ఐదుగురు మరణించారు, మరో ఇద్దరు యవ్వనంలో మరణించారు. వీరి కుమార్తె జేన్ స్టువర్ట్ (1812-1888) కూడా చిత్రకారిణి. ఆమె తన తండ్రి గీసిన అనేక పెయింటింగ్స్, బోస్టన్, న్యూపోర్ట్ లోని తన స్టూడియోలలో గీసిన తన ప్రతిరూపాలను విక్రయించింది.<ref>{{cite web|url=http://www.newporthistory.org/2013/history-bytes-jane-stuart/|title=History Bytes: Jane Stuart|date=October 22, 2013 |publisher=Newport Historical Society|access-date=August 26, 2015}}</ref> 2011లో ఆమెను రోడ్ ఐలాండ్ హెరిటేజ్ హాల్ ఆఫ్ ఫేమ్ ఉమెన్ ఇండక్టీస్‌లోకి చేర్చారు.<ref name="RI Heritage Hall of Fame" /> 1824లో స్టువర్ట్ పక్షవాతానికి గురయ్యాడు, అయినప్పటికీ 72 ఏళ్ల వయసులో 1828 జూలై 9న బోస్టన్‌లో మరణించే వరకు రెండు సంవత్సరాల పాటు చిత్రాలు గీస్తూనే ఉన్నాడు.<ref>McLanathan 1986, p. 148.</ref> బోస్టన్ కామన్‌లోని సెంట్రల్ బరియల్ గ్రౌండ్‌లో అతని అంత్యక్రియలు జరిగాయి. మరణించే సమయానికి తన కుటుంబాన్ని అప్పుల ఊబిలో వదిలేశాడు, భార్య, కుమార్తెలు కనీసం ఒక సమాధి స్థలాన్ని కొనుగోలు చేయలేకపోయారు. అందువల్ల ఇతనిని స్థానిక వడ్రంగి బెంజమిన్ హౌలాండ్ నుండి చౌకగా కొనుగోలు చేసిన గుర్తు తెలియని సమాధిలో పాతిపెట్టారు.<ref>McLanathan 1986, p. 150.</ref> 10 సంవత్సరాల తర్వాత ఇతని కుటుంబం ఆర్థిక ఇబ్బందుల నుండి కోలుకుంది, అతని మృతదేహాన్ని న్యూపోర్ట్‌లోని కుటుంబ స్మశానవాటికకు తరలించాలని వారు ప్లాన్ చేశారు. కానీ వారికి సమాధి ఉన్న ఖచ్చితమైన స్థలం గుర్తులేదు, దానివలన ఎన్నటికీ తరలించలేదు.<ref>Wolpaw, Jim. ''Gilbert Stuart: A Portrait from Life (9-Minute Trailer)''. Documentary.</ref> న్యూపోర్ట్‌లోని కామన్ బరియింగ్ గ్రౌండ్‌లో స్టువర్ట్, ఇతని భార్య, వారి పిల్లల స్మారక చిహ్నం ఉంది.<ref name="RIH Cemetery Commission" /> ఇతని కుటుంబానికి ఆర్థిక సహాయం అందించే ప్రయత్నంలో బోస్టన్ ఎథీనియం 1828 ఆగస్టులో స్టువర్ట్ చిత్రాల ప్రయోజన ప్రదర్శనను నిర్వహించింది. విమర్శకుల ప్రశంసలు అందుకున్న, చక్కటి ఆదరణ పొందిన ఈ ఎగ్జిబిషన్ కోసం 250కి పైగా చిత్రపటాలు అరువుగా తీసుకున్నారు. ఇతను గీసిన 1796 నాటి అసంపూర్తి ''ఎథీనియం'' వాషింగ్టన్ పోర్ట్రెయిట్ మొదటి బహిరంగ ప్రదర్శనకు కూడా ఇది వేదికైంది.<ref>Swan, Mabel Munson ''The Athenæum Gallery 1827–1873: The Boston Athenæum as an Early Patron of Art'' (Boston: The Boston Athenæum, 1940) pp. 62–73</ref> ==వారసత్వం== తన కెరీర్ ముగిసే సమయానికి, గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ 1,000 మందికి పైగా అమెరికన్ రాజకీయ, సామాజిక వ్యక్తుల చిత్రపటాలను చిత్రించాడు.<ref> {{cite web |url = http://www.gilbertstuartmuseum.com/gilbertstuart.htm |title = Gilbert Stuart |publisher = Gilbert Stuart Museum |access-date = July 16, 2009 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20101006043550/http://www.gilbertstuartmuseum.com/gilbertstuart.htm |archive-date = October 6, 2010 }} </ref> ఇతని చిత్రాలలోని జీవకళ, సహజత్వానికి ప్రశంసలు అందుకున్నాడు, ఇతని మోడల్స్ కూడా అతని సాంగత్యాన్ని ఆస్వాదించారు. జాన్ ఆడమ్స్ ఈ విధంగా అన్నాడు: {{Blockquote|సాధారణంగా చెప్పాలంటే చిత్రపటం గీయించుకోవడం కంటే కఠినమైన తపస్సు మరొకటి లేదు. మీరు నిర్బంధించబడిన, అసహజమైన స్థితిలో కూర్చోవాలి, అది మన సహనానికి పరీక్ష. కానీ నేను జనవరి మొదటి తేదీ నుండి డిసెంబర్ చివరి తేదీ వరకు స్టువర్ట్ వద్ద మోడల్ గా కూర్చోవడానికి ఇష్టపడతాను, ఎందుకంటే అతను నన్ను నాకు నచ్చినట్లుగా చేయనిస్తాడు, తన మాటలతో నన్ను నిరంతరం వినోదపరుస్తాడు.<ref>McLanathan 1986, p. 147.</ref>}} స్కెచ్‌ల సహాయం లేకుండా నేరుగా కాన్వాస్‌పై చిత్రించడం ప్రారంభించడానికి స్టువర్ట్ పేరుగాంచాడు. తన శిష్యుడు మాథ్యూ హారిస్ జౌట్‌కు ఇచ్చిన సలహా ద్వారా అతని విధానాన్ని సూచించాడు: "రంగులు వాడటంలో ఎప్పుడూ పొదుపుగా ఉండవద్దు, మీ చిత్రాలను రంగులతో నింపండి, కానీ మీ రంగులను వీలైనంత విడిగా ఉంచండి. వాటిని కలపవద్దు, రంగులు కలిపితే స్పష్టమైన, అందమైన ప్రభావం నాశనం అవుతుంది."<ref name="Oxfordartonline" /> రంగులు కలగలిసిపోకుండా ఉండటానికి ఇది అతిశయోక్తి అయినప్పటికీ, స్టువర్ట్ వేసిన రంగులు అద్భుతంగా తాజాదనాన్ని కలిగి ఉండేవి. స్టువర్ట్ అద్భుతమైన ప్రతిభలో భాగంగా, రంగు కింద నుండి వచ్చే కాంతితో "ప్రకాశవంతమైన, పారదర్శకమైన చర్మం" ప్రభావాన్ని తెలియజేసే అసాధారణ సామర్థ్యం అతనికి ఉంది. ఆ ముఖం ప్రాణంతో ఉన్నట్లుగా అనిపించేది, ఇతని రంగుల అందం సమకాలీనులకు ఆధ్యాత్మిక అనుభూతిని తెలియజేసేది.<ref>Evans 1999, pp. 28, 56, 95-96 (quote), 105-06, 110, 118.</ref> హెచ్చుతగ్గులు ఉన్నప్పటికీ, అతను ఆశ్చర్యపరిచేంత బలమైన పోలికలను తీసుకురాగలడు.<ref>Evans 1999, pp. 27, 56. For uneven, see Evans 2013, pp. 18-19, 69-73, 82-84, 148.</ref> 1825 ప్రాంతంలో జాన్ హెన్రీ ఐజాక్ బ్రోవెరే స్టువర్ట్ లైఫ్ మాస్క్‌ను సృష్టించాడు.<ref>Charles Henry Hart. Browere's life masks of great Americans. Printed at the De Vinne Press for Doubleday and McClure Company, 1899. [https://archive.org/details/browereslifemas00hartgoog Internet Archive]</ref> ప్రసిద్ధ కళాకారులు, రచయితలు, ఆవిష్కర్తలు, శాస్త్రవేత్తలు, కవులు, విద్యావేత్తలు, సంగీతకారుల జ్ఞాపకార్థం 1940లో అమెరికా తపాలా కార్యాలయం "ఫేమస్ అమెరికన్స్ సిరీస్" పేరుతో పోస్టేజ్ స్టాంపుల శ్రేణిని విడుదల చేసింది. జేమ్స్ మెక్‌నీల్ విస్లర్, అగస్టస్ సెయింట్-గౌడెన్స్, డేనియల్ చెస్టర్ ఫ్రెంచ్, ఫ్రెడరిక్ రెమింగ్టన్‌లతో పాటు ఆర్టిస్టుల కేటగిరీలో 1 సెంట్ ఇష్యూలో గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ కనిపిస్తాడు. నేడు రోడ్ ఐలాండ్‌లోని సాండర్‌స్టౌన్‌లో ఉన్న స్టువర్ట్ జన్మస్థలం గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ బర్త్‌ప్లేస్ అండ్ మ్యూజియంగా ప్రజల సందర్శనకు తెరవబడింది. ఇతను జన్మించిన అసలు ఇల్లు ఈ జన్మస్థలంలో ఉంది, ఇల్లంతా ఇతను గీసిన చిత్రాల కాపీలు వేలాడదీయబడి ఉంటాయి, గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్, ఇతని కుమార్తె జేన్ ఇద్దరూ గీసిన అనేక అసలైన పెయింటింగ్‌లు ప్రదర్శించబడే ప్రత్యేక ఆర్ట్ గ్యాలరీ కూడా ఇందులో ఉంది. ఈ మ్యూజియం 1931లో ప్రారంభించబడింది.<ref> {{cite web |url=http://www.gilbertstuartmuseum.com/ |title=Gilbert Stuart Birthplace and Museum |publisher=Gilbert Stuart Museum |access-date=July 16, 2009 }} {{clear}} </ref> <gallery class="center"> File:GStuartgrave.JPG|alt=ఈక, దానికి అనుసంధానించబడిన గొలుసు చెక్కబడిన మార్బుల్ పలక, దానిపై "గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్" పేరు చెక్కబడి ఉంది.|బోస్టన్ కామన్‌లో ఉన్న స్మారక ఫలకం File:GilbertStuart ca1825 byJohn HI Browere.png|జాన్ హెచ్.ఐ. బ్రోవెరే రూపొందించిన స్టువర్ట్ లైఫ్ మాస్క్ పోర్ట్రెయిట్, {{Circa|1825}} File:Gilbert Stuart 1940 Issue-1c.jpg|{{center|గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్}}{{center|1940 నాటి ఇష్యూ}} </gallery> గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ గీసిన వాషింగ్టన్, జెఫర్సన్ తదితరుల చిత్రాలు డజన్ల కొద్దీ అమెరికా పోస్టేజ్ స్టాంపులకు మోడల్‌లుగా పనిచేశాయి. ప్రసిద్ధ ''ది ఎథీనియం'' పోర్ట్రెయిట్ నుండి తీసుకోబడిన వాషింగ్టన్ చిత్రం తపాలా స్టాంపులలో స్టువర్ట్ పనికి అత్యంత ప్రసిద్ధ ఉదాహరణ. <gallery class="center"> File:George Washington2 1861 Issue-10c.jpg|1861 File:George Washington 1861 Issue-12c.jpg|1861 File:George Washington2 1903 Issue-2c.jpg|1903 File:Washington 1954 Issue2-1c.jpg|1954 </gallery> ==ప్రముఖుల చిత్రపటాలు== [[File:Stuart-george-washington-constable-1797.jpg|thumb|''జార్జ్ వాషింగ్టన్ (ది కానిస్టేబుల్-హామిల్టన్ పోర్ట్రెయిట్, 1797)'', క్రిస్టల్ బ్రిడ్జెస్ మ్యూజియం ఆఫ్ అమెరికన్ ఆర్ట్]] ఇది స్టువర్ట్ చిత్రించిన పోర్ట్రెయిట్‌ల పాక్షిక జాబితా.<ref>Mason 1879, pp. 125–283.</ref> * అబిగైల్ ఆడమ్స్ – అమెరికా రెండవ ప్రథమ మహిళ, [[జాన్ ఆడమ్స్]] భార్య * [[జాన్ ఆడమ్స్]] – అమెరికా రెండవ అధ్యక్షుడు * జాన్ క్విన్సీ ఆడమ్స్ – అమెరికా ఆరవ అధ్యక్షుడు * చార్లెస్ హంఫ్రీ అథర్టన్ – 1815 నుండి 1817 వరకు న్యూ హాంప్‌షైర్ నుండి అమెరికా ప్రతినిధి * జాన్ జాకబ్ ఆస్టర్ – మొదటి అమెరికన్ మల్టీ-మిలియనీర్, ఫర్ వ్యాపారి, కళా పోషకుడు * జాన్ బానిస్టర్ – న్యూపోర్ట్ లోని బానిస్టర్స్ వార్ఫ్ యజమాని * కమోడోర్ జాన్ బారీ – అమెరికన్ నావికాదళ పితామహుడు * కమోడోర్ ఆలివర్ హజార్డ్ పెర్రీ – 1814లో ఈరీ సరస్సు యుద్ధ వీరుడు. * [[File:Jane Stuart, Gilbert Stuart.tif|thumb|upright=1|జేన్ స్టువర్ట్ గీసిన ''గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్'' చిత్రం, స్టువర్ట్ జన్మస్థలం మ్యూజియంలో ఉంది]] ఆన్ విల్లింగ్ బింగ్‌హామ్ – ఫిలడెల్ఫియా సోషలైట్ * హోరేస్ బిన్నీ – ప్రముఖ ఫిలడెల్ఫియా న్యాయవాది * ఎలిజబెత్ బౌడోయిన్, లేడీ టెంపుల్ – అమెరికాలో మొదటి బ్రిటీష్ కాన్సుల్ జనరల్ అయిన సర్ జాన్ టెంపుల్ భార్య, 1785<ref>{{cite web|url=http://www.npg.si.edu/exhibit/capital/pop-ups/01-03.html |title=Elizabeth Bowdoin |website=National Portrait Gallery, Smithsonian Institution |access-date=February 15, 2017}}</ref> * హ్యూ హెన్రీ బ్రాకెన్‌రిడ్జ్ – ప్రారంభ అమెరికన్ రచయిత, పెన్సిల్వేనియా సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తి, పిట్స్‌బర్గ్ విశ్వవిద్యాలయ స్థాపకుడు<ref name="Mantle 1929">Fielding 1929.</ref> * జీన్ బాప్టిస్ట్ కాస్మియర్ బ్రెస్చార్డ్ – ప్రదర్శకుడు, నాటక నిర్వాహకుడు * రోసాలీ స్టియర్ కాల్‌వెర్ట్ – బెల్జియంలో జన్మించిన వారసురాలు, చార్లెస్ బెనెడిక్ట్ కాల్‌వెర్ట్ తల్లి * మేరీ విల్లింగ్ క్లైమర్ – ఫిలడెల్ఫియా సోషలైట్ * జాన్ సింగిల్టన్ కోప్లీ – అమెరికన్ వలస చిత్రకారుడు * థామస్ డావెస్ – ప్రారంభ అమెరికన్ వాస్తుశిల్పి, బిల్డర్, సైనిక నాయకుడు, రాజకీయవేత్త * హోరేషియో గేట్స్ – అమెరికన్ విప్లవ యుద్ధ జనరల్ * కింగ్ జార్జ్ III – గ్రేట్ బ్రిటన్, ఐర్లాండ్ రాజు, 1760–1820 * కింగ్ జార్జ్ IV – గ్రేట్ బ్రిటన్, ఐర్లాండ్ రాజు, 1820–30 * జాన్ జే – అమెరికా సుప్రీం కోర్ట్ మొదటి ప్రధాన న్యాయమూర్తి * [[థామస్ జెఫర్సన్]] – అమెరికా మూడవ అధ్యక్షుడు * రూఫస్ కింగ్ – అమెరికా రాజ్యాంగంపై సంతకం చేసిన వ్యక్తి * రాబర్ట్ కింగ్స్‌మిల్ – అమెరికన్, ఫ్రెంచ్ విప్లవ యుద్ధాల సమయంలో రాయల్ నేవీలో అడ్మిరల్ * కింగ్ లూయిస్ XVI – ఫ్రాన్స్ రాజు, 1774–92 * జేమ్స్ మాడిసన్ – అమెరికా నాల్గవ అధ్యక్షుడు * శామ్యూల్ మైల్స్ – విప్లవ యుద్ధ జనరల్, ఫిలడెల్ఫియా మేయర్ * జేమ్స్ మన్రో – అమెరికా ఐదవ అధ్యక్షుడు * డేనియల్ పింక్నీ పార్కర్ – ప్రముఖ బోస్టన్ వ్యాపారి * జాన్ రాండోల్ఫ్ ఆఫ్ రోనోకే – వర్జీనియా కాంగ్రెస్ సభ్యుడు, సెనేటర్<ref name="Mantle 1929"/> * జాషువా రేనాల్డ్స్ – ఆంగ్ల కళాకారుడు * హెన్రీ రైస్ – బోస్టన్ వ్యాపారి, మసాచుసెట్స్ రాష్ట్ర శాసనసభ్యుడు<ref name="Mantle 1929"/> * జాన్ టేలోయ్ III – వర్జీనియా ప్లాంటర్, వాషింగ్టన్ డి.సి.లోని అక్టగాన్ హౌస్ బిల్డర్. * థామస్ టౌన్‌షెండ్, 1వ విస్కౌంట్ సిడ్నీ – న్యూ సౌత్ వేల్స్‌లోని సిడ్నీ, నోవా స్కోటియాలోని సిడ్నీ నగరాలకు ఇతని గౌరవార్థం పేరు పెట్టారు<ref name="Mantle 1929"/> * జాన్ ట్రంబుల్ – అమెరికన్ విప్లవ యుద్ధ కాలంలో కళాకారుడు * [[జార్జ్ వాషింగ్టన్]] – అమెరికా మొదటి అధ్యక్షుడు * మార్తా వాషింగ్టన్ – అమెరికా ప్రథమ మహిళ, జార్జ్ వాషింగ్టన్ భార్య * బెంజమిన్ వెస్ట్ – అమెరికన్ చిత్రకారుడు * జాన్ ఫిట్జ్‌గిబ్బన్, 1వ ఎర్ల్ ఆఫ్ క్లేర్ – అటార్నీ జనరల్, ఐర్లాండ్ లార్డ్ ఛాన్సలర్ * కేథరీన్ బ్రాస్ యేట్స్ – ఫిలడెల్ఫియా సోషలైట్ * జాన్ బిల్ రికెట్స్ – ఈక్వెస్ట్రియన్, ఫిలడెల్ఫియాలో రికెట్స్ సర్కస్ నాయకుడు * ఎలిసబెత్ మెర్రీ – ఆంథోనీ మెర్రీ భార్య 1805.<ref>{{Cite web|title=Red Digital de Colecciones de Museos de España - Museos|url=http://ceres.mcu.es/pages/ResultSearch?txtSimpleSearch=Elisabeth%20Merry&simpleSearch=0&hipertextSearch=1&search=simple&MuseumsSearch=&MuseumsRolSearch=1&listaMuseos=null|access-date=December 21, 2020|website=ceres.mcu.es|language=es}}</ref> ==పోర్ట్రెయిట్ గ్యాలరీ== <gallery mode="packed" heights="200"> File:William Woollett by Gilbert Stuart 1783.jpeg|''విలియం వూలెట్ చిత్రపటం'', 1783 File:Benjamin West by Gilbert Stuart 1783-84.jpg|''బెంజమిన్ వెస్ట్ చిత్రపటం'', 1783–84 File:Gilbert Stuart Sir Joshua Reynolds.jpg|''జాషువా రేనాల్డ్స్ చిత్రపటం'', 1784 File:Brooklyn Museum - Colonel Isaac Barré - Gilbert Stuart - overall.jpg|''ఐజాక్ బారే చిత్రపటం'', 1785 File:Gilbert Stuart (1755-1828) - John Philip Kemble - NPG 49 - National Portrait Gallery.jpg|జాన్ ఫిలిప్ కెంబల్, 1785 File:John Jones of Frankley.jpg|''జాన్ జోన్స్ ఆఫ్ ఫ్రాంక్లీ'', 1785, బర్మింగ్‌హామ్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్ File:Joseph Brant 2.jpg|మొహాక్ నాయకుడు జోసెఫ్ బ్రాంట్, 1785, లండన్ లోని బ్రిటిష్ మ్యూజియం File:1stEarlOfClare.jpg|''ఎర్ల్ ఆఫ్ క్లేర్ చిత్రపటం'', 1789 File:Gilbert Stuart - Catherine Brass Yates.jpg|''కేథరీన్ బ్రాస్ యేట్స్ చిత్రపటం'' 1793–94 File:Entry (1).jpeg|''హెన్రీ క్రూగర్ చిత్రపటం'', 1794 File:John Jay (Gilbert Stuart portrait).jpg|''జాన్ జే చిత్రపటం'', 1794 File:1794, Stuart, Gilbert, William Bayard.jpg|విలియం బేయార్డ్, 1794 File:HoratioGatesByStuart.jpeg|''హోరేషియో గేట్స్ చిత్రపటం'', 1794, మెట్రోపాలిటన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్ File:George Washington 1795.jpg|''గిబ్స్-చానింగ్-అవరీ పోర్ట్రెయిట్'', 1795, న్యూయార్క్ నగరంలోని మెట్రోపాలిటన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్ File:Gilbert Stuart - Martha Washington (Martha Dandridge Custis) - 1980.2 - Museum of Fine Arts.jpg|మార్తా వాషింగ్టన్, సుమారు 1796 File:Gilbert Stuart - George Washington (The Athenaeum Portrait) - Google Art Project.jpg|alt=వాషింగ్టన్ తల, భుజాల వివరణాత్మక పెయింటింగ్. సగానికి పైగా కాన్వాస్ ఖాళీగా ఉంది.|స్టువర్ట్ గీసిన అసంపూర్తి 1796 జార్జ్ వాషింగ్టన్ పెయింటింగ్, దీనినే ''ఎథీనియం పోర్ట్రెయిట్'' అని కూడా అంటారు, ఇది ఇతని అత్యంత ప్రసిద్ధ రచన File:Gilbert Stuart Portrait of Winthrop Sargent.jpg|విన్త్రోప్ సార్జెంట్, {{circa|1799–1805}} File:Gilbert Stuart, Horace Binney, 1800, NGA 30344.jpg|''హోరేస్ బిన్నీ'', {{circa|1800}} File:Samuel Smith (NPG).jpg|''శామ్యూల్ స్మిత్'', {{circa|1800}} File:Abigail Adams by Gilbert Stuart.jpg|అమెరికా రెండవ ప్రథమ మహిళ, అబిగైల్ ఆడమ్స్, సుమారు 1800–1815 File:John Adams A18236.jpg|అమెరికా రెండవ అధ్యక్షుడు, [[జాన్ ఆడమ్స్]] సుమారు 1800–1815 File:James Madison by Gilbert Stuart 1804.jpeg|అమెరికా నాల్గవ అధ్యక్షుడు, జేమ్స్ మాడిసన్, 1804 File:Dolley Madison.jpg|''డాలీ మాడిసన్ చిత్రపటం'', 1804 File:Anna Payne Cutts by Gilbert Stuart 1804.jpeg|ప్రథమ మహిళ డాలీ మాడిసన్ సోదరి అన్నా పేన్ కట్స్, 1804, వైట్ హౌస్ File:Eleanor Parke Custis Lewis.jpg|ఎలియనోర్ పార్కే కస్టిస్ లూయిస్, {{circa|1804}} File:John Carroll Gilbert Stuart.jpg|జాన్ కారోల్, అమెరికా మొదటి క్యాథలిక్ బిషప్, {{circa|1804}} File:Rosalie E. Stier Calvert and Caroline M. Calvert.jpg|రోసాలీ స్టియర్ కాల్‌వెర్ట్, ఆమె పెద్ద కుమార్తె కరోలిన్ మరియా, {{circa|1805}} File:WashingtonAtDorchesterHeightsByStuart.jpeg|''జార్జ్ వాషింగ్టన్ ఎట్ డోర్చెస్టర్ హైట్స్'', 1806, బోస్టన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ File:Commodore John Rodgers (NHaHC).jpg|''జాన్ రోడ్జర్స్'', {{circa|1810}} File:Gilbert Stuart, Samuel Alleyne Otis, 1811-1813, NGA 57542.jpg|''శామ్యూల్ అల్లిన్ ఓటిస్'', {{circa|1811–1813}} File:Gilbert Stuart - Major-General Henry Dearborn - 1913.793 - Art Institute of Chicago.jpg|''హెన్రీ డియర్‌బోర్న్ చిత్రపటం'', {{circa|1812}} File:Portrait of Commodore William Bainbridge - Gilbert Stuart.jpg|''విలియం బైన్‌బ్రిడ్జ్'', {{circa|1813}} File:Little Turtle.jpg|1814లో వాషింగ్టన్ దహనం చేయబడినప్పుడు కాలిపోయినట్లుగా భావించే గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ గీసిన కోల్పోయిన పోర్ట్రెయిట్ ఆధారంగా లిటిల్ టర్టిల్ లితోగ్రాఫ్ తయారుచేయబడింది.{{sfn|Carter|1987|pp=62–63}} File:Henry Rice MET DP208350.jpg|హెన్రీ రైస్, బోస్టన్ వ్యాపారి, మసాచుసెట్స్ రాష్ట్ర శాసనసభ్యుడు, {{circa|1815}} File:Macdono.jpg|థామస్ మాక్‌డొనాఫ్, {{circa|1815–1818}} File:John Trumbull Gilbert Stuart 1818.jpeg|అమెరికన్ కళాకారుడు జాన్ ట్రంబుల్, సుమారు 1818 File:John Quincy Adams by Gilbert Stuart, 1818.jpg|అమెరికా ఆరవ అధ్యక్షుడు, జాన్ క్విన్సీ ఆడమ్స్, 1818 File:Louisa Cathering Johnson Adams by Gilbert Stuart, 1821-26.jpg|అమెరికా ఆరవ ప్రథమ మహిళ, ''లూయిసా కేథరీన్ ఆడమ్స్'' సుమారు 1821–1826 File:Gilbert Stuart Thomas Jefferson.jpg|అమెరికా మూడవ అధ్యక్షుడు, [[థామస్ జెఫర్సన్]], సుమారు 1821 File:Gilbert Stuart, James Madison, c. 1821, NGA 56914.jpg|అమెరికా నాల్గవ అధ్యక్షుడు, జేమ్స్ మాడిసన్, సుమారు 1821 File:GSJamesMonroe.jpg|అమెరికా ఐదవ అధ్యక్షుడు, జేమ్స్ మన్రో, సుమారు 1820–1822 File:Gilbert Stuart - Bishop Jean-Louis Anne Magdelaine Lefebvre de Cheverus - 21.9 - Museum of Fine Arts.jpg|''జీన్-లూయిస్ లెఫెబ్రే డి చెవెరస్ చిత్రపటం'', 1823 File:Gilbert Stuart John Adams.jpg|అమెరికా రెండవ అధ్యక్షుడు, [[జాన్ ఆడమ్స్]], 1826 </gallery> ==మూలాలు== {{Reflist|30em|refs= <ref name="RIH Cemetery Commission">{{cite web|url=http://www.rihistoriccemeteries.org/newgravedetails.aspx?ID=155252 |title=Jane Stuart |year=2007 |website=Rhode Island Historical Cemetery Commission |access-date=February 16, 2017}}</ref> <ref name="RI Heritage Hall of Fame">{{cite web|url=http://www.riheritagehalloffame.org/inductees_detail.cfm?iid=643 |title=Jane Stuart | first=Patrick T. |last=Conley |year=2011 |website=Rhode Island Heritage Hall of Fame |access-date=February 16, 2017}}</ref> }} ===గ్రంథసూచి=== * {{cite book |last=Carter |first=Harvey Lewis |title=The Life and Times of Little Turtle: First Sagamore of the Wabash |url=https://archive.org/details/lifetimesoflittl0000cart |url-access=registration |publisher=University of Illinois Press |location=Urbana |year=1987 |isbn=0-252-01318-2}} * {{Cite book|last=Evans|first=Dorinda|title=The Genius of Gilbert Stuart|publisher=Princeton University Press|year=1999|isbn=0-691-05945-4}} * {{cite journal |last=Fielding |first=Mantle |title=Paintings by Gilbert Stuart not mentioned in Mason's Life of Stuart |journal=The Pennsylvania Magazine of History and Biography |year=1929 |volume=53 |issue=2 |jstor=20086696 |publisher=The Historical Society of Pennsylvania}} * {{cite book |last=McLanathan |first=Richard |title=Gilbert Stuart |location=New York |publisher=Harry N. Abrams, Inc. |year=1986 |isbn=9780810915015 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/gilbertstuart0000mcla }} * {{cite book |last=Mason |first=George C. |title=The Life and Works of Gilbert Stuart |publisher=Charles Scribner's Sons |location=New York |year=1879 |url=https://archive.org/stream/gri_33125001654470#page/n11/mode/2up}} *Park, Lawrence, John Hill Morgan, and Royal Cortissoz (1926). ''Gilbert Stuart : An Illustrated Descriptive List of His Works''. New York: W. E. Rudge. ==బయటి లింకులు== {{Commons|Gilbert Stuart|గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్}} *{{Art UK bio}} * [https://web.archive.org/web/20061019141619/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/index.shtm వాషింగ్టన్‌లోని నేషనల్ గ్యాలరీ ఆఫ్ ఆర్ట్‌లో గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్] * [https://web.archive.org/web/20100412000952/http://www.nga.gov/cgi-bin/pbio?29600 గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ జీవిత చరిత్ర, నేషనల్ గ్యాలరీ ఆఫ్ ఆర్ట్] * [https://www.metmuseum.org/art/collection/search?q=gilbert+stuart మెట్రోపాలిటన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్‌లో గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్] * [http://www.gilbertstuartmuseum.com/ గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ మ్యూజియం వెబ్‌సైట్] * [http://www.gilbert-stuart.org/ Gilbert-Stuart.org] గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ 155 పెయింటింగ్స్ * [http://www.artcyclopedia.com/artists/stuart_gilbert.html ఆర్ట్ సైక్లోపీడియాలో గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్] * [http://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=stuart%2C+gilbert&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500010392 యూనియన్ లిస్ట్ ఆఫ్ ఆర్టిస్ట్ నేమ్స్, గెట్టి వొకాబ్యులరీస్.] * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/74976 ''గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్''], ది మెట్రోపాలిటన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్ నుండి పూర్తి టెక్స్ట్ ఎగ్జిబిషన్ కేటలాగ్ {{Hall of Fame for Great Americans}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Stuart, Gilbert}} [[వర్గం:1755 జననాలు]] [[వర్గం:1828 మరణాలు]] [[వర్గం:18వ శతాబ్దపు అమెరికన్ చిత్రకారులు]] [[వర్గం:అమెరికన్ పోర్ట్రెయిట్ చిత్రకారులు]] 0g28jfcmfuakxlk6n815o4czrn9338m 4955405 4955403 2026-09-09T13:23:18Z Kalasagary 107518 4955405 wikitext text/x-wiki {{Infobox artist|name=గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్|image=Gilbert Stuart Selfportrait.jpg|alt=వెనక్కి దువ్విన బూడిద రంగు జుట్టు, నల్లటి కోటు ధరించిన ఒక వృద్ధుడు|caption=స్వీయ చిత్రం, {{circa|1778}}|birth_name=గిల్బర్ట్ స్టీవర్ట్<ref>{{cite web|url=http://www.worcesterart.org/Collection/Early_American/Artists/stuart/biography/index.html|title=Gilbert Stuart (1775–1828)|publisher=Worcester Art Museum|access-date=February 4, 2008|archive-date=December 20, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151220160142/http://www.worcesterart.org/collection/Early_American/Artists/stuart/biography/index.html|url-status=dead}}</ref>|birth_date={{Birth date|1755|12|3}}|birth_place=సాండర్‌స్టౌన్, రోడ్ ఐలాండ్, బ్రిటీష్ అమెరికా|death_date={{Death date and age|mf=yes|1828|7|9|1755|12|3}}|death_place=బోస్టన్, మసాచుసెట్స్, అమెరికా|field=చిత్రలేఖనం|training=|movement=|works={{Plainlist| * ''జార్జ్ వాషింగ్టన్ (ది ఎథీనియం పోర్ట్రెయిట్)'' (1796) * ''జార్జ్ వాషింగ్టన్ (లాన్స్‌డౌన్ పోర్ట్రెయిట్)'' (1796) * ''వాఘన్ పోర్ట్రెయిట్'' (1795) * ''ది స్కేటర్'' (1782) * ''కేథరీన్ బ్రాస్ యేట్స్'' (1794) * ''జాన్ ఆడమ్స్'' (1824) }}|patrons=|influenced by=|influenced=|awards=}} '''గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్''' (డిసెంబర్ 3, 1755 – జూలై 9, 1828) రోడ్ ఐలాండ్ కాలనీలో జన్మించిన అమెరికన్ చిత్రకారుడు, అమెరికా అగ్రగామి పోర్ట్రెయిట్ చిత్రకారులలో ఒకరిగా విస్తృతంగా పరిగణించబడతాడు.<ref name="gsm">[http://www.gilbertstuartmuseum.com/ Park, 1926, vol. 1, p. 15. He was baptised without a middle name but occasionally adopted the middle name "Charles" when in London, apparently to connect himself with the last serious Stuart claimant to the British throne. See Dorinda Evans, ''Gilbert Stuart and the Impact of Manic Depression,'' Ashgate Publishing Ltd., 2013, p. 127. ]</ref> 1796లో ప్రారంభించిన [[జార్జ్ వాషింగ్టన్]] అసంపూర్తి చిత్రపటం ఇతను గీసిన అత్యంత ప్రసిద్ధ చిత్రం, దీనిని సాధారణంగా ''ఎథీనియం పోర్ట్రెయిట్'' అని పిలుస్తారు. స్టువర్ట్ అసలు చిత్రాన్ని తన వద్దే ఉంచుకుని అమెరికా, విదేశాలలోని పోషకులు అప్పగించిన అనేక కాపీలను చిత్రించడానికి దానిని ఉపయోగించాడు. ఈ చిత్రంలో ఉన్న జార్జ్ వాషింగ్టన్ చిత్రం ఒక శతాబ్దానికి పైగా అమెరికా ఒక డాలర్ బిల్లుపై,<ref name="gsm" /> 19వ శతాబ్దం, 20వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో వివిధ పోస్టేజ్ స్టాంపులపై కనిపించింది.<ref>{{cite web|title=10-cent Washington|url=http://arago.si.edu/index.asp?con=1&cmd=1&tid=2027665|access-date=August 26, 2015|publisher=Smithsonian National Postal Museum}}</ref> మొదటి ఆరుగురు అమెరికా అధ్యక్షులతో సహా సుమారు 1,000 మంది చిత్రపటాలను స్టువర్ట్ రూపొందించాడు.<ref name="gsm2">{{cite web|title=Gilbert Stuart Birthplace|url=http://geocities.com/Heartland/Hills/6365/stuarthist.html|url-status=bot: unknown|archive-url=https://web.archive.org/web/20051116085146/http://geocities.com/Heartland/Hills/6365/stuarthist.html|archive-date=November 16, 2005|access-date=October 10, 2010}}, ''The Story of Gilbert Stuart''. Woonsocket Connection. Retrieved July 25, 2007.</ref> ఇతను గీసిన చిత్రాలు నేడు అమెరికా, యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్ అంతటా ఉన్న ఆర్ట్ మ్యూజియంలలో చూడవచ్చు. న్యూయార్క్ నగరంలోని మెట్రోపాలిటన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్, ఫ్రిక్ కలెక్షన్, వాషింగ్టన్ డి.సి.లోని నేషనల్ గ్యాలరీ ఆఫ్ ఆర్ట్, ఫిలడెల్ఫియాలోని ఫిలడెల్ఫియా మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్, లండన్‌లోని నేషనల్ పోర్ట్రెయిట్ గ్యాలరీ, మసాచుసెట్స్‌లోని వోర్సెస్టర్ ఆర్ట్ మ్యూజియం, బోస్టన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ వీటిలో ఉన్నాయి.<ref name="artmus">[http://www.artcyclopedia.com/artists/stuart_gilbert.html Gilbert Stuart] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080720014349/http://www.artcyclopedia.com/artists/stuart_gilbert.html|date=July 20, 2008}}. [[ArtCyclopedia]]. Paintings in Museums and Public Art Galleries. Retrieved July 24, 2007.</ref> == జీవిత చరిత్ర == ===తొలినాళ్ల జీవితం=== [[దస్త్రం:Gilbert_Stuart_birthplace_and_barn.jpg|alt=సాధారణమైన, రెండంతస్తుల చెక్క ఇల్లు. రెండు తలుపులు నేరుగా ముందు లాన్‌లోకి తెరచుకుంటాయి.|thumb|సాండర్‌స్టౌన్ లోని స్టువర్ట్ జన్మస్థలం]] [[దస్త్రం:Portrait_of_Dr._William_Hunter's_Spaniels_(cropped).jpg|thumb|విలియం హంటర్స్ స్పానియల్స్ చిత్రపటం, {{circa|1770}}]] స్టువర్ట్ డిసెంబర్ 3, 1755న కాలనీ ఆఫ్ రోడ్ ఐలాండ్ అండ్ ప్రొవిడెన్స్ ప్లాంటేషన్స్‌లోని నార్త్ కింగ్‌స్టౌన్ గ్రామమైన సాండర్‌స్టౌన్‌లో జన్మించాడు, ఏప్రిల్ 11, 1756న ఓల్డ్ నర్రాగన్‌సెట్ చర్చిలో బాప్టిజం పొందాడు.<nowiki><ref name="ONC"></nowiki>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=I9IYAAAAYAAJ&q=Old+Narragansett+Church&pg=PA24|title=The Old Narragansett Church (St. Paul's): Built A.D. 1707. A Constant Witness to Christ and His Church|date=1915|publisher=Committee of Management|page=15|access-date=July 14, 2015}}</ref><ref name="Stuart Museum">{{cite web|title=Gilbert Stuart|url=http://www.gilbertstuartmuseum.com/gilbertstuart.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20101006043550/http://www.gilbertstuartmuseum.com/gilbertstuart.htm|archive-date=October 6, 2010|access-date=October 11, 2010|publisher=The Gilbert Stuart Museum}}</ref> ముక్కుపొడుము తయారీ పరిశ్రమలో పనిచేస్తున్న స్కాటిష్ వలసదారు గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్,<ref>{{cite web|title=Gilbert Stuart|url=http://www.nndb.com/people/313/000049166/|access-date=July 25, 2007|website=NNDB}}</ref> రోడ్ ఐలాండ్‌లోని మిడిల్‌టౌన్‌కు చెందిన ప్రముఖ భూస్వామ్య కుటుంబ సభ్యురాలు ఎలిజబెత్ ఆంథోనీ స్టువర్ట్ దంపతులకు ఇతను మూడవ సంతానం.<ref name="gsm2" /> అమెరికాలో మొదటి ముక్కుపొడుము మిల్లు స్టువర్ట్ తండ్రికి ఉండేది, ఇది కుటుంబ నివాస భవనం నేలమాళిగలో ఉండేది.<ref>McLanathan 1986, p. 13.</ref> ఆరేళ్ల వయసులో స్టువర్ట్ రోడ్ ఐలాండ్‌లోని న్యూపోర్ట్‌కు మారాడు, అక్కడ ఇతని తండ్రి వ్యాపార రంగంలో పనిచేశాడు. న్యూపోర్ట్‌లో ఇతను మొదటిసారిగా చిత్రకారుడిగా గొప్ప ప్రతిభ కనబరిచాడు.<ref>[http://www.gilbertstuartmuseum.com/index.htm Gilbert Stuart Birthplace] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070814002303/http://www.gilbertstuartmuseum.com/index.htm|date=August 14, 2007}}. ''Gilbert Stuart''. Retrieved July 28, 2007.</ref> 1770లో స్థానిక పోషకుల చిత్రపటాలను గీయడానికి వలసరాజ్యాలను సందర్శించడానికి వచ్చిన స్కాటిష్ కళాకారుడు కాస్మో అలెగ్జాండర్ పరిచయమయ్యాడు, అతడు స్టువర్ట్‌కు గురువుగా మారాడు.<ref>{{cite web|title=Gilbert Stuart, Newport and Edinburgh (1755–1775)|url=http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/newport.shtm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160903053009/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/newport.shtm|archive-date=September 3, 2016|access-date=July 12, 2016|publisher=National Gallery of Art}}</ref><ref name="Stuart, Redwood">{{cite web|title=Gilbert Stuart|url=http://www.redwoodlibrary.org/notables/stuart.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110427163532/http://www.redwoodlibrary.org/notables/stuart.htm|archive-date=April 27, 2011|access-date=October 11, 2010|publisher=Redwood Library and Athenæum, Newport Rhode Island}}</ref> అలెగ్జాండర్ మార్గదర్శకత్వంలో 14 ఏళ్ల వయసులో స్టువర్ట్ ''డాక్టర్ హంటర్స్ స్పానియల్స్'' చిత్రపటాన్ని చిత్రించాడు; ఇది నేడు న్యూపోర్ట్‌లోని హంటర్ హౌస్ మాన్షన్‌లో వేలాడుతోంది.<ref name="Stuart Museum" /> 1771లో స్టువర్ట్ తన చదువును పూర్తి చేయడానికి అలెగ్జాండర్‌తో కలిసి స్కాట్లాండ్‌కు వెళ్లాడు; కానీ అలెగ్జాండర్ ఒక సంవత్సరం తర్వాత ఎడిన్‌బర్గ్‌లో మరణించాడు. స్టువర్ట్ జీవనోపాధి కోసం, తన చిత్రలేఖన వృత్తిని కొనసాగించడానికి ప్రయత్నించాడు, కానీ ప్రయోజనం లేకపోవడంతో 1773లో తిరిగి న్యూపోర్ట్‌కు వచ్చాడు.<ref name="Stuart, Germantown">{{cite web|title=Gilbert Stuart|url=http://www.ushistory.org/germantown/people/stuart.htm|access-date=October 11, 2010|publisher=Germantown, Portrait Artist}}</ref> ===ఇంగ్లాండ్, ఐర్లాండ్=== [[దస్త్రం:GSskater.jpg|alt=చేతులు కట్టుకుని, హుందాగా అడుగులు వేస్తూ అద్భుతమైన దుస్తులు ధరించిన యువకుడు.|thumb|''ది స్కేటర్'', సర్ విలియం గ్రాంట్ 1782 చిత్రపటం]] అమెరికన్ విప్లవం, దాని సామాజిక అంతరాయాల కారణంగా పోర్ట్రెయిట్ చిత్రకారుడిగా స్టువర్ట్ అవకాశాలు ప్రమాదంలో పడ్డాయి. ఇతను దేశభక్తుడైనప్పటికీ,<ref>Evans 1999, p. 10</ref> జాన్ సింగిల్టన్ కోప్లీని ఆదర్శంగా తీసుకుని 1775లో ఇంగ్లాండ్‌కు వెళ్లాడు.<ref name="lon">[http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/london.shtm National Gallery of Art] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070901231443/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/london.shtm|date=September 1, 2007}}. ''Gilbert Stuart''. London (1775–1787). Retrieved July 31, 2007.</ref> ఈ కాలంలో ఇతని చిత్రలేఖన శైలి అలెగ్జాండర్ నుండి నేర్చుకున్న కఠినమైన, సరళ శైలిని దాటి అభివృద్ధి చెందడం ప్రారంభించింది.<ref>[https://web.archive.org/web/20070930033456/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/newport.shtm National Gallery of Art]. Retrieved November 24, 2019.</ref> వృత్తిని కొనసాగించడంలో ఇతను మొదట విఫలమయ్యాడు, కానీ 1777లో బెంజమిన్ వెస్ట్‌కు శిష్యుడిగా మారి తదుపరి ఆరు సంవత్సరాలు అతని వద్ద చదువుకున్నాడు. ఈ అనుబంధం లాభదాయకంగా మారింది, స్టువర్ట్ 1777 వసంతకాలంలో రాయల్ అకాడమీలో మొదటిసారిగా తన చిత్రాలను ప్రదర్శించాడు.<ref name="Grove">Christman, M., & Barlow, M. (2003). Stuart [Stewart], Gilbert. Grove Art Online. Retrieved November 29, 2019.</ref> సర్ విలియం గ్రాంట్ చిత్రపటమైన ''ది స్కేటర్''కు లభించిన ప్రశంసల కారణంగా 1782 నాటికి స్టువర్ట్ విజయం సాధించాడు. ఇది స్టువర్ట్ గీసిన మొదటి పూర్తి-నిడివి చిత్రపటం, ఒక ప్రత్యర్థి అభిప్రాయం ప్రకారం "ముఖాన్ని పోలికతో గీయగలడు కానీ శరీరాకృతి విషయానికి వస్తే ఐదవ బటన్ కిందకు గీయలేడు" అనే అప్పటి ప్రబలమైన అభిప్రాయాన్ని ఇది తప్పుగా నిరూపించింది.<ref name="Oxfordartonline">Christman, Margaret C. S. "Stuart, Gilbert." In ''Grove Art Online. Oxford Art Online''. Retrieved October 1, 2012</ref> "ఒక్క చిత్రంతో అకస్మాత్తుగా కీర్తి శిఖరాలకు చేరుకున్నాను" అని స్టువర్ట్ స్వయంగా చెప్పుకున్నాడు.<ref>[http://www.nga.gov/collection/gallery/gg59/gg59-39729.html National Gallery of Art] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141129053342/http://www.nga.gov/collection/gallery/gg59/gg59-39729.html|date=November 29, 2014}}.''The Skater (Portrait of William Grant), 1782''. Retrieved November 23, 2014.</ref> ప్రసిద్ధ ఆంగ్ల కళాకారులు జాషువా రేనాల్డ్స్, థామస్ గెయిన్స్‌బరో చిత్రాలకు మాత్రమే ఇతని చిత్రాల కన్నా ఎక్కువ ధరలు ఉండేవి. ఇతనికి అనేక ఆర్డర్లు వచ్చినప్పటికీ, ఆర్థిక విషయాలలో నిర్లక్ష్యంగా వ్యవహరించేవాడు, అప్పుల పాలు కావడంతో జైలుకు వెళ్ళే ప్రమాదంలో పడ్డాడు. 1787లో ఐర్లాండ్‌లోని డబ్లిన్‌కు పారిపోయాడు, అక్కడ కూడా అంతే ఉత్సాహంగా చిత్రాలు గీస్తూ అప్పులు కూడా కూడగట్టుకున్నాడు.<ref>[http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/dublin.shtm National Gallery of Art] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070609070123/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/dublin.shtm|date=June 9, 2007}}. ''Gilbert Stuart''. Dublin (1787–1793). Retrieved July 31, 2007.</ref> ===న్యూయార్క్ నగరం, ఫిలడెల్ఫియా=== బ్రిటన్, ఐర్లాండ్‌లలో తన 18 ఏళ్ల నివాసాన్ని 1793లో ముగించుకుని, అనేక అసంపూర్తి చిత్రాలను అక్కడే వదిలేసి వచ్చాడు. జార్జ్ వాషింగ్టన్ చిత్రపటాన్ని గీయడం, దానిని ఒక చెక్కే కళాకారుడి (ఎన్‌గ్రేవర్) ద్వారా పునరుత్పత్తి చేయించి ఆ అమ్మకాల ద్వారా తన కుటుంబ పోషణ చూసుకోవాలనే ప్రత్యేక లక్ష్యంతో తిరిగి అమెరికాకు వచ్చాడు.<ref>Park et al. (1926), p. 44.</ref> కొంతకాలం న్యూయార్క్ నగరంలో స్థిరపడి, తనను వాషింగ్టన్ దృష్టికి తీసుకువెళ్లగల పలుకుబడి ఉన్న వ్యక్తుల చిత్రపటాలను గీయడం ప్రారంభించాడు.<ref name="Grove" /> 1794లో రాజనీతిజ్ఞుడు జాన్ జే చిత్రాన్ని గీశాడు, అతని ద్వారా వాషింగ్టన్‌కు ఒక పరిచయ లేఖను పొందాడు. 1795లో స్టువర్ట్ ఫిలడెల్ఫియాలోని జర్మన్‌టౌన్ ప్రాంతానికి మారి అక్కడ ఒక స్టూడియోను ప్రారంభించాడు,<ref>{{cite web|title=Gilbert Stuart&nbsp;– Washington|url=http://www.americanrevolution.org/washstu.html|access-date=November 25, 2007|publisher=americanrevolution.org}}</ref><ref>{{cite web|title=George Washington|url=http://www.npg.si.edu/exh/hall2/georges.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20071103171403/http://www.npg.si.edu/exh/hall2/georges.htm|archive-date=November 3, 2007|access-date=November 25, 2007|publisher=Smithsonian Institution}}</ref> ఆ సంవత్సరం చివరలో వాషింగ్టన్ అతనికి మోడల్‌గా నిలిచాడు.<ref name="Grove" /> [[దస్త్రం:George_Washington_engraving_by_G.F.C._Smillie.png|thumb|జార్జ్ ఫ్రెడరిక్ కమింగ్ స్మిల్లీ ద్వారా జార్జ్ వాషింగ్టన్ చెక్కబడిన చిత్రం]] [[దస్త్రం:Gilbert_Stuart_-_George_Washington_(Lansdowne_Portrait)_-_Google_Art_Project.jpg|thumb|జార్జ్ వాషింగ్టన్ లాన్స్‌డౌన్ పోర్ట్రెయిట్, 1796]] స్టువర్ట్ వాషింగ్టన్‌ను వరుసగా ప్రసిద్ధ చిత్రపటాలుగా గీశాడు, వాటిలో ప్రతి ఒక్కటి కాపీల డిమాండ్‌కు దారితీసి సంవత్సరాల పాటు అతన్ని బిజీగా ఉంచి అధిక ఆదాయాన్ని అందించింది.<ref>[http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/philadelphia.shtm National Gallery of Art] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100410110519/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/philadelphia.shtm|date=April 10, 2010}}. ''Gilbert Stuart''. Philadelphia (1794–1803). Retrieved July 31, 2007.</ref> ఈ చిత్రాలలో అత్యంత ప్రసిద్ధమైనది ''ఎథీనియం పోర్ట్రెయిట్'', ఇది అమెరికా ఒక డాలర్ బిల్లుపై ముద్రించబడింది. స్టువర్ట్ దీనిని సుమారు 50 కాపీలు గీశాడు.<ref>[https://www.mountvernon.org/george-washington/artwork/george-washington-portrait-by-gilbert-stuart/ "George Washington Portrait by Gilbert Stuart"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190710030756/https://www.mountvernon.org/george-washington/artwork/george-washington-portrait-by-gilbert-stuart/|date=July 10, 2019}}, www.mountvernon.org. Retrieved September 14, 2019.</ref> కానీ అసలు చిత్రాన్ని పూర్తి చేయకుండా వదిలేశాడు. వాషింగ్టన్ ముఖాన్ని పూర్తి చేసిన తర్వాత, కాపీలు చేయడానికి దానిని తన వద్దే ఉంచుకుని ఒక్కొక్కటి 100 డాలర్లకు విక్రయించాడు. తద్వారా 1828లో ఇతను మరణించే సమయానికి అసలు చిత్రపటం అసంపూర్తి స్థితిలోనే ఉండిపోయింది.<ref name="Athenaeum">{{cite web|author=Wallechinsky, David and Irving Wallace|title=Unfinished Art: Gilbert Stuart's Portrait of George Washington|url=http://www.trivia-library.com/c/unfinished-art-gilbert-stuart-portrait-of-george-washington.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20200801020731/http://www.trivia-library.com/c/unfinished-art-gilbert-stuart-portrait-of-george-washington.htm|archive-date=August 1, 2020|access-date=April 21, 2008|work=The People's Almanac|publisher=Trivia-Library.com}}</ref> అమెరికా బ్యూరో ఆఫ్ ఎన్‌గ్రేవింగ్ అండ్ ప్రింటింగ్‌లో ఎన్‌గ్రేవర్ అయిన జార్జ్ ఫ్రెడరిక్ కమింగ్ స్మిల్లీ ఈ పెయింటింగ్ ఎచింగ్‌ను తయారు చేశాడు, ఇది అనేక బ్యాంకు నోట్లపై ఉపయోగించబడింది. 1899నాటి 2 డాలర్ల సిల్వర్ సర్టిఫికెట్, ఒక డాలర్ నోటు (1918 నుండి 2023) పై ఈ పోర్ట్రెయిట్ కనిపిస్తుంది. దశాబ్దాల పాటు (1918 నుండి 2023) అమెరికా ఒక డాలర్ బిల్లులపై ఈ చిత్రం ప్రదర్శించబడింది.<ref name="Schöne">{{cite news|url=https://www.geldscheine-online.com/post/g-f-c-smillie-der-beste-graveur-seiner-zeit|title=G. F. C. Smillie - Der beste Graveur seiner Zeit|last1=Schöne|first1=Michael H.|date=December 19, 2023|work=geldscheine-online|access-date=September 20, 2024|language=de}}</ref> ఈ చిత్రాన్ని 1980లో నేషనల్ పోర్ట్రెయిట్ గ్యాలరీ, బోస్టన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ సంయుక్తంగా కొనుగోలు చేశాయి, ఇది సాధారణంగా నేషనల్ పోర్ట్రెయిట్ గ్యాలరీలో ప్రదర్శనలో ఉంటుంది.<ref>[http://www.mfa.org/collections/object/george-washington-34341 Museum of Fine Arts, Boston, ''George Washington''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170809171939/http://www.mfa.org/collections/object/george-washington-34341|date=August 9, 2017}} Accessed December 12, 2014.</ref><ref>[http://npgportraits.si.edu/eMuseumNPG/code/emuseum.asp?emu_action=collectionnpg&collection=4504&collectionname=NPGAmerica%27s%20Presidents&currentrecord=1&moduleid=3&newprofile=NPG&searchdesc=America%27s%20Presidents: National Portrait Gallery Collections Search, p. 9.] Accessed December 12, 2014.</ref> వాషింగ్టన్ కు సంబంధించిన మరో ప్రసిద్ధ చిత్రం పూర్తి-నిడివి గల ''లాన్స్‌డౌన్ పోర్ట్రెయిట్'', ఇది ప్రస్తుతం నేషనల్ పోర్ట్రెయిట్ గ్యాలరీలో ఉంది. దీని చారిత్రక ప్రాముఖ్యతకు దాదాపు సమానంగా దీని ఆధారంగా రూపొందించిన ప్రారంభ ఫోర్జరీ చిత్రం వైట్ హౌస్ కోసం కొనుగోలు చేయబడింది. 1812 యుద్ధంలో వాషింగ్టన్ దహనం చేయబడినప్పుడు ప్రథమ మహిళ డాలీ మాడిసన్, అధ్యక్షుడు జేమ్స్ మాడిసన్ బానిసలలో ఒకరైన పాల్ జెన్నింగ్స్ కృషితో ఈ చిత్రం రక్షించబడింది. అసలు చిత్రపటం మూడు ప్రతిరూపాలను స్టువర్ట్ స్వయంగా గీసినట్లుగా అంగీకరించారు.<ref>[http://www.artnews.com/2004/10/01/the-white-house-washington/ Evans, Dorinda, "William Winstanley (fl 1791-1808): Gilbert Stuart's Shadow and a Swindling Genius]", ''The British Art Journal'', XX, no. 3, Winter 2019/2020, 98-101.</ref> ఇతర కళాకారులు అదనపు కాపీలను చిత్రించారు.<ref>[http://artandhistory.house.gov/highlights.aspx?action=view&intID=351 Office of the Clerk, U.S. House of Representatives, ''Artist Gilbert Stuart's portraits of George Washington''.] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120915082823/http://artandhistory.house.gov/highlights.aspx?action=view&intID=351|date=September 15, 2012}} Accessed: May 11, 2012.</ref> 1803లో స్టువర్ట్ వాషింగ్టన్ డి.సి.లో ఒక స్టూడియోను ప్రారంభించాడు.<ref>[http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/washington.shtm National Gallery of Art] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070607225553/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/washington.shtm|date=June 7, 2007}}. ''Gilbert Stuart''. Washington, D.C. (1803–1805). Retrieved July 31, 2007.</ref> 1800లో థామస్ జెఫర్సన్ ఒక చిత్రపటం కోసం స్టువర్ట్‌కు 100 డాలర్లు చెల్లించాడు కానీ దానిని ఎప్పుడూ అందుకోలేదు, ఎందుకంటే 1805లో 1800నాటి పోర్ట్రెయిట్‌పైనే స్టువర్ట్ జెఫర్సన్ మరొక చిత్రాన్ని గీశాడు. 1821లో స్టువర్ట్ "ఎడ్జ్‌హిల్" పోర్ట్రెయిట్‌గా పిలువబడే 1805 చిత్రపటం కాపీని జెఫర్సన్‌కు పంపాడు. 1853లో అగ్నిప్రమాదంలో దెబ్బతినే వరకు అసలు 1805 చిత్రం జేన్ స్టువర్ట్ సేకరణలో భాగంగా ఉంది. 1937లో ఓర్లాండ్ కాంప్‌బెల్ 1805 చిత్రాన్ని కొనుగోలు చేసి సత్యాన్ని కనుగొన్నాడు.<ref>{{cite web|date=1958|title=The Case of the Missing Portrait|url=https://archive.org/details/americanheritageket00ketc/page/62/mode/2up|publisher=American Heritage Magazine April 1958 Volume IX Number 3}} access date May 14, 2025</ref> జూన్ 1959లో కాంప్‌బెల్ అమ్హెర్స్ట్ కళాశాలలో 1800/1805 పోర్ట్రెయిట్, "కోల్పోయిన" 1800 చిత్రపటం పునర్నిర్మాణాన్ని ప్రదర్శించాడు.<ref>{{cite web|title=2 Jefferson Paintings go on Exhibt|url=https://chroniclingamerica.loc.gov/lccn/sn83045462/1959-06-12/ed-1/seq-48/#date1=1959&index=0&rows=20&words=Campbell+Orland&searchType=basic&sequence=0&state=&date2=1959&proxtext=Orland+Campbel&y=11&x=11&dateFilterType=yearRange&page=1|publisher=Evening star. Washington DC [volume], June 12, 1959, Page C-10, Image 48}}access date May 14, 2025</ref> "ది లాస్ట్ పోర్ట్రెయిట్స్ ఆఫ్ థామస్ జెఫర్సన్ పెయింటెడ్ బై గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ రికవర్డ్ అండ్ స్టడీడ్ బై ఓర్లాండ్ అండ్ కోర్ట్నీ కాంప్‌బెల్" (1959) అనే కథనాన్ని కూడా కాంప్‌బెల్ ప్రచురించాడు. ===బోస్టన్, 1805–1828=== విమర్శకుల ప్రశంసలు, ఆర్థిక ఇబ్బందుల మధ్య స్టువర్ట్ 1805లో బోస్టన్‌లోని డెవాన్‌షైర్ స్ట్రీట్‌కు మారాడు.<ref>{{cite book|title=The Boston Directory|year=1813|page=237|url=http://cdm.bostonathenaeum.org/cdm/ref/collection/p16057coll32/id/9|publisher=E. Cotton|location=Boston}}</ref> డాగెట్స్ రిపోజిటరీ ఆఫ్ ఆర్ట్స్,<ref>''Daily Advertiser'', March 2, 1822</ref> జూలియన్ హాల్‌లో తన చిత్రాలను స్థానికంగా ప్రదర్శించాడు.<ref>''Boston Commercial Gazette'', December 1, 1825</ref> ఊహించినట్లుగానే జాన్ ట్రంబుల్, థామస్ సుల్లీ, వాషింగ్టన్ ఆల్‌స్టన్, జాన్ వాండర్‌లిన్ వంటి ఇతర అమెరికన్ కళాకారులు ఇతని సలహా కోసం వస్తుండేవారు.<ref name="Oxfordartonline" /> ===వ్యక్తిగత జీవితం=== [[File:Sarah Goodridge - Gilbert Stuart - Google Art ProjectFXD.jpg|thumb|right|సారా గుడ్రిడ్జ్ గీసిన స్టువర్ట్ చిత్రపటం, {{circa|1825}}]] స్టువర్ట్ 1786 సెప్టెంబర్ ప్రాంతంలో షార్లెట్ కోట్స్‌ను వివాహం చేసుకున్నాడు; ఆమె ఇతని కంటే 13 సంవత్సరాలు చిన్నది, "అత్యంత అందమైనది".<ref>Quote from Jane Stuart in Evans 2013, p. 14.</ref> వీరికి 12 మంది పిల్లలు పుట్టారు, వారిలో 1815 నాటికి ఐదుగురు మరణించారు, మరో ఇద్దరు యవ్వనంలో మరణించారు. వీరి కుమార్తె జేన్ స్టువర్ట్ (1812-1888) కూడా చిత్రకారిణి. ఆమె తన తండ్రి గీసిన అనేక పెయింటింగ్స్, బోస్టన్, న్యూపోర్ట్ లోని తన స్టూడియోలలో గీసిన తన ప్రతిరూపాలను విక్రయించింది.<ref>{{cite web|url=http://www.newporthistory.org/2013/history-bytes-jane-stuart/|title=History Bytes: Jane Stuart|date=October 22, 2013 |publisher=Newport Historical Society|access-date=August 26, 2015}}</ref> 2011లో ఆమెను రోడ్ ఐలాండ్ హెరిటేజ్ హాల్ ఆఫ్ ఫేమ్ ఉమెన్ ఇండక్టీస్‌లోకి చేర్చారు.<ref name="RI Heritage Hall of Fame" /> 1824లో స్టువర్ట్ పక్షవాతానికి గురయ్యాడు, అయినప్పటికీ 72 ఏళ్ల వయసులో 1828 జూలై 9న బోస్టన్‌లో మరణించే వరకు రెండు సంవత్సరాల పాటు చిత్రాలు గీస్తూనే ఉన్నాడు.<ref>McLanathan 1986, p. 148.</ref> బోస్టన్ కామన్‌లోని సెంట్రల్ బరియల్ గ్రౌండ్‌లో అతని అంత్యక్రియలు జరిగాయి. మరణించే సమయానికి తన కుటుంబాన్ని అప్పుల ఊబిలో వదిలేశాడు, భార్య, కుమార్తెలు కనీసం ఒక సమాధి స్థలాన్ని కొనుగోలు చేయలేకపోయారు. అందువల్ల ఇతనిని స్థానిక వడ్రంగి బెంజమిన్ హౌలాండ్ నుండి చౌకగా కొనుగోలు చేసిన గుర్తు తెలియని సమాధిలో పాతిపెట్టారు.<ref>McLanathan 1986, p. 150.</ref> 10 సంవత్సరాల తర్వాత ఇతని కుటుంబం ఆర్థిక ఇబ్బందుల నుండి కోలుకుంది, అతని మృతదేహాన్ని న్యూపోర్ట్‌లోని కుటుంబ స్మశానవాటికకు తరలించాలని వారు ప్లాన్ చేశారు. కానీ వారికి సమాధి ఉన్న ఖచ్చితమైన స్థలం గుర్తులేదు, దానివలన ఎన్నటికీ తరలించలేదు.<ref>Wolpaw, Jim. ''Gilbert Stuart: A Portrait from Life (9-Minute Trailer)''. Documentary.</ref> న్యూపోర్ట్‌లోని కామన్ బరియింగ్ గ్రౌండ్‌లో స్టువర్ట్, ఇతని భార్య, వారి పిల్లల స్మారక చిహ్నం ఉంది.<ref name="RIH Cemetery Commission" /> ఇతని కుటుంబానికి ఆర్థిక సహాయం అందించే ప్రయత్నంలో బోస్టన్ ఎథీనియం 1828 ఆగస్టులో స్టువర్ట్ చిత్రాల ప్రయోజన ప్రదర్శనను నిర్వహించింది. విమర్శకుల ప్రశంసలు అందుకున్న, చక్కటి ఆదరణ పొందిన ఈ ఎగ్జిబిషన్ కోసం 250కి పైగా చిత్రపటాలు అరువుగా తీసుకున్నారు. ఇతను గీసిన 1796 నాటి అసంపూర్తి ''ఎథీనియం'' వాషింగ్టన్ పోర్ట్రెయిట్ మొదటి బహిరంగ ప్రదర్శనకు కూడా ఇది వేదికైంది.<ref>Swan, Mabel Munson ''The Athenæum Gallery 1827–1873: The Boston Athenæum as an Early Patron of Art'' (Boston: The Boston Athenæum, 1940) pp. 62–73</ref> ==వారసత్వం== తన కెరీర్ ముగిసే సమయానికి, గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ 1,000 మందికి పైగా అమెరికన్ రాజకీయ, సామాజిక వ్యక్తుల చిత్రపటాలను చిత్రించాడు.<ref> {{cite web |url = http://www.gilbertstuartmuseum.com/gilbertstuart.htm |title = Gilbert Stuart |publisher = Gilbert Stuart Museum |access-date = July 16, 2009 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20101006043550/http://www.gilbertstuartmuseum.com/gilbertstuart.htm |archive-date = October 6, 2010 }} </ref> ఇతని చిత్రాలలోని జీవకళ, సహజత్వానికి ప్రశంసలు అందుకున్నాడు, ఇతని మోడల్స్ కూడా అతని సాంగత్యాన్ని ఆస్వాదించారు. జాన్ ఆడమ్స్ ఈ విధంగా అన్నాడు: {{Blockquote|సాధారణంగా చెప్పాలంటే చిత్రపటం గీయించుకోవడం కంటే కఠినమైన తపస్సు మరొకటి లేదు. మీరు నిర్బంధించబడిన, అసహజమైన స్థితిలో కూర్చోవాలి, అది మన సహనానికి పరీక్ష. కానీ నేను జనవరి మొదటి తేదీ నుండి డిసెంబర్ చివరి తేదీ వరకు స్టువర్ట్ వద్ద మోడల్ గా కూర్చోవడానికి ఇష్టపడతాను, ఎందుకంటే అతను నన్ను నాకు నచ్చినట్లుగా చేయనిస్తాడు, తన మాటలతో నన్ను నిరంతరం వినోదపరుస్తాడు.<ref>McLanathan 1986, p. 147.</ref>}} స్కెచ్‌ల సహాయం లేకుండా నేరుగా కాన్వాస్‌పై చిత్రించడం ప్రారంభించడానికి స్టువర్ట్ పేరుగాంచాడు. తన శిష్యుడు మాథ్యూ హారిస్ జౌట్‌కు ఇచ్చిన సలహా ద్వారా అతని విధానాన్ని సూచించాడు: "రంగులు వాడటంలో ఎప్పుడూ పొదుపుగా ఉండవద్దు, మీ చిత్రాలను రంగులతో నింపండి, కానీ మీ రంగులను వీలైనంత విడిగా ఉంచండి. వాటిని కలపవద్దు, రంగులు కలిపితే స్పష్టమైన, అందమైన ప్రభావం నాశనం అవుతుంది."<ref name="Oxfordartonline" /> రంగులు కలగలిసిపోకుండా ఉండటానికి ఇది అతిశయోక్తి అయినప్పటికీ, స్టువర్ట్ వేసిన రంగులు అద్భుతంగా తాజాదనాన్ని కలిగి ఉండేవి. స్టువర్ట్ అద్భుతమైన ప్రతిభలో భాగంగా, రంగు కింద నుండి వచ్చే కాంతితో "ప్రకాశవంతమైన, పారదర్శకమైన చర్మం" ప్రభావాన్ని తెలియజేసే అసాధారణ సామర్థ్యం అతనికి ఉంది. ఆ ముఖం ప్రాణంతో ఉన్నట్లుగా అనిపించేది, ఇతని రంగుల అందం సమకాలీనులకు ఆధ్యాత్మిక అనుభూతిని తెలియజేసేది.<ref>Evans 1999, pp. 28, 56, 95-96 (quote), 105-06, 110, 118.</ref> హెచ్చుతగ్గులు ఉన్నప్పటికీ, అతను ఆశ్చర్యపరిచేంత బలమైన పోలికలను తీసుకురాగలడు.<ref>Evans 1999, pp. 27, 56. For uneven, see Evans 2013, pp. 18-19, 69-73, 82-84, 148.</ref> 1825 ప్రాంతంలో జాన్ హెన్రీ ఐజాక్ బ్రోవెరే స్టువర్ట్ లైఫ్ మాస్క్‌ను సృష్టించాడు.<ref>Charles Henry Hart. Browere's life masks of great Americans. Printed at the De Vinne Press for Doubleday and McClure Company, 1899. [https://archive.org/details/browereslifemas00hartgoog Internet Archive]</ref> ప్రసిద్ధ కళాకారులు, రచయితలు, ఆవిష్కర్తలు, శాస్త్రవేత్తలు, కవులు, విద్యావేత్తలు, సంగీతకారుల జ్ఞాపకార్థం 1940లో అమెరికా తపాలా కార్యాలయం "ఫేమస్ అమెరికన్స్ సిరీస్" పేరుతో పోస్టేజ్ స్టాంపుల శ్రేణిని విడుదల చేసింది. జేమ్స్ మెక్‌నీల్ విస్లర్, అగస్టస్ సెయింట్-గౌడెన్స్, డేనియల్ చెస్టర్ ఫ్రెంచ్, ఫ్రెడరిక్ రెమింగ్టన్‌లతో పాటు ఆర్టిస్టుల కేటగిరీలో 1 సెంట్ ఇష్యూలో గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ కనిపిస్తాడు. నేడు రోడ్ ఐలాండ్‌లోని సాండర్‌స్టౌన్‌లో ఉన్న స్టువర్ట్ జన్మస్థలం గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ బర్త్‌ప్లేస్ అండ్ మ్యూజియంగా ప్రజల సందర్శనకు తెరవబడింది. ఇతను జన్మించిన అసలు ఇల్లు ఈ జన్మస్థలంలో ఉంది, ఇల్లంతా ఇతను గీసిన చిత్రాల కాపీలు వేలాడదీయబడి ఉంటాయి, గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్, ఇతని కుమార్తె జేన్ ఇద్దరూ గీసిన అనేక అసలైన పెయింటింగ్‌లు ప్రదర్శించబడే ప్రత్యేక ఆర్ట్ గ్యాలరీ కూడా ఇందులో ఉంది. ఈ మ్యూజియం 1931లో ప్రారంభించబడింది.<ref> {{cite web |url=http://www.gilbertstuartmuseum.com/ |title=Gilbert Stuart Birthplace and Museum |publisher=Gilbert Stuart Museum |access-date=July 16, 2009 }} {{clear}} </ref> <gallery class="center"> File:GStuartgrave.JPG|alt=ఈక, దానికి అనుసంధానించబడిన గొలుసు చెక్కబడిన మార్బుల్ పలక, దానిపై "గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్" పేరు చెక్కబడి ఉంది.|బోస్టన్ కామన్‌లో ఉన్న స్మారక ఫలకం File:GilbertStuart ca1825 byJohn HI Browere.png|జాన్ హెచ్.ఐ. బ్రోవెరే రూపొందించిన స్టువర్ట్ లైఫ్ మాస్క్ పోర్ట్రెయిట్, {{Circa|1825}} File:Gilbert Stuart 1940 Issue-1c.jpg|{{center|గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్}}{{center|1940 నాటి ఇష్యూ}} </gallery> గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ గీసిన వాషింగ్టన్, జెఫర్సన్ తదితరుల చిత్రాలు డజన్ల కొద్దీ అమెరికా పోస్టేజ్ స్టాంపులకు మోడల్‌లుగా పనిచేశాయి. ప్రసిద్ధ ''ది ఎథీనియం'' పోర్ట్రెయిట్ నుండి తీసుకోబడిన వాషింగ్టన్ చిత్రం తపాలా స్టాంపులలో స్టువర్ట్ పనికి అత్యంత ప్రసిద్ధ ఉదాహరణ. <gallery class="center"> File:George Washington2 1861 Issue-10c.jpg|1861 File:George Washington 1861 Issue-12c.jpg|1861 File:George Washington2 1903 Issue-2c.jpg|1903 File:Washington 1954 Issue2-1c.jpg|1954 </gallery> ==ప్రముఖుల చిత్రపటాలు== [[File:Stuart-george-washington-constable-1797.jpg|thumb|''జార్జ్ వాషింగ్టన్ (ది కానిస్టేబుల్-హామిల్టన్ పోర్ట్రెయిట్, 1797)'', క్రిస్టల్ బ్రిడ్జెస్ మ్యూజియం ఆఫ్ అమెరికన్ ఆర్ట్]] ఇది స్టువర్ట్ చిత్రించిన పోర్ట్రెయిట్‌ల పాక్షిక జాబితా.<ref>Mason 1879, pp. 125–283.</ref> * అబిగైల్ ఆడమ్స్ – అమెరికా రెండవ ప్రథమ మహిళ, [[జాన్ ఆడమ్స్]] భార్య * [[జాన్ ఆడమ్స్]] – అమెరికా రెండవ అధ్యక్షుడు * జాన్ క్విన్సీ ఆడమ్స్ – అమెరికా ఆరవ అధ్యక్షుడు * చార్లెస్ హంఫ్రీ అథర్టన్ – 1815 నుండి 1817 వరకు న్యూ హాంప్‌షైర్ నుండి అమెరికా ప్రతినిధి * జాన్ జాకబ్ ఆస్టర్ – మొదటి అమెరికన్ మల్టీ-మిలియనీర్, ఫర్ వ్యాపారి, కళా పోషకుడు * జాన్ బానిస్టర్ – న్యూపోర్ట్ లోని బానిస్టర్స్ వార్ఫ్ యజమాని * కమోడోర్ జాన్ బారీ – అమెరికన్ నావికాదళ పితామహుడు * కమోడోర్ ఆలివర్ హజార్డ్ పెర్రీ – 1814లో ఈరీ సరస్సు యుద్ధ వీరుడు. * [[File:Jane Stuart, Gilbert Stuart.tif|thumb|upright=1|జేన్ స్టువర్ట్ గీసిన ''గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్'' చిత్రం, స్టువర్ట్ జన్మస్థలం మ్యూజియంలో ఉంది]] ఆన్ విల్లింగ్ బింగ్‌హామ్ – ఫిలడెల్ఫియా సోషలైట్ * హోరేస్ బిన్నీ – ప్రముఖ ఫిలడెల్ఫియా న్యాయవాది * ఎలిజబెత్ బౌడోయిన్, లేడీ టెంపుల్ – అమెరికాలో మొదటి బ్రిటీష్ కాన్సుల్ జనరల్ అయిన సర్ జాన్ టెంపుల్ భార్య, 1785<ref>{{cite web|url=http://www.npg.si.edu/exhibit/capital/pop-ups/01-03.html |title=Elizabeth Bowdoin |website=National Portrait Gallery, Smithsonian Institution |access-date=February 15, 2017}}</ref> * హ్యూ హెన్రీ బ్రాకెన్‌రిడ్జ్ – ప్రారంభ అమెరికన్ రచయిత, పెన్సిల్వేనియా సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తి, పిట్స్‌బర్గ్ విశ్వవిద్యాలయ స్థాపకుడు<ref name="Mantle 1929">Fielding 1929.</ref> * జీన్ బాప్టిస్ట్ కాస్మియర్ బ్రెస్చార్డ్ – ప్రదర్శకుడు, నాటక నిర్వాహకుడు * రోసాలీ స్టియర్ కాల్‌వెర్ట్ – బెల్జియంలో జన్మించిన వారసురాలు, చార్లెస్ బెనెడిక్ట్ కాల్‌వెర్ట్ తల్లి * మేరీ విల్లింగ్ క్లైమర్ – ఫిలడెల్ఫియా సోషలైట్ * జాన్ సింగిల్టన్ కోప్లీ – అమెరికన్ వలస చిత్రకారుడు * థామస్ డావెస్ – ప్రారంభ అమెరికన్ వాస్తుశిల్పి, బిల్డర్, సైనిక నాయకుడు, రాజకీయవేత్త * హోరేషియో గేట్స్ – అమెరికన్ విప్లవ యుద్ధ జనరల్ * కింగ్ జార్జ్ III – గ్రేట్ బ్రిటన్, ఐర్లాండ్ రాజు, 1760–1820 * కింగ్ జార్జ్ IV – గ్రేట్ బ్రిటన్, ఐర్లాండ్ రాజు, 1820–30 * జాన్ జే – అమెరికా సుప్రీం కోర్ట్ మొదటి ప్రధాన న్యాయమూర్తి * [[థామస్ జెఫర్సన్]] – అమెరికా మూడవ అధ్యక్షుడు * రూఫస్ కింగ్ – అమెరికా రాజ్యాంగంపై సంతకం చేసిన వ్యక్తి * రాబర్ట్ కింగ్స్‌మిల్ – అమెరికన్, ఫ్రెంచ్ విప్లవ యుద్ధాల సమయంలో రాయల్ నేవీలో అడ్మిరల్ * కింగ్ లూయిస్ XVI – ఫ్రాన్స్ రాజు, 1774–92 * జేమ్స్ మాడిసన్ – అమెరికా నాల్గవ అధ్యక్షుడు * శామ్యూల్ మైల్స్ – విప్లవ యుద్ధ జనరల్, ఫిలడెల్ఫియా మేయర్ * జేమ్స్ మన్రో – అమెరికా ఐదవ అధ్యక్షుడు * డేనియల్ పింక్నీ పార్కర్ – ప్రముఖ బోస్టన్ వ్యాపారి * జాన్ రాండోల్ఫ్ ఆఫ్ రోనోకే – వర్జీనియా కాంగ్రెస్ సభ్యుడు, సెనేటర్<ref name="Mantle 1929"/> * జాషువా రేనాల్డ్స్ – ఆంగ్ల కళాకారుడు * హెన్రీ రైస్ – బోస్టన్ వ్యాపారి, మసాచుసెట్స్ రాష్ట్ర శాసనసభ్యుడు<ref name="Mantle 1929"/> * జాన్ టేలోయ్ III – వర్జీనియా ప్లాంటర్, వాషింగ్టన్ డి.సి.లోని అక్టగాన్ హౌస్ బిల్డర్. * థామస్ టౌన్‌షెండ్, 1వ విస్కౌంట్ సిడ్నీ – న్యూ సౌత్ వేల్స్‌లోని సిడ్నీ, నోవా స్కోటియాలోని సిడ్నీ నగరాలకు ఇతని గౌరవార్థం పేరు పెట్టారు<ref name="Mantle 1929"/> * జాన్ ట్రంబుల్ – అమెరికన్ విప్లవ యుద్ధ కాలంలో కళాకారుడు * [[జార్జ్ వాషింగ్టన్]] – అమెరికా మొదటి అధ్యక్షుడు * మార్తా వాషింగ్టన్ – అమెరికా ప్రథమ మహిళ, జార్జ్ వాషింగ్టన్ భార్య * బెంజమిన్ వెస్ట్ – అమెరికన్ చిత్రకారుడు * జాన్ ఫిట్జ్‌గిబ్బన్, 1వ ఎర్ల్ ఆఫ్ క్లేర్ – అటార్నీ జనరల్, ఐర్లాండ్ లార్డ్ ఛాన్సలర్ * కేథరీన్ బ్రాస్ యేట్స్ – ఫిలడెల్ఫియా సోషలైట్ * జాన్ బిల్ రికెట్స్ – ఈక్వెస్ట్రియన్, ఫిలడెల్ఫియాలో రికెట్స్ సర్కస్ నాయకుడు * ఎలిసబెత్ మెర్రీ – ఆంథోనీ మెర్రీ భార్య 1805.<ref>{{Cite web|title=Red Digital de Colecciones de Museos de España - Museos|url=http://ceres.mcu.es/pages/ResultSearch?txtSimpleSearch=Elisabeth%20Merry&simpleSearch=0&hipertextSearch=1&search=simple&MuseumsSearch=&MuseumsRolSearch=1&listaMuseos=null|access-date=December 21, 2020|website=ceres.mcu.es|language=es}}</ref> ==పోర్ట్రెయిట్ గ్యాలరీ== <gallery mode="packed" heights="200"> File:William Woollett by Gilbert Stuart 1783.jpeg|''విలియం వూలెట్ చిత్రపటం'', 1783 File:Benjamin West by Gilbert Stuart 1783-84.jpg|''బెంజమిన్ వెస్ట్ చిత్రపటం'', 1783–84 File:Gilbert Stuart Sir Joshua Reynolds.jpg|''జాషువా రేనాల్డ్స్ చిత్రపటం'', 1784 File:Brooklyn Museum - Colonel Isaac Barré - Gilbert Stuart - overall.jpg|''ఐజాక్ బారే చిత్రపటం'', 1785 File:Gilbert Stuart (1755-1828) - John Philip Kemble - NPG 49 - National Portrait Gallery.jpg|జాన్ ఫిలిప్ కెంబల్, 1785 File:John Jones of Frankley.jpg|''జాన్ జోన్స్ ఆఫ్ ఫ్రాంక్లీ'', 1785, బర్మింగ్‌హామ్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్ File:Joseph Brant 2.jpg|మొహాక్ నాయకుడు జోసెఫ్ బ్రాంట్, 1785, లండన్ లోని బ్రిటిష్ మ్యూజియం File:1stEarlOfClare.jpg|''ఎర్ల్ ఆఫ్ క్లేర్ చిత్రపటం'', 1789 File:Gilbert Stuart - Catherine Brass Yates.jpg|''కేథరీన్ బ్రాస్ యేట్స్ చిత్రపటం'' 1793–94 File:Entry (1).jpeg|''హెన్రీ క్రూగర్ చిత్రపటం'', 1794 File:John Jay (Gilbert Stuart portrait).jpg|''జాన్ జే చిత్రపటం'', 1794 File:1794, Stuart, Gilbert, William Bayard.jpg|విలియం బేయార్డ్, 1794 File:HoratioGatesByStuart.jpeg|''హోరేషియో గేట్స్ చిత్రపటం'', 1794, మెట్రోపాలిటన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్ File:George Washington 1795.jpg|''గిబ్స్-చానింగ్-అవరీ పోర్ట్రెయిట్'', 1795, న్యూయార్క్ నగరంలోని మెట్రోపాలిటన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్ File:Gilbert Stuart - Martha Washington (Martha Dandridge Custis) - 1980.2 - Museum of Fine Arts.jpg|మార్తా వాషింగ్టన్, సుమారు 1796 File:Gilbert Stuart - George Washington (The Athenaeum Portrait) - Google Art Project.jpg|alt=వాషింగ్టన్ తల, భుజాల వివరణాత్మక పెయింటింగ్. సగానికి పైగా కాన్వాస్ ఖాళీగా ఉంది.|స్టువర్ట్ గీసిన అసంపూర్తి 1796 జార్జ్ వాషింగ్టన్ పెయింటింగ్, దీనినే ''ఎథీనియం పోర్ట్రెయిట్'' అని కూడా అంటారు, ఇది ఇతని అత్యంత ప్రసిద్ధ రచన File:Gilbert Stuart Portrait of Winthrop Sargent.jpg|విన్త్రోప్ సార్జెంట్, {{circa|1799–1805}} File:Gilbert Stuart, Horace Binney, 1800, NGA 30344.jpg|''హోరేస్ బిన్నీ'', {{circa|1800}} File:Samuel Smith (NPG).jpg|''శామ్యూల్ స్మిత్'', {{circa|1800}} File:Abigail Adams by Gilbert Stuart.jpg|అమెరికా రెండవ ప్రథమ మహిళ, అబిగైల్ ఆడమ్స్, సుమారు 1800–1815 File:John Adams A18236.jpg|అమెరికా రెండవ అధ్యక్షుడు, [[జాన్ ఆడమ్స్]] సుమారు 1800–1815 File:James Madison by Gilbert Stuart 1804.jpeg|అమెరికా నాల్గవ అధ్యక్షుడు, జేమ్స్ మాడిసన్, 1804 File:Dolley Madison.jpg|''డాలీ మాడిసన్ చిత్రపటం'', 1804 File:Anna Payne Cutts by Gilbert Stuart 1804.jpeg|ప్రథమ మహిళ డాలీ మాడిసన్ సోదరి అన్నా పేన్ కట్స్, 1804, వైట్ హౌస్ File:Eleanor Parke Custis Lewis.jpg|ఎలియనోర్ పార్కే కస్టిస్ లూయిస్, {{circa|1804}} File:John Carroll Gilbert Stuart.jpg|జాన్ కారోల్, అమెరికా మొదటి క్యాథలిక్ బిషప్, {{circa|1804}} File:Rosalie E. Stier Calvert and Caroline M. Calvert.jpg|రోసాలీ స్టియర్ కాల్‌వెర్ట్, ఆమె పెద్ద కుమార్తె కరోలిన్ మరియా, {{circa|1805}} File:WashingtonAtDorchesterHeightsByStuart.jpeg|''జార్జ్ వాషింగ్టన్ ఎట్ డోర్చెస్టర్ హైట్స్'', 1806, బోస్టన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ File:Commodore John Rodgers (NHaHC).jpg|''జాన్ రోడ్జర్స్'', {{circa|1810}} File:Gilbert Stuart, Samuel Alleyne Otis, 1811-1813, NGA 57542.jpg|''శామ్యూల్ అల్లిన్ ఓటిస్'', {{circa|1811–1813}} File:Gilbert Stuart - Major-General Henry Dearborn - 1913.793 - Art Institute of Chicago.jpg|''హెన్రీ డియర్‌బోర్న్ చిత్రపటం'', {{circa|1812}} File:Portrait of Commodore William Bainbridge - Gilbert Stuart.jpg|''విలియం బైన్‌బ్రిడ్జ్'', {{circa|1813}} File:Little Turtle.jpg|1814లో వాషింగ్టన్ దహనం చేయబడినప్పుడు కాలిపోయినట్లుగా భావించే గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ గీసిన కోల్పోయిన పోర్ట్రెయిట్ ఆధారంగా లిటిల్ టర్టిల్ లితోగ్రాఫ్ తయారుచేయబడింది.{{sfn|Carter|1987|pp=62–63}} File:Henry Rice MET DP208350.jpg|హెన్రీ రైస్, బోస్టన్ వ్యాపారి, మసాచుసెట్స్ రాష్ట్ర శాసనసభ్యుడు, {{circa|1815}} File:Macdono.jpg|థామస్ మాక్‌డొనాఫ్, {{circa|1815–1818}} File:John Trumbull Gilbert Stuart 1818.jpeg|అమెరికన్ కళాకారుడు జాన్ ట్రంబుల్, సుమారు 1818 File:John Quincy Adams by Gilbert Stuart, 1818.jpg|అమెరికా ఆరవ అధ్యక్షుడు, జాన్ క్విన్సీ ఆడమ్స్, 1818 File:Louisa Cathering Johnson Adams by Gilbert Stuart, 1821-26.jpg|అమెరికా ఆరవ ప్రథమ మహిళ, ''లూయిసా కేథరీన్ ఆడమ్స్'' సుమారు 1821–1826 File:Gilbert Stuart Thomas Jefferson.jpg|అమెరికా మూడవ అధ్యక్షుడు, [[థామస్ జెఫర్సన్]], సుమారు 1821 File:Gilbert Stuart, James Madison, c. 1821, NGA 56914.jpg|అమెరికా నాల్గవ అధ్యక్షుడు, జేమ్స్ మాడిసన్, సుమారు 1821 File:GSJamesMonroe.jpg|అమెరికా ఐదవ అధ్యక్షుడు, జేమ్స్ మన్రో, సుమారు 1820–1822 File:Gilbert Stuart - Bishop Jean-Louis Anne Magdelaine Lefebvre de Cheverus - 21.9 - Museum of Fine Arts.jpg|''జీన్-లూయిస్ లెఫెబ్రే డి చెవెరస్ చిత్రపటం'', 1823 File:Gilbert Stuart John Adams.jpg|అమెరికా రెండవ అధ్యక్షుడు, [[జాన్ ఆడమ్స్]], 1826 </gallery> ==మూలాలు== {{Reflist|30em|refs= <ref name="RIH Cemetery Commission">{{cite web|url=http://www.rihistoriccemeteries.org/newgravedetails.aspx?ID=155252 |title=Jane Stuart |year=2007 |website=Rhode Island Historical Cemetery Commission |access-date=February 16, 2017}}</ref> <ref name="RI Heritage Hall of Fame">{{cite web|url=http://www.riheritagehalloffame.org/inductees_detail.cfm?iid=643 |title=Jane Stuart | first=Patrick T. |last=Conley |year=2011 |website=Rhode Island Heritage Hall of Fame |access-date=February 16, 2017}}</ref> }} ===గ్రంథసూచి=== * {{cite book |last=Carter |first=Harvey Lewis |title=The Life and Times of Little Turtle: First Sagamore of the Wabash |url=https://archive.org/details/lifetimesoflittl0000cart |url-access=registration |publisher=University of Illinois Press |location=Urbana |year=1987 |isbn=0-252-01318-2}} * {{Cite book|last=Evans|first=Dorinda|title=The Genius of Gilbert Stuart|publisher=Princeton University Press|year=1999|isbn=0-691-05945-4}} * {{cite journal |last=Fielding |first=Mantle |title=Paintings by Gilbert Stuart not mentioned in Mason's Life of Stuart |journal=The Pennsylvania Magazine of History and Biography |year=1929 |volume=53 |issue=2 |jstor=20086696 |publisher=The Historical Society of Pennsylvania}} * {{cite book |last=McLanathan |first=Richard |title=Gilbert Stuart |location=New York |publisher=Harry N. Abrams, Inc. |year=1986 |isbn=9780810915015 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/gilbertstuart0000mcla }} * {{cite book |last=Mason |first=George C. |title=The Life and Works of Gilbert Stuart |publisher=Charles Scribner's Sons |location=New York |year=1879 |url=https://archive.org/stream/gri_33125001654470#page/n11/mode/2up}} *Park, Lawrence, John Hill Morgan, and Royal Cortissoz (1926). ''Gilbert Stuart : An Illustrated Descriptive List of His Works''. New York: W. E. Rudge. ==బయటి లింకులు== {{Commons|Gilbert Stuart|గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్}} *{{Art UK bio}} * [https://web.archive.org/web/20061019141619/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/index.shtm వాషింగ్టన్‌లోని నేషనల్ గ్యాలరీ ఆఫ్ ఆర్ట్‌లో గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్] * [https://web.archive.org/web/20100412000952/http://www.nga.gov/cgi-bin/pbio?29600 గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ జీవిత చరిత్ర, నేషనల్ గ్యాలరీ ఆఫ్ ఆర్ట్] * [https://www.metmuseum.org/art/collection/search?q=gilbert+stuart మెట్రోపాలిటన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్‌లో గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్] * [http://www.gilbertstuartmuseum.com/ గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ మ్యూజియం వెబ్‌సైట్] * [http://www.gilbert-stuart.org/ Gilbert-Stuart.org] గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ 155 పెయింటింగ్స్ * [http://www.artcyclopedia.com/artists/stuart_gilbert.html ఆర్ట్ సైక్లోపీడియాలో గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్] * [http://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=stuart%2C+gilbert&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500010392 యూనియన్ లిస్ట్ ఆఫ్ ఆర్టిస్ట్ నేమ్స్, గెట్టి వొకాబ్యులరీస్.] * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/74976 ''గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్''], ది మెట్రోపాలిటన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్ నుండి పూర్తి టెక్స్ట్ ఎగ్జిబిషన్ కేటలాగ్ {{Hall of Fame for Great Americans}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Stuart, Gilbert}} [[వర్గం:1755 జననాలు]] [[వర్గం:1828 మరణాలు]] [[వర్గం:18వ శతాబ్దపు అమెరికన్ చిత్రకారులు]] [[వర్గం:అమెరికన్ పోర్ట్రెయిట్ చిత్రకారులు]] [[వర్గం:ప్రపంచ చిత్రకారులు]] [[వర్గం:అమెరికన్ చిత్రకారులు]] 08jfmm5isgwhzk8r4du5jol1l0dxxmt 4955406 4955405 2026-09-09T13:27:28Z Kalasagary 107518 4955406 wikitext text/x-wiki {{Infobox artist|name=గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్|image=Gilbert Stuart Selfportrait.jpg|alt=వెనక్కి దువ్విన బూడిద రంగు జుట్టు, నల్లటి కోటు ధరించిన ఒక వృద్ధుడు|caption=స్వీయ చిత్రం, {{circa|1778}}|birth_name=గిల్బర్ట్ స్టీవర్ట్<ref>{{cite web|url=http://www.worcesterart.org/Collection/Early_American/Artists/stuart/biography/index.html|title=Gilbert Stuart (1775–1828)|publisher=Worcester Art Museum|access-date=February 4, 2008|archive-date=December 20, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151220160142/http://www.worcesterart.org/collection/Early_American/Artists/stuart/biography/index.html|url-status=dead}}</ref>|birth_date={{Birth date|1755|12|3}}|birth_place=సాండర్‌స్టౌన్, రోడ్ ఐలాండ్, బ్రిటీష్ అమెరికా|death_date={{Death date and age|mf=yes|1828|7|9|1755|12|3}}|death_place=బోస్టన్, మసాచుసెట్స్, అమెరికా|field=చిత్రలేఖనం|training=|movement=|works={{Plainlist| * ''జార్జ్ వాషింగ్టన్ (ది ఎథీనియం పోర్ట్రెయిట్)'' (1796) * ''జార్జ్ వాషింగ్టన్ (లాన్స్‌డౌన్ పోర్ట్రెయిట్)'' (1796) * ''వాఘన్ పోర్ట్రెయిట్'' (1795) * ''ది స్కేటర్'' (1782) * ''కేథరీన్ బ్రాస్ యేట్స్'' (1794) * ''జాన్ ఆడమ్స్'' (1824) }}|patrons=|influenced by=|influenced=|awards=}} '''గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్''' (డిసెంబర్ 3, 1755 – జూలై 9, 1828) రోడ్ ఐలాండ్ కాలనీలో జన్మించిన [[అమెరికన్లు|అమెరికన్]] [[చిత్రకారుడు]], అమెరికా అగ్రగామి పోర్ట్రెయిట్ చిత్రకారులలో ఒకరిగా విస్తృతంగా పరిగణించబడతాడు.<ref name="gsm">[http://www.gilbertstuartmuseum.com/ Park, 1926, vol. 1, p. 15. He was baptised without a middle name but occasionally adopted the middle name "Charles" when in London, apparently to connect himself with the last serious Stuart claimant to the British throne. See Dorinda Evans, ''Gilbert Stuart and the Impact of Manic Depression,'' Ashgate Publishing Ltd., 2013, p. 127. ]</ref> 1796లో ప్రారంభించిన జార్జ్ వాషింగ్టన్ అసంపూర్తి చిత్రపటం ఇతను గీసిన అత్యంత ప్రసిద్ధ చిత్రం, దీనిని సాధారణంగా ''ఎథీనియం పోర్ట్రెయిట్'' అని పిలుస్తారు. స్టువర్ట్ అసలు చిత్రాన్ని తన వద్దే ఉంచుకుని అమెరికా, విదేశాలలోని పోషకులు అప్పగించిన అనేక కాపీలను చిత్రించడానికి దానిని ఉపయోగించాడు. ఈ చిత్రంలో ఉన్న [[జార్జి వాషింగ్టన్|జార్జ్ వాషింగ్టన్]] చిత్రం ఒక శతాబ్దానికి పైగా అమెరికా ఒక డాలర్ బిల్లుపై,<ref name="gsm" /> 19వ [[శతాబ్దం]], 20వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో వివిధ పోస్టేజ్ స్టాంపులపై కనిపించింది.<ref>{{cite web|title=10-cent Washington|url=http://arago.si.edu/index.asp?con=1&cmd=1&tid=2027665|access-date=August 26, 2015|publisher=Smithsonian National Postal Museum}}</ref> మొదటి ఆరుగురు [[అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు|అమెరికా]] అధ్యక్షులతో సహా సుమారు 1,000 మంది చిత్రపటాలను స్టువర్ట్ రూపొందించాడు.<ref name="gsm2">{{cite web|title=Gilbert Stuart Birthplace|url=http://geocities.com/Heartland/Hills/6365/stuarthist.html|url-status=bot: unknown|archive-url=https://web.archive.org/web/20051116085146/http://geocities.com/Heartland/Hills/6365/stuarthist.html|archive-date=November 16, 2005|access-date=October 10, 2010}}, ''The Story of Gilbert Stuart''. Woonsocket Connection. Retrieved July 25, 2007.</ref> ఇతను గీసిన చిత్రాలు నేడు అమెరికా, [[యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్]] అంతటా ఉన్న ఆర్ట్ మ్యూజియంలలో చూడవచ్చు. [[న్యూయార్క్]] నగరంలోని మెట్రోపాలిటన్ [[మ్యూజియం]] ఆఫ్ ఆర్ట్, ఫ్రిక్ కలెక్షన్, వాషింగ్టన్ డి.సి.లోని [[నేషనల్ గ్యాలరీ ఆఫ్ ఆర్ట్]], ఫిలడెల్ఫియాలోని ఫిలడెల్ఫియా మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్, [[లండన్|లండన్‌]]<nowiki/>లోని నేషనల్ పోర్ట్రెయిట్ గ్యాలరీ, మసాచుసెట్స్‌లోని వోర్సెస్టర్ ఆర్ట్ మ్యూజియం, బోస్టన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ వీటిలో ఉన్నాయి.<ref name="artmus">[http://www.artcyclopedia.com/artists/stuart_gilbert.html Gilbert Stuart] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080720014349/http://www.artcyclopedia.com/artists/stuart_gilbert.html|date=July 20, 2008}}. [[ArtCyclopedia]]. Paintings in Museums and Public Art Galleries. Retrieved July 24, 2007.</ref> == జీవిత చరిత్ర == ===తొలినాళ్ల జీవితం=== [[దస్త్రం:Gilbert_Stuart_birthplace_and_barn.jpg|alt=సాధారణమైన, రెండంతస్తుల చెక్క ఇల్లు. రెండు తలుపులు నేరుగా ముందు లాన్‌లోకి తెరచుకుంటాయి.|thumb|సాండర్‌స్టౌన్ లోని స్టువర్ట్ జన్మస్థలం]] [[దస్త్రం:Portrait_of_Dr._William_Hunter's_Spaniels_(cropped).jpg|thumb|విలియం హంటర్స్ స్పానియల్స్ చిత్రపటం, {{circa|1770}}]] స్టువర్ట్ డిసెంబర్ 3, 1755న కాలనీ ఆఫ్ రోడ్ ఐలాండ్ అండ్ ప్రొవిడెన్స్ ప్లాంటేషన్స్‌లోని నార్త్ కింగ్‌స్టౌన్ గ్రామమైన సాండర్‌స్టౌన్‌లో జన్మించాడు, ఏప్రిల్ 11, 1756న ఓల్డ్ నర్రాగన్‌సెట్ చర్చిలో బాప్టిజం పొందాడు.<nowiki><ref name="ONC"></nowiki>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=I9IYAAAAYAAJ&q=Old+Narragansett+Church&pg=PA24|title=The Old Narragansett Church (St. Paul's): Built A.D. 1707. A Constant Witness to Christ and His Church|date=1915|publisher=Committee of Management|page=15|access-date=July 14, 2015}}</ref><ref name="Stuart Museum">{{cite web|title=Gilbert Stuart|url=http://www.gilbertstuartmuseum.com/gilbertstuart.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20101006043550/http://www.gilbertstuartmuseum.com/gilbertstuart.htm|archive-date=October 6, 2010|access-date=October 11, 2010|publisher=The Gilbert Stuart Museum}}</ref> ముక్కుపొడుము తయారీ పరిశ్రమలో పనిచేస్తున్న స్కాటిష్ వలసదారు గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్,<ref>{{cite web|title=Gilbert Stuart|url=http://www.nndb.com/people/313/000049166/|access-date=July 25, 2007|website=NNDB}}</ref> రోడ్ ఐలాండ్‌లోని మిడిల్‌టౌన్‌కు చెందిన ప్రముఖ భూస్వామ్య కుటుంబ సభ్యురాలు ఎలిజబెత్ ఆంథోనీ స్టువర్ట్ దంపతులకు ఇతను మూడవ సంతానం.<ref name="gsm2" /> అమెరికాలో మొదటి ముక్కుపొడుము మిల్లు స్టువర్ట్ తండ్రికి ఉండేది, ఇది కుటుంబ నివాస భవనం నేలమాళిగలో ఉండేది.<ref>McLanathan 1986, p. 13.</ref> ఆరేళ్ల వయసులో స్టువర్ట్ రోడ్ ఐలాండ్‌లోని న్యూపోర్ట్‌కు మారాడు, అక్కడ ఇతని తండ్రి వ్యాపార రంగంలో పనిచేశాడు. న్యూపోర్ట్‌లో ఇతను మొదటిసారిగా చిత్రకారుడిగా గొప్ప ప్రతిభ కనబరిచాడు.<ref>[http://www.gilbertstuartmuseum.com/index.htm Gilbert Stuart Birthplace] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070814002303/http://www.gilbertstuartmuseum.com/index.htm|date=August 14, 2007}}. ''Gilbert Stuart''. Retrieved July 28, 2007.</ref> 1770లో స్థానిక పోషకుల చిత్రపటాలను గీయడానికి వలసరాజ్యాలను సందర్శించడానికి వచ్చిన స్కాటిష్ కళాకారుడు కాస్మో అలెగ్జాండర్ పరిచయమయ్యాడు, అతడు స్టువర్ట్‌కు గురువుగా మారాడు.<ref>{{cite web|title=Gilbert Stuart, Newport and Edinburgh (1755–1775)|url=http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/newport.shtm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160903053009/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/newport.shtm|archive-date=September 3, 2016|access-date=July 12, 2016|publisher=National Gallery of Art}}</ref><ref name="Stuart, Redwood">{{cite web|title=Gilbert Stuart|url=http://www.redwoodlibrary.org/notables/stuart.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110427163532/http://www.redwoodlibrary.org/notables/stuart.htm|archive-date=April 27, 2011|access-date=October 11, 2010|publisher=Redwood Library and Athenæum, Newport Rhode Island}}</ref> అలెగ్జాండర్ మార్గదర్శకత్వంలో 14 ఏళ్ల వయసులో స్టువర్ట్ ''డాక్టర్ హంటర్స్ స్పానియల్స్'' చిత్రపటాన్ని చిత్రించాడు; ఇది నేడు న్యూపోర్ట్‌లోని హంటర్ హౌస్ మాన్షన్‌లో వేలాడుతోంది.<ref name="Stuart Museum" /> 1771లో స్టువర్ట్ తన చదువును పూర్తి చేయడానికి అలెగ్జాండర్‌తో కలిసి స్కాట్లాండ్‌కు వెళ్లాడు; కానీ అలెగ్జాండర్ ఒక సంవత్సరం తర్వాత ఎడిన్‌బర్గ్‌లో మరణించాడు. స్టువర్ట్ జీవనోపాధి కోసం, తన చిత్రలేఖన వృత్తిని కొనసాగించడానికి ప్రయత్నించాడు, కానీ ప్రయోజనం లేకపోవడంతో 1773లో తిరిగి న్యూపోర్ట్‌కు వచ్చాడు.<ref name="Stuart, Germantown">{{cite web|title=Gilbert Stuart|url=http://www.ushistory.org/germantown/people/stuart.htm|access-date=October 11, 2010|publisher=Germantown, Portrait Artist}}</ref> ===ఇంగ్లాండ్, ఐర్లాండ్=== [[దస్త్రం:GSskater.jpg|alt=చేతులు కట్టుకుని, హుందాగా అడుగులు వేస్తూ అద్భుతమైన దుస్తులు ధరించిన యువకుడు.|thumb|''ది స్కేటర్'', సర్ విలియం గ్రాంట్ 1782 చిత్రపటం]] అమెరికన్ విప్లవం, దాని సామాజిక అంతరాయాల కారణంగా పోర్ట్రెయిట్ చిత్రకారుడిగా స్టువర్ట్ అవకాశాలు ప్రమాదంలో పడ్డాయి. ఇతను దేశభక్తుడైనప్పటికీ,<ref>Evans 1999, p. 10</ref> జాన్ సింగిల్టన్ కోప్లీని ఆదర్శంగా తీసుకుని 1775లో ఇంగ్లాండ్‌కు వెళ్లాడు.<ref name="lon">[http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/london.shtm National Gallery of Art] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070901231443/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/london.shtm|date=September 1, 2007}}. ''Gilbert Stuart''. London (1775–1787). Retrieved July 31, 2007.</ref> ఈ కాలంలో ఇతని చిత్రలేఖన శైలి అలెగ్జాండర్ నుండి నేర్చుకున్న కఠినమైన, సరళ శైలిని దాటి అభివృద్ధి చెందడం ప్రారంభించింది.<ref>[https://web.archive.org/web/20070930033456/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/newport.shtm National Gallery of Art]. Retrieved November 24, 2019.</ref> వృత్తిని కొనసాగించడంలో ఇతను మొదట విఫలమయ్యాడు, కానీ 1777లో బెంజమిన్ వెస్ట్‌కు శిష్యుడిగా మారి తదుపరి ఆరు సంవత్సరాలు అతని వద్ద చదువుకున్నాడు. ఈ అనుబంధం లాభదాయకంగా మారింది, స్టువర్ట్ 1777 వసంతకాలంలో రాయల్ అకాడమీలో మొదటిసారిగా తన చిత్రాలను ప్రదర్శించాడు.<ref name="Grove">Christman, M., & Barlow, M. (2003). Stuart [Stewart], Gilbert. Grove Art Online. Retrieved November 29, 2019.</ref> సర్ విలియం గ్రాంట్ చిత్రపటమైన ''ది స్కేటర్''కు లభించిన ప్రశంసల కారణంగా 1782 నాటికి స్టువర్ట్ విజయం సాధించాడు. ఇది స్టువర్ట్ గీసిన మొదటి పూర్తి-నిడివి చిత్రపటం, ఒక ప్రత్యర్థి అభిప్రాయం ప్రకారం "ముఖాన్ని పోలికతో గీయగలడు కానీ శరీరాకృతి విషయానికి వస్తే ఐదవ బటన్ కిందకు గీయలేడు" అనే అప్పటి ప్రబలమైన అభిప్రాయాన్ని ఇది తప్పుగా నిరూపించింది.<ref name="Oxfordartonline">Christman, Margaret C. S. "Stuart, Gilbert." In ''Grove Art Online. Oxford Art Online''. Retrieved October 1, 2012</ref> "ఒక్క చిత్రంతో అకస్మాత్తుగా కీర్తి శిఖరాలకు చేరుకున్నాను" అని స్టువర్ట్ స్వయంగా చెప్పుకున్నాడు.<ref>[http://www.nga.gov/collection/gallery/gg59/gg59-39729.html National Gallery of Art] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141129053342/http://www.nga.gov/collection/gallery/gg59/gg59-39729.html|date=November 29, 2014}}.''The Skater (Portrait of William Grant), 1782''. Retrieved November 23, 2014.</ref> ప్రసిద్ధ ఆంగ్ల కళాకారులు జాషువా రేనాల్డ్స్, థామస్ గెయిన్స్‌బరో చిత్రాలకు మాత్రమే ఇతని చిత్రాల కన్నా ఎక్కువ ధరలు ఉండేవి. ఇతనికి అనేక ఆర్డర్లు వచ్చినప్పటికీ, ఆర్థిక విషయాలలో నిర్లక్ష్యంగా వ్యవహరించేవాడు, అప్పుల పాలు కావడంతో జైలుకు వెళ్ళే ప్రమాదంలో పడ్డాడు. 1787లో ఐర్లాండ్‌లోని డబ్లిన్‌కు పారిపోయాడు, అక్కడ కూడా అంతే ఉత్సాహంగా చిత్రాలు గీస్తూ అప్పులు కూడా కూడగట్టుకున్నాడు.<ref>[http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/dublin.shtm National Gallery of Art] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070609070123/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/dublin.shtm|date=June 9, 2007}}. ''Gilbert Stuart''. Dublin (1787–1793). Retrieved July 31, 2007.</ref> ===న్యూయార్క్ నగరం, ఫిలడెల్ఫియా=== బ్రిటన్, [[ఐర్లాండ్|ఐర్లాండ్‌]]<nowiki/>లలో తన 18 ఏళ్ల నివాసాన్ని 1793లో ముగించుకుని, అనేక అసంపూర్తి చిత్రాలను అక్కడే వదిలేసి వచ్చాడు. జార్జ్ వాషింగ్టన్ చిత్రపటాన్ని గీయడం, దానిని ఒక చెక్కే కళాకారుడి (ఎన్‌గ్రేవర్) ద్వారా పునరుత్పత్తి చేయించి ఆ అమ్మకాల ద్వారా తన కుటుంబ పోషణ చూసుకోవాలనే ప్రత్యేక లక్ష్యంతో తిరిగి అమెరికాకు వచ్చాడు.<ref>Park et al. (1926), p. 44.</ref> కొంతకాలం న్యూయార్క్ నగరంలో స్థిరపడి, తనను వాషింగ్టన్ దృష్టికి తీసుకువెళ్లగల పలుకుబడి ఉన్న వ్యక్తుల చిత్రపటాలను గీయడం ప్రారంభించాడు.<ref name="Grove" /> 1794లో రాజనీతిజ్ఞుడు జాన్ జే చిత్రాన్ని గీశాడు, అతని ద్వారా వాషింగ్టన్‌కు ఒక పరిచయ లేఖను పొందాడు. 1795లో స్టువర్ట్ ఫిలడెల్ఫియాలోని జర్మన్‌టౌన్ ప్రాంతానికి మారి అక్కడ ఒక స్టూడియోను ప్రారంభించాడు,<ref>{{cite web|title=Gilbert Stuart&nbsp;– Washington|url=http://www.americanrevolution.org/washstu.html|access-date=November 25, 2007|publisher=americanrevolution.org}}</ref><ref>{{cite web|title=George Washington|url=http://www.npg.si.edu/exh/hall2/georges.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20071103171403/http://www.npg.si.edu/exh/hall2/georges.htm|archive-date=November 3, 2007|access-date=November 25, 2007|publisher=Smithsonian Institution}}</ref> ఆ సంవత్సరం చివరలో వాషింగ్టన్ అతనికి మోడల్‌గా నిలిచాడు.<ref name="Grove" /> [[దస్త్రం:George_Washington_engraving_by_G.F.C._Smillie.png|thumb|జార్జ్ ఫ్రెడరిక్ కమింగ్ స్మిల్లీ ద్వారా జార్జ్ వాషింగ్టన్ చెక్కబడిన చిత్రం]] [[దస్త్రం:Gilbert_Stuart_-_George_Washington_(Lansdowne_Portrait)_-_Google_Art_Project.jpg|thumb|జార్జ్ వాషింగ్టన్ లాన్స్‌డౌన్ పోర్ట్రెయిట్, 1796]] స్టువర్ట్ వాషింగ్టన్‌ను వరుసగా ప్రసిద్ధ చిత్రపటాలుగా గీశాడు, వాటిలో ప్రతి ఒక్కటి కాపీల డిమాండ్‌కు దారితీసి సంవత్సరాల పాటు అతన్ని బిజీగా ఉంచి అధిక ఆదాయాన్ని అందించింది.<ref>[http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/philadelphia.shtm National Gallery of Art] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100410110519/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/philadelphia.shtm|date=April 10, 2010}}. ''Gilbert Stuart''. Philadelphia (1794–1803). Retrieved July 31, 2007.</ref> ఈ చిత్రాలలో అత్యంత ప్రసిద్ధమైనది ''ఎథీనియం పోర్ట్రెయిట్'', ఇది అమెరికా ఒక డాలర్ బిల్లుపై ముద్రించబడింది. స్టువర్ట్ దీనిని సుమారు 50 కాపీలు గీశాడు.<ref>[https://www.mountvernon.org/george-washington/artwork/george-washington-portrait-by-gilbert-stuart/ "George Washington Portrait by Gilbert Stuart"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190710030756/https://www.mountvernon.org/george-washington/artwork/george-washington-portrait-by-gilbert-stuart/|date=July 10, 2019}}, www.mountvernon.org. Retrieved September 14, 2019.</ref> కానీ అసలు చిత్రాన్ని పూర్తి చేయకుండా వదిలేశాడు. వాషింగ్టన్ ముఖాన్ని పూర్తి చేసిన తర్వాత, కాపీలు చేయడానికి దానిని తన వద్దే ఉంచుకుని ఒక్కొక్కటి 100 డాలర్లకు విక్రయించాడు. తద్వారా 1828లో ఇతను మరణించే సమయానికి అసలు చిత్రపటం అసంపూర్తి స్థితిలోనే ఉండిపోయింది.<ref name="Athenaeum">{{cite web|author=Wallechinsky, David and Irving Wallace|title=Unfinished Art: Gilbert Stuart's Portrait of George Washington|url=http://www.trivia-library.com/c/unfinished-art-gilbert-stuart-portrait-of-george-washington.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20200801020731/http://www.trivia-library.com/c/unfinished-art-gilbert-stuart-portrait-of-george-washington.htm|archive-date=August 1, 2020|access-date=April 21, 2008|work=The People's Almanac|publisher=Trivia-Library.com}}</ref> అమెరికా బ్యూరో ఆఫ్ ఎన్‌గ్రేవింగ్ అండ్ ప్రింటింగ్‌లో ఎన్‌గ్రేవర్ అయిన జార్జ్ ఫ్రెడరిక్ కమింగ్ స్మిల్లీ ఈ పెయింటింగ్ ఎచింగ్‌ను తయారు చేశాడు, ఇది అనేక బ్యాంకు నోట్లపై ఉపయోగించబడింది. 1899నాటి 2 డాలర్ల సిల్వర్ సర్టిఫికెట్, ఒక డాలర్ నోటు (1918 నుండి 2023) పై ఈ పోర్ట్రెయిట్ కనిపిస్తుంది. దశాబ్దాల పాటు (1918 నుండి 2023) అమెరికా ఒక డాలర్ బిల్లులపై ఈ చిత్రం ప్రదర్శించబడింది.<ref name="Schöne">{{cite news|url=https://www.geldscheine-online.com/post/g-f-c-smillie-der-beste-graveur-seiner-zeit|title=G. F. C. Smillie - Der beste Graveur seiner Zeit|last1=Schöne|first1=Michael H.|date=December 19, 2023|work=geldscheine-online|access-date=September 20, 2024|language=de}}</ref> ఈ చిత్రాన్ని 1980లో నేషనల్ పోర్ట్రెయిట్ గ్యాలరీ, బోస్టన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ సంయుక్తంగా కొనుగోలు చేశాయి, ఇది సాధారణంగా నేషనల్ పోర్ట్రెయిట్ గ్యాలరీలో ప్రదర్శనలో ఉంటుంది.<ref>[http://www.mfa.org/collections/object/george-washington-34341 Museum of Fine Arts, Boston, ''George Washington''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170809171939/http://www.mfa.org/collections/object/george-washington-34341|date=August 9, 2017}} Accessed December 12, 2014.</ref><ref>[http://npgportraits.si.edu/eMuseumNPG/code/emuseum.asp?emu_action=collectionnpg&collection=4504&collectionname=NPGAmerica%27s%20Presidents&currentrecord=1&moduleid=3&newprofile=NPG&searchdesc=America%27s%20Presidents: National Portrait Gallery Collections Search, p. 9.] Accessed December 12, 2014.</ref> వాషింగ్టన్ కు సంబంధించిన మరో ప్రసిద్ధ చిత్రం పూర్తి-నిడివి గల ''లాన్స్‌డౌన్ పోర్ట్రెయిట్'', ఇది ప్రస్తుతం నేషనల్ పోర్ట్రెయిట్ గ్యాలరీలో ఉంది. దీని చారిత్రక ప్రాముఖ్యతకు దాదాపు సమానంగా దీని ఆధారంగా రూపొందించిన ప్రారంభ ఫోర్జరీ చిత్రం వైట్ హౌస్ కోసం కొనుగోలు చేయబడింది. 1812 యుద్ధంలో వాషింగ్టన్ దహనం చేయబడినప్పుడు ప్రథమ మహిళ డాలీ మాడిసన్, అధ్యక్షుడు జేమ్స్ మాడిసన్ బానిసలలో ఒకరైన పాల్ జెన్నింగ్స్ కృషితో ఈ చిత్రం రక్షించబడింది. అసలు చిత్రపటం మూడు ప్రతిరూపాలను స్టువర్ట్ స్వయంగా గీసినట్లుగా అంగీకరించారు.<ref>[http://www.artnews.com/2004/10/01/the-white-house-washington/ Evans, Dorinda, "William Winstanley (fl 1791-1808): Gilbert Stuart's Shadow and a Swindling Genius]", ''The British Art Journal'', XX, no. 3, Winter 2019/2020, 98-101.</ref> ఇతర కళాకారులు అదనపు కాపీలను చిత్రించారు.<ref>[http://artandhistory.house.gov/highlights.aspx?action=view&intID=351 Office of the Clerk, U.S. House of Representatives, ''Artist Gilbert Stuart's portraits of George Washington''.] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120915082823/http://artandhistory.house.gov/highlights.aspx?action=view&intID=351|date=September 15, 2012}} Accessed: May 11, 2012.</ref> 1803లో స్టువర్ట్ వాషింగ్టన్ డి.సి.లో ఒక స్టూడియోను ప్రారంభించాడు.<ref>[http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/washington.shtm National Gallery of Art] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070607225553/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/washington.shtm|date=June 7, 2007}}. ''Gilbert Stuart''. Washington, D.C. (1803–1805). Retrieved July 31, 2007.</ref> 1800లో థామస్ జెఫర్సన్ ఒక చిత్రపటం కోసం స్టువర్ట్‌కు 100 డాలర్లు చెల్లించాడు కానీ దానిని ఎప్పుడూ అందుకోలేదు, ఎందుకంటే 1805లో 1800నాటి పోర్ట్రెయిట్‌పైనే స్టువర్ట్ జెఫర్సన్ మరొక చిత్రాన్ని గీశాడు. 1821లో స్టువర్ట్ "ఎడ్జ్‌హిల్" పోర్ట్రెయిట్‌గా పిలువబడే 1805 చిత్రపటం కాపీని జెఫర్సన్‌కు పంపాడు. 1853లో అగ్నిప్రమాదంలో దెబ్బతినే వరకు అసలు 1805 చిత్రం జేన్ స్టువర్ట్ సేకరణలో భాగంగా ఉంది. 1937లో ఓర్లాండ్ కాంప్‌బెల్ 1805 చిత్రాన్ని కొనుగోలు చేసి సత్యాన్ని కనుగొన్నాడు.<ref>{{cite web|date=1958|title=The Case of the Missing Portrait|url=https://archive.org/details/americanheritageket00ketc/page/62/mode/2up|publisher=American Heritage Magazine April 1958 Volume IX Number 3}} access date May 14, 2025</ref> జూన్ 1959లో కాంప్‌బెల్ అమ్హెర్స్ట్ కళాశాలలో 1800/1805 పోర్ట్రెయిట్, "కోల్పోయిన" 1800 చిత్రపటం పునర్నిర్మాణాన్ని ప్రదర్శించాడు.<ref>{{cite web|title=2 Jefferson Paintings go on Exhibt|url=https://chroniclingamerica.loc.gov/lccn/sn83045462/1959-06-12/ed-1/seq-48/#date1=1959&index=0&rows=20&words=Campbell+Orland&searchType=basic&sequence=0&state=&date2=1959&proxtext=Orland+Campbel&y=11&x=11&dateFilterType=yearRange&page=1|publisher=Evening star. Washington DC [volume], June 12, 1959, Page C-10, Image 48}}access date May 14, 2025</ref> "ది లాస్ట్ పోర్ట్రెయిట్స్ ఆఫ్ థామస్ జెఫర్సన్ పెయింటెడ్ బై గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ రికవర్డ్ అండ్ స్టడీడ్ బై ఓర్లాండ్ అండ్ కోర్ట్నీ కాంప్‌బెల్" (1959) అనే కథనాన్ని కూడా కాంప్‌బెల్ ప్రచురించాడు. ===బోస్టన్, 1805–1828=== విమర్శకుల ప్రశంసలు, ఆర్థిక ఇబ్బందుల మధ్య స్టువర్ట్ 1805లో బోస్టన్‌లోని డెవాన్‌షైర్ స్ట్రీట్‌కు మారాడు.<ref>{{cite book|title=The Boston Directory|year=1813|page=237|url=http://cdm.bostonathenaeum.org/cdm/ref/collection/p16057coll32/id/9|publisher=E. Cotton|location=Boston}}</ref> డాగెట్స్ రిపోజిటరీ ఆఫ్ ఆర్ట్స్,<ref>''Daily Advertiser'', March 2, 1822</ref> జూలియన్ హాల్‌లో తన చిత్రాలను స్థానికంగా ప్రదర్శించాడు.<ref>''Boston Commercial Gazette'', December 1, 1825</ref> ఊహించినట్లుగానే జాన్ ట్రంబుల్, థామస్ సుల్లీ, వాషింగ్టన్ ఆల్‌స్టన్, జాన్ వాండర్‌లిన్ వంటి ఇతర అమెరికన్ కళాకారులు ఇతని సలహా కోసం వస్తుండేవారు.<ref name="Oxfordartonline" /> ===వ్యక్తిగత జీవితం=== [[File:Sarah Goodridge - Gilbert Stuart - Google Art ProjectFXD.jpg|thumb|right|సారా గుడ్రిడ్జ్ గీసిన స్టువర్ట్ చిత్రపటం, {{circa|1825}}]] స్టువర్ట్ 1786 సెప్టెంబర్ ప్రాంతంలో షార్లెట్ కోట్స్‌ను వివాహం చేసుకున్నాడు; ఆమె ఇతని కంటే 13 సంవత్సరాలు చిన్నది, "అత్యంత అందమైనది".<ref>Quote from Jane Stuart in Evans 2013, p. 14.</ref> వీరికి 12 మంది పిల్లలు పుట్టారు, వారిలో 1815 నాటికి ఐదుగురు మరణించారు, మరో ఇద్దరు యవ్వనంలో మరణించారు. వీరి కుమార్తె జేన్ స్టువర్ట్ (1812-1888) కూడా చిత్రకారిణి. ఆమె తన తండ్రి గీసిన అనేక పెయింటింగ్స్, బోస్టన్, న్యూపోర్ట్ లోని తన స్టూడియోలలో గీసిన తన ప్రతిరూపాలను విక్రయించింది.<ref>{{cite web|url=http://www.newporthistory.org/2013/history-bytes-jane-stuart/|title=History Bytes: Jane Stuart|date=October 22, 2013 |publisher=Newport Historical Society|access-date=August 26, 2015}}</ref> 2011లో ఆమెను రోడ్ ఐలాండ్ హెరిటేజ్ హాల్ ఆఫ్ ఫేమ్ ఉమెన్ ఇండక్టీస్‌లోకి చేర్చారు.<ref name="RI Heritage Hall of Fame" /> 1824లో స్టువర్ట్ పక్షవాతానికి గురయ్యాడు, అయినప్పటికీ 72 ఏళ్ల వయసులో 1828 జూలై 9న బోస్టన్‌లో మరణించే వరకు రెండు సంవత్సరాల పాటు చిత్రాలు గీస్తూనే ఉన్నాడు.<ref>McLanathan 1986, p. 148.</ref> బోస్టన్ కామన్‌లోని సెంట్రల్ బరియల్ గ్రౌండ్‌లో అతని అంత్యక్రియలు జరిగాయి. మరణించే సమయానికి తన కుటుంబాన్ని అప్పుల ఊబిలో వదిలేశాడు, భార్య, కుమార్తెలు కనీసం ఒక సమాధి స్థలాన్ని కొనుగోలు చేయలేకపోయారు. అందువల్ల ఇతనిని స్థానిక వడ్రంగి బెంజమిన్ హౌలాండ్ నుండి చౌకగా కొనుగోలు చేసిన గుర్తు తెలియని సమాధిలో పాతిపెట్టారు.<ref>McLanathan 1986, p. 150.</ref> 10 సంవత్సరాల తర్వాత ఇతని కుటుంబం ఆర్థిక ఇబ్బందుల నుండి కోలుకుంది, అతని మృతదేహాన్ని న్యూపోర్ట్‌లోని కుటుంబ స్మశానవాటికకు తరలించాలని వారు ప్లాన్ చేశారు. కానీ వారికి సమాధి ఉన్న ఖచ్చితమైన స్థలం గుర్తులేదు, దానివలన ఎన్నటికీ తరలించలేదు.<ref>Wolpaw, Jim. ''Gilbert Stuart: A Portrait from Life (9-Minute Trailer)''. Documentary.</ref> న్యూపోర్ట్‌లోని కామన్ బరియింగ్ గ్రౌండ్‌లో స్టువర్ట్, ఇతని భార్య, వారి పిల్లల స్మారక చిహ్నం ఉంది.<ref name="RIH Cemetery Commission" /> ఇతని కుటుంబానికి ఆర్థిక సహాయం అందించే ప్రయత్నంలో బోస్టన్ ఎథీనియం 1828 ఆగస్టులో స్టువర్ట్ చిత్రాల ప్రయోజన ప్రదర్శనను నిర్వహించింది. విమర్శకుల ప్రశంసలు అందుకున్న, చక్కటి ఆదరణ పొందిన ఈ ఎగ్జిబిషన్ కోసం 250కి పైగా చిత్రపటాలు అరువుగా తీసుకున్నారు. ఇతను గీసిన 1796 నాటి అసంపూర్తి ''ఎథీనియం'' వాషింగ్టన్ పోర్ట్రెయిట్ మొదటి బహిరంగ ప్రదర్శనకు కూడా ఇది వేదికైంది.<ref>Swan, Mabel Munson ''The Athenæum Gallery 1827–1873: The Boston Athenæum as an Early Patron of Art'' (Boston: The Boston Athenæum, 1940) pp. 62–73</ref> ==వారసత్వం== తన కెరీర్ ముగిసే సమయానికి, గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ 1,000 మందికి పైగా అమెరికన్ రాజకీయ, సామాజిక వ్యక్తుల చిత్రపటాలను చిత్రించాడు.<ref> {{cite web |url = http://www.gilbertstuartmuseum.com/gilbertstuart.htm |title = Gilbert Stuart |publisher = Gilbert Stuart Museum |access-date = July 16, 2009 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20101006043550/http://www.gilbertstuartmuseum.com/gilbertstuart.htm |archive-date = October 6, 2010 }} </ref> ఇతని చిత్రాలలోని జీవకళ, సహజత్వానికి ప్రశంసలు అందుకున్నాడు, ఇతని మోడల్స్ కూడా అతని సాంగత్యాన్ని ఆస్వాదించారు. జాన్ ఆడమ్స్ ఈ విధంగా అన్నాడు: {{Blockquote|సాధారణంగా చెప్పాలంటే చిత్రపటం గీయించుకోవడం కంటే కఠినమైన తపస్సు మరొకటి లేదు. మీరు నిర్బంధించబడిన, అసహజమైన స్థితిలో కూర్చోవాలి, అది మన సహనానికి పరీక్ష. కానీ నేను జనవరి మొదటి తేదీ నుండి డిసెంబర్ చివరి తేదీ వరకు స్టువర్ట్ వద్ద మోడల్ గా కూర్చోవడానికి ఇష్టపడతాను, ఎందుకంటే అతను నన్ను నాకు నచ్చినట్లుగా చేయనిస్తాడు, తన మాటలతో నన్ను నిరంతరం వినోదపరుస్తాడు.<ref>McLanathan 1986, p. 147.</ref>}} స్కెచ్‌ల సహాయం లేకుండా నేరుగా కాన్వాస్‌పై చిత్రించడం ప్రారంభించడానికి స్టువర్ట్ పేరుగాంచాడు. తన శిష్యుడు మాథ్యూ హారిస్ జౌట్‌కు ఇచ్చిన సలహా ద్వారా అతని విధానాన్ని సూచించాడు: "రంగులు వాడటంలో ఎప్పుడూ పొదుపుగా ఉండవద్దు, మీ చిత్రాలను రంగులతో నింపండి, కానీ మీ రంగులను వీలైనంత విడిగా ఉంచండి. వాటిని కలపవద్దు, రంగులు కలిపితే స్పష్టమైన, అందమైన ప్రభావం నాశనం అవుతుంది."<ref name="Oxfordartonline" /> రంగులు కలగలిసిపోకుండా ఉండటానికి ఇది అతిశయోక్తి అయినప్పటికీ, స్టువర్ట్ వేసిన రంగులు అద్భుతంగా తాజాదనాన్ని కలిగి ఉండేవి. స్టువర్ట్ అద్భుతమైన ప్రతిభలో భాగంగా, రంగు కింద నుండి వచ్చే కాంతితో "ప్రకాశవంతమైన, పారదర్శకమైన చర్మం" ప్రభావాన్ని తెలియజేసే అసాధారణ సామర్థ్యం అతనికి ఉంది. ఆ ముఖం ప్రాణంతో ఉన్నట్లుగా అనిపించేది, ఇతని రంగుల అందం సమకాలీనులకు ఆధ్యాత్మిక అనుభూతిని తెలియజేసేది.<ref>Evans 1999, pp. 28, 56, 95-96 (quote), 105-06, 110, 118.</ref> హెచ్చుతగ్గులు ఉన్నప్పటికీ, అతను ఆశ్చర్యపరిచేంత బలమైన పోలికలను తీసుకురాగలడు.<ref>Evans 1999, pp. 27, 56. For uneven, see Evans 2013, pp. 18-19, 69-73, 82-84, 148.</ref> 1825 ప్రాంతంలో జాన్ హెన్రీ ఐజాక్ బ్రోవెరే స్టువర్ట్ లైఫ్ మాస్క్‌ను సృష్టించాడు.<ref>Charles Henry Hart. Browere's life masks of great Americans. Printed at the De Vinne Press for Doubleday and McClure Company, 1899. [https://archive.org/details/browereslifemas00hartgoog Internet Archive]</ref> ప్రసిద్ధ కళాకారులు, రచయితలు, ఆవిష్కర్తలు, శాస్త్రవేత్తలు, కవులు, విద్యావేత్తలు, సంగీతకారుల జ్ఞాపకార్థం 1940లో [[అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు|అమెరికా]] తపాలా కార్యాలయం "ఫేమస్ అమెరికన్స్ సిరీస్" పేరుతో పోస్టేజ్ స్టాంపుల శ్రేణిని విడుదల చేసింది. జేమ్స్ మెక్‌నీల్ విస్లర్, అగస్టస్ సెయింట్-గౌడెన్స్, డేనియల్ చెస్టర్ ఫ్రెంచ్, ఫ్రెడరిక్ రెమింగ్టన్‌లతో పాటు ఆర్టిస్టుల కేటగిరీలో 1 సెంట్ ఇష్యూలో గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ కనిపిస్తాడు. నేడు రోడ్ ఐలాండ్‌లోని సాండర్‌స్టౌన్‌లో ఉన్న స్టువర్ట్ జన్మస్థలం గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ బర్త్‌ప్లేస్ అండ్ మ్యూజియంగా ప్రజల సందర్శనకు తెరవబడింది. ఇతను జన్మించిన అసలు ఇల్లు ఈ జన్మస్థలంలో ఉంది, ఇల్లంతా ఇతను గీసిన చిత్రాల కాపీలు వేలాడదీయబడి ఉంటాయి, గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్, ఇతని కుమార్తె జేన్ ఇద్దరూ గీసిన అనేక అసలైన పెయింటింగ్‌లు ప్రదర్శించబడే ప్రత్యేక ఆర్ట్ గ్యాలరీ కూడా ఇందులో ఉంది. ఈ మ్యూజియం 1931లో ప్రారంభించబడింది.<ref> {{cite web |url=http://www.gilbertstuartmuseum.com/ |title=Gilbert Stuart Birthplace and Museum |publisher=Gilbert Stuart Museum |access-date=July 16, 2009 }} {{clear}} </ref> <gallery class="center"> File:GStuartgrave.JPG|alt=ఈక, దానికి అనుసంధానించబడిన గొలుసు చెక్కబడిన మార్బుల్ పలక, దానిపై "గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్" పేరు చెక్కబడి ఉంది.|బోస్టన్ కామన్‌లో ఉన్న స్మారక ఫలకం File:GilbertStuart ca1825 byJohn HI Browere.png|జాన్ హెచ్.ఐ. బ్రోవెరే రూపొందించిన స్టువర్ట్ లైఫ్ మాస్క్ పోర్ట్రెయిట్, {{Circa|1825}} File:Gilbert Stuart 1940 Issue-1c.jpg|{{center|గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్}}{{center|1940 నాటి ఇష్యూ}} </gallery> గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ గీసిన వాషింగ్టన్, జెఫర్సన్ తదితరుల చిత్రాలు డజన్ల కొద్దీ అమెరికా పోస్టేజ్ స్టాంపులకు మోడల్‌లుగా పనిచేశాయి. ప్రసిద్ధ ''ది ఎథీనియం'' పోర్ట్రెయిట్ నుండి తీసుకోబడిన వాషింగ్టన్ చిత్రం తపాలా స్టాంపులలో స్టువర్ట్ పనికి అత్యంత ప్రసిద్ధ ఉదాహరణ. <gallery class="center"> File:George Washington2 1861 Issue-10c.jpg|1861 File:George Washington 1861 Issue-12c.jpg|1861 File:George Washington2 1903 Issue-2c.jpg|1903 File:Washington 1954 Issue2-1c.jpg|1954 </gallery> ==ప్రముఖుల చిత్రపటాలు== [[File:Stuart-george-washington-constable-1797.jpg|thumb|''జార్జ్ వాషింగ్టన్ (ది కానిస్టేబుల్-హామిల్టన్ పోర్ట్రెయిట్, 1797)'', క్రిస్టల్ బ్రిడ్జెస్ మ్యూజియం ఆఫ్ అమెరికన్ ఆర్ట్]] ఇది స్టువర్ట్ చిత్రించిన పోర్ట్రెయిట్‌ల పాక్షిక జాబితా.<ref>Mason 1879, pp. 125–283.</ref> * అబిగైల్ ఆడమ్స్ – అమెరికా రెండవ ప్రథమ మహిళ, జాన్ ఆడమ్స్ భార్య * జాన్ ఆడమ్స్ – అమెరికా రెండవ అధ్యక్షుడు * జాన్ క్విన్సీ ఆడమ్స్ – అమెరికా ఆరవ అధ్యక్షుడు * చార్లెస్ హంఫ్రీ అథర్టన్ – 1815 నుండి 1817 వరకు న్యూ హాంప్‌షైర్ నుండి అమెరికా ప్రతినిధి * జాన్ జాకబ్ ఆస్టర్ – మొదటి అమెరికన్ మల్టీ-మిలియనీర్, ఫర్ వ్యాపారి, కళా పోషకుడు * జాన్ బానిస్టర్ – న్యూపోర్ట్ లోని బానిస్టర్స్ వార్ఫ్ యజమాని * కమోడోర్ జాన్ బారీ – అమెరికన్ నావికాదళ పితామహుడు * కమోడోర్ ఆలివర్ హజార్డ్ పెర్రీ – 1814లో ఈరీ సరస్సు యుద్ధ వీరుడు. * [[File:Jane Stuart, Gilbert Stuart.tif|thumb|upright=1|జేన్ స్టువర్ట్ గీసిన ''గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్'' చిత్రం, స్టువర్ట్ జన్మస్థలం మ్యూజియంలో ఉంది]] ఆన్ విల్లింగ్ బింగ్‌హామ్ – ఫిలడెల్ఫియా సోషలైట్ * హోరేస్ బిన్నీ – ప్రముఖ ఫిలడెల్ఫియా న్యాయవాది * ఎలిజబెత్ బౌడోయిన్, లేడీ టెంపుల్ – అమెరికాలో మొదటి బ్రిటీష్ కాన్సుల్ జనరల్ అయిన సర్ జాన్ టెంపుల్ భార్య, 1785<ref>{{cite web|url=http://www.npg.si.edu/exhibit/capital/pop-ups/01-03.html |title=Elizabeth Bowdoin |website=National Portrait Gallery, Smithsonian Institution |access-date=February 15, 2017}}</ref> * హ్యూ హెన్రీ బ్రాకెన్‌రిడ్జ్ – ప్రారంభ అమెరికన్ రచయిత, పెన్సిల్వేనియా సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తి, పిట్స్‌బర్గ్ విశ్వవిద్యాలయ స్థాపకుడు<ref name="Mantle 1929">Fielding 1929.</ref> * జీన్ బాప్టిస్ట్ కాస్మియర్ బ్రెస్చార్డ్ – ప్రదర్శకుడు, నాటక నిర్వాహకుడు * రోసాలీ స్టియర్ కాల్‌వెర్ట్ – బెల్జియంలో జన్మించిన వారసురాలు, చార్లెస్ బెనెడిక్ట్ కాల్‌వెర్ట్ తల్లి * మేరీ విల్లింగ్ క్లైమర్ – ఫిలడెల్ఫియా సోషలైట్ * జాన్ సింగిల్టన్ కోప్లీ – అమెరికన్ వలస చిత్రకారుడు * థామస్ డావెస్ – ప్రారంభ అమెరికన్ వాస్తుశిల్పి, బిల్డర్, సైనిక నాయకుడు, రాజకీయవేత్త * హోరేషియో గేట్స్ – అమెరికన్ విప్లవ యుద్ధ జనరల్ * కింగ్ జార్జ్ III – గ్రేట్ బ్రిటన్, ఐర్లాండ్ రాజు, 1760–1820 * కింగ్ జార్జ్ IV – గ్రేట్ బ్రిటన్, ఐర్లాండ్ రాజు, 1820–30 * జాన్ జే – అమెరికా సుప్రీం కోర్ట్ మొదటి ప్రధాన న్యాయమూర్తి * [[థామస్ జెఫర్సన్]] – అమెరికా మూడవ అధ్యక్షుడు * రూఫస్ కింగ్ – అమెరికా రాజ్యాంగంపై సంతకం చేసిన వ్యక్తి * రాబర్ట్ కింగ్స్‌మిల్ – అమెరికన్, ఫ్రెంచ్ విప్లవ యుద్ధాల సమయంలో రాయల్ నేవీలో అడ్మిరల్ * కింగ్ లూయిస్ XVI – ఫ్రాన్స్ రాజు, 1774–92 * జేమ్స్ మాడిసన్ – అమెరికా నాల్గవ అధ్యక్షుడు * శామ్యూల్ మైల్స్ – విప్లవ యుద్ధ జనరల్, ఫిలడెల్ఫియా మేయర్ * జేమ్స్ మన్రో – అమెరికా ఐదవ అధ్యక్షుడు * డేనియల్ పింక్నీ పార్కర్ – ప్రముఖ బోస్టన్ వ్యాపారి * జాన్ రాండోల్ఫ్ ఆఫ్ రోనోకే – వర్జీనియా కాంగ్రెస్ సభ్యుడు, సెనేటర్<ref name="Mantle 1929"/> * జాషువా రేనాల్డ్స్ – ఆంగ్ల కళాకారుడు * హెన్రీ రైస్ – బోస్టన్ వ్యాపారి, మసాచుసెట్స్ రాష్ట్ర శాసనసభ్యుడు<ref name="Mantle 1929"/> * జాన్ టేలోయ్ III – వర్జీనియా ప్లాంటర్, వాషింగ్టన్ డి.సి.లోని అక్టగాన్ హౌస్ బిల్డర్. * థామస్ టౌన్‌షెండ్, 1వ విస్కౌంట్ సిడ్నీ – న్యూ సౌత్ వేల్స్‌లోని సిడ్నీ, నోవా స్కోటియాలోని సిడ్నీ నగరాలకు ఇతని గౌరవార్థం పేరు పెట్టారు<ref name="Mantle 1929"/> * జాన్ ట్రంబుల్ – అమెరికన్ విప్లవ యుద్ధ కాలంలో కళాకారుడు * [[జార్జి వాషింగ్టన్|జార్జ్ వాషింగ్టన్]] – అమెరికా మొదటి అధ్యక్షుడు * మార్తా వాషింగ్టన్ – అమెరికా ప్రథమ మహిళ, జార్జ్ వాషింగ్టన్ భార్య * బెంజమిన్ వెస్ట్ – అమెరికన్ చిత్రకారుడు * జాన్ ఫిట్జ్‌గిబ్బన్, 1వ ఎర్ల్ ఆఫ్ క్లేర్ – అటార్నీ జనరల్, ఐర్లాండ్ లార్డ్ ఛాన్సలర్ * కేథరీన్ బ్రాస్ యేట్స్ – ఫిలడెల్ఫియా సోషలైట్ * జాన్ బిల్ రికెట్స్ – ఈక్వెస్ట్రియన్, ఫిలడెల్ఫియాలో రికెట్స్ సర్కస్ నాయకుడు * ఎలిసబెత్ మెర్రీ – ఆంథోనీ మెర్రీ భార్య 1805.<ref>{{Cite web|title=Red Digital de Colecciones de Museos de España - Museos|url=http://ceres.mcu.es/pages/ResultSearch?txtSimpleSearch=Elisabeth%20Merry&simpleSearch=0&hipertextSearch=1&search=simple&MuseumsSearch=&MuseumsRolSearch=1&listaMuseos=null|access-date=December 21, 2020|website=ceres.mcu.es|language=es}}</ref> ==పోర్ట్రెయిట్ గ్యాలరీ== <gallery mode="packed" heights="200"> File:William Woollett by Gilbert Stuart 1783.jpeg|''విలియం వూలెట్ చిత్రపటం'', 1783 File:Benjamin West by Gilbert Stuart 1783-84.jpg|''బెంజమిన్ వెస్ట్ చిత్రపటం'', 1783–84 File:Gilbert Stuart Sir Joshua Reynolds.jpg|''జాషువా రేనాల్డ్స్ చిత్రపటం'', 1784 File:Brooklyn Museum - Colonel Isaac Barré - Gilbert Stuart - overall.jpg|''ఐజాక్ బారే చిత్రపటం'', 1785 File:Gilbert Stuart (1755-1828) - John Philip Kemble - NPG 49 - National Portrait Gallery.jpg|జాన్ ఫిలిప్ కెంబల్, 1785 File:John Jones of Frankley.jpg|''జాన్ జోన్స్ ఆఫ్ ఫ్రాంక్లీ'', 1785, బర్మింగ్‌హామ్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్ File:Joseph Brant 2.jpg|మొహాక్ నాయకుడు జోసెఫ్ బ్రాంట్, 1785, లండన్ లోని బ్రిటిష్ మ్యూజియం File:1stEarlOfClare.jpg|''ఎర్ల్ ఆఫ్ క్లేర్ చిత్రపటం'', 1789 File:Gilbert Stuart - Catherine Brass Yates.jpg|''కేథరీన్ బ్రాస్ యేట్స్ చిత్రపటం'' 1793–94 File:Entry (1).jpeg|''హెన్రీ క్రూగర్ చిత్రపటం'', 1794 File:John Jay (Gilbert Stuart portrait).jpg|''జాన్ జే చిత్రపటం'', 1794 File:1794, Stuart, Gilbert, William Bayard.jpg|విలియం బేయార్డ్, 1794 File:HoratioGatesByStuart.jpeg|''హోరేషియో గేట్స్ చిత్రపటం'', 1794, మెట్రోపాలిటన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్ File:George Washington 1795.jpg|''గిబ్స్-చానింగ్-అవరీ పోర్ట్రెయిట్'', 1795, న్యూయార్క్ నగరంలోని మెట్రోపాలిటన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్ File:Gilbert Stuart - Martha Washington (Martha Dandridge Custis) - 1980.2 - Museum of Fine Arts.jpg|మార్తా వాషింగ్టన్, సుమారు 1796 File:Gilbert Stuart - George Washington (The Athenaeum Portrait) - Google Art Project.jpg|alt=వాషింగ్టన్ తల, భుజాల వివరణాత్మక పెయింటింగ్. సగానికి పైగా కాన్వాస్ ఖాళీగా ఉంది.|స్టువర్ట్ గీసిన అసంపూర్తి 1796 జార్జ్ వాషింగ్టన్ పెయింటింగ్, దీనినే ''ఎథీనియం పోర్ట్రెయిట్'' అని కూడా అంటారు, ఇది ఇతని అత్యంత ప్రసిద్ధ రచన File:Gilbert Stuart Portrait of Winthrop Sargent.jpg|విన్త్రోప్ సార్జెంట్, {{circa|1799–1805}} File:Gilbert Stuart, Horace Binney, 1800, NGA 30344.jpg|''హోరేస్ బిన్నీ'', {{circa|1800}} File:Samuel Smith (NPG).jpg|''శామ్యూల్ స్మిత్'', {{circa|1800}} File:Abigail Adams by Gilbert Stuart.jpg|అమెరికా రెండవ ప్రథమ మహిళ, అబిగైల్ ఆడమ్స్, సుమారు 1800–1815 File:John Adams A18236.jpg|అమెరికా రెండవ అధ్యక్షుడు, [[జాన్ ఆడమ్స్]] సుమారు 1800–1815 File:James Madison by Gilbert Stuart 1804.jpeg|అమెరికా నాల్గవ అధ్యక్షుడు, జేమ్స్ మాడిసన్, 1804 File:Dolley Madison.jpg|''డాలీ మాడిసన్ చిత్రపటం'', 1804 File:Anna Payne Cutts by Gilbert Stuart 1804.jpeg|ప్రథమ మహిళ డాలీ మాడిసన్ సోదరి అన్నా పేన్ కట్స్, 1804, వైట్ హౌస్ File:Eleanor Parke Custis Lewis.jpg|ఎలియనోర్ పార్కే కస్టిస్ లూయిస్, {{circa|1804}} File:John Carroll Gilbert Stuart.jpg|జాన్ కారోల్, అమెరికా మొదటి క్యాథలిక్ బిషప్, {{circa|1804}} File:Rosalie E. Stier Calvert and Caroline M. Calvert.jpg|రోసాలీ స్టియర్ కాల్‌వెర్ట్, ఆమె పెద్ద కుమార్తె కరోలిన్ మరియా, {{circa|1805}} File:WashingtonAtDorchesterHeightsByStuart.jpeg|''జార్జ్ వాషింగ్టన్ ఎట్ డోర్చెస్టర్ హైట్స్'', 1806, బోస్టన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ File:Commodore John Rodgers (NHaHC).jpg|''జాన్ రోడ్జర్స్'', {{circa|1810}} File:Gilbert Stuart, Samuel Alleyne Otis, 1811-1813, NGA 57542.jpg|''శామ్యూల్ అల్లిన్ ఓటిస్'', {{circa|1811–1813}} File:Gilbert Stuart - Major-General Henry Dearborn - 1913.793 - Art Institute of Chicago.jpg|''హెన్రీ డియర్‌బోర్న్ చిత్రపటం'', {{circa|1812}} File:Portrait of Commodore William Bainbridge - Gilbert Stuart.jpg|''విలియం బైన్‌బ్రిడ్జ్'', {{circa|1813}} File:Little Turtle.jpg|1814లో వాషింగ్టన్ దహనం చేయబడినప్పుడు కాలిపోయినట్లుగా భావించే గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ గీసిన కోల్పోయిన పోర్ట్రెయిట్ ఆధారంగా లిటిల్ టర్టిల్ లితోగ్రాఫ్ తయారుచేయబడింది.{{sfn|Carter|1987|pp=62–63}} File:Henry Rice MET DP208350.jpg|హెన్రీ రైస్, బోస్టన్ వ్యాపారి, మసాచుసెట్స్ రాష్ట్ర శాసనసభ్యుడు, {{circa|1815}} File:Macdono.jpg|థామస్ మాక్‌డొనాఫ్, {{circa|1815–1818}} File:John Trumbull Gilbert Stuart 1818.jpeg|అమెరికన్ కళాకారుడు జాన్ ట్రంబుల్, సుమారు 1818 File:John Quincy Adams by Gilbert Stuart, 1818.jpg|అమెరికా ఆరవ అధ్యక్షుడు, జాన్ క్విన్సీ ఆడమ్స్, 1818 File:Louisa Cathering Johnson Adams by Gilbert Stuart, 1821-26.jpg|అమెరికా ఆరవ ప్రథమ మహిళ, ''లూయిసా కేథరీన్ ఆడమ్స్'' సుమారు 1821–1826 File:Gilbert Stuart Thomas Jefferson.jpg|అమెరికా మూడవ అధ్యక్షుడు, [[థామస్ జెఫర్సన్]], సుమారు 1821 File:Gilbert Stuart, James Madison, c. 1821, NGA 56914.jpg|అమెరికా నాల్గవ అధ్యక్షుడు, జేమ్స్ మాడిసన్, సుమారు 1821 File:GSJamesMonroe.jpg|అమెరికా ఐదవ అధ్యక్షుడు, జేమ్స్ మన్రో, సుమారు 1820–1822 File:Gilbert Stuart - Bishop Jean-Louis Anne Magdelaine Lefebvre de Cheverus - 21.9 - Museum of Fine Arts.jpg|''జీన్-లూయిస్ లెఫెబ్రే డి చెవెరస్ చిత్రపటం'', 1823 File:Gilbert Stuart John Adams.jpg|అమెరికా రెండవ అధ్యక్షుడు, [[జాన్ ఆడమ్స్]], 1826 </gallery> ==మూలాలు== {{Reflist|30em|refs= <ref name="RIH Cemetery Commission">{{cite web|url=http://www.rihistoriccemeteries.org/newgravedetails.aspx?ID=155252 |title=Jane Stuart |year=2007 |website=Rhode Island Historical Cemetery Commission |access-date=February 16, 2017}}</ref> <ref name="RI Heritage Hall of Fame">{{cite web|url=http://www.riheritagehalloffame.org/inductees_detail.cfm?iid=643 |title=Jane Stuart | first=Patrick T. |last=Conley |year=2011 |website=Rhode Island Heritage Hall of Fame |access-date=February 16, 2017}}</ref> }} ===గ్రంథసూచి=== * {{cite book |last=Carter |first=Harvey Lewis |title=The Life and Times of Little Turtle: First Sagamore of the Wabash |url=https://archive.org/details/lifetimesoflittl0000cart |url-access=registration |publisher=University of Illinois Press |location=Urbana |year=1987 |isbn=0-252-01318-2}} * {{Cite book|last=Evans|first=Dorinda|title=The Genius of Gilbert Stuart|publisher=Princeton University Press|year=1999|isbn=0-691-05945-4}} * {{cite journal |last=Fielding |first=Mantle |title=Paintings by Gilbert Stuart not mentioned in Mason's Life of Stuart |journal=The Pennsylvania Magazine of History and Biography |year=1929 |volume=53 |issue=2 |jstor=20086696 |publisher=The Historical Society of Pennsylvania}} * {{cite book |last=McLanathan |first=Richard |title=Gilbert Stuart |location=New York |publisher=Harry N. Abrams, Inc. |year=1986 |isbn=9780810915015 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/gilbertstuart0000mcla }} * {{cite book |last=Mason |first=George C. |title=The Life and Works of Gilbert Stuart |publisher=Charles Scribner's Sons |location=New York |year=1879 |url=https://archive.org/stream/gri_33125001654470#page/n11/mode/2up}} *Park, Lawrence, John Hill Morgan, and Royal Cortissoz (1926). ''Gilbert Stuart : An Illustrated Descriptive List of His Works''. New York: W. E. Rudge. ==బయటి లింకులు== {{Commons|Gilbert Stuart|గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్}} *{{Art UK bio}} * [https://web.archive.org/web/20061019141619/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/index.shtm వాషింగ్టన్‌లోని నేషనల్ గ్యాలరీ ఆఫ్ ఆర్ట్‌లో గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్] * [https://web.archive.org/web/20100412000952/http://www.nga.gov/cgi-bin/pbio?29600 గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ జీవిత చరిత్ర, నేషనల్ గ్యాలరీ ఆఫ్ ఆర్ట్] * [https://www.metmuseum.org/art/collection/search?q=gilbert+stuart మెట్రోపాలిటన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్‌లో గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్] * [http://www.gilbertstuartmuseum.com/ గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ మ్యూజియం వెబ్‌సైట్] * [http://www.gilbert-stuart.org/ Gilbert-Stuart.org] గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ 155 పెయింటింగ్స్ * [http://www.artcyclopedia.com/artists/stuart_gilbert.html ఆర్ట్ సైక్లోపీడియాలో గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్] * [http://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=stuart%2C+gilbert&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500010392 యూనియన్ లిస్ట్ ఆఫ్ ఆర్టిస్ట్ నేమ్స్, గెట్టి వొకాబ్యులరీస్.] * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/74976 ''గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్''], ది మెట్రోపాలిటన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్ నుండి పూర్తి టెక్స్ట్ ఎగ్జిబిషన్ కేటలాగ్ {{Hall of Fame for Great Americans}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Stuart, Gilbert}} [[వర్గం:1755 జననాలు]] [[వర్గం:1828 మరణాలు]] [[వర్గం:18వ శతాబ్దపు అమెరికన్ చిత్రకారులు]] [[వర్గం:అమెరికన్ పోర్ట్రెయిట్ చిత్రకారులు]] [[వర్గం:ప్రపంచ చిత్రకారులు]] [[వర్గం:అమెరికన్ చిత్రకారులు]] okxwcgcnazif2b4px2cx2puev3ws782 4955407 4955406 2026-09-09T13:28:06Z Kalasagary 107518 4955407 wikitext text/x-wiki {{Infobox artist|name=గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్|image=Gilbert Stuart Selfportrait.jpg|alt=వెనక్కి దువ్విన బూడిద రంగు జుట్టు, నల్లటి కోటు ధరించిన ఒక వృద్ధుడు|caption=స్వీయ చిత్రం, {{circa|1778}}|birth_name=గిల్బర్ట్ స్టీవర్ట్<ref>{{cite web|url=http://www.worcesterart.org/Collection/Early_American/Artists/stuart/biography/index.html|title=Gilbert Stuart (1775–1828)|publisher=Worcester Art Museum|access-date=February 4, 2008|archive-date=December 20, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151220160142/http://www.worcesterart.org/collection/Early_American/Artists/stuart/biography/index.html|url-status=dead}}</ref>|birth_date={{Birth date|1755|12|3}}|birth_place=సాండర్‌స్టౌన్, రోడ్ ఐలాండ్, బ్రిటీష్ అమెరికా|death_date={{Death date and age|mf=yes|1828|7|9|1755|12|3}}|death_place=బోస్టన్, మసాచుసెట్స్, అమెరికా|field=చిత్రలేఖనం|training=|movement=|works={{Plainlist| * ''జార్జ్ వాషింగ్టన్ (ది ఎథీనియం పోర్ట్రెయిట్)'' (1796) * ''జార్జ్ వాషింగ్టన్ (లాన్స్‌డౌన్ పోర్ట్రెయిట్)'' (1796) * ''వాఘన్ పోర్ట్రెయిట్'' (1795) * ''ది స్కేటర్'' (1782) * ''కేథరీన్ బ్రాస్ యేట్స్'' (1794) * ''జాన్ ఆడమ్స్'' (1824) }}|patrons=|influenced by=|influenced=|awards=}} '''గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్''' (డిసెంబర్ 3, 1755 – జూలై 9, 1828) రోడ్ ఐలాండ్ కాలనీలో జన్మించిన [[అమెరికన్లు|అమెరికన్]] [[చిత్రకారుడు]], అమెరికా అగ్రగామి పోర్ట్రెయిట్ చిత్రకారులలో ఒకరిగా విస్తృతంగా పరిగణించబడతాడు.<ref name="gsm">[http://www.gilbertstuartmuseum.com/ Park, 1926, vol. 1, p. 15. He was baptised without a middle name but occasionally adopted the middle name "Charles" when in London, apparently to connect himself with the last serious Stuart claimant to the British throne. See Dorinda Evans, ''Gilbert Stuart and the Impact of Manic Depression,'' Ashgate Publishing Ltd., 2013, p. 127. ]</ref> 1796లో ప్రారంభించిన జార్జ్ వాషింగ్టన్ అసంపూర్తి చిత్రపటం ఇతను గీసిన అత్యంత ప్రసిద్ధ చిత్రం, దీనిని సాధారణంగా ''ఎథీనియం పోర్ట్రెయిట్'' అని పిలుస్తారు. స్టువర్ట్ అసలు చిత్రాన్ని తన వద్దే ఉంచుకుని అమెరికా, విదేశాలలోని పోషకులు అప్పగించిన అనేక కాపీలను చిత్రించడానికి దానిని ఉపయోగించాడు. ఈ చిత్రంలో ఉన్న [[జార్జి వాషింగ్టన్|జార్జ్ వాషింగ్టన్]] చిత్రం ఒక శతాబ్దానికి పైగా అమెరికా ఒక డాలర్ బిల్లుపై,<ref name="gsm" /> 19వ [[శతాబ్దం]], 20వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో వివిధ పోస్టేజ్ స్టాంపులపై కనిపించింది.<ref>{{cite web|title=10-cent Washington|url=http://arago.si.edu/index.asp?con=1&cmd=1&tid=2027665|access-date=August 26, 2015|publisher=Smithsonian National Postal Museum}}</ref> మొదటి ఆరుగురు [[అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు|అమెరికా]] అధ్యక్షులతో సహా సుమారు 1,000 మంది చిత్రపటాలను స్టువర్ట్ రూపొందించాడు.<ref name="gsm2">{{cite web|title=Gilbert Stuart Birthplace|url=http://geocities.com/Heartland/Hills/6365/stuarthist.html|url-status=bot: unknown|archive-url=https://web.archive.org/web/20051116085146/http://geocities.com/Heartland/Hills/6365/stuarthist.html|archive-date=November 16, 2005|access-date=October 10, 2010}}, ''The Story of Gilbert Stuart''. Woonsocket Connection. Retrieved July 25, 2007.</ref> ఇతను గీసిన చిత్రాలు నేడు అమెరికా, [[యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్]] అంతటా ఉన్న ఆర్ట్ మ్యూజియంలలో చూడవచ్చు. [[న్యూయార్క్]] నగరంలోని మెట్రోపాలిటన్ [[మ్యూజియం]] ఆఫ్ ఆర్ట్, ఫ్రిక్ కలెక్షన్, వాషింగ్టన్ డి.సి.లోని [[నేషనల్ గ్యాలరీ ఆఫ్ ఆర్ట్]], ఫిలడెల్ఫియాలోని ఫిలడెల్ఫియా మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్, [[లండన్|లండన్‌]]<nowiki/>లోని నేషనల్ పోర్ట్రెయిట్ గ్యాలరీ, మసాచుసెట్స్‌లోని వోర్సెస్టర్ ఆర్ట్ మ్యూజియం, బోస్టన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ వీటిలో ఉన్నాయి.<ref name="artmus">[http://www.artcyclopedia.com/artists/stuart_gilbert.html Gilbert Stuart] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080720014349/http://www.artcyclopedia.com/artists/stuart_gilbert.html|date=July 20, 2008}}. [[ArtCyclopedia]]. Paintings in Museums and Public Art Galleries. Retrieved July 24, 2007.</ref> == జీవిత చరిత్ర == ===తొలినాళ్ల జీవితం=== [[దస్త్రం:Gilbert_Stuart_birthplace_and_barn.jpg|alt=సాధారణమైన, రెండంతస్తుల చెక్క ఇల్లు. రెండు తలుపులు నేరుగా ముందు లాన్‌లోకి తెరచుకుంటాయి.|thumb|సాండర్‌స్టౌన్ లోని స్టువర్ట్ జన్మస్థలం]] [[దస్త్రం:Portrait_of_Dr._William_Hunter's_Spaniels_(cropped).jpg|thumb|విలియం హంటర్స్ స్పానియల్స్ చిత్రపటం, {{circa|1770}}]] స్టువర్ట్ డిసెంబర్ 3, 1755న కాలనీ ఆఫ్ రోడ్ ఐలాండ్ అండ్ ప్రొవిడెన్స్ ప్లాంటేషన్స్‌లోని నార్త్ కింగ్‌స్టౌన్ గ్రామమైన సాండర్‌స్టౌన్‌లో జన్మించాడు, ఏప్రిల్ 11, 1756న ఓల్డ్ నర్రాగన్‌సెట్ చర్చిలో బాప్టిజం పొందాడు.<nowiki><ref name="ONC"></nowiki>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=I9IYAAAAYAAJ&q=Old+Narragansett+Church&pg=PA24|title=The Old Narragansett Church (St. Paul's): Built A.D. 1707. A Constant Witness to Christ and His Church|date=1915|publisher=Committee of Management|page=15|access-date=July 14, 2015}}</ref><ref name="Stuart Museum">{{cite web|title=Gilbert Stuart|url=http://www.gilbertstuartmuseum.com/gilbertstuart.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20101006043550/http://www.gilbertstuartmuseum.com/gilbertstuart.htm|archive-date=October 6, 2010|access-date=October 11, 2010|publisher=The Gilbert Stuart Museum}}</ref> ముక్కుపొడుము తయారీ పరిశ్రమలో పనిచేస్తున్న స్కాటిష్ వలసదారు గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్,<ref>{{cite web|title=Gilbert Stuart|url=http://www.nndb.com/people/313/000049166/|access-date=July 25, 2007|website=NNDB}}</ref> రోడ్ ఐలాండ్‌లోని మిడిల్‌టౌన్‌కు చెందిన ప్రముఖ భూస్వామ్య కుటుంబ సభ్యురాలు ఎలిజబెత్ ఆంథోనీ స్టువర్ట్ దంపతులకు ఇతను మూడవ సంతానం.<ref name="gsm2" /> అమెరికాలో మొదటి ముక్కుపొడుము మిల్లు స్టువర్ట్ తండ్రికి ఉండేది, ఇది కుటుంబ నివాస భవనం నేలమాళిగలో ఉండేది.<ref>McLanathan 1986, p. 13.</ref> ఆరేళ్ల వయసులో స్టువర్ట్ రోడ్ ఐలాండ్‌లోని న్యూపోర్ట్‌కు మారాడు, అక్కడ ఇతని తండ్రి వ్యాపార రంగంలో పనిచేశాడు. న్యూపోర్ట్‌లో ఇతను మొదటిసారిగా చిత్రకారుడిగా గొప్ప ప్రతిభ కనబరిచాడు.<ref>[http://www.gilbertstuartmuseum.com/index.htm Gilbert Stuart Birthplace] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070814002303/http://www.gilbertstuartmuseum.com/index.htm|date=August 14, 2007}}. ''Gilbert Stuart''. Retrieved July 28, 2007.</ref> 1770లో స్థానిక పోషకుల చిత్రపటాలను గీయడానికి వలసరాజ్యాలను సందర్శించడానికి వచ్చిన స్కాటిష్ కళాకారుడు కాస్మో అలెగ్జాండర్ పరిచయమయ్యాడు, అతడు స్టువర్ట్‌కు గురువుగా మారాడు.<ref>{{cite web|title=Gilbert Stuart, Newport and Edinburgh (1755–1775)|url=http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/newport.shtm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160903053009/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/newport.shtm|archive-date=September 3, 2016|access-date=July 12, 2016|publisher=National Gallery of Art}}</ref><ref name="Stuart, Redwood">{{cite web|title=Gilbert Stuart|url=http://www.redwoodlibrary.org/notables/stuart.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110427163532/http://www.redwoodlibrary.org/notables/stuart.htm|archive-date=April 27, 2011|access-date=October 11, 2010|publisher=Redwood Library and Athenæum, Newport Rhode Island}}</ref> అలెగ్జాండర్ మార్గదర్శకత్వంలో 14 ఏళ్ల వయసులో స్టువర్ట్ ''డాక్టర్ హంటర్స్ స్పానియల్స్'' చిత్రపటాన్ని చిత్రించాడు; ఇది నేడు న్యూపోర్ట్‌లోని హంటర్ హౌస్ మాన్షన్‌లో వేలాడుతోంది.<ref name="Stuart Museum" /> 1771లో స్టువర్ట్ తన చదువును పూర్తి చేయడానికి అలెగ్జాండర్‌తో కలిసి స్కాట్లాండ్‌కు వెళ్లాడు; కానీ అలెగ్జాండర్ ఒక సంవత్సరం తర్వాత ఎడిన్‌బర్గ్‌లో మరణించాడు. స్టువర్ట్ జీవనోపాధి కోసం, తన చిత్రలేఖన వృత్తిని కొనసాగించడానికి ప్రయత్నించాడు, కానీ ప్రయోజనం లేకపోవడంతో 1773లో తిరిగి న్యూపోర్ట్‌కు వచ్చాడు.<ref name="Stuart, Germantown">{{cite web|title=Gilbert Stuart|url=http://www.ushistory.org/germantown/people/stuart.htm|access-date=October 11, 2010|publisher=Germantown, Portrait Artist}}</ref> ===ఇంగ్లాండ్, ఐర్లాండ్=== [[దస్త్రం:GSskater.jpg|alt=చేతులు కట్టుకుని, హుందాగా అడుగులు వేస్తూ అద్భుతమైన దుస్తులు ధరించిన యువకుడు.|thumb|''ది స్కేటర్'', సర్ విలియం గ్రాంట్ 1782 చిత్రపటం]] అమెరికన్ విప్లవం, దాని సామాజిక అంతరాయాల కారణంగా పోర్ట్రెయిట్ చిత్రకారుడిగా స్టువర్ట్ అవకాశాలు ప్రమాదంలో పడ్డాయి. ఇతను దేశభక్తుడైనప్పటికీ,<ref>Evans 1999, p. 10</ref> జాన్ సింగిల్టన్ కోప్లీని ఆదర్శంగా తీసుకుని 1775లో ఇంగ్లాండ్‌కు వెళ్లాడు.<ref name="lon">[http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/london.shtm National Gallery of Art] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070901231443/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/london.shtm|date=September 1, 2007}}. ''Gilbert Stuart''. London (1775–1787). Retrieved July 31, 2007.</ref> ఈ కాలంలో ఇతని చిత్రలేఖన శైలి అలెగ్జాండర్ నుండి నేర్చుకున్న కఠినమైన, సరళ శైలిని దాటి అభివృద్ధి చెందడం ప్రారంభించింది.<ref>[https://web.archive.org/web/20070930033456/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/newport.shtm National Gallery of Art]. Retrieved November 24, 2019.</ref> వృత్తిని కొనసాగించడంలో ఇతను మొదట విఫలమయ్యాడు, కానీ 1777లో బెంజమిన్ వెస్ట్‌కు శిష్యుడిగా మారి తదుపరి ఆరు సంవత్సరాలు అతని వద్ద చదువుకున్నాడు. ఈ అనుబంధం లాభదాయకంగా మారింది, స్టువర్ట్ 1777 వసంతకాలంలో రాయల్ అకాడమీలో మొదటిసారిగా తన చిత్రాలను ప్రదర్శించాడు.<ref name="Grove">Christman, M., & Barlow, M. (2003). Stuart [Stewart], Gilbert. Grove Art Online. Retrieved November 29, 2019.</ref> సర్ విలియం గ్రాంట్ చిత్రపటమైన ''ది స్కేటర్''కు లభించిన ప్రశంసల కారణంగా 1782 నాటికి స్టువర్ట్ విజయం సాధించాడు. ఇది స్టువర్ట్ గీసిన మొదటి పూర్తి-నిడివి చిత్రపటం, ఒక ప్రత్యర్థి అభిప్రాయం ప్రకారం "ముఖాన్ని పోలికతో గీయగలడు కానీ శరీరాకృతి విషయానికి వస్తే ఐదవ బటన్ కిందకు గీయలేడు" అనే అప్పటి ప్రబలమైన అభిప్రాయాన్ని ఇది తప్పుగా నిరూపించింది.<ref name="Oxfordartonline">Christman, Margaret C. S. "Stuart, Gilbert." In ''Grove Art Online. Oxford Art Online''. Retrieved October 1, 2012</ref> "ఒక్క చిత్రంతో అకస్మాత్తుగా కీర్తి శిఖరాలకు చేరుకున్నాను" అని స్టువర్ట్ స్వయంగా చెప్పుకున్నాడు.<ref>[http://www.nga.gov/collection/gallery/gg59/gg59-39729.html National Gallery of Art] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141129053342/http://www.nga.gov/collection/gallery/gg59/gg59-39729.html|date=November 29, 2014}}.''The Skater (Portrait of William Grant), 1782''. Retrieved November 23, 2014.</ref> ప్రసిద్ధ ఆంగ్ల కళాకారులు జాషువా రేనాల్డ్స్, థామస్ గెయిన్స్‌బరో చిత్రాలకు మాత్రమే ఇతని చిత్రాల కన్నా ఎక్కువ ధరలు ఉండేవి. ఇతనికి అనేక ఆర్డర్లు వచ్చినప్పటికీ, ఆర్థిక విషయాలలో నిర్లక్ష్యంగా వ్యవహరించేవాడు, అప్పుల పాలు కావడంతో జైలుకు వెళ్ళే ప్రమాదంలో పడ్డాడు. 1787లో ఐర్లాండ్‌లోని డబ్లిన్‌కు పారిపోయాడు, అక్కడ కూడా అంతే ఉత్సాహంగా చిత్రాలు గీస్తూ అప్పులు కూడా కూడగట్టుకున్నాడు.<ref>[http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/dublin.shtm National Gallery of Art] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070609070123/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/dublin.shtm|date=June 9, 2007}}. ''Gilbert Stuart''. Dublin (1787–1793). Retrieved July 31, 2007.</ref> ===న్యూయార్క్ నగరం, ఫిలడెల్ఫియా=== బ్రిటన్, [[ఐర్లాండ్|ఐర్లాండ్‌]]<nowiki/>లలో తన 18 ఏళ్ల నివాసాన్ని 1793లో ముగించుకుని, అనేక అసంపూర్తి చిత్రాలను అక్కడే వదిలేసి వచ్చాడు. జార్జ్ వాషింగ్టన్ చిత్రపటాన్ని గీయడం, దానిని ఒక చెక్కే కళాకారుడి (ఎన్‌గ్రేవర్) ద్వారా పునరుత్పత్తి చేయించి ఆ అమ్మకాల ద్వారా తన కుటుంబ పోషణ చూసుకోవాలనే ప్రత్యేక లక్ష్యంతో తిరిగి అమెరికాకు వచ్చాడు.<ref>Park et al. (1926), p. 44.</ref> కొంతకాలం న్యూయార్క్ నగరంలో స్థిరపడి, తనను వాషింగ్టన్ దృష్టికి తీసుకువెళ్లగల పలుకుబడి ఉన్న వ్యక్తుల చిత్రపటాలను గీయడం ప్రారంభించాడు.<ref name="Grove" /> 1794లో రాజనీతిజ్ఞుడు జాన్ జే చిత్రాన్ని గీశాడు, అతని ద్వారా వాషింగ్టన్‌కు ఒక పరిచయ లేఖను పొందాడు. 1795లో స్టువర్ట్ ఫిలడెల్ఫియాలోని జర్మన్‌టౌన్ ప్రాంతానికి మారి అక్కడ ఒక స్టూడియోను ప్రారంభించాడు,<ref>{{cite web|title=Gilbert Stuart&nbsp;– Washington|url=http://www.americanrevolution.org/washstu.html|access-date=November 25, 2007|publisher=americanrevolution.org}}</ref><ref>{{cite web|title=George Washington|url=http://www.npg.si.edu/exh/hall2/georges.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20071103171403/http://www.npg.si.edu/exh/hall2/georges.htm|archive-date=November 3, 2007|access-date=November 25, 2007|publisher=Smithsonian Institution}}</ref> ఆ సంవత్సరం చివరలో వాషింగ్టన్ అతనికి మోడల్‌గా నిలిచాడు.<ref name="Grove" /> [[దస్త్రం:George_Washington_engraving_by_G.F.C._Smillie.png|thumb|జార్జ్ ఫ్రెడరిక్ కమింగ్ స్మిల్లీ ద్వారా జార్జ్ వాషింగ్టన్ చెక్కబడిన చిత్రం]] [[దస్త్రం:Gilbert_Stuart_-_George_Washington_(Lansdowne_Portrait)_-_Google_Art_Project.jpg|thumb|జార్జ్ వాషింగ్టన్ లాన్స్‌డౌన్ పోర్ట్రెయిట్, 1796]] స్టువర్ట్ వాషింగ్టన్‌ను వరుసగా ప్రసిద్ధ చిత్రపటాలుగా గీశాడు, వాటిలో ప్రతి ఒక్కటి కాపీల డిమాండ్‌కు దారితీసి సంవత్సరాల పాటు అతన్ని బిజీగా ఉంచి అధిక ఆదాయాన్ని అందించింది.<ref>[http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/philadelphia.shtm National Gallery of Art] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100410110519/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/philadelphia.shtm|date=April 10, 2010}}. ''Gilbert Stuart''. Philadelphia (1794–1803). Retrieved July 31, 2007.</ref> ఈ చిత్రాలలో అత్యంత ప్రసిద్ధమైనది ''ఎథీనియం పోర్ట్రెయిట్'', ఇది అమెరికా ఒక డాలర్ బిల్లుపై ముద్రించబడింది. స్టువర్ట్ దీనిని సుమారు 50 కాపీలు గీశాడు.<ref>[https://www.mountvernon.org/george-washington/artwork/george-washington-portrait-by-gilbert-stuart/ "George Washington Portrait by Gilbert Stuart"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190710030756/https://www.mountvernon.org/george-washington/artwork/george-washington-portrait-by-gilbert-stuart/|date=July 10, 2019}}, www.mountvernon.org. Retrieved September 14, 2019.</ref> కానీ అసలు చిత్రాన్ని పూర్తి చేయకుండా వదిలేశాడు. వాషింగ్టన్ ముఖాన్ని పూర్తి చేసిన తర్వాత, కాపీలు చేయడానికి దానిని తన వద్దే ఉంచుకుని ఒక్కొక్కటి 100 డాలర్లకు విక్రయించాడు. తద్వారా 1828లో ఇతను మరణించే సమయానికి అసలు చిత్రపటం అసంపూర్తి స్థితిలోనే ఉండిపోయింది.<ref name="Athenaeum">{{cite web|author=Wallechinsky, David and Irving Wallace|title=Unfinished Art: Gilbert Stuart's Portrait of George Washington|url=http://www.trivia-library.com/c/unfinished-art-gilbert-stuart-portrait-of-george-washington.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20200801020731/http://www.trivia-library.com/c/unfinished-art-gilbert-stuart-portrait-of-george-washington.htm|archive-date=August 1, 2020|access-date=April 21, 2008|work=The People's Almanac|publisher=Trivia-Library.com}}</ref> అమెరికా బ్యూరో ఆఫ్ ఎన్‌గ్రేవింగ్ అండ్ ప్రింటింగ్‌లో ఎన్‌గ్రేవర్ అయిన జార్జ్ ఫ్రెడరిక్ కమింగ్ స్మిల్లీ ఈ పెయింటింగ్ ఎచింగ్‌ను తయారు చేశాడు, ఇది అనేక బ్యాంకు నోట్లపై ఉపయోగించబడింది. 1899నాటి 2 డాలర్ల సిల్వర్ సర్టిఫికెట్, ఒక డాలర్ నోటు (1918 నుండి 2023) పై ఈ పోర్ట్రెయిట్ కనిపిస్తుంది. దశాబ్దాల పాటు (1918 నుండి 2023) అమెరికా ఒక డాలర్ బిల్లులపై ఈ చిత్రం ప్రదర్శించబడింది.<ref name="Schöne">{{cite news|url=https://www.geldscheine-online.com/post/g-f-c-smillie-der-beste-graveur-seiner-zeit|title=G. F. C. Smillie - Der beste Graveur seiner Zeit|last1=Schöne|first1=Michael H.|date=December 19, 2023|work=geldscheine-online|access-date=September 20, 2024|language=de}}</ref> ఈ చిత్రాన్ని 1980లో నేషనల్ పోర్ట్రెయిట్ గ్యాలరీ, బోస్టన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ సంయుక్తంగా కొనుగోలు చేశాయి, ఇది సాధారణంగా నేషనల్ పోర్ట్రెయిట్ గ్యాలరీలో ప్రదర్శనలో ఉంటుంది.<ref>[http://www.mfa.org/collections/object/george-washington-34341 Museum of Fine Arts, Boston, ''George Washington''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170809171939/http://www.mfa.org/collections/object/george-washington-34341|date=August 9, 2017}} Accessed December 12, 2014.</ref><ref>[http://npgportraits.si.edu/eMuseumNPG/code/emuseum.asp?emu_action=collectionnpg&collection=4504&collectionname=NPGAmerica%27s%20Presidents&currentrecord=1&moduleid=3&newprofile=NPG&searchdesc=America%27s%20Presidents: National Portrait Gallery Collections Search, p. 9.] Accessed December 12, 2014.</ref> వాషింగ్టన్ కు సంబంధించిన మరో ప్రసిద్ధ చిత్రం పూర్తి-నిడివి గల ''లాన్స్‌డౌన్ పోర్ట్రెయిట్'', ఇది ప్రస్తుతం నేషనల్ పోర్ట్రెయిట్ గ్యాలరీలో ఉంది. దీని చారిత్రక ప్రాముఖ్యతకు దాదాపు సమానంగా దీని ఆధారంగా రూపొందించిన ప్రారంభ ఫోర్జరీ చిత్రం వైట్ హౌస్ కోసం కొనుగోలు చేయబడింది. 1812 యుద్ధంలో వాషింగ్టన్ దహనం చేయబడినప్పుడు ప్రథమ మహిళ డాలీ మాడిసన్, అధ్యక్షుడు జేమ్స్ మాడిసన్ బానిసలలో ఒకరైన పాల్ జెన్నింగ్స్ కృషితో ఈ చిత్రం రక్షించబడింది. అసలు చిత్రపటం మూడు ప్రతిరూపాలను స్టువర్ట్ స్వయంగా గీసినట్లుగా అంగీకరించారు.<ref>[http://www.artnews.com/2004/10/01/the-white-house-washington/ Evans, Dorinda, "William Winstanley (fl 1791-1808): Gilbert Stuart's Shadow and a Swindling Genius]", ''The British Art Journal'', XX, no. 3, Winter 2019/2020, 98-101.</ref> ఇతర కళాకారులు అదనపు కాపీలను చిత్రించారు.<ref>[http://artandhistory.house.gov/highlights.aspx?action=view&intID=351 Office of the Clerk, U.S. House of Representatives, ''Artist Gilbert Stuart's portraits of George Washington''.] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120915082823/http://artandhistory.house.gov/highlights.aspx?action=view&intID=351|date=September 15, 2012}} Accessed: May 11, 2012.</ref> 1803లో స్టువర్ట్ వాషింగ్టన్ డి.సి.లో ఒక స్టూడియోను ప్రారంభించాడు.<ref>[http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/washington.shtm National Gallery of Art] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070607225553/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/washington.shtm|date=June 7, 2007}}. ''Gilbert Stuart''. Washington, D.C. (1803–1805). Retrieved July 31, 2007.</ref> 1800లో థామస్ జెఫర్సన్ ఒక చిత్రపటం కోసం స్టువర్ట్‌కు 100 డాలర్లు చెల్లించాడు కానీ దానిని ఎప్పుడూ అందుకోలేదు, ఎందుకంటే 1805లో 1800నాటి పోర్ట్రెయిట్‌పైనే స్టువర్ట్ జెఫర్సన్ మరొక చిత్రాన్ని గీశాడు. 1821లో స్టువర్ట్ "ఎడ్జ్‌హిల్" పోర్ట్రెయిట్‌గా పిలువబడే 1805 చిత్రపటం కాపీని జెఫర్సన్‌కు పంపాడు. 1853లో అగ్నిప్రమాదంలో దెబ్బతినే వరకు అసలు 1805 చిత్రం జేన్ స్టువర్ట్ సేకరణలో భాగంగా ఉంది. 1937లో ఓర్లాండ్ కాంప్‌బెల్ 1805 చిత్రాన్ని కొనుగోలు చేసి సత్యాన్ని కనుగొన్నాడు.<ref>{{cite web|date=1958|title=The Case of the Missing Portrait|url=https://archive.org/details/americanheritageket00ketc/page/62/mode/2up|publisher=American Heritage Magazine April 1958 Volume IX Number 3}} access date May 14, 2025</ref> జూన్ 1959లో కాంప్‌బెల్ అమ్హెర్స్ట్ కళాశాలలో 1800/1805 పోర్ట్రెయిట్, "కోల్పోయిన" 1800 చిత్రపటం పునర్నిర్మాణాన్ని ప్రదర్శించాడు.<ref>{{cite web|title=2 Jefferson Paintings go on Exhibt|url=https://chroniclingamerica.loc.gov/lccn/sn83045462/1959-06-12/ed-1/seq-48/#date1=1959&index=0&rows=20&words=Campbell+Orland&searchType=basic&sequence=0&state=&date2=1959&proxtext=Orland+Campbel&y=11&x=11&dateFilterType=yearRange&page=1|publisher=Evening star. Washington DC [volume], June 12, 1959, Page C-10, Image 48}}access date May 14, 2025</ref> "ది లాస్ట్ పోర్ట్రెయిట్స్ ఆఫ్ థామస్ జెఫర్సన్ పెయింటెడ్ బై గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ రికవర్డ్ అండ్ స్టడీడ్ బై ఓర్లాండ్ అండ్ కోర్ట్నీ కాంప్‌బెల్" (1959) అనే కథనాన్ని కూడా కాంప్‌బెల్ ప్రచురించాడు. ===బోస్టన్, 1805–1828=== విమర్శకుల ప్రశంసలు, ఆర్థిక ఇబ్బందుల మధ్య స్టువర్ట్ 1805లో బోస్టన్‌లోని డెవాన్‌షైర్ స్ట్రీట్‌కు మారాడు.<ref>{{cite book|title=The Boston Directory|year=1813|page=237|url=http://cdm.bostonathenaeum.org/cdm/ref/collection/p16057coll32/id/9|publisher=E. Cotton|location=Boston}}</ref> డాగెట్స్ రిపోజిటరీ ఆఫ్ ఆర్ట్స్,<ref>''Daily Advertiser'', March 2, 1822</ref> జూలియన్ హాల్‌లో తన చిత్రాలను స్థానికంగా ప్రదర్శించాడు.<ref>''Boston Commercial Gazette'', December 1, 1825</ref> ఊహించినట్లుగానే జాన్ ట్రంబుల్, థామస్ సుల్లీ, వాషింగ్టన్ ఆల్‌స్టన్, జాన్ వాండర్‌లిన్ వంటి ఇతర అమెరికన్ కళాకారులు ఇతని సలహా కోసం వస్తుండేవారు.<ref name="Oxfordartonline" /> ===వ్యక్తిగత జీవితం=== [[File:Sarah Goodridge - Gilbert Stuart - Google Art ProjectFXD.jpg|thumb|right|సారా గుడ్రిడ్జ్ గీసిన స్టువర్ట్ చిత్రపటం, {{circa|1825}}]] స్టువర్ట్ 1786 సెప్టెంబర్ ప్రాంతంలో షార్లెట్ కోట్స్‌ను వివాహం చేసుకున్నాడు; ఆమె ఇతని కంటే 13 సంవత్సరాలు చిన్నది, "అత్యంత అందమైనది".<ref>Quote from Jane Stuart in Evans 2013, p. 14.</ref> వీరికి 12 మంది పిల్లలు పుట్టారు, వారిలో 1815 నాటికి ఐదుగురు మరణించారు, మరో ఇద్దరు యవ్వనంలో మరణించారు. వీరి కుమార్తె జేన్ స్టువర్ట్ (1812-1888) కూడా చిత్రకారిణి. ఆమె తన తండ్రి గీసిన అనేక పెయింటింగ్స్, బోస్టన్, న్యూపోర్ట్ లోని తన స్టూడియోలలో గీసిన తన ప్రతిరూపాలను విక్రయించింది.<ref>{{cite web|url=http://www.newporthistory.org/2013/history-bytes-jane-stuart/|title=History Bytes: Jane Stuart|date=October 22, 2013 |publisher=Newport Historical Society|access-date=August 26, 2015}}</ref> 2011లో ఆమెను రోడ్ ఐలాండ్ హెరిటేజ్ హాల్ ఆఫ్ ఫేమ్ ఉమెన్ ఇండక్టీస్‌లోకి చేర్చారు.<ref name="RI Heritage Hall of Fame" /> 1824లో స్టువర్ట్ పక్షవాతానికి గురయ్యాడు, అయినప్పటికీ 72 ఏళ్ల వయసులో 1828 జూలై 9న బోస్టన్‌లో మరణించే వరకు రెండు సంవత్సరాల పాటు చిత్రాలు గీస్తూనే ఉన్నాడు.<ref>McLanathan 1986, p. 148.</ref> బోస్టన్ కామన్‌లోని సెంట్రల్ బరియల్ గ్రౌండ్‌లో అతని అంత్యక్రియలు జరిగాయి. మరణించే సమయానికి తన కుటుంబాన్ని అప్పుల ఊబిలో వదిలేశాడు, భార్య, కుమార్తెలు కనీసం ఒక సమాధి స్థలాన్ని కొనుగోలు చేయలేకపోయారు. అందువల్ల ఇతనిని స్థానిక వడ్రంగి బెంజమిన్ హౌలాండ్ నుండి చౌకగా కొనుగోలు చేసిన గుర్తు తెలియని సమాధిలో పాతిపెట్టారు.<ref>McLanathan 1986, p. 150.</ref> 10 సంవత్సరాల తర్వాత ఇతని కుటుంబం ఆర్థిక ఇబ్బందుల నుండి కోలుకుంది, అతని మృతదేహాన్ని న్యూపోర్ట్‌లోని కుటుంబ స్మశానవాటికకు తరలించాలని వారు ప్లాన్ చేశారు. కానీ వారికి సమాధి ఉన్న ఖచ్చితమైన స్థలం గుర్తులేదు, దానివలన ఎన్నటికీ తరలించలేదు.<ref>Wolpaw, Jim. ''Gilbert Stuart: A Portrait from Life (9-Minute Trailer)''. Documentary.</ref> న్యూపోర్ట్‌లోని కామన్ బరియింగ్ గ్రౌండ్‌లో స్టువర్ట్, ఇతని భార్య, వారి పిల్లల స్మారక చిహ్నం ఉంది.<ref name="RIH Cemetery Commission" /> ఇతని కుటుంబానికి ఆర్థిక సహాయం అందించే ప్రయత్నంలో బోస్టన్ ఎథీనియం 1828 ఆగస్టులో స్టువర్ట్ చిత్రాల ప్రయోజన ప్రదర్శనను నిర్వహించింది. విమర్శకుల ప్రశంసలు అందుకున్న, చక్కటి ఆదరణ పొందిన ఈ ఎగ్జిబిషన్ కోసం 250కి పైగా చిత్రపటాలు అరువుగా తీసుకున్నారు. ఇతను గీసిన 1796 నాటి అసంపూర్తి ''ఎథీనియం'' వాషింగ్టన్ పోర్ట్రెయిట్ మొదటి బహిరంగ ప్రదర్శనకు కూడా ఇది వేదికైంది.<ref>Swan, Mabel Munson ''The Athenæum Gallery 1827–1873: The Boston Athenæum as an Early Patron of Art'' (Boston: The Boston Athenæum, 1940) pp. 62–73</ref> ==వారసత్వం== తన కెరీర్ ముగిసే సమయానికి, గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ 1,000 మందికి పైగా అమెరికన్ రాజకీయ, సామాజిక వ్యక్తుల చిత్రపటాలను చిత్రించాడు.<ref> {{cite web |url = http://www.gilbertstuartmuseum.com/gilbertstuart.htm |title = Gilbert Stuart |publisher = Gilbert Stuart Museum |access-date = July 16, 2009 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20101006043550/http://www.gilbertstuartmuseum.com/gilbertstuart.htm |archive-date = October 6, 2010 }} </ref> ఇతని చిత్రాలలోని జీవకళ, సహజత్వానికి ప్రశంసలు అందుకున్నాడు, ఇతని మోడల్స్ కూడా అతని సాంగత్యాన్ని ఆస్వాదించారు. జాన్ ఆడమ్స్ ఈ విధంగా అన్నాడు: {{Blockquote|సాధారణంగా చెప్పాలంటే చిత్రపటం గీయించుకోవడం కంటే కఠినమైన తపస్సు మరొకటి లేదు. మీరు నిర్బంధించబడిన, అసహజమైన స్థితిలో కూర్చోవాలి, అది మన సహనానికి పరీక్ష. కానీ నేను జనవరి మొదటి తేదీ నుండి డిసెంబర్ చివరి తేదీ వరకు స్టువర్ట్ వద్ద మోడల్ గా కూర్చోవడానికి ఇష్టపడతాను, ఎందుకంటే అతను నన్ను నాకు నచ్చినట్లుగా చేయనిస్తాడు, తన మాటలతో నన్ను నిరంతరం వినోదపరుస్తాడు.<ref>McLanathan 1986, p. 147.</ref>}} స్కెచ్‌ల సహాయం లేకుండా నేరుగా కాన్వాస్‌పై చిత్రించడం ప్రారంభించడానికి స్టువర్ట్ పేరుగాంచాడు. తన శిష్యుడు మాథ్యూ హారిస్ జౌట్‌కు ఇచ్చిన సలహా ద్వారా అతని విధానాన్ని సూచించాడు: "రంగులు వాడటంలో ఎప్పుడూ పొదుపుగా ఉండవద్దు, మీ చిత్రాలను రంగులతో నింపండి, కానీ మీ రంగులను వీలైనంత విడిగా ఉంచండి. వాటిని కలపవద్దు, రంగులు కలిపితే స్పష్టమైన, అందమైన ప్రభావం నాశనం అవుతుంది."<ref name="Oxfordartonline" /> రంగులు కలగలిసిపోకుండా ఉండటానికి ఇది అతిశయోక్తి అయినప్పటికీ, స్టువర్ట్ వేసిన రంగులు అద్భుతంగా తాజాదనాన్ని కలిగి ఉండేవి. స్టువర్ట్ అద్భుతమైన ప్రతిభలో భాగంగా, రంగు కింద నుండి వచ్చే కాంతితో "ప్రకాశవంతమైన, పారదర్శకమైన చర్మం" ప్రభావాన్ని తెలియజేసే అసాధారణ సామర్థ్యం అతనికి ఉంది. ఆ ముఖం ప్రాణంతో ఉన్నట్లుగా అనిపించేది, ఇతని రంగుల అందం సమకాలీనులకు ఆధ్యాత్మిక అనుభూతిని తెలియజేసేది.<ref>Evans 1999, pp. 28, 56, 95-96 (quote), 105-06, 110, 118.</ref> హెచ్చుతగ్గులు ఉన్నప్పటికీ, అతను ఆశ్చర్యపరిచేంత బలమైన పోలికలను తీసుకురాగలడు.<ref>Evans 1999, pp. 27, 56. For uneven, see Evans 2013, pp. 18-19, 69-73, 82-84, 148.</ref> 1825 ప్రాంతంలో జాన్ హెన్రీ ఐజాక్ బ్రోవెరే స్టువర్ట్ లైఫ్ మాస్క్‌ను సృష్టించాడు.<ref>Charles Henry Hart. Browere's life masks of great Americans. Printed at the De Vinne Press for Doubleday and McClure Company, 1899. [https://archive.org/details/browereslifemas00hartgoog Internet Archive]</ref> ప్రసిద్ధ కళాకారులు, రచయితలు, ఆవిష్కర్తలు, శాస్త్రవేత్తలు, కవులు, విద్యావేత్తలు, సంగీతకారుల జ్ఞాపకార్థం 1940లో [[అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు|అమెరికా]] తపాలా కార్యాలయం "ఫేమస్ అమెరికన్స్ సిరీస్" పేరుతో పోస్టేజ్ స్టాంపుల శ్రేణిని విడుదల చేసింది. జేమ్స్ మెక్‌నీల్ విస్లర్, అగస్టస్ సెయింట్-గౌడెన్స్, డేనియల్ చెస్టర్ ఫ్రెంచ్, ఫ్రెడరిక్ రెమింగ్టన్‌లతో పాటు ఆర్టిస్టుల కేటగిరీలో 1 సెంట్ ఇష్యూలో గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ కనిపిస్తాడు. నేడు రోడ్ ఐలాండ్‌లోని సాండర్‌స్టౌన్‌లో ఉన్న స్టువర్ట్ జన్మస్థలం గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ బర్త్‌ప్లేస్ అండ్ మ్యూజియంగా ప్రజల సందర్శనకు తెరవబడింది. ఇతను జన్మించిన అసలు ఇల్లు ఈ జన్మస్థలంలో ఉంది, ఇల్లంతా ఇతను గీసిన చిత్రాల కాపీలు వేలాడదీయబడి ఉంటాయి, గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్, ఇతని కుమార్తె జేన్ ఇద్దరూ గీసిన అనేక అసలైన పెయింటింగ్‌లు ప్రదర్శించబడే ప్రత్యేక ఆర్ట్ గ్యాలరీ కూడా ఇందులో ఉంది. ఈ మ్యూజియం 1931లో ప్రారంభించబడింది.<ref> {{cite web |url=http://www.gilbertstuartmuseum.com/ |title=Gilbert Stuart Birthplace and Museum |publisher=Gilbert Stuart Museum |access-date=July 16, 2009 }} {{clear}} </ref> <gallery class="center"> File:GStuartgrave.JPG|alt=ఈక, దానికి అనుసంధానించబడిన గొలుసు చెక్కబడిన మార్బుల్ పలక, దానిపై "గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్" పేరు చెక్కబడి ఉంది.|బోస్టన్ కామన్‌లో ఉన్న స్మారక ఫలకం File:GilbertStuart ca1825 byJohn HI Browere.png|జాన్ హెచ్.ఐ. బ్రోవెరే రూపొందించిన స్టువర్ట్ లైఫ్ మాస్క్ పోర్ట్రెయిట్, {{Circa|1825}} File:Gilbert Stuart 1940 Issue-1c.jpg|{{center|గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్}}{{center|1940 నాటి ఇష్యూ}} </gallery> గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ గీసిన వాషింగ్టన్, జెఫర్సన్ తదితరుల చిత్రాలు డజన్ల కొద్దీ అమెరికా పోస్టేజ్ స్టాంపులకు మోడల్‌లుగా పనిచేశాయి. ప్రసిద్ధ ''ది ఎథీనియం'' పోర్ట్రెయిట్ నుండి తీసుకోబడిన వాషింగ్టన్ చిత్రం తపాలా స్టాంపులలో స్టువర్ట్ పనికి అత్యంత ప్రసిద్ధ ఉదాహరణ. <gallery class="center"> File:George Washington2 1861 Issue-10c.jpg|1861 File:George Washington 1861 Issue-12c.jpg|1861 File:George Washington2 1903 Issue-2c.jpg|1903 File:Washington 1954 Issue2-1c.jpg|1954 </gallery> ==ప్రముఖుల చిత్రపటాలు== [[File:Stuart-george-washington-constable-1797.jpg|thumb|''జార్జ్ వాషింగ్టన్ (ది కానిస్టేబుల్-హామిల్టన్ పోర్ట్రెయిట్, 1797)'', క్రిస్టల్ బ్రిడ్జెస్ మ్యూజియం ఆఫ్ అమెరికన్ ఆర్ట్]] ఇది స్టువర్ట్ చిత్రించిన పోర్ట్రెయిట్‌ల పాక్షిక జాబితా.<ref>Mason 1879, pp. 125–283.</ref> * అబిగైల్ ఆడమ్స్ – అమెరికా రెండవ ప్రథమ మహిళ, జాన్ ఆడమ్స్ భార్య * జాన్ ఆడమ్స్ – అమెరికా రెండవ అధ్యక్షుడు * జాన్ క్విన్సీ ఆడమ్స్ – అమెరికా ఆరవ అధ్యక్షుడు * చార్లెస్ హంఫ్రీ అథర్టన్ – 1815 నుండి 1817 వరకు న్యూ హాంప్‌షైర్ నుండి అమెరికా ప్రతినిధి * జాన్ జాకబ్ ఆస్టర్ – మొదటి అమెరికన్ మల్టీ-మిలియనీర్, ఫర్ వ్యాపారి, కళా పోషకుడు * జాన్ బానిస్టర్ – న్యూపోర్ట్ లోని బానిస్టర్స్ వార్ఫ్ యజమాని * కమోడోర్ జాన్ బారీ – అమెరికన్ నావికాదళ పితామహుడు * కమోడోర్ ఆలివర్ హజార్డ్ పెర్రీ – 1814లో ఈరీ సరస్సు యుద్ధ వీరుడు. * [[File:Jane Stuart, Gilbert Stuart.tif|thumb|upright=1|జేన్ స్టువర్ట్ గీసిన ''గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్'' చిత్రం, స్టువర్ట్ జన్మస్థలం మ్యూజియంలో ఉంది]] ఆన్ విల్లింగ్ బింగ్‌హామ్ – ఫిలడెల్ఫియా సోషలైట్ * హోరేస్ బిన్నీ – ప్రముఖ ఫిలడెల్ఫియా న్యాయవాది * ఎలిజబెత్ బౌడోయిన్, లేడీ టెంపుల్ – అమెరికాలో మొదటి బ్రిటీష్ కాన్సుల్ జనరల్ అయిన సర్ జాన్ టెంపుల్ భార్య, 1785<ref>{{cite web|url=http://www.npg.si.edu/exhibit/capital/pop-ups/01-03.html |title=Elizabeth Bowdoin |website=National Portrait Gallery, Smithsonian Institution |access-date=February 15, 2017}}</ref> * హ్యూ హెన్రీ బ్రాకెన్‌రిడ్జ్ – ప్రారంభ అమెరికన్ రచయిత, పెన్సిల్వేనియా సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తి, పిట్స్‌బర్గ్ విశ్వవిద్యాలయ స్థాపకుడు<ref name="Mantle 1929">Fielding 1929.</ref> * జీన్ బాప్టిస్ట్ కాస్మియర్ బ్రెస్చార్డ్ – ప్రదర్శకుడు, నాటక నిర్వాహకుడు * రోసాలీ స్టియర్ కాల్‌వెర్ట్ – బెల్జియంలో జన్మించిన వారసురాలు, చార్లెస్ బెనెడిక్ట్ కాల్‌వెర్ట్ తల్లి * మేరీ విల్లింగ్ క్లైమర్ – ఫిలడెల్ఫియా సోషలైట్ * జాన్ సింగిల్టన్ కోప్లీ – అమెరికన్ వలస చిత్రకారుడు * థామస్ డావెస్ – ప్రారంభ అమెరికన్ వాస్తుశిల్పి, బిల్డర్, సైనిక నాయకుడు, రాజకీయవేత్త * హోరేషియో గేట్స్ – అమెరికన్ విప్లవ యుద్ధ జనరల్ * కింగ్ జార్జ్ III – గ్రేట్ బ్రిటన్, ఐర్లాండ్ రాజు, 1760–1820 * కింగ్ జార్జ్ IV – గ్రేట్ బ్రిటన్, ఐర్లాండ్ రాజు, 1820–30 * జాన్ జే – అమెరికా సుప్రీం కోర్ట్ మొదటి ప్రధాన న్యాయమూర్తి * [[థామస్ జెఫర్సన్]] – అమెరికా మూడవ అధ్యక్షుడు * రూఫస్ కింగ్ – అమెరికా రాజ్యాంగంపై సంతకం చేసిన వ్యక్తి * రాబర్ట్ కింగ్స్‌మిల్ – అమెరికన్, ఫ్రెంచ్ విప్లవ యుద్ధాల సమయంలో రాయల్ నేవీలో అడ్మిరల్ * కింగ్ లూయిస్ XVI – ఫ్రాన్స్ రాజు, 1774–92 * జేమ్స్ మాడిసన్ – అమెరికా నాల్గవ అధ్యక్షుడు * శామ్యూల్ మైల్స్ – విప్లవ యుద్ధ జనరల్, ఫిలడెల్ఫియా మేయర్ * జేమ్స్ మన్రో – అమెరికా ఐదవ అధ్యక్షుడు * డేనియల్ పింక్నీ పార్కర్ – ప్రముఖ బోస్టన్ వ్యాపారి * జాన్ రాండోల్ఫ్ ఆఫ్ రోనోకే – వర్జీనియా కాంగ్రెస్ సభ్యుడు, సెనేటర్<ref name="Mantle 1929"/> * జాషువా రేనాల్డ్స్ – ఆంగ్ల కళాకారుడు * హెన్రీ రైస్ – బోస్టన్ వ్యాపారి, మసాచుసెట్స్ రాష్ట్ర శాసనసభ్యుడు<ref name="Mantle 1929"/> * జాన్ టేలోయ్ III – వర్జీనియా ప్లాంటర్, వాషింగ్టన్ డి.సి.లోని అక్టగాన్ హౌస్ బిల్డర్. * థామస్ టౌన్‌షెండ్, 1వ విస్కౌంట్ సిడ్నీ – న్యూ సౌత్ వేల్స్‌లోని సిడ్నీ, నోవా స్కోటియాలోని సిడ్నీ నగరాలకు ఇతని గౌరవార్థం పేరు పెట్టారు<ref name="Mantle 1929"/> * జాన్ ట్రంబుల్ – అమెరికన్ విప్లవ యుద్ధ కాలంలో కళాకారుడు * [[జార్జి వాషింగ్టన్|జార్జ్ వాషింగ్టన్]] – అమెరికా మొదటి అధ్యక్షుడు * మార్తా వాషింగ్టన్ – అమెరికా ప్రథమ మహిళ, జార్జ్ వాషింగ్టన్ భార్య * బెంజమిన్ వెస్ట్ – అమెరికన్ చిత్రకారుడు * జాన్ ఫిట్జ్‌గిబ్బన్, 1వ ఎర్ల్ ఆఫ్ క్లేర్ – అటార్నీ జనరల్, ఐర్లాండ్ లార్డ్ ఛాన్సలర్ * కేథరీన్ బ్రాస్ యేట్స్ – ఫిలడెల్ఫియా సోషలైట్ * జాన్ బిల్ రికెట్స్ – ఈక్వెస్ట్రియన్, ఫిలడెల్ఫియాలో రికెట్స్ సర్కస్ నాయకుడు * ఎలిసబెత్ మెర్రీ – ఆంథోనీ మెర్రీ భార్య 1805.<ref>{{Cite web|title=Red Digital de Colecciones de Museos de España - Museos|url=http://ceres.mcu.es/pages/ResultSearch?txtSimpleSearch=Elisabeth%20Merry&simpleSearch=0&hipertextSearch=1&search=simple&MuseumsSearch=&MuseumsRolSearch=1&listaMuseos=null|access-date=December 21, 2020|website=ceres.mcu.es|language=es}}</ref> ==పోర్ట్రెయిట్ గ్యాలరీ== <gallery mode="packed" heights="200"> File:William Woollett by Gilbert Stuart 1783.jpeg|''విలియం వూలెట్ చిత్రపటం'', 1783 File:Benjamin West by Gilbert Stuart 1783-84.jpg|''బెంజమిన్ వెస్ట్ చిత్రపటం'', 1783–84 File:Gilbert Stuart Sir Joshua Reynolds.jpg|''జాషువా రేనాల్డ్స్ చిత్రపటం'', 1784 File:Brooklyn Museum - Colonel Isaac Barré - Gilbert Stuart - overall.jpg|''ఐజాక్ బారే చిత్రపటం'', 1785 File:Gilbert Stuart (1755-1828) - John Philip Kemble - NPG 49 - National Portrait Gallery.jpg|జాన్ ఫిలిప్ కెంబల్, 1785 File:John Jones of Frankley.jpg|''జాన్ జోన్స్ ఆఫ్ ఫ్రాంక్లీ'', 1785, బర్మింగ్‌హామ్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్ File:Joseph Brant 2.jpg|మొహాక్ నాయకుడు జోసెఫ్ బ్రాంట్, 1785, లండన్ లోని బ్రిటిష్ మ్యూజియం File:1stEarlOfClare.jpg|''ఎర్ల్ ఆఫ్ క్లేర్ చిత్రపటం'', 1789 File:Gilbert Stuart - Catherine Brass Yates.jpg|''కేథరీన్ బ్రాస్ యేట్స్ చిత్రపటం'' 1793–94 File:Entry (1).jpeg|''హెన్రీ క్రూగర్ చిత్రపటం'', 1794 File:John Jay (Gilbert Stuart portrait).jpg|''జాన్ జే చిత్రపటం'', 1794 File:1794, Stuart, Gilbert, William Bayard.jpg|విలియం బేయార్డ్, 1794 File:HoratioGatesByStuart.jpeg|''హోరేషియో గేట్స్ చిత్రపటం'', 1794, మెట్రోపాలిటన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్ File:George Washington 1795.jpg|''గిబ్స్-చానింగ్-అవరీ పోర్ట్రెయిట్'', 1795, న్యూయార్క్ నగరంలోని మెట్రోపాలిటన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్ File:Gilbert Stuart - Martha Washington (Martha Dandridge Custis) - 1980.2 - Museum of Fine Arts.jpg|మార్తా వాషింగ్టన్, సుమారు 1796 File:Gilbert Stuart - George Washington (The Athenaeum Portrait) - Google Art Project.jpg|alt=వాషింగ్టన్ తల, భుజాల వివరణాత్మక పెయింటింగ్. సగానికి పైగా కాన్వాస్ ఖాళీగా ఉంది.|స్టువర్ట్ గీసిన అసంపూర్తి 1796 జార్జ్ వాషింగ్టన్ పెయింటింగ్, దీనినే ''ఎథీనియం పోర్ట్రెయిట్'' అని కూడా అంటారు, ఇది ఇతని అత్యంత ప్రసిద్ధ రచన File:Gilbert Stuart Portrait of Winthrop Sargent.jpg|విన్త్రోప్ సార్జెంట్, {{circa|1799–1805}} File:Gilbert Stuart, Horace Binney, 1800, NGA 30344.jpg|''హోరేస్ బిన్నీ'', {{circa|1800}} File:Samuel Smith (NPG).jpg|''శామ్యూల్ స్మిత్'', {{circa|1800}} File:Abigail Adams by Gilbert Stuart.jpg|అమెరికా రెండవ ప్రథమ మహిళ, అబిగైల్ ఆడమ్స్, సుమారు 1800–1815 File:John Adams A18236.jpg|అమెరికా రెండవ అధ్యక్షుడు, [[జాన్ ఆడమ్స్]] సుమారు 1800–1815 File:James Madison by Gilbert Stuart 1804.jpeg|అమెరికా నాల్గవ అధ్యక్షుడు, జేమ్స్ మాడిసన్, 1804 File:Dolley Madison.jpg|''డాలీ మాడిసన్ చిత్రపటం'', 1804 File:Anna Payne Cutts by Gilbert Stuart 1804.jpeg|ప్రథమ మహిళ డాలీ మాడిసన్ సోదరి అన్నా పేన్ కట్స్, 1804, వైట్ హౌస్ File:Eleanor Parke Custis Lewis.jpg|ఎలియనోర్ పార్కే కస్టిస్ లూయిస్, {{circa|1804}} File:John Carroll Gilbert Stuart.jpg|జాన్ కారోల్, అమెరికా మొదటి క్యాథలిక్ బిషప్, {{circa|1804}} File:Rosalie E. Stier Calvert and Caroline M. Calvert.jpg|రోసాలీ స్టియర్ కాల్‌వెర్ట్, ఆమె పెద్ద కుమార్తె కరోలిన్ మరియా, {{circa|1805}} File:WashingtonAtDorchesterHeightsByStuart.jpeg|''జార్జ్ వాషింగ్టన్ ఎట్ డోర్చెస్టర్ హైట్స్'', 1806, బోస్టన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ File:Commodore John Rodgers (NHaHC).jpg|''జాన్ రోడ్జర్స్'', {{circa|1810}} File:Gilbert Stuart, Samuel Alleyne Otis, 1811-1813, NGA 57542.jpg|''శామ్యూల్ అల్లిన్ ఓటిస్'', {{circa|1811–1813}} File:Gilbert Stuart - Major-General Henry Dearborn - 1913.793 - Art Institute of Chicago.jpg|''హెన్రీ డియర్‌బోర్న్ చిత్రపటం'', {{circa|1812}} File:Portrait of Commodore William Bainbridge - Gilbert Stuart.jpg|''విలియం బైన్‌బ్రిడ్జ్'', {{circa|1813}} File:Little Turtle.jpg|1814లో వాషింగ్టన్ దహనం చేయబడినప్పుడు కాలిపోయినట్లుగా భావించే గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ గీసిన కోల్పోయిన పోర్ట్రెయిట్ ఆధారంగా లిటిల్ టర్టిల్ లితోగ్రాఫ్ తయారుచేయబడింది.{{sfn|Carter|1987|pp=62–63}} File:Henry Rice MET DP208350.jpg|హెన్రీ రైస్, బోస్టన్ వ్యాపారి, మసాచుసెట్స్ రాష్ట్ర శాసనసభ్యుడు, {{circa|1815}} File:Macdono.jpg|థామస్ మాక్‌డొనాఫ్, {{circa|1815–1818}} File:John Trumbull Gilbert Stuart 1818.jpeg|అమెరికన్ కళాకారుడు జాన్ ట్రంబుల్, సుమారు 1818 File:John Quincy Adams by Gilbert Stuart, 1818.jpg|అమెరికా ఆరవ అధ్యక్షుడు, జాన్ క్విన్సీ ఆడమ్స్, 1818 File:Louisa Cathering Johnson Adams by Gilbert Stuart, 1821-26.jpg|అమెరికా ఆరవ ప్రథమ మహిళ, ''లూయిసా కేథరీన్ ఆడమ్స్'' సుమారు 1821–1826 File:Gilbert Stuart Thomas Jefferson.jpg|అమెరికా మూడవ అధ్యక్షుడు, [[థామస్ జెఫర్సన్]], సుమారు 1821 File:Gilbert Stuart, James Madison, c. 1821, NGA 56914.jpg|అమెరికా నాల్గవ అధ్యక్షుడు, జేమ్స్ మాడిసన్, సుమారు 1821 File:GSJamesMonroe.jpg|అమెరికా ఐదవ అధ్యక్షుడు, జేమ్స్ మన్రో, సుమారు 1820–1822 File:Gilbert Stuart - Bishop Jean-Louis Anne Magdelaine Lefebvre de Cheverus - 21.9 - Museum of Fine Arts.jpg|''జీన్-లూయిస్ లెఫెబ్రే డి చెవెరస్ చిత్రపటం'', 1823 File:Gilbert Stuart John Adams.jpg|అమెరికా రెండవ అధ్యక్షుడు, [[జాన్ ఆడమ్స్]], 1826 </gallery> ==మూలాలు== {{Reflist|30em|refs= <ref name="RIH Cemetery Commission">{{cite web|url=http://www.rihistoriccemeteries.org/newgravedetails.aspx?ID=155252 |title=Jane Stuart |year=2007 |website=Rhode Island Historical Cemetery Commission |access-date=February 16, 2017}}</ref> <ref name="RI Heritage Hall of Fame">{{cite web|url=http://www.riheritagehalloffame.org/inductees_detail.cfm?iid=643 |title=Jane Stuart | first=Patrick T. |last=Conley |year=2011 |website=Rhode Island Heritage Hall of Fame |access-date=February 16, 2017}}</ref> }} ===గ్రంథసూచి=== * {{cite book |last=Carter |first=Harvey Lewis |title=The Life and Times of Little Turtle: First Sagamore of the Wabash |url=https://archive.org/details/lifetimesoflittl0000cart |url-access=registration |publisher=University of Illinois Press |location=Urbana |year=1987 |isbn=0-252-01318-2}} * {{Cite book|last=Evans|first=Dorinda|title=The Genius of Gilbert Stuart|publisher=Princeton University Press|year=1999|isbn=0-691-05945-4}} * {{cite journal |last=Fielding |first=Mantle |title=Paintings by Gilbert Stuart not mentioned in Mason's Life of Stuart |journal=The Pennsylvania Magazine of History and Biography |year=1929 |volume=53 |issue=2 |jstor=20086696 |publisher=The Historical Society of Pennsylvania}} * {{cite book |last=McLanathan |first=Richard |title=Gilbert Stuart |location=New York |publisher=Harry N. Abrams, Inc. |year=1986 |isbn=9780810915015 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/gilbertstuart0000mcla }} * {{cite book |last=Mason |first=George C. |title=The Life and Works of Gilbert Stuart |publisher=Charles Scribner's Sons |location=New York |year=1879 |url=https://archive.org/stream/gri_33125001654470#page/n11/mode/2up}} *Park, Lawrence, John Hill Morgan, and Royal Cortissoz (1926). ''Gilbert Stuart : An Illustrated Descriptive List of His Works''. New York: W. E. Rudge. ==బయటి లింకులు== {{Commons|Gilbert Stuart|గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్}} *[https://web.archive.org/web/20061019141619/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/index.shtm వాషింగ్టన్‌లోని నేషనల్ గ్యాలరీ ఆఫ్ ఆర్ట్‌లో గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్] * [https://web.archive.org/web/20100412000952/http://www.nga.gov/cgi-bin/pbio?29600 గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ జీవిత చరిత్ర, నేషనల్ గ్యాలరీ ఆఫ్ ఆర్ట్] * [https://www.metmuseum.org/art/collection/search?q=gilbert+stuart మెట్రోపాలిటన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్‌లో గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్] * [http://www.gilbertstuartmuseum.com/ గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ మ్యూజియం వెబ్‌సైట్] * [http://www.gilbert-stuart.org/ Gilbert-Stuart.org] గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ 155 పెయింటింగ్స్ * [http://www.artcyclopedia.com/artists/stuart_gilbert.html ఆర్ట్ సైక్లోపీడియాలో గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్] * [http://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=stuart%2C+gilbert&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500010392 యూనియన్ లిస్ట్ ఆఫ్ ఆర్టిస్ట్ నేమ్స్, గెట్టి వొకాబ్యులరీస్.] * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/74976 ''గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్''], ది మెట్రోపాలిటన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్ నుండి పూర్తి టెక్స్ట్ ఎగ్జిబిషన్ కేటలాగ్ {{DEFAULTSORT:Stuart, Gilbert}} [[వర్గం:1755 జననాలు]] [[వర్గం:1828 మరణాలు]] [[వర్గం:18వ శతాబ్దపు అమెరికన్ చిత్రకారులు]] [[వర్గం:అమెరికన్ పోర్ట్రెయిట్ చిత్రకారులు]] [[వర్గం:ప్రపంచ చిత్రకారులు]] [[వర్గం:అమెరికన్ చిత్రకారులు]] 17petftmwj08gs6e4257q1yqapol77m 4955409 4955407 2026-09-09T13:32:03Z Kalasagary 107518 4955409 wikitext text/x-wiki {{Infobox artist|name=గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్|image=Gilbert Stuart Selfportrait.jpg|alt=వెనక్కి దువ్విన బూడిద రంగు జుట్టు, నల్లటి కోటు ధరించిన ఒక వృద్ధుడు|caption=స్వీయ చిత్రం, {{circa|1778}}|birth_name=గిల్బర్ట్ స్టీవర్ట్<ref>{{cite web|url=http://www.worcesterart.org/Collection/Early_American/Artists/stuart/biography/index.html|title=Gilbert Stuart (1775–1828)|publisher=Worcester Art Museum|access-date=February 4, 2008|archive-date=December 20, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151220160142/http://www.worcesterart.org/collection/Early_American/Artists/stuart/biography/index.html|url-status=dead}}</ref>|birth_date={{Birth date|1755|12|3}}|birth_place=సాండర్‌స్టౌన్, రోడ్ ఐలాండ్, బ్రిటీష్ అమెరికా|death_date={{Death date and age|mf=yes|1828|7|9|1755|12|3}}|death_place=బోస్టన్, మసాచుసెట్స్, అమెరికా|field=చిత్రలేఖనం|training=|movement=|works={{Plainlist| * ''జార్జ్ వాషింగ్టన్ (ది ఎథీనియం పోర్ట్రెయిట్)'' (1796) * ''జార్జ్ వాషింగ్టన్ (లాన్స్‌డౌన్ పోర్ట్రెయిట్)'' (1796) * ''వాఘన్ పోర్ట్రెయిట్'' (1795) * ''ది స్కేటర్'' (1782) * ''కేథరీన్ బ్రాస్ యేట్స్'' (1794) * ''జాన్ ఆడమ్స్'' (1824) }}|patrons=|influenced by=|influenced=|awards=}} '''గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్''' (డిసెంబర్ 3, 1755 – జూలై 9, 1828) రోడ్ ఐలాండ్ కాలనీలో జన్మించిన [[అమెరికన్లు|అమెరికన్]] [[చిత్రకారుడు]], అమెరికా అగ్రగామి పోర్ట్రెయిట్ చిత్రకారులలో ఒకరిగా విస్తృతంగా పరిగణించబడతాడు.<ref name="gsm">[http://www.gilbertstuartmuseum.com/ Park, 1926, vol. 1, p. 15. He was baptised without a middle name but occasionally adopted the middle name "Charles" when in London, apparently to connect himself with the last serious Stuart claimant to the British throne. See Dorinda Evans, ''Gilbert Stuart and the Impact of Manic Depression,'' Ashgate Publishing Ltd., 2013, p. 127. ]</ref> 1796లో ప్రారంభించిన జార్జ్ వాషింగ్టన్ అసంపూర్తి చిత్రపటం ఇతను గీసిన అత్యంత ప్రసిద్ధ చిత్రం, దీనిని సాధారణంగా ''ఎథీనియం పోర్ట్రెయిట్'' అని పిలుస్తారు. స్టువర్ట్ అసలు చిత్రాన్ని తన వద్దే ఉంచుకుని అమెరికా, విదేశాలలోని పోషకులు అప్పగించిన అనేక కాపీలను చిత్రించడానికి దానిని ఉపయోగించాడు. ఈ చిత్రంలో ఉన్న [[జార్జి వాషింగ్టన్|జార్జ్ వాషింగ్టన్]] చిత్రం ఒక శతాబ్దానికి పైగా అమెరికా ఒక డాలర్ బిల్లుపై,<ref name="gsm" /> 19వ [[శతాబ్దం]], 20వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో వివిధ పోస్టేజ్ స్టాంపులపై కనిపించింది.<ref>{{cite web|title=10-cent Washington|url=http://arago.si.edu/index.asp?con=1&cmd=1&tid=2027665|access-date=August 26, 2015|publisher=Smithsonian National Postal Museum}}</ref> మొదటి ఆరుగురు [[అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు|అమెరికా]] అధ్యక్షులతో సహా సుమారు 1,000 మంది చిత్రపటాలను స్టువర్ట్ రూపొందించాడు.<ref name="gsm2">{{cite web|title=Gilbert Stuart Birthplace|url=http://geocities.com/Heartland/Hills/6365/stuarthist.html|url-status=bot: unknown|archive-url=https://web.archive.org/web/20051116085146/http://geocities.com/Heartland/Hills/6365/stuarthist.html|archive-date=November 16, 2005|access-date=October 10, 2010}}, ''The Story of Gilbert Stuart''. Woonsocket Connection. Retrieved July 25, 2007.</ref> ఇతను గీసిన చిత్రాలు నేడు అమెరికా, [[యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్]] అంతటా ఉన్న ఆర్ట్ మ్యూజియంలలో చూడవచ్చు. [[న్యూయార్క్]] నగరంలోని మెట్రోపాలిటన్ [[మ్యూజియం]] ఆఫ్ ఆర్ట్, ఫ్రిక్ కలెక్షన్, వాషింగ్టన్ డి.సి.లోని [[నేషనల్ గ్యాలరీ ఆఫ్ ఆర్ట్]], ఫిలడెల్ఫియాలోని ఫిలడెల్ఫియా మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్, [[లండన్|లండన్‌]]<nowiki/>లోని నేషనల్ పోర్ట్రెయిట్ గ్యాలరీ, మసాచుసెట్స్‌లోని వోర్సెస్టర్ ఆర్ట్ మ్యూజియం, బోస్టన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ వీటిలో ఉన్నాయి.<ref name="artmus">[http://www.artcyclopedia.com/artists/stuart_gilbert.html Gilbert Stuart] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080720014349/http://www.artcyclopedia.com/artists/stuart_gilbert.html|date=July 20, 2008}}. [[ArtCyclopedia]]. Paintings in Museums and Public Art Galleries. Retrieved July 24, 2007.</ref> == జీవిత చరిత్ర == ===తొలినాళ్ల జీవితం=== [[దస్త్రం:Gilbert_Stuart_birthplace_and_barn.jpg|alt=సాధారణమైన, రెండంతస్తుల చెక్క ఇల్లు. రెండు తలుపులు నేరుగా ముందు లాన్‌లోకి తెరచుకుంటాయి.|thumb|సాండర్‌స్టౌన్ లోని స్టువర్ట్ జన్మస్థలం]] [[దస్త్రం:Portrait_of_Dr._William_Hunter's_Spaniels_(cropped).jpg|thumb|విలియం హంటర్స్ స్పానియల్స్ చిత్రపటం, {{circa|1770}}]] స్టువర్ట్ డిసెంబర్ 3, 1755న కాలనీ ఆఫ్ రోడ్ ఐలాండ్ అండ్ ప్రొవిడెన్స్ ప్లాంటేషన్స్‌లోని నార్త్ కింగ్‌స్టౌన్ గ్రామమైన సాండర్‌స్టౌన్‌లో జన్మించాడు, ఏప్రిల్ 11, 1756న ఓల్డ్ నర్రాగన్‌సెట్ చర్చిలో బాప్టిజం పొందాడు. ముక్కుపొడుము తయారీ పరిశ్రమలో పనిచేస్తున్న స్కాటిష్ వలసదారు గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్,<ref>{{cite web|title=Gilbert Stuart|url=http://www.nndb.com/people/313/000049166/|access-date=July 25, 2007|website=NNDB}}</ref> రోడ్ ఐలాండ్‌లోని మిడిల్‌టౌన్‌కు చెందిన ప్రముఖ భూస్వామ్య కుటుంబ సభ్యురాలు ఎలిజబెత్ ఆంథోనీ స్టువర్ట్ దంపతులకు ఇతను మూడవ సంతానం.<ref name="gsm2" /> అమెరికాలో మొదటి ముక్కుపొడుము మిల్లు స్టువర్ట్ తండ్రికి ఉండేది, ఇది కుటుంబ నివాస భవనం నేలమాళిగలో ఉండేది.<ref>McLanathan 1986, p. 13.</ref> ఆరేళ్ల వయసులో స్టువర్ట్ రోడ్ ఐలాండ్‌లోని న్యూపోర్ట్‌కు మారాడు, అక్కడ ఇతని తండ్రి వ్యాపార రంగంలో పనిచేశాడు. న్యూపోర్ట్‌లో ఇతను మొదటిసారిగా చిత్రకారుడిగా గొప్ప ప్రతిభ కనబరిచాడు.<ref>[http://www.gilbertstuartmuseum.com/index.htm Gilbert Stuart Birthplace] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070814002303/http://www.gilbertstuartmuseum.com/index.htm|date=August 14, 2007}}. ''Gilbert Stuart''. Retrieved July 28, 2007.</ref> 1770లో స్థానిక పోషకుల చిత్రపటాలను గీయడానికి వలసరాజ్యాలను సందర్శించడానికి వచ్చిన స్కాటిష్ కళాకారుడు కాస్మో అలెగ్జాండర్ పరిచయమయ్యాడు, అతడు స్టువర్ట్‌కు గురువుగా మారాడు.<ref>{{cite web|title=Gilbert Stuart, Newport and Edinburgh (1755–1775)|url=http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/newport.shtm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160903053009/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/newport.shtm|archive-date=September 3, 2016|access-date=July 12, 2016|publisher=National Gallery of Art}}</ref><ref name="Stuart, Redwood">{{cite web|title=Gilbert Stuart|url=http://www.redwoodlibrary.org/notables/stuart.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110427163532/http://www.redwoodlibrary.org/notables/stuart.htm|archive-date=April 27, 2011|access-date=October 11, 2010|publisher=Redwood Library and Athenæum, Newport Rhode Island}}</ref> అలెగ్జాండర్ మార్గదర్శకత్వంలో 14 ఏళ్ల వయసులో స్టువర్ట్ ''డాక్టర్ హంటర్స్ స్పానియల్స్'' చిత్రపటాన్ని చిత్రించాడు; ఇది నేడు న్యూపోర్ట్‌లోని హంటర్ హౌస్ మాన్షన్‌లో వేలాడుతోంది.<ref name="Stuart Museum">{{cite web|title=Gilbert Stuart|url=http://www.gilbertstuartmuseum.com/gilbertstuart.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20101006043550/http://www.gilbertstuartmuseum.com/gilbertstuart.htm|archive-date=October 6, 2010|access-date=October 11, 2010|publisher=The Gilbert Stuart Museum}}</ref> 1771లో స్టువర్ట్ తన చదువును పూర్తి చేయడానికి అలెగ్జాండర్‌తో కలిసి స్కాట్లాండ్‌కు వెళ్లాడు; కానీ అలెగ్జాండర్ ఒక సంవత్సరం తర్వాత ఎడిన్‌బర్గ్‌లో మరణించాడు. స్టువర్ట్ జీవనోపాధి కోసం, తన చిత్రలేఖన వృత్తిని కొనసాగించడానికి ప్రయత్నించాడు, కానీ ప్రయోజనం లేకపోవడంతో 1773లో తిరిగి న్యూపోర్ట్‌కు వచ్చాడు.<ref name="Stuart, Germantown">{{cite web|title=Gilbert Stuart|url=http://www.ushistory.org/germantown/people/stuart.htm|access-date=October 11, 2010|publisher=Germantown, Portrait Artist}}</ref> ===ఇంగ్లాండ్, ఐర్లాండ్=== [[దస్త్రం:GSskater.jpg|alt=చేతులు కట్టుకుని, హుందాగా అడుగులు వేస్తూ అద్భుతమైన దుస్తులు ధరించిన యువకుడు.|thumb|''ది స్కేటర్'', సర్ విలియం గ్రాంట్ 1782 చిత్రపటం]] అమెరికన్ విప్లవం, దాని సామాజిక అంతరాయాల కారణంగా పోర్ట్రెయిట్ చిత్రకారుడిగా స్టువర్ట్ అవకాశాలు ప్రమాదంలో పడ్డాయి. ఇతను దేశభక్తుడైనప్పటికీ,<ref>Evans 1999, p. 10</ref> జాన్ సింగిల్టన్ కోప్లీని ఆదర్శంగా తీసుకుని 1775లో ఇంగ్లాండ్‌కు వెళ్లాడు.<ref name="lon">[http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/london.shtm National Gallery of Art] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070901231443/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/london.shtm|date=September 1, 2007}}. ''Gilbert Stuart''. London (1775–1787). Retrieved July 31, 2007.</ref> ఈ కాలంలో ఇతని చిత్రలేఖన శైలి అలెగ్జాండర్ నుండి నేర్చుకున్న కఠినమైన, సరళ శైలిని దాటి అభివృద్ధి చెందడం ప్రారంభించింది.<ref>[https://web.archive.org/web/20070930033456/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/newport.shtm National Gallery of Art]. Retrieved November 24, 2019.</ref> వృత్తిని కొనసాగించడంలో ఇతను మొదట విఫలమయ్యాడు, కానీ 1777లో బెంజమిన్ వెస్ట్‌కు శిష్యుడిగా మారి తదుపరి ఆరు సంవత్సరాలు అతని వద్ద చదువుకున్నాడు. ఈ అనుబంధం లాభదాయకంగా మారింది, స్టువర్ట్ 1777 వసంతకాలంలో రాయల్ అకాడమీలో మొదటిసారిగా తన చిత్రాలను ప్రదర్శించాడు.<ref name="Grove">Christman, M., & Barlow, M. (2003). Stuart [Stewart], Gilbert. Grove Art Online. Retrieved November 29, 2019.</ref> సర్ విలియం గ్రాంట్ చిత్రపటమైన ''ది స్కేటర్''కు లభించిన ప్రశంసల కారణంగా 1782 నాటికి స్టువర్ట్ విజయం సాధించాడు. ఇది స్టువర్ట్ గీసిన మొదటి పూర్తి-నిడివి చిత్రపటం, ఒక ప్రత్యర్థి అభిప్రాయం ప్రకారం "ముఖాన్ని పోలికతో గీయగలడు కానీ శరీరాకృతి విషయానికి వస్తే ఐదవ బటన్ కిందకు గీయలేడు" అనే అప్పటి ప్రబలమైన అభిప్రాయాన్ని ఇది తప్పుగా నిరూపించింది.<ref name="Oxfordartonline">Christman, Margaret C. S. "Stuart, Gilbert." In ''Grove Art Online. Oxford Art Online''. Retrieved October 1, 2012</ref> "ఒక్క చిత్రంతో అకస్మాత్తుగా కీర్తి శిఖరాలకు చేరుకున్నాను" అని స్టువర్ట్ స్వయంగా చెప్పుకున్నాడు.<ref>[http://www.nga.gov/collection/gallery/gg59/gg59-39729.html National Gallery of Art] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141129053342/http://www.nga.gov/collection/gallery/gg59/gg59-39729.html|date=November 29, 2014}}.''The Skater (Portrait of William Grant), 1782''. Retrieved November 23, 2014.</ref> ప్రసిద్ధ ఆంగ్ల కళాకారులు జాషువా రేనాల్డ్స్, థామస్ గెయిన్స్‌బరో చిత్రాలకు మాత్రమే ఇతని చిత్రాల కన్నా ఎక్కువ ధరలు ఉండేవి. ఇతనికి అనేక ఆర్డర్లు వచ్చినప్పటికీ, ఆర్థిక విషయాలలో నిర్లక్ష్యంగా వ్యవహరించేవాడు, అప్పుల పాలు కావడంతో జైలుకు వెళ్ళే ప్రమాదంలో పడ్డాడు. 1787లో ఐర్లాండ్‌లోని డబ్లిన్‌కు పారిపోయాడు, అక్కడ కూడా అంతే ఉత్సాహంగా చిత్రాలు గీస్తూ అప్పులు కూడా కూడగట్టుకున్నాడు.<ref>[http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/dublin.shtm National Gallery of Art] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070609070123/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/dublin.shtm|date=June 9, 2007}}. ''Gilbert Stuart''. Dublin (1787–1793). Retrieved July 31, 2007.</ref> ===న్యూయార్క్ నగరం, ఫిలడెల్ఫియా=== బ్రిటన్, [[ఐర్లాండ్|ఐర్లాండ్‌]]<nowiki/>లలో తన 18 ఏళ్ల నివాసాన్ని 1793లో ముగించుకుని, అనేక అసంపూర్తి చిత్రాలను అక్కడే వదిలేసి వచ్చాడు. జార్జ్ వాషింగ్టన్ చిత్రపటాన్ని గీయడం, దానిని ఒక చెక్కే కళాకారుడి (ఎన్‌గ్రేవర్) ద్వారా పునరుత్పత్తి చేయించి ఆ అమ్మకాల ద్వారా తన కుటుంబ పోషణ చూసుకోవాలనే ప్రత్యేక లక్ష్యంతో తిరిగి అమెరికాకు వచ్చాడు.<ref>Park et al. (1926), p. 44.</ref> కొంతకాలం న్యూయార్క్ నగరంలో స్థిరపడి, తనను వాషింగ్టన్ దృష్టికి తీసుకువెళ్లగల పలుకుబడి ఉన్న వ్యక్తుల చిత్రపటాలను గీయడం ప్రారంభించాడు.<ref name="Grove" /> 1794లో రాజనీతిజ్ఞుడు జాన్ జే చిత్రాన్ని గీశాడు, అతని ద్వారా వాషింగ్టన్‌కు ఒక పరిచయ లేఖను పొందాడు. 1795లో స్టువర్ట్ ఫిలడెల్ఫియాలోని జర్మన్‌టౌన్ ప్రాంతానికి మారి అక్కడ ఒక స్టూడియోను ప్రారంభించాడు,<ref>{{cite web|title=Gilbert Stuart&nbsp;– Washington|url=http://www.americanrevolution.org/washstu.html|access-date=November 25, 2007|publisher=americanrevolution.org}}</ref><ref>{{cite web|title=George Washington|url=http://www.npg.si.edu/exh/hall2/georges.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20071103171403/http://www.npg.si.edu/exh/hall2/georges.htm|archive-date=November 3, 2007|access-date=November 25, 2007|publisher=Smithsonian Institution}}</ref> ఆ సంవత్సరం చివరలో వాషింగ్టన్ అతనికి మోడల్‌గా నిలిచాడు.<ref name="Grove" /> [[దస్త్రం:George_Washington_engraving_by_G.F.C._Smillie.png|thumb|జార్జ్ ఫ్రెడరిక్ కమింగ్ స్మిల్లీ ద్వారా జార్జ్ వాషింగ్టన్ చెక్కబడిన చిత్రం]] [[దస్త్రం:Gilbert_Stuart_-_George_Washington_(Lansdowne_Portrait)_-_Google_Art_Project.jpg|thumb|జార్జ్ వాషింగ్టన్ లాన్స్‌డౌన్ పోర్ట్రెయిట్, 1796]] స్టువర్ట్ వాషింగ్టన్‌ను వరుసగా ప్రసిద్ధ చిత్రపటాలుగా గీశాడు, వాటిలో ప్రతి ఒక్కటి కాపీల డిమాండ్‌కు దారితీసి సంవత్సరాల పాటు అతన్ని బిజీగా ఉంచి అధిక ఆదాయాన్ని అందించింది.<ref>[http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/philadelphia.shtm National Gallery of Art] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100410110519/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/philadelphia.shtm|date=April 10, 2010}}. ''Gilbert Stuart''. Philadelphia (1794–1803). Retrieved July 31, 2007.</ref> ఈ చిత్రాలలో అత్యంత ప్రసిద్ధమైనది ''ఎథీనియం పోర్ట్రెయిట్'', ఇది అమెరికా ఒక డాలర్ బిల్లుపై ముద్రించబడింది. స్టువర్ట్ దీనిని సుమారు 50 కాపీలు గీశాడు.<ref>[https://www.mountvernon.org/george-washington/artwork/george-washington-portrait-by-gilbert-stuart/ "George Washington Portrait by Gilbert Stuart"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190710030756/https://www.mountvernon.org/george-washington/artwork/george-washington-portrait-by-gilbert-stuart/|date=July 10, 2019}}, www.mountvernon.org. Retrieved September 14, 2019.</ref> కానీ అసలు చిత్రాన్ని పూర్తి చేయకుండా వదిలేశాడు. వాషింగ్టన్ ముఖాన్ని పూర్తి చేసిన తర్వాత, కాపీలు చేయడానికి దానిని తన వద్దే ఉంచుకుని ఒక్కొక్కటి 100 డాలర్లకు విక్రయించాడు. తద్వారా 1828లో ఇతను మరణించే సమయానికి అసలు చిత్రపటం అసంపూర్తి స్థితిలోనే ఉండిపోయింది.<ref name="Athenaeum">{{cite web|author=Wallechinsky, David and Irving Wallace|title=Unfinished Art: Gilbert Stuart's Portrait of George Washington|url=http://www.trivia-library.com/c/unfinished-art-gilbert-stuart-portrait-of-george-washington.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20200801020731/http://www.trivia-library.com/c/unfinished-art-gilbert-stuart-portrait-of-george-washington.htm|archive-date=August 1, 2020|access-date=April 21, 2008|work=The People's Almanac|publisher=Trivia-Library.com}}</ref> అమెరికా బ్యూరో ఆఫ్ ఎన్‌గ్రేవింగ్ అండ్ ప్రింటింగ్‌లో ఎన్‌గ్రేవర్ అయిన జార్జ్ ఫ్రెడరిక్ కమింగ్ స్మిల్లీ ఈ పెయింటింగ్ ఎచింగ్‌ను తయారు చేశాడు, ఇది అనేక బ్యాంకు నోట్లపై ఉపయోగించబడింది. 1899నాటి 2 డాలర్ల సిల్వర్ సర్టిఫికెట్, ఒక డాలర్ నోటు (1918 నుండి 2023) పై ఈ పోర్ట్రెయిట్ కనిపిస్తుంది. దశాబ్దాల పాటు (1918 నుండి 2023) అమెరికా ఒక డాలర్ బిల్లులపై ఈ చిత్రం ప్రదర్శించబడింది.<ref name="Schöne">{{cite news|url=https://www.geldscheine-online.com/post/g-f-c-smillie-der-beste-graveur-seiner-zeit|title=G. F. C. Smillie - Der beste Graveur seiner Zeit|last1=Schöne|first1=Michael H.|date=December 19, 2023|work=geldscheine-online|access-date=September 20, 2024|language=de}}</ref> ఈ చిత్రాన్ని 1980లో నేషనల్ పోర్ట్రెయిట్ గ్యాలరీ, బోస్టన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ సంయుక్తంగా కొనుగోలు చేశాయి, ఇది సాధారణంగా నేషనల్ పోర్ట్రెయిట్ గ్యాలరీలో ప్రదర్శనలో ఉంటుంది.<ref>[http://www.mfa.org/collections/object/george-washington-34341 Museum of Fine Arts, Boston, ''George Washington''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170809171939/http://www.mfa.org/collections/object/george-washington-34341|date=August 9, 2017}} Accessed December 12, 2014.</ref><ref>[http://npgportraits.si.edu/eMuseumNPG/code/emuseum.asp?emu_action=collectionnpg&collection=4504&collectionname=NPGAmerica%27s%20Presidents&currentrecord=1&moduleid=3&newprofile=NPG&searchdesc=America%27s%20Presidents: National Portrait Gallery Collections Search, p. 9.] Accessed December 12, 2014.</ref> వాషింగ్టన్ కు సంబంధించిన మరో ప్రసిద్ధ చిత్రం పూర్తి-నిడివి గల ''లాన్స్‌డౌన్ పోర్ట్రెయిట్'', ఇది ప్రస్తుతం నేషనల్ పోర్ట్రెయిట్ గ్యాలరీలో ఉంది. దీని చారిత్రక ప్రాముఖ్యతకు దాదాపు సమానంగా దీని ఆధారంగా రూపొందించిన ప్రారంభ ఫోర్జరీ చిత్రం వైట్ హౌస్ కోసం కొనుగోలు చేయబడింది. 1812 యుద్ధంలో వాషింగ్టన్ దహనం చేయబడినప్పుడు ప్రథమ మహిళ డాలీ మాడిసన్, అధ్యక్షుడు జేమ్స్ మాడిసన్ బానిసలలో ఒకరైన పాల్ జెన్నింగ్స్ కృషితో ఈ చిత్రం రక్షించబడింది. అసలు చిత్రపటం మూడు ప్రతిరూపాలను స్టువర్ట్ స్వయంగా గీసినట్లుగా అంగీకరించారు.<ref>[http://www.artnews.com/2004/10/01/the-white-house-washington/ Evans, Dorinda, "William Winstanley (fl 1791-1808): Gilbert Stuart's Shadow and a Swindling Genius]", ''The British Art Journal'', XX, no. 3, Winter 2019/2020, 98-101.</ref> ఇతర కళాకారులు అదనపు కాపీలను చిత్రించారు.<ref>[http://artandhistory.house.gov/highlights.aspx?action=view&intID=351 Office of the Clerk, U.S. House of Representatives, ''Artist Gilbert Stuart's portraits of George Washington''.] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120915082823/http://artandhistory.house.gov/highlights.aspx?action=view&intID=351|date=September 15, 2012}} Accessed: May 11, 2012.</ref> 1803లో స్టువర్ట్ వాషింగ్టన్ డి.సి.లో ఒక స్టూడియోను ప్రారంభించాడు.<ref>[http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/washington.shtm National Gallery of Art] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070607225553/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/washington.shtm|date=June 7, 2007}}. ''Gilbert Stuart''. Washington, D.C. (1803–1805). Retrieved July 31, 2007.</ref> 1800లో థామస్ జెఫర్సన్ ఒక చిత్రపటం కోసం స్టువర్ట్‌కు 100 డాలర్లు చెల్లించాడు కానీ దానిని ఎప్పుడూ అందుకోలేదు, ఎందుకంటే 1805లో 1800నాటి పోర్ట్రెయిట్‌పైనే స్టువర్ట్ జెఫర్సన్ మరొక చిత్రాన్ని గీశాడు. 1821లో స్టువర్ట్ "ఎడ్జ్‌హిల్" పోర్ట్రెయిట్‌గా పిలువబడే 1805 చిత్రపటం కాపీని జెఫర్సన్‌కు పంపాడు. 1853లో అగ్నిప్రమాదంలో దెబ్బతినే వరకు అసలు 1805 చిత్రం జేన్ స్టువర్ట్ సేకరణలో భాగంగా ఉంది. 1937లో ఓర్లాండ్ కాంప్‌బెల్ 1805 చిత్రాన్ని కొనుగోలు చేసి సత్యాన్ని కనుగొన్నాడు.<ref>{{cite web|date=1958|title=The Case of the Missing Portrait|url=https://archive.org/details/americanheritageket00ketc/page/62/mode/2up|publisher=American Heritage Magazine April 1958 Volume IX Number 3}} access date May 14, 2025</ref> జూన్ 1959లో కాంప్‌బెల్ అమ్హెర్స్ట్ కళాశాలలో 1800/1805 పోర్ట్రెయిట్, "కోల్పోయిన" 1800 చిత్రపటం పునర్నిర్మాణాన్ని ప్రదర్శించాడు.<ref>{{cite web|title=2 Jefferson Paintings go on Exhibt|url=https://chroniclingamerica.loc.gov/lccn/sn83045462/1959-06-12/ed-1/seq-48/#date1=1959&index=0&rows=20&words=Campbell+Orland&searchType=basic&sequence=0&state=&date2=1959&proxtext=Orland+Campbel&y=11&x=11&dateFilterType=yearRange&page=1|publisher=Evening star. Washington DC [volume], June 12, 1959, Page C-10, Image 48}}access date May 14, 2025</ref> "ది లాస్ట్ పోర్ట్రెయిట్స్ ఆఫ్ థామస్ జెఫర్సన్ పెయింటెడ్ బై గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ రికవర్డ్ అండ్ స్టడీడ్ బై ఓర్లాండ్ అండ్ కోర్ట్నీ కాంప్‌బెల్" (1959) అనే కథనాన్ని కూడా కాంప్‌బెల్ ప్రచురించాడు. ===బోస్టన్, 1805–1828=== విమర్శకుల ప్రశంసలు, ఆర్థిక ఇబ్బందుల మధ్య స్టువర్ట్ 1805లో బోస్టన్‌లోని డెవాన్‌షైర్ స్ట్రీట్‌కు మారాడు.<ref>{{cite book|title=The Boston Directory|year=1813|page=237|url=http://cdm.bostonathenaeum.org/cdm/ref/collection/p16057coll32/id/9|publisher=E. Cotton|location=Boston}}</ref> డాగెట్స్ రిపోజిటరీ ఆఫ్ ఆర్ట్స్,<ref>''Daily Advertiser'', March 2, 1822</ref> జూలియన్ హాల్‌లో తన చిత్రాలను స్థానికంగా ప్రదర్శించాడు.<ref>''Boston Commercial Gazette'', December 1, 1825</ref> ఊహించినట్లుగానే జాన్ ట్రంబుల్, థామస్ సుల్లీ, వాషింగ్టన్ ఆల్‌స్టన్, జాన్ వాండర్‌లిన్ వంటి ఇతర అమెరికన్ కళాకారులు ఇతని సలహా కోసం వస్తుండేవారు.<ref name="Oxfordartonline" /> ===వ్యక్తిగత జీవితం=== [[File:Sarah Goodridge - Gilbert Stuart - Google Art ProjectFXD.jpg|thumb|right|సారా గుడ్రిడ్జ్ గీసిన స్టువర్ట్ చిత్రపటం, {{circa|1825}}]] స్టువర్ట్ 1786 సెప్టెంబర్ ప్రాంతంలో షార్లెట్ కోట్స్‌ను వివాహం చేసుకున్నాడు; ఆమె ఇతని కంటే 13 సంవత్సరాలు చిన్నది, "అత్యంత అందమైనది".<ref>Quote from Jane Stuart in Evans 2013, p. 14.</ref> వీరికి 12 మంది పిల్లలు పుట్టారు, వారిలో 1815 నాటికి ఐదుగురు మరణించారు, మరో ఇద్దరు యవ్వనంలో మరణించారు. వీరి కుమార్తె జేన్ స్టువర్ట్ (1812-1888) కూడా చిత్రకారిణి. ఆమె తన తండ్రి గీసిన అనేక పెయింటింగ్స్, బోస్టన్, న్యూపోర్ట్ లోని తన స్టూడియోలలో గీసిన తన ప్రతిరూపాలను విక్రయించింది.<ref>{{cite web|url=http://www.newporthistory.org/2013/history-bytes-jane-stuart/|title=History Bytes: Jane Stuart|date=October 22, 2013 |publisher=Newport Historical Society|access-date=August 26, 2015}}</ref> 2011లో ఆమెను రోడ్ ఐలాండ్ హెరిటేజ్ హాల్ ఆఫ్ ఫేమ్ ఉమెన్ ఇండక్టీస్‌లోకి చేర్చారు.<ref name="RI Heritage Hall of Fame" /> 1824లో స్టువర్ట్ పక్షవాతానికి గురయ్యాడు, అయినప్పటికీ 72 ఏళ్ల వయసులో 1828 జూలై 9న బోస్టన్‌లో మరణించే వరకు రెండు సంవత్సరాల పాటు చిత్రాలు గీస్తూనే ఉన్నాడు.<ref>McLanathan 1986, p. 148.</ref> బోస్టన్ కామన్‌లోని సెంట్రల్ బరియల్ గ్రౌండ్‌లో అతని అంత్యక్రియలు జరిగాయి. మరణించే సమయానికి తన కుటుంబాన్ని అప్పుల ఊబిలో వదిలేశాడు, భార్య, కుమార్తెలు కనీసం ఒక సమాధి స్థలాన్ని కొనుగోలు చేయలేకపోయారు. అందువల్ల ఇతనిని స్థానిక వడ్రంగి బెంజమిన్ హౌలాండ్ నుండి చౌకగా కొనుగోలు చేసిన గుర్తు తెలియని సమాధిలో పాతిపెట్టారు.<ref>McLanathan 1986, p. 150.</ref> 10 సంవత్సరాల తర్వాత ఇతని కుటుంబం ఆర్థిక ఇబ్బందుల నుండి కోలుకుంది, అతని మృతదేహాన్ని న్యూపోర్ట్‌లోని కుటుంబ స్మశానవాటికకు తరలించాలని వారు ప్లాన్ చేశారు. కానీ వారికి సమాధి ఉన్న ఖచ్చితమైన స్థలం గుర్తులేదు, దానివలన ఎన్నటికీ తరలించలేదు.<ref>Wolpaw, Jim. ''Gilbert Stuart: A Portrait from Life (9-Minute Trailer)''. Documentary.</ref> న్యూపోర్ట్‌లోని కామన్ బరియింగ్ గ్రౌండ్‌లో స్టువర్ట్, ఇతని భార్య, వారి పిల్లల స్మారక చిహ్నం ఉంది.<ref name="RIH Cemetery Commission" /> ఇతని కుటుంబానికి ఆర్థిక సహాయం అందించే ప్రయత్నంలో బోస్టన్ ఎథీనియం 1828 ఆగస్టులో స్టువర్ట్ చిత్రాల ప్రయోజన ప్రదర్శనను నిర్వహించింది. విమర్శకుల ప్రశంసలు అందుకున్న, చక్కటి ఆదరణ పొందిన ఈ ఎగ్జిబిషన్ కోసం 250కి పైగా చిత్రపటాలు అరువుగా తీసుకున్నారు. ఇతను గీసిన 1796 నాటి అసంపూర్తి ''ఎథీనియం'' వాషింగ్టన్ పోర్ట్రెయిట్ మొదటి బహిరంగ ప్రదర్శనకు కూడా ఇది వేదికైంది.<ref>Swan, Mabel Munson ''The Athenæum Gallery 1827–1873: The Boston Athenæum as an Early Patron of Art'' (Boston: The Boston Athenæum, 1940) pp. 62–73</ref> ==వారసత్వం== తన కెరీర్ ముగిసే సమయానికి, గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ 1,000 మందికి పైగా అమెరికన్ రాజకీయ, సామాజిక వ్యక్తుల చిత్రపటాలను చిత్రించాడు.<ref> {{cite web |url = http://www.gilbertstuartmuseum.com/gilbertstuart.htm |title = Gilbert Stuart |publisher = Gilbert Stuart Museum |access-date = July 16, 2009 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20101006043550/http://www.gilbertstuartmuseum.com/gilbertstuart.htm |archive-date = October 6, 2010 }} </ref> ఇతని చిత్రాలలోని జీవకళ, సహజత్వానికి ప్రశంసలు అందుకున్నాడు, ఇతని మోడల్స్ కూడా అతని సాంగత్యాన్ని ఆస్వాదించారు. జాన్ ఆడమ్స్ ఈ విధంగా అన్నాడు: {{Blockquote|సాధారణంగా చెప్పాలంటే చిత్రపటం గీయించుకోవడం కంటే కఠినమైన తపస్సు మరొకటి లేదు. మీరు నిర్బంధించబడిన, అసహజమైన స్థితిలో కూర్చోవాలి, అది మన సహనానికి పరీక్ష. కానీ నేను జనవరి మొదటి తేదీ నుండి డిసెంబర్ చివరి తేదీ వరకు స్టువర్ట్ వద్ద మోడల్ గా కూర్చోవడానికి ఇష్టపడతాను, ఎందుకంటే అతను నన్ను నాకు నచ్చినట్లుగా చేయనిస్తాడు, తన మాటలతో నన్ను నిరంతరం వినోదపరుస్తాడు.<ref>McLanathan 1986, p. 147.</ref>}} స్కెచ్‌ల సహాయం లేకుండా నేరుగా కాన్వాస్‌పై చిత్రించడం ప్రారంభించడానికి స్టువర్ట్ పేరుగాంచాడు. తన శిష్యుడు మాథ్యూ హారిస్ జౌట్‌కు ఇచ్చిన సలహా ద్వారా అతని విధానాన్ని సూచించాడు: "రంగులు వాడటంలో ఎప్పుడూ పొదుపుగా ఉండవద్దు, మీ చిత్రాలను రంగులతో నింపండి, కానీ మీ రంగులను వీలైనంత విడిగా ఉంచండి. వాటిని కలపవద్దు, రంగులు కలిపితే స్పష్టమైన, అందమైన ప్రభావం నాశనం అవుతుంది."<ref name="Oxfordartonline" /> రంగులు కలగలిసిపోకుండా ఉండటానికి ఇది అతిశయోక్తి అయినప్పటికీ, స్టువర్ట్ వేసిన రంగులు అద్భుతంగా తాజాదనాన్ని కలిగి ఉండేవి. స్టువర్ట్ అద్భుతమైన ప్రతిభలో భాగంగా, రంగు కింద నుండి వచ్చే కాంతితో "ప్రకాశవంతమైన, పారదర్శకమైన చర్మం" ప్రభావాన్ని తెలియజేసే అసాధారణ సామర్థ్యం అతనికి ఉంది. ఆ ముఖం ప్రాణంతో ఉన్నట్లుగా అనిపించేది, ఇతని రంగుల అందం సమకాలీనులకు ఆధ్యాత్మిక అనుభూతిని తెలియజేసేది.<ref>Evans 1999, pp. 28, 56, 95-96 (quote), 105-06, 110, 118.</ref> హెచ్చుతగ్గులు ఉన్నప్పటికీ, అతను ఆశ్చర్యపరిచేంత బలమైన పోలికలను తీసుకురాగలడు.<ref>Evans 1999, pp. 27, 56. For uneven, see Evans 2013, pp. 18-19, 69-73, 82-84, 148.</ref> 1825 ప్రాంతంలో జాన్ హెన్రీ ఐజాక్ బ్రోవెరే స్టువర్ట్ లైఫ్ మాస్క్‌ను సృష్టించాడు.<ref>Charles Henry Hart. Browere's life masks of great Americans. Printed at the De Vinne Press for Doubleday and McClure Company, 1899. [https://archive.org/details/browereslifemas00hartgoog Internet Archive]</ref> ప్రసిద్ధ కళాకారులు, రచయితలు, ఆవిష్కర్తలు, శాస్త్రవేత్తలు, కవులు, విద్యావేత్తలు, సంగీతకారుల జ్ఞాపకార్థం 1940లో [[అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు|అమెరికా]] తపాలా కార్యాలయం "ఫేమస్ అమెరికన్స్ సిరీస్" పేరుతో పోస్టేజ్ స్టాంపుల శ్రేణిని విడుదల చేసింది. జేమ్స్ మెక్‌నీల్ విస్లర్, అగస్టస్ సెయింట్-గౌడెన్స్, డేనియల్ చెస్టర్ ఫ్రెంచ్, ఫ్రెడరిక్ రెమింగ్టన్‌లతో పాటు ఆర్టిస్టుల కేటగిరీలో 1 సెంట్ ఇష్యూలో గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ కనిపిస్తాడు. నేడు రోడ్ ఐలాండ్‌లోని సాండర్‌స్టౌన్‌లో ఉన్న స్టువర్ట్ జన్మస్థలం గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ బర్త్‌ప్లేస్ అండ్ మ్యూజియంగా ప్రజల సందర్శనకు తెరవబడింది. ఇతను జన్మించిన అసలు ఇల్లు ఈ జన్మస్థలంలో ఉంది, ఇల్లంతా ఇతను గీసిన చిత్రాల కాపీలు వేలాడదీయబడి ఉంటాయి, గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్, ఇతని కుమార్తె జేన్ ఇద్దరూ గీసిన అనేక అసలైన పెయింటింగ్‌లు ప్రదర్శించబడే ప్రత్యేక ఆర్ట్ గ్యాలరీ కూడా ఇందులో ఉంది. ఈ మ్యూజియం 1931లో ప్రారంభించబడింది.<ref> {{cite web |url=http://www.gilbertstuartmuseum.com/ |title=Gilbert Stuart Birthplace and Museum |publisher=Gilbert Stuart Museum |access-date=July 16, 2009 }} {{clear}} </ref> <gallery class="center"> File:GStuartgrave.JPG|alt=ఈక, దానికి అనుసంధానించబడిన గొలుసు చెక్కబడిన మార్బుల్ పలక, దానిపై "గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్" పేరు చెక్కబడి ఉంది.|బోస్టన్ కామన్‌లో ఉన్న స్మారక ఫలకం File:GilbertStuart ca1825 byJohn HI Browere.png|జాన్ హెచ్.ఐ. బ్రోవెరే రూపొందించిన స్టువర్ట్ లైఫ్ మాస్క్ పోర్ట్రెయిట్, {{Circa|1825}} File:Gilbert Stuart 1940 Issue-1c.jpg|{{center|గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్}}{{center|1940 నాటి ఇష్యూ}} </gallery> గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ గీసిన వాషింగ్టన్, జెఫర్సన్ తదితరుల చిత్రాలు డజన్ల కొద్దీ అమెరికా పోస్టేజ్ స్టాంపులకు మోడల్‌లుగా పనిచేశాయి. ప్రసిద్ధ ''ది ఎథీనియం'' పోర్ట్రెయిట్ నుండి తీసుకోబడిన వాషింగ్టన్ చిత్రం తపాలా స్టాంపులలో స్టువర్ట్ పనికి అత్యంత ప్రసిద్ధ ఉదాహరణ. <gallery class="center"> File:George Washington2 1861 Issue-10c.jpg|1861 File:George Washington 1861 Issue-12c.jpg|1861 File:George Washington2 1903 Issue-2c.jpg|1903 File:Washington 1954 Issue2-1c.jpg|1954 </gallery> ==ప్రముఖుల చిత్రపటాలు== [[File:Stuart-george-washington-constable-1797.jpg|thumb|''జార్జ్ వాషింగ్టన్ (ది కానిస్టేబుల్-హామిల్టన్ పోర్ట్రెయిట్, 1797)'', క్రిస్టల్ బ్రిడ్జెస్ మ్యూజియం ఆఫ్ అమెరికన్ ఆర్ట్]] ఇది స్టువర్ట్ చిత్రించిన పోర్ట్రెయిట్‌ల పాక్షిక జాబితా.<ref>Mason 1879, pp. 125–283.</ref> * అబిగైల్ ఆడమ్స్ – అమెరికా రెండవ ప్రథమ మహిళ, జాన్ ఆడమ్స్ భార్య * జాన్ ఆడమ్స్ – అమెరికా రెండవ అధ్యక్షుడు * జాన్ క్విన్సీ ఆడమ్స్ – అమెరికా ఆరవ అధ్యక్షుడు * చార్లెస్ హంఫ్రీ అథర్టన్ – 1815 నుండి 1817 వరకు న్యూ హాంప్‌షైర్ నుండి అమెరికా ప్రతినిధి * జాన్ జాకబ్ ఆస్టర్ – మొదటి అమెరికన్ మల్టీ-మిలియనీర్, ఫర్ వ్యాపారి, కళా పోషకుడు * జాన్ బానిస్టర్ – న్యూపోర్ట్ లోని బానిస్టర్స్ వార్ఫ్ యజమాని * కమోడోర్ జాన్ బారీ – అమెరికన్ నావికాదళ పితామహుడు * కమోడోర్ ఆలివర్ హజార్డ్ పెర్రీ – 1814లో ఈరీ సరస్సు యుద్ధ వీరుడు. * [[File:Jane Stuart, Gilbert Stuart.tif|thumb|upright=1|జేన్ స్టువర్ట్ గీసిన ''గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్'' చిత్రం, స్టువర్ట్ జన్మస్థలం మ్యూజియంలో ఉంది]] ఆన్ విల్లింగ్ బింగ్‌హామ్ – ఫిలడెల్ఫియా సోషలైట్ * హోరేస్ బిన్నీ – ప్రముఖ ఫిలడెల్ఫియా న్యాయవాది * ఎలిజబెత్ బౌడోయిన్, లేడీ టెంపుల్ – అమెరికాలో మొదటి బ్రిటీష్ కాన్సుల్ జనరల్ అయిన సర్ జాన్ టెంపుల్ భార్య, 1785<ref>{{cite web|url=http://www.npg.si.edu/exhibit/capital/pop-ups/01-03.html |title=Elizabeth Bowdoin |website=National Portrait Gallery, Smithsonian Institution |access-date=February 15, 2017}}</ref> * హ్యూ హెన్రీ బ్రాకెన్‌రిడ్జ్ – ప్రారంభ అమెరికన్ రచయిత, పెన్సిల్వేనియా సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తి, పిట్స్‌బర్గ్ విశ్వవిద్యాలయ స్థాపకుడు<ref name="Mantle 1929">Fielding 1929.</ref> * జీన్ బాప్టిస్ట్ కాస్మియర్ బ్రెస్చార్డ్ – ప్రదర్శకుడు, నాటక నిర్వాహకుడు * రోసాలీ స్టియర్ కాల్‌వెర్ట్ – బెల్జియంలో జన్మించిన వారసురాలు, చార్లెస్ బెనెడిక్ట్ కాల్‌వెర్ట్ తల్లి * మేరీ విల్లింగ్ క్లైమర్ – ఫిలడెల్ఫియా సోషలైట్ * జాన్ సింగిల్టన్ కోప్లీ – అమెరికన్ వలస చిత్రకారుడు * థామస్ డావెస్ – ప్రారంభ అమెరికన్ వాస్తుశిల్పి, బిల్డర్, సైనిక నాయకుడు, రాజకీయవేత్త * హోరేషియో గేట్స్ – అమెరికన్ విప్లవ యుద్ధ జనరల్ * కింగ్ జార్జ్ III – గ్రేట్ బ్రిటన్, ఐర్లాండ్ రాజు, 1760–1820 * కింగ్ జార్జ్ IV – గ్రేట్ బ్రిటన్, ఐర్లాండ్ రాజు, 1820–30 * జాన్ జే – అమెరికా సుప్రీం కోర్ట్ మొదటి ప్రధాన న్యాయమూర్తి * [[థామస్ జెఫర్సన్]] – అమెరికా మూడవ అధ్యక్షుడు * రూఫస్ కింగ్ – అమెరికా రాజ్యాంగంపై సంతకం చేసిన వ్యక్తి * రాబర్ట్ కింగ్స్‌మిల్ – అమెరికన్, ఫ్రెంచ్ విప్లవ యుద్ధాల సమయంలో రాయల్ నేవీలో అడ్మిరల్ * కింగ్ లూయిస్ XVI – ఫ్రాన్స్ రాజు, 1774–92 * జేమ్స్ మాడిసన్ – అమెరికా నాల్గవ అధ్యక్షుడు * శామ్యూల్ మైల్స్ – విప్లవ యుద్ధ జనరల్, ఫిలడెల్ఫియా మేయర్ * జేమ్స్ మన్రో – అమెరికా ఐదవ అధ్యక్షుడు * డేనియల్ పింక్నీ పార్కర్ – ప్రముఖ బోస్టన్ వ్యాపారి * జాన్ రాండోల్ఫ్ ఆఫ్ రోనోకే – వర్జీనియా కాంగ్రెస్ సభ్యుడు, సెనేటర్<ref name="Mantle 1929"/> * జాషువా రేనాల్డ్స్ – ఆంగ్ల కళాకారుడు * హెన్రీ రైస్ – బోస్టన్ వ్యాపారి, మసాచుసెట్స్ రాష్ట్ర శాసనసభ్యుడు<ref name="Mantle 1929"/> * జాన్ టేలోయ్ III – వర్జీనియా ప్లాంటర్, వాషింగ్టన్ డి.సి.లోని అక్టగాన్ హౌస్ బిల్డర్. * థామస్ టౌన్‌షెండ్, 1వ విస్కౌంట్ సిడ్నీ – న్యూ సౌత్ వేల్స్‌లోని సిడ్నీ, నోవా స్కోటియాలోని సిడ్నీ నగరాలకు ఇతని గౌరవార్థం పేరు పెట్టారు<ref name="Mantle 1929"/> * జాన్ ట్రంబుల్ – అమెరికన్ విప్లవ యుద్ధ కాలంలో కళాకారుడు * [[జార్జి వాషింగ్టన్|జార్జ్ వాషింగ్టన్]] – అమెరికా మొదటి అధ్యక్షుడు * మార్తా వాషింగ్టన్ – అమెరికా ప్రథమ మహిళ, జార్జ్ వాషింగ్టన్ భార్య * బెంజమిన్ వెస్ట్ – అమెరికన్ చిత్రకారుడు * జాన్ ఫిట్జ్‌గిబ్బన్, 1వ ఎర్ల్ ఆఫ్ క్లేర్ – అటార్నీ జనరల్, ఐర్లాండ్ లార్డ్ ఛాన్సలర్ * కేథరీన్ బ్రాస్ యేట్స్ – ఫిలడెల్ఫియా సోషలైట్ * జాన్ బిల్ రికెట్స్ – ఈక్వెస్ట్రియన్, ఫిలడెల్ఫియాలో రికెట్స్ సర్కస్ నాయకుడు * ఎలిసబెత్ మెర్రీ – ఆంథోనీ మెర్రీ భార్య 1805.<ref>{{Cite web|title=Red Digital de Colecciones de Museos de España - Museos|url=http://ceres.mcu.es/pages/ResultSearch?txtSimpleSearch=Elisabeth%20Merry&simpleSearch=0&hipertextSearch=1&search=simple&MuseumsSearch=&MuseumsRolSearch=1&listaMuseos=null|access-date=December 21, 2020|website=ceres.mcu.es|language=es}}</ref> ==పోర్ట్రెయిట్ గ్యాలరీ== <gallery mode="packed" heights="200"> File:William Woollett by Gilbert Stuart 1783.jpeg|''విలియం వూలెట్ చిత్రపటం'', 1783 File:Benjamin West by Gilbert Stuart 1783-84.jpg|''బెంజమిన్ వెస్ట్ చిత్రపటం'', 1783–84 File:Gilbert Stuart Sir Joshua Reynolds.jpg|''జాషువా రేనాల్డ్స్ చిత్రపటం'', 1784 File:Brooklyn Museum - Colonel Isaac Barré - Gilbert Stuart - overall.jpg|''ఐజాక్ బారే చిత్రపటం'', 1785 File:Gilbert Stuart (1755-1828) - John Philip Kemble - NPG 49 - National Portrait Gallery.jpg|జాన్ ఫిలిప్ కెంబల్, 1785 File:John Jones of Frankley.jpg|''జాన్ జోన్స్ ఆఫ్ ఫ్రాంక్లీ'', 1785, బర్మింగ్‌హామ్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్ File:Joseph Brant 2.jpg|మొహాక్ నాయకుడు జోసెఫ్ బ్రాంట్, 1785, లండన్ లోని బ్రిటిష్ మ్యూజియం File:1stEarlOfClare.jpg|''ఎర్ల్ ఆఫ్ క్లేర్ చిత్రపటం'', 1789 File:Gilbert Stuart - Catherine Brass Yates.jpg|''కేథరీన్ బ్రాస్ యేట్స్ చిత్రపటం'' 1793–94 File:Entry (1).jpeg|''హెన్రీ క్రూగర్ చిత్రపటం'', 1794 File:John Jay (Gilbert Stuart portrait).jpg|''జాన్ జే చిత్రపటం'', 1794 File:1794, Stuart, Gilbert, William Bayard.jpg|విలియం బేయార్డ్, 1794 File:HoratioGatesByStuart.jpeg|''హోరేషియో గేట్స్ చిత్రపటం'', 1794, మెట్రోపాలిటన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్ File:George Washington 1795.jpg|''గిబ్స్-చానింగ్-అవరీ పోర్ట్రెయిట్'', 1795, న్యూయార్క్ నగరంలోని మెట్రోపాలిటన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్ File:Gilbert Stuart - Martha Washington (Martha Dandridge Custis) - 1980.2 - Museum of Fine Arts.jpg|మార్తా వాషింగ్టన్, సుమారు 1796 File:Gilbert Stuart - George Washington (The Athenaeum Portrait) - Google Art Project.jpg|alt=వాషింగ్టన్ తల, భుజాల వివరణాత్మక పెయింటింగ్. సగానికి పైగా కాన్వాస్ ఖాళీగా ఉంది.|స్టువర్ట్ గీసిన అసంపూర్తి 1796 జార్జ్ వాషింగ్టన్ పెయింటింగ్, దీనినే ''ఎథీనియం పోర్ట్రెయిట్'' అని కూడా అంటారు, ఇది ఇతని అత్యంత ప్రసిద్ధ రచన File:Gilbert Stuart Portrait of Winthrop Sargent.jpg|విన్త్రోప్ సార్జెంట్, {{circa|1799–1805}} File:Gilbert Stuart, Horace Binney, 1800, NGA 30344.jpg|''హోరేస్ బిన్నీ'', {{circa|1800}} File:Samuel Smith (NPG).jpg|''శామ్యూల్ స్మిత్'', {{circa|1800}} File:Abigail Adams by Gilbert Stuart.jpg|అమెరికా రెండవ ప్రథమ మహిళ, అబిగైల్ ఆడమ్స్, సుమారు 1800–1815 File:John Adams A18236.jpg|అమెరికా రెండవ అధ్యక్షుడు, [[జాన్ ఆడమ్స్]] సుమారు 1800–1815 File:James Madison by Gilbert Stuart 1804.jpeg|అమెరికా నాల్గవ అధ్యక్షుడు, జేమ్స్ మాడిసన్, 1804 File:Dolley Madison.jpg|''డాలీ మాడిసన్ చిత్రపటం'', 1804 File:Anna Payne Cutts by Gilbert Stuart 1804.jpeg|ప్రథమ మహిళ డాలీ మాడిసన్ సోదరి అన్నా పేన్ కట్స్, 1804, వైట్ హౌస్ File:Eleanor Parke Custis Lewis.jpg|ఎలియనోర్ పార్కే కస్టిస్ లూయిస్, {{circa|1804}} File:John Carroll Gilbert Stuart.jpg|జాన్ కారోల్, అమెరికా మొదటి క్యాథలిక్ బిషప్, {{circa|1804}} File:Rosalie E. Stier Calvert and Caroline M. Calvert.jpg|రోసాలీ స్టియర్ కాల్‌వెర్ట్, ఆమె పెద్ద కుమార్తె కరోలిన్ మరియా, {{circa|1805}} File:WashingtonAtDorchesterHeightsByStuart.jpeg|''జార్జ్ వాషింగ్టన్ ఎట్ డోర్చెస్టర్ హైట్స్'', 1806, బోస్టన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ File:Commodore John Rodgers (NHaHC).jpg|''జాన్ రోడ్జర్స్'', {{circa|1810}} File:Gilbert Stuart, Samuel Alleyne Otis, 1811-1813, NGA 57542.jpg|''శామ్యూల్ అల్లిన్ ఓటిస్'', {{circa|1811–1813}} File:Gilbert Stuart - Major-General Henry Dearborn - 1913.793 - Art Institute of Chicago.jpg|''హెన్రీ డియర్‌బోర్న్ చిత్రపటం'', {{circa|1812}} File:Portrait of Commodore William Bainbridge - Gilbert Stuart.jpg|''విలియం బైన్‌బ్రిడ్జ్'', {{circa|1813}} File:Little Turtle.jpg|1814లో వాషింగ్టన్ దహనం చేయబడినప్పుడు కాలిపోయినట్లుగా భావించే గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ గీసిన కోల్పోయిన పోర్ట్రెయిట్ ఆధారంగా లిటిల్ టర్టిల్ లితోగ్రాఫ్ తయారుచేయబడింది.{{sfn|Carter|1987|pp=62–63}} File:Henry Rice MET DP208350.jpg|హెన్రీ రైస్, బోస్టన్ వ్యాపారి, మసాచుసెట్స్ రాష్ట్ర శాసనసభ్యుడు, {{circa|1815}} File:Macdono.jpg|థామస్ మాక్‌డొనాఫ్, {{circa|1815–1818}} File:John Trumbull Gilbert Stuart 1818.jpeg|అమెరికన్ కళాకారుడు జాన్ ట్రంబుల్, సుమారు 1818 File:John Quincy Adams by Gilbert Stuart, 1818.jpg|అమెరికా ఆరవ అధ్యక్షుడు, జాన్ క్విన్సీ ఆడమ్స్, 1818 File:Louisa Cathering Johnson Adams by Gilbert Stuart, 1821-26.jpg|అమెరికా ఆరవ ప్రథమ మహిళ, ''లూయిసా కేథరీన్ ఆడమ్స్'' సుమారు 1821–1826 File:Gilbert Stuart Thomas Jefferson.jpg|అమెరికా మూడవ అధ్యక్షుడు, [[థామస్ జెఫర్సన్]], సుమారు 1821 File:Gilbert Stuart, James Madison, c. 1821, NGA 56914.jpg|అమెరికా నాల్గవ అధ్యక్షుడు, జేమ్స్ మాడిసన్, సుమారు 1821 File:GSJamesMonroe.jpg|అమెరికా ఐదవ అధ్యక్షుడు, జేమ్స్ మన్రో, సుమారు 1820–1822 File:Gilbert Stuart - Bishop Jean-Louis Anne Magdelaine Lefebvre de Cheverus - 21.9 - Museum of Fine Arts.jpg|''జీన్-లూయిస్ లెఫెబ్రే డి చెవెరస్ చిత్రపటం'', 1823 File:Gilbert Stuart John Adams.jpg|అమెరికా రెండవ అధ్యక్షుడు, [[జాన్ ఆడమ్స్]], 1826 </gallery> ==మూలాలు== {{Reflist|30em|refs= <ref name="RIH Cemetery Commission">{{cite web|url=http://www.rihistoriccemeteries.org/newgravedetails.aspx?ID=155252 |title=Jane Stuart |year=2007 |website=Rhode Island Historical Cemetery Commission |access-date=February 16, 2017}}</ref> <ref name="RI Heritage Hall of Fame">{{cite web|url=http://www.riheritagehalloffame.org/inductees_detail.cfm?iid=643 |title=Jane Stuart | first=Patrick T. |last=Conley |year=2011 |website=Rhode Island Heritage Hall of Fame |access-date=February 16, 2017}}</ref> }} ===గ్రంథసూచి=== * {{cite book |last=Carter |first=Harvey Lewis |title=The Life and Times of Little Turtle: First Sagamore of the Wabash |url=https://archive.org/details/lifetimesoflittl0000cart |url-access=registration |publisher=University of Illinois Press |location=Urbana |year=1987 |isbn=0-252-01318-2}} * {{Cite book|last=Evans|first=Dorinda|title=The Genius of Gilbert Stuart|publisher=Princeton University Press|year=1999|isbn=0-691-05945-4}} * {{cite journal |last=Fielding |first=Mantle |title=Paintings by Gilbert Stuart not mentioned in Mason's Life of Stuart |journal=The Pennsylvania Magazine of History and Biography |year=1929 |volume=53 |issue=2 |jstor=20086696 |publisher=The Historical Society of Pennsylvania}} * {{cite book |last=McLanathan |first=Richard |title=Gilbert Stuart |location=New York |publisher=Harry N. Abrams, Inc. |year=1986 |isbn=9780810915015 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/gilbertstuart0000mcla }} * {{cite book |last=Mason |first=George C. |title=The Life and Works of Gilbert Stuart |publisher=Charles Scribner's Sons |location=New York |year=1879 |url=https://archive.org/stream/gri_33125001654470#page/n11/mode/2up}} *Park, Lawrence, John Hill Morgan, and Royal Cortissoz (1926). ''Gilbert Stuart : An Illustrated Descriptive List of His Works''. New York: W. E. Rudge. ==బయటి లింకులు== {{Commons|Gilbert Stuart|గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్}} *[https://web.archive.org/web/20061019141619/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/index.shtm వాషింగ్టన్‌లోని నేషనల్ గ్యాలరీ ఆఫ్ ఆర్ట్‌లో గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్] * [https://web.archive.org/web/20100412000952/http://www.nga.gov/cgi-bin/pbio?29600 గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ జీవిత చరిత్ర, నేషనల్ గ్యాలరీ ఆఫ్ ఆర్ట్] * [https://www.metmuseum.org/art/collection/search?q=gilbert+stuart మెట్రోపాలిటన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్‌లో గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్] * [http://www.gilbertstuartmuseum.com/ గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ మ్యూజియం వెబ్‌సైట్] * [http://www.gilbert-stuart.org/ Gilbert-Stuart.org] గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ 155 పెయింటింగ్స్ * [http://www.artcyclopedia.com/artists/stuart_gilbert.html ఆర్ట్ సైక్లోపీడియాలో గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్] * [http://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=stuart%2C+gilbert&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500010392 యూనియన్ లిస్ట్ ఆఫ్ ఆర్టిస్ట్ నేమ్స్, గెట్టి వొకాబ్యులరీస్.] * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/74976 ''గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్''], ది మెట్రోపాలిటన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్ నుండి పూర్తి టెక్స్ట్ ఎగ్జిబిషన్ కేటలాగ్ {{DEFAULTSORT:Stuart, Gilbert}} [[వర్గం:1755 జననాలు]] [[వర్గం:1828 మరణాలు]] [[వర్గం:18వ శతాబ్దపు అమెరికన్ చిత్రకారులు]] [[వర్గం:అమెరికన్ పోర్ట్రెయిట్ చిత్రకారులు]] [[వర్గం:ప్రపంచ చిత్రకారులు]] [[వర్గం:అమెరికన్ చిత్రకారులు]] 4kwmrs5ubsxh98zggvk6znziztym53n 4955411 4955409 2026-09-09T13:34:35Z Kalasagary 107518 4955411 wikitext text/x-wiki {{Infobox artist|name=గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్|image=Gilbert Stuart Selfportrait.jpg|alt=వెనక్కి దువ్విన బూడిద రంగు జుట్టు, నల్లటి కోటు ధరించిన ఒక వృద్ధుడు|caption=స్వీయ చిత్రం, {{circa|1778}}|birth_name=గిల్బర్ట్ స్టీవర్ట్<ref>{{cite web|url=http://www.worcesterart.org/Collection/Early_American/Artists/stuart/biography/index.html|title=Gilbert Stuart (1775–1828)|publisher=Worcester Art Museum|access-date=February 4, 2008|archive-date=December 20, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151220160142/http://www.worcesterart.org/collection/Early_American/Artists/stuart/biography/index.html|url-status=dead}}</ref>|birth_date={{Birth date|1755|12|3}}|birth_place=సాండర్‌స్టౌన్, రోడ్ ఐలాండ్, బ్రిటీష్ అమెరికా|death_date={{Death date and age|mf=yes|1828|7|9|1755|12|3}}|death_place=బోస్టన్, మసాచుసెట్స్, అమెరికా|field=చిత్రలేఖనం|training=|movement=|works={{Plainlist| * ''జార్జ్ వాషింగ్టన్ (ది ఎథీనియం పోర్ట్రెయిట్)'' (1796) * ''జార్జ్ వాషింగ్టన్ (లాన్స్‌డౌన్ పోర్ట్రెయిట్)'' (1796) * ''వాఘన్ పోర్ట్రెయిట్'' (1795) * ''ది స్కేటర్'' (1782) * ''కేథరీన్ బ్రాస్ యేట్స్'' (1794) * ''జాన్ ఆడమ్స్'' (1824) }}|patrons=|influenced by=|influenced=|awards=}} '''గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్''' (డిసెంబర్ 3, 1755 – జూలై 9, 1828) రోడ్ ఐలాండ్ కాలనీలో జన్మించిన [[అమెరికన్లు|అమెరికన్]] [[చిత్రకారుడు]], అమెరికా అగ్రగామి పోర్ట్రెయిట్ చిత్రకారులలో ఒకరిగా విస్తృతంగా పరిగణించబడతాడు.<ref name="gsm">[http://www.gilbertstuartmuseum.com/ Park, 1926, vol. 1, p. 15. He was baptised without a middle name but occasionally adopted the middle name "Charles" when in London, apparently to connect himself with the last serious Stuart claimant to the British throne. See Dorinda Evans, ''Gilbert Stuart and the Impact of Manic Depression,'' Ashgate Publishing Ltd., 2013, p. 127. ]</ref> 1796లో ప్రారంభించిన జార్జ్ వాషింగ్టన్ అసంపూర్తి చిత్రపటం ఇతను గీసిన అత్యంత ప్రసిద్ధ చిత్రం, దీనిని సాధారణంగా ''ఎథీనియం పోర్ట్రెయిట్'' అని పిలుస్తారు. స్టువర్ట్ అసలు చిత్రాన్ని తన వద్దే ఉంచుకుని అమెరికా, విదేశాలలోని పోషకులు అప్పగించిన అనేక కాపీలను చిత్రించడానికి దానిని ఉపయోగించాడు. ఈ చిత్రంలో ఉన్న [[జార్జి వాషింగ్టన్|జార్జ్ వాషింగ్టన్]] చిత్రం ఒక శతాబ్దానికి పైగా అమెరికా ఒక డాలర్ బిల్లుపై,<ref name="gsm" /> 19వ [[శతాబ్దం]], 20వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో వివిధ పోస్టేజ్ స్టాంపులపై కనిపించింది.<ref>{{cite web|title=10-cent Washington|url=http://arago.si.edu/index.asp?con=1&cmd=1&tid=2027665|access-date=August 26, 2015|publisher=Smithsonian National Postal Museum}}</ref> మొదటి ఆరుగురు [[అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు|అమెరికా]] అధ్యక్షులతో సహా సుమారు 1,000 మంది చిత్రపటాలను స్టువర్ట్ రూపొందించాడు.<ref name="gsm2">{{cite web|title=Gilbert Stuart Birthplace|url=http://geocities.com/Heartland/Hills/6365/stuarthist.html|url-status=bot: unknown|archive-url=https://web.archive.org/web/20051116085146/http://geocities.com/Heartland/Hills/6365/stuarthist.html|archive-date=November 16, 2005|access-date=October 10, 2010}}, ''The Story of Gilbert Stuart''. Woonsocket Connection. Retrieved July 25, 2007.</ref> ఇతను గీసిన చిత్రాలు నేడు అమెరికా, [[యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్]] అంతటా ఉన్న ఆర్ట్ మ్యూజియంలలో చూడవచ్చు. [[న్యూయార్క్]] నగరంలోని మెట్రోపాలిటన్ [[మ్యూజియం]] ఆఫ్ ఆర్ట్, ఫ్రిక్ కలెక్షన్, వాషింగ్టన్ డి.సి.లోని [[నేషనల్ గ్యాలరీ ఆఫ్ ఆర్ట్]], ఫిలడెల్ఫియాలోని ఫిలడెల్ఫియా మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్, [[లండన్|లండన్‌]]<nowiki/>లోని నేషనల్ పోర్ట్రెయిట్ గ్యాలరీ, మసాచుసెట్స్‌లోని వోర్సెస్టర్ ఆర్ట్ మ్యూజియం, బోస్టన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ వీటిలో ఉన్నాయి.<ref name="artmus">[http://www.artcyclopedia.com/artists/stuart_gilbert.html Gilbert Stuart] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080720014349/http://www.artcyclopedia.com/artists/stuart_gilbert.html|date=July 20, 2008}}. [[ArtCyclopedia]]. Paintings in Museums and Public Art Galleries. Retrieved July 24, 2007.</ref> == జీవిత చరిత్ర == ===తొలినాళ్ల జీవితం=== [[దస్త్రం:Gilbert_Stuart_birthplace_and_barn.jpg|alt=సాధారణమైన, రెండంతస్తుల చెక్క ఇల్లు. రెండు తలుపులు నేరుగా ముందు లాన్‌లోకి తెరచుకుంటాయి.|thumb|సాండర్‌స్టౌన్ లోని స్టువర్ట్ జన్మస్థలం]] [[దస్త్రం:Portrait_of_Dr._William_Hunter's_Spaniels_(cropped).jpg|thumb|విలియం హంటర్స్ స్పానియల్స్ చిత్రపటం, {{circa|1770}}]] స్టువర్ట్ డిసెంబర్ 3, 1755న కాలనీ ఆఫ్ రోడ్ ఐలాండ్ అండ్ ప్రొవిడెన్స్ ప్లాంటేషన్స్‌లోని నార్త్ కింగ్‌స్టౌన్ గ్రామమైన సాండర్‌స్టౌన్‌లో జన్మించాడు, ఏప్రిల్ 11, 1756న ఓల్డ్ నర్రాగన్‌సెట్ చర్చిలో బాప్టిజం పొందాడు. ముక్కుపొడుము తయారీ పరిశ్రమలో పనిచేస్తున్న స్కాటిష్ వలసదారు గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్,<ref>{{cite web|title=Gilbert Stuart|url=http://www.nndb.com/people/313/000049166/|access-date=July 25, 2007|website=NNDB}}</ref> రోడ్ ఐలాండ్‌లోని మిడిల్‌టౌన్‌కు చెందిన ప్రముఖ భూస్వామ్య కుటుంబ సభ్యురాలు ఎలిజబెత్ ఆంథోనీ స్టువర్ట్ దంపతులకు ఇతను మూడవ సంతానం.<ref name="gsm2" /> అమెరికాలో మొదటి ముక్కుపొడుము మిల్లు స్టువర్ట్ తండ్రికి ఉండేది, ఇది కుటుంబ నివాస భవనం నేలమాళిగలో ఉండేది.<ref>McLanathan 1986, p. 13.</ref> ఆరేళ్ల వయసులో స్టువర్ట్ రోడ్ ఐలాండ్‌లోని న్యూపోర్ట్‌కు మారాడు, అక్కడ ఇతని తండ్రి వ్యాపార రంగంలో పనిచేశాడు. న్యూపోర్ట్‌లో ఇతను మొదటిసారిగా చిత్రకారుడిగా గొప్ప ప్రతిభ కనబరిచాడు.<ref>[http://www.gilbertstuartmuseum.com/index.htm Gilbert Stuart Birthplace] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070814002303/http://www.gilbertstuartmuseum.com/index.htm|date=August 14, 2007}}. ''Gilbert Stuart''. Retrieved July 28, 2007.</ref> 1770లో స్థానిక పోషకుల చిత్రపటాలను గీయడానికి వలసరాజ్యాలను సందర్శించడానికి వచ్చిన స్కాటిష్ కళాకారుడు కాస్మో అలెగ్జాండర్ పరిచయమయ్యాడు, అతడు స్టువర్ట్‌కు గురువుగా మారాడు.<ref>{{cite web|title=Gilbert Stuart, Newport and Edinburgh (1755–1775)|url=http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/newport.shtm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160903053009/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/newport.shtm|archive-date=September 3, 2016|access-date=July 12, 2016|publisher=National Gallery of Art}}</ref><ref name="Stuart, Redwood">{{cite web|title=Gilbert Stuart|url=http://www.redwoodlibrary.org/notables/stuart.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110427163532/http://www.redwoodlibrary.org/notables/stuart.htm|archive-date=April 27, 2011|access-date=October 11, 2010|publisher=Redwood Library and Athenæum, Newport Rhode Island}}</ref> అలెగ్జాండర్ మార్గదర్శకత్వంలో 14 ఏళ్ల వయసులో స్టువర్ట్ ''డాక్టర్ హంటర్స్ స్పానియల్స్'' చిత్రపటాన్ని చిత్రించాడు; ఇది నేడు న్యూపోర్ట్‌లోని హంటర్ హౌస్ మాన్షన్‌లో వేలాడుతోంది.<ref name="Stuart Museum">{{cite web|title=Gilbert Stuart|url=http://www.gilbertstuartmuseum.com/gilbertstuart.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20101006043550/http://www.gilbertstuartmuseum.com/gilbertstuart.htm|archive-date=October 6, 2010|access-date=October 11, 2010|publisher=The Gilbert Stuart Museum}}</ref> 1771లో స్టువర్ట్ తన చదువును పూర్తి చేయడానికి అలెగ్జాండర్‌తో కలిసి స్కాట్లాండ్‌కు వెళ్లాడు; కానీ అలెగ్జాండర్ ఒక సంవత్సరం తర్వాత ఎడిన్‌బర్గ్‌లో మరణించాడు. స్టువర్ట్ జీవనోపాధి కోసం, తన చిత్రలేఖన వృత్తిని కొనసాగించడానికి ప్రయత్నించాడు, కానీ ప్రయోజనం లేకపోవడంతో 1773లో తిరిగి న్యూపోర్ట్‌కు వచ్చాడు.<ref name="Stuart, Germantown">{{cite web|title=Gilbert Stuart|url=http://www.ushistory.org/germantown/people/stuart.htm|access-date=October 11, 2010|publisher=Germantown, Portrait Artist}}</ref> ===ఇంగ్లాండ్, ఐర్లాండ్=== [[దస్త్రం:GSskater.jpg|alt=చేతులు కట్టుకుని, హుందాగా అడుగులు వేస్తూ అద్భుతమైన దుస్తులు ధరించిన యువకుడు.|thumb|''ది స్కేటర్'', సర్ విలియం గ్రాంట్ 1782 చిత్రపటం]] అమెరికన్ విప్లవం, దాని సామాజిక అంతరాయాల కారణంగా పోర్ట్రెయిట్ చిత్రకారుడిగా స్టువర్ట్ అవకాశాలు ప్రమాదంలో పడ్డాయి. ఇతను దేశభక్తుడైనప్పటికీ,<ref>Evans 1999, p. 10</ref> జాన్ సింగిల్టన్ కోప్లీని ఆదర్శంగా తీసుకుని 1775లో ఇంగ్లాండ్‌కు వెళ్లాడు.<ref name="lon">[http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/london.shtm National Gallery of Art] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070901231443/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/london.shtm|date=September 1, 2007}}. ''Gilbert Stuart''. London (1775–1787). Retrieved July 31, 2007.</ref> ఈ కాలంలో ఇతని చిత్రలేఖన శైలి అలెగ్జాండర్ నుండి నేర్చుకున్న కఠినమైన, సరళ శైలిని దాటి అభివృద్ధి చెందడం ప్రారంభించింది.<ref>[https://web.archive.org/web/20070930033456/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/newport.shtm National Gallery of Art]. Retrieved November 24, 2019.</ref> వృత్తిని కొనసాగించడంలో ఇతను మొదట విఫలమయ్యాడు, కానీ 1777లో బెంజమిన్ వెస్ట్‌కు శిష్యుడిగా మారి తదుపరి ఆరు సంవత్సరాలు అతని వద్ద చదువుకున్నాడు. ఈ అనుబంధం లాభదాయకంగా మారింది, స్టువర్ట్ 1777 వసంతకాలంలో రాయల్ అకాడమీలో మొదటిసారిగా తన చిత్రాలను ప్రదర్శించాడు.<ref name="Grove">Christman, M., & Barlow, M. (2003). Stuart [Stewart], Gilbert. Grove Art Online. Retrieved November 29, 2019.</ref> సర్ విలియం గ్రాంట్ చిత్రపటమైన ''ది స్కేటర్''కు లభించిన ప్రశంసల కారణంగా 1782 నాటికి స్టువర్ట్ విజయం సాధించాడు. ఇది స్టువర్ట్ గీసిన మొదటి పూర్తి-నిడివి చిత్రపటం, ఒక ప్రత్యర్థి అభిప్రాయం ప్రకారం "ముఖాన్ని పోలికతో గీయగలడు కానీ శరీరాకృతి విషయానికి వస్తే ఐదవ బటన్ కిందకు గీయలేడు" అనే అప్పటి ప్రబలమైన అభిప్రాయాన్ని ఇది తప్పుగా నిరూపించింది.<ref name="Oxfordartonline">Christman, Margaret C. S. "Stuart, Gilbert." In ''Grove Art Online. Oxford Art Online''. Retrieved October 1, 2012</ref> "ఒక్క చిత్రంతో అకస్మాత్తుగా కీర్తి శిఖరాలకు చేరుకున్నాను" అని స్టువర్ట్ స్వయంగా చెప్పుకున్నాడు.<ref>[http://www.nga.gov/collection/gallery/gg59/gg59-39729.html National Gallery of Art] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141129053342/http://www.nga.gov/collection/gallery/gg59/gg59-39729.html|date=November 29, 2014}}.''The Skater (Portrait of William Grant), 1782''. Retrieved November 23, 2014.</ref> ప్రసిద్ధ ఆంగ్ల కళాకారులు జాషువా రేనాల్డ్స్, థామస్ గెయిన్స్‌బరో చిత్రాలకు మాత్రమే ఇతని చిత్రాల కన్నా ఎక్కువ ధరలు ఉండేవి. ఇతనికి అనేక ఆర్డర్లు వచ్చినప్పటికీ, ఆర్థిక విషయాలలో నిర్లక్ష్యంగా వ్యవహరించేవాడు, అప్పుల పాలు కావడంతో జైలుకు వెళ్ళే ప్రమాదంలో పడ్డాడు. 1787లో [[ఐర్లాండ్|ఐర్లాండ్‌]]<nowiki/>లోని డబ్లిన్‌కు పారిపోయాడు, అక్కడ కూడా అంతే ఉత్సాహంగా చిత్రాలు గీస్తూ అప్పులు కూడా కూడగట్టుకున్నాడు.<ref>[http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/dublin.shtm National Gallery of Art] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070609070123/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/dublin.shtm|date=June 9, 2007}}. ''Gilbert Stuart''. Dublin (1787–1793). Retrieved July 31, 2007.</ref> ===న్యూయార్క్ నగరం, ఫిలడెల్ఫియా=== బ్రిటన్, [[ఐర్లాండ్|ఐర్లాండ్‌]]<nowiki/>లలో తన 18 ఏళ్ల నివాసాన్ని 1793లో ముగించుకుని, అనేక అసంపూర్తి చిత్రాలను అక్కడే వదిలేసి వచ్చాడు. జార్జ్ వాషింగ్టన్ చిత్రపటాన్ని గీయడం, దానిని ఒక చెక్కే కళాకారుడి (ఎన్‌గ్రేవర్) ద్వారా పునరుత్పత్తి చేయించి ఆ అమ్మకాల ద్వారా తన కుటుంబ పోషణ చూసుకోవాలనే ప్రత్యేక లక్ష్యంతో తిరిగి అమెరికాకు వచ్చాడు.<ref>Park et al. (1926), p. 44.</ref> కొంతకాలం న్యూయార్క్ నగరంలో స్థిరపడి, తనను వాషింగ్టన్ దృష్టికి తీసుకువెళ్లగల పలుకుబడి ఉన్న వ్యక్తుల చిత్రపటాలను గీయడం ప్రారంభించాడు.<ref name="Grove" /> 1794లో రాజనీతిజ్ఞుడు జాన్ జే చిత్రాన్ని గీశాడు, అతని ద్వారా వాషింగ్టన్‌కు ఒక పరిచయ లేఖను పొందాడు. 1795లో స్టువర్ట్ ఫిలడెల్ఫియాలోని జర్మన్‌టౌన్ ప్రాంతానికి మారి అక్కడ ఒక స్టూడియోను ప్రారంభించాడు,<ref>{{cite web|title=Gilbert Stuart&nbsp;– Washington|url=http://www.americanrevolution.org/washstu.html|access-date=November 25, 2007|publisher=americanrevolution.org}}</ref><ref>{{cite web|title=George Washington|url=http://www.npg.si.edu/exh/hall2/georges.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20071103171403/http://www.npg.si.edu/exh/hall2/georges.htm|archive-date=November 3, 2007|access-date=November 25, 2007|publisher=Smithsonian Institution}}</ref> ఆ సంవత్సరం చివరలో వాషింగ్టన్ అతనికి మోడల్‌గా నిలిచాడు.<ref name="Grove" /> [[దస్త్రం:George_Washington_engraving_by_G.F.C._Smillie.png|thumb|జార్జ్ ఫ్రెడరిక్ కమింగ్ స్మిల్లీ ద్వారా జార్జ్ వాషింగ్టన్ చెక్కబడిన చిత్రం]] [[దస్త్రం:Gilbert_Stuart_-_George_Washington_(Lansdowne_Portrait)_-_Google_Art_Project.jpg|thumb|జార్జ్ వాషింగ్టన్ లాన్స్‌డౌన్ పోర్ట్రెయిట్, 1796]] స్టువర్ట్ వాషింగ్టన్‌ను వరుసగా ప్రసిద్ధ చిత్రపటాలుగా గీశాడు, వాటిలో ప్రతి ఒక్కటి కాపీల డిమాండ్‌కు దారితీసి సంవత్సరాల పాటు అతన్ని బిజీగా ఉంచి అధిక ఆదాయాన్ని అందించింది.<ref>[http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/philadelphia.shtm National Gallery of Art] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100410110519/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/philadelphia.shtm|date=April 10, 2010}}. ''Gilbert Stuart''. Philadelphia (1794–1803). Retrieved July 31, 2007.</ref> ఈ చిత్రాలలో అత్యంత ప్రసిద్ధమైనది ''ఎథీనియం పోర్ట్రెయిట్'', ఇది అమెరికా ఒక డాలర్ బిల్లుపై ముద్రించబడింది. స్టువర్ట్ దీనిని సుమారు 50 కాపీలు గీశాడు.<ref>[https://www.mountvernon.org/george-washington/artwork/george-washington-portrait-by-gilbert-stuart/ "George Washington Portrait by Gilbert Stuart"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190710030756/https://www.mountvernon.org/george-washington/artwork/george-washington-portrait-by-gilbert-stuart/|date=July 10, 2019}}, www.mountvernon.org. Retrieved September 14, 2019.</ref> కానీ అసలు చిత్రాన్ని పూర్తి చేయకుండా వదిలేశాడు. వాషింగ్టన్ ముఖాన్ని పూర్తి చేసిన తర్వాత, కాపీలు చేయడానికి దానిని తన వద్దే ఉంచుకుని ఒక్కొక్కటి 100 డాలర్లకు విక్రయించాడు. తద్వారా 1828లో ఇతను మరణించే సమయానికి అసలు చిత్రపటం అసంపూర్తి స్థితిలోనే ఉండిపోయింది.<ref name="Athenaeum">{{cite web|author=Wallechinsky, David and Irving Wallace|title=Unfinished Art: Gilbert Stuart's Portrait of George Washington|url=http://www.trivia-library.com/c/unfinished-art-gilbert-stuart-portrait-of-george-washington.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20200801020731/http://www.trivia-library.com/c/unfinished-art-gilbert-stuart-portrait-of-george-washington.htm|archive-date=August 1, 2020|access-date=April 21, 2008|work=The People's Almanac|publisher=Trivia-Library.com}}</ref> అమెరికా బ్యూరో ఆఫ్ ఎన్‌గ్రేవింగ్ అండ్ ప్రింటింగ్‌లో ఎన్‌గ్రేవర్ అయిన జార్జ్ ఫ్రెడరిక్ కమింగ్ స్మిల్లీ ఈ పెయింటింగ్ ఎచింగ్‌ను తయారు చేశాడు, ఇది అనేక బ్యాంకు నోట్లపై ఉపయోగించబడింది. 1899నాటి 2 డాలర్ల సిల్వర్ సర్టిఫికెట్, ఒక డాలర్ నోటు (1918 నుండి 2023) పై ఈ పోర్ట్రెయిట్ కనిపిస్తుంది. దశాబ్దాల పాటు (1918 నుండి 2023) అమెరికా ఒక డాలర్ బిల్లులపై ఈ చిత్రం ప్రదర్శించబడింది.<ref name="Schöne">{{cite news|url=https://www.geldscheine-online.com/post/g-f-c-smillie-der-beste-graveur-seiner-zeit|title=G. F. C. Smillie - Der beste Graveur seiner Zeit|last1=Schöne|first1=Michael H.|date=December 19, 2023|work=geldscheine-online|access-date=September 20, 2024|language=de}}</ref> ఈ చిత్రాన్ని 1980లో నేషనల్ పోర్ట్రెయిట్ గ్యాలరీ, బోస్టన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ సంయుక్తంగా కొనుగోలు చేశాయి, ఇది సాధారణంగా నేషనల్ పోర్ట్రెయిట్ గ్యాలరీలో ప్రదర్శనలో ఉంటుంది.<ref>[http://www.mfa.org/collections/object/george-washington-34341 Museum of Fine Arts, Boston, ''George Washington''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170809171939/http://www.mfa.org/collections/object/george-washington-34341|date=August 9, 2017}} Accessed December 12, 2014.</ref><ref>[http://npgportraits.si.edu/eMuseumNPG/code/emuseum.asp?emu_action=collectionnpg&collection=4504&collectionname=NPGAmerica%27s%20Presidents&currentrecord=1&moduleid=3&newprofile=NPG&searchdesc=America%27s%20Presidents: National Portrait Gallery Collections Search, p. 9.] Accessed December 12, 2014.</ref> వాషింగ్టన్ కు సంబంధించిన మరో ప్రసిద్ధ చిత్రం పూర్తి-నిడివి గల ''లాన్స్‌డౌన్ పోర్ట్రెయిట్'', ఇది ప్రస్తుతం నేషనల్ పోర్ట్రెయిట్ గ్యాలరీలో ఉంది. దీని చారిత్రక ప్రాముఖ్యతకు దాదాపు సమానంగా దీని ఆధారంగా రూపొందించిన ప్రారంభ ఫోర్జరీ చిత్రం వైట్ హౌస్ కోసం కొనుగోలు చేయబడింది. 1812 యుద్ధంలో వాషింగ్టన్ దహనం చేయబడినప్పుడు ప్రథమ మహిళ డాలీ మాడిసన్, అధ్యక్షుడు జేమ్స్ మాడిసన్ బానిసలలో ఒకరైన పాల్ జెన్నింగ్స్ కృషితో ఈ చిత్రం రక్షించబడింది. అసలు చిత్రపటం మూడు ప్రతిరూపాలను స్టువర్ట్ స్వయంగా గీసినట్లుగా అంగీకరించారు.<ref>[http://www.artnews.com/2004/10/01/the-white-house-washington/ Evans, Dorinda, "William Winstanley (fl 1791-1808): Gilbert Stuart's Shadow and a Swindling Genius]", ''The British Art Journal'', XX, no. 3, Winter 2019/2020, 98-101.</ref> ఇతర కళాకారులు అదనపు కాపీలను చిత్రించారు.<ref>[http://artandhistory.house.gov/highlights.aspx?action=view&intID=351 Office of the Clerk, U.S. House of Representatives, ''Artist Gilbert Stuart's portraits of George Washington''.] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120915082823/http://artandhistory.house.gov/highlights.aspx?action=view&intID=351|date=September 15, 2012}} Accessed: May 11, 2012.</ref> 1803లో స్టువర్ట్ వాషింగ్టన్ డి.సి.లో ఒక స్టూడియోను ప్రారంభించాడు.<ref>[http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/washington.shtm National Gallery of Art] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070607225553/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/washington.shtm|date=June 7, 2007}}. ''Gilbert Stuart''. Washington, D.C. (1803–1805). Retrieved July 31, 2007.</ref> 1800లో థామస్ జెఫర్సన్ ఒక చిత్రపటం కోసం స్టువర్ట్‌కు 100 డాలర్లు చెల్లించాడు కానీ దానిని ఎప్పుడూ అందుకోలేదు, ఎందుకంటే 1805లో 1800నాటి పోర్ట్రెయిట్‌పైనే స్టువర్ట్ జెఫర్సన్ మరొక చిత్రాన్ని గీశాడు. 1821లో స్టువర్ట్ "ఎడ్జ్‌హిల్" పోర్ట్రెయిట్‌గా పిలువబడే 1805 చిత్రపటం కాపీని జెఫర్సన్‌కు పంపాడు. 1853లో అగ్నిప్రమాదంలో దెబ్బతినే వరకు అసలు 1805 చిత్రం జేన్ స్టువర్ట్ సేకరణలో భాగంగా ఉంది. 1937లో ఓర్లాండ్ కాంప్‌బెల్ 1805 చిత్రాన్ని కొనుగోలు చేసి సత్యాన్ని కనుగొన్నాడు.<ref>{{cite web|date=1958|title=The Case of the Missing Portrait|url=https://archive.org/details/americanheritageket00ketc/page/62/mode/2up|publisher=American Heritage Magazine April 1958 Volume IX Number 3}} access date May 14, 2025</ref> జూన్ 1959లో కాంప్‌బెల్ అమ్హెర్స్ట్ కళాశాలలో 1800/1805 పోర్ట్రెయిట్, "కోల్పోయిన" 1800 చిత్రపటం పునర్నిర్మాణాన్ని ప్రదర్శించాడు.<ref>{{cite web|title=2 Jefferson Paintings go on Exhibt|url=https://chroniclingamerica.loc.gov/lccn/sn83045462/1959-06-12/ed-1/seq-48/#date1=1959&index=0&rows=20&words=Campbell+Orland&searchType=basic&sequence=0&state=&date2=1959&proxtext=Orland+Campbel&y=11&x=11&dateFilterType=yearRange&page=1|publisher=Evening star. Washington DC [volume], June 12, 1959, Page C-10, Image 48}}access date May 14, 2025</ref> "ది లాస్ట్ పోర్ట్రెయిట్స్ ఆఫ్ థామస్ జెఫర్సన్ పెయింటెడ్ బై గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ రికవర్డ్ అండ్ స్టడీడ్ బై ఓర్లాండ్ అండ్ కోర్ట్నీ కాంప్‌బెల్" (1959) అనే కథనాన్ని కూడా కాంప్‌బెల్ ప్రచురించాడు. ===బోస్టన్, 1805–1828=== విమర్శకుల ప్రశంసలు, ఆర్థిక ఇబ్బందుల మధ్య స్టువర్ట్ 1805లో బోస్టన్‌లోని డెవాన్‌షైర్ స్ట్రీట్‌కు మారాడు.<ref>{{cite book|title=The Boston Directory|year=1813|page=237|url=http://cdm.bostonathenaeum.org/cdm/ref/collection/p16057coll32/id/9|publisher=E. Cotton|location=Boston}}</ref> డాగెట్స్ రిపోజిటరీ ఆఫ్ ఆర్ట్స్,<ref>''Daily Advertiser'', March 2, 1822</ref> జూలియన్ హాల్‌లో తన చిత్రాలను స్థానికంగా ప్రదర్శించాడు.<ref>''Boston Commercial Gazette'', December 1, 1825</ref> ఊహించినట్లుగానే జాన్ ట్రంబుల్, థామస్ సుల్లీ, వాషింగ్టన్ ఆల్‌స్టన్, జాన్ వాండర్‌లిన్ వంటి ఇతర అమెరికన్ కళాకారులు ఇతని సలహా కోసం వస్తుండేవారు.<ref name="Oxfordartonline" /> ===వ్యక్తిగత జీవితం=== [[File:Sarah Goodridge - Gilbert Stuart - Google Art ProjectFXD.jpg|thumb|right|సారా గుడ్రిడ్జ్ గీసిన స్టువర్ట్ చిత్రపటం, {{circa|1825}}]] స్టువర్ట్ 1786 సెప్టెంబర్ ప్రాంతంలో షార్లెట్ కోట్స్‌ను వివాహం చేసుకున్నాడు; ఆమె ఇతని కంటే 13 సంవత్సరాలు చిన్నది, "అత్యంత అందమైనది".<ref>Quote from Jane Stuart in Evans 2013, p. 14.</ref> వీరికి 12 మంది పిల్లలు పుట్టారు, వారిలో 1815 నాటికి ఐదుగురు మరణించారు, మరో ఇద్దరు యవ్వనంలో మరణించారు. వీరి కుమార్తె జేన్ స్టువర్ట్ (1812-1888) కూడా చిత్రకారిణి. ఆమె తన తండ్రి గీసిన అనేక పెయింటింగ్స్, బోస్టన్, న్యూపోర్ట్ లోని తన స్టూడియోలలో గీసిన తన ప్రతిరూపాలను విక్రయించింది.<ref>{{cite web|url=http://www.newporthistory.org/2013/history-bytes-jane-stuart/|title=History Bytes: Jane Stuart|date=October 22, 2013 |publisher=Newport Historical Society|access-date=August 26, 2015}}</ref> 2011లో ఆమెను రోడ్ ఐలాండ్ హెరిటేజ్ హాల్ ఆఫ్ ఫేమ్ ఉమెన్ ఇండక్టీస్‌లోకి చేర్చారు.<ref name="RI Heritage Hall of Fame" /> 1824లో స్టువర్ట్ పక్షవాతానికి గురయ్యాడు, అయినప్పటికీ 72 ఏళ్ల వయసులో 1828 జూలై 9న బోస్టన్‌లో మరణించే వరకు రెండు సంవత్సరాల పాటు చిత్రాలు గీస్తూనే ఉన్నాడు.<ref>McLanathan 1986, p. 148.</ref> బోస్టన్ కామన్‌లోని సెంట్రల్ బరియల్ గ్రౌండ్‌లో అతని అంత్యక్రియలు జరిగాయి. మరణించే సమయానికి తన కుటుంబాన్ని అప్పుల ఊబిలో వదిలేశాడు, భార్య, కుమార్తెలు కనీసం ఒక సమాధి స్థలాన్ని కొనుగోలు చేయలేకపోయారు. అందువల్ల ఇతనిని స్థానిక వడ్రంగి బెంజమిన్ హౌలాండ్ నుండి చౌకగా కొనుగోలు చేసిన గుర్తు తెలియని సమాధిలో పాతిపెట్టారు.<ref>McLanathan 1986, p. 150.</ref> 10 సంవత్సరాల తర్వాత ఇతని కుటుంబం ఆర్థిక ఇబ్బందుల నుండి కోలుకుంది, అతని మృతదేహాన్ని న్యూపోర్ట్‌లోని కుటుంబ స్మశానవాటికకు తరలించాలని వారు ప్లాన్ చేశారు. కానీ వారికి సమాధి ఉన్న ఖచ్చితమైన స్థలం గుర్తులేదు, దానివలన ఎన్నటికీ తరలించలేదు.<ref>Wolpaw, Jim. ''Gilbert Stuart: A Portrait from Life (9-Minute Trailer)''. Documentary.</ref> న్యూపోర్ట్‌లోని కామన్ బరియింగ్ గ్రౌండ్‌లో స్టువర్ట్, ఇతని భార్య, వారి పిల్లల స్మారక చిహ్నం ఉంది.<ref name="RIH Cemetery Commission" /> ఇతని కుటుంబానికి ఆర్థిక సహాయం అందించే ప్రయత్నంలో బోస్టన్ ఎథీనియం 1828 ఆగస్టులో స్టువర్ట్ చిత్రాల ప్రయోజన ప్రదర్శనను నిర్వహించింది. విమర్శకుల ప్రశంసలు అందుకున్న, చక్కటి ఆదరణ పొందిన ఈ ఎగ్జిబిషన్ కోసం 250కి పైగా చిత్రపటాలు అరువుగా తీసుకున్నారు. ఇతను గీసిన 1796 నాటి అసంపూర్తి ''ఎథీనియం'' వాషింగ్టన్ పోర్ట్రెయిట్ మొదటి బహిరంగ ప్రదర్శనకు కూడా ఇది వేదికైంది.<ref>Swan, Mabel Munson ''The Athenæum Gallery 1827–1873: The Boston Athenæum as an Early Patron of Art'' (Boston: The Boston Athenæum, 1940) pp. 62–73</ref> ==వారసత్వం== తన కెరీర్ ముగిసే సమయానికి, గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ 1,000 మందికి పైగా అమెరికన్ రాజకీయ, సామాజిక వ్యక్తుల చిత్రపటాలను చిత్రించాడు.<ref> {{cite web |url = http://www.gilbertstuartmuseum.com/gilbertstuart.htm |title = Gilbert Stuart |publisher = Gilbert Stuart Museum |access-date = July 16, 2009 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20101006043550/http://www.gilbertstuartmuseum.com/gilbertstuart.htm |archive-date = October 6, 2010 }} </ref> ఇతని చిత్రాలలోని జీవకళ, సహజత్వానికి ప్రశంసలు అందుకున్నాడు, ఇతని మోడల్స్ కూడా అతని సాంగత్యాన్ని ఆస్వాదించారు. జాన్ ఆడమ్స్ ఈ విధంగా అన్నాడు: {{Blockquote|సాధారణంగా చెప్పాలంటే చిత్రపటం గీయించుకోవడం కంటే కఠినమైన తపస్సు మరొకటి లేదు. మీరు నిర్బంధించబడిన, అసహజమైన స్థితిలో కూర్చోవాలి, అది మన సహనానికి పరీక్ష. కానీ నేను జనవరి మొదటి తేదీ నుండి డిసెంబర్ చివరి తేదీ వరకు స్టువర్ట్ వద్ద మోడల్ గా కూర్చోవడానికి ఇష్టపడతాను, ఎందుకంటే అతను నన్ను నాకు నచ్చినట్లుగా చేయనిస్తాడు, తన మాటలతో నన్ను నిరంతరం వినోదపరుస్తాడు.<ref>McLanathan 1986, p. 147.</ref>}} స్కెచ్‌ల సహాయం లేకుండా నేరుగా కాన్వాస్‌పై చిత్రించడం ప్రారంభించడానికి స్టువర్ట్ పేరుగాంచాడు. తన శిష్యుడు మాథ్యూ హారిస్ జౌట్‌కు ఇచ్చిన సలహా ద్వారా అతని విధానాన్ని సూచించాడు: "రంగులు వాడటంలో ఎప్పుడూ పొదుపుగా ఉండవద్దు, మీ చిత్రాలను రంగులతో నింపండి, కానీ మీ రంగులను వీలైనంత విడిగా ఉంచండి. వాటిని కలపవద్దు, రంగులు కలిపితే స్పష్టమైన, అందమైన ప్రభావం నాశనం అవుతుంది."<ref name="Oxfordartonline" /> రంగులు కలగలిసిపోకుండా ఉండటానికి ఇది అతిశయోక్తి అయినప్పటికీ, స్టువర్ట్ వేసిన రంగులు అద్భుతంగా తాజాదనాన్ని కలిగి ఉండేవి. స్టువర్ట్ అద్భుతమైన ప్రతిభలో భాగంగా, రంగు కింద నుండి వచ్చే కాంతితో "ప్రకాశవంతమైన, పారదర్శకమైన చర్మం" ప్రభావాన్ని తెలియజేసే అసాధారణ సామర్థ్యం అతనికి ఉంది. ఆ ముఖం ప్రాణంతో ఉన్నట్లుగా అనిపించేది, ఇతని రంగుల అందం సమకాలీనులకు ఆధ్యాత్మిక అనుభూతిని తెలియజేసేది.<ref>Evans 1999, pp. 28, 56, 95-96 (quote), 105-06, 110, 118.</ref> హెచ్చుతగ్గులు ఉన్నప్పటికీ, అతను ఆశ్చర్యపరిచేంత బలమైన పోలికలను తీసుకురాగలడు.<ref>Evans 1999, pp. 27, 56. For uneven, see Evans 2013, pp. 18-19, 69-73, 82-84, 148.</ref> 1825 ప్రాంతంలో జాన్ హెన్రీ ఐజాక్ బ్రోవెరే స్టువర్ట్ లైఫ్ మాస్క్‌ను సృష్టించాడు.<ref>Charles Henry Hart. Browere's life masks of great Americans. Printed at the De Vinne Press for Doubleday and McClure Company, 1899. [https://archive.org/details/browereslifemas00hartgoog Internet Archive]</ref> ప్రసిద్ధ కళాకారులు, రచయితలు, ఆవిష్కర్తలు, శాస్త్రవేత్తలు, కవులు, విద్యావేత్తలు, సంగీతకారుల జ్ఞాపకార్థం 1940లో [[అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు|అమెరికా]] తపాలా కార్యాలయం "ఫేమస్ అమెరికన్స్ సిరీస్" పేరుతో పోస్టేజ్ స్టాంపుల శ్రేణిని విడుదల చేసింది. జేమ్స్ మెక్‌నీల్ విస్లర్, అగస్టస్ సెయింట్-గౌడెన్స్, డేనియల్ చెస్టర్ ఫ్రెంచ్, ఫ్రెడరిక్ రెమింగ్టన్‌లతో పాటు ఆర్టిస్టుల కేటగిరీలో 1 సెంట్ ఇష్యూలో గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ కనిపిస్తాడు. నేడు రోడ్ ఐలాండ్‌లోని సాండర్‌స్టౌన్‌లో ఉన్న స్టువర్ట్ జన్మస్థలం గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ బర్త్‌ప్లేస్ అండ్ మ్యూజియంగా ప్రజల సందర్శనకు తెరవబడింది. ఇతను జన్మించిన అసలు ఇల్లు ఈ జన్మస్థలంలో ఉంది, ఇల్లంతా ఇతను గీసిన చిత్రాల కాపీలు వేలాడదీయబడి ఉంటాయి, గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్, ఇతని కుమార్తె జేన్ ఇద్దరూ గీసిన అనేక అసలైన పెయింటింగ్‌లు ప్రదర్శించబడే ప్రత్యేక ఆర్ట్ గ్యాలరీ కూడా ఇందులో ఉంది. ఈ మ్యూజియం 1931లో ప్రారంభించబడింది.<ref> {{cite web |url=http://www.gilbertstuartmuseum.com/ |title=Gilbert Stuart Birthplace and Museum |publisher=Gilbert Stuart Museum |access-date=July 16, 2009 }} {{clear}} </ref> <gallery class="center"> File:GStuartgrave.JPG|alt=ఈక, దానికి అనుసంధానించబడిన గొలుసు చెక్కబడిన మార్బుల్ పలక, దానిపై "గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్" పేరు చెక్కబడి ఉంది.|బోస్టన్ కామన్‌లో ఉన్న స్మారక ఫలకం File:GilbertStuart ca1825 byJohn HI Browere.png|జాన్ హెచ్.ఐ. బ్రోవెరే రూపొందించిన స్టువర్ట్ లైఫ్ మాస్క్ పోర్ట్రెయిట్, {{Circa|1825}} File:Gilbert Stuart 1940 Issue-1c.jpg|{{center|గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్}}{{center|1940 నాటి ఇష్యూ}} </gallery> గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ గీసిన వాషింగ్టన్, జెఫర్సన్ తదితరుల చిత్రాలు డజన్ల కొద్దీ అమెరికా పోస్టేజ్ స్టాంపులకు మోడల్‌లుగా పనిచేశాయి. ప్రసిద్ధ ''ది ఎథీనియం'' పోర్ట్రెయిట్ నుండి తీసుకోబడిన వాషింగ్టన్ చిత్రం తపాలా స్టాంపులలో స్టువర్ట్ పనికి అత్యంత ప్రసిద్ధ ఉదాహరణ. <gallery class="center"> File:George Washington2 1861 Issue-10c.jpg|1861 File:George Washington 1861 Issue-12c.jpg|1861 File:George Washington2 1903 Issue-2c.jpg|1903 File:Washington 1954 Issue2-1c.jpg|1954 </gallery> ==ప్రముఖుల చిత్రపటాలు== [[File:Stuart-george-washington-constable-1797.jpg|thumb|''జార్జ్ వాషింగ్టన్ (ది కానిస్టేబుల్-హామిల్టన్ పోర్ట్రెయిట్, 1797)'', క్రిస్టల్ బ్రిడ్జెస్ మ్యూజియం ఆఫ్ అమెరికన్ ఆర్ట్]] ఇది స్టువర్ట్ చిత్రించిన పోర్ట్రెయిట్‌ల పాక్షిక జాబితా.<ref>Mason 1879, pp. 125–283.</ref> * అబిగైల్ ఆడమ్స్ – అమెరికా రెండవ ప్రథమ మహిళ, జాన్ ఆడమ్స్ భార్య * జాన్ ఆడమ్స్ – అమెరికా రెండవ అధ్యక్షుడు * జాన్ క్విన్సీ ఆడమ్స్ – అమెరికా ఆరవ అధ్యక్షుడు * చార్లెస్ హంఫ్రీ అథర్టన్ – 1815 నుండి 1817 వరకు న్యూ హాంప్‌షైర్ నుండి అమెరికా ప్రతినిధి * జాన్ జాకబ్ ఆస్టర్ – మొదటి అమెరికన్ మల్టీ-మిలియనీర్, ఫర్ వ్యాపారి, కళా పోషకుడు * జాన్ బానిస్టర్ – న్యూపోర్ట్ లోని బానిస్టర్స్ వార్ఫ్ యజమాని * కమోడోర్ జాన్ బారీ – అమెరికన్ నావికాదళ పితామహుడు * కమోడోర్ ఆలివర్ హజార్డ్ పెర్రీ – 1814లో ఈరీ సరస్సు యుద్ధ వీరుడు. * [[File:Jane Stuart, Gilbert Stuart.tif|thumb|upright=1|జేన్ స్టువర్ట్ గీసిన ''గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్'' చిత్రం, స్టువర్ట్ జన్మస్థలం మ్యూజియంలో ఉంది]] ఆన్ విల్లింగ్ బింగ్‌హామ్ – ఫిలడెల్ఫియా సోషలైట్ * హోరేస్ బిన్నీ – ప్రముఖ ఫిలడెల్ఫియా న్యాయవాది * ఎలిజబెత్ బౌడోయిన్, లేడీ టెంపుల్ – అమెరికాలో మొదటి బ్రిటీష్ కాన్సుల్ జనరల్ అయిన సర్ జాన్ టెంపుల్ భార్య, 1785<ref>{{cite web|url=http://www.npg.si.edu/exhibit/capital/pop-ups/01-03.html |title=Elizabeth Bowdoin |website=National Portrait Gallery, Smithsonian Institution |access-date=February 15, 2017}}</ref> * హ్యూ హెన్రీ బ్రాకెన్‌రిడ్జ్ – ప్రారంభ అమెరికన్ రచయిత, పెన్సిల్వేనియా సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తి, పిట్స్‌బర్గ్ విశ్వవిద్యాలయ స్థాపకుడు<ref name="Mantle 1929">Fielding 1929.</ref> * జీన్ బాప్టిస్ట్ కాస్మియర్ బ్రెస్చార్డ్ – ప్రదర్శకుడు, నాటక నిర్వాహకుడు * రోసాలీ స్టియర్ కాల్‌వెర్ట్ – బెల్జియంలో జన్మించిన వారసురాలు, చార్లెస్ బెనెడిక్ట్ కాల్‌వెర్ట్ తల్లి * మేరీ విల్లింగ్ క్లైమర్ – ఫిలడెల్ఫియా సోషలైట్ * జాన్ సింగిల్టన్ కోప్లీ – అమెరికన్ వలస చిత్రకారుడు * థామస్ డావెస్ – ప్రారంభ అమెరికన్ వాస్తుశిల్పి, బిల్డర్, సైనిక నాయకుడు, రాజకీయవేత్త * హోరేషియో గేట్స్ – అమెరికన్ విప్లవ యుద్ధ జనరల్ * కింగ్ జార్జ్ III – గ్రేట్ బ్రిటన్, ఐర్లాండ్ రాజు, 1760–1820 * కింగ్ జార్జ్ IV – గ్రేట్ బ్రిటన్, ఐర్లాండ్ రాజు, 1820–30 * జాన్ జే – అమెరికా సుప్రీం కోర్ట్ మొదటి ప్రధాన న్యాయమూర్తి * [[థామస్ జెఫర్సన్]] – అమెరికా మూడవ అధ్యక్షుడు * రూఫస్ కింగ్ – అమెరికా రాజ్యాంగంపై సంతకం చేసిన వ్యక్తి * రాబర్ట్ కింగ్స్‌మిల్ – అమెరికన్, ఫ్రెంచ్ విప్లవ యుద్ధాల సమయంలో రాయల్ నేవీలో అడ్మిరల్ * కింగ్ లూయిస్ XVI – ఫ్రాన్స్ రాజు, 1774–92 * జేమ్స్ మాడిసన్ – అమెరికా నాల్గవ అధ్యక్షుడు * శామ్యూల్ మైల్స్ – విప్లవ యుద్ధ జనరల్, ఫిలడెల్ఫియా మేయర్ * జేమ్స్ మన్రో – అమెరికా ఐదవ అధ్యక్షుడు * డేనియల్ పింక్నీ పార్కర్ – ప్రముఖ బోస్టన్ వ్యాపారి * జాన్ రాండోల్ఫ్ ఆఫ్ రోనోకే – వర్జీనియా కాంగ్రెస్ సభ్యుడు, సెనేటర్<ref name="Mantle 1929"/> * జాషువా రేనాల్డ్స్ – ఆంగ్ల కళాకారుడు * హెన్రీ రైస్ – బోస్టన్ వ్యాపారి, మసాచుసెట్స్ రాష్ట్ర శాసనసభ్యుడు<ref name="Mantle 1929"/> * జాన్ టేలోయ్ III – వర్జీనియా ప్లాంటర్, వాషింగ్టన్ డి.సి.లోని అక్టగాన్ హౌస్ బిల్డర్. * థామస్ టౌన్‌షెండ్, 1వ విస్కౌంట్ సిడ్నీ – న్యూ సౌత్ వేల్స్‌లోని సిడ్నీ, నోవా స్కోటియాలోని సిడ్నీ నగరాలకు ఇతని గౌరవార్థం పేరు పెట్టారు<ref name="Mantle 1929"/> * జాన్ ట్రంబుల్ – అమెరికన్ విప్లవ యుద్ధ కాలంలో కళాకారుడు * [[జార్జి వాషింగ్టన్|జార్జ్ వాషింగ్టన్]] – అమెరికా మొదటి అధ్యక్షుడు * మార్తా వాషింగ్టన్ – అమెరికా ప్రథమ మహిళ, జార్జ్ వాషింగ్టన్ భార్య * బెంజమిన్ వెస్ట్ – అమెరికన్ చిత్రకారుడు * జాన్ ఫిట్జ్‌గిబ్బన్, 1వ ఎర్ల్ ఆఫ్ క్లేర్ – అటార్నీ జనరల్, ఐర్లాండ్ లార్డ్ ఛాన్సలర్ * కేథరీన్ బ్రాస్ యేట్స్ – ఫిలడెల్ఫియా సోషలైట్ * జాన్ బిల్ రికెట్స్ – ఈక్వెస్ట్రియన్, ఫిలడెల్ఫియాలో రికెట్స్ సర్కస్ నాయకుడు * ఎలిసబెత్ మెర్రీ – ఆంథోనీ మెర్రీ భార్య 1805.<ref>{{Cite web|title=Red Digital de Colecciones de Museos de España - Museos|url=http://ceres.mcu.es/pages/ResultSearch?txtSimpleSearch=Elisabeth%20Merry&simpleSearch=0&hipertextSearch=1&search=simple&MuseumsSearch=&MuseumsRolSearch=1&listaMuseos=null|access-date=December 21, 2020|website=ceres.mcu.es|language=es}}</ref> ==పోర్ట్రెయిట్ గ్యాలరీ== <gallery mode="packed" heights="200"> File:William Woollett by Gilbert Stuart 1783.jpeg|''విలియం వూలెట్ చిత్రపటం'', 1783 File:Benjamin West by Gilbert Stuart 1783-84.jpg|''బెంజమిన్ వెస్ట్ చిత్రపటం'', 1783–84 File:Gilbert Stuart Sir Joshua Reynolds.jpg|''జాషువా రేనాల్డ్స్ చిత్రపటం'', 1784 File:Brooklyn Museum - Colonel Isaac Barré - Gilbert Stuart - overall.jpg|''ఐజాక్ బారే చిత్రపటం'', 1785 File:Gilbert Stuart (1755-1828) - John Philip Kemble - NPG 49 - National Portrait Gallery.jpg|జాన్ ఫిలిప్ కెంబల్, 1785 File:John Jones of Frankley.jpg|''జాన్ జోన్స్ ఆఫ్ ఫ్రాంక్లీ'', 1785, బర్మింగ్‌హామ్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్ File:Joseph Brant 2.jpg|మొహాక్ నాయకుడు జోసెఫ్ బ్రాంట్, 1785, లండన్ లోని బ్రిటిష్ మ్యూజియం File:1stEarlOfClare.jpg|''ఎర్ల్ ఆఫ్ క్లేర్ చిత్రపటం'', 1789 File:Gilbert Stuart - Catherine Brass Yates.jpg|''కేథరీన్ బ్రాస్ యేట్స్ చిత్రపటం'' 1793–94 File:Entry (1).jpeg|''హెన్రీ క్రూగర్ చిత్రపటం'', 1794 File:John Jay (Gilbert Stuart portrait).jpg|''జాన్ జే చిత్రపటం'', 1794 File:1794, Stuart, Gilbert, William Bayard.jpg|విలియం బేయార్డ్, 1794 File:HoratioGatesByStuart.jpeg|''హోరేషియో గేట్స్ చిత్రపటం'', 1794, మెట్రోపాలిటన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్ File:George Washington 1795.jpg|''గిబ్స్-చానింగ్-అవరీ పోర్ట్రెయిట్'', 1795, న్యూయార్క్ నగరంలోని మెట్రోపాలిటన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్ File:Gilbert Stuart - Martha Washington (Martha Dandridge Custis) - 1980.2 - Museum of Fine Arts.jpg|మార్తా వాషింగ్టన్, సుమారు 1796 File:Gilbert Stuart - George Washington (The Athenaeum Portrait) - Google Art Project.jpg|alt=వాషింగ్టన్ తల, భుజాల వివరణాత్మక పెయింటింగ్. సగానికి పైగా కాన్వాస్ ఖాళీగా ఉంది.|స్టువర్ట్ గీసిన అసంపూర్తి 1796 జార్జ్ వాషింగ్టన్ పెయింటింగ్, దీనినే ''ఎథీనియం పోర్ట్రెయిట్'' అని కూడా అంటారు, ఇది ఇతని అత్యంత ప్రసిద్ధ రచన File:Gilbert Stuart Portrait of Winthrop Sargent.jpg|విన్త్రోప్ సార్జెంట్, {{circa|1799–1805}} File:Gilbert Stuart, Horace Binney, 1800, NGA 30344.jpg|''హోరేస్ బిన్నీ'', {{circa|1800}} File:Samuel Smith (NPG).jpg|''శామ్యూల్ స్మిత్'', {{circa|1800}} File:Abigail Adams by Gilbert Stuart.jpg|అమెరికా రెండవ ప్రథమ మహిళ, అబిగైల్ ఆడమ్స్, సుమారు 1800–1815 File:John Adams A18236.jpg|అమెరికా రెండవ అధ్యక్షుడు, [[జాన్ ఆడమ్స్]] సుమారు 1800–1815 File:James Madison by Gilbert Stuart 1804.jpeg|అమెరికా నాల్గవ అధ్యక్షుడు, జేమ్స్ మాడిసన్, 1804 File:Dolley Madison.jpg|''డాలీ మాడిసన్ చిత్రపటం'', 1804 File:Anna Payne Cutts by Gilbert Stuart 1804.jpeg|ప్రథమ మహిళ డాలీ మాడిసన్ సోదరి అన్నా పేన్ కట్స్, 1804, వైట్ హౌస్ File:Eleanor Parke Custis Lewis.jpg|ఎలియనోర్ పార్కే కస్టిస్ లూయిస్, {{circa|1804}} File:John Carroll Gilbert Stuart.jpg|జాన్ కారోల్, అమెరికా మొదటి క్యాథలిక్ బిషప్, {{circa|1804}} File:Rosalie E. Stier Calvert and Caroline M. Calvert.jpg|రోసాలీ స్టియర్ కాల్‌వెర్ట్, ఆమె పెద్ద కుమార్తె కరోలిన్ మరియా, {{circa|1805}} File:WashingtonAtDorchesterHeightsByStuart.jpeg|''జార్జ్ వాషింగ్టన్ ఎట్ డోర్చెస్టర్ హైట్స్'', 1806, బోస్టన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ File:Commodore John Rodgers (NHaHC).jpg|''జాన్ రోడ్జర్స్'', {{circa|1810}} File:Gilbert Stuart, Samuel Alleyne Otis, 1811-1813, NGA 57542.jpg|''శామ్యూల్ అల్లిన్ ఓటిస్'', {{circa|1811–1813}} File:Gilbert Stuart - Major-General Henry Dearborn - 1913.793 - Art Institute of Chicago.jpg|''హెన్రీ డియర్‌బోర్న్ చిత్రపటం'', {{circa|1812}} File:Portrait of Commodore William Bainbridge - Gilbert Stuart.jpg|''విలియం బైన్‌బ్రిడ్జ్'', {{circa|1813}} File:Little Turtle.jpg|1814లో వాషింగ్టన్ దహనం చేయబడినప్పుడు కాలిపోయినట్లుగా భావించే గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ గీసిన కోల్పోయిన పోర్ట్రెయిట్ ఆధారంగా లిటిల్ టర్టిల్ లితోగ్రాఫ్ తయారుచేయబడింది.{{sfn|Carter|1987|pp=62–63}} File:Henry Rice MET DP208350.jpg|హెన్రీ రైస్, బోస్టన్ వ్యాపారి, మసాచుసెట్స్ రాష్ట్ర శాసనసభ్యుడు, {{circa|1815}} File:Macdono.jpg|థామస్ మాక్‌డొనాఫ్, {{circa|1815–1818}} File:John Trumbull Gilbert Stuart 1818.jpeg|అమెరికన్ కళాకారుడు జాన్ ట్రంబుల్, సుమారు 1818 File:John Quincy Adams by Gilbert Stuart, 1818.jpg|అమెరికా ఆరవ అధ్యక్షుడు, జాన్ క్విన్సీ ఆడమ్స్, 1818 File:Louisa Cathering Johnson Adams by Gilbert Stuart, 1821-26.jpg|అమెరికా ఆరవ ప్రథమ మహిళ, ''లూయిసా కేథరీన్ ఆడమ్స్'' సుమారు 1821–1826 File:Gilbert Stuart Thomas Jefferson.jpg|అమెరికా మూడవ అధ్యక్షుడు, [[థామస్ జెఫర్సన్]], సుమారు 1821 File:Gilbert Stuart, James Madison, c. 1821, NGA 56914.jpg|అమెరికా నాల్గవ అధ్యక్షుడు, జేమ్స్ మాడిసన్, సుమారు 1821 File:GSJamesMonroe.jpg|అమెరికా ఐదవ అధ్యక్షుడు, జేమ్స్ మన్రో, సుమారు 1820–1822 File:Gilbert Stuart - Bishop Jean-Louis Anne Magdelaine Lefebvre de Cheverus - 21.9 - Museum of Fine Arts.jpg|''జీన్-లూయిస్ లెఫెబ్రే డి చెవెరస్ చిత్రపటం'', 1823 File:Gilbert Stuart John Adams.jpg|అమెరికా రెండవ అధ్యక్షుడు, [[జాన్ ఆడమ్స్]], 1826 </gallery> ==మూలాలు== {{Reflist|30em|refs= <ref name="RIH Cemetery Commission">{{cite web|url=http://www.rihistoriccemeteries.org/newgravedetails.aspx?ID=155252 |title=Jane Stuart |year=2007 |website=Rhode Island Historical Cemetery Commission |access-date=February 16, 2017}}</ref> <ref name="RI Heritage Hall of Fame">{{cite web|url=http://www.riheritagehalloffame.org/inductees_detail.cfm?iid=643 |title=Jane Stuart | first=Patrick T. |last=Conley |year=2011 |website=Rhode Island Heritage Hall of Fame |access-date=February 16, 2017}}</ref> }} ===గ్రంథసూచి=== * {{cite book |last=Carter |first=Harvey Lewis |title=The Life and Times of Little Turtle: First Sagamore of the Wabash |url=https://archive.org/details/lifetimesoflittl0000cart |url-access=registration |publisher=University of Illinois Press |location=Urbana |year=1987 |isbn=0-252-01318-2}} * {{Cite book|last=Evans|first=Dorinda|title=The Genius of Gilbert Stuart|publisher=Princeton University Press|year=1999|isbn=0-691-05945-4}} * {{cite journal |last=Fielding |first=Mantle |title=Paintings by Gilbert Stuart not mentioned in Mason's Life of Stuart |journal=The Pennsylvania Magazine of History and Biography |year=1929 |volume=53 |issue=2 |jstor=20086696 |publisher=The Historical Society of Pennsylvania}} * {{cite book |last=McLanathan |first=Richard |title=Gilbert Stuart |location=New York |publisher=Harry N. Abrams, Inc. |year=1986 |isbn=9780810915015 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/gilbertstuart0000mcla }} * {{cite book |last=Mason |first=George C. |title=The Life and Works of Gilbert Stuart |publisher=Charles Scribner's Sons |location=New York |year=1879 |url=https://archive.org/stream/gri_33125001654470#page/n11/mode/2up}} *Park, Lawrence, John Hill Morgan, and Royal Cortissoz (1926). ''Gilbert Stuart : An Illustrated Descriptive List of His Works''. New York: W. E. Rudge. ==బయటి లింకులు== {{Commons|Gilbert Stuart|గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్}} *[https://web.archive.org/web/20061019141619/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/index.shtm వాషింగ్టన్‌లోని నేషనల్ గ్యాలరీ ఆఫ్ ఆర్ట్‌లో గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్] * [https://web.archive.org/web/20100412000952/http://www.nga.gov/cgi-bin/pbio?29600 గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ జీవిత చరిత్ర, నేషనల్ గ్యాలరీ ఆఫ్ ఆర్ట్] * [https://www.metmuseum.org/art/collection/search?q=gilbert+stuart మెట్రోపాలిటన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్‌లో గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్] * [http://www.gilbertstuartmuseum.com/ గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ మ్యూజియం వెబ్‌సైట్] * [http://www.gilbert-stuart.org/ Gilbert-Stuart.org] గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ 155 పెయింటింగ్స్ * [http://www.artcyclopedia.com/artists/stuart_gilbert.html ఆర్ట్ సైక్లోపీడియాలో గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్] * [http://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=stuart%2C+gilbert&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500010392 యూనియన్ లిస్ట్ ఆఫ్ ఆర్టిస్ట్ నేమ్స్, గెట్టి వొకాబ్యులరీస్.] * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/74976 ''గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్''], ది మెట్రోపాలిటన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్ నుండి పూర్తి టెక్స్ట్ ఎగ్జిబిషన్ కేటలాగ్ {{DEFAULTSORT:Stuart, Gilbert}} [[వర్గం:1755 జననాలు]] [[వర్గం:1828 మరణాలు]] [[వర్గం:18వ శతాబ్దపు అమెరికన్ చిత్రకారులు]] [[వర్గం:అమెరికన్ పోర్ట్రెయిట్ చిత్రకారులు]] [[వర్గం:ప్రపంచ చిత్రకారులు]] [[వర్గం:అమెరికన్ చిత్రకారులు]] ii7sdd9yfb7dad6zx3u40jascid78zs 4955419 4955411 2026-09-09T13:40:58Z Kalasagary 107518 4955419 wikitext text/x-wiki {{Infobox artist|name=గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్|image=Gilbert Stuart Selfportrait.jpg|alt=వెనక్కి దువ్విన బూడిద రంగు జుట్టు, నల్లటి కోటు ధరించిన ఒక వృద్ధుడు|caption=స్వీయ చిత్రం, {{circa|1778}}|birth_name=గిల్బర్ట్ స్టీవర్ట్<ref>{{cite web|url=http://www.worcesterart.org/Collection/Early_American/Artists/stuart/biography/index.html|title=Gilbert Stuart (1775–1828)|publisher=Worcester Art Museum|access-date=February 4, 2008|archive-date=December 20, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151220160142/http://www.worcesterart.org/collection/Early_American/Artists/stuart/biography/index.html|url-status=dead}}</ref>|birth_date={{Birth date|1755|12|3}}|birth_place=సాండర్‌స్టౌన్, రోడ్ ఐలాండ్, బ్రిటీష్ అమెరికా|death_date={{Death date and age|mf=yes|1828|7|9|1755|12|3}}|death_place=బోస్టన్, మసాచుసెట్స్, అమెరికా|field=చిత్రలేఖనం|training=|movement=|works={{Plainlist| * ''జార్జ్ వాషింగ్టన్ (ది ఎథీనియం పోర్ట్రెయిట్)'' (1796) * ''జార్జ్ వాషింగ్టన్ (లాన్స్‌డౌన్ పోర్ట్రెయిట్)'' (1796) * ''వాఘన్ పోర్ట్రెయిట్'' (1795) * ''ది స్కేటర్'' (1782) * ''కేథరీన్ బ్రాస్ యేట్స్'' (1794) * ''జాన్ ఆడమ్స్'' (1824) }}|patrons=|influenced by=|influenced=|awards=}} '''గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్''' (డిసెంబర్ 3, 1755 – జూలై 9, 1828) రోడ్ [[ఐర్లాండ్|ఐలాండ్]] కాలనీలో జన్మించిన [[అమెరికన్లు|అమెరికన్]] [[చిత్రకారుడు]], అమెరికా అగ్రగామి పోర్ట్రెయిట్ చిత్రకారులలో ఒకరిగా విస్తృతంగా పరిగణించబడతాడు.<ref name="gsm">[http://www.gilbertstuartmuseum.com/ Park, 1926, vol. 1, p. 15. He was baptised without a middle name but occasionally adopted the middle name "Charles" when in London, apparently to connect himself with the last serious Stuart claimant to the British throne. See Dorinda Evans, ''Gilbert Stuart and the Impact of Manic Depression,'' Ashgate Publishing Ltd., 2013, p. 127. ]</ref> 1796లో ప్రారంభించిన జార్జ్ వాషింగ్టన్ అసంపూర్తి చిత్రపటం ఇతను గీసిన అత్యంత ప్రసిద్ధ చిత్రం, దీనిని సాధారణంగా ''ఎథీనియం పోర్ట్రెయిట్'' అని పిలుస్తారు. స్టువర్ట్ అసలు చిత్రాన్ని తన వద్దే ఉంచుకుని అమెరికా, విదేశాలలోని పోషకులు అప్పగించిన అనేక కాపీలను చిత్రించడానికి దానిని ఉపయోగించాడు. ఈ చిత్రంలో ఉన్న [[జార్జి వాషింగ్టన్|జార్జ్ వాషింగ్టన్]] చిత్రం ఒక శతాబ్దానికి పైగా అమెరికా ఒక డాలర్ బిల్లుపై,<ref name="gsm" /> 19వ [[శతాబ్దం]], 20వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో వివిధ పోస్టేజ్ స్టాంపులపై కనిపించింది.<ref>{{cite web|title=10-cent Washington|url=http://arago.si.edu/index.asp?con=1&cmd=1&tid=2027665|access-date=August 26, 2015|publisher=Smithsonian National Postal Museum}}</ref> మొదటి ఆరుగురు [[అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు|అమెరికా]] అధ్యక్షులతో సహా సుమారు 1,000 మంది చిత్రపటాలను స్టువర్ట్ రూపొందించాడు.<ref name="gsm2">{{cite web|title=Gilbert Stuart Birthplace|url=http://geocities.com/Heartland/Hills/6365/stuarthist.html|url-status=bot: unknown|archive-url=https://web.archive.org/web/20051116085146/http://geocities.com/Heartland/Hills/6365/stuarthist.html|archive-date=November 16, 2005|access-date=October 10, 2010}}, ''The Story of Gilbert Stuart''. Woonsocket Connection. Retrieved July 25, 2007.</ref> ఇతను గీసిన చిత్రాలు నేడు అమెరికా, [[యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్]] అంతటా ఉన్న ఆర్ట్ మ్యూజియంలలో చూడవచ్చు. [[న్యూయార్క్]] నగరంలోని మెట్రోపాలిటన్ [[మ్యూజియం]] ఆఫ్ ఆర్ట్, ఫ్రిక్ కలెక్షన్, [[వాషింగ్టన్, డి.సి.|వాషింగ్టన్ డి.సి.]]<nowiki/>లోని [[నేషనల్ గ్యాలరీ ఆఫ్ ఆర్ట్]], ఫిలడెల్ఫియాలోని ఫిలడెల్ఫియా మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్, [[లండన్|లండన్‌]]<nowiki/>లోని నేషనల్ పోర్ట్రెయిట్ గ్యాలరీ, మసాచుసెట్స్‌లోని వోర్సెస్టర్ ఆర్ట్ మ్యూజియం, [[బోస్టన్]] మ్యూజియం ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ వీటిలో ఉన్నాయి.<ref name="artmus">[http://www.artcyclopedia.com/artists/stuart_gilbert.html Gilbert Stuart] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080720014349/http://www.artcyclopedia.com/artists/stuart_gilbert.html|date=July 20, 2008}}. [[ArtCyclopedia]]. Paintings in Museums and Public Art Galleries. Retrieved July 24, 2007.</ref> == జీవిత చరిత్ర == ===తొలినాళ్ల జీవితం=== [[దస్త్రం:Gilbert_Stuart_birthplace_and_barn.jpg|alt=సాధారణమైన, రెండంతస్తుల చెక్క ఇల్లు. రెండు తలుపులు నేరుగా ముందు లాన్‌లోకి తెరచుకుంటాయి.|thumb|సాండర్‌స్టౌన్ లోని స్టువర్ట్ జన్మస్థలం]] [[దస్త్రం:Portrait_of_Dr._William_Hunter's_Spaniels_(cropped).jpg|thumb|విలియం హంటర్స్ స్పానియల్స్ చిత్రపటం, {{circa|1770}}]] స్టువర్ట్ డిసెంబర్ 3, 1755న కాలనీ ఆఫ్ రోడ్ [[ఐర్లాండ్|ఐలాండ్]] అండ్ ప్రొవిడెన్స్ ప్లాంటేషన్స్‌లోని నార్త్ కింగ్‌స్టౌన్ గ్రామమైన సాండర్‌స్టౌన్‌లో జన్మించాడు, ఏప్రిల్ 11, 1756న ఓల్డ్ నర్రాగన్‌సెట్ చర్చిలో బాప్టిజం పొందాడు. ముక్కుపొడుము తయారీ పరిశ్రమలో పనిచేస్తున్న స్కాటిష్ వలసదారు గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్,<ref>{{cite web|title=Gilbert Stuart|url=http://www.nndb.com/people/313/000049166/|access-date=July 25, 2007|website=NNDB}}</ref> రోడ్ ఐలాండ్‌లోని మిడిల్‌టౌన్‌కు చెందిన ప్రముఖ భూస్వామ్య కుటుంబ సభ్యురాలు ఎలిజబెత్ ఆంథోనీ స్టువర్ట్ దంపతులకు ఇతను మూడవ సంతానం.<ref name="gsm2" /> అమెరికాలో మొదటి ముక్కుపొడుము మిల్లు స్టువర్ట్ తండ్రికి ఉండేది, ఇది కుటుంబ నివాస భవనం నేలమాళిగలో ఉండేది.<ref>McLanathan 1986, p. 13.</ref> ఆరేళ్ల వయసులో స్టువర్ట్ రోడ్ ఐలాండ్‌లోని న్యూపోర్ట్‌కు మారాడు, అక్కడ ఇతని తండ్రి వ్యాపార రంగంలో పనిచేశాడు. న్యూపోర్ట్‌లో ఇతను మొదటిసారిగా చిత్రకారుడిగా గొప్ప ప్రతిభ కనబరిచాడు.<ref>[http://www.gilbertstuartmuseum.com/index.htm Gilbert Stuart Birthplace] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070814002303/http://www.gilbertstuartmuseum.com/index.htm|date=August 14, 2007}}. ''Gilbert Stuart''. Retrieved July 28, 2007.</ref> 1770లో స్థానిక పోషకుల చిత్రపటాలను గీయడానికి వలసరాజ్యాలను సందర్శించడానికి వచ్చిన స్కాటిష్ కళాకారుడు కాస్మో అలెగ్జాండర్ పరిచయమయ్యాడు, అతడు స్టువర్ట్‌కు గురువుగా మారాడు.<ref>{{cite web|title=Gilbert Stuart, Newport and Edinburgh (1755–1775)|url=http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/newport.shtm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160903053009/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/newport.shtm|archive-date=September 3, 2016|access-date=July 12, 2016|publisher=National Gallery of Art}}</ref><ref name="Stuart, Redwood">{{cite web|title=Gilbert Stuart|url=http://www.redwoodlibrary.org/notables/stuart.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110427163532/http://www.redwoodlibrary.org/notables/stuart.htm|archive-date=April 27, 2011|access-date=October 11, 2010|publisher=Redwood Library and Athenæum, Newport Rhode Island}}</ref> అలెగ్జాండర్ మార్గదర్శకత్వంలో 14 ఏళ్ల వయసులో స్టువర్ట్ ''డాక్టర్ హంటర్స్ స్పానియల్స్'' చిత్రపటాన్ని చిత్రించాడు; ఇది నేడు న్యూపోర్ట్‌లోని హంటర్ హౌస్ మాన్షన్‌లో వేలాడుతోంది.<ref name="Stuart Museum">{{cite web|title=Gilbert Stuart|url=http://www.gilbertstuartmuseum.com/gilbertstuart.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20101006043550/http://www.gilbertstuartmuseum.com/gilbertstuart.htm|archive-date=October 6, 2010|access-date=October 11, 2010|publisher=The Gilbert Stuart Museum}}</ref> 1771లో స్టువర్ట్ తన చదువును పూర్తి చేయడానికి అలెగ్జాండర్‌తో కలిసి స్కాట్లాండ్‌కు వెళ్లాడు; కానీ అలెగ్జాండర్ ఒక సంవత్సరం తర్వాత ఎడిన్‌బర్గ్‌లో మరణించాడు. స్టువర్ట్ జీవనోపాధి కోసం, తన చిత్రలేఖన వృత్తిని కొనసాగించడానికి ప్రయత్నించాడు, కానీ ప్రయోజనం లేకపోవడంతో 1773లో తిరిగి న్యూపోర్ట్‌కు వచ్చాడు.<ref name="Stuart, Germantown">{{cite web|title=Gilbert Stuart|url=http://www.ushistory.org/germantown/people/stuart.htm|access-date=October 11, 2010|publisher=Germantown, Portrait Artist}}</ref> ===ఇంగ్లాండ్, ఐర్లాండ్=== [[దస్త్రం:GSskater.jpg|alt=చేతులు కట్టుకుని, హుందాగా అడుగులు వేస్తూ అద్భుతమైన దుస్తులు ధరించిన యువకుడు.|thumb|''ది స్కేటర్'', సర్ విలియం గ్రాంట్ 1782 చిత్రపటం]] అమెరికన్ విప్లవం, దాని సామాజిక అంతరాయాల కారణంగా పోర్ట్రెయిట్ చిత్రకారుడిగా స్టువర్ట్ అవకాశాలు ప్రమాదంలో పడ్డాయి. ఇతను దేశభక్తుడైనప్పటికీ,<ref>Evans 1999, p. 10</ref> జాన్ సింగిల్టన్ కోప్లీని ఆదర్శంగా తీసుకుని 1775లో ఇంగ్లాండ్‌కు వెళ్లాడు.<ref name="lon">[http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/london.shtm National Gallery of Art] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070901231443/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/london.shtm|date=September 1, 2007}}. ''Gilbert Stuart''. London (1775–1787). Retrieved July 31, 2007.</ref> ఈ కాలంలో ఇతని చిత్రలేఖన శైలి అలెగ్జాండర్ నుండి నేర్చుకున్న కఠినమైన, సరళ శైలిని దాటి అభివృద్ధి చెందడం ప్రారంభించింది.<ref>[https://web.archive.org/web/20070930033456/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/newport.shtm National Gallery of Art]. Retrieved November 24, 2019.</ref> వృత్తిని కొనసాగించడంలో ఇతను మొదట విఫలమయ్యాడు, కానీ 1777లో బెంజమిన్ వెస్ట్‌కు శిష్యుడిగా మారి తదుపరి ఆరు సంవత్సరాలు అతని వద్ద చదువుకున్నాడు. ఈ అనుబంధం లాభదాయకంగా మారింది, స్టువర్ట్ 1777 వసంతకాలంలో రాయల్ అకాడమీలో మొదటిసారిగా తన చిత్రాలను ప్రదర్శించాడు.<ref name="Grove">Christman, M., & Barlow, M. (2003). Stuart [Stewart], Gilbert. Grove Art Online. Retrieved November 29, 2019.</ref> సర్ విలియం గ్రాంట్ చిత్రపటమైన ''ది స్కేటర్''కు లభించిన ప్రశంసల కారణంగా 1782 నాటికి స్టువర్ట్ విజయం సాధించాడు. ఇది స్టువర్ట్ గీసిన మొదటి పూర్తి-నిడివి చిత్రపటం, ఒక ప్రత్యర్థి అభిప్రాయం ప్రకారం "ముఖాన్ని పోలికతో గీయగలడు కానీ శరీరాకృతి విషయానికి వస్తే ఐదవ బటన్ కిందకు గీయలేడు" అనే అప్పటి ప్రబలమైన అభిప్రాయాన్ని ఇది తప్పుగా నిరూపించింది.<ref name="Oxfordartonline">Christman, Margaret C. S. "Stuart, Gilbert." In ''Grove Art Online. Oxford Art Online''. Retrieved October 1, 2012</ref> "ఒక్క చిత్రంతో అకస్మాత్తుగా కీర్తి శిఖరాలకు చేరుకున్నాను" అని స్టువర్ట్ స్వయంగా చెప్పుకున్నాడు.<ref>[http://www.nga.gov/collection/gallery/gg59/gg59-39729.html National Gallery of Art] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141129053342/http://www.nga.gov/collection/gallery/gg59/gg59-39729.html|date=November 29, 2014}}.''The Skater (Portrait of William Grant), 1782''. Retrieved November 23, 2014.</ref> ప్రసిద్ధ ఆంగ్ల కళాకారులు జాషువా రేనాల్డ్స్, థామస్ గెయిన్స్‌బరో చిత్రాలకు మాత్రమే ఇతని చిత్రాల కన్నా ఎక్కువ ధరలు ఉండేవి. ఇతనికి అనేక ఆర్డర్లు వచ్చినప్పటికీ, ఆర్థిక విషయాలలో నిర్లక్ష్యంగా వ్యవహరించేవాడు, అప్పుల పాలు కావడంతో జైలుకు వెళ్ళే ప్రమాదంలో పడ్డాడు. 1787లో [[ఐర్లాండ్|ఐర్లాండ్‌]]<nowiki/>లోని డబ్లిన్‌కు పారిపోయాడు, అక్కడ కూడా అంతే ఉత్సాహంగా చిత్రాలు గీస్తూ అప్పులు కూడా కూడగట్టుకున్నాడు.<ref>[http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/dublin.shtm National Gallery of Art] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070609070123/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/dublin.shtm|date=June 9, 2007}}. ''Gilbert Stuart''. Dublin (1787–1793). Retrieved July 31, 2007.</ref> ===న్యూయార్క్ నగరం, ఫిలడెల్ఫియా=== బ్రిటన్, [[ఐర్లాండ్|ఐర్లాండ్‌]]<nowiki/>లలో తన 18 ఏళ్ల నివాసాన్ని 1793లో ముగించుకుని, అనేక అసంపూర్తి చిత్రాలను అక్కడే వదిలేసి వచ్చాడు. జార్జ్ వాషింగ్టన్ చిత్రపటాన్ని గీయడం, దానిని ఒక చెక్కే కళాకారుడి (ఎన్‌గ్రేవర్) ద్వారా పునరుత్పత్తి చేయించి ఆ అమ్మకాల ద్వారా తన కుటుంబ పోషణ చూసుకోవాలనే ప్రత్యేక లక్ష్యంతో తిరిగి అమెరికాకు వచ్చాడు.<ref>Park et al. (1926), p. 44.</ref> కొంతకాలం [[న్యూయార్క్]] నగరంలో స్థిరపడి, తనను వాషింగ్టన్ దృష్టికి తీసుకువెళ్లగల పలుకుబడి ఉన్న వ్యక్తుల చిత్రపటాలను గీయడం ప్రారంభించాడు.<ref name="Grove" /> 1794లో రాజనీతిజ్ఞుడు జాన్ జే చిత్రాన్ని గీశాడు, అతని ద్వారా వాషింగ్టన్‌కు ఒక పరిచయ లేఖను పొందాడు. 1795లో స్టువర్ట్ ఫిలడెల్ఫియాలోని జర్మన్‌టౌన్ ప్రాంతానికి మారి అక్కడ ఒక స్టూడియోను ప్రారంభించాడు,<ref>{{cite web|title=Gilbert Stuart&nbsp;– Washington|url=http://www.americanrevolution.org/washstu.html|access-date=November 25, 2007|publisher=americanrevolution.org}}</ref><ref>{{cite web|title=George Washington|url=http://www.npg.si.edu/exh/hall2/georges.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20071103171403/http://www.npg.si.edu/exh/hall2/georges.htm|archive-date=November 3, 2007|access-date=November 25, 2007|publisher=Smithsonian Institution}}</ref> ఆ సంవత్సరం చివరలో వాషింగ్టన్ అతనికి మోడల్‌గా నిలిచాడు.<ref name="Grove" /> [[దస్త్రం:George_Washington_engraving_by_G.F.C._Smillie.png|thumb|జార్జ్ ఫ్రెడరిక్ కమింగ్ స్మిల్లీ ద్వారా జార్జ్ వాషింగ్టన్ చెక్కబడిన చిత్రం]] [[దస్త్రం:Gilbert_Stuart_-_George_Washington_(Lansdowne_Portrait)_-_Google_Art_Project.jpg|thumb|జార్జ్ వాషింగ్టన్ లాన్స్‌డౌన్ పోర్ట్రెయిట్, 1796]] స్టువర్ట్ వాషింగ్టన్‌ను వరుసగా ప్రసిద్ధ చిత్రపటాలుగా గీశాడు, వాటిలో ప్రతి ఒక్కటి కాపీల డిమాండ్‌కు దారితీసి సంవత్సరాల పాటు అతన్ని బిజీగా ఉంచి అధిక ఆదాయాన్ని అందించింది.<ref>[http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/philadelphia.shtm National Gallery of Art] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100410110519/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/philadelphia.shtm|date=April 10, 2010}}. ''Gilbert Stuart''. Philadelphia (1794–1803). Retrieved July 31, 2007.</ref> ఈ చిత్రాలలో అత్యంత ప్రసిద్ధమైనది ''ఎథీనియం పోర్ట్రెయిట్'', ఇది [[అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు|అమెరికా]] ఒక డాలర్ బిల్లుపై ముద్రించబడింది. స్టువర్ట్ దీనిని సుమారు 50 కాపీలు గీశాడు.<ref>[https://www.mountvernon.org/george-washington/artwork/george-washington-portrait-by-gilbert-stuart/ "George Washington Portrait by Gilbert Stuart"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190710030756/https://www.mountvernon.org/george-washington/artwork/george-washington-portrait-by-gilbert-stuart/|date=July 10, 2019}}, www.mountvernon.org. Retrieved September 14, 2019.</ref> కానీ అసలు చిత్రాన్ని పూర్తి చేయకుండా వదిలేశాడు. వాషింగ్టన్ ముఖాన్ని పూర్తి చేసిన తర్వాత, కాపీలు చేయడానికి దానిని తన వద్దే ఉంచుకుని ఒక్కొక్కటి 100 డాలర్లకు విక్రయించాడు. తద్వారా 1828లో ఇతను మరణించే సమయానికి అసలు చిత్రపటం అసంపూర్తి స్థితిలోనే ఉండిపోయింది.<ref name="Athenaeum">{{cite web|author=Wallechinsky, David and Irving Wallace|title=Unfinished Art: Gilbert Stuart's Portrait of George Washington|url=http://www.trivia-library.com/c/unfinished-art-gilbert-stuart-portrait-of-george-washington.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20200801020731/http://www.trivia-library.com/c/unfinished-art-gilbert-stuart-portrait-of-george-washington.htm|archive-date=August 1, 2020|access-date=April 21, 2008|work=The People's Almanac|publisher=Trivia-Library.com}}</ref> అమెరికా బ్యూరో ఆఫ్ ఎన్‌గ్రేవింగ్ అండ్ ప్రింటింగ్‌లో ఎన్‌గ్రేవర్ అయిన జార్జ్ ఫ్రెడరిక్ కమింగ్ స్మిల్లీ ఈ పెయింటింగ్ ఎచింగ్‌ను తయారు చేశాడు, ఇది అనేక బ్యాంకు నోట్లపై ఉపయోగించబడింది. 1899నాటి 2 డాలర్ల సిల్వర్ సర్టిఫికెట్, ఒక డాలర్ నోటు (1918 నుండి 2023) పై ఈ పోర్ట్రెయిట్ కనిపిస్తుంది. దశాబ్దాల పాటు (1918 నుండి 2023) అమెరికా ఒక డాలర్ బిల్లులపై ఈ చిత్రం ప్రదర్శించబడింది.<ref name="Schöne">{{cite news|url=https://www.geldscheine-online.com/post/g-f-c-smillie-der-beste-graveur-seiner-zeit|title=G. F. C. Smillie - Der beste Graveur seiner Zeit|last1=Schöne|first1=Michael H.|date=December 19, 2023|work=geldscheine-online|access-date=September 20, 2024|language=de}}</ref> ఈ చిత్రాన్ని 1980లో నేషనల్ పోర్ట్రెయిట్ గ్యాలరీ, బోస్టన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ సంయుక్తంగా కొనుగోలు చేశాయి, ఇది సాధారణంగా నేషనల్ పోర్ట్రెయిట్ గ్యాలరీలో ప్రదర్శనలో ఉంటుంది.<ref>[http://www.mfa.org/collections/object/george-washington-34341 Museum of Fine Arts, Boston, ''George Washington''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170809171939/http://www.mfa.org/collections/object/george-washington-34341|date=August 9, 2017}} Accessed December 12, 2014.</ref><ref>[http://npgportraits.si.edu/eMuseumNPG/code/emuseum.asp?emu_action=collectionnpg&collection=4504&collectionname=NPGAmerica%27s%20Presidents&currentrecord=1&moduleid=3&newprofile=NPG&searchdesc=America%27s%20Presidents: National Portrait Gallery Collections Search, p. 9.] Accessed December 12, 2014.</ref> వాషింగ్టన్ కు సంబంధించిన మరో ప్రసిద్ధ చిత్రం పూర్తి-నిడివి గల ''లాన్స్‌డౌన్ పోర్ట్రెయిట్'', ఇది ప్రస్తుతం నేషనల్ పోర్ట్రెయిట్ గ్యాలరీలో ఉంది. దీని చారిత్రక ప్రాముఖ్యతకు దాదాపు సమానంగా దీని ఆధారంగా రూపొందించిన ప్రారంభ ఫోర్జరీ చిత్రం వైట్ హౌస్ కోసం కొనుగోలు చేయబడింది. 1812 యుద్ధంలో వాషింగ్టన్ దహనం చేయబడినప్పుడు ప్రథమ మహిళ డాలీ మాడిసన్, అధ్యక్షుడు జేమ్స్ మాడిసన్ బానిసలలో ఒకరైన పాల్ జెన్నింగ్స్ కృషితో ఈ చిత్రం రక్షించబడింది. అసలు చిత్రపటం మూడు ప్రతిరూపాలను స్టువర్ట్ స్వయంగా గీసినట్లుగా అంగీకరించారు.<ref>[http://www.artnews.com/2004/10/01/the-white-house-washington/ Evans, Dorinda, "William Winstanley (fl 1791-1808): Gilbert Stuart's Shadow and a Swindling Genius]", ''The British Art Journal'', XX, no. 3, Winter 2019/2020, 98-101.</ref> ఇతర కళాకారులు అదనపు కాపీలను చిత్రించారు.<ref>[http://artandhistory.house.gov/highlights.aspx?action=view&intID=351 Office of the Clerk, U.S. House of Representatives, ''Artist Gilbert Stuart's portraits of George Washington''.] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120915082823/http://artandhistory.house.gov/highlights.aspx?action=view&intID=351|date=September 15, 2012}} Accessed: May 11, 2012.</ref> 1803లో స్టువర్ట్ వాషింగ్టన్ డి.సి.లో ఒక స్టూడియోను ప్రారంభించాడు.<ref>[http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/washington.shtm National Gallery of Art] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070607225553/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/washington.shtm|date=June 7, 2007}}. ''Gilbert Stuart''. Washington, D.C. (1803–1805). Retrieved July 31, 2007.</ref> 1800లో థామస్ జెఫర్సన్ ఒక చిత్రపటం కోసం స్టువర్ట్‌కు 100 డాలర్లు చెల్లించాడు కానీ దానిని ఎప్పుడూ అందుకోలేదు, ఎందుకంటే 1805లో 1800నాటి పోర్ట్రెయిట్‌పైనే స్టువర్ట్ జెఫర్సన్ మరొక చిత్రాన్ని గీశాడు. 1821లో స్టువర్ట్ "ఎడ్జ్‌హిల్" పోర్ట్రెయిట్‌గా పిలువబడే 1805 చిత్రపటం కాపీని జెఫర్సన్‌కు పంపాడు. 1853లో అగ్నిప్రమాదంలో దెబ్బతినే వరకు అసలు 1805 చిత్రం జేన్ స్టువర్ట్ సేకరణలో భాగంగా ఉంది. 1937లో ఓర్లాండ్ కాంప్‌బెల్ 1805 చిత్రాన్ని కొనుగోలు చేసి సత్యాన్ని కనుగొన్నాడు.<ref>{{cite web|date=1958|title=The Case of the Missing Portrait|url=https://archive.org/details/americanheritageket00ketc/page/62/mode/2up|publisher=American Heritage Magazine April 1958 Volume IX Number 3}} access date May 14, 2025</ref> జూన్ 1959లో కాంప్‌బెల్ అమ్హెర్స్ట్ కళాశాలలో 1800/1805 పోర్ట్రెయిట్, "కోల్పోయిన" 1800 చిత్రపటం పునర్నిర్మాణాన్ని ప్రదర్శించాడు.<ref>{{cite web|title=2 Jefferson Paintings go on Exhibt|url=https://chroniclingamerica.loc.gov/lccn/sn83045462/1959-06-12/ed-1/seq-48/#date1=1959&index=0&rows=20&words=Campbell+Orland&searchType=basic&sequence=0&state=&date2=1959&proxtext=Orland+Campbel&y=11&x=11&dateFilterType=yearRange&page=1|publisher=Evening star. Washington DC [volume], June 12, 1959, Page C-10, Image 48}}access date May 14, 2025</ref> "ది లాస్ట్ పోర్ట్రెయిట్స్ ఆఫ్ థామస్ జెఫర్సన్ పెయింటెడ్ బై గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ రికవర్డ్ అండ్ స్టడీడ్ బై ఓర్లాండ్ అండ్ కోర్ట్నీ కాంప్‌బెల్" (1959) అనే కథనాన్ని కూడా కాంప్‌బెల్ ప్రచురించాడు. ===బోస్టన్, 1805–1828=== విమర్శకుల ప్రశంసలు, ఆర్థిక ఇబ్బందుల మధ్య స్టువర్ట్ 1805లో బోస్టన్‌లోని డెవాన్‌షైర్ స్ట్రీట్‌కు మారాడు.<ref>{{cite book|title=The Boston Directory|year=1813|page=237|url=http://cdm.bostonathenaeum.org/cdm/ref/collection/p16057coll32/id/9|publisher=E. Cotton|location=Boston}}</ref> డాగెట్స్ రిపోజిటరీ ఆఫ్ ఆర్ట్స్,<ref>''Daily Advertiser'', March 2, 1822</ref> జూలియన్ హాల్‌లో తన చిత్రాలను స్థానికంగా ప్రదర్శించాడు.<ref>''Boston Commercial Gazette'', December 1, 1825</ref> ఊహించినట్లుగానే జాన్ ట్రంబుల్, థామస్ సుల్లీ, వాషింగ్టన్ ఆల్‌స్టన్, జాన్ వాండర్‌లిన్ వంటి ఇతర అమెరికన్ కళాకారులు ఇతని సలహా కోసం వస్తుండేవారు.<ref name="Oxfordartonline" /> ===వ్యక్తిగత జీవితం=== [[File:Sarah Goodridge - Gilbert Stuart - Google Art ProjectFXD.jpg|thumb|right|సారా గుడ్రిడ్జ్ గీసిన స్టువర్ట్ చిత్రపటం, {{circa|1825}}]] స్టువర్ట్ 1786 సెప్టెంబర్ ప్రాంతంలో షార్లెట్ కోట్స్‌ను వివాహం చేసుకున్నాడు; ఆమె ఇతని కంటే 13 సంవత్సరాలు చిన్నది, "అత్యంత అందమైనది".<ref>Quote from Jane Stuart in Evans 2013, p. 14.</ref> వీరికి 12 మంది పిల్లలు పుట్టారు, వారిలో 1815 నాటికి ఐదుగురు మరణించారు, మరో ఇద్దరు యవ్వనంలో మరణించారు. వీరి కుమార్తె జేన్ స్టువర్ట్ (1812-1888) కూడా చిత్రకారిణి. ఆమె తన తండ్రి గీసిన అనేక పెయింటింగ్స్, బోస్టన్, న్యూపోర్ట్ లోని తన స్టూడియోలలో గీసిన తన ప్రతిరూపాలను విక్రయించింది.<ref>{{cite web|url=http://www.newporthistory.org/2013/history-bytes-jane-stuart/|title=History Bytes: Jane Stuart|date=October 22, 2013 |publisher=Newport Historical Society|access-date=August 26, 2015}}</ref> 2011లో ఆమెను రోడ్ ఐలాండ్ హెరిటేజ్ హాల్ ఆఫ్ ఫేమ్ ఉమెన్ ఇండక్టీస్‌లోకి చేర్చారు.<ref name="RI Heritage Hall of Fame" /> 1824లో స్టువర్ట్ పక్షవాతానికి గురయ్యాడు, అయినప్పటికీ 72 ఏళ్ల వయసులో 1828 జూలై 9న బోస్టన్‌లో మరణించే వరకు రెండు సంవత్సరాల పాటు చిత్రాలు గీస్తూనే ఉన్నాడు.<ref>McLanathan 1986, p. 148.</ref> బోస్టన్ కామన్‌లోని సెంట్రల్ బరియల్ గ్రౌండ్‌లో అతని అంత్యక్రియలు జరిగాయి. మరణించే సమయానికి తన కుటుంబాన్ని అప్పుల ఊబిలో వదిలేశాడు, భార్య, కుమార్తెలు కనీసం ఒక సమాధి స్థలాన్ని కొనుగోలు చేయలేకపోయారు. అందువల్ల ఇతనిని స్థానిక వడ్రంగి బెంజమిన్ హౌలాండ్ నుండి చౌకగా కొనుగోలు చేసిన గుర్తు తెలియని సమాధిలో పాతిపెట్టారు.<ref>McLanathan 1986, p. 150.</ref> 10 సంవత్సరాల తర్వాత ఇతని కుటుంబం ఆర్థిక ఇబ్బందుల నుండి కోలుకుంది, అతని మృతదేహాన్ని న్యూపోర్ట్‌లోని కుటుంబ స్మశానవాటికకు తరలించాలని వారు ప్లాన్ చేశారు. కానీ వారికి సమాధి ఉన్న ఖచ్చితమైన స్థలం గుర్తులేదు, దానివలన ఎన్నటికీ తరలించలేదు.<ref>Wolpaw, Jim. ''Gilbert Stuart: A Portrait from Life (9-Minute Trailer)''. Documentary.</ref> న్యూపోర్ట్‌లోని కామన్ బరియింగ్ గ్రౌండ్‌లో స్టువర్ట్, ఇతని భార్య, వారి పిల్లల స్మారక చిహ్నం ఉంది.<ref name="RIH Cemetery Commission" /> ఇతని కుటుంబానికి ఆర్థిక సహాయం అందించే ప్రయత్నంలో బోస్టన్ ఎథీనియం 1828 ఆగస్టులో స్టువర్ట్ చిత్రాల ప్రయోజన ప్రదర్శనను నిర్వహించింది. విమర్శకుల ప్రశంసలు అందుకున్న, చక్కటి ఆదరణ పొందిన ఈ ఎగ్జిబిషన్ కోసం 250కి పైగా చిత్రపటాలు అరువుగా తీసుకున్నారు. ఇతను గీసిన 1796 నాటి అసంపూర్తి ''ఎథీనియం'' వాషింగ్టన్ పోర్ట్రెయిట్ మొదటి బహిరంగ ప్రదర్శనకు కూడా ఇది వేదికైంది.<ref>Swan, Mabel Munson ''The Athenæum Gallery 1827–1873: The Boston Athenæum as an Early Patron of Art'' (Boston: The Boston Athenæum, 1940) pp. 62–73</ref> ==వారసత్వం== తన కెరీర్ ముగిసే సమయానికి, గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ 1,000 మందికి పైగా అమెరికన్ రాజకీయ, సామాజిక వ్యక్తుల చిత్రపటాలను చిత్రించాడు.<ref> {{cite web |url = http://www.gilbertstuartmuseum.com/gilbertstuart.htm |title = Gilbert Stuart |publisher = Gilbert Stuart Museum |access-date = July 16, 2009 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20101006043550/http://www.gilbertstuartmuseum.com/gilbertstuart.htm |archive-date = October 6, 2010 }} </ref> ఇతని చిత్రాలలోని జీవకళ, సహజత్వానికి ప్రశంసలు అందుకున్నాడు, ఇతని మోడల్స్ కూడా అతని సాంగత్యాన్ని ఆస్వాదించారు. జాన్ ఆడమ్స్ ఈ విధంగా అన్నాడు: {{Blockquote|సాధారణంగా చెప్పాలంటే చిత్రపటం గీయించుకోవడం కంటే కఠినమైన తపస్సు మరొకటి లేదు. మీరు నిర్బంధించబడిన, అసహజమైన స్థితిలో కూర్చోవాలి, అది మన సహనానికి పరీక్ష. కానీ నేను జనవరి మొదటి తేదీ నుండి డిసెంబర్ చివరి తేదీ వరకు స్టువర్ట్ వద్ద మోడల్ గా కూర్చోవడానికి ఇష్టపడతాను, ఎందుకంటే అతను నన్ను నాకు నచ్చినట్లుగా చేయనిస్తాడు, తన మాటలతో నన్ను నిరంతరం వినోదపరుస్తాడు.<ref>McLanathan 1986, p. 147.</ref>}} స్కెచ్‌ల సహాయం లేకుండా నేరుగా కాన్వాస్‌పై చిత్రించడం ప్రారంభించడానికి స్టువర్ట్ పేరుగాంచాడు. తన శిష్యుడు మాథ్యూ హారిస్ జౌట్‌కు ఇచ్చిన సలహా ద్వారా అతని విధానాన్ని సూచించాడు: "రంగులు వాడటంలో ఎప్పుడూ పొదుపుగా ఉండవద్దు, మీ చిత్రాలను రంగులతో నింపండి, కానీ మీ రంగులను వీలైనంత విడిగా ఉంచండి. వాటిని కలపవద్దు, రంగులు కలిపితే స్పష్టమైన, అందమైన ప్రభావం నాశనం అవుతుంది."<ref name="Oxfordartonline" /> రంగులు కలగలిసిపోకుండా ఉండటానికి ఇది అతిశయోక్తి అయినప్పటికీ, స్టువర్ట్ వేసిన రంగులు అద్భుతంగా తాజాదనాన్ని కలిగి ఉండేవి. స్టువర్ట్ అద్భుతమైన ప్రతిభలో భాగంగా, రంగు కింద నుండి వచ్చే కాంతితో "ప్రకాశవంతమైన, పారదర్శకమైన చర్మం" ప్రభావాన్ని తెలియజేసే అసాధారణ సామర్థ్యం అతనికి ఉంది. ఆ ముఖం ప్రాణంతో ఉన్నట్లుగా అనిపించేది, ఇతని రంగుల అందం సమకాలీనులకు ఆధ్యాత్మిక అనుభూతిని తెలియజేసేది.<ref>Evans 1999, pp. 28, 56, 95-96 (quote), 105-06, 110, 118.</ref> హెచ్చుతగ్గులు ఉన్నప్పటికీ, అతను ఆశ్చర్యపరిచేంత బలమైన పోలికలను తీసుకురాగలడు.<ref>Evans 1999, pp. 27, 56. For uneven, see Evans 2013, pp. 18-19, 69-73, 82-84, 148.</ref> 1825 ప్రాంతంలో జాన్ హెన్రీ ఐజాక్ బ్రోవెరే స్టువర్ట్ లైఫ్ మాస్క్‌ను సృష్టించాడు.<ref>Charles Henry Hart. Browere's life masks of great Americans. Printed at the De Vinne Press for Doubleday and McClure Company, 1899. [https://archive.org/details/browereslifemas00hartgoog Internet Archive]</ref> ప్రసిద్ధ కళాకారులు, రచయితలు, ఆవిష్కర్తలు, శాస్త్రవేత్తలు, కవులు, విద్యావేత్తలు, సంగీతకారుల జ్ఞాపకార్థం 1940లో [[అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు|అమెరికా]] తపాలా కార్యాలయం "ఫేమస్ అమెరికన్స్ సిరీస్" పేరుతో పోస్టేజ్ స్టాంపుల శ్రేణిని విడుదల చేసింది. జేమ్స్ మెక్‌నీల్ విస్లర్, అగస్టస్ సెయింట్-గౌడెన్స్, డేనియల్ చెస్టర్ ఫ్రెంచ్, ఫ్రెడరిక్ రెమింగ్టన్‌లతో పాటు ఆర్టిస్టుల కేటగిరీలో 1 సెంట్ ఇష్యూలో గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ కనిపిస్తాడు. నేడు రోడ్ ఐలాండ్‌లోని సాండర్‌స్టౌన్‌లో ఉన్న స్టువర్ట్ జన్మస్థలం గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ బర్త్‌ప్లేస్ అండ్ మ్యూజియంగా ప్రజల సందర్శనకు తెరవబడింది. ఇతను జన్మించిన అసలు ఇల్లు ఈ జన్మస్థలంలో ఉంది, ఇల్లంతా ఇతను గీసిన చిత్రాల కాపీలు వేలాడదీయబడి ఉంటాయి, గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్, ఇతని కుమార్తె జేన్ ఇద్దరూ గీసిన అనేక అసలైన పెయింటింగ్‌లు ప్రదర్శించబడే ప్రత్యేక ఆర్ట్ గ్యాలరీ కూడా ఇందులో ఉంది. ఈ మ్యూజియం 1931లో ప్రారంభించబడింది.<ref> {{cite web |url=http://www.gilbertstuartmuseum.com/ |title=Gilbert Stuart Birthplace and Museum |publisher=Gilbert Stuart Museum |access-date=July 16, 2009 }} {{clear}} </ref> <gallery class="center"> File:GStuartgrave.JPG|alt=ఈక, దానికి అనుసంధానించబడిన గొలుసు చెక్కబడిన మార్బుల్ పలక, దానిపై "గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్" పేరు చెక్కబడి ఉంది.|బోస్టన్ కామన్‌లో ఉన్న స్మారక ఫలకం File:GilbertStuart ca1825 byJohn HI Browere.png|జాన్ హెచ్.ఐ. బ్రోవెరే రూపొందించిన స్టువర్ట్ లైఫ్ మాస్క్ పోర్ట్రెయిట్, {{Circa|1825}} File:Gilbert Stuart 1940 Issue-1c.jpg|{{center|గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్}}{{center|1940 నాటి ఇష్యూ}} </gallery> గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ గీసిన వాషింగ్టన్, జెఫర్సన్ తదితరుల చిత్రాలు డజన్ల కొద్దీ అమెరికా పోస్టేజ్ స్టాంపులకు మోడల్‌లుగా పనిచేశాయి. ప్రసిద్ధ ''ది ఎథీనియం'' పోర్ట్రెయిట్ నుండి తీసుకోబడిన వాషింగ్టన్ చిత్రం తపాలా స్టాంపులలో స్టువర్ట్ పనికి అత్యంత ప్రసిద్ధ ఉదాహరణ. <gallery class="center"> File:George Washington2 1861 Issue-10c.jpg|1861 File:George Washington 1861 Issue-12c.jpg|1861 File:George Washington2 1903 Issue-2c.jpg|1903 File:Washington 1954 Issue2-1c.jpg|1954 </gallery> ==ప్రముఖుల చిత్రపటాలు== [[File:Stuart-george-washington-constable-1797.jpg|thumb|''జార్జ్ వాషింగ్టన్ (ది కానిస్టేబుల్-హామిల్టన్ పోర్ట్రెయిట్, 1797)'', క్రిస్టల్ బ్రిడ్జెస్ మ్యూజియం ఆఫ్ అమెరికన్ ఆర్ట్]] ఇది స్టువర్ట్ చిత్రించిన పోర్ట్రెయిట్‌ల పాక్షిక జాబితా.<ref>Mason 1879, pp. 125–283.</ref> * అబిగైల్ ఆడమ్స్ – అమెరికా రెండవ ప్రథమ మహిళ, జాన్ ఆడమ్స్ భార్య * జాన్ ఆడమ్స్ – అమెరికా రెండవ అధ్యక్షుడు * జాన్ క్విన్సీ ఆడమ్స్ – అమెరికా ఆరవ అధ్యక్షుడు * చార్లెస్ హంఫ్రీ అథర్టన్ – 1815 నుండి 1817 వరకు న్యూ హాంప్‌షైర్ నుండి అమెరికా ప్రతినిధి * జాన్ జాకబ్ ఆస్టర్ – మొదటి అమెరికన్ మల్టీ-మిలియనీర్, ఫర్ వ్యాపారి, కళా పోషకుడు * జాన్ బానిస్టర్ – న్యూపోర్ట్ లోని బానిస్టర్స్ వార్ఫ్ యజమాని * కమోడోర్ జాన్ బారీ – అమెరికన్ నావికాదళ పితామహుడు * కమోడోర్ ఆలివర్ హజార్డ్ పెర్రీ – 1814లో ఈరీ సరస్సు యుద్ధ వీరుడు. * [[File:Jane Stuart, Gilbert Stuart.tif|thumb|upright=1|జేన్ స్టువర్ట్ గీసిన ''గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్'' చిత్రం, స్టువర్ట్ జన్మస్థలం మ్యూజియంలో ఉంది]] ఆన్ విల్లింగ్ బింగ్‌హామ్ – ఫిలడెల్ఫియా సోషలైట్ * హోరేస్ బిన్నీ – ప్రముఖ ఫిలడెల్ఫియా న్యాయవాది * ఎలిజబెత్ బౌడోయిన్, లేడీ టెంపుల్ – అమెరికాలో మొదటి బ్రిటీష్ కాన్సుల్ జనరల్ అయిన సర్ జాన్ టెంపుల్ భార్య, 1785<ref>{{cite web|url=http://www.npg.si.edu/exhibit/capital/pop-ups/01-03.html |title=Elizabeth Bowdoin |website=National Portrait Gallery, Smithsonian Institution |access-date=February 15, 2017}}</ref> * హ్యూ హెన్రీ బ్రాకెన్‌రిడ్జ్ – ప్రారంభ అమెరికన్ రచయిత, పెన్సిల్వేనియా సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తి, పిట్స్‌బర్గ్ విశ్వవిద్యాలయ స్థాపకుడు<ref name="Mantle 1929">Fielding 1929.</ref> * జీన్ బాప్టిస్ట్ కాస్మియర్ బ్రెస్చార్డ్ – ప్రదర్శకుడు, నాటక నిర్వాహకుడు * రోసాలీ స్టియర్ కాల్‌వెర్ట్ – బెల్జియంలో జన్మించిన వారసురాలు, చార్లెస్ బెనెడిక్ట్ కాల్‌వెర్ట్ తల్లి * మేరీ విల్లింగ్ క్లైమర్ – ఫిలడెల్ఫియా సోషలైట్ * జాన్ సింగిల్టన్ కోప్లీ – అమెరికన్ వలస చిత్రకారుడు * థామస్ డావెస్ – ప్రారంభ అమెరికన్ వాస్తుశిల్పి, బిల్డర్, సైనిక నాయకుడు, రాజకీయవేత్త * హోరేషియో గేట్స్ – అమెరికన్ విప్లవ యుద్ధ జనరల్ * కింగ్ జార్జ్ III – గ్రేట్ బ్రిటన్, ఐర్లాండ్ రాజు, 1760–1820 * కింగ్ జార్జ్ IV – గ్రేట్ బ్రిటన్, ఐర్లాండ్ రాజు, 1820–30 * జాన్ జే – అమెరికా సుప్రీం కోర్ట్ మొదటి ప్రధాన న్యాయమూర్తి * [[థామస్ జెఫర్సన్]] – అమెరికా మూడవ అధ్యక్షుడు * రూఫస్ కింగ్ – అమెరికా రాజ్యాంగంపై సంతకం చేసిన వ్యక్తి * రాబర్ట్ కింగ్స్‌మిల్ – అమెరికన్, ఫ్రెంచ్ విప్లవ యుద్ధాల సమయంలో రాయల్ నేవీలో అడ్మిరల్ * కింగ్ లూయిస్ XVI – ఫ్రాన్స్ రాజు, 1774–92 * జేమ్స్ మాడిసన్ – అమెరికా నాల్గవ అధ్యక్షుడు * శామ్యూల్ మైల్స్ – విప్లవ యుద్ధ జనరల్, ఫిలడెల్ఫియా మేయర్ * జేమ్స్ మన్రో – అమెరికా ఐదవ అధ్యక్షుడు * డేనియల్ పింక్నీ పార్కర్ – ప్రముఖ బోస్టన్ వ్యాపారి * జాన్ రాండోల్ఫ్ ఆఫ్ రోనోకే – వర్జీనియా కాంగ్రెస్ సభ్యుడు, సెనేటర్<ref name="Mantle 1929"/> * జాషువా రేనాల్డ్స్ – ఆంగ్ల కళాకారుడు * హెన్రీ రైస్ – బోస్టన్ వ్యాపారి, మసాచుసెట్స్ రాష్ట్ర శాసనసభ్యుడు<ref name="Mantle 1929"/> * జాన్ టేలోయ్ III – వర్జీనియా ప్లాంటర్, వాషింగ్టన్ డి.సి.లోని అక్టగాన్ హౌస్ బిల్డర్. * థామస్ టౌన్‌షెండ్, 1వ విస్కౌంట్ సిడ్నీ – న్యూ సౌత్ వేల్స్‌లోని సిడ్నీ, నోవా స్కోటియాలోని సిడ్నీ నగరాలకు ఇతని గౌరవార్థం పేరు పెట్టారు<ref name="Mantle 1929"/> * జాన్ ట్రంబుల్ – అమెరికన్ విప్లవ యుద్ధ కాలంలో కళాకారుడు * [[జార్జి వాషింగ్టన్|జార్జ్ వాషింగ్టన్]] – అమెరికా మొదటి అధ్యక్షుడు * మార్తా వాషింగ్టన్ – అమెరికా ప్రథమ మహిళ, జార్జ్ వాషింగ్టన్ భార్య * బెంజమిన్ వెస్ట్ – అమెరికన్ చిత్రకారుడు * జాన్ ఫిట్జ్‌గిబ్బన్, 1వ ఎర్ల్ ఆఫ్ క్లేర్ – అటార్నీ జనరల్, ఐర్లాండ్ లార్డ్ ఛాన్సలర్ * కేథరీన్ బ్రాస్ యేట్స్ – ఫిలడెల్ఫియా సోషలైట్ * జాన్ బిల్ రికెట్స్ – ఈక్వెస్ట్రియన్, ఫిలడెల్ఫియాలో రికెట్స్ సర్కస్ నాయకుడు * ఎలిసబెత్ మెర్రీ – ఆంథోనీ మెర్రీ భార్య 1805.<ref>{{Cite web|title=Red Digital de Colecciones de Museos de España - Museos|url=http://ceres.mcu.es/pages/ResultSearch?txtSimpleSearch=Elisabeth%20Merry&simpleSearch=0&hipertextSearch=1&search=simple&MuseumsSearch=&MuseumsRolSearch=1&listaMuseos=null|access-date=December 21, 2020|website=ceres.mcu.es|language=es}}</ref> ==పోర్ట్రెయిట్ గ్యాలరీ== <gallery mode="packed" heights="200"> File:William Woollett by Gilbert Stuart 1783.jpeg|''విలియం వూలెట్ చిత్రపటం'', 1783 File:Benjamin West by Gilbert Stuart 1783-84.jpg|''బెంజమిన్ వెస్ట్ చిత్రపటం'', 1783–84 File:Gilbert Stuart Sir Joshua Reynolds.jpg|''జాషువా రేనాల్డ్స్ చిత్రపటం'', 1784 File:Brooklyn Museum - Colonel Isaac Barré - Gilbert Stuart - overall.jpg|''ఐజాక్ బారే చిత్రపటం'', 1785 File:Gilbert Stuart (1755-1828) - John Philip Kemble - NPG 49 - National Portrait Gallery.jpg|జాన్ ఫిలిప్ కెంబల్, 1785 File:John Jones of Frankley.jpg|''జాన్ జోన్స్ ఆఫ్ ఫ్రాంక్లీ'', 1785, బర్మింగ్‌హామ్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్ File:Joseph Brant 2.jpg|మొహాక్ నాయకుడు జోసెఫ్ బ్రాంట్, 1785, లండన్ లోని బ్రిటిష్ మ్యూజియం File:1stEarlOfClare.jpg|''ఎర్ల్ ఆఫ్ క్లేర్ చిత్రపటం'', 1789 File:Gilbert Stuart - Catherine Brass Yates.jpg|''కేథరీన్ బ్రాస్ యేట్స్ చిత్రపటం'' 1793–94 File:Entry (1).jpeg|''హెన్రీ క్రూగర్ చిత్రపటం'', 1794 File:John Jay (Gilbert Stuart portrait).jpg|''జాన్ జే చిత్రపటం'', 1794 File:1794, Stuart, Gilbert, William Bayard.jpg|విలియం బేయార్డ్, 1794 File:HoratioGatesByStuart.jpeg|''హోరేషియో గేట్స్ చిత్రపటం'', 1794, మెట్రోపాలిటన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్ File:George Washington 1795.jpg|''గిబ్స్-చానింగ్-అవరీ పోర్ట్రెయిట్'', 1795, న్యూయార్క్ నగరంలోని మెట్రోపాలిటన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్ File:Gilbert Stuart - Martha Washington (Martha Dandridge Custis) - 1980.2 - Museum of Fine Arts.jpg|మార్తా వాషింగ్టన్, సుమారు 1796 File:Gilbert Stuart - George Washington (The Athenaeum Portrait) - Google Art Project.jpg|alt=వాషింగ్టన్ తల, భుజాల వివరణాత్మక పెయింటింగ్. సగానికి పైగా కాన్వాస్ ఖాళీగా ఉంది.|స్టువర్ట్ గీసిన అసంపూర్తి 1796 జార్జ్ వాషింగ్టన్ పెయింటింగ్, దీనినే ''ఎథీనియం పోర్ట్రెయిట్'' అని కూడా అంటారు, ఇది ఇతని అత్యంత ప్రసిద్ధ రచన File:Gilbert Stuart Portrait of Winthrop Sargent.jpg|విన్త్రోప్ సార్జెంట్, {{circa|1799–1805}} File:Gilbert Stuart, Horace Binney, 1800, NGA 30344.jpg|''హోరేస్ బిన్నీ'', {{circa|1800}} File:Samuel Smith (NPG).jpg|''శామ్యూల్ స్మిత్'', {{circa|1800}} File:Abigail Adams by Gilbert Stuart.jpg|అమెరికా రెండవ ప్రథమ మహిళ, అబిగైల్ ఆడమ్స్, సుమారు 1800–1815 File:John Adams A18236.jpg|అమెరికా రెండవ అధ్యక్షుడు, [[జాన్ ఆడమ్స్]] సుమారు 1800–1815 File:James Madison by Gilbert Stuart 1804.jpeg|అమెరికా నాల్గవ అధ్యక్షుడు, జేమ్స్ మాడిసన్, 1804 File:Dolley Madison.jpg|''డాలీ మాడిసన్ చిత్రపటం'', 1804 File:Anna Payne Cutts by Gilbert Stuart 1804.jpeg|ప్రథమ మహిళ డాలీ మాడిసన్ సోదరి అన్నా పేన్ కట్స్, 1804, వైట్ హౌస్ File:Eleanor Parke Custis Lewis.jpg|ఎలియనోర్ పార్కే కస్టిస్ లూయిస్, {{circa|1804}} File:John Carroll Gilbert Stuart.jpg|జాన్ కారోల్, అమెరికా మొదటి క్యాథలిక్ బిషప్, {{circa|1804}} File:Rosalie E. Stier Calvert and Caroline M. Calvert.jpg|రోసాలీ స్టియర్ కాల్‌వెర్ట్, ఆమె పెద్ద కుమార్తె కరోలిన్ మరియా, {{circa|1805}} File:WashingtonAtDorchesterHeightsByStuart.jpeg|''జార్జ్ వాషింగ్టన్ ఎట్ డోర్చెస్టర్ హైట్స్'', 1806, బోస్టన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ File:Commodore John Rodgers (NHaHC).jpg|''జాన్ రోడ్జర్స్'', {{circa|1810}} File:Gilbert Stuart, Samuel Alleyne Otis, 1811-1813, NGA 57542.jpg|''శామ్యూల్ అల్లిన్ ఓటిస్'', {{circa|1811–1813}} File:Gilbert Stuart - Major-General Henry Dearborn - 1913.793 - Art Institute of Chicago.jpg|''హెన్రీ డియర్‌బోర్న్ చిత్రపటం'', {{circa|1812}} File:Portrait of Commodore William Bainbridge - Gilbert Stuart.jpg|''విలియం బైన్‌బ్రిడ్జ్'', {{circa|1813}} File:Little Turtle.jpg|1814లో వాషింగ్టన్ దహనం చేయబడినప్పుడు కాలిపోయినట్లుగా భావించే గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ గీసిన కోల్పోయిన పోర్ట్రెయిట్ ఆధారంగా లిటిల్ టర్టిల్ లితోగ్రాఫ్ తయారుచేయబడింది.{{sfn|Carter|1987|pp=62–63}} File:Henry Rice MET DP208350.jpg|హెన్రీ రైస్, బోస్టన్ వ్యాపారి, మసాచుసెట్స్ రాష్ట్ర శాసనసభ్యుడు, {{circa|1815}} File:Macdono.jpg|థామస్ మాక్‌డొనాఫ్, {{circa|1815–1818}} File:John Trumbull Gilbert Stuart 1818.jpeg|అమెరికన్ కళాకారుడు జాన్ ట్రంబుల్, సుమారు 1818 File:John Quincy Adams by Gilbert Stuart, 1818.jpg|అమెరికా ఆరవ అధ్యక్షుడు, జాన్ క్విన్సీ ఆడమ్స్, 1818 File:Louisa Cathering Johnson Adams by Gilbert Stuart, 1821-26.jpg|అమెరికా ఆరవ ప్రథమ మహిళ, ''లూయిసా కేథరీన్ ఆడమ్స్'' సుమారు 1821–1826 File:Gilbert Stuart Thomas Jefferson.jpg|అమెరికా మూడవ అధ్యక్షుడు, [[థామస్ జెఫర్సన్]], సుమారు 1821 File:Gilbert Stuart, James Madison, c. 1821, NGA 56914.jpg|అమెరికా నాల్గవ అధ్యక్షుడు, జేమ్స్ మాడిసన్, సుమారు 1821 File:GSJamesMonroe.jpg|అమెరికా ఐదవ అధ్యక్షుడు, జేమ్స్ మన్రో, సుమారు 1820–1822 File:Gilbert Stuart - Bishop Jean-Louis Anne Magdelaine Lefebvre de Cheverus - 21.9 - Museum of Fine Arts.jpg|''జీన్-లూయిస్ లెఫెబ్రే డి చెవెరస్ చిత్రపటం'', 1823 File:Gilbert Stuart John Adams.jpg|అమెరికా రెండవ అధ్యక్షుడు, [[జాన్ ఆడమ్స్]], 1826 </gallery> ==మూలాలు== {{Reflist|30em|refs= <ref name="RIH Cemetery Commission">{{cite web|url=http://www.rihistoriccemeteries.org/newgravedetails.aspx?ID=155252 |title=Jane Stuart |year=2007 |website=Rhode Island Historical Cemetery Commission |access-date=February 16, 2017}}</ref> <ref name="RI Heritage Hall of Fame">{{cite web|url=http://www.riheritagehalloffame.org/inductees_detail.cfm?iid=643 |title=Jane Stuart | first=Patrick T. |last=Conley |year=2011 |website=Rhode Island Heritage Hall of Fame |access-date=February 16, 2017}}</ref> }} ===గ్రంథసూచి=== * {{cite book |last=Carter |first=Harvey Lewis |title=The Life and Times of Little Turtle: First Sagamore of the Wabash |url=https://archive.org/details/lifetimesoflittl0000cart |url-access=registration |publisher=University of Illinois Press |location=Urbana |year=1987 |isbn=0-252-01318-2}} * {{Cite book|last=Evans|first=Dorinda|title=The Genius of Gilbert Stuart|publisher=Princeton University Press|year=1999|isbn=0-691-05945-4}} * {{cite journal |last=Fielding |first=Mantle |title=Paintings by Gilbert Stuart not mentioned in Mason's Life of Stuart |journal=The Pennsylvania Magazine of History and Biography |year=1929 |volume=53 |issue=2 |jstor=20086696 |publisher=The Historical Society of Pennsylvania}} * {{cite book |last=McLanathan |first=Richard |title=Gilbert Stuart |location=New York |publisher=Harry N. Abrams, Inc. |year=1986 |isbn=9780810915015 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/gilbertstuart0000mcla }} * {{cite book |last=Mason |first=George C. |title=The Life and Works of Gilbert Stuart |publisher=Charles Scribner's Sons |location=New York |year=1879 |url=https://archive.org/stream/gri_33125001654470#page/n11/mode/2up}} *Park, Lawrence, John Hill Morgan, and Royal Cortissoz (1926). ''Gilbert Stuart : An Illustrated Descriptive List of His Works''. New York: W. E. Rudge. ==బయటి లింకులు== {{Commons|Gilbert Stuart|గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్}} *[https://web.archive.org/web/20061019141619/http://www.nga.gov/exhibitions/2005/stuart/index.shtm వాషింగ్టన్‌లోని నేషనల్ గ్యాలరీ ఆఫ్ ఆర్ట్‌లో గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్] * [https://web.archive.org/web/20100412000952/http://www.nga.gov/cgi-bin/pbio?29600 గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ జీవిత చరిత్ర, నేషనల్ గ్యాలరీ ఆఫ్ ఆర్ట్] * [https://www.metmuseum.org/art/collection/search?q=gilbert+stuart మెట్రోపాలిటన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్‌లో గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్] * [http://www.gilbertstuartmuseum.com/ గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ మ్యూజియం వెబ్‌సైట్] * [http://www.gilbert-stuart.org/ Gilbert-Stuart.org] గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్ 155 పెయింటింగ్స్ * [http://www.artcyclopedia.com/artists/stuart_gilbert.html ఆర్ట్ సైక్లోపీడియాలో గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్] * [http://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=stuart%2C+gilbert&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500010392 యూనియన్ లిస్ట్ ఆఫ్ ఆర్టిస్ట్ నేమ్స్, గెట్టి వొకాబ్యులరీస్.] * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/74976 ''గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్''], ది మెట్రోపాలిటన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్ నుండి పూర్తి టెక్స్ట్ ఎగ్జిబిషన్ కేటలాగ్ {{DEFAULTSORT:Stuart, Gilbert}} [[వర్గం:1755 జననాలు]] [[వర్గం:1828 మరణాలు]] [[వర్గం:18వ శతాబ్దపు అమెరికన్ చిత్రకారులు]] [[వర్గం:అమెరికన్ పోర్ట్రెయిట్ చిత్రకారులు]] [[వర్గం:ప్రపంచ చిత్రకారులు]] [[వర్గం:అమెరికన్ చిత్రకారులు]] l4kjklczold1ivn3c47dhu86el3c549 14 509312 4955404 2026-09-09T13:22:17Z Kalasagary 107518 ఖాళీ పేజీని సృష్టించారు 4955404 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 0 509313 4955408 2026-09-09T13:31:27Z Muralikrishna m 106628 "[[:en:Special:Redirect/revision/1360051386|Chitra Lakshmanan]]" పేజీని అనువదించి సృష్టించారు 4955408 wikitext text/x-wiki {{సమాచారపెట్టె వ్యక్తి|name=చిత్ర లక్ష్మణన్|image=|caption=|birth_date={{Birth date and age|df=yes|1948|01|23}}|birth_place=[[Arani, Tiruvannamalai District|Arani]], [[Tamil Nadu]], India|occupation=[[Film director]], [[Film producer]], [[Actor]], [[Entertainment journalism|Film journalist]]|spouse=Radhika|children=2|years_active=1983-present}} '''లక్ష్మణన్ రామస్వామి''' (జననం 1948 జనవరి 23), వృత్తిపరంగా '''చిత్ర లక్ష్మణన్''' అని పిలుస్తారు, ఒక భారతీయ పాత్రికేయుడు, చిత్రనిర్మాత, నటుడు. 1980లు, 1990లలో [[తమిళ సినిమా]] ప్రముఖ నటులు నటించిన అనేక [[తమిళ భాష]] చిత్రాలను ఆయన నిర్మించి, దర్శకత్వం వహించాడు, అదే సమయంలో అనేక సినిమాలు, టెలివిజన్ సిరీస్లలో సహాయక పాత్రలలో కనిపించాడు.<ref>{{Cite web|title=KS RaviKumar's felicitation ceremony|url=https://photogallery.indiatimes.com/events/chennai/ks-ravikumars-felicitation-ceremony/articleshow/28516123.cms|website=photogallery.indiatimes.com}}</ref><ref>Archived at [https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211205/WB_vH0vUnq4 Ghostarchive] and the [https://web.archive.org/web/20140309061307/http://www.youtube.com/watch?v=WB_vH0vUnq4 Wayback Machine]: {{Cite web|title=Director Chitra Lakshmanan Special Interview|url=https://www.youtube.com/watch?v=WB_vH0vUnq4|website=[[YouTube]]}}</ref> ఆయన తమిళ సినిమా సంబంధిత ఇంటర్వ్యూలతో కూడిన ''టూరింగ్ టాకీస్'' అనే [[యూట్యూబ్]] ఛానెల్ను నిర్వహిస్తున్నాడు.<ref>{{Cite web|date=2021-08-25|title=8 YouTube Channels That Are Essential Viewing For The South Movie Buff|url=https://www.filmcompanion.in/features/malayalam-features/the-8-youtube-channels-that-are-essential-viewing-for-the-south-movie-buff-dennis-george-chitra-lakshmanan-paruchuri-gopala-krishna/|access-date=2023-10-18|website=[[Film Companion]]}}</ref> == కెరీర్ == చిత్ర లక్ష్మణన్ ప్రారంభంలో అరణిలోని ఒక హార్డ్వేర్ దుకాణంలో పనిచేసాడు. ఆ తరువాత, ఆయన ''విధి వెల్లి'' పత్రికలో ఉప సంపాదకుడిగా చేరి మూసివేసే వరకు పనిచేసాడు. తరువాత ఆయన [[డి.జయకాంతన్|జయకాంతన్]] నడుపుతున్న ''థాయిన్ మణికోడి''లో చేరాడు. ఆయన [[సింగపూరు|సింగపూరియన్]] తమిళ పత్రికలో చేరాడు. ఆ తరువాత, అతను తన సొంత పత్రిక ''తిరాయ్ కతిర్'' ని ప్రారంభించాలని నిర్ణయించుకున్నాడు, అది విజయవంతమైంది. వినోద జర్నలిజంలో ఆయన కెరీర్ ప్రజా సంబంధాల అధికారిగా మారడానికి కూడా సహాయపడింది.<ref>{{Cite news|url=https://www.youtube.com/watch?v=pDnDwFkNO7w|title=Exclusive - 'பாரதிராஜாவுடன் 50 வருட நட்பு' - Chithra Lakshmanan|work=You Tube|location=Chennai, India}}</ref> చిత్ర పరిశ్రమలోకి ప్రవేశించడానికి ఆయన దర్శకుడు [[భారతీరాజా]]<nowiki/>తో పరిచయం ఏర్పరుచుకున్నాడు, లక్ష్మణన్ సోదరుడు రాముతో కలిసి ఆయన అన్ని చిత్రాలకు సహ నిర్మాతగా పనిచేసాడు. 1983లో ఆయన గాయత్రి ఫిల్మ్స్ ఆధ్వర్యంలో ''మన్ వాసనై'' చిత్రాన్ని నిర్మించాడు, ఇది వాణిజ్యపరంగా విజయంతో పాటు [[ఉత్తమ చిత్రంగా ఫిలింఫేర్ అవార్డు - తమిళం|ఉత్తమ తమిళ చిత్రంగా ఫిలింఫేర్ అవార్డు]] గెలుచుకుంది. 1980లలో తమిళ చిత్రాలకు ప్రెస్ రిలేషన్స్ ఆఫీసర్గా కూడా పనిచేసాడు, ''[[ఉత్తమ విలన్]]'' (2015) ద్వారా నటుడిగా ఆ పాత్రను తిరిగి పోషించాడు.<ref>{{Cite web|title=Chitra Lakshmanan to share the screen with Kamal Haasan – Tamil Cinema News &#124; Tamil Video Songs &#124; Film News|url=http://tamilomovie.com/chitra-lakshmanan-to-share-the-screen-with-kamal-haasan/}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/features/cinema/uttama-villain-a-superb-core-let-down-by-lacklustre-filmmaking/article7164505.ece|title=Uttama Villain: A superb core let down by lacklustre filmmaking|last=Rangan|first=Baradwaj|date=2 May 2015|work=The Hindu|via=www.thehindu.com}}</ref> ఆయన దర్శకత్వం వహించిన మొదటి చిత్రం ''[[పోలీస్ డైరీ|సూర సమహారం]]'' (1988), తరువాత ఆయన ప్రభు, ''చిన్న రాజా'' (1999), ''పెరియ తంబి'' (1997) చిత్రాలకు దర్శకత్వం వహించాడు. అతను జపానిల్ కళ్యాణరామన్ (1985)లో నటుడిగా మారాడు, 2000లలో నటన కట్టుబాట్లకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వడం ప్రారంభించాడు, ''[[నేనే అంబానీ|బాస్ ఎంగిరా భాస్కరన్]]'' (నేనే అంభాని) (2010), ''తీయా వేలై సెయ్యానుమ్ కుమారూ'' (2013) చిత్రాలలో తన హాస్య పాత్రలకు ప్రశంసలు అందుకున్నాడు.<ref>{{Cite web|title=What Kamal Hassan Did for Me in Uttama Villain – Chithra Lakshmanan &#124; Uttama Villain, Vishwaroopam 2 &#124; Jyothika Surya|url=http://www.jyothikasurya.com/what-kamal-hassan-did-for-me-in-uttama-villain-chithra-lakshmanan-uttama-villain-vishwaroopam-2/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20151223045616/http://www.jyothikasurya.com/what-kamal-hassan-did-for-me-in-uttama-villain-chithra-lakshmanan-uttama-villain-vishwaroopam-2/|archive-date=23 December 2015|access-date=22 December 2015}}</ref><ref>{{Cite web|title=Director Badri's next on corruption in cricket|url=http://www.sify.com/movies/director-badri-s-next-on-corruption-in-cricket-news-national-odnqa8gaidhsi.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150814135451/http://www.sify.com/movies/director-badri-s-next-on-corruption-in-cricket-news-national-odnqa8gaidhsi.html|archive-date=14 August 2015|access-date=9 August 2022|website=[[Sify]]}}</ref> తన కెరీర్ మొత్తంలో లక్ష్మణన్ బాధ్యతాయుతమైన పదవులను కూడా చేపట్టాడు. ఆయన తమిళ చిత్ర నిర్మాతల మండలికి నాలుగు సంవత్సరాల పాటు కార్యదర్శిగా, దక్షిణ భారత చలనచిత్ర వాణిజ్య మండలి, ఫిల్మ్ ఫెడరేషన్ ఆఫ్ ఇండియా, తమిళ చిత్ర దర్శకుల సంఘంలో చాలా సంవత్సరాలు కార్యనిర్వాహక కమిటీ సభ్యుడిగా పనిచేసాడు. 2011లో, ఆయన తమిళ సినిమా చరిత్రను చాటిచెప్పే ''<nowiki/>'80 ఇయర్స్ ఆఫ్ తమిళ సినిమా''' అనే పుస్తకాన్ని ప్రచురించాడు.  == మూలాలు == [[వర్గం:1948 జననాలు]] [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] [[వర్గం:Articles with hCards]] jvdb9wbo6epmoeu40ww0ackvrf3y5yj 4955410 4955408 2026-09-09T13:33:40Z Muralikrishna m 106628 4955410 wikitext text/x-wiki {{సమాచారపెట్టె వ్యక్తి|name=చిత్ర లక్ష్మణన్|image=|caption=|birth_date={{Birth date and age|df=yes|1948|01|23}}|birth_place=అరణి, తిరువణ్ణామలై జిల్లా, [[తమిళనాడు]], భారతదేశం|occupation=చిత్ర దర్శకుడు, చిత్ర నిర్మాత, నటుడు, వినోద పాత్రికేయుడు|spouse=రాధిక|children=2|years_active=1983-ప్రస్తుతం}} '''లక్ష్మణన్ రామస్వామి''' (జననం 1948 జనవరి 23), వృత్తిపరంగా '''చిత్ర లక్ష్మణన్''' అని పిలుస్తారు, ఒక భారతీయ పాత్రికేయుడు, చిత్రనిర్మాత, నటుడు. 1980లు, 1990లలో [[తమిళ సినిమా]] ప్రముఖ నటులు నటించిన అనేక [[తమిళ భాష]] చిత్రాలను ఆయన నిర్మించి, దర్శకత్వం వహించాడు, అదే సమయంలో అనేక సినిమాలు, టెలివిజన్ సిరీస్లలో సహాయక పాత్రలలో కనిపించాడు.<ref>{{Cite web|title=KS RaviKumar's felicitation ceremony|url=https://photogallery.indiatimes.com/events/chennai/ks-ravikumars-felicitation-ceremony/articleshow/28516123.cms|website=photogallery.indiatimes.com}}</ref><ref>Archived at [https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211205/WB_vH0vUnq4 Ghostarchive] and the [https://web.archive.org/web/20140309061307/http://www.youtube.com/watch?v=WB_vH0vUnq4 Wayback Machine]: {{Cite web|title=Director Chitra Lakshmanan Special Interview|url=https://www.youtube.com/watch?v=WB_vH0vUnq4|website=[[YouTube]]}}</ref> ఆయన తమిళ సినిమా సంబంధిత ఇంటర్వ్యూలతో కూడిన ''టూరింగ్ టాకీస్'' అనే [[యూట్యూబ్]] ఛానెల్ను నిర్వహిస్తున్నాడు.<ref>{{Cite web|date=2021-08-25|title=8 YouTube Channels That Are Essential Viewing For The South Movie Buff|url=https://www.filmcompanion.in/features/malayalam-features/the-8-youtube-channels-that-are-essential-viewing-for-the-south-movie-buff-dennis-george-chitra-lakshmanan-paruchuri-gopala-krishna/|access-date=2023-10-18|website=[[Film Companion]]}}</ref> == కెరీర్ == చిత్ర లక్ష్మణన్ ప్రారంభంలో అరణిలోని ఒక హార్డ్వేర్ దుకాణంలో పనిచేసాడు. ఆ తరువాత, ఆయన ''విధి వెల్లి'' పత్రికలో ఉప సంపాదకుడిగా చేరి మూసివేసే వరకు పనిచేసాడు. తరువాత ఆయన [[డి.జయకాంతన్|జయకాంతన్]] నడుపుతున్న ''థాయిన్ మణికోడి''లో చేరాడు. ఆయన [[సింగపూరు|సింగపూరియన్]] తమిళ పత్రికలో చేరాడు. ఆ తరువాత, అతను తన సొంత పత్రిక ''తిరాయ్ కతిర్'' ని ప్రారంభించాలని నిర్ణయించుకున్నాడు, అది విజయవంతమైంది. వినోద జర్నలిజంలో ఆయన కెరీర్ ప్రజా సంబంధాల అధికారిగా మారడానికి కూడా సహాయపడింది.<ref>{{Cite news|url=https://www.youtube.com/watch?v=pDnDwFkNO7w|title=Exclusive - 'பாரதிராஜாவுடன் 50 வருட நட்பு' - Chithra Lakshmanan|work=You Tube|location=Chennai, India}}</ref> చిత్ర పరిశ్రమలోకి ప్రవేశించడానికి ఆయన దర్శకుడు [[భారతీరాజా]]<nowiki/>తో పరిచయం ఏర్పరుచుకున్నాడు, లక్ష్మణన్ సోదరుడు రాముతో కలిసి ఆయన అన్ని చిత్రాలకు సహ నిర్మాతగా పనిచేసాడు. 1983లో ఆయన గాయత్రి ఫిల్మ్స్ ఆధ్వర్యంలో ''మన్ వాసనై'' చిత్రాన్ని నిర్మించాడు, ఇది వాణిజ్యపరంగా విజయంతో పాటు [[ఉత్తమ చిత్రంగా ఫిలింఫేర్ అవార్డు - తమిళం|ఉత్తమ తమిళ చిత్రంగా ఫిలింఫేర్ అవార్డు]] గెలుచుకుంది. 1980లలో తమిళ చిత్రాలకు ప్రెస్ రిలేషన్స్ ఆఫీసర్గా కూడా పనిచేసాడు, ''[[ఉత్తమ విలన్]]'' (2015) ద్వారా నటుడిగా ఆ పాత్రను తిరిగి పోషించాడు.<ref>{{Cite web|title=Chitra Lakshmanan to share the screen with Kamal Haasan – Tamil Cinema News &#124; Tamil Video Songs &#124; Film News|url=http://tamilomovie.com/chitra-lakshmanan-to-share-the-screen-with-kamal-haasan/}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/features/cinema/uttama-villain-a-superb-core-let-down-by-lacklustre-filmmaking/article7164505.ece|title=Uttama Villain: A superb core let down by lacklustre filmmaking|last=Rangan|first=Baradwaj|date=2 May 2015|work=The Hindu|via=www.thehindu.com}}</ref> ఆయన దర్శకత్వం వహించిన మొదటి చిత్రం ''[[పోలీస్ డైరీ|సూర సమహారం]]'' (1988), తరువాత ఆయన ప్రభు, ''చిన్న రాజా'' (1999), ''పెరియ తంబి'' (1997) చిత్రాలకు దర్శకత్వం వహించాడు. అతను జపానిల్ కళ్యాణరామన్ (1985)లో నటుడిగా మారాడు, 2000లలో నటన కట్టుబాట్లకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వడం ప్రారంభించాడు, ''[[నేనే అంబానీ|బాస్ ఎంగిరా భాస్కరన్]]'' (నేనే అంభాని) (2010), ''తీయా వేలై సెయ్యానుమ్ కుమారూ'' (2013) చిత్రాలలో తన హాస్య పాత్రలకు ప్రశంసలు అందుకున్నాడు.<ref>{{Cite web|title=What Kamal Hassan Did for Me in Uttama Villain – Chithra Lakshmanan &#124; Uttama Villain, Vishwaroopam 2 &#124; Jyothika Surya|url=http://www.jyothikasurya.com/what-kamal-hassan-did-for-me-in-uttama-villain-chithra-lakshmanan-uttama-villain-vishwaroopam-2/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20151223045616/http://www.jyothikasurya.com/what-kamal-hassan-did-for-me-in-uttama-villain-chithra-lakshmanan-uttama-villain-vishwaroopam-2/|archive-date=23 December 2015|access-date=22 December 2015}}</ref><ref>{{Cite web|title=Director Badri's next on corruption in cricket|url=http://www.sify.com/movies/director-badri-s-next-on-corruption-in-cricket-news-national-odnqa8gaidhsi.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150814135451/http://www.sify.com/movies/director-badri-s-next-on-corruption-in-cricket-news-national-odnqa8gaidhsi.html|archive-date=14 August 2015|access-date=9 August 2022|website=[[Sify]]}}</ref> తన కెరీర్ మొత్తంలో లక్ష్మణన్ బాధ్యతాయుతమైన పదవులను కూడా చేపట్టాడు. ఆయన తమిళ చిత్ర నిర్మాతల మండలికి నాలుగు సంవత్సరాల పాటు కార్యదర్శిగా, దక్షిణ భారత చలనచిత్ర వాణిజ్య మండలి, ఫిల్మ్ ఫెడరేషన్ ఆఫ్ ఇండియా, తమిళ చిత్ర దర్శకుల సంఘంలో చాలా సంవత్సరాలు కార్యనిర్వాహక కమిటీ సభ్యుడిగా పనిచేసాడు. 2011లో, ఆయన తమిళ సినిమా చరిత్రను చాటిచెప్పే ''<nowiki/>'80 ఇయర్స్ ఆఫ్ తమిళ సినిమా''' అనే పుస్తకాన్ని ప్రచురించాడు.  == మూలాలు == [[వర్గం:1948 జననాలు]] [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] [[వర్గం:Articles with hCards]] m8tz2gmtp3lxytmlb4bpwvuo0bklxp5 0 509314 4955422 2026-09-09T14:11:43Z Muralikrishna m 106628 "[[:en:Special:Redirect/revision/1364253892|JianHao Tan]]" పేజీని అనువదించి సృష్టించారు 4955422 wikitext text/x-wiki   [[File:JianHao_Tan_in_2017.png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:JianHao_Tan_in_2017.png|thumb|284x284px|2017లో జియాన్ హావో టాన్]] '''జియాన్ హావో టాన్''' (ఆంగ్లం: JianHao Tan; జననం 1993 జూన్ 14) సింగపూర్ దేశానికి చెందిన యూట్యూబర్, టైటాన్ డిజిటల్ మీడియా [[ముఖ్య కార్యనిర్వాహక అధికారి|చీఫ్ ఎగ్జిక్యూటివ్ ఆఫీసర్]]. 2025 నవంబరు 17 నాటికి, అతను 7,783,000 కంటే ఎక్కువ మంది చందాదారులను, ఆయన [[యూట్యూబ్]] ఛానెల్ కోసం 3 బిలియన్లకు పైగా వీక్షణలను కలిగి ఉన్నాడు, నవంబరు 2025 నాటికి యూట్యూబ్, [[ఇన్‌స్టాగ్రామ్]] లలో 729,000 మంది అనుచరులు ఉన్నారు.<ref>{{Cite web|title=JianHao Tan's YouTube Stats (Summary Profile) - Social Blade Stats|url=https://socialblade.com/youtube/channel/UCGwcH4qnJ2qM_ZJUSFcAMAA|access-date=2021-11-25|website=socialblade.com}}</ref><ref>{{Cite web|title=JianHao Tan's Instagram Stats (Summary Profile) - Social Blade Stats|url=https://socialblade.com/instagram/user/thejianhaotan|access-date=25 November 2021|website=socialblade.com}}</ref> == ప్రారంభ జీవితం == జియాన్ హావో టాన్ 1993 జూన్ 14న సింగపూర్‌లో జన్మించాడు. అతని తల్లి, పియానో ఉపాధ్యాయురాలైన లువినా చోంగ్, [[హాంగ్‌కాంగ్|హాంగ్ కాంగ్‌లో]] పుట్టి పెరిగింది. 8 సంవత్సరాల వయస్సులో, అతని తండ్రి ఎడ్మండ్‌ను విదేశీ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ [[కంబోడియా|కంబోడియాకు]] బదిలీ చేయడంతో, ఆయన తన కుటుంబంతో అక్కడికి వెళ్ళాడు.<ref name=":0">{{Cite web|date=21 February 2020|title=JianHao Tan, The Greatest Showman in Singapore|url=https://sg.style.yahoo.com/jianhao-tan-greatest-showman-singapore-102459268.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210120143416/https://sg.style.yahoo.com/jianhao-tan-greatest-showman-singapore-102459268.html|archive-date=20 January 2021|access-date=2021-05-03|website=sg.style.yahoo.com|language=en-SG}}</ref> కొన్ని సంవత్సరాల తరువాత, అతని కుటుంబం [[వియత్నాం|వియత్నాంలోని]] హనోయికి తరలివెళ్లింది, అక్కడ అతను హనోయిలోని యునైటెడ్ నేషన్స్ ఇంటర్నేషనల్ స్కూల్‌లో చదువుకుని, 2011లో పట్టభద్రుడయ్యాడు.  == కెరీర్ == జియాన్ హావో టాన్ తన యూట్యూబ్ ఛానెల్ను 2010లో ఇద్దరు స్నేహితులతో కలిసి ఒక అభిరుచిగా, అలాగే ఒక పాఠశాల ప్రాజెక్ట్ కోసం ప్రారంభించాడు.<ref name=":1">{{Cite web|title=No 1 YouTuber in Singapore JianHao Tan defied critics of his endless high school listicle videos|url=https://www.todayonline.com/world/no-1-youtuber-singapore-jianhao-tan-defied-critics-his-endless-high-school-listicle-videos|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210503141511/https://www.todayonline.com/world/no-1-youtuber-singapore-jianhao-tan-defied-critics-his-endless-high-school-listicle-videos|archive-date=3 May 2021|access-date=2021-05-03|website=TODAYonline}}</ref><ref>{{Cite web|last=Lee|first=Jian Xuan|date=2014-11-09|title=YouTube star Tan Jian Hao plays lead in short film about Singlish|url=https://www.straitstimes.com/lifestyle/youtube-star-tan-jian-hao-plays-lead-in-short-film-about-singlish|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210503051036/https://www.straitstimes.com/lifestyle/youtube-star-tan-jian-hao-plays-lead-in-short-film-about-singlish|archive-date=3 May 2021|access-date=2021-05-03|website=The Straits Times|language=en}}</ref> ఆ తరువాత, ఆయన 18 సంవత్సరాల వయస్సు నుండి రెండు సంవత్సరాల జాతీయ సేవ చేసాడు. ఆ తరువాత, ఆయన ఒక విశ్వవిద్యాలయంలో తదుపరి విద్యను అభ్యసించడానికి బదులుగా యూట్యూబ్ ను తన పూర్తి సమయం కెరీర్ గా మార్చుకోవాలని నిర్ణయించుకున్నాడు.<ref>{{Cite web|date=5 July 2017|title=Now following: JianHao Tan|url=https://www.marketing-interactive.com/now-following-jianhao-tan|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210503051037/https://www.marketing-interactive.com/now-following-jianhao-tan|archive-date=3 May 2021|access-date=2021-05-03|website=Marketing Interactive|language=en-gb}}</ref> అతను 2014లో నైట్ ఔల్ సినిమాటిక్స్ ర్యాన్ టాన్ చేత మార్గనిర్దేశం చేయబడ్డాడు. డిసెంబరు 2014 నాటికి 250,000 మందికి పైగా యూట్యూబ్ చందాదారులను కలిగి ఉన్నాడు.<ref name="auto">{{Cite web|title=YouTubing his way to success|url=https://www.todayonline.com/entertainment/celebrity/youtubing-his-way-success|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210504130641/https://www.todayonline.com/entertainment/celebrity/youtubing-his-way-success|archive-date=4 May 2021|access-date=2021-05-03|website=TODAYonline}}</ref> == వ్యక్తిగత జీవితం == జియాన్ హావో టాన్ 2019 మే 21న డెబ్బీ సూన్ రూయిని వివాహం చేసుకున్నాడు.<ref name="herworld">{{Cite web|date=2019-03-04|title=Youtube star Tan Jianhao shares his marriage plans and how he manages relationship finances|url=https://www.herworld.com/weddings/real-weddings/youtube-star-tan-jianhao-marriage-finance-plans-relationship-debbie-soon/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20220511022009/https://www.herworld.com/weddings/real-weddings/youtube-star-tan-jianhao-marriage-finance-plans-relationship-debbie-soon/|archive-date=11 May 2022|access-date=2021-05-06|website=Her World Singapore|language=en-US}}</ref> ఆయన వివాహ ప్రతిపాదన వీడియో సింగపూర్లో అత్యధికంగా వీక్షించిన యూట్యూబ్ సృష్టికర్తల వీడియో.<ref>{{Cite web|date=6 December 2019|title=Content creator Jianhao Tan tops YouTube's 10 most watched creators 2019 list|url=https://www.marketing-interactive.com/content-creator-jianhao-tan-tops-youtube-s-10-most-watched-creators-2019-list|website=Marketing Interactive}}</ref> వారికి స్టార్లీ అనే కుమార్తె ఉంది, ఆమె 2019 సెప్టెంబరు 19న జన్మించింది.<ref>{{Cite web|title=YouTuber Jianhao Tan's 5-day-old baby already has 650,000 almost followers on Instagram|url=https://mothership.sg/2019/09/jianhao-tan-debbie-soon-baby/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210505100156/https://mothership.sg/2019/09/jianhao-tan-debbie-soon-baby/|archive-date=5 May 2021|access-date=6 April 2021|website=mothership.sg}}</ref> ఆయన 2015లో ది జియాన్ హావో టాన్ ఫౌండేషన్ ను స్థాపించాడు. 2019 నాటికి, ఈ ఫౌండేషన్ వియత్నాంలోని తుయ్ ఆన్ విలేజ్కు 5,000 డాలర్ల విలువైన ఆహారం, బొమ్మలను విరాళంగా ఇచ్చింది.<ref name="herworld" /> == మూలాలు == [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] [[వర్గం:1993 జననాలు]] [[వర్గం:Articles with hCards]] [[వర్గం:All Wikipedia articles in need of updating]] [[వర్గం:Articles containing Chinese-language text]] 4eq7dej7bl5a83s8dgwivt2oixkdhny 4955423 4955422 2026-09-09T14:12:05Z Muralikrishna m 106628 4955423 wikitext text/x-wiki   [[File:JianHao_Tan_in_2017.png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:JianHao_Tan_in_2017.png|thumb|284x284px|2017లో జియాన్ హావో టాన్]] '''జియాన్ హావో టాన్''' (ఆంగ్లం: JianHao Tan; జననం 1993 జూన్ 14) సింగపూర్ దేశానికి చెందిన యూట్యూబర్, టైటాన్ డిజిటల్ మీడియా [[ముఖ్య కార్యనిర్వాహక అధికారి|చీఫ్ ఎగ్జిక్యూటివ్ ఆఫీసర్]]. 2025 నవంబరు 17 నాటికి, అతను 7,783,000 కంటే ఎక్కువ మంది చందాదారులను, ఆయన [[యూట్యూబ్]] ఛానెల్ కోసం 3 బిలియన్లకు పైగా వీక్షణలను కలిగి ఉన్నాడు, నవంబరు 2025 నాటికి యూట్యూబ్, [[ఇన్‌స్టాగ్రామ్]] లలో 729,000 మంది అనుచరులు ఉన్నారు.<ref>{{Cite web|title=JianHao Tan's YouTube Stats (Summary Profile) - Social Blade Stats|url=https://socialblade.com/youtube/channel/UCGwcH4qnJ2qM_ZJUSFcAMAA|access-date=2021-11-25|website=socialblade.com}}</ref><ref>{{Cite web|title=JianHao Tan's Instagram Stats (Summary Profile) - Social Blade Stats|url=https://socialblade.com/instagram/user/thejianhaotan|access-date=25 November 2021|website=socialblade.com}}</ref> == ప్రారంభ జీవితం == జియాన్ హావో టాన్ 1993 జూన్ 14న సింగపూర్‌లో జన్మించాడు. అతని తల్లి, పియానో ఉపాధ్యాయురాలైన లువినా చోంగ్, [[హాంగ్‌కాంగ్|హాంగ్ కాంగ్‌లో]] పుట్టి పెరిగింది. 8 సంవత్సరాల వయస్సులో, అతని తండ్రి ఎడ్మండ్‌ను విదేశీ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ [[కంబోడియా|కంబోడియాకు]] బదిలీ చేయడంతో, ఆయన తన కుటుంబంతో అక్కడికి వెళ్ళాడు.<ref name=":0">{{Cite web|date=21 February 2020|title=JianHao Tan, The Greatest Showman in Singapore|url=https://sg.style.yahoo.com/jianhao-tan-greatest-showman-singapore-102459268.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210120143416/https://sg.style.yahoo.com/jianhao-tan-greatest-showman-singapore-102459268.html|archive-date=20 January 2021|access-date=2021-05-03|website=sg.style.yahoo.com|language=en-SG}}</ref> కొన్ని సంవత్సరాల తరువాత, అతని కుటుంబం [[వియత్నాం|వియత్నాంలోని]] హనోయికి తరలివెళ్లింది, అక్కడ అతను హనోయిలోని యునైటెడ్ నేషన్స్ ఇంటర్నేషనల్ స్కూల్‌లో చదువుకుని, 2011లో పట్టభద్రుడయ్యాడు.  == కెరీర్ == జియాన్ హావో టాన్ తన యూట్యూబ్ ఛానెల్ను 2010లో ఇద్దరు స్నేహితులతో కలిసి ఒక అభిరుచిగా, అలాగే ఒక పాఠశాల ప్రాజెక్ట్ కోసం ప్రారంభించాడు.<ref name=":1">{{Cite web|title=No 1 YouTuber in Singapore JianHao Tan defied critics of his endless high school listicle videos|url=https://www.todayonline.com/world/no-1-youtuber-singapore-jianhao-tan-defied-critics-his-endless-high-school-listicle-videos|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210503141511/https://www.todayonline.com/world/no-1-youtuber-singapore-jianhao-tan-defied-critics-his-endless-high-school-listicle-videos|archive-date=3 May 2021|access-date=2021-05-03|website=TODAYonline}}</ref><ref>{{Cite web|last=Lee|first=Jian Xuan|date=2014-11-09|title=YouTube star Tan Jian Hao plays lead in short film about Singlish|url=https://www.straitstimes.com/lifestyle/youtube-star-tan-jian-hao-plays-lead-in-short-film-about-singlish|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210503051036/https://www.straitstimes.com/lifestyle/youtube-star-tan-jian-hao-plays-lead-in-short-film-about-singlish|archive-date=3 May 2021|access-date=2021-05-03|website=The Straits Times|language=en}}</ref> ఆ తరువాత, ఆయన 18 సంవత్సరాల వయస్సు నుండి రెండు సంవత్సరాల జాతీయ సేవ చేసాడు. ఆ తరువాత, ఆయన ఒక విశ్వవిద్యాలయంలో తదుపరి విద్యను అభ్యసించడానికి బదులుగా యూట్యూబ్ ను తన పూర్తి సమయం కెరీర్ గా మార్చుకోవాలని నిర్ణయించుకున్నాడు.<ref>{{Cite web|date=5 July 2017|title=Now following: JianHao Tan|url=https://www.marketing-interactive.com/now-following-jianhao-tan|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210503051037/https://www.marketing-interactive.com/now-following-jianhao-tan|archive-date=3 May 2021|access-date=2021-05-03|website=Marketing Interactive|language=en-gb}}</ref> అతను 2014లో నైట్ ఔల్ సినిమాటిక్స్ ర్యాన్ టాన్ చేత మార్గనిర్దేశం చేయబడ్డాడు. డిసెంబరు 2014 నాటికి 250,000 మందికి పైగా యూట్యూబ్ చందాదారులను కలిగి ఉన్నాడు.<ref name="auto">{{Cite web|title=YouTubing his way to success|url=https://www.todayonline.com/entertainment/celebrity/youtubing-his-way-success|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210504130641/https://www.todayonline.com/entertainment/celebrity/youtubing-his-way-success|archive-date=4 May 2021|access-date=2021-05-03|website=TODAYonline}}</ref> == వ్యక్తిగత జీవితం == జియాన్ హావో టాన్ 2019 మే 21న డెబ్బీ సూన్ రూయిని వివాహం చేసుకున్నాడు.<ref name="herworld">{{Cite web|date=2019-03-04|title=Youtube star Tan Jianhao shares his marriage plans and how he manages relationship finances|url=https://www.herworld.com/weddings/real-weddings/youtube-star-tan-jianhao-marriage-finance-plans-relationship-debbie-soon/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20220511022009/https://www.herworld.com/weddings/real-weddings/youtube-star-tan-jianhao-marriage-finance-plans-relationship-debbie-soon/|archive-date=11 May 2022|access-date=2021-05-06|website=Her World Singapore|language=en-US}}</ref> ఆయన వివాహ ప్రతిపాదన వీడియో సింగపూర్లో అత్యధికంగా వీక్షించిన యూట్యూబ్ సృష్టికర్తల వీడియో.<ref>{{Cite web|date=6 December 2019|title=Content creator Jianhao Tan tops YouTube's 10 most watched creators 2019 list|url=https://www.marketing-interactive.com/content-creator-jianhao-tan-tops-youtube-s-10-most-watched-creators-2019-list|website=Marketing Interactive}}</ref> వారికి స్టార్లీ అనే కుమార్తె ఉంది, ఆమె 2019 సెప్టెంబరు 19న జన్మించింది.<ref>{{Cite web|title=YouTuber Jianhao Tan's 5-day-old baby already has 650,000 almost followers on Instagram|url=https://mothership.sg/2019/09/jianhao-tan-debbie-soon-baby/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210505100156/https://mothership.sg/2019/09/jianhao-tan-debbie-soon-baby/|archive-date=5 May 2021|access-date=6 April 2021|website=mothership.sg}}</ref> ఆయన 2015లో ది జియాన్ హావో టాన్ ఫౌండేషన్ ను స్థాపించాడు. 2019 నాటికి, ఈ ఫౌండేషన్ వియత్నాంలోని తుయ్ ఆన్ విలేజ్కు 5,000 డాలర్ల విలువైన ఆహారం, బొమ్మలను విరాళంగా ఇచ్చింది.<ref name="herworld" /> == మూలాలు == [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] [[వర్గం:1993 జననాలు]] [[వర్గం:Articles with hCards]] [[వర్గం:All Wikipedia articles in need of updating]] [[వర్గం:Articles containing Chinese-language text]] lv77ua4f1i1bgaweynzehno1f5gan5m 0 509315 4955424 2026-09-09T14:14:37Z Kalasagary 107518 [[WP:AES|←]]Created page with '{{Short description|అమెరికన్ చిత్రకారుడు, నావికుడు, బానిస వ్యాపారి (సుమారు 1650 – 1691)}} {{Use American English|date=November 2025}} {{Use mdy dates|date=November 2025}} File:Thomas Smith 001.jpg|thumb|right|250px|స్మిత్ స్వీయ-చిత్రపటం ({{circa|1680}}), వోర్సెస్టర్ ఆర్ట్ మ్యూజియ...' 4955424 wikitext text/x-wiki {{Short description|అమెరికన్ చిత్రకారుడు, నావికుడు, బానిస వ్యాపారి (సుమారు 1650 – 1691)}} {{Use American English|date=November 2025}} {{Use mdy dates|date=November 2025}} [[File:Thomas Smith 001.jpg|thumb|right|250px|స్మిత్ స్వీయ-చిత్రపటం ({{circa|1680}}), వోర్సెస్టర్ ఆర్ట్ మ్యూజియం]] '''థామస్ స్మిత్''' ({{Circa|1650|1691}}) వలసరాజ్యాల న్యూ ఇంగ్లాండ్‌లో కళాకారుడు, నావికుడు, బానిస వ్యాపారి. సుమారు 1680లో గీసిన స్వీయ-చిత్రపటానికి స్మిత్ బాగా ప్రసిద్ధి చెందాడు, వోర్సెస్టర్ ఆర్ట్ మ్యూజియం ప్రకారం ఇది "గుర్తించబడిన కళాకారుడి ద్వారా రూపొందించబడిన 17వ శతాబ్దపు ఏకైక న్యూ ఇంగ్లాండ్ పోర్ట్రెయిట్, ప్రస్తుతం ఉనికిలో ఉన్న మొట్టమొదటి అమెరికన్ స్వీయ-చిత్రపటం."<ref>{{Cite web|url=http://www.worcesterart.org/collection/American/1948.19.html|title=Thomas Smith: Self-Portrait|access-date=11 April 2017}}</ref> స్మిత్ ప్రముఖ [[బోస్టన్]] వ్యాపారి, కింగ్ ఫిలిప్స్ యుద్ధంలో [[స్థానిక అమెరికన్లు|స్థానిక అమెరికన్లను]] బానిసలుగా మార్చడంలో పాల్గొన్న బానిస వ్యాపారి కూడా. ==జీవితం== [[బోస్టన్]]లో స్మిత్ తొలి జీవితం గురించి చాలా తక్కువ వివరాలు మాత్రమే తెలుసు. 1670ల మధ్యకాలంలో కింగ్ ఫిలిప్స్ యుద్ధ సమయంలో స్మిత్ బానిసల వ్యాపారంలో చురుకుగా పాల్గొన్నాడు. ఈ వ్యాపారాలలో చాలా వాటిని మసాచుసెట్స్ బే కాలనీ కోశాధికారి జాన్ హల్ నమోదు చేశాడు, ఇతను యుద్ధంలో బందీలుగా పట్టుబడిన స్థానిక అమెరికన్ల వ్యవహారాలను నిర్వహించే బాధ్యతను తీసుకున్నాడు. 1676 ఆగస్టులో 29 మంది స్థానిక అమెరికన్లను బానిసలుగా, సెప్టెంబరులో 41 మంది బందీలను స్మిత్ కొనుగోలు చేశాడు, వీరు ఆ తర్వాత యూరోపియన్, ఆఫ్రికన్ బానిస మార్కెట్లలో విక్రయించబడ్డారు.<ref>Peterson, Mark, The City-State of Boston. Princeton University Press, 2019, pp. 131-133</ref> 1680 జూన్ 2న ప్యూరిటన్ వేదాంతవేత్త విలియం అమెస్ పోర్ట్రెయిట్‌ను రూపొందించడానికి [[హార్వర్డ్ విశ్వవిద్యాలయం]] ద్వారా నియమించబడిన థామస్ స్మిత్ ఇతనే అని భావిస్తారు.<ref>{{Cite journal|date=1862–63|title=November Meeting|url=https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=njp.32101015918590;view=2up;seq=370;size=125|journal=Proceedings of the Massachusetts Historical Society|volume=6|pages=340}}</ref> పదిహేడవ శతాబ్దం చివరలో బోస్టన్‌లో థామస్ స్మిత్ అనే పేరుతో అనేకమంది చురుకుగా ఉన్నందున, ఆ పేరు గల ఇతర వ్యక్తులకు ఈ కళాకారుడికి మధ్య వ్యత్యాసాన్ని గుర్తించడం చాలా కష్టం.<ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.worcesterart.org/collection/Early_American/Artists/smith/biography/content.html|title=Thomas Smith, American, Seventeenth Century|last=Worcester Art Museum}}</ref> స్మిత్ మనవరాలు కాథరినా మియర్స్ డెక్స్టర్ (1701–1797) ద్వారా లభించిన ఇతని స్వీయ-చిత్రపటం ఆధారంగా ఇతన్ని నావికుడిగా, ప్యూరిటన్‌గా భావిస్తారు.<ref name=":0" /> 9e2mtspyta7fidexx4mcvmm0c87blws 4955425 4955424 2026-09-09T14:15:45Z Kalasagary 107518 4955425 wikitext text/x-wiki {{Short description|అమెరికన్ చిత్రకారుడు, నావికుడు, బానిస వ్యాపారి (సుమారు 1650 – 1691)}} {{Use American English|date=November 2025}} {{Use mdy dates|date=November 2025}} [[File:Thomas Smith 001.jpg|thumb|right|250px|స్మిత్ స్వీయ-చిత్రపటం ({{circa|1680}}), వోర్సెస్టర్ ఆర్ట్ మ్యూజియం]] '''థామస్ స్మిత్''' ({{Circa|1650|1691}}) వలసరాజ్యాల న్యూ ఇంగ్లాండ్‌లో కళాకారుడు, నావికుడు, బానిస వ్యాపారి. సుమారు 1680లో గీసిన స్వీయ-చిత్రపటానికి స్మిత్ బాగా ప్రసిద్ధి చెందాడు, వోర్సెస్టర్ ఆర్ట్ మ్యూజియం ప్రకారం ఇది "గుర్తించబడిన కళాకారుడి ద్వారా రూపొందించబడిన 17వ శతాబ్దపు ఏకైక న్యూ ఇంగ్లాండ్ పోర్ట్రెయిట్, ప్రస్తుతం ఉనికిలో ఉన్న మొట్టమొదటి అమెరికన్ స్వీయ-చిత్రపటం."<ref>{{Cite web|url=http://www.worcesterart.org/collection/American/1948.19.html|title=Thomas Smith: Self-Portrait|access-date=11 April 2017}}</ref> స్మిత్ ప్రముఖ [[బోస్టన్]] వ్యాపారి, కింగ్ ఫిలిప్స్ యుద్ధంలో [[స్థానిక అమెరికన్లు|స్థానిక అమెరికన్లను]] బానిసలుగా మార్చడంలో పాల్గొన్న బానిస వ్యాపారి కూడా. ==జీవితం== [[బోస్టన్]]లో స్మిత్ తొలి జీవితం గురించి చాలా తక్కువ వివరాలు మాత్రమే తెలుసు. 1670ల మధ్యకాలంలో కింగ్ ఫిలిప్స్ యుద్ధ సమయంలో స్మిత్ బానిసల వ్యాపారంలో చురుకుగా పాల్గొన్నాడు. ఈ వ్యాపారాలలో చాలా వాటిని మసాచుసెట్స్ బే కాలనీ కోశాధికారి జాన్ హల్ నమోదు చేశాడు, ఇతను యుద్ధంలో బందీలుగా పట్టుబడిన స్థానిక అమెరికన్ల వ్యవహారాలను నిర్వహించే బాధ్యతను తీసుకున్నాడు. 1676 ఆగస్టులో 29 మంది స్థానిక అమెరికన్లను బానిసలుగా, సెప్టెంబరులో 41 మంది బందీలను స్మిత్ కొనుగోలు చేశాడు, వీరు ఆ తర్వాత యూరోపియన్, ఆఫ్రికన్ బానిస మార్కెట్లలో విక్రయించబడ్డారు.<ref>Peterson, Mark, The City-State of Boston. Princeton University Press, 2019, pp. 131-133</ref> 1680 జూన్ 2న ప్యూరిటన్ వేదాంతవేత్త విలియం అమెస్ పోర్ట్రెయిట్‌ను రూపొందించడానికి [[హార్వర్డ్ విశ్వవిద్యాలయం]] ద్వారా నియమించబడిన థామస్ స్మిత్ ఇతనే అని భావిస్తారు.<ref>{{Cite journal|date=1862–63|title=November Meeting|url=https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=njp.32101015918590;view=2up;seq=370;size=125|journal=Proceedings of the Massachusetts Historical Society|volume=6|pages=340}}</ref> పదిహేడవ శతాబ్దం చివరలో బోస్టన్‌లో థామస్ స్మిత్ అనే పేరుతో అనేకమంది చురుకుగా ఉన్నందున, ఆ పేరు గల ఇతర వ్యక్తులకు ఈ కళాకారుడికి మధ్య వ్యత్యాసాన్ని గుర్తించడం చాలా కష్టం.<ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.worcesterart.org/collection/Early_American/Artists/smith/biography/content.html|title=Thomas Smith, American, Seventeenth Century|last=Worcester Art Museum}}</ref> స్మిత్ మనవరాలు కాథరినా మియర్స్ డెక్స్టర్ (1701–1797) ద్వారా లభించిన ఇతని స్వీయ-చిత్రపటం ఆధారంగా ఇతన్ని నావికుడిగా, ప్యూరిటన్‌గా భావిస్తారు.<ref name=":0" /> == స్వీయ-చిత్రపటం == === చిత్రపటం === స్మిత్ శైలి ఇంగ్లీష్, డచ్ గోల్డెన్ ఏజ్ పెయింటింగ్స్‌తో సారూప్యతలను కలిగి ఉంది, ఉదాహరణకు కాంతి, నీడలను భావవ్యక్తీకరణతో ఉపయోగించడం. చిత్రంలో కూర్చున్న వ్యక్తి మెరూన్ రంగు అప్హోల్స్టరీ, స్టడ్స్ ఉన్న కుర్చీలో కూర్చున్నట్లు కనిపిస్తాడు. స్మిత్ సాధారణ ప్యూరిటన్ ముదురు రంగు కోటు, లేస్ జాబోట్ ధరించాడు.<ref name="Lewis2006">{{cite book|title=American art and architecture|date=6 June 2006|publisher=Thames & Hudson|isbn=978-0-500-20391-0|author=Michael J. Lewis}}</ref> ఎగువ కుడి వైపు మూలలో మెరూన్ రంగు కర్టెన్, బంగారు రంగు కుచ్చు కనిపిస్తాయి, ఇది పోర్ట్రెయిట్‌కు ఒక లోతైన భావాన్ని ఇస్తుంది. ఎగువ ఎడమ మూలలో ఉన్న కిటికీ నుండి డచ్, ఆంగ్ల దళాలకు, గుర్తుతెలియని శత్రువుకు మధ్య జరుగుతున్న నావికా యుద్ధం చిత్రీకరించబడింది. వాటికి దిగువన ఎగురుతున్న రెండు ఎర్ర జెండాలతో కూడిన ఒక కోటను చూపించారు, వాటిలో ఒక దానిపై మూడు తెల్లని అర్ధచంద్రాకార గుర్తులు ఉన్నాయి. ఈ చిత్రం బహుశా స్మిత్ కెరీర్‌లో ఒక ముఖ్యమైన సంఘటనను సూచిస్తూ ఉండవచ్చు. ఈ పుర్రె చిత్రం న్యూ ఇంగ్లాండ్‌లోని సమకాలీన అంత్యక్రియల చెక్కడాలలో కనిపించే విధంగా అవాస్తవికమైన గుండ్రని కంటి కుహరాలను కలిగి ఉంది.<ref>{{Cite book|title=Memorials for Children of Change|url=https://archive.org/details/memorialsforchil00tash|url-access=registration|last=Tashjian|first=Dickran and Ann|year=1974|location=Middletown, Conn.|pages=[https://archive.org/details/memorialsforchil00tash/page/108 108]–09|isbn=9780819540614 }}</ref> === కవిత === దిగువ ఎడమ మూలలో పుర్రెకు కింద ఒక కాగితం ముక్క ఉంది, అందులో ఎనిమిది-పంక్తుల కవిత ఉంటుంది: <blockquote><poem>Why why should I the World be minding therin a World of Evils Finding. :Then Farwell World: Farwell thy Jarres :thy Joies thy Toies thy Wiles thy Warrs Truth Sounds Retreat: I am not ſorye. :The Eternal Drawes to him my heart :By Faith (which can thy Force Subvert) To Crowne me (after Grace) with Glory. T.S.</poem></blockquote>T. S. అనే మోనోగ్రామ్ (పొడి అక్షరాలు) కారణంగా విమర్శకులు ఈ పంక్తులను స్మిత్ రచించాడని భావించారు, దైవిక ఓదార్పుని వెతకడం కోసం ప్రపంచ సమస్యల నుండి వక్త విరమణ పొందడాన్ని ఇవి వివరిస్తాయి. వాస్తవానికి ఈ కవిత సైమన్ గౌలార్ట్ రాసిన ఫ్రెంచ్ భక్తి కవితకు జాషువా సిల్వెస్టర్ చేసిన అనువాదం.<ref>{{Cite journal|last=Auger|first=Peter|date=2017|title=The Octonaire in Thomas Smith's Self-Portrait|journal=Huntington Library Quarterly|volume=80|pages=1–19|doi=10.1353/hlq.2017.0000|s2cid=159589691|url=http://pure-oai.bham.ac.uk/ws/files/43271979/02HLQ8001_1_20_color_lo_res.pdf}}</ref> రోజర్ బి. స్టెయిన్ కనుగొన్న దాని ప్రకారం 'కవిత అనేది చిత్రాన్ని నిర్వహించే కేంద్ర మూలకం, చిత్ర రూపకల్పనకు, దానిలోని భాగాల మధ్య ఉన్న సంబంధానికి, ఒక వ్యక్తిగత కళాఖండంగా, పెద్ద సంస్కృతిలో ఒక కళాఖండంగా దాని అర్థానికి కవిత ఒక కీలకమైన అంశం'.<ref>{{Cite journal|last=Stein|first=Roger B.|date=1984|title=Thomas Smith's Self-Portrait: Image/Text as Artifact|journal=Art Journal|volume=44|issue=4|pages=316–27 (317)|doi=10.1080/00043249.1984.10792564}}</ref> == ఇతర రచనలు == మరో ఐదు పోర్ట్రెయిట్‌లు స్మిత్ గీసినవిగా ఆపాదించబడ్డాయి. ''మేజర్ థామస్ సావేజ్'' (1679), ''మిసెస్ రిచర్డ్ పాటెషాల్ అండ్ చైల్డ్'' (1679) రెండూ బోస్టన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ ఆధీనంలో ఉన్నాయి.<ref>{{Cite web|url=http://www.mfa.org/collections/search?f[0]=field_artists%253Afield_artist%3A3352|title=Museum of Fine Arts, Boston}}</ref> ''కెప్టెన్ రిచర్డ్ పాటెషాల్'' (ప్రైవేట్ సేకరణ) చిత్రాన్ని అతని భార్య చిత్రపటంతో పాటు వేలాడదీయడానికి ఉద్దేశించారు.<ref name=":0" /> ''కెప్టెన్ జార్జ్ కర్విన్'' ({{circa|1675}}) చిత్రం మసాచుసెట్స్ లోని సేలంలో ఉన్న పీబాడీ ఎస్సెక్స్ మ్యూజియం ఆధీనంలో ఉంది.<ref name=":0" /> ''పోర్ట్రెయిట్ ఆఫ్ ఏ మ్యాన్, ప్రాబబ్లీ సర్ జార్జ్ డౌనింగ్ (1624–1684)'' చిత్రంలోని వ్యక్తిని ఎలిషా హచిన్సన్‌గా కూడా గుర్తించారు.<ref>{{Cite web|url=http://www.harvardartmuseums.org/collections?q=elisha+hutchinson|title=Portrait of a Man, probably Sir George Downing (1624–1684)|last=Harvard Art Museums}}</ref> <gallery mode="packed"> File:Mrs. Richard Patteshall (Martha Woody) and Child.jpg|''మిసెస్ రిచర్డ్ పాటెషాల్ (మార్థా వుడీ) అండ్ చైల్డ్'' (1679), బోస్టన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ File:Portrait of Major Thomas Savage.jpg|''మేజర్ థామస్ సావేజ్'' (1679), బోస్టన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ File:Portrait of a Man, probably Sir George Downing.jpg|''పోర్ట్రెయిట్ ఆఫ్ ఏ మ్యాన్, ప్రాబబ్లీ సర్ జార్జ్ డౌనింగ్'' ({{circa|1675–1690}}), హార్వర్డ్ ఆర్ట్ మ్యూజియమ్స్ File:Captain Richard Patteshall.jpg|కెప్టెన్ రిచర్డ్ పాటెషాల్ File:Portrait of a Gentleman by Thomas Smith, 1685, oil on canvas - Peabody Essex Museum - DSC07596.jpg|alt=|గుర్తుతెలియని వ్యక్తి, కాన్వాస్‌పై నూనె రంగుల చిత్రం, 1685 </gallery> ==మూలాలు== {{Reflist}} ==ఆధారాలు== *Auger, Peter, 'The Octonaire in Thomas Smith's ''Self-Portrait''<nowiki/>', ''Huntington Library Quarterly'' 80 (2017), 1–19. *Fairbanks, Jonathan L., “Portrait Painting in Seventeenth-Century Boston: Its History, Methods, and Materials,” in ''New England Begins: The Seventeenth Century'', ed. Jonathan L. Fairbanks and Robert F. Trent, 3 vols. Boston: Museum of Fine Arts, 1982. 3:413–79 *Hughes, Robert. ''American Visions.'' New York: Random House, 1997. *Miller, Lillian B., 'The Puritan Portrait: Its Function in Old and New England', in ''Seventeenth-Century New England'', ed. David D. Hall and Philip Chadwick Foster Smith. Boston: The Colonial Society of Massachusetts, 1984, 153–84 *Promey, Sally, 'Seeing the Self "in frame": Early New England Material Practice and Puritan Piety', ''Material Religion'' 1 (2005), 10–46 *Stein, Roger B., 'Thomas Smith's Self-Portrait: Image/Text as Artifact', ''Art Journal'' 44 (1984), 316–27 ==బయటి లింకులు== {{Commons category-inline|Thomas Smith (painter from Colonial America)|థామస్ స్మిత్}} *[http://www.worcesterart.org/Collection/Early_American/Artists/smith/biography/index.html వోర్సెస్టర్ ఆర్ట్ మ్యూజియంలో ఆర్టిస్ట్ బయోగ్రఫీ] *''[http://www.worcesterart.org/collection/American/1948.19.html థామస్ స్మిత్: స్వీయ-చిత్రపటం]'' వోర్సెస్టర్ ఆర్ట్ మ్యూజియంలో *[http://www.mfa.org/collections/object/major-thomas-savage-34535 ''మేజర్ థామస్ సావేజ్ (1679)''] బోస్టన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ లో *[http://www.mfa.org/collections/object/mrs-richard-patteshall-martha-woody-and-child-35730 ''మిసెస్ రిచర్డ్ పాటెషాల్ (మార్థా వుడీ) అండ్ చైల్డ్ (1679)''] బోస్టన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ లో *''[http://www.harvardartmuseums.org/collections?q=elisha+hutchinson పోర్ట్రెయిట్ ఆఫ్ ఏ మ్యాన్, ప్రాబబ్లీ సర్ జార్జ్ డౌనింగ్ (1624-1684)]'' హార్వర్డ్ ఆర్ట్ మ్యూజియమ్స్ లో {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Smith, Thomas}} [[వర్గం:17వ శతాబ్దపు అమెరికన్ చిత్రకారులు]] [[వర్గం:17వ శతాబ్దపు పురుష రచయితలు]] [[వర్గం:17వ శతాబ్దపు అమెరికన్ కవులు]] [[వర్గం:18వ శతాబ్దపు అమెరికన్ పురుష రచయితలు]] [[వర్గం:బోస్టన్ చిత్రకారులు]] [[వర్గం:అమెరికన్ పురుష చిత్రకారులు]] [[వర్గం:అమెరికన్ పురుష కవులు]] [[వర్గం:17వ శతాబ్దపు అమెరికన్ బానిస వ్యాపారులు]] [[వర్గం:వలస బోస్టన్ వ్యక్తులు]] [[వర్గం:మసాచుసెట్స్ కవులు]] [[వర్గం:బోస్టన్ రచయితలు]] 46fjgf1icdqmazd583xbcw3u3n0lhby 4955426 4955425 2026-09-09T14:17:13Z Kalasagary 107518 4955426 wikitext text/x-wiki {{Short description|అమెరికన్ చిత్రకారుడు, నావికుడు, బానిస వ్యాపారి (సుమారు 1650 – 1691)}} {{Use American English|date=November 2025}} {{Use mdy dates|date=November 2025}} [[File:Thomas Smith 001.jpg|thumb|right|250px|స్మిత్ స్వీయ-చిత్రపటం ({{circa|1680}}), వోర్సెస్టర్ ఆర్ట్ మ్యూజియం]] '''థామస్ స్మిత్''' ({{Circa|1650|1691}}) వలసరాజ్యాల న్యూ ఇంగ్లాండ్‌లో కళాకారుడు, నావికుడు, బానిస వ్యాపారి. సుమారు 1680లో గీసిన స్వీయ-చిత్రపటానికి స్మిత్ బాగా ప్రసిద్ధి చెందాడు, వోర్సెస్టర్ ఆర్ట్ మ్యూజియం ప్రకారం ఇది "గుర్తించబడిన కళాకారుడి ద్వారా రూపొందించబడిన 17వ శతాబ్దపు ఏకైక న్యూ ఇంగ్లాండ్ పోర్ట్రెయిట్, ప్రస్తుతం ఉనికిలో ఉన్న మొట్టమొదటి అమెరికన్ స్వీయ-చిత్రపటం."<ref>{{Cite web|url=http://www.worcesterart.org/collection/American/1948.19.html|title=Thomas Smith: Self-Portrait|access-date=11 April 2017}}</ref> స్మిత్ ప్రముఖ [[బోస్టన్]] వ్యాపారి, కింగ్ ఫిలిప్స్ యుద్ధంలో [[స్థానిక అమెరికన్లు|స్థానిక అమెరికన్లను]] బానిసలుగా మార్చడంలో పాల్గొన్న బానిస వ్యాపారి కూడా. ==జీవితం== [[బోస్టన్]]లో స్మిత్ తొలి జీవితం గురించి చాలా తక్కువ వివరాలు మాత్రమే తెలుసు. 1670ల మధ్యకాలంలో కింగ్ ఫిలిప్స్ యుద్ధ సమయంలో స్మిత్ బానిసల వ్యాపారంలో చురుకుగా పాల్గొన్నాడు. ఈ వ్యాపారాలలో చాలా వాటిని మసాచుసెట్స్ బే కాలనీ కోశాధికారి జాన్ హల్ నమోదు చేశాడు, ఇతను యుద్ధంలో బందీలుగా పట్టుబడిన స్థానిక అమెరికన్ల వ్యవహారాలను నిర్వహించే బాధ్యతను తీసుకున్నాడు. 1676 ఆగస్టులో 29 మంది స్థానిక అమెరికన్లను బానిసలుగా, సెప్టెంబరులో 41 మంది బందీలను స్మిత్ కొనుగోలు చేశాడు, వీరు ఆ తర్వాత యూరోపియన్, ఆఫ్రికన్ బానిస మార్కెట్లలో విక్రయించబడ్డారు.<ref>Peterson, Mark, The City-State of Boston. Princeton University Press, 2019, pp. 131-133</ref> 1680 జూన్ 2న ప్యూరిటన్ వేదాంతవేత్త విలియం అమెస్ పోర్ట్రెయిట్‌ను రూపొందించడానికి [[హార్వర్డ్ విశ్వవిద్యాలయం]] ద్వారా నియమించబడిన థామస్ స్మిత్ ఇతనే అని భావిస్తారు.<ref>{{Cite journal|date=1862–63|title=November Meeting|url=https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=njp.32101015918590;view=2up;seq=370;size=125|journal=Proceedings of the Massachusetts Historical Society|volume=6|pages=340}}</ref> పదిహేడవ శతాబ్దం చివరలో బోస్టన్‌లో థామస్ స్మిత్ అనే పేరుతో అనేకమంది చురుకుగా ఉన్నందున, ఆ పేరు గల ఇతర వ్యక్తులకు ఈ కళాకారుడికి మధ్య వ్యత్యాసాన్ని గుర్తించడం చాలా కష్టం.<ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.worcesterart.org/collection/Early_American/Artists/smith/biography/content.html|title=Thomas Smith, American, Seventeenth Century|last=Worcester Art Museum}}</ref> స్మిత్ మనవరాలు కాథరినా మియర్స్ డెక్స్టర్ (1701–1797) ద్వారా లభించిన ఇతని స్వీయ-చిత్రపటం ఆధారంగా ఇతన్ని నావికుడిగా, ప్యూరిటన్‌గా భావిస్తారు.<ref name=":0" /> == స్వీయ-చిత్రపటం == === చిత్రపటం === స్మిత్ శైలి ఇంగ్లీష్, డచ్ గోల్డెన్ ఏజ్ పెయింటింగ్స్‌తో సారూప్యతలను కలిగి ఉంది, ఉదాహరణకు కాంతి, నీడలను భావవ్యక్తీకరణతో ఉపయోగించడం. చిత్రంలో కూర్చున్న వ్యక్తి మెరూన్ రంగు అప్హోల్స్టరీ, స్టడ్స్ ఉన్న కుర్చీలో కూర్చున్నట్లు కనిపిస్తాడు. స్మిత్ సాధారణ ప్యూరిటన్ ముదురు రంగు కోటు, లేస్ జాబోట్ ధరించాడు.<ref name="Lewis2006">{{cite book|title=American art and architecture|date=6 June 2006|publisher=Thames & Hudson|isbn=978-0-500-20391-0|author=Michael J. Lewis}}</ref> ఎగువ కుడి వైపు మూలలో మెరూన్ రంగు కర్టెన్, బంగారు రంగు కుచ్చు కనిపిస్తాయి, ఇది పోర్ట్రెయిట్‌కు ఒక లోతైన భావాన్ని ఇస్తుంది. ఎగువ ఎడమ మూలలో ఉన్న కిటికీ నుండి డచ్, ఆంగ్ల దళాలకు, గుర్తుతెలియని శత్రువుకు మధ్య జరుగుతున్న నావికా యుద్ధం చిత్రీకరించబడింది. వాటికి దిగువన ఎగురుతున్న రెండు ఎర్ర జెండాలతో కూడిన ఒక కోటను చూపించారు, వాటిలో ఒక దానిపై మూడు తెల్లని అర్ధచంద్రాకార గుర్తులు ఉన్నాయి. ఈ చిత్రం బహుశా స్మిత్ కెరీర్‌లో ఒక ముఖ్యమైన సంఘటనను సూచిస్తూ ఉండవచ్చు. ఈ పుర్రె చిత్రం న్యూ ఇంగ్లాండ్‌లోని సమకాలీన అంత్యక్రియల చెక్కడాలలో కనిపించే విధంగా అవాస్తవికమైన గుండ్రని కంటి కుహరాలను కలిగి ఉంది.<ref>{{Cite book|title=Memorials for Children of Change|url=https://archive.org/details/memorialsforchil00tash|url-access=registration|last=Tashjian|first=Dickran and Ann|year=1974|location=Middletown, Conn.|pages=[https://archive.org/details/memorialsforchil00tash/page/108 108]–09|isbn=9780819540614 }}</ref> === కవిత === దిగువ ఎడమ మూలలో పుర్రెకు కింద ఒక కాగితం ముక్క ఉంది, అందులో ఎనిమిది-పంక్తుల కవిత ఉంటుంది: <blockquote><poem>Why why should I the World be minding therin a World of Evils Finding. :Then Farwell World: Farwell thy Jarres :thy Joies thy Toies thy Wiles thy Warrs Truth Sounds Retreat: I am not ſorye. :The Eternal Drawes to him my heart :By Faith (which can thy Force Subvert) To Crowne me (after Grace) with Glory. T.S.</poem></blockquote>T. S. అనే మోనోగ్రామ్ (పొడి అక్షరాలు) కారణంగా విమర్శకులు ఈ పంక్తులను స్మిత్ రచించాడని భావించారు, దైవిక ఓదార్పుని వెతకడం కోసం ప్రపంచ సమస్యల నుండి వక్త విరమణ పొందడాన్ని ఇవి వివరిస్తాయి. వాస్తవానికి ఈ కవిత సైమన్ గౌలార్ట్ రాసిన ఫ్రెంచ్ భక్తి కవితకు జాషువా సిల్వెస్టర్ చేసిన అనువాదం.<ref>{{Cite journal|last=Auger|first=Peter|date=2017|title=The Octonaire in Thomas Smith's Self-Portrait|journal=Huntington Library Quarterly|volume=80|pages=1–19|doi=10.1353/hlq.2017.0000|s2cid=159589691|url=http://pure-oai.bham.ac.uk/ws/files/43271979/02HLQ8001_1_20_color_lo_res.pdf}}</ref> రోజర్ బి. స్టెయిన్ కనుగొన్న దాని ప్రకారం 'కవిత అనేది చిత్రాన్ని నిర్వహించే కేంద్ర మూలకం, చిత్ర రూపకల్పనకు, దానిలోని భాగాల మధ్య ఉన్న సంబంధానికి, ఒక వ్యక్తిగత కళాఖండంగా, పెద్ద సంస్కృతిలో ఒక కళాఖండంగా దాని అర్థానికి కవిత ఒక కీలకమైన అంశం'.<ref>{{Cite journal|last=Stein|first=Roger B.|date=1984|title=Thomas Smith's Self-Portrait: Image/Text as Artifact|journal=Art Journal|volume=44|issue=4|pages=316–27 (317)|doi=10.1080/00043249.1984.10792564}}</ref> == ఇతర రచనలు == మరో ఐదు పోర్ట్రెయిట్‌లు స్మిత్ గీసినవిగా ఆపాదించబడ్డాయి. ''మేజర్ థామస్ సావేజ్'' (1679), ''మిసెస్ రిచర్డ్ పాటెషాల్ అండ్ చైల్డ్'' (1679) రెండూ బోస్టన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ ఆధీనంలో ఉన్నాయి.<ref>{{Cite web|url=http://www.mfa.org/collections/search?f[0]=field_artists%253Afield_artist%3A3352|title=Museum of Fine Arts, Boston}}</ref> ''కెప్టెన్ రిచర్డ్ పాటెషాల్'' (ప్రైవేట్ సేకరణ) చిత్రాన్ని అతని భార్య చిత్రపటంతో పాటు వేలాడదీయడానికి ఉద్దేశించారు.<ref name=":0" /> ''కెప్టెన్ జార్జ్ కర్విన్'' ({{circa|1675}}) చిత్రం మసాచుసెట్స్ లోని సేలంలో ఉన్న పీబాడీ ఎస్సెక్స్ మ్యూజియం ఆధీనంలో ఉంది.<ref name=":0" /> ''పోర్ట్రెయిట్ ఆఫ్ ఏ మ్యాన్, ప్రాబబ్లీ సర్ జార్జ్ డౌనింగ్ (1624–1684)'' చిత్రంలోని వ్యక్తిని ఎలిషా హచిన్సన్‌గా కూడా గుర్తించారు.<ref>{{Cite web|url=http://www.harvardartmuseums.org/collections?q=elisha+hutchinson|title=Portrait of a Man, probably Sir George Downing (1624–1684)|last=Harvard Art Museums}}</ref> <gallery mode="packed"> File:Mrs. Richard Patteshall (Martha Woody) and Child.jpg|''మిసెస్ రిచర్డ్ పాటెషాల్ (మార్థా వుడీ) అండ్ చైల్డ్'' (1679), బోస్టన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ File:Portrait of Major Thomas Savage.jpg|''మేజర్ థామస్ సావేజ్'' (1679), బోస్టన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ File:Portrait of a Man, probably Sir George Downing.jpg|''పోర్ట్రెయిట్ ఆఫ్ ఏ మ్యాన్, ప్రాబబ్లీ సర్ జార్జ్ డౌనింగ్'' ({{circa|1675–1690}}), హార్వర్డ్ ఆర్ట్ మ్యూజియమ్స్ File:Captain Richard Patteshall.jpg|కెప్టెన్ రిచర్డ్ పాటెషాల్ File:Portrait of a Gentleman by Thomas Smith, 1685, oil on canvas - Peabody Essex Museum - DSC07596.jpg|alt=|గుర్తుతెలియని వ్యక్తి, కాన్వాస్‌పై నూనె రంగుల చిత్రం, 1685 </gallery> ==మూలాలు== {{Reflist}} ==ఆధారాలు== *Auger, Peter, 'The Octonaire in Thomas Smith's ''Self-Portrait''<nowiki/>', ''Huntington Library Quarterly'' 80 (2017), 1–19. *Fairbanks, Jonathan L., “Portrait Painting in Seventeenth-Century Boston: Its History, Methods, and Materials,” in ''New England Begins: The Seventeenth Century'', ed. Jonathan L. Fairbanks and Robert F. Trent, 3 vols. Boston: Museum of Fine Arts, 1982. 3:413–79 *Hughes, Robert. ''American Visions.'' New York: Random House, 1997. *Miller, Lillian B., 'The Puritan Portrait: Its Function in Old and New England', in ''Seventeenth-Century New England'', ed. David D. Hall and Philip Chadwick Foster Smith. Boston: The Colonial Society of Massachusetts, 1984, 153–84 *Promey, Sally, 'Seeing the Self "in frame": Early New England Material Practice and Puritan Piety', ''Material Religion'' 1 (2005), 10–46 *Stein, Roger B., 'Thomas Smith's Self-Portrait: Image/Text as Artifact', ''Art Journal'' 44 (1984), 316–27 ==బయటి లింకులు== {{Commons category-inline|Thomas Smith (painter from Colonial America)|థామస్ స్మిత్}} *[http://www.worcesterart.org/Collection/Early_American/Artists/smith/biography/index.html వోర్సెస్టర్ ఆర్ట్ మ్యూజియంలో ఆర్టిస్ట్ బయోగ్రఫీ] *''[http://www.worcesterart.org/collection/American/1948.19.html థామస్ స్మిత్: స్వీయ-చిత్రపటం]'' వోర్సెస్టర్ ఆర్ట్ మ్యూజియంలో *[http://www.mfa.org/collections/object/major-thomas-savage-34535 ''మేజర్ థామస్ సావేజ్ (1679)''] బోస్టన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ లో *[http://www.mfa.org/collections/object/mrs-richard-patteshall-martha-woody-and-child-35730 ''మిసెస్ రిచర్డ్ పాటెషాల్ (మార్థా వుడీ) అండ్ చైల్డ్ (1679)''] బోస్టన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ లో *''[http://www.harvardartmuseums.org/collections?q=elisha+hutchinson పోర్ట్రెయిట్ ఆఫ్ ఏ మ్యాన్, ప్రాబబ్లీ సర్ జార్జ్ డౌనింగ్ (1624-1684)]'' హార్వర్డ్ ఆర్ట్ మ్యూజియమ్స్ లో {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Smith, Thomas}} [[వర్గం:17వ శతాబ్దపు అమెరికన్ చిత్రకారులు]] [[వర్గం:17వ శతాబ్దపు పురుష రచయితలు]] [[వర్గం:బోస్టన్ చిత్రకారులు]] [[వర్గం:అమెరికన్ పురుష చిత్రకారులు]] [[వర్గం:ప్రపంచ చిత్రకారులు]] [[వర్గం:అమెరికన్ చిత్రకారులు ntesq4vd24icgu7qjke0bh2r0rey231 4955429 4955426 2026-09-09T14:18:23Z Kalasagary 107518 4955429 wikitext text/x-wiki [[File:Thomas Smith 001.jpg|thumb|right|250px|స్మిత్ స్వీయ-చిత్రపటం ({{circa|1680}}), వోర్సెస్టర్ ఆర్ట్ మ్యూజియం]] '''థామస్ స్మిత్''' ({{Circa|1650|1691}}) వలసరాజ్యాల న్యూ ఇంగ్లాండ్‌లో కళాకారుడు, నావికుడు, బానిస వ్యాపారి. సుమారు 1680లో గీసిన స్వీయ-చిత్రపటానికి స్మిత్ బాగా ప్రసిద్ధి చెందాడు, వోర్సెస్టర్ ఆర్ట్ మ్యూజియం ప్రకారం ఇది "గుర్తించబడిన కళాకారుడి ద్వారా రూపొందించబడిన 17వ శతాబ్దపు ఏకైక న్యూ ఇంగ్లాండ్ పోర్ట్రెయిట్, ప్రస్తుతం ఉనికిలో ఉన్న మొట్టమొదటి అమెరికన్ స్వీయ-చిత్రపటం."<ref>{{Cite web|url=http://www.worcesterart.org/collection/American/1948.19.html|title=Thomas Smith: Self-Portrait|access-date=11 April 2017}}</ref> స్మిత్ ప్రముఖ [[బోస్టన్]] వ్యాపారి, కింగ్ ఫిలిప్స్ యుద్ధంలో స్థానిక అమెరికన్లను బానిసలుగా మార్చడంలో పాల్గొన్న బానిస వ్యాపారి కూడా. ==జీవితం== [[బోస్టన్]]లో స్మిత్ తొలి జీవితం గురించి చాలా తక్కువ వివరాలు మాత్రమే తెలుసు. 1670ల మధ్యకాలంలో కింగ్ ఫిలిప్స్ యుద్ధ సమయంలో స్మిత్ బానిసల వ్యాపారంలో చురుకుగా పాల్గొన్నాడు. ఈ వ్యాపారాలలో చాలా వాటిని మసాచుసెట్స్ బే కాలనీ కోశాధికారి జాన్ హల్ నమోదు చేశాడు, ఇతను యుద్ధంలో బందీలుగా పట్టుబడిన స్థానిక అమెరికన్ల వ్యవహారాలను నిర్వహించే బాధ్యతను తీసుకున్నాడు. 1676 ఆగస్టులో 29 మంది స్థానిక అమెరికన్లను బానిసలుగా, సెప్టెంబరులో 41 మంది బందీలను స్మిత్ కొనుగోలు చేశాడు, వీరు ఆ తర్వాత యూరోపియన్, ఆఫ్రికన్ బానిస మార్కెట్లలో విక్రయించబడ్డారు.<ref>Peterson, Mark, The City-State of Boston. Princeton University Press, 2019, pp. 131-133</ref> 1680 జూన్ 2న ప్యూరిటన్ వేదాంతవేత్త విలియం అమెస్ పోర్ట్రెయిట్‌ను రూపొందించడానికి [[హార్వర్డ్ విశ్వవిద్యాలయం]] ద్వారా నియమించబడిన థామస్ స్మిత్ ఇతనే అని భావిస్తారు.<ref>{{Cite journal|date=1862–63|title=November Meeting|url=https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=njp.32101015918590;view=2up;seq=370;size=125|journal=Proceedings of the Massachusetts Historical Society|volume=6|pages=340}}</ref> పదిహేడవ శతాబ్దం చివరలో బోస్టన్‌లో థామస్ స్మిత్ అనే పేరుతో అనేకమంది చురుకుగా ఉన్నందున, ఆ పేరు గల ఇతర వ్యక్తులకు ఈ కళాకారుడికి మధ్య వ్యత్యాసాన్ని గుర్తించడం చాలా కష్టం.<ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.worcesterart.org/collection/Early_American/Artists/smith/biography/content.html|title=Thomas Smith, American, Seventeenth Century|last=Worcester Art Museum}}</ref> స్మిత్ మనవరాలు కాథరినా మియర్స్ డెక్స్టర్ (1701–1797) ద్వారా లభించిన ఇతని స్వీయ-చిత్రపటం ఆధారంగా ఇతన్ని నావికుడిగా, ప్యూరిటన్‌గా భావిస్తారు.<ref name=":0" /> == స్వీయ-చిత్రపటం == === చిత్రపటం === స్మిత్ శైలి ఇంగ్లీష్, డచ్ గోల్డెన్ ఏజ్ పెయింటింగ్స్‌తో సారూప్యతలను కలిగి ఉంది, ఉదాహరణకు కాంతి, నీడలను భావవ్యక్తీకరణతో ఉపయోగించడం. చిత్రంలో కూర్చున్న వ్యక్తి మెరూన్ రంగు అప్హోల్స్టరీ, స్టడ్స్ ఉన్న కుర్చీలో కూర్చున్నట్లు కనిపిస్తాడు. స్మిత్ సాధారణ ప్యూరిటన్ ముదురు రంగు కోటు, లేస్ జాబోట్ ధరించాడు.<ref name="Lewis2006">{{cite book|title=American art and architecture|date=6 June 2006|publisher=Thames & Hudson|isbn=978-0-500-20391-0|author=Michael J. Lewis}}</ref> ఎగువ కుడి వైపు మూలలో మెరూన్ రంగు కర్టెన్, బంగారు రంగు కుచ్చు కనిపిస్తాయి, ఇది పోర్ట్రెయిట్‌కు ఒక లోతైన భావాన్ని ఇస్తుంది. ఎగువ ఎడమ మూలలో ఉన్న కిటికీ నుండి డచ్, ఆంగ్ల దళాలకు, గుర్తుతెలియని శత్రువుకు మధ్య జరుగుతున్న నావికా యుద్ధం చిత్రీకరించబడింది. వాటికి దిగువన ఎగురుతున్న రెండు ఎర్ర జెండాలతో కూడిన ఒక కోటను చూపించారు, వాటిలో ఒక దానిపై మూడు తెల్లని అర్ధచంద్రాకార గుర్తులు ఉన్నాయి. ఈ చిత్రం బహుశా స్మిత్ కెరీర్‌లో ఒక ముఖ్యమైన సంఘటనను సూచిస్తూ ఉండవచ్చు. ఈ పుర్రె చిత్రం న్యూ ఇంగ్లాండ్‌లోని సమకాలీన అంత్యక్రియల చెక్కడాలలో కనిపించే విధంగా అవాస్తవికమైన గుండ్రని కంటి కుహరాలను కలిగి ఉంది.<ref>{{Cite book|title=Memorials for Children of Change|url=https://archive.org/details/memorialsforchil00tash|url-access=registration|last=Tashjian|first=Dickran and Ann|year=1974|location=Middletown, Conn.|pages=[https://archive.org/details/memorialsforchil00tash/page/108 108]–09|isbn=9780819540614 }}</ref> === కవిత === దిగువ ఎడమ మూలలో పుర్రెకు కింద ఒక కాగితం ముక్క ఉంది, అందులో ఎనిమిది-పంక్తుల కవిత ఉంటుంది: <blockquote><poem>Why why should I the World be minding therin a World of Evils Finding. :Then Farwell World: Farwell thy Jarres :thy Joies thy Toies thy Wiles thy Warrs Truth Sounds Retreat: I am not ſorye. :The Eternal Drawes to him my heart :By Faith (which can thy Force Subvert) To Crowne me (after Grace) with Glory. T.S.</poem></blockquote>T. S. అనే మోనోగ్రామ్ (పొడి అక్షరాలు) కారణంగా విమర్శకులు ఈ పంక్తులను స్మిత్ రచించాడని భావించారు, దైవిక ఓదార్పుని వెతకడం కోసం ప్రపంచ సమస్యల నుండి వక్త విరమణ పొందడాన్ని ఇవి వివరిస్తాయి. వాస్తవానికి ఈ కవిత సైమన్ గౌలార్ట్ రాసిన ఫ్రెంచ్ భక్తి కవితకు జాషువా సిల్వెస్టర్ చేసిన అనువాదం.<ref>{{Cite journal|last=Auger|first=Peter|date=2017|title=The Octonaire in Thomas Smith's Self-Portrait|journal=Huntington Library Quarterly|volume=80|pages=1–19|doi=10.1353/hlq.2017.0000|s2cid=159589691|url=http://pure-oai.bham.ac.uk/ws/files/43271979/02HLQ8001_1_20_color_lo_res.pdf}}</ref> రోజర్ బి. స్టెయిన్ కనుగొన్న దాని ప్రకారం 'కవిత అనేది చిత్రాన్ని నిర్వహించే కేంద్ర మూలకం, చిత్ర రూపకల్పనకు, దానిలోని భాగాల మధ్య ఉన్న సంబంధానికి, ఒక వ్యక్తిగత కళాఖండంగా, పెద్ద సంస్కృతిలో ఒక కళాఖండంగా దాని అర్థానికి కవిత ఒక కీలకమైన అంశం'.<ref>{{Cite journal|last=Stein|first=Roger B.|date=1984|title=Thomas Smith's Self-Portrait: Image/Text as Artifact|journal=Art Journal|volume=44|issue=4|pages=316–27 (317)|doi=10.1080/00043249.1984.10792564}}</ref> == ఇతర రచనలు == మరో ఐదు పోర్ట్రెయిట్‌లు స్మిత్ గీసినవిగా ఆపాదించబడ్డాయి. ''మేజర్ థామస్ సావేజ్'' (1679), ''మిసెస్ రిచర్డ్ పాటెషాల్ అండ్ చైల్డ్'' (1679) రెండూ బోస్టన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ ఆధీనంలో ఉన్నాయి.<ref>{{Cite web|url=http://www.mfa.org/collections/search?f[0]=field_artists%253Afield_artist%3A3352|title=Museum of Fine Arts, Boston}}</ref> ''కెప్టెన్ రిచర్డ్ పాటెషాల్'' (ప్రైవేట్ సేకరణ) చిత్రాన్ని అతని భార్య చిత్రపటంతో పాటు వేలాడదీయడానికి ఉద్దేశించారు.<ref name=":0" /> ''కెప్టెన్ జార్జ్ కర్విన్'' ({{circa|1675}}) చిత్రం మసాచుసెట్స్ లోని సేలంలో ఉన్న పీబాడీ ఎస్సెక్స్ మ్యూజియం ఆధీనంలో ఉంది.<ref name=":0" /> ''పోర్ట్రెయిట్ ఆఫ్ ఏ మ్యాన్, ప్రాబబ్లీ సర్ జార్జ్ డౌనింగ్ (1624–1684)'' చిత్రంలోని వ్యక్తిని ఎలిషా హచిన్సన్‌గా కూడా గుర్తించారు.<ref>{{Cite web|url=http://www.harvardartmuseums.org/collections?q=elisha+hutchinson|title=Portrait of a Man, probably Sir George Downing (1624–1684)|last=Harvard Art Museums}}</ref> <gallery mode="packed"> File:Mrs. Richard Patteshall (Martha Woody) and Child.jpg|''మిసెస్ రిచర్డ్ పాటెషాల్ (మార్థా వుడీ) అండ్ చైల్డ్'' (1679), బోస్టన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ File:Portrait of Major Thomas Savage.jpg|''మేజర్ థామస్ సావేజ్'' (1679), బోస్టన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ File:Portrait of a Man, probably Sir George Downing.jpg|''పోర్ట్రెయిట్ ఆఫ్ ఏ మ్యాన్, ప్రాబబ్లీ సర్ జార్జ్ డౌనింగ్'' ({{circa|1675–1690}}), హార్వర్డ్ ఆర్ట్ మ్యూజియమ్స్ File:Captain Richard Patteshall.jpg|కెప్టెన్ రిచర్డ్ పాటెషాల్ File:Portrait of a Gentleman by Thomas Smith, 1685, oil on canvas - Peabody Essex Museum - DSC07596.jpg|alt=|గుర్తుతెలియని వ్యక్తి, కాన్వాస్‌పై నూనె రంగుల చిత్రం, 1685 </gallery> ==మూలాలు== {{Reflist}} ==ఆధారాలు== *Auger, Peter, 'The Octonaire in Thomas Smith's ''Self-Portrait''<nowiki/>', ''Huntington Library Quarterly'' 80 (2017), 1–19. *Fairbanks, Jonathan L., “Portrait Painting in Seventeenth-Century Boston: Its History, Methods, and Materials,” in ''New England Begins: The Seventeenth Century'', ed. Jonathan L. Fairbanks and Robert F. Trent, 3 vols. Boston: Museum of Fine Arts, 1982. 3:413–79 *Hughes, Robert. ''American Visions.'' New York: Random House, 1997. *Miller, Lillian B., 'The Puritan Portrait: Its Function in Old and New England', in ''Seventeenth-Century New England'', ed. David D. Hall and Philip Chadwick Foster Smith. Boston: The Colonial Society of Massachusetts, 1984, 153–84 *Promey, Sally, 'Seeing the Self "in frame": Early New England Material Practice and Puritan Piety', ''Material Religion'' 1 (2005), 10–46 *Stein, Roger B., 'Thomas Smith's Self-Portrait: Image/Text as Artifact', ''Art Journal'' 44 (1984), 316–27 ==బయటి లింకులు== *[http://www.worcesterart.org/Collection/Early_American/Artists/smith/biography/index.html వోర్సెస్టర్ ఆర్ట్ మ్యూజియంలో ఆర్టిస్ట్ బయోగ్రఫీ] *''[http://www.worcesterart.org/collection/American/1948.19.html థామస్ స్మిత్: స్వీయ-చిత్రపటం]'' వోర్సెస్టర్ ఆర్ట్ మ్యూజియంలో *[http://www.mfa.org/collections/object/major-thomas-savage-34535 ''మేజర్ థామస్ సావేజ్ (1679)''] బోస్టన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ లో *[http://www.mfa.org/collections/object/mrs-richard-patteshall-martha-woody-and-child-35730 ''మిసెస్ రిచర్డ్ పాటెషాల్ (మార్థా వుడీ) అండ్ చైల్డ్ (1679)''] బోస్టన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ లో *''[http://www.harvardartmuseums.org/collections?q=elisha+hutchinson పోర్ట్రెయిట్ ఆఫ్ ఏ మ్యాన్, ప్రాబబ్లీ సర్ జార్జ్ డౌనింగ్ (1624-1684)]'' హార్వర్డ్ ఆర్ట్ మ్యూజియమ్స్ లో {{DEFAULTSORT:Smith, Thomas}} [[వర్గం:17వ శతాబ్దపు అమెరికన్ చిత్రకారులు]] [[వర్గం:17వ శతాబ్దపు పురుష రచయితలు]] [[వర్గం:బోస్టన్ చిత్రకారులు]] [[వర్గం:అమెరికన్ పురుష చిత్రకారులు]] [[వర్గం:ప్రపంచ చిత్రకారులు]] o6w64r0apbi5ol9nw0cu0unntgc42mv 4955433 4955429 2026-09-09T14:19:55Z Kalasagary 107518 4955433 wikitext text/x-wiki [[File:Thomas Smith 001.jpg|thumb|right|250px|స్మిత్ స్వీయ-చిత్రపటం ({{circa|1680}}), వోర్సెస్టర్ ఆర్ట్ మ్యూజియం]] '''థామస్ స్మిత్''' ({{Circa|1650|1691}}) వలసరాజ్యాల న్యూ [[ఇంగ్లాండు|ఇంగ్లాండ్‌]]<nowiki/>లో కళాకారుడు, నావికుడు, బానిస వ్యాపారి. సుమారు 1680లో గీసిన స్వీయ-చిత్రపటానికి స్మిత్ బాగా ప్రసిద్ధి చెందాడు, వోర్సెస్టర్ ఆర్ట్ మ్యూజియం ప్రకారం ఇది "గుర్తించబడిన కళాకారుడి ద్వారా రూపొందించబడిన 17వ శతాబ్దపు ఏకైక న్యూ ఇంగ్లాండ్ పోర్ట్రెయిట్, ప్రస్తుతం ఉనికిలో ఉన్న మొట్టమొదటి [[అమెరికన్లు|అమెరికన్]] స్వీయ-చిత్రపటం."<ref>{{Cite web|url=http://www.worcesterart.org/collection/American/1948.19.html|title=Thomas Smith: Self-Portrait|access-date=11 April 2017}}</ref> స్మిత్ ప్రముఖ [[బోస్టన్]] వ్యాపారి, కింగ్ ఫిలిప్స్ యుద్ధంలో స్థానిక అమెరికన్లను బానిసలుగా మార్చడంలో పాల్గొన్న బానిస వ్యాపారి కూడా. ==జీవితం== [[బోస్టన్]]లో స్మిత్ తొలి జీవితం గురించి చాలా తక్కువ వివరాలు మాత్రమే తెలుసు. 1670ల మధ్యకాలంలో కింగ్ ఫిలిప్స్ యుద్ధ సమయంలో స్మిత్ బానిసల వ్యాపారంలో చురుకుగా పాల్గొన్నాడు. ఈ వ్యాపారాలలో చాలా వాటిని మసాచుసెట్స్ బే కాలనీ కోశాధికారి జాన్ హల్ నమోదు చేశాడు, ఇతను యుద్ధంలో బందీలుగా పట్టుబడిన స్థానిక అమెరికన్ల వ్యవహారాలను నిర్వహించే బాధ్యతను తీసుకున్నాడు. 1676 ఆగస్టులో 29 మంది స్థానిక అమెరికన్లను బానిసలుగా, సెప్టెంబరులో 41 మంది బందీలను స్మిత్ కొనుగోలు చేశాడు, వీరు ఆ తర్వాత యూరోపియన్, ఆఫ్రికన్ బానిస మార్కెట్లలో విక్రయించబడ్డారు.<ref>Peterson, Mark, The City-State of Boston. Princeton University Press, 2019, pp. 131-133</ref> 1680 జూన్ 2న ప్యూరిటన్ వేదాంతవేత్త విలియం అమెస్ పోర్ట్రెయిట్‌ను రూపొందించడానికి [[హార్వర్డ్ విశ్వవిద్యాలయం]] ద్వారా నియమించబడిన థామస్ స్మిత్ ఇతనే అని భావిస్తారు.<ref>{{Cite journal|date=1862–63|title=November Meeting|url=https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=njp.32101015918590;view=2up;seq=370;size=125|journal=Proceedings of the Massachusetts Historical Society|volume=6|pages=340}}</ref> పదిహేడవ శతాబ్దం చివరలో [[బోస్టన్|బోస్టన్‌]]<nowiki/>లో థామస్ స్మిత్ అనే పేరుతో అనేకమంది చురుకుగా ఉన్నందున, ఆ పేరు గల ఇతర వ్యక్తులకు ఈ కళాకారుడికి మధ్య వ్యత్యాసాన్ని గుర్తించడం చాలా కష్టం.<ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.worcesterart.org/collection/Early_American/Artists/smith/biography/content.html|title=Thomas Smith, American, Seventeenth Century|last=Worcester Art Museum}}</ref> స్మిత్ మనవరాలు కాథరినా మియర్స్ డెక్స్టర్ (1701–1797) ద్వారా లభించిన ఇతని స్వీయ-చిత్రపటం ఆధారంగా ఇతన్ని నావికుడిగా, ప్యూరిటన్‌గా భావిస్తారు.<ref name=":0" /> == స్వీయ-చిత్రపటం == === చిత్రపటం === స్మిత్ శైలి ఇంగ్లీష్, డచ్ గోల్డెన్ ఏజ్ పెయింటింగ్స్‌తో సారూప్యతలను కలిగి ఉంది, ఉదాహరణకు కాంతి, నీడలను భావవ్యక్తీకరణతో ఉపయోగించడం. చిత్రంలో కూర్చున్న వ్యక్తి మెరూన్ రంగు అప్హోల్స్టరీ, స్టడ్స్ ఉన్న కుర్చీలో కూర్చున్నట్లు కనిపిస్తాడు. స్మిత్ సాధారణ ప్యూరిటన్ ముదురు రంగు కోటు, లేస్ జాబోట్ ధరించాడు.<ref name="Lewis2006">{{cite book|title=American art and architecture|date=6 June 2006|publisher=Thames & Hudson|isbn=978-0-500-20391-0|author=Michael J. Lewis}}</ref> ఎగువ కుడి వైపు మూలలో మెరూన్ రంగు కర్టెన్, బంగారు రంగు కుచ్చు కనిపిస్తాయి, ఇది పోర్ట్రెయిట్‌కు ఒక లోతైన భావాన్ని ఇస్తుంది. ఎగువ ఎడమ మూలలో ఉన్న కిటికీ నుండి డచ్, ఆంగ్ల దళాలకు, గుర్తుతెలియని శత్రువుకు మధ్య జరుగుతున్న నావికా యుద్ధం చిత్రీకరించబడింది. వాటికి దిగువన ఎగురుతున్న రెండు ఎర్ర జెండాలతో కూడిన ఒక కోటను చూపించారు, వాటిలో ఒక దానిపై మూడు తెల్లని అర్ధచంద్రాకార గుర్తులు ఉన్నాయి. ఈ చిత్రం బహుశా స్మిత్ కెరీర్‌లో ఒక ముఖ్యమైన సంఘటనను సూచిస్తూ ఉండవచ్చు. ఈ పుర్రె చిత్రం న్యూ [[ఇంగ్లాండు|ఇంగ్లాండ్‌]]<nowiki/>లోని సమకాలీన అంత్యక్రియల చెక్కడాలలో కనిపించే విధంగా అవాస్తవికమైన గుండ్రని కంటి కుహరాలను కలిగి ఉంది.<ref>{{Cite book|title=Memorials for Children of Change|url=https://archive.org/details/memorialsforchil00tash|url-access=registration|last=Tashjian|first=Dickran and Ann|year=1974|location=Middletown, Conn.|pages=[https://archive.org/details/memorialsforchil00tash/page/108 108]–09|isbn=9780819540614 }}</ref> === కవిత === దిగువ ఎడమ మూలలో పుర్రెకు కింద ఒక కాగితం ముక్క ఉంది, అందులో ఎనిమిది-పంక్తుల కవిత ఉంటుంది: <blockquote><poem>Why why should I the World be minding therin a World of Evils Finding. :Then Farwell World: Farwell thy Jarres :thy Joies thy Toies thy Wiles thy Warrs Truth Sounds Retreat: I am not ſorye. :The Eternal Drawes to him my heart :By Faith (which can thy Force Subvert) To Crowne me (after Grace) with Glory. T.S.</poem></blockquote>T. S. అనే మోనోగ్రామ్ (పొడి అక్షరాలు) కారణంగా విమర్శకులు ఈ పంక్తులను స్మిత్ రచించాడని భావించారు, దైవిక ఓదార్పుని వెతకడం కోసం ప్రపంచ సమస్యల నుండి వక్త విరమణ పొందడాన్ని ఇవి వివరిస్తాయి. వాస్తవానికి ఈ కవిత సైమన్ గౌలార్ట్ రాసిన ఫ్రెంచ్ భక్తి కవితకు జాషువా సిల్వెస్టర్ చేసిన అనువాదం.<ref>{{Cite journal|last=Auger|first=Peter|date=2017|title=The Octonaire in Thomas Smith's Self-Portrait|journal=Huntington Library Quarterly|volume=80|pages=1–19|doi=10.1353/hlq.2017.0000|s2cid=159589691|url=http://pure-oai.bham.ac.uk/ws/files/43271979/02HLQ8001_1_20_color_lo_res.pdf}}</ref> రోజర్ బి. స్టెయిన్ కనుగొన్న దాని ప్రకారం 'కవిత అనేది చిత్రాన్ని నిర్వహించే కేంద్ర మూలకం, చిత్ర రూపకల్పనకు, దానిలోని భాగాల మధ్య ఉన్న సంబంధానికి, ఒక వ్యక్తిగత కళాఖండంగా, పెద్ద సంస్కృతిలో ఒక కళాఖండంగా దాని అర్థానికి కవిత ఒక కీలకమైన అంశం'.<ref>{{Cite journal|last=Stein|first=Roger B.|date=1984|title=Thomas Smith's Self-Portrait: Image/Text as Artifact|journal=Art Journal|volume=44|issue=4|pages=316–27 (317)|doi=10.1080/00043249.1984.10792564}}</ref> == ఇతర రచనలు == మరో ఐదు పోర్ట్రెయిట్‌లు స్మిత్ గీసినవిగా ఆపాదించబడ్డాయి. ''మేజర్ థామస్ సావేజ్'' (1679), ''మిసెస్ రిచర్డ్ పాటెషాల్ అండ్ చైల్డ్'' (1679) రెండూ బోస్టన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ ఆధీనంలో ఉన్నాయి.<ref>{{Cite web|url=http://www.mfa.org/collections/search?f[0]=field_artists%253Afield_artist%3A3352|title=Museum of Fine Arts, Boston}}</ref> ''కెప్టెన్ రిచర్డ్ పాటెషాల్'' (ప్రైవేట్ సేకరణ) చిత్రాన్ని అతని భార్య చిత్రపటంతో పాటు వేలాడదీయడానికి ఉద్దేశించారు.<ref name=":0" /> ''కెప్టెన్ జార్జ్ కర్విన్'' ({{circa|1675}}) చిత్రం మసాచుసెట్స్ లోని సేలంలో ఉన్న పీబాడీ ఎస్సెక్స్ మ్యూజియం ఆధీనంలో ఉంది.<ref name=":0" /> ''పోర్ట్రెయిట్ ఆఫ్ ఏ మ్యాన్, ప్రాబబ్లీ సర్ జార్జ్ డౌనింగ్ (1624–1684)'' చిత్రంలోని వ్యక్తిని ఎలిషా హచిన్సన్‌గా కూడా గుర్తించారు.<ref>{{Cite web|url=http://www.harvardartmuseums.org/collections?q=elisha+hutchinson|title=Portrait of a Man, probably Sir George Downing (1624–1684)|last=Harvard Art Museums}}</ref> <gallery mode="packed"> File:Mrs. Richard Patteshall (Martha Woody) and Child.jpg|''మిసెస్ రిచర్డ్ పాటెషాల్ (మార్థా వుడీ) అండ్ చైల్డ్'' (1679), బోస్టన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ File:Portrait of Major Thomas Savage.jpg|''మేజర్ థామస్ సావేజ్'' (1679), బోస్టన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ File:Portrait of a Man, probably Sir George Downing.jpg|''పోర్ట్రెయిట్ ఆఫ్ ఏ మ్యాన్, ప్రాబబ్లీ సర్ జార్జ్ డౌనింగ్'' ({{circa|1675–1690}}), హార్వర్డ్ ఆర్ట్ మ్యూజియమ్స్ File:Captain Richard Patteshall.jpg|కెప్టెన్ రిచర్డ్ పాటెషాల్ File:Portrait of a Gentleman by Thomas Smith, 1685, oil on canvas - Peabody Essex Museum - DSC07596.jpg|alt=|గుర్తుతెలియని వ్యక్తి, కాన్వాస్‌పై నూనె రంగుల చిత్రం, 1685 </gallery> ==మూలాలు== {{Reflist}} ==ఆధారాలు== *Auger, Peter, 'The Octonaire in Thomas Smith's ''Self-Portrait''<nowiki/>', ''Huntington Library Quarterly'' 80 (2017), 1–19. *Fairbanks, Jonathan L., “Portrait Painting in Seventeenth-Century Boston: Its History, Methods, and Materials,” in ''New England Begins: The Seventeenth Century'', ed. Jonathan L. Fairbanks and Robert F. Trent, 3 vols. Boston: Museum of Fine Arts, 1982. 3:413–79 *Hughes, Robert. ''American Visions.'' New York: Random House, 1997. *Miller, Lillian B., 'The Puritan Portrait: Its Function in Old and New England', in ''Seventeenth-Century New England'', ed. David D. Hall and Philip Chadwick Foster Smith. Boston: The Colonial Society of Massachusetts, 1984, 153–84 *Promey, Sally, 'Seeing the Self "in frame": Early New England Material Practice and Puritan Piety', ''Material Religion'' 1 (2005), 10–46 *Stein, Roger B., 'Thomas Smith's Self-Portrait: Image/Text as Artifact', ''Art Journal'' 44 (1984), 316–27 ==బయటి లింకులు== *[http://www.worcesterart.org/Collection/Early_American/Artists/smith/biography/index.html వోర్సెస్టర్ ఆర్ట్ మ్యూజియంలో ఆర్టిస్ట్ బయోగ్రఫీ] *''[http://www.worcesterart.org/collection/American/1948.19.html థామస్ స్మిత్: స్వీయ-చిత్రపటం]'' వోర్సెస్టర్ ఆర్ట్ మ్యూజియంలో *[http://www.mfa.org/collections/object/major-thomas-savage-34535 ''మేజర్ థామస్ సావేజ్ (1679)''] బోస్టన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ లో *[http://www.mfa.org/collections/object/mrs-richard-patteshall-martha-woody-and-child-35730 ''మిసెస్ రిచర్డ్ పాటెషాల్ (మార్థా వుడీ) అండ్ చైల్డ్ (1679)''] బోస్టన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ లో *''[http://www.harvardartmuseums.org/collections?q=elisha+hutchinson పోర్ట్రెయిట్ ఆఫ్ ఏ మ్యాన్, ప్రాబబ్లీ సర్ జార్జ్ డౌనింగ్ (1624-1684)]'' హార్వర్డ్ ఆర్ట్ మ్యూజియమ్స్ లో {{DEFAULTSORT:Smith, Thomas}} [[వర్గం:17వ శతాబ్దపు అమెరికన్ చిత్రకారులు]] [[వర్గం:17వ శతాబ్దపు పురుష రచయితలు]] [[వర్గం:బోస్టన్ చిత్రకారులు]] [[వర్గం:అమెరికన్ పురుష చిత్రకారులు]] [[వర్గం:ప్రపంచ చిత్రకారులు]] 0kzvp9gwv9ckbjliiq9zir54gbrl8a1 4955435 4955433 2026-09-09T14:21:29Z Kalasagary 107518 4955435 wikitext text/x-wiki [[File:Thomas Smith 001.jpg|thumb|right|250px|స్మిత్ స్వీయ-చిత్రపటం ({{circa|1680}}), వోర్సెస్టర్ ఆర్ట్ మ్యూజియం]] '''థామస్ స్మిత్''' ({{Circa|1650|1691}}) వలసరాజ్యాల న్యూ [[ఇంగ్లాండు|ఇంగ్లాండ్‌]]<nowiki/>లో కళాకారుడు, నావికుడు, బానిస వ్యాపారి. సుమారు 1680లో గీసిన స్వీయ-చిత్రపటానికి స్మిత్ బాగా ప్రసిద్ధి చెందాడు, వోర్సెస్టర్ ఆర్ట్ మ్యూజియం ప్రకారం ఇది "గుర్తించబడిన కళాకారుడి ద్వారా రూపొందించబడిన 17వ శతాబ్దపు ఏకైక న్యూ ఇంగ్లాండ్ పోర్ట్రెయిట్, ప్రస్తుతం ఉనికిలో ఉన్న మొట్టమొదటి [[అమెరికన్లు|అమెరికన్]] స్వీయ-చిత్రపటం."<ref>{{Cite web|url=http://www.worcesterart.org/collection/American/1948.19.html|title=Thomas Smith: Self-Portrait|access-date=11 April 2017}}</ref> స్మిత్ ప్రముఖ [[బోస్టన్]] వ్యాపారి, కింగ్ ఫిలిప్స్ యుద్ధంలో స్థానిక అమెరికన్లను బానిసలుగా మార్చడంలో పాల్గొన్న బానిస వ్యాపారి కూడా. ==జీవితం== [[బోస్టన్]]లో స్మిత్ తొలి జీవితం గురించి చాలా తక్కువ వివరాలు మాత్రమే తెలుసు. 1670ల మధ్యకాలంలో కింగ్ ఫిలిప్స్ యుద్ధ సమయంలో స్మిత్ బానిసల వ్యాపారంలో చురుకుగా పాల్గొన్నాడు. ఈ వ్యాపారాలలో చాలా వాటిని మసాచుసెట్స్ బే కాలనీ కోశాధికారి జాన్ హల్ నమోదు చేశాడు, ఇతను యుద్ధంలో బందీలుగా పట్టుబడిన స్థానిక అమెరికన్ల వ్యవహారాలను నిర్వహించే బాధ్యతను తీసుకున్నాడు. 1676 ఆగస్టులో 29 మంది స్థానిక అమెరికన్లను బానిసలుగా, సెప్టెంబరులో 41 మంది బందీలను స్మిత్ కొనుగోలు చేశాడు, వీరు ఆ తర్వాత యూరోపియన్, ఆఫ్రికన్ బానిస మార్కెట్లలో విక్రయించబడ్డారు.<ref>Peterson, Mark, The City-State of Boston. Princeton University Press, 2019, pp. 131-133</ref> 1680 జూన్ 2న ప్యూరిటన్ వేదాంతవేత్త విలియం అమెస్ పోర్ట్రెయిట్‌ను రూపొందించడానికి [[హార్వర్డ్ విశ్వవిద్యాలయం]] ద్వారా నియమించబడిన థామస్ స్మిత్ ఇతనే అని భావిస్తారు.<ref>{{Cite journal|date=1862–63|title=November Meeting|url=https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=njp.32101015918590;view=2up;seq=370;size=125|journal=Proceedings of the Massachusetts Historical Society|volume=6|pages=340}}</ref> పదిహేడవ శతాబ్దం చివరలో [[బోస్టన్|బోస్టన్‌]]<nowiki/>లో థామస్ స్మిత్ అనే పేరుతో అనేకమంది చురుకుగా ఉన్నందున, ఆ పేరు గల ఇతర వ్యక్తులకు ఈ కళాకారుడికి మధ్య వ్యత్యాసాన్ని గుర్తించడం చాలా కష్టం.<ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.worcesterart.org/collection/Early_American/Artists/smith/biography/content.html|title=Thomas Smith, American, Seventeenth Century|last=Worcester Art Museum}}</ref> స్మిత్ మనవరాలు కాథరినా మియర్స్ డెక్స్టర్ (1701–1797) ద్వారా లభించిన ఇతని స్వీయ-చిత్రపటం ఆధారంగా ఇతన్ని నావికుడిగా, ప్యూరిటన్‌గా భావిస్తారు.<ref name=":0" /> == స్వీయ-చిత్రపటం == === చిత్రపటం === స్మిత్ శైలి ఇంగ్లీష్, డచ్ గోల్డెన్ ఏజ్ పెయింటింగ్స్‌తో సారూప్యతలను కలిగి ఉంది, ఉదాహరణకు కాంతి, నీడలను భావవ్యక్తీకరణతో ఉపయోగించడం. చిత్రంలో కూర్చున్న వ్యక్తి మెరూన్ రంగు అప్హోల్స్టరీ, స్టడ్స్ ఉన్న కుర్చీలో కూర్చున్నట్లు కనిపిస్తాడు. స్మిత్ సాధారణ ప్యూరిటన్ ముదురు రంగు కోటు, లేస్ జాబోట్ ధరించాడు.<ref name="Lewis2006">{{cite book|title=American art and architecture|date=6 June 2006|publisher=Thames & Hudson|isbn=978-0-500-20391-0|author=Michael J. Lewis}}</ref> ఎగువ కుడి వైపు మూలలో మెరూన్ రంగు కర్టెన్, బంగారు రంగు కుచ్చు కనిపిస్తాయి, ఇది పోర్ట్రెయిట్‌కు ఒక లోతైన భావాన్ని ఇస్తుంది. ఎగువ ఎడమ మూలలో ఉన్న కిటికీ నుండి డచ్, ఆంగ్ల దళాలకు, గుర్తుతెలియని శత్రువుకు మధ్య జరుగుతున్న నావికా యుద్ధం చిత్రీకరించబడింది. వాటికి దిగువన ఎగురుతున్న రెండు ఎర్ర జెండాలతో కూడిన ఒక కోటను చూపించారు, వాటిలో ఒక దానిపై మూడు తెల్లని అర్ధచంద్రాకార గుర్తులు ఉన్నాయి. ఈ చిత్రం బహుశా స్మిత్ కెరీర్‌లో ఒక ముఖ్యమైన సంఘటనను సూచిస్తూ ఉండవచ్చు. ఈ పుర్రె చిత్రం న్యూ [[ఇంగ్లాండు|ఇంగ్లాండ్‌]]<nowiki/>లోని సమకాలీన అంత్యక్రియల చెక్కడాలలో కనిపించే విధంగా అవాస్తవికమైన గుండ్రని కంటి కుహరాలను కలిగి ఉంది.<ref>{{Cite book|title=Memorials for Children of Change|url=https://archive.org/details/memorialsforchil00tash|url-access=registration|last=Tashjian|first=Dickran and Ann|year=1974|location=Middletown, Conn.|pages=[https://archive.org/details/memorialsforchil00tash/page/108 108]–09|isbn=9780819540614 }}</ref> === కవిత === దిగువ ఎడమ మూలలో పుర్రెకు కింద ఒక కాగితం ముక్క ఉంది, అందులో ఎనిమిది-పంక్తుల కవిత ఉంటుంది: <blockquote><poem>Why why should I the World be minding therin a World of Evils Finding. :Then Farwell World: Farwell thy Jarres :thy Joies thy Toies thy Wiles thy Warrs Truth Sounds Retreat: I am not ſorye. :The Eternal Drawes to him my heart :By Faith (which can thy Force Subvert) To Crowne me (after Grace) with Glory. T.S.</poem></blockquote>T. S. అనే మోనోగ్రామ్ (పొడి అక్షరాలు) కారణంగా విమర్శకులు ఈ పంక్తులను స్మిత్ రచించాడని భావించారు, దైవిక ఓదార్పుని వెతకడం కోసం ప్రపంచ సమస్యల నుండి వక్త విరమణ పొందడాన్ని ఇవి వివరిస్తాయి. వాస్తవానికి ఈ కవిత సైమన్ గౌలార్ట్ రాసిన ఫ్రెంచ్ భక్తి కవితకు జాషువా సిల్వెస్టర్ చేసిన అనువాదం.<ref>{{Cite journal|last=Auger|first=Peter|date=2017|title=The Octonaire in Thomas Smith's Self-Portrait|journal=Huntington Library Quarterly|volume=80|pages=1–19|doi=10.1353/hlq.2017.0000|s2cid=159589691|url=http://pure-oai.bham.ac.uk/ws/files/43271979/02HLQ8001_1_20_color_lo_res.pdf}}</ref> రోజర్ బి. స్టెయిన్ కనుగొన్న దాని ప్రకారం 'కవిత అనేది చిత్రాన్ని నిర్వహించే కేంద్ర మూలకం, చిత్ర రూపకల్పనకు, దానిలోని భాగాల మధ్య ఉన్న సంబంధానికి, ఒక వ్యక్తిగత కళాఖండంగా, పెద్ద సంస్కృతిలో ఒక కళాఖండంగా దాని అర్థానికి కవిత ఒక కీలకమైన అంశం'.<ref>{{Cite journal|last=Stein|first=Roger B.|date=1984|title=Thomas Smith's Self-Portrait: Image/Text as Artifact|journal=Art Journal|volume=44|issue=4|pages=316–27 (317)|doi=10.1080/00043249.1984.10792564}}</ref> == ఇతర రచనలు == మరో ఐదు పోర్ట్రెయిట్‌లు స్మిత్ గీసినవిగా ఆపాదించబడ్డాయి. ''మేజర్ థామస్ సావేజ్'' (1679), ''మిసెస్ రిచర్డ్ పాటెషాల్ అండ్ చైల్డ్'' (1679) రెండూ బోస్టన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ ఆధీనంలో ఉన్నాయి.<ref>{{Cite web|url=http://www.mfa.org/collections/search?f[0]=field_artists%253Afield_artist%3A3352|title=Museum of Fine Arts, Boston}}</ref> ''కెప్టెన్ రిచర్డ్ పాటెషాల్'' (ప్రైవేట్ సేకరణ) చిత్రాన్ని అతని భార్య చిత్రపటంతో పాటు వేలాడదీయడానికి ఉద్దేశించారు.<ref name=":0" /> ''కెప్టెన్ జార్జ్ కర్విన్'' ({{circa|1675}}) చిత్రం మసాచుసెట్స్ లోని సేలంలో ఉన్న పీబాడీ ఎస్సెక్స్ మ్యూజియం ఆధీనంలో ఉంది.<ref name=":0" /> ''పోర్ట్రెయిట్ ఆఫ్ ఏ మ్యాన్, ప్రాబబ్లీ సర్ జార్జ్ డౌనింగ్ (1624–1684)'' చిత్రంలోని వ్యక్తిని ఎలిషా హచిన్సన్‌గా కూడా గుర్తించారు.<ref>{{Cite web|url=http://www.harvardartmuseums.org/collections?q=elisha+hutchinson|title=Portrait of a Man, probably Sir George Downing (1624–1684)|last=Harvard Art Museums}}</ref> <gallery mode="packed"> File:Mrs. Richard Patteshall (Martha Woody) and Child.jpg|''మిసెస్ రిచర్డ్ పాటెషాల్ (మార్థా వుడీ) అండ్ చైల్డ్'' (1679), బోస్టన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ File:Portrait of Major Thomas Savage.jpg|''మేజర్ థామస్ సావేజ్'' (1679), బోస్టన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ File:Portrait of a Man, probably Sir George Downing.jpg|''పోర్ట్రెయిట్ ఆఫ్ ఏ మ్యాన్, ప్రాబబ్లీ సర్ జార్జ్ డౌనింగ్'' ({{circa|1675–1690}}), హార్వర్డ్ ఆర్ట్ మ్యూజియమ్స్ File:Captain Richard Patteshall.jpg|కెప్టెన్ రిచర్డ్ పాటెషాల్ File:Portrait of a Gentleman by Thomas Smith, 1685, oil on canvas - Peabody Essex Museum - DSC07596.jpg|alt=|గుర్తుతెలియని వ్యక్తి, కాన్వాస్‌పై నూనె రంగుల చిత్రం, 1685 </gallery> ==మూలాలు== {{Reflist}} ==ఆధారాలు== *Auger, Peter, 'The Octonaire in Thomas Smith's ''Self-Portrait''<nowiki/>', ''Huntington Library Quarterly'' 80 (2017), 1–19. *Fairbanks, Jonathan L., “Portrait Painting in Seventeenth-Century Boston: Its History, Methods, and Materials,” in ''New England Begins: The Seventeenth Century'', ed. Jonathan L. Fairbanks and Robert F. Trent, 3 vols. Boston: Museum of Fine Arts, 1982. 3:413–79 *Hughes, Robert. ''American Visions.'' New York: Random House, 1997. *Miller, Lillian B., 'The Puritan Portrait: Its Function in Old and New England', in ''Seventeenth-Century New England'', ed. David D. Hall and Philip Chadwick Foster Smith. Boston: The Colonial Society of Massachusetts, 1984, 153–84 *Promey, Sally, 'Seeing the Self "in frame": Early New England Material Practice and Puritan Piety', ''Material Religion'' 1 (2005), 10–46 *Stein, Roger B., 'Thomas Smith's Self-Portrait: Image/Text as Artifact', ''Art Journal'' 44 (1984), 316–27 ==బయటి లింకులు== *[http://www.worcesterart.org/Collection/Early_American/Artists/smith/biography/index.html వోర్సెస్టర్ ఆర్ట్ మ్యూజియంలో ఆర్టిస్ట్ బయోగ్రఫీ] *''[http://www.worcesterart.org/collection/American/1948.19.html థామస్ స్మిత్: స్వీయ-చిత్రపటం]'' వోర్సెస్టర్ ఆర్ట్ మ్యూజియంలో *[http://www.mfa.org/collections/object/major-thomas-savage-34535 ''మేజర్ థామస్ సావేజ్ (1679)''] బోస్టన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ లో *[http://www.mfa.org/collections/object/mrs-richard-patteshall-martha-woody-and-child-35730 ''మిసెస్ రిచర్డ్ పాటెషాల్ (మార్థా వుడీ) అండ్ చైల్డ్ (1679)''] బోస్టన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ లో *''[http://www.harvardartmuseums.org/collections?q=elisha+hutchinson పోర్ట్రెయిట్ ఆఫ్ ఏ మ్యాన్, ప్రాబబ్లీ సర్ జార్జ్ డౌనింగ్ (1624-1684)]'' హార్వర్డ్ ఆర్ట్ మ్యూజియమ్స్ లో {{DEFAULTSORT:Smith, Thomas}} [[వర్గం:బోస్టన్ చిత్రకారులు]] [[వర్గం:ప్రపంచ చిత్రకారులు]] jyut7esxxv1da36xzggic5cie3ieyz5 4955436 4955435 2026-09-09T14:23:33Z Kalasagary 107518 4955436 wikitext text/x-wiki [[File:Thomas Smith 001.jpg|thumb|right|250px|స్మిత్ స్వీయ-చిత్రపటం ({{circa|1680}}), వోర్సెస్టర్ ఆర్ట్ మ్యూజియం]] '''థామస్ స్మిత్''' ({{Circa|1650|1691}}) వలసరాజ్యాల న్యూ [[ఇంగ్లాండు|ఇంగ్లాండ్‌]]<nowiki/>లో కళాకారుడు, నావికుడు, బానిస వ్యాపారి. సుమారు 1680లో గీసిన స్వీయ-చిత్రపటానికి స్మిత్ బాగా ప్రసిద్ధి చెందాడు, వోర్సెస్టర్ ఆర్ట్ మ్యూజియం ప్రకారం ఇది "గుర్తించబడిన కళాకారుడి ద్వారా రూపొందించబడిన 17వ శతాబ్దపు ఏకైక న్యూ ఇంగ్లాండ్ పోర్ట్రెయిట్, ప్రస్తుతం ఉనికిలో ఉన్న మొట్టమొదటి [[అమెరికన్లు|అమెరికన్]] స్వీయ-చిత్రపటం."<ref>{{Cite web|url=http://www.worcesterart.org/collection/American/1948.19.html|title=Thomas Smith: Self-Portrait|access-date=11 April 2017}}</ref> స్మిత్ ప్రముఖ [[బోస్టన్]] వ్యాపారి, కింగ్ ఫిలిప్స్ యుద్ధంలో స్థానిక అమెరికన్లను బానిసలుగా మార్చడంలో పాల్గొన్న బానిస [[వ్యాపారి]] కూడా. ==జీవితం== [[బోస్టన్]]లో స్మిత్ తొలి జీవితం గురించి చాలా తక్కువ వివరాలు మాత్రమే తెలుసు. 1670ల మధ్యకాలంలో కింగ్ ఫిలిప్స్ యుద్ధ సమయంలో స్మిత్ బానిసల వ్యాపారంలో చురుకుగా పాల్గొన్నాడు. ఈ వ్యాపారాలలో చాలా వాటిని మసాచుసెట్స్ బే కాలనీ కోశాధికారి జాన్ హల్ నమోదు చేశాడు, ఇతను యుద్ధంలో బందీలుగా పట్టుబడిన స్థానిక అమెరికన్ల వ్యవహారాలను నిర్వహించే బాధ్యతను తీసుకున్నాడు. 1676 ఆగస్టులో 29 మంది స్థానిక అమెరికన్లను బానిసలుగా, సెప్టెంబరులో 41 మంది బందీలను స్మిత్ కొనుగోలు చేశాడు, వీరు ఆ తర్వాత యూరోపియన్, ఆఫ్రికన్ బానిస మార్కెట్లలో విక్రయించబడ్డారు.<ref>Peterson, Mark, The City-State of Boston. Princeton University Press, 2019, pp. 131-133</ref> 1680 జూన్ 2న ప్యూరిటన్ వేదాంతవేత్త విలియం అమెస్ పోర్ట్రెయిట్‌ను రూపొందించడానికి [[హార్వర్డ్ విశ్వవిద్యాలయం]] ద్వారా నియమించబడిన థామస్ స్మిత్ ఇతనే అని భావిస్తారు.<ref>{{Cite journal|date=1862–63|title=November Meeting|url=https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=njp.32101015918590;view=2up;seq=370;size=125|journal=Proceedings of the Massachusetts Historical Society|volume=6|pages=340}}</ref> పదిహేడవ శతాబ్దం చివరలో [[బోస్టన్|బోస్టన్‌]]<nowiki/>లో థామస్ స్మిత్ అనే పేరుతో అనేకమంది చురుకుగా ఉన్నందున, ఆ పేరు గల ఇతర వ్యక్తులకు ఈ కళాకారుడికి మధ్య వ్యత్యాసాన్ని గుర్తించడం చాలా కష్టం.<ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.worcesterart.org/collection/Early_American/Artists/smith/biography/content.html|title=Thomas Smith, American, Seventeenth Century|last=Worcester Art Museum}}</ref> స్మిత్ మనవరాలు కాథరినా మియర్స్ డెక్స్టర్ (1701–1797) ద్వారా లభించిన ఇతని స్వీయ-చిత్రపటం ఆధారంగా ఇతన్ని నావికుడిగా, ప్యూరిటన్‌గా భావిస్తారు.<ref name=":0" /> == స్వీయ-చిత్రపటం == === చిత్రపటం === స్మిత్ శైలి ఇంగ్లీష్, డచ్ గోల్డెన్ ఏజ్ పెయింటింగ్స్‌తో సారూప్యతలను కలిగి ఉంది, ఉదాహరణకు కాంతి, నీడలను భావవ్యక్తీకరణతో ఉపయోగించడం. చిత్రంలో కూర్చున్న వ్యక్తి మెరూన్ రంగు అప్హోల్స్టరీ, స్టడ్స్ ఉన్న కుర్చీలో కూర్చున్నట్లు కనిపిస్తాడు. స్మిత్ సాధారణ ప్యూరిటన్ ముదురు రంగు కోటు, లేస్ జాబోట్ ధరించాడు.<ref name="Lewis2006">{{cite book|title=American art and architecture|date=6 June 2006|publisher=Thames & Hudson|isbn=978-0-500-20391-0|author=Michael J. Lewis}}</ref> ఎగువ కుడి వైపు మూలలో మెరూన్ రంగు కర్టెన్, బంగారు రంగు కుచ్చు కనిపిస్తాయి, ఇది పోర్ట్రెయిట్‌కు ఒక లోతైన భావాన్ని ఇస్తుంది. ఎగువ ఎడమ మూలలో ఉన్న కిటికీ నుండి డచ్, ఆంగ్ల దళాలకు, గుర్తుతెలియని శత్రువుకు మధ్య జరుగుతున్న నావికా యుద్ధం చిత్రీకరించబడింది. వాటికి దిగువన ఎగురుతున్న రెండు ఎర్ర జెండాలతో కూడిన ఒక కోటను చూపించారు, వాటిలో ఒక దానిపై మూడు తెల్లని అర్ధచంద్రాకార గుర్తులు ఉన్నాయి. ఈ చిత్రం బహుశా స్మిత్ కెరీర్‌లో ఒక ముఖ్యమైన సంఘటనను సూచిస్తూ ఉండవచ్చు. ఈ పుర్రె చిత్రం న్యూ [[ఇంగ్లాండు|ఇంగ్లాండ్‌]]<nowiki/>లోని సమకాలీన అంత్యక్రియల చెక్కడాలలో కనిపించే విధంగా అవాస్తవికమైన గుండ్రని కంటి కుహరాలను కలిగి ఉంది.<ref>{{Cite book|title=Memorials for Children of Change|url=https://archive.org/details/memorialsforchil00tash|url-access=registration|last=Tashjian|first=Dickran and Ann|year=1974|location=Middletown, Conn.|pages=[https://archive.org/details/memorialsforchil00tash/page/108 108]–09|isbn=9780819540614 }}</ref> === కవిత === దిగువ ఎడమ మూలలో పుర్రెకు కింద ఒక కాగితం ముక్క ఉంది, అందులో ఎనిమిది-పంక్తుల కవిత ఉంటుంది: <blockquote><poem>Why why should I the World be minding therin a World of Evils Finding. :Then Farwell World: Farwell thy Jarres :thy Joies thy Toies thy Wiles thy Warrs Truth Sounds Retreat: I am not ſorye. :The Eternal Drawes to him my heart :By Faith (which can thy Force Subvert) To Crowne me (after Grace) with Glory. T.S.</poem></blockquote>T. S. అనే మోనోగ్రామ్ (పొడి అక్షరాలు) కారణంగా విమర్శకులు ఈ పంక్తులను స్మిత్ రచించాడని భావించారు, దైవిక ఓదార్పుని వెతకడం కోసం ప్రపంచ సమస్యల నుండి వక్త విరమణ పొందడాన్ని ఇవి వివరిస్తాయి. వాస్తవానికి ఈ కవిత సైమన్ గౌలార్ట్ రాసిన ఫ్రెంచ్ భక్తి కవితకు జాషువా సిల్వెస్టర్ చేసిన అనువాదం.<ref>{{Cite journal|last=Auger|first=Peter|date=2017|title=The Octonaire in Thomas Smith's Self-Portrait|journal=Huntington Library Quarterly|volume=80|pages=1–19|doi=10.1353/hlq.2017.0000|s2cid=159589691|url=http://pure-oai.bham.ac.uk/ws/files/43271979/02HLQ8001_1_20_color_lo_res.pdf}}</ref> రోజర్ బి. స్టెయిన్ కనుగొన్న దాని ప్రకారం 'కవిత అనేది చిత్రాన్ని నిర్వహించే కేంద్ర మూలకం, చిత్ర రూపకల్పనకు, దానిలోని భాగాల మధ్య ఉన్న సంబంధానికి, ఒక వ్యక్తిగత కళాఖండంగా, పెద్ద [[సంస్కృతి]]<nowiki/>లో ఒక కళాఖండంగా దాని అర్థానికి కవిత ఒక కీలకమైన అంశం'.<ref>{{Cite journal|last=Stein|first=Roger B.|date=1984|title=Thomas Smith's Self-Portrait: Image/Text as Artifact|journal=Art Journal|volume=44|issue=4|pages=316–27 (317)|doi=10.1080/00043249.1984.10792564}}</ref> == ఇతర రచనలు == మరో ఐదు పోర్ట్రెయిట్‌లు స్మిత్ గీసినవిగా ఆపాదించబడ్డాయి. ''మేజర్ థామస్ సావేజ్'' (1679), ''మిసెస్ రిచర్డ్ పాటెషాల్ అండ్ చైల్డ్'' (1679) రెండూ బోస్టన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ ఆధీనంలో ఉన్నాయి.<ref>{{Cite web|url=http://www.mfa.org/collections/search?f[0]=field_artists%253Afield_artist%3A3352|title=Museum of Fine Arts, Boston}}</ref> ''కెప్టెన్ రిచర్డ్ పాటెషాల్'' (ప్రైవేట్ సేకరణ) చిత్రాన్ని అతని భార్య చిత్రపటంతో పాటు వేలాడదీయడానికి ఉద్దేశించారు.<ref name=":0" /> ''కెప్టెన్ జార్జ్ కర్విన్'' ({{circa|1675}}) చిత్రం మసాచుసెట్స్ లోని సేలంలో ఉన్న పీబాడీ ఎస్సెక్స్ మ్యూజియం ఆధీనంలో ఉంది.<ref name=":0" /> ''పోర్ట్రెయిట్ ఆఫ్ ఏ మ్యాన్, ప్రాబబ్లీ సర్ జార్జ్ డౌనింగ్ (1624–1684)'' చిత్రంలోని వ్యక్తిని ఎలిషా హచిన్సన్‌గా కూడా గుర్తించారు.<ref>{{Cite web|url=http://www.harvardartmuseums.org/collections?q=elisha+hutchinson|title=Portrait of a Man, probably Sir George Downing (1624–1684)|last=Harvard Art Museums}}</ref> <gallery mode="packed"> File:Mrs. Richard Patteshall (Martha Woody) and Child.jpg|''మిసెస్ రిచర్డ్ పాటెషాల్ (మార్థా వుడీ) అండ్ చైల్డ్'' (1679), బోస్టన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ File:Portrait of Major Thomas Savage.jpg|''మేజర్ థామస్ సావేజ్'' (1679), బోస్టన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ File:Portrait of a Man, probably Sir George Downing.jpg|''పోర్ట్రెయిట్ ఆఫ్ ఏ మ్యాన్, ప్రాబబ్లీ సర్ జార్జ్ డౌనింగ్'' ({{circa|1675–1690}}), హార్వర్డ్ ఆర్ట్ మ్యూజియమ్స్ File:Captain Richard Patteshall.jpg|కెప్టెన్ రిచర్డ్ పాటెషాల్ File:Portrait of a Gentleman by Thomas Smith, 1685, oil on canvas - Peabody Essex Museum - DSC07596.jpg|alt=|గుర్తుతెలియని వ్యక్తి, కాన్వాస్‌పై నూనె రంగుల చిత్రం, 1685 </gallery> ==మూలాలు== {{Reflist}} ==ఆధారాలు== *Auger, Peter, 'The Octonaire in Thomas Smith's ''Self-Portrait''<nowiki/>', ''Huntington Library Quarterly'' 80 (2017), 1–19. *Fairbanks, Jonathan L., “Portrait Painting in Seventeenth-Century Boston: Its History, Methods, and Materials,” in ''New England Begins: The Seventeenth Century'', ed. Jonathan L. Fairbanks and Robert F. Trent, 3 vols. Boston: Museum of Fine Arts, 1982. 3:413–79 *Hughes, Robert. ''American Visions.'' New York: Random House, 1997. *Miller, Lillian B., 'The Puritan Portrait: Its Function in Old and New England', in ''Seventeenth-Century New England'', ed. David D. Hall and Philip Chadwick Foster Smith. Boston: The Colonial Society of Massachusetts, 1984, 153–84 *Promey, Sally, 'Seeing the Self "in frame": Early New England Material Practice and Puritan Piety', ''Material Religion'' 1 (2005), 10–46 *Stein, Roger B., 'Thomas Smith's Self-Portrait: Image/Text as Artifact', ''Art Journal'' 44 (1984), 316–27 ==బయటి లింకులు== *[http://www.worcesterart.org/Collection/Early_American/Artists/smith/biography/index.html వోర్సెస్టర్ ఆర్ట్ మ్యూజియంలో ఆర్టిస్ట్ బయోగ్రఫీ] *''[http://www.worcesterart.org/collection/American/1948.19.html థామస్ స్మిత్: స్వీయ-చిత్రపటం]'' వోర్సెస్టర్ ఆర్ట్ మ్యూజియంలో *[http://www.mfa.org/collections/object/major-thomas-savage-34535 ''మేజర్ థామస్ సావేజ్ (1679)''] బోస్టన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ లో *[http://www.mfa.org/collections/object/mrs-richard-patteshall-martha-woody-and-child-35730 ''మిసెస్ రిచర్డ్ పాటెషాల్ (మార్థా వుడీ) అండ్ చైల్డ్ (1679)''] బోస్టన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ లో *''[http://www.harvardartmuseums.org/collections?q=elisha+hutchinson పోర్ట్రెయిట్ ఆఫ్ ఏ మ్యాన్, ప్రాబబ్లీ సర్ జార్జ్ డౌనింగ్ (1624-1684)]'' హార్వర్డ్ ఆర్ట్ మ్యూజియమ్స్ లో {{DEFAULTSORT:Smith, Thomas}} [[వర్గం:బోస్టన్ చిత్రకారులు]] [[వర్గం:ప్రపంచ చిత్రకారులు]] 0jif1eot1gfsieopi5rxvcvo8g3cd7l 4955438 4955436 2026-09-09T14:27:58Z Kalasagary 107518 4955438 wikitext text/x-wiki [[File:Thomas Smith 001.jpg|thumb|right|250px|స్మిత్ స్వీయ-చిత్రపటం ({{circa|1680}}), వోర్సెస్టర్ ఆర్ట్ మ్యూజియం]] '''థామస్ స్మిత్''' ({{Circa|1650|1691}}) వలసరాజ్యాల న్యూ [[ఇంగ్లాండు|ఇంగ్లాండ్‌]]<nowiki/>లో కళాకారుడు, నావికుడు, బానిస వ్యాపారి. సుమారు 1680లో గీసిన స్వీయ-చిత్రపటానికి స్మిత్ బాగా ప్రసిద్ధి చెందాడు, వోర్సెస్టర్ ఆర్ట్ మ్యూజియం ప్రకారం ఇది "గుర్తించబడిన కళాకారుడి ద్వారా రూపొందించబడిన 17వ శతాబ్దపు ఏకైక న్యూ ఇంగ్లాండ్ పోర్ట్రెయిట్, ప్రస్తుతం ఉనికిలో ఉన్న మొట్టమొదటి [[అమెరికన్లు|అమెరికన్]] స్వీయ-చిత్రపటం."<ref>{{Cite web|url=http://www.worcesterart.org/collection/American/1948.19.html|title=Thomas Smith: Self-Portrait|access-date=11 April 2017}}</ref> స్మిత్ ప్రముఖ [[బోస్టన్]] వ్యాపారి, కింగ్ ఫిలిప్స్ యుద్ధంలో స్థానిక అమెరికన్లను బానిసలుగా మార్చడంలో పాల్గొన్న బానిస [[వ్యాపారి]] కూడా. ==జీవితం== [[బోస్టన్]]లో స్మిత్ తొలి జీవితం గురించి చాలా తక్కువ వివరాలు మాత్రమే తెలుసు. 1670ల మధ్యకాలంలో కింగ్ ఫిలిప్స్ యుద్ధ సమయంలో స్మిత్ బానిసల వ్యాపారంలో చురుకుగా పాల్గొన్నాడు. ఈ వ్యాపారాలలో చాలా వాటిని మసాచుసెట్స్ బే కాలనీ కోశాధికారి జాన్ హల్ నమోదు చేశాడు, ఇతను యుద్ధంలో బందీలుగా పట్టుబడిన స్థానిక అమెరికన్ల వ్యవహారాలను నిర్వహించే బాధ్యతను తీసుకున్నాడు. 1676 ఆగస్టులో 29 మంది స్థానిక అమెరికన్లను బానిసలుగా, సెప్టెంబరులో 41 మంది బందీలను స్మిత్ కొనుగోలు చేశాడు, వీరు ఆ తర్వాత యూరోపియన్, ఆఫ్రికన్ బానిస మార్కెట్లలో విక్రయించబడ్డారు.<ref>Peterson, Mark, The City-State of Boston. Princeton University Press, 2019, pp. 131-133</ref> 1680 జూన్ 2న ప్యూరిటన్ వేదాంతవేత్త విలియం అమెస్ పోర్ట్రెయిట్‌ను రూపొందించడానికి [[హార్వర్డ్ విశ్వవిద్యాలయం]] ద్వారా నియమించబడిన థామస్ స్మిత్ ఇతనే అని భావిస్తారు.<ref>{{Cite journal|date=1862–63|title=November Meeting|url=https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=njp.32101015918590;view=2up;seq=370;size=125|journal=Proceedings of the Massachusetts Historical Society|volume=6|pages=340}}</ref> పదిహేడవ శతాబ్దం చివరలో [[బోస్టన్|బోస్టన్‌]]<nowiki/>లో థామస్ స్మిత్ అనే పేరుతో అనేకమంది చురుకుగా ఉన్నందున, ఆ పేరు గల ఇతర వ్యక్తులకు ఈ కళాకారుడికి మధ్య వ్యత్యాసాన్ని గుర్తించడం చాలా కష్టం.<ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.worcesterart.org/collection/Early_American/Artists/smith/biography/content.html|title=Thomas Smith, American, Seventeenth Century|last=Worcester Art Museum}}</ref> స్మిత్ మనవరాలు కాథరినా మియర్స్ డెక్స్టర్ (1701–1797) ద్వారా లభించిన ఇతని స్వీయ-చిత్రపటం ఆధారంగా ఇతన్ని నావికుడిగా, ప్యూరిటన్‌గా భావిస్తారు.<ref name=":0" /> == స్వీయ-చిత్రపటం == === చిత్రపటం === స్మిత్ శైలి ఇంగ్లీష్, డచ్ గోల్డెన్ ఏజ్ పెయింటింగ్స్‌తో సారూప్యతలను కలిగి ఉంది, ఉదాహరణకు కాంతి, నీడలను భావవ్యక్తీకరణతో ఉపయోగించడం. చిత్రంలో కూర్చున్న వ్యక్తి మెరూన్ రంగు అప్హోల్స్టరీ, స్టడ్స్ ఉన్న కుర్చీలో కూర్చున్నట్లు కనిపిస్తాడు. స్మిత్ సాధారణ ప్యూరిటన్ ముదురు రంగు కోటు, లేస్ జాబోట్ ధరించాడు.<ref name="Lewis2006">{{cite book|title=American art and architecture|date=6 June 2006|publisher=Thames & Hudson|isbn=978-0-500-20391-0|author=Michael J. Lewis}}</ref> ఎగువ కుడి వైపు మూలలో మెరూన్ రంగు కర్టెన్, బంగారు రంగు కుచ్చు కనిపిస్తాయి, ఇది పోర్ట్రెయిట్‌కు ఒక లోతైన భావాన్ని ఇస్తుంది. ఎగువ ఎడమ మూలలో ఉన్న కిటికీ నుండి డచ్, ఆంగ్ల దళాలకు, గుర్తుతెలియని శత్రువుకు మధ్య జరుగుతున్న నావికా యుద్ధం చిత్రీకరించబడింది. వాటికి దిగువన ఎగురుతున్న రెండు ఎర్ర జెండాలతో కూడిన ఒక కోటను చూపించారు, వాటిలో ఒక దానిపై మూడు తెల్లని అర్ధచంద్రాకార గుర్తులు ఉన్నాయి. ఈ చిత్రం బహుశా స్మిత్ కెరీర్‌లో ఒక ముఖ్యమైన సంఘటనను సూచిస్తూ ఉండవచ్చు. ఈ పుర్రె చిత్రం న్యూ [[ఇంగ్లాండు|ఇంగ్లాండ్‌]]<nowiki/>లోని సమకాలీన అంత్యక్రియల చెక్కడాలలో కనిపించే విధంగా అవాస్తవికమైన గుండ్రని కంటి కుహరాలను కలిగి ఉంది.<ref>{{Cite book|title=Memorials for Children of Change|url=https://archive.org/details/memorialsforchil00tash|url-access=registration|last=Tashjian|first=Dickran and Ann|year=1974|location=Middletown, Conn.|pages=[https://archive.org/details/memorialsforchil00tash/page/108 108]–09|isbn=9780819540614 }}</ref> === కవిత === దిగువ ఎడమ మూలలో పుర్రెకు కింద ఒక కాగితం ముక్క ఉంది, అందులో ఎనిమిది-పంక్తుల కవిత ఉంటుంది: <blockquote><poem>Why why should I the World be minding therin a World of Evils Finding. :Then Farwell World: Farwell thy Jarres :thy Joies thy Toies thy Wiles thy Warrs Truth Sounds Retreat: I am not ſorye. :The Eternal Drawes to him my heart :By Faith (which can thy Force Subvert) To Crowne me (after Grace) with Glory. T.S.</poem></blockquote>T. S. అనే మోనోగ్రామ్ (పొడి అక్షరాలు) కారణంగా విమర్శకులు ఈ పంక్తులను స్మిత్ రచించాడని భావించారు, దైవిక ఓదార్పుని వెతకడం కోసం ప్రపంచ సమస్యల నుండి వక్త విరమణ పొందడాన్ని ఇవి వివరిస్తాయి. వాస్తవానికి ఈ కవిత సైమన్ గౌలార్ట్ రాసిన ఫ్రెంచ్ భక్తి కవితకు జాషువా సిల్వెస్టర్ చేసిన అనువాదం.<ref>{{Cite journal|last=Auger|first=Peter|date=2017|title=The Octonaire in Thomas Smith's Self-Portrait|journal=Huntington Library Quarterly|volume=80|pages=1–19|doi=10.1353/hlq.2017.0000|s2cid=159589691|url=http://pure-oai.bham.ac.uk/ws/files/43271979/02HLQ8001_1_20_color_lo_res.pdf}}</ref> రోజర్ బి. స్టెయిన్ కనుగొన్న దాని ప్రకారం 'కవిత అనేది చిత్రాన్ని నిర్వహించే కేంద్ర మూలకం, చిత్ర రూపకల్పనకు, దానిలోని భాగాల మధ్య ఉన్న సంబంధానికి, ఒక వ్యక్తిగత కళాఖండంగా, పెద్ద [[సంస్కృతి]]<nowiki/>లో ఒక కళాఖండంగా దాని అర్థానికి కవిత ఒక కీలకమైన అంశం'.<ref>{{Cite journal|last=Stein|first=Roger B.|date=1984|title=Thomas Smith's Self-Portrait: Image/Text as Artifact|journal=Art Journal|volume=44|issue=4|pages=316–27 (317)|doi=10.1080/00043249.1984.10792564}}</ref> == ఇతర రచనలు == మరో ఐదు పోర్ట్రెయిట్‌లు స్మిత్ గీసినవిగా ఆపాదించబడ్డాయి. ''మేజర్ థామస్ సావేజ్'' (1679), ''మిసెస్ రిచర్డ్ పాటెషాల్ అండ్ చైల్డ్'' (1679) రెండూ బోస్టన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ ఆధీనంలో ఉన్నాయి.<ref>{{Cite web|url=http://www.mfa.org/collections/search?f[0]=field_artists%253Afield_artist%3A3352|title=Museum of Fine Arts, Boston}}</ref> ''కెప్టెన్ రిచర్డ్ పాటెషాల్'' (ప్రైవేట్ సేకరణ) చిత్రాన్ని అతని భార్య చిత్రపటంతో పాటు వేలాడదీయడానికి ఉద్దేశించారు.<ref name=":0" /> ''కెప్టెన్ జార్జ్ కర్విన్'' ({{circa|1675}}) చిత్రం మసాచుసెట్స్ లోని సేలంలో ఉన్న పీబాడీ ఎస్సెక్స్ మ్యూజియం ఆధీనంలో ఉంది.<ref name=":0" /> ''పోర్ట్రెయిట్ ఆఫ్ ఏ మ్యాన్, ప్రాబబ్లీ సర్ జార్జ్ డౌనింగ్ (1624–1684)'' చిత్రంలోని వ్యక్తిని ఎలిషా హచిన్సన్‌గా కూడా గుర్తించారు.<ref>{{Cite web|url=http://www.harvardartmuseums.org/collections?q=elisha+hutchinson|title=Portrait of a Man, probably Sir George Downing (1624–1684)|last=Harvard Art Museums}}</ref> <gallery mode="packed"> File:Mrs. Richard Patteshall (Martha Woody) and Child.jpg|''మిసెస్ రిచర్డ్ పాటెషాల్ (మార్థా వుడీ) అండ్ చైల్డ్'' (1679), బోస్టన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ File:Portrait of Major Thomas Savage.jpg|''మేజర్ థామస్ సావేజ్'' (1679), బోస్టన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ File:Portrait of a Man, probably Sir George Downing.jpg|''పోర్ట్రెయిట్ ఆఫ్ ఏ మ్యాన్, ప్రాబబ్లీ సర్ జార్జ్ డౌనింగ్'' ({{circa|1675–1690}}), హార్వర్డ్ ఆర్ట్ మ్యూజియమ్స్ File:Captain Richard Patteshall.jpg|కెప్టెన్ రిచర్డ్ పాటెషాల్ File:Portrait of a Gentleman by Thomas Smith, 1685, oil on canvas - Peabody Essex Museum - DSC07596.jpg|alt=|గుర్తుతెలియని వ్యక్తి, కాన్వాస్‌పై నూనె రంగుల చిత్రం, 1685 </gallery> ==మూలాలు== {{Reflist}} ==ఆధారాలు== *Auger, Peter, 'The Octonaire in Thomas Smith's ''Self-Portrait''<nowiki/>', ''Huntington Library Quarterly'' 80 (2017), 1–19. *Fairbanks, Jonathan L., “Portrait Painting in Seventeenth-Century Boston: Its History, Methods, and Materials,” in ''New England Begins: The Seventeenth Century'', ed. Jonathan L. Fairbanks and Robert F. Trent, 3 vols. Boston: Museum of Fine Arts, 1982. 3:413–79 *Hughes, Robert. ''American Visions.'' New York: Random House, 1997. *Miller, Lillian B., 'The Puritan Portrait: Its Function in Old and New England', in ''Seventeenth-Century New England'', ed. David D. Hall and Philip Chadwick Foster Smith. Boston: The Colonial Society of Massachusetts, 1984, 153–84 *Promey, Sally, 'Seeing the Self "in frame": Early New England Material Practice and Puritan Piety', ''Material Religion'' 1 (2005), 10–46 *Stein, Roger B., 'Thomas Smith's Self-Portrait: Image/Text as Artifact', ''Art Journal'' 44 (1984), 316–27 ==బయటి లింకులు== *[http://www.worcesterart.org/Collection/Early_American/Artists/smith/biography/index.html వోర్సెస్టర్ ఆర్ట్ మ్యూజియంలో ఆర్టిస్ట్ బయోగ్రఫీ] *''[http://www.worcesterart.org/collection/American/1948.19.html థామస్ స్మిత్: స్వీయ-చిత్రపటం]'' వోర్సెస్టర్ ఆర్ట్ మ్యూజియంలో *[http://www.mfa.org/collections/object/major-thomas-savage-34535 ''మేజర్ థామస్ సావేజ్ (1679)''] బోస్టన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ లో *[http://www.mfa.org/collections/object/mrs-richard-patteshall-martha-woody-and-child-35730 ''మిసెస్ రిచర్డ్ పాటెషాల్ (మార్థా వుడీ) అండ్ చైల్డ్ (1679)''] బోస్టన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ లో *''[http://www.harvardartmuseums.org/collections?q=elisha+hutchinson పోర్ట్రెయిట్ ఆఫ్ ఏ మ్యాన్, ప్రాబబ్లీ సర్ జార్జ్ డౌనింగ్ (1624-1684)]'' హార్వర్డ్ ఆర్ట్ మ్యూజియమ్స్ లో {{DEFAULTSORT:Smith, Thomas}} [[వర్గం:బోస్టన్ చిత్రకారులు]] [[వర్గం:ప్రపంచ చిత్రకారులు]] [[వర్గం:అమెరికన్ చిత్రకారులు]] 79nlqz74x54lrf0v5ev0hyo8tx3zx6f 4955502 4955438 2026-09-09T18:03:28Z Rajasekhar1961 2596 [[వర్గం:17వ శతాబ్దపు ప్రముఖులు]] ను చేర్చారు (హాట్‌కేట్ ఉపయోగించి) 4955502 wikitext text/x-wiki [[File:Thomas Smith 001.jpg|thumb|right|250px|స్మిత్ స్వీయ-చిత్రపటం ({{circa|1680}}), వోర్సెస్టర్ ఆర్ట్ మ్యూజియం]] '''థామస్ స్మిత్''' ({{Circa|1650|1691}}) వలసరాజ్యాల న్యూ [[ఇంగ్లాండు|ఇంగ్లాండ్‌]]<nowiki/>లో కళాకారుడు, నావికుడు, బానిస వ్యాపారి. సుమారు 1680లో గీసిన స్వీయ-చిత్రపటానికి స్మిత్ బాగా ప్రసిద్ధి చెందాడు, వోర్సెస్టర్ ఆర్ట్ మ్యూజియం ప్రకారం ఇది "గుర్తించబడిన కళాకారుడి ద్వారా రూపొందించబడిన 17వ శతాబ్దపు ఏకైక న్యూ ఇంగ్లాండ్ పోర్ట్రెయిట్, ప్రస్తుతం ఉనికిలో ఉన్న మొట్టమొదటి [[అమెరికన్లు|అమెరికన్]] స్వీయ-చిత్రపటం."<ref>{{Cite web|url=http://www.worcesterart.org/collection/American/1948.19.html|title=Thomas Smith: Self-Portrait|access-date=11 April 2017}}</ref> స్మిత్ ప్రముఖ [[బోస్టన్]] వ్యాపారి, కింగ్ ఫిలిప్స్ యుద్ధంలో స్థానిక అమెరికన్లను బానిసలుగా మార్చడంలో పాల్గొన్న బానిస [[వ్యాపారి]] కూడా. ==జీవితం== [[బోస్టన్]]లో స్మిత్ తొలి జీవితం గురించి చాలా తక్కువ వివరాలు మాత్రమే తెలుసు. 1670ల మధ్యకాలంలో కింగ్ ఫిలిప్స్ యుద్ధ సమయంలో స్మిత్ బానిసల వ్యాపారంలో చురుకుగా పాల్గొన్నాడు. ఈ వ్యాపారాలలో చాలా వాటిని మసాచుసెట్స్ బే కాలనీ కోశాధికారి జాన్ హల్ నమోదు చేశాడు, ఇతను యుద్ధంలో బందీలుగా పట్టుబడిన స్థానిక అమెరికన్ల వ్యవహారాలను నిర్వహించే బాధ్యతను తీసుకున్నాడు. 1676 ఆగస్టులో 29 మంది స్థానిక అమెరికన్లను బానిసలుగా, సెప్టెంబరులో 41 మంది బందీలను స్మిత్ కొనుగోలు చేశాడు, వీరు ఆ తర్వాత యూరోపియన్, ఆఫ్రికన్ బానిస మార్కెట్లలో విక్రయించబడ్డారు.<ref>Peterson, Mark, The City-State of Boston. Princeton University Press, 2019, pp. 131-133</ref> 1680 జూన్ 2న ప్యూరిటన్ వేదాంతవేత్త విలియం అమెస్ పోర్ట్రెయిట్‌ను రూపొందించడానికి [[హార్వర్డ్ విశ్వవిద్యాలయం]] ద్వారా నియమించబడిన థామస్ స్మిత్ ఇతనే అని భావిస్తారు.<ref>{{Cite journal|date=1862–63|title=November Meeting|url=https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=njp.32101015918590;view=2up;seq=370;size=125|journal=Proceedings of the Massachusetts Historical Society|volume=6|pages=340}}</ref> పదిహేడవ శతాబ్దం చివరలో [[బోస్టన్|బోస్టన్‌]]<nowiki/>లో థామస్ స్మిత్ అనే పేరుతో అనేకమంది చురుకుగా ఉన్నందున, ఆ పేరు గల ఇతర వ్యక్తులకు ఈ కళాకారుడికి మధ్య వ్యత్యాసాన్ని గుర్తించడం చాలా కష్టం.<ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.worcesterart.org/collection/Early_American/Artists/smith/biography/content.html|title=Thomas Smith, American, Seventeenth Century|last=Worcester Art Museum}}</ref> స్మిత్ మనవరాలు కాథరినా మియర్స్ డెక్స్టర్ (1701–1797) ద్వారా లభించిన ఇతని స్వీయ-చిత్రపటం ఆధారంగా ఇతన్ని నావికుడిగా, ప్యూరిటన్‌గా భావిస్తారు.<ref name=":0" /> == స్వీయ-చిత్రపటం == === చిత్రపటం === స్మిత్ శైలి ఇంగ్లీష్, డచ్ గోల్డెన్ ఏజ్ పెయింటింగ్స్‌తో సారూప్యతలను కలిగి ఉంది, ఉదాహరణకు కాంతి, నీడలను భావవ్యక్తీకరణతో ఉపయోగించడం. చిత్రంలో కూర్చున్న వ్యక్తి మెరూన్ రంగు అప్హోల్స్టరీ, స్టడ్స్ ఉన్న కుర్చీలో కూర్చున్నట్లు కనిపిస్తాడు. స్మిత్ సాధారణ ప్యూరిటన్ ముదురు రంగు కోటు, లేస్ జాబోట్ ధరించాడు.<ref name="Lewis2006">{{cite book|title=American art and architecture|date=6 June 2006|publisher=Thames & Hudson|isbn=978-0-500-20391-0|author=Michael J. Lewis}}</ref> ఎగువ కుడి వైపు మూలలో మెరూన్ రంగు కర్టెన్, బంగారు రంగు కుచ్చు కనిపిస్తాయి, ఇది పోర్ట్రెయిట్‌కు ఒక లోతైన భావాన్ని ఇస్తుంది. ఎగువ ఎడమ మూలలో ఉన్న కిటికీ నుండి డచ్, ఆంగ్ల దళాలకు, గుర్తుతెలియని శత్రువుకు మధ్య జరుగుతున్న నావికా యుద్ధం చిత్రీకరించబడింది. వాటికి దిగువన ఎగురుతున్న రెండు ఎర్ర జెండాలతో కూడిన ఒక కోటను చూపించారు, వాటిలో ఒక దానిపై మూడు తెల్లని అర్ధచంద్రాకార గుర్తులు ఉన్నాయి. ఈ చిత్రం బహుశా స్మిత్ కెరీర్‌లో ఒక ముఖ్యమైన సంఘటనను సూచిస్తూ ఉండవచ్చు. ఈ పుర్రె చిత్రం న్యూ [[ఇంగ్లాండు|ఇంగ్లాండ్‌]]<nowiki/>లోని సమకాలీన అంత్యక్రియల చెక్కడాలలో కనిపించే విధంగా అవాస్తవికమైన గుండ్రని కంటి కుహరాలను కలిగి ఉంది.<ref>{{Cite book|title=Memorials for Children of Change|url=https://archive.org/details/memorialsforchil00tash|url-access=registration|last=Tashjian|first=Dickran and Ann|year=1974|location=Middletown, Conn.|pages=[https://archive.org/details/memorialsforchil00tash/page/108 108]–09|isbn=9780819540614 }}</ref> === కవిత === దిగువ ఎడమ మూలలో పుర్రెకు కింద ఒక కాగితం ముక్క ఉంది, అందులో ఎనిమిది-పంక్తుల కవిత ఉంటుంది: <blockquote><poem>Why why should I the World be minding therin a World of Evils Finding. :Then Farwell World: Farwell thy Jarres :thy Joies thy Toies thy Wiles thy Warrs Truth Sounds Retreat: I am not ſorye. :The Eternal Drawes to him my heart :By Faith (which can thy Force Subvert) To Crowne me (after Grace) with Glory. T.S.</poem></blockquote>T. S. అనే మోనోగ్రామ్ (పొడి అక్షరాలు) కారణంగా విమర్శకులు ఈ పంక్తులను స్మిత్ రచించాడని భావించారు, దైవిక ఓదార్పుని వెతకడం కోసం ప్రపంచ సమస్యల నుండి వక్త విరమణ పొందడాన్ని ఇవి వివరిస్తాయి. వాస్తవానికి ఈ కవిత సైమన్ గౌలార్ట్ రాసిన ఫ్రెంచ్ భక్తి కవితకు జాషువా సిల్వెస్టర్ చేసిన అనువాదం.<ref>{{Cite journal|last=Auger|first=Peter|date=2017|title=The Octonaire in Thomas Smith's Self-Portrait|journal=Huntington Library Quarterly|volume=80|pages=1–19|doi=10.1353/hlq.2017.0000|s2cid=159589691|url=http://pure-oai.bham.ac.uk/ws/files/43271979/02HLQ8001_1_20_color_lo_res.pdf}}</ref> రోజర్ బి. స్టెయిన్ కనుగొన్న దాని ప్రకారం 'కవిత అనేది చిత్రాన్ని నిర్వహించే కేంద్ర మూలకం, చిత్ర రూపకల్పనకు, దానిలోని భాగాల మధ్య ఉన్న సంబంధానికి, ఒక వ్యక్తిగత కళాఖండంగా, పెద్ద [[సంస్కృతి]]<nowiki/>లో ఒక కళాఖండంగా దాని అర్థానికి కవిత ఒక కీలకమైన అంశం'.<ref>{{Cite journal|last=Stein|first=Roger B.|date=1984|title=Thomas Smith's Self-Portrait: Image/Text as Artifact|journal=Art Journal|volume=44|issue=4|pages=316–27 (317)|doi=10.1080/00043249.1984.10792564}}</ref> == ఇతర రచనలు == మరో ఐదు పోర్ట్రెయిట్‌లు స్మిత్ గీసినవిగా ఆపాదించబడ్డాయి. ''మేజర్ థామస్ సావేజ్'' (1679), ''మిసెస్ రిచర్డ్ పాటెషాల్ అండ్ చైల్డ్'' (1679) రెండూ బోస్టన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ ఆధీనంలో ఉన్నాయి.<ref>{{Cite web|url=http://www.mfa.org/collections/search?f[0]=field_artists%253Afield_artist%3A3352|title=Museum of Fine Arts, Boston}}</ref> ''కెప్టెన్ రిచర్డ్ పాటెషాల్'' (ప్రైవేట్ సేకరణ) చిత్రాన్ని అతని భార్య చిత్రపటంతో పాటు వేలాడదీయడానికి ఉద్దేశించారు.<ref name=":0" /> ''కెప్టెన్ జార్జ్ కర్విన్'' ({{circa|1675}}) చిత్రం మసాచుసెట్స్ లోని సేలంలో ఉన్న పీబాడీ ఎస్సెక్స్ మ్యూజియం ఆధీనంలో ఉంది.<ref name=":0" /> ''పోర్ట్రెయిట్ ఆఫ్ ఏ మ్యాన్, ప్రాబబ్లీ సర్ జార్జ్ డౌనింగ్ (1624–1684)'' చిత్రంలోని వ్యక్తిని ఎలిషా హచిన్సన్‌గా కూడా గుర్తించారు.<ref>{{Cite web|url=http://www.harvardartmuseums.org/collections?q=elisha+hutchinson|title=Portrait of a Man, probably Sir George Downing (1624–1684)|last=Harvard Art Museums}}</ref> <gallery mode="packed"> File:Mrs. Richard Patteshall (Martha Woody) and Child.jpg|''మిసెస్ రిచర్డ్ పాటెషాల్ (మార్థా వుడీ) అండ్ చైల్డ్'' (1679), బోస్టన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ File:Portrait of Major Thomas Savage.jpg|''మేజర్ థామస్ సావేజ్'' (1679), బోస్టన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ File:Portrait of a Man, probably Sir George Downing.jpg|''పోర్ట్రెయిట్ ఆఫ్ ఏ మ్యాన్, ప్రాబబ్లీ సర్ జార్జ్ డౌనింగ్'' ({{circa|1675–1690}}), హార్వర్డ్ ఆర్ట్ మ్యూజియమ్స్ File:Captain Richard Patteshall.jpg|కెప్టెన్ రిచర్డ్ పాటెషాల్ File:Portrait of a Gentleman by Thomas Smith, 1685, oil on canvas - Peabody Essex Museum - DSC07596.jpg|alt=|గుర్తుతెలియని వ్యక్తి, కాన్వాస్‌పై నూనె రంగుల చిత్రం, 1685 </gallery> ==మూలాలు== {{Reflist}} ==ఆధారాలు== *Auger, Peter, 'The Octonaire in Thomas Smith's ''Self-Portrait''<nowiki/>', ''Huntington Library Quarterly'' 80 (2017), 1–19. *Fairbanks, Jonathan L., “Portrait Painting in Seventeenth-Century Boston: Its History, Methods, and Materials,” in ''New England Begins: The Seventeenth Century'', ed. Jonathan L. Fairbanks and Robert F. Trent, 3 vols. Boston: Museum of Fine Arts, 1982. 3:413–79 *Hughes, Robert. ''American Visions.'' New York: Random House, 1997. *Miller, Lillian B., 'The Puritan Portrait: Its Function in Old and New England', in ''Seventeenth-Century New England'', ed. David D. Hall and Philip Chadwick Foster Smith. Boston: The Colonial Society of Massachusetts, 1984, 153–84 *Promey, Sally, 'Seeing the Self "in frame": Early New England Material Practice and Puritan Piety', ''Material Religion'' 1 (2005), 10–46 *Stein, Roger B., 'Thomas Smith's Self-Portrait: Image/Text as Artifact', ''Art Journal'' 44 (1984), 316–27 ==బయటి లింకులు== *[http://www.worcesterart.org/Collection/Early_American/Artists/smith/biography/index.html వోర్సెస్టర్ ఆర్ట్ మ్యూజియంలో ఆర్టిస్ట్ బయోగ్రఫీ] *''[http://www.worcesterart.org/collection/American/1948.19.html థామస్ స్మిత్: స్వీయ-చిత్రపటం]'' వోర్సెస్టర్ ఆర్ట్ మ్యూజియంలో *[http://www.mfa.org/collections/object/major-thomas-savage-34535 ''మేజర్ థామస్ సావేజ్ (1679)''] బోస్టన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ లో *[http://www.mfa.org/collections/object/mrs-richard-patteshall-martha-woody-and-child-35730 ''మిసెస్ రిచర్డ్ పాటెషాల్ (మార్థా వుడీ) అండ్ చైల్డ్ (1679)''] బోస్టన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ లో *''[http://www.harvardartmuseums.org/collections?q=elisha+hutchinson పోర్ట్రెయిట్ ఆఫ్ ఏ మ్యాన్, ప్రాబబ్లీ సర్ జార్జ్ డౌనింగ్ (1624-1684)]'' హార్వర్డ్ ఆర్ట్ మ్యూజియమ్స్ లో {{DEFAULTSORT:Smith, Thomas}} [[వర్గం:బోస్టన్ చిత్రకారులు]] [[వర్గం:ప్రపంచ చిత్రకారులు]] [[వర్గం:అమెరికన్ చిత్రకారులు]] [[వర్గం:17వ శతాబ్దపు ప్రముఖులు]] lyi49z1w55v2llwv24ucqnje5nm7nzx 3 509316 4955427 2026-09-09T14:17:20Z Nrgullapalli 11739 వికీపీడియాకు స్వాగతం! ([[WP:TW|TW]]) 4955427 wikitext text/x-wiki ==స్వాగతం== <!--{{Subst:Welcome}}~~~~ --> <div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: Orange;"> <div class="center"><span style="font-size:large; color:black;">Krishna history follower గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[Wikipedia:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|<span style="color:white;">స్వాగతం!</span>]]! [[దస్త్రం:Wikipedia-logo.png|40px]]</span></div></div> Krishna history follower గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[వికీపీడియా:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|స్వాగతం!]] వికీపీడియాలో సభ్యులైనందుకు అభినందనలు. {{#if:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}|<div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: light grey;"> వికీపీడియాలో దిద్దుబాట్లు ఎలా చెయ్యాలో మీకు వివరించేందుకు, మీ సందేహాలను తీర్చేందుకూ [[వాడుకరి:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}]] గారిని ప్రత్యేకంగా మీకోసం గురువుగా కేటాయించారు. ఏ సంకోచమూ లేకుండా వారిని మీ సందేహాలు అడగవచ్చు. మీకు [[ప్రత్యేక:Homepage|ప్రత్యేకంగా ఒక హోంపేజీ]] కూడా ఉంది చూడండి. అక్కడ మీకవసరమైన ఏ సహాయమైనా చేసేందుకు {{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}} గారు సిద్ధంగా ఉన్నారు. వారిని [[ప్రత్యేక:Homepage|పలకరించండి]].</div>|}} * [[దస్త్రం:Wikipedia Gurinchi Meeku Telusa?.pdf|thumb|పై బొమ్మపై నొక్కి తెలుగు వికీపీడియాను పరిచయం చేసే పుస్తకం చూడండి.]][[:s:వికీపీడియాలో రచనలు చేయుట|వికీపీడియాలో రచనలు ఎలా చెయ్యాలో చెప్పే పుస్తకం]] చూడండి. తెలుగు వ్యాసరచన గురించి [[విషయ వ్యక్తీకరణ]], కంప్యూటర్ లో తెలుగు టైపు చెయ్యడం గురించి [[వికీపీడియా:టైపింగు సహాయం|టైపింగు సహాయం]], [[కీ బోర్డు]] వ్యాసాలు ఉపయోగపడతాయి. * "మరియు" అనే పదం తెలుగుకు సహజమైన వాడుక కాదు. ప్రామాణిక ప్రచురణల్లో దాన్ని వాడరు. వికీపీడియాలో కూడా దాన్ని వాడరాదు. మరింత సమాచారం కోసం [[వికీపీడియా:శైలి/భాష]] చూడండి. * వికీపీడియాలో ప్రతీ పేజీకి అనుబంధంగా ఒక చర్చ పేజీ ఉంటుంది. వ్యాస విషయానికి సంబంధించిన చర్చ, సంబంధిత చర్చ పేజీలో చెయ్యాలి. మీ వాడుకరి పేజీకి కూడా అనుబంధంగా చర్చ పేజీ ఉంది. ఆ పేజీలోనే ఈ స్వాగత సందేశం పెట్టాను, గమనించారా? * చర్చ పేజీల్లో ఏమైనా రాసినపుడు దాని పక్కన సంతకం పెట్టాలి. నాలుగు టిల్డెలతో (టిల్డె అంటే - కీబోర్డులో "1" అంకె మీటకు ఎడమ పక్కన ఉన్న మీట. షిఫ్ట్ కీతో కలిపి దాన్ని నొక్కాలి.) <nowiki>~~~~</nowiki> ఇలా రాస్తే మీ పేరు, తేదీ, టైము ముద్రితమౌతాయి - అదే సంతకం! దిద్దుబాటు పెట్టె (వికీలో ఎక్కడైనా సరే.., రాసేది, ఇప్పుడు నేను ఇదంతా రాసినదీ దిద్దుబాటు పెట్టెలోనే) పైభాగం లోని ([[File:OOUI JS signature icon LTR.png|20px]]) బొమ్మపై నొక్కినా సంతకం చేరుతుంది. (సంతకం, చర్చ పేజీల్లో మాత్రమే చెయ్యాలి. వ్యాస పేజీలలో చెయ్యరాదు.) చర్చ పేజీలను [[వికీపీడియా:చర్చ పేజీలను ఉపయోగించడం ఎలా|ఎలా ఉపయోగించుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. * వికీపీడియాలో విజ్ఞాన సర్వస్వం పేజీలే కాకుండా వాటికి ఉపయోగపడే అనేక ఇతర పేజీలు కూడా ఉంటాయి. ఇవన్నీ వేరువేరు [[వికీపీడియా:పేరుబరి|పేరుబరుల్లో]] ఉంటాయి. ఈ పేజీల పేర్లకు ముందు ఆ పేరుబరి పేరు వస్తుంది - "వికీపీడియా:" "వాడుకరి:" "మూస:" "వర్గం:" -ఇలాగ (విజ్ఞాన సర్వస పేజీలకు ముందు ఇలాంటిదేమీ ఉండదు.). ఈ పేజీలకు కూడా అనుంబంధంగా చర్చ పేజీలుంటాయి. * వికీ గురించి, వికీపద్ధతుల గురించీ, వికీలో పనిచెయ్యడం గురించీ [[సహాయం:పరిచయం|తెలుసుకోండి]], ఇతరులకు చెప్పండి. * వికీపీడియాలో సవరణలు చెయ్యాలంటే కొత్తవారికి "విజువల్ ఎడిటరు" తేలిగ్గా, చాలా సౌకర్యంగా ఉంటుంది. దాన్ని మీ డిఫాల్టు ఎడిటరుగా ఎంచుకోండి. [[సహాయం:విజువల్ ఎడిటరును ఎంచుకోవడం|ఎలా ఎంచుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. ---- ఇకపోతే.. * ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణాల్లోని దాదాపుగా ప్రతీ ఊరికీ, మండలానికీ, జిల్లాకీ, పట్టణానికీ, నగరానికీ వికీలో పేజీ ఉంది. మీ ఊరి పేజీ చూడండి. అందులో సవరణలు ఏమైనా అవసరమనుకుంటే చేసెయ్యండి. వెనకాడకండి. * ప్రతీ తెలుగు సినిమాకీ ఒక పేజీ పెట్టాలనేది సంకల్పం. అందులో మీరూ పాలుపంచుకోవచ్చు. * [[మానవ పరిణామం]], [[మాయాబజార్]], [[ఇస్రో]], [[ఘట్టమనేని కృష్ణ| కృష్ణ (సినిమా నటుడు)]], [[జవాహర్ లాల్ నెహ్రూ]], [[మహా ఘాత పరికల్పన|చంద్రుడెలా పుట్టాడు]], [[తిరుమల ప్రసాదం]], [[హిరోషిమా, నాగసాకిలపై అణ్వస్త్ర దాడులు]], [[కొండారెడ్డి బురుజు]],..ఇలాంటి వేలాది వ్యాసాలు ఉన్నవి. రండి. విజ్ఞాన సర్వస్వ ప్రపంచంలో విహరించండి. ఇక్కడ రాయండి. తప్పులను సరిదిద్దండి. ఒప్పులకు మెరుగులు పెట్టండి. ------ * తెలుగు వికీ సభ్యులు అభిప్రాయాలు పంచుకొనే [http://groups.google.com/group/teluguwiki తెవికీ గూగుల్ గుంపు]లో చేరండి. ఫేస్బుక్ వాడేవారైతే [https://www.facebook.com/groups/560945180622204/ తెలుగు వికీపీడియా సముదాయ పేజీ] ఇష్టపడండి. * ఈ సైటు గురించి [[వికీపీడియా:అభిప్రాయాలు|అభిప్రాయాలు]] తెలపండి. * వికీపీడియాను ఉపయోగిస్తున్నప్పుడు మీకేమయినా సందేహాలు వస్తే [http://te.wikipedia.org/w/index.php?title={{TALKPAGENAMEE}}&action=edit&section=new&preload=template:helpme-preload&preloadtitle=సందేహం ఇక్కడ] నొక్కి, మీ సందేహాన్ని అడగండి. వీలయినంత త్వరగా వికీ విధివిధానాలు తెలిసిన సభ్యులు మీ సందేహాన్ని నివృత్తి చేస్తారు. తెలుగు వికీపీడియాలో మళ్ళీ మళ్ళీ కలుద్దాం. [[బొమ్మ:Smile icon.png|25px]] &nbsp;<!-- Template:Welcome--> [[వాడుకరి:Nrgullapalli|Nrgullapalli]] ([[వాడుకరి చర్చ:Nrgullapalli|చర్చ]]) 14:17, 9 సెప్టెంబరు 2026 (UTC) dmj3rvl4cokj8hsx8d2phuffg5sem5s 3 509317 4955428 2026-09-09T14:18:18Z Nrgullapalli 11739 వికీపీడియాకు స్వాగతం! ([[WP:TW|TW]]) 4955428 wikitext text/x-wiki ==స్వాగతం== <!--{{Subst:Welcome}}~~~~ --> <div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: Orange;"> <div class="center"><span style="font-size:large; color:black;">Pavanwrites గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[Wikipedia:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|<span style="color:white;">స్వాగతం!</span>]]! [[దస్త్రం:Wikipedia-logo.png|40px]]</span></div></div> Pavanwrites గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[వికీపీడియా:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|స్వాగతం!]] వికీపీడియాలో సభ్యులైనందుకు అభినందనలు. {{#if:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}|<div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: light grey;"> వికీపీడియాలో దిద్దుబాట్లు ఎలా చెయ్యాలో మీకు వివరించేందుకు, మీ సందేహాలను తీర్చేందుకూ [[వాడుకరి:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}]] గారిని ప్రత్యేకంగా మీకోసం గురువుగా కేటాయించారు. ఏ సంకోచమూ లేకుండా వారిని మీ సందేహాలు అడగవచ్చు. మీకు [[ప్రత్యేక:Homepage|ప్రత్యేకంగా ఒక హోంపేజీ]] కూడా ఉంది చూడండి. అక్కడ మీకవసరమైన ఏ సహాయమైనా చేసేందుకు {{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}} గారు సిద్ధంగా ఉన్నారు. వారిని [[ప్రత్యేక:Homepage|పలకరించండి]].</div>|}} * [[దస్త్రం:Wikipedia Gurinchi Meeku Telusa?.pdf|thumb|పై బొమ్మపై నొక్కి తెలుగు వికీపీడియాను పరిచయం చేసే పుస్తకం చూడండి.]][[:s:వికీపీడియాలో రచనలు చేయుట|వికీపీడియాలో రచనలు ఎలా చెయ్యాలో చెప్పే పుస్తకం]] చూడండి. తెలుగు వ్యాసరచన గురించి [[విషయ వ్యక్తీకరణ]], కంప్యూటర్ లో తెలుగు టైపు చెయ్యడం గురించి [[వికీపీడియా:టైపింగు సహాయం|టైపింగు సహాయం]], [[కీ బోర్డు]] వ్యాసాలు ఉపయోగపడతాయి. * "మరియు" అనే పదం తెలుగుకు సహజమైన వాడుక కాదు. ప్రామాణిక ప్రచురణల్లో దాన్ని వాడరు. వికీపీడియాలో కూడా దాన్ని వాడరాదు. మరింత సమాచారం కోసం [[వికీపీడియా:శైలి/భాష]] చూడండి. * వికీపీడియాలో ప్రతీ పేజీకి అనుబంధంగా ఒక చర్చ పేజీ ఉంటుంది. వ్యాస విషయానికి సంబంధించిన చర్చ, సంబంధిత చర్చ పేజీలో చెయ్యాలి. మీ వాడుకరి పేజీకి కూడా అనుబంధంగా చర్చ పేజీ ఉంది. ఆ పేజీలోనే ఈ స్వాగత సందేశం పెట్టాను, గమనించారా? * చర్చ పేజీల్లో ఏమైనా రాసినపుడు దాని పక్కన సంతకం పెట్టాలి. నాలుగు టిల్డెలతో (టిల్డె అంటే - కీబోర్డులో "1" అంకె మీటకు ఎడమ పక్కన ఉన్న మీట. షిఫ్ట్ కీతో కలిపి దాన్ని నొక్కాలి.) <nowiki>~~~~</nowiki> ఇలా రాస్తే మీ పేరు, తేదీ, టైము ముద్రితమౌతాయి - అదే సంతకం! దిద్దుబాటు పెట్టె (వికీలో ఎక్కడైనా సరే.., రాసేది, ఇప్పుడు నేను ఇదంతా రాసినదీ దిద్దుబాటు పెట్టెలోనే) పైభాగం లోని ([[File:OOUI JS signature icon LTR.png|20px]]) బొమ్మపై నొక్కినా సంతకం చేరుతుంది. (సంతకం, చర్చ పేజీల్లో మాత్రమే చెయ్యాలి. వ్యాస పేజీలలో చెయ్యరాదు.) చర్చ పేజీలను [[వికీపీడియా:చర్చ పేజీలను ఉపయోగించడం ఎలా|ఎలా ఉపయోగించుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. * వికీపీడియాలో విజ్ఞాన సర్వస్వం పేజీలే కాకుండా వాటికి ఉపయోగపడే అనేక ఇతర పేజీలు కూడా ఉంటాయి. ఇవన్నీ వేరువేరు [[వికీపీడియా:పేరుబరి|పేరుబరుల్లో]] ఉంటాయి. ఈ పేజీల పేర్లకు ముందు ఆ పేరుబరి పేరు వస్తుంది - "వికీపీడియా:" "వాడుకరి:" "మూస:" "వర్గం:" -ఇలాగ (విజ్ఞాన సర్వస పేజీలకు ముందు ఇలాంటిదేమీ ఉండదు.). ఈ పేజీలకు కూడా అనుంబంధంగా చర్చ పేజీలుంటాయి. * వికీ గురించి, వికీపద్ధతుల గురించీ, వికీలో పనిచెయ్యడం గురించీ [[సహాయం:పరిచయం|తెలుసుకోండి]], ఇతరులకు చెప్పండి. * వికీపీడియాలో సవరణలు చెయ్యాలంటే కొత్తవారికి "విజువల్ ఎడిటరు" తేలిగ్గా, చాలా సౌకర్యంగా ఉంటుంది. దాన్ని మీ డిఫాల్టు ఎడిటరుగా ఎంచుకోండి. [[సహాయం:విజువల్ ఎడిటరును ఎంచుకోవడం|ఎలా ఎంచుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. ---- ఇకపోతే.. * ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణాల్లోని దాదాపుగా ప్రతీ ఊరికీ, మండలానికీ, జిల్లాకీ, పట్టణానికీ, నగరానికీ వికీలో పేజీ ఉంది. మీ ఊరి పేజీ చూడండి. అందులో సవరణలు ఏమైనా అవసరమనుకుంటే చేసెయ్యండి. వెనకాడకండి. * ప్రతీ తెలుగు సినిమాకీ ఒక పేజీ పెట్టాలనేది సంకల్పం. అందులో మీరూ పాలుపంచుకోవచ్చు. * [[మానవ పరిణామం]], [[మాయాబజార్]], [[ఇస్రో]], [[ఘట్టమనేని కృష్ణ| కృష్ణ (సినిమా నటుడు)]], [[జవాహర్ లాల్ నెహ్రూ]], [[మహా ఘాత పరికల్పన|చంద్రుడెలా పుట్టాడు]], [[తిరుమల ప్రసాదం]], [[హిరోషిమా, నాగసాకిలపై అణ్వస్త్ర దాడులు]], [[కొండారెడ్డి బురుజు]],..ఇలాంటి వేలాది వ్యాసాలు ఉన్నవి. రండి. విజ్ఞాన సర్వస్వ ప్రపంచంలో విహరించండి. ఇక్కడ రాయండి. తప్పులను సరిదిద్దండి. ఒప్పులకు మెరుగులు పెట్టండి. ------ * తెలుగు వికీ సభ్యులు అభిప్రాయాలు పంచుకొనే [http://groups.google.com/group/teluguwiki తెవికీ గూగుల్ గుంపు]లో చేరండి. ఫేస్బుక్ వాడేవారైతే [https://www.facebook.com/groups/560945180622204/ తెలుగు వికీపీడియా సముదాయ పేజీ] ఇష్టపడండి. * ఈ సైటు గురించి [[వికీపీడియా:అభిప్రాయాలు|అభిప్రాయాలు]] తెలపండి. * వికీపీడియాను ఉపయోగిస్తున్నప్పుడు మీకేమయినా సందేహాలు వస్తే [http://te.wikipedia.org/w/index.php?title={{TALKPAGENAMEE}}&action=edit&section=new&preload=template:helpme-preload&preloadtitle=సందేహం ఇక్కడ] నొక్కి, మీ సందేహాన్ని అడగండి. వీలయినంత త్వరగా వికీ విధివిధానాలు తెలిసిన సభ్యులు మీ సందేహాన్ని నివృత్తి చేస్తారు. తెలుగు వికీపీడియాలో మళ్ళీ మళ్ళీ కలుద్దాం. [[బొమ్మ:Smile icon.png|25px]] &nbsp;<!-- Template:Welcome--> [[వాడుకరి:Nrgullapalli|Nrgullapalli]] ([[వాడుకరి చర్చ:Nrgullapalli|చర్చ]]) 14:18, 9 సెప్టెంబరు 2026 (UTC) e32zqp5e7qoipqzj2dzm3l2jmumn8yg 3 509318 4955430 2026-09-09T14:18:44Z Nrgullapalli 11739 వికీపీడియాకు స్వాగతం! ([[WP:TW|TW]]) 4955430 wikitext text/x-wiki ==స్వాగతం== <!--{{Subst:Welcome}}~~~~ --> <div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: Orange;"> <div class="center"><span style="font-size:large; color:black;">Varadagudu గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[Wikipedia:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|<span style="color:white;">స్వాగతం!</span>]]! [[దస్త్రం:Wikipedia-logo.png|40px]]</span></div></div> Varadagudu గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[వికీపీడియా:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|స్వాగతం!]] వికీపీడియాలో సభ్యులైనందుకు అభినందనలు. {{#if:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}|<div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: light grey;"> వికీపీడియాలో దిద్దుబాట్లు ఎలా చెయ్యాలో మీకు వివరించేందుకు, మీ సందేహాలను తీర్చేందుకూ [[వాడుకరి:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}]] గారిని ప్రత్యేకంగా మీకోసం గురువుగా కేటాయించారు. ఏ సంకోచమూ లేకుండా వారిని మీ సందేహాలు అడగవచ్చు. మీకు [[ప్రత్యేక:Homepage|ప్రత్యేకంగా ఒక హోంపేజీ]] కూడా ఉంది చూడండి. అక్కడ మీకవసరమైన ఏ సహాయమైనా చేసేందుకు {{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}} గారు సిద్ధంగా ఉన్నారు. వారిని [[ప్రత్యేక:Homepage|పలకరించండి]].</div>|}} * [[దస్త్రం:Wikipedia Gurinchi Meeku Telusa?.pdf|thumb|పై బొమ్మపై నొక్కి తెలుగు వికీపీడియాను పరిచయం చేసే పుస్తకం చూడండి.]][[:s:వికీపీడియాలో రచనలు చేయుట|వికీపీడియాలో రచనలు ఎలా చెయ్యాలో చెప్పే పుస్తకం]] చూడండి. తెలుగు వ్యాసరచన గురించి [[విషయ వ్యక్తీకరణ]], కంప్యూటర్ లో తెలుగు టైపు చెయ్యడం గురించి [[వికీపీడియా:టైపింగు సహాయం|టైపింగు సహాయం]], [[కీ బోర్డు]] వ్యాసాలు ఉపయోగపడతాయి. * "మరియు" అనే పదం తెలుగుకు సహజమైన వాడుక కాదు. ప్రామాణిక ప్రచురణల్లో దాన్ని వాడరు. వికీపీడియాలో కూడా దాన్ని వాడరాదు. మరింత సమాచారం కోసం [[వికీపీడియా:శైలి/భాష]] చూడండి. * వికీపీడియాలో ప్రతీ పేజీకి అనుబంధంగా ఒక చర్చ పేజీ ఉంటుంది. వ్యాస విషయానికి సంబంధించిన చర్చ, సంబంధిత చర్చ పేజీలో చెయ్యాలి. మీ వాడుకరి పేజీకి కూడా అనుబంధంగా చర్చ పేజీ ఉంది. ఆ పేజీలోనే ఈ స్వాగత సందేశం పెట్టాను, గమనించారా? * చర్చ పేజీల్లో ఏమైనా రాసినపుడు దాని పక్కన సంతకం పెట్టాలి. నాలుగు టిల్డెలతో (టిల్డె అంటే - కీబోర్డులో "1" అంకె మీటకు ఎడమ పక్కన ఉన్న మీట. షిఫ్ట్ కీతో కలిపి దాన్ని నొక్కాలి.) <nowiki>~~~~</nowiki> ఇలా రాస్తే మీ పేరు, తేదీ, టైము ముద్రితమౌతాయి - అదే సంతకం! దిద్దుబాటు పెట్టె (వికీలో ఎక్కడైనా సరే.., రాసేది, ఇప్పుడు నేను ఇదంతా రాసినదీ దిద్దుబాటు పెట్టెలోనే) పైభాగం లోని ([[File:OOUI JS signature icon LTR.png|20px]]) బొమ్మపై నొక్కినా సంతకం చేరుతుంది. (సంతకం, చర్చ పేజీల్లో మాత్రమే చెయ్యాలి. వ్యాస పేజీలలో చెయ్యరాదు.) చర్చ పేజీలను [[వికీపీడియా:చర్చ పేజీలను ఉపయోగించడం ఎలా|ఎలా ఉపయోగించుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. * వికీపీడియాలో విజ్ఞాన సర్వస్వం పేజీలే కాకుండా వాటికి ఉపయోగపడే అనేక ఇతర పేజీలు కూడా ఉంటాయి. ఇవన్నీ వేరువేరు [[వికీపీడియా:పేరుబరి|పేరుబరుల్లో]] ఉంటాయి. ఈ పేజీల పేర్లకు ముందు ఆ పేరుబరి పేరు వస్తుంది - "వికీపీడియా:" "వాడుకరి:" "మూస:" "వర్గం:" -ఇలాగ (విజ్ఞాన సర్వస పేజీలకు ముందు ఇలాంటిదేమీ ఉండదు.). ఈ పేజీలకు కూడా అనుంబంధంగా చర్చ పేజీలుంటాయి. * వికీ గురించి, వికీపద్ధతుల గురించీ, వికీలో పనిచెయ్యడం గురించీ [[సహాయం:పరిచయం|తెలుసుకోండి]], ఇతరులకు చెప్పండి. * వికీపీడియాలో సవరణలు చెయ్యాలంటే కొత్తవారికి "విజువల్ ఎడిటరు" తేలిగ్గా, చాలా సౌకర్యంగా ఉంటుంది. దాన్ని మీ డిఫాల్టు ఎడిటరుగా ఎంచుకోండి. [[సహాయం:విజువల్ ఎడిటరును ఎంచుకోవడం|ఎలా ఎంచుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. ---- ఇకపోతే.. * ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణాల్లోని దాదాపుగా ప్రతీ ఊరికీ, మండలానికీ, జిల్లాకీ, పట్టణానికీ, నగరానికీ వికీలో పేజీ ఉంది. మీ ఊరి పేజీ చూడండి. అందులో సవరణలు ఏమైనా అవసరమనుకుంటే చేసెయ్యండి. వెనకాడకండి. * ప్రతీ తెలుగు సినిమాకీ ఒక పేజీ పెట్టాలనేది సంకల్పం. అందులో మీరూ పాలుపంచుకోవచ్చు. * [[మానవ పరిణామం]], [[మాయాబజార్]], [[ఇస్రో]], [[ఘట్టమనేని కృష్ణ| కృష్ణ (సినిమా నటుడు)]], [[జవాహర్ లాల్ నెహ్రూ]], [[మహా ఘాత పరికల్పన|చంద్రుడెలా పుట్టాడు]], [[తిరుమల ప్రసాదం]], [[హిరోషిమా, నాగసాకిలపై అణ్వస్త్ర దాడులు]], [[కొండారెడ్డి బురుజు]],..ఇలాంటి వేలాది వ్యాసాలు ఉన్నవి. రండి. విజ్ఞాన సర్వస్వ ప్రపంచంలో విహరించండి. ఇక్కడ రాయండి. తప్పులను సరిదిద్దండి. ఒప్పులకు మెరుగులు పెట్టండి. ------ * తెలుగు వికీ సభ్యులు అభిప్రాయాలు పంచుకొనే [http://groups.google.com/group/teluguwiki తెవికీ గూగుల్ గుంపు]లో చేరండి. ఫేస్బుక్ వాడేవారైతే [https://www.facebook.com/groups/560945180622204/ తెలుగు వికీపీడియా సముదాయ పేజీ] ఇష్టపడండి. * ఈ సైటు గురించి [[వికీపీడియా:అభిప్రాయాలు|అభిప్రాయాలు]] తెలపండి. * వికీపీడియాను ఉపయోగిస్తున్నప్పుడు మీకేమయినా సందేహాలు వస్తే [http://te.wikipedia.org/w/index.php?title={{TALKPAGENAMEE}}&action=edit&section=new&preload=template:helpme-preload&preloadtitle=సందేహం ఇక్కడ] నొక్కి, మీ సందేహాన్ని అడగండి. వీలయినంత త్వరగా వికీ విధివిధానాలు తెలిసిన సభ్యులు మీ సందేహాన్ని నివృత్తి చేస్తారు. తెలుగు వికీపీడియాలో మళ్ళీ మళ్ళీ కలుద్దాం. [[బొమ్మ:Smile icon.png|25px]] &nbsp;<!-- Template:Welcome--> [[వాడుకరి:Nrgullapalli|Nrgullapalli]] ([[వాడుకరి చర్చ:Nrgullapalli|చర్చ]]) 14:18, 9 సెప్టెంబరు 2026 (UTC) czz055hiazvmx4crwod39jin9my417c 3 509319 4955431 2026-09-09T14:19:12Z Nrgullapalli 11739 వికీపీడియాకు స్వాగతం! ([[WP:TW|TW]]) 4955431 wikitext text/x-wiki ==స్వాగతం== <!--{{Subst:Welcome}}~~~~ --> <div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: Orange;"> <div class="center"><span style="font-size:large; color:black;">Avinash kothuri గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[Wikipedia:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|<span style="color:white;">స్వాగతం!</span>]]! [[దస్త్రం:Wikipedia-logo.png|40px]]</span></div></div> Avinash kothuri గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[వికీపీడియా:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|స్వాగతం!]] వికీపీడియాలో సభ్యులైనందుకు అభినందనలు. {{#if:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}|<div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: light grey;"> వికీపీడియాలో దిద్దుబాట్లు ఎలా చెయ్యాలో మీకు వివరించేందుకు, మీ సందేహాలను తీర్చేందుకూ [[వాడుకరి:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}]] గారిని ప్రత్యేకంగా మీకోసం గురువుగా కేటాయించారు. ఏ సంకోచమూ లేకుండా వారిని మీ సందేహాలు అడగవచ్చు. మీకు [[ప్రత్యేక:Homepage|ప్రత్యేకంగా ఒక హోంపేజీ]] కూడా ఉంది చూడండి. అక్కడ మీకవసరమైన ఏ సహాయమైనా చేసేందుకు {{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}} గారు సిద్ధంగా ఉన్నారు. వారిని [[ప్రత్యేక:Homepage|పలకరించండి]].</div>|}} * [[దస్త్రం:Wikipedia Gurinchi Meeku Telusa?.pdf|thumb|పై బొమ్మపై నొక్కి తెలుగు వికీపీడియాను పరిచయం చేసే పుస్తకం చూడండి.]][[:s:వికీపీడియాలో రచనలు చేయుట|వికీపీడియాలో రచనలు ఎలా చెయ్యాలో చెప్పే పుస్తకం]] చూడండి. తెలుగు వ్యాసరచన గురించి [[విషయ వ్యక్తీకరణ]], కంప్యూటర్ లో తెలుగు టైపు చెయ్యడం గురించి [[వికీపీడియా:టైపింగు సహాయం|టైపింగు సహాయం]], [[కీ బోర్డు]] వ్యాసాలు ఉపయోగపడతాయి. * "మరియు" అనే పదం తెలుగుకు సహజమైన వాడుక కాదు. ప్రామాణిక ప్రచురణల్లో దాన్ని వాడరు. వికీపీడియాలో కూడా దాన్ని వాడరాదు. మరింత సమాచారం కోసం [[వికీపీడియా:శైలి/భాష]] చూడండి. * వికీపీడియాలో ప్రతీ పేజీకి అనుబంధంగా ఒక చర్చ పేజీ ఉంటుంది. వ్యాస విషయానికి సంబంధించిన చర్చ, సంబంధిత చర్చ పేజీలో చెయ్యాలి. మీ వాడుకరి పేజీకి కూడా అనుబంధంగా చర్చ పేజీ ఉంది. ఆ పేజీలోనే ఈ స్వాగత సందేశం పెట్టాను, గమనించారా? * చర్చ పేజీల్లో ఏమైనా రాసినపుడు దాని పక్కన సంతకం పెట్టాలి. నాలుగు టిల్డెలతో (టిల్డె అంటే - కీబోర్డులో "1" అంకె మీటకు ఎడమ పక్కన ఉన్న మీట. షిఫ్ట్ కీతో కలిపి దాన్ని నొక్కాలి.) <nowiki>~~~~</nowiki> ఇలా రాస్తే మీ పేరు, తేదీ, టైము ముద్రితమౌతాయి - అదే సంతకం! దిద్దుబాటు పెట్టె (వికీలో ఎక్కడైనా సరే.., రాసేది, ఇప్పుడు నేను ఇదంతా రాసినదీ దిద్దుబాటు పెట్టెలోనే) పైభాగం లోని ([[File:OOUI JS signature icon LTR.png|20px]]) బొమ్మపై నొక్కినా సంతకం చేరుతుంది. (సంతకం, చర్చ పేజీల్లో మాత్రమే చెయ్యాలి. వ్యాస పేజీలలో చెయ్యరాదు.) చర్చ పేజీలను [[వికీపీడియా:చర్చ పేజీలను ఉపయోగించడం ఎలా|ఎలా ఉపయోగించుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. * వికీపీడియాలో విజ్ఞాన సర్వస్వం పేజీలే కాకుండా వాటికి ఉపయోగపడే అనేక ఇతర పేజీలు కూడా ఉంటాయి. ఇవన్నీ వేరువేరు [[వికీపీడియా:పేరుబరి|పేరుబరుల్లో]] ఉంటాయి. ఈ పేజీల పేర్లకు ముందు ఆ పేరుబరి పేరు వస్తుంది - "వికీపీడియా:" "వాడుకరి:" "మూస:" "వర్గం:" -ఇలాగ (విజ్ఞాన సర్వస పేజీలకు ముందు ఇలాంటిదేమీ ఉండదు.). ఈ పేజీలకు కూడా అనుంబంధంగా చర్చ పేజీలుంటాయి. * వికీ గురించి, వికీపద్ధతుల గురించీ, వికీలో పనిచెయ్యడం గురించీ [[సహాయం:పరిచయం|తెలుసుకోండి]], ఇతరులకు చెప్పండి. * వికీపీడియాలో సవరణలు చెయ్యాలంటే కొత్తవారికి "విజువల్ ఎడిటరు" తేలిగ్గా, చాలా సౌకర్యంగా ఉంటుంది. దాన్ని మీ డిఫాల్టు ఎడిటరుగా ఎంచుకోండి. [[సహాయం:విజువల్ ఎడిటరును ఎంచుకోవడం|ఎలా ఎంచుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. ---- ఇకపోతే.. * ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణాల్లోని దాదాపుగా ప్రతీ ఊరికీ, మండలానికీ, జిల్లాకీ, పట్టణానికీ, నగరానికీ వికీలో పేజీ ఉంది. మీ ఊరి పేజీ చూడండి. అందులో సవరణలు ఏమైనా అవసరమనుకుంటే చేసెయ్యండి. వెనకాడకండి. * ప్రతీ తెలుగు సినిమాకీ ఒక పేజీ పెట్టాలనేది సంకల్పం. అందులో మీరూ పాలుపంచుకోవచ్చు. * [[మానవ పరిణామం]], [[మాయాబజార్]], [[ఇస్రో]], [[ఘట్టమనేని కృష్ణ| కృష్ణ (సినిమా నటుడు)]], [[జవాహర్ లాల్ నెహ్రూ]], [[మహా ఘాత పరికల్పన|చంద్రుడెలా పుట్టాడు]], [[తిరుమల ప్రసాదం]], [[హిరోషిమా, నాగసాకిలపై అణ్వస్త్ర దాడులు]], [[కొండారెడ్డి బురుజు]],..ఇలాంటి వేలాది వ్యాసాలు ఉన్నవి. రండి. విజ్ఞాన సర్వస్వ ప్రపంచంలో విహరించండి. ఇక్కడ రాయండి. తప్పులను సరిదిద్దండి. ఒప్పులకు మెరుగులు పెట్టండి. ------ * తెలుగు వికీ సభ్యులు అభిప్రాయాలు పంచుకొనే [http://groups.google.com/group/teluguwiki తెవికీ గూగుల్ గుంపు]లో చేరండి. ఫేస్బుక్ వాడేవారైతే [https://www.facebook.com/groups/560945180622204/ తెలుగు వికీపీడియా సముదాయ పేజీ] ఇష్టపడండి. * ఈ సైటు గురించి [[వికీపీడియా:అభిప్రాయాలు|అభిప్రాయాలు]] తెలపండి. * వికీపీడియాను ఉపయోగిస్తున్నప్పుడు మీకేమయినా సందేహాలు వస్తే [http://te.wikipedia.org/w/index.php?title={{TALKPAGENAMEE}}&action=edit&section=new&preload=template:helpme-preload&preloadtitle=సందేహం ఇక్కడ] నొక్కి, మీ సందేహాన్ని అడగండి. వీలయినంత త్వరగా వికీ విధివిధానాలు తెలిసిన సభ్యులు మీ సందేహాన్ని నివృత్తి చేస్తారు. తెలుగు వికీపీడియాలో మళ్ళీ మళ్ళీ కలుద్దాం. [[బొమ్మ:Smile icon.png|25px]] &nbsp;<!-- Template:Welcome--> [[వాడుకరి:Nrgullapalli|Nrgullapalli]] ([[వాడుకరి చర్చ:Nrgullapalli|చర్చ]]) 14:19, 9 సెప్టెంబరు 2026 (UTC) 8ax2svzhkc0jn9bj4sh9m4px502eo60 3 509320 4955432 2026-09-09T14:19:39Z Nrgullapalli 11739 వికీపీడియాకు స్వాగతం! ([[WP:TW|TW]]) 4955432 wikitext text/x-wiki ==స్వాగతం== <!--{{Subst:Welcome}}~~~~ --> <div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: Orange;"> <div class="center"><span style="font-size:large; color:black;">John madiga గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[Wikipedia:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|<span style="color:white;">స్వాగతం!</span>]]! [[దస్త్రం:Wikipedia-logo.png|40px]]</span></div></div> John madiga గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[వికీపీడియా:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|స్వాగతం!]] వికీపీడియాలో సభ్యులైనందుకు అభినందనలు. {{#if:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}|<div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: light grey;"> వికీపీడియాలో దిద్దుబాట్లు ఎలా చెయ్యాలో మీకు వివరించేందుకు, మీ సందేహాలను తీర్చేందుకూ [[వాడుకరి:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}]] గారిని ప్రత్యేకంగా మీకోసం గురువుగా కేటాయించారు. ఏ సంకోచమూ లేకుండా వారిని మీ సందేహాలు అడగవచ్చు. మీకు [[ప్రత్యేక:Homepage|ప్రత్యేకంగా ఒక హోంపేజీ]] కూడా ఉంది చూడండి. అక్కడ మీకవసరమైన ఏ సహాయమైనా చేసేందుకు {{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}} గారు సిద్ధంగా ఉన్నారు. వారిని [[ప్రత్యేక:Homepage|పలకరించండి]].</div>|}} * [[దస్త్రం:Wikipedia Gurinchi Meeku Telusa?.pdf|thumb|పై బొమ్మపై నొక్కి తెలుగు వికీపీడియాను పరిచయం చేసే పుస్తకం చూడండి.]][[:s:వికీపీడియాలో రచనలు చేయుట|వికీపీడియాలో రచనలు ఎలా చెయ్యాలో చెప్పే పుస్తకం]] చూడండి. తెలుగు వ్యాసరచన గురించి [[విషయ వ్యక్తీకరణ]], కంప్యూటర్ లో తెలుగు టైపు చెయ్యడం గురించి [[వికీపీడియా:టైపింగు సహాయం|టైపింగు సహాయం]], [[కీ బోర్డు]] వ్యాసాలు ఉపయోగపడతాయి. * "మరియు" అనే పదం తెలుగుకు సహజమైన వాడుక కాదు. ప్రామాణిక ప్రచురణల్లో దాన్ని వాడరు. వికీపీడియాలో కూడా దాన్ని వాడరాదు. మరింత సమాచారం కోసం [[వికీపీడియా:శైలి/భాష]] చూడండి. * వికీపీడియాలో ప్రతీ పేజీకి అనుబంధంగా ఒక చర్చ పేజీ ఉంటుంది. వ్యాస విషయానికి సంబంధించిన చర్చ, సంబంధిత చర్చ పేజీలో చెయ్యాలి. మీ వాడుకరి పేజీకి కూడా అనుబంధంగా చర్చ పేజీ ఉంది. ఆ పేజీలోనే ఈ స్వాగత సందేశం పెట్టాను, గమనించారా? * చర్చ పేజీల్లో ఏమైనా రాసినపుడు దాని పక్కన సంతకం పెట్టాలి. నాలుగు టిల్డెలతో (టిల్డె అంటే - కీబోర్డులో "1" అంకె మీటకు ఎడమ పక్కన ఉన్న మీట. షిఫ్ట్ కీతో కలిపి దాన్ని నొక్కాలి.) <nowiki>~~~~</nowiki> ఇలా రాస్తే మీ పేరు, తేదీ, టైము ముద్రితమౌతాయి - అదే సంతకం! దిద్దుబాటు పెట్టె (వికీలో ఎక్కడైనా సరే.., రాసేది, ఇప్పుడు నేను ఇదంతా రాసినదీ దిద్దుబాటు పెట్టెలోనే) పైభాగం లోని ([[File:OOUI JS signature icon LTR.png|20px]]) బొమ్మపై నొక్కినా సంతకం చేరుతుంది. (సంతకం, చర్చ పేజీల్లో మాత్రమే చెయ్యాలి. వ్యాస పేజీలలో చెయ్యరాదు.) చర్చ పేజీలను [[వికీపీడియా:చర్చ పేజీలను ఉపయోగించడం ఎలా|ఎలా ఉపయోగించుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. * వికీపీడియాలో విజ్ఞాన సర్వస్వం పేజీలే కాకుండా వాటికి ఉపయోగపడే అనేక ఇతర పేజీలు కూడా ఉంటాయి. ఇవన్నీ వేరువేరు [[వికీపీడియా:పేరుబరి|పేరుబరుల్లో]] ఉంటాయి. ఈ పేజీల పేర్లకు ముందు ఆ పేరుబరి పేరు వస్తుంది - "వికీపీడియా:" "వాడుకరి:" "మూస:" "వర్గం:" -ఇలాగ (విజ్ఞాన సర్వస పేజీలకు ముందు ఇలాంటిదేమీ ఉండదు.). ఈ పేజీలకు కూడా అనుంబంధంగా చర్చ పేజీలుంటాయి. * వికీ గురించి, వికీపద్ధతుల గురించీ, వికీలో పనిచెయ్యడం గురించీ [[సహాయం:పరిచయం|తెలుసుకోండి]], ఇతరులకు చెప్పండి. * వికీపీడియాలో సవరణలు చెయ్యాలంటే కొత్తవారికి "విజువల్ ఎడిటరు" తేలిగ్గా, చాలా సౌకర్యంగా ఉంటుంది. దాన్ని మీ డిఫాల్టు ఎడిటరుగా ఎంచుకోండి. [[సహాయం:విజువల్ ఎడిటరును ఎంచుకోవడం|ఎలా ఎంచుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. ---- ఇకపోతే.. * ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణాల్లోని దాదాపుగా ప్రతీ ఊరికీ, మండలానికీ, జిల్లాకీ, పట్టణానికీ, నగరానికీ వికీలో పేజీ ఉంది. మీ ఊరి పేజీ చూడండి. అందులో సవరణలు ఏమైనా అవసరమనుకుంటే చేసెయ్యండి. వెనకాడకండి. * ప్రతీ తెలుగు సినిమాకీ ఒక పేజీ పెట్టాలనేది సంకల్పం. అందులో మీరూ పాలుపంచుకోవచ్చు. * [[మానవ పరిణామం]], [[మాయాబజార్]], [[ఇస్రో]], [[ఘట్టమనేని కృష్ణ| కృష్ణ (సినిమా నటుడు)]], [[జవాహర్ లాల్ నెహ్రూ]], [[మహా ఘాత పరికల్పన|చంద్రుడెలా పుట్టాడు]], [[తిరుమల ప్రసాదం]], [[హిరోషిమా, నాగసాకిలపై అణ్వస్త్ర దాడులు]], [[కొండారెడ్డి బురుజు]],..ఇలాంటి వేలాది వ్యాసాలు ఉన్నవి. రండి. విజ్ఞాన సర్వస్వ ప్రపంచంలో విహరించండి. ఇక్కడ రాయండి. తప్పులను సరిదిద్దండి. ఒప్పులకు మెరుగులు పెట్టండి. ------ * తెలుగు వికీ సభ్యులు అభిప్రాయాలు పంచుకొనే [http://groups.google.com/group/teluguwiki తెవికీ గూగుల్ గుంపు]లో చేరండి. ఫేస్బుక్ వాడేవారైతే [https://www.facebook.com/groups/560945180622204/ తెలుగు వికీపీడియా సముదాయ పేజీ] ఇష్టపడండి. * ఈ సైటు గురించి [[వికీపీడియా:అభిప్రాయాలు|అభిప్రాయాలు]] తెలపండి. * వికీపీడియాను ఉపయోగిస్తున్నప్పుడు మీకేమయినా సందేహాలు వస్తే [http://te.wikipedia.org/w/index.php?title={{TALKPAGENAMEE}}&action=edit&section=new&preload=template:helpme-preload&preloadtitle=సందేహం ఇక్కడ] నొక్కి, మీ సందేహాన్ని అడగండి. వీలయినంత త్వరగా వికీ విధివిధానాలు తెలిసిన సభ్యులు మీ సందేహాన్ని నివృత్తి చేస్తారు. తెలుగు వికీపీడియాలో మళ్ళీ మళ్ళీ కలుద్దాం. [[బొమ్మ:Smile icon.png|25px]] &nbsp;<!-- Template:Welcome--> [[వాడుకరి:Nrgullapalli|Nrgullapalli]] ([[వాడుకరి చర్చ:Nrgullapalli|చర్చ]]) 14:19, 9 సెప్టెంబరు 2026 (UTC) co49sx6lp1k288cqfkf27d7n4qsk1e5 3 509321 4955434 2026-09-09T14:20:10Z Nrgullapalli 11739 వికీపీడియాకు స్వాగతం! ([[WP:TW|TW]]) 4955434 wikitext text/x-wiki ==స్వాగతం== <!--{{Subst:Welcome}}~~~~ --> <div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: Orange;"> <div class="center"><span style="font-size:large; color:black;">BoomKulfi గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[Wikipedia:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|<span style="color:white;">స్వాగతం!</span>]]! [[దస్త్రం:Wikipedia-logo.png|40px]]</span></div></div> BoomKulfi గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[వికీపీడియా:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|స్వాగతం!]] వికీపీడియాలో సభ్యులైనందుకు అభినందనలు. {{#if:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}|<div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: light grey;"> వికీపీడియాలో దిద్దుబాట్లు ఎలా చెయ్యాలో మీకు వివరించేందుకు, మీ సందేహాలను తీర్చేందుకూ [[వాడుకరి:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}]] గారిని ప్రత్యేకంగా మీకోసం గురువుగా కేటాయించారు. ఏ సంకోచమూ లేకుండా వారిని మీ సందేహాలు అడగవచ్చు. మీకు [[ప్రత్యేక:Homepage|ప్రత్యేకంగా ఒక హోంపేజీ]] కూడా ఉంది చూడండి. అక్కడ మీకవసరమైన ఏ సహాయమైనా చేసేందుకు {{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}} గారు సిద్ధంగా ఉన్నారు. వారిని [[ప్రత్యేక:Homepage|పలకరించండి]].</div>|}} * [[దస్త్రం:Wikipedia Gurinchi Meeku Telusa?.pdf|thumb|పై బొమ్మపై నొక్కి తెలుగు వికీపీడియాను పరిచయం చేసే పుస్తకం చూడండి.]][[:s:వికీపీడియాలో రచనలు చేయుట|వికీపీడియాలో రచనలు ఎలా చెయ్యాలో చెప్పే పుస్తకం]] చూడండి. తెలుగు వ్యాసరచన గురించి [[విషయ వ్యక్తీకరణ]], కంప్యూటర్ లో తెలుగు టైపు చెయ్యడం గురించి [[వికీపీడియా:టైపింగు సహాయం|టైపింగు సహాయం]], [[కీ బోర్డు]] వ్యాసాలు ఉపయోగపడతాయి. * "మరియు" అనే పదం తెలుగుకు సహజమైన వాడుక కాదు. ప్రామాణిక ప్రచురణల్లో దాన్ని వాడరు. వికీపీడియాలో కూడా దాన్ని వాడరాదు. మరింత సమాచారం కోసం [[వికీపీడియా:శైలి/భాష]] చూడండి. * వికీపీడియాలో ప్రతీ పేజీకి అనుబంధంగా ఒక చర్చ పేజీ ఉంటుంది. వ్యాస విషయానికి సంబంధించిన చర్చ, సంబంధిత చర్చ పేజీలో చెయ్యాలి. మీ వాడుకరి పేజీకి కూడా అనుబంధంగా చర్చ పేజీ ఉంది. ఆ పేజీలోనే ఈ స్వాగత సందేశం పెట్టాను, గమనించారా? * చర్చ పేజీల్లో ఏమైనా రాసినపుడు దాని పక్కన సంతకం పెట్టాలి. నాలుగు టిల్డెలతో (టిల్డె అంటే - కీబోర్డులో "1" అంకె మీటకు ఎడమ పక్కన ఉన్న మీట. షిఫ్ట్ కీతో కలిపి దాన్ని నొక్కాలి.) <nowiki>~~~~</nowiki> ఇలా రాస్తే మీ పేరు, తేదీ, టైము ముద్రితమౌతాయి - అదే సంతకం! దిద్దుబాటు పెట్టె (వికీలో ఎక్కడైనా సరే.., రాసేది, ఇప్పుడు నేను ఇదంతా రాసినదీ దిద్దుబాటు పెట్టెలోనే) పైభాగం లోని ([[File:OOUI JS signature icon LTR.png|20px]]) బొమ్మపై నొక్కినా సంతకం చేరుతుంది. (సంతకం, చర్చ పేజీల్లో మాత్రమే చెయ్యాలి. వ్యాస పేజీలలో చెయ్యరాదు.) చర్చ పేజీలను [[వికీపీడియా:చర్చ పేజీలను ఉపయోగించడం ఎలా|ఎలా ఉపయోగించుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. * వికీపీడియాలో విజ్ఞాన సర్వస్వం పేజీలే కాకుండా వాటికి ఉపయోగపడే అనేక ఇతర పేజీలు కూడా ఉంటాయి. ఇవన్నీ వేరువేరు [[వికీపీడియా:పేరుబరి|పేరుబరుల్లో]] ఉంటాయి. ఈ పేజీల పేర్లకు ముందు ఆ పేరుబరి పేరు వస్తుంది - "వికీపీడియా:" "వాడుకరి:" "మూస:" "వర్గం:" -ఇలాగ (విజ్ఞాన సర్వస పేజీలకు ముందు ఇలాంటిదేమీ ఉండదు.). ఈ పేజీలకు కూడా అనుంబంధంగా చర్చ పేజీలుంటాయి. * వికీ గురించి, వికీపద్ధతుల గురించీ, వికీలో పనిచెయ్యడం గురించీ [[సహాయం:పరిచయం|తెలుసుకోండి]], ఇతరులకు చెప్పండి. * వికీపీడియాలో సవరణలు చెయ్యాలంటే కొత్తవారికి "విజువల్ ఎడిటరు" తేలిగ్గా, చాలా సౌకర్యంగా ఉంటుంది. దాన్ని మీ డిఫాల్టు ఎడిటరుగా ఎంచుకోండి. [[సహాయం:విజువల్ ఎడిటరును ఎంచుకోవడం|ఎలా ఎంచుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. ---- ఇకపోతే.. * ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణాల్లోని దాదాపుగా ప్రతీ ఊరికీ, మండలానికీ, జిల్లాకీ, పట్టణానికీ, నగరానికీ వికీలో పేజీ ఉంది. మీ ఊరి పేజీ చూడండి. అందులో సవరణలు ఏమైనా అవసరమనుకుంటే చేసెయ్యండి. వెనకాడకండి. * ప్రతీ తెలుగు సినిమాకీ ఒక పేజీ పెట్టాలనేది సంకల్పం. అందులో మీరూ పాలుపంచుకోవచ్చు. * [[మానవ పరిణామం]], [[మాయాబజార్]], [[ఇస్రో]], [[ఘట్టమనేని కృష్ణ| కృష్ణ (సినిమా నటుడు)]], [[జవాహర్ లాల్ నెహ్రూ]], [[మహా ఘాత పరికల్పన|చంద్రుడెలా పుట్టాడు]], [[తిరుమల ప్రసాదం]], [[హిరోషిమా, నాగసాకిలపై అణ్వస్త్ర దాడులు]], [[కొండారెడ్డి బురుజు]],..ఇలాంటి వేలాది వ్యాసాలు ఉన్నవి. రండి. విజ్ఞాన సర్వస్వ ప్రపంచంలో విహరించండి. ఇక్కడ రాయండి. తప్పులను సరిదిద్దండి. ఒప్పులకు మెరుగులు పెట్టండి. ------ * తెలుగు వికీ సభ్యులు అభిప్రాయాలు పంచుకొనే [http://groups.google.com/group/teluguwiki తెవికీ గూగుల్ గుంపు]లో చేరండి. ఫేస్బుక్ వాడేవారైతే [https://www.facebook.com/groups/560945180622204/ తెలుగు వికీపీడియా సముదాయ పేజీ] ఇష్టపడండి. * ఈ సైటు గురించి [[వికీపీడియా:అభిప్రాయాలు|అభిప్రాయాలు]] తెలపండి. * వికీపీడియాను ఉపయోగిస్తున్నప్పుడు మీకేమయినా సందేహాలు వస్తే [http://te.wikipedia.org/w/index.php?title={{TALKPAGENAMEE}}&action=edit&section=new&preload=template:helpme-preload&preloadtitle=సందేహం ఇక్కడ] నొక్కి, మీ సందేహాన్ని అడగండి. వీలయినంత త్వరగా వికీ విధివిధానాలు తెలిసిన సభ్యులు మీ సందేహాన్ని నివృత్తి చేస్తారు. తెలుగు వికీపీడియాలో మళ్ళీ మళ్ళీ కలుద్దాం. [[బొమ్మ:Smile icon.png|25px]] &nbsp;<!-- Template:Welcome--> [[వాడుకరి:Nrgullapalli|Nrgullapalli]] ([[వాడుకరి చర్చ:Nrgullapalli|చర్చ]]) 14:20, 9 సెప్టెంబరు 2026 (UTC) sxs13clpg3sp6tw2o9uw6z0xstobuhe 0 509322 4955466 2026-09-09T16:55:45Z Pranayraj1985 29393 "[[:en:Special:Redirect/revision/1369726437|Film score]]" పేజీని అనువదించి సృష్టించారు 4955466 wikitext text/x-wiki [[File:Javier_Bayon_7.jpg|thumb| సంగీత దర్శకుడు (కెమెరాకు వీపు చూపిస్తూ, పోడియం వద్ద కండక్ట్ చేస్తూ), ఒక చిన్న బృందం కలిసి ఒక సినిమా సంగీతాన్ని రికార్డ్ చేస్తున్నారు. ఒక సూచనగా ఉపయోగపడటానికి సినిమా తెరపై ప్రదర్శించబడుతోంది.]] '''ఫిల్మ్ స్కోర్''' అనేది ఒక [[సినిమా]] లేదా టెలివిజన్ కార్యక్రమానికి అనుగుణంగా ప్రత్యేకంగా స్వరపరచబడిన అసలైన సంగీతం. ఈ స్కోర్‌లో క్యూస్ అని పిలువబడే అనేక ఆర్కెస్ట్రల్, వాయిద్య, లేదా కోరల్ భాగాలు ఉంటాయి, ఇవి నాటకీయ కథనాన్ని, సన్నివేశాల భావోద్వేగ ప్రభావాన్ని పెంచడానికి సినిమాలోని నిర్దిష్ట క్షణాలలో ప్రారంభమై ముగిసేలా సమయం నిర్దేశించబడతాయి. <ref>Savage, Mark. "[http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/7525242.stm Where Are the New Movie Themes] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200312064518/http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/7525242.stm|date=March 12, 2020}}?" ''BBC,'' July 28, 2008.</ref> చిత్ర దర్శకుడు లేదా నిర్మాత మార్గదర్శకత్వంలో లేదా వారి సహకారంతో ఒకటి లేదా అంతకంటే ఎక్కువ మంది సంగీత స్వరకర్తలు స్వరాలను రచిస్తారు, ఆ తర్వాత చాలా తరచుగా వాటిని సంగీతకారుల బృందం ప్రదర్శిస్తుంది.&nbsp;– సాధారణంగా ఒక ఆర్కెస్ట్రా (చాలా మటుకు [[ఆర్కెస్ట్రా|సింఫనీ ఆర్కెస్ట్రా]] ), బ్యాండ్, వాయిద్య సోలో వాద్యకారులు, గాయక బృందం లేదా గాయకులు ఉంటారు&nbsp;– ప్లేబ్యాక్ సింగర్స్ అని పిలువబడేవారు –, ఒక [[ఆడియో ఇంజనీర్|సౌండ్ ఇంజనీర్]] ద్వారా రికార్డ్ చేయబడింది. ప్రత్యక్ష నాటకాలు, [[టెలివిజన్]], రేడియో కార్యక్రమాలు, [[వీడియో గేమ్|వీడియో గేమ్‌ల]] వంటి మాధ్యమాల కోసం వ్రాసిన సంగీతానికి ఈ పదాన్ని తక్కువగా ఉపయోగిస్తారు, ఆ సంగీతాన్ని సాధారణంగా సౌండ్‌ట్రాక్ లేదా ఇన్సిడెంటల్ మ్యూజిక్ అని పిలుస్తారు. సినిమాల స్వభావాన్ని బట్టి, ఫిల్మ్ స్కోర్‌లు అనేక రకాల సంగీత శైలులను కలిగి ఉంటాయి. చాలావరకు స్వరకల్పనలు [[శాస్త్రీయ సంగీతం|పాశ్చాత్య శాస్త్రీయ సంగీతంలో]] పాతుకుపోయిన ఆర్కెస్ట్రా రచనలు అయినప్పటికీ, అనేక స్వరకల్పనలు [[జాజ్]], రాక్, పాప్, [[బ్లూస్]], న్యూ-ఏజ్, యాంబియంట్ సంగీతంతో పాటు, విస్తృత శ్రేణి జాతి, ప్రపంచ సంగీత శైలులచే కూడా ప్రభావితమయ్యాయి. 1950ల నుండి, పెరుగుతున్న సంఖ్యలో స్వరాలు ఎలక్ట్రానిక్ అంశాలను కూడా చేర్చాయి, ఈ రోజు వ్రాసిన అనేక స్వరాలు ఆర్కెస్ట్రా, ఎలక్ట్రానిక్ వాయిద్యాల హైబ్రిడ్‌ను కలిగి ఉన్నాయి. <ref>{{Cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/obituaries/bebe-barron-cocomposer-of-the-first-electronic-film-score-for-forbidden-planet-822755.html|title=Bebe Barron: Co-composer of the first electronic film score, for 'Forbidden Planet'|date=May 8, 2008|work=The Independent|access-date=2010-05-02|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20080704152347/http://www.independent.co.uk/news/obituaries/bebe-barron-cocomposer-of-the-first-electronic-film-score-for-forbidden-planet-822755.html|archive-date=July 4, 2008|location=London}}</ref> డిజిటల్ టెక్నాలజీ, ఆడియో శాంప్లింగ్ ఆవిష్కరణ నుండి, అనేక ఆధునిక చిత్రాలు అకౌస్టిక్ వాయిద్యాల ధ్వనిని అనుకరించడానికి డిజిటల్ నమూనాలపై ఆధారపడగలిగాయి, కొన్ని స్కోర్‌లు మ్యూజిక్ కంపోజిషన్ సాఫ్ట్‌వేర్, సింథసైజర్‌లు, శాంప్లర్‌లు, MIDI కంట్రోలర్‌లను ఉపయోగించి స్వరకర్తలచే పూర్తిగా సృష్టించబడతాయి, ప్రదర్శించబడతాయి. <ref>{{Cite web|last=|date=2022-12-16|title=How Is Film Music Made?|url=https://online.suu.edu/degrees/arts-communications/master-music-technology/film-music/how-is-film-music-made/|access-date=2026-08-16|website=Southern Utah University|language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web|last=Vargo|first=Ian|date=2020-02-06|title=Top Virtual Instruments for Composing and Scoring to Picture|url=https://theproaudiofiles.com/virtual-instruments-for-composing-and-scoring-to-picture/|access-date=2026-08-16|website=Pro Audio Files|language=en-US}}</ref> పాప్ పాటలు, రాక్ పాటలు వంటివి సాధారణంగా సినిమా స్కోర్‌లో భాగంగా పరిగణించబడవు, <ref>{{Cite web|date=2020-06-03|title=Film Scores Facts, Worksheets, Definition & History For Kids|url=https://kidskonnect.com/social-studies/film-scores/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210125235721/https://kidskonnect.com/social-studies/film-scores/|archive-date=January 25, 2021|access-date=2021-03-29|website=KidsKonnect|language=en-US}}</ref> అయినప్పటికీ పాటలు సినిమా సౌండ్‌ట్రాక్‌లో కూడా భాగంగా ఉంటాయి. <ref>{{Cite news|url=http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F30617F8355A11728DDDA80A94DD405B888BF1D3|title=When the Soundtrack Makes the Film|last=Rockwell|first=John|date=May 21, 1978|work=The New York Times|access-date=2010-08-10}}</ref> కొన్ని పాటలు, ముఖ్యంగా సంగీత నాటకాలలో, స్కోర్‌లోని ఇతివృత్త ఆలోచనల ఆధారంగా రూపొందించబడినప్పటికీ (లేదా దీనికి విరుద్ధంగా), బృందగాయకులు లేదా సోలో గాయకులు ఒక సూచనలో భాగంగా పాడినప్పుడు తప్ప, సాధారణంగా స్కోర్‌లకు సాహిత్యం ఉండదు. అదేవిధంగా, ఒక సినిమాలో ఒక నిర్దిష్ట సన్నివేశానికి ప్రాధాన్యతనివ్వడానికి లేదా డైజెటిక్ మ్యూజిక్‌గా (ఉదాహరణకు, ఒక పాత్ర కారు రేడియోలో ప్లే అవుతున్న పాట) చేర్చబడిన పాప్ పాటలను స్కోర్‌లో భాగంగా పరిగణించరు, అయినప్పటికీ స్కోర్ స్వరకర్త అప్పుడప్పుడు వాటి ఇతివృత్తాల ఆధారంగా ఒక ఒరిజినల్ పాప్ పాటను స్వరపరుస్తారు, ఉదాహరణకు, ''[[టైటానిక్ (1997 సినిమా)|టైటానిక్ చిత్రం]]'' కోసం సెలిన్ డియోన్ కోసం జేమ్స్ హార్నర్ స్వరపరిచిన " మై హార్ట్ విల్ గో ఆన్ " పాట. == పరిభాష == ఫిల్మ్ స్కోర్‌ను '''బ్యాక్‌గ్రౌండ్ స్కోర్''', '''బ్యాక్‌గ్రౌండ్ మ్యూజిక్''', '''ఫిల్మ్ సౌండ్‌ట్రాక్''', '''ఒరిజినల్ సౌండ్‌ట్రాక్ (OST)''', '''ఫిల్మ్ మ్యూజిక్''', '''స్క్రీన్ కంపోజిషన్''', '''స్క్రీన్ మ్యూజిక్''' లేదా '''ఇన్సిడెంటల్ మ్యూజిక్''' అని కూడా పిలుస్తారు. <ref>{{Cite book|title=Reel music: exploring 100 years of film music|last=Hickman|first=Roger|date=2017|isbn=978-0-393-93766-4|edition=Second|location=New York|oclc=976036236}}</ref> == సృష్టి ప్రక్రియ == === గుర్తించడం === సాధారణంగా సంగీత దర్శకుడు చిత్రీకరణ చివరి దశలో, సినిమా ఎడిటింగ్ జరుగుతున్న సమయంలోనే సృజనాత్మక ప్రక్రియలోకి ప్రవేశిస్తాడు. అయితే, కొన్ని సందర్భాల్లో, ముఖ్యంగా నటీనటులు అసలైన డైజెటిక్ సంగీతంతో కలిసి నటించాల్సి వచ్చినప్పుడు లేదా దాని గురించి తెలుసుకోవలసి వచ్చినప్పుడు, సంగీత దర్శకుడు సినిమా షూటింగ్ మొత్తం అందుబాటులో ఉంటాడు. ఎడిటింగ్ పూర్తికాకముందే, సంగీత దర్శకుడికి సినిమా సవరించని 'రఫ్ కట్' చూపించి, ఆ సినిమాకు శైలి, భావం పరంగా ఎలాంటి సంగీతం అవసరమో ఆయన దర్శకుడితో లేదా నిర్మాతతో చర్చిస్తారు. దర్శకుడు, సంగీత దర్శకుడు మొత్తం సినిమాను చూసి, ఏ సన్నివేశాలకు అసలైన సంగీతం అవసరమో గమనిస్తారు. ఈ ప్రక్రియలో, స్వరకర్తలు ప్రతి క్యూ ఎంతసేపు ఉండాలి, అది ఎక్కడ మొదలవుతుంది, ఎక్కడ ముగుస్తుంది, అలాగే ఒక సన్నివేశంలోని ఏ ప్రత్యేక క్షణాలతో సంగీతం ఒక నిర్దిష్ట పద్ధతిలో సరిపోలవలసి ఉంటుందో తెలుసుకోవడం కోసం ఖచ్చితమైన టైమింగ్ నోట్లను రాసుకుంటారు. ఈ ప్రక్రియను ''స్పాటింగ్'' అని అంటారు. <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=plJ5gEhhnrcC|title=On the Track: A Guide to Contemporary Film Scoring|last=Karlin|first=Fred|last2=Wright|first2=Rayburn|date=January 1, 2004|publisher=Routledge|isbn=9780415941365|via=Google Books}}</ref> అప్పుడప్పుడు, సంగీత స్వరకర్త తుది కూర్పుకు అనుగుణంగా సంగీతాన్ని సవరించడానికి బదులుగా, చిత్రనిర్మాత స్వయంగా తమ చిత్రాన్ని సంగీత ప్రవాహానికి సరిపోయేలా సవరించుకుంటారు. దీనికి ఒక తీవ్రమైన ఉదాహరణ ఎడ్గర్ రైట్ రచించి, దర్శకత్వం వహించిన ''<nowiki/>'బేబీ డ్రైవర్'<nowiki/>'' . దర్శకుడు గాడ్ఫ్రే రెగ్గియో స్వరకర్త ఫిలిప్ గ్లాస్ సంగీతం ఆధారంగా తన చిత్రాలైన ''కోయానిస్కాట్సి'', ''[[పొవాకాట్సి|పోవాక్కాట్సిలను]]'' సవరించారు. <ref>{{Cite web|title=About the Naqoyqatsi team|url=http://www.naqoy.com/naqoy/creators.asp|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20081226103424/http://www.naqoy.com/naqoy/creators.asp|archive-date=2008-12-26}}</ref> అదేవిధంగా, దర్శకుడు సెర్గియో లియోన్, స్వరకర్త ఎనియో మోరికోన్ మధ్య ఉన్న సంబంధం ఎంతగా అంటే, ''[[ది గుడ్, ది బాడ్ అండ్ ది అగ్లీ|<nowiki/>'ది గుడ్, ది బ్యాడ్ అండ్ ది అగ్లీ'<nowiki/>]]'' చిత్రం ముగింపు సన్నివేశం, ' ''వన్స్ అపాన్ ఎ టైమ్ ఇన్ ది వెస్ట్'<nowiki/>'', ' ''వన్స్ అపాన్ ఎ టైమ్ ఇన్ అమెరికా''' చిత్రాలకు మోరికోన్ స్వరపరిచిన సంగీతానికి అనుగుణంగా కూర్పు చేయబడింది, ఎందుకంటే ఆ చిత్రాల నిర్మాణం ముగియడానికి నెలల ముందే స్వరకర్త ఆ సంగీతాన్ని సిద్ధం చేశారు. <ref>{{Cite web|title=The Good, The Bad and The Ugly – Expanded Edition Soundtrack (1967)|url=http://www.soundtrack.net/albums/database/?id=3475|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20070930072322/http://www.soundtrack.net/albums/database/?id=3475|archive-date=September 30, 2007|access-date=July 22, 2008}}</ref> మరో ఉదాహరణగా, [[స్టీవెన్ స్పీల్‌బెర్గ్|స్టీవెన్ స్పీల్‌బర్గ్]] ' ''ET ది ఎక్స్‌ట్రా-టెర్రెస్ట్రియల్''' చిత్రం ముగింపు సన్నివేశాన్ని, అతని దీర్ఘకాల సహచరుడైన జాన్ విలియమ్స్ సంగీతానికి సరిపోయేలా ఎడిట్ చేశారు: DVDలోని ఒక అనుబంధ డాక్యుమెంటరీలో వివరించినట్లుగా, స్పీల్‌బర్గ్ విలియమ్స్‌కు సంగీతం విషయంలో పూర్తి స్వేచ్ఛ ఇచ్చి, దృశ్యాలు లేకుండా ఆ భాగాన్ని రికార్డ్ చేయమని కోరారు; ఆ తర్వాత స్పీల్‌బర్గ్ ఆ సన్నివేశాన్ని సంగీతానికి సరిపోయేలా తిరిగి ఎడిట్ చేశారు. కొన్ని పరిస్థితులలో, ఒక సంగీత దర్శకుడు సినిమాను చూడకుండానే, [[స్క్రీన్ ప్లే|స్క్రిప్ట్]] లేదా స్టోరీబోర్డులపై తనకున్న అభిప్రాయాల ఆధారంగా సంగీతాన్ని రచిస్తాడు. దీనివల్ల, నిర్దిష్ట సంగీత భాగాల నిడివికి కట్టుబడి ఉండాల్సిన అవసరం గానీ, ఒక నిర్దిష్ట సన్నివేశంలోని భావోద్వేగ ప్రవాహాన్ని ప్రతిబింబించాల్సిన అవసరం గానీ లేకుండా సంగీతాన్ని సృష్టించడానికి అతనికి మరింత స్వేచ్ఛ లభిస్తుంది. సినిమాలోని ఒక నిర్దిష్ట సన్నివేశం లేదా సూక్ష్మ అంశంపై సంగీతం ప్రత్యేకంగా వ్యాఖ్యానించాలని కోరుకోని దర్శకులు సాధారణంగా ఈ పద్ధతిని అనుసరిస్తారు. దీనికి బదులుగా, పోస్ట్-ప్రొడక్షన్ ప్రక్రియలో దర్శకుడు కోరుకున్న ఏ సమయంలోనైనా సంగీతాన్ని సినిమాలో చేర్చవచ్చు. 2010లో దర్శకుడు [[క్రిస్టొఫర్ నొలన్|క్రిస్టోఫర్ నోలన్]] ' ''ఇన్సెప్షన్'' ' చిత్రానికి స్వరకర్త హన్స్ జిమ్మర్‌ను ఈ విధంగా సంగీతం రాయమని కోరారు; <ref>{{Cite web|title=We Built Our Own World: Hans Zimmer and the Music of 'Inception'|url=https://www.popmatters.com/pm/feature/128323-we-built-our-own-world-hans-zimmer-and-the-music-of-inception/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20251121071629/https://www.popmatters.com/pm/feature/128323-we-built-our-own-world-hans-zimmer-and-the-music-of-inception/|archive-date=November 21, 2025|access-date=April 28, 2020}}</ref> స్వరకర్త గుస్తావో శాంటావోలల్లా కూడా ''<nowiki/>'బ్రోక్‌బ్యాక్ మౌంటెన్''' కోసం తన ఆస్కార్-విజేత స్కోర్‌ను రాసినప్పుడు అదే పని చేసాడు. <ref>{{Cite web|title=Gustavo Santaolalla|url=http://www.thenitmustbetrue.com/gsantaolalla/gsantaolalla1.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20050412161512/http://www.thenitmustbetrue.com/gsantaolalla/gsantaolalla1.html|archive-date=April 12, 2005|website=thenitmustbetrue.com}}</ref> t25fnowc8klqzeeuxh12g27ezu1tmqx 0 509323 4955467 2026-09-09T16:56:16Z Pranayraj1985 29393 "[[:en:Special:Redirect/revision/1373611266|Gamelan]]" పేజీని అనువదించి సృష్టించారు 4955467 wikitext text/x-wiki '''గామెలాన్'''<ref>{{cite book|title=Longman Pronunciation Dictionary|last=Wells|first=John|date=3 April 2008|publisher=Pearson Longman|isbn=978-1405881180|edition=3rd|author-link=John C. Wells}}</ref>{{sfn|Robson|Wibisono|2002|pp=225}} అనేది [[ఇండోనేషియా]]<nowiki/>లోని జావానీస్, సుండనీస్, బాలినీస్ ప్రజల సాంప్రదాయ బృంద సంగీతం, ఇది ప్రధానంగా తాళ వాయిద్యాలతో కూడి ఉంటుంది.<ref>{{Cite web|title=Gamelan|url=https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/gamelan|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170809123118/http://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/gamelan|archive-date=9 August 2017|access-date=17 December 2020|work=Cambridge}}</ref><ref>{{Cite web|title=Gamelan|url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/gamelan#:~:text=%3A%20an%20Indonesian%20orchestra%20made%20up,gongs%2C%20xylophones%2C%20and%20drums)|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201124084026/https://www.merriam-webster.com/dictionary/gamelan#:~:text=%3A%20an%20Indonesian%20orchestra%20made%20up,gongs%2C%20xylophones%2C%20and%20drums)|archive-date=24 November 2020|access-date=17 December 2020|work=Merriam-Webster}}</ref> ఇందులో ఎక్కువగా ఉపయోగించే వాయిద్యాలు మెటలోఫోన్‌లు (మేలెట్‌లతో వాయించేవి), కెండాంగ్ అని పిలువబడే చేతి డ్రమ్ములు, ఇవి తాళాన్ని అందిస్తాయి. బాలిలో సాధారణంగా ఉపయోగించే గమెలాన్ వాయిద్యాలలో కెమనక్ (అరటి ఆకారంలో ఉండే ఒక ఇడియోఫోన్), గంగ్సా (మరొక మెటలోఫోన్) కూడా ఉన్నాయి. ఇతర ముఖ్యమైన వాయిద్యాలలో జైలోఫోన్‌లు, వెదురు వేణువులు (భారతీయ బన్సూరిని పోలి ఉంటాయి), రెబాబ్ అనే విల్లుతో వాయించే తంత్రీ వాయిద్యం (బల్గేరియా గడుల్కాను కొంతవరకు పోలి ఉంటుంది), జావానీస్ గమెలాన్‌లో ఉపయోగించే సైటర్ అనే వీణ లాంటి వాయిద్యం ఉన్నాయి. అదనంగా, గాయకులు కూడా ఉండవచ్చు, వీరిని స్త్రీలను సింధెన్ అని లేదా పురుషులను గెరాంగ్ అని పిలుస్తారు.<ref name="sumarsam">Sumarsam (1998).</ref> సంబంధిత సంప్రదాయాలు సముద్రతీర ఆగ్నేయాసియాలోని ఇతర ప్రాంతాలలో కూడా కనిపిస్తాయి, వాటిలో గమెలాన్ మెలాయు (మలయ్ గమెలాన్) కూడా ఉంది. ఇది జోహోర్-రియావ్ సాంస్కృతిక రంగానికి సంబంధించిన ఒక ప్రత్యేకమైన ఆస్థాన సంప్రదాయం, ఇది కనీసం పద్దెనిమిదవ శతాబ్దం నుండి నమోదు చేయబడింది, ప్రధానంగా మలేషియాలో ఆచరించబడుతోంది.<ref>{{cite book|url=https://archive.org/details/hikayat-banjar-dan-kotaringin/page/104/mode/2up|title=Hikayat Banjar dan Kotaringin|last1=Rosyadi|last2=Mintosih|first2=Sri|last3=Soeloso|date=1993|publisher=Departemen Pendidikan dan Kebudayaan, Direktorat Jenderal Kebudayaan|location=Jakarta, Indonesia|language=Indonesian|via=[[Internet Archive]]. p.105}}</ref><ref name="Keromong and Gambang">{{cite journal |last1=Teuku Iskandar |first1=Teuku Umar Ilany |date=15 December 2021 |title=Malay Gamelan: Playing Techniques of the Keromong and Gambang |url=https://www.researchgate.net/profile/Teuku-Umar-Ilany-Teuku-Iskandar/publication/357241865_Malay_Gamelan_Playing_Techniques_of_the_Keromong_and_Gambang/links/61c2f06babfb4634cb35a8d7/Malay-Gamelan-Playing-Techniques-of-the-Keromong-and-Gambang.pdf |journal=International Journal of Creative Industries |doi=10.35631/IJCREI.38001}}</ref> ఇండోనేషియాలో ఆధునిక జనాదరణ పొందిన సంగీతం ప్రవేశించినప్పటి నుండి గామెలాన్ ప్రజాదరణ కొద్దిగా తగ్గినప్పటికీ, ఈ కళారూపం ఇప్పటికీ విస్తృతంగా గౌరవించబడుతోంది, అనేక సాంప్రదాయ వేడుకలలో దీనిని సాధారణంగా వాయిస్తారు. అధికారిక సాంస్కృతిక, కార్పొరేట్, ప్రభుత్వ లేదా విద్యా సంబంధిత కార్యక్రమాలు, లాంఛనప్రాయమైనవి, అసంప్రదాయమైనవి వంటి కొన్ని ఆధునిక కార్యక్రమాలలో వినోదం కోసం కూడా దీనిని ప్రదర్శించవచ్చు. సాంప్రదాయకంగా, మతపరమైన ఆచారాలు, వేడుకలు, [[నాట్యం|నృత్య]] నాటకాలు, సాంప్రదాయ ఇండోనేషియా [[నాటకరంగం|నాటకాలు]], వాయంగ్ బొమ్మల నాటకాలు, [[గానం]], సంగీత కచేరీలు, [[పండుగ|పండుగలు]], [[ఎగ్జిబిషన్|ప్రదర్శనలు]], మరెన్నో సందర్భాలలో గమెలాన్‌ను ఏర్పాటు చేసి ప్రదర్శిస్తారు. చాలా మంది గమెలాన్‌ను ఇండోనేషియా సంస్కృతిలో అంతర్భాగంగా భావిస్తారు. 2014లో, ఇండోనేషియా విద్యా, సాంస్కృతిక మంత్రిత్వ శాఖ గమెలాన్ సంప్రదాయాలను ఇండోనేషియా జాతీయ అరూప సాంస్కృతిక వారసత్వంలో భాగంగా గుర్తించింది. <ref>{{Cite web|title=Warisan Budaya Takbenda, Penetapan|url=https://warisanbudaya.kemdikbud.go.id/?newdetail&detailTetap=168|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210226182536/https://warisanbudaya.kemdikbud.go.id/?newdetail&detailTetap=168|archive-date=26 February 2021|access-date=15 December 2020|website=Cultural Heritage, Ministry of Education and Culture of Indonesia}}</ref> 15 డిసెంబర్ 2021న, గమెలాన్‌ను యునెస్కో మానవజాతి అమూర్త సాంస్కృతిక వారసత్వ ప్రతినిధి జాబితాలో చేర్చారు. ఈ నామినేషన్ [[బోరోబుదూర్|బోరోబుదుర్‌తో]] ఉన్న పురావస్తు సంబంధాన్ని మరింత ముందుకు తీసుకువెళుతుంది. అంతేకాకుండా, మానసిక ఆరోగ్యం, పరస్పర సంబంధ నైపుణ్యాల అభివృద్ధి వంటి శ్రేయస్సు అంశాలతో పాటు, జాతీయ గుర్తింపు, గర్వ భావనను పెంపొందించడంలో దాని పాత్రపై, అలాగే దాని విశ్వశాస్త్రానికి, పరస్పర గౌరవం, శ్రద్ధ అనే నీతికి మధ్య ఉన్న సంబంధంపై కూడా ఇది దృష్టి సారిస్తుంది. జాబితాలో సెంట్రల్ జావా, యోగ్యకర్త ప్రత్యేక ప్రాంతం జావానీస్ గామెలాన్ (గేమెలన్ జావా), బాలికి చెందిన బాలినీస్ గామెలాన్ (గేమెలన్ బాలి), వెస్ట్ జావాకు చెందిన సుండానీస్ గామెలాన్ (గేమెలన్ సుండా), మదురీస్ గామెలాన్ (గేమెలాన్ మధుర), బన్యువాంగియన్ గామెలన్ (గ్లామెలన్ ఆఫ్ ఈస్ట్ బెవాంగియన్ గమెలన్ ) ఉన్నాయి. దక్షిణ కాలిమంటన్‌కు చెందిన నుసా టెంగ్‌గారా, బంజరీస్ గేమ్‌లాన్ (గేమెలన్ బంజర్), లాంపంగ్‌కు చెందిన గామెలాన్ పెకింగ్, వెస్ట్ సుమత్రాలోని టాలెంపాంగ్, [[ఇండోనేషియా]] నుండి ఓరల్ అండ్ ఇంటాంజిబుల్ హెరిటేజ్ ఆఫ్ హ్యుమానిటీకి మాస్టర్ పీస్‌గా నిలిచాయి, ఇండోనేషియా ప్రజలను, ఇండోనేషియా ప్రభుత్వాన్ని గేమ్‌లాన్‌ను రక్షించడానికి, ప్రసారం చేయడానికి, అభివృద్ధి చేయడానికి ప్రోత్సహించారు. <ref name="UNESCO">{{Cite web|title=Gamelan|url=https://ich.unesco.org/en/RL/gamelan-01607|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220211073105/https://ich.unesco.org/en/RL/gamelan-01607|archive-date=11 February 2022|access-date=18 December 2021|publisher=UNESCO}}</ref> పద్ధతులలో జాతీయ, అంతర్జాతీయ, ప్రాంతీయ ఉత్సవాలకు మద్దతు ఇవ్వడం, 'గామెలాన్ గోస్ టు స్కూల్' కార్యక్రమంతో సహా విద్యా పాఠ్య ప్రణాళికలను ఏర్పాటు చేయడం, ప్రాంతీయ గామెలాన్ సంఘాల సంఖ్యను పెంచాలనే ఉద్దేశం, ప్రపంచ విశ్వవిద్యాలయాలకు గామెలాన్ నిపుణులను పంపడం ద్వారా సాంస్కృతిక దౌత్యం వంటివి ఉన్నాయి. <ref>{{Cite web|title=Gamelan Mengalun Merdu di Amerika|url=https://www.voaindonesia.com/a/gamelan-mengalun-merdu-di-amerika/2563289.html|url-status=live|access-date=18 December 2022|publisher=[[VOA]]}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Gamelan dan wayang jadi media pembelajaran populer di London|url=https://tfr.news/berita/id/gamelan-dan-wayang-jadi-media-pembelajaran-populer-di-london#:~:text=Gamelan%20dan%20wayang%20jadi%20media,program%20diplomasi%20seni%20dan%20budaya.|url-status=live|access-date=28 November 2021|publisher=tfr.news}}</ref> 3cdv5cn5qm71zcdlk6f98epajzare0t 0 509324 4955468 2026-09-09T16:57:23Z Pranayraj1985 29393 "[[:en:Special:Redirect/revision/1369246652|Gregorian chant]]" పేజీని అనువదించి సృష్టించారు 4955468 wikitext text/x-wiki '''గ్రెగోరియన్ చాంట్''' అనేది పాశ్చాత్య ప్లెయిన్‌చాంట్ కేంద్ర సంప్రదాయం; [[కాథలిక్ చర్చి|ఇది రోమన్ కాథలిక్ చర్చికి]] చెందిన, [[లాటిన్]] (అప్పుడప్పుడు [[గ్రీకు భాష|గ్రీకు]] ) భాషలలోని, వాయిద్య సహకారం లేని ఏకస్వర పవిత్ర గీతం ఒక రూపం. గ్రెగోరియన్ చాంట్ ప్రధానంగా 9వ, 10వ శతాబ్దాలలో పశ్చిమ, మధ్య ఐరోపాలో అభివృద్ధి చెందింది, ఆ తర్వాత దానికి చేర్పులు, సవరణలు జరిగాయి. ప్రసిద్ధ కథనం ప్రకారం పోప్ గ్రెగొరీ I గ్రెగోరియన్ చాెంట్‌ను కనుగొన్నారని చెప్పినప్పటికీ, పండితులు ఏమనుకుంటున్నారంటే, అతను స్కోలా కాంటోరమ్‌లో తన దూతలకు బోధించిన తర్వాత, క్రైస్తవ ప్రపంచం అంతటా శ్రావ్యతలను సంకలనం చేయమని మాత్రమే ఆదేశించాడు, అక్కడ న్యూమాటికల్ నోటేషన్ పరిపూర్ణం చేయబడింది, ఫలితంగా ఆ శ్రావ్యతలలో చాలా వరకు పాత రోమన్ చాంట్, గల్లికన్ చాంట్ తరువాతి కరోలింగియన్ సంశ్లేషణగా మారాయి. {{Sfn|Murray|1963|pp=3–4}} గ్రెగోరియన్ చాంట్‌లు మొదట నాలుగు, తర్వాత ఎనిమిది, చివరకు 12 [[మోడ్ (సంగీతం)|రీతులుగా]] వ్యవస్థీకరించబడ్డాయి. సాధారణ శ్రావ్యమైన లక్షణాలలో ఒక విశిష్టమైన అంబిటస్, అలాగే ఒక సూచక మోడ్ ఫైనల్‌కు సంబంధించి విశిష్టమైన ఇంటర్వాలిక్ నమూనాలు, ఇన్సిపిట్‌లు, కాడెన్స్‌లు, ఫైనల్ నుండి ఒక నిర్దిష్ట దూరంలో పఠన స్వరాల వాడకం (దీని చుట్టూ శ్రావ్యతలోని ఇతర స్వరాలు తిరుగుతాయి), సెంటోనైజేషన్ అనే ప్రక్రియ ద్వారా ఒకదానితో ఒకటి అల్లిన సంగీత మూలాంశాల పదజాలం ఉంటాయి, ఇవి సంబంధిత శ్లోకాల కుటుంబాలను సృష్టిస్తాయి. సంయుక్త, వియుక్త టెట్రాకార్డ్‌లతో ఏర్పడిన నేపథ్య నమూనాకు వ్యతిరేకంగా స్కేల్ నమూనాలు వ్యవస్థీకరించబడి, గామట్ అని పిలువబడే ఒక పెద్ద పిచ్ వ్యవస్థను ఉత్పత్తి చేస్తాయి. హెక్సాకార్డ్స్ అని పిలువబడే ఆరు [[మ్యూజికల్ నోట్|స్వరాల]] నమూనాలను ఉపయోగించి ఈ మంత్రాలను పాడవచ్చు. గ్రెగోరియన్ శ్రావ్యతలను సాంప్రదాయకంగా న్యూమ్స్ ఉపయోగించి వ్రాస్తారు, ఇది [[మ్యూజికల్ నోటేషన్|సంగీత సంకేతాల]] ప్రారంభ రూపం, దీని నుండి ఆధునిక నాలుగు-లైన్, ఐదు-లైన్ స్టాఫ్ అభివృద్ధి చెందింది. ఆర్గానమ్ అని పిలువబడే గ్రెగోరియన్ చాంట్ బహుళ-స్వర విస్తరణలు పాశ్చాత్య పాలిఫోనీ అభివృద్ధిలో ఒక ప్రారంభ దశ. సాంప్రదాయకంగా గ్రెగోరియన్ చాంట్‌ను చర్చిలలో పురుషులు, బాలుర [[కోయిర్|బృందాలుగా]], లేదా మతసంస్థలకు చెందిన స్త్రీలు, పురుషులు వారి ప్రార్థనా మందిరాలలో పాడేవారు. ఇది రోమన్ సంప్రదాయానికి చెందిన సంగీతం, దీనిని దివ్యబలి పూజలో, సన్యాసుల ప్రార్థనలలో ప్రదర్శిస్తారు. క్రైస్తవ పాశ్చాత్య దేశాలలోని ఇతర దేశీయ ప్లెయిన్‌చాంట్ సంప్రదాయాలను గ్రెగోరియన్ చాంట్ భర్తీ చేసినా లేదా వాటి స్థానాన్ని ఆక్రమించినా, అది క్రైస్తవ ప్రార్థనా విధానాలకు అధికారిక సంగీతంగా మారింది. అయినప్పటికీ, మిలన్‌లో ఆంబ్రోసియన్ చాంట్ ఇప్పటికీ వాడుకలో కొనసాగుతోంది. అంతేకాకుండా, సంగీత శాస్త్రవేత్తలు ఆంబ్రోసియన్ చాంట్‌తో పాటు క్రైస్తవ స్పెయిన్‌కు చెందిన మొజారాబిక్ చాంట్‌ను కూడా అన్వేషిస్తున్నారు. గ్రెగోరియన్ చాంట్ ఇప్పుడు తప్పనిసరి కానప్పటికీ, రోమన్ కాథలిక్ చర్చి ఇప్పటికీ అధికారికంగా దీనిని ఆరాధనకు అత్యంత అనువైన సంగీతంగా పరిగణిస్తుంది. == చరిత్ర == === మునుపటి సాదా గానం అభివృద్ధి === చర్చి తొలి రోజుల నుండి గానం క్రైస్తవ ఆరాధనలో ఒక భాగంగా ఉంది. ప్రాచీన యూదుల ఆరాధనలోని కీర్తనలు తొలి క్రైస్తవ ఆచారాలు, గానాలపై గణనీయంగా ప్రభావం చూపి, దోహదపడ్డాయని విస్తృతంగా అంగీకరించబడింది. తమ యూదు పూర్వీకులు చేసినట్లే, క్రైస్తవులు కూడా గ్రంథాలను పఠించి, కీర్తనలు పాడారు. నూతన క్రైస్తవ ఆరాధనా క్రమం అభివృద్ధి చేయబడినప్పటికీ, ఈ క్రైస్తవ ఆరాధనా క్రమంలో చాలా భాగం యూదుల కీర్తనల నుండే ఉద్భవించింది. కొత్తగా ఉద్భవించిన క్రైస్తవ కీర్తనల మూల సామగ్రిని మొదట యూదులు పాడే రూపంలో ప్రసారం చేశారు. <ref>{{Cite web|title=The History of Gregorian Chant|url=https://stceciliasabbey.org.uk/wp-content/uploads/2022/07/CHANT-HISTORY-1.pdf|access-date=21 May 2024|website=St. Cecilia's Abbey|publisher=St. Cecillia's Abbey}}</ref> తొలి క్రైస్తవ ఆచారాలు యూదుల ఆరాధనలోని అంశాలను కూడా తమలో ఇముడ్చుకున్నాయి, అవి తర్వాతి కాలపు కీర్తనల సంప్రదాయంలో నిలిచి ఉన్నాయి. ప్రామాణిక సమయాలు యూదుల ప్రార్థన సమయాలలో వాటి మూలాలను కలిగి ఉన్నాయి. " ఆమెన్ ", " అల్లెలూయా ", " హోసన్నా " అనేవి [[హీబ్రూ భాష|హీబ్రూ]] నుండి వచ్చాయి, త్రివిధ " శాంటస్ " అనేది కెడుషా త్రివిధ "కడోష్" నుండి ఉద్భవించింది. {{Sfn|Apel|1990||p=34}} క్రొత్త నిబంధన చివరి భోజన సమయంలో కీర్తనలు పాడటాన్ని ప్రస్తావిస్తుంది: "వారు ఆ కీర్తన పాడిన తరువాత ఒలీవ కొండకు వెళ్లిరి" ( {{Niv||Matthew|26.30|NT}} ). పోప్ క్లెమెంట్ I, టెర్టుల్లియన్, సెయింట్ అథనాసియస్, ఎగేరియా వంటి ఇతర ప్రాచీన సాక్షులు ఈ అభ్యాసాన్ని ధృవీకరిస్తారు, {{Sfn|Apel|1990|p=74}} అయినప్పటికీ ఈ కాలంలో సంగీతం ఎలా వినిపించిందో పెద్దగా వెలుగునివ్వని కవితాత్మక లేదా అస్పష్టమైన మార్గాల్లో. {{Sfn|Hiley|1995|pp=484–487}} {{Sfn|McKinnon|1990|p=72}} తరువాత రోమన్ ఆచారంలో ఉపయోగించబడే సంగీత అంశాలు 3వ శతాబ్దంలో కనిపించడం ప్రారంభించాయి. వేదాంతి హిప్పోలిటస్‌కు ఆపాదించబడిన ''అపోస్టోలిక్ ట్రెడిషన్'', ప్రారంభ క్రైస్తవ <nowiki><i id="mwdw">అగాపే</i></nowiki> పండుగలలో అల్లెలూయాను పల్లవిగా ఉపయోగించి హల్లెల్ (యూదు) కీర్తనలను పాడటాన్ని ధృవీకరిస్తుంది. {{Sfn|Hiley|1995|p=486}} నియమిత ప్రార్థన సమయాలలో పాడే 'చాంట్స్ ఆఫ్ ది ఆఫీస్' మూలాలు 4వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో ఉన్నాయి. ఆ సమయంలో సెయింట్ ఆంథోనీని అనుసరించిన ఎడారి సన్యాసులు, ప్రతి వారం 150 కీర్తనల పూర్తి చక్రాన్ని పాడుతూ, నిరంతర కీర్తనల పద్ధతిని ప్రవేశపెట్టారు. సుమారు 375లో, క్రైస్తవ తూర్పు దేశాలలో ప్రతిగాన కీర్తనల గానం ప్రాచుర్యం పొందింది; 386లో, సెయింట్ ఆంబ్రోస్ ఈ పద్ధతిని పశ్చిమ దేశాలకు పరిచయం చేశారు. ఐదవ శతాబ్దంలో, చర్చి సంగీత నైపుణ్యంలో శిక్షణ అందించడానికి రోమ్‌లో స్కోలా కాంటోరమ్ అనే గాన పాఠశాల స్థాపించబడింది. {{Sfn|Grout|1960|p=28}} ఈ కాలానికి సంబంధించిన సమాచారం చాలా అరుదుగా లభించడం వల్ల, 5వ శతాబ్దం నుండి 9వ శతాబ్దం వరకు ప్లెయిన్‌చాంట్ ఎలా అభివృద్ధి చెందిందనే విషయంపై పండితులు ఇప్పటికీ చర్చిస్తున్నారు. సుమారు 410లో, సెయింట్ అగస్టిన్ మాస్‌లో గ్రాడ్యువల్ కీర్తనను ప్రతిస్పందనగా పాడటాన్ని వివరించారు. సుమారు క్రీ.శ. 520లో, నర్సియాకు చెందిన బెనెడిక్ట్, సెయింట్ బెనెడిక్ట్ నియమావళి అని పిలువబడే దానిని స్థాపించారు, దీనిలో సన్యాసుల ఉపయోగం కోసం దైవిక ప్రార్థనల నియమావళిని నిర్దేశించారు. సుమారు 678లో, యార్క్‌లో రోమన్ చాంట్ బోధించబడింది. {{Sfn|McKinnon|1990|p=320}} ఈ కాలంలో పాశ్చాత్య ప్లెయిన్‌చాంట్ విలక్షణమైన ప్రాంతీయ సంప్రదాయాలు ఉద్భవించాయి, ముఖ్యంగా బ్రిటిష్ దీవులు ( సెల్టిక్ చాంట్ ), స్పెయిన్ (మొజారాబిక్), గౌల్ (గల్లికన్), ఇటలీ ( ఓల్డ్ రోమన్, అంబ్రోసియన్, బెనెవెంటన్ ) లలో. పశ్చిమ [[రోమన్ సామ్రాజ్యం]] పతనమైన తర్వాత, 5వ శతాబ్దపు ఊహాజనితమైన, ఏడాది పొడవునా కొనసాగిన ప్లెయిన్‌చాంట్ సంగీత సంకలనం నుండి ఈ సంప్రదాయాలు పరిణామం చెంది ఉండవచ్చు. పోప్ గ్రెగొరీ I జీవిత చరిత్రకారుడైన జాన్ ది డీకన్ (సుమారు 872), ఆ సాధువు "ఒక పాచ్‌వర్క్ యాంటిఫోనరీని సంకలనం చేసాడు" అని వినయంగా పేర్కొన్నాడు, <ref name="Bewerunge">{{Harvnb|Bewerunge|1913}}</ref> ప్రార్థనా క్రమ అభివృద్ధికి అతను చేసిన గణనీయమైన కృషిని బట్టి చూస్తే ఇది ఆశ్చర్యం కలిగించదు. ఆయన స్కోలా కాంటోరమ్‌ను పునర్వ్యవస్థీకరించి, తనకు సాధ్యమైనంత వరకు ప్రాంతీయ సంప్రదాయాల నుండి కీర్తనలను సేకరించి, చర్చి సేవలలో మరింత ఏకరీతి ప్రమాణాన్ని నెలకొల్పారు. వాటిలో, అతను వీలైనంత వరకు ఉంచుకుని, అవసరమైన చోట సవరించి, వివిధ సేవలకు నిర్దిష్ట శ్లోకాలను కేటాయించాడు. {{Sfn|Grout|1960|pp=28–29}} డోనాల్డ్ జే గ్రౌట్ ప్రకారం, చర్చి మొత్తం పశ్చిమ ప్రాంతం ఉపయోగించుకోవడానికి వివిధ సంప్రదాయాల నుండి వచ్చిన శ్లోకాల సమూహాలను ఏకరీతి, క్రమబద్ధమైన మొత్తంగా నిర్వహించడమే అతని లక్ష్యం. {{Sfn|Grout|1960|p=30}} సంగీతం పట్ల ఆయనకున్న ప్రసిద్ధ ప్రేమ ఆయన మరణించిన 34 సంవత్సరాల తర్వాత మాత్రమే నమోదు చేయబడింది; సంగీతాన్ని ప్రేమించే పోప్‌కు గ్రెగొరీతో పోలిక అప్పటికే అత్యున్నత ప్రశంసగా పరిగణించబడిందని హోనోరియస్ సమాధి శాసనం సాక్ష్యమిచ్చింది. <ref name="Bewerunge" /> తరువాతి కాలపు గాథలు అతని నిజమైన విజయాలను అతిశయోక్తిగా చెప్పినప్పటికీ, ఈ ముఖ్యమైన చర్యలే గ్రెగోరియన్ చాంట్‌కు అతని పేరు ఎందుకు ముడిపడిందో వివరిస్తాయేమో. [[వర్గం:CS1 జర్మన్-language sources (de)]] [[వర్గం:CS1 errors: ISBN date]] [[వర్గం:Articles incorporating a citation from the 1913 Catholic Encyclopedia with Wikisource reference]] [[వర్గం:Articles with hAudio microformats]] 82jkmzajfge2b9cmb7at5427hx3fyad 0 509325 4955469 2026-09-09T17:03:57Z Pranayraj1985 29393 "[[:en:Special:Redirect/revision/1359235259|Bebop]]" పేజీని అనువదించి సృష్టించారు 4955469 wikitext text/x-wiki '''బెబాప్''' లేదా '''బాప్''' అనేది 1940ల ప్రారంభం నుండి మధ్యకాలం వరకు యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో అభివృద్ధి చెందిన ఒక [[జాజ్]] శైలి. ఇది వేగవంతమైన టెంపో, సంక్లిష్టమైన కార్డ్ ప్రోగ్రెషన్స్ —వేగవంతమైన కార్డ్ మార్పులు, కీ మార్పులు, [[Angular melody|కోణీయ శ్రావ్యతలు]], ప్రత్యామ్నాయ కార్డ్‌లతో పాటు— [[ఏకస్వరం|హార్మోనిక్ నిర్మాణం]], స్కేల్స్, [[మెలోడీ|శ్రావ్యతకు]] అప్పుడప్పుడు సూచనల కలయికపై ఆధారపడిన విర్టూసో ఇంప్రొవైజేషన్ ద్వారా వర్గీకరించబడుతుంది. <ref name="brody">{{Cite magazine|last=Brody|first=Richard|date=2020-08-29|title=How Charlie Parker Defined the Sound and Substance of Bebop Jazz|url=https://www.newyorker.com/culture/the-front-row/how-charlie-parker-defined-the-sound-and-substance-of-bebop-jazz|magazine=The New Yorker|language=en-US|issn=0028-792X|archive-url=https://web.archive.org/web/20251009195031/https://www.newyorker.com/culture/the-front-row/how-charlie-parker-defined-the-sound-and-substance-of-bebop-jazz|archive-date=2025-10-09|access-date=2025-09-22}}</ref> <ref>{{Cite book|title=The history of jazz|last=Gioia|first=Ted|date=2021|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-008721-0|edition=Third|location=New York, NY}}</ref> యువతరం జాజ్ సంగీతకారులు, జనాదరణ పొందిన, నృత్య-ఆధారిత స్వింగ్ సంగీత శైలికి మించి జాజ్ సృజనాత్మక అవకాశాలను విస్తరించడం ద్వారా, నృత్యానికి అంతగా అనుకూలంగా లేని, శ్రద్ధగా వినవలసిన అవసరం ఉన్న ఒక కొత్త "సంగీతకారుడి సంగీతం"గా బెబోప్ అభివృద్ధి చెందింది. బెబోప్ నృత్యం కోసం ఉద్దేశించబడనందున, <ref>{{Cite book|title=So What: The Life of Miles Davis|last=Szwed|first=John F.|date=2002|publisher=Simon & Schuster|isbn=978-0-684-85982-8|location=New York}}</ref> ఇది సంగీతకారులను వేగవంతమైన టెంపోలలో వాయించడానికి వీలు కల్పించింది. బెబాప్ సంగీతకారులు అధునాతన స్వర సామరస్యాలు, సంక్లిష్టమైన సింకోపేషన్, ఆల్టర్డ్ కార్డ్స్, ఎక్స్‌టెండెడ్ కార్డ్స్, కార్డ్ సబ్‌స్టిట్యూషన్స్, అసిమెట్రికల్ ఫ్రేజింగ్, క్లిష్టమైన మెలోడీలను అన్వేషించారు. బెబాప్ బృందాలు రిథమ్ విభాగాల పాత్రను విస్తరించే విధంగా వాటిని ఉపయోగించుకున్నాయి. స్వింగ్ సంగీత యుగంలో 16–18 మంది సంగీతకారులతో కూడిన బిగ్ బ్యాండ్ బృంద-ఆధారిత శైలిలో వాయించడం కీలకమైన బృందం కాగా, క్లాసిక్ బీబాప్ బృందం ఒక చిన్న కాంబో <ref name="brody" /> గా ఉండేది, ఇందులో సాక్సోఫోన్ (ఆల్టో లేదా టెనార్), [[ట్రంపెట్]], [[పియానో]], [[గిటారు|గిటార్]], డబుల్ బాస్, డ్రమ్స్ ఉండేవి, ఇవి సోలో వాద్యకారులకు బృందం సహాయక పాత్ర పోషించే సంగీతాన్ని వాయించేవి. <ref>{{Cite book|title=So What: The Life of Miles Davis|last=Szwed|first=John F.|date=2002|publisher=Simon & Schuster|isbn=978-0-684-85982-8|location=New York}}</ref> భారీగా అమర్చబడిన సంగీతాన్ని వాయించడానికి బదులుగా, బెబాప్ సంగీతకారులు సాధారణంగా ఒక కూర్పు శ్రావ్యతను ("హెడ్" అని పిలుస్తారు) రిథమ్ విభాగం సహకారంతో వాయించేవారు, తరువాత ప్రతి ప్రదర్శకుడు ఒక సోలోను మెరుగుపరిచే విభాగాన్ని అనుసరించి, కూర్పు చివరిలో శ్రావ్యతకు తిరిగి వచ్చేవారు. <ref>{{Cite book|title=The history of jazz|last=Gioia|first=Ted|date=2021|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-008721-0|edition=Third|location=New York, NY}}</ref> సాధారణంగా స్వరకర్తలు-ప్రదర్శకులుగా ఉన్న అత్యంత ప్రభావవంతమైన బీబాప్ కళాకారులలో కొందరు ఆల్టో శాక్స్ ప్లేయర్లు చార్లీ పార్కర్, సోనీ స్టిట్ ; టెనార్ శాక్స్ ప్లేయర్లు డెక్స్టర్ గోర్డాన్, సోనీ రోలిన్స్, జేమ్స్ మూడీ ; క్లారినెట్ ప్లేయర్ బడ్డీ డిఫ్రాంకో ; ట్రంపెటర్లు ఫాట్స్ నవారో, మైల్స్ డేవిస్, డిజ్జీ గిల్లెస్పీ ; పియానిస్టులు బడ్ పావెల్, బారీ హారిస్, థెలోనియస్ మాంక్ ; ట్రోంబోనిస్ట్ జెజె జాన్సన్ ; ఎలక్ట్రిక్ గిటారిస్ట్ చార్లీ క్రిస్టియన్ ;, డ్రమ్మర్లు కెన్నీ క్లార్క్, మాక్స్ రోచ్, ఆర్ట్ బ్లేకీ ఉన్నారు . <ref>{{Cite web|title=Bebop {{!}} Definition, Characteristics, Artists, & Facts {{!}} Britannica|url=https://www.britannica.com/art/bebop|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190904143107/https://www.britannica.com/art/bebop|archive-date=2019-09-04|access-date=2025-09-19|website=www.britannica.com|language=en}}</ref> == వ్యుత్పత్తి == [[File:"Bebop-rebop"_early_bop_phrase.png|కుడి|thumb|ఈ పదాల మూలాల వివరణలు ఉన్నప్పటికీ, కింది ఉదాహరణలో చూపిన విధంగా ఆటగాళ్ళు వాస్తవానికి 'bebop', 'rebop' అనే పదాలను ప్రారంభ బాప్ పదబంధానికి పాడారు. <ref>Tanner, Paul O. W. and Gerow, Maurice (1964). ''A Study of Jazz'', 81. Second edition. {{ISBN|0-697-03557-3}}.</ref> {{ఆడియో|"Bebop-rebop" early bop phrase.mid|Play}}]] "బెబాప్" అనే పదం స్కాట్ సింగింగ్‌లో ఉపయోగించే అర్థరహిత అక్షరాల (స్వరాలు) నుండి ఉద్భవించింది; "బెబాప్" ఉపయోగించబడిన మొట్టమొదటి ఉదాహరణ 1928లో రికార్డ్ చేయబడిన మెక్‌కిన్నీస్ కాటన్ పిక్కర్స్ ' "ఫోర్ ఆర్ ఫైవ్ టైమ్స్" లో ఉంది. <ref name="Ety">Gleason, Ralph J. (15 February 1959) [https://news.google.com/newspapers?nid=1350&dat=19590215&id=5LxOAAAAIBAJ&sjid=_AAEAAAAIBAJ&pg=6125,874814 "Jazz Fan Really Digs the Language – All the Way Back to Its Origin"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170226233537/https://news.google.com/newspapers?nid=1350&dat=19590215&id=5LxOAAAAIBAJ&sjid=_AAEAAAAIBAJ&pg=6125,874814|date=2017-02-26}}. ''Toledo Blade''.</ref> ఇది 1936లో జాక్ టీగార్డెన్ పాడిన "ఐ'స్ ఎ మగ్గిన్'" పాట రికార్డింగ్‌లో మళ్ళీ కనిపిస్తుంది. <ref name="Ety" /> "రెబాప్" అనే వైవిధ్యం 1939 నాటి అనేక రికార్డింగ్‌లలో కనిపిస్తుంది. <ref name="Ety" /> మొట్టమొదటిసారిగా ముద్రణలో కనిపించినట్లు తెలిసిన సందర్భం కూడా 1939లోనే, కానీ 1940ల మధ్యలో ఇప్పుడు దానితో ముడిపడి ఉన్న సంగీతానికి వర్తింపజేసే వరకు ఆ పదాన్ని ఆ తర్వాత పెద్దగా ఉపయోగించలేదు. <ref name="Ety" /> " 52వ స్ట్రీట్ థీమ్ "గా ప్రసిద్ధి చెందిన తన కూర్పుకు అసలు శీర్షిక "బిప్ బాప్" నుండే "బెబాప్" అనే పేరు వచ్చిందని థెలోనియస్ మాంక్ పేర్కొన్నాడు. <ref>{{Cite book|title=Thelonious Monk: The Life and Times of an American Original|last=Kelley|first=Robin|publisher=[[Simon & Schuster]]|year=2009|isbn=978-1439190494|page=95|author-link=Robin Kelley}}</ref> చార్లీ క్రిస్టియన్ తన వాయింపుతో పాటుగా గునుగుతున్నట్లుగా ధ్వనించడం వల్ల అతను ఈ పదాన్ని ఉపయోగించాడని కొంతమంది పరిశోధకులు ఊహిస్తున్నారు. డిజ్జీ గిల్లెస్పీ తన ఆటగాళ్లకు అప్పటికి పేరులేని స్వరకల్పనలను స్కాట్ చేయడం విన్న తర్వాత ప్రేక్షకులు ఆ పేరును పెట్టారని, చివరికి పత్రికలు దానిని అధికారిక పదంగా స్వీకరించాయని పేర్కొన్నాడు: "ప్రజలు, ఆ సంఖ్యలను అడగాలనుకున్నప్పుడు, పేరు తెలియనప్పుడు, బీబాప్ అని అడిగేవారు." <ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/creatingblackame00pain|title=Creating Black Americans|last=Painter|first=Nell Irvin|publisher=Oxford University Press US|year=2006|isbn=0-19-513755-8|pages=[https://archive.org/details/creatingblackame00pain/page/228 228]–229|author-link=Nell Irvin Painter|access-date=July 9, 2009|url-access=registration}}</ref> మరొక సిద్ధాంతం ఏమిటంటే, ఇది ఆ కాలంలోని లాటిన్ అమెరికన్ బ్యాండ్‌లీడర్లు తమ బ్యాండ్‌లను ప్రోత్సహించడానికి ఉపయోగించే "అరిబా! అరిబా!" అనే కేక నుండి ఉద్భవించింది. <ref>Peter Gammond, ''The Oxford Companion to Popular Music'', 1991, {{ISBN|0-19-311323-6}}</ref> కొన్ని సందర్భాల్లో, 'బెబాప్', 'రెబాప్' అనే పదాలను ఒకదానికొకటి ప్రత్యామ్నాయంగా వాడేవారు. (అయినప్పటికీ, రీబాప్ దాని అపస్వర తీగల వాడకంలో మరింత భావప్రధానంగా బీబాప్ నుండి భిన్నంగా ఉంది.) 1945 నాటికి, "బీబాప్"/"రీబాప్" అనే పదాలను అర్థరహిత అక్షరాలుగా ఉపయోగించడం R&amp;amp;B సంగీతంలో విస్తృతంగా వ్యాపించింది, ఉదాహరణకు లయొనెల్ హాంప్టన్ " హే! బా-బా-రీ-బాప్ ".  1950లలో బీట్నిక్‌తో అతివ్యాప్తి చెందుతూ, బీబాప్ సంగీతకారుడు లేదా '''బాపర్''' జోకులలో ఒక సాధారణ పాత్రగా మారాడు. <ref>{{Cite book|title=Informal Sociology|last=Cameron|first=William Bruce|date=1963|publisher=Random House|page=93|language=en}}</ref> == మూలాలు == [[వర్గం:సంగీత చరిత్ర]] [[వర్గం:సంగీతం]] e5snxr02ljjob2l9hus2jpxnxd1y453 0 509326 4955479 2026-09-09T17:19:19Z Batthini Vinay Kumar Goud 78298 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1503384|Modafinil]] to:te #mdwikicx 4955479 wikitext text/x-wiki {{Infobox drug |Verifiedfields =correct |Watchedfields =correct |verifiedrevid =800497129 |drug_name = |image =Modafinil.svg |width =185 |alt = |caption =<!-- |type = <!-- Names --> |pronounce = |tradename =Provigil, Alertec, Modavigil, others |synonyms =CRL-40476; Diphenylmethylsulfinylacetamide |IUPAC_name =2-(diphenylmethanesulfinyl)acetamide <!-- Clinical data --> |class = |pregnancy_AU =B3 |pregnancy_category= |routes_of_administration=By mouth ([[Tablet (pharmacy)|tablets]])<ref name=AHSF2018/> |onset = |duration_of_action= |dependency_liability=Relatively low |addiction_liability=Very low to low<ref name="Addiction liability review"/> <!-- External links --> |Drugs.com ={{drugs.com|monograph|modafinil}} |MedlinePlus =a602016 <!-- Legal data --> |legal_AU =S4 |legal_CA =<!-- Schedule F not a CA schedule name --> |legal_UK =POM |legal_US =Schedule IV |legal_status = |licence_US =Modafinil |licence_EU = <!-- Pharmacokinetic data --> |bioavailability =Not determined due to the aqueous insolubility |protein_bound =62.3% |metabolism =Hepatic (primarily via amide [[hydrolysis]];<ref name="RobertsonHellriegel2003"/> [[CYP1A2]], [[CYP2B6]], [[CYP2C9]], [[CYP2C19]], [[CYP3A4]], [[CYP3A5]] involved <ref name="pmid10820139">{{Cite journal |vauthors=Robertson P, DeCory HH, Madan A, Parkinson A |date=June 2000 |title=In vitro inhibition and induction of human hepatic cytochrome P450 enzymes by modafinil |journal=Drug Metabolism and Disposition |volume=28 |issue=6 |pages=664–71 |pmid=10820139}}</ref> |elimination_half-life=15 hours (''R''-enantiomer),<br />4 hours (''S''-enantiomer)<ref name="nuvigil.com">{{Cite web |url=http://www.nuvigil.com/PDF/Full_Prescribing_Information.pdf |title=Nuvigil Prescribing Information |website=Nuvigil.com |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180107165205/http://www.nuvigil.com/PDF/Full_Prescribing_Information.pdf |archive-date=January 7, 2018 |access-date=January 20, 2019 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180107165205/http://www.nuvigil.com/PDF/Full_Prescribing_Information.pdf |date=January 7, 2018 }}</ref> |excretion =Urine (80%) <!-- Chemical and physical data --> |C =15 |H =15 |N =1 |O =2 |S =1 |SMILES =O=S(C(c1ccccc1)c2ccccc2)CC(=O)N |StdInChI =1S/C15H15NO2S/c16-14(17)11-19(18)15(12-7-3-1-4-8-12)13-9-5-2-6-10-13/h1-10,15H,11H2,(H2,16,17) |StdInChI_Ref ={{stdinchicite|correct|chemspider}} |StdInChIKey =YFGHCGITMMYXAQ-UHFFFAOYSA-N |StdInChIKey_Ref ={{stdinchicite|correct|chemspider}} }} మొడాఫినిల్, '''ప్రొవిజిల్''' బ్రాండ్ పేరుతో విక్రయించబడుతుంది, ఇది నార్కోలెప్సీ, షిఫ్ట్ వర్క్ స్లీప్ డిజార్డర్ లేదా అబ్స్ట్రక్టివ్ స్లీప్ అప్నియా కారణంగా నిద్రకు చికిత్స చేసే మందు.<ref name="AHSF2018">{{Cite web|title=Modafinil Monograph for Professionals|url=https://www.drugs.com/monograph/modafinil.html|website=Drugs.com|publisher=American Society of Health-System Pharmacists|access-date=24 June 2018|archive-date=March 30, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190330181813/https://www.drugs.com/monograph/modafinil.html|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190330181813/https://www.drugs.com/monograph/modafinil.html|date=March 30, 2019}}</ref><ref name="FDA2015">{{Cite web|url=http://www.accessdata.fda.gov/drugsatfda_docs/label/2015/020717s037s038lbl.pdf|title=Provigil Prescribing Information|date=January 2015|website=United States Food and Drug Administration|publisher=Teva Pharmaceuticals USA, Inc.|access-date=July 18, 2015|archive-date=February 17, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170217165804/https://www.accessdata.fda.gov/drugsatfda_docs/label/2015/020717s037s038lbl.pdf|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170217165804/https://www.accessdata.fda.gov/drugsatfda_docs/label/2015/020717s037s038lbl.pdf|date=February 17, 2017}}</ref> ఇది ఆఫ్-లేబుల్ వాడకాన్ని ఉద్దేశించిన అభిజ్ఞా పెంచేదిగా చూసినప్పటికీ, ఈ ఉపయోగం కోసం దాని ప్రభావంపై పరిశోధన నిశ్చయాత్మకమైనది కాదు.<ref>{{Cite book|last=Meulen|first=Ruud ter|last2=Hall|first2=Wayne|last3=Mohammed|first3=Ahmed|title=Rethinking Cognitive Enhancement|date=2017|publisher=Oxford University Press|isbn=9780198727392|page=116|url=https://books.google.com/books?id=aAIXDgAAQBAJ&pg=PA116|access-date=August 5, 2020|archive-date=July 14, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200714004918/https://books.google.com/books?id=aAIXDgAAQBAJ&pg=PA116}}</ref> ఇది నోటి ద్వారా తీసుకోబడుతుంది.<ref name="AHSF2018" /> సాధారణ దుష్ప్రభావాలలో తలనొప్పి, ఆందోళన, నిద్రలేమి, వికారం ఉంటాయి.<ref name="AHSF2018" /> తీవ్రమైన దుష్ప్రభావాలలో అనాఫిలాక్సిస్, స్టీవెన్స్-జాన్సన్ సిండ్రోమ్, దుర్వినియోగం, భ్రాంతులు వంటి అలెర్జీ ప్రతిచర్యలు ఉండవచ్చు.<ref name="AHSF2018" /> గర్భధారణ సమయంలో ఉపయోగించడం సురక్షితమేనా అనేది అస్పష్టంగా ఉంది.<ref name="AHSF2018" /> మూత్రపిండాలు లేదా కాలేయ సమస్యలు ఉన్నవారిలో ఉపయోగించే మందుల మొత్తాన్ని సర్దుబాటు చేయవలసి రావచ్చు..<ref name="AHSF2018" /> అరిథ్మియా, గణనీయమైన రక్తపోటు లేదా ఎడమ జఠరిక హైపర్ట్రోఫీ ఉన్నవారికి ఇది సిఫారసు చేయబడదు.<ref name="BNF74">{{Cite book|title=BNF 74|date=September 2017|publisher=Pharmaceutical Press|isbn=978-0857112989|page=468|edition=74}}</ref> ఇది ఎలా పనిచేస్తుందో స్పష్టంగా తెలియదు.<ref name="AHSF2018" /> ఒక అవకాశం ఏమిటంటే ఇది నిద్ర చక్రం సంబంధం ఉన్న మెదడులోని ప్రాంతాలను ప్రభావితం చేయవచ్చు.<ref name="AHSF2018" /> మోడాఫినిల్ 1998లో యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో వైద్య ఉపయోగం కోసం ఆమోదించబడింది.<ref name="FDA2015" /> యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో ఇది షెడ్యూల్ IV నియంత్రిత పదార్ధం వర్గీకరించబడింది.<ref name="AHSF2018" /> యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్‌లో ఇది ప్రిస్క్రిప్షన్ మాత్రమే ఉన్న మందు.<ref name="BNF74" /> ఇది సాధారణ ఔషధంగా అందుబాటులో ఉంది.<ref name="BNF74" /> యునైటెడ్ కింగ్డమ్లో 2018 నాటికి NHS నెలకు £ 105.21 ఖర్చు అవుతుంది.<ref name="BNF74" /> యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో 2018 నాటికి నెలకు టోకు ధర సుమారు US $34.20.<ref name="ref">{{Cite web|title=NADAC as of 2018-06-13|url=https://data.medicaid.gov/Drug-Pricing-and-Payment/NADAC-as-of-2018-06-13/kywb-5uhe|website=Centers for Medicare and Medicaid Services|access-date=24 June 2018|archive-date=August 7, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200807093655/https://data.medicaid.gov/Drug-Pricing-and-Payment/NADAC-as-of-2018-06-13/kywb-5uhe|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200807093655/https://data.medicaid.gov/Drug-Pricing-and-Payment/NADAC-as-of-2018-06-13/kywb-5uhe|date=August 7, 2020}}</ref> 2017 లో, ఇది 900 వేలకు పైగా ప్రిస్క్రిప్షన్లతో యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో 328 వ అత్యంత సాధారణంగా సూచించిన ఔషధం.<ref name="ref1">{{Cite web|title=Modafinil - Drug Usage Statistics|website=ClinCalc|url=https://clincalc.com/DrugStats/Drugs/Modafinil|access-date=11 April 2020|archive-date=June 19, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200619230406/https://clincalc.com/DrugStats/Drugs/Modafinil|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230606002027/https://clincalc.com/DrugStats/Drugs/Modafinil|date=June 6, 2023}}</ref> == సూచనలు == {{Reflist}} [[వర్గం:Translated from MDWiki]] 7q033v7cv6gqfvu7iwgzgu48jbczljy 4955480 4955479 2026-09-09T17:21:01Z Batthini Vinay Kumar Goud 78298 4955480 wikitext text/x-wiki {{Infobox drug |Verifiedfields =correct |Watchedfields =correct |verifiedrevid =800497129 |drug_name = |image =Modafinil.svg |width =185 |alt = |caption =<!-- |type = <!-- Names --> |pronounce = |tradename =ప్రోవిజిల్, అలర్టెక్, మోడావిజిల్, ఇతరాలు |synonyms =CRL-40476; డైఫినైల్‌మిథైల్‌సల్ఫినైల్‌అసిటమైడ్ |IUPAC_name =2-(డైఫెనిల్‌మెథేన్‌సల్ఫినైల్)అసిటమైడ్ <!-- Clinical data --> |class = |pregnancy_AU =B3 |pregnancy_category= |routes_of_administration=By mouth ([[Tablet (pharmacy)|tablets]])<ref name=AHSF2018/> |onset = |duration_of_action= |dependency_liability=Relatively low |addiction_liability=Very low to low<ref name="Addiction liability review"/> <!-- External links --> |Drugs.com ={{drugs.com|monograph|modafinil}} |MedlinePlus =a602016 <!-- Legal data --> |legal_AU =S4 |legal_CA =<!-- Schedule F not a CA schedule name --> |legal_UK =POM |legal_US = షెడ్యూల్ IV |legal_status = |licence_US =మోడాఫినిల్ |licence_EU = <!-- Pharmacokinetic data --> |bioavailability =Not determined due to the aqueous insolubility |protein_bound =62.3% |metabolism =Hepatic (primarily via amide [[hydrolysis]]; [[CYP1A2]], [[CYP2B6]], [[CYP2C9]], [[CYP2C19]], [[CYP3A4]], [[CYP3A5]] involved <ref name="pmid10820139">{{Cite journal |vauthors=Robertson P, DeCory HH, Madan A, Parkinson A |date=June 2000 |title=In vitro inhibition and induction of human hepatic cytochrome P450 enzymes by modafinil |journal=Drug Metabolism and Disposition |volume=28 |issue=6 |pages=664–71 |pmid=10820139}}</ref> |elimination_half-life=15 hours (''R''-enantiomer),<br />4 hours (''S''-enantiomer)<ref name="nuvigil.com">{{Cite web |url=http://www.nuvigil.com/PDF/Full_Prescribing_Information.pdf |title=Nuvigil Prescribing Information |website=Nuvigil.com |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180107165205/http://www.nuvigil.com/PDF/Full_Prescribing_Information.pdf |archive-date=January 7, 2018 |access-date=January 20, 2019 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180107165205/http://www.nuvigil.com/PDF/Full_Prescribing_Information.pdf |date=January 7, 2018 }}</ref> |excretion =Urine (80%) <!-- Chemical and physical data --> |C =15 |H =15 |N =1 |O =2 |S =1 |SMILES =O=S(C(c1ccccc1)c2ccccc2)CC(=O)N |StdInChI =1S/C15H15NO2S/c16-14(17)11-19(18)15(12-7-3-1-4-8-12)13-9-5-2-6-10-13/h1-10,15H,11H2,(H2,16,17) |StdInChI_Ref ={{stdinchicite|correct|chemspider}} |StdInChIKey =YFGHCGITMMYXAQ-UHFFFAOYSA-N |StdInChIKey_Ref ={{stdinchicite|correct|chemspider}} }} మొడాఫినిల్, '''ప్రొవిజిల్''' బ్రాండ్ పేరుతో విక్రయించబడుతుంది, ఇది నార్కోలెప్సీ, షిఫ్ట్ వర్క్ స్లీప్ డిజార్డర్ లేదా అబ్స్ట్రక్టివ్ స్లీప్ అప్నియా కారణంగా నిద్రకు చికిత్స చేసే మందు.<ref name="AHSF2018">{{Cite web|title=Modafinil Monograph for Professionals|url=https://www.drugs.com/monograph/modafinil.html|website=Drugs.com|publisher=American Society of Health-System Pharmacists|access-date=24 June 2018|archive-date=March 30, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190330181813/https://www.drugs.com/monograph/modafinil.html|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190330181813/https://www.drugs.com/monograph/modafinil.html|date=March 30, 2019}}</ref><ref name="FDA2015">{{Cite web|url=http://www.accessdata.fda.gov/drugsatfda_docs/label/2015/020717s037s038lbl.pdf|title=Provigil Prescribing Information|date=January 2015|website=United States Food and Drug Administration|publisher=Teva Pharmaceuticals USA, Inc.|access-date=July 18, 2015|archive-date=February 17, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170217165804/https://www.accessdata.fda.gov/drugsatfda_docs/label/2015/020717s037s038lbl.pdf|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170217165804/https://www.accessdata.fda.gov/drugsatfda_docs/label/2015/020717s037s038lbl.pdf|date=February 17, 2017}}</ref> ఇది ఆఫ్-లేబుల్ వాడకాన్ని ఉద్దేశించిన అభిజ్ఞా పెంచేదిగా చూసినప్పటికీ, ఈ ఉపయోగం కోసం దాని ప్రభావంపై పరిశోధన నిశ్చయాత్మకమైనది కాదు.<ref>{{Cite book|last=Meulen|first=Ruud ter|last2=Hall|first2=Wayne|last3=Mohammed|first3=Ahmed|title=Rethinking Cognitive Enhancement|date=2017|publisher=Oxford University Press|isbn=9780198727392|page=116|url=https://books.google.com/books?id=aAIXDgAAQBAJ&pg=PA116|access-date=August 5, 2020|archive-date=July 14, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200714004918/https://books.google.com/books?id=aAIXDgAAQBAJ&pg=PA116}}</ref> ఇది నోటి ద్వారా తీసుకోబడుతుంది.<ref name="AHSF2018" /> సాధారణ దుష్ప్రభావాలలో తలనొప్పి, ఆందోళన, నిద్రలేమి, వికారం ఉంటాయి.<ref name="AHSF2018" /> తీవ్రమైన దుష్ప్రభావాలలో అనాఫిలాక్సిస్, స్టీవెన్స్-జాన్సన్ సిండ్రోమ్, దుర్వినియోగం, భ్రాంతులు వంటి అలెర్జీ ప్రతిచర్యలు ఉండవచ్చు.<ref name="AHSF2018" /> గర్భధారణ సమయంలో ఉపయోగించడం సురక్షితమేనా అనేది అస్పష్టంగా ఉంది.<ref name="AHSF2018" /> మూత్రపిండాలు లేదా కాలేయ సమస్యలు ఉన్నవారిలో ఉపయోగించే మందుల మొత్తాన్ని సర్దుబాటు చేయవలసి రావచ్చు..<ref name="AHSF2018" /> అరిథ్మియా, గణనీయమైన రక్తపోటు లేదా ఎడమ జఠరిక హైపర్ట్రోఫీ ఉన్నవారికి ఇది సిఫారసు చేయబడదు.<ref name="BNF74">{{Cite book|title=BNF 74|date=September 2017|publisher=Pharmaceutical Press|isbn=978-0857112989|page=468|edition=74}}</ref> ఇది ఎలా పనిచేస్తుందో స్పష్టంగా తెలియదు.<ref name="AHSF2018" /> ఒక అవకాశం ఏమిటంటే ఇది నిద్ర చక్రం సంబంధం ఉన్న మెదడులోని ప్రాంతాలను ప్రభావితం చేయవచ్చు.<ref name="AHSF2018" /> మోడాఫినిల్ 1998లో యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో వైద్య ఉపయోగం కోసం ఆమోదించబడింది.<ref name="FDA2015" /> యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో ఇది షెడ్యూల్ IV నియంత్రిత పదార్ధం వర్గీకరించబడింది.<ref name="AHSF2018" /> యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్‌లో ఇది ప్రిస్క్రిప్షన్ మాత్రమే ఉన్న మందు.<ref name="BNF74" /> ఇది సాధారణ ఔషధంగా అందుబాటులో ఉంది.<ref name="BNF74" /> యునైటెడ్ కింగ్డమ్లో 2018 నాటికి NHS నెలకు £ 105.21 ఖర్చు అవుతుంది.<ref name="BNF74" /> యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో 2018 నాటికి నెలకు టోకు ధర సుమారు US $34.20.<ref name="ref">{{Cite web|title=NADAC as of 2018-06-13|url=https://data.medicaid.gov/Drug-Pricing-and-Payment/NADAC-as-of-2018-06-13/kywb-5uhe|website=Centers for Medicare and Medicaid Services|access-date=24 June 2018|archive-date=August 7, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200807093655/https://data.medicaid.gov/Drug-Pricing-and-Payment/NADAC-as-of-2018-06-13/kywb-5uhe|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200807093655/https://data.medicaid.gov/Drug-Pricing-and-Payment/NADAC-as-of-2018-06-13/kywb-5uhe|date=August 7, 2020}}</ref> 2017 లో, ఇది 900 వేలకు పైగా ప్రిస్క్రిప్షన్లతో యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో 328 వ అత్యంత సాధారణంగా సూచించిన ఔషధం.<ref name="ref1">{{Cite web|title=Modafinil - Drug Usage Statistics|website=ClinCalc|url=https://clincalc.com/DrugStats/Drugs/Modafinil|access-date=11 April 2020|archive-date=June 19, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200619230406/https://clincalc.com/DrugStats/Drugs/Modafinil|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230606002027/https://clincalc.com/DrugStats/Drugs/Modafinil|date=June 6, 2023}}</ref> == సూచనలు == {{Reflist}} [[వర్గం:Translated from MDWiki]] j5skmkd86k9k35joiwjb60nbq4g29of 0 509327 4955481 2026-09-09T17:22:53Z Batthini Vinay Kumar Goud 78298 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1504660|Progeria]] to:te #mdwikicx 4955481 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition |name =Progeria |synonym =Hutchinson–Gilford progeria syndrome (HGPS),<ref name=NORD2020/> progeria syndrome<ref name="Bolognia">{{cite book |author1=Rapini, Ronald P. |author2=Bolognia, Jean L. |author3=Jorizzo, Joseph L. |title=Dermatology: 2-Volume Set |publisher=Mosby |location=St. Louis |year=2007 |isbn=978-1-4160-2999-1}}</ref> |image =Hutchinson-Gilford Progeria Syndrome.png |image_size = |image_thumbtime = |alt = |caption =A young girl with progeria (left). A healthy cell nucleus (right, top) and a progeric [[cell nucleus]] (right, bottom). |pronounce ={{IPAc-en|p|r|oʊ|ˈ|dʒ|ɪər|i|ə}}<ref>{{cite web |title=Definition of progeria {{!}} Dictionary.com |url =http://dictionary.reference.com/browse/Progeria |website =www.dictionary.com |access-date =28 November 2020 |language =en |archive-date =10 April 2013 |archive-url =https://web.archive.org/web/20130410001415/http://dictionary.reference.com/browse/progeria |url-status =live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130410001415/http://dictionary.reference.com/browse/progeria |date=10 April 2013 }}</ref><ref>{{cite web |title=Progeria |url=http://www.thefreedictionary.com/Progeria |website=The Free Dictionary |access-date=28 November 2020 |archive-date=15 May 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130515093101/http://www.thefreedictionary.com/progeria |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130515093101/http://www.thefreedictionary.com/progeria |date=15 May 2013 }}</ref> |specialty =[[Medical genetics]] |symptoms =Growth delay, short height, small face, [[hair loss]]<ref name=NORD2020/> |complications =[[Cardiovascular disease|Heart disease]], [[stroke]], [[hip dislocations]]<ref name=NORD2020/> |onset =9–24 months<ref name=NORD2020/> |duration = |types = |causes =[[Genetics|Genetic]] ([[autosomal dominant]])<ref name=NORD2020/> |risks = |diagnosis =Based on symptoms, [[genetic tests]]<ref name=NORD2020/> |differential =[[Hallermann–Streiff syndrome]], [[Acrogeria|Gottron's syndrome]], [[Wiedemann–Rautenstrauch syndrome]]<ref name=NORD2020/> |prevention = |treatment =Mostly [[Symptomatic treatment|symptomatic]]<ref name=NORD2020/> |medication =[[Lonafarnib]]<ref name=FDA2020/> |prognosis =Average age at death is 13 years<ref name=NORD2020/> |frequency =1 in 6 million births<ref name=NORD2020/> |deaths = }}ప్రోజేరియా అనేది ఒక జన్యు రుగ్మత, దీనిలో ప్రారంభ వృద్ధాప్యాన్ని పోలి ఉండే లక్షణాలు బాల్యంలోనే సంభవిస్తాయి.<ref name="NORD2020">{{Cite web|title=Hutchinson-Gilford Progeria|url=https://rarediseases.org/rare-diseases/hutchinson-gilford-progeria/|website=NORD (National Organization for Rare Disorders)|access-date=28 November 2020|archive-date=13 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200413052258/https://rarediseases.org/rare-diseases/hutchinson-gilford-progeria/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200413052258/https://rarediseases.org/rare-diseases/hutchinson-gilford-progeria/|date=13 April 2020}}</ref> లక్షణాలు సాధారణంగా 9 నుండి 24 నెలల వయస్సు మధ్య పెరుగుదల, చిన్న ముఖం, జుట్టు రాలడంతో స్పష్టంగా కనిపిస్తాయి.<ref name="NORD2020" /> ప్రభావితమైన వారు సాధారణంగా గుండె జబ్బులతో 8, 21 సంవత్సరాల మధ్య మరణిస్తారు.<ref name="NORD2020" /> దీనికి కారణం సాధారణంగా లామిన్ A ప్రోటీన్ను ఉత్పత్తి చేసే జన్యువుకు కొత్త [[ఉత్పరివర్తనము|మ్యుటేషన్]].<ref name="NORD2020" /> ఒక బాధిత బిడ్డను కలిగి ఉన్న తరువాత, తదుపరి బిడ్డ ప్రభావితమయ్యే అవకాశం 3% వరకు ఉంటుంది.<ref name="NORD2020" /> ఇది ఒక రకమైన ప్రోజెరాయిడ్ సిండ్రోమ్స్.<ref name="NORD2020" /><ref>{{Cite paper|title=Human progeroid syndromes, aging and cancer: new genetic and epigenetic insights into old questions.|date=January 2007}}</ref> రోగ నిర్ధారణ అనేది లక్షణాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది, జన్యు పరీక్ష ద్వారా నిర్ధారించబడుతుంది.<ref name="NORD2020" /> చికిత్స ఎక్కువగా రోగలక్షణం ఉంటుంది.<ref name="NORD2020" /> ప్రోజేరియా చికిత్సకు లోనాఫార్నిబ్ అనే మందును 2020లో ఆమోదించారు.<ref name="FDA2020">{{Cite web|last=Commissioner|first=Office of the|title=FDA Approves First Treatment for Hutchinson-Gilford Progeria Syndrome and Some Progeroid Laminopathies|url=https://www.fda.gov/news-events/press-announcements/fda-approves-first-treatment-hutchinson-gilford-progeria-syndrome-and-some-progeroid-laminopathies|website=FDA|access-date=28 November 2020|language=en|date=23 November 2020|archive-date=28 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201128211144/https://www.fda.gov/news-events/press-announcements/fda-approves-first-treatment-hutchinson-gilford-progeria-syndrome-and-some-progeroid-laminopathies|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201128211144/https://www.fda.gov/news-events/press-announcements/fda-approves-first-treatment-hutchinson-gilford-progeria-syndrome-and-some-progeroid-laminopathies|date=28 November 2020}}</ref> సుమారు 6 మిలియన్ల మంది జన్మించిన వారిలో ఒకరు ప్రభావితమయ్యారు.<ref name="NORD2020" /> పురుషులు, స్త్రీలు సమానంగా తరచుగా ప్రభావితమవుతారు..<ref name="NORD2020" /> ప్రోజెరియాను 1886లో జోనాథన్ హచిన్సన్, 1897లో హేస్టింగ్స్ గిల్ఫోర్డ్ వర్ణించారు.<ref name="NORD2020" /> == సూచనలు == <references /> [[వర్గం:Translated from MDWiki]] obh03hsjqnu54uud36zxv0gkmi0jfhu 4955483 4955481 2026-09-09T17:25:51Z Batthini Vinay Kumar Goud 78298 4955483 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition |name =Progeria |synonym =ఇతర పేర్లు: హచిన్సన్-గిల్‌ఫోర్డ్ ప్రోజీరియా సిండ్రోమ్,<ref name=NORD2020/> ప్రోజీరియా సిండ్రోమ్<ref name="Bolognia">{{cite book |author1=Rapini, Ronald P. |author2=Bolognia, Jean L. |author3=Jorizzo, Joseph L. |title=Dermatology: 2-Volume Set |publisher=Mosby |location=St. Louis |year=2007 |isbn=978-1-4160-2999-1}}</ref> |image =Hutchinson-Gilford Progeria Syndrome.png |image_size = |image_thumbtime = |alt = |caption =ప్రోజెరియా ఉన్న ఒక యువతి (ఎడమవైపు). ఆరోగ్యకరమైన కణ కేంద్రకం (కుడివైపు, పైన), ప్రోజెరిక్ కణ కేంద్రకం (కుడివైపు, కింద). |pronounce ={{IPAc-en|p|r|oʊ|ˈ|dʒ|ɪər|i|ə}}<ref>{{cite web |title=Definition of progeria {{!}} Dictionary.com |url =http://dictionary.reference.com/browse/Progeria |website =www.dictionary.com |access-date =28 November 2020 |language =en |archive-date =10 April 2013 |archive-url =https://web.archive.org/web/20130410001415/http://dictionary.reference.com/browse/progeria |url-status =live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130410001415/http://dictionary.reference.com/browse/progeria |date=10 April 2013 }}</ref><ref>{{cite web |title=Progeria |url=http://www.thefreedictionary.com/Progeria |website=The Free Dictionary |access-date=28 November 2020 |archive-date=15 May 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130515093101/http://www.thefreedictionary.com/progeria |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130515093101/http://www.thefreedictionary.com/progeria |date=15 May 2013 }}</ref> |specialty = వైద్య జన్యుశాస్త్రం |symptoms =పెరుగుదల ఆలస్యం, పొట్టితనం, చిన్న ముఖం, జుట్టు రాలడం<ref name=NORD2020/> |complications = గుండె జబ్బులు , పక్షవాతం , తుంటి తొలగుట <ref name=NORD2020/> |onset =9–24 నెలలు<ref name=NORD2020/> |duration = |types = |causes =జన్యుపరమైన ( ఆటోసోమల్ డామినెంట్ )<ref name=NORD2020/> |risks = |diagnosis =లక్షణాల ఆధారంగా, జన్యు పరీక్షలు<ref name=NORD2020/> |differential =హాలెర్మాన్-స్ట్రీఫ్ సిండ్రోమ్ , గోట్రాన్స్ సిండ్రోమ్ , వైడెమాన్-రౌటెన్‌స్ట్రాచ్ సిండ్రోమ్<ref name=NORD2020/> |prevention = |treatment = చాలావరకు లక్షణాలతో కూడినది<ref name=NORD2020/> |medication = లోనాఫార్నిబ్<ref name=FDA2020/> |prognosis =మరణించే సగటు వయస్సు 13 సంవత్సరాలు<ref name=NORD2020/> |frequency =6 మిలియన్ల జననాలలో 1<ref name=NORD2020/> |deaths = }}ప్రోజేరియా అనేది ఒక జన్యు రుగ్మత, దీనిలో ప్రారంభ వృద్ధాప్యాన్ని పోలి ఉండే లక్షణాలు బాల్యంలోనే సంభవిస్తాయి.<ref name="NORD2020">{{Cite web|title=Hutchinson-Gilford Progeria|url=https://rarediseases.org/rare-diseases/hutchinson-gilford-progeria/|website=NORD (National Organization for Rare Disorders)|access-date=28 November 2020|archive-date=13 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200413052258/https://rarediseases.org/rare-diseases/hutchinson-gilford-progeria/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200413052258/https://rarediseases.org/rare-diseases/hutchinson-gilford-progeria/|date=13 April 2020}}</ref> లక్షణాలు సాధారణంగా 9 నుండి 24 నెలల వయస్సు మధ్య పెరుగుదల, చిన్న ముఖం, జుట్టు రాలడంతో స్పష్టంగా కనిపిస్తాయి.<ref name="NORD2020" /> ప్రభావితమైన వారు సాధారణంగా గుండె జబ్బులతో 8, 21 సంవత్సరాల మధ్య మరణిస్తారు.<ref name="NORD2020" /> దీనికి కారణం సాధారణంగా లామిన్ A ప్రోటీన్ను ఉత్పత్తి చేసే జన్యువుకు కొత్త [[ఉత్పరివర్తనము|మ్యుటేషన్]].<ref name="NORD2020" /> ఒక బాధిత బిడ్డను కలిగి ఉన్న తరువాత, తదుపరి బిడ్డ ప్రభావితమయ్యే అవకాశం 3% వరకు ఉంటుంది.<ref name="NORD2020" /> ఇది ఒక రకమైన ప్రోజెరాయిడ్ సిండ్రోమ్స్.<ref name="NORD2020" /><ref>{{Cite paper|title=Human progeroid syndromes, aging and cancer: new genetic and epigenetic insights into old questions.|date=January 2007}}</ref> రోగ నిర్ధారణ అనేది లక్షణాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది, జన్యు పరీక్ష ద్వారా నిర్ధారించబడుతుంది.<ref name="NORD2020" /> చికిత్స ఎక్కువగా రోగలక్షణం ఉంటుంది.<ref name="NORD2020" /> ప్రోజేరియా చికిత్సకు లోనాఫార్నిబ్ అనే మందును 2020లో ఆమోదించారు.<ref name="FDA2020">{{Cite web|last=Commissioner|first=Office of the|title=FDA Approves First Treatment for Hutchinson-Gilford Progeria Syndrome and Some Progeroid Laminopathies|url=https://www.fda.gov/news-events/press-announcements/fda-approves-first-treatment-hutchinson-gilford-progeria-syndrome-and-some-progeroid-laminopathies|website=FDA|access-date=28 November 2020|language=en|date=23 November 2020|archive-date=28 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201128211144/https://www.fda.gov/news-events/press-announcements/fda-approves-first-treatment-hutchinson-gilford-progeria-syndrome-and-some-progeroid-laminopathies|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201128211144/https://www.fda.gov/news-events/press-announcements/fda-approves-first-treatment-hutchinson-gilford-progeria-syndrome-and-some-progeroid-laminopathies|date=28 November 2020}}</ref> సుమారు 6 మిలియన్ల మంది జన్మించిన వారిలో ఒకరు ప్రభావితమయ్యారు.<ref name="NORD2020" /> పురుషులు, స్త్రీలు సమానంగా తరచుగా ప్రభావితమవుతారు..<ref name="NORD2020" /> ప్రోజెరియాను 1886లో జోనాథన్ హచిన్సన్, 1897లో హేస్టింగ్స్ గిల్ఫోర్డ్ వర్ణించారు.<ref name="NORD2020" /> == సూచనలు == <references /> [[వర్గం:Translated from MDWiki]] n2zfxv78kzer2uos06uqwpml9zyud7n 0 509328 4955484 2026-09-09T17:28:29Z Batthini Vinay Kumar Goud 78298 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1456839|Trigeminal neuralgia]] to:te #mdwikicx 4955484 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition |name =Trigeminal neuralgia |synonym =Tic douloureux,<ref name=NIH2015/> prosopalgia,<ref name=Hackley1869>{{cite book|last=Hackley|first=CE|title=A text-book of practical medicine|year=1869|publisher=D. Appleton & Co|page=[https://archive.org/details/atextbookpracti00hackgoog/page/n300 292]|url=https://archive.org/details/atextbookpracti00hackgoog|quote=prosopalgia.|access-date=2011-08-01}}</ref> Fothergill's disease,<ref name=Bagheri2004>{{cite journal|last=Bagheri|first=SC|display-authors=etal |title=Diagnosis and treatment of patients with trigeminal neuralgia|journal=Journal of the American Dental Association|date=December 1, 2004|volume=135|issue=12|pages=1713–7|pmid=15646605|url=http://jada.ada.org/cgi/content/full/135/12/1713|archive-url=https://archive.is/20120711144557/http://jada.ada.org/cgi/content/full/135/12/1713|url-status=dead|archive-date=July 11, 2012|access-date=2011-08-01|doi=10.14219/jada.archive.2004.0124}}</ref> suicide disease<ref name="Adams 1043–50">{{cite journal|last=Adams|first=H|author2=Pendleton, C |author3=Latimer, K |author4=Cohen-Gadol, AA |author5=Carson, BS |author6= Quinones-Hinojosa, A |title=Harvey Cushing's case series of trigeminal neuralgia at the Johns Hopkins Hospital: a surgeon's quest to advance the treatment of the 'suicide disease'.|journal=Acta Neurochirurgica|date=May 2011|volume=153|issue=5|pages=1043–50|pmid=21409517|doi=10.1007/s00701-011-0975-8}}</ref> |image =Gray778.png |image_size = |image_thumbtime = |alt = |caption =The [[trigeminal nerve]] and its three major divisions (shown in yellow): the [[ophthalmic nerve]] (V₁), the [[maxillary nerve]] (V₂), and the [[mandibular nerve]] (V₃). |pronounce = |specialty =[[Neurology]] |symptoms ='''Typical''': episodes of severe, sudden, shock-like pain in one side of the face that lasts for seconds to minutes<ref name=NIH2015/><br>'''Atypical''': constant burning pain<ref name=NIH2015/> |complications =[[depression (mood)|Depression]]<ref name=Okeson2005/> |onset => 50 years old<ref name=NIH2015/> |duration = |types =Typical and [[atypical trigeminal neuralgia]]<ref name=NIH2015/> |causes =Believed to be due to problems with [[myelin]] of [[trigeminal nerve]]<ref name=NIH2015/><ref name=Ob2010/> |risks = |diagnosis =Based on symptoms<ref name=NIH2015/> |differential =[[Postherpetic neuralgia]]<ref name=NIH2015/> |prevention = |treatment =Medication, surgery<ref name=NIH2015/> |medication =[[Carbamazepine]], [[oxcarbazepine]]<ref name=Ob2010/> |prognosis =80% improve with initial treatment<ref name=Ob2010/> |frequency =1 in 8,000 people per year<ref name=NIH2015/> |deaths = }}ట్రైజిమినల్ న్యూరాల్జియా (TN లేదా TGN) అనేది దీర్ఘకాలిక నొప్పి రుగ్మత, ఇది ట్రైజిమినాల్ నరాలను ప్రభావితం చేస్తుంది.<ref name="NIH2015">{{Cite web|title=Trigeminal Neuralgia Fact Sheet|url=http://www.ninds.nih.gov/disorders/trigeminal_neuralgia/detail_trigeminal_neuralgia.htm|website=NINDS|access-date=1 October 2016|date=November 3, 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161119041322/http://www.ninds.nih.gov/disorders/trigeminal_neuralgia/detail_trigeminal_neuralgia.htm|archive-date=19 November 2016}}</ref> రెండు ప్రధాన రకాలు ఉన్నాయి: విలక్షణమైన, అసాధారణమైన ట్రైజిమినల్ న్యూరాల్జియా.<ref name="NIH2015" /> విలక్షణమైన రూపం ముఖం ఒక వైపున తీవ్రమైన, ఆకస్మిక, షాక్ లాంటి నొప్పి సమూహాలుగా దారితీస్తుంది, ఇది సెకన్ల నుండి కొన్ని నిమిషాల వరకు ఉంటుంది.<ref name="NIH2015" /> ఈ భాగాల సమూహాలు కొన్ని గంటలలో సంభవించవచ్చు.<ref name="NIH2015" /> వైవిధ్యమైన రూపం తక్కువ తీవ్రమైన నిరంతర మంట నొప్పికి దారితీస్తుంది.<ref name="NIH2015" /> ముఖానికి ఏదైనా స్పర్శ తగిలినప్పుడు ఈ నొప్పి దశలు ప్రేరేపించబడవచ్చు.<ref name="NIH2015" /> రెండు రూపాలు ఒకే వ్యక్తిలో సంభవించవచ్చు.<ref name="NIH2015" /> ఇది అత్యంత బాధాకరమైన పరిస్థితులలో ఒకటి, నిరాశకు దారితీయవచ్చు.<ref name="Okeson2005">{{Cite book|last=Okeson|first=JP|title=Bell's orofacial pains: the clinical management of orofacial pain|year=2005|publisher=Quintessence Publishing Co, Inc|isbn=0-86715-439-X|page=114|chapter-url=http://www.quintpub.com/display_detail.php3?psku=B439X|editor-last=Lindsay Harmon|chapter=6|archive-url=https://web.archive.org/web/20140112055333/http://www.quintpub.com/display_detail.php3?psku=B439X|archive-date=2014-01-12}}</ref> ఖచ్చితమైన కారణం అస్పష్టంగా ఉంది, కానీ ట్రిజిమినల్ నరాల చుట్టూ మైలిన్ కోల్పోవడం ఉంటుందని నమ్ముతారు.<ref name="NIH2015" /> నరాలు మెదడు కాండం, [[మల్టిపుల్ స్ల్కిరోసిస్ (ఎం.ఎస్)|మల్టిపుల్ స్క్లెరోసిస్]], [[స్ట్రోక్]] లేదా గాయం నుండి నిష్క్రమిస్తున్నందున రక్తనాళాల నుండి కుదింపు కారణంగా ఇది సంభవించవచ్చు.<ref name="NIH2015" /> తక్కువ సాధారణ కారణాలలో కణితి లేదా ధమనుల వైకల్యం ఉంటాయి.<ref name="NIH2015" /> ఇది ఒక రకమైన నరాల నొప్పి.<ref name="NIH2015" /> రోగనిర్ధారణ సాధారణంగా లక్షణాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది, పోస్ట్ హెర్పెటిక్ న్యూరాల్జియా వంటి ఇతర కారణాలను తోసిపుచ్చిన తరువాత.<ref name="NIH2015" /> చికిత్సలో మందులు లేదా శస్త్రచికిత్స ఉంటాయి..<ref name="NIH2015" /> యాంటికాన్వల్సెంట్ కార్బమాజిపైన్ లేదా ఆక్స్కార్బాజిపైన్ సాధారణంగా ప్రారంభ చికిత్స, సుమారు 80% మందిలో ప్రభావవంతంగా ఉంటుంది.<ref name="Ob2010" /> ఇతర ఎంపికలలో లామోట్రిజిన్, బాక్లోఫెన్, [[గాబాపెంటిన్]], పిమోజిడ్ ఉన్నాయి.<ref name="Ob2010" /> అమిట్రిప్టిలిన్ నొప్పికి సహాయపడవచ్చు, కానీ ఓపియాయిడ్లు సాధారణంగా విలక్షణమైన రూపంలో ప్రభావవంతంగా ఉండవు.<ref name="NIH2015" /> మెరుగుపడని లేదా ఇతర చర్యలకు నిరోధకత లేనివారిలో, అనేక రకాల శస్త్రచికిత్సలను ప్రయత్నించవచ్చు.<ref name="Ob2010">{{Cite paper|title=Treatment options in trigeminal neuralgia|date=2010-03-01}}</ref> సంవత్సరానికి 8,000 మందిలో 1 మంది ట్రైజిమినల్ న్యూరాల్జియాను అభివృద్ధి చేస్తారని అంచనా.<ref name="NIH2015" /> ఇది సాధారణంగా 50 ఏళ్లు పైబడిన వారిలో మొదలవుతుంది, కానీ ఏ వయసులోనైనా సంభవించవచ్చు.<ref name="NIH2015" /> పురుషుల కంటే మహిళలు ఎక్కువగా ప్రభావితమవుతారు.<ref name="NIH2015" /> ఈ పరిస్థితిని 1773లో జాన్ ఫోథర్గిల్ మొదటిసారిగా వివరంగా వివరించారు. == సూచనలు == <references /> [[వర్గం:Translated from MDWiki]] 3uhlk8guil64fnrzrrg88hj0rwo6ts6 4955485 4955484 2026-09-09T17:29:34Z Batthini Vinay Kumar Goud 78298 4955485 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition |name =ట్రైజెమినల్ న్యూరాల్జియా |synonym =Tic douloureux,<ref name=NIH2015/> prosopalgia,<ref name=Hackley1869>{{cite book|last=Hackley|first=CE|title=A text-book of practical medicine|year=1869|publisher=D. Appleton & Co|page=[https://archive.org/details/atextbookpracti00hackgoog/page/n300 292]|url=https://archive.org/details/atextbookpracti00hackgoog|quote=prosopalgia.|access-date=2011-08-01}}</ref> Fothergill's disease,<ref name=Bagheri2004>{{cite journal|last=Bagheri|first=SC|display-authors=etal |title=Diagnosis and treatment of patients with trigeminal neuralgia|journal=Journal of the American Dental Association|date=December 1, 2004|volume=135|issue=12|pages=1713–7|pmid=15646605|url=http://jada.ada.org/cgi/content/full/135/12/1713|archive-url=https://archive.is/20120711144557/http://jada.ada.org/cgi/content/full/135/12/1713|url-status=dead|archive-date=July 11, 2012|access-date=2011-08-01|doi=10.14219/jada.archive.2004.0124}}</ref> suicide disease<ref name="Adams 1043–50">{{cite journal|last=Adams|first=H|author2=Pendleton, C |author3=Latimer, K |author4=Cohen-Gadol, AA |author5=Carson, BS |author6= Quinones-Hinojosa, A |title=Harvey Cushing's case series of trigeminal neuralgia at the Johns Hopkins Hospital: a surgeon's quest to advance the treatment of the 'suicide disease'.|journal=Acta Neurochirurgica|date=May 2011|volume=153|issue=5|pages=1043–50|pmid=21409517|doi=10.1007/s00701-011-0975-8}}</ref> |image =Gray778.png |image_size = |image_thumbtime = |alt = |caption =The [[trigeminal nerve]] and its three major divisions (shown in yellow): the [[ophthalmic nerve]] (V₁), the [[maxillary nerve]] (V₂), and the [[mandibular nerve]] (V₃). |pronounce = |specialty =[[Neurology]] |symptoms ='''Typical''': episodes of severe, sudden, shock-like pain in one side of the face that lasts for seconds to minutes<ref name=NIH2015/><br>'''Atypical''': constant burning pain<ref name=NIH2015/> |complications =[[depression (mood)|Depression]]<ref name=Okeson2005/> |onset => 50 years old<ref name=NIH2015/> |duration = |types =Typical and [[atypical trigeminal neuralgia]]<ref name=NIH2015/> |causes =Believed to be due to problems with [[myelin]] of [[trigeminal nerve]]<ref name=NIH2015/><ref name=Ob2010/> |risks = |diagnosis =Based on symptoms<ref name=NIH2015/> |differential =[[Postherpetic neuralgia]]<ref name=NIH2015/> |prevention = |treatment =Medication, surgery<ref name=NIH2015/> |medication =[[Carbamazepine]], [[oxcarbazepine]]<ref name=Ob2010/> |prognosis =80% improve with initial treatment<ref name=Ob2010/> |frequency =1 in 8,000 people per year<ref name=NIH2015/> |deaths = }}ట్రైజిమినల్ న్యూరాల్జియా (TN లేదా TGN) అనేది దీర్ఘకాలిక నొప్పి రుగ్మత, ఇది ట్రైజిమినాల్ నరాలను ప్రభావితం చేస్తుంది.<ref name="NIH2015">{{Cite web|title=Trigeminal Neuralgia Fact Sheet|url=http://www.ninds.nih.gov/disorders/trigeminal_neuralgia/detail_trigeminal_neuralgia.htm|website=NINDS|access-date=1 October 2016|date=November 3, 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161119041322/http://www.ninds.nih.gov/disorders/trigeminal_neuralgia/detail_trigeminal_neuralgia.htm|archive-date=19 November 2016}}</ref> రెండు ప్రధాన రకాలు ఉన్నాయి: విలక్షణమైన, అసాధారణమైన ట్రైజిమినల్ న్యూరాల్జియా.<ref name="NIH2015" /> విలక్షణమైన రూపం ముఖం ఒక వైపున తీవ్రమైన, ఆకస్మిక, షాక్ లాంటి నొప్పి సమూహాలుగా దారితీస్తుంది, ఇది సెకన్ల నుండి కొన్ని నిమిషాల వరకు ఉంటుంది.<ref name="NIH2015" /> ఈ భాగాల సమూహాలు కొన్ని గంటలలో సంభవించవచ్చు.<ref name="NIH2015" /> వైవిధ్యమైన రూపం తక్కువ తీవ్రమైన నిరంతర మంట నొప్పికి దారితీస్తుంది.<ref name="NIH2015" /> ముఖానికి ఏదైనా స్పర్శ తగిలినప్పుడు ఈ నొప్పి దశలు ప్రేరేపించబడవచ్చు.<ref name="NIH2015" /> రెండు రూపాలు ఒకే వ్యక్తిలో సంభవించవచ్చు.<ref name="NIH2015" /> ఇది అత్యంత బాధాకరమైన పరిస్థితులలో ఒకటి, నిరాశకు దారితీయవచ్చు.<ref name="Okeson2005">{{Cite book|last=Okeson|first=JP|title=Bell's orofacial pains: the clinical management of orofacial pain|year=2005|publisher=Quintessence Publishing Co, Inc|isbn=0-86715-439-X|page=114|chapter-url=http://www.quintpub.com/display_detail.php3?psku=B439X|editor-last=Lindsay Harmon|chapter=6|archive-url=https://web.archive.org/web/20140112055333/http://www.quintpub.com/display_detail.php3?psku=B439X|archive-date=2014-01-12}}</ref> ఖచ్చితమైన కారణం అస్పష్టంగా ఉంది, కానీ ట్రిజిమినల్ నరాల చుట్టూ మైలిన్ కోల్పోవడం ఉంటుందని నమ్ముతారు.<ref name="NIH2015" /> నరాలు మెదడు కాండం, [[మల్టిపుల్ స్ల్కిరోసిస్ (ఎం.ఎస్)|మల్టిపుల్ స్క్లెరోసిస్]], [[స్ట్రోక్]] లేదా గాయం నుండి నిష్క్రమిస్తున్నందున రక్తనాళాల నుండి కుదింపు కారణంగా ఇది సంభవించవచ్చు.<ref name="NIH2015" /> తక్కువ సాధారణ కారణాలలో కణితి లేదా ధమనుల వైకల్యం ఉంటాయి.<ref name="NIH2015" /> ఇది ఒక రకమైన నరాల నొప్పి.<ref name="NIH2015" /> రోగనిర్ధారణ సాధారణంగా లక్షణాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది, పోస్ట్ హెర్పెటిక్ న్యూరాల్జియా వంటి ఇతర కారణాలను తోసిపుచ్చిన తరువాత.<ref name="NIH2015" /> చికిత్సలో మందులు లేదా శస్త్రచికిత్స ఉంటాయి..<ref name="NIH2015" /> యాంటికాన్వల్సెంట్ కార్బమాజిపైన్ లేదా ఆక్స్కార్బాజిపైన్ సాధారణంగా ప్రారంభ చికిత్స, సుమారు 80% మందిలో ప్రభావవంతంగా ఉంటుంది.<ref name="Ob2010" /> ఇతర ఎంపికలలో లామోట్రిజిన్, బాక్లోఫెన్, [[గాబాపెంటిన్]], పిమోజిడ్ ఉన్నాయి.<ref name="Ob2010" /> అమిట్రిప్టిలిన్ నొప్పికి సహాయపడవచ్చు, కానీ ఓపియాయిడ్లు సాధారణంగా విలక్షణమైన రూపంలో ప్రభావవంతంగా ఉండవు.<ref name="NIH2015" /> మెరుగుపడని లేదా ఇతర చర్యలకు నిరోధకత లేనివారిలో, అనేక రకాల శస్త్రచికిత్సలను ప్రయత్నించవచ్చు.<ref name="Ob2010">{{Cite paper|title=Treatment options in trigeminal neuralgia|date=2010-03-01}}</ref> సంవత్సరానికి 8,000 మందిలో 1 మంది ట్రైజిమినల్ న్యూరాల్జియాను అభివృద్ధి చేస్తారని అంచనా.<ref name="NIH2015" /> ఇది సాధారణంగా 50 ఏళ్లు పైబడిన వారిలో మొదలవుతుంది, కానీ ఏ వయసులోనైనా సంభవించవచ్చు.<ref name="NIH2015" /> పురుషుల కంటే మహిళలు ఎక్కువగా ప్రభావితమవుతారు.<ref name="NIH2015" /> ఈ పరిస్థితిని 1773లో జాన్ ఫోథర్గిల్ మొదటిసారిగా వివరంగా వివరించారు. ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:Translated from MDWiki]] jm2yuwqnu7twiywfsxuig7urpfco5wl 4955631 4955485 2026-09-10T10:33:18Z Rajasekhar1961 2596 4955631 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition |name =ట్రైజెమినల్ న్యూరాల్జియా |synonym =Tic douloureux,<ref name=NIH2015/> prosopalgia,<ref name=Hackley1869>{{cite book|last=Hackley|first=CE|title=A text-book of practical medicine|year=1869|publisher=D. Appleton & Co|page=[https://archive.org/details/atextbookpracti00hackgoog/page/n300 292]|url=https://archive.org/details/atextbookpracti00hackgoog|quote=prosopalgia.|access-date=2011-08-01}}</ref> Fothergill's disease,<ref name=Bagheri2004>{{cite journal|last=Bagheri|first=SC|display-authors=etal |title=Diagnosis and treatment of patients with trigeminal neuralgia|journal=Journal of the American Dental Association|date=December 1, 2004|volume=135|issue=12|pages=1713–7|pmid=15646605|url=http://jada.ada.org/cgi/content/full/135/12/1713|archive-url=https://archive.is/20120711144557/http://jada.ada.org/cgi/content/full/135/12/1713|url-status=dead|archive-date=July 11, 2012|access-date=2011-08-01|doi=10.14219/jada.archive.2004.0124}}</ref> suicide disease<ref name="Adams 1043–50">{{cite journal|last=Adams|first=H|author2=Pendleton, C |author3=Latimer, K |author4=Cohen-Gadol, AA |author5=Carson, BS |author6= Quinones-Hinojosa, A |title=Harvey Cushing's case series of trigeminal neuralgia at the Johns Hopkins Hospital: a surgeon's quest to advance the treatment of the 'suicide disease'.|journal=Acta Neurochirurgica|date=May 2011|volume=153|issue=5|pages=1043–50|pmid=21409517|doi=10.1007/s00701-011-0975-8}}</ref> |image =Gray778.png |image_size = |image_thumbtime = |alt = |caption =The [[trigeminal nerve]] and its three major divisions (shown in yellow): the [[ophthalmic nerve]] (V₁), the [[maxillary nerve]] (V₂), and the [[mandibular nerve]] (V₃). |pronounce = |specialty =[[Neurology]] |symptoms ='''Typical''': episodes of severe, sudden, shock-like pain in one side of the face that lasts for seconds to minutes<ref name=NIH2015/><br>'''Atypical''': constant burning pain<ref name=NIH2015/> |complications =[[depression (mood)|Depression]]<ref name=Okeson2005/> |onset => 50 years old<ref name=NIH2015/> |duration = |types =Typical and [[atypical trigeminal neuralgia]]<ref name=NIH2015/> |causes =Believed to be due to problems with [[myelin]] of [[trigeminal nerve]]<ref name=NIH2015/><ref name=Ob2010/> |risks = |diagnosis =Based on symptoms<ref name=NIH2015/> |differential =[[Postherpetic neuralgia]]<ref name=NIH2015/> |prevention = |treatment =Medication, surgery<ref name=NIH2015/> |medication =[[Carbamazepine]], [[oxcarbazepine]]<ref name=Ob2010/> |prognosis =80% improve with initial treatment<ref name=Ob2010/> |frequency =1 in 8,000 people per year<ref name=NIH2015/> |deaths = }} ట్రైజిమినల్ న్యూరాల్జియా (ఆంగ్లం: Trigeminal Neuralgia; TN లేదా TGN) అనేది దీర్ఘకాలిక [[నొప్పి]] రుగ్మత, ఇది ట్రైజిమినాల్ నరాలను ప్రభావితం చేస్తుంది.<ref name="NIH2015">{{Cite web|title=Trigeminal Neuralgia Fact Sheet|url=http://www.ninds.nih.gov/disorders/trigeminal_neuralgia/detail_trigeminal_neuralgia.htm|website=NINDS|access-date=1 October 2016|date=November 3, 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161119041322/http://www.ninds.nih.gov/disorders/trigeminal_neuralgia/detail_trigeminal_neuralgia.htm|archive-date=19 November 2016}}</ref> రెండు ప్రధాన రకాలు ఉన్నాయి: విలక్షణమైన, అసాధారణమైన ట్రైజిమినల్ న్యూరాల్జియా.<ref name="NIH2015" /> విలక్షణమైన రూపం ముఖం ఒక వైపున తీవ్రమైన, ఆకస్మిక, షాక్ లాంటి నొప్పి సమూహాలుగా దారితీస్తుంది, ఇది సెకన్ల నుండి కొన్ని నిమిషాల వరకు ఉంటుంది.<ref name="NIH2015" /> ఈ భాగాల సమూహాలు కొన్ని గంటలలో సంభవించవచ్చు.<ref name="NIH2015" /> వైవిధ్యమైన రూపం తక్కువ తీవ్రమైన నిరంతర మంట నొప్పికి దారితీస్తుంది.<ref name="NIH2015" /> ముఖానికి ఏదైనా స్పర్శ తగిలినప్పుడు ఈ నొప్పి దశలు ప్రేరేపించబడవచ్చు.<ref name="NIH2015" /> రెండు రూపాలు ఒకే వ్యక్తిలో సంభవించవచ్చు.<ref name="NIH2015" /> ఇది అత్యంత బాధాకరమైన పరిస్థితులలో ఒకటి, నిరాశకు దారితీయవచ్చు.<ref name="Okeson2005">{{Cite book|last=Okeson|first=JP|title=Bell's orofacial pains: the clinical management of orofacial pain|year=2005|publisher=Quintessence Publishing Co, Inc|isbn=0-86715-439-X|page=114|chapter-url=http://www.quintpub.com/display_detail.php3?psku=B439X|editor-last=Lindsay Harmon|chapter=6|archive-url=https://web.archive.org/web/20140112055333/http://www.quintpub.com/display_detail.php3?psku=B439X|archive-date=2014-01-12}}</ref> ఖచ్చితమైన కారణం అస్పష్టంగా ఉంది, కానీ ట్రిజిమినల్ నరాల చుట్టూ మైలిన్ కోల్పోవడం ఉంటుందని నమ్ముతారు.<ref name="NIH2015" /> నరాలు మెదడు కాండం, [[మల్టిపుల్ స్ల్కిరోసిస్ (ఎం.ఎస్)|మల్టిపుల్ స్క్లెరోసిస్]], [[స్ట్రోక్]] లేదా గాయం నుండి నిష్క్రమిస్తున్నందున రక్తనాళాల నుండి కుదింపు కారణంగా ఇది సంభవించవచ్చు.<ref name="NIH2015" /> తక్కువ సాధారణ కారణాలలో కణితి లేదా ధమనుల వైకల్యం ఉంటాయి.<ref name="NIH2015" /> ఇది ఒక రకమైన నరాల నొప్పి.<ref name="NIH2015" /> రోగనిర్ధారణ సాధారణంగా లక్షణాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది, పోస్ట్ హెర్పెటిక్ న్యూరాల్జియా వంటి ఇతర కారణాలను తోసిపుచ్చిన తరువాత.<ref name="NIH2015" /> చికిత్సలో మందులు లేదా శస్త్రచికిత్స ఉంటాయి..<ref name="NIH2015" /> యాంటికాన్వల్సెంట్ కార్బమాజిపైన్ లేదా ఆక్స్కార్బాజిపైన్ సాధారణంగా ప్రారంభ చికిత్స, సుమారు 80% మందిలో ప్రభావవంతంగా ఉంటుంది.<ref name="Ob2010" /> ఇతర ఎంపికలలో లామోట్రిజిన్, బాక్లోఫెన్, [[గాబాపెంటిన్]], పిమోజిడ్ ఉన్నాయి.<ref name="Ob2010" /> అమిట్రిప్టిలిన్ నొప్పికి సహాయపడవచ్చు, కానీ ఓపియాయిడ్లు సాధారణంగా విలక్షణమైన రూపంలో ప్రభావవంతంగా ఉండవు.<ref name="NIH2015" /> మెరుగుపడని లేదా ఇతర చర్యలకు నిరోధకత లేనివారిలో, అనేక రకాల శస్త్రచికిత్సలను ప్రయత్నించవచ్చు.<ref name="Ob2010">{{Cite paper|title=Treatment options in trigeminal neuralgia|date=2010-03-01}}</ref> సంవత్సరానికి 8,000 మందిలో 1 మంది ట్రైజిమినల్ న్యూరాల్జియాను అభివృద్ధి చేస్తారని అంచనా.<ref name="NIH2015" /> ఇది సాధారణంగా 50 ఏళ్లు పైబడిన వారిలో మొదలవుతుంది, కానీ ఏ వయసులోనైనా సంభవించవచ్చు.<ref name="NIH2015" /> పురుషుల కంటే మహిళలు ఎక్కువగా ప్రభావితమవుతారు.<ref name="NIH2015" /> ఈ పరిస్థితిని 1773లో జాన్ ఫోథర్గిల్ మొదటిసారిగా వివరంగా వివరించారు. ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:Translated from MDWiki]] 7ngbk8omjcomzavjec07e9qjdlvfrqf 0 509329 4955486 2026-09-09T17:31:57Z Batthini Vinay Kumar Goud 78298 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1501105|Cerebral palsy]] to:te #mdwikicx 4955486 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition |name =Cerebral_palsy |synonym = |image =US Navy 081028-N-3173B-027 Cmdr. John King assesses the reflexes of a Cerebral Palsy patient at the Arima District Health Facility as part of the humanitarian-civic assistance mission Continuing Promise (CP) 2008.jpg |image_size = |image_thumbtime = |alt = |caption =A child with cerebral palsy being assessed by a physician |pronounce = |specialty =[[Pediatrics]], [[neurology]], [[physiatry]] |symptoms =Poor coordination, [[spasticity|stiff muscles]], weak muscles, [[tremor]]s<ref name=NINDS2013/> |complications =[[Epileptic seizure|Seizures]], [[intellectual disability]]<ref name=NINDS2013/> |onset =Early childhood<ref name=NINDS2013/> |duration =Lifelong<ref name=NINDS2013/> |types = |causes =Often unknown<ref name=NINDS2013/><!-- Quote = In many cases, the cause of cerebral palsy is unknown. --> |risks =[[Preterm birth]], being a [[twin]], certain infections during pregnancy, difficult delivery<ref name=NINDS2013/> |diagnosis =Based on child's development<ref name=NINDS2013/> |differential = |prevention = |treatment =[[Physical therapy]], [[occupational therapy]], [[speech therapy]], [[Orthotics|external braces]], [[orthopedic surgery]]<ref name=NINDS2013/> |medication =[[Diazepam]], [[baclofen]], [[botulinum toxin]]<ref name=NINDS2013/> |prognosis = |frequency =2.1 per 1,000<ref name=Osk2013/> |deaths = }} '''మస్తిష్క పక్షవాతం''' (Cerebral palsy) అనేది బాల్యంలో కనిపించే శాశ్వత కదలిక రుగ్మతల సమూహం.<ref name="NINDS2013">{{Cite web|title=Cerebral Palsy: Hope Through Research|url=https://www.ninds.nih.gov/Disorders/Patient-Caregiver-Education/Hope-Through-Research/Cerebral-Palsy-Hope-Through-Research|website=[[National Institute of Neurological Disorders and Stroke]]|access-date=21 February 2017|date=July 2013|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170221033227/https://www.ninds.nih.gov/Disorders/Patient-Caregiver-Education/Hope-Through-Research/Cerebral-Palsy-Hope-Through-Research|archive-date=21 February 2017}}</ref> సంకేతాలు, లక్షణాలు వ్యక్తుల మధ్య, కాలక్రమేణా మారుతూ ఉంటాయి.<ref name="NINDS2013" /> తరచుగా, లక్షణాలు పేలవమైన సమన్వయం, గట్టి కండరాలు, బలహీనమైన కండరాలు, [[వణుకు|ప్రకంపనలు]] ఉంటాయి.<ref name="NINDS2013" /> సంచలనము, దృష్టి, వినికిడి, మింగడం, మాట్లాడటంలో సమస్యలు ఉండవచ్చు.<ref name="NINDS2013" /> తరచుగా, సెరిబ్రల్ పాల్సీ ఉన్న పిల్లలు వారి వయస్సులోని ఇతర పిల్లల మాదిరిగానే చుట్టుముట్టరు, కూర్చోరు, క్రాల్ చేయరు లేదా నడవరు.<ref name="NINDS2013" /> ఇతర లక్షణాలలో మూర్ఛలు, ఆలోచన లేదా తర్కంతో సమస్యలు ఉంటాయి, ఇవి ప్రతి ఒక్కటి CP తో ఉన్న మూడింట ఒక వంతు మందిలో సంభవిస్తాయి.<ref name="NINDS2013" /> జీవితం మొదటి కొన్ని సంవత్సరాలలో లక్షణాలు మరింత గుర్తించదగినవి అయినప్పటికీ, అంతర్లీన సమస్యలు కాలక్రమేణా మరింత దిగజారవు.<ref name="NINDS2013" /> మెదడు పక్షవాతం అనేది కదలిక, సంతులనం, భంగిమలను నియంత్రించే మెదడులోని భాగాలకు అసాధారణ అభివృద్ధి లేదా నష్టం వల్ల సంభవిస్తుంది.<ref name="NINDS2013" /><ref name="NIH2014O">{{Cite web|title=Cerebral Palsy: Overview|url=https://www.nichd.nih.gov/health/topics/cerebral-palsy/Pages/default.aspx|website=[[National Institutes of Health]]|access-date=21 February 2017|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170215072205/https://www.nichd.nih.gov/health/topics/cerebral-palsy/Pages/default.aspx|archive-date=15 February 2017}}</ref> చాలా తరచుగా, సమస్యలు గర్భధారణ సమయంలో సంభవిస్తాయి, అయితే, అవి ప్రసవ సమయంలో లేదా పుట్టిన వెంటనే కూడా సంభవించవచ్చు.<ref name="NINDS2013" /> చాలా సందర్భాలలో, కారణం తెలియదు.<ref name="NINDS2013" /> ప్రమాద కారకాలలో అకాల జననం, కవలలు కావడం, గర్భధారణ సమయంలో టాక్సోప్లాస్మోసిస్ లేదా [[పుట్టుకతో వచ్చే రుబెల్లా సిండ్రోమ్|రుబెల్లా]] వంటి కొన్ని అంటువ్యాధులు, గర్భధారణ సమయంలో మిథైల్మెర్క్యురీకి గురికావడం, కష్టమైన డెలివరీ, జీవితం మొదటి కొన్ని సంవత్సరాలలో తల గాయం వంటివి ఉన్నాయి.<ref name="NINDS2013" /> సుమారు 2% కేసులు వారసత్వంగా వచ్చిన జన్యుపరమైన కారణం వల్ల సంభవించాయని నమ్ముతారు.<ref name="omim">{{Cite web|title=CEREBRAL PALSY, SPASTIC QUADRIPLEGIC, 1; CPSQ1|url=https://omim.org/entry/603513|website=[[Online Mendelian Inheritance in Man]]|access-date=26 January 2018|date=28 June 2016|archive-date=1 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191001135429/https://www.omim.org/entry/603513|url-status=live}}</ref> ప్రస్తుతం ఉన్న నిర్దిష్ట సమస్యల ఆధారంగా అనేక ఉప రకాలు వర్గీకరించబడ్డాయి.<ref name="NINDS2013" /> ఉదాహరణకు, గట్టి కండరాలు ఉన్నవారికి స్పాస్టిక్ సెరిబ్రల్ పాల్సీ ఉంటుంది, పేలవమైన సమన్వయం ఉన్నవారికి అటాక్సిక్ సెరిబ్రాల్ పాల్సీ, కదలికలు ఉన్నవారికి అథెటోయిడ్ సెరిబ్రిల్ పాల్సీ ఉంటుంది.<ref name="NINDS2013" /> కాలక్రమేణా పిల్లల అభివృద్ధి ఆధారంగా రోగ నిర్ధారణ జరుగుతుంది.<ref name="NINDS2013" /> ఇతర సంభావ్య కారణాలను తోసిపుచ్చడానికి రక్త పరీక్షలు, వైద్య చిత్రాలను ఉపయోగించవచ్చు.<ref name="NINDS2013" /> తల్లి రోగనిరోధకత, మెరుగైన భద్రత ద్వారా పిల్లలలో తల గాయాలను నివారించే ప్రయత్నాల ద్వారా CP పాక్షికంగా నిరోధించబడుతుంది.<ref name="NINDS2013" /> CPU కు తెలిసిన నివారణ ఏదీ లేదు, అయితే సహాయక చికిత్సలు, మందులు, శస్త్రచికిత్సలు చాలా మందికి సహాయపడవచ్చు.<ref name="NINDS2013" /> ఇందులో [[ఫిజియోథెరపీ|శారీరక చికిత్స]], వృత్తిపరమైన చికిత్స, ప్రసంగ చికిత్స ఉండవచ్చు..<ref name="NINDS2013" /> [[డయాజెపామ్|డయాజెపం]], బాక్లోఫెన్, బోటులినమ్ టాక్సిన్ వంటి మందులు గట్టి కండరాలను సడలించడానికి సహాయపడతాయి.<ref name="NINDS2013" /> శస్త్రచికిత్సలో కండరాలను పొడిగించడం, అతి చురుకైన నరాలను కత్తిరించడం ఉండవచ్చు.<ref name="NINDS2013" /> తరచుగా, బాహ్య కలుపులు, ఇతర సహాయక సాంకేతికత సహాయపడతాయి.<ref name="NINDS2013" /> కొంతమంది బాధిత పిల్లలు తగిన చికిత్సతో సాధారణ వయోజన జీవితాలను సాధించగలరు.<ref name="NINDS2013" /> ప్రత్యామ్నాయ మందులు తరచుగా ఉపయోగించబడుతున్నప్పటికీ, వాటి వినియోగానికి మద్దతు ఇవ్వడానికి ఎటువంటి ఆధారాలు లేవు.<ref name="NINDS2013" /> పిల్లలలో సెరెబ్రల్ పాల్సీ అనేది అత్యంత సాధారణ కదలిక రుగ్మత.<ref>{{Cite web|title=How many people are affected?|url=http://www.nichd.nih.gov/health/topics/cerebral-palsy/conditioninfo/Pages/how-common.aspx|publisher=[[National Institutes of Health]]|access-date=4 March 2015|date=5 September 2014|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402134614/http://www.nichd.nih.gov/health/topics/cerebral-palsy/conditioninfo/Pages/how-common.aspx|archive-date=2 April 2015}}</ref> ఇది 1000 సజీవ జననాలకు 2.1 లో సంభవిస్తుంది.<ref name="Osk2013">{{Cite paper|title=An update on the prevalence of cerebral palsy: a systematic review and meta-analysis.|date=Jun 2013}}</ref> క్రీ పూ 5 వ శతాబ్దంలో [[హిప్పోక్రేట్స్]] రచనలో సంభవించిన మొట్టమొదటి వివరణలతో చరిత్ర అంతటా సెరెబ్రల్ పాల్సీ నమోదు చేయబడింది.<ref name="History2013" /> ఈ పరిస్థితి గురించి విస్తృతమైన అధ్యయనం 19వ శతాబ్దంలో విలియం జాన్ లిటిల్ చేత ప్రారంభించబడింది, ఆయన తరువాత స్పాస్టిక్ డిప్లెజియాను "లిటిల్ 'స్ డిసీజ్" అని పిలిచారు.<ref name="History2013">{{Cite paper|title=Hallmarks in the history of cerebral palsy: from antiquity to mid-20th century.|date=Apr 2013}}</ref> విలియం ఓస్లర్ మొదట దీనికి జర్మన్ జెరెబ్రల్ కిండర్లాహ్ముంగ్ (మస్తిష్క పిల్లల-పక్షవాతం) నుండి "సెరిబ్రల్ పాల్సీ" అని పేరు పెట్టారు.<ref>{{Cite web|title=What is cerebral palsy?|url=http://cpapinfo.com/What_is_Cerebral_Palsy.php?menu=About%20Us|publisher=The Cerebral Palsied Association of the Philippines Inc.|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220051952/http://cpapinfo.com/What_is_Cerebral_Palsy.php?menu=About%20Us|archive-date=20 December 2016|access-date=4 December 2016}}</ref> మూల కణ చికిత్స సహా అనేక సంభావ్య చికిత్సలు పరిశీలించబడుతున్నాయి..<ref name="NINDS2013" /> అయితే, ఇది సమర్థవంతమైనదా, సురక్షితమైనదా అని నిర్ణయించడానికి మరింత పరిశోధన అవసరం.<ref name="NINDS2013" /> == సూచనలు == <references /> [[వర్గం:Translated from MDWiki]] chpbb4e0fsolot6u98znvwvbev3zjye 4955500 4955486 2026-09-09T17:59:31Z Rajasekhar1961 2596 [[వర్గం:వ్యాధులు]] ను చేర్చారు (హాట్‌కేట్ ఉపయోగించి) 4955500 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition |name =Cerebral_palsy |synonym = |image =US Navy 081028-N-3173B-027 Cmdr. John King assesses the reflexes of a Cerebral Palsy patient at the Arima District Health Facility as part of the humanitarian-civic assistance mission Continuing Promise (CP) 2008.jpg |image_size = |image_thumbtime = |alt = |caption =A child with cerebral palsy being assessed by a physician |pronounce = |specialty =[[Pediatrics]], [[neurology]], [[physiatry]] |symptoms =Poor coordination, [[spasticity|stiff muscles]], weak muscles, [[tremor]]s<ref name=NINDS2013/> |complications =[[Epileptic seizure|Seizures]], [[intellectual disability]]<ref name=NINDS2013/> |onset =Early childhood<ref name=NINDS2013/> |duration =Lifelong<ref name=NINDS2013/> |types = |causes =Often unknown<ref name=NINDS2013/><!-- Quote = In many cases, the cause of cerebral palsy is unknown. --> |risks =[[Preterm birth]], being a [[twin]], certain infections during pregnancy, difficult delivery<ref name=NINDS2013/> |diagnosis =Based on child's development<ref name=NINDS2013/> |differential = |prevention = |treatment =[[Physical therapy]], [[occupational therapy]], [[speech therapy]], [[Orthotics|external braces]], [[orthopedic surgery]]<ref name=NINDS2013/> |medication =[[Diazepam]], [[baclofen]], [[botulinum toxin]]<ref name=NINDS2013/> |prognosis = |frequency =2.1 per 1,000<ref name=Osk2013/> |deaths = }} '''మస్తిష్క పక్షవాతం''' (Cerebral palsy) అనేది బాల్యంలో కనిపించే శాశ్వత కదలిక రుగ్మతల సమూహం.<ref name="NINDS2013">{{Cite web|title=Cerebral Palsy: Hope Through Research|url=https://www.ninds.nih.gov/Disorders/Patient-Caregiver-Education/Hope-Through-Research/Cerebral-Palsy-Hope-Through-Research|website=[[National Institute of Neurological Disorders and Stroke]]|access-date=21 February 2017|date=July 2013|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170221033227/https://www.ninds.nih.gov/Disorders/Patient-Caregiver-Education/Hope-Through-Research/Cerebral-Palsy-Hope-Through-Research|archive-date=21 February 2017}}</ref> సంకేతాలు, లక్షణాలు వ్యక్తుల మధ్య, కాలక్రమేణా మారుతూ ఉంటాయి.<ref name="NINDS2013" /> తరచుగా, లక్షణాలు పేలవమైన సమన్వయం, గట్టి కండరాలు, బలహీనమైన కండరాలు, [[వణుకు|ప్రకంపనలు]] ఉంటాయి.<ref name="NINDS2013" /> సంచలనము, దృష్టి, వినికిడి, మింగడం, మాట్లాడటంలో సమస్యలు ఉండవచ్చు.<ref name="NINDS2013" /> తరచుగా, సెరిబ్రల్ పాల్సీ ఉన్న పిల్లలు వారి వయస్సులోని ఇతర పిల్లల మాదిరిగానే చుట్టుముట్టరు, కూర్చోరు, క్రాల్ చేయరు లేదా నడవరు.<ref name="NINDS2013" /> ఇతర లక్షణాలలో మూర్ఛలు, ఆలోచన లేదా తర్కంతో సమస్యలు ఉంటాయి, ఇవి ప్రతి ఒక్కటి CP తో ఉన్న మూడింట ఒక వంతు మందిలో సంభవిస్తాయి.<ref name="NINDS2013" /> జీవితం మొదటి కొన్ని సంవత్సరాలలో లక్షణాలు మరింత గుర్తించదగినవి అయినప్పటికీ, అంతర్లీన సమస్యలు కాలక్రమేణా మరింత దిగజారవు.<ref name="NINDS2013" /> మెదడు పక్షవాతం అనేది కదలిక, సంతులనం, భంగిమలను నియంత్రించే మెదడులోని భాగాలకు అసాధారణ అభివృద్ధి లేదా నష్టం వల్ల సంభవిస్తుంది.<ref name="NINDS2013" /><ref name="NIH2014O">{{Cite web|title=Cerebral Palsy: Overview|url=https://www.nichd.nih.gov/health/topics/cerebral-palsy/Pages/default.aspx|website=[[National Institutes of Health]]|access-date=21 February 2017|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170215072205/https://www.nichd.nih.gov/health/topics/cerebral-palsy/Pages/default.aspx|archive-date=15 February 2017}}</ref> చాలా తరచుగా, సమస్యలు గర్భధారణ సమయంలో సంభవిస్తాయి, అయితే, అవి ప్రసవ సమయంలో లేదా పుట్టిన వెంటనే కూడా సంభవించవచ్చు.<ref name="NINDS2013" /> చాలా సందర్భాలలో, కారణం తెలియదు.<ref name="NINDS2013" /> ప్రమాద కారకాలలో అకాల జననం, కవలలు కావడం, గర్భధారణ సమయంలో టాక్సోప్లాస్మోసిస్ లేదా [[పుట్టుకతో వచ్చే రుబెల్లా సిండ్రోమ్|రుబెల్లా]] వంటి కొన్ని అంటువ్యాధులు, గర్భధారణ సమయంలో మిథైల్మెర్క్యురీకి గురికావడం, కష్టమైన డెలివరీ, జీవితం మొదటి కొన్ని సంవత్సరాలలో తల గాయం వంటివి ఉన్నాయి.<ref name="NINDS2013" /> సుమారు 2% కేసులు వారసత్వంగా వచ్చిన జన్యుపరమైన కారణం వల్ల సంభవించాయని నమ్ముతారు.<ref name="omim">{{Cite web|title=CEREBRAL PALSY, SPASTIC QUADRIPLEGIC, 1; CPSQ1|url=https://omim.org/entry/603513|website=[[Online Mendelian Inheritance in Man]]|access-date=26 January 2018|date=28 June 2016|archive-date=1 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191001135429/https://www.omim.org/entry/603513|url-status=live}}</ref> ప్రస్తుతం ఉన్న నిర్దిష్ట సమస్యల ఆధారంగా అనేక ఉప రకాలు వర్గీకరించబడ్డాయి.<ref name="NINDS2013" /> ఉదాహరణకు, గట్టి కండరాలు ఉన్నవారికి స్పాస్టిక్ సెరిబ్రల్ పాల్సీ ఉంటుంది, పేలవమైన సమన్వయం ఉన్నవారికి అటాక్సిక్ సెరిబ్రాల్ పాల్సీ, కదలికలు ఉన్నవారికి అథెటోయిడ్ సెరిబ్రిల్ పాల్సీ ఉంటుంది.<ref name="NINDS2013" /> కాలక్రమేణా పిల్లల అభివృద్ధి ఆధారంగా రోగ నిర్ధారణ జరుగుతుంది.<ref name="NINDS2013" /> ఇతర సంభావ్య కారణాలను తోసిపుచ్చడానికి రక్త పరీక్షలు, వైద్య చిత్రాలను ఉపయోగించవచ్చు.<ref name="NINDS2013" /> తల్లి రోగనిరోధకత, మెరుగైన భద్రత ద్వారా పిల్లలలో తల గాయాలను నివారించే ప్రయత్నాల ద్వారా CP పాక్షికంగా నిరోధించబడుతుంది.<ref name="NINDS2013" /> CPU కు తెలిసిన నివారణ ఏదీ లేదు, అయితే సహాయక చికిత్సలు, మందులు, శస్త్రచికిత్సలు చాలా మందికి సహాయపడవచ్చు.<ref name="NINDS2013" /> ఇందులో [[ఫిజియోథెరపీ|శారీరక చికిత్స]], వృత్తిపరమైన చికిత్స, ప్రసంగ చికిత్స ఉండవచ్చు..<ref name="NINDS2013" /> [[డయాజెపామ్|డయాజెపం]], బాక్లోఫెన్, బోటులినమ్ టాక్సిన్ వంటి మందులు గట్టి కండరాలను సడలించడానికి సహాయపడతాయి.<ref name="NINDS2013" /> శస్త్రచికిత్సలో కండరాలను పొడిగించడం, అతి చురుకైన నరాలను కత్తిరించడం ఉండవచ్చు.<ref name="NINDS2013" /> తరచుగా, బాహ్య కలుపులు, ఇతర సహాయక సాంకేతికత సహాయపడతాయి.<ref name="NINDS2013" /> కొంతమంది బాధిత పిల్లలు తగిన చికిత్సతో సాధారణ వయోజన జీవితాలను సాధించగలరు.<ref name="NINDS2013" /> ప్రత్యామ్నాయ మందులు తరచుగా ఉపయోగించబడుతున్నప్పటికీ, వాటి వినియోగానికి మద్దతు ఇవ్వడానికి ఎటువంటి ఆధారాలు లేవు.<ref name="NINDS2013" /> పిల్లలలో సెరెబ్రల్ పాల్సీ అనేది అత్యంత సాధారణ కదలిక రుగ్మత.<ref>{{Cite web|title=How many people are affected?|url=http://www.nichd.nih.gov/health/topics/cerebral-palsy/conditioninfo/Pages/how-common.aspx|publisher=[[National Institutes of Health]]|access-date=4 March 2015|date=5 September 2014|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402134614/http://www.nichd.nih.gov/health/topics/cerebral-palsy/conditioninfo/Pages/how-common.aspx|archive-date=2 April 2015}}</ref> ఇది 1000 సజీవ జననాలకు 2.1 లో సంభవిస్తుంది.<ref name="Osk2013">{{Cite paper|title=An update on the prevalence of cerebral palsy: a systematic review and meta-analysis.|date=Jun 2013}}</ref> క్రీ పూ 5 వ శతాబ్దంలో [[హిప్పోక్రేట్స్]] రచనలో సంభవించిన మొట్టమొదటి వివరణలతో చరిత్ర అంతటా సెరెబ్రల్ పాల్సీ నమోదు చేయబడింది.<ref name="History2013" /> ఈ పరిస్థితి గురించి విస్తృతమైన అధ్యయనం 19వ శతాబ్దంలో విలియం జాన్ లిటిల్ చేత ప్రారంభించబడింది, ఆయన తరువాత స్పాస్టిక్ డిప్లెజియాను "లిటిల్ 'స్ డిసీజ్" అని పిలిచారు.<ref name="History2013">{{Cite paper|title=Hallmarks in the history of cerebral palsy: from antiquity to mid-20th century.|date=Apr 2013}}</ref> విలియం ఓస్లర్ మొదట దీనికి జర్మన్ జెరెబ్రల్ కిండర్లాహ్ముంగ్ (మస్తిష్క పిల్లల-పక్షవాతం) నుండి "సెరిబ్రల్ పాల్సీ" అని పేరు పెట్టారు.<ref>{{Cite web|title=What is cerebral palsy?|url=http://cpapinfo.com/What_is_Cerebral_Palsy.php?menu=About%20Us|publisher=The Cerebral Palsied Association of the Philippines Inc.|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220051952/http://cpapinfo.com/What_is_Cerebral_Palsy.php?menu=About%20Us|archive-date=20 December 2016|access-date=4 December 2016}}</ref> మూల కణ చికిత్స సహా అనేక సంభావ్య చికిత్సలు పరిశీలించబడుతున్నాయి..<ref name="NINDS2013" /> అయితే, ఇది సమర్థవంతమైనదా, సురక్షితమైనదా అని నిర్ణయించడానికి మరింత పరిశోధన అవసరం.<ref name="NINDS2013" /> == సూచనలు == <references /> [[వర్గం:Translated from MDWiki]] [[వర్గం:వ్యాధులు]] j7p25didtthdvs8nl8tspi4oiymlrjk 0 509330 4955491 2026-09-09T17:36:04Z Batthini Vinay Kumar Goud 78298 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1502466|Heroin]] to:te #mdwikicx 4955491 wikitext text/x-wiki {{Infobox drug |Watchedfields =changed |verifiedrevid =443854562 |drug_name =Heroin |INN =Diamorphine<ref name="Heroin's rINN"/> |image =Heroin - Heroine.svg |alt = |image2 =Heroin-from-xtal-horizontal-3D-balls.png |caption =<!-- |type = <!-- Names --> |pronounce =Heroin: {{IPAc-en|ˈ|h|ɛ|r|o:|ɪ|n}} |tradename = |synonyms =Diacetylmorphine, acetomorphine, (dual) acetylated morphine, morphine diacetate |IUPAC_name =(5α,6α)-7,8-didehydro-4,5-epoxy-17-methylmorphinan-3,6-diol diacetate <!-- Clinical data --> |class =[[Opioid]] |pregnancy_AU =<!-- A / B1 / B2 / B3 / C / D / X --> |pregnancy_AU_comment= |pregnancy_category= |routes_of_administration=Intravenous, inhalation, transmucosal, by mouth, intranasal, rectal, intramuscular, subcutaneous, intrathecal |onset =Within minutes<ref>{{cite book|last1=Riviello|first1=Ralph J.|title=Manual of forensic emergency medicine : a guide for clinicians|date=2010|publisher=Jones and Bartlett Publishers|location=Sudbury, Mass.|isbn=978-0-7637-4462-5|page=41|url=https://books.google.com/books?id=keng9ELAE2IC&pg=PA41|url-status=live|df=dmy-all|access-date=29 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170318224346/https://books.google.com/books?id=keng9ELAE2IC&pg=PA41|archive-date=18 March 2017}}</ref> |duration_of_action=4 to 5 hours<ref>{{cite book|last1=Field|first1=John|title=The Textbook of Emergency Cardiovascular Care and CPR|date=2012|publisher=Lippincott Williams & Wilkins|isbn=978-1-4698-0162-9|page=447|url=https://books.google.com/books?id=o3m4oNRB4D4C&pg=PA447|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170910234542/https://books.google.com/books?id=o3m4oNRB4D4C&pg=PA447|archive-date=10 September 2017|df=dmy-all}}</ref> |dependency_liability=High<ref>{{cite book |last1=Bonewit-West |first1=Kathy |last2=Hunt |first2=Sue A. |last3=Applegate |first3=Edith |title=Today's Medical Assistant: Clinical and Administrative Procedures |date=2012 |publisher=Elsevier Health Sciences |isbn=9781455701506 |page=571 |url=https://books.google.com/books?id=YalYPI1KqTQC&pg=PA571 |language=en |access-date=7 August 2020 |archive-date=28 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200728034412/https://books.google.com/books?id=YalYPI1KqTQC&pg=PA571 |url-status=live }}</ref> |addiction_liability=High<ref name=Drugs2014/> <!-- External links --> |Drugs.com ={{drugs.com|parent|heroin}} |MedlinePlus = <!-- Legal data --> |legal_AU =S9 |legal_CA =Schedule I |legal_DE =[[Drugs controlled by the German Narcotic Drugs Act|Anlage I]], [[Drugs controlled by the German Narcotic Drugs Act|II]] and [[Drugs controlled by the German Narcotic Drugs Act|III]] |legal_NZ =Class A |legal_UN =Narcotic Schedules I and IV |legal_UK =Class A |legal_US =Schedule I |legal_status = |licence_US = |licence_EU = <!-- Pharmacokinetic data --> |bioavailability =<35% (by mouth), 44–61% (inhaled)<ref name="pmid16433897">{{cite journal |vauthors=Rook EJ, van Ree JM, van den Brink W, Hillebrand MJ, Huitema AD, Hendriks VM, Beijnen JH | title = Pharmacokinetics and pharmacodynamics of high doses of pharmaceutically prepared heroin, by intravenous or by inhalation route in opioid-dependent patients | journal = Basic Clin. Pharmacol. Toxicol. | volume = 98 | issue = 1 | pages = 86–96 | year = 2006 | pmid = 16433897 | doi = 10.1111/j.1742-7843.2006.pto_233.x }}</ref> |protein_bound =0% ([[morphine]] metabolite 35%) |metabolism =[[liver]] |elimination_half-life=2–3 minutes<ref name=EMC>{{cite web|title=Diamorphine Hydrochloride Injection 30 mg – Summary of Product Characteristics|website=electronic Medicines Compendium|publisher=ViroPharma Limited|date=24 September 2013|access-date=30 March 2014|url=http://www.medicines.org.uk/emc/medicine/28258/SPC/Diamorphine+Hydrochloride+Injection+30+mg/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140330154716/http://www.medicines.org.uk/emc/medicine/28258/SPC/Diamorphine+Hydrochloride+Injection+30+mg/|archive-date=30 March 2014|df=dmy-all}}</ref> |excretion =90% [[kidney]] as [[glucuronide]]s, rest [[biliary]] <!-- Chemical and physical data --> |C =21 |H =23 |N =1 |O =5 |SMILES =CC(OC1=C(O[C@@H]2[C@]34CCN(C)[C@@H]([C@@H]4C=C[C@@H]2OC(C)=O)C5)C3=C5C=C1)=O |StdInChI =1S/C21H23NO5/c1-11(23)25-16-6-4-13-10-15-14-5-7-17(26-12(2)24)20-21(14,8-9-22(15)3)18(13)19(16)27-20/h4-7,14-15,17,20H,8-10H2,1-3H3/t14-,15+,17-,20-,21-/m0/s1 |StdInChI_Ref ={{stdinchicite|correct|chemspider}} |StdInChIKey =GVGLGOZIDCSQPN-PVHGPHFFSA-N |StdInChIKey_Ref ={{stdinchicite|correct|chemspider}} }}ఇతర పేర్లలో డయామార్ఫిన్ అని కూడా పిలువబడే '''హెరాయిన్''', సాధారణంగా దాని ఉల్లాసభరిత ప్రభావాలకు వినోద ఔషధంగా ఉపయోగించే ఒక ఓపియాయిడ్.<ref name="Heroin's rINN">{{Cite book|vauthors=Rang HP, Ritter JM, Flower RJ, Henderson G|title=Rang & Dale's Pharmacology|date=2014|publisher=Elsevier Health Sciences|isbn=9780702054976|page=515|edition=8th|url=https://books.google.com/books?id=iOLTBQAAQBAJ&pg=PA515|access-date=12 April 2016|quote=While 'diamorphine' is the recommended International Nonproprietary Name (rINN), this drug is widely known as heroin.|archive-url=https://web.archive.org/web/20170307152341/https://books.google.com/books?id=iOLTBQAAQBAJ&pg=PA515|archive-date=7 March 2017|df=dmy-all}}</ref><ref name="Drugs2014">{{Cite web|title=Heroin|url=https://www.drugs.com/illicit/heroin.html|website=Drugs.com|access-date=19 October 2016|date=18 May 2014|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161019154754/https://www.drugs.com/illicit/heroin.html|archive-date=19 October 2016}}</ref> నొప్పి నుండి ఉపశమనం పొందడానికి లేదా ఓపియాయిడ్ పునఃస్థాపన చికిత్సలో దీనిని అనేక దేశాలలో వైద్యపరంగా ఉపయోగిస్తారు. ఇది సాధారణంగా ఒక సిరలోకి ఇంజెక్ట్ చేయబడుతుంది, కానీ ఇది పొగ త్రాగడం, గురక పెట్టడం లేదా పీల్చడం కూడా చేయవచ్చు.<ref name="Drugs2014" /><ref name="NIH2014">{{Cite web|title=DrugFacts—Heroin|url=https://www.drugabuse.gov/publications/drugfacts/heroin|website=National Institute on Drug Abuse|access-date=19 October 2016|date=October 2014|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161019150657/https://www.drugabuse.gov/publications/drugfacts/heroin|archive-date=19 October 2016}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://d14rmgtrwzf5a.cloudfront.net/sites/default/files/heroinrrs_11_14.pdf|title=Research Report Series: Heroin|last=National Institutes on Drug Abuse|publisher=National Institutes on Drug Abuse|year=2014|isbn=|location=|pages=1|quote=Highly pure heroin can be snorted or smoked and may be more appealing to new users because it eliminates the stigma associated with injection drug use…. Impure heroin is usually dissolved, diluted, and injected into veins, muscles, or under the skin.|via=|archive-url=https://web.archive.org/web/20161230054652/https://d14rmgtrwzf5a.cloudfront.net/sites/default/files/heroinrrs_11_14.pdf|archive-date=30 December 2016|df=dmy-all}}</ref> ప్రభావాలు సాధారణంగా వేగంగా ఉంటాయి, కొన్ని గంటల పాటు కొనసాగుతాయి.<ref name="Drugs2014" /> సాధారణ దుష్ప్రభావాలలో శ్వాసకోశ మాంద్యం (శ్వాస తీసుకోవడం తగ్గడం-నోరు ఎండిపోవడం, మగత, బలహీనమైన మానసిక పనితీరు, మలబద్ధకం, [[వ్యసనములు|వ్యసనం]] ఉన్నాయి.<ref name="NIH2014" /> ఇంజెక్షన్ ద్వారా ఉపయోగించడం వల్ల కలిగే దుష్ప్రభావాలలో చీములు, సోకిన గుండె కవాటాలు, రక్తంతో సంక్రమించే అంటువ్యాధులు, [[న్యుమోనియా]] ఉంటాయి.<ref name="NIH2014" /> దీర్ఘకాలిక ఉపయోగం చరిత్ర తరువాత, ఓపియాయిడ్ ఉపసంహరణ లక్షణాలు చివరి ఉపయోగం గంటలలోపు ప్రారంభమవుతాయి.<ref name="NIH2014" /> సిరలోకి ఇంజెక్షన్ ద్వారా ఇచ్చినప్పుడు, హెరాయిన్ [[మార్ఫిన్]] సారూప్య మోతాదు కంటే రెండు నుండి మూడు రెట్లు ప్రభావం కలిగి ఉంటుంది.<ref name="Drugs2014" /> ఇది సాధారణంగా తెలుపు లేదా గోధుమ రంగు పొడిగా వస్తుంది.<ref name="NIH2014" /> హెరాయిన్ వ్యసనం చికిత్సలో తరచుగా ప్రవర్తనా చికిత్స, మందులు ఉంటాయి.<ref name="NIH2014" /> మందులలో బుప్రెనార్ఫిన్, మెథడోన్ లేదా నల్ట్రెక్సోన్ ఉండవచ్చు.<ref name="NIH2014" /> హెరాయిన్ అధిక మోతాదుకు నలోక్సోన్ చికిత్స చేయవచ్చు.<ref name="NIH2014" /> 2015 నాటికి అంచనా ప్రకారం 17 మిలియన్ల మంది ప్రజలు ఓపియేట్‌లను ఉపయోగిస్తున్నారు, వీటిలో హెరాయిన్ అత్యంత సాధారణమైనది, ఓపియాయిడ్ వాడకం 122,000 మరణాలకు దారితీసింది.<ref name="WDR2016">{{Cite book|title=World Drug Report 2016|chapter-url=http://www.unodc.org/doc/wdr2016/WORLD_DRUG_REPORT_2016_web.pdf|access-date=1 August 2016|chapter=Statistical tables|isbn=978-92-1-057862-2|location=Vienna, Austria|date=May 2016|page=xii, 18, 32|archive-url=https://web.archive.org/web/20160809143704/http://www.unodc.org/doc/wdr2016/WORLD_DRUG_REPORT_2016_web.pdf|archive-date=9 August 2016|df=dmy-all|last=Crime|first=United Nations Office on Drugs and}}</ref><ref>{{Cite web|title=Information sheet on opioid overdose|url=https://www.who.int/substance_abuse/information-sheet/en/|website=WHO|access-date=10 December 2018|date=August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20190421140401/https://www.who.int/substance_abuse/information-sheet/en/|archive-date=21 April 2019|url-status=live}}</ref> 2015 నాటికి ప్రపంచవ్యాప్తంగా హెరాయిన్ వినియోగదారుల మొత్తం సంఖ్య 2000 నుండి ఆఫ్రికా, అమెరికా, ఆసియాలో పెరిగిందని భావిస్తున్నారు.<ref name="WDR2017Part3">{{Cite book|title=World Drug Report 2017 Part 3|date=May 2017|publisher=United Nations|isbn=978-92-1-148294-2|pages=14, 24|url=http://www.unodc.org/wdr2017/field/Booklet_3_Plantbased_drugs.pdf|access-date=10 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180727180346/https://www.unodc.org/wdr2017/field/Booklet_3_Plantbased_drugs.pdf|archive-date=27 July 2018}}</ref> యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో సుమారు 1.6% మంది ప్రజలు ఏదో ఒక సమయంలో హెరాయిన్‌ను ఉపయోగించారు, గత సంవత్సరంలో 950,000 మంది దీనిని ఉపయోగించారు.<ref name="NIH2014" /><ref>{{Cite web|title=What is the scope of heroin use in the United States?|url=https://www.drugabuse.gov/publications/research-reports/heroin/scope-heroin-use-in-united-states|website=National Institute on Drug Abuse|access-date=10 December 2018|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20181210110910/https://www.drugabuse.gov/publications/research-reports/heroin/scope-heroin-use-in-united-states|archive-date=10 December 2018|url-status=live}}</ref> ఒక ఔషధం అధిక మోతాదు కారణంగా ప్రజలు మరణించినప్పుడు, ఆ ఔషధం సాధారణంగా ఓపియాయిడ్, తరచుగా హెరాయిన్ అవుతుంది.<ref name="WDR2016" /><ref>{{Cite web|last=Valencia|first=Marie|title=Record 29 million people drug-dependent worldwide; heroin use up sharply – UN report|url=https://www.un.org/sustainabledevelopment/blog/2016/06/record-29-million-people-drug-dependent-worldwide-heroin-use-up-sharply-un-report/|website=United Nations Sustainable Development|access-date=10 December 2018|date=23 June 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20190414091050/https://www.un.org/sustainabledevelopment/blog/2016/06/record-29-million-people-drug-dependent-worldwide-heroin-use-up-sharply-un-report/|archive-date=14 April 2019|url-status=live}}</ref> హెరాయిన్ను మొట్టమొదట 1874లో సి. ఆర్. ఆల్డర్ రైట్ [[నల్లమందు|నల్లమందు గసగసాల]] సహజ ఉత్పత్తి అయిన మార్ఫిన్ నుండి తయారు చేశారు.<ref>{{Cite book|title=A Century of International Drug Control|date=2010|publisher=United Nations Publications|isbn=9789211482454|page=49|url=https://books.google.com/books?id=uRQiAVTTiYwC&pg=PT50|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20170910234542/https://books.google.com/books?id=uRQiAVTTiYwC&pg=PT50|archive-date=10 September 2017|df=dmy-all}}</ref> అంతర్జాతీయంగా, హెరాయిన్ సింగిల్ కన్వెన్షన్ ఆన్ నార్కోటిక్ డ్రగ్స్ షెడ్యూల్ I & IV క్రింద నియంత్రించబడుతుంది, లైసెన్స్ లేకుండా తయారు చేయడం, కలిగి ఉండటం లేదా విక్రయించడం సాధారణంగా చట్టవిరుద్ధం.<ref>{{Cite web|date=December 2004|url=http://www.incb.org/pdf/e/list/46thedition.pdf|title=Yellow List: List of Narcotic Drugs Under International Control|publisher=International Narcotics Control Board|access-date=5 May 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20120510002957/http://www.incb.org/pdf/e/list/46thedition.pdf|archive-date=10 May 2012}} Referring URL = {{Cite web|url=http://www.incb.org/incb/yellow_list.html|title=Archived copy|access-date=2006-06-21|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20060621035248/http://www.incb.org/incb/yellow_list.html|archive-date=21 June 2006}}</ref><ref>{{Cite book|last=Lyman|first=Michael D.|title=Drugs in Society: Causes, Concepts, and Control|date=2013|publisher=Routledge|isbn=9780124071674|page=45|url=https://books.google.com/books?id=bRU4AAAAQBAJ&pg=PA45|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20170910234542/https://books.google.com/books?id=bRU4AAAAQBAJ&pg=PA45|archive-date=10 September 2017|df=dmy-all}}</ref> 2016లో సుమారు 448 టన్నుల హెరాయిన్ తయారు చేయబడింది.<ref name="WDR2017Part3" /> 2015లో ఆఫ్ఘనిస్తాన్ ప్రపంచంలోని నల్లమందు 66% ఉత్పత్తి చేసింది.<ref name="WDR2016" /> చట్టవిరుద్ధమైన హెరాయిన్ తరచుగా చక్కెర, పిండి పదార్ధం, [[కెఫిన్]], [[క్వినైన్]] లేదా [[ఫెంటానిల్]] వంటి ఇతర ఓపియాయిడ్లతో కలిపి ఉంటుంది.<ref name="Drugs2014" /><ref>{{Cite book|last=|first=|url=https://www.worldcat.org/oclc/650080999|title=CUT : a guide to adulterants, bulking agents and other contaminants found in illicit drugs|date=2010|publisher=Centre for Public Health, Faculty of Health and Applied Social Sciences, Liverpool John Moores University|others=Cole, Claire., Liverpool John Moores University. Centre for Public Health.|year=|isbn=978-1-907441-47-9|location=Liverpool|pages=|oclc=650080999|access-date=7 August 2020|archive-date=28 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210828105214/https://www.worldcat.org/title/cut-a-guide-to-adulterants-bulking-agents-and-other-contaminants-found-in-illicit-drugs/oclc/650080999}}</ref> == సూచనలు == [[వర్గం:Translated from MDWiki]] 9cnymg4me3e2yeomfzwy1t6a5c48clb 0 509331 4955494 2026-09-09T17:37:44Z Batthini Vinay Kumar Goud 78298 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1504649|Prion disease]] to:te #mdwikicx 4955494 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition |name =Prion disease |synonym =Transmissible spongiform encephalopathy (TSE); slow unconventional virus disease<ref name=Lib2019>{{cite journal|last1=Liberski|first1=PP|last2=Gajos|first2=A|last3=Sikorska|first3=B|last4=Lindenbaum|first4=S|title=Kuru, the First Human Prion Disease.|journal=Viruses|date=7 March 2019|volume=11|issue=3|doi=10.3390/v11030232|pmc=6466359|pmid=30866511}}</ref> |image =Spongiform degeneration in Creutzfeldt-Jakob disease.jpg |image_size = |image_thumbtime = |alt = |caption =Micrograph showing spongiform degeneration ([[vacuole]]s that appear as holes in tissue sections) in the [[cerebral cortex]] of [[Creutzfeldt–Jakob disease]]. [[H&E stain]], scale bar = 30 [[micron]]s (0.03 mm). |pronounce = |specialty =[[Neurology]] |symptoms =Difficulty thinking, personality changes, problems with [[coordination]].<ref name=NINDS2025/> |complications =Worsens over time<ref name=NINDS2025/> |onset = |duration = |types ='''Human''': [[Creutzfeldt–Jakob disease|Creutzfeldt-Jakob disease]] (CJD), [[variant Creutzfeldt-Jakob disease]] (vCJD), [[kuru (disease)|kuru]], [[variably protease-sensitive prionopathy]], [[Gerstmann–Sträussler–Scheinker syndrome|Gerstmann-Sträussler-Scheinker syndrome]], [[sporadic fatal insomnia]]<ref name=CDC2025/><ref name=NINDS2025/><br>'''Other animals''': [[Bovine spongiform encephalopathy]], [[scrapie]], [[chronic wasting disease]], [[feline spongiform encephalopathy]], [[transmissible mink encephalopathy]]<ref name=NINDS2025/> |causes =[[Prion]]<ref name=NINDS2025/> |risks = |diagnosis =Suspected based on examination, confirmed by [[brain biopsy]]<ref name=NINDS2025/> |differential = |prevention = |treatment =[[Symptomatic treatment|Supportive care]]<ref name=NINDS2025/> |medication = |prognosis =Death within months to years<ref name=CDC2025/> |frequency =Rare<ref name=CDC2025/> |deaths = }}ట్రాన్స్మిసిబుల్ స్పాంజిఫార్మ్ ఎన్సెఫలోపతి అని కూడా పిలువబడే '''ప్రియాన్ వ్యాధి''' (TSE) అనేది మెదడు వ్యాధుల సమూహం, ఇది న్యూరాన్ల నిరంతర నష్టానికి దారితీస్తుంది.<ref name="NINDS2025">{{Cite web|title=Transmissible Spongiform Encephalopathies|url=https://www.ninds.nih.gov/health-information/disorders/transmissible-spongiform-encephalopathies|website=National Institute of Neurological Disorders and Stroke|access-date=23 April 2023|language=en|archive-date=23 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230423164125/https://www.ninds.nih.gov/health-information/disorders/transmissible-spongiform-encephalopathies|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230423164125/https://www.ninds.nih.gov/health-information/disorders/transmissible-spongiform-encephalopathies|date=23 April 2023}}</ref><ref name="Iron2017">{{Cite paper|title=Prion diseases.|date=2017}}</ref> లక్షణాలు తరచుగా ఆలోచించడంలో ఇబ్బంది, వ్యక్తిత్వ మార్పులు, సమన్వయ సమస్యలు, ఇవి కాలక్రమేణా మరింత దిగజారుతాయి.<ref name="NINDS2025" /> ఇతర లక్షణాలలో నడకలను కదిలించడం, నిద్రపోవడంలో ఇబ్బంది, మూర్ఛలు ఉండవచ్చు.<ref name="NINDS2025" /> లక్షణాలు ప్రారంభమైనప్పటి నుండి చాలా సంవత్సరాలు పట్టవచ్చు.<ref name="CDC2025vCJD">{{Cite web|title=About Variant Creutzfeldt-Jakob Disease (vCJD)|url=https://www.cdc.gov/variant-creutzfeldt-jakob/about/index.html|website=Variant Creutzfeldt-Jakob Disease (vCJD)|publisher=CDC|access-date=18 March 2025|language=en-us|date=12 November 2024|archive-date=3 March 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250303071248/https://www.cdc.gov/variant-creutzfeldt-jakob/about/index.html|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250303071248/https://www.cdc.gov/variant-creutzfeldt-jakob/about/index.html|date=3 March 2025}}</ref> అయితే, లక్షణాలు ప్రారంభమైన తర్వాత మరణం సాధారణంగా నెలల నుండి సంవత్సరాల వరకు సంభవిస్తుంది.<ref name="CDC2025">{{Cite web|title=About Prion Diseases|url=https://www.cdc.gov/prions/about/index.html|website=Prion Diseases|publisher=CDC|access-date=18 March 2025|language=en-us|date=22 April 2024|archive-date=19 March 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250319233857/https://www.cdc.gov/prions/about/index.html|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250319233857/https://www.cdc.gov/prions/about/index.html|date=19 March 2025}}</ref> అంతర్లీన కారణం సాధారణంగా ఉండే, కానీ తప్పుగా మడతపెట్టబడిన [[మాంసకృత్తులు|ప్రోటీన్]], దీనిని ప్రియాన్ అని పిలుస్తారు, దీని ఫలితంగా సాధారణ ప్రోటీన్లు తప్పుగా మడవబడతాయి.<ref name="NINDS2025" /><ref name="CDC2025" /> ఈ వ్యాధి ఆకస్మికంగా ప్రారంభమవుతుంది, ఒక వ్యక్తి తల్లిదండ్రుల నుండి వారసత్వంగా వచ్చిన జన్యు ఉత్పరివర్తన ఫలితంగా లేదా వ్యక్తుల మధ్య వ్యాప్తి చెందుతుంది.<ref name="NINDS2025" /> అవి వ్యాధి సోకిన కణజాలం లేదా కలుషితమైన వైద్య పరికరాలతో పరిచయం ద్వారా వ్యాప్తి చెందుతాయి, కానీ, గాలి లేదా చాలా రకాల సాధారణ సంపర్కం ద్వారా వ్యాప్తి చెందవు.<ref name="NINDS2025" /> పరీక్ష ఆధారంగా రోగ నిర్ధారణ అనుమానించబడవచ్చు, మెదడు బయాప్సీ ద్వారా నిర్ధారించబడుతుంది.<ref name="NINDS2025" /> అవి మెదడులో చిన్న రంధ్రాలకు దారితీస్తాయి, ఇది [[సూక్ష్మదర్శిని]] క్రింద మెత్తటి రూపాన్ని ఇస్తుంది.<ref name="NINDS2025" /> మానవులలో వ్యాధులలో క్రూట్జ్ఫెల్డ్ట్-జాకోబ్ వ్యాధి (CJD) వేరియంట్ క్రూట్జ్ ఫెల్డ్ట్-జాకబ్ వ్యాధి (vCJD) కురు, వేరియబుల్ ప్రోటీజ్-సెన్సిటివ్ ప్రియోనోపతి, గెర్స్ట్మాన్-స్ట్రాస్లర్-స్కింకర్ సిండ్రోమ్, చెదురుమదురు ప్రాణాంతక నిద్రలేమి ఉన్నాయి.<ref name="CDC2025" /><ref name="NINDS2025" /> ఇతర జంతువులలో వ్యాధులలో [[బోవిన్ స్పాంజిఫార్మ్ ఎన్సెఫలోపతి]] (బి. ఎస్. ఇ. స్క్రేపీ, దీర్ఘకాలిక వృధా వ్యాధి ఉన్నాయి.<ref name="NINDS2025" /> బిఎస్ఇ సోకిన ఆవు నుండి మాంసం తినడం వల్ల విసిజెడి సంభవిస్తుందని నమ్ముతారు.<ref name="CDC2025vCJD" /> నిర్దిష్ట చికిత్స లేదా [[టీకా]] లేదు.<ref name="CDC2025" /> నిర్వహణ అనేది సహాయక సంరక్షణ.<ref name="NINDS2025" /> సాధారణ స్టెరిలైజేషన్ ప్రియాన్ లను అంటువ్యాధి కానిదిగా చేయదు, బదులుగా సోడియం హైపోక్లోరైట్ రూపంలో కేంద్రీకృత బ్లీచ్ లేదా కనీసం 134 ° C వేడి చేయడం అవసరం.<ref>{{Cite web|title=Prion & PLPs Decontamination Options {{!}} UMN University Health & Safety|url=https://hsrm.umn.edu/biosafety-occupational-health/biosafety/working-safely-biological-materials-and-toxins/prions-1|website=hsrm.umn.edu|publisher=University of Minnesota|access-date=18 March 2025|archive-date=14 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240614182014/https://hsrm.umn.edu/biosafety-occupational-health/biosafety/working-safely-biological-materials-and-toxins/prions-1|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240614182014/https://hsrm.umn.edu/biosafety-occupational-health/biosafety/working-safely-biological-materials-and-toxins/prions-1|date=14 June 2024}}</ref> ప్రియాన్ వ్యాధులు చాలా అరుదు.<ref name="CDC2025" /> ఈ రకమైన మొదటి ధృవీకరించబడిన వ్యాధి కురు, దీనిని 1957లో వర్ణించారు. == సూచనలు == <references /> [[వర్గం:Translated from MDWiki]] 0axpa6dvhpl6ybnxlpbqr076a3m3b5k 4955495 4955494 2026-09-09T17:40:35Z Batthini Vinay Kumar Goud 78298 4955495 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition |name =ప్రియాన్ వ్యాధి |synonym =ఇతర పేర్లు: ట్రాన్స్‌మిసిబుల్ స్పాంజిఫార్మ్ ఎన్సెఫలోపతి (TSE); నెమ్మదైన అసాధారణ వైరస్ వ్యాధి<ref name=Lib2019>{{cite journal|last1=Liberski|first1=PP|last2=Gajos|first2=A|last3=Sikorska|first3=B|last4=Lindenbaum|first4=S|title=Kuru, the First Human Prion Disease.|journal=Viruses|date=7 March 2019|volume=11|issue=3|doi=10.3390/v11030232|pmc=6466359|pmid=30866511}}</ref> |image =Spongiform degeneration in Creutzfeldt-Jakob disease.jpg |image_size = |image_thumbtime = |alt = |caption =క్రూట్జ్‌ఫెల్డ్-జాకబ్ వ్యాధి సెరిబ్రల్ కార్టెక్స్‌లో స్పాంజిఫార్మ్ క్షీణతను ( ణజాల విభాగాలలో రంధ్రాలుగా కనిపించే వాక్యోల్స్) చూపిస్తున్న మైక్రోగ్రాఫ్. H&E స్టెయిన్ , స్కేల్ బార్ = 30 మైక్రాన్లు (0.03 మిమీ). |pronounce = |specialty = న్యూరాలజీ |symptoms =ఆలోచించడంలో ఇబ్బంది, వ్యక్తిత్వ మార్పులు, సమన్వయ సమస్యలు.<ref name=NINDS2025/> |complications =కాలక్రమేణా మరింత తీవ్రమవుతుంది<ref name=NINDS2025/> |onset = |duration = |types =మానవులలో : క్రూట్జ్‌ఫెల్డ్-జాకబ్ వ్యాధి (CJD), వేరియంట్ క్రూట్జ్‌ఫెల్డ్-జాకబ్ వ్యాధి (vCJD), కురు , వేరియబుల్లీ ప్రోటీజ్-సెన్సిటివ్ ప్రియోనోపతి , గెర్ట్‌మాన్-స్ట్రాస్లర్-షైంకర్ సిండ్రోమ్ , స్పోరాడిక్ ఫేటల్ ఇన్సోమ్నియా<ref name=CDC2025/><ref name=NINDS2025/><br>ఇతర జంతువులలో : బోవైన్ స్పాంజిఫార్మ్ ఎన్సెఫలోపతి , స్క్రాపీ , క్రానిక్ వేస్టింగ్ డిసీజ్ , ఫెలైన్ స్పాంజిఫార్మ్ ఎన్సెఫలోపతి , ట్రాన్స్‌మిసిబుల్ మింక్ ఎన్సెఫలోపతి<ref name=NINDS2025/> |causes = ప్రియాన్<ref name=NINDS2025/> |risks = |diagnosis =పరీక్ష ఆధారంగా అనుమానించబడింది, మెదడు బయాప్సీ ద్వారా నిర్ధారించబడింది<ref name=NINDS2025/> |differential = |prevention = |treatment = సహాయక సంరక్షణ<ref name=NINDS2025/> |medication = |prognosis =నెలల నుండి సంవత్సరాలలో మరణం<ref name=CDC2025/> |frequency =అరుదైన<ref name=CDC2025/> |deaths = }}ట్రాన్స్మిసిబుల్ స్పాంజిఫార్మ్ ఎన్సెఫలోపతి అని కూడా పిలువబడే '''ప్రియాన్ వ్యాధి''' (TSE) అనేది మెదడు వ్యాధుల సమూహం, ఇది న్యూరాన్ల నిరంతర నష్టానికి దారితీస్తుంది.<ref name="NINDS2025">{{Cite web|title=Transmissible Spongiform Encephalopathies|url=https://www.ninds.nih.gov/health-information/disorders/transmissible-spongiform-encephalopathies|website=National Institute of Neurological Disorders and Stroke|access-date=23 April 2023|language=en|archive-date=23 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230423164125/https://www.ninds.nih.gov/health-information/disorders/transmissible-spongiform-encephalopathies|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230423164125/https://www.ninds.nih.gov/health-information/disorders/transmissible-spongiform-encephalopathies|date=23 April 2023}}</ref><ref name="Iron2017">{{Cite paper|title=Prion diseases.|date=2017}}</ref> లక్షణాలు తరచుగా ఆలోచించడంలో ఇబ్బంది, వ్యక్తిత్వ మార్పులు, సమన్వయ సమస్యలు, ఇవి కాలక్రమేణా మరింత దిగజారుతాయి.<ref name="NINDS2025" /> ఇతర లక్షణాలలో నడకలను కదిలించడం, నిద్రపోవడంలో ఇబ్బంది, మూర్ఛలు ఉండవచ్చు.<ref name="NINDS2025" /> లక్షణాలు ప్రారంభమైనప్పటి నుండి చాలా సంవత్సరాలు పట్టవచ్చు.<ref name="CDC2025vCJD">{{Cite web|title=About Variant Creutzfeldt-Jakob Disease (vCJD)|url=https://www.cdc.gov/variant-creutzfeldt-jakob/about/index.html|website=Variant Creutzfeldt-Jakob Disease (vCJD)|publisher=CDC|access-date=18 March 2025|language=en-us|date=12 November 2024|archive-date=3 March 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250303071248/https://www.cdc.gov/variant-creutzfeldt-jakob/about/index.html|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250303071248/https://www.cdc.gov/variant-creutzfeldt-jakob/about/index.html|date=3 March 2025}}</ref> అయితే, లక్షణాలు ప్రారంభమైన తర్వాత మరణం సాధారణంగా నెలల నుండి సంవత్సరాల వరకు సంభవిస్తుంది.<ref name="CDC2025">{{Cite web|title=About Prion Diseases|url=https://www.cdc.gov/prions/about/index.html|website=Prion Diseases|publisher=CDC|access-date=18 March 2025|language=en-us|date=22 April 2024|archive-date=19 March 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250319233857/https://www.cdc.gov/prions/about/index.html|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250319233857/https://www.cdc.gov/prions/about/index.html|date=19 March 2025}}</ref> అంతర్లీన కారణం సాధారణంగా ఉండే, కానీ తప్పుగా మడతపెట్టబడిన [[మాంసకృత్తులు|ప్రోటీన్]], దీనిని ప్రియాన్ అని పిలుస్తారు, దీని ఫలితంగా సాధారణ ప్రోటీన్లు తప్పుగా మడవబడతాయి.<ref name="NINDS2025" /><ref name="CDC2025" /> ఈ వ్యాధి ఆకస్మికంగా ప్రారంభమవుతుంది, ఒక వ్యక్తి తల్లిదండ్రుల నుండి వారసత్వంగా వచ్చిన జన్యు ఉత్పరివర్తన ఫలితంగా లేదా వ్యక్తుల మధ్య వ్యాప్తి చెందుతుంది.<ref name="NINDS2025" /> అవి వ్యాధి సోకిన కణజాలం లేదా కలుషితమైన వైద్య పరికరాలతో పరిచయం ద్వారా వ్యాప్తి చెందుతాయి, కానీ, గాలి లేదా చాలా రకాల సాధారణ సంపర్కం ద్వారా వ్యాప్తి చెందవు.<ref name="NINDS2025" /> పరీక్ష ఆధారంగా రోగ నిర్ధారణ అనుమానించబడవచ్చు, మెదడు బయాప్సీ ద్వారా నిర్ధారించబడుతుంది.<ref name="NINDS2025" /> అవి మెదడులో చిన్న రంధ్రాలకు దారితీస్తాయి, ఇది [[సూక్ష్మదర్శిని]] క్రింద మెత్తటి రూపాన్ని ఇస్తుంది.<ref name="NINDS2025" /> మానవులలో వ్యాధులలో క్రూట్జ్ఫెల్డ్ట్-జాకోబ్ వ్యాధి (CJD) వేరియంట్ క్రూట్జ్ ఫెల్డ్ట్-జాకబ్ వ్యాధి (vCJD) కురు, వేరియబుల్ ప్రోటీజ్-సెన్సిటివ్ ప్రియోనోపతి, గెర్స్ట్మాన్-స్ట్రాస్లర్-స్కింకర్ సిండ్రోమ్, చెదురుమదురు ప్రాణాంతక నిద్రలేమి ఉన్నాయి.<ref name="CDC2025" /><ref name="NINDS2025" /> ఇతర జంతువులలో వ్యాధులలో [[బోవిన్ స్పాంజిఫార్మ్ ఎన్సెఫలోపతి]] (బి. ఎస్. ఇ. స్క్రేపీ, దీర్ఘకాలిక వృధా వ్యాధి ఉన్నాయి.<ref name="NINDS2025" /> బిఎస్ఇ సోకిన ఆవు నుండి మాంసం తినడం వల్ల విసిజెడి సంభవిస్తుందని నమ్ముతారు.<ref name="CDC2025vCJD" /> నిర్దిష్ట చికిత్స లేదా [[టీకా]] లేదు.<ref name="CDC2025" /> నిర్వహణ అనేది సహాయక సంరక్షణ.<ref name="NINDS2025" /> సాధారణ స్టెరిలైజేషన్ ప్రియాన్ లను అంటువ్యాధి కానిదిగా చేయదు, బదులుగా సోడియం హైపోక్లోరైట్ రూపంలో కేంద్రీకృత బ్లీచ్ లేదా కనీసం 134 ° C వేడి చేయడం అవసరం.<ref>{{Cite web|title=Prion & PLPs Decontamination Options {{!}} UMN University Health & Safety|url=https://hsrm.umn.edu/biosafety-occupational-health/biosafety/working-safely-biological-materials-and-toxins/prions-1|website=hsrm.umn.edu|publisher=University of Minnesota|access-date=18 March 2025|archive-date=14 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240614182014/https://hsrm.umn.edu/biosafety-occupational-health/biosafety/working-safely-biological-materials-and-toxins/prions-1|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240614182014/https://hsrm.umn.edu/biosafety-occupational-health/biosafety/working-safely-biological-materials-and-toxins/prions-1|date=14 June 2024}}</ref> ప్రియాన్ వ్యాధులు చాలా అరుదు.<ref name="CDC2025" /> ఈ రకమైన మొదటి ధృవీకరించబడిన వ్యాధి కురు, దీనిని 1957లో వర్ణించారు. == సూచనలు == <references /> [[వర్గం:Translated from MDWiki]] cpsneh7psrpugdr55x1z6pss5sp7rze 0 509332 4955496 2026-09-09T17:44:19Z Batthini Vinay Kumar Goud 78298 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1458149|Impetigo]] to:te #mdwikicx 4955496 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition |name =Impetigo |synonym =School sores,<ref>{{cite web |title=Impetigo (school sores, skin infections): Images, Causes, and Symptoms — DermNet |url=https://dermnetnz.org/topics/impetigo |website=dermnetnz.org |access-date=13 December 2023 |language=en |archive-date=7 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230607020129/https://dermnetnz.org/topics/impetigo |url-status=live }}</ref> impetigo contagiosa |image =Impetigo2020.jpg |image_size = |image_thumbtime = |alt = |caption =A case of impetigo on the chin |pronounce ={{IPAc-en|ɪ|m|p|ᵻ|ˈ|t|aɪ|ɡ|oʊ}} |specialty =[[Dermatology]] |symptoms =Yellowish skin crusts, painful<ref name=Andrew2020/> |complications =[[Cellulitis]], [[poststreptococcal glomerulonephritis]]<ref name=AFP2014/> |onset =Young children<ref name=AFP2014/> |duration =Less than 3 weeks<ref name=AFP2014/> |types =[[Bullous impetigo]], [[ecthyma]] |causes =''[[Staphylococcus aureus]]'' or ''[[Streptococcus pyogenes]]'' which spreads by [[direct contact]]<ref name=Jong2022/> |risks =[[Child care|Day care]], crowding, [[malnutrition|poor nutrition]], [[diabetes mellitus]], [[contact sport]]s, breaks in the skin<ref name=AFP2014/><ref name=Adam2002>{{cite journal |last1=Adams|first1=BB|s2cid=34948265|title=Dermatologic disorders of the athlete.|journal=Sports Medicine|date=2002|volume=32|issue=5|pages=309–21|pmid=11929358|doi=10.2165/00007256-200232050-00003}}</ref> |diagnosis = |differential = |prevention =[[Hand washing]], avoiding infected people, cleaning injuries<ref name=AFP2014/> |treatment =Based on symptoms<ref name=AFP2014/> |medication =[[Antibiotic]]s ([[mupirocin]], [[fusidic acid]], [[cephalexin]])<ref name=AFP2014/><ref name=Kon2012/> |prognosis =Good<ref name=Jong2022/> |frequency =140 million (2010)<ref name=LancetEpi2012>{{cite journal|last=Vos|first=T|title=Years lived with disability (YLDs) for 1160 sequelae of 289 diseases and injuries 1990-2010: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2010.|journal=Lancet|date=Dec 15, 2012|volume=380|issue=9859|pages=2163–96|pmid=23245607|pmc=6350784|doi=10.1016/S0140-6736(12)61729-2|url=http://www.documentation.ird.fr/hor/fdi:010059240|access-date=April 20, 2018|archive-date=January 12, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190112111243/http://www.documentation.ird.fr/hor/fdi:010059240|url-status=live}}</ref> |deaths = }} '''ఇంపెటిగో''' అనేది ఉపరితల చర్మంతో కూడిన బ్యాక్టీరియా సంక్రమణ.<ref name="Andrew2020">{{Cite book|last=James|first=William D.|last2=Elston|first2=Dirk|last3=Treat|first3=James R.|last4=Rosenbach|first4=Misha A.|last5=Neuhaus|first5=Isaac|title=Andrews' Diseases of the Skin: Clinical Dermatology|date=2020|publisher=Elsevier|isbn=978-0-323-54753-6|pages=252-254|edition=13th|chapter-url=https://books.google.com/books?id=UEaEDwAAQBAJ&pg=PA252|language=en|chapter=14. Bacterial infections|access-date=2023-12-13|archive-date=2023-07-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20230701095707/https://books.google.com/books?id=UEaEDwAAQBAJ&pg=PA252}}</ref> ఇది సాధారణంగా ఎర్రటి చర్మంపై పసుపు రంగు క్రస్ట్స్గా ఉంటుంది, చాలా తరచుగా ముఖం, చేతులు లేదా కాళ్ళు.[1] తక్కువ సాధారణంగా గజ్జ లేదా చంకలను ప్రభావితం చేసే పెద్ద బొబ్బలు ఉండవచ్చు. గాయాలు బాధాకరమైనవి లేదా దురదగా ఉండవచ్చు. జ్వరం అసాధారణమైనది .[3] వైద్యం సాధారణంగా మచ్చలు లేకుండా జరుగుతుంది.<ref name="Jong2022">{{Cite book|last=Stevens|first=Daniel L.|editor-last=Jong|editor-first=Elaine C.|editor-last2=Stevens|editor-first2=Dennis L.|title=Netter's Infectious Diseases|date=2022|publisher=Elsevier|location=Philadelphia|isbn=978-0-323-71159-3|pages=78-80|edition=2nd|chapter-url=https://books.google.com/books?id=l8skEAAAQBAJ&pg=PA78|language=en|chapter=18. Impetigo|access-date=2023-12-15|archive-date=2023-12-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20231216010815/https://books.google.com/books?id=l8skEAAAQBAJ&pg=PA78#v=onepage&q&f=false}}</ref> సగం కేసులు సాధారణంగా ''స్టెఫిలోకాకస్ ఆరియస్'' కారణంగా, ''స్ట్రెప్టోకోకస్ పైజెన్స్'' లేదా లేకుండా ఉంటాయి.<ref name="Jong2022" /> ప్రమాద కారకాలలో రోజువారీ సంరక్షణ, రద్దీ, పేలవమైన పోషకాహారం, [[మధుమేహం|డయాబెటిస్ మెల్లిటస్]], కాంటాక్ట్ స్పోర్ట్స్, [[దోమ|దోమ కాటు]], తామర, గజ్జి లేదా [[సర్పి|హెర్పెస్]] వంటి చర్మంలో చీలికలు ఉన్నాయి. సంపర్కంతో ఇది ప్రజల చుట్టూ లేదా వారి మధ్య వ్యాప్తి చెందుతుంది.<ref name="Jong2022" /> రోగనిర్ధారణ సాధారణంగా లక్షణాలు, రూపంపై ఆధారపడి ఉంటుంది.<ref name="Jong2022" /> నివారణ అనేది [[చేతులు కడుక్కోవడం]], వ్యాధి సోకిన వ్యక్తులను నివారించడం, గాయాలను శుభ్రపరచడం ద్వారా జరుగుతుంది..<ref name="Jong2022" /> చికిత్స సాధారణంగా యాంటీబయాటిక్ క్రీములతో జరుగుతుంది, వీటిలో ముపిరోసిన్ 2% 5 రోజుల పాటు వర్తించబడుతుంది.<ref name="AWARE2022">{{Cite book|title=The WHO AWaRe (Access, Watch, Reserve) antibiotic book|date=2022|publisher=World Health Organization|url=https://www.who.int/publications/i/item/9789240062382|access-date=4 December 2023|language=en|archive-date=13 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230813134739/https://www.who.int/publications/i/item/9789240062382|page=197}}</ref> దీనికి ప్రత్యామ్నాయం ఫ్యూసిడిక్ యాసిడ్ క్రీమ్.<ref name="AFP2014" /><ref name="Kon2012">{{Cite paper|title=Interventions for impetigo.|date=18 January 2012}}</ref> పెద్ద ప్రాంతాలు ప్రభావితమైతే సెఫాలెక్సిన్ వంటి నోటి ద్వారా యాంటీబయాటిక్స్ ఉపయోగించవచ్చు.<ref name="AFP2014">{{Cite paper|title=Impetigo: diagnosis and treatment.|date=15 August 2014}}</ref> యాంటీబయాటిక్-నిరోధక రూపాలు కనుగొనబడ్డాయి.<ref name="AFP2014" /> ఇంపెటిగో 2010 లో 140 మిలియన్ల మందిని (ప్రపంచ జనాభాలో 2%) ప్రభావితం చేసింది. ఇది ఏ వయసులోనైనా సంభవించవచ్చు, కానీ చిన్న పిల్లలలో సర్వసాధారణం. చికిత్స లేకుండా ప్రజలు సాధారణంగా మూడు వారాల్లోనే కోలుకుంటారు.<ref name="AFP2014" /> బాక్టీరియా ద్వారా ముక్కులో వలసరాజ్యం కారణంగా పునరావృతమయ్యే అంటువ్యాధులు సంభవించవచ్చు.<ref>{{Cite web|access-date=2020-05-26|title=Impetigo symptoms and treatments|url=https://www.nhsinform.scot/illnesses-and-conditions/infections-and-poisoning/impetigo|website=www.nhsinform.scot|archive-date=2020-04-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20200430234755/https://www.nhsinform.scot/illnesses-and-conditions/infections-and-poisoning/impetigo|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|access-date=2020-05-26|title=Impetigo and Ecthyma - Skin Disorders|url=https://www.merckmanuals.com/home/skin-disorders/bacterial-skin-infections/impetigo-and-ecthyma|website=Merck Manuals Consumer Version|archive-date=2020-05-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20200527053758/https://www.merckmanuals.com/home/skin-disorders/bacterial-skin-infections/impetigo-and-ecthyma|url-status=live}}</ref> సంక్లిష్టతలలో [[సెల్యులైటిస్]] లేదా పోస్ట్స్ట్రెప్టోకోకల్ గ్లోమెరులోనెఫ్రిటిస్ ఉండవచ్చు.<ref name="AFP2014" /> ఈ పేరు [[లాటిన్]] ఇంపెటెర్ నుండి వచ్చింది, దీని అర్థం "దాడి".<ref>{{Cite book|last=Limited|first=Wordsworth Editions|title=Concise English Dictionary|date=1993|publisher=Wordsworth Editions|isbn=9781840224979|page=452|url=https://books.google.com/books?id=qYHPuEwaBswC&pg=PA452|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20161003055957/https://books.google.ca/books?id=qYHPuEwaBswC&pg=PA452|archive-date=2016-10-03}}</ref> == సూచనలు == <references /> [[వర్గం:Translated from MDWiki]] 2boq9czsfhfkn1l76i1uqcw2zhf0ye7 0 509333 4955497 2026-09-09T17:48:13Z Batthini Vinay Kumar Goud 78298 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1504307|Phencyclidine]] to:te #mdwikicx 4955497 wikitext text/x-wiki {{Infobox drug |Verifiedfields =changed |Watchedfields =changed |verifiedrevid =464373911 |drug_name =Phencyclidine |image =Phencyclidine structure.svg |width =135px |image2 =Phencyclidine-from-xtal-3D-balls.png |width2 =225px <!--Names--> |pronounce = |tradename =Sernyl, Sernylan (both discontinued) |synonyms =CI-395; Phenylcyclohexylpiperidine; "Angel dust"<ref name=Jus2003/> |IUPAC_name =1-(1-Phenylcyclohexyl)piperidine <!--Clinical data--> |class =[[NMDA receptor antagonist|NMDA receptor antagonists]]; [[General anaesthetic|General anesthetics]]; [[Dissociative|Dissociative hallucinogen]]s |pregnancy_AU = |routes_of_administration=[[Smoking]], [[Injection (medicine)|injection]], [[Insufflation (medicine)|snorted]], [[oral administration|by mouth]]<ref name=NIH2018Fact/> |onset =2–60 min<ref name=Ri2010>{{cite book|last1=Riviello|first1=Ralph J.|title=Manual of forensic emergency medicine : a guide for clinicians|date=2010|publisher=Jones and Bartlett Publishers|location=Sudbury, Mass.|isbn=9780763744625|pages=41–42|url=https://books.google.com/books?id=keng9ELAE2IC&pg=PA41|access-date=2020-07-26|archive-date=2017-03-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20170318224346/https://books.google.com/books?id=keng9ELAE2IC&pg=PA41|url-status=live}}</ref> |duration_of_action=6–48 hours<ref name=Ri2010/> |Drugs.com ={{drugs.com|parent|phencyclidine}} |MedlinePlus = |licence_EU = |licence_US = |pregnancy_category= |addiction_liability=Variable reported from low to high<ref name="NHM-PCP and ketamine">{{cite book |vauthors=Malenka RC, Nestler EJ, Hyman SE |veditors=Sydor A, Brown RY | title = Molecular Neuropharmacology: A Foundation for Clinical Neuroscience | year = 2009 | publisher = McGraw-Hill Medical | location = New York | isbn = 9780071481274 | pages = 374–375 | edition = 2nd | chapter = Chapter 15: Reinforcement and Addictive Disorders}}</ref><ref>{{cite book|last1=Stobo|first1=John D.|last2=Traill|first2=Thomas A.|last3=Hellmann|first3=David B.|last4=Ladenson|first4=Paul W.|last5=Petty|first5=Brent G.|title=The Principles and Practice of Medicine|date=1996|publisher=McGraw Hill Professional|isbn=9780071383653|page=933|url=https://books.google.co.jp/books?id=aA9mMB3lDh4C&q|language=en|quote=high abuse liability|access-date=2020-07-26|archive-date=2019-04-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20190404195912/https://books.google.co.jp/books?id=aA9mMB3lDh4C&q|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221013213838/https://books.google.co.jp/books?id=aA9mMB3lDh4C&q |date=2022-10-13 }}</ref><ref>{{cite book|last1=Fetting|first1=Margaret|title=Perspectives on Substance Use, Disorders, and Addiction: With Clinical Cases|date=2015|publisher=SAGE Publications|isbn=9781483377773|page=145|url=https://books.google.co.jp/books?id=7qxiCgAAQBAJ&pg=PT145|language=en|access-date=2020-07-26|archive-date=2019-04-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20190404195927/https://books.google.co.jp/books?id=7qxiCgAAQBAJ&pg=PT145|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221013213753/https://books.google.co.jp/books?id=7qxiCgAAQBAJ&pg=PT145 |date=2022-10-13 }}</ref> <!-- Legal status --> |legal_AU =S9 |legal_CA =Schedule I |legal_DE =Anlage I <!--not a param |legal_UK =Class A |legal_US =Schedule II |legal_status = <!-- Pharmacokinetic data --> |bioavailability = |protein_bound = |metabolism =[[Redox|Oxidative]] [[hydroxylation]] in [[liver]] by [[cytochrome P450|CYP450]] [[enzyme]]s, [[glucuronidation]] |metabolites =PCHP, PPC, PCAA |elimination_half-life=7–46 hours |excretion =[[Urine]] <!--Chemical data--> |C =17 |H =25 |N =1 |SMILES =C1(C2(N3CCCCC3)CCCCC2)=CC=CC=C1 |StdInChI_Ref ={{stdinchicite|correct|chemspider}} |StdInChI =1S/C17H25N/c1-4-10-16(11-5-1)17(12-6-2-7-13-17)18-14-8-3-9-15-18/h1,4-5,10-11H,2-3,6-9,12-15H2 |StdInChIKey_Ref ={{stdinchicite|correct|chemspider}} |StdInChIKey =JTJMJGYZQZDUJJ-UHFFFAOYSA-N <!--Physical data--> |melting_point =46.5 |melting_high = |boiling_point =136 }} '''ఫెన్సిక్లిడిన్''' లేదా '''ఫినైల్సైక్లోహెక్సిల్ పైపెరిడిన్''' (ఇతర పేర్లలో ఏంజెల్ దుమ్ము అని కూడా పిలుస్తారు, ఇది దాని మనస్సు-మార్పిడి ప్రభావాలకు ఉపయోగించే మందు.<ref name="Jus2003">{{Cite web|title=PCP Fast Facts|url=http://www.justice.gov/archive/ndic/pubs4/4440/|publisher=[[National Drug Intelligence Center]]|access-date=19 February 2018|date=2003|archive-date=29 May 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180529203452/https://www.justice.gov/archive/ndic/pubs4/4440/|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180529203452/https://www.justice.gov/archive/ndic/pubs4/4440/|date=29 May 2018}}</ref> పిసిపి భ్రాంతులు, శబ్దాల వక్రీకృత అవగాహనలు, హింసాత్మక ప్రవర్తన కారణం కావచ్చు.<ref name="NIH2016Hal">{{Cite web|title=Hallucinogens|url=https://www.drugabuse.gov/publications/drugfacts/hallucinogens|publisher=[[National Institute on Drug Abuse]]|access-date=20 February 2018|language=en|date=January 2016|archive-date=26 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181226025542/https://www.drugabuse.gov/publications/drugfacts/hallucinogens|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181226025542/https://www.drugabuse.gov/publications/drugfacts/hallucinogens|date=26 December 2018}}</ref> వినోద ఔషధంగా, ఇది సాధారణంగా పొగ త్రాగబడుతుంది, కానీ నోటి ద్వారా తీసుకోవచ్చు, గొంతు పిసికి లేదా [[ఇంజెక్షన్|ఇంజెక్ట్]] చేయవచ్చు.<ref name="NIH2018Fact">{{Cite web|url=http://drugabuse.gov/infofacts/hallucinogens.html|title=NIDA InfoFacts: Hallucinogens – LSD, Peyote, Psilocybin, and PCP|publisher=[[National Institute on Drug Abuse]]|access-date=2018-02-19|archive-date=2009-03-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20090326163130/http://drugabuse.gov/Infofacts/hallucinogens.html|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090326163130/http://drugabuse.gov/Infofacts/hallucinogens.html|date=2009-03-26}}</ref><ref name="Bush2013" /> ఇది గంజాయి లేదా [[పొగాకు]] కూడా కలపవచ్చు.<ref name="Jus2003" /> దుష్ప్రభావాలలో మూర్ఛలు, కోమా, [[వ్యసనములు|వ్యసనం]], [[ఆత్మహత్య]] ప్రమాదం ఉండవచ్చు. వాడకం నిలిపివేసినప్పటికీ ఫ్లాష్బ్యాక్లు సంభవించవచ్చు.<ref name="NIH2016Hal" />రసాయనికంగా, పిసిపి అనేది అరిల్సైక్లోహెక్సిలమైన్ తరగతిలో సభ్యుడు, ఔషధశాస్త్రపరంగా, ఇది ఒక డిసోసియేటివ్ మత్తుమందు..<ref name="Mar20142">{{cite book|last1=Marion|first1=Nancy E.|last2=Oliver|first2=Willard M.|title=Drugs in American Society: An Encyclopedia of History, Politics, Culture, and the Law [3 volumes]|date=2014|publisher=ABC-CLIO|isbn=9781610695961|page=732|url=https://books.google.co.jp/books?id=c5PgBQAAQBAJ&pg=PA732|language=en|access-date=2020-07-26|archive-date=2020-06-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20200617220115/https://books.google.co.jp/books?id=c5PgBQAAQBAJ&pg=PA732|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221013213753/https://books.google.co.jp/books?id=c5PgBQAAQBAJ&pg=PA732|date=2022-10-13}}</ref><ref name="Zed20072">{{cite book|last1=Zedeck|first1=Beth E.|last2=Zedeck|first2=Morris S.|title=Forensic Pharmacology|date=2007|publisher=Infobase Publishing|isbn=9781438103822|page=97|url=https://books.google.com/books?id=tyBE3F5ACK4C&pg=PA97|language=en|access-date=2020-07-26|archive-date=2020-07-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20200701091400/https://books.google.com/books?id=tyBE3F5ACK4C&pg=PA97|url-status=live}}</ref> పిసిపి ప్రధానంగా ఎన్ఎండిఎ గ్రాహక విరోధిగా పనిచేస్తుంది.<ref name="Mar20142" />పిసిపి ప్రధానంగా ఎన్ఎండిఎ గ్రాహక విరోధి పనిచేస్తుంది.<ref name="Mar2014">{{Cite book|last=Marion|first=Nancy E.|last2=Oliver|first2=Willard M.|title=Drugs in American Society: An Encyclopedia of History, Politics, Culture, and the Law [3 volumes]|date=2014|publisher=ABC-CLIO|isbn=9781610695961|page=732|url=https://books.google.co.jp/books?id=c5PgBQAAQBAJ&pg=PA732|language=en|access-date=2020-07-26|archive-date=2020-06-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20200617220115/https://books.google.co.jp/books?id=c5PgBQAAQBAJ&pg=PA732}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221013213753/https://books.google.co.jp/books?id=c5PgBQAAQBAJ&pg=PA732|date=2022-10-13}}</ref> పిసిపిని సాధారణంగా యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో ఉపయోగిస్తారు.<ref>{{Cite web|title=GINAD|url=http://www.ginad.org/en/drugs/drugs/306/pcp-|website=www.ginad.org|language=en|access-date=2020-07-26|archive-date=2018-09-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20180910002927/http://www.ginad.org/en/drugs/drugs/306/pcp-|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180910002927/http://www.ginad.org/en/drugs/drugs/306/pcp-|date=2018-09-10}}</ref> 1970లలో వినియోగం అక్కడ గరిష్ట స్థాయికి చేరుకోగా 2005 & 2011 మధ్యకాలంలో ఈ మందు కారణంగా అత్యవసర విభాగాలకు సందర్శనల పెరుగుదల సంభవించింది.<ref>{{Cite web|title=PCP|url=http://www.cesar.umd.edu/cesar/drugs/pcp.asp|website=CESAR|access-date=20 February 2018|language=en|archive-date=12 March 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100312005219/http://www.cesar.umd.edu/cesar/drugs/pcp.asp|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100312005219/http://www.cesar.umd.edu/cesar/drugs/pcp.asp|date=12 March 2010}}</ref><ref name="Bush2013">{{Cite paper|title=Emergency Department Visits Involving Phencyclidine (PCP)|date=2013}}</ref> యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో 2017 నాటికి, గ్రేడ్ పన్నెండులో ఉన్న 1% మంది ప్రజలు మునుపటి సంవత్సరంలో పిసిపిని ఉపయోగించారని నివేదించారు, అయితే 25 ఏళ్లు పైబడిన వారిలో 2.9% మంది తమ జీవితాల్లో ఏదో ఒక సమయంలో దీనిని ఉపయోగించారని నివేదించింది.<ref>{{Cite web|title=Hallucinogens|url=https://www.drugabuse.gov/drugs-abuse/hallucinogens|website=NIAD|access-date=20 February 2018|archive-date=3 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200603125635/https://www.drugabuse.gov/drugs-abuse/hallucinogens|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200603125635/https://www.drugabuse.gov/drugs-abuse/hallucinogens|date=3 June 2020}}</ref> పిసిపి మొదట 1926లో తయారు చేయబడింది, 1950లలో మత్తుమందు మార్కెట్లోకి తీసుకురాబడింది.<ref name="Zed2007">{{Cite book|last=Zedeck|first=Beth E.|last2=Zedeck|first2=Morris S.|title=Forensic Pharmacology|date=2007|publisher=Infobase Publishing|isbn=9781438103822|page=97|url=https://books.google.com/books?id=tyBE3F5ACK4C&pg=PA97|language=en|access-date=2020-07-26|archive-date=2020-07-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20200701091400/https://books.google.com/books?id=tyBE3F5ACK4C&pg=PA97}}</ref><ref>{{Cite book|last=Bunney|first=W. E. Jr|last2=Hippius|first2=Hanns|last3=Laakmann|first3=Gregor|last4=Schmauß|first4=Max|title=Neuropsychopharmacology: Proceedings of the XVIth C.I.N.P. Congress, Munich, August, 15-19, 1988|date=2012|publisher=Springer Science & Business Media|isbn=9783642740343|page=717|url=https://books.google.com/books?id=tX7nCAAAQBAJ&pg=PA717|language=en}}</ref><ref name="Kötz 1926 49–76">{{Cite paper|title=Zur Kenntnis hydroaromatischer Alkamine|publisher=Wiley}}</ref><ref name="Lindgren 1983 61–73">{{Cite book|last=Lindgren|first=J.-E.|last2=Holmstedt|first2=B.|title=Archives of Toxicology|chapter=Guide to the Analysis of Phencyclidine and its Metabolites in Biological Material|publisher=Springer Berlin Heidelberg|publication-place=Berlin, Heidelberg|year=1983|isbn=978-3-540-12392-7|issn=0171-9750|doi=10.1007/978-3-642-69083-9_10|pages=61–73}}</ref> మానవులలో దీని ఉపయోగం 1965లో యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో అధిక దుష్ప్రభావాల కారణంగా అనుమతించబడలేదు, అయితే జంతువులలో దీని ఉపయోగం 1978లో అనుమతించబడలేదు.<ref name="Jus2003" /><ref name="Zed2007" /><ref name="Tas2015">{{Cite book|last=Tasman|first=Allan|last2=Kay|first2=Jerald|last3=Lieberman|first3=Jeffrey A.|last4=First|first4=Michael B.|last5=Riba|first5=Michelle|title=Psychiatry, 2 Volume Set|date=2015|publisher=John Wiley & Sons|isbn=9781118753361|page=4943|url=https://books.google.com/books?id=l2KRBgAAQBAJ&pg=PT4843|language=en}}</ref> అంతేకాకుండా, కెటామైన్ కనుగొనబడింది, మత్తుమందుగా బాగా తట్టుకోగలిగింది.<ref name="Tas2015" /> పిసిపి యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో షెడ్యూల్ II ఔషధం వర్గీకరించబడింది.<ref name="Jus2003" /> పిసిపి అనేక ఉత్పన్నాలు వినోద, వైద్యేతర ఉపయోగం కోసం విక్రయించబడ్డాయి.<ref name="Morris2014">{{Cite paper|title=From PCP to MXE: a comprehensive review of the non-medical use of dissociative drugs}}</ref> == సూచనలు == <references /> [[వర్గం:Translated from MDWiki]] 3zlcmorpejigy7mged9bc5vvktq48xm 0 509334 4955498 2026-09-09T17:53:25Z Batthini Vinay Kumar Goud 78298 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1504321|Phimosis]] to:te #mdwikicx 4955498 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition |name =Phimosis |synonym = |image =Fimosis perfil.jpg |image_size = |image_thumbtime = |alt = |caption =An erect penis with a case of phimosis |pronounce ={{IPAc-en|f|ɪ|ˈ|m|oʊ|s|ᵻ|s}} or {{IPAc-en|f|aɪ|ˈ|m|oʊ|s|ᵻ|s}}<ref>''[[Oxford English Dictionary|OED]]'' 2nd edition, 1989 as {{IPA|/faɪˈməʊsɪs/}}.</ref><ref>[http://www.merriam-webster.com/dictionary/phimosis Entry "phimosis"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210828223819/https://www.merriam-webster.com/medical/phimosis |date=2021-08-28 }} in ''[http://www.merriam-webster.com/ Merriam-Webster Online Dictionary] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170922151722/https://www.merriam-webster.com/ |date=2017-09-22 }}''.</ref> |specialty =[[Urology]] |symptoms =Unable to pull the [[foreskin]] back past the [[glans penis|glans]]<ref name=Pub2016/> |complications =[[Balanitis]],<ref name=Pub2016/> |onset =Normal at birth<ref name=Pub2016/> |duration =Typically resolves by 3 years old<ref name=IQ2015/> |types = |causes =Normal, balanitis, [[balanitis xerotica obliterans]]<ref name=Mc2007/> |risks =[[Diaper dermatitis|Diaper rash]], poor cleaning, [[diabetes]]<ref name=Five2014>{{cite book|last1=Domino|first1=Frank J.|last2=Baldor|first2=Robert A.|last3=Golding|first3=Jeremy|title=The 5-Minute Clinical Consult 2014|date=2013|publisher=Lippincott Williams & Wilkins|isbn=9781451188509|page=138|url=https://books.google.com/books?id=2C2MAwAAQBAJ&pg=RA1-PA138|language=en}}</ref> |diagnosis = |differential =[[Hair tourniquet]], [[lymphedema]] of the penis<ref name=Five2014/> |prevention =[[corticosteroid|Steroid cream]], stretching exercises, [[circumcision]]<ref name=IQ2015/> |treatment = |medication = |prognosis = |frequency =0.5%–13% (in uncircumcised males 18 years or older)<ref name=Mor2020>{{cite journal | last=Morris | first=Brian J. | last2=Matthews | first2=Jim G. | last3=Krieger | first3=John N. | title=Prevalence of Phimosis in Males of All Ages: Systematic Review | journal=Urology | publisher=Elsevier BV | volume=135 | year=2020 | issn=0090-4295 | doi=10.1016/j.urology.2019.10.003 | pages=124–132}}</ref> |deaths = }} '''ఫిమోసిస్''' అనేది పురుషాంగం ముందరి చర్మం గ్లాన్స్ దాటి వెనక్కి లాగడానికి అనుమతించని పరిస్థితి.<ref name="Pub2016" /> మూత్రవిసర్జనతో ముందరి చర్మం కింద బెలూన్ లాంటి వాపు సంభవించవచ్చు.<ref name="Pub2016" /> యుక్తవయస్కులు, పెద్దలలో, ఇది [[అంగస్తంభన]] సమయంలో నొప్పికి దారితీయవచ్చు, కానీ లేకపోతే బాధాకరమైనది కాదు.<ref name="Pub2016" /> ప్రభావితమైన వారికి బాలనిటిస్ అని పిలువబడే గ్లాన్స్ వాపు, ఇతర సమస్యల ప్రమాదం ఎక్కువగా ఉంటుంది.<ref name="Pub2016">{{Cite web|title=Phimosis|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmedhealth/PMHT0027067/|website=PubMed Health|access-date=28 October 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20171105195215/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmedhealth/PMHT0027067/|archive-date=5 November 2017}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171105195215/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmedhealth/PMHT0027067/|date=5 November 2017}}</ref> పారాఫిమోసిస్ అనేది సంభావ్య సమస్య, ఇక్కడ బిగువైన ముందరి చర్మం గ్లాన్స్ వెనుక చిక్కుకుంటుంది.<ref name="Mc2007">{{Cite paper|title=Pathologic and physiologic phimosis: approach to the phimotic foreskin.|date=March 2007}}</ref> చిన్న పిల్లలలో, ముందరి చర్మంను వెనక్కి లాగడం అనేది సాధారణం.<ref name="IQ2015">{{Cite web|title=What are the treatment options for phimosis?|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmedhealth/PMH0079408/|website=PubMed Health|publisher=Institute for Quality and Efficiency in Health Care|access-date=28 October 2016|date=7 October 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20171105195215/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmedhealth/PMH0079408/|archive-date=5 November 2017}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171105195215/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmedhealth/PMH0079408/|date=5 November 2017}}</ref> ఈ వయస్సులో సగం కంటే ఎక్కువ మందిలో ముందస్తు అంటుకునే ద్వారా పూర్తి ఉపసంహరణ ఇప్పటికీ నిరోధించబడినప్పటికీ, ఏడు సంవత్సరాల వయస్సులో 90% పైగా కేసులు పరిష్కరించబడతాయి.<ref name="IQ2015" /> 99 శాతం కేసులు 16 ఏళ్ల వయస్సులోపు పరిష్కరించబడతాయి.<ref name="Mc2007" /> అప్పుడప్పుడు, బాలనిటిస్ లేదా బాలనిటిస్ జెరోటికా ఒబ్లిటెరాన్స్ కారణంగా మచ్చలు వంటి అంతర్లీన పరిస్థితి వల్ల ఫిమోసిస్ సంభవించవచ్చు.<ref name="Mc2007" /> ఇది సాధారణంగా ముందరి చర్మం తెర మచ్చలను చూడటం ద్వారా నిర్ధారణ చేయబడుతుంది.<ref name="Mc2007" /> సాధారణంగా, ఇది మూడు సంవత్సరాల వయస్సులో చికిత్స లేకుండా పరిష్కరించబడుతుంది.<ref name="IQ2015" /> ఒక యువ పురుషుడి జీవితం ప్రారంభ సంవత్సరాల్లో ముందరి చర్మం వెనుకకు లాగడానికి ప్రయత్నించకూడదు.<ref name="IQ2015" /> పరిస్థితి మరింత మెరుగుపడని వారికి, సమయం ఇవ్వవచ్చు లేదా బిగుతైన చర్మాన్ని విప్పుటకు ప్రయత్నించడానికి స్టెరాయిడ్ క్రీమ్ ఉపయోగించవచ్చు.<ref name="IQ2015" /> సాగతీత వ్యాయామాలతో కలిపి ఈ పద్ధతి ప్రభావవంతంగా లేకపోతే, అప్పుడు సున్తీ వంటి ఇతర చికిత్సలు సిఫారసు చేయబడవచ్చు.<ref name="IQ2015" /> ఈ పదం [[గ్రీకు భాష|గ్రీకు]] φίμωσις ''ఫిమోసిస్'' నుండి వచ్చింది, దీని అర్థం "మూసుకుపోవడం".<ref>{{OEtymD|phimosis}}</ref><ref>{{Cite book|last=Kirk|first=Raymond Maurice|last2=Winslet|first2=Marc C.|title=Essential General Surgical Operations|date=2007|publisher=Elsevier Health Sciences|isbn=978-0443103148|page=365|url=https://books.google.com/books?id=T4bUKXR508wC&pg=PA365|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20171105195215/https://books.google.com/books?id=T4bUKXR508wC&pg=PA365|archive-date=2017-11-05}}</ref> == సూచనలు == <references /> [[వర్గం:Translated from MDWiki]] dcvtfcf7jpowupu5rorx3vpxdv9nsoz 0 509335 4955499 2026-09-09T17:58:52Z Batthini Vinay Kumar Goud 78298 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1500133|Acromegaly]] to:te #mdwikicx 4955499 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition |name =Acromegaly |synonym = |image =Acromegaly facial features.JPEG |image_size = |image_thumbtime = |alt = |caption =Facial features of a person with acromegaly. The [[zygomatic bone|cheekbones]] are pronounced, the [[Skull bossing|forehead bulges]], the jaw is enlarged, and facial lines are prominent. |pronounce ={{IPAc-en|ˌ|æ|k|r|ə|ˈ|m|ɛ|ɡ|əl|i|,_|-|r|oʊ|-}}{{refn|{{OxfordDictionaries.com|access-date=2016-01-20|Acromegaly}}}}{{refn|{{MerriamWebsterDictionary|Acromegaly}}}} |specialty =[[Endocrinology]] |symptoms =Enlargement of the hands, feet, forehead, jaw, and nose, thicker skin, deepening of the voice<ref name=NIH2012/> |complications =[[Type 2 diabetes]], [[sleep apnea]], [[high blood pressure]]<ref name=NIH2012/> |onset =Middle age<ref name=NIH2012/> |duration = |types = |causes =Too much growth hormone<ref name=NIH2012/> |risks = |diagnosis =Blood tests, [[medical imaging]]<ref name=NIH2012/> |differential =[[Pachydermoperiostosis]]<ref>{{cite book |last1=Guglielmi |first1=Giuseppe |last2= Van Kuijk |first2=Cornelis |title=Fundamentals of Hand and Wrist Imaging|date=2001|publisher=Springer Science & Business Media|isbn=9783540678540|page=205|url=https://books.google.ca/books?id=qTCbB2N2UFcC&pg=PA205|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908180117/https://books.google.ca/books?id=qTCbB2N2UFcC&pg=PA205|archive-date=2017-09-08}}</ref> |prevention = |treatment =[[Surgery]], medications, [[radiation therapy]]<ref name=NIH2012/> |medication =[[Somatostatin|Somatostatin analogue]], [[Growth hormone receptor|GH receptor antagonist]]<ref name=NIH2012/> |prognosis =Usually normal (with treatment), 10 year shorter life expectancy (no treatment)<ref name=Ho2011/> |frequency =6 per 100,000 people<ref name=NIH2012/> |deaths = }}ఎక్రోమెగాలి అనేది గ్రోత్ ప్లేట్లు మూసివేసిన తర్వాత అధిక గ్రోత్ హార్మోన్ (GH) ఫలితంగా ఏర్పడే ఒక రుగ్మత.<ref name="NIH2012">{{Cite web|title=Acromegaly|url=https://www.niddk.nih.gov/health-information/health-topics/endocrine/acromegaly/Pages/fact-sheet.aspx|website=NIDDK|access-date=20 August 2016|date=April 2012|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160827213949/https://www.niddk.nih.gov/health-information/health-topics/endocrine/acromegaly/Pages/fact-sheet.aspx|archive-date=27 August 2016}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160827213949/https://www.niddk.nih.gov/health-information/health-topics/endocrine/acromegaly/Pages/fact-sheet.aspx|date=27 August 2016}}</ref> ప్రారంభ లక్షణం సాధారణంగా చేతులు, కాళ్ళు పెరగడం.<ref name="NIH2012" /> నుదిటి, దవడ, ముక్కు కూడా పెరగవచ్చు.<ref name="NIH2012" /> ఇతర లక్షణాలలో కీళ్ల నొప్పి, మందమైన చర్మం, స్వరం లోతుగా మారడం, [[తలనొప్పి]], దృష్టి సమస్యలు ఉండవచ్చు.<ref name="NIH2012" /> వ్యాధి యొక్క సంక్లిష్టతలు టైప్ 2 డయాబెటిస్, [[నిద్రలో శ్వాసకు అంతరాయాలు|స్లీప్ అప్నియా]], అధిక రక్తపోటు ఉండవచ్చు.<ref name="NIH2012" /> అక్రోమెగాలి సాధారణంగా పిట్యూటరీ గ్రంధి అధిక పెరుగుదల హార్మోన్ను ఉత్పత్తి చేయడం వల్ల సంభవిస్తుంది.<ref name="NIH2012" /> 95% కంటే ఎక్కువ కేసులలో పిట్యూటరీ అడెనోమా అని పిలువబడే నిరపాయమైన కణితి కారణంగా అధిక ఉత్పత్తి జరుగుతుంది.<ref name="NIH2012" /> ఈ పరిస్థితి ఒక వ్యక్తి తల్లిదండ్రుల నుండి వారసత్వంగా పొందబడలేదు.<ref name="NIH2012" /> అరుదుగా అక్రోమెగాలి అనేది శరీరంలోని మరొక భాగంలో కణితి కారణంగా ఉంటుంది.<ref name="NIH2012" /> ఒక వ్యక్తి [[గ్లూకోస్|గ్లూకోజ్]] ద్రావణాన్ని తాగిన తర్వాత పెరుగుదల హార్మోన్ను కొలవడం ద్వారా లేదా రక్తంలో ఇన్సులిన్ లాంటి పెరుగుదల కారకం I కొలవడం ద్వారా రోగ నిర్ధారణ జరుగుతుంది.<ref name="NIH2012" /> రోగ నిర్ధారణ తరువాత, అడెనోమా ఉందో లేదో తెలుసుకోవడానికి పిట్యూటరీ వైద్య చిత్రణ నిర్వహించబడుతుంది.<ref name="NIH2012" /> బాల్యంలో అధిక పెరుగుదల హార్మోన్ ఉత్పత్తి చేయబడితే, ఫలితంగా అక్రోమెగాలి కాకుండా పెద్దదిగా ఉంటుంది.<ref name="NIH2012" /> చికిత్స ఎంపికల్లో కణితిని తొలగించడానికి [[శస్త్ర చికిత్స|శస్త్రచికిత్స]], మందులు, [[రేడియో చికిత్స|రేడియేషన్ థెరపీ]] ఉన్నాయి.<ref name="NIH2012" /> శస్త్రచికిత్స అనేది సాధారణంగా ఇష్టపడే చికిత్స-కణితి ఎంత చిన్నదైతే, శస్త్రచికిత్స అనేది ఎక్కువ ఉపశమనం కలిగించేదిగా ఉంటుంది.<ref name="NIH2012" /> శస్త్రచికిత్స విరుద్ధంగా లేదా నివారణ కాకపోతే, సోమాటోస్టాటిన్ అనలాగ్లు లేదా GH గ్రాహక శత్రువులను ఉపయోగించవచ్చు.<ref name="NIH2012" /> శస్త్రచికిత్స లేదా మందులు పూర్తిగా ప్రభావవంతంగా లేకపోతే రేడియేషన్ థెరపీని ఉపయోగించవచ్చు.<ref name="NIH2012" /> చికిత్స లేకుండా, ఆయుర్దాయం చికిత్సతో 10 సంవత్సరాలు తగ్గుతుంది, ఆయుర్దృష్టి తగ్గదు.<ref name="Ho2011">{{Cite book|last=Ho|first=Ken|title=Growth Hormone Related Diseases and Therapy: A Molecular and Physiological Perspective for the Clinician|date=2011|publisher=Springer Science & Business Media|isbn=9781607613176|page=400|url=https://books.google.ca/books?id=FWmbHHL4BwsC&pg=PA400|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20160825193205/https://books.google.ca/books?id=FWmbHHL4BwsC&pg=PA400|archive-date=2016-08-25}}</ref> అక్రోమెగాలి 100,000 మందికి 6 మందిని ప్రభావితం చేస్తుంది.<ref name="NIH2012" /> ఇది సాధారణంగా మధ్య వయస్సులో నిర్ధారణ చేయబడుతుంది.<ref name="NIH2012" /> పురుషులు, స్త్రీలు సమానంగా ప్రభావితమవుతారు.<ref>{{Cite book|last=Pack|first=Allan I.|title=Sleep Apnea: Pathogenesis, Diagnosis and Treatment|date=2016|publisher=CRC Press|isbn=9781420020885|page=291|edition=2|url=https://books.google.ca/books?id=yN_LBQAAQBAJ&pg=PA291|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20160825192414/https://books.google.ca/books?id=yN_LBQAAQBAJ&pg=PA291|archive-date=2016-08-25}}</ref> దీనిని మొదటిసారిగా 1772లో వైద్య సాహిత్యంలో నికోలస్ సాసెరోట్టే వర్ణించారు.<ref>{{Cite book|last=Pearce|first=John M. S.|title=Fragments of Neurological History|date=2003|publisher=World Scientific|isbn=9781783261109|page=501|url=https://books.google.ca/books?id=2eu3CgAAQBAJ&pg=PA501|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20160825200427/https://books.google.ca/books?id=2eu3CgAAQBAJ&pg=PA501|archive-date=2016-08-25}}</ref> ఈ పదం [[గ్రీకు భాష|గ్రీకు]] {{Lang|grc|[[wikt:ἄκρον#Noun|ἄκρον]]}} ''అక్రాన్'' నుండి వచ్చింది, దీని అర్థం "అంత్యము" & {{Lang|grc|[[wikt:μέγας|μέγα]]}} ''మెగా'' అంటే "పెద్దది".<ref name="NIH2012" /> == సూచనలు == <references /> [[వర్గం:Translated from MDWiki]] hwwuxld0hzrgg2z3fk9wfa5qxsc5m66 0 509336 4955501 2026-09-09T18:01:48Z Batthini Vinay Kumar Goud 78298 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1507302|Diclofenac]] to:te #mdwikicx 4955501 wikitext text/x-wiki {{Infobox drug |Verifiedfields =changed |Watchedfields =changed |verifiedrevid =443636249 |image =Diclofenac.svg |width =250px |image2 =Diclofenac 3D.png |width2 =250px <!-- Names --> |pronounce = |tradename =Cataflam, Voltaren, [[#trade names|others]]<ref name=tn>{{cite web |title=Diclofenac |url=https://www.drugs.com/international/diclofenac.html |website=Drugs.com |access-date=22 December 2018 |archive-date=22 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181222173313/https://www.drugs.com/international/diclofenac.html |url-status=live }}</ref> |synonyms = |IUPAC_name =[2-(2,6-Dichloroanilino)phenyl]acetic acid <!-- the locant '2' for acetic acid is not cited, see P-14.3.4.3 Nomenclature of Organic Chemistry – IUPAC Recommendations and Preferred Names 2013 (Blue Book) --> <!-- Clinical data --> |class = |pregnancy_AU =C |pregnancy_AU_comment=<ref name="Drugs.com pregnanacy">{{cite web | title=Diclofenac Use During Pregnancy | website=Drugs.com | date=16 January 2000 | url=https://www.drugs.com/pregnancy/diclofenac.html | access-date=15 February 2020 | archive-date=29 July 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200729232727/https://www.drugs.com/pregnancy/diclofenac.html | url-status=live }}</ref> |routes_of_administration=By mouth, rectal, [[intramuscular]], [[intravenous]] (renal- and gallstones), topical |onset =Within 4 hours (gel),<ref>{{cite web |title=How Long Does It Take for Voltaren Gel to Work? |url=https://www.youdrugstore.com/health/voltaren-gel-usage.html |website=YouDrugstore |access-date=June 1, 2020 |language=en-CA |archive-date=30 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200730041151/https://www.youdrugstore.com/health/voltaren-gel-usage.html |url-status=live }}</ref> 30 min (non-gel)<ref name="AHFS2018">{{Cite web|title=Diclofenac epolamine Monograph for Professionals|url=https://www.drugs.com/monograph/diclofenac-epolamine.html|website=Drugs.com|publisher=AHFS|access-date=22 December 2018|archive-date=18 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200918212837/https://www.drugs.com/monograph/diclofenac-epolamine.html|url-status=live}}</ref> |duration_of_action= |Drugs.com =Systemic: {{drugs.com|monograph|diclofenac-systemic}}<br>Topical: {{drugs.com|monograph|diclofenac-topical}} |MedlinePlus =a689002 <!-- Legal data --> |legal_AU =S2 |legal_AU_comment =&ndash; S4 |legal_UK =POM |legal_UK_comment =(P for topical formulation) |legal_US =Rx-only |legal_US_comment =/&nbsp;OTC<ref name="FDA switch">{{cite web | title=FDA Approves Three Drugs for Nonprescription Use Through Rx-to-OTC Switch Process | website=U.S. [[Food and Drug Administration]] (FDA) | date=14 February 2020 | url=http://www.fda.gov/news-events/press-announcements/fda-approves-three-drugs-nonprescription-use-through-rx-otc-switch-process | archive-url=https://web.archive.org/web/20200215012930/https://www.fda.gov/news-events/press-announcements/fda-approves-three-drugs-nonprescription-use-through-rx-otc-switch-process | archive-date=15 February 2020 | url-status=live | access-date=14 February 2020 }} {{PD-notice}}</ref> |legal_status =℞-only in most preparations/countries, limited OTC in some countries, manufacture and veterinary use is banned in India, Nepal, and Pakistan due to imminent extinction of local vultures |DailyMedID =Diclofenac <!-- Pharmacokinetic data --> |protein_bound =More than 99% |metabolism =Liver, oxidative, primarily by [[CYP2C9]], also by [[CYP2C8]], [[CYP3A4]], as well as conjugative by [[glucuronidation]] ([[UGT2B7]]) and [[sulfation]];<ref>{{cite web|url=http://www.medicinereviews.ooo/2018/08/diclofenac-oral-uses-dosage-side.html|title=Diclofenac Oral Uses, Dosage, Side Effects And Composition|publisher=Medicine Reviews Agency|author=Mujib sayyad|date=August 23, 2018|access-date=August 24, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180824135214/https://www.medicinereviews.ooo/2018/08/diclofenac-oral-uses-dosage-side.html|archive-date=August 24, 2018|url-status=dead}}</ref> no active metabolites exist |elimination_half-life=1.2–2 hr (35% of the drug enters enterohepatic recirculation) |excretion =40% biliary 60% urine <!-- Chemical and physical data --> |C =14 |Cl =2 |H =11 |N =1 |O =2 |SMILES =O=C(O)Cc1ccccc1Nc2c(Cl)cccc2Cl |StdInChI =1S/C14H11Cl2NO2/c15-10-5-3-6-11(16)14(10)17-12-7-2-1-4-9(12)8-13(18)19/h1-7,17H,8H2,(H,18,19) |StdInChI_Ref ={{stdinchicite|correct|chemspider}} |StdInChIKey =DCOPUUMXTXDBNB-UHFFFAOYSA-N |StdInChIKey_Ref ={{stdinchicite|correct|chemspider}} |drug_name =Diclofenac }} '''డిక్లోఫెనాక్''', వోల్టారెన్ బ్రాండ్ పేరుతో విక్రయించబడుతుంది, ఇది నొప్పి & గౌట్ వంటి తాపజనక వ్యాధులకు చికిత్స చేయడానికి ఉపయోగించే నాన్స్టెరాయిడ్ యాంటీ ఇన్ఫ్లమేటరీ డ్రగ్ (ఎన్ఎస్ఎఐడి).<ref name="AHFS2018" /> ఇది నోటి ద్వారా తీసుకోబడుతుంది, ఒక సపోసిటరీలో మలంగా, ఇంజెక్షన్ ద్వారా ఉపయోగించబడుతుంది లేదా చర్మానికి వర్తించబడుతుంది..<ref name="AHFS2018" /> నొప్పిలో మెరుగుదలలు ఎనిమిది గంటల వరకు ఉంటాయి.<ref name="AHFS2018" /> కడుపు సమస్యలను తగ్గించే ప్రయత్నంలో ఇది మిసోప్రోస్టోల్ కలిపి కూడా లభిస్తుంది.<ref name="BNF74">{{Cite book|title=British national formulary : BNF 74|date=2017|publisher=British Medical Association|isbn=978-0857112989|pages=1033–1035|edition=74}}</ref> సాధారణ దుష్ప్రభావాలలో [[కడుపునొప్పి|కడుపు నొప్పి]], [[జీర్ణవ్యవస్థలో రక్తస్రావం|జీర్ణశయాంతర రక్తస్రావం]], వికారం, మైకము, తలనొప్పి, వాపు ఉంటాయి.<ref name="AHFS2018" /> తీవ్రమైన దుష్ప్రభావాలలో గుండె జబ్బులు, [[స్ట్రోక్]], [[మూత్రపిండాల వైఫల్యం|మూత్రపిండాల సమస్యలు,]] కడుపు పుండు ఉండవచ్చు..<ref name="BNF74" /><ref name="AHFS2018" /> [[గర్భం|గర్భం మూడవ త్రైమాసికంలో]] ఉపయోగం సిఫారసు చేయబడలేదు.<ref name="AHFS2018" /> తల్లిపాలను సమయంలో ఇది సురక్షితం కావచ్చు.<ref name="BNF74" /> ఇది ప్రోస్టాగ్లాండిన్ ఉత్పత్తిని తగ్గించడం ద్వారా పనిచేస్తుందని నమ్ముతారు.<ref>{{Cite book|title=Mosby's Drug Reference for Health Professions|date=2017|publisher=Elsevier Health Sciences|isbn=9780323566827|page=398|url=https://books.google.com/?id=KOM2DwAAQBAJ&pg=PA398|access-date=30 April 2020|archive-date=28 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210828062140/https://books.google.com/books?id=KOM2DwAAQBAJ&pg=PA398&hl=en}}</ref> ఇది సైక్లోక్సిజెనేస్-1 (COX-1), సైక్లోక్సిజేనేస్-2 (COX.<ref name="AHFS2018" /> డిక్లోఫెనాక్ 1965 లో సిబా-గైగి చేత పేటెంట్ చేయబడింది, ఇది 1988 లో యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో వైద్య వినియోగంలోకి వచ్చింది.<ref name="AHFS2018" /><ref>{{Cite book|last=Fischer|first=Janos|title=Analogue-based drug discovery|date=2006|publisher=Wiley-VCH|isbn=978-3527312573|page=517}}</ref> ఇది సాధారణ ఔషధంగా అందుబాటులో ఉంది.<ref name="AHFS2018" /> అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల్లో టోకు ధర సాధారణంగా 2015 నాటికి నెలకు US $2 కంటే తక్కువగా ఉంది.<ref>{{Cite web|title=Diclofenac Sodium|url=http://mshpriceguide.org/en/single-drug-information/?DMFId=256&searchYear=2015|website=International Medical Products Price Guide|access-date=4 December 2019|archive-date=19 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230819121913/https://mshpriceguide.org/en/single-drug-information/?DMFId=256&searchYear=2015|url-status=dead}}</ref> యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో ఈ మొత్తం టోకు ధర సాధారణంగా 2018 నాటికి US $9 కంటే తక్కువగా ఉంటుంది.<ref>{{Cite web|title=NADAC as of 2018-12-19|url=https://data.medicaid.gov/Drug-Pricing-and-Payment/NADAC-as-of-2018-12-19/g7bs-ahj4|website=Centers for Medicare and Medicaid Services|access-date=22 December 2018|archive-date=19 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181219230344/https://data.medicaid.gov/Drug-Pricing-and-Payment/NADAC-as-of-2018-12-19/g7bs-ahj4|url-status=dead}}</ref> 2017 లో, ఇది ఎనిమిది మిలియన్లకు పైగా ప్రిస్క్రిప్షన్లతో యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో 94 వ అత్యంత సాధారణంగా సూచించిన ఔషధం.<ref>{{Cite web|title=The Top 300 of 2020|url=https://clincalc.com/DrugStats/Top300Drugs.aspx|website=ClinCalc|access-date=11 April 2020|archive-date=12 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210212142534/https://clincalc.com/DrugStats/Top300Drugs.aspx|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=Diclofenac - Drug Usage Statistics|website=ClinCalc|url=https://clincalc.com/DrugStats/Drugs/Diclofenac|access-date=11 April 2020|archive-date=12 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210312040710/https://clincalc.com/DrugStats/Drugs/Diclofenac|url-status=live}}</ref> ఇది సోడియం, పొటాషియం ఉప్పు రెండింటిలోనూ లభిస్తుంది.<ref name="BNF74" /> == సూచనలు == <references /> [[వర్గం:Translated from MDWiki]] gt810mtd44mqtf7q6gxj7mknqkyau8m 4955556 4955501 2026-09-10T03:21:11Z Rajasekhar1961 2596 4955556 wikitext text/x-wiki {{Infobox drug |Verifiedfields =changed |Watchedfields =changed |verifiedrevid =443636249 |image =Diclofenac.svg |width =250px |image2 =Diclofenac 3D.png |width2 =250px <!-- Names --> |pronounce = |tradename =Cataflam, Voltaren, [[#trade names|others]]<ref name=tn>{{cite web |title=Diclofenac |url=https://www.drugs.com/international/diclofenac.html |website=Drugs.com |access-date=22 December 2018 |archive-date=22 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181222173313/https://www.drugs.com/international/diclofenac.html |url-status=live }}</ref> |synonyms = |IUPAC_name =[2-(2,6-Dichloroanilino)phenyl]acetic acid <!-- the locant '2' for acetic acid is not cited, see P-14.3.4.3 Nomenclature of Organic Chemistry – IUPAC Recommendations and Preferred Names 2013 (Blue Book) --> <!-- Clinical data --> |class = |pregnancy_AU =C |pregnancy_AU_comment=<ref name="Drugs.com pregnanacy">{{cite web | title=Diclofenac Use During Pregnancy | website=Drugs.com | date=16 January 2000 | url=https://www.drugs.com/pregnancy/diclofenac.html | access-date=15 February 2020 | archive-date=29 July 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200729232727/https://www.drugs.com/pregnancy/diclofenac.html | url-status=live }}</ref> |routes_of_administration=By mouth, rectal, [[intramuscular]], [[intravenous]] (renal- and gallstones), topical |onset =Within 4 hours (gel),<ref>{{cite web |title=How Long Does It Take for Voltaren Gel to Work? |url=https://www.youdrugstore.com/health/voltaren-gel-usage.html |website=YouDrugstore |access-date=June 1, 2020 |language=en-CA |archive-date=30 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200730041151/https://www.youdrugstore.com/health/voltaren-gel-usage.html |url-status=live }}</ref> 30 min (non-gel)<ref name="AHFS2018">{{Cite web|title=Diclofenac epolamine Monograph for Professionals|url=https://www.drugs.com/monograph/diclofenac-epolamine.html|website=Drugs.com|publisher=AHFS|access-date=22 December 2018|archive-date=18 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200918212837/https://www.drugs.com/monograph/diclofenac-epolamine.html|url-status=live}}</ref> |duration_of_action= |Drugs.com =Systemic: {{drugs.com|monograph|diclofenac-systemic}}<br>Topical: {{drugs.com|monograph|diclofenac-topical}} |MedlinePlus =a689002 <!-- Legal data --> |legal_AU =S2 |legal_AU_comment =&ndash; S4 |legal_UK =POM |legal_UK_comment =(P for topical formulation) |legal_US =Rx-only |legal_US_comment =/&nbsp;OTC<ref name="FDA switch">{{cite web | title=FDA Approves Three Drugs for Nonprescription Use Through Rx-to-OTC Switch Process | website=U.S. [[Food and Drug Administration]] (FDA) | date=14 February 2020 | url=http://www.fda.gov/news-events/press-announcements/fda-approves-three-drugs-nonprescription-use-through-rx-otc-switch-process | archive-url=https://web.archive.org/web/20200215012930/https://www.fda.gov/news-events/press-announcements/fda-approves-three-drugs-nonprescription-use-through-rx-otc-switch-process | archive-date=15 February 2020 | url-status=live | access-date=14 February 2020 }} {{PD-notice}}</ref> |legal_status =℞-only in most preparations/countries, limited OTC in some countries, manufacture and veterinary use is banned in India, Nepal, and Pakistan due to imminent extinction of local vultures |DailyMedID =Diclofenac <!-- Pharmacokinetic data --> |protein_bound =More than 99% |metabolism =Liver, oxidative, primarily by [[CYP2C9]], also by [[CYP2C8]], [[CYP3A4]], as well as conjugative by [[glucuronidation]] ([[UGT2B7]]) and [[sulfation]];<ref>{{cite web|url=http://www.medicinereviews.ooo/2018/08/diclofenac-oral-uses-dosage-side.html|title=Diclofenac Oral Uses, Dosage, Side Effects And Composition|publisher=Medicine Reviews Agency|author=Mujib sayyad|date=August 23, 2018|access-date=August 24, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180824135214/https://www.medicinereviews.ooo/2018/08/diclofenac-oral-uses-dosage-side.html|archive-date=August 24, 2018|url-status=dead}}</ref> no active metabolites exist |elimination_half-life=1.2–2 hr (35% of the drug enters enterohepatic recirculation) |excretion =40% biliary 60% urine <!-- Chemical and physical data --> |C =14 |Cl =2 |H =11 |N =1 |O =2 |SMILES =O=C(O)Cc1ccccc1Nc2c(Cl)cccc2Cl |StdInChI =1S/C14H11Cl2NO2/c15-10-5-3-6-11(16)14(10)17-12-7-2-1-4-9(12)8-13(18)19/h1-7,17H,8H2,(H,18,19) |StdInChI_Ref ={{stdinchicite|correct|chemspider}} |StdInChIKey =DCOPUUMXTXDBNB-UHFFFAOYSA-N |StdInChIKey_Ref ={{stdinchicite|correct|chemspider}} |drug_name =Diclofenac }} '''డైక్లోఫెనాక్''' (ఆంగ్లం: Diclofenac), వోల్టారెన్ బ్రాండ్ పేరుతో విక్రయించబడుతుంది, ఇది నొప్పి & గౌట్ వంటి తాపజనక వ్యాధులకు చికిత్స చేయడానికి ఉపయోగించే నాన్స్టెరాయిడ్ యాంటీ ఇన్ఫ్లమేటరీ డ్రగ్ (ఎన్ఎస్ఎఐడి).<ref name="AHFS2018" /> ఇది నోటి ద్వారా తీసుకోబడుతుంది, ఒక సపోసిటరీలో మలంగా, ఇంజెక్షన్ ద్వారా ఉపయోగించబడుతుంది లేదా చర్మానికి వర్తించబడుతుంది..<ref name="AHFS2018" /> నొప్పిలో మెరుగుదలలు ఎనిమిది గంటల వరకు ఉంటాయి.<ref name="AHFS2018" /> కడుపు సమస్యలను తగ్గించే ప్రయత్నంలో ఇది మిసోప్రోస్టోల్ కలిపి కూడా లభిస్తుంది.<ref name="BNF74">{{Cite book|title=British national formulary : BNF 74|date=2017|publisher=British Medical Association|isbn=978-0857112989|pages=1033–1035|edition=74}}</ref> సాధారణ దుష్ప్రభావాలలో [[కడుపునొప్పి|కడుపు నొప్పి]], [[జీర్ణవ్యవస్థలో రక్తస్రావం|జీర్ణశయాంతర రక్తస్రావం]], వికారం, మైకము, తలనొప్పి, వాపు ఉంటాయి.<ref name="AHFS2018" /> తీవ్రమైన దుష్ప్రభావాలలో గుండె జబ్బులు, [[స్ట్రోక్]], [[మూత్రపిండాల వైఫల్యం|మూత్రపిండాల సమస్యలు,]] కడుపు పుండు ఉండవచ్చు..<ref name="BNF74" /><ref name="AHFS2018" /> [[గర్భం|గర్భం మూడవ త్రైమాసికంలో]] ఉపయోగం సిఫారసు చేయబడలేదు.<ref name="AHFS2018" /> తల్లిపాలను సమయంలో ఇది సురక్షితం కావచ్చు.<ref name="BNF74" /> ఇది ప్రోస్టాగ్లాండిన్ ఉత్పత్తిని తగ్గించడం ద్వారా పనిచేస్తుందని నమ్ముతారు.<ref>{{Cite book|title=Mosby's Drug Reference for Health Professions|date=2017|publisher=Elsevier Health Sciences|isbn=9780323566827|page=398|url=https://books.google.com/?id=KOM2DwAAQBAJ&pg=PA398|access-date=30 April 2020|archive-date=28 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210828062140/https://books.google.com/books?id=KOM2DwAAQBAJ&pg=PA398&hl=en}}</ref> ఇది సైక్లోక్సిజెనేస్-1 (COX-1), సైక్లోక్సిజేనేస్-2 (COX.<ref name="AHFS2018" /> డిక్లోఫెనాక్ 1965 లో సిబా-గైగి చేత పేటెంట్ చేయబడింది, ఇది 1988 లో యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో వైద్య వినియోగంలోకి వచ్చింది.<ref name="AHFS2018" /><ref>{{Cite book|last=Fischer|first=Janos|title=Analogue-based drug discovery|date=2006|publisher=Wiley-VCH|isbn=978-3527312573|page=517}}</ref> ఇది సాధారణ ఔషధంగా అందుబాటులో ఉంది.<ref name="AHFS2018" /> అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల్లో టోకు ధర సాధారణంగా 2015 నాటికి నెలకు US $2 కంటే తక్కువగా ఉంది.<ref>{{Cite web|title=Diclofenac Sodium|url=http://mshpriceguide.org/en/single-drug-information/?DMFId=256&searchYear=2015|website=International Medical Products Price Guide|access-date=4 December 2019|archive-date=19 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230819121913/https://mshpriceguide.org/en/single-drug-information/?DMFId=256&searchYear=2015|url-status=dead}}</ref> యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో ఈ మొత్తం టోకు ధర సాధారణంగా 2018 నాటికి US $9 కంటే తక్కువగా ఉంటుంది.<ref>{{Cite web|title=NADAC as of 2018-12-19|url=https://data.medicaid.gov/Drug-Pricing-and-Payment/NADAC-as-of-2018-12-19/g7bs-ahj4|website=Centers for Medicare and Medicaid Services|access-date=22 December 2018|archive-date=19 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181219230344/https://data.medicaid.gov/Drug-Pricing-and-Payment/NADAC-as-of-2018-12-19/g7bs-ahj4|url-status=dead}}</ref> 2017 లో, ఇది ఎనిమిది మిలియన్లకు పైగా ప్రిస్క్రిప్షన్లతో యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో 94 వ అత్యంత సాధారణంగా సూచించిన ఔషధం.<ref>{{Cite web|title=The Top 300 of 2020|url=https://clincalc.com/DrugStats/Top300Drugs.aspx|website=ClinCalc|access-date=11 April 2020|archive-date=12 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210212142534/https://clincalc.com/DrugStats/Top300Drugs.aspx|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=Diclofenac - Drug Usage Statistics|website=ClinCalc|url=https://clincalc.com/DrugStats/Drugs/Diclofenac|access-date=11 April 2020|archive-date=12 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210312040710/https://clincalc.com/DrugStats/Drugs/Diclofenac|url-status=live}}</ref> ఇది సోడియం, పొటాషియం ఉప్పు రెండింటిలోనూ లభిస్తుంది.<ref name="BNF74" /> == సూచనలు == <references /> [[వర్గం:Translated from MDWiki]] mlgjlry18h7oncliyrffs5v6g68v1l6 4955557 4955556 2026-09-10T03:21:43Z Rajasekhar1961 2596 Rajasekhar1961, పేజీ [[డిక్లోఫెనాక్]] ను [[డైక్లోఫెనాక్]] కు దారిమార్పు లేకుండా తరలించారు 4955556 wikitext text/x-wiki {{Infobox drug |Verifiedfields =changed |Watchedfields =changed |verifiedrevid =443636249 |image =Diclofenac.svg |width =250px |image2 =Diclofenac 3D.png |width2 =250px <!-- Names --> |pronounce = |tradename =Cataflam, Voltaren, [[#trade names|others]]<ref name=tn>{{cite web |title=Diclofenac |url=https://www.drugs.com/international/diclofenac.html |website=Drugs.com |access-date=22 December 2018 |archive-date=22 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181222173313/https://www.drugs.com/international/diclofenac.html |url-status=live }}</ref> |synonyms = |IUPAC_name =[2-(2,6-Dichloroanilino)phenyl]acetic acid <!-- the locant '2' for acetic acid is not cited, see P-14.3.4.3 Nomenclature of Organic Chemistry – IUPAC Recommendations and Preferred Names 2013 (Blue Book) --> <!-- Clinical data --> |class = |pregnancy_AU =C |pregnancy_AU_comment=<ref name="Drugs.com pregnanacy">{{cite web | title=Diclofenac Use During Pregnancy | website=Drugs.com | date=16 January 2000 | url=https://www.drugs.com/pregnancy/diclofenac.html | access-date=15 February 2020 | archive-date=29 July 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200729232727/https://www.drugs.com/pregnancy/diclofenac.html | url-status=live }}</ref> |routes_of_administration=By mouth, rectal, [[intramuscular]], [[intravenous]] (renal- and gallstones), topical |onset =Within 4 hours (gel),<ref>{{cite web |title=How Long Does It Take for Voltaren Gel to Work? |url=https://www.youdrugstore.com/health/voltaren-gel-usage.html |website=YouDrugstore |access-date=June 1, 2020 |language=en-CA |archive-date=30 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200730041151/https://www.youdrugstore.com/health/voltaren-gel-usage.html |url-status=live }}</ref> 30 min (non-gel)<ref name="AHFS2018">{{Cite web|title=Diclofenac epolamine Monograph for Professionals|url=https://www.drugs.com/monograph/diclofenac-epolamine.html|website=Drugs.com|publisher=AHFS|access-date=22 December 2018|archive-date=18 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200918212837/https://www.drugs.com/monograph/diclofenac-epolamine.html|url-status=live}}</ref> |duration_of_action= |Drugs.com =Systemic: {{drugs.com|monograph|diclofenac-systemic}}<br>Topical: {{drugs.com|monograph|diclofenac-topical}} |MedlinePlus =a689002 <!-- Legal data --> |legal_AU =S2 |legal_AU_comment =&ndash; S4 |legal_UK =POM |legal_UK_comment =(P for topical formulation) |legal_US =Rx-only |legal_US_comment =/&nbsp;OTC<ref name="FDA switch">{{cite web | title=FDA Approves Three Drugs for Nonprescription Use Through Rx-to-OTC Switch Process | website=U.S. [[Food and Drug Administration]] (FDA) | date=14 February 2020 | url=http://www.fda.gov/news-events/press-announcements/fda-approves-three-drugs-nonprescription-use-through-rx-otc-switch-process | archive-url=https://web.archive.org/web/20200215012930/https://www.fda.gov/news-events/press-announcements/fda-approves-three-drugs-nonprescription-use-through-rx-otc-switch-process | archive-date=15 February 2020 | url-status=live | access-date=14 February 2020 }} {{PD-notice}}</ref> |legal_status =℞-only in most preparations/countries, limited OTC in some countries, manufacture and veterinary use is banned in India, Nepal, and Pakistan due to imminent extinction of local vultures |DailyMedID =Diclofenac <!-- Pharmacokinetic data --> |protein_bound =More than 99% |metabolism =Liver, oxidative, primarily by [[CYP2C9]], also by [[CYP2C8]], [[CYP3A4]], as well as conjugative by [[glucuronidation]] ([[UGT2B7]]) and [[sulfation]];<ref>{{cite web|url=http://www.medicinereviews.ooo/2018/08/diclofenac-oral-uses-dosage-side.html|title=Diclofenac Oral Uses, Dosage, Side Effects And Composition|publisher=Medicine Reviews Agency|author=Mujib sayyad|date=August 23, 2018|access-date=August 24, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180824135214/https://www.medicinereviews.ooo/2018/08/diclofenac-oral-uses-dosage-side.html|archive-date=August 24, 2018|url-status=dead}}</ref> no active metabolites exist |elimination_half-life=1.2–2 hr (35% of the drug enters enterohepatic recirculation) |excretion =40% biliary 60% urine <!-- Chemical and physical data --> |C =14 |Cl =2 |H =11 |N =1 |O =2 |SMILES =O=C(O)Cc1ccccc1Nc2c(Cl)cccc2Cl |StdInChI =1S/C14H11Cl2NO2/c15-10-5-3-6-11(16)14(10)17-12-7-2-1-4-9(12)8-13(18)19/h1-7,17H,8H2,(H,18,19) |StdInChI_Ref ={{stdinchicite|correct|chemspider}} |StdInChIKey =DCOPUUMXTXDBNB-UHFFFAOYSA-N |StdInChIKey_Ref ={{stdinchicite|correct|chemspider}} |drug_name =Diclofenac }} '''డైక్లోఫెనాక్''' (ఆంగ్లం: Diclofenac), వోల్టారెన్ బ్రాండ్ పేరుతో విక్రయించబడుతుంది, ఇది నొప్పి & గౌట్ వంటి తాపజనక వ్యాధులకు చికిత్స చేయడానికి ఉపయోగించే నాన్స్టెరాయిడ్ యాంటీ ఇన్ఫ్లమేటరీ డ్రగ్ (ఎన్ఎస్ఎఐడి).<ref name="AHFS2018" /> ఇది నోటి ద్వారా తీసుకోబడుతుంది, ఒక సపోసిటరీలో మలంగా, ఇంజెక్షన్ ద్వారా ఉపయోగించబడుతుంది లేదా చర్మానికి వర్తించబడుతుంది..<ref name="AHFS2018" /> నొప్పిలో మెరుగుదలలు ఎనిమిది గంటల వరకు ఉంటాయి.<ref name="AHFS2018" /> కడుపు సమస్యలను తగ్గించే ప్రయత్నంలో ఇది మిసోప్రోస్టోల్ కలిపి కూడా లభిస్తుంది.<ref name="BNF74">{{Cite book|title=British national formulary : BNF 74|date=2017|publisher=British Medical Association|isbn=978-0857112989|pages=1033–1035|edition=74}}</ref> సాధారణ దుష్ప్రభావాలలో [[కడుపునొప్పి|కడుపు నొప్పి]], [[జీర్ణవ్యవస్థలో రక్తస్రావం|జీర్ణశయాంతర రక్తస్రావం]], వికారం, మైకము, తలనొప్పి, వాపు ఉంటాయి.<ref name="AHFS2018" /> తీవ్రమైన దుష్ప్రభావాలలో గుండె జబ్బులు, [[స్ట్రోక్]], [[మూత్రపిండాల వైఫల్యం|మూత్రపిండాల సమస్యలు,]] కడుపు పుండు ఉండవచ్చు..<ref name="BNF74" /><ref name="AHFS2018" /> [[గర్భం|గర్భం మూడవ త్రైమాసికంలో]] ఉపయోగం సిఫారసు చేయబడలేదు.<ref name="AHFS2018" /> తల్లిపాలను సమయంలో ఇది సురక్షితం కావచ్చు.<ref name="BNF74" /> ఇది ప్రోస్టాగ్లాండిన్ ఉత్పత్తిని తగ్గించడం ద్వారా పనిచేస్తుందని నమ్ముతారు.<ref>{{Cite book|title=Mosby's Drug Reference for Health Professions|date=2017|publisher=Elsevier Health Sciences|isbn=9780323566827|page=398|url=https://books.google.com/?id=KOM2DwAAQBAJ&pg=PA398|access-date=30 April 2020|archive-date=28 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210828062140/https://books.google.com/books?id=KOM2DwAAQBAJ&pg=PA398&hl=en}}</ref> ఇది సైక్లోక్సిజెనేస్-1 (COX-1), సైక్లోక్సిజేనేస్-2 (COX.<ref name="AHFS2018" /> డిక్లోఫెనాక్ 1965 లో సిబా-గైగి చేత పేటెంట్ చేయబడింది, ఇది 1988 లో యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో వైద్య వినియోగంలోకి వచ్చింది.<ref name="AHFS2018" /><ref>{{Cite book|last=Fischer|first=Janos|title=Analogue-based drug discovery|date=2006|publisher=Wiley-VCH|isbn=978-3527312573|page=517}}</ref> ఇది సాధారణ ఔషధంగా అందుబాటులో ఉంది.<ref name="AHFS2018" /> అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల్లో టోకు ధర సాధారణంగా 2015 నాటికి నెలకు US $2 కంటే తక్కువగా ఉంది.<ref>{{Cite web|title=Diclofenac Sodium|url=http://mshpriceguide.org/en/single-drug-information/?DMFId=256&searchYear=2015|website=International Medical Products Price Guide|access-date=4 December 2019|archive-date=19 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230819121913/https://mshpriceguide.org/en/single-drug-information/?DMFId=256&searchYear=2015|url-status=dead}}</ref> యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో ఈ మొత్తం టోకు ధర సాధారణంగా 2018 నాటికి US $9 కంటే తక్కువగా ఉంటుంది.<ref>{{Cite web|title=NADAC as of 2018-12-19|url=https://data.medicaid.gov/Drug-Pricing-and-Payment/NADAC-as-of-2018-12-19/g7bs-ahj4|website=Centers for Medicare and Medicaid Services|access-date=22 December 2018|archive-date=19 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181219230344/https://data.medicaid.gov/Drug-Pricing-and-Payment/NADAC-as-of-2018-12-19/g7bs-ahj4|url-status=dead}}</ref> 2017 లో, ఇది ఎనిమిది మిలియన్లకు పైగా ప్రిస్క్రిప్షన్లతో యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో 94 వ అత్యంత సాధారణంగా సూచించిన ఔషధం.<ref>{{Cite web|title=The Top 300 of 2020|url=https://clincalc.com/DrugStats/Top300Drugs.aspx|website=ClinCalc|access-date=11 April 2020|archive-date=12 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210212142534/https://clincalc.com/DrugStats/Top300Drugs.aspx|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=Diclofenac - Drug Usage Statistics|website=ClinCalc|url=https://clincalc.com/DrugStats/Drugs/Diclofenac|access-date=11 April 2020|archive-date=12 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210312040710/https://clincalc.com/DrugStats/Drugs/Diclofenac|url-status=live}}</ref> ఇది సోడియం, పొటాషియం ఉప్పు రెండింటిలోనూ లభిస్తుంది.<ref name="BNF74" /> == సూచనలు == <references /> [[వర్గం:Translated from MDWiki]] mlgjlry18h7oncliyrffs5v6g68v1l6 4955558 4955557 2026-09-10T03:22:26Z Rajasekhar1961 2596 4955558 wikitext text/x-wiki {{Infobox drug |Verifiedfields =changed |Watchedfields =changed |verifiedrevid =443636249 |image =Diclofenac.svg |width =250px |image2 =Diclofenac 3D.png |width2 =250px <!-- Names --> |pronounce = |tradename =Cataflam, Voltaren, [[#trade names|others]]<ref name=tn>{{cite web |title=Diclofenac |url=https://www.drugs.com/international/diclofenac.html |website=Drugs.com |access-date=22 December 2018 |archive-date=22 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181222173313/https://www.drugs.com/international/diclofenac.html |url-status=live }}</ref> |synonyms = |IUPAC_name =[2-(2,6-Dichloroanilino)phenyl]acetic acid <!-- the locant '2' for acetic acid is not cited, see P-14.3.4.3 Nomenclature of Organic Chemistry – IUPAC Recommendations and Preferred Names 2013 (Blue Book) --> <!-- Clinical data --> |class = |pregnancy_AU =C |pregnancy_AU_comment=<ref name="Drugs.com pregnanacy">{{cite web | title=Diclofenac Use During Pregnancy | website=Drugs.com | date=16 January 2000 | url=https://www.drugs.com/pregnancy/diclofenac.html | access-date=15 February 2020 | archive-date=29 July 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200729232727/https://www.drugs.com/pregnancy/diclofenac.html | url-status=live }}</ref> |routes_of_administration=By mouth, rectal, [[intramuscular]], [[intravenous]] (renal- and gallstones), topical |onset =Within 4 hours (gel),<ref>{{cite web |title=How Long Does It Take for Voltaren Gel to Work? |url=https://www.youdrugstore.com/health/voltaren-gel-usage.html |website=YouDrugstore |access-date=June 1, 2020 |language=en-CA |archive-date=30 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200730041151/https://www.youdrugstore.com/health/voltaren-gel-usage.html |url-status=live }}</ref> 30 min (non-gel)<ref name="AHFS2018">{{Cite web|title=Diclofenac epolamine Monograph for Professionals|url=https://www.drugs.com/monograph/diclofenac-epolamine.html|website=Drugs.com|publisher=AHFS|access-date=22 December 2018|archive-date=18 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200918212837/https://www.drugs.com/monograph/diclofenac-epolamine.html|url-status=live}}</ref> |duration_of_action= |Drugs.com =Systemic: {{drugs.com|monograph|diclofenac-systemic}}<br>Topical: {{drugs.com|monograph|diclofenac-topical}} |MedlinePlus =a689002 <!-- Legal data --> |legal_AU =S2 |legal_AU_comment =&ndash; S4 |legal_UK =POM |legal_UK_comment =(P for topical formulation) |legal_US =Rx-only |legal_US_comment =/&nbsp;OTC<ref name="FDA switch">{{cite web | title=FDA Approves Three Drugs for Nonprescription Use Through Rx-to-OTC Switch Process | website=U.S. [[Food and Drug Administration]] (FDA) | date=14 February 2020 | url=http://www.fda.gov/news-events/press-announcements/fda-approves-three-drugs-nonprescription-use-through-rx-otc-switch-process | archive-url=https://web.archive.org/web/20200215012930/https://www.fda.gov/news-events/press-announcements/fda-approves-three-drugs-nonprescription-use-through-rx-otc-switch-process | archive-date=15 February 2020 | url-status=live | access-date=14 February 2020 }} {{PD-notice}}</ref> |legal_status =℞-only in most preparations/countries, limited OTC in some countries, manufacture and veterinary use is banned in India, Nepal, and Pakistan due to imminent extinction of local vultures |DailyMedID =Diclofenac <!-- Pharmacokinetic data --> |protein_bound =More than 99% |metabolism =Liver, oxidative, primarily by [[CYP2C9]], also by [[CYP2C8]], [[CYP3A4]], as well as conjugative by [[glucuronidation]] ([[UGT2B7]]) and [[sulfation]];<ref>{{cite web|url=http://www.medicinereviews.ooo/2018/08/diclofenac-oral-uses-dosage-side.html|title=Diclofenac Oral Uses, Dosage, Side Effects And Composition|publisher=Medicine Reviews Agency|author=Mujib sayyad|date=August 23, 2018|access-date=August 24, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180824135214/https://www.medicinereviews.ooo/2018/08/diclofenac-oral-uses-dosage-side.html|archive-date=August 24, 2018|url-status=dead}}</ref> no active metabolites exist |elimination_half-life=1.2–2 hr (35% of the drug enters enterohepatic recirculation) |excretion =40% biliary 60% urine <!-- Chemical and physical data --> |C =14 |Cl =2 |H =11 |N =1 |O =2 |SMILES =O=C(O)Cc1ccccc1Nc2c(Cl)cccc2Cl |StdInChI =1S/C14H11Cl2NO2/c15-10-5-3-6-11(16)14(10)17-12-7-2-1-4-9(12)8-13(18)19/h1-7,17H,8H2,(H,18,19) |StdInChI_Ref ={{stdinchicite|correct|chemspider}} |StdInChIKey =DCOPUUMXTXDBNB-UHFFFAOYSA-N |StdInChIKey_Ref ={{stdinchicite|correct|chemspider}} |drug_name =Diclofenac }} '''డైక్లోఫెనాక్''' (ఆంగ్లం: Diclofenac), వోల్టారెన్ బ్రాండ్ పేరుతో విక్రయించబడుతుంది, ఇది [[నొప్పి]] & గౌట్ వంటి తాపజనక వ్యాధులకు చికిత్స చేయడానికి ఉపయోగించే నాన్స్టెరాయిడ్ యాంటీ ఇన్ఫ్లమేటరీ డ్రగ్ (ఎన్ఎస్ఎఐడి).<ref name="AHFS2018" /> ఇది నోటి ద్వారా తీసుకోబడుతుంది, ఒక సపోసిటరీలో మలంగా, ఇంజెక్షన్ ద్వారా ఉపయోగించబడుతుంది లేదా చర్మానికి వర్తించబడుతుంది..<ref name="AHFS2018" /> నొప్పిలో మెరుగుదలలు ఎనిమిది గంటల వరకు ఉంటాయి.<ref name="AHFS2018" /> కడుపు సమస్యలను తగ్గించే ప్రయత్నంలో ఇది మిసోప్రోస్టోల్ కలిపి కూడా లభిస్తుంది.<ref name="BNF74">{{Cite book|title=British national formulary : BNF 74|date=2017|publisher=British Medical Association|isbn=978-0857112989|pages=1033–1035|edition=74}}</ref> సాధారణ దుష్ప్రభావాలలో [[కడుపునొప్పి|కడుపు నొప్పి]], [[జీర్ణవ్యవస్థలో రక్తస్రావం|జీర్ణశయాంతర రక్తస్రావం]], వికారం, మైకము, తలనొప్పి, వాపు ఉంటాయి.<ref name="AHFS2018" /> తీవ్రమైన దుష్ప్రభావాలలో గుండె జబ్బులు, [[స్ట్రోక్]], [[మూత్రపిండాల వైఫల్యం|మూత్రపిండాల సమస్యలు,]] కడుపు పుండు ఉండవచ్చు..<ref name="BNF74" /><ref name="AHFS2018" /> [[గర్భం|గర్భం మూడవ త్రైమాసికంలో]] ఉపయోగం సిఫారసు చేయబడలేదు.<ref name="AHFS2018" /> తల్లిపాలను సమయంలో ఇది సురక్షితం కావచ్చు.<ref name="BNF74" /> ఇది ప్రోస్టాగ్లాండిన్ ఉత్పత్తిని తగ్గించడం ద్వారా పనిచేస్తుందని నమ్ముతారు.<ref>{{Cite book|title=Mosby's Drug Reference for Health Professions|date=2017|publisher=Elsevier Health Sciences|isbn=9780323566827|page=398|url=https://books.google.com/?id=KOM2DwAAQBAJ&pg=PA398|access-date=30 April 2020|archive-date=28 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210828062140/https://books.google.com/books?id=KOM2DwAAQBAJ&pg=PA398&hl=en}}</ref> ఇది సైక్లోక్సిజెనేస్-1 (COX-1), సైక్లోక్సిజేనేస్-2 (COX.<ref name="AHFS2018" /> డిక్లోఫెనాక్ 1965 లో సిబా-గైగి చేత పేటెంట్ చేయబడింది, ఇది 1988 లో యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో వైద్య వినియోగంలోకి వచ్చింది.<ref name="AHFS2018" /><ref>{{Cite book|last=Fischer|first=Janos|title=Analogue-based drug discovery|date=2006|publisher=Wiley-VCH|isbn=978-3527312573|page=517}}</ref> ఇది సాధారణ ఔషధంగా అందుబాటులో ఉంది.<ref name="AHFS2018" /> అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల్లో టోకు ధర సాధారణంగా 2015 నాటికి నెలకు US $2 కంటే తక్కువగా ఉంది.<ref>{{Cite web|title=Diclofenac Sodium|url=http://mshpriceguide.org/en/single-drug-information/?DMFId=256&searchYear=2015|website=International Medical Products Price Guide|access-date=4 December 2019|archive-date=19 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230819121913/https://mshpriceguide.org/en/single-drug-information/?DMFId=256&searchYear=2015|url-status=dead}}</ref> యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో ఈ మొత్తం టోకు ధర సాధారణంగా 2018 నాటికి US $9 కంటే తక్కువగా ఉంటుంది.<ref>{{Cite web|title=NADAC as of 2018-12-19|url=https://data.medicaid.gov/Drug-Pricing-and-Payment/NADAC-as-of-2018-12-19/g7bs-ahj4|website=Centers for Medicare and Medicaid Services|access-date=22 December 2018|archive-date=19 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181219230344/https://data.medicaid.gov/Drug-Pricing-and-Payment/NADAC-as-of-2018-12-19/g7bs-ahj4|url-status=dead}}</ref> 2017 లో, ఇది ఎనిమిది మిలియన్లకు పైగా ప్రిస్క్రిప్షన్లతో యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో 94 వ అత్యంత సాధారణంగా సూచించిన ఔషధం.<ref>{{Cite web|title=The Top 300 of 2020|url=https://clincalc.com/DrugStats/Top300Drugs.aspx|website=ClinCalc|access-date=11 April 2020|archive-date=12 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210212142534/https://clincalc.com/DrugStats/Top300Drugs.aspx|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=Diclofenac - Drug Usage Statistics|website=ClinCalc|url=https://clincalc.com/DrugStats/Drugs/Diclofenac|access-date=11 April 2020|archive-date=12 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210312040710/https://clincalc.com/DrugStats/Drugs/Diclofenac|url-status=live}}</ref> ఇది సోడియం, పొటాషియం ఉప్పు రెండింటిలోనూ లభిస్తుంది.<ref name="BNF74" /> == సూచనలు == <references /> [[వర్గం:Translated from MDWiki]] 1077l7aok4yglvmun9fw2357rnl0lfo 4955560 4955558 2026-09-10T03:23:06Z Rajasekhar1961 2596 [[వర్గం:మందులు]] ను చేర్చారు (హాట్‌కేట్ ఉపయోగించి) 4955560 wikitext text/x-wiki {{Infobox drug |Verifiedfields =changed |Watchedfields =changed |verifiedrevid =443636249 |image =Diclofenac.svg |width =250px |image2 =Diclofenac 3D.png |width2 =250px <!-- Names --> |pronounce = |tradename =Cataflam, Voltaren, [[#trade names|others]]<ref name=tn>{{cite web |title=Diclofenac |url=https://www.drugs.com/international/diclofenac.html |website=Drugs.com |access-date=22 December 2018 |archive-date=22 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181222173313/https://www.drugs.com/international/diclofenac.html |url-status=live }}</ref> |synonyms = |IUPAC_name =[2-(2,6-Dichloroanilino)phenyl]acetic acid <!-- the locant '2' for acetic acid is not cited, see P-14.3.4.3 Nomenclature of Organic Chemistry – IUPAC Recommendations and Preferred Names 2013 (Blue Book) --> <!-- Clinical data --> |class = |pregnancy_AU =C |pregnancy_AU_comment=<ref name="Drugs.com pregnanacy">{{cite web | title=Diclofenac Use During Pregnancy | website=Drugs.com | date=16 January 2000 | url=https://www.drugs.com/pregnancy/diclofenac.html | access-date=15 February 2020 | archive-date=29 July 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200729232727/https://www.drugs.com/pregnancy/diclofenac.html | url-status=live }}</ref> |routes_of_administration=By mouth, rectal, [[intramuscular]], [[intravenous]] (renal- and gallstones), topical |onset =Within 4 hours (gel),<ref>{{cite web |title=How Long Does It Take for Voltaren Gel to Work? |url=https://www.youdrugstore.com/health/voltaren-gel-usage.html |website=YouDrugstore |access-date=June 1, 2020 |language=en-CA |archive-date=30 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200730041151/https://www.youdrugstore.com/health/voltaren-gel-usage.html |url-status=live }}</ref> 30 min (non-gel)<ref name="AHFS2018">{{Cite web|title=Diclofenac epolamine Monograph for Professionals|url=https://www.drugs.com/monograph/diclofenac-epolamine.html|website=Drugs.com|publisher=AHFS|access-date=22 December 2018|archive-date=18 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200918212837/https://www.drugs.com/monograph/diclofenac-epolamine.html|url-status=live}}</ref> |duration_of_action= |Drugs.com =Systemic: {{drugs.com|monograph|diclofenac-systemic}}<br>Topical: {{drugs.com|monograph|diclofenac-topical}} |MedlinePlus =a689002 <!-- Legal data --> |legal_AU =S2 |legal_AU_comment =&ndash; S4 |legal_UK =POM |legal_UK_comment =(P for topical formulation) |legal_US =Rx-only |legal_US_comment =/&nbsp;OTC<ref name="FDA switch">{{cite web | title=FDA Approves Three Drugs for Nonprescription Use Through Rx-to-OTC Switch Process | website=U.S. [[Food and Drug Administration]] (FDA) | date=14 February 2020 | url=http://www.fda.gov/news-events/press-announcements/fda-approves-three-drugs-nonprescription-use-through-rx-otc-switch-process | archive-url=https://web.archive.org/web/20200215012930/https://www.fda.gov/news-events/press-announcements/fda-approves-three-drugs-nonprescription-use-through-rx-otc-switch-process | archive-date=15 February 2020 | url-status=live | access-date=14 February 2020 }} {{PD-notice}}</ref> |legal_status =℞-only in most preparations/countries, limited OTC in some countries, manufacture and veterinary use is banned in India, Nepal, and Pakistan due to imminent extinction of local vultures |DailyMedID =Diclofenac <!-- Pharmacokinetic data --> |protein_bound =More than 99% |metabolism =Liver, oxidative, primarily by [[CYP2C9]], also by [[CYP2C8]], [[CYP3A4]], as well as conjugative by [[glucuronidation]] ([[UGT2B7]]) and [[sulfation]];<ref>{{cite web|url=http://www.medicinereviews.ooo/2018/08/diclofenac-oral-uses-dosage-side.html|title=Diclofenac Oral Uses, Dosage, Side Effects And Composition|publisher=Medicine Reviews Agency|author=Mujib sayyad|date=August 23, 2018|access-date=August 24, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180824135214/https://www.medicinereviews.ooo/2018/08/diclofenac-oral-uses-dosage-side.html|archive-date=August 24, 2018|url-status=dead}}</ref> no active metabolites exist |elimination_half-life=1.2–2 hr (35% of the drug enters enterohepatic recirculation) |excretion =40% biliary 60% urine <!-- Chemical and physical data --> |C =14 |Cl =2 |H =11 |N =1 |O =2 |SMILES =O=C(O)Cc1ccccc1Nc2c(Cl)cccc2Cl |StdInChI =1S/C14H11Cl2NO2/c15-10-5-3-6-11(16)14(10)17-12-7-2-1-4-9(12)8-13(18)19/h1-7,17H,8H2,(H,18,19) |StdInChI_Ref ={{stdinchicite|correct|chemspider}} |StdInChIKey =DCOPUUMXTXDBNB-UHFFFAOYSA-N |StdInChIKey_Ref ={{stdinchicite|correct|chemspider}} |drug_name =Diclofenac }} '''డైక్లోఫెనాక్''' (ఆంగ్లం: Diclofenac), వోల్టారెన్ బ్రాండ్ పేరుతో విక్రయించబడుతుంది, ఇది [[నొప్పి]] & గౌట్ వంటి తాపజనక వ్యాధులకు చికిత్స చేయడానికి ఉపయోగించే నాన్స్టెరాయిడ్ యాంటీ ఇన్ఫ్లమేటరీ డ్రగ్ (ఎన్ఎస్ఎఐడి).<ref name="AHFS2018" /> ఇది నోటి ద్వారా తీసుకోబడుతుంది, ఒక సపోసిటరీలో మలంగా, ఇంజెక్షన్ ద్వారా ఉపయోగించబడుతుంది లేదా చర్మానికి వర్తించబడుతుంది..<ref name="AHFS2018" /> నొప్పిలో మెరుగుదలలు ఎనిమిది గంటల వరకు ఉంటాయి.<ref name="AHFS2018" /> కడుపు సమస్యలను తగ్గించే ప్రయత్నంలో ఇది మిసోప్రోస్టోల్ కలిపి కూడా లభిస్తుంది.<ref name="BNF74">{{Cite book|title=British national formulary : BNF 74|date=2017|publisher=British Medical Association|isbn=978-0857112989|pages=1033–1035|edition=74}}</ref> సాధారణ దుష్ప్రభావాలలో [[కడుపునొప్పి|కడుపు నొప్పి]], [[జీర్ణవ్యవస్థలో రక్తస్రావం|జీర్ణశయాంతర రక్తస్రావం]], వికారం, మైకము, తలనొప్పి, వాపు ఉంటాయి.<ref name="AHFS2018" /> తీవ్రమైన దుష్ప్రభావాలలో గుండె జబ్బులు, [[స్ట్రోక్]], [[మూత్రపిండాల వైఫల్యం|మూత్రపిండాల సమస్యలు,]] కడుపు పుండు ఉండవచ్చు..<ref name="BNF74" /><ref name="AHFS2018" /> [[గర్భం|గర్భం మూడవ త్రైమాసికంలో]] ఉపయోగం సిఫారసు చేయబడలేదు.<ref name="AHFS2018" /> తల్లిపాలను సమయంలో ఇది సురక్షితం కావచ్చు.<ref name="BNF74" /> ఇది ప్రోస్టాగ్లాండిన్ ఉత్పత్తిని తగ్గించడం ద్వారా పనిచేస్తుందని నమ్ముతారు.<ref>{{Cite book|title=Mosby's Drug Reference for Health Professions|date=2017|publisher=Elsevier Health Sciences|isbn=9780323566827|page=398|url=https://books.google.com/?id=KOM2DwAAQBAJ&pg=PA398|access-date=30 April 2020|archive-date=28 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210828062140/https://books.google.com/books?id=KOM2DwAAQBAJ&pg=PA398&hl=en}}</ref> ఇది సైక్లోక్సిజెనేస్-1 (COX-1), సైక్లోక్సిజేనేస్-2 (COX.<ref name="AHFS2018" /> డిక్లోఫెనాక్ 1965 లో సిబా-గైగి చేత పేటెంట్ చేయబడింది, ఇది 1988 లో యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో వైద్య వినియోగంలోకి వచ్చింది.<ref name="AHFS2018" /><ref>{{Cite book|last=Fischer|first=Janos|title=Analogue-based drug discovery|date=2006|publisher=Wiley-VCH|isbn=978-3527312573|page=517}}</ref> ఇది సాధారణ ఔషధంగా అందుబాటులో ఉంది.<ref name="AHFS2018" /> అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల్లో టోకు ధర సాధారణంగా 2015 నాటికి నెలకు US $2 కంటే తక్కువగా ఉంది.<ref>{{Cite web|title=Diclofenac Sodium|url=http://mshpriceguide.org/en/single-drug-information/?DMFId=256&searchYear=2015|website=International Medical Products Price Guide|access-date=4 December 2019|archive-date=19 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230819121913/https://mshpriceguide.org/en/single-drug-information/?DMFId=256&searchYear=2015|url-status=dead}}</ref> యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో ఈ మొత్తం టోకు ధర సాధారణంగా 2018 నాటికి US $9 కంటే తక్కువగా ఉంటుంది.<ref>{{Cite web|title=NADAC as of 2018-12-19|url=https://data.medicaid.gov/Drug-Pricing-and-Payment/NADAC-as-of-2018-12-19/g7bs-ahj4|website=Centers for Medicare and Medicaid Services|access-date=22 December 2018|archive-date=19 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181219230344/https://data.medicaid.gov/Drug-Pricing-and-Payment/NADAC-as-of-2018-12-19/g7bs-ahj4|url-status=dead}}</ref> 2017 లో, ఇది ఎనిమిది మిలియన్లకు పైగా ప్రిస్క్రిప్షన్లతో యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో 94 వ అత్యంత సాధారణంగా సూచించిన ఔషధం.<ref>{{Cite web|title=The Top 300 of 2020|url=https://clincalc.com/DrugStats/Top300Drugs.aspx|website=ClinCalc|access-date=11 April 2020|archive-date=12 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210212142534/https://clincalc.com/DrugStats/Top300Drugs.aspx|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=Diclofenac - Drug Usage Statistics|website=ClinCalc|url=https://clincalc.com/DrugStats/Drugs/Diclofenac|access-date=11 April 2020|archive-date=12 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210312040710/https://clincalc.com/DrugStats/Drugs/Diclofenac|url-status=live}}</ref> ఇది సోడియం, పొటాషియం ఉప్పు రెండింటిలోనూ లభిస్తుంది.<ref name="BNF74" /> == సూచనలు == <references /> [[వర్గం:Translated from MDWiki]] [[వర్గం:మందులు]] 42q2cxp2774eexwnu595ibbdtzkebuc 0 509337 4955504 2026-09-09T18:05:35Z Rajasekhar1961 2596 Rajasekhar1961, [[సిస్టోసెల్]] పేజీని [[సిస్టోసీల్]] కు తరలించారు 4955504 wikitext text/x-wiki #దారిమార్పు [[సిస్టోసీల్]] g174ejb3vyi3n4xb5d3cg0ysvb58tx9 0 509338 4955510 2026-09-09T18:16:24Z Vjsuseela 35888 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1487006|Clopidogrel]] to:te #mdwikicx 4955510 wikitext text/x-wiki {{Infobox drug |verifiedrevid =460044539 |drug_name =క్లోపిడోగ్రెల్ |INN = |image =Clopidogrel skeletal formula.svg |width =200 |alt =Skeletal formula |image2 =Clopidogrel molecule ball from xtal.png |width2 =200 |alt2 =Ball-and-stick model clopidogrel |caption = |type =<!-- empty --> <!-- Names --> |pronounce ={{IPAc-en|k|l|ə|ˈ|p|ɪ|d|ə|ɡ|r|ɛ|l|,_|k|l|oʊ|-}}<ref>{{cite web |title=Clopidogrel |url=https://www.lexico.com/en/definition/clopidogrel |website=Lexico Dictionaries |access-date=26 October 2019 |archive-date=25 October 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191025164606/https://www.lexico.com/en/definition/clopidogrel |url-status=live }}</ref> |tradename =Plavix, others<ref name=brands>{{cite web|title=Clopidogrel International brand names|url=https://www.drugs.com/international/clopidogrel.html|publisher=Drugs.com|access-date=1 April 2017|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170401144417/https://www.drugs.com/international/clopidogrel.html|archive-date=1 April 2017}}</ref> |synonyms = |IUPAC_name =(+)-(''S'')-methyl 2-(2-chlorophenyl)-2-(6,7-dihydrothieno[3,2-''c'']pyridin-5(4''H'')-yl)acetate <!-- Clinical data --> |class =[[Thienopyridine]], [[antiplatelet]]<ref name=AHFS2016/> |pregnancy_AU =B1 |pregnancy_AU_comment=<ref name="Drugs.com pregnanacy" /> |pregnancy_category= |routes_of_administration=By mouth |onset =2 hours<ref name=AHFS2016/> |duration_of_action=5 days<ref name=AHFS2016/> |Drugs.com ={{drugs.com|monograph|clopidogrel-bisulfate}} |MedlinePlus =a601040 <!-- Legal data --> |legal_AU =S4 |legal_AU_comment = |legal_BR =<!-- OTC, A1, A2, A3, B1, B2, C1, C2, C3, C4, C5, D1, D2, E, F--> |legal_BR_comment = |legal_CA =<!-- OTC, Rx-only, Schedule I, II, III, IV, V, VI, VII, VIII --> |legal_CA_comment = |legal_DE =<!-- Anlage I, II, III or Unscheduled--> |legal_DE_comment = |legal_NZ =<!-- Class A, B, C --> |legal_NZ_comment = |legal_UN =<!-- N I, II, III, IV / P I, II, III, IV--> |legal_UN_comment = |legal_UK =POM |legal_UK_comment = |legal_US =Rx-only |legal_US_comment = |legal_status =<!--For countries not listed above--> |DailyMedID =Clopidogrel |licence_US =Clopidogrel |licence_CA =<!-- Health Canada may use generic or brand name (generic name preferred) --> |licence_EU =yes <!-- Pharmacokinetic data --> |bioavailability =>50% |protein_bound =94–98% |metabolism =[[Liver]] |metabolites = |elimination_half-life=7–8 hours (inactive metabolite) |excretion =50% [[kidney]]<br />46% [[biliary]] <!-- Chemical and physical data --> |C =16 |Cl =1 |H =16 |N =1 |O =2 |S =1 |chemical_formula = |SMILES =COC(=O)[C@H](c1ccccc1Cl)N2CCc3c(ccs3)C2 |StdInChI =1S/C16H16ClNO2S/c1-20-16(19)15(12-4-2-3-5-13(12)17)18-8-6-14-11(10-18)7-9-21-14/h2-5,7,9,15H,6,8,10H2,1H3/t15-/m0/s1 |StdInChI_Ref ={{stdinchicite|correct|chemspider}} |StdInChI_comment = |StdInChIKey =GKTWGGQPFAXNFI-HNNXBMFYSA-N |StdInChIKey_Ref ={{stdinchicite|correct|chemspider}} |Jmol = |density = |density_notes = |melting_point = |melting_high = |melting_notes = |boiling_point = |boiling_notes = |solubility = |sol_units = |specific_rotation= }} '''క్లోపిడోగ్రె ల్''' రక్తం గడ్డ కట్టే ప్రక్రియను నిరోధించే ఒక ఔషధం. ఇది ప్లావిక్స్ అనే వాణిజ్య పేరుతో కూడా విక్రయించుతారు. అధిక ప్రమాదం ఉన్నవారిలో గుండె జబ్బులు, పోటు ([[స్ట్రోక్]]) ప్రమాదాన్ని తగ్గించడానికి ఉపయోగించే రక్తం గడ్డ కట్టడాన్ని నిరోధించే (యాంటీప్లెట్లెట్) ఔషధం.<ref name="brands">{{Cite web|title=Clopidogrel International brand names|url=https://www.drugs.com/international/clopidogrel.html|publisher=Drugs.com|access-date=1 April 2017|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170401144417/https://www.drugs.com/international/clopidogrel.html|archive-date=1 April 2017}}</ref><ref name="AHFS2016">{{Cite web|title=Clopidogrel Bisulfate|url=https://www.drugs.com/monograph/clopidogrel-bisulfate.html|publisher=The American Society of Health-System Pharmacists|access-date=8 December 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161221010729/https://www.drugs.com/monograph/clopidogrel-bisulfate.html|archive-date=21 December 2016}}</ref> [[గుండెపోటు]], కొరోనరీ ఆర్టరీ [[గుండె|స్టెంట్]] (ద్వంద్వ యాంటీప్లెట్లెట్ థెరపీ) వేసిన తరువాత కూడా దీనిని [[ఆస్పిరిన్]] కలిపి ఉపయోగిస్తారు. ఇది నోటి ద్వారా తీసుకుంటారు. ఈ ఔషధ ప్రభావం సుమారు రెండు గంటలు నుండి ఐదు రోజుల పాటు ఉంటుంది.<ref name="AHFS2016" /> దుష్ప్రభావాలు సాధారణంగా దుష్ప్రభావాలలో తలనొప్పి, వికారం, సులభంగా గాయపడటం, దురద, గుండెల్లో మంట ఉంటాయి. ఇంకా తీవ్రమైన దుష్ప్రభావాలు [[రక్తస్రావం]], థ్రోంబోటిక్ థ్రోంబోసైటోపెనిక్ పర్పురా కూడా ఉండవచ్చు.<ref name="AHFS2016" /> గర్భధారణ సమయంలో దీని వినియోగం వల్ల హాని జరిగినట్లు ఎటువంటి ఆధారాలు లేనప్పటికీ, అటువంటి వినియోగం గురించి ఎక్కువగా అధ్యయనాలు లేవు.<ref name="Drugs.com pregnanacy">{{Cite web|title=Clopidogrel (Plavix) Use During Pregnancy|url=https://www.drugs.com/pregnancy/clopidogrel.html|website=Drugs.com|access-date=14 December 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161221010752/https://www.drugs.com/pregnancy/clopidogrel.html|archive-date=21 December 2016}}</ref> క్లోపిడోగ్రెల్ థియోనోపైరిడిన్-యాంటీప్లెట్లెట్ల తరగతిలో చేర్చబడింది. ఇది ప్లేట్లెట్లపై P2Y<nowiki><sub id="mwWw">12</sub></nowiki> అనే స్థిరమైన (irreversible) గ్రాహకాన్ని నిరోధించడం ద్వారా పనిచేస్తుంది.<ref name="AHFS2016" /> క్లోపిడోగ్రెల్ ను 1982 లో పేటెంట్ చేశారు. 1997 లో వైద్య ఉపయోగం కోసం ఆమోదించారు.<ref name="PrescribingInfo">{{Cite web|title=Plavix- clopidogrel bisulfate tablet, film coated|website=DailyMed|date=17 May 2019|url=https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=01b14603-8f29-4fa3-8d7e-9d523f802e0b|access-date=26 December 2019|publisher=Bristol-Myers Squibb/Sanofi Pharmaceuticals Partnership|archive-date=4 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200804222235/https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=01b14603-8f29-4fa3-8d7e-9d523f802e0b|url-status=live}}</ref><ref name="Fis2006">{{Cite book|last=Fischer|first=Janos|last2=Ganellin|first2=C. Robin|title=Analogue-based Drug Discovery|date=2006|publisher=John Wiley & Sons|isbn=9783527607495|page=453|url=https://books.google.ca/books?id=FjKfqkaKkAAC&pg=PA453|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220130738/https://books.google.ca/books?id=FjKfqkaKkAAC&pg=PA453|archive-date=2016-12-20}}</ref> ఇది [[ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ]] వారు ప్రకటించిన అత్యవసర ఔషధాల జాబితా ఉంది.<ref name="WHO21st">{{Cite book|vauthors=((World Health Organization))|title=World Health Organization model list of essential medicines: 21st list 2019|year=2019|hdl=10665/325771|author-link=World Health Organization|publisher=World Health Organization|location=Geneva|id=WHO/MVP/EMP/IAU/2019.06. License: CC BY-NC-SA 3.0 IGO|hdl-access=free}}</ref> అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల్లో టోకు ధర నెలకు సుమారు US $0.77-31.59.<ref name="ERC2014">{{Cite web|title=Clopidogrel Bisulfate|url=http://mshpriceguide.org/en/single-drug-information/?DMFId=1486&searchYear=2014|website=International Drug Price Indicator Guide|access-date=8 December 2016|archive-date=13 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181013172350/http://mshpriceguide.org/en/single-drug-information/?DMFId=1486&searchYear=2014|url-status=live}}</ref> యునైటెడ్ స్టేట్స్ లో, ఒక నెల చికిత్స ఖర్చు US $25 కంటే తక్కువ.<ref name="Ric2015">{{Cite book|last=Hamilton|first=Richart|title=Tarascon Pocket Pharmacopoeia 2015 Deluxe Lab-Coat Edition|date=2015|publisher=Jones & Bartlett Learning|isbn=9781284057560|page=147}}</ref> 2017 లో, ఇది 19 మిలియన్లకు పైగా ప్రిస్క్రిప్షన్లతో యునైటెడ్ స్టేట్స్ లో అత్యంత సాధారణంగా సూచించిన 40వ ఔషధం.<ref name="ref">{{Cite web|title=The Top 300 of 2020|url=https://clincalc.com/DrugStats/Top300Drugs.aspx|website=ClinCalc|access-date=11 April 2020|archive-date=12 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210212142534/https://clincalc.com/DrugStats/Top300Drugs.aspx|url-status=live}}</ref><ref name="ref1">{{Cite web|title=Clopidogrel Bisulfate - Drug Usage Statistics|website=ClinCalc|date=23 December 2019|url=https://clincalc.com/DrugStats/Drugs/ClopidogrelBisulfate|access-date=11 April 2020|archive-date=12 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200412031159/https://clincalc.com/DrugStats/Drugs/ClopidogrelBisulfate|url-status=dead}}</ref> == సూచనలు == <references /> [[వర్గం:Translated from MDWiki]] p22u9wvpaaposciz4whna0k5fo9lax7 4955511 4955510 2026-09-09T18:17:40Z Vjsuseela 35888 [[వర్గం:ఔషధాలు]] ను చేర్చారు (హాట్‌కేట్ ఉపయోగించి) 4955511 wikitext text/x-wiki {{Infobox drug |verifiedrevid =460044539 |drug_name =క్లోపిడోగ్రెల్ |INN = |image =Clopidogrel skeletal formula.svg |width =200 |alt =Skeletal formula |image2 =Clopidogrel molecule ball from xtal.png |width2 =200 |alt2 =Ball-and-stick model clopidogrel |caption = |type =<!-- empty --> <!-- Names --> |pronounce ={{IPAc-en|k|l|ə|ˈ|p|ɪ|d|ə|ɡ|r|ɛ|l|,_|k|l|oʊ|-}}<ref>{{cite web |title=Clopidogrel |url=https://www.lexico.com/en/definition/clopidogrel |website=Lexico Dictionaries |access-date=26 October 2019 |archive-date=25 October 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191025164606/https://www.lexico.com/en/definition/clopidogrel |url-status=live }}</ref> |tradename =Plavix, others<ref name=brands>{{cite web|title=Clopidogrel International brand names|url=https://www.drugs.com/international/clopidogrel.html|publisher=Drugs.com|access-date=1 April 2017|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170401144417/https://www.drugs.com/international/clopidogrel.html|archive-date=1 April 2017}}</ref> |synonyms = |IUPAC_name =(+)-(''S'')-methyl 2-(2-chlorophenyl)-2-(6,7-dihydrothieno[3,2-''c'']pyridin-5(4''H'')-yl)acetate <!-- Clinical data --> |class =[[Thienopyridine]], [[antiplatelet]]<ref name=AHFS2016/> |pregnancy_AU =B1 |pregnancy_AU_comment=<ref name="Drugs.com pregnanacy" /> |pregnancy_category= |routes_of_administration=By mouth |onset =2 hours<ref name=AHFS2016/> |duration_of_action=5 days<ref name=AHFS2016/> |Drugs.com ={{drugs.com|monograph|clopidogrel-bisulfate}} |MedlinePlus =a601040 <!-- Legal data --> |legal_AU =S4 |legal_AU_comment = |legal_BR =<!-- OTC, A1, A2, A3, B1, B2, C1, C2, C3, C4, C5, D1, D2, E, F--> |legal_BR_comment = |legal_CA =<!-- OTC, Rx-only, Schedule I, II, III, IV, V, VI, VII, VIII --> |legal_CA_comment = |legal_DE =<!-- Anlage I, II, III or Unscheduled--> |legal_DE_comment = |legal_NZ =<!-- Class A, B, C --> |legal_NZ_comment = |legal_UN =<!-- N I, II, III, IV / P I, II, III, IV--> |legal_UN_comment = |legal_UK =POM |legal_UK_comment = |legal_US =Rx-only |legal_US_comment = |legal_status =<!--For countries not listed above--> |DailyMedID =Clopidogrel |licence_US =Clopidogrel |licence_CA =<!-- Health Canada may use generic or brand name (generic name preferred) --> |licence_EU =yes <!-- Pharmacokinetic data --> |bioavailability =>50% |protein_bound =94–98% |metabolism =[[Liver]] |metabolites = |elimination_half-life=7–8 hours (inactive metabolite) |excretion =50% [[kidney]]<br />46% [[biliary]] <!-- Chemical and physical data --> |C =16 |Cl =1 |H =16 |N =1 |O =2 |S =1 |chemical_formula = |SMILES =COC(=O)[C@H](c1ccccc1Cl)N2CCc3c(ccs3)C2 |StdInChI =1S/C16H16ClNO2S/c1-20-16(19)15(12-4-2-3-5-13(12)17)18-8-6-14-11(10-18)7-9-21-14/h2-5,7,9,15H,6,8,10H2,1H3/t15-/m0/s1 |StdInChI_Ref ={{stdinchicite|correct|chemspider}} |StdInChI_comment = |StdInChIKey =GKTWGGQPFAXNFI-HNNXBMFYSA-N |StdInChIKey_Ref ={{stdinchicite|correct|chemspider}} |Jmol = |density = |density_notes = |melting_point = |melting_high = |melting_notes = |boiling_point = |boiling_notes = |solubility = |sol_units = |specific_rotation= }} '''క్లోపిడోగ్రె ల్''' రక్తం గడ్డ కట్టే ప్రక్రియను నిరోధించే ఒక ఔషధం. ఇది ప్లావిక్స్ అనే వాణిజ్య పేరుతో కూడా విక్రయించుతారు. అధిక ప్రమాదం ఉన్నవారిలో గుండె జబ్బులు, పోటు ([[స్ట్రోక్]]) ప్రమాదాన్ని తగ్గించడానికి ఉపయోగించే రక్తం గడ్డ కట్టడాన్ని నిరోధించే (యాంటీప్లెట్లెట్) ఔషధం.<ref name="brands">{{Cite web|title=Clopidogrel International brand names|url=https://www.drugs.com/international/clopidogrel.html|publisher=Drugs.com|access-date=1 April 2017|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170401144417/https://www.drugs.com/international/clopidogrel.html|archive-date=1 April 2017}}</ref><ref name="AHFS2016">{{Cite web|title=Clopidogrel Bisulfate|url=https://www.drugs.com/monograph/clopidogrel-bisulfate.html|publisher=The American Society of Health-System Pharmacists|access-date=8 December 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161221010729/https://www.drugs.com/monograph/clopidogrel-bisulfate.html|archive-date=21 December 2016}}</ref> [[గుండెపోటు]], కొరోనరీ ఆర్టరీ [[గుండె|స్టెంట్]] (ద్వంద్వ యాంటీప్లెట్లెట్ థెరపీ) వేసిన తరువాత కూడా దీనిని [[ఆస్పిరిన్]] కలిపి ఉపయోగిస్తారు. ఇది నోటి ద్వారా తీసుకుంటారు. ఈ ఔషధ ప్రభావం సుమారు రెండు గంటలు నుండి ఐదు రోజుల పాటు ఉంటుంది.<ref name="AHFS2016" /> దుష్ప్రభావాలు సాధారణంగా దుష్ప్రభావాలలో తలనొప్పి, వికారం, సులభంగా గాయపడటం, దురద, గుండెల్లో మంట ఉంటాయి. ఇంకా తీవ్రమైన దుష్ప్రభావాలు [[రక్తస్రావం]], థ్రోంబోటిక్ థ్రోంబోసైటోపెనిక్ పర్పురా కూడా ఉండవచ్చు.<ref name="AHFS2016" /> గర్భధారణ సమయంలో దీని వినియోగం వల్ల హాని జరిగినట్లు ఎటువంటి ఆధారాలు లేనప్పటికీ, అటువంటి వినియోగం గురించి ఎక్కువగా అధ్యయనాలు లేవు.<ref name="Drugs.com pregnanacy">{{Cite web|title=Clopidogrel (Plavix) Use During Pregnancy|url=https://www.drugs.com/pregnancy/clopidogrel.html|website=Drugs.com|access-date=14 December 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161221010752/https://www.drugs.com/pregnancy/clopidogrel.html|archive-date=21 December 2016}}</ref> క్లోపిడోగ్రెల్ థియోనోపైరిడిన్-యాంటీప్లెట్లెట్ల తరగతిలో చేర్చబడింది. ఇది ప్లేట్లెట్లపై P2Y<nowiki><sub id="mwWw">12</sub></nowiki> అనే స్థిరమైన (irreversible) గ్రాహకాన్ని నిరోధించడం ద్వారా పనిచేస్తుంది.<ref name="AHFS2016" /> క్లోపిడోగ్రెల్ ను 1982 లో పేటెంట్ చేశారు. 1997 లో వైద్య ఉపయోగం కోసం ఆమోదించారు.<ref name="PrescribingInfo">{{Cite web|title=Plavix- clopidogrel bisulfate tablet, film coated|website=DailyMed|date=17 May 2019|url=https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=01b14603-8f29-4fa3-8d7e-9d523f802e0b|access-date=26 December 2019|publisher=Bristol-Myers Squibb/Sanofi Pharmaceuticals Partnership|archive-date=4 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200804222235/https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=01b14603-8f29-4fa3-8d7e-9d523f802e0b|url-status=live}}</ref><ref name="Fis2006">{{Cite book|last=Fischer|first=Janos|last2=Ganellin|first2=C. Robin|title=Analogue-based Drug Discovery|date=2006|publisher=John Wiley & Sons|isbn=9783527607495|page=453|url=https://books.google.ca/books?id=FjKfqkaKkAAC&pg=PA453|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220130738/https://books.google.ca/books?id=FjKfqkaKkAAC&pg=PA453|archive-date=2016-12-20}}</ref> ఇది [[ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ]] వారు ప్రకటించిన అత్యవసర ఔషధాల జాబితా ఉంది.<ref name="WHO21st">{{Cite book|vauthors=((World Health Organization))|title=World Health Organization model list of essential medicines: 21st list 2019|year=2019|hdl=10665/325771|author-link=World Health Organization|publisher=World Health Organization|location=Geneva|id=WHO/MVP/EMP/IAU/2019.06. License: CC BY-NC-SA 3.0 IGO|hdl-access=free}}</ref> అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల్లో టోకు ధర నెలకు సుమారు US $0.77-31.59.<ref name="ERC2014">{{Cite web|title=Clopidogrel Bisulfate|url=http://mshpriceguide.org/en/single-drug-information/?DMFId=1486&searchYear=2014|website=International Drug Price Indicator Guide|access-date=8 December 2016|archive-date=13 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181013172350/http://mshpriceguide.org/en/single-drug-information/?DMFId=1486&searchYear=2014|url-status=live}}</ref> యునైటెడ్ స్టేట్స్ లో, ఒక నెల చికిత్స ఖర్చు US $25 కంటే తక్కువ.<ref name="Ric2015">{{Cite book|last=Hamilton|first=Richart|title=Tarascon Pocket Pharmacopoeia 2015 Deluxe Lab-Coat Edition|date=2015|publisher=Jones & Bartlett Learning|isbn=9781284057560|page=147}}</ref> 2017 లో, ఇది 19 మిలియన్లకు పైగా ప్రిస్క్రిప్షన్లతో యునైటెడ్ స్టేట్స్ లో అత్యంత సాధారణంగా సూచించిన 40వ ఔషధం.<ref name="ref">{{Cite web|title=The Top 300 of 2020|url=https://clincalc.com/DrugStats/Top300Drugs.aspx|website=ClinCalc|access-date=11 April 2020|archive-date=12 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210212142534/https://clincalc.com/DrugStats/Top300Drugs.aspx|url-status=live}}</ref><ref name="ref1">{{Cite web|title=Clopidogrel Bisulfate - Drug Usage Statistics|website=ClinCalc|date=23 December 2019|url=https://clincalc.com/DrugStats/Drugs/ClopidogrelBisulfate|access-date=11 April 2020|archive-date=12 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200412031159/https://clincalc.com/DrugStats/Drugs/ClopidogrelBisulfate|url-status=dead}}</ref> == సూచనలు == <references /> [[వర్గం:Translated from MDWiki]] [[వర్గం:ఔషధాలు]] o11haxjvy39jgqwpbnt4zt39le2ef2m 4955554 4955511 2026-09-10T03:16:10Z Rajasekhar1961 2596 [[వర్గం:ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ ప్రకటించిన అవసరమైన మందులు]] ను చేర్చారు (హాట్‌కేట్ ఉపయోగించి) 4955554 wikitext text/x-wiki {{Infobox drug |verifiedrevid =460044539 |drug_name =క్లోపిడోగ్రెల్ |INN = |image =Clopidogrel skeletal formula.svg |width =200 |alt =Skeletal formula |image2 =Clopidogrel molecule ball from xtal.png |width2 =200 |alt2 =Ball-and-stick model clopidogrel |caption = |type =<!-- empty --> <!-- Names --> |pronounce ={{IPAc-en|k|l|ə|ˈ|p|ɪ|d|ə|ɡ|r|ɛ|l|,_|k|l|oʊ|-}}<ref>{{cite web |title=Clopidogrel |url=https://www.lexico.com/en/definition/clopidogrel |website=Lexico Dictionaries |access-date=26 October 2019 |archive-date=25 October 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191025164606/https://www.lexico.com/en/definition/clopidogrel |url-status=live }}</ref> |tradename =Plavix, others<ref name=brands>{{cite web|title=Clopidogrel International brand names|url=https://www.drugs.com/international/clopidogrel.html|publisher=Drugs.com|access-date=1 April 2017|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170401144417/https://www.drugs.com/international/clopidogrel.html|archive-date=1 April 2017}}</ref> |synonyms = |IUPAC_name =(+)-(''S'')-methyl 2-(2-chlorophenyl)-2-(6,7-dihydrothieno[3,2-''c'']pyridin-5(4''H'')-yl)acetate <!-- Clinical data --> |class =[[Thienopyridine]], [[antiplatelet]]<ref name=AHFS2016/> |pregnancy_AU =B1 |pregnancy_AU_comment=<ref name="Drugs.com pregnanacy" /> |pregnancy_category= |routes_of_administration=By mouth |onset =2 hours<ref name=AHFS2016/> |duration_of_action=5 days<ref name=AHFS2016/> |Drugs.com ={{drugs.com|monograph|clopidogrel-bisulfate}} |MedlinePlus =a601040 <!-- Legal data --> |legal_AU =S4 |legal_AU_comment = |legal_BR =<!-- OTC, A1, A2, A3, B1, B2, C1, C2, C3, C4, C5, D1, D2, E, F--> |legal_BR_comment = |legal_CA =<!-- OTC, Rx-only, Schedule I, II, III, IV, V, VI, VII, VIII --> |legal_CA_comment = |legal_DE =<!-- Anlage I, II, III or Unscheduled--> |legal_DE_comment = |legal_NZ =<!-- Class A, B, C --> |legal_NZ_comment = |legal_UN =<!-- N I, II, III, IV / P I, II, III, IV--> |legal_UN_comment = |legal_UK =POM |legal_UK_comment = |legal_US =Rx-only |legal_US_comment = |legal_status =<!--For countries not listed above--> |DailyMedID =Clopidogrel |licence_US =Clopidogrel |licence_CA =<!-- Health Canada may use generic or brand name (generic name preferred) --> |licence_EU =yes <!-- Pharmacokinetic data --> |bioavailability =>50% |protein_bound =94–98% |metabolism =[[Liver]] |metabolites = |elimination_half-life=7–8 hours (inactive metabolite) |excretion =50% [[kidney]]<br />46% [[biliary]] <!-- Chemical and physical data --> |C =16 |Cl =1 |H =16 |N =1 |O =2 |S =1 |chemical_formula = |SMILES =COC(=O)[C@H](c1ccccc1Cl)N2CCc3c(ccs3)C2 |StdInChI =1S/C16H16ClNO2S/c1-20-16(19)15(12-4-2-3-5-13(12)17)18-8-6-14-11(10-18)7-9-21-14/h2-5,7,9,15H,6,8,10H2,1H3/t15-/m0/s1 |StdInChI_Ref ={{stdinchicite|correct|chemspider}} |StdInChI_comment = |StdInChIKey =GKTWGGQPFAXNFI-HNNXBMFYSA-N |StdInChIKey_Ref ={{stdinchicite|correct|chemspider}} |Jmol = |density = |density_notes = |melting_point = |melting_high = |melting_notes = |boiling_point = |boiling_notes = |solubility = |sol_units = |specific_rotation= }} '''క్లోపిడోగ్రె ల్''' రక్తం గడ్డ కట్టే ప్రక్రియను నిరోధించే ఒక ఔషధం. ఇది ప్లావిక్స్ అనే వాణిజ్య పేరుతో కూడా విక్రయించుతారు. అధిక ప్రమాదం ఉన్నవారిలో గుండె జబ్బులు, పోటు ([[స్ట్రోక్]]) ప్రమాదాన్ని తగ్గించడానికి ఉపయోగించే రక్తం గడ్డ కట్టడాన్ని నిరోధించే (యాంటీప్లెట్లెట్) ఔషధం.<ref name="brands">{{Cite web|title=Clopidogrel International brand names|url=https://www.drugs.com/international/clopidogrel.html|publisher=Drugs.com|access-date=1 April 2017|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170401144417/https://www.drugs.com/international/clopidogrel.html|archive-date=1 April 2017}}</ref><ref name="AHFS2016">{{Cite web|title=Clopidogrel Bisulfate|url=https://www.drugs.com/monograph/clopidogrel-bisulfate.html|publisher=The American Society of Health-System Pharmacists|access-date=8 December 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161221010729/https://www.drugs.com/monograph/clopidogrel-bisulfate.html|archive-date=21 December 2016}}</ref> [[గుండెపోటు]], కొరోనరీ ఆర్టరీ [[గుండె|స్టెంట్]] (ద్వంద్వ యాంటీప్లెట్లెట్ థెరపీ) వేసిన తరువాత కూడా దీనిని [[ఆస్పిరిన్]] కలిపి ఉపయోగిస్తారు. ఇది నోటి ద్వారా తీసుకుంటారు. ఈ ఔషధ ప్రభావం సుమారు రెండు గంటలు నుండి ఐదు రోజుల పాటు ఉంటుంది.<ref name="AHFS2016" /> దుష్ప్రభావాలు సాధారణంగా దుష్ప్రభావాలలో తలనొప్పి, వికారం, సులభంగా గాయపడటం, దురద, గుండెల్లో మంట ఉంటాయి. ఇంకా తీవ్రమైన దుష్ప్రభావాలు [[రక్తస్రావం]], థ్రోంబోటిక్ థ్రోంబోసైటోపెనిక్ పర్పురా కూడా ఉండవచ్చు.<ref name="AHFS2016" /> గర్భధారణ సమయంలో దీని వినియోగం వల్ల హాని జరిగినట్లు ఎటువంటి ఆధారాలు లేనప్పటికీ, అటువంటి వినియోగం గురించి ఎక్కువగా అధ్యయనాలు లేవు.<ref name="Drugs.com pregnanacy">{{Cite web|title=Clopidogrel (Plavix) Use During Pregnancy|url=https://www.drugs.com/pregnancy/clopidogrel.html|website=Drugs.com|access-date=14 December 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161221010752/https://www.drugs.com/pregnancy/clopidogrel.html|archive-date=21 December 2016}}</ref> క్లోపిడోగ్రెల్ థియోనోపైరిడిన్-యాంటీప్లెట్లెట్ల తరగతిలో చేర్చబడింది. ఇది ప్లేట్లెట్లపై P2Y<nowiki><sub id="mwWw">12</sub></nowiki> అనే స్థిరమైన (irreversible) గ్రాహకాన్ని నిరోధించడం ద్వారా పనిచేస్తుంది.<ref name="AHFS2016" /> క్లోపిడోగ్రెల్ ను 1982 లో పేటెంట్ చేశారు. 1997 లో వైద్య ఉపయోగం కోసం ఆమోదించారు.<ref name="PrescribingInfo">{{Cite web|title=Plavix- clopidogrel bisulfate tablet, film coated|website=DailyMed|date=17 May 2019|url=https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=01b14603-8f29-4fa3-8d7e-9d523f802e0b|access-date=26 December 2019|publisher=Bristol-Myers Squibb/Sanofi Pharmaceuticals Partnership|archive-date=4 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200804222235/https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=01b14603-8f29-4fa3-8d7e-9d523f802e0b|url-status=live}}</ref><ref name="Fis2006">{{Cite book|last=Fischer|first=Janos|last2=Ganellin|first2=C. Robin|title=Analogue-based Drug Discovery|date=2006|publisher=John Wiley & Sons|isbn=9783527607495|page=453|url=https://books.google.ca/books?id=FjKfqkaKkAAC&pg=PA453|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220130738/https://books.google.ca/books?id=FjKfqkaKkAAC&pg=PA453|archive-date=2016-12-20}}</ref> ఇది [[ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ]] వారు ప్రకటించిన అత్యవసర ఔషధాల జాబితా ఉంది.<ref name="WHO21st">{{Cite book|vauthors=((World Health Organization))|title=World Health Organization model list of essential medicines: 21st list 2019|year=2019|hdl=10665/325771|author-link=World Health Organization|publisher=World Health Organization|location=Geneva|id=WHO/MVP/EMP/IAU/2019.06. License: CC BY-NC-SA 3.0 IGO|hdl-access=free}}</ref> అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల్లో టోకు ధర నెలకు సుమారు US $0.77-31.59.<ref name="ERC2014">{{Cite web|title=Clopidogrel Bisulfate|url=http://mshpriceguide.org/en/single-drug-information/?DMFId=1486&searchYear=2014|website=International Drug Price Indicator Guide|access-date=8 December 2016|archive-date=13 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181013172350/http://mshpriceguide.org/en/single-drug-information/?DMFId=1486&searchYear=2014|url-status=live}}</ref> యునైటెడ్ స్టేట్స్ లో, ఒక నెల చికిత్స ఖర్చు US $25 కంటే తక్కువ.<ref name="Ric2015">{{Cite book|last=Hamilton|first=Richart|title=Tarascon Pocket Pharmacopoeia 2015 Deluxe Lab-Coat Edition|date=2015|publisher=Jones & Bartlett Learning|isbn=9781284057560|page=147}}</ref> 2017 లో, ఇది 19 మిలియన్లకు పైగా ప్రిస్క్రిప్షన్లతో యునైటెడ్ స్టేట్స్ లో అత్యంత సాధారణంగా సూచించిన 40వ ఔషధం.<ref name="ref">{{Cite web|title=The Top 300 of 2020|url=https://clincalc.com/DrugStats/Top300Drugs.aspx|website=ClinCalc|access-date=11 April 2020|archive-date=12 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210212142534/https://clincalc.com/DrugStats/Top300Drugs.aspx|url-status=live}}</ref><ref name="ref1">{{Cite web|title=Clopidogrel Bisulfate - Drug Usage Statistics|website=ClinCalc|date=23 December 2019|url=https://clincalc.com/DrugStats/Drugs/ClopidogrelBisulfate|access-date=11 April 2020|archive-date=12 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200412031159/https://clincalc.com/DrugStats/Drugs/ClopidogrelBisulfate|url-status=dead}}</ref> == సూచనలు == <references /> [[వర్గం:Translated from MDWiki]] [[వర్గం:ఔషధాలు]] [[వర్గం:ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ ప్రకటించిన అవసరమైన మందులు]] 1qdeedhjvf3iblucdobp0xyaem8o7ej 4955555 4955554 2026-09-10T03:17:39Z Rajasekhar1961 2596 4955555 wikitext text/x-wiki {{Infobox drug |verifiedrevid =460044539 |drug_name =క్లోపిడోగ్రెల్ |INN = |image =Clopidogrel skeletal formula.svg |width =200 |alt =Skeletal formula |image2 =Clopidogrel molecule ball from xtal.png |width2 =200 |alt2 =Ball-and-stick model clopidogrel |caption = |type =<!-- empty --> <!-- Names --> |pronounce ={{IPAc-en|k|l|ə|ˈ|p|ɪ|d|ə|ɡ|r|ɛ|l|,_|k|l|oʊ|-}}<ref>{{cite web |title=Clopidogrel |url=https://www.lexico.com/en/definition/clopidogrel |website=Lexico Dictionaries |access-date=26 October 2019 |archive-date=25 October 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191025164606/https://www.lexico.com/en/definition/clopidogrel |url-status=live }}</ref> |tradename =Plavix, others<ref name=brands>{{cite web|title=Clopidogrel International brand names|url=https://www.drugs.com/international/clopidogrel.html|publisher=Drugs.com|access-date=1 April 2017|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170401144417/https://www.drugs.com/international/clopidogrel.html|archive-date=1 April 2017}}</ref> |synonyms = |IUPAC_name =(+)-(''S'')-methyl 2-(2-chlorophenyl)-2-(6,7-dihydrothieno[3,2-''c'']pyridin-5(4''H'')-yl)acetate <!-- Clinical data --> |class =[[Thienopyridine]], [[antiplatelet]]<ref name=AHFS2016/> |pregnancy_AU =B1 |pregnancy_AU_comment=<ref name="Drugs.com pregnanacy" /> |pregnancy_category= |routes_of_administration=By mouth |onset =2 hours<ref name=AHFS2016/> |duration_of_action=5 days<ref name=AHFS2016/> |Drugs.com ={{drugs.com|monograph|clopidogrel-bisulfate}} |MedlinePlus =a601040 <!-- Legal data --> |legal_AU =S4 |legal_AU_comment = |legal_BR =<!-- OTC, A1, A2, A3, B1, B2, C1, C2, C3, C4, C5, D1, D2, E, F--> |legal_BR_comment = |legal_CA =<!-- OTC, Rx-only, Schedule I, II, III, IV, V, VI, VII, VIII --> |legal_CA_comment = |legal_DE =<!-- Anlage I, II, III or Unscheduled--> |legal_DE_comment = |legal_NZ =<!-- Class A, B, C --> |legal_NZ_comment = |legal_UN =<!-- N I, II, III, IV / P I, II, III, IV--> |legal_UN_comment = |legal_UK =POM |legal_UK_comment = |legal_US =Rx-only |legal_US_comment = |legal_status =<!--For countries not listed above--> |DailyMedID =Clopidogrel |licence_US =Clopidogrel |licence_CA =<!-- Health Canada may use generic or brand name (generic name preferred) --> |licence_EU =yes <!-- Pharmacokinetic data --> |bioavailability =>50% |protein_bound =94–98% |metabolism =[[Liver]] |metabolites = |elimination_half-life=7–8 hours (inactive metabolite) |excretion =50% [[kidney]]<br />46% [[biliary]] <!-- Chemical and physical data --> |C =16 |Cl =1 |H =16 |N =1 |O =2 |S =1 |chemical_formula = |SMILES =COC(=O)[C@H](c1ccccc1Cl)N2CCc3c(ccs3)C2 |StdInChI =1S/C16H16ClNO2S/c1-20-16(19)15(12-4-2-3-5-13(12)17)18-8-6-14-11(10-18)7-9-21-14/h2-5,7,9,15H,6,8,10H2,1H3/t15-/m0/s1 |StdInChI_Ref ={{stdinchicite|correct|chemspider}} |StdInChI_comment = |StdInChIKey =GKTWGGQPFAXNFI-HNNXBMFYSA-N |StdInChIKey_Ref ={{stdinchicite|correct|chemspider}} |Jmol = |density = |density_notes = |melting_point = |melting_high = |melting_notes = |boiling_point = |boiling_notes = |solubility = |sol_units = |specific_rotation= }} '''క్లోపిడోగ్రెల్''' (ఆంగ్లం: Clopidogrel) రక్తం గడ్డ కట్టే ప్రక్రియను నిరోధించే ఒక ఔషధం. ఇది ప్లావిక్స్ అనే వాణిజ్య పేరుతో కూడా విక్రయించుతారు. అధిక ప్రమాదం ఉన్నవారిలో గుండె జబ్బులు, పోటు ([[స్ట్రోక్]]) ప్రమాదాన్ని తగ్గించడానికి ఉపయోగించే రక్తం గడ్డ కట్టడాన్ని నిరోధించే (యాంటీప్లెట్లెట్) ఔషధం.<ref name="brands">{{Cite web|title=Clopidogrel International brand names|url=https://www.drugs.com/international/clopidogrel.html|publisher=Drugs.com|access-date=1 April 2017|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170401144417/https://www.drugs.com/international/clopidogrel.html|archive-date=1 April 2017}}</ref><ref name="AHFS2016">{{Cite web|title=Clopidogrel Bisulfate|url=https://www.drugs.com/monograph/clopidogrel-bisulfate.html|publisher=The American Society of Health-System Pharmacists|access-date=8 December 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161221010729/https://www.drugs.com/monograph/clopidogrel-bisulfate.html|archive-date=21 December 2016}}</ref> [[గుండెపోటు]], కొరోనరీ ఆర్టరీ [[గుండె|స్టెంట్]] (ద్వంద్వ యాంటీప్లెట్లెట్ థెరపీ) వేసిన తరువాత కూడా దీనిని [[ఆస్పిరిన్]] కలిపి ఉపయోగిస్తారు. ఇది నోటి ద్వారా తీసుకుంటారు. ఈ ఔషధ ప్రభావం సుమారు రెండు గంటలు నుండి ఐదు రోజుల పాటు ఉంటుంది.<ref name="AHFS2016" /> ===దుష్ప్రభావాలు=== సాధారణంగా దుష్ప్రభావాలలో [[తలనొప్పి]], వికారం, సులభంగా గాయపడటం, దురద, గుండెల్లో మంట ఉంటాయి. ఇంకా తీవ్రమైన దుష్ప్రభావాలు [[రక్తస్రావం]], థ్రోంబోటిక్ థ్రోంబోసైటోపెనిక్ పర్పురా కూడా ఉండవచ్చు.<ref name="AHFS2016" /> గర్భధారణ సమయంలో దీని వినియోగం వల్ల హాని జరిగినట్లు ఎటువంటి ఆధారాలు లేనప్పటికీ, అటువంటి వినియోగం గురించి ఎక్కువగా అధ్యయనాలు లేవు.<ref name="Drugs.com pregnanacy">{{Cite web|title=Clopidogrel (Plavix) Use During Pregnancy|url=https://www.drugs.com/pregnancy/clopidogrel.html|website=Drugs.com|access-date=14 December 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161221010752/https://www.drugs.com/pregnancy/clopidogrel.html|archive-date=21 December 2016}}</ref> క్లోపిడోగ్రెల్ థియోనోపైరిడిన్-యాంటీప్లెట్లెట్ల తరగతిలో చేర్చబడింది. ఇది ప్లేట్లెట్లపై P2Y<nowiki><sub id="mwWw">12</sub></nowiki> అనే స్థిరమైన (irreversible) గ్రాహకాన్ని నిరోధించడం ద్వారా పనిచేస్తుంది.<ref name="AHFS2016" /> క్లోపిడోగ్రెల్ ను 1982 లో పేటెంట్ చేశారు. 1997 లో వైద్య ఉపయోగం కోసం ఆమోదించారు.<ref name="PrescribingInfo">{{Cite web|title=Plavix- clopidogrel bisulfate tablet, film coated|website=DailyMed|date=17 May 2019|url=https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=01b14603-8f29-4fa3-8d7e-9d523f802e0b|access-date=26 December 2019|publisher=Bristol-Myers Squibb/Sanofi Pharmaceuticals Partnership|archive-date=4 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200804222235/https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=01b14603-8f29-4fa3-8d7e-9d523f802e0b|url-status=live}}</ref><ref name="Fis2006">{{Cite book|last=Fischer|first=Janos|last2=Ganellin|first2=C. Robin|title=Analogue-based Drug Discovery|date=2006|publisher=John Wiley & Sons|isbn=9783527607495|page=453|url=https://books.google.ca/books?id=FjKfqkaKkAAC&pg=PA453|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220130738/https://books.google.ca/books?id=FjKfqkaKkAAC&pg=PA453|archive-date=2016-12-20}}</ref> ఇది [[ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ]] వారు ప్రకటించిన అత్యవసర ఔషధాల జాబితా ఉంది.<ref name="WHO21st">{{Cite book|vauthors=((World Health Organization))|title=World Health Organization model list of essential medicines: 21st list 2019|year=2019|hdl=10665/325771|author-link=World Health Organization|publisher=World Health Organization|location=Geneva|id=WHO/MVP/EMP/IAU/2019.06. License: CC BY-NC-SA 3.0 IGO|hdl-access=free}}</ref> అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల్లో టోకు ధర నెలకు సుమారు US $0.77-31.59.<ref name="ERC2014">{{Cite web|title=Clopidogrel Bisulfate|url=http://mshpriceguide.org/en/single-drug-information/?DMFId=1486&searchYear=2014|website=International Drug Price Indicator Guide|access-date=8 December 2016|archive-date=13 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181013172350/http://mshpriceguide.org/en/single-drug-information/?DMFId=1486&searchYear=2014|url-status=live}}</ref> యునైటెడ్ స్టేట్స్ లో, ఒక నెల చికిత్స ఖర్చు US $25 కంటే తక్కువ.<ref name="Ric2015">{{Cite book|last=Hamilton|first=Richart|title=Tarascon Pocket Pharmacopoeia 2015 Deluxe Lab-Coat Edition|date=2015|publisher=Jones & Bartlett Learning|isbn=9781284057560|page=147}}</ref> 2017 లో, ఇది 19 మిలియన్లకు పైగా ప్రిస్క్రిప్షన్లతో యునైటెడ్ స్టేట్స్ లో అత్యంత సాధారణంగా సూచించిన 40వ ఔషధం.<ref name="ref">{{Cite web|title=The Top 300 of 2020|url=https://clincalc.com/DrugStats/Top300Drugs.aspx|website=ClinCalc|access-date=11 April 2020|archive-date=12 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210212142534/https://clincalc.com/DrugStats/Top300Drugs.aspx|url-status=live}}</ref><ref name="ref1">{{Cite web|title=Clopidogrel Bisulfate - Drug Usage Statistics|website=ClinCalc|date=23 December 2019|url=https://clincalc.com/DrugStats/Drugs/ClopidogrelBisulfate|access-date=11 April 2020|archive-date=12 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200412031159/https://clincalc.com/DrugStats/Drugs/ClopidogrelBisulfate|url-status=dead}}</ref> == సూచనలు == <references /> [[వర్గం:Translated from MDWiki]] [[వర్గం:ఔషధాలు]] [[వర్గం:ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ ప్రకటించిన అవసరమైన మందులు]] mloh8h7bpwc2e8woga7euvep6p8bh1g 0 509339 4955513 2026-09-09T18:28:13Z Saiprakash9959 152392 "[[:en:Special:Redirect/revision/1374034992|Hareesh Palakurthi]]" పేజీని అనువదించి సృష్టించారు 4955513 wikitext text/x-wiki * {{IMDb name|15076413|Hareesh Palakurthi}} [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] [[వర్గం:Articles with hCards]] [[వర్గం:21వ శతాబ్దపు భారతీయ పురుష నటులు]] [[వర్గం:రంగస్థల నటులు]] [[వర్గం:రంగస్థల కళాకారులు]] [[వర్గం:తెలుగు నటులు]] jwgbtnzluce2lk4cmohzfn51dnzsozz 4955514 4955513 2026-09-09T18:31:57Z Saiprakash9959 152392 "[[:en:Special:Redirect/revision/1374034992|Hareesh Palakurthi]]" పేజీని అనువదించి సృష్టించారు 4955514 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = హరీష్ పాలకుర్తి | image = File:Hareesh Palakurthi.png | caption = 2026లో హరీష్ పాలకుర్తి | occupation = {{hlist|నటుడు|రంగస్థల కళాకారుడు|అసిస్టెంట్ డైరెక్టర్}} | years_active = 2018–ప్రస్తుతం }}   '''హరీష్ పాలకుర్తి''' భారతీయ నటుడు, రంగస్థల కళాకారుడు. ఆయన తెలుగు భాషా చిత్రాలు మరియు రంగస్థల ప్రదర్శనల్లో పనిచేశారు. అసిస్టెంట్ డైరెక్టర్‌గా కూడా పనిచేశారు. ''[[పరాక్రమం]]'' (2024), ''[[సంజీవ్]]'' (2026) వంటి తెలుగు చిత్రాల్లో నటించారు.<ref name="TOISanjeev2">{{cite web|date=21 August 2026|title=Sanjeev Movie 2026: Review, Cast, Trailer, Posters, Watch Online at Aha|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movie-details/sanjeev/movieshow/133383759.cms|archive-url=https://web.archive.org/web/20260825182250/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movie-details/sanjeev/movieshow/133383759.cms|archive-date=25 August 2026|access-date=9 September 2026|website=The Times of India}}</ref> == కెరీర్ == === థియేటర్ === హరీష్ పాలకుర్తి [[హైదరాబాద్|హైదరాబాద్లోని]] పలు రంగస్థల ప్రదర్శనల్లో పనిచేశారు. 2021లో క్రియేటివ్ థియేటర్ నిర్మించిన ''అసమర్థుడు'' నాటకంలో నటించారు. ఈ నాటకం అక్టోబర్ 2021లో [[రవీంద్ర భారతి|రవీంద్ర భారతిలో]] ప్రదర్శించబడింది. ఈ నాటకానికి మెర్సీ మార్గరెట్ రచయితగా, అజయ్ మేకనపల్లి దర్శకుడిగా వ్యవహరించారు. === సినిమా === 2024లో విడుదలైన తెలుగు చిత్రం ''[[పరాక్రమం]]''లో హరీష్ పాలకుర్తి కెప్టెన్ చంటి పాత్రలో నటించారు. 2026లో విడుదలైన తెలుగు చిత్రం ''[[సంజీవ్ (చిత్రం)|సంజీవ్]]''లో హరీష్ పాలకుర్తి నటించారు. ఈ చిత్రంలో ఆయన హరీష్ పాత్రను పోషించారు మరియు ''Harish Palakurthi'' పేరుతో క్రెడిట్ పొందారు. ఈ చిత్రానికి అసిస్టెంట్ డైరెక్టర్‌గా కూడా పనిచేశారు.<ref name="TOISanjeev3" /><ref name="TV9Review2">{{cite web|date=25 August 2026|title=Sanjeev Movie Review: సంజీవ్ సినిమా రివ్యూ.. కల కోసం పోరాడే యువకుడి కథ.. ప్రతి కుర్రాడి మనసును తాకే మూవీ|url=https://tv9telugu.com/entertainment/ott/sanjeev-movie-review-in-telugu-directed-by-anil-nakka-and-featured-anil-nakka-laya-miryala-streaming-in-aha-ott-1893310.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20260825191007/https://tv9telugu.com/entertainment/ott/sanjeev-movie-review-in-telugu-directed-by-anil-nakka-and-featured-anil-nakka-laya-miryala-streaming-in-aha-ott-1893310.html|archive-date=25 August 2026|access-date=9 September 2026|website=TV9 Telugu}}</ref><ref name="ABPLiveSanjeev2">{{cite web|date=8 August 2026|title=Sanjeev Movie OTT : నాలుగు రోజుల్లోనే షూటింగ్... 7 నేషనల్ అవార్డ్స్ - తెలుగు మూవీ డైరెక్ట్‌గా ఓటీటీ స్ట్రీమింగ్|url=https://telugu.abplive.com/entertainment/ott-webseries/sanjeev-movie-ott-platform-anil-nakka-laya-miryala-social-drama-where-to-watch-on-aha-255817|archive-url=https://web.archive.org/web/20260809151310/https://telugu.abplive.com/entertainment/ott-webseries/sanjeev-movie-ott-platform-anil-nakka-laya-miryala-social-drama-where-to-watch-on-aha-255817|archive-date=9 August 2026|access-date=9 September 2026|website=ABP Live}}</ref> == ఫిల్మోగ్రఫీ == {| class="wikitable sortable" !సంవత్సరం !చిత్రం !పాత్ర !గమనికలు |- |2024 |''[[పరాక్రమం]]'' |కెప్టెన్ చంటి | |- |2026 |''[[సంజీవ్]]'' |హరీష్ |అసిస్టెంట్ డైరెక్టర్‌గా కూడా పనిచేశారు |} == సూచనలు == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{reflist}} == బాహ్య లింకులు == * {{IMDb name|15076413|Hareesh Palakurthi}} [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] [[వర్గం:Articles with hCards]] [[వర్గం:21వ శతాబ్దపు భారతీయ పురుష నటులు]] [[వర్గం:రంగస్థల నటులు]] [[వర్గం:రంగస్థల కళాకారులు]] [[వర్గం:తెలుగు నటులు]] n79fupdyewg4juy2a7ls7i03r1k3dzj 4955515 4955514 2026-09-09T18:38:55Z Saiprakash9959 152392 Translated article from English Wikipedia and added Telugu-language formatting edited 4955515 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = హరీష్ పాలకుర్తి | image = File:Hareesh Palakurthi.png | caption = 2026లో హరీష్ పాలకుర్తి | occupation = {{hlist|నటుడు|రంగస్థల కళాకారుడు|అసిస్టెంట్ డైరెక్టర్}} | years_active = 2018–ప్రస్తుతం }} '''హరీష్ పాలకుర్తి''' భారతీయ నటుడు, రంగస్థల కళాకారుడు. ఆయన తెలుగు భాషా చిత్రాలు మరియు రంగస్థల ప్రదర్శనల్లో పనిచేశారు. అసిస్టెంట్ డైరెక్టర్‌గా కూడా పనిచేశారు. ''[[పరాక్రమం]]'' (2024), ''[[సంజీవ్|సంజీవ్]]'' (2026) వంటి తెలుగు చిత్రాల్లో నటించారు.<ref name="TOISanjeev">{{cite web |title=Sanjeev Movie 2026: Review, Cast, Trailer, Posters, Watch Online at Aha |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movie-details/sanjeev/movieshow/133383759.cms |archive-url=https://web.archive.org/web/20260825182250/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movie-details/sanjeev/movieshow/133383759.cms |archive-date=25 August 2026 |website=The Times of India |date=21 August 2026 |access-date=9 September 2026 }}</ref> == కెరీర్ == === రంగస్థలం === హరీష్ పాలకుర్తి [[హైదరాబాద్]]లోని పలు రంగస్థల ప్రదర్శనల్లో పనిచేశారు. 2021లో క్రియేటివ్ థియేటర్ నిర్మించిన ''అసమర్థుడు'' నాటకంలో నటించారు. ఈ నాటకం అక్టోబర్ 2021లో [[రవీంద్ర భారతి]]లో ప్రదర్శించబడింది. ఈ నాటకానికి మెర్సీ మార్గరెట్ రచయితగా, అజయ్ మేకనపల్లి దర్శకుడిగా వ్యవహరించారు. === సినిమా === 2024లో విడుదలైన తెలుగు చిత్రం ''[[పరాక్రమం]]''లో హరీష్ పాలకుర్తి కెప్టెన్ చంటి పాత్రలో నటించారు. 2026లో విడుదలైన తెలుగు చిత్రం ''[[సంజీవ్|సంజీవ్]]''లో హరీష్ పాలకుర్తి నటించారు. ఈ చిత్రంలో ఆయన హరీష్ పాత్రను పోషించారు మరియు ''హరీష్'' పేరుతో క్రెడిట్ పొందారు. ఈ చిత్రానికి అసిస్టెంట్ డైరెక్టర్‌గా కూడా పనిచేశారు.<ref name="TOISanjeev" /><ref name="TV9Review">{{cite web |title=Sanjeev Movie Review: సంజీవ్ సినిమా రివ్యూ.. కల కోసం పోరాడే యువకుడి కథ.. ప్రతి కుర్రాడి మనసును తాకే మూవీ |url=https://tv9telugu.com/entertainment/ott/sanjeev-movie-review-in-telugu-directed-by-anil-nakka-and-featured-anil-nakka-laya-miryala-streaming-in-aha-ott-1893310.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20260825191007/https://tv9telugu.com/entertainment/ott/sanjeev-movie-review-in-telugu-directed-by-anil-nakka-and-featured-anil-nakka-laya-miryala-streaming-in-aha-ott-1893310.html |archive-date=25 August 2026 |website=TV9 Telugu |date=25 August 2026 |access-date=9 September 2026 }}</ref><ref name="ABPLiveSanjeev">{{cite web |title=Sanjeev Movie OTT : నాలుగు రోజుల్లోనే షూటింగ్... 7 నేషనల్ అవార్డ్స్ - తెలుగు మూవీ డైరెక్ట్‌గా ఓటీటీ స్ట్రీమింగ్ |url=https://telugu.abplive.com/entertainment/ott-webseries/sanjeev-movie-ott-platform-anil-nakka-laya-miryala-social-drama-where-to-watch-on-aha-255817 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260809151310/https://telugu.abplive.com/entertainment/ott-webseries/sanjeev-movie-ott-platform-anil-nakka-laya-miryala-social-drama-where-to-watch-on-aha-255817 |archive-date=9 August 2026 |website=ABP Live |date=8 August 2026 |access-date=9 September 2026 }}</ref> == ఫిల్మోగ్రఫీ == {| class="wikitable sortable" |- ! సంవత్సరం ! చిత్రం ! పాత్ర ! గమనికలు |- | 2024 | ''[[పరాక్రమం]]'' | కెప్టెన్ చంటి | |- | 2026 | ''[[సంజీవ్|సంజీవ్]]'' | హరీష్ | అసిస్టెంట్ డైరెక్టర్‌గా కూడా పనిచేశారు |} == మూలాలు == {{reflist}} == బాహ్య లింకులు == * {{IMDb name|15076413|Hareesh Palakurthi}} {{DEFAULTSORT:Palakurthi, Hareesh}} [[Category:జీవించి ఉన్న వ్యక్తులు]] [[Category:భారతీయ పురుష నటులు]] [[Category:తెలుగు నటులు]] [[Category:21వ శతాబ్దపు భారతీయ పురుష నటులు]] adm3z14fak7fw6x1mn3htev82r8z97z 4955517 4955515 2026-09-09T18:47:23Z Saiprakash9959 152392 /* బాహ్య లింకులు */ సరైన వర్గాలను చేర్చాను 4955517 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = హరీష్ పాలకుర్తి | image = File:Hareesh Palakurthi.png | caption = 2026లో హరీష్ పాలకుర్తి | occupation = {{hlist|నటుడు|రంగస్థల కళాకారుడు|అసిస్టెంట్ డైరెక్టర్}} | years_active = 2018–ప్రస్తుతం }} '''హరీష్ పాలకుర్తి''' భారతీయ నటుడు, రంగస్థల కళాకారుడు. ఆయన తెలుగు భాషా చిత్రాలు మరియు రంగస్థల ప్రదర్శనల్లో పనిచేశారు. అసిస్టెంట్ డైరెక్టర్‌గా కూడా పనిచేశారు. ''[[పరాక్రమం]]'' (2024), ''[[సంజీవ్|సంజీవ్]]'' (2026) వంటి తెలుగు చిత్రాల్లో నటించారు.<ref name="TOISanjeev">{{cite web |title=Sanjeev Movie 2026: Review, Cast, Trailer, Posters, Watch Online at Aha |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movie-details/sanjeev/movieshow/133383759.cms |archive-url=https://web.archive.org/web/20260825182250/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movie-details/sanjeev/movieshow/133383759.cms |archive-date=25 August 2026 |website=The Times of India |date=21 August 2026 |access-date=9 September 2026 }}</ref> == కెరీర్ == === రంగస్థలం === హరీష్ పాలకుర్తి [[హైదరాబాద్]]లోని పలు రంగస్థల ప్రదర్శనల్లో పనిచేశారు. 2021లో క్రియేటివ్ థియేటర్ నిర్మించిన ''అసమర్థుడు'' నాటకంలో నటించారు. ఈ నాటకం అక్టోబర్ 2021లో [[రవీంద్ర భారతి]]లో ప్రదర్శించబడింది. ఈ నాటకానికి మెర్సీ మార్గరెట్ రచయితగా, అజయ్ మేకనపల్లి దర్శకుడిగా వ్యవహరించారు. === సినిమా === 2024లో విడుదలైన తెలుగు చిత్రం ''[[పరాక్రమం]]''లో హరీష్ పాలకుర్తి కెప్టెన్ చంటి పాత్రలో నటించారు. 2026లో విడుదలైన తెలుగు చిత్రం ''[[సంజీవ్|సంజీవ్]]''లో హరీష్ పాలకుర్తి నటించారు. ఈ చిత్రంలో ఆయన హరీష్ పాత్రను పోషించారు మరియు ''హరీష్'' పేరుతో క్రెడిట్ పొందారు. ఈ చిత్రానికి అసిస్టెంట్ డైరెక్టర్‌గా కూడా పనిచేశారు.<ref name="TOISanjeev" /><ref name="TV9Review">{{cite web |title=Sanjeev Movie Review: సంజీవ్ సినిమా రివ్యూ.. కల కోసం పోరాడే యువకుడి కథ.. ప్రతి కుర్రాడి మనసును తాకే మూవీ |url=https://tv9telugu.com/entertainment/ott/sanjeev-movie-review-in-telugu-directed-by-anil-nakka-and-featured-anil-nakka-laya-miryala-streaming-in-aha-ott-1893310.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20260825191007/https://tv9telugu.com/entertainment/ott/sanjeev-movie-review-in-telugu-directed-by-anil-nakka-and-featured-anil-nakka-laya-miryala-streaming-in-aha-ott-1893310.html |archive-date=25 August 2026 |website=TV9 Telugu |date=25 August 2026 |access-date=9 September 2026 }}</ref><ref name="ABPLiveSanjeev">{{cite web |title=Sanjeev Movie OTT : నాలుగు రోజుల్లోనే షూటింగ్... 7 నేషనల్ అవార్డ్స్ - తెలుగు మూవీ డైరెక్ట్‌గా ఓటీటీ స్ట్రీమింగ్ |url=https://telugu.abplive.com/entertainment/ott-webseries/sanjeev-movie-ott-platform-anil-nakka-laya-miryala-social-drama-where-to-watch-on-aha-255817 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260809151310/https://telugu.abplive.com/entertainment/ott-webseries/sanjeev-movie-ott-platform-anil-nakka-laya-miryala-social-drama-where-to-watch-on-aha-255817 |archive-date=9 August 2026 |website=ABP Live |date=8 August 2026 |access-date=9 September 2026 }}</ref> == ఫిల్మోగ్రఫీ == {| class="wikitable sortable" |- ! సంవత్సరం ! చిత్రం ! పాత్ర ! గమనికలు |- | 2024 | ''[[పరాక్రమం]]'' | కెప్టెన్ చంటి | |- | 2026 | ''[[సంజీవ్|సంజీవ్]]'' | హరీష్ | అసిస్టెంట్ డైరెక్టర్‌గా కూడా పనిచేశారు |} == మూలాలు == {{reflist}} == బాహ్య లింకులు == * {{IMDb name|10625841|Hareesh Palakurthi}} {{DEFAULTSORT:Palakurthi, Hareesh}} [[Category:జీవించి ఉన్న వ్యక్తులు]] [[Category:భారతీయ పురుష నటులు]] [[Category:తెలుగు నటులు]] [[Category:21వ శతాబ్దపు భారతీయ పురుష నటులు]] fpsle7jejj09jstfafp8cuhdj7nyldw 4955539 4955517 2026-09-10T02:07:29Z యర్రా రామారావు 28161 Synced 1 category from enwiki ([[:m:User:Saroj/CatSync|CatSync]]) 4955539 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = హరీష్ పాలకుర్తి | image = File:Hareesh Palakurthi.png | caption = 2026లో హరీష్ పాలకుర్తి | occupation = {{hlist|నటుడు|రంగస్థల కళాకారుడు|అసిస్టెంట్ డైరెక్టర్}} | years_active = 2018–ప్రస్తుతం }} '''హరీష్ పాలకుర్తి''' భారతీయ నటుడు, రంగస్థల కళాకారుడు. ఆయన తెలుగు భాషా చిత్రాలు మరియు రంగస్థల ప్రదర్శనల్లో పనిచేశారు. అసిస్టెంట్ డైరెక్టర్‌గా కూడా పనిచేశారు. ''[[పరాక్రమం]]'' (2024), ''[[సంజీవ్|సంజీవ్]]'' (2026) వంటి తెలుగు చిత్రాల్లో నటించారు.<ref name="TOISanjeev">{{cite web |title=Sanjeev Movie 2026: Review, Cast, Trailer, Posters, Watch Online at Aha |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movie-details/sanjeev/movieshow/133383759.cms |archive-url=https://web.archive.org/web/20260825182250/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movie-details/sanjeev/movieshow/133383759.cms |archive-date=25 August 2026 |website=The Times of India |date=21 August 2026 |access-date=9 September 2026 }}</ref> == కెరీర్ == === రంగస్థలం === హరీష్ పాలకుర్తి [[హైదరాబాద్]]లోని పలు రంగస్థల ప్రదర్శనల్లో పనిచేశారు. 2021లో క్రియేటివ్ థియేటర్ నిర్మించిన ''అసమర్థుడు'' నాటకంలో నటించారు. ఈ నాటకం అక్టోబర్ 2021లో [[రవీంద్ర భారతి]]లో ప్రదర్శించబడింది. ఈ నాటకానికి మెర్సీ మార్గరెట్ రచయితగా, అజయ్ మేకనపల్లి దర్శకుడిగా వ్యవహరించారు. === సినిమా === 2024లో విడుదలైన తెలుగు చిత్రం ''[[పరాక్రమం]]''లో హరీష్ పాలకుర్తి కెప్టెన్ చంటి పాత్రలో నటించారు. 2026లో విడుదలైన తెలుగు చిత్రం ''[[సంజీవ్|సంజీవ్]]''లో హరీష్ పాలకుర్తి నటించారు. ఈ చిత్రంలో ఆయన హరీష్ పాత్రను పోషించారు మరియు ''హరీష్'' పేరుతో క్రెడిట్ పొందారు. ఈ చిత్రానికి అసిస్టెంట్ డైరెక్టర్‌గా కూడా పనిచేశారు.<ref name="TOISanjeev" /><ref name="TV9Review">{{cite web |title=Sanjeev Movie Review: సంజీవ్ సినిమా రివ్యూ.. కల కోసం పోరాడే యువకుడి కథ.. ప్రతి కుర్రాడి మనసును తాకే మూవీ |url=https://tv9telugu.com/entertainment/ott/sanjeev-movie-review-in-telugu-directed-by-anil-nakka-and-featured-anil-nakka-laya-miryala-streaming-in-aha-ott-1893310.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20260825191007/https://tv9telugu.com/entertainment/ott/sanjeev-movie-review-in-telugu-directed-by-anil-nakka-and-featured-anil-nakka-laya-miryala-streaming-in-aha-ott-1893310.html |archive-date=25 August 2026 |website=TV9 Telugu |date=25 August 2026 |access-date=9 September 2026 }}</ref><ref name="ABPLiveSanjeev">{{cite web |title=Sanjeev Movie OTT : నాలుగు రోజుల్లోనే షూటింగ్... 7 నేషనల్ అవార్డ్స్ - తెలుగు మూవీ డైరెక్ట్‌గా ఓటీటీ స్ట్రీమింగ్ |url=https://telugu.abplive.com/entertainment/ott-webseries/sanjeev-movie-ott-platform-anil-nakka-laya-miryala-social-drama-where-to-watch-on-aha-255817 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260809151310/https://telugu.abplive.com/entertainment/ott-webseries/sanjeev-movie-ott-platform-anil-nakka-laya-miryala-social-drama-where-to-watch-on-aha-255817 |archive-date=9 August 2026 |website=ABP Live |date=8 August 2026 |access-date=9 September 2026 }}</ref> == ఫిల్మోగ్రఫీ == {| class="wikitable sortable" |- ! సంవత్సరం ! చిత్రం ! పాత్ర ! గమనికలు |- | 2024 | ''[[పరాక్రమం]]'' | కెప్టెన్ చంటి | |- | 2026 | ''[[సంజీవ్|సంజీవ్]]'' | హరీష్ | అసిస్టెంట్ డైరెక్టర్‌గా కూడా పనిచేశారు |} == మూలాలు == {{reflist}} == బాహ్య లింకులు == * {{IMDb name|10625841|Hareesh Palakurthi}} {{DEFAULTSORT:Palakurthi, Hareesh}} [[Category:జీవించి ఉన్న వ్యక్తులు]] [[Category:భారతీయ పురుష నటులు]] [[Category:తెలుగు నటులు]] [[Category:21వ శతాబ్దపు భారతీయ పురుష నటులు]] [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] s82cvzbutgkkr2tghmekhll1flnxkuj 4955540 4955539 2026-09-10T02:07:38Z యర్రా రామారావు 28161 [[వర్గం:జీవించి ఉన్న వ్యక్తులు]] ను తీసివేసారు (హాట్‌కేట్ ఉపయోగించి) 4955540 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = హరీష్ పాలకుర్తి | image = File:Hareesh Palakurthi.png | caption = 2026లో హరీష్ పాలకుర్తి | occupation = {{hlist|నటుడు|రంగస్థల కళాకారుడు|అసిస్టెంట్ డైరెక్టర్}} | years_active = 2018–ప్రస్తుతం }} '''హరీష్ పాలకుర్తి''' భారతీయ నటుడు, రంగస్థల కళాకారుడు. ఆయన తెలుగు భాషా చిత్రాలు మరియు రంగస్థల ప్రదర్శనల్లో పనిచేశారు. అసిస్టెంట్ డైరెక్టర్‌గా కూడా పనిచేశారు. ''[[పరాక్రమం]]'' (2024), ''[[సంజీవ్|సంజీవ్]]'' (2026) వంటి తెలుగు చిత్రాల్లో నటించారు.<ref name="TOISanjeev">{{cite web |title=Sanjeev Movie 2026: Review, Cast, Trailer, Posters, Watch Online at Aha |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movie-details/sanjeev/movieshow/133383759.cms |archive-url=https://web.archive.org/web/20260825182250/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movie-details/sanjeev/movieshow/133383759.cms |archive-date=25 August 2026 |website=The Times of India |date=21 August 2026 |access-date=9 September 2026 }}</ref> == కెరీర్ == === రంగస్థలం === హరీష్ పాలకుర్తి [[హైదరాబాద్]]లోని పలు రంగస్థల ప్రదర్శనల్లో పనిచేశారు. 2021లో క్రియేటివ్ థియేటర్ నిర్మించిన ''అసమర్థుడు'' నాటకంలో నటించారు. ఈ నాటకం అక్టోబర్ 2021లో [[రవీంద్ర భారతి]]లో ప్రదర్శించబడింది. ఈ నాటకానికి మెర్సీ మార్గరెట్ రచయితగా, అజయ్ మేకనపల్లి దర్శకుడిగా వ్యవహరించారు. === సినిమా === 2024లో విడుదలైన తెలుగు చిత్రం ''[[పరాక్రమం]]''లో హరీష్ పాలకుర్తి కెప్టెన్ చంటి పాత్రలో నటించారు. 2026లో విడుదలైన తెలుగు చిత్రం ''[[సంజీవ్|సంజీవ్]]''లో హరీష్ పాలకుర్తి నటించారు. ఈ చిత్రంలో ఆయన హరీష్ పాత్రను పోషించారు మరియు ''హరీష్'' పేరుతో క్రెడిట్ పొందారు. ఈ చిత్రానికి అసిస్టెంట్ డైరెక్టర్‌గా కూడా పనిచేశారు.<ref name="TOISanjeev" /><ref name="TV9Review">{{cite web |title=Sanjeev Movie Review: సంజీవ్ సినిమా రివ్యూ.. కల కోసం పోరాడే యువకుడి కథ.. ప్రతి కుర్రాడి మనసును తాకే మూవీ |url=https://tv9telugu.com/entertainment/ott/sanjeev-movie-review-in-telugu-directed-by-anil-nakka-and-featured-anil-nakka-laya-miryala-streaming-in-aha-ott-1893310.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20260825191007/https://tv9telugu.com/entertainment/ott/sanjeev-movie-review-in-telugu-directed-by-anil-nakka-and-featured-anil-nakka-laya-miryala-streaming-in-aha-ott-1893310.html |archive-date=25 August 2026 |website=TV9 Telugu |date=25 August 2026 |access-date=9 September 2026 }}</ref><ref name="ABPLiveSanjeev">{{cite web |title=Sanjeev Movie OTT : నాలుగు రోజుల్లోనే షూటింగ్... 7 నేషనల్ అవార్డ్స్ - తెలుగు మూవీ డైరెక్ట్‌గా ఓటీటీ స్ట్రీమింగ్ |url=https://telugu.abplive.com/entertainment/ott-webseries/sanjeev-movie-ott-platform-anil-nakka-laya-miryala-social-drama-where-to-watch-on-aha-255817 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260809151310/https://telugu.abplive.com/entertainment/ott-webseries/sanjeev-movie-ott-platform-anil-nakka-laya-miryala-social-drama-where-to-watch-on-aha-255817 |archive-date=9 August 2026 |website=ABP Live |date=8 August 2026 |access-date=9 September 2026 }}</ref> == ఫిల్మోగ్రఫీ == {| class="wikitable sortable" |- ! సంవత్సరం ! చిత్రం ! పాత్ర ! గమనికలు |- | 2024 | ''[[పరాక్రమం]]'' | కెప్టెన్ చంటి | |- | 2026 | ''[[సంజీవ్|సంజీవ్]]'' | హరీష్ | అసిస్టెంట్ డైరెక్టర్‌గా కూడా పనిచేశారు |} == మూలాలు == {{reflist}} == బాహ్య లింకులు == * {{IMDb name|10625841|Hareesh Palakurthi}} {{DEFAULTSORT:Palakurthi, Hareesh}} [[Category:భారతీయ పురుష నటులు]] [[Category:తెలుగు నటులు]] [[Category:21వ శతాబ్దపు భారతీయ పురుష నటులు]] [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] 3aw7qb0cnbpi7mtlchg3xvyqyjfaf7t 4955541 4955540 2026-09-10T02:09:39Z యర్రా రామారావు 28161 4955541 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = హరీష్ పాలకుర్తి | image = File:Hareesh Palakurthi.png | caption = 2026లో హరీష్ పాలకుర్తి | occupation = {{hlist|నటుడు|రంగస్థల కళాకారుడు|అసిస్టెంట్ డైరెక్టర్}} | years_active = 2018–ప్రస్తుతం }} '''హరీష్ పాలకుర్తి''' భారతీయ నటుడు, రంగస్థల కళాకారుడు. అతను తెలుగు భాషా చిత్రాలు, రంగస్థల ప్రదర్శనల్లో పనిచేశారు. అసిస్టెంట్ డైరెక్టర్‌గా కూడా పనిచేశారు. ''[[పరాక్రమం]]'' (2024), ''[[సంజీవ్|సంజీవ్]]'' (2026) వంటి తెలుగు చిత్రాల్లో నటించారు.<ref name="TOISanjeev">{{cite web |title=Sanjeev Movie 2026: Review, Cast, Trailer, Posters, Watch Online at Aha |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movie-details/sanjeev/movieshow/133383759.cms |archive-url=https://web.archive.org/web/20260825182250/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movie-details/sanjeev/movieshow/133383759.cms |archive-date=25 August 2026 |website=The Times of India |date=21 August 2026 |access-date=9 September 2026 }}</ref> == కెరీర్ == === రంగస్థలం === హరీష్ పాలకుర్తి [[హైదరాబాద్]]లోని పలు రంగస్థల ప్రదర్శనల్లో పనిచేశారు. 2021లో క్రియేటివ్ థియేటర్ నిర్మించిన ''అసమర్థుడు'' నాటకంలో నటించారు. ఈ నాటకం అక్టోబర్ 2021లో [[రవీంద్ర భారతి]]లో ప్రదర్శించబడింది. ఈ నాటకానికి మెర్సీ మార్గరెట్ రచయితగా, అజయ్ మేకనపల్లి దర్శకుడిగా వ్యవహరించారు. === సినిమా === 2024లో విడుదలైన తెలుగు చిత్రం ''[[పరాక్రమం]]''లో హరీష్ పాలకుర్తి కెప్టెన్ చంటి పాత్రలో నటించారు. 2026లో విడుదలైన తెలుగు చిత్రం ''[[సంజీవ్|సంజీవ్]]''లో హరీష్ పాలకుర్తి నటించారు. ఈ చిత్రంలో ఆయన హరీష్ పాత్రను పోషించారు మరియు ''హరీష్'' పేరుతో క్రెడిట్ పొందారు. ఈ చిత్రానికి అసిస్టెంట్ డైరెక్టర్‌గా కూడా పనిచేశారు.<ref name="TOISanjeev" /><ref name="TV9Review">{{cite web |title=Sanjeev Movie Review: సంజీవ్ సినిమా రివ్యూ.. కల కోసం పోరాడే యువకుడి కథ.. ప్రతి కుర్రాడి మనసును తాకే మూవీ |url=https://tv9telugu.com/entertainment/ott/sanjeev-movie-review-in-telugu-directed-by-anil-nakka-and-featured-anil-nakka-laya-miryala-streaming-in-aha-ott-1893310.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20260825191007/https://tv9telugu.com/entertainment/ott/sanjeev-movie-review-in-telugu-directed-by-anil-nakka-and-featured-anil-nakka-laya-miryala-streaming-in-aha-ott-1893310.html |archive-date=25 August 2026 |website=TV9 Telugu |date=25 August 2026 |access-date=9 September 2026 }}</ref><ref name="ABPLiveSanjeev">{{cite web |title=Sanjeev Movie OTT : నాలుగు రోజుల్లోనే షూటింగ్... 7 నేషనల్ అవార్డ్స్ - తెలుగు మూవీ డైరెక్ట్‌గా ఓటీటీ స్ట్రీమింగ్ |url=https://telugu.abplive.com/entertainment/ott-webseries/sanjeev-movie-ott-platform-anil-nakka-laya-miryala-social-drama-where-to-watch-on-aha-255817 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260809151310/https://telugu.abplive.com/entertainment/ott-webseries/sanjeev-movie-ott-platform-anil-nakka-laya-miryala-social-drama-where-to-watch-on-aha-255817 |archive-date=9 August 2026 |website=ABP Live |date=8 August 2026 |access-date=9 September 2026 }}</ref> == ఫిల్మోగ్రఫీ == {| class="wikitable sortable" |- ! సంవత్సరం ! చిత్రం ! పాత్ర ! గమనికలు |- | 2024 | ''[[పరాక్రమం]]'' | కెప్టెన్ చంటి | |- | 2026 | ''[[సంజీవ్|సంజీవ్]]'' | హరీష్ | అసిస్టెంట్ డైరెక్టర్‌గా కూడా పనిచేశారు |} == మూలాలు == {{reflist}} == బాహ్య లింకులు == * {{IMDb name|10625841|Hareesh Palakurthi}} {{DEFAULTSORT:Palakurthi, Hareesh}} [[Category:భారతీయ పురుష నటులు]] [[Category:తెలుగు నటులు]] [[Category:21వ శతాబ్దపు భారతీయ పురుష నటులు]] [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] gyo5vvfv0k8nn1i04i7ivpajj5m2pgm 3 509340 4955532 2026-09-10T00:52:29Z Nrgullapalli 11739 వికీపీడియాకు స్వాగతం! ([[WP:TW|TW]]) 4955532 wikitext text/x-wiki ==స్వాగతం== <!--{{Subst:Welcome}}~~~~ --> <div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: Orange;"> <div class="center"><span style="font-size:large; color:black;">Janardhana Reddy Duvvuru గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[Wikipedia:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|<span style="color:white;">స్వాగతం!</span>]]! [[దస్త్రం:Wikipedia-logo.png|40px]]</span></div></div> Janardhana Reddy Duvvuru గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[వికీపీడియా:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|స్వాగతం!]] వికీపీడియాలో సభ్యులైనందుకు అభినందనలు. {{#if:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}|<div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: light grey;"> వికీపీడియాలో దిద్దుబాట్లు ఎలా చెయ్యాలో మీకు వివరించేందుకు, మీ సందేహాలను తీర్చేందుకూ [[వాడుకరి:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}]] గారిని ప్రత్యేకంగా మీకోసం గురువుగా కేటాయించారు. ఏ సంకోచమూ లేకుండా వారిని మీ సందేహాలు అడగవచ్చు. మీకు [[ప్రత్యేక:Homepage|ప్రత్యేకంగా ఒక హోంపేజీ]] కూడా ఉంది చూడండి. అక్కడ మీకవసరమైన ఏ సహాయమైనా చేసేందుకు {{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}} గారు సిద్ధంగా ఉన్నారు. వారిని [[ప్రత్యేక:Homepage|పలకరించండి]].</div>|}} * [[దస్త్రం:Wikipedia Gurinchi Meeku Telusa?.pdf|thumb|పై బొమ్మపై నొక్కి తెలుగు వికీపీడియాను పరిచయం చేసే పుస్తకం చూడండి.]][[:s:వికీపీడియాలో రచనలు చేయుట|వికీపీడియాలో రచనలు ఎలా చెయ్యాలో చెప్పే పుస్తకం]] చూడండి. తెలుగు వ్యాసరచన గురించి [[విషయ వ్యక్తీకరణ]], కంప్యూటర్ లో తెలుగు టైపు చెయ్యడం గురించి [[వికీపీడియా:టైపింగు సహాయం|టైపింగు సహాయం]], [[కీ బోర్డు]] వ్యాసాలు ఉపయోగపడతాయి. * "మరియు" అనే పదం తెలుగుకు సహజమైన వాడుక కాదు. ప్రామాణిక ప్రచురణల్లో దాన్ని వాడరు. వికీపీడియాలో కూడా దాన్ని వాడరాదు. మరింత సమాచారం కోసం [[వికీపీడియా:శైలి/భాష]] చూడండి. * వికీపీడియాలో ప్రతీ పేజీకి అనుబంధంగా ఒక చర్చ పేజీ ఉంటుంది. వ్యాస విషయానికి సంబంధించిన చర్చ, సంబంధిత చర్చ పేజీలో చెయ్యాలి. మీ వాడుకరి పేజీకి కూడా అనుబంధంగా చర్చ పేజీ ఉంది. ఆ పేజీలోనే ఈ స్వాగత సందేశం పెట్టాను, గమనించారా? * చర్చ పేజీల్లో ఏమైనా రాసినపుడు దాని పక్కన సంతకం పెట్టాలి. నాలుగు టిల్డెలతో (టిల్డె అంటే - కీబోర్డులో "1" అంకె మీటకు ఎడమ పక్కన ఉన్న మీట. షిఫ్ట్ కీతో కలిపి దాన్ని నొక్కాలి.) <nowiki>~~~~</nowiki> ఇలా రాస్తే మీ పేరు, తేదీ, టైము ముద్రితమౌతాయి - అదే సంతకం! దిద్దుబాటు పెట్టె (వికీలో ఎక్కడైనా సరే.., రాసేది, ఇప్పుడు నేను ఇదంతా రాసినదీ దిద్దుబాటు పెట్టెలోనే) పైభాగం లోని ([[File:OOUI JS signature icon LTR.png|20px]]) బొమ్మపై నొక్కినా సంతకం చేరుతుంది. (సంతకం, చర్చ పేజీల్లో మాత్రమే చెయ్యాలి. వ్యాస పేజీలలో చెయ్యరాదు.) చర్చ పేజీలను [[వికీపీడియా:చర్చ పేజీలను ఉపయోగించడం ఎలా|ఎలా ఉపయోగించుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. * వికీపీడియాలో విజ్ఞాన సర్వస్వం పేజీలే కాకుండా వాటికి ఉపయోగపడే అనేక ఇతర పేజీలు కూడా ఉంటాయి. ఇవన్నీ వేరువేరు [[వికీపీడియా:పేరుబరి|పేరుబరుల్లో]] ఉంటాయి. ఈ పేజీల పేర్లకు ముందు ఆ పేరుబరి పేరు వస్తుంది - "వికీపీడియా:" "వాడుకరి:" "మూస:" "వర్గం:" -ఇలాగ (విజ్ఞాన సర్వస పేజీలకు ముందు ఇలాంటిదేమీ ఉండదు.). ఈ పేజీలకు కూడా అనుంబంధంగా చర్చ పేజీలుంటాయి. * వికీ గురించి, వికీపద్ధతుల గురించీ, వికీలో పనిచెయ్యడం గురించీ [[సహాయం:పరిచయం|తెలుసుకోండి]], ఇతరులకు చెప్పండి. * వికీపీడియాలో సవరణలు చెయ్యాలంటే కొత్తవారికి "విజువల్ ఎడిటరు" తేలిగ్గా, చాలా సౌకర్యంగా ఉంటుంది. దాన్ని మీ డిఫాల్టు ఎడిటరుగా ఎంచుకోండి. [[సహాయం:విజువల్ ఎడిటరును ఎంచుకోవడం|ఎలా ఎంచుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. ---- ఇకపోతే.. * ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణాల్లోని దాదాపుగా ప్రతీ ఊరికీ, మండలానికీ, జిల్లాకీ, పట్టణానికీ, నగరానికీ వికీలో పేజీ ఉంది. మీ ఊరి పేజీ చూడండి. అందులో సవరణలు ఏమైనా అవసరమనుకుంటే చేసెయ్యండి. వెనకాడకండి. * ప్రతీ తెలుగు సినిమాకీ ఒక పేజీ పెట్టాలనేది సంకల్పం. అందులో మీరూ పాలుపంచుకోవచ్చు. * [[మానవ పరిణామం]], [[మాయాబజార్]], [[ఇస్రో]], [[ఘట్టమనేని కృష్ణ| కృష్ణ (సినిమా నటుడు)]], [[జవాహర్ లాల్ నెహ్రూ]], [[మహా ఘాత పరికల్పన|చంద్రుడెలా పుట్టాడు]], [[తిరుమల ప్రసాదం]], [[హిరోషిమా, నాగసాకిలపై అణ్వస్త్ర దాడులు]], [[కొండారెడ్డి బురుజు]],..ఇలాంటి వేలాది వ్యాసాలు ఉన్నవి. రండి. విజ్ఞాన సర్వస్వ ప్రపంచంలో విహరించండి. ఇక్కడ రాయండి. తప్పులను సరిదిద్దండి. ఒప్పులకు మెరుగులు పెట్టండి. ------ * తెలుగు వికీ సభ్యులు అభిప్రాయాలు పంచుకొనే [http://groups.google.com/group/teluguwiki తెవికీ గూగుల్ గుంపు]లో చేరండి. ఫేస్బుక్ వాడేవారైతే [https://www.facebook.com/groups/560945180622204/ తెలుగు వికీపీడియా సముదాయ పేజీ] ఇష్టపడండి. * ఈ సైటు గురించి [[వికీపీడియా:అభిప్రాయాలు|అభిప్రాయాలు]] తెలపండి. * వికీపీడియాను ఉపయోగిస్తున్నప్పుడు మీకేమయినా సందేహాలు వస్తే [http://te.wikipedia.org/w/index.php?title={{TALKPAGENAMEE}}&action=edit&section=new&preload=template:helpme-preload&preloadtitle=సందేహం ఇక్కడ] నొక్కి, మీ సందేహాన్ని అడగండి. వీలయినంత త్వరగా వికీ విధివిధానాలు తెలిసిన సభ్యులు మీ సందేహాన్ని నివృత్తి చేస్తారు. తెలుగు వికీపీడియాలో మళ్ళీ మళ్ళీ కలుద్దాం. [[బొమ్మ:Smile icon.png|25px]] &nbsp;<!-- Template:Welcome--> [[వాడుకరి:Nrgullapalli|Nrgullapalli]] ([[వాడుకరి చర్చ:Nrgullapalli|చర్చ]]) 00:52, 10 సెప్టెంబరు 2026 (UTC) 1favyhblw5l262sq1asw6pdlbn1uxlc 3 509341 4955533 2026-09-10T00:52:56Z Nrgullapalli 11739 వికీపీడియాకు స్వాగతం! ([[WP:TW|TW]]) 4955533 wikitext text/x-wiki ==స్వాగతం== <!--{{Subst:Welcome}}~~~~ --> <div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: Orange;"> <div class="center"><span style="font-size:large; color:black;">L Muni గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[Wikipedia:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|<span style="color:white;">స్వాగతం!</span>]]! [[దస్త్రం:Wikipedia-logo.png|40px]]</span></div></div> L Muni గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[వికీపీడియా:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|స్వాగతం!]] వికీపీడియాలో సభ్యులైనందుకు అభినందనలు. {{#if:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}|<div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: light grey;"> వికీపీడియాలో దిద్దుబాట్లు ఎలా చెయ్యాలో మీకు వివరించేందుకు, మీ సందేహాలను తీర్చేందుకూ [[వాడుకరి:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}]] గారిని ప్రత్యేకంగా మీకోసం గురువుగా కేటాయించారు. ఏ సంకోచమూ లేకుండా వారిని మీ సందేహాలు అడగవచ్చు. మీకు [[ప్రత్యేక:Homepage|ప్రత్యేకంగా ఒక హోంపేజీ]] కూడా ఉంది చూడండి. అక్కడ మీకవసరమైన ఏ సహాయమైనా చేసేందుకు {{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}} గారు సిద్ధంగా ఉన్నారు. వారిని [[ప్రత్యేక:Homepage|పలకరించండి]].</div>|}} * [[దస్త్రం:Wikipedia Gurinchi Meeku Telusa?.pdf|thumb|పై బొమ్మపై నొక్కి తెలుగు వికీపీడియాను పరిచయం చేసే పుస్తకం చూడండి.]][[:s:వికీపీడియాలో రచనలు చేయుట|వికీపీడియాలో రచనలు ఎలా చెయ్యాలో చెప్పే పుస్తకం]] చూడండి. తెలుగు వ్యాసరచన గురించి [[విషయ వ్యక్తీకరణ]], కంప్యూటర్ లో తెలుగు టైపు చెయ్యడం గురించి [[వికీపీడియా:టైపింగు సహాయం|టైపింగు సహాయం]], [[కీ బోర్డు]] వ్యాసాలు ఉపయోగపడతాయి. * "మరియు" అనే పదం తెలుగుకు సహజమైన వాడుక కాదు. ప్రామాణిక ప్రచురణల్లో దాన్ని వాడరు. వికీపీడియాలో కూడా దాన్ని వాడరాదు. మరింత సమాచారం కోసం [[వికీపీడియా:శైలి/భాష]] చూడండి. * వికీపీడియాలో ప్రతీ పేజీకి అనుబంధంగా ఒక చర్చ పేజీ ఉంటుంది. వ్యాస విషయానికి సంబంధించిన చర్చ, సంబంధిత చర్చ పేజీలో చెయ్యాలి. మీ వాడుకరి పేజీకి కూడా అనుబంధంగా చర్చ పేజీ ఉంది. ఆ పేజీలోనే ఈ స్వాగత సందేశం పెట్టాను, గమనించారా? * చర్చ పేజీల్లో ఏమైనా రాసినపుడు దాని పక్కన సంతకం పెట్టాలి. నాలుగు టిల్డెలతో (టిల్డె అంటే - కీబోర్డులో "1" అంకె మీటకు ఎడమ పక్కన ఉన్న మీట. షిఫ్ట్ కీతో కలిపి దాన్ని నొక్కాలి.) <nowiki>~~~~</nowiki> ఇలా రాస్తే మీ పేరు, తేదీ, టైము ముద్రితమౌతాయి - అదే సంతకం! దిద్దుబాటు పెట్టె (వికీలో ఎక్కడైనా సరే.., రాసేది, ఇప్పుడు నేను ఇదంతా రాసినదీ దిద్దుబాటు పెట్టెలోనే) పైభాగం లోని ([[File:OOUI JS signature icon LTR.png|20px]]) బొమ్మపై నొక్కినా సంతకం చేరుతుంది. (సంతకం, చర్చ పేజీల్లో మాత్రమే చెయ్యాలి. వ్యాస పేజీలలో చెయ్యరాదు.) చర్చ పేజీలను [[వికీపీడియా:చర్చ పేజీలను ఉపయోగించడం ఎలా|ఎలా ఉపయోగించుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. * వికీపీడియాలో విజ్ఞాన సర్వస్వం పేజీలే కాకుండా వాటికి ఉపయోగపడే అనేక ఇతర పేజీలు కూడా ఉంటాయి. ఇవన్నీ వేరువేరు [[వికీపీడియా:పేరుబరి|పేరుబరుల్లో]] ఉంటాయి. ఈ పేజీల పేర్లకు ముందు ఆ పేరుబరి పేరు వస్తుంది - "వికీపీడియా:" "వాడుకరి:" "మూస:" "వర్గం:" -ఇలాగ (విజ్ఞాన సర్వస పేజీలకు ముందు ఇలాంటిదేమీ ఉండదు.). ఈ పేజీలకు కూడా అనుంబంధంగా చర్చ పేజీలుంటాయి. * వికీ గురించి, వికీపద్ధతుల గురించీ, వికీలో పనిచెయ్యడం గురించీ [[సహాయం:పరిచయం|తెలుసుకోండి]], ఇతరులకు చెప్పండి. * వికీపీడియాలో సవరణలు చెయ్యాలంటే కొత్తవారికి "విజువల్ ఎడిటరు" తేలిగ్గా, చాలా సౌకర్యంగా ఉంటుంది. దాన్ని మీ డిఫాల్టు ఎడిటరుగా ఎంచుకోండి. [[సహాయం:విజువల్ ఎడిటరును ఎంచుకోవడం|ఎలా ఎంచుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. ---- ఇకపోతే.. * ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణాల్లోని దాదాపుగా ప్రతీ ఊరికీ, మండలానికీ, జిల్లాకీ, పట్టణానికీ, నగరానికీ వికీలో పేజీ ఉంది. మీ ఊరి పేజీ చూడండి. అందులో సవరణలు ఏమైనా అవసరమనుకుంటే చేసెయ్యండి. వెనకాడకండి. * ప్రతీ తెలుగు సినిమాకీ ఒక పేజీ పెట్టాలనేది సంకల్పం. అందులో మీరూ పాలుపంచుకోవచ్చు. * [[మానవ పరిణామం]], [[మాయాబజార్]], [[ఇస్రో]], [[ఘట్టమనేని కృష్ణ| కృష్ణ (సినిమా నటుడు)]], [[జవాహర్ లాల్ నెహ్రూ]], [[మహా ఘాత పరికల్పన|చంద్రుడెలా పుట్టాడు]], [[తిరుమల ప్రసాదం]], [[హిరోషిమా, నాగసాకిలపై అణ్వస్త్ర దాడులు]], [[కొండారెడ్డి బురుజు]],..ఇలాంటి వేలాది వ్యాసాలు ఉన్నవి. రండి. విజ్ఞాన సర్వస్వ ప్రపంచంలో విహరించండి. ఇక్కడ రాయండి. తప్పులను సరిదిద్దండి. ఒప్పులకు మెరుగులు పెట్టండి. ------ * తెలుగు వికీ సభ్యులు అభిప్రాయాలు పంచుకొనే [http://groups.google.com/group/teluguwiki తెవికీ గూగుల్ గుంపు]లో చేరండి. ఫేస్బుక్ వాడేవారైతే [https://www.facebook.com/groups/560945180622204/ తెలుగు వికీపీడియా సముదాయ పేజీ] ఇష్టపడండి. * ఈ సైటు గురించి [[వికీపీడియా:అభిప్రాయాలు|అభిప్రాయాలు]] తెలపండి. * వికీపీడియాను ఉపయోగిస్తున్నప్పుడు మీకేమయినా సందేహాలు వస్తే [http://te.wikipedia.org/w/index.php?title={{TALKPAGENAMEE}}&action=edit&section=new&preload=template:helpme-preload&preloadtitle=సందేహం ఇక్కడ] నొక్కి, మీ సందేహాన్ని అడగండి. వీలయినంత త్వరగా వికీ విధివిధానాలు తెలిసిన సభ్యులు మీ సందేహాన్ని నివృత్తి చేస్తారు. తెలుగు వికీపీడియాలో మళ్ళీ మళ్ళీ కలుద్దాం. [[బొమ్మ:Smile icon.png|25px]] &nbsp;<!-- Template:Welcome--> [[వాడుకరి:Nrgullapalli|Nrgullapalli]] ([[వాడుకరి చర్చ:Nrgullapalli|చర్చ]]) 00:52, 10 సెప్టెంబరు 2026 (UTC) jdh2xw3k604y89p4f98a75lbv9sl95t 3 509342 4955534 2026-09-10T00:53:18Z Nrgullapalli 11739 వికీపీడియాకు స్వాగతం! ([[WP:TW|TW]]) 4955534 wikitext text/x-wiki ==స్వాగతం== <!--{{Subst:Welcome}}~~~~ --> <div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: Orange;"> <div class="center"><span style="font-size:large; color:black;">Ravithonduru గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[Wikipedia:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|<span style="color:white;">స్వాగతం!</span>]]! [[దస్త్రం:Wikipedia-logo.png|40px]]</span></div></div> Ravithonduru గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[వికీపీడియా:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|స్వాగతం!]] వికీపీడియాలో సభ్యులైనందుకు అభినందనలు. {{#if:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}|<div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: light grey;"> వికీపీడియాలో దిద్దుబాట్లు ఎలా చెయ్యాలో మీకు వివరించేందుకు, మీ సందేహాలను తీర్చేందుకూ [[వాడుకరి:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}]] గారిని ప్రత్యేకంగా మీకోసం గురువుగా కేటాయించారు. ఏ సంకోచమూ లేకుండా వారిని మీ సందేహాలు అడగవచ్చు. మీకు [[ప్రత్యేక:Homepage|ప్రత్యేకంగా ఒక హోంపేజీ]] కూడా ఉంది చూడండి. అక్కడ మీకవసరమైన ఏ సహాయమైనా చేసేందుకు {{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}} గారు సిద్ధంగా ఉన్నారు. వారిని [[ప్రత్యేక:Homepage|పలకరించండి]].</div>|}} * [[దస్త్రం:Wikipedia Gurinchi Meeku Telusa?.pdf|thumb|పై బొమ్మపై నొక్కి తెలుగు వికీపీడియాను పరిచయం చేసే పుస్తకం చూడండి.]][[:s:వికీపీడియాలో రచనలు చేయుట|వికీపీడియాలో రచనలు ఎలా చెయ్యాలో చెప్పే పుస్తకం]] చూడండి. తెలుగు వ్యాసరచన గురించి [[విషయ వ్యక్తీకరణ]], కంప్యూటర్ లో తెలుగు టైపు చెయ్యడం గురించి [[వికీపీడియా:టైపింగు సహాయం|టైపింగు సహాయం]], [[కీ బోర్డు]] వ్యాసాలు ఉపయోగపడతాయి. * "మరియు" అనే పదం తెలుగుకు సహజమైన వాడుక కాదు. ప్రామాణిక ప్రచురణల్లో దాన్ని వాడరు. వికీపీడియాలో కూడా దాన్ని వాడరాదు. మరింత సమాచారం కోసం [[వికీపీడియా:శైలి/భాష]] చూడండి. * వికీపీడియాలో ప్రతీ పేజీకి అనుబంధంగా ఒక చర్చ పేజీ ఉంటుంది. వ్యాస విషయానికి సంబంధించిన చర్చ, సంబంధిత చర్చ పేజీలో చెయ్యాలి. మీ వాడుకరి పేజీకి కూడా అనుబంధంగా చర్చ పేజీ ఉంది. ఆ పేజీలోనే ఈ స్వాగత సందేశం పెట్టాను, గమనించారా? * చర్చ పేజీల్లో ఏమైనా రాసినపుడు దాని పక్కన సంతకం పెట్టాలి. నాలుగు టిల్డెలతో (టిల్డె అంటే - కీబోర్డులో "1" అంకె మీటకు ఎడమ పక్కన ఉన్న మీట. షిఫ్ట్ కీతో కలిపి దాన్ని నొక్కాలి.) <nowiki>~~~~</nowiki> ఇలా రాస్తే మీ పేరు, తేదీ, టైము ముద్రితమౌతాయి - అదే సంతకం! దిద్దుబాటు పెట్టె (వికీలో ఎక్కడైనా సరే.., రాసేది, ఇప్పుడు నేను ఇదంతా రాసినదీ దిద్దుబాటు పెట్టెలోనే) పైభాగం లోని ([[File:OOUI JS signature icon LTR.png|20px]]) బొమ్మపై నొక్కినా సంతకం చేరుతుంది. (సంతకం, చర్చ పేజీల్లో మాత్రమే చెయ్యాలి. వ్యాస పేజీలలో చెయ్యరాదు.) చర్చ పేజీలను [[వికీపీడియా:చర్చ పేజీలను ఉపయోగించడం ఎలా|ఎలా ఉపయోగించుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. * వికీపీడియాలో విజ్ఞాన సర్వస్వం పేజీలే కాకుండా వాటికి ఉపయోగపడే అనేక ఇతర పేజీలు కూడా ఉంటాయి. ఇవన్నీ వేరువేరు [[వికీపీడియా:పేరుబరి|పేరుబరుల్లో]] ఉంటాయి. ఈ పేజీల పేర్లకు ముందు ఆ పేరుబరి పేరు వస్తుంది - "వికీపీడియా:" "వాడుకరి:" "మూస:" "వర్గం:" -ఇలాగ (విజ్ఞాన సర్వస పేజీలకు ముందు ఇలాంటిదేమీ ఉండదు.). ఈ పేజీలకు కూడా అనుంబంధంగా చర్చ పేజీలుంటాయి. * వికీ గురించి, వికీపద్ధతుల గురించీ, వికీలో పనిచెయ్యడం గురించీ [[సహాయం:పరిచయం|తెలుసుకోండి]], ఇతరులకు చెప్పండి. * వికీపీడియాలో సవరణలు చెయ్యాలంటే కొత్తవారికి "విజువల్ ఎడిటరు" తేలిగ్గా, చాలా సౌకర్యంగా ఉంటుంది. దాన్ని మీ డిఫాల్టు ఎడిటరుగా ఎంచుకోండి. [[సహాయం:విజువల్ ఎడిటరును ఎంచుకోవడం|ఎలా ఎంచుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. ---- ఇకపోతే.. * ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణాల్లోని దాదాపుగా ప్రతీ ఊరికీ, మండలానికీ, జిల్లాకీ, పట్టణానికీ, నగరానికీ వికీలో పేజీ ఉంది. మీ ఊరి పేజీ చూడండి. అందులో సవరణలు ఏమైనా అవసరమనుకుంటే చేసెయ్యండి. వెనకాడకండి. * ప్రతీ తెలుగు సినిమాకీ ఒక పేజీ పెట్టాలనేది సంకల్పం. అందులో మీరూ పాలుపంచుకోవచ్చు. * [[మానవ పరిణామం]], [[మాయాబజార్]], [[ఇస్రో]], [[ఘట్టమనేని కృష్ణ| కృష్ణ (సినిమా నటుడు)]], [[జవాహర్ లాల్ నెహ్రూ]], [[మహా ఘాత పరికల్పన|చంద్రుడెలా పుట్టాడు]], [[తిరుమల ప్రసాదం]], [[హిరోషిమా, నాగసాకిలపై అణ్వస్త్ర దాడులు]], [[కొండారెడ్డి బురుజు]],..ఇలాంటి వేలాది వ్యాసాలు ఉన్నవి. రండి. విజ్ఞాన సర్వస్వ ప్రపంచంలో విహరించండి. ఇక్కడ రాయండి. తప్పులను సరిదిద్దండి. ఒప్పులకు మెరుగులు పెట్టండి. ------ * తెలుగు వికీ సభ్యులు అభిప్రాయాలు పంచుకొనే [http://groups.google.com/group/teluguwiki తెవికీ గూగుల్ గుంపు]లో చేరండి. ఫేస్బుక్ వాడేవారైతే [https://www.facebook.com/groups/560945180622204/ తెలుగు వికీపీడియా సముదాయ పేజీ] ఇష్టపడండి. * ఈ సైటు గురించి [[వికీపీడియా:అభిప్రాయాలు|అభిప్రాయాలు]] తెలపండి. * వికీపీడియాను ఉపయోగిస్తున్నప్పుడు మీకేమయినా సందేహాలు వస్తే [http://te.wikipedia.org/w/index.php?title={{TALKPAGENAMEE}}&action=edit&section=new&preload=template:helpme-preload&preloadtitle=సందేహం ఇక్కడ] నొక్కి, మీ సందేహాన్ని అడగండి. వీలయినంత త్వరగా వికీ విధివిధానాలు తెలిసిన సభ్యులు మీ సందేహాన్ని నివృత్తి చేస్తారు. తెలుగు వికీపీడియాలో మళ్ళీ మళ్ళీ కలుద్దాం. [[బొమ్మ:Smile icon.png|25px]] &nbsp;<!-- Template:Welcome--> [[వాడుకరి:Nrgullapalli|Nrgullapalli]] ([[వాడుకరి చర్చ:Nrgullapalli|చర్చ]]) 00:53, 10 సెప్టెంబరు 2026 (UTC) 7fqbyx6l8tcnhxd1wdr4vc1y9jkrt5i 3 509343 4955535 2026-09-10T00:53:51Z Nrgullapalli 11739 వికీపీడియాకు స్వాగతం! ([[WP:TW|TW]]) 4955535 wikitext text/x-wiki ==స్వాగతం== <!--{{Subst:Welcome}}~~~~ --> <div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: Orange;"> <div class="center"><span style="font-size:large; color:black;">Harshil Indian Prosody గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[Wikipedia:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|<span style="color:white;">స్వాగతం!</span>]]! [[దస్త్రం:Wikipedia-logo.png|40px]]</span></div></div> Harshil Indian Prosody గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[వికీపీడియా:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|స్వాగతం!]] వికీపీడియాలో సభ్యులైనందుకు అభినందనలు. {{#if:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}|<div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: light grey;"> వికీపీడియాలో దిద్దుబాట్లు ఎలా చెయ్యాలో మీకు వివరించేందుకు, మీ సందేహాలను తీర్చేందుకూ [[వాడుకరి:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}]] గారిని ప్రత్యేకంగా మీకోసం గురువుగా కేటాయించారు. ఏ సంకోచమూ లేకుండా వారిని మీ సందేహాలు అడగవచ్చు. మీకు [[ప్రత్యేక:Homepage|ప్రత్యేకంగా ఒక హోంపేజీ]] కూడా ఉంది చూడండి. అక్కడ మీకవసరమైన ఏ సహాయమైనా చేసేందుకు {{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}} గారు సిద్ధంగా ఉన్నారు. వారిని [[ప్రత్యేక:Homepage|పలకరించండి]].</div>|}} * [[దస్త్రం:Wikipedia Gurinchi Meeku Telusa?.pdf|thumb|పై బొమ్మపై నొక్కి తెలుగు వికీపీడియాను పరిచయం చేసే పుస్తకం చూడండి.]][[:s:వికీపీడియాలో రచనలు చేయుట|వికీపీడియాలో రచనలు ఎలా చెయ్యాలో చెప్పే పుస్తకం]] చూడండి. తెలుగు వ్యాసరచన గురించి [[విషయ వ్యక్తీకరణ]], కంప్యూటర్ లో తెలుగు టైపు చెయ్యడం గురించి [[వికీపీడియా:టైపింగు సహాయం|టైపింగు సహాయం]], [[కీ బోర్డు]] వ్యాసాలు ఉపయోగపడతాయి. * "మరియు" అనే పదం తెలుగుకు సహజమైన వాడుక కాదు. ప్రామాణిక ప్రచురణల్లో దాన్ని వాడరు. వికీపీడియాలో కూడా దాన్ని వాడరాదు. మరింత సమాచారం కోసం [[వికీపీడియా:శైలి/భాష]] చూడండి. * వికీపీడియాలో ప్రతీ పేజీకి అనుబంధంగా ఒక చర్చ పేజీ ఉంటుంది. వ్యాస విషయానికి సంబంధించిన చర్చ, సంబంధిత చర్చ పేజీలో చెయ్యాలి. మీ వాడుకరి పేజీకి కూడా అనుబంధంగా చర్చ పేజీ ఉంది. ఆ పేజీలోనే ఈ స్వాగత సందేశం పెట్టాను, గమనించారా? * చర్చ పేజీల్లో ఏమైనా రాసినపుడు దాని పక్కన సంతకం పెట్టాలి. నాలుగు టిల్డెలతో (టిల్డె అంటే - కీబోర్డులో "1" అంకె మీటకు ఎడమ పక్కన ఉన్న మీట. షిఫ్ట్ కీతో కలిపి దాన్ని నొక్కాలి.) <nowiki>~~~~</nowiki> ఇలా రాస్తే మీ పేరు, తేదీ, టైము ముద్రితమౌతాయి - అదే సంతకం! దిద్దుబాటు పెట్టె (వికీలో ఎక్కడైనా సరే.., రాసేది, ఇప్పుడు నేను ఇదంతా రాసినదీ దిద్దుబాటు పెట్టెలోనే) పైభాగం లోని ([[File:OOUI JS signature icon LTR.png|20px]]) బొమ్మపై నొక్కినా సంతకం చేరుతుంది. (సంతకం, చర్చ పేజీల్లో మాత్రమే చెయ్యాలి. వ్యాస పేజీలలో చెయ్యరాదు.) చర్చ పేజీలను [[వికీపీడియా:చర్చ పేజీలను ఉపయోగించడం ఎలా|ఎలా ఉపయోగించుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. * వికీపీడియాలో విజ్ఞాన సర్వస్వం పేజీలే కాకుండా వాటికి ఉపయోగపడే అనేక ఇతర పేజీలు కూడా ఉంటాయి. ఇవన్నీ వేరువేరు [[వికీపీడియా:పేరుబరి|పేరుబరుల్లో]] ఉంటాయి. ఈ పేజీల పేర్లకు ముందు ఆ పేరుబరి పేరు వస్తుంది - "వికీపీడియా:" "వాడుకరి:" "మూస:" "వర్గం:" -ఇలాగ (విజ్ఞాన సర్వస పేజీలకు ముందు ఇలాంటిదేమీ ఉండదు.). ఈ పేజీలకు కూడా అనుంబంధంగా చర్చ పేజీలుంటాయి. * వికీ గురించి, వికీపద్ధతుల గురించీ, వికీలో పనిచెయ్యడం గురించీ [[సహాయం:పరిచయం|తెలుసుకోండి]], ఇతరులకు చెప్పండి. * వికీపీడియాలో సవరణలు చెయ్యాలంటే కొత్తవారికి "విజువల్ ఎడిటరు" తేలిగ్గా, చాలా సౌకర్యంగా ఉంటుంది. దాన్ని మీ డిఫాల్టు ఎడిటరుగా ఎంచుకోండి. [[సహాయం:విజువల్ ఎడిటరును ఎంచుకోవడం|ఎలా ఎంచుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. ---- ఇకపోతే.. * ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణాల్లోని దాదాపుగా ప్రతీ ఊరికీ, మండలానికీ, జిల్లాకీ, పట్టణానికీ, నగరానికీ వికీలో పేజీ ఉంది. మీ ఊరి పేజీ చూడండి. అందులో సవరణలు ఏమైనా అవసరమనుకుంటే చేసెయ్యండి. వెనకాడకండి. * ప్రతీ తెలుగు సినిమాకీ ఒక పేజీ పెట్టాలనేది సంకల్పం. అందులో మీరూ పాలుపంచుకోవచ్చు. * [[మానవ పరిణామం]], [[మాయాబజార్]], [[ఇస్రో]], [[ఘట్టమనేని కృష్ణ| కృష్ణ (సినిమా నటుడు)]], [[జవాహర్ లాల్ నెహ్రూ]], [[మహా ఘాత పరికల్పన|చంద్రుడెలా పుట్టాడు]], [[తిరుమల ప్రసాదం]], [[హిరోషిమా, నాగసాకిలపై అణ్వస్త్ర దాడులు]], [[కొండారెడ్డి బురుజు]],..ఇలాంటి వేలాది వ్యాసాలు ఉన్నవి. రండి. విజ్ఞాన సర్వస్వ ప్రపంచంలో విహరించండి. ఇక్కడ రాయండి. తప్పులను సరిదిద్దండి. ఒప్పులకు మెరుగులు పెట్టండి. ------ * తెలుగు వికీ సభ్యులు అభిప్రాయాలు పంచుకొనే [http://groups.google.com/group/teluguwiki తెవికీ గూగుల్ గుంపు]లో చేరండి. ఫేస్బుక్ వాడేవారైతే [https://www.facebook.com/groups/560945180622204/ తెలుగు వికీపీడియా సముదాయ పేజీ] ఇష్టపడండి. * ఈ సైటు గురించి [[వికీపీడియా:అభిప్రాయాలు|అభిప్రాయాలు]] తెలపండి. * వికీపీడియాను ఉపయోగిస్తున్నప్పుడు మీకేమయినా సందేహాలు వస్తే [http://te.wikipedia.org/w/index.php?title={{TALKPAGENAMEE}}&action=edit&section=new&preload=template:helpme-preload&preloadtitle=సందేహం ఇక్కడ] నొక్కి, మీ సందేహాన్ని అడగండి. వీలయినంత త్వరగా వికీ విధివిధానాలు తెలిసిన సభ్యులు మీ సందేహాన్ని నివృత్తి చేస్తారు. తెలుగు వికీపీడియాలో మళ్ళీ మళ్ళీ కలుద్దాం. [[బొమ్మ:Smile icon.png|25px]] &nbsp;<!-- Template:Welcome--> [[వాడుకరి:Nrgullapalli|Nrgullapalli]] ([[వాడుకరి చర్చ:Nrgullapalli|చర్చ]]) 00:53, 10 సెప్టెంబరు 2026 (UTC) 3npbllzevxb2rgxcymiqa2opdaua3cf 0 509344 4955536 2026-09-10T01:47:07Z Muralikrishna m 106628 "[[:en:Special:Redirect/revision/1367044375|Mousumi Saha]]" పేజీని అనువదించి సృష్టించారు 4955536 wikitext text/x-wiki {{సమాచారపెట్టె వ్యక్తి|birth_place=[[హైదరాబాదు]], తెలంగాణ, భారతదేశం|name=మౌసమీ సాహా|occupation=నటి|years_active=1995–ప్రస్తుతం}} '''మౌసమీ సాహా''' (ఆంగ్లం: Mousumi Saha) ఒక భారతీయ నటి.<ref>{{Cite web|title=Mousumi Saha: Movies, Photos, Videos, News, Biography & Birthday {{!}} eTimes|url=https://timesofindia.indiatimes.com/topic/Mousumi-Saha|access-date=8 April 2020|website=timesofindia.indiatimes.com}}</ref> ఆమె అనేక భాషల చిత్రాలలో నటించింది. ఆమె స్టార్ జల్షా సీరియల్ ఖోకబాబు 58 ఎపిసోడ్లలో కూడా నటించింది, ఇది 2017 నుండి "కౌశల్యా ముఖర్జీ" గా ప్రసారం చేయబడింది. ఫిల్మోగ్రఫీ {| class="wikitable sortable" !సంవత్సరం !సినిమా !పాత్ర !గమనిక |- |2003 |''చోఖేర్ బాలి'' | | |- |2008 |''ప్రేమర్ కహిని'' |ఆకాష్ తల్లి | |- | rowspan="3" |2009 |''ప్రేమ్ అమర్'' | | |- |''పరన్ జై జలియా రే'' |రాజ్ తల్లి | |- |''డుజోన్'' |మేఘనా తల్లి | |- | rowspan="4" |2010 |''బోలో నా తుమీ అమర్'' |మధురిమా తల్లి | |- |''నోట్బోర్ నోటౌట్'' | | |- |''వాంటెడ్'' | | |- |''షెడిన్ దేఖా హోయెచిలో'' |నీలకంఠ భార్య | |- | rowspan="1" |2011 |''ఫైటర్'' |ఇందు తల్లి | |- | rowspan="2" |2012 |''పగ్లు 2'' |దేవ్ తల్లి | |- |''టోర్ నామ్'' | | |- |2013 |''రంగ్బాజ్'' |రాజ్ తల్లి | |- |2015 |''బెష్ కోరెచి ప్రేమ్ కోరెచి'' | | |- |2016 |''షికారి'' | | rowspan="3" |ఇండో-బంగ్లాదేశ్ ఉమ్మడి ఉత్పత్తి |- |2016 |''నియోటి'' |షువ్రో తల్లి |- |2017 |''నబాబ్'' | |- |2018 |''చల్బాజ్'' | | |} == టెలివిజన్ == * సింధూర్ఖేల (2010-2012) * ఖోకబాబు (2016-2018) * డీప్ జ్వెలే జాయ్ (2015-2017) * బిధీర్ బిధాన్ (2012-2013) * ధోన్ని మేయే (2009-2011) * బైకెల్ భోరర్ ఫూల్ (2017) * గురియా జెఖానే గుడ్డు సెఖానే (2018-2020) * దుర్గా దుర్గేశ్వరి (2019-2020) * కోపల్కుండోల (2019-2020) * ఖేలాఘోర్ (2020-2022) * గంగారం (2020-2022) * గౌరీ ఎలో (2022-2023) * కే ప్రథమ కాచే ఎషేచి (2024) * తుయి అమర్ హీరో (2025) * తిలోత్తమ (2026) == మూలాలు == [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] [[వర్గం:బెంగాలీ సినిమా నటీమణులు]] [[వర్గం:భారతీయ సినిమా నటీమణులు]] [[వర్గం:భారతీయ టెలివిజన్ నటీమణులు]] [[వర్గం:Articles with hCards]] 4614usi7tr5skrq1z6ogogzfe14ttaa 4955537 4955536 2026-09-10T01:47:30Z Muralikrishna m 106628 4955537 wikitext text/x-wiki {{సమాచారపెట్టె వ్యక్తి|birth_place=[[హైదరాబాదు]], తెలంగాణ, భారతదేశం|name=మౌసమీ సాహా|occupation=నటి|years_active=1995–ప్రస్తుతం}} '''మౌసమీ సాహా''' (ఆంగ్లం: Mousumi Saha) ఒక భారతీయ నటి.<ref>{{Cite web|title=Mousumi Saha: Movies, Photos, Videos, News, Biography & Birthday {{!}} eTimes|url=https://timesofindia.indiatimes.com/topic/Mousumi-Saha|access-date=8 April 2020|website=timesofindia.indiatimes.com}}</ref> ఆమె అనేక భాషల చిత్రాలలో నటించింది. ఆమె స్టార్ జల్షా సీరియల్ ఖోకబాబు 58 ఎపిసోడ్లలో కూడా నటించింది, ఇది 2017 నుండి "కౌశల్యా ముఖర్జీ" గా ప్రసారం చేయబడింది. == ఫిల్మోగ్రఫీ == {| class="wikitable sortable" !సంవత్సరం !సినిమా !పాత్ర !గమనిక |- |2003 |''చోఖేర్ బాలి'' | | |- |2008 |''ప్రేమర్ కహిని'' |ఆకాష్ తల్లి | |- | rowspan="3" |2009 |''ప్రేమ్ అమర్'' | | |- |''పరన్ జై జలియా రే'' |రాజ్ తల్లి | |- |''డుజోన్'' |మేఘనా తల్లి | |- | rowspan="4" |2010 |''బోలో నా తుమీ అమర్'' |మధురిమా తల్లి | |- |''నోట్బోర్ నోటౌట్'' | | |- |''వాంటెడ్'' | | |- |''షెడిన్ దేఖా హోయెచిలో'' |నీలకంఠ భార్య | |- | rowspan="1" |2011 |''ఫైటర్'' |ఇందు తల్లి | |- | rowspan="2" |2012 |''పగ్లు 2'' |దేవ్ తల్లి | |- |''టోర్ నామ్'' | | |- |2013 |''రంగ్బాజ్'' |రాజ్ తల్లి | |- |2015 |''బెష్ కోరెచి ప్రేమ్ కోరెచి'' | | |- |2016 |''షికారి'' | | rowspan="3" |ఇండో-బంగ్లాదేశ్ ఉమ్మడి ఉత్పత్తి |- |2016 |''నియోటి'' |షువ్రో తల్లి |- |2017 |''నబాబ్'' | |- |2018 |''చల్బాజ్'' | | |} == టెలివిజన్ == * సింధూర్ఖేల (2010-2012) * ఖోకబాబు (2016-2018) * డీప్ జ్వెలే జాయ్ (2015-2017) * బిధీర్ బిధాన్ (2012-2013) * ధోన్ని మేయే (2009-2011) * బైకెల్ భోరర్ ఫూల్ (2017) * గురియా జెఖానే గుడ్డు సెఖానే (2018-2020) * దుర్గా దుర్గేశ్వరి (2019-2020) * కోపల్కుండోల (2019-2020) * ఖేలాఘోర్ (2020-2022) * గంగారం (2020-2022) * గౌరీ ఎలో (2022-2023) * కే ప్రథమ కాచే ఎషేచి (2024) * తుయి అమర్ హీరో (2025) * తిలోత్తమ (2026) == మూలాలు == [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] [[వర్గం:బెంగాలీ సినిమా నటీమణులు]] [[వర్గం:భారతీయ సినిమా నటీమణులు]] [[వర్గం:భారతీయ టెలివిజన్ నటీమణులు]] [[వర్గం:Articles with hCards]] r1bfhsenv33sd5s6cby8p5rlggfm493 0 509345 4955538 2026-09-10T01:55:09Z Pranayraj1985 29393 "[[:en:Special:Redirect/revision/1274897375|Holly Hyder]]" పేజీని అనువదించి సృష్టించారు 4955538 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer|name=Holly Hyder|female=true|image=|image_size=|caption=|full_name=Holly Bryce Hyder|birth_date={{birth date and age|1988|03|13|df=yes}}|birth_place=|nickname=|height=|batting=Right-handed|bowling=Right-arm [[Fast bowling|fast-medium]]|role=[[Bowler (cricket)|Bowler]]|club1=[[Western Australia women's cricket team|Western Australia]]|year1={{nowrap|2004/05–2008/09}}|columns=2|column1=[[List A cricket|WLA]]|matches1=11|runs1=11|bat avg1=11.00|100s/50s1=0/0|top score1=4[[not out|*]]|deliveries1=169|wickets1=4|bowl avg1=54.25|fivefor1=0|tenfor1=0|best bowling1=2/41|catches/stumpings1=3/–|column2=[[Women's Twenty20|WT20]]|matches2=2|runs2=–|bat avg2=–|100s/50s2=–|top score2=–|deliveries2=–|wickets2=–|bowl avg2=–|fivefor2=–|tenfor2=–|best bowling2=–|catches/stumpings2=1/–|source=[https://cricketarchive.com/Archive/Players/93/93999/93999.html CricketArchive]|date=7 July 2021}}<templatestyles src="Reflist/styles.css" /> '''హోలీ బ్రైస్ హైదర్'''<ref name="ESPNcricinfo">{{Cite web|title=Holly Hyder|url=https://www.espncricinfo.com/player/holly-hyder-327113|access-date=7 July 2021|publisher=[[ESPNcricinfo]]}}</ref> (జననం 13 మార్చి 1988) మాజీ ఆస్ట్రేలియన్ [[క్రికెట్|క్రికెటర్]].<ref>{{Cite web|date=21 October 2008|title=Western Fury Player in Focus – Holly Hyder|url=https://www.waca.com.au/news/western-fury-player-in-focus-holly-hyder/2008-10-21|access-date=7 July 2021|publisher=[[Western Australian Cricket Association]]}}</ref><ref>{{Cite web|last=Tomlinson, Angie|last2=de Brito, Raquel|date=21 August 2018|title=Homegrown activewear|url=https://thewest.com.au/lifestyle/health-wellbeing/homegrown-activewear-ng-b88863159z|access-date=7 July 2021|website=[[The West Australian]]}}</ref> కుడిచేతి [[ఫాస్ట్ బౌలింగు|ఫాస్ట్-మీడియం]] బౌలర్ అయిన ఆమె, 2004–05 - 2008–09 సీజన్‌ల మధ్య మహిళల జాతీయ క్రికెట్ లీగ్ (WNCL)లో 11 [[లిస్ట్ ఎ క్రికెట్|లిస్ట్ A]] మ్యాచ్‌లలో వెస్ట్రన్ ఆస్ట్రేలియాకు ప్రాతినిధ్యం వహించారు. ఆమె ఆస్ట్రేలియన్ మహిళల ట్వంటీ20 కప్‌లో వెస్ట్రన్ ఆస్ట్రేలియా తరపున రెండు మ్యాచ్‌లలో కూడా ఆడారు.<ref name="CricketArchive">{{Cite web|title=Holly Hyder|url=https://cricketarchive.com/Archive/Players/93/93999/93999.html|url-access=subscription|access-date=7 July 2021|publisher=[[CricketArchive]]}}</ref> == మూలాలు == {{Reflist}} == బాహ్య లింకులు == * {{ESPNcricinfo|id=327113}} * Holly Hyder at CricketArchive (subscription required) [[వర్గం:ఆస్ట్రేలియా మహిళా క్రికెట్ క్రీడాకారులు]] [[వర్గం:ఆస్ట్రేలియా క్రికెట్ క్రీడాకారులు]] [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] [[వర్గం:1988 జననాలు]] ibe1de3osozya6kei0ir93jrt7arvop 0 509346 4955543 2026-09-10T02:16:28Z Muralikrishna m 106628 "[[:en:Special:Redirect/revision/1366925307|Priyadharshini]]" పేజీని అనువదించి సృష్టించారు 4955543 wikitext text/x-wiki {{సమాచారపెట్టె వ్యక్తి|name=ప్రియదర్శిని|image=|caption=|birth_name=ప్రియదర్శిని నీలకందన్|birth_date={{Birth date and age|1976|06|04}}|birth_place=[[సింగపూర్]]|occupation={{hlist|నటి|నృత్యకారిణి|టెలివిజన్ వ్యాఖ్యాత}}|other_names={{hlist|ప్రియదర్శిని కిషోర్ నీలకందన్|PD}}|spouse={{marriage|రమణ కిషోర్|2002}}|relatives=[[దివ్య దర్శిని(నటి)|దివ్యదర్శిని]] (సోదరి)|children=1|years_active=1984–1990 (బాల నటి); <br>1996–ప్రస్తుతం}} '''ప్రియదర్శిని''' (జననం 1976 జూన్ 4) ఒక సింగపూర్-భారతీయ నటి, భరతనాట్యం నర్తకి, టెలివిజన్ ప్రెజెంటర్, తమిళ టెలివిజన్, చిత్ర పరిశ్రమలకు చెందిన కళాకారిణి.<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/tamil/heres-how-actress-priyadharshini-celebrated-her-48th-birthday/articleshow/110737715.cms|title=Here's how actress Priyadharshini celebrated her 48th birthday|date=5 June 2024|work=[[Times Of India]]|access-date=4 March 2026}}</ref> 80వ దశకంలో ఆమె తమిళ చిత్రాలలో బాలనటిగా చేసింది.<ref>{{Cite news|url=https://www.newindianexpress.com/cities/chennai/2025/Feb/08/reimagining-kalidasas-shankuntala-for-chennai-audience|title=Reimagining Kalidasa's 'Shankuntala' for Chennai audience|date=8 February 2025|work=The New Indian Express|access-date=4 March 2026}}</ref> ఆమె ''కోలంగల్'', ఎతిర్నీచల్ వంటి సీరియల్స్ లలో కనిపించినందుకు బాగా ప్రసిద్ది చెందింది.<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/tamil/makers-of-ethirneechal-dismiss-rumours-of-vj-priyadharshinis-exit/articleshow/92701103.cms|title=Makers of 'Ethirneechal' dismiss rumours of VJ Priyadharshini's exit|date=6 July 2022|work=[[Times Of India]]|access-date=11 March 2026}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/tamil/dhivyadharshini-priyadharshini-to-radikaa-sarathkumar-nirosha-radha-popular-celeb-siblings-of-tamil-television/photostory/82016933.cms|title=Dhivyadharshini-Priyadharshini to Radikaa Sarathkumar-Nirosha Radha: Popular celeb siblings of Tamil television|date=14 April 2021|work=[[Times Of India]]|access-date=11 March 2026}}</ref> ఆమె 2009లో నృత్య పోటీ కార్యక్రమం మానాడ మయిలాడ రెండవ సీజన్ టైటిల్ గెలుచుకుంది.<ref>{{Cite news|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/2008/Nov/10/face-to-face-with-anchor-and-actor-priyadharshini-5536.html|title=Face-to-face with anchor and actor Priyadharshini|date=15 May 2012|work=The New Indian Express|access-date=4 March 2026}}</ref> == జీవితచరిత్ర == ప్రియదర్శిని [[సింగపూరు|సింగపూర్]] లో కె. నీలకందన్, ఎన్. శ్రీలత దంపతులకు జన్మించింది. ఆమె చెల్లెలు [[దివ్య దర్శిని(నటి)|దివ్యదర్శిని]] కూడా ప్రసిద్ధ టెలివిజన్ ప్రెజెంటర్ కాగా, ఆమె తమ్ముడు ఎయిర్‌లైన్ పైలట్.<ref>{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/tv/Divyadarshini-wishes-her-sister/articleshow/36295699.cms|title=Divyadarshini wishes her sister|work=The Times of India|access-date=16 October 2019|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20181012015657/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/tv/Divyadarshini-wishes-her-sister/articleshow/36295699.cms|archive-date=12 October 2018}}</ref> ప్రియదర్శిని 1984లో ధవానిక్ కనవుగల్ చిత్రంలో బాలనటిగా తన కెరీర్ ప్రారంభించింది.<ref>{{Cite news|url=https://www.news18.com/movies/did-you-know-actress-priyadarshini-acted-alongside-bhagyaraj-as-a-child-artist-8294809.html|title=Did You Know Actress Priyadarshini Acted Alongside Bhagyaraj As A Child Artist?|date=10 July 2023|work=[[News18]]|access-date=4 March 2026}}</ref><ref>{{Cite web|date=21 February 2023|title=Priyadharshini Neelakandan Looks Beautiful In This Beige Kurta And Off-White Dupatta|url=https://www.news18.com/news/movies/priyadharshini-neelakandan-looks-beautiful-in-this-beige-kurta-and-off-white-dupatta-7135177.html|url-status=live|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20241028061050/https://www.news18.com/news/movies/priyadharshini-neelakandan-looks-beautiful-in-this-beige-kurta-and-off-white-dupatta-7135177.html|archive-date=28 October 2024|access-date=28 October 2024|website=[[News18]]|language=en}}</ref> తరువాత ఆమె ''ఇడయా కోవిల్'' (1985), [[మలయాళ సినిమా|మలయాళ చిత్రం]] ''శుభాయాత్ర'' (1990) వంటి ఇతర [[తమిళ సినిమా|తమిళ]] చిత్రాలలో బాలనటిగా చేసింది. 2003 నుండి 2009 వరకు, ఆమె సన్ టీవీలో ప్రసారమైన ''కోలంగల్'' సీరియల్లో నటించింది. 2022లో, ఆమె పార్వతి వెంకిటరమణన్, [[హరిప్రియ ఇసై]] నటులతో కలిసి ''ఎథిర్నీచల్'' సీరియల్లో ప్రధాన పాత్ర పోషించింది.<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/tamil/popular-tv-show-ethirneechal-completes-400-episodes-actors-priyadarshini-neelakandan-and-haripriya-isai-express-happiness/articleshow/100294042.cms|title=Popular TV show 'Ethirneechal' completes 400 episodes; actors Priyadarshini Neelakandan and Haripriya Isai express happiness|date=2023-05-17|work=The Times of India|access-date=2023-12-08|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230521123739/https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/tamil/popular-tv-show-ethirneechal-completes-400-episodes-actors-priyadarshini-neelakandan-and-haripriya-isai-express-happiness/articleshow/100294042.cms|archive-date=2023-05-21|issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.news18.com/news/movies/actress-priyadharshini-neelakandan-is-not-leaving-sun-tv-show-ethirneechal-5503333.html|title=Actress Priyadharshini Neelakandan is Not Leaving Sun TV Show Ethirneechal|date=6 July 2022|work=News18|access-date=11 March 2026}}</ref> ప్రియదర్శిని 2002లో రమణ కిషోర్ ను వివాహం చేసుకున్నది, ఆ తర్వాత, ఈ జంటకు 2004లో ఒక కుమారుడు జన్మించాడు.<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/tamil/from-shrutika-to-priyadharshini-meet-the-gorgeous-mommies-who-surprised-fans-with-the-first-pictures-of-their-sonshines/photostory/89477298.cms?picid=89477463|title=From Shrutika to Priyadharshini: Meet the gorgeous mommies who surprised fans with the first pictures of their sonshines|date=10 February 2022|work=[[Times Of India]]|access-date=4 March 2026}}</ref> == ఫిల్మోగ్రఫీ == ; సినిమా {| class="wikitable" !సంవత్సరం !సినిమా !పాత్ర !గమనిక |- |1984 |''ధవనిక్ కనవుగల్'' |సుచి | |- |1985 |''ఇడయా కోవిల్'' |సారసు | |- |1990 |''శుభాయాత్ర'' |రమణ్ కుమార్తె |మలయాళ సినిమా |- |1996 |''[[కల్కి (1996 సినిమా)|కల్కి]]'' |కల్కి స్నేహితుడు | |- |2007 |''పులి వరుడు'' |న్యూస్ రీడర్ | |- |2010 |''ముంధినం పార్థనీ'' |ప్రియా | |- |2019 |''కాళిదాసు'' |విద్యా స్నేహితుడు/మనస్తత్వవేత్త | |- |} == మూలాలు == [[వర్గం:1976 జననాలు]] [[వర్గం:భరతనాట్య కళాకారులు]] [[వర్గం:భారతీయ టెలివిజన్ నటీమణులు]] [[వర్గం:21వ శతాబ్దపు భారతీయ నటీమణులు]] [[వర్గం:20వ శతాబ్ద భారతీయ నటీమణులు]] [[వర్గం:తమిళ సినిమా నటీమణులు]] [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] [[వర్గం:Articles with hCards]] l61vzold11ltpoexf6cwow3s2v2ssmv 4955544 4955543 2026-09-10T02:16:53Z Muralikrishna m 106628 4955544 wikitext text/x-wiki {{సమాచారపెట్టె వ్యక్తి|name=ప్రియదర్శిని|image=|caption=|birth_name=ప్రియదర్శిని నీలకందన్|birth_date={{Birth date and age|1976|06|04}}|birth_place=[[సింగపూర్]]|occupation={{hlist|నటి|నృత్యకారిణి|టెలివిజన్ వ్యాఖ్యాత}}|other_names={{hlist|ప్రియదర్శిని కిషోర్ నీలకందన్|PD}}|spouse={{marriage|రమణ కిషోర్|2002}}|relatives=[[దివ్య దర్శిని(నటి)|దివ్యదర్శిని]] (సోదరి)|children=1|years_active=1984–1990 (బాల నటి); <br>1996–ప్రస్తుతం}} '''ప్రియదర్శిని''' (జననం 1976 జూన్ 4) ఒక సింగపూర్-భారతీయ నటి, భరతనాట్యం నర్తకి, టెలివిజన్ ప్రెజెంటర్, తమిళ టెలివిజన్, చిత్ర పరిశ్రమలకు చెందిన కళాకారిణి.<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/tamil/heres-how-actress-priyadharshini-celebrated-her-48th-birthday/articleshow/110737715.cms|title=Here's how actress Priyadharshini celebrated her 48th birthday|date=5 June 2024|work=[[Times Of India]]|access-date=4 March 2026}}</ref> 80వ దశకంలో ఆమె తమిళ చిత్రాలలో బాలనటిగా చేసింది.<ref>{{Cite news|url=https://www.newindianexpress.com/cities/chennai/2025/Feb/08/reimagining-kalidasas-shankuntala-for-chennai-audience|title=Reimagining Kalidasa's 'Shankuntala' for Chennai audience|date=8 February 2025|work=The New Indian Express|access-date=4 March 2026}}</ref> ఆమె ''కోలంగల్'', ఎతిర్నీచల్ వంటి సీరియల్స్ లలో కనిపించినందుకు బాగా ప్రసిద్ది చెందింది.<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/tamil/makers-of-ethirneechal-dismiss-rumours-of-vj-priyadharshinis-exit/articleshow/92701103.cms|title=Makers of 'Ethirneechal' dismiss rumours of VJ Priyadharshini's exit|date=6 July 2022|work=[[Times Of India]]|access-date=11 March 2026}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/tamil/dhivyadharshini-priyadharshini-to-radikaa-sarathkumar-nirosha-radha-popular-celeb-siblings-of-tamil-television/photostory/82016933.cms|title=Dhivyadharshini-Priyadharshini to Radikaa Sarathkumar-Nirosha Radha: Popular celeb siblings of Tamil television|date=14 April 2021|work=[[Times Of India]]|access-date=11 March 2026}}</ref> ఆమె 2009లో నృత్య పోటీ కార్యక్రమం మానాడ మయిలాడ రెండవ సీజన్ టైటిల్ గెలుచుకుంది.<ref>{{Cite news|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/2008/Nov/10/face-to-face-with-anchor-and-actor-priyadharshini-5536.html|title=Face-to-face with anchor and actor Priyadharshini|date=15 May 2012|work=The New Indian Express|access-date=4 March 2026}}</ref> == జీవితచరిత్ర == ప్రియదర్శిని [[సింగపూరు|సింగపూర్]] లో కె. నీలకందన్, ఎన్. శ్రీలత దంపతులకు జన్మించింది. ఆమె చెల్లెలు [[దివ్య దర్శిని(నటి)|దివ్యదర్శిని]] కూడా ప్రసిద్ధ టెలివిజన్ ప్రెజెంటర్ కాగా, ఆమె తమ్ముడు ఎయిర్‌లైన్ పైలట్.<ref>{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/tv/Divyadarshini-wishes-her-sister/articleshow/36295699.cms|title=Divyadarshini wishes her sister|work=The Times of India|access-date=16 October 2019|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20181012015657/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/tv/Divyadarshini-wishes-her-sister/articleshow/36295699.cms|archive-date=12 October 2018}}</ref> ప్రియదర్శిని 1984లో ధవానిక్ కనవుగల్ చిత్రంలో బాలనటిగా తన కెరీర్ ప్రారంభించింది.<ref>{{Cite news|url=https://www.news18.com/movies/did-you-know-actress-priyadarshini-acted-alongside-bhagyaraj-as-a-child-artist-8294809.html|title=Did You Know Actress Priyadarshini Acted Alongside Bhagyaraj As A Child Artist?|date=10 July 2023|work=[[News18]]|access-date=4 March 2026}}</ref><ref>{{Cite web|date=21 February 2023|title=Priyadharshini Neelakandan Looks Beautiful In This Beige Kurta And Off-White Dupatta|url=https://www.news18.com/news/movies/priyadharshini-neelakandan-looks-beautiful-in-this-beige-kurta-and-off-white-dupatta-7135177.html|url-status=live|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20241028061050/https://www.news18.com/news/movies/priyadharshini-neelakandan-looks-beautiful-in-this-beige-kurta-and-off-white-dupatta-7135177.html|archive-date=28 October 2024|access-date=28 October 2024|website=[[News18]]|language=en}}</ref> తరువాత ఆమె ''ఇడయా కోవిల్'' (1985), [[మలయాళ సినిమా|మలయాళ చిత్రం]] ''శుభాయాత్ర'' (1990) వంటి ఇతర [[తమిళ సినిమా|తమిళ]] చిత్రాలలో బాలనటిగా చేసింది. 2003 నుండి 2009 వరకు, ఆమె సన్ టీవీలో ప్రసారమైన ''కోలంగల్'' సీరియల్లో నటించింది. 2022లో, ఆమె పార్వతి వెంకిటరమణన్, [[హరిప్రియ ఇసై]] నటులతో కలిసి ''ఎథిర్నీచల్'' సీరియల్లో ప్రధాన పాత్ర పోషించింది.<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/tamil/popular-tv-show-ethirneechal-completes-400-episodes-actors-priyadarshini-neelakandan-and-haripriya-isai-express-happiness/articleshow/100294042.cms|title=Popular TV show 'Ethirneechal' completes 400 episodes; actors Priyadarshini Neelakandan and Haripriya Isai express happiness|date=2023-05-17|work=The Times of India|access-date=2023-12-08|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230521123739/https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/tamil/popular-tv-show-ethirneechal-completes-400-episodes-actors-priyadarshini-neelakandan-and-haripriya-isai-express-happiness/articleshow/100294042.cms|archive-date=2023-05-21|issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.news18.com/news/movies/actress-priyadharshini-neelakandan-is-not-leaving-sun-tv-show-ethirneechal-5503333.html|title=Actress Priyadharshini Neelakandan is Not Leaving Sun TV Show Ethirneechal|date=6 July 2022|work=News18|access-date=11 March 2026}}</ref> ప్రియదర్శిని 2002లో రమణ కిషోర్ ను వివాహం చేసుకున్నది, ఆ తర్వాత, ఈ జంటకు 2004లో ఒక కుమారుడు జన్మించాడు.<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/tamil/from-shrutika-to-priyadharshini-meet-the-gorgeous-mommies-who-surprised-fans-with-the-first-pictures-of-their-sonshines/photostory/89477298.cms?picid=89477463|title=From Shrutika to Priyadharshini: Meet the gorgeous mommies who surprised fans with the first pictures of their sonshines|date=10 February 2022|work=[[Times Of India]]|access-date=4 March 2026}}</ref> == ఫిల్మోగ్రఫీ == ; సినిమా {| class="wikitable" !సంవత్సరం !సినిమా !పాత్ర !గమనిక |- |1984 |''ధవనిక్ కనవుగల్'' |సుచి | |- |1985 |''ఇడయా కోవిల్'' |సారసు | |- |1990 |''శుభాయాత్ర'' |రమణ్ కుమార్తె |మలయాళ సినిమా |- |1996 |''[[కల్కి (1996 సినిమా)|కల్కి]]'' |కల్కి స్నేహితుడు | |- |2007 |''పులి వరుడు'' |న్యూస్ రీడర్ | |- |2010 |''ముంధినం పార్థనీ'' |ప్రియా | |- |2019 |''కాళిదాసు'' |విద్యా స్నేహితుడు/మనస్తత్వవేత్త | |- |} == మూలాలు == [[వర్గం:1976 జననాలు]] [[వర్గం:భరతనాట్య కళాకారులు]] [[వర్గం:భారతీయ టెలివిజన్ నటీమణులు]] [[వర్గం:21వ శతాబ్దపు భారతీయ నటీమణులు]] [[వర్గం:20వ శతాబ్ద భారతీయ నటీమణులు]] [[వర్గం:తమిళ సినిమా నటీమణులు]] [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] [[వర్గం:Articles with hCards]] jmgkjs4zyftam76ieskt9fua1716gyu 0 509347 4955550 2026-09-10T02:38:09Z ఉదయ్ కిరణ్ 124579 /* */ 4955550 wikitext text/x-wiki {{Short description|భారతీయ రాజకీయ నాయకుడు (1952–2021)}} {{More citations needed|date=ఆగస్టు 2025}} {{Use Indian English|date=జూలై 2024}} {{Use dmy dates|date=జూలై 2024}} {{Infobox officeholder | name = కపిల్‌దేవ్ ప్రసాద్ సింగ్ | office = సభ్యుడు, [[బీహార్ శాసనమండలి]] | image = Kapildevsingh.jpg | constituency = [[నలందా శాసనసభ నియోజకవర్గం|నలందా]] | predecessor = పదవి సృష్టించబడింది | succeeded = [[రాజేష్ కుమార్ సింగ్ (బీహార్ రాజకీయ నాయకుడు, జననం 1972)|రాజు యాదవ్]] | term_start = 17 జూలై 2003 | term_end = 16 జూలై 2009 | birth_date = 2 ఫిబ్రవరి 1952 | birth_place = [[నలందా జిల్లా|పోఖర్‌పూర్]], బీహార్, భారతదేశం | death_date = 2 జనవరి 2021 (వయస్సు 69) | death_place = [[పాట్నా]], బీహార్, భారతదేశం | education = | occupation = రాజకీయ నాయకుడు | predecessor1 = | successor1 = | party = స్వతంత్ర అభ్యర్థి | other_party = * [[భారతీయ జనతా పార్టీ]] *[[లోక్ జనశక్తి పార్టీ]] | nickname = కపిల్‌దేవ్ బాబు | caption = 2017లో సింగ్ | spouse = సునీలా దేవి | children = {{unbulleted list|సంజయ్ సిన్హా|పంకజ్ సిన్హా|శశికాంత్}} | website = {{URL|https://www.dnb.com/business-directory/company-profiles.sanjay_sinha.98dac5aab86afc8a4c2a55d641735a0d.html|సంజయ్ సిన్హా}} | footnotes = | date = 19 జూలై | year = 2003 | source = http://www.biharvidhanparishad.gov.in/Members/KapildeoSingh.htm | office2 = చైర్‌పర్సన్, బీహార్ జైళ్ల సంస్కరణల కమిటీ | term_start2 = 2006 | term_end2 = 2008 | 1blankname2 = చైర్మన్ | 1namedata2 = [[జాబిర్ హుస్సేన్]] | governor = *[[ఎం.ఆర్. జోయిస్]] *[[బూటా సింగ్]] *[[ఆర్.ఎస్. గవాయ్]] *[[ఆర్.ఎల్. భాటియా]] | 1blankname = ముఖ్యమంత్రి | 1namedata = *[[రబ్రీ దేవి]] *[[నితీష్ కుమార్]] | office1 = చైర్‌పర్సన్, భారతదేశ జిల్లా కౌన్సిల్స్ (నలందా) | term_start1 = 10 జూలై 2001 | term_end1 = 16 జూలై 2003 | 2namedata = | 2blankname1 = జిల్లా | 2namedata1 = [[నలందా జిల్లా|నలందా]] | 2blankname2 = నియామకం | 2namedata2 = [[బీహార్ శాసనమండలి]] }} '''కపిల్‌దేవ్ ప్రసాద్ సింగ్''', '''కపిల్‌దేవ్ బాబు'''గా సుపరిచితులు (2 ఫిబ్రవరి 1952 – 2 జనవరి 2021). ఆయన ఒక భారతీయ రాజకీయ నాయకుడు, [[నలందా శాసనసభ నియోజకవర్గం|నలందా నియోజకవర్గం]] నుండి [[బీహార్ శాసనమండలి]] మాజీ సభ్యుడు. ఆయన 2001 నుండి జూలై 2003 వరకు [[నలందా జిల్లా]]కు చెందిన [[జిల్లా కౌన్సిల్ (భారతదేశం)|జిల్లా కౌన్సిల్]] చైర్‌పర్సన్‌గా కూడా పనిచేశారు.<ref>{{Cite web|url=https://www.jagran.com/bihar/patna-city-kapil-dev-singh-former-member-of-bihar-legislative-council-dies-he-was-a-resident-of-nalanda-district-career-started-from-panchayat-elections-21229406.html|title=बिहार विधान परिषद के पूर्व सदस्‍य कपिलदेव सिंह का निधन, नालंदा जिले के थे रहने वाले, पंचायत चुनाव से शुरू हुआ था कॅरियर – Kapil Dev Singh former member of Bihar Legislative Council dies he was a resident of Nalanda district career started from Panchayat elections|website=Jagran}}</ref> తన రాజకీయ జీవితం ప్రారంభంలోనే ఆయన [[భారతీయ జనతా పార్టీ]]లో చేరారు. == జీవిత చరిత్ర == === వ్యక్తిగత జీవితం, నేపథ్యం === కపిల్‌దేవ్ ప్రసాద్ సింగ్ 1952 ఫిబ్రవరి 2న [[నలందా జిల్లా]] పోఖర్‌పూర్ గ్రామంలో ఒక [[భూమిహార్]] కుటుంబంలో జన్మించారు. ఆయన తండ్రి కామేశ్వర్ ప్రసాద్ సింగ్ గ్రామంలో రైతు. నలుగురు సోదరులలో ఆయన మూడవవాడు. ఆయన అన్నయ్య మహేష్ ప్రసాద్ సింగ్ రాజకీయాల్లో చురుకుగా ఉండేవారు; ఆయన 1960లలో పోఖర్‌పూర్ [[గ్రామ పంచాయతీ]]కి ''[[ముఖియా]]''గా పనిచేశారు. ఆ సమయంలో మహేష్ [[గిరియాక్]] బ్లాక్‌కు [[పంచాయతీ సమితి|బ్లాక్ ప్రెసిడెంట్‌గా]] కూడా నియమితులయ్యారు, [[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్]] సభ్యుడిగా కూడా ఉన్నారు. పోఖర్‌పూర్ గ్రామ కౌన్సిల్ (ప్రస్తుతం [[పావాపురి]] [[నగర పంచాయతీ]]) రాజకీయాల్లో ఆయన కుటుంబానికి గణనీయమైన ప్రభావం ఉంది. సింగ్ మేనల్లుళ్ళలో ఒకరైన మహేష్ కుమారుడు కామ్తా ప్రసాద్ సింగ్ 2001లో కౌన్సిల్ ముఖియాగా ఏకగ్రీవంగా ఎన్నికయ్యారు. కపిల్‌దేవ్ తమ్ముడి భార్య కుంతీ దేవి కూడా 2006 నుండి 2016 వరకు రెండుసార్లు పోఖర్‌పూర్ నుండి ప్రాతినిధ్యం వహించారు.<ref>{{Cite web|url=https://www.bhaskar.com/bihar/bihar-sharif/news/condoles-the-demise-of-former-chief-032507-4092348.html|title= पुर्व मुखिया कुंती देवी के निधन पर शोक जताया, पूर्व एमएलसी की थीं संबंधी|newspaper= Dainik bhaskar|date= 9 March 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.jagran.com/bihar/nalanda-independace-day-is-celebtrate-in-block-14518653.html|title= प्रखंडों में धूमधाम से मनाया स्वतंत्रता दिवस|newspaper= Jagran|date= 17 August 2016}}</ref> ఆయన మరో మేనల్లుడు దినేష్ ప్రసాద్ సింగ్ వ్యాపారవేత్త, [[సెంట్రల్ పబ్లిక్ వర్క్స్ డిపార్ట్‌మెంట్]] (సీపబ్ల్యూడీ) కాంట్రాక్టర్. పోఖర్‌పూర్‌లోని ఆయన హోటల్‌లోనే దినేష్‌ను గుర్తుతెలియని నేరస్థులు హత్య చేశారు.<ref>{{cite web|url=https://www.bhaskar.com/local/bihar/news/former-mlcs-nephew-murder-in-pawapuri-nalanda-died-on-the-way-to-the-hospital-127936515.html|title= पूर्व MLC के भतीजे को गोलियों से भूना, अस्पताल जाने के क्रम में रास्ते में ही दम तोड़ा, पूरे जिले में की गई है नाकेबंदी|newspaper= Dainik bhaskar|date= 22 November 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.jagran.com/bihar/patna-city-bihar-crime-hotel-operator-shot-dead-in-nalanda-bike-ridden-criminals-carry-out-the-incident-21088731.html|title=पोखरपुर में ठेकेदार दिनेश सिंह कि फिल्मी स्टाइल में गोलियों से भूनकर हत्या|newspaper= Jagran|date= 23 November 2020}}</ref> సింగ్ 1970లో సునీలా దేవిని వివాహం చేసుకున్నారు, వీరికి ముగ్గురు కుమారులు. ఆయన పెద్ద కుమారుడు సంజయ్ సిన్హా నలందాలో వ్యాపారవేత్త, సామాజిక కార్యకర్త. ఆయన రెండవ కుమారుడు పంకజ్ సిన్హా కూడా పావాపురిలో సామాజిక సేవలో ఉన్నారు. ఆయన చిన్న కుమారుడు శశికాంత్ వృత్తిరీత్యా వైద్యుడు. సింగ్ బీహార్‌లోని భూమిహార్ కులానికి చెందినవారు.<ref>{{cite web |url=https://hindi.news18.com/news/bihar/nawada-cash-looted-from-fuel-station-at-nawada-1342130.html |title=नवादा में बीजेपी नेता के पेट्रोल पंप से तीन लाख की लूट |newspaper=News18 India |date=14 April 2018}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://newscrime24.com/mps-presence-on-the-fourth-death-anniversary-of-former-mlc/ |title=पूर्व Mlc कपिलदेव सिंह के पुण्यतिथि पर सांसद उपस्थित |newspaper=News Crime24 |date=2 January 2025}}</ref> === తొలి రాజకీయ జీవితం === 1990లో, పావాపురి, నలందా ప్రాంతాల్లో సామాజిక సేవా కార్యక్రమాల్లో సింగ్ చురుకుగా ఉండేవారు. 1993లో నలందా జిల్లా యూనిట్ పార్టీ కార్యకర్తగా [[భారతీయ జనతా పార్టీ]] (బిజెపి) లో చేరారు. ఈ ప్రాంతంలో ఆయన '''కపిల్‌దేవ్ బాబు'''గా ప్రసిద్ధి చెందారు. అప్పటి ప్రధాని [[చంద్రశేఖర్]] 1990లలో పోఖర్‌పూర్‌కు మోడల్ విలేజ్ హోదాను ఇప్పించడంలో సింగ్ ముఖ్యమైన పాత్ర పోషించారు. == రాజకీయ ప్రయాణం == సింగ్ పంచాయతీ ఎన్నికల్లో పోటీ చేయడం ద్వారా తన రాజకీయ ప్రయాణాన్ని ప్రారంభించారు.{{Clarify|reason=ఈ పేరాలో ఏ స్థాయి పంచాయతీ గురించి ప్రస్తావించబడింది?|date=ఆగస్టు 2025}} పంచాయతీరాజ్ రద్దు తర్వాత, 2001 ఏప్రిల్‌లో బీహార్‌లో కొత్త ఎన్నికలు జరిగాయి. నలందాలోని గిరియాక్ బ్లాక్ నుంచి జిల్లా కౌన్సిలర్ పదవికి సింగ్ పోటీ చేసి గెలుపొందారు. జూన్ 2001లో ఆయన నలందా జిల్లా కౌన్సిల్ చైర్‌పర్సన్‌గా ఎన్నికయ్యారు.<ref>{{Cite web |url=https://myneta.info/bih2010/candidate.php?candidate_id=1944 |title=Kapil Deo Prasad Singh (LJP): Constituency - Asthawan (Nalanda) – Affidavit Information of Candidate |website=myneta.info}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/patna/nalanda-district-boards-plans/articleshow/12006015.cms|title=Nalanda district board's plans|newspaper=The Times of India |date=5 June 2002}}</ref> 2003లో [[బీహార్ శాసనమండలి]] ఎన్నికలు జరిగాయి. నలందా నియోజకవర్గం నుంచి [[స్వతంత్ర అభ్యర్థి]]గా సింగ్ పోటీ చేసి, తన సమీప ప్రత్యర్థి [[రాజేష్ కుమార్ సింగ్ (బీహార్ రాజకీయ నాయకుడు, జననం 1972)|రాజు యాదవ్]]పై 100 ఓట్ల మెజారిటీతో విజయం సాధించారు.<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/patna/cms-kin-ex-dgp-lose-council-polls/articleshow/73227.cms |title=CM's kin, ex-DGP lose council polls |newspaper=The Times of India |date=13 July 2003}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.biharvidhanparishad.gov.in/Members/KapildeoSingh.htm|title=कपिलदेव प्रसाद सिंह (सदस्य, बिहार विधान परिषद्)|website=Bihar Legislative Council|date=19 July 2003}}</ref> [[File:Kapildeo singh 2006.jpg|thumb|2006 నలందా [[ఉప ఎన్నిక]]లో ప్రజలను ఉద్దేశించి ప్రసంగిస్తున్న సింగ్|right]] 2006 అక్టోబర్–నవంబర్‌లలో జరిగిన నలందా లోక్‌సభ ఉప ఎన్నికల్లో [[జాతీయ ప్రజాస్వామ్య కూటమి]] (ఎన్డీఏ) తరఫున ఆయన ప్రచారం చేశారు. బీజేపీ నాయకత్వం అభ్యర్థన మేరకు, [[నితీష్ కుమార్]] అభ్యర్థి అయిన [[రామ్ స్వరూప్ ప్రసాద్]]కు ఓటు వేయాలని ఆయన విజ్ఞప్తి చేశారు. 2006లో బీహార్ శాసనమండలి జైలు సంస్కరణల కమిటీకి సింగ్ అధ్యక్షుడిగా పనిచేశారు. ఆయన బీహార్ ముఖ్యమంత్రి [[రబ్రీ దేవి]]కి సన్నిహితంగా ఉండేవారు. ఆ సమయంలో [[లోక్ జనశక్తి పార్టీ]] (ఎల్‌జెపి) వ్యవస్థాపకుడు, అప్పటి [[రసాయనాలు, ఎరువుల మంత్రిత్వ శాఖ|రసాయనాలు, ఎరువుల శాఖ మంత్రి]] [[రామ్ విలాస్ పాశ్వాన్]]‌తో కూడా ఆయనకు పరిచయాలు ఏర్పడ్డాయి.<ref>{{Cite web |url=https://www.bhaskar.com/local/bihar/nalanda/giriak/news/former-mlc-late-kapildev-singh-remembered-134228416.html |title=पुण्यतिथि पर याद किए गए पूर्व mlc कपिलदेव बाबू|newspaper=Dainik Bhaskar |date=2 January 2025}}</ref> 2009లో సింగ్ బీజేపీ టికెట్‌పై [[నవాదా లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|నవాదా]] నుండి [[2009 భారత సార్వత్రిక ఎన్నికలు|లోక్‌సభ ఎన్నికల్లో]] పోటీ చేయాలనుకున్నారు, కానీ కొన్ని కారణాల వల్ల ఆయన పోటీ చేయలేకపోయారు. ఆ తర్వాత ఆయన స్థానంలో బీజేపీకి చెందిన [[భోలా సింగ్]] పోటీ చేశారు. [[2010 బీహార్ శాసనసభ ఎన్నికలు|2010 బీహార్ శాసనసభ ఎన్నికల్లో]] సింగ్ బీజేపీ టికెట్‌పై పోటీ చేయాలని భావించారు. అయితే, ఎన్డీఏ (బీజేపీ ఇందులో సభ్యపక్షం) [[నవాదా శాసనసభ నియోజకవర్గం|నవాదా]], [[అస్థవాన్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|అస్థవాన్]] స్థానాలకు [[జనతాదళ్ (యునైటెడ్)]] (జెడియు) అభ్యర్థులకు మద్దతు ఇవ్వాలని అంగీకరించింది. దీంతో ఆయన [[మహాఘటబంధన్ (బీహార్)|మహా కూటమి]] టికెట్‌పై పోటీ చేయాలని నిర్ణయించుకున్నారు. ఆయన మొదటి ప్రాధాన్యత నవాదా స్థానం, కానీ కూటమి దానిని [[రాష్ట్రీయ జనతాదళ్]] (ఆర్జేడీ)కి కేటాయించింది. దానికి బదులుగా, కూటమి సింగ్‌ను ఎల్‌జేపి అభ్యర్థిగా అస్థవాన్ నుండి పోటీకి దించింది.<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/patna/lalu-tutors-asthawan-voters-to-vote/articleshow/6891224.cms|title=Lalu tutors Asthawan voters to vote for LJP Candidate Kapildev Singh |newspaper=The Times of India |date=9 November 2010}}</ref> ఆర్జేడీ తరఫున నవాదా నుండి [[రాజ్ బల్లభ్ యాదవ్]] బరిలోకి దిగారు. కానీ, ఆయన గెలవలేకపోయారు.{{Clarify|reason=సింగ్ లేదా యాదవ్ ఓడిపోయారా?|date=ఆగస్టు 2025}} ఆ సమయంలో నితీష్ కుమార్ ప్రభావం వల్ల మహాకూటమి ఎన్నికల్లో ఘోర పరాజయాన్ని చవిచూసింది.<ref>{{cite web |url=https://www.aajtak.in/elections/story/Bihar-Election-results-Live-Update-53215-2010-11-24&ved=2ahUKEwit1qTtr46IAxXFxjgGHYtYAaQQFnoECCMQAQ&usg=AOvVaw2UARvP1aK5iiiYXtHVFmCu |title=बिहार में जदयू भाजपा गठबंधन की तीन चौथाई बहुमत के साथ सत्ता में वापसी |website=आज तक |date=24 November 2010}}</ref> ఆ తర్వాత సింగ్ సామాజిక సేవా కార్యక్రమాల్లో పాల్గొన్నారు, కొంతకాలం తర్వాత అనారోగ్య కారణాలతో క్రియాశీల రాజకీయాలకు దూరమయ్యారు. == వివాదాలు == బీహార్ పత్రిక ''సమకాలీన్ తాపమాన్'' కథనం ప్రకారం, 2001లో జిల్లా కౌన్సిల్, పంచాయతీ ఎన్నికలకు సంబంధించి, ముఖ్యంగా కౌన్సిల్ ఛైర్మన్ ఎన్నికల విషయమై నలందాలో తీవ్ర ఉద్రిక్తత నెలకొంది. జూన్ 6, 2001న చైర్మన్ ఎన్నికకు కేవలం నాలుగు రోజుల ముందు బింద్ నుంచి గెలిచిన జిల్లా కౌన్సిలర్ సుధీర్ సింగ్, నలందాకు చెందిన త్రిపురారి సింగ్ (టి.పి.సింగ్ మహ్తో) దారుణ హత్యకు గురయ్యారు. ఆ ఘటనలో బింద్‌కు చెందిన మరో జిల్లా కౌన్సిలర్ రాకేష్ కుమార్ (బిహారీ) కూడా తీవ్రంగా గాయపడ్డారు. ఈ హత్యల విషయమై నలందా, [[నవాదా జిల్లా|నవాదా]], పరిసర జిల్లాల రాజకీయ వర్గాల్లో కపిల్‌దేవ్ పేరు చర్చనీయాంశమైంది.{{citation needed|date=ఆగస్టు 2025}} జూన్ 10న ఆయన ఛైర్మన్‌గా ఎన్నికైనప్పుడు ఉద్రిక్తతలు పెరిగాయి. త్రిపురారి కూడా బింద్ నివాసి కాబట్టి కపిల్‌దేవ్ సుధీర్‌ను ఛైర్మన్‌ను చేయాలనుకున్నారు, కానీ సుధీర్ త్రిపురారితో పాటు హత్య చేయబడ్డారు. బీహార్ షరీఫ్ పర్వాల్‌పూర్ రోడ్డులో ఉన్న "గోలాపర్" జమాలీ చౌక్ మోర్ సమీపంలో వీరిద్దరిని హత్య చేశారు.<ref>{{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/patna/mukhiyas-killing-condemned/articleshow/31806933.cms |title=Mukhiya's killing condemned |newspaper=The Times of India |date=20 December 2002}}</ref> ఆ సమయంలో నలందా [[సూపరింటెండెంట్ ఆఫ్ పోలీస్ (భారతదేశం)|సూపరింటెండెంట్ ఆఫ్ పోలీస్]]‌గా ఉన్న [[గుప్తేశ్వర్ పాండే]] ఈ ఘటనపై దర్యాప్తు చేశారు. దర్యాప్తులో కపిల్‌దేవ్ సింగ్‌కు ఈ ఘటనతో ఎలాంటి సంబంధం ఉన్నట్లు ఆయన కనుగొనలేదు. తర్వాత మాజీ శాసనమండలి సభ్యుడు రాజు యాదవ్, బీహార్ మాజీ [[శాసనసభ సభ్యుడు (భారతదేశం)|ఎమ్మెల్యే]] షరీఫ్ పప్పు ఖాన్, భూషణ్ సింగ్ పేర్లు కూడా ఈ హత్యలపై అనుమానితుల జాబితాలోకి వచ్చాయి. స్థానిక మీడియా, ''[[టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా]]'' నివేదిక ప్రకారం, 2003లో జరిగిన శాసనమండలి ఎన్నికల సమయంలో నలందాలో పలు హింసాత్మక ఘర్షణలు జరిగాయి. శాసనమండలి సభ్యుడిగా సింగ్ ఎన్నికైన తర్వాత, ఆయన మద్దతుదారులు [[బీహార్‌షరీఫ్]]లోని సోగ్రా కళాశాల [[ఓట్ల లెక్కింపు|కౌంటింగ్ కాంప్లెక్స్]]‌లో ఆయన విజయ నినాదాలు చేశారు. ఇది ప్రత్యర్థి అభ్యర్థి రాజు యాదవ్ మద్దతుదారులకు ఆగ్రహం తెప్పించింది. ప్రతిగా వారు సింగ్ మద్దతుదారులను కొట్టారు, ఆ తర్వాత జిల్లాలో తీవ్ర దుమారం రేగింది. ఘటనకు నిరసనగా సింగ్ మద్దతుదారులు [[పాట్నా]]-[[రాంచీ]] ప్రధాన రహదారిని దిగ్బంధించారు. అప్పటి నలందా ఎస్పీ [[అమిత్ లోధా]] కోపంతో ఉన్న గుంపును శాంతింపజేసి ఇరువర్గాల మధ్య రాజీ కుదిర్చారు. ఆ సమయంలో బీహార్‌లో నేరాలు తారాస్థాయికి చేరుకున్నాయి, నలందాలో పంచాయతీ అభ్యర్థుల హత్యలు సాధారణ వ్యవహారంగా మారాయి. 2003లో ఒక రాత్రి, సాయుధ నేరస్థులు పావాపురిలోని సింగ్ [[పెట్రోల్ బంక్]]‌పై దాడి చేశారు. ఇది అప్పట్లో జరిగిన శాసనమండలి ఎన్నికలకు ప్రతీకార చర్యగా భావించారు. అయితే ఆ రాత్రి సింగ్ పెట్రోల్ బంక్ వద్ద లేరు, ఆయన మద్దతుదారులు, ఇతరులు ఆ ఆకతాయిలను తరిమికొట్టారు. అప్పటి భయాందోళన వాతావరణం దృష్ట్యా ఆయన భద్రత కోసం ఆయన నివాసం వెలుపల సాయుధ బలగాలను మోహరించారు. == మరణం తర్వాత == బీహార్‌లోని పాట్నాలో 2021 జనవరి 2న సింగ్ కన్నుమూశారు.<ref>{{cite web|url=https://www.bhaskar.com/local/bihar/patna/giriyak/news/mourning-in-the-area-due-to-the-death-of-former-mlc-kapil-dev-prasad-128081546.html|title=पूर्व एमएलसी कपिलदेव प्रसाद के निधन से क्षेत्र में शोक की लहर|newspaper=Dainik bhaskar|date=2 January 2021}}</ref> ఆయన మరణానంతరం [[బీహార్ గవర్నర్]], ముఖ్యమంత్రి నితీష్ కుమార్ ఆయన కుటుంబానికి ప్రగాఢ సానుభూతి తెలిపారు.<ref>{{cite web|url=https://governor.bih.nic.in/hi/document/%25E0%25A4%25AE%25E0%25A4%25B9%25E0%25A4%25BE%25E0%25A4%25AE%25E0%25A4%25B9%25E0%25A4%25BF%25E0%25A4%25AE-%25E0%25A4%25A8%25E0%25A5%2587-%25E0%25A4%25AC%25E0%25A4%25BF%25E0%25A4%25B9%25E0%25A4%25BE%25E0%25A4%25B0-%25E0%25A4%2595%25E0%25A5%2587-%25E0%25A4%25AA%25E0%25A5%2582%25E0%25A4%25B0%25E0%25A5%258D%25E0%25A4%25B5-3/&ved=2ahUKEwiGto2-99iIAxVywTgGHW-gA6gQFnoECBQQAQ&usg=AOvVaw190eHXh76CcfMSgyK44ZEE |title=महामहिम ने बिहार के पूर्व एमएलसी श्री कपिलदेव सिंह के निधन पर शोक व्यक्त किया |website=Governor of Bihar |date=3 January 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.jagran.com/bihar/patna-city-mourning-in-bjp-due-to-the-death-of-former-legislative-councilor-kapil-dev-singh-21229640.html|title=पूर्व विधान पार्षद कपिलदेव सिंह के निधन से भाजपा में शोक की लहर|newspaper=Jagran|date=2 January 2021}}</ref> ముఖ్యమంత్రి స్వయంగా పావాపురిలోని సింగ్ నివాసానికి వెళ్లి ఆయన కుటుంబ సభ్యులను పరామర్శించారు.<ref>{{cite web|url=https://www.etvbharat.com/hindi/bihar/state/nalanda/nitish-kumar-paid-tribute-to-thakur-shyam-nandan-singh/bh20210111135233938|title=जदयू नेता के श्रद्धांजलि सभा में पहुंचे CM नीतीश, परिजनों को दी सांत्वना|newspaper=ETV Bharat|date=11 January 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://raftaar.in/news/local-news/bihar/chief-minister-former-legislative-councilor-late-condolences-to-the-bereaved-family-of-kapil-dev-prasad-singh| title= मुख्यमंत्री ने पूर्व विधान पार्षद स्व. कपिलदेव प्रसाद सिंह के शोक संतप्त परिवार को सांत्वना दी|newspaper= रफ्तार|date= 11 January 2021}}</ref> 2022 జనవరి 2న ఆయన నివాసంలో నాటి కేంద్ర మంత్రి [[రామచంద్ర ప్రసాద్ సింగ్]], బీహార్ మాజీ మంత్రి [[నంద్ కిషోర్ యాదవ్]] చేతుల మీదుగా సింగ్ నిలువెత్తు విగ్రహాన్ని ఆవిష్కరించారు.<ref>{{Cite web|url=https://panikikahani.org/research/RCP-Singh---Tribute-ceremony-organized-at-Pawapuri-Nalanda-on-the-first-death-anniversary-of-Kapil-Dev-Prasad-Singh-ji/16420/|title=आरसीपी सिंह-पावापुरी, नालंदा में स्व कपिलदेव प्रसाद सिंह जी की प्रथम पुण्यतिथि पर हुआ श्रद्धांजलि समारोह का आयोजन|website=panikikahani.org|date=2 January 2022}}</ref> == చిత్రమాలిక == <gallery> File:2001Nalanda.jpg|2001లో [[బీహార్‌షరీఫ్]]లో నలందా జిల్లా కౌన్సిలర్‌గా సింగ్ File:Laluyadav.jpg|2004లో పోఖర్‌పూర్‌లోని తన నివాసంలో సింగ్‌తో [[లాలు ప్రసాద్ యాదవ్]] File:2010Ljp.jpg|[[2010 బీహార్ శాసనసభ ఎన్నికలు|2010 బీహార్ ఎన్నికల]] సమయంలో [[అస్థవాన్]] బహిరంగ సభలో [[రామ్ విలాస్ పాశ్వాన్]]తో సింగ్ File:Kapildevsinghji.jpg|2016లో పోఖర్‌పూర్‌లో దసరా జాగరణను ప్రారంభిస్తున్న సింగ్ File:Kapildev Singh.jpg|2017లో పావాపురిలోని [[జల మందిరం (పావాపురి)|జల మందిరం]] వద్ద సింగ్ File:Kapildev Singh ji.jpg|31 మే 2003న [[భారత రాష్ట్రపతి]] [[ఏ.పి.జె. అబ్దుల్ కలామ్]] జల మందిరం సందర్శించిన సమయంలో సింగ్ (ఎడమ చివరన) File:Mlckapildev.jpg|2004లో పావాపురిలో [[నితీష్ కుమార్]]‌తో సింగ్ File:Sanjaysinha.jpg|సింగ్ మరణానంతరం ఆయన కుటుంబ సభ్యులను పరామర్శించేందుకు పోఖర్‌పూర్ నివాసానికి వచ్చిన ముఖ్యమంత్రి నితీష్ కుమార్ File:Mlc kapildev babu.jpg|2022లో పావాపురిలో కపిల్‌దేవ్ విగ్రహావిష్కరణ కార్యక్రమంలో కేంద్ర మంత్రి [[రామచంద్ర ప్రసాద్ సింగ్|ఆర్‌సిపి సింగ్]], కపిల్‌దేవ్ పెద్ద కుమారుడు సంజయ్ (ఎడమ వైపు) File:Kapildev singhmlc.jpg|2022లో సింగ్ విగ్రహానికి నివాళులర్పిస్తున్న నితీష్ కుమార్ </gallery> == ఇవి కూడా చూడండి == * [[సి. పి. ఠాకూర్]] * [[బీహార్ రాజకీయ నాయకుల జాబితా]] * [[బీహార్ శాసనమండలి సభ్యుల జాబితా]] == మూలాలు == {{reflist}} == బయటి లింకులు == *[https://www.facebook.com/profile.php?id=100016249026581&mibextid=ZbWKwL ఫేస్‌బుక్ పేజీ] {{DEFAULTSORT:ప్రసాద్ సింగ్, కపిల్‌దేవ్}} [[వర్గం:1953 జననాలు]] [[వర్గం:2021 మరణాలు]] [[వర్గం:బీహార్ శాసనమండలి సభ్యులు]] [[వర్గం:నలందా జిల్లా వ్యక్తులు]] s5k6t0p7d26od9xtflantjzqr0xznpi 4955551 4955550 2026-09-10T02:41:28Z ఉదయ్ కిరణ్ 124579 4955551 wikitext text/x-wiki {{Short description|భారతీయ రాజకీయ నాయకుడు (1952–2021)}} {{Use Indian English|date=జూలై 2024}} {{Use dmy dates|date=జూలై 2024}} {{Infobox officeholder | name = కపిల్‌దేవ్ ప్రసాద్ సింగ్ | office = సభ్యుడు, [[బీహార్ శాసనమండలి]] | image = Kapildevsingh.jpg | constituency = [[నలందా శాసనసభ నియోజకవర్గం|నలందా]] | predecessor = పదవి సృష్టించబడింది | succeeded = [[రాజేష్ కుమార్ సింగ్ (బీహార్ రాజకీయ నాయకుడు, జననం 1972)|రాజు యాదవ్]] | term_start = 17 జూలై 2003 | term_end = 16 జూలై 2009 | birth_date = 2 ఫిబ్రవరి 1952 | birth_place = [[నలందా జిల్లా|పోఖర్‌పూర్]], బీహార్, భారతదేశం | death_date = 2 జనవరి 2021 (వయస్సు 69) | death_place = [[పాట్నా]], బీహార్, భారతదేశం | education = | occupation = రాజకీయ నాయకుడు | predecessor1 = | successor1 = | party = స్వతంత్ర అభ్యర్థి | other_party = * [[భారతీయ జనతా పార్టీ]] *[[లోక్ జనశక్తి పార్టీ]] | nickname = కపిల్‌దేవ్ బాబు | caption = 2017లో సింగ్ | spouse = సునీలా దేవి | children = {{unbulleted list|సంజయ్ సిన్హా|పంకజ్ సిన్హా|శశికాంత్}} | website = {{URL|https://www.dnb.com/business-directory/company-profiles.sanjay_sinha.98dac5aab86afc8a4c2a55d641735a0d.html|సంజయ్ సిన్హా}} | footnotes = | date = 19 జూలై | year = 2003 | source = http://www.biharvidhanparishad.gov.in/Members/KapildeoSingh.htm | office2 = చైర్‌పర్సన్, బీహార్ జైళ్ల సంస్కరణల కమిటీ | term_start2 = 2006 | term_end2 = 2008 | 1blankname2 = చైర్మన్ | 1namedata2 = [[జాబిర్ హుస్సేన్]] | governor = *[[ఎం.ఆర్. జోయిస్]] *[[బూటా సింగ్]] *[[ఆర్.ఎస్. గవాయ్]] *[[ఆర్.ఎల్. భాటియా]] | 1blankname = ముఖ్యమంత్రి | 1namedata = *[[రబ్రీ దేవి]] *[[నితీష్ కుమార్]] | office1 = చైర్‌పర్సన్, భారతదేశ జిల్లా కౌన్సిల్స్ (నలందా) | term_start1 = 10 జూలై 2001 | term_end1 = 16 జూలై 2003 | 2namedata = | 2blankname1 = జిల్లా | 2namedata1 = [[నలందా జిల్లా|నలందా]] | 2blankname2 = నియామకం | 2namedata2 = [[బీహార్ శాసనమండలి]] }} '''కపిల్‌దేవ్ ప్రసాద్ సింగ్''', '''కపిల్‌దేవ్ బాబు'''గా సుపరిచితులు (2 ఫిబ్రవరి 1952 – 2 జనవరి 2021). ఆయన ఒక భారతీయ రాజకీయ నాయకుడు, నలందా నియోజకవర్గం నుండి [[బీహార్ శాసనమండలి]] మాజీ సభ్యుడు. ఆయన 2001 నుండి జూలై 2003 వరకు [[నలందా జిల్లా]]కు చెందిన జిల్లా కౌన్సిల్ చైర్‌పర్సన్‌గా కూడా పనిచేశారు.<ref>{{Cite web|url=https://www.jagran.com/bihar/patna-city-kapil-dev-singh-former-member-of-bihar-legislative-council-dies-he-was-a-resident-of-nalanda-district-career-started-from-panchayat-elections-21229406.html|title=बिहार विधान परिषद के पूर्व सदस्‍य कपिलदेव सिंह का निधन, नालंदा जिले के थे रहने वाले, पंचायत चुनाव से शुरू हुआ था कॅरियर – Kapil Dev Singh former member of Bihar Legislative Council dies he was a resident of Nalanda district career started from Panchayat elections|website=Jagran}}</ref> తన రాజకీయ జీవితం ప్రారంభంలోనే ఆయన [[భారతీయ జనతా పార్టీ]]లో చేరారు. == జీవిత చరిత్ర == === వ్యక్తిగత జీవితం, నేపథ్యం === కపిల్‌దేవ్ ప్రసాద్ సింగ్ 1952 ఫిబ్రవరి 2న [[నలందా జిల్లా]] పోఖర్‌పూర్ గ్రామంలో ఒక భూమిహార్ కుటుంబంలో జన్మించారు. ఆయన తండ్రి కామేశ్వర్ ప్రసాద్ సింగ్ గ్రామంలో రైతు. నలుగురు సోదరులలో ఆయన మూడవవాడు. ఆయన అన్నయ్య మహేష్ ప్రసాద్ సింగ్ రాజకీయాల్లో చురుకుగా ఉండేవారు; ఆయన 1960లలో పోఖర్‌పూర్ [[గ్రామ పంచాయతీ]]కి ''ముఖియా''గా పనిచేశారు. ఆ సమయంలో మహేష్ గిరియాక్ బ్లాక్‌కు బ్లాక్ ప్రెసిడెంట్‌గా కూడా నియమితులయ్యారు, [[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్]] సభ్యుడిగా కూడా ఉన్నారు. పోఖర్‌పూర్ గ్రామ కౌన్సిల్ (ప్రస్తుతం పావాపురి నగర పంచాయతీ) రాజకీయాల్లో ఆయన కుటుంబానికి గణనీయమైన ప్రభావం ఉంది. సింగ్ మేనల్లుళ్ళలో ఒకరైన మహేష్ కుమారుడు కామ్తా ప్రసాద్ సింగ్ 2001లో కౌన్సిల్ ముఖియాగా ఏకగ్రీవంగా ఎన్నికయ్యారు. కపిల్‌దేవ్ తమ్ముడి భార్య కుంతీ దేవి కూడా 2006 నుండి 2016 వరకు రెండుసార్లు పోఖర్‌పూర్ నుండి ప్రాతినిధ్యం వహించారు.<ref>{{Cite web|url=https://www.bhaskar.com/bihar/bihar-sharif/news/condoles-the-demise-of-former-chief-032507-4092348.html|title= पुर्व मुखिया कुंती देवी के निधन पर शोक जताया, पूर्व एमएलसी की थीं संबंधी|newspaper= Dainik bhaskar|date= 9 March 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.jagran.com/bihar/nalanda-independace-day-is-celebtrate-in-block-14518653.html|title= प्रखंडों में धूमधाम से मनाया स्वतंत्रता दिवस|newspaper= Jagran|date= 17 August 2016}}</ref> ఆయన మరో మేనల్లుడు దినేష్ ప్రసాద్ సింగ్ వ్యాపారవేత్త, సెంట్రల్ పబ్లిక్ వర్క్స్ డిపార్ట్‌మెంట్ (సీపబ్ల్యూడీ) కాంట్రాక్టర్. పోఖర్‌పూర్‌లోని ఆయన హోటల్‌లోనే దినేష్‌ను గుర్తుతెలియని నేరస్థులు హత్య చేశారు.<ref>{{cite web|url=https://www.bhaskar.com/local/bihar/news/former-mlcs-nephew-murder-in-pawapuri-nalanda-died-on-the-way-to-the-hospital-127936515.html|title= पूर्व MLC के भतीजे को गोलियों से भूना, अस्पताल जाने के क्रम में रास्ते में ही दम तोड़ा, पूरे जिले में की गई है नाकेबंदी|newspaper= Dainik bhaskar|date= 22 November 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.jagran.com/bihar/patna-city-bihar-crime-hotel-operator-shot-dead-in-nalanda-bike-ridden-criminals-carry-out-the-incident-21088731.html|title=पोखरपुर में ठेकेदार दिनेश सिंह कि फिल्मी स्टाइल में गोलियों से भूनकर हत्या|newspaper= Jagran|date= 23 November 2020}}</ref> సింగ్ 1970లో సునీలా దేవిని వివాహం చేసుకున్నారు, వీరికి ముగ్గురు కుమారులు. ఆయన పెద్ద కుమారుడు సంజయ్ సిన్హా నలందాలో వ్యాపారవేత్త, సామాజిక కార్యకర్త. ఆయన రెండవ కుమారుడు పంకజ్ సిన్హా కూడా పావాపురిలో సామాజిక సేవలో ఉన్నారు. ఆయన చిన్న కుమారుడు శశికాంత్ వృత్తిరీత్యా వైద్యుడు. సింగ్ బీహార్‌లోని భూమిహార్ కులానికి చెందినవారు.<ref>{{cite web |url=https://hindi.news18.com/news/bihar/nawada-cash-looted-from-fuel-station-at-nawada-1342130.html |title=नवादा में बीजेपी नेता के पेट्रोल पंप से तीन लाख की लूट |newspaper=News18 India |date=14 April 2018}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://newscrime24.com/mps-presence-on-the-fourth-death-anniversary-of-former-mlc/ |title=पूर्व Mlc कपिलदेव सिंह के पुण्यतिथि पर सांसद उपस्थित |newspaper=News Crime24 |date=2 January 2025}}</ref> === తొలి రాజకీయ జీవితం === 1990లో, పావాపురి, నలందా ప్రాంతాల్లో సామాజిక సేవా కార్యక్రమాల్లో సింగ్ చురుకుగా ఉండేవారు. 1993లో నలందా జిల్లా యూనిట్ పార్టీ కార్యకర్తగా [[భారతీయ జనతా పార్టీ]] (బిజెపి) లో చేరారు. ఈ ప్రాంతంలో ఆయన '''కపిల్‌దేవ్ బాబు'''గా ప్రసిద్ధి చెందారు. అప్పటి ప్రధాని [[చంద్రశేఖర్]] 1990లలో పోఖర్‌పూర్‌కు మోడల్ విలేజ్ హోదాను ఇప్పించడంలో సింగ్ ముఖ్యమైన పాత్ర పోషించారు. == రాజకీయ ప్రయాణం == సింగ్ పంచాయతీ ఎన్నికల్లో పోటీ చేయడం ద్వారా తన రాజకీయ ప్రయాణాన్ని ప్రారంభించారు.{{Clarify|reason=ఈ పేరాలో ఏ స్థాయి పంచాయతీ గురించి ప్రస్తావించబడింది?|date=ఆగస్టు 2025}} పంచాయతీరాజ్ రద్దు తర్వాత, 2001 ఏప్రిల్‌లో బీహార్‌లో కొత్త ఎన్నికలు జరిగాయి. నలందాలోని గిరియాక్ బ్లాక్ నుంచి జిల్లా కౌన్సిలర్ పదవికి సింగ్ పోటీ చేసి గెలుపొందారు. జూన్ 2001లో ఆయన నలందా జిల్లా కౌన్సిల్ చైర్‌పర్సన్‌గా ఎన్నికయ్యారు.<ref>{{Cite web |url=https://myneta.info/bih2010/candidate.php?candidate_id=1944 |title=Kapil Deo Prasad Singh (LJP): Constituency - Asthawan (Nalanda) – Affidavit Information of Candidate |website=myneta.info}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/patna/nalanda-district-boards-plans/articleshow/12006015.cms|title=Nalanda district board's plans|newspaper=The Times of India |date=5 June 2002}}</ref> 2003లో [[బీహార్ శాసనమండలి]] ఎన్నికలు జరిగాయి. నలందా నియోజకవర్గం నుంచి స్వతంత్ర అభ్యర్థిగా సింగ్ పోటీ చేసి, తన సమీప ప్రత్యర్థి రాజు యాదవ్పై 100 ఓట్ల మెజారిటీతో విజయం సాధించారు.<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/patna/cms-kin-ex-dgp-lose-council-polls/articleshow/73227.cms |title=CM's kin, ex-DGP lose council polls |newspaper=The Times of India |date=13 July 2003}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.biharvidhanparishad.gov.in/Members/KapildeoSingh.htm|title=कपिलदेव प्रसाद सिंह (सदस्य, बिहार विधान परिषद्)|website=Bihar Legislative Council|date=19 July 2003}}</ref> [[File:Kapildeo singh 2006.jpg|thumb|2006 నలందా ఉప ఎన్నికలో ప్రజలను ఉద్దేశించి ప్రసంగిస్తున్న సింగ్|right]] 2006 అక్టోబర్–నవంబర్‌లలో జరిగిన నలందా లోక్‌సభ ఉప ఎన్నికల్లో [[జాతీయ ప్రజాస్వామ్య కూటమి]] (ఎన్డీఏ) తరఫున ఆయన ప్రచారం చేశారు. బీజేపీ నాయకత్వం అభ్యర్థన మేరకు, [[నితీష్ కుమార్]] అభ్యర్థి అయిన రామ్ స్వరూప్ ప్రసాద్కు ఓటు వేయాలని ఆయన విజ్ఞప్తి చేశారు. 2006లో బీహార్ శాసనమండలి జైలు సంస్కరణల కమిటీకి సింగ్ అధ్యక్షుడిగా పనిచేశారు. ఆయన బీహార్ ముఖ్యమంత్రి [[రబ్రీ దేవి]]కి సన్నిహితంగా ఉండేవారు. ఆ సమయంలో [[లోక్ జనశక్తి పార్టీ]] (ఎల్‌జెపి) వ్యవస్థాపకుడు, అప్పటి రసాయనాలు, ఎరువుల శాఖ మంత్రి [[రామ్ విలాస్ పాశ్వాన్]]‌తో కూడా ఆయనకు పరిచయాలు ఏర్పడ్డాయి.<ref>{{Cite web |url=https://www.bhaskar.com/local/bihar/nalanda/giriak/news/former-mlc-late-kapildev-singh-remembered-134228416.html |title=पुण्यतिथि पर याद किए गए पूर्व mlc कपिलदेव बाबू|newspaper=Dainik Bhaskar |date=2 January 2025}}</ref> 2009లో సింగ్ బీజేపీ టికెట్‌పై నవాదా నుండి [[2009 భారత సార్వత్రిక ఎన్నికలు|లోక్‌సభ ఎన్నికల్లో]] పోటీ చేయాలనుకున్నారు, కానీ కొన్ని కారణాల వల్ల ఆయన పోటీ చేయలేకపోయారు. ఆ తర్వాత ఆయన స్థానంలో బీజేపీకి చెందిన [[భోలా సింగ్]] పోటీ చేశారు. [[2010 బీహార్ శాసనసభ ఎన్నికలు|2010 బీహార్ శాసనసభ ఎన్నికల్లో]] సింగ్ బీజేపీ టికెట్‌పై పోటీ చేయాలని భావించారు. అయితే, ఎన్డీఏ (బీజేపీ ఇందులో సభ్యపక్షం) నవాదా, అస్థవాన్ స్థానాలకు [[జనతాదళ్ (యునైటెడ్)]] (జెడియు) అభ్యర్థులకు మద్దతు ఇవ్వాలని అంగీకరించింది. దీంతో ఆయన [[మహాఘటబంధన్ (బీహార్)|మహా కూటమి]] టికెట్‌పై పోటీ చేయాలని నిర్ణయించుకున్నారు. ఆయన మొదటి ప్రాధాన్యత నవాదా స్థానం, కానీ కూటమి దానిని రాష్ట్రీయ జనతాదళ్ (ఆర్జేడీ)కి కేటాయించింది. దానికి బదులుగా, కూటమి సింగ్‌ను ఎల్‌జేపి అభ్యర్థిగా అస్థవాన్ నుండి పోటీకి దించింది.<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/patna/lalu-tutors-asthawan-voters-to-vote/articleshow/6891224.cms|title=Lalu tutors Asthawan voters to vote for LJP Candidate Kapildev Singh |newspaper=The Times of India |date=9 November 2010}}</ref> ఆర్జేడీ తరఫున నవాదా నుండి [[రాజ్ బల్లభ్ యాదవ్]] బరిలోకి దిగారు. కానీ, ఆయన గెలవలేకపోయారు.{{Clarify|reason=సింగ్ లేదా యాదవ్ ఓడిపోయారా?|date=ఆగస్టు 2025}} ఆ సమయంలో నితీష్ కుమార్ ప్రభావం వల్ల మహాకూటమి ఎన్నికల్లో ఘోర పరాజయాన్ని చవిచూసింది.<ref>{{cite web |url=https://www.aajtak.in/elections/story/Bihar-Election-results-Live-Update-53215-2010-11-24&ved=2ahUKEwit1qTtr46IAxXFxjgGHYtYAaQQFnoECCMQAQ&usg=AOvVaw2UARvP1aK5iiiYXtHVFmCu |title=बिहार में जदयू भाजपा गठबंधन की तीन चौथाई बहुमत के साथ सत्ता में वापसी |website=आज तक |date=24 November 2010}}</ref> ఆ తర్వాత సింగ్ సామాజిక సేవా కార్యక్రమాల్లో పాల్గొన్నారు, కొంతకాలం తర్వాత అనారోగ్య కారణాలతో క్రియాశీల రాజకీయాలకు దూరమయ్యారు. == వివాదాలు == బీహార్ పత్రిక ''సమకాలీన్ తాపమాన్'' కథనం ప్రకారం, 2001లో జిల్లా కౌన్సిల్, పంచాయతీ ఎన్నికలకు సంబంధించి, ముఖ్యంగా కౌన్సిల్ ఛైర్మన్ ఎన్నికల విషయమై నలందాలో తీవ్ర ఉద్రిక్తత నెలకొంది. జూన్ 6, 2001న చైర్మన్ ఎన్నికకు కేవలం నాలుగు రోజుల ముందు బింద్ నుంచి గెలిచిన జిల్లా కౌన్సిలర్ సుధీర్ సింగ్, నలందాకు చెందిన త్రిపురారి సింగ్ (టి.పి.సింగ్ మహ్తో) దారుణ హత్యకు గురయ్యారు. ఆ ఘటనలో బింద్‌కు చెందిన మరో జిల్లా కౌన్సిలర్ రాకేష్ కుమార్ (బిహారీ) కూడా తీవ్రంగా గాయపడ్డారు. ఈ హత్యల విషయమై నలందా, [[నవాదా జిల్లా|నవాదా]], పరిసర జిల్లాల రాజకీయ వర్గాల్లో కపిల్‌దేవ్ పేరు చర్చనీయాంశమైంది.{{citation needed|date=ఆగస్టు 2025}} జూన్ 10న ఆయన ఛైర్మన్‌గా ఎన్నికైనప్పుడు ఉద్రిక్తతలు పెరిగాయి. త్రిపురారి కూడా బింద్ నివాసి కాబట్టి కపిల్‌దేవ్ సుధీర్‌ను ఛైర్మన్‌ను చేయాలనుకున్నారు, కానీ సుధీర్ త్రిపురారితో పాటు హత్య చేయబడ్డారు. బీహార్ షరీఫ్ పర్వాల్‌పూర్ రోడ్డులో ఉన్న "గోలాపర్" జమాలీ చౌక్ మోర్ సమీపంలో వీరిద్దరిని హత్య చేశారు.<ref>{{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/patna/mukhiyas-killing-condemned/articleshow/31806933.cms |title=Mukhiya's killing condemned |newspaper=The Times of India |date=20 December 2002}}</ref> ఆ సమయంలో నలందా సూపరింటెండెంట్ ఆఫ్ పోలీస్‌గా ఉన్న గుప్తేశ్వర్ పాండే ఈ ఘటనపై దర్యాప్తు చేశారు. దర్యాప్తులో కపిల్‌దేవ్ సింగ్‌కు ఈ ఘటనతో ఎలాంటి సంబంధం ఉన్నట్లు ఆయన కనుగొనలేదు. తర్వాత మాజీ శాసనమండలి సభ్యుడు రాజు యాదవ్, బీహార్ మాజీ ఎమ్మెల్యే షరీఫ్ పప్పు ఖాన్, భూషణ్ సింగ్ పేర్లు కూడా ఈ హత్యలపై అనుమానితుల జాబితాలోకి వచ్చాయి. స్థానిక మీడియా, ''[[టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా]]'' నివేదిక ప్రకారం, 2003లో జరిగిన శాసనమండలి ఎన్నికల సమయంలో నలందాలో పలు హింసాత్మక ఘర్షణలు జరిగాయి. శాసనమండలి సభ్యుడిగా సింగ్ ఎన్నికైన తర్వాత, ఆయన మద్దతుదారులు బీహార్‌షరీఫ్లోని సోగ్రా కళాశాల కౌంటింగ్ కాంప్లెక్స్‌లో ఆయన విజయ నినాదాలు చేశారు. ఇది ప్రత్యర్థి అభ్యర్థి రాజు యాదవ్ మద్దతుదారులకు ఆగ్రహం తెప్పించింది. ప్రతిగా వారు సింగ్ మద్దతుదారులను కొట్టారు, ఆ తర్వాత జిల్లాలో తీవ్ర దుమారం రేగింది. ఘటనకు నిరసనగా సింగ్ మద్దతుదారులు [[పాట్నా]]-[[రాంచీ]] ప్రధాన రహదారిని దిగ్బంధించారు. అప్పటి నలందా ఎస్పీ అమిత్ లోధా కోపంతో ఉన్న గుంపును శాంతింపజేసి ఇరువర్గాల మధ్య రాజీ కుదిర్చారు. ఆ సమయంలో బీహార్‌లో నేరాలు తారాస్థాయికి చేరుకున్నాయి, నలందాలో పంచాయతీ అభ్యర్థుల హత్యలు సాధారణ వ్యవహారంగా మారాయి. 2003లో ఒక రాత్రి, సాయుధ నేరస్థులు పావాపురిలోని సింగ్ పెట్రోల్ బంక్‌పై దాడి చేశారు. ఇది అప్పట్లో జరిగిన శాసనమండలి ఎన్నికలకు ప్రతీకార చర్యగా భావించారు. అయితే ఆ రాత్రి సింగ్ పెట్రోల్ బంక్ వద్ద లేరు, ఆయన మద్దతుదారులు, ఇతరులు ఆ ఆకతాయిలను తరిమికొట్టారు. అప్పటి భయాందోళన వాతావరణం దృష్ట్యా ఆయన భద్రత కోసం ఆయన నివాసం వెలుపల సాయుధ బలగాలను మోహరించారు. == మరణం తర్వాత == బీహార్‌లోని పాట్నాలో 2021 జనవరి 2న సింగ్ కన్నుమూశారు.<ref>{{cite web|url=https://www.bhaskar.com/local/bihar/patna/giriyak/news/mourning-in-the-area-due-to-the-death-of-former-mlc-kapil-dev-prasad-128081546.html|title=पूर्व एमएलसी कपिलदेव प्रसाद के निधन से क्षेत्र में शोक की लहर|newspaper=Dainik bhaskar|date=2 January 2021}}</ref> ఆయన మరణానంతరం [[బీహార్ గవర్నర్]], ముఖ్యమంత్రి నితీష్ కుమార్ ఆయన కుటుంబానికి ప్రగాఢ సానుభూతి తెలిపారు.<ref>{{cite web|url=https://governor.bih.nic.in/hi/document/%25E0%25A4%25AE%25E0%25A4%25B9%25E0%25A4%25BE%25E0%25A4%25AE%25E0%25A4%25B9%25E0%25A4%25BF%25E0%25A4%25AE-%25E0%25A4%25A8%25E0%25A5%2587-%25E0%25A4%25AC%25E0%25A4%25BF%25E0%25A4%25B9%25E0%25A4%25BE%25E0%25A4%25B0-%25E0%25A4%2595%25E0%25A5%2587-%25E0%25A4%25AA%25E0%25A5%2582%25E0%25A4%25B0%25E0%25A5%258D%25E0%25A4%25B5-3/&ved=2ahUKEwiGto2-99iIAxVywTgGHW-gA6gQFnoECBQQAQ&usg=AOvVaw190eHXh76CcfMSgyK44ZEE |title=महामहिम ने बिहार के पूर्व एमएलसी श्री कपिलदेव सिंह के निधन पर शोक व्यक्त किया |website=Governor of Bihar |date=3 January 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.jagran.com/bihar/patna-city-mourning-in-bjp-due-to-the-death-of-former-legislative-councilor-kapil-dev-singh-21229640.html|title=पूर्व विधान पार्षद कपिलदेव सिंह के निधन से भाजपा में शोक की लहर|newspaper=Jagran|date=2 January 2021}}</ref> ముఖ్యమంత్రి స్వయంగా పావాపురిలోని సింగ్ నివాసానికి వెళ్లి ఆయన కుటుంబ సభ్యులను పరామర్శించారు.<ref>{{cite web|url=https://www.etvbharat.com/hindi/bihar/state/nalanda/nitish-kumar-paid-tribute-to-thakur-shyam-nandan-singh/bh20210111135233938|title=जदयू नेता के श्रद्धांजलि सभा में पहुंचे CM नीतीश, परिजनों को दी सांत्वना|newspaper=ETV Bharat|date=11 January 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://raftaar.in/news/local-news/bihar/chief-minister-former-legislative-councilor-late-condolences-to-the-bereaved-family-of-kapil-dev-prasad-singh| title= मुख्यमंत्री ने पूर्व विधान पार्षद स्व. कपिलदेव प्रसाद सिंह के शोक संतप्त परिवार को सांत्वना दी|newspaper= रफ्तार|date= 11 January 2021}}</ref> 2022 జనవరి 2న ఆయన నివాసంలో నాటి కేంద్ర మంత్రి [[రామచంద్ర ప్రసాద్ సింగ్]], బీహార్ మాజీ మంత్రి [[నంద్ కిషోర్ యాదవ్]] చేతుల మీదుగా సింగ్ నిలువెత్తు విగ్రహాన్ని ఆవిష్కరించారు.<ref>{{Cite web|url=https://panikikahani.org/research/RCP-Singh---Tribute-ceremony-organized-at-Pawapuri-Nalanda-on-the-first-death-anniversary-of-Kapil-Dev-Prasad-Singh-ji/16420/|title=आरसीपी सिंह-पावापुरी, नालंदा में स्व कपिलदेव प्रसाद सिंह जी की प्रथम पुण्यतिथि पर हुआ श्रद्धांजलि समारोह का आयोजन|website=panikikahani.org|date=2 January 2022}}</ref> == చిత్రమాలిక == <gallery> File:2001Nalanda.jpg|2001లో బీహార్‌షరీఫ్లో నలందా జిల్లా కౌన్సిలర్‌గా సింగ్ File:Laluyadav.jpg|2004లో పోఖర్‌పూర్‌లోని తన నివాసంలో సింగ్‌తో [[లాలు ప్రసాద్ యాదవ్]] File:2010Ljp.jpg|[[2010 బీహార్ శాసనసభ ఎన్నికలు|2010 బీహార్ ఎన్నికల]] సమయంలో అస్థవాన్ బహిరంగ సభలో [[రామ్ విలాస్ పాశ్వాన్]]తో సింగ్ File:Kapildevsinghji.jpg|2016లో పోఖర్‌పూర్‌లో దసరా జాగరణను ప్రారంభిస్తున్న సింగ్ File:Kapildev Singh.jpg|2017లో పావాపురిలోని జల మందిరం వద్ద సింగ్ File:Kapildev Singh ji.jpg|31 మే 2003న [[భారత రాష్ట్రపతి]] [[ఏ.పి.జె. అబ్దుల్ కలామ్]] జల మందిరం సందర్శించిన సమయంలో సింగ్ (ఎడమ చివరన) File:Mlckapildev.jpg|2004లో పావాపురిలో [[నితీష్ కుమార్]]‌తో సింగ్ File:Sanjaysinha.jpg|సింగ్ మరణానంతరం ఆయన కుటుంబ సభ్యులను పరామర్శించేందుకు పోఖర్‌పూర్ నివాసానికి వచ్చిన ముఖ్యమంత్రి నితీష్ కుమార్ File:Mlc kapildev babu.jpg|2022లో పావాపురిలో కపిల్‌దేవ్ విగ్రహావిష్కరణ కార్యక్రమంలో కేంద్ర మంత్రి [[రామచంద్ర ప్రసాద్ సింగ్|ఆర్‌సిపి సింగ్]], కపిల్‌దేవ్ పెద్ద కుమారుడు సంజయ్ (ఎడమ వైపు) File:Kapildev singhmlc.jpg|2022లో సింగ్ విగ్రహానికి నివాళులర్పిస్తున్న నితీష్ కుమార్ </gallery> == ఇవి కూడా చూడండి == * సి. పి. ఠాకూర్ * బీహార్ రాజకీయ నాయకుల జాబితా * [[బీహార్ శాసనమండలి సభ్యుల జాబితా]] == మూలాలు == {{reflist}} == బయటి లింకులు == *[https://www.facebook.com/profile.php?id=100016249026581&mibextid=ZbWKwL ఫేస్‌బుక్ పేజీ] {{DEFAULTSORT:ప్రసాద్ సింగ్, కపిల్‌దేవ్}} [[వర్గం:1953 జననాలు]] [[వర్గం:2021 మరణాలు]] [[వర్గం:బీహార్ శాసనమండలి సభ్యులు]] [[వర్గం:నలందా జిల్లా వ్యక్తులు]] i7yj2tft49fs070hmfed3cx5nf4oiiq 3 509348 4955563 2026-09-10T03:58:50Z Nrgullapalli 11739 వికీపీడియాకు స్వాగతం! ([[WP:TW|TW]]) 4955563 wikitext text/x-wiki ==స్వాగతం== <!--{{Subst:Welcome}}~~~~ --> <div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: Orange;"> <div class="center"><span style="font-size:large; color:black;">Venkat 2787 గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[Wikipedia:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|<span style="color:white;">స్వాగతం!</span>]]! [[దస్త్రం:Wikipedia-logo.png|40px]]</span></div></div> Venkat 2787 గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[వికీపీడియా:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|స్వాగతం!]] వికీపీడియాలో సభ్యులైనందుకు అభినందనలు. {{#if:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}|<div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: light grey;"> వికీపీడియాలో దిద్దుబాట్లు ఎలా చెయ్యాలో మీకు వివరించేందుకు, మీ సందేహాలను తీర్చేందుకూ [[వాడుకరి:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}]] గారిని ప్రత్యేకంగా మీకోసం గురువుగా కేటాయించారు. ఏ సంకోచమూ లేకుండా వారిని మీ సందేహాలు అడగవచ్చు. మీకు [[ప్రత్యేక:Homepage|ప్రత్యేకంగా ఒక హోంపేజీ]] కూడా ఉంది చూడండి. అక్కడ మీకవసరమైన ఏ సహాయమైనా చేసేందుకు {{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}} గారు సిద్ధంగా ఉన్నారు. వారిని [[ప్రత్యేక:Homepage|పలకరించండి]].</div>|}} * [[దస్త్రం:Wikipedia Gurinchi Meeku Telusa?.pdf|thumb|పై బొమ్మపై నొక్కి తెలుగు వికీపీడియాను పరిచయం చేసే పుస్తకం చూడండి.]][[:s:వికీపీడియాలో రచనలు చేయుట|వికీపీడియాలో రచనలు ఎలా చెయ్యాలో చెప్పే పుస్తకం]] చూడండి. తెలుగు వ్యాసరచన గురించి [[విషయ వ్యక్తీకరణ]], కంప్యూటర్ లో తెలుగు టైపు చెయ్యడం గురించి [[వికీపీడియా:టైపింగు సహాయం|టైపింగు సహాయం]], [[కీ బోర్డు]] వ్యాసాలు ఉపయోగపడతాయి. * "మరియు" అనే పదం తెలుగుకు సహజమైన వాడుక కాదు. ప్రామాణిక ప్రచురణల్లో దాన్ని వాడరు. వికీపీడియాలో కూడా దాన్ని వాడరాదు. మరింత సమాచారం కోసం [[వికీపీడియా:శైలి/భాష]] చూడండి. * వికీపీడియాలో ప్రతీ పేజీకి అనుబంధంగా ఒక చర్చ పేజీ ఉంటుంది. వ్యాస విషయానికి సంబంధించిన చర్చ, సంబంధిత చర్చ పేజీలో చెయ్యాలి. మీ వాడుకరి పేజీకి కూడా అనుబంధంగా చర్చ పేజీ ఉంది. ఆ పేజీలోనే ఈ స్వాగత సందేశం పెట్టాను, గమనించారా? * చర్చ పేజీల్లో ఏమైనా రాసినపుడు దాని పక్కన సంతకం పెట్టాలి. నాలుగు టిల్డెలతో (టిల్డె అంటే - కీబోర్డులో "1" అంకె మీటకు ఎడమ పక్కన ఉన్న మీట. షిఫ్ట్ కీతో కలిపి దాన్ని నొక్కాలి.) <nowiki>~~~~</nowiki> ఇలా రాస్తే మీ పేరు, తేదీ, టైము ముద్రితమౌతాయి - అదే సంతకం! దిద్దుబాటు పెట్టె (వికీలో ఎక్కడైనా సరే.., రాసేది, ఇప్పుడు నేను ఇదంతా రాసినదీ దిద్దుబాటు పెట్టెలోనే) పైభాగం లోని ([[File:OOUI JS signature icon LTR.png|20px]]) బొమ్మపై నొక్కినా సంతకం చేరుతుంది. (సంతకం, చర్చ పేజీల్లో మాత్రమే చెయ్యాలి. వ్యాస పేజీలలో చెయ్యరాదు.) చర్చ పేజీలను [[వికీపీడియా:చర్చ పేజీలను ఉపయోగించడం ఎలా|ఎలా ఉపయోగించుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. * వికీపీడియాలో విజ్ఞాన సర్వస్వం పేజీలే కాకుండా వాటికి ఉపయోగపడే అనేక ఇతర పేజీలు కూడా ఉంటాయి. ఇవన్నీ వేరువేరు [[వికీపీడియా:పేరుబరి|పేరుబరుల్లో]] ఉంటాయి. ఈ పేజీల పేర్లకు ముందు ఆ పేరుబరి పేరు వస్తుంది - "వికీపీడియా:" "వాడుకరి:" "మూస:" "వర్గం:" -ఇలాగ (విజ్ఞాన సర్వస పేజీలకు ముందు ఇలాంటిదేమీ ఉండదు.). ఈ పేజీలకు కూడా అనుంబంధంగా చర్చ పేజీలుంటాయి. * వికీ గురించి, వికీపద్ధతుల గురించీ, వికీలో పనిచెయ్యడం గురించీ [[సహాయం:పరిచయం|తెలుసుకోండి]], ఇతరులకు చెప్పండి. * వికీపీడియాలో సవరణలు చెయ్యాలంటే కొత్తవారికి "విజువల్ ఎడిటరు" తేలిగ్గా, చాలా సౌకర్యంగా ఉంటుంది. దాన్ని మీ డిఫాల్టు ఎడిటరుగా ఎంచుకోండి. [[సహాయం:విజువల్ ఎడిటరును ఎంచుకోవడం|ఎలా ఎంచుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. ---- ఇకపోతే.. * ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణాల్లోని దాదాపుగా ప్రతీ ఊరికీ, మండలానికీ, జిల్లాకీ, పట్టణానికీ, నగరానికీ వికీలో పేజీ ఉంది. మీ ఊరి పేజీ చూడండి. అందులో సవరణలు ఏమైనా అవసరమనుకుంటే చేసెయ్యండి. వెనకాడకండి. * ప్రతీ తెలుగు సినిమాకీ ఒక పేజీ పెట్టాలనేది సంకల్పం. అందులో మీరూ పాలుపంచుకోవచ్చు. * [[మానవ పరిణామం]], [[మాయాబజార్]], [[ఇస్రో]], [[ఘట్టమనేని కృష్ణ| కృష్ణ (సినిమా నటుడు)]], [[జవాహర్ లాల్ నెహ్రూ]], [[మహా ఘాత పరికల్పన|చంద్రుడెలా పుట్టాడు]], [[తిరుమల ప్రసాదం]], [[హిరోషిమా, నాగసాకిలపై అణ్వస్త్ర దాడులు]], [[కొండారెడ్డి బురుజు]],..ఇలాంటి వేలాది వ్యాసాలు ఉన్నవి. రండి. విజ్ఞాన సర్వస్వ ప్రపంచంలో విహరించండి. ఇక్కడ రాయండి. తప్పులను సరిదిద్దండి. ఒప్పులకు మెరుగులు పెట్టండి. ------ * తెలుగు వికీ సభ్యులు అభిప్రాయాలు పంచుకొనే [http://groups.google.com/group/teluguwiki తెవికీ గూగుల్ గుంపు]లో చేరండి. ఫేస్బుక్ వాడేవారైతే [https://www.facebook.com/groups/560945180622204/ తెలుగు వికీపీడియా సముదాయ పేజీ] ఇష్టపడండి. * ఈ సైటు గురించి [[వికీపీడియా:అభిప్రాయాలు|అభిప్రాయాలు]] తెలపండి. * వికీపీడియాను ఉపయోగిస్తున్నప్పుడు మీకేమయినా సందేహాలు వస్తే [http://te.wikipedia.org/w/index.php?title={{TALKPAGENAMEE}}&action=edit&section=new&preload=template:helpme-preload&preloadtitle=సందేహం ఇక్కడ] నొక్కి, మీ సందేహాన్ని అడగండి. వీలయినంత త్వరగా వికీ విధివిధానాలు తెలిసిన సభ్యులు మీ సందేహాన్ని నివృత్తి చేస్తారు. తెలుగు వికీపీడియాలో మళ్ళీ మళ్ళీ కలుద్దాం. [[బొమ్మ:Smile icon.png|25px]] &nbsp;<!-- Template:Welcome--> [[వాడుకరి:Nrgullapalli|Nrgullapalli]] ([[వాడుకరి చర్చ:Nrgullapalli|చర్చ]]) 03:58, 10 సెప్టెంబరు 2026 (UTC) q66czvica8j2a0z3ak2ytdvg50dpa0e 3 509349 4955564 2026-09-10T03:59:11Z Nrgullapalli 11739 వికీపీడియాకు స్వాగతం! ([[WP:TW|TW]]) 4955564 wikitext text/x-wiki ==స్వాగతం== <!--{{Subst:Welcome}}~~~~ --> <div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: Orange;"> <div class="center"><span style="font-size:large; color:black;">Bandi vivek గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[Wikipedia:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|<span style="color:white;">స్వాగతం!</span>]]! [[దస్త్రం:Wikipedia-logo.png|40px]]</span></div></div> Bandi vivek గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[వికీపీడియా:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|స్వాగతం!]] వికీపీడియాలో సభ్యులైనందుకు అభినందనలు. {{#if:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}|<div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: light grey;"> వికీపీడియాలో దిద్దుబాట్లు ఎలా చెయ్యాలో మీకు వివరించేందుకు, మీ సందేహాలను తీర్చేందుకూ [[వాడుకరి:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}]] గారిని ప్రత్యేకంగా మీకోసం గురువుగా కేటాయించారు. ఏ సంకోచమూ లేకుండా వారిని మీ సందేహాలు అడగవచ్చు. మీకు [[ప్రత్యేక:Homepage|ప్రత్యేకంగా ఒక హోంపేజీ]] కూడా ఉంది చూడండి. అక్కడ మీకవసరమైన ఏ సహాయమైనా చేసేందుకు {{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}} గారు సిద్ధంగా ఉన్నారు. వారిని [[ప్రత్యేక:Homepage|పలకరించండి]].</div>|}} * [[దస్త్రం:Wikipedia Gurinchi Meeku Telusa?.pdf|thumb|పై బొమ్మపై నొక్కి తెలుగు వికీపీడియాను పరిచయం చేసే పుస్తకం చూడండి.]][[:s:వికీపీడియాలో రచనలు చేయుట|వికీపీడియాలో రచనలు ఎలా చెయ్యాలో చెప్పే పుస్తకం]] చూడండి. తెలుగు వ్యాసరచన గురించి [[విషయ వ్యక్తీకరణ]], కంప్యూటర్ లో తెలుగు టైపు చెయ్యడం గురించి [[వికీపీడియా:టైపింగు సహాయం|టైపింగు సహాయం]], [[కీ బోర్డు]] వ్యాసాలు ఉపయోగపడతాయి. * "మరియు" అనే పదం తెలుగుకు సహజమైన వాడుక కాదు. ప్రామాణిక ప్రచురణల్లో దాన్ని వాడరు. వికీపీడియాలో కూడా దాన్ని వాడరాదు. మరింత సమాచారం కోసం [[వికీపీడియా:శైలి/భాష]] చూడండి. * వికీపీడియాలో ప్రతీ పేజీకి అనుబంధంగా ఒక చర్చ పేజీ ఉంటుంది. వ్యాస విషయానికి సంబంధించిన చర్చ, సంబంధిత చర్చ పేజీలో చెయ్యాలి. మీ వాడుకరి పేజీకి కూడా అనుబంధంగా చర్చ పేజీ ఉంది. ఆ పేజీలోనే ఈ స్వాగత సందేశం పెట్టాను, గమనించారా? * చర్చ పేజీల్లో ఏమైనా రాసినపుడు దాని పక్కన సంతకం పెట్టాలి. నాలుగు టిల్డెలతో (టిల్డె అంటే - కీబోర్డులో "1" అంకె మీటకు ఎడమ పక్కన ఉన్న మీట. షిఫ్ట్ కీతో కలిపి దాన్ని నొక్కాలి.) <nowiki>~~~~</nowiki> ఇలా రాస్తే మీ పేరు, తేదీ, టైము ముద్రితమౌతాయి - అదే సంతకం! దిద్దుబాటు పెట్టె (వికీలో ఎక్కడైనా సరే.., రాసేది, ఇప్పుడు నేను ఇదంతా రాసినదీ దిద్దుబాటు పెట్టెలోనే) పైభాగం లోని ([[File:OOUI JS signature icon LTR.png|20px]]) బొమ్మపై నొక్కినా సంతకం చేరుతుంది. (సంతకం, చర్చ పేజీల్లో మాత్రమే చెయ్యాలి. వ్యాస పేజీలలో చెయ్యరాదు.) చర్చ పేజీలను [[వికీపీడియా:చర్చ పేజీలను ఉపయోగించడం ఎలా|ఎలా ఉపయోగించుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. * వికీపీడియాలో విజ్ఞాన సర్వస్వం పేజీలే కాకుండా వాటికి ఉపయోగపడే అనేక ఇతర పేజీలు కూడా ఉంటాయి. ఇవన్నీ వేరువేరు [[వికీపీడియా:పేరుబరి|పేరుబరుల్లో]] ఉంటాయి. ఈ పేజీల పేర్లకు ముందు ఆ పేరుబరి పేరు వస్తుంది - "వికీపీడియా:" "వాడుకరి:" "మూస:" "వర్గం:" -ఇలాగ (విజ్ఞాన సర్వస పేజీలకు ముందు ఇలాంటిదేమీ ఉండదు.). ఈ పేజీలకు కూడా అనుంబంధంగా చర్చ పేజీలుంటాయి. * వికీ గురించి, వికీపద్ధతుల గురించీ, వికీలో పనిచెయ్యడం గురించీ [[సహాయం:పరిచయం|తెలుసుకోండి]], ఇతరులకు చెప్పండి. * వికీపీడియాలో సవరణలు చెయ్యాలంటే కొత్తవారికి "విజువల్ ఎడిటరు" తేలిగ్గా, చాలా సౌకర్యంగా ఉంటుంది. దాన్ని మీ డిఫాల్టు ఎడిటరుగా ఎంచుకోండి. [[సహాయం:విజువల్ ఎడిటరును ఎంచుకోవడం|ఎలా ఎంచుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. ---- ఇకపోతే.. * ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణాల్లోని దాదాపుగా ప్రతీ ఊరికీ, మండలానికీ, జిల్లాకీ, పట్టణానికీ, నగరానికీ వికీలో పేజీ ఉంది. మీ ఊరి పేజీ చూడండి. అందులో సవరణలు ఏమైనా అవసరమనుకుంటే చేసెయ్యండి. వెనకాడకండి. * ప్రతీ తెలుగు సినిమాకీ ఒక పేజీ పెట్టాలనేది సంకల్పం. అందులో మీరూ పాలుపంచుకోవచ్చు. * [[మానవ పరిణామం]], [[మాయాబజార్]], [[ఇస్రో]], [[ఘట్టమనేని కృష్ణ| కృష్ణ (సినిమా నటుడు)]], [[జవాహర్ లాల్ నెహ్రూ]], [[మహా ఘాత పరికల్పన|చంద్రుడెలా పుట్టాడు]], [[తిరుమల ప్రసాదం]], [[హిరోషిమా, నాగసాకిలపై అణ్వస్త్ర దాడులు]], [[కొండారెడ్డి బురుజు]],..ఇలాంటి వేలాది వ్యాసాలు ఉన్నవి. రండి. విజ్ఞాన సర్వస్వ ప్రపంచంలో విహరించండి. ఇక్కడ రాయండి. తప్పులను సరిదిద్దండి. ఒప్పులకు మెరుగులు పెట్టండి. ------ * తెలుగు వికీ సభ్యులు అభిప్రాయాలు పంచుకొనే [http://groups.google.com/group/teluguwiki తెవికీ గూగుల్ గుంపు]లో చేరండి. ఫేస్బుక్ వాడేవారైతే [https://www.facebook.com/groups/560945180622204/ తెలుగు వికీపీడియా సముదాయ పేజీ] ఇష్టపడండి. * ఈ సైటు గురించి [[వికీపీడియా:అభిప్రాయాలు|అభిప్రాయాలు]] తెలపండి. * వికీపీడియాను ఉపయోగిస్తున్నప్పుడు మీకేమయినా సందేహాలు వస్తే [http://te.wikipedia.org/w/index.php?title={{TALKPAGENAMEE}}&action=edit&section=new&preload=template:helpme-preload&preloadtitle=సందేహం ఇక్కడ] నొక్కి, మీ సందేహాన్ని అడగండి. వీలయినంత త్వరగా వికీ విధివిధానాలు తెలిసిన సభ్యులు మీ సందేహాన్ని నివృత్తి చేస్తారు. తెలుగు వికీపీడియాలో మళ్ళీ మళ్ళీ కలుద్దాం. [[బొమ్మ:Smile icon.png|25px]] &nbsp;<!-- Template:Welcome--> [[వాడుకరి:Nrgullapalli|Nrgullapalli]] ([[వాడుకరి చర్చ:Nrgullapalli|చర్చ]]) 03:59, 10 సెప్టెంబరు 2026 (UTC) 5dgpfzujjcnmiwxwzm31xczhs6nnd2u 3 509350 4955565 2026-09-10T03:59:31Z Nrgullapalli 11739 వికీపీడియాకు స్వాగతం! ([[WP:TW|TW]]) 4955565 wikitext text/x-wiki ==స్వాగతం== <!--{{Subst:Welcome}}~~~~ --> <div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: Orange;"> <div class="center"><span style="font-size:large; color:black;">Achyuth Sai Reddy గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[Wikipedia:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|<span style="color:white;">స్వాగతం!</span>]]! [[దస్త్రం:Wikipedia-logo.png|40px]]</span></div></div> Achyuth Sai Reddy గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[వికీపీడియా:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|స్వాగతం!]] వికీపీడియాలో సభ్యులైనందుకు అభినందనలు. {{#if:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}|<div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: light grey;"> వికీపీడియాలో దిద్దుబాట్లు ఎలా చెయ్యాలో మీకు వివరించేందుకు, మీ సందేహాలను తీర్చేందుకూ [[వాడుకరి:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}]] గారిని ప్రత్యేకంగా మీకోసం గురువుగా కేటాయించారు. ఏ సంకోచమూ లేకుండా వారిని మీ సందేహాలు అడగవచ్చు. మీకు [[ప్రత్యేక:Homepage|ప్రత్యేకంగా ఒక హోంపేజీ]] కూడా ఉంది చూడండి. అక్కడ మీకవసరమైన ఏ సహాయమైనా చేసేందుకు {{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}} గారు సిద్ధంగా ఉన్నారు. వారిని [[ప్రత్యేక:Homepage|పలకరించండి]].</div>|}} * [[దస్త్రం:Wikipedia Gurinchi Meeku Telusa?.pdf|thumb|పై బొమ్మపై నొక్కి తెలుగు వికీపీడియాను పరిచయం చేసే పుస్తకం చూడండి.]][[:s:వికీపీడియాలో రచనలు చేయుట|వికీపీడియాలో రచనలు ఎలా చెయ్యాలో చెప్పే పుస్తకం]] చూడండి. తెలుగు వ్యాసరచన గురించి [[విషయ వ్యక్తీకరణ]], కంప్యూటర్ లో తెలుగు టైపు చెయ్యడం గురించి [[వికీపీడియా:టైపింగు సహాయం|టైపింగు సహాయం]], [[కీ బోర్డు]] వ్యాసాలు ఉపయోగపడతాయి. * "మరియు" అనే పదం తెలుగుకు సహజమైన వాడుక కాదు. ప్రామాణిక ప్రచురణల్లో దాన్ని వాడరు. వికీపీడియాలో కూడా దాన్ని వాడరాదు. మరింత సమాచారం కోసం [[వికీపీడియా:శైలి/భాష]] చూడండి. * వికీపీడియాలో ప్రతీ పేజీకి అనుబంధంగా ఒక చర్చ పేజీ ఉంటుంది. వ్యాస విషయానికి సంబంధించిన చర్చ, సంబంధిత చర్చ పేజీలో చెయ్యాలి. మీ వాడుకరి పేజీకి కూడా అనుబంధంగా చర్చ పేజీ ఉంది. ఆ పేజీలోనే ఈ స్వాగత సందేశం పెట్టాను, గమనించారా? * చర్చ పేజీల్లో ఏమైనా రాసినపుడు దాని పక్కన సంతకం పెట్టాలి. నాలుగు టిల్డెలతో (టిల్డె అంటే - కీబోర్డులో "1" అంకె మీటకు ఎడమ పక్కన ఉన్న మీట. షిఫ్ట్ కీతో కలిపి దాన్ని నొక్కాలి.) <nowiki>~~~~</nowiki> ఇలా రాస్తే మీ పేరు, తేదీ, టైము ముద్రితమౌతాయి - అదే సంతకం! దిద్దుబాటు పెట్టె (వికీలో ఎక్కడైనా సరే.., రాసేది, ఇప్పుడు నేను ఇదంతా రాసినదీ దిద్దుబాటు పెట్టెలోనే) పైభాగం లోని ([[File:OOUI JS signature icon LTR.png|20px]]) బొమ్మపై నొక్కినా సంతకం చేరుతుంది. (సంతకం, చర్చ పేజీల్లో మాత్రమే చెయ్యాలి. వ్యాస పేజీలలో చెయ్యరాదు.) చర్చ పేజీలను [[వికీపీడియా:చర్చ పేజీలను ఉపయోగించడం ఎలా|ఎలా ఉపయోగించుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. * వికీపీడియాలో విజ్ఞాన సర్వస్వం పేజీలే కాకుండా వాటికి ఉపయోగపడే అనేక ఇతర పేజీలు కూడా ఉంటాయి. ఇవన్నీ వేరువేరు [[వికీపీడియా:పేరుబరి|పేరుబరుల్లో]] ఉంటాయి. ఈ పేజీల పేర్లకు ముందు ఆ పేరుబరి పేరు వస్తుంది - "వికీపీడియా:" "వాడుకరి:" "మూస:" "వర్గం:" -ఇలాగ (విజ్ఞాన సర్వస పేజీలకు ముందు ఇలాంటిదేమీ ఉండదు.). ఈ పేజీలకు కూడా అనుంబంధంగా చర్చ పేజీలుంటాయి. * వికీ గురించి, వికీపద్ధతుల గురించీ, వికీలో పనిచెయ్యడం గురించీ [[సహాయం:పరిచయం|తెలుసుకోండి]], ఇతరులకు చెప్పండి. * వికీపీడియాలో సవరణలు చెయ్యాలంటే కొత్తవారికి "విజువల్ ఎడిటరు" తేలిగ్గా, చాలా సౌకర్యంగా ఉంటుంది. దాన్ని మీ డిఫాల్టు ఎడిటరుగా ఎంచుకోండి. [[సహాయం:విజువల్ ఎడిటరును ఎంచుకోవడం|ఎలా ఎంచుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. ---- ఇకపోతే.. * ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణాల్లోని దాదాపుగా ప్రతీ ఊరికీ, మండలానికీ, జిల్లాకీ, పట్టణానికీ, నగరానికీ వికీలో పేజీ ఉంది. మీ ఊరి పేజీ చూడండి. అందులో సవరణలు ఏమైనా అవసరమనుకుంటే చేసెయ్యండి. వెనకాడకండి. * ప్రతీ తెలుగు సినిమాకీ ఒక పేజీ పెట్టాలనేది సంకల్పం. అందులో మీరూ పాలుపంచుకోవచ్చు. * [[మానవ పరిణామం]], [[మాయాబజార్]], [[ఇస్రో]], [[ఘట్టమనేని కృష్ణ| కృష్ణ (సినిమా నటుడు)]], [[జవాహర్ లాల్ నెహ్రూ]], [[మహా ఘాత పరికల్పన|చంద్రుడెలా పుట్టాడు]], [[తిరుమల ప్రసాదం]], [[హిరోషిమా, నాగసాకిలపై అణ్వస్త్ర దాడులు]], [[కొండారెడ్డి బురుజు]],..ఇలాంటి వేలాది వ్యాసాలు ఉన్నవి. రండి. విజ్ఞాన సర్వస్వ ప్రపంచంలో విహరించండి. ఇక్కడ రాయండి. తప్పులను సరిదిద్దండి. ఒప్పులకు మెరుగులు పెట్టండి. ------ * తెలుగు వికీ సభ్యులు అభిప్రాయాలు పంచుకొనే [http://groups.google.com/group/teluguwiki తెవికీ గూగుల్ గుంపు]లో చేరండి. ఫేస్బుక్ వాడేవారైతే [https://www.facebook.com/groups/560945180622204/ తెలుగు వికీపీడియా సముదాయ పేజీ] ఇష్టపడండి. * ఈ సైటు గురించి [[వికీపీడియా:అభిప్రాయాలు|అభిప్రాయాలు]] తెలపండి. * వికీపీడియాను ఉపయోగిస్తున్నప్పుడు మీకేమయినా సందేహాలు వస్తే [http://te.wikipedia.org/w/index.php?title={{TALKPAGENAMEE}}&action=edit&section=new&preload=template:helpme-preload&preloadtitle=సందేహం ఇక్కడ] నొక్కి, మీ సందేహాన్ని అడగండి. వీలయినంత త్వరగా వికీ విధివిధానాలు తెలిసిన సభ్యులు మీ సందేహాన్ని నివృత్తి చేస్తారు. తెలుగు వికీపీడియాలో మళ్ళీ మళ్ళీ కలుద్దాం. [[బొమ్మ:Smile icon.png|25px]] &nbsp;<!-- Template:Welcome--> [[వాడుకరి:Nrgullapalli|Nrgullapalli]] ([[వాడుకరి చర్చ:Nrgullapalli|చర్చ]]) 03:59, 10 సెప్టెంబరు 2026 (UTC) inb1xqhf4bjfh3vu338w6c1ugd0hm4c 0 509351 4955566 2026-09-10T04:11:17Z Muralikrishna m 106628 "[[:en:Special:Redirect/revision/1371881404|Lalu Alex]]" పేజీని అనువదించి సృష్టించారు 4955566 wikitext text/x-wiki {{సమాచారపెట్టె వ్యక్తి|name=లాలూ అలెక్స్|image=|caption=|birth_date={{Birth date and age|df=yes|1954|11|30}}<ref>{{cite web|author=Marlon Brando |url=http://lalualex.com/about |title=Biography of Lalu Alex &#124;Lalu Alex Official Website |publisher=Lalualex.com |date=1954-11-30 |access-date=2018-07-29}}</ref>|birth_place=పిరవం, [[కేరళ]], భారతదేశం|alma_mater=|occupation={{Hlist|నటుడు | దాత}}|years_active=1978–ప్రస్తుతం<ref>{{cite web|url=https://in.bookmyshow.com/person/lalu-alex/2712 |title=Lalu Alex - Movies, Biography, News, Age & Photos &#124; BookMyShow |publisher=In.bookmyshow.com |access-date=2018-07-29}}</ref>|spouse={{Marriage|బెట్టీ లాలూ అలెక్స్|1986}}|children=3|parents={{Plainlist| * వి. ఈ. చాందీ * అన్నమ్మ చాందీ }}|website={{URL|lalualex.com}}|awards=రెండవ ఉత్తమ నటుడిగా కేరళ రాష్ట్ర చలనచిత్ర పురస్కారం (2004)<ref>{{cite web|url=http://www.thehindu.com/2005/07/24/stories/2005072403460600.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20100520234427/http://www.thehindu.com/2005/07/24/stories/2005072403460600.htm |url-status=dead |archive-date=2010-05-20 |title=Front Page : 'Akale' bags top honours in Kerala State film awards |date=2005-07-24 |work=[[The Hindu]] |access-date=2018-07-29}}</ref>|signature=}} '''లాలూ అలెక్స్''' (ఆంగ్లం: Lalu Alex; జననం 1954 నవంబరు 30) ప్రధానంగా [[మలయాళ సినిమా|మలయాళ చిత్రాలలో]] పనిచేసే భారతీయ చలనచిత్ర నటుడు. నాలుగు దశాబ్దాల కెరీర్లో, ఆయన 250కి పైగా చిత్రాలలో నటించాడు. ఆయన 1978లో ఈ గణం మరక్కుమొ చిత్రంలో సహాయ నటుడిగా తన కెరీర్ ప్రారంభించాడు. దీనికి ముందు ముజక్కం, నాయట్టు వంటి ప్రముఖ చిత్రాలతో అనుబంధం కలిగి ఉన్నాడు. మూడు [[తమిళ సినిమా|తమిళ చిత్రాల్లో]] కూడా నటించాడు. == ప్రారంభ జీవితం == చాందీ, అన్నమ్మ దంపతులకు ముగ్గురు పిల్లలలో మొదటి సంతానంగా లాలూ అలెక్స్ మూవాట్టుపుళా తాలూకాలోని పిరావోంలో జన్మించాడు. లాలూ అలెక్స్ 1986లో బెట్టీని వివాహం చేసుకున్నాడు.<ref>{{Cite web|title=പിറവത്തിന്റെ സ്വന്തം ലാലു &#124; mangalam.com|url=http://www.mangalam.com/mangalam-varika/267202?page=0,0|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150930153305/http://www.mangalam.com/mangalam-varika/267202?page=0,0|archive-date=30 September 2015|access-date=5 July 2015}}</ref> వీరికి బెన్ లాలూ అలెక్స్, మోలమ్మ లాలూ అలెక్స్, సియా లాలూ అలెక్స్ అనే నలుగురు పిల్లలు ఉన్నారు. ఆయన మలయాళ చిత్రం ఓర్కుట్ ఒరు ఓర్మకూట్ లో నటించాడు. == కెరీర్ == 1978లో ''ఈ గానమ్ మరక్కుమో'' చిత్రంతో లాలూ అలెక్స్ తన కెరీర్ ను ప్రారంభించాడు. ఐ. వి. శశి ముఖ్యమైన చిత్రాలైన ''కృష్ణ'', ''[[మంచు కొండలు (సినిమా)|తుషారం]]'', ''అహింసా'' వంటి చిత్రాలలో ఆయన పని చేసాడు. ఆయన శశి ''ఈనాడు'' చిత్రంలో ఎస్. పి. అలెగ్జాండర్ పాత్రను పోషించాడు.<ref>{{Cite news|url=http://www.business-standard.com/article/news-ians/i-m-hungry-for-roles-lalu-alex-115041900408_1.html|title=I'm hungry for roles: Lalu Alex &#124; Business Standard News|last=IANS|date=2015-04-19|work=Business Standard India|access-date=2018-07-29|publisher=Business-standard.com}}</ref> ఆ తరువాత, ఆయన శశి ''కనమరాయత్'', ''అల్కూటతిల్ తానియే'', ''జాన్ జాఫర్ జనార్దన్'', మృగయా, [[బాలచంద్ర మీనన్]] కార్య నిస్సారం, ప్రస్నమ్ గురుతారం వంటి చిత్రాలలో ప్రతినాయక పాత్రలలో నటించాడు. దర్శకుడు జోషి '<nowiki/>''ఆ రాత్రి''<nowiki/>', '<nowiki/>''భూకంబం''<nowiki/>', 'అళకడలిన్ అక్కరే', 'మినిమోల్ వతికానిల్', 'ముహూర్తం', '''నాయర్ సాబ్''<nowiki/>' వంటి చిత్రాలలో పలు పాత్రలు పోషించాడు. ఆయన కె. మధు వంటి దర్శకులతో కలిసి ''మూణం మురా'', ''ఆదిక్కురిప్పు'', ఒరుక్కం, ''చతురంగం'' చిత్రాల్లో పనిచేసాడు. 1990లలో లాలూ అలెక్స్ హాస్య పాత్రల వైపు మొగ్గు చూపాడు. ఆయన కాళిక్కలం చిత్రంలో [[సత్యన్ అంతికాడ్|సత్యన్ అంతిక్కాడ్]], మంజుపోల్ ఒరు పెంకుట్టి, నిరం చిత్రాల్లో [[కమల్ (దర్శకుడు)|కమల్]] తో కలిసి పనిచేసాడు. ఆయన హాస్యం, సంభాషణలు, ప్రదర్శన నైపుణ్యాలు అతన్ని పరిశ్రమలో ప్రముఖ వ్యక్తిగా మార్చాయి.<ref>{{Cite web|title=ReadMore -'Quite a personal Easter for Lalu Alex'|url=http://www.mathrubhumi.com/tv/ReadMore/6166/quite-a-personal-easter-for-lalu-alex/E|access-date=2018-07-29|publisher=Mathrubhumi}}</ref><ref>{{Cite web|title=Lalu Alex on 'Villaliveeran'|url=http://www.mathrubhumi.com/tv/ReadMore/9789/lalu-alex-on-villaliveeran/E|access-date=2018-07-29|publisher=Mathrubhumi}}</ref> == అవార్డులు == === కేరళ రాష్ట్ర చలనచిత్ర అవార్డులు === * 2004-రెండవ ఉత్తమ నటుడిగా కేరళ రాష్ట్ర చలనచిత్ర పురస్కారం-''మంజుపోలోరు పెంకుట్టి'' === [[కేరళ ఫిల్మ్ క్రిటిక్స్ అసోసియేషన్ అవార్డ్స్]] === * 2003-రెండవ ఉత్తమ నటుడు-''మంజుపోలోరు పెంకుట్టి'' === ఏషియానెట్ ఫిల్మ్ అవార్డ్స్ === * 2009-ఉత్తమ నటుడు-విలన్-''ఎవిదమ్ స్వర్గమాను'' === అమృత మాతృభూమి ఫిల్మ్ అవార్డ్స్ === * 2009-ఉత్తమ విలన్-ఎవిడం స్వర్గమాను&nbsp;''ఎవిదమ్ స్వర్గమాను'' == మూలాలు == [[వర్గం:కేరళ రాష్ట్ర చలనచిత్ర అవార్డు విజేతలు]] [[వర్గం:1954 జననాలు]] [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] [[వర్గం:Articles with hCards]] k57dhlmuyp6pp4jabzojr7brzqh3lwt 4955567 4955566 2026-09-10T04:13:02Z Muralikrishna m 106628 4955567 wikitext text/x-wiki {{సమాచారపెట్టె వ్యక్తి|name=లాలూ అలెక్స్|image=|caption=|birth_date={{Birth date and age|df=yes|1954|11|30}}<ref>{{cite web|author=Marlon Brando |url=http://lalualex.com/about |title=Biography of Lalu Alex &#124;Lalu Alex Official Website |publisher=Lalualex.com |date=1954-11-30 |access-date=2018-07-29}}</ref>|birth_place=పిరవం, [[కేరళ]], భారతదేశం|alma_mater=|occupation={{Hlist|నటుడు | దాత}}|years_active=1978–ప్రస్తుతం<ref>{{cite web|url=https://in.bookmyshow.com/person/lalu-alex/2712 |title=Lalu Alex - Movies, Biography, News, Age & Photos &#124; BookMyShow |publisher=In.bookmyshow.com |access-date=2018-07-29}}</ref>|spouse={{Marriage|బెట్టీ లాలూ అలెక్స్|1986}}|children=3|parents={{Plainlist| * వి. ఈ. చాందీ * అన్నమ్మ చాందీ }}|website={{URL|lalualex.com}}|awards=రెండవ ఉత్తమ నటుడిగా కేరళ రాష్ట్ర చలనచిత్ర పురస్కారం (2004)<ref>{{cite web|url=http://www.thehindu.com/2005/07/24/stories/2005072403460600.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20100520234427/http://www.thehindu.com/2005/07/24/stories/2005072403460600.htm |url-status=dead |archive-date=2010-05-20 |title=Front Page : 'Akale' bags top honours in Kerala State film awards |date=2005-07-24 |work=[[The Hindu]] |access-date=2018-07-29}}</ref>|signature=}} '''లాలూ అలెక్స్''' (ఆంగ్లం: Lalu Alex; జననం 1954 నవంబరు 30) ప్రధానంగా [[మలయాళ సినిమా|మలయాళ చిత్రాలలో]] పనిచేసే భారతీయ చలనచిత్ర నటుడు. నాలుగు దశాబ్దాల కెరీర్లో, ఆయన 250కి పైగా చిత్రాలలో నటించాడు. ఆయన 1978లో ఈ గణం మరక్కుమొ చిత్రంలో సహాయ నటుడిగా తన కెరీర్ ప్రారంభించాడు. దీనికి ముందు ముజక్కం, నాయట్టు వంటి ప్రముఖ చిత్రాలతో అనుబంధం కలిగి ఉన్నాడు. మూడు [[తమిళ సినిమా|తమిళ చిత్రాల్లో]] కూడా నటించాడు. == ప్రారంభ జీవితం == చాందీ, అన్నమ్మ దంపతులకు ముగ్గురు పిల్లలలో మొదటి సంతానంగా లాలూ అలెక్స్ మూవాట్టుపుళా తాలూకాలోని పిరావోంలో జన్మించాడు. లాలూ అలెక్స్ 1986లో బెట్టీని వివాహం చేసుకున్నాడు.<ref>{{Cite web|title=പിറവത്തിന്റെ സ്വന്തം ലാലു &#124; mangalam.com|url=http://www.mangalam.com/mangalam-varika/267202?page=0,0|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150930153305/http://www.mangalam.com/mangalam-varika/267202?page=0,0|archive-date=30 September 2015|access-date=5 July 2015}}</ref> వీరికి బెన్ లాలూ అలెక్స్, మోలమ్మ లాలూ అలెక్స్, సియా లాలూ అలెక్స్ అనే నలుగురు పిల్లలు ఉన్నారు. ఆయన మలయాళ చిత్రం ఓర్కుట్ ఒరు ఓర్మకూట్ లో నటించాడు. == కెరీర్ == 1978లో ''ఈ గానమ్ మరక్కుమో'' చిత్రంతో లాలూ అలెక్స్ తన కెరీర్ ను ప్రారంభించాడు. ఐ. వి. శశి ముఖ్యమైన చిత్రాలైన ''కృష్ణ'', ''[[మంచు కొండలు (సినిమా)|తుషారం]]'', ''అహింసా'' వంటి చిత్రాలలో ఆయన పని చేసాడు. ఆయన శశి ''ఈనాడు'' చిత్రంలో ఎస్. పి. అలెగ్జాండర్ పాత్రను పోషించాడు.<ref>{{Cite news|url=http://www.business-standard.com/article/news-ians/i-m-hungry-for-roles-lalu-alex-115041900408_1.html|title=I'm hungry for roles: Lalu Alex &#124; Business Standard News|last=IANS|date=2015-04-19|work=Business Standard India|access-date=2018-07-29|publisher=Business-standard.com}}</ref> ఆ తరువాత, ఆయన శశి ''కనమరాయత్'', ''అల్కూటతిల్ తానియే'', ''జాన్ జాఫర్ జనార్దన్'', మృగయా, [[బాలచంద్ర మీనన్]] కార్య నిస్సారం, ప్రస్నమ్ గురుతారం వంటి చిత్రాలలో ప్రతినాయక పాత్రలలో నటించాడు. దర్శకుడు జోషి '<nowiki/>''ఆ రాత్రి''<nowiki/>', '<nowiki/>''భూకంబం''<nowiki/>', 'అళకడలిన్ అక్కరే', 'మినిమోల్ వతికానిల్', 'ముహూర్తం', '''నాయర్ సాబ్''<nowiki/>' వంటి చిత్రాలలో పలు పాత్రలు పోషించాడు. ఆయన కె. మధు వంటి దర్శకులతో కలిసి ''మూణం మురా'', ''ఆదిక్కురిప్పు'', ఒరుక్కం, ''చతురంగం'' చిత్రాల్లో పనిచేసాడు. 1990లలో లాలూ అలెక్స్ హాస్య పాత్రల వైపు మొగ్గు చూపాడు. ఆయన కాళిక్కలం చిత్రంలో [[సత్యన్ అంతికాడ్|సత్యన్ అంతిక్కాడ్]], మంజుపోల్ ఒరు పెంకుట్టి, నిరం చిత్రాల్లో [[కమల్ (దర్శకుడు)|కమల్]] తో కలిసి పనిచేసాడు. ఆయన హాస్యం, సంభాషణలు, ప్రదర్శన నైపుణ్యాలు అతన్ని పరిశ్రమలో ప్రముఖ వ్యక్తిగా మార్చాయి.<ref>{{Cite web|title=ReadMore -'Quite a personal Easter for Lalu Alex'|url=http://www.mathrubhumi.com/tv/ReadMore/6166/quite-a-personal-easter-for-lalu-alex/E|access-date=2018-07-29|publisher=Mathrubhumi}}</ref><ref>{{Cite web|title=Lalu Alex on 'Villaliveeran'|url=http://www.mathrubhumi.com/tv/ReadMore/9789/lalu-alex-on-villaliveeran/E|access-date=2018-07-29|publisher=Mathrubhumi}}</ref> == అవార్డులు == === కేరళ రాష్ట్ర చలనచిత్ర అవార్డులు === * 2004 - రెండవ ఉత్తమ నటుడిగా కేరళ రాష్ట్ర చలనచిత్ర పురస్కారం - ''మంజుపోలోరు పెంకుట్టి'' === [[కేరళ ఫిల్మ్ క్రిటిక్స్ అసోసియేషన్ అవార్డ్స్]] === * 2003 - రెండవ ఉత్తమ నటుడు - ''మంజుపోలోరు పెంకుట్టి'' === ఏషియానెట్ ఫిల్మ్ అవార్డ్స్ === * 2009 - ఉత్తమ నటుడు-విలన్ - ''ఎవిదమ్ స్వర్గమాను'' === అమృత మాతృభూమి ఫిల్మ్ అవార్డ్స్ === * 2009 - ఉత్తమ విలన్ - ఎవిడం స్వర్గమాను == మూలాలు == [[వర్గం:కేరళ రాష్ట్ర చలనచిత్ర అవార్డు విజేతలు]] [[వర్గం:1954 జననాలు]] [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] [[వర్గం:Articles with hCards]] jt4ntgrmul4w4vf7zn25yu8qe27lwu5 0 509352 4955583 2026-09-10T04:43:25Z Batthini Vinay Kumar Goud 78298 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1500312|Amlodipine]] to:te #mdwikicx 4955583 wikitext text/x-wiki {{Infobox drug |verifiedrevid =456689822 |drug_name =Amlodipine |image =Amlodipine.svg |width =230 |alt = |image2 =Amlodipine 3D ball.png |width2 =200 |alt2 = |caption = |type =<!-- empty --> <!-- Names --> |pronounce ={{IPAc-en|æ|m|ˈ|l|oʊ|d|ɪ|ˌ|p|iː|n}}<ref>{{cite web|title=Medical Definition of AMLODIPINE|url=https://www.merriam-webster.com/medical/amlodipine|website=www.merriam-webster.com|access-date=5 July 2017|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161108030935/http://www.merriam-webster.com/medical/amlodipine|archive-date=8 November 2016|df=dmy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161108030935/http://www.merriam-webster.com/medical/amlodipine |date=8 November 2016 }}</ref> |tradename =Norvasc, others |synonyms = |INN = |IUPAC_name =(''RS'')-3-ethyl 5-methyl 2-[(2-aminoethoxy)methyl]-4-(2-chlorophenyl)-6-methyl-1,4-dihydropyridine-3,5-dicarboxylate <!-- Clinical data --> |class =[[Calcium channel blocker]] |pregnancy_AU =C |pregnancy_AU_comment=<ref name="Drugs.com pregnancy">{{cite web | title=Amlodipine Use During Pregnancy | website=Drugs.com | date=28 October 2019 | url=https://www.drugs.com/pregnancy/amlodipine.html | access-date=29 December 2019 | archive-date=28 December 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191228022204/https://www.drugs.com/pregnancy/amlodipine.html | url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191228022204/https://www.drugs.com/pregnancy/amlodipine.html |date=28 December 2019 }}</ref> |pregnancy_category= |routes_of_administration=[[Oral administration|By mouth]] |onset =Highest availability 6–12 hours after oral dose <!-- drugs.com monograph --> |duration_of_action=At least 24 hours <!-- drugs.com monograph --> |dependency_liability= |addiction_liability= <!-- External links --> |Drugs.com ={{drugs.com|monograph|amlodipine-besylate}} |MedlinePlus =a692044 <!-- Legal data --> |legal_AU =S4 |legal_AU_comment =<ref>{{cite web|url=https://www.legislation.gov.au/Details/F2017L00605|website=legislation.gov.au|title=Poisons Standard June 2017|access-date=7 January 2018|archive-date=13 December 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201213060305/https://www.legislation.gov.au/Details/F2017L00605/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201213060305/https://www.legislation.gov.au/Details/F2017L00605/ |date=13 December 2020 }}</ref> |legal_BR =<!-- OTC, A1, A2, A3, B1, B2, C1, C2, C3, C4, C5, D1, D2, E, F--> |legal_BR_comment = |legal_CA =Rx-only |legal_CA_comment =<ref>{{Cite web |url=http://napra.ca/pages/schedules/search.aspx |title=Archived copy |access-date=3 July 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140201220518/http://napra.ca/pages/Schedules/Search.aspx |archive-date=1 February 2014 |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140201220518/http://napra.ca/pages/Schedules/Search.aspx |date=1 February 2014 }}</ref> |legal_DE =<!-- Anlage I, II, III or Unscheduled--> |legal_DE_comment = |legal_NZ =<!-- Class A, B, C --> |legal_NZ_comment = |legal_UN =<!-- N I, II, III, IV / P I, II, III, IV--> |legal_UN_comment = |legal_UK =POM |legal_UK_comment = |legal_US =Rx-only |legal_US_comment = |legal_status =Rx-only |DailyMedID =Amlodipine |license_US =Amlodipine |licence_CA =<!-- Health Canada may use generic or brand name (generic name preferred) --> |licence_EU =yes <!-- Pharmacokinetic data --> |bioavailability =64–90% |protein_bound =93% <ref name=norvasc>{{cite web | title=Norvasc- amlodipine besylate tablet | website=DailyMed | date=14 March 2019 | url=https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=abd6a2ca-40c2-485c-bc53-db1c652505ed | access-date=29 December 2019 | archive-date=10 June 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200610221323/https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=abd6a2ca-40c2-485c-bc53-db1c652505ed | url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200610221323/https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=abd6a2ca-40c2-485c-bc53-db1c652505ed |date=10 June 2020 }}</ref> |metabolism =[[Liver]] |metabolites =Various inactive pyrimidine metabolites |elimination_half-life=30–50 hours |excretion =[[Urine]] <!-- drugs.com monograph --> <!-- Chemical and physical data --> |C =20 |Cl =1 |H =25 |N =2 |O =5 |chemical_formula = |SMILES =Clc1ccccc1C2/C(C(=O)OC)=C(/C)N/C(COCCN)=C2/C(=O)OCC |StdInChI =1S/C20H25ClN2O5/c1-4-28-20(25)18-15(11-27-10-9-22)23-12(2)16(19(24)26-3)17(18)13-7-5-6-8-14(13)21/h5-8,17,23H,4,9-11,22H2,1-3H3 |StdInChI_Ref ={{stdinchicite|correct|chemspider}} |StdInChI_comment = |StdInChIKey =HTIQEAQVCYTUBX-UHFFFAOYSA-N |StdInChIKey_Ref ={{stdinchicite|correct|chemspider}} |Jmol = |chirality =[[Racemic mixture]] |density = |density_notes = |melting_point = |melting_high = |melting_notes = |boiling_point = |boiling_notes = |solubility = |sol_units = |specific_rotation= }} '''నార్వాస్క్''' బ్రాండ్ పేరుతో విక్రయించే '''అమ్లోడిపైన్''', అధిక రక్తపోటు, [[హృద్ధమనుల వ్యాధి|కొరోనరీ ఆర్టరీ వ్యాధి]] చికిత్సకు ఉపయోగించే ఔషధం.<ref name="ASHP2016">{{Cite web|title=Amlodipine Besylate|url=https://www.drugs.com/monograph/amlodipine-besylate.html|website=Drugs.com|publisher=American Society of Hospital Pharmacists|access-date=22 July 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160604161825/http://www.drugs.com/monograph/amlodipine-besylate.html|archive-date=4 June 2016}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160604161825/http://www.drugs.com/monograph/amlodipine-besylate.html|date=4 June 2016}}</ref> [[హృదయ వైఫల్యం|గుండె వైఫల్యం]] సాధారణంగా సిఫారసు చేయకపోయినా, అధిక రక్తపోటు లేదా [[యాంజైన|గుండె సంబంధిత ఛాతీ నొప్పి]] చికిత్స చేయడానికి ఇతర మందులు సరిపోకపోతే అమ్లోడిపైన్ ఉపయోగించవచ్చు.<ref>{{Cite book|title=The ESC Textbook of Preventive Cardiology: Clinical Practice|date=2015|publisher=Oxford University Press|isbn=9780199656653|page=261|ref=https://books.google.ca/books?id=MmXiBwAAQBAJ&pg=PA261}}</ref>ఇది నోటి ద్వారా తీసుకోబడుతుంది, కనీసం ఒక రోజు పాటు కొనసాగే ప్రభావాన్ని కలిగి ఉంటుంది.<ref name="ASHP2016" /> సాధారణ దుష్ప్రభావాలలో వాపు, అలసట, [[కడుపునొప్పి|కడుపు నొప్పి]], వికారం ఉంటాయి.<ref name="ASHP2016" /> తీవ్రమైన దుష్ప్రభావాలలో తక్కువ రక్తపోటు లేదా [[గుండెపోటు]] ఉండవచ్చు.<ref name="ASHP2016" />గర్భధారణ సమయంలో లేదా తల్లిపాలను సమయంలో ఉపయోగం సురక్షితంగా ఉందా అనేది అస్పష్టంగా ఉంది.<ref name="ASHP2016" />కాలేయ సమస్యలు ఉన్న వ్యక్తులు, వృద్ధులలో ఉపయోగించినప్పుడు, మోతాదులను తగ్గించాలి.<ref name="ASHP2016" />ధమనుల పరిమాణాన్ని పెంచడం ద్వారా అమ్లోడిపైన్ పాక్షికంగా పనిచేస్తుంది.<ref name="ASHP2016" />ఇది డైహైడ్రోపైరిడిన్ రకం దీర్ఘకాలం పనిచేసే కాల్షియం ఛానల్ బ్లాకర్.<ref name="ASHP2016" /> అమ్లోడిపైన్ 1982లో పేటెంట్ చేయబడింది, 1990లో వైద్య ఉపయోగం కోసం ఆమోదించబడింది.<ref>{{Cite book|last=Fischer|first=Jnos|last2=Ganellin|first2=C. Robin|title=Analogue-based Drug Discovery|date=2006|publisher=John Wiley & Sons|isbn=9783527607495|page=465|url=https://books.google.com/books?id=FjKfqkaKkAAC&pg=PA465|language=en|access-date=1 June 2020|archive-date=27 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210827213813/https://books.google.com/books?id=FjKfqkaKkAAC&pg=PA465}}</ref> ఇది ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ అత్యవసర ఔషధాల జాబితా ఉంది.<ref name="WHO21st">{{Cite book|vauthors=((World Health Organization))|title=World Health Organization model list of essential medicines: 21st list 2019|year=2019|hdl=10665/325771|author-link=World Health Organization|publisher=World Health Organization|location=Geneva|id=WHO/MVP/EMP/IAU/2019.06. License: CC BY-NC-SA 3.0 IGO|hdl-access=free}}</ref>ఇది సాధారణ ఔషధంగా అందుబాటులో ఉంది.<ref name="ASHP2016" /> అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల్లో టోకు ధర 2015 నాటికి ఒక సాధారణ మోతాదుకు రోజుకు US $0.003 నుండి 0.066 వరకు ఉంటుంది.<ref name="ref">{{Cite web|title=Amlodipine|url=http://mshpriceguide.org/en/single-drug-information/?DMFId=1029&searchYear=2015|website=International Drug Price Indicator Guide|access-date=23 July 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170811011446/http://mshpriceguide.org/en/single-drug-information/?DMFId=1029&searchYear=2015|archive-date=11 August 2017}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170811011446/http://mshpriceguide.org/en/single-drug-information/?DMFId=1029&searchYear=2015|date=11 August 2017}}</ref> యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో, ఒక నెల సరఫరా ఖర్చు $25 కంటే తక్కువ.<ref name="Ric2015">{{Cite book|last=Hamilton|first=Richart|title=Tarascon Pocket Pharmacopoeia|edition=Deluxe Lab-Coat|date=2015|publisher=Jones & Bartlett Learning|isbn=9781284057560|page=154}}</ref>2017లో ఇది 72 మిలియన్లకు పైగా ప్రిస్క్రిప్షన్లతో యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో ఐదవ అత్యంత సాధారణంగా సూచించిన ఔషధం.<ref name="ref1">{{Cite web|title=The Top 300 of 2020|url=https://clincalc.com/DrugStats/Top300Drugs.aspx|website=ClinCalc|access-date=11 April 2020|archive-date=18 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200318234059/https://clincalc.com/DrugStats/Top300Drugs.aspx|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200318234059/https://clincalc.com/DrugStats/Top300Drugs.aspx|date=18 March 2020}}</ref><ref name="ref2">{{Cite web|title=Amlodipine - Drug Usage Statistics|website=ClinCalc|date=23 December 2019|url=https://clincalc.com/DrugStats/Drugs/Amlodipine|access-date=11 April 2020|archive-date=11 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411192007/https://clincalc.com/DrugStats/Drugs/Amlodipine|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200411192007/https://clincalc.com/DrugStats/Drugs/Amlodipine|date=11 April 2020}}</ref> == సూచనలు == <references /> [[వర్గం:Translated from MDWiki]] o00um2791vkikhjdnl7rr33ecdwabvx 4955586 4955583 2026-09-10T05:23:08Z Rajasekhar1961 2596 [[వర్గం:ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ ప్రకటించిన అవసరమైన మందులు]] ను చేర్చారు (హాట్‌కేట్ ఉపయోగించి) 4955586 wikitext text/x-wiki {{Infobox drug |verifiedrevid =456689822 |drug_name =Amlodipine |image =Amlodipine.svg |width =230 |alt = |image2 =Amlodipine 3D ball.png |width2 =200 |alt2 = |caption = |type =<!-- empty --> <!-- Names --> |pronounce ={{IPAc-en|æ|m|ˈ|l|oʊ|d|ɪ|ˌ|p|iː|n}}<ref>{{cite web|title=Medical Definition of AMLODIPINE|url=https://www.merriam-webster.com/medical/amlodipine|website=www.merriam-webster.com|access-date=5 July 2017|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161108030935/http://www.merriam-webster.com/medical/amlodipine|archive-date=8 November 2016|df=dmy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161108030935/http://www.merriam-webster.com/medical/amlodipine |date=8 November 2016 }}</ref> |tradename =Norvasc, others |synonyms = |INN = |IUPAC_name =(''RS'')-3-ethyl 5-methyl 2-[(2-aminoethoxy)methyl]-4-(2-chlorophenyl)-6-methyl-1,4-dihydropyridine-3,5-dicarboxylate <!-- Clinical data --> |class =[[Calcium channel blocker]] |pregnancy_AU =C |pregnancy_AU_comment=<ref name="Drugs.com pregnancy">{{cite web | title=Amlodipine Use During Pregnancy | website=Drugs.com | date=28 October 2019 | url=https://www.drugs.com/pregnancy/amlodipine.html | access-date=29 December 2019 | archive-date=28 December 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191228022204/https://www.drugs.com/pregnancy/amlodipine.html | url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191228022204/https://www.drugs.com/pregnancy/amlodipine.html |date=28 December 2019 }}</ref> |pregnancy_category= |routes_of_administration=[[Oral administration|By mouth]] |onset =Highest availability 6–12 hours after oral dose <!-- drugs.com monograph --> |duration_of_action=At least 24 hours <!-- drugs.com monograph --> |dependency_liability= |addiction_liability= <!-- External links --> |Drugs.com ={{drugs.com|monograph|amlodipine-besylate}} |MedlinePlus =a692044 <!-- Legal data --> |legal_AU =S4 |legal_AU_comment =<ref>{{cite web|url=https://www.legislation.gov.au/Details/F2017L00605|website=legislation.gov.au|title=Poisons Standard June 2017|access-date=7 January 2018|archive-date=13 December 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201213060305/https://www.legislation.gov.au/Details/F2017L00605/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201213060305/https://www.legislation.gov.au/Details/F2017L00605/ |date=13 December 2020 }}</ref> |legal_BR =<!-- OTC, A1, A2, A3, B1, B2, C1, C2, C3, C4, C5, D1, D2, E, F--> |legal_BR_comment = |legal_CA =Rx-only |legal_CA_comment =<ref>{{Cite web |url=http://napra.ca/pages/schedules/search.aspx |title=Archived copy |access-date=3 July 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140201220518/http://napra.ca/pages/Schedules/Search.aspx |archive-date=1 February 2014 |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140201220518/http://napra.ca/pages/Schedules/Search.aspx |date=1 February 2014 }}</ref> |legal_DE =<!-- Anlage I, II, III or Unscheduled--> |legal_DE_comment = |legal_NZ =<!-- Class A, B, C --> |legal_NZ_comment = |legal_UN =<!-- N I, II, III, IV / P I, II, III, IV--> |legal_UN_comment = |legal_UK =POM |legal_UK_comment = |legal_US =Rx-only |legal_US_comment = |legal_status =Rx-only |DailyMedID =Amlodipine |license_US =Amlodipine |licence_CA =<!-- Health Canada may use generic or brand name (generic name preferred) --> |licence_EU =yes <!-- Pharmacokinetic data --> |bioavailability =64–90% |protein_bound =93% <ref name=norvasc>{{cite web | title=Norvasc- amlodipine besylate tablet | website=DailyMed | date=14 March 2019 | url=https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=abd6a2ca-40c2-485c-bc53-db1c652505ed | access-date=29 December 2019 | archive-date=10 June 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200610221323/https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=abd6a2ca-40c2-485c-bc53-db1c652505ed | url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200610221323/https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=abd6a2ca-40c2-485c-bc53-db1c652505ed |date=10 June 2020 }}</ref> |metabolism =[[Liver]] |metabolites =Various inactive pyrimidine metabolites |elimination_half-life=30–50 hours |excretion =[[Urine]] <!-- drugs.com monograph --> <!-- Chemical and physical data --> |C =20 |Cl =1 |H =25 |N =2 |O =5 |chemical_formula = |SMILES =Clc1ccccc1C2/C(C(=O)OC)=C(/C)N/C(COCCN)=C2/C(=O)OCC |StdInChI =1S/C20H25ClN2O5/c1-4-28-20(25)18-15(11-27-10-9-22)23-12(2)16(19(24)26-3)17(18)13-7-5-6-8-14(13)21/h5-8,17,23H,4,9-11,22H2,1-3H3 |StdInChI_Ref ={{stdinchicite|correct|chemspider}} |StdInChI_comment = |StdInChIKey =HTIQEAQVCYTUBX-UHFFFAOYSA-N |StdInChIKey_Ref ={{stdinchicite|correct|chemspider}} |Jmol = |chirality =[[Racemic mixture]] |density = |density_notes = |melting_point = |melting_high = |melting_notes = |boiling_point = |boiling_notes = |solubility = |sol_units = |specific_rotation= }} '''నార్వాస్క్''' బ్రాండ్ పేరుతో విక్రయించే '''అమ్లోడిపైన్''', అధిక రక్తపోటు, [[హృద్ధమనుల వ్యాధి|కొరోనరీ ఆర్టరీ వ్యాధి]] చికిత్సకు ఉపయోగించే ఔషధం.<ref name="ASHP2016">{{Cite web|title=Amlodipine Besylate|url=https://www.drugs.com/monograph/amlodipine-besylate.html|website=Drugs.com|publisher=American Society of Hospital Pharmacists|access-date=22 July 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160604161825/http://www.drugs.com/monograph/amlodipine-besylate.html|archive-date=4 June 2016}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160604161825/http://www.drugs.com/monograph/amlodipine-besylate.html|date=4 June 2016}}</ref> [[హృదయ వైఫల్యం|గుండె వైఫల్యం]] సాధారణంగా సిఫారసు చేయకపోయినా, అధిక రక్తపోటు లేదా [[యాంజైన|గుండె సంబంధిత ఛాతీ నొప్పి]] చికిత్స చేయడానికి ఇతర మందులు సరిపోకపోతే అమ్లోడిపైన్ ఉపయోగించవచ్చు.<ref>{{Cite book|title=The ESC Textbook of Preventive Cardiology: Clinical Practice|date=2015|publisher=Oxford University Press|isbn=9780199656653|page=261|ref=https://books.google.ca/books?id=MmXiBwAAQBAJ&pg=PA261}}</ref>ఇది నోటి ద్వారా తీసుకోబడుతుంది, కనీసం ఒక రోజు పాటు కొనసాగే ప్రభావాన్ని కలిగి ఉంటుంది.<ref name="ASHP2016" /> సాధారణ దుష్ప్రభావాలలో వాపు, అలసట, [[కడుపునొప్పి|కడుపు నొప్పి]], వికారం ఉంటాయి.<ref name="ASHP2016" /> తీవ్రమైన దుష్ప్రభావాలలో తక్కువ రక్తపోటు లేదా [[గుండెపోటు]] ఉండవచ్చు.<ref name="ASHP2016" />గర్భధారణ సమయంలో లేదా తల్లిపాలను సమయంలో ఉపయోగం సురక్షితంగా ఉందా అనేది అస్పష్టంగా ఉంది.<ref name="ASHP2016" />కాలేయ సమస్యలు ఉన్న వ్యక్తులు, వృద్ధులలో ఉపయోగించినప్పుడు, మోతాదులను తగ్గించాలి.<ref name="ASHP2016" />ధమనుల పరిమాణాన్ని పెంచడం ద్వారా అమ్లోడిపైన్ పాక్షికంగా పనిచేస్తుంది.<ref name="ASHP2016" />ఇది డైహైడ్రోపైరిడిన్ రకం దీర్ఘకాలం పనిచేసే కాల్షియం ఛానల్ బ్లాకర్.<ref name="ASHP2016" /> అమ్లోడిపైన్ 1982లో పేటెంట్ చేయబడింది, 1990లో వైద్య ఉపయోగం కోసం ఆమోదించబడింది.<ref>{{Cite book|last=Fischer|first=Jnos|last2=Ganellin|first2=C. Robin|title=Analogue-based Drug Discovery|date=2006|publisher=John Wiley & Sons|isbn=9783527607495|page=465|url=https://books.google.com/books?id=FjKfqkaKkAAC&pg=PA465|language=en|access-date=1 June 2020|archive-date=27 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210827213813/https://books.google.com/books?id=FjKfqkaKkAAC&pg=PA465}}</ref> ఇది ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ అత్యవసర ఔషధాల జాబితా ఉంది.<ref name="WHO21st">{{Cite book|vauthors=((World Health Organization))|title=World Health Organization model list of essential medicines: 21st list 2019|year=2019|hdl=10665/325771|author-link=World Health Organization|publisher=World Health Organization|location=Geneva|id=WHO/MVP/EMP/IAU/2019.06. License: CC BY-NC-SA 3.0 IGO|hdl-access=free}}</ref>ఇది సాధారణ ఔషధంగా అందుబాటులో ఉంది.<ref name="ASHP2016" /> అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల్లో టోకు ధర 2015 నాటికి ఒక సాధారణ మోతాదుకు రోజుకు US $0.003 నుండి 0.066 వరకు ఉంటుంది.<ref name="ref">{{Cite web|title=Amlodipine|url=http://mshpriceguide.org/en/single-drug-information/?DMFId=1029&searchYear=2015|website=International Drug Price Indicator Guide|access-date=23 July 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170811011446/http://mshpriceguide.org/en/single-drug-information/?DMFId=1029&searchYear=2015|archive-date=11 August 2017}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170811011446/http://mshpriceguide.org/en/single-drug-information/?DMFId=1029&searchYear=2015|date=11 August 2017}}</ref> యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో, ఒక నెల సరఫరా ఖర్చు $25 కంటే తక్కువ.<ref name="Ric2015">{{Cite book|last=Hamilton|first=Richart|title=Tarascon Pocket Pharmacopoeia|edition=Deluxe Lab-Coat|date=2015|publisher=Jones & Bartlett Learning|isbn=9781284057560|page=154}}</ref>2017లో ఇది 72 మిలియన్లకు పైగా ప్రిస్క్రిప్షన్లతో యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో ఐదవ అత్యంత సాధారణంగా సూచించిన ఔషధం.<ref name="ref1">{{Cite web|title=The Top 300 of 2020|url=https://clincalc.com/DrugStats/Top300Drugs.aspx|website=ClinCalc|access-date=11 April 2020|archive-date=18 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200318234059/https://clincalc.com/DrugStats/Top300Drugs.aspx|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200318234059/https://clincalc.com/DrugStats/Top300Drugs.aspx|date=18 March 2020}}</ref><ref name="ref2">{{Cite web|title=Amlodipine - Drug Usage Statistics|website=ClinCalc|date=23 December 2019|url=https://clincalc.com/DrugStats/Drugs/Amlodipine|access-date=11 April 2020|archive-date=11 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411192007/https://clincalc.com/DrugStats/Drugs/Amlodipine|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200411192007/https://clincalc.com/DrugStats/Drugs/Amlodipine|date=11 April 2020}}</ref> == సూచనలు == <references /> [[వర్గం:Translated from MDWiki]] [[వర్గం:ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ ప్రకటించిన అవసరమైన మందులు]] g1wkqx88dlb9rpykb9kq8ubnjkjdgct 4955587 4955586 2026-09-10T05:25:10Z Rajasekhar1961 2596 4955587 wikitext text/x-wiki {{Infobox drug |verifiedrevid =456689822 |drug_name =Amlodipine |image =Amlodipine.svg |width =230 |alt = |image2 =Amlodipine 3D ball.png |width2 =200 |alt2 = |caption = |type =<!-- empty --> <!-- Names --> |pronounce ={{IPAc-en|æ|m|ˈ|l|oʊ|d|ɪ|ˌ|p|iː|n}}<ref>{{cite web|title=Medical Definition of AMLODIPINE|url=https://www.merriam-webster.com/medical/amlodipine|website=www.merriam-webster.com|access-date=5 July 2017|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161108030935/http://www.merriam-webster.com/medical/amlodipine|archive-date=8 November 2016|df=dmy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161108030935/http://www.merriam-webster.com/medical/amlodipine |date=8 November 2016 }}</ref> |tradename =Norvasc, others |synonyms = |INN = |IUPAC_name =(''RS'')-3-ethyl 5-methyl 2-[(2-aminoethoxy)methyl]-4-(2-chlorophenyl)-6-methyl-1,4-dihydropyridine-3,5-dicarboxylate <!-- Clinical data --> |class =[[Calcium channel blocker]] |pregnancy_AU =C |pregnancy_AU_comment=<ref name="Drugs.com pregnancy">{{cite web | title=Amlodipine Use During Pregnancy | website=Drugs.com | date=28 October 2019 | url=https://www.drugs.com/pregnancy/amlodipine.html | access-date=29 December 2019 | archive-date=28 December 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191228022204/https://www.drugs.com/pregnancy/amlodipine.html | url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191228022204/https://www.drugs.com/pregnancy/amlodipine.html |date=28 December 2019 }}</ref> |pregnancy_category= |routes_of_administration=[[Oral administration|By mouth]] |onset =Highest availability 6–12 hours after oral dose <!-- drugs.com monograph --> |duration_of_action=At least 24 hours <!-- drugs.com monograph --> |dependency_liability= |addiction_liability= <!-- External links --> |Drugs.com ={{drugs.com|monograph|amlodipine-besylate}} |MedlinePlus =a692044 <!-- Legal data --> |legal_AU =S4 |legal_AU_comment =<ref>{{cite web|url=https://www.legislation.gov.au/Details/F2017L00605|website=legislation.gov.au|title=Poisons Standard June 2017|access-date=7 January 2018|archive-date=13 December 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201213060305/https://www.legislation.gov.au/Details/F2017L00605/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201213060305/https://www.legislation.gov.au/Details/F2017L00605/ |date=13 December 2020 }}</ref> |legal_BR =<!-- OTC, A1, A2, A3, B1, B2, C1, C2, C3, C4, C5, D1, D2, E, F--> |legal_BR_comment = |legal_CA =Rx-only |legal_CA_comment =<ref>{{Cite web |url=http://napra.ca/pages/schedules/search.aspx |title=Archived copy |access-date=3 July 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140201220518/http://napra.ca/pages/Schedules/Search.aspx |archive-date=1 February 2014 |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140201220518/http://napra.ca/pages/Schedules/Search.aspx |date=1 February 2014 }}</ref> |legal_DE =<!-- Anlage I, II, III or Unscheduled--> |legal_DE_comment = |legal_NZ =<!-- Class A, B, C --> |legal_NZ_comment = |legal_UN =<!-- N I, II, III, IV / P I, II, III, IV--> |legal_UN_comment = |legal_UK =POM |legal_UK_comment = |legal_US =Rx-only |legal_US_comment = |legal_status =Rx-only |DailyMedID =Amlodipine |license_US =Amlodipine |licence_CA =<!-- Health Canada may use generic or brand name (generic name preferred) --> |licence_EU =yes <!-- Pharmacokinetic data --> |bioavailability =64–90% |protein_bound =93% <ref name=norvasc>{{cite web | title=Norvasc- amlodipine besylate tablet | website=DailyMed | date=14 March 2019 | url=https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=abd6a2ca-40c2-485c-bc53-db1c652505ed | access-date=29 December 2019 | archive-date=10 June 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200610221323/https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=abd6a2ca-40c2-485c-bc53-db1c652505ed | url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200610221323/https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=abd6a2ca-40c2-485c-bc53-db1c652505ed |date=10 June 2020 }}</ref> |metabolism =[[Liver]] |metabolites =Various inactive pyrimidine metabolites |elimination_half-life=30–50 hours |excretion =[[Urine]] <!-- drugs.com monograph --> <!-- Chemical and physical data --> |C =20 |Cl =1 |H =25 |N =2 |O =5 |chemical_formula = |SMILES =Clc1ccccc1C2/C(C(=O)OC)=C(/C)N/C(COCCN)=C2/C(=O)OCC |StdInChI =1S/C20H25ClN2O5/c1-4-28-20(25)18-15(11-27-10-9-22)23-12(2)16(19(24)26-3)17(18)13-7-5-6-8-14(13)21/h5-8,17,23H,4,9-11,22H2,1-3H3 |StdInChI_Ref ={{stdinchicite|correct|chemspider}} |StdInChI_comment = |StdInChIKey =HTIQEAQVCYTUBX-UHFFFAOYSA-N |StdInChIKey_Ref ={{stdinchicite|correct|chemspider}} |Jmol = |chirality =[[Racemic mixture]] |density = |density_notes = |melting_point = |melting_high = |melting_notes = |boiling_point = |boiling_notes = |solubility = |sol_units = |specific_rotation= }} '''నార్వాస్క్''' బ్రాండ్ పేరుతో విక్రయించే '''అమ్లోడిపైన్''' (ఆంగ్లం: Amlodipine), [[అధిక రక్తపోటు]], [[హృద్ధమనుల వ్యాధి|కొరోనరీ ఆర్టరీ వ్యాధి]] చికిత్సకు ఉపయోగించే ఔషధం.<ref name="ASHP2016">{{Cite web|title=Amlodipine Besylate|url=https://www.drugs.com/monograph/amlodipine-besylate.html|website=Drugs.com|publisher=American Society of Hospital Pharmacists|access-date=22 July 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160604161825/http://www.drugs.com/monograph/amlodipine-besylate.html|archive-date=4 June 2016}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160604161825/http://www.drugs.com/monograph/amlodipine-besylate.html|date=4 June 2016}}</ref> [[హృదయ వైఫల్యం|గుండె వైఫల్యం]] సాధారణంగా సిఫారసు చేయకపోయినా, అధిక రక్తపోటు లేదా [[యాంజైన|గుండె సంబంధిత ఛాతీ నొప్పి]] చికిత్స చేయడానికి ఇతర మందులు సరిపోకపోతే అమ్లోడిపైన్ ఉపయోగించవచ్చు.<ref>{{Cite book|title=The ESC Textbook of Preventive Cardiology: Clinical Practice|date=2015|publisher=Oxford University Press|isbn=9780199656653|page=261|ref=https://books.google.ca/books?id=MmXiBwAAQBAJ&pg=PA261}}</ref>ఇది నోటి ద్వారా తీసుకోబడుతుంది, కనీసం ఒక రోజు పాటు కొనసాగే ప్రభావాన్ని కలిగి ఉంటుంది.<ref name="ASHP2016" /> సాధారణ దుష్ప్రభావాలలో వాపు, అలసట, [[కడుపునొప్పి|కడుపు నొప్పి]], వికారం ఉంటాయి.<ref name="ASHP2016" /> తీవ్రమైన దుష్ప్రభావాలలో తక్కువ రక్తపోటు లేదా [[గుండెపోటు]] ఉండవచ్చు.<ref name="ASHP2016" />గర్భధారణ సమయంలో లేదా తల్లిపాలను సమయంలో ఉపయోగం సురక్షితంగా ఉందా అనేది అస్పష్టంగా ఉంది.<ref name="ASHP2016" />కాలేయ సమస్యలు ఉన్న వ్యక్తులు, వృద్ధులలో ఉపయోగించినప్పుడు, మోతాదులను తగ్గించాలి.<ref name="ASHP2016" />ధమనుల పరిమాణాన్ని పెంచడం ద్వారా అమ్లోడిపైన్ పాక్షికంగా పనిచేస్తుంది.<ref name="ASHP2016" />ఇది డైహైడ్రోపైరిడిన్ రకం దీర్ఘకాలం పనిచేసే కాల్షియం ఛానల్ బ్లాకర్.<ref name="ASHP2016" /> అమ్లోడిపైన్ 1982లో పేటెంట్ చేయబడింది, 1990లో వైద్య ఉపయోగం కోసం ఆమోదించబడింది.<ref>{{Cite book|last=Fischer|first=Jnos|last2=Ganellin|first2=C. Robin|title=Analogue-based Drug Discovery|date=2006|publisher=John Wiley & Sons|isbn=9783527607495|page=465|url=https://books.google.com/books?id=FjKfqkaKkAAC&pg=PA465|language=en|access-date=1 June 2020|archive-date=27 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210827213813/https://books.google.com/books?id=FjKfqkaKkAAC&pg=PA465}}</ref> ఇది ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ అత్యవసర ఔషధాల జాబితా ఉంది.<ref name="WHO21st">{{Cite book|vauthors=((World Health Organization))|title=World Health Organization model list of essential medicines: 21st list 2019|year=2019|hdl=10665/325771|author-link=World Health Organization|publisher=World Health Organization|location=Geneva|id=WHO/MVP/EMP/IAU/2019.06. License: CC BY-NC-SA 3.0 IGO|hdl-access=free}}</ref>ఇది సాధారణ ఔషధంగా అందుబాటులో ఉంది.<ref name="ASHP2016" /> అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల్లో టోకు ధర 2015 నాటికి ఒక సాధారణ మోతాదుకు రోజుకు US $0.003 నుండి 0.066 వరకు ఉంటుంది.<ref name="ref">{{Cite web|title=Amlodipine|url=http://mshpriceguide.org/en/single-drug-information/?DMFId=1029&searchYear=2015|website=International Drug Price Indicator Guide|access-date=23 July 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170811011446/http://mshpriceguide.org/en/single-drug-information/?DMFId=1029&searchYear=2015|archive-date=11 August 2017}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170811011446/http://mshpriceguide.org/en/single-drug-information/?DMFId=1029&searchYear=2015|date=11 August 2017}}</ref> యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో, ఒక నెల సరఫరా ఖర్చు $25 కంటే తక్కువ.<ref name="Ric2015">{{Cite book|last=Hamilton|first=Richart|title=Tarascon Pocket Pharmacopoeia|edition=Deluxe Lab-Coat|date=2015|publisher=Jones & Bartlett Learning|isbn=9781284057560|page=154}}</ref>2017లో ఇది 72 మిలియన్లకు పైగా ప్రిస్క్రిప్షన్లతో యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో ఐదవ అత్యంత సాధారణంగా సూచించిన ఔషధం.<ref name="ref1">{{Cite web|title=The Top 300 of 2020|url=https://clincalc.com/DrugStats/Top300Drugs.aspx|website=ClinCalc|access-date=11 April 2020|archive-date=18 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200318234059/https://clincalc.com/DrugStats/Top300Drugs.aspx|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200318234059/https://clincalc.com/DrugStats/Top300Drugs.aspx|date=18 March 2020}}</ref><ref name="ref2">{{Cite web|title=Amlodipine - Drug Usage Statistics|website=ClinCalc|date=23 December 2019|url=https://clincalc.com/DrugStats/Drugs/Amlodipine|access-date=11 April 2020|archive-date=11 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411192007/https://clincalc.com/DrugStats/Drugs/Amlodipine|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200411192007/https://clincalc.com/DrugStats/Drugs/Amlodipine|date=11 April 2020}}</ref> == సూచనలు == <references /> [[వర్గం:Translated from MDWiki]] [[వర్గం:ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ ప్రకటించిన అవసరమైన మందులు]] 16y8kq79265jg6xk8thoo9mgketlves 3 509353 4955589 2026-09-10T05:30:41Z Nrgullapalli 11739 వికీపీడియాకు స్వాగతం! ([[WP:TW|TW]]) 4955589 wikitext text/x-wiki ==స్వాగతం== <!--{{Subst:Welcome}}~~~~ --> <div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: Orange;"> <div class="center"><span style="font-size:large; color:black;">Suiradi గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[Wikipedia:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|<span style="color:white;">స్వాగతం!</span>]]! [[దస్త్రం:Wikipedia-logo.png|40px]]</span></div></div> Suiradi గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[వికీపీడియా:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|స్వాగతం!]] వికీపీడియాలో సభ్యులైనందుకు అభినందనలు. {{#if:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}|<div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: light grey;"> వికీపీడియాలో దిద్దుబాట్లు ఎలా చెయ్యాలో మీకు వివరించేందుకు, మీ సందేహాలను తీర్చేందుకూ [[వాడుకరి:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}]] గారిని ప్రత్యేకంగా మీకోసం గురువుగా కేటాయించారు. ఏ సంకోచమూ లేకుండా వారిని మీ సందేహాలు అడగవచ్చు. మీకు [[ప్రత్యేక:Homepage|ప్రత్యేకంగా ఒక హోంపేజీ]] కూడా ఉంది చూడండి. అక్కడ మీకవసరమైన ఏ సహాయమైనా చేసేందుకు {{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}} గారు సిద్ధంగా ఉన్నారు. వారిని [[ప్రత్యేక:Homepage|పలకరించండి]].</div>|}} * [[దస్త్రం:Wikipedia Gurinchi Meeku Telusa?.pdf|thumb|పై బొమ్మపై నొక్కి తెలుగు వికీపీడియాను పరిచయం చేసే పుస్తకం చూడండి.]][[:s:వికీపీడియాలో రచనలు చేయుట|వికీపీడియాలో రచనలు ఎలా చెయ్యాలో చెప్పే పుస్తకం]] చూడండి. తెలుగు వ్యాసరచన గురించి [[విషయ వ్యక్తీకరణ]], కంప్యూటర్ లో తెలుగు టైపు చెయ్యడం గురించి [[వికీపీడియా:టైపింగు సహాయం|టైపింగు సహాయం]], [[కీ బోర్డు]] వ్యాసాలు ఉపయోగపడతాయి. * "మరియు" అనే పదం తెలుగుకు సహజమైన వాడుక కాదు. ప్రామాణిక ప్రచురణల్లో దాన్ని వాడరు. వికీపీడియాలో కూడా దాన్ని వాడరాదు. మరింత సమాచారం కోసం [[వికీపీడియా:శైలి/భాష]] చూడండి. * వికీపీడియాలో ప్రతీ పేజీకి అనుబంధంగా ఒక చర్చ పేజీ ఉంటుంది. వ్యాస విషయానికి సంబంధించిన చర్చ, సంబంధిత చర్చ పేజీలో చెయ్యాలి. మీ వాడుకరి పేజీకి కూడా అనుబంధంగా చర్చ పేజీ ఉంది. ఆ పేజీలోనే ఈ స్వాగత సందేశం పెట్టాను, గమనించారా? * చర్చ పేజీల్లో ఏమైనా రాసినపుడు దాని పక్కన సంతకం పెట్టాలి. నాలుగు టిల్డెలతో (టిల్డె అంటే - కీబోర్డులో "1" అంకె మీటకు ఎడమ పక్కన ఉన్న మీట. షిఫ్ట్ కీతో కలిపి దాన్ని నొక్కాలి.) <nowiki>~~~~</nowiki> ఇలా రాస్తే మీ పేరు, తేదీ, టైము ముద్రితమౌతాయి - అదే సంతకం! దిద్దుబాటు పెట్టె (వికీలో ఎక్కడైనా సరే.., రాసేది, ఇప్పుడు నేను ఇదంతా రాసినదీ దిద్దుబాటు పెట్టెలోనే) పైభాగం లోని ([[File:OOUI JS signature icon LTR.png|20px]]) బొమ్మపై నొక్కినా సంతకం చేరుతుంది. (సంతకం, చర్చ పేజీల్లో మాత్రమే చెయ్యాలి. వ్యాస పేజీలలో చెయ్యరాదు.) చర్చ పేజీలను [[వికీపీడియా:చర్చ పేజీలను ఉపయోగించడం ఎలా|ఎలా ఉపయోగించుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. * వికీపీడియాలో విజ్ఞాన సర్వస్వం పేజీలే కాకుండా వాటికి ఉపయోగపడే అనేక ఇతర పేజీలు కూడా ఉంటాయి. ఇవన్నీ వేరువేరు [[వికీపీడియా:పేరుబరి|పేరుబరుల్లో]] ఉంటాయి. ఈ పేజీల పేర్లకు ముందు ఆ పేరుబరి పేరు వస్తుంది - "వికీపీడియా:" "వాడుకరి:" "మూస:" "వర్గం:" -ఇలాగ (విజ్ఞాన సర్వస పేజీలకు ముందు ఇలాంటిదేమీ ఉండదు.). ఈ పేజీలకు కూడా అనుంబంధంగా చర్చ పేజీలుంటాయి. * వికీ గురించి, వికీపద్ధతుల గురించీ, వికీలో పనిచెయ్యడం గురించీ [[సహాయం:పరిచయం|తెలుసుకోండి]], ఇతరులకు చెప్పండి. * వికీపీడియాలో సవరణలు చెయ్యాలంటే కొత్తవారికి "విజువల్ ఎడిటరు" తేలిగ్గా, చాలా సౌకర్యంగా ఉంటుంది. దాన్ని మీ డిఫాల్టు ఎడిటరుగా ఎంచుకోండి. [[సహాయం:విజువల్ ఎడిటరును ఎంచుకోవడం|ఎలా ఎంచుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. ---- ఇకపోతే.. * ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణాల్లోని దాదాపుగా ప్రతీ ఊరికీ, మండలానికీ, జిల్లాకీ, పట్టణానికీ, నగరానికీ వికీలో పేజీ ఉంది. మీ ఊరి పేజీ చూడండి. అందులో సవరణలు ఏమైనా అవసరమనుకుంటే చేసెయ్యండి. వెనకాడకండి. * ప్రతీ తెలుగు సినిమాకీ ఒక పేజీ పెట్టాలనేది సంకల్పం. అందులో మీరూ పాలుపంచుకోవచ్చు. * [[మానవ పరిణామం]], [[మాయాబజార్]], [[ఇస్రో]], [[ఘట్టమనేని కృష్ణ| కృష్ణ (సినిమా నటుడు)]], [[జవాహర్ లాల్ నెహ్రూ]], [[మహా ఘాత పరికల్పన|చంద్రుడెలా పుట్టాడు]], [[తిరుమల ప్రసాదం]], [[హిరోషిమా, నాగసాకిలపై అణ్వస్త్ర దాడులు]], [[కొండారెడ్డి బురుజు]],..ఇలాంటి వేలాది వ్యాసాలు ఉన్నవి. రండి. విజ్ఞాన సర్వస్వ ప్రపంచంలో విహరించండి. ఇక్కడ రాయండి. తప్పులను సరిదిద్దండి. ఒప్పులకు మెరుగులు పెట్టండి. ------ * తెలుగు వికీ సభ్యులు అభిప్రాయాలు పంచుకొనే [http://groups.google.com/group/teluguwiki తెవికీ గూగుల్ గుంపు]లో చేరండి. ఫేస్బుక్ వాడేవారైతే [https://www.facebook.com/groups/560945180622204/ తెలుగు వికీపీడియా సముదాయ పేజీ] ఇష్టపడండి. * ఈ సైటు గురించి [[వికీపీడియా:అభిప్రాయాలు|అభిప్రాయాలు]] తెలపండి. * వికీపీడియాను ఉపయోగిస్తున్నప్పుడు మీకేమయినా సందేహాలు వస్తే [http://te.wikipedia.org/w/index.php?title={{TALKPAGENAMEE}}&action=edit&section=new&preload=template:helpme-preload&preloadtitle=సందేహం ఇక్కడ] నొక్కి, మీ సందేహాన్ని అడగండి. వీలయినంత త్వరగా వికీ విధివిధానాలు తెలిసిన సభ్యులు మీ సందేహాన్ని నివృత్తి చేస్తారు. తెలుగు వికీపీడియాలో మళ్ళీ మళ్ళీ కలుద్దాం. [[బొమ్మ:Smile icon.png|25px]] &nbsp;<!-- Template:Welcome--> [[వాడుకరి:Nrgullapalli|Nrgullapalli]] ([[వాడుకరి చర్చ:Nrgullapalli|చర్చ]]) 05:30, 10 సెప్టెంబరు 2026 (UTC) 69j0cpqbivk6x3fxfanzxqmse83emu9 0 509354 4955596 2026-09-10T07:34:07Z Chaduvari 97 "[[:en:Special:Redirect/revision/1294739911|Interbasin transfer]]" పేజీని అనువదించి సృష్టించారు 4955596 wikitext text/x-wiki [[దస్త్రం:KC Canal Wide Angle.jpg|thumb|కర్నూలు నగరంలో కెసి కెనాల్. ఇక్కడ ఈ అంతర-పరీవాహక ప్రాంత బదిలీ కాలువ, హంద్రీ నదిని యాక్విడెక్టు ద్వారా దాటుతోంది. ఈ కాలువ తుంగభద్ర నది నీటిని, పెన్నా పరీవాహక ప్రాంతానికి తరలిస్తుంది.]] '''పరీవాహక ప్రాంతాల మధ్య నీటి బదిలీ''' (ఇంటర్‌బేసిన్ బదిలీ) అనేది, నీటిని ఒక నదీ పరీవాహక ప్రాంతం నుండి, మరొక పరీవాహక ప్రాంతానికి తరలించడం. ఇందుకోసం నిర్మించిన ఇంజనీరింగ్ పథకాల ఉద్దేశం, గ్రాహక ప్రాంతంలో నీటి కొరతను తగ్గించడం, విద్యుత్తును ఉత్పత్తి చేయడం లేదా రెండూను. అరుదుగా, ఆధునిక [[ఇరాక్|ఇరాక్‌లోని]] టైగ్రిస్ నుండి [[యూఫ్రటీస్|యూఫ్రేట్స్]] నదికి నీటిని మళ్లించిన గ్లోరీ నది లాగా, రాజకీయ ప్రయోజనాల కోసం చేసిన ఇంటర్‌బేసిన్ బదిలీలు కూడా ఉన్నాయి. ప్రాచీన కాలంలోనే నీటి సరఫరా ఉదాహరణలు ఉన్నప్పటికీ, ఆధునిక కాలంలో, 19వ శతాబ్దంలో ఆస్ట్రేలియా, భారతదేశం, యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో మొదటి వ్యవస్థలు నిర్మించారు. వీటి ద్వారా [[డెన్వర్]], లాస్ ఏంజిల్స్ వంటి పెద్ద నగరాలకు నీరు సరఫరా చేసారు. 20వ శతాబ్దం నుండి ఇజ్రాయెల్, చైనాతో సహా ఇతర దేశాలలో అనేక ప్రాజెక్టులు నిర్మించారు. భారతదేశంలో హరిత విప్లవానికీ కెనడాలో [[జలశక్తి|జలవిద్యుత్]] అభివృద్ధికీ ఈ ప్రాజెక్టులు దోహద పడ్డాయి. సహజ పరీవాహక ప్రాంతాల మధ్య నీటి రవాణా వలన, మూలం వద్ద నీరు తగ్గడం, గమ్యస్థానంలో చేరడం జరుగుతుంది కాబట్టి, అటువంటి ప్రాజెక్టులు కొన్ని ప్రదేశాలలో వివాదాస్పదంగా ఉండవచ్చు. కొన్ని కాలక్రమంలో వివాదాస్పదం కావచ్చు. ఈ ప్రాజెక్టుల స్థాయి, ఖర్చులు, పర్యావరణ లేదా అభివృద్ధి ప్రభావాల కారణంగా కూడా అవి వివాదాస్పదం కావచ్చు. ఉదాహరణకు, 2007 టెక్సాస్ వాటర్ డెవలప్మెంట్ బోర్డు తన నివేదికలో టెక్సాస్లోని IBTల ఖర్చులు, ప్రయోజనాలను విశ్లేషించింది. ఆ ప్రాజెక్టుల్లో కొన్ని అవసరమైనవే అయినప్పటికీ, వాటికయ్యే ఖర్చులు, కొత్త జలాశయాల నిర్మాణాల పట్ల వ్యతిరేకత, పర్యావరణ ప్రభావాలు మొదలైనవి వాటి అభివృద్ధికి అడ్డంకులుగా ఉన్నాయని ఆ నివేదిక పేర్కొంది.<ref name="window.state.tx.us">[http://www.window.state.tx.us/specialrpt/water/96-1746.pdf Texas Water Report: Going Deeper for the Solution] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140222144253/http://www.window.state.tx.us/specialrpt/water/96-1746.pdf|date=2014-02-22}} Texas Comptroller of Public Accounts. Retrieved 11 February 2014.</ref> ఖర్చులు, ఇతర సమస్యలు ఉన్నప్పటికీ, రాష్ట్ర 50 సంవత్సరాల నీటి ప్రణాళికలో ఐబిటి లు ముఖ్యమైన పాత్ర పోషిస్తాయి. 2012 టెక్సాస్ స్టేట్ వాటర్ ప్లాన్లో చేర్చిన 44 భూగర్భ, ఉపరితల నీటి రవాణా, బదిలీ ప్రాజెక్టులలో, 15 అంతర పరీవాహకప్రాంత ప్రాజెక్టులపై ఆధారపడతాయి.<ref name="window.state.tx.us" /> అభివృద్ధి చెందిన దేశాల్లో ఇప్పటికే ఈ ప్రాజెక్టుల ద్వారా పెద్దయెత్తున ఆర్థిక ప్రయోజనాలిఉ పొందుతున్నాయి. బ్రెజిల్, ఆఫ్రికన్ దేశాలు, భారతదేశం, చైనా వంటి అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలలో పెద్ద ఎత్తున అనేక మళ్లింపు/బదిలీ పథకాలను ప్రతిపాదించారు. [[సాగునీరు|నీటిపారుదల]], పారిశ్రామిక, పురపాలక నీటి సరఫరా, పునరుత్పాదక ఇంధన అవసరాలకు పెరిగిన [[Water demand|నీటి డిమాండ్]] కారణంగా, అధిక జనాభా కలిగిన ప్రాంతాలలో వాటి సంభావ్య ఆర్థిక, సామాజిక ప్రయోజనాల కారణంగా ఆధునిక బదిలీ ప్రాజెక్టులకు మద్దతు ఏర్పడింది. వాతావరణ మార్పు కారణంగాను, భవిష్యత్తులో నీటి లభ్యత తగ్గుతుందనే ఆందోళన కారణంగానూ ఈ ప్రాజెక్టులకు సమర్థన పెరిగింది. పరీవాహక ప్రాంతాల మధ్య నీటిని చౌకగా రవాణా చేసే ప్రాజెక్టులు తరచుగా భారీగా, ఖరీదైనవిగా ఉంటాయి. ప్రభుత్వ, ప్రైవేట్ మౌలిక సదుపాయాల మధ్య సమన్వయంతో ఉంటాయి. కొన్ని సందర్భాల్లో, గురుత్వాకర్షణ ద్వారా ప్రవాహం అందని చోట్ల, గమ్యస్థానానికి నీటిని ఎత్తిపోయడానికి అదనపు శక్తిని ఉపయోగించడం అవసరం. ఈ రకమైన ప్రాజెక్టులు చట్టపరంగా కూడా సంక్లిష్టంగా ఉంటాయి. ఎందుకంటే వీటివలన నీటిహక్కులు, నదీతీర హక్కులూ ప్రభావితమవుతాయి-మూల పరీవాహక ప్రాంతం అంతర్జాతీయమైనది అయితే ఈ ప్రభావం మరింత ఎక్కువగా ఉంటుంది. ఈ బదిలీల వలన మూలం వద్దగల జల పర్యావరణ వ్యవస్థలపై గణనీయమైన ప్రభావాలు కలుగుతాయి. కొన్ని సందర్భాల్లో, గమ్యస్థానంలో నీటి సంరక్షణ చర్యల కారణంగా తక్షణ నీటి కొరత తగ్గి, ప్రాజెక్టులను వెంటనే నిర్మించాల్సిన అవసరం ఉండకపోవచ్చు. లేదా వాటి పరిమాణం తక్కువగా ఉండి, వ్యయాలు తగ్గవచ్చు. == ప్రస్తుతం పనిచేస్తున్న బదిలీ ప్రాజెక్టులు == ప్రపంచవ్యాప్తంగా డజన్ల కొద్దీ పెద్ద అంతర్-పరీవాహకప్రాంత బదిలీలు ఉన్నాయి. వాటిలో చాలా వరకు ఆస్ట్రేలియా, కెనడా, చైనా, భారతదేశం, యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లలో కేంద్రీకృతమై ఉన్నాయి. అత్యంత పురాతనమైన అంతర బేసిన్ బదిలీలు 19వ శతాబ్దం చివరి నాటివి ఉన్నాయి. స్పెయిన్‌లోని లాస్ మెడులాస్‌లో ఉన్న రోమన్ బంగారు గని, దీనికి ఒక అసాధారణమైన పురాతన ఉదాహరణ. వాటి ప్రధాన ఉద్దేశ్యం సాధారణంగా నీటి కొరతను తగ్గించడం లేదా జలవిద్యుత్తును ఉత్పత్తి చేయడం. ==== భారతదేశంలో ప్రాజెక్టులు ==== * ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని [[కర్నూలు కడప కాలువ]] 1863 లో ఒక ప్రైవేట్ సంస్థ ప్రారంభించిన పథకం. ఇది [[కృష్ణా నది]] పరీవాహక ప్రాంతం నుండి [[పెన్నా నది|పెన్నార్]] పరీవాహక ప్రాంతానికి నీటిని తీసుకువెళ్తుంది. 304 కిలోమీటర్ల పొడవైన ఈ కాలువకు సెకండుకు 84.9 క్యూబిక్ మీటర్ల ప్రవాహ సామర్థ్యం ఉంది.<ref name="NWDA" /> * ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని [[తెలుగుగంగ ప్రాజెక్టు|తెలుగు గంగ]] ప్రాజెక్టు. ఈ ప్రాజెక్టు ప్రధానంగా [[చెన్నై]] మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతపు నీటి అవసరాలను తీరుస్తుంది. రాయలసీమ నీటి అవసరాలను కూడా తీరుస్తుంది. 406 కిలోమీటర్ల పొడ్వైన కాలువల ద్వారా [[కృష్ణా నది]] నీటిని తరలిస్తారు. 1977లో ఆమోదించి, 2004లో పూర్తయిన ఈ ప్రాజెక్టులో [[మహారాష్ట్ర]], [[కర్ణాటక]], [[ఆంధ్రప్రదేశ్]], [[తమిళనాడు]] రాష్ట్రాల సహకారం ఉంది.<ref name="NWDA" />&nbsp; * కృష్ణా నదిపై [[శ్రీశైలం ప్రాజెక్టు|శ్రీశైలం జలాశయం]] వద్ద నిర్మించిన [[పూల సుబ్బయ్య వెలిగొండ ప్రాజెక్టు]] ద్వారా నీటిని కృష్ణా పరీవాహక ప్రాంతం నుండి పెన్నానది పరీవాహక ప్రాంతానికి బదిలీ చేస్తున్నారు * నర్మదా నదిపై ఉన్న [[సర్దార్ సరోవర్ ఆనకట్ట|సర్దార్ సరోవర్]] నుండి [[గుజరాత్]] లోని ఉత్తర గుజరాత్, సౌరాష్ట్ర, [[కఛ్ జిల్లా|కచ్]] ల లోని మాహి [[సబర్మతి నది|సబర్మతి]] తదితర చిన్న నదీ పరీవాహక ప్రాంతాలకి, [[రాజస్థాన్]] లోని లూని, జలూర్, [[బార్మర్ జిల్లా|బార్మర్]] జిల్లాలలోని ఇతర పరీవాహక ప్రాంతాలకూ నీటీని తరలిస్తున్నారు. నీటిపారుదల, తాగునీరు, పారిశ్రామిక ఉపయోగం మొదలైన వాటి కోసం ఈ నీటిని వాడుతున్నారు.<ref>{{Cite web|title=Salient Features of Sardar Sarovar Project: Narmada Main Canal System|url=http://nca.gov.in/ssp_salient2.htm|access-date=28 November 2021|website=Narmada Control Authority (NCA)}}</ref> [[నర్మదా నది|నర్మదా పరీవాహక ప్రాంతం]] నుండి ఏటా 95 లక్షల ఎకరపుటడుగుల (11.7 ఘన కిలోమీటర్లు) నీటిని గుజరాత్, రాజస్థాన్ ల లోని ఇతర పరీవాహక ప్రాంతాలకు నీటిని తరలించేందుకు ఈ కాలువను నిర్మించారు. <ref name="Salient Features of NWDT Award">{{Cite web|title=Salient Features of NWDT Award|url=http://nca.gov.in/aboutus_nwdt.htm|access-date=28 November 2021|website=Narmada Control Authority (NCA)}}</ref> * [[కేరళ]] లోని [[పెరియార్ నది]] నుండి [[తమిళనాడు]] లోని వైగై పరీవాహక ప్రాంతానికి నీటిని తరలించే పెరియార్ ప్రాజెక్టు. సెకండుకు 40.75 క్యూబిక్ మీటర్ల ప్రవాహ సామర్థ్యం కలిగిన ఆనకట్ట, సొరంగం ఉన్నాయి. ఈ ప్రాజెక్టును 1895 లో ప్రారంభించారు. 81,000 హెక్టార్లకు సాగునీటిని, 140 మెగావాట్ల సామర్థ్యం కలిగిన ప్లాంట్ ద్వారా విద్యుత్తునూ ఇది అందిస్తుంది.<ref name="NWDA" />&nbsp; * దక్షిణ భారతదేశం లోనే ఉన్న పరంబికులం అలియార్ ప్రాజెక్టులో ఏడు ప్రవాహాలు ఉన్నాయి. వీటిలో ఐదు పశ్చిమం వైపు, రెండు తూర్పు వైపుకూ ప్రవహిస్తాయి. ఈ ప్రాజెక్టు [[తమిళనాడు]] లోని[[కోయంబత్తూరు|కోయంబత్తూర్]] జిల్లా, [[కేరళ]] రాష్ట్రాలో చిత్తూరు ప్రాంతంలోని సాగునీటి కోసం చలకుడి నదీ పరీవాహక ప్రాంతం నుండి భారతపుళ, [[కావేరి నది|కావేరి]] పరీవాహక ప్రాంతాలకు నీటిని తరలిస్తుంది. 185 మెగావాట్ల సామర్థ్యం కలిగిన విద్యుత్తు కూడా ఉత్పత్తి అవుతుంది.<ref name="NWDA" /> * [[ఇందిరా గాంధీ కాలువ]] (గతంలో రాజస్థాన్ కెనాల్ అనేవారు) ఉత్తర భారతదేశంలోని ఆనకట్టలు, జలవిద్యుత్ ప్లాంట్లు, సొరంగాలు, కాలువలు, నీటిపారుదల వ్యవస్థల ద్వారా రావి నది, [[బియాస్ నది]], సట్లెజ్ నదులను కలుపుతుంది. దీనిని [[థార్ ఎడారి]] నీటిపారుదల అవసరాల కోసం 1960లలో నిర్మించారు. * భారతదేశ [[భారతీయ నదుల అనుసంధాన ప్రాజెక్టు|జాతీయ జల అభివృద్ధి ప్రణాళికలోని]] "ద్వీపకల్ప నదీ భాగం" లో[[మహానది|, మహానది నది]] మిగులు నీటిని [[గోదావరి నది|గోదావరికీ]] దాని నుండి వచ్చే మిగులును [[కృష్ణా నది|కృష్ణా]], [[పెన్నా నది|పెన్నా]], [[కావేరి నది|కావేరి]] నదులకూ మళ్లించే ప్రణాళిక ఉంది. దీనిలో భాగంగా నీటిపారుదల సౌకర్యం కల్పించడం కోసం మహానది, గోదావరి నదులపై "టెర్మినల్ డ్యామ్‌లను" నిర్మించాలని ఉద్దేశిస్తోంది. ద్వీపకల్ప భాగంలో మరో మూడు బదిలీలను కూడా ఊహించారు — (ఎ) [[తమిళనాడు]] అవసరాలను తీర్చడానికి [[కేరళ|కేరళలోని]] పశ్చిమ దిశగా ప్రవహించే నదుల నీటిలో కొంత భాగాన్ని తూర్పుకు మళ్లించడం; (బి) సౌరాష్ట్ర, [[కఛ్ జిల్లా|కచ్]], తీరప్రాంత [[మహారాష్ట్ర|మహారాష్ట్రలోని]] ప్రాంతాలకు నీటిపారుదల అందించడానికీ, [[ముంబై|ముంబైకి]] తాగునీటి సరఫరాను పెంచడానికీ [[ముంబై|ముంబైకి]] ఉత్తరాన, [[తపతీ నది|తాపికి]] దక్షిణాన ఉన్న పశ్చిమ దిశగా ప్రవహించే నదులను అనుసంధానించడం; (సి) [[యమునా నది|యమునానదికి]] దక్షిణ నుండి వచ్చి కలిసే ఉపనదులను అనుసంధానించి [[మధ్య ప్రదేశ్|మధ్యప్రదేశ్]], [[రాజస్థాన్|రాజస్థాన్‌లోని]] కొన్ని భాగాలలో నీటిపారుదల సౌకర్యాలను అందించడం.<ref name="hinduonnet.com">{{Usurped|[https://web.archive.org/web/20021202110258/http://www.hinduonnet.com/thehindu/op/2002/11/19/stories/2002111900130200.htm M.S. MENON: A case for inter-basin transfer of water]}}, in:The Hindu, Nov. 19, 2002</ref> * కేరళలో చాలక్కుడి నది నుండి [[నీలా నది|భరతపుజ నది]] వరకు * ఉత్తర భారతదేశంలో 14 బదిలీలు. " [[భారతీయ నదుల అనుసంధాన ప్రాజెక్టు|హిమాలయ నదీ భాగం]]" లో [[కోసీ నది|కోసి నది]], [[గండకీ నది|గండక్ నది]], ఘాగ్రా నది నుండి పశ్చిమానికి బదిలీలను; గంగా నదిలో పొడి వాతావరణంలో ప్రవాహాలను పెంచడానికి [[బ్రహ్మపుత్రా నది|బ్రహ్మపుత్ర నదిని]] [[గంగా నది|గంగా నదితో]] అనుసంధానించడం; [[హర్యానా]], [[రాజస్థాన్]], [[గుజరాత్|గుజరాత్‌లోని]] కరువు పీడిత ప్రాంతాలకు అలాగే దక్షిణ [[ఉత్తర ప్రదేశ్]], దక్షిణ [[బీహార్|బీహార్‌ల]] కోసం" గంగా, [[యమునా నది|యమునా నదుల]] అనుసంధానాన్ని ప్రస్తావించారు.<ref name="hinduonnet.com" /> * నేపాల్‌లోని ఘాగ్రా నదిపై భేరి బాబాయ్ మళ్లింపు బహుళార్ధసాధక ప్రాజెక్టు (జలవిద్యుత్, నీటిపారుదల) == ఇవి కూడా చూడండి == * == మూలాలు == {{Reflist|2}} [[వర్గం:పరీవాహకప్రాంతం నుండి నీటి బదిలీ]] dwfwacsdkvfdvtcfd39ccqrm1wioirr 2 509355 4955598 2026-09-10T07:49:42Z Y.Venkataramana-Telugurachana 154026 {{ש}} <!-- (ఇది వికీపీడియా కోడ్, అలాగే ఉంచవచ్చు) --> '''యలమంచిలి వెంకటరమణ''' (కలం పేరు: '''తెలుగు రచన''') ప్రముఖ తెలుగు కవి, రచయిత మరియు నవలా రచయిత. వీరు ప్రధానంగా భావకవిత్వం, నీతి వాక్యాలు, శతకాలు మరియు వివిధ సాహిత్య ప్రక్రియలలో రచనలు చేస్తూ తెలుగు సాహిత్యాభివృద్ధికి కృషి చేస్తున్నారు. == సాహిత్య ప్రస్థానం == యలమంచిలి వెంకటరమణ గారు భావకవిత్వంతో పాటు సమాజానికి మార్గదర్శనం చేసే నీతి పద్యాలు, శతకాలు మరియు ఆకర్షణీయమైన నవలలను రచించారు. వివిధ సాహిత్య సమావేశాలు, పుస్తకావిష్కరణోత్సవాలలో పాల్గొంటూ తెలు 4955598 wikitext text/x-wiki {{ש}} <!-- (ఇది వికీపీడియా కోడ్, అలాగే ఉంచవచ్చు) --> '''యలమంచిలి వెంకటరమణ''' (కలం పేరు: '''తెలుగు రచన''') ప్రముఖ తెలుగు కవి, రచయిత మరియు నవలా రచయిత. వీరు ప్రధానంగా భావకవిత్వం, నీతి వాక్యాలు, శతకాలు మరియు వివిధ సాహిత్య ప్రక్రియలలో రచనలు చేస్తూ తెలుగు సాహిత్యాభివృద్ధికి కృషి చేస్తున్నారు. == సాహిత్య ప్రస్థానం == యలమంచిలి వెంకటరమణ గారు భావకవిత్వంతో పాటు సమాజానికి మార్గదర్శనం చేసే నీతి పద్యాలు, శతకాలు మరియు ఆకర్షణీయమైన నవలలను రచించారు. వివిధ సాహిత్య సమావేశాలు, పుస్తకావిష్కరణోత్సవాలలో పాల్గొంటూ తెలుగు భాషాభిమానులను అలరిస్తున్నారు. వీరి సాహిత్య సేవకు గుర్తింపుగా పలు పత్రికలలో మరియు మీడియాలో ప్రత్యేక కథనాలు ప్రచురితమయ్యాయి. == బిరుదులు మరియు పురస్కారాలు == * సాహితీరత్న * అభినవ శ్రీ శ్రీ * భారత్ బుక్ ఆఫ్ అవార్డు * వెర్మ బుక్ ఆఫ్ అవార్డు * వరల్డ్ బుక్ ఆఫ్ తెలుగు రికార్డు == మూలాలు == <references /> * ప్రముఖ దినపత్రికలలో ప్రచురితమైన పుస్తకావిష్కరణలు మరియు సాహిత్య సమావేశాల వార్తా కథనాలు. f8l54olkghgczyqcas814bcizexb094 4955601 4955598 2026-09-10T08:12:47Z Y.Venkataramana-Telugurachana 154026 /* మూలాలు */ 4955601 wikitext text/x-wiki {{ש}} <!-- (ఇది వికీపీడియా కోడ్, అలాగే ఉంచవచ్చు) --> '''యలమంచిలి వెంకటరమణ''' (కలం పేరు: '''తెలుగు రచన''') ప్రముఖ తెలుగు కవి, రచయిత మరియు నవలా రచయిత. వీరు ప్రధానంగా భావకవిత్వం, నీతి వాక్యాలు, శతకాలు మరియు వివిధ సాహిత్య ప్రక్రియలలో రచనలు చేస్తూ తెలుగు సాహిత్యాభివృద్ధికి కృషి చేస్తున్నారు. == సాహిత్య ప్రస్థానం == యలమంచిలి వెంకటరమణ గారు భావకవిత్వంతో పాటు సమాజానికి మార్గదర్శనం చేసే నీతి పద్యాలు, శతకాలు మరియు ఆకర్షణీయమైన నవలలను రచించారు. వివిధ సాహిత్య సమావేశాలు, పుస్తకావిష్కరణోత్సవాలలో పాల్గొంటూ తెలుగు భాషాభిమానులను అలరిస్తున్నారు. వీరి సాహిత్య సేవకు గుర్తింపుగా పలు పత్రికలలో మరియు మీడియాలో ప్రత్యేక కథనాలు ప్రచురితమయ్యాయి. == బిరుదులు మరియు పురస్కారాలు == * సాహితీరత్న * అభినవ శ్రీ శ్రీ * భారత్ బుక్ ఆఫ్ అవార్డు * వెర్మ బుక్ ఆఫ్ అవార్డు * వరల్డ్ బుక్ ఆఫ్ తెలుగు రికార్డు == మూలాలు == <references group="నవ తెలంగాణ ,News 24 : డెల్టా గన్నవరం , News 24 రంగ Reddy, Political Power : Wednesday : 11-12-2024, Eenadu Viveknagar : 02-01-2016, Namasthe Telangana : Sunday : 03-01-2016, Neti Amaravati : , Surya :23 -Nov-2024Andhra jyothi : 27-Oct-2015, Nava Telangana 11-Dec-2024, Eenadu : 02-oct02016" responsive="" /> * ప్రముఖ దినపత్రికలలో ప్రచురితమైన పుస్తకావిష్కరణలు మరియు సాహిత్య సమావేశాల వార్తా కథనాలు. 9nza26isffynnaz9ia3a95hz80auiol 0 509356 4955605 2026-09-10T08:20:11Z ~2026-49032-12 154029 [[WP:AES|←]]Created page with '{{Infobox person | name = మచ్చ వీరయ్య | native_name_lang = Telugu | native_name = | image = | image_size = | alt = | caption = | parents = | birth_date = | birth_place = | residence = కరీంనగర్ | nationality = భారతీయుడు | religion = | occupation = | education...' 4955605 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = మచ్చ వీరయ్య | native_name_lang = Telugu | native_name = | image = | image_size = | alt = | caption = | parents = | birth_date = | birth_place = | residence = కరీంనగర్ | nationality = భారతీయుడు | religion = | occupation = | education = | Mobile Number = }} 86dw19nd4t5ognr8epro5cp21omzhsk 4955620 4955605 2026-09-10T09:29:47Z Machaindu 101978 Image created for Macha Veeraiah. 4955620 wikitext text/x-wiki [[దస్త్రం:మచ్చ వీరయ్య.jpg|thumb]] {{Infobox person | name = మచ్చ వీరయ్య | native_name_lang = Telugu | native_name = | image = | image_size = | alt = | caption = | parents = | birth_date = | birth_place = | residence = కరీంనగర్ | nationality = భారతీయుడు | religion = | occupation = | education = | Mobile Number = }} 7cmwo6a7ph2ohlexq6xkpd6g2p31plu 4955626 4955620 2026-09-10T10:09:00Z Machaindu 101978 4955626 wikitext text/x-wiki [[దస్త్రం:మచ్చ వీరయ్య.jpg|thumb]] {{Infobox person | name = మచ్చ వీరయ్య | native_name_lang = Telugu | native_name = | image = | image_size = | alt = | caption = | parents = | birth_date = | birth_place = | residence = కరీంనగర్ | nationality = భారతీయుడు | religion = | occupation = | education = | Mobile Number = }} మచ్చ బీరయ్య తండ్రి, తాతల ఊరు బావుపేట (ఆసిఫ్ నగర్). జిల్లా కరీంనగర్. బావుపేటలో బండి పోశెట్టి అనే గురువు వద్ద శిష్యరికం చేసి తాత్విక చింతన అలవరచుకొన్నాడు. ప్రతి దినం కుటుంబ బాధ్యతలు నిర్వర్తిస్తూనే జ్ఞానబోధ, భజన కీర్తనలు పాడుతూ భగవన్నామ స్మరణలో కాలం గడిపేవాడు. పేద కుటుంబం. పని చేస్తేనే పొట్ట గడిచే పరిస్థితి. ఇలాంటి స్థితిలో బక్కయ్య అకాల మరణం చెందాడు. ఆయనను నమ్ముకున్న భార్యాపిల్లలు వీధినపడ్డారు. దాయాదులు చేరదీయలేదు. భార్య లక్ష్మమ్మ పుట్టినిల్లు బెజ్జంకి మండలంలోని గునుకుల కొండాపురం. దిక్కులేని కూతురితోపాటు ఐదేండ్ల మనమడు, రెండేండ్ల మనమరాలిని అమ్మమ్మలన బూట్ల అమ్మవ్వ తమ ఇంటికి తీసుకొని వచ్చి పెంచి పెద్ద చేసింది. మేనమామ బూట్ల వీరయ్య కూడా పిల్లలకు అండగా నిలిచాడు. ఈ విధంగా కొండాపురంలో ఆశ్రయం పొందిన మచ్చ వీరయ్య ఆ ఊరికి రెండు కి.మీ. దూరంలో ఉన్న గుండ్లపల్లెకు వెళ్ళి 3వ తరగతి వరకు చదువుకున్నాడు. విద్యాగురువు శ్రీ రామానుజం అయ్యవారు. ఆయన దగ్గర బాల రామాయణం పూర్తిగా చదువుకున్నాడు. రాముని గుణగణాలను విని తదుపరి రామాయణమంతా చదివాడు. సీతారాముల కష్టసుఖాలు హృదయంలో నిలుపుకున్నాడు. ఎన్ని కష్టాలెదురైనా భగవంతునిపై భారం వేసి ఆయన స్మరణలోనే కాలం గడిపాడు. 14వ యేట మేనమామ కూతురు బుచ్చి రామక్కతో వివాహం జరిగింది. మేనమామ మరణంతో కుటుంబ భారం పైనపడింది. చనిపోవడానికి ముందు మేనమామ తనకున్న కొద్దిపాటి పొలాన్ని, పెరడును, కొడుక్కు అల్లునికి సమానంగా పంచి ఇచ్చాడు. బావమరిది పనికి వంగలేని సోమరిపోతు అవడంవల్ల పొలం పనులతోపాటు, చేనేత వృత్తికూడా మచ్చ వీరయ్య చేసాడు. ముందుగా చెల్లెలి పెండ్లి, తర్వాత బావమరిది మరియు ఇద్దరు మరదండ్ల పెండ్లిళ్లు చేసి స్వంతంగా ఇల్లు కట్టుకొని వేరే కాపురం పెట్టాడు. వీరయ్యకు నలుగురు సంతానం. ఒక కొడుకు, ముగ్గురు బిడ్డలు, కొడుకుకు 14 సం. వయస్సు రాగానే 1964లో కరీంనగర్ లోని పద్మనగర్కు మకాం మార్చి అతని చదువుపై దృష్టి పెట్టాడు. నేత వృత్తితోపాటు పాల వ్యాపారం కూడా చేస్తూ కొడుకును ఎం.ఏ. చదివించాడు. అతని పేరు హరిదాసు. ఆయనకు లెక్చరర్ ఉద్యోగం రాగానే వీరయ్య అన్ని పనులు మానుకొని జీవత పర్యంతం భగవచ్చింతనలోనే కాలం గడిపాడు. ఇంతటి జీవిత నేపథ్యం, అనుభవం ఆయనను కవితామార్గం పట్టించాయి. అందుకే ఆయన సహజకవి, ఆశుకవి. ఒక్కమాట చెప్పాలంటే వరకవి. బాల్యం నుండి సీస పద్యాలు, కందపద్యాలు, కందార్థ దరువులు, తత్త్వాలు, భజన కీర్తనలు ఆలపించేవాడు. ఐతే అప్పటికి యతిప్రాసలు, ​ఛందస్సు తెలిసిన వయసుకాదు. శేషప్ప, సిద్దప్ప, సుమతి, వేమనలను బాగా చదివాడు. కవితా మర్మాలు అంతగా తెలియకున్నా కొన్నివందల పద్యాలను, గేయాలను, కీర్తనలను, తత్త్యాలను ఆశువుగా పలికి "భక్తితత్త ప్రకాశిక (1987), "శ్రీ వాణీ స్తోత్రము” మరియు హితబోధ (1999) అనే పుస్తకాలను అచ్చువేయించాడు. 1977లో రాసిన రామశతకం "భక్తితత్త్వ ప్రకాశిక”లో కనపడుతుంది. శ్రీ వాణీకృవ, తాడ్వాయి శబరిమాత ఆశీర్వాదబలంతో తాను రచనలు చేసినట్లు చాలాచోట్ల చెప్పుకున్నాడు. వీరయ్య సీన పద్యాల మూస శేషన్న పద్యాలను పోలి ఉంటుంది. అప్పుడప్పుడు ప్రపంచ నడవడిని గమనించి కవిధోరణిలో అశువుగా పాటలు, గేయాలు రాసి పాడుకునే అలవాటు వీరయ్యకు సహజంగానే అలవడింది. కవితా ప్రస్థానం 1. భక్తి తత్త్వ ప్రకాశిక: ఇది వాణీస్తుతితో ప్రారంభమవుతుంది. ఈ సీస పద్యంలో ఆరు పెద్ద పాడాలు తదుపరి గీతపద్యంలో ఎనిమిది పాదాలు కనిపిస్తాయి. భావ పరిపూర్తి కొరకు రాసినట్లు తోస్తుంది. మకుటం: "బాసరాదేవి! కృపనీదె వాసిగాను దాస హృదయేశ్వరీ! నిన్ను దలతు జనని!" అప్పకావ్యంగాని, ఛందస్సుగాని చదవకుండానే కేవలం వాణీమాత పాదపద్మాలను మాత్రమే నమ్మి రాస్తున్నానంటాడు ఈ పద్యంలో శ్రీవాణి తాను రాయబోయే పద్యాలలో వెలిగి సకల జనులకు ఆ భావమెరిగించి, వారికి సద్బుద్ధి కలిగించి, తత్త్వం తెలిసిన జ్ఞానులకు ముక్తిని ప్రసాదించాలని భక్తుల పక్షాన మొదలిడుతున్నాడు. ఇదే పుస్తకంలో "రామ శతకము" 108 పద్యాలలో కందాలలో రచించాడు శ్రీకారంలో మొదలు పెట్టాడు. మనిషి జన్మ అన్ని జన్మలలోకి ఉత్తమమైనది. దాన్ని సద్వినియోగం చేయాలంటే ఎల్లప్పుడూ భగవంతుని ధ్యాసలోనే జీవితం గడపాలి. కుటుంబ బాధ్యతలు నిర్వర్తిస్తూనే పంచేంద్రియాలను భగవంతుని స్మరణలో లీనం చేయాలని ఈ క్రింద పద్యంలో చెప్పాడు. "వినరా చెవితో శబ్దము - అవరా నోటెపుడు నీవు హరిశ్రీ యనుచున్ పనిరా యిది పోయెదనుక- కనరా నీ ముందు వెలుగు కన్నుల రామా వయసు మీరిన తర్వాత కూడా వీరు జ్యోతిష్యం, వాస్తు, పంచాంగం ఆసక్తితో నేర్చుకున్నాడు. ఇంటికి వచ్చిన పేదలు ఏమైనా ఇస్తే తీసుకునేవాడు. లేదంటే లేదు. సజ్జన సాంగత్యం, కలుపుగోలుతనం, నిరంతర ఈశ్వరధ్యానం -వీరయ్యకు అబ్బిన సుగుణాలు. అవే ఈ క్రింది పద్యంలో కొలువుదీరాయి. “వినవలె మంచిదె, కనవలె - తనవలె లోకము, అనవలె మనవారనియున్ కనవలె శ్రీ గురుమూర్తినె - తినవలె తన చేతి చెమట తియ్యన రామా” అసంతృప్తి, స్వార్ధములతో ఏర్చే మనిషి, దేవుని కోసం దేవులాడడని వాపోతున్నాడు కవి. "పొట్టున్న బట్టకోడ్చును బట్టుపొట్టున్న తోడు బాధకు యేడ్చున్ మెట్టుకు తోడున్న వెనుక - యెట్లా అని డబ్బుకేడ్చు యెప్పుడు రామా” పేదవాడు కట్నాలిచ్చి వరులను కొనుక్కోవడమెంత కష్టమో అనుభవించినవాడు కనుక వీరయ్య స్త్రీ జన పక్షపాతంతో వరకట్నాలపై తన నిరసన గళాన్ని వినిపిస్తున్నాడు. ఆడా మగావాడు పెరిగె ఈడా పిల్లేమొపెరిగి ఇంపుగ చూడన్ ఈడూ జోడూ అక్కర - ఆడదాన్నెందుకంట అడుగుట రామా పిల్లను గన్నా తండ్రికి - ఉల్లాసంబిట్లు వుండు పుర్విలో చూడన్ తెల్లముగ తెలుసుకొనక - కొల్లలుగా డబ్బు గుంజకోరిరి రామా! ఈ శతకంలో దాదాపు 15 పద్యాల్లో వరకట్న దురాచారం గురించి ఏ కరువు పెట్టడాన్ని చూస్తే వీరయ్య మనసును ఈ కట్న పిశాచి ఎంతగా కలచివేసిందో అర్థమవుతుంది. ఇచ్చినవాడు ఈగ అంటారు కాని నా ​దృష్టిలో పులి అంటాడొక సందర్భంలో "యోగా - ధ్యానం”ల యుగం ఇది. ఇయమిత పద్ధతిలో వీటి ప్రచారం, ఆచరణలు సాగుతున్నకాలం ఇది. వీటి సారాంశాన్ని ఆనాడే ఈ విధంగా చెప్పాడు. తినవలె మితాహారము - అనవలె శ్రీరామ యనుచు అనుదినమందున్ కనుగొని పని చేయగవలె - వియముతో మెదలి మంచి వినవలె రామా! ఈ పుస్తకంలో మచ్చ వీరయ్య 14 కందార్థ దరువులు రచించాడు. కందపద్యపు మొదటి పాదాల తర్వాత నాలుగవ పాదం దరువుత కొనసాగుతుంది. ఈ విధమైన కంద పద్యాల మూలాలు కేవలం తెలంగాణలోనే కనిపించడం విశేషం. మచ్చుకు ఒకటి. “మచ్చా” వంశమునందున - యిచ్చతోనే బుట్టి యిచట" వీరయ్య పేరన్ మెచ్చియు లోకులు పిలువగ - యిచ్చియు మేల్ వరమూ నాకూ లయికనూ కాపాడూ వర్థిల్లజేసీ వాసిగా నేడూ పుల్లా బాక్షిరో! నిన్నూ యెల్లా కాలము దలుతూ మెల్లగా వచ్చీ నా కల్లారీ బోగొట్టి - యికను కాపాడూ... శ్రీ లక్ష్మీదేవి స్తోత్రం 2 పద్యాలు, వేంకటేశ్వర స్తోత్రం 6 పద్యాలు శివస్తోత్రం 17 పద్యాలు, శ్రీ వాణీస్తోత్రం 5 పద్యాలు - ఇవన్నీ సీస పద్యాల్లోనే రాయడం విశేషం. ఇంకా ఈ పుస్తకంలో భజనలు, మహిళహారతులు, కీర్తనలు, తత్వాలు, రాగతాళ యుక్తంగా రచింపబడ్డాయి. క్రింది పద్యం మచ్చ వీరయ్య జీవితాన్ని స్వభావోక్తి రమ్యంగా అద్దంపట్టి చూపిస్తున్నది. సీ. అన్నంబు పెట్టంగ అడ్డగించను లేదు దానమీయంగ వద్దనగలేదు పరుల సొమ్ముకు నేను భ్రాంతి చెందను లేదు. పరస్త్రీల పొందునే బడయలేదు... గీ. దీన జన పోష! మాహేశ! దివ్యమూర్తి! నాగభూషణ! ముక్కంటి! నన్ను బ్రోవు! మూడు దినంబుల పోకడరా! అనే తత్త్వంలో -తప్పదు మృత్యువు తనుపుకురా యెప్పుడొ తెలువదు యెరుగవురా పాముకు బుసము విడిచిన విధము - పారిపోయెదవు కనుమికరా అని హెచ్చరిస్తూ, భార్యాపిల్లలు, మిద్దెలు మేడలు, బంగారు - ఇవేవీ వెంటరావు, శాశ్వతమైనది. భగవత్సాన్నిధ్యమే. ఐతే దాని కొరకు తపస్సు చేయాల్సిందేమిలేదు. సాటి మనుషులకు సాయంచేస్తే చాలునంటూ... అందరొక్కటని ఆలోచించిన ఇందుధరుడు నీ యిష్టమైనమిక అని లోకానికి చాటి చెప్తాడు. “ప్రపంచ నడవడి" పేరుతో వీరయ్య 14 కవితలల్లాడు. లోకం పోకడలను గమనించి అప్పటికప్పుడే కైగట్టి ఆలపించినవి ఇవి. జనాభా పెరుగుదల గూర్చి ఇట్లంటాడు. "విలువా మేముందీ, లోకం - బలూ పెరుగుతుందీ మోటారెక్కిన సీటు దొరుకదు. హోటలు బోయిన చోటు దొరుకదు బాట నడచినా బిందుకొరగవలె చోటు కుత్తమై చొరబడకష్టము" ॥విలువ| సీ. పదియేండ్ల వయసులో పరికల్బు కలియుచు బాలునప్పుడే చాల బాధపడితి వితృసుఖమును లేక పీడింపబడుచుండి అమ్మమ్మ యింటిలో నణగియుంటి మేనమామకు తోడుగా నేను మెలగుచు కాలంబు గడిపితి కరువులోనె జనకుని యెడబాసి శనిగరం రోడ్డుకు తట్ట మోసితి నేను గుట్టుదనుక గీ. కొనకు నిను జేరవలెనను కోర్కెతోడ వేడుకొనుచుంటి నా పైన ప్రేమ జూపు ఆ యనంతసాగర గిరులలందు వెలయు రాగి దానచోట నిలిచిన రాణి! వాణి! హితబోధ "పుత్రా” మకుటుంలో 58 కింద వాక్యాల్లో రాసిన శతకమిది. ​ "జననీ జనకుల సాకెడి -తినయుండొకడైన చాలు తనివిని గూర్చున్ జననీ జనకుల సాకిని - తనములు పెక్కున్ననేమి? దండుగ పుత్రా? ఈ పద్యం చదువుతుంటే "తల్లిదండ్రిమీద దయలేని పుత్రుడు" అనే వేమన పద్యం గుర్తుకురాకమానదు. "మంచి చెడు రెండు కులములు - ఎంచిననివి కలువ వెప్పుడు చూడన్ మంచిని విడనాడకుమీ - వంచన, మరి చెడును విడువవలమును పుత్రా పై పద్యం చదువుతుంటే "మంచి చెడ్డలు మనుజులందున ఎంచి చూడగ రెండె కులములు" అని తెలిపిన గురజాడ జ్ఞప్తికి వస్తాడు. లోకానికి కనుబిప్పు కలిగించాలన్న ఉద్దేశ్యంతో "పితృయజ్ఞములు" పేరుతో ఒక కరపత్రం తీశాడు. "తల్లిదండ్రులు బతికి ఉన్నంతకాలం వారిని ప్రేమతో ఆదరించడం కొడుకులు, కోడండ్ర కనీస ధర్మమనీ, అదే పితృయజ్ఞము, లేదా శ్రీద్ధ కర్మ అనీ" దాని సారాంశము. మాతాపితరులె మన దేవతలని మది గమనించండీ జన్మనచ్చిన తల్లిదండ్రుల సేవలు చేయండి వారే దేవతలను కోరాడీ కనిపెంచిన ఈ జననీ జనకుల కరుణతో చూడండీ వారినే దేవతలనుకోండి ఇంటి దేవతల మరచిపోయి జగమంత దిరుగకండీ.... అని ఒక పాటలో తెలిపిన మచ్చ వీరయ్య కాలాను గుణంగా కవిత్వం రాసాడు. 1919లో జన్మించిన వీరు తన 86వ యేట తేది 01.05.2005న పరమపదించారు. 2j30zin62co33o1y41389ygaxvdvndv 4955627 4955626 2026-09-10T10:09:42Z Machaindu 101978 4955627 wikitext text/x-wiki [[దస్త్రం:మచ్చ వీరయ్య.jpg|thumb]] {{Infobox person | name = మచ్చ వీరయ్య | native_name_lang = Telugu | native_name = | image = | image_size = | alt = | caption = | parents = | birth_date = | birth_place = | residence = కరీంనగర్ | nationality = భారతీయుడు | religion = | occupation = | education = | Mobile Number = }} మచ్చ వీరయ్య తండ్రి, తాతల ఊరు బావుపేట (ఆసిఫ్ నగర్). జిల్లా కరీంనగర్. బావుపేటలో బండి పోశెట్టి అనే గురువు వద్ద శిష్యరికం చేసి తాత్విక చింతన అలవరచుకొన్నాడు. ప్రతి దినం కుటుంబ బాధ్యతలు నిర్వర్తిస్తూనే జ్ఞానబోధ, భజన కీర్తనలు పాడుతూ భగవన్నామ స్మరణలో కాలం గడిపేవాడు. పేద కుటుంబం. పని చేస్తేనే పొట్ట గడిచే పరిస్థితి. ఇలాంటి స్థితిలో బక్కయ్య అకాల మరణం చెందాడు. ఆయనను నమ్ముకున్న భార్యాపిల్లలు వీధినపడ్డారు. దాయాదులు చేరదీయలేదు. భార్య లక్ష్మమ్మ పుట్టినిల్లు బెజ్జంకి మండలంలోని గునుకుల కొండాపురం. దిక్కులేని కూతురితోపాటు ఐదేండ్ల మనమడు, రెండేండ్ల మనమరాలిని అమ్మమ్మలన బూట్ల అమ్మవ్వ తమ ఇంటికి తీసుకొని వచ్చి పెంచి పెద్ద చేసింది. మేనమామ బూట్ల వీరయ్య కూడా పిల్లలకు అండగా నిలిచాడు. ఈ విధంగా కొండాపురంలో ఆశ్రయం పొందిన మచ్చ వీరయ్య ఆ ఊరికి రెండు కి.మీ. దూరంలో ఉన్న గుండ్లపల్లెకు వెళ్ళి 3వ తరగతి వరకు చదువుకున్నాడు. విద్యాగురువు శ్రీ రామానుజం అయ్యవారు. ఆయన దగ్గర బాల రామాయణం పూర్తిగా చదువుకున్నాడు. రాముని గుణగణాలను విని తదుపరి రామాయణమంతా చదివాడు. సీతారాముల కష్టసుఖాలు హృదయంలో నిలుపుకున్నాడు. ఎన్ని కష్టాలెదురైనా భగవంతునిపై భారం వేసి ఆయన స్మరణలోనే కాలం గడిపాడు. 14వ యేట మేనమామ కూతురు బుచ్చి రామక్కతో వివాహం జరిగింది. మేనమామ మరణంతో కుటుంబ భారం పైనపడింది. చనిపోవడానికి ముందు మేనమామ తనకున్న కొద్దిపాటి పొలాన్ని, పెరడును, కొడుక్కు అల్లునికి సమానంగా పంచి ఇచ్చాడు. బావమరిది పనికి వంగలేని సోమరిపోతు అవడంవల్ల పొలం పనులతోపాటు, చేనేత వృత్తికూడా మచ్చ వీరయ్య చేసాడు. ముందుగా చెల్లెలి పెండ్లి, తర్వాత బావమరిది మరియు ఇద్దరు మరదండ్ల పెండ్లిళ్లు చేసి స్వంతంగా ఇల్లు కట్టుకొని వేరే కాపురం పెట్టాడు. వీరయ్యకు నలుగురు సంతానం. ఒక కొడుకు, ముగ్గురు బిడ్డలు, కొడుకుకు 14 సం. వయస్సు రాగానే 1964లో కరీంనగర్ లోని పద్మనగర్కు మకాం మార్చి అతని చదువుపై దృష్టి పెట్టాడు. నేత వృత్తితోపాటు పాల వ్యాపారం కూడా చేస్తూ కొడుకును ఎం.ఏ. చదివించాడు. అతని పేరు హరిదాసు. ఆయనకు లెక్చరర్ ఉద్యోగం రాగానే వీరయ్య అన్ని పనులు మానుకొని జీవత పర్యంతం భగవచ్చింతనలోనే కాలం గడిపాడు. ఇంతటి జీవిత నేపథ్యం, అనుభవం ఆయనను కవితామార్గం పట్టించాయి. అందుకే ఆయన సహజకవి, ఆశుకవి. ఒక్కమాట చెప్పాలంటే వరకవి. బాల్యం నుండి సీస పద్యాలు, కందపద్యాలు, కందార్థ దరువులు, తత్త్వాలు, భజన కీర్తనలు ఆలపించేవాడు. ఐతే అప్పటికి యతిప్రాసలు, ​ఛందస్సు తెలిసిన వయసుకాదు. శేషప్ప, సిద్దప్ప, సుమతి, వేమనలను బాగా చదివాడు. కవితా మర్మాలు అంతగా తెలియకున్నా కొన్నివందల పద్యాలను, గేయాలను, కీర్తనలను, తత్త్యాలను ఆశువుగా పలికి "భక్తితత్త ప్రకాశిక (1987), "శ్రీ వాణీ స్తోత్రము” మరియు హితబోధ (1999) అనే పుస్తకాలను అచ్చువేయించాడు. 1977లో రాసిన రామశతకం "భక్తితత్త్వ ప్రకాశిక”లో కనపడుతుంది. శ్రీ వాణీకృవ, తాడ్వాయి శబరిమాత ఆశీర్వాదబలంతో తాను రచనలు చేసినట్లు చాలాచోట్ల చెప్పుకున్నాడు. వీరయ్య సీన పద్యాల మూస శేషన్న పద్యాలను పోలి ఉంటుంది. అప్పుడప్పుడు ప్రపంచ నడవడిని గమనించి కవిధోరణిలో అశువుగా పాటలు, గేయాలు రాసి పాడుకునే అలవాటు వీరయ్యకు సహజంగానే అలవడింది. కవితా ప్రస్థానం 1. భక్తి తత్త్వ ప్రకాశిక: ఇది వాణీస్తుతితో ప్రారంభమవుతుంది. ఈ సీస పద్యంలో ఆరు పెద్ద పాడాలు తదుపరి గీతపద్యంలో ఎనిమిది పాదాలు కనిపిస్తాయి. భావ పరిపూర్తి కొరకు రాసినట్లు తోస్తుంది. మకుటం: "బాసరాదేవి! కృపనీదె వాసిగాను దాస హృదయేశ్వరీ! నిన్ను దలతు జనని!" అప్పకావ్యంగాని, ఛందస్సుగాని చదవకుండానే కేవలం వాణీమాత పాదపద్మాలను మాత్రమే నమ్మి రాస్తున్నానంటాడు ఈ పద్యంలో శ్రీవాణి తాను రాయబోయే పద్యాలలో వెలిగి సకల జనులకు ఆ భావమెరిగించి, వారికి సద్బుద్ధి కలిగించి, తత్త్వం తెలిసిన జ్ఞానులకు ముక్తిని ప్రసాదించాలని భక్తుల పక్షాన మొదలిడుతున్నాడు. ఇదే పుస్తకంలో "రామ శతకము" 108 పద్యాలలో కందాలలో రచించాడు శ్రీకారంలో మొదలు పెట్టాడు. మనిషి జన్మ అన్ని జన్మలలోకి ఉత్తమమైనది. దాన్ని సద్వినియోగం చేయాలంటే ఎల్లప్పుడూ భగవంతుని ధ్యాసలోనే జీవితం గడపాలి. కుటుంబ బాధ్యతలు నిర్వర్తిస్తూనే పంచేంద్రియాలను భగవంతుని స్మరణలో లీనం చేయాలని ఈ క్రింద పద్యంలో చెప్పాడు. "వినరా చెవితో శబ్దము - అవరా నోటెపుడు నీవు హరిశ్రీ యనుచున్ పనిరా యిది పోయెదనుక- కనరా నీ ముందు వెలుగు కన్నుల రామా వయసు మీరిన తర్వాత కూడా వీరు జ్యోతిష్యం, వాస్తు, పంచాంగం ఆసక్తితో నేర్చుకున్నాడు. ఇంటికి వచ్చిన పేదలు ఏమైనా ఇస్తే తీసుకునేవాడు. లేదంటే లేదు. సజ్జన సాంగత్యం, కలుపుగోలుతనం, నిరంతర ఈశ్వరధ్యానం -వీరయ్యకు అబ్బిన సుగుణాలు. అవే ఈ క్రింది పద్యంలో కొలువుదీరాయి. “వినవలె మంచిదె, కనవలె - తనవలె లోకము, అనవలె మనవారనియున్ కనవలె శ్రీ గురుమూర్తినె - తినవలె తన చేతి చెమట తియ్యన రామా” అసంతృప్తి, స్వార్ధములతో ఏర్చే మనిషి, దేవుని కోసం దేవులాడడని వాపోతున్నాడు కవి. "పొట్టున్న బట్టకోడ్చును బట్టుపొట్టున్న తోడు బాధకు యేడ్చున్ మెట్టుకు తోడున్న వెనుక - యెట్లా అని డబ్బుకేడ్చు యెప్పుడు రామా” పేదవాడు కట్నాలిచ్చి వరులను కొనుక్కోవడమెంత కష్టమో అనుభవించినవాడు కనుక వీరయ్య స్త్రీ జన పక్షపాతంతో వరకట్నాలపై తన నిరసన గళాన్ని వినిపిస్తున్నాడు. ఆడా మగావాడు పెరిగె ఈడా పిల్లేమొపెరిగి ఇంపుగ చూడన్ ఈడూ జోడూ అక్కర - ఆడదాన్నెందుకంట అడుగుట రామా పిల్లను గన్నా తండ్రికి - ఉల్లాసంబిట్లు వుండు పుర్విలో చూడన్ తెల్లముగ తెలుసుకొనక - కొల్లలుగా డబ్బు గుంజకోరిరి రామా! ఈ శతకంలో దాదాపు 15 పద్యాల్లో వరకట్న దురాచారం గురించి ఏ కరువు పెట్టడాన్ని చూస్తే వీరయ్య మనసును ఈ కట్న పిశాచి ఎంతగా కలచివేసిందో అర్థమవుతుంది. ఇచ్చినవాడు ఈగ అంటారు కాని నా ​దృష్టిలో పులి అంటాడొక సందర్భంలో "యోగా - ధ్యానం”ల యుగం ఇది. ఇయమిత పద్ధతిలో వీటి ప్రచారం, ఆచరణలు సాగుతున్నకాలం ఇది. వీటి సారాంశాన్ని ఆనాడే ఈ విధంగా చెప్పాడు. తినవలె మితాహారము - అనవలె శ్రీరామ యనుచు అనుదినమందున్ కనుగొని పని చేయగవలె - వియముతో మెదలి మంచి వినవలె రామా! ఈ పుస్తకంలో మచ్చ వీరయ్య 14 కందార్థ దరువులు రచించాడు. కందపద్యపు మొదటి పాదాల తర్వాత నాలుగవ పాదం దరువుత కొనసాగుతుంది. ఈ విధమైన కంద పద్యాల మూలాలు కేవలం తెలంగాణలోనే కనిపించడం విశేషం. మచ్చుకు ఒకటి. “మచ్చా” వంశమునందున - యిచ్చతోనే బుట్టి యిచట" వీరయ్య పేరన్ మెచ్చియు లోకులు పిలువగ - యిచ్చియు మేల్ వరమూ నాకూ లయికనూ కాపాడూ వర్థిల్లజేసీ వాసిగా నేడూ పుల్లా బాక్షిరో! నిన్నూ యెల్లా కాలము దలుతూ మెల్లగా వచ్చీ నా కల్లారీ బోగొట్టి - యికను కాపాడూ... శ్రీ లక్ష్మీదేవి స్తోత్రం 2 పద్యాలు, వేంకటేశ్వర స్తోత్రం 6 పద్యాలు శివస్తోత్రం 17 పద్యాలు, శ్రీ వాణీస్తోత్రం 5 పద్యాలు - ఇవన్నీ సీస పద్యాల్లోనే రాయడం విశేషం. ఇంకా ఈ పుస్తకంలో భజనలు, మహిళహారతులు, కీర్తనలు, తత్వాలు, రాగతాళ యుక్తంగా రచింపబడ్డాయి. క్రింది పద్యం మచ్చ వీరయ్య జీవితాన్ని స్వభావోక్తి రమ్యంగా అద్దంపట్టి చూపిస్తున్నది. సీ. అన్నంబు పెట్టంగ అడ్డగించను లేదు దానమీయంగ వద్దనగలేదు పరుల సొమ్ముకు నేను భ్రాంతి చెందను లేదు. పరస్త్రీల పొందునే బడయలేదు... గీ. దీన జన పోష! మాహేశ! దివ్యమూర్తి! నాగభూషణ! ముక్కంటి! నన్ను బ్రోవు! మూడు దినంబుల పోకడరా! అనే తత్త్వంలో -తప్పదు మృత్యువు తనుపుకురా యెప్పుడొ తెలువదు యెరుగవురా పాముకు బుసము విడిచిన విధము - పారిపోయెదవు కనుమికరా అని హెచ్చరిస్తూ, భార్యాపిల్లలు, మిద్దెలు మేడలు, బంగారు - ఇవేవీ వెంటరావు, శాశ్వతమైనది. భగవత్సాన్నిధ్యమే. ఐతే దాని కొరకు తపస్సు చేయాల్సిందేమిలేదు. సాటి మనుషులకు సాయంచేస్తే చాలునంటూ... అందరొక్కటని ఆలోచించిన ఇందుధరుడు నీ యిష్టమైనమిక అని లోకానికి చాటి చెప్తాడు. “ప్రపంచ నడవడి" పేరుతో వీరయ్య 14 కవితలల్లాడు. లోకం పోకడలను గమనించి అప్పటికప్పుడే కైగట్టి ఆలపించినవి ఇవి. జనాభా పెరుగుదల గూర్చి ఇట్లంటాడు. "విలువా మేముందీ, లోకం - బలూ పెరుగుతుందీ మోటారెక్కిన సీటు దొరుకదు. హోటలు బోయిన చోటు దొరుకదు బాట నడచినా బిందుకొరగవలె చోటు కుత్తమై చొరబడకష్టము" ॥విలువ| సీ. పదియేండ్ల వయసులో పరికల్బు కలియుచు బాలునప్పుడే చాల బాధపడితి వితృసుఖమును లేక పీడింపబడుచుండి అమ్మమ్మ యింటిలో నణగియుంటి మేనమామకు తోడుగా నేను మెలగుచు కాలంబు గడిపితి కరువులోనె జనకుని యెడబాసి శనిగరం రోడ్డుకు తట్ట మోసితి నేను గుట్టుదనుక గీ. కొనకు నిను జేరవలెనను కోర్కెతోడ వేడుకొనుచుంటి నా పైన ప్రేమ జూపు ఆ యనంతసాగర గిరులలందు వెలయు రాగి దానచోట నిలిచిన రాణి! వాణి! హితబోధ "పుత్రా” మకుటుంలో 58 కింద వాక్యాల్లో రాసిన శతకమిది. ​ "జననీ జనకుల సాకెడి -తినయుండొకడైన చాలు తనివిని గూర్చున్ జననీ జనకుల సాకిని - తనములు పెక్కున్ననేమి? దండుగ పుత్రా? ఈ పద్యం చదువుతుంటే "తల్లిదండ్రిమీద దయలేని పుత్రుడు" అనే వేమన పద్యం గుర్తుకురాకమానదు. "మంచి చెడు రెండు కులములు - ఎంచిననివి కలువ వెప్పుడు చూడన్ మంచిని విడనాడకుమీ - వంచన, మరి చెడును విడువవలమును పుత్రా పై పద్యం చదువుతుంటే "మంచి చెడ్డలు మనుజులందున ఎంచి చూడగ రెండె కులములు" అని తెలిపిన గురజాడ జ్ఞప్తికి వస్తాడు. లోకానికి కనుబిప్పు కలిగించాలన్న ఉద్దేశ్యంతో "పితృయజ్ఞములు" పేరుతో ఒక కరపత్రం తీశాడు. "తల్లిదండ్రులు బతికి ఉన్నంతకాలం వారిని ప్రేమతో ఆదరించడం కొడుకులు, కోడండ్ర కనీస ధర్మమనీ, అదే పితృయజ్ఞము, లేదా శ్రీద్ధ కర్మ అనీ" దాని సారాంశము. మాతాపితరులె మన దేవతలని మది గమనించండీ జన్మనచ్చిన తల్లిదండ్రుల సేవలు చేయండి వారే దేవతలను కోరాడీ కనిపెంచిన ఈ జననీ జనకుల కరుణతో చూడండీ వారినే దేవతలనుకోండి ఇంటి దేవతల మరచిపోయి జగమంత దిరుగకండీ.... అని ఒక పాటలో తెలిపిన మచ్చ వీరయ్య కాలాను గుణంగా కవిత్వం రాసాడు. 1919లో జన్మించిన వీరు తన 86వ యేట తేది 01.05.2005న పరమపదించారు. nluwyyzmq7zfafjf0b9hfh1e8gomxkd 4955629 4955627 2026-09-10T10:20:37Z Machaindu 101978 4955629 wikitext text/x-wiki [[దస్త్రం:మచ్చ వీరయ్య.jpg|thumb]] {{Infobox person | name = మచ్చ వీరయ్య | native_name_lang = Telugu | native_name = | image = | image_size = | alt = | caption = | parents = | birth_date = 1919 | Death_date = 2005 | residence = కరీంనగర్ | nationality = భారతీయుడు | religion = | occupation = చేనేత వృత్తి | education = | Mobile Number = }} ==జీవిత విశేషాలు == మచ్చ వీరయ్య తండ్రి, తాతల ఊరు బావుపేట (ఆసిఫ్ నగర్). జిల్లా కరీంనగర్. బావుపేటలో బండి పోశెట్టి అనే గురువు వద్ద శిష్యరికం చేసి తాత్విక చింతన అలవరచుకొన్నాడు. ప్రతి దినం కుటుంబ బాధ్యతలు నిర్వర్తిస్తూనే జ్ఞానబోధ, భజన కీర్తనలు పాడుతూ భగవన్నామ స్మరణలో కాలం గడిపేవాడు. పేద కుటుంబం. పని చేస్తేనే పొట్ట గడిచే పరిస్థితి. ఇలాంటి స్థితిలో బక్కయ్య అకాల మరణం చెందాడు. ఆయనను నమ్ముకున్న భార్యాపిల్లలు వీధినపడ్డారు. దాయాదులు చేరదీయలేదు. భార్య లక్ష్మమ్మ పుట్టినిల్లు బెజ్జంకి మండలంలోని గునుకుల కొండాపురం. దిక్కులేని కూతురితోపాటు ఐదేండ్ల మనమడు, రెండేండ్ల మనమరాలిని అమ్మమ్మలన బూట్ల అమ్మవ్వ తమ ఇంటికి తీసుకొని వచ్చి పెంచి పెద్ద చేసింది. మేనమామ బూట్ల వీరయ్య కూడా పిల్లలకు అండగా నిలిచాడు. ఈ విధంగా కొండాపురంలో ఆశ్రయం పొందిన మచ్చ వీరయ్య ఆ ఊరికి రెండు కి.మీ. దూరంలో ఉన్న గుండ్లపల్లెకు వెళ్ళి 3వ తరగతి వరకు చదువుకున్నాడు. విద్యాగురువు శ్రీ రామానుజం అయ్యవారు. ఆయన దగ్గర బాల రామాయణం పూర్తిగా చదువుకున్నాడు. రాముని గుణగణాలను విని తదుపరి రామాయణమంతా చదివాడు. సీతారాముల కష్టసుఖాలు హృదయంలో నిలుపుకున్నాడు. ఎన్ని కష్టాలెదురైనా భగవంతునిపై భారం వేసి ఆయన స్మరణలోనే కాలం గడిపాడు. 14వ యేట మేనమామ కూతురు బుచ్చి రామక్కతో వివాహం జరిగింది. మేనమామ మరణంతో కుటుంబ భారం పైనపడింది. చనిపోవడానికి ముందు మేనమామ తనకున్న కొద్దిపాటి పొలాన్ని, పెరడును, కొడుక్కు అల్లునికి సమానంగా పంచి ఇచ్చాడు. బావమరిది పనికి వంగలేని సోమరిపోతు అవడంవల్ల పొలం పనులతోపాటు, చేనేత వృత్తికూడా మచ్చ వీరయ్య చేసాడు. ముందుగా చెల్లెలి పెండ్లి, తర్వాత బావమరిది మరియు ఇద్దరు మరదండ్ల పెండ్లిళ్లు చేసి స్వంతంగా ఇల్లు కట్టుకొని వేరే కాపురం పెట్టాడు. వీరయ్యకు నలుగురు సంతానం. ఒక కొడుకు, ముగ్గురు బిడ్డలు, కొడుకుకు 14 సం. వయస్సు రాగానే 1964లో కరీంనగర్ లోని పద్మనగర్కు మకాం మార్చి అతని చదువుపై దృష్టి పెట్టాడు. నేత వృత్తితోపాటు పాల వ్యాపారం కూడా చేస్తూ కొడుకును ఎం.ఏ. చదివించాడు. అతని పేరు [[మచ్చ హరిదాస్]]. ఆయనకు లెక్చరర్ ఉద్యోగం రాగానే వీరయ్య అన్ని పనులు మానుకొని జీవత పర్యంతం భగవచ్చింతనలోనే కాలం గడిపాడు. ఇంతటి జీవిత నేపథ్యం, అనుభవం ఆయనను కవితామార్గం పట్టించాయి. అందుకే ఆయన సహజకవి, ఆశుకవి. ఒక్కమాట చెప్పాలంటే వరకవి. బాల్యం నుండి సీస పద్యాలు, కందపద్యాలు, కందార్థ దరువులు, తత్త్వాలు, భజన కీర్తనలు ఆలపించేవాడు. ఐతే అప్పటికి యతిప్రాసలు, ​ఛందస్సు తెలిసిన వయసుకాదు. శేషప్ప, సిద్దప్ప, సుమతి, వేమనలను బాగా చదివాడు. కవితా మర్మాలు అంతగా తెలియకున్నా కొన్నివందల పద్యాలను, గేయాలను, కీర్తనలను, తత్త్యాలను ఆశువుగా పలికి "భక్తితత్త ప్రకాశిక (1987), "శ్రీ వాణీ స్తోత్రము” మరియు హితబోధ (1999) అనే పుస్తకాలను అచ్చువేయించాడు. 1977లో రాసిన రామశతకం "భక్తితత్త్వ ప్రకాశిక”లో కనపడుతుంది. శ్రీ వాణీకృవ, తాడ్వాయి శబరిమాత ఆశీర్వాదబలంతో తాను రచనలు చేసినట్లు చాలాచోట్ల చెప్పుకున్నాడు. వీరయ్య సీన పద్యాల మూస శేషన్న పద్యాలను పోలి ఉంటుంది. అప్పుడప్పుడు ప్రపంచ నడవడిని గమనించి కవిధోరణిలో అశువుగా పాటలు, గేయాలు రాసి పాడుకునే అలవాటు వీరయ్యకు సహజంగానే అలవడింది. == కవితా ప్రస్థానం == 1. '''భక్తి తత్త్వ ప్రకాశిక''': ఇది వాణీస్తుతితో ప్రారంభమవుతుంది. ఈ సీస పద్యంలో ఆరు పెద్ద పాడాలు తదుపరి గీతపద్యంలో ఎనిమిది పాదాలు కనిపిస్తాయి. భావ పరిపూర్తి కొరకు రాసినట్లు తోస్తుంది. మకుటం: "బాసరాదేవి! కృపనీదె వాసిగాను దాస హృదయేశ్వరీ! నిన్ను దలతు జనని!" అప్పకావ్యంగాని, ఛందస్సుగాని చదవకుండానే కేవలం వాణీమాత పాదపద్మాలను మాత్రమే నమ్మి రాస్తున్నానంటాడు ఈ పద్యంలో శ్రీవాణి తాను రాయబోయే పద్యాలలో వెలిగి సకల జనులకు ఆ భావమెరిగించి, వారికి సద్బుద్ధి కలిగించి, తత్త్వం తెలిసిన జ్ఞానులకు ముక్తిని ప్రసాదించాలని భక్తుల పక్షాన మొదలిడుతున్నాడు. ఇదే పుస్తకంలో "రామ శతకము" 108 పద్యాలలో కందాలలో రచించాడు శ్రీకారంలో మొదలు పెట్టాడు. మనిషి జన్మ అన్ని జన్మలలోకి ఉత్తమమైనది. దాన్ని సద్వినియోగం చేయాలంటే ఎల్లప్పుడూ భగవంతుని ధ్యాసలోనే జీవితం గడపాలి. కుటుంబ బాధ్యతలు నిర్వర్తిస్తూనే పంచేంద్రియాలను భగవంతుని స్మరణలో లీనం చేయాలని ఈ క్రింద పద్యంలో చెప్పాడు. "వినరా చెవితో శబ్దము - అవరా నోటెపుడు నీవు హరిశ్రీ యనుచున్ పనిరా యిది పోయెదనుక- కనరా నీ ముందు వెలుగు కన్నుల రామా వయసు మీరిన తర్వాత కూడా వీరు జ్యోతిష్యం, వాస్తు, పంచాంగం ఆసక్తితో నేర్చుకున్నాడు. ఇంటికి వచ్చిన పేదలు ఏమైనా ఇస్తే తీసుకునేవాడు. లేదంటే లేదు. సజ్జన సాంగత్యం, కలుపుగోలుతనం, నిరంతర ఈశ్వరధ్యానం -వీరయ్యకు అబ్బిన సుగుణాలు. అవే ఈ క్రింది పద్యంలో కొలువుదీరాయి. “వినవలె మంచిదె, కనవలె - తనవలె లోకము, అనవలె మనవారనియున్ కనవలె శ్రీ గురుమూర్తినె - తినవలె తన చేతి చెమట తియ్యన రామా” అసంతృప్తి, స్వార్ధములతో ఏర్చే మనిషి, దేవుని కోసం దేవులాడడని వాపోతున్నాడు కవి. "పొట్టున్న బట్టకోడ్చును బట్టుపొట్టున్న తోడు బాధకు యేడ్చున్ మెట్టుకు తోడున్న వెనుక - యెట్లా అని డబ్బుకేడ్చు యెప్పుడు రామా” పేదవాడు కట్నాలిచ్చి వరులను కొనుక్కోవడమెంత కష్టమో అనుభవించినవాడు కనుక వీరయ్య స్త్రీ జన పక్షపాతంతో వరకట్నాలపై తన నిరసన గళాన్ని వినిపిస్తున్నాడు. ఆడా మగావాడు పెరిగె ఈడా పిల్లేమొపెరిగి ఇంపుగ చూడన్ ఈడూ జోడూ అక్కర - ఆడదాన్నెందుకంట అడుగుట రామా పిల్లను గన్నా తండ్రికి - ఉల్లాసంబిట్లు వుండు పుర్విలో చూడన్ తెల్లముగ తెలుసుకొనక - కొల్లలుగా డబ్బు గుంజకోరిరి రామా! ఈ శతకంలో దాదాపు 15 పద్యాల్లో వరకట్న దురాచారం గురించి ఏ కరువు పెట్టడాన్ని చూస్తే వీరయ్య మనసును ఈ కట్న పిశాచి ఎంతగా కలచివేసిందో అర్థమవుతుంది. ఇచ్చినవాడు ఈగ అంటారు కాని నా ​దృష్టిలో పులి అంటాడొక సందర్భంలో "యోగా - ధ్యానం”ల యుగం ఇది. ఇయమిత పద్ధతిలో వీటి ప్రచారం, ఆచరణలు సాగుతున్నకాలం ఇది. వీటి సారాంశాన్ని ఆనాడే ఈ విధంగా చెప్పాడు. తినవలె మితాహారము - అనవలె శ్రీరామ యనుచు అనుదినమందున్ కనుగొని పని చేయగవలె - వియముతో మెదలి మంచి వినవలె రామా! ఈ పుస్తకంలో మచ్చ వీరయ్య 14 కందార్థ దరువులు రచించాడు. కందపద్యపు మొదటి పాదాల తర్వాత నాలుగవ పాదం దరువుత కొనసాగుతుంది. ఈ విధమైన కంద పద్యాల మూలాలు కేవలం తెలంగాణలోనే కనిపించడం విశేషం. మచ్చుకు ఒకటి. “మచ్చా” వంశమునందున - యిచ్చతోనే బుట్టి యిచట" వీరయ్య పేరన్ మెచ్చియు లోకులు పిలువగ - యిచ్చియు మేల్ వరమూ నాకూ లయికనూ కాపాడూ వర్థిల్లజేసీ వాసిగా నేడూ పుల్లా బాక్షిరో! నిన్నూ యెల్లా కాలము దలుతూ మెల్లగా వచ్చీ నా కల్లారీ బోగొట్టి - యికను కాపాడూ... శ్రీ లక్ష్మీదేవి స్తోత్రం 2 పద్యాలు, వేంకటేశ్వర స్తోత్రం 6 పద్యాలు శివస్తోత్రం 17 పద్యాలు, శ్రీ వాణీస్తోత్రం 5 పద్యాలు - ఇవన్నీ సీస పద్యాల్లోనే రాయడం విశేషం. ఇంకా ఈ పుస్తకంలో భజనలు, మహిళహారతులు, కీర్తనలు, తత్వాలు, రాగతాళ యుక్తంగా రచింపబడ్డాయి. క్రింది పద్యం మచ్చ వీరయ్య జీవితాన్ని స్వభావోక్తి రమ్యంగా అద్దంపట్టి చూపిస్తున్నది. సీ. అన్నంబు పెట్టంగ అడ్డగించను లేదు దానమీయంగ వద్దనగలేదు పరుల సొమ్ముకు నేను భ్రాంతి చెందను లేదు. పరస్త్రీల పొందునే బడయలేదు... గీ. దీన జన పోష! మాహేశ! దివ్యమూర్తి! నాగభూషణ! ముక్కంటి! నన్ను బ్రోవు! మూడు దినంబుల పోకడరా! అనే తత్త్వంలో -తప్పదు మృత్యువు తనుపుకురా యెప్పుడొ తెలువదు యెరుగవురా పాముకు బుసము విడిచిన విధము - పారిపోయెదవు కనుమికరా అని హెచ్చరిస్తూ, భార్యాపిల్లలు, మిద్దెలు మేడలు, బంగారు - ఇవేవీ వెంటరావు, శాశ్వతమైనది. భగవత్సాన్నిధ్యమే. ఐతే దాని కొరకు తపస్సు చేయాల్సిందేమిలేదు. సాటి మనుషులకు సాయంచేస్తే చాలునంటూ... అందరొక్కటని ఆలోచించిన ఇందుధరుడు నీ యిష్టమైనమిక అని లోకానికి చాటి చెప్తాడు. “ప్రపంచ నడవడి" పేరుతో వీరయ్య 14 కవితలల్లాడు. లోకం పోకడలను గమనించి అప్పటికప్పుడే కైగట్టి ఆలపించినవి ఇవి. జనాభా పెరుగుదల గూర్చి ఇట్లంటాడు. "విలువా మేముందీ, లోకం - బలూ పెరుగుతుందీ మోటారెక్కిన సీటు దొరుకదు. హోటలు బోయిన చోటు దొరుకదు బాట నడచినా బిందుకొరగవలె చోటు కుత్తమై చొరబడకష్టము" ॥విలువ| సీ. పదియేండ్ల వయసులో పరికల్బు కలియుచు బాలునప్పుడే చాల బాధపడితి వితృసుఖమును లేక పీడింపబడుచుండి అమ్మమ్మ యింటిలో నణగియుంటి మేనమామకు తోడుగా నేను మెలగుచు కాలంబు గడిపితి కరువులోనె జనకుని యెడబాసి శనిగరం రోడ్డుకు తట్ట మోసితి నేను గుట్టుదనుక గీ. కొనకు నిను జేరవలెనను కోర్కెతోడ వేడుకొనుచుంటి నా పైన ప్రేమ జూపు ఆ యనంతసాగర గిరులలందు వెలయు రాగి దానచోట నిలిచిన రాణి! వాణి! హితబోధ "పుత్రా” మకుటుంలో 58 కింద వాక్యాల్లో రాసిన శతకమిది. ​ "జననీ జనకుల సాకెడి -తినయుండొకడైన చాలు తనివిని గూర్చున్ జననీ జనకుల సాకిని - తనములు పెక్కున్ననేమి? దండుగ పుత్రా? ఈ పద్యం చదువుతుంటే "తల్లిదండ్రిమీద దయలేని పుత్రుడు" అనే వేమన పద్యం గుర్తుకురాకమానదు. "మంచి చెడు రెండు కులములు - ఎంచిననివి కలువ వెప్పుడు చూడన్ మంచిని విడనాడకుమీ - వంచన, మరి చెడును విడువవలమును పుత్రా పై పద్యం చదువుతుంటే "మంచి చెడ్డలు మనుజులందున ఎంచి చూడగ రెండె కులములు" అని తెలిపిన గురజాడ జ్ఞప్తికి వస్తాడు. లోకానికి కనుబిప్పు కలిగించాలన్న ఉద్దేశ్యంతో "పితృయజ్ఞములు" పేరుతో ఒక కరపత్రం తీశాడు. "తల్లిదండ్రులు బతికి ఉన్నంతకాలం వారిని ప్రేమతో ఆదరించడం కొడుకులు, కోడండ్ర కనీస ధర్మమనీ, అదే పితృయజ్ఞము, లేదా శ్రీద్ధ కర్మ అనీ" దాని సారాంశము. మాతాపితరులె మన దేవతలని మది గమనించండీ జన్మనచ్చిన తల్లిదండ్రుల సేవలు చేయండి వారే దేవతలను కోరాడీ కనిపెంచిన ఈ జననీ జనకుల కరుణతో చూడండీ వారినే దేవతలనుకోండి ఇంటి దేవతల మరచిపోయి జగమంత దిరుగకండీ.... అని ఒక పాటలో తెలిపిన మచ్చ వీరయ్య కాలాను గుణంగా కవిత్వం రాసాడు. 1919లో జన్మించిన వీరు తన 86వ యేట తేది 01.05.2005న పరమపదించారు. ==ఇతర లింకులు== * https://te.wikisource.org/wiki/%E0%B0%A4%E0%B1%86%E0%B0%B2%E0%B0%82%E0%B0%97%E0%B0%BE%E0%B0%A3_%E0%B0%A4%E0%B1%87%E0%B0%9C%E0%B1%8B%E0%B0%AE%E0%B1%82%E0%B0%B0%E0%B1%8D%E0%B0%A4%E0%B1%81%E0%B0%B2%E0%B1%81/%E0%B0%AE%E0%B0%9A%E0%B1%8D%E0%B0%9A_%E0%B0%B5%E0%B1%80%E0%B0%B0%E0%B0%AF%E0%B1%8D%E0%B0%AF o39z633y8qtwxqgi1ey4lnv5x2i07x2 4955635 4955629 2026-09-10T10:42:01Z Machaindu 101978 4955635 wikitext text/x-wiki [[దస్త్రం:మచ్చ వీరయ్య.jpg|thumb]] {{Infobox person | name = మచ్చ వీరయ్య | native_name_lang = Telugu | native_name = | image = | image_size = | alt = | caption = | parents = బక్కయ్య, లక్ష్మమ్మ | birth_date = 1919 - 2005 | residence = కరీంనగర్ | nationality = భారతీయుడు | religion = | occupation = చేనేత వృత్తి , పంచాంగ కర్త | education = | Mobile Number = }} ==జీవిత విశేషాలు == మచ్చ వీరయ్య తండ్రి, తాతల ఊరు బావుపేట (ఆసిఫ్ నగర్). జిల్లా కరీంనగర్. తల్లిదండ్రులు బక్కయ్య, లక్ష్మమ్మ.బావుపేటలో బండి పోశెట్టి అనే గురువు వద్ద శిష్యరికం చేసి తాత్విక చింతన అలవరచుకొన్నాడు. ప్రతి దినం కుటుంబ బాధ్యతలు నిర్వర్తిస్తూనే జ్ఞానబోధ, భజన కీర్తనలు పాడుతూ భగవన్నామ స్మరణలో కాలం గడిపేవాడు. పేద కుటుంబం. పని చేస్తేనే పొట్ట గడిచే పరిస్థితి. ఇలాంటి స్థితిలో బక్కయ్య అకాల మరణం చెందాడు. ఆయనను నమ్ముకున్న భార్యాపిల్లలు వీధినపడ్డారు. దాయాదులు చేరదీయలేదు. భార్య లక్ష్మమ్మ పుట్టినిల్లు బెజ్జంకి మండలంలోని గునుకుల కొండాపురం. దిక్కులేని కూతురితోపాటు ఐదేండ్ల మనమడు, రెండేండ్ల మనమరాలిని అమ్మమ్మ బూట్ల అమ్మవ్వ తమ ఇంటికి తీసుకొని వచ్చి పెంచి పెద్ద చేసింది. మేనమామ బూట్ల వీరయ్య కూడా పిల్లలకు అండగా నిలిచాడు. ఈ విధంగా కొండాపురంలో ఆశ్రయం పొందిన మచ్చ వీరయ్య ఆ ఊరికి రెండు కి.మీ. దూరంలో ఉన్న గుండ్లపల్లెకు వెళ్ళి 3వ తరగతి వరకు చదువుకున్నాడు. విద్యాగురువు శ్రీ రామానుజం అయ్యవారు. ఆయన దగ్గర బాల రామాయణం పూర్తిగా చదువుకున్నాడు. రాముని గుణగణాలను విని తదుపరి రామాయణమంతా చదివాడు. సీతారాముల కష్టసుఖాలు హృదయంలో నిలుపుకున్నాడు. ఎన్ని కష్టాలెదురైనా భగవంతునిపై భారం వేసి ఆయన స్మరణలోనే కాలం గడిపాడు. 14వ యేట మేనమామ కూతురు బుచ్చి రామక్కతో వివాహం జరిగింది. మేనమామ మరణంతో కుటుంబ భారం పైనపడింది. చనిపోవడానికి ముందు మేనమామ తనకున్న కొద్దిపాటి పొలాన్ని, పెరడును, కొడుక్కు అల్లునికి సమానంగా పంచి ఇచ్చాడు. బావమరిది పనికి వంగలేని సోమరిపోతు అవడంవల్ల పొలం పనులతోపాటు, చేనేత వృత్తికూడా మచ్చ వీరయ్య చేసాడు. ముందుగా చెల్లెలి పెండ్లి, తర్వాత బావమరిది మరియు ఇద్దరు మరదండ్ల పెండ్లిళ్లు చేసి స్వంతంగా ఇల్లు కట్టుకొని వేరే కాపురం పెట్టాడు. వీరయ్యకు నలుగురు సంతానం. ఒక కొడుకు, ముగ్గురు బిడ్డలు, కొడుకుకు 14 సం. వయస్సు రాగానే 1964లో కరీంనగర్ లోని పద్మనగర్ కు మకాం మార్చి అతని చదువుపై దృష్టి పెట్టాడు. నేత వృత్తితోపాటు పాల వ్యాపారం కూడా చేస్తూ కొడుకును ఎం.ఏ. చదివించాడు. అతని పేరు [[మచ్చ హరిదాస్]]. ఆయనకు లెక్చరర్ ఉద్యోగం రాగానే వీరయ్య అన్ని పనులు మానుకొని జీవత పర్యంతం భగవచ్చింతనలోనే కాలం గడిపాడు. ఇంతటి జీవిత నేపథ్యం, అనుభవం ఆయనను కవితామార్గం పట్టించాయి. అందుకే ఆయన సహజకవి, ఆశుకవి. ఒక్కమాట చెప్పాలంటే వరకవి. బాల్యం నుండి సీస పద్యాలు, కందపద్యాలు, కందార్థ దరువులు, తత్త్వాలు, భజన కీర్తనలు ఆలపించేవాడు. ఐతే అప్పటికి యతిప్రాసలు, ​ఛందస్సు తెలిసిన వయసుకాదు. శేషప్ప, సిద్దప్ప, సుమతి, వేమనలను బాగా చదివాడు. కవితా మర్మాలు అంతగా తెలియకున్నా కొన్నివందల పద్యాలను, గేయాలను, కీర్తనలను, తత్త్యాలను ఆశువుగా పలికి "భక్తితత్త ప్రకాశిక (1987), "శ్రీ వాణీ స్తోత్రము” మరియు హితబోధ (1999) అనే పుస్తకాలను అచ్చువేయించాడు. 1977లో రాసిన రామశతకం "భక్తితత్త్వ ప్రకాశిక”లో కనపడుతుంది. శ్రీ వాణీకృప, తాడ్వాయి శబరిమాత ఆశీర్వాదబలంతో తాను రచనలు చేసినట్లు చాలాచోట్ల చెప్పుకున్నాడు. వీరయ్య సీన పద్యాల మూస శేషన్న పద్యాలను పోలి ఉంటుంది. అప్పుడప్పుడు ప్రపంచ నడవడిని గమనించి కవిధోరణిలో అశువుగా పాటలు, గేయాలు రాసి పాడుకునే అలవాటు వీరయ్యకు సహజంగానే అలవడింది. == రచనలు == 1.భక్తి తత్త్వ ప్రకాశిక(1987). 2.శ్రీ వాణీ స్తోత్రము(1999). 3.హితబోధ(1999) == కవితా ప్రస్థానం == 1. '''భక్తి తత్త్వ ప్రకాశిక(1987)''': ఇది వాణీస్తుతితో ప్రారంభమవుతుంది. ఈ సీస పద్యంలో ఆరు పెద్ద పాడాలు తదుపరి గీతపద్యంలో ఎనిమిది పాదాలు కనిపిస్తాయి. భావ పరిపూర్తి కొరకు రాసినట్లు తోస్తుంది. మకుటం: "బాసరాదేవి! కృపనీదె వాసిగాను దాస హృదయేశ్వరీ! నిన్ను దలతు జనని!" అప్పకావ్యంగాని, ఛందస్సుగాని చదవకుండానే కేవలం వాణీమాత పాదపద్మాలను మాత్రమే నమ్మి రాస్తున్నానంటాడు ఈ పద్యంలో శ్రీవాణి తాను రాయబోయే పద్యాలలో వెలిగి సకల జనులకు ఆ భావమెరిగించి, వారికి సద్బుద్ధి కలిగించి, తత్త్వం తెలిసిన జ్ఞానులకు ముక్తిని ప్రసాదించాలని భక్తుల పక్షాన మొదలిడుతున్నాడు. ఇదే పుస్తకంలో "రామ శతకము" 108 పద్యాలలో కందాలలో రచించాడు శ్రీకారంలో మొదలు పెట్టాడు. మనిషి జన్మ అన్ని జన్మలలోకి ఉత్తమమైనది. దాన్ని సద్వినియోగం చేయాలంటే ఎల్లప్పుడూ భగవంతుని ధ్యాసలోనే జీవితం గడపాలి. కుటుంబ బాధ్యతలు నిర్వర్తిస్తూనే పంచేంద్రియాలను భగవంతుని స్మరణలో లీనం చేయాలని ఈ క్రింద పద్యంలో చెప్పాడు. "వినరా చెవితో శబ్దము - అవరా నోటెపుడు నీవు హరిశ్రీ యనుచున్ పనిరా యిది పోయెదనుక- కనరా నీ ముందు వెలుగు కన్నుల రామా వయసు మీరిన తర్వాత కూడా వీరు జ్యోతిష్యం, వాస్తు, పంచాంగం ఆసక్తితో నేర్చుకున్నాడు. ఇంటికి వచ్చిన పేదలు ఏమైనా ఇస్తే తీసుకునేవాడు. లేదంటే లేదు. సజ్జన సాంగత్యం, కలుపుగోలుతనం, నిరంతర ఈశ్వరధ్యానం -వీరయ్యకు అబ్బిన సుగుణాలు. అవే ఈ క్రింది పద్యంలో కొలువుదీరాయి. “వినవలె మంచిదె, కనవలె - తనవలె లోకము, అనవలె మనవారనియున్ కనవలె శ్రీ గురుమూర్తినె - తినవలె తన చేతి చెమట తియ్యన రామా” అసంతృప్తి, స్వార్ధములతో ఏర్చే మనిషి, దేవుని కోసం దేవులాడడని వాపోతున్నాడు కవి. "పొట్టున్న బట్టకోడ్చును బట్టుపొట్టున్న తోడు బాధకు యేడ్చున్ మెట్టుకు తోడున్న వెనుక - యెట్లా అని డబ్బుకేడ్చు యెప్పుడు రామా” పేదవాడు కట్నాలిచ్చి వరులను కొనుక్కోవడమెంత కష్టమో అనుభవించినవాడు కనుక వీరయ్య స్త్రీ జన పక్షపాతంతో వరకట్నాలపై తన నిరసన గళాన్ని వినిపిస్తున్నాడు. ఆడా మగావాడు పెరిగె ఈడా పిల్లేమొపెరిగి ఇంపుగ చూడన్ ఈడూ జోడూ అక్కర - ఆడదాన్నెందుకంట అడుగుట రామా పిల్లను గన్నా తండ్రికి - ఉల్లాసంబిట్లు వుండు పుర్విలో చూడన్ తెల్లముగ తెలుసుకొనక - కొల్లలుగా డబ్బు గుంజకోరిరి రామా! ఈ శతకంలో దాదాపు 15 పద్యాల్లో వరకట్న దురాచారం గురించి ఏ కరువు పెట్టడాన్ని చూస్తే వీరయ్య మనసును ఈ కట్న పిశాచి ఎంతగా కలచివేసిందో అర్థమవుతుంది. ఇచ్చినవాడు ఈగ అంటారు కాని నా ​దృష్టిలో పులి అంటాడొక సందర్భంలో "యోగా - ధ్యానం”ల యుగం ఇది. ఇయమిత పద్ధతిలో వీటి ప్రచారం, ఆచరణలు సాగుతున్నకాలం ఇది. వీటి సారాంశాన్ని ఆనాడే ఈ విధంగా చెప్పాడు. తినవలె మితాహారము - అనవలె శ్రీరామ యనుచు అనుదినమందున్ కనుగొని పని చేయగవలె - వియముతో మెదలి మంచి వినవలె రామా! ఈ పుస్తకంలో మచ్చ వీరయ్య 14 కందార్థ దరువులు రచించాడు. కందపద్యపు మొదటి పాదాల తర్వాత నాలుగవ పాదం దరువుత కొనసాగుతుంది. ఈ విధమైన కంద పద్యాల మూలాలు కేవలం తెలంగాణలోనే కనిపించడం విశేషం. మచ్చుకు ఒకటి. “మచ్చా” వంశమునందున - యిచ్చతోనే బుట్టి యిచట" వీరయ్య పేరన్ మెచ్చియు లోకులు పిలువగ - యిచ్చియు మేల్ వరమూ నాకూ లయికనూ కాపాడూ వర్థిల్లజేసీ వాసిగా నేడూ పుల్లా బాక్షిరో! నిన్నూ యెల్లా కాలము దలుతూ మెల్లగా వచ్చీ నా కల్లారీ బోగొట్టి - యికను కాపాడూ... 2. '''శ్రీ వాణీ స్తోత్రము(1999)''' శ్రీ లక్ష్మీదేవి స్తోత్రం 2 పద్యాలు, వేంకటేశ్వర స్తోత్రం 6 పద్యాలు శివస్తోత్రం 17 పద్యాలు, శ్రీ వాణీస్తోత్రం 5 పద్యాలు - ఇవన్నీ సీస పద్యాల్లోనే రాయడం విశేషం. ఇంకా ఈ పుస్తకంలో భజనలు, మహిళహారతులు, కీర్తనలు, తత్వాలు, రాగతాళ యుక్తంగా రచింపబడ్డాయి. క్రింది పద్యం మచ్చ వీరయ్య జీవితాన్ని స్వభావోక్తి రమ్యంగా అద్దంపట్టి చూపిస్తున్నది. సీ. అన్నంబు పెట్టంగ అడ్డగించను లేదు దానమీయంగ వద్దనగలేదు పరుల సొమ్ముకు నేను భ్రాంతి చెందను లేదు. పరస్త్రీల పొందునే బడయలేదు... గీ. దీన జన పోష! మాహేశ! దివ్యమూర్తి! నాగభూషణ! ముక్కంటి! నన్ను బ్రోవు! మూడు దినంబుల పోకడరా! అనే తత్త్వంలో -తప్పదు మృత్యువు తనుపుకురా యెప్పుడొ తెలువదు యెరుగవురా పాముకు బుసము విడిచిన విధము - పారిపోయెదవు కనుమికరా అని హెచ్చరిస్తూ, భార్యాపిల్లలు, మిద్దెలు మేడలు, బంగారు - ఇవేవీ వెంటరావు, శాశ్వతమైనది. భగవత్సాన్నిధ్యమే. ఐతే దాని కొరకు తపస్సు చేయాల్సిందేమిలేదు. సాటి మనుషులకు సాయంచేస్తే చాలునంటూ... అందరొక్కటని ఆలోచించిన ఇందుధరుడు నీ యిష్టమైనమిక అని లోకానికి చాటి చెప్తాడు. “ప్రపంచ నడవడి" పేరుతో వీరయ్య 14 కవితలల్లాడు. లోకం పోకడలను గమనించి అప్పటికప్పుడే కైగట్టి ఆలపించినవి ఇవి. జనాభా పెరుగుదల గూర్చి ఇట్లంటాడు. "విలువా మేముందీ, లోకం - బలూ పెరుగుతుందీ మోటారెక్కిన సీటు దొరుకదు. హోటలు బోయిన చోటు దొరుకదు బాట నడచినా బిందుకొరగవలె చోటు కుత్తమై చొరబడకష్టము" ॥విలువ| సీ. పదియేండ్ల వయసులో పరికల్బు కలియుచు బాలునప్పుడే చాల బాధపడితి వితృసుఖమును లేక పీడింపబడుచుండి అమ్మమ్మ యింటిలో నణగియుంటి మేనమామకు తోడుగా నేను మెలగుచు కాలంబు గడిపితి కరువులోనె జనకుని యెడబాసి శనిగరం రోడ్డుకు తట్ట మోసితి నేను గుట్టుదనుక గీ. కొనకు నిను జేరవలెనను కోర్కెతోడ వేడుకొనుచుంటి నా పైన ప్రేమ జూపు ఆ యనంతసాగర గిరులలందు వెలయు రాగి దానచోట నిలిచిన రాణి! వాణి! 3.'''హితబోధ(1999) :''' "పుత్రా” మకుటుంలో 58 కింద వాక్యాల్లో రాసిన శతకమిది. ​ "జననీ జనకుల సాకెడి -తినయుండొకడైన చాలు తనివిని గూర్చున్ జననీ జనకుల సాకిని - తనములు పెక్కున్ననేమి? దండుగ పుత్రా? ఈ పద్యం చదువుతుంటే "తల్లిదండ్రిమీద దయలేని పుత్రుడు" అనే వేమన పద్యం గుర్తుకురాకమానదు. "మంచి చెడు రెండు కులములు - ఎంచిననివి కలువ వెప్పుడు చూడన్ మంచిని విడనాడకుమీ - వంచన, మరి చెడును విడువవలమును పుత్రా పై పద్యం చదువుతుంటే "మంచి చెడ్డలు మనుజులందున ఎంచి చూడగ రెండె కులములు" అని తెలిపిన గురజాడ జ్ఞప్తికి వస్తాడు. లోకానికి కనుబిప్పు కలిగించాలన్న ఉద్దేశ్యంతో "పితృయజ్ఞములు" పేరుతో ఒక కరపత్రం తీశాడు. "తల్లిదండ్రులు బతికి ఉన్నంతకాలం వారిని ప్రేమతో ఆదరించడం కొడుకులు, కోడండ్ర కనీస ధర్మమనీ, అదే పితృయజ్ఞము, లేదా శ్రీద్ధ కర్మ అనీ" దాని సారాంశము. మాతాపితరులె మన దేవతలని మది గమనించండీ జన్మనచ్చిన తల్లిదండ్రుల సేవలు చేయండి వారే దేవతలను కోరాడీ కనిపెంచిన ఈ జననీ జనకుల కరుణతో చూడండీ వారినే దేవతలనుకోండి ఇంటి దేవతల మరచిపోయి జగమంత దిరుగకండీ.... అని ఒక పాటలో తెలిపిన మచ్చ వీరయ్య కాలాను గుణంగా కవిత్వం రాసాడు. 1919లో జన్మించిన వీరు తన 86వ యేట తేది 01.05.2005న పరమపదించారు. ==ఇతర లింకులు== * https://te.wikisource.org/wiki/%E0%B0%A4%E0%B1%86%E0%B0%B2%E0%B0%82%E0%B0%97%E0%B0%BE%E0%B0%A3_%E0%B0%A4%E0%B1%87%E0%B0%9C%E0%B1%8B%E0%B0%AE%E0%B1%82%E0%B0%B0%E0%B1%8D%E0%B0%A4%E0%B1%81%E0%B0%B2%E0%B1%81/%E0%B0%AE%E0%B0%9A%E0%B1%8D%E0%B0%9A_%E0%B0%B5%E0%B1%80%E0%B0%B0%E0%B0%AF%E0%B1%8D%E0%B0%AF pnhggp8xzxprxtoyz7q3jvd4ou85fkp 4955639 4955635 2026-09-10T10:45:58Z Machaindu 101978 /* ఇతర లింకులు */ 4955639 wikitext text/x-wiki [[దస్త్రం:మచ్చ వీరయ్య.jpg|thumb]] {{Infobox person | name = మచ్చ వీరయ్య | native_name_lang = Telugu | native_name = | image = | image_size = | alt = | caption = | parents = బక్కయ్య, లక్ష్మమ్మ | birth_date = 1919 - 2005 | residence = కరీంనగర్ | nationality = భారతీయుడు | religion = | occupation = చేనేత వృత్తి , పంచాంగ కర్త | education = | Mobile Number = }} ==జీవిత విశేషాలు == మచ్చ వీరయ్య తండ్రి, తాతల ఊరు బావుపేట (ఆసిఫ్ నగర్). జిల్లా కరీంనగర్. తల్లిదండ్రులు బక్కయ్య, లక్ష్మమ్మ.బావుపేటలో బండి పోశెట్టి అనే గురువు వద్ద శిష్యరికం చేసి తాత్విక చింతన అలవరచుకొన్నాడు. ప్రతి దినం కుటుంబ బాధ్యతలు నిర్వర్తిస్తూనే జ్ఞానబోధ, భజన కీర్తనలు పాడుతూ భగవన్నామ స్మరణలో కాలం గడిపేవాడు. పేద కుటుంబం. పని చేస్తేనే పొట్ట గడిచే పరిస్థితి. ఇలాంటి స్థితిలో బక్కయ్య అకాల మరణం చెందాడు. ఆయనను నమ్ముకున్న భార్యాపిల్లలు వీధినపడ్డారు. దాయాదులు చేరదీయలేదు. భార్య లక్ష్మమ్మ పుట్టినిల్లు బెజ్జంకి మండలంలోని గునుకుల కొండాపురం. దిక్కులేని కూతురితోపాటు ఐదేండ్ల మనమడు, రెండేండ్ల మనమరాలిని అమ్మమ్మ బూట్ల అమ్మవ్వ తమ ఇంటికి తీసుకొని వచ్చి పెంచి పెద్ద చేసింది. మేనమామ బూట్ల వీరయ్య కూడా పిల్లలకు అండగా నిలిచాడు. ఈ విధంగా కొండాపురంలో ఆశ్రయం పొందిన మచ్చ వీరయ్య ఆ ఊరికి రెండు కి.మీ. దూరంలో ఉన్న గుండ్లపల్లెకు వెళ్ళి 3వ తరగతి వరకు చదువుకున్నాడు. విద్యాగురువు శ్రీ రామానుజం అయ్యవారు. ఆయన దగ్గర బాల రామాయణం పూర్తిగా చదువుకున్నాడు. రాముని గుణగణాలను విని తదుపరి రామాయణమంతా చదివాడు. సీతారాముల కష్టసుఖాలు హృదయంలో నిలుపుకున్నాడు. ఎన్ని కష్టాలెదురైనా భగవంతునిపై భారం వేసి ఆయన స్మరణలోనే కాలం గడిపాడు. 14వ యేట మేనమామ కూతురు బుచ్చి రామక్కతో వివాహం జరిగింది. మేనమామ మరణంతో కుటుంబ భారం పైనపడింది. చనిపోవడానికి ముందు మేనమామ తనకున్న కొద్దిపాటి పొలాన్ని, పెరడును, కొడుక్కు అల్లునికి సమానంగా పంచి ఇచ్చాడు. బావమరిది పనికి వంగలేని సోమరిపోతు అవడంవల్ల పొలం పనులతోపాటు, చేనేత వృత్తికూడా మచ్చ వీరయ్య చేసాడు. ముందుగా చెల్లెలి పెండ్లి, తర్వాత బావమరిది మరియు ఇద్దరు మరదండ్ల పెండ్లిళ్లు చేసి స్వంతంగా ఇల్లు కట్టుకొని వేరే కాపురం పెట్టాడు. వీరయ్యకు నలుగురు సంతానం. ఒక కొడుకు, ముగ్గురు బిడ్డలు, కొడుకుకు 14 సం. వయస్సు రాగానే 1964లో కరీంనగర్ లోని పద్మనగర్ కు మకాం మార్చి అతని చదువుపై దృష్టి పెట్టాడు. నేత వృత్తితోపాటు పాల వ్యాపారం కూడా చేస్తూ కొడుకును ఎం.ఏ. చదివించాడు. అతని పేరు [[మచ్చ హరిదాస్]]. ఆయనకు లెక్చరర్ ఉద్యోగం రాగానే వీరయ్య అన్ని పనులు మానుకొని జీవత పర్యంతం భగవచ్చింతనలోనే కాలం గడిపాడు. ఇంతటి జీవిత నేపథ్యం, అనుభవం ఆయనను కవితామార్గం పట్టించాయి. అందుకే ఆయన సహజకవి, ఆశుకవి. ఒక్కమాట చెప్పాలంటే వరకవి. బాల్యం నుండి సీస పద్యాలు, కందపద్యాలు, కందార్థ దరువులు, తత్త్వాలు, భజన కీర్తనలు ఆలపించేవాడు. ఐతే అప్పటికి యతిప్రాసలు, ​ఛందస్సు తెలిసిన వయసుకాదు. శేషప్ప, సిద్దప్ప, సుమతి, వేమనలను బాగా చదివాడు. కవితా మర్మాలు అంతగా తెలియకున్నా కొన్నివందల పద్యాలను, గేయాలను, కీర్తనలను, తత్త్యాలను ఆశువుగా పలికి "భక్తితత్త ప్రకాశిక (1987), "శ్రీ వాణీ స్తోత్రము” మరియు హితబోధ (1999) అనే పుస్తకాలను అచ్చువేయించాడు. 1977లో రాసిన రామశతకం "భక్తితత్త్వ ప్రకాశిక”లో కనపడుతుంది. శ్రీ వాణీకృప, తాడ్వాయి శబరిమాత ఆశీర్వాదబలంతో తాను రచనలు చేసినట్లు చాలాచోట్ల చెప్పుకున్నాడు. వీరయ్య సీన పద్యాల మూస శేషన్న పద్యాలను పోలి ఉంటుంది. అప్పుడప్పుడు ప్రపంచ నడవడిని గమనించి కవిధోరణిలో అశువుగా పాటలు, గేయాలు రాసి పాడుకునే అలవాటు వీరయ్యకు సహజంగానే అలవడింది. == రచనలు == 1.భక్తి తత్త్వ ప్రకాశిక(1987). 2.శ్రీ వాణీ స్తోత్రము(1999). 3.హితబోధ(1999) == కవితా ప్రస్థానం == 1. '''భక్తి తత్త్వ ప్రకాశిక(1987)''': ఇది వాణీస్తుతితో ప్రారంభమవుతుంది. ఈ సీస పద్యంలో ఆరు పెద్ద పాడాలు తదుపరి గీతపద్యంలో ఎనిమిది పాదాలు కనిపిస్తాయి. భావ పరిపూర్తి కొరకు రాసినట్లు తోస్తుంది. మకుటం: "బాసరాదేవి! కృపనీదె వాసిగాను దాస హృదయేశ్వరీ! నిన్ను దలతు జనని!" అప్పకావ్యంగాని, ఛందస్సుగాని చదవకుండానే కేవలం వాణీమాత పాదపద్మాలను మాత్రమే నమ్మి రాస్తున్నానంటాడు ఈ పద్యంలో శ్రీవాణి తాను రాయబోయే పద్యాలలో వెలిగి సకల జనులకు ఆ భావమెరిగించి, వారికి సద్బుద్ధి కలిగించి, తత్త్వం తెలిసిన జ్ఞానులకు ముక్తిని ప్రసాదించాలని భక్తుల పక్షాన మొదలిడుతున్నాడు. ఇదే పుస్తకంలో "రామ శతకము" 108 పద్యాలలో కందాలలో రచించాడు శ్రీకారంలో మొదలు పెట్టాడు. మనిషి జన్మ అన్ని జన్మలలోకి ఉత్తమమైనది. దాన్ని సద్వినియోగం చేయాలంటే ఎల్లప్పుడూ భగవంతుని ధ్యాసలోనే జీవితం గడపాలి. కుటుంబ బాధ్యతలు నిర్వర్తిస్తూనే పంచేంద్రియాలను భగవంతుని స్మరణలో లీనం చేయాలని ఈ క్రింద పద్యంలో చెప్పాడు. "వినరా చెవితో శబ్దము - అవరా నోటెపుడు నీవు హరిశ్రీ యనుచున్ పనిరా యిది పోయెదనుక- కనరా నీ ముందు వెలుగు కన్నుల రామా వయసు మీరిన తర్వాత కూడా వీరు జ్యోతిష్యం, వాస్తు, పంచాంగం ఆసక్తితో నేర్చుకున్నాడు. ఇంటికి వచ్చిన పేదలు ఏమైనా ఇస్తే తీసుకునేవాడు. లేదంటే లేదు. సజ్జన సాంగత్యం, కలుపుగోలుతనం, నిరంతర ఈశ్వరధ్యానం -వీరయ్యకు అబ్బిన సుగుణాలు. అవే ఈ క్రింది పద్యంలో కొలువుదీరాయి. “వినవలె మంచిదె, కనవలె - తనవలె లోకము, అనవలె మనవారనియున్ కనవలె శ్రీ గురుమూర్తినె - తినవలె తన చేతి చెమట తియ్యన రామా” అసంతృప్తి, స్వార్ధములతో ఏర్చే మనిషి, దేవుని కోసం దేవులాడడని వాపోతున్నాడు కవి. "పొట్టున్న బట్టకోడ్చును బట్టుపొట్టున్న తోడు బాధకు యేడ్చున్ మెట్టుకు తోడున్న వెనుక - యెట్లా అని డబ్బుకేడ్చు యెప్పుడు రామా” పేదవాడు కట్నాలిచ్చి వరులను కొనుక్కోవడమెంత కష్టమో అనుభవించినవాడు కనుక వీరయ్య స్త్రీ జన పక్షపాతంతో వరకట్నాలపై తన నిరసన గళాన్ని వినిపిస్తున్నాడు. ఆడా మగావాడు పెరిగె ఈడా పిల్లేమొపెరిగి ఇంపుగ చూడన్ ఈడూ జోడూ అక్కర - ఆడదాన్నెందుకంట అడుగుట రామా పిల్లను గన్నా తండ్రికి - ఉల్లాసంబిట్లు వుండు పుర్విలో చూడన్ తెల్లముగ తెలుసుకొనక - కొల్లలుగా డబ్బు గుంజకోరిరి రామా! ఈ శతకంలో దాదాపు 15 పద్యాల్లో వరకట్న దురాచారం గురించి ఏ కరువు పెట్టడాన్ని చూస్తే వీరయ్య మనసును ఈ కట్న పిశాచి ఎంతగా కలచివేసిందో అర్థమవుతుంది. ఇచ్చినవాడు ఈగ అంటారు కాని నా ​దృష్టిలో పులి అంటాడొక సందర్భంలో "యోగా - ధ్యానం”ల యుగం ఇది. ఇయమిత పద్ధతిలో వీటి ప్రచారం, ఆచరణలు సాగుతున్నకాలం ఇది. వీటి సారాంశాన్ని ఆనాడే ఈ విధంగా చెప్పాడు. తినవలె మితాహారము - అనవలె శ్రీరామ యనుచు అనుదినమందున్ కనుగొని పని చేయగవలె - వియముతో మెదలి మంచి వినవలె రామా! ఈ పుస్తకంలో మచ్చ వీరయ్య 14 కందార్థ దరువులు రచించాడు. కందపద్యపు మొదటి పాదాల తర్వాత నాలుగవ పాదం దరువుత కొనసాగుతుంది. ఈ విధమైన కంద పద్యాల మూలాలు కేవలం తెలంగాణలోనే కనిపించడం విశేషం. మచ్చుకు ఒకటి. “మచ్చా” వంశమునందున - యిచ్చతోనే బుట్టి యిచట" వీరయ్య పేరన్ మెచ్చియు లోకులు పిలువగ - యిచ్చియు మేల్ వరమూ నాకూ లయికనూ కాపాడూ వర్థిల్లజేసీ వాసిగా నేడూ పుల్లా బాక్షిరో! నిన్నూ యెల్లా కాలము దలుతూ మెల్లగా వచ్చీ నా కల్లారీ బోగొట్టి - యికను కాపాడూ... 2. '''శ్రీ వాణీ స్తోత్రము(1999)''' శ్రీ లక్ష్మీదేవి స్తోత్రం 2 పద్యాలు, వేంకటేశ్వర స్తోత్రం 6 పద్యాలు శివస్తోత్రం 17 పద్యాలు, శ్రీ వాణీస్తోత్రం 5 పద్యాలు - ఇవన్నీ సీస పద్యాల్లోనే రాయడం విశేషం. ఇంకా ఈ పుస్తకంలో భజనలు, మహిళహారతులు, కీర్తనలు, తత్వాలు, రాగతాళ యుక్తంగా రచింపబడ్డాయి. క్రింది పద్యం మచ్చ వీరయ్య జీవితాన్ని స్వభావోక్తి రమ్యంగా అద్దంపట్టి చూపిస్తున్నది. సీ. అన్నంబు పెట్టంగ అడ్డగించను లేదు దానమీయంగ వద్దనగలేదు పరుల సొమ్ముకు నేను భ్రాంతి చెందను లేదు. పరస్త్రీల పొందునే బడయలేదు... గీ. దీన జన పోష! మాహేశ! దివ్యమూర్తి! నాగభూషణ! ముక్కంటి! నన్ను బ్రోవు! మూడు దినంబుల పోకడరా! అనే తత్త్వంలో -తప్పదు మృత్యువు తనుపుకురా యెప్పుడొ తెలువదు యెరుగవురా పాముకు బుసము విడిచిన విధము - పారిపోయెదవు కనుమికరా అని హెచ్చరిస్తూ, భార్యాపిల్లలు, మిద్దెలు మేడలు, బంగారు - ఇవేవీ వెంటరావు, శాశ్వతమైనది. భగవత్సాన్నిధ్యమే. ఐతే దాని కొరకు తపస్సు చేయాల్సిందేమిలేదు. సాటి మనుషులకు సాయంచేస్తే చాలునంటూ... అందరొక్కటని ఆలోచించిన ఇందుధరుడు నీ యిష్టమైనమిక అని లోకానికి చాటి చెప్తాడు. “ప్రపంచ నడవడి" పేరుతో వీరయ్య 14 కవితలల్లాడు. లోకం పోకడలను గమనించి అప్పటికప్పుడే కైగట్టి ఆలపించినవి ఇవి. జనాభా పెరుగుదల గూర్చి ఇట్లంటాడు. "విలువా మేముందీ, లోకం - బలూ పెరుగుతుందీ మోటారెక్కిన సీటు దొరుకదు. హోటలు బోయిన చోటు దొరుకదు బాట నడచినా బిందుకొరగవలె చోటు కుత్తమై చొరబడకష్టము" ॥విలువ| సీ. పదియేండ్ల వయసులో పరికల్బు కలియుచు బాలునప్పుడే చాల బాధపడితి వితృసుఖమును లేక పీడింపబడుచుండి అమ్మమ్మ యింటిలో నణగియుంటి మేనమామకు తోడుగా నేను మెలగుచు కాలంబు గడిపితి కరువులోనె జనకుని యెడబాసి శనిగరం రోడ్డుకు తట్ట మోసితి నేను గుట్టుదనుక గీ. కొనకు నిను జేరవలెనను కోర్కెతోడ వేడుకొనుచుంటి నా పైన ప్రేమ జూపు ఆ యనంతసాగర గిరులలందు వెలయు రాగి దానచోట నిలిచిన రాణి! వాణి! 3.'''హితబోధ(1999) :''' "పుత్రా” మకుటుంలో 58 కింద వాక్యాల్లో రాసిన శతకమిది. ​ "జననీ జనకుల సాకెడి -తినయుండొకడైన చాలు తనివిని గూర్చున్ జననీ జనకుల సాకిని - తనములు పెక్కున్ననేమి? దండుగ పుత్రా? ఈ పద్యం చదువుతుంటే "తల్లిదండ్రిమీద దయలేని పుత్రుడు" అనే వేమన పద్యం గుర్తుకురాకమానదు. "మంచి చెడు రెండు కులములు - ఎంచిననివి కలువ వెప్పుడు చూడన్ మంచిని విడనాడకుమీ - వంచన, మరి చెడును విడువవలమును పుత్రా పై పద్యం చదువుతుంటే "మంచి చెడ్డలు మనుజులందున ఎంచి చూడగ రెండె కులములు" అని తెలిపిన గురజాడ జ్ఞప్తికి వస్తాడు. లోకానికి కనుబిప్పు కలిగించాలన్న ఉద్దేశ్యంతో "పితృయజ్ఞములు" పేరుతో ఒక కరపత్రం తీశాడు. "తల్లిదండ్రులు బతికి ఉన్నంతకాలం వారిని ప్రేమతో ఆదరించడం కొడుకులు, కోడండ్ర కనీస ధర్మమనీ, అదే పితృయజ్ఞము, లేదా శ్రీద్ధ కర్మ అనీ" దాని సారాంశము. మాతాపితరులె మన దేవతలని మది గమనించండీ జన్మనచ్చిన తల్లిదండ్రుల సేవలు చేయండి వారే దేవతలను కోరాడీ కనిపెంచిన ఈ జననీ జనకుల కరుణతో చూడండీ వారినే దేవతలనుకోండి ఇంటి దేవతల మరచిపోయి జగమంత దిరుగకండీ.... అని ఒక పాటలో తెలిపిన మచ్చ వీరయ్య కాలాను గుణంగా కవిత్వం రాసాడు. 1919లో జన్మించిన వీరు తన 86వ యేట తేది 01.05.2005న పరమపదించారు. ==ఇతర లింకులు== * https://te.wikisource.org/wiki/%E0%B0%AA%E0%B1%81%E0%B0%9F:%E0%B0%A4%E0%B1%86%E0%B0%B2%E0%B0%82%E0%B0%97%E0%B0%BE%E0%B0%A3_%E0%B0%A4%E0%B1%87%E0%B0%9C%E0%B1%8B%E0%B0%AE%E0%B1%82%E0%B0%B0%E0%B1%8D%E0%B0%A4%E0%B1%81%E0%B0%B2%E0%B1%81.pdf/319 97zztz31vq3fz46hi0c55z9pjbtjzrp 4955642 4955639 2026-09-10T10:48:10Z Machaindu 101978 /* ఇతర లింకులు */ 4955642 wikitext text/x-wiki [[దస్త్రం:మచ్చ వీరయ్య.jpg|thumb]] {{Infobox person | name = మచ్చ వీరయ్య | native_name_lang = Telugu | native_name = | image = | image_size = | alt = | caption = | parents = బక్కయ్య, లక్ష్మమ్మ | birth_date = 1919 - 2005 | residence = కరీంనగర్ | nationality = భారతీయుడు | religion = | occupation = చేనేత వృత్తి , పంచాంగ కర్త | education = | Mobile Number = }} ==జీవిత విశేషాలు == మచ్చ వీరయ్య తండ్రి, తాతల ఊరు బావుపేట (ఆసిఫ్ నగర్). జిల్లా కరీంనగర్. తల్లిదండ్రులు బక్కయ్య, లక్ష్మమ్మ.బావుపేటలో బండి పోశెట్టి అనే గురువు వద్ద శిష్యరికం చేసి తాత్విక చింతన అలవరచుకొన్నాడు. ప్రతి దినం కుటుంబ బాధ్యతలు నిర్వర్తిస్తూనే జ్ఞానబోధ, భజన కీర్తనలు పాడుతూ భగవన్నామ స్మరణలో కాలం గడిపేవాడు. పేద కుటుంబం. పని చేస్తేనే పొట్ట గడిచే పరిస్థితి. ఇలాంటి స్థితిలో బక్కయ్య అకాల మరణం చెందాడు. ఆయనను నమ్ముకున్న భార్యాపిల్లలు వీధినపడ్డారు. దాయాదులు చేరదీయలేదు. భార్య లక్ష్మమ్మ పుట్టినిల్లు బెజ్జంకి మండలంలోని గునుకుల కొండాపురం. దిక్కులేని కూతురితోపాటు ఐదేండ్ల మనమడు, రెండేండ్ల మనమరాలిని అమ్మమ్మ బూట్ల అమ్మవ్వ తమ ఇంటికి తీసుకొని వచ్చి పెంచి పెద్ద చేసింది. మేనమామ బూట్ల వీరయ్య కూడా పిల్లలకు అండగా నిలిచాడు. ఈ విధంగా కొండాపురంలో ఆశ్రయం పొందిన మచ్చ వీరయ్య ఆ ఊరికి రెండు కి.మీ. దూరంలో ఉన్న గుండ్లపల్లెకు వెళ్ళి 3వ తరగతి వరకు చదువుకున్నాడు. విద్యాగురువు శ్రీ రామానుజం అయ్యవారు. ఆయన దగ్గర బాల రామాయణం పూర్తిగా చదువుకున్నాడు. రాముని గుణగణాలను విని తదుపరి రామాయణమంతా చదివాడు. సీతారాముల కష్టసుఖాలు హృదయంలో నిలుపుకున్నాడు. ఎన్ని కష్టాలెదురైనా భగవంతునిపై భారం వేసి ఆయన స్మరణలోనే కాలం గడిపాడు. 14వ యేట మేనమామ కూతురు బుచ్చి రామక్కతో వివాహం జరిగింది. మేనమామ మరణంతో కుటుంబ భారం పైనపడింది. చనిపోవడానికి ముందు మేనమామ తనకున్న కొద్దిపాటి పొలాన్ని, పెరడును, కొడుక్కు అల్లునికి సమానంగా పంచి ఇచ్చాడు. బావమరిది పనికి వంగలేని సోమరిపోతు అవడంవల్ల పొలం పనులతోపాటు, చేనేత వృత్తికూడా మచ్చ వీరయ్య చేసాడు. ముందుగా చెల్లెలి పెండ్లి, తర్వాత బావమరిది మరియు ఇద్దరు మరదండ్ల పెండ్లిళ్లు చేసి స్వంతంగా ఇల్లు కట్టుకొని వేరే కాపురం పెట్టాడు. వీరయ్యకు నలుగురు సంతానం. ఒక కొడుకు, ముగ్గురు బిడ్డలు, కొడుకుకు 14 సం. వయస్సు రాగానే 1964లో కరీంనగర్ లోని పద్మనగర్ కు మకాం మార్చి అతని చదువుపై దృష్టి పెట్టాడు. నేత వృత్తితోపాటు పాల వ్యాపారం కూడా చేస్తూ కొడుకును ఎం.ఏ. చదివించాడు. అతని పేరు [[మచ్చ హరిదాస్]]. ఆయనకు లెక్చరర్ ఉద్యోగం రాగానే వీరయ్య అన్ని పనులు మానుకొని జీవత పర్యంతం భగవచ్చింతనలోనే కాలం గడిపాడు. ఇంతటి జీవిత నేపథ్యం, అనుభవం ఆయనను కవితామార్గం పట్టించాయి. అందుకే ఆయన సహజకవి, ఆశుకవి. ఒక్కమాట చెప్పాలంటే వరకవి. బాల్యం నుండి సీస పద్యాలు, కందపద్యాలు, కందార్థ దరువులు, తత్త్వాలు, భజన కీర్తనలు ఆలపించేవాడు. ఐతే అప్పటికి యతిప్రాసలు, ​ఛందస్సు తెలిసిన వయసుకాదు. శేషప్ప, సిద్దప్ప, సుమతి, వేమనలను బాగా చదివాడు. కవితా మర్మాలు అంతగా తెలియకున్నా కొన్నివందల పద్యాలను, గేయాలను, కీర్తనలను, తత్త్యాలను ఆశువుగా పలికి "భక్తితత్త ప్రకాశిక (1987), "శ్రీ వాణీ స్తోత్రము” మరియు హితబోధ (1999) అనే పుస్తకాలను అచ్చువేయించాడు. 1977లో రాసిన రామశతకం "భక్తితత్త్వ ప్రకాశిక”లో కనపడుతుంది. శ్రీ వాణీకృప, తాడ్వాయి శబరిమాత ఆశీర్వాదబలంతో తాను రచనలు చేసినట్లు చాలాచోట్ల చెప్పుకున్నాడు. వీరయ్య సీన పద్యాల మూస శేషన్న పద్యాలను పోలి ఉంటుంది. అప్పుడప్పుడు ప్రపంచ నడవడిని గమనించి కవిధోరణిలో అశువుగా పాటలు, గేయాలు రాసి పాడుకునే అలవాటు వీరయ్యకు సహజంగానే అలవడింది. == రచనలు == 1.భక్తి తత్త్వ ప్రకాశిక(1987). 2.శ్రీ వాణీ స్తోత్రము(1999). 3.హితబోధ(1999) == కవితా ప్రస్థానం == 1. '''భక్తి తత్త్వ ప్రకాశిక(1987)''': ఇది వాణీస్తుతితో ప్రారంభమవుతుంది. ఈ సీస పద్యంలో ఆరు పెద్ద పాడాలు తదుపరి గీతపద్యంలో ఎనిమిది పాదాలు కనిపిస్తాయి. భావ పరిపూర్తి కొరకు రాసినట్లు తోస్తుంది. మకుటం: "బాసరాదేవి! కృపనీదె వాసిగాను దాస హృదయేశ్వరీ! నిన్ను దలతు జనని!" అప్పకావ్యంగాని, ఛందస్సుగాని చదవకుండానే కేవలం వాణీమాత పాదపద్మాలను మాత్రమే నమ్మి రాస్తున్నానంటాడు ఈ పద్యంలో శ్రీవాణి తాను రాయబోయే పద్యాలలో వెలిగి సకల జనులకు ఆ భావమెరిగించి, వారికి సద్బుద్ధి కలిగించి, తత్త్వం తెలిసిన జ్ఞానులకు ముక్తిని ప్రసాదించాలని భక్తుల పక్షాన మొదలిడుతున్నాడు. ఇదే పుస్తకంలో "రామ శతకము" 108 పద్యాలలో కందాలలో రచించాడు శ్రీకారంలో మొదలు పెట్టాడు. మనిషి జన్మ అన్ని జన్మలలోకి ఉత్తమమైనది. దాన్ని సద్వినియోగం చేయాలంటే ఎల్లప్పుడూ భగవంతుని ధ్యాసలోనే జీవితం గడపాలి. కుటుంబ బాధ్యతలు నిర్వర్తిస్తూనే పంచేంద్రియాలను భగవంతుని స్మరణలో లీనం చేయాలని ఈ క్రింద పద్యంలో చెప్పాడు. "వినరా చెవితో శబ్దము - అవరా నోటెపుడు నీవు హరిశ్రీ యనుచున్ పనిరా యిది పోయెదనుక- కనరా నీ ముందు వెలుగు కన్నుల రామా వయసు మీరిన తర్వాత కూడా వీరు జ్యోతిష్యం, వాస్తు, పంచాంగం ఆసక్తితో నేర్చుకున్నాడు. ఇంటికి వచ్చిన పేదలు ఏమైనా ఇస్తే తీసుకునేవాడు. లేదంటే లేదు. సజ్జన సాంగత్యం, కలుపుగోలుతనం, నిరంతర ఈశ్వరధ్యానం -వీరయ్యకు అబ్బిన సుగుణాలు. అవే ఈ క్రింది పద్యంలో కొలువుదీరాయి. “వినవలె మంచిదె, కనవలె - తనవలె లోకము, అనవలె మనవారనియున్ కనవలె శ్రీ గురుమూర్తినె - తినవలె తన చేతి చెమట తియ్యన రామా” అసంతృప్తి, స్వార్ధములతో ఏర్చే మనిషి, దేవుని కోసం దేవులాడడని వాపోతున్నాడు కవి. "పొట్టున్న బట్టకోడ్చును బట్టుపొట్టున్న తోడు బాధకు యేడ్చున్ మెట్టుకు తోడున్న వెనుక - యెట్లా అని డబ్బుకేడ్చు యెప్పుడు రామా” పేదవాడు కట్నాలిచ్చి వరులను కొనుక్కోవడమెంత కష్టమో అనుభవించినవాడు కనుక వీరయ్య స్త్రీ జన పక్షపాతంతో వరకట్నాలపై తన నిరసన గళాన్ని వినిపిస్తున్నాడు. ఆడా మగావాడు పెరిగె ఈడా పిల్లేమొపెరిగి ఇంపుగ చూడన్ ఈడూ జోడూ అక్కర - ఆడదాన్నెందుకంట అడుగుట రామా పిల్లను గన్నా తండ్రికి - ఉల్లాసంబిట్లు వుండు పుర్విలో చూడన్ తెల్లముగ తెలుసుకొనక - కొల్లలుగా డబ్బు గుంజకోరిరి రామా! ఈ శతకంలో దాదాపు 15 పద్యాల్లో వరకట్న దురాచారం గురించి ఏ కరువు పెట్టడాన్ని చూస్తే వీరయ్య మనసును ఈ కట్న పిశాచి ఎంతగా కలచివేసిందో అర్థమవుతుంది. ఇచ్చినవాడు ఈగ అంటారు కాని నా ​దృష్టిలో పులి అంటాడొక సందర్భంలో "యోగా - ధ్యానం”ల యుగం ఇది. ఇయమిత పద్ధతిలో వీటి ప్రచారం, ఆచరణలు సాగుతున్నకాలం ఇది. వీటి సారాంశాన్ని ఆనాడే ఈ విధంగా చెప్పాడు. తినవలె మితాహారము - అనవలె శ్రీరామ యనుచు అనుదినమందున్ కనుగొని పని చేయగవలె - వియముతో మెదలి మంచి వినవలె రామా! ఈ పుస్తకంలో మచ్చ వీరయ్య 14 కందార్థ దరువులు రచించాడు. కందపద్యపు మొదటి పాదాల తర్వాత నాలుగవ పాదం దరువుత కొనసాగుతుంది. ఈ విధమైన కంద పద్యాల మూలాలు కేవలం తెలంగాణలోనే కనిపించడం విశేషం. మచ్చుకు ఒకటి. “మచ్చా” వంశమునందున - యిచ్చతోనే బుట్టి యిచట" వీరయ్య పేరన్ మెచ్చియు లోకులు పిలువగ - యిచ్చియు మేల్ వరమూ నాకూ లయికనూ కాపాడూ వర్థిల్లజేసీ వాసిగా నేడూ పుల్లా బాక్షిరో! నిన్నూ యెల్లా కాలము దలుతూ మెల్లగా వచ్చీ నా కల్లారీ బోగొట్టి - యికను కాపాడూ... 2. '''శ్రీ వాణీ స్తోత్రము(1999)''' శ్రీ లక్ష్మీదేవి స్తోత్రం 2 పద్యాలు, వేంకటేశ్వర స్తోత్రం 6 పద్యాలు శివస్తోత్రం 17 పద్యాలు, శ్రీ వాణీస్తోత్రం 5 పద్యాలు - ఇవన్నీ సీస పద్యాల్లోనే రాయడం విశేషం. ఇంకా ఈ పుస్తకంలో భజనలు, మహిళహారతులు, కీర్తనలు, తత్వాలు, రాగతాళ యుక్తంగా రచింపబడ్డాయి. క్రింది పద్యం మచ్చ వీరయ్య జీవితాన్ని స్వభావోక్తి రమ్యంగా అద్దంపట్టి చూపిస్తున్నది. సీ. అన్నంబు పెట్టంగ అడ్డగించను లేదు దానమీయంగ వద్దనగలేదు పరుల సొమ్ముకు నేను భ్రాంతి చెందను లేదు. పరస్త్రీల పొందునే బడయలేదు... గీ. దీన జన పోష! మాహేశ! దివ్యమూర్తి! నాగభూషణ! ముక్కంటి! నన్ను బ్రోవు! మూడు దినంబుల పోకడరా! అనే తత్త్వంలో -తప్పదు మృత్యువు తనుపుకురా యెప్పుడొ తెలువదు యెరుగవురా పాముకు బుసము విడిచిన విధము - పారిపోయెదవు కనుమికరా అని హెచ్చరిస్తూ, భార్యాపిల్లలు, మిద్దెలు మేడలు, బంగారు - ఇవేవీ వెంటరావు, శాశ్వతమైనది. భగవత్సాన్నిధ్యమే. ఐతే దాని కొరకు తపస్సు చేయాల్సిందేమిలేదు. సాటి మనుషులకు సాయంచేస్తే చాలునంటూ... అందరొక్కటని ఆలోచించిన ఇందుధరుడు నీ యిష్టమైనమిక అని లోకానికి చాటి చెప్తాడు. “ప్రపంచ నడవడి" పేరుతో వీరయ్య 14 కవితలల్లాడు. లోకం పోకడలను గమనించి అప్పటికప్పుడే కైగట్టి ఆలపించినవి ఇవి. జనాభా పెరుగుదల గూర్చి ఇట్లంటాడు. "విలువా మేముందీ, లోకం - బలూ పెరుగుతుందీ మోటారెక్కిన సీటు దొరుకదు. హోటలు బోయిన చోటు దొరుకదు బాట నడచినా బిందుకొరగవలె చోటు కుత్తమై చొరబడకష్టము" ॥విలువ| సీ. పదియేండ్ల వయసులో పరికల్బు కలియుచు బాలునప్పుడే చాల బాధపడితి వితృసుఖమును లేక పీడింపబడుచుండి అమ్మమ్మ యింటిలో నణగియుంటి మేనమామకు తోడుగా నేను మెలగుచు కాలంబు గడిపితి కరువులోనె జనకుని యెడబాసి శనిగరం రోడ్డుకు తట్ట మోసితి నేను గుట్టుదనుక గీ. కొనకు నిను జేరవలెనను కోర్కెతోడ వేడుకొనుచుంటి నా పైన ప్రేమ జూపు ఆ యనంతసాగర గిరులలందు వెలయు రాగి దానచోట నిలిచిన రాణి! వాణి! 3.'''హితబోధ(1999) :''' "పుత్రా” మకుటుంలో 58 కింద వాక్యాల్లో రాసిన శతకమిది. ​ "జననీ జనకుల సాకెడి -తినయుండొకడైన చాలు తనివిని గూర్చున్ జననీ జనకుల సాకిని - తనములు పెక్కున్ననేమి? దండుగ పుత్రా? ఈ పద్యం చదువుతుంటే "తల్లిదండ్రిమీద దయలేని పుత్రుడు" అనే వేమన పద్యం గుర్తుకురాకమానదు. "మంచి చెడు రెండు కులములు - ఎంచిననివి కలువ వెప్పుడు చూడన్ మంచిని విడనాడకుమీ - వంచన, మరి చెడును విడువవలమును పుత్రా పై పద్యం చదువుతుంటే "మంచి చెడ్డలు మనుజులందున ఎంచి చూడగ రెండె కులములు" అని తెలిపిన గురజాడ జ్ఞప్తికి వస్తాడు. లోకానికి కనుబిప్పు కలిగించాలన్న ఉద్దేశ్యంతో "పితృయజ్ఞములు" పేరుతో ఒక కరపత్రం తీశాడు. "తల్లిదండ్రులు బతికి ఉన్నంతకాలం వారిని ప్రేమతో ఆదరించడం కొడుకులు, కోడండ్ర కనీస ధర్మమనీ, అదే పితృయజ్ఞము, లేదా శ్రీద్ధ కర్మ అనీ" దాని సారాంశము. మాతాపితరులె మన దేవతలని మది గమనించండీ జన్మనచ్చిన తల్లిదండ్రుల సేవలు చేయండి వారే దేవతలను కోరాడీ కనిపెంచిన ఈ జననీ జనకుల కరుణతో చూడండీ వారినే దేవతలనుకోండి ఇంటి దేవతల మరచిపోయి జగమంత దిరుగకండీ.... అని ఒక పాటలో తెలిపిన మచ్చ వీరయ్య కాలాను గుణంగా కవిత్వం రాసాడు. 1919లో జన్మించిన వీరు తన 86వ యేట తేది 01.05.2005న పరమపదించారు. ==ఇతర లింకులు== * https://te.wikisource.org/wiki/%E0%B0%AA%E0%B1%81%E0%B0%9F:%E0%B0%A4%E0%B1%86%E0%B0%B2%E0%B0%82%E0%B0%97%E0%B0%BE%E0%B0%A3_%E0%B0%A4%E0%B1%87%E0%B0%9C%E0%B1%8B%E0%B0%AE%E0%B1%82%E0%B0%B0%E0%B1%8D%E0%B0%A4%E0%B1%81%E0%B0%B2%E0%B1%81.pdf/319 * https://te.wikipedia.org/wiki/%E0%B0%A4%E0%B1%86%E0%B0%B2%E0%B0%82%E0%B0%97%E0%B0%BE%E0%B0%A3_%E0%B0%A4%E0%B1%87%E0%B0%9C%E0%B1%8B%E0%B0%AE%E0%B1%82%E0%B0%B0%E0%B1%8D%E0%B0%A4%E0%B1%81%E0%B0%B2%E0%B1%81 8f98so6vph1yuzwhqjf7kgpglmat5t3 4955643 4955642 2026-09-10T10:50:51Z Machaindu 101978 4955643 wikitext text/x-wiki [[దస్త్రం:మచ్చ వీరయ్య.jpg|thumb]] {{Infobox person | name = మచ్చ వీరయ్య (Macha Veeraiah) | native_name_lang = Telugu | native_name = | image = | image_size = | alt = | caption = | parents = బక్కయ్య, లక్ష్మమ్మ | birth_date = 1919 - 2005 | residence = కరీంనగర్ | nationality = భారతీయుడు | religion = | occupation = చేనేత వృత్తి , పంచాంగ కర్త | education = | Mobile Number = }} ==జీవిత విశేషాలు == మచ్చ వీరయ్య తండ్రి, తాతల ఊరు బావుపేట (ఆసిఫ్ నగర్). జిల్లా కరీంనగర్. తల్లిదండ్రులు బక్కయ్య, లక్ష్మమ్మ.బావుపేటలో బండి పోశెట్టి అనే గురువు వద్ద శిష్యరికం చేసి తాత్విక చింతన అలవరచుకొన్నాడు. ప్రతి దినం కుటుంబ బాధ్యతలు నిర్వర్తిస్తూనే జ్ఞానబోధ, భజన కీర్తనలు పాడుతూ భగవన్నామ స్మరణలో కాలం గడిపేవాడు. పేద కుటుంబం. పని చేస్తేనే పొట్ట గడిచే పరిస్థితి. ఇలాంటి స్థితిలో బక్కయ్య అకాల మరణం చెందాడు. ఆయనను నమ్ముకున్న భార్యాపిల్లలు వీధినపడ్డారు. దాయాదులు చేరదీయలేదు. భార్య లక్ష్మమ్మ పుట్టినిల్లు బెజ్జంకి మండలంలోని గునుకుల కొండాపురం. దిక్కులేని కూతురితోపాటు ఐదేండ్ల మనమడు, రెండేండ్ల మనమరాలిని అమ్మమ్మ బూట్ల అమ్మవ్వ తమ ఇంటికి తీసుకొని వచ్చి పెంచి పెద్ద చేసింది. మేనమామ బూట్ల వీరయ్య కూడా పిల్లలకు అండగా నిలిచాడు. ఈ విధంగా కొండాపురంలో ఆశ్రయం పొందిన మచ్చ వీరయ్య ఆ ఊరికి రెండు కి.మీ. దూరంలో ఉన్న గుండ్లపల్లెకు వెళ్ళి 3వ తరగతి వరకు చదువుకున్నాడు. విద్యాగురువు శ్రీ రామానుజం అయ్యవారు. ఆయన దగ్గర బాల రామాయణం పూర్తిగా చదువుకున్నాడు. రాముని గుణగణాలను విని తదుపరి రామాయణమంతా చదివాడు. సీతారాముల కష్టసుఖాలు హృదయంలో నిలుపుకున్నాడు. ఎన్ని కష్టాలెదురైనా భగవంతునిపై భారం వేసి ఆయన స్మరణలోనే కాలం గడిపాడు. 14వ యేట మేనమామ కూతురు బుచ్చి రామక్కతో వివాహం జరిగింది. మేనమామ మరణంతో కుటుంబ భారం పైనపడింది. చనిపోవడానికి ముందు మేనమామ తనకున్న కొద్దిపాటి పొలాన్ని, పెరడును, కొడుక్కు అల్లునికి సమానంగా పంచి ఇచ్చాడు. బావమరిది పనికి వంగలేని సోమరిపోతు అవడంవల్ల పొలం పనులతోపాటు, చేనేత వృత్తికూడా మచ్చ వీరయ్య చేసాడు. ముందుగా చెల్లెలి పెండ్లి, తర్వాత బావమరిది మరియు ఇద్దరు మరదండ్ల పెండ్లిళ్లు చేసి స్వంతంగా ఇల్లు కట్టుకొని వేరే కాపురం పెట్టాడు. వీరయ్యకు నలుగురు సంతానం. ఒక కొడుకు, ముగ్గురు బిడ్డలు, కొడుకుకు 14 సం. వయస్సు రాగానే 1964లో కరీంనగర్ లోని పద్మనగర్ కు మకాం మార్చి అతని చదువుపై దృష్టి పెట్టాడు. నేత వృత్తితోపాటు పాల వ్యాపారం కూడా చేస్తూ కొడుకును ఎం.ఏ. చదివించాడు. అతని పేరు [[మచ్చ హరిదాస్]]. ఆయనకు లెక్చరర్ ఉద్యోగం రాగానే వీరయ్య అన్ని పనులు మానుకొని జీవత పర్యంతం భగవచ్చింతనలోనే కాలం గడిపాడు. ఇంతటి జీవిత నేపథ్యం, అనుభవం ఆయనను కవితామార్గం పట్టించాయి. అందుకే ఆయన సహజకవి, ఆశుకవి. ఒక్కమాట చెప్పాలంటే వరకవి. బాల్యం నుండి సీస పద్యాలు, కందపద్యాలు, కందార్థ దరువులు, తత్త్వాలు, భజన కీర్తనలు ఆలపించేవాడు. ఐతే అప్పటికి యతిప్రాసలు, ​ఛందస్సు తెలిసిన వయసుకాదు. శేషప్ప, సిద్దప్ప, సుమతి, వేమనలను బాగా చదివాడు. కవితా మర్మాలు అంతగా తెలియకున్నా కొన్నివందల పద్యాలను, గేయాలను, కీర్తనలను, తత్త్యాలను ఆశువుగా పలికి "భక్తితత్త ప్రకాశిక (1987), "శ్రీ వాణీ స్తోత్రము” మరియు హితబోధ (1999) అనే పుస్తకాలను అచ్చువేయించాడు. 1977లో రాసిన రామశతకం "భక్తితత్త్వ ప్రకాశిక”లో కనపడుతుంది. శ్రీ వాణీకృప, తాడ్వాయి శబరిమాత ఆశీర్వాదబలంతో తాను రచనలు చేసినట్లు చాలాచోట్ల చెప్పుకున్నాడు. వీరయ్య సీన పద్యాల మూస శేషన్న పద్యాలను పోలి ఉంటుంది. అప్పుడప్పుడు ప్రపంచ నడవడిని గమనించి కవిధోరణిలో అశువుగా పాటలు, గేయాలు రాసి పాడుకునే అలవాటు వీరయ్యకు సహజంగానే అలవడింది. == రచనలు == 1.భక్తి తత్త్వ ప్రకాశిక(1987). 2.శ్రీ వాణీ స్తోత్రము(1999). 3.హితబోధ(1999) == కవితా ప్రస్థానం == 1. '''భక్తి తత్త్వ ప్రకాశిక(1987)''': ఇది వాణీస్తుతితో ప్రారంభమవుతుంది. ఈ సీస పద్యంలో ఆరు పెద్ద పాడాలు తదుపరి గీతపద్యంలో ఎనిమిది పాదాలు కనిపిస్తాయి. భావ పరిపూర్తి కొరకు రాసినట్లు తోస్తుంది. మకుటం: "బాసరాదేవి! కృపనీదె వాసిగాను దాస హృదయేశ్వరీ! నిన్ను దలతు జనని!" అప్పకావ్యంగాని, ఛందస్సుగాని చదవకుండానే కేవలం వాణీమాత పాదపద్మాలను మాత్రమే నమ్మి రాస్తున్నానంటాడు ఈ పద్యంలో శ్రీవాణి తాను రాయబోయే పద్యాలలో వెలిగి సకల జనులకు ఆ భావమెరిగించి, వారికి సద్బుద్ధి కలిగించి, తత్త్వం తెలిసిన జ్ఞానులకు ముక్తిని ప్రసాదించాలని భక్తుల పక్షాన మొదలిడుతున్నాడు. ఇదే పుస్తకంలో "రామ శతకము" 108 పద్యాలలో కందాలలో రచించాడు శ్రీకారంలో మొదలు పెట్టాడు. మనిషి జన్మ అన్ని జన్మలలోకి ఉత్తమమైనది. దాన్ని సద్వినియోగం చేయాలంటే ఎల్లప్పుడూ భగవంతుని ధ్యాసలోనే జీవితం గడపాలి. కుటుంబ బాధ్యతలు నిర్వర్తిస్తూనే పంచేంద్రియాలను భగవంతుని స్మరణలో లీనం చేయాలని ఈ క్రింద పద్యంలో చెప్పాడు. "వినరా చెవితో శబ్దము - అవరా నోటెపుడు నీవు హరిశ్రీ యనుచున్ పనిరా యిది పోయెదనుక- కనరా నీ ముందు వెలుగు కన్నుల రామా వయసు మీరిన తర్వాత కూడా వీరు జ్యోతిష్యం, వాస్తు, పంచాంగం ఆసక్తితో నేర్చుకున్నాడు. ఇంటికి వచ్చిన పేదలు ఏమైనా ఇస్తే తీసుకునేవాడు. లేదంటే లేదు. సజ్జన సాంగత్యం, కలుపుగోలుతనం, నిరంతర ఈశ్వరధ్యానం -వీరయ్యకు అబ్బిన సుగుణాలు. అవే ఈ క్రింది పద్యంలో కొలువుదీరాయి. “వినవలె మంచిదె, కనవలె - తనవలె లోకము, అనవలె మనవారనియున్ కనవలె శ్రీ గురుమూర్తినె - తినవలె తన చేతి చెమట తియ్యన రామా” అసంతృప్తి, స్వార్ధములతో ఏర్చే మనిషి, దేవుని కోసం దేవులాడడని వాపోతున్నాడు కవి. "పొట్టున్న బట్టకోడ్చును బట్టుపొట్టున్న తోడు బాధకు యేడ్చున్ మెట్టుకు తోడున్న వెనుక - యెట్లా అని డబ్బుకేడ్చు యెప్పుడు రామా” పేదవాడు కట్నాలిచ్చి వరులను కొనుక్కోవడమెంత కష్టమో అనుభవించినవాడు కనుక వీరయ్య స్త్రీ జన పక్షపాతంతో వరకట్నాలపై తన నిరసన గళాన్ని వినిపిస్తున్నాడు. ఆడా మగావాడు పెరిగె ఈడా పిల్లేమొపెరిగి ఇంపుగ చూడన్ ఈడూ జోడూ అక్కర - ఆడదాన్నెందుకంట అడుగుట రామా పిల్లను గన్నా తండ్రికి - ఉల్లాసంబిట్లు వుండు పుర్విలో చూడన్ తెల్లముగ తెలుసుకొనక - కొల్లలుగా డబ్బు గుంజకోరిరి రామా! ఈ శతకంలో దాదాపు 15 పద్యాల్లో వరకట్న దురాచారం గురించి ఏ కరువు పెట్టడాన్ని చూస్తే వీరయ్య మనసును ఈ కట్న పిశాచి ఎంతగా కలచివేసిందో అర్థమవుతుంది. ఇచ్చినవాడు ఈగ అంటారు కాని నా ​దృష్టిలో పులి అంటాడొక సందర్భంలో "యోగా - ధ్యానం”ల యుగం ఇది. ఇయమిత పద్ధతిలో వీటి ప్రచారం, ఆచరణలు సాగుతున్నకాలం ఇది. వీటి సారాంశాన్ని ఆనాడే ఈ విధంగా చెప్పాడు. తినవలె మితాహారము - అనవలె శ్రీరామ యనుచు అనుదినమందున్ కనుగొని పని చేయగవలె - వియముతో మెదలి మంచి వినవలె రామా! ఈ పుస్తకంలో మచ్చ వీరయ్య 14 కందార్థ దరువులు రచించాడు. కందపద్యపు మొదటి పాదాల తర్వాత నాలుగవ పాదం దరువుత కొనసాగుతుంది. ఈ విధమైన కంద పద్యాల మూలాలు కేవలం తెలంగాణలోనే కనిపించడం విశేషం. మచ్చుకు ఒకటి. “మచ్చా” వంశమునందున - యిచ్చతోనే బుట్టి యిచట" వీరయ్య పేరన్ మెచ్చియు లోకులు పిలువగ - యిచ్చియు మేల్ వరమూ నాకూ లయికనూ కాపాడూ వర్థిల్లజేసీ వాసిగా నేడూ పుల్లా బాక్షిరో! నిన్నూ యెల్లా కాలము దలుతూ మెల్లగా వచ్చీ నా కల్లారీ బోగొట్టి - యికను కాపాడూ... 2. '''శ్రీ వాణీ స్తోత్రము(1999)''' శ్రీ లక్ష్మీదేవి స్తోత్రం 2 పద్యాలు, వేంకటేశ్వర స్తోత్రం 6 పద్యాలు శివస్తోత్రం 17 పద్యాలు, శ్రీ వాణీస్తోత్రం 5 పద్యాలు - ఇవన్నీ సీస పద్యాల్లోనే రాయడం విశేషం. ఇంకా ఈ పుస్తకంలో భజనలు, మహిళహారతులు, కీర్తనలు, తత్వాలు, రాగతాళ యుక్తంగా రచింపబడ్డాయి. క్రింది పద్యం మచ్చ వీరయ్య జీవితాన్ని స్వభావోక్తి రమ్యంగా అద్దంపట్టి చూపిస్తున్నది. సీ. అన్నంబు పెట్టంగ అడ్డగించను లేదు దానమీయంగ వద్దనగలేదు పరుల సొమ్ముకు నేను భ్రాంతి చెందను లేదు. పరస్త్రీల పొందునే బడయలేదు... గీ. దీన జన పోష! మాహేశ! దివ్యమూర్తి! నాగభూషణ! ముక్కంటి! నన్ను బ్రోవు! మూడు దినంబుల పోకడరా! అనే తత్త్వంలో -తప్పదు మృత్యువు తనుపుకురా యెప్పుడొ తెలువదు యెరుగవురా పాముకు బుసము విడిచిన విధము - పారిపోయెదవు కనుమికరా అని హెచ్చరిస్తూ, భార్యాపిల్లలు, మిద్దెలు మేడలు, బంగారు - ఇవేవీ వెంటరావు, శాశ్వతమైనది. భగవత్సాన్నిధ్యమే. ఐతే దాని కొరకు తపస్సు చేయాల్సిందేమిలేదు. సాటి మనుషులకు సాయంచేస్తే చాలునంటూ... అందరొక్కటని ఆలోచించిన ఇందుధరుడు నీ యిష్టమైనమిక అని లోకానికి చాటి చెప్తాడు. “ప్రపంచ నడవడి" పేరుతో వీరయ్య 14 కవితలల్లాడు. లోకం పోకడలను గమనించి అప్పటికప్పుడే కైగట్టి ఆలపించినవి ఇవి. జనాభా పెరుగుదల గూర్చి ఇట్లంటాడు. "విలువా మేముందీ, లోకం - బలూ పెరుగుతుందీ మోటారెక్కిన సీటు దొరుకదు. హోటలు బోయిన చోటు దొరుకదు బాట నడచినా బిందుకొరగవలె చోటు కుత్తమై చొరబడకష్టము" ॥విలువ| సీ. పదియేండ్ల వయసులో పరికల్బు కలియుచు బాలునప్పుడే చాల బాధపడితి వితృసుఖమును లేక పీడింపబడుచుండి అమ్మమ్మ యింటిలో నణగియుంటి మేనమామకు తోడుగా నేను మెలగుచు కాలంబు గడిపితి కరువులోనె జనకుని యెడబాసి శనిగరం రోడ్డుకు తట్ట మోసితి నేను గుట్టుదనుక గీ. కొనకు నిను జేరవలెనను కోర్కెతోడ వేడుకొనుచుంటి నా పైన ప్రేమ జూపు ఆ యనంతసాగర గిరులలందు వెలయు రాగి దానచోట నిలిచిన రాణి! వాణి! 3.'''హితబోధ(1999) :''' "పుత్రా” మకుటుంలో 58 కింద వాక్యాల్లో రాసిన శతకమిది. ​ "జననీ జనకుల సాకెడి -తినయుండొకడైన చాలు తనివిని గూర్చున్ జననీ జనకుల సాకిని - తనములు పెక్కున్ననేమి? దండుగ పుత్రా? ఈ పద్యం చదువుతుంటే "తల్లిదండ్రిమీద దయలేని పుత్రుడు" అనే వేమన పద్యం గుర్తుకురాకమానదు. "మంచి చెడు రెండు కులములు - ఎంచిననివి కలువ వెప్పుడు చూడన్ మంచిని విడనాడకుమీ - వంచన, మరి చెడును విడువవలమును పుత్రా పై పద్యం చదువుతుంటే "మంచి చెడ్డలు మనుజులందున ఎంచి చూడగ రెండె కులములు" అని తెలిపిన గురజాడ జ్ఞప్తికి వస్తాడు. లోకానికి కనుబిప్పు కలిగించాలన్న ఉద్దేశ్యంతో "పితృయజ్ఞములు" పేరుతో ఒక కరపత్రం తీశాడు. "తల్లిదండ్రులు బతికి ఉన్నంతకాలం వారిని ప్రేమతో ఆదరించడం కొడుకులు, కోడండ్ర కనీస ధర్మమనీ, అదే పితృయజ్ఞము, లేదా శ్రీద్ధ కర్మ అనీ" దాని సారాంశము. మాతాపితరులె మన దేవతలని మది గమనించండీ జన్మనచ్చిన తల్లిదండ్రుల సేవలు చేయండి వారే దేవతలను కోరాడీ కనిపెంచిన ఈ జననీ జనకుల కరుణతో చూడండీ వారినే దేవతలనుకోండి ఇంటి దేవతల మరచిపోయి జగమంత దిరుగకండీ.... అని ఒక పాటలో తెలిపిన మచ్చ వీరయ్య కాలాను గుణంగా కవిత్వం రాసాడు. 1919లో జన్మించిన వీరు తన 86వ యేట తేది 01.05.2005న పరమపదించారు. ==ఇతర లింకులు== * https://te.wikisource.org/wiki/%E0%B0%AA%E0%B1%81%E0%B0%9F:%E0%B0%A4%E0%B1%86%E0%B0%B2%E0%B0%82%E0%B0%97%E0%B0%BE%E0%B0%A3_%E0%B0%A4%E0%B1%87%E0%B0%9C%E0%B1%8B%E0%B0%AE%E0%B1%82%E0%B0%B0%E0%B1%8D%E0%B0%A4%E0%B1%81%E0%B0%B2%E0%B1%81.pdf/319 * https://te.wikipedia.org/wiki/%E0%B0%A4%E0%B1%86%E0%B0%B2%E0%B0%82%E0%B0%97%E0%B0%BE%E0%B0%A3_%E0%B0%A4%E0%B1%87%E0%B0%9C%E0%B1%8B%E0%B0%AE%E0%B1%82%E0%B0%B0%E0%B1%8D%E0%B0%A4%E0%B1%81%E0%B0%B2%E0%B1%81 9f57tg14lkykt7k7liyyrkmleuo1g00 0 509357 4955606 2026-09-10T08:40:57Z ఉదయ్ కిరణ్ 124579 /* */ 4955606 wikitext text/x-wiki {{Infobox Hindu temple | name = Pampanuru Subrahmanya Swamy Temple | native_name = పంపనూరు శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి దేవాలయం | caption = Pampanuru Sri Subrahmanya Swamy Temple | primary_deity = Sri Subrahmanya Swamy | country = India | state = Andhra Pradesh | district = Anantapur | mandal = Atmakur | location = Pampanuru | architecture = Dravidian Architecture | festival = Subrahmanya Sashti, Thaipusam, Kavadi Utsavam | creator = Swayambhu | governing_body = Andhra Pradesh Endowments Department }} '''పంపనూరు సుబ్రహ్మణ్య స్వామి ఆలయం''' ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం, అనంతపురం జిల్లా, ఆత్మకూరు మండలంలోని పంపనూరు గ్రామంలో స్థిరపడిన అతి పురాతన దివ్యక్షేత్రం. రాయలసీమ ప్రాంతంలో శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి ఆరాధనకు, నాగదోష నివారణ పూజలకు ఈ ఆలయం ప్రముఖ ఆధ్యాత్మిక కేంద్రంగా ప్రసిద్ధి చెందింది. ప్రతి సంవత్సరం వివిధ ప్రాంతాల నుండి వేలాది భక్తులు స్వామివారి దర్శనం కోసం ఇక్కడికి తరలివస్తారు. == పరిచయం == పంపనూరు గ్రామంలో వెలిసిన ఈ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి దేవాలయం శతాబ్దాల చరిత్ర కలిగిన పుణ్యస్థలం. ప్రకృతి రమణీయతతో నిండిన వాతావరణంలో నెలకొని ఉన్న ఈ క్షేత్రం భక్తులకు అపారమైన ప్రశాంతతను ప్రదానం చేస్తుంది. ఇక్కడ స్వామివారు స్వయంభూవుగా వల్మీక (పుట్ట) రూపంలో వెలిశారని భక్తులు విశ్వసిస్తారు. సర్ప రూపంలో ఉన్న దైవత్వాన్ని ఆరాధించడం ఈ ఆలయ ప్రత్యేకత. == స్థల పురాణం మరియు ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యం == స్థానిక కథనాల ప్రకారం, ప్రాచీన కాలంలో ఈ ప్రాంతం దట్టమైన పొదలు, చెట్లతో నిండి ఉండేది. ఆ రోజుల్లో ఇక్కడ ఉన్న ఒక పవిత్ర పుట్ట నుండి దివ్యమైన తేజస్సు వెలువడేది. ఆ ప్రాంతంలో పశువులను మేపే కాపరులు తమ ఆవులు రోజూ ఒక నిర్దిష్ట పుట్ట వద్దకు వెళ్లి స్వయంచాలకంగా పాలు కురిపించడం గమనించారు. ఈ వింతను చూసిన గ్రామీణులు ఆశ్చర్యంతో ఆ పుట్టను తవ్వడానికి ప్రయత్నించారు. ఆ సమయంలో పుట్ట నుండి రక్తం ప్రవహించడం ప్రారంభమైంది. ఆ ఘటనా వికాసంతో భయాందోళనకు గురైన ప్రజలు తవ్వకాన్ని నిలిపివేశారు. ఆ తర్వాతి రాత్రి శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి గ్రామ పెద్దల స్వప్నంలో దర్శనమిచ్చి, తాను అక్కడ వల్మీక రూపంలో వెలిశానని, తనను భక్తితో పూజించాలని ఆదేశించారు. ఈ పవిత్ర స్వప్న సందేశం ఆధారంగా ప్రజలు అక్కడ చిన్న ఆలయాన్ని నిర్మించి నిత్య పూజాధికాలు ప్రారంభించారు. ఆ సమయం నుండి ఈ క్షేత్రం మహిమాన్వితమైన దివ్య ధామంగా ప్రాచుర్యం పొందింది. ఈ పుట్టలో నివసించే సర్పం ఎవరికీ హాని చేయకుండా కేవలం దైవిక शक्तिకి ప్రతీకగా సంచరిస్తుందని భక్తుల నమ్మకం. == ఆలయ నిర్మాణం మరియు శిల్పకళా వైభవం == పంపనూరు ఆలయ సముదాయం ద్రావిడ నిర్మాణ శైలి ప్రాశస్త్యంతో రూపొందించబడింది. ఆలయ ఆవరణలో వివిధ విభాగాలను శోభాయమానంగా తీర్చిదిద్దారు: === రాజగోపురం మరియు ప్రాకారం === ఆలయ ప్రధాన ప్రవేశ ద్వారం వద్ద రంగురంగుల శిల్పాలతో అలంకరించిన సుందర రాజగోపురం కనిపిస్తుంది. గోపురంపై శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామివారి లీలలు, నెమలి వాహన దృశ్యాలు, వల్లి దేవసేనల విగ్రహాలు శోభిస్తున్నాయి. ఆలయం చుట్టూ నిర్మించిన ప్రాకారం భక్తులకు రక్షణ, ప్రశాంతతను కలిగిస్తుంది. === గర్భాలయం మరియు స్వయంభూ వల్మీకం === గర్భగుడిలో ప్రధాన దైవం శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామివారు దివ్య రూపంలో దర్శనమిస్తారు. స్వామివారి ఇరువైపులా వల్లి, దేవసేన అమ్మవార్ల విగ్రహాలు ప్రతిష్ఠించబడ్డాయి. గర్భాలయ అంతర్భాగంలో ప్రాచీన స్వయంభూ పుట్ట సురక్షితంగా పూజలందుకుంటోంది. ఈ పుట్టకే భక్తులు క్షీరాభిషేకం జరుపుతారు. === ముఖ మండపం మరియు నాగ ప్రాంగణం === * '''ముఖ మండపం:''' భక్తులు ప్రార్థనలు చేయడానికి, ధ్యానం చేసుకోవడానికి వీలుగా విశాలమైన ముఖ మండపం నిర్మించారు. ఇక్కడి రాతి స్తంభాలపై వివిధ దైవిక రూపాలు చెక్కబడ్డాయి. * '''నాగదేవతల ప్రాంగణం:''' ఆలయ ప్రాకారంలో ప్రత్యేకంగా నిర్మించిన విభాగాన వందలాది రాతి నాగ ప్రతిష్ఠలు ఉన్నాయి. భక్తులు తమ దోష నివారణ కోసం సమర్పించిన వివిధ రకాల నాగ విగ్రహాలు వరుసగా దర్శనమిస్తాయి. === ఉప ఆలయాలు === ప్రధాన ఆలయ ఆవరణలో శ్రీ విఘ్నేశ్వర స్వామి, పరమశివుడు, పార్వతీ దేవిల ఉప ఆలయాలు నెలకొని ఉన్నాయి. శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి దర్శనానికి ముందు విఘ్నేశ్వరుని పూజించడం ఇక్కడ సంప్రదాయం. == విశేష పూజలు మరియు దివ్య సేవలు == ఈ క్షేత్రంలో నిత్యం వివిధ రకాల ధార్మిక పూజలు, సేవలు శాస్త్రోక్తంగా జరుగుతాయి: # '''క్షీరాభిషేకం:''' పంపనూరు ఆలయంలో పుట్టకు పాలు సమర్పించడం ప్రధాన పూజా విధానం. భక్తులు స్వామివారికి క్షీరాభిషేకం చేసి తమ కష్టాలు తొలగిపోవాలని ప్రార్థిస్తారు. # '''సర్పదోష నివారణ పూజలు:''' జాతకంలో రాహు-కేతు దోషాలు, కాలసర్ప దోషాలు ఉన్నవారు ఇక్కడ విశేషంగా పూజలు నిర్వహిస్తారు. శనివారం, మంగళవారాల్లో ఈ పూజల కోసం భక్తులు అధికంగా వస్తారు. # '''నాగ ప్రతిష్ఠా మహోత్సవం:''' సంతాన ప్రాప్తి కోసం, వివాహ ఆలస్యం నివారణ కోసం భక్తులు ఇక్కడ రాతి నాగ విగ్రహాలను ప్రతిష్ఠించి పూజలు జరుపుతారు. # '''కావడి సమర్పణ:''' స్వామివారి భక్తులు తమ మొక్కుబడులు తీర్చుకోవడానికి రంగురంగుల కావడులను భుజాలపై మోస్తూ పాదయాత్రగా వచ్చి సమర్పిస్తారు. # '''కుంకుమార్చన మరియు అభిషేకాలు:''' వల్లి సమేత సుబ్రహ్మణ్య స్వామివారికి ప్రతిరోజూ సుప్రభాత సేవ, విశేష అభిషేకాలు, సహస్రనామార్చన, కుంకుమార్చనలు నిర్వహిస్తారు. == ముఖ్యమైన పండుగలు మరియు బ్రహ్మోత్సవాలు == ఆలయంలో సంవత్సరం పొడవునా వివిధ ఉత్సవాలు జరుగుతుంటాయి: === మార్గశిర సుబ్రహ్మణ్య షష్ఠి === మార్గశిర మాసంలో వచ్చే శుద్ధ షష్ఠి పర్వదినాన సుబ్రహ్మణ్య షష్ఠి ఉత్సవం క్షేత్రంలో అత్యంత వైభవంగా సాగుతుంది. ఈ రోజున ఆలయాన్ని విద్యుత్ దీపాలు, పుష్ప తోరణాలతో శోభాయమానంగా అలంకరిస్తారు. వేకువజాము నుండే భక్తుల సందడి మొదలవుతుంది. స్వామివారి దివ్య కళ్యాణోత్సవం, రథోత్సవం, పల్లకి సేవలు మహోజ్వలంగా నిర్వహిస్తారు. ఈ సందర్భంగా జరిగే ఉత్సవాలలో విభిన్న ప్రాంతాల నుండి భక్తులు పెద్ద సంఖ్యలో పాల్గొంటారు. === స్కంద షష్ఠి మరియు తైపూసం === స్కంద షష్ఠి, తైపూసం పండుగల వేళ ఇక్కడ ప్రత్యేక అభిషేకాలు జరుగుతాయి. భక్తులు పవిత్ర దీక్షలు చేపట్టి, ఆకుపచ్చ వస్త్రాలు ధరించి స్వామివారి దర్శనం చేసుకుంటారు. === ఆడి కృత్తిక, కార్తిక మాసోత్సవాలు === కార్తిక మాసంలో ప్రతి సోమవారం, పౌర్ణమి రోజుల్లో ఆలయంలో విశేష దీపోత్సవాలు నిర్వహిస్తారు. ఆడి కృత్తిక పర్వదినాన స్వామివారికి పవిత్ర పుష్పయాగం జరుగుతుంది. == భక్తుల విశ్వాసాలు మరియు ఆధ్యాత్మిక మహిమలు == పంపనూరు క్షేత్రంలో వెలిసిన స్వామివారికి विभिन्न దివ్య మహిమలు ఉన్నాయని భక్తుల విశ్వాసం: * '''సంతాన ప్రాప్తి:''' వివాహమై సుదీర్ఘ కాలం సంతానం లేని దంపతులు ఇక్కడ సర్ప శాంతి హోమం జరిపి, పుట్టలో పాలు సమర్పిస్తే సంతాన భాగ్యం కలుగుతుందని నమ్ముతారు. * '''ఆరోగ్య సిద్ధి:''' పుట్ట మట్టిని నుదుటన తిలకంగా ధరించడం, స్వామివారి పవిత్ర తీర్థం స్వీకరించడం ద్వారా అనారోగ్య సమస్యలు శమిస్తాయని నమ్మకం. * '''దోష నివారణ:''' వివిధ జాతక దోషాల వల్ల విఘ్నాలు ఎదుర్కొంటున్న భక్తులు ఇక్కడి నాగదేవతలను ఆరాధించి శుభ ఫలితాలు పొందుతారు. == భక్తులకు అందుబాటులో ఉన్న వసతులు == ఆలయ నిర్వహణ వర్గం భక్తుల సౌకర్యార్థం विभिन्न వసతులు కల్పించింది: * '''ఉచిత అన్నదాన పథకం:''' నిత్యం ఆలయానికి వచ్చే భక్తులకు ఉచితంగా అన్నప్రసాద వితరణ చేస్తారు. * '''కళ్యాణ మండపం:''' ధార్మిక వివాహాలు, పవిత్ర కార్యక్రమాలు జరుపుకోవడానికి ప్రాంగణంలో విశాలమైన కళ్యాణ మండపం ఉంది. * '''వసతి గదులు:''' దూర ప్రాంతాల నుండి వచ్చే భక్తుల విశ్రాంతి కొరకు గదుల సదుపాయం కలదు. * '''ప్రత్యేక లైన్లు:''' పండుగల సమయంలో భక్తుల రద్దీని క్రమబద్ధీకరించడానికి క్యూ లైన్లు, నీడ వసతి ఏర్పాటు చేశారు. == రవాణా సమాచారం == పంపనూరు క్షేత్రానికి చేరుకోవడానికి విభిన్న రవాణా సౌకర్యాలు అందుబాటులో ఉన్నాయి: * '''రహదారి మార్గం:''' అనంతపురం జిల్లా కేంద్రం నుండి ఆత్మకూరు వెళ్లే ప్రధాన రహదారిలో పంపనూరు గ్రామం ఉంది (సుమారు 18 కిలోమీటర్లు). అనంతపురం నుండి బస్సులు, ఆటోలు నిరంతరం అందుబాటులో ఉంటాయి. * '''రైలు మార్గం:''' దగ్గరలోని ప్రధాన రైల్వే స్టేషన్ అనంతపురం. అక్కడ నుండి వాహనాల ద్వారా క్షేత్రానికి చేరుకోవచ్చు. * '''విమాన మార్గం:''' సమీప విమానాశ్రయం బెంగళూరు లేదా పుట్టపర్తి వద్ద ఉంది. == ఇవి కూడా చూడండి == * శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయం (మోపిదేవి) * సుబ్రహ్మణ్య స్వామి * అనంతపురం జిల్లా పుణ్యక్షేత్రాల జాబితా == మూలాలు == {{మూలాలు}} <ref name="ap_endowments">ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం, దేవాదాయ శాఖ అధికారిక పోర్టల్ లో పంపనూరు ఆలయ వివరాలు.</ref> <ref name="district_handbook">అనంతపురం జిల్లా సాంస్కృతిక సమాచార ప్రచురణ.</ref> <ref name="local_coverage">రాయలసీమ ఆలయాల వైభవం - పంపనూరు పుట్ట స్వామి విశేష నివేదిక.</ref> == వెలుపలి లింకులు == * [http://www.aptemples.ap.gov.in/ ఆంధ్రప్రదేశ్ దేవాదాయ శాఖ అధికారిక వెబ్‌సైట్] [[వర్గం:అనంతపురం జిల్లా ఆలయాలు]] [[వర్గం:సుబ్రహ్మణ్యస్వామి ఆలయాలు]] [[వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ పుణ్యక్షేత్రాలు]] [[వర్గం:ఆత్మకూరు మండలం (అనంతపురం)]] g2thgdnnq187gwfv9ueav5qofpw78q1 4955607 4955606 2026-09-10T08:45:27Z ఉదయ్ కిరణ్ 124579 /* */ 4955607 wikitext text/x-wiki {{Infobox Hindu temple | name = పంపనూరు సుబ్రహ్మణ్య స్వామి ఆలయం | native_name = పంపనూరు శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి దేవాలయం | caption = పంపనూరు శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి ఆలయం | primary_deity = [[సుబ్రహ్మణ్య స్వామి]] | country = [[భారతదేశం]] | state = [[ఆంధ్రప్రదేశ్]] | district = [[అనంతపురం జిల్లా]] | mandal = [[ఆత్మకూరు మండలం (అనంతపురం జిల్లా)|ఆత్మకూరు]] | location = [[పంపనూరు]] | architecture = [[ద్రావిడ నిర్మాణ శైలి]] | festival = [[సుబ్రహ్మణ్య షష్ఠి]], [[తైపూసం]], [[కావడి ఉత్సవం]] | creator = [[స్వయంభూ]] | governing_body = [[ఆంధ్రప్రదేశ్ దేవాదాయ శాఖ]] }} '''పంపనూరు సుబ్రహ్మణ్య స్వామి ఆలయం''' ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం, అనంతపురం జిల్లా, ఆత్మకూరు మండలంలోని పంపనూరు గ్రామంలో స్థిరపడిన అతి పురాతన దివ్యక్షేత్రం. రాయలసీమ ప్రాంతంలో శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి ఆరాధనకు, నాగదోష నివారణ పూజలకు ఈ ఆలయం ప్రముఖ ఆధ్యాత్మిక కేంద్రంగా ప్రసిద్ధి చెందింది. ప్రతి సంవత్సరం వివిధ ప్రాంతాల నుండి వేలాది భక్తులు స్వామివారి దర్శనం కోసం ఇక్కడికి తరలివస్తారు. == పరిచయం == పంపనూరు గ్రామంలో వెలిసిన ఈ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి దేవాలయం శతాబ్దాల చరిత్ర కలిగిన పుణ్యస్థలం. ప్రకృతి రమణీయతతో నిండిన వాతావరణంలో నెలకొని ఉన్న ఈ క్షేత్రం భక్తులకు అపారమైన ప్రశాంతతను ప్రదానం చేస్తుంది. ఇక్కడ స్వామివారు స్వయంభూవుగా వల్మీక (పుట్ట) రూపంలో వెలిశారని భక్తులు విశ్వసిస్తారు. సర్ప రూపంలో ఉన్న దైవత్వాన్ని ఆరాధించడం ఈ ఆలయ ప్రత్యేకత. == స్థల పురాణం మరియు ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యం == స్థానిక కథనాల ప్రకారం, ప్రాచీన కాలంలో ఈ ప్రాంతం దట్టమైన పొదలు, చెట్లతో నిండి ఉండేది. ఆ రోజుల్లో ఇక్కడ ఉన్న ఒక పవిత్ర పుట్ట నుండి దివ్యమైన తేజస్సు వెలువడేది. ఆ ప్రాంతంలో పశువులను మేపే కాపరులు తమ ఆవులు రోజూ ఒక నిర్దిష్ట పుట్ట వద్దకు వెళ్లి స్వయంచాలకంగా పాలు కురిపించడం గమనించారు. ఈ వింతను చూసిన గ్రామీణులు ఆశ్చర్యంతో ఆ పుట్టను తవ్వడానికి ప్రయత్నించారు. ఆ సమయంలో పుట్ట నుండి రక్తం ప్రవహించడం ప్రారంభమైంది. ఆ ఘటనా వికాసంతో భయాందోళనకు గురైన ప్రజలు తవ్వకాన్ని నిలిపివేశారు. ఆ తర్వాతి రాత్రి శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి గ్రామ పెద్దల స్వప్నంలో దర్శనమిచ్చి, తాను అక్కడ వల్మీక రూపంలో వెలిశానని, తనను భక్తితో పూజించాలని ఆదేశించారు. ఈ పవిత్ర స్వప్న సందేశం ఆధారంగా ప్రజలు అక్కడ చిన్న ఆలయాన్ని నిర్మించి నిత్య పూజాధికాలు ప్రారంభించారు. ఆ సమయం నుండి ఈ క్షేత్రం మహిమాన్వితమైన దివ్య ధామంగా ప్రాచుర్యం పొందింది. ఈ పుట్టలో నివసించే సర్పం ఎవరికీ హాని చేయకుండా కేవలం దైవిక शक्तिకి ప్రతీకగా సంచరిస్తుందని భక్తుల నమ్మకం. == ఆలయ నిర్మాణం మరియు శిల్పకళా వైభవం == పంపనూరు ఆలయ సముదాయం ద్రావిడ నిర్మాణ శైలి ప్రాశస్త్యంతో రూపొందించబడింది. ఆలయ ఆవరణలో వివిధ విభాగాలను శోభాయమానంగా తీర్చిదిద్దారు: === రాజగోపురం మరియు ప్రాకారం === ఆలయ ప్రధాన ప్రవేశ ద్వారం వద్ద రంగురంగుల శిల్పాలతో అలంకరించిన సుందర రాజగోపురం కనిపిస్తుంది. గోపురంపై శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామివారి లీలలు, నెమలి వాహన దృశ్యాలు, వల్లి దేవసేనల విగ్రహాలు శోభిస్తున్నాయి. ఆలయం చుట్టూ నిర్మించిన ప్రాకారం భక్తులకు రక్షణ, ప్రశాంతతను కలిగిస్తుంది. === గర్భాలయం మరియు స్వయంభూ వల్మీకం === గర్భగుడిలో ప్రధాన దైవం శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామివారు దివ్య రూపంలో దర్శనమిస్తారు. స్వామివారి ఇరువైపులా వల్లి, దేవసేన అమ్మవార్ల విగ్రహాలు ప్రతిష్ఠించబడ్డాయి. గర్భాలయ అంతర్భాగంలో ప్రాచీన స్వయంభూ పుట్ట సురక్షితంగా పూజలందుకుంటోంది. ఈ పుట్టకే భక్తులు క్షీరాభిషేకం జరుపుతారు. === ముఖ మండపం మరియు నాగ ప్రాంగణం === * '''ముఖ మండపం:''' భక్తులు ప్రార్థనలు చేయడానికి, ధ్యానం చేసుకోవడానికి వీలుగా విశాలమైన ముఖ మండపం నిర్మించారు. ఇక్కడి రాతి స్తంభాలపై వివిధ దైవిక రూపాలు చెక్కబడ్డాయి. * '''నాగదేవతల ప్రాంగణం:''' ఆలయ ప్రాకారంలో ప్రత్యేకంగా నిర్మించిన విభాగాన వందలాది రాతి నాగ ప్రతిష్ఠలు ఉన్నాయి. భక్తులు తమ దోష నివారణ కోసం సమర్పించిన వివిధ రకాల నాగ విగ్రహాలు వరుసగా దర్శనమిస్తాయి. === ఉప ఆలయాలు === ప్రధాన ఆలయ ఆవరణలో శ్రీ విఘ్నేశ్వర స్వామి, పరమశివుడు, పార్వతీ దేవిల ఉప ఆలయాలు నెలకొని ఉన్నాయి. శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి దర్శనానికి ముందు విఘ్నేశ్వరుని పూజించడం ఇక్కడ సంప్రదాయం. == విశేష పూజలు మరియు దివ్య సేవలు == ఈ క్షేత్రంలో నిత్యం వివిధ రకాల ధార్మిక పూజలు, సేవలు శాస్త్రోక్తంగా జరుగుతాయి: # '''క్షీరాభిషేకం:''' పంపనూరు ఆలయంలో పుట్టకు పాలు సమర్పించడం ప్రధాన పూజా విధానం. భక్తులు స్వామివారికి క్షీరాభిషేకం చేసి తమ కష్టాలు తొలగిపోవాలని ప్రార్థిస్తారు. # '''సర్పదోష నివారణ పూజలు:''' జాతకంలో రాహు-కేతు దోషాలు, కాలసర్ప దోషాలు ఉన్నవారు ఇక్కడ విశేషంగా పూజలు నిర్వహిస్తారు. శనివారం, మంగళవారాల్లో ఈ పూజల కోసం భక్తులు అధికంగా వస్తారు. # '''నాగ ప్రతిష్ఠా మహోత్సవం:''' సంతాన ప్రాప్తి కోసం, వివాహ ఆలస్యం నివారణ కోసం భక్తులు ఇక్కడ రాతి నాగ విగ్రహాలను ప్రతిష్ఠించి పూజలు జరుపుతారు. # '''కావడి సమర్పణ:''' స్వామివారి భక్తులు తమ మొక్కుబడులు తీర్చుకోవడానికి రంగురంగుల కావడులను భుజాలపై మోస్తూ పాదయాత్రగా వచ్చి సమర్పిస్తారు. # '''కుంకుమార్చన మరియు అభిషేకాలు:''' వల్లి సమేత సుబ్రహ్మణ్య స్వామివారికి ప్రతిరోజూ సుప్రభాత సేవ, విశేష అభిషేకాలు, సహస్రనామార్చన, కుంకుమార్చనలు నిర్వహిస్తారు. == ముఖ్యమైన పండుగలు మరియు బ్రహ్మోత్సవాలు == ఆలయంలో సంవత్సరం పొడవునా వివిధ ఉత్సవాలు జరుగుతుంటాయి: === మార్గశిర సుబ్రహ్మణ్య షష్ఠి === మార్గశిర మాసంలో వచ్చే శుద్ధ షష్ఠి పర్వదినాన సుబ్రహ్మణ్య షష్ఠి ఉత్సవం క్షేత్రంలో అత్యంత వైభవంగా సాగుతుంది. ఈ రోజున ఆలయాన్ని విద్యుత్ దీపాలు, పుష్ప తోరణాలతో శోభాయమానంగా అలంకరిస్తారు. వేకువజాము నుండే భక్తుల సందడి మొదలవుతుంది. స్వామివారి దివ్య కళ్యాణోత్సవం, రథోత్సవం, పల్లకి సేవలు మహోజ్వలంగా నిర్వహిస్తారు. ఈ సందర్భంగా జరిగే ఉత్సవాలలో విభిన్న ప్రాంతాల నుండి భక్తులు పెద్ద సంఖ్యలో పాల్గొంటారు. === స్కంద షష్ఠి మరియు తైపూసం === స్కంద షష్ఠి, తైపూసం పండుగల వేళ ఇక్కడ ప్రత్యేక అభిషేకాలు జరుగుతాయి. భక్తులు పవిత్ర దీక్షలు చేపట్టి, ఆకుపచ్చ వస్త్రాలు ధరించి స్వామివారి దర్శనం చేసుకుంటారు. === ఆడి కృత్తిక, కార్తిక మాసోత్సవాలు === కార్తిక మాసంలో ప్రతి సోమవారం, పౌర్ణమి రోజుల్లో ఆలయంలో విశేష దీపోత్సవాలు నిర్వహిస్తారు. ఆడి కృత్తిక పర్వదినాన స్వామివారికి పవిత్ర పుష్పయాగం జరుగుతుంది. == భక్తుల విశ్వాసాలు మరియు ఆధ్యాత్మిక మహిమలు == పంపనూరు క్షేత్రంలో వెలిసిన స్వామివారికి विभिन्न దివ్య మహిమలు ఉన్నాయని భక్తుల విశ్వాసం: * '''సంతాన ప్రాప్తి:''' వివాహమై సుదీర్ఘ కాలం సంతానం లేని దంపతులు ఇక్కడ సర్ప శాంతి హోమం జరిపి, పుట్టలో పాలు సమర్పిస్తే సంతాన భాగ్యం కలుగుతుందని నమ్ముతారు. * '''ఆరోగ్య సిద్ధి:''' పుట్ట మట్టిని నుదుటన తిలకంగా ధరించడం, స్వామివారి పవిత్ర తీర్థం స్వీకరించడం ద్వారా అనారోగ్య సమస్యలు శమిస్తాయని నమ్మకం. * '''దోష నివారణ:''' వివిధ జాతక దోషాల వల్ల విఘ్నాలు ఎదుర్కొంటున్న భక్తులు ఇక్కడి నాగదేవతలను ఆరాధించి శుభ ఫలితాలు పొందుతారు. == భక్తులకు అందుబాటులో ఉన్న వసతులు == ఆలయ నిర్వహణ వర్గం భక్తుల సౌకర్యార్థం विभिन्न వసతులు కల్పించింది: * '''ఉచిత అన్నదాన పథకం:''' నిత్యం ఆలయానికి వచ్చే భక్తులకు ఉచితంగా అన్నప్రసాద వితరణ చేస్తారు. * '''కళ్యాణ మండపం:''' ధార్మిక వివాహాలు, పవిత్ర కార్యక్రమాలు జరుపుకోవడానికి ప్రాంగణంలో విశాలమైన కళ్యాణ మండపం ఉంది. * '''వసతి గదులు:''' దూర ప్రాంతాల నుండి వచ్చే భక్తుల విశ్రాంతి కొరకు గదుల సదుపాయం కలదు. * '''ప్రత్యేక లైన్లు:''' పండుగల సమయంలో భక్తుల రద్దీని క్రమబద్ధీకరించడానికి క్యూ లైన్లు, నీడ వసతి ఏర్పాటు చేశారు. == రవాణా సమాచారం == పంపనూరు క్షేత్రానికి చేరుకోవడానికి విభిన్న రవాణా సౌకర్యాలు అందుబాటులో ఉన్నాయి: * '''రహదారి మార్గం:''' అనంతపురం జిల్లా కేంద్రం నుండి ఆత్మకూరు వెళ్లే ప్రధాన రహదారిలో పంపనూరు గ్రామం ఉంది (సుమారు 18 కిలోమీటర్లు). అనంతపురం నుండి బస్సులు, ఆటోలు నిరంతరం అందుబాటులో ఉంటాయి. * '''రైలు మార్గం:''' దగ్గరలోని ప్రధాన రైల్వే స్టేషన్ అనంతపురం. అక్కడ నుండి వాహనాల ద్వారా క్షేత్రానికి చేరుకోవచ్చు. * '''విమాన మార్గం:''' సమీప విమానాశ్రయం బెంగళూరు లేదా పుట్టపర్తి వద్ద ఉంది. == ఇవి కూడా చూడండి == * శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయం (మోపిదేవి) * సుబ్రహ్మణ్య స్వామి * అనంతపురం జిల్లా పుణ్యక్షేత్రాల జాబితా == మూలాలు == {{మూలాలు}} <ref name="ap_endowments">ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం, దేవాదాయ శాఖ అధికారిక పోర్టల్ లో పంపనూరు ఆలయ వివరాలు.</ref> <ref name="district_handbook">అనంతపురం జిల్లా సాంస్కృతిక సమాచార ప్రచురణ.</ref> <ref name="local_coverage">రాయలసీమ ఆలయాల వైభవం - పంపనూరు పుట్ట స్వామి విశేష నివేదిక.</ref> == వెలుపలి లింకులు == * [http://www.aptemples.ap.gov.in/ ఆంధ్రప్రదేశ్ దేవాదాయ శాఖ అధికారిక వెబ్‌సైట్] [[వర్గం:అనంతపురం జిల్లా ఆలయాలు]] [[వర్గం:సుబ్రహ్మణ్యస్వామి ఆలయాలు]] [[వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ పుణ్యక్షేత్రాలు]] [[వర్గం:ఆత్మకూరు మండలం (అనంతపురం)]] slyurk1u94zgnevac6jncqbbnjqimfl 4955608 4955607 2026-09-10T08:46:45Z ఉదయ్ కిరణ్ 124579 /* */ 4955608 wikitext text/x-wiki {{Infobox Hindu temple | name = పంపనూరు సుబ్రహ్మణ్య స్వామి ఆలయం | native_name = పంపనూరు శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి దేవాలయం | caption = పంపనూరు శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి ఆలయం | primary_deity = [[సుబ్రహ్మణ్య స్వామి]] | country = [[భారతదేశం]] | state = [[ఆంధ్రప్రదేశ్]] | district = [[అనంతపురం జిల్లా]] | mandal = [[ఆత్మకూరు మండలం (అనంతపురం జిల్లా)|ఆత్మకూరు]] | location = [[పంపనూరు]] | architecture = [[ద్రావిడ నిర్మాణ శైలి]] | festival = [[సుబ్రహ్మణ్య షష్ఠి]], [[తైపూసం]], [[కావడి ఉత్సవం]] | creator = [[స్వయంభూ]] | governing_body = [[ఆంధ్రప్రదేశ్ దేవాదాయ శాఖ]] }} '''పంపనూరు సుబ్రహ్మణ్య స్వామి ఆలయం''' [[ఆంధ్రప్రదేశ్]] రాష్ట్రం, [[అనంతపురం జిల్లా|అనంతపురం జిల్లా,]] [[ఆత్మకూరు మండలం (అనంతపురం జిల్లా)|ఆత్మకూరు మండలం]] లోని పంపనూరు గ్రామంలో స్థిరపడిన అతి పురాతన దివ్యక్షేత్రం. [[రాయలసీమ]] ప్రాంతంలో శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి ఆరాధనకు, నాగదోష నివారణ పూజలకు ఈ ఆలయం ప్రముఖ ఆధ్యాత్మిక కేంద్రంగా ప్రసిద్ధి చెందింది. ప్రతి సంవత్సరం వివిధ ప్రాంతాల నుండి వేలాది భక్తులు స్వామివారి దర్శనం కోసం ఇక్కడికి తరలివస్తారు. == పరిచయం == పంపనూరు గ్రామంలో వెలిసిన ఈ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి దేవాలయం శతాబ్దాల చరిత్ర కలిగిన పుణ్యస్థలం. ప్రకృతి రమణీయతతో నిండిన వాతావరణంలో నెలకొని ఉన్న ఈ క్షేత్రం భక్తులకు అపారమైన ప్రశాంతతను ప్రదానం చేస్తుంది. ఇక్కడ స్వామివారు స్వయంభూవుగా వల్మీక (పుట్ట) రూపంలో వెలిశారని భక్తులు విశ్వసిస్తారు. సర్ప రూపంలో ఉన్న దైవత్వాన్ని ఆరాధించడం ఈ ఆలయ ప్రత్యేకత. == స్థల పురాణం మరియు ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యం == స్థానిక కథనాల ప్రకారం, ప్రాచీన కాలంలో ఈ ప్రాంతం దట్టమైన పొదలు, చెట్లతో నిండి ఉండేది. ఆ రోజుల్లో ఇక్కడ ఉన్న ఒక పవిత్ర పుట్ట నుండి దివ్యమైన తేజస్సు వెలువడేది. ఆ ప్రాంతంలో పశువులను మేపే కాపరులు తమ ఆవులు రోజూ ఒక నిర్దిష్ట పుట్ట వద్దకు వెళ్లి స్వయంచాలకంగా పాలు కురిపించడం గమనించారు. ఈ వింతను చూసిన గ్రామీణులు ఆశ్చర్యంతో ఆ పుట్టను తవ్వడానికి ప్రయత్నించారు. ఆ సమయంలో పుట్ట నుండి రక్తం ప్రవహించడం ప్రారంభమైంది. ఆ ఘటనా వికాసంతో భయాందోళనకు గురైన ప్రజలు తవ్వకాన్ని నిలిపివేశారు. ఆ తర్వాతి రాత్రి శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి గ్రామ పెద్దల స్వప్నంలో దర్శనమిచ్చి, తాను అక్కడ వల్మీక రూపంలో వెలిశానని, తనను భక్తితో పూజించాలని ఆదేశించారు. ఈ పవిత్ర స్వప్న సందేశం ఆధారంగా ప్రజలు అక్కడ చిన్న ఆలయాన్ని నిర్మించి నిత్య పూజాధికాలు ప్రారంభించారు. ఆ సమయం నుండి ఈ క్షేత్రం మహిమాన్వితమైన దివ్య ధామంగా ప్రాచుర్యం పొందింది. ఈ పుట్టలో నివసించే సర్పం ఎవరికీ హాని చేయకుండా కేవలం దైవిక शक्तिకి ప్రతీకగా సంచరిస్తుందని భక్తుల నమ్మకం. == ఆలయ నిర్మాణం మరియు శిల్పకళా వైభవం == పంపనూరు ఆలయ సముదాయం ద్రావిడ నిర్మాణ శైలి ప్రాశస్త్యంతో రూపొందించబడింది. ఆలయ ఆవరణలో వివిధ విభాగాలను శోభాయమానంగా తీర్చిదిద్దారు: === రాజగోపురం మరియు ప్రాకారం === ఆలయ ప్రధాన ప్రవేశ ద్వారం వద్ద రంగురంగుల శిల్పాలతో అలంకరించిన సుందర రాజగోపురం కనిపిస్తుంది. గోపురంపై శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామివారి లీలలు, నెమలి వాహన దృశ్యాలు, వల్లి దేవసేనల విగ్రహాలు శోభిస్తున్నాయి. ఆలయం చుట్టూ నిర్మించిన ప్రాకారం భక్తులకు రక్షణ, ప్రశాంతతను కలిగిస్తుంది. === గర్భాలయం మరియు స్వయంభూ వల్మీకం === గర్భగుడిలో ప్రధాన దైవం శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామివారు దివ్య రూపంలో దర్శనమిస్తారు. స్వామివారి ఇరువైపులా వల్లి, దేవసేన అమ్మవార్ల విగ్రహాలు ప్రతిష్ఠించబడ్డాయి. గర్భాలయ అంతర్భాగంలో ప్రాచీన స్వయంభూ పుట్ట సురక్షితంగా పూజలందుకుంటోంది. ఈ పుట్టకే భక్తులు క్షీరాభిషేకం జరుపుతారు. === ముఖ మండపం మరియు నాగ ప్రాంగణం === * '''ముఖ మండపం:''' భక్తులు ప్రార్థనలు చేయడానికి, ధ్యానం చేసుకోవడానికి వీలుగా విశాలమైన ముఖ మండపం నిర్మించారు. ఇక్కడి రాతి స్తంభాలపై వివిధ దైవిక రూపాలు చెక్కబడ్డాయి. * '''నాగదేవతల ప్రాంగణం:''' ఆలయ ప్రాకారంలో ప్రత్యేకంగా నిర్మించిన విభాగాన వందలాది రాతి నాగ ప్రతిష్ఠలు ఉన్నాయి. భక్తులు తమ దోష నివారణ కోసం సమర్పించిన వివిధ రకాల నాగ విగ్రహాలు వరుసగా దర్శనమిస్తాయి. === ఉప ఆలయాలు === ప్రధాన ఆలయ ఆవరణలో శ్రీ విఘ్నేశ్వర స్వామి, పరమశివుడు, పార్వతీ దేవిల ఉప ఆలయాలు నెలకొని ఉన్నాయి. శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి దర్శనానికి ముందు విఘ్నేశ్వరుని పూజించడం ఇక్కడ సంప్రదాయం. == విశేష పూజలు మరియు దివ్య సేవలు == ఈ క్షేత్రంలో నిత్యం వివిధ రకాల ధార్మిక పూజలు, సేవలు శాస్త్రోక్తంగా జరుగుతాయి: # '''క్షీరాభిషేకం:''' పంపనూరు ఆలయంలో పుట్టకు పాలు సమర్పించడం ప్రధాన పూజా విధానం. భక్తులు స్వామివారికి క్షీరాభిషేకం చేసి తమ కష్టాలు తొలగిపోవాలని ప్రార్థిస్తారు. # '''సర్పదోష నివారణ పూజలు:''' జాతకంలో రాహు-కేతు దోషాలు, కాలసర్ప దోషాలు ఉన్నవారు ఇక్కడ విశేషంగా పూజలు నిర్వహిస్తారు. శనివారం, మంగళవారాల్లో ఈ పూజల కోసం భక్తులు అధికంగా వస్తారు. # '''నాగ ప్రతిష్ఠా మహోత్సవం:''' సంతాన ప్రాప్తి కోసం, వివాహ ఆలస్యం నివారణ కోసం భక్తులు ఇక్కడ రాతి నాగ విగ్రహాలను ప్రతిష్ఠించి పూజలు జరుపుతారు. # '''కావడి సమర్పణ:''' స్వామివారి భక్తులు తమ మొక్కుబడులు తీర్చుకోవడానికి రంగురంగుల కావడులను భుజాలపై మోస్తూ పాదయాత్రగా వచ్చి సమర్పిస్తారు. # '''కుంకుమార్చన మరియు అభిషేకాలు:''' వల్లి సమేత సుబ్రహ్మణ్య స్వామివారికి ప్రతిరోజూ సుప్రభాత సేవ, విశేష అభిషేకాలు, సహస్రనామార్చన, కుంకుమార్చనలు నిర్వహిస్తారు. == ముఖ్యమైన పండుగలు మరియు బ్రహ్మోత్సవాలు == ఆలయంలో సంవత్సరం పొడవునా వివిధ ఉత్సవాలు జరుగుతుంటాయి: === మార్గశిర సుబ్రహ్మణ్య షష్ఠి === మార్గశిర మాసంలో వచ్చే శుద్ధ షష్ఠి పర్వదినాన సుబ్రహ్మణ్య షష్ఠి ఉత్సవం క్షేత్రంలో అత్యంత వైభవంగా సాగుతుంది. ఈ రోజున ఆలయాన్ని విద్యుత్ దీపాలు, పుష్ప తోరణాలతో శోభాయమానంగా అలంకరిస్తారు. వేకువజాము నుండే భక్తుల సందడి మొదలవుతుంది. స్వామివారి దివ్య కళ్యాణోత్సవం, రథోత్సవం, పల్లకి సేవలు మహోజ్వలంగా నిర్వహిస్తారు. ఈ సందర్భంగా జరిగే ఉత్సవాలలో విభిన్న ప్రాంతాల నుండి భక్తులు పెద్ద సంఖ్యలో పాల్గొంటారు. === స్కంద షష్ఠి మరియు తైపూసం === స్కంద షష్ఠి, తైపూసం పండుగల వేళ ఇక్కడ ప్రత్యేక అభిషేకాలు జరుగుతాయి. భక్తులు పవిత్ర దీక్షలు చేపట్టి, ఆకుపచ్చ వస్త్రాలు ధరించి స్వామివారి దర్శనం చేసుకుంటారు. === ఆడి కృత్తిక, కార్తిక మాసోత్సవాలు === కార్తిక మాసంలో ప్రతి సోమవారం, పౌర్ణమి రోజుల్లో ఆలయంలో విశేష దీపోత్సవాలు నిర్వహిస్తారు. ఆడి కృత్తిక పర్వదినాన స్వామివారికి పవిత్ర పుష్పయాగం జరుగుతుంది. == భక్తుల విశ్వాసాలు మరియు ఆధ్యాత్మిక మహిమలు == పంపనూరు క్షేత్రంలో వెలిసిన స్వామివారికి विभिन्न దివ్య మహిమలు ఉన్నాయని భక్తుల విశ్వాసం: * '''సంతాన ప్రాప్తి:''' వివాహమై సుదీర్ఘ కాలం సంతానం లేని దంపతులు ఇక్కడ సర్ప శాంతి హోమం జరిపి, పుట్టలో పాలు సమర్పిస్తే సంతాన భాగ్యం కలుగుతుందని నమ్ముతారు. * '''ఆరోగ్య సిద్ధి:''' పుట్ట మట్టిని నుదుటన తిలకంగా ధరించడం, స్వామివారి పవిత్ర తీర్థం స్వీకరించడం ద్వారా అనారోగ్య సమస్యలు శమిస్తాయని నమ్మకం. * '''దోష నివారణ:''' వివిధ జాతక దోషాల వల్ల విఘ్నాలు ఎదుర్కొంటున్న భక్తులు ఇక్కడి నాగదేవతలను ఆరాధించి శుభ ఫలితాలు పొందుతారు. == భక్తులకు అందుబాటులో ఉన్న వసతులు == ఆలయ నిర్వహణ వర్గం భక్తుల సౌకర్యార్థం विभिन्न వసతులు కల్పించింది: * '''ఉచిత అన్నదాన పథకం:''' నిత్యం ఆలయానికి వచ్చే భక్తులకు ఉచితంగా అన్నప్రసాద వితరణ చేస్తారు. * '''కళ్యాణ మండపం:''' ధార్మిక వివాహాలు, పవిత్ర కార్యక్రమాలు జరుపుకోవడానికి ప్రాంగణంలో విశాలమైన కళ్యాణ మండపం ఉంది. * '''వసతి గదులు:''' దూర ప్రాంతాల నుండి వచ్చే భక్తుల విశ్రాంతి కొరకు గదుల సదుపాయం కలదు. * '''ప్రత్యేక లైన్లు:''' పండుగల సమయంలో భక్తుల రద్దీని క్రమబద్ధీకరించడానికి క్యూ లైన్లు, నీడ వసతి ఏర్పాటు చేశారు. == రవాణా సమాచారం == పంపనూరు క్షేత్రానికి చేరుకోవడానికి విభిన్న రవాణా సౌకర్యాలు అందుబాటులో ఉన్నాయి: * '''రహదారి మార్గం:''' అనంతపురం జిల్లా కేంద్రం నుండి ఆత్మకూరు వెళ్లే ప్రధాన రహదారిలో పంపనూరు గ్రామం ఉంది (సుమారు 18 కిలోమీటర్లు). అనంతపురం నుండి బస్సులు, ఆటోలు నిరంతరం అందుబాటులో ఉంటాయి. * '''రైలు మార్గం:''' దగ్గరలోని ప్రధాన రైల్వే స్టేషన్ అనంతపురం. అక్కడ నుండి వాహనాల ద్వారా క్షేత్రానికి చేరుకోవచ్చు. * '''విమాన మార్గం:''' సమీప విమానాశ్రయం బెంగళూరు లేదా పుట్టపర్తి వద్ద ఉంది. == ఇవి కూడా చూడండి == * శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయం (మోపిదేవి) * సుబ్రహ్మణ్య స్వామి * అనంతపురం జిల్లా పుణ్యక్షేత్రాల జాబితా == మూలాలు == {{మూలాలు}} <ref name="ap_endowments">ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం, దేవాదాయ శాఖ అధికారిక పోర్టల్ లో పంపనూరు ఆలయ వివరాలు.</ref> <ref name="district_handbook">అనంతపురం జిల్లా సాంస్కృతిక సమాచార ప్రచురణ.</ref> <ref name="local_coverage">రాయలసీమ ఆలయాల వైభవం - పంపనూరు పుట్ట స్వామి విశేష నివేదిక.</ref> == వెలుపలి లింకులు == * [http://www.aptemples.ap.gov.in/ ఆంధ్రప్రదేశ్ దేవాదాయ శాఖ అధికారిక వెబ్‌సైట్] [[వర్గం:అనంతపురం జిల్లా ఆలయాలు]] [[వర్గం:సుబ్రహ్మణ్యస్వామి ఆలయాలు]] [[వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ పుణ్యక్షేత్రాలు]] [[వర్గం:ఆత్మకూరు మండలం (అనంతపురం)]] kkwr71uu8veq0qqdgqhwgq5ti6p2s2l 4955609 4955608 2026-09-10T08:47:20Z ఉదయ్ కిరణ్ 124579 /* పరిచయం */ 4955609 wikitext text/x-wiki {{Infobox Hindu temple | name = పంపనూరు సుబ్రహ్మణ్య స్వామి ఆలయం | native_name = పంపనూరు శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి దేవాలయం | caption = పంపనూరు శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి ఆలయం | primary_deity = [[సుబ్రహ్మణ్య స్వామి]] | country = [[భారతదేశం]] | state = [[ఆంధ్రప్రదేశ్]] | district = [[అనంతపురం జిల్లా]] | mandal = [[ఆత్మకూరు మండలం (అనంతపురం జిల్లా)|ఆత్మకూరు]] | location = [[పంపనూరు]] | architecture = [[ద్రావిడ నిర్మాణ శైలి]] | festival = [[సుబ్రహ్మణ్య షష్ఠి]], [[తైపూసం]], [[కావడి ఉత్సవం]] | creator = [[స్వయంభూ]] | governing_body = [[ఆంధ్రప్రదేశ్ దేవాదాయ శాఖ]] }} '''పంపనూరు సుబ్రహ్మణ్య స్వామి ఆలయం''' [[ఆంధ్రప్రదేశ్]] రాష్ట్రం, [[అనంతపురం జిల్లా|అనంతపురం జిల్లా,]] [[ఆత్మకూరు మండలం (అనంతపురం జిల్లా)|ఆత్మకూరు మండలం]] లోని పంపనూరు గ్రామంలో స్థిరపడిన అతి పురాతన దివ్యక్షేత్రం. [[రాయలసీమ]] ప్రాంతంలో శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి ఆరాధనకు, నాగదోష నివారణ పూజలకు ఈ ఆలయం ప్రముఖ ఆధ్యాత్మిక కేంద్రంగా ప్రసిద్ధి చెందింది. ప్రతి సంవత్సరం వివిధ ప్రాంతాల నుండి వేలాది భక్తులు స్వామివారి దర్శనం కోసం ఇక్కడికి తరలివస్తారు. == పరిచయం == పంపనూరు [[గ్రామం]] లో వెలిసిన ఈ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి దేవాలయం శతాబ్దాల చరిత్ర కలిగిన పుణ్యస్థలం. ప్రకృతి రమణీయతతో నిండిన [[వాతావరణం]] లో నెలకొని ఉన్న ఈ క్షేత్రం భక్తులకు అపారమైన ప్రశాంతతను ప్రదానం చేస్తుంది. ఇక్కడ స్వామివారు స్వయంభూవుగా వల్మీక ([[పుట్ట]]) రూపంలో వెలిశారని భక్తులు విశ్వసిస్తారు. సర్ప రూపంలో ఉన్న దైవత్వాన్ని ఆరాధించడం ఈ ఆలయ ప్రత్యేకత. == స్థల పురాణం మరియు ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యం == స్థానిక కథనాల ప్రకారం, ప్రాచీన కాలంలో ఈ ప్రాంతం దట్టమైన పొదలు, చెట్లతో నిండి ఉండేది. ఆ రోజుల్లో ఇక్కడ ఉన్న ఒక పవిత్ర పుట్ట నుండి దివ్యమైన తేజస్సు వెలువడేది. ఆ ప్రాంతంలో పశువులను మేపే కాపరులు తమ ఆవులు రోజూ ఒక నిర్దిష్ట పుట్ట వద్దకు వెళ్లి స్వయంచాలకంగా పాలు కురిపించడం గమనించారు. ఈ వింతను చూసిన గ్రామీణులు ఆశ్చర్యంతో ఆ పుట్టను తవ్వడానికి ప్రయత్నించారు. ఆ సమయంలో పుట్ట నుండి రక్తం ప్రవహించడం ప్రారంభమైంది. ఆ ఘటనా వికాసంతో భయాందోళనకు గురైన ప్రజలు తవ్వకాన్ని నిలిపివేశారు. ఆ తర్వాతి రాత్రి శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి గ్రామ పెద్దల స్వప్నంలో దర్శనమిచ్చి, తాను అక్కడ వల్మీక రూపంలో వెలిశానని, తనను భక్తితో పూజించాలని ఆదేశించారు. ఈ పవిత్ర స్వప్న సందేశం ఆధారంగా ప్రజలు అక్కడ చిన్న ఆలయాన్ని నిర్మించి నిత్య పూజాధికాలు ప్రారంభించారు. ఆ సమయం నుండి ఈ క్షేత్రం మహిమాన్వితమైన దివ్య ధామంగా ప్రాచుర్యం పొందింది. ఈ పుట్టలో నివసించే సర్పం ఎవరికీ హాని చేయకుండా కేవలం దైవిక शक्तिకి ప్రతీకగా సంచరిస్తుందని భక్తుల నమ్మకం. == ఆలయ నిర్మాణం మరియు శిల్పకళా వైభవం == పంపనూరు ఆలయ సముదాయం ద్రావిడ నిర్మాణ శైలి ప్రాశస్త్యంతో రూపొందించబడింది. ఆలయ ఆవరణలో వివిధ విభాగాలను శోభాయమానంగా తీర్చిదిద్దారు: === రాజగోపురం మరియు ప్రాకారం === ఆలయ ప్రధాన ప్రవేశ ద్వారం వద్ద రంగురంగుల శిల్పాలతో అలంకరించిన సుందర రాజగోపురం కనిపిస్తుంది. గోపురంపై శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామివారి లీలలు, నెమలి వాహన దృశ్యాలు, వల్లి దేవసేనల విగ్రహాలు శోభిస్తున్నాయి. ఆలయం చుట్టూ నిర్మించిన ప్రాకారం భక్తులకు రక్షణ, ప్రశాంతతను కలిగిస్తుంది. === గర్భాలయం మరియు స్వయంభూ వల్మీకం === గర్భగుడిలో ప్రధాన దైవం శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామివారు దివ్య రూపంలో దర్శనమిస్తారు. స్వామివారి ఇరువైపులా వల్లి, దేవసేన అమ్మవార్ల విగ్రహాలు ప్రతిష్ఠించబడ్డాయి. గర్భాలయ అంతర్భాగంలో ప్రాచీన స్వయంభూ పుట్ట సురక్షితంగా పూజలందుకుంటోంది. ఈ పుట్టకే భక్తులు క్షీరాభిషేకం జరుపుతారు. === ముఖ మండపం మరియు నాగ ప్రాంగణం === * '''ముఖ మండపం:''' భక్తులు ప్రార్థనలు చేయడానికి, ధ్యానం చేసుకోవడానికి వీలుగా విశాలమైన ముఖ మండపం నిర్మించారు. ఇక్కడి రాతి స్తంభాలపై వివిధ దైవిక రూపాలు చెక్కబడ్డాయి. * '''నాగదేవతల ప్రాంగణం:''' ఆలయ ప్రాకారంలో ప్రత్యేకంగా నిర్మించిన విభాగాన వందలాది రాతి నాగ ప్రతిష్ఠలు ఉన్నాయి. భక్తులు తమ దోష నివారణ కోసం సమర్పించిన వివిధ రకాల నాగ విగ్రహాలు వరుసగా దర్శనమిస్తాయి. === ఉప ఆలయాలు === ప్రధాన ఆలయ ఆవరణలో శ్రీ విఘ్నేశ్వర స్వామి, పరమశివుడు, పార్వతీ దేవిల ఉప ఆలయాలు నెలకొని ఉన్నాయి. శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి దర్శనానికి ముందు విఘ్నేశ్వరుని పూజించడం ఇక్కడ సంప్రదాయం. == విశేష పూజలు మరియు దివ్య సేవలు == ఈ క్షేత్రంలో నిత్యం వివిధ రకాల ధార్మిక పూజలు, సేవలు శాస్త్రోక్తంగా జరుగుతాయి: # '''క్షీరాభిషేకం:''' పంపనూరు ఆలయంలో పుట్టకు పాలు సమర్పించడం ప్రధాన పూజా విధానం. భక్తులు స్వామివారికి క్షీరాభిషేకం చేసి తమ కష్టాలు తొలగిపోవాలని ప్రార్థిస్తారు. # '''సర్పదోష నివారణ పూజలు:''' జాతకంలో రాహు-కేతు దోషాలు, కాలసర్ప దోషాలు ఉన్నవారు ఇక్కడ విశేషంగా పూజలు నిర్వహిస్తారు. శనివారం, మంగళవారాల్లో ఈ పూజల కోసం భక్తులు అధికంగా వస్తారు. # '''నాగ ప్రతిష్ఠా మహోత్సవం:''' సంతాన ప్రాప్తి కోసం, వివాహ ఆలస్యం నివారణ కోసం భక్తులు ఇక్కడ రాతి నాగ విగ్రహాలను ప్రతిష్ఠించి పూజలు జరుపుతారు. # '''కావడి సమర్పణ:''' స్వామివారి భక్తులు తమ మొక్కుబడులు తీర్చుకోవడానికి రంగురంగుల కావడులను భుజాలపై మోస్తూ పాదయాత్రగా వచ్చి సమర్పిస్తారు. # '''కుంకుమార్చన మరియు అభిషేకాలు:''' వల్లి సమేత సుబ్రహ్మణ్య స్వామివారికి ప్రతిరోజూ సుప్రభాత సేవ, విశేష అభిషేకాలు, సహస్రనామార్చన, కుంకుమార్చనలు నిర్వహిస్తారు. == ముఖ్యమైన పండుగలు మరియు బ్రహ్మోత్సవాలు == ఆలయంలో సంవత్సరం పొడవునా వివిధ ఉత్సవాలు జరుగుతుంటాయి: === మార్గశిర సుబ్రహ్మణ్య షష్ఠి === మార్గశిర మాసంలో వచ్చే శుద్ధ షష్ఠి పర్వదినాన సుబ్రహ్మణ్య షష్ఠి ఉత్సవం క్షేత్రంలో అత్యంత వైభవంగా సాగుతుంది. ఈ రోజున ఆలయాన్ని విద్యుత్ దీపాలు, పుష్ప తోరణాలతో శోభాయమానంగా అలంకరిస్తారు. వేకువజాము నుండే భక్తుల సందడి మొదలవుతుంది. స్వామివారి దివ్య కళ్యాణోత్సవం, రథోత్సవం, పల్లకి సేవలు మహోజ్వలంగా నిర్వహిస్తారు. ఈ సందర్భంగా జరిగే ఉత్సవాలలో విభిన్న ప్రాంతాల నుండి భక్తులు పెద్ద సంఖ్యలో పాల్గొంటారు. === స్కంద షష్ఠి మరియు తైపూసం === స్కంద షష్ఠి, తైపూసం పండుగల వేళ ఇక్కడ ప్రత్యేక అభిషేకాలు జరుగుతాయి. భక్తులు పవిత్ర దీక్షలు చేపట్టి, ఆకుపచ్చ వస్త్రాలు ధరించి స్వామివారి దర్శనం చేసుకుంటారు. === ఆడి కృత్తిక, కార్తిక మాసోత్సవాలు === కార్తిక మాసంలో ప్రతి సోమవారం, పౌర్ణమి రోజుల్లో ఆలయంలో విశేష దీపోత్సవాలు నిర్వహిస్తారు. ఆడి కృత్తిక పర్వదినాన స్వామివారికి పవిత్ర పుష్పయాగం జరుగుతుంది. == భక్తుల విశ్వాసాలు మరియు ఆధ్యాత్మిక మహిమలు == పంపనూరు క్షేత్రంలో వెలిసిన స్వామివారికి विभिन्न దివ్య మహిమలు ఉన్నాయని భక్తుల విశ్వాసం: * '''సంతాన ప్రాప్తి:''' వివాహమై సుదీర్ఘ కాలం సంతానం లేని దంపతులు ఇక్కడ సర్ప శాంతి హోమం జరిపి, పుట్టలో పాలు సమర్పిస్తే సంతాన భాగ్యం కలుగుతుందని నమ్ముతారు. * '''ఆరోగ్య సిద్ధి:''' పుట్ట మట్టిని నుదుటన తిలకంగా ధరించడం, స్వామివారి పవిత్ర తీర్థం స్వీకరించడం ద్వారా అనారోగ్య సమస్యలు శమిస్తాయని నమ్మకం. * '''దోష నివారణ:''' వివిధ జాతక దోషాల వల్ల విఘ్నాలు ఎదుర్కొంటున్న భక్తులు ఇక్కడి నాగదేవతలను ఆరాధించి శుభ ఫలితాలు పొందుతారు. == భక్తులకు అందుబాటులో ఉన్న వసతులు == ఆలయ నిర్వహణ వర్గం భక్తుల సౌకర్యార్థం विभिन्न వసతులు కల్పించింది: * '''ఉచిత అన్నదాన పథకం:''' నిత్యం ఆలయానికి వచ్చే భక్తులకు ఉచితంగా అన్నప్రసాద వితరణ చేస్తారు. * '''కళ్యాణ మండపం:''' ధార్మిక వివాహాలు, పవిత్ర కార్యక్రమాలు జరుపుకోవడానికి ప్రాంగణంలో విశాలమైన కళ్యాణ మండపం ఉంది. * '''వసతి గదులు:''' దూర ప్రాంతాల నుండి వచ్చే భక్తుల విశ్రాంతి కొరకు గదుల సదుపాయం కలదు. * '''ప్రత్యేక లైన్లు:''' పండుగల సమయంలో భక్తుల రద్దీని క్రమబద్ధీకరించడానికి క్యూ లైన్లు, నీడ వసతి ఏర్పాటు చేశారు. == రవాణా సమాచారం == పంపనూరు క్షేత్రానికి చేరుకోవడానికి విభిన్న రవాణా సౌకర్యాలు అందుబాటులో ఉన్నాయి: * '''రహదారి మార్గం:''' అనంతపురం జిల్లా కేంద్రం నుండి ఆత్మకూరు వెళ్లే ప్రధాన రహదారిలో పంపనూరు గ్రామం ఉంది (సుమారు 18 కిలోమీటర్లు). అనంతపురం నుండి బస్సులు, ఆటోలు నిరంతరం అందుబాటులో ఉంటాయి. * '''రైలు మార్గం:''' దగ్గరలోని ప్రధాన రైల్వే స్టేషన్ అనంతపురం. అక్కడ నుండి వాహనాల ద్వారా క్షేత్రానికి చేరుకోవచ్చు. * '''విమాన మార్గం:''' సమీప విమానాశ్రయం బెంగళూరు లేదా పుట్టపర్తి వద్ద ఉంది. == ఇవి కూడా చూడండి == * శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయం (మోపిదేవి) * సుబ్రహ్మణ్య స్వామి * అనంతపురం జిల్లా పుణ్యక్షేత్రాల జాబితా == మూలాలు == {{మూలాలు}} <ref name="ap_endowments">ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం, దేవాదాయ శాఖ అధికారిక పోర్టల్ లో పంపనూరు ఆలయ వివరాలు.</ref> <ref name="district_handbook">అనంతపురం జిల్లా సాంస్కృతిక సమాచార ప్రచురణ.</ref> <ref name="local_coverage">రాయలసీమ ఆలయాల వైభవం - పంపనూరు పుట్ట స్వామి విశేష నివేదిక.</ref> == వెలుపలి లింకులు == * [http://www.aptemples.ap.gov.in/ ఆంధ్రప్రదేశ్ దేవాదాయ శాఖ అధికారిక వెబ్‌సైట్] [[వర్గం:అనంతపురం జిల్లా ఆలయాలు]] [[వర్గం:సుబ్రహ్మణ్యస్వామి ఆలయాలు]] [[వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ పుణ్యక్షేత్రాలు]] [[వర్గం:ఆత్మకూరు మండలం (అనంతపురం)]] dipwo8md8lkn0nv6a54r3q6hk9tfnlq 4955610 4955609 2026-09-10T08:48:12Z ఉదయ్ కిరణ్ 124579 /* స్థల పురాణం మరియు ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యం */ 4955610 wikitext text/x-wiki {{Infobox Hindu temple | name = పంపనూరు సుబ్రహ్మణ్య స్వామి ఆలయం | native_name = పంపనూరు శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి దేవాలయం | caption = పంపనూరు శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి ఆలయం | primary_deity = [[సుబ్రహ్మణ్య స్వామి]] | country = [[భారతదేశం]] | state = [[ఆంధ్రప్రదేశ్]] | district = [[అనంతపురం జిల్లా]] | mandal = [[ఆత్మకూరు మండలం (అనంతపురం జిల్లా)|ఆత్మకూరు]] | location = [[పంపనూరు]] | architecture = [[ద్రావిడ నిర్మాణ శైలి]] | festival = [[సుబ్రహ్మణ్య షష్ఠి]], [[తైపూసం]], [[కావడి ఉత్సవం]] | creator = [[స్వయంభూ]] | governing_body = [[ఆంధ్రప్రదేశ్ దేవాదాయ శాఖ]] }} '''పంపనూరు సుబ్రహ్మణ్య స్వామి ఆలయం''' [[ఆంధ్రప్రదేశ్]] రాష్ట్రం, [[అనంతపురం జిల్లా|అనంతపురం జిల్లా,]] [[ఆత్మకూరు మండలం (అనంతపురం జిల్లా)|ఆత్మకూరు మండలం]] లోని పంపనూరు గ్రామంలో స్థిరపడిన అతి పురాతన దివ్యక్షేత్రం. [[రాయలసీమ]] ప్రాంతంలో శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి ఆరాధనకు, నాగదోష నివారణ పూజలకు ఈ ఆలయం ప్రముఖ ఆధ్యాత్మిక కేంద్రంగా ప్రసిద్ధి చెందింది. ప్రతి సంవత్సరం వివిధ ప్రాంతాల నుండి వేలాది భక్తులు స్వామివారి దర్శనం కోసం ఇక్కడికి తరలివస్తారు. == పరిచయం == పంపనూరు [[గ్రామం]] లో వెలిసిన ఈ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి దేవాలయం శతాబ్దాల చరిత్ర కలిగిన పుణ్యస్థలం. ప్రకృతి రమణీయతతో నిండిన [[వాతావరణం]] లో నెలకొని ఉన్న ఈ క్షేత్రం భక్తులకు అపారమైన ప్రశాంతతను ప్రదానం చేస్తుంది. ఇక్కడ స్వామివారు స్వయంభూవుగా వల్మీక ([[పుట్ట]]) రూపంలో వెలిశారని భక్తులు విశ్వసిస్తారు. సర్ప రూపంలో ఉన్న దైవత్వాన్ని ఆరాధించడం ఈ ఆలయ ప్రత్యేకత. == స్థల పురాణం ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యం == స్థానిక కథనాల ప్రకారం, ప్రాచీన కాలంలో ఈ ప్రాంతం దట్టమైన పొదలు, చెట్లతో నిండి ఉండేది. ఆ రోజుల్లో ఇక్కడ ఉన్న ఒక పవిత్ర [[పుట్ట]] నుండి దివ్యమైన తేజస్సు వెలువడేది. ఆ ప్రాంతంలో పశువులను మేపే కాపరులు తమ ఆవులు రోజూ ఒక నిర్దిష్ట పుట్ట వద్దకు వెళ్లి స్వయంచాలకంగా [[పాలు]] కురిపించడం గమనించారు. ఈ వింతను చూసిన గ్రామీణులు ఆశ్చర్యంతో ఆ పుట్టను తవ్వడానికి ప్రయత్నించారు. ఆ సమయంలో పుట్ట నుండి [[రక్తం]] ప్రవహించడం ప్రారంభమైంది. ఆ ఘటనా వికాసంతో భయాందోళనకు గురైన ప్రజలు తవ్వకాన్ని నిలిపివేశారు. ఆ తర్వాతి రాత్రి శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి గ్రామ పెద్దల స్వప్నంలో దర్శనమిచ్చి, తాను అక్కడ వల్మీక రూపంలో వెలిశానని, తనను భక్తితో పూజించాలని ఆదేశించారు. ఈ పవిత్ర స్వప్న సందేశం ఆధారంగా ప్రజలు అక్కడ చిన్న ఆలయాన్ని నిర్మించి నిత్య పూజాధికాలు ప్రారంభించారు. ఆ సమయం నుండి ఈ క్షేత్రం మహిమాన్వితమైన దివ్య ధామంగా ప్రాచుర్యం పొందింది. ఈ పుట్టలో నివసించే సర్పం ఎవరికీ హాని చేయకుండా కేవలం దైవిక ప్రతీకగా సంచరిస్తుందని భక్తుల నమ్మకం. == ఆలయ నిర్మాణం మరియు శిల్పకళా వైభవం == పంపనూరు ఆలయ సముదాయం ద్రావిడ నిర్మాణ శైలి ప్రాశస్త్యంతో రూపొందించబడింది. ఆలయ ఆవరణలో వివిధ విభాగాలను శోభాయమానంగా తీర్చిదిద్దారు: === రాజగోపురం మరియు ప్రాకారం === ఆలయ ప్రధాన ప్రవేశ ద్వారం వద్ద రంగురంగుల శిల్పాలతో అలంకరించిన సుందర రాజగోపురం కనిపిస్తుంది. గోపురంపై శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామివారి లీలలు, నెమలి వాహన దృశ్యాలు, వల్లి దేవసేనల విగ్రహాలు శోభిస్తున్నాయి. ఆలయం చుట్టూ నిర్మించిన ప్రాకారం భక్తులకు రక్షణ, ప్రశాంతతను కలిగిస్తుంది. === గర్భాలయం మరియు స్వయంభూ వల్మీకం === గర్భగుడిలో ప్రధాన దైవం శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామివారు దివ్య రూపంలో దర్శనమిస్తారు. స్వామివారి ఇరువైపులా వల్లి, దేవసేన అమ్మవార్ల విగ్రహాలు ప్రతిష్ఠించబడ్డాయి. గర్భాలయ అంతర్భాగంలో ప్రాచీన స్వయంభూ పుట్ట సురక్షితంగా పూజలందుకుంటోంది. ఈ పుట్టకే భక్తులు క్షీరాభిషేకం జరుపుతారు. === ముఖ మండపం మరియు నాగ ప్రాంగణం === * '''ముఖ మండపం:''' భక్తులు ప్రార్థనలు చేయడానికి, ధ్యానం చేసుకోవడానికి వీలుగా విశాలమైన ముఖ మండపం నిర్మించారు. ఇక్కడి రాతి స్తంభాలపై వివిధ దైవిక రూపాలు చెక్కబడ్డాయి. * '''నాగదేవతల ప్రాంగణం:''' ఆలయ ప్రాకారంలో ప్రత్యేకంగా నిర్మించిన విభాగాన వందలాది రాతి నాగ ప్రతిష్ఠలు ఉన్నాయి. భక్తులు తమ దోష నివారణ కోసం సమర్పించిన వివిధ రకాల నాగ విగ్రహాలు వరుసగా దర్శనమిస్తాయి. === ఉప ఆలయాలు === ప్రధాన ఆలయ ఆవరణలో శ్రీ విఘ్నేశ్వర స్వామి, పరమశివుడు, పార్వతీ దేవిల ఉప ఆలయాలు నెలకొని ఉన్నాయి. శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి దర్శనానికి ముందు విఘ్నేశ్వరుని పూజించడం ఇక్కడ సంప్రదాయం. == విశేష పూజలు మరియు దివ్య సేవలు == ఈ క్షేత్రంలో నిత్యం వివిధ రకాల ధార్మిక పూజలు, సేవలు శాస్త్రోక్తంగా జరుగుతాయి: # '''క్షీరాభిషేకం:''' పంపనూరు ఆలయంలో పుట్టకు పాలు సమర్పించడం ప్రధాన పూజా విధానం. భక్తులు స్వామివారికి క్షీరాభిషేకం చేసి తమ కష్టాలు తొలగిపోవాలని ప్రార్థిస్తారు. # '''సర్పదోష నివారణ పూజలు:''' జాతకంలో రాహు-కేతు దోషాలు, కాలసర్ప దోషాలు ఉన్నవారు ఇక్కడ విశేషంగా పూజలు నిర్వహిస్తారు. శనివారం, మంగళవారాల్లో ఈ పూజల కోసం భక్తులు అధికంగా వస్తారు. # '''నాగ ప్రతిష్ఠా మహోత్సవం:''' సంతాన ప్రాప్తి కోసం, వివాహ ఆలస్యం నివారణ కోసం భక్తులు ఇక్కడ రాతి నాగ విగ్రహాలను ప్రతిష్ఠించి పూజలు జరుపుతారు. # '''కావడి సమర్పణ:''' స్వామివారి భక్తులు తమ మొక్కుబడులు తీర్చుకోవడానికి రంగురంగుల కావడులను భుజాలపై మోస్తూ పాదయాత్రగా వచ్చి సమర్పిస్తారు. # '''కుంకుమార్చన మరియు అభిషేకాలు:''' వల్లి సమేత సుబ్రహ్మణ్య స్వామివారికి ప్రతిరోజూ సుప్రభాత సేవ, విశేష అభిషేకాలు, సహస్రనామార్చన, కుంకుమార్చనలు నిర్వహిస్తారు. == ముఖ్యమైన పండుగలు మరియు బ్రహ్మోత్సవాలు == ఆలయంలో సంవత్సరం పొడవునా వివిధ ఉత్సవాలు జరుగుతుంటాయి: === మార్గశిర సుబ్రహ్మణ్య షష్ఠి === మార్గశిర మాసంలో వచ్చే శుద్ధ షష్ఠి పర్వదినాన సుబ్రహ్మణ్య షష్ఠి ఉత్సవం క్షేత్రంలో అత్యంత వైభవంగా సాగుతుంది. ఈ రోజున ఆలయాన్ని విద్యుత్ దీపాలు, పుష్ప తోరణాలతో శోభాయమానంగా అలంకరిస్తారు. వేకువజాము నుండే భక్తుల సందడి మొదలవుతుంది. స్వామివారి దివ్య కళ్యాణోత్సవం, రథోత్సవం, పల్లకి సేవలు మహోజ్వలంగా నిర్వహిస్తారు. ఈ సందర్భంగా జరిగే ఉత్సవాలలో విభిన్న ప్రాంతాల నుండి భక్తులు పెద్ద సంఖ్యలో పాల్గొంటారు. === స్కంద షష్ఠి మరియు తైపూసం === స్కంద షష్ఠి, తైపూసం పండుగల వేళ ఇక్కడ ప్రత్యేక అభిషేకాలు జరుగుతాయి. భక్తులు పవిత్ర దీక్షలు చేపట్టి, ఆకుపచ్చ వస్త్రాలు ధరించి స్వామివారి దర్శనం చేసుకుంటారు. === ఆడి కృత్తిక, కార్తిక మాసోత్సవాలు === కార్తిక మాసంలో ప్రతి సోమవారం, పౌర్ణమి రోజుల్లో ఆలయంలో విశేష దీపోత్సవాలు నిర్వహిస్తారు. ఆడి కృత్తిక పర్వదినాన స్వామివారికి పవిత్ర పుష్పయాగం జరుగుతుంది. == భక్తుల విశ్వాసాలు మరియు ఆధ్యాత్మిక మహిమలు == పంపనూరు క్షేత్రంలో వెలిసిన స్వామివారికి विभिन्न దివ్య మహిమలు ఉన్నాయని భక్తుల విశ్వాసం: * '''సంతాన ప్రాప్తి:''' వివాహమై సుదీర్ఘ కాలం సంతానం లేని దంపతులు ఇక్కడ సర్ప శాంతి హోమం జరిపి, పుట్టలో పాలు సమర్పిస్తే సంతాన భాగ్యం కలుగుతుందని నమ్ముతారు. * '''ఆరోగ్య సిద్ధి:''' పుట్ట మట్టిని నుదుటన తిలకంగా ధరించడం, స్వామివారి పవిత్ర తీర్థం స్వీకరించడం ద్వారా అనారోగ్య సమస్యలు శమిస్తాయని నమ్మకం. * '''దోష నివారణ:''' వివిధ జాతక దోషాల వల్ల విఘ్నాలు ఎదుర్కొంటున్న భక్తులు ఇక్కడి నాగదేవతలను ఆరాధించి శుభ ఫలితాలు పొందుతారు. == భక్తులకు అందుబాటులో ఉన్న వసతులు == ఆలయ నిర్వహణ వర్గం భక్తుల సౌకర్యార్థం विभिन्न వసతులు కల్పించింది: * '''ఉచిత అన్నదాన పథకం:''' నిత్యం ఆలయానికి వచ్చే భక్తులకు ఉచితంగా అన్నప్రసాద వితరణ చేస్తారు. * '''కళ్యాణ మండపం:''' ధార్మిక వివాహాలు, పవిత్ర కార్యక్రమాలు జరుపుకోవడానికి ప్రాంగణంలో విశాలమైన కళ్యాణ మండపం ఉంది. * '''వసతి గదులు:''' దూర ప్రాంతాల నుండి వచ్చే భక్తుల విశ్రాంతి కొరకు గదుల సదుపాయం కలదు. * '''ప్రత్యేక లైన్లు:''' పండుగల సమయంలో భక్తుల రద్దీని క్రమబద్ధీకరించడానికి క్యూ లైన్లు, నీడ వసతి ఏర్పాటు చేశారు. == రవాణా సమాచారం == పంపనూరు క్షేత్రానికి చేరుకోవడానికి విభిన్న రవాణా సౌకర్యాలు అందుబాటులో ఉన్నాయి: * '''రహదారి మార్గం:''' అనంతపురం జిల్లా కేంద్రం నుండి ఆత్మకూరు వెళ్లే ప్రధాన రహదారిలో పంపనూరు గ్రామం ఉంది (సుమారు 18 కిలోమీటర్లు). అనంతపురం నుండి బస్సులు, ఆటోలు నిరంతరం అందుబాటులో ఉంటాయి. * '''రైలు మార్గం:''' దగ్గరలోని ప్రధాన రైల్వే స్టేషన్ అనంతపురం. అక్కడ నుండి వాహనాల ద్వారా క్షేత్రానికి చేరుకోవచ్చు. * '''విమాన మార్గం:''' సమీప విమానాశ్రయం బెంగళూరు లేదా పుట్టపర్తి వద్ద ఉంది. == ఇవి కూడా చూడండి == * శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయం (మోపిదేవి) * సుబ్రహ్మణ్య స్వామి * అనంతపురం జిల్లా పుణ్యక్షేత్రాల జాబితా == మూలాలు == {{మూలాలు}} <ref name="ap_endowments">ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం, దేవాదాయ శాఖ అధికారిక పోర్టల్ లో పంపనూరు ఆలయ వివరాలు.</ref> <ref name="district_handbook">అనంతపురం జిల్లా సాంస్కృతిక సమాచార ప్రచురణ.</ref> <ref name="local_coverage">రాయలసీమ ఆలయాల వైభవం - పంపనూరు పుట్ట స్వామి విశేష నివేదిక.</ref> == వెలుపలి లింకులు == * [http://www.aptemples.ap.gov.in/ ఆంధ్రప్రదేశ్ దేవాదాయ శాఖ అధికారిక వెబ్‌సైట్] [[వర్గం:అనంతపురం జిల్లా ఆలయాలు]] [[వర్గం:సుబ్రహ్మణ్యస్వామి ఆలయాలు]] [[వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ పుణ్యక్షేత్రాలు]] [[వర్గం:ఆత్మకూరు మండలం (అనంతపురం)]] rhznlnj121g8lm4h4qp3mmyc1v0kit4 4955611 4955610 2026-09-10T08:49:05Z ఉదయ్ కిరణ్ 124579 /* ఆలయ నిర్మాణం మరియు శిల్పకళా వైభవం */ 4955611 wikitext text/x-wiki {{Infobox Hindu temple | name = పంపనూరు సుబ్రహ్మణ్య స్వామి ఆలయం | native_name = పంపనూరు శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి దేవాలయం | caption = పంపనూరు శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి ఆలయం | primary_deity = [[సుబ్రహ్మణ్య స్వామి]] | country = [[భారతదేశం]] | state = [[ఆంధ్రప్రదేశ్]] | district = [[అనంతపురం జిల్లా]] | mandal = [[ఆత్మకూరు మండలం (అనంతపురం జిల్లా)|ఆత్మకూరు]] | location = [[పంపనూరు]] | architecture = [[ద్రావిడ నిర్మాణ శైలి]] | festival = [[సుబ్రహ్మణ్య షష్ఠి]], [[తైపూసం]], [[కావడి ఉత్సవం]] | creator = [[స్వయంభూ]] | governing_body = [[ఆంధ్రప్రదేశ్ దేవాదాయ శాఖ]] }} '''పంపనూరు సుబ్రహ్మణ్య స్వామి ఆలయం''' [[ఆంధ్రప్రదేశ్]] రాష్ట్రం, [[అనంతపురం జిల్లా|అనంతపురం జిల్లా,]] [[ఆత్మకూరు మండలం (అనంతపురం జిల్లా)|ఆత్మకూరు మండలం]] లోని పంపనూరు గ్రామంలో స్థిరపడిన అతి పురాతన దివ్యక్షేత్రం. [[రాయలసీమ]] ప్రాంతంలో శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి ఆరాధనకు, నాగదోష నివారణ పూజలకు ఈ ఆలయం ప్రముఖ ఆధ్యాత్మిక కేంద్రంగా ప్రసిద్ధి చెందింది. ప్రతి సంవత్సరం వివిధ ప్రాంతాల నుండి వేలాది భక్తులు స్వామివారి దర్శనం కోసం ఇక్కడికి తరలివస్తారు. == పరిచయం == పంపనూరు [[గ్రామం]] లో వెలిసిన ఈ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి దేవాలయం శతాబ్దాల చరిత్ర కలిగిన పుణ్యస్థలం. ప్రకృతి రమణీయతతో నిండిన [[వాతావరణం]] లో నెలకొని ఉన్న ఈ క్షేత్రం భక్తులకు అపారమైన ప్రశాంతతను ప్రదానం చేస్తుంది. ఇక్కడ స్వామివారు స్వయంభూవుగా వల్మీక ([[పుట్ట]]) రూపంలో వెలిశారని భక్తులు విశ్వసిస్తారు. సర్ప రూపంలో ఉన్న దైవత్వాన్ని ఆరాధించడం ఈ ఆలయ ప్రత్యేకత. == స్థల పురాణం ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యం == స్థానిక కథనాల ప్రకారం, ప్రాచీన కాలంలో ఈ ప్రాంతం దట్టమైన పొదలు, చెట్లతో నిండి ఉండేది. ఆ రోజుల్లో ఇక్కడ ఉన్న ఒక పవిత్ర [[పుట్ట]] నుండి దివ్యమైన తేజస్సు వెలువడేది. ఆ ప్రాంతంలో పశువులను మేపే కాపరులు తమ ఆవులు రోజూ ఒక నిర్దిష్ట పుట్ట వద్దకు వెళ్లి స్వయంచాలకంగా [[పాలు]] కురిపించడం గమనించారు. ఈ వింతను చూసిన గ్రామీణులు ఆశ్చర్యంతో ఆ పుట్టను తవ్వడానికి ప్రయత్నించారు. ఆ సమయంలో పుట్ట నుండి [[రక్తం]] ప్రవహించడం ప్రారంభమైంది. ఆ ఘటనా వికాసంతో భయాందోళనకు గురైన ప్రజలు తవ్వకాన్ని నిలిపివేశారు. ఆ తర్వాతి రాత్రి శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి గ్రామ పెద్దల స్వప్నంలో దర్శనమిచ్చి, తాను అక్కడ వల్మీక రూపంలో వెలిశానని, తనను భక్తితో పూజించాలని ఆదేశించారు. ఈ పవిత్ర స్వప్న సందేశం ఆధారంగా ప్రజలు అక్కడ చిన్న ఆలయాన్ని నిర్మించి నిత్య పూజాధికాలు ప్రారంభించారు. ఆ సమయం నుండి ఈ క్షేత్రం మహిమాన్వితమైన దివ్య ధామంగా ప్రాచుర్యం పొందింది. ఈ పుట్టలో నివసించే సర్పం ఎవరికీ హాని చేయకుండా కేవలం దైవిక ప్రతీకగా సంచరిస్తుందని భక్తుల నమ్మకం. == ఆలయ నిర్మాణం శిల్పకళా వైభవం == పంపనూరు ఆలయ సముదాయం ద్రావిడ నిర్మాణ శైలి ప్రాశస్త్యంతో రూపొందించబడింది. ఆలయ ఆవరణలో వివిధ విభాగాలను శోభాయమానంగా తీర్చిదిద్దారు: === రాజగోపురం ప్రాకారం === ఆలయ ప్రధాన ప్రవేశ ద్వారం వద్ద రంగురంగుల శిల్పాలతో అలంకరించిన సుందర రాజగోపురం కనిపిస్తుంది. గోపురంపై శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామివారి లీలలు, నెమలి వాహన దృశ్యాలు, వల్లి దేవసేనల విగ్రహాలు శోభిస్తున్నాయి. ఆలయం చుట్టూ నిర్మించిన ప్రాకారం భక్తులకు రక్షణ, ప్రశాంతతను కలిగిస్తుంది. === గర్భాలయం స్వయంభూ వల్మీకం === గర్భగుడిలో ప్రధాన దైవం శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామివారు దివ్య రూపంలో దర్శనమిస్తారు. స్వామివారి ఇరువైపులా వల్లి, దేవసేన అమ్మవార్ల విగ్రహాలు ప్రతిష్ఠించబడ్డాయి. గర్భాలయ అంతర్భాగంలో ప్రాచీన స్వయంభూ పుట్ట సురక్షితంగా పూజలందుకుంటోంది. ఈ పుట్టకే భక్తులు క్షీరాభిషేకం జరుపుతారు. === ముఖ మండపం నాగ ప్రాంగణం === * '''ముఖ మండపం:''' భక్తులు ప్రార్థనలు చేయడానికి, ధ్యానం చేసుకోవడానికి వీలుగా విశాలమైన ముఖ మండపం నిర్మించారు. ఇక్కడి రాతి స్తంభాలపై వివిధ దైవిక రూపాలు చెక్కబడ్డాయి. * '''నాగదేవతల ప్రాంగణం:''' ఆలయ ప్రాకారంలో ప్రత్యేకంగా నిర్మించిన విభాగాన వందలాది రాతి నాగ ప్రతిష్ఠలు ఉన్నాయి. భక్తులు తమ దోష నివారణ కోసం సమర్పించిన వివిధ రకాల నాగ విగ్రహాలు వరుసగా దర్శనమిస్తాయి. === ఉప ఆలయాలు === ప్రధాన ఆలయ ఆవరణలో శ్రీ విఘ్నేశ్వర స్వామి, [[శివుడు|పరమశివుడు]], [[పార్వతి|పార్వతీ దేవి]] ల ఉప ఆలయాలు నెలకొని ఉన్నాయి. శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి దర్శనానికి ముందు విఘ్నేశ్వరుని పూజించడం ఇక్కడ సంప్రదాయం. == విశేష పూజలు మరియు దివ్య సేవలు == ఈ క్షేత్రంలో నిత్యం వివిధ రకాల ధార్మిక పూజలు, సేవలు శాస్త్రోక్తంగా జరుగుతాయి: # '''క్షీరాభిషేకం:''' పంపనూరు ఆలయంలో పుట్టకు పాలు సమర్పించడం ప్రధాన పూజా విధానం. భక్తులు స్వామివారికి క్షీరాభిషేకం చేసి తమ కష్టాలు తొలగిపోవాలని ప్రార్థిస్తారు. # '''సర్పదోష నివారణ పూజలు:''' జాతకంలో రాహు-కేతు దోషాలు, కాలసర్ప దోషాలు ఉన్నవారు ఇక్కడ విశేషంగా పూజలు నిర్వహిస్తారు. శనివారం, మంగళవారాల్లో ఈ పూజల కోసం భక్తులు అధికంగా వస్తారు. # '''నాగ ప్రతిష్ఠా మహోత్సవం:''' సంతాన ప్రాప్తి కోసం, వివాహ ఆలస్యం నివారణ కోసం భక్తులు ఇక్కడ రాతి నాగ విగ్రహాలను ప్రతిష్ఠించి పూజలు జరుపుతారు. # '''కావడి సమర్పణ:''' స్వామివారి భక్తులు తమ మొక్కుబడులు తీర్చుకోవడానికి రంగురంగుల కావడులను భుజాలపై మోస్తూ పాదయాత్రగా వచ్చి సమర్పిస్తారు. # '''కుంకుమార్చన మరియు అభిషేకాలు:''' వల్లి సమేత సుబ్రహ్మణ్య స్వామివారికి ప్రతిరోజూ సుప్రభాత సేవ, విశేష అభిషేకాలు, సహస్రనామార్చన, కుంకుమార్చనలు నిర్వహిస్తారు. == ముఖ్యమైన పండుగలు మరియు బ్రహ్మోత్సవాలు == ఆలయంలో సంవత్సరం పొడవునా వివిధ ఉత్సవాలు జరుగుతుంటాయి: === మార్గశిర సుబ్రహ్మణ్య షష్ఠి === మార్గశిర మాసంలో వచ్చే శుద్ధ షష్ఠి పర్వదినాన సుబ్రహ్మణ్య షష్ఠి ఉత్సవం క్షేత్రంలో అత్యంత వైభవంగా సాగుతుంది. ఈ రోజున ఆలయాన్ని విద్యుత్ దీపాలు, పుష్ప తోరణాలతో శోభాయమానంగా అలంకరిస్తారు. వేకువజాము నుండే భక్తుల సందడి మొదలవుతుంది. స్వామివారి దివ్య కళ్యాణోత్సవం, రథోత్సవం, పల్లకి సేవలు మహోజ్వలంగా నిర్వహిస్తారు. ఈ సందర్భంగా జరిగే ఉత్సవాలలో విభిన్న ప్రాంతాల నుండి భక్తులు పెద్ద సంఖ్యలో పాల్గొంటారు. === స్కంద షష్ఠి మరియు తైపూసం === స్కంద షష్ఠి, తైపూసం పండుగల వేళ ఇక్కడ ప్రత్యేక అభిషేకాలు జరుగుతాయి. భక్తులు పవిత్ర దీక్షలు చేపట్టి, ఆకుపచ్చ వస్త్రాలు ధరించి స్వామివారి దర్శనం చేసుకుంటారు. === ఆడి కృత్తిక, కార్తిక మాసోత్సవాలు === కార్తిక మాసంలో ప్రతి సోమవారం, పౌర్ణమి రోజుల్లో ఆలయంలో విశేష దీపోత్సవాలు నిర్వహిస్తారు. ఆడి కృత్తిక పర్వదినాన స్వామివారికి పవిత్ర పుష్పయాగం జరుగుతుంది. == భక్తుల విశ్వాసాలు మరియు ఆధ్యాత్మిక మహిమలు == పంపనూరు క్షేత్రంలో వెలిసిన స్వామివారికి विभिन्न దివ్య మహిమలు ఉన్నాయని భక్తుల విశ్వాసం: * '''సంతాన ప్రాప్తి:''' వివాహమై సుదీర్ఘ కాలం సంతానం లేని దంపతులు ఇక్కడ సర్ప శాంతి హోమం జరిపి, పుట్టలో పాలు సమర్పిస్తే సంతాన భాగ్యం కలుగుతుందని నమ్ముతారు. * '''ఆరోగ్య సిద్ధి:''' పుట్ట మట్టిని నుదుటన తిలకంగా ధరించడం, స్వామివారి పవిత్ర తీర్థం స్వీకరించడం ద్వారా అనారోగ్య సమస్యలు శమిస్తాయని నమ్మకం. * '''దోష నివారణ:''' వివిధ జాతక దోషాల వల్ల విఘ్నాలు ఎదుర్కొంటున్న భక్తులు ఇక్కడి నాగదేవతలను ఆరాధించి శుభ ఫలితాలు పొందుతారు. == భక్తులకు అందుబాటులో ఉన్న వసతులు == ఆలయ నిర్వహణ వర్గం భక్తుల సౌకర్యార్థం विभिन्न వసతులు కల్పించింది: * '''ఉచిత అన్నదాన పథకం:''' నిత్యం ఆలయానికి వచ్చే భక్తులకు ఉచితంగా అన్నప్రసాద వితరణ చేస్తారు. * '''కళ్యాణ మండపం:''' ధార్మిక వివాహాలు, పవిత్ర కార్యక్రమాలు జరుపుకోవడానికి ప్రాంగణంలో విశాలమైన కళ్యాణ మండపం ఉంది. * '''వసతి గదులు:''' దూర ప్రాంతాల నుండి వచ్చే భక్తుల విశ్రాంతి కొరకు గదుల సదుపాయం కలదు. * '''ప్రత్యేక లైన్లు:''' పండుగల సమయంలో భక్తుల రద్దీని క్రమబద్ధీకరించడానికి క్యూ లైన్లు, నీడ వసతి ఏర్పాటు చేశారు. == రవాణా సమాచారం == పంపనూరు క్షేత్రానికి చేరుకోవడానికి విభిన్న రవాణా సౌకర్యాలు అందుబాటులో ఉన్నాయి: * '''రహదారి మార్గం:''' అనంతపురం జిల్లా కేంద్రం నుండి ఆత్మకూరు వెళ్లే ప్రధాన రహదారిలో పంపనూరు గ్రామం ఉంది (సుమారు 18 కిలోమీటర్లు). అనంతపురం నుండి బస్సులు, ఆటోలు నిరంతరం అందుబాటులో ఉంటాయి. * '''రైలు మార్గం:''' దగ్గరలోని ప్రధాన రైల్వే స్టేషన్ అనంతపురం. అక్కడ నుండి వాహనాల ద్వారా క్షేత్రానికి చేరుకోవచ్చు. * '''విమాన మార్గం:''' సమీప విమానాశ్రయం బెంగళూరు లేదా పుట్టపర్తి వద్ద ఉంది. == ఇవి కూడా చూడండి == * శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయం (మోపిదేవి) * సుబ్రహ్మణ్య స్వామి * అనంతపురం జిల్లా పుణ్యక్షేత్రాల జాబితా == మూలాలు == {{మూలాలు}} <ref name="ap_endowments">ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం, దేవాదాయ శాఖ అధికారిక పోర్టల్ లో పంపనూరు ఆలయ వివరాలు.</ref> <ref name="district_handbook">అనంతపురం జిల్లా సాంస్కృతిక సమాచార ప్రచురణ.</ref> <ref name="local_coverage">రాయలసీమ ఆలయాల వైభవం - పంపనూరు పుట్ట స్వామి విశేష నివేదిక.</ref> == వెలుపలి లింకులు == * [http://www.aptemples.ap.gov.in/ ఆంధ్రప్రదేశ్ దేవాదాయ శాఖ అధికారిక వెబ్‌సైట్] [[వర్గం:అనంతపురం జిల్లా ఆలయాలు]] [[వర్గం:సుబ్రహ్మణ్యస్వామి ఆలయాలు]] [[వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ పుణ్యక్షేత్రాలు]] [[వర్గం:ఆత్మకూరు మండలం (అనంతపురం)]] 5v3a9v1vmkz55xti4j0jnizf73nlqoe 4955612 4955611 2026-09-10T08:49:33Z ఉదయ్ కిరణ్ 124579 /* విశేష పూజలు మరియు దివ్య సేవలు */ 4955612 wikitext text/x-wiki {{Infobox Hindu temple | name = పంపనూరు సుబ్రహ్మణ్య స్వామి ఆలయం | native_name = పంపనూరు శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి దేవాలయం | caption = పంపనూరు శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి ఆలయం | primary_deity = [[సుబ్రహ్మణ్య స్వామి]] | country = [[భారతదేశం]] | state = [[ఆంధ్రప్రదేశ్]] | district = [[అనంతపురం జిల్లా]] | mandal = [[ఆత్మకూరు మండలం (అనంతపురం జిల్లా)|ఆత్మకూరు]] | location = [[పంపనూరు]] | architecture = [[ద్రావిడ నిర్మాణ శైలి]] | festival = [[సుబ్రహ్మణ్య షష్ఠి]], [[తైపూసం]], [[కావడి ఉత్సవం]] | creator = [[స్వయంభూ]] | governing_body = [[ఆంధ్రప్రదేశ్ దేవాదాయ శాఖ]] }} '''పంపనూరు సుబ్రహ్మణ్య స్వామి ఆలయం''' [[ఆంధ్రప్రదేశ్]] రాష్ట్రం, [[అనంతపురం జిల్లా|అనంతపురం జిల్లా,]] [[ఆత్మకూరు మండలం (అనంతపురం జిల్లా)|ఆత్మకూరు మండలం]] లోని పంపనూరు గ్రామంలో స్థిరపడిన అతి పురాతన దివ్యక్షేత్రం. [[రాయలసీమ]] ప్రాంతంలో శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి ఆరాధనకు, నాగదోష నివారణ పూజలకు ఈ ఆలయం ప్రముఖ ఆధ్యాత్మిక కేంద్రంగా ప్రసిద్ధి చెందింది. ప్రతి సంవత్సరం వివిధ ప్రాంతాల నుండి వేలాది భక్తులు స్వామివారి దర్శనం కోసం ఇక్కడికి తరలివస్తారు. == పరిచయం == పంపనూరు [[గ్రామం]] లో వెలిసిన ఈ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి దేవాలయం శతాబ్దాల చరిత్ర కలిగిన పుణ్యస్థలం. ప్రకృతి రమణీయతతో నిండిన [[వాతావరణం]] లో నెలకొని ఉన్న ఈ క్షేత్రం భక్తులకు అపారమైన ప్రశాంతతను ప్రదానం చేస్తుంది. ఇక్కడ స్వామివారు స్వయంభూవుగా వల్మీక ([[పుట్ట]]) రూపంలో వెలిశారని భక్తులు విశ్వసిస్తారు. సర్ప రూపంలో ఉన్న దైవత్వాన్ని ఆరాధించడం ఈ ఆలయ ప్రత్యేకత. == స్థల పురాణం ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యం == స్థానిక కథనాల ప్రకారం, ప్రాచీన కాలంలో ఈ ప్రాంతం దట్టమైన పొదలు, చెట్లతో నిండి ఉండేది. ఆ రోజుల్లో ఇక్కడ ఉన్న ఒక పవిత్ర [[పుట్ట]] నుండి దివ్యమైన తేజస్సు వెలువడేది. ఆ ప్రాంతంలో పశువులను మేపే కాపరులు తమ ఆవులు రోజూ ఒక నిర్దిష్ట పుట్ట వద్దకు వెళ్లి స్వయంచాలకంగా [[పాలు]] కురిపించడం గమనించారు. ఈ వింతను చూసిన గ్రామీణులు ఆశ్చర్యంతో ఆ పుట్టను తవ్వడానికి ప్రయత్నించారు. ఆ సమయంలో పుట్ట నుండి [[రక్తం]] ప్రవహించడం ప్రారంభమైంది. ఆ ఘటనా వికాసంతో భయాందోళనకు గురైన ప్రజలు తవ్వకాన్ని నిలిపివేశారు. ఆ తర్వాతి రాత్రి శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి గ్రామ పెద్దల స్వప్నంలో దర్శనమిచ్చి, తాను అక్కడ వల్మీక రూపంలో వెలిశానని, తనను భక్తితో పూజించాలని ఆదేశించారు. ఈ పవిత్ర స్వప్న సందేశం ఆధారంగా ప్రజలు అక్కడ చిన్న ఆలయాన్ని నిర్మించి నిత్య పూజాధికాలు ప్రారంభించారు. ఆ సమయం నుండి ఈ క్షేత్రం మహిమాన్వితమైన దివ్య ధామంగా ప్రాచుర్యం పొందింది. ఈ పుట్టలో నివసించే సర్పం ఎవరికీ హాని చేయకుండా కేవలం దైవిక ప్రతీకగా సంచరిస్తుందని భక్తుల నమ్మకం. == ఆలయ నిర్మాణం శిల్పకళా వైభవం == పంపనూరు ఆలయ సముదాయం ద్రావిడ నిర్మాణ శైలి ప్రాశస్త్యంతో రూపొందించబడింది. ఆలయ ఆవరణలో వివిధ విభాగాలను శోభాయమానంగా తీర్చిదిద్దారు: === రాజగోపురం ప్రాకారం === ఆలయ ప్రధాన ప్రవేశ ద్వారం వద్ద రంగురంగుల శిల్పాలతో అలంకరించిన సుందర రాజగోపురం కనిపిస్తుంది. గోపురంపై శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామివారి లీలలు, నెమలి వాహన దృశ్యాలు, వల్లి దేవసేనల విగ్రహాలు శోభిస్తున్నాయి. ఆలయం చుట్టూ నిర్మించిన ప్రాకారం భక్తులకు రక్షణ, ప్రశాంతతను కలిగిస్తుంది. === గర్భాలయం స్వయంభూ వల్మీకం === గర్భగుడిలో ప్రధాన దైవం శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామివారు దివ్య రూపంలో దర్శనమిస్తారు. స్వామివారి ఇరువైపులా వల్లి, దేవసేన అమ్మవార్ల విగ్రహాలు ప్రతిష్ఠించబడ్డాయి. గర్భాలయ అంతర్భాగంలో ప్రాచీన స్వయంభూ పుట్ట సురక్షితంగా పూజలందుకుంటోంది. ఈ పుట్టకే భక్తులు క్షీరాభిషేకం జరుపుతారు. === ముఖ మండపం నాగ ప్రాంగణం === * '''ముఖ మండపం:''' భక్తులు ప్రార్థనలు చేయడానికి, ధ్యానం చేసుకోవడానికి వీలుగా విశాలమైన ముఖ మండపం నిర్మించారు. ఇక్కడి రాతి స్తంభాలపై వివిధ దైవిక రూపాలు చెక్కబడ్డాయి. * '''నాగదేవతల ప్రాంగణం:''' ఆలయ ప్రాకారంలో ప్రత్యేకంగా నిర్మించిన విభాగాన వందలాది రాతి నాగ ప్రతిష్ఠలు ఉన్నాయి. భక్తులు తమ దోష నివారణ కోసం సమర్పించిన వివిధ రకాల నాగ విగ్రహాలు వరుసగా దర్శనమిస్తాయి. === ఉప ఆలయాలు === ప్రధాన ఆలయ ఆవరణలో శ్రీ విఘ్నేశ్వర స్వామి, [[శివుడు|పరమశివుడు]], [[పార్వతి|పార్వతీ దేవి]] ల ఉప ఆలయాలు నెలకొని ఉన్నాయి. శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి దర్శనానికి ముందు విఘ్నేశ్వరుని పూజించడం ఇక్కడ సంప్రదాయం. == విశేష పూజలు దివ్య సేవలు == ఈ క్షేత్రంలో నిత్యం వివిధ రకాల ధార్మిక పూజలు, సేవలు శాస్త్రోక్తంగా జరుగుతాయి: # '''క్షీరాభిషేకం:''' పంపనూరు ఆలయంలో పుట్టకు [[పాలు]] సమర్పించడం ప్రధాన పూజా విధానం. భక్తులు స్వామివారికి క్షీరాభిషేకం చేసి తమ కష్టాలు తొలగిపోవాలని ప్రార్థిస్తారు. # '''సర్పదోష నివారణ పూజలు:''' జాతకంలో రాహు-కేతు దోషాలు, కాలసర్ప దోషాలు ఉన్నవారు ఇక్కడ విశేషంగా పూజలు నిర్వహిస్తారు. శనివారం, మంగళవారాల్లో ఈ పూజల కోసం భక్తులు అధికంగా వస్తారు. # '''నాగ ప్రతిష్ఠా మహోత్సవం:''' సంతాన ప్రాప్తి కోసం, వివాహ ఆలస్యం నివారణ కోసం భక్తులు ఇక్కడ రాతి నాగ విగ్రహాలను ప్రతిష్ఠించి పూజలు జరుపుతారు. # '''కావడి సమర్పణ:''' స్వామివారి భక్తులు తమ మొక్కుబడులు తీర్చుకోవడానికి రంగురంగుల కావడులను భుజాలపై మోస్తూ పాదయాత్రగా వచ్చి సమర్పిస్తారు. # '''కుంకుమార్చన అభిషేకాలు:''' వల్లి సమేత సుబ్రహ్మణ్య స్వామివారికి ప్రతిరోజూ సుప్రభాత సేవ, విశేష అభిషేకాలు, సహస్రనామార్చన, కుంకుమార్చనలు నిర్వహిస్తారు. == ముఖ్యమైన పండుగలు మరియు బ్రహ్మోత్సవాలు == ఆలయంలో సంవత్సరం పొడవునా వివిధ ఉత్సవాలు జరుగుతుంటాయి: === మార్గశిర సుబ్రహ్మణ్య షష్ఠి === మార్గశిర మాసంలో వచ్చే శుద్ధ షష్ఠి పర్వదినాన సుబ్రహ్మణ్య షష్ఠి ఉత్సవం క్షేత్రంలో అత్యంత వైభవంగా సాగుతుంది. ఈ రోజున ఆలయాన్ని విద్యుత్ దీపాలు, పుష్ప తోరణాలతో శోభాయమానంగా అలంకరిస్తారు. వేకువజాము నుండే భక్తుల సందడి మొదలవుతుంది. స్వామివారి దివ్య కళ్యాణోత్సవం, రథోత్సవం, పల్లకి సేవలు మహోజ్వలంగా నిర్వహిస్తారు. ఈ సందర్భంగా జరిగే ఉత్సవాలలో విభిన్న ప్రాంతాల నుండి భక్తులు పెద్ద సంఖ్యలో పాల్గొంటారు. === స్కంద షష్ఠి మరియు తైపూసం === స్కంద షష్ఠి, తైపూసం పండుగల వేళ ఇక్కడ ప్రత్యేక అభిషేకాలు జరుగుతాయి. భక్తులు పవిత్ర దీక్షలు చేపట్టి, ఆకుపచ్చ వస్త్రాలు ధరించి స్వామివారి దర్శనం చేసుకుంటారు. === ఆడి కృత్తిక, కార్తిక మాసోత్సవాలు === కార్తిక మాసంలో ప్రతి సోమవారం, పౌర్ణమి రోజుల్లో ఆలయంలో విశేష దీపోత్సవాలు నిర్వహిస్తారు. ఆడి కృత్తిక పర్వదినాన స్వామివారికి పవిత్ర పుష్పయాగం జరుగుతుంది. == భక్తుల విశ్వాసాలు మరియు ఆధ్యాత్మిక మహిమలు == పంపనూరు క్షేత్రంలో వెలిసిన స్వామివారికి विभिन्न దివ్య మహిమలు ఉన్నాయని భక్తుల విశ్వాసం: * '''సంతాన ప్రాప్తి:''' వివాహమై సుదీర్ఘ కాలం సంతానం లేని దంపతులు ఇక్కడ సర్ప శాంతి హోమం జరిపి, పుట్టలో పాలు సమర్పిస్తే సంతాన భాగ్యం కలుగుతుందని నమ్ముతారు. * '''ఆరోగ్య సిద్ధి:''' పుట్ట మట్టిని నుదుటన తిలకంగా ధరించడం, స్వామివారి పవిత్ర తీర్థం స్వీకరించడం ద్వారా అనారోగ్య సమస్యలు శమిస్తాయని నమ్మకం. * '''దోష నివారణ:''' వివిధ జాతక దోషాల వల్ల విఘ్నాలు ఎదుర్కొంటున్న భక్తులు ఇక్కడి నాగదేవతలను ఆరాధించి శుభ ఫలితాలు పొందుతారు. == భక్తులకు అందుబాటులో ఉన్న వసతులు == ఆలయ నిర్వహణ వర్గం భక్తుల సౌకర్యార్థం विभिन्न వసతులు కల్పించింది: * '''ఉచిత అన్నదాన పథకం:''' నిత్యం ఆలయానికి వచ్చే భక్తులకు ఉచితంగా అన్నప్రసాద వితరణ చేస్తారు. * '''కళ్యాణ మండపం:''' ధార్మిక వివాహాలు, పవిత్ర కార్యక్రమాలు జరుపుకోవడానికి ప్రాంగణంలో విశాలమైన కళ్యాణ మండపం ఉంది. * '''వసతి గదులు:''' దూర ప్రాంతాల నుండి వచ్చే భక్తుల విశ్రాంతి కొరకు గదుల సదుపాయం కలదు. * '''ప్రత్యేక లైన్లు:''' పండుగల సమయంలో భక్తుల రద్దీని క్రమబద్ధీకరించడానికి క్యూ లైన్లు, నీడ వసతి ఏర్పాటు చేశారు. == రవాణా సమాచారం == పంపనూరు క్షేత్రానికి చేరుకోవడానికి విభిన్న రవాణా సౌకర్యాలు అందుబాటులో ఉన్నాయి: * '''రహదారి మార్గం:''' అనంతపురం జిల్లా కేంద్రం నుండి ఆత్మకూరు వెళ్లే ప్రధాన రహదారిలో పంపనూరు గ్రామం ఉంది (సుమారు 18 కిలోమీటర్లు). అనంతపురం నుండి బస్సులు, ఆటోలు నిరంతరం అందుబాటులో ఉంటాయి. * '''రైలు మార్గం:''' దగ్గరలోని ప్రధాన రైల్వే స్టేషన్ అనంతపురం. అక్కడ నుండి వాహనాల ద్వారా క్షేత్రానికి చేరుకోవచ్చు. * '''విమాన మార్గం:''' సమీప విమానాశ్రయం బెంగళూరు లేదా పుట్టపర్తి వద్ద ఉంది. == ఇవి కూడా చూడండి == * శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయం (మోపిదేవి) * సుబ్రహ్మణ్య స్వామి * అనంతపురం జిల్లా పుణ్యక్షేత్రాల జాబితా == మూలాలు == {{మూలాలు}} <ref name="ap_endowments">ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం, దేవాదాయ శాఖ అధికారిక పోర్టల్ లో పంపనూరు ఆలయ వివరాలు.</ref> <ref name="district_handbook">అనంతపురం జిల్లా సాంస్కృతిక సమాచార ప్రచురణ.</ref> <ref name="local_coverage">రాయలసీమ ఆలయాల వైభవం - పంపనూరు పుట్ట స్వామి విశేష నివేదిక.</ref> == వెలుపలి లింకులు == * [http://www.aptemples.ap.gov.in/ ఆంధ్రప్రదేశ్ దేవాదాయ శాఖ అధికారిక వెబ్‌సైట్] [[వర్గం:అనంతపురం జిల్లా ఆలయాలు]] [[వర్గం:సుబ్రహ్మణ్యస్వామి ఆలయాలు]] [[వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ పుణ్యక్షేత్రాలు]] [[వర్గం:ఆత్మకూరు మండలం (అనంతపురం)]] 9gunwociadz759khbai8329tj1njbje 4955613 4955612 2026-09-10T08:50:02Z ఉదయ్ కిరణ్ 124579 /* ముఖ్యమైన పండుగలు మరియు బ్రహ్మోత్సవాలు */ 4955613 wikitext text/x-wiki {{Infobox Hindu temple | name = పంపనూరు సుబ్రహ్మణ్య స్వామి ఆలయం | native_name = పంపనూరు శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి దేవాలయం | caption = పంపనూరు శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి ఆలయం | primary_deity = [[సుబ్రహ్మణ్య స్వామి]] | country = [[భారతదేశం]] | state = [[ఆంధ్రప్రదేశ్]] | district = [[అనంతపురం జిల్లా]] | mandal = [[ఆత్మకూరు మండలం (అనంతపురం జిల్లా)|ఆత్మకూరు]] | location = [[పంపనూరు]] | architecture = [[ద్రావిడ నిర్మాణ శైలి]] | festival = [[సుబ్రహ్మణ్య షష్ఠి]], [[తైపూసం]], [[కావడి ఉత్సవం]] | creator = [[స్వయంభూ]] | governing_body = [[ఆంధ్రప్రదేశ్ దేవాదాయ శాఖ]] }} '''పంపనూరు సుబ్రహ్మణ్య స్వామి ఆలయం''' [[ఆంధ్రప్రదేశ్]] రాష్ట్రం, [[అనంతపురం జిల్లా|అనంతపురం జిల్లా,]] [[ఆత్మకూరు మండలం (అనంతపురం జిల్లా)|ఆత్మకూరు మండలం]] లోని పంపనూరు గ్రామంలో స్థిరపడిన అతి పురాతన దివ్యక్షేత్రం. [[రాయలసీమ]] ప్రాంతంలో శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి ఆరాధనకు, నాగదోష నివారణ పూజలకు ఈ ఆలయం ప్రముఖ ఆధ్యాత్మిక కేంద్రంగా ప్రసిద్ధి చెందింది. ప్రతి సంవత్సరం వివిధ ప్రాంతాల నుండి వేలాది భక్తులు స్వామివారి దర్శనం కోసం ఇక్కడికి తరలివస్తారు. == పరిచయం == పంపనూరు [[గ్రామం]] లో వెలిసిన ఈ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి దేవాలయం శతాబ్దాల చరిత్ర కలిగిన పుణ్యస్థలం. ప్రకృతి రమణీయతతో నిండిన [[వాతావరణం]] లో నెలకొని ఉన్న ఈ క్షేత్రం భక్తులకు అపారమైన ప్రశాంతతను ప్రదానం చేస్తుంది. ఇక్కడ స్వామివారు స్వయంభూవుగా వల్మీక ([[పుట్ట]]) రూపంలో వెలిశారని భక్తులు విశ్వసిస్తారు. సర్ప రూపంలో ఉన్న దైవత్వాన్ని ఆరాధించడం ఈ ఆలయ ప్రత్యేకత. == స్థల పురాణం ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యం == స్థానిక కథనాల ప్రకారం, ప్రాచీన కాలంలో ఈ ప్రాంతం దట్టమైన పొదలు, చెట్లతో నిండి ఉండేది. ఆ రోజుల్లో ఇక్కడ ఉన్న ఒక పవిత్ర [[పుట్ట]] నుండి దివ్యమైన తేజస్సు వెలువడేది. ఆ ప్రాంతంలో పశువులను మేపే కాపరులు తమ ఆవులు రోజూ ఒక నిర్దిష్ట పుట్ట వద్దకు వెళ్లి స్వయంచాలకంగా [[పాలు]] కురిపించడం గమనించారు. ఈ వింతను చూసిన గ్రామీణులు ఆశ్చర్యంతో ఆ పుట్టను తవ్వడానికి ప్రయత్నించారు. ఆ సమయంలో పుట్ట నుండి [[రక్తం]] ప్రవహించడం ప్రారంభమైంది. ఆ ఘటనా వికాసంతో భయాందోళనకు గురైన ప్రజలు తవ్వకాన్ని నిలిపివేశారు. ఆ తర్వాతి రాత్రి శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి గ్రామ పెద్దల స్వప్నంలో దర్శనమిచ్చి, తాను అక్కడ వల్మీక రూపంలో వెలిశానని, తనను భక్తితో పూజించాలని ఆదేశించారు. ఈ పవిత్ర స్వప్న సందేశం ఆధారంగా ప్రజలు అక్కడ చిన్న ఆలయాన్ని నిర్మించి నిత్య పూజాధికాలు ప్రారంభించారు. ఆ సమయం నుండి ఈ క్షేత్రం మహిమాన్వితమైన దివ్య ధామంగా ప్రాచుర్యం పొందింది. ఈ పుట్టలో నివసించే సర్పం ఎవరికీ హాని చేయకుండా కేవలం దైవిక ప్రతీకగా సంచరిస్తుందని భక్తుల నమ్మకం. == ఆలయ నిర్మాణం శిల్పకళా వైభవం == పంపనూరు ఆలయ సముదాయం ద్రావిడ నిర్మాణ శైలి ప్రాశస్త్యంతో రూపొందించబడింది. ఆలయ ఆవరణలో వివిధ విభాగాలను శోభాయమానంగా తీర్చిదిద్దారు: === రాజగోపురం ప్రాకారం === ఆలయ ప్రధాన ప్రవేశ ద్వారం వద్ద రంగురంగుల శిల్పాలతో అలంకరించిన సుందర రాజగోపురం కనిపిస్తుంది. గోపురంపై శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామివారి లీలలు, నెమలి వాహన దృశ్యాలు, వల్లి దేవసేనల విగ్రహాలు శోభిస్తున్నాయి. ఆలయం చుట్టూ నిర్మించిన ప్రాకారం భక్తులకు రక్షణ, ప్రశాంతతను కలిగిస్తుంది. === గర్భాలయం స్వయంభూ వల్మీకం === గర్భగుడిలో ప్రధాన దైవం శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామివారు దివ్య రూపంలో దర్శనమిస్తారు. స్వామివారి ఇరువైపులా వల్లి, దేవసేన అమ్మవార్ల విగ్రహాలు ప్రతిష్ఠించబడ్డాయి. గర్భాలయ అంతర్భాగంలో ప్రాచీన స్వయంభూ పుట్ట సురక్షితంగా పూజలందుకుంటోంది. ఈ పుట్టకే భక్తులు క్షీరాభిషేకం జరుపుతారు. === ముఖ మండపం నాగ ప్రాంగణం === * '''ముఖ మండపం:''' భక్తులు ప్రార్థనలు చేయడానికి, ధ్యానం చేసుకోవడానికి వీలుగా విశాలమైన ముఖ మండపం నిర్మించారు. ఇక్కడి రాతి స్తంభాలపై వివిధ దైవిక రూపాలు చెక్కబడ్డాయి. * '''నాగదేవతల ప్రాంగణం:''' ఆలయ ప్రాకారంలో ప్రత్యేకంగా నిర్మించిన విభాగాన వందలాది రాతి నాగ ప్రతిష్ఠలు ఉన్నాయి. భక్తులు తమ దోష నివారణ కోసం సమర్పించిన వివిధ రకాల నాగ విగ్రహాలు వరుసగా దర్శనమిస్తాయి. === ఉప ఆలయాలు === ప్రధాన ఆలయ ఆవరణలో శ్రీ విఘ్నేశ్వర స్వామి, [[శివుడు|పరమశివుడు]], [[పార్వతి|పార్వతీ దేవి]] ల ఉప ఆలయాలు నెలకొని ఉన్నాయి. శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి దర్శనానికి ముందు విఘ్నేశ్వరుని పూజించడం ఇక్కడ సంప్రదాయం. == విశేష పూజలు దివ్య సేవలు == ఈ క్షేత్రంలో నిత్యం వివిధ రకాల ధార్మిక పూజలు, సేవలు శాస్త్రోక్తంగా జరుగుతాయి: # '''క్షీరాభిషేకం:''' పంపనూరు ఆలయంలో పుట్టకు [[పాలు]] సమర్పించడం ప్రధాన పూజా విధానం. భక్తులు స్వామివారికి క్షీరాభిషేకం చేసి తమ కష్టాలు తొలగిపోవాలని ప్రార్థిస్తారు. # '''సర్పదోష నివారణ పూజలు:''' జాతకంలో రాహు-కేతు దోషాలు, కాలసర్ప దోషాలు ఉన్నవారు ఇక్కడ విశేషంగా పూజలు నిర్వహిస్తారు. శనివారం, మంగళవారాల్లో ఈ పూజల కోసం భక్తులు అధికంగా వస్తారు. # '''నాగ ప్రతిష్ఠా మహోత్సవం:''' సంతాన ప్రాప్తి కోసం, వివాహ ఆలస్యం నివారణ కోసం భక్తులు ఇక్కడ రాతి నాగ విగ్రహాలను ప్రతిష్ఠించి పూజలు జరుపుతారు. # '''కావడి సమర్పణ:''' స్వామివారి భక్తులు తమ మొక్కుబడులు తీర్చుకోవడానికి రంగురంగుల కావడులను భుజాలపై మోస్తూ పాదయాత్రగా వచ్చి సమర్పిస్తారు. # '''కుంకుమార్చన అభిషేకాలు:''' వల్లి సమేత సుబ్రహ్మణ్య స్వామివారికి ప్రతిరోజూ సుప్రభాత సేవ, విశేష అభిషేకాలు, సహస్రనామార్చన, కుంకుమార్చనలు నిర్వహిస్తారు. == ముఖ్యమైన పండుగలు బ్రహ్మోత్సవాలు == ఆలయంలో సంవత్సరం పొడవునా వివిధ ఉత్సవాలు జరుగుతుంటాయి: === మార్గశిర సుబ్రహ్మణ్య షష్ఠి === మార్గశిర మాసంలో వచ్చే శుద్ధ షష్ఠి పర్వదినాన సుబ్రహ్మణ్య షష్ఠి ఉత్సవం క్షేత్రంలో అత్యంత వైభవంగా సాగుతుంది. ఈ రోజున ఆలయాన్ని విద్యుత్ దీపాలు, పుష్ప తోరణాలతో శోభాయమానంగా అలంకరిస్తారు. వేకువజాము నుండే భక్తుల సందడి మొదలవుతుంది. స్వామివారి దివ్య కళ్యాణోత్సవం, రథోత్సవం, పల్లకి సేవలు మహోజ్వలంగా నిర్వహిస్తారు. ఈ సందర్భంగా జరిగే ఉత్సవాలలో విభిన్న ప్రాంతాల నుండి భక్తులు పెద్ద సంఖ్యలో పాల్గొంటారు. === స్కంద షష్ఠి తైపూసం === స్కంద షష్ఠి, తైపూసం పండుగల వేళ ఇక్కడ ప్రత్యేక అభిషేకాలు జరుగుతాయి. భక్తులు పవిత్ర దీక్షలు చేపట్టి, ఆకుపచ్చ వస్త్రాలు ధరించి స్వామివారి దర్శనం చేసుకుంటారు. === ఆడి కృత్తిక, కార్తిక మాసోత్సవాలు === కార్తిక మాసంలో ప్రతి సోమవారం, పౌర్ణమి రోజుల్లో ఆలయంలో విశేష దీపోత్సవాలు నిర్వహిస్తారు. ఆడి కృత్తిక పర్వదినాన స్వామివారికి పవిత్ర పుష్పయాగం జరుగుతుంది. == భక్తుల విశ్వాసాలు మరియు ఆధ్యాత్మిక మహిమలు == పంపనూరు క్షేత్రంలో వెలిసిన స్వామివారికి विभिन्न దివ్య మహిమలు ఉన్నాయని భక్తుల విశ్వాసం: * '''సంతాన ప్రాప్తి:''' వివాహమై సుదీర్ఘ కాలం సంతానం లేని దంపతులు ఇక్కడ సర్ప శాంతి హోమం జరిపి, పుట్టలో పాలు సమర్పిస్తే సంతాన భాగ్యం కలుగుతుందని నమ్ముతారు. * '''ఆరోగ్య సిద్ధి:''' పుట్ట మట్టిని నుదుటన తిలకంగా ధరించడం, స్వామివారి పవిత్ర తీర్థం స్వీకరించడం ద్వారా అనారోగ్య సమస్యలు శమిస్తాయని నమ్మకం. * '''దోష నివారణ:''' వివిధ జాతక దోషాల వల్ల విఘ్నాలు ఎదుర్కొంటున్న భక్తులు ఇక్కడి నాగదేవతలను ఆరాధించి శుభ ఫలితాలు పొందుతారు. == భక్తులకు అందుబాటులో ఉన్న వసతులు == ఆలయ నిర్వహణ వర్గం భక్తుల సౌకర్యార్థం विभिन्न వసతులు కల్పించింది: * '''ఉచిత అన్నదాన పథకం:''' నిత్యం ఆలయానికి వచ్చే భక్తులకు ఉచితంగా అన్నప్రసాద వితరణ చేస్తారు. * '''కళ్యాణ మండపం:''' ధార్మిక వివాహాలు, పవిత్ర కార్యక్రమాలు జరుపుకోవడానికి ప్రాంగణంలో విశాలమైన కళ్యాణ మండపం ఉంది. * '''వసతి గదులు:''' దూర ప్రాంతాల నుండి వచ్చే భక్తుల విశ్రాంతి కొరకు గదుల సదుపాయం కలదు. * '''ప్రత్యేక లైన్లు:''' పండుగల సమయంలో భక్తుల రద్దీని క్రమబద్ధీకరించడానికి క్యూ లైన్లు, నీడ వసతి ఏర్పాటు చేశారు. == రవాణా సమాచారం == పంపనూరు క్షేత్రానికి చేరుకోవడానికి విభిన్న రవాణా సౌకర్యాలు అందుబాటులో ఉన్నాయి: * '''రహదారి మార్గం:''' అనంతపురం జిల్లా కేంద్రం నుండి ఆత్మకూరు వెళ్లే ప్రధాన రహదారిలో పంపనూరు గ్రామం ఉంది (సుమారు 18 కిలోమీటర్లు). అనంతపురం నుండి బస్సులు, ఆటోలు నిరంతరం అందుబాటులో ఉంటాయి. * '''రైలు మార్గం:''' దగ్గరలోని ప్రధాన రైల్వే స్టేషన్ అనంతపురం. అక్కడ నుండి వాహనాల ద్వారా క్షేత్రానికి చేరుకోవచ్చు. * '''విమాన మార్గం:''' సమీప విమానాశ్రయం బెంగళూరు లేదా పుట్టపర్తి వద్ద ఉంది. == ఇవి కూడా చూడండి == * శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయం (మోపిదేవి) * సుబ్రహ్మణ్య స్వామి * అనంతపురం జిల్లా పుణ్యక్షేత్రాల జాబితా == మూలాలు == {{మూలాలు}} <ref name="ap_endowments">ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం, దేవాదాయ శాఖ అధికారిక పోర్టల్ లో పంపనూరు ఆలయ వివరాలు.</ref> <ref name="district_handbook">అనంతపురం జిల్లా సాంస్కృతిక సమాచార ప్రచురణ.</ref> <ref name="local_coverage">రాయలసీమ ఆలయాల వైభవం - పంపనూరు పుట్ట స్వామి విశేష నివేదిక.</ref> == వెలుపలి లింకులు == * [http://www.aptemples.ap.gov.in/ ఆంధ్రప్రదేశ్ దేవాదాయ శాఖ అధికారిక వెబ్‌సైట్] [[వర్గం:అనంతపురం జిల్లా ఆలయాలు]] [[వర్గం:సుబ్రహ్మణ్యస్వామి ఆలయాలు]] [[వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ పుణ్యక్షేత్రాలు]] [[వర్గం:ఆత్మకూరు మండలం (అనంతపురం)]] enu76h52h2svc4cgixfd2m6kym7810r 4955614 4955613 2026-09-10T08:50:48Z ఉదయ్ కిరణ్ 124579 /* భక్తుల విశ్వాసాలు మరియు ఆధ్యాత్మిక మహిమలు */ 4955614 wikitext text/x-wiki {{Infobox Hindu temple | name = పంపనూరు సుబ్రహ్మణ్య స్వామి ఆలయం | native_name = పంపనూరు శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి దేవాలయం | caption = పంపనూరు శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి ఆలయం | primary_deity = [[సుబ్రహ్మణ్య స్వామి]] | country = [[భారతదేశం]] | state = [[ఆంధ్రప్రదేశ్]] | district = [[అనంతపురం జిల్లా]] | mandal = [[ఆత్మకూరు మండలం (అనంతపురం జిల్లా)|ఆత్మకూరు]] | location = [[పంపనూరు]] | architecture = [[ద్రావిడ నిర్మాణ శైలి]] | festival = [[సుబ్రహ్మణ్య షష్ఠి]], [[తైపూసం]], [[కావడి ఉత్సవం]] | creator = [[స్వయంభూ]] | governing_body = [[ఆంధ్రప్రదేశ్ దేవాదాయ శాఖ]] }} '''పంపనూరు సుబ్రహ్మణ్య స్వామి ఆలయం''' [[ఆంధ్రప్రదేశ్]] రాష్ట్రం, [[అనంతపురం జిల్లా|అనంతపురం జిల్లా,]] [[ఆత్మకూరు మండలం (అనంతపురం జిల్లా)|ఆత్మకూరు మండలం]] లోని పంపనూరు గ్రామంలో స్థిరపడిన అతి పురాతన దివ్యక్షేత్రం. [[రాయలసీమ]] ప్రాంతంలో శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి ఆరాధనకు, నాగదోష నివారణ పూజలకు ఈ ఆలయం ప్రముఖ ఆధ్యాత్మిక కేంద్రంగా ప్రసిద్ధి చెందింది. ప్రతి సంవత్సరం వివిధ ప్రాంతాల నుండి వేలాది భక్తులు స్వామివారి దర్శనం కోసం ఇక్కడికి తరలివస్తారు. == పరిచయం == పంపనూరు [[గ్రామం]] లో వెలిసిన ఈ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి దేవాలయం శతాబ్దాల చరిత్ర కలిగిన పుణ్యస్థలం. ప్రకృతి రమణీయతతో నిండిన [[వాతావరణం]] లో నెలకొని ఉన్న ఈ క్షేత్రం భక్తులకు అపారమైన ప్రశాంతతను ప్రదానం చేస్తుంది. ఇక్కడ స్వామివారు స్వయంభూవుగా వల్మీక ([[పుట్ట]]) రూపంలో వెలిశారని భక్తులు విశ్వసిస్తారు. సర్ప రూపంలో ఉన్న దైవత్వాన్ని ఆరాధించడం ఈ ఆలయ ప్రత్యేకత. == స్థల పురాణం ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యం == స్థానిక కథనాల ప్రకారం, ప్రాచీన కాలంలో ఈ ప్రాంతం దట్టమైన పొదలు, చెట్లతో నిండి ఉండేది. ఆ రోజుల్లో ఇక్కడ ఉన్న ఒక పవిత్ర [[పుట్ట]] నుండి దివ్యమైన తేజస్సు వెలువడేది. ఆ ప్రాంతంలో పశువులను మేపే కాపరులు తమ ఆవులు రోజూ ఒక నిర్దిష్ట పుట్ట వద్దకు వెళ్లి స్వయంచాలకంగా [[పాలు]] కురిపించడం గమనించారు. ఈ వింతను చూసిన గ్రామీణులు ఆశ్చర్యంతో ఆ పుట్టను తవ్వడానికి ప్రయత్నించారు. ఆ సమయంలో పుట్ట నుండి [[రక్తం]] ప్రవహించడం ప్రారంభమైంది. ఆ ఘటనా వికాసంతో భయాందోళనకు గురైన ప్రజలు తవ్వకాన్ని నిలిపివేశారు. ఆ తర్వాతి రాత్రి శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి గ్రామ పెద్దల స్వప్నంలో దర్శనమిచ్చి, తాను అక్కడ వల్మీక రూపంలో వెలిశానని, తనను భక్తితో పూజించాలని ఆదేశించారు. ఈ పవిత్ర స్వప్న సందేశం ఆధారంగా ప్రజలు అక్కడ చిన్న ఆలయాన్ని నిర్మించి నిత్య పూజాధికాలు ప్రారంభించారు. ఆ సమయం నుండి ఈ క్షేత్రం మహిమాన్వితమైన దివ్య ధామంగా ప్రాచుర్యం పొందింది. ఈ పుట్టలో నివసించే సర్పం ఎవరికీ హాని చేయకుండా కేవలం దైవిక ప్రతీకగా సంచరిస్తుందని భక్తుల నమ్మకం. == ఆలయ నిర్మాణం శిల్పకళా వైభవం == పంపనూరు ఆలయ సముదాయం ద్రావిడ నిర్మాణ శైలి ప్రాశస్త్యంతో రూపొందించబడింది. ఆలయ ఆవరణలో వివిధ విభాగాలను శోభాయమానంగా తీర్చిదిద్దారు: === రాజగోపురం ప్రాకారం === ఆలయ ప్రధాన ప్రవేశ ద్వారం వద్ద రంగురంగుల శిల్పాలతో అలంకరించిన సుందర రాజగోపురం కనిపిస్తుంది. గోపురంపై శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామివారి లీలలు, నెమలి వాహన దృశ్యాలు, వల్లి దేవసేనల విగ్రహాలు శోభిస్తున్నాయి. ఆలయం చుట్టూ నిర్మించిన ప్రాకారం భక్తులకు రక్షణ, ప్రశాంతతను కలిగిస్తుంది. === గర్భాలయం స్వయంభూ వల్మీకం === గర్భగుడిలో ప్రధాన దైవం శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామివారు దివ్య రూపంలో దర్శనమిస్తారు. స్వామివారి ఇరువైపులా వల్లి, దేవసేన అమ్మవార్ల విగ్రహాలు ప్రతిష్ఠించబడ్డాయి. గర్భాలయ అంతర్భాగంలో ప్రాచీన స్వయంభూ పుట్ట సురక్షితంగా పూజలందుకుంటోంది. ఈ పుట్టకే భక్తులు క్షీరాభిషేకం జరుపుతారు. === ముఖ మండపం నాగ ప్రాంగణం === * '''ముఖ మండపం:''' భక్తులు ప్రార్థనలు చేయడానికి, ధ్యానం చేసుకోవడానికి వీలుగా విశాలమైన ముఖ మండపం నిర్మించారు. ఇక్కడి రాతి స్తంభాలపై వివిధ దైవిక రూపాలు చెక్కబడ్డాయి. * '''నాగదేవతల ప్రాంగణం:''' ఆలయ ప్రాకారంలో ప్రత్యేకంగా నిర్మించిన విభాగాన వందలాది రాతి నాగ ప్రతిష్ఠలు ఉన్నాయి. భక్తులు తమ దోష నివారణ కోసం సమర్పించిన వివిధ రకాల నాగ విగ్రహాలు వరుసగా దర్శనమిస్తాయి. === ఉప ఆలయాలు === ప్రధాన ఆలయ ఆవరణలో శ్రీ విఘ్నేశ్వర స్వామి, [[శివుడు|పరమశివుడు]], [[పార్వతి|పార్వతీ దేవి]] ల ఉప ఆలయాలు నెలకొని ఉన్నాయి. శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి దర్శనానికి ముందు విఘ్నేశ్వరుని పూజించడం ఇక్కడ సంప్రదాయం. == విశేష పూజలు దివ్య సేవలు == ఈ క్షేత్రంలో నిత్యం వివిధ రకాల ధార్మిక పూజలు, సేవలు శాస్త్రోక్తంగా జరుగుతాయి: # '''క్షీరాభిషేకం:''' పంపనూరు ఆలయంలో పుట్టకు [[పాలు]] సమర్పించడం ప్రధాన పూజా విధానం. భక్తులు స్వామివారికి క్షీరాభిషేకం చేసి తమ కష్టాలు తొలగిపోవాలని ప్రార్థిస్తారు. # '''సర్పదోష నివారణ పూజలు:''' జాతకంలో రాహు-కేతు దోషాలు, కాలసర్ప దోషాలు ఉన్నవారు ఇక్కడ విశేషంగా పూజలు నిర్వహిస్తారు. శనివారం, మంగళవారాల్లో ఈ పూజల కోసం భక్తులు అధికంగా వస్తారు. # '''నాగ ప్రతిష్ఠా మహోత్సవం:''' సంతాన ప్రాప్తి కోసం, వివాహ ఆలస్యం నివారణ కోసం భక్తులు ఇక్కడ రాతి నాగ విగ్రహాలను ప్రతిష్ఠించి పూజలు జరుపుతారు. # '''కావడి సమర్పణ:''' స్వామివారి భక్తులు తమ మొక్కుబడులు తీర్చుకోవడానికి రంగురంగుల కావడులను భుజాలపై మోస్తూ పాదయాత్రగా వచ్చి సమర్పిస్తారు. # '''కుంకుమార్చన అభిషేకాలు:''' వల్లి సమేత సుబ్రహ్మణ్య స్వామివారికి ప్రతిరోజూ సుప్రభాత సేవ, విశేష అభిషేకాలు, సహస్రనామార్చన, కుంకుమార్చనలు నిర్వహిస్తారు. == ముఖ్యమైన పండుగలు బ్రహ్మోత్సవాలు == ఆలయంలో సంవత్సరం పొడవునా వివిధ ఉత్సవాలు జరుగుతుంటాయి: === మార్గశిర సుబ్రహ్మణ్య షష్ఠి === మార్గశిర మాసంలో వచ్చే శుద్ధ షష్ఠి పర్వదినాన సుబ్రహ్మణ్య షష్ఠి ఉత్సవం క్షేత్రంలో అత్యంత వైభవంగా సాగుతుంది. ఈ రోజున ఆలయాన్ని విద్యుత్ దీపాలు, పుష్ప తోరణాలతో శోభాయమానంగా అలంకరిస్తారు. వేకువజాము నుండే భక్తుల సందడి మొదలవుతుంది. స్వామివారి దివ్య కళ్యాణోత్సవం, రథోత్సవం, పల్లకి సేవలు మహోజ్వలంగా నిర్వహిస్తారు. ఈ సందర్భంగా జరిగే ఉత్సవాలలో విభిన్న ప్రాంతాల నుండి భక్తులు పెద్ద సంఖ్యలో పాల్గొంటారు. === స్కంద షష్ఠి తైపూసం === స్కంద షష్ఠి, తైపూసం పండుగల వేళ ఇక్కడ ప్రత్యేక అభిషేకాలు జరుగుతాయి. భక్తులు పవిత్ర దీక్షలు చేపట్టి, ఆకుపచ్చ వస్త్రాలు ధరించి స్వామివారి దర్శనం చేసుకుంటారు. === ఆడి కృత్తిక, కార్తిక మాసోత్సవాలు === కార్తిక మాసంలో ప్రతి సోమవారం, పౌర్ణమి రోజుల్లో ఆలయంలో విశేష దీపోత్సవాలు నిర్వహిస్తారు. ఆడి కృత్తిక పర్వదినాన స్వామివారికి పవిత్ర పుష్పయాగం జరుగుతుంది. == భక్తుల విశ్వాసాలు మరియు ఆధ్యాత్మిక మహిమలు == పంపనూరు క్షేత్రంలో వెలిసిన స్వామివారికి వివిధ దివ్య మహిమలు ఉన్నాయని భక్తుల విశ్వాసం: * '''సంతాన ప్రాప్తి:''' [[వివాహం|వివాహమై]] సుదీర్ఘ కాలం సంతానం లేని దంపతులు ఇక్కడ సర్ప శాంతి హోమం జరిపి, పుట్టలో పాలు సమర్పిస్తే సంతాన భాగ్యం కలుగుతుందని నమ్ముతారు. * '''ఆరోగ్య సిద్ధి:''' [[పుట్ట]] మట్టిని నుదుటన తిలకంగా ధరించడం, స్వామివారి పవిత్ర తీర్థం స్వీకరించడం ద్వారా అనారోగ్య సమస్యలు శమిస్తాయని నమ్మకం. * '''దోష నివారణ:''' వివిధ జాతక దోషాల వల్ల విఘ్నాలు ఎదుర్కొంటున్న భక్తులు ఇక్కడి నాగదేవతలను ఆరాధించి శుభ ఫలితాలు పొందుతారు. == భక్తులకు అందుబాటులో ఉన్న వసతులు == ఆలయ నిర్వహణ వర్గం భక్తుల సౌకర్యార్థం विभिन्न వసతులు కల్పించింది: * '''ఉచిత అన్నదాన పథకం:''' నిత్యం ఆలయానికి వచ్చే భక్తులకు ఉచితంగా అన్నప్రసాద వితరణ చేస్తారు. * '''కళ్యాణ మండపం:''' ధార్మిక వివాహాలు, పవిత్ర కార్యక్రమాలు జరుపుకోవడానికి ప్రాంగణంలో విశాలమైన కళ్యాణ మండపం ఉంది. * '''వసతి గదులు:''' దూర ప్రాంతాల నుండి వచ్చే భక్తుల విశ్రాంతి కొరకు గదుల సదుపాయం కలదు. * '''ప్రత్యేక లైన్లు:''' పండుగల సమయంలో భక్తుల రద్దీని క్రమబద్ధీకరించడానికి క్యూ లైన్లు, నీడ వసతి ఏర్పాటు చేశారు. == రవాణా సమాచారం == పంపనూరు క్షేత్రానికి చేరుకోవడానికి విభిన్న రవాణా సౌకర్యాలు అందుబాటులో ఉన్నాయి: * '''రహదారి మార్గం:''' అనంతపురం జిల్లా కేంద్రం నుండి ఆత్మకూరు వెళ్లే ప్రధాన రహదారిలో పంపనూరు గ్రామం ఉంది (సుమారు 18 కిలోమీటర్లు). అనంతపురం నుండి బస్సులు, ఆటోలు నిరంతరం అందుబాటులో ఉంటాయి. * '''రైలు మార్గం:''' దగ్గరలోని ప్రధాన రైల్వే స్టేషన్ అనంతపురం. అక్కడ నుండి వాహనాల ద్వారా క్షేత్రానికి చేరుకోవచ్చు. * '''విమాన మార్గం:''' సమీప విమానాశ్రయం బెంగళూరు లేదా పుట్టపర్తి వద్ద ఉంది. == ఇవి కూడా చూడండి == * శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయం (మోపిదేవి) * సుబ్రహ్మణ్య స్వామి * అనంతపురం జిల్లా పుణ్యక్షేత్రాల జాబితా == మూలాలు == {{మూలాలు}} <ref name="ap_endowments">ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం, దేవాదాయ శాఖ అధికారిక పోర్టల్ లో పంపనూరు ఆలయ వివరాలు.</ref> <ref name="district_handbook">అనంతపురం జిల్లా సాంస్కృతిక సమాచార ప్రచురణ.</ref> <ref name="local_coverage">రాయలసీమ ఆలయాల వైభవం - పంపనూరు పుట్ట స్వామి విశేష నివేదిక.</ref> == వెలుపలి లింకులు == * [http://www.aptemples.ap.gov.in/ ఆంధ్రప్రదేశ్ దేవాదాయ శాఖ అధికారిక వెబ్‌సైట్] [[వర్గం:అనంతపురం జిల్లా ఆలయాలు]] [[వర్గం:సుబ్రహ్మణ్యస్వామి ఆలయాలు]] [[వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ పుణ్యక్షేత్రాలు]] [[వర్గం:ఆత్మకూరు మండలం (అనంతపురం)]] il4ru122tq8nt5up2mn21fu70firjkp 4955615 4955614 2026-09-10T08:51:03Z ఉదయ్ కిరణ్ 124579 /* భక్తుల విశ్వాసాలు మరియు ఆధ్యాత్మిక మహిమలు */ 4955615 wikitext text/x-wiki {{Infobox Hindu temple | name = పంపనూరు సుబ్రహ్మణ్య స్వామి ఆలయం | native_name = పంపనూరు శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి దేవాలయం | caption = పంపనూరు శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి ఆలయం | primary_deity = [[సుబ్రహ్మణ్య స్వామి]] | country = [[భారతదేశం]] | state = [[ఆంధ్రప్రదేశ్]] | district = [[అనంతపురం జిల్లా]] | mandal = [[ఆత్మకూరు మండలం (అనంతపురం జిల్లా)|ఆత్మకూరు]] | location = [[పంపనూరు]] | architecture = [[ద్రావిడ నిర్మాణ శైలి]] | festival = [[సుబ్రహ్మణ్య షష్ఠి]], [[తైపూసం]], [[కావడి ఉత్సవం]] | creator = [[స్వయంభూ]] | governing_body = [[ఆంధ్రప్రదేశ్ దేవాదాయ శాఖ]] }} '''పంపనూరు సుబ్రహ్మణ్య స్వామి ఆలయం''' [[ఆంధ్రప్రదేశ్]] రాష్ట్రం, [[అనంతపురం జిల్లా|అనంతపురం జిల్లా,]] [[ఆత్మకూరు మండలం (అనంతపురం జిల్లా)|ఆత్మకూరు మండలం]] లోని పంపనూరు గ్రామంలో స్థిరపడిన అతి పురాతన దివ్యక్షేత్రం. [[రాయలసీమ]] ప్రాంతంలో శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి ఆరాధనకు, నాగదోష నివారణ పూజలకు ఈ ఆలయం ప్రముఖ ఆధ్యాత్మిక కేంద్రంగా ప్రసిద్ధి చెందింది. ప్రతి సంవత్సరం వివిధ ప్రాంతాల నుండి వేలాది భక్తులు స్వామివారి దర్శనం కోసం ఇక్కడికి తరలివస్తారు. == పరిచయం == పంపనూరు [[గ్రామం]] లో వెలిసిన ఈ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి దేవాలయం శతాబ్దాల చరిత్ర కలిగిన పుణ్యస్థలం. ప్రకృతి రమణీయతతో నిండిన [[వాతావరణం]] లో నెలకొని ఉన్న ఈ క్షేత్రం భక్తులకు అపారమైన ప్రశాంతతను ప్రదానం చేస్తుంది. ఇక్కడ స్వామివారు స్వయంభూవుగా వల్మీక ([[పుట్ట]]) రూపంలో వెలిశారని భక్తులు విశ్వసిస్తారు. సర్ప రూపంలో ఉన్న దైవత్వాన్ని ఆరాధించడం ఈ ఆలయ ప్రత్యేకత. == స్థల పురాణం ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యం == స్థానిక కథనాల ప్రకారం, ప్రాచీన కాలంలో ఈ ప్రాంతం దట్టమైన పొదలు, చెట్లతో నిండి ఉండేది. ఆ రోజుల్లో ఇక్కడ ఉన్న ఒక పవిత్ర [[పుట్ట]] నుండి దివ్యమైన తేజస్సు వెలువడేది. ఆ ప్రాంతంలో పశువులను మేపే కాపరులు తమ ఆవులు రోజూ ఒక నిర్దిష్ట పుట్ట వద్దకు వెళ్లి స్వయంచాలకంగా [[పాలు]] కురిపించడం గమనించారు. ఈ వింతను చూసిన గ్రామీణులు ఆశ్చర్యంతో ఆ పుట్టను తవ్వడానికి ప్రయత్నించారు. ఆ సమయంలో పుట్ట నుండి [[రక్తం]] ప్రవహించడం ప్రారంభమైంది. ఆ ఘటనా వికాసంతో భయాందోళనకు గురైన ప్రజలు తవ్వకాన్ని నిలిపివేశారు. ఆ తర్వాతి రాత్రి శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి గ్రామ పెద్దల స్వప్నంలో దర్శనమిచ్చి, తాను అక్కడ వల్మీక రూపంలో వెలిశానని, తనను భక్తితో పూజించాలని ఆదేశించారు. ఈ పవిత్ర స్వప్న సందేశం ఆధారంగా ప్రజలు అక్కడ చిన్న ఆలయాన్ని నిర్మించి నిత్య పూజాధికాలు ప్రారంభించారు. ఆ సమయం నుండి ఈ క్షేత్రం మహిమాన్వితమైన దివ్య ధామంగా ప్రాచుర్యం పొందింది. ఈ పుట్టలో నివసించే సర్పం ఎవరికీ హాని చేయకుండా కేవలం దైవిక ప్రతీకగా సంచరిస్తుందని భక్తుల నమ్మకం. == ఆలయ నిర్మాణం శిల్పకళా వైభవం == పంపనూరు ఆలయ సముదాయం ద్రావిడ నిర్మాణ శైలి ప్రాశస్త్యంతో రూపొందించబడింది. ఆలయ ఆవరణలో వివిధ విభాగాలను శోభాయమానంగా తీర్చిదిద్దారు: === రాజగోపురం ప్రాకారం === ఆలయ ప్రధాన ప్రవేశ ద్వారం వద్ద రంగురంగుల శిల్పాలతో అలంకరించిన సుందర రాజగోపురం కనిపిస్తుంది. గోపురంపై శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామివారి లీలలు, నెమలి వాహన దృశ్యాలు, వల్లి దేవసేనల విగ్రహాలు శోభిస్తున్నాయి. ఆలయం చుట్టూ నిర్మించిన ప్రాకారం భక్తులకు రక్షణ, ప్రశాంతతను కలిగిస్తుంది. === గర్భాలయం స్వయంభూ వల్మీకం === గర్భగుడిలో ప్రధాన దైవం శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామివారు దివ్య రూపంలో దర్శనమిస్తారు. స్వామివారి ఇరువైపులా వల్లి, దేవసేన అమ్మవార్ల విగ్రహాలు ప్రతిష్ఠించబడ్డాయి. గర్భాలయ అంతర్భాగంలో ప్రాచీన స్వయంభూ పుట్ట సురక్షితంగా పూజలందుకుంటోంది. ఈ పుట్టకే భక్తులు క్షీరాభిషేకం జరుపుతారు. === ముఖ మండపం నాగ ప్రాంగణం === * '''ముఖ మండపం:''' భక్తులు ప్రార్థనలు చేయడానికి, ధ్యానం చేసుకోవడానికి వీలుగా విశాలమైన ముఖ మండపం నిర్మించారు. ఇక్కడి రాతి స్తంభాలపై వివిధ దైవిక రూపాలు చెక్కబడ్డాయి. * '''నాగదేవతల ప్రాంగణం:''' ఆలయ ప్రాకారంలో ప్రత్యేకంగా నిర్మించిన విభాగాన వందలాది రాతి నాగ ప్రతిష్ఠలు ఉన్నాయి. భక్తులు తమ దోష నివారణ కోసం సమర్పించిన వివిధ రకాల నాగ విగ్రహాలు వరుసగా దర్శనమిస్తాయి. === ఉప ఆలయాలు === ప్రధాన ఆలయ ఆవరణలో శ్రీ విఘ్నేశ్వర స్వామి, [[శివుడు|పరమశివుడు]], [[పార్వతి|పార్వతీ దేవి]] ల ఉప ఆలయాలు నెలకొని ఉన్నాయి. శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి దర్శనానికి ముందు విఘ్నేశ్వరుని పూజించడం ఇక్కడ సంప్రదాయం. == విశేష పూజలు దివ్య సేవలు == ఈ క్షేత్రంలో నిత్యం వివిధ రకాల ధార్మిక పూజలు, సేవలు శాస్త్రోక్తంగా జరుగుతాయి: # '''క్షీరాభిషేకం:''' పంపనూరు ఆలయంలో పుట్టకు [[పాలు]] సమర్పించడం ప్రధాన పూజా విధానం. భక్తులు స్వామివారికి క్షీరాభిషేకం చేసి తమ కష్టాలు తొలగిపోవాలని ప్రార్థిస్తారు. # '''సర్పదోష నివారణ పూజలు:''' జాతకంలో రాహు-కేతు దోషాలు, కాలసర్ప దోషాలు ఉన్నవారు ఇక్కడ విశేషంగా పూజలు నిర్వహిస్తారు. శనివారం, మంగళవారాల్లో ఈ పూజల కోసం భక్తులు అధికంగా వస్తారు. # '''నాగ ప్రతిష్ఠా మహోత్సవం:''' సంతాన ప్రాప్తి కోసం, వివాహ ఆలస్యం నివారణ కోసం భక్తులు ఇక్కడ రాతి నాగ విగ్రహాలను ప్రతిష్ఠించి పూజలు జరుపుతారు. # '''కావడి సమర్పణ:''' స్వామివారి భక్తులు తమ మొక్కుబడులు తీర్చుకోవడానికి రంగురంగుల కావడులను భుజాలపై మోస్తూ పాదయాత్రగా వచ్చి సమర్పిస్తారు. # '''కుంకుమార్చన అభిషేకాలు:''' వల్లి సమేత సుబ్రహ్మణ్య స్వామివారికి ప్రతిరోజూ సుప్రభాత సేవ, విశేష అభిషేకాలు, సహస్రనామార్చన, కుంకుమార్చనలు నిర్వహిస్తారు. == ముఖ్యమైన పండుగలు బ్రహ్మోత్సవాలు == ఆలయంలో సంవత్సరం పొడవునా వివిధ ఉత్సవాలు జరుగుతుంటాయి: === మార్గశిర సుబ్రహ్మణ్య షష్ఠి === మార్గశిర మాసంలో వచ్చే శుద్ధ షష్ఠి పర్వదినాన సుబ్రహ్మణ్య షష్ఠి ఉత్సవం క్షేత్రంలో అత్యంత వైభవంగా సాగుతుంది. ఈ రోజున ఆలయాన్ని విద్యుత్ దీపాలు, పుష్ప తోరణాలతో శోభాయమానంగా అలంకరిస్తారు. వేకువజాము నుండే భక్తుల సందడి మొదలవుతుంది. స్వామివారి దివ్య కళ్యాణోత్సవం, రథోత్సవం, పల్లకి సేవలు మహోజ్వలంగా నిర్వహిస్తారు. ఈ సందర్భంగా జరిగే ఉత్సవాలలో విభిన్న ప్రాంతాల నుండి భక్తులు పెద్ద సంఖ్యలో పాల్గొంటారు. === స్కంద షష్ఠి తైపూసం === స్కంద షష్ఠి, తైపూసం పండుగల వేళ ఇక్కడ ప్రత్యేక అభిషేకాలు జరుగుతాయి. భక్తులు పవిత్ర దీక్షలు చేపట్టి, ఆకుపచ్చ వస్త్రాలు ధరించి స్వామివారి దర్శనం చేసుకుంటారు. === ఆడి కృత్తిక, కార్తిక మాసోత్సవాలు === కార్తిక మాసంలో ప్రతి సోమవారం, పౌర్ణమి రోజుల్లో ఆలయంలో విశేష దీపోత్సవాలు నిర్వహిస్తారు. ఆడి కృత్తిక పర్వదినాన స్వామివారికి పవిత్ర పుష్పయాగం జరుగుతుంది. == భక్తుల విశ్వాసాలు ఆధ్యాత్మిక మహిమలు == పంపనూరు క్షేత్రంలో వెలిసిన స్వామివారికి వివిధ దివ్య మహిమలు ఉన్నాయని భక్తుల విశ్వాసం: * '''సంతాన ప్రాప్తి:''' [[వివాహం|వివాహమై]] సుదీర్ఘ కాలం సంతానం లేని దంపతులు ఇక్కడ సర్ప శాంతి హోమం జరిపి, పుట్టలో పాలు సమర్పిస్తే సంతాన భాగ్యం కలుగుతుందని నమ్ముతారు. * '''ఆరోగ్య సిద్ధి:''' [[పుట్ట]] మట్టిని నుదుటన తిలకంగా ధరించడం, స్వామివారి పవిత్ర తీర్థం స్వీకరించడం ద్వారా అనారోగ్య సమస్యలు శమిస్తాయని నమ్మకం. * '''దోష నివారణ:''' వివిధ జాతక దోషాల వల్ల విఘ్నాలు ఎదుర్కొంటున్న భక్తులు ఇక్కడి నాగదేవతలను ఆరాధించి శుభ ఫలితాలు పొందుతారు. == భక్తులకు అందుబాటులో ఉన్న వసతులు == ఆలయ నిర్వహణ వర్గం భక్తుల సౌకర్యార్థం विभिन्न వసతులు కల్పించింది: * '''ఉచిత అన్నదాన పథకం:''' నిత్యం ఆలయానికి వచ్చే భక్తులకు ఉచితంగా అన్నప్రసాద వితరణ చేస్తారు. * '''కళ్యాణ మండపం:''' ధార్మిక వివాహాలు, పవిత్ర కార్యక్రమాలు జరుపుకోవడానికి ప్రాంగణంలో విశాలమైన కళ్యాణ మండపం ఉంది. * '''వసతి గదులు:''' దూర ప్రాంతాల నుండి వచ్చే భక్తుల విశ్రాంతి కొరకు గదుల సదుపాయం కలదు. * '''ప్రత్యేక లైన్లు:''' పండుగల సమయంలో భక్తుల రద్దీని క్రమబద్ధీకరించడానికి క్యూ లైన్లు, నీడ వసతి ఏర్పాటు చేశారు. == రవాణా సమాచారం == పంపనూరు క్షేత్రానికి చేరుకోవడానికి విభిన్న రవాణా సౌకర్యాలు అందుబాటులో ఉన్నాయి: * '''రహదారి మార్గం:''' అనంతపురం జిల్లా కేంద్రం నుండి ఆత్మకూరు వెళ్లే ప్రధాన రహదారిలో పంపనూరు గ్రామం ఉంది (సుమారు 18 కిలోమీటర్లు). అనంతపురం నుండి బస్సులు, ఆటోలు నిరంతరం అందుబాటులో ఉంటాయి. * '''రైలు మార్గం:''' దగ్గరలోని ప్రధాన రైల్వే స్టేషన్ అనంతపురం. అక్కడ నుండి వాహనాల ద్వారా క్షేత్రానికి చేరుకోవచ్చు. * '''విమాన మార్గం:''' సమీప విమానాశ్రయం బెంగళూరు లేదా పుట్టపర్తి వద్ద ఉంది. == ఇవి కూడా చూడండి == * శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయం (మోపిదేవి) * సుబ్రహ్మణ్య స్వామి * అనంతపురం జిల్లా పుణ్యక్షేత్రాల జాబితా == మూలాలు == {{మూలాలు}} <ref name="ap_endowments">ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం, దేవాదాయ శాఖ అధికారిక పోర్టల్ లో పంపనూరు ఆలయ వివరాలు.</ref> <ref name="district_handbook">అనంతపురం జిల్లా సాంస్కృతిక సమాచార ప్రచురణ.</ref> <ref name="local_coverage">రాయలసీమ ఆలయాల వైభవం - పంపనూరు పుట్ట స్వామి విశేష నివేదిక.</ref> == వెలుపలి లింకులు == * [http://www.aptemples.ap.gov.in/ ఆంధ్రప్రదేశ్ దేవాదాయ శాఖ అధికారిక వెబ్‌సైట్] [[వర్గం:అనంతపురం జిల్లా ఆలయాలు]] [[వర్గం:సుబ్రహ్మణ్యస్వామి ఆలయాలు]] [[వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ పుణ్యక్షేత్రాలు]] [[వర్గం:ఆత్మకూరు మండలం (అనంతపురం)]] ngs0xb3bh8bprsetevw0jvta1yserzt 4955616 4955615 2026-09-10T08:51:47Z ఉదయ్ కిరణ్ 124579 /* భక్తులకు అందుబాటులో ఉన్న వసతులు */ 4955616 wikitext text/x-wiki {{Infobox Hindu temple | name = పంపనూరు సుబ్రహ్మణ్య స్వామి ఆలయం | native_name = పంపనూరు శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి దేవాలయం | caption = పంపనూరు శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి ఆలయం | primary_deity = [[సుబ్రహ్మణ్య స్వామి]] | country = [[భారతదేశం]] | state = [[ఆంధ్రప్రదేశ్]] | district = [[అనంతపురం జిల్లా]] | mandal = [[ఆత్మకూరు మండలం (అనంతపురం జిల్లా)|ఆత్మకూరు]] | location = [[పంపనూరు]] | architecture = [[ద్రావిడ నిర్మాణ శైలి]] | festival = [[సుబ్రహ్మణ్య షష్ఠి]], [[తైపూసం]], [[కావడి ఉత్సవం]] | creator = [[స్వయంభూ]] | governing_body = [[ఆంధ్రప్రదేశ్ దేవాదాయ శాఖ]] }} '''పంపనూరు సుబ్రహ్మణ్య స్వామి ఆలయం''' [[ఆంధ్రప్రదేశ్]] రాష్ట్రం, [[అనంతపురం జిల్లా|అనంతపురం జిల్లా,]] [[ఆత్మకూరు మండలం (అనంతపురం జిల్లా)|ఆత్మకూరు మండలం]] లోని పంపనూరు గ్రామంలో స్థిరపడిన అతి పురాతన దివ్యక్షేత్రం. [[రాయలసీమ]] ప్రాంతంలో శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి ఆరాధనకు, నాగదోష నివారణ పూజలకు ఈ ఆలయం ప్రముఖ ఆధ్యాత్మిక కేంద్రంగా ప్రసిద్ధి చెందింది. ప్రతి సంవత్సరం వివిధ ప్రాంతాల నుండి వేలాది భక్తులు స్వామివారి దర్శనం కోసం ఇక్కడికి తరలివస్తారు. == పరిచయం == పంపనూరు [[గ్రామం]] లో వెలిసిన ఈ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి దేవాలయం శతాబ్దాల చరిత్ర కలిగిన పుణ్యస్థలం. ప్రకృతి రమణీయతతో నిండిన [[వాతావరణం]] లో నెలకొని ఉన్న ఈ క్షేత్రం భక్తులకు అపారమైన ప్రశాంతతను ప్రదానం చేస్తుంది. ఇక్కడ స్వామివారు స్వయంభూవుగా వల్మీక ([[పుట్ట]]) రూపంలో వెలిశారని భక్తులు విశ్వసిస్తారు. సర్ప రూపంలో ఉన్న దైవత్వాన్ని ఆరాధించడం ఈ ఆలయ ప్రత్యేకత. == స్థల పురాణం ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యం == స్థానిక కథనాల ప్రకారం, ప్రాచీన కాలంలో ఈ ప్రాంతం దట్టమైన పొదలు, చెట్లతో నిండి ఉండేది. ఆ రోజుల్లో ఇక్కడ ఉన్న ఒక పవిత్ర [[పుట్ట]] నుండి దివ్యమైన తేజస్సు వెలువడేది. ఆ ప్రాంతంలో పశువులను మేపే కాపరులు తమ ఆవులు రోజూ ఒక నిర్దిష్ట పుట్ట వద్దకు వెళ్లి స్వయంచాలకంగా [[పాలు]] కురిపించడం గమనించారు. ఈ వింతను చూసిన గ్రామీణులు ఆశ్చర్యంతో ఆ పుట్టను తవ్వడానికి ప్రయత్నించారు. ఆ సమయంలో పుట్ట నుండి [[రక్తం]] ప్రవహించడం ప్రారంభమైంది. ఆ ఘటనా వికాసంతో భయాందోళనకు గురైన ప్రజలు తవ్వకాన్ని నిలిపివేశారు. ఆ తర్వాతి రాత్రి శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి గ్రామ పెద్దల స్వప్నంలో దర్శనమిచ్చి, తాను అక్కడ వల్మీక రూపంలో వెలిశానని, తనను భక్తితో పూజించాలని ఆదేశించారు. ఈ పవిత్ర స్వప్న సందేశం ఆధారంగా ప్రజలు అక్కడ చిన్న ఆలయాన్ని నిర్మించి నిత్య పూజాధికాలు ప్రారంభించారు. ఆ సమయం నుండి ఈ క్షేత్రం మహిమాన్వితమైన దివ్య ధామంగా ప్రాచుర్యం పొందింది. ఈ పుట్టలో నివసించే సర్పం ఎవరికీ హాని చేయకుండా కేవలం దైవిక ప్రతీకగా సంచరిస్తుందని భక్తుల నమ్మకం. == ఆలయ నిర్మాణం శిల్పకళా వైభవం == పంపనూరు ఆలయ సముదాయం ద్రావిడ నిర్మాణ శైలి ప్రాశస్త్యంతో రూపొందించబడింది. ఆలయ ఆవరణలో వివిధ విభాగాలను శోభాయమానంగా తీర్చిదిద్దారు: === రాజగోపురం ప్రాకారం === ఆలయ ప్రధాన ప్రవేశ ద్వారం వద్ద రంగురంగుల శిల్పాలతో అలంకరించిన సుందర రాజగోపురం కనిపిస్తుంది. గోపురంపై శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామివారి లీలలు, నెమలి వాహన దృశ్యాలు, వల్లి దేవసేనల విగ్రహాలు శోభిస్తున్నాయి. ఆలయం చుట్టూ నిర్మించిన ప్రాకారం భక్తులకు రక్షణ, ప్రశాంతతను కలిగిస్తుంది. === గర్భాలయం స్వయంభూ వల్మీకం === గర్భగుడిలో ప్రధాన దైవం శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామివారు దివ్య రూపంలో దర్శనమిస్తారు. స్వామివారి ఇరువైపులా వల్లి, దేవసేన అమ్మవార్ల విగ్రహాలు ప్రతిష్ఠించబడ్డాయి. గర్భాలయ అంతర్భాగంలో ప్రాచీన స్వయంభూ పుట్ట సురక్షితంగా పూజలందుకుంటోంది. ఈ పుట్టకే భక్తులు క్షీరాభిషేకం జరుపుతారు. === ముఖ మండపం నాగ ప్రాంగణం === * '''ముఖ మండపం:''' భక్తులు ప్రార్థనలు చేయడానికి, ధ్యానం చేసుకోవడానికి వీలుగా విశాలమైన ముఖ మండపం నిర్మించారు. ఇక్కడి రాతి స్తంభాలపై వివిధ దైవిక రూపాలు చెక్కబడ్డాయి. * '''నాగదేవతల ప్రాంగణం:''' ఆలయ ప్రాకారంలో ప్రత్యేకంగా నిర్మించిన విభాగాన వందలాది రాతి నాగ ప్రతిష్ఠలు ఉన్నాయి. భక్తులు తమ దోష నివారణ కోసం సమర్పించిన వివిధ రకాల నాగ విగ్రహాలు వరుసగా దర్శనమిస్తాయి. === ఉప ఆలయాలు === ప్రధాన ఆలయ ఆవరణలో శ్రీ విఘ్నేశ్వర స్వామి, [[శివుడు|పరమశివుడు]], [[పార్వతి|పార్వతీ దేవి]] ల ఉప ఆలయాలు నెలకొని ఉన్నాయి. శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి దర్శనానికి ముందు విఘ్నేశ్వరుని పూజించడం ఇక్కడ సంప్రదాయం. == విశేష పూజలు దివ్య సేవలు == ఈ క్షేత్రంలో నిత్యం వివిధ రకాల ధార్మిక పూజలు, సేవలు శాస్త్రోక్తంగా జరుగుతాయి: # '''క్షీరాభిషేకం:''' పంపనూరు ఆలయంలో పుట్టకు [[పాలు]] సమర్పించడం ప్రధాన పూజా విధానం. భక్తులు స్వామివారికి క్షీరాభిషేకం చేసి తమ కష్టాలు తొలగిపోవాలని ప్రార్థిస్తారు. # '''సర్పదోష నివారణ పూజలు:''' జాతకంలో రాహు-కేతు దోషాలు, కాలసర్ప దోషాలు ఉన్నవారు ఇక్కడ విశేషంగా పూజలు నిర్వహిస్తారు. శనివారం, మంగళవారాల్లో ఈ పూజల కోసం భక్తులు అధికంగా వస్తారు. # '''నాగ ప్రతిష్ఠా మహోత్సవం:''' సంతాన ప్రాప్తి కోసం, వివాహ ఆలస్యం నివారణ కోసం భక్తులు ఇక్కడ రాతి నాగ విగ్రహాలను ప్రతిష్ఠించి పూజలు జరుపుతారు. # '''కావడి సమర్పణ:''' స్వామివారి భక్తులు తమ మొక్కుబడులు తీర్చుకోవడానికి రంగురంగుల కావడులను భుజాలపై మోస్తూ పాదయాత్రగా వచ్చి సమర్పిస్తారు. # '''కుంకుమార్చన అభిషేకాలు:''' వల్లి సమేత సుబ్రహ్మణ్య స్వామివారికి ప్రతిరోజూ సుప్రభాత సేవ, విశేష అభిషేకాలు, సహస్రనామార్చన, కుంకుమార్చనలు నిర్వహిస్తారు. == ముఖ్యమైన పండుగలు బ్రహ్మోత్సవాలు == ఆలయంలో సంవత్సరం పొడవునా వివిధ ఉత్సవాలు జరుగుతుంటాయి: === మార్గశిర సుబ్రహ్మణ్య షష్ఠి === మార్గశిర మాసంలో వచ్చే శుద్ధ షష్ఠి పర్వదినాన సుబ్రహ్మణ్య షష్ఠి ఉత్సవం క్షేత్రంలో అత్యంత వైభవంగా సాగుతుంది. ఈ రోజున ఆలయాన్ని విద్యుత్ దీపాలు, పుష్ప తోరణాలతో శోభాయమానంగా అలంకరిస్తారు. వేకువజాము నుండే భక్తుల సందడి మొదలవుతుంది. స్వామివారి దివ్య కళ్యాణోత్సవం, రథోత్సవం, పల్లకి సేవలు మహోజ్వలంగా నిర్వహిస్తారు. ఈ సందర్భంగా జరిగే ఉత్సవాలలో విభిన్న ప్రాంతాల నుండి భక్తులు పెద్ద సంఖ్యలో పాల్గొంటారు. === స్కంద షష్ఠి తైపూసం === స్కంద షష్ఠి, తైపూసం పండుగల వేళ ఇక్కడ ప్రత్యేక అభిషేకాలు జరుగుతాయి. భక్తులు పవిత్ర దీక్షలు చేపట్టి, ఆకుపచ్చ వస్త్రాలు ధరించి స్వామివారి దర్శనం చేసుకుంటారు. === ఆడి కృత్తిక, కార్తిక మాసోత్సవాలు === కార్తిక మాసంలో ప్రతి సోమవారం, పౌర్ణమి రోజుల్లో ఆలయంలో విశేష దీపోత్సవాలు నిర్వహిస్తారు. ఆడి కృత్తిక పర్వదినాన స్వామివారికి పవిత్ర పుష్పయాగం జరుగుతుంది. == భక్తుల విశ్వాసాలు ఆధ్యాత్మిక మహిమలు == పంపనూరు క్షేత్రంలో వెలిసిన స్వామివారికి వివిధ దివ్య మహిమలు ఉన్నాయని భక్తుల విశ్వాసం: * '''సంతాన ప్రాప్తి:''' [[వివాహం|వివాహమై]] సుదీర్ఘ కాలం సంతానం లేని దంపతులు ఇక్కడ సర్ప శాంతి హోమం జరిపి, పుట్టలో పాలు సమర్పిస్తే సంతాన భాగ్యం కలుగుతుందని నమ్ముతారు. * '''ఆరోగ్య సిద్ధి:''' [[పుట్ట]] మట్టిని నుదుటన తిలకంగా ధరించడం, స్వామివారి పవిత్ర తీర్థం స్వీకరించడం ద్వారా అనారోగ్య సమస్యలు శమిస్తాయని నమ్మకం. * '''దోష నివారణ:''' వివిధ జాతక దోషాల వల్ల విఘ్నాలు ఎదుర్కొంటున్న భక్తులు ఇక్కడి నాగదేవతలను ఆరాధించి శుభ ఫలితాలు పొందుతారు. == భక్తులకు అందుబాటులో ఉన్న వసతులు == ఆలయ నిర్వహణ వర్గం భక్తుల సౌకర్యార్థం వసతులు కల్పించింది: * '''ఉచిత అన్నదాన పథకం:''' నిత్యం ఆలయానికి వచ్చే భక్తులకు ఉచితంగా అన్నప్రసాద వితరణ చేస్తారు. * '''కళ్యాణ మండపం:''' ధార్మిక వివాహాలు, పవిత్ర కార్యక్రమాలు జరుపుకోవడానికి ప్రాంగణంలో విశాలమైన [[కళ్యాణ మంటపం|కళ్యాణ మండపం]] ఉంది. * '''వసతి గదులు:''' దూర ప్రాంతాల నుండి వచ్చే భక్తుల విశ్రాంతి కొరకు గదుల సదుపాయం కలదు. * '''ప్రత్యేక లైన్లు:''' పండుగల సమయంలో భక్తుల రద్దీని క్రమబద్ధీకరించడానికి క్యూ లైన్లు, నీడ వసతి ఏర్పాటు చేశారు. == రవాణా సమాచారం == పంపనూరు క్షేత్రానికి చేరుకోవడానికి విభిన్న రవాణా సౌకర్యాలు అందుబాటులో ఉన్నాయి: * '''రహదారి మార్గం:''' అనంతపురం జిల్లా కేంద్రం నుండి ఆత్మకూరు వెళ్లే ప్రధాన రహదారిలో పంపనూరు గ్రామం ఉంది (సుమారు 18 కిలోమీటర్లు). అనంతపురం నుండి బస్సులు, ఆటోలు నిరంతరం అందుబాటులో ఉంటాయి. * '''రైలు మార్గం:''' దగ్గరలోని ప్రధాన రైల్వే స్టేషన్ అనంతపురం. అక్కడ నుండి వాహనాల ద్వారా క్షేత్రానికి చేరుకోవచ్చు. * '''విమాన మార్గం:''' సమీప విమానాశ్రయం బెంగళూరు లేదా పుట్టపర్తి వద్ద ఉంది. == ఇవి కూడా చూడండి == * శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయం (మోపిదేవి) * సుబ్రహ్మణ్య స్వామి * అనంతపురం జిల్లా పుణ్యక్షేత్రాల జాబితా == మూలాలు == {{మూలాలు}} <ref name="ap_endowments">ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం, దేవాదాయ శాఖ అధికారిక పోర్టల్ లో పంపనూరు ఆలయ వివరాలు.</ref> <ref name="district_handbook">అనంతపురం జిల్లా సాంస్కృతిక సమాచార ప్రచురణ.</ref> <ref name="local_coverage">రాయలసీమ ఆలయాల వైభవం - పంపనూరు పుట్ట స్వామి విశేష నివేదిక.</ref> == వెలుపలి లింకులు == * [http://www.aptemples.ap.gov.in/ ఆంధ్రప్రదేశ్ దేవాదాయ శాఖ అధికారిక వెబ్‌సైట్] [[వర్గం:అనంతపురం జిల్లా ఆలయాలు]] [[వర్గం:సుబ్రహ్మణ్యస్వామి ఆలయాలు]] [[వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ పుణ్యక్షేత్రాలు]] [[వర్గం:ఆత్మకూరు మండలం (అనంతపురం)]] iwy1ffb5hg77ojj0u4g4bbxucthmphk 4955617 4955616 2026-09-10T08:52:49Z ఉదయ్ కిరణ్ 124579 /* రవాణా సమాచారం */ 4955617 wikitext text/x-wiki {{Infobox Hindu temple | name = పంపనూరు సుబ్రహ్మణ్య స్వామి ఆలయం | native_name = పంపనూరు శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి దేవాలయం | caption = పంపనూరు శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి ఆలయం | primary_deity = [[సుబ్రహ్మణ్య స్వామి]] | country = [[భారతదేశం]] | state = [[ఆంధ్రప్రదేశ్]] | district = [[అనంతపురం జిల్లా]] | mandal = [[ఆత్మకూరు మండలం (అనంతపురం జిల్లా)|ఆత్మకూరు]] | location = [[పంపనూరు]] | architecture = [[ద్రావిడ నిర్మాణ శైలి]] | festival = [[సుబ్రహ్మణ్య షష్ఠి]], [[తైపూసం]], [[కావడి ఉత్సవం]] | creator = [[స్వయంభూ]] | governing_body = [[ఆంధ్రప్రదేశ్ దేవాదాయ శాఖ]] }} '''పంపనూరు సుబ్రహ్మణ్య స్వామి ఆలయం''' [[ఆంధ్రప్రదేశ్]] రాష్ట్రం, [[అనంతపురం జిల్లా|అనంతపురం జిల్లా,]] [[ఆత్మకూరు మండలం (అనంతపురం జిల్లా)|ఆత్మకూరు మండలం]] లోని పంపనూరు గ్రామంలో స్థిరపడిన అతి పురాతన దివ్యక్షేత్రం. [[రాయలసీమ]] ప్రాంతంలో శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి ఆరాధనకు, నాగదోష నివారణ పూజలకు ఈ ఆలయం ప్రముఖ ఆధ్యాత్మిక కేంద్రంగా ప్రసిద్ధి చెందింది. ప్రతి సంవత్సరం వివిధ ప్రాంతాల నుండి వేలాది భక్తులు స్వామివారి దర్శనం కోసం ఇక్కడికి తరలివస్తారు. == పరిచయం == పంపనూరు [[గ్రామం]] లో వెలిసిన ఈ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి దేవాలయం శతాబ్దాల చరిత్ర కలిగిన పుణ్యస్థలం. ప్రకృతి రమణీయతతో నిండిన [[వాతావరణం]] లో నెలకొని ఉన్న ఈ క్షేత్రం భక్తులకు అపారమైన ప్రశాంతతను ప్రదానం చేస్తుంది. ఇక్కడ స్వామివారు స్వయంభూవుగా వల్మీక ([[పుట్ట]]) రూపంలో వెలిశారని భక్తులు విశ్వసిస్తారు. సర్ప రూపంలో ఉన్న దైవత్వాన్ని ఆరాధించడం ఈ ఆలయ ప్రత్యేకత. == స్థల పురాణం ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యం == స్థానిక కథనాల ప్రకారం, ప్రాచీన కాలంలో ఈ ప్రాంతం దట్టమైన పొదలు, చెట్లతో నిండి ఉండేది. ఆ రోజుల్లో ఇక్కడ ఉన్న ఒక పవిత్ర [[పుట్ట]] నుండి దివ్యమైన తేజస్సు వెలువడేది. ఆ ప్రాంతంలో పశువులను మేపే కాపరులు తమ ఆవులు రోజూ ఒక నిర్దిష్ట పుట్ట వద్దకు వెళ్లి స్వయంచాలకంగా [[పాలు]] కురిపించడం గమనించారు. ఈ వింతను చూసిన గ్రామీణులు ఆశ్చర్యంతో ఆ పుట్టను తవ్వడానికి ప్రయత్నించారు. ఆ సమయంలో పుట్ట నుండి [[రక్తం]] ప్రవహించడం ప్రారంభమైంది. ఆ ఘటనా వికాసంతో భయాందోళనకు గురైన ప్రజలు తవ్వకాన్ని నిలిపివేశారు. ఆ తర్వాతి రాత్రి శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి గ్రామ పెద్దల స్వప్నంలో దర్శనమిచ్చి, తాను అక్కడ వల్మీక రూపంలో వెలిశానని, తనను భక్తితో పూజించాలని ఆదేశించారు. ఈ పవిత్ర స్వప్న సందేశం ఆధారంగా ప్రజలు అక్కడ చిన్న ఆలయాన్ని నిర్మించి నిత్య పూజాధికాలు ప్రారంభించారు. ఆ సమయం నుండి ఈ క్షేత్రం మహిమాన్వితమైన దివ్య ధామంగా ప్రాచుర్యం పొందింది. ఈ పుట్టలో నివసించే సర్పం ఎవరికీ హాని చేయకుండా కేవలం దైవిక ప్రతీకగా సంచరిస్తుందని భక్తుల నమ్మకం. == ఆలయ నిర్మాణం శిల్పకళా వైభవం == పంపనూరు ఆలయ సముదాయం ద్రావిడ నిర్మాణ శైలి ప్రాశస్త్యంతో రూపొందించబడింది. ఆలయ ఆవరణలో వివిధ విభాగాలను శోభాయమానంగా తీర్చిదిద్దారు: === రాజగోపురం ప్రాకారం === ఆలయ ప్రధాన ప్రవేశ ద్వారం వద్ద రంగురంగుల శిల్పాలతో అలంకరించిన సుందర రాజగోపురం కనిపిస్తుంది. గోపురంపై శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామివారి లీలలు, నెమలి వాహన దృశ్యాలు, వల్లి దేవసేనల విగ్రహాలు శోభిస్తున్నాయి. ఆలయం చుట్టూ నిర్మించిన ప్రాకారం భక్తులకు రక్షణ, ప్రశాంతతను కలిగిస్తుంది. === గర్భాలయం స్వయంభూ వల్మీకం === గర్భగుడిలో ప్రధాన దైవం శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామివారు దివ్య రూపంలో దర్శనమిస్తారు. స్వామివారి ఇరువైపులా వల్లి, దేవసేన అమ్మవార్ల విగ్రహాలు ప్రతిష్ఠించబడ్డాయి. గర్భాలయ అంతర్భాగంలో ప్రాచీన స్వయంభూ పుట్ట సురక్షితంగా పూజలందుకుంటోంది. ఈ పుట్టకే భక్తులు క్షీరాభిషేకం జరుపుతారు. === ముఖ మండపం నాగ ప్రాంగణం === * '''ముఖ మండపం:''' భక్తులు ప్రార్థనలు చేయడానికి, ధ్యానం చేసుకోవడానికి వీలుగా విశాలమైన ముఖ మండపం నిర్మించారు. ఇక్కడి రాతి స్తంభాలపై వివిధ దైవిక రూపాలు చెక్కబడ్డాయి. * '''నాగదేవతల ప్రాంగణం:''' ఆలయ ప్రాకారంలో ప్రత్యేకంగా నిర్మించిన విభాగాన వందలాది రాతి నాగ ప్రతిష్ఠలు ఉన్నాయి. భక్తులు తమ దోష నివారణ కోసం సమర్పించిన వివిధ రకాల నాగ విగ్రహాలు వరుసగా దర్శనమిస్తాయి. === ఉప ఆలయాలు === ప్రధాన ఆలయ ఆవరణలో శ్రీ విఘ్నేశ్వర స్వామి, [[శివుడు|పరమశివుడు]], [[పార్వతి|పార్వతీ దేవి]] ల ఉప ఆలయాలు నెలకొని ఉన్నాయి. శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి దర్శనానికి ముందు విఘ్నేశ్వరుని పూజించడం ఇక్కడ సంప్రదాయం. == విశేష పూజలు దివ్య సేవలు == ఈ క్షేత్రంలో నిత్యం వివిధ రకాల ధార్మిక పూజలు, సేవలు శాస్త్రోక్తంగా జరుగుతాయి: # '''క్షీరాభిషేకం:''' పంపనూరు ఆలయంలో పుట్టకు [[పాలు]] సమర్పించడం ప్రధాన పూజా విధానం. భక్తులు స్వామివారికి క్షీరాభిషేకం చేసి తమ కష్టాలు తొలగిపోవాలని ప్రార్థిస్తారు. # '''సర్పదోష నివారణ పూజలు:''' జాతకంలో రాహు-కేతు దోషాలు, కాలసర్ప దోషాలు ఉన్నవారు ఇక్కడ విశేషంగా పూజలు నిర్వహిస్తారు. శనివారం, మంగళవారాల్లో ఈ పూజల కోసం భక్తులు అధికంగా వస్తారు. # '''నాగ ప్రతిష్ఠా మహోత్సవం:''' సంతాన ప్రాప్తి కోసం, వివాహ ఆలస్యం నివారణ కోసం భక్తులు ఇక్కడ రాతి నాగ విగ్రహాలను ప్రతిష్ఠించి పూజలు జరుపుతారు. # '''కావడి సమర్పణ:''' స్వామివారి భక్తులు తమ మొక్కుబడులు తీర్చుకోవడానికి రంగురంగుల కావడులను భుజాలపై మోస్తూ పాదయాత్రగా వచ్చి సమర్పిస్తారు. # '''కుంకుమార్చన అభిషేకాలు:''' వల్లి సమేత సుబ్రహ్మణ్య స్వామివారికి ప్రతిరోజూ సుప్రభాత సేవ, విశేష అభిషేకాలు, సహస్రనామార్చన, కుంకుమార్చనలు నిర్వహిస్తారు. == ముఖ్యమైన పండుగలు బ్రహ్మోత్సవాలు == ఆలయంలో సంవత్సరం పొడవునా వివిధ ఉత్సవాలు జరుగుతుంటాయి: === మార్గశిర సుబ్రహ్మణ్య షష్ఠి === మార్గశిర మాసంలో వచ్చే శుద్ధ షష్ఠి పర్వదినాన సుబ్రహ్మణ్య షష్ఠి ఉత్సవం క్షేత్రంలో అత్యంత వైభవంగా సాగుతుంది. ఈ రోజున ఆలయాన్ని విద్యుత్ దీపాలు, పుష్ప తోరణాలతో శోభాయమానంగా అలంకరిస్తారు. వేకువజాము నుండే భక్తుల సందడి మొదలవుతుంది. స్వామివారి దివ్య కళ్యాణోత్సవం, రథోత్సవం, పల్లకి సేవలు మహోజ్వలంగా నిర్వహిస్తారు. ఈ సందర్భంగా జరిగే ఉత్సవాలలో విభిన్న ప్రాంతాల నుండి భక్తులు పెద్ద సంఖ్యలో పాల్గొంటారు. === స్కంద షష్ఠి తైపూసం === స్కంద షష్ఠి, తైపూసం పండుగల వేళ ఇక్కడ ప్రత్యేక అభిషేకాలు జరుగుతాయి. భక్తులు పవిత్ర దీక్షలు చేపట్టి, ఆకుపచ్చ వస్త్రాలు ధరించి స్వామివారి దర్శనం చేసుకుంటారు. === ఆడి కృత్తిక, కార్తిక మాసోత్సవాలు === కార్తిక మాసంలో ప్రతి సోమవారం, పౌర్ణమి రోజుల్లో ఆలయంలో విశేష దీపోత్సవాలు నిర్వహిస్తారు. ఆడి కృత్తిక పర్వదినాన స్వామివారికి పవిత్ర పుష్పయాగం జరుగుతుంది. == భక్తుల విశ్వాసాలు ఆధ్యాత్మిక మహిమలు == పంపనూరు క్షేత్రంలో వెలిసిన స్వామివారికి వివిధ దివ్య మహిమలు ఉన్నాయని భక్తుల విశ్వాసం: * '''సంతాన ప్రాప్తి:''' [[వివాహం|వివాహమై]] సుదీర్ఘ కాలం సంతానం లేని దంపతులు ఇక్కడ సర్ప శాంతి హోమం జరిపి, పుట్టలో పాలు సమర్పిస్తే సంతాన భాగ్యం కలుగుతుందని నమ్ముతారు. * '''ఆరోగ్య సిద్ధి:''' [[పుట్ట]] మట్టిని నుదుటన తిలకంగా ధరించడం, స్వామివారి పవిత్ర తీర్థం స్వీకరించడం ద్వారా అనారోగ్య సమస్యలు శమిస్తాయని నమ్మకం. * '''దోష నివారణ:''' వివిధ జాతక దోషాల వల్ల విఘ్నాలు ఎదుర్కొంటున్న భక్తులు ఇక్కడి నాగదేవతలను ఆరాధించి శుభ ఫలితాలు పొందుతారు. == భక్తులకు అందుబాటులో ఉన్న వసతులు == ఆలయ నిర్వహణ వర్గం భక్తుల సౌకర్యార్థం వసతులు కల్పించింది: * '''ఉచిత అన్నదాన పథకం:''' నిత్యం ఆలయానికి వచ్చే భక్తులకు ఉచితంగా అన్నప్రసాద వితరణ చేస్తారు. * '''కళ్యాణ మండపం:''' ధార్మిక వివాహాలు, పవిత్ర కార్యక్రమాలు జరుపుకోవడానికి ప్రాంగణంలో విశాలమైన [[కళ్యాణ మంటపం|కళ్యాణ మండపం]] ఉంది. * '''వసతి గదులు:''' దూర ప్రాంతాల నుండి వచ్చే భక్తుల విశ్రాంతి కొరకు గదుల సదుపాయం కలదు. * '''ప్రత్యేక లైన్లు:''' పండుగల సమయంలో భక్తుల రద్దీని క్రమబద్ధీకరించడానికి క్యూ లైన్లు, నీడ వసతి ఏర్పాటు చేశారు. == రవాణా సమాచారం == పంపనూరు క్షేత్రానికి చేరుకోవడానికి విభిన్న రవాణా సౌకర్యాలు అందుబాటులో ఉన్నాయి: * '''రహదారి మార్గం:''' [[అనంతపురం జిల్లా]] కేంద్రం నుండి [[కళ్యాణదుర్గం]] వెళ్లే ప్రధాన రహదారిలో పంపనూరు గ్రామం ఉంది (సుమారు 18 కిలోమీటర్లు). [[అనంతపురం]] నుండి బస్సులు, ఆటోలు నిరంతరం అందుబాటులో ఉంటాయి. * '''రైలు మార్గం:''' దగ్గరలోని ప్రధాన రైల్వే స్టేషన్ అనంతపురం. అక్కడ నుండి వాహనాల ద్వారా క్షేత్రానికి చేరుకోవచ్చు. * '''విమాన మార్గం:''' సమీప విమానాశ్రయం [[బెంగళూరు]] లేదా [[పుట్టపర్తి]] వద్ద ఉంది. == ఇవి కూడా చూడండి == * శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయం (మోపిదేవి) * సుబ్రహ్మణ్య స్వామి * అనంతపురం జిల్లా పుణ్యక్షేత్రాల జాబితా == మూలాలు == {{మూలాలు}} <ref name="ap_endowments">ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం, దేవాదాయ శాఖ అధికారిక పోర్టల్ లో పంపనూరు ఆలయ వివరాలు.</ref> <ref name="district_handbook">అనంతపురం జిల్లా సాంస్కృతిక సమాచార ప్రచురణ.</ref> <ref name="local_coverage">రాయలసీమ ఆలయాల వైభవం - పంపనూరు పుట్ట స్వామి విశేష నివేదిక.</ref> == వెలుపలి లింకులు == * [http://www.aptemples.ap.gov.in/ ఆంధ్రప్రదేశ్ దేవాదాయ శాఖ అధికారిక వెబ్‌సైట్] [[వర్గం:అనంతపురం జిల్లా ఆలయాలు]] [[వర్గం:సుబ్రహ్మణ్యస్వామి ఆలయాలు]] [[వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ పుణ్యక్షేత్రాలు]] [[వర్గం:ఆత్మకూరు మండలం (అనంతపురం)]] hek50coegg9hr517docqe6n8hfrurfi 4955618 4955617 2026-09-10T08:57:45Z ఉదయ్ కిరణ్ 124579 /* */ 4955618 wikitext text/x-wiki {{Infobox Hindu temple | name = పంపనూరు సుబ్రహ్మణ్య స్వామి ఆలయం | native_name = పంపనూరు శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి దేవాలయం | caption = పంపనూరు శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి ఆలయం | primary_deity = [[సుబ్రహ్మణ్య స్వామి]] | country = [[భారతదేశం]] | state = [[ఆంధ్రప్రదేశ్]] | district = [[అనంతపురం జిల్లా]] | mandal = [[ఆత్మకూరు మండలం (అనంతపురం జిల్లా)|ఆత్మకూరు]] | location = [[పంపనూరు]] | architecture = [[ద్రావిడ నిర్మాణ శైలి]] | festival = [[సుబ్రహ్మణ్య షష్ఠి]], [[తైపూసం]], [[కావడి ఉత్సవం]] | creator = [[స్వయంభూ]] | governing_body = [[ఆంధ్రప్రదేశ్ దేవాదాయ శాఖ]] }} '''పంపనూరు సుబ్రహ్మణ్య స్వామి ఆలయం''' [[ఆంధ్రప్రదేశ్]] రాష్ట్రం, [[అనంతపురం జిల్లా|అనంతపురం జిల్లా,]] [[ఆత్మకూరు మండలం (అనంతపురం జిల్లా)|ఆత్మకూరు మండలం]] లోని పంపనూరు గ్రామంలో స్థిరపడిన అతి పురాతన దివ్యక్షేత్రం. [[రాయలసీమ]] ప్రాంతంలో శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి ఆరాధనకు, నాగదోష నివారణ పూజలకు ఈ ఆలయం ప్రముఖ ఆధ్యాత్మిక కేంద్రంగా ప్రసిద్ధి చెందింది. ప్రతి సంవత్సరం వివిధ ప్రాంతాల నుండి వేలాది భక్తులు స్వామివారి దర్శనం కోసం ఇక్కడికి తరలివస్తారు.[https://telugu.news18.com/news/andhra-pradesh/subrahmanyeswara-swamy-temple-in-the-form-of-a-serpent-this-is-a-rarely-seen-temple-atp-tvk-ss-local18-ws-kl-2780410.html] == పరిచయం == పంపనూరు [[గ్రామం]] లో వెలిసిన ఈ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి దేవాలయం శతాబ్దాల చరిత్ర కలిగిన పుణ్యస్థలం. ప్రకృతి రమణీయతతో నిండిన [[వాతావరణం]] లో నెలకొని ఉన్న ఈ క్షేత్రం భక్తులకు అపారమైన ప్రశాంతతను ప్రదానం చేస్తుంది. ఇక్కడ స్వామివారు స్వయంభూవుగా వల్మీక ([[పుట్ట]]) రూపంలో వెలిశారని భక్తులు విశ్వసిస్తారు. సర్ప రూపంలో ఉన్న దైవత్వాన్ని ఆరాధించడం ఈ ఆలయ ప్రత్యేకత. == స్థల పురాణం ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యం == స్థానిక కథనాల ప్రకారం, ప్రాచీన కాలంలో ఈ ప్రాంతం దట్టమైన పొదలు, చెట్లతో నిండి ఉండేది. ఆ రోజుల్లో ఇక్కడ ఉన్న ఒక పవిత్ర [[పుట్ట]] నుండి దివ్యమైన తేజస్సు వెలువడేది. ఆ ప్రాంతంలో పశువులను మేపే కాపరులు తమ ఆవులు రోజూ ఒక నిర్దిష్ట పుట్ట వద్దకు వెళ్లి స్వయంచాలకంగా [[పాలు]] కురిపించడం గమనించారు. ఈ వింతను చూసిన గ్రామీణులు ఆశ్చర్యంతో ఆ పుట్టను తవ్వడానికి ప్రయత్నించారు. ఆ సమయంలో పుట్ట నుండి [[రక్తం]] ప్రవహించడం ప్రారంభమైంది. ఆ ఘటనా వికాసంతో భయాందోళనకు గురైన ప్రజలు తవ్వకాన్ని నిలిపివేశారు. ఆ తర్వాతి రాత్రి శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి గ్రామ పెద్దల స్వప్నంలో దర్శనమిచ్చి, తాను అక్కడ వల్మీక రూపంలో వెలిశానని, తనను భక్తితో పూజించాలని ఆదేశించారు. ఈ పవిత్ర స్వప్న సందేశం ఆధారంగా ప్రజలు అక్కడ చిన్న ఆలయాన్ని నిర్మించి నిత్య పూజాధికాలు ప్రారంభించారు. ఆ సమయం నుండి ఈ క్షేత్రం మహిమాన్వితమైన దివ్య ధామంగా ప్రాచుర్యం పొందింది. ఈ పుట్టలో నివసించే సర్పం ఎవరికీ హాని చేయకుండా కేవలం దైవిక ప్రతీకగా సంచరిస్తుందని భక్తుల నమ్మకం. == ఆలయ నిర్మాణం శిల్పకళా వైభవం == పంపనూరు ఆలయ సముదాయం ద్రావిడ నిర్మాణ శైలి ప్రాశస్త్యంతో రూపొందించబడింది. ఆలయ ఆవరణలో వివిధ విభాగాలను శోభాయమానంగా తీర్చిదిద్దారు: === రాజగోపురం ప్రాకారం === ఆలయ ప్రధాన ప్రవేశ ద్వారం వద్ద రంగురంగుల శిల్పాలతో అలంకరించిన సుందర రాజగోపురం కనిపిస్తుంది. గోపురంపై శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామివారి లీలలు, నెమలి వాహన దృశ్యాలు, వల్లి దేవసేనల విగ్రహాలు శోభిస్తున్నాయి. ఆలయం చుట్టూ నిర్మించిన ప్రాకారం భక్తులకు రక్షణ, ప్రశాంతతను కలిగిస్తుంది. === గర్భాలయం స్వయంభూ వల్మీకం === గర్భగుడిలో ప్రధాన దైవం శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామివారు దివ్య రూపంలో దర్శనమిస్తారు. స్వామివారి ఇరువైపులా వల్లి, దేవసేన అమ్మవార్ల విగ్రహాలు ప్రతిష్ఠించబడ్డాయి. గర్భాలయ అంతర్భాగంలో ప్రాచీన స్వయంభూ పుట్ట సురక్షితంగా పూజలందుకుంటోంది. ఈ పుట్టకే భక్తులు క్షీరాభిషేకం జరుపుతారు. === ముఖ మండపం నాగ ప్రాంగణం === * '''ముఖ మండపం:''' భక్తులు ప్రార్థనలు చేయడానికి, ధ్యానం చేసుకోవడానికి వీలుగా విశాలమైన ముఖ మండపం నిర్మించారు. ఇక్కడి రాతి స్తంభాలపై వివిధ దైవిక రూపాలు చెక్కబడ్డాయి. * '''నాగదేవతల ప్రాంగణం:''' ఆలయ ప్రాకారంలో ప్రత్యేకంగా నిర్మించిన విభాగాన వందలాది రాతి నాగ ప్రతిష్ఠలు ఉన్నాయి. భక్తులు తమ దోష నివారణ కోసం సమర్పించిన వివిధ రకాల నాగ విగ్రహాలు వరుసగా దర్శనమిస్తాయి. === ఉప ఆలయాలు === ప్రధాన ఆలయ ఆవరణలో శ్రీ విఘ్నేశ్వర స్వామి, [[శివుడు|పరమశివుడు]], [[పార్వతి|పార్వతీ దేవి]] ల ఉప ఆలయాలు నెలకొని ఉన్నాయి. శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి దర్శనానికి ముందు విఘ్నేశ్వరుని పూజించడం ఇక్కడ సంప్రదాయం. == విశేష పూజలు దివ్య సేవలు == ఈ క్షేత్రంలో నిత్యం వివిధ రకాల ధార్మిక పూజలు, సేవలు శాస్త్రోక్తంగా జరుగుతాయి: # '''క్షీరాభిషేకం:''' పంపనూరు ఆలయంలో పుట్టకు [[పాలు]] సమర్పించడం ప్రధాన పూజా విధానం. భక్తులు స్వామివారికి క్షీరాభిషేకం చేసి తమ కష్టాలు తొలగిపోవాలని ప్రార్థిస్తారు. # '''సర్పదోష నివారణ పూజలు:''' జాతకంలో రాహు-కేతు దోషాలు, కాలసర్ప దోషాలు ఉన్నవారు ఇక్కడ విశేషంగా పూజలు నిర్వహిస్తారు. శనివారం, మంగళవారాల్లో ఈ పూజల కోసం భక్తులు అధికంగా వస్తారు. # '''నాగ ప్రతిష్ఠా మహోత్సవం:''' సంతాన ప్రాప్తి కోసం, వివాహ ఆలస్యం నివారణ కోసం భక్తులు ఇక్కడ రాతి నాగ విగ్రహాలను ప్రతిష్ఠించి పూజలు జరుపుతారు. # '''కావడి సమర్పణ:''' స్వామివారి భక్తులు తమ మొక్కుబడులు తీర్చుకోవడానికి రంగురంగుల కావడులను భుజాలపై మోస్తూ పాదయాత్రగా వచ్చి సమర్పిస్తారు. # '''కుంకుమార్చన అభిషేకాలు:''' వల్లి సమేత సుబ్రహ్మణ్య స్వామివారికి ప్రతిరోజూ సుప్రభాత సేవ, విశేష అభిషేకాలు, సహస్రనామార్చన, కుంకుమార్చనలు నిర్వహిస్తారు. == ముఖ్యమైన పండుగలు బ్రహ్మోత్సవాలు == ఆలయంలో సంవత్సరం పొడవునా వివిధ ఉత్సవాలు జరుగుతుంటాయి: === మార్గశిర సుబ్రహ్మణ్య షష్ఠి === మార్గశిర మాసంలో వచ్చే శుద్ధ షష్ఠి పర్వదినాన సుబ్రహ్మణ్య షష్ఠి ఉత్సవం క్షేత్రంలో అత్యంత వైభవంగా సాగుతుంది. ఈ రోజున ఆలయాన్ని విద్యుత్ దీపాలు, పుష్ప తోరణాలతో శోభాయమానంగా అలంకరిస్తారు. వేకువజాము నుండే భక్తుల సందడి మొదలవుతుంది. స్వామివారి దివ్య కళ్యాణోత్సవం, రథోత్సవం, పల్లకి సేవలు మహోజ్వలంగా నిర్వహిస్తారు. ఈ సందర్భంగా జరిగే ఉత్సవాలలో విభిన్న ప్రాంతాల నుండి భక్తులు పెద్ద సంఖ్యలో పాల్గొంటారు. === స్కంద షష్ఠి తైపూసం === స్కంద షష్ఠి, తైపూసం పండుగల వేళ ఇక్కడ ప్రత్యేక అభిషేకాలు జరుగుతాయి. భక్తులు పవిత్ర దీక్షలు చేపట్టి, ఆకుపచ్చ వస్త్రాలు ధరించి స్వామివారి దర్శనం చేసుకుంటారు. === ఆడి కృత్తిక, కార్తిక మాసోత్సవాలు === కార్తిక మాసంలో ప్రతి సోమవారం, పౌర్ణమి రోజుల్లో ఆలయంలో విశేష దీపోత్సవాలు నిర్వహిస్తారు. ఆడి కృత్తిక పర్వదినాన స్వామివారికి పవిత్ర పుష్పయాగం జరుగుతుంది. == భక్తుల విశ్వాసాలు ఆధ్యాత్మిక మహిమలు == పంపనూరు క్షేత్రంలో వెలిసిన స్వామివారికి వివిధ దివ్య మహిమలు ఉన్నాయని భక్తుల విశ్వాసం: * '''సంతాన ప్రాప్తి:''' [[వివాహం|వివాహమై]] సుదీర్ఘ కాలం సంతానం లేని దంపతులు ఇక్కడ సర్ప శాంతి హోమం జరిపి, పుట్టలో పాలు సమర్పిస్తే సంతాన భాగ్యం కలుగుతుందని నమ్ముతారు. * '''ఆరోగ్య సిద్ధి:''' [[పుట్ట]] మట్టిని నుదుటన తిలకంగా ధరించడం, స్వామివారి పవిత్ర తీర్థం స్వీకరించడం ద్వారా అనారోగ్య సమస్యలు శమిస్తాయని నమ్మకం. * '''దోష నివారణ:''' వివిధ జాతక దోషాల వల్ల విఘ్నాలు ఎదుర్కొంటున్న భక్తులు ఇక్కడి నాగదేవతలను ఆరాధించి శుభ ఫలితాలు పొందుతారు. == భక్తులకు అందుబాటులో ఉన్న వసతులు == ఆలయ నిర్వహణ వర్గం భక్తుల సౌకర్యార్థం వసతులు కల్పించింది: * '''ఉచిత అన్నదాన పథకం:''' నిత్యం ఆలయానికి వచ్చే భక్తులకు ఉచితంగా అన్నప్రసాద వితరణ చేస్తారు. * '''కళ్యాణ మండపం:''' ధార్మిక వివాహాలు, పవిత్ర కార్యక్రమాలు జరుపుకోవడానికి ప్రాంగణంలో విశాలమైన [[కళ్యాణ మంటపం|కళ్యాణ మండపం]] ఉంది. * '''వసతి గదులు:''' దూర ప్రాంతాల నుండి వచ్చే భక్తుల విశ్రాంతి కొరకు గదుల సదుపాయం కలదు. * '''ప్రత్యేక లైన్లు:''' పండుగల సమయంలో భక్తుల రద్దీని క్రమబద్ధీకరించడానికి క్యూ లైన్లు, నీడ వసతి ఏర్పాటు చేశారు. == రవాణా సమాచారం == పంపనూరు క్షేత్రానికి చేరుకోవడానికి విభిన్న రవాణా సౌకర్యాలు అందుబాటులో ఉన్నాయి: * '''రహదారి మార్గం:''' [[అనంతపురం జిల్లా]] కేంద్రం నుండి [[కళ్యాణదుర్గం]] వెళ్లే ప్రధాన రహదారిలో పంపనూరు గ్రామం ఉంది (సుమారు 18 కిలోమీటర్లు). [[అనంతపురం]] నుండి బస్సులు, ఆటోలు నిరంతరం అందుబాటులో ఉంటాయి. * '''రైలు మార్గం:''' దగ్గరలోని ప్రధాన రైల్వే స్టేషన్ అనంతపురం. అక్కడ నుండి వాహనాల ద్వారా క్షేత్రానికి చేరుకోవచ్చు. * '''విమాన మార్గం:''' సమీప విమానాశ్రయం [[బెంగళూరు]] లేదా [[పుట్టపర్తి]] వద్ద ఉంది. == ఇవి కూడా చూడండి == * శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయం (మోపిదేవి) * సుబ్రహ్మణ్య స్వామి * అనంతపురం జిల్లా పుణ్యక్షేత్రాల జాబితా == మూలాలు == {{మూలాలు}} <ref name="ap_endowments">ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం, దేవాదాయ శాఖ అధికారిక పోర్టల్ లో పంపనూరు ఆలయ వివరాలు.</ref> <ref name="district_handbook">అనంతపురం జిల్లా సాంస్కృతిక సమాచార ప్రచురణ.</ref> <ref name="local_coverage">రాయలసీమ ఆలయాల వైభవం - పంపనూరు పుట్ట స్వామి విశేష నివేదిక.</ref> == వెలుపలి లింకులు == * [http://www.aptemples.ap.gov.in/ ఆంధ్రప్రదేశ్ దేవాదాయ శాఖ అధికారిక వెబ్‌సైట్] [[వర్గం:అనంతపురం జిల్లా ఆలయాలు]] [[వర్గం:సుబ్రహ్మణ్యస్వామి ఆలయాలు]] [[వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ పుణ్యక్షేత్రాలు]] [[వర్గం:ఆత్మకూరు మండలం (అనంతపురం)]] tt61izfs1vh0pbbthmg85xwtfdcoti2 4955632 4955618 2026-09-10T10:36:40Z యర్రా రామారావు 28161 4955632 wikitext text/x-wiki {{Infobox Hindu temple | name = పంపనూరు సుబ్రహ్మణ్య స్వామి ఆలయం | native_name = పంపనూరు శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి దేవాలయం | caption = పంపనూరు శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి ఆలయం | primary_deity = [[సుబ్రహ్మణ్య స్వామి]] | country = [[భారతదేశం]] | state = [[ఆంధ్రప్రదేశ్]] | district = [[అనంతపురం జిల్లా]] | mandal = [[ఆత్మకూరు మండలం (అనంతపురం జిల్లా)|ఆత్మకూరు]] | location = [[పంపనూరు]] | architecture = [[ద్రావిడ నిర్మాణ శైలి]] | festival = [[సుబ్రహ్మణ్య షష్ఠి]], [[తైపూసం]], [[కావడి ఉత్సవం]] | creator = [[స్వయంభూ]] | governing_body = [[ఆంధ్రప్రదేశ్ దేవాదాయ శాఖ]] }} '''పంపనూరు సుబ్రహ్మణ్య స్వామి ఆలయం''' [[ఆంధ్రప్రదేశ్]] రాష్ట్రం, [[అనంతపురం జిల్లా|అనంతపురం జిల్లా,]] [[ఆత్మకూరు మండలం (అనంతపురం జిల్లా)|ఆత్మకూరు మండలం]] లోని పంపనూరు గ్రామంలో స్థిరపడిన అతి పురాతన దివ్యక్షేత్రం. [[రాయలసీమ]] ప్రాంతంలో శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి ఆరాధనకు, నాగదోష నివారణ పూజలకు ఈ ఆలయం ప్రముఖ ఆధ్యాత్మిక కేంద్రంగా ప్రసిద్ధి చెందింది. ప్రతి సంవత్సరం వివిధ ప్రాంతాల నుండి వేలాది భక్తులు స్వామివారి దర్శనం కోసం ఇక్కడికి తరలివస్తారు.<ref>https://telugu.news18.com/news/andhra-pradesh/subrahmanyeswara-swamy-temple-in-the-form-of-a-serpent-this-is-a-rarely-seen-temple-atp-tvk-ss-local18-ws-kl-2780410.html</ref> == పరిచయం == పంపనూరు [[గ్రామం]] లో వెలిసిన ఈ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి దేవాలయం శతాబ్దాల చరిత్ర కలిగిన పుణ్యస్థలం. ప్రకృతి రమణీయతతో నిండిన [[వాతావరణం]] లో నెలకొని ఉన్న ఈ క్షేత్రం భక్తులకు అపారమైన ప్రశాంతతను ప్రదానం చేస్తుంది. ఇక్కడ స్వామివారు స్వయంభూవుగా వల్మీక ([[పుట్ట]]) రూపంలో వెలిశారని భక్తులు విశ్వసిస్తారు. సర్ప రూపంలో ఉన్న దైవత్వాన్ని ఆరాధించడం ఈ ఆలయ ప్రత్యేకత. == స్థల పురాణం ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యం == స్థానిక కథనాల ప్రకారం, ప్రాచీన కాలంలో ఈ ప్రాంతం దట్టమైన పొదలు, చెట్లతో నిండి ఉండేది. ఆ రోజుల్లో ఇక్కడ ఉన్న ఒక పవిత్ర [[పుట్ట]] నుండి దివ్యమైన తేజస్సు వెలువడేది. ఆ ప్రాంతంలో పశువులను మేపే కాపరులు తమ ఆవులు రోజూ ఒక నిర్దిష్ట పుట్ట వద్దకు వెళ్లి స్వయంచాలకంగా [[పాలు]] కురిపించడం గమనించారు. ఈ వింతను చూసిన గ్రామీణులు ఆశ్చర్యంతో ఆ పుట్టను తవ్వడానికి ప్రయత్నించారు. ఆ సమయంలో పుట్ట నుండి [[రక్తం]] ప్రవహించడం ప్రారంభమైంది. ఆ ఘటనా వికాసంతో భయాందోళనకు గురైన ప్రజలు తవ్వకాన్ని నిలిపివేశారు. ఆ తర్వాతి రాత్రి శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి గ్రామ పెద్దల స్వప్నంలో దర్శనమిచ్చి, తాను అక్కడ వల్మీక రూపంలో వెలిశానని, తనను భక్తితో పూజించాలని ఆదేశించారు. ఈ పవిత్ర స్వప్న సందేశం ఆధారంగా ప్రజలు అక్కడ చిన్న ఆలయాన్ని నిర్మించి నిత్య పూజాధికాలు ప్రారంభించారు. ఆ సమయం నుండి ఈ క్షేత్రం మహిమాన్వితమైన దివ్య ధామంగా ప్రాచుర్యం పొందింది. ఈ పుట్టలో నివసించే సర్పం ఎవరికీ హాని చేయకుండా కేవలం దైవిక ప్రతీకగా సంచరిస్తుందని భక్తుల నమ్మకం. == ఆలయ నిర్మాణం శిల్పకళా వైభవం == పంపనూరు ఆలయ సముదాయం ద్రావిడ నిర్మాణ శైలి ప్రాశస్త్యంతో రూపొందించబడింది. ఆలయ ఆవరణలో వివిధ విభాగాలను శోభాయమానంగా తీర్చిదిద్దారు: === రాజగోపురం ప్రాకారం === ఆలయ ప్రధాన ప్రవేశ ద్వారం వద్ద రంగురంగుల శిల్పాలతో అలంకరించిన సుందర రాజగోపురం కనిపిస్తుంది. గోపురంపై శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామివారి లీలలు, నెమలి వాహన దృశ్యాలు, వల్లి దేవసేనల విగ్రహాలు శోభిస్తున్నాయి. ఆలయం చుట్టూ నిర్మించిన ప్రాకారం భక్తులకు రక్షణ, ప్రశాంతతను కలిగిస్తుంది. === గర్భాలయం స్వయంభూ వల్మీకం === గర్భగుడిలో ప్రధాన దైవం శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామివారు దివ్య రూపంలో దర్శనమిస్తారు. స్వామివారి ఇరువైపులా వల్లి, దేవసేన అమ్మవార్ల విగ్రహాలు ప్రతిష్ఠించబడ్డాయి. గర్భాలయ అంతర్భాగంలో ప్రాచీన స్వయంభూ పుట్ట సురక్షితంగా పూజలందుకుంటోంది. ఈ పుట్టకే భక్తులు క్షీరాభిషేకం జరుపుతారు. === ముఖ మండపం నాగ ప్రాంగణం === * '''ముఖ మండపం:''' భక్తులు ప్రార్థనలు చేయడానికి, ధ్యానం చేసుకోవడానికి వీలుగా విశాలమైన ముఖ మండపం నిర్మించారు. ఇక్కడి రాతి స్తంభాలపై వివిధ దైవిక రూపాలు చెక్కబడ్డాయి. * '''నాగదేవతల ప్రాంగణం:''' ఆలయ ప్రాకారంలో ప్రత్యేకంగా నిర్మించిన విభాగాన వందలాది రాతి నాగ ప్రతిష్ఠలు ఉన్నాయి. భక్తులు తమ దోష నివారణ కోసం సమర్పించిన వివిధ రకాల నాగ విగ్రహాలు వరుసగా దర్శనమిస్తాయి. === ఉప ఆలయాలు === ప్రధాన ఆలయ ఆవరణలో శ్రీ విఘ్నేశ్వర స్వామి, [[శివుడు|పరమశివుడు]], [[పార్వతి|పార్వతీ దేవి]] ల ఉప ఆలయాలు నెలకొని ఉన్నాయి. శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి దర్శనానికి ముందు విఘ్నేశ్వరుని పూజించడం ఇక్కడ సంప్రదాయం. == విశేష పూజలు దివ్య సేవలు == ఈ క్షేత్రంలో నిత్యం వివిధ రకాల ధార్మిక పూజలు, సేవలు శాస్త్రోక్తంగా జరుగుతాయి: # '''క్షీరాభిషేకం:''' పంపనూరు ఆలయంలో పుట్టకు [[పాలు]] సమర్పించడం ప్రధాన పూజా విధానం. భక్తులు స్వామివారికి క్షీరాభిషేకం చేసి తమ కష్టాలు తొలగిపోవాలని ప్రార్థిస్తారు. # '''సర్పదోష నివారణ పూజలు:''' జాతకంలో రాహు-కేతు దోషాలు, కాలసర్ప దోషాలు ఉన్నవారు ఇక్కడ విశేషంగా పూజలు నిర్వహిస్తారు. శనివారం, మంగళవారాల్లో ఈ పూజల కోసం భక్తులు అధికంగా వస్తారు. # '''నాగ ప్రతిష్ఠా మహోత్సవం:''' సంతాన ప్రాప్తి కోసం, వివాహ ఆలస్యం నివారణ కోసం భక్తులు ఇక్కడ రాతి నాగ విగ్రహాలను ప్రతిష్ఠించి పూజలు జరుపుతారు. # '''కావడి సమర్పణ:''' స్వామివారి భక్తులు తమ మొక్కుబడులు తీర్చుకోవడానికి రంగురంగుల కావడులను భుజాలపై మోస్తూ పాదయాత్రగా వచ్చి సమర్పిస్తారు. # '''కుంకుమార్చన అభిషేకాలు:''' వల్లి సమేత సుబ్రహ్మణ్య స్వామివారికి ప్రతిరోజూ సుప్రభాత సేవ, విశేష అభిషేకాలు, సహస్రనామార్చన, కుంకుమార్చనలు నిర్వహిస్తారు. == ముఖ్యమైన పండుగలు బ్రహ్మోత్సవాలు == ఆలయంలో సంవత్సరం పొడవునా వివిధ ఉత్సవాలు జరుగుతుంటాయి: === మార్గశిర సుబ్రహ్మణ్య షష్ఠి === మార్గశిర మాసంలో వచ్చే శుద్ధ షష్ఠి పర్వదినాన సుబ్రహ్మణ్య షష్ఠి ఉత్సవం క్షేత్రంలో అత్యంత వైభవంగా సాగుతుంది. ఈ రోజున ఆలయాన్ని విద్యుత్ దీపాలు, పుష్ప తోరణాలతో శోభాయమానంగా అలంకరిస్తారు. వేకువజాము నుండే భక్తుల సందడి మొదలవుతుంది. స్వామివారి దివ్య కళ్యాణోత్సవం, రథోత్సవం, పల్లకి సేవలు మహోజ్వలంగా నిర్వహిస్తారు. ఈ సందర్భంగా జరిగే ఉత్సవాలలో విభిన్న ప్రాంతాల నుండి భక్తులు పెద్ద సంఖ్యలో పాల్గొంటారు. === స్కంద షష్ఠి తైపూసం === స్కంద షష్ఠి, తైపూసం పండుగల వేళ ఇక్కడ ప్రత్యేక అభిషేకాలు జరుగుతాయి. భక్తులు పవిత్ర దీక్షలు చేపట్టి, ఆకుపచ్చ వస్త్రాలు ధరించి స్వామివారి దర్శనం చేసుకుంటారు. === ఆడి కృత్తిక, కార్తిక మాసోత్సవాలు === కార్తిక మాసంలో ప్రతి సోమవారం, పౌర్ణమి రోజుల్లో ఆలయంలో విశేష దీపోత్సవాలు నిర్వహిస్తారు. ఆడి కృత్తిక పర్వదినాన స్వామివారికి పవిత్ర పుష్పయాగం జరుగుతుంది. == భక్తుల విశ్వాసాలు ఆధ్యాత్మిక మహిమలు == పంపనూరు క్షేత్రంలో వెలిసిన స్వామివారికి వివిధ దివ్య మహిమలు ఉన్నాయని భక్తుల విశ్వాసం: * '''సంతాన ప్రాప్తి:''' [[వివాహం|వివాహమై]] సుదీర్ఘ కాలం సంతానం లేని దంపతులు ఇక్కడ సర్ప శాంతి హోమం జరిపి, పుట్టలో పాలు సమర్పిస్తే సంతాన భాగ్యం కలుగుతుందని నమ్ముతారు. * '''ఆరోగ్య సిద్ధి:''' [[పుట్ట]] మట్టిని నుదుటన తిలకంగా ధరించడం, స్వామివారి పవిత్ర తీర్థం స్వీకరించడం ద్వారా అనారోగ్య సమస్యలు శమిస్తాయని నమ్మకం. * '''దోష నివారణ:''' వివిధ జాతక దోషాల వల్ల విఘ్నాలు ఎదుర్కొంటున్న భక్తులు ఇక్కడి నాగదేవతలను ఆరాధించి శుభ ఫలితాలు పొందుతారు. == భక్తులకు అందుబాటులో ఉన్న వసతులు == ఆలయ నిర్వహణ వర్గం భక్తుల సౌకర్యార్థం వసతులు కల్పించింది: * '''ఉచిత అన్నదాన పథకం:''' నిత్యం ఆలయానికి వచ్చే భక్తులకు ఉచితంగా అన్నప్రసాద వితరణ చేస్తారు. * '''కళ్యాణ మండపం:''' ధార్మిక వివాహాలు, పవిత్ర కార్యక్రమాలు జరుపుకోవడానికి ప్రాంగణంలో విశాలమైన [[కళ్యాణ మంటపం|కళ్యాణ మండపం]] ఉంది. * '''వసతి గదులు:''' దూర ప్రాంతాల నుండి వచ్చే భక్తుల విశ్రాంతి కొరకు గదుల సదుపాయం కలదు. * '''ప్రత్యేక లైన్లు:''' పండుగల సమయంలో భక్తుల రద్దీని క్రమబద్ధీకరించడానికి క్యూ లైన్లు, నీడ వసతి ఏర్పాటు చేశారు. == రవాణా సమాచారం == పంపనూరు క్షేత్రానికి చేరుకోవడానికి విభిన్న రవాణా సౌకర్యాలు అందుబాటులో ఉన్నాయి: * '''రహదారి మార్గం:''' [[అనంతపురం జిల్లా]] కేంద్రం నుండి [[కళ్యాణదుర్గం]] వెళ్లే ప్రధాన రహదారిలో పంపనూరు గ్రామం ఉంది (సుమారు 18 కిలోమీటర్లు). [[అనంతపురం]] నుండి బస్సులు, ఆటోలు నిరంతరం అందుబాటులో ఉంటాయి. * '''రైలు మార్గం:''' దగ్గరలోని ప్రధాన రైల్వే స్టేషన్ అనంతపురం. అక్కడ నుండి వాహనాల ద్వారా క్షేత్రానికి చేరుకోవచ్చు. * '''విమాన మార్గం:''' సమీప విమానాశ్రయం [[బెంగళూరు]] లేదా [[పుట్టపర్తి]] వద్ద ఉంది. == ఇవి కూడా చూడండి == * శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయం (మోపిదేవి) * సుబ్రహ్మణ్య స్వామి * అనంతపురం జిల్లా పుణ్యక్షేత్రాల జాబితా == మూలాలు == {{మూలాలు}} <ref name="ap_endowments">ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం, దేవాదాయ శాఖ అధికారిక పోర్టల్ లో పంపనూరు ఆలయ వివరాలు.</ref> <ref name="district_handbook">అనంతపురం జిల్లా సాంస్కృతిక సమాచార ప్రచురణ.</ref> <ref name="local_coverage">రాయలసీమ ఆలయాల వైభవం - పంపనూరు పుట్ట స్వామి విశేష నివేదిక.</ref> == వెలుపలి లింకులు == * [http://www.aptemples.ap.gov.in/ ఆంధ్రప్రదేశ్ దేవాదాయ శాఖ అధికారిక వెబ్‌సైట్] [[వర్గం:అనంతపురం జిల్లా ఆలయాలు]] [[వర్గం:సుబ్రహ్మణ్యస్వామి ఆలయాలు]] [[వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ పుణ్యక్షేత్రాలు]] [[వర్గం:ఆత్మకూరు మండలం (అనంతపురం)]] d7pzit0w46cebtk4zg7p2l64bjgoca1 0 509358 4955619 2026-09-10T09:27:40Z ఉదయ్ కిరణ్ 124579 /* */ 4955619 wikitext text/x-wiki {{Infobox Hindu temple | name = శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయం | native_name = శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి దేవస్థానం | image = | image_alt = | image_caption = | map_type = India Andhra Pradesh | map_caption = ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఆలయ స్థానం | coordinates = | country = [[భారతదేశం]] | state = [[ఆంధ్రప్రదేశ్]] | district = [[అనంతపురం జిల్లా]] | town = [[కళ్యాణదుర్గం]] | location = కళ్యాణదుర్గం పట్టణం | deity = [[సుబ్రహ్మణ్యుడు]] | architecture = ద్రావిడ శైలి | established = సుమారు 16వ శతాబ్దం | festivals = [[సుబ్రహ్మణ్య షష్ఠి]] }} '''శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయం''' [[ఆంధ్రప్రదేశ్]] రాష్ట్రంలోని [[అనంతపురం జిల్లా]] [[కళ్యాణదుర్గం]] పట్టణంలో ఉన్న హిందూ దేవాలయం. ఇది కళ్యాణదుర్గం పట్టణం నడిబొడ్డున ఉంది.<ref name="Kalyandurg">{{cite web |title=Kalyandurg |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Kalyandurg |website=Wikipedia |access-date=10 సెప్టెంబరు 2026 }}</ref><ref name="Kshethradanam">{{cite web |title=Sri Subrahmanyeswara Swamy Temple, Kalyandurg |url=https://kalyangeetha.wordpress.com/author/kalyangeetha/page/4/ |website=Kshethradanam |access-date=10 సెప్టెంబరు 2026 }}</ref> ఆలయం సుమారు 16వ శతాబ్దంలో నిర్మించబడినదిగా పేర్కొనబడుతుంది.<ref name="Kalyandurg" /><ref name="Kshethradanam" /> నిర్మాణ శైలిలో ద్రావిడ సంప్రదాయ లక్షణాలు కనిపిస్తాయి.<ref name="Kshethradanam" /> ఆలయంలో ప్రధాన దైవంగా శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామిని ఆరాధిస్తారు. స్వామివారు బ్రహ్మచారి రూపంలో నాగపడగతో దర్శనమిస్తారు.<ref name="Kshethradanam" /> == చరిత్ర == శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయం కళ్యాణదుర్గం పట్టణంలోని పురాతన దేవాలయాల్లో ఒకటిగా గుర్తించబడుతుంది. ఆలయ ప్రాచీనత సుమారు 16వ శతాబ్దానికి చెందినదిగా పేర్కొనబడుతుంది.<ref name="Kalyandurg" /><ref name="Kshethradanam" /> 16వ శతాబ్దంలో కళ్యాణదుర్గం ప్రాంతం [[విజయనగర సామ్రాజ్యం]] పరిధిలో ఉండేది. [[శ్రీకృష్ణదేవరాయలు|శ్రీకృష్ణదేవరాయల]] పాలనా కాలంతో కళ్యాణదుర్గం ప్రాంతానికి చారిత్రక సంబంధం ఉంది.<ref name="Kalyandurg" /> ఆలయాన్ని నిర్దిష్ట రాజు లేదా పాలకుడు నిర్మించాడనే సమాచారం ప్రస్తుతం అందుబాటులో ఉన్న ఆధారాలతో నిర్ధారించబడలేదు. నిర్మాణానికి సంబంధించిన ఖచ్చితమైన సంవత్సరం కూడా తెలియదు. అందువల్ల ఆలయ ప్రాచీనతను సుమారు 16వ శతాబ్దంగా పేర్కొనడం సముచితం. == కళ్యాణదుర్గం చారిత్రక నేపథ్యం == కళ్యాణదుర్గం అనంతపురం జిల్లాలోని చారిత్రక పట్టణం. ఈ ప్రాంతానికి విజయనగర సామ్రాజ్యంతో సంబంధం ఉంది.<ref name="Kalyandurg" /> కళ్యాణదుర్గం ప్రాంతం బోయ పాలెగార్ల పాలనతో కూడా సంబంధం కలిగి ఉంది. కళ్యాణదుర్గం పేరు కళ్యాణప్ప అనే పాలెగారుతో సంబంధం కలిగి ఉన్నట్లు చారిత్రక వివరాలు సూచిస్తున్నాయి.<ref name="Kalyandurg" /> విజయనగర సామ్రాజ్య కాలంలో కళ్యాణదుర్గం ప్రాంతం రాజకీయ, సాంస్కృతిక కార్యకలాపాలకు సంబంధించిన ప్రాంతంగా ఉండేది. ఈ చారిత్రక నేపథ్యం పట్టణంలోని పురాతన దేవాలయాల ప్రాచీనతను అర్థం చేసుకోవడానికి ఉపయోగపడుతుంది. == ఆలయ స్థానం == శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయం కళ్యాణదుర్గం పట్టణం మధ్యభాగంలో ఉంది.<ref name="Kalyandurg" /><ref name="Kshethradanam" /> ఆలయానికి నమోదు చేయబడిన చిరునామా '''G4X5+HRX, Kalyandurg, Andhra Pradesh 515761'''గా ఉంది.<ref name="Kshethradanam2">{{cite web |title=Sri Subrahmanyeswara Swamy Temple, Kalyandurg |url=https://kalyangeetha.wordpress.com/tag/yaganti-uma-maheswar-temple/ |website=Kshethradanam |access-date=10 సెప్టెంబరు 2026 }}</ref> పట్టణంలోని ఇరుకైన వీధుల ద్వారా ఆలయాన్ని చేరుకోవచ్చని సందర్శన వివరాల్లో నమోదు చేయబడింది.<ref name="Kshethradanam" /> == ఆలయ నిర్మాణ శైలి == ఆలయ నిర్మాణం ద్రావిడ శైలికి చెందినదిగా గుర్తించబడుతుంది.<ref name="Kshethradanam" /> ఆలయం పరిమాణంలో చిన్నదిగా ఉన్నప్పటికీ కళ్యాణదుర్గం పట్టణంలో గుర్తింపు పొందిన దేవాలయంగా ఉంది.<ref name="Kshethradanam" /> ఆలయం ముందు ఎత్తైన ధ్వజస్తంభం ఉంది.<ref name="Kshethradanam" /> ధ్వజస్తంభం ఆలయ ప్రవేశ ప్రాంతంలో ప్రధానంగా కనిపించే నిర్మాణ అంశంగా ఉంది. ఆలయం ముందు ఒక చెరువు ఉంది. ఆ చెరువు ప్రస్తుతం ఉపయోగంలో లేని స్థితిలో ఉన్నట్లు నమోదు చేయబడింది.<ref name="Kshethradanam" /> == ప్రధాన దైవం == ఆలయంలో ప్రధాన దైవంగా '''శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి''' కొలువై ఉన్నారు. హిందూ సంప్రదాయంలో సుబ్రహ్మణ్యుడు [[స్కందుడు]], [[కార్తికేయుడు]], కుమారస్వామి, మురుగన్ వంటి పేర్లతో ప్రసిద్ధి చెందాడు. కళ్యాణదుర్గం ఆలయంలో స్వామివారు బ్రహ్మచారి రూపంలో నాగపడగతో దర్శనమిస్తారు.<ref name="Kshethradanam" /> నాగపడగతో కూడిన ఈ రూపం ఆలయానికి ప్రత్యేకతగా నిలుస్తుంది.<ref name="Kshethradanam" /> == ఆలయ ప్రత్యేకత == శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయానికి ప్రధానంగా స్వామివారి ప్రత్యేక రూపం, ఆలయ ప్రాచీనత, పట్టణ మధ్యభాగంలోని స్థానం ప్రాముఖ్యతను కలిగిస్తున్నాయి. స్వామివారు బ్రహ్మచారి రూపంలో నాగపడగతో దర్శనమివ్వడం ఆలయ ప్రత్యేకతగా చెప్పబడుతుంది.<ref name="Kshethradanam" /> ఆలయం సుమారు 16వ శతాబ్దానికి చెందినదిగా గుర్తించబడుతుంది.<ref name="Kalyandurg" /><ref name="Kshethradanam" /> ఆలయ నిర్మాణంలో ద్రావిడ శైలికి సంబంధించిన లక్షణాలు కనిపిస్తాయి.<ref name="Kshethradanam" /> == పూజా విధానం == ఆలయంలో నిత్య పూజలు నిర్వహించబడుతున్నాయి.<ref name="Kshethradanam" /> ఆలయ పూజా కార్యక్రమాలతో ఒకే కుటుంబానికి చెందిన అర్చకులు మూడు తరాలుగా సంబంధం కలిగి ఉన్నట్లు నమోదు చేయబడింది.<ref name="Kshethradanam" /> ఆలయంలో జరిగే పూజలు, సేవలకు సంబంధించిన పూర్తి అధికారిక వివరాలు ప్రస్తుతం అందుబాటులో లేవు. == సుబ్రహ్మణ్య షష్ఠి == [[సుబ్రహ్మణ్య షష్ఠి]] సుబ్రహ్మణ్య స్వామికి సంబంధించిన ముఖ్యమైన పర్వదినాల్లో ఒకటి. కళ్యాణదుర్గం ఆలయంలో ఈ పర్వదినం సందర్భంగా ప్రత్యేక పూజా కార్యక్రమాలు నిర్వహించబడతాయి.<ref name="KalyandurgOld">{{cite web |title=Kalyandurg |url=https://en-academic.com/dic.nsf/enwiki/1064933/ |website=En-academic |access-date=10 సెప్టెంబరు 2026 }}</ref> సుబ్రహ్మణ్య షష్ఠి సందర్భంగా రథోత్సవం సహా పలు ధార్మిక కార్యక్రమాలు నిర్వహించబడినట్లు పాత సమాచారంలో నమోదు చేయబడింది.<ref name="TempleFestival">{{cite web |title=Anantapur District Overview and Temples |url=https://www.scribd.com/document/113601147/ANATAPUR |website=Scribd |access-date=10 సెప్టెంబరు 2026 }}</ref> ప్రస్తుత ఉత్సవాల తేదీలు, కార్యక్రమాల వివరాలు సంవత్సరాన్ని బట్టి మారే అవకాశం ఉంది. తాజా వివరాలకు ఆలయ నిర్వాహకుల ప్రకటనలను పరిశీలించడం అవసరం. == రథోత్సవం == సుబ్రహ్మణ్య షష్ఠి ఉత్సవాల్లో రథోత్సవం నిర్వహించబడినట్లు పాత సమాచారంలో నమోదు చేయబడింది.<ref name="TempleFestival" /> రథోత్సవంలో స్వామివారి ఉత్సవ విగ్రహాన్ని రథంపై ఊరేగించే సంప్రదాయం ఉంటుందని సుబ్రహ్మణ్య ఆలయాల సాధారణ ఆచారాల్లో కనిపిస్తుంది. కళ్యాణదుర్గం ఆలయంలో ప్రస్తుత రథోత్సవ విధానానికి సంబంధించిన పూర్తి వివరాలు అందుబాటులో లేవు. == ధార్మిక ప్రాధాన్యత == సుబ్రహ్మణ్య స్వామి ఆరాధన హిందూ సంప్రదాయంలో ముఖ్యమైన స్థానం కలిగి ఉంది. సుబ్రహ్మణ్యుడు స్కందుడు, కార్తికేయుడు, కుమారస్వామి వంటి పేర్లతో ప్రసిద్ధి చెందాడు. కళ్యాణదుర్గం ఆలయంలో స్వామివారు నాగపడగతో కూడిన బ్రహ్మచారి రూపంలో దర్శనమివ్వడం ప్రత్యేక ధార్మిక లక్షణంగా పరిగణించబడుతుంది.<ref name="Kshethradanam" /> == స్థానిక ప్రాధాన్యత == శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయం కళ్యాణదుర్గం పట్టణంలోని ధార్మిక ప్రదేశాల్లో ఒకటి. పట్టణం మధ్యభాగంలో ఆలయం ఉండటం వల్ల స్థానిక ప్రజలకు ఆలయం అందుబాటులో ఉంది.<ref name="Kalyandurg" /><ref name="Kshethradanam" /> కళ్యాణదుర్గం చారిత్రక నేపథ్యం, ఆలయ ప్రాచీనత కలిసి ఈ దేవాలయానికి ప్రాంతీయ ప్రాధాన్యతను కల్పిస్తున్నాయి. == ఆలయ పరిసరాలు == కళ్యాణదుర్గం ప్రాంతం చారిత్రక ప్రాధాన్యత కలిగిన ప్రాంతంగా గుర్తించబడుతుంది.<ref name="Kalyandurg" /> పట్టణ పరిసరాల్లో మెగాలిథిక్ అవశేషాలు గుర్తించబడినట్లు చారిత్రక వివరాలు పేర్కొంటున్నాయి. డోల్మెనాయిడ్ సిస్ట్‌లు, కైర్న్ వలయాలు వంటి పురావస్తు నిర్మాణాలు కొన్ని ప్రాంతాల్లో ఉన్నట్లు నమోదు చేయబడింది.<ref name="Kalyandurg" /> ఈ పురావస్తు నేపథ్యం కళ్యాణదుర్గం ప్రాంతపు ప్రాచీన చరిత్రకు సంబంధించిన ముఖ్యమైన అంశంగా ఉంది. == ఆలయ సందర్శన == శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయం కళ్యాణదుర్గం పట్టణ మధ్యభాగంలో ఉంది.<ref name="Kalyandurg" /><ref name="Kshethradanam" /> సందర్శన సమయాలు ఉదయం 7:00 గంటల నుంచి 9:30 గంటల వరకు, సాయంత్రం 6:00 గంటల నుంచి 8:00 గంటల వరకు ఉన్నట్లు నమోదు చేయబడింది.<ref name="Kshethradanam" /> ఈ సమయాలు మారే అవకాశం ఉన్నందున ఆలయాన్ని సందర్శించే ముందు తాజా సమయాలను నిర్ధారించుకోవడం అవసరం. == చేరుకునే మార్గాలు == ఆలయం కళ్యాణదుర్గం పట్టణంలో ఉంది. కళ్యాణదుర్గం అనంతపురం జిల్లాలోని పట్టణాల్లో ఒకటి.<ref name="Kalyandurg" /> పట్టణం మధ్యభాగంలో ఆలయం ఉండటంతో కళ్యాణదుర్గం చేరుకున్న తరువాత స్థానిక రహదారుల ద్వారా ఆలయానికి వెళ్లవచ్చు.<ref name="Kshethradanam" /> ఖచ్చితమైన బస్సు మార్గాలు, రైల్వే స్టేషన్, విమానాశ్రయ దూరాలు వంటి వివరాలకు తాజా రవాణా సమాచారాన్ని ఆధారంగా తీసుకోవాలి. == చారిత్రక ప్రదేశాలు == కళ్యాణదుర్గం ప్రాంతానికి విజయనగర సామ్రాజ్య చరిత్రతో సంబంధం ఉంది.<ref name="Kalyandurg" /> పట్టణ పరిసర ప్రాంతాల్లో మెగాలిథిక్ సమాధులు, కైర్న్ వలయాలు, డోల్మెనాయిడ్ సిస్ట్‌లు వంటి పురావస్తు అవశేషాలు ఉన్నట్లు చారిత్రక వివరాలు పేర్కొంటున్నాయి.<ref name="Kalyandurg" /> ఈ ప్రాంతీయ చారిత్రక నేపథ్యం కళ్యాణదుర్గానికి పురావస్తు ప్రాధాన్యతను కల్పిస్తుంది. == ప్రాచీనత == శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయం సుమారు 16వ శతాబ్దానికి చెందినదిగా పేర్కొనబడుతుంది.<ref name="Kalyandurg" /><ref name="Kshethradanam" /> ఖచ్చితమైన నిర్మాణ సంవత్సరం తెలియనందున ఆలయ ప్రాచీనతను సుమారు 16వ శతాబ్దంగా పేర్కొనడం సముచితం. ఆలయ నిర్మాణానికి సంబంధించిన నిర్దిష్ట శాసనం, నిర్మాణ దాత, నిర్మాణ పాలకుడి వివరాలు ప్రస్తుతం నిర్ధారించబడలేదు. == శాసనాలు == శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయానికి సంబంధించిన శాసనాలపై విశ్వసనీయమైన ప్రచురిత సమాచారం ప్రస్తుతం అందుబాటులో లేదు. భవిష్యత్తులో ఆలయ శాసనాలు, శిలాఫలకాలు, దేవస్థాన రికార్డులు, పురావస్తు నివేదికలు లభిస్తే ఆలయ చరిత్రకు సంబంధించిన వివరాలను మరింత విస్తరించవచ్చు. == పురాణాలు, స్థానిక విశ్వాసాలు == సుబ్రహ్మణ్య స్వామి ఆరాధనకు సంబంధించిన పలు పురాణ సంప్రదాయాలు హిందూ ధార్మిక సాహిత్యంలో కనిపిస్తాయి. కళ్యాణదుర్గం ఆలయానికి ప్రత్యేకంగా సంబంధించిన స్థలపురాణం, ఆవిర్భావ కథ, ప్రతిష్ఠా చరిత్ర వంటి అంశాలకు విశ్వసనీయమైన ప్రచురిత ఆధారాలు పరిమితంగా ఉన్నాయి. అందువల్ల ఆధారం లేని స్థానిక కథనాలను చారిత్రక వాస్తవాలుగా పేర్కొనకుండా, విశ్వసనీయ ప్రచురిత ఆధారం లభించినప్పుడు మాత్రమే వ్యాసంలో చేర్చడం సముచితం. == నిర్మాణ పరిరక్షణ == ఆలయం పురాతన నిర్మాణంగా పేర్కొనబడుతున్నప్పటికీ, పునరుద్ధరణ సంవత్సరాలు, పరిరక్షణ పనులు, పురావస్తు సంరక్షణకు సంబంధించిన అధికారిక వివరాలు ప్రస్తుతం అందుబాటులో లేవు. ఆలయ నిర్మాణ పరిరక్షణకు సంబంధించిన ప్రభుత్వ నివేదికలు భవిష్యత్తులో లభిస్తే ఈ విభాగాన్ని మరింత విస్తరించవచ్చు. == సాంస్కృతిక ప్రాధాన్యత == శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయం కళ్యాణదుర్గం పట్టణ ధార్మిక వారసత్వంలో భాగంగా ఉంది. ఆలయ ప్రాచీనత, సుబ్రహ్మణ్య స్వామి ఆరాధన, పట్టణ చారిత్రక నేపథ్యం ఈ దేవాలయానికి సాంస్కృతిక ప్రాధాన్యతను కల్పిస్తున్నాయి. పట్టణం మధ్యభాగంలో ఆలయం ఉండటం వల్ల స్థానిక ధార్మిక కార్యకలాపాల్లో ఆలయానికి స్థానం ఉంది.<ref name="Kshethradanam" /> == మాధ్యమాల్లో ప్రస్తావన == శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయానికి సంబంధించిన వీడియోలు ఆన్‌లైన్ వీడియో వేదికల్లో ప్రచురించబడ్డాయి. 2024 నవంబరు 8న కళ్యాణదుర్గం శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి దేవస్థానానికి సంబంధించిన ఒక వీడియో ప్రచురించబడింది.<ref name="YouTube2024">{{cite web |title=మన కళ్యాణదుర్గం శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి దేవస్థానము, కళ్యాణదుర్గం |url=https://www.youtube.com/watch?v=nyLKw-3rLGc |website=YouTube |publisher=Mana Kalyandurgam |date=8 నవంబరు 2024 |access-date=10 సెప్టెంబరు 2026 }}</ref> 2025 అక్టోబరు 13న కళ్యాణదుర్గం పట్టణంలోని శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయానికి సంబంధించిన మరో వీడియో ప్రచురించబడింది.<ref name="YouTube2025">{{cite web |title=శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయం కళ్యాణదుర్గం పట్టణం అనంతపురం జిల్లా |url=https://www.youtube.com/shorts/yFiBQaeuR9w |website=YouTube |publisher=kalyandurgsamachar |date=13 అక్టోబరు 2025 |access-date=10 సెప్టెంబరు 2026 }}</ref> == పరిపాలన == ఆలయ ప్రస్తుత పరిపాలనా సంస్థ, ధర్మకర్తల మండలి, దేవాదాయ శాఖ పరిధి వంటి అంశాలకు సంబంధించిన తాజా అధికారిక సమాచారం అందుబాటులో లేనందున ఈ వివరాలను నిర్ధారిత సమాచారంగా పేర్కొనడం లేదు. == ప్రస్తుత ప్రాధాన్యత == శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయం కళ్యాణదుర్గం పట్టణంలోని స్థానిక ధార్మిక ప్రదేశాల్లో ఒకటిగా కొనసాగుతోంది. ఆలయం పట్టణం మధ్యభాగంలో ఉండటం వల్ల స్థానిక భక్తులకు అందుబాటులో ఉంది.<ref name="Kalyandurg" /><ref name="Kshethradanam" /> 2024, 2025 సంవత్సరాల్లో ఆలయానికి సంబంధించిన వీడియోలు ఆన్‌లైన్‌లో ప్రచురించబడటం ద్వారా ఆలయంపై స్థానిక స్థాయిలో కొనసాగుతున్న ఆసక్తిని గుర్తించవచ్చు.<ref name="YouTube2024" /><ref name="YouTube2025" /> == ఇవి కూడా చూడండి == * [[సుబ్రహ్మణ్యుడు]] * [[సుబ్రహ్మణ్య షష్ఠి]] * [[కళ్యాణదుర్గం]] * [[విజయనగర సామ్రాజ్యం]] == మూలాలు == {{reflist}} == బాహ్య లింకులు == * [https://kalyangeetha.wordpress.com/author/kalyangeetha/page/4/ శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయం – Kshethradanam] * [https://www.youtube.com/watch?v=nyLKw-3rLGc కళ్యాణదుర్గం శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి దేవస్థానం – YouTube] * [https://www.youtube.com/shorts/yFiBQaeuR9w శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయం కళ్యాణదుర్గం – YouTube] [[వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని హిందూ దేవాలయాలు]] [[వర్గం:సుబ్రహ్మణ్య దేవాలయాలు]] [[వర్గం:అనంతపురం జిల్లాలోని దేవాలయాలు]] [[వర్గం:కళ్యాణదుర్గం]] [[వర్గం:16వ శతాబ్దంలో నిర్మించిన దేవాలయాలు]] qhq0yjx5evwi8dz9bqr8mv3j4cn6sja 3 509359 4955667 2026-09-10T11:30:23Z Nrgullapalli 11739 వికీపీడియాకు స్వాగతం! ([[WP:TW|TW]]) 4955667 wikitext text/x-wiki ==స్వాగతం== <!--{{Subst:Welcome}}~~~~ --> <div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: Orange;"> <div class="center"><span style="font-size:large; color:black;">Mismiwaka గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[Wikipedia:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|<span style="color:white;">స్వాగతం!</span>]]! [[దస్త్రం:Wikipedia-logo.png|40px]]</span></div></div> Mismiwaka గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[వికీపీడియా:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|స్వాగతం!]] వికీపీడియాలో సభ్యులైనందుకు అభినందనలు. {{#if:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}|<div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: light grey;"> వికీపీడియాలో దిద్దుబాట్లు ఎలా చెయ్యాలో మీకు వివరించేందుకు, మీ సందేహాలను తీర్చేందుకూ [[వాడుకరి:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}]] గారిని ప్రత్యేకంగా మీకోసం గురువుగా కేటాయించారు. ఏ సంకోచమూ లేకుండా వారిని మీ సందేహాలు అడగవచ్చు. మీకు [[ప్రత్యేక:Homepage|ప్రత్యేకంగా ఒక హోంపేజీ]] కూడా ఉంది చూడండి. అక్కడ మీకవసరమైన ఏ సహాయమైనా చేసేందుకు {{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}} గారు సిద్ధంగా ఉన్నారు. వారిని [[ప్రత్యేక:Homepage|పలకరించండి]].</div>|}} * [[దస్త్రం:Wikipedia Gurinchi Meeku Telusa?.pdf|thumb|పై బొమ్మపై నొక్కి తెలుగు వికీపీడియాను పరిచయం చేసే పుస్తకం చూడండి.]][[:s:వికీపీడియాలో రచనలు చేయుట|వికీపీడియాలో రచనలు ఎలా చెయ్యాలో చెప్పే పుస్తకం]] చూడండి. తెలుగు వ్యాసరచన గురించి [[విషయ వ్యక్తీకరణ]], కంప్యూటర్ లో తెలుగు టైపు చెయ్యడం గురించి [[వికీపీడియా:టైపింగు సహాయం|టైపింగు సహాయం]], [[కీ బోర్డు]] వ్యాసాలు ఉపయోగపడతాయి. * "మరియు" అనే పదం తెలుగుకు సహజమైన వాడుక కాదు. ప్రామాణిక ప్రచురణల్లో దాన్ని వాడరు. వికీపీడియాలో కూడా దాన్ని వాడరాదు. మరింత సమాచారం కోసం [[వికీపీడియా:శైలి/భాష]] చూడండి. * వికీపీడియాలో ప్రతీ పేజీకి అనుబంధంగా ఒక చర్చ పేజీ ఉంటుంది. వ్యాస విషయానికి సంబంధించిన చర్చ, సంబంధిత చర్చ పేజీలో చెయ్యాలి. మీ వాడుకరి పేజీకి కూడా అనుబంధంగా చర్చ పేజీ ఉంది. ఆ పేజీలోనే ఈ స్వాగత సందేశం పెట్టాను, గమనించారా? * చర్చ పేజీల్లో ఏమైనా రాసినపుడు దాని పక్కన సంతకం పెట్టాలి. నాలుగు టిల్డెలతో (టిల్డె అంటే - కీబోర్డులో "1" అంకె మీటకు ఎడమ పక్కన ఉన్న మీట. షిఫ్ట్ కీతో కలిపి దాన్ని నొక్కాలి.) <nowiki>~~~~</nowiki> ఇలా రాస్తే మీ పేరు, తేదీ, టైము ముద్రితమౌతాయి - అదే సంతకం! దిద్దుబాటు పెట్టె (వికీలో ఎక్కడైనా సరే.., రాసేది, ఇప్పుడు నేను ఇదంతా రాసినదీ దిద్దుబాటు పెట్టెలోనే) పైభాగం లోని ([[File:OOUI JS signature icon LTR.png|20px]]) బొమ్మపై నొక్కినా సంతకం చేరుతుంది. (సంతకం, చర్చ పేజీల్లో మాత్రమే చెయ్యాలి. వ్యాస పేజీలలో చెయ్యరాదు.) చర్చ పేజీలను [[వికీపీడియా:చర్చ పేజీలను ఉపయోగించడం ఎలా|ఎలా ఉపయోగించుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. * వికీపీడియాలో విజ్ఞాన సర్వస్వం పేజీలే కాకుండా వాటికి ఉపయోగపడే అనేక ఇతర పేజీలు కూడా ఉంటాయి. ఇవన్నీ వేరువేరు [[వికీపీడియా:పేరుబరి|పేరుబరుల్లో]] ఉంటాయి. ఈ పేజీల పేర్లకు ముందు ఆ పేరుబరి పేరు వస్తుంది - "వికీపీడియా:" "వాడుకరి:" "మూస:" "వర్గం:" -ఇలాగ (విజ్ఞాన సర్వస పేజీలకు ముందు ఇలాంటిదేమీ ఉండదు.). ఈ పేజీలకు కూడా అనుంబంధంగా చర్చ పేజీలుంటాయి. * వికీ గురించి, వికీపద్ధతుల గురించీ, వికీలో పనిచెయ్యడం గురించీ [[సహాయం:పరిచయం|తెలుసుకోండి]], ఇతరులకు చెప్పండి. * వికీపీడియాలో సవరణలు చెయ్యాలంటే కొత్తవారికి "విజువల్ ఎడిటరు" తేలిగ్గా, చాలా సౌకర్యంగా ఉంటుంది. దాన్ని మీ డిఫాల్టు ఎడిటరుగా ఎంచుకోండి. [[సహాయం:విజువల్ ఎడిటరును ఎంచుకోవడం|ఎలా ఎంచుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. ---- ఇకపోతే.. * ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణాల్లోని దాదాపుగా ప్రతీ ఊరికీ, మండలానికీ, జిల్లాకీ, పట్టణానికీ, నగరానికీ వికీలో పేజీ ఉంది. మీ ఊరి పేజీ చూడండి. అందులో సవరణలు ఏమైనా అవసరమనుకుంటే చేసెయ్యండి. వెనకాడకండి. * ప్రతీ తెలుగు సినిమాకీ ఒక పేజీ పెట్టాలనేది సంకల్పం. అందులో మీరూ పాలుపంచుకోవచ్చు. * [[మానవ పరిణామం]], [[మాయాబజార్]], [[ఇస్రో]], [[ఘట్టమనేని కృష్ణ| కృష్ణ (సినిమా నటుడు)]], [[జవాహర్ లాల్ నెహ్రూ]], [[మహా ఘాత పరికల్పన|చంద్రుడెలా పుట్టాడు]], [[తిరుమల ప్రసాదం]], [[హిరోషిమా, నాగసాకిలపై అణ్వస్త్ర దాడులు]], [[కొండారెడ్డి బురుజు]],..ఇలాంటి వేలాది వ్యాసాలు ఉన్నవి. రండి. విజ్ఞాన సర్వస్వ ప్రపంచంలో విహరించండి. ఇక్కడ రాయండి. తప్పులను సరిదిద్దండి. ఒప్పులకు మెరుగులు పెట్టండి. ------ * తెలుగు వికీ సభ్యులు అభిప్రాయాలు పంచుకొనే [http://groups.google.com/group/teluguwiki తెవికీ గూగుల్ గుంపు]లో చేరండి. ఫేస్బుక్ వాడేవారైతే [https://www.facebook.com/groups/560945180622204/ తెలుగు వికీపీడియా సముదాయ పేజీ] ఇష్టపడండి. * ఈ సైటు గురించి [[వికీపీడియా:అభిప్రాయాలు|అభిప్రాయాలు]] తెలపండి. * వికీపీడియాను ఉపయోగిస్తున్నప్పుడు మీకేమయినా సందేహాలు వస్తే [http://te.wikipedia.org/w/index.php?title={{TALKPAGENAMEE}}&action=edit&section=new&preload=template:helpme-preload&preloadtitle=సందేహం ఇక్కడ] నొక్కి, మీ సందేహాన్ని అడగండి. వీలయినంత త్వరగా వికీ విధివిధానాలు తెలిసిన సభ్యులు మీ సందేహాన్ని నివృత్తి చేస్తారు. తెలుగు వికీపీడియాలో మళ్ళీ మళ్ళీ కలుద్దాం. [[బొమ్మ:Smile icon.png|25px]] &nbsp;<!-- Template:Welcome--> [[వాడుకరి:Nrgullapalli|Nrgullapalli]] ([[వాడుకరి చర్చ:Nrgullapalli|చర్చ]]) 11:30, 10 సెప్టెంబరు 2026 (UTC) g24011a6qu6ywazfz0q4mzz74i8a6kw 3 509360 4955668 2026-09-10T11:30:50Z Nrgullapalli 11739 వికీపీడియాకు స్వాగతం! ([[WP:TW|TW]]) 4955668 wikitext text/x-wiki ==స్వాగతం== <!--{{Subst:Welcome}}~~~~ --> <div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: Orange;"> <div class="center"><span style="font-size:large; color:black;">Y.Venkataramana-Telugurachana గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[Wikipedia:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|<span style="color:white;">స్వాగతం!</span>]]! [[దస్త్రం:Wikipedia-logo.png|40px]]</span></div></div> Y.Venkataramana-Telugurachana గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[వికీపీడియా:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|స్వాగతం!]] వికీపీడియాలో సభ్యులైనందుకు అభినందనలు. {{#if:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}|<div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: light grey;"> వికీపీడియాలో దిద్దుబాట్లు ఎలా చెయ్యాలో మీకు వివరించేందుకు, మీ సందేహాలను తీర్చేందుకూ [[వాడుకరి:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}]] గారిని ప్రత్యేకంగా మీకోసం గురువుగా కేటాయించారు. ఏ సంకోచమూ లేకుండా వారిని మీ సందేహాలు అడగవచ్చు. మీకు [[ప్రత్యేక:Homepage|ప్రత్యేకంగా ఒక హోంపేజీ]] కూడా ఉంది చూడండి. అక్కడ మీకవసరమైన ఏ సహాయమైనా చేసేందుకు {{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}} గారు సిద్ధంగా ఉన్నారు. వారిని [[ప్రత్యేక:Homepage|పలకరించండి]].</div>|}} * [[దస్త్రం:Wikipedia Gurinchi Meeku Telusa?.pdf|thumb|పై బొమ్మపై నొక్కి తెలుగు వికీపీడియాను పరిచయం చేసే పుస్తకం చూడండి.]][[:s:వికీపీడియాలో రచనలు చేయుట|వికీపీడియాలో రచనలు ఎలా చెయ్యాలో చెప్పే పుస్తకం]] చూడండి. తెలుగు వ్యాసరచన గురించి [[విషయ వ్యక్తీకరణ]], కంప్యూటర్ లో తెలుగు టైపు చెయ్యడం గురించి [[వికీపీడియా:టైపింగు సహాయం|టైపింగు సహాయం]], [[కీ బోర్డు]] వ్యాసాలు ఉపయోగపడతాయి. * "మరియు" అనే పదం తెలుగుకు సహజమైన వాడుక కాదు. ప్రామాణిక ప్రచురణల్లో దాన్ని వాడరు. వికీపీడియాలో కూడా దాన్ని వాడరాదు. మరింత సమాచారం కోసం [[వికీపీడియా:శైలి/భాష]] చూడండి. * వికీపీడియాలో ప్రతీ పేజీకి అనుబంధంగా ఒక చర్చ పేజీ ఉంటుంది. వ్యాస విషయానికి సంబంధించిన చర్చ, సంబంధిత చర్చ పేజీలో చెయ్యాలి. మీ వాడుకరి పేజీకి కూడా అనుబంధంగా చర్చ పేజీ ఉంది. ఆ పేజీలోనే ఈ స్వాగత సందేశం పెట్టాను, గమనించారా? * చర్చ పేజీల్లో ఏమైనా రాసినపుడు దాని పక్కన సంతకం పెట్టాలి. నాలుగు టిల్డెలతో (టిల్డె అంటే - కీబోర్డులో "1" అంకె మీటకు ఎడమ పక్కన ఉన్న మీట. షిఫ్ట్ కీతో కలిపి దాన్ని నొక్కాలి.) <nowiki>~~~~</nowiki> ఇలా రాస్తే మీ పేరు, తేదీ, టైము ముద్రితమౌతాయి - అదే సంతకం! దిద్దుబాటు పెట్టె (వికీలో ఎక్కడైనా సరే.., రాసేది, ఇప్పుడు నేను ఇదంతా రాసినదీ దిద్దుబాటు పెట్టెలోనే) పైభాగం లోని ([[File:OOUI JS signature icon LTR.png|20px]]) బొమ్మపై నొక్కినా సంతకం చేరుతుంది. (సంతకం, చర్చ పేజీల్లో మాత్రమే చెయ్యాలి. వ్యాస పేజీలలో చెయ్యరాదు.) చర్చ పేజీలను [[వికీపీడియా:చర్చ పేజీలను ఉపయోగించడం ఎలా|ఎలా ఉపయోగించుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. * వికీపీడియాలో విజ్ఞాన సర్వస్వం పేజీలే కాకుండా వాటికి ఉపయోగపడే అనేక ఇతర పేజీలు కూడా ఉంటాయి. ఇవన్నీ వేరువేరు [[వికీపీడియా:పేరుబరి|పేరుబరుల్లో]] ఉంటాయి. ఈ పేజీల పేర్లకు ముందు ఆ పేరుబరి పేరు వస్తుంది - "వికీపీడియా:" "వాడుకరి:" "మూస:" "వర్గం:" -ఇలాగ (విజ్ఞాన సర్వస పేజీలకు ముందు ఇలాంటిదేమీ ఉండదు.). ఈ పేజీలకు కూడా అనుంబంధంగా చర్చ పేజీలుంటాయి. * వికీ గురించి, వికీపద్ధతుల గురించీ, వికీలో పనిచెయ్యడం గురించీ [[సహాయం:పరిచయం|తెలుసుకోండి]], ఇతరులకు చెప్పండి. * వికీపీడియాలో సవరణలు చెయ్యాలంటే కొత్తవారికి "విజువల్ ఎడిటరు" తేలిగ్గా, చాలా సౌకర్యంగా ఉంటుంది. దాన్ని మీ డిఫాల్టు ఎడిటరుగా ఎంచుకోండి. [[సహాయం:విజువల్ ఎడిటరును ఎంచుకోవడం|ఎలా ఎంచుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. ---- ఇకపోతే.. * ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణాల్లోని దాదాపుగా ప్రతీ ఊరికీ, మండలానికీ, జిల్లాకీ, పట్టణానికీ, నగరానికీ వికీలో పేజీ ఉంది. మీ ఊరి పేజీ చూడండి. అందులో సవరణలు ఏమైనా అవసరమనుకుంటే చేసెయ్యండి. వెనకాడకండి. * ప్రతీ తెలుగు సినిమాకీ ఒక పేజీ పెట్టాలనేది సంకల్పం. అందులో మీరూ పాలుపంచుకోవచ్చు. * [[మానవ పరిణామం]], [[మాయాబజార్]], [[ఇస్రో]], [[ఘట్టమనేని కృష్ణ| కృష్ణ (సినిమా నటుడు)]], [[జవాహర్ లాల్ నెహ్రూ]], [[మహా ఘాత పరికల్పన|చంద్రుడెలా పుట్టాడు]], [[తిరుమల ప్రసాదం]], [[హిరోషిమా, నాగసాకిలపై అణ్వస్త్ర దాడులు]], [[కొండారెడ్డి బురుజు]],..ఇలాంటి వేలాది వ్యాసాలు ఉన్నవి. రండి. విజ్ఞాన సర్వస్వ ప్రపంచంలో విహరించండి. ఇక్కడ రాయండి. తప్పులను సరిదిద్దండి. ఒప్పులకు మెరుగులు పెట్టండి. ------ * తెలుగు వికీ సభ్యులు అభిప్రాయాలు పంచుకొనే [http://groups.google.com/group/teluguwiki తెవికీ గూగుల్ గుంపు]లో చేరండి. ఫేస్బుక్ వాడేవారైతే [https://www.facebook.com/groups/560945180622204/ తెలుగు వికీపీడియా సముదాయ పేజీ] ఇష్టపడండి. * ఈ సైటు గురించి [[వికీపీడియా:అభిప్రాయాలు|అభిప్రాయాలు]] తెలపండి. * వికీపీడియాను ఉపయోగిస్తున్నప్పుడు మీకేమయినా సందేహాలు వస్తే [http://te.wikipedia.org/w/index.php?title={{TALKPAGENAMEE}}&action=edit&section=new&preload=template:helpme-preload&preloadtitle=సందేహం ఇక్కడ] నొక్కి, మీ సందేహాన్ని అడగండి. వీలయినంత త్వరగా వికీ విధివిధానాలు తెలిసిన సభ్యులు మీ సందేహాన్ని నివృత్తి చేస్తారు. తెలుగు వికీపీడియాలో మళ్ళీ మళ్ళీ కలుద్దాం. [[బొమ్మ:Smile icon.png|25px]] &nbsp;<!-- Template:Welcome--> [[వాడుకరి:Nrgullapalli|Nrgullapalli]] ([[వాడుకరి చర్చ:Nrgullapalli|చర్చ]]) 11:30, 10 సెప్టెంబరు 2026 (UTC) p4yc4dcq00072jc2gshajd246uqp8n9 3 509361 4955669 2026-09-10T11:31:09Z Nrgullapalli 11739 వికీపీడియాకు స్వాగతం! ([[WP:TW|TW]]) 4955669 wikitext text/x-wiki ==స్వాగతం== <!--{{Subst:Welcome}}~~~~ --> <div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: Orange;"> <div class="center"><span style="font-size:large; color:black;">Raghu539 గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[Wikipedia:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|<span style="color:white;">స్వాగతం!</span>]]! [[దస్త్రం:Wikipedia-logo.png|40px]]</span></div></div> Raghu539 గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[వికీపీడియా:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|స్వాగతం!]] వికీపీడియాలో సభ్యులైనందుకు అభినందనలు. {{#if:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}|<div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: light grey;"> వికీపీడియాలో దిద్దుబాట్లు ఎలా చెయ్యాలో మీకు వివరించేందుకు, మీ సందేహాలను తీర్చేందుకూ [[వాడుకరి:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}]] గారిని ప్రత్యేకంగా మీకోసం గురువుగా కేటాయించారు. ఏ సంకోచమూ లేకుండా వారిని మీ సందేహాలు అడగవచ్చు. మీకు [[ప్రత్యేక:Homepage|ప్రత్యేకంగా ఒక హోంపేజీ]] కూడా ఉంది చూడండి. అక్కడ మీకవసరమైన ఏ సహాయమైనా చేసేందుకు {{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}} గారు సిద్ధంగా ఉన్నారు. వారిని [[ప్రత్యేక:Homepage|పలకరించండి]].</div>|}} * [[దస్త్రం:Wikipedia Gurinchi Meeku Telusa?.pdf|thumb|పై బొమ్మపై నొక్కి తెలుగు వికీపీడియాను పరిచయం చేసే పుస్తకం చూడండి.]][[:s:వికీపీడియాలో రచనలు చేయుట|వికీపీడియాలో రచనలు ఎలా చెయ్యాలో చెప్పే పుస్తకం]] చూడండి. తెలుగు వ్యాసరచన గురించి [[విషయ వ్యక్తీకరణ]], కంప్యూటర్ లో తెలుగు టైపు చెయ్యడం గురించి [[వికీపీడియా:టైపింగు సహాయం|టైపింగు సహాయం]], [[కీ బోర్డు]] వ్యాసాలు ఉపయోగపడతాయి. * "మరియు" అనే పదం తెలుగుకు సహజమైన వాడుక కాదు. ప్రామాణిక ప్రచురణల్లో దాన్ని వాడరు. వికీపీడియాలో కూడా దాన్ని వాడరాదు. మరింత సమాచారం కోసం [[వికీపీడియా:శైలి/భాష]] చూడండి. * వికీపీడియాలో ప్రతీ పేజీకి అనుబంధంగా ఒక చర్చ పేజీ ఉంటుంది. వ్యాస విషయానికి సంబంధించిన చర్చ, సంబంధిత చర్చ పేజీలో చెయ్యాలి. మీ వాడుకరి పేజీకి కూడా అనుబంధంగా చర్చ పేజీ ఉంది. ఆ పేజీలోనే ఈ స్వాగత సందేశం పెట్టాను, గమనించారా? * చర్చ పేజీల్లో ఏమైనా రాసినపుడు దాని పక్కన సంతకం పెట్టాలి. నాలుగు టిల్డెలతో (టిల్డె అంటే - కీబోర్డులో "1" అంకె మీటకు ఎడమ పక్కన ఉన్న మీట. షిఫ్ట్ కీతో కలిపి దాన్ని నొక్కాలి.) <nowiki>~~~~</nowiki> ఇలా రాస్తే మీ పేరు, తేదీ, టైము ముద్రితమౌతాయి - అదే సంతకం! దిద్దుబాటు పెట్టె (వికీలో ఎక్కడైనా సరే.., రాసేది, ఇప్పుడు నేను ఇదంతా రాసినదీ దిద్దుబాటు పెట్టెలోనే) పైభాగం లోని ([[File:OOUI JS signature icon LTR.png|20px]]) బొమ్మపై నొక్కినా సంతకం చేరుతుంది. (సంతకం, చర్చ పేజీల్లో మాత్రమే చెయ్యాలి. వ్యాస పేజీలలో చెయ్యరాదు.) చర్చ పేజీలను [[వికీపీడియా:చర్చ పేజీలను ఉపయోగించడం ఎలా|ఎలా ఉపయోగించుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. * వికీపీడియాలో విజ్ఞాన సర్వస్వం పేజీలే కాకుండా వాటికి ఉపయోగపడే అనేక ఇతర పేజీలు కూడా ఉంటాయి. ఇవన్నీ వేరువేరు [[వికీపీడియా:పేరుబరి|పేరుబరుల్లో]] ఉంటాయి. ఈ పేజీల పేర్లకు ముందు ఆ పేరుబరి పేరు వస్తుంది - "వికీపీడియా:" "వాడుకరి:" "మూస:" "వర్గం:" -ఇలాగ (విజ్ఞాన సర్వస పేజీలకు ముందు ఇలాంటిదేమీ ఉండదు.). ఈ పేజీలకు కూడా అనుంబంధంగా చర్చ పేజీలుంటాయి. * వికీ గురించి, వికీపద్ధతుల గురించీ, వికీలో పనిచెయ్యడం గురించీ [[సహాయం:పరిచయం|తెలుసుకోండి]], ఇతరులకు చెప్పండి. * వికీపీడియాలో సవరణలు చెయ్యాలంటే కొత్తవారికి "విజువల్ ఎడిటరు" తేలిగ్గా, చాలా సౌకర్యంగా ఉంటుంది. దాన్ని మీ డిఫాల్టు ఎడిటరుగా ఎంచుకోండి. [[సహాయం:విజువల్ ఎడిటరును ఎంచుకోవడం|ఎలా ఎంచుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. ---- ఇకపోతే.. * ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణాల్లోని దాదాపుగా ప్రతీ ఊరికీ, మండలానికీ, జిల్లాకీ, పట్టణానికీ, నగరానికీ వికీలో పేజీ ఉంది. మీ ఊరి పేజీ చూడండి. అందులో సవరణలు ఏమైనా అవసరమనుకుంటే చేసెయ్యండి. వెనకాడకండి. * ప్రతీ తెలుగు సినిమాకీ ఒక పేజీ పెట్టాలనేది సంకల్పం. అందులో మీరూ పాలుపంచుకోవచ్చు. * [[మానవ పరిణామం]], [[మాయాబజార్]], [[ఇస్రో]], [[ఘట్టమనేని కృష్ణ| కృష్ణ (సినిమా నటుడు)]], [[జవాహర్ లాల్ నెహ్రూ]], [[మహా ఘాత పరికల్పన|చంద్రుడెలా పుట్టాడు]], [[తిరుమల ప్రసాదం]], [[హిరోషిమా, నాగసాకిలపై అణ్వస్త్ర దాడులు]], [[కొండారెడ్డి బురుజు]],..ఇలాంటి వేలాది వ్యాసాలు ఉన్నవి. రండి. విజ్ఞాన సర్వస్వ ప్రపంచంలో విహరించండి. ఇక్కడ రాయండి. తప్పులను సరిదిద్దండి. ఒప్పులకు మెరుగులు పెట్టండి. ------ * తెలుగు వికీ సభ్యులు అభిప్రాయాలు పంచుకొనే [http://groups.google.com/group/teluguwiki తెవికీ గూగుల్ గుంపు]లో చేరండి. ఫేస్బుక్ వాడేవారైతే [https://www.facebook.com/groups/560945180622204/ తెలుగు వికీపీడియా సముదాయ పేజీ] ఇష్టపడండి. * ఈ సైటు గురించి [[వికీపీడియా:అభిప్రాయాలు|అభిప్రాయాలు]] తెలపండి. * వికీపీడియాను ఉపయోగిస్తున్నప్పుడు మీకేమయినా సందేహాలు వస్తే [http://te.wikipedia.org/w/index.php?title={{TALKPAGENAMEE}}&action=edit&section=new&preload=template:helpme-preload&preloadtitle=సందేహం ఇక్కడ] నొక్కి, మీ సందేహాన్ని అడగండి. వీలయినంత త్వరగా వికీ విధివిధానాలు తెలిసిన సభ్యులు మీ సందేహాన్ని నివృత్తి చేస్తారు. తెలుగు వికీపీడియాలో మళ్ళీ మళ్ళీ కలుద్దాం. [[బొమ్మ:Smile icon.png|25px]] &nbsp;<!-- Template:Welcome--> [[వాడుకరి:Nrgullapalli|Nrgullapalli]] ([[వాడుకరి చర్చ:Nrgullapalli|చర్చ]]) 11:31, 10 సెప్టెంబరు 2026 (UTC) 8f11o2mfar53ylu9sylpw8uj98t0b9f 3 509362 4955670 2026-09-10T11:31:35Z Nrgullapalli 11739 వికీపీడియాకు స్వాగతం! ([[WP:TW|TW]]) 4955670 wikitext text/x-wiki ==స్వాగతం== <!--{{Subst:Welcome}}~~~~ --> <div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: Orange;"> <div class="center"><span style="font-size:large; color:black;">Nuria, the witch గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[Wikipedia:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|<span style="color:white;">స్వాగతం!</span>]]! [[దస్త్రం:Wikipedia-logo.png|40px]]</span></div></div> Nuria, the witch గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[వికీపీడియా:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|స్వాగతం!]] వికీపీడియాలో సభ్యులైనందుకు అభినందనలు. {{#if:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}|<div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: light grey;"> వికీపీడియాలో దిద్దుబాట్లు ఎలా చెయ్యాలో మీకు వివరించేందుకు, మీ సందేహాలను తీర్చేందుకూ [[వాడుకరి:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}]] గారిని ప్రత్యేకంగా మీకోసం గురువుగా కేటాయించారు. ఏ సంకోచమూ లేకుండా వారిని మీ సందేహాలు అడగవచ్చు. మీకు [[ప్రత్యేక:Homepage|ప్రత్యేకంగా ఒక హోంపేజీ]] కూడా ఉంది చూడండి. అక్కడ మీకవసరమైన ఏ సహాయమైనా చేసేందుకు {{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}} గారు సిద్ధంగా ఉన్నారు. వారిని [[ప్రత్యేక:Homepage|పలకరించండి]].</div>|}} * [[దస్త్రం:Wikipedia Gurinchi Meeku Telusa?.pdf|thumb|పై బొమ్మపై నొక్కి తెలుగు వికీపీడియాను పరిచయం చేసే పుస్తకం చూడండి.]][[:s:వికీపీడియాలో రచనలు చేయుట|వికీపీడియాలో రచనలు ఎలా చెయ్యాలో చెప్పే పుస్తకం]] చూడండి. తెలుగు వ్యాసరచన గురించి [[విషయ వ్యక్తీకరణ]], కంప్యూటర్ లో తెలుగు టైపు చెయ్యడం గురించి [[వికీపీడియా:టైపింగు సహాయం|టైపింగు సహాయం]], [[కీ బోర్డు]] వ్యాసాలు ఉపయోగపడతాయి. * "మరియు" అనే పదం తెలుగుకు సహజమైన వాడుక కాదు. ప్రామాణిక ప్రచురణల్లో దాన్ని వాడరు. వికీపీడియాలో కూడా దాన్ని వాడరాదు. మరింత సమాచారం కోసం [[వికీపీడియా:శైలి/భాష]] చూడండి. * వికీపీడియాలో ప్రతీ పేజీకి అనుబంధంగా ఒక చర్చ పేజీ ఉంటుంది. వ్యాస విషయానికి సంబంధించిన చర్చ, సంబంధిత చర్చ పేజీలో చెయ్యాలి. మీ వాడుకరి పేజీకి కూడా అనుబంధంగా చర్చ పేజీ ఉంది. ఆ పేజీలోనే ఈ స్వాగత సందేశం పెట్టాను, గమనించారా? * చర్చ పేజీల్లో ఏమైనా రాసినపుడు దాని పక్కన సంతకం పెట్టాలి. నాలుగు టిల్డెలతో (టిల్డె అంటే - కీబోర్డులో "1" అంకె మీటకు ఎడమ పక్కన ఉన్న మీట. షిఫ్ట్ కీతో కలిపి దాన్ని నొక్కాలి.) <nowiki>~~~~</nowiki> ఇలా రాస్తే మీ పేరు, తేదీ, టైము ముద్రితమౌతాయి - అదే సంతకం! దిద్దుబాటు పెట్టె (వికీలో ఎక్కడైనా సరే.., రాసేది, ఇప్పుడు నేను ఇదంతా రాసినదీ దిద్దుబాటు పెట్టెలోనే) పైభాగం లోని ([[File:OOUI JS signature icon LTR.png|20px]]) బొమ్మపై నొక్కినా సంతకం చేరుతుంది. (సంతకం, చర్చ పేజీల్లో మాత్రమే చెయ్యాలి. వ్యాస పేజీలలో చెయ్యరాదు.) చర్చ పేజీలను [[వికీపీడియా:చర్చ పేజీలను ఉపయోగించడం ఎలా|ఎలా ఉపయోగించుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. * వికీపీడియాలో విజ్ఞాన సర్వస్వం పేజీలే కాకుండా వాటికి ఉపయోగపడే అనేక ఇతర పేజీలు కూడా ఉంటాయి. ఇవన్నీ వేరువేరు [[వికీపీడియా:పేరుబరి|పేరుబరుల్లో]] ఉంటాయి. ఈ పేజీల పేర్లకు ముందు ఆ పేరుబరి పేరు వస్తుంది - "వికీపీడియా:" "వాడుకరి:" "మూస:" "వర్గం:" -ఇలాగ (విజ్ఞాన సర్వస పేజీలకు ముందు ఇలాంటిదేమీ ఉండదు.). ఈ పేజీలకు కూడా అనుంబంధంగా చర్చ పేజీలుంటాయి. * వికీ గురించి, వికీపద్ధతుల గురించీ, వికీలో పనిచెయ్యడం గురించీ [[సహాయం:పరిచయం|తెలుసుకోండి]], ఇతరులకు చెప్పండి. * వికీపీడియాలో సవరణలు చెయ్యాలంటే కొత్తవారికి "విజువల్ ఎడిటరు" తేలిగ్గా, చాలా సౌకర్యంగా ఉంటుంది. దాన్ని మీ డిఫాల్టు ఎడిటరుగా ఎంచుకోండి. [[సహాయం:విజువల్ ఎడిటరును ఎంచుకోవడం|ఎలా ఎంచుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. ---- ఇకపోతే.. * ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణాల్లోని దాదాపుగా ప్రతీ ఊరికీ, మండలానికీ, జిల్లాకీ, పట్టణానికీ, నగరానికీ వికీలో పేజీ ఉంది. మీ ఊరి పేజీ చూడండి. అందులో సవరణలు ఏమైనా అవసరమనుకుంటే చేసెయ్యండి. వెనకాడకండి. * ప్రతీ తెలుగు సినిమాకీ ఒక పేజీ పెట్టాలనేది సంకల్పం. అందులో మీరూ పాలుపంచుకోవచ్చు. * [[మానవ పరిణామం]], [[మాయాబజార్]], [[ఇస్రో]], [[ఘట్టమనేని కృష్ణ| కృష్ణ (సినిమా నటుడు)]], [[జవాహర్ లాల్ నెహ్రూ]], [[మహా ఘాత పరికల్పన|చంద్రుడెలా పుట్టాడు]], [[తిరుమల ప్రసాదం]], [[హిరోషిమా, నాగసాకిలపై అణ్వస్త్ర దాడులు]], [[కొండారెడ్డి బురుజు]],..ఇలాంటి వేలాది వ్యాసాలు ఉన్నవి. రండి. విజ్ఞాన సర్వస్వ ప్రపంచంలో విహరించండి. ఇక్కడ రాయండి. తప్పులను సరిదిద్దండి. ఒప్పులకు మెరుగులు పెట్టండి. ------ * తెలుగు వికీ సభ్యులు అభిప్రాయాలు పంచుకొనే [http://groups.google.com/group/teluguwiki తెవికీ గూగుల్ గుంపు]లో చేరండి. ఫేస్బుక్ వాడేవారైతే [https://www.facebook.com/groups/560945180622204/ తెలుగు వికీపీడియా సముదాయ పేజీ] ఇష్టపడండి. * ఈ సైటు గురించి [[వికీపీడియా:అభిప్రాయాలు|అభిప్రాయాలు]] తెలపండి. * వికీపీడియాను ఉపయోగిస్తున్నప్పుడు మీకేమయినా సందేహాలు వస్తే [http://te.wikipedia.org/w/index.php?title={{TALKPAGENAMEE}}&action=edit&section=new&preload=template:helpme-preload&preloadtitle=సందేహం ఇక్కడ] నొక్కి, మీ సందేహాన్ని అడగండి. వీలయినంత త్వరగా వికీ విధివిధానాలు తెలిసిన సభ్యులు మీ సందేహాన్ని నివృత్తి చేస్తారు. తెలుగు వికీపీడియాలో మళ్ళీ మళ్ళీ కలుద్దాం. [[బొమ్మ:Smile icon.png|25px]] &nbsp;<!-- Template:Welcome--> [[వాడుకరి:Nrgullapalli|Nrgullapalli]] ([[వాడుకరి చర్చ:Nrgullapalli|చర్చ]]) 11:31, 10 సెప్టెంబరు 2026 (UTC) 7j6axs2bs4qjgoqq2a3m23jowe9huk2 2 509363 4955672 2026-09-10T11:45:35Z యర్రా రామారావు 28161 [[WP:AES|←]]Created page with '== పరిచయం == ఈ పేజీలో [[User:RRY/EnLinkFinder.js|EnLinkFinder.js]] యూజర్‌స్క్రిప్టు వివిధ వ్యాసాల్లో గుర్తించిన ఆంగ్ల-సంబంధిత లింకుల వివరాలు పోగు చేయబడతాయి. లక్ష్యం: ఏ ఆంగ్ల టాపిక్‌లు అనేక వ్యాసాల్లో ప...' 4955672 wikitext text/x-wiki == పరిచయం == ఈ పేజీలో [[User:RRY/EnLinkFinder.js|EnLinkFinder.js]] యూజర్‌స్క్రిప్టు వివిధ వ్యాసాల్లో గుర్తించిన ఆంగ్ల-సంబంధిత లింకుల వివరాలు పోగు చేయబడతాయి. లక్ష్యం: ఏ ఆంగ్ల టాపిక్‌లు అనేక వ్యాసాల్లో పదేపదే ఎర్రలింకులుగా వస్తున్నాయో గుర్తించి, వాటికి ప్రాధాన్యత ఇచ్చి తెలుగు వ్యాసాలుగా రాయడం. === స్క్రిప్టు గుర్తించే రెండు రకాలు === * '''రకం A — బయటి ఆంగ్ల ఇంటర్‌వికీ లింక్:''' వ్యాసంలో నేరుగా en.wikipedia.orgకి వెళ్ళే లింక్ (ఉదా. <nowiki>[https://en.wikipedia.org/wiki/Title టెక్స్ట్]</nowiki> లేదా <nowiki>[[:en:Title|టెక్స్ట్]]</nowiki>). '''ఫిక్స్:''' తెలుగు వ్యాసం ఉంటే, లింక్‌ను దానికి మార్చాలి (<nowiki>[[తెలుగు శీర్షిక]]</nowiki>). * '''రకం B — internal ఆంగ్ల-శీర్షిక లింక్:''' తెవికీ లోపలే ఉండే లింక్, కానీ target పేజీ శీర్షిక ఇంకా ఆంగ్లంలో ఉంది (ఉదా. <nowiki>[[Buddhist caves in India|బౌద్ధ గుహ స్మారక చిహ్నాలు]]</nowiki>). సాధారణంగా ఎర్రలింకుగా కనిపిస్తుంది. '''ఫిక్స్:''' target శీర్షికను తెలుగులోకి మార్చాలి, లేదా ఆ శీర్షికతో కొత్త వ్యాసం రాయాలి. === పట్టిక కాలమ్‌ల వివరణ === {| class="wikitable" ! కాలమ్ !! అర్థం |- | రకం || A లేదా B (పైన చూడండి) |- | లింక్ టెక్స్ట్ || వ్యాసంలో కనిపించే తెలుగు పైప్ వచనం |- | Target శీర్షిక || లింక్ ఎటు వెళ్తుందో ఆ (ఆంగ్ల) శీర్షిక |- | స్థితి || బయటి లింక్ / ఎర్రలింక్ / నీలిలింక్ |- | సూచించిన తెలుగు శీర్షిక || en.wikipedia langlinks ఆధారంగా స్క్రిప్టు సూచించినది (దొరికితే); లేకపోతే "దొరకలేదు" |} '''గమనిక:''' "దొరకలేదు" అంటే ఆ ఆంగ్ల వ్యాసానికి తెలుగు సమానార్థం లేదు అని ఖచ్చితంగా అర్థం కాదు — API లుకప్ మిస్ అయ్యే అవకాశం ఉంది, కాబట్టి మాన్యువల్‌గా కూడా ఒకసారి నిర్ధారించుకోవడం మంచిది. ---- '''దిగువన ప్రతి వ్యాసం దాని సొంత విభాగం కింద నమోదవుతుంది (EnLinkFinder.js లోని "📋 డేటా కాపీ చేయి" బటన్ ద్వారా):''' 669kendec4gsr94dhk8j7xttvlvwy26 4955673 4955672 2026-09-10T11:50:45Z యర్రా రామారావు 28161 4955673 wikitext text/x-wiki == పరిచయం == ఈ పేజీలో [[User:RRY/EnLinkFinder.js|EnLinkFinder.js]] యూజర్‌స్క్రిప్టు వివిధ వ్యాసాల్లో గుర్తించిన ఆంగ్ల-సంబంధిత లింకుల వివరాలు పోగు చేయబడతాయి. లక్ష్యం: ఏ ఆంగ్ల టాపిక్‌లు అనేక వ్యాసాల్లో పదేపదే ఎర్రలింకులుగా వస్తున్నాయో గుర్తించి, వాటికి ప్రాధాన్యత ఇచ్చి తెలుగు వ్యాసాలుగా రాయడం. === స్క్రిప్టు గుర్తించే రెండు రకాలు === * '''రకం A — బయటి ఆంగ్ల ఇంటర్‌వికీ లింక్:''' వ్యాసంలో నేరుగా en.wikipedia.orgకి వెళ్ళే లింక్ (ఉదా. <nowiki>[https://en.wikipedia.org/wiki/Title టెక్స్ట్]</nowiki> లేదా <nowiki>[[:en:Title|టెక్స్ట్]]</nowiki>). '''ఫిక్స్:''' తెలుగు వ్యాసం ఉంటే, లింక్‌ను దానికి మార్చాలి (<nowiki>[[తెలుగు శీర్షిక]]</nowiki>). * '''రకం B — internal ఆంగ్ల-శీర్షిక లింక్:''' తెవికీ లోపలే ఉండే లింక్, కానీ target పేజీ శీర్షిక ఇంకా ఆంగ్లంలో ఉంది (ఉదా. <nowiki>[[Buddhist caves in India|బౌద్ధ గుహ స్మారక చిహ్నాలు]]</nowiki>). సాధారణంగా ఎర్రలింకుగా కనిపిస్తుంది. '''ఫిక్స్:''' target శీర్షికను తెలుగులోకి మార్చాలి, లేదా ఆ శీర్షికతో కొత్త వ్యాసం రాయాలి. === పట్టిక కాలమ్‌ల వివరణ === {| class="wikitable" ! కాలమ్ !! అర్థం |- | రకం || A లేదా B (పైన చూడండి) |- | లింక్ టెక్స్ట్ || వ్యాసంలో కనిపించే తెలుగు పైప్ వచనం |- | Target శీర్షిక || లింక్ ఎటు వెళ్తుందో ఆ (ఆంగ్ల) శీర్షిక |- | స్థితి || బయటి లింక్ / ఎర్రలింక్ / నీలిలింక్ (అసలు వ్యాసంలోని లింక్ స్థితి) |- | సూచించిన తెలుగు శీర్షిక || en.wikipedia langlinks ఆధారంగా స్క్రిప్టు సూచించినది (దొరికితే); లేకపోతే "దొరకలేదు" |- | సూచిత శీర్షిక స్థితి || సూచించిన తెలుగు శీర్షిక ఇప్పటికే తెవికీలో ఉందా (నీలిలింక్) లేదా లేదా (ఎర్రలింక్) |} === గమనికలు === '''1.''' "దొరకలేదు" అంటే ఆ ఆంగ్ల వ్యాసానికి తెలుగు సమానార్థం లేదు అని ఖచ్చితంగా అర్థం కాదు — API లుకప్ మిస్ అయ్యే అవకాశం ఉంది, కాబట్టి మాన్యువల్‌గా కూడా ఒకసారి నిర్ధారించుకోవడం మంచిది. '''2.''' "సూచించిన తెలుగు శీర్షిక" ఎర్రలింక్ గానో నీలిలింక్ గానో ఉండొచ్చు — దీన్ని బట్టి తదుపరి చర్య వేరుగా ఉంటుంది: * '''నీలిలింక్''' → ఆ తెలుగు వ్యాసం ఇప్పటికే ఉంది, వెంటనే అసలు వ్యాసంలో లింక్‌ను దీనికి రీటార్గెట్ చేయవచ్చు (తక్షణ ఫిక్స్). * '''ఎర్రలింక్''' → సరైన తెలుగు పేరు (transliteration) తెలిసింది, కానీ ఆ పేరుతో వ్యాసం ఇంకా రాయలేదు — లింక్‌ను ఈ సరైన తెలుగు పేరుకు మార్చొచ్చు (స్థిరమైన నామకరణం కోసం), వ్యాసం రాయడం తర్వాతి పని. ---- '''దిగువన ప్రతి వ్యాసం దాని సొంత విభాగం కింద నమోదవుతుంది (EnLinkFinder.js లోని "📋 డేటా కాపీ చేయి" బటన్ ద్వారా):''' adnpp6ytbjpotslyvt2pbz6qegtepoh