వికీపీడియా tewiki https://te.wikipedia.org/wiki/%E0%B0%AE%E0%B1%8A%E0%B0%A6%E0%B0%9F%E0%B0%BF_%E0%B0%AA%E0%B1%87%E0%B0%9C%E0%B1%80 MediaWiki 1.47.0-wmf.19 first-letter మీడియా ప్రత్యేక చర్చ వాడుకరి వాడుకరి చర్చ వికీపీడియా వికీపీడియా చర్చ దస్త్రం దస్త్రంపై చర్చ మీడియావికీ మీడియావికీ చర్చ మూస మూస చర్చ సహాయం సహాయం చర్చ వర్గం వర్గం చర్చ వేదిక వేదిక చర్చ TimedText TimedText talk మాడ్యూల్ మాడ్యూల్ చర్చ Event Event talk Topic 0 829 4955782 4920821 2026-09-10T17:11:49Z Nskjnv 103267 [[వర్గం:భాషలు]] ను చేర్చారు (హాట్‌కేట్ ఉపయోగించి) 4955782 wikitext text/x-wiki {{Infobox language | name = తెలంగాణ ఆంధ్ర | mapcaption = <!--Sort by population--> [[ఆంధ్రప్రదేశ్]], [[తెలంగాణ]] ల్లో స్థానిక ప్రజా భాష తెలుగు | ld1 = [[Waddar language|వడ్డర్]] (వాడారి) | lingua = 49-DBA-aa | image = Telugu.svg | imagesize = 200px | map = Idioma telugu.png | mapsize = 220px | notice = IPA | iso3 = tel | glotto = telu1262 | glottoname = తెలుగు | glotto2 = oldt1249 | glottoname2 = కొత్త తెలుగు | sign = [[Indian Signing System|Signed Telugu]] | dia1 = [[మాండలికాలు]] చూడండి | lc1 = wbq | iso2 = tel | nativename = {{lang|te|తెలుగు}} | ref = <ref name="Ethnologue_tel">{{e22|tel}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.censusindia.gov.in/2011Census/Language_MTs.html |title=Statement 1: Abstract of speakers' strength of languages and mother tongues - 2011 |publisher=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India |website=www.censusindia.gov.in |access-date=2018-07-07}}</ref> | pronunciation = | states = [[భారతదేశం]] | region = <!--Sort by population-->[[ఆంధ్రప్రదేశ్]], [[తెలంగాణ]] | ethnicity = తెలుగు ప్రజలు | speakers = {{sigfig|82|2}} మిలియన్లు | date = 2011 | speakers2 = [[రెండవ భాష]]: {{sigfig|11|2}} మిలియన్లు<ref name="Ethnologue_tel"/> | iso1 = te | familycolor = ద్రావిడ | fam2 = దక్షిణ-మధ్య | ancestor = కొత్త తెలుగు | script = [[తెలుగు అక్షరమాల]]<br />[[తెలుగు బ్రెయిలీ]] | nation = {{flag|India}} *[[ఆంధ్రప్రదేశ్]] *[[తెలంగాణ]] *[[పుదుచ్చేరి]] ([[యానాం]]) *[[పశ్చిమ బెంగాల్]] (అదనపు భాష)<ref>{{Cite web|last=|first=|date=2020-12-24|title=West Bengal shows 'Mamata' to Telugus|url=https://www.thehansindia.com/andhra-pradesh/west-bengal-shows-mamata-to-telugus-663381|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2020-12-31|website=[[The Hans India]]|language=en}}</ref> | minority = {{flag|దక్షిణాఫ్రికా}} {{small|(రక్షిత భాష)}}<ref>{{cite web|title=Constitution of the Republic of South Africa, 1996 - Chapter 1: Founding Provisions|url=http://www.gov.za/documents/constitution/chapter-1-founding-provisions|website=www.gov.za|access-date=6 December 2014}}</ref> | linglist = tel }} [[దస్త్రం:Telugutalli image.jpg|thumb|[[తెలుగు తల్లి]] శిలామూర్తి - ఒక చేత నిండు కుండా, మరొకచేత వరి కంకి - నిండుదనానికీ, పంటలకూ ఆలవాలం. "తెలుగు" పదాన్ని భాషకూ, జాతికీ గుర్తుగా వాడుతారనడానికి ఈ బొమ్మ ఒక ఆధారం|500x500px]] [[తెలుగు|<span lang="te" dir="ltr">'''''_{<small><s><code><u>తెలుగు</u></code></s></small>}'''''</span>]] [[తెలంగాణ]], [[ఆంధ్రప్రదేశ్|ఆంధ్ర]] రాష్ట్రాలలోని అధికారిక భాష. ఇది ద్రావిడ భాషా కుటుంబానికి చెందిన భాష. భారతదేశంలో ఒకటి కంటే ఎక్కువ రాష్ట్రాలలో మాట్లాడే అధికారిక భాషలలో [[హిందీ]], [[బంగ్లా భాష|బెంగాలీలతో]] పాటు తెలుగు ఒకటి.<ref>{{Cite web|url=http://metroindia.com/news/article/07/08/2015/schools-colleges-called-for-a-shutdown-in-telugu-states/11019|title=Schools, Colleges called for a shutdown in Telugu states|access-date=2021-06-10|website=|archive-date=2017-10-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20171011122302/http://metroindia.com/news/article/07/08/2015/schools-colleges-called-for-a-shutdown-in-telugu-states/11019|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.thenewsminute.com/article/making-telugu-compulsory-mother-tongues-last-stronghold-against-hindi-imposition-73014|title=Making Telugu compulsory: Mother tongues, the last stronghold against Hindi imposition}}</ref> [[పుదుచ్చేరి|పుదుచ్చేరిలోని]] [[యానాం|యానం]] జిల్లాలో కూడా తెలుగు అధికారిక భాష. [[ఒడిషా|ఒడిశా]], [[కర్ణాటక]], [[తమిళనాడు]], [[కేరళ]], [[పంజాబ్ ప్రాంతం|పంజాబ్]], [[ఛత్తీస్‌గఢ్]], [[మహారాష్ట్ర]], [[అండమాన్ నికోబార్ దీవులు|అండమాన్ నికోబార్ దీవులలో]] గుర్తింపబడిన ద్వితీయ అధికారిక భాష. భారత ప్రభుత్వం [[భారతదేశ అధికారిక భాషలు|భారతదేశ ప్రాచీన భాషలుగా]] గుర్తించిన 6 భాషలలో తెలుగు భాష ఒకటి.<ref name="antiquity">{{Cite web|url=http://pib.nic.in/release/release.asp?relid=44340|title=Declaration of Telugu and Kannada as classical languages|website=Press Information Bureau|publisher=Ministry of Tourism and Culture, Government of India|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20081216124306/http://pib.nic.in/release/release.asp?relid=44340|archive-date=16 December 2008|access-date=31 October 2008}}</ref><ref name="classical">{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/Hyderabad/Telugu_gets_classical_status/articleshow/3660521.cms|title=Telugu gets classical status|date=1 October 2008|work=The Times of India|access-date=1 November 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081104015938/http://timesofindia.indiatimes.com/Hyderabad/Telugu_gets_classical_status/articleshow/3660521.cms|archive-date=2008-11-04}}</ref> తెలుగులో సుమారు 10,000 శాసనాలకు పైన ఉన్నాయి. భారతదేశంలో 2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం దాదాపు 8.2 కోట్ల మందికి పైగా మాట్లాడేవారు ఉన్నారు.<ref name="censusindia.gov.in">{{Cite web|url=http://censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Census_Data_Online/Language/Statement1.htm|title=Abstract of speakers' strength of languages and mother tongues – 2000|website=Census of India, 2001|archive-url=https://web.archive.org/web/20131029190612/http://censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Census_Data_Online/Language/Statement1.htm|archive-date=29 October 2013}}</ref> భారతదేశంలో మాతృభాషగా తెలుగు 4వ స్థానంలో ఉండగా, ప్రపంచంలో 15వ స్థానంలో ఉంది.<ref>{{Cite web|url=http://www.visualcapitalist.com/a-world-of-languages/|title=Infographic: A World of Languages|access-date=2 June 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ethnologue.com/statistics/size|title=Summary by language size|website=Ethnologue}}</ref> ఇది [[ద్రావిడ భాషలు|ద్రావిడభాషా కుటుంబంలో]] ఎక్కువమంది మాట్లాడే భాష. భారతదేశంలో [[భారతదేశంలో అధికార హోదా ఉన్న భాషలు|ఇరవైరెండు షెడ్యూల్ భాషలలో]] ఇది ఒకటి.<ref>{{Cite web|url=http://censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Census_Data_Online/Language/Statement1.htm|title=PART A Languages specified in the Eighth Schedule (Scheduled Languages)|archive-url=https://web.archive.org/web/20131029190612/http://censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Census_Data_Online/Language/Statement1.htm|archive-date=2013-10-29}}</ref> తెలుగు భాష [[అమెరికా|అమెరికాలో]] వేగంగా ఆదరణ పెంపొందుతున్న భాష.<ref>{{Cite web|url=https://uberant.com/article/620524-how-to-become-an-english-to-telugu-translator|title=How to Become an English to Telugu translator?|archive-url=https://web.archive.org/web/20191029225118/https://uberant.com/article/620524-how-to-become-an-english-to-telugu-translator|archive-date=2019-10-29}}</ref> తెలుగు భాషలో సుమారు 10,000 పాత శాసనాలు ఉన్నాయి.<ref name="Morrison 1997 218">{{Cite journal |last=Morrison |first=T |year=1997 |title=Inscriptions as Artifacts: Precolonial South India and the Analysis of Texts |url=https://instructure-uploads.s3.amazonaws.com/account_11160000000081823/attachments/42567515/Morrison%20and%20Lycett%201997_Inscriptions%20as%20Artifacts%20in%20Vijayanagara.pdf?response-content-disposition=attachment%3B%20filename%3D%22Morrison%20and%20Lycett%201997_Inscriptions%20as%20Artifacts%20in%20Vijayanagara.pdf%22%3B%20filename%2A%3DUTF-8%27%27Morrison%2520and%2520Lycett%25201997%255FInscriptions%2520as%2520Artifacts%2520in%2520Vijayanagara.pdf&X-Amz-Algorithm=AWS4-HMAC-SHA256&X-Amz-Credential=AKIAJFNFXH2V2O7RPCAA%2F20170219%2Fus-east-1%2Fs3%2Faws4_request&X-Amz-Date=20170219T040950Z&X-Amz-Expires=86400&X-Amz-SignedHeaders=host&X-Amz-Signature=169465afbba6ed9475c43780668095b81c9b8a8ff3b01b54af9aeeb7919a3326 |url-status=deviated |journal=Journal of Archaeological Method and Theory |publisher=Springer |volume=4 |issue=3/4 |page=218 |doi=10.1007/BF02428062 |issn=1072-5369 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170219180727/https://instructure-uploads.s3.amazonaws.com/account_11160000000081823/attachments/42567515/Morrison%20and%20Lycett%201997_Inscriptions%20as%20Artifacts%20in%20Vijayanagara.pdf?response-content-disposition=attachment%3B%20filename%3D%22Morrison%20and%20Lycett%201997_Inscriptions%20as%20Artifacts%20in%20Vijayanagara.pdf%22%3B%20filename%2A%3DUTF-8%27%27Morrison%2520and%2520Lycett%25201997%255FInscriptions%2520as%2520Artifacts%2520in%2520Vijayanagara.pdf&X-Amz-Algorithm=AWS4-HMAC-SHA256&X-Amz-Credential=AKIAJFNFXH2V2O7RPCAA%2F20170219%2Fus-east-1%2Fs3%2Faws4_request&X-Amz-Date=20170219T040950Z&X-Amz-Expires=86400&X-Amz-SignedHeaders=host&X-Amz-Signature=169465afbba6ed9475c43780668095b81c9b8a8ff3b01b54af9aeeb7919a3326 |archive-date=19 February 2017}}</ref> కన్నడ వాసి అయిన [[శ్రీకృష్ణదేవరాయలు]] తెలుగు భాషని 'దేశ భాషలందు తెలుగు లెస్స' అని కీర్తించారు. == పేరు, పుట్టుక: == తెలుగు మాట్లాడేవారిని ''తెలుగువారు'' అని అంటారు.{{Sfn|Rao|Shulman|2002|loc=Chapter 2}} తెలుగు పాత రూపాలు ''తెనుంగు,తెనుగు,తెలుంగు''.<ref>{{Citation|last=Parpola|first=Asko|title=The Roots of Hinduism: The Early Aryans and the Indus Civilization|page=167|year=2015|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=978-0190226923|author-link=Asko Parpola}}</ref> తెలుగు ద్రావిడభాషే గాక తెన్ (దక్షిణం) అనే మాట నుండి తెనుగు, దీని నుండి తెలుగు వచ్చాయని, భాషాశాస్త్రవేత్తలు నిర్ణయించారు, 13వ శతాబ్దంలో అథర్వణాచార్యుడు తెలుగు వ్యాకరణాన్ని ''త్రిలింగ శబ్దానుశాసన (లేదా త్రిలింగ వ్యాకరణం)'' అని పిలిచారు.<ref>{{Cite book|last1=Chenchiah|first1=P.|last2=Rao|first2=Raja M. Bhujanga|title=A History of Telugu Literature|url=https://books.google.com/books?id=xwXx7LB-ai4C&pg=PA55|year=1988|publisher=Asian Educational Services|isbn=978-81-206-0313-4|page=55}}</ref> 17వ శతాబ్దానికి చెందిన ''అప్పకవి త్రిలింగ'' నుండి ''తెలుగు'' ఉద్భవించిందని స్పష్టంగా రాశాడు. అప్పకవి పూర్వీకులకు అటువంటి వ్యుత్పత్తి గురించి తెలియదు కాబట్టి ఇది "విచిత్రమైన భావన" అని పండితుడు [[చార్లెస్ ఫిలిప్ బ్రౌన్|చార్లెస్ పి. బ్రౌన్]] వ్యాఖ్యానించాడు.<ref>{{Citation|last=Brown|first=Charles P.|title=Madras Journal of Literature and Science|volume=X|page=53|year=1839|chapter=Essay on the Language and Literature of Telugus|chapter-url=https://books.google.com/books?id=ZhkYAAAAYAAJ&pg=PA53|publisher=Vepery mission Press.|author-link=Charles Phillip Brown}}</ref> జార్జ్ అబ్రహం గ్రియర్‌సన్, ఇతర భాషావేత్తలు ఈ వ్యుత్పత్తిపై సందేహం వ్యక్తం చేశారు. ''తెలుగు'' పాత పదం. ''త్రిలింగ'' దానికి సంస్కృతీకరణ<ref>{{Citation|last=Sekaram|first=Kandavalli Balendu|title=The Andhras through the ages|url=https://books.google.com/books?id=E6E5AQAAIAAJ|page=4|year=1973|publisher=Sri Saraswati Book Depot|quote="The easier and more ancient "Telugu" appears to have been converted here into the impressive Sanskrit word Trilinga, and making use of its enormous prestige as the classical language, the theory was put forth that the word Trilinga is the mother and not the child."}}</ref> అయితే, ట్రిగ్లిఫమ్, ''త్రిలింగం'', ''మోడోగలింగం'' పురాతన గ్రీకు మూలాల్లో ధృవీకరించబడినందున, ఈ వ్యుత్పత్తి చాలా పురాతనమైనది అయి ఉండాలి, వీటిలో చివరిది "''త్రిలింగ'' " యొక్క తెలుగు ''అనువాదంగా'' అర్థం చేసుకోవచ్చు.<ref>{{Citation|last=Caldwell|first=Robert|title=A Comparative Grammar of the Dravidian or South-Indian Family of Languages|url=http://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil_elib/Cdw856__Caldwell_ComparativeGrammarDravidian.pdf|page=64|year=1856|place=London|publisher=Harrison|author-link=Robert Caldwell}}</ref> మరొక కథనం ప్రకారం ''తెనుగు'' అనేది ప్రోటో-ద్రావిడ పదం ''*తెన్'' ("దక్షిణం")<ref>{{Cite book|title=Telugu Basha Charitra|publisher=Osmania University|year=1979}}</ref> నుండి "దక్షిణం/దక్షిణ దిశలో నివసించిన ప్రజలు" నుండి కలిగినది. తెలుగు అనే పేరు "న" నుండి "ల" మార్పు వలన వచ్చింది.<ref>{{Cite book|title=The Dravidian Languages – Bhadriraju Krishnamurti}}</ref>{{Sfn|Rao|Shulman|2002|loc=Introduction}} == చరిత్ర == [[దస్త్రం:Telugubhashastamp.jpg|thumb|ప్రపంచ తెలుగు మహాసభల సందర్భంగా విడుదలైన తపాలా బిళ్ళ - ఇందులో వ్రాసినవి - "దేశ భాషలందు తెలుగు లెస్స", "ఎందరో మహానుభావులు అందరికీ వందనాలు", " పంచదార కన్న పనస తొనల కన్న కమ్మని తేనె కన్న తెలుగు మిన్న"|335x335px]] భాషా శాస్త్రకారులు తెలుగును [[ద్రావిడ భాషలు|ద్రావిడ భాషా కుటుంబానికి]] చెందినదిగా గుర్తించారు.<ref>{{Cite web |url=http://bhashaindia.com/Patrons/LanguageTech/te/pages/TeluguFeatures.aspx |title=తెలుగు-తేనెకన్నాతీయనిది, మైక్రోసాఫ్ట్ భాషాఇండియాలో వ్యాసం |website= |access-date=2010-10-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101029124329/http://bhashaindia.com/Patrons/LanguageTech/te/pages/TeluguFeatures.aspx |archive-date=2010-10-29 |url-status=dead }}</ref> అనగా తెలుగు – [[హిందీ భాష|హిందీ]], [[సంస్కృత భాష|సంస్కృతం]], [[లాటిన్|లాటిను]], [[గ్రీక్ భాష|గ్రీకు]] మొదలైన భాషలు గల ఇండో-యురోపియన్ నుడుల గుంపుకు చెందకుండా, [[తమిళము]], [[కన్నడ భాష|కన్నడం]], [[మలయాళ భాష|మలయాళం]], [[తోడ]], [[తుళు]], [[బ్రహుయి|బ్రహూయి]], [[గోండి (భాష)|గోండి]] మొదలైన భాషలతో పాటుగా ద్రావిడ నుడుల గుంపుకు చెందినదిగా భాషా శాస్త్రజ్ఞుల వాదన. తెలుగు 'దక్షిణ మధ్య ద్రావిడ భాష' నుండి పుట్టింది. ఈ కుటుంబంలో తెలుగుతో పాటు [[గోండి (భాష)|గోండి]], కుయి, [[కోయ]], [[కొలామి]] కూడా ఉన్నాయి.<ref name="BKrishnamurthi2003">{{Cite book|first= Krishnamurti |last=Bhadriraju |date=2003 |title=The Dravidian Languages |publisher=Cambridge University Press|location= Cambridge|isbn=0-521-77111-0}}</ref> సా.శ. 940 ప్రాంతంలో [[పంపన]] కాలంలోనే తెలుగు భాష ఒక నిండైన సాహిత్యం కలిగిన భాషగా వ్రాతల రూపంలో మనకు కనిపించిందని పరిశోధనల్లో తేలింది.<ref>{{Cite web|last=telugu|first=NT News|last2=మామిడి|first2=హరికృష్ణ|author-link2=మామిడి హరికృష్ణ|date=2022-10-23|title=మట్టి పరిమళాల సహజ భాష|url=https://www.ntnews.com/opinions/edit-page-news-641-810503|archive-url=https://web.archive.org/web/20221023173159/https://www.ntnews.com/opinions/edit-page-news-641-810503|archive-date=2022-10-23|access-date=2022-10-23|website=Namasthe Telangana|language=te}}</ref> సామాన్యశకం 1100–1400 మధ్య పాత తెలుగు- కన్నడ లిపి నుండి ఆధునిక కన్నడ మరియూ తెలుగు లిపులు పుట్టినాయని, అందుకే తెలుగు లిపి, తెలుగు పదాలు కన్నడ లిపిని పోలియుంటాయి అనే సిద్ధాంతం ఉంది.<ref>{{cite news|url=http://www.engr.mun.ca/~adluri/telugu/language/script/script1d.html|title=Evolution of Telugu Character Graphs|work=మెమోరియల్ యూనివర్సిటీ|accessdate=2013-07-22|url-status=deviated|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090923234606/http://www.engr.mun.ca/~adluri/telugu/language/script/script1d.html|archive-date=2009-09-23}}</ref> తెలుగు, తమిళ, కన్నడ, మలయాళ నుడులతో పాటుగా మొత్తం 26 నుడులు నేడు వాడుకలో ఉన్న ద్రావిడ నుడులు. నాటి [[సింధు లోయ నాగరికత]] నివాసులు ద్రవిడ జాతికి చెందినవారైనందున<ref>{{Cite web |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/m/pubmed/31495572/|title=An Ancient Harappan Genome Lacks Ancestry from Steppe Pastoralists or Iranian Farmers|author=Vasant Shinde|date=2019-09-05|doi=10.1016/j.cell.2019.08.048 }}</ref> వారి భాష కూడా ద్రావిడనుడే, లేదా ద్రావిడ నుడులకు చెందినది అయివుంటుందని వారి నమ్మకం. ===శిలాశాసన, సాహిత్య ఆధారాలు=== ఎన్నో ఇతర ద్రావిడ నడులవలె కాక తెలుగుభాష మూలాన్వేషణకు సంతృప్తికరమైన, నిర్ణయాత్మకమైన ఆధారాలు లేవు. అయినా కూడా, క్రీస్తు శకం మొదటి శతాబ్దంలో శాతవాహన రాజులు వ్రాత అయిన "[[గాథా సప్తశతి|గాథాసప్తశతి]]" అన్న మహారాష్ట్రీ ప్రాకృత పద్య సంకలనంలో తెలుగు పదాలు మొట్టమొదట కనిపించాయి. ఆదిమ ద్రావిడ భాషల చరిత్ర సామాన్య శక పూర్వం కొన్ని శతాబ్దాల వెనక నుండి ఉందని మనం తెలుసుకోవచ్చు, కానీ తెలుగు చరిత్రను మనం సామాన్య శకం 6వ శతాబ్దం నుండి ఉన్న ఆధారాలను బట్టి నిర్ణయించవచ్చు. తెలుగులోని స్పష్టమైన మొట్టమొదటి ప్రాచీన శిలాశాసనం 7వ శతాబ్దమునకు చెందింది. శాసనాలలో మనకు లభించిన తొలి తెలుగు పదం "[[నాగబు]]". సామాన్య శకం 11 వ శతాబ్దం నుండి గ్రంథస్థము చేయబడిందిగా గమనించవచ్చు. ఆంధ్రుల గురించి చెప్పిన పూర్వపు గ్రంథ ప్రస్తావనలలో ఒకటి ఇక్కడ ఉదహరింపబడింది.:<ref>[[జి.వి.సుబ్రహ్మణ్యం]] కూర్చిన "తెలుగుతల్లి" కవితా సంకలనంలో ఇవ్వబడినది'</ref> ::పియమహిళా సంగామే సుందరగత్తేయ భోయణీ రొద్దే ::అటుపుటురటుం భణంతే ఆంధ్రేకుమారో సలోయేతి ఇది ఉద్యోతనుడు ప్రాకృత భాషలో రచించిన కువలయమాల కథలోనిది. ఈ ప్రాకృతానికి [[పంచాగ్నుల ఆదినారాయణ శాస్త్రి]] తెలుగు అనువాదం: ::"అందగత్తెలన్నా, అధవా యుద్ధరంగమన్ననూ సమానంగా ప్రేమించే వాళ్ళున్నూ,అందమైన శరీరాలు గల వాళ్ళున్నూ. తిండిలో దిట్టలున్నూ, అయిన ఆంధ్రులు అటూ, పుటూ (పెట్టు కాబోలు), రటూ (రట్టు ఏమో) అనుకొంటూ వస్తుండగా చూచాడు". === భాష పర్యాయ పదాల వాడుక === ఆంధ్రులు మాట్లాడే భాషకు ఆంధ్రం, తెలుగు, తెనుగు అనే పేర్లున్నాయి. వీటి మూలాలూ, వాని మధ్య సంబంధాలు గురించి చరిత్రకారులలో భిన్నాభిప్రాయాలు ఉన్నాయి.<ref>తెలుగు సంస్కృతి - [[మల్లంపల్లి సోమశేఖర శర్మ]] వ్యాసము</ref> సా.శ.పూ. 700 ప్రాంతంలో వచ్చిన ఐతరేయ బ్రాహ్మణము ([[ఋగ్వేదము]]లో భాగము) లో మొదటిసారిగా "ఆంధ్ర" అనే పదం జాతి పరంగా వాడబడింది. కనుక ఇదే మనకు తెలిసినంతలో ప్రాచీన ప్రస్తావన. ఆ తరువాత [[బౌద్ధ]] శాసనాలలోనూ, అశోకుని శాసనాలలోనూ ఆంధ్రుల ప్రస్తావన ఉంది. సా.శ..పూ. 4వ శతాబ్దిలో [[మెగస్తనీసు]] అనే [[గ్రీక్ భాష|గ్రీకు]] రాయబారి ఆంధ్రులు గొప్ప సైనికబలం ఉన్నవారని వర్ణించాడు. ఆంధ్ర, తెలుగు అనేవి రెండు వేర్వేరు జాతులని అవి క్రమంగా మిళితమైనవనీ కొందరి అభిప్రాయం.<ref>{{Cite book|title=ఆంధ్రుల చరిత్ర|last=బి.యస్.యల్|first=హనుమంతరావు|year=2012|publisher=విశాలాంధ్ర|pages=19-21}}</ref> అయితే ఈ అభిప్రాయానికి జన్యు శాస్త్ర పరంగా కానీ భాషాశాస్త్ర పరంగా కానీ గట్టి ఆధారాలు దొరకలేదు. వైదిక వాఙ్మయం ప్రకారం ఆంధ్రులు సాహసోపేతమైన సంచారజాతి. భాషాశాస్త్ర పరంగా తెలుగు [[గోదావరి]], [[కృష్ణా నది|కృష్ణా]] నదుల మధ్య నివసిస్తున్న స్థిరనివాసుల భాష. తెలుగు భాష మాట్లాడే ప్రాంతాన్ని ఆంధ్ర రాజులు ముందుగా పరిపాలించడం వల్ల ఆంధ్ర, తెలుగు అన్న పదాలు సమానార్థకాలుగా మారిపోయాయని కొంతమంది ఊహాగానం. 10వ శతాబ్దపు పారశీక చరిత్రకారుడు '''అల్ బిరుని''' తెలుగు భాషను 'ఆంధ్రీ' యని వర్ణించెను.<ref>Ancient India: English translation of Kitab-ul Hind by Al-Biruni, National Book Trust, New Delhi.</ref> సా.శ. 1000 కు ముందు శాసనాలలోగాని, వాఙ్మయంలోగాని తెలుగు అనే శబ్దం మనకు కానరాదు. 11వ శతాబ్దము ఆరంభము నుండి "తెలుంగు భూపాలురు", "తెల్గరమారి", "తెలింగకులకాల", 'తెలుంగ నాడొళగణ మాధవికెఱియ' వంటి పదాలు శాసనాల్లో వాడబడ్డాయి. 11వ శతాబ్దములో [[నన్నయ| నన్నయ భట్టారకుని]] కాలంనాటికి తెలుగు రూపాంతరంగా "తెనుగు" అనే పదం వచ్చింది. 13వ శతాబ్దంలో [[ఇస్లాం మతం|మహమ్మదీయ]] చారిత్రకులు ఈ దేశాన్ని "త్రిలింగ్" అని వ్యవహరించారు. 15వ శతాబ్దం పూర్వభాగంలో [[విన్నకోట పెద్దన్న]] తన [[కావ్యాలంకారచూడామణి]]లో ఇలా చెప్పాడు. ::ధర శ్రీ పర్వత కాళే ::శ్వర దాక్షారామ సంజ్ఙ వఱలు త్రిలింగా ::కరమగుట నంధ్రదేశం ::బరుదారఁ ద్రిలింగదేశ మనఁజనుఁ గృతులన్ ::తత్త్రిలింగ పదము తద్భవంబగుటచేఁ ::దెలుఁగు దేశ మనఁగఁ దేటపడియె ::వెనకఁ దెనుఁగు దేశమును నండ్రు కొందరు [[శ్రీశైల క్షేత్రం|శ్రీశైలం]], [[కాళేశ్వరం]], [[ద్రాక్షారామం]] – అనే మూడు శివలింగక్షేత్రాల మధ్య భాగము త్రిలింగదేశమనీ, "త్రిలింగ" పదము "తెలుగు"గా పరిణామం పొందిందని ఒక సమర్థన. ఇది గంభీరత కొరకు సంస్కృతీకరింపబడిన పదమేనని, తెలుగు అనేదే ప్రాచీన రూపమని చరిత్రకారుల అభిప్రాయము. చాలామంది భాషావేత్తలు, చరిత్రకారులు ఈ వాదనలు పరిశీలించి దీనిలో నిజం లేదని అభిప్రాయపడ్డారు. అందుకు నన్నయ [[మహాభారతం]]లో త్రిలింగ శబ్దం ప్రయోగం కాకపోవడం కూడా కారణమన్నారు.<ref name="త్రిలింగము నుండి తెలుగు పుట్టెనా? లేక తెలుగు నుండి త్రిలింగము పుట్టెనా?">{{cite journal|last1=వెంకట లక్ష్మణరావు|first1=కొమర్రాజు|title=త్రిలింగము నుండి తెలుగు పుట్టెనా? లేక తెలుగు నుండి త్రిలింగము పుట్టెనా?|journal=[[ఆంధ్రపత్రిక]] సంవత్సరాది సంచిక|date=1910|page=81|url=https://te.wikisource.org/wiki/%E0%B0%AA%E0%B1%81%E0%B0%9F:Aandhrapatrika_sanvatsaraadi_sanchika_1910.pdf/79|accessdate=6 March 2015}}</ref> 12వ శతాబ్దిలో [[పాల్కురికి సోమనాథుడు]] "నవలక్ష తెలుంగు" – అనగా తొమ్మిది లక్షల గ్రామ విస్తీర్ణము గలిగిన తెలుగు దేశము – అని వర్ణించాడు. మొత్తానికి ఇలా తెలుగు, తెనుగు, ఆంధ్ర – అనే పదాలు భాషకు, జాతికి పర్యాయపదాలుగా రూపుదిద్దుకొన్నాయి. ==తెలుగు భాషా విస్తృతి== తెలుగు [[ఆంధ్రప్రదేశ్]], [[తెలంగాణ]], [[పుదుచ్చేరి|పుదుచ్చేరిలోని]] [[యానాం]]లో అధికార భాష. [[పశ్చిమ బెంగాల్]], [[అండమాన్ నికోబార్ దీవులు]] లలో అదనపు అధికార భాషగా గుర్తించబడింది. ఇంకా [[తమిళనాడు]]లో తెలుగు మాట్లాడుతారు. తమిళనాడులో నివసిస్తున్న ప్రజల్లో దాదాపు 42 శాతం తెలుగువారే. తమిళనాడులోని హోసూరు, కోయంబత్తూరులలో, ఒడిశాలోని రాయగడ, జయపురం, నవరంగపురం, బరంపురం పర్లాకేముండిలలో తెలుగు భాష ఎక్కువ. విజయనగర సామ్రాజ్య కాలములో తెలుగు వారు వేల మంది తమిళ ప్రాంతములకు వెళ్ళి స్థిరపడ్డారు. ఉమ్మడి మద్రాసు రాష్ట్రంగా ఉన్నప్పుడు అనేక మంది తెలుగువారు కోస్తా, రాయలసీమ ప్రాంతాల నుండి వలస వెళ్లి తమిళనాడులో స్థిరపడ్డారు. కాని వారి రోజువారీ అవసరాలకు అనుగుణంగా ఆ రాష్ట్ర ప్రాంతీయ భాష అయిన అరవములోనే మాట్లాడుతుంటారు. అలాగే [[కర్నాటక]]లో కూడా చాలామంది తెలుగు మాట్లాడగలరు. ఇంకా, [[ఒడిశా]], [[ఛత్తీస్‌గఢ్]], [[మహారాష్ట్ర]] లోని కొన్ని సరిహద్దు ప్రాంతాలలోని ప్రజలు అధికంగా తెలుగే మాట్లాడుతారు. దక్షిణాదిలో ప్రముఖ నగరాలైన చెన్నై, బెంగళూరులలో కూడా తెలుగు తెలిసినవారు అత్యధిక సంఖ్యలో ఉన్నారు.<ref name="chilukuri">{{cite book|title=ఆంధ్ర భాషా చరిత్రము 1-వ భాగము|author=చిలుకూరి నారాయణరావు|year=1937|publisher=ఆంధ్ర విశ్వకళా పరిషత్తు|location= వాల్తేరు}}</ref> భాష స్వరూపం === శబ్దము === తెలుగు అజంత భాష. అనగా దాదాపు ప్రతి పదం ఒక అచ్చుతో అంతం అవుతుంది. దీన్ని గమనించే 15వ శతాబ్దంలో ఇటాలియన్ యాత్రికుడు నికొలో డి కాంటి తెలుగుని [[ఇటాలియన్ అఫ్ ది ఈస్ట్|ఇటాలియన్ ఆఫ్ ది ఈస్ట్]] (ప్రాచ్య ఇటాలియన్) గా అభివర్ణించాడు. అచ్చుల శబ్దాలను చూడండి. {|border="2" class="wikitable" align="center" width="550" |-align="center" ||అ||ఆ||ఇ||ఈ||ఉ||ఊ||ఋ||ౠ||ఌ||ౡ||ఎ||ఏ||ఐ||ఒ||ఓ||ఔ||అం||అః |-align="center" ||{{IPA|/a/}}||{{IPA|/ɑː/}}||{{IPA|/ɪ/}}||{{IPA|/iː/}}||{{IPA|/u/}}||{{IPA|/uː/}}||{{IPA|/ru/}}||{{IPA|/ruː/}}||{{IPA|/lu/}}||{{IPA|/luː/}}||{{IPA|/e/}}||{{IPA|/eː/}}|| {{IPA|/ai/}}||{{IPA|/o/}}||{{IPA|/oː/}}||{{IPA|/au/}}||{{IPA|/am/}}||{{IPA|/aha/}} |} తెలుగు భాషను సాధారణంగా ఒకపదంతో మరొకపదం కలిసిపోయే భాషగా గుర్తిస్తారు. ఇందులో ఒక నామవాచకానికి దాని ఉపయోగాన్ని బట్టి ప్రత్యేకమైన అక్షరాలు చేర్చబడతాయి. వ్యాకరణపరంగా, తెలుగులో [[కర్త కర్మ క్రియ|కర్త, కర్మ, క్రియ]], ఒక పద్ధతి ప్రకారం, ఒకదాని తర్వాత మరొకటి వాక్యంలో వాడబడతాయి. === మాండలికాలు === {{main| మాండలికాలు}} తెలుగుకు నాలుగు ప్రధానమైన మాండలిక భాషలున్నాయి. # సాగరాంధ్ర లేదా [[కోస్తా మాండలిక భాష: కృష్ణా, గుంటూరు, ప్రకాశం, నెల్లూరు, ఉభయ గోదావరి జిల్లాలలోని భాషను కోస్తా మాండలికం లేదా సాగరాంధ్ర మాండలికం అని అంటారు. # రాయలసీమ భాష:కడప, కర్నూలు,చిత్తూరు,అనంతపురం ప్రాంతపు భాషను రాయలసీమ మాండలికం అని అంటారు. # తెలంగాణ భాష: తెలంగాణ ప్రాంతంలో మాట్లాడే భాషను [[తెలంగాణ యాస|తెలంగాణ మాండలికం]] అని అంటారు. #[[కళింగాంధ్ర భాష: విశాఖపట్నం, విజయనగరం, శ్రీకాకుళం జిల్లాల భాషను[[ కళింగాంధ్ర మాండలికం లేదా ఉత్తరాంధ్ర మాండలికం అని అంటారు. === లిపి === ;<nowiki>ప్రధాన వ్యాసం: </nowiki>[[తెలుగు లిపి]] [[దస్త్రం:Telugulipi evolution.jpg|thumb|center|700px]] తెలుగు లిపి ఇతర భారతీయ భాషా లిపులలాగే ప్రాచీన [[బ్రాహ్మీ లిపి]] నుండి ఉద్భవించింది. [[అశోకుడు|అశోకుని]] కాలంలో [[మౌర్య సామ్రాజ్యము|మౌర్య సామ్రాజ్యానికి]] సామంతులుగా ఉన్న [[శాతవాహనులు]] బ్రాహ్మీ లిపిని దక్షిణ భారతదేశానికి తీసుకొని వచ్చారు. అందుచేత అన్ని దక్షిణ భారత భాషలు [[ద్రావిడ భాషలు|మూల ద్రావిడ భాష]] నుండి ఉద్భవించినా వాటి లిపులు మాత్రము బ్రాహ్మీ నుండి పుట్టాయి. అశోకుడి కాలానికి చెందిన బ్రాహ్మి లిపి రూపాంతరమైన [[భట్టిప్రోలు లిపి]] నుండియు, ప్రాచీన కన్నడ భాష "హలెగన్నడ" లిపినుండియూ తెలుగు లిపి ఉద్భవించింది.<ref name="BKrishnamurthi2003" /> తెలుగు లిపిని బౌద్ధులు, వర్తకులు ఆగ్నేయ ఆసియా ప్రాంతాలకు అందచేసారు. అక్కడ ఈ లిపి, మాన్, బర్మీస్, థాయ్, ఖ్మేర్, కామ్, జావనీస్, బాలినీస్ భాషల లిపుల ఉద్భవానికి కారకమయ్యింది. తెలుగు లిపితో వాటికి స్పష్టంగా పోలికలు కనిపిస్తాయి. తెలుగు అక్షరమాల చూడడానికి దాని సమీప దాయాదియైన కన్నడ అక్షరమాల వలెనే కనిపిస్తుంది. తెలుగు లిపి చాలవరకు ఉచ్ఛరించగల ఏకాక్షరాలతో ఉండి, ఎడమనుండి కుడికి, సరళమైన, సంక్లిష్టమైన అక్షరాల సరళితో కూడి ఉంటుంది. ఈ విధమైన ఉచ్ఛరించగల ఏకాక్షరాలు అనేకంగా ఉండడానికి ఆస్కారం ఉన్నందువల్ల, అక్షరాలు "అచ్చులు" (వొవెల్స్ లేదా స్వర్), "హల్లులు" (కాన్సొనెంట్స్ లేదా వ్యంజన్) అన్న ప్రధానమైన ప్రమాణాలను కలిగి ఉన్నాయి. హల్లుల రూపు వాటి వాడుకను బట్టి, సందర్భానుసారం మార్పు చెందుతూ ఉంటుంది. అచ్చుల ధ్వని వాటిలో లేనప్పుడు హల్లులు పరిశుద్ధమైనవిగా పరిగణించబడతాయి. అయితే, హల్లులను వ్రాయడానికి, చదవడానికి, అచ్చు "అ"ను చేర్చడం సాంప్రదాయకం. హల్లులు వేర్వేరు అచ్చులతో చేరినప్పుడు, అచ్చు అంశం వర్ణ పరిచ్ఛేదముతో "మాత్రలు" అన్న సంకేతాలను ఉపయోగించడంతో గుర్తింపబడుతుంది. ఈ "మాత్రల" ఆకారాలు తమ తమ హల్లుల ఆకారాలకు ఎంతో విరుద్ధంగా ఉంటాయి. తెలుగులో ఒక వాక్యం "పూర్ణవిరామం"తో కానీ, "దీర్ఘవిరామం"తో కానీ ముగించబడుతుంది. అంకెలను గుర్తించడానికి తెలుగులో ప్రత్యేకంగా సంకేతాలున్నా, ఇండో అరబిక్ అంకెలే విస్తృతంగానూ, సర్వసాధారణంగానూ ఉపయోగింపబడుతున్నాయి. ఈ విధంగా, తెలుగులో, 16 అచ్చులు, 3 విశేష అచ్చులు, 41 హల్లులు చేరి మొత్తం 60 సంకేతాలు ఉన్నాయి. === తెలుగు అంకెలు === {| border="1" " wikitable ! పేరు !! తెలుగుసంఖ్య!! ఇండో అరబిక్ అంకెలు |- |సున్నా|| ౦ ||0 |- |ఒకటి || ౧ ||1 |- |రెండు || ౨ ||2 |- |మూడు || ౩ ||3 |- |నాలుగు || ౪ ||4 |- |ఐదు || ౫ ||5 |- |ఆరు || ౬ ||6 |- |ఏడు || ౭ ||7 |- |ఎనిమిది || ౮ ||8 |- |తొమ్మిది || ౯ ||9 |- |సున్న పావులు || ౸ ||0/4 |- |పావు || ౹ ||1/4 |- |అర (రెండు పావులు) || ౺ ||1/2 (2/4) |- |ముప్పావు || ౻ ||3/4 |- |ఒక పదహారవది || ౼ ||1/16 |- |రెండు పదహారవ వంతులు (ఒక ఎనిమిదవది)|| ౽ ||2/16 (1/8) |- |మూడు పదహారవ వంతులు || ౾ ||3/16 |} తెలుగు అంకెలు, సంఖ్యలు తెలుగు కేలెండరులో ప్రధానంగా వాడుతారు. ఇతరత్రా ఇండో అరబిక్ రూపాలనే వాడుతారు === కంప్యూటరులో తెలుగు === తెలుగు భాష అక్షరాలకు [[తెలుగు (యూనికోడ్ బ్లాక్)|యూనికోడ్ బ్లాకు]] 0C00-0C7F (3072–3199) కేటాయించబడింది. ఆగష్టు 15, 1992న తొలి తెలుగు న్యూస్ గ్రూప్ (''soc.internet.culture.telugu'') ఆవిర్భవించింది.<ref>[http://ramojifoundation.org/flipbook/201308/magazine.html#/32 రాతమార్చిన అంతర్జాలం- సురేష్ కొలిచాల] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130903202548/http://ramojifoundation.org/flipbook/201308/magazine.html#/32 |date=2013-09-03 }} [[తెలుగు వెలుగు]] ఆగష్టు 2013 పే 32</ref> 1985లో డిటిపి కొరకు ఆపిల్ కంప్యూటర్ విడుదలయ్యింది. తొలుత ఆంగ్ల భాషకే మాత్రమే పరిమితమైనా తరువాత భారతీయ భాషలకు విస్తరించాయి. చెన్నైకి చెందిన ఉమా కళ్యాణరామన్ అనే మహిళ తెలుగు ఖతి (ఫాంటు) ని రూపొందించింది. ఆ తరువాత కృష్ణ, గోదావరి అనే ఖతులు వాడకంలోకి వచ్చాయి. 1998 లో సిడాక్ భారతీయభాషల తోడ్పాటుకు పర్సనల్ కంప్యూటర్ కు జిస్ట్ కార్డు విడుదలచేయటం ఆ తరువాత సిడాక్ లీప్, లీప్ ఆఫీస్, ఐలీప్, వివిధ భాషల ఖతులు విడుదలచేసింది. 2001 లో [[పోతన (ఫాంటు)]] స్వేచ్ఛానకలుహక్కులత తిరుమలకృష్ణ దేశికాచారి విడుదలచేశాడు. ఆ తరువాత అన్ని కంప్యూటర్ వ్యవస్థలకు,తెలుగు తోడ్పాటు అందుబాటులోకి వచ్చింది.<ref>{{Cite web|title=తెలుగు కంప్యూటర్ టెక్నాలజీ తీరు తెన్నూ|last=వి.వి|first=వేంకటరమణ|url=https://aphrdi.ap.gov.in/documents/Trainings@APHRDI/2019/nov-11/comunication%20media/Media%20and%20Communication%20in%20Telugu.pdf|date=2019-11-11|access-date=2022-01-24|archive-url=https://archive.today/20220124012357/https://aphrdi.ap.gov.in/documents/Trainings@APHRDI/2019/nov-11/comunication%20media/Media%20and%20Communication%20in%20Telugu.pdf|url-status=live|archive-date=2022-01-24}}</ref> 2011 ప్రాంతంలో తొలి స్మార్ట్ ఫోన్లలో తెలుగు వాడకం వీలైంది. == తెలుగు సాహిత్యం == {{main|తెలుగు సాహిత్యం}} తెలుగు సాహిత్యాన్ని ఆరు యుగాలుగా వర్గీకరించ వచ్చును. === సా.శ. 1020 వరకు – నన్నయకు ముందు కాలం === 11 వ శతాబ్దం ప్రాంతంలో నన్నయ రచించిన [[మహాభారతం]] తెలుగులోని మొట్టమొదటి సాహిత్య కావ్యమని సర్వత్రా చెబుతారు. ఒక్కసారిగా ఇంత బృహత్తరమైన, పరిపక్వత గల కావ్యం రూపుదిద్దుకోవడం ఊహించరానిది. కనుక అంతకు ముందు చెప్పుకోదగిన సాహిత్యం ఉండి ఉండాలి. కాని అది బహుశా గ్రంథస్తం కాలేదు లేదా మనకు లభించడం లేదు. అంతకు ముందు సాహిత్యం ఎక్కువగా జానపద సాహిత్యం రూపంలో ఉండి ఉండే అవకాశం ఉన్నది. కాని మనకు లభించే ఆధారాలు దాదాపు శూన్యం. క్రీ. శ. 575లో రేనాటి చోడుల శాసనం మొట్టమొదటి పూర్తి [[తెలుగు శాసనాలు|తెలుగు శాసనం]]. ఇది [[కడప జిల్లా]] [[కమలాపురం]] తాలూకా [[ఎఱ్ఱగుడిపాడు శాసనము|ఎఱ్ఱగుడిపాడులో]] లభించినది. అంతకు ముందు కాలానికి చెందిన [[అమరావతి]] శాసనంలో "నాగబు" అనే పదం కన్పిస్తుంది. === 1020–1400 – పురాణ యుగం === దీనిని [[నన్నయ్య]] యుగము అనవచ్చును. నన్నయ్య ఆది కవి. ఇతడు మహా భారతాన్ని తెలుగులో వ్రాయనారంభించి, అందులో మొదటి రెండు పర్వాలు పూర్తి చేసి, తరువాతి పర్వాన్ని (అరణ్య పర్వం) సగం వ్రాసి కీర్తి శేషుడు అయ్యాడు. నన్నయకు [[నారాయణ భట్టు]] సహాయంగా నిలిచాడు. [[నారాయణ భట్టు]] వాఙ్మయ దురంధరుడు. అష్టభాషాకవి శేఖరుడు. సహాధ్యాయులైన నారాయణ, నన్నయ భట్టులు భారత యుద్ధానికి సంసిద్ధులైన కృష్ణార్జునులవలె భారతాంధ్రీకరణకు పూనుకొని ఒక విజ్ఞాన సర్వస్వంగా దానిని రూపొందించే ప్రయత్నం ప్రారంభించారు; తెలుగు కావ్యభాషాస్వరూపానికి పూర్ణత్వం సాధించి, పండితులు పామరులు మెచ్చుకొనదగిన శైలిని రూపొందించి, తరువాతి కవులకు మార్గదర్శకులయ్యారు. ఆంధ్ర భాషా చరిత్రలో నన్నయ, నారాయణులు యుగపురుషులు. వీరు తెలుగు భాషకు ఒక మార్గాన్ని నిర్దేశించారు. వీరి తరువాత కవులందరూ ఒకసారి కాకపోతే ఒకసారైనా నన్నయ్య అడుగుజాడలను అనుసరించినవారే. నన్నయ తరువాతి కాలంలో ముఖ్యమైన సామాజిక, మత సంస్కరణలు చోటుచేసుకొన్నాయి. వీరశైవము, భక్తిమార్గము ప్రబలమై ఎన్నో కావ్యాలకు కారణమైనది. [[తిక్కన]] (13వ శతాబ్ది), [[ఎర్రన]] (14వ శతాబ్దం) లు భారతాంధ్రీకరణను కొనసాగించారు. నన్నయ చూపిన మార్గంలో ఎందరో కవులు పద్యకావ్యాలను మనకు అందించారు. ఇవి అధికంగా పురాణాలు ఆధారంగా వ్రాయబడ్డాయి. === 1400–1510 – మధ్య యుగం (శ్రీనాథుని యుగం) === ఈ కాలంలో సంస్కృతకావ్యాల, నాటకాల అనువాదం కొనసాగింది. కథాపరమైన కావ్యాలు కూడా వెలువడ్డాయి. "[[ప్రబంధము]]" అనే కావ్య ప్రక్రియ ఈ కాలంలోనే రూపు దిద్దుకున్నది. ఈ కాలంలో [[శ్రీనాథుడు]], [[పోతన]], [[జక్కన]], [[గౌరన]], [[తాళ్ళపాక తిమ్మక్క]], [[గోన బుద్దారెడ్డి]] పేరెన్నికగన్న కవులు. ఛందస్సు మరింత పరిణతి చెందింది. శ్రీనాథుని [[శృంగార నైషధము]], పోతన [[భాగవతం]], జక్కన [[విక్రమార్క చరిత్ర]], తిమ్మక్క [[సుభద్రా కళ్యాణం]], గోన బుద్ధారెడ్డి తొలి తెలుగు [[రంగనాథ రామాయణము]] మొదలైనవి ఈ యుగంలో కొన్ని ముఖ్యమైన కావ్యాలు. === 1510–1600 – ప్రబంధ యుగం === [[విజయనగర సామ్రాజ్యము|విజయనగర]] చారిత్రక శకానికి చెందిన చక్రవర్తి [[శ్రీకృష్ణదేవరాయలు]] ఆదరణలో 16వ శతాబ్దం ప్రాంతంలో తెలుగు సాహిత్యపు స్వర్ణయుగం వికసించింది. స్వతహాగా కవియైన మహారాజు తన [[ఆముక్తమాల్యద]]తో "ప్రబంధం" అన్న కవిత్వ రూపాన్ని ప్రవేశపెట్టాడు. ఆ కాలంలో అతి ప్రముఖ కవులైన [[అష్టదిగ్గజాలు|అష్టదిగ్గజాల]]తో ఆయన ఆస్థానం శోభిల్లింది. === 1600–1820 – దాక్షిణాత్య యుగం === కర్ణాటక సంగీతపు ప్రముఖులెంతో మంది వారి సాహిత్యాన్ని తెలుగులోనే రచించారు. [[త్యాగరాజు]], [[అన్నమాచార్య]], [[క్షేత్రయ్య]] రామదాసుగా పేరొందిన [[కంచెర్ల గోపన్న]] కొందరు ముఖ్యులు. [[మైసూర్ వాసుదేవాచార్]] వంటి ఆధునిక రచయితలు కూడా వారి రచనలకు మాధ్యమంగా తెలుగునే ఎంచుకొన్నారు. === 1820 తరువాత – ఆధునిక యుగం === 1796 లో మొదటి తెలుగు అచ్చు పుస్తకం విడుదలైనా, తెలుగు సాహిత్యపు పునరుద్ధరణ 19వ శతాబ్దపు మొదట్లోనే సాధ్యమయింది. 19వ శతాబ్దపు మధ్యప్రాంతంలో, [[పెర్సీ బైషే షెల్లీ|షెల్లీ]], [[జాన్ కీట్స్|కీట్స్]], [[విలియం వర్డ్స్ వర్త్|వర్డుస్ వర్త్]] వంటి కవుల కవిత్వంచే అమితంగా ప్రభావం చెందిన యువ కవులు "భావకవిత్వం" అన్న సరికొత్త ప్రణయ కవిత్వానికి జన్మనిచ్చారు. ;'''గ్రాంథిక, వ్యావహారిక భాషా వాదాలు''' నన్నయకు పూర్వము నుండి గ్రాంథిక భాష, వ్యావహారిక భాష స్వతంత్రముగా పరిణామము చెందుతూ వచ్చాయి. కానీ 20వ శతాబ్దము తొలినాళ్లలో వీటి మధ్య ఉన్న వ్యత్యాసాలు తీవ్ర వాదోపవాదాలకు దారితీసాయి.<ref>{{Cite book|chapter-url=http://www.eemaata.com/books/budaraju.pdf|title=తెలుగు భాషా చరిత్ర|editor=భద్రిరాజు కృష్ణమూర్తి|chapter=ప్రకరణం 9:ఆధునిక యుగం: గ్రాంథిక, వ్యావహారిక వాదాలు|last=బూదరాజు|first=రాధాకృష్ణ|access-date=2007-08-28|archive-date=2007-09-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927195740/http://www.eemaata.com/books/budaraju.pdf|url-status=dead}}</ref> గ్రాంథికము ప్రమాణ భాష అని, స్థిరమైన భాష అని, దాన్ని మార్చగూడదని గ్రాంథిక భాషా వర్గము, ప్రజల భాషనే గ్రంథ రచనలో ఉపయోగించాలని వ్యావహారిక భాషా వర్గము వాదించడముతో తెలుగు పండితలోకము రెండుగా చీలినది. మొట్టమొదటి నవలగా పరిగణించబడుతున్న [[కందుకూరి వీరేశలింగం]] రచన [[రాజశేఖరచరిత్రము]]తో తెలుగు సాహిత్యపు పునరుద్ధరణ సంపూర్ణమయ్యింది. గ్రాంథిక భాష వాడకాన్ని తీవ్రంగా నిరసిస్తూ [[గిడుగు రామ్మూర్తి]] ప్రకటించిన [[ఆంధ్ర పండిత భిషక్కుల భాషా భేషజము|ఆంధ్ర పండిత భిషక్కుల భాషాభేషజం]] ప్రభావంతో [[గురజాడ అప్పారావు]] ([[ముత్యాల సరాలు]]), [[కట్టమంచి రామలింగారెడ్డి]] ([[ముసలమ్మ మరణం]]), [[రాయప్రోలు సుబ్బారావు]] ([[తృణకంకణము|తృణకంకణం]]) మొదలైన తెలుగుసాహిత్యపు నవయుగ వైతాళికులు వ్యావహారిక భాషను వాడడం [[వ్యావహారిక భాషోద్యమం|వ్యావహారిక భాషా వాదానికి]] దారితీసింది. ఆ తరువాత రచనలు, [[పత్రికలు]], [[రేడియో]], [[దూరదర్శిని]], చలన చిత్రాలు మొదలైనవన్నీ కూడా వాడుక భాషనే వాడుతున్నాయి. == ఇవి కూడా చూడండి == * [[ఇటాలియన్ అఫ్ ది ఈస్ట్]] * [[పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం]] * [[ద్రవిడ విశ్వవిద్యాలయము|ద్రవిడ విశ్వవిద్యాలయం]] * [[ఛందస్సు]] * [[పొడుపు కథలు]] * [[సామెతలు]] * [[జాతీయాలు]] * [[తెలుగు ప్రథమాలు]] * [[తెలుగు భాష విధానం]] * [[తెలుగు లిపి]] * [[తెలుగు అక్షరాలు]] * [[తెలుగు పదాలు]] * [[తెలుగు సభలు]] ==మూలాలు == {{మూలాల జాబితా}} ==ఉపయుక్త గ్రంథసూచి== * {{Cite book|title=భాషా చారిత్రక వ్యాసావళి|last=తూమాటి|first=దోణప్ప|publisher=ఆంధ్ర సారస్వత పరిషత్తు|location=హైదరాబాదు|year=1972|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.394142}} * '''ఆంధ్ర భాషా చరిత్రం 1-వ భాగం, రచయిత, చిలుకూరి నారాయణరావు, సంవత్సరం,1937, ప్రచురణకర్త ఆంధ్ర విశ్వకళాపరిషత్తు, చిరునామా, వాల్తేరు''' * {{Cite journal |journal=Language in India|title=బుభుత్స(భాషావ్యాససంపుటి)|last=పమ్మ |first=పవన్ కుమార్ | date=2015|volume=15|issue=7 July 2015|pages=1-103 |url=http://www.languageinindia.com/july2015/v15i7july2015.pdf}} * [[iarchive:TeluguInThirty30Days|'''Telugu in Thirty Days -Dr Divakarla Venkatawadhani ముప్పది రోజులలో తెలుగు (ఇంగ్లీషుద్వారా) -డా. దివాకర్ల వేంకటావధాని''']] ==బయటి లింకులు== {{వికీసోర్స్|ఆంధ్ర భాషా చరిత్రము}} * [https://web.archive.org/web/20110712162017/http://www.cpbrownacademy.org/sahithi_sravanthi_telugu.asp సాహితీ స్రవంతి (సిపిబ్రౌన్ అకాడమీ వారు ఏప్రిల్ 2009 నుండి జులై 2011 వరకు నిర్వహించిన పత్రిక సంచికలు (ఆర్కైవ్ లో)] * {{Cite web|url=http://shodhganga.inflibnet.ac.in/ |title=Shodhganga (తెలుగు పరిశోధనలు)|publisher=INFLIBNET|access-date=2021-06-11}} {{తెలుగు బయటిలింకులు}} {{ద్రవిడ భాషలు}} {{భారతీయ భాషలు}} {{ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్ర చిహ్నాలు}} {{Authority control}} [[వర్గం:తెలుగు| ]] [[వర్గం:భారతీయ భాషలు]] [[వర్గం:ద్రావిడ భాషలు]] [[వర్గం:ఈ వారం వ్యాసాలు]] [[వర్గం:భాషలు]] py3rrgua5akv82sywh3u0s5dvih1hqw 0 1590 4955876 4909371 2026-09-11T04:05:17Z CommonsDelinker 608 Jharkhand_Rajakiya_Chihna.svgను తీసేసాను. బొమ్మను తొలగించింది:[[c:User:Krd]]. కారణం: (No permission since 3 September 2026). 4955876 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian state or territory | name = Jharkhand | type = State | image_seal = | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = Dassam fall, ranchi.jpg | photo2a = Wild Abode.jpg | photo2b = Bitmesra.JPG | photo3a = Patratu Driveway.jpg | photo3b = Panchet Dam (DVC) Dhanbad.jpg | photo4a = Baba Dham.jpg | photo4b = Shikharji Parasnath Giridih.jpg | spacing = 1 | position = center | color_border = white | color = white | size = 250 | foot_montage = }} | image_caption = Clockwise from top: [[Dassam Falls]], [[Birla Institute of Technology]], [[Panchet Dam]] at Damodar river, [[Shikharji|Samet Shikharji Jain Mahatirth]], [[Baidyanath Temple]], [[Patratu]] Highway and [[Dalma Wildlife Sanctuary]] | etymology = "Forest Land" | nickname = "Land of Forests" | motto = Satyameva Jayate <br/> (Truth alone triumphs) | image_map = IN-JH.svg | coordinates = {{coord|23.35|85.33|region:IN-JH_type:adm1st|display=inline,title}} | region = East India | before_was = Part of [[Bihar]] | formation_date2 = formation1 | formation_date4 = 15 November 2000 | capital = Ranchi | largestcity = Jamshedpur | districts = [[List of districts of Jharkhand|24 (5 divisions)]] | Governor = [[C. P. Radhakrishnan]] | Chief_Minister = [[Hemant Soren]] | party = [[Jharkhand Mukti Morcha|JMM]] | judiciary = [[Jharkhand High Court]] | legislature_type = Unicameral | assembly = [[Jharkhand Legislative Assembly]] | assembly_seats = 81 seats | rajya_sabha_seats = 6 seats | lok_sabha_seats = 14 seats | area_total_km2 = 79716 | area_rank = 15th | length_km = 380 | width_km = 463 | elevation_m = 277 | elevation_max_m = 1,382 | elevation_max_point = [[Parasnath]]<ref>{{Cite web |date=18 October 2005 |title=Important Tourist attraction of Giridih|url=http://giridih.nic.in/Tourist.htm#parasnath |access-date=24 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20051018105211/http://giridih.nic.in/Tourist.htm#parasnath |archive-date=18 October 2005 }}</ref> | population_footnotes = <ref name="2011 pp tableA2">{{cite web |url= http://censusindia.gov.in/2011census/censusinfodashboard/stock/profiles/en/IND020_Jharkhand.pdf |title= Jharkhand Profile 2011 Census |publisher= Registrar General & Census Commissioner, India |access-date= 13 February 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20160422071627/http://censusindia.gov.in/2011census/censusinfodashboard/stock/profiles/en/IND020_Jharkhand.pdf |archive-date= 22 April 2016 |url-status= live |df= dmy-all }}</ref> | population_total = {{Increase}} 32,988,134 | population_as_of = 2011 | population_rank = 14th | population_urban = 24.05% | population_rural = 75.95% | population_density = 414 | population_demonym = [[List of people from Jharkhand|Jharkhandi]] | 0fficial_Langs = [[Hindi]]<ref name="NCLM52nd">{{cite web |url = http://www.nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM52ndReport.pdf |title = Report of the Commissioner for linguistic minorities: 52nd report (July 2014 to June 2015) |pages = 43–44 |publisher = Commissioner for Linguistic Minorities, Ministry of Minority Affairs, Government of India |access-date = 16 February 2016 |df = dmy-all |archive-url = https://web.archive.org/web/20161115133948/http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM52ndReport.pdf |archive-date = 15 November 2016}}</ref> | additional_official = {{hlist |[[Angika]] |[[Bengali language|Bengali]] |[[Bhojpuri language|Bhojpuri]] |[[Bhumij language|Bhumij]] |[[Ho language|Ho]]| [[Kharia language|Kharia]] | [[Khortha language|Khortha]] | [[Kurmali language|Kudmali/Kurmali]] | [[Kurukh language|Kurukh]] | [[Magahi language|Magahi]] | [[Maithili language|Maithili]]|[[Mundari language|Mundari]] | [[Nagpuri language|Nagpuri]] | [[Odia language|Odia]] | [[Santali language|Santali]] |[[Urdu]]<ref name="The Avenue Mail">{{cite news |title=Jharkhand gives second language status to Magahi, Angika, Bhojpuri and Maithili |url=https://www.avenuemail.in/ranchi/jharkhand-gives-second-language-status-to-magahi-angika-bhojpuri-and-maithili/118291/ |work=The Avenue Mail |date=21 March 2018 |access-date=30 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190328090028/https://www.avenuemail.in/ranchi/jharkhand-gives-second-language-status-to-magahi-angika-bhojpuri-and-maithili/118291/ |archive-date=28 March 2019 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |title=Jharkhand notifies Bhumij as second state language |url=https://avenuemail.in/jharkhand-notifies-bhumij-as-second-state-language/ |access-date=17 April 2022 |work=The Avenue Mail |date=5 January 2019}}</ref>}} | GDP_total = {{Increase}}{{INRConvert|4.23|lc|lk=r}} | GDP_year = 2023–24 | GDP_rank = 19th | GDP_per_capita = {{Decrease}} {{INRConvert|107436|lk=r}} | GDP_per_capita_rank = 30th | HDI = {{IncreaseNeutral}} 0.598 {{color|#fc0|Medium}} | HDI_year = 2019 | HDI_rank = 34th | literacy = {{Increase}} 66.41% | literacy_year = 2011 | literacy_rank = 32nd | sex_ratio = 948[[female|♀]]/1000 [[male|♂]]<ref>{{Cite web|title=Sex ratio of State and Union Territories of India as per National Health survey (2019-2021)|url=https://main.mohfw.gov.in/basicpage-14|website=Ministry of Health and Family Welfare, India}}</ref> | sexratio_year = 2021 | sexratio_rank = 26th | iso_code = IN-JH | registration_plate = JH | website = jharkhand.gov.in | mammal = [[Indian elephant]]<ref name="wiisymbols">{{cite web|url=http://www.wii.gov.in/nwdc/state_animals_tree_flowers.pdf |title=State animals, birds, trees and flowers |publisher=Wildlife Institute of India |archive-url=https://web.archive.org/web/20090304232302/http://www.wii.gov.in/nwdc/state_animals_tree_flowers.pdf |archive-date= 4 March 2009 |url-status=dead |access-date=5 March 2012 }}</ref> | bird = [[Koel]] | flower = [[Butea monosperma|Palash]] | tree = [[Shorea robusta|Sal]] | image_highway = SH IN-JH.png | SH_numbers = [[List of state highways in Jharkhand|JH SH1 - JH SH]] }} '''జార్ఖండ్''' ('''ఝార్ఖండ్''') (Jharkhand) తూర్పు [[భారతదేశం]]లో ఒక రాష్ట్రం. బీహార్‌లోని దక్షిణ భాగమైన జార్ఖండ్ 2000 సంవత్సరంలో ప్రత్యేక రాష్ట్రంగా ఆవిర్భవించింది. ఆ రాష్ట్రానికి ఉత్తరాన [[బీహార్]], పశ్చిమాన [[ఉత్తర ప్రదేశ్]], [[ఛత్తీస్‌గఢ్]], దక్షిణాన [[ఒడిషా]], తూర్పున [[పశ్చిమ బెంగాల్]] సరిహద్దులుగా ఉన్నాయి. విస్తీర్ణం మేరకు జార్ఖండ్ దేశంలో 15వ పెద్ద రాష్ట్రంగా ఉండగా.. జనాభా రీత్యా 14వ పెద్ద రాష్ట్రంగా ఉంది. రాంఛి జార్ఖండ్ రాష్ట్ర రాజధాని కాగా దుమ్కా ఉప రాజధానిగా ఉంది. ఝార్ఖండ్ రాష్ట్రానికి రాజధాని పారిశ్రామికనగరమైన [[రాంచి]]. ఇంకా ముఖ్యనగరాలైన [[జంషెడ్‌పూర్]], [[బొకారో]], [[ధన్‌బాద్]] ‌కూడా భారీగా పరిశ్రమలున్న నగరాలు. ఈ రాష్ట్ర వైశాల్యం 79,714 చదరపు కిమీ. 2000 నవంబరు 15న [[బీహార్]] రాష్ట్రంనుండి దక్షిణ ప్రాంతాన్ని వేరుచేసి ఝార్ఖండ్ ప్రత్యేకరాష్ట్రం ఏర్పాటు చేశారు.<ref name="జార్ఖండ్ సమాచారం">{{cite news|last1=నమస్తే తెలంగాణ|first1=నిపుణ - విద్యా సమాచారం|title=జార్ఖండ్ సమాచారం|url=https://www.ntnews.com/Nipuna-Education/జార్ఖండ్-సమాచారం-15-2-480011.aspx|accessdate=29 June 2018|date=27 January 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180629111023/https://www.ntnews.com/Nipuna-Education/%E0%B0%9C%E0%B0%BE%E0%B0%B0%E0%B1%8D%E0%B0%96%E0%B0%82%E0%B0%A1%E0%B1%8D-%E0%B0%B8%E0%B0%AE%E0%B0%BE%E0%B0%9A%E0%B0%BE%E0%B0%B0%E0%B0%82-15-2-480011.aspx|archivedate=29 జూన్ 2018|work=|url-status=live}}</ref> చిరకాలం శాంతియుతంగా, ప్రజాస్వామికంగా జరిగిన పోరాటానికి ఫలితంగా రాష్ట్రం ఏర్పడింది. దట్టమైన అడవులు ఎక్కువగా ఉన్నందున ఝార్ఖండ్‌ను "వనాంచల్" అనికూడా అంటారు. అడవులే కాదు. అపారమైన ఖనిజసంపద కూడా ఝార్ఖండ్ రాష్ట్రపు ప్రత్యేకత. భారత రాష్ట్రపతి [[ఎ.పి.జె.అబ్దుల్ కలామ్]] తను రచించిన "Ignited Minds"అనే పుస్తకంలో <!-- pages 18, 31, 153-168 and 184--> ''వినియోగానికి వేచియున్న ఖనిజాల నిలయం'' అని చాలాసార్లు ఝార్ఖండ్ ను ప్రస్తావించారు. == చరిత్ర == బీహారు దక్షిణ ప్రాంతాన్ని వేరుచేసి ప్రత్యేక ఝార్ఖండ్ రాష్ట్రాన్ని ఏర్పాటు చేయాలన్న ఉద్యమం 1900 దశకం ఆదిలోనే మొదలయ్యింది. [[ఆక్స్‌ఫర్డ్ విశ్వవిద్యాలయం]]లో చదువుకున్న జైపాల్ సింగ్ అనే హాకీ ఆటగాడు (1928లో [[ఒలింపిక్ క్రీడలు|ఒలింపిక్]] జట్టుకు కెప్టెన్, స్వర్ణపతక విజేత కూడాను[http://www.bharatiyahockey.org/olympics/captains/]) ఈ నినాదానికి ఆద్యుడని చెప్పవచ్చును. తరువాత ఏదో ఒక రూపంలో ఈ ఉద్యమం కొనసాగుతూ వస్తున్నది. 2000 ఆగస్టు 2న [[భారత పార్లమెంటు]]లో "బీహారు పునర్వవస్థీకరణ బిల్లు" (Bihar Reorganization Bill) ఆమోదించబడింది. ఝార్ఖండ్ రాష్ట్రం ఆవిర్భవించింది. దక్షిణ బీహారులో 18 జిల్లాలను వేరుచేసి 2000 నవంబరు 15న ''ఝార్ఖండ్'' రాష్ట్రాన్ని ఏర్పరచారు. ఇది భారతదేశంలో 28వ రాష్ట్రం. కాని సాంస్కృతికంగా, భౌగోళికంగా, కొంత రాజకీయంగా ఝార్ఖండ్ ప్రత్యేకత చాలా పురాతనమైనది. [[మగధ సామ్రాజ్యం]]కాలం నుంచీ ఉంది. 13వ శతాబ్దంలో ఒడిషాకు చెందిన "రాజా జైసింగ్" తనను ఝార్ఖండ్ రాజుగా ప్రకటించుకొన్నాడు. [[ముఘల్ సామ్రాజ్యం]]కాలంలో ఝార్ఖండ్‌ను "కుకర"ప్రాంతమనేవారు. [[బ్రిటిష్ పాలన]] సమయంలో ఎత్తుపల్లాల కొండలు, అడవులు, దిబ్బలతో నిండినందున ఝార్ఖండ్ అనే పేరు ఈ ప్రాంతానికి పరిపాటి అయ్యింది. ("ఝరీ" - అంటే పొద). [[చోటానాగపూర్]] [[పీఠభూమి]], [[సంథాల్ పరగణాలు|సంథాల్ పరగణాల]]లో విస్తరించి ఉన్న ఈరాష్ట్రం దట్టమైన అడవులు, చిట్టడవులు, ఎత్తుపల్లాల కొండలు, గుట్టలు, సెలయేర్లు, జలపాతాలు, నదులు, ఊటలతో కనులకింపైన భూభాగము. ==స్వాతంత్ర్యపోరాటంలో ఝార్ఖండ్ పాత్ర== [[బ్రిటిష్ ఈస్టిండియా కంపెనీ]] దౌర్జన్యాలతో వేసారిన ఝార్ఖండ్ ఆదివాసుల తిరుగుబాటు 1857నాటి [[మొదటి స్వాతంత్ర్య సంగ్రామం]]కంటే నూరేళ్ల ముందే ప్రారంభమైనది. * [[1772]]-[[1780]] పహారియా తిరుగుబాటు * [[1780]]-[[1785]] తిల్కా మంజీ నాయకత్వంలో తిరగబడిన ఆదివాసులు బ్రిటిష్ సైనికాధికారిని గాయపరచారు. 1785లో [[భగల్పూర్]]‌లో తిల్కా మంజీని ఉరితీశారు. * [[1795]]-[[1800]] తమర్ తిరుగుబాటు * [[1795]]-[[1800]] విష్ణు మనాకి నాయకత్వంలో "ముండా"ల తిరుగుబాటు. * [[1800]]-[[1802]] తామర్‌కు చెందిన దుఖాన్ మనాకి నాయకత్వంలో ముండాల తిరుగుబాటు. * [[1819]]-[[1820]] భుకన్ సింగ్ నాయకత్వంలో ముండాల తిరుగుబాటు * [[1832]]-[[1833]] భగీరధ్, దుబాయ్ గోసాయి, పటేల్ సింగ్‌ల నాయకత్వంలో ఖేవార్ తిరుగుబాటు. * [[1833]]-[[1834]] బీర్‌భమ్ కు చెందిన గంగా నారాయణ్ నాయకత్వంలో భూమ్జీ తిరుగుబాటు * [[1855]] [[లార్డ్ కారన్‌వాలిస్]] రాచరిక పద్ధతులపై సంథాల్‌ల యుద్ధం * [[1855]]-[[1860]] బ్రిటిష్‌వారికి వ్యతిరేకంగా పాలన సాగంచడానికి, పన్నులు వసూలు చేయడానికి, పోరాటానికి సిద్ధూ 10వేల సంథాల్‌లను కూడగట్టాడు. సిద్ధూను, అతని సోదరుడు కన్హూను పట్టుకొటే 10వేల బహుమానం అని బ్రిటిష్‌వారు ప్రకటించారు. * [[1856]]-[[1857]] మార్టియర్ షహీద్ లాల్, విశ్వనాధ సహదేవ్, షేక్ భిఖారి, గణపతిరాయ్, బుద్ధువీర్‌- అనే యోధులు 1857లోని [[మొదటి స్వాతంత్ర్య యుద్ధం]], లేదా [[సిపాయి తిరుగుబాటు]] సమయంలో బ్రిటిష్‌వ్యతిరేక ఉద్యమాన్ని నడపారు. * [[1874]] భగీరథి మంజీ నాయకత్వంలో ఖేర్వార్ ఉద్యమం * [[1895]]-[[1900]] [[బిర్సా ముండా]] (జననం: 1875 నవంబరు 15) అనే యువకుని నాయకత్వంలో ఉద్యమం. తరువాత బిర్సాముండా రాంచీ జైలులో కలరా వ్యాధితో (1900 జూన్ 9) మరణించాడు. *బ్రిటిష్ పాలకులు పెద్దయెత్తున సైన్యాలను మొహరించి ఈ ఉద్యమాలనన్నిటినీ తీవ్రమైన దౌర్జన్యాలతో అణచివేశారు. * [[1914]]- 26000 ఆదవాసీలు పాల్గొన్న తానా భగత్ ఉద్యమం. ఇది క్రమంగా [[మహాత్మా గాంధీ]] నాయకత్వంలోని సత్యాగ్రహోద్యమంలో విలీనమైంది. == భౌగోళికం, వాతావరణం == రాష్ట్రంలో అధికభాగం [[ఛోటానాగపూరు పీఠభూమి]]లో ఉంది. [[కోయల్ నది|కోయల్]], [[దామోదర్ నది|దామోదర్]], [[బ్రహ్మణి నది|బ్రహ్మణి]], [[ఖర్కాయ్ నది|ఖర్కాయ్]], [[సువర్ణరేఖ నది|సువర్ణ రేఖ]] వంటి నదులకు ఇది జన్మస్థానం. రాష్ట్రంలో చాలా భాగం అటవీమయం. [[పులులు]], [[ఏనుగులు|ఏనుగుల]]కు కొన్ని చోట్లు ఆవాసం. ఎక్కువగా రాళ్ళు అరిగినందువల్ల ఏర్పడిన నేల. రాష్ట్రంలో ఉన్న నేలల రకాలు: # [[ఎర్ర మట్టి నేల]]- [[దామోదర్ లోయ]], [[రాజమహల్]] ప్రాంతాలలో # [[మైకేషియస్ నేల]] (Micacious soil - మైకా ఖనిజ రేణువులతో కూడిన నేల) - కోడెర్మా, [[ఝూమెరితిలైయా]], [[బర్కాగావ్]], [[మందర్ కొండలు]] ప్రాంతాలలో # [[ఇసుక నేల]] - హజారిభాగ్, ధనబాద్ ప్రాంతాలలో # [[నల్ల నేల]] - రాజమహల్ ప్రాంతం # [[లేటరైట్ నేల]] (Laterite soil) -, పశ్చిమ రాంచీ, పలమూ, సంథాల్ పరగణాలు, సింగ్‌భమ్ ప్రాంతాలలో == వృక్ష, జంతు సంపద == ఝార్ఖండ్ లో వైవిధ్యంగల వృక్ష సంపద, జంతుసంపద పుష్కలంగా ఉంది. చాలా జాతీయోద్యానవనాలు, జంతు ప్రదర్శన శాలలు ఉన్నాయి. * బెల్టా నేడనల్ పార్క్ - పలము - [[డాల్టన్‌గంజ్]]‌నుండి 25 కి.మీ.- వైశాల్యం 250 చ.కి.మీ. - పులులు, ఏనుగులు, "గౌర్" అనబడే అడవిదున్నలు (bison), సాంభార్‌లు (దుప్పి), అడవిపందులు, 15-20 అడుగుల పొడవుండే కొండచిలువలు, చుక్కల లేళ్ళు, చిరుతపులులు, కుందేళ్ళు, నక్కలు, లంగూర్లు, రీసెస్ కోతులు, నీలీగాయ్ లు, అడవి దున్నలు, ముళ్లపందులు, కుందేల్లు, అడవి పిల్లులు, తేనెకొక్కులు, తోడేళ్లు, మలబార్ రాక్షస ఉడుతలు, ముంగిస తోడేళ్ళు, దుప్పులు. 1974లో ఈ పార్కును "ప్రాజెక్ట్ టైగర్" రిజర్వు అడవిగా ప్రకటించారు. ఝార్ఖండ్ వన్యసంపద ఎంత సంపన్నమైనదో తెలుసు కోవడానికి ఒక ఉదాహరణ: పలములోని ప్రాజెక్ట్ టైగర్ రిజర్వులో ఒక్కో జాతికి ఎన్నిరకాలున్నాయో గమనించవలసింది - [http://palamu.nic.in/forestchap4.htm#seeds] - క్షీరదాలు (39 రకాలు), పాములు (8వ రకాలు), తొండలు (4 రకాలు), చేపలు (6 రకాలు), కీటకాలు (21 రకాలు), పక్షులు (170 రకాలు), విత్తనపు మొక్కలు (97 రకాలు), పొదలు (46 రకాలు), తీగెలు, పరాధీనమొక్కలు Climbers, పరాన్నజీవ మొక్కలు & అర్ధపరాన్నజీవులు (25 రకాలు), గడ్డి-వెదురులు (17 రకాలు). * హజారీబాగ్ వన్యప్రాణి అభయారణ్యం - రాంచీనుండి 135 కి.మీ. ఇదికూడా బెల్టా నేషనల్ పార్క్ వంటి పర్యావరణ వ్యవస్థలోనే ఉంది. * రాంచీ నుండి 16 కి.మీ.లో మరొక జంతు ప్రదర్శన శాల. == జనవిస్తరణ == ఝార్ఖండ్ జనాభా 2కోట్ల 69 లక్షలు. మగవారు 1కోటి 39 లక్షలు. ఆడువారు 1కోటి 30 లక్షలు. (ఆడ:మగ నిష్పత్తి 941:1000) జనాభాలో 28% ఆదివాసీలు, 12% షెడ్యూల్డ్ కులాలవారు. 60% ఇతరులు. ప్రతి చదరపు కి.మీ.కు 274మంది జనాభా. (గుమ్లా జిల్లా జన సాంద్రత 148, ధన్‌బాద్ జిల్లా జనసాంద్రత: 1167) ఎంతోకాలం నుండి చాలామంది ఆదివాసులకు ఝార్ఖండ్ ఆవాసంగా ఉంటూ వచ్చింది. కొన్ని జిల్లాలలో ఆదివాసుల జనాభా మెజారిటీగా ఉంది. మొత్తం ఝార్ఖండ్‌లో 32 ప్రధాన ఆదివాసి తెగలున్నాయి. అవి [[అసుర్]], [[బైగా]], [[బంజారా]], [[బతుడీ]], [[బెడియా]], [[బింఝియా]], [[బిర్‌హోర్]], [[బిర్జియా]], [[చెరో]], [[చిక్-బరైక్]], [[గోడ్]], [[గొరైత్]], [[హో]], [[కర్మాలి]], [[ఖర్వార్]], [[ఖోండ్]], [[కిసన్]], [[కొరా]], [[కోర్వా]], [[లోహ్రా]], [[మహిలి]], [[మల్-పహారియా]], [[ముండా]], [[ఒరావొన్]], [[పర్హైయా]], [[సంతల్]], [[సౌరియా-పహారియా]], [[సవర్]], [[భుమిజ్]], [[కోల్]], [[కన్వర్]] తెగలు. ఇంకా ఇక్కడి ఖనిజ సంపదల వల్లా, భారీ పరిశ్రమల వల్లా లభించే అవకాశాల కారణంగా చాలామంది బీహారు, బెంగాలు వగటి పొరుగు రాష్ట్రాలవారు (ఇంతకు ముందు బీహారు పొరుగు రాష్ట్రం కాదు. ఝార్ఖండ్ బీహారులో భాగం) ఇక్కడ. ముఖ్యంగా ధన్‌బాద్, జంషెడ్‌పూర్, రాంచీ వంటి పారిశ్రామిక నగరాలలో - స్థిరపడ్డారు. [[హిందూ మతం]], [[ఇస్లాం]], [[క్రైస్తవం]] - ఇవి ఝార్ఖండ్‌లో ప్రధానమైన మతాలు. == ఆర్థిక రంగం == పేద ప్రజలున్న ధనికరాష్ట్రమని ఝార్ఖండ్‌ను వర్ణింపవచ్చును. ఎన్నో భారీ పరిశ్రమలు ఇక్కడి జంషెడ్‌పూర్, ధన్‌బాద్, బొకారోలలో ఉన్నాయి. * దేశంలో మొదటి ఇనుము-ఉక్కు కర్మాగారం జంషెడ్‌పూర్‌లో నిర్మించారు. * సింద్రీలో ఒకప్పటి భారతదేశపు అతిపెద్ద ఎరువుల కర్మాగారం (ఇప్పుడు మూతపడింది) * గోమియాలో అతిపెద్ద ప్రేలుడు పదార్ధాల కర్మాగారం * మొదటి మిథేన్ గ్యాస్ కర్మాగారం. కాని చాలా వెనుకబడిన పల్లెలు, పట్టణాలు రాష్ట్రంలో చాలా ఉన్నాయి. పట్టణ జనాభా 22.5%. సగటు తలసరి వార్షిక ఆదాయం $90 మాత్రమే ఝార్ఖండ్ రాష్ట్రం ఖనిజసంపదకు పెట్టింది పేరు. * ఇనుము (దేశంలో మొదటి స్థానం) * బొగ్గు (దేశంలో 3వ స్థానం) * రాగి (దేశంలో మొదటి స్థానం) * మైకా (దేశంలో మొదటి స్థానం) * బాక్సైటు (దేశంలో 3వ స్థానం) * మాంగనీస్ * సున్నపు రాయి * కైనైటు (దేశంలో మొదటి స్థానం) * క్రోమైటు (దేశంలో 2వ స్థానం) * ఆస్బెస్టాస్ (దేశంలో మొదటి స్థానం) * థోరియం (దేశంలో మొదటి స్థానం) * సిల్లిమనైటు * యురేనియం (దేశంలో మొదటి స్థానం) - జాదుగుడా గనులు, నర్వా పహార్ * బంగారం (దేశంలో 6వ స్థానం) - రఖా గనులు * వెండి == ప్రభుత్వం == ఝార్ఖండ్ పాలనా వ్యవస్థ దేశంలో అన్ని రాష్ట్రాలవలెనే ఉంటుంది. ఝార్ఖండ్ ముఖ్యమంత్రులు * 2000 నవంబరు 15 - 2003 మార్చి 18 [[బాబులాల్ మరండి]] ([[భా.జ.పా.]]) * 2003 మార్చి 18 - 2005 మార్చి 2 [[అర్జున్ ముండా]] (భా.జ.పా.) * 2005 మార్చి 2 - 2005 మార్చి 12 [[షిబు సోరెన్]] ([[ఝార్ఖండ్ ముక్తి మోర్చా]]) * 2005 మార్చి 12 - 18 సెపటెమబెర 2006 అర్జున్ ముండా (భా.జ.పా.) * 2006 సెప్టెంబరు 18 నుండి- [[మధు కోడా]] (స్వతంత్ర అభ్యర్థి) == రాజకీయాలు == {{ప్రధాన వ్యాసం|జార్ఖండ్ లోని రాజకీయ పార్టీలు}} 2004లో జరిగిన శాసనసభ ఎన్నికలలో కాంగ్రెస్ కూటమి 33, భారతీయ జనతా పార్టీ కూటమి 36, ఇండిపెండెట్లు 12 స్థానాలలో విజయం సాధించాయి. ఎవరికీ పూర్తి మెజారిటీ దక్కలేదు. శిబూసోరెన్ రెండుసార్లు, స్వతంత్ర అభ్యర్థి మధుకోడా రెండేళ్ళు ముఖ్యమంత్రిగా ఉన్నారు. నాలుగు సంవత్సరాలలో నాలుగుసార్లు ముఖ్యమంత్రి పీఠం మారింది. ఆ తర్వాత రాష్ట్రపతి పాలనలో ఉంది. 2009 లోక్‌సభ ఎన్నికలలో రాష్ట్రంలోని మొత్తం 14 లోక్‌సభ స్థానాలలో భారతీయ జనతా పార్టీ 8 స్థానాలలో విజయం సాధించగా, కాంగ్రెస్ పార్టీకి ఒకే ఒక్క స్థానం లభించింది. 2010లో భారతీయ జనతా పార్టీ విజయం సాధించగా అప్పటి నుంచి భారతీయ జనతా పార్టీకు చెందిన [[అర్జున్ ముండా]] ముఖ్యమంత్రిగా ఉన్నాడు. == జిల్లాలు == ఝార్ఖండ్‌ మొదట బీహారు రాష్ట్రంనుండి వేరుచేసి 18 జిల్లాలతో ఏర్పరచారు. తరువాత జిల్లాలను పునర్వ్యవస్థకరించి, మరో 4 జిల్లాలను ఏర్పరచారు. [[లాతెహార్]], [[సరైకెలా ఖరస్వాన్]], [[జమ్‌తారా]], [[సాహెబ్‌గంజ్]] అనేవి ఆ క్రొత్త జిల్లాలు. ఇప్పుడు మొత్తం 22 జిల్లాలున్నాయి. [https://web.archive.org/web/20071229162847/http://www.jharkhandyellowpages.net/districts.php జిల్లాల భౌగోళిక చిత్రపటం] == భాష, సాహత్యం, సంస్కృతి == మూడు ప్రధాన భాషా కుటుంబాలకు చెందిన భాషలు, యాసలు ఝార్ఖండ్‌లో మాట్లాడుతారు. * [[ఇండో-ఆర్యన్ భాషలు]] - [[సద్రి భాష]], [[హిందీ భాష]], [[ఉర్దూ భాష]], [[బెంగాలీ భాష]] * [[ముండా భాషలు]] - కొర్కు భాష, [[సంతాలి భాష]], ముండారి భాష, భుమిజ్ భాష, పహారియా భష, హో భాష * [[ద్రావిడ భాషలు]] - కొర్వా భాష, ఒరవొన్ భాష, సౌరియా పహారియా భాష == సామాజిక వ్యవస్థ == '''ఆరోగ్యం''' ఆహ్లాదకరమైన వాతావరణం ఉండటంవల్ల 1918లోనే రాంచిలో ప్రత్యేక మానసిక అవసరాలున్నవారికోసం మానసిక వైద్యసదుపాయ కేంద్రాన్ని నిర్మించారు (for treatment of mentally challenged) – కేంద్రీయ మానసిక వైద్య సంస్థ [https://web.archive.org/web/20050404173734/http://cipranchi.nic.in/intro.htm] కొన్ని ప్రాంతాలలో పేదరికం, ఆహారలోపం వల్ల [[క్షయ వ్యాధి]] ప్రబలంగా ఉంది. [[రామకృష్ణామఠం]] వంటి సేవా సంస్థలు 1948నుండి అటువంటి వారికి కొన్ని వైద్య సదుపాయాలు నిర్వహిస్తున్నాయి.[https://web.archive.org/web/20050404154219/http://www.rkmtbs.org/main.htm]. [[కాన్సర్ వ్యాధి]] గ్రస్తులకోసం జంషెడ్‌పూర్‌లో టాటా మెమోరియల్ హాస్పిటల్ ఉత్తమసేవలను అందిస్తుంది. [https://web.archive.org/web/20100218152943/http://www.tatamemorialcentre.com/index.htm] అయినా వైద్య సదుపాయాలు ఇంకా మెరుగుపరచవలసిన అవసరం చాలా ఉంది. '''విద్య''' ఝార్ఖండ్‌లో అక్షరాస్యత 54.13% (2001) . ఆడువారిలో అయితే 39.38% మాత్రమే. విద్యా సదుపాయాలు ఒకోచోట బాగాను, చాలాచోట్ల అధమంగానూ ఉన్నాయి. కొన్ని క్రైస్తవ సంస్థలు మారుమూల ప్రాంతాలలో విద్యా సంస్థలను నిర్వహిస్తున్నాయి. ఝార్ఖండ్‌లో 5 విశ్వ విద్యాలయాలున్నాయి * [[రాంచీ విశ్వవిద్యాలయం]], రాంచీ * [[సిద్ధుకన్హు విశ్వవిద్యాలయం]], దుమ్కా * [[వినోబా భావే విశ్వవిద్యాలయం]], హజారీబాగ్ * [[బిర్సా వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయం]], కన్కే, రాంచీ * [[బిర్లా ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ]], రాంచీ ఇతర ముఖ్యమైన విద్యా సంస్థలు * [[రీజియనల్ ఇంజినీరింగ్ కాలేజి]], జంషెడ్‌పూర్ * [[బిర్సా ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ]], సింద్రీ, ధన్‌బాద్ * [[ఇండియన్ స్కూల్ ఆఫ్ మైన్స్]], ధన్‌బాద్ (1926 లో స్థాపితం) * [[జేవియర్ లేబర్ రిలేషన్స్ ఇన్స్టిట్యూట్]], [[XLRI]], జంషెడ్‌పూర్ ( 1949 లో స్థాపితం), కాని చాలా మంది విద్యార్థులు ఉన్నత విద్యలకోసం ఇతరరాష్ట్రాలకు వెళ్ళవలసి వస్తున్నది. == వార్తాసాధనాలు == రాష్ట్ర రాజధాని రాంచీ నుండి వెలువడే హిందీ పత్రికలు ''రాంచీ ఎక్స్‌ప్రెస్''[http://www.ranchiexpress.com/], ''ప్రభాత్ ఖబర్''[http://www.prabhatkhabar.com/] ముఖ్యమైన వార్తా పత్రికలు. పెద్ద నగరాలలో దేశ నలుమూలలనుండి ప్రధానమైన పత్రికలు - ముఖ్యంగా హిందీ, ఆంగ్లం, బెంగాలీ భాషలవి- లభిస్తాయి. దేశంలో అన్ని ప్రాంతాలవలెనే రేడియో, టెలివిజన్, టెలిఫోన్ సౌకర్యాలున్నాయి. == క్రీడలు == ఝార్ఖండ్ రాష్ట్రములో హాకీ, క్రికెట్, ఫుట్‌బాల్ క్రీడలకు ఆదరణ ఉంది. భారత హాకీ జట్టుకు నాయకత్వం వహించిన ప్రముఖ హాకీ క్రీడాకారుడు జైపాల్ సింగ్, ప్రస్తుతం హాకీ జట్టు సభ్యుడు విమల్ లక్రా, ప్రముఖ క్రికెట్ క్రీడాకారుడు [[మహేంద్రసింగ్ ధోని]] ఈ రాష్ట్రం వారే. == సినిమారంగం == * '''[[హేమెన్ గుప్తా]]''': [[సినిమా]] [[దర్శకుడు]], [[నిర్మాత]], [[స్క్రీన్ ప్లే]] [[రచయిత]]. [[హిందీ సినిమా|హిందీ సినిమాలు]], బెంగాలీ సినిమాలలో పనిచేశాడు. == ఇవి కూడా చూడండి == * [[జార్ఖండ్ ముఖ్యమంత్రులు]] * [[గీతా కోడా]] * [[రెడ్ కారిడార్]] * '''[[చక్రదర్ పూర్|చక్రధర్‌పూర్]]''' == మూలాలు == {{మూలాలు}} == బయటిలింకులు == * [https://web.archive.org/web/20090513031444/http://jharkhand.nic.in/ ఝార్ఖండ్ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం] * [http://www.ranchi.net రాంచీకి సంబంధించిన వార్తల కూర్పు] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181215221842/http://www.ranchi.net/ |date=2018-12-15 }} * [http://www.ranchiexpress.com రాంచీ ఎక్స్‌ప్రెస్] * [http://www.prabhatkhabar.com ప్రభాత్ ఖబర్] {{భారతదేశ రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు}} [[వర్గం:భారతదేశ రాష్ట్రాలు, ప్రాంతాలు]] [[వర్గం:ఈ వారం వ్యాసాలు]] gvo8w7x8gu5a0w72ujmx00gedejag8v 0 2485 4955735 4927220 2026-09-10T15:47:56Z Raghurama Raju 1957 146551 /* ఆత్రేయ పాటలు గురించి */ అక్షర దోషం స్థిరం 4955735 wikitext text/x-wiki {{సమాచారపెట్టె వ్యక్తి | name = ఆత్రేయ గారు | residence =[[చెన్నై]], [[తమిళనాడు]] | other_names =ఆత్రేయ | image =Atreya.gif | imagesize =150px | caption = | birth_name =[[కిళాంబి వెంకట నరసింహాచార్యులు]] | birth_date = [[1921]], [[మే 7]] | birth_place =[[మంగళంపాడు]]<br>[[సూళ్ళూరుపేట]] మండలం<br>[[శ్రీ పొట్టి శ్రీరాములు నెల్లూరు జిల్లా]],ఆంధ్రప్రదేశ్ | native_place = | death_date = [[సెప్టెంబర్ 13]], [[1989]] | death_place = | death_cause = | known = | occupation =[[కవి]],<br>[[రచయిత]]<br>[[నిర్మాత]]<br>[[సినిమా దర్శకుడు]] | title = | salary = | term = | predecessor = | successor = | party = | boards = | religion =హిందూ | wife = | partner = | children = | father =కృష్ణమాచార్యులు గారు | mother =సీతమ్మ గారు | website = | footnotes = | employer = | height = | weight = }} '''ఆచార్య ఆత్రేయ'''గా సినీరంగ ప్రవేశం చేసిన '''కిళాంబి వెంకట నరసింహాచార్యులు''' ([[మే 7]], [[1921]] - [[సెప్టెంబర్ 13]], [[1989]]) తెలుగులో నాటక, సినిమా పాటల, మాటల రచయిత, నిర్మాత, దర్శకులు. దాదాపు 400 సినిమాలకు మాటలు, పాటలు రాసిన కవి.<ref>[http://www.sakshi.com/news/opinion/heartstrings-poet-atreya-64765 మనసులు దోచిన కవి ఆత్రేయ Written by Nagesh | Updated: September 13, 2013]</ref> అత్రేయకి నటుడు [[కొంగర జగ్గయ్య]] ఆప్తమిత్రుడు. ఆత్రేయ వ్రాసిన పాటలు, నాటకాలు, నాటికలు, కథలు మొదలగు రచనలన్నీ ఏడు సంపుటాలలో సమగ్రంగా ప్రచురించి [[కొంగర జగ్గయ్య|జగ్గయ్య]] తన మిత్రుడికి గొప్ప నివాళి అర్పించాడు అని చెప్పవచ్చు. ఆచార్య ఆత్రేయ [[తెలుగు సినిమా]] గేయరచయితగా, సంభాషణకర్తగా పేరుపొందినా నిజానికి అతని మాతృరంగం నాటకాలే. నాటక [[రచయిత]]గా అతని స్థానం సుస్థిరం. మనసుకవిగా సినిమా వారు పిలుచుకునే '''ఆత్రేయ''' నాటకాల్లో చక్కని ప్రయోగాలు చేసి నాటక రంగాన్ని మలుపుతిప్పారు. ==జీవిత సంగ్రహం== [[1921]] [[మే 7]] న [[శ్రీ పొట్టి శ్రీరాములు నెల్లూరు జిల్లా]]లోని [[సూళ్ళూరుపేట]] మండలంలో గల [[మంగళంపాడు]] గ్రామంలో జన్మించాడు. తండ్రి [[కృష్ణమాచార్యులు]]. తల్లి సీతమ్మ. చిన్నప్పటినుండి నాటకంలోని పద్యాలను రాగయుక్తంగా చదివేవారు. సమాజంలో మధ్య తరగతి కుటుంబ సమస్యలను తీసుకుని మనోహరమైన నాటకాలుగా మలిచారు. వీరి 'ప్రవర్తన', '[[ఎన్.జి.వో]]' నాటకాలు [[ఆంధ్ర నాటక కళా పరిషత్తు|ఆంధ్ర నాటక కళా పరిషత్]] అవార్డులను గెలుచుకున్నారు. విశేషంగా రాష్ట్రవ్యాప్తంగా వందల సంఖ్యలో ప్రదర్శనలు జరిగాయి. అలాగే '[[కప్పలు]]' బాగా ప్రాచుర్యం పొందిన నాటకం. [[రాయలసీమ]] క్షామ పరిస్థితులను వివరించే 'మాయ' నాటకం, స్వాతంత్ర్యానంతరం దేశంలో చెలరేగిన హిందూ ముస్లిం హింసాకాండ 'ఈనాడు' అనే మూడంకాల నాటకం, విశ్వశాంతిని కాంక్షించే 'విశ్వశాంతి' నాటకాన్ని రచించారు. విశ్వశాంతి నాటకానికి కూడా రాష్ట్ర స్థాయి బహుమతి లభించింది. 'సామ్రాట్ అశోక','గౌతమ బుద్ధ', 'భయం' నాటకాలు కూడా వ్రాసారు.<ref name="అటకెక్కుతున్న నాటక రచన">{{cite news |last1=ఆంధ్రభూమి |first1=సాహితి |title=అటకెక్కుతున్న నాటక రచన |url=http://andhrabhoomi.net/content/sahiti-232 |accessdate=27 March 2020 |work=andhrabhoomi.net |publisher=బి.నర్సన్ |date=3 October 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200327170044/http://andhrabhoomi.net/content/sahiti-232 |archivedate=27 మార్చి 2020 |url-status=live }}</ref> ఆత్రేయ పలు చలన చిత్రాలకు సంభాషణలు, పాటలు రాశారు. వీరి పాటలలో ఎక్కువగా మనసుకు సంబంధించిన ప్రస్తావన ఉండటం వలన అతను '''మనసు కవి''', '''మన సుకవి ''' అయ్యాడు. [[దీక్ష]] (1950) చిత్రానికి తొలిసారి గీత రచన, అదే సంవత్సరంలో విడుదలైన [[సంసారం (1950 సినిమా)|సంసారం]] చిత్రానికి తొలిసారి కథా రచన చేసారు. [[వాగ్దానం]] (1961) చిత్రాన్ని నిర్మించి, దర్శకత్వం కూడా చేసాడు. చిన్ని చిన్ని పదాలతో స్పష్టమైన భావాన్ని పలికించడంలో ఆత్రేయ ఘనాపాటి. తెలుగు పాటను ఆస్వాదించే అందరి మనసులను దోచుకున్న ఈ మనసు కవి [[1989]],[[సెప్టెంబర్ 13]] న స్వర్గస్తులయ్యారు. == జీవిత తత్వాన్ని గుట్టువిప్పే సంభాషణలు == ఆత్రేయ తాత్విక ధోరణితో రాసిన సంభాషణలు జీవిత తత్వాన్ని గుట్టువిప్పుతాయి. జీవితాన్ని కాచి వడబోసిన నగ్నసత్యాలు. ప్రతి వ్యక్తి జీవితానికి మార్గ దర్శకాలు. "వెలుగు నీడలు" చిత్రంలో ఇటువంటి ఓ అద్భుత సంభాషణ తనదైన శైలిలో రాసి ఓ సన్నివేశానికి ఆత్రేయ జీవం పోసారు. సెంటిమెంటల్ అనే పదానికి భావగర్భితమైన, కరుణ రసముగల, [[శృంగారం|శృంగార]] భావములుగల అర్థాలున్నాయి. [[సినిమా]] పరిభాషలో సెంటిమెంటల్ డైలాగ్స్ అంటే పరస్పర ప్రేమానురాగాలను, ఆత్మీయానుబంధాలతో, కరుణరస భరితంగా ఒకరికొకరు సంభాషించు కోవడం. సెంటిమెంటల్ డైలాగ్స్ రాయడంలో ఆత్రేయది అందెవేసిన చెయ్యి. ఆత్రేయకు లేడీస్ సెంటిమెంట్లు లేకపోయినా లేడీస్ సెంటిమెంట్ డైలాగ్స్ బాగా రాస్తారని చెప్పుకుంటారు.<ref>{{Cite web |url=http://10tv.in/content/Acharya-Atreya-Death-Anniversary-Today-11389 |title=ఆత్రేయ మనసు కవి |website= |access-date=2017-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170929085711/http://10tv.in/content/Acharya-Atreya-Death-Anniversary-Today-11389 |archive-date=2017-09-29 |url-status=dead }}</ref> == గొప్ప వేదాంతి == ఆత్రేయ గొప్ప [[వేదాంతశాస్త్రం|వేదాంతి]]. ప్రతివిషయాన్ని వాస్తవిక [[దృష్టి కోణం|దృష్టి]]తో ఆలోచించి సంభాషణలను సమకూరుస్తారు. "వేదాంతం, వైరాగ్యం ఒంటపడితే చాలా ప్రమాదం. వాటి జోలికిపోకుండా ఉంటే చాలా మంచిది. అవి మనిషిలోని కార్య దీక్షను, గట్టి విశ్వాసాలను దెబ్బతీస్తాయి" అని ఆత్రేయ అంటారు. శృంగార రసం శృతి మించితే అశ్లీలం అవుతుంది. ఇటువంటి కొన్ని సన్నివేశాలకు రచయిత పచ్చిగా రాయక తప్పదు. నేను రాయను అని మడికట్టుకు కూర్చుంటే సినీ రచయితగా చిత్ర పరిశ్రమలో ఏ రచయితా నిలబడ లేడు. ఈ కారణమే ఆత్రేయను బూత్రేయ అని కూడా పేరు మూట గట్టుకునేలా చేసింది. ==ఆత్రేయ పాటలు గురించి== '[[దీక్ష (1951 సినిమా)|దీక్ష]]' (1950) చిత్రానికి తొలిసారి అతను పాటలు రాశారు. "పోరా బాబు పో.." అంటూ సాగే పాట ప్రేక్షకులను, సినీ మేకర్స్‌ని బాగా ఆకట్టుకోవడం ఆత్రేయ పాటల్లోని మాధుర్యం ఏంటో సినిమా పరిశ్రమకు తెలిసింది. అదే ఏడాదిలో విడుదలైన '[[సంసారం (1950 సినిమా)|సంసారం]]' చిత్రానికి తొలిసారి కథా రచన కూడా చేశారు. దీంతో దర్శక, నిర్మాతలంతా ఆత్రేయతో పాటలు రాయించేందుకు క్యూ కట్టారు. '[[అర్ధాంగి (1955 సినిమా)|అర్థాంగి]]' చిత్రంలో 'రాక రాక వచ్చావు చందమామా..', '[[తోడికోడళ్ళు (1957 సినిమా)|తోడి కోడళ్ళు]]' చిత్రంలో 'కారులో షికారుకెళ్లి...', '[[శ్రీ వెంకటేశ్వర మహత్యం|శ్రీ వెంకటేశ్వర మహాత్మ్యం]]'లో 'శేష శైల వాసా శ్రీ వెంకటేశా ...', '[[మంచి మనసులు (1962 సినిమా)|మంచి మనసులు]]'ల్లో 'శిలలపై శిల్పాలు చెక్కినారు...', '[[మూగ మనసులు (1964 సినిమా)|మూగ మనసులు]]' చిత్రంలో 'ముద్దబంతి పువ్వులో...' '[[డాక్టర్ చక్రవర్తి|డాక్టర్‌ చక్రవర్తి]]'లో 'నీవులేక వీణ ...', '[[అంతస్తులు]]'లో 'తెల్ల చీర కట్టుకున్నది ఎవరి కోసము...', '[[ప్రేమనగర్|ప్రేమ్‌నగర్‌]]'లో 'నేను పుట్టాను ఈ లోకం మెచ్చింది. నేను ఏడ్చాను ఈ లోకం నవ్వింది. నేను నవ్వాను ఈ లోకం ఏడ్చింది...', '[[మరో చరిత్ర|మరోచరిత్ర]]'లో 'ఏ తీగ పువ్వునో ఏ కొమ్మ తేటినో...', '[[ఇంద్రధనుస్సు (1978 సినిమా)|ఇంద్రధనస్సు]]'లో 'నేనొక ప్రేమ పిపాసిని నీవొక ఆశ్రమ వాసివి...', '[[అంతులేని కథ]]'లో 'కళ్ళల్లో ఉన్నదేదో కన్నులకు తెలుసు...', '[[మరో చరిత్ర|మరోచరిత్ర]]'లో 'విధి చేయు వింతలన్నీ...', '[[ఇది కథ కాదు]]'లో 'సరిగమలు గలగలలు...', '[[స్వాతిముత్యం]]'లో 'చిన్నారి పొన్నారి కిట్టయ్య...' తోపాటు '[[తేనె మనసులు (1965 సినిమా)|తేనే మనసులు]]', '[[ప్రైవేటు మాస్టారు|ప్రైవేట్‌ మాస్టర్‌]]', '[[బ్రహ్మచారి (సినిమా)|బ్రహ్మాచారి]]', '[[మట్టిలో మాణిక్యం]]', '[[బడిపంతులు (1972 సినిమా)|బడి పంతులు]]', '[[పాపం పసివాడు]]', '[[భక్త తుకారాం|భక్త తుకారం]]', '[[బాబు (1975 సినిమా)|బాబు]]', '[[జ్యోతి (1976 సినిమా)|జ్యోతి]]', 'అందమైన అనుబంధం', '[[గుప్పెడు మనసు]]', '[[ఆకలి రాజ్యం]]', '[[అభిలాష (సినిమా)|అభిలాష]]', '[[కోకిలమ్మ]]', '[[అభినందన (సినిమా)|అభినందన]]', 'ప్రేమ' వంటి చిత్రాల్లో 1400లకుపైగా పాటలు రాసి తెలుగు ప్రేక్షకుల మనసులో చెరగని ముద్ర వేసుకున్నారు. పాటలన్ని భావోద్వేగాల సమాహారంగా ఉండటంతో ఆత్రేయను 'మనసు కవి'గా ప్రేక్షకులు, అభిమానులు అభివర్ణించారు. ఎంతటి బరువైన భావాలనైనా అర్థవంతమైన తేలికైన పదాలతో పలికించడంలో ఆత్రేయ దిట్ట. మూడున్నర దశాబ్దాల సినీ జీవితంలో ఎన్నో ఒడిదుడుకులను చవిచూశారు. పాటల్లో తన అనుభవాలను పొదిగి, గుండె బరువును దించుకునేవారని అతను సన్నిహితులు పలు సందర్భాల్లో చెప్పారు.<ref>[http://10tv.in/Telugu-poet-scenarist-lyricist-Atreya-Acharya-44387 మనసు కవి 'ఆత్రేయ'...]{{Dead link|date=ఫిబ్రవరి 2020 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ఆత్రేయ గురించి== *రచనలు చేయడానికి చాలా సమయం తీసుకునేవాడు ఆత్రేయ. నిర్మాతలను తిప్పుకునేవాడు. రాయక నిర్మాతలనూ రాసి ప్రేక్షకులనూ ఏడిపిస్తాడని అతనుపై ఓ ఛలోక్తి. కానీ అతను ఏమనే వారంటే రాస్తూ నేనెంత ఏడుస్తానో ఎందరికి తెలుసు అనేవారు. *తన పాటల్లో అత్యున్నత భావాలను పలికించినట్లే, ద్వంద్వార్థాలనూ, చవకబారు అర్థాలనూ ప్రతిఫలించాడు. అంచేత అతనును ''బూత్రేయ'' అనీ అన్నారు. *ఒకసారి ఏదో చిత్రానికి [[పాట]] రాయవలసివచ్చినప్పుడు చాలా సమయం తీసుకోవడంతో నిర్మాత గొల్లుమన్నాడు. తను ఆ పాట కోసం బస చేసిన హోటల్ పేరు "చోళ" అందుకే "[[పల్లవి]]" తట్టడంలేదని చెప్పి వేరే హోటల్ కి మార్పించుకుని వెంటనే ఆ పాటను పూర్తి చేసారు. ఇంతకీ విషయమేమిటంటే చోళులకీ, పల్లవులకీ పడదు. ఇదే విషయాన్ని శ్లేషగా చెప్పారు. * తెలుగు సినిమా పాటలను మామూలు వాడుక మాటలతోనే రాయగలిగిన ఘనాపాటి ఆత్రేయ. ఉదాహరణకి, [[తేనె మనసులు (1965 సినిమా)|తేనె మనసులు]] సినిమాలో ఈ రెండు పాటలు "'''ఏవమ్మా నిన్నేనమ్మా ఏలా ఉన్నావు'''," "'''నీ ఎదుట నేను వారెదుట నీవు, మా ఎదుట ఓ మామా ఎప్పుడుంటావు'''." అలాగే [[ప్రేమనగర్]] సినిమాలో "'''నేను పుట్టాను ఈలోకం మెచ్చింది,, నేను ఏడ్చాను ఈ లోకం నవ్వింది, నేను నవ్వాను ఈ లోకం ఏడ్చింది'''." పాట,, "'''తేట తేట తెలుగులా తెల్లవారి వెలుగులా'''" పాట. ఇలా చెప్పుకుంటూ పోతే ఈ చిట్టా అనంతమే అవుతుంది. *మరోచరిత్ర సినిమాకి రాసిన పాటలు<br> ఏ తీగ పువ్వునో...ఏ కొమ్మ తేటినో...<br>పదహారేల్లకు...నీలో నాలో<br>బలే బలే మగాడివోయ్ ...నీ అన నీ దానినోయ్...అనే పాటలు ఇప్పటికి శ్రోతలని అలరిస్తూనే ఉన్నాయి. * [[ఘట్టమనేని కృష్ణ|కృష్ణ]], [[శారద]]లు నటించిన "[[ఇంద్రధనుస్సు]]" సినిమాలోని పాట "'''నేనొక ప్రేమ పిపాసిని నీవొక ఆశ్రమ వాసివి'''" అనే పాట ఆత్రేయకు అత్యంత ఇష్టమైన పాటగా చెబుతారు. అతనే ఒకసారి ఏదో సందర్భంలో ఈ పాట నా జీవితానికి సంబంధించిన పాట అని చెప్పారు. *ఆత్రేయ వాస్తవిక జీవితంలో భగ్నప్రేమికుడయ్యుంటాడు. అందుకనే అతను రాసిన పాటల్లో విషాద గీతాలు, ముఖ్యంగా మనసును గూర్చి రాసిన పాటల్లో అంతటి విషాదం గోచరిస్తూ ఉండేదేమో. ఇంతకీ మనసును గూర్చి ఆత్రేయ రాసినన్ని పాటలు వేరొకరు రాసి ఉండలేదు. అందుకనే ఆతడిని [[మనసు]] కవి అనేవారు. బహుశా అందుచేతనే అయ్యుంటుంది, [[డాక్టర్ చక్రవర్తి]] సినిమాలోని "'''మనసున మనసై బ్రతుకున బ్రతుకై'''" పాటని ఆత్రేయనే రాసారని అనుకునేవారు. కానీ ఈ పాటని రాసినది వాస్తవానికి [[శ్రీశ్రీ]]గా లబ్ధప్రతిష్ఠుడైన శ్రీరంగం శ్రీనివాసరావు. *వీరిద్దరికీ సంబంధించినదే ఇంకొక సంగతుంది. అదేమంటే ...... సినిమాలో "'''కారులో షికారికెళ్ళే పాలబుగ్గల పసిడిచాన'''" పాటని శ్రీ.శ్రీ. రాసారేమో అనుకునేవారు. కాని ఈపాటని రాసింది మాత్రం ఆత్రేయ. *ఆత్రేయ పాటల రచయిత మాత్రమే కాకుండా, అనేక సినిమాలకు మాటల రచయితగా కూడా ఉన్నారు. ముఖ్యంగా [[ప్రేమనగర్]] సినిమా విజయంలో ఆత్రేయ రాసిన పాటలు, మాటలు ముఖ్యభూమిక వహించిందంటే అతిశయోక్తి కాదు. అందులో, మచ్చుకు ప్రేమ్ నగర్ సినిమాకు రాసిన మాటలు కొన్ని : ** డోంట్ సే డ్యూటీ. సే బ్యూటీ. బ్యూటీని చెడగొట్టేదే డ్యూటీ. ** నిలకడ కోసం, ఏ మాత్రం నిలకడ లేని వా దగ్గర కొచ్చారా ? (ఇంటర్వ్యూ సన్నివేసం) ** ఇక్కడనుంచే మా అధికారం ప్రారంభం అవుతుంది. అహంకారం విజృంభిస్తుంది. ఇక్కడి వందల వేల ఎకరాల స్థలం అంతా మాదే. కాని, చివరకు మనిషికి కావలసింది అటు ఆరడుగులు. ఇటు రెండడుగులు. ==చిత్ర సమాహారం== ===సినీ రచయిత=== {{colbegin}} * [[ముద్దుల మొగుడు (1983 సినిమా)|ముద్దుల మొగుడు]] (1983) (రచయిత) *[[ఎస్.పి.భయంకర్]] (1983) (సంభాషణలు) *[[గుప్పెడు మనసు]] (1979) (సంభాషణలు) *[[జీవన తరంగాలు]] (1973) స్క్రీన్ ప్లే, సంభాషణలు) *[[కన్నెమనసులు]] (1966) (స్క్రీన్ అనుసరణ) *[[డాక్టర్ చక్రవర్తి]] (1964) (సంభాషణలు, స్క్రీన్ అనుసరణ) *[[మురళీకృష్ణ]] (1964) (సంభాషణలు) *[[వెలుగు నీడలు]] (1964) (రచయిత) *[[మూగ మనసులు]] (1963) (రచయిత) *[[ఆరాధన (1962 సినిమా)|ఆరాధన]] (1962) (సంభాషణలు) *[[వాగ్దానం]] (1961) స్క్రీన్ ప్లే, దర్శకత్వం సంభాషణలు) *[[పెళ్ళి కానుక]] (1960) (సంభాషణలు) *[[శ్రీ వెంకటేశ్వర మహాత్మ్యం]] (1960) (అనుసరణ) (సంభాషణలు) *[[జయభేరి]] (1959) (కథ and సంభాషణలు) *[[మాంగల్య బలం]] (1958) (సంభాషణలు) *[[తోడి కోడళ్ళు]] (1957) (అనుసరణ) (సంభాషణలు) *[[అర్ధాంగి (1955 సినిమా)|అర్ధాంగి]] (1955) (రచయిత) *[[గుమస్తా]] (1953/II) (సంభాషణలు) (కథ) *[[కన్నతల్లి]] (1953) (రచయిత) {{colend}} ===నిర్మాత:దర్శకుడు=== *[[వాగ్దానం]] (1961) ===ఆత్రేయ రచనలు, అయన పాటలతో కూడిన పుస్తకాలు=== * [[మనసు గతి ఇంతే]] (2007) {| class="wikitable" |+ ! పుస్తకం పేరు !! రచయిత పేరు!!ప్రచురణ, ఇతర వివరాలు |- | [[Image:Manasu gati inte cover.jpg|centre|100px]] || cell||ఆత్రేయ పాటలని 2007 వ సంవత్సరంలో ఒక పుస్తక రూపంలో <ref name=avkf.org>ఎవికేఎఫ్.ఆర్గ్ వెబ్సైట్ నుండి సేకరణ. [http://www.avkf.org/BookLink/view_authors.php?cat_id=2473 మనసు గతి ఇంతే...ఆత్రేయ][[జూన్ 11]],[[2008]]న సేకరించబడినది.</ref> విడుదల చేసారు.[[ఎవికేఎఫ్.ఆర్గ్]] వెబ్సైట్ నుండి ఆన్ లైన్ ద్వారా కొనవచ్చు.[http://www.avkf.org/BookLink/view_authors.php?cat_id=2473 లింకు] |- | || || |} ==పురస్కారాలు== * తెలుగు సాహిత్యరంగానికి చేసిన సేవలకు గుర్తింపుగా [[బి.ఆర్.అంబేద్కర్ యూనివర్సిటీ]] వారు గౌరవ డాక్టరేటు ప్రధానం చేసారు <ref>[http://www.textbooksonline.tn.nic.in/Books/10/Telugu/Prose/5%20Manasukavi%20Athreya.pdf Athreya] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090410003455/http://www.textbooksonline.tn.nic.in/Books/10/Telugu/Prose/5%20Manasukavi%20Athreya.pdf |date=2009-04-10 }} తీసికున్న తేదీ:09-08-2008</ref> ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} ==ఇతర లింకులు== {{wikiquote}} *{{imdb name|0040490}} * [https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.372263 ఆత్రేయ వ్రాసిన ఎవరు దొంగ నాటకం] * [http://www.siliconandhra.org/nextgen/sujanaranjani/august2008/telugu_tejo_murthulu.php మన "సు" కవి - ఆచార్య ఆత్రేయ]{{Dead link|date=జూన్ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Authority control}} [[వర్గం:1921 జననాలు]] [[వర్గం:1989 మరణాలు]] [[వర్గం:తెలుగు సినిమా పాటల రచయితలు]] [[వర్గం:తెలుగు నాటక రచయితలు]] [[వర్గం:తెలుగు కళాకారులు]] [[వర్గం:నెల్లూరు జిల్లా సినిమా పాటల రచయితలు]] [[వర్గం:కలం పేరుతో ప్రసిద్ధులైన ఆంధ్రప్రదేశ్ వ్యక్తులు]] [[వర్గం:నెల్లూరు జిల్లా నాటక రచయితలు]] [[వర్గం:నెల్లూరు జిల్లా సినిమా నిర్మాతలు]] [[వర్గం:నెల్లూరు జిల్లా సినిమా దర్శకులు]] [[వర్గం:నెల్లూరు జిల్లా సినిమా నటులు]] [[వర్గం:ఈ వారం వ్యాసాలు]] ja0ik88bwz9bra25duwamyp99jubmk6 0 3665 4955835 4836008 2026-09-11T01:26:41Z Muralikrishna m 106628 4955835 wikitext text/x-wiki '''సెప్టెంబర్ 12''', [[గ్రెగొరియన్‌ క్యాలెండర్‌]] ప్రకారము సంవత్సరములో 255వ రోజు ([[లీపు సంవత్సరము]]లో 256వ రోజు ). సంవత్సరాంతమునకు ఇంకా 110 రోజులు మిగిలినవి. {{CalendarCustom|month=September|show_year=true|float=right‌}} == సంఘటనలు == * [[1686]]: [[ఆదిల్‌షాహీ వంశము|బీజాపూరు రాజ్యం]], [[ఔరంగజేబు]]తో యుద్ధంలో ఓడిపోయి, [[మొఘల్ సామ్రాజ్యం]] కలిసిపోయింది. ఆదిల్‌షాహీ వంశ పతనం. * [[1686|2012]]: [https://www.facebook.com/PudamiNationalBloodFoundation/ పుడమి నేషనల్ బ్లడ్ ఫౌండేషన్] , [https://t.me/chaduvuvelugu1 పుడమి ఎడ్యుకేషన్ ఫౌండేషన్] స్థాపించిన రోజు == జననాలు == * [[1885]]: [[గౌస్ బేగ్ సాహెబ్]], పేరాల ఉద్యమంలో నెలకొల్పిన కఠోర నియమాలను పాటించి పోలిసు జులుమును భరించి క్రమశిక్షణతో సత్యాగ్రహంచేసి మునిసిపల్ శాసనాన్ని రద్దుచేయించారు * [[1892]]: [[తల్లావఝుల శివశంకరస్వామి]] ప్రసిద్ద సాహితీవేత్త. భావకవితా ఉద్యమ పోషకుడు. (మ.1972) * [[1920]]: [[పెరుగు శివారెడ్డి]], ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని ఒక ప్రఖ్యాత నేత్రవైద్య నిపుణుడు. (మ.2005) * [[1925]]: [[జోలెపాళ్యం మంగమ్మ]], ఆకాశవాణి మొట్టమొదటి మహిళా న్యూస్ రీడర్ (మ.2017) * [[1943]]: [[రవ్వా శ్రీహరి]], ఆధునిక తెలుగు నిఘంటుకర్త, వ్యాకరణవేత్త, ఆచార్యుడు (మ. 2023) * [[1946]]: [[దేవిశెట్టి చలపతిరావు]], ఆధ్యాత్మిక గురువు, రచయిత. * [[1952]]: [[అల్లాబక్షి బేగ్ షేక్‌]], రంగస్థల రచయిత, నటుడు. * 1967: అమల అక్కినేని , తెలుగు చలనచిత్ర నటి * 1989: కళ్యాణి , దక్షిణ భారత చలన చిత్ర నటీ. * 1997: శాన్వీ మేఘన , తెలుగు సినీ నటి. == మరణాలు == [[File:Norman Borlaug.jpg|thumb|[[నార్మన్ బోర్లాగ్]]]] * [[2009]]: [[నార్మన్ బోర్లాగ్]], [[హరిత విప్లవం|హరిత విప్లవ]] పితామహుడు. * [[2009]]: [[రాజ్‌సింగ్ దుంగార్పూర్]], [[భారత క్రికెట్ కంట్రోల్ బోర్డ్|భారత క్రికెట్ కంట్రోల్ బోర్డు]] మాజీ అధ్యక్షుడు. * [[2010]]: [[స్వర్ణలత (కొత్త)|స్వర్ణలత]], దక్షిణ భారత గాయని. (జ.1973) * 2024: గురుచరణ్, తెలుగు గీత రచయిత(జ.19. ) == పండుగలు, జాతీయ దినాలు == * ప్రపంచ నోటి ఆరోగ్య దినోత్సవం * 2008 సెప్టెంబర్ 12 తేదీని మొదటిసారిగా ప్రపంచ నోటి ఆరోగ్య దినంగా ప్రకటించారు. 1978 సెప్టెంబర్ 12వ తేదీనాడు ఎఫ్ డి ఐ వరల్డ్ డెంటల్ ఫెడరేషన్ వార్షికోత్సవాన్ని పురస్కరించుకుని ప్రాథమిక ఆరోగ్య రక్షణ అనే అంశంపై అంతర్జాతీయ సదస్సును నిర్వహించింది. ఎప్ డి ఐ వ్యవస్థాపకుడు డాక్టర్ చార్లెస్ గాడన్ 1854 సెప్టెంబర్ 12వ తేదీన జన్మించాడు. * జాతీయ వీడియో గేమ్ ల దినోత్సవం == బయటి లింకులు == * [http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/september/12 బీబీసి: ఈ రోజున] * [https://web.archive.org/web/20050309061426/http://www.tnl.net/when/9/12 టీ.ఎన్.ఎల్: ఈ రోజు చరిత్రలో] * [https://web.archive.org/web/20150601125452/http://te.wikipedia.org/wiki/%E0%B0%B5%E0%B0%BF%E0%B0%95%E0%B1%80%E0%B0%AA%E0%B1%80%E0%B0%A1%E0%B0%BF%E0%B0%AF%E0%B0%BE:%E0%B0%9A%E0%B0%B0%E0%B0%BF%E0%B0%A4%E0%B1%8D%E0%B0%B0%E0%B0%B2%E0%B1%8B_%E0%B0%88_%E0%B0%B0%E0%B1%8B%E0%B0%9C%E0%B1%81/%E0%B0%B8%E0%B1%86%E0%B0%AA%E0%B1%8D%E0%B0%9F%E0%B1%86%E0%B0%82%E0%B0%AC%E0%B0%B0%E0%B1%8D_12 చరిత్రలో ఈ రోజు : సెప్టెంబర్ 12] * [https://web.archive.org/web/20110320092131/http://www.scopesys.com/anyday/ చారిత్రక సంఘటనలు 366 రోజులు - పుట్టిన రోజులు - స్కోప్ సిస్టం]. * [https://web.archive.org/web/20191120095840/http://www.datesinhistory.com/ ఈ రోజున చరిత్రలో ఏమి జరిగింది]. * [http://learning.blogs.nytimes.com/on-this-day ఈ రోజున ఏమి జరిగిందంటే]. * [http://www.infoplease.com/dayinhistory చరిత్రలో ఈ రోజున జరిగిన సంగతులు]. * [https://web.archive.org/web/20110429231239/http://440.com/twtd/today.html ఈ రొజు గొప్పతనం]. * [https://archive.today/20121208131831/http://www1.sympatico.ca/cgi-bin/on_this_day?mth=Sep&day=01 కెనడాలో ఈ రోజున జరిగిన సంగతులు] * [https://web.archive.org/web/20191120095840/http://www.datesinhistory.com/ చరిత్రలోని రోజులు] ---- [[సెప్టెంబర్ 11]] - [[సెప్టెంబర్ 13]] - [[ఆగష్టు 12]] - [[అక్టోబర్ 12]] -- [[చారిత్రక తేదీలు|అన్ని తేదీలు]] {{నెలలు}} {{నెలలు తేదీలు}} [[వర్గం:సెప్టెంబర్]] [[వర్గం:తేదీలు]] 2t504bpthb54yujtynw3x2aplu8yha6 0 5300 4956208 4854577 2026-09-11T08:57:27Z ~2026-49114-44 154067 /* */ 4956208 wikitext text/x-wiki {{విస్తరణ}} {{Infobox settlement | name = కోస్తా | native_name_lang = | other_name = | nickname = తీరాంధ్ర | settlement_type = ప్రాంతం | image_skyline = | image_alt = | image_caption = కోస్తాఆంధ్ర జిల్లాలు | image_map = Kostaandhra Andhra Pradesh new districts.png | map_caption = | subdivision_type = [[దేశం]] | subdivision_name = {{IND}} | subdivision_type1 = [[రాష్ట్రం]] | subdivision_name1 = {{flagicon image|Andhraseal.png}}[[ఆంధ్రప్రదేశ్]] | established_title = <!-- Established --> | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = <ref>[http://www.mapsofindia.com/maps/andhrapradesh/andhrapradesh-factsheet.htm Area of Andhra Pradesh districts]</ref> | area_rank = | area_total_km2 = 92906 | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 34193868 {{fact}} | population_as_of = 2011 | population_rank = | population_density_km2 = | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = | demographics1_title1 = | demographics1_info1 = | timezone1 = | utc_offset1 = | postal_code_type = <!-- [[పిన్‌కోడ్|పిన్]] --> | postal_code = | registration_plate = | blank1_name_sec1 = పెద్ద నగరాలు | blank1_info_sec1 = *[[విజయవాడ]] *[[గుంటూరు]] *[[నెల్లూరు]] *[[రాజమండ్రి]] *[[కాకినాడ]] *[[ఏలూరు]] *[[తుని]] | website = | footnotes = }} '''కోస్తా''' లేదా '''తీరాంధ్ర''' [[ఆంధ్రప్రదేశ్]] లోని తీరప్రాంతం. '''కోస్తా''' అన్న [[తెలుగు]] మాట, కోస్ట్‌ అన్న [[ఇంగ్లీషు]] మాట కూడా 'కోస్తా' అన్న పోర్చుగీసు భాష నుండి పుట్టిందని ఒక అనుమానం ఉంది. [[ఆంధ్రప్రదేశ్|ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని]] రెండు (కోస్తాంధ్ర, [[రాయలసీమ]]) ప్రధాన విభాగాలలో కోస్తా ఒకటి. 1947లో భారతదేశానికి స్వాతంత్ర్యం రావడానికి ముందు బ్రిటిష్ ఇండియాలోని మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీలో ఉండేది. 1953లో [[ఆంధ్ర రాష్ట్రం ఏర్పాటు|ఆంధ్రరాష్ట్రం]] ఏర్పడే వరకూ ఉమ్మడి మద్రాసు రాష్ట్రంలో ఇది అంతర్భాగంగా ఉండేది. సాధారణంగా కోస్తా జిల్లాల్లో ఉత్తరాంధ్ర జిల్లాలు కూడా అంతర్భాగమే. [[ఆంధ్రప్రదేశ్ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణ - 2022]] వలన కొత్తగా ఏర్పడిన కొన్ని జిల్లాలకు తీర ప్రాంతం హద్దుగాలేదు కాని, ఉమ్మడి జిల్లాలో భాగం కావున వాటిని కోస్తా జిల్లాలుగా పరిగణించటం కొనసాగుతుంది. * [[అల్లూరి సీతారామరాజు జిల్లా]] * [[ఎన్టీఆర్ జిల్లా]] * [[ఏలూరు జిల్లా]] * [[కాకినాడ జిల్లా]] * [[కృష్ణా జిల్లా]] * [[గుంటూరు జిల్లా]] * [[తూర్పు గోదావరి జిల్లా]] * [[పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా]] * [[ప్రకాశం జిల్లా]] * [[బాపట్ల జిల్లా]] * [[డాక్టర్ బి.ఆర్. అంబేద్కర్ కోనసీమ జిల్లా]] * [[శ్రీ పొట్టి శ్రీరాములు నెల్లూరు జిల్లా]] బ్రిటీషు ప్రభుత్వం పాలన కింద ఉన్న జిల్లాలు కూడా కావున, ఉత్తారాంధ్ర, దక్షిణాంధ్ర జిల్లాలలతో పాటు, వీటికి సర్కారు జిల్లాలు అనే పదప్రయోగం వాడుకలోవుండేది. ఈ తొమ్మిది ఉమ్మడి జిల్లాలూ 972 కి.మీ. నిడివిగల [[బంగాళాఖాతం|బంగాళాఖాత]] తీరాన్ని ఆనుకొని ఉన్నాయి. అందుకే ఈ ప్రాంతాన్ని కోస్తా ప్రాంతం అంటారు. భారతదేశంలో గుజరాత్‌ తరువాత రెండవ పెద్ద తీర రేఖ ఉన్న రాష్ట్రం ఇది. [[గోదావరి]], [[కృష్ణానది|కృష్ణా]], [[పెన్నా]]నదుల సాగరసంగమ స్థానాల్లో ఉన్న ఈ ప్రాంతం ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం అంతటిలోను మిక్కిలి సారవంతమైంది. [[వరి]], [[చెరకు]], కూర గాయలకు ప్రసిద్ధి గాంచింది. కోస్తా, [[రాయలసీమ]] ప్రజలు 1972లో [[జై ఆంధ్ర ఉద్యమం|జై ఆంధ్ర]] పేరుతో ప్రత్యేక ఆంధ్ర రాష్ట్రం కోసం పోరాడారు. == ఇంకా చూడండి == *[[రాయలసీమ]] *[[ఉత్తరాంధ్ర]] *[[ఆంధ్రప్రదేశ్]] *[[తెలంగాణ]] ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} == వెలుపలి లంకెలు == [[వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ భౌగోళికాంశాలు]] [[వర్గం:భారతదేశం లోని ప్రాంతాలు]] [[వర్గం:కోస్తా]] co38yp1i2i5d9i10oggn00ymf8664r0 4956211 4956208 2026-09-11T09:00:34Z ~2026-49114-44 154067 /* */ 4956211 wikitext text/x-wiki {{విస్తరణ}} {{Infobox settlement | name = కోస్తా | native_name_lang = | other_name = | nickname = తీరాంధ్ర | settlement_type = ప్రాంతం | image_skyline = | image_alt = | image_caption = కోస్తాఆంధ్ర జిల్లాలు | image_map = Kostaandhra Andhra Pradesh new districts.png | map_caption = | subdivision_type = [[దేశం]] | subdivision_name = {{IND}} | subdivision_type1 = [[రాష్ట్రం]] | subdivision_name1 = {{flagicon image|Andhraseal.png}}[[ఆంధ్రప్రదేశ్]] | established_title = <!-- Established --> | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = <ref>[http://www.mapsofindia.com/maps/andhrapradesh/andhrapradesh-factsheet.htm Area of Andhra Pradesh districts]</ref> | area_rank = | area_total_km2 = 92906 | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 34193868 {{fact}} | population_as_of = 2011 | population_rank = | population_density_km2 = | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = | demographics1_title1 = | demographics1_info1 = | timezone1 = | utc_offset1 = | postal_code_type = <!-- [[పిన్‌కోడ్|పిన్]] --> | postal_code = | registration_plate = | blank1_name_sec1 = పెద్ద నగరాలు | blank1_info_sec1 = *[[విజయవాడ]] *[[గుంటూరు]] *[[నెల్లూరు]] *[[రాజమండ్రి]] *[[కాకినాడ]] *[[ఏలూరు]] *[[తుని]] | website = | footnotes = }} '''కోస్తా''' లేదా '''తీరాంధ్ర''' [[ఆంధ్రప్రదేశ్]] లోని తీరప్రాంతం. '''కోస్తా''' అన్న [[తెలుగు]] మాట, కోస్ట్‌ అన్న [[ఇంగ్లీషు]] మాట కూడా 'కోస్తా' అన్న పోర్చుగీసు భాష నుండి పుట్టిందని ఒక అనుమానం ఉంది. [[ఆంధ్రప్రదేశ్|ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని]] రెండు (కోస్తాంధ్ర, [[రాయలసీమ]]) ప్రధాన విభాగాలలో కోస్తా ఒకటి. 1947లో భారతదేశానికి స్వాతంత్ర్యం రావడానికి ముందు బ్రిటిష్ ఇండియాలోని మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీలో ఉండేది. 1953లో [[ఆంధ్ర రాష్ట్రం ఏర్పాటు|ఆంధ్రరాష్ట్రం]] ఏర్పడే వరకూ ఉమ్మడి మద్రాసు రాష్ట్రంలో ఇది అంతర్భాగంగా ఉండేది. సాధారణంగా కోస్తా జిల్లాల్లో ఉత్తరాంధ్ర, దక్షిణాంధ్ర జిల్లాలు కూడా అంతర్భాగమే. [[ఆంధ్రప్రదేశ్ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణ - 2022]] వలన కొత్తగా ఏర్పడిన కొన్ని జిల్లాలకు తీర ప్రాంతం హద్దుగాలేదు కాని, ఉమ్మడి జిల్లాలో భాగం కావున వాటిని కోస్తా జిల్లాలుగా పరిగణించటం కొనసాగుతుంది. * [[అల్లూరి సీతారామరాజు జిల్లా]] * [[ఎన్టీఆర్ జిల్లా]] * [[ఏలూరు జిల్లా]] * [[కాకినాడ జిల్లా]] * [[కృష్ణా జిల్లా]] * [[గుంటూరు జిల్లా]] * [[తూర్పు గోదావరి జిల్లా]] * [[పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా]] * [[ప్రకాశం జిల్లా]] * [[బాపట్ల జిల్లా]] * [[డాక్టర్ బి.ఆర్. అంబేద్కర్ కోనసీమ జిల్లా]] * [[శ్రీ పొట్టి శ్రీరాములు నెల్లూరు జిల్లా]] బ్రిటీషు ప్రభుత్వం పాలన కింద ఉన్న జిల్లాలు కూడా కావున, ఉత్తారాంధ్ర, దక్షిణాంధ్ర జిల్లాలలతో పాటు, వీటికి సర్కారు జిల్లాలు అనే పదప్రయోగం వాడుకలోవుండేది. ఈ తొమ్మిది ఉమ్మడి జిల్లాలూ 972 కి.మీ. నిడివిగల [[బంగాళాఖాతం|బంగాళాఖాత]] తీరాన్ని ఆనుకొని ఉన్నాయి. అందుకే ఈ ప్రాంతాన్ని కోస్తా ప్రాంతం అంటారు. భారతదేశంలో గుజరాత్‌ తరువాత రెండవ పెద్ద తీర రేఖ ఉన్న రాష్ట్రం ఇది. [[గోదావరి]], [[కృష్ణానది|కృష్ణా]], [[పెన్నా]]నదుల సాగరసంగమ స్థానాల్లో ఉన్న ఈ ప్రాంతం ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం అంతటిలోను మిక్కిలి సారవంతమైంది. [[వరి]], [[చెరకు]], కూర గాయలకు ప్రసిద్ధి గాంచింది. కోస్తా, [[రాయలసీమ]] ప్రజలు 1972లో [[జై ఆంధ్ర ఉద్యమం|జై ఆంధ్ర]] పేరుతో ప్రత్యేక ఆంధ్ర రాష్ట్రం కోసం పోరాడారు. == ఇంకా చూడండి == *[[రాయలసీమ]] *[[ఉత్తరాంధ్ర]] *[[ఆంధ్రప్రదేశ్]] *[[తెలంగాణ]] ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} == వెలుపలి లంకెలు == [[వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ భౌగోళికాంశాలు]] [[వర్గం:భారతదేశం లోని ప్రాంతాలు]] [[వర్గం:కోస్తా]] hzjmq58enjsvsibwsvgt8zzv1bi5njw 0 7476 4955882 4325229 2026-09-11T05:14:31Z Jillela Shravya 152498 4955882 wikitext text/x-wiki {{Infobox Settlement| ‎|name = ఉప్పునుంతల |native_name = |nickname = |settlement_type = రెవెన్యూ గ్రామం <!-- images and maps -----------> |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_map = |mapsize = 200px |map_caption = |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = |image_dot_map = |dot_mapsize = |dot_map_caption = |dot_x = |dot_y = |pushpin_map = తెలంగాణ |pushpin_label_position = right |pushpin_map_caption = తెలంగాణ పటంలో గ్రామ స్థానం |pushpin_mapsize = 200 <!-- Location ------------------> |subdivision_type = [[రాష్ట్రం]] |subdivision_name = [[తెలంగాణ]] |subdivision_type1 = [[జిల్లా]] |subdivision_name1 = [[నాగర్‌కర్నూల్ జిల్లా|నాగర్‌కర్నూల్]] |subdivision_type2 = [[మండలం]] |subdivision_name2 = [[ఉప్పునూతల]] <!-- Politics -----------------> |government_foonotes = |government_type = |leader_title = [[సర్పంచి]] |leader_name = |leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> |leader_name1 = |leader_title2 = |leader_name2 = |established_title = |established_date = <!-- Area ---------------------> |area_magnitude = చ.కి.మీ |unit_pref = |area_footnotes = |area_total_km2 = <!-- Population -----------------------> |population_as_of = 2011 |population_footnotes = |population_note = |population_total = 6205 |population_density_km2 = |population_blank1_title = పురుషుల సంఖ్య |population_blank1 = 3155 |population_blank2_title = స్త్రీల సంఖ్య |population_blank2 = 3050 |population_blank3_title = గృహాల సంఖ్య |population_blank3 = 1341 <!-- literacy -----------------------> |literacy_as_of = 2011 |literacy_footnotes = |literacy_total = |literacy_blank1_title = పురుషుల సంఖ్య |literacy_blank1 = |literacy_blank2_title = స్త్రీల సంఖ్య |literacy_blank2 = <!-- General information ---------------> |timezone = |utc_offset = |timezone_DST = |utc_offset_DST = | latd = 16.457040 | latm = | lats = | latNS = N | longd = 78.595171 | longm = | longs = | longEW = E |elevation_footnotes = <!-- for references: use<ref> </ref> tags --> |elevation_m = |elevation_ft = <!-- Area/postal codes & others --------> |postal_code_type = పిన్ కోడ్ |postal_code = 509376. |area_code = |blank_name = ఎస్.టి.డి కోడ్ |blank_info = |blank1_name = |website = |footnotes = }} '''ఉప్పునుంతల, ''' [[తెలంగాణ]] రాష్ట్రం, [[నాగర్‌కర్నూల్ జిల్లా|నాగర్‌కర్నూల్ జిల్లాలో]], [[ఉప్పునుంతల మండలం|ఉప్పునుంతల]] మండలానికి చెందిన గ్రామం.<ref>https://mines.telangana.gov.in/MinesAndGeology/Documents/GO's/New%20District%20Gos/Nagarkurnool.pdf</ref> ఇది సమీప పట్టణమైన [[వనపర్తి]] నుండి 62 కి. మీ. దూరంలో ఉంది. 2016 అక్టోబరు 11 న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం పాత [[మహబూబ్ నగర్ జిల్లా]] లోని ఇదే మండలంలో ఉండేది.<ref>{{Cite web|title=నాగర్ కర్నూల్ జిల్లా|url=https://mines.telangana.gov.in/MinesAndGeology/Documents/GO's/New%20District%20Gos/Nagarkurnool.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211228054258/https://mines.telangana.gov.in/MinesAndGeology/Documents/GO%27s/New%20District%20Gos/Nagarkurnool.pdf|archive-date=2021-12-28|access-date=2021-01-06|website=తెలంగాణ గనుల శాఖ}}</ref> ==గణాంకాలు== 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం గ్రామం 1341 ఇళ్లతో, 6205 జనాభాతో 813 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 3155, ఆడవారి సంఖ్య 3050. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 1387 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 1301. గ్రామ జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 575673<ref>{{Cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/DCHB_Village_Release_2800.xlsx|title=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India - Village amenities of 2011}}</ref>.పిన్ కోడ్: 509376. == విద్యా సౌకర్యాలు == గ్రామంలో ఒక ప్రైవేటు బాలబడి ఉంది. ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి.సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల అచ్చంపేటలోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల వనపర్తిలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల మహబూబ్ నగర్లోను, పాలీటెక్నిక్ [[వనపర్తి|వనపర్తిలోనూ]] ఉన్నాయి.సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల మన్ననూర్లోను, అనియత విద్యా కేంద్రం అచ్చంపేటలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల [[మహబూబ్ నగర్]] లోనూ ఉన్నాయి. == వైద్య సౌకర్యం == === ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం === ఉప్పునూతలలో ఉన్న ఒకప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రంలో ఇద్దరు డాక్టర్లు, ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు. ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఇద్దరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. ఒక పశు వైద్యశాలలో ఒక డాక్టరు, ఇద్దరు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు. ఒక కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రంలో ఒక డాక్టరు, నలుగురు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, సంచార వైద్య శాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. === ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం === గ్రామంలోఒక ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం ఉంది. ఒక నాటు వైద్యుడు ఉన్నారు. ఒక మందుల దుకాణం ఉంది. == తాగు నీరు == గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. == పారిశుధ్యం == గ్రామంలో భూగర్భ మురుగునీటి వ్యవస్థ ఉంది. మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా కూడా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా కూడా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు. == సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు == ఉప్పునూతలలో పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉన్నాయి. పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులుప్రైవేటు బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి. == మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు == గ్రామంలో ఏటీఎమ్, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం ఉన్నాయి. గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం, వారం వారం సంత ఉన్నాయి. వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. == ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు == గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో ఆటల మైదానం, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. సినిమా హాలు గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. == విద్యుత్తు == గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 10 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు. == భూమి వినియోగం == ఉప్పునూతలలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది: * వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 190 హెక్టార్లు * నికరంగా విత్తిన భూమి: 623 హెక్టార్లు * నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 605 హెక్టార్లు * వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 18 హెక్టార్లు == నీటిపారుదల సౌకర్యాలు == ఉప్పునూతలలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది. * కాలువలు: 18 హెక్టార్లు == ఉత్పత్తి == ఉప్పునూతలలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి. === ప్రధాన పంటలు === [[జొన్న]], [[వరి]] == మూలాలు == {{Reflist}} == వెలుపలి లింకులు == {{ఉప్పునూతల మండలంలోని గ్రామాలు}} auy03pz68if6xz7qaxq4cfdiy2yexip 0 9396 4955860 4740611 2026-09-11T03:40:56Z యర్రా రామారావు 28161 ఇది గ్రామ లేదా పట్టణ వ్యాసం దీనిలో జిల్లా సమాచారం అవసరంలేదు 4955860 wikitext text/x-wiki {{Infobox Settlement| ‎|name = ములుగు |native_name = |nickname = |settlement_type = రెవెన్యూ గ్రామం <!-- images and maps -----------> |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_map = |mapsize = 200px |map_caption = |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = |image_dot_map = |dot_mapsize = |dot_map_caption = |dot_x = |dot_y = |pushpin_map = తెలంగాణ |pushpin_label_position = right |pushpin_map_caption = తెలంగాణ పటంలో గ్రామ స్థానం |pushpin_mapsize = 200 <!-- Location ------------------> |subdivision_type = [[రాష్ట్రం]] |subdivision_name = [[తెలంగాణ]] |subdivision_type1 = [[జిల్లా]] |subdivision_name1 = [[ములుగు జిల్లా|ములుగు]] |subdivision_type2 = [[మండలం]] |subdivision_name2 = [[ములుగు మండలం (ములుగు జిల్లా)|ములుగు]] <!-- Politics -----------------> |government_foonotes = |government_type = |leader_title = [[సర్పంచి]] |leader_name = |leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> |leader_name1 = |leader_title2 = |leader_name2 = |established_title = |established_date = <!-- Area ---------------------> |area_magnitude = చ.కి.మీ |unit_pref = |area_footnotes = |area_total_km2 = <!-- Population -----------------------> |population_as_of = 2011 |population_footnotes = |population_note = |population_total = 12135 |population_density_km2 = |population_blank1_title = పురుషుల సంఖ్య |population_blank1 = 6242 |population_blank2_title = స్త్రీల సంఖ్య |population_blank2 = 5893 |population_blank3_title = గృహాల సంఖ్య |population_blank3 = 2946 <!-- literacy -----------------------> |literacy_as_of = 2001 |literacy_footnotes = |literacy_total = |literacy_blank1_title = పురుషుల సంఖ్యు |literacy_blank1 = |literacy_blank2_title = స్త్రీల సంఖ్యు |literacy_blank2 = <!-- General information ---------------> |timezone = |utc_offset = |timezone_DST = |utc_offset_DST = | latd = 18.195812 | latm = | lats = | latNS = N | longd = 79.942498 | longm = | longs = | longEW = E |elevation_footnotes = <!-- for references: use<ref> </ref> tags --> |elevation_m = |elevation_ft = <!-- Area/postal codes & others --------> |postal_code_type = పిన్ కోడ్ |postal_code = |area_code = |blank_name = ఎస్.టి.డి కోడ్ |blank_info = |blank1_name = |website = |footnotes = }} '''ములుగు,''' [[తెలంగాణ]] రాష్ట్రం, [[ములుగు జిల్లా]], [[ములుగు మండలం (ములుగు జిల్లా)|ములుగు]] మండలానికి చెందిన గ్రామం.<ref>https://mines.telangana.gov.in/MinesAndGeology/Documents/GO's/New%20District%20Gos/MULUGU.PDF</ref> ఇది సమీప పట్టణమైన [[వరంగల్]] నుండి 49 కి. మీ. దూరంలో ఉంది. 2016 అక్టోబరు 11 న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం పాత [[వరంగల్ జిల్లా|వరంగల్ జిల్లాలో]], ఇదే మండలంలో ఉండేది. పునర్వ్యవస్థీకరణలో దీన్ని కొత్తగా ఏర్పాటు చేసిన [[జయశంకర్ జిల్లా]] లోకి చేర్చారు.<ref>{{Cite web|title=జయశంకర్ భూపాలపల్లి జిల్లా|url=https://mines.telangana.gov.in/MinesAndGeology/Documents/GO's/New%20District%20Gos/Jayashankar.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211220082958/https://mines.telangana.gov.in/MinesAndGeology/Documents/GO%27s/New%20District%20Gos/Jayashankar.pdf|archive-date=2021-12-20|access-date=2021-01-06|website=తెలంగాణ గనుల శాఖ}}</ref> ఆ తరువాత 2019 లో, కొత్తగా ములుగు జిల్లాను ఏర్పాటు చేసినపుడు ఈ గ్రామం, మండలంతో పాటు కొత్త జిల్లాలో భాగమైంది.<ref>{{Cite web|title=G.O.Ms.No. 18, Revenue (DA-CMRF) Department, Dated: 16-02-2019|url=https://mines.telangana.gov.in/MinesAndGeology/Documents/GO's/New%20District%20Gos/MULUGU.PDF|archive-url=https://web.archive.org/web/20220401060700/https://mines.telangana.gov.in/MinesAndGeology/Documents/GO's/New%20District%20Gos/MULUGU.PDF|archive-date=2022-04-01|access-date=2022-04-01|website=తెలంగాణ ప్రభుత్వం}}</ref> == గణాంకాలు == 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 2946 ఇళ్లతో, 12135 జనాభాతో 1648 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 6242, ఆడవారి సంఖ్య 5893. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 1896 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 1138. గ్రామ జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 578040.<ref>{{Cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/DCHB_Village_Release_2800.xlsx|title=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India - Village amenities of 2011}}</ref> ==శాసనసభ నియోజకవర్గం== *పూర్తి వ్యాసం [[ములుగు శాసనసభ నియోజకవర్గం]]లో చూడండి. == విద్యా సౌకర్యాలు == గ్రామంలో ఒక ప్రైవేటు బాలబడి ఉంది. ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు 8, ప్రైవేటు ప్రాథమిక పాఠశాలలు 8, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాలలు ఐదు, ప్రైవేటు ప్రాథమికోన్నత పాఠశాలలు ఐదు, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాలలు మూడు, ప్రైవేటు మాధ్యమిక పాఠశాలలు 10 ఉన్నాయి. ఒక ప్రభుత్వ జూనియర్ కళాశాల, 4 ప్రైవేటు జూనియర్ కళాశాలలు ఒక ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, 2 ప్రైవేటు ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాలలు ఉన్నాయి.సమీప ఇంజనీరింగ్ కళాశాల [[వరంగల్|వరంగల్లో]] ఉంది. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్ [[వరంగల్|వరంగల్లో]] ఉన్నాయి.సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల వరంగల్లో ఉన్నాయి. ములుగు జిల్లా – విద్యా సౌకర్యాలు == వైద్య సౌకర్యం == === ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం === ములుగులో ఉన్న ఒక సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రంలో నలుగురు డాక్టర్లు, 10 మంది పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు. ఒకప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రంలో ఒక డాక్టరు, నలుగురు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు. ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఇద్దరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. ఒక పశు వైద్యశాలలో ఒక డాక్టరు, ఒకరు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు.సంచార వైద్య శాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. 100 పడకలు కలిగివున్న ములుగు జిల్లా కేంద్రంలోని ఆస్పత్రిని అదనంగా 230 పడకలతో మొత్తంగా 330 పడకలకు అప్ గ్రేడ్ చేస్తూ.. [[తెలంగాణా ప్రభుత్వం|తెలంగాణ ప్రభుత్వం]] మంజూరు చేసిన రూ. 41.18 కోట్ల పనులకు 2022 మార్చి 5న తెలంగాణ రాష్ట్ర ఆర్థిక, వైద్యారోగ్య మంత్రి [[తన్నీరు హరీశ్ రావు|టి. హరీష్ రావు]], పంచాయితీ రాజ్ శాఖామంత్రి [[ఎర్రబెల్లి దయాకర్ రావు|ఎర్రబెల్లి దయాకర్‌ రావు]], మహిళా శిశు సంక్షేమ శాఖామంత్రి [[సత్యవతి రాథోడ్|సత్యవతి రాథోడ్‌]] పాల్గొని శంకుస్థాపన చేశారు.<ref>{{Cite web|last=telugu|first=NT News|date=2022-03-05|title=తెలంగాణ ఈ-హెల్త్‌ ప్రొఫైల్‌ ప్రాజెక్టును ప్రారంభించిన మంత్రి హరీశ్‌ రావు|url=https://www.ntnews.com/telangana/minister-harish-rao-inaugurated-telangana-health-profile-pilot-project-in-mulugu-479014|archive-url=https://web.archive.org/web/20220305073951/https://www.ntnews.com/telangana/minister-harish-rao-inaugurated-telangana-health-profile-pilot-project-in-mulugu-479014|archive-date=2022-03-05|access-date=2022-03-05|website=Namasthe Telangana|language=te}}</ref> 100 పడకల సామర్థ్యం కలిగిన ములుగు ప్రాంతీయ వైద్యశాలలో ఆక్సిజన్ ప్లాంట్, ఐసియూ, 60 లక్షల రూపాయలతో ఏర్పాటు చేసిన రేడియాలజీ ల్యాబ్ ను ప్రారంభించారు. ఈ కార్యక్రమంలో [[మహబూబాబాద్ లోకసభ నియోజకవర్గం|మహబూబాబాద్]] ఎంపి [[మాలోత్ కవిత|మాలోతు కవిత]], [[ములుగు శాసనసభ నియోజకవర్గం|ములుగు]] ఎమ్మెల్యే [[సీతక్క]], ఇతర ప్రజాప్రతినిధులు, అధికారులు పాల్గొన్నారు. === ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం === గ్రామంలో18 ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలున్నాయి. ఎమ్బీబీయెస్ డాక్టర్లు ఆరుగురు, ఎమ్బీబీయెస్ కాకుండా ఇతర డిగ్రీ చదివిన డాక్టర్లు ఐదుగురు, డిగ్రీ లేని డాక్టర్లు ఆరుగురు, ఒక నాటు వైద్యుడు ఉన్నారు. ఆరు మందుల దుకాణాలు ఉన్నాయి. == తాగు నీరు == గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. చెరువు ద్వారా గ్రామానికి తాగునీరు లభిస్తుంది. == పారిశుధ్యం == మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా కూడా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు. == సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు == ములుగులో పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులుప్రైవేటు బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతున్నాయి. రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి. == మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు == గ్రామంలో ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం ఉన్నాయి. గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ ఉన్నాయి. == ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు == గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. == విద్యుత్తు == గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 14 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు. == భూమి వినియోగం == ములుగులో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది: * అడవి: 262 హెక్టార్లు * వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 69 హెక్టార్లు * సాగులో లేని భూముల్లో బీడు భూములు కానివి: 4 హెక్టార్లు * బంజరు భూమి: 313 హెక్టార్లు * నికరంగా విత్తిన భూమి: 1000 హెక్టార్లు * నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 467 హెక్టార్లు * వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 850 హెక్టార్లు == నీటిపారుదల సౌకర్యాలు == ములుగులో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది. * బావులు/బోరు బావులు: 560 హెక్టార్లు* చెరువులు: 290 హెక్టార్లు == ఉత్పత్తి == ములుగులో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి. === ప్రధాన పంటలు === [[వరి]], [[ప్రత్తి]], [[మొక్కజొన్న]] === పారిశ్రామిక ఉత్పత్తులు === బియ్యం == అభివృద్ధి పనులు == ములుగు పట్టణంలో 65 కోట్ల రూపాయలతో నిర్మించనున్న సమీకృత కలెక్టరేట్‌ భవన సముదాయానికి, 38.50 కోట్ల రూపాయలతో నిర్మించనున్న జిల్లా పోలీస్‌ కార్యాలయ భవనానికి, 10.40 కోట్ల రూపాయలతో నిర్మించనున్న ప్రభుత్వ కార్యాలయాల పక్కా భవనాలకు, సమీకృత కలెక్టరేట్‌ ఎదురుగా 1.25 కోట్ల రూపాయలతో నిర్మించే మోడల్‌ బస్టాండ్‌కు, ములుగు గ్రామపంచాయతీ కార్యాలయం ఆవరణలో 30 లక్షల రూపాయలతో నిర్మించే డిజిటల్‌ లైబ్రరీ, 15 లక్షల రూపాయలతో నిర్మించే సమాచార పౌరసంబంధాల శాఖ మీటింగ్‌ హాల్‌, 50 లక్షల రూపాయలతో నిర్మించనున్న బండారుపల్లి శివారులో నిర్మించే సేవాలాల్‌ భవనాలకు 2023 జూన్ 7న తెలంగాణ రాష్ట్ర [[తెలంగాణ సమాచార, సాంకేతిక శాఖ|ఐటీ]], పరిశ్రమల, పురపాలక శాఖామంత్రి [[కల్వకుంట్ల తారక రామారావు]] శంకుస్థాపన చేశాడు. ఈ కార్యక్రమంలో హోంమంత్రి మహమూద్‌ అలీ, పంచాయత్ రాజ్ శాఖామంత్రి [[ఎర్రబెల్లి దయాకర్ రావు|ఎర్రబెల్లి దయాకర్‌ రావు]], మహిళా శిశు సంక్షేమ శాఖామంత్రి [[సత్యవతి రాథోడ్|సత్యవతి రాథోడ్‌]], చీఫ్‌విప్‌ [[దాస్యం వినయ్‌భాస్కర్|దాస్యం వినయ్‌ భాస్కర్‌]], ఎమ్మెల్సీలు [[పల్లా రాజేశ్వర్ రెడ్డి|పల్లా రాజేశ్వర్‌ రెడ్డి]], [[పోచంపల్లి శ్రీనివాస్ రెడ్డి|పోచంపల్లి శ్రీనివాస్‌ రెడ్డి]], [[మహబూబాబాద్ లోకసభ నియోజకవర్గం|మహబూబాబాద్]] ఎంపీ ఎంపీ [[మాలోత్ కవిత]], [[ములుగు శాసనసభ నియోజకవర్గం|ములుగు]] ఎమ్మెల్యే [[సీతక్క]], ఇతర ప్రజాప్రతినిధులు, అధికారులు పాల్గొన్నారు.<ref>{{Cite web|last=ABN|date=2023-06-07|title=Ministrer KTR: ములుగు జిల్లాలో నలుగురు మంత్రుల పర్యటన|url=https://www.andhrajyothy.com/2023/telangana/warangal/visit-of-four-ministers-in-mulugu-dist-anr-1081354.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20230607175234/https://www.andhrajyothy.com/2023/telangana/warangal/visit-of-four-ministers-in-mulugu-dist-anr-1081354.html|archive-date=2023-06-07|access-date=2023-06-07|website=Andhrajyothy Telugu News|language=te}}</ref><ref>{{Cite web|last=Telugu|first=ntv|date=2023-06-07|title=KTR TOUR: ములుగు జిల్లాలో కేటీఆర్ పర్యటన ఇలా సాగింది.. రామప్పలో మత్స్యకారులతో ముచ్చటించిన మంత్రి|url=https://ntvtelugu.com/news/ktrs-visit-to-mulugu-district-went-like-this-minister-interacted-with-fishermen-in-ramappa-382741.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20230607175303/https://ntvtelugu.com/news/ktrs-visit-to-mulugu-district-went-like-this-minister-interacted-with-fishermen-in-ramappa-382741.html|archive-date=2023-06-07|access-date=2023-06-07|website=NTV Telugu|language=te-IN}}</ref> == ప్రభుత్వ వైద్య కళాశాల == ములుగు జిల్లా కేంద్రంలో 180 కోట్ల రూపాయలతో ఏర్పాటు చేయ‌నున్న ప్రభుత్వ వైద్య కళాశాల నిర్మాణ పనులకు 2023, సెప్టెంబరు 27న తెలంగాణ రాష్ట్ర ఆర్థిక, వైద్యారోగ్య శాఖామంత్రి [[తన్నీరు హరీశ్ రావు|టి. హరీష్ రావు]] శంకుస్థాప‌న చేశాడు. ఈ కార్య‌క్ర‌మంలో మంత్రులు సత్యవతి రాథోడ్, ఎర్రబెల్లి దయాకర్ రావు, ఎంపీ మాలోత్ క‌విత‌, ఎమ్మెల్యే సీతక్క పాల్గొన్నారు.<ref>{{Cite web|last=telugu|first=NT News|date=2023-09-28|title=Harish Rao {{!}} ములుగు మెడిక‌ల్ కాలేజీకి శంకుస్థాప‌న మంత్రి హ‌రీశ్‌రావు|url=https://www.ntnews.com/telangana/minister-harish-rao-lays-foundation-stone-to-mulugu-medical-college-1269281|archive-url=https://web.archive.org/web/20230929091911/https://www.ntnews.com/telangana/minister-harish-rao-lays-foundation-stone-to-mulugu-medical-college-1269281|archive-date=2023-09-29|access-date=2023-09-29|website=www.ntnews.com|language=te-IN}}</ref><ref>{{Cite web|last=G|first=Shekhar|date=2023-09-28|title=Harish Rao: ములుగు మెడిక‌ల్ కాలేజీకి శంకుస్థాప‌న చేసిన మంత్రి హ‌రీశ్‌రావు|url=https://www.hmtvlive.com/telangana/minister-harish-rao-lays-foundation-stone-to-mulugu-medical-college-103364|archive-url=https://web.archive.org/web/20230929183342/https://www.hmtvlive.com/telangana/minister-harish-rao-lays-foundation-stone-to-mulugu-medical-college-103364|archive-date=2023-09-29|access-date=2023-09-29|website=www.hmtvlive.com|language=te|url-status=live}}</ref> == మూలాలు == <references /> == వెలుపలి లంకెలు == {{తెలంగాణ జిల్లాల ముఖ్యపట్టణాలు}}{{ములుగు (ములుగు జిల్లా) మండలంలోని గ్రామాలు}} hmoxwxiahr6pwb4wz9osusxlg1iyvfe 0 11011 4955743 4939411 2026-09-10T16:00:42Z రవిచంద్ర 3079 /* కథ */ కాపీ ఎడిటింగ్ 4955743 wikitext text/x-wiki {{Infobox film| name = బావగారు బాగున్నారా | director = [[జయంత్]]| released = {{Film date|1998|04|09}}<ref name="eenadu22">{{Cite web|url=https://www.eenadu.net/cinema/newsarticle/Megastar-Chiranjeevi-and-Rambha-starrer-Musical-Superhit-Bavagaru-Bagunnara-completed-22-years/0208/120047723|title=చిరు రియల్‌ స్టంట్‌కు 22ఏళ్లు!|website=www.eenadu.net|language=te|access-date=2020-04-09}}</ref>| image = bavagarubagunnara.jpg| language = తెలుగు| studio = [[అంజనా ప్రొడక్షన్స్ ]]| music = [[మణిశర్మ]]| starring = [[చిరంజీవి]],<br>[[రంభ]] <br>[[అచ్యుత్]], <br> [[రచన]], <br> [[కన్నెగంటి బ్రహ్మానందం|బ్రహ్మానందం]], <br> [[కోట శ్రీనివాస రావు]], [[పరేష్ రావల్]], [[శ్రీహరి]]| }} '''బావగారూ బాగున్నారా''' 1998లో జయంత్. సి. పరాంజీ దర్శకత్వంలో వచ్చిన సినిమా. చిరంజీవి, రంభ ఇందులో ప్రధాన పాత్రధారులు. మణిశర్మ సంగీతం అందించారు. == కథ == [[న్యూజీలాండ్]]లో రెస్టారెంటుని నిర్వహిస్తున్న రాజుకి, భారతదేశంలో తన చెల్లెలి పేరుతో ఒక అనాథాశ్రమం ఉంటుంది. న్యూజీలాండ్‌లో నే చదువుకొంటున్న స్వప్న ([[రంభ]]) తన స్నేహితురాలి ప్రమాదానికి రాజే కారణం అని పొరపడి అతనిని చూడటానికి వెళుతుంది. తర్వాత నిజాన్ని గ్రహించిన స్వప్న, రాజుని ప్రేమించటం మొదలు పెడుతుంది. రాజు భారతదేశానికి వచ్చినప్పుడు గర్భవతి అయిన సంధ్య ([[రచన]]) ఆత్మహత్యా ప్రయత్నానికి అడ్డుపడి, తనని రక్షిస్తాడు. ఆ యువతి ప్రేమలో పడి మోసపోయిందని తెలుసుకొన్న రాజు, తన బిడ్డ జన్మించేదాకా ఆవిడ భర్తగా నటిస్తానని, తర్వాత భర్త వదిలేసిన భార్యగా ఆ బిడ్డని తాను పెంచుకోవచ్చని మాటిస్తాడు. ఇద్దరూ కలిసి సంధ్య ఇంటికి వెళతారు. సంధ్య తండ్రి రావు బహద్దూర్ రాజేంద్ర ప్రసాద్ ([[పరేష్ రావల్]]) మొదట వారించినా తర్వాత కుటుంబ సభ్యుల ఒత్తిడితో వారు ఆ ఇంట్లోనే ఉండేందుకు అనుమతిస్తాడు. ఇంటికి వచ్చిన స్వప్నకి అక్క భర్త రాజే అని తెలుసుకోవటంతో కథ మలుపు తిరుగుతుంది. తను అమాయకుడిని అని రాజు చేసే ప్రతి ప్రయత్నం స్వప్న వద్ద బెడిసి కొడుతూ ఉంటుంది. ఒక చెరువు ఎవరిది అన్న గ్రామ తగాదాలో జోక్యం చేసుకొని, తాను గెలిచి తమ ఊరి పరువుని నిలబెట్టటంతో సంధ్య తండ్రి అల్లుడికి పెళ్ళి చేయాలి అని నిర్ణయించటం, స్వప్నకి నిజానిజాలు తెలియటంతో సంధ్య మరొక మారు ఆత్మహత్యా ప్రయత్నానికి పూనుకొంటుంది. తన ప్రియుడిని ([[అచ్యుత్]]) పొరుగూరి గ్రామ పెద్ద ([[జయప్రకాష్]]) తన కూతురితో బలవంత వివాహం చేయించటానికి బంధించాడు అని తెలుసుకొన్న రాజు అతనిని రక్షించటంతో కథలోని చిక్కుముడులన్నీ వీడి కథ సుఖాంతమౌతుంది. == తారాగణం == * రాజు గా చిరంజీవి * స్వప్న గా రంభ * సంధ్య గా రచన * రావు బహద్దూర్ రాజేంద్రప్రసాద్ గా పరేష్ రావల్ * పెద్ద బసవరాజు గా కోట శ్రీనివాసరావు * చిన్న కనకరాజు గా శ్రీహరి * జయప్రకాష్ రెడ్డి * గోపాల్ గా బ్రహ్మానందం * వెంకట్ గా అచ్యుత్ * రావు బహుదూర్ విశ్వేశ్వరరావు గా కైకాల సత్యనారాయణ * స్వప్న నాయనమ్మ గా షావుకారు జానకి * భువనేశ్వరి గా సుధ * దీపరాజు * డాక్టర్ గా మైలవరపు సూర్యనారాయణ * ప్రత్యేక పాటలో నాగేంద్ర బాబు * రాజు పెద్ద చెల్లెలు గా ఎం.శైలజ * [[దిలీప్ కుమార్ సల్వాది]] == సాంకేతిక వర్గం == * దర్శకుడు: జయంత్ సి పరాంజీ * రచన: పరుచూరి సోదరులు, జయంత్ సి పరాంజీ * సంగీతం: మణిశర్మ * గీత రచయితలు: చెంబోలు( సిరివెన్నెల) సీతారామశాస్త్రి, చంద్రబోస్ * సింగర్స్: కె.ఎస్.చిత్ర, మనో, ఫెబి, హరిహరన్, సుజాత, శ్రీపతి పండితారాధ్యుల బాలసుబ్రహ్మణ్యం * డైరెక్టర్ ఆఫ్ ఫోటోగ్రఫి: కె.దత్తు * కూర్పు: మార్తాండ్ కె వెంకటేష్ * పంపిణీ దారులు: గీతా ఆర్ట్స్ * నిర్మాత: కొణిదెల నాగేంద్రబాబు * నిర్మాణ సంస్థ: అంజనా ప్రొడక్షన్స్ * విడుదల: 09:04:1998. ==పాటలు== * చల్నే దో గాడీ, దొరక్కపోదులే జోడీ , రచన: చంద్రబోస్ గానం. మనో * నవమి దశమీ తగిన రోజులు , రచన:చంద్రబోస్ , గానం. హరిహరన్, సుజాత * సారీ సారీ సారీ అంటుందోయ్ కుమారీ, రచన: చంద్రబోస్, గానం. మనో,సుజాత * ఆంటీ కూతురా అమ్మో అప్సరా ముస్తాబదిరిందీ , రచన: చంద్రబోస్, గానం. ఎస్ పి బాలసుబ్రహ్మణ్యం చిత్ర * మత్తెక్కి తూగే , రచన: సిరివెన్నెల సీతారామశాస్త్రి గానం.ఎస్ పి బాలసుబ్రహ్మణ్యం , ఫెబి . ==విశేషాలు== * '''చల్నే దో గాడీ''' పాటలో చిరంజీవి వాస్తవంగా చేసిన 'బంగీ జంప్', చిత్రంలో నాయకుడి పరిచయ సన్నివేశం.<ref name="eenadu22"/> * ఈ చిత్రంలో క్యాజువల్ వేర్ గా చిరంజీవి వేసే పెద్ద పెద్ద గళ్ళ పైజామాలు '''బావగారూ బాగున్నారా ప్యాంట్లు'''గా ఆంధ్ర నాట సంచలనాన్ని సృష్టించాయి. * [[కన్నెగంటి బ్రహ్మానందం|బ్రహ్మానందం]]తో చిరంజీవి నడిపించే హాస్య సన్నివేశాలు చిత్రానికి ప్రధాన ఆకర్షణ ==ఇవి కూడా చూడండి== * [[చిరంజీవి నటించిన సినిమాల జాబితా]] == మూలాలు == {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:చిరంజీవి నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:కోట శ్రీనివాసరావు నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:బ్రహ్మానందం నటించిన సినిమాలు]] pppchqir4q20ch52df3ax14iizznehu 0 34612 4955707 4926088 2026-09-10T14:32:43Z Kalasagary 107518 4955707 wikitext text/x-wiki {{Infobox artist | name = '''వడ్డాది పాపయ్య''' | image = Vaddadipapaiah01.jpg | size = 250px | caption = వడ్డాది పాపయ్య | birth_date = {{Birth date|1921|09|10}} | birth_place = [[శ్రీకాకుళం]] | death_date = {{death date and age|df=yes|1992|12|30|1921|09|10}} | death_place = [[కశింకోట]] | occupation = [[Painting|Painter]] | field = [[చిత్రకారుడు]] | spouse = నూక రాజమ్మ (1947)<br/> లక్ష్మి మంగమ్మ (1984) | children = ఒక కుమార్తె, ముగ్గురు కుమారులు | father = రామమూర్తి | mother = మహాలక్ష్మి | Guru = | networth = | website = | signature = }} భారతదేశానికి గర్వకారణమైన చిత్రకారుడు '''వడ్డాది పాపయ్య''' ([[సెప్టెంబరు 10]], [[1921]] - [[డిసెంబరు]] 30, [[1992]]). ప్రాచీన సాహిత్యాన్ని అకళింపు చేసుకొని తన కుంచెకు సాహితీ సౌరభాన్ని పులిమి చిత్రాలను చిత్రించిన ప్రత్యేక [[చిత్రకారుడు]] వడ్డాది పాపయ్య.గీతకు అర్థం ఉంటుంది. రూపానికి ఆహ్లాదం ఉంటుంది. కొన్ని స్ట్రోక్స్ కలసి రూపం అవుతుంది. దానిలో గీతలు రూపంలోని ఆనందానుభూతిగా వెల్లివిరుస్తుంది. ఈయన [[బొమ్మలు]] కేవలం రసాత్మకంగానే ముగిసిపోక రస జగత్తును అధిగమించాయి. లాలిత్యం కంటే గాంభీర్యం, అనుభూతి కంటే ఆలోచన ఎక్కువ పాళ్ళలో ఉండి సౌందర్యాన్ని మించిన శక్తిని కన్పింపజేసిన వడ్డాది పాపయ్య [[శ్రీకాకుళం]] పట్టణంలో జన్మించారు. {{వ్యాఖ్య|<big>అతి సామాన్యమైన రంగుల్లోంచి అత్యద్భుతమైన బొమ్మలను, ఇంద్రధనుస్సులో కూడా కానరాని రంగుల కలయికనూ చూపగలిగిన వడ్డాది పాపయ్య కళాజీవితం ఎంతటి ఉన్నతమో, వ్యక్తిగత జీవితం అంతకంటే గొప్పది. పల్లె పడతుల అంద చందాలను, స్నిగ్ద మనోహర వలపు తలపులను చిత్ర కళాకారులు ఏనాటి నుంచో చిత్రీకరించినా వ.పా. శైలి మాత్రం అజరామరంగా నిలిచి పోతుంది. మత్స్య గ్రంధి, ఊర్మిలనిద్ర, పంచతంత్రం కథలలోని జంతు ప్రపంచం ఈయన కుంచె కదలికలతో జనజీవాలు నింపుకొని కళాభిరుచి గూర్చి తెలియని పాఠకుల్ని సైతం కళాభిమానులుగా తీర్చిదిద్దాయి. తెలుగు నాట చిత్రకళలో ఈయన శైలికి, బొమ్మలలోని సంతకానికి అందినంత గుర్తింపు గౌరవ ప్రతిష్టలు మరెవరికీ అందలేదనే చెప్పాలి. అయితె ఈయన ప్రతిభ యావత్తూ పరిమిత వర్గంలోనే అవగాహనకు అందింది. చరమ దశలో ఒక పత్రిక యాజమాన్యం ఈయన చిత్ర కళను గుత్తకు తీసుకొని వాణిజ్య పరంగా రాణించింది.</big>|}} ==బాల్యం== ప్రముఖ చిత్రకారుడు వడ్డాది పాపయ్య పవిత్ర [[నాగావళి]] నదీ తీరాన [[శ్రీకాకుళం]] పట్టణంలో రామమూర్తి, మహాలక్ష్మి దంపతులకు [[సెప్టెంబరు 10]], [[1921]] న జన్మించారు. తండ్రి చిత్రకళా [[ఉపాధ్యాయుడు]] కావడంతో ఓనమాలు తండ్రి వద్దనే నేర్చి, తండ్రి బొమ్మలు గీచే పద్ధతిని చాలా శ్రద్ధతో పరిశీలించేవారు. క్షుణ్ణంగా అవగాహన చేసుకున్నారు. పట్టుదలతో సాధన చేశారు.రంగులు కలపడం, వాటిని ఉపయోగించే పద్ధతిని తండ్రి వద్దనే నేర్చుకున్నారు. తండ్రి బొమ్మలు వేస్తున్నంతసేపూ ఆయనకంటే దీక్షగా పరిశీలించుతూ కచ్చితమైన పెర్‌ఫెక్టివ్‌నెస్ జాడలను తెలుసుకొనేవారు. [[రంగులు]] కలపడం, బ్రష్ లు ఎప్పటి కప్పుడు శుభ్రం చేయడం వంటి పనులన్నీ వినయ విధేయలతో నెరవేరుస్తూ తండ్రి వద్ద శిష్యుడి పాత్రను అద్వితీయంగా నిర్వహించారు. ఐదు సంవత్సరాల పిన్న వయసులోనే తన ఇంటిలో ఉన్న [[రాజా రవివర్మ|రవివర్మ]] చిత్రం "కోదండ రామ"ను ప్రేరణగా తీసుకుని [[హనుమంతుడు|హనుమంతు]]ని చిత్రాన్ని గీసారు. పాపయ్య చిన్న తనంలో తండ్రి భారత, భాగవతాలను వినిపిస్తుండేవారు. ఆ ప్రభావం వలన పాపయ్య ఆధునికత కంటే ప్రాచీనత మీద, ముఖ్యంగా భారతీయ శిల్ప, చిత్ర కళల మీద మక్కువ పెంచుకొన్నాడు. ==ప్రముఖ చిత్రకారుల స్ఫూర్తి== ఆయన ఊహ ఎదిగాక, చేతివేళ్ళతో వంపుసొంపులు ఇమిడిన అర్వాత [[రాజా రవివర్మ]], [[దామెర్ల రామారావు]] ల చిత్రకళా తపస్సును ఆదర్శంగా ఎంచుకున్నారు. అంతరాంతరాలలోని "ఇన్‌ట్యూషన్"తో ఉండే సౌందర్య కాంక్షను దామెర్ల ప్రతిభా వ్యుత్పత్తుల నుండి పుణికి పుచ్చుకున్నారు. అందుకు హస్త కౌశాలం కూడా జత పడింది. మరి కొంత కాలానికి [[మహారాష్ట్ర]] ప్రభుత్వ చిత్రకారుడు దురంధర్ నుంచి స్ఫూర్తి పొందారు. దురంధర్ చిత్రాలను తమ మనోఫలకంలో శాశ్వతంగా ముద్రించుకున్నారు. దేవతా చిత్రాలను గీసే ప్రేరేపణను ముఖ్యంగా రవివర్మ నుంచి పొందారు. కేవలం ఊహ అయినప్పటికీ దేవతల బొమ్మలు, వెనుక పరివారాన్ని చిత్రీకరించడంలో తండ్రి, ఆ తర్వాత రవివర్మ నుంచి నేర్చుకున్నారు. కొంతలో కొంత అనుకరించారు కూడా. అనతి కాలంలోనే అంచెలంచెలుగా ఎదిగారు. తనదైన ప్రత్యేక శైలిని రూపొందించుకున్నారు. [[అడవి బాపిరాజు]] నుంచి గొప్ప భావుకతను అంది పుచ్చుకున్నారు. ప్రతి కళాకారుడికి వ్యక్తిత్వమూ, సొంత బాణి ఉండాలని, అప్పుడే ప్రత్యేకత ఏదో ఒకటి వారిలో కన్పిస్తుందని ప్రగాఢంగా నమ్మి, ఆ ప్రకారంగానే తనను తాను మలుచుకున్నారు. ==చిత్రకారునిగా== ఒకానొక చిత్రకారునిగా 1938 లో తనను తాను గుర్తింపజేసుకున్నాడు. 17 వయేట ప్రారంభించిన ఈ తపస్సు ఎన్ని ఒడిదుడుకులు ఎదురైనా, ఎన్ని ఆటుపోట్లకు గురయినా రాణించే వరకు ఆగలేదు. కళాసృష్టి హృదయం నుంచి వెల్లుబుకుతుంది. మేధస్సు నుంచి పుట్టిన హేతువాదానికి ఈ అంశం అందదు. ఆస్తికత్వ, నాస్తికత్వాల ప్రసక్తికి దూరంగా ఉన్నా ఎగురుతున్న హనుమంతుడు, గోపికాకృష్ణుల రాసలీల దృశ్యం మొదలైన ఎన్నెన్నో అతిరమణీయ చిత్రాలతో పాటు, పార్వతి, శకుంతల, లక్ష్మి, ధనలక్ష్మి, శివపార్వతులు, గంగావతరణం మొదలైన పౌరాణిక ఊహాత్మక బొమ్మలను గీచారు. అయితే లౌకిక ప్రపంచానికి తామంత తాముగా దూరమైపోయారు. రేరాణి, అభిసారిక, భారతి పత్రికలలో ప్రచురితమైన బొమ్మలలో ఒక సంచలన చిత్రకారుడుగా పత్రికా ప్రపంచానికి చేరువయ్యారు. తత్ఫలితంగా తెలుగు సినీ ప్రముఖుడు [[చక్రపాణి]] తమ సంస్థ ప్రచురణలైన [[చందమామ]], [[యువ]] పత్రికలలో బొమ్మలు వేసే ఉద్యోగం ఇచ్చారు. ఒక్క "చందమామ" పత్రికలోనే దాదాపు మూడు దశాబ్దాల పర్యంతం తన సహజ శైలిలో బొమ్మలు చిత్రిస్తూ, ఒకే పత్రికలో కొనసాగటం తెలుగు పత్రికా రంగంలో ఒక పెద్ద రికార్డు! అభిసారికకు 1949-59 మధ్య కాలంలో గీసిన అపురూప ముఖచిత్రాలను, వాటికి శోభ చేకూర్చిన 'కరుణశ్రీ' [[జంధ్యాల పాపయ్య శాస్త్రి]] పద్యాలను చూసి తీరవలసిందే. ==పత్రికా రంగంలో== [[బొమ్మ:Vaddadi-painting-01.jpg|thumb|right|100px|వడ్డాది పాపయ్య చిత్రించిన చిత్రం]] చిత్రకళ నేర్చుకొంటున్న తొలినాళ్ళలో దేశోద్ధారక [[కాశీనాథుని నాగేశ్వరరావు పంతులు]] పాపయ్య చిత్రాలు పత్రికలలో ప్రచురించి ప్రోత్సహించాడు. ఆ తరువాత వ.పా రేరాణి, మంజూష, అభిసారిక, [[ఆంధ్రపత్రిక]], [[భారతి (మాస పత్రిక)|భారతి]], [[ఆంధ్రజ్యోతి]] తదితర పత్రికలలో చిత్రాలు గీయటం ప్రారంబించాడు. కొంతకాలం తరువాత [[చందమామ]] సంపాదకులు [[చక్రపాణి]] పరిచయంతో దాదాపు అర్ధ శతాబ్దం పాటు [[చందమామ]]ను తన కుంచెతో తీర్చిదిద్దాడు. అప్పటిలో [[చందమామ]] ఎనిమిది భాషలలో వెలువడుతుండటంతో పాపయ్య చిత్రాలు దేశవ్యాప్తంగా ప్రచారం పొందాయి. [[యువ మాసపత్రిక]]లో చిత్రకారులు ఒక చిత్రం గీసే అవకాశం అరుదుగా వచ్చే రోజులలో నెలకు నాలుగు ఐదు చిత్రాలు గీసేవాడు పాపయ్య. [[చందమామ]], యువ తర్వాత [[స్వాతి వారపత్రిక|స్వాతి]] వార, మాస పత్రికలలో దశాబ్ధకాలం పైగా ఈయన చిత్రాలు ప్రచురించబడ్డాయి. వడ్డాది పాపయ్యగారు గీసిన చిత్రాల క్రింద 'వ.పా.' అనే పొడి అక్షారాల సంతకం వారి ప్రత్యేకత. వీరి బొమ్మలకు గల మరొక కుంచె గుర్తు '0|0' అని వుండడం. ఇందు గురించి ఆయన చెప్పిన భాష్యం - "గతం శూన్యం, వర్తమానం శూన్యం, భవిష్యత్తులో నిలుచున్నానని". వ.పా. కేవలం చిత్రకారుడే కాదు. రచయిత కూడా. చందమామలో [[కొడవటిగంటి కుటుంబరావు]] మొదలు పెట్టిన 'దేవీభాగవతం' కథలను పూర్తి చేసింది ఆయనే. 'విష్ణుకథ' పౌరాణిక సీరియల్ కూడా ఆయన వ్రాసిందే. ==స్వవిశేషాలు== [[File:Vaddadi Papayya1.JPG|thumb|శ్రీకాకుళంలో స్థాపించిన వడ్డాది పాపయ్య విగ్రహం.]] [[File:Vaddadi Papayya2.JPG|thumb|వడ్డాది విగ్రహం క్రింద సమాచార ఫలకం.]] * 1947 లో నూకరాజమ్మను, 1984 లో లక్ష్మి మంగమ్మను వివాహమాడారు. అయనకు ముగ్గురు కుమారులు, ఒక కుమార్తె. కూతురు అనూరాధ మీద మమకారంతో [[కశింకోట]]లో 'పావన కుటీరం' నిర్మించుకొని స్థిరనివాసులయ్యారు. * సాధారణంగా చిత్రకారులు మోడల్స్ యొక్క నమూనాలనో లేదా వారినే చూస్తూనో చిత్రాలు గీస్తుంటారు. కాని పాపయ్యగారు మాత్రం ఏనాడూ ఆవైపు పోలేదు. తన ఆలోచనల రూపాలనే చిత్రాలుగా చిత్రించేవారు. * పాపయ్యగారి చిత్రాలలో [[తెలుగు సంస్కృతి]], [[తెలుగుదనం]], ఆచార వ్యవహారాలు, అలంకరణలు, [[పండుగలు]] ప్రధాన చిత్ర వస్తువుగా ఉంటాయి. *వ.పాకు తన గురించిన ప్రచారం అంటే ఇష్టం ఉండేది కాదు. తన గురించి లఘుచిత్రం తీయాలన్న దూరదర్శన్ ప్రతిపాదనను తిరస్కరించాడు. కళాకారునిగా తనను అభిమానించవద్దని, తన కళనే అభిమానించమని, అభిమానులను వ.పా. కోరేవాడు. కేవలం మిత్రుల వత్తిడి కారణంగా [[ఖరగ్‌పూర్]], శ్రీకాకుళం లలో తన చిత్రాలను ప్రదర్శనకు ఉంచాడు. *రూప కళను అమితంగా ఇష్టపడే వ.పా. నైరూప్య (Abstract Art) చిత్రకళ పట్ల తీవ్ర అసహనాన్ని ప్రదర్శించేవాడు. * లోకానికి తెలియకుండా తనను తాను ఏకాంతంలో బంధించుకొని మరెవరూ దర్శించలేని దివ్య దేవతారూపాలను చిత్రించే పాపయ్య [[1992]] - [[డిసెంబర్ 30]] న దివ్యలోకాలకు పయనమై వెళ్ళిపోయాడు. ==ప్రశంసలు, విమర్శలు== తన చిత్రాల ద్వారా ఎందరో అభిమానులను సంపాదించుకున్నాడు వ.పా. అయితే కొందరు విమర్శకులు వ.పా. చిత్రకళా శైలిని పట చిత్రకళ (Calendar Art) అని విమర్శించేవారు. ==వపా శతజయంతి ఉత్సవాలు == వపా శతజయంతి (1921-2021) వేడుకలు తొలిగా [[విశాఖపట్నం]]లో 18 సెప్టెంబర్ 2021, మలిగా [[విజయవాడ]]లో [[అక్టోబర్]] 10, 2021 జరిగాయి. ఈ సభలో 'వపా' చిత్రకళాప్రదర్శన నిర్వహించారు. ఈ సందర్భంగా [[కళాసాగర్ యల్లపు]], సుంకర చలపతిరావు రూపొందించి, 64 కళలు డాట్ కామ్ (సకల కళల సమాహారం) అంతర్జాల పత్రిక పత్రిక ప్రచురించిన '[[“వపా"కు వందనం]]' శతజయంతి సంచికను ఆవిష్కరించారు. ==వడ్డాది పాపయ్య చిత్ర మాలిక== వడ్డాది పాపయ్య దాదాపు తన చిత్రాలన్నిటిని చందమామ, యువ, అభిసారిక పత్రికలలోనే ప్రచురించాడు. అందులోనించి కొన్ని చిత్రాలు: [http://picasaweb.google.com/ram.vaddadi/VaddadiPapayyaPaintings రామ్ వడ్డాది సేకరణ]{{Dead link|date=జనవరి 2020 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ;చందమామకు వేసినవి <gallery> బొమ్మ:VAPA001.jpg| రామయణంలో ఒక ఘట్టం బొమ్మ:VAPA002.jpg| పంచతంత్రం బొమ్మ:VAPA003.jpg| పంచతంత్రం బొమ్మ:VAPA004.jpg| పంచతంత్రం బొమ్మ:VAPA005.jpg| పంచతంత్రం బొమ్మ:VAPA006.jpg| పంచతంత్రం బొమ్మ:VAPA011a.jpg| పంచతంత్రం </gallery> ;యువ మాస పత్రిక దీపావళి ప్రత్యేక సంచికకు వేసినవి <gallery> బొమ్మ:VAPA007.jpg| శివ పార్వతులు బొమ్మ:VAPA008.jpg| శ్రీ విష్ణువు, మహాలక్ష్మి బొమ్మ:VAPA009.jpg| సీతారాములు బొమ్మ:VAPA010.jpg| రాధాకృష్ణులు </gallery> <gallery> దస్త్రం:Dhanka.jpg| ఢంకా పత్రిక ముఖచిత్రం </gallery> ==మూలాలు== వడ్డాది పాపయ్య చిత్రాలు చందమామ మాస పత్రిక స్వాతి వార పత్రికల సౌజన్యం * https://64kalalu.com/korasala-sitarama-swamy-experience-with-vapa/ * https://64kalalu.com/vapa-vandanam-gangadharao/ {{Authority control}} [[వర్గం:1921 జననాలు]] [[వర్గం:1992 మరణాలు]] [[వర్గం:భారతీయ చిత్రకారులు]] [[వర్గం:చిత్రలేఖనం]] [[వర్గం:ప్రపంచ చిత్రకారులు]] [[వర్గం:శ్రీకాకుళం జిల్లా చిత్రకారులు]] [[వర్గం:శ్రీకాకుళం జిల్లా రచయితలు]] [[వర్గం:తెలుగువారు]] 7wpa5x7f1945xjel2p63zydrpifkfer 4955709 4955707 2026-09-10T14:35:08Z Kalasagary 107518 4955709 wikitext text/x-wiki {{Infobox artist | name = '''వడ్డాది పాపయ్య''' | image = Vaddadipapaiah01.jpg | size = 250px | caption = వడ్డాది పాపయ్య | birth_date = {{Birth date|1921|09|10}} | birth_place = [[శ్రీకాకుళం]] | death_date = {{death date and age|df=yes|1992|12|30|1921|09|10}} | death_place = [[కశింకోట]] | occupation = [[Painting|Painter]] | field = [[చిత్రకారుడు]] | spouse = నూక రాజమ్మ (1947)<br/> లక్ష్మి మంగమ్మ (1984) | children = ఒక కుమార్తె, ముగ్గురు కుమారులు | father = రామమూర్తి | mother = మహాలక్ష్మి | Guru = | networth = | website = | signature = }} భారతదేశానికి గర్వకారణమైన చిత్రకారుడు '''వడ్డాది పాపయ్య''' ([[సెప్టెంబరు 10]], [[1921]] - [[డిసెంబరు]] 30, [[1992]]). ప్రాచీన సాహిత్యాన్ని అకళింపు చేసుకొని తన కుంచెకు సాహితీ సౌరభాన్ని పులిమి చిత్రాలను చిత్రించిన ప్రత్యేక [[చిత్రకారుడు]] వడ్డాది పాపయ్య.గీతకు అర్థం ఉంటుంది. రూపానికి ఆహ్లాదం ఉంటుంది. కొన్ని స్ట్రోక్స్ కలసి రూపం అవుతుంది. దానిలో గీతలు రూపంలోని ఆనందానుభూతిగా వెల్లివిరుస్తుంది. ఈయన బొమ్మలు కేవలం రసాత్మకంగానే ముగిసిపోక రస జగత్తును అధిగమించాయి. లాలిత్యం కంటే గాంభీర్యం, అనుభూతి కంటే ఆలోచన ఎక్కువ పాళ్ళలో ఉండి సౌందర్యాన్ని మించిన శక్తిని కన్పింపజేసిన వడ్డాది పాపయ్య [[శ్రీకాకుళం]] పట్టణంలో జన్మించారు. {{వ్యాఖ్య|<big>అతి సామాన్యమైన రంగుల్లోంచి అత్యద్భుతమైన బొమ్మలను, ఇంద్రధనుస్సులో కూడా కానరాని రంగుల కలయికనూ చూపగలిగిన వడ్డాది పాపయ్య కళాజీవితం ఎంతటి ఉన్నతమో, వ్యక్తిగత జీవితం అంతకంటే గొప్పది. పల్లె పడతుల అంద చందాలను, స్నిగ్ద మనోహర వలపు తలపులను చిత్ర కళాకారులు ఏనాటి నుంచో చిత్రీకరించినా వ.పా. శైలి మాత్రం అజరామరంగా నిలిచి పోతుంది. మత్స్య గ్రంధి, ఊర్మిలనిద్ర, పంచతంత్రం కథలలోని జంతు ప్రపంచం ఈయన కుంచె కదలికలతో జనజీవాలు నింపుకొని కళాభిరుచి గూర్చి తెలియని పాఠకుల్ని సైతం కళాభిమానులుగా తీర్చిదిద్దాయి. తెలుగు నాట చిత్రకళలో ఈయన శైలికి, బొమ్మలలోని సంతకానికి అందినంత గుర్తింపు గౌరవ ప్రతిష్టలు మరెవరికీ అందలేదనే చెప్పాలి. అయితె ఈయన ప్రతిభ యావత్తూ పరిమిత వర్గంలోనే అవగాహనకు అందింది. చరమ దశలో ఒక పత్రిక యాజమాన్యం ఈయన చిత్ర కళను గుత్తకు తీసుకొని వాణిజ్య పరంగా రాణించింది.</big>|}} ==బాల్యం== ప్రముఖ [[చిత్రకారుడు]] వడ్డాది పాపయ్య పవిత్ర [[నాగావళి]] నదీ తీరాన [[శ్రీకాకుళం]] పట్టణంలో రామమూర్తి, మహాలక్ష్మి దంపతులకు [[సెప్టెంబరు 10]], [[1921]] న జన్మించారు. తండ్రి చిత్రకళా [[ఉపాధ్యాయుడు]] కావడంతో ఓనమాలు తండ్రి వద్దనే నేర్చి, తండ్రి బొమ్మలు గీచే పద్ధతిని చాలా శ్రద్ధతో పరిశీలించేవారు. క్షుణ్ణంగా అవగాహన చేసుకున్నారు. పట్టుదలతో సాధన చేశారు.రంగులు కలపడం, వాటిని ఉపయోగించే పద్ధతిని తండ్రి వద్దనే నేర్చుకున్నారు. తండ్రి బొమ్మలు వేస్తున్నంతసేపూ ఆయనకంటే దీక్షగా పరిశీలించుతూ కచ్చితమైన పెర్‌ఫెక్టివ్‌నెస్ జాడలను తెలుసుకొనేవారు. [[రంగులు]] కలపడం, బ్రష్ లు ఎప్పటి కప్పుడు శుభ్రం చేయడం వంటి పనులన్నీ వినయ విధేయలతో నెరవేరుస్తూ తండ్రి వద్ద శిష్యుడి పాత్రను అద్వితీయంగా నిర్వహించారు. ఐదు సంవత్సరాల పిన్న వయసులోనే తన ఇంటిలో ఉన్న [[రాజా రవివర్మ|రవివర్మ]] చిత్రం "కోదండ రామ"ను ప్రేరణగా తీసుకుని [[హనుమంతుడు|హనుమంతు]]ని చిత్రాన్ని గీసారు. పాపయ్య చిన్న తనంలో తండ్రి భారత, భాగవతాలను వినిపిస్తుండేవారు. ఆ ప్రభావం వలన పాపయ్య ఆధునికత కంటే ప్రాచీనత మీద, ముఖ్యంగా భారతీయ శిల్ప, చిత్ర కళల మీద మక్కువ పెంచుకొన్నాడు. ==ప్రముఖ చిత్రకారుల స్ఫూర్తి== ఆయన ఊహ ఎదిగాక, చేతివేళ్ళతో వంపుసొంపులు ఇమిడిన అర్వాత [[రాజా రవివర్మ]], [[దామెర్ల రామారావు]] ల చిత్రకళా తపస్సును ఆదర్శంగా ఎంచుకున్నారు. అంతరాంతరాలలోని "ఇన్‌ట్యూషన్"తో ఉండే సౌందర్య కాంక్షను దామెర్ల ప్రతిభా వ్యుత్పత్తుల నుండి పుణికి పుచ్చుకున్నారు. అందుకు హస్త కౌశాలం కూడా జత పడింది. మరి కొంత కాలానికి [[మహారాష్ట్ర]] ప్రభుత్వ చిత్రకారుడు దురంధర్ నుంచి స్ఫూర్తి పొందారు. దురంధర్ చిత్రాలను తమ మనోఫలకంలో శాశ్వతంగా ముద్రించుకున్నారు. దేవతా చిత్రాలను గీసే ప్రేరేపణను ముఖ్యంగా రవివర్మ నుంచి పొందారు. కేవలం ఊహ అయినప్పటికీ దేవతల బొమ్మలు, వెనుక పరివారాన్ని చిత్రీకరించడంలో తండ్రి, ఆ తర్వాత రవివర్మ నుంచి నేర్చుకున్నారు. కొంతలో కొంత అనుకరించారు కూడా. అనతి కాలంలోనే అంచెలంచెలుగా ఎదిగారు. తనదైన ప్రత్యేక శైలిని రూపొందించుకున్నారు. [[అడవి బాపిరాజు]] నుంచి గొప్ప భావుకతను అంది పుచ్చుకున్నారు. ప్రతి కళాకారుడికి వ్యక్తిత్వమూ, సొంత బాణి ఉండాలని, అప్పుడే ప్రత్యేకత ఏదో ఒకటి వారిలో కన్పిస్తుందని ప్రగాఢంగా నమ్మి, ఆ ప్రకారంగానే తనను తాను మలుచుకున్నారు. ==చిత్రకారునిగా== ఒకానొక చిత్రకారునిగా 1938 లో తనను తాను గుర్తింపజేసుకున్నాడు. 17 వయేట ప్రారంభించిన ఈ తపస్సు ఎన్ని ఒడిదుడుకులు ఎదురైనా, ఎన్ని ఆటుపోట్లకు గురయినా రాణించే వరకు ఆగలేదు. కళాసృష్టి హృదయం నుంచి వెల్లుబుకుతుంది. మేధస్సు నుంచి పుట్టిన హేతువాదానికి ఈ అంశం అందదు. ఆస్తికత్వ, నాస్తికత్వాల ప్రసక్తికి దూరంగా ఉన్నా ఎగురుతున్న హనుమంతుడు, గోపికాకృష్ణుల రాసలీల దృశ్యం మొదలైన ఎన్నెన్నో అతిరమణీయ చిత్రాలతో పాటు, పార్వతి, శకుంతల, లక్ష్మి, ధనలక్ష్మి, శివపార్వతులు, గంగావతరణం మొదలైన పౌరాణిక ఊహాత్మక బొమ్మలను గీచారు. అయితే లౌకిక ప్రపంచానికి తామంత తాముగా దూరమైపోయారు. రేరాణి, అభిసారిక, భారతి పత్రికలలో ప్రచురితమైన బొమ్మలలో ఒక సంచలన చిత్రకారుడుగా పత్రికా ప్రపంచానికి చేరువయ్యారు. తత్ఫలితంగా తెలుగు సినీ ప్రముఖుడు [[చక్రపాణి]] తమ సంస్థ ప్రచురణలైన [[చందమామ]], యువ పత్రికలలో బొమ్మలు వేసే ఉద్యోగం ఇచ్చారు. ఒక్క "[[చందమామ]]" పత్రికలోనే దాదాపు మూడు దశాబ్దాల పర్యంతం తన సహజ శైలిలో బొమ్మలు చిత్రిస్తూ, ఒకే పత్రికలో కొనసాగటం తెలుగు పత్రికా రంగంలో ఒక పెద్ద రికార్డు! అభిసారికకు 1949-59 మధ్య కాలంలో గీసిన అపురూప ముఖచిత్రాలను, వాటికి శోభ చేకూర్చిన 'కరుణశ్రీ' [[జంధ్యాల పాపయ్య శాస్త్రి]] పద్యాలను చూసి తీరవలసిందే. ==పత్రికా రంగంలో== [[బొమ్మ:Vaddadi-painting-01.jpg|thumb|right|100px|వడ్డాది పాపయ్య చిత్రించిన చిత్రం]] చిత్రకళ నేర్చుకొంటున్న తొలినాళ్ళలో దేశోద్ధారక [[కాశీనాథుని నాగేశ్వరరావు పంతులు]] పాపయ్య చిత్రాలు పత్రికలలో ప్రచురించి ప్రోత్సహించాడు. ఆ తరువాత వ.పా రేరాణి, మంజూష, అభిసారిక, [[ఆంధ్రపత్రిక]], [[భారతి (మాస పత్రిక)|భారతి]], [[ఆంధ్రజ్యోతి]] తదితర పత్రికలలో చిత్రాలు గీయటం ప్రారంబించాడు. కొంతకాలం తరువాత [[చందమామ]] సంపాదకులు [[చక్రపాణి]] పరిచయంతో దాదాపు అర్ధ శతాబ్దం పాటు [[చందమామ]]ను తన కుంచెతో తీర్చిదిద్దాడు. అప్పటిలో [[చందమామ]] ఎనిమిది భాషలలో వెలువడుతుండటంతో పాపయ్య చిత్రాలు దేశవ్యాప్తంగా ప్రచారం పొందాయి. [[యువ మాసపత్రిక]]లో చిత్రకారులు ఒక చిత్రం గీసే అవకాశం అరుదుగా వచ్చే రోజులలో నెలకు నాలుగు ఐదు చిత్రాలు గీసేవాడు పాపయ్య. [[చందమామ]], యువ తర్వాత [[స్వాతి వారపత్రిక|స్వాతి]] వార, మాస పత్రికలలో దశాబ్ధకాలం పైగా ఈయన చిత్రాలు ప్రచురించబడ్డాయి. వడ్డాది పాపయ్యగారు గీసిన చిత్రాల క్రింద 'వ.పా.' అనే పొడి అక్షారాల సంతకం వారి ప్రత్యేకత. వీరి బొమ్మలకు గల మరొక కుంచె గుర్తు '0|0' అని వుండడం. ఇందు గురించి ఆయన చెప్పిన భాష్యం - "గతం శూన్యం, వర్తమానం శూన్యం, భవిష్యత్తులో నిలుచున్నానని". వ.పా. కేవలం చిత్రకారుడే కాదు. రచయిత కూడా. చందమామలో [[కొడవటిగంటి కుటుంబరావు]] మొదలు పెట్టిన 'దేవీభాగవతం' కథలను పూర్తి చేసింది ఆయనే. 'విష్ణుకథ' పౌరాణిక సీరియల్ కూడా ఆయన వ్రాసిందే. ==స్వవిశేషాలు== [[File:Vaddadi Papayya1.JPG|thumb|శ్రీకాకుళంలో స్థాపించిన వడ్డాది పాపయ్య విగ్రహం.]] [[File:Vaddadi Papayya2.JPG|thumb|వడ్డాది విగ్రహం క్రింద సమాచార ఫలకం.]] * 1947 లో నూకరాజమ్మను, 1984 లో లక్ష్మి మంగమ్మను వివాహమాడారు. అయనకు ముగ్గురు కుమారులు, ఒక కుమార్తె. కూతురు అనూరాధ మీద మమకారంతో [[కశింకోట]]లో 'పావన కుటీరం' నిర్మించుకొని స్థిరనివాసులయ్యారు. * సాధారణంగా చిత్రకారులు మోడల్స్ యొక్క నమూనాలనో లేదా వారినే చూస్తూనో చిత్రాలు గీస్తుంటారు. కాని పాపయ్యగారు మాత్రం ఏనాడూ ఆవైపు పోలేదు. తన ఆలోచనల రూపాలనే చిత్రాలుగా చిత్రించేవారు. * పాపయ్యగారి చిత్రాలలో [[తెలుగు సంస్కృతి]], [[తెలుగుదనం]], ఆచార వ్యవహారాలు, అలంకరణలు, [[పండుగలు]] ప్రధాన చిత్ర వస్తువుగా ఉంటాయి. *వ.పాకు తన గురించిన ప్రచారం అంటే ఇష్టం ఉండేది కాదు. తన గురించి లఘుచిత్రం తీయాలన్న దూరదర్శన్ ప్రతిపాదనను తిరస్కరించాడు. కళాకారునిగా తనను అభిమానించవద్దని, తన కళనే అభిమానించమని, అభిమానులను వ.పా. కోరేవాడు. కేవలం మిత్రుల వత్తిడి కారణంగా [[ఖరగ్‌పూర్]], శ్రీకాకుళం లలో తన చిత్రాలను ప్రదర్శనకు ఉంచాడు. *రూప కళను అమితంగా ఇష్టపడే వ.పా. నైరూప్య (Abstract Art) చిత్రకళ పట్ల తీవ్ర అసహనాన్ని ప్రదర్శించేవాడు. * లోకానికి తెలియకుండా తనను తాను ఏకాంతంలో బంధించుకొని మరెవరూ దర్శించలేని దివ్య దేవతారూపాలను చిత్రించే పాపయ్య [[1992]] - [[డిసెంబర్ 30]] న దివ్యలోకాలకు పయనమై వెళ్ళిపోయాడు. ==ప్రశంసలు, విమర్శలు== తన చిత్రాల ద్వారా ఎందరో అభిమానులను సంపాదించుకున్నాడు వ.పా. అయితే కొందరు విమర్శకులు వ.పా. చిత్రకళా శైలిని పట [[చిత్రకళ]] (Calendar Art) అని విమర్శించేవారు. ==వపా శతజయంతి ఉత్సవాలు == వపా శతజయంతి (1921-2021) వేడుకలు తొలిగా [[విశాఖపట్నం]]లో 18 సెప్టెంబర్ 2021, మలిగా [[విజయవాడ]]లో [[అక్టోబర్]] 10, 2021 జరిగాయి. ఈ సభలో 'వపా' చిత్రకళాప్రదర్శన నిర్వహించారు. ఈ సందర్భంగా [[కళాసాగర్ యల్లపు]], సుంకర చలపతిరావు రూపొందించి, 64 కళలు డాట్ కామ్ (సకల కళల సమాహారం) అంతర్జాల పత్రిక పత్రిక ప్రచురించిన '[[“వపా"కు వందనం]]' శతజయంతి సంచికను ఆవిష్కరించారు. ==వడ్డాది పాపయ్య చిత్ర మాలిక== వడ్డాది పాపయ్య దాదాపు తన చిత్రాలన్నిటిని చందమామ, యువ, అభిసారిక పత్రికలలోనే ప్రచురించాడు. అందులోనించి కొన్ని చిత్రాలు: [http://picasaweb.google.com/ram.vaddadi/VaddadiPapayyaPaintings రామ్ వడ్డాది సేకరణ]{{Dead link|date=జనవరి 2020 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ;చందమామకు వేసినవి <gallery> బొమ్మ:VAPA001.jpg| రామయణంలో ఒక ఘట్టం బొమ్మ:VAPA002.jpg| పంచతంత్రం బొమ్మ:VAPA003.jpg| పంచతంత్రం బొమ్మ:VAPA004.jpg| పంచతంత్రం బొమ్మ:VAPA005.jpg| పంచతంత్రం బొమ్మ:VAPA006.jpg| పంచతంత్రం బొమ్మ:VAPA011a.jpg| పంచతంత్రం </gallery> ;యువ మాస పత్రిక దీపావళి ప్రత్యేక సంచికకు వేసినవి <gallery> బొమ్మ:VAPA007.jpg| శివ పార్వతులు బొమ్మ:VAPA008.jpg| శ్రీ విష్ణువు, మహాలక్ష్మి బొమ్మ:VAPA009.jpg| సీతారాములు బొమ్మ:VAPA010.jpg| రాధాకృష్ణులు </gallery> <gallery> దస్త్రం:Dhanka.jpg| ఢంకా పత్రిక ముఖచిత్రం </gallery> ==మూలాలు== వడ్డాది పాపయ్య చిత్రాలు చందమామ మాస పత్రిక స్వాతి వార పత్రికల సౌజన్యం * https://64kalalu.com/korasala-sitarama-swamy-experience-with-vapa/ * https://64kalalu.com/vapa-vandanam-gangadharao/ {{Authority control}} [[వర్గం:1921 జననాలు]] [[వర్గం:1992 మరణాలు]] [[వర్గం:భారతీయ చిత్రకారులు]] [[వర్గం:చిత్రలేఖనం]] [[వర్గం:ప్రపంచ చిత్రకారులు]] [[వర్గం:శ్రీకాకుళం జిల్లా చిత్రకారులు]] [[వర్గం:శ్రీకాకుళం జిల్లా రచయితలు]] [[వర్గం:తెలుగువారు]] r42k5z9ywy7vj19y0qqbk6303gmshwt 0 34792 4955871 4599550 2026-09-11T04:04:58Z CommonsDelinker 608 Jharkhand_Rajakiya_Chihna.svgను తీసేసాను. బొమ్మను తొలగించింది:[[c:User:Krd]]. కారణం: (No permission since 3 September 2026). 4955871 wikitext text/x-wiki {{Infobox political post | border = parliamentary | minister = not_prime | image = Chief Minister of Jharkhand Shri Hemant Soren.jpg | alt = | incumbent = [[హేమంత్ సోరెన్]] | incumbentsince = 2024 జూలై 4 | appointer = [[జార్ఖండ్ గవర్నర్ల జాబితా|జార్ఖండ్ గవర్నరు]] | termlength = 5 ఏళ్ళు | inaugural = [[బాబూలాల్ మరాండీ]] | department = [[జార్ఖండ్ ప్రభుత్వం]] | seat = ముఖ్యమంత్రి కార్యాలయం [[రాంచీ]], [[జార్ఖండ్]] | post = ముఖ్యమంత్రి | body = జార్ఖండ్ | insignia = | insigniasize = | insigniacaption = జార్ఖండ్ ఎంబ్లెమ్ | style = [[ది హానరబుల్]] {{small|(అధికారిక)}}<br />[[మిస్టర్|మిస్టర్. ముఖ్యమంత్రి]] {{చిన్న|(అనధికారిక)}} | type = ప్రభుత్వ నేత | status = కార్యనిర్వాహక శాఖ నేత | residence = జింక్స్, కంకే రోడ్డు, [[రాంచీ]] | abbreviation = సి.ఎం | member_of = {{Hlist|[[రెండవ హేమంత్ సోరెన్ మంత్రిత్వ శాఖ|క్యాబినెట్]]|[[జార్ఖండ్ శాసనసభ]]}} | reportsto = * [[జార్ఖండ్ గవర్నరు]] * [[జార్ఖండ్ శాసనసభ]] | termlength_qualified = శాసనసభ విశ్వాసం ఉన్నంతవరకు | nominator = జార్ఖండ్ శాసనసభ్యులు | formation = {{Start date and age|2000|11|15|df=y|p=y|br=y}} | salary = *{{INRConvert|272000}}/నెలకు *{{INRConvert|3264000}}/సంవత్సరానికి | website = {{url|https://cm.jharkhand.gov.in/}} }} జార్ఖండ్ ముఖ్యమంత్రి భారతదేశం, జార్ఖండ్ రాష్ట్రానికి ముఖ్య నిర్వహణాధికారిగా వ్యవహరిస్తాడు. భారత రాజ్యాంగం ప్రకారం, రాష్ట్రానికి ఒక గవర్నరు, ఒక రాష్ట్ర న్యాయమూర్తి అధిపతి. అయితే వాస్తవ కార్యనిర్వాహక అధికారం ముఖ్యమంత్రి వద్ద ఉంటుంది.శాసనసభకు ఎన్నికల జరిగిన తరువాత, రాష్ట్ర గవర్నరు సాధారణంగా పార్టీని (లేదా సంకీర్ణాన్ని) మెజారిటీ సభ్యులుతో ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేయడానికి ఆహ్వానిస్తారు.దాని ప్రకారం గవర్నరు ముఖ్యమంత్రిని నియమిస్తారు.మంత్రుల మండలి అసెంబ్లీకి సమష్టిగా బాధ్యత వహిస్తుంది. అసెంబ్లీ విశ్వాసం దృష్ట్యా, ముఖ్యమంత్రి పదవీకాలం ఐదేళ్లపాటు, కాలపరిమితికి లోబడి ఉంటుంది.<ref>The Constitution of India article 164, clause 1</ref><ref name="22 ఏళ్ల ఆ రాష్ట్ర చరిత్రలో 11 మంది ముఖ్యమంత్రులు మారారు.. ఒకే ఒక్కరు మాత్రమే పూర్తి కాలం.. అతను ఏ పార్టీ..">{{cite news|last1=TV9 Telugu|title=22 ఏళ్ల ఆ రాష్ట్ర చరిత్రలో 11 మంది ముఖ్యమంత్రులు మారారు.. ఒకే ఒక్కరు మాత్రమే పూర్తి కాలం.. అతను ఏ పార్టీ..|url=https://tv9telugu.com/national/jharkhand-chief-minister-changed-11-times-in-22-years-and-only-raghubar-das-completed-full-tenure-au44-771110.html|accessdate=21 October 2023|date=26 August 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231021123543/https://tv9telugu.com/national/jharkhand-chief-minister-changed-11-times-in-22-years-and-only-raghubar-das-completed-full-tenure-au44-771110.html|archivedate=21 October 2023|language=te}}</ref> 2000 నవంబరు 15న జార్ఖండ్ ఏర్పడినప్పటి నుండి ఏడుగురు వ్యక్తులు రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రిగా పనిచేశారు.<ref name="main">{{cite web|last=Chaudhuri|first=Kalyan|date=1 September 2000|title=Jharkhand, at last|url=https://frontline.thehindu.com/static/html/fl1717/17170390.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190724114939/https://frontline.thehindu.com/static/html/fl1717/17170390.htm|archive-date=24 July 2019|access-date=4 August 2019|website=Frontline}}</ref> ప్రారంభ ఆఫీస్‌హోల్డర్ [[బాబూలాల్ మరాండీ|బాబులాల్ మరాండీతో]] సహా వారిలో సగం మంది భారతీయ జనతా పార్టీ (బిజెపి)కి ప్రాతినిధ్యం వహించారు. అతని వారసుడు [[అర్జున్ ముండా]], బిజెపి నుండి, ఎక్కువ కాలం ముఖ్యమంత్రిగా పనిచేసిన వ్యక్తి; అతను మూడు పర్యాయాలు ఐదు సంవత్సరాలకు పైగా పనిచేశాడు, కానీ పూర్తి కాలాన్ని పూర్తి చేయలేదు. ముగ్గురు ముఖ్యమంత్రులు, శిబు సోరెన్, అతని కుమారుడు హేమంత్ సోరెన్, చంపై సోరెన్ జార్ఖండ్ ముక్తి మోర్చా తరపున ప్రాతినిధ్యం వహించారు. సభలో మెజారిటీ మద్దతు ఉందని నిరూపించుకోలేక రాజీనామా చేయాల్సి రావడంతో [[శిబు సోరెన్]] తొలి పదవీ కాలం కేవలం పది రోజుల్లోనే ముగిసింది. రాష్ట్రాన్ని కూడా [[మధు కోడా]] పరిపాలించారు, ఏ రాష్ట్రానికైనా ముఖ్యమంత్రి అయ్యే కొద్దిమంది స్వతంత్రులలో ఒకరు.<ref>{{cite web|last=Ramanujam|first=P.V.|date=14 September 2006|title=Madhu Koda to be next Jharkhand CM|url=https://rediff.com/news/2006/sep/14jhar5.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303205446/http://www.rediff.com/news/2006/sep/14jhar5.htm|archive-date=3 March 2016|access-date=7 August 2019|website=Rediff.com}}</ref> వీరి హయాంలో మూడు సార్లు రాష్ట్రాన్ని రాష్ట్రపతి పాలన కూడా విధించింది. బిజెపికి చెందిన [[రఘుబర్ దాస్]] రాష్ట్రంలో పూర్తి కాలాన్ని పూర్తి చేసిన మొదటి గిరిజనేతర, మొదటి ముఖ్యమంత్రి. జార్ఖండ్ ముక్తి మోర్చాకు చెందిన హేమంత్ సోరెన్ ప్రస్తుత ముఖ్యమంత్రిగా పదవిలో ఉన్నారు. == ముఖ్యమంత్రులు జాబితా == {| class="wikitable" style="text-align:center" ! scope="col" |వ.సంఖ్య ! scope="col" |చిత్తరువు ! scope="col" |పేరు ![[జార్ఖండ్ శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|నియోజకవర్గం]] ! colspan="3" rowspan="1" scope="col" |పదవీకాలం ![[భారతదేశ రాష్ట్ర శాసనసభలు|శాసనసభ]] {{small|([[జార్ఖండ్‌లో ఎన్నికలు|ఎన్నికలు]])}} ! colspan="2" scope="col" |పార్టీ {{efn|This column only names the chief minister's party. The state government he headed may have been a complex coalition of several parties and independents; these are not listed here.}} |- |1 | [[దస్త్రం:No image available.svg|ఎడమ|frameless|75x75px]] | scope="row" |[[బాబూలాల్ మరాండీ]] |[[రామ్‌గఢ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం (జార్ఖండ్)|రామ్‌గఢ్]] | 2000 నవంబరు 15 | 2003 మార్చి 18 |{{Age in years and days|2000|11|15|2003|3|18}} | rowspan="2" |1వ {{efn|The first Legislative Assembly of Jharkhand was constituted by the [[Member of Legislative Assembly|MLAs]] elected in the 2000 Bihar Legislative Assembly election, whose constituencies were in the newly formed Jharkhand.<ref>{{cite web|url=https://frontline.thehindu.com/static/html/fl1717/17170390.htm|title=Jharkhand, at last|date=1 September 2000|last=Chaudhuri|first=Kalyan|website=Frontline|access-date=4 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190724114939/https://frontline.thehindu.com/static/html/fl1717/17170390.htm|archive-date=24 July 2019|url-status=live}}</ref>}} {{small|([[2000 బీహార్ శాసనసభ ఎన్నికలు|2000&nbsp;ఎన్నికలు]])}} | rowspan="2" |[[భారతీయ జనతా పార్టీ]] | rowspan="2" style="background-color: {{party color|Bharatiya Janata Party}}" | |- |2 |[[దస్త్రం:Arjun_Munda_-_Ranchi_2011-11-29_9195.JPG|113x113px]] | scope="row" |[[అర్జున్ ముండా]] |[[ఖర్సావాన్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఖర్సావాన్]] | 2003 మార్చి 18 | 2005 మార్చి 2 |{{Age in years and days|2003|3|18|2005|3|2}} |- |3 |[[దస్త్రం:Shibu_Soren.jpg|alt=A photograph of Shibu Soren|100x100px]] | scope="row" |[[శిబు సోరెన్]] |''పోటీ చేయలేదు'' | 2005 మార్చి 2 | 2005 మార్చి 12 |{{Age in years and days|2005|3|2|2005|3|12}} | rowspan="4" |2వ {{small|([[2005 జార్ఖండ్ శాసనసభ ఎన్నికలు|2005&nbsp; ఎన్నిక]])}} |[[జార్ఖండ్ ముక్తి మోర్చా]] | style="background-color: {{party color|Jharkhand Mukti Morcha}}" | |- |(2) |[[దస్త్రం:Arjun_Munda_-_Ranchi_2011-11-29_9195.JPG|113x113px]] | scope="row" |[[అర్జున్ ముండా]] |[[ఖర్సావాన్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఖర్సావాన్]] | 2005 మార్చి 12 | 2006 సెప్టెంబరు 18 |{{Age in years and days|2005|3|12|2006|9|18}} |[[భారతీయ జనతా పార్టీ]] | style="background-color: {{party color|Bharatiya Janata Party}}" | |- |4 |[[దస్త్రం:Madhu_Koda.jpg|alt=A photograph of Madhu Koda|100x100px]] | scope="row" |[[మధు కోడా]] |[[జగన్నాథ్‌పూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|జగన్నాథ్‌పూర్]] | 2006 సెప్టెంబరు 18 | 2008 ఆగస్టు 27 |{{Age in years and days|2006|9|19|2008|8|27}} |[[స్వతంత్ర రాజకీయ నాయకులు|స్వంతంత్ర]] | style="background-color:{{party color|Independent politician}}" | |- |(3) |[[దస్త్రం:Shibu_Soren.jpg|alt=A photograph of Shibu Soren|100x100px]] | scope="row" |[[శిబు సోరెన్]] |''పోటీ చేయలేదు'' <ref>Shibu Soren lost the Tamar assembly by-election to Gopal Krishna Patar of the Jharkhand Party.</ref> | 2008 ఆగస్టు 27 | 2009 జనవరి 19 |{{Age in years and days|2008|8|27|2009|1|19}} |[[జార్ఖండ్ ముక్తి మోర్చా]] | style="background-color: {{party color|Jharkhand Mukti Morcha}}" | |- |– |[[దస్త్రం:Emblem_of_India.svg|alt=State Emblem of India|122x122px]] | scope="row" |ఖాళీ {{efn|[[President's rule]] may be imposed when the "government in a state is not able to function as per the Constitution", which often happens because no party or coalition has a majority in the assembly. When President's rule is in force in a state, its council of ministers stands dissolved. The office of chief minister thus lies vacant, and the administration is taken over by the governor, who functions on behalf of the central government. At times, the legislative assembly also stands dissolved.<ref>{{cite web|first=Amberish K.|last=Diwanji|url=http://www.rediff.co.in/news/2005/mar/15spec1.htm|title=A dummy's guide to President's rule|website=Rediff.com|date=15 March 2005|access-date=3 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20130519111701/http://www.rediff.co.in/news/2005/mar/15spec1.htm|archive-date=19 May 2013|url-status=live}}</ref>|name=PR}} ([[రాష్ట్రపతి పాలన]]) |వర్తించదు | 2009 జనవరి 19 | 2009 డిసెంబరు 30 |{{Age in years and days|2009|1|19|2009|12|30}} | |వర్తించదు | style="background-color: white" | |- |(3) |[[దస్త్రం:Shibu_Soren.jpg|alt=A photograph of Shibu Soren|100x100px]] | scope="row" |[[శిబు సోరెన్]] |[[జమ్తారా శాసనసభ నియోజకవర్గం|జమ్తారా]] | 2009 డిసెంబరు 30 | 2010 జూన్ 1 |{{Age in years and days|2009|12|30|2010|6|1}} | rowspan="5" |3వ {{small|([[2009 జార్ఖండ్ శాసనసభ ఎన్నికలు|2009&nbsp; ఎన్నిక]])}} |[[జార్ఖండ్ ముక్తి మోర్చా]] | style="background-color: {{party color|Jharkhand Mukti Morcha}}" | |- |– |[[దస్త్రం:Emblem_of_India.svg|alt=State Emblem of India|122x122px]] | scope="row" |ఖాళీ {{efn|name=PR}} ([[రాష్ట్రపతి పాలన]]) |వర్తించదు | 2010 జూన్ 1 | 2010 సెప్టెంబరు 11 |{{Age in years and days|2010|6|1|2010|9|11}} |వర్తించదు | style="background-color: white" | |- |(2) |[[దస్త్రం:Arjun_Munda_-_Ranchi_2011-11-29_9195.JPG|113x113px]] | scope="row" |[[అర్జున్ ముండా]] |[[ఖర్సావాన్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఖర్సావాన్]] | 2010 సెప్టెంబరు 11 | 2013 జనవరి 18 |{{Age in years and days|2010|9|11|2013|1|18}} |[[భారతీయ జనతా పార్టీ]] | style="background-color: {{party color|Bharatiya Janata Party}}" | |- |– |[[దస్త్రం:Emblem_of_India.svg|alt=State Emblem of India|122x122px]] | scope="row" |ఖాళీ {{efn|name=PR}} ([[రాష్ట్రపతి పాలన]]) |వర్తించదు | 2013 జనవరి 18 | 2013 జూలై 13 |{{Age in years and days|2013|1|18|2013|7|13}} |వర్తించదు | style="background-color: white" | |- |5 |[[దస్త్రం:The_Chief_Minister_of_Jharkhand,_Shri_Hemant_Soren_calling_on_the_Prime_Minister,_Shri_Narendra_Modi,_in_New_Delhi_on_January_11,_2020_(1)_(cropped).jpg|95x95px]] | scope="row" |[[హేమంత్ సోరెన్]] |[[దుమ్కా శాసనసభ నియోజకవర్గం|దుమ్కా]] | 2013 జూలై 13 | 2014 డిసెంబరు 28 |{{Age in years and days|2013|7|13|2014|12|28}} |[[జార్ఖండ్ ముక్తి మోర్చా]] | style="background-color: {{party color|Jharkhand Mukti Morcha}}" | |- |6 |[[దస్త్రం:Raghuvar_Das.jpg|75x75px]] | scope="row" |[[రఘుబర్ దాస్]] |[[జంషెడ్‌పూర్ తూర్పు శాసనసభ నియోజకవర్గం|జంషెడ్‌పూర్ తూర్పు]] | 2014 డిసెంబరు 28 | 2019 డిసెంబరు 29 |{{Age in years and days|2014|12|28|2019|12|29}} ||4వ {{small|([[2014 జార్ఖండ్ శాసనసభ ఎన్నికలు|2014&nbsp; ఎన్నిక]])}} |[[భారతీయ జనతా పార్టీ]] | style="background-color: {{party color|Bharatiya Janata Party}}" | |- |(5) |[[దస్త్రం:The_Chief_Minister_of_Jharkhand,_Shri_Hemant_Soren_calling_on_the_Prime_Minister,_Shri_Narendra_Modi,_in_New_Delhi_on_January_11,_2020_(1)_(cropped).jpg|95x95px]] | scope="row" |[[హేమంత్ సోరెన్]] |[[బర్హైత్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|బర్హైత్]] | 2019 డిసెంబరు 29 | 2024 ఫిబ్రవరి 2 |{{Ayd|29 december 2019|2 february 2024}} | rowspan="3" |[[జార్ఖండ్ 5వ శాసనసభ|5వ]] {{small|([[2019 జార్ఖండ్ శాసనసభ ఎన్నికలు|2019&nbsp; ఎన్నిక]])}} | rowspan="4" |[[జార్ఖండ్ ముక్తి మోర్చా]] | rowspan="4" style="background-color: {{party color|Jharkhand Mukti Morcha}}" | |- |7 |[[దస్త్రం:Champai_Soren_2024.jpg|112x112px]] |[[చంపై సోరెన్]] |[[సెరైకెల్ల శాసనసభ నియోజకవర్గం|సెరైకెల్ల]] | 2024 ఫిబ్రవరి 2 | 2024 జూలై 4 |{{Ayd|2 february 2024|4 july 2024}} |- | rowspan="2" |(5) | rowspan="2" |[[File:The_Chief_Minister_of_Jharkhand,_Shri_Hemant_Soren_calling_on_the_Prime_Minister,_Shri_Narendra_Modi,_in_New_Delhi_on_January_11,_2020_(1)_(cropped).jpg|100px]] | rowspan="2" |[[హేమంత్ సోరెన్]] | rowspan="2" |[[బర్హైత్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|బర్హైత్]] |2024 జూలై 4 |2024 నవంబరు 28 | rowspan="2" |{{Ayd|4 july 2024|}} |[[హేమంత్ సోరెన్ మూడో మంత్రివర్గం]] |- |2024 నవంబరు 28 |''అధికారంలో ఉన్న వ్యక్తి'' |[[జార్ఖండ్ 6వ శాసనసభ|6వ]] {{small|([[2024 జార్ఖండ్ శాసనసభ ఎన్నికలు|2024&nbsp;ఎన్నికలు]])}} |[[హేమంత్ సోరెన్ నాలుగో మంత్రివర్గం]] |} == గణాంకాలు == === ముఖ్యమంత్రుల జాబితా === {| class="wikitable sortable" style="line-height:1.4em; text-align:center" ! rowspan="2" data-sort-type="సంఖ్య" |వ.సంఖ్య ! rowspan="2" style="width:16em" |ముఖ్యమంత్రి ! colspan="2" rowspan="2" style="width:8em" |పార్టీ ! colspan="2" |పదవీకాలం |- !సుదీర్ఘ నిరంతర పదం !ముఖ్యమంత్రి పదవి మొత్తం వ్యవధి |- ! data-sort-value="1" |1 |[[అర్జున్ ముండా]] | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |2 సంవత్సరాల, 129 రోజులు |5 సంవత్సరాల, 303 రోజులు |- ! data-sort-value="2" |2 |[[హేమంత్ సోరెన్]] | {{Party name with color|Jharkhand Mukti Morcha}} |4 సంవత్సరాల, 35 రోజులు |5 సంవత్సరాల, 288 రోజులు |- ! data-sort-value="3" |3 |[[రఘుబర్ దాస్]] | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |5 సంవత్సరాల, 1 రోజు |5 సంవత్సరాల, 1 రోజు |- |- ! data-sort-value="4" |4 |[[బాబూలాల్ మరాండీ|బాబులాల్ మరాండీ]] | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |2 సంవత్సరాల, 123 రోజులు |2 సంవత్సరాల, 123 రోజులు |- |- ! data-sort-value="5" |5 |[[మధు కోడా]] | {{Party name with color|Independent}} |1 సంవత్సరం, 343 రోజులు |1 సంవత్సరం, 343 రోజులు |- |- ! data-sort-value="6" |6 |[[శిబు సోరెన్]] | {{Party name with color|Jharkhand Mukti Morcha}} |153 రోజులు |308 రోజులు |- |- ! data-sort-value="7" |7 |[[చంపై సోరెన్]] | {{Party name with color|Jharkhand Mukti Morcha}} |153 రోజులు |153 రోజులు |- |} ==ఇంకా చూడండి== * [[జార్ఖండ్|ముఖ్యమంత్రులు]] * [[ముఖ్యమంత్రి]] ==మూలాలు== <references /> == ఇతర మూలాలు == <references group="lower-alpha" /> == బయటి లింకులు == *[https://web.archive.org/web/20090513031444/http://jharkhand.nic.in/ జార్ఖండ్ రాష్ట్ర అధికార వెబ్ సైటు] *[http://www.worldstatesmen.org/India_states.html అధినేతలు, నాయకులు] {{ప్రస్తుత భారత ముఖ్యమంత్రులు}} [[వర్గం:జార్ఖండ్]] [[వర్గం:జార్ఖండ్ ముఖ్యమంత్రులు]] [[వర్గం:జార్ఖండ్‌కు సంబంధించిన జాబితాలు]] [[వర్గం:భారత రాష్ట్రాల ముఖ్యమంత్రుల జాబితాలు]] plfjp9e7luntzx6b2770f3hh5m0cj9u 0 35846 4955730 4801973 2026-09-10T15:41:56Z Raghurama Raju 1957 146551 /* రచనావ్యాసంగం */ అక్షర దోషం స్థిరం 4955730 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = త్రిపురనేని గోపీచంద్ | image = Tripuraneni Gopichand 2011 stamp of India.jpg | caption = రచయిత, హేతువాది, మనో వైజ్ఞానిక సాహితీవేత్త, దర్శకుడు | birth_date = {{birth date|1910|09|08}} | birth_place = [[అంగలూరు (గుడ్లవల్లేరు మండలం)|అంగలూరు]], [[కృష్ణా జిల్లా]] | death_date = {{death date and age|1962|11|02|1910|09|08}} | death_place = | death_cause = | education = బి. ఎ, న్యాయశాస్త్రం | occupation = [[తెలుగు]] రచయిత, <br />[[హేతువాది]] <br />సంపూర్ణ మానవతావాది, <br />సాహితీవేత్త <br /> [[తెలుగు సినిమా]] [[దర్శకుడు]], <br /> న్యాయవాది | spouse = శకుంతలా దేవి | children = ముగ్గురు అబ్బాయిలు, ముగ్గురు అమ్మాయిలు | father = [[త్రిపురనేని రామస్వామి]] | mother = పున్నమాంబ | footnotes = | employer = [[ఆకాశవాణి]] (1957 - 1962) | signature = Gopichand signature.jpg }} '''త్రిపురనేని గోపీచంద్''' (సెప్టెంబర్ 8, 1910 - నవంబర్ 2, 1962) సంపూర్ణ మానవతావాది, తెలుగు రచయిత, హేతువాది, మనో వైజ్ఞానిక సాహితీవేత్త, తెలుగు సినిమా దర్శకుడు. == జననం , విద్య == గోపీచంద్ [[1910]], [[సెప్టెంబర్ 8]] న [[కృష్ణా జిల్లా]] [[అంగలూరు (గుడ్లవల్లేరు మండలం)|అంగలూరు]] గ్రామములో త్రిపురనేని రామస్వామి చౌదరి, పున్నాంబలకు జన్మించాడు. ఈయన తండ్రి కవిరాజు [[త్రిపురనేని రామస్వామి]] గారు హేతువాది [[సంఘసంస్కర్త]]. గోపీచంద్ చిన్నతనములోనే తల్లిని పోగొట్టుకున్నాడు. ఇంటి పనులతోపాటు, తండ్రి [[నాస్తికత్వం|నాస్తికోద్యమము]]<nowiki/>నకు సహాయము చేయటం లాంటి పనులతో అతని బాల్యం చాలా గడచి పోయింది. ఈయనకు కొమ్మా నారయ్య గారి పుత్రిక శకుంతలా దేవితో 1932 లో వివాహం జరిగింది, 1933లో బి.ఎ పట్టా పొంది ఆ తర్వాత మద్రాసులో లా డిగ్రీ చదివారు. కొంతకాలం పాటు న్యాయవాదిగా ప్రాక్టీసు పెట్టినా ఆ వృత్తిలో ఇమడలేక పోయాడు. వీరికి ఆరుగురు సంతానం. ముగ్గురు అబ్బాయిలు ముగ్గురు అమాయిలు.ఈయన ఆఖరి కుమారుడు [[త్రిపురనేని సాయిచంద్]] సినీ నటుడు, దర్శకుడు. == రచనావ్యాసంగం == గోపీచంద్ రచనలలో విలువల మధ్య పోరాటం ముఖ్యముగా చెప్పుకోతగినది. అతని మీద చాలా కాలము వారి నాన్నగారి ప్రభావం ఉండేది. ఆయన మొదట వ్రాసిన చాలా నవలలో మార్క్సిస్టు భావాలు మనకు పూర్తిగా కనిపిస్తాయి. మొదట్లో కథా సాహిత్యంపై దృష్టి సారించిన ఆయన కొద్దికాలానికి నవలా రంగంవైపు కూడా మళ్ళారు. ఆయన రచనల్లో అసమర్థుని జీవయాత్ర, పండిత పరమేశ్వర శాస్త్రి వీలునామా మొదలైనవి పేరు గాంచాయి. ఆయన వ్రాసిన ''[[అసమర్థుని జీవయాత్ర]]'' తెలుగులో మొదటి మనో వైజ్ఞానిక నవల. [[1963]]లో ''పండిత పరమేశ్వర శాస్త్రి వీలునామా''కు [[కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ అవార్డు]] వచ్చింది.<ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.sahitya-akademi.org/sahitya-akademi/awa10321.htm#telugu|title=కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ అవార్డులు|website=|url-status=deviated|archive-url=https://web.archive.org/web/20060623044454/http://www.sahitya-akademi.org/sahitya-akademi/awa10321.htm#telugu|archive-date=2006-06-23|access-date=2007-05-07|archivedate=2006-06-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060623044454/http://www.sahitya-akademi.org/sahitya-akademi/awa10321.htm#telugu}}</ref> === భావజాలం === గోపీచంద్ తన జీవితంలో చాలా సంఘర్షణను అనుభవించాడు. అనేక వాదాలతో వివాదపడుతూ, తత్త్వాలతో దాగుడుమూతలాడుతూ, సంతృప్తిలోనూ అసంతృప్తిలోనూ ఆనందాన్నే అనుభవిస్తూ జీవయాత్ర కొనసాగించాడు. తన తండ్రినుంచి గోపీచంద్ పొందిన గొప్ప ఆయుధం, ఆస్తి, శక్తి '''ఎందుకు?''' అన్న ప్రశ్న. అది అతన్ని నిరంతరం పరిణామానికి గురిచేసిన శక్తి. అతనిలోని అరుదైన, అపురూపమైన, నిత్యనూతనమైన అన్వేషణాశీలతకి ఆధారం. '''ఎందుకు?''' అన్న ప్రశ్నే అతన్ని ఒక జిజ్ఞాసువుగా, [[తత్వవేత్త]]గా నిలబెట్టింది. ఈ క్రమంలో అతనిలో చెలరేగిన సంఘర్షణ అతని నవలలన్నింటిలోనూ ప్రతిఫలించింది. ఒక పుస్తకాన్ని ఆయన తండ్రిగారికి అంకితం ఇస్తూ- 'ఎందుకు' అని అడగటం నేర్పిన నాన్నకి అని వ్రాసాడు. అలా నేర్చుకోబట్టే స్వతంత్ర భావాలు గల ఒక గొప్ప రచయిత స్థాయికి ఎదిగాడు. === నవ్య మానవ వాది === మార్కిజాన్నిఅధ్యనం చేసి 'బీదవాళ్ళాంతా ఒక్కటే' , గోడమీద మూడోవాడు , పిరికివాడు వంటి కథలు రాసారు. మార్క్సిజం అంటే ఏమిటి? , పట్టాభి గారి సోషలిజం, సోషలిజం ఉద్యమ చరిత్ర వంటి గ్రంధాలు రాసారు. తరువాత మార్కిజంలో లోటుపాటులు గ్రహించి [[ఎం.ఎన్.రాయ్|ఎం.ఎన్. రాయ్]] గారి నవ్య మానవ వాదం వైపు పయనించారు. రాడికల్ డెమక్రటిక్ పార్టీ కార్యదర్శిగా నవ్య మానవ వాదాన్ని విస్త్రుతంగా ప్రచారం చేసారు. పార్టీ రహిత నవ్య మానవ సమాజం నిర్మాణం వైపుగా భావ విప్లవం కొరకు సాహిత్య కృషి చేసారు. గోపీచంద్ నెమ్మదిగా నాస్తిక సిద్ధాంతం నుండి బయటపడి, చివరి రోజులలో తత్వవేత్తలు అనే తాత్విక గ్రంథాన్ని వ్రాయటం జరిగింది. పోస్ట్ చెయ్యని ఉత్తరాలు, అసమర్థుని జీవయాత్ర, మెరుపుల మరకలు - ఈ గ్రంథాలలో కూడా చాలావరకు తాత్విక చింతన కనపడుతుంది. గోపిచంద్ ఒక చోట ఇలా అంటాడు, "మానవులు జీవనదుల లాగా ఉండాలి కానీ, చైతన్యంలేని చెట్లు, పర్వతాల లాగా ఉండకూడదు". మానవ జీవితం ఒక చైతన్య స్రవంతి. ఎన్నో మలుపులు తిరుగుంది. అలాగే మనం కూడా నిరంతర అన్వేషణలో ఉండాలి. అప్పుడే మనకు సత్యమంటే ఏమిటో తెలుస్తుంది. నిన్న మనం నమ్మింది ఈ రోజు సత్యం కాదని తెలిసిన వెంటనే దాన్నివదలి మళ్ళీ అన్వేషణ సాగించాలి. ఇదే విషయాన్ని [[జిడ్డు కృష్ణమూర్తి]], [[చలం]] కూడా చెప్పారు. జీవితం అంటే నిరంతర అన్వేషణ. == సినిమా రంగం == 1939లో చలనచిత్ర రంగంలోకి ప్రవేశించిన గోపీచంద్ దర్శకనిర్మాతగా కొన్ని చిత్రాలను నిర్మించాడు. అయితే వాటివల్ల ఆర్థికంగా చాలా నష్టపోయారు. కొన్ని సినిమాలకు రచయితగా పనిచేశాడు. చదువుకున్న అమ్మాయిలు, ధర్మదేవత, రైతుబిడ్డ మొదలైన చిత్రాలకు మాటలు రాశాడు. ప్రియురాలు, పేరంటాలు, లక్ష్మమ్మ మొదలైన చిత్రాలకు దర్శకత్వం వహించాడు. === తెలుగు సినిమాలు === *[[చదువుకున్న అమ్మాయిలు]] (1963) (మాటల రచయిత) *[[ధర్మదేవత]] (1952) (మాటల రచయిత) *[[ప్రియురాలు]] (1952) (కథ, మాటల రచయిత, దర్శకుడు) *[[పేరంటాలు]] (1951) (దర్శకుడు) *[[లక్ష్మమ్మ]] (1950) (దర్శకుడు) *[[గృహప్రవేశం]] (1946) (కథా రచయిత) *[[రైతుబిడ్డ (1939 సినిమా)|రైతుబిడ్డ]] (1939) (మాటల రచయిత) ==జీవిత క్రమం<ref>{{Cite book|title=గోపి చంద్ స్మారక సంచిక|last=సుబ్బారావు|first=త్రిపురనేని|publisher=శ్రీ త్రిపురనేని గోపిచందు స్మారక సంచిక కమిటీ|year=1963|location=హైదరాబాదు|pages=12 - 19}}</ref>== * 8-సెప్టెంబర్-1910 నాడు గోపీచంద్ జన్మించాడు. సుప్రసిద్ధ రచయిత, హేతువాది, సంస్కరణవాది అయిన [[త్రిపురనేని రామస్వామి]] ఆయన తండ్రి, తల్లి పున్నమాంబ. * హేతువాద నాస్తికత్వపు భావజాలాల వాతావరణంలో పెరిగిన గోపీచంద్ పై వాటి ప్రభావం సహజంగానే పడింది. అయితే తరువాతి కాలంలో ఆయన ఆస్తికుడిగా మారాడు. * 1932 లో వివాహం; 1933లో బి.ఎ పట్టా, ఆ తర్వాత లా డిగ్రీ. కొంతకాలం పాటు న్యాయవాదిగా ప్రాక్టీసు పెట్టినా ఆ వృత్తిలో ఇమడలేక పోయాడు. ఈ దశలో ఆయన కమ్యూనిజం (మార్క్సిజం) పట్ల ఆకర్షితుడయ్యాడు. కానీ అందులోని అరాచకత్వం ఆయనకు నచ్చలేదు. * ఆ తర్వాత [[ఎం.ఎన్.రాయ్]] [[మానవతావాదం]] ఆయన పై గొప్ప ప్రభావాన్ని చూపింది. ఈ కాలంలో ఆయన ఆంధ్రా రాడికల్ డెమొక్రటిక్ పార్టీ కార్యదర్శిగా పనిచేసాడు. * 1928లోనే '''శంబుక వధ''' కథ ద్వారా సాహిత్యరంగంలోకి ప్రవేశించిన గోపీచంద్ 1938లో '''పట్టాభి గారి సోషలిజం''' అన్న పుస్తకాన్ని వెలువరించాడు. * తొలుత కథా సాహిత్యంలో స్థిరపడ్డ గోపీచంద్ ఆ తర్వాత నవలా సాహిత్యరంగంలోకి అడుగుపెట్టాడు. ఆయన తొలి నవల '''పరివర్తనం''' (1943). నూతన దృక్పదంతో షూమారు 300 కథలు రాసారు. * 1939లో చలనచిత్ర రంగంలోకి ప్రవేశించిన గోపీచంద్ దర్శకనిర్మాతగా కొన్ని చిత్రాలను నిర్మించాడు. అయితే వాటివల్ల ఆర్థికంగా చాలా నష్టపోయారు. * 1953లో ఆంధ్రరాష్ట్ర సమాచార శాఖ డైరెక్టర్ గా, 1956లో [[ఆంధ్ర ప్రదేశ్]] సమాచార శాఖ సహాయ డైరెక్టర్ గా పనిచేసాడు. * 1957-62 వరకు [[ఆకాశవాణి]]లో పనిచేసాడు. వారి 'ఉభయకుశలోపరి ' కార్యక్రమం జనరంజకమైనది. కాళిదాసు రచనలన్నిటిని రేడియో రూపకాలుగా రాసారు. వీరు రచించిన అనేక నాటకాలు, నాటికలు శ్రోతలను విశేషంగా ఆకర్షిచాయి. ఈ దశలో [[అరబిందో|అరవిందు]]ని భావాల పట్ల విశ్వాసం ఏర్పడడంతో ఆధ్యాత్మికవాదం వైపుకి పయనించాడు. == మరణం == [[1962]] [[నవంబర్ 2]] నాడు 52 సంవత్సరాల వయస్సులో బహుముఖ ప్రతిభాశాలి అయిన గోపీచంద్ గుండెపోటుతో ఆకస్మికంగా మరణించారు. వీరు రాసిన 'పండిత పరమేశ్వర శాస్త్రి వీలునామా ''' కు 1963 లో [[కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ అవార్డు]] వచ్చింది.<ref name=":0" /> భారత ప్రభుత్వము 2011 సెప్టెంబరు 8న గోపీచంద్ శతజయంతి సందర్భమున తపాలా బిళ్ళ విడుదల చేసింది. అంతకుముందు 1987 వ సంత్సరంలో జరిగిన కవిరాజు త్రిపురనేని శతజయంతి వేడుకలలో త్రిపురనేని రామస్వామి చౌదరి స్మారక తపాళా బిళ్ళను జారీ చేయడం జరిగింది. తెలుగు వారిలో తండ్రి, కొడుకులు ఇద్దరికి తపాల బిళ్ళలు విడుదల చేసిన అరుదైన గౌరవం వీరికి దక్కింది. ==రచనలు== ===నవలలు=== * [[అసమర్థుని జీవయాత్ర]] * గడియపడని తలుపులు * చీకటి గదులు * [[పండిత పరమేశ్వర శాస్త్రి వీలునామా]] * ప్రేమోపహతులు * పరివర్తన * యమపాశం * శిధిలాలయం * జీవితం ===వాస్తవిక రచనలు=== * తత్వవేత్తలు * పోస్టు చేయని ఉత్తరాలు * మాకూ ఉన్నాయి సొగతాలు ==బయటి లింకులు== * గోపీచంద్ రచించిన కథలు - [http://dsal.uchicago.edu/digbooks/digpager.html?BOOKID=PL4775.R4_1967&object=82 ధర్మవడ్డీ]{{Dead link|date=ఏప్రిల్ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, [https://web.archive.org/web/20070929122018/http://www.thulika.net/2005January/Personality.html ఆమె వ్యక్తిత్వం (ఆంగ్లానువాదం)], [https://web.archive.org/web/20070927183511/http://people.qualcomm.com/skatraga/pannipilla.html పనిపిల్ల (ఆంగ్లానువాదం)] *{{imdb_name|0329731}} *[https://web.archive.org/web/20070927044142/http://tripuranenis.org/default.aspx త్రిపురనేని వెబ్‌సైటు] *[http://www.saarangabooks.com/telugu/2013/05/15/%e0%b0%92%e0%b0%95-%e0%b0%85%e0%b0%a1%e0%b1%81%e0%b0%97%e0%b1%81-%e0%b0%ae%e0%b1%81%e0%b0%82%e0%b0%a6%e0%b1%81%e0%b0%95%e0%b1%80-%e0%b0%b0%e0%b1%86%e0%b0%82%e0%b0%a1%e0%b0%a1%e0%b1%81%e0%b0%97/ ఒక అడుగు ముందుకీ…రెండడుగులు వెనక్కీ…గోపీచంద్!, నరిశెట్టి ఇన్నయ్య, సారంగ ఈ పత్రిక 2013-05-15] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180908074515/http://www.saarangabooks.com/telugu/2013/05/15/%E0%B0%92%E0%B0%95-%E0%B0%85%E0%B0%A1%E0%B1%81%E0%B0%97%E0%B1%81-%E0%B0%AE%E0%B1%81%E0%B0%82%E0%B0%A6%E0%B1%81%E0%B0%95%E0%B1%80-%E0%B0%B0%E0%B1%86%E0%B0%82%E0%B0%A1%E0%B0%A1%E0%B1%81%E0%B0%97/ |date=2018-09-08 }} ==మూలములు== {{reflist}} {{Authority control}} [[వర్గం:1910 జననాలు]] [[వర్గం:1962 మరణాలు]] [[వర్గం:తెలుగు రచయితలు]] [[వర్గం:తెలుగు నవలా రచయితలు]] [[వర్గం:తెలుగు సినిమా దర్శకులు]] [[వర్గం:తెలుగు సినిమా రచయితలు]] [[వర్గం:రేడియో ప్రముఖులు]] [[వర్గం:కృష్ణా జిల్లా సినిమా దర్శకులు]] [[వర్గం:కృష్ణా జిల్లా రచయితలు]] [[వర్గం:కృష్ణా జిల్లా హేతువాదులు]] [[వర్గం:కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ పురస్కారం పొందిన తెలుగు రచయితలు]] [[వర్గం:కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ పురస్కారం పొందిన ఆంధ్రప్రదేశ్ రచయితలు]] [[వర్గం:తమ పేరిట స్మారక పోస్టల్ స్టాంపు విడుదలైన ఆంధ్రప్రదేశ్ వ్యక్తులు]] 87im7rbyh4883k113mz5ms4brykif2q 0 37449 4955740 4857817 2026-09-10T15:56:35Z Raghurama Raju 1957 146551 /* సినీ జీవితం */ అక్షర దోషం స్థిరం 4955740 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = కైకాల సత్యనారాయణ | other_names = నవరస నటసార్వభౌమ | image = Kaikala Satyanarayana.jpg | imagesize = 200px | caption = కైకాల సత్యనారాయణ | birth_date = {{Birth date|1935|07|25}}<ref name="TOI">{{Cite death december 23 2022 web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/kaikala-satyanarayana-turns-85-rana-daggubati-pawan-kalyan-and-others-wish-the-legendary-telugu-actor/articleshow/77167494.cms|title=Kaikala Satyanarayana turns 85: Rana Daggubati, Pawan Kalyan and others wish the legendary Telugu actor - Times of India|website=The Times of India|language=en|access-date=2020-08-06}}</ref> | birth_place = [[కౌతవరం]], [[ఆంధ్రప్రదేశ్]] | death_date = {{Death date and age|2022|12|23|1935|07|25}} | death_place = హైదరాబాదు|death_cause | known = సినిమాలు, రాజకీయం | salary = | term = | predecessor = | successor = | party = | boards = | religion = [[హిందూమతం]] | spouse = నాగేశ్వరమ్మ | children = 4; కైకాల లక్ష్మీనారాయణ, కైకాల రామారావు (చిన్నబాబు), కైకాల రమాదేవి లతో సహా మరో కూతురు | father = కైకాల లక్ష్మీనారాయణ | relatives = కైకాల నాగేశ్వరరావు, సినీ [[నిర్మాత]] (సోదరుడు) | website = | footnotes = }} '''కైకాల సత్యనారాయణ''' (1935 జూలై 25 - 2022 డిసెంబరు 23) ఒక సినీ నటుడు, భారత పార్లమెంటు మాజీ సభ్యుడు. 60 సంవత్సరాల సినీజీవితంలో 777 పై చిలుకు సినిమాల్లో నటించాడు. ఒక నటుడిగా అతను పౌరాణిక, సాంఘిక, చారిత్రక, జానపద పాత్రలు చేసాడు. హాస్య, ప్రతినాయక, నాయక, భూమికలెన్నిటినో పోషించాడు. తాను పోషించిన వైవిధ్యమైన పాత్రలకు గుర్తుగా అతను ''నవరస నటనా సార్వభౌమ'' అనే బిరుదు పొందాడు. తెలుగు సినీ పరిశ్రమలో [[ఎస్.వి. రంగారావు|ఎస్. వి. రంగారావు]] తర్వాత అలాంటి వైవిధ్య భరితమైన పాత్రలు పోషించిన వారిలో ఈయన ఒకరు. 1959లో [[సిపాయి కూతురు]] అనే చిత్రంతో ఈయన సినీరంగప్రవేశం చేశాడు. తర్వాత ఎక్కువగా ప్రతినాయక పాత్రలు పోషించాడు.<ref name="నవరసాల కొండ వెండితెర యముండ">{{cite news |title=నవరసాల కొండ వెండితెర యముండ |url=https://www.eenadu.net/telugu-news/movies/general/0201/122238965 |accessdate=29 April 2025 |work= |publisher=Eenadu |date=24 December 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250429053610/https://www.eenadu.net/telugu-news/movies/general/0201/122238965 |archivedate=29 April 2025 |language=te}}</ref> ==వ్యక్తిగత జీవితం== [[కృష్ణా జిల్లా]] [[గుడ్లవల్లేరు]] మండలం [[కౌతరం]] గ్రామంలో కైకాల సత్యనారాయణ [[1935]] [[జూలై 25|జులై 25]]<nowiki/>న జన్మించాడు.<ref>{{Cite web|title=సీనీ నటనాధురీణ... సత్యనారాయణ|url=https://www.sitara.net/cine-margadarsakulu/tollywood/kaikala-satyanarayana-bangaru-kutumbam/3661|access-date=2020-08-06|website=సితార|language=te}}{{Dead link|date=జూన్ 2021|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> ఆయన తండ్రి కైకాల లక్ష్మీనారాయణ. ఆయన ప్రాథమిక, ప్రాథమికోన్నత విద్యను [[గుడివాడ]], [[విజయవాడ]] లలో పూర్తిచేసి, ది గుడివాడ కళాశాల (ఏఎన్ఆర్ కళాశాల) నుండి పట్టభద్రుడయ్యాడు. [[1960]] [[ఏప్రిల్ 10]]<nowiki/>న నాగేశ్వరమ్మతో వివాహమైంది. ఆయనకు ఇద్దరు కూతుళ్ళు, ఇద్దరు కొడుకులు ఉన్నారు ==సినీ జీవితం== నాటకాలు వేసే సమయంలోనే సినిమాలలో పని చేస్తారా అని ఒక [[దర్శకుడు]] అడగగా నేను ముందు [[డిగ్రీ (కోణం)|డిగ్రీ]] పూర్తి చేసుకోవాలి డిగ్రీ చదివిన తర్వాతే సినిమాలు గురించి ఆలోచిస్తాను అని చెప్పాడు. చదువు పూర్తి చేసుకున్న తరువాత అవకాశాల కోసం సత్యనారాయణ మద్రాసు వెళ్ళాడు. సినిమాలో పాత్ర వచ్చే అవకాశం ఉంది, నాలుగు రోజులు ఆగిరమ్మని దర్శకుడు చెప్పడంతో [[మద్రాస్]] లోనే కొన్ని రోజులు ఉండి పోదామని నిర్ణయించుకున్నారు. మద్రాస్ లో ఉన్న రోజులలో చాలా అవకాశాలు వచ్చినా ఏ సినిమాకి కూడా ఎంపిక కాలేదు. అవకాశాలు వెతుకుతున్న సమయంలో గది లేక 15 రోజులు ఒక పార్కులోనే పడుకునే వాడు. ఇంత కఠిన సమయంలో కూడా మద్రాస్ వదిలి వెళ్ళకూడదు అని నిశ్చయించుకొని అక్కడే ఉండి ప్రయత్నాలు చేసేవాడు. గది దొరికిన తరువాత రోజంతా అలిసిపోయిన కారణంగా కాఫీ ఆర్డర్ చేశాడు. కాఫీ అంతా తాగిన తర్వాత సాలెపురుగు శరీర భాగం ఉండటం గమనించాడు. తన తోటి రూమ్ సభ్యులు సాలెపురుగు వల్ల శరీరంలో విషం ఎక్కుతుందని చెప్పగా హాస్పిటల్కు వెళ్లకుండా రూమ్ లోనే ఉండిపోయారు. నాకు ఫ్యూచర్ ఉంటే నేను ఉదయం లేస్తాను లేకపోతే ఈ సాలెపురుగు విషం వల్ల చనిపోతాను అని చెప్పి పడుకున్నాడు. ఆ ఉదయం ఆరోగ్యంగా లేవటం సినీ పరిశ్రమలో రావటం కైకాల సత్యనారాయణ జీవితమే మారిపోయింది. కైకాల సత్యనారాయణకు 1959వ సంవత్సరంలో సిపాయి కూతురులో డి ఎల్ నారాయణ ద్వారా అవకాశం దొరికింది. దానికి దర్శకుడు చంగయ్య. ఆ సినిమా బాక్సు ఆఫీసు దగ్గర బోల్తాపడినా సత్యనారాయణ ప్రతిభను గుర్తించారు. అలా గుర్తించటానికి ఆసక్తి గల కారణం, అతను రూపు రేఖలు [[యన్.టి.ఆర్|యన్.టి.ఆర్‌ను]] పోలి ఉండటమే. యన్.టి.ఆర్ కు ఒక మంచి నకలు దొరికినట్లు అయింది. అప్పుడే యన్.టి.ఆర్ కూడా ఇతన్ని గమనించారు. [[1960]]లో యన్.టి.ఆర్ తన [[సహస్ర శిరచ్ఛేద అపూర్వ చింతామణి]]లో ఇతనికి ఒక పాత్రనిచ్చారు. ఈ సినిమాకి దర్శకత్వం వహించినవారు [[యస్.డి.లాల్]]. ఈ సినిమాలో సత్యనారాయణ యువరాజు పాత్ర వేసాడు. 750 సినిమాల్లో వివిధ రకాల పాత్రలను పోషించి తెలుగువారి హృదయాలను తన నటన ద్వారా గెలుచుకున్నారు. దేవుళ్ళకి సంబంధించిన పాత్రలలో సత్యనారాయణ గారికి సాటి ఎవరు లేరు అని చెప్పవచ్చు. యముడిగా రావణుడిగా, దుర్యోధనుడిగా నటించి ఆ పాత్రలకు జీవం పోశాడు. 1996 సంవత్సరంలో తెలుగుదేశం పార్టీ తరఫున మచిలీపట్నం నియోజకవర్గం నుంచి లోక్ సభకు ఎన్నికయ్యాడు. సత్యనారాయణ ఆరోగ్యంగా ఉండాలంటే మంచి అలవాట్లను మంచి ఆహారాన్ని తీసుకోవాలని భావిస్తారు. జీవితంలో ఎక్కువగా బాధపడకుండా ఉండటమే మనిషి ఆరోగ్యానికి సహాయం చేస్తుందని కూడా చెబుతాడు. కైకాల సత్యనారాయణకు 2011 వ సంవత్సరంలో రఘుపతి వెంకయ్య అవార్డు, 2017లో లైఫ్ టైం అచీవ్మెంట్ అవార్డు కూడా ఇవ్వటం జరిగింది. సత్యనారాయణను తెరమీద ఒక ప్రతినాయకుడుగా చూపించవచ్చు అని కనిపెట్టినది [[బి.విఠలాచార్య]]. ఇది సత్యనారాయణ సినిమా జీవితాన్నే మార్చేసింది. విఠలాచార్య సత్యనారాయణ చేత ప్రతినాయకుడుగా [[కనకదుర్గ పూజామహిమ (1960 సినిమా)|కనకదుర్గ పూజా మహిమ]]లో వేయించాడు. ఆ పాత్రలో సత్యనారాయణ సరిగ్గా ఇమడటంతో, తర్వాతి సినిమాల్లో అతను ప్రతినాయకుడుగా స్థిరపడి పోయాడు. ప్రతినాయకుడిగా తన యాత్ర కొనసాగిస్తూనే, సత్యనారాయణ సహాయ పాత్రలు కూడా వేసారు. ఇది ఆయనను సంపూర్ణ నటుడిని చేసింది. తెలుగు చిత్ర పరిశ్రమకు సత్యనారాయణ రూపంలో విలక్షణ నటుడు దొరికినట్లయింది. అతను [[యమగోల]], [[యమలీల]] చిత్రాల్లో యముడిగా వేసి అలరించాడు. [[శ్రీ కృష్ణుడు|కృష్ణుడి]] గా, రాముడిగా యన్.టి.ఆర్ ఎలానో, [[యముడు|యముడిగా]] సత్యనారాయణ అలా ఎస్.వి.రంగారావు ధరించిన పాత్రలను చాలావరకు సత్యనారాయణ పోషించారు.<ref>{{Cite web|url=https://tv9telugu.com/tomorrow-is-veteran-actor-kaikala-satyanarayana-birthday-282292.html|title=సినిమా పుట్టిన నాలుగేళ్లకే కైకాల జ‌న‌నం.. విభిన్న‌మైన పాత్ర‌ల‌తో చెర‌గ‌ని ముద్ర‌..|last=Team|first=TV9 Telugu Web|date=2020-07-24|website=TV9 Telugu|language=en-US|access-date=2020-08-06}}{{Dead link|date=అక్టోబర్ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> పౌరాణికాల్లో [[రావణుడు]], [[దుర్యోధనుడు]], [[యముడు]], ఘటోత్కచుడు సాంఘికాల్లో రౌడీ, కథానాయకుని (కథాకనాయిక) తండ్రి, తాత మొదలైనవి. సత్యనారాయణ రమా ఫిల్మ్ ప్రొడక్షన్ అనే సంస్థను స్థాపించి [[ఇద్దరు దొంగలు]]<ref name="ఎన్టీఆర్‌ సినిమా కథతో వీరిద్దరి సినిమా!">{{cite news |last1=ఆంధ్రజ్యోతి |first1=నవ్య (ఓపెన్ పేజీ) |title=ఎన్టీఆర్‌ సినిమా కథతో వీరిద్దరి సినిమా! |url=https://www.andhrajyothy.com/telugunews/memory-of-old-classics-20200620104487 |accessdate=14 August 2020 |work=www.andhrajyothy.com |publisher=వినాయకరావు |date=21 June 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200621033842/https://www.andhrajyothy.com/telugunews/memory-of-old-classics-20200620104487 |archivedate=21 June 2020}}</ref> [[కొదమ సింహం]], [[బంగారు కుటుంబం (1994 సినిమా)|బంగారు కుటుంబం]], [[ముద్దుల మొగుడు (1997 సినిమా)|ముద్దుల మొగుడు]] సినిమాలు నిర్మించాడు. ==రాజకీయాలు== [[1996]]లో అతను రాజకీయాల్లోకి వచ్చి, [[మచిలీపట్నం లోకసభ నియోజకవర్గం|మచిలీపట్నం నియోజకవర్గం]] నుండి [[తెలుగుదేశం పార్టీ]] అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి 11వ [[లోక్‌సభ]]కు ఎన్నికయ్యాడు.<ref>{{Cite web|url=https://telugu.oneindia.com/news/andhra-pradesh/kaikala-satyanarayana-comments-on-ntr-chandrababu-naidu-212559.html|title="ఎన్టీఆర్ అత్యంత కుమిలిపోయిన సందర్భం అదే.., బాబు తీరు అలా కనిపించడం లేదు"|last=Srinivas|first=Mittapalli|date=2017-10-07|website=telugu.oneindia.com|language=te|access-date=2020-08-06}}</ref> == నటించిన సినిమాల పాక్షిక జాబితా== {{main|కైకాల సత్యనారాయణ నటించిన సినిమాలు}} {{div col}} * [[సిపాయి కూతురు]] (1959) (మొదటి సినిమా) * [[లవకుశ]] (1963) * [[పాండవ వనవాసం]] (1965) * [[పరమానందయ్య శిష్యుల కథ (1966 సినిమా)|పరమానందయ్య శిష్యుల కథ]] (1966) * [[ప్రేమనగర్]] (1971) * [[తాతా మనవడు]] (1973) * [[నిప్పులాంటి మనిషి (1974 సినిమా)|నిప్పులాంటి మనిషి]] (1974) - షేర్ ఖాన్ * [[జీవన జ్యోతి (1975 సినిమా)|జీవన జ్యోతి]] (1975) * [[సిరిసిరిమువ్వ]] (1976) * [[సెక్రటరీ]] (1976) * [[చక్రధారి]] (1977) * [[దాన వీర శూర కర్ణ]] (1977) - భీముడు * [[యమగోల]] (1977) -యముడు * [[శుభలేఖ (సినిమా)|శుభలేఖ]] (1982) - అంకెల ఆదిశేషయ్య * [[శ్రుతిలయలు]] (1987) - వాసిరెడ్డి వెంకటాద్రినాయుడు * [[రుద్రవీణ (సినిమా)|రుద్రవీణ]] (1988) * [[నారీ నారీ నడుమ మురారి]] (1990) - జానకిరామయ్య * [[సూత్రధారులు]] (1990) - నీలకంఠయ్య * [[గ్యాంగ్ లీడర్]] (1991) - జైలర్ * [[భైరవ ద్వీపం]] (1994) * [[ముద్దుల ప్రియుడు]] (1994) * [[యమలీల]] (1994) - యముడు * [[ఘటోత్కచుడు (సినిమా)|ఘటోత్కచుడు]] (1995)- ఘటోత్కచుడు * [[సాహసవీరుడు - సాగరకన్య]] (1996)<ref name="గురి తప్పిన 'సాహస వీరుడు'">{{cite web |last1=ఐడ్రీమ్ పోస్ట్ |first1=సినిమాలు |title=గురి తప్పిన 'సాహస వీరుడు' |url=https://www.idreampost.com/te/news/nostalgia/venkatesh-fantasy-movie-misfired |website=www.idreampost.com |accessdate=22 June 2020 |language=en |date=7 April 2020 }}{{Dead link|date=జూలై 2020 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * [[సూర్యవంశం]] (1998) * [[శుభాకాంక్షలు (సినిమా)|శుభాకాంక్షలు]] (1998) - సీతారామయ్య * [[సమరసింహారెడ్డి]] (1999) * [[మురారి (సినిమా)|మురారి]] (2001) * [[రేపల్లెలో రాధ]] (2001) * [[అరుంధతి (2009 సినిమా)|అరుంధతి]] (2009) * [[నరసింహుడు (సినిమా)|నరసింహుడు]] (2005) * [[దీర్ఝ ఆయుష్మాన్ భవ]] (2025) - చివరి సినిమా {{div col end}} ==నిర్మాతగా== * [[ఇద్దరు దొంగలు]] * [[కొదమ సింహం]] * [[బంగారు కుటుంబం (1994 సినిమా)|బంగారు కుటుంబం]] * [[ముద్దుల మొగుడు (1997 సినిమా)|ముద్దుల మొగుడు]]<ref>{{cite news |last1=Namaste Telangana |first1= |title=నిర్మాతగానూ ఇండస్ట్రీలో కైకాల ముద్ర.. అన్నీ సూపర్‌ హిట్లే..! |url=https://www.ntnews.com/cinema/kaikala-satyanarayana-produce-movies-894856 |accessdate=23 December 2022 |work= |date=23 December 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221223071748/https://www.ntnews.com/cinema/kaikala-satyanarayana-produce-movies-894856 |archivedate=23 December 2022 |language=te-IN |quote=నిర్మాతగానూ ఇండస్ట్రీలో కైకాల ముద్ర.. అన్నీ సూపర్‌ హిట్లే..!}}</ref> ==గుర్తింపు, బహుమతులు== === ఫిల్మ్‌ఫేర్ అవార్డులు === * జీవితకాల సాఫల్య పురస్కారం (2017) === నంది అవార్డులు === * ఉత్తమ చలన చిత్రం - బంగారు కుటుంబం (1994) === [[రఘుపతి వెంకయ్య అవార్డు]] - 2011 === === ఇతర గౌరవాలు === * ఎన్టీఆర్ విజ్ఞాన్ ట్రస్ట్ అవార్డు<ref>{{cite news|url=http://www.indiaglitz.com/channels/telugu/article/35856.html|title=Kaikala Satyanarayana to receive NTR award|date=11 January 2008|work=IndiaGlitz|access-date=17 April 2012|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20121009235322/http://www.indiaglitz.com/channels/telugu/article/35856.html|archive-date=9 October 2012}}</ref> * నటశేఖర - [[అనంతపురం]]లో ఒక ప్రభుత్వేతర సంస్థ ఇచ్చింది. * నటశేఖర - [[గుడివాడ]] పురపాలక సంఘ వేదికపై ఇచ్చినది * కళా ప్రపూర్ణ - [[కావలి]] సాంసృతిక సంఘంవారు ఇచ్చినది * నవరసనటనా సార్వభౌమ - ఒక సాంస్కృతిక సంఘం అనేకమంది పెద్దమనుషులు, పురజనుల మధ్య ఇచ్చింది. * సినీరత్న పురస్కారం - 2015లో [[అక్కినేని ఫౌండేషన్ ఆఫ్ అమెరికా]] సంస్థ ప్రదానం చేసింది. ==గణాంకాలు== * 777 సినిమాలు ఇప్పటిదాకా * 28 పౌరాణిక చిత్రాలు * 51 జానపద చిత్రాలు * 9 చారిత్రక చిత్రాలు * 200 మంది దర్శకులతో పనిచేసాడు * 223 సినిమాలు 100 రోజులు ఆడాయి * 59 సినిమాలు అర్ధశతదినోత్సవాలు జరుపుకున్నాయి * 10 సినిమాలు శతదినోత్సవాలు జరుపుకున్నాయి * 10 సినిమాలు ఒక సంవత్సరం లేదా అంతకన్నా ఎక్కువ ఆడినవి == మరణం == కొంతకాలంగా అనారోగ్యంతో బాధపడిన 87 ఏళ్ల కైకాల సత్యనారాయణ 2022 డిసెంబరు 23న హైదరాబాదులోని తన నివాసంలో కన్నుమూశాడు.<ref>{{Cite web|date=2022-12-23|title=Kaikala Satyanarayana: ప్రముఖ నటుడు కైకాల సత్యనారాయణ కన్నుమూత|url=https://www.eenadu.net/telugu-news/movies/kaikala-satyanarayana-passed-away/0210/122238846|access-date=2022-12-23|website=web.archive.org|archive-date=2022-12-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20221223031124/https://www.eenadu.net/telugu-news/movies/kaikala-satyanarayana-passed-away/0210/122238846|url-status=bot: unknown}}</ref> == మూలాలు == {{మూలాలజాబితా}} ==బయటి లింకులు== * [https://web.archive.org/web/20070626051956/http://satyanarayana.bravehost.com/index.html అనధికార వెబ్‌సైటు] {{రఘుపతి వెంకయ్య అవార్డు గ్రహీతలు}} {{Authority control}} [[వర్గం:1935 జననాలు|కైకాల సత్యనారాయణ]] [[వర్గం:11వ లోక్‌సభ సభ్యులు]] [[వర్గం:కృష్ణా జిల్లా సినిమా నటులు]] [[వర్గం:తెలుగు సినిమా నటులు]] [[వర్గం:తెలుగుదేశం పార్టీ రాజకీయ నాయకులు]] [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] [[వర్గం:రాజకీయాలలో సినీనటులు]] [[వర్గం:తెలుగు సినిమా ప్రతినాయకులు]] [[వర్గం:కృష్ణా జిల్లా సినిమా నిర్మాతలు]] [[వర్గం:కృష్ణా జిల్లా రాజకీయ నాయకులు]] [[వర్గం:కృష్ణా జిల్లా నుండి ఎన్నికైన లోక్‌సభ సభ్యులు]] [[వర్గం:2022 మరణాలు]] 8v0288lrqnytf6kovn2kfii6vy3ucyq 0 38001 4956205 4418979 2026-09-11T08:55:00Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4956205 wikitext text/x-wiki '''ఆక్వాకల్చర్‌''' (ఆంగ్లం: Aquaculture) <ref name="Garner_2016">{{Citation|last=Garner|first=Bryan A.|author-link=Bryan A. Garner|year=2016|title=Garner's Modern English Usage|edition=4th|url=http://www.lawprose.org/bryan-garner/books-by-bryan-garner/garners-modern-english-usage-4th-edition-2016|isbn=978-0190491482|access-date=2020-09-13|archive-date=2017-08-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20170814041726/http://www.lawprose.org/bryan-garner/books-by-bryan-garner/garners-modern-english-usage-4th-edition-2016/|url-status=dead}}</ref> అనగా [[చేప]]ల పెంపక పరిశ్రమ. కొన్ని నిర్థిష్ట ప్రమాణాలలో, నియంత్రిత పరిస్థితులలో ఎంపిక చేసిన జీవ జాతులను పెంచడం సంవర్ధన పరిశ్రమ అంటారు. ఈ జీవులను సాగర జలాల్లో పెంచినట్లయితే సముద్రనీటి ఆక్వాకల్చర్ అంటారు. అలాగే ఉప్పునీటి కయ్యలలో అయితే ఉప్పునీటి ఆక్వాకల్చర్ అంటారు. మంచినీటిలో పెంచినట్లయితే మంచినీటి ఆక్వాకల్చర్ అంటారు.<ref name="AmericanHeritageDef">{{cite web|url=http://www.answers.com/topic/aquaculture%7ctitle=aquaculture%7cwork=Answers.com|title=Answers - The Most Trusted Place for Answering Life's Questions|work=Answers.com}}</ref> ==మంచినీటి చేపల, రొయ్యల పెంపకం== [[దస్త్రం:మంచినీటి చేపల చెరువు (YS).JPG|thumb|చేపలు, రొయ్యలు పెంచడానికి తయారు చేసుకున్న చెరువు|250x250px]] మంచినీటిలో చేపలను, రొయ్యలను పెంచడాన్ని మంచినీటి చేపల, రొయ్యల పెంపకం అంటారు. ==ఉప్పునీటి చేపల, రొయ్యల పెంపకం== ఉప్పు నీటిలో చేపలను, రొయ్యలను పెంచడాన్ని ఉప్పు నీటి చేపల, రొయ్యల పెంపకం అంటారు. == ఆక్వా ఉత్పత్తుల్లో ఆంధ్రప్రదే్‌శ్ అగ్రగామి == దేశవ్యాప్తంగా ఆక్వా ఉత్పత్తుల విస్తీర్ణం, విలువ, దిగుబడిపై సముద్ర ఉత్పత్తుల ఎగుమతుల అభివృద్ధి ప్రోత్సాహకం సంస్థ ([[మెరైన్‌ ప్రొడక్ట్స్‌ ఎక్స్‌పోర్ట్స్‌ డెవలప్‌మెంట్‌ అథారిటీ]]-ఎంపెడా) 2021-22 నివేదిక వెల్లడించింది. దీని ప్రకారం ఆక్వా ఉత్పత్తుల దిగుబడి, ఎగుమతుల్లో ఏపీ దేశంలోని అన్ని రాష్ట్రాల కన్నా మెరుగైన ఫలితాలు సాధించింది.<ref>{{Cite web|date=2022-03-12|title=తగ్గేదేలే.. మీసం తిప్పిన ఆంధ్రా రొయ్య, ఆక్వాలో ఏపీ టాప్‌.. ఎగుమతుల్లో తొలి స్థానం|url=https://www.prabhanews.com/apnews/ap-top-in-aqua-culture-first-place-in-exports/|access-date=2022-03-13|website=Prabha News|language=en-US|archive-date=2022-03-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20220312230633/https://www.prabhanews.com/apnews/ap-top-in-aqua-culture-first-place-in-exports/|url-status=dead}}</ref> ==మూలాలు== {{మూలాల జాబితా}} == వెలుపలి లంకెలు == [[వర్గం:జంతు శాస్త్రము]] tlq8vvzocyi2963j7ep369anoxldt2l 10 38544 4956038 4927309 2012-04-27T02:37:31Z 67.71.69.201 2969140 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 4956039 4927310 2026-09-11T06:46:24Z యర్రా రామారావు 28161 [[:en:Template:Clear]] నుండి కూర్పును దిగుమతి చేసారు 4143586 wikitext text/x-wiki <div style="clear:{{{1|both}}};" class={{{class|}}}></div><noinclude> {{documentation}} </noinclude> an9yinekx1cqo1nkoi5u8nuqub9qbvg 0 40206 4955783 4625417 2026-09-10T17:27:49Z Raghurama Raju 1957 146551 /* ముద్రా కమ్యూనికేషన్స్ */ అక్షర దోషం స్థిరం 4955783 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = అచ్యుతాని గోపాల కృష్ణమూర్తి | image = A.G.Krishna murty.jpg | imagesize = 260pxX200px | alt = | caption = ఎ.జి.కృష్ణమూర్తి | birth_date = {{birth date|1942|04|28|df=y}} | death_date = {{death date and age|2016|02|5|1942|04|28|df=y}} | birth_place = [[వినుకొండ]], [[ఆంధ్రప్రదేశ్]], [[భారత దేశం]] | nationality = భారతీయుడు | other_names = ఏజీకే | known_for = ముద్రా కమ్యూనికేషన్స్ లిమిటెడ్ వ్యవస్థాపకుడు | occupation = అడ్వర్‌టైజింగ్, పబ్లిక్ రిలేషన్స్ }} '''ఎ.జి.కృష్ణమూర్తి''' (అచ్యుతాని గోపాల కృష్ణమూర్తి) [[ముద్రా కమ్యూనికేషన్స్]] సంస్థాపక అధ్యక్షుడు. పదవీ విరమణ తర్వాత కాలమిస్టుగా, రచయితగా ఆంగ్లంలోనూ, తెలుగులోనూ పలు వ్యాసాలు, పుస్తకాలు ప్రచురించాడు. ఆ పుస్తకాలు ఇతర భారతీయ భాషల్లోకి కూడా అనువదింపబడ్డాయి. ==జీవిత విశేషాలు== కృష్ణమూర్తి [[1942]], [[ఏప్రిల్ 28]]న [[గుంటూరు]] జిల్లా [[వినుకొండ]]లో జన్మించాడు.<ref>{{Cite web |url=http://www.agkonline.com/home_agk.htm |title=About AGK |website= |access-date=2008-12-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090119124253/http://agkonline.com/home_agk.htm |archive-date=2009-01-19 |url-status=dead }}</ref> కృష్ణమూర్తి బాల్యం [[తెనాలి]], [[బాపట్ల]]లో గడిచింది. [[ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం]] నుండి చరిత్రలో [[బి.ఏ]] హానర్స్ పట్టాపుచ్చుకున్నారు. ఆయన మొదట బాపట్ల సబ్‌మెజిస్ట్రేట్ కోర్టులో స్టెనోగా ఉద్యోగంలో చేరారు. అనంతరం [[గుంటూరు]]లో జిల్లా మెజిస్ట్రేట్ దగ్గర కూడా స్టెనో పనిచేసారు. అనంతరం [[ఆర్కియలాజికల్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా]]లో గుమాస్తాగా పనిచేసారు. 1962లో [[మద్రాసు]] పోర్టు మ్యూజియంలో యూడీసీగా ఉద్యోగం చేసారు. అయిదేళ్ళు [[మద్రాసు]]లో పనిచేసిన తర్వాత [[హైదరాబాద్‌]]కు బదిలీపై వచ్చారు. తరువాత ఆయన సంవత్సరం తిరగకుండానే కేంద్ర ప్రభుత్వ ఉద్యోగానికి గుడ్‌బై కొట్టి [[అహమ్మదాబాద్]] వెళ్ళి శిల్పి అడ్వర్టయింజింగ్ సంస్థలో డిప్యూటీ మేనేజర్‌గా చేరారు. అది ప్రసిద్ధ అంతరిక్ష శాస్త్ర పరిశోధకుడు [[విక్రమ్ సారాభాయ్]] వంశానికి చెందిన సంస్థ. క్యాలికో డెరైక్టర్ గీరాబెన్ శరాభాయ్‌తో కలసి పనిచేసారు. 1972లో అదే కంపెనీకి చెందిన వ్యాపార ప్రకటనాసంస్థ అయిన శిల్పా అడ్వర్టైజింగ్ లో అకౌంట్ ఎగ్జిక్యూటివ్ గా పదోన్నతి పొందాడు. 1976లో రిలయన్స్ సంస్థలకు ఆడ్వర్టైజింగ్ మేనేజరుగా చేరి, నాలుగు సంవత్సరాలు తిరక్కుండానే సొంత వ్యాపార ప్రకటనా సంస్థ ముద్రా కమ్యూనికేషన్స్ ను 1980, మార్చి 25న స్థాపించాడు.<ref name="'ముద్ర'">{{cite news|title='ముద్ర' వదిలి వెళ్లిన ఏజీకే|url=http://www.sakshi.com/news/opinion/k-ramachandra-murthy-write-on-ag-krishnamurthy-311534|accessdate=5 February 2016|agency=సాక్షి|publisher=కె.రామచంద్రమూర్తి|date=5 February 2016}}</ref> [[నరోడా]]లోని రిలయన్స్ సంస్థ ప్రధాన కార్యాల యంలో అడ్వర్టయిజింగ్ డెరైక్టర్‌గా చేరిన ఏజీకే అడ్వర్టయిజింగ్ రంగంలో శిఖర సదృశుడైన ఫ్రాంక్ సియాయిస్‌తో కలసి అద్భుతాలు చేశారు. [[రిలయన్స్]] సంస్థ ఉత్పత్తి చేసిన సిల్కు చీరలూ, ఇతర దుస్తులకూ విమల్ బ్రాండ్‌తో ప్రకటనలు తయారు చేయడంలో ఫ్రాంక్ అనేక విన్యాసాలు చేశాడు. ఆయన విమల్ కోసం తయారు చేసిన మొదటి అడ్వర్టయిజ్ మెంట్ ఇది : ''A woman expresses herself in many languages, Vimal is one of them''. దానికి ఏజీకే చేసిన తెలుగు అనువాదం ''ఒక స్త్రీకి ఎన్నెన్నో మనోభావాలు. వాటిలో విమల్ ఒకటి''. ఈ అడ్వర్టయిజ్‌మెంటు రకరకాల రూపాలు సంతరించుకొని అత్యధికంగా పత్రికలలో, [[రేడియో]]లలో వచ్చి విమల్ చీరలకు అసాధారణమైన ఆదరణ తెచ్చింది.<ref name="'ముద్ర'"/> ==ముద్రా కమ్యూనికేషన్స్== ‘ఓన్లీ విమల్’ అన్నది అందరికీ, ఎప్పటికీ గుర్తు ఉండే సృజనాత్మక ప్రకటన. ఫ్రాంక్ సియాయిస్ సొంత ఏజెన్సీ పెట్టుకున్న తర్వాత, రిలయన్స్ ప్రత్యర్థులు ఆయన క్లయింట్లు అయిన కారణంగా రిలయన్స్ స్వయంగా ఒక అడ్వర్టయిజింగ్ ఏజెన్సీని నెలకొల్పాలనీ, దానికి ‘ముద్ర’ అని పేరు పెట్టాలనీ ఏజీకే చేసిన సూచనను [[ధీరుభాయ్ అంబానీ|ధీరూభాయ్ అంబానీ]] ఆమోదించారు. ఆయన రూ. 35 వేల నగదు తోను ఒకే ఒక క్లయింట్‌ తోను వ్యాపార ప్రకటనా సంస్థ స్థాపించారు. కేవలం తొమ్మిదేళ్ళల్లో ముద్రా [[భారతదేశం]]లో ఉన్న పెద్ద వ్యాపార ప్రకటనా సంస్థలలో మూడవ స్థానాన్ని, స్వదేశీ వ్యాపార ప్రకటనా సంస్థలలో ప్రథమ స్థానాన్ని చేరుకుంది. 1980లో ముద్ర వెలిసింది. ఒక వెలుగు వెలిగింది. కార్పొరేట్‌రంగంలో అడ్వర్టయింజింగ్ జీనియస్‌గా ఏజీకే గుర్తింపు పొందారు. దేశవ్యాప్తంగా విమల్ షోలు నిర్వహించి విమల్ విజయ పరంపరను కొనసాగించడంలో ఏజీకేది అద్వితీయమైన పాత్ర. ‘ఐ లవ్ యూ రస్నా’ కూడా ఆయన సృష్టే. ప్రభుత్వంలో చిన్న గుమాస్తా ఉద్యోగంతో ప్రారంభించిన ఎ.జి.కె. తెలుగువారు గర్వించదగ్గ అతి ఉన్నత స్థాయికి చేరుకున్నారు. [[ధీరుభాయ్ అంబానీ|ధీరూభాయ్ అంబానీ]]కి అతి చేరువలో ఉండి ఈ సంస్థని ఇంత త్వరగా ఉన్నత స్థాయికి లేవనెత్తి ఆయనచేత శభాష్ అనిపించుకున్నారు. ==రచయితగా== ఈయన అనుభవాలని పుస్తకాల రూపంలోనూ, పత్రికా శీర్షికల ద్వారానూ రాసి యువతని ఉత్తేజ పరుస్తున్నారు. కృష్ణమూర్తి తెలుగు పత్రికలో వారం వారం అనే శీర్షికను, ఆంగ్ల పత్రికలలో ఏజికె స్పీక్ (AGK Speak) అనే శీర్షికను వ్రాస్తుంటాడు. ఆయన ‘ధీరూభాయిజమ్’ అనే పేరుతో తెలుగులో, ఇంగ్లిష్‌లో పుస్తకం రాశారు. ‘ఎదురీత’ పేరుతో మరో పుస్తకం రాశారు. వ్యక్తిత్వ వికాసానికి దోహదం చేసే ఆయన రచనలను వివిధ భారతీయ భాషలలోకి అనువదించారు. ‘ఇదండీ నా కథ’ అనేది ఏజీకే ఆత్మకథ. అదే ఆయన చివరి రచన. అంచెలంచెలుగా ఎదుగుతూ యాడ్స్ రంగ దిగ్గజ వ్యక్తుల్లో ఒకరిగా పేరు తెచ్చుకున్న కృష్ణమూర్తి తెలుగు, ఆంగ్లంలో 15కి పైగా పుస్తకాలు రచించారు. 2013లో ఇఫ్ యు కాన్ డ్రీమ్ పేరుతో తన ఆత్మకథను పుస్తక రూపంలో విడుదల చేశారు. ==మరణం== ఇతడు తన 73వ యేట [[ఫిబ్రవరి 5]], [[2016]]న [[హైదరాబాదు]]లో మరణించాడు.<ref>{{Cite web |url=http://www.namasthetelangaana.com/andhra-pradesh-news/mudra-founder-ag-krishnamurthy-passes-away-1-1-473700.html |title=ముద్ర యాడ్స్ వ్యవస్థాపక చైర్మన్ కన్నుమూత |website= |access-date=2016-02-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160206090331/http://www.namasthetelangaana.com/andhra-pradesh-news/mudra-founder-ag-krishnamurthy-passes-away-1-1-473700.html |archive-date=2016-02-06 |url-status=dead }}</ref> <ref>{{cite news|title=A G Krishnamurthy, an outsider by choice|url=http://www.business-standard.com/article/current-affairs/obit-a-g-krishnamurthy-an-outsider-by-choice-116020500550_1.html|accessdate=5 February 2016|newspaper=Business Standard|date=February 5, 2016}}</ref> ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} ==ఇతర లింకులు== * [http://emescobooks.com/admin/freebooks/pdf/oFwgGhxmRQI1ZzML.pdf ఎ.జి.కృష్ణమూర్తి రాసిన అడ్వర్టైజింగ్ కథలు ఎమెస్కో ఉచిత పుస్తకం]{{Dead link|date=జూలై 2020 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[వర్గం:1942 జననాలు]] [[వర్గం:తెలుగువారిలో వ్యాపారవేత్తలు]] [[వర్గం:2016 మరణాలు]] [[వర్గం:తెలుగు రచయితలు]] [[వర్గం:గుంటూరు జిల్లా వ్యాపారవేత్తలు]] [[వర్గం:గుంటూరు జిల్లా రచయితలు]] [[వర్గం:తెలుగువారిలో ఇంగ్లీషు రచయితలు]] [[వర్గం:ఆత్మకథ రాసుకున్న ఆంధ్రప్రదేశ్ వ్యక్తులు]] 7usm4hiuqntvqlw6t5v8idghnjpfn9o 4 60838 4955834 3972879 2026-09-11T01:20:23Z Muralikrishna m 106628 4955834 wikitext text/x-wiki [[దస్త్రం:Vinoba bave.JPG|right|120px]] * [[1906]]: [[మహాత్మా గాంధీ]] దక్షిణ ఆఫ్రికాలో [[సత్యాగ్రహం]] ప్రారంభించాడు. * [[1895]]: స్వాతంత్ర్యసమరయోధుడు, గాంధేయవాది [[వినోబా భావే]] జననం (మ.1982). (చిత్రంలో) * [[1915]]: భారతదేశ కళాకారిణి, రచయిత్రి [[పుపుల్ జయకర్]] జననం (మ.1997). * [[1947]]: సాహితీకారుడు [[దువ్వూరి రామిరెడ్డి]] మరణం (జ.1895). * [[1948]]: 20వ శతాబ్దానికి చెందిన రాజకీయనాయకుడు [[ముహమ్మద్ అలీ జిన్నా]] మరణం (జ.1876). * [[1983]]: ఆకాశవాణి ప్రయోక్త, తెలుగు నటుడు [[ప్రయాగ నరసింహశాస్త్రి]] మరణం (జ.1909). * [[1987]]: ఆధునిక హిందీ కవయిత్రులలో ఒకరైన [[మహాదేవి వర్మ]] మరణం (జ.1907). * [[2001]]: [[అల్ ఖైదా|ఆల్కాయిదా]] ఉగ్రవాదులు [[అమెరికా]] లోని [[9/11 దాడులు|నాలుగు ప్రధాన పట్టణాలలో విమానాలను ఉపయోగించి ఉగ్రవాదాన్ని]] ప్రదర్శించారు. <noinclude>[[వర్గం:చరిత్రలో ఈ రోజు]]</noinclude> 7u1q50fnx56kb2zwbk8v8g1js6q0w19 0 61617 4955804 4660777 2026-09-10T18:53:13Z ~2026-48882-00 154053 4955804 wikitext text/x-wiki '''మల్కాపూర్,''' [[తెలంగాణ]] రాష్ట్రం, [[వికారాబాదు జిల్లా]], [[తాండూరు మండలం (వికారాబాద్ జిల్లా)|తాండూరు]] మండలంలోని గ్రామం.<ref>తెలంగాణ ప్రభుత్వ ఉత్తర్వులు GO. Ms. No. 248, Revenue (DA-CMRF) Department, Date: 16.02.2019</ref>ఇది మండల కేంద్రమైన తాండూరు నుండి 14 కి. మీ. దూరంలో ఉంది.2016 లో చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం పాత [[రంగారెడ్డి జిల్లా]] లోని ఇదే మండలంలో ఉండేది. <ref>{{Cite web|title=వికారాబాదు జిల్లా|url=https://mines.telangana.gov.in/MinesAndGeology/Documents/GO's/New%20District%20Gos/Vikarabad.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211227081746/https://mines.telangana.gov.in/MinesAndGeology/Documents/GO%27s/New%20District%20Gos/Vikarabad.pdf|archive-date=2021-12-27|access-date=2021-01-06|website=తెలంగాణ గనుల శాఖ}}</ref>ఈ గ్రామం నాపరాతి గనులకు ప్రసిద్ధి. తాండూర్ నాపరాతి పాలిషింగ్ పరిశ్రమలకు సరాఫరా ఆయ్యే ముడి నాపరాతి అధికంగా ఇక్కడి నుంచే జర్గుతుంది. {{Infobox Settlement| ‎|name = మల్కాపూర్ |native_name = |nickname = |settlement_type = రెవెన్యూ గ్రామం <!-- images and maps -----------> |image_skyline = Malkapur, Tandur Mandal.PNG |imagesize = |image_caption = తాండూరు మండలంలో మల్కాపూర్ గ్రామ స్థానం (పసుపు రంగులో ఉంది) |image_map = |mapsize = 200px |map_caption = |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = |image_dot_map = |dot_mapsize = |dot_map_caption = |dot_x = |dot_y = |pushpin_map = తెలంగాణ |pushpin_label_position = right |pushpin_map_caption = |pushpin_mapsize = 250 <!-- Location ------------------> |subdivision_type = [[రాష్ట్రం]] |subdivision_name = [[తెలంగాణ]] |subdivision_type1 = [[జిల్లా]] |subdivision_name1 = [[వికారాబాదు జిల్లా|వికారాబాదు]] |subdivision_type2 = [[మండలం]] |subdivision_name2 = [[తాండూరు]] <!-- Politics -----------------> |government_foonotes = |government_type = |leader_title = [[సర్పంచి]] |leader_name = |leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> |leader_name1 = |leader_title2 = |leader_name2 = |established_title = |established_date = <!-- Area ---------------------> |area_magnitude = చ.కి.మీ |unit_pref = |area_footnotes = |area_total_km2 = <!-- Population -----------------------> |population_as_of = 2011 |population_footnotes = |population_note = |population_total = 4322 |population_density_km2 = |population_blank1_title = పురుషుల సంఖ్య |population_blank1 = 2240 |population_blank2_title = స్త్రీల సంఖ్య |population_blank2 = 2082 |population_blank3_title = గృహాల సంఖ్య |population_blank3 =1012 <!-- literacy -----------------------> |literacy_as_of = 2011 |literacy_footnotes = |literacy_total = |literacy_blank1_title = పురుషుల సంఖ్య |literacy_blank1 = |literacy_blank2_title = స్త్రీల సంఖ్య |literacy_blank2 = <!-- General information ---------------> |timezone = |utc_offset = |timezone_DST = |utc_offset_DST = | latd = 17.340748 | latm = | lats = | latNS = N | longd = 77.498810 | longm = | longs = | longEW = E |elevation_footnotes = <!-- for references: use<ref> </ref> tags --> |elevation_m = |elevation_ft = <!-- Area/postal codes & others --------> |postal_code_type = పిన్ కోడ్ |postal_code = |area_code = |blank_name = ఎస్.టి.డి కోడ్: 08411 |blank_info = |blank1_name = |website = |footnotes = }} ==గణాంకాలు== 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 1012 ఇళ్లతో, 4322 జనాభాతో 581 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 2240, ఆడవారి సంఖ్య 2082. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 271 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 19. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 574440<ref>{{Cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/DCHB_Village_Release_2800.xlsx|title=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India - Village amenities of 2011}}</ref>.పిన్ కోడ్: 501158. 2001 జనాభా లెక్కల ప్రకారం ఈ గ్రామ జనాభా 2975. అందులో పురుషుల సంఖ్య సంఖ్య 1488, మహిళల సంఖ్య 1487. గృహాలు 626, విస్తీర్ణము 581 హెక్టార్లు. ప్రజల భాష. తెలుగు. ==దర్శనీయ స్థలాలు== *సమీప గ్రామమైన కొత్లాపూర్‌లో ఎల్లమ్మ దేవాలయం ఉంది. ఏటా జాతరనిర్వహిస్తారు. == విద్యా సౌకర్యాలు == గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు రెండు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి.2 ప్రభుత్వ అనియత విద్యా కేంద్రాలు ఉన్నాయి.సమీప బాలబడి [[కోటబాస్పల్లి|కోట్బాస్పల్లిలో]] ఉంది.సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల తాండూరులోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల వికారాబాద్లోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్ [[వికారాబాద్|వికారాబాద్లో]] ఉన్నాయి.సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల గౌతాపూర్లోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల [[తాండూరు]] లోనూ ఉన్నాయి. == వైద్య సౌకర్యం == === ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం === మల్కాపూర్లో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఇద్దరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. ఒక పశు వైద్యశాలలో ఒక డాక్టరు, ఒకరు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు.సంచార వైద్య శాల గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. === ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం === గ్రామంలో3 ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలున్నాయి. డిగ్రీ లేని డాక్టర్లు ముగ్గురు ఉన్నారు. ఒక మందుల దుకాణం ఉంది. == తాగు నీరు == గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా శుద్ధి చేయని నీరు సరఫరా అవుతోంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. మల్కాపూర్ లో చేతను ప్రతి రోజు టాక్టర్ ధ్వారా ఇంటికి తిరిగి సేకరించి డంపింగ్ యార్డ్ లో వేస్తారు. == సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు == మల్కాపూర్లో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. ఇక్కడికి దగ్గరి రైల్వే స్టేషనులు [[తాండూరు]] రైల్వే స్టేషను 20 కి.మీ దూరములో ఉంది.. ఇక్కడినుండి అనేక ప్రాంతాలకు రోడ్డు సౌకర్యమున్నది. బస్సులు కూడా నడుస్తున్నవి.పెద్ద రైల్వే స్టేషను [[గుల్బర్గ]] ఇక్కడికి 79 కి.మీ దూరములో ఉంది.<ref>{{cite web | title=Malkapur Village , Tandur Mandal , Rangareddi District | website=India .All states, Districts,Villages,Schools,Colleges,Maps,Pin Codes of India | url=http://www.onefivenine.com/india/villages/Rangareddi/Tandur/Malkapur | access-date=2025-11-06}}</ref> గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్ మొదలైనవి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి. == మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు == గ్రామంలో ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు ఉన్నాయి. గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. == ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు == గ్రామంలో అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో ఆటల మైదానం ఉంది. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. == విద్యుత్తు == గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 5 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 9 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు. == భూమి వినియోగం == మల్కాపూర్లో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది: * వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 280 హెక్టార్లు * వ్యవసాయం చేయదగ్గ బంజరు భూమి: 20 హెక్టార్లు * బంజరు భూమి: 11 హెక్టార్లు * నికరంగా విత్తిన భూమి: 270 హెక్టార్లు * నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 270 హెక్టార్లు * వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 11 హెక్టార్లు == నీటిపారుదల సౌకర్యాలు == మల్కాపూర్లో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది. * బావులు/బోరు బావులు: 11 హెక్టార్లు == ఉత్పత్తి == మల్కాపూర్లో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి. === ప్రధాన పంటలు === [[కంది]], [[జొన్న]], [[మినుము]] ==రాజకీయాలు== 2013,[[జూలై]] 31న జరిగిన గ్రామపంచాయతి ఎన్నికలలో గ్రామ [[సర్పంచి]]గా విజయలక్ష్మి ఎన్నికయింది.<ref>నమస్తే తెలంగాణ దినపత్రిక, రంగారెడ్డి జిల్లా టాబ్లాయిడ్, తేది 01-08-2013</ref> ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} == వెలుపలి లంకెలు == {{తాండూర్ మండలంలోని గ్రామాలు}} 7g1kmv1egh8sbp7zq5cl5c212sbo05n 4 64821 4955838 4314019 2026-09-11T01:38:28Z Muralikrishna m 106628 4955838 wikitext text/x-wiki [[దస్త్రం:Sitaram Yechury in 2013.jpg|right|120px]] * [[1886]]: ప్రఖ్యాత హిందుస్తానీ గాయకుడు [[సవాయి గంధర్వ]] జననం (మ.1952). * [[1920]]: ప్రఖ్యాత నేత్రవైద్య నిపుణుడు [[పెరుగు శివారెడ్డి]] జననం (మ.2005). * [[1921]]: తమిళ కవి, స్వాతంత్ర్య సమర యోధుడు [[సుబ్రహ్మణ్య భారతి]] మరణం (జ.1882). * [[1943]]: ఆధునిక తెలుగు నిఘంటుకర్త [[రవ్వా శ్రీహరి]] జననం. * [[1972]]: ఆంగ్ల నటుడు, మార్షల్ ఆర్టిస్ట్ [[జాసన్ స్టాథమ్]] జననం. * [[2009]]: హరిత విప్లవ పితామహుడు [[నార్మన్ బోర్లాగ్]] మరణం (జ.1914). * [[2024]]: ప్రముఖ రాజకీయ నాయకుడు, కమ్యూనిస్ట్ యోధుడు [[సీతారాం ఏచూరి]] మరణం (జననం 1952). (చిత్రంలో) <noinclude>[[వర్గం:చరిత్రలో ఈ రోజు]]</noinclude> 1cw20h242ub8w0l2t9jiaianipuus7s 0 66413 4955700 4163213 2026-09-10T14:14:54Z డా. గన్నవరపు నరసింహమూర్తి 106536 చిత్రం చేర్చాను. 4955700 wikitext text/x-wiki {{విస్తరణ}}{{Taxobox | color = pink | name = వడ్రంగి పిట్టలు | image =Большая пёстрая дятлиха, Усынинская поляна.jpg | image_width = 258px | image_caption = Dendrocopos major, ♀ | regnum = [[ఏనిమేలియా]] | phylum = [[కార్డేటా]] | classis = [[పక్షులు]] | ordo = [[Piciformes]] | familia = [[Picidae]] | subfamilia = '''Picinae''' | subdivision_ranks = [[ప్రజాతులు]] | subdivision = ''[[Melanerpes]]''<br> ''[[Sphyrapicus]]''<br> ''[[Xiphidiopicus]]''<br> ''[[Dendropicos]]''<br> ''[[Dendrocopos]]''<br> ''[[Picoides]]''<br> ''[[Veniliornis]]''<br> ''[[Campethera]]''<br> ''[[Geocolaptes]]''<br> ''[[Dinopium]]''<br> ''[[Meiglyptes]]''<br> ''[[Hemicircus]]''<br> ''[[Micropternus]]''<br> ''[[Picus (genus)|Picus]]''<br> ''[[Mulleripicus]]''<br> ''[[Dryocopus]]''<br> ''[[Celeus (bird)|Celeus]]''<br> ''[[Piculus]]''<br> ''[[Colaptes]]''<br> ''[[Campephilus]]''<br> ''[[Chrysocolaptes]]''<br> ''[[Reinwardtipicus]]''<br> ''[[Blythipicus]]''<br> ''[[Gecinulus]]''<br> ''[[Sapheopipo]]'' }} '''వడ్రంగి పిట్ట''' ([[ఆంగ్లం]] Woodpecker) ఒక రకమైన పక్షులు. కొన నుండి తోక వరకు మూడు అంగుళాల కంటే తక్కువ కొలత కలిగిన చిన్న పికులెట్ నుండి, పైలేటెడ్, గొప్ప స్లాటీ వడ్రంగిపిట్టల వరకు వివిధ పరిమాణంలో ఉన్నాయి, ఇది 20 అంగుళాల పొడవు వరకు ఉంటుంది, ఈ విలక్షణమైన పక్షుల పరిమాణం గణనీయంగా మారుతుంది. ఈ కుటుంబంలో పక్షులు ఆస్ట్రేలియా, మడగాస్కర్, ధ్రువ ప్రాంతాలు మినహా ప్రపంచవ్యాప్తంగా కనిపిస్తాయి. చాలా జాతులు అడవులు, చెట్లతో నిండిన ప్రాంతాలలో నివసిస్తున్నప్పటికీ, ఎడారులలో నివసించే కొన్ని జాతులు కూడా ఉన్నాయి. == లక్షణాలు == కొన్ని మినహాయింపులతో, అన్ని వడ్రంగిపిట్టలు విలక్షణమైన లక్షణాలను పంచుకుంటాయి, అవి: ఉలి-టిప్డ్ ముక్కు వ్యతిరేక కాలివేళ్లతో జైగోడాక్టైల్ పాదాలు కిరీటంపై విరుద్ధమైన క్రెస్ట్ లేదా ఈకలతో కూడిన టఫ్ట్ బలమైన పొట్టి కాళ్లు సమతుల్యత కొరకు దృఢమైన తోక అసాధారణమైన పొడవైన, జిఘటనాలుకలు షాక్ శోషించుకునే పుర్రె ఎముక శిథిలాలు లోపలికి రాకుండా నిరోధించడానికి నాసికా ఈకలు వడ్రంగిపిట్టలు పాటల పక్షులు కావు, కానీ ఆద హెచ్చరికలు, ఆకర్షణ, ప్రాదేశికతను వ్యక్తీకరించడానికి స్వరపరుస్తాయి == విశేషాలు == * వడ్రంగిపిట్ట నాలుక సాధారణంగా దాని ముక్కు పొడవుకు రెట్టింపు ఉంటుంది, ఇది కీటకాలకు చీలికలుగా చేరుకోగలదు. పక్షి నాలుక లేదా దాని లాలాజలం కూడా జిగటగా ఉంటుంది, కాబట్టి అది దాని ఆహారాన్ని అంటుకుంటుంది. వడ్రంగిపిట్ట నాలుక కణజాలం, ఎముక మధ్య దాని తల వెనుక భాగంలో చుట్టుకుంటుంది, పక్షి డ్రమ్మింగ్ చేస్తున్నప్పుడు షాక్ అబ్జార్బర్ గా పనిచేస్తుంది. వడ్రంగిపిట్టలు అనేవి ముక్కులపై ఈకలతో ఉండే పక్షులు, ఇవి పక్షి నాసికా రంధ్రాల నుండి చెక్క శిథిలాలను దూరంగా ఉంచుతాయి, ఇది బోరింగ్ రంధ్రాలు. వడ్రంగిపిట్టలు తమ జాక్ హామర్ లాంటి ముక్కులను బగ్లను త్రవ్వడానికి ఉపయోగిస్తారు, కానీ వాటి సహచరులను ఆకర్షించడానికి, క్లెయింను పణంగా పెట్టడానికి, కొన్నిసార్లు, కేవలం వినోదం కోసం లయలను సృష్టించడానికి వాడతాయి<ref>https://a-z-animals.com/animals/woodpecker/</ref>. == వర్గీకరణ == 2005 ఐటిఐఎస్ వర్గీకరణక్రింద ఉంది: * ఫ్యామిలీ వడ్రంగిపిట్టలు (పిసిడే) ::* సబ్ ఫ్యామిలీ నెకెనెంగిల్లర్ లేదా నెక్ బురాన్ లు (జింగిడే) ::::* జెనస్ నెకెనర్ లేదా నెక్ బురాన్ (జింక్స్) ::::::* ''జింక్స్ రుఫికొలిస్'' - ఎర్రగొంతు నెక్ బురాన్ ::::::* ''జింక్స్ టోర్క్విల్లా'' - చాలా నెక్ బురాన్ [[దస్త్రం:చిత్రవర్ణాల_వడ్రంగిపిట్ట_(Black_rumped_Flameblack).jpg|thumb|చిత్రవర్ణాల వడ్రంగిపిట్ట]] ::* సబ్ ఫ్యామిలీ పిసినే ::::* జెనస్ ''బ్లైథిపికస్'' ::::::* ''బ్లైథిపికస్ పైర్హోటిస్'' - గల్ఫ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''బ్లైథిపికస్ రుబిజినోసస్'' - మారోన్ వడ్రంగిపిట్ట ::::* బ్రీడ్ ''కాంపెఫిలస్'' ::::::* ''కాంఫెఫిలస్ గయాక్విలెన్సిస్'' - గుయాక్విల్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంఫెఫిలస్ గ్యుటెమాలెన్సిస్'' - పాలిపోయిన వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంఫెఫిలస్ హెమాటోగాస్టర్'' - అల్-బెల్లీడ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంఫెఫిలస్ సామ్రాజ్యవాదులు'' - చక్రవర్తి వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంఫెఫిలస్ ల్యూకోపోగాన్'' - క్రీమ్ బ్యాక్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంఫెఫిలస్ మాగెల్లానికస్'' - మెగెల్లానిక్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంఫెఫిలస్ మెలనోల్యూకోస్'' - అల్ క్రెస్టెడ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంఫెఫిలస్ పుప్పొడి'' - గొప్ప వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంఫెఫిలస్ ప్రిన్సిపాలిస్'' - ఐవరీ ముక్కు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంఫెఫిలస్ రోబస్టస్'' - Gurbüz వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంఫెఫిలస్ రుబ్రికోల్లిస్'' - ఎరుపు మెడ గల వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''కాంపెథెరా'' ::::::* ''కాంపెథెరా అబింకొని'' - గోల్డెన్-టెయిల్డ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంపెథెరా బెన్నెట్ని'' - బెన్నెట్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంపెథెరా కైలియాటి'' - గ్రీన్ బ్యాక్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంపెథెరా కరోలి'' - బ్రౌన్-చెవి వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంపెథెరా మకులోసా'' - చిన్న ఆకుపచ్చ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంపెథెరా మొంబాసికా'' - మొంబాసా వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంపెథెరా నివోసా'' - లేత పసుపు మచ్చల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంపెథెరా నోటాటా'' - నిస్నా వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంపెథెరా నుబికా'' - నూబియన్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంపెథెరా పుంక్టులిగెరా'' - ప్రకాశవంతమైన మచ్చల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంపెథెరా తుల్బెర్గి'' - తుల్బెర్గ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''సెలెయస్'' ::::::* ''సెలెయస్ బ్రాచ్యురస్'' - రస్ట్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''సెలెయస్ కాస్టానియస్'' - చెస్ట్ నట్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''సెలెయస్ ఎలెగాన్స్'' - చెస్ట్ నట్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''సెలెయస్ ఫ్లావెస్సెన్స్'' - బ్లోండ్ క్రెస్టెడ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''సెల్యూస్ ఫ్లావస్'' - క్రీమ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''సెలెయస్ గ్రామికస్'' - స్కేల్-చెస్ట్ డ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''సెలెయస్ లోరికాటస్'' - దాల్చిన చెక్క రంగు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''సెలెయస్ లుగుబ్రిస్'' - లేత క్రెస్టెడ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''సెలూస్ ఒబ్రియాని'' - పియాయుయి వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''సెలెయస్ స్పెక్టాబిలిస్'' - తుప్పు-తల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''సెలెయస్ టోర్క్వెటస్'' - రింగ్డ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''సెలెయస్ అన్ డాటస్'' - వేవీ వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''క్రిసోకొలాప్ట్స్'' ::::::* ''క్రిసోకొలాప్ట్స్ ఫెస్టివస్'' - తెల్లటి మెడతో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''క్రిసోకొలాప్ట్స్ లూసిడస్'' - గొప్ప బంగారం ::::* బ్రీడ్ ''కొలాప్ట్స్'' ::::::* ''కొలాప్టెస్ అట్రికోల్లిస్'' - నల్లమెడతో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కొలాప్టెస్ ఔరాటస్'' - గోల్డెన్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కొలాప్స్ కాంపెస్ట్రిస్'' - కాంపో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కొలాప్టెస్ క్రిసోయిడ్స్'' - గిల్డెడ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కొలాప్టెస్ ఫెర్నాండెనా'' - ఫెర్నాండెనా వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కొలాప్టెస్ మెలనోక్లోరోస్'' - ఆకుపచ్చ బార్ తో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కొలాప్టెస్ పిటియస్'' - చిలీ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కొలాప్టెస్ పుంక్టిగులా'' - మచ్చల-రొమ్ము వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కొలాప్టెస్ రూపికోలా'' - ఆండీయాస్ వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''డెండ్రోకోపోస్'' ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ అసిమిలిస్'' - సిండ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ అట్రాటస్'' - చారల ఛాతీ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ ఆరిసెప్స్'' - గోధుమ రంగు నుదురుతో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ కానికాపిల్లస్'' - బూడిద రంగు తలతో పిగ్మీ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ కాత్ఫారియస్'' - అల్-చెస్ట్ వుడ్ పెక్కర్ ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ డార్జెలెన్సిస్'' - డార్జిలింగ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ డోరే'' - అరేబియన్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ హిమాలయన్సిస్'' - హిమాలయ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ కిజుకి'' - జపనీస్ పిగ్మీ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ ల్యూకోప్టెరస్'' - వైట్-వింగ్డ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ ల్యూకోటోస్'' - వైట్ బ్యాక్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ మాసీ'' - ముదురు-రొమ్ము వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ మాకులాటస్'' - ఫిలిప్పైన్ పిగ్మీ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ మహర్టెన్సిస్'' - పసుపు కిరీటం కలిగిన వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ మేజర్'' - ఫారెస్ట్ ట్విలైట్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ మెడియస్'' - హైడ్రాంజియా వడ్రంగిక్కర్ ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ మైనర్'' - చిన్న వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ మోలూసెన్స్'' - సుండా పిగ్మీ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ సిరియాకస్'' - ట్విలైట్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ టెమ్మింకి'' - సులవేసి పిగ్మీ వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''డెండ్రోపికోస్'' ::::::* ''డెండ్రోపికోస్ అబిసినికస్'' - అబిస్సినియా వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోపికోస్ ఎలాకస్'' - చిన్న బూడిద రంగు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోపికోస్ ఇలియటి -'' ఇలియట్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోపికోస్ ఫస్సెస్కెన్స్'' - కార్డినల్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోపికోస్ గాబోనెన్సిస్'' - గాబోన్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోపికోస్ గోయర్టే'' - ఆఫ్రికన్ బూడిద రంగు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోపికోస్ గ్రిసియోసెఫాలస్'' - ఆలివ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోపికోస్ నామాక్యుస్'' - గడ్డం ఉన్న వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రాపికోస్ వాడుకలో లేదు'' - బ్రౌన్ బ్యాక్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోపికోస్ పోయెసిలోలాముస్'' - ఫ్రెక్లెడ్-బ్రెస్ట్డ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోపికోస్ పైర్రోగాస్టర్'' - అగ్ని-బెల్లీడ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోపికోస్ స్టియర్లింగి'' - స్టియలింగ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోపికోస్ జాంతోలోఫస్'' - పసుపు క్రెస్టెడ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''డినోపియం'' ::::::* ''డినోపియం బెంఘలెన్స్'' - చిన్న బంగారు ::::::* ''డినోపియం జవనెన్సే'' - చాలా బంగారు ::::::* ''డినోపియం రాఫెల్సి'' - ఆలివ్ రంగు బ్యాక్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డినోపియం షోరి'' - హిమాలయ బంగారం ::::* జెనస్ ''డ్రియోకోపస్'' ::::::* ''డ్రైయోకోపస్ గాలేటస్'' - హెల్మెట్డ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డ్రియోకోపస్ హోడ్జీ'' - అండమాన్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డ్రియోకోపస్ జావెన్సిస్'' - వైట్-బెల్లీడ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డ్రైయోకోపస్ లైనటస్'' - చారల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డ్రైయోకోపస్ మార్టియస్'' - బ్లాక్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డ్రియోకోపస్ పైలేటస్'' - క్రెస్టెడ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డ్రియోకోపస్ షుల్జీ'' - నల్లటి శరీరం కలిగిన వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''గెసినులస్'' ::::::* ''గెసినులస్ గ్రాంటియా'' - పాలిపోయిన తల వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''జియోకొలాప్ట్స్'' ::::::* ''జియోకొలాప్టెస్ ఒలివాక్యూస్'' - గ్రౌండ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''హెమిసర్కస్'' ::::::* ''హెమిసర్కస్ కాంటెనీ'' - గుండె-మచ్చల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''హెమిసర్కస్ కాంక్రెటస్'' - బూడిద , లేత పసుపు వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''హైపోపికస్'' ::::::* ''హైపోపికస్ హైపర్ వైత్రూస్'' - రస్ట్-కలర్ టమ్మీ వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''మీగ్లిప్టెస్'' ::::::* ''మీగ్లిప్టెస్ జుగులరిస్'' - నలుపు , లేత పసుపు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మీగ్లిప్టిస్ ట్రైస్టిస్'' - లేత పసుపు తొడలతో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మీగ్లిప్టెస్ టుక్కి'' - లేత పసుపు-మెడ వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''మెల్లనేర్పెస్'' ::::::* ''మెలానెర్ప్స్ ఆరిఫ్రాన్స్'' - బంగారు నుదురుతో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్పెస్ కాక్టర్మ్'' - తెల్లటి నుదురుతో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్పెస్ క్యాండిడస్'' - వైట్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్పెస్ కరోలినస్'' - రెడ్-బెల్లీడ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్ప్స్ క్రిసాచెన్'' - బంగారు మెడతో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్ప్స్ క్రిసోజెనిస్'' - బంగారు బుగ్గల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్పెస్ క్రూంటాటస్'' - పసుపు పెర్చ్ తో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్పెస్ ఎరిథ్రోసెఫాలస్'' - ఎర్రతల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్పెస్ ఫ్లావిఫ్రాన్స్'' - పసుపు నుదురుతో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్పెస్ ఫోర్మిసివోరస్'' - అకార్న్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్పెస్ హెర్మినేరి'' - గ్వాడెలోప్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్పెస్ హాఫ్మాన్ని'' - హాఫ్మాన్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్పెస్ హైపోపోలియస్'' - బూడిద రంగు నుదురుతో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్పెస్ లూయిస్'' - లూయిస్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్పెస్ పోర్టోరిసెన్సిస్'' - ప్యూర్టో రికన్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెల్లనేర్పెస్ పుచెరాని'' - నల్లబుగ్గల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్పెస్ పుల్చర్'' - అందమైన వడ్రంగిపిట్ట (2005 వరకు ఇది ''ఎం. క్రిసౌచెన్'' జాతుల ఉపజాతి.) ::::::* ''మెలానెర్పెస్ పిగ్మాయస్'' - యుకటాన్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్పెస్ రేడియోలటస్'' - జమైకన్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్పెస్ రుబ్రికాపిల్లస్'' - రెడ్-క్రెస్టెడ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్పెస్ స్ట్రియాటస్'' - హిస్పానిక్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్ప్స్ సూపర్సిలియారిస్'' - నల్ల కనురెప్పలతో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్పెస్ యూరోపిగియాలిస్'' - గిలా వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''ముల్లరిపికస్'' ::::::* ''ముల్లరిపికస్ ఫుల్వస్'' - యాష్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''ముల్లరిపికస్ ఫునెబ్రిస్'' - సూటీ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''ముల్లరిపికస్ పల్వరులెంటాస్'' - పెద్ద పలక-రంగు వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''పికోయిడ్స్'' ::::::* ''పికోయిడ్స్ ఆల్బోలార్వటస్'' - వైట్-హెడ్డ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికోయిడ్స్ ఆర్కిటికస్'' - బ్లాక్ బ్యాక్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికోయిడ్స్ అరిజోనా'' - అరిజోనా వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికోయిడ్స్ బోరియాలిస్'' - ఎరుపు వాసన గల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికోయిడ్స్ డోర్సాలిస్'' - అమెరికన్ మూడు వేలి వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికోయిడ్స్ లిగ్నారియస్'' - చారల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికోయిడ్స్ మిక్సటస్'' - చెకర్డ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికోయిడ్స్ ట్రేలి -'' ట్రేల్ వుడ్ పెక్కర్ ::::::* ''పికోయిడ్స్ ప్యూబెసెన్స్'' - ఫెదర్డ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికోయిడ్స్ స్కేలరిస్'' - స్టెయిర్ బ్యాక్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికోయిడ్స్ స్ట్రిక్లాండి'' - స్ట్రిక్లాండ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికోయిడ్స్ ట్రిడాక్టిలస్'' - మూడు కాళ్ల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికోయిడ్స్ విలోసస్'' - హేరీ వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''పికులస్'' ::::::* ''పికులస్ ఆక్యుయులరిస్'' - బూడిద రంగు కిరీటంతో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికులస్ ఆరులెంటాస్'' - పసుపు కనుబొమ్మలతో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికులస్ కాలోప్టెరస్'' - చారల చీకీ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికులస్ క్రిసోక్లోరోస్'' - గోల్డెన్ గ్రీన్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికులస్ ఫ్లావిగులా'' - పసుపు-గొంతు గల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికులస్ ల్యూకోలెముస్'' - తెలుపు-గొంతు గల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికులస్ రివోలి'' - అల్ కవర్డ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికులస్ రుబిజినోసస్'' - గోల్డెన్ ఆలివ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికులస్ సింప్లెక్స్'' - తుప్పు రంగు రెక్కల వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ వడ్రంగిక్కర్ (పికస్) ::::::* ''పికస్ మేల్కొల్పింది'' - జపనీస్ ఆకుపచ్చ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికస్ కానస్'' - బూడిద-తల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికస్ క్లోరోలోఫస్'' - చిన్న పసుపు ::::::* ''పికస్ ఎరిత్రోపైగియస్'' - నల్లతల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికస్ ఫ్లావినుచా'' - పెద్ద పసుపు ::::::* ''పికస్ మెంటలిస్'' - చెకర్డ్ త్రోట్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికస్ మినియస్'' - చారల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికస్ ప్యూనిసస్'' - ఎర్రరెక్కల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికస్ రేబిరి'' - ఎరుపు పెండెంట్ తో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికస్ స్క్వామటుస్'' - ఫ్లేక్-బెల్లీడ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికస్ వైల్లాంటి'' - లెవైలెంట్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికస్ విరిడానస్'' - చారల ఛాతీ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికస్ విరిడిస్'' - ఆకుపచ్చ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికస్ విట్టటస్'' - జడ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికస్ జాంథోపైగేయస్'' - చారల గొంతు వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''రీన్ వార్డ్టిపికస్'' ::::::* ''రీన్ వార్డ్టిపికస్ వాలిడస్'' - ఆరెంజ్-బ్యాక్డ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''సాఫియోపిపో'' ::::::* ''సాఫియోపిపో నొగుచి'' - ఒకినావా వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''స్ఫిరాపికస్'' ::::::* ''స్ఫిరాపికస్ నుచాలిస్'' - ఎరుపు మెడ గల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''స్ఫిరాపికస్ రూబర్'' - ఎరుపు రొమ్ము వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''స్ఫిరాపికస్ థైరాయిడియస్'' - విలియమ్సన్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''స్ఫిరాపికస్ వేరియస్'' - పసుపు-బెల్లీడ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''వెనిలియోర్నిస్'' ::::::* ''వెనిలియోర్నిస్ అఫినిస్'' - రెడ్-స్పాటెడ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''వెనిలియోర్నిస్ కాలోనోటస్'' - అల్-బ్యాక్డ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''వెనిలియోర్నిస్ కాసిని'' - బంగారు నెక్లెస్ తో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''వెనిలియోర్నిస్ చాకోయెన్సిస్'' - చాకో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''వెనిలియోర్నిస్ డిగ్నస్'' - పసుపు మలంతో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''వెనిలియోర్నిస్ ఫ్రంటిలిస్'' - మచ్చల-నుదురు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''వెనిలియోర్నిస్ ఫ్యూమిగేటస్'' - స్మోకీ బ్రౌన్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''వెనిలియోర్నిస్ కిర్కి'' - రెడ్ వుడ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''వెనిలియోర్నిస్ మాకులిఫ్రాన్స్'' - పసుపు-చెవి వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''వెనిలియోర్నిస్ నిగ్రిసెప్స్'' - బార్-బెల్లీడ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''వెనిలియోర్నిస్ పాసెరినస్'' - చిన్న వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''వెనిలియోర్నిస్ సాంగుయినియస్'' - రక్త-రంగు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''వెనిలియోర్నిస్ స్పిలోగాస్టర్'' - వైట్ స్పాటెడ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''క్సిఫిడియోపికస్'' ::::::* ''జిఫిడియోపికస్ పెర్కస్ -'' క్యూబన్ గ్రీన్ వడ్రంగిపిట్ట ::* సబ్ ఫ్యామిలీ పికుమ్నినే - డ్వార్ఫ్ వడ్రంగిపిట్టలు ::::* జెనస్ ''నెసాక్టిట్స్'' ::::::* ''నెసాక్టైట్స్ మైక్రోమెగాస్'' - ఆంటిల్లర్ డ్వార్ఫ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''పికుమ్నస్'' ::::::* ''పికుమ్నస్ ఆల్బోస్క్వామాటుస్'' - తెలుపు వెడ్జ్ తో మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ ఆరిఫ్రాన్స్'' - స్టిక్-చెస్ట్ డ్వార్ఫ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ కాస్టెల్నౌ'' - సాధారణ రొమ్ములతో మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ సిన్నామోమియస్'' - చెస్ట్ నట్ మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ సిర్రటస్'' - తెల్ల రాడ్ తో మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ డోర్బైగ్నియానస్'' - ఐ-స్పాటెడ్ డ్వార్ఫ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ ఎక్సిలిస్'' - గోల్డెన్ స్కేలీ డ్వార్ఫ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ ఫుల్వెస్సెన్స్'' - బ్రౌన్ డ్వార్ఫ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ ఫుస్కస్'' - మాప్ బాయ్ తో డ్వార్ఫ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ గ్రనడెన్సిస్'' - గ్రేయిష్ మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ ఇన్నామినేటెస్'' - ఫ్రెక్ల్డ్ డ్వార్ఫ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ లాఫ్రెస్నాయి'' - లాఫ్రెస్నే మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ లిమా'' - వ్యాక్సిన్ రంగు మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ మినుటిసిమస్'' - యారోహెడ్ డ్వార్ఫ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ నెబులోసస్'' - మచ్చల మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ నిగ్రోపుంక్ట్టస్'' - బ్లాక్-స్పాటెడ్ డ్వార్ఫ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ ఒలివేషియస్'' - ఆలివ్-రంగు మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ పుమిలస్'' - ఒరినోకో మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ పిగ్మాయస్'' - మచ్చల మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ రుఫైవ్ంట్రిస్'' - తుప్పు రంగు ఛాతీ గల మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ స్క్లేటరి'' - ఈక్వడార్ మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ స్పిలోగాస్టర్'' - వైట్-బెల్లీడ్ డ్వార్ఫ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ స్క్వాములేటస్'' - స్కేలీ డ్వార్ఫ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ స్టెయిండాచ్ని'' - ఫ్రెకిల్-బ్రెస్ట్డ్ డ్వార్ఫ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ సబ్టిలిస్'' - ప్రకాశవంతమైన కర్రతో మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ టెమ్మింక్కి'' - భారీ రంగు నెక్లెస్ తో డ్వార్ఫ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ వర్జీ'' - వర్జియా మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట ::::* జాతి ''సాసియా'' ::::::* ''సాసియా అబ్నోర్మిస్'' - తుప్పు రంగు మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''సాసియా ఆఫ్రికానా'' - ఆఫ్రికన్ మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''సాసియా ఓచ్రేసియా'' - తెలుపు-నుదురు గల మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట == బాహ్య అనుసంధానాలు == # '''^''' పిసిడే. ఐటిఐఎస్ - ఇంటిగ్రేటెడ్ టాక్సోనమిక్ ఇన్ఫర్మేషన్ సిస్టమ్. <small> ( 2007 మార్చి 15 న ప్రాప్తి చేయబడింది)</small> ==మూలాలు== <references /> [[వర్గం:పక్షులు]] dw44ikc6vsef9i1wzl89ryogvgs5btz 4955723 4955700 2026-09-10T15:31:13Z TommyG 57403 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:చిత్రవర్ణాల వడ్రంగిపిట్ట (Black rumped Flameblack).jpg]] → [[File:చిత్రవర్ణాల వడ్రంగిపిట్ట (Black rumped Flameback).jpg]] [[c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) 4955723 wikitext text/x-wiki {{విస్తరణ}}{{Taxobox | color = pink | name = వడ్రంగి పిట్టలు | image =Большая пёстрая дятлиха, Усынинская поляна.jpg | image_width = 258px | image_caption = Dendrocopos major, ♀ | regnum = [[ఏనిమేలియా]] | phylum = [[కార్డేటా]] | classis = [[పక్షులు]] | ordo = [[Piciformes]] | familia = [[Picidae]] | subfamilia = '''Picinae''' | subdivision_ranks = [[ప్రజాతులు]] | subdivision = ''[[Melanerpes]]''<br> ''[[Sphyrapicus]]''<br> ''[[Xiphidiopicus]]''<br> ''[[Dendropicos]]''<br> ''[[Dendrocopos]]''<br> ''[[Picoides]]''<br> ''[[Veniliornis]]''<br> ''[[Campethera]]''<br> ''[[Geocolaptes]]''<br> ''[[Dinopium]]''<br> ''[[Meiglyptes]]''<br> ''[[Hemicircus]]''<br> ''[[Micropternus]]''<br> ''[[Picus (genus)|Picus]]''<br> ''[[Mulleripicus]]''<br> ''[[Dryocopus]]''<br> ''[[Celeus (bird)|Celeus]]''<br> ''[[Piculus]]''<br> ''[[Colaptes]]''<br> ''[[Campephilus]]''<br> ''[[Chrysocolaptes]]''<br> ''[[Reinwardtipicus]]''<br> ''[[Blythipicus]]''<br> ''[[Gecinulus]]''<br> ''[[Sapheopipo]]'' }} '''వడ్రంగి పిట్ట''' ([[ఆంగ్లం]] Woodpecker) ఒక రకమైన పక్షులు. కొన నుండి తోక వరకు మూడు అంగుళాల కంటే తక్కువ కొలత కలిగిన చిన్న పికులెట్ నుండి, పైలేటెడ్, గొప్ప స్లాటీ వడ్రంగిపిట్టల వరకు వివిధ పరిమాణంలో ఉన్నాయి, ఇది 20 అంగుళాల పొడవు వరకు ఉంటుంది, ఈ విలక్షణమైన పక్షుల పరిమాణం గణనీయంగా మారుతుంది. ఈ కుటుంబంలో పక్షులు ఆస్ట్రేలియా, మడగాస్కర్, ధ్రువ ప్రాంతాలు మినహా ప్రపంచవ్యాప్తంగా కనిపిస్తాయి. చాలా జాతులు అడవులు, చెట్లతో నిండిన ప్రాంతాలలో నివసిస్తున్నప్పటికీ, ఎడారులలో నివసించే కొన్ని జాతులు కూడా ఉన్నాయి. == లక్షణాలు == కొన్ని మినహాయింపులతో, అన్ని వడ్రంగిపిట్టలు విలక్షణమైన లక్షణాలను పంచుకుంటాయి, అవి: ఉలి-టిప్డ్ ముక్కు వ్యతిరేక కాలివేళ్లతో జైగోడాక్టైల్ పాదాలు కిరీటంపై విరుద్ధమైన క్రెస్ట్ లేదా ఈకలతో కూడిన టఫ్ట్ బలమైన పొట్టి కాళ్లు సమతుల్యత కొరకు దృఢమైన తోక అసాధారణమైన పొడవైన, జిఘటనాలుకలు షాక్ శోషించుకునే పుర్రె ఎముక శిథిలాలు లోపలికి రాకుండా నిరోధించడానికి నాసికా ఈకలు వడ్రంగిపిట్టలు పాటల పక్షులు కావు, కానీ ఆద హెచ్చరికలు, ఆకర్షణ, ప్రాదేశికతను వ్యక్తీకరించడానికి స్వరపరుస్తాయి == విశేషాలు == * వడ్రంగిపిట్ట నాలుక సాధారణంగా దాని ముక్కు పొడవుకు రెట్టింపు ఉంటుంది, ఇది కీటకాలకు చీలికలుగా చేరుకోగలదు. పక్షి నాలుక లేదా దాని లాలాజలం కూడా జిగటగా ఉంటుంది, కాబట్టి అది దాని ఆహారాన్ని అంటుకుంటుంది. వడ్రంగిపిట్ట నాలుక కణజాలం, ఎముక మధ్య దాని తల వెనుక భాగంలో చుట్టుకుంటుంది, పక్షి డ్రమ్మింగ్ చేస్తున్నప్పుడు షాక్ అబ్జార్బర్ గా పనిచేస్తుంది. వడ్రంగిపిట్టలు అనేవి ముక్కులపై ఈకలతో ఉండే పక్షులు, ఇవి పక్షి నాసికా రంధ్రాల నుండి చెక్క శిథిలాలను దూరంగా ఉంచుతాయి, ఇది బోరింగ్ రంధ్రాలు. వడ్రంగిపిట్టలు తమ జాక్ హామర్ లాంటి ముక్కులను బగ్లను త్రవ్వడానికి ఉపయోగిస్తారు, కానీ వాటి సహచరులను ఆకర్షించడానికి, క్లెయింను పణంగా పెట్టడానికి, కొన్నిసార్లు, కేవలం వినోదం కోసం లయలను సృష్టించడానికి వాడతాయి<ref>https://a-z-animals.com/animals/woodpecker/</ref>. == వర్గీకరణ == 2005 ఐటిఐఎస్ వర్గీకరణక్రింద ఉంది: * ఫ్యామిలీ వడ్రంగిపిట్టలు (పిసిడే) ::* సబ్ ఫ్యామిలీ నెకెనెంగిల్లర్ లేదా నెక్ బురాన్ లు (జింగిడే) ::::* జెనస్ నెకెనర్ లేదా నెక్ బురాన్ (జింక్స్) ::::::* ''జింక్స్ రుఫికొలిస్'' - ఎర్రగొంతు నెక్ బురాన్ ::::::* ''జింక్స్ టోర్క్విల్లా'' - చాలా నెక్ బురాన్ [[దస్త్రం:చిత్రవర్ణాల వడ్రంగిపిట్ట (Black rumped Flameback).jpg|thumb|చిత్రవర్ణాల వడ్రంగిపిట్ట]] ::* సబ్ ఫ్యామిలీ పిసినే ::::* జెనస్ ''బ్లైథిపికస్'' ::::::* ''బ్లైథిపికస్ పైర్హోటిస్'' - గల్ఫ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''బ్లైథిపికస్ రుబిజినోసస్'' - మారోన్ వడ్రంగిపిట్ట ::::* బ్రీడ్ ''కాంపెఫిలస్'' ::::::* ''కాంఫెఫిలస్ గయాక్విలెన్సిస్'' - గుయాక్విల్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంఫెఫిలస్ గ్యుటెమాలెన్సిస్'' - పాలిపోయిన వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంఫెఫిలస్ హెమాటోగాస్టర్'' - అల్-బెల్లీడ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంఫెఫిలస్ సామ్రాజ్యవాదులు'' - చక్రవర్తి వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంఫెఫిలస్ ల్యూకోపోగాన్'' - క్రీమ్ బ్యాక్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంఫెఫిలస్ మాగెల్లానికస్'' - మెగెల్లానిక్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంఫెఫిలస్ మెలనోల్యూకోస్'' - అల్ క్రెస్టెడ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంఫెఫిలస్ పుప్పొడి'' - గొప్ప వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంఫెఫిలస్ ప్రిన్సిపాలిస్'' - ఐవరీ ముక్కు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంఫెఫిలస్ రోబస్టస్'' - Gurbüz వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంఫెఫిలస్ రుబ్రికోల్లిస్'' - ఎరుపు మెడ గల వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''కాంపెథెరా'' ::::::* ''కాంపెథెరా అబింకొని'' - గోల్డెన్-టెయిల్డ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంపెథెరా బెన్నెట్ని'' - బెన్నెట్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంపెథెరా కైలియాటి'' - గ్రీన్ బ్యాక్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంపెథెరా కరోలి'' - బ్రౌన్-చెవి వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంపెథెరా మకులోసా'' - చిన్న ఆకుపచ్చ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంపెథెరా మొంబాసికా'' - మొంబాసా వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంపెథెరా నివోసా'' - లేత పసుపు మచ్చల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంపెథెరా నోటాటా'' - నిస్నా వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంపెథెరా నుబికా'' - నూబియన్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంపెథెరా పుంక్టులిగెరా'' - ప్రకాశవంతమైన మచ్చల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంపెథెరా తుల్బెర్గి'' - తుల్బెర్గ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''సెలెయస్'' ::::::* ''సెలెయస్ బ్రాచ్యురస్'' - రస్ట్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''సెలెయస్ కాస్టానియస్'' - చెస్ట్ నట్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''సెలెయస్ ఎలెగాన్స్'' - చెస్ట్ నట్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''సెలెయస్ ఫ్లావెస్సెన్స్'' - బ్లోండ్ క్రెస్టెడ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''సెల్యూస్ ఫ్లావస్'' - క్రీమ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''సెలెయస్ గ్రామికస్'' - స్కేల్-చెస్ట్ డ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''సెలెయస్ లోరికాటస్'' - దాల్చిన చెక్క రంగు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''సెలెయస్ లుగుబ్రిస్'' - లేత క్రెస్టెడ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''సెలూస్ ఒబ్రియాని'' - పియాయుయి వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''సెలెయస్ స్పెక్టాబిలిస్'' - తుప్పు-తల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''సెలెయస్ టోర్క్వెటస్'' - రింగ్డ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''సెలెయస్ అన్ డాటస్'' - వేవీ వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''క్రిసోకొలాప్ట్స్'' ::::::* ''క్రిసోకొలాప్ట్స్ ఫెస్టివస్'' - తెల్లటి మెడతో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''క్రిసోకొలాప్ట్స్ లూసిడస్'' - గొప్ప బంగారం ::::* బ్రీడ్ ''కొలాప్ట్స్'' ::::::* ''కొలాప్టెస్ అట్రికోల్లిస్'' - నల్లమెడతో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కొలాప్టెస్ ఔరాటస్'' - గోల్డెన్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కొలాప్స్ కాంపెస్ట్రిస్'' - కాంపో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కొలాప్టెస్ క్రిసోయిడ్స్'' - గిల్డెడ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కొలాప్టెస్ ఫెర్నాండెనా'' - ఫెర్నాండెనా వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కొలాప్టెస్ మెలనోక్లోరోస్'' - ఆకుపచ్చ బార్ తో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కొలాప్టెస్ పిటియస్'' - చిలీ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కొలాప్టెస్ పుంక్టిగులా'' - మచ్చల-రొమ్ము వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కొలాప్టెస్ రూపికోలా'' - ఆండీయాస్ వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''డెండ్రోకోపోస్'' ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ అసిమిలిస్'' - సిండ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ అట్రాటస్'' - చారల ఛాతీ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ ఆరిసెప్స్'' - గోధుమ రంగు నుదురుతో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ కానికాపిల్లస్'' - బూడిద రంగు తలతో పిగ్మీ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ కాత్ఫారియస్'' - అల్-చెస్ట్ వుడ్ పెక్కర్ ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ డార్జెలెన్సిస్'' - డార్జిలింగ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ డోరే'' - అరేబియన్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ హిమాలయన్సిస్'' - హిమాలయ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ కిజుకి'' - జపనీస్ పిగ్మీ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ ల్యూకోప్టెరస్'' - వైట్-వింగ్డ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ ల్యూకోటోస్'' - వైట్ బ్యాక్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ మాసీ'' - ముదురు-రొమ్ము వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ మాకులాటస్'' - ఫిలిప్పైన్ పిగ్మీ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ మహర్టెన్సిస్'' - పసుపు కిరీటం కలిగిన వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ మేజర్'' - ఫారెస్ట్ ట్విలైట్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ మెడియస్'' - హైడ్రాంజియా వడ్రంగిక్కర్ ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ మైనర్'' - చిన్న వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ మోలూసెన్స్'' - సుండా పిగ్మీ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ సిరియాకస్'' - ట్విలైట్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ టెమ్మింకి'' - సులవేసి పిగ్మీ వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''డెండ్రోపికోస్'' ::::::* ''డెండ్రోపికోస్ అబిసినికస్'' - అబిస్సినియా వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోపికోస్ ఎలాకస్'' - చిన్న బూడిద రంగు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోపికోస్ ఇలియటి -'' ఇలియట్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోపికోస్ ఫస్సెస్కెన్స్'' - కార్డినల్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోపికోస్ గాబోనెన్సిస్'' - గాబోన్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోపికోస్ గోయర్టే'' - ఆఫ్రికన్ బూడిద రంగు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోపికోస్ గ్రిసియోసెఫాలస్'' - ఆలివ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోపికోస్ నామాక్యుస్'' - గడ్డం ఉన్న వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రాపికోస్ వాడుకలో లేదు'' - బ్రౌన్ బ్యాక్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోపికోస్ పోయెసిలోలాముస్'' - ఫ్రెక్లెడ్-బ్రెస్ట్డ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోపికోస్ పైర్రోగాస్టర్'' - అగ్ని-బెల్లీడ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోపికోస్ స్టియర్లింగి'' - స్టియలింగ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోపికోస్ జాంతోలోఫస్'' - పసుపు క్రెస్టెడ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''డినోపియం'' ::::::* ''డినోపియం బెంఘలెన్స్'' - చిన్న బంగారు ::::::* ''డినోపియం జవనెన్సే'' - చాలా బంగారు ::::::* ''డినోపియం రాఫెల్సి'' - ఆలివ్ రంగు బ్యాక్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డినోపియం షోరి'' - హిమాలయ బంగారం ::::* జెనస్ ''డ్రియోకోపస్'' ::::::* ''డ్రైయోకోపస్ గాలేటస్'' - హెల్మెట్డ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డ్రియోకోపస్ హోడ్జీ'' - అండమాన్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డ్రియోకోపస్ జావెన్సిస్'' - వైట్-బెల్లీడ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డ్రైయోకోపస్ లైనటస్'' - చారల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డ్రైయోకోపస్ మార్టియస్'' - బ్లాక్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డ్రియోకోపస్ పైలేటస్'' - క్రెస్టెడ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డ్రియోకోపస్ షుల్జీ'' - నల్లటి శరీరం కలిగిన వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''గెసినులస్'' ::::::* ''గెసినులస్ గ్రాంటియా'' - పాలిపోయిన తల వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''జియోకొలాప్ట్స్'' ::::::* ''జియోకొలాప్టెస్ ఒలివాక్యూస్'' - గ్రౌండ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''హెమిసర్కస్'' ::::::* ''హెమిసర్కస్ కాంటెనీ'' - గుండె-మచ్చల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''హెమిసర్కస్ కాంక్రెటస్'' - బూడిద , లేత పసుపు వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''హైపోపికస్'' ::::::* ''హైపోపికస్ హైపర్ వైత్రూస్'' - రస్ట్-కలర్ టమ్మీ వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''మీగ్లిప్టెస్'' ::::::* ''మీగ్లిప్టెస్ జుగులరిస్'' - నలుపు , లేత పసుపు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మీగ్లిప్టిస్ ట్రైస్టిస్'' - లేత పసుపు తొడలతో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మీగ్లిప్టెస్ టుక్కి'' - లేత పసుపు-మెడ వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''మెల్లనేర్పెస్'' ::::::* ''మెలానెర్ప్స్ ఆరిఫ్రాన్స్'' - బంగారు నుదురుతో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్పెస్ కాక్టర్మ్'' - తెల్లటి నుదురుతో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్పెస్ క్యాండిడస్'' - వైట్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్పెస్ కరోలినస్'' - రెడ్-బెల్లీడ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్ప్స్ క్రిసాచెన్'' - బంగారు మెడతో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్ప్స్ క్రిసోజెనిస్'' - బంగారు బుగ్గల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్పెస్ క్రూంటాటస్'' - పసుపు పెర్చ్ తో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్పెస్ ఎరిథ్రోసెఫాలస్'' - ఎర్రతల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్పెస్ ఫ్లావిఫ్రాన్స్'' - పసుపు నుదురుతో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్పెస్ ఫోర్మిసివోరస్'' - అకార్న్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్పెస్ హెర్మినేరి'' - గ్వాడెలోప్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్పెస్ హాఫ్మాన్ని'' - హాఫ్మాన్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్పెస్ హైపోపోలియస్'' - బూడిద రంగు నుదురుతో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్పెస్ లూయిస్'' - లూయిస్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్పెస్ పోర్టోరిసెన్సిస్'' - ప్యూర్టో రికన్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెల్లనేర్పెస్ పుచెరాని'' - నల్లబుగ్గల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్పెస్ పుల్చర్'' - అందమైన వడ్రంగిపిట్ట (2005 వరకు ఇది ''ఎం. క్రిసౌచెన్'' జాతుల ఉపజాతి.) ::::::* ''మెలానెర్పెస్ పిగ్మాయస్'' - యుకటాన్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్పెస్ రేడియోలటస్'' - జమైకన్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్పెస్ రుబ్రికాపిల్లస్'' - రెడ్-క్రెస్టెడ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్పెస్ స్ట్రియాటస్'' - హిస్పానిక్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్ప్స్ సూపర్సిలియారిస్'' - నల్ల కనురెప్పలతో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్పెస్ యూరోపిగియాలిస్'' - గిలా వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''ముల్లరిపికస్'' ::::::* ''ముల్లరిపికస్ ఫుల్వస్'' - యాష్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''ముల్లరిపికస్ ఫునెబ్రిస్'' - సూటీ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''ముల్లరిపికస్ పల్వరులెంటాస్'' - పెద్ద పలక-రంగు వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''పికోయిడ్స్'' ::::::* ''పికోయిడ్స్ ఆల్బోలార్వటస్'' - వైట్-హెడ్డ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికోయిడ్స్ ఆర్కిటికస్'' - బ్లాక్ బ్యాక్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికోయిడ్స్ అరిజోనా'' - అరిజోనా వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికోయిడ్స్ బోరియాలిస్'' - ఎరుపు వాసన గల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికోయిడ్స్ డోర్సాలిస్'' - అమెరికన్ మూడు వేలి వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికోయిడ్స్ లిగ్నారియస్'' - చారల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికోయిడ్స్ మిక్సటస్'' - చెకర్డ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికోయిడ్స్ ట్రేలి -'' ట్రేల్ వుడ్ పెక్కర్ ::::::* ''పికోయిడ్స్ ప్యూబెసెన్స్'' - ఫెదర్డ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికోయిడ్స్ స్కేలరిస్'' - స్టెయిర్ బ్యాక్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికోయిడ్స్ స్ట్రిక్లాండి'' - స్ట్రిక్లాండ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికోయిడ్స్ ట్రిడాక్టిలస్'' - మూడు కాళ్ల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికోయిడ్స్ విలోసస్'' - హేరీ వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''పికులస్'' ::::::* ''పికులస్ ఆక్యుయులరిస్'' - బూడిద రంగు కిరీటంతో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికులస్ ఆరులెంటాస్'' - పసుపు కనుబొమ్మలతో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికులస్ కాలోప్టెరస్'' - చారల చీకీ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికులస్ క్రిసోక్లోరోస్'' - గోల్డెన్ గ్రీన్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికులస్ ఫ్లావిగులా'' - పసుపు-గొంతు గల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికులస్ ల్యూకోలెముస్'' - తెలుపు-గొంతు గల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికులస్ రివోలి'' - అల్ కవర్డ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికులస్ రుబిజినోసస్'' - గోల్డెన్ ఆలివ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికులస్ సింప్లెక్స్'' - తుప్పు రంగు రెక్కల వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ వడ్రంగిక్కర్ (పికస్) ::::::* ''పికస్ మేల్కొల్పింది'' - జపనీస్ ఆకుపచ్చ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికస్ కానస్'' - బూడిద-తల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికస్ క్లోరోలోఫస్'' - చిన్న పసుపు ::::::* ''పికస్ ఎరిత్రోపైగియస్'' - నల్లతల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికస్ ఫ్లావినుచా'' - పెద్ద పసుపు ::::::* ''పికస్ మెంటలిస్'' - చెకర్డ్ త్రోట్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికస్ మినియస్'' - చారల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికస్ ప్యూనిసస్'' - ఎర్రరెక్కల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికస్ రేబిరి'' - ఎరుపు పెండెంట్ తో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికస్ స్క్వామటుస్'' - ఫ్లేక్-బెల్లీడ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికస్ వైల్లాంటి'' - లెవైలెంట్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికస్ విరిడానస్'' - చారల ఛాతీ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికస్ విరిడిస్'' - ఆకుపచ్చ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికస్ విట్టటస్'' - జడ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికస్ జాంథోపైగేయస్'' - చారల గొంతు వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''రీన్ వార్డ్టిపికస్'' ::::::* ''రీన్ వార్డ్టిపికస్ వాలిడస్'' - ఆరెంజ్-బ్యాక్డ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''సాఫియోపిపో'' ::::::* ''సాఫియోపిపో నొగుచి'' - ఒకినావా వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''స్ఫిరాపికస్'' ::::::* ''స్ఫిరాపికస్ నుచాలిస్'' - ఎరుపు మెడ గల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''స్ఫిరాపికస్ రూబర్'' - ఎరుపు రొమ్ము వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''స్ఫిరాపికస్ థైరాయిడియస్'' - విలియమ్సన్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''స్ఫిరాపికస్ వేరియస్'' - పసుపు-బెల్లీడ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''వెనిలియోర్నిస్'' ::::::* ''వెనిలియోర్నిస్ అఫినిస్'' - రెడ్-స్పాటెడ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''వెనిలియోర్నిస్ కాలోనోటస్'' - అల్-బ్యాక్డ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''వెనిలియోర్నిస్ కాసిని'' - బంగారు నెక్లెస్ తో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''వెనిలియోర్నిస్ చాకోయెన్సిస్'' - చాకో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''వెనిలియోర్నిస్ డిగ్నస్'' - పసుపు మలంతో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''వెనిలియోర్నిస్ ఫ్రంటిలిస్'' - మచ్చల-నుదురు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''వెనిలియోర్నిస్ ఫ్యూమిగేటస్'' - స్మోకీ బ్రౌన్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''వెనిలియోర్నిస్ కిర్కి'' - రెడ్ వుడ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''వెనిలియోర్నిస్ మాకులిఫ్రాన్స్'' - పసుపు-చెవి వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''వెనిలియోర్నిస్ నిగ్రిసెప్స్'' - బార్-బెల్లీడ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''వెనిలియోర్నిస్ పాసెరినస్'' - చిన్న వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''వెనిలియోర్నిస్ సాంగుయినియస్'' - రక్త-రంగు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''వెనిలియోర్నిస్ స్పిలోగాస్టర్'' - వైట్ స్పాటెడ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''క్సిఫిడియోపికస్'' ::::::* ''జిఫిడియోపికస్ పెర్కస్ -'' క్యూబన్ గ్రీన్ వడ్రంగిపిట్ట ::* సబ్ ఫ్యామిలీ పికుమ్నినే - డ్వార్ఫ్ వడ్రంగిపిట్టలు ::::* జెనస్ ''నెసాక్టిట్స్'' ::::::* ''నెసాక్టైట్స్ మైక్రోమెగాస్'' - ఆంటిల్లర్ డ్వార్ఫ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''పికుమ్నస్'' ::::::* ''పికుమ్నస్ ఆల్బోస్క్వామాటుస్'' - తెలుపు వెడ్జ్ తో మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ ఆరిఫ్రాన్స్'' - స్టిక్-చెస్ట్ డ్వార్ఫ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ కాస్టెల్నౌ'' - సాధారణ రొమ్ములతో మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ సిన్నామోమియస్'' - చెస్ట్ నట్ మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ సిర్రటస్'' - తెల్ల రాడ్ తో మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ డోర్బైగ్నియానస్'' - ఐ-స్పాటెడ్ డ్వార్ఫ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ ఎక్సిలిస్'' - గోల్డెన్ స్కేలీ డ్వార్ఫ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ ఫుల్వెస్సెన్స్'' - బ్రౌన్ డ్వార్ఫ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ ఫుస్కస్'' - మాప్ బాయ్ తో డ్వార్ఫ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ గ్రనడెన్సిస్'' - గ్రేయిష్ మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ ఇన్నామినేటెస్'' - ఫ్రెక్ల్డ్ డ్వార్ఫ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ లాఫ్రెస్నాయి'' - లాఫ్రెస్నే మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ లిమా'' - వ్యాక్సిన్ రంగు మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ మినుటిసిమస్'' - యారోహెడ్ డ్వార్ఫ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ నెబులోసస్'' - మచ్చల మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ నిగ్రోపుంక్ట్టస్'' - బ్లాక్-స్పాటెడ్ డ్వార్ఫ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ ఒలివేషియస్'' - ఆలివ్-రంగు మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ పుమిలస్'' - ఒరినోకో మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ పిగ్మాయస్'' - మచ్చల మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ రుఫైవ్ంట్రిస్'' - తుప్పు రంగు ఛాతీ గల మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ స్క్లేటరి'' - ఈక్వడార్ మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ స్పిలోగాస్టర్'' - వైట్-బెల్లీడ్ డ్వార్ఫ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ స్క్వాములేటస్'' - స్కేలీ డ్వార్ఫ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ స్టెయిండాచ్ని'' - ఫ్రెకిల్-బ్రెస్ట్డ్ డ్వార్ఫ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ సబ్టిలిస్'' - ప్రకాశవంతమైన కర్రతో మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ టెమ్మింక్కి'' - భారీ రంగు నెక్లెస్ తో డ్వార్ఫ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ వర్జీ'' - వర్జియా మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట ::::* జాతి ''సాసియా'' ::::::* ''సాసియా అబ్నోర్మిస్'' - తుప్పు రంగు మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''సాసియా ఆఫ్రికానా'' - ఆఫ్రికన్ మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''సాసియా ఓచ్రేసియా'' - తెలుపు-నుదురు గల మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట == బాహ్య అనుసంధానాలు == # '''^''' పిసిడే. ఐటిఐఎస్ - ఇంటిగ్రేటెడ్ టాక్సోనమిక్ ఇన్ఫర్మేషన్ సిస్టమ్. <small> ( 2007 మార్చి 15 న ప్రాప్తి చేయబడింది)</small> ==మూలాలు== <references /> [[వర్గం:పక్షులు]] ieqehr58vg7juoygosj4y7wk7cgk3ho 4955726 4955723 2026-09-10T15:37:51Z డా. గన్నవరపు నరసింహమూర్తి 106536 శాస్త్రీయ నామం చేర్చాను. 4955726 wikitext text/x-wiki {{విస్తరణ}}{{Taxobox | color = pink | name = వడ్రంగి పిట్టలు | image =Большая пёстрая дятлиха, Усынинская поляна.jpg | image_width = 258px | image_caption = Dendrocopos major, ♀ | regnum = [[ఏనిమేలియా]] | phylum = [[కార్డేటా]] | classis = [[పక్షులు]] | ordo = [[Piciformes]] | familia = [[Picidae]] | subfamilia = '''Picinae''' | subdivision_ranks = [[ప్రజాతులు]] | subdivision = ''[[Melanerpes]]''<br> ''[[Sphyrapicus]]''<br> ''[[Xiphidiopicus]]''<br> ''[[Dendropicos]]''<br> ''[[Dendrocopos]]''<br> ''[[Picoides]]''<br> ''[[Veniliornis]]''<br> ''[[Campethera]]''<br> ''[[Geocolaptes]]''<br> ''[[Dinopium]]''<br> ''[[Meiglyptes]]''<br> ''[[Hemicircus]]''<br> ''[[Micropternus]]''<br> ''[[Picus (genus)|Picus]]''<br> ''[[Mulleripicus]]''<br> ''[[Dryocopus]]''<br> ''[[Celeus (bird)|Celeus]]''<br> ''[[Piculus]]''<br> ''[[Colaptes]]''<br> ''[[Campephilus]]''<br> ''[[Chrysocolaptes]]''<br> ''[[Reinwardtipicus]]''<br> ''[[Blythipicus]]''<br> ''[[Gecinulus]]''<br> ''[[Sapheopipo]]'' }} '''వడ్రంగి పిట్ట''' ([[ఆంగ్లం]] Woodpecker) ఒక రకమైన పక్షులు. కొన నుండి తోక వరకు మూడు అంగుళాల కంటే తక్కువ కొలత కలిగిన చిన్న పికులెట్ నుండి, పైలేటెడ్, గొప్ప స్లాటీ వడ్రంగిపిట్టల వరకు వివిధ పరిమాణంలో ఉన్నాయి, ఇది 20 అంగుళాల పొడవు వరకు ఉంటుంది, ఈ విలక్షణమైన పక్షుల పరిమాణం గణనీయంగా మారుతుంది. ఈ కుటుంబంలో పక్షులు ఆస్ట్రేలియా, మడగాస్కర్, ధ్రువ ప్రాంతాలు మినహా ప్రపంచవ్యాప్తంగా కనిపిస్తాయి. చాలా జాతులు అడవులు, చెట్లతో నిండిన ప్రాంతాలలో నివసిస్తున్నప్పటికీ, ఎడారులలో నివసించే కొన్ని జాతులు కూడా ఉన్నాయి. == లక్షణాలు == కొన్ని మినహాయింపులతో, అన్ని వడ్రంగిపిట్టలు విలక్షణమైన లక్షణాలను పంచుకుంటాయి, అవి: ఉలి-టిప్డ్ ముక్కు వ్యతిరేక కాలివేళ్లతో జైగోడాక్టైల్ పాదాలు కిరీటంపై విరుద్ధమైన క్రెస్ట్ లేదా ఈకలతో కూడిన టఫ్ట్ బలమైన పొట్టి కాళ్లు సమతుల్యత కొరకు దృఢమైన తోక అసాధారణమైన పొడవైన, జిఘటనాలుకలు షాక్ శోషించుకునే పుర్రె ఎముక శిథిలాలు లోపలికి రాకుండా నిరోధించడానికి నాసికా ఈకలు వడ్రంగిపిట్టలు పాటల పక్షులు కావు, కానీ ఆద హెచ్చరికలు, ఆకర్షణ, ప్రాదేశికతను వ్యక్తీకరించడానికి స్వరపరుస్తాయి == విశేషాలు == * వడ్రంగిపిట్ట నాలుక సాధారణంగా దాని ముక్కు పొడవుకు రెట్టింపు ఉంటుంది, ఇది కీటకాలకు చీలికలుగా చేరుకోగలదు. పక్షి నాలుక లేదా దాని లాలాజలం కూడా జిగటగా ఉంటుంది, కాబట్టి అది దాని ఆహారాన్ని అంటుకుంటుంది. వడ్రంగిపిట్ట నాలుక కణజాలం, ఎముక మధ్య దాని తల వెనుక భాగంలో చుట్టుకుంటుంది, పక్షి డ్రమ్మింగ్ చేస్తున్నప్పుడు షాక్ అబ్జార్బర్ గా పనిచేస్తుంది. వడ్రంగిపిట్టలు అనేవి ముక్కులపై ఈకలతో ఉండే పక్షులు, ఇవి పక్షి నాసికా రంధ్రాల నుండి చెక్క శిథిలాలను దూరంగా ఉంచుతాయి, ఇది బోరింగ్ రంధ్రాలు. వడ్రంగిపిట్టలు తమ జాక్ హామర్ లాంటి ముక్కులను బగ్లను త్రవ్వడానికి ఉపయోగిస్తారు, కానీ వాటి సహచరులను ఆకర్షించడానికి, క్లెయింను పణంగా పెట్టడానికి, కొన్నిసార్లు, కేవలం వినోదం కోసం లయలను సృష్టించడానికి వాడతాయి<ref>https://a-z-animals.com/animals/woodpecker/</ref>. == వర్గీకరణ == 2005 ఐటిఐఎస్ వర్గీకరణక్రింద ఉంది: * ఫ్యామిలీ వడ్రంగిపిట్టలు (పిసిడే) ::* సబ్ ఫ్యామిలీ నెకెనెంగిల్లర్ లేదా నెక్ బురాన్ లు (జింగిడే) ::::* జెనస్ నెకెనర్ లేదా నెక్ బురాన్ (జింక్స్) ::::::* ''జింక్స్ రుఫికొలిస్'' - ఎర్రగొంతు నెక్ బురాన్ ::::::* ''జింక్స్ టోర్క్విల్లా'' - చాలా నెక్ బురాన్ [[దస్త్రం:చిత్రవర్ణాల వడ్రంగిపిట్ట (Black rumped Flameback).jpg|thumb|చిత్రవర్ణాల వడ్రంగిపిట్ట (''డినోపియం బెంఘలెన్స్)'']] ::* సబ్ ఫ్యామిలీ పిసినే ::::* జెనస్ ''బ్లైథిపికస్'' ::::::* ''బ్లైథిపికస్ పైర్హోటిస్'' - గల్ఫ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''బ్లైథిపికస్ రుబిజినోసస్'' - మారోన్ వడ్రంగిపిట్ట ::::* బ్రీడ్ ''కాంపెఫిలస్'' ::::::* ''కాంఫెఫిలస్ గయాక్విలెన్సిస్'' - గుయాక్విల్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంఫెఫిలస్ గ్యుటెమాలెన్సిస్'' - పాలిపోయిన వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంఫెఫిలస్ హెమాటోగాస్టర్'' - అల్-బెల్లీడ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంఫెఫిలస్ సామ్రాజ్యవాదులు'' - చక్రవర్తి వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంఫెఫిలస్ ల్యూకోపోగాన్'' - క్రీమ్ బ్యాక్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంఫెఫిలస్ మాగెల్లానికస్'' - మెగెల్లానిక్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంఫెఫిలస్ మెలనోల్యూకోస్'' - అల్ క్రెస్టెడ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంఫెఫిలస్ పుప్పొడి'' - గొప్ప వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంఫెఫిలస్ ప్రిన్సిపాలిస్'' - ఐవరీ ముక్కు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంఫెఫిలస్ రోబస్టస్'' - Gurbüz వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంఫెఫిలస్ రుబ్రికోల్లిస్'' - ఎరుపు మెడ గల వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''కాంపెథెరా'' ::::::* ''కాంపెథెరా అబింకొని'' - గోల్డెన్-టెయిల్డ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంపెథెరా బెన్నెట్ని'' - బెన్నెట్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంపెథెరా కైలియాటి'' - గ్రీన్ బ్యాక్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంపెథెరా కరోలి'' - బ్రౌన్-చెవి వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంపెథెరా మకులోసా'' - చిన్న ఆకుపచ్చ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంపెథెరా మొంబాసికా'' - మొంబాసా వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంపెథెరా నివోసా'' - లేత పసుపు మచ్చల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంపెథెరా నోటాటా'' - నిస్నా వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంపెథెరా నుబికా'' - నూబియన్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంపెథెరా పుంక్టులిగెరా'' - ప్రకాశవంతమైన మచ్చల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంపెథెరా తుల్బెర్గి'' - తుల్బెర్గ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''సెలెయస్'' ::::::* ''సెలెయస్ బ్రాచ్యురస్'' - రస్ట్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''సెలెయస్ కాస్టానియస్'' - చెస్ట్ నట్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''సెలెయస్ ఎలెగాన్స్'' - చెస్ట్ నట్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''సెలెయస్ ఫ్లావెస్సెన్స్'' - బ్లోండ్ క్రెస్టెడ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''సెల్యూస్ ఫ్లావస్'' - క్రీమ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''సెలెయస్ గ్రామికస్'' - స్కేల్-చెస్ట్ డ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''సెలెయస్ లోరికాటస్'' - దాల్చిన చెక్క రంగు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''సెలెయస్ లుగుబ్రిస్'' - లేత క్రెస్టెడ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''సెలూస్ ఒబ్రియాని'' - పియాయుయి వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''సెలెయస్ స్పెక్టాబిలిస్'' - తుప్పు-తల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''సెలెయస్ టోర్క్వెటస్'' - రింగ్డ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''సెలెయస్ అన్ డాటస్'' - వేవీ వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''క్రిసోకొలాప్ట్స్'' ::::::* ''క్రిసోకొలాప్ట్స్ ఫెస్టివస్'' - తెల్లటి మెడతో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''క్రిసోకొలాప్ట్స్ లూసిడస్'' - గొప్ప బంగారం ::::* బ్రీడ్ ''కొలాప్ట్స్'' ::::::* ''కొలాప్టెస్ అట్రికోల్లిస్'' - నల్లమెడతో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కొలాప్టెస్ ఔరాటస్'' - గోల్డెన్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కొలాప్స్ కాంపెస్ట్రిస్'' - కాంపో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కొలాప్టెస్ క్రిసోయిడ్స్'' - గిల్డెడ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కొలాప్టెస్ ఫెర్నాండెనా'' - ఫెర్నాండెనా వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కొలాప్టెస్ మెలనోక్లోరోస్'' - ఆకుపచ్చ బార్ తో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కొలాప్టెస్ పిటియస్'' - చిలీ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కొలాప్టెస్ పుంక్టిగులా'' - మచ్చల-రొమ్ము వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కొలాప్టెస్ రూపికోలా'' - ఆండీయాస్ వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''డెండ్రోకోపోస్'' ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ అసిమిలిస్'' - సిండ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ అట్రాటస్'' - చారల ఛాతీ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ ఆరిసెప్స్'' - గోధుమ రంగు నుదురుతో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ కానికాపిల్లస్'' - బూడిద రంగు తలతో పిగ్మీ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ కాత్ఫారియస్'' - అల్-చెస్ట్ వుడ్ పెక్కర్ ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ డార్జెలెన్సిస్'' - డార్జిలింగ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ డోరే'' - అరేబియన్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ హిమాలయన్సిస్'' - హిమాలయ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ కిజుకి'' - జపనీస్ పిగ్మీ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ ల్యూకోప్టెరస్'' - వైట్-వింగ్డ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ ల్యూకోటోస్'' - వైట్ బ్యాక్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ మాసీ'' - ముదురు-రొమ్ము వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ మాకులాటస్'' - ఫిలిప్పైన్ పిగ్మీ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ మహర్టెన్సిస్'' - పసుపు కిరీటం కలిగిన వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ మేజర్'' - ఫారెస్ట్ ట్విలైట్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ మెడియస్'' - హైడ్రాంజియా వడ్రంగిక్కర్ ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ మైనర్'' - చిన్న వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ మోలూసెన్స్'' - సుండా పిగ్మీ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ సిరియాకస్'' - ట్విలైట్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ టెమ్మింకి'' - సులవేసి పిగ్మీ వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''డెండ్రోపికోస్'' ::::::* ''డెండ్రోపికోస్ అబిసినికస్'' - అబిస్సినియా వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోపికోస్ ఎలాకస్'' - చిన్న బూడిద రంగు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోపికోస్ ఇలియటి -'' ఇలియట్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోపికోస్ ఫస్సెస్కెన్స్'' - కార్డినల్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోపికోస్ గాబోనెన్సిస్'' - గాబోన్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోపికోస్ గోయర్టే'' - ఆఫ్రికన్ బూడిద రంగు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోపికోస్ గ్రిసియోసెఫాలస్'' - ఆలివ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోపికోస్ నామాక్యుస్'' - గడ్డం ఉన్న వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రాపికోస్ వాడుకలో లేదు'' - బ్రౌన్ బ్యాక్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోపికోస్ పోయెసిలోలాముస్'' - ఫ్రెక్లెడ్-బ్రెస్ట్డ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోపికోస్ పైర్రోగాస్టర్'' - అగ్ని-బెల్లీడ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోపికోస్ స్టియర్లింగి'' - స్టియలింగ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోపికోస్ జాంతోలోఫస్'' - పసుపు క్రెస్టెడ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''డినోపియం'' ::::::* ''డినోపియం బెంఘలెన్స్'' - చిన్న బంగారు ::::::* ''డినోపియం జవనెన్సే'' - చాలా బంగారు ::::::* ''డినోపియం రాఫెల్సి'' - ఆలివ్ రంగు బ్యాక్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డినోపియం షోరి'' - హిమాలయ బంగారం ::::* జెనస్ ''డ్రియోకోపస్'' ::::::* ''డ్రైయోకోపస్ గాలేటస్'' - హెల్మెట్డ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డ్రియోకోపస్ హోడ్జీ'' - అండమాన్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డ్రియోకోపస్ జావెన్సిస్'' - వైట్-బెల్లీడ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డ్రైయోకోపస్ లైనటస్'' - చారల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డ్రైయోకోపస్ మార్టియస్'' - బ్లాక్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డ్రియోకోపస్ పైలేటస్'' - క్రెస్టెడ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డ్రియోకోపస్ షుల్జీ'' - నల్లటి శరీరం కలిగిన వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''గెసినులస్'' ::::::* ''గెసినులస్ గ్రాంటియా'' - పాలిపోయిన తల వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''జియోకొలాప్ట్స్'' ::::::* ''జియోకొలాప్టెస్ ఒలివాక్యూస్'' - గ్రౌండ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''హెమిసర్కస్'' ::::::* ''హెమిసర్కస్ కాంటెనీ'' - గుండె-మచ్చల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''హెమిసర్కస్ కాంక్రెటస్'' - బూడిద , లేత పసుపు వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''హైపోపికస్'' ::::::* ''హైపోపికస్ హైపర్ వైత్రూస్'' - రస్ట్-కలర్ టమ్మీ వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''మీగ్లిప్టెస్'' ::::::* ''మీగ్లిప్టెస్ జుగులరిస్'' - నలుపు , లేత పసుపు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మీగ్లిప్టిస్ ట్రైస్టిస్'' - లేత పసుపు తొడలతో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మీగ్లిప్టెస్ టుక్కి'' - లేత పసుపు-మెడ వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''మెల్లనేర్పెస్'' ::::::* ''మెలానెర్ప్స్ ఆరిఫ్రాన్స్'' - బంగారు నుదురుతో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్పెస్ కాక్టర్మ్'' - తెల్లటి నుదురుతో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్పెస్ క్యాండిడస్'' - వైట్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్పెస్ కరోలినస్'' - రెడ్-బెల్లీడ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్ప్స్ క్రిసాచెన్'' - బంగారు మెడతో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్ప్స్ క్రిసోజెనిస్'' - బంగారు బుగ్గల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్పెస్ క్రూంటాటస్'' - పసుపు పెర్చ్ తో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్పెస్ ఎరిథ్రోసెఫాలస్'' - ఎర్రతల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్పెస్ ఫ్లావిఫ్రాన్స్'' - పసుపు నుదురుతో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్పెస్ ఫోర్మిసివోరస్'' - అకార్న్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్పెస్ హెర్మినేరి'' - గ్వాడెలోప్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్పెస్ హాఫ్మాన్ని'' - హాఫ్మాన్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్పెస్ హైపోపోలియస్'' - బూడిద రంగు నుదురుతో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్పెస్ లూయిస్'' - లూయిస్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్పెస్ పోర్టోరిసెన్సిస్'' - ప్యూర్టో రికన్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెల్లనేర్పెస్ పుచెరాని'' - నల్లబుగ్గల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్పెస్ పుల్చర్'' - అందమైన వడ్రంగిపిట్ట (2005 వరకు ఇది ''ఎం. క్రిసౌచెన్'' జాతుల ఉపజాతి.) ::::::* ''మెలానెర్పెస్ పిగ్మాయస్'' - యుకటాన్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్పెస్ రేడియోలటస్'' - జమైకన్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్పెస్ రుబ్రికాపిల్లస్'' - రెడ్-క్రెస్టెడ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్పెస్ స్ట్రియాటస్'' - హిస్పానిక్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్ప్స్ సూపర్సిలియారిస్'' - నల్ల కనురెప్పలతో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్పెస్ యూరోపిగియాలిస్'' - గిలా వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''ముల్లరిపికస్'' ::::::* ''ముల్లరిపికస్ ఫుల్వస్'' - యాష్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''ముల్లరిపికస్ ఫునెబ్రిస్'' - సూటీ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''ముల్లరిపికస్ పల్వరులెంటాస్'' - పెద్ద పలక-రంగు వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''పికోయిడ్స్'' ::::::* ''పికోయిడ్స్ ఆల్బోలార్వటస్'' - వైట్-హెడ్డ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికోయిడ్స్ ఆర్కిటికస్'' - బ్లాక్ బ్యాక్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికోయిడ్స్ అరిజోనా'' - అరిజోనా వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికోయిడ్స్ బోరియాలిస్'' - ఎరుపు వాసన గల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికోయిడ్స్ డోర్సాలిస్'' - అమెరికన్ మూడు వేలి వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికోయిడ్స్ లిగ్నారియస్'' - చారల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికోయిడ్స్ మిక్సటస్'' - చెకర్డ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికోయిడ్స్ ట్రేలి -'' ట్రేల్ వుడ్ పెక్కర్ ::::::* ''పికోయిడ్స్ ప్యూబెసెన్స్'' - ఫెదర్డ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికోయిడ్స్ స్కేలరిస్'' - స్టెయిర్ బ్యాక్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికోయిడ్స్ స్ట్రిక్లాండి'' - స్ట్రిక్లాండ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికోయిడ్స్ ట్రిడాక్టిలస్'' - మూడు కాళ్ల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికోయిడ్స్ విలోసస్'' - హేరీ వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''పికులస్'' ::::::* ''పికులస్ ఆక్యుయులరిస్'' - బూడిద రంగు కిరీటంతో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికులస్ ఆరులెంటాస్'' - పసుపు కనుబొమ్మలతో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికులస్ కాలోప్టెరస్'' - చారల చీకీ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికులస్ క్రిసోక్లోరోస్'' - గోల్డెన్ గ్రీన్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికులస్ ఫ్లావిగులా'' - పసుపు-గొంతు గల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికులస్ ల్యూకోలెముస్'' - తెలుపు-గొంతు గల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికులస్ రివోలి'' - అల్ కవర్డ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికులస్ రుబిజినోసస్'' - గోల్డెన్ ఆలివ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికులస్ సింప్లెక్స్'' - తుప్పు రంగు రెక్కల వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ వడ్రంగిక్కర్ (పికస్) ::::::* ''పికస్ మేల్కొల్పింది'' - జపనీస్ ఆకుపచ్చ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికస్ కానస్'' - బూడిద-తల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికస్ క్లోరోలోఫస్'' - చిన్న పసుపు ::::::* ''పికస్ ఎరిత్రోపైగియస్'' - నల్లతల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికస్ ఫ్లావినుచా'' - పెద్ద పసుపు ::::::* ''పికస్ మెంటలిస్'' - చెకర్డ్ త్రోట్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికస్ మినియస్'' - చారల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికస్ ప్యూనిసస్'' - ఎర్రరెక్కల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికస్ రేబిరి'' - ఎరుపు పెండెంట్ తో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికస్ స్క్వామటుస్'' - ఫ్లేక్-బెల్లీడ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికస్ వైల్లాంటి'' - లెవైలెంట్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికస్ విరిడానస్'' - చారల ఛాతీ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికస్ విరిడిస్'' - ఆకుపచ్చ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికస్ విట్టటస్'' - జడ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికస్ జాంథోపైగేయస్'' - చారల గొంతు వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''రీన్ వార్డ్టిపికస్'' ::::::* ''రీన్ వార్డ్టిపికస్ వాలిడస్'' - ఆరెంజ్-బ్యాక్డ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''సాఫియోపిపో'' ::::::* ''సాఫియోపిపో నొగుచి'' - ఒకినావా వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''స్ఫిరాపికస్'' ::::::* ''స్ఫిరాపికస్ నుచాలిస్'' - ఎరుపు మెడ గల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''స్ఫిరాపికస్ రూబర్'' - ఎరుపు రొమ్ము వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''స్ఫిరాపికస్ థైరాయిడియస్'' - విలియమ్సన్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''స్ఫిరాపికస్ వేరియస్'' - పసుపు-బెల్లీడ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''వెనిలియోర్నిస్'' ::::::* ''వెనిలియోర్నిస్ అఫినిస్'' - రెడ్-స్పాటెడ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''వెనిలియోర్నిస్ కాలోనోటస్'' - అల్-బ్యాక్డ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''వెనిలియోర్నిస్ కాసిని'' - బంగారు నెక్లెస్ తో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''వెనిలియోర్నిస్ చాకోయెన్సిస్'' - చాకో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''వెనిలియోర్నిస్ డిగ్నస్'' - పసుపు మలంతో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''వెనిలియోర్నిస్ ఫ్రంటిలిస్'' - మచ్చల-నుదురు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''వెనిలియోర్నిస్ ఫ్యూమిగేటస్'' - స్మోకీ బ్రౌన్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''వెనిలియోర్నిస్ కిర్కి'' - రెడ్ వుడ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''వెనిలియోర్నిస్ మాకులిఫ్రాన్స్'' - పసుపు-చెవి వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''వెనిలియోర్నిస్ నిగ్రిసెప్స్'' - బార్-బెల్లీడ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''వెనిలియోర్నిస్ పాసెరినస్'' - చిన్న వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''వెనిలియోర్నిస్ సాంగుయినియస్'' - రక్త-రంగు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''వెనిలియోర్నిస్ స్పిలోగాస్టర్'' - వైట్ స్పాటెడ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''క్సిఫిడియోపికస్'' ::::::* ''జిఫిడియోపికస్ పెర్కస్ -'' క్యూబన్ గ్రీన్ వడ్రంగిపిట్ట ::* సబ్ ఫ్యామిలీ పికుమ్నినే - డ్వార్ఫ్ వడ్రంగిపిట్టలు ::::* జెనస్ ''నెసాక్టిట్స్'' ::::::* ''నెసాక్టైట్స్ మైక్రోమెగాస్'' - ఆంటిల్లర్ డ్వార్ఫ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''పికుమ్నస్'' ::::::* ''పికుమ్నస్ ఆల్బోస్క్వామాటుస్'' - తెలుపు వెడ్జ్ తో మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ ఆరిఫ్రాన్స్'' - స్టిక్-చెస్ట్ డ్వార్ఫ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ కాస్టెల్నౌ'' - సాధారణ రొమ్ములతో మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ సిన్నామోమియస్'' - చెస్ట్ నట్ మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ సిర్రటస్'' - తెల్ల రాడ్ తో మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ డోర్బైగ్నియానస్'' - ఐ-స్పాటెడ్ డ్వార్ఫ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ ఎక్సిలిస్'' - గోల్డెన్ స్కేలీ డ్వార్ఫ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ ఫుల్వెస్సెన్స్'' - బ్రౌన్ డ్వార్ఫ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ ఫుస్కస్'' - మాప్ బాయ్ తో డ్వార్ఫ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ గ్రనడెన్సిస్'' - గ్రేయిష్ మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ ఇన్నామినేటెస్'' - ఫ్రెక్ల్డ్ డ్వార్ఫ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ లాఫ్రెస్నాయి'' - లాఫ్రెస్నే మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ లిమా'' - వ్యాక్సిన్ రంగు మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ మినుటిసిమస్'' - యారోహెడ్ డ్వార్ఫ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ నెబులోసస్'' - మచ్చల మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ నిగ్రోపుంక్ట్టస్'' - బ్లాక్-స్పాటెడ్ డ్వార్ఫ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ ఒలివేషియస్'' - ఆలివ్-రంగు మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ పుమిలస్'' - ఒరినోకో మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ పిగ్మాయస్'' - మచ్చల మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ రుఫైవ్ంట్రిస్'' - తుప్పు రంగు ఛాతీ గల మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ స్క్లేటరి'' - ఈక్వడార్ మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ స్పిలోగాస్టర్'' - వైట్-బెల్లీడ్ డ్వార్ఫ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ స్క్వాములేటస్'' - స్కేలీ డ్వార్ఫ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ స్టెయిండాచ్ని'' - ఫ్రెకిల్-బ్రెస్ట్డ్ డ్వార్ఫ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ సబ్టిలిస్'' - ప్రకాశవంతమైన కర్రతో మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ టెమ్మింక్కి'' - భారీ రంగు నెక్లెస్ తో డ్వార్ఫ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ వర్జీ'' - వర్జియా మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట ::::* జాతి ''సాసియా'' ::::::* ''సాసియా అబ్నోర్మిస్'' - తుప్పు రంగు మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''సాసియా ఆఫ్రికానా'' - ఆఫ్రికన్ మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''సాసియా ఓచ్రేసియా'' - తెలుపు-నుదురు గల మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట == బాహ్య అనుసంధానాలు == # '''^''' పిసిడే. ఐటిఐఎస్ - ఇంటిగ్రేటెడ్ టాక్సోనమిక్ ఇన్ఫర్మేషన్ సిస్టమ్. <small> ( 2007 మార్చి 15 న ప్రాప్తి చేయబడింది)</small> ==మూలాలు== <references /> [[వర్గం:పక్షులు]] lz91f95t9ihylkb3646zxs2ubeqoj6k 4955742 4955726 2026-09-10T16:00:35Z డా. గన్నవరపు నరసింహమూర్తి 106536 బొమ్మ మార్చాను 4955742 wikitext text/x-wiki {{విస్తరణ}}{{Taxobox | color = pink | name = వడ్రంగి పిట్టలు | image =Большая пёстрая дятлиха, Усынинская поляна.jpg | image_width = 258px | image_caption = Dendrocopos major, ♀ | regnum = [[ఏనిమేలియా]] | phylum = [[కార్డేటా]] | classis = [[పక్షులు]] | ordo = [[Piciformes]] | familia = [[Picidae]] | subfamilia = '''Picinae''' | subdivision_ranks = [[ప్రజాతులు]] | subdivision = ''[[Melanerpes]]''<br> ''[[Sphyrapicus]]''<br> ''[[Xiphidiopicus]]''<br> ''[[Dendropicos]]''<br> ''[[Dendrocopos]]''<br> ''[[Picoides]]''<br> ''[[Veniliornis]]''<br> ''[[Campethera]]''<br> ''[[Geocolaptes]]''<br> ''[[Dinopium]]''<br> ''[[Meiglyptes]]''<br> ''[[Hemicircus]]''<br> ''[[Micropternus]]''<br> ''[[Picus (genus)|Picus]]''<br> ''[[Mulleripicus]]''<br> ''[[Dryocopus]]''<br> ''[[Celeus (bird)|Celeus]]''<br> ''[[Piculus]]''<br> ''[[Colaptes]]''<br> ''[[Campephilus]]''<br> ''[[Chrysocolaptes]]''<br> ''[[Reinwardtipicus]]''<br> ''[[Blythipicus]]''<br> ''[[Gecinulus]]''<br> ''[[Sapheopipo]]'' }} '''వడ్రంగి పిట్ట''' ([[ఆంగ్లం]] Woodpecker) ఒక రకమైన పక్షులు. కొన నుండి తోక వరకు మూడు అంగుళాల కంటే తక్కువ కొలత కలిగిన చిన్న పికులెట్ నుండి, పైలేటెడ్, గొప్ప స్లాటీ వడ్రంగిపిట్టల వరకు వివిధ పరిమాణంలో ఉన్నాయి, ఇది 20 అంగుళాల పొడవు వరకు ఉంటుంది, ఈ విలక్షణమైన పక్షుల పరిమాణం గణనీయంగా మారుతుంది. ఈ కుటుంబంలో పక్షులు ఆస్ట్రేలియా, మడగాస్కర్, ధ్రువ ప్రాంతాలు మినహా ప్రపంచవ్యాప్తంగా కనిపిస్తాయి. చాలా జాతులు అడవులు, చెట్లతో నిండిన ప్రాంతాలలో నివసిస్తున్నప్పటికీ, ఎడారులలో నివసించే కొన్ని జాతులు కూడా ఉన్నాయి. == లక్షణాలు == కొన్ని మినహాయింపులతో, అన్ని వడ్రంగిపిట్టలు విలక్షణమైన లక్షణాలను పంచుకుంటాయి, అవి: ఉలి-టిప్డ్ ముక్కు వ్యతిరేక కాలివేళ్లతో జైగోడాక్టైల్ పాదాలు కిరీటంపై విరుద్ధమైన క్రెస్ట్ లేదా ఈకలతో కూడిన టఫ్ట్ బలమైన పొట్టి కాళ్లు సమతుల్యత కొరకు దృఢమైన తోక అసాధారణమైన పొడవైన, జిఘటనాలుకలు షాక్ శోషించుకునే పుర్రె ఎముక శిథిలాలు లోపలికి రాకుండా నిరోధించడానికి నాసికా ఈకలు వడ్రంగిపిట్టలు పాటల పక్షులు కావు, కానీ ఆద హెచ్చరికలు, ఆకర్షణ, ప్రాదేశికతను వ్యక్తీకరించడానికి స్వరపరుస్తాయి == విశేషాలు == * వడ్రంగిపిట్ట నాలుక సాధారణంగా దాని ముక్కు పొడవుకు రెట్టింపు ఉంటుంది, ఇది కీటకాలకు చీలికలుగా చేరుకోగలదు. పక్షి నాలుక లేదా దాని లాలాజలం కూడా జిగటగా ఉంటుంది, కాబట్టి అది దాని ఆహారాన్ని అంటుకుంటుంది. వడ్రంగిపిట్ట నాలుక కణజాలం, ఎముక మధ్య దాని తల వెనుక భాగంలో చుట్టుకుంటుంది, పక్షి డ్రమ్మింగ్ చేస్తున్నప్పుడు షాక్ అబ్జార్బర్ గా పనిచేస్తుంది. వడ్రంగిపిట్టలు అనేవి ముక్కులపై ఈకలతో ఉండే పక్షులు, ఇవి పక్షి నాసికా రంధ్రాల నుండి చెక్క శిథిలాలను దూరంగా ఉంచుతాయి, ఇది బోరింగ్ రంధ్రాలు. వడ్రంగిపిట్టలు తమ జాక్ హామర్ లాంటి ముక్కులను బగ్లను త్రవ్వడానికి ఉపయోగిస్తారు, కానీ వాటి సహచరులను ఆకర్షించడానికి, క్లెయింను పణంగా పెట్టడానికి, కొన్నిసార్లు, కేవలం వినోదం కోసం లయలను సృష్టించడానికి వాడతాయి<ref>https://a-z-animals.com/animals/woodpecker/</ref>. == వర్గీకరణ == 2005 ఐటిఐఎస్ వర్గీకరణక్రింద ఉంది: * ఫ్యామిలీ వడ్రంగిపిట్టలు (పిసిడే) ::* సబ్ ఫ్యామిలీ నెకెనెంగిల్లర్ లేదా నెక్ బురాన్ లు (జింగిడే) ::::* జెనస్ నెకెనర్ లేదా నెక్ బురాన్ (జింక్స్) ::::::* ''జింక్స్ రుఫికొలిస్'' - ఎర్రగొంతు నెక్ బురాన్ ::::::* ''జింక్స్ టోర్క్విల్లా'' - చాలా నెక్ బురాన్ [[దస్త్రం:Black_rumped_flameback_(చిత్రవర్ణాల_వడ్రంగిపిట్ట).jpg|thumb|చిత్రవర్ణాల వడ్రంగిపిట్ట]] ::* సబ్ ఫ్యామిలీ పిసినే ::::* జెనస్ ''బ్లైథిపికస్'' ::::::* ''బ్లైథిపికస్ పైర్హోటిస్'' - గల్ఫ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''బ్లైథిపికస్ రుబిజినోసస్'' - మారోన్ వడ్రంగిపిట్ట ::::* బ్రీడ్ ''కాంపెఫిలస్'' ::::::* ''కాంఫెఫిలస్ గయాక్విలెన్సిస్'' - గుయాక్విల్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంఫెఫిలస్ గ్యుటెమాలెన్సిస్'' - పాలిపోయిన వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంఫెఫిలస్ హెమాటోగాస్టర్'' - అల్-బెల్లీడ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంఫెఫిలస్ సామ్రాజ్యవాదులు'' - చక్రవర్తి వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంఫెఫిలస్ ల్యూకోపోగాన్'' - క్రీమ్ బ్యాక్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంఫెఫిలస్ మాగెల్లానికస్'' - మెగెల్లానిక్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంఫెఫిలస్ మెలనోల్యూకోస్'' - అల్ క్రెస్టెడ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంఫెఫిలస్ పుప్పొడి'' - గొప్ప వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంఫెఫిలస్ ప్రిన్సిపాలిస్'' - ఐవరీ ముక్కు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంఫెఫిలస్ రోబస్టస్'' - Gurbüz వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంఫెఫిలస్ రుబ్రికోల్లిస్'' - ఎరుపు మెడ గల వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''కాంపెథెరా'' ::::::* ''కాంపెథెరా అబింకొని'' - గోల్డెన్-టెయిల్డ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంపెథెరా బెన్నెట్ని'' - బెన్నెట్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంపెథెరా కైలియాటి'' - గ్రీన్ బ్యాక్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంపెథెరా కరోలి'' - బ్రౌన్-చెవి వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంపెథెరా మకులోసా'' - చిన్న ఆకుపచ్చ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంపెథెరా మొంబాసికా'' - మొంబాసా వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంపెథెరా నివోసా'' - లేత పసుపు మచ్చల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంపెథెరా నోటాటా'' - నిస్నా వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంపెథెరా నుబికా'' - నూబియన్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంపెథెరా పుంక్టులిగెరా'' - ప్రకాశవంతమైన మచ్చల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంపెథెరా తుల్బెర్గి'' - తుల్బెర్గ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''సెలెయస్'' ::::::* ''సెలెయస్ బ్రాచ్యురస్'' - రస్ట్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''సెలెయస్ కాస్టానియస్'' - చెస్ట్ నట్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''సెలెయస్ ఎలెగాన్స్'' - చెస్ట్ నట్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''సెలెయస్ ఫ్లావెస్సెన్స్'' - బ్లోండ్ క్రెస్టెడ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''సెల్యూస్ ఫ్లావస్'' - క్రీమ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''సెలెయస్ గ్రామికస్'' - స్కేల్-చెస్ట్ డ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''సెలెయస్ లోరికాటస్'' - దాల్చిన చెక్క రంగు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''సెలెయస్ లుగుబ్రిస్'' - లేత క్రెస్టెడ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''సెలూస్ ఒబ్రియాని'' - పియాయుయి వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''సెలెయస్ స్పెక్టాబిలిస్'' - తుప్పు-తల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''సెలెయస్ టోర్క్వెటస్'' - రింగ్డ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''సెలెయస్ అన్ డాటస్'' - వేవీ వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''క్రిసోకొలాప్ట్స్'' ::::::* ''క్రిసోకొలాప్ట్స్ ఫెస్టివస్'' - తెల్లటి మెడతో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''క్రిసోకొలాప్ట్స్ లూసిడస్'' - గొప్ప బంగారం ::::* బ్రీడ్ ''కొలాప్ట్స్'' ::::::* ''కొలాప్టెస్ అట్రికోల్లిస్'' - నల్లమెడతో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కొలాప్టెస్ ఔరాటస్'' - గోల్డెన్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కొలాప్స్ కాంపెస్ట్రిస్'' - కాంపో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కొలాప్టెస్ క్రిసోయిడ్స్'' - గిల్డెడ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కొలాప్టెస్ ఫెర్నాండెనా'' - ఫెర్నాండెనా వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కొలాప్టెస్ మెలనోక్లోరోస్'' - ఆకుపచ్చ బార్ తో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కొలాప్టెస్ పిటియస్'' - చిలీ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కొలాప్టెస్ పుంక్టిగులా'' - మచ్చల-రొమ్ము వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కొలాప్టెస్ రూపికోలా'' - ఆండీయాస్ వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''డెండ్రోకోపోస్'' ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ అసిమిలిస్'' - సిండ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ అట్రాటస్'' - చారల ఛాతీ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ ఆరిసెప్స్'' - గోధుమ రంగు నుదురుతో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ కానికాపిల్లస్'' - బూడిద రంగు తలతో పిగ్మీ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ కాత్ఫారియస్'' - అల్-చెస్ట్ వుడ్ పెక్కర్ ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ డార్జెలెన్సిస్'' - డార్జిలింగ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ డోరే'' - అరేబియన్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ హిమాలయన్సిస్'' - హిమాలయ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ కిజుకి'' - జపనీస్ పిగ్మీ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ ల్యూకోప్టెరస్'' - వైట్-వింగ్డ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ ల్యూకోటోస్'' - వైట్ బ్యాక్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ మాసీ'' - ముదురు-రొమ్ము వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ మాకులాటస్'' - ఫిలిప్పైన్ పిగ్మీ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ మహర్టెన్సిస్'' - పసుపు కిరీటం కలిగిన వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ మేజర్'' - ఫారెస్ట్ ట్విలైట్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ మెడియస్'' - హైడ్రాంజియా వడ్రంగిక్కర్ ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ మైనర్'' - చిన్న వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ మోలూసెన్స్'' - సుండా పిగ్మీ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ సిరియాకస్'' - ట్విలైట్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ టెమ్మింకి'' - సులవేసి పిగ్మీ వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''డెండ్రోపికోస్'' ::::::* ''డెండ్రోపికోస్ అబిసినికస్'' - అబిస్సినియా వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోపికోస్ ఎలాకస్'' - చిన్న బూడిద రంగు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోపికోస్ ఇలియటి -'' ఇలియట్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోపికోస్ ఫస్సెస్కెన్స్'' - కార్డినల్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోపికోస్ గాబోనెన్సిస్'' - గాబోన్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోపికోస్ గోయర్టే'' - ఆఫ్రికన్ బూడిద రంగు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోపికోస్ గ్రిసియోసెఫాలస్'' - ఆలివ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోపికోస్ నామాక్యుస్'' - గడ్డం ఉన్న వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రాపికోస్ వాడుకలో లేదు'' - బ్రౌన్ బ్యాక్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోపికోస్ పోయెసిలోలాముస్'' - ఫ్రెక్లెడ్-బ్రెస్ట్డ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోపికోస్ పైర్రోగాస్టర్'' - అగ్ని-బెల్లీడ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోపికోస్ స్టియర్లింగి'' - స్టియలింగ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోపికోస్ జాంతోలోఫస్'' - పసుపు క్రెస్టెడ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''డినోపియం'' ::::::* ''డినోపియం బెంఘలెన్స్'' - చిన్న బంగారు ::::::* ''డినోపియం జవనెన్సే'' - చాలా బంగారు ::::::* ''డినోపియం రాఫెల్సి'' - ఆలివ్ రంగు బ్యాక్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డినోపియం షోరి'' - హిమాలయ బంగారం ::::* జెనస్ ''డ్రియోకోపస్'' ::::::* ''డ్రైయోకోపస్ గాలేటస్'' - హెల్మెట్డ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డ్రియోకోపస్ హోడ్జీ'' - అండమాన్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డ్రియోకోపస్ జావెన్సిస్'' - వైట్-బెల్లీడ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డ్రైయోకోపస్ లైనటస్'' - చారల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డ్రైయోకోపస్ మార్టియస్'' - బ్లాక్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డ్రియోకోపస్ పైలేటస్'' - క్రెస్టెడ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డ్రియోకోపస్ షుల్జీ'' - నల్లటి శరీరం కలిగిన వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''గెసినులస్'' ::::::* ''గెసినులస్ గ్రాంటియా'' - పాలిపోయిన తల వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''జియోకొలాప్ట్స్'' ::::::* ''జియోకొలాప్టెస్ ఒలివాక్యూస్'' - గ్రౌండ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''హెమిసర్కస్'' ::::::* ''హెమిసర్కస్ కాంటెనీ'' - గుండె-మచ్చల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''హెమిసర్కస్ కాంక్రెటస్'' - బూడిద , లేత పసుపు వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''హైపోపికస్'' ::::::* ''హైపోపికస్ హైపర్ వైత్రూస్'' - రస్ట్-కలర్ టమ్మీ వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''మీగ్లిప్టెస్'' ::::::* ''మీగ్లిప్టెస్ జుగులరిస్'' - నలుపు , లేత పసుపు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మీగ్లిప్టిస్ ట్రైస్టిస్'' - లేత పసుపు తొడలతో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మీగ్లిప్టెస్ టుక్కి'' - లేత పసుపు-మెడ వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''మెల్లనేర్పెస్'' ::::::* ''మెలానెర్ప్స్ ఆరిఫ్రాన్స్'' - బంగారు నుదురుతో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్పెస్ కాక్టర్మ్'' - తెల్లటి నుదురుతో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్పెస్ క్యాండిడస్'' - వైట్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్పెస్ కరోలినస్'' - రెడ్-బెల్లీడ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్ప్స్ క్రిసాచెన్'' - బంగారు మెడతో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్ప్స్ క్రిసోజెనిస్'' - బంగారు బుగ్గల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్పెస్ క్రూంటాటస్'' - పసుపు పెర్చ్ తో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్పెస్ ఎరిథ్రోసెఫాలస్'' - ఎర్రతల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్పెస్ ఫ్లావిఫ్రాన్స్'' - పసుపు నుదురుతో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్పెస్ ఫోర్మిసివోరస్'' - అకార్న్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్పెస్ హెర్మినేరి'' - గ్వాడెలోప్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్పెస్ హాఫ్మాన్ని'' - హాఫ్మాన్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్పెస్ హైపోపోలియస్'' - బూడిద రంగు నుదురుతో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్పెస్ లూయిస్'' - లూయిస్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్పెస్ పోర్టోరిసెన్సిస్'' - ప్యూర్టో రికన్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెల్లనేర్పెస్ పుచెరాని'' - నల్లబుగ్గల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్పెస్ పుల్చర్'' - అందమైన వడ్రంగిపిట్ట (2005 వరకు ఇది ''ఎం. క్రిసౌచెన్'' జాతుల ఉపజాతి.) ::::::* ''మెలానెర్పెస్ పిగ్మాయస్'' - యుకటాన్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్పెస్ రేడియోలటస్'' - జమైకన్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్పెస్ రుబ్రికాపిల్లస్'' - రెడ్-క్రెస్టెడ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్పెస్ స్ట్రియాటస్'' - హిస్పానిక్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్ప్స్ సూపర్సిలియారిస్'' - నల్ల కనురెప్పలతో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్పెస్ యూరోపిగియాలిస్'' - గిలా వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''ముల్లరిపికస్'' ::::::* ''ముల్లరిపికస్ ఫుల్వస్'' - యాష్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''ముల్లరిపికస్ ఫునెబ్రిస్'' - సూటీ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''ముల్లరిపికస్ పల్వరులెంటాస్'' - పెద్ద పలక-రంగు వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''పికోయిడ్స్'' ::::::* ''పికోయిడ్స్ ఆల్బోలార్వటస్'' - వైట్-హెడ్డ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికోయిడ్స్ ఆర్కిటికస్'' - బ్లాక్ బ్యాక్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికోయిడ్స్ అరిజోనా'' - అరిజోనా వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికోయిడ్స్ బోరియాలిస్'' - ఎరుపు వాసన గల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికోయిడ్స్ డోర్సాలిస్'' - అమెరికన్ మూడు వేలి వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికోయిడ్స్ లిగ్నారియస్'' - చారల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికోయిడ్స్ మిక్సటస్'' - చెకర్డ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికోయిడ్స్ ట్రేలి -'' ట్రేల్ వుడ్ పెక్కర్ ::::::* ''పికోయిడ్స్ ప్యూబెసెన్స్'' - ఫెదర్డ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికోయిడ్స్ స్కేలరిస్'' - స్టెయిర్ బ్యాక్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికోయిడ్స్ స్ట్రిక్లాండి'' - స్ట్రిక్లాండ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికోయిడ్స్ ట్రిడాక్టిలస్'' - మూడు కాళ్ల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికోయిడ్స్ విలోసస్'' - హేరీ వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''పికులస్'' ::::::* ''పికులస్ ఆక్యుయులరిస్'' - బూడిద రంగు కిరీటంతో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికులస్ ఆరులెంటాస్'' - పసుపు కనుబొమ్మలతో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికులస్ కాలోప్టెరస్'' - చారల చీకీ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికులస్ క్రిసోక్లోరోస్'' - గోల్డెన్ గ్రీన్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికులస్ ఫ్లావిగులా'' - పసుపు-గొంతు గల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికులస్ ల్యూకోలెముస్'' - తెలుపు-గొంతు గల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికులస్ రివోలి'' - అల్ కవర్డ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికులస్ రుబిజినోసస్'' - గోల్డెన్ ఆలివ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికులస్ సింప్లెక్స్'' - తుప్పు రంగు రెక్కల వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ వడ్రంగిక్కర్ (పికస్) ::::::* ''పికస్ మేల్కొల్పింది'' - జపనీస్ ఆకుపచ్చ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికస్ కానస్'' - బూడిద-తల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికస్ క్లోరోలోఫస్'' - చిన్న పసుపు ::::::* ''పికస్ ఎరిత్రోపైగియస్'' - నల్లతల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికస్ ఫ్లావినుచా'' - పెద్ద పసుపు ::::::* ''పికస్ మెంటలిస్'' - చెకర్డ్ త్రోట్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికస్ మినియస్'' - చారల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికస్ ప్యూనిసస్'' - ఎర్రరెక్కల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికస్ రేబిరి'' - ఎరుపు పెండెంట్ తో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికస్ స్క్వామటుస్'' - ఫ్లేక్-బెల్లీడ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికస్ వైల్లాంటి'' - లెవైలెంట్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికస్ విరిడానస్'' - చారల ఛాతీ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికస్ విరిడిస్'' - ఆకుపచ్చ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికస్ విట్టటస్'' - జడ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికస్ జాంథోపైగేయస్'' - చారల గొంతు వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''రీన్ వార్డ్టిపికస్'' ::::::* ''రీన్ వార్డ్టిపికస్ వాలిడస్'' - ఆరెంజ్-బ్యాక్డ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''సాఫియోపిపో'' ::::::* ''సాఫియోపిపో నొగుచి'' - ఒకినావా వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''స్ఫిరాపికస్'' ::::::* ''స్ఫిరాపికస్ నుచాలిస్'' - ఎరుపు మెడ గల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''స్ఫిరాపికస్ రూబర్'' - ఎరుపు రొమ్ము వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''స్ఫిరాపికస్ థైరాయిడియస్'' - విలియమ్సన్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''స్ఫిరాపికస్ వేరియస్'' - పసుపు-బెల్లీడ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''వెనిలియోర్నిస్'' ::::::* ''వెనిలియోర్నిస్ అఫినిస్'' - రెడ్-స్పాటెడ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''వెనిలియోర్నిస్ కాలోనోటస్'' - అల్-బ్యాక్డ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''వెనిలియోర్నిస్ కాసిని'' - బంగారు నెక్లెస్ తో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''వెనిలియోర్నిస్ చాకోయెన్సిస్'' - చాకో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''వెనిలియోర్నిస్ డిగ్నస్'' - పసుపు మలంతో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''వెనిలియోర్నిస్ ఫ్రంటిలిస్'' - మచ్చల-నుదురు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''వెనిలియోర్నిస్ ఫ్యూమిగేటస్'' - స్మోకీ బ్రౌన్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''వెనిలియోర్నిస్ కిర్కి'' - రెడ్ వుడ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''వెనిలియోర్నిస్ మాకులిఫ్రాన్స్'' - పసుపు-చెవి వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''వెనిలియోర్నిస్ నిగ్రిసెప్స్'' - బార్-బెల్లీడ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''వెనిలియోర్నిస్ పాసెరినస్'' - చిన్న వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''వెనిలియోర్నిస్ సాంగుయినియస్'' - రక్త-రంగు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''వెనిలియోర్నిస్ స్పిలోగాస్టర్'' - వైట్ స్పాటెడ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''క్సిఫిడియోపికస్'' ::::::* ''జిఫిడియోపికస్ పెర్కస్ -'' క్యూబన్ గ్రీన్ వడ్రంగిపిట్ట ::* సబ్ ఫ్యామిలీ పికుమ్నినే - డ్వార్ఫ్ వడ్రంగిపిట్టలు ::::* జెనస్ ''నెసాక్టిట్స్'' ::::::* ''నెసాక్టైట్స్ మైక్రోమెగాస్'' - ఆంటిల్లర్ డ్వార్ఫ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''పికుమ్నస్'' ::::::* ''పికుమ్నస్ ఆల్బోస్క్వామాటుస్'' - తెలుపు వెడ్జ్ తో మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ ఆరిఫ్రాన్స్'' - స్టిక్-చెస్ట్ డ్వార్ఫ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ కాస్టెల్నౌ'' - సాధారణ రొమ్ములతో మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ సిన్నామోమియస్'' - చెస్ట్ నట్ మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ సిర్రటస్'' - తెల్ల రాడ్ తో మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ డోర్బైగ్నియానస్'' - ఐ-స్పాటెడ్ డ్వార్ఫ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ ఎక్సిలిస్'' - గోల్డెన్ స్కేలీ డ్వార్ఫ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ ఫుల్వెస్సెన్స్'' - బ్రౌన్ డ్వార్ఫ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ ఫుస్కస్'' - మాప్ బాయ్ తో డ్వార్ఫ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ గ్రనడెన్సిస్'' - గ్రేయిష్ మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ ఇన్నామినేటెస్'' - ఫ్రెక్ల్డ్ డ్వార్ఫ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ లాఫ్రెస్నాయి'' - లాఫ్రెస్నే మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ లిమా'' - వ్యాక్సిన్ రంగు మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ మినుటిసిమస్'' - యారోహెడ్ డ్వార్ఫ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ నెబులోసస్'' - మచ్చల మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ నిగ్రోపుంక్ట్టస్'' - బ్లాక్-స్పాటెడ్ డ్వార్ఫ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ ఒలివేషియస్'' - ఆలివ్-రంగు మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ పుమిలస్'' - ఒరినోకో మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ పిగ్మాయస్'' - మచ్చల మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ రుఫైవ్ంట్రిస్'' - తుప్పు రంగు ఛాతీ గల మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ స్క్లేటరి'' - ఈక్వడార్ మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ స్పిలోగాస్టర్'' - వైట్-బెల్లీడ్ డ్వార్ఫ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ స్క్వాములేటస్'' - స్కేలీ డ్వార్ఫ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ స్టెయిండాచ్ని'' - ఫ్రెకిల్-బ్రెస్ట్డ్ డ్వార్ఫ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ సబ్టిలిస్'' - ప్రకాశవంతమైన కర్రతో మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ టెమ్మింక్కి'' - భారీ రంగు నెక్లెస్ తో డ్వార్ఫ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ వర్జీ'' - వర్జియా మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట ::::* జాతి ''సాసియా'' ::::::* ''సాసియా అబ్నోర్మిస్'' - తుప్పు రంగు మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''సాసియా ఆఫ్రికానా'' - ఆఫ్రికన్ మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''సాసియా ఓచ్రేసియా'' - తెలుపు-నుదురు గల మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట == బాహ్య అనుసంధానాలు == # '''^''' పిసిడే. ఐటిఐఎస్ - ఇంటిగ్రేటెడ్ టాక్సోనమిక్ ఇన్ఫర్మేషన్ సిస్టమ్. <small> ( 2007 మార్చి 15 న ప్రాప్తి చేయబడింది)</small> ==మూలాలు== <references /> [[వర్గం:పక్షులు]] mwzoc81epqspmxgwujdzjwzp0g5sja9 4955747 4955742 2026-09-10T16:01:37Z డా. గన్నవరపు నరసింహమూర్తి 106536 4955747 wikitext text/x-wiki {{విస్తరణ}}{{Taxobox | color = pink | name = వడ్రంగి పిట్టలు | image =Большая пёстрая дятлиха, Усынинская поляна.jpg | image_width = 258px | image_caption = Dendrocopos major, ♀ | regnum = [[ఏనిమేలియా]] | phylum = [[కార్డేటా]] | classis = [[పక్షులు]] | ordo = [[Piciformes]] | familia = [[Picidae]] | subfamilia = '''Picinae''' | subdivision_ranks = [[ప్రజాతులు]] | subdivision = ''[[Melanerpes]]''<br> ''[[Sphyrapicus]]''<br> ''[[Xiphidiopicus]]''<br> ''[[Dendropicos]]''<br> ''[[Dendrocopos]]''<br> ''[[Picoides]]''<br> ''[[Veniliornis]]''<br> ''[[Campethera]]''<br> ''[[Geocolaptes]]''<br> ''[[Dinopium]]''<br> ''[[Meiglyptes]]''<br> ''[[Hemicircus]]''<br> ''[[Micropternus]]''<br> ''[[Picus (genus)|Picus]]''<br> ''[[Mulleripicus]]''<br> ''[[Dryocopus]]''<br> ''[[Celeus (bird)|Celeus]]''<br> ''[[Piculus]]''<br> ''[[Colaptes]]''<br> ''[[Campephilus]]''<br> ''[[Chrysocolaptes]]''<br> ''[[Reinwardtipicus]]''<br> ''[[Blythipicus]]''<br> ''[[Gecinulus]]''<br> ''[[Sapheopipo]]'' }} '''వడ్రంగి పిట్ట''' ([[ఆంగ్లం]] Woodpecker) ఒక రకమైన పక్షులు. కొన నుండి తోక వరకు మూడు అంగుళాల కంటే తక్కువ కొలత కలిగిన చిన్న పికులెట్ నుండి, పైలేటెడ్, గొప్ప స్లాటీ వడ్రంగిపిట్టల వరకు వివిధ పరిమాణంలో ఉన్నాయి, ఇది 20 అంగుళాల పొడవు వరకు ఉంటుంది, ఈ విలక్షణమైన పక్షుల పరిమాణం గణనీయంగా మారుతుంది. ఈ కుటుంబంలో పక్షులు ఆస్ట్రేలియా, మడగాస్కర్, ధ్రువ ప్రాంతాలు మినహా ప్రపంచవ్యాప్తంగా కనిపిస్తాయి. చాలా జాతులు అడవులు, చెట్లతో నిండిన ప్రాంతాలలో నివసిస్తున్నప్పటికీ, ఎడారులలో నివసించే కొన్ని జాతులు కూడా ఉన్నాయి. == లక్షణాలు == కొన్ని మినహాయింపులతో, అన్ని వడ్రంగిపిట్టలు విలక్షణమైన లక్షణాలను పంచుకుంటాయి, అవి: ఉలి-టిప్డ్ ముక్కు వ్యతిరేక కాలివేళ్లతో జైగోడాక్టైల్ పాదాలు కిరీటంపై విరుద్ధమైన క్రెస్ట్ లేదా ఈకలతో కూడిన టఫ్ట్ బలమైన పొట్టి కాళ్లు సమతుల్యత కొరకు దృఢమైన తోక అసాధారణమైన పొడవైన, జిఘటనాలుకలు షాక్ శోషించుకునే పుర్రె ఎముక శిథిలాలు లోపలికి రాకుండా నిరోధించడానికి నాసికా ఈకలు వడ్రంగిపిట్టలు పాటల పక్షులు కావు, కానీ ఆద హెచ్చరికలు, ఆకర్షణ, ప్రాదేశికతను వ్యక్తీకరించడానికి స్వరపరుస్తాయి == విశేషాలు == * వడ్రంగిపిట్ట నాలుక సాధారణంగా దాని ముక్కు పొడవుకు రెట్టింపు ఉంటుంది, ఇది కీటకాలకు చీలికలుగా చేరుకోగలదు. పక్షి నాలుక లేదా దాని లాలాజలం కూడా జిగటగా ఉంటుంది, కాబట్టి అది దాని ఆహారాన్ని అంటుకుంటుంది. వడ్రంగిపిట్ట నాలుక కణజాలం, ఎముక మధ్య దాని తల వెనుక భాగంలో చుట్టుకుంటుంది, పక్షి డ్రమ్మింగ్ చేస్తున్నప్పుడు షాక్ అబ్జార్బర్ గా పనిచేస్తుంది. వడ్రంగిపిట్టలు అనేవి ముక్కులపై ఈకలతో ఉండే పక్షులు, ఇవి పక్షి నాసికా రంధ్రాల నుండి చెక్క శిథిలాలను దూరంగా ఉంచుతాయి, ఇది బోరింగ్ రంధ్రాలు. వడ్రంగిపిట్టలు తమ జాక్ హామర్ లాంటి ముక్కులను బగ్లను త్రవ్వడానికి ఉపయోగిస్తారు, కానీ వాటి సహచరులను ఆకర్షించడానికి, క్లెయింను పణంగా పెట్టడానికి, కొన్నిసార్లు, కేవలం వినోదం కోసం లయలను సృష్టించడానికి వాడతాయి<ref>https://a-z-animals.com/animals/woodpecker/</ref>. == వర్గీకరణ == 2005 ఐటిఐఎస్ వర్గీకరణక్రింద ఉంది: * ఫ్యామిలీ వడ్రంగిపిట్టలు (పిసిడే) ::* సబ్ ఫ్యామిలీ నెకెనెంగిల్లర్ లేదా నెక్ బురాన్ లు (జింగిడే) ::::* జెనస్ నెకెనర్ లేదా నెక్ బురాన్ (జింక్స్) ::::::* ''జింక్స్ రుఫికొలిస్'' - ఎర్రగొంతు నెక్ బురాన్ ::::::* ''జింక్స్ టోర్క్విల్లా'' - చాలా నెక్ బురాన్ [[దస్త్రం:Black_rumped_flameback_(చిత్రవర్ణాల_వడ్రంగిపిట్ట).jpg|thumb|చిత్రవర్ణాల వడ్రంగిపిట్ట ( ''డినోపియం బెంఘలెన్స్)'']] ::* సబ్ ఫ్యామిలీ పిసినే ::::* జెనస్ ''బ్లైథిపికస్'' ::::::* ''బ్లైథిపికస్ పైర్హోటిస్'' - గల్ఫ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''బ్లైథిపికస్ రుబిజినోసస్'' - మారోన్ వడ్రంగిపిట్ట ::::* బ్రీడ్ ''కాంపెఫిలస్'' ::::::* ''కాంఫెఫిలస్ గయాక్విలెన్సిస్'' - గుయాక్విల్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంఫెఫిలస్ గ్యుటెమాలెన్సిస్'' - పాలిపోయిన వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంఫెఫిలస్ హెమాటోగాస్టర్'' - అల్-బెల్లీడ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంఫెఫిలస్ సామ్రాజ్యవాదులు'' - చక్రవర్తి వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంఫెఫిలస్ ల్యూకోపోగాన్'' - క్రీమ్ బ్యాక్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంఫెఫిలస్ మాగెల్లానికస్'' - మెగెల్లానిక్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంఫెఫిలస్ మెలనోల్యూకోస్'' - అల్ క్రెస్టెడ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంఫెఫిలస్ పుప్పొడి'' - గొప్ప వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంఫెఫిలస్ ప్రిన్సిపాలిస్'' - ఐవరీ ముక్కు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంఫెఫిలస్ రోబస్టస్'' - Gurbüz వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంఫెఫిలస్ రుబ్రికోల్లిస్'' - ఎరుపు మెడ గల వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''కాంపెథెరా'' ::::::* ''కాంపెథెరా అబింకొని'' - గోల్డెన్-టెయిల్డ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంపెథెరా బెన్నెట్ని'' - బెన్నెట్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంపెథెరా కైలియాటి'' - గ్రీన్ బ్యాక్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంపెథెరా కరోలి'' - బ్రౌన్-చెవి వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంపెథెరా మకులోసా'' - చిన్న ఆకుపచ్చ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంపెథెరా మొంబాసికా'' - మొంబాసా వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంపెథెరా నివోసా'' - లేత పసుపు మచ్చల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంపెథెరా నోటాటా'' - నిస్నా వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంపెథెరా నుబికా'' - నూబియన్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంపెథెరా పుంక్టులిగెరా'' - ప్రకాశవంతమైన మచ్చల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కాంపెథెరా తుల్బెర్గి'' - తుల్బెర్గ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''సెలెయస్'' ::::::* ''సెలెయస్ బ్రాచ్యురస్'' - రస్ట్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''సెలెయస్ కాస్టానియస్'' - చెస్ట్ నట్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''సెలెయస్ ఎలెగాన్స్'' - చెస్ట్ నట్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''సెలెయస్ ఫ్లావెస్సెన్స్'' - బ్లోండ్ క్రెస్టెడ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''సెల్యూస్ ఫ్లావస్'' - క్రీమ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''సెలెయస్ గ్రామికస్'' - స్కేల్-చెస్ట్ డ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''సెలెయస్ లోరికాటస్'' - దాల్చిన చెక్క రంగు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''సెలెయస్ లుగుబ్రిస్'' - లేత క్రెస్టెడ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''సెలూస్ ఒబ్రియాని'' - పియాయుయి వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''సెలెయస్ స్పెక్టాబిలిస్'' - తుప్పు-తల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''సెలెయస్ టోర్క్వెటస్'' - రింగ్డ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''సెలెయస్ అన్ డాటస్'' - వేవీ వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''క్రిసోకొలాప్ట్స్'' ::::::* ''క్రిసోకొలాప్ట్స్ ఫెస్టివస్'' - తెల్లటి మెడతో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''క్రిసోకొలాప్ట్స్ లూసిడస్'' - గొప్ప బంగారం ::::* బ్రీడ్ ''కొలాప్ట్స్'' ::::::* ''కొలాప్టెస్ అట్రికోల్లిస్'' - నల్లమెడతో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కొలాప్టెస్ ఔరాటస్'' - గోల్డెన్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కొలాప్స్ కాంపెస్ట్రిస్'' - కాంపో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కొలాప్టెస్ క్రిసోయిడ్స్'' - గిల్డెడ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కొలాప్టెస్ ఫెర్నాండెనా'' - ఫెర్నాండెనా వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కొలాప్టెస్ మెలనోక్లోరోస్'' - ఆకుపచ్చ బార్ తో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కొలాప్టెస్ పిటియస్'' - చిలీ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కొలాప్టెస్ పుంక్టిగులా'' - మచ్చల-రొమ్ము వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''కొలాప్టెస్ రూపికోలా'' - ఆండీయాస్ వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''డెండ్రోకోపోస్'' ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ అసిమిలిస్'' - సిండ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ అట్రాటస్'' - చారల ఛాతీ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ ఆరిసెప్స్'' - గోధుమ రంగు నుదురుతో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ కానికాపిల్లస్'' - బూడిద రంగు తలతో పిగ్మీ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ కాత్ఫారియస్'' - అల్-చెస్ట్ వుడ్ పెక్కర్ ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ డార్జెలెన్సిస్'' - డార్జిలింగ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ డోరే'' - అరేబియన్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ హిమాలయన్సిస్'' - హిమాలయ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ కిజుకి'' - జపనీస్ పిగ్మీ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ ల్యూకోప్టెరస్'' - వైట్-వింగ్డ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ ల్యూకోటోస్'' - వైట్ బ్యాక్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ మాసీ'' - ముదురు-రొమ్ము వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ మాకులాటస్'' - ఫిలిప్పైన్ పిగ్మీ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ మహర్టెన్సిస్'' - పసుపు కిరీటం కలిగిన వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ మేజర్'' - ఫారెస్ట్ ట్విలైట్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ మెడియస్'' - హైడ్రాంజియా వడ్రంగిక్కర్ ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ మైనర్'' - చిన్న వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ మోలూసెన్స్'' - సుండా పిగ్మీ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ సిరియాకస్'' - ట్విలైట్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోకోపోస్ టెమ్మింకి'' - సులవేసి పిగ్మీ వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''డెండ్రోపికోస్'' ::::::* ''డెండ్రోపికోస్ అబిసినికస్'' - అబిస్సినియా వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోపికోస్ ఎలాకస్'' - చిన్న బూడిద రంగు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోపికోస్ ఇలియటి -'' ఇలియట్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోపికోస్ ఫస్సెస్కెన్స్'' - కార్డినల్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోపికోస్ గాబోనెన్సిస్'' - గాబోన్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోపికోస్ గోయర్టే'' - ఆఫ్రికన్ బూడిద రంగు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోపికోస్ గ్రిసియోసెఫాలస్'' - ఆలివ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోపికోస్ నామాక్యుస్'' - గడ్డం ఉన్న వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రాపికోస్ వాడుకలో లేదు'' - బ్రౌన్ బ్యాక్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోపికోస్ పోయెసిలోలాముస్'' - ఫ్రెక్లెడ్-బ్రెస్ట్డ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోపికోస్ పైర్రోగాస్టర్'' - అగ్ని-బెల్లీడ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోపికోస్ స్టియర్లింగి'' - స్టియలింగ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డెండ్రోపికోస్ జాంతోలోఫస్'' - పసుపు క్రెస్టెడ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''డినోపియం'' ::::::* ''డినోపియం బెంఘలెన్స్'' - చిన్న బంగారు ::::::* ''డినోపియం జవనెన్సే'' - చాలా బంగారు ::::::* ''డినోపియం రాఫెల్సి'' - ఆలివ్ రంగు బ్యాక్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డినోపియం షోరి'' - హిమాలయ బంగారం ::::* జెనస్ ''డ్రియోకోపస్'' ::::::* ''డ్రైయోకోపస్ గాలేటస్'' - హెల్మెట్డ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డ్రియోకోపస్ హోడ్జీ'' - అండమాన్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డ్రియోకోపస్ జావెన్సిస్'' - వైట్-బెల్లీడ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డ్రైయోకోపస్ లైనటస్'' - చారల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డ్రైయోకోపస్ మార్టియస్'' - బ్లాక్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డ్రియోకోపస్ పైలేటస్'' - క్రెస్టెడ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''డ్రియోకోపస్ షుల్జీ'' - నల్లటి శరీరం కలిగిన వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''గెసినులస్'' ::::::* ''గెసినులస్ గ్రాంటియా'' - పాలిపోయిన తల వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''జియోకొలాప్ట్స్'' ::::::* ''జియోకొలాప్టెస్ ఒలివాక్యూస్'' - గ్రౌండ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''హెమిసర్కస్'' ::::::* ''హెమిసర్కస్ కాంటెనీ'' - గుండె-మచ్చల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''హెమిసర్కస్ కాంక్రెటస్'' - బూడిద , లేత పసుపు వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''హైపోపికస్'' ::::::* ''హైపోపికస్ హైపర్ వైత్రూస్'' - రస్ట్-కలర్ టమ్మీ వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''మీగ్లిప్టెస్'' ::::::* ''మీగ్లిప్టెస్ జుగులరిస్'' - నలుపు , లేత పసుపు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మీగ్లిప్టిస్ ట్రైస్టిస్'' - లేత పసుపు తొడలతో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మీగ్లిప్టెస్ టుక్కి'' - లేత పసుపు-మెడ వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''మెల్లనేర్పెస్'' ::::::* ''మెలానెర్ప్స్ ఆరిఫ్రాన్స్'' - బంగారు నుదురుతో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్పెస్ కాక్టర్మ్'' - తెల్లటి నుదురుతో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్పెస్ క్యాండిడస్'' - వైట్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్పెస్ కరోలినస్'' - రెడ్-బెల్లీడ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్ప్స్ క్రిసాచెన్'' - బంగారు మెడతో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్ప్స్ క్రిసోజెనిస్'' - బంగారు బుగ్గల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్పెస్ క్రూంటాటస్'' - పసుపు పెర్చ్ తో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్పెస్ ఎరిథ్రోసెఫాలస్'' - ఎర్రతల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్పెస్ ఫ్లావిఫ్రాన్స్'' - పసుపు నుదురుతో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్పెస్ ఫోర్మిసివోరస్'' - అకార్న్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్పెస్ హెర్మినేరి'' - గ్వాడెలోప్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్పెస్ హాఫ్మాన్ని'' - హాఫ్మాన్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్పెస్ హైపోపోలియస్'' - బూడిద రంగు నుదురుతో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్పెస్ లూయిస్'' - లూయిస్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్పెస్ పోర్టోరిసెన్సిస్'' - ప్యూర్టో రికన్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెల్లనేర్పెస్ పుచెరాని'' - నల్లబుగ్గల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్పెస్ పుల్చర్'' - అందమైన వడ్రంగిపిట్ట (2005 వరకు ఇది ''ఎం. క్రిసౌచెన్'' జాతుల ఉపజాతి.) ::::::* ''మెలానెర్పెస్ పిగ్మాయస్'' - యుకటాన్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్పెస్ రేడియోలటస్'' - జమైకన్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్పెస్ రుబ్రికాపిల్లస్'' - రెడ్-క్రెస్టెడ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్పెస్ స్ట్రియాటస్'' - హిస్పానిక్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్ప్స్ సూపర్సిలియారిస్'' - నల్ల కనురెప్పలతో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''మెలానెర్పెస్ యూరోపిగియాలిస్'' - గిలా వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''ముల్లరిపికస్'' ::::::* ''ముల్లరిపికస్ ఫుల్వస్'' - యాష్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''ముల్లరిపికస్ ఫునెబ్రిస్'' - సూటీ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''ముల్లరిపికస్ పల్వరులెంటాస్'' - పెద్ద పలక-రంగు వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''పికోయిడ్స్'' ::::::* ''పికోయిడ్స్ ఆల్బోలార్వటస్'' - వైట్-హెడ్డ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికోయిడ్స్ ఆర్కిటికస్'' - బ్లాక్ బ్యాక్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికోయిడ్స్ అరిజోనా'' - అరిజోనా వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికోయిడ్స్ బోరియాలిస్'' - ఎరుపు వాసన గల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికోయిడ్స్ డోర్సాలిస్'' - అమెరికన్ మూడు వేలి వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికోయిడ్స్ లిగ్నారియస్'' - చారల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికోయిడ్స్ మిక్సటస్'' - చెకర్డ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికోయిడ్స్ ట్రేలి -'' ట్రేల్ వుడ్ పెక్కర్ ::::::* ''పికోయిడ్స్ ప్యూబెసెన్స్'' - ఫెదర్డ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికోయిడ్స్ స్కేలరిస్'' - స్టెయిర్ బ్యాక్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికోయిడ్స్ స్ట్రిక్లాండి'' - స్ట్రిక్లాండ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికోయిడ్స్ ట్రిడాక్టిలస్'' - మూడు కాళ్ల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికోయిడ్స్ విలోసస్'' - హేరీ వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''పికులస్'' ::::::* ''పికులస్ ఆక్యుయులరిస్'' - బూడిద రంగు కిరీటంతో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికులస్ ఆరులెంటాస్'' - పసుపు కనుబొమ్మలతో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికులస్ కాలోప్టెరస్'' - చారల చీకీ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికులస్ క్రిసోక్లోరోస్'' - గోల్డెన్ గ్రీన్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికులస్ ఫ్లావిగులా'' - పసుపు-గొంతు గల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికులస్ ల్యూకోలెముస్'' - తెలుపు-గొంతు గల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికులస్ రివోలి'' - అల్ కవర్డ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికులస్ రుబిజినోసస్'' - గోల్డెన్ ఆలివ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికులస్ సింప్లెక్స్'' - తుప్పు రంగు రెక్కల వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ వడ్రంగిక్కర్ (పికస్) ::::::* ''పికస్ మేల్కొల్పింది'' - జపనీస్ ఆకుపచ్చ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికస్ కానస్'' - బూడిద-తల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికస్ క్లోరోలోఫస్'' - చిన్న పసుపు ::::::* ''పికస్ ఎరిత్రోపైగియస్'' - నల్లతల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికస్ ఫ్లావినుచా'' - పెద్ద పసుపు ::::::* ''పికస్ మెంటలిస్'' - చెకర్డ్ త్రోట్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికస్ మినియస్'' - చారల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికస్ ప్యూనిసస్'' - ఎర్రరెక్కల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికస్ రేబిరి'' - ఎరుపు పెండెంట్ తో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికస్ స్క్వామటుస్'' - ఫ్లేక్-బెల్లీడ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికస్ వైల్లాంటి'' - లెవైలెంట్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికస్ విరిడానస్'' - చారల ఛాతీ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికస్ విరిడిస్'' - ఆకుపచ్చ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికస్ విట్టటస్'' - జడ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికస్ జాంథోపైగేయస్'' - చారల గొంతు వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''రీన్ వార్డ్టిపికస్'' ::::::* ''రీన్ వార్డ్టిపికస్ వాలిడస్'' - ఆరెంజ్-బ్యాక్డ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''సాఫియోపిపో'' ::::::* ''సాఫియోపిపో నొగుచి'' - ఒకినావా వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''స్ఫిరాపికస్'' ::::::* ''స్ఫిరాపికస్ నుచాలిస్'' - ఎరుపు మెడ గల వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''స్ఫిరాపికస్ రూబర్'' - ఎరుపు రొమ్ము వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''స్ఫిరాపికస్ థైరాయిడియస్'' - విలియమ్సన్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''స్ఫిరాపికస్ వేరియస్'' - పసుపు-బెల్లీడ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''వెనిలియోర్నిస్'' ::::::* ''వెనిలియోర్నిస్ అఫినిస్'' - రెడ్-స్పాటెడ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''వెనిలియోర్నిస్ కాలోనోటస్'' - అల్-బ్యాక్డ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''వెనిలియోర్నిస్ కాసిని'' - బంగారు నెక్లెస్ తో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''వెనిలియోర్నిస్ చాకోయెన్సిస్'' - చాకో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''వెనిలియోర్నిస్ డిగ్నస్'' - పసుపు మలంతో వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''వెనిలియోర్నిస్ ఫ్రంటిలిస్'' - మచ్చల-నుదురు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''వెనిలియోర్నిస్ ఫ్యూమిగేటస్'' - స్మోకీ బ్రౌన్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''వెనిలియోర్నిస్ కిర్కి'' - రెడ్ వుడ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''వెనిలియోర్నిస్ మాకులిఫ్రాన్స్'' - పసుపు-చెవి వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''వెనిలియోర్నిస్ నిగ్రిసెప్స్'' - బార్-బెల్లీడ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''వెనిలియోర్నిస్ పాసెరినస్'' - చిన్న వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''వెనిలియోర్నిస్ సాంగుయినియస్'' - రక్త-రంగు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''వెనిలియోర్నిస్ స్పిలోగాస్టర్'' - వైట్ స్పాటెడ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''క్సిఫిడియోపికస్'' ::::::* ''జిఫిడియోపికస్ పెర్కస్ -'' క్యూబన్ గ్రీన్ వడ్రంగిపిట్ట ::* సబ్ ఫ్యామిలీ పికుమ్నినే - డ్వార్ఫ్ వడ్రంగిపిట్టలు ::::* జెనస్ ''నెసాక్టిట్స్'' ::::::* ''నెసాక్టైట్స్ మైక్రోమెగాస్'' - ఆంటిల్లర్ డ్వార్ఫ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::* జెనస్ ''పికుమ్నస్'' ::::::* ''పికుమ్నస్ ఆల్బోస్క్వామాటుస్'' - తెలుపు వెడ్జ్ తో మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ ఆరిఫ్రాన్స్'' - స్టిక్-చెస్ట్ డ్వార్ఫ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ కాస్టెల్నౌ'' - సాధారణ రొమ్ములతో మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ సిన్నామోమియస్'' - చెస్ట్ నట్ మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ సిర్రటస్'' - తెల్ల రాడ్ తో మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ డోర్బైగ్నియానస్'' - ఐ-స్పాటెడ్ డ్వార్ఫ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ ఎక్సిలిస్'' - గోల్డెన్ స్కేలీ డ్వార్ఫ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ ఫుల్వెస్సెన్స్'' - బ్రౌన్ డ్వార్ఫ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ ఫుస్కస్'' - మాప్ బాయ్ తో డ్వార్ఫ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ గ్రనడెన్సిస్'' - గ్రేయిష్ మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ ఇన్నామినేటెస్'' - ఫ్రెక్ల్డ్ డ్వార్ఫ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ లాఫ్రెస్నాయి'' - లాఫ్రెస్నే మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ లిమా'' - వ్యాక్సిన్ రంగు మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ మినుటిసిమస్'' - యారోహెడ్ డ్వార్ఫ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ నెబులోసస్'' - మచ్చల మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ నిగ్రోపుంక్ట్టస్'' - బ్లాక్-స్పాటెడ్ డ్వార్ఫ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ ఒలివేషియస్'' - ఆలివ్-రంగు మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ పుమిలస్'' - ఒరినోకో మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ పిగ్మాయస్'' - మచ్చల మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ రుఫైవ్ంట్రిస్'' - తుప్పు రంగు ఛాతీ గల మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ స్క్లేటరి'' - ఈక్వడార్ మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ స్పిలోగాస్టర్'' - వైట్-బెల్లీడ్ డ్వార్ఫ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ స్క్వాములేటస్'' - స్కేలీ డ్వార్ఫ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ స్టెయిండాచ్ని'' - ఫ్రెకిల్-బ్రెస్ట్డ్ డ్వార్ఫ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ సబ్టిలిస్'' - ప్రకాశవంతమైన కర్రతో మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ టెమ్మింక్కి'' - భారీ రంగు నెక్లెస్ తో డ్వార్ఫ్ వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''పికుమ్నస్ వర్జీ'' - వర్జియా మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట ::::* జాతి ''సాసియా'' ::::::* ''సాసియా అబ్నోర్మిస్'' - తుప్పు రంగు మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''సాసియా ఆఫ్రికానా'' - ఆఫ్రికన్ మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట ::::::* ''సాసియా ఓచ్రేసియా'' - తెలుపు-నుదురు గల మరుగుజ్జు వడ్రంగిపిట్ట == బాహ్య అనుసంధానాలు == # '''^''' పిసిడే. ఐటిఐఎస్ - ఇంటిగ్రేటెడ్ టాక్సోనమిక్ ఇన్ఫర్మేషన్ సిస్టమ్. <small> ( 2007 మార్చి 15 న ప్రాప్తి చేయబడింది)</small> ==మూలాలు== <references /> [[వర్గం:పక్షులు]] nthute6b9ea5bx6xdc36bkkmgffybs3 0 81663 4956279 4719051 2026-09-11T11:35:25Z Raghurama Raju 1957 146551 /* రాజశ్రీ (సినీ రచయిత) */ అక్షర దోషం స్థిరం 4956279 wikitext text/x-wiki {{సమాచారపెట్టె వ్యక్తి | name = ఇందుకూరి రామకృష్ణంరాజు | residence = | other_names = '''రాజశ్రీ''' | image =Rajasrhri.jpg | imagesize = 200px | caption = ఇందుకూరి రామకృష్ణంరాజు | birth_name = ఇందుకూరి రామకృష్ణంరాజు | birth_date = [[ఆగష్టు 31]], [[1934]] | birth_place = [[విజయనగరం]] | native_place = | death_date = [[ఆగస్టు 14]], [[1994]] | death_place = | death_cause = | known = తెలుగు సినిమా రచయితలు | occupation = సినిమా పాటల రచయిత | title = | salary = | term = | predecessor = | successor = | party = | boards = | religion = | wife = | spouse= | partner = | children = | father = ఇందుకూరి అప్పలరాజు, | mother = నారాయణమ్మ. | website = | footnotes = | employer = | height = | weight = }} {{ఇతరవాడుకలు||రాజశ్రీ పేరుతో ఉన్న ఇతర వ్యాసాల|రాజశ్రీ (అయోమయ నివృత్తి)}} '''రాజశ్రీ''' ([[ఆగష్టు 31]], [[1934]] - [[ఆగస్టు 14]], [[1994]]) [[తెలుగు సినిమా]] లలో అనువాద రచనలో ప్రముఖులు. == జననం == వీరు [[ఆగష్టు 31]], [[1934]] సంవత్సరం [[విజయనగరం]]లో జన్మించారు. వీరి తల్లిదండ్రులు ఇందుకూరి అప్పలరాజు, నారాయణమ్మ. వీరు విజయనగరం [[మహారాజా కళాశాల]] నుంచి బి.ఎస్సీ. పట్టా పొందారు. వీరు తొలినుంచి నాటక సాహిత్యాభిలాషి. వీరి 'వదిన', 'ఆంధ్రశ్రీ' నాటకాలు రాఘవ స్మారక కళాపరిషత్తులో ఉత్తమ రచనలుగా ఎన్నుకోబడ్డాయి. విశాఖ జిల్లా బోర్డు కార్యాలయంలో స్టెనో టైపిస్టుగా కొంతకాలం పనిచేశారు. చలనచిత్ర రంగానికి తరలి వెళ్ళి [[పినిశెట్టి శ్రీరామమూర్తి]], [[మానాపురం అప్పారావు]] వద్ద సహాయ దర్శకునిగా చేరారు. తరువాత తమిళ చిత్రసీమ వీరిని కథకునిగా పరిచయం చేసింది. ==రాజశ్రీ (సినీ రచయిత)== '''రాజశ్రీ'''గా ప్రసిద్ధులైన '''ఇందుకూరి రామకృష్ణంరాజు''' ప్రముఖ సినీ రచయిత. [[1934]] [[ఆగష్టు 31]] న [[విజయనగరం]]లో అప్పలరాజు, నారాయణమ్మలకు జన్మించాడు. ఈయన ఎక్కువగా అనువాద చిత్రాలకు మాటలు, పాటలు రాశాడు. బి.యస్సీ ఫిజిక్సు పూర్తి చేసి ఆ తర్వాత రెండు మూడేళ్ళు [[విజయనగరం]] తహసిల్దారు వద్ద పి.ఏ.గా చేసి, అక్కడ నచ్చక [[మద్రాసు]] వెళ్ళిపోయారు. అక్కడ [[ఎం.జి.రామచంద్రన్|ఎం.జి.ఆర్.]]<nowiki/>ని కలిసి ఆయన కోసం రాసిన ఒక కథను వినిపించారు. అది ఎం.జి.ఆర్. గారికి నచ్చడంతో "తేడివంద మాప్పిళ్ళై"పేరుతో సినిమా తీశారు. అది విజయవంతం అయ్యింది. ఆ తర్వాత దాదాపు 10 వరకు తమిళ చిత్రాలకి కథ, స్క్రీన్ ప్లే అందించారు. సుమారు 1000 చిత్రాలకు రచన చేశారు. అంతే కాకుండా [[ఎం‌కన్న బాబు]], [[మామా కోడలు]], [[పెళ్ళి చేసి చూపిస్తాం|పెళ్ళిచేసి చూపిస్తాం]] , "పుదియ సంగమం" అనే తమిళ చిత్రానికి సంగీత దర్శకత్వం వహించారు. [[చదువు సంస్కారం]], [[నిజం నిద్రపోదు]] (1976), [[ఓ ప్రేమ కథ]] (1987) చిత్రాలకు దర్శకత్వం వహించారు. [[మణిరత్నం]] [[తెలుగు]]లో నేరుగా దర్శకత్వం వహించిన ఒకే ఒక చిత్రం [[గీతాంజలి(సినిమా)|గీతాంజలి]]కి మాటలు రాశారు. [[మట్టిలో మాణిక్యం]], [[బంగారు గాజులు]] చిత్రాలకు బంగారు నంది బహుమతులు అందుకున్నారు. రాజశ్రీ రచించిన చివరి చిత్రం [[ప్రేమికుడు]]. [[1994]] ఆగస్టు 14 న నిదురలోనే మరణించాడు. అతని కుమారుడు [[రాజశ్రీ సుధాకర్]] ఏవిఎమ్ వారి [[విక్రమ్]] నటించిన జెమిని, [[సూర్య (నటుడు)|సూర్య]] నటించిన వీడొక్కడే, లక్ష్మి గణపతి ఫిలిమ్స్ వారి [[అర్జున్ సర్జా|అర్జున్]] నటించిన సింగమలై వంటి కొన్ని తమిళ అనువాద చిత్రాలకు, మరి కొన్ని ఆంగ్ల అనువాద చిత్రాలకు మాటలూ,[[హృతిక్ రోషన్]] నటించిన క్రిష్ , జోధా అక్బర్,'' ధూమ్-2, [[అబ్బాస్-మస్తాన్|అబ్బాస్ మస్తాన్]] దర్శకత్వంలో రేస్,'' వంటి ఎన్నో హిందీ అనువాద చిత్రాలకు మాటలు-పాటలు రాశాడు. ==చిత్రసమాహారం== === కొన్ని ముఖ్యమైన చిత్రాలు=== * [[శ్రీ సింహాచల క్షేత్ర మహిమ]] (1965) * [[పెళ్ళి పందిరి (1966 సినిమా)|పెళ్ళి పందిరి]] (1966) * [[పెళ్ళి రోజు]] (1968) (గీతరచన) * [[బంగారు గాజులు]] (1968) (కథా రచన) * [[సత్తెకాలపు సత్తెయ్య]] (1969) * [[సంబరాల రాంబాబు]] (1970) * [[మట్టిలో మాణిక్యం]] (1971) * [[బుల్లెమ్మ బుల్లోడు]] (1971) (గీతరచన) * [[దేవుడమ్మ]] (1973) * [[కన్నవారి కలలు]] (1974) * [[తులాభారం]] (1974) * [[చదువు సంస్కారం]] (1975) (కథ, మాటలు, పాటలు, చిత్రానువాదం, దర్శకత్వం) * [[అర్జున గర్వభంగం]] (1979) (మాటలు, పాటలు) (అనువాదం - కన్నడ) * [[స్వయంవరం (1982 సినిమా)|స్వయంవరం]] (1982) * [[ఖైదీ (సినిమా)|ఖైదీ]] (1983) * [[డార్లింగ్ Darling డార్లింగ్]] (1983) * [[ప్రేమసాగరం]] (1983) (అనువాదం - తమిళం) * [[ప్రేమసామ్రాజ్యం]] (1984) (అనువాదం - తమిళం) * [[మౌన రాగం]] (1986) (అనువాదం - తమిళం) * [[నాయకుడు (సినిమా)|నాయకుడు]] (1987) (అనువాదం - తమిళం) * [[సిస్టర్ నందిని]] (1988) (మాటలు, పాటలు) (అనువాదం - తమిళం) * [[వింత శోభనం]] (1989) (అనువాదం - కన్నడ) * [[విచిత్ర సోదరులు]] (1989) (అనువాదం - తమిళం) * [[ప్రేమ పావురాలు]] (1989) (అనువాదం - హిందీ) * [[గీతాంజలి (1989 సినిమా)|గీతాంజలి]] (1989) * [[పగలే వెన్నెల (1989 సినిమా)|పగలే వెన్నెల]] (1989) (అనువాదం - తమిళం) * [[సూర్యోదయం (సినిమా)|సూర్యోదయం]] (1989) (అనువాదం - తమిళం) * [[ఎవరు కట్టిన తాళి]] (1990) (అనువాదం - తమిళం) * [[క్రోధం (1990 సినిమా)|క్రోధం]] (1990) (అనువాదం - తమిళం) * [[చిలిపి పెళ్ళాం]] (1990) (అనువాదం - తమిళం) - '''400వ చిత్రం''' * [[టైగర్ శివ]] (1990) (అనువాదం - తమిళం) * [[పోలీస్ అధికారి (1990 సినిమా)|పోలీస్ అధికారి]] (1990) (అనువాదం - తమిళం) * [[మా ఇంటి కృష్ణుడు]] (1990) (అనువాదం - తమిళం) * [[ఓ పాపా లాలి]] (1991) (అనువాదం - తమిళం) * [[నా రూటే వేరు]] (1991) (అనువాదం - తమిళం) * [[దళపతి]] (1992) (అనువాదం - తమిళం) * [[జంటిల్ మేన్]] (1993) (అనువాదం - తమిళం) * [[ఆడవాళ్ళకు మాత్రమే]] (1994) (అనువాదం - తమిళం) * [[ప్రేమికుడు]] (1994) (అనువాదం - తమిళం) * [[బొబ్బిలి రాయుడు]] (1994) (అనువాదం - తమిళం) * [[మైఖేల్ మదన కామరాజు]] (అనువాదం - తమిళం) * [[ఘర్షణ (పాతది)]] (అనువాదం - తమిళం) * [[వైశాలి]] ( అనువాదం- మళయాళం) * [[ఆడదాని అదృష్టం]] (మాటలు) * [[పరువు ప్రతిష్ట]] * [[బంగారు గాజులు]] ===కొన్ని ఆణిముత్యాలు=== * ''కురిసింది వాన నా గుండెలోన...'' - [[బుల్లెమ్మ బుల్లోడు]] * ''యమునాతీరాన రాధ మదిలోన...'' - [[గౌరవం]]-అనువాదం * ''సింహాచలము మహా పుణ్య క్షేత్రము...'' - [[సింహాచల క్షేత్రమహిమ]] * ''మళ్ళీ మళ్ళీ పాడాలి ఈ పాట...'' - [[మట్టిలో మాణిక్యం]] * ''నన్ను ఎవరో తాకిరి, కన్ను ఎవరో కలిపిరి...'' [[సత్తెకాలపు సత్తెయ్య]] * ''మామా చందమామ విన రావా...'' [[సంబరాల రాంబాబు]] * ''ఎక్కడో దూరాన కూర్చున్నావు...'' [[దేవుడమ్మ]] * ''నిన్ను తలచి మైమరచా...'' - [[విచిత్ర సోదరులు]] * ''మధువొలకబొసే ఈ ఛిలిపి కళ్ళు''- [[కన్నవారి కలలు]] * ''రాధకు నీవేర ప్రాణం'' - [[తులాభారం]] * ''నీ నీడగా నన్ను కదలాడనీ'' * ''ఇదే నా మొదటి ప్రేమ లేఖ'' -[[స్వప్న]] * ''ఒకే కులం ఒకే మతం అందరు ఒకటే'' -[[మాదైవం]] * ''ఇది పాట కానే కాదు''-[[తలంబ్రాలు]] ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} *20వ శతాబ్ది తెలుగు వెలుగులు, పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం, హైదరాబాదు, 2005. ==యితర లింకులు== * http://www.suryaa.com/main/showSunday.asp?cat=1&subCat=11&ContentId=20991{{Dead link|date=జనవరి 2020 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Authority control}} [[వర్గం:తెలుగు సినిమా పాటల రచయితలు]] [[వర్గం:1934 జననాలు]] [[వర్గం:1994 మరణాలు]] [[వర్గం:తెలుగు సినిమా రచయితలు]] [[వర్గం:1933 జననాలు]] [[వర్గం:తెలుగు కళాకారులు]] [[వర్గం:తెలుగు సినిమా వ్యాసాల విస్తరణ ప్రాజెక్టు]] [[వర్గం:విజయనగరం జిల్లా సినిమా రచయితలు]] 9cmet587wz4ms88euwuvfj1opvsyz62 4956280 4956279 2026-09-11T11:37:20Z Raghurama Raju 1957 146551 /* చిత్రసమాహారం */ అక్షర దోషం స్థిరం 4956280 wikitext text/x-wiki {{సమాచారపెట్టె వ్యక్తి | name = ఇందుకూరి రామకృష్ణంరాజు | residence = | other_names = '''రాజశ్రీ''' | image =Rajasrhri.jpg | imagesize = 200px | caption = ఇందుకూరి రామకృష్ణంరాజు | birth_name = ఇందుకూరి రామకృష్ణంరాజు | birth_date = [[ఆగష్టు 31]], [[1934]] | birth_place = [[విజయనగరం]] | native_place = | death_date = [[ఆగస్టు 14]], [[1994]] | death_place = | death_cause = | known = తెలుగు సినిమా రచయితలు | occupation = సినిమా పాటల రచయిత | title = | salary = | term = | predecessor = | successor = | party = | boards = | religion = | wife = | spouse= | partner = | children = | father = ఇందుకూరి అప్పలరాజు, | mother = నారాయణమ్మ. | website = | footnotes = | employer = | height = | weight = }} {{ఇతరవాడుకలు||రాజశ్రీ పేరుతో ఉన్న ఇతర వ్యాసాల|రాజశ్రీ (అయోమయ నివృత్తి)}} '''రాజశ్రీ''' ([[ఆగష్టు 31]], [[1934]] - [[ఆగస్టు 14]], [[1994]]) [[తెలుగు సినిమా]] లలో అనువాద రచనలో ప్రముఖులు. == జననం == వీరు [[ఆగష్టు 31]], [[1934]] సంవత్సరం [[విజయనగరం]]లో జన్మించారు. వీరి తల్లిదండ్రులు ఇందుకూరి అప్పలరాజు, నారాయణమ్మ. వీరు విజయనగరం [[మహారాజా కళాశాల]] నుంచి బి.ఎస్సీ. పట్టా పొందారు. వీరు తొలినుంచి నాటక సాహిత్యాభిలాషి. వీరి 'వదిన', 'ఆంధ్రశ్రీ' నాటకాలు రాఘవ స్మారక కళాపరిషత్తులో ఉత్తమ రచనలుగా ఎన్నుకోబడ్డాయి. విశాఖ జిల్లా బోర్డు కార్యాలయంలో స్టెనో టైపిస్టుగా కొంతకాలం పనిచేశారు. చలనచిత్ర రంగానికి తరలి వెళ్ళి [[పినిశెట్టి శ్రీరామమూర్తి]], [[మానాపురం అప్పారావు]] వద్ద సహాయ దర్శకునిగా చేరారు. తరువాత తమిళ చిత్రసీమ వీరిని కథకునిగా పరిచయం చేసింది. ==రాజశ్రీ (సినీ రచయిత)== '''రాజశ్రీ'''గా ప్రసిద్ధులైన '''ఇందుకూరి రామకృష్ణంరాజు''' ప్రముఖ సినీ రచయిత. [[1934]] [[ఆగష్టు 31]] న [[విజయనగరం]]లో అప్పలరాజు, నారాయణమ్మలకు జన్మించాడు. ఈయన ఎక్కువగా అనువాద చిత్రాలకు మాటలు, పాటలు రాశాడు. బి.యస్సీ ఫిజిక్సు పూర్తి చేసి ఆ తర్వాత రెండు మూడేళ్ళు [[విజయనగరం]] తహసిల్దారు వద్ద పి.ఏ.గా చేసి, అక్కడ నచ్చక [[మద్రాసు]] వెళ్ళిపోయారు. అక్కడ [[ఎం.జి.రామచంద్రన్|ఎం.జి.ఆర్.]]<nowiki/>ని కలిసి ఆయన కోసం రాసిన ఒక కథను వినిపించారు. అది ఎం.జి.ఆర్. గారికి నచ్చడంతో "తేడివంద మాప్పిళ్ళై"పేరుతో సినిమా తీశారు. అది విజయవంతం అయ్యింది. ఆ తర్వాత దాదాపు 10 వరకు తమిళ చిత్రాలకి కథ, స్క్రీన్ ప్లే అందించారు. సుమారు 1000 చిత్రాలకు రచన చేశారు. అంతే కాకుండా [[ఎం‌కన్న బాబు]], [[మామా కోడలు]], [[పెళ్ళి చేసి చూపిస్తాం|పెళ్ళిచేసి చూపిస్తాం]] , "పుదియ సంగమం" అనే తమిళ చిత్రానికి సంగీత దర్శకత్వం వహించారు. [[చదువు సంస్కారం]], [[నిజం నిద్రపోదు]] (1976), [[ఓ ప్రేమ కథ]] (1987) చిత్రాలకు దర్శకత్వం వహించారు. [[మణిరత్నం]] [[తెలుగు]]లో నేరుగా దర్శకత్వం వహించిన ఒకే ఒక చిత్రం [[గీతాంజలి(సినిమా)|గీతాంజలి]]కి మాటలు రాశారు. [[మట్టిలో మాణిక్యం]], [[బంగారు గాజులు]] చిత్రాలకు బంగారు నంది బహుమతులు అందుకున్నారు. రాజశ్రీ రచించిన చివరి చిత్రం [[ప్రేమికుడు]]. [[1994]] ఆగస్టు 14 న నిదురలోనే మరణించాడు. అతని కుమారుడు [[రాజశ్రీ సుధాకర్]] ఏవిఎమ్ వారి [[విక్రమ్]] నటించిన జెమిని, [[సూర్య (నటుడు)|సూర్య]] నటించిన వీడొక్కడే, లక్ష్మి గణపతి ఫిలిమ్స్ వారి [[అర్జున్ సర్జా|అర్జున్]] నటించిన సింగమలై వంటి కొన్ని తమిళ అనువాద చిత్రాలకు, మరి కొన్ని ఆంగ్ల అనువాద చిత్రాలకు మాటలూ,[[హృతిక్ రోషన్]] నటించిన క్రిష్ , జోధా అక్బర్,'' ధూమ్-2, [[అబ్బాస్-మస్తాన్|అబ్బాస్ మస్తాన్]] దర్శకత్వంలో రేస్,'' వంటి ఎన్నో హిందీ అనువాద చిత్రాలకు మాటలు-పాటలు రాశాడు. ==చిత్రసమాహారం== === కొన్ని ముఖ్యమైన చిత్రాలు=== * [[శ్రీ సింహాచల క్షేత్ర మహిమ]] (1965) * [[పెళ్ళి పందిరి (1966 సినిమా)|పెళ్ళి పందిరి]] (1966) * [[పెళ్ళి రోజు]] (1968) (గీతరచన) * [[బంగారు గాజులు]] (1968) (కథా రచన) * [[సత్తెకాలపు సత్తెయ్య]] (1969) * [[సంబరాల రాంబాబు]] (1970) * [[మట్టిలో మాణిక్యం]] (1971) * [[బుల్లెమ్మ బుల్లోడు]] (1971) (గీతరచన) * [[దేవుడమ్మ]] (1973) * [[కన్నవారి కలలు]] (1974) * [[తులాభారం]] (1974) * [[చదువు సంస్కారం]] (1975) (కథ, మాటలు, పాటలు, చిత్రానువాదం, దర్శకత్వం) * [[అర్జున గర్వభంగం]] (1979) (మాటలు, పాటలు) (అనువాదం - కన్నడ) * [[స్వయంవరం (1982 సినిమా)|స్వయంవరం]] (1982) * [[ఖైదీ (సినిమా)|ఖైదీ]] (1983) * [[డార్లింగ్ Darling డార్లింగ్]] (1983) * [[ప్రేమసాగరం]] (1983) (అనువాదం - తమిళం) * [[ప్రేమసామ్రాజ్యం]] (1984) (అనువాదం - తమిళం) * [[మౌన రాగం]] (1986) (అనువాదం - తమిళం) * [[నాయకుడు (సినిమా)|నాయకుడు]] (1987) (అనువాదం - తమిళం) * [[సిస్టర్ నందిని]] (1988) (మాటలు, పాటలు) (అనువాదం - తమిళం) * [[వింత శోభనం]] (1989) (అనువాదం - కన్నడ) * [[విచిత్ర సోదరులు]] (1989) (అనువాదం - తమిళం) * [[ప్రేమ పావురాలు]] (1989) (అనువాదం - హిందీ) * [[గీతాంజలి (1989 సినిమా)|గీతాంజలి]] (1989) * [[పగలే వెన్నెల (1989 సినిమా)|పగలే వెన్నెల]] (1989) (అనువాదం - తమిళం) * [[సూర్యోదయం (సినిమా)|సూర్యోదయం]] (1989) (అనువాదం - తమిళం) * [[ఎవరు కట్టిన తాళి]] (1990) (అనువాదం - తమిళం) * [[క్రోధం (1990 సినిమా)|క్రోధం]] (1990) (అనువాదం - తమిళం) * [[చిలిపి పెళ్ళాం]] (1990) (అనువాదం - తమిళం) - '''400వ చిత్రం''' * [[టైగర్ శివ]] (1990) (అనువాదం - తమిళం) * [[పోలీస్ అధికారి (1990 సినిమా)|పోలీస్ అధికారి]] (1990) (అనువాదం - తమిళం) * [[మా ఇంటి కృష్ణుడు]] (1990) (అనువాదం - తమిళం) * [[ఓ పాపా లాలి]] (1991) (అనువాదం - తమిళం) * [[నా రూటే వేరు]] (1991) (అనువాదం - తమిళం) * [[దళపతి]] (1992) (అనువాదం - తమిళం) * [[జంటిల్ మేన్]] (1993) (అనువాదం - తమిళం) * [[ఆడవాళ్ళకు మాత్రమే]] (1994) (అనువాదం - తమిళం) * [[ప్రేమికుడు]] (1994) (అనువాదం - తమిళం) * [[బొబ్బిలి రాయుడు]] (1994) (అనువాదం - తమిళం) * [[మైఖేల్ మదన కామరాజు]] (అనువాదం - తమిళం) * [[ఘర్షణ (పాతది)]] (అనువాదం - తమిళం) * [[వైశాలి]] ( అనువాదం- మళయాళం) * [[ఆడదాని అదృష్టం]] (మాటలు) * [[పరువు ప్రతిష్ట]] * [[బంగారు గాజులు]] ===కొన్ని ఆణిముత్యాలు=== * ''కురిసింది వాన నా గుండెలోన...'' - [[బుల్లెమ్మ బుల్లోడు]] * ''యమునాతీరాన రాధ మదిలోన...'' - [[గౌరవం]]-అనువాదం * ''సింహాచలము మహా పుణ్య క్షేత్రము...'' - [[సింహాచల క్షేత్రమహిమ]] * ''మళ్ళీ మళ్ళీ పాడాలి ఈ పాట...'' - [[మట్టిలో మాణిక్యం]] * ''నన్ను ఎవరో తాకిరి, కన్ను ఎవరో కలిపిరి...'' [[సత్తెకాలపు సత్తెయ్య]] * ''మామా చందమామ విన రావా...'' [[సంబరాల రాంబాబు]] * ''ఎక్కడో దూరాన కూర్చున్నావు...'' [[దేవుడమ్మ]] * ''నిన్ను తలచి మైమరచా...'' - [[విచిత్ర సోదరులు]] * ''మధువొలకబొసే ఈ చిలిపి కళ్ళు''- [[కన్నవారి కలలు]] * ''రాధకు నీవేర ప్రాణం'' - [[తులాభారం]] * ''నీ నీడగా నన్ను కదలాడనీ'' * ''ఇదే నా మొదటి ప్రేమ లేఖ'' -[[స్వప్న]] * ''ఒకే కులం ఒకే మతం అందరు ఒకటే'' -[[మాదైవం]] * ''ఇది పాట కానే కాదు''-[[తలంబ్రాలు]] ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} *20వ శతాబ్ది తెలుగు వెలుగులు, పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం, హైదరాబాదు, 2005. ==యితర లింకులు== * http://www.suryaa.com/main/showSunday.asp?cat=1&subCat=11&ContentId=20991{{Dead link|date=జనవరి 2020 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Authority control}} [[వర్గం:తెలుగు సినిమా పాటల రచయితలు]] [[వర్గం:1934 జననాలు]] [[వర్గం:1994 మరణాలు]] [[వర్గం:తెలుగు సినిమా రచయితలు]] [[వర్గం:1933 జననాలు]] [[వర్గం:తెలుగు కళాకారులు]] [[వర్గం:తెలుగు సినిమా వ్యాసాల విస్తరణ ప్రాజెక్టు]] [[వర్గం:విజయనగరం జిల్లా సినిమా రచయితలు]] caybiixyxx9ol9z77qhsesqf474ztvu 0 83035 4956284 4078066 2026-09-11T11:51:36Z Raghurama Raju 1957 146551 /* కుటుంబం */ పిల్లల పేరు రాసేటప్పుడు తల్లిదండ్రులు పెట్టిన పేరు మాత్రమే రాయాలి . పెళ్ళి అయిన తర్వాత జత చేసే భర్త పేరు కలిపిన పేరు కాదు 4956284 wikitext text/x-wiki {{Infobox_Celebrity | name = కైలాసం బాలచందర్ | image = K Balachander.jpg | birth_date = {{birth date|1930|07|9}} | birth_place = [[నన్నిలం]], [[తంజావూరు]], [[తమిళనాడు]], [[భారతదేశం]] | death_date = {{Death date and age|2014|12|23|1930|07|9}}<ref name="balchandar death">{{cite news|last1=special correspondent|title=Filmmaker K.Balachandar passes away|url=http://www.thehindu.com/entertainment/filmmaker-k-balachander-passes-away/article6719693.ece|accessdate=23 December 2014|agency=The Hindu|date=23 December 2014}}</ref> | death_place = కావేరి హాస్పిటల్, [[చెన్నై]] భార్య: రాజం సంతానం:కుమారులు:కైలాసం, ప్రసన్న, కుమార్తె:పుష్ప కందస్వామి | occupation = [[సినిమా దర్శకుడు]], [[రచయిత]], [[సినిమా నిర్మాత]] | footnotes = బానర్: కవితాలయ మూవీస్ అవార్డులు: కళైమణి, పద్మశ్రీ, దాదాసాహెబ్ ఫాల్కే పురస్కారం | website = }} '''కె.బాలచందర్''' గా ప్రసిద్ధిచెందిన '''కైలాసం బాలచందర్ ''' (1930 [[జూలై 9]] - 2014 [[డిసెంబర్ 23]] <ref name="balchandar death" />) ప్రముఖ దక్షిణ భారతదేశ సినిమా దర్శకుడు, రచయిత, నిర్మాత. వీరు [[1930]] సంవత్సరంలో [[తంజావూరు]] దగ్గర ''నన్నిలం'' గ్రామంలో జన్మించాడు. తొలుత అకౌంటెంట్‌ జనరల్‌ కార్యాలయంలో పనిచేసేవాడు. అక్కడ ఉద్యోగం చేస్తూనే పలు నాటకాలు రాశాడు. [[ఎంజీఆర్‌]] కథానాయకుడిగా నటించిన ''దైవతాయ్‌'' చిత్రానికి సంభాషణల రచయితగా చలనచిత్ర రంగంలో ప్రస్థానం ప్రారంభించాడు. 45 ఏళ్లలో తమిళ, తెలుగు, హిందీ, కన్నడ భాషల్లో 100కు పైగా చిత్రాలను రూపొందించాడు. [[రజనీకాంత్]], [[కమల్ హాసన్]], [[ప్రకాష్ రాజ్]] వంటి నటుల్ని చిత్రపరిశ్రమకు పరిచయం చేశాడు. భారత చలనచిత్ర రంగం అభివృద్ధికి ఆయన చేసిన కృషికి గాను 2010 సంవత్సరానికి కేంద్ర ప్రభుత్వం [[దాదాసాహెబ్ ఫాల్కే పురస్కారం|దాదాసాహెబ్ ఫాల్కే పురస్కారాన్ని]] ప్రకటించింది. అవార్డు కింద ''స్వర్ణకమలం'', రూ.10లక్షల నగదు, శాలువాతో సత్కరించారు.<ref>http://www.thehindu.com/arts/cinema/article1978248.ece?homepage=true</ref> ==బాల్యం, విద్యాభ్యాసం== తమిళనాడు, [[తంజావూరు]] జిల్లాలోని నన్నిలం గ్రామం ఆయన స్వస్థలం. వస్త్రాలపై వేసే రంగురంగుల పెయింటింగులకు ఈ గ్రామం ప్రసిద్ధి. వారిది సామాన్య మధ్యతరగతి [[కుటుంబం]]. నాన్న దండపాణి కైలాసం. అమ్మ సరస్వతి. [[అన్నామలై యూనివర్సిటీ|అన్నామలై విశ్వవిద్యాలయం]] నుంచి బీయస్సీ పూర్తి చేశాడు. తరువాత అకౌంటెంట్ జనరల్ కార్యాలయంలో ఉద్యోగిగా ఆయన జీవితం ప్రారంభమైంది. ఉద్యోగం చేస్తూనే ఖాళీ సమయాల్లో సరదాగా నాటకాలు రాస్తుండేవాడు. అలా రాసిన ఒక [[నాటకం]] [[ఎం.జి. రామచంద్రన్]] దృష్టిలో పడటంతో ఆయన్నుంచి ఆహ్వానం వచ్చింది. ఎంజీఆర్ నటించిన ''దైవతాయి'' అనే చిత్రానికి సంభాషణలు, స్క్రీన్‌ప్లే అందించాడు. ==సినిమాలు== ఆయన సినిమా పరిశ్రమలో అడుగు పెట్టేసరికి సినిమాలన్నీ హీరోయిజంతో నిండిన కథలే ఉండేవి. అంటే కథలన్నీ పురుష ప్రధానంగా సాగుతూ ఉండేవి. ఈ పంథాను మార్చడానికి, తన ప్రత్యేకతను నిరూపించుకోవడానికి ఆయన మధ్యతరగతి కుటుంబాలను, వారి ఆశలు, ఆశయాలను, ప్రేమను, అభిమానాలను కథా వస్తువులుగా ఎన్నుకొన్నాడు. ఆయన సినిమాలోని పాత్రలు వాస్తవికతకు దగ్గరగా ఉంటాయి. మొదటి సినిమా తరువాత ఆయన రాసిన నాటకాల్లో ఒకటైన ''నీర్కుమిళి''ని సినిమాగా తీశాడు. ఆ సినిమాలో అన్ని సన్నివేశాలు దాదాపు ఒకే సెట్ లో ఉంటాయి. అలాంటి కథ అప్పటి ప్రేక్షకులకు కొత్త. అనుకున్నట్టే అది విజయం సాధించింది. దాంతో ఆయన చిత్ర దర్శకుడిగా మారాడు. తరువాత ''[[మేజర్ చంద్రకాంత్]]'', ''ఎదిర్నేచ్చల్'' లాంటి చిత్రాలు తీశాడు. అప్పుడాయనకు పెద్ద స్టార్లతో సినిమాలు తీయమని చాలామంది సలహాలు ఇచ్చారు. కానీ ఆయన ఎప్పుడూ హీరోలు దృష్టిలో పెట్టుకుని కథలు తయారు చేసుకోలేదు. [[సర్వర్ సుందరం]] (1964) కథ తయారు చేసినప్పుడు మాత్రం ఆ పాత్రకు [[నగేష్]] అయితే చక్కగా సరిపోతాడనిపించింది. అప్పటికి ఆయన చాలా బిజీ హాస్యనటుడు. కానీ ఆయన్ని కలిసి కథ వినిపించడంతో అందుకు అంగీకరించాడు. ఆ సినిమా బాలచందర్ కు మేలిమలుపు నిచ్చింది. క్రిష్ణన్ పంజు ఈ సినిమాకు దర్శకత్వం వహిస్తే బాలచందర్ దానికి మాటలు రాశాడు. ఆ చిత్ర సంభాషణలకు గాను ఆయనకు జాతీయ స్థాయిలో గుర్తింపు లభించింది. అవకాశాలు బాగా పెరిగాయి. అవకాశాలు పెరగడంతో ఉద్యోగానికి రాజీనామా ఇవ్వాలా వద్దా? అని కొన్నాళ్ళు సందేహించాడు. అయితే ''మెయ్యప్పన్'' అనే [[నిర్మాత]] ఆయనకు ధైర్యం చెప్పి ఉద్యోగానికి రాజీనామా చేయించడమే కాకుండా వరుసగా మూడు అవకాశాలిచ్చాడు. దాంతో ఆయన సినిమా పరిశ్రమలో స్థిరపడ్డాడు. అప్పట్లో ఆచారాలు, కట్టుబాట్ల పేరుతో స్త్రీలు ఎదుర్కొనే బాధలు ఆయన కథల్ని బాగా ప్రభావితం చేశాయి. అలా వెలుగులోకి వచ్చినవే [[సుజాత (నటి)|సుజాత]] నటించిన [[అంతులేని కథ]], [[సుహాసిని]] ప్రధాన పాత్రలో వచ్చిన [[సింధు భైరవి]], ప్రమీలతో తీసిన ''అరంగేట్రం''. ''సింధుభైరవి''లో మగవాడి సహాయం లేకుండా బ్రతకాలనుకునే పాత్ర సుహాసిని ది. ''అరంగేట్రం''లో ఒక తమిళ బ్రాహ్మణ కుటుంబానికి చెందిన అమ్మాయి కుటుంబాన్ని పోషించడం కోసం వేశ్యావృత్తిని స్వీకరిస్తుంది. అప్పటి సమాజంలో ఆచార వ్యవహారాలకు పెద్ద పీట వేసేవారు కావడంతో ఈ కథలు వివాదాస్పదం అయ్యేవి. అంతేకాదు అప్పట్లో వచ్చే సినిమాల్లో విషాదాంతాలు ఉండేవి కావు. చాలావరకు పెళ్ళితో అంతమయ్యేవే. కానీ ఆయన సినిమాలు అందుకు భిన్నంగా ఉండేవి. [[చిరంజీవి]], [[శోభన]] ప్రధాన పాత్రల్లో నటించిన [[రుద్రవీణ]] గ్రామాన్ని మార్చడానికి కంకణం కట్టుకున్న ఓ యువకుడి కథ. దీనికి ఆయన ఆ చిత్ర నిర్మాత [[నాగేంద్రబాబు]]తో కలిసి ఉత్తమ చిత్ర పురస్కారాన్ని గెలుచుకున్నాడు. కమల్ హాసన్, సరిత నటించిన [[మరో చరిత్ర]] అప్పట్లో యువతను బాగా ఆకట్టుకున్న విషాదాంత ప్రేమకథ. == పురస్కారాలు == *1973 లో తమిళనాడు ప్రభుత్వంచే ''కలైమామణి'' పురస్కారం *1982లో ఏక్ దూజే కేలియే సినిమాకు గాను ఫిల్మ్ ఫేర్ ఉత్తమ స్క్రీన్ ప్లే అవార్డు గెలుచుకున్నారు. *1987 లో భారత ప్రభుత్వంచే [[పద్మశ్రీ పురస్కారం]] *1989లో [[రుద్రవీణ]] సినిమా కోసం జాతీయ స్థాయిలో నర్గీస్ దత్ అవార్డు, వెండి కమలం బహుమతుల్ని చిరంజీవి, నాగేంద్రబాబులతో పంచుకున్నారు. ==కుటుంబం== ఆయన భార్య పేరు రాజం. వీరికి ముగ్గురు పిల్లలు. కైలాసం, ప్రసన్న అనే ఇద్దరు కుమారులు. పుష్ప (తల్లిదండ్రులు పెట్టిన పేరు) అనే కుమార్తె. == పరిచయం చేసిన నటులు == {{Div col|cols=4}} * [[కమల్ హాసన్]] * [[రజినీ కాంత్]] * [[మమ్మూట్టి]] * [[చిరంజీవి]] (తమిళ పరిశ్రమకు) * [[శ్రీవిద్య]] * [[శ్రీదేవి (నటి)|శ్రీదేవి]] * [[సరిత]] * వివేక్ (తమిళ హాస్య నటుడు) * [[ప్రకాష్ రాజ్]] * [[వై.జి.మహేంద్రన్]] (తమిళ నటుడు) * [[సుజాత]] * [[చరణ్]] (తమిళ దర్శకుడు) * [[రమేష్ అరవింద్]] * [[మాధవి]] * [[జయసుధ]] * [[జయప్రద]] * [[శ్రీప్రియ (నటి)|శ్రీప్రియ]] * [[గీత]] * చార్లి (తమిళ హాస్య నటుడు) * యువరాణి * [[విమలా రామన్]] * [[నాజర్ (నటుడు)|నాజర్]] {{Div end}} == పరిచయం చేసిన సాంకేతిక వర్గం == * [[ఏ.ఆర్.రెహమాన్]] రోజా సినిమాను నిర్మించిన బాలచందర్, సంగీత దర్శకునిగా తొలి అవకాశం ఇచ్చారు. == చిత్ర సమాహారం == === దర్శకత్వం వహించిన సినిమాలు === {{Div col|cols=3}} * [[అబధ్ధం (సినిమా)|పొయ్]] (2006) * [[పరవశం|పార్థాలే పరవశం]] (2001) * కల్కి (1996) * డ్యూయెట్ (1994) * జాతి మల్లి (1992) * [[అక్టోబర్ 2 (సినిమా)|వానమే ఎల్లై]] (1992) * అళగన్ (1991) * ఒరు వీడు ఇరు వాసల్ (1990) * [[భార్యలూ జాగ్రత్త|పుదు పుదు అర్థంగళ్]] (1989) * [[రుద్రవీణ]] (1988) * ఉన్నాల్ ముడియుమ్ తంబి (1988) (రుద్రవీణకు రీమేక్) * [[సిస్టర్ నందిని|మనదిల్ ఉరుది వేండుం]] (1987) * [[డాన్స్ మాస్టర్ (సినిమా)|పున్నగై మన్నన్]] (1986) * సుందర స్వప్నగళు (1986) (కన్నడ) - సొల్లత్తన్ నినైక్కిరేన్ అనే తమిళ సినిమాకు రీమేక్ * కళ్యాణ అగాదిగల్ (1985) * ముగిల మల్లిగె (1985) (కన్నడ) - తామరై నెంజం అనే తమిళ సినిమాకు రీమేక్ * [[సింధు భైరవి]] (1985) * ఏక్ నయి పహేలీ (1984) (హిందీ) - అపూర్వ రాగంగళ్ అనే తమిళ సినిమాకు రీమేక్ * అచ్చమిల్లై అచ్చమిల్లై (1984) * ఎరడు రేఖెగళు (1984) (కన్నడ) - ఇరు కోడుగళ్ తమిళ సినిమాకు రీమేక్ * బెంకి అల్లి అరలిద హువు (1983) - అవళ్ ఒరు తోడర్ కథై అనే తమిళ సినిమాకు రీమేక్ * [[కోకిలమ్మ]] (1983) * పొయిక్కాల్ కుదిరై (1983) * జరా సీ జిందగి (1983) - వరుమయిన్ నిరం సివప్పు అనే తమిళ సినిమాకు రీమేక్ * అగ్ని సాక్షి (1982) * ప్యారా తరానా (1982) (హిందీ) * [[47 రోజులు]] (1981) - తమిళంలో 47 నాట్కల్ అనే పేరుతో ఒకేసారి నిర్మించబడింది. * [[ఏక్ దూజె కేలియె]] (1981) (హిందీ) * [[ఆడవాళ్ళు మీకు జోహార్లు]] (1981) * [[ఆకలి రాజ్యం]] (1981) * తన్నీర్ తన్నీర్ (1981) * [[తొలికోడి కూసింది]](1981) - తమిళంలో ఎంగ ఊరు కన్నగి అనే పేరుతో ఒకేసారి నిర్మించబడింది. * తిల్లు ముల్లు (1981) - హిందీ సినిమా గోల్‌మాల్ కు రీమేక్ * తిరైగల్ ఎళుదియ కవితై (1980) * వరుమయిన్ నిరం సివప్పు (1980) - [[ఆకలి రాజ్యం]] పేరుతో తెలుగులో ఏకకాలంలో నిర్మించబడింది. * [[ఇది కథకాదు]] (1979) - అవర్గళ్ సినిమాకు రీమేక్ * [[సొమ్మొకడిది సోకొకడిది]] (1979) * [[గుప్పెడు మనసు]] (1979) -నూల్ వెలి అనే పేరుతో తమిళంలో ఏకకాలంలో నిర్మించబడింది. * [[అందమైన అనుభవం]] (1979) -నినైత్తలే ఇనిక్కుం అనే పేరుతో తమిళంలో ఏకకాలంలో నిర్మించబడింది * [[మరో చరిత్ర]] (1978) * నిళళ్ నిజమాగిరదు (1978) * తప్పు తాళంగళ్ (1978) - తప్పిద తాళ పేరుతో కన్నడలో ఏకకాలంలో నిర్మించబడింది. * ఆయినా (1977) (హిందీ) - అరంగేట్రం అనే తమిళ సినిమాకు రీమేక్ * అవర్గళ్ (1977) * మీఠీ మీఠీ బాతేఁ (హింది) (1977) - మన్మథ లీలై సినిమా డబ్బింగ్. * ఒక తల్లి కథ (1977) * పట్టిణ ప్రవేశం (1977) * [[అంతులేని కథ]] (1976) * [[మన్మధ లీల|మన్మథ లీలై]] (1976) * మూండ్రు ముడిచి (1976) - [[ఓ సీత కథ]]కు రీమేక్ * అపూర్వ రాగంగళ్ (1975) - తెలుగులో [[తూర్పు పడమర]] పేరుతో పునర్మించారు * [[శృంగార లీల|నాన్ అవనిల్లై]] (1974) * అవళ్ ఒరు తోడర్ కథై - [[అంతులేని కథ]] పేరుతో తెలుగులో పునర్మించబడింది. * అరంగేట్రం (1973) - [[జీవిత రంగం]] పేరుతో తెలుగులో పునర్మించబడింది. * [[లోకం మారాలి]] (1973) * సొల్లత్తన్ నినైక్కిరేన్ (1973) - [[అమ్మాయిలూ జాగ్రత్త]] పేరుతో తెలుగులో రీమేక్ చేయబడింది. * కన్నా నలమా (1972) * వెళ్లి విళా (1972) * [[బొమ్మా బొరుసా]] (1971) * నాన్గు సువర్గళ్ (1971) * పున్నగై (1971) * ఎదిరొలి (1970) * కావియ తలైవి (1970) * [[కోటి విద్యలు కూటి కొరకే|నవగ్రహం]] (1970) * పథం పసలి (1970) - [[సత్తెకాలపు సత్తెయ్య]]కు తమిళ రీమేక్ * ఇరు కోడుగళ్ (1969) - [[కలెక్టర్ జానకి]] పేరుతో తెలుగులో పునర్మించబడింది. * పూవా తలయా (1969) - [[బొమ్మా బొరుసా]] పేరుతో తెలుగులో పునర్మించబడింది. * [[సత్తెకాలపు సత్తెయ్య]] (1969) * ఎదిర్ నీఛ్ఛళ్ (1968) - [[సంబరాల రాంబాబు]] పేరుతో తెలుగులో పునర్మించారు. * తామరై నెంజం (1968) [[మూగ ప్రేమ]] పేరుతో తెలుగులో పునర్మించబడింది. * [[అనుభవించు రాజా అనుభవించు|అనుబవి రాజా అనుబవి]] (1967) * భామా విజయం (1967) - [[భలే కోడళ్ళు]] పేరుతో తెలుగులో ఏక కాలంలో నిర్మించబడింది * మేజర్ చంద్రకాంత్ (1966) * నాణల్ (1965) * నీర్ కుమిళి (1965) - [[చిరంజీవి (1969 సినిమా)|చిరంజీవి]] పేరుతో తెలుగులో పునర్మించబడింది. {{Div end}} === రచయితగా === {{Div col|cols=3}} * [[సింధు భైరవి]] (1985) (రచయిత) * ఏక్ నయీ పహేలి (1984) (కథ, కథనం) * అచ్చమిల్లై అచ్చమిల్లై (1984) (కథ, కథనం) * [[ఏక్ దూజె కేలియె]] (1981) (కథ, కథనం) * [[ఆడవాళ్ళు మీకు జోహార్లు]] (1981) (కథ) * [[ఆకలి రాజ్యం]] (1981) (రచయిత) * తన్నీర్ తన్నీర్ (1981) (కథనం) * తిల్లు ముల్లు (1981) (రచయిత) * [[ఇది కథ కాదు]] (1979) (రచయిత) * [[గుప్పెడు మనసు]] (1979) (రచయిత) * కళుగన్ (1979) (కథ) * [[మరో చరిత్ర]] (1978) (కథనం) * ఆయినా (1977) (కథ, కథనం) * [[అంతులేని కథ]] (1976) (రచయిత) * హార్ జీత్ (1972) (రచయిత) * [[బొమ్మా బొరుసా]](1971) (కథ) * [[అనుభవించు రాజా అనుభవించు]] (1967) (రచయిత) * [[సుఖదుఃఖాలు]] (1967) * [[సర్వర్ సుందరం]] (1966) {{Div end}} === నిర్మాతగా === {{Div col|cols=3}} * 47 నాట్కళ్ (1981) * శ్రీ రాఘవేంద్ర (1985) * వేలైకరన్ (1987) * ఉన్నైసొల్లి కుట్రమిల్లై (1990) * [[రోజా (1992 సినిమా)|రోజా]] (1992) * నామ్ ఇరువర్ నమక్కిరువర్ (1998) * సామీ (2003) * తిరుమలై (2003) * అయ్యా (2005) * ఇదయ తిరుడన్ (2006) * కుచేలన్ (2008) * తిరువన్నామలై ( 2008) * క్రిష్ణ లీలై (2009) * నుట్రుకు నూరు (2009) {{Div end}} === నటునిగా === * [[అబద్ధం (సినిమా)|అబద్ధం]] * రెట్ట సుళి == బయటి లింకులు == * [http://uk.imdb.com/name/nm0049335/ ఐ.ఎమ్.బి.డి.లో బాలచందర్ పేజీ.] ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} {{దాదాసాహెబ్ ఫాల్కే అవార్డు గ్రహీతలు}} {{Authority control}} [[వర్గం:తెలుగు సినిమా దర్శకులు]] [[వర్గం:1930 జననాలు]] [[వర్గం:తమిళ సినిమా దర్శకులు]] [[వర్గం:2014 మరణాలు]] [[వర్గం:అన్నామలై యూనివర్సిటీ పూర్వ విద్యార్థులు]] [[వర్గం:ఈ వారం వ్యాసాలు]] k1ukq3jhme9jy9hj9jnktztn0akxhcb 0 88139 4955884 4871332 2026-09-11T05:54:38Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4955884 wikitext text/x-wiki {{Infobox Country |native_name = ''Republika e Shqipërisë'' |conventional_long_name = అల్బేనియా గణతంత్రం |common_name = అల్బేనియా |national_motto = <div style="line-height:125%;"> '' Ti Shqipëri më jep nder, më jep emrin shqipëtar '' <br />(<small>''You Albania give me honor, you give me the name ''Albanian''.) |national_anthem = ''[[Himni i Flamurit]]''<br /><small>("Anthem of the Flag")</small> [[File:Hymni i Flamurit instrumental.ogg]] |image_flag = Flag of Albania.svg |image_coat = Coat of arms of Albania.svg |symbol_type = Coat of arms |image_map = Europe_location_ALB.png |map_caption = {{map caption |region=Europe |legend=European location legend en.png}} |official_languages = [[అల్బేనియన్]]¹ |capital = [[టిరానా]] |latd=41 |latm=20 |latNS=N |longd=19 |longm=48 |longEW=E |largest_city = [[టిరానా]] |government_type = [[పార్లమెంటరీ రిపబ్లిక్]] |leader_title1 = [[List of Presidents of Albania|President]] |leader_name1 = [[Bujar Nishani]] |leader_title2 = [[List of Prime Ministers of Albania|Prime Minister]] |leader_name2 = [[Edi Rama]] |area_rank = 139th |area_magnitude = 1 E10 |area_km2 = 28748 |area_sq_mi = 11100 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |percent_water = 4.7 |population_estimate = 3,600,523 [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/al.html#Econ] |population_estimate_year = {{CURRENTYEAR}} |population_estimate_rank = 130th |Population growth rate = 0.73% (2007 est.)<ref>[http://www.albanian.com/information/countries/albania/general/factbook.html Albanian Information - Albanian.com<!-- Bot generated title -->]</ref> |population_census = |population_census_year = |population_density_km2 = 134 |population_density_sq_mi = 318.6 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]--> |population_density_rank = 63 |GDP_PPP_year = 2007 |GDP_PPP = $19.944 billion<ref name="autogenerated1">{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2008/02/weodata/weorept.aspx?sy=2004&ey=2008&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=914&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=&pr.x=72&pr.y=12|title=Report for Selected Countries and Subjects<!-- Bot generated title -->}}</ref> |GDP_PPP_rank = 112th |GDP_PPP_per_capita = $6,298<ref name="autogenerated1" /> (IMF) |GDP_PPP_per_capita_rank = 100th |GDP_nominal_year = 2007 |GDP_nominal = $10.768 billion<ref name="autogenerated1" /> |GDP_nominal_per_capita = $3,400<ref name="autogenerated1" /> (IMF) |Gini = 26.7 |Gini_year = 2005 |Gini_category = <font color="#009900">low</font> |HDI_year = 2007 |HDI = {{increase}} 0.801 |HDI_rank = 68th |HDI_category = <font color="#009900">high</font> |sovereignty_type = [[Independence]] |established_event1 = from the [[Ottoman Empire]] |established_date1 = November 28, 1912 |established_event2 = from [[Italy]] ''[[de facto]]'' |established_date2 = October 1944 |currency = [[Albanian lek|Lek]] |currency_code = ALL |country_code = AL |time_zone = [[Central European Time|CET]] |utc_offset = +1 |time_zone_DST = [[Central European Summer Time|CEST]] |utc_offset_DST = +2 |demonym = Albanian |drives_on = right |cctld = [[.al]] |calling_code = 355 |footnote1 = [[Greek language|Greek]], [[Macedonian language|Macedonian]] and other regional languages are government-recognized minority languages. }} '''అల్బేనియా''' (అధికార నామము '''అల్బేనియా గణతంత్రం''') [[ఆగ్నేయం|ఆగ్నేయ]] [[ఐరోపా]]లోని ఒక దేశం. అల్బేనియాకి ఆగ్నేయసరిహద్దున [[గ్రీస్]], ఉత్తరాన [[మాంటెనెగ్రో]], ఈశాన్యసరిహద్దున [[కొసావో]], తూర్పున [[ఉత్తర మేసిడోనియా]] ఉన్నాయి. సముద్రమార్గాన ఈ దేశం [[ఇటలీ]]కి కేవలము 72 కిలోమీటర్ల దూరములో ఉంది. అల్బేనియా [[ఐక్య రాజ్య సమితి]], ప్రపంచ వాణిజ్య సంస్థలలో సభ్యదేశంగా ఉంది. 2006 లో [[ఐరోపా సమాఖ్య]]లో చేరటానికి కూడా అల్బేనియాకు మార్గము సుగమం అయ్యింది. అరుణవర్ణంలో ఉన్న అల్బేనియా [[జాతీయ పతాకం]] మధ్యలో నల్లరంగులో [[గండభేరుండ పక్షి]]ని పోలిన రెండు తలల గ్రద్ద చిహ్నం ఉంటుంది. భౌగోళికంగా దేశవైశాల్యం 28,748 చ.కిమీ (11,100 చదరపు మైళ్ళు). దేశం వైవిధ్యమైన వాతావరణ, భౌగోళిక, [[జల వనరులు|జలవనరులు]], నైసర్గిక పరిస్థితులను ప్రదర్శిస్తుంది. అల్బేనియా ఆల్ప్సు లోని మంచుతో కప్పబడిన పర్వతాల నుండి కోరాబ్, స్కాండర్బెగు, పిండస్, సెరానియా పర్వతాల నుండి మధ్యధరా సముద్రం వెంట అల్బేనియా అడ్రియాటికు, అయోనియా సముద్రం వేడి-సూర్యరశ్మితో కూడిన తీరాల వరకు అల్బేణియాలో అద్భుతమైన వైవిధ్యం ఉంది. చారిత్రాత్మకంగా ఇల్లిరియన్లు, థ్రేసియన్లు, ప్రాచీన గ్రీకులు, రోమన్లు, బైజాంటైన్లు, వెనీషియన్లు, ఒట్టోమన్లు వంటి అనేక నాగరికతలు దేశంలో విలసిల్లాయి. అల్బేనియన్లు 12 వ శతాబ్దంలో స్వయంప్రతిపత్తి కలిగిన అర్బోరు ప్రిన్సిపాలిటీని స్థాపించారు. 13 వ - 14 వ శతాబ్దాల మధ్య కాలంలో అల్బేనియా రాజ్యం, అల్బేనియా ప్రిన్సిపాలిటీ ఏర్పడ్డాయి. 15 వ శతాబ్దంలో ఒట్టోమన్లు అల్బేనియాను జయించటానికి ముందు ఐరోపాలో ఒట్టోమన్ విస్తరణకు " గెర్జ్ కాస్ట్రియోటి స్కందర్బెగు " నేతృత్వంలో జరిగిన పోరాటాన్ని అల్బేనియన్లు ప్రతిఘటించినందుకు ఐరోపాలో అనేకులు అల్బేనియన్లను ప్రశంసించారు. 18 వ - 19 వ శతాబ్దాల మధ్య అల్బేనియన్లు ఆధ్యాత్మిక, మేధో బలాన్ని సేకరించారు. ఇది అల్బేనియా పునరుజ్జీవనానికి దారితీసింది. బాల్కను యుద్ధాలలో ఒట్టోమన్ల ఓటమి తరువాత, ఆధునిక అల్బేనియా 1912 లో స్వాతంత్ర్యాన్ని ప్రకటించుకుంది.<ref name="cia">{{cite book |chapter-url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/al.html |publisher=Central Intelligence Agency |title=The World Factbook |chapter=Albania |access-date=21 June 2013 |title-link=The World Factbook |archive-date=24 డిసెంబరు 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211117/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/al.html |url-status=dead }}</ref> 20 వ శతాబ్దంలో అల్బేనియా రాజ్యాన్ని ఇటలీ ఆక్రమించింది. ఇది నాజీ జర్మనీ రక్షణాతదేశంగా మారడానికి ముందు మహా అల్బేనియాను రూపొందించింది.<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=t7KNgpZRnM8C&pg=PA181#v=onepage&q=Albania%20nazi%20protectorate |title=Invoking Humanity: War, Law and Global Order |last=Zolo |first=D|publisher=Continuum International Publishing Group |page=180 |date=27 August 2002|via=Google Books|isbn=9780826456564 }}</ref> రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం తరువాత ఎన్వర్ హోక్షా కమ్యూనిస్టు అల్బేనియాను ఏర్పాటు చేసి అల్బేనియన్లను అణచివేత కొనసాంగించి, దశాబ్దాల ఒంటరితనంలో మునిగిపోయేలా చేసాడు. 1991 నాటి విప్లవాలు అల్బేనియాలో కమ్యూనిజం పతనం చేసి ప్రస్తుత అల్బేనియా రిపబ్లిక్ స్థాపించి ముగింపుకు వచ్చాయి. రాజకీయంగా దేశం ఒక పార్లమెంటరీ రాజ్యాంగ గణతంత్ర రాజ్యంగా ఉంది. ఎగువ-మధ్య ఆదాయదేశంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న అల్బేనియాలో ఆర్థికరంగాన్ని సేవారగం ఆధిపత్యం చేస్తుండగా ద్వీతీయస్థానంలో తయారీ రంగం ఉంది.<ref>{{cite web|title=Albania|url=http://data.worldbank.org/country/albania/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140921063450/http://data.worldbank.org/country/albania|archive-date=21 సెప్టెంబరు 2014|access-date=13 September 2014|website=|publisher=The World Bank}}</ref> ఇది 1990 లో కమ్యూనిజం ముగిసిన తరువాత, కేంద్రీకృత ప్రణాళిక నుండి మార్కెట్టు ఆధారిత ఆర్థిక వ్యవస్థగా పరివర్తన చేయబడింది.<ref>Reports: Poverty Decreases in Albania After Years of Growth. Dow Jones Newswires, 201-938-5500 201-938-5500 201-938-5500.[http://www.nasdaq.com/aspx/stock-market-news-story.aspx?storyid=200904231403dowjonesdjonline000935&title=reports-poverty-decreases-in-albania-after-years-of-growth Nasdaq.com]</ref><ref>Albania plans to build three hydropower plants. People's Daily</ref><ref>Strong GDP growth reduces poverty in Albania-study. [[Reuters]].[https://www.forbes.com/feeds/afx/2009/04/23/afx6330798.html Forbes.com] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120117160122/http://www.forbes.com/feeds/afx/2009/04/23/afx6330798.html|date=17 January 2012}}</ref> అల్బేనియా తన పౌరులకు సార్వత్రిక ఆరోగ్య సంరక్షణ, ఉచిత ప్రాథమిక - మాధ్యమిక విద్యను అందిస్తుంది. దేశం ఐక్యరాజ్యసమితి, ప్రపంచ బ్యాంక్, యునెస్కో, నాటో, ప్రపంచ వాణిజ్యసంస్థ, సి.ఒ.ఇ, ఒ.ఎస్.సి.ఇ, ఒ.ఐ.సిలలో సభ్యదేశంగా ఉంది. ఇది ఐరోపా సమాఖ్య సభ్యత్వం కోసం అధికారిక అభ్యర్థించింది.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/8023127.stm |access-date=29 April 2009 |work=BBC News |title=Albania applies for EU membership |date=28 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090430184517/http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/8023127.stm |archive-date=30 April 2009 |url-status=live}}</ref> ఆర్గనైజేషన్ ఆఫ్ ది బ్లాక్ సీ ఎకనామిక్ కోఆపరేషన్, యూనియన్ ఫర్ ది మధ్యధరా సహా ఎనర్జీ కమ్యూనిటీ వ్యవస్థాపక సభ్యదేశాలలో ఇది ఒకటిగా ఉంది. == పేరువెనుక చరిత్ర == మధ్యయుగంలో దేశానికి అల్బేనియా అనే లాటిన్ పేరు నిర్ణయించబడింది. క్రీస్తుశకం 150 లో అలెగ్జాండ్రియాకు చెందిన భౌగోళిక శాస్త్రవేత్త రూపొందించిన భౌగోళిక వివరణా చిత్రం, ఖగోళ శాస్త్రవేత్త టోలెమి నమోదు చేసిన అల్బానీ ఇల్లిరియన్ తెగ నుండి ఈ పదం ఉద్భవించింది. ఇది డుర్రేసుకు ఈశాన్యంగా ఉన్న అల్బనోపోలిస్ నగరాన్ని చూపిస్తుంది.<ref>Madrugearu A, Gordon M. The wars of the [[Balkan Peninsula]]. Rowman & Littlefield, 2007. p. 146.</ref><ref>{{Barrington|49 & notes}}</ref> ఈ పదం అల్బనాన్ లేదా అర్బనాన్ అని పిలువబడే మధ్యయుగ స్థావరం పేరుకు ఇది కొనసాగింపు అయి ఉండవచ్చు. అయినప్పటికీ అది ఈ ప్రాంతం అని కచ్చితంగా నిర్ధారించబడలేదు.<ref>The Illyrians by J. J. Wilkes, 1992, {{ISBN|978-0-631-19807-9}}, page 279,"We cannot be certain that the Arbanon of Anna Comnena is the same as Albanopolis of the Albani, a place located on the map of Ptolemy (3.12)"</ref> 10 వ శతాబ్దంలో బైజాంటైన్ చరిత్రకారుడు తన ఆత్మకథలో మైఖేల్ అటాలియేట్స్ 1043 లో " అర్బనిటైను డ్యూక్ ఆఫ్ డైరాచియం " తరఫున అల్బనోయిని కాన్స్టాంటినోపులు మీద తిరుగుబాటులో పాల్గొన్నట్లు పేర్కొన్నాడు.<ref>Robert Elsei. ''The Albanian lexicon of Dion Von Kirkman. Earliest reference to the existence of the Albanian language'', pp. 113–122.</ref> మధ్య యుగాలలో అల్బేనియన్లు తమ దేశాన్ని అర్బెరి లేదా అర్బాని అని, తమను తాము అర్బరేషు (అర్బనేషా) అని పేర్కొన్నారు.<ref>{{Cite web|url=http://www.pinocacozza.it/|title=www.pinocacozza.it|website=www.pinocacozza.it|access-date=2020-02-23|archive-date=2019-12-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20191230223257/http://www.pinocacozza.it/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.radio-arberesh.eu/|title=Radio-Arberesh.eu|author=Casanova|publisher=Radio-Arberesh|access-date=13 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20100402063902/http://www.radio-arberesh.eu/|archive-date=2 April 2010|url-status=dead}}</ref> ప్రస్తుతం అల్బేనియన్లు తమ దేశాన్ని షికిపారి లేదా షికిపారియా అని పిలుస్తారు. షికిపారి, షికిప్తార్ అనే పదాలు 14 వ శతాబ్దం నుండి ధ్రువీకరించబడ్డాయి.<ref name=Matasović>{{cite book|last=Matasović|first=Ranko|year=2019|title=A Grammatical Sketch of Albanian for Students of Indo European|url=http://mudrac.ffzg.unizg.hr/~rmatasov/Albanian.pdf|place=Zagreb|page=39}}</ref> కానీ 17 వ శతాబ్దం చివరిలో, 18 వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో మాత్రమే షికిపారియా అనే జాతిపేరు, షికిపారే అనే జాతి ప్రజలను క్రమంగా అల్బేరియాభాష మాట్లాడేవారిలో అర్బెరియా, అర్బెరేషే ప్రజలు భర్తీ చేశారు.<ref name=Matasović /><ref name = Lloshi>{{cite book|last=Lloshi|first=Xhevat|chapter=Albanian|editor1-last=Hinrichs|editor1-first=Uwe|editor2-last=Büttner|editor2-first= Uwe|title=Handbuch der Südosteuropa-Linguistik|year=1999|location=Wiesbaden|publisher=Otto Harrassowitz Verlag|isbn=9783447039390|chapter-url=https://books.google.com/books/about/Handbuch_der_S%C3%BCdosteuropa_Linguistik.html?id=Phyvk2tPaYQC&redir_esc=y|p=277}}</ref> ఈ రెండు పదాలు "ల్యాండ్ ఆఫ్ ది ఈగల్స్", (డేగల భూమి) "చిల్డ్రన్ ఆఫ్ ది ఈగల్స్" (డేగల పిల్లలు)గా ప్రసిద్ధి చెందాయి.<ref>Kristo Frasheri. ''History of Albania (A Brief Overview)''. Tirana, 1964.</ref><ref>{{cite web|url=http://mirror.undp.org/albania/download/pdf/albanian.pdf|title=The Albanian Language|last=Lloshi|first=Xhevat|publisher=United Nations Development Programme|url-status=dead|access-date=23 ఫిబ్రవరి 2020|archive-date=9 జూలై 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110709114947/http://mirror.undp.org/albania/download/pdf/albanian.pdf}}</ref> ==చరిత్ర == === చరిత్రపూర్వకాలం === [[File:Kamenicë Tumulus, Albania 2018 01.jpg|thumb|right|300px|The remains of [[Kamenica Tumulus]] in the [[county of Korçë]].]] అల్బేనియా భూభాగంలో మధ్య, ఎగువ పాలియోలిథిక్ కాలం నాటి [[నియాండర్తల్]] ఉనికి మొట్టమొదటి ఆనవాళ్ళు ధ్రువీకరించబడ్డాయి. వీటిని జార్లో, టిరానా ప్రక్కనే ఉన్న డాజ్టు పర్వతం సమీపంలో కనుగొన్నారు.<ref name="Prendi">F. Prendi, "The Prehistory of Albania", ''The Cambridge Ancient History'', 2nd edn., vol. 3, part 1: ''[https://books.google.com/books?id=vXljf8JqmkoC&pg=PA187 The Prehistory of the Balkans; and the Middle East and the Aegean World, Tenth to Eighth Centuries B.C.]'', ed. John Boardman et al. (Cambridge: Cambridge UP, 1982), 189–90.</ref> ఈ కాలానికి చెందిన పురావస్తు ప్రదేశాలలో కామెనికా తుములస్, కొనిస్పోల్ గుహల్, పెలుంబాస్ గుహలు ఉన్నాయి. క్సెర్రె సమీపంలో ఒక గుహలో కనుగొనబడిన వస్తువులలో జంతువుల శిలాజాల ఎముకలతో పాటు చెకుముకి రాళ్ళు, జాస్పర్ వస్తువులు ఉన్నాయి. అయితే డాజ్ట్ పర్వతం సమీపంలో కనుగొన్న ఎరిగ్నేసియన్ సంస్కృతికి చెందిన ఎముక, రాతి ఉపకరణాలు ఉన్నాయి. [[మాంటెనెగ్రో]], వాయవ్య గ్రీసులోని క్రెవెనా స్టిజెనా సమీపంలో లభించిన సమకాలీన వస్తువులతో కూడా ఇవి ముఖ్యమైన సారూప్యతలను ప్రదర్శిస్తాయి.<ref name="Prendi"/> మధ్య, దక్షిణ అల్బేనియాలో తుములస్ ఖననాలకు సమీపంలో ఇనుము, కాంస్య యుగాలకు చెందిన బహుళ కళాఖండాలు కనుగొనబడ్డాయి. వీటికి నైరుతి మాసిడోనియా, లెఫ్కాడాలోని ప్రాంతాలతో అనుబంధం ఉంది. ప్రోటో-గ్రీక్ భాష మాట్లాడే ఇండో-యూరోపియా ప్రజలు క్రీస్తుపూర్వం మూడవ సహస్రాబ్ది మధ్య నుండి ఈ ప్రాంతాలలో నివసించారని పురావస్తు శాస్త్రవేత్తలు నిర్ధారణకు వచ్చారు. అందువలన ఈ చారిత్రక జనాభాలో కొంత భాగం క్రీ.పూ 1600 లో మైసెనేకు వెళ్లి మైసెనియా నాగరికతను స్థాపించారని భావిస్తున్నారు.<ref>{{cite book | last=Hammond |first=N. G. L. |publisher= British Association for Mycenaean Studies | title=Grave circles in Albania and Macedonia | url=https://books.google.com/?id=MUkbAAAAYAAJ&q=%22At+Sesklo+there+are+links+with+Mati%2C+Pazhok%2C+and+Leucas+in+bronze+tweezers%2C+one-edged+bronze+knives+with+a+snout%2C+and+hair-rings+of+gold+wire+in+sets+of+three.+In+short%2C+if+our+inferences+from+the+tumulus-burials+are+correct%2C+some+Kurgan+peoples+reached+places+in+the+territory+of+south-western+Macedonia%2C+central+and+southern+Albania+and+Leucas+around+the+middle+of+the+third+millennium.++From+there+two+streams+entered+Greece%2C+mainly+in+the+MH+period%2C+one+by+sea+and+the+other+by+land+.+The+Indo-European+language+which+they+spoke+was+the+ancestor+not+of+Illyrian+but+of+Greek%2C+and+within+this+%27Ur-Greek%27+it+is+probable+that+the+seeds+of+the+Ionic+dialect+were+carried+into+Attica+and+the+Peloponnese+and+the+seeds+of+the+Aeolic+dialect+into+Thessaly+and+farther+south.%22#search_anchor | year = 1974 |journal = Bronze Age Migrations in the Aegean: Archaeological and Linguistic Problems in Greek Prehistory | volume = 4 | pages = 189–198 |access-date=16 March 2011 | isbn=978-0-7156-0580-6}}</ref><ref>Nicholas Geoffrey Lemprière Hammond, Guy Thompson Griffith [https://books.google.com/books?id=PnEJAQAAIAAJ&q=%22+The+centre+which+repeatedly+gave+off+this+style+of+design+seems+to+have+been+Albania.+As+we+have+concluded+on+other+grounds+that+this+area+was+a+reservoir+of+Greek-+speaking+%22 A History of Macedonia: Historical geography and prehistory]. Clarendon Press, 1972, p. 290</ref><ref name=Hammond1993>Nicholas Geoffrey Lemprière Hammond. [https://books.google.com/books?id=eW0iAQAAIAAJ&q=%22The+leading+dans+of+both+groups+buried+their+dead+under+a+circular+tumulus+of+soil+in+the+second+millennium+BC+The+main+reservoir+of+the+Greek+speakers+was+central+Albania+and+Epirus%2C+and+it+was+from+there+that+the+founders+of+Mycenaean+civilization+came+to+Mycenae%2C+c.+1600+BC%2C+and+burried+their+nobles+in+Grave+Circle+B.+Further+waves+of+immigrants+passing+through+and+from+Epirus+people+the+Greek+peninsula+and+islands+the+last+wave%2C+called+Dorians%2C+settling+from+1100+onwards.+The+lands+they+left+in+central+Albania+were+occupied+during+the+so-called+Dark+Age+%28U10-800BC%29+by+Illyrians%2C+whose+main+habitat+was+in+the+area+now+called+Bosnia%2C%22 Studies: Further studies on various topics]. A.M. Hakkert, 1993, p. 231: "The leading dans of both groups buried their dead under a circular tumulus of soil in the second millennium BC The main reservoir of the Greek speakers was central Albania and Epirus, and it was from there that the founders of Mycenaean civilization came to Mycenae, c. 1600 BC, and buried their nobles in Grave Circle B. Further waves of immigrants passing through and from Epirus people the Greek peninsula and islands the last wave, called Dorians, settling from 1100 onwards. The lands they left in central Albania were occupied during the so-called Dark Age (U10-800BC) by Illyrians, whose main habitat was in the area now called Bosnia,"</ref> ===పూర్వీకత=== [[File:Parku Arkeologjik i Apollonisë 04.jpg|thumb|right|[[Apollonia (Illyria)|Apollonia]] was an important [[Colonies in antiquity#Greek colonies|Greek colony]] on the [[Illyria]]n coast along the [[Adriatic Sea]] and one of the western points of the [[Via Egnatia]] route, that connected [[Rome]] and [[Constantinople]].]] పురాతన కాలంలో అల్బేనియా భూభాగంలో ఇండో-యూరోపియా ప్రజలు, ప్రాచీన గ్రీకులు, థ్రేసియన్లు, విభిన్న ఇల్లిరియా తెగలకు చెందిన ప్రజలు నివసించేవారు. ఇల్లిరియా గిరిజనులకు సామూహిక నామకరణం ఏదీ ఉపయోగించారనడానికి ఎటువంటి ఆధారాలు లేవు. వారు ఒక సామూహిక నామం ఉపయోగించుకునే అవకాశం లేదని భావిస్తారు.<ref>{{citation|last1=Roisman|first1=Joseph|last2=Worthington|first2=Ian|title=A Companion to Ancient Macedonia|publisher=John Wiley and Sons|year=2010|isbn=978-1-4051-7936-2|url=https://books.google.com/books?id=lkYFVJ3U-BIC}}</ref> ఇల్లిరియన్లు అనే సామూహిక నామం ఒక నిర్దిష్ట ఇల్లిరియా తెగకు వర్తింపజేసిన పేరుగా ఉంది. ఇది ప్రాచీన గ్రీకులతో సంబంధాలు పెట్టుకున్న మొట్టమొదటి సమూహం. దీని ఫలితంగా ఇల్లిరియన్లు అనే సామూహికనామం కలిగిన ప్రజలకు సమాన భాష, ఆచారాల కలిగిన ప్రజలందరికీ పార్స్ ప్రో టోటో అనే సామూహికనామం వర్తించబడుతుంది.<ref name=Boardman629>John Boardman. [https://books.google.com/books?id=vXljf8JqmkoC&pg=PA629 The prehistory of the Balkans and the Middle East and the Aegean world]. Cambridge University Press, 1982.{{ISBN|978-0-521-22496-3}}, p. 629: "...{{nbsp}}the southernmost outliers of the tribes which held the Zeta valley, as such they may have been the immediate neighbours of Greek-speaking tribes in the Bronze Age."</ref><ref>Wilkes John. [https://books.google.com/books?id=4Nv6SPRKqs8C&q=%22astride%20the%20modern%20frontier%20between%20Albania%20and%20Yugoslav%20Montenegro%22 The Illyrians]. Wiley-Blackwell, 1995, {{ISBN|978-0-631-19807-9}}, p. 92: "Illyrii was once no more than the name of a single people... astride the modern frontier between Albania and Yugoslav Montenegro"</ref> ఇల్లిరియా అని పిలువబడే భూభాగం మధ్యధరా సముద్రంలో అడ్రియాటిక్ సముద్రానికి తూర్పున దక్షిణాన వొజో ముఖద్వారం వరకు విస్తరించి ఉంది.<ref>The Illyrians (The Peoples of Europe) by John Wilkes, 1996, {{ISBN|978-0-631-19807-9}}, page 92, "Appian's description of the Illyrian territories records a southern boundary with Chaonia and Thesprotia, where ancient Epirus began south of river Aoous (Vjose)" [https://books.google.com/books?id=4Nv6SPRKqs8C&lpg=PP1&pg=PR20 also map]</ref><ref>Cambridge University Press. [https://books.google.com/books?id=0qAoqP4g1fEC&pg=PA266 ''The Cambridge ancient history'']. 2000. {{ISBN|0-521-23447-6}}, page 261,"...&nbsp;down to the mouth of Aous"</ref> క్రీస్తుపూర్వం 4 వ శతాబ్దం మధ్యలో యూక్సిన్ సముద్రం ప్రాంతం అయిన పెరిప్లస్ ప్రాంతంలో వ్రాయబడిన పురాతన గ్రీకు గ్రంథంలో ఇల్లిరియా సమూహాల మొదటి సమాచారం పేర్కొనబడింది.<ref>The Illyrians (The Peoples of Europe) by John Wilkes, 1996, page&nbsp;94</ref> పశ్చిమాన బ్రైజెస్ థ్రాసియన్ తెగకు చెందిన ప్రజలు నివసించేవారు. దక్షిణాన గ్రీకు తెగలకు చెందిన చావోనియన్లు నివసించారు. దీనికి ఫీనిస్ రాజధానిగా ఉంది.<ref>{{harvnb|Hammond|1998}}; {{harvnb|Lewis|Boardman|1994|pp=430, 434}}; {{harvnb|Boardman|Hammond|1982|p=284}}; {{harvnb|Wilkes|1995|p=104}}; {{harvnb|Encyclopædia Britannica ("Epirus")|2013}}</ref> క్రీస్తుపూర్వం 7 వ శతాబ్దం నాటికి గ్రీకు నగర-రాజ్యాల తీరంలో అపోలోనియా, ఎపిడమ్నోస్, అమాంటియా వంటి కాలనీలు స్థాపించబడ్డాయి.<ref>{{harvnb|Wilkes|1995|p=96}}; {{harvnb|Wilson|2006|p=594}}; {{harvnb|Chamoux|2003|p=97}}</ref> అల్బేనియాలో ఎక్కువ భాగాన్ని మాంటెనెగ్రోలో కేంద్రీకృతమై ఉన్న ఇల్లిరియా ఆర్డియాయి తెగ పాలించింది. రెండవ ప్లూరాటస్ కుమారుడు అగ్రోన్ ఆధ్వర్యంలో ఆర్డియాన్ రాజ్యం గొప్ప స్థాయికి చేరుకుంది. అగ్రన్ ఇతర పొరుగు తెగల మీద కూడా తన పాలనను విస్తరించాడు. <ref>{{Cite book|title = A History of Macedonia: 336–167 B.C|url = https://books.google.com/books?id=qpb3JdwuDQIC|publisher = Clarendon Press|date = 1 January 1972|isbn = 978-0-19-814815-9|first = Nicholas Geoffrey Lemprière|last = Hammond|first2 = Frank William|last2 = Walbank}}</ref> క్రీస్తుపూర్వం 230 లో అగ్రోన్ మరణించిన తరువాత ఆయన భార్య ట్యూటాకు ఆర్డియా రాజ్యం వారసత్వంగా లభించింది. ట్యూటా దళాలు తమ కార్యకలాపాలను మరింత దక్షిణంలోని అయోనియా సముద్రం వరకు విస్తరించాయి.<ref>{{Cite book|title = Women Rulers Throughout the Ages: An Illustrated Guide|url = https://books.google.com/books?id=x3BzmTdQLioC|publisher = ABC-CLIO|date = 1 January 1999|isbn = 978-1-57607-091-8|first = Guida Myrl|last = Jackson-Laufer|pages = 382–383}}</ref> క్రీస్తుపూర్వం 229 లో రోం ఓడలను విస్తృతంగా దోచుకునేందుకు రోం రాజ్యం మీద యుద్ధం <ref>{{Cite book|title = The History of Rome|url = https://books.google.com/books?id=j74oAAAAYAAJ|publisher = D. Appleton & Company|date = 1 January 1846|page = 259}}</ref> ప్రకటించింది. క్రీస్తుపూర్వం 227 లో ఇల్లిరియా ఓటమితో యుద్ధం ముగిసింది. క్రీస్తుపూర్వం 181 లో టీటా తరువాత జెంటియస్ పాలకుడుగా వచ్చాడు.<ref>{{Cite book|title = The Illyrians|url = https://books.google.com/books?id=4Nv6SPRKqs8C|publisher = Wiley|date = 9 January 1996|isbn = 978-0-631-19807-9|first = John|last = Wilkes|page = 189}}</ref> క్రీస్తుపూర్వం 168 లో జెంటియస్ రోమన్లతో గొడవపడి, మూడవ ఇల్లిరియా యుద్ధాన్ని ప్రారంభించాడు. క్రీస్తుపూర్వం 167 నాటికి ఈ ప్రాంతాన్ని రోం స్వాధీనం చేసుకుంది. రోమన్లు ఈ ప్రాంతాన్ని మూడు పరిపాలనా విభాగాలుగా విభజించారు.<ref>Marjeta Šašel Kos, "The Illyrian King Ballaeus – Some Historical Aspects", ''Épire, Illyrie, Macédoine: Mélanges offerts au professeur Pierre Cabanes'', ed. Danièle Berranger (Clermont-Ferrand: Presses Universitaires Blaise Pascal, 2007), 127.</ref> ===మద్య యుగాలు === [[File:Krujë-KrujaAlbania 2016.jpg|thumb|right|The city of [[Krujë]] was the capital of the [[Principality of Arbanon]].]] బార్బోరియా దండయాత్రల బెదిరింపులతో ఒత్తిడి అధికరించిన కారణంగా 395 లో మొదటి థియోడోసియస్ మరణించిన తరువాత రోం సామ్రాజ్యం తూర్పు, పశ్చిమ రోం సామ్రాజ్యంగా విభజించబడింది. 6 వ శతాబ్దం నుండి 7 వ శతాబ్దం మద్యకాలంలో బానిసలు డానుబేను దాటి బాల్కన్లోని స్థానిక ప్రాచీన గ్రీకులు, ఇల్లిరియన్లు, థ్రాసియన్ల మీద ఆధిపత్యం సాధించారు. అందువలన చారిత్రక రికార్డులలో ఇల్లిరియన్లను చివరిసారిగా 7 వ శతాబ్దంలో ప్రస్తావించబడ్డారు.<ref name="BideleuxJeffries2007">{{cite book|last1=Bideleux|first1=Robert|last2=Jeffries|first2=Ian|title=Balkans: A Post-Communist History|url=https://books.google.com/books?id=G6iBAgAAQBAJ&pg=PA25|date=24 January 2007|publisher=Routledge|isbn=978-1-134-58328-7|page=25|quote=From AD 548 onward, the lands now known as Albania began to be overrun from the north by ever-increasing&nbsp;...}}</ref><ref name="Schaefer2008">{{citation|last=Schaefer|first=Richard T|title=Encyclopedia of Race, Ethnicity, and Society|year=2008|publisher=SAGE Publications|isbn=978-1-4129-2694-2|url=https://books.google.com/books?id=jscZAQAAIAAJ}}</ref> 11 వ శతాబ్దంలో గ్రేట్ స్కిజం తూర్పు ఆర్థోడాక్సు, వెస్ట్రన్ కాథలిక్ చర్చిల మధ్య విచ్ఛిన్నతను అధికారబద్ధం చేసింది. ఇది అల్బేనియాలో ఉత్తర కాథలిక్, దక్షిణ ఆర్థడాక్స్ ఆవిర్భావించడానికి దారితీసింది. అల్బేనియా ప్రజలు ష్కుంబిన్ నది ఎగువ లోయలో ఉన్న ఓక్రిడా సరస్సు పశ్చిమప్రాంతంలో నివసించారు. తరువాత వారు క్రుజా ప్రోగాన్ నాయకత్వంలో 1190 లో అర్బనాన్ రాజ్యాన్ని స్థాపించారు.<ref>{{cite book|last=Nicol|first=Donald MacGillivray|title=Studies in late Byzantine history and prosopography|year=1986|publisher=Variorum Reprints|url=https://books.google.com/?id=XnKgAAAAMAAJ&dq=Studies+in+late+Byzantine+history+and+prosopography&q=Alain+Ducellier|isbn=9780860781905}}</ref> ఆయన తరువాత కుమారులు జిజిన్, ధిమిత్రి పాలనాబాధ్యతలు స్వీకరించారు. ధిమిటర్ మరణం తరువాత ఈ భూభాగం అల్బేనియన్-గ్రీకు గ్రెగొరీ కమోనాస్ పాలనలో వచ్చింది. తరువాత క్రుజా గోలెం పాలనాధికారం స్వీకరించాడు.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Jr9DAAAAYAAJ|title=Illyrisch-albanische Forschungen|last1=Jireček|first1=Konstantin|last2=Thopia|year=1916|page=239|quote=Griechen Gregorios Kamonas}}</ref><ref name=Abulafia>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=bclfdU_2lesC&pg=PA786|title=The New Cambridge Medieval History: Volume 5, C.1198-c.1300|isbn=978-0-521-36289-4|last1=Abulafia|first1=David|last2=McKitterick|date=21 October 1999|page=786|quote=Greco-Albanian lord Gregorios Kamonas}}</ref><ref name=Genealogist>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=J7pnAAAAMAAJ&q=gregorios+kamonas|title=The Genealogist|year=1980|page=40}}</ref> 13 వ శతాబ్దంలో రాజ్యం రద్దు చేయబడింది.<ref name=Clements31>Clements, John (1992), ''Clements encyclopedia of world governments'', Vol. 10. Political Research, Inc. p. 31: "By 1190, Byzantium's power had so receded that the archon Progon succeeded in establishing the first Albanian state of the Middle Ages, a principality"</ref><ref name="PickardÇeliku2008">{{cite book|last1=Pickard|first1=Rob|last2=Çeliku|first2=Florent|title=Analysis and Reform of Cultural Heritage Policies in South-East Europe|year=2008|location=Strasbourg|publisher=Council of Europe Publishing|isbn=978-92-871-6265-6|url=https://books.google.com/books?id=Bi8fjENzJacC|page=16}}</ref><ref name="Norris1993">{{cite book|last=Norris|first=H. T.|title=Islam in the Balkans: religion and society between Europe and the Arab world|url=https://books.google.com/books?id=RGmzir-ITtUC&pg=PA35|year=1993|publisher=University of South Carolina Press|isbn=978-0-87249-977-5|page=35}}</ref> అర్బనాన్ ఒక అల్బేనియన్ రాజ్యం మొదటి రూపంగా పరిగణించబడుతుంది. బైజాంటైన్ సామ్రాజ్యపు పశ్చిమాంత భాగంగా దీనిలో, ఎపిరస్ బైజాంటైన్ డౌకాయ్, నైసియా లాస్కారిడ్ల పాక్షిక స్వయంప్రతిపత్తి హోదా ఉంది.<ref>{{cite book|title=Studies on Kosova|series=East European Monographs #155|author1=Pipa, Arshi|author2=Repishti, Sami |year=1984|isbn=978-0-88033-047-3|pages=7–8}}</ref> [[File:Venezia_-_Ex_Scola_degli_albanesi_(sec._XV)_-_Foto_Giovanni_Dall%27Orto,_12-Aug-2007_-_11_-_Maometto_II_assedia_Scutari.jpg|thumb|left|ష్కోడ్రా ముట్టడిని స్మరించుకుంటూ స్కూలా డెగ్లీ అల్బనేసి రిలీఫ్. ఇది వెనీషియన్ సామ్రాజ్యంలో భాగంగా ఉన్న అల్బేనియా పట్టణం ష్కోడ్రా ముట్టడి వేయడాన్ని వివరిస్తుంది]] 12 వ శతాబ్దం చివర, 13 వ శతాబ్దం ఈ భూభాగాన్ని ప్రారంభంలో, సెర్బులు, వెనీషియన్లు స్వాధీనం చేసుకోవడం ప్రారంభించారు.<ref name="Barbarian Invasions">{{cite web | editor= Zickel, Raymond |editor2=Iwaskiw, Walter R| year= 1994 | title="The Barbarian Invasions and the Middle Ages," Albania: A Country Study | url=http://countrystudies.us/albania/15.htm|access-date=9 April 2008 }}</ref> అల్బేనియన్ల సంప్రదాయ మూలం అనిశ్చితం; అయినప్పటికీ అల్బేనియన్ల గురించి మొట్టమొదటి వివాదాస్పద ప్రస్తావన 1079 లేదా 1080 నుండి చారిత్రక రికార్డులలో నమోదైంది. మైఖేల్ అటాలియేట్స్ రచనలో అల్బనోయిని కాన్స్టాంటినోపులు మీద తిరుగుబాటులో పాల్గొన్నట్లు పేర్కొన్నాడు.<ref>{{cite book|last=Madgearu|first=Alexandru|last2=Gordon|first2=Martin|title=The wars of the Balkan Peninsula: Their medieval origins|year=2008|location=Lanham|publisher=Scarecrow Press|url=https://books.google.com/?id=EOIhpIu8KAQC&pg=PA43&lpg=PA43&q=Albanoi|isbn=9780810858466}}</ref> ఈ సమయంలో అల్బేనియన్లు పూర్తిగా క్రైస్తవ మతం స్వీకరించారు. అర్బనాన్ రద్దు చేసిన కొద్ది సంవత్సరాల తరువాత అల్బేనియన్లను, వారి ప్రాచీన స్వేచ్ఛను రక్షించుకుంటానని వాగ్దానం చేస్తూ అంజౌ చార్లెస్ అల్బేనియన్ పాలకులతో ఒక ఒప్పందాన్ని ముగించాడు. 1272 లో ఆయన అల్బేనియా రాజ్యాన్ని స్థాపించాడు. ఎపిరస్ డెస్పోటేట్ భూభాగాలను తిరిగి జయించాడు. ఈ రాజ్యం సెంట్రల్ అల్బేనియా భూభాగాన్ని డైర్హాచియం నుండి అడ్రియాటిక్ సముద్ర తీరం వెంబడి బుట్రింట్ వరకు తమ సార్వభౌమాధికారాన్ని ప్రకటించింది. కాథలిక్ రాజకీయ నిర్మాణం ఆధారంగా బాల్కన్ ద్వీపకల్పంలో కాథలిక్కులను వ్యాప్తి చేయాలని పాపల్ ప్రణాళిక వేసాడు. ఈ ప్రణాళికకు చార్లెస్ బంధువు (అంజౌ), హెలెన్ (అంజౌ) మద్దతు కూడా లభించింది. ప్రధానంగా ఉత్తర అల్బేనియాలో ఆమె పాలనలో సుమారు 30 కాథలిక్ చర్చిలు, మఠాలు నిర్మించబడ్డాయి.<ref>{{Cite book|title = Regnum Albaniae, the Papal Curia, and the Western Visions of a Borderline Nobility|last = Etleva|first = Lala|publisher = Cambridge University Press|year = 2008|url = http://www.etd.ceu.hu/2009/mphlae01.pdf|access-date = 2020-02-24|archive-date = 2022-10-09|archive-url = https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://www.etd.ceu.hu/2009/mphlae01.pdf|url-status = dead}}</ref> 14 వ శతాబ్దంలో బైజాంటైన్ సామ్రాజ్యంలో అంతర్గత పోరాటాలు ప్రారంభం అయ్యాయి. సెర్బులలోని అత్యంత శక్తివంతమైన పాలకుడు స్టీఫన్ దుసాన్ (మధ్యయుగం) దోరెస్ మినహా అల్బేనియా మొత్తం ప్రాంతాన్ని కలుపుకుంటూ స్వల్పకాలిక సామ్రాజ్యాన్ని స్థాపించాడు.<ref name="Barbarian Invasions"/> 1367 లో వివిధ అల్బేనియా పాలకులు కలిసి సంఘటితంగా డెస్పోటేట్ ఆఫ్ ఆర్టాను స్థాపించారు. ఆ సమయంలో బాల్షా, థోపియా, కస్ట్రియోటి, ముజాకా, అరియానిటీ వంటి అనేక అల్బేనియన్ సంస్థానాలు సృష్టించబడ్డాయి. 14 వ శతాబ్దం మొదటి భాగంలో ఒట్టోమన్ సామ్రాజ్యం అల్బేనియాలోని అత్యధిక భాగం ఆక్రమించి లీగ్ ఆఫ్ లెజో స్కాండర్బెగ్ ఆధ్వర్యంలో ఒక పాలకుడిని నియమించింది. ఆయన అల్బేనియా మధ్యయుగ చరిత్రలో జాతీయ నాయకుడు అయ్యాడు. === ఓట్టమన్ సామ్రాజ్యం === [[File:Gjergj Kastrioti.jpg|upright|thumb|right|After serving the [[Ottoman Empire]] for nearly 20 years, [[Gjergj Kastrioti Skanderbeg]] deserted and began a [[Skanderbeg's rebellion|rebellion against the empire]] that halted Ottoman advance into Europe for 25 years.]] కాన్స్టాంటినోపుల్ పతనంతో ఒట్టోమన్ సామ్రాజ్యం ఆగ్నేయ ఐరోపాలోకి లోతుగా పాతుకుంటూ ఆక్రమణ, విస్తర కొనసాగింది. వారు 1385 లో అల్బేనియాలోని అయోనియా సముద్ర తీరానికి చేరుకున్నారు. 1415 లో దక్షిణ అల్బేనియా అంతటా వారి దండులను నియమించారు. తరువాత 1431 నాటికి అల్బేనియాలో ఎక్కువ భాగాన్ని ఆక్రమించారు.<ref>{{Cite journal |last=Licursi |first=Emiddio Pietro|title=Empire of Nations: The Consolidation of Albanian and Turkish National Identities in the Late Ottoman Empire, 1878–1913 |url=https://www.scribd.com/doc/72122169/7/Pashko-Vasa|year=2011 |publisher= Columbia University |location= New York |page=19 |quote= By 1415, after a chaotic interregnum, Sultan Mehmet I sent the military to erect the first Ottoman garrisons throughout southern Albania, establishing direct military authority in the region&nbsp;... l jurisdiction over most of Albania&nbsp;...|hdl=10022/AC:P:10297}}</ref><ref name="Hupchich110">[https://books.google.com/books?id=sQGIDAAAQBAJ&pg=PA120&lpg=PA120&dq=albania+vassal+serbia&hl=pt-PT#v=onepage&q=albania%20vassal%20serbia The Balkans: From Constantinople to Communism] by D. Hupchick, page 110</ref> ఆక్రమణ ఫలితంగా వేలాది మంది అల్బేనియన్లు పశ్చిమ ఐరోపాకు (ముఖ్యంగా కాలాబ్రియా, నేపుల్స్, రగుసా, సిసిలీ)కి పారిపోయారు. ఇతరులు తరచుగా ప్రవేశించశక్యం కాని అల్బేనియా పర్వతాల వద్ద రక్షణ పొందారు.<ref>{{cite book|author=Gjonça, Arjan |title=Communism, Health and Lifestyle: The Paradox of Mortality Transition in Albania, 1950–1990|url=https://books.google.com/books?id=OKEal7FHClUC&pg=PA7|year=2001|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-313-31586-2|pages=7–}}</ref><ref>{{cite book|last=Norris|first=H. T.|title=Islam in the Balkans: religion and society between Europe and the Arab world|url=https://books.google.com/books?id=RGmzir-ITtUC&pg=PA35|year=1993|publisher=University of South Carolina Press|isbn=978-0-87249-977-5|page=196}}</ref> అల్బేనియన్లు, క్రైస్తవులుగా, ప్రజలు ద్వితీయవర్గం ప్రజలుగా పరిగణించబడ్డారు. అందువలన వారి మీద దేవ్షీర్ము వ్యవస్థ ఆధారంగా భారీ పన్నులు విధించబడ్డాయి.<ref>{{cite web | author= Raymond Zickel |author2= Walter R. Iwaskiw|year= 1994|title=Albania: A Country Study ("Albanians under Ottoman Rule")|url=http://countrystudies.us/albania/18.htm |access-date=9 April 2008}}</ref> ఒట్టోమన్ల ఆక్రమణ క్రమంగా ఇస్లామీకరణ ప్రక్రియ, మసీదుల వేగవంతమైన నిర్మాణంతో పాటు అల్బేనియా, మతపరమైన చిత్రం సవరించబడింది. లెజో అసెంబ్లీ ఏర్పడిన తరువాత జెర్జ్ కాస్ట్రియోటి స్కందర్బెగ్ నాయకత్వంలో (ష్కోడార్ ముట్టడి వరకు) శక్తివంతమైన దీర్ఘకాలిక విప్లవం చెలరేగింది. సుల్తానులు రెండవ మురాదు, రెండవ మెహ్మెదు నేతృత్వంలోని ప్రధాన ఒట్టోమన్ సైన్యాలు పలుసార్లు ఓడించబడ్డాయి. స్కాండర్బెగు అరియానిటిస్, డుకాగ్జినిస్, జహారియాస్, థోపియాస్‌లను వంటి అనేక మంది అల్బేనియా మేధోవర్గాన్ని సమీకరించి అప్పటి వరకు జయించబడని భూభాగాల మీద కేంద్రీకృత అధికారాన్ని స్థాపించి, అల్బేనియా ప్రభువుగా అవతరించాడు.<ref name="League of Lezhë">{{cite book |author1=Rob Pickard |title=Analysis and Reform of Cultural Heritage Policies in South-East Europe |date=2008 |isbn=978-92-871-6265-6 |page=16 |edition=Europarat |language=en}}</ref> స్కాండర్బెగు ఒట్టోమన్లకు వ్యతిరేకంగా ఐరోపా సంకీర్ణాన్ని ఏర్పాటు చేయడం లక్షంగా నిర్విరామంగా చేసిన కృషి సఫలం కాలేదు. అయినప్పటికీ అల్బేనియాను తిరిగి పొందటానికి ఒట్టోమన్లు చేసిన ప్రయత్నాలన్నింటినీ ఆయన అడ్డుకున్నాడు. ఇటలీ, పశ్చిమ ఐరోపా మీద దండయాత్రకు ఇది ఒక ఆధారంగా వారు ఊహించారు. ఓట్టమన్లకు వ్యతిరేకంగా ఆయన చేసిన అసమాన పోరాటం ఐరోపా గౌరవాన్ని గెలుచుకుంది. ఇతరులలో పాపసీ, నేపుల్స్, వెనిస్, రగుసా వంటి ఇతర తెగల నుండి ఆయనకు ఆర్థిక, సైనిక సహాయం లభించింది.<ref name="britannica">{{cite web|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/12472/Albania/42646/The-decline-of-Byzantium|title=Albania :: The decline of Byzantium – Encyclopædia Britannica|publisher=britannica.com|access-date=3 October 2014}}</ref> [[File:Ali Pasha Tepedelenli by Spyridon Venturas 1818.jpg|175px|thumb|left|అలీ పాషా టెపెలెనా ఒక శక్తివంతమైన స్వయంప్రతిపత్త ఒట్టోమన్ అల్బేనియన్ పాలకుడుగా యానినా పశాలిక్‌లను పరిపాలించాడు]] ఒట్టోమన్లు ఈ ప్రాంతం మీద గట్టి పట్టు సాధించిన కాలంలో నాలుగు అల్బేనియా పట్టణాలు నాలుగు ప్రధాన సంజాకులుగా నిర్వహించింది. స్పెయిన్లో హింస నుండి పారిపోతున్న శరణార్థులతో యూదు స్థావరానికి మద్ధతు ఇవ్వడం ద్వారా ప్రభుత్వం సూంపన్నమైన వాణిజ్యాన్ని ప్రోత్సహించింది. ఐరోపా నుండి వెల్వెటు, పత్తి వస్తువులు, మొహైర్లు, తివాచీలు, సుగంధ ద్రవ్యాలు, తోలు వంటి వస్తువులను బుర్సా, కాన్స్టాంటినోపుల్ నుండి దిగుమతి చేసుకుని వ్లోరే నగరం నుండి ఇతర ప్రాంతాలకు ఎగుమతి చేయబడ్డాయి. కొంతమంది వొర్లే పౌరులకు ఐరోపా అంతటా వ్యాపార సహచరులు ఉన్నారు.<ref name=Arnawutlu/> 17 వ శతాబ్దం నుండి అల్బేనియన్లలో ఇస్లామీకరణ విస్తృతంగా మారి ఇది 18 వ శతాబ్దం వరకు కొనసాగింది.<ref name="referenceworks.brillonline"/> ఇస్లాం ఒట్టోమన్ సామ్రాజ్యంలో వారికి ముస్లిములతో సమానంగా అభివృద్ధి అవకాశాలు ఇచ్చింది. కొంతమంది చరిత్రకారుల అభిప్రాయం ప్రకారం వనరుల కొరత కారణంగా మార్పిడి ఉద్దేశాలు సందర్భాన్ని బట్టి వైవిధ్యమైనవిగా ఉన్నాయి.<ref name="referenceworks.brillonline"/> కాథలిక్కుల అణచివేత పెరుగుతున్నందున, ఎక్కువగా కాథలిక్ అల్బేనియన్లు 17 వ శతాబ్దంలో మతమార్పిడి చేసినప్పటికీ సనాతన అల్బేనియన్లు తరువాతి శతాబ్దంలో అనుసరించారు. అల్బేనియన్లు ఒట్టోమన్ సైనిక, రాజ్యాంగ వృత్తులలో గణనీయమైన నిష్పత్తిలో ఉండడం వ్యూహాత్మకంగా ఉత్తమం అని భావించారు. ముస్లిం అల్బేనియన్లు ప్రాధాన్యత కలిగిన రాజకీయ, సైనిక స్థానాలను విస్తృత ముస్లిం ప్రపంచంలో సాంస్కృతికంగా భాగస్వామ్యం వహించారు.<ref name="referenceworks.brillonline">Clayer, Nathalie (2012). [http://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-3/albania-COM_23054 "Albania"] in ''Encyclopaedia of Islam'', Gudrun Krämer, Denis Matringe, Rokovet, John Nawas, Everett Rowson (eds.). Brill Online.</ref> ఈ విశేష పదవిని అనుభవిస్తూ, వారు రెండు డజనలకంటే అధికమైన అల్బేనియన్ గ్రాండ్ వైజియర్లుగా వివిధ ఉన్నత పదవులను నిర్వహించారు. ఇతరులలో ప్రముఖ కోప్రెలీ కుటుంబ సభ్యులు, జగన్ పాషా, ఈజిప్టుకు చెందిన ముహమ్మదు అలీ, టెపెలెనాకు చెందిన అలీ పాషా, ఇద్దరు సుల్తాన్ల (రెండవ బేజిదు, మూడవ మెహమెదు)కు అల్బేనియా మూలానికి చెందిన ఇద్దరు తల్లులు ఉన్నారు.<ref name=Arnawutlu>[http://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-2/arnawutluk-COM_0065 "Arnawutluḳ."] in ''Encyclopaedia of Islam'', Second Edition. Brill Online, 2012.</ref><ref>{{cite book|last=Babinger|first=Franz|title=Mehmed the Conqueror and His Time|url=https://books.google.com/?id=PPxC6rO7vvsC&pg=PA175&dq=Kladas+%2B+Albanian#v=onepage&q=Albanian&f=false|year=1992|publisher=[[Princeton University Press]]|isbn=0-691-01078-1|page=51}}</ref><ref>{{Cite book|title = The Imperial Harem: Women and Sovereignty in the Ottoman Empire|last = Peirce|first = Leslie P.|publisher = Oxford University Press, Inc.|year = 1993|isbn = 0-19-507673-7|location = New York|page=94}}</ref> ===రిలింద్జ=== [[File:NaumVeqilharxhi.jpg|thumb|right|upright|[[Naum Veqilharxhi]] was among the most important figures of the early [[Albanian National Awakening|National Renaissance]].]] 18 వ శతాబ్దం చివరలో, 19 వ శతాబ్దం వరకు అల్బేనియా పునరుజ్జీవనం కొనసాగింది. స్వతంత్ర అల్బేనియా దేశంలో అల్బేనియా ప్రజలు స్వతంత్ర సాంస్కృతిక, రాజకీయ జీవితం సాగించడానికి తగినంత ఆధ్యాత్మిక, మేధో బలాన్ని సేకరించారు. ఆధునిక అల్బేనియా సంస్కృతిలో సాహిత్యం, కళలు కూడా అభివృద్ధి చెందాయి. ఇవి ప్రధానంగా రొమనిజం, జ్ఞానోదయ సూత్రాల ప్రభావాలతో తరచుగా ముడిపడి ఉన్నాయి. <ref>{{cite book |author1=Sarah Amsler |title=Theorising Social Change in Post-Soviet Countries: Critical Approaches |publisher=Peter Lang, 2007 |isbn=9783039103294 |pages=96105 |edition=Balihar Sanghera, Sarah Amsler, Tatiana Yarkova |url=https://books.google.com/books?id=MzXP_r6oAxwC&pg=PA96 |language=en|year=2007 }}</ref> జాతీయవాదం అధికరించడానికి ముందు అల్బేనియా దాదాపు ఐదు శతాబ్దాలుగా ఒట్టోమన్ సామ్రాజ్యం పాలనలో ఉంది. ఒట్టోమన్ అధికారులు అల్బేనియన్ ప్రజల జాతీయ ఐక్యత, చైతన్యాల వ్యక్తీకరణను అణచివేశారు. సాహిత్యం ద్వారా అల్బేనియన్లు తమ ప్రజలలో జాతీయభావాలు, ఐక్యతా భావాలను మేల్కొల్పడానికి ఒక చైతన్యవంతమైన ప్రయత్నం చేయడం ప్రారంభించారు. ఇది గొప్ప చరిత్రను గుర్తుచేస్తూ మరింత మంచి భవిష్యత్తు కోసం ఆశలు పెట్టుకుంటుంది. రష్యన్-ఒట్టోమన్ యుద్ధాల తరువాత ఒట్టోమన్ సామ్రాజ్యం మీద రష్యా సాధించిన విజయం ఫలితంగా శాన్ స్టెఫానో ఒప్పందం అమలు చేయబడింది. ఇది అల్బేనియా ప్రజల నివాసితప్రాంతాన్ని స్లావిక్, గ్రీకు పొరుగువారికి అప్పగించడాన్ని పట్టించుకోలేదు. అయినప్పటికీ యునైటెడ్ కింగ్‌డం, ఆస్ట్రో-హంగేరియా సామ్రాజ్యం ఈ ఏర్పాటును నిరోధించాయి. ఇది బెర్లిన్ ఒప్పందానికి కారణమైంది. ఈ దశ నుండి అల్బేనియా జనాభా కలిగిన ప్రాంతాలను ఏకీకృత దేశంగా రక్షించి ఏకం చేయాలనే లక్ష్యంతో అల్బేనియన్లు తమను తాము వ్యవస్థీకరించడం ప్రారంభించారు. ఇది లీగ్ ఆఫ్ ప్రిజ్రెన్ ఏర్పడటానికి దారితీసింది. [[File:Dora_d%27Istria.jpg|thumb|left|upright|[[Dora d'Istria]] was among the main advocates in [[Europe]] for the [[Albanian Renaissance|Albanian cause]].<ref>{{cite web |author1=Observator Cultural |title=Dor de Dunăre şi alte nostalgii cosmopolite |url=https://www.observatorcultural.ro/articol/dor-de-dunare-si-alte-nostalgii-cosmopolite-2/ |website=observatorcultural.ro |language=en|author1-link=Observator Cultural }}</ref>]] ప్రారంభంలో లీగుకు ఒట్టోమన్ అధికారుల సహాయం అందించారు. ముస్లిం ప్రజలు, ఒట్టోమన్ పరిపాలనతో అనుసంధానించబడిన భూస్వాముల మత సంఘీభావం ఆధారంగా లీగు పనిచేసింది. వారు ముస్లిం సంఘీభావానికి మొగ్గు చూపారు. ముస్లిం భూములను రక్షించాలని పిలుపునిచ్చారు. రియల్ ముస్లింల లీగ్ కమిటీ పేరు పెట్టడానికి ఇది కారణం అయింది.<ref>{{Citation |last=Kopecek |first=Michal |first2= Ahmed|last2= Ersoy|first3=Maciej|last3=Gorni |first4=Vangelis |last4= Kechriotis |first5= Boyan |last5= Manchev |first6= Balazs |last6= Trencsenyi |first7= Marius |last7= Turda |title= Discourses of collective identity in Central and Southeast Europe (1770–1945)|url= https://books.google.com/books?id=k5Vsjg508EYC&pg=PA349|access-date= 18 January 2011 |volume= 1|year=2006 |publisher=Central European University Press |location= Budapest, Hungary|isbn=978-963-7326-52-3 |page= 348 |quote= The position of the League in the beginning was based on religious solidarity. It was even called ''Komiteti i Myslimanëve të Vërtetë'' (The Committee of the Real Muslims)&nbsp;... decisions are taken and supported mostly by landlords and people closely connected with Ottoman administration and religious authorities.. }}</ref> బోస్నియా ప్రతినిధులు, కేంద్ర అధికార ప్రతినిధి ప్రిజ్రెన్ సంజాకు నిర్వాహకుడు, విలేయెట్ ఆఫ్ స్కుటారి ప్రతినిధులు పాల్గొన్న అసెంబ్లీలో సుమారు 300 మంది ముస్లింలు పాల్గొన్నారు.<ref>{{Citation |last=Kopeček |first=Michal |first2= Ahmed|last2= Ersoy|first3=Maciej|last3=Gorni | first4=Vangelis |last4= Kechriotis |first5= Boyan |last5= Manchev |first6= Balazs |last6=Trencsenyi |first7= Marius |last7= Turda |title= Discourses of collective identity in Central and Southeast Europe (1770–1945)|chapter-url= https://books.google.com/?id=k5Vsjg508EYC&pg=PA349|access-date= 18 January 2011 |volume= 1|year=2006 |publisher=Central European University Press |location= Budapest, Hungary|isbn=978-963-7326-52-3 |page=347 |chapter= Program of the Albanian League of Prizren |quote= there were no delegates from Shkodra villayet and a few Bosnian delegates also participated. Present was also mutasarrif (administrator of sandjak) of Prizren as representative of the central authorities }}</ref>{{check quotation}} 47 మంది ముస్లిం బల్గేరియా, సెర్బియా, మాంటెనెగ్రో దళాలకు వ్యతిరేకంగా పోరాడి ప్రజలను రక్షించడానికి ఉత్తర అల్బేనియా, ఎపిరస్, బోస్నియా & హెర్జెగోవినా ప్రజల ప్రతినిధులు 47 మంది లీగు విడుదల చేసిన కరార్నామె మీద సంతకం చేసారు.<ref name="albanianhistory.net">{{cite web |url=http://www.albanianhistory.net/texts19/AH1878_2.html |title=1878 The Resolutions of the League of Prizren |first=Robert |last=Elsie |author-link=Robert Elsie |website= |publisher=albanianhistory.net |url-status=dead |quote=On 10 June 1878,&nbsp;... The League of Prizren, Alb. Lidhja e Prizrenit,&nbsp;... On 13 June 1878, the League submitted an eighteen-page memorandum to Benjamin Disraeli, the British representative at the Congress of Berlin |access-date=24 ఫిబ్రవరి 2020 |archive-date=19 ఫిబ్రవరి 2011 |archive-url=https://www.webcitation.org/query?url=http%3A%2F%2Fwww.albanianhistory.net%2Ftexts19%2FAH1878_2.html&date=2011-02-19 }}</ref> అల్బేనియన్ విలేయెటులో కొసావో, ష్కోడార్, మొనాస్టిర్, ఐయోనినాతో సహా నాలుగు విలేట్లను విలీనం చేయాలని కోరుతూ అబ్డిల్ ఫ్రాషరీ ఆధ్వర్యంలో లీగ్, అల్బేనియన్ స్వయంప్రతిపత్తి వైపు పనిచేయడం మీద దృష్టి సారించినందుకు ఒట్టోమన్ అధికారులు వారి సహాయాన్ని రద్దు చేశారు. మాంటెనెగ్రోకు కేటాయించిన ప్లావ్, గుసిన్జే ప్రాంతాలను స్వాధీనం చేసుకోవడాన్ని నిరోధించడానికి లీగ్ సైనిక శక్తిని ఉపయోగించింది. నోవిసీ యుద్ధం వంటి మాంటెనెగ్రో దళాలతో అనేక విజయవంతమైన యుద్ధాల తరువాత, లీగ్ వారి పోటీ ప్రాంతాల నుండి వెనక్కి వెళ్ళవలసి వచ్చింది. తరువాత సుల్తాన్ పంపిన ఒట్టోమన్ సైన్యం లీగును ఓడించింది.<ref name="League of Prizren">{{cite encyclopedia|title=Albanian League|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/12553/Albanian-League|work=Encyclopædia Britannica|access-date=5 January 2012}}</ref> ==== స్వతంత్రం==== [[File:Deklarata e Pavarësisë (dokumenti origjinal 1912).jpg|thumb|The original act of the Albanian [[Albanian Declaration of Independence|declaration of Independence]].]] 1912 నవంబరు 28 న అల్బేనియా ఒట్టోమన్ సామ్రాజ్యం నుండి స్వాతంత్ర్యం ప్రకటించింది. 1912 డిసెంబరు 4 న వ్లోరే అసెంబ్లీ, సెనేట్, ప్రభుత్వాన్ని స్థాపించింది.<ref>{{cite book | last = Giaro | first = Tomasz | title = Modernisierung durch Transfer zwischen den Weltkriegen | chapter-url = https://books.google.com/?id=dmrRCdTQBTcC&pg=PA185&q=Provisional%20government%20of%20vlore%20december%204%201912 |access-date= 24 January 2011 | year = 2007 | publisher = Vittorio Klosterman GmbH | location = Frankfurt am Main, Germany | isbn = 978-3-465-04017-0 | page = 185 | chapter = The Albanian legal and constitutional system between the World Wars | quote = From its own members congress elected a senate (Pleqësi), composed of 18 members, which assumed advisory role to the government.}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.albanianhistory.net/texts20_1/AH1920.html |title=Ismail Kemal bey Vlora: Memoirs |first=Ismail |last=Qemali |quote=15th–28th November 1912&nbsp;... |url-status=dead |access-date=24 ఫిబ్రవరి 2020 |archive-date=17 జూన్ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100617232905/http://www.albanianhistory.net/texts20_1/AH1920.html }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.albanianhistory.net/texts20_1/AH1920.html |title=Ismail Kemal bey Vlora: Memoirs |first=Ismail |last=Qemali |quote=On the resumption of the sitting, I was elected President of the Provisional Government, with a mandate to form a Cabinet&nbsp;... |url-status=dead |access-date=24 ఫిబ్రవరి 2020 |archive-date=17 జూన్ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100617232905/http://www.albanianhistory.net/texts20_1/AH1920.html }}</ref><ref>{{cite book | last = Giaro | first = Tomasz | title = Modernisierung durch Transfer zwischen den Weltkriegen | chapter-url = https://books.google.com/?id=dmrRCdTQBTcC&pg=PA185&q=Provisional%20government%20of%20vlore%20december%204%201912 |access-date= 24 January 2011 | year = 2007 | publisher = Vittorio Klosterman GmbH | location = Frankfurt am Main, Germany | isbn = 978-3-465-04017-0 | page = 185 | chapter = The Albanian legal and constitutional system between the World Wars | quote=a provisional government, consisting of ten members and led by Vlora, was formed on 4 December.}}</ref> అల్బేనియా సార్వభౌమత్వాన్ని లండన్ సమావేశం గుర్తించింది. 1913 జూలై 29 న లండన్ ఒప్పందంలో దేశం దాని పొరుగు దేశాల సరిహద్దులను వివరించింది. చాలా మంది అల్బేనియన్లు అల్బేనియా వెలుపల వదిలివేయబడ్డారు. ప్రధానంగా వారు మోంటెనెగ్రో, సెర్బియా, గ్రీస్ మధ్య విభజించబడ్డారు.<ref>{{cite web|last=Elsie|first=Robert|title=1913 The Conference of London|url=http://www.albanianhistory.net/texts20_1/AH1913_2.html|url-status=dead|access-date=24 ఫిబ్రవరి 2020|archive-date=11 ఫిబ్రవరి 2011|archive-url=https://www.webcitation.org/query?url=http%3A%2F%2Fwww.albanianhistory.net%2Ftexts20_1%2FAH1913_2.html&date=2011-02-11}}</ref> [[File:Ismail Qemali (portrait).jpg|thumb|left|175px|ఇస్మాయిల్ ఖేమాలిని ఆధునిక అల్బేనియన్ దేశానికి వ్యవస్థాపక పితామహుడిగా భావిస్తారు]] 1913 అక్టోబరు 15 న కొత్తగా స్థాపించబడిన అల్బేనియా దాని స్వంత రాజకీయ సంస్థలు క్రమంగా ఉండే వరకు పరిపాలనను నిర్వహించడానికి వ్లోరేలో ప్రధాన కార్యాలయం, ఇంటర్నేషనల్ కమిషన్ ఆఫ్ కంట్రోల్ స్థాపించబడ్డాయి.<ref>{{Citation |last= Jelavich |first= Barbara |title= History of the Balkans: Twentieth century |chapter-url= https://books.google.com/?id=Hd-or3qtqrsC&pg=PA100 |access-date= 21 January 2011 |volume= 2 |origyear= 1983 |year= 1999 |publisher= The Press Syndicate of University of Cambridge |location= Cambridge, United Kingdom |isbn= 978-0-521-27459-3 |page= [https://archive.org/details/historyofbalkans0000jela/page/101 101] |chapter= The end of Ottoman rule in Europe |quote= the International Commission&nbsp;... had headquarters in Vlorë |url= https://archive.org/details/historyofbalkans0000jela/page/101 }}</ref><ref>{{cite web| url = http://www.cecl.gr/RigasNetwork/databank/REPORTS/r23/ZAHARIA.html| title = The post – 1989 constitutional course of south east Europe| first = Perikli| last = Zaharia| date = 24 March 2003| publisher = Centre for European Constitutional Law| location = Athens| url-status = dead| access-date = 24 ఫిబ్రవరి 2020| archive-date = 21 జనవరి 2011| archive-url = https://www.webcitation.org/query?url=http%3A%2F%2Fwww.cecl.gr%2FRigasNetwork%2Fdatabank%2FREPORTS%2Fr23%2FZAHARIA.html&date=2011-01-21}}</ref> అల్బేనియా రాజ్యం మొదటి చట్ట అమలు సంస్థగా అంతర్జాతీయ జెండర్మెరీ స్థాపించబడింది. నవంబరులో మొదటి జెండర్మెరీ సభ్యులు దేశానికి వచ్చారు. అల్బేనియా యువరాజు విల్హెల్మ్ వైడ్ (ప్రిన్క్ విల్హెల్మ్ విడి) రాజ్యానికి మొదటి యువరాజుగా ఎంపికయ్యాడు.<ref>{{Citation |last=Seton-Watson |first=R.W. |author2= J. Dover Wilson |author3=Alfred E. Zimmern |author4= Arthur Greenwood |title= The War and Democracy |chapter-url=http://www.gutenberg.org/files/10668/10668.txt |archive-url=https://web.archive.org/web/20121113042806/http://www.gutenberg.org/files/10668/10668.txt|archive-date=13 November 2012 |date= 10 January 2004 |origyear= 1915 |publisher= MacMillan |edition=1st |location= London |chapter= III Germany |quote=Prince William of Wied, the first Prince of Albania}}</ref> మార్చి 7 న ఆయన తాత్కాలిక రాజధాని డుర్రేస్‌కు చేరుకుని తన ప్రభుత్వాన్ని నిర్వహించడం ప్రారంభించాడు. మొదటి అల్బేనియా మంత్రిమండలిని ఏర్పాటు చేయడానికి తుర్హాన్ పాషా పర్మేటిని నియమించాడు. 1913 నవంబరులో అల్బేనియా అనుకూల దళాలు అల్బేనియా సింహాసనాన్ని అల్బేనియా మూలం కలిగిన ఒట్టోమన్ రక్షణమంత్రి అహ్మద్ ఇజ్జెట్ పాషాకు ఇచ్చాయి.<ref>{{cite web | url= http://www.albanianphotography.net/en/dmm.html | title= Albania under prince Wied | first= Robert | last= Elsie | author-link= Robert Elsie | quote= pro-Ottoman forces&nbsp;... were opposed to the increasing Western influence&nbsp;... In November 1913, these forces,&nbsp;... had offered the vacant Albanian throne to General Izzet Pasha&nbsp;... War Minister who was of Albanian origin. | url-status= dead | access-date= 24 ఫిబ్రవరి 2020 | archive-date= 17 జూలై 2011 | archive-url= https://web.archive.org/web/20110717003848/http://www.albanianphotography.net/en/dmm.html }}</ref> ఒట్టోమన్ అనుకూల రైతులు కొత్త పాలనను ఆరు క్రైస్తవ గొప్ప శక్తులు, వ్యవసాయయోగ్యమైన భూభాగంలో సగం మీద యాజమాన్యం కలిగిన స్థానిక భూస్వాముల సాధనం అని విశ్వసించారు.<ref>{{Citation |last= Jelavich |first= Barbara |title=History of the Balkans: Twentieth century |url=https://books.google.com/?id=Hd-or3qtqrsC&pg=PA100 |access-date= 25 January 2011 |volume=2 |origyear= 1983 |year= 1999 |publisher= The Press Syndicate of University of Cambridge |location= Cambridge, United Kingdom |isbn= 978-0-521-27459-3 |page=103 |quote= peasants..willing listeners to Ottoman propaganda&nbsp;... attached the new regime as a tool of the beys and Christian powers }}</ref> 1914 ఫిబ్రవరిలో " అటానిమస్ రిపబ్లిక్ ఆఫ్ నార్తర్న్ ఎపిరస్ " అల్బేనియాతో కలిసిపోవడానికి స్థానిక గ్రీకు జనాభా జిజిరోకాస్టారులో వ్యతిరేకిస్తూ ప్రకటించింది. ఈ చొరవ స్వల్పకాలికం కొనసాగినప్పటికీ 1921 లో దక్షిణ ప్రావిన్సులు అల్బేనియా రాజ్యంలో చేర్చబడ్డాయి.<ref>{{cite book|last1=Bowden|first1=William|title=Epirus Vetus : the archaeology of a late antique province |date=2003 |publisher=Duckworth |location=London |isbn=978-0-7156-3116-4 |page=28 |url=https://books.google.com/?id=IjsbAAAAYAAJ&q=%22+Autonomous+Republic+of+Northern+Epirus.%22 |quote=the Greek Epirote population of the area refused to be incorporated into the new Albanian state and in February 1914 declared the Autonomous Republic of Northern Epirus&nbsp;... in 1921 Albania was recognised as an independent sovereign state, with its borders established on their present lines.}}</ref><ref>{{cite book|last1=ed|first1=Gregory C. Ference|title=Chronology of 20th century eastern European history|date=1994|publisher=Gale Research|location=Detroit [u.a.]|isbn=978-0-8103-8879-6|page=9|url=https://books.google.com/books?id=RSLsAAAAMAAJ|quote=February 28 George Zographos, a former foreign minister of Greece, proclaims at Gjirokaster the establishment of the Autonomous Republic of Northern Epirus, with Zographos as president. He notifies the International Commission that his government has been established because the Great Powers have not provided the Greeks in southern Albania any guarantees for the protection of the life, property and religious freedom, and ethnic existence.}}</ref> ఇంతలో కొత్త అల్బేనియా పాలనకు వ్యతిరేకంగా అల్బేనియా రైతుల తిరుగుబాటు ముస్లిం మతాధికారుల బృందం నాయకత్వంలో విస్ఫోటనం చెందింది. విప్లవం ఎస్సాద్ పాషా తోప్టాని చుట్టూ కేంద్రీకరించబడింది. ఆయన తనకుతానుగా అల్బేనియా ఇస్లాం రక్షకుడని ప్రకటించాడు.<ref>{{cite web | url = http://www.albaniainbrief.com/Albanian%20History/Fighting%20for%20amputated%20Albania.htm | title = The Efforts to settle amputated Albania state | publisher = albaniainbrief.com | url-status = dead | quote = Thousands of muslim peasants,&nbsp;... were exploited by their leaders Haxhi Qamili, Arif Hiqmeti, Musa Qazimi and Mustafa Ndroqi,&nbsp;... to rebel | access-date = 24 ఫిబ్రవరి 2020 | archive-date = 1 జూన్ 2011 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110601023209/http://albaniainbrief.com/Albanian%20History/Fighting%20for%20amputated%20Albania.htm }}</ref><ref>{{cite book | last = Vickers | first = Miranda | title = The Albanians: a modern history | publisher = I.B. Tauris | year = 1999 |quote= He gathered round him a group of discontented Muslim priests&nbsp;... and proclaimed himself the savior of Albania and the Champion of Islam.| page=81 |isbn = 978-1-86064-541-9 | url = https://books.google.com/books?id=IzI0uOZ2j6gC}}</ref> ప్రిన్స్ వైడ్ అల్బేనియా ఉత్తర భాగం నుండి మిర్డిటా కాథలిక్ వాలంటీర్ల మద్దతు పొందడానికి వారి నాయకుడు ప్రింక్ బీబే దోడాను అల్బేనియా రాజ్యానికి విదేశాంగ మంత్రిగా నియమించారు. 1914 మే, జూన్ మాసాలలో అంతర్జాతీయ జెండర్మెరీలో ఇసా బోలెటినీ, ఆయన మనుషులు (అధికంగా కొసావో) చేరారు.<ref>{{cite web | url= http://www.albanianphotography.net/en/dmm.html | title= Albania under prince Wied | first= Robert | last= Elsie | author-link= Robert Elsie | quote= mostly volunteers from Kosova under their leader Isa Boletini | url-status= dead | access-date= 24 ఫిబ్రవరి 2020 | archive-date= 17 జూలై 2011 | archive-url= https://web.archive.org/web/20110717003848/http://www.albanianphotography.net/en/dmm.html }}</ref> 1914 ఆగస్టు చివరి నాటికి ఉత్తర మిర్డిటా కాథలిక్కులను సెంట్రల్ అల్బేనియాలో ఎక్కువ భాగాన్ని స్వాధీనం చేసుకున్న తిరుగుబాటుదారులు ఓడించారు.<ref>{{cite web | url= http://www.albanianphotography.net/en/dmm.html | title= Albania under prince Wied | first= Robert | last= Elsie | author-link= Robert Elsie | quote= Panic broke out in Durrës, and the royal family sought refuge on an Italian vessel&nbsp;... | url-status= dead | access-date= 24 ఫిబ్రవరి 2020 | archive-date= 17 జూలై 2011 | archive-url= https://web.archive.org/web/20110717003848/http://www.albanianphotography.net/en/dmm.html }}</ref> ప్రిన్స్ వైడ్ పాలన కూలిపోయింది. ఆయన 1914 సెప్టెంబరు 3 న దేశం విడిచి వెళ్ళాడు.<ref>{{cite book| last = Springer| first =Elisabeth|author2=Leopold Kammerhofer | title =Archiv und Forschung| publisher =Oldenbourg Wissenschaftsverlag| year =1993| page =346| isbn =978-3-486-55989-7 }}</ref> === మొదటి రిపబ్లిక్కు === [[File:King Zog.jpg|thumb|right|175px|[[Zog I of Albania|Zog I]] was the first and only king of Albania whose reign lasted 11 years (1928–1939).]] ఫ్యాన్ నోలి ప్రభుత్వం ముగిసిన తరువాత పార్లమెంటు కొత్త రాజ్యాంగాన్ని స్వీకరించి దేశాన్ని పార్లమెంటరీ రిపబ్లిక్గా ప్రకటించింది. దీనికి అల్బేనియా రాజు మొదటి జోగ్ (అహ్మత్ ముహ్తార్ జోగు) ఏడు సంవత్సరాల కాలం దేశాధినేతగా పనిచేశారు. టిరానాను అధికారికంగా దేశం శాశ్వత రాజధానిగా ఆమోదించారు.<ref>{{Cite book|title=The Albanians: A Modern History|url=https://books.google.com/books?id=IzI0uOZ2j6gC|publisher=I.B. Tauris|date=1 January 1999|isbn=978-1-86064-541-9|first=Miranda|last=Vickers|page=118}}</ref> జోగు సాంప్రదాయికమైనవి, స్థిరత్వం, క్రమబద్ధమైన ప్రాథమిక లక్ష్యంతో రాజకీయాధికారాన్ని ఉపయోగించుకున్నాడు. ఆయన ఇటలీతో సహకార విధానాన్ని అవలంబించవలసిన పరిస్థితులు ఎదుర్కొన్నాడు. అక్కడ రెండు దేశాల మధ్య ఒక ఒప్పందం కుదిరింది. తద్వారా దేశానికి ఇటలీ షిప్పింగు, వాణిజ్య రాయితీల మీద గుత్తాధిపత్యం లభించింది.<ref name="Vickers">{{Cite book|title=The Albanians: A Modern History|url=https://books.google.com/books?id=IzI0uOZ2j6gC|publisher=I.B. Tauris|date=1 January 1999|isbn=978-1-86064-541-9|first=Miranda|last=Vickers}}</ref> 1928 లో ఇటలీ నియంతృత్వ పాలన బలమైన మద్దతుతో దేశం చివరికి మరొక రాచరికం రాజ్యం భర్తీ చేయబడినప్పటికీ ఇటాలీ దేశం మీద దాడి చేసే వరకు ఇద్దరూ సన్నిహిత సంబంధాలు కొనసాగించారు. జోగు సంప్రదాయవాదిగా ఉండి సంస్కరణలను ప్రారంభించి మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధికి అధిక ప్రాధాన్యత ఇచ్చాడు. సాంఘిక ఆధునీకరణ ప్రయత్నంలో ఒకరి పేరుమీద ఉన్న ప్రాంతాన్ని మరొకరి పేరుకు మార్చే ఆచారం తొలగించబడింది. పాఠశాలలు, ఆసుపత్రుల నిర్మాణానికి అంతర్జాతీయ సంస్థలకు భూమిని విరాళంగా ఇచ్చారు. సాయుధ దళాలకు ఇటలీకి చెందిన బోధకులు శిక్షణ ఇచ్చి, పర్యవేక్షించారు. బ్రిటిషు వారిని తొలగించాలని ఇటాలీ నుండి బలమైన ఒత్తిడి ఉన్నప్పటికీ బ్రిటిషు వారిని జండర్మేరీ నిలిపాడు. 1939 నుండి 1943 వరకు ఇటలీ సైనికపరంగా ఆక్రమించింది. తరువాత అల్బేనియా రాజ్యం మూడవ విక్టర్ ఇమ్మాన్యుయేల్ పాలనలో ఉన్న ఇటలీ రాజ్యం రక్షితప్రాంతంగా, ఆధారిత దేశంగా ఉంది. 1940 అక్టోబరులో ఇటలీ గ్రీసు మీద చేసిన విజయవంతం కాని దాడికి అల్బేనియా వేదికగా పనిచేసింది. తరువాత జరిగిన ఎదురుదాడి ఫలితంగా దక్షిణ అల్బేనియాలో కొంత భాగం గ్రీకు సైనిక నియంత్రణలోకి వచ్చింది. 1941 ఏప్రెలు వరకు జర్మనీ దండయాత్ర సమయంలో గ్రీసు లొంగిపోయింది. 1941 ఏప్రెలు నాటికి అల్బేనియాతో కలిపి యుగోస్లేవియా భూభాగాలు, పశ్చిమ మాసిడోనియా, తూర్పు మాంటెనెగ్రో భూచీలిక, మద్య సెర్బియాలోని టుటిన్ పట్టణం, కొసావోలో చాలా భాగంలో గణనీయమైన అల్బేనియా జనాభా ఉంది.{{Small|{{efn|name=status}}}}.<ref name="BogdaniLoughlin2007">{{cite book|last1=Bogdani|first1=Mirela|last2=Loughlin|first2=John|title=Albania and the European Union: The Tumultuous Journey Towards Integration and Accession|url=https://books.google.com/books?id=32Wu8H7t8MwC&pg=PA230|date=15 March 2007|publisher=I.B. Tauris|isbn=978-1-84511-308-7|page=230}}</ref> 1943 సెప్టెంబరులో జర్మన్లు దేశాన్ని ఆక్రమించటం ప్రారంభించి తటస్థ అల్బేనియా స్వాతంత్ర్యాన్ని తాము గుర్తిస్తామని ప్రకటించారు. కొత్త ప్రభుత్వం, సైనిక, చట్ట అమలును ఏర్పాటు చేసారు. ఇటలీకి వ్యతిరేకంగా పోరాడిన బల్లీ కొంబాటర్ తటస్థ ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేసి, జర్మనీలతో కలిసి కమ్యూనిస్టు నేతృత్వంలోని అల్బేనియా జాతీయ విముక్తి ఉద్యమానికి వ్యతిరేకంగా పోరాడారు.<ref name="Morrock2010">{{cite book|last=Morrock|first=Richard|title=The Psychology of Genocide and Violent Oppression: A Study of Mass Cruelty from Nazi Germany to Rwanda|url=https://books.google.com/books?id=CZtnAbKkOmIC&pg=PA55|date=11 October 2010|publisher=McFarland|isbn=978-0-7864-5628-4|page=55|quote=The nationalist Balli Kombetar, which had fought against Italy, made a deal with the German invaders, and formed a "neutral" government in Tirana which&nbsp;...}}</ref> యుద్ధం చివరి సంవత్సరాలలో దేశంలో కమ్యూనిస్టులు, జాతీయవాదుల మధ్య అంతర్యుద్ధం మొదలైంది. 1944 లో కమ్యూనిస్టులు దక్షిణాదిలోని చివరి కమ్యూనిస్టు వ్యతిరేక శక్తులను ఓడించారు. నవంబరు చివరినాటికి ప్రధాన జర్మనీ దళాలు టిరానా నుండి వైదొలిగాయి. కమ్యూనిస్టులు దాని మీద దాడి చేసి తమ నియంత్రణలోకి తీసుకున్నారు. 1944 నవంబరు 29 నాటికి కమ్యూనిస్టులు జర్మనీ ఆక్రమణ నుండి దేశాన్ని పూర్తిగా విడిపించారు. అక్టోబరులో బెరాట్ వద్ద కమ్యూనిస్టులు తాత్కాలిక ప్రభుత్వం ఏర్పాటు చేసారు. కమ్యూనిస్టు అల్బేనియా ప్రభుత్వానికి ఎన్వర్ హోక్షా అధ్యక్షుడుగా పనిచేసాడు. రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం ముగిసే సమయానికి దేశం ప్రధాన సైనిక, రాజకీయ శక్తి, కమ్యూనిస్టు పార్టీ కలిసి జాతీయవాదులకు వ్యతిరేకంగా ఉత్తర అల్బేనియాకు బలగాలను పంపింది. వారు నికాజ్-మార్తూర్, డుకాగ్జిన్, కెల్మెండ్లలో ప్రీక్ కాలి నేతృత్వంలోని దళాలు కమ్యూనిస్టు ప్రతిఘటనను ఎదుర్కొన్నారు.<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/?id=IJ2s9sQ9bGkC&pg=PA431&q=Anti%20Communist%20Uprising%20albania |title=The Albanians: An Ethnic History from Prehistoric Times to the Present |author=Edwin E. Jacques |publisher=McFarland, 1995 |year=1995 |page=431 |isbn=9780899509327 |access-date=15 February 2014}}</ref> 1945 జనవరి 15 న తమరా వంతెన వద్ద మొదటి బ్రిగేడు నియంతృత్వ దళాలు, జాతీయవాద దళాల మధ్య ఘర్షణ జరిగింది. ఘర్షణలో జాతీయవాద శక్తులు ఓటమిపాలయ్యాయి. ఘర్షణలో <ref>{{cite book|url=https://books.google.com/?id=0WP5UXsrAP4C&pg=PA12&q=communism%20kelmend |title=Live to Tell: A True Story of Religious Persecution in Communist Albania |author=Zef Pllumi |publisher=iUniverse |year=2008 |isbn=9780595452989 |access-date=15 February 2014}}</ref>{{page needed|date=November 2017}} 150 మంది ప్రజలు చంపబడడం లేదా హింసించబడడం సంభవించింది. ఈ సంఘటన ఎన్వర్ హోక్ష నియంతృత్వ కాలంలో జరిగిన అనేక ఇతర సమస్యలకు ప్రారంభ కేంద్రం అయింది. వర్గ పోరాటం తలెత్తింది, మానవ స్వేచ్ఛ, మానవ హక్కులు తిరస్కరించబడ్డాయి.<ref name="Albanian Nationalism">{{cite web|title=Albanian Nationalism|url=https://www.britannica.com/place/Albania/Albanian-nationalism|website=Encyclopædia Britannica|publisher=Encyclopædia Britannica|access-date=22 November 2016}}</ref> కెల్మెండు ప్రాంతం సరిహద్దు రెండుగా వేరుచేయబడింది. తరువాత 20 సంవత్సరాలు రహదారుల కొరత సహకార వ్యవసాయ సంస్థ ఆర్థిక క్షీణతకు కారణమై చాలా మంది కెల్మెండి ప్రజలు పారిపోయారు, మరికొందరు సరిహద్దును దాటటానికి ప్రయత్నిస్తున్నారు.<ref name="Albanian Nationalism"/> === కమ్యూనిజం === [[File:HODŽA_druhá_míza_crop.jpg|thumb|right|upright|[[Enver Hoxha]] served as [[Prime Minister of Albania|Prime Minister]] and [[Secretary (title)#Secretary-General|First Secretary]] of the [[Party of Labour of Albania|Party of Labour]] of Albania.]] రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం, నాజీ జర్మనీ ఓటమి తరువాత, దేశం మొదట్లో సోవియట్ యూనియన్ సామంత రాజ్యంగా మారింది. కొత్తగా స్థాపించబడిన పీపుల్స్ రిపబ్లిక్ ఆఫ్ అల్బేనియాకు ఎన్వర్ హోక్ష నాయకుడిగా ఎదిగాడు.<ref>{{cite web|title=Envery Hoxha|url=https://www.britannica.com/biography/Enver-Hoxha|website=Encyclopædia Britannica|publisher=Encyclopædia Britannica|access-date=22 November 2016}}</ref> 1953 లో స్టాలిన్ మరణించిన తరువాత సోవియట్-అల్బేనియన్ సంబంధాలు క్షీణించడం ప్రారంభించాయి. ఈ సమయంలో దేశం పీపుల్స్ రిపబ్లిక్ ఆఫ్ చైనా వంటి ఇతర కమ్యూనిస్టు దేశాలతో విదేశీ సంబంధాలను అభివృద్ధి చేయడం ప్రారంభించింది. ఈ కాలంలో దేశం పారిశ్రామికీకరణ, పట్టణీకరణ అభివృద్ధిని అనుభవించింది. వేగవంతమైన సమిష్టీకరణ, ఆర్థిక వృద్ధి అధిక జీవన ప్రమాణాలకు దారితీసింది.<ref name="Albanian Nationalism"/> మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధి కొరకు రవాణాను పునరుద్ధరించడానికి రైల్వే వ్యవస్థను ప్రవేశపెట్టాలని ప్రభుత్వం పిలుపునిచ్చింది. కొత్త భూ సంస్కరణ చట్టాలు భూమిని పండించిన కార్మికులకు, రైతులకు యాజమాన్యాన్ని మంజూరు చేసాయి. వ్యవసాయం సహకారంగా మారి ఉత్పత్తి గణనీయంగా అధికరించింది. దేశం వ్యవసాయంలో స్వయం సమృద్ధిగా మారింది. దేశంలోని వయోజన జనాభాలో నిరక్షరాస్యత తొలగించబడింది.<ref>''40 Years of Socialist Albania'', Dhimiter Picani</ref> మహిళల విముక్తి, దేశవ్యాప్తంగా ఆరోగ్య సంరక్షణ, విద్యా విస్తరణను కూడా ప్రభుత్వం పర్యవేక్షించింది.<ref>{{cite news |last=Qori|first=Arlind |date=22 February 2019 |title=From Faculty to Factory|url=https://jacobinmag.com/2019/02/albania-student-movement-higher-education|work=[[Jacobin (magazine)|Jacobin]] |access-date=14 March 2019 }}</ref> దేశం జాతీయ ఆదాయంలో సగటు వార్షిక పెరుగుదల ప్రపంచ దేశాల, ఐరోపా దేశాల సగటు కంటే (వరుసగా 29%, 56%) అధికం. <ref>{{cite journal|last=Dalakoglou|first=Dimitris|title=The Road from Capitalism to Capitalism |journal=Mobilities|volume=7|issue=4|pages=571–586|url= https://www.academia.edu/1934474|access-date=11 November 2012|doi=10.1080/17450101.2012.718939|year=2012}}</ref>{{Failed verification|date=November 2016}}. ఈ దేశం యుగోస్లేవియాతో 1948 వరకు, తరువాత సోవియట్ యూనియన్ 1961 వరకు, చైనా 1950 ల మధ్య నుండి పెద్ద ఎత్తున ఋణాలను స్వీకరించింది.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/?id=Hya-JZGDNuMC&pg=PA290&lpg=PA290&q=gnp%20albania%201955|title=Comparative Economic Systems|last=Prybyla|first=Jan S|date=1 January 1969|publisher=Ardent Media|isbn=9780390719003|pages=294–|language=en}}</ref> కమ్యూనిస్టు రాజ్యాంగం వ్యక్తుల మీద పన్నులను అనుమతించలేదు. బదులుగా సహకార సంస్థలు, ఇతర సంస్థల మీద పన్నులు విధించబడ్డాయి.<ref>{{cite web|last=Pano|first=Aristotel|title=Panorama of the Economic-Social Development of Socialist Albania |url=http://www.revolutionarydemocracy.org/archive/panorama.htm|access-date=11 April 2012}}</ref> [[File:Bunker in Albanian Alps.jpg|thumb|left|A [[Bunkers in Albania|bunker]] overlooking the [[Prokletije|Albanian Alps]]. By 1983, approximately 173,371 concrete bunkers were scattered across the country.<ref>{{cite web|url=http://shqiptarja.com/speciale/2751/ekskluzive-hapet-dosja-ja-harta-e-bunkereve-e-tuneleve-sekrete-257289.html|title=Hapet dosja, ja harta e bunkerëve dhe tuneleve sekretë|access-date=2020-02-24|website=|archive-date=2017-09-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20170917171111/http://shqiptarja.com/speciale/2751/ekskluzive-hapet-dosja-ja-harta-e-bunkereve-e-tuneleve-sekrete-257289.html|url-status=dead}}</ref>]] ప్రస్తుతం అల్బేనియాలో అధికారిక మతంలేని, ఆచారాలు లేని, మతస్వేచ్ఛ కలిగిన లౌకిక రాజ్యంలో కమ్యూనిస్టు యుగంలో మతపరమైన ఆరాధనలను నిషేధం ఉండేది. 1945 లో వ్యవసాయ చట్టం సంస్కరణ ఆధారంగా వక్వాఫు మసీదుల ఎస్టేటులు, టెక్కేలు, మఠాలు, డియోసెస్ ఎస్టేటులు వంటి మతసమూహాల యాజమాన్యంలోని ఆస్తులు పెద్దమొత్తంలో జాతీయం చేయబడ్డాయి. ఉలేమా వంటి చాలా మంది విశ్వాసం కలిగిన చాలా మంది పూజారులను అరెస్టు చేసి ఉరితీశారు. 1949 లో మత సమాజాల మీద కొత్త డిక్రీ జారీచేసిన తరువాత వారి కార్యకలాపాలన్నింటినీ రాజ్యం మాత్రమే మంజూరు చేయవలసి ఉంది.<ref>Library of Congress Country Studies, Albania: Hoxha's Antireligious Campaign</ref> అమూల్యమైన వ్రాతప్రతులు ఉన్న వందలాది మసీదులు, డజన్ల కొద్దీ ఇస్లాం గ్రంథాలయాలు ధ్వంసమైన తరువాత హోక్షా 1967 లో అల్బేనియాను ప్రపంచంలోని మొట్టమొదటి నాస్తిక దేశంగా ప్రకటించింది.<ref>Kombësia dhe feja në Shqipëri, 1920–1944 / Roberto Morocco dela Roka; e përktheu nga origjinali Luan Omari.</ref><ref name="Elsie p27">{{Cite book|title=Historical Dictionary of Albania|last=Elsie|first=Robert|publisher=[[The Scarecrow Press]]|year=2010|isbn=978-0-8108-6188-6|edition=2nd|series=Historical Dictionaries of Europe, No. 75|location=Lanham, MD, and Plymouth|page=[https://books.google.com/books?id=haFlGXIg8uoC&pg=PA27 27]}}</ref> చర్చిలను కూడా విడిచిపెట్టలేదు. అవి అనేకమంది యువకుల సాంస్కృతిక కేంద్రాలుగా మార్చబడ్డాయి. 1967 చట్టం అన్ని నియంతృత్వ మత, సంఘవిద్రోహ కార్యకలాపాలు, ప్రచారాలను నిషేధించింది. మతాన్ని బోధకులకు మూడు నుంచి పదేళ్ల జైలు శిక్ష విధించబడింది. అయినప్పటికీ చాలామంది అల్బేనియన్లు తమ నమ్మకాలను రహస్యంగా పాటించడం కొనసాగించారు. హోక్షా మత వ్యతిరేక విధానం ఒక దశాబ్దం తరువాత చట్టపరమైన రాజకీయ వ్యక్తీకరణను సాధించింది: "రాజ్యం అధికార మతాన్ని గుర్తించలేదు" అని 1976 రాజ్యాంగం పేర్కొన్నది. " శాస్త్రీయ భౌతికవాద ప్రపంచ దృక్పథాన్ని అమర్చడానికి నాస్తిక ప్రచారానికి మద్దతు ఇచ్చింది".<ref name="Elsie p27"/> === నాలుగవ రిపబ్లిక్కు === [[File:Tirana Square 1988.jpg|thumb|right|In 1988, the first foreigners were allowed to walk into the car-free [[Skanderbeg Square]] in [[Tirana]].]] నలభై సంవత్సరాల కమ్యూనిజం, ఒంటరితనం, 1989 విప్లవాల తరువాత ప్రజలు, ముఖ్యంగా విద్యార్థులు, రాజకీయంగా చైతన్యవంతంగా మారారు. ప్రస్తుత పరివర్తనకు దారితీసిన ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా పోరాటం చేశారు. 1991 మొదటి బహుళ-పార్టీ ఎన్నికలలో ప్రజల మద్దతు తరువాత,<ref>{{Cite web| url=https://www.csce.gov/international-impact/publications/report-elections-albania| title=Report: The Elections in Albania| date=27 May 2016| access-date=24 ఫిబ్రవరి 2020| archive-date=1 అక్టోబర్ 2020| archive-url=https://web.archive.org/web/20201001110932/https://www.csce.gov/international-impact/publications/report-elections-albania| url-status=dead}}</ref> 1992 ఎన్నికలలో డెమొక్రాటిక్ పార్టీ విజయం సాధించే వరకు కమ్యూనిస్టులు పార్లమెంటులో ఒక బలమైన స్థానాన్ని నిలుపుకున్నారు. ప్రభుత్వం ఆదరించిన పోంజీ పిరమిడ్ పథకాలకు గణనీయమైన ఆర్థిక వనరులను కేటాయించారు.<ref>{{cite journal|author=Jarvis, Christopher|year=2000|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/fandd/2000/03/jarvis.htm |title=The Rise and Fall of the Albanian Pyramid Schemes|journal=Finance and Development|volume= 37|issue=1|pages=1}}</ref><ref>{{cite journal|author=Bezemer, Dirk|year=2001|title=Post-socialist Financial Fragility: The Case of Albania|journal=Cambridge Journal of Economics|volume=25|issue=1|pages= 1–25|doi=10.1093/cje/25.1.1|jstor=23599718|hdl=10419/85494|hdl-access=free|url=http://papers.tinbergen.nl/99045.pdf}}</ref> అంతర్జాతీయ ద్రవ్య నిధి హెచ్చరికలు ఉన్నప్పటికీ, సాలి బెరీషా ఈ పథకాలను పెద్ద పెట్టుబడి సంస్థలుగా సమర్థించారు. ఎక్కువ మంది ప్రజలు తమ పన్ను చెల్లింపును దారి మళ్లించడానికి, పథకాలలో జమ చేయడానికి నగదు కోసం వారి ఇళ్లను, పశువులను విక్రయించడానికి ఇది దారితీసింది.<ref>{{cite journal|author=Musaraj, Smoki|year= 2011|title=Tales from Albarado: The Materiality of Pyramid Schemes in Post-socialist Albania|journal=Cultural Anthropology|volume= 26|issue=1|pages=84–110|doi=10.1111/j.1548-1360.2010.01081.x}}</ref> 1996 చివరలో ఈ పథకాలు కూలిపోవటం ప్రారంభించాయి. దీనివలన చాలా మంది పెట్టుబడిదారులు ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా ముందు శాంతియుత నిరసనలకు దిగి వారి డబ్బును తిరిగి ఇమ్మని కోరారు. 1997 ఫిబ్రవరిలో నిరసనలు హింసాత్మకంగా మారాయి ప్రభుత్వం కాల్పులు జరించడానికి ఆదేశాలు జారీచేసారు. మార్చిలో పోలీసులు, రిపబ్లికన్ గార్డులు వారి ఆయుధాలను అలాగే వదిలి వెళ్ళారు. మిలిషియా, క్రిమినల్ ముఠాలు వీటిని వెంటనే ఖాళీ చేశాయి. ఫలితంగా సంక్షోభం విదేశీ పౌరులు దేశం నుండి వెలుపలికి పంపడం, శరణార్థుల తరలింపుకు దారితీసింది.<ref>For the most part, the [[Albanian diaspora|Albanian refugees]] emigrated to [[Albanians in Italy|Italy]], [[Albanian communities in Greece|Greece]], [[Albanians in Switzerland|Switzerland]], [[Albanians in Germany|Germany]], or North America.</ref> ఈ సంక్షోభం అలెక్సాండర్ మెక్సి, సాలి బెరీషా ఇద్దరూ ఎన్నికల నేపథ్యంలో పదవికి రాజీనామా చేశారు. 1997 ఏప్రెలులో ఐక్యరాజ్యసమితి శాంతిదళాలు ఇటలీ నేతృత్వంలో " ఆపరేషన్ ఆల్బా పేరుతో దేశంలో ప్రవేశించారు. ప్రవాసుల తరలింపుకు సహాయపడటానికి, అంతర్జాతీయ సంస్థల భూములను భద్రపరచే లక్ష్యలతో పనిచేసారు. ఇందులో పాల్గొన్న ప్రధాన అంతర్జాతీయ సంస్థ, పశ్చిమ ఐరీపాసమాఖ్య దళాలు అల్బేనియన్ పోలీసు వ్యవస్థను, న్యాయ వ్యవస్థను పునర్నిర్మించడానికి అల్బేనియన్ పోలీసులతో ప్రభుత్వంతో కలిసి పనిచేసాయి. === సమకాలీనం === [[File:2019-11-26_Mamurras,_Albania_M6.4_earthquake_shakemap_(USGS).jpg|thumb|right|The [[2019 Albania earthquake|earthquake of 26 November 2019]] was the strongest to hit the country in more than four decades.<ref>{{Cite web|url=https://www.ngdc.noaa.gov/nndc/struts/results?eq_0=3163&t=101650&s=13&d=22,26,13,12&nd=display|title=Significant Earthquake|website=www.ngdc.noaa.gov|access-date=1 December 2019}}</ref>]] కమ్యూనిస్టు అల్బేనియా విచ్ఛిన్నమైన తరువాత దేశం పాశ్చాత్యీకరణ చురుకుగా జరిగింది. తరువాత నాటో, ఐరోపాసమాఖ్యలలో సభ్యత్వం పొందడానికి ప్రయత్నించింది.<ref>{{cite web |author1=Brandon Burden |title=NATO's small states: Albania as a case study |url=https://calhoun.nps.edu/bitstream/handle/10945/51657/16Dec_Burden_Brandon.pdf?sequence=1&isAllowed=y |website=calhoun.nps.edu |pages=44–60 |language=en |format=PDF |date=December 2016}}</ref> 2009 లో క్రొయేషియాతో పాటు అల్బేనియా నాటోలో చేరడానికి పూర్తి సభ్యత్వాన్ని పొందింది. ఆగ్నేయ ఐరోపాలో శాంతికార్యక్రమ భాగస్వామ్యంలోకి ప్రవేశించిన మొదటి దేశాలలో ఒకటిగా నిలిచింది.<ref>{{cite web |publisher=[[North Atlantic Treaty Organisation]] (NATO) |title=Ceremony marks the accession of Albania and Croatia to NATO |url=https://www.nato.int/cps/en/natohq/news_52902.htm?selectedLocale=en |website=nato.int |access-date=1 December 2019 |language=en |date=7 April 2009}}</ref><ref>{{cite web |publisher=Permanent Delegation of the Republic of Albania to NATO |title=Albania in NATO |url=http://www.ambasadat.gov.al/otan/en/albania-nato |website=ambasadat.gov.al |language=en}}</ref> 2009 ఏప్రెలు 28 న దేశం ఐరోపాసమాఖ్యలో చేరడానికి కూడా దరఖాస్తు చేసినప్పటికీ దాని దరఖాస్థు మీద 24 జూన్ 2014 జూన్ 24 న అధికారిక అభ్యర్థి హోదాను పొందింది.<ref>{{cite web |title=Albania – EU-Albania relations |url=http://ec.europa.eu/enlargement/potential-candidate-countries/albania/eu_albania_relations_en.htm |publisher=European Commission |url-status=dead |access-date=24 ఫిబ్రవరి 2020 |archive-date=26 జూన్ 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130626032053/http://ec.europa.eu/enlargement/potential-candidate-countries/albania/eu_albania_relations_en.htm }}</ref><ref>{{cite web |title=EU candidate status for Albania |url=http://europa.eu/rapid/press-release_MEMO-14-439_en.htm |publisher=European Commission |date=24 June 2014 |access-date=1 December 2019}}</ref> 2013 - 2017 లో సోషలిస్టు పార్టీకి చెందిన " ఎడి రామా " పార్లమెంటు ఎన్నికలలో గెలిచారు. ప్రధానిగా ఉన్న కాలంలో ఆర్థిక వ్యవస్థను ఆధునీకరించడం, న్యాయవ్యవస్థ, చట్ట అమలు వంటి ప్రభుత్వసంస్థలను ప్రవేటీకరణ చేయడంపై దృష్టి సారించిన అనేక సంస్కరణలను ఆయన అమలు చేశారు. బాల్కన్ దేశాల్లో 4 వ అతి తక్కువ స్థానంలో ఉన్న నిరుద్యోగిత రేటును క్రమంగా తగ్గించాడు.<ref>{{cite web|url=http://gazeta-shqip.com/lajme/2017/01/26/ahmetaj-premtimi-per-300-mije-vende-pune-eshte-mbajtur/|title=Ahmetaj: Premtimi për 300 mijë vende punë është mbajtur – Gazeta SHQIP Online|first=Gazeta|last=Shqip|website=gazeta-shqip.com}}</ref> ఆయన తన ఎజెండా మధ్యలో లింగ సమానత్వాన్ని ఉంచాడు. 2017 నుండి దాదాపు 50% మంది మహిళలు మంత్రివర్గంలో ఉన్నారు. ఐరోపాసమాఖ్యలో సభ్యత్వం పొందడానికి అల్బేనియా అభ్యర్ధన రెండుసార్లు తిరస్కరించబడింది. దేశాన్ని ప్రవేశపెట్టడానికి చర్చలు జరగడానికి ముందు 2017 లో ఐరోపా పార్లమెంటు ప్రభుత్వ నాయకులను 2017 పార్లమెంటు ఎన్నికలు స్వేచ్ఛగా, న్యాయంగా ఉండాలని హెచ్చరించాయి.<ref>{{cite web |url=http://www.europarl.europa.eu/news/bg/news-room/20170131IPR60322/foreign-affairs-meps-assess-reform-efforts-in-albania-and-bosnia-and-Herzegovina |title=Foreign affairs MEPs assess reform efforts in Albania and Bosnia and Herzegovina |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |date=31 January 2017 |website=European Parliament |publisher=European Parliament |access-date=8 February 2017 |quote=Albania needs to implement EU-related reforms credibly, and ensure that its June parliamentary elections are free and fair, if it is to start EU accession negotiations |url-status=dead |archive-date=11 ఫిబ్రవరి 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170211080700/http://www.europarl.europa.eu/news/bg/news-room/20170131IPR60322/foreign-affairs-meps-assess-reform-efforts-in-albania-and-bosnia-and-herzegovina }}</ref><ref>{{cite web |url= http://www.express.co.uk/news/world/761758/Albania-Bosnia-Herzegovina-European-Union-membership-democratic-values |title=Albania and Bosnia fail to impress at EU membership meeting over democratic value concerns |last=Culbertson |first=Alix |date=1 February 2017 |newspaper=Express |access-date=8 February 2017 |quote=Albania and Bosnia have stumbled at the first hurdle of becoming fully-fledged European Union (EU) members after MEPs questioned the credibility of their democratic values.}}</ref> 2019 నవంబరు 26 న 6.4 తీవ్రతతో వచ్చిన భూకంపం అల్బేనియాను సుమారు 20 కిలోమీటర్ల లోతువరకు నాశనం చేసింది.<ref>{{cite anss|Albania|2019|us70006d0m|M 6.4 – 16km WSW of Mamurras, Albania|access-date=1 December 2019}}</ref> తీరానాలో భూకంపంప ప్రకంపనలు తీవ్రంగా ఉంది. టరాంటో, బెల్గ్రేడ్ వరకు ఉన్న ప్రదేశాలలో ప్రజలు ప్రకంపనల అనుభవం పొందారు. తీరప్రాంత నగరం డుర్రేస్, కోడార్-తుమనే ప్రాంతాలు ఎక్కువగా ప్రభావితమయ్యాయి.<ref>{{Cite web |url=https://earthquake-report.com/2019/11/26/very-strong-earthquake-albania-november-26-2019/ |title=Very Strong earthquake – Albania – November 26, 2019 |date=26 November 2019 |website=Earthquake-Report |access-date=1 December 2019 |archive-date=28 నవంబరు 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191128174146/https://earthquake-report.com/2019/11/26/very-strong-earthquake-albania-november-26-2019/ |url-status=dead }}</ref> భూకంపానికి ప్రతిస్పందనగా అల్బేనియా ప్రజలకు సహకరించడానికి అల్బేనియా డయాస్పోరా, ప్రపంచంలోని అనేక దేశాలు ముందుకు వచ్చాయి. == భౌగోళికం == [[File:Valbona_nga_Kukaj.jpg|thumb|right|300px|The [[Albanian Alps]] are an extension of the [[Dinaric Alps]].]] అల్బేనియా వైశాల్యం 28,748 చ.కి.మీ. ఇది ఐరోపాలోని దక్షిణ, ఆగ్నేయ బాల్కన్ ద్వీపకల్పంలో ఉంది.<ref name="Albania pdf">{{cite web|author=Eftimi, R.|url=http://aguas.igme.es/igme/publica/tiac-02/ALBANIA-I.pdf|title=Some Considerations on Seawater-freshwater Relationship in Albanian Coastal Area|publisher=ITA Consult|access-date=2020-02-27|archive-date=2011-05-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20110504034347/http://aguas.igme.es/igme/publica/tiac-02/ALBANIA-I.pdf|url-status=dead}}</ref> దీని తీరం వాయవ్య దిశలో అడ్రియాటిక్ సముద్రం, నైరుతి దిశలో అయోనియన్ సముద్రం ఉన్నాయి. అల్బేనియా దేశం 42 ° - 39 ° ఉత్తర అక్షాంశం, 21 ° - 19 ° తూర్పు రేఖాంశం మద్య ఉంటుంది. దీని ఉత్తరాన ఉన్న వర్మోష్ 42 ° 35 '34 "ఉత్తర అక్షాంశంలో ఉంది; దక్షిణం వైపున కొనిస్పోల్ 39 ° 40 '0" ఉత్తర అక్షాంశం, 19 ° 16 '50 "తూర్పు రేఖాంశంలో ఉంది. తూర్పు దిశలో ఉన్న వర్నిక్ 21 ° 1 '26" తూర్పు రేఖాంశంలో ఉంది.<ref>{{cite web |url=http://www.instat.gov.al/graphics/doc/downloads/publikime/Tregues%20sipas%20qarqeve2006.pdf |title=Tregues Sipas Qarqeve Indicators by Prefectures |url-status=dead |access-date=27 ఫిబ్రవరి 2020 |archive-date=24 జూలై 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110724163040/http://www.instat.gov.al/graphics/doc/downloads/publikime/Tregues%20sipas%20qarqeve2006.pdf }}</ref> అల్బేనియాలో ఎత్తైన ప్రదేశం అయిన కొరియాబు పర్వతం అడ్రియాటిక్ సముద్రమట్టానికి 2,764 మీటర్లు (9,068.24 అడుగులు)ఎత్తున ఉంది; అతి తక్కువ పాయింట్ అయిన అడ్రియాటిక్, అయోనియన్ సముద్రం 0 మీటర్లు (0.00 అడుగులు)ఉన్నాయి. తూర్పు నుండి పడమరల మద్య దూరం 148 కిలోమీటర్లు (92 మైళ్ళు) ఉంటుంది. ఉత్తరం, దక్షిణం మద్య దూరం 340 కిలోమీటర్లు (211 మైళ్ళు)ఉంటుంది. [[File:Gjipe_beach,_Albania.JPG|thumb|left|అడ్రియాటిక్, అయోనియన్ సముద్రం సంగమంలో ఉన్న గ్జిపె]] చిన్న దేశం అయిన అల్బేనియాలో ఎక్కువ భాగం పర్వతప్రాంతాలు, కొండప్రాంతాలు ఉంటాయి. దేశం పొడవు, వెడల్పులో వేర్వేరు దిశల్లో ఉంటాయి. ఉత్తరాన అల్బేనియన్ ఆల్ప్, తూర్పున కొరాబు పర్వతాలు, ఆగ్నేయంలో పిండసు పర్వతాలు, నైరుతిలో సెరానియన్ పర్వతాలు, మధ్యలో స్కాండర్బెగు పర్వతాలు చాలా విస్తృతశ్రేణిలో విస్తరించి ఉన్నాయి. దేశంలో అనేక గొప్ప సరస్సులు ఉన్నాయి. వాయవ్యంలో దక్షిణ ఐరోపాలో అతిపెద్ద సరస్సు అయిన ష్కోడార్ సరస్సు ఉంది.<ref>{{cite web|last1=Bolevich|first1=Maria|title=Largest lake in southern Europe under threat from "eco-resort"|url=https://www.newscientist.com/article/2116873-largest-lake-in-southern-europe-under-threat-from-eco-resort/|website=newscientist.com|language=en|date=3 January 2017}}</ref> ఆగ్నేయంలో ఓహ్రిడ్ సరస్సు ఉంది. ఇది ప్రపంచంలోనే అతి పురాతనమైన సరస్సులలో ఒకటి.<ref>{{cite web|title=Natural and Cultural Heritage of the Ohrid region|url=https://whc.unesco.org/en/list/99|website=whc.unesco.org|pages=UNESCO|language=en|quote=Situated on the shores of Lake Ohrid, the town of Ohrid is one of the oldest human settlements in Europe; Lake Ohrid is a superlative natural phenomenon, providing refuge for numerous endemic and relict freshwater species of flora and fauna dating from the tertiary period. As a deep and ancient lake of tectonic origin, Lake Ohrid has existed continuously for approximately two to three million years.}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.investinmacedonia.com/page.aspx?language=&page=O25QDpgVFLj9Bfg/vkoGyw==|title=Lake Ohrid; Invest in Macedonia – Agency for Foreign Investments of the Republic of Macedonia|website=InvestInMacedonia.com|access-date=3 June 2017|url-status=dead|archive-date=12 డిసెంబరు 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081212221812/http://www.investinmacedonia.com/page.aspx?language=&page=O25QDpgVFLj9Bfg%2FvkoGyw%3D%3D}}</ref> దక్షిణాన ప్రెస్పా లార్జు, ప్రెస్పా స్మాల్ అనే రెండు సరస్సులు ఉన్నాయి. అల్బేనియాలో ప్రవహిస్తున్న నదులు ఎక్కువగా అల్బేనియాకు తూర్పున ఉద్భవించి అడ్రియాటిక్ సముద్రంలోకి సంగమిస్తాయి. కొన్ని మాత్రం అయోనియన్ సముద్రంలో సంగమిస్తున్నాయి. దేశంలోని పొడవైన నది డ్రిన్. ఇది రెండు హెడ్ వాటర్స్ (బ్లాక్ అండ్ వైట్ డ్రిన్) సంగమం వద్ద ప్రారంభం ఔతుంది. వ్జోస్ నది ఐరోపాలో చివరిగా ఉద్భవించిన పెద్ద నదీ వ్యవస్థగా ఉంది. ===వాతావరణం=== [[File:Porto Palermo, Albanian Riviera 2016.jpg|thumb|Panorma Bay on the [[Albanian Riviera]] in the south has a [[mediterranean climate]].]] అక్షాంశం, రేఖాంశం, ఎత్తులలో తేడాల కారణంగా దేశంలో వాతావరణం చాలా వైవిధ్యంగా ఉంటుంది.<ref name="climate">{{cite web |author1=United Nations Economic Commission for Europe |title=Environmental Performance Reviews Albania |url=http://www.unece.org/fileadmin/DAM/env/epr/epr_studies/AlbaniaII.pdf |website=unece.org |page=30 |language=en }}</ref><ref name="climate2">{{cite web|author1=Ministry of Environment of Albania|title=The First National Communication of the Republic of Albania to the United Nations Framework Convention on Climate Change (UNFCCC)|url=https://unfccc.int/files/meetings/seminar/application/pdf/sem_albania_sup3.pdf|website=unfccc.int/|location=Tirana|pages=33–34|language=en}}</ref> అల్బేనియా ప్రధానంగా నాలుగు విభిన్న ఋతువులతో మధ్యధరా, ఖండాంతర వాతావరణాన్ని అనుభవిస్తుంది.<ref name="climate1">{{cite web|author1=Ministry of Environment of Albania|title=Albania's Second National Communication to the Conference of Parties under the United Nations Framework Convention on Climate Change|url=http://unfccc.int/resource/docs/natc/albnc2.pdf|website=unfccc.int|location=Tirana|page=28|language=en|author1-link=Ministry of Environment (Albania)}}</ref> కొప్పెన్ వాతావరణ వర్గీకరణ విధానంలో అల్బేనియాలో 5 ప్రధాన వాతావరణ పరిస్థితులు ఉన్నాయి. పశ్చిమ భాగంలో ఉపఉష్ణమండల వాతావరణం, సముద్ర, ఖండాంతర వాతావరణం అల్బేనియా తూర్పు భాగంలో సబార్కిటిక్ వాతావరణ ఉంది. దేశంలోని అడ్రియాటిక్, అయోనియన్ సముద్ర తీరాల వెంట వెచ్చని వాతావరణ ప్రాంతాలు ఉంటాయి. దీనికి విరుద్ధంగా ఉత్తర, తూర్పు ఎత్తైన ప్రదేశాలలో శీతల వాతావరణ ప్రాంతాలు ఉంటాయి.<ref name="climate3"/> సగటు నెలవారీ ఉష్ణోగ్రతలలో శీతాకాలంలో −1 ° సెం (30 ° ఫా), వేసవిలో 21.8 ° సెం (71.2 ° ఫా) ఉంటుంది. 1973 జూలై 18 న కునోవాలో అత్యధిక ఉష్ణోగ్రత 43.9 ° సెం (111.0 ° ఫా) గా నమోదైంది. 2017 జనవరి 9 న లైబ్రాజ్డు లోని షటిల్లె గ్రామంలో −29 ° సెం (−20 ° ఫా)గా అతి తక్కువ ఉష్ణోగ్రత నమోదైంది.<ref>{{Cite web|url=http://www.chemicals.al/doc/profili_shqip.pdf|title=PERGATITJA E PROFILIT KOMBETAR SHQIPETAR PER TE VLERESUAR STRUKTUREN KOMBETARE NE MENAXHIMIN E KIMIKATEVE DHE ZBATIMIN E UDHEZIMEVE TE SAICM|access-date=2020-02-27|website=|archive-date=2019-11-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20191104135336/http://www.chemicals.al/doc/profili_shqip.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://shqiptarja.com/aktualitet/2731/--8203-moti-regjistrohet-temperatura-rekord-ne-shqiperi---29-grade-ne-librazhd-396120.html|title=Moti, regjistrohet temperatura rekord në Shqipëri, – 29 gradë në Librazhd|access-date=2020-02-27|archive-date=2018-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20180304172653/https://shqiptarja.com/aktualitet/2731/--8203-moti-regjistrohet-temperatura-rekord-ne-shqiperi---29-grade-ne-librazhd-396120.html|url-status=dead}}</ref> [[File:Maja e Thatë (2406 m) in the Albanian Alps.jpg|thumb|left|The [[Albanian Alps]] in the north enjoy a [[subarctic climate]].]] వర్షపాతం సహజంగా వార్షికంగా సీజన్ నుండి సీజన్ వరకు మారుతూ ఉంటుంది. వర్షపాతం శీతాకాలంలో ఎక్కువ, వేసవి నెలలలో తక్కువగా ఉంటుంది.<ref name="climate2"/> సగటు వర్షపాతం 1,485 మి.<ref name="climate3"/> సగటు వార్షిక వర్షపాతం భౌగోళిక స్థానాన్ని బట్టి 600 మిల్లీమీటర్లు (24 అంగుళాలు) నుండి 3,000 మిల్లీమీటర్లు (120 అంగుళాలు) మధ్య ఉంటుంది. <ref name="climate1"/> వాయవ్య, ఆగ్నేయ పర్వత ప్రాంతాలలో తీవ్ర వర్షపాతం ఉంటుంది. అదే సమయంలో ఈశాన్య, నైరుతి ఎత్తైన ప్రాంతాలలో అధికంగా, పశ్చిమ లోతట్టు ప్రాంతాలలో మరింత పరిమితమైన వర్షపాతం ఉంటుంది.<ref name="climate3">{{cite web|author1=Alban Kuriqi|title=Climate and climate change data for Albania|url=http://drinkadria.fgg.uni-lj.si/externalapp/content/climate/FB11_CC_Albania_national.pdf|website=drinkadria.fgg.uni-lj.si|location=Tirana|pages=3–5|language=en|access-date=2020-02-27|archive-date=2019-12-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20191211201556/http://drinkadria.fgg.uni-lj.si/externalapp/content/climate/FB11_CC_Albania_national.pdf|url-status=dead}}</ref> దేశానికి ఉత్తరాన ఉన్న అల్బేనియన్ ఆల్ప్సు ఐరోపాలోని అత్యంత తేమతో కూడిన ప్రాంతాలలో ఒకటిగా పరిగణించబడుతుంది. ఇక్కడ సంవత్సరానికి కనీసం 3,100 మిమీ (122.0 అంగుళాలు) వర్షం పడుతుంది.<ref name="climate3"/> కొలరాడో విశ్వవిద్యాలయం నిర్వహించిన ఒక యాత్రలో ఈ పర్వతాలలో నాలుగు హిమానీనదాలు (2,000 మీటర్ల (6,600 అడుగులు)) కనుగొనబడ్డాయి. ఇది దాదాపుగా ఆగ్నేయ అక్షాంశంలో ఉంటుంది.<ref>{{cite journal |url=http://instaar.metapress.com/content/273213h3t4370272/ |journal=Arctic, Antarctic, and Alpine Research |volume=41 |issue=4 |pages=455–459 |date=30 November 2009 |access-date=27 August 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130807110936/http://instaar.metapress.com/content/273213h3t4370272/ |archive-date=7 August 2013 |last1=Hughes |first1=Philip D. |title=Twenty-first Century Glaciers and Climate in the Prokletije Mountains, Albania|doi=10.1657/1938-4246-41.4.455}}</ref> దేశంలోని ఎత్తైన ప్రదేశాలలో తరచుగా హిమపాతం ఉంటుంది. ముఖ్యంగా ఉత్తర, తూర్పు పర్వతాల మీద, అల్బేనియన్ ఆల్ప్సు, కోరాబు పర్వతాలలో హిమపాతం సంభవిస్తుంది. సెరానియన్ పర్వతాలలో ప్రతి శీతాకాలంలో నైరుతిలో తీరప్రాంతాలలో మంచు కురుస్తుంది. ఇక్కడ అది మార్చి దాటి కూడా సంభవిస్తూ ఉంటుంది. === జీవవైవిధ్యం === [[File:Golden_eagle_(13434882845).jpg|thumb|right|జాతీయ చిహ్నం, అల్బేనియా జంతువు అయిన బంగారు గ్రద్ధ]] అల్బేనియా జీవవైవిధ్యంతో సుసంపన్నంగా ఉన్న దేశం. అల్బేనియా మధ్యధరా సముద్రం మధ్యలో ఉన్న భౌగోళిక స్థానంగా దాని వాతావరణ, భౌగోళిక, జలవనరుల వైవిధ్యం అనూహ్యమైన జీవవైవిధ్యానికి కారణంగా ఉంది.<ref>{{cite web |title=Mediterranean Basin Biodiversity Hotspot |url=https://www.cepf.net/sites/default/files/mediterranean-basin-2017-ecosystem-profile-english_0.pdf |website=cepf.net |pages=1–339 |language=en |date=July 2017}}</ref><ref>{{cite web|title=BIODIVERSITY IN ALBANIA REPORT ON NATIONAL SITUATION OF BIODIVERSITY IN ALBANIA|url=http://macfungi.webs.com/Fungi-Albanici/Report%20on%20National%20Situation%20of%20Biodiversity%20in%20Albania.pdf|website=macfungi.webs.com|page=2|language=en|access-date=2020-02-27|archive-date=2021-03-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20210306024211/https://macfungi.webs.com/Fungi-Albanici/Report%20on%20National%20Situation%20of%20Biodiversity%20in%20Albania.pdf|url-status=dead}}</ref> సుదూరప్రాంతం ఉన్న అల్బేనియా పర్వతాలు, కొండలు అడవులు, చెట్లు, గడ్డితో నిండి ఉంటుంది. దేశంలోని వాతావరణం అత్యధికమైన జంతుజాలానికి నిలయంగా ఉంది. వీటిలో లింక్స్, బ్రౌన్ అనే రెండు ఎలుగుబంటి జాతులు వంటి అంతరించిపోతున్న జంతువులు కూడా ఉన్నాయి. వైల్డ్ క్యాట్, బూడిద రంగు తోడేలు, ఎర్ర నక్క, బంగారు నక్క వంటి ఇతర జంతువులు కూడా ఉన్నాయి. దేశం జాతీయ జంతువు ఈజిప్టియన్ రాబందు, బంగారు గ్రద్ధ తరచుగా కనిపిస్తుంటాయి.<ref>{{cite web|author1=Ministry of Tourism and Environment|title=FIFTH NATIONAL REPORT OF ALBANIA TO THE UNITED NATIONS CONVENTION ON BIOLOGICAL DIVERSITY (CBD)|url=https://www.cbd.int/doc/world/al/al-nr-05-en.pdf|website=cbd.int|page=4|language=en|author1-link=Ministry of Tourism and Environment (Albania)}}</ref><ref>{{cite web|author1=UNECE|title=Albania Environmental Performance Reviews|url=http://www.unece.org/fileadmin/DAM/env/epr/epr_studies/AlbaniaII.pdf|website=unece.org|page=141|language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=On the status and distribution of the large carnivores (Mammalia: Carnivora) in Albania |url=http://www.catsg.org/balkanlynx/07_library/7_2_publications/Pdfs/Bego_2000_Status_and_distribution_of_large_carnivores_in_Albania.pdf |website=catsg.org |location=Tirana |page=4 |language=en |access-date=2020-02-27 |archive-date=2022-10-09 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://www.catsg.org/balkanlynx/07_library/7_2_publications/Pdfs/Bego_2000_Status_and_distribution_of_large_carnivores_in_Albania.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title=Die potentielle Verbreitung der Wildkatze (Felis silvestris silvestris) in Österreich als Entscheidungsgrundlage für weitere Schutzmaßnahmen |url=https://www.wildkatze-in-oesterreich.at/pages_file/de/62/Habitateignung-Felis-silvestris-silvestris-Da-sarah-friembichler.pdf |website=wildkatze-in-oesterreich.at |location=Salzburg |page=19 |language=de |access-date=2020-02-27 |archive-date=2019-08-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190808022136/https://www.wildkatze-in-oesterreich.at/pages_file/de/62/Habitateignung-Felis-silvestris-silvestris-Da-sarah-friembichler.pdf |url-status=dead }}</ref> చిత్తడి నేలలు, సరస్సులు అధికంగా ఫ్లెమింగో, పిగ్మీ కార్మోరెంటు, డాల్మేషియన్ పెలికాన్ పక్షులకు అనుకూలంగా ఉంటాయి.<ref>{{cite web|author1=Protection and Preservation of Natural Environment in Albania|title=Albanian Nature|url=http://www.ppnea.org/albanian_nature.html|website=ppnea.org|language=en|access-date=4 January 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20180831152920/http://ppnea.org/albanian_nature.html|archive-date=31 August 2018|url-status=dead}}</ref> దేశంలోని తీరప్రాంత జలాలతీరాలలో గూడు కట్టుకునే మధ్యధరా మోంక్ సీల్, లాగర్ హెడ్ సముద్ర తాబేలు, ఆకుపచ్చ సముద్ర తాబేలు వంటి సముద్రజాతులు అధికంగా ఉంటాయి. [[File:Delfinees.jpg|thumb|left|అల్బేనియన్ అడ్రియాటిక్, అయోనియన్ సముద్ర తీరాల జలాలలో బాటిల్నోజ్ డాల్ఫిన్ తరచూ కనిపిస్తుంది]] ఫైటోజియోగ్రఫీ పరంగా అల్బేనియా బోరియల్ రాజ్యంలో భాగంగా ఉంది. ఇది ప్రత్యేకంగా సర్కుంబోరియల్, మధ్యధరా ప్రాంతంలోని ఇల్లిరియన్ ప్రావిన్స్‌లో విస్తరించి ఉంది. ఈ భూభాగాన్ని సాంప్రదాయకంగా పాలియార్కిటిక్ ఎకో జోన్ లోని నాలుగు భూగోళ పర్యావరణ ప్రాంతాలుగా విభజించవచ్చు; ఇల్లిరియన్ ఆకురాల్చే అడవులు, బాల్కన్ మిశ్రమ అడవులు, పిండస్ పర్వతాల మిశ్రమ అడవులు, డైనరిక్ పర్వతాల మిశ్రమ అడవులు.<ref>{{cite web|author1=NaturAL|title=Albania towards NATURA 2000|url=http://www.natura.al/page.php?lang=en&section=albaniatowardsn2000|website=natura.al|location=Tirana|page=1|language=en|access-date=2020-02-27|archive-date=2020-06-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20200615025544/http://www.natura.al/page.php?lang=en&section=albaniatowardsn2000|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=The National Parks of Albania The fifteen national parks in Albania encompass an area of 210,668.48 hectares which accounts for about 3.65% of the overall territory of the country.|url=http://www.worldatlas.com/articles/the-national-parks-of-albania-protecting-the-natural-treasures-of-the-country.html|website=worldatlas.com|language=en|quote=The territory of Albania can be divided into four ecoregions: Dinaric Alpine (mixed forests in the far north). Balcanic (mixed forest in the north-east). Pindus mountain (mixed forests covering the central and southeast mountains). Illyrian deciduous (forest covering the rest of the country).}}</ref> అల్బేనియాలో సుమారు 3,500 వేర్వేరు జాతుల మొక్కలను చూడవచ్చు. ఇది ప్రధానంగా మధ్యధరా, యురేషియన్ పర్యావరణాన్ని సూచిస్తుంది. దేశంలో శక్తివంతమైన మూలికా, ఔషధ పద్ధతుల సంప్రదాయం ఉంది. స్థానికంగా పెరుగుతున్న కనీసం 300 మొక్కలను మూలికలు, మందుల తయారీలో ఉపయోగిస్తారు.<ref>{{cite web |author=Ministry of Environment |title=GAP ANALYSIS FOR NATURE PROTECTION LEGAL ACTS ON WILD FAUNA CONSERVATION AND HUNTING (Albania) |url=https://www.al.undp.org/content/dam/albania/docs/FINAL%20GAP.pdf |website=al.undp.org |pages=86–99 |language=en |access-date=4 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181014204539/https://www.al.undp.org/content/dam/albania/docs/FINAL%20GAP.pdf |archive-date=14 October 2018 |url-status=dead|author-link=Ministry of Environment (Albania) }}</ref> అడవుల్లోని ప్రధానంగా ఫిర్, ఓక్, బీచ్, పైన్ల వంటి చెట్లు ఉంటాయి. 2010 పర్యావరణ పనితీరు సూచికలో ప్రపంచంలోని 163 దేశాలలో అల్బేనియా 23 వ స్థానంలో ఉంది.<ref>{{cite web|author1=University of Yale|title=2010 Environmental Performance Index|url=http://epi.yale.edu/sites/default/files/2010_epi_summary_for_policymakers.pdf|website=epi.yale.edu|page=4|language=en|author1-link=University of Yale}}{{Dead link|date=January 2019 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2012 లో దేశం 23 నుండి 15 వ స్థానానికి చేరుకుంది. అయినప్పటికీ దక్షిణ, తూర్పు ఐరోపా, మధ్య ఆసియాలో దీనికి అత్యధిక ర్యాంకు ఉంది.<ref>{{cite web|author1=University of Yale|title=2012 Environmental Performance Index|url=https://wbc-rti.info/object/document/7519/attach/2012EPI_Report.pdf|website=wbc-rti.info|page=11|language=en|author1-link=Yale University|access-date=2020-02-27|archive-date=2020-05-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20200528081455/https://wbc-rti.info/object/document/7519/attach/2012EPI_Report.pdf|url-status=dead}}</ref> 2005 పర్యావరణ సస్టైనబిలిటీ ఇండెక్స్ ప్రకారం ఈ దేశం ప్రపంచంలో 24 వ పచ్చటి దేశంగా ఉంది.<ref>{{cite web|title=2005 Environmental Sustainability Index|url=http://earth.columbia.edu/news/2005/images/ESI2005_policysummary.pdf|website=earth.columbia.edu|page=3|language=en}}</ref> అయినప్పటికీ 2016 లో ఐక్యరాజ్యసమితి చేత హ్యాపీ ప్లానెట్ ఇండెక్స్‌లో 13 వ ఉత్తమ దేశంగా దేశం నిలిచింది.<ref name="HPI2017">{{cite web|title=Happy Planet Index Score|url=http://happyplanetindex.org/|website=happyplanetindex.org|language=en}}</ref> === రక్షిత ప్రాంతాలు === [[File:Karavastra National Park (30911403928).jpg|thumb|The [[Lagoon of Karavasta]] within the [[Divjakë-Karavasta National Park]] is renowned for hosting the rare [[Dalmatian pelican]].]] అల్బేనియన్ ప్రభుత్వం అల్బేనియా రక్షిత ప్రాంతాల వ్యవస్థ దేశంలోని అత్యంత ఆకర్షణీయమైన, విలువైన వాతావరణాలను సంరక్షిస్తూ, నిర్వహిస్తూ ఉంది. అల్బేనియాలో 15 జాతీయ ఉద్యానవనాలు, 4 రామ్సర్ ప్రాంతాలు, బయోస్పియర్ రిజర్వు, 786 ఇతర రకాల పరిరక్షణ నిల్వలు ఉన్నాయి. వీటిలో పర్వతాలు, సుందరమైన తీరాలు, అనేక రకాల సహజ దృశ్యాలు ఉన్నాయి.<ref>{{cite web |title=Albania's Biodiversity and Protected Areas An Executive Summary |url=http://www.al.undp.org/content/dam/albania/docs/short_report_design.pdf |website=al.undp.org |language=en |access-date=2020-02-27 |archive-date=2018-10-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181008214412/http://www.al.undp.org/content/dam/albania/docs/short_report_design.pdf |url-status=dead }}</ref> అల్బేనియాలో భూభాగంలో చెల్లాచెదురుగా అధికారికంగా నియమించబడిన పదిహేను జాతీయ ఉద్యానవనాలు ఉన్నాయి.<ref>{{cite web|title=PËRSHKRIMI I RRJETIT AKTUAL TË ZONAVE TË MBROJTURA|url=http://www.mjedisi.gov.al/files/userfiles/Biodiversiteti/ZM&PK-Pershkrim.pdf|website=mjedisi.gov.al|language=en|access-date=10 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20150529041409/http://www.mjedisi.gov.al/files/userfiles/Biodiversiteti/ZM%26PK-Pershkrim.pdf|archive-date=29 May 2015|url-status=dead}}</ref> వాల్బోన్ వ్యాలీ నేషనల్ పార్క్, థెత్ నేషనల్ పార్కు ఉత్తర అల్బేనియాలోని కఠినమైన అల్బేనియన్ ఆల్ప్సు (106.3 చ.కి.మీ (41.0 చదరపు మైళ్ళు) విస్తీర్ణం) ఉన్నాయి. షెబెనిక్-జబ్లానిక్ నేషనల్ పార్కు, ప్రెస్పా నేషనల్ పార్కు, తూర్పు అల్బేనియా, అద్భుతమైన పర్వత దృశ్యాలు, అలాగే ప్రెస్పా గ్రేట్ అండ్ స్మాల్ లేక్సు రక్షితప్రాంతాలుగా ఉన్నాయి. మధ్య అల్బేనియన్ అడ్రియాటిక్ సముద్ర తీరం వెంట దివ్జాకా-కరావాస్టా నేషనల్ పార్కు విస్తరించి ఉంది. ఇకియాడలో మధ్యధరా సముద్రంలో అతిపెద్ద మడుగులలో ఒకటి అయిన కరావాస్టా సరస్సు ఉంది. దక్షిణ అల్బేనియాలోని అల్బేనియన్ అయోనియన్ సముద్ర తీరం వెంట సెరానియన్ పర్వతాలు లోగారా నేషనల్ పార్కు, కరాబురున్-సాజాన్ మెరైన్ పార్కులో కరాబురున్ ద్వీపకల్పం వరకు కొనసాగుతుంది. కార్ఫు జలసంధి తూర్పు భాగంలో బట్రింట్ సరస్సు, వివారి ఛానల్ చుట్టూ ఉన్న ఒక ద్వీపకల్పంలో బట్రింట్ నేషనల్ పార్క్ విస్తరించి ఉన్నాయి. చివరగా రాజధాని టిరానాలోని స్థానికులు, సందర్శకులకు కేబుల్ కారు ఉన్నాయి. కొన్ని అద్భుతమైన దృశ్యాలకు కాలిబాటలతో కూడిన దజ్తి మౌంట్ నేషనల్ పార్కు ప్రసిద్ధి చెందింది. == నిర్వహణా విభాగాలు == అల్బేనియా సార్వభౌమ రాజ్యం మొత్తం 28,748 చ.కి.మీ. ఇది 12 కౌంటీలుగా విభజించబడింది. <ref>{{cite web|author1=Government of Albania|title=REFORMA ADMINISTRATIVO-TERRITORIALE|url=https://www.parlament.al/download/studime_propozime_per_komisioni_p--r_reform--n_administrativo-territoriale/KRITERET-TEKNIKE-PROPOZIMI-PER-KOMISIONIN-28-PRILL-2014.pdf|website=parlament.al|page=8|language=en|author1-link=Government of Albania|access-date=2020-02-27|archive-date=2022-10-09|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://www.parlament.al/download/studime_propozime_per_komisioni_p--r_reform--n_administrativo-territoriale/KRITERET-TEKNIKE-PROPOZIMI-PER-KOMISIONIN-28-PRILL-2014.pdf|url-status=dead}}</ref> కౌంటీలు దేశం ప్రాథమిక పరిపాలనా విభాగాలు 61 మునిసిపాలిటీలుగా విభజించబడ్డాయి.<ref>{{cite web|author1=Fletorja Zyrtare e Republikës së Shqipërisë|title=STRATEGJIA NDËRSEKTORIALE PËR DECENTRALIZIMIN DHE QEVERISJEN VENDORE 2015–2020|url=http://www.qbz.gov.al/botime/fletore_zyrtare/2015/PDF-2015/147-2015.pdf|website=qbz.gov.al|page=9|language=en|access-date=23 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170630232453/http://qbz.gov.al/botime/fletore_zyrtare/2015/PDF-2015/147-2015.pdf|archive-date=30 June 2017|url-status=dead|author1-link=Fletorja Zyrtare e Republikës së Shqipërisë}}</ref> కౌంటీల లోపల భౌగోళిక, ఆర్థిక, సామాజిక, సాంస్కృతిక ప్రయోజనాలకు వారు బాధ్యత వహిస్తారు. 2000 జూలై 31 న 36 మాజీ జిల్లాల స్థానంలో కౌంటీలు సృష్టించబడ్డాయి.<ref>{{cite web|title=A Brief History of the Administrative-territorial Organization in Albania|url=http://www.reformaterritoriale.al/en/reform/history|website=reformaterritoriale.al|language=en|access-date=27 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170609225417/http://www.reformaterritoriale.al/en/reform/history|archive-date=9 June 2017|url-status=dead}}</ref><ref name="terref">{{Cite web|url=http://www.reformaterritoriale.al/en/roadmap/history|url-status=dead|title=A Brief History of the Administrative-territorial Organization in Albania|access-date=27 ఫిబ్రవరి 2020|archive-date=24 మే 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150524170836/http://www.reformaterritoriale.al/en/roadmap/history}}</ref> 2015 లో కొత్త పరిపాలనా విభాగాలను ప్రభుత్వం ప్రవేశపెట్టింది. మునిసిపాలిటీలను 61 కి తగ్గించారు. గ్రామీణ ప్రాంతాలను రద్దు చేశారు. పనికిరాని మునిసిపాలిటీలను పొరుగు ప్రాంతాలు లేదా గ్రామాలు అంటారు.<ref>{{cite web|url=http://www.top-channel.tv/lajme/artikull.php?id=292404|title=Ndarja administrative, njësitë vendore në lagje dhe fshatra|access-date=7 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20170925225940/http://top-channel.tv/lajme/artikull.php?id=292404|archive-date=25 September 2017|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.shekulli.com.al/web/p.php?id=38109&kat=88|title=Ndarja e re, mbeten 28 bashki, shkrihen komunat – Shekulli Online|publisher=Shekulli.com.al|url-status=dead|access-date=27 ఫిబ్రవరి 2020|archive-date=13 జనవరి 2014|archive-url=https://archive.today/20140113102623/http://www.shekulli.com.al/web/p.php?id=38109&kat=88}}</ref> మొత్తం దేశంలో మొత్తం 2980 గ్రామాలు లేదా సంఘాలు ఉన్నాయి. వీటిని గతంలో ప్రాంతాలు అని పిలుస్తారు. మునిసిపాలిటీలు మొదటి స్థాయి స్థానిక పాలన, స్థానిక అవసరాలు, చట్ట అమలుకు బాధ్యత వహిస్తాయి.<ref>{{cite web |url=http://www.moi.gov.al/english/images/pdf/qeverisja_vendore.pdf |title=On the Organization and Functioning of the Local Government, Republic of Albania, 2000 |url-status=dead |access-date=27 ఫిబ్రవరి 2020 |archive-date=15 ఫిబ్రవరి 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100215175046/http://www.moi.gov.al/english/images/pdf/qeverisja_vendore.pdf }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.shekulli.com.al/web/p.php?id=38109&kat=88 |title=Ndarja e re, mbeten 28 bashki, shkrihen komunat &#124; Shekulli Online |publisher=Shekulli.com.al |date=10 January 2014 |url-status=dead |access-date=27 ఫిబ్రవరి 2020 |archive-date=13 జనవరి 2014 |archive-url=https://archive.today/20140113102623/http://www.shekulli.com.al/web/p.php?id=38109&kat=88 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.reformaterritoriale.al/ |title=Reforma Territoriale – KRYESORE |publisher=Reformaterritoriale.al |access-date=15 August 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170514063154/http://www.reformaterritoriale.al/ |archive-date=14 May 2017 |url-status=dead }}</ref> అల్బేనియాలో అతిపెద్ద కౌంటీ జనసంఖ్య ఆధారంగా టిరానా కౌంటీ జనసంఖ్య 800,000 కంటే అధికంగా ఉంది. తరువాత ఫైర్ కౌంటీ జనసంఖ్య 300,000 కంటే అధికంగా ఉంది. జనాభా ప్రకారం అతిచిన్న కౌంటీ 70,000 మంది జనసంఖ్య కలిగిన జిజిరోకాస్టార్ కౌంటీ. అల్బేనియా ఆగ్నేయంలో ఉన్న కోరే కౌంటీ జనసంఖ్య 3,711 కి.మీ (1,433 చదరపు మైళ్ళు). ఇది అల్బేనియాలో అతిపెద్ద కౌటీగా ఉంది. తరువాత ష్కోడార్ కౌంటీ జనసంఖ్య 3,562 చ.కి.మీ (1,375 చదరపు మైళ్ళు) ఉంది. అల్బేనియా వాయవ్య ప్రాంతంలో ఉన్న డ్యూరెస్ కౌంటీ వైశాల్యం 766 చ.కి.మీ (296 చదరపు మైళ్ళు). ఇది అతిచిన్న కౌంటీ. {| style="margin:auto;" cellpadding="10" |- | [[File:Harta_Administrative_e_Shqip%C3%ABris%C3%AB.svg|146px|right]] |style="font-size:100%;font-weight:bold;"| {{div col|colwidth=18em}} # {{colorbox|#FA3F50}} ష్కోడర్ # {{colorbox|#FFE04E}} కుకెస్ # {{colorbox|#64C668}} లెఝె # {{colorbox|#82498D}} డిబరు # {{colorbox|#00B4E8}} [[డుర్రెస్]] # {{colorbox|#FF8200}} టిరానె # {{colorbox|#008C7C}} ఎల్బాసన్ # {{colorbox|#937963}} కొర్సె # {{colorbox|#D2007D}} ఫియర్ # {{colorbox|#4571D6}} బెరత్ # {{colorbox|#B06F29}} వ్లొరె # {{colorbox|#ACBF29}} గ్జిరొకస్టర్ {{div col end}} |} == ఆర్ధికరంగం == [[File:Toptani Shopping Mall Tirana 2016.jpg|thumb|right|[[Tirana]] is the economic hub of the country. It is home to major domestic and foreign companies operating in the country.]] ప్రణాళికాబద్ధమైన సోషలిస్టు ఆర్థిక వ్యవస్థ నుండి పెట్టుబడిదారీ మిశ్రమ ఆర్థిక వ్యవస్థకు మారడంలో అల్బేనియా చాలావరకు విజయంసాధించింది.<ref name="worlddiplomacy">{{cite web | url=http://www.worlddiplomacy.org/Countries/Albania/InfoAlb.html | title=Albania | publisher=World Diplomacy |access-date=1 August 2014 | website= | archive-date=8 ఆగస్టు 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140808034526/http://www.worlddiplomacy.org/Countries/Albania/InfoAlb.html | url-status=dead }}</ref> దేశంలోని అభివృద్ధి చెందుతున్న మిశ్రమ ఆర్థిక వ్యవస్థను ప్రపంచ బ్యాంకు ఎగువ మధ్యతరగతి ఆదాయ ఆర్థిక వ్యవస్థగా వర్గీకరించింది. 2016 లో దేశంలో 14.7% శాతంతో 4 వ అత్యల్ప నిరుద్యోగ శాతం ఉంది. [[ఇటలీ]], [[గ్రీస్]], [[చైనా]], [[స్పెయిన్]], [[కొసావో]], [[అమెరికా|యునైటెడ్ స్టేట్స్]] దీని అతిపెద్ద వాణిజ్య భాగస్వామ్యదేశాలుగా ఉన్నాయి. దేశం కరెన్సీ లెక్. ఒక యూరోకు సుమారు 132,51 లెక్ సమానం. వ్యూహాత్మక భౌగోళిక స్థానం కారణంగా అల్బేనియా కేంద్రస్థానంలో ఉన్న టిరానా, డ్యూరెస్ నగరాలలో అధిక జనసంఖ్య, ఆధునిక మౌలిక సదుపాయాలు ఉన్నాయి. దేశంలోని అతి ముఖ్యమైన మౌలిక సదుపాయాలు ఈ రెండు నగరాలలో కేంద్రీకృతమై ఈ నగరాలను ఉత్తర, దక్షిణ, పశ్చిమ, తూర్పు ప్రాంతాలతో కలుపుతూ వీటిని అంతర్జాతీయ కూడలిగా చేసాయి. అతిపెద్ద కంపెనీలలో పెట్రోలియం కంపెనీలు ప్రాధాన్యం సంతరించుకుని ఉన్నాయి. తరువాత స్థానంలో టాసి ఆయిల్, ఆల్బెట్రోల్, ఆర్మో రిఫైనరీ, కస్త్రాటి, మ్నరల్ ఆల్బుక్రోం, సిమెంటు ఆంటియా, ఇన్వెస్ట్మెంట్ బాల్ఫిన్ గ్రూప్, టెక్నాలజీ ఆల్బ్టెలెకాం, వొడాఫోన్, టెలికాం అల్బేనియా, ఇతర కంపెనీలు ఉన్నాయి. 2012 లో అల్బేనియా తలసరి జిడిపి ఐరోపాసమాఖ్య సగటులో 30% ఉంది.<ref>{{cite web|url=http://epp.eurostat.ec.europa.eu/cache/ITY_PUBLIC/2-12122013-BP/EN/2-12122013-BP-EN.PDF|title=GDP per capita in purchasing power standards in 2012|publisher=Eurostat|access-date=14 December 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131227203914/http://epp.eurostat.ec.europa.eu/cache/ITY_PUBLIC/2-12122013-BP/EN/2-12122013-BP-EN.PDF|archive-date=27 December 2013|url-status=dead}}</ref> ప్రపంచ ఆర్థిక సంక్షోభం తరువాత 2010 మొదటి త్రైమాసికంలో ఆర్థిక వృద్ధిని నమోదు చేసిన ఐరోపాలోని మూడు దేశాలలో అల్బేనియా ఒకటి.<ref>Business: Albania, Cyprus register economic growth [http://www.setimes.com/cocoon/setimes/xhtml/en_GB/features/setimes/roundup/2009/05/15/roundup-bs-03 SEtimes.com]</ref><ref>Strong economic growth potential puts Albania and Panama top of long term investment list, [http://www.propertywire.com/news/related-stories/albania-panama-long-term-investment-200807201344.html Propertywire.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090414045328/http://www.propertywire.com/news/related-stories/albania-panama-long-term-investment-200807201344.html |date=14 April 2009 }}</ref> అంతర్జాతీయ ద్రవ్య నిధి 2010 లో అల్బేనియా 2.6%, 2011 లో 3.2% వృద్ధిని అంచనా వేసింది.<ref>International Monetary Fund (IMF), 9 October 2010. [http://www.imf.org/external/country/alb/index.htm Albania and the IMF]</ref> 2016 నాటికి స్థూల జాతీయోత్పత్తి (జిడిపి) 2.8% అభివృద్ధి చెందుతుందని ఫోర్బ్సు అంచనా. దేశంలో వాణిజ్య సమతుల్యత 9.7%, నిరుద్యోగిత రేటు 14.7% ఉంటుందని అంచనా వేయబడింది.<ref>{{cite web|url=http://www.instat.gov.al/media/344133/atfp_t3_-_2016___.pdf|title=Instituti i Statistikave|website=|publisher=Instituti i Statistikave – Tiranë|access-date=6 May 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220203637/http://www.instat.gov.al/media/344133/atfp_t3_-_2016___.pdf|archive-date=20 December 2016|url-status=dead}}</ref> ద్వారా వ్యాపార వాతావరణాన్ని మెరుగుపరిచేందుకు ప్రభుత్వం ప్రతిష్ఠాత్మక కార్యక్రమాన్ని ప్రారంభించింది. ఇటీవలి సంవత్సరాలలో విదేశీ ప్రత్యక్ష పెట్టుబడులు గణనీయంగా అధికరించాయి. బలమైన పెట్టుబడుల వల్ల ఆర్థిక వ్యవస్థ సమీప కాలంలో విస్తరిస్తుందని భావిస్తున్నారు. వృద్ధి 2016 లో 3.2%, 2017 లో 3.5%, 2018 లో 3.8% ఉంటుందని అంచనా. === ప్రాధమిక రంగం === [[File:Berat_kale_-_panoramio.jpg|thumb|right|బెరాట్ ద్రాక్షలు. మద్యధరా వాతావరణం కారణంగా దక్షిణ అల్బేనియాలో వైన్, ఆలివ్, సిట్రస్ పండ్లును ఉత్పత్తి చేస్తున్నారు]] దేశంలో వ్యవసాయం చిన్న, మధ్య తరహా కుటుంబ యాజమాన్యంలో చెదురుమదురుగా ఉన్న వ్యవసాయ క్షేత్రాలమీద ఆధారపడి ఉంటుంది. ఇది అల్బేనియా ఆర్థిక వ్యవస్థలో ముఖ్యమైన రంగంగా మిగిలిపోయింది. ఇది జనాభాలో 41% మందికి ఉపాధిని కల్పిస్తుంది.<ref>{{cite web|title=Albanian employment rate increases in agriculture, services sector in Q1 2016|url=http://www.fdi.gov.cn/1800000121_37_49409_0_7.html|website=fdi.gov.cn|access-date=15 June 2016|language=en|archive-date=22 సెప్టెంబరు 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170922195106/http://www.fdi.gov.cn/1800000121_37_49409_0_7.html|url-status=dead}}</ref> వ్యవసాయ అవసరాలకు సుమారు 24.31% భూమి ఉపయోగించబడుతుంది. దేశం ఆగ్నేయంలో ఐరోపాలో మొట్టమొదటి వ్యవసాయ ప్రదేశాలలో ఒకటి కనుగొనబడింది.<ref>{{cite web |url=http://www.uc.edu/news/NR.aspx?id=15552 |title=UC Research Reveals One of the Earliest Farming Sites in Europe |publisher=University of Cincinnati |date=16 April 2012 |url-status=dead |access-date=27 ఫిబ్రవరి 2020 |archive-date=10 సెప్టెంబరు 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150910103042/http://www.uc.edu/news/NR.aspx?id=15552 }}</ref> అల్బేనియా ఐరోపాసమాఖ్యలో ప్రవేశించే ముందస్తు ప్రక్రియలో భాగంగా, అల్బేనియన్ వ్యవసాయ ప్రమాణాలను మెరుగుపరచడానికి రైతులకు ఐపిఎ నిధుల ద్వారా సహాయం చేస్తున్నారు.<ref>{{Cite web|url = http://ec.europa.eu/enlargement/pdf/albania/ipa/2011/pf_7_agriculture_ipard_like_measures.pdf|title = IPA National Programme 2011 for Albania Project Fiche 7: Support to Agriculture and Rural Development|website = ec.europa.eu}}</ref> అల్బేనియా గణనీయమైన మొత్తంలో పండ్లు (ఆపిల్, ఆలివ్, ద్రాక్ష, నారింజ, నిమ్మకాయలు, ఆప్రికాట్లు, పీచెస్, చెర్రీలు, అత్తి పండ్లు, పుల్లని చెర్రీలు, రేగు పండ్లు, స్ట్రాబెర్రీలు), కూరగాయలు (బంగాళాదుంపలు, టమోటాలు, మొక్కజొన్న, ఉల్లిపాయలు, గోధుమలు), చక్కెర దుంపలు, పొగాకు, మాంసం, తేనె, పాల ఉత్పత్తులు, సాంప్రదాయ ఔషధం, సుగంధ మొక్కలు ఉత్పత్తి చేయబడుతున్నాయి. ఇంకా దేశం సాల్వియా, రోజ్మేరీ, పసుపు జెంటియన్ ప్రపంచవ్యాప్త ముఖ్యమైన ఉత్పత్తిదారుగా ఉంది.<ref>{{cite web|author1=Dhimitër Doka|title=Albaniens vergessener Exportschlager|url=https://www.humboldt-foundation.de/web/kosmos-humboldtianer-im-fokus-91-4.html|website=humboldt-foundation.de|access-date=10 May 2016|language=de|archive-date=1 డిసెంబరు 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201082108/https://www.humboldt-foundation.de/web/kosmos-humboldtianer-im-fokus-91-4.html|url-status=dead}}</ref> అయోనియన్ సముద్రం, అడ్రియాటిక్ సముద్రానికి దేశం సామీప్యత ఇప్పటివరకు అభివృద్ధి చెందని మత్స్య పరిశ్రమకు గొప్ప అవకాశం లభింపజేస్తుంది. ప్రపంచ బ్యాంకు, ఐరోపా కమ్యూనిటీ ఎకనామిస్టులు నివేదించిన ప్రకారం అల్బేనియా ఫిషింగ్ పరిశ్రమకు ఎగుమతి ఆదాయాన్ని సంపాదించే సామర్థ్యం ఉంది. ఎందుకంటే సమీపంలోని గ్రీకు, ఇటాలీ మార్కెట్లలో ధరలు అల్బేనియన్ మార్కెట్లో కంటే చాలా రెట్లు ఎక్కువగా ఉన్నాయి. దేశ సముద్రతీరంలో కార్పు, ట్రౌట్, సీ బ్రీం, మస్సెల్సు, క్రస్టేసియన్లు వంటి చేపలు లభిస్తుంటాయి. ఐరోపాలో దీర్ఘకాల విటికల్చరు చరిత్ర ఉన్న దేశాలలో అల్బేనియా ఒకటి.<ref name="winealbania1">[http://www.winealbania.com winealbania.com] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110208101841/http://winealbania.com/ |date=8 February 2011 }} Wine Albania Portal</ref> మంచు యుగంలో ద్రాక్ష సహజంగా పెరిగే వాతావరణం కలిగిన కొన్ని దేశాలలో అల్బేనియా ఒకటి. ఈ ప్రాంతంలో 4,000 నుండి 6,000 సంవత్సరాల పురాతనమైన విత్తనాలు కనుగొనబడ్డాయి.<ref name="Stevenson2011">{{cite book|author=Tom Stevenson|title=The Sotheby's Wine Encyclopedia|url=https://books.google.com/books?id=8S7IkQEACAAJ|year=2011|publisher=Dorling Kindersley|isbn=978-1-4053-5979-5}}</ref> 2009 లో దేశం 17,500 టన్నుల ద్రాక్షను ఉత్పత్తి చేసింది.<ref>{{cite web |url=http://faostat.fao.org/site/636/DesktopDefault.aspx?PageID=636#ancor |title=Wine production (tons) |publisher=[[Food and Agriculture Organization]] |page=28 |url-status=dead |access-date=27 ఫిబ్రవరి 2020 |archive-date=20 మే 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110520105103/http://faostat.fao.org/site/636/DesktopDefault.aspx?PageID=636#ancor }}</ref> కమ్యూనిస్టు యుగంలో ఉత్పత్తి ప్రాంతం 20,000 హెక్టార్లకు (49,000 ఎకరాలు) విస్తరించింది.<ref>name="winealbania1"[http://www.winealbania.com winealbania.com] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110208101841/http://winealbania.com/ |date=8 February 2011 }} Wine Albania Portal</ref> === సెకండరీ రంగం === [[File:Something in Albania (10759257413).jpg|thumb|right|ఫుషె-క్రుజె లోని అంటియా సిమెంటు కంపెనీ]] దేశంలో కమ్యూనిస్టు పాలన పతనం నుండి అల్బేనియా ద్వితీయ రంగం అనేక మార్పులు, వైవిధ్యీకరణకు గురైంది. ఎలక్ట్రానిక్సు, తయారీ,<ref>{{cite web|title=Manufacturing & garment industry|url=https://invest-in-albania.org/manufacturing-garment-industry/|date=1 June 2014|access-date=27 ఫిబ్రవరి 2020|archive-date=18 ఆగస్టు 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180818214425/https://invest-in-albania.org/manufacturing-garment-industry/|url-status=dead}}</ref> వస్త్రాలు, ఆహారం, సిమెంటు, మైనింగు, <ref>{{cite web|title=Mining sector|url=https://invest-in-albania.org/mining-sector/|date=1 June 2014}}</ref> విద్యుత్తు శక్తి వంటి చాలా వైవిధ్యంగా అభివృద్ధి చెందింది. ఫుషో-క్రుజోలోని ఆంటియా సిమెంటు ప్లాంటు దేశంలో అతిపెద్ద పారిశ్రామిక గ్రీన్ ఫీల్డ్ పెట్టుబడులలో ఒకటిగా పరిగణించబడుతుంది.<ref>{{cite web|title=ANTEA, the company with the highest working standards|url=http://www.anteacement.com/2015/06/20/antea-the-company-with-the-highest-working-standards/|website=anteacement.com|language=en|access-date=2020-02-27|archive-date=2020-02-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20200227134525/http://www.anteacement.com/2015/06/20/antea-the-company-with-the-highest-working-standards/|url-status=dead}}</ref> అల్బేనియా ఆర్థికవ్యవస్థను నియంత్రిస్తున్న అల్బేనియన్ చమురు, సహజ వాయువు చాలా ఆశాజనకంగా ఉన్నాయి. అల్బేనియాలో రెండవ అతిపెద్ద చమురు నిక్షేపాలుతో అల్బేనియా బాల్కన్ ద్వీపకల్పంలో ద్వితీయ స్థానంలో (రొమేనియా మొదటి స్థానంలో ఉంది) ఉంది. ఐరోపాలో అతిపెద్ద చమురు నిల్వలు ఉన్నాయి.<ref>{{cite news | url=https://www.reuters.com/article/2011/04/07/bankerspetroleum-idUSL3E7F724020110407 | work=Reuters | title=UPDATE 1-Bankers Petroleum's key Albanian oilfield output jumps in Q1 | date=7 April 2011 | access-date=27 ఫిబ్రవరి 2020 | archive-date=24 సెప్టెంబరు 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150924152246/http://www.reuters.com/article/2011/04/07/bankerspetroleum-idUSL3E7F724020110407 | url-status=dead }}</ref> ఆల్బెట్రోల్ సంస్థ అల్బేనియన్ ప్రభుత్వానికి చెందినది. ఇది దేశంలో ప్రభుత్వ పెట్రోలియం ఒప్పందాలను పర్యవేక్షిస్తుంది. అల్బేనియాలోని ఐరోపా సమాఖ్య కంపెనీలను సంప్రదించడం ద్వారా వస్త్ర పరిశ్రమ విస్తృతంగా విస్తరించింది. 2016 నాటికి ఇన్స్టిట్యూటు ఆఫ్ స్టాటిస్టిక్సు ఆధారంగా, వస్త్ర ఉత్పత్తి వార్షిక వృద్ధి 5.3%, వార్షిక టర్నోవరు 1.5 బిలియన్ యూరోలు.<ref>{{cite web|title=Textile industry in Albania is unprepared for a potential influx of import orders|url=http://www.balkaneu.com/textile-industry-albania-unprepared-potential-influx-import-orders/|website=balkaneu.com|language=en|date=24 August 2014}}</ref> అల్బేనియా ఒక ముఖ్యమైన ఖనిజ ఉత్పత్తిదారుగా ఉంది. ప్రపంచంలోని ప్రముఖ క్రోమియం ఉత్పత్తిదారులు, ఎగుమతిదారు దేశాలలో స్థానం పొందింది.<ref>{{cite book|title=Europe Review 2003/04: The Economic and Business Report|pages=3–7|url=https://books.google.com/?id=Hwi0s3I5jLEC&pg=PA5&lpg=PA5&q=largest%20chrome%20producer%20in%20the%20world%20albania|language=en|isbn=9780749440671|year=2003}}</ref> దేశం కూడా రాగి, నికెలు, బొగ్గును ఉత్పత్తి చేసేది.<ref>{{cite web|title=Albania – Mining and Minerals|url=https://www.export.gov/article?id=Albania-Mining-and-Minerals|language=en|date=15 August 2016|access-date=27 ఫిబ్రవరి 2020|archive-date=18 ఏప్రిల్ 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170418083842/https://www.export.gov/article?id=Albania-Mining-and-Minerals|url-status=dead}}</ref> బాత్రా గని, బుల్కిజా గని, థెక్నా గని ఇప్పటికీ పనిచేస్తున్న అత్యంత గుర్తింపు పొందిన అల్బేనియన్ గనులుగా ఉన్నాయి. === తృతీయ రంగం === [[File:Ksamil Albania . Albanian Riviera.jpg|thumb|right|అల్బేనియన్ ఐయోసియన్ సముద్రతీరానికి దక్షిణంలో ఉన్న క్సమి ద్వీపాలు]] తృతీయ రంగం దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థలో వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతూ ఉంది. జనాభాలో 36% సేవా రంగంలో పనిచేస్తున్నారు. ఇది దేశ జిడిపిలో 65%కు భాగస్వామ్యం వహిస్తుంది.<ref name="DSSA">{{cite web |author1=Oltiana Muharremi, Filloreta Madani, Erald Pelari |title=The Development of the Service Sector in Albania and Its Future |url=https://www.researchgate.net/publication/271105196 |website=researchgate.net |pages=2–9 |language=en |format=PDF}}</ref> 20 వ శతాబ్దం చివరి నుండి తృతీయ రంగంలో బ్యాంకింగు పరిశ్రమ ప్రధానభాగంగా ఉంది. ప్రైవేటీకరణ, ప్రశంసనీయ ద్రవ్య విధానం కారణంగా బ్యాంకింగు రంగం మంచి స్థితిలో ఉంది.<ref name="DSSA"/><ref>{{cite web |title=Analysis of the Albanian Banking System in the Transition Years |url=https://www.ijbcnet.com/2-4/IJBC-12-2406.pdf |website=ijbcnet.com |language=en |access-date=2020-02-27 |archive-date=2022-10-09 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://www.ijbcnet.com/2-4/IJBC-12-2406.pdf |url-status=dead }}</ref> ఇంతకు ముందు ప్రపంచంలో అత్యంత ఒంటరితనం, నియంత్రిత దేశాలలో ఒకటిగా ఉండేది. టెలికమ్యూనికేషన్ పరిశ్రమ ఆర్థిక రంగానికి ప్రధాన సహకారిగా ఉంది. దేశీయ, విదేశీ పెట్టుబడిదారుల పెట్టుబడుల ద్వారా ఆర్థికరంగం అభివృద్ధి చెందింది.<ref name="DSSA"/> ఈగిల్, వోడాఫోన్, టెలికాం అల్బేనియా దేశంలో ప్రముఖ టెలికమ్యూనికేషన్ సర్వీసు ప్రొవైడర్లుగా ఉన్నాయి. 21 వ శతాబ్దం ప్రారంభం నుండి క్రమంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న పర్యాటక రంగం జాతీయ ప్రాముఖ్యత కలిగిన పరిశ్రమగా గుర్తించబడింది. <ref>{{cite web |title=TOURISM AND EMPLOYMENT IN ALBANIA – IS THERE A STRONG CORRELATION? |url=http://www.asecu.gr/files/13th_conf_files/Tourism-and-Employment-in-Albania-Is-There-A-Strong-Correlation.pdf |website=asecu.gr |pages=1–9 |language=en }}</ref><ref>{{cite web |author1=Eglantina Hysa – Epoka University |title=INFLUENCE OF TOURISM SECTOR IN ALBANIAN GDP: ESTIMATION USING MULTIPLE REGRESSION METHOD |url=https://www.researchgate.net/publication/308111717 |website=researchgate.net |location=Tirana |pages=1–6 |language=en |format=PDF}}</ref> ఇది 2016 లో జిడిపిలో 8.4% భాగస్వామ్యం వహించింది. పరోక్ష ఆదాయం ఈ నిష్పత్తిని 26% చేసింది.<ref>{{cite web|author1=World Travel & Tourism Council|title=Travel & Tourism: Economic Impact 2017: Albania|url=https://www.wttc.org/.../econo.../countries-2017/albania2017.pdf|website=wttc.org|location=London|page=12|language=en|author1-link=World Travel & Tourism Council|access-date=2020-02-27|archive-date=2022-10-09|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://www.wttc.org/.../econo.../countries-2017/albania2017.pdf|url-status=dead}}</ref> అదే సంవత్సరంలో ఐరోపా, యునైటెడ్ స్టేట్స్ నుండి అల్బేనియాను సుమారు 4.74 మిలియన్ల సందర్శకులు వచ్చారు.<ref>{{cite web|title=Arrivals of foreign citizens by Lëvizjet e shtetasve shqiptarë dhe të huaj and Month|url=http://databaza.instat.gov.al/.../Tr.../table/tableViewLayout2/...|website=databaza.instat.gov.al|language=en}}{{dead link|date=November 2017}}</ref> [[File:Lake Koman Albania 2016.jpg|thumb|left|అల్బేనియా పర్వతప్రాంతం పరిధిలోని కోమన్ సరస్సు ఇరుకైన ఘాటుమార్గం. ఎత్తైన రాళ్ళు కొన్నిసార్లు స్కాండినేవియన్ ఫ్జోరర్డ్సును గుర్తు చేస్తాయి]] విదేశీ సందర్శకుల సంఖ్య నాటకీయంగా అభివృద్ధి చెందింది. 2005 లో అల్బేనియాలో 5,00,000 మంది సందర్శకులు ఉన్నారు. 2012 లో 4.2 మిలియన్లు ఉన్నారు. కేవలం 7 సంవత్సరాలలో 740% అభివృద్ధి చెందింది. 2015 లో దేశ పర్యాటక సంస్థ ఆధారంగా వేసవిలో పర్యాటకం మునుపటి సంవత్సరానికి భిన్నంగా 25% అభివృద్ధి చెందుతుంది.<ref>{{cite web |url=http://www.travel-gazette.com/…/number-of-tourists-to-alba…/ |title=Number of tourists to Albania up 25 pct during summer 2015 |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |date=4 October 2015 |website=Travel Gazette |access-date=9 February 2017 |archive-date=11 మార్చి 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210311214704/http://www.travel-gazette.com/%E2%80%A6/number-of-tourists-to-alba%E2%80%A6/ |url-status=dead }}</ref> 2011 లో లోన్లీ ప్లానెట్ అల్బేనియాను ఒక అగ్ర ప్రయాణ గమ్యస్థానంగా పేర్కొన్నది. <ref name="Lonely Planet's top 10">{{cite web |url=http://www.lonelyplanet.com/…/travel-tips-and-articles/76164 |title=Lonely Planet's top 10 countries for 2011&nbsp;– travel tips and articles&nbsp;– Lonely Planet |access-date=7 August 2013 }}{{Dead link|date=డిసెంబరు 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>{{failed verification|date=November 2017|reason=How could a 2011 article talk about 2015? anyway link needs updating}} న్యూయార్కు టైమ్సు 2014 లో అల్బేనియాను 4 వ ప్రపంచ పర్యాటక గమ్యస్థానంగా ఉందని పేర్కొన్నది.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/…/01/10/tra…/2014-places-to-go.html…|title=52 Places to Go in 2014 |work=The New York Times|date=5 September 2014}}{{dead link|date=November 2017}}</ref> పర్యాటక పరిశ్రమలో ఎక్కువ భాగం దేశానికి పశ్చిమప్రాంతంలో ఉన్న అడ్రియాటిక్, అయోనియన్ సముద్రం వెంట కేంద్రీకృతమై ఉంది. అయినప్పటికీ నైరుతిలో అల్బేనియన్ రివేరా అత్యంత సుందరమైన, సహజమైన సముద్రతీరాలు ఉన్నాయి. దీనిని తరచుగా అల్బేనియన్ తీరం ముత్యం అని పిలుస్తారు. ఈ తీరప్రాంతం గణనీయమైన పొడవు 446 కిలోమీటర్లు (277 మైళ్ళు) ఉంది.<ref>{{cite book|title=Sustainable Development of Sea-Corridors and Coastal Waters: The TEN ECOPORT project in South East Europe|publisher=Springer|isbn=9783319113852|page=85|edition=Chrysostomos Stylios, Tania Floqi, Jordan Marinski, Leonardo Damiani |date=7 April 2015}}</ref> ఈ తీరానికి ఒక ప్రత్యేకమైన పాత్ర ఉంది. ఎందుకంటే ఇందులో రకరకాల వర్జిన్ బీచ్‌లు, కేప్స్, కోవ్స్, కవర్ బేలు, మడుగులు, చిన్న కంకర బీచ్‌లు, సముద్ర గుహలు, అనేక ల్యాండ్ఫార్ములు ఉన్నాయి. ఈ సముద్రతీరంలోని కొన్ని భాగాలు పర్యావరణపరంగా చాలా శుభ్రంగా ఉన్నాయి. ఇవి అన్వేషించబడని ప్రాంతాలకు ప్రాతినిధ్యం వహిస్తాయి. మధ్యధరా ప్రాంతంలో ఇలాంటివి చాలా అరుదు.<ref>{{cite web |url=http://albania.al/explore/natural-heritage/coast-line |title=Coastline &#124; Visit Albania &#124; The Official website of Albanian Tourism |publisher=Albania.al |access-date=15 August 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140809003858/http://www.albania.al/explore/natural-heritage/coast-line |archive-date=9 August 2014 |url-status=dead}}</ref> ఇతర ఆకర్షణలలో అల్బేనియన్ పర్వతప్రాంతం, సెరానియన్ పర్వతాలు, కొరాబు పర్వతాలు వంటి పర్వత ప్రాంతాలు ఉన్నాయి. అలాగే చారిత్రక నగరాలు బెరాట్, డ్యూరెస్, జిజిరోకాస్టార్, సరండా, ష్కోడారు, కోరే వంటి నగరాలు కూడా పర్యాటకకేంద్రాలుగా ఉన్నాయి. === ప్రయాణసౌకర్యాలు === [[File:Mali i Gjallices nga Kalimashi.jpg|thumb|right|ఎ 1 పశ్చిమ దిగువప్రాంతంలో ఉన్న ఆడ్రియాటిక్ సముద్రతీరాన్ని ఉత్తరప్రాంతంలో ఉన్న అల్బేసియన్ కొండప్రాంతాలను అనుసంధానిస్తుంది]] అల్బేనియాలో రవాణా వ్యవస్థలో గత రెండు దశాబ్దాలలో గణనీయమైన మార్పులు, మెరుగుదలలు జరిగాయి. ప్రజా రవాణా వ్యవస్థలో రహదారి మార్గాలు, రైలు మార్గాలు వంటి మౌలికసదుపాయాలు, జలయానం, విమాన ప్రయాణాలలో నిరంతర మెరుగుదలలు రవాణావ్యవస్థలో విస్తారమైన అభివృద్ధికి దారితీశాయి. టిరానా అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం దేశానికి ప్రధాన ద్వారంగా పనిచేస్తుంది. ఇది ఎయిర్ అల్బేనియాకు అల్బేనియా జాతీయ జెండా క్యారియర్ ప్రధాన కేంద్రంగా ఉంది. ఐరోపాలోని ఇతర దేశాలలో అనేక గమ్యస్థానాలతో అనుసంధానం చేస్తున్న ఈ విమానాశ్రయం నుండి సంవత్సరానికి దాదాపు 2.5 మిలియన్ల మంది ప్రయాణికులు ప్రయాణిస్తున్నారు.<ref>{{cite web |author1=Institute of Statistics of Albania (INSTAT) |title=Statistikat e transportit Dhjetor 2017 |url=http://www.instat.gov.al/media/3745/statistikat-e-transportit-dhjetor-2017.pdf |website=instat.gov.al |location=Tirana |page=2 |language=en |author1-link=Institute of Statistics (Albania) |access-date=2020-02-27 |archive-date=2022-08-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220807002645/http://instat.gov.al/media/3745/statistikat-e-transportit-dhjetor-2017.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |author1=Institute of Statistics of Albania (INSTAT) |title=Statistikat e transportit Gusht, 2018 |url=http://www.instat.gov.al/media/4776/statistikat-e-transportit-gusht-2018.pdf |website=instat.gov.al |location=Tirana |page=2 |language=en |author1-link=Institute of Statistics (Albania) |access-date=2020-02-27 |archive-date=2020-02-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200215095711/http://www.instat.gov.al/media/4776/statistikat-e-transportit-gusht-2018.pdf |url-status=dead }}</ref> ముఖ్యంగా దక్షిణప్రాంతంలో సరండే, జిజిరోకాస్టారు, వ్లోరేలలో విమానాశ్రయాల సంఖ్యను క్రమంగా పెంచాలని అల్బేనియా యోచిస్తోంది.<ref>{{cite web |author1=Tirana Times |title=Turkish consortium bids to build Vlora airport as Albania prepares to launch national carrier |url=http://www.tiranatimes.com/?p=135404 |website=tiranatimes.com |language=en |date=17 January 2018}}</ref> [[File:Terminal jashte.jpg|thumb|left|టిరానా ఇంటర్నేషనల్ విమానాశ్రయానికి అల్బేనియా సన్యాసిని " మదర్ థెరసా " పేరు పెట్టబడింది]] అల్బేనియా సన్యాసిని, మిషనరీ మదర్ థెరిసా గౌరవార్థం టిరానా అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయానికి ఆమె పేరు పెట్టారు. అల్బేనియాలోని రహదారులు, మోటారు మార్గాలు తరచూ నిర్మించబడుతూ చక్కగా నిర్వహించబడుతున్నాయి. అల్బేనియాలోని ప్రధాన రవాణా కారిడారు ఎ.1. దేశంలోని పొడవైన మోటారు మార్గంగా ప్రత్యేకత సంతరించుకుంది. ఇది కొసావోలోని ప్రిస్టినా మీదుగా అడ్రియాటిక్ సముద్రంలో ఉన్న డ్యూరెస్‌ను సెర్బియాలోని పాన్-యూరోపియన్ కారిడారుతో అనుసంధానిస్తుంది.<ref name="SEETO">{{cite web |author1=South East Europe Transport Observatory (SEETO) |title=THE CORE TRANSPORT NETWORK South-East Europe Transport Observatory SEETO |url=https://ec.europa.eu/neighbourhood-enlargement/sites/near/files/pdf/projects-in-focus/donor-coordination/2-3_april_2009/working_group_transport_seeto_en.pdf |website=ec.europa.eu |page=2 |language=en }}</ref><ref>{{cite web |title=Serbia and Kosovo Only Beginning to Form Infrastructural Links: Peace Highway to Connect the Region |url=https://kossev.info/serbia-and-kosovo-only-beginning-to-form-infrastructural-links-peace-highway-to-connect-the-region/ |website=kossev.info |language=en |date=15 April 2018}}</ref> ఎ.2 A2 అడ్రియాటిక్-అయోనియన్ కారిడార్, అలాగే పాన్-ఐరోపా కారిడారు 8 లో భాగం ఉండి, ఫైర్‌ను వ్లోరేతో అనుసంధానిస్తుంది.<ref name="SEETO"/> ఎ.3. నిర్మాణంలో ఉంది. ఇది పూర్తయిన తర్వాత టిరానా, ఎల్బాసన్ పాన్-యూరోపియన్ కారిడారు 8 తో అనుసంధానం ఔతుంది. మూడు కారిడార్లు పూర్తయిన తరువాత అల్బేనియా 759 కిలోమీటర్ల (472 మైళ్ళు) రహదారిని దాని పొరుగు దేశాలతో అనుసంధానిస్తుంది. [[File:Panorama of Durres Port.jpg|thumb|right|డుర్రోసు అత్యంత అత్యాధునికప్రాంతం అయిన ప్రదేశంగా తన నౌకాశ్రయాన్ని అల్బేనియాలో అత్యంత రద్దీగా, అడ్రియాటిక్ సముద్రంలో అతిపెద్దదిగా అభివృద్ధి చేసింది]] డ్యూరెస్ దేశంలో అత్యంత రద్దీ అయిన అతిపెద్ద ఓడరేవు. తరువాత వ్లోరే, షాంగ్జిను, సరండే ఉన్నాయి. 2014 నాటికి ఇది అడ్రియాటిక్ సముద్రంలో అతిపెద్ద ప్రయాణీకుల ఓడరేవులలో ఒకటిగా అభివృద్ధి చెందింది. వార్షిక ప్రయాణీకుల సంఖ్య సుమారు 1.5 మిలియన్లు. ప్రధాన ఓడరేవులు క్రొయేషియా, గ్రీసు, ఇటలీలోని అనేక ద్వీపాలు, తీర నగరాలను కలిపుతూ ఫెర్రీల వ్యవస్థను అందిస్తాయి. జాతీయ రైల్వే సంస్థ హేకురుధ ష్కిప్టారే రైలు నెట్వర్కును నిర్వహిస్తుంది. దీనిని నియంత ఎన్వర్ హోక్ష విస్తృతంగా ప్రోత్సహించారు. ప్రైవేట్ కార్ల యాజమాన్యం, బస్సు వాడకంలో గణనీయమైన పెరుగుదల ఉంది. అయితే కమ్యూనిజం ముగిసినప్పటి నుండి రైలు వాడకం తగ్గింది. అయినప్పటికీ టిరానా, దాని విమానాశ్రయం నుండి డ్యూరెస్ వరకు కొత్త రైల్వే మార్గం ప్రణాళిక చేయబడింది. అల్బేనియాలో అత్యధిక జనాభా కలిగిన పట్టణ ప్రాంతాలను కలుపుతూ ఈ రైల్వే అల్బేనియాలో ఒక ముఖ్యమైన ఆర్థిక అభివృద్ధి ప్రాజెక్టుగా చేస్తుంది.<ref>{{cite web|last1=Rabeta|first1=Lorenc|title=Trenat e rinj Tiranë-Durrës-Rinas me 222 pasagjerë, 112 të ulur|url=http://shqiptarja.com/news.php?IDNotizia=396302|website=dailynews.al|access-date=12 January 2017|archive-date=13 జనవరి 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170113141207/http://shqiptarja.com/news.php?IDNotizia=396302|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=Hekurudha Tiranë-Rinas-Durrës, Haxhinasto: Projekti përfundon në 2019|url=http://www.top-channel.tv/lajme/artikull.php?id=329857|website=top-channel.tv|language=en|date=25 June 2016|access-date=4 January 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20170928055749/http://top-channel.tv/lajme/artikull.php?id=329857|archive-date=28 September 2017|url-status=dead}}</ref> == మౌలికవనరులు== === విద్య === [[File:Akademia_e_arteve_Ergys_Veliu_Photography.jpg|thumb|right|ఆర్ట్సు అధ్యయనానికి ప్రత్యేకించబడిన దేశంలో అతి పెద్ద విశ్వవిద్యాలయం " ఆర్ట్సు విశ్వవిద్యాలయం]] దేశంలో విద్య లౌకికవిధానంలో ఉచితంగా అందించబడుతుంది. ప్రాథమిక, మాధ్యమిక, తృతీయ విద్యగా విభజించబడిన మూడు స్థాయిల విద్యలో ప్రాధమిక, మాధ్యమిక స్థాయి వరకు నిర్బంధవిద్య అమలులో ఉంది.<ref name="Official">{{cite web |title=LANGUAGE EDUCATION POLICY PROFILE: ALBANIA Country Report |url=https://rm.coe.int/language-education-policy-profile-albania-country-report/16807b3b2d |website=rm.coe.int |location=Tirana |language=en |format=PDF |date=October 2016}}</ref><ref name="Epnuffic">{{cite web|title=The Albanian education system described and compared with the Dutch system|url=https://www.epnuffic.nl/en/publications/find-a-publication/education-system-albania.pdf|website=epnuffic.nl|language=en|date=1 January 2015}}{{Dead link|date=February 2020 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> విద్యాసంవత్సరం సెప్టెంబరు లేదా అక్టోబరులో ప్రారంభమై జూన్ లేదా జూలైలో ముగిసే రెండు సెమిస్టర్లుగా విభజించబడింది. దేశంలోని అన్ని విద్యాసంస్థలలో అల్బేనియాభాష బోధనాభాషగా, ప్రాధమిక భాషగా పనిచేస్తుంది.<ref name="Epnuffic"/> నిర్బంధ ప్రాధమిక విద్యను ప్రాథమిక (గ్రేడ్ ఒకటి నుండి ఐదు), మాధ్యమిక పాఠశాల (ఆరు నుండి తొమ్మిది వరకు), రెండు స్థాయిలుగా విభజించారు.<ref name="Official"/> విద్యార్థులు ఆరు సంవత్సరాల వయస్సు నుండి 16 ఏళ్ళు వచ్చే వరకు పాఠశాలకు తప్పకుండా హాజరు కావాలి. ప్రాధమిక విద్యను విజయవంతంగా పూర్తి చేసిన తరువాత విద్యార్థులు అందరూ కళలు, క్రీడలు, భాషలు, శాస్త్రాలు లేదా సాంకేతికతతో సహా ఏదైనా ప్రత్యేక రంగంలో ప్రత్యేకత కలిగిన ఉన్నత పాఠశాలలకు హాజరు కావడానికి అర్హులు ఔతారు. <ref name="Official"/> మాధ్యమిక విద్యను అనుసరించి తృతీయస్థాయి విద్య అధికారికంగా స్వీయ ఎన్నిక మీద ఆధారపడి ఉంటుంది. ఇది బోలోగ్నా ప్రక్రియ సూత్రాలకు అనుగుణంగా పూర్తి సంస్కరణ, పునర్నిర్మాణానికి గురైంది. ఉన్నత విద్యను అందించే ప్రైవేటు ప్రభుత్వ సంస్థలు గణనీయమైన సంఖ్యలో అల్బేనియాలోని ప్రధాన నగరాలలో విస్తరించబడ్డాయి.<ref name="Epnuffic"/><ref>{{cite web |title=Overview of the Higher Education System Albania |url=https://eacea.ec.europa.eu/sites/eacea-site/files/countryfiche_albania_2017.pdf |website=eacea.ec.europa.eu |pages=12–16 |language=en |date=February 2017 |access-date=2020-02-27 |archive-date=2019-10-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191031171616/https://eacea.ec.europa.eu/sites/eacea-site/files/countryfiche_albania_2017.pdf |url-status=dead }}</ref> తృతీయ విద్యాధ్యయనాలు వరుసగా మూడు స్థాయిలలో నిర్వహించబడతాయి. వీటిలో బ్యాచిలరు, మాస్టరు, డాక్టరేటు ఉన్నాయి. మొదటి విదేశీ భాష అధ్యయనాన్ని తప్పనిసరిగా చేసి ప్రాథమిక, ద్విభాషా పాఠశాలల్లో చాలా తరచుగా బోధిస్తారు.<ref name="foreign languages">{{cite web |title=Language Education Policy Profile 2015 – 2017 ALBANIA |url=https://rm.coe.int/language-education-policy-profile-albania/168073cf89 |website=rm.coe.int |location=Tirana |pages=13–18 |language=en |format=PDF}}</ref> పాఠశాలలలో విదేశీభాషాషా విధానంలో ఇంగ్లీషు, ఇటాలియన్, ఫ్రెంచి, జర్మనీ భాషలు బోధించబడుతున్నాయి.<ref name="foreign languages"/> దేశంలో 16 సంవత్సరాల వరకు నిర్బంధ విద్య అమలులో ఉంది. అక్షరాస్యత 98.7%, పురుషులకు 99.2%, మహిళలకు 98.3%.<ref name="cia"/><ref>{{cite web|title=SCHOOL LIFE EXPECTANCY|url=http://world.bymap.org/SchoolLifeExpectancy.html|website=world.bymap.org|language=en|date=31 January 2017}}</ref> === విద్యుత్తు === [[File:Lake_komani_2016_Albania.jpg|thumb|right|కొమన్ జలవిద్యుత్తు పవర్ ప్లాంటు నిర్మాణం ఫలితంగా ఏర్పడిన " కొమన్ సరోవరం "(1985)]] అల్బేనియా విద్యుత్తు అవసరాలకు అధికంగా జలవిద్యుత్తు మీద ఆధారపడి ఉంటుంది.<ref>{{Cite web|url=https://data.worldbank.org/indicator/EG.ELC.HYRO.ZS?year_high_desc=true|title=Electricity production from hydroelectric sources (% of total) &#124; Data|website=data.worldbank.org|access-date=2020-02-27|archive-date=2017-09-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20170928103117/https://data.worldbank.org/indicator/EG.ELC.HYRO.ZS?year_high_desc=true|url-status=dead}}</ref> దేశ విద్యుత్తు వినియోగంలో దాదాపు 94.8% జలవిద్యుత్తు కేంద్రాల నుండి లభిస్తుంది. జవిద్యుత్తు ఉతపత్తిలో అల్బేనియా ప్రపంచంలో 7 వ స్థానంలో ఉంది.<ref name="CIAAlbania">{{cite web|author1=The World Factbook|title=Albania|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/al.html|website=cia.gov|page=1|language=en|author1-link=The World Factbook|access-date=2008-12-23|archive-date=2018-12-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211117/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/al.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|author1=Ministry of Infrastructure and Energy of Albania|title=Albania Renewable Energy Progress Reports 2014–2015|url=https://www.energy-community.org/dam/jcr:fbad98e2-6780-430b-a465-2ab46e9cb499/AL_RE_progress_2017.pdf|website=energy-community.org|page=2|language=en|author1-link=Ministry of Infrastructure and Energy (Albania)}}</ref> డ్రిన్ నది ప్రవాహిత ప్రాంతంలో ఫియెర్జా, కోమన్, స్కవికా, వావు డెజెస్ సహా ఆరు జలవిద్యుత్ కేంద్రాలు ఉన్నాయి. రెండు స్టేషన్లు నిర్మాణంలో ఉన్నాయి. డెవోల్ నదిలో బాంజో, మొగ్లిక్ ప్లాంటులు ఉన్నాయి. ఈ రెండూ 2016 - 2018 మధ్య పూర్తయ్యే అవకాశం ఉంది. అల్బేనియాలో చమురు నిల్వలు గణనీయంగా ఉన్నాయి. అతిపెద్ద చమురు నిల్వలను కలిగిన ఐరోపాదేశాలలో అల్బేనియా 10 వ స్థానంలో ఉంది, ప్రపంచంలో 58 వ స్థానంలో ఉంది.<ref>{{cite web|author1=Energy Information Administration|title=Crude Oil Proved Reserves 2016|url=http://www.eia.gov/cfapps/ipdbproject/IEDIndex3.cfm?tid=5&pid=57&aid=6|website=eia.gov|pages=1|language=en|date=3 September 2016|author1-link=Energy Information Administration}}</ref> అల్బేనియన్ అడ్రియాటిక్ సీ కోస్ట్, వెస్ట్రన్ లోలాండ్స్ లోని మైజెక్ మైదానం (ఇక్కడ దేశం అతిపెద్ద రిజర్వ్ ఉంది) ప్రాంతాలలో దేశంలోని ప్రధాన పెట్రోలియం నిక్షేపాలు ఉన్నాయి. ఐరోపాలో అతిపెద్ద సముద్ర తీర క్షేత్రం అయిన " పటోస్-మారిన్జా " ఈ ప్రాంతంలోనే ఉంది.<ref>{{cite web|author1=Dr. Lorenc Gordani|title=Albania, from the largest continental onshore oil reserves in Europe, to the new bridge between the Balkans and Italy, by Dr Lorenc Gordani|url=http://esc.albaniaenergy.org/en/2017/06/21/albania-oil-reserves-natural-gas-dr-lorenc-gordani-21th-june-2017/|website=esc.albaniaenergy.org|pages=1|language=en|date=21 June 2017}}{{Dead link|date=January 2019 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2015 నాటికి 498 కిలోమీటర్లు (309 మైళ్ళు) సహజ వాయువు పైపులైన్లు, 249 కిలోమీటర్లు (155 మైళ్ళు) చమురు పైపులైన్లు దేశ భూభాగం అంతటా విస్తరించి ఉన్నాయి.<ref name="CIAAlbania"/> సహజ వాయువును అజర్‌బైజాన్ నుండి అల్బేనియా, పశ్చిమ ఐరోపాకు ఇటలీ ద్వారా పంపిణీ చేయడానికి ప్రతిపాదించబడిన ట్రాన్స్ అడ్రియాటిక్ పైప్‌లైను ప్రాజెక్టు నిర్మాణం 2020 లో పూర్తవుతుందని అంచనా వేయబడింది.<ref>{{cite web|title=Trans Adriatic Pipeline|url=https://www.tap-ag.com/assets/07.reference_documents/english/scoping_document/albania/TAP_Scoping_report_ESIA_English.pdf|website=tap-ag.com|location=Tirana|page=8|language=en}}</ref> మాంటెనెగ్రో సరిహద్దుకు దగ్గరగా ఉన్న ష్కోడారు సరస్సు వద్ద ఒక అణు విద్యుత్ ప్లాంటును నిర్మించే అవకాశాన్ని గురించి అల్బేనియా, క్రొయేషియా సంయుక్తంగా చర్చించాయి. ఈ ప్రణాళిక భూకంపానికి కారణం కాగలదని మాంటెనెగ్రో విమర్శించింది.<ref>{{cite web |url=http://www.balkaninsight.com/en/main/news/18259/ |title=Albania, Croatia plan nuclear power plant |publisher=Balkaninsight.com |url-status=dead |access-date=27 ఫిబ్రవరి 2020 |archive-date=28 మార్చి 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100328065915/http://www.balkaninsight.com/en/main/news/18259 }}</ref> దేశంలో విద్యుత్తు వనరులను విస్తృతం చేయడానికి 2009 లో ఎనెల్ సంస్థ 800 మెగావాట్ల సామర్ధ్యం కలిగిన బొగ్గు ఆధారిత ధర్మల్ విద్యుత్తు ప్లాంటు ప్రణాళికను ప్రకటించింది.<ref name="diversify">[http://www.allbusiness.com/energy-utilities/utilities-industry-electric-power/11935171-1.html Enel Albanian Joint Venture Introduces Coal In Albania's Power Mix], Business Monitor Online, 24 February 2009 {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20120219093411/http://www.allbusiness.com/energy-utilities/utilities-industry-electric-power/11935171-1.html |date=19 February 2012 }}</ref> ===సాంకేతికం, మాధ్యమం === [[File:Skeda-Ahmet-Zogu.jpg|thumb|1938 లో జాంగు రాజు, రాణి జెరాల్డినె " రేడియో, టెలివిజన్ ష్క్విప్తర్ " ప్రారంభిస్తున్న దృశ్యం]] 1993 లో రాజకీయ, ఆర్థిక మార్పుల కారణంగా శాస్త్రీయ, సాంకేతిక పరిజ్ఞానంలో మానవ వనరులు అధికంగా క్షీణించాయి. 1991 - 2005 మద్యకాలంలో దేశంలోని విశ్వవిద్యాలయాలు, విజ్ఞాన సంస్థల ప్రొఫెసర్లు, శాస్త్రవేత్తలలో సుమారు 50% మంది అల్బేనియాను విడిచిపెట్టారు. <ref name="dfid">{{cite web|url=http://www.dfid.gov.uk/R4D/SearchResearchDatabase.asp?OutputID=177440|title=Research for Development|publisher=DFID|access-date=13 September 2014}}</ref> 2009 నుండి అల్బేనియాలో సైన్సు, టెక్నాలజీ, ఇన్నోవేషన్ కొరకు రూపొందించిన జాతీయ వ్యూహాత్మక ప్రణాళికను 2009 - 2015 మద్య కాలంలో అమలు చేయడానికి ప్రభుత్వం ఆమోదించింది.<ref>{{cite web |url=http://www.dsdc.gov.al/dsdc/pub/national_strategy_of_science_technology_and_innovation_final_draft_381_1.pdf |title=Strategy of Science, Technology and Innovation 2009–2015 |access-date=27 August 2010 |archive-date=3 ఏప్రిల్ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110403182343/http://www.dsdc.gov.al/dsdc/pub/national_strategy_of_science_technology_and_innovation_final_draft_381_1.pdf |url-status=dead }}</ref> ప్రభుత్వ జి.డి.పి.లో 0.6% " పరిశోధన & అభివృద్ధి " కొరకు కేటాయించింది. అలాగే ఐరోపా సమాఖ్య పరిశోధన కొరకు ఫ్రేమ్‌వర్కు ప్రోగ్రాంలతో సహా విదేశీ వనరుల నుండి జిడిఇ (ఇది 40% పరిశోధన ఖర్చులను భర్తీచేస్తుంది) వాటాను పెంచడానికి అల్బేనియా ప్రభుత్వం కృషిచేసింది. అల్బేనియాలో 66 రేడియో స్టేషన్లు, 67 టెలివిజన్ స్టేషన్లతో సహా 257 మీడియా సంస్థలు ఉన్నాయి. వీటిలో 65 జాతీయ, 50 కి పైగా కేబుల్ టెలివిజన్ స్టేషన్లు ఉన్నాయి. 1938 లో రేడియో టెలివిజియోని షికిప్టార్ స్థాపనతో అల్బేనియాలో అధికారికంగా రేడియో ప్రారంభమైంది. 1960 లో టెలివిజన్ ప్రసారం ప్రారంభమైంది. దేశంలోని నాలుగు సరిహద్దు ప్రాంతాలలో 4 ప్రాంతీయ రేడియో స్టేషన్లు పనిచేస్తున్నాయి. అంతర్జాతీయ సంస్థలు తమ ప్రసారాలలో భాగంగా అల్బేనియాలో ఏడు ఇతర భాషలతో సహా మీడియం వేవ్, షార్ట్ వేవ్ ద్వారా రేడియో కార్యక్రమాలను ప్రసారం చేస్తున్నాయి. "కెపుటా ఎన్జె జిజెతే డాఫిన్" పాటలోని థీంను ఆరంభ సంగీతంగా ఉపయోగిస్తుంది.<ref>{{cite web |url=http://picasaweb.google.es/ec2adn/RadioTiranaBroadcastingSchedules/photo#5187887711939456834 |title=Radio Tirana's Broadcasting Schedule &nbsp;– RadioTirana.org |publisher=Picasaweb.google.es |date=25 October 2008 |url-status=dead |access-date=27 ఫిబ్రవరి 2020 |archive-date=17 నవంబరు 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091117115205/http://picasaweb.google.es/ec2adn/RadioTiranaBroadcastingSchedules/photo#5187887711939456834 }}</ref> 1993 నుండి ఉపగ్రహం ద్వారా అంతర్జాతీయ టెలివిజన్ సేవ ప్రారంభించబడింది. పొరుగు దేశాలలోని అల్బేనియా కమ్యూనిటీలు, అల్బేనియా ప్రవాసులను లక్ష్యంగా చేసుకుని ఇవి పనిచేస్తున్నాయి. ప్రస్తుతం డ్యాన్సింగ్ విత్ ది స్టార్స్, బిగ్ బ్రదర్, గాట్ టాలెంట్, ది వాయిస్, ఎక్స్ ఫాక్టర్ వంటి ప్రపంచవ్యాప్త సిరీస్‌లో భాగంగా దేశం అనేక ప్రదర్శనలను నిర్వహించింది. === ఆరోగ్యం === [[File:Olive-oil-1412361 1920.jpg|thumb|right|The [[Albanian cuisine]] from the Mediterranean, which is characterized by the use of [[fruit]]s, [[vegetable]]s and [[olive oil]], contributes to the good nutrition of the country's population.<ref>{{cite web |title=Health Care Systems in Transition Albania 2002 |url=http://www.euro.who.int/__data/assets/pdf_file/0009/96426/E80089.pdf |website=euro.who.int |page=17 |language=en |access-date=2020-02-27 |archive-date=2017-08-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170807190352/http://www.euro.who.int/__data/assets/pdf_file/0009/96426/E80089.pdf |url-status=dead }}</ref>]] అల్బేనియా రాజ్యాంగం పౌరులందరికీ సమానంగా ఉచిత, సార్వత్రిక ఆరోగ్య సంరక్షణకు హామీ ఇస్తుంది.<ref>{{cite web |author-link1=OSCE |title=1998 CONSTITUTION OF THE REPUBLIC OF ALBANIA |url=https://www.osce.org/albania/41888?download=true |website=osce.org |page=10 |language=en |format=PDF}}</ref> దేశం ఆరోగ్య సంరక్షణ వ్యవస్థ ప్రస్తుతం మూడు స్థాయిలలో నిర్వహించబడుతుంది. ప్రాథమిక, ద్వితీయ, తృతీయ ఆరోగ్య సంరక్షణ విధానం ఆధునీకరణ, అభివృద్ధి ప్రక్రియలో ఉంది.<ref name="cod">{{cite web |title=Albania Demographic and Health Survey 2008–09 |url=https://dhsprogram.com/pubs/pdf/FR230/FR230.pdf |website=dhsprogram.com |language=en |page=37|date=March 2010}}</ref><ref name="hospitals">{{cite web|url=http://www.euro.who.int/document/e80089.pdf |title=Albania-prel.pmd |access-date=29 December 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091227181701/http://www.euro.who.int/document/E80089.pdf |archive-date=27 December 2009 |url-status=live}}</ref> అల్బేనియా ప్రజల ఆయుఃపరిమితి 77.8 సంవత్సరాలు. అనేక అభివృద్ధి చెందిన దేశాలను అధిగమిస్తూ అల్బేనియా సగటు ఆయుఃపరిమితి ప్రపంచంలో 37 వ స్థానంలో ఉంది.<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2102rank.html?countryName=Albania&countryCode=al&regionCode=eu&rank=51#al|title=Life Expectancy at Birth|publisher=CIA&nbsp;– The World Factbook|access-date=2020-02-27|website=|archive-date=2014-07-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20140713025849/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2102rank.html?countryName=Albania&countryCode=al&regionCode=eu&rank=51#al|url-status=dead}}</ref> సగటు ఆరోగ్యకరమైన ఆయుర్దాయం 68.8 సంవత్సరాలు. ఇది ప్రపంచంలో 37 వ స్థానంలో ఉంది.<ref>{{cite web|author1=WHO|title=Healthy life expectancy at birth, 2000–2015|url=http://gamapserver.who.int/gho/interactive_charts/mbd/hale_1/atlas.html|website=gamapserver.who.int|language=en|access-date=2020-02-27|archive-date=2019-10-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20191013084820/http://gamapserver.who.int/gho/interactive_charts/mbd/hale_1/atlas.html|url-status=dead}}</ref> దేశం శిశు మరణాల రేటు 2015 లో 1,000:12 గా అంచనా వేయబడింది. 2000 లో ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ నిర్వచించిన విధంగా ఉత్తమ ఆరోగ్య సంరక్షణ అందిస్తున్న ప్రపంచదేశాలలో అల్బేనియా 55 వ స్థానంలో ఉంది.<ref>{{Cite journal |url=http://pages.stern.nyu.edu/~wgreene/Statistics/WHO-COMP-Study-30.pdf |title=Measuring overall health system performance for 191 countries |author=World Health Organization |publisher=New York University|author-link=World Health Organization }}</ref> దేశంలో హృదయ సంబంధ వ్యాధులు మరణానికి ప్రధాన కారణంగా (మొత్తం మరణాలలో 52%) ఉన్నాయి.<ref name="cod"/> ప్రమాదాలు, గాయాలు, ప్రాణాంతక, శ్వాసకోశ వ్యాధులు మరణానికి ఇతర ప్రాథమిక కారణాలుగా ఉన్నాయి.<ref name="cod"/> దేశంలో ఇటీవలి జనాభా పెరుగుదల, సామాజిక, ఆర్థిక మార్పుల కారణంగా న్యూరోసైకియాట్రిక్ వ్యాధి కూడా అధికరించింది.<ref name="cod"/> 2009 లో దేశంలో రోజుకు తలసరి 886 గ్రాముల పండ్లు, కూరగాయల సరఫరా అందించబడుతుంది. ఇది ఐరోపాలో ఐదవ అత్యధిక సరఫరాగా గుర్తించబడుతుంది.<ref>{{cite web |title=Nutrition, Physical Activity and Obesity Albania |url=http://www.euro.who.int/__data/assets/pdf_file/0003/243282/Albania-WHO-Country-Profile.pdf |website=euro.who.int |page=3 |language=en |access-date=2020-02-27 |archive-date=2022-10-09 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://www.euro.who.int/__data/assets/pdf_file/0003/243282/Albania-WHO-Country-Profile.pdf |url-status=dead }}</ref> ఇతర అభివృద్ధి చెందిన, అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలతో పోల్చితే, అల్బేనియాలో ఊబకాయం రేటు తక్కువగా ఉంది. ఆరోగ్య ప్రయోజనాలకు మధ్యధరా ఆహారం కారణంగా భావించబడుతుంది.<ref>{{cite web|title=The World Is Getting Fatter and No One Knows How to Stop It|url=https://www.bloomberg.com/graphics/2016-global-obesity/|website=bloomberg.com|language=en|date=6 April 2016}}</ref><ref>{{cite web|title=Living Smart, the Mediterranean Way of Being Albanian|url=http://agroweb.org/?id=10&l=2106&ln=en&url=living-smart-the-mediterranean-way-of-being-albanian|website=agroweb.org|language=en|date=1 May 2017|access-date=27 ఫిబ్రవరి 2020|archive-date=17 సెప్టెంబరు 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170917171550/http://agroweb.org/?id=10&l=2106&ln=en&url=living-smart-the-mediterranean-way-of-being-albanian|url-status=dead}}</ref> 2016 నాటి ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ గణాంకాల ప్రకారం, దేశంలో 21.7% మంది పెద్దలు వైద్యపరంగా ఊబకాయులు. బాడీ మాస్ ఇండెక్సు స్కోరు 25 లేదా అంతకంటే అధికంగా ఉంది.<ref>{{cite web|title=Prevalence of obesity, ages 18+, 2010–2014|url=http://gamapserver.who.int/gho/interactive_charts/ncd/risk_factors/obesity/atlas.html|website=WHO|publisher=World Health Organisation|access-date=26 February 2016|archive-date=20 నవంబరు 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191120191542/http://gamapserver.who.int/gho/interactive_charts/ncd/risk_factors/obesity/atlas.html|url-status=dead}}</ref> [[File:Albania_demography.svg|thumb|The [[Demographics of Albania|Albanian population]] development in the last sixty years]] == గణాంకాలు == ఇన్స్టిట్యూటు ఆఫ్ స్టాటిస్టిక్సు ఆధారంగా అల్బేనియా జనాభా 2016 లో 28,86,026 గా అంచనా వేయబడింది.<ref>{{cite web |url=http://www.instat.gov.al/media/322941/press_release_population_of_albania_1_january_2016.pdf |title=Population of Albania |url-status=dead |access-date=28 ఫిబ్రవరి 2020 |archive-date=15 అక్టోబరు 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171015202133/http://www.instat.gov.al/media/322941/press_release_population_of_albania_1_january_2016.pdf }}</ref> అల్బేనియా మహిళలలో సంతానోత్పత్తి నిష్పత్తి ఒకస్త్రీకి 1.51 మంది పిల్లలు ప్రపంచంలోనే ఇది అతి తక్కువ.<ref name="CIA demography">{{cite web|title=Albania|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/al.html|website=cia.gov|language=en|access-date=2008-12-23|archive-date=2018-12-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211117/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/al.html|url-status=dead}}</ref> దీని జనసాంద్రత చదరపు కిలోమీటరుకు 259 మంది నివాసితులు. ప్రజల ఆయుఃపరిమితి 78.5 సంవత్సరాలు; పురుషులకు 75.8 సంవత్సరాలు, స్త్రీలకు 81.4 సంవత్సరాలు.<ref name="CIA demography"/> ఈ దేశం అత్యధిక జనాభా కలిగిన బాల్కను దేశాలలో 8 వ స్థానంలో ఉంది. ప్రపంచంలో 137 వ అత్యధిక జనాభా కలిగిన దేశంగా ఉంది. దేశ జనాభా 1979 లో 2,5 మిలియన్ల ఉండగా 1989 నాటికి 3.1 మిలియన్లకు చేరుకుంది <ref>{{cite web|author1=Institute of Statistics of Albania|title=Albania Population and Population dynamics new demographic horizons?|url=https://unstats.un.org/unsd/demographic/sources/census/wphc/Albania/03-analysis.pdf|website=unstats.un.org|page=25|language=en|author1-link=Institute of Statistics (Albania)}}</ref> నికర వలసల స్థాయి ఆధారంగా వాస్తవ జనన రేటు వచ్చే దశాబ్దంలో జనాభా తగ్గిపోతుందని అంచనా వేస్తున్నారు.<ref>{{cite web|author1=Institute of Statistics of Albania|title=Albania Population Projections 2011–2031|url=http://www.instat.gov.al/media/2964/population_projections_2011-2031.pdf|website=instat.gov.al|page=37|language=en|author1-link=Institute of Statistics (Albania)|access-date=2020-02-28|archive-date=2022-10-09|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://www.instat.gov.al/media/2964/population_projections_2011-2031.pdf|url-status=dead}}</ref> అల్బేనియాలో ఇటీవలి జనాభా తగ్గింపుకు కమ్యూనిజ పాలన పతనం కారణం అని భావిస్తున్నారు. ఈసమయంలో అల్బేనియా నుండి [[గ్రీస్]], [[ఇటలీ]], యునైటెడ్ స్టేట్సుకు పెద్ద ఆర్థిక సామూహిక వలసలు అధికంగా జరిగాయి. ఈ దేశవిసర్జనకు ప్రపంచం నుండి 40 సంవత్సరాల ఒంటరితనం, దాని వినాశకరమైన ఆర్థిక, సామాజిక, రాజకీయ పరిస్థితులు కారణం అయింది. కమ్యూనిస్టు యుగంలో బాహ్య వలసలు పూర్తిగా నిషేధించబడ్డాయి. అంతర్గత వలసలు చాలా పరిమితం, అందువలన కమ్యూనిజం పతనం తరువాత విదేశీవలసలు అధికరించాయి. ఈ కాలంలో కనీసం 9,00,000 మంది అల్బేనియాను విడిచిపెట్టారు. వారిలో 6,00,000 మంది గ్రీసులో స్థిరపడ్డారు.<ref>"[http://www.migrationinformation.org/Profiles/display.cfm?ID=239 Albania: Looking Beyond Borders]". Migration Policy Institute.</ref> వలసలు దేశ అంతర్గత జనాభా పంపిణీని ప్రభావితం చేసింది. ముఖ్యంగా ఉత్తర, దక్షిణ ప్రాంతాలలో జనసంఖ్య కనీసంగా క్షీణించింది. అయినప్పటికీ ఇది టిరానా, డుర్రేస్ నగరాలలో అధికరించింది. పెరిగింది.{{Citation needed|date=March 2009}} ఇంస్టిట్యూటు ఆఫ్ స్టాటిస్టిక్సు ఆధారంగా 2015 జనవరి నాటి అల్బేనియా జనసంఖ్య 2,893,005.<ref name="Statistics">{{cite web |publisher=Republic of Albania Institute of Statistics |title=Population of Albania 1 January 2016 |url=http://www.instat.gov.al/al/themes/popullsia/publications/books/2016/popullsia-e-shqipërisë,-1-janar-2016.aspx |access-date=29 June 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170713221549/http://www.instat.gov.al/al/themes/popullsia/publications/books/2016/popullsia-e-shqip%C3%ABris%C3%AB,-1-janar-2016.aspx |archive-date=13 July 2017 |url-status=dead}}</ref> దేశ జనాభాలో 53.4% మంది నగరాల్లో నివసిస్తున్నారు. మొత్తం జనాభాలో సగం మంది జనసంఖ్య ఆధారంగా మూడు అతిపెద్ద కౌంటీలలో నివసిస్తున్నారు. మొత్తం జనాభాలో దాదాపు 30% టిరానా కౌంటీలో ఉంది, తరువాత ఫైర్ కౌంటీ 11%, డ్యూరెస్ కౌంటీ 10%తో ఉన్నాయి. <ref>{{cite web|author1=Institute of Statistics of Albania|url=http://www.instat.gov.al/media/1285/population_of_albania_1_january_2017.pdf|title=Population of Albania 1 January 2017|website=instat.gov.al|location=Tirana|page=4|language=en|author1-link=Institute of Statistics (Albania)|access-date=28 ఫిబ్రవరి 2020|archive-date=9 అక్టోబరు 2022|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://www.instat.gov.al/media/1285/population_of_albania_1_january_2017.pdf|url-status=dead}}</ref> 1 మిలియన్ మందికి పైగా ప్రజలు టిరానా, డ్యూరస్‌లలో కేంద్రీకృతమై ఉన్నారు. ఇది అల్బేనియాలో అతిపెద్ద పట్టణ ప్రాంతంగా మారింది.<ref>{{cite web|title=Popullsia e Shqipërisë|url=http://www.instat.gov.al/media/322938/pop_1_janar_2016.pdf|url-status=dead|access-date=28 ఫిబ్రవరి 2020|archive-date=12 ఏప్రిల్ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160412123357/http://www.instat.gov.al/media/322938/pop_1_janar_2016.pdf}}</ref> టిరానా బాల్కన్ ద్వీపకల్పంలోని అతిపెద్ద నగరాల్లో ఒకటిగా ఉంది. 8,00,000 జనాభాతో ఈ నగరం బాల్కన్ ద్వీపకల్పంలో 7 వ స్థానంలో ఉంది.<ref name=census15>{{cite web|url=http://www.instat.gov.al/en/themes/population.aspx|title=Population|publisher=INSTAT|url-status=dead|access-date=28 ఫిబ్రవరి 2020|archive-date=16 మార్చి 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130316054551/http://www.instat.gov.al/en/themes/population.aspx}}</ref> జనసంఖ్య ఆధారంగా దేశంలో రెండవ అతిపెద్ద నగరం డ్యూరెస్, (జనసంఖ్య 201.110), తరువాత వ్లోరే (141.513 జనసంఖ్య). {|class="infobox" style="text-align:left; width:97%; margin-right:10px; font-size:90%" |- !colspan="8" style="background:#e9e9e9; padding:0.3em; line-height:1.2em;"|The country's largest [[List of cities in Albania|urban areas]] by population {{as of|2011|lc=y}}.<ref>{{cite web |author1=INSTAT |title=POPULATION AND HOUSING CENSUS 2011 |url=http://www.instat.gov.al/media/177354/main_results__population_and_housing_census_2011.pdf |website=instat.gov.al |language=en |access-date=28 ఫిబ్రవరి 2020 |archive-date=14 నవంబరు 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141114073838/http://www.instat.gov.al/media/177354/main_results__population_and_housing_census_2011.pdf |url-status=dead }}</ref> |- !rowspan=23 width:130|<br/> <div style="text-align: center;">[[File:Tirana_from_South.jpg|160px|టిరానా]]<br/>{{small|[[Tirana]]}}<br/></div> <div style="text-align: center;">[[File:Amphitheatre_of_durres_albania_2016.jpg|160px|[[డుర్రెస్]]]]<br/>{{small|[[Durrës]]}}<br/></div> ! style="text-align:center; background:#f5f5f5;"|# ! style="text-align:left; background:#f5f5f5;"|నగరం ! style="text-align:left; background:#f5f5f5;"|జనసంఖ్య ! style="text-align:center; background:#f5f5f5;"|# ! style="text-align:left; background:#f5f5f5;"|నగరం ! style="text-align:left; background:#f5f5f5;"|జనసంఖ్య !rowspan=23 width:130|<br/> <div style="text-align: center;">[[File:Gjirokaster_2016-2017.jpg|160px|గ్జిరోస్టర్]]<br/>{{small|[[Gjirokastër]]}}<br/></div> <div style="text-align: center;">[[File:CIty_of_Saranda_Albania_2016.jpg|160px|సరండె]]<br/>{{small|[[Sarandë]]}}<br/></div> |- |style="text-align:center; background:#f0f0f0;"| 1 |align=left|'''టిరానా''' | 418,495 |style="text-align:center; background:#f0f0f0;"| 11 |align=left|'''కవజె ''' | 20,192 |- |style="text-align:center; background:#f0f0f0;"| 2 |align=left|'''[[డుర్రెస్]]''' | 113,249 |style="text-align:center; background:#f0f0f0;"| 12 |align=left|'''గ్జిరొకస్టర్''' | 19,836 |- |style="text-align:center; background:#f0f0f0;"| 3 |align=left|'''వ్లొరె ''' | 79,513 |style="text-align:center; background:#f0f0f0;"| 13 |align=left|'''సరండే''' | 17,233 |- |style="text-align:center; background:#f0f0f0;"| 4 |align=left|'''ష్కొడర్''' | 78,703 |style="text-align:center; background:#f0f0f0;"| 14 |align=left|'''లాక్''' | 17,086 |- |style="text-align:center; background:#f0f0f0;"| 5 |align=left|'''ఎల్బాసన్ ''' | 77,075 |style="text-align:center; background:#f0f0f0;"| 15 |align=left|'''కుకెస్''' | 16,719 |- |style="text-align:center; background:#f0f0f0;"| 6 |align=left|'''ఫియర్''' | 55,845 |style="text-align:center; background:#f0f0f0;"| 16 |align=left|'''పాటోస్''' | 15,937 |- |style="text-align:center; background:#f0f0f0;"| 7 |align=left|''కొర్సె''' | 51,152 |style="text-align:center; background:#f0f0f0;"| 17 |align=left|'''లెజె ''' | 15,510 |- |style="text-align:center; background:#f0f0f0;"| 8 |align=left|'''బెరాట్ ''' | 32,606 |style="text-align:center; background:#f0f0f0;"| 18 |align=left|'''పెషొపి''' | 13,251 |- |style="text-align:center; background:#f0f0f0;"| 9 |align=left|'''లుషన్జె ''' | 31,105 |style="text-align:center; background:#f0f0f0;"| 19 |align=left|'''కుకొవె''' | 12,654 |- |style="text-align:center; background:#f0f0f0;"| 10 |align=left|'''పొగ్రాడెక్ ''' | 20,848 |style="text-align:center; background:#f0f0f0;"| 20 |align=left|'''క్రుజె''' | 11,721 |- | colspan="6" style="text-align:center; background:#f5f5f5;"|- |} పై జాబితాలో నగరాల వారీగా జనసంఖ్య వివరించబడింది. === అల్పసంఖ్యాకులు === జాతి సమస్యలు సున్నితమైన అంశంగా చర్చకు లోబడి ఉంటాయి. దేశం అధికారికంగా అల్బేనియా ప్రజల ఆధిక్యతను (97% కంటే అధికంగా) చూపిస్తుంది. అధికారిక గణాంకాలకు విరుద్ధంగా మైనారిటీ సమూహాలు (గ్రీకులు, మాసిడోనియన్లు, మాంటెనెగ్రియన్లు రోమానియన్లు, అరోమానియన్లు వంటివి) అధికారిక సంఖ్యలను తరచూ వివాదానికి గురి చేస్తున్నాయి. దేశ జనాభాలో అల్బేనియన్లు ఎక్కువ శాతం మంది ఉన్నారు. వివాదాస్పద 2011 జనాభా గణాంకాల ఆధారంగా జాతుల సంబంధిత ప్రజల జసంఖ్య ఈ క్రింది విధంగా ఉంది: అల్బేనియన్లు 2,312,356 (మొత్తం 82.6%), గ్రీకులు 24,243 (0.9%), మాసిడోనియన్లు 5,512 (0.2%), మాంటెనెగ్రియన్లు 366 (0.01%), అరోమానియన్లు 8,266 (0.30%), రోమానియన్లు 8,301 (0.3%), బాల్కన్ ఈజిప్షియన్లు 3,368 (0.1%), ఇతర జాతులు 2,644 (0.1%), అప్రకటిత జాతి 390,938 (14.0%), ఏజాతికి చెందని ప్రజలు 44,144 (1.6%).<ref name="Population and Housing Census 2011">{{cite web |publisher=[[Institute of Statistics (Albania)|Instituti i Statistikës]] (INSTAT) |title=Population and Housing Census 2011 |url=https://www.instat.gov.al/media/3058/main_results__population_and_housing_census_2011.pdf |access-date=21 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200826201945/https://www.instat.gov.al/media/3058/main_results__population_and_housing_census_2011.pdf |archive-date=26 August 2020}}</ref> జాతీయ అల్పసంఖ్యాకుల రక్షణ కోసం చేసిన ముసాయిదా సమావేశంలో సలహా కమిటీ నిర్దిష్ట డేటా నాణ్యత గురించి ఇలా పేర్కొంది "జాతీయ అల్పసంఖ్యాకుల రక్షణ కొరకు రాజ్యాంగ విధానాన్ని నిర్ణయించడానికి నిర్వహించిన జనాభా గణాంకాలను సేకరించిన సమయంలో జనాభా లెక్కల ఫలితాలపట్ల చాలా జాగ్రత్త వహించాలని, ప్రత్యేకంగా సేకరించిన డేటా మీద ఆధారపడి జాతీయత నిర్ధారించవద్దని అధికారులకు పిలుపునిచ్చారు".<ref>{{cite web|title=Third Opinion on Albania adopted on 23 November 2011|url=https://rm.coe.int/168008c633|publisher= Advisory Committee on the Framework for the Protection of National Minorities|access-date=29 June 2017}}</ref> అల్బేనియా తొమ్మిది సాంస్కృతిక అల్పసంఖ్యాకులను గుర్తించింది: గ్రీక్, మాసిడోనియన్, వల్లాచియన్, మాంటెనెగ్రిన్, సెర్బ్, రోమా, ఈజిప్షియన్, బోస్నియా, బల్గేరియా ప్రజలు.<ref>{{cite news|last1=staff|title=Albania has Recognized the Bulgarian Minority in the Country|url=http://www.novinite.com/articles/184224/Albania+has+Recognized+the+Bulgarian+Minority+in+the+Country|access-date=4 December 2017|work=novinite.com|agency=Sofia News Agency|date=12 October 2017}}</ref> ఇతర అల్బేనియా అల్పసంఖ్యాక ప్రజలలో గోరానీ, అరోమానియన్లు, యూదులు ఉన్నారు.<ref>{{cite web |author=United Nations High Commissioner for Refugees |url=http://www.unhcr.org/refworld/country,,,COUNTRYPROF,ALB,,4954cdfe1a,0.html |title=World Directory of Minorities and Indigenous Peoples&nbsp;– Albania : Overview |publisher=UNHCR |date=11 May 2005 |access-date=5 May 2013 }}{{Dead link|date=అక్టోబరు 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> అల్బేనియాలో ఎంతమంది గ్రీకులు ఉన్నారో తెలుసుకోవడం కష్టం. అల్బేనియాలో గ్రీకుజాతి ప్రజల సంఖ్య మధ్య అంచనాలు (60,000 - 3,00,000) మారుతూ ఉంటాయి. ఇయాన్ జెఫ్రీస్ అభిప్రాయం ఆధారంగా పలు పాశ్చాత్య వనరులు గ్రీకులు 2,00,000 ఉన్నారని తెలియజేస్తున్నాయి. గ్రీకు ప్రభుత్వం 3,00,000 సంఖ్యకు మద్దతు ఇస్తుంది.<ref name="RFE/RL Research Report: Weekly Analyses from the RFE/RL Research Institute">{{cite book|title=RFE/RL Research Report: Weekly Analyses from the RFE/RL Research Institute|url=https://books.google.com/books?id=RxgkAQAAIAAJ|access-date=22 December 2012|year=1993|publisher=Radio Free Europe/Radio Liberty, Incorporated|quote=Albanian officials alleged that the priest was promoting irredentist sentiments among Albania's Greek minority&nbsp;– estimated at between 60,000 and 300,000.}}</ref><ref name="BideleuxJeffries2006">{{cite book|author1=Robert Bideleux|author2=Ian Jeffries|title=The Balkans: A Post-Communist History|url=https://books.google.com/books?id=5jrHOKsU9pEC&pg=PA49|access-date=6 September 2013|date=15 November 2006|publisher=Routledge|isbn=978-0-203-96911-3|page=49|quote=The Albanian government claimed that there were only 60,000, based on the biased 1989 census, whereas the Greek government claimed that there were upwards of 300,000. Most Western estimates were around the 200,000 mark&nbsp;...}}</ref><ref name="Ramet1998">{{cite book|author=Sabrina P. Ramet|title=Nihil Obstat: Religion, Politics, and Social Change in East-Central Europe and Russia|url=https://books.google.com/books?id=ZvMi6paTOlcC&pg=PA222|access-date=6 September 2013|year=1998|publisher=Duke University Press|isbn=978-0-8223-2070-8|page=222|quote=that between 250,000 and 300,000 Orthodox Greeks reside in Albania}}</ref><ref name="Jeffries2002">{{cite book|author=Ian Jeffries|title=Eastern Europe at the Turn of the Twenty-first Century: A Guide to the Economies in Transition|url=https://books.google.com/books?id=L7PBtDujYt0C&pg=PA69|access-date=6 September 2013|year=2002|publisher=Routledge|isbn=978-0-415-23671-3|page=69|quote=It is difficult to know how many ethnic Greeks there are in Albania. The Greek government, it is typically claimed, says that there are around 300,000 ethnic Greeks in Albania, but most Western estimates are around the 200,000 mark.}}</ref><ref name="Publications2008">{{cite book|author=Europa Publications|title=The Europa World Year Book 2008|url=https://books.google.com/books?id=Oabsu05rJNoC|access-date=22 December 2012|date=24 June 2008|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-1-85743-452-1|quote=and Greece formally annulled claims to North Epirus (southern Albania), where there is a sizeable Greek minority.&nbsp;... strained by concerns relating to the treatment of ethnic Greeks residing in Albania (numbering an estimated 300,000)&nbsp;...}}</ref> సి.ఐ.ఎ. వరల్డు ఫాక్ట్సుబుక్కు మొత్తం జనాభాలో గ్రీకు మైనారిటీని 0.9%<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/al.html|title=Albania|publisher=CIA|access-date=13 September 2014|website=|archive-date=24 డిసెంబరు 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211117/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/al.html|url-status=dead}}</ref>గా అంచనా వేసింది. యుఎస్ స్టేట్ డిపార్ట్మెంటు గ్రీకుల సంఖ్య 1.17%, ఇతర అల్పసంఖ్యాకుల సంఖ్య 0.23% ఉన్నట్లు తెలియజేస్తుంది.<ref>{{cite web|url=https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/3235.htm|title=Albania|work=U.S. Department of State|access-date=13 September 2014}}</ref> గ్రీకు మైనారిటీ గురించి జనాభా లెక్కల డేటా ప్రామాణికతను ఇవి ప్రశ్నిస్తున్నాయి. దేశం నుండి వెలుపలకు పోతున్న విదేశీవలసలు గణాంకాలను ప్రభావితం చేస్తున్నాయి.<ref>{{cite web|title=International Religious Freedom Report for 2014: Albania|url=https://2009-2017.state.gov/documents/organization/238560.pdf |page=5 |website=www.state.gov|publisher=United States Department of State|access-date=20 October 2015|quote=Ethnic Greek minority groups had encouraged their members to boycott the census, affecting measurements of the Greek ethnic minority and membership in the Greek Orthodox Church.}}</ref> జనాభా లెక్కల చట్టంలోని ఆర్టికల్ 20 ను మాసిడోనియాలోని కొన్ని గ్రీకు అల్పసంఖ్యాకుల సమూహాలు తీవ్రంగా విమర్శించాయి. దీని ప్రకారం స్త్రీ, పురుషులు ఎవరైనా వారి జనన ధ్రువీకరణ పత్రంలో పేర్కొన్నదాని కంటే ఇతర జాతిని ప్రకటిస్తే వారికి $ 1,000 అమెరికా డాలర్ల జరిమానా విధించబడుతుంది. ఇది అల్బేనియా జాతి ప్రజలు అధికంగా ఉన్నట్లు ప్రకటించి అల్పసఖ్యాకులను బెదిరించే ప్రయత్నం అని పేర్కొంటున్నారు. వారి అభిప్రాయం ప్రకారం అల్బేనియా ప్రభుత్వం జనాభా గణనలో జాతిని ప్రకటించడానికి నిరాకరించిన స్త్రీ,పురుషులను జైలులో పెడుతుందని పేర్కొంది.<ref>{{cite web |title=Macedonians and Greeks Join Forces against Albanian Census |url=http://www.balkanchronicle.com/index.php?option=com_content&view=article&id=1364:macedonians-and-greeks-join-forces-against-albanian-census&catid=83:balkans&Itemid=460 |publisher=balkanchronicle |url-status=dead |access-date=28 ఫిబ్రవరి 2020 |archive-date=12 జనవరి 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120112095639/http://www.balkanchronicle.com/index.php?option=com_content&view=article&id=1364%3Amacedonians-and-greeks-join-forces-against-albanian-census&catid=83%3Abalkans&Itemid=460 }}</ref> మంత్రి జెన్క్ పోలో ఇలా ప్రకటించారు: "అల్బేనియా పౌరులు తమ జాతి, మతపరమైన అనుబంధాన్ని, మాతృభాషను స్వేచ్ఛగా వ్యక్తీకరించగలరు. అయినప్పటికీ వారు సున్నితమైన ప్రశ్నలకు సమాధానం ఇవ్వవలసిన అవసరం లేదు".<ref>{{cite news|title=Albania passes census law|url=http://macedoniaonline.eu/content/view/18561/2/|newspaper=MINA|access-date=20 December 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121031222754/http://macedoniaonline.eu/content/view/18561/2/|archive-date=31 October 2012|url-status=dead}}</ref> సవరణలలో జైలు శిక్షల గురించి, బలవంతంగా జాతి, మతాలను ప్రకటించడం గురించిన వివరణ లేదని విమర్శకులు పేర్కొన్నారు. జరిమానా మాత్రమే (దీనిని కోర్టు పడగొట్టవచ్చు) ఊహించబడింది.<ref>{{Cite web|url=http://census.al/census2011/Legislation.aspx?lang=en|title=census.al|website=census.al|access-date=2020-02-28|archive-date=2020-07-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20200725014838/http://census.al/census2011/Legislation.aspx?lang=en|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.instat.gov.al/media/151356/aw_nr_10_442__date_7.7.2011pdf.pdf |title=ÿþMicrosoft Word&nbsp;– Law Nr 10442 date 07.07.2011.doc |access-date=25 March 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130509014821/http://www.instat.gov.al/media/151356/aw_nr_10_442__date_7.7.2011pdf.pdf |archive-date=9 May 2013 |url-status=dead}}</ref> అల్బేనియా పార్లమెంటులో గ్రీకు ప్రతినిధులు భాగంగా ఉన్నారు. ప్రభుత్వం అల్బేనియా గ్రీకులను వారి స్థితిని మెరుగుపర్చడానికి వారి పేరును నమోదు చేయడం ఏకైక మార్గం అని పిలుపు ఇచ్చింది.<ref name="EUDO"/> మరోవైపు అల్బేనియాలోని జాతీయవాదులు, వివిధ సంస్థలు, రాజకీయ పార్టీలు జనాభా లెక్కలు గ్రీకు అల్పసంఖ్యాకుల సంఖ్యను కృత్రిమంగా పెంచుతాయని, అల్బేనియా ప్రాదేశిక సమగ్రతను బెదిరించడానికి గ్రీస్ ప్రయత్నిస్తుంది అని తమ ఆందోళనను వ్యక్తం చేశాయి.<ref name="EUDO">{{cite web|title=The politics of numbers and identity in Albania|url=http://eudo-citizenship.eu/news/citizenship-news/582-the-politics-of-numbers-and-identity-in-albania|publisher=EUDO Observatory on Citizenship|access-date=20 December 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20130224021716/http://eudo-citizenship.eu/news/citizenship-news/582-the-politics-of-numbers-and-identity-in-albania|archive-date=24 February 2013|url-status=dead}}</ref><ref name="Maria Karathanos, Constantine Callaghan">{{cite web|author1=Maria Karathanos|author2=Constantine Callaghan|title=Ethnic tensions in Albania|url=http://www.athensnews.gr/issue/13458/46617|publisher=Athensnews|access-date=7 January 2013|quote=in line with Albanian nationalist sentiment alleging that the census poses a threat to Albanian territorial integrity|archive-url=https://web.archive.org/web/20120208123850/http://www.athensnews.gr/issue/13458/46617|archive-date=8 February 2012|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|last=Likmeta|first=Besar|title=Albania Nationalist Leader Resigns from Top Justice Job|url=http://www.balkaninsight.com/en/article/albania-nationalist-leader-resigns-from-top-justice-job|publisher=Balkannsight|access-date=7 January 2013}}</ref><ref name="BalkanChronicle">{{cite web | title=Census stirs Balkan melting pot | date=20 October 2011 | url=http://www.balkanchronicle.com/index.php/world/world-news/balkans/1638-census-stirs-balkan-melting-pot | quote=nationalist critics are up in arms at efforts to provide an accurate picture of Albania's ethnic breakdown, seeing a plot to weaken the state&nbsp;... The group has denounced the ethnicity section of the national census, and Spahiu warns the results could upset Albania's "good model" of ethnic and religious tolerance&nbsp;... | access-date=18 December 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130605183435/http://www.balkanchronicle.com/index.php/world/world-news/balkans/1638-census-stirs-balkan-melting-pot | archive-date=5 June 2013 | url-status=dead | df=dmy-all }}</ref><ref>{{cite news|title=Some Albanians consider changing nationality for profit|url=http://setimes.com/cocoon/setimes/xhtml/en_GB/features/setimes/articles/2011/06/27/reportage-01|newspaper=SETimes}}</ref><ref>{{cite news|title=Courts in Albania suspend changing nationality to Greek|url=http://www.setimes.com/cocoon/setimes/xhtml/en_GB/newsbriefs/setimes/newsbriefs/2011/03/17/nb-06|newspaper=SETimes}}</ref><ref>{{cite news|title=Greek Consul Statement Angers Albanian MPs|url=http://www.balkaninsight.com/en/article/greek-consul-statement-angers-albanian-mps|newspaper=BalkanInsight}}</ref> {{multiple image |align=center |total_width=700 |image_style=border:none; |image1=Albania minorities.png |caption1=Regions with a traditional presence of ethnic groups other than Albanian. |image2=Albania majority ethnicity 2011 census.PNG |caption2=Distribution of ethnic groups within Albania, as of the 2011 census. Districts colored gray are those where a majority of people did not declare an ethnicity (the question was optional). The census was criticized and boycotted by minorities in Albania. |image3=AlbaniaTraditionalCommunitiesByLanguageAndReligion.png |caption3=Traditional locations of linguistic and religious communities in Albania.}} === భాషలు === [[File:Dialect_map_albania.png|right|upright|thumb|అల్బేనియాలోని " అల్బేనియా భాషా మాండలికం "]] దేశ అధికారిక భాష అల్బేనియా. ఇది దేశ జనాభాలో ఎక్కువ మంది ప్రజలకు వాడుకభాషగా ఉంది.<ref>{{cite web |title=Constitution of the Republic of Albania |url=https://www.osce.org/albania/41888 |website=osce.org |page=3 |language=en |quote=The official language in the Republic of Albania is Albanian.}}</ref> రెండు ప్రాధానిక మాండలికాలైన ఘెగ్, టోస్కు సవరించి అల్బేనియా భాష మాట్లాడేరూపం, వ్రాతపూర్వక రూపం ఏర్పరచబడ్డాయి. అయినప్పటికీ ఇది టోస్కు మాండలికం మీద ఎక్కువగా ఆధారపడి ఉంటుంది. రెండు మాండలికాల మధ్య విభజన రేఖగా ష్కుంబిన్ నది ఉంటుంది. ప్రామాణిక ఆధునిక గ్రీకులో కోల్పోయిన లక్షణాలను సంరక్షించడానికి గ్రీకు అల్పసంఖ్యాకులు నివసించే ప్రాంతాలలో పురాతన గ్రీకు మాండలికం మాట్లాడతారు. అల్బేనియాలో అల్పసంఖ్యాక భాషలు మాట్లాడే ఇతర భాషలలో అరోమానియా, సెర్బియా, మాసిడోనియా, బోస్నియా, బల్గేరియా, గోరానీ, రోమా ఉన్నాయి.<ref>{{cite web |url=http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=albania |title=Languages of Albania |url-status=dead |access-date=28 ఫిబ్రవరి 2020 |archive-date=23 జనవరి 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090123044546/http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=Albania }}</ref> తూర్పు అల్బేనియాలోని పుస్టెక్ మునిసిపాలిటీలో మాసిడోనియా భాష అధికారభాషగా ఉంది. 2011 జనాభా లెక్కల ఆధారంగా జనాభాలో 27,65,610 (98.767%) మంది ప్రజలు అల్బేనియాభాషను తమ మాతృభాషగా ప్రకటించారు. (బాల్యంలో ఇంట్లో మాట్లాడే మొదటి లేదా ప్రధాన భాష మాతృభాషగా నిర్వచించబడింది).<ref name="Population and Housing Census 2011"/> {{multiple image |align = left | direction = vertical |image1 =|image2 = Street Sign Goranxi.jpg |footer = One road sign in Albanian and a minority language (Macedonian) and one in Albanian and a foreign language for tourists (English) in Pustec <small>('''left''')</small> Road sign in Albanian and a minority language (Greek) in Goranxi <small>('''right''')</small>}} ఇటీవలి సంవత్సరాలలో గ్రీకు అల్పసంఖ్యాక ప్రజల కొరకు ప్రత్యేకించబడిన పాఠశాలలలో విద్యార్థుల సంఖ్య తగ్గిపోవడం ఉపాధ్యాయులకు సమస్యలను కలిగించింది.<ref>{{cite web|title=Përqëndrimi shkollave të minoritetit dhe kundërshtitë e saj|url=http://dw.com/sq/p%C3%ABrq%C3%ABndrimi-shkollave-t%C3%AB-minoritetit-dhe-kund%C3%ABrshtit%C3%AB-e-saj/a-5484830|publisher=DW|year=2010}}</ref> ప్రక్కనే ఉన్న గ్రీసుతో సాంస్కృతిక, ఆర్థిక సంబంధాల కారణంగా దేశంలోని దక్షిణ భాగంలో ప్రధానంగా గ్రీకుభాష వాడుకభాషగా ఉంది.<ref>{{cite book|last1=Nitsiakos|first1=Vasilēs G.|title=Balkan Border Crossings: Second Annual of the Konitsa Summer School|date=2011|publisher=LIT Verlag Münster|isbn=9783643800923|page=150|url=https://books.google.gr/books?id=A6HEpazarccC&pg=PA150|language=en|quote=in the Albanian south... The Greek language is spoken by an important percentage of the Albanians of the south.}}</ref> 2017 లో అల్బేనియా ప్రభుత్వ గణాంక సంస్థ ఇన్స్టాటు నిర్వహించిన అధ్యయనంలో 25-64 సంవత్సరాల వయసు కలిన వారిలో 39.9% మంది కనీసం ఒక విదేశీ భాషను ఉపయోగించగలుగుతారు. వీటిలో ఇంగ్లీషు మొదటి స్థానంలో (40.0%), ద్వితీయ స్థానంలో ఇటాలియన్ (27.8%), తృతీయస్థానంలో గ్రీకు (22.9%) ఉన్నాయి.<ref>{{Cite news|url=http://www.instat.gov.al/media/4028/adult-education-survey-2017.pdf|title=Press release of the Adult Education Survey|date=10 May 2018|work=Albanian Institute of Statistics|access-date=23 May 2018|archive-date=9 అక్టోబరు 2022|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://www.instat.gov.al/media/4028/adult-education-survey-2017.pdf|url-status=dead}}</ref> 2000 తరువాత 25 లేదా అంతకంటే తక్కువ వయస్సు గల యువకులలో ఇంగ్లీషు, జర్మనీ, టర్కిషు ఆసక్తిని పెంచుతున్నాయి. ఇటాలియన్, ఫ్రెంచి అంటే వారికి స్థిరమైన ఆసక్తి ఉంది. గ్రీకు చాలా ఆసక్తిని కోల్పోయింది. ఈ పోకడలు సాంస్కృతిక, ఆర్థిక కారణాలతో ముడిపడి ఉన్నాయి.<ref name="Shkurtaj2017">{{cite book|author=Gjovalin Shkurtaj|title=Urgjenca gjuhësore: -huazime të zëvendësueshme me fjalë shqipe- : (fjalorth)|year=2017|publisher=Naimi|quote=Sic u permend me lart, per shkak te shkaqeve kulturore dhe ekonomike, trendet e mesimit te gjuheve nga te rinjte (grupmosha deri ne 25 vjec) ndryshojne. Keto trende jane percaktues i nje sere fenomeneve shoqerore, sic do te shohim me tej. Keshtu nga viti 2000 e ketej, gjuha angleze, gjermane dhe ajo turke kane pasur nje rritje te interest. Gjuha italiane, por edhe ajo franceze kane pasur nje stabilitet, pra as rritje dhe as ulje te interesit te pergjithshem nga ana e grupmoshes te siperpermendur. Vihet re se gjuha greke ka pesuar nje renie te forte te interesit. Ne fakt, shumica e interesit ka rene per kete gjuhe. Arsyet per kete gjuhe specifike do ti trajtojme me tej ne kapitulin e trete.|isbn=9789928234049|pp=15–16}}</ref> దేశంలో అత్యధికంగా మాట్లాడే రెండవ భాష గ్రీకు. జనాభాలో 0.5 - 3% మంది దీనిని మొదటి భాషగా మాట్లాడుతున్నారు.<ref>{{cite web |title=What Languages Are Spoken in Albania? |url=https://www.worldatlas.com/articles/what-languages-are-spoken-in-albania.html |website=WorldAtlas |language=en}}</ref><ref name="SecondMostSpokenLanguage">{{cite web|title=The Second Most Spoken Languages Around the World|url=http://graduate.olivet.edu/news-events/news/second-most-spoken-languages-around-world|publisher=Kathimerini|access-date=12 June 2017|quote=.5% speak it as first language.|archive-date=29 జూలై 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180729003624/https://graduate.olivet.edu/news-events/news/second-most-spoken-languages-around-world|url-status=dead}}</ref><ref name="kathimerini">{{cite web|title=The Greek language is widely spoken in Albania (H Ελληνική γλώσσα γίνεται καθομιλουμένη στην Αλβανία)|url=http://www.kathimerini.gr/138922/article/epikairothta/politikh/h-ellhnikh-glwssa-ginetai-ka8omiloymenh-sthn-alvania|publisher=Kathimerini|access-date=12 June 2017}}</ref> ప్రధానంగా, మూడింట రెండొంతుల కుటుంబాలలో గ్రీకు మాట్లాడే సభ్యులు ఒకరైనా ఉన్నారు. కమ్యూనిస్టు అనంతర కాలంలో (1992-ప్రస్తుతం) చాలావరకు ప్రైవేటు పాఠశాలలు లేదా గ్రీసు వలసల కారణంగా గ్రీకు నేర్చుకున్నారు.<ref name="kathimerini"/> కమ్యూనిస్టు పాలనా కాలంలో దక్షిణప్రాంతంలో "అల్పసంఖ్యాక ప్రాంతం" వెలుపల గ్రీకు బోధన నిషేధించబడింది.<ref>{{cite book|last1=Bugajski|first1=Janusz|title=Ethnic politics in Eastern Europe : a guide to nationality policies, organizations, and parties|date=1995|publisher=M.E. Sharpe|location=Armonk, N.Y.|isbn=9781563242823|page=268|edition=With a new postscript.|url=https://books.google.com/books?id=PXScAJFQFloC&pg=PA269|quote=The stalinist regime of Enver Hoxha imposed a ruthless dictatorship in the country the lasted with little respite{{nbsp}}...}}</ref> 2003 నాటికి గ్రీకును అల్బేనియా అంతటా 100 కి పైగా ప్రైవేట్ ట్యూటరింగ్ సెంటర్లలో, టిరానాలోని ఒక ప్రైవేటు పాఠశాలలో గ్రీకుభాషను అందిస్తున్నారు. ఇది గ్రీస్ వెలుపల గ్రీస్ భాషను అందిస్తున్న దేశాలలో ఇదే మొదటిది.<ref name="kathimerini"/> యువతకు ఇటీవలి సంవత్సరాలలో జర్మను భాష మీద ఆసక్తి కలిగింది. వారిలో కొందరు అధ్యయనం కోసం లేదా వివిధ అనుభవాల కోసం జర్మనీకి వెళతారు. రెండు దేశాల యువతకు రెండు సంస్కృతులను బాగా తెలుసుకోవడంలో సహకరించడానికి అల్బేనియా, జర్మనీ మద్య ఒప్పందాలు ఉన్నాయి.<ref>{{cite web |url=http://www.albinfo.ch/gjuha-gjermane-shume-e-kerkuar-ne-shqiperi/ |title=Gjuha gjermane, shumë e kërkuar në Shqipëri |date=10 April 2014 |website=albinfo.ch |publisher=albinfo |access-date=26 May 2018 |archive-date=3 మే 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210503235525/https://www.albinfo.ch/gjuha-gjermane-shume-e-kerkuar-ne-shqiperi/ |url-status=dead }}</ref> టర్కీతో ఆర్థిక సంబంధాలు అధికరించిన కారణంగా యువతలో టర్కీ నేర్చుకోవడంలో ఆసక్తి క్రమంగా అధికరిస్తుంది. టర్కీ పెట్టుబడుల ఆర్థిక ప్రాముఖ్యత కారణంగా రెండు దేశాల మధ్య విలువలకు యువత ఆకర్షించబడుతుంది. విశ్వవిద్యాలయాల సాంస్కృతిక, విద్యా సహకారం నుండి యువత ప్రయోజనం పొందుతున్నారు.<ref>{{cite web |url=https://www.voal.ch/ne-shqiperi-vazhdon-te-rritet-interesi-per-gjuhen-turke/|title= Në Shqipëri vazhdon të rritet interesi për gjuhën turke|date=5 October 2016|website=voal.ch|publisher=voal|access-date=26 May 2018}}</ref> 2011 లో టర్కిషు యాజమాన్యంలోని ఎపోకా విశ్వవిద్యాలయం విద్యార్థులకు టర్కీతో కలిపి ఇంగ్లీషు, ఫ్రెంచి భాషలను అందిస్తుంది. అల్బేనియాలో ఉత్తమ విదేశీ యాజమాన్యంలోని విశ్వవిద్యాలయంగా ఇది ఎంపిక చేయబడింది.<ref>{{cite web|url=http://www.gazetatema.net/2011/09/17/10-universitetet-me-cilesore-te-shqiperise/|title=10 universitetet me cilesore te shqiperise|author=Bledi Mane|date=17 September 2011|website=gazetatema.net|publisher=TemA|access-date=26 May 2018}}</ref> <!--Do not removed this div, it is used to separate Demographics from Religion when the page gets rendered in the browser. Previously the map showing the Demographics of Albania, looked like was part of the Religion paragraph--> === మతం === [[File:Korçë - Mirahor-Moschee 1c.jpg|thumb|[[Mirahori Mosque]] in [[Korçë]] is a monument of cultural heritage.]] అల్బేనియా అధికారిక మతరహిత లౌకిక రాజ్యం. మత స్వేచ్ఛ రాజ్యాంగబద్ధమైన హక్కుగా ఉంది.<ref>{{cite web|title=1998 CONSTITUTION OF THE REPUBLIC OF ALBANIA|url=http://www.osce.org/albania/41888?download=true|website=osce.org|page=2|language=en|format=PDF}}</ref> 2011 జనాభా గణాంకాల ఆధారంగా 1930 తరువాత మొదటిసారిగా గణాంకాలలో మతం గురించిన బహిరంగ ప్రశ్న ఉంది; జనాభా లెక్కల ప్రకారం అల్బేనియాలో ముస్లింలు (58.79%) ఉన్నారు, ఇందులో సున్నీ (56.70%), బెక్తాషి ముస్లింలు (2.09%) ఉన్నారు.<ref>{{Cite web|url=https://rm.coe.int/168008c633|title=Third Opinion on Albania adopted on 23 November 2011|location=Strasbourg |date=4 June 2012|website=|access-date=}}</ref>{{citation needed|reason=The COE paper cited mentions no percentages of Sunni, Muslim, or Bektashi populations|date=June 2019}} క్రైస్తవుల (16.92%)లో కాథలిక్కులు (10.03%), ఆర్థడాక్సు (6.75%), ఎవాంజెలికల్ ప్రొటెస్టంట్లు (0.14%) ఉన్నారు.<ref name="Religion">{{cite web |url=http://www.instat.gov.al/media/177358/njoftim_per_media_-_fjala_e_drejtorit_te_instat_ines_nurja_per_rezultatet_finale_te_census_2011.pdf |title=Presentation of the main results of the Census of Population and Housing 2011. |url-status=dead |access-date=28 ఫిబ్రవరి 2020 |archive-date=26 మార్చి 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170326091156/http://www.instat.gov.al/media/177358/njoftim_per_media_-_fjala_e_drejtorit_te_instat_ines_nurja_per_rezultatet_finale_te_census_2011.pdf }}</ref> జనాభాలో అథిస్టులు 2.5%, విశ్వాసరహితులు 5.49%, 13.79% మంది ఏ సమాధానం చెప్పడానికి ఇష్టపడలేదు.<ref name="Religion"/> 2011 జనాభా లెక్కల ప్రాథమిక ఫలితాలలో భిన్నమైన ఫలితాలను ఇచ్చినట్లు అనిపించింది. 70% మంది మతవిశ్వాసాల వివరాలను ప్రకటించడానికి నిరాకరించారు.<ref>{{cite news|url=https://ateistet.info/lm1209730r|title=Regjistrimi: 70% e banorëve nuk kanë deklaruar besimin fetar|publisher=Ateistët|access-date=18 April 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20170808113529/https://ateistet.info/lm1209730r|archive-date=8 August 2017|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.shqiperia.com/lajme/lajm/nr/15988/Censusi-permbys-fete-70-per-qind-refuzojne-ose-nuk-e-deklarojne-besimin|title=Censusi permbys fete, 70 per qind refuzojne ose nuk e deklarojne besimin|publisher=Shqiperia.com|access-date=30 March 2016|archive-date=26 సెప్టెంబరు 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200926073747/https://www.shqiperia.com/lajme/lajm/nr/15988/Censusi-permbys-fete-70-per-qind-refuzojne-ose-nuk-e-deklarojne-besimin/|url-status=dead}}</ref> అల్బేనియన్ ఆర్థోడాక్స్ చర్చి ఈ ఫలితాలను గుర్తించడాన్ని అధికారికంగా నిరాకరించబడింది. మొత్తం జనాభాలో 24% మంది తమ విశ్వాసానికి కట్టుబడి ఉన్నారని పేర్కొన్నారు.<ref>{{cite web|url=http://arkivi.peshkupauje.com/2012/12/kisha-ortodokse-autoqefale-e-shqiperise-deklarate|title=Kisha Ortodokse Autoqefale e Shqipërisë – Deklaratë zyrtare|publisher=Peshku pa uje|access-date=11 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171212032043/http://arkivi.peshkupauje.com/2012/12/kisha-ortodokse-autoqefale-e-shqiperise-deklarate|archive-date=12 December 2017|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.shqiptarja.com/home/1/kisha-ortodokse-censusi-fshehu-17-te-besimtareve-137234.html|title=Kisha Ortodokse: Censusi fshehu 17% të besimtarëve|publisher=Shqiptarja.com|access-date=23 July 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160701165316/http://shqiptarja.com/home/1/kisha-ortodokse-censusi-fshehu-17-te-besimtareve-137234.html|archive-date=1 July 2016|url-status=dead}}</ref> కొంతమంది ముస్లిం కమ్యూనిటీ అధికారులు చాలా మంది ముస్లింలను లెక్కించలేదని, ముస్లిం అనుచరుల సంఖ్య అల్బేనియన్ జనాభాలో 70% మంది ఉన్నారని డేటా మీద అసంతృప్తి వ్యక్తం చేశారు.<ref>{{cite web|url=http://www.panorama.com.al/fete-kunder-censusit-bektashinjte-nuk-u-pyetem/|title=Fete kunder censusit, bektashinjte: Nuk u pyetem|publisher=Panorama|access-date=8 December 2017}}</ref><ref name="Jazexhi22">{{cite book|last=Jazexhi|first=Olsi|chapter=Albania|editor1-last=Nielsen|editor1-first=Jørgen|editor2-last=Akgönül|editor2-first=Samim|editor3-last=Alibašić|editor3-first=Ahmet|editor4-last=Racius|editor4-first=Egdunas|title=Yearbook of Muslims in Europe: Volume 5|year=2013|location=Leiden|publisher=Brill|isbn=9789004255869|chapter-url=https://books.google.com/?id=ia5AAQAAQBAJ&pg=PA351&lpg=PA351&q=albania|pages=21–36}} "Some officials from the Muslim community of Albania have expressed their unhappiness with the census result, claiming that according to their calculations the percentage of the Muslims was 70%. They have also claimed that many members of the Muslim Community were not counted in the census."</ref> అల్బేనియన్ కాథలిక్ బిషప్స్ కాన్ఫరెన్స్ కూడా జనాభా గణన మీద సందేహాలను వ్యక్తం చేసింది, దాని విశ్వాసులలో చాలామందిని సంప్రదించలేదని ఫిర్యాదు చేశారు.<ref>{{Cite web|url=http://www.arkivalajmeve.com/Katoliket-kunder-Censusit-Do-te-regjistrojme-besimtaret.1047134631/|title=Katolikët kundër Censusit: Do të regjistrojmë besimtarët – Arkiva Shqiptare e Lajmeve|website=www.arkivalajmeve.com|language=en|access-date=8 December 2017|archive-date=26 సెప్టెంబరు 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200926073753/http://www.arkivalajmeve.com/Katoliket-kunder-Censusit-Do-te-regjistrojme-besimtaret.1047134631//|url-status=dead}}</ref> ముస్లిం అల్బేనియన్లు దేశవ్యాప్తంగా విస్తరించి ఉన్నారు. ఆర్థడాక్సు, బెక్టాషిలు ఎక్కువగా దక్షిణప్రాంతంలో కనిపిస్తారు, కాథలిక్కులు ప్రధానంగా ఉత్తరప్రాంతంలో నివసిస్తున్నారు.<ref name="International Religious Freedom Report 2007">{{cite web|url=https://2001-2009.state.gov/g/drl/rls/irf/2007/90160.htm |title=Albania: International Religious Freedom Report 2007 |publisher=U.S. State Department |date=14 September 2007 |access-date=27 August 2010}}</ref> 2008 లో దేశంలో 694 కాథలిక్ చర్చిలు, 425 ఆర్థడాక్స్ చర్చిలు, 568 మసీదులు, 70 బెక్టాషి టెక్కేలు ఉన్నాయి.<ref>{{Cite web |title=Korrieri online – Shqip |url=http://www.korrieri.com/index.php?k=1&i=15799 |date=23 May 2005 |url-status=dead |access-date=28 ఫిబ్రవరి 2020 |archive-date=23 మే 2005 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050523030433/http://www.korrieri.com/index.php?k=1&i=15799 }}</ref><ref>{{Cite web|title = Në Shqipëri P. ka 1119 kisha dhe 638 xhami|url = https://ateistet.org/lm1108237w|website = Ateistët|url-status = dead|df = dmy-all|access-date = 28 ఫిబ్రవరి 2020|archive-date = 18 నవంబరు 2015|archive-url = https://web.archive.org/web/20151118155654/https://ateistet.org/lm1108237w}}</ref> [[File:Orthodox_Church_Tirana_2016_albania.jpg|thumb|right|టిరానా పునరుత్థానం కేథడ్రల్; ఐరోపాలో మూడవ అతిపెద్ద ఆర్థడాక్సు చర్చి. తూర్పు ఆర్థడాక్సు మొట్టమొదట రోమన్ కాలంలో ప్రవేశపెట్టబడింది]] అల్బేనియన్ల సంప్రదాయం ముఖ్యమైన విలువలలో మత సహనం ఒకటి. దేశంలోని వివిధ మత వర్గాల విశ్వాసులు అల్బేనియన్లు సాధారణంగా శాంతియుత సహజీవనాన్ని గౌరవిస్తారని అంగీకరిస్తున్నారు.<ref>{{cite web|author1=UNESCO|title=Island of Peace: Documentary on Religious Coexistence in Albania|url=http://www.unesco.org/new/en/member-states/single-view/news/island_of_peace_documentary_on_religious_coexistence_in_alb/|website=unesco.org|access-date=22 July 2011|page=1|language=en}}</ref><ref>{{cite web|author1=BBC|title=The country that's famous for tolerance|url=http://www.bbc.com/travel/story/20161024-the-worlds-most-tolerant-country|website=bbc.com|page=1|language=en}}</ref> మత సహజీవనం, సహనం సుదీర్ఘ సాంప్రదాయం కారణంగా పోప్ ఫ్రాన్సిస్ టిరానాలో అధికారిక పర్యటనలో అల్బేనియాను మత సామరస్యం నమూనాగా ప్రశంసించారు.<ref>{{cite web|author1=The Telegraph|title=Pope Francis hails Albania as model of religious harmony in attack on religious extremism|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/albania/11111600/Pope-Francis-says-Albania-is-a-model-of-religious-harmony-during-first-visit-to-Muslim-majority-nation.html|website=The Daily Telegraph|page=1|language=en|author1-link=Telegraph Media Group}}</ref> అల్బేనియా ప్రపంచంలో అతి తక్కువ మతప్రాధ్యత కలిగిన దేశాలలో ఒకటిగా ఉంది.<ref>{{cite web |url=http://www.gallup.com/poll/128210/Gallup-Global-Reports.aspx |title=Gallup Global Reports |publisher=Gallup |url-status=dead |access-date=28 ఫిబ్రవరి 2020 |archive-date=14 అక్టోబరు 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131014034457/http://www.gallup.com/poll/128210/Gallup-Global-Reports.aspx }}</ref> ఇంకా దేశ జనాభాలో కేవలం 39% మంది మాత్రమే మతంలో ముఖ్యమైన పాత్ర పోషిస్తున్నారు.<ref>{{cite web|author1=The Telegraph|title=Mapped: The world's most (and least) religious countries|url=https://www.telegraph.co.uk/travel/maps-and-graphics/most-religious-countries-in-the-world/|website=The Daily Telegraph|page=1|language=en|author1-link=Telegraph Media Group}}</ref> 2016 గల్లప్ ఇంటర్నేషనల్ రిపోర్టులో 56% అల్బేనియా ప్రజలు తమను తాము మతవిశ్వాసులుగా భావించారు, 30% మంది తమను తాము మతరహితంగా భావించారు, 9% మంది తమను తాము నాస్తికులుగా నిర్వచించారు; 80% దేవుణ్ణి నమ్ముతారు, 40% మరణం తరువాత జీవితాన్ని నమ్ముతారు. అయినప్పటికీ 40% మంది నరకాన్ని విశ్వసించగా, 42% మంది స్వర్గాన్ని విశ్వసించారు.<ref>{{cite web|author1=Worldwide Independent Network/Gallup International Association|title=Religion prevails in the world|url=http://www.wingia.com/web/files/news/370/file/370.pdf|website=wingia.com|page=4 & 7|language=en|access-date=27 February 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20171114113506/http://www.wingia.com/web/files/news/370/file/370.pdf|archive-date=14 November 2017|url-status=dead|author1-link=WIN/GIA}}</ref> క్లాసికల్ కాలంలో అపొస్తలుల కాలం నాటికి డుర్రేసులో 70 క్రైస్తవ కుటుంబాలు ఉన్నట్లు భావిస్తున్నారు.<ref>{{cite web|title=ALBANIA|url=http://religion-freedom-report.org.uk/wp-content/uploads/country-reports/albania.pdf|website=religion-freedom-report.org.uk|page=2|language=en|access-date=28 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201040245/http://religion-freedom-report.org.uk/wp-content/uploads/country-reports/albania.pdf|archive-date=1 December 2017|url-status=dead}}</ref> పాల్ అపొస్తలు డుర్రేసు ఆర్చ్ బిషోప్రిక్ చర్చిని (ఇల్లిరియా, ఎపిరస్లలో బోధించేసమయంలో) స్థాపించాడు. <ref name="ChHistory">{{cite web|author1=BERNHARD TONNES|title=Religious Persecution in Albania|url=https://biblicalstudies.org.uk/pdf/rcl/10-3_242.pdf|website=biblicalstudies.org.uk|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=http://reformation.edu/albania/pages/early-christianity-albania.htm|title=Early Christianity – Albania – Reformation Christian Ministries – Albania & Kosovo|work=reformation.edu|access-date=2020-02-28|archive-date=2020-09-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20200918080934/https://www.reformation.edu/albania/pages/early-christianity-albania.htm|url-status=dead}}</ref> మధ్యయుగ కాలంలో బైజాంటైన్ల నుండి అల్బేనియన్ ప్రజలు చారిత్రక రికార్డులలో కనిపించారు. ఈ సమయంలో వారు ఎక్కువగా క్రైస్తవీకరణ చేయబడ్డారు. 9 వ శతాబ్దం చివరలో అరబ్బులు అడ్రియాటిక్ సముద్రం తూర్పు ఒడ్డున కొన్ని ప్రాంతాల దాడి చేసినప్పుడు ఇస్లాం మొదటిసారిగా ఈ ప్రాంతానికి వచ్చింది.<ref>{{Cite book|author1=Jørgen Nielsen |author2=Samim Akgönül |author3=Ahmet Alibašić |author4=Egdunas Racius |title=Yearbook of Muslims in Europe|chapter=Albania|page=23|volume=5|chapter-url=https://books.google.com/?id=ia5AAQAAQBAJ&pg=PA351&lpg=PA351&q=albania|access-date=12 March 2016|publisher=Brill|year=2013|location=Leiden, Boston, New York|isbn=9789004255869 }}</ref> ఒట్టోమన్ కాలం శతాబ్దాలలో<ref name="Merdjanova673940"/> ఇది మెజారిటీ మతంగా ఉద్భవించింది. అయినప్పటికీ గణనీయమైన క్రైస్తవ అల్పసంఖ్యాక వర్గం ఉంది. ఆధునిక కాలంలో అల్బేనియా రిపబ్లిక్కు, రాచరికం, తరువాత వచ్చిన కమ్యూనిస్టు పాలకులు సాంస్కృతిక జీవితం నుండి మతాన్ని వేరు చేసే ఒక క్రమమైన విధానాన్ని అనుసరించారు. రిపబ్లిక్కుగా, రాజ్యంగా దేశానికి ఎప్పుడూ అధికారిక మతం లేదు. [[File:Kisha e Manastirit Te Rubikut 03.jpg|thumb|right|రూబిక్ ఆశ్రమం]] 20 వ శతాబ్దంలో మతాధికారులందరూ రాచరిక పాలనలో బలహీనపడ్డారు. చివరికి 1950 - 1960 లలో ప్రభుత్వవిధానాను అనుసరించి అల్బేనియా భూభాగాల నుండి వ్యవస్థీకృత మతాలను నిర్మూలించారు. కమ్యూనిస్టు పాలన మత ఆచారాలను, సంస్థలను హింసించి, అణచివేసి మతాన్ని పూర్తిగా నిషేధించింది. ఆ దేశం అధికారికంగా ప్రపంచంలోని మొట్టమొదటి నాస్తిక రాజ్యంగా ప్రకటించబడింది. అయినప్పటికీ కమ్యూనిజం ముగిసినప్పటి నుండి దేశం మత స్వేచ్ఛ తిరిగి వచ్చింది. ఇస్లాం కమ్యూనిస్టు శకం హింస నుండి బయటపడింది. ఆధునిక యుగంలో అల్బేనియాలో తిరిగి ఆచరణలో ఉన్న మతంగా మారింది. <ref name="Merdjanova673940">{{cite book|last=Merdjanova|first=Ina|title=Rediscovering the Umma: Muslims in the Balkans between nationalism and transnationalism|year=2013|location=Oxford|publisher=Oxford University Press|url=https://books.google.com/?id=6eYRDAAAQBAJ&printsec=frontcover&q=Islam%20Albania%20Ottoman|isbn=9780190462505|pages=6–7, 39–40}}</ref> అల్బేనియాలోని కొన్ని చిన్న క్రైస్తవ వర్గాలలో ఎవాంజెలికల్సు సెవెన్త్-డే అడ్వెంటిస్టు చర్చి, చర్చి ఆఫ్ జీసస్ క్రైస్టు ఆఫ్ లేటర్-డే సెయింట్సు, యెహోవాసాక్షులు ఉన్నారు.<ref>{{cite web |url=http://www.ted-adventist.org/countries/europe/albania |title=Albania |publisher=TED Adventist |access-date=25 March 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130224022017/http://www.ted-adventist.org/countries/europe/albania |archive-date=24 February 2013 |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://reliefweb.int/report/albania/famous-british-celebrity-visits-adra-albania|title=Famous British celebrity visits ADRA Albania – Albania|website=ReliefWeb}}</ref><ref>{{cite web |title=LDS Newsroom-Country Profile-Albania |url=http://newsroom.lds.org/ldsnewsroom/eng/contact-us/albania |publisher=The Church of Jesus Christ of Latter-day Saints |url-status=dead |access-date=28 ఫిబ్రవరి 2020 |archive-date=25 ఆగస్టు 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100825075459/http://newsroom.lds.org/ldsnewsroom/eng/contact-us/albania }}</ref><ref>{{cite book|title=2015 Yearbook of Jehovah's Witnesses|date=1966-01-01|url=https://archive.org/details/1967yearbookofje0000jeho|publisher=Watch Tower Society|page=[https://archive.org/details/1967yearbookofje0000jeho/page/n181 178]}}</ref> ప్రొటెస్టంటు సైడ్ తోప్తాని ఐరోపాలో పర్యటించి 1853 లో టిరానాకు తిరిగి వచ్చాడని అల్బేనియా మొట్టమొదటి రికార్డు వ్రాతపూర్వకంగా సూచిస్తుంది. అక్కడ ఆయన ప్రొటెస్టాంటిజం బోధించాడు. ఆ కారణంగా ఆయనను 1864 లో ఒట్టోమన్ అధికారులు అరెస్టు చేసి జైలులో పెట్టారు. మొదటి సువార్త ప్రొటెస్టంట్లు 19 వ శతాబ్దంలో కనిపించారు. 1892 లో ఎవాంజెలికల్ అలయన్స్ స్థాపించబడింది. ప్రస్తుతం వివిధ ప్రొటెస్టంటు తెగలకు చెందిన 160 సమాజాలు ఉన్నాయి. [[హోలోకాస్ట్]] సమయంలో యూదుల జనాభా గణనీయంగా పెరిగిన ఐరోపాలో అల్బేనియా మాత్రమే ఉంది.<ref>Samer, Haroey (1997), "Rescue in Albania: One Hundred Percent of Jews in Albania Rescued from Holocaust", The Jews of Albania, California: Brunswick Press, archived from the original on 2008-05-10, retrieved 21 October 2012</ref><ref>{{cite web|title=THE ALBANIAN ETHNOTYPE AND THE SAVING OF THE JEWS DURING WAR|url=http://www.maximilian-kolbe-stiftung.de/de/aktivitaeten/bericht-agron-tufa.pdf|website=maximilian-kolbe-stiftung.de|pages=1–5|language=en|access-date=2020-02-28|archive-date=2019-08-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20190808022246/http://www.maximilian-kolbe-stiftung.de/de/aktivitaeten/bericht-agron-tufa.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=The Rescue of Jews in Albania Through the Perspective of the Yad Vashem Files of the Righteous Among the Nations|url=http://www.yadvashem.org/yv/pdf-drupal/albanian_lecture.pdf|website=yadvashem.org|pages=1–11|language=en|access-date=2020-02-28|archive-date=2019-04-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20190411202345/https://www.yadvashem.org/yv/pdf-drupal/albanian_lecture.pdf|url-status=dead}}</ref> ఇజ్రాయెలుకు సామూహిక వలసల తరువాత, కమ్యూనిజం పతనం తరువాత దేశంలో 200 మంది అల్బేనియా యూదులు మాత్రమే మిగిలి ఉన్నారు.<ref>{{cite web|url=http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3997848,00.html |title=1st chief rabbi inaugurated in Albania – Israel Jewish Scene, Ynetnews |publisher=Ynetnews |access-date=15 February 2014}}</ref><ref>{{cite encyclopedia|author= Ariel Scheib |url=https://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/vjw/albania.html |title=Albania Virtual Jewish Tour |work=Jewish Virtual Library |access-date=15 February 2014}}</ref> == సంస్కృతి == === చిహ్నాలు === [[File:Doppeladler Albanien.jpg|thumb|The [[double-headed eagle]] on the walls of the [[St. Anthony Church, Durrës|St. Anthony Church]].]] అల్బేనియా దాని చరిత్ర, సంస్కృతి, నమ్మకంతో సంబంధం ఉన్న అనేక చిహ్నాలను గుర్తిస్తుంది. వీటిలో ఎరుపు - నలుపు రంగులు, దేశవ్యాప్తంగా నివసిస్తున్న బంగారు గ్రద్ధ వంటి జంతువులు, ప్రత్యేక కార్యక్రమాలు, వేడుకలకు ధరించే ఫస్టనెల్లా, ప్లిస్, ఒపింగా వంటి దుస్తులు, ఆలివ్, ఎరుపు గసగసాల వంటి మొక్కలు పెరుగుతున్నాయి దేశం. అల్బేనియా జెండా ఎరుపు రంగులో ఉంటుంది. మధ్యలో నల్లని రెండు తలల గ్రద్ధ ఉంటుంది.<ref name="Flamuri">{{cite web |author1=Fletorja zyrtare e Republikës së Shqipërisë |title=PËR FORMËN DHE PËRMASAT E FLAMURIT KOMBËTAR, PËRMBAJTJEN E HIMNIT KOMBËTAR, FORMËN DHE PËRMASAT E STEMËS SË REPUBLIKËS TË SHQIPËRISË DHE MËNYRËN E PËRDORIMIT TË TYRE |url=http://www.qbz.gov.al/botime/fletore_zyrtare/2002/PDF-2002/48-2002.pdf |website=qbz.gov.al |location=Tirana |language=en |access-date=11 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160804012641/http://www.qbz.gov.al/botime/fletore_zyrtare/2002/PDF-2002/48-2002.pdf |archive-date=4 August 2016 |url-status=dead |author1-link=Center of Official Publications (Albania) }}</ref> ఎరుపు రంగు అల్బేనియా ప్రజల ధైర్యం, బలం, శౌర్యాన్ని సూచిస్తుంది. నలుపు రంగు స్వేచ్ఛ, వీరత్వానికి చిహ్నంగా కనిపిస్తుంది.<ref name="Flamuri"/> మధ్య యుగం నుండి అల్బేనియాలోని కస్ట్రియోటి, ముజాకా, థోపియా, డుకాగ్జిని వంటి గొప్ప పాలక కుటుంబాలకు చెందిన ప్రముఖులు గ్రద్ధను " ప్రిన్సిపాలిటీ ఆఫ్ అర్బోర్ " చిహ్నంగా స్థాపించారు.<ref>{{cite book |title=Historia e popullit shqiptar |publisher=Botimet Toena, 2002 |location=Tirana |pages=294–298, 433–434 |edition=Instituti i Historisë (Akademia e Shkencave e RSH) |language=en}}</ref> ఒట్టోమన్ సామ్రాజ్యానికి వ్యతిరేకంగా పోరాడి తిరుగుబాటు ప్రారంభించిన జెర్జ్ కాస్ట్రియోటి స్కాండర్బ్యూ ఓట్టమన్ దళాలు ఐరోపాలోకి ప్రవేశించకుండా దాదాపు 25 సంవత్సరాలు ఆపాడు. ఆయన తన జెండాలోనూ, రాజముద్రమీద రెండుతలల గ్రద్ధను ఉంచాడు.<ref>{{cite book |author1=Paulist Fathers |title=Catholic World, Band 23 |publisher=Paulist Fathers, 1876 |page=235 |url=https://books.google.com/?id=ybwRAAAAYAAJ&pg=PA235&dq=skanderbeg+double+headed+eagle#v=onepage&q=skanderbeg%20double%20headed%20eagle&f=false |language=en|year=1876 }}</ref><ref>{{cite book |author1=Francis Tapon |title=The Hidden Europe: What Eastern Europeans Can Teach Us |publisher=SonicTrek, Inc., 2011 |isbn=9780976581222 |page=441 |url=https://books.google.com/?id=GlbAmn_cajYC&pg=PA441&dq=skanderbeg+double+headed+eagle#v=onepage&q=skanderbeg%20double%20headed%20eagle&f=false |language=en|date=8 December 2011 }}</ref> దేశం జాతీయ నినాదం " టి షికిపారి, మా జెప్ ఎండర్, మో జెప్ ఎమ్రిన్ షికిపతార్" ("మీరు అల్బేనియా, మీరు నాకు గౌరవం ఇస్తారు, మీరు నాకు అల్బేనియన్ అనే పేరు ఇస్తారు"). అల్బేనియా జాతీయ మేలుకొలుపులో దాని మూలం ఉంటుందని భావించబడుతుంది. నైం ఫ్రాషారీ తన కవిత టి షికిపారి మా జెప్ నెడర్ ద్వారా ఈ నినాదాన్ని మొట్టమొదట వ్యక్తం చేసాడు.<ref>{{cite web|title=Bagëti e Bujqësia (analizë)|url=http://www.letersia.fajtori.com/Letersi/E_Rilindjes/Naim_Frasheri/bageti_e_bujqesia_analize.php|website=letersia.fajtori.com|page=1|language=en}}{{Dead link|date=మే 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === ఆహారం === [[File:Albanian_cuisine_-_Pite_dhe_Speca.jpg|thumb|left|పిటేతో వడ్డించబడుతున్న స్పెకా టె ఫర్గుయారా (కాల్చిన కాప్సికం) ప్రముఖ అల్బేనియన్ ఆహారం]] శతాబ్దాలుగా అల్బేనియా వంటకాలను అల్బేనియా సంస్కృతి, భౌగోళికం, చరిత్ర విస్తృతంగా ప్రభావితంచేసాయి. దేశంలోని వివిధ ప్రాంతాలు ఆప్రాంతాలకే ప్రత్యేకమైన నిర్దిష్ట ప్రాంతీయ వంటకాలను ఆనందిస్తాయి. విభిన్నమైన స్థలాకృతి, వాతావరణం కారణంగా వంట సంప్రదాయాలు ముఖ్యంగా ఉత్తరం, దక్షిణం ప్రాంతాల మధ్య మారుతూ ఉంటాయి. ఇవి విస్తృతమైన మూలికలు, పండ్లు, కూరగాయలతో అద్భుతమైన ఆరోగ్యాభివృద్ధికి దోహదం చేస్తాయి.<ref>{{cite web|title=Albania Mania|url=http://agroweb.org/archive//?id=10&l=248&ln=en&url=albania-mania|website=agroweb.org|language=en|access-date=2020-02-29|archive-date=2017-10-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20171013225145/http://agroweb.org/archive//?id=10&l=248&ln=en&url=albania-mania|url-status=dead}}</ref> అల్బేనియన్లు నిమ్మకాయలు, నారింజ, అత్తి పండ్లు వంటి అనేక రకాల పండ్లను ఉత్పత్తి చేసి ఉపయోగిస్తారు. ముఖ్యంగా ఆలివ్‌లు అల్బేనియన్ వంటలో చాలా ముఖ్యమైన పాత్రపోషిస్తాయి. సుగంధ ద్రవ్యాలు, తులసి, లావెండరు, పుదీనా, ఒరేగానో, రోజ్మేరీ, థైం వంటి ఇతర మూలికలను విస్తారంగా ఉపయోగిస్తున్నారు. కూరగాయలలో వెల్లుల్లి, ఉల్లిపాయలు, మిరియాలు, బంగాళాదుంపలు, టమోటాలు, అలాగే అన్ని రకాల చిక్కుళ్ళు వంటి కూరగాయలు అధికంగా ఉపయోగిస్తారు. మధ్యధరా సముద్రంలోని అడ్రియాటిక్, అయోనియన్ సముద్రతీరాల ప్రజలు చేపలు, క్రస్టేసియన్లు అల్బేనియా ఆహారంలో అంతర్భాగంగా ఉంటాయి. కాకపోతే, పౌల్ట్రీ, గొడ్డు మాంసం, పంది మాంసం కూడా సమృద్ధిగా ఉన్నప్పటికీ వేర్వేరు సెలవుదినాలు, మతపరమైన పండుగలలో క్రైస్తవులు, ముస్లింలకు గొర్రెపిల్లతో చేసిన ఆహారం సాంప్రదాయ మాంసాహారంగా ఉంటుంది. తవే కోసి ("సోరెడ్ మిల్క్ క్యాస్రోల్") అల్బేనియా జాతీయ వంటకం. ఇందులో మందపాటి టార్ట్ వీల్ కింద కాల్చిన గొర్రె, బియ్యం ఉంటాయి. మరొక జాతీయ వంటకం ఫెర్గేసు మిరియాలు, టమోటాలు, కాటేజ్ జున్నుతో తయారు చేయబడుతుంది. పైట్ కూడా ప్రాచుర్యం పొందింది; బచ్చలికూర, జిజి (పెరుగు) లేదా మిష్ (నలుగకొట్టిన మాంసం) మిశ్రమాన్ని నింపి కాల్చిన పేస్ట్రీ. [[File:Bukë_kollomoqe,_bukë_misri.JPG|thumb|right|బుకా మిశ్రీ (కార్న్‌బ్రెడ్) అల్బేనియన్ పట్టికలో ప్రధానమైనది]] వేయించిన పిండితో చేసిన పెటుల్లా కూడా సాంప్రదాయవంటకం ప్రత్యేకత సంతరించుకుంది. దీనిని పొడి చక్కెర లేదా ఫెటా చీజ్, వివిధ రకాల పండ్ల జాంలతో అందిస్తారు. బహుళ క్రీప్ లాంటి పొరలు కలిగిన ఫ్లియాను క్రీంతో బ్రష్ చేసి సోర్ క్రీంతో వడ్డిస్తారు. బెర్లినర్ డోనట్స్ మాదిరిగానే క్రోఫ్నే జాం లేదా చాక్లెటుతో నిండి ఉంటుంది. దీనిని శీతాకాలంలో తరచుగా తింటారు.<ref>{{cite web|url=http://www.ocnal.com/2018/02/albania-ranked-first-in-world-for.html|title=Albania ranked first in the World for the number of Bars and Restaurants per inhabitant}}</ref> అల్బేనియన్ జీవనశైలిలో కాఫీ ఒక అంతర్భాగం, అల్బేనియాలో ప్రపంచంలోని ఇతర దేశాల కంటే తలసరి ఎక్కువ కాఫీ హౌస్‌లు ఉన్నాయి. ఇంట్లో లేదా వెలుపల కేఫ్‌లు, బార్లు లేదా రెస్టారెంట్లలో కూడా టీ ఆనందించబడుతుంది. కాజ్ మాలి (సైడెరిటిస్ టీ) ఎంతో ప్రియమైనది. చాలా మంది అల్బేనియన్లకు రోజువారీ దినచర్యలో ఒక భాగంగా ఉంది. ఇది దక్షిణ అల్బేనియా అంతటా సాగు చేయబడుతుంది. దాని ఔషధ లక్షణాలకు ప్రసిద్ధి చెందింది. నిమ్మ, చక్కెర, పాలు లేదా తేనెతో కూడిన బ్లాక్ టీ కూడా ప్రాచుర్యం పొందింది అల్బేనియా ద్రాక్ష దేశవ్యాప్తంగా కూడా ప్రాచుర్యం పొందింది. ఇది వేలాది సంవత్సరాలుగా సాగు చేస్తున్నారు. అల్బేనియా వైన్ ఉత్పత్తికి సుదీర్ఘమైన, ప్రాచీన చరిత్ర ఉంది. ఇది పాత ప్రపంచ వైన్ ఉత్పత్తి దేశాలలో ఒకటిగా గుర్తించబడుతుంది.<ref>{{cite web|title=Why Albania Is A Great Destination For Wine Drinkers|url=https://epicureandculture.com/albanian-wine/|website=epicureandculture.com|access-date=5 January 2017|language=en}}</ref><ref>{{cite web|title=Wines of Albania|url=http://www.winesofbalkans.com/index.php?balkan-states/albania|website=winesofbalkans.com|page=1|language=en|access-date=18 January 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20140107005025/http://www.winesofbalkans.com/index.php?balkan-states%2Falbania|archive-date=7 January 2014|url-status=dead}}</ref> అల్బేనియా వైన్ తీపి రుచితో ఉంటుంది. దీనిలో సాంప్రదాయమైన స్వదేశీ రకాలు ఉన్నాయి. === కళలు === [[File:Amphitheatre of Butrint 2009.jpg|thumb|right|1992 నుండి పరపంచవారసత్వ సంపదగా గుర్తించబడుతుందని భావించబడుతున్న బుట్రియంటు]] అల్బేనియా కళాత్మక చరిత్ర ముఖ్యంగా ప్రాచీన, మధ్యయుగ ప్రజలు, సంప్రదాయాలు, మతాలచే ప్రభావితమైంది. పెయింటింగ్, కుండలు, శిల్పం, సెరామిక్సు, వాస్తుశిల్పాలు ఉన్న మాధ్యమాలు, విభాగాలు ఇందులో విస్తారంగా ఉన్నాయి. ఇవన్నీ వివిధ ప్రాంతాలు, కాలంలో, శైలి, ఆకృతిలో గొప్ప వైవిధ్యాన్ని ఇందుకు ఉదాహరణగా చెప్పవచ్చు. మధ్య యుగాలలో బైజాంటైన్, ఒట్టోమన్ సామ్రాజ్యం పెరుగుదల అల్బేనియా భూభాగంలో క్రైస్తవ, ఇస్లామిక్ కళలలో సంబంధిత పెరుగుదలతో పాటు దేశవ్యాప్తంగా వాస్తుశిల్పం (మొజాయిక్ల ఉదాహరణలలో)లో స్పష్టంగా కనబడుతుంది.<ref>{{cite web|author1=L. Shumka from [[Agricultural University of Tirana]]|title=Considering Importance of Light in the PostByzantine Church in Central Albania|url=https://www.ijirset.com/upload/2013/november/8B_Considering.pdf|website=ijirset.com|location=Tirana|language=en}}</ref><ref name="www.albanianart.net index_al">{{Cite web|title = Robert Elsie: Arti Shqiptar|url = http://www.albanianart.net/index_al.html|website = www.albanianart.net|access-date= 22 November 2015}}</ref> శతాబ్దాల తరువాత సంభవించిన అల్బేనియన్ పునరుజ్జీవనం ఆధునిక అల్బేనియన్ సంస్కృతి విముక్తికి కీలకమని నిరూపించింది. సాహిత్యం, కళ వంటి రంగాలలో అపూర్వమైన పరిణామాలను చూసింది. అయితే కళాకారులు ఇంప్రెషనిజం, రొమాంటినిజానికి తిరిగి రావాలని కోరారు.<ref>{{cite book|author1=MaryLee Knowlton|title=Albania – Band 23 von Cultures of the world|publisher=Marshall Cavendish, 2004|isbn=9780761418528|pages=102–103|url=https://books.google.com/?id=alNsb0fpX9IC&pg=PA102&lpg=PA102&dq=impressionism+in+albania#v=onepage&q=impressionism%20in%20albania&f=false|language=en|year=2005}}</ref> ఏదేమైనా, ఒనుఫ్రి, కోలే ఇడ్రోమెనో, డేవిడ్ సెలెనికా, కోస్టాండిన్ షపతారకు, జోగ్రాఫీ సోదరులు ప్రముఖ అల్బేనియన్ కళలకు ప్రతినిధులుగా ఉన్నారు. [[File:Codex Beratinus 0011b.jpg|thumb|left|The [[Codices of Berat]] are eminently important for the global community and the development of ancient [[biblical]], [[liturgical]] and [[Hagiography|hagiographical]] literature.<ref>{{cite web|author1=[[UNESCO]] [[Memory of the World Programme]]|title=MEMORY OF THE WORLD REGISTER NOMINATION FORM Codex Beratinus 1 and 2|url=http://www.unesco.org/fileadmin/MULTIMEDIA/HQ/CI/CI/pdf/mow/nomination_forms/Albania+-+Beratinus.pdf|website=unesco.org|language=en}}</ref> In 2005, it was inscribed on the [[UNESCO]]'s [[Memory of the World Register]].]] అల్బేనియా నిర్మాణాలు పురాతన కాలం నాటి వివిధ నాగరికతల వారసత్వాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది. అల్బేనియాలోని ప్రధాన నగరాలు కోటలోపలి నివాసాలు, మత, వాణిజ్య నిర్మాణాలు ఉన్నాయి. భవన నిర్మాణ పద్ధతుల పరిణామంతో పట్టణ కూడలి పునఃరూపకల్పన చేయబడింది. ప్రస్తుత నగరాలు, పట్టణాలు వివిధ నిర్మాణ శైలులను ప్రతిబింబిస్తాయి. 20 వ శతాబ్దంలో కమ్యూనిస్టు యుగంలో అనేక చారిత్రక, పవిత్ర భవనాలు పడగొట్టబడ్డాయి.<ref>{{cite web|author1=Karin Myhrberg – [[University of Gothenburg]]|title=Heritage from the Communist Period in Albania – An Unwanted Heritage Today?|url=https://gupea.ub.gu.se/bitstream/2077/29221/1/gupea_2077_29221_1.pdf|website=gupea.ub.gu.se|page=12}}</ref> అల్బేనియా అంతటా పురాతన వాస్తుశిల్పం కనిపిస్తుంది. ఇది బైల్లిస్, అమాంటియా, ఫీనిస్, అపోలోనియా, బట్రింట్, ఆంటిగోనియా, ష్కోడార్, డ్యూరెసులలో అధికంగా కనిపిస్తుంది. బైజాంటైన్ సామ్రాజ్యం సుదీర్ఘ పాలనను అల్బేనియన్లు పరిశీలిస్తే కుడ్యచిత్రాలు, ఫ్రెస్కోల అద్భుతమైన సంపదతో కోటలు, చర్చిలు, మఠాలను ప్రవేశపెట్టారని భావించవచ్చు. దక్షిణ అల్బేనియా నగరాలు, కోరే, బెరాట్, వోస్కోపోజో, జిజిరోకాస్టార్ పరిసరాలలో బహుశా స్పష్టమైన ఉదాహరణలు చూడవచ్చు. ఒట్టోమన్ వాస్తుశిల్పం పరిచయంలో మసీదులు, ఇతర ఇస్లామిక్ భవనాల అభివృద్ధి జరిగింది. ముఖ్యంగా బెరాట్, జిజిరోకాస్టార్లలో వీటిని అధికంగా చూడవచ్చు. [[File:Castle_of_Bashtov%C3%AB.jpg|thumb|right|యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశంగా తాత్కాలిక జాబితాలో ఉన్న బాష్టోవె<ref>{{cite web|author1=UNESCO|title=The Castle of Bashtova|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6259/|website=whc.unesco.org|language=en|author1-link=UNESCO}}</ref>]] 19 వ శతాబ్దంలో హిస్టారినిజం, ఆర్ట్ నోయువే, నియోక్లానిజం విలీనం అయ్యింది. ఇందుకు కోరె ఉత్తమ ఉదాహరణగా ఉంది. 20 వ శతాబ్దం ఆధునిక ఇటాలియన్ శైలి వంటి కొత్త నిర్మాణ శైలులను తీసుకువచ్చింది. ఇందుకు టిరానాలో స్కందర్బెగు కూడలి, మినిస్ట్రీస్ వంటి ఉదాహరణలు ఉన్నాయి. ఇది ష్కోడార్, వ్లోరే, సరండే, డ్యూరస్‌లలో కూడా ఉంది. అంతేకాకుండా ఇతర పట్టణాలు వివిధ సాంస్కృతిక లేదా ఆర్థిక ప్రభావాల ద్వారా వారి ప్రస్తుత అల్బేనియా-ప్రత్యేకమైన రూపాన్ని పొందాయి. రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం తరువాత అల్బేనియా కమ్యూనిస్టు యుగంలో సోషలిస్ట్ క్లాసిజం వచ్చింది. ఈ కాలంలో అనేక సోషలిస్టు తరహా సముదాయాల చేత విశాలమైన రోడ్లు, కర్మాగారాలు నిర్మించబడ్డాయి. పట్టణ కూడళ్ళు పునఃరూపకల్పన చేయబడ్డాయి. ముఖ్యమైన చారిత్రాత్మక భవనాలు కూల్చివేయబడ్డాయి. ఆ శైలికి మదర్ థెరిసా కూడలి, పిరమిడ్ ఆఫ్ టిరానా, ప్యాలెస్ ఆఫ్ కాంగ్రెస్ మొదలైన నిర్మాణాలు ముఖ్యమైన ఉదాహరణలుగా ఉన్నాయి. యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశాల జాబితాలో మూడు అల్బేనియన్ పురావస్తు ప్రదేశాలు చేర్చబడ్డాయి. వీటిలో బుట్రింటు పురాతన అవశేషాలు, మధ్యయుగ చారిత్రక కేంద్రాలు బెరాటు, జిజిరోకాస్టెరు, ఓహ్రిడ్ ప్రాంతాలు (2019 నుండి సాంస్కృతిక వారసత్వాన్ని ఉత్తర మాసిడోనియాతో పంచుకుంటున్నాయి) ఉన్నాయి.<ref>{{cite web|author1=UNESCO|title=Butrint|url=https://whc.unesco.org/en/list/570|website=whc.unesco.org|language=en|author1-link=UNESCO}}</ref><ref>{{cite web|author1=UNESCO|title=Historic Centres of Berat and Gjirokastra|url=https://whc.unesco.org/en/list/569|website=whc.unesco.org|language=en|author1-link=UNESCO}}</ref> ఇంకా రాయల్ ఇల్లిరియన్ సమాధులు, అపోలోనియా అవశేషాలు, పురాతన యాంఫిథియేటర్ ఆఫ్ డ్యూరెస్, బాష్టోవే కోట అల్బేనియా తాత్కాలిక జాబితాలో చేర్చబడ్డాయి. === సంగీతం === [[File:A_traditional_male_folk_group_from_Skrapar.JPG|right|thumb|The [[Albanian iso-polyphony]] is [[UNESCO]]'s [[Masterpieces of the Oral and Intangible Heritage of Humanity|Masterpiece of the Oral and Intangible Heritage of Humanity]].<ref>{{cite web|author1=UNESCO|title=Albanian folk iso-polyphony|url=https://ich.unesco.org/en/RL/albanian-folk-iso-polyphony-00155|website=ich.unesco.org|language=en|author1-link=UNESCO}}</ref>]] అల్బేనియా జాతీయ గుర్తింపులో జానపద సంగీతం ప్రముఖ భాగం వహిస్తుంది. మొత్తం అల్బేనియా సంగీతంలో ఇది ప్రధాన పాత్ర పోషిస్తుంది. జానపద సంగీతాన్ని రెండు శైలీకృత సమూహాలుగా (ఉత్తర, దక్షిణ సంప్రదాయాలు) విభజించవచ్చు. ప్రధానంగా ఉత్తరప్రాంత ఘెగ్ బాణీ, దక్షిణప్రాంతంలో ల్యాబ్, టోస్క్ బాణీలు ఉన్నాయి. ఉత్తరప్రాంత సంగీతబాణీలు కఠినస్వరాలు పలికిస్తాయి. దక్షిణప్రాంత రిలాక్స్డు బాణీలు ఉండేవి. ఈ సంగీతంలో అల్బేనియా చరిత్ర, సంస్కృతికి సంబంధించిన గౌరవం, ఆతిథ్యం, ద్రోహం, పగ సాంప్రదాయ ఇతివృత్తాలతో సహా అనేక పాటలు ఉంటాయి. అల్బేనియా జానపద సంగీతం మొదటి సంకలనంలో పారిసులోని ఇద్దరు హిమారియోటు సంగీతకారులు (నియో ముకా, కోనో అకాలి) అల్బేనియా సోప్రానో టెఫ్టా తాష్కో-కోనోతో కలిసి పనిచేశారు. ఈ ముగ్గురు కళాకారులచే ఆ సమయంలో అనేక గ్రాంఫోన్ సంకలనాలు రికార్డు చేయబడ్డాయి. చివరికి అల్బేనియా ఐసో-పాలిఫోనీని యునెస్కో అలౌకిక సాంస్కృతిక వారసత్వంగా గుర్తించటానికి దారితీసింది.<ref>{{cite web |url=http://www.shekulli.com.al/m/post.php?id=362126 |title=Kujtimet për Koço Çakalin, themeluesin e këngës himariote |publisher=shekulli.com.al |url-status=dead |access-date=29 ఫిబ్రవరి 2020 |archive-date=29 ఆగస్టు 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160829090701/http://www.shekulli.com.al/m/post.php?id=362126 }}</ref> సమకాలీన కళాకారులలో [[రీటా ఓరా]], బెబే రెక్షా, ఎరా ఇష్ట్రేఫి, దువా లిపా, అవా మాక్స్, బ్లీయోనా, ఎల్వానా గ్జాటా, ఎర్మోనెలా జాహో, ఇన్వా ములా వారి సంగీతానికి పరిఙానంతో అంతర్జాతీయ గుర్తింపును పొందారు,<ref>{{cite web|title=Era Istrefi requires Albanian citizenship, meets with President Nishani|url=http://www.ocnal.com/2016/11/era-istrefi-requires-albanian.html|website=ocnal|access-date=12 November 2016}}</ref> సోప్రానో ఎర్మోనెలా జాహోను కొందరు "ప్రపంచంలో అత్యంత ప్రశంసలు పొందిన సోప్రానో" అని వర్ణించారు.<ref>{{cite news|title=How Ermonela Jaho became the world's most acclaimed soprano|url=https://www.economist.com/news/books-and-arts/21699431-how-ermonela-jaho-became-worlds-most-acclaimed-soprano-fiery-angel|access-date=28 May 2016|work=[[The Economist]]|date=28 May 2016}}</ref> అల్బేనియా ఒపెరా గాయకుడు సైమిర్ పిర్గు 2017 గ్రామీ అవార్డుకు ఎంపికయ్యారు. <ref>{{cite web|title=Tenori shqiptar Saimir Pirgu nominohet në "Grammy Awards"! (Foto)|url=http://telegrafi.com/tenori-shqiptar-saimir-pirgu-nominohet-ne-grammy-awards-foto/|website=Telegrafi|access-date=7 December 2016}}</ref> === సంప్రదాయ దుస్తులు === [[File:Les Danseurs Albanais by Alexandre-Gabriel Decamps (c. 1835).jpg|thumb|left|ఫ్రెంచి కళాకారుడు అలెగ్జాండర్-గాబ్రియేల్ డికేంప్స్ నృత్యం చేస్తున్న " అల్బేనియ నృత్యకారుడు " (1835); నృత్యకారులు ధరించిన ఫస్టనెల్ల దుస్తులు;ఇవి అల్బేనియా సంప్రదాయ దుస్తులు]] అల్బేనియాలోని సాంస్కృతిక, భౌగోళిక ప్రాంతాన్నింటికి వాటికే ప్రత్యేకమైన శైలి, పదార్థం, రంగు, ఆకారం, రూపకరణలో తేడాలతో ప్రత్యేకమైన దుస్తులు ఉన్నాయి.<ref>{{citation| chapter-url=https://books.google.com/?id=lazWAQAAQBAJ&pg=PA15&q=moons%2C%20stars%2C%20and%20snakes| page=16| title=Encyclopedia of National Dress: Traditional Clothing Around the World| chapter=Albania| editor=Jill Condra| author=Leyla Belkaid| volume=I| publisher=ABC-CLIO| year=2013|isbn= 9780313376368}}</ref> ప్రస్తుతం ప్రత్యేక కార్యక్రమాలు, వేడుకల సమయాలలో ఎక్కువగా జాతిసంబంధిత ఉత్సవాలు, మతపరమైన సెలవులు, వివాహాల సందర్భంలో నృత్యం చేసే నృత్యబృందాలు తమ నృత్యప్రదర్శనకు జాతీయ దుస్తులు ధరిస్తారు. కొంతమంది వృద్ధులు తమ దైనందిన జీవితంలో సాంప్రదాయ దుస్తులను ధరిస్తూనే ఉన్నారు. దుస్తులు సాంప్రదాయకంగా తోలు, ఉన్ని, నార, జనపనార, పట్టు వంటి స్థానిక పదార్థాల నుండి తయారు చేయబడ్డాయి; అల్బేనియా వస్త్రాలు ఇప్పటికీ విస్తృతంగా పురాతన నమూనాలలో ఎంబ్రాయిడరీ చేయబడుతుంటాయి. === సాహిత్యం === [[File:Meshari.jpg|thumb|right|గ్జాన్ బుజుకు వ్రాసిన మెషరీ సందేశం]] <small> (1555)</small> అల్బేనియాలో అల్బేనియాభాషకు స్వతంత్ర శాఖ ఉంది. ఇది ఇండో-యూరోపియన్ భాషాకుటుంబాల నుండి వేరుచేయబడిన భాషగా ఉంది; ఇది ఐరోపాలో ఉనికిలో ఉన్న ఇతర సజీవభాషలతో అనుసంధానించబడలేదు. దీని మూలం నిశ్చయంగా తెలియనప్పటికీ ఇది పురాతన పాలియో-బాల్కన్ భాష నుండి ఉద్భవించిందని విశ్వసిస్తున్నారు.<ref>{{cite book |last=Fortson IV |first=Benjamin W. |year=2011 |title=Indo-European Language and Culture: An Introduction |edition=2nd |publisher=Blackwell Publishing |url=https://books.google.com/books?id=bSxHgej4tKMC&vq|isbn=978-1-4443-5968-8 }}</ref><ref>Encyclopedia of Indo-European Culture By J. P. Mallory, Douglas Q. Adams Edition: illustrated Published by Taylor & Francis, 1997 {{ISBN|978-1-884964-98-5}}, {{ISBN|978-1-884964-98-5}} (''"Although there are some lexical items that appear to be shared between Romanian (and by extension Dacian) and Albanian, by far the strongest connections can be argued between Albanian and Illyrian."'' page 11) Concise Encyclopedia of Languages of the World By Keith Brown, Sarah Ogilvie Contributor Keith Brown, Sarah Ogilvie Edition: illustrated Published by Elsevier, 2008 {{ISBN|978-0-08-087774-7}}, {{ISBN|978-0-08-087774-7}} (''"Albanian constitutes a single branch of the Indo-European family of languages. It is often held to be related to Illyrian, a poorly attested language spoken in the Western Balkans in classical times"'' page 22)</ref><ref>{{cite web |url=http://linguistlist.org/forms/langs/LLDescription.cfm?code=txh |title=The Thracian language |publisher=The Linguist List |quote=An ancient language of Southern Balkans, belonging to the Satem group of Indo-European. This language is the most likely ancestor of modern Albanian (which is also a Satem language), though the evidence is scanty. 1st Millennium BC&nbsp;– 500&nbsp;AD. |url-status=dead |access-date=29 ఫిబ్రవరి 2020 |archive-date=3 ఫిబ్రవరి 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080203035926/http://linguistlist.org/forms/langs/LLDescription.cfm?code=txh }}</ref> సాంస్కృతిక పునరుజ్జీవనం ఆరంభంలో అల్బేనియాభాష అభివృద్ధి ద్వారా చర్చి గ్రంథాలు, ప్రచురణలు వ్యక్తీకరించబడ్డాయి. ప్రధానంగా అల్బేనియా ఉత్తరప్రాంతం ఉన్న కాథలిక్ ప్రాంతంగానూ, దక్షిణప్రాంతంలో ఆర్థడాక్సు ప్రాంతంగానూ ఉన్నాయి. ప్రొటెస్టంటు సంస్కరణలు స్థానిక భాష, సాహిత్య సంప్రదాయం అభివృద్ధికి ఆశలు రేకెత్తించాయి. మతాధికారి జిజోన్ బుజుకు కాథలికు ప్రార్థనలను అల్బేనియా భాషలోకి తీసుకురావడం (మార్టిన్ లూథర్ జర్మనీ భాష కొరకు చేసినట్లు) అల్బేనియా సాహిత్యం పునరుద్ధరణకు బాటలు వేసింది. జిజోన్ బుజుకు రాసిన మేషరి (ది మిస్సల్) 1555 లో ప్రచురించబడింది. మధ్య యుగాలలో అల్బేనియా వ్రాసిన మొదటి సాహిత్య రచనలలో ఇది ఒకటి. అల్బేనియాభాష పూర్వ సంప్రదాయాన్ని భాషాశుద్ధి చేసి, స్థిరీకరించబడిన ఆర్థోగ్రఫీ రూపొందించబడిన ఈ సాహిత్య సంప్రదాయం బాగా అర్థం కాలేదు. అయినప్పటికీ బుజుకుకు ముందు డేటింగ్ చేసిన కొన్ని విచ్ఛిన్నమైన ఆధారాలు ఉన్నాయి. ఇది అల్బేనియాలో కనీసం 14 వ శతాబ్దం నుండి వ్రాయబడిందని భావిస్తున్నారు. పురాతన ఆధారాలు సా.శ. 1332 నుండి ఫ్రెంచి డొమినికన్ గిల్లెల్మస్ అడే, ఆంటివారి ఆర్చ్ బిషపు లాటిన్ నివేదికలో అల్బేనియన్లు తమ పుస్తకాలలో లాటిన్ అక్షరాలను ఉపయోగించారని అయినప్పటికీ వారి భాష లాటిన్ కంటే చాలా భిన్నంగా ఉందని రాశారు. ఇతర ముఖ్యమైన ఉదాహరణలు: 1462 లో అల్బేనియా భాషలో లాటిన్ వచనంలో డ్యూరెస్ బిషప్ పాల్ ఎంగ్జల్లి వ్రాసిన బాప్టిజం ఫార్ములా (అంటె పాగెసోంట్ ప్రీమెనిట్ అటిట్ ఎట్ బిరిట్ ఎట్ స్పెర్టిట్ సెనిట్); అల్బేనియా గుండా ప్రయాణించిన జర్మనీ పౌరుడైన ఆర్నాల్డ్ వాన్ హార్ఫు సేకరించిన 1497 నాటి అల్బేనియా పదాల పదకోశం. 15 వ శతాబ్దపు మాథ్యూ సువార్త గ్రీకు అక్షరాలతో అలేనియాభాషలో వ్రాయబడింది. [[File:Parashqevi-qirjazi_152_186.jpg|thumb|పరాష్కేవి కిరియాజీ గురువు, స్త్రీవాది (1880-1970)]] ఈ శతాబ్దాల నుండి వచ్చిన అల్బేనియా రచనలలో మత గ్రంథాలు మాత్రమే కాక చారిత్రక కథనాలు కూడా ఉన్నాయని మానవతావాది మారిన్ బార్లేటి ప్రస్తావించారు. ఆయన 1504 నాటి తన సీజ్ ఆఫ్ ష్కోడార్ (రెరెతిమి ఐ ష్కోడ్రేస్) పుస్తకంలో వ్యవహారిక భాషలో వ్రాసిన వృత్తాంతాలను ప్రసిద్ధ వ్యక్తుల జీవిత చరిత్రలు చెప్పినట్లు ధ్రువీకరించబడింది. 1508 నుండి స్కాండర్బెగు హిస్టోరియా డి వీటా ఎట్ జెస్టిస్ స్కాండర్బెగి ఎపిరోటారం ప్రిన్సిపాలిస్ (హిస్టరీ ఆఫ్ స్కాండర్బెగ్) స్కాండర్బెగ్ చరిత్ర ఇప్పటికీ స్కాండర్బేగ్ అధ్యయనాలకు పునాదిగా ఉంది. ఇది అల్బేనియా సాంస్కృతిక నిధిగా పరిగణించబడుతుంది. ఇది అల్బేనియా జాతీయ స్వీయ-స్పృహ ఏర్పడటానికి కీలకపాత్ర వహించింది. 16 వ - 17 వ శతాబ్దాలలో లెకే మాట్రాంగా రాసిన 1592 నాటి కాటేచిజం (ఎ బెస్ట్యూం క్రిష్టెరె) (క్రిస్టియన్ బోధనలు), 1618 నాటి (డోక్త్రినా ఎ క్రిష్టెరె) (ది క్రిస్టియన్ సిద్ధాంతం), 1621 లో అసలైన అల్బేనియా గద్యరూపంలో వ్రాయబడిన ప్జెట్ బుద్ర్ బుది రచన (రిత్యుయేల్ రోమనం), ఫ్రాంగ్ బర్ది కవిత్వరూపంలో రాసిన జార్జ్ కాస్ట్రియాట్ (1636) కు క్షమాపణ ప్రసిద్ధి చెందాయి. అలాగే ఫ్రాంగ్ బర్ది ఒక నిఘంటువు, జానపద కథనాలను కూడా ప్రచురించాడు. ప్జెటర్ బొగ్దానీ వ్రాసిన ధర్మశాస్త్ర-తాత్విక ఒప్పందం కునియస్ ప్రవచనం (1685) ప్రచురించబడింది. 20 - 21 వ శతాబ్దాలలో అత్యంత ప్రసిద్ధ అల్బేనియా రచయిత బహుశా ఇస్మాయిల్ కదారే. సాహిత్యంలో నోబెల్ బహుమతి గ్రహీతగా ఆయన చాలాసార్లు ప్రతిపాదించబడ్డాడు. === చలనచిత్రాలు === [[File:Eliza Dushku (3756552915).jpg|thumb|right|[[Albanian Americans|Albanian-American]] actress [[Eliza Dushku]] produced the documentary [[Dear Albania]]<ref>{{cite news|url=http://www.huffingtonpost.com/eliza-dushku/albania-travel-_b_946341.html |title=Why You Must Visit Albania |work=The Huffington Post|date=2 September 2011 |access-date=11 March 2012 |first=Eliza |last=Dushku}}</ref> with a crew from [[Travel Channel]] and [[Lonely Planet]], promoting tourism in Albania.]] 20 వ శతాబ్దంలో సినిమాటోగ్రఫీ ప్రాచుర్యం పొందింది. ష్కోడారు, కోరే నగరాలలో విదేశీ సినిమాలు, డాక్యుమెంటరీలు ప్రదర్శించబడ్డాయి.<ref>{{cite web|url=http://www.aqshf.gov.al/|title=AQSHF|website=www.aqshf.gov.al|access-date=2020-02-29|archive-date=2021-05-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20210503235628/http://www.aqshf.gov.al/|url-status=dead}}</ref> అల్బేనియాలో మొట్టమొదటిసారిగా బహిరంగగా ప్రదర్శించబడిన " పాడీ ది రిలయబుల్ " కామిక్ స్టోరీ గురించి స్వల్పంగా మాత్రమే గుర్తింపు పొందింది. మొదటి అల్బేనియన్ చిత్రాలు అధికంగా డాక్యుమెంటరీలు చిత్రీకరించబడ్డాయి; మొదటి డాక్యుమెంటరీ చిత్రంగా 1908 లో అల్బేనియా వర్ణమాలను రూపొందించిన మొనాస్టిరు కాంగ్రెసు గురించి చిత్రీకరించబడింది. కమ్యూనిజపాలనా కాలంలో అల్బేనియా ఫిల్మ్ ఇన్స్టిట్యూటు స్థాపించబడి తరువాత " కినోస్టూడియో షికిరియా ఇ రే " అని పిలువబడింది. సోవియట్ సహాయంతో స్థాపించబడిన ఇది అధికంగా యుద్ధకాల పోరాటాల ప్రచారం మీద దృష్టి సారించింది. 1945 తరువాత కమ్యూనిస్టు ప్రభుత్వం " 1952 లో కినోస్టోడియో షికిపారియా ఇ రే "ను స్థాపించింది. దీని తరువాత మొదటి అల్బేనియా ఇతిహాస చిత్రం గ్రేట్ వారియర్ స్కందర్బెగు చిత్రీకరణకు సోవియట్ కళాకారులు సహకరించారు. ఇది అల్బేనియా జాతీయ హీరో స్కందర్బెగ్ జీవితాన్ని, పోరాటాన్ని వివరిస్తుంది. 1954 కేన్స్ చలన చిత్రోత్సవంలో ఈ చిత్రానికి అంతర్జాతీయ బహుమతి లభించింది. 1990 నాటికి సుమారు 200 సినిమాలు నిర్మించబడ్డాయి. అల్బేనియాలో 450 కి పైగా థియేటర్లు ఉన్నాయి. 1990 లలో కమ్యూనిజం పతనం తరువాత ఆర్థిక పరివర్తనతో, కినోస్టూడియో ప్రైవేటీకరించబడింది. కొత్త నేషనల్ సెంటర్ ఆఫ్ సినిమాటోగ్రఫీ స్థాపించబడింది. నగరాలు ఎక్కువగా అమెరికా సినిమాలను చూపించే ఆధునిక సినిమా థియేటర్లను నిర్మించాయి. 2003 లో టిరానా ఇంటర్నేషనల్ ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్ ప్రారంభించబడింది. ఇది దేశంతో పాటు బాల్కన్లలో ప్రధాన, అతిపెద్ద చలన చిత్రోత్సవంగా మారింది. డ్యూరెస్ " ఇంటర్నేషనల్ ఫిల్మ్ సమ్మర్‌ఫెస్ట్ ఆఫ్ డ్యూరస్‌ "కు ఆతిథ్యం ఇస్తుంది. ఇది దేశంలో రెండవ అతిపెద్ద అంతర్జాతీయ చలన చిత్రోత్సవం. ఇది ప్రతి సంవత్సరం ఆగస్టు చివరిలో లేదా సెప్టెంబరు ఆరంభంలో డుర్రేస్ యాంఫిథియేటరులో జరుగుతుంది. అల్బేనియా చిత్ర దర్శకులలో అండమియా మురాటాజ్, బెసిం సహతియు, షాన్‌ఫైజ్ కెకో, ధిమితార్ అనగ్నోస్టి, కుజ్తిమ్ కష్కు, లుల్జేటా హొక్ష, సైమ్ కోకోనా, సైమిర్ కుంబారో, క్రిస్టాక్ మిట్రో, లియోన్ కఫ్జెజి, గువెర్జీ జి ఖ్యాతిగడించారు. అల్బేనియాలోని ప్రముఖ నటులలో నిక్ జెలీలాజ్, క్లెమెంట్ టినాజ్, మాసిలా లూషా, బ్లెరిమ్ డెస్టాని, అలెక్సాండర్ మొయిసియు, టింకా కుర్తి, ప్జెటార్ మలోటా, సాండెర్ ప్రోసి, మార్గరీటా జెపా ఉన్నారు. అల్బేనియన్ ప్రవాసులలో అల్బేనియా-అమెరికన్లు ఎలిజా దుష్కు, జిం, జాన్ బెలూషి, కొసావో-అల్బేనియన్లు బెకిమ్ ఫెహ్మియు, ఆర్టా డోబ్రోషి, టర్కిష్-అల్బేనియన్లు బారిష్ అర్డుక్ వంటి అంతర్జాతీయ ఖ్యాతి గడించిన నటులుగా ఉన్నారు. === క్రీడలు === [[File:Lorik cana crop.jpg|upright|thumb|[[Lorik Cana]] is Albania's most capped player of all time. He captained the French [[Olympique de Marseille]], as well as the [[Albania national football team|Albanian national team]].]] అల్బేనియా 1972 లో తొలిసారిగా ఒలింపిక్ క్రీడల్లో పాల్గొంది. దేశం 2006 లో తన వింటర్ ఒలింపిక్ క్రీడలకు అరంగేట్రం చేసింది. తరువాతి నాలుగు ఆటలకు అల్బేనియా దూరమైంది. వాటిలో రెండు (1980 - 1984 మద్యకాలంలో దేశంలో సంభవించిన వలసల కారణంగా ఉన్నాయి. కాని బార్సిలోనాలో 1992 లో నిర్వహించబడిన క్రీడలలో తిరిగి పాల్గొన్నాయి. అప్పటి నుండి అల్బేనియా అన్ని ఆటలలో పాల్గొంది. అల్బేనియా సాధారణంగా ఈత, అథ్లెటిక్స్, వెయిట్ లిఫ్టింగ్, షూటింగు, రెజ్లింగ్ వంటి ఈవెంట్లలో పోటీపడుతుంది. 1972 నుండి అల్బేనియా జాతీయ ఒలింపిక్ కమిటీ ఈ దేశానికి ప్రాతినిధ్యం వహిస్తుంది. 1987 నుండి సిరియాలో నిర్వహించబడిన మధ్యధరా క్రీడలలో అల్బేనియా పాల్గొంది. అల్బేనియా అథ్లెట్లు 1987 - 2013 వరకు మొత్తం 43 (8 బంగారు, 17 రజత 18 కాంస్య) పతకాలు సాధించారు. [[File:Muzeu_Arkeologjike_Tirane.jpg|thumb|left|సెంట్రల్ టిరానాలోని ఎయిర్ అల్బేనియా స్టేడియం]] అల్బేనియాలో ప్రసిద్ధ క్రీడలలో ఫుట్‌బాల్, వెయిట్ లిఫ్టింగ్, బాస్కెట్‌బాల్, వాలీబాల్, టెన్నిస్, స్విమ్మింగ్, రగ్బీ, జిమ్నాస్టిక్స్ ఉన్నాయి. అల్బేనియాలో ఫుట్‌బాల్ అత్యంత ప్రాచుర్యం పొందిన క్రీడగా ఉంది. దీనిని ఫుట్‌బాల్ అసోసియేషన్ ఆఫ్ అల్బేనియా నిర్వహిస్తుంది. ఇది 1930 లో సృష్టించబడింది. దీనికి ఫిఫా, యు.ఇ.ఎఫ్.ఎ.లో సభ్యత్వం ఉంది. 20 వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో ఉత్తర నగరమైన ష్కోడారు నివాసులు ఒక క్రైస్తవ మిషన్లో విద్యార్థులు ఆడుతున్న వింత ఆటను చూసి ఆశ్చర్యపోయారు. అదే ఫుట్బాల్ క్రీడగా అల్బేనియాలో మొదటిసారిగా ప్రవేశించింది. 2017 లో ప్రపంచంలో 51 వ స్థానంలో ఉన్న అల్బేనియా జాతీయ ఫుట్‌బాల్ జట్టు ( 2015 ఆగస్టు 22 ఆగస్టున 22 వ స్థానంలో ఉంది) 1946 బాల్కన్ కప్, మాల్టా రోత్మన్స్ ఇంటర్నేషనల్ టోర్నమెంట్ 2000 లను గెలుచుకుంది. కాని యు.ఇ.ఎఫ్.ఎ యూరో వరకు ఏ పెద్ద యు.ఇ.ఎఫ్.ఎ లేదా ఫిఫా టోర్నమెంట్‌లోనూ పాల్గొనలేదు. 2016 ఖండాంతర టోర్నమెంటులో, ఒక ప్రధాన పురుషుల ఫుట్బాల్ టోర్నమెంటులో అల్బేనియా తొలిసారి కనిపించింది. 2016 జూన్ 19 న జరిగిన యు.ఇ.ఎఫ్.ఎ యూరో 2016 మ్యాచిలో రొమేనియాను 1-0 తేడాతో ఓడించినప్పుడు అల్బేనియా ఒక ప్రధాన టోర్నమెంటులో తమ మొట్టమొదటి గోల్ సాధించింది. ఐరోపా ఛాంపియన్షిప్‌లో తొలి విజయాన్ని సాధించింది.<ref>{{cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/football/2016/06/19/albania-vs-romania-euro-2016---live/|title=Euro 2016: Albania 0–1 Romania – Armando Sadiku scores the only goal to seal his country's first ever win at a major competition|work=The Daily Telegraph|access-date=19 June 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.mirror.co.uk/sport/football/match-reports/romania-0-1-albania-armando-8233364|title=Romania 0–1 Albania – Sadiku scores landmark goal to provide last 16 hope|date=19 June 2016|work=Daily Mirror|access-date=19 June 2016}}</ref> దేశంలోని స్కాండర్బ్యూ, కెఎఫ్ టిరానా, డైనమో టిరానా, పార్టిజాని, వల్లాజ్నియా అత్యంత విజయవంతమైన ఫుట్బాల్ క్లబ్బులుగా ఉన్నాయి. అల్బేనియన్లకు అత్యంత విజయవంతమైన క్రీడలలో వెయిట్ లిఫ్టింగ్ ఒకటి. యూరోపియన్ వెయిట్ లిఫ్టింగ్ ఛాంపియన్‌షిప్స్‌లో జాతీయ జట్టు పతకాలు గెలుచుకుంది. యూరోపియన్ ఛాంపియన్‌షిపుతో కలిపి మిగిలిన అంతర్జాతీయ పోటీలలో అల్బేనియా వెయిట్‌లిఫ్టర్లు మొత్తం 16 పతకాలు సాధించారు. వాటిలో 1 బంగారం, 7 రజతం, 8 కాంస్యాలు ఉన్నాయి. ప్రపంచ వెయిట్ లిఫ్టింగ్ ఛాంపియన్‌షిప్పులో అల్బేనియా వెయిట్ లిఫ్టింగ్ జట్టు 1972 లో ఒక స్వర్ణం, 2002 లో ఒక రజతం, 2011 లో కాంస్య పతకం సాధించింది. === విదేశీ ఉపాధి=== చారిత్రాత్మకంగా అల్బేనియా ప్రజలు దక్షిణ ఐరోపా అంతటా అనేక ప్రాంతాలలో అనేక సంఘాలను స్థాపించారు. వివిధ సామాజిక-రాజకీయ ఇబ్బందుల నుండి లేదా అల్బేనియా మీద ఒట్టోమన్ ఆక్రమణ నుండి తప్పించుకోవడానికి అల్బేనియా విదేశీ ఉపాధిదారులు (డయాస్పోరా) మధ్య యుగాల చివరికాలంలో ఇటలీ వంటి ప్రదేశాలకు, ముఖ్యంగా సిసిలీ, కాలాబ్రియా, గ్రీస్ వంటి ప్రాంతాలకు వలసపోవడం ప్రారంభించారు.<ref>{{cite book|title=Historia e popullit shqiptar|author=Stafi i Akedemise se Shkencave|year=2003|publisher=Botimet Toena|p=252–254}}</ref> కమ్యూనిజం పతనం తరువాత పెద్ద సంఖ్యలో అల్బేనియన్లు [[ఆస్ట్రేలియా]], [[కెనడా]], [[ఫ్రాన్స్]], [[జర్మనీ]], [[గ్రీస్]], [[ఇటలీ]], స్కాండినేవియా, [[స్విట్జర్లాండ్]], యునైటెడ్ కింగ్‌డం, యునైటెడ్ స్టేట్స్ వంటి దేశాలకు వలసపోయారు. పొరుగు భూభాగాలైన ఉత్తర మాసిడోనియా, తూర్పు మాంటెనెగ్రో, కొసావో, దక్షిణ సెర్బియాలో అల్బేనియాకు చెందిన చిన్న సమూహం ఉన్నారు. కొసావోలో అల్బేనియన్లు దేశంలో అతిపెద్ద జాతి సమూహంగా ఉన్నారు. మొత్తంగా అల్బేనియా భూభాగంలోని మొత్తం జనాభా కంటే విదేశాలలో నివసిస్తున్న అల్బేనియా జాతి ప్రజలసంఖ్య ఎక్కువగా ఉంటుందని అంచనా. == ఇవీ చూడండి == == గమనికలు == {{notelist}} == మూలాలు == <references /> {{ఐరోపా}} {{ఓఐసి}} [[వర్గం:ఐరోపా దేశాలు]] <!--Interwikis--> 7fs8utijde6x4oru7jd68k89lvxtux1 0 89714 4955856 4010657 2026-09-11T03:01:10Z Swadesh swadi 154057 /* */ Refer the book Edgar Thurston "castes and tribes" of southern india 4955856 wikitext text/x-wiki The Ediga community attained significant prominence and influential military importance during the Vijayanagara Empire (1336–1646). Numerous Palegars belonging to the Ediga community served under the Vijayanagara kings, and many Ediga Nayakas served as Dalavayi, Chief Commanders and loyal Senadipatis.<ref>Stein, Burton. ''Vijayanagara'' - Nayaka and Palegar system</ref> According to Edgar Thurston in ''Castes and Tribes of Southern India'', the Billavas and Edigas (Edigas) were described as Billinavaru (bowmen) and ancient warrior's , He records the titles Hale Paika and Dandu Ediga, denoting soldier and army divisions of the community.<ref>Thurston, Edgar. ''Castes and Tribes of Southern India'' - Billava, Ediga, Hale Paika</ref> According to a popular legend within the community, a successful successor Palegar (king) from the Ediga community was granted 50 villages by the Vijayanagara king for his bravery and military strategy. ==ఇవి కూడా చూడండి == {{main|గౌడ సరస్వత బ్రాహ్మణుల జాబితా}} == మూలాలు == {{మూలాలు}} == వెలుపలి లంకెలు == [[వర్గం:గౌడ సరస్వత బ్రాహ్మణులు]] [[వర్గం:కులాలు]] [[వర్గం:బ్రాహ్మణులు]] [[వర్గం:హిందూమతం]] lukpqnw1d0sahpld352gkirfzvck1rq 4955859 4955856 2026-09-11T03:29:39Z యర్రా రామారావు 28161 ఆంగ్లం నుండి తెలుగులోకి అనువదించాను 4955859 wikitext text/x-wiki విజయనగర సామ్రాజ్యం (1336–1646) కాలంలో ఈడిగ సమాజం గణనీయమైన ప్రాముఖ్యతను, ప్రభావవంతమైన సైనిక ప్రాధాన్యతను సాధించింది. ఈడిగ సమాజానికి చెందిన అనేకమంది [[పాలెగాళ్లు]] విజయనగర రాజుల క్రింద సేవ చేశారు. చాలామంది ఈడిగ నాయకులు దళవాయి, ప్రధాన సేనాధిపతులు, నమ్మకమైన సేనాధిపతిలుగా పనిచేశారు.<ref>Stein, Burton. ''Vijayanagara'' - Nayaka and Palegar system</ref> ఎడ్గార్ థర్స్టన్ తన 'కాస్ట్స్ అండ్ ట్రైబ్స్ ఆఫ్ సదరన్ ఇండియా' గ్రంథంలో, బిల్వలు, ఈడిగలను (ఎడిగలు) బిల్లినవారు (విలుకాళ్ళు), ప్రాచీన యోధులుగా వర్ణించారు. వారు ఈ సమాజంలోని సైనికులు, సైనిక విభాగాలను సూచించే హలే పైక, దండు ఈడిగ అనే బిరుదులను పొందారు.<ref>Thurston, Edgar. ''Castes and Tribes of Southern India'' - Billava, Ediga, Hale Paika</ref> ఈ సమాజంలో ప్రచారంలో ఉన్న ఒక గాథ ప్రకారం, ఈడిగ సమాజానికి చెందిన ఒక విజయవంతమైన వారసుడైన పాలెగార్ (రాజు)కు అతని శౌర్యం, సైనిక వ్యూహానికి గాను విజయనగర రాజు 50 గ్రామాలను బహుమతిగా ఇచ్చాడు. ==ఇవి కూడా చూడండి == {{main|గౌడ సరస్వత బ్రాహ్మణుల జాబితా}} == మూలాలు == {{మూలాలు}} == వెలుపలి లంకెలు == [[వర్గం:గౌడ సరస్వత బ్రాహ్మణులు]] [[వర్గం:కులాలు]] [[వర్గం:బ్రాహ్మణులు]] [[వర్గం:హిందూమతం]] 6ezh0d3jgqvp4riuy19gixgnjt6ddmz 4 90932 4955780 4955238 2026-09-10T17:07:17Z Nskjnv 103267 /* తెవికీ పండగ నిర్వాహక సంఘ సభ్యుల ప్రతిపాదన */ 4955780 wikitext text/x-wiki {{అడ్డదారి|[[WP:VP]]}} {{రచ్చబండ}} {{కొత్త విభాగము | వ్యాఖ్య=కొత్త చర్చ ప్రారంభించండి}} {{Archives|auto=yes}} {{మొదటిపేజీ_నిర్వహణస్థితి}} {{సహకారం_స్థితి}} == Call for Applications: TTT 2026 (Deadline Extended to 20 May) == ''<small>Apologies for writing in English. Please feel free to translate this into your language.</small>'' Hello everyone, We hope you are doing well. We would like to share that applications for the [[:m:IIITH-OKI/Train the Trainer Program/2026|Train the Trainer (TTT) 2026]] program are currently open. TTT is a capacity-building initiative aimed at supporting Wikimedians in developing training, facilitation, and leadership skills. We are happy to inform you that the scholarship application deadline has been [[:m:IIITH-OKI/Train the Trainer Program/2026/Scholarship|extended until 20 May 2026]]. We are still receiving applications and encourage interested community members, especially emerging leaders, to [https://docs.google.com/forms/d/17eq6lJNCTVBoKRqz5IdSCiYWv-eHBrYRnx1wXfncwLI/viewform?edit_requested=true&pli=1 apply]. We also request your support in sharing this opportunity within your communities and networks, so that it can reach a wider and more diverse group of participants. Thank you for your continued support. '''OKI (IIIT-H)''' [[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) 13:02, 17 మే 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Nitesh (OKI)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&oldid=30361720 --> == ఉరుకుల పరుగుల ఉర్దూ వికీపీడియా == ఉర్దూ వికీపీడియా పరుగెత్తుతోంది. మార్చి 1 న 2,40,000 వ్యాసాలుండగా ఇవ్వాళ అది 4,42,000 దాటింది. మూడు నెల్లలు ఇంకా నిండలేదు, లక్షా 80 వేల కొత్త వ్యాసాలు వచ్చాయి. వ్యాసాల సంఖ్య పరంగా ఈ 3 నెలల్లో 50 వ స్థానం నుండి 34 వ స్థానానికి ఎగబాకింది. ఏప్రిల్లో 97457, మేలో 94834 వ్యాసాలు రాసారు. 2026 లో మొత్తం దాదాపు 2,06,000 వ్యాసాలొచ్చాయి. వీటిలో ఎక్కువ వ్యాసాలు బాట్లు రాసినవే - ఒక బాటు 86,933 వ్యాసాలు రాయగా, మరోటి 86,015 రాసింది. ఒక వాడుకరి 20,000 రాసారు. అయితే - ఇవన్నీ చాలావరకూ చిన్నచిన్న వ్యాసాలే. 2026 లో వచ్చిన 2 లక్షల 6 వేల వ్యాసాల సగటు పరిమాణం 1974 బైట్లు. ఆ వికీలో ఉన్న మొత్తం వ్యాసాలు 4,42,000. సగటున ఒక్కో కంటెంటు పేజీలో ఉన్న పదాల సంఖ్య 208. పోలిక కోసం చూస్తే - తెలుగులో ఇది 502.__ [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 10:00, 22 మే 2026 (UTC) :అంత వేగంగా సృష్టించారంటే దాని నాణ్యత ఏ మాత్రం ఉంటుందో మరి. ఈ ఏఐ యుగంలో ఎవరైనా అలా సృష్టించేస్తున్నారు. మనం వేగమే కాకుండా, నాణ్యత, భాషా సొగసు లాంటి వాటిమీద దృష్టి పెడితే బాగుంటుందని నా అభిప్రాయం. [[వాడుకరి:రవిచంద్ర|రవిచంద్ర]] [[వాడుకరి చర్చ:రవిచంద్ర|(చర్చ)]] 10:08, 22 మే 2026 (UTC) ::రెండిటిని సమతుల్యంగా ఉండేటట్లు ప్రాజెక్టులు నిర్వహించాలని నా అభిప్రాయం [[వాడుకరి:యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] ([[వాడుకరి చర్చ:యర్రా రామారావు|చర్చ]]) 11:45, 22 మే 2026 (UTC) :::@[[వాడుకరి:Chaduvari|Chaduvari]], @[[వాడుకరి:రవిచంద్ర|రవిచంద్ర]], @[[వాడుకరి:యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] గారూ, ఈరోజు ఏఐ కొన్ని లక్షలు కాదు, కావాలంటే కోట్ల వ్యాసాలు సృష్టించి ఇచ్చెయ్యగలదు. బాట్లు వాటిని తెచ్చి ఏ వికీలో అయినా కొట్టెయ్యగలవు. అయితే, ఇప్పుడున్న ప్రపంచంలో మనిషి రాసి, మనిషి దిద్దిన సమాచారానికి ఉన్న విలువ ఇంతకుముందు కన్నా కొన్ని వేలరెట్లు పెరిగింది. వికీకి భవిష్యత్ అదే. [[వాడుకరి:Pavan santhosh.s|పవన్ సంతోష్]] ([[వాడుకరి చర్చ:Pavan santhosh.s|చర్చ]]) 10:35, 11 ఆగస్టు 2026 (UTC) == duplicates [[నీతో (సినిమా)]], [[నీతో (2022 సినిమా)]] == duplicates [[నీతో (సినిమా)]], [[నీతో (2022 సినిమా)]] [[వాడుకరి:কল্কি|কল্কি]] ([[వాడుకరి చర్చ:কল্কি|చర్చ]]) 09:39, 24 మే 2026 (UTC) ::[[వాడుకరి:কল্কি|কল্কি]] గారూ [[నీతో (2022 సినిమా)]] వ్యాసంలో విలీనం మూస చేర్చబడినది. ఆ వ్యాసాన్ని అంతకు పూర్వం సృష్టించిన [[నీతో (సినిమా)]] లో విలీనం చేయడం జరుగుతుంది. ఈ విలీన విషయాన్ని గుర్తించినందుకు ధన్యవాదాలు.➤ <span style="white-space:nowrap;text-shadow:white 0em 0em 0.8em,#FF5800 -0.8em -0.8em 0.9em,#00FF00 0.7em 0.7em 0.8em;color:#00FF00"><span style="color:blue"> [[User:K.Venkataramana|కె.వెంకటరమణ]] ❋ [[User talk:K.Venkataramana|చర్చ]]</span></span> 10:12, 24 మే 2026 (UTC) == duplicates [[వేపాడ సుబ్బారావు]] [[కంచరపాలెం రాజు]] == thnx [[వాడుకరి:কল্কি|কল্কি]] ([[వాడుకరి చర్చ:কল্কি|చర్చ]]) 16:39, 24 మే 2026 (UTC) কল্কি గారూ [[వేపాడ సుబ్బారావు]] వ్యాసంలో విలీనం మూస చేర్చబడినది. ఆ వ్యాసాన్ని అంతకు పూర్వం సృష్టించిన [[కంచరపాలెం రాజు]] లో విలీనం చేయడం జరుగుతుంది. ఈ విలీన విషయాన్ని గుర్తించినందుకు ధన్యవాదాలు.[[వాడుకరి:యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] ([[వాడుకరి చర్చ:యర్రా రామారావు|చర్చ]]) 17:24, 24 మే 2026 (UTC) == duplicates [[అన్నదా శంకర్ రాయ్]], [[ఆనంద శంకర్ రే]] == thnx [[వాడుకరి:কল্কি|কল্কি]] ([[వాడుకరి చర్చ:কল্কি|చర్చ]]) 05:47, 25 మే 2026 (UTC) :@[[వాడుకరి:কল্কি|কল্কি]] గారూ [[ఆనంద శంకర్ రే]] వ్యాసంలో విలీనం మూస చేర్చబడినది. ఆ వ్యాసాన్ని అంతకు పూర్వం సృష్టించిన [[అన్నదా శంకర్ రాయ్]] లో విలీనం చేయడం జరుగుతుంది. ఈ విలీన విషయాన్ని గుర్తించినందుకు ధన్యవాదాలు. [[వాడుకరి:యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] ([[వాడుకరి చర్చ:యర్రా రామారావు|చర్చ]]) 06:15, 25 మే 2026 (UTC) == మూలాల అనువాదం == వ్యాసపాఠ్యంతో పాటు మూలాలను కూడా అనువదించిన సందర్భాలు కనిపించాయి. మూలంలో వాడే మూసలు కొన్ని ఉన్నాయి - Cite book, Cite journal, Harvp ఇలాంటివి. ఇవి మూస పేర్లు. వాటిని అలాగే, ఇంగ్లీషు లోనే వాడాలి. వీటిని తెలుగు లోకి అనువదించడం/లిప్యంతరీకరణ చెయ్యకూడదు. ఇవే కాదు, ఏ మూసనూ చెయ్యకూడదు. అలాగే ఈ మూసల్లో అనేక పరామితులు ఉంటాయి - {{para|first}}, {{para|author}}, {{para|access-date}}, {{para|editor}},.. వగైరా. వీటిని కూడా అనువదించకూడదు. కొన్ని పేజీల్లో వీటిని అనువదించారు. ఉదాహరణకు, Cite book కు "సైట్ బుక్" అని, "సైట్ పుస్తకం" అని, "ఉల్లేఖన పుస్తకం", "ఉదయించిన పుస్తకం", "ఉదహరించిన పుస్తకం" ఇలా రకరకాలు అనువాదాలున్నాయి. పరామితుల్లో "రచయిత-లింక్", "యాక్సెస్-డేట్", "తేదీ", "సంవత్సరం" - లాంటి అనువాదాలున్నాయి. dead link ను చనిపోయిన అని అనువదించింది. వీటి కారణంగా మూలాల్లో అనేక దోషాలు ఏర్పడి, ఆ పేజీలు "మూలాల లోపాలున్న పేజీలు", "CS1 errors:.." లాంటి వర్గాల్లోకి ఆటోమాటిగ్గా చేరిపోయాయి. [[న్యూజీలాండ్]] అనే పేజీలో ఇలాంటి అనువాదాలను సవరించాను (ఆ పేజీలో చెయ్యాల్సింది ఇంకా ఉంది). వెతుకులాటలో చూస్తే, కింది పేజీల్లో కూడా ఇలాంటి దోషాలు ఉన్నట్లు తెలిసింది. ఇంకా ఎన్ని పేజీల్లో ఉన్నాయో తెలీదు. {{hlist| * [[బిల్ క్లింటన్]] * [[ఫ్లోరెన్స్ నైటింగేల్]] * [[రోమన్ సామ్రాజ్యం]] * [[వ్లాదిమిర్ పుతిన్]] * [[రిచర్డ్ నిక్సన్]] * [[హెర్డు ఐలాండ్&మెక్‌డొనాల్డ్ దీవులు]] * [[నార్ఫోక్ దీవులు]] * [[డ్వైట్ డి. ఐసెన్‌హోవర్]] * [[యులిస్సెస్ ఎస్. గ్రాంటు]] * [[విలియమ్ హెన్రీ హారిసన్]] * [[రష్యన్ సామ్రాజ్యం]] * [[ఆస్ట్రియా సామ్రాజ్యం]] * [[న్యూ గినియా]] * [[జేమ్స్ మన్రో]] * [[ఫ్రాంక్లిన్ పియర్స్]] * [[హ్యారీ ఎస్. ట్రూమన్]] * [[రెండవ మెక్సికన్ సామ్రాజ్యం]] * [[స్పానిష్ సామ్రాజ్యం]] * [[ఫ్రెంచి అల్జీరియా]] * [[మొదటి ఫ్రెంచి సామ్రాజ్యం]] }} "రోమన్ సామ్రాజ్యం" పేజీలో మూలాల్లోని మూసలకు చేసిన అనువాదాలు 340 పైచిలుకు ఉన్నాయి. మొత్తం ఉన్న మూలాలు 550 పైచిలుకు. === ఎందుకు ఇలా జరిగింది? === ఇంగ్లీషు వ్యాసం లోని '''సోర్సుటెక్స్టు'''ను గూగుల్ ట్రాన్స్‌లేట్ సైటుకు ఇస్తే, బహుశా ఇలాగే అనువదిస్తుంది. యంత్రాన్ని వాడి అనువాదాలు చేసేటపుడు, సోర్సు టెక్స్టును కాకుండా (అంటే పేజీని సోర్స్ ఎడిట్ మోడ్‌లో తెరిచి, ఎడిటరు నుండి కాపీ చేసుకోవడం), విజువల్ ఎడిటరు నుండి కాపీచేసుకుని అనువదించినా, రెండర్డ్ టెక్స్టును (అంటే పాఠకుడికి కనబడే పాఠ్యం) అనువదించినా ఇలాంటివి జరగవు. అయితే ఈ పద్ధతుల్లో మూలాలు, లింకులూ రావు. అంచేత సోర్సుకోడును అనువదిస్తూ ఉండి ఉంటారు (కానీ, సోర్సుకోడు అనువాదంలో బోలెడన్ని ఎర్రలింకులు వచ్చేస్తాయి) === ఇకపై ఏం చెయ్యాలి? === దీనికి ఒక చక్కటి, సులువైన, తెలివైన, విలువైన పరిష్కారం వేసే ఉంది. అదే అనువాద పరికరం! అదే అనువాదం చేస్తుంది. అదే వికీలింకులను చేరుస్తుంది. మూలాలు, మూసలు, వర్గాలూ.. వగైరాలను అదే చేర్చేస్తుంది. ఈ మూసలను అనువదించడాలు, పరామితులను అనువదించడాలూ అది చెయ్యదు (వేరే తప్పులు చేస్తుంది. :-) మనం చెయ్యాల్సిందల్లా ఆ తప్పులను సవరించడం -"మరియు" లను ఏరెయ్యడం, భాషను సహజమైన తెలుగు లాగా మార్చడం, వగైరా!) === ఇపుడేం చెయ్యాలి === సవరించాలి. "మూలాల లోపాలున్న పేజీలు", "CS1 errors:.." లాంటి వర్గాలు పోయే దాకా సవరణలు చెయ్యాలి. అనువాదాల స్థానే, ఇంగ్లీషులో ఉండే ఒరిజినల్ పేర్లను పెట్టాలి. ;వినతి :వాడుకరులు తమతమ వీలును బట్టి పై పేజీల్లోని దోషాలను సవరించవలసినదిగా వినతి. ;గమనిక :ఈ పనికి కాస్త సమయం పట్టే అవకాశం ఉంది. __ [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 00:14, 27 మే 2026 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Vote now in the 2026 U4C election</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 17:15, 27 మే 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == వ్యాసంలో మూలాలను ఉల్లేఖించడం ఎలా? == వ్యాసంలో మూలాలను ఎలా ఉల్లేఖించాలి, అందులో ఎలాంటి లోపాలు జరుగుతాయి అనే విషయమై సమాచారాన్ని [[సహాయం:మూలాల ఉల్లేఖన పద్ధతులు, లోపాలు]] అనే పేజీలో చూడవచ్చు. ఈ అంశానికి సంబంధించి ఏమైనా సందేహాలుంటే ఇక్కడే, దీనికిందనే రాయండి.__ [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 00:01, 30 మే 2026 (UTC) :ధన్యవాదాలండి. [[వాడుకరి:Vjsuseela|V.J.Suseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 03:34, 30 మే 2026 (UTC) == 4వ ఎడిట థాన్ ముగిసింది == 4వ ఎడిట థాన్ జూన్ 1, తో ముగిసింది. 10మంది వాడుకరులు పాల్గొన్నారు. 1160పైగా వ్యాసాలు తెలుగువికీపీడియాలో చేరాయి. మూల్యాంకనం, పోటీ ఫలితాల ప్రకటన త్వరలోనే జరుగుతుంది. పాల్గొన్న ప్రతివారికి పేరు పేరునా ధన్యవాదాలు. ఈ కార్యక్రమాన్ని సమన్వయం చేసిన కశ్యప్ గారికి, సహాయంతో కూడిన ప్రోత్సాహం అందించిన చదువరిగారికి ప్రత్యేకంగా కృతజ్ఞతలు. [[వాడుకరి:Vjsuseela|V.J.Suseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 11:44, 1 జూన్ 2026 (UTC) == duplicates [[హబీబ్ రెహమాన్]], [[హబీబ్ రెహమాన్ (వాస్తుశిల్పి)]] == thnx [[వాడుకరి:কল্কি|কল্কি]] ([[వాడుకరి చర్చ:কল্কি|చర్చ]]) 03:47, 5 జూన్ 2026 (UTC) :@[[వాడుకరి:কল্কি|কল্কি]] Thank you for identifying and providing information, I have added the merge template. [[వాడుకరి:యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] ([[వాడుకరి చర్చ:యర్రా రామారావు|చర్చ]]) 04:56, 5 జూన్ 2026 (UTC) == duplicates [[హీనో కుహ్న్]], [[హెయినో గుంథర్ కున్]] == thnx [[వాడుకరి:কল্কি|কল্কি]] ([[వాడుకరి చర్చ:কল্কি|చర్చ]]) 03:59, 5 జూన్ 2026 (UTC) :@[[వాడుకరి:কল্কি|কল্কি]] Thank you for identifying and providing the information, I have merged it. [[వాడుకరి:యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] ([[వాడుకరి చర్చ:యర్రా రామారావు|చర్చ]]) 04:56, 5 జూన్ 2026 (UTC) == Harv, Sfn లాంటి పొట్టి మూలాల్లో no-target లోపాలు == ఇన్‌లైను మూలాలు ఇవ్వడానికి Cite book, Cite web, Cite journal లాంటి పలు CS1 మూసలు, Citatation అనే CS2 మూస వాడడం మామూలే. వీటిని వాడుతూనే మూలాలను ప్రదర్శించే మరొక పద్ధతి పొట్టి మూలాలు. అది ఇవ్వడంలో దొర్లే లోపాల గురించి చెప్పే సహాయకం "వికీపీడియా:వాడుకరులకు సూచనలు" పేజీలో [[వికీపీడియా:వాడుకరులకు సూచనలు#Harv, Sfn మూలాల్లో no-target లోపాలు|Harv, Sfn మూలాల్లో no-target లోపాలు]] విభాగంలో చూడవచ్చు. __ [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 02:43, 7 జూన్ 2026 (UTC) :@[[వాడుకరి:Chaduvari|చదువరి]] గారూ నేను దీనిద్వారా కొన్ని తెలియని సూచనలు తెలుసుకున్నాను. చాలా విపులంగా పూర్తి తెలుగులో రాసినందుకు ధన్యవాదాలు. [[వాడుకరి:యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] ([[వాడుకరి చర్చ:యర్రా రామారావు|చర్చ]]) 03:01, 7 జూన్ 2026 (UTC) == ప్రచురించాక మూలాల్లో లోపాలు లేవని నిర్థారించుకోవాలి == * కొత్త పేజీని ప్రచురించాక గానీ, పాత పేజీలో కొత్తగా మూలాలు చేర్చి ప్రచురించినపుడు గానీ మూలాల్లో లోపాలేమీ లేవని నిర్థారించుకోవాలి. లోపాలు ఉంటే ఆ పేజీ, కింది వర్గాల్లోకి చేరుతుంది. ** [[:వర్గం:మూలాల లోపాలున్న పేజీలు]] - ఖాళీ మూలం ఇవ్వడం, ఒకే మూలాన్ని పదేపదే నిర్వచించడం, "గమనికల"ను పాఠ్యంలో చేర్చి, సంబంధిత ప్రదర్శన మూసను ఇవ్వకపోవడం వలన ఈ లోపాలు ఏర్పడతాయి. ** [[:వర్గం:CS1 errors]] - మూలాల్లో వాడే CS1 మూసల్లో ఇచ్చే పరామితుల విలువలు సరిగా ఇవ్వకపోతే దొర్లే లోపాలు. ఇందులో 50 పైగా రకాల లోపాలు ఉన్నాయి. వీటికి ఒక్కొక్కదానికీ ప్రత్యేకించిన వర్గం ఉంది. అవి -CS1 errors: dates, CS1 errors: unrecognized parameter రూపంలో ఉంటాయి. అవన్నీ ఈ "CS1 errors" వర్గంలో ఉపవర్గాలుగా ఉంటాయి. ** [[:వర్గం:Harv and Sfn no-target errors]] - పొట్టి మూలాలు ఇచ్చి, సంబంధిత పొడుగు మూలాలు ఇవ్వకపోయినా, సరిగా ఇవ్వకపోయినా దొర్లే లోపాలు * పైవి కాకుండా పాఠ్యంతో పాటు మూస పేరును/పరామితి పేరును కూడా అనువదించినపుడు, సాఫ్టువేరుకు ఆ పేర్లు అర్థం కాక, లోపం చూపిస్తుంది. ఆ లోపం ఉన్న పేజీలు [[:వర్గం:మూలాల లోపాలున్న పేజీలు]] వర్గం లోకే చేరతాయి. ఈ లోపాలున్న పేజీలను ప్రత్యేకించి చూపేందుకు, వేరే వర్గం కూడా ఉంది. {{tl|మూసలను అనువదించారు}} అనే మూసను ఈ పేజీల్లో మానవికంగా చేర్చినపుడు ఆ పేజీ [[:వర్గం:మూలాల మూసలను అనువదించిన పేజీలు]] అనే వర్గం లోకి చేరుతుంది. తద్వారా ఈ లోపాలను గుర్తించవచ్చు. **'''గమనిక''': ఈ లోపం మామూలుగా (డిఫాల్టుగా) కనబడదు. ప్రతీ వాడుకరికీ ప్రత్యేకించిన [[ప్రత్యేక:MyPage/common.css]] అనే పేజీలో కింది లైన్‌ను చేర్చుకుంటే ఈ లోపాలు కనిపిస్తాయి. ఈ పేజీ ప్రస్తుతం ఉనికిలో లేకపోతే, ఈ లైనుతో కొత్తగా సృష్టించుకోవాలి. ఉదాహరణకు [[వాడుకరి:Chaduvari/common.css|ఈ పేజీ]] చూడవచ్చు. డిఫాల్టుగా కనబడే సౌకర్యం భవిష్యత్తులో రావచ్చని భావిస్తున్నారు. ::: {{code|lang=css|.harv-error {display: inline !important;} /* display Module:Footnotes errors */}} * లోపాలను సవరించి, పేజీ పై వర్గాల్లో లేదని నిర్థారించుకోవాలి. __ [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 04:29, 7 జూన్ 2026 (UTC) :ప్రతీసారీ ఇవి సమస్య గానే ఉంటాయి, ముఖ్యంగా అనువాద వ్యాసాలలో. విపులంగా తెలియ చేసినందుకు ధన్యవాదాలు అండి. [[వాడుకరి:Vjsuseela|V.J.Suseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 07:43, 7 జూన్ 2026 (UTC) == కర్సరు మాయమౌతోంది! == వికీపీడియాలో పేజీలో దిద్దుబాట్లు చేసేటపుడు, ఎడిట్ పెట్టెలో కర్సరు కాసేపు కనబడకుండా మాయమౌతోంది. ఎడిట్ పెట్టె నుండి బయటికి వస్తే కనబడుతోంది. సమస్యంతా ఎడిట్ పెట్టె లోనే. ఒక ఆరేడు సెకండ్ల తరువాత కనబడుతోంది. చాలా ఎక్కువగా జరుగుతోంది. ఇంకెవరికైనా ఉందా ఈ సమస్య?__ [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 12:53, 7 జూన్ 2026 (UTC) :మొత్తం మీద నాకు కూడా కాసేపుటికి కానీ కనిపించుటలేదు [[వాడుకరి:యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] ([[వాడుకరి చర్చ:యర్రా రామారావు|చర్చ]]) 16:39, 7 జూన్ 2026 (UTC) == duplicates [[చక్కెర సీతాఫలం]], [[సీతాఫలం]] == thnx [[వాడుకరి:কল্কি|কল্কি]] ([[వాడుకరి చర్చ:কল্কি|చర్చ]]) 04:38, 8 జూన్ 2026 (UTC) :@[[వాడుకరి:কল্কি|কল্কি]] Sir, I've set up templates that need to be merged into two articles. Thanks for letting me know. [[వాడుకరి:యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] ([[వాడుకరి చర్చ:యర్రా రామారావు|చర్చ]]) 05:48, 8 జూన్ 2026 (UTC) == దాచిన వర్గాలను చూడాలంటే.. == తెవికీ పేజీల్లో మామూలుగా మనకు కనబడే వర్గాలతో పాటు దాచిన వర్గాలు కూడా ఉంటాయని తెలిసిన సంగతే. వాటిని చూడడం పాఠకులకు అవసరం కాకపోయినా, వికీలో దిద్దుబాట్లు చేసే వాడుకరులకు అవసరం. పేజీలో కొన్ని లోపాలు ఉన్నపుడు సాఫ్టువేరు ఆటోమాటిగ్గా వాటిని కొన్ని వర్గాల్లోకి చేరుస్తుంది. అవి దాచిన వర్గాల్లో ఉంటాయి. ఉదాహరణకు, పొట్టి మూలాలలో లోపాలు ఉన్న పేజీలను [[:వర్గం:Harv and Sfn no-target errors|Harv and Sfn no-target errors]] అనే వర్గం లోకి చేరుస్తుంది. వాటిని చూడాలంటే మన అభిరుచుల్లో, [[ప్రత్యేక:అభిరుచులు#mw-prefsection-rendering|రూపురేఖలు]] ట్యాబులో ఉండే "{{int:Tog-showhiddencats}}" అనే అంశాన్ని ఎంచుకోవాలి (టిక్కు పెట్టుకోవాలి). అపుడు దాచిన వర్గాలన్నీ కనిపిస్తాయి.__ [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 06:28, 8 జూన్ 2026 (UTC) == "ఇటీవలి మార్పులు"లో ఒక విశేషం == మీ అభిరుచుల్లో [[ప్రత్యేక:అభిరుచులు#mw-prefsection-rendering|రూపురేఖలు]] ట్యాబులో, "{{int:Checkuser-userinfocard-enable-preference-description/te}}" అనే అంశాన్ని ఎంచుకుంటే, "ఇటీవలి మార్పులు"లో ఒక కొత్త విశేషం కనిపిస్తుంది. ఈసరికే దీన్ని వాడి ఉంటే సరి, లేదంటే...__ [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 06:17, 10 జూన్ 2026 (UTC) :అవును ,నేనూ ఇప్పుడే ఎనేబుల్ చేసుకున్నాను. [[వాడుకరి:యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] ([[వాడుకరి చర్చ:యర్రా రామారావు|చర్చ]]) 06:35, 10 జూన్ 2026 (UTC) == duplicates [[పసలపూడి వీరబాబు]], [[విరుమాన్]] == thnx [[వాడుకరి:কল্কি|কল্কি]] ([[వాడుకరి చర్చ:কল্কি|చర్చ]]) 14:13, 12 జూన్ 2026 (UTC) :@[[వాడుకరి:কল্কি|কল্কি]] The first of these two is a Telugu movie, the second is a Tamil movie, two different articles, thank you [[వాడుకరి:యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] ([[వాడుకరి చర్చ:యర్రా రామారావు|చర్చ]]) 14:48, 12 జూన్ 2026 (UTC) == మంచి వ్యాసాల వికీప్రాజెక్టు == వ్యాసాల్లోని నాణ్యత పెంచి, మంచి వ్యాసాలుగా మలచేందుకు [[వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/మంచి వ్యాసాల ఫ్యాక్టరీ]] అనే వికీప్రాజెక్టు మొదలుపెట్టాను. ఆసక్తి ఉన్నవారు చేరండి. __ [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 06:13, 18 జూన్ 2026 (UTC) :ప్రతిపాదన బావుంది . తుది గడువు లేకపోవడం ఇంకా బావుంది. పాల్గొంటాను. [[వాడుకరి:Vjsuseela|V.J.Suseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 09:32, 18 జూన్ 2026 (UTC) == తొలగించేందుకు ప్రతిపాదించిన పేజీలు == కింది పేజీలను తొలగించడానికి ప్రతిపాదిస్తూ ఆ పేజీల్లో మూసలు పెట్టారు. కానీ, తొలగింపు చర్చ పేజీని తెరవలేదు. అంచేత చర్చ ఏమీ జరగలేదు. ఈ పేజీలను పరిశీలించి, వాటి చర్చ పేజీల్లో గానీ, లేదా తొలగింపు చర్చ పేజీని సృష్టించి అక్కడ గానీ.. అభిప్రాయాలు చెబితే, నిర్ణయాలు తీసుకోవచ్చు. * [[బర్డ్ ఫౌండేషన్]] (ఇదే కంటెంట్ [[ఐబిసిఎఫ్]] లో ఉంది, ఎన్వికీ లో తొలగింపుకు ప్రతిపాదించారు. మెరుగు పరచడానికి అనుమతి అడగాలి) * [[జన్మ సిద్దాంతం]] * [[గ్రహస్థితి]] * [[గోచారము]] * [[ఐబిసిఎఫ్]] (ఇదే కంటెంట్ [[బర్డ్ ఫౌండేషన్]] లో ఉంది) * [[లక్ష్మీ నారాయణ మహరాణా]] (నేను మెరుగు పరుస్తాను)--[[వాడుకరి:Vjsuseela|V.J.Suseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 06:30, 28 జూన్ 2026 (UTC) : మెరుగు పరిచాను --[[వాడుకరి:Vjsuseela|V.J.Suseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 04:20, 6 జూలై 2026 (UTC) * [[సామ్ (సంగీతకారుడు)]] (నేను మెరుగు పరుస్తాను) --[[వాడుకరి:Vjsuseela|V.J.Suseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 06:30, 28 జూన్ 2026 (UTC) : ప్రయత్నం చేశాను. కాలేదు. తొలగింపుకు సమర్ధించాను. --[[వాడుకరి:Vjsuseela|V.J.Suseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 04:20, 6 జూలై 2026 (UTC) * [[రాశులు-అధిపతులు]] __ [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 16:28, 21 జూన్ 2026 (UTC) :::మెరుగు పరుస్తాను అనే వాడుకరులు ప్రక్కన సంతకం చేయండి. ఆ వ్యాస తొలగింపు చర్చలో కూడా పాల్గొని ఆ విషయాన్ని తెలియజేయండి.➤ <span style="white-space:nowrap;text-shadow:white 0em 0em 0.8em,#FF5800 -0.8em -0.8em 0.9em,#00FF00 0.7em 0.7em 0.8em;color:#00FF00"><span style="color:blue"> [[User:K.Venkataramana|కె.వెంకటరమణ]] ❋ [[User talk:K.Venkataramana|చర్చ]]</span></span> 15:09, 25 జూన్ 2026 (UTC) == RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons == <bdi lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English, please help translate this message to your language. You are invited to participate in a [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|request for comment on Wikimedia Commons about a policy update for AI content]]. This may affect files that are uploaded to Wikimedia Commons for use on this project. Thank you. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|చర్చ]])</bdi> 17:11, 23 జూన్ 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == <span lang="en" dir="ltr">Migration to Parsoid</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> <em>[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Parsoid Read Views/Read View Announcement|Read this in another language]]</em> Hello everyone! I am glad to inform you that as the next step in the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, Parsoid will soon be turned on as the default article renderer on your wiki. We are gradually increasing the number of wikis using Parsoid, with the intention of making it the default wikitext parser for MediaWiki's next long-term support release. This will make our wikis more reliable and consistent for editors, readers, and tools to use, as well as making the development of future wikitext features easier. If this disrupts your workflow, don’t worry! You can still opt out through a user preference or turn Parsoid off on the current page using the Tools submenu, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation. There is [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Confidence Framework|more information about our roll-out strategy]] available, including the testing done before we turn on Parsoid for a new wiki. To report bugs and issues, please look at our [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Known Issues|known issues]] documentation and if you found a new bug please create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]]. <section end="announcement-content" /> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[mw:User:ABreault (WMF)|Content Transform Team]]</bdi> 20:33, 23 జూన్ 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:ABreault (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_Foundation/Product_and_Technology/Parsoid_Read_Views/2026-06-25_Wikipedias&oldid=30721311 --> == if possible rename [[అందగాడు (అయోమయనివృత్తి)]] to [[అందగాడు (సినిమా)]] == dismb is list of films only, thnx [[వాడుకరి:কল্কি|কল্কি]] ([[వాడుకరి చర్చ:কল্কি|చర్చ]]) 10:27, 24 జూన్ 2026 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="Message"/> '''Legal & Safety Contacts''' Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 13:30, 25 జూన్ 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> == why wiktionary template is landing on en.wiktionary == when i add <nowiki>{{Wiktionary}}</nowiki>, it is landing on en.wiktionary.org BUT NOT on te.wiktionary.org [[వాడుకరి:কল্কি|কল্কি]] ([[వాడుకరి చర్చ:কল্কি|చర్చ]]) 14:10, 26 జూన్ 2026 (UTC) == ఐదో వెయ్యి కోసం ఐదో ఎడిటథాన్ == ఫౌండేషను, గూగుల్‌లతో కలిసి మన యూజర్‌గ్రూపు నిర్వహిస్తున్న ప్రాజెక్టులో భాగంగా కొత్త వ్యాసాలను సృష్టించి, కంటెంటు గ్యాపును కొంత పూడ్చాలనేది మన సంకల్పం. అందులో భాగంగా ఇప్పటికి 4 ఎడిటథాన్లు పెట్టుకున్నాం. ఐదోది కూడా సిద్ధమైంది. జూలై 1 మొదలు కాబోతోంది. దానికి [[వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/యూజర్‌గ్రూపు-గూగుల్ ఎడిటథాన్-5|ప్రాజెక్టుపేజీ]] పెట్టాం, చూడండి. ఈసారి కొత్త వ్యాసాలతో, పాటు పాత వ్యాసాలను మెరుగుపరచి మంచి వ్యాసాలుగా తీర్చిదిద్దే పని కూడా ఈ ప్రాజెక్టుతో మొదలుపెడుతున్నాం. తెవికీలో తొట్టతొలి 10 మంచి వ్యాసాలను తీర్చిదిద్ది, ప్రదర్శించే అవకాశం ఇది. ఈ ప్రాజెక్టుకు సంబంధించి, ఆన్‌లైను సమావేశం అవసరమని భావిస్తే ఇక్కడ రాయండి. వాటిని బట్టి, 29/30 తేదీల్లో ఒకరోజున ప్రాజేక్టు సమావేశం పెట్టవచ్చు. __ [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 08:15, 27 జూన్ 2026 (UTC) == duplicates [[ఉషా]], [[ఉష (అయోమయ నివృత్తి)]] == thnx [[వాడుకరి:কল্কি|কল্কি]] ([[వాడుకరి చర్చ:কল্কি|చర్చ]]) 00:13, 28 జూన్ 2026 (UTC) :thnx , Clubed [[వాడుకరి:యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] ([[వాడుకరి చర్చ:యర్రా రామారావు|చర్చ]]) 15:10, 28 జూన్ 2026 (UTC) == if possible rename [[లైలా మజ్ను]] to [[లైలా మజ్ను (సినిమా)]] == only films are listed, thnx or better, how do i rename or make change myself ? [[వాడుకరి:কল্কি|কল্কি]] ([[వాడుకరి చర్చ:কল্কি|చర్చ]]) 06:15, 28 జూన్ 2026 (UTC) == ఎడిటతాన్ -4 == యూజర్‌గ్రూపు-గూగుల్ ఎడిటథాన్-4 [https://w.wiki/Rrxy పోటీ ఫలితాలు] ప్రకటించారు. 1210 వ్యాసాలు ఈ ఎడిటథాన్-4 ద్వారా తెవికీ కి సమకూడాయి. ఈ పోటీలో మొత్తం 10 మంది వాడుకరులు పాల్గొన్నారు. 6మంది విజేతలు గా నిలిచారు. విజేతలకు అభినందనలు. పాల్గొన్న వాడుకరులందరికి, ఎడిటథాన్-4 సమన్వయ కర్త కశ్యప్ గారికి ధన్యవాదాలు. - తెలుగు వికీమీడియన్ల యూజర్ గ్రూప్ [[వాడుకరి:Vjsuseela|V.J.Suseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 12:35, 28 జూన్ 2026 (UTC) == పుట్టినరోజు పండగ == తెవికీ పుట్టినరోజు పండగ, కిందటిసారి తిరుపతిలో జరుపుకున్నట్లుగా ఈసారి కూడా ప్రత్యక్షంగా అందరం కలిసి జరుపుకునే ఆలోచన చేద్దామా? __ [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 18:49, 8 జూలై 2026 (UTC) :అవును, ఇప్పటి నుండే ఆ పనులకు చర్యలు ప్రారంభిస్తేనే కార్యక్రమం విజయవంతంగా నిర్వహించకలుగుతాం [[వాడుకరి:యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] ([[వాడుకరి చర్చ:యర్రా రామారావు|చర్చ]]) 06:16, 9 జూలై 2026 (UTC) :: చాలా ముందుచూపుతో మీ ఆలోచన బాగున్నది. ఈసారి నేను మిస్ కాను.--[[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]] ([[వాడుకరి చర్చ:Rajasekhar1961|చర్చ]]) 06:30, 9 జూలై 2026 (UTC) :నేను మొదట్లో ఈ ప్రయత్నం చేశాను.. కానీ కుదరలేదు. మీరు అందరు సహకారం అందిస్తే నిర్వాహకుడిగా నిర్వహించేందుకు సిద్ధం.--[[వాడుకరి:Batthini Vinay Kumar Goud|Batthini Vinay Kumar Goud]] ([[వాడుకరి చర్చ:Batthini Vinay Kumar Goud|చర్చ]]) 15:40, 9 జూలై 2026 (UTC) ::సూపర్ @[[వాడుకరి:Batthini Vinay Kumar Goud|వినయ్]] గారూ. మీ నిర్వాహకత్వం నాకు ఆమోదమే.__ [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 17:48, 9 జూలై 2026 (UTC) :ఇలాంటి సమావేశాల వల్ల పాత వారికి ఉత్సాహం.. క్రొత్త వారికి విజ్ఞానం... :మీ ఆలోచనకు మద్దతు ఇస్తున్నా <span style="font-family:Papyrus; color:black">✥[[User:Srinivasrjy|Srinivasrjy]]✥^{[[User talk:Srinivasrjy|(📞talk)]]}</span> 03:48, 10 జూలై 2026 (UTC) :: అభినందనలు వినయ్ గారు. Conference grant - Deadline ఆగస్టు 31, 2026 https://meta.wikimedia.org/wiki/Grants:Conference_Grants/Timeline [[వాడుకరి:Vjsuseela|V.J.Suseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 09:24, 10 జూలై 2026 (UTC) :::ఇలాంటి పండుగలు ప్రతీ సంవత్సరం జరగాలి. అప్పుడే వాడుకరులకు ఉత్సాహం కలుగుతుంది. మీ ఆలోచనకు నేను మద్దతు తెలుపుతున్నాను. మనందరం సంవత్సరానికి ఒకసారి కలుసుకోవాలి. [[వాడుకరి:Kalasagary|Kalasagary]] ([[వాడుకరి చర్చ:Kalasagary|చర్చ]]) 17:36, 10 జూలై 2026 (UTC) ::@[[వాడుకరి:Batthini Vinay Kumar Goud|Batthini Vinay Kumar Goud]] గారూ, ఈ చర్చ మొదలై 8 రోజులైంది. నిర్వహించేందుకు మీరు ముందుకు వచ్చి వారమైంది. చిట్టచివరి వ్యాఖ్య వచ్చి కూడా 5 రోజులైంది. ఇకపై దీనికి వ్యాఖ్యలు రాకపోవచ్చుననిపిస్తోంది. వచ్చిన వ్యాఖ్యల్లో అందరూ ప్రోత్సాహమే ఇచ్చారు కాబట్టి, మీరు ప్రత్యిపాదనపై ముందుకు పోవచ్చు. సమావేశాలు పెట్టుకోవడం, మీతో కలిసి పనిచేసేందుకు ముందుకువచ్చేవాళ్ళను ఎంచుకోవడం చెయ్యాలి. ఆపై, స్థలం, తేదీలు, సమావేశాల రూపకల్పన వగైరాలు చెయ్యవచ్చు. __ [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 16:22, 16 జూలై 2026 (UTC) :::@[[వాడుకరి:Chaduvari|Chaduvari]] గారు .. నేను రెండు మూడు రోజుల్లో ప్రణాళిక సిద్ధం చేసే పనిలో ఉంటాను.. ధన్యవాదాలు [[వాడుకరి:Batthini Vinay Kumar Goud|Batthini Vinay Kumar Goud]] ([[వాడుకరి చర్చ:Batthini Vinay Kumar Goud|చర్చ]]) 16:50, 16 జూలై 2026 (UTC) == ఎందరో వికీమీడియన్లు - 2 ప్రతిపాదన == 2024 జనవరిలో జరిగిన విశాఖపట్నం తెవికీ పండగలో మనం [[S:ఎందరో వికీమీడియన్లు|ఎందరో వికీమీడియన్లు]] అనే పేరుతో ఒక పుస్తకాన్ని విడుదల చేసాం. అందులో ఓ పాతిక ముప్ఫై మంది వికీమీడియన్ల గురించి రాసాం. అలాంటిదే మరొక ప్రయత్నం చేద్దామనే ప్రతిపాదన ఇది. మరొక పాతిక మంది వికీమీడియన్ల గురించి అలాగే రాస్తే ఇంకొక పుస్తకం వేద్దాం. ఒకవేళ పుట్టినరోజు పండగ జరిగితే, పుస్తకం ముద్రించి పండగలో విడుదల చెయ్యవచ్చు. లేదంటే పీడీయెఫ్ కట్టి ఆన్‌లైనులో పంచవచ్చు. మీమీ అభిప్రాయాలు చెప్పండి.__ [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 11:40, 9 జూలై 2026 (UTC) :పాత పుస్తకాన్నే మార్పులు చేర్పులతో పునర్ముద్రణ చేస్తే బాగుంటుంది.. క్రొత్తగా ఎక్కువమంది వచ్చినట్లు లేదు.. అలాగే అనుభవజ్ఞులతో ఇంటర్వ్యూ చేసి ప్రచురించవచ్చు అనేది నా అభిప్రాయం <span style="font-family:Papyrus; color:black">✥[[User:Srinivasrjy|Srinivasrjy]]✥^{[[User talk:Srinivasrjy|(📞talk)]]}</span> 03:54, 10 జూలై 2026 (UTC) ::అది కొంతమంది వికీమీడియన్ల గురించి రాసిన పుస్తకం. మరికొందరు వికీమీడియన్ల గురించి రాస్తే బాగుంటుందని భావించి ఈ ప్రతిపాదన చేసాను. మీరన్నట్లు, వారి ఇంటర్వ్యూలను కూడా ప్రచురిస్తే ఇంకా బాగుంటుంది. అయితే ఈ విషయంపై మనిద్దరికీ తప్ప, మరెవరికీ ఆసక్తి ఉన్నట్టు లేదు.__ [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 16:22, 15 జూలై 2026 (UTC) :::లేదండి. ప్రతిపాదన పెట్టారు కాబట్టి కొంత ముందుకు జరిగాక అందరు పాల్గొంటారని ఆశిస్తున్నాను. నా వంతు చేయగలిగేది ఏమైనా ఉంటే నేను కూడా పాల్గొంటాను. ధన్యవాదాలు. [[వాడుకరి:Vjsuseela|V.J.Suseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 10:26, 16 జూలై 2026 (UTC) ::::@[[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] గారూ, గతంలో పుస్తకం తయారుచెయ్యడంలో సాధకబాధకాలన్నీ మీరు పడినవాళ్ళే. మీకు తెలీనిదేమీ కాదు. కిందటిసారి లాగానే ఈసారి కూడా పుస్తకం డిజైను చెయ్యడానికీ, ముద్రించడానికీ పవన్ గారూ, మీరూ పూనుకోవాల్సిందే. లేకపోతే అవదు. మీరిద్దరూ అందుకు ముందుంటారు. కానీ ముందసలు పుస్తకం '''రాసేదెవరు'''? '''ఎవరి గురించి''' రాయాలి? ::::గతంలో పుస్తకం వేసినపుడు చాలామంది వికీమీడియన్లు దాన్ని స్వాగతించారు, హర్షం వెలిబుచ్చారు. కానీ చాలా కొద్దిమంది - బహుశా ఒకరో ఇద్దరో - నిరసించడం మనకు వినిపించకపోలేదు. అనుచితమైనదీ, తోటి వాడుకరులను అవమానించేదీ అయిన చర్చ కూడా ఒకటి లేవనెత్తారు - రచ్చబండ లోనే. దాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకునే, ఎవరైనా రాయడానికి ముందుకువస్తే వాళ్ళచేతనే రాయించుదామనీ, ఎవరి గురించి రాయాలో సముదాయం అభిప్రాయాలు తీసుకుని వాళ్ళగురించే రాయించుదామనీ అనుకున్నాను. కానీ అసలు పుస్తకం రాయాలా వద్దా అనేదానికే స్పందన లేదు కాబట్టి ఇక ముందుకు వెళ్ళలేమేమో అనిపిస్తోంది. __ [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 13:21, 16 జూలై 2026 (UTC) :::::అలాగే అండి. ఇంకా టైం ఉంది కదా, చూద్దాం. [[వాడుకరి:Vjsuseela|V.J.Suseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 14:15, 16 జూలై 2026 (UTC) ::::::ఎందరో వికీమీడియన్లు -2 పుస్తకం ప్రచురించ దలిస్తే డిజైన్, ప్రింటింగ్ పనులకు నేను సహకరించగలను. ::::::2024 జనవరిలో ప్రచురించిన 'ఎందరో వికీమీడియన్లు' పుస్తకం ఇప్పుడు ఎక్కడ చూడాలి. [[వాడుకరి:Kalasagary|Kalasagary]] ([[వాడుకరి చర్చ:Kalasagary|చర్చ]]) 08:10, 17 జూలై 2026 (UTC) :::::::@[[వాడుకరి:Kalasagary|Kalasagary]] గారూ, ఆ పుస్తకాన్ని [[S:ఎందరో వికీమీడియన్లు|వికీసోర్సులో]] చూడవచ్చు, డౌన్‌లోడు చేసుకోవచ్చు.__ [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 09:18, 17 జూలై 2026 (UTC) ::::::::ధన్యవాదాలు [[వాడుకరి:Kalasagary|Kalasagary]] ([[వాడుకరి చర్చ:Kalasagary|చర్చ]]) 10:34, 17 జూలై 2026 (UTC) == Deletion of non free images which are not linked to any article == Sorry for posting in English. Non free fair use images are not permitted if they are not used in any article. such images are to be deleted as it will be a copyright violation. There are 351 non free images in te.wiki which are not linked to any article. they need to be deleted. For kind attention. @[[వాడుకరి:Arjunaraoc|Arjunaraoc]] @[[వాడుకరి:K.Venkataramana|K.Venkataramana]] @[[వాడుకరి:Pavan santhosh.s|Pavan santhosh.s]] @[[వాడుకరి:Pranayraj1985|Pranayraj1985]] @[[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]] @[[వాడుకరి:T.sujatha|T.sujatha]] @[[వాడుకరి:Veeven|Veeven]] @[[వాడుకరి:యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] @[[వాడుకరి:రవిచంద్ర|రవిచంద్ర]] @[[వాడుకరి:రహ్మానుద్దీన్|రహ్మానుద్దీన్]] [జాబితా [[వికీపీడియా:నిర్వాహకుల నోటీసు బోర్డు]] పేజీలో ఉంది] [[వాడుకరి:Balajijagadesh|Balajijagadesh]] ([[వాడుకరి చర్చ:Balajijagadesh|చర్చ]]) 07:27, 14 జూలై 2026 (UTC) :[[వాడుకరి:Balajijagadesh|Balajijagadesh]], since the list is too long, I moved it to [[వికీపీడియా:నిర్వాహకుల నోటీసు బోర్డు|Admin's notice board]]. Also, since the list was for the attention of the Admins only, it is appropriate to move it there. __[[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 10:23, 15 జూలై 2026 (UTC) ::Thank you. - [[వాడుకరి:Balajijagadesh|Balajijagadesh]] ([[వాడుకరి చర్చ:Balajijagadesh|చర్చ]]) 11:51, 15 జూలై 2026 (UTC) == [[కుడుం]] = [[మోదక్ (పిండివంట)]] == both are same ? or కుడుం is undrallu ? [[వాడుకరి:কল্কি|কল্কি]] ([[వాడుకరి చర్చ:কল্কি|చర్చ]]) 04:43, 17 జూలై 2026 (UTC) == [[ప్రాథమిక మూలం]] = [[ప్రాథమిక వనరులు]] == both are about same topic. thnx. [[వాడుకరి:কল্কি|কল্কি]] ([[వాడుకరి చర్చ:কল্কি|చర్చ]]) 05:04, 17 జూలై 2026 (UTC) == suggest equivalents == * Municipality=పురపాలకసంఘం (correct?) * municipal corporation=? * స్థానిక స్వపరిపాలన సంస్థ=? * నగరపంచాయితీ=? [[వాడుకరి:কল্কি|কল্কি]] ([[వాడుకరి చర్చ:কল্কি|చర్చ]]) 07:13, 18 జూలై 2026 (UTC) == తెవికీలో తేదీ ఆకృతి == మన తేదీ ఆకృతి "'''2026 జూలై 1'''" లాగా ఉండాలన్న సంగతి మనకు తెలిసినదే! వ్యాసాల్లో వాడుకరులు ఈ ఆకృతినే వాడాలి. మూసలూ, మాడ్యూళ్ళు ఇతర తేదీ ఆకృతులను కూడా అనుమతిస్తాయి. గతంలో అవి ఇతర ఆకృతులను '''మాత్రమే''' ("1 జూలై 2026", "జూలై 1, 2026", "2026-07-02" వంటివి) అనుమతించేవి. తెవికీ తేదీ ఆకృతిని మనం విధానబద్ధం చేసుకున్నాక, అనేక మూసలు, మాడ్యూళ్ళలో కొత్త ఆకృతిని కూడా చేర్చుకున్నాం. అయితే, మూసలు మాడ్యూళ్ళ తాజా కూర్పులను దిగుమతి చేసుకుంటూ ఉంటాం కాబట్టి, అలా చేసుకున్నపుడు మనం చేసుకున్న మార్పులు పోతాయి. తాజాకూర్పులో ఆ మార్పులు మళ్ళీ చేసుకోవాలి. అలా చేసుకోనపుడు అవి మన తేదీ ఆకృతిని అంగీకరించవు. అలాంటి మాడ్యూళ్ళు, మూసలూ మనం ఎక్కువగా వాడేవాటిని పరిశీలించి, అవసరమైన మార్పులు చేసి, అవి చాలావరకు మన తేదీ ఆకృతిని అనుమతిస్తున్నాయని నిర్థారించుకున్నాను. ఇంకా ఎక్కడైనా మిగిలిపోతే ఇక్కడ చెప్పండి. నిర్వాహకులకు గమనికలు: # కొన్ని మూసలు మాడ్యూళ్ళు సంరక్షణలో ఉన్నందున నేను తేదీ ఆకృతి సవరణలు చెయ్యలేకపోయాను. వాటిలో మీరు చెయ్యండి. అలాగే, ఎక్కువగా వాడేవాటిలో ఇంకా ఏమైనా మిగిలిపోతే అవి కూడా చెయ్యండి. # తెవికీ తేదీ ఆకృతికి సంబంధించి, ఏయే మూసలు, మాడ్యూళ్ళలో మార్పులు చెయ్యాలో [[వికీపీడియా:దిగుమతి చేసిన మూసలు, మాడ్యూళ్ళలో చెయ్యవలసిన స్థానికీకరణ]] పేజీలో ఉంది. అవసరాన్ని బట్టి ఆయా మూసలు, మాడ్యూళ్ళలో తగు చర్యలు తీసుకోవలసినదిగా వినతి.__ [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 11:39, 18 జూలై 2026 (UTC) == అభినందనలు == వికీమానియా 2026లో ల్యాప్‌టాప్‌లు అందుకుంటున్న [[వాడుకరి:Vjsuseela|సుశీల]] గారు, [[వాడుకరి:MYADAM ABHILASH |అభిలాష్]] గారికి శుభాభినందనలు..! - [[వాడుకరి:Muralikrishna m|Muralikrishna m]] ([[వాడుకరి చర్చ:Muralikrishna m|చర్చ]]) 08:18, 19 జూలై 2026 (UTC) :@[[వాడుకరి:Muralikrishna m|Muralikrishna m]] గారూ ధన్యవాదాలు! :మీ అందరి ప్రోత్సాహం, సహకారంతో ముందుకు సాగుతున్న నాకు.. వికీలో మరింత అంకితభావంతో పనిచేయడానికి ఫౌండేషన్ వాళ్ళు ఇచ్చే ఈ బహుమతి మరింత ప్రేరణనిస్తుంది. ఇక ముందు కూడా స్వేచ్ఛా విజ్ఞాన సర్వస్వ విస్తరణ కోసం మరింత కృషి చేస్తాను! :నా తరపున @[[వాడుకరి:Pavan santhosh.s|Pavan santhosh.s]] గారు పారిస్ లో జరిగే కాన్ఫరెన్స్ లో ల్యాప్ టాప్ అందుకోనున్నారు. వారికీ ప్రత్యేక కృతజ్ఞతలు! [[వాడుకరి:MYADAM ABHILASH|అభిలాష్ మ్యాడం]] ([[వాడుకరి చర్చ:MYADAM ABHILASH|చర్చ]]) 09:29, 19 జూలై 2026 (UTC) : @ ధన్యవాదాలు [[వాడుకరి:Muralikrishna m|Muralikrishna m]] గారూ! నేను [[User:I.Mahesh| I.మహేష్]] గారిని అడిగాను. ఆయన తెస్తానన్నారు. వికీ ఫౌండేషన్ వాళ్ళు ఈ విధంగా లాప్ టాప్ ఇవ్వడం చాలా ఉపయోగకరం అనుకుంటున్నాను. సహకరించి మంచి ఎండార్స్మెంట్ ఇచ్చిన మన తెలుగు కమ్మ్యూనిటీ సభ్యులకు, ఇతర భాషా సభ్యులకు అందరికి ధన్యవాదాలు. --[[వాడుకరి:Vjsuseela|V.J.Suseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 10:20, 19 జూలై 2026 (UTC) @[[వాడుకరి:MYADAM ABHILASH|MYADAM ABHILASH]] గారికి @[[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] మేడం గారికి అభినందనలు. [[వాడుకరి:ఉదయ్ కిరణ్|ఉదయ్ కిరణ్]] ([[వాడుకరి చర్చ:ఉదయ్ కిరణ్|చర్చ]]) 10:51, 19 జూలై 2026 (UTC) <br> @[[వాడుకరి:Pavan santhosh.s|పవన్ సంతోష్]] గారు, [[వాడుకరి:I.Mahesh|మహేష్]] గారికి కూడా ప్రత్యేక ధన్యవాదాలు..! - [[వాడుకరి:Muralikrishna m|Muralikrishna m]] ([[వాడుకరి చర్చ:Muralikrishna m|చర్చ]]) 05:48, 20 జూలై 2026 (UTC) :ధన్యవాదాలు ఉదయ్ కిరణ్ గారు! [[వాడుకరి:MYADAM ABHILASH|అభిలాష్ మ్యాడం]] ([[వాడుకరి చర్చ:MYADAM ABHILASH|చర్చ]]) 12:39, 20 జూలై 2026 (UTC) :ధన్యవాదాలు ఉదయకిరణ్ గారు [[వాడుకరి:Vjsuseela|V.J.Suseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 06:56, 20 జూలై 2026 (UTC) :'''my blunt opinion''': mediawiki should allocate resources responsibly ! ridiculous providing laptop to a state govt. pensioneer?, andhra vjsuseela. [why? see earliest - https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B0%AA%E0%B1%8D%E0%B0%B0%E0%B0%A4%E0%B1%8D%E0%B0%AF%E0%B1%87%E0%B0%95:%E0%B0%9A%E0%B1%87%E0%B0%B0%E0%B1%8D%E0%B0%AA%E0%B1%81%E0%B0%B2%E0%B1%81/Vjsuseela&target=Vjsuseela&dir=prev] there are no work details on userpage of MYADAM ABHILASH ? huh. -[[వాడుకరి:কল্কি|কল্কি]] ([[వాడుకరి చర్చ:কল্কি|చర్చ]]) 17:55, 20 జూలై 2026 (UTC) ::Hello @[[వాడుకరి:কল্কি|কল্কি]], ::Allocation of resources is not related to the individuals personal lives, it's about their on Wiki contributions. ::User Susheela and Abhilash made good contributions towards Telugu community and thereby they have requested for a laptop and the same is endorsed by our community. ::Thank you [[వాడుకరి:Nskjnv|నేతి సాయి కిరణ్]] ([[వాడుకరి చర్చ:Nskjnv|చర్చ]]) 04:13, 21 జూలై 2026 (UTC) ::@[[వాడుకరి:কল্কি|কল্কি]], Your opinion is not just blunt, but disrespectful too. ::When passing comments, one should make sufficiently sure about one's facts. You mentioned that there are no work details on Abhilash's user page. What does that mean? It doesn't mean that he did not contribute to Tewiki; it means you do not know about his contributions which are more than 6000. You just saw the figure 483 on his User page but did not care to go to his contributions page. Is it wise to comment like this without knowing about his contribution? ::Regarding VJS.. Is the occupation a qualification for grant? Or a disqualification? Is there a clause in the grant application about the User's occupation? Does her occupation make her contribution any inferior? Coming to her contributions.., the contributions are 4500+. ANd, these are just online tangible list of contributions. Do you know anything about her offline contributions? You know nothing, I presume. She has been the backbone of Tewiki Badi. She has been one of the main contributors towards various offline projects like Hyd Book fair etc. during the last 3 or 4 years. She richly deserves this grant. ::Your comments on these two grants and grantees are misplaced, unwarranted and mean. Mean because, you addressed her as "andhra" Vjsuseela.__ [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 05:06, 21 జూలై 2026 (UTC) :::ఇక్కడ మరొక్క సంగతి.. ఫౌండేషను ఇచ్చే గ్రాంటులు చెయ్యబోయే పని కోసం, గతంలో చేసిన పనికి గుర్తింపుగా కాదు. ఈ ముక్క ఎక్కడో చదివాను. ఇప్పుడు వెతికాను గానీ దొరకలేదు. ఎవరికైనా దొరికితే, అందరి కోసం ఆ లింకును ఇక్కడ ఇవ్వగలరు. పోతే, నా అభిప్రాయంలో గతంలో చేసిన కృషిని అస్సలు పరిగణించకూడదు అని కాదు, దాన్ని పరిగణించాల్సిందే. అలాగే గ్రాంటులు తీసుకున్నవారు, భవిష్యత్తులో తాము చేసే పనితో ఆ గ్రాంటుకు న్యాయం చెయ్యాలి అని నేను భావిస్తాను. ఇక్కడ గ్రాంటు అందుకోబోతున్న ఇద్దరూ దానికి ఖచ్చితంగా న్యాయం చేస్తారనడంలో నాకు సందేహమేమీ లేదు.__ [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 05:38, 21 జూలై 2026 (UTC) ::::@[[వాడుకరి:Chaduvari|Chaduvari]] గారూ, సరిగ్గా చెప్పారు. ::::మరొక ముక్క. అసలు ఈ లాప్ టాప్ అందించడం అన్నది వికీమీడియా ఫౌండేషన్ చేయట్లేదు. ప్రస్తుతం వికీప్రాజెక్ట్ మెడ్ (మెడికల్ వ్యాసాలు మెరుగుపరిచే వాడుకరి గుంపు) బాధ్యతలు చేపట్టింది. అలానే, ఈ లాప్టాప్లు కూడా ఏమీ వికీమీడియా సొమ్ముతో కొంటున్నవి కాదు. ఇవి, Used devices. వికీప్రాజెక్ట్ మెడ్ వారు కో-ఆర్డినేట్ చేస్తున్నారంతే. అలాగే, గతంలో హార్డ్ వేర్ డొనేషన్ ప్రోగ్రామ్ లో భాగంగా ఇచ్చిన లాప్టాప్లు కూడా వికీమీడియా ఫౌండేషన్ స్టాఫ్ ఉపయోగించాకా డిస్కార్డ్ చేయకుండా ఇచ్చినవి. వాళ్ళ సెక్యూరిటీ ప్రొటోకాల్స్ మారడంతో వారు ఆ పని మానుకున్నారు. వీళ్ళు చేస్తున్నారు. అంతే కానీ, లాప్టాప్లు కొని ఇవ్వడం జరగలేదు. ఇదంతా పబ్లిక్ గా [[meta:Hardware_donation_program|Hardware donation program]]<nowiki/>లో దొరుకుతున్న సమాచారమే. [[వాడుకరి:Pavan santhosh.s|పవన్ సంతోష్]] ([[వాడుకరి చర్చ:Pavan santhosh.s|చర్చ]]) 10:51, 4 ఆగస్టు 2026 (UTC) : నేను లాప్ టాప్ తీసుకున్నాను. ప్రస్తుతానికి బానే ఉంది (refurbished అండ్ ceritified). మహేష్ గారు జాగ్రత్తగా తీసుకువచ్చారు. ఆయనకు ధన్యవాదాలు. నాకు మన తెలుగు కమ్యూనిటీ వాళ్లే కాకుండా ఇతరులు కూడా ఎండార్స్మెంట్ ఇచ్చారు. అందుకే నాకు సంతోషం కలిగింది. ఇందులో చిన్న చిన్న frustrated statements ఉండడం సహజం అనుకుని పట్టించుకోలేదు. అందరి అభిమానానికి, అందించిన విధానపరమైన మద్దతుకు కూడా ధన్యవాదాలు.--[[వాడుకరి:Vjsuseela|V.J.Suseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 05:38, 20 ఆగస్టు 2026 (UTC) ::[[వాడుకరి:Vjsuseela|సుశీల]] గారూ లాప్ టాప్ అందుకున్న సందర్బంగా మీకు శుభాభినందనలు. [[వాడుకరి:యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] ([[వాడుకరి చర్చ:యర్రా రామారావు|చర్చ]]) 06:14, 20 ఆగస్టు 2026 (UTC) == [[రాష్ట్రీయ సేవికా సమితి]] = [[రాష్ట్ర సేవికా సమితి]] == both are identical. thnx. [[వాడుకరి:কল্কি|কল্কি]] ([[వాడుకరి చర్చ:কল্কি|చర్చ]]) 07:57, 20 జూలై 2026 (UTC) :@[[వాడుకరి:কল্কি|কল্কি]] గారూ, వ్యాసాలను మెరుగుపరచడంలో చురుగ్గా పనిచేస్తున్నందుకు ధన్యవాదాలు. వ్యాసాల్లో ఏమైనా ఇబ్బందులు, సమస్యలు కనిపిస్తే ఆయా వ్యాసాలను సరిదిద్దండి లేదా వాటి చర్చ పేజీల్లో రాసెయ్యండి. లేదా సంబంధిత మూసలను చేర్చండి. ఉదాహరణకు ఇలాంటి ఐడెంటికల్ వ్యాసాల్లో {{tl|విలీనము}}, {{tl|విలీనము ఇక్కడ}}, {{tl|విలీనము అక్కడ}} అనే మూసలు పెట్టవచ్చు. మీరు తెలుగు అర్థం చేసుకోగలరని అర్థమైంది. అంచేత అక్కడే రాయడానికి ఇబ్బంది ఉండదు. లేదా ఇక్కడ రాస్తున్నట్టే వాటి చర్చ పేజీల్లో రాయండి. __ [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 05:15, 21 జూలై 2026 (UTC) ::both are maya aka w/o wikidata on విలీనము ఇక్కడ, విలీనము అక్కడ. certainly add them in article or raise issue on talk pages. [[వాడుకరి:কল্কি|কল্কি]] ([[వాడుకరి చర్చ:কল্কি|చర్చ]]) 16:49, 21 జూలై 2026 (UTC) :::ఆ విడే లింకులేవో మీరే ఇవ్వండి.__ [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 01:16, 22 జూలై 2026 (UTC) ::::@[[వాడుకరి:Chaduvari|Chaduvari]] but there are already మూస:mergeto and మూస:mergefrom on wikidata. my pov: adding another two is waste of resources. hence not added. [[వాడుకరి:কল্কি|কল্কি]] ([[వాడుకరి చర్చ:কল্কি|చర్చ]]) 01:43, 22 జూలై 2026 (UTC) ::::1 more thing. having 2 templates on tewiki is ok for me. i dont want to suggest or argue for 1 template only. -[[వాడుకరి:কল্কি|কল্কি]] ([[వాడుకరి చర్చ:কল্কি|చర్చ]]) 01:49, 22 జూలై 2026 (UTC) :::::మీ ఇష్టం. [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 03:06, 22 జూలై 2026 (UTC) == Request for comment (the future of Abstract Wikipedia) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}} You are invited to voice your opinions in a [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|request for comment about the future of Abstract Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]]) 12:25, 24 జూలై 2026 (UTC) </bdi> <!-- Message sent by User:DreamRimmer@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Invitation to Participate in Kerala Culture Month 2026 == Dear Wikimedia Contributors, We are excited to announce '''[[m:Kerala_Culture_Month_2026|Kerala Culture Month 2026]]''', a collaborative campaign launched in conjunction with '''[[m:WikiConference_India_2026|WikiConference India 2026]]'''. This initiative aims to expand and enhance content about Kerala across all Wikimedia projects, creating a comprehensive, open-access knowledge base. '''Campaign Focus:''' * Expand Wikipedia articles about Kerala in multiple languages * Improve content quality with citations, images, and comprehensive information * Populate Wikimedia Commons with freely licensed Kerala media * Enrich Wikidata with structured information about Kerala-related topics We invite you to contribute by writing new articles, enhancing existing ones, uploading media, or organizing data on Wikidata. Whether you're an experienced editor or new to Wikimedia, your participation matters. For more information and to get involved, visit the campaign page: https://meta.wikimedia.org/wiki/Kerala_Culture_Month_2026 on your preferred Wikimedia project. Best regards, ''Communications Team, WCI 2026'' -- [[వాడుకరి:Kuldeepburjbhalaike|Kuldeepburjbhalaike]] ([[వాడుకరి చర్చ:Kuldeepburjbhalaike|చర్చ]]) 11:44, 26 జూలై 2026 (UTC) ==[[సర్దార్ సర్వాయ్ పాపన్న]]== ఈ వ్యాసాన్ని రాసిన వాడుకరి [[వాడుకరి:లింగంపల్లి వెంకటేశ్ గౌడ్]] తాను రాసిన "సర్దార్ సర్వాయి పాపన్న గౌడ్ చారిత్రక నేపథ్యం - పరిశోధనా గ్రంథం" మూలాన్ని చేరుస్తూ గ్రంథాన్నంతా వివిధ ఉపపేజీలలో చాలా వ్యాసాలు సృష్టించారు. వాటన్నింటినీ తొలగించాలని నా అభిప్రాయం. వికీ నియమాల ప్రకారం తాను రాసిన గ్రంథాన్నంతా తానే చేర్చడం, యదాతథంగా గ్రంథాన్నంతా చేర్చడం సరికాదని నా అభిప్రాయం. ➤ <span style="white-space:nowrap;text-shadow:white 0em 0em 0.8em,#FF5800 -0.8em -0.8em 0.9em,#00FF00 0.7em 0.7em 0.8em;color:#00FF00"><span style="color:blue"> [[User:K.Venkataramana|కె.వెంకటరమణ]] ❋ [[User talk:K.Venkataramana|చర్చ]]</span></span> 01:41, 28 జూలై 2026 (UTC) :మొత్తం 16 పేజీలు సృష్టించారు. పుస్తకాన్ని యథాతథంగా కాపీ పేస్టు చేసినట్టు కనిపిస్తోంది. అన్నిటినీ తొలగించాలి.__ [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 02:32, 28 జూలై 2026 (UTC) ::రచయిత వ్రాసిన పరిశోధనా గ్రంథం తానే వికీ కామన్స్ లో సరియైన లైసెన్స్ లు ఉపయోగించి అప్లోడ్ చేసిన తరువాత వికీసోర్స్ లోకి తీసుకువచ్చి పునర్ముద్రణ చేయవచ్చు. తెవికీ లో 16 పేజీలు తొలగించినా అక్కడ ఇదే పద్దతిలో పునర్ముద్రణ చేయవచ్చు. అయితే పరిశోధన గ్రంథం ప్రచురణ కాకపోతే ఆ విద్యాసంస్థకు కాపీరైట్ ఉంటుంది. [[వాడుకరి:లింగంపల్లి వెంకటేశ్ గౌడ్]] గారికి మార్గదర్శకత్వం కావాలేమో. పరిశీలించండి. [[వాడుకరి:Vjsuseela|V.J.Suseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 05:31, 28 జూలై 2026 (UTC) :::వికీపీడియా నిర్వాహకులకు మరియు సభ్యులకు నమస్కారం, :::నేను రాసిన 'సర్దార్ సర్వాయి పాపన్న గౌడ్ చారిత్రక నేపథ్యం - పరిశోధనా గ్రంథం' ఆధారంగా వికీపీడియాలో సమాచారాన్ని అందిస్తున్నాను. ఈ పుస్తకానికి సంబంధించిన కాపీరైట్స్ మరియు హక్కులు పూర్తిగా నా వద్దే ఉన్నాయి. వికీపీడియా నియమ నిబంధనలపై నాకు పూర్తి అవగాహన లేకపోవడం వల్ల పుస్తకంలోని అధ్యాయాలను విడివిడిగా పేజీలుగా చేర్చడం జరిగింది. :::సుశీల గారు సూచించినట్లుగా, నా పరిశోధనా గ్రంథాన్ని '''వికీసోర్స్ (Wikisource)''' లో సరియైన లైసెన్స్‌తో ప్రచురించడానికి నేను సంసిద్ధంగా ఉన్నాను. అలాగే వికీపీడియాలోని '''<nowiki/>'సర్దార్ సర్వాయి పాపన్న'''' ప్రధాన వ్యాసాన్ని ఒక విజ్ఞాన సర్వస్వానికి తగినట్లుగా సంక్షిప్తంగా, ప్రమాణిక వికీపీడియా శైలిలో మార్చడానికి మీ మార్గదర్శకత్వం కోరుతున్నాను. దయచేసి నాకు తగిన సూచనలు ఇవ్వగలరు. :::ధన్యవాదాలు, :::-- లింగంపల్లి వెంకటేష్ గౌడ్ [[వాడుకరి:లింగంపల్లి వెంకటేశ్ గౌడ్|లింగంపల్లి వెంకటేశ్ గౌడ్]] ([[వాడుకరి చర్చ:లింగంపల్లి వెంకటేశ్ గౌడ్|చర్చ]]) 12:30, 28 జూలై 2026 (UTC) :: {{ping|లింగంపల్లి వెంకటేశ్ గౌడ్}} మీరు పరిశోధించి ముద్రించిన గ్రంథాన్ని వికీమీడియాకు రీలైసెన్సింగ్ చేయడానికి సిద్ధంగా ఉన్నానని వ్రాసారు. ధన్యవాదాలు. నేను మీకు సహాయం చేయగలను. వికీపీడియాలో సమాచారం క్లుప్తంగా మాత్రమే వివరించాలి. ముఖ్యంగా పరిశోధన మొత్తంగా చేర్చరాదు. గమనించండి. సుశీలగారు సెలవిచ్చినట్లుగా వికీసోర్స్ లో మొత్తం సమాచారాన్నంతా చేర్చవచ్చును. గమనించండి.--[[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]] ([[వాడుకరి చర్చ:Rajasekhar1961|చర్చ]]) 15:15, 28 జూలై 2026 (UTC) ::::[[వాడుకరి:లింగంపల్లి వెంకటేశ్ గౌడ్|లింగంపల్లి వెంకటేశ్ గౌడ్]] గారూ ఇప్పటికే వికీపీడియా వ్యాసం [[సర్వాయి పాపన్న]] ఉనికిలో ఉంది. దానిని వికీశైలిలో వివిధ మూలాలతో విస్తరించవచ్చు.➤ <span style="white-space:nowrap;text-shadow:white 0em 0em 0.8em,#FF5800 -0.8em -0.8em 0.9em,#00FF00 0.7em 0.7em 0.8em;color:#00FF00"><span style="color:blue"> [[User:K.Venkataramana|కె.వెంకటరమణ]] ❋ [[User talk:K.Venkataramana|చర్చ]]</span></span> 15:38, 28 జూలై 2026 (UTC) :: [[వాడుకరి:లింగంపల్లి వెంకటేశ్ గౌడ్|లింగంపల్లి వెంకటేశ్ గౌడ్]]గారూ [[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]] గారి సూచన మేరకు వారి కాంటాక్ట్ వివరాలు మీకు మెయిల్ చేశాను [[వాడుకరి:Vjsuseela|V.J.Suseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 06:30, 30 జూలై 2026 (UTC) == Community Tech Task Force: Technical needs assessment for Indic communities == ''Please feel free to translate it into your language.'' Hello everyone, We hope you're doing well! The [[m:Indic_MediaWiki_Developers_User_Group|Indic_MediaWiki_Developers_User_Group]] (IMDUG) is reaching out to Wikimedia communities across India to strengthen collaboration and better understand the technical needs of different language communities. Last year, we piloted [[m:Indic_Community_Task_Force_2025|Indic_Community_Task_Force_2025]] initiative by engaging with two language communities to understand their technical challenges and identify opportunities for collaboration. Based on our learnings, experience, and the valuable insights we received, we are expanding the initiative this year to reach all Indic communities. Our goal is to reach every community and understand where technical support is most needed. === What are we looking for? === We invite your community to nominate one or two points of contact and share: * The name of your Wikimedia community. * A primary and alternate community contact. * Telegram usernames of the nominated contacts. * A brief overview of your community's technical challenges, needs, or priorities. This could include areas such as: * Editing or patrolling workflows that could be improved. * Gadgets, tools, or bots that your community needs. * Template or interface-related challenges. * Technical barriers faced by contributors. * Any other broad technical priorities for your community. === How to participate === Please fill out the community response [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdhpPdn0qgHkEiYZCXEumpV-WNWm6n8bZdfR6TIkGTcbuBOew/viewform?usp=dialog form] by '''18th August'''. If your community prefers, you are also welcome to reply directly on this message. === What happens next? === The information collected will help us: * Build a network of community contacts for future technical collaboration. * Understand and prioritize the technical needs of Indic Wikimedia communities. * Plan focused technical support and community engagement activities. * Connect communities with developers and relevant technical initiatives where appropriate. Please note that while we will carefully review every submission, our ability to provide support will depend on the complexity of the request, available expertise within the User Group, volunteer bandwidth, and available resources. Although we may not be able to address every request immediately, we will make every effort to prioritize and support as many community needs as possible, and where appropriate, connect communities with the relevant developers or technical channels. We look forward to working more closely with your community! '''Best wishes,''' [[వాడుకరి:Kalli navya|Navya sri Kalli]] ''On behalf of the Indic MediaWiki Developers User Group (IMDUG)'' [[వాడుకరి:Kalli navya|Kalli navya]] ([[వాడుకరి చర్చ:Kalli navya|చర్చ]]) 15:48, 2 ఆగస్టు 2026 (UTC) == పొట్టి మూలాల గురించి మరొకసారి == {{tl|Sfn}}, {{tl|Harv}} వంటి మూసలు వాడి ఇచ్చే పొట్టి మూలాలకు, అనుబంధంగా పొడుగు మూలాలనివ్వడం తప్పనిసరి. పొట్టి మూలం ఒక అబ్రీవియేషను లాంటిది. అబ్రీవియేషను పాఠకులకు అర్థం కావాలంటే, దాని పూర్తి రూపం కూడా రాయాలి కదా. అలాగే, వ్యాసంలో అబ్రీవియేషను ఎన్నిసార్లైనా రాయవచ్చు. పూర్తిరూపాన్ని మాత్రం ఒక్కసారి రాస్తే సరిపోతుంది. అలాగే పొట్టిమూలాన్ని ఎన్నిసార్లైనా రాయవచ్చు, పొడుగురూపాన్ని మాత్రం ఒక్కసారి రాయాలి. లేకపోతే పొట్టిమూలానికి అర్థం లేకుండా పోతుంది. '''''..మనం రాస్తున్న పాఠ్యానికి మనం ఇచ్చామని అనుకుంటున్న మూలాలు, అసలు మూలాలే కావన్న మాట!''''' అన్నట్టే అవుతుంది. పాఠ్యంలో మూలం లాగా ఉండే ([1]) అంకెను నొక్కినపుడు మూలాలు విభాగం లోని పొట్టిమూలం వద్దకు పోతుంది. అది ఇలా ఉంటుంది: * ఈడ్పుగంటి 2007 ఏమిటి దాని అర్థం? ఏమీ లేదు. దాన్ని నొక్కినా ఏమీ జరగదు, ఏమీ కనబడదు. కానీ ఆ పొట్టిమూలం సరిగ్గా ఉంటే - అంటే, దానికి సంబంధించిన పొడుగు మూలం కూడా ఉంటే - ఈ రెంటికీ మధ్య లింకు ఏర్పడుతుంది. ఆ "ఈడ్పుగంటి 2007" ని నొక్కినపుడు కింద, "వనరులు" విభాగంలో ఉన్న పొడుగు మూలానికి లింకు ఏర్పడుతుంది. ఈ పొడుగు మూలం మామూలుగా మనం చేర్చే మూలం లాంటిదే, దాన్లో అన్ని వివరాలూ ఉంటాయి. '''ఇప్పుడు తప్పనిసరిగా చెయ్యాల్సిన పని ఒకటుంది''': పొట్టిమూలాలకు సంబంధించిన పొడుగుమూలం లేదనే సంగతి మామూలుగా మనకు కనబడదు. సాఫ్టువేరు దీన్ని, no-target error అంటుంది. మూలాల విభాగంలో, పొట్టిమూలం పక్కనే ఇది కనిపిస్తుంది. ఈ లోపం కనబడాలంటే, [[ప్రత్యేక:MyPage/common.css|మనమన జావాస్క్రిప్టు పేజీల్లో]] కింద చూపిన వాక్యాన్ని చేర్చాలి. ఈ పేజీ ఉనికిలో లేకపోతే, ఈ లైనుతో పేజీని సృష్టించండి. అప్పుడు లోపాలు కబడతాయి. అందరూ ఈ పని తప్పనిసరిగా చెయ్యాలి. వ్యాసాన్ని దోషరహితంగా, "మంచి" వ్యాసంగా మలచాలంటే ఈ పని చెయ్యందే అసలు కుదరదు. మరిన్ని వివరాలకు [[వికీపీడియా:వాడుకరులకు సూచనలు#Harv, Sfn మూలాల్లో no-target లోపాలు|వాడుకరులకు సూచనలు]] చూడండి.__ [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 02:54, 3 ఆగస్టు 2026 (UTC) == వాడుకరి:InternetArchiveBot తో ఒక సమస్య == [[వాడుకరి:InternetArchiveBot]] తో మూలాల్లోని యూఆరెల్‌లను ఆర్కైవు చేసినపుడు అది ఆర్కైవు తేదీని తప్పు ఆకృతిలో ఇస్తోంది. నెలపేరును తెవికీ ఆకృఇకి అనుగుణంగా కాక, వేరుగా ఇస్తోంది. ఉదాహరణకు "సెప్టెంబరు" మన ప్రామాణిక ఆకృతి కాగా, అది "సెప్టెంబర్" అని ఇస్తోంది. ఏదో మాడ్యూల్లోనో మరోచోటో మనమే అలా తప్పుగా రాసి ఉంటాం. అది ఎక్కడో నేను గమనించలేదు. నేరుగా డెవలపర్లకు రాసాను. ఆ మాడ్యూలేదో మీరు ఎవరైనా గమనిస్తే, ఇక్కడ రాయండి, లేదా ఆ పేర్లను అక్కడే సవరించెయ్యండి. ధన్యవాదాలు. __ [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 11:47, 3 ఆగస్టు 2026 (UTC) ==తెవికీ పండగ-2027== ప్రియమైన తెవికీ సముదాయ సభ్యులకు, తెవికీ పండగ 2027 ప్రణాళిక, నిర్వహణ పనులకు తోడ్పాటుగా ఈ Community Engagement Survey సర్వే రూపొందించాం. ఈ సర్వే ద్వారా పండగ నిర్వహణలో పాల్గొనడానికి మన సముదాయంలో ఎంతమంది ఆసక్తి చూపుతున్నారో, ఈ ఉత్సవానికి ఎంత ప్రాధాన్యం ఇస్తున్నారో తెలుసుకోవచ్చు. అలాగే పండగలో ఏ అంశాలకు ఎక్కువ ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలో, సముదాయ సభ్యుల అభిప్రాయాలు, సూచనలు, ఏకాభిప్రాయం తెలుసుకునేందుకు మీ స్పందనలు ఎంతో ఉపయుక్తంగా ఉంటాయి. దయచేసి 20 ఆగస్టు 2026 లోపు దిగువున ఉన్న సర్వే ఫారాన్ని పూర్తి చేయండి. https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScrKxjhVD3zq9MSYmnndmR2sHDNM9GTiT6oifje2cnjYhSnwQ/viewform మీ అభిప్రాయాల ఆధారంగా తెవికీ పండగ 2027ను సముదాయ అవసరాలకు అనుగుణంగా, మరింత ప్రయోజనకరంగా, విజయవంతంగా నిర్వహించేందుకు అవసరమైన ప్రణాళిక రూపొందించవచ్చు. మీ సహకారానికి హృదయపూర్వక ధన్యవాదాలు. మీకు తెలిసిన వికీ బృంద సభ్యులతో కూడా ఈ ఫారం పంచుకోగలరు. --[[వాడుకరి:Batthini Vinay Kumar Goud|Batthini Vinay Kumar Goud]] ([[వాడుకరి చర్చ:Batthini Vinay Kumar Goud|చర్చ]]) 18:57, 4 ఆగస్టు 2026 (UTC) :"మీరు 2025 లో జరిగే తెవికీ వార్షికోత్సవం, సమావేశంలో చేరాలనుకుంటున్నారా?" - ఈ ప్రశ్నలో సంవత్సరం తప్పు పడింది.__ [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 02:45, 5 ఆగస్టు 2026 (UTC) ::సరి చేశాము.. ధన్యవాదులు చదువరి గారు.. [[వాడుకరి:Batthini Vinay Kumar Goud|Batthini Vinay Kumar Goud]] ([[వాడుకరి చర్చ:Batthini Vinay Kumar Goud|చర్చ]]) 04:12, 5 ఆగస్టు 2026 (UTC) == ఆఫ్రికాన్స్, తెలుగు, స్వాహిలి ----ఐదారు నెలల్లో---> స్వాహిలి, తెలుగు, ఆఫ్రికాన్స్ ? == ప్రపంచ వికీపీడియాల్లో వ్యాసాల సంఖ్య రీత్యా మనం 70 వ స్థానంలో ఉన్నాం. 2026 జనవరి 1 న కూడా అదే స్థానంలో ఉన్నాం. ఆ రోజున మనం ఆఫ్రికాన్స్ వికీపీడియా కంటే దాదాపు 10 వేల వ్యాసాల వెనక ఉన్నాం. ఇవ్వాళ - 8 నెలల్లో - ఆ తేడా 3000 కు తగ్గిపోయింది. ఈ సంవత్సరం ముగిసే నాటికి దాన్ని దాటేసి ముందుకు పోయే అవకాశం ఉంది. అయితే- ఆఫ్రికాన్స్‌ను దాటేస్తామేమో గానీ, ముందుకు పోడానికి మరికొంత సమయం పట్టవచ్చు. ఎందుకంటే.. మన వెనక ఉన్న స్వాహిలి మనకంటే రెట్టింపు వేగంగా కదులుతోంది. బహుశా కాలేజీలు, యూనివర్సిటీల్లో ఎడిటథాన్లు పెట్టారో, లేకపోతే మనలాగా భాగస్వామ్యాలతో పోటీలు పెట్టుకున్నారో గానీ.. వాళ్ళు వ్యాసాలను విపరీతంగా సృష్టిస్తున్నారు. 2026 లో ఇప్పటిదాకా 18 వేలకు పైగా వ్యాసాలు సృష్టించారు. కానీ అన్నీ చిన్నచిన్న వ్యాసాలే. సగటు వ్యాసం పరిమాణం 1600 బైట్లు. అదే సమయంలో తెవికీలో 9 వేల పైచిలుకు వ్యాసాలు సృష్టించాం, సగటు పరిమాణం 22 వేల బైట్లతో! బైట్ల సంగతి ఎలా ఉన్నా, ఇదే ఊపు కొనసాగితే, వ్యాసాల సంఖ్య ప్రకారం వాళ్ళు బహుశా ఈ సంవత్సరం ముగిసేసరికి మనల్నీ, ఆఫ్రికాన్స్‌నూ - ఇద్దర్నీ దాటేసి ముందుకు పోయే అవకాశం ఉంది.__ [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 07:02, 6 ఆగస్టు 2026 (UTC) :ధన్యవాదాలు [[వాడుకరి:Chaduvari|Chaduvari]] గారు. తెలుగు వికీపీడియా (తెవికీ) ప్రస్తుత స్థితి, ఆఫ్రికాన్స్, స్వాహిలి వికీపీడియాల వృద్ధి వేగం గురించి మీరు అందించిన విశ్లేషణ చాలా లోతైనది, ఆలోచించదగినది. వ్యాసాల నాణ్యత (సగటున 22,000 బైట్లు!) విషయంలో తెవికీ సాధించిన ప్రగతి అద్భుతమైనది. స్వాహిలి వికీపీడియా కేవలం సంఖ్య కోసం చిన్న వ్యాసాలు (1600 బైట్లు) తయారుచేస్తుంటే, మనం '''నాణ్యమైన సమాచారాన్ని''' అందిస్తున్నాం. అయినప్పటికీ, అంతర్జాతీయ స్థానాలు (Rankings) మరియు వ్యాసాల సంఖ్యలో కూడా మనం ముందుకు వెళ్లాలంటే నాణ్యతతో పాటు సంఖ్యను కూడా పెంచే వ్యూహాత్మక చర్యలు అవసరం. :ఈ పరిస్థితిని అధిగమించి, ఆఫ్రికాన్స్‌ను దాటడమే కాకుండా స్వాహిలి నుండి మన స్థానాన్ని కాపాడుకోవడానికి మనం చేయగలిగిన కొన్ని కీలక ప్రతిపాదనలు: :#మనం 22,000 బైట్ల నాణ్యమైన వ్యాసాలు రాస్తుండటం గొప్ప విషయమే అయినా, కేవలం సంఖ్య పరంగా చూస్తే పోటీలో వెనుకబడుతున్నాం. పెద్ద వ్యాసాలతోపాటు, వ్యక్తులు, సినిమాలు, పుస్తకాలు, ముఖ్యమైన చారిత్రక ఘట్టాలు లేదా వైజ్ఞానిక అంశాలపై కనీస సమాచారంతో ఫ్రేమ్‌వర్క్ తయారు చేసి ప్రాథమిక సమాచారంతో కూడిన చిన్న వ్యాసాలను (Stubs - ఉదాహరణకు 5,000 నుండి 3,000 బైట్లు) వేగంగా సృష్టించి, తర్వాత వాటిని క్రమంగా విస్తరించవచ్చు. :#తెలుగు రాష్ట్రాల్లోని విశ్వవిద్యాలయాలు, డిగ్రీ కళాశాలల తెలుగు డిపార్ట్‌మెంట్‌లతో పాటు జర్నలిజం, కంప్యూటర్ సైన్స్ విద్యార్థులకు "వికీపీడియా వ్యాస రచన"ను ఒక ప్రాజెక్ట్/అసైన్‌మెంట్‌గా మార్చేలా నిపుణులతో ఒప్పందాలు చేసుకోవాలి. :#"నెలకో థీమ్" (ఉదా: ఈ నెల తెలుగు మహిళలు, వచ్చే నెల సైన్స్ & టెక్నాలజీ) పేరుతో చిన్న తరహా ఆన్‌లైన్ పోటీలు నిర్వహించి, ఎక్కువ వ్యాసాలు రాసే ఎడిటర్లకు గుర్తింపు/బహుమతులు ఇవ్వాలి. ఇంగ్లీష్ వికీపీడియాలో ఉండి తెవికీలో లేని ముఖ్యమైన 10,000 వ్యాసాల జాబితాను సిద్ధం చేసి, వాటిని సృష్టించడంపై ప్రత్యేక దృష్టి పెట్టాలి. :#వికీపీడియాలో అందుబాటులో ఉన్న "అనువాద ఉపకరణం" ద్వారా ఇతర భాషల నుండి తెలుగులోకి త్వరగా వ్యాసాలను అనువదించేలా కొత్త ఎడిటర్లకు శిక్షణ ఇవ్వాలి. :'''మన బలం — సమాచార నాణ్యత!''', ఆఫ్రికాన్స్‌ను దాటడం మనకు కొద్ది నెలల పని మాత్రమే. కానీ స్వాహిలి వేగాన్ని తట్టుకోవాలంటే మనం '''"నాణ్యత + సంఖ్య"''' అనే రెండంచెల వ్యూహాన్ని అమలు చేయాల్సిదే.-- <font color="RED" face="Segoe Script" size="3"><b>[[User:Pranayraj1985|ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 07:17, 6 ఆగస్టు 2026 (UTC) ::@[[వాడుకరి:Pranayraj1985|Pranayraj1985]] గారూ, ఈ అంశాన్ని సీరియస్‌గా తీసుకుని మీ ఆలోచనలను చెప్పినందుకు ధన్యవాదాలు. మీరు చెప్పిన అంశాల గురించి నా ఆలోచనలు: ::మొదటి పాయింటు గురించి: చిన్న వ్యాసాలు రాయడంలో తప్పేమీ లేదు. వ్యాసాలు పుట్టి పెరిగేది ఆ విధంగానే. కాకపోతే, మనం సున్నా దగ్గర మొదలుపెట్టి సమాచారాన్ని సేకరిస్తూ వ్యాసాన్ని విస్తరిస్తూ వెళ్ళడం లేదు. బాగా అభివృద్ధి చెందిన ఇంగ్లీషు వ్యాసాలను అనువదిస్తూ సృష్టిస్తున్నాం. అందుచేత చిన్నగా మొదలుపెట్టి విస్తరించుకుంటూ పోవాల్సిన అవసరం లేదని నా ఉద్దేశం. మరొకటి.. మన అనుభవం ఏంటంటే, విస్తరణ అనేది దాదాపుగా జరగదు. చిన్న వ్యాసాలు బాగానే వస్తాయి.. కానీ వాటిని ఎవరూ విస్తరించకపోవడం వలన అవి పేరుకుపోతాయని నా అభిప్రాయం. ::రెండవ పాయింటు: చాలా విలువైన సూచన. దాని వలన నిశ్చయంగా వికీపీడియాకు ప్రయోజనం కలుగుతుంది. కొన్ని వేల మంది విద్యార్థులు వికీకి అలవాటు పడతారు. వీళ్ళలో నూటికొక్కరు కూడా అక్కర్లేదు, వెయ్యికొక్క ప్రణయ్‌రాజ్ వచ్చినా వికీకి శాశ్వత ప్రయోజనం కలుగుతుంది. తెవికీవలన వాళ్ళకు మరింత ప్రయోజనం కలుగుతుంది - తెలుగులో రాయడం, తటస్థంగా రాయడం, నిర్మాణాత్మకంగా రాయడం, నలుగురితో కలిసి పనిచెయ్యడం, సమాజంలో బాధ్యతగా, మర్యాదగా వ్యవహరించడం లాంటివి అలవడుతాయి -కనీసం పరిచయమౌతాయి. నిజానికి కాలేజీల్లో, యూనివర్సిటీల్లో దీన్ని ఒక యూయెస్పీగా చూపించాలి. ఎక్కడికీ వెళ్ళనక్కరలేకుండా, ఆన్‌లైనులోనే చేసేపని కాబట్టి ఖర్చులేనిది అని చెప్పాలి. మనం పెట్టే వికీప్రాజెక్టులు, పోటీలు, ఫౌండేషను ఇచ్చే గ్రాంటులు వగైరాల గురించి చెప్పి కుర్రాళ్ళలో ఉండే పోటీతత్వాన్ని అవి ఎలా ప్రోత్సహిస్తాయో చెప్పాలి. ::మూడవది: ఇది ఇప్పటికే చేస్తున్నాం. వ్యాసాల జాబితాలు అనేకం ఇప్పటికే సిద్ధంగా ఉన్నాయి, వాడుతున్నాం. ::నాలుగవది: అవసరమైన వాళ్ళకు శిక్షణ ఇస్తున్నాం. శిక్షణ కావాలని ఒక్కరు అడిగినా క్లాసులు పెట్టాలని గతంలో తెవికీబడీలో అనుకున్నట్టు గుర్తు. కానీ అడిగినవాళ్ళే లేరు. ::మిగతావారు ఏమంటారో!__ [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 09:34, 6 ఆగస్టు 2026 (UTC) :::@[[వాడుకరి:Chaduvari|Chaduvari]] గారూ, బాగా అభివృద్ధి చెందిన ఇంగ్లీషు వ్యాసాలతోపాటు చిన్న వ్యాసాలను కూడా అనువదిస్తే, తక్కువ సమయలో ఎక్కువ వ్యాసాలు తెవికీలోకి చేరుతాయని నా అభిప్రాయం. -- <font color="RED" face="Segoe Script" size="3"><b>[[User:Pranayraj1985|ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 11:01, 6 ఆగస్టు 2026 (UTC) :::@[[వాడుకరి:Chaduvari|Chaduvari]] గారూ మనం "నాణ్యత + సంఖ్య" అనే రెండంచెల వ్యూహం 5వ ఎడిటతాన్ నుంచి ఒక ప్రణాళికగా అమలు అవుతోంది. నెమ్మదిగా జరుగుతున్నా నాణ్యంగా ఉందని తెలుస్తోంది.కొనసాగిస్తే బావుంటుంది. పాల్గొనే వారి సంఖ్య మెల్లగా పెరుగుతోంది. మీరు చెప్పినట్లు చిన్నవ్యాసాలు విస్తరించడం, మెరుగుపరచగలగడం చాలావరకు జరగడం లేదు. ర్యాండమ్ గా కొన్ని దృష్టికి వచ్చినవి మాత్రం విస్తరణకు నోచుకుంటున్నాయి. listed featured articles మాత్రమే కాకుండా ఇతర వ్యాసాలు కూడా మెరుగు పరిచే ప్రాజెక్ట్ కొంతమందినైనా ఆకర్షించే విలువైన ఆలోచన. "నెలకో థీమ్" కూడా బావుంది. తెలుగు వికీ వ్యాసాలు/సమాచారం సమగ్రంగా లేదనే అభిప్రాయం వికీ బయట వారిలో ఎక్కువ ఉంది. వారికి మన ర్యాంకులతో సంబంధం లేదు. ఇది నా అభిప్రాయం, కొంత పరిశీలన. ధన్యవాదాలు.[[వాడుకరి:Vjsuseela|V.J.Suseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 16:58, 6 ఆగస్టు 2026 (UTC) == ఉస్మానియా ఎమ్మే తెలుగు కుర్రాళ్ళు == ఉస్మానియా యూనివర్సిటీ ఎమ్మే తెలుగు విద్యార్థులకు ఈ మధ్య (బహుశా ఆగస్టు 1 న) తెవికీని పరిచయం చేసినట్లున్నారు ఎవరో! ఇవ్వాళ ఇటీవలి మార్పులు పేజీ పొట్టిగా ఉంది ఎందుకా అని పరిశీలిస్తే, ఈ విద్యార్థులు ఒక్కొక్కరు ఒక్కొక్క పేజీలో 20 లు 30 లు దిద్దుబాట్లు చేసారు. వాళ్ళకు స్వాగతం, పరిచయం చేసినవారికి ధన్యవాదాలు.__ [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 09:49, 6 ఆగస్టు 2026 (UTC) :నమస్కారం @[[వాడుకరి:Chaduvari|Chaduvari]] గారూ, :అది మన వాళ్ళే, తెలంగాణ లోని విశ్వ విద్యాలయాల్లో వికీ ఙ్ఞానాన్ని పెంచాలనే లక్ష్యంతో బోలి చేతో సంస్థ చేస్తున్న పనిలో భాగంగా ఈ కృషి జరుగుతున్నది. -- [[వాడుకరి:MYADAM ABHILASH|అభిలాష్ మ్యాడం]] ([[వాడుకరి చర్చ:MYADAM ABHILASH|చర్చ]]) 16:46, 6 ఆగస్టు 2026 (UTC) ::@[[వాడుకరి:MYADAM ABHILASH|MYADAM ABHILASH]] గారూ, తెవికీకి ఉపయోగపడే పని ఇది. ధన్యవాదాలు. నిన్న వాళ్ళు చేసిన దిద్దుబాట్లు కొన్ని చూసాను. వాళ్ళు భాష మీద మరింత శ్రద్ధ పెట్టాల్సి ఉందని అనిపించింది. ఈ విషయం మీద వారికి అవగాహన కలిగిస్తే బాగుంటుంది.__ [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 23:30, 6 ఆగస్టు 2026 (UTC) :::తప్పకుండా @[[వాడుకరి:Chaduvari|Chaduvari]]గారూ! -[[వాడుకరి:MYADAM ABHILASH|అభిలాష్ మ్యాడం]] ([[వాడుకరి చర్చ:MYADAM ABHILASH|చర్చ]]) 01:32, 7 ఆగస్టు 2026 (UTC) == Event:Heritage Across Borders == సభ్యులకు నమస్కారం , భారత్, ఉక్రెయిన్ వికీమీడియా సముదాయాలు (Indian and Ukrainian communities) సంయుక్తంగా “హెరిటేజ్ అక్రాస్ బోర్డర్స్” అనే ప్రచార కార్యక్రమం నిర్వహిస్తున్నాయి. యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశాలను గుర్తించి వికీపీడియాలో నమోదు చేసి, వాటి గురించి సమాచారాన్ని విస్తరించడం ఈ ప్రచారం ప్రధాన ఉద్దేశం. భారత్, ఉక్రెయిన్ స్వాతంత్ర్య దినోత్సవాలను పురస్కరించుకుని భారత్, ఉక్రెయిన్ వికీమీడియా వికీ సముదాయాలు ఈ కార్యక్రమాన్ని నిర్వహిస్తున్నారు. ఈ తొమ్మిది రోజుల వికీపీడియా ఎడిటథాన్ 2026 ఆగస్టు 15 నుంచి 24 వరకు జరుగుతుంది. పూర్తి వివరాలకు ఈ మెటా పేజీ లింక్ క్లిక్ చేసి చూడగలరు. &nbsp; Campaign Meta Page: https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Heritage_Across_Borders. ఈ ప్రచారంలో పాల్గొనడానికి నమోదు చేసికోగలరు. ధన్యవాదాలు. తెలుగు వికీమీడియన్స్ యూజర్ గ్రూప్. [[వాడుకరి:Vjsuseela|V.J.Suseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 08:12, 11 ఆగస్టు 2026 (UTC) == Invitation to pre-conference activities for WikiConference India 2026 == Dear Wikimedia contributors, As the Wikiconference India 2026 draws nearer, the excitement is soaring as well! We are sending this message to inform you that two pre-conference activities are being held as a part of this meetup. The Wiki Loves Villages campaign 2026 starts on 15th August 2026, so get ready to contribute! This initiative aims to expand and enhance content and media about villages across all Wikimedia projects, creating a comprehensive, open-access knowledge base. Campaign Focus: A. Expand Wikipedia articles about Villages in India in multiple languages B. Improve content quality with citations, images, and comprehensive information C. Populate Wikimedia Commons with freely licensed media about a village D. Enrich Wikidata with structured information about Village-related topics We invite you to contribute by writing new articles, enhancing existing ones, uploading media, or organizing data on Wikidata. Whether you're an experienced editor or new to Wikimedia, your participation matters. For more information and to get involved, visit the campaign page ([https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Village_2026](https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Village_2026)) on your preferred Wikimedia project. Another way to contribute to a pre-conference activity is the innovative Wiki Loves Medicinal Plants 2026- it is a photography campaign hosted by WikiConference India 2026. The activity already started on 1st August and ends on 31st August 2026, so gear up to document local medicinal knowledge and fill the knowledge gaps. This initiative aims to expand and enhance freely licensed images and other media of medicinal plants in and around our surroundings. Campaign Focus: A. Add freely licensed images of medicinal plants. B. Improve description of existing medicinal plants. C. Improve depictions of images. D. Improve wikidata items. We invite you to contribute by adding new photos, videos or enhancing existing ones. Whether you're an experienced editor or new to Wikimedia, your participation matters. To know more about how to contribute, rules, and tips head to the Meta page to find information ([https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Medicinal_Plants](https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Medicinal_Plants)) on your preferred Wikimedia project. Best regards,<br>WikiConference India 2026 pre-conference organizing team -- [[వాడుకరి:Kuldeepburjbhalaike|Kuldeepburjbhalaike]] ([[వాడుకరి చర్చ:Kuldeepburjbhalaike|చర్చ]]) 15:32, 13 ఆగస్టు 2026 (UTC) == వ్యాసాన్ని మంచి వ్యాసంగా మలచడం ఎలా? == వ్యాసాన్ని మంచి వ్యాసంగా మలచడంలో చెయ్యవలసిన కొన్ని పనుల గురించి, [[వికీపీడియా:వాడుకరులకు సూచనలు#వ్యాసాన్ని మంచి వ్యాసంగా మలచడం ఎలా?|వికీపీడియా:వాడుకరులకు సూచనలు]] పేజీలో రాసాను. పరిశీలించండి. __ [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 00:32, 20 ఆగస్టు 2026 (UTC) :ధన్యవాదాలండి. చాలా వివరంగా రాసారు. [[వాడుకరి:Vjsuseela|V.J.Suseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 05:14, 20 ఆగస్టు 2026 (UTC) :మీరిచ్చిన సూచనలు భేషుగ్గా ఉన్నాయి. నేను చాలా వరకు అనుసరిస్తుంటాను. ఒక్కోసారి మంచి ఆసక్తి ఉన్నపుడు ఒక్కో వ్యాసాన్ని జక్కన్న శిల్పం చెక్కినట్టు చెక్కాలని అనిపిస్తుంది. ముఖ్యంగా నేను రాసిన వ్యాసాల మీద పదే పదే ఇలానే దాడి చేసుకుంటూ ఉంటాను. మళ్ళీ మళ్ళీ చదివేకొద్దీ ఇంకా ఎలా బాగా రాయాలో బాగా తెలుస్తుంది. [[వాడుకరి:రవిచంద్ర|రవిచంద్ర]] [[వాడుకరి చర్చ:రవిచంద్ర|(చర్చ)]] 05:54, 21 ఆగస్టు 2026 (UTC) == Db-meta మూస తొలగింపు == [[వాడుకరి:యర్రా రామారావు]] గారూ, మీరు ఆగస్టు 15 న Db-meta అనే మూసను తొలగించారు. ఎందుకో చెప్పవలసినదిగా వినతి.__ [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 09:17, 20 ఆగస్టు 2026 (UTC) :ఎదో పొరపాటు జరిగింది. మీ నుండి సందేశం రాక ముందే గమనించి మరలా దిగుమతి చేసాను.పరిశీలించగలరు [[వాడుకరి:యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] ([[వాడుకరి చర్చ:యర్రా రామారావు|చర్చ]]) 09:24, 20 ఆగస్టు 2026 (UTC) ::మూస:Db-meta అనే మూస మూస:Db-c1 కు దారి మార్పు మూస [[వాడుకరి:యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] ([[వాడుకరి చర్చ:యర్రా రామారావు|చర్చ]]) 09:26, 20 ఆగస్టు 2026 (UTC) ==తెవికీ పండగ 2027 మొదటి సన్నాహక సమావేశం== తెవికీ పండుగ 2027 ఏర్పాటుకు సంబంధించి నిర్వహించిన కమ్యూనిటీ సర్వేలో మొత్తం 50 మంది స్పందించారు. గూగుల్ ఫామ్‌లో నిర్వహణలో ఆసక్తి వ్యక్తం చేసిన వారందరికీ మీటింగ్ లింక్‌ను ఈమెయిల్ ద్వారా పంపించాం. వారితో కార్యాచరణపై చర్చించేందుకు రేపు 26 ఆగస్టు 2026 సాయంత్రం 7 గంటలకు గూగుల్ మీట్‌లో సమావేశం ఏర్పాటు చేస్తున్నాము. దాని ప్రకారంగా కార్యక్రమ పేజీని ఏర్పాటు చేస్తాం. నిర్వహణ తేదీలు: ఫిబ్రవరి 11 నుండి 14 వరకు.. వేదికను సమావేశ అనంతరం చర్చల ఆధారంగా ఖరారు చేస్తాం. ఇట్లు, [[User:Batthini Vinay Kumar Goud|బత్తిని వినయ్ కుమార్]], [[User:Kavali Chandrakanth KCK|చంద్రకాంత్ కావలి]] (తెవికీ పండగ 2027 నిర్వాహక బృందం) :నిర్వాహకుల సంతకాలు లేవే..! నిర్వహిస్తున్నది ఎవరో తెలియాలి కాబట్టి [[వాడుకరి:Batthini Vinay Kumar Goud]] గారూ, పై వ్యాఖ్య రాసినవారు సంతకం పెట్టి, రెండవ వారి వాడుకరి పేజీకి లింకు ఇవ్వమని కోరుతున్నాను.__[[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 13:25, 25 ఆగస్టు 2026 (UTC) :@[[వాడుకరి:Batthini Vinay Kumar Goud|Batthini Vinay Kumar Goud]] గారూ, రేపు ఈ రౌండ్ తాలూకు ఫండ్ కోసం దరఖాస్తు చేసుకోవడానికి ఆఖరు తేదీ. అయితే, ఇంకా చర్చ జరుగుతూనే ఉంది. పైపెచ్చు, ఈ ఏడాది వివిధ యూజర్ గ్రూపుల నుంచి, ఇతరేతర కార్యక్రమాల నుంచి ఫండ్స్ కోసం పోటీ అధికంగా ఉండడం వల్ల మంచి బలమైన దరఖాస్తు చేయకపోతే తిరస్కరణకు గురయ్యే అవకాశం చాలా ఎక్కువ. కాబట్టి, వికీమీడియా ఫౌండేషన్ కాన్ఫరెన్స్ ఫండ్ టీమ్ వారికి మరొక పదిరోజులు సమయం కావాలని కోరండి. ఈ పదిరోజుల్లో చర్చను ఒక కొలిక్కి తెచ్చి, దరఖాస్తు వివరాలు మీరు తెవికీలో పబ్లిష్ చేస్తే, చర్చించి మార్పుచేర్పులు చేసుకుని ప్రచురించొచ్చు. [[వాడుకరి:Pavan santhosh.s|పవన్ సంతోష్]] ([[వాడుకరి చర్చ:Pavan santhosh.s|చర్చ]]) 08:58, 30 ఆగస్టు 2026 (UTC) == [యర్రా రామారావు] — తాత్కాలిక flood flag అభ్యర్థన (Cat-a-lot వర్గ మార్పులు) == [[వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/ఆంధ్రప్రదేశ్ 2025 జిల్లాల పునర్నిర్మాణం ప్రకారం సవరణలు|ఆంధ్రప్రదేశ్ 2025 జిల్లాల పునర్నిర్మాణం ప్రకారం సవరణలు]] ప్రాజెక్టులో భాగంగా Cat-a-lot గాడ్జెట్ ఉపయోగించి [[వికీపీడియా:చర్చ కొరకు వర్గాలు/సవరణకొరకు చర్చించాల్సిన జిల్లా, మండల, గ్రామ వ్యాసాల వర్గాల జాబితా|సవరణకొరకు చర్చించాల్సిన జిల్లా, మండల, గ్రామ వ్యాసాల వర్గాల జాబితా]] ప్రకారం 670 మండలాల మూసలలోని వర్గాలలో పెద్ద ఎత్తున నిర్వహణ మార్పులు చేయాలనుకుంటున్నాను — [వర్గం:మెరకముడిదాం మండలంలోని గ్రామాల వర్గం నుండి గ్రామాలు వర్గం:మెరకముడిదాం మండల గ్రామాలు వర్గంలోకి తరలించడం" అలాగే " ఇతర వర్గాల పునర్వ్యవస్థీకరణ"] ఇవి ఇటీవలి మార్పులను నింపేసేంత సంఖ్యలో ఉంటాయి. ఇలా ఉన్నప్పుడు ఇటీవల మార్పులు ఇతర వాడుకరులు, నిర్వహకుల పరిశీలనకు చాలా భంగకరంగా ఉంటుంది కాబట్టి, నా ఖాతాకు తాత్కాలికంగా bot/flood హక్కు అభ్యర్థన [[వికీపీడియా:బాటు సహాయానికి అభ్యర్ధనలు|బాటు సహాయానికి]] పేజీలో [[వాడుకరి:రవిచంద్ర|రవిచంద్ర (బ్యూరోక్రాట్‌)]] గారిని అభ్యర్థన కోరాను. సముదాయ సభ్యులు గమనించగలరు.ధన్యవాదాలు [[వాడుకరి:యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] ([[వాడుకరి చర్చ:యర్రా రామారావు|చర్చ]]) 09:15, 26 ఆగస్టు 2026 (UTC) :రామారావు గారూ, మీ అభ్యర్థన మేరకు మీ ఖాతాకు నెల రోజుల పాటు బాటు హక్కులు ఇచ్చాను. - [[వాడుకరి:రవిచంద్ర|రవిచంద్ర]] [[వాడుకరి చర్చ:రవిచంద్ర|(చర్చ)]] 09:34, 26 ఆగస్టు 2026 (UTC) ::@[[వాడుకరి:రవిచంద్ర|రవిచంద్ర]] గారూ ధన్యవాదాలు. [[వాడుకరి:యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] ([[వాడుకరి చర్చ:యర్రా రామారావు|చర్చ]]) 10:59, 26 ఆగస్టు 2026 (UTC) == తెవికీ పండగ నిర్వాహక సంఘ సభ్యుల అర్హతానర్హతలు == తెవికీ పండగ నిర్వాహక బృందంలో ఇద్దరు సభ్యులు ఉన్నట్లు చూపించారు. ఒకరు బత్తిని వినయ్ కుమార్ కాగా, రెండవ వారు [[వాడుకరి:Kavali Chandrakanth KCK]]. * బృందం లోని ఈ రెండవ సభ్యులు ఖాతా సృష్టించుకున్నది 2023 సెప్టెంబరు 17 న. * వారు ఇప్పటి వరకు చేసిన మొత్తం దిద్దుబాట్లు - [https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B0%AA%E0%B1%8D%E0%B0%B0%E0%B0%A4%E0%B1%8D%E0%B0%AF%E0%B1%87%E0%B0%95:%E0%B0%9A%E0%B1%87%E0%B0%B0%E0%B1%8D%E0%B0%AA%E0%B1%81%E0%B0%B2%E0%B1%81&target=Kavali_Chandrakanth_KCK 15 (పదిహేను)]. తెవికీ పండగకు అటెండయేందుకు ఇచ్చే స్కాలర్‌షిప్పు కోసం అర్హతగా కనీస దిద్దుబాట్ల సంఖ్య ఇంతకంటే చాలా ఎక్కువగా ఉంటుంది. అలాంటిది, నిర్వాహక సంఘంలో ఉండేవారికే ఇంత తక్కువ సంఖ్యలో దిద్దుబాట్లు ఉండడం సరికాదు. కాబట్టి దీన్ని నేను వ్యతిరేకిస్తున్నాను. [[వాడుకరి:Kavali Chandrakanth KCK]] గారు ఈ కార్యక్రమ నిర్వహణ పట్ల చూపించిన ఆసక్తికి గాను వారికి నా ధన్యవాదాలు. వారి పట్ల నాకు ఏ విధమైన వ్యతిరేకత లేదు. కానీ, తెవికీ పండగ నిర్వహణలో ఇలాంటి కనీసార్హతల అతిక్రమణ పట్ల మాత్రమే నా వ్యతిరేకత, అంతే.__ [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 17:00, 26 ఆగస్టు 2026 (UTC) :@[[వాడుకరి:Chaduvari|చదువరి]] మీ నిర్ణయాన్ని నేను సమర్ధిస్తున్నాను. అసలు పాత వాడుకరి, క్రొత్త వాడుకరి నిర్వచనం తెలుసుకోగోరుతాను. ఎప్పుడో ఖాతా సృష్టించుకుని స్తబ్దుగా ఉండిపోతే వారు పాత వాడుకర్లు అవుతారా? :క్రొత్త వాడుకర్లను ప్రోత్సహించాల్సిన అవసరం చాలా ఉంది. అయితే క్రొత్త వాడుకర్లను తీసుకువచ్చే పాత వాడుకరులు వారి భవిష్యత్ తెవికి కార్యాచరణకు హామీ ఇవ్వాలి. <span style="font-family:Papyrus; color:black">✥[[User:Srinivasrjy|Srinivasrjy]]✥^{[[User talk:Srinivasrjy|(📞talk)]]}</span> 15:09, 27 ఆగస్టు 2026 (UTC) ::అర్హతానర్హతలు అనే విషయం చర్చకు వచ్చింది కాబట్టి, అదియునుగాక నిన్న ఈవెంట్ మీద మొదటి ఆన్ లైను సమావేశం జరిగింది. దానికి పొల్గొన్నవారు మొత్తం సుమారుగా 20 మంది పొల్గొన్నారు. ఈ సందర్బంగా నా అభిప్రాయాలు సముదాయసభ్యుల దృష్టికి తీసుకురావాలనే అభిప్రాయంతో నేను ఈ చర్చను కొసాగిస్తున్నాను. ::వికీపీడియా జన్మదినోత్సవ వేడుకలు (వికీ మీటప్‌లు/వార్షికోత్సవాలు) ఇలాంటి ఈవెంట్లు కేవలం సామాజిక కార్యక్రమాలకే పరిమితం కాకుండా, వికీపీడియా అభివృద్ధికి దోహదపడేలా ఉండాలి. అలా ఉండాలంటే కొన్ని మార్గదర్శకాలు., నియమాలు ఉండాలి.అవి ఉన్నప్పుడే వాటి ఆశయాలు నెరవేరతాయి. ::ముందుగా ఒక విషయం మననం చేసుకుందాం. తిరుపతి ఈ వెంట్ లో దాదాపు 40 మందికి పైగా హాజరయ్యారు. వారిలో కొందరు యూజర్లు అప్పటినుండి ఇప్పటివరకు తెవికీలో క్రియాశీలకంగా సవరణలు చేపట్టనివారు ఉన్నారు. కేవలం నేను ఉనికిలో ఉన్నాను అన్నట్లుగా ఉంటున్నవి. వాటిని చూస్తే అలా అనిపిస్తుంది.అవి ఈవెంటుకే అన్నట్లుగా ఉన్నట్లు ఉంటున్నవి. ఈవెంటుకు పరిమితం కాకూడదని నా అభిప్రాయం. ::'''నేను ప్రతిపాదించే నియమాలు మార్గదర్శకాలు ఈ దిగువ వివరిస్తున్నాను.''' ::1. ముందుగా ఈవెంటుకు ఎంతమందికి అవకాశం కల్పిద్దాం అనేది మొదటగా ప్రస్తావనకు వస్తుంది. మనం గూగుల్ మీట్ లో ఇంత మందిని పిలుద్దాం, అంతమందిని పిలుద్దాం అని తలా ఒక అభిప్రాయం కాకుండా, దీనికి ఒక ప్రామాణికత అనేది ఉండాలి. ఈ సమస్య ముఖ్యంగా ఈవెంట్కు ఇచ్చే గ్రాంటుతో ముడిపడిన సమస్య. కాబట్టి దీనికి సూచన గ్రాంటువచ్చినదానినిబట్టి 1 లక్ష గ్రాంటుకు 2 ఇద్దరు చొప్పున వచ్చేటట్లు లెక్కించాలి. ::2. ఈ రకంగా లెక్కించినప్పుడు ఉదాహరణకు 30 లక్షలు గ్రాంటు వచ్చిందనుకోండి. ఆరకంగా లెక్కిస్తే 60 మందిని తీసుకోవచ్చు. అయితే ఈ 60 మందిలో ఎవరెవరికి ఎంత శాతం కేటాయించాలి. దీనికి సూచనలు వీరిలో కొత్తవారికి 30 (50%) + పాతవారికి 24 (40%), + 6 ఇతరులు (10%), = మొత్తం 60 మంది. ::3. కొత్తవారంటే ఎవరు అనే దానికి వస్తే గత సంవత్సరం అంటే ప్రతి ఈవెంట్కు గత ఆగస్టు నుండి తరువాతి సంవత్సరం జులై లోపు తెవికీలో రిజష్టరు చేసుకున్నవారు. వీరికి ఇన్ని ఎడిట్లు ఉండాలి అని కాకుండా ఎక్కువ ఎడిట్లు ఉన్నవారినుండి దిగువకు లెక్కించాలి. ఎందుకంటే ఈవెంట్కు వచ్చిన తరువాత వారిలో ఆసక్తితో కొంతమందైనా తెవికీలో కొనసాగుతారని నా అభిప్రాయం. వారిని వాడుకరుల జాబితా నుండి తీసుకోవచ్చు ::4. పాతవారు అంటే తెవికీ, వికీసోర్స్, వికీడేటా, కామన్స్ నందు గత ఆగస్టు నుండి తరువాతి సంవత్సరం జులై వరకు కంటిన్యూగా యాక్టివ్ లో ఉన్నవారు. వీరిని క్రియాశీల వాడుకరుల జాబితా నుండి ఎడిట్లు సంఖ్య పైనుండి దిగువకు లెక్కించాలి. ::5. ఇతరులు అంటే Indic MediaWiki Developers User Group (సాంకేతిక) & ఇతర ప్రాజెక్టులుకు చెందినవారు. 6 (10%), వీరికి పై నియమాల నుండి ప్రత్వేక మినహాయింపు ఉండాలి ::6. అర్హతకలిగినవారు ఎవరైనా ఇతర రాష్ట్రాల నుండి రావలసిన వారు ఉంటే వారిని ఇద్దరికి మాత్రమే పరిమితం చేయాలి ::గమనిక: లింగ నిష్పత్తి, ప్రాంతీయ (తెలంగాణ 33, ఆంధ్రప్రదేశ్ 28 జిల్లాల నుండి) సమతుల్యత కూడా ఉండేటట్లు చూడాలి. ఆ కేటగిరీల్లో కూడా పైన ఉదపరించిన ప్రమాణాలు సడలించకూడదు, సంఖ్య మాత్రమే సర్దుబాటు చేయాలి ::7. కేవలం వేడుకకు హాజరు మాత్రమే కాకుండా, ఎడిట్-థాన్ సెషన్ లేదా వర్క్‌షాప్ భాగంగా చేర్చడం, తద్వారా కొత్తవారు కూడా అక్కడికక్కడే స్వల్ప కృషి చేసేలా ప్రోత్సహించడం. అనుభవజ్ఞులైన ఎడిటర్లతో మెంటర్‌షిప్/పరిచయ సెషన్లు ఏర్పాటు చేయడం. ::8. పూర్తిగా కొత్తవారిని పూర్తిగా మినహాయించకుండా, "శిక్షణ కోటా" కింద పరిమిత సంఖ్యలో వారికి చోటు ఇవ్వడం - వీరికి ఈవెంట్‌కు ముందు లేదా ఈవెంట్‌లో ఒక చిన్న ఎడిటింగ్ టాస్క్ పూర్తి చేయడం తప్పనిసరి చేయడం ::9. కేవలం చర్చలు/సెషన్లు మాత్రమే కాకుండా, కనీసం ఒక రోజు పూర్తిగా ఎడిట్-థాన్‌గా కేటాయించడం, ప్రతి పార్టిసిపెంట్ కనీసం 1-2 కొత్త వ్యాసాలు లేదా గణనీయమైన విస్తరణలు చేయాలని లక్ష్యంగా పెట్టడం ::10 ఈవెంటుకు హాజరైన తర్వాత కూడా కొత్తవారికి తెవికీబడి ద్వారా వరసగా 4 లేక 5 మాసాలు శాక్షణాతరగతులు ద్వారా అవగాహన కల్పించి కొంత కనీస కృషి కొనసాగించే ప్రయత్నాలు చేయటం, దీన్ని తదుపరి ఈవెంట్‌లకు అర్హతగా పరిగణించడం ::11 ఈవెంట్ ముగిసేనాటికి వికీమీడియా కామన్స్/అవుట్రీచ్ డాష్‌బోర్డ్ (కార్యక్రమాలు & ఈవెంట్‌ల డాష్‌బోర్డ్)లో ప్రతి పార్టిసిపెంట్ కృషిని ట్రాక్ చేయాలి. ::12. దరఖాస్తు సమయంలోనే "ఈవెంట్ తర్వాత కనీసం ----- ఎడిట్లు ---- నెలల పాటు కృషి కొనసాగిస్తాను" అనే స్వీయ-ప్రకటన తీసుకోవడం (ఫార్మల్ ఒప్పందం కాకపోయినా, కమిట్‌మెంట్ కోసం) ::13 గతంలో ఇలాంటి ఈవెంట్‌కు హాజరై ఎలాంటి కృషి చేయని వారిని (డాక్యుమెంట్ చేసిన డేటా ఆధారంగా) భవిష్యత్ ఫండెడ్ ఈవెంట్ల నుండి తాత్కాలికంగా మినహాయించే నిబంధన జరపాలి. ::12 ఈ ప్రమాణాలను ఆర్గనైజింగ్ కమిటీ + లోకల్ యూజర్ గ్రూప్ (వికీపీడియా తెలుగు యూజర్ గ్రూప్) కలిసి ముందుగానే విల్లేజ్ పంప్‌లో చర్చించి ఏకాభిప్రాయంతో ఖరారు చేయడం మంచిది. ::13 ఎంపిక కమిటీలో ఆర్గనైజర్ల బంధువులు/సన్నిహిత మిత్రులు ఉంటే వారి దరఖాస్తులపై నిర్ణయం తీసుకోవడంలో పాల్గొనకుండా ఉండటం. :: ::14. ఎంపిక కమిటీ కనీసం ఇద్దరు లేక ముగ్గురు మంది స్వతంత్ర అనుభవజ్ఞులతో ఉండాలి, ఒక్కరే నిర్ణయం తీసుకోకూడదు ::తిరస్కరించిన దరఖాస్తుదారులకు కారణం తెలియజేయడం. అప్పీల్ చేసుకునే అవకాశం కల్పించే వెసులుబాటు ఉండాలి ::15. ఖరారైన తర్వాత రాని వారి స్థానంలో వెయిట్‌లిస్ట్ నుండి భర్తీ చేసే విధానం ముందే నిర్ణయించడం. ::16. నిర్ధారించుకున్న తర్వాత కారణం లేకుండా గైర్హాజరైతే (ఫండింగ్ వృథా అవుతుంది కాబట్టి) భవిష్యత్ ఈవెంట్లలో ప్రాధాన్యత తగ్గించడం ::17. WMF Universal Code of Conduct (UCoC) ప్రకారం అందరూ కట్టుబడి ఉండాలని స్పష్టం చేయడం, ఈవెంట్‌లో వేధింపుల ఫిర్యాదు మార్గం ఏర్పాటు చేయడం, దానిప్రకారం తరువాతి చర్యలు తీసుకోవటం ::18.ఈవెంట్ పేజీని Meta-wiki/Outreach dashboard లో ముందుగానే క్రియేట్ చేసి, అర్హత ప్రమాణాలు, బడ్జెట్, ఎంపిక ప్రక్రియను బహిరంగంగా అక్కడ పొందుపరచడం. ::19.ఈవెంట్ తర్వాత తెవికీ విల్లేజ్ పంప్‌లో లేదా మెటా రిపోర్ట్‌గా ఫలితాలు (ఎన్ని కొత్త వ్యాసాలు, ఎంత విస్తరణ, పార్టిసిపెంట్ల ఫీడ్‌బ్యాక్) పబ్లిష్ చేయడం ::20 ఒకే కుటుంబం/సన్నిహిత గ్రూప్ నుండి ఎక్కువ మంది ఎంపిక కాకుండా ఒక పరిమితి పెట్టడం. ::21. రసీదులు, ప్రయాణ టికెట్ల ధృవీకరణ వంటివి ఫండింగ్ సంస్థ నిబంధనల ప్రకారం సేకరించడం ::22 ఈ ఈవెంట్ తెలుగు భాషకు చెందిన వికీపీడియా. దీనిలో తెవికీకి సంభందించిన విషయాలు మాత్రమే వివరించాలి. అంతేగానీ ఈ క్రింది విషయాలు ప్రస్తావించరాదు. ::• ఈ ఈవెంటులో రాష్ట్రాల ప్రసక్తి అంటే, గొప్పలు లేదా లోపాలు ప్రస్తావన. ::• ఈవెంట్ లో పాల్గొన్నవారు ఎవరైనా ప్రసంగాలలో వారి వ్యక్తిగత విషయాలు. ::• వారి స్వంత సంస్థల గురించి . ::• వారు వారి విద్యలో భాగంగా రీసెర్చ్ చేసిన గ్రంధాలు గురించి ఈవెంట్లో ప్రస్తావించరాదు. ::23. సమయానుకూలంగా కొన్ని నిర్ణయాలు చేయాలిసి రావచ్చు. వాటిని కోర్ కమిటి లో చర్చించి నిర్ణయం తీసుకోవచ్చు. ::24. నగదుగా ఇచ్చే స్కాలర్షిప్ 3000 నుండి 4000 లోపు ఉంటే బాగుంటుదని నా అభిప్రాయం. ::పై నియమాలు, మార్గదర్శకాలు కేవలం నాస్వంత అభిప్రాయాలు మాత్రమే. ఈవెంట్ చక్కగా జయప్రదం కావాలని ఉద్ధేశ్యంతో సముదాయం దృష్టికి తీసుకువచ్చాను. వీటిలో కొన్ని నియమాలు, మార్గదర్శకాలు ఏమైనా వ్యక్తిగతంగా ఇబ్బంది కలిగిస్తే క్షమించగలరు. దీనిమీద మరింతమంది సముదాయ సభ్యులు స్పందిస్తే ఇంకా మరింత నాణ్యతతో కూడిన నియమాలు, మార్గదర్శకాలు రూపొందుతాయి. దానిలో సందేహం లేదు. చివరగా నేను కోరేది కాస్త సమయం వెచ్చించి మీ అభిప్రాయాలు, సూచనలు ఇవ్వవలసినదిగా కేరుచున్నా. [[వాడుకరి:యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] ([[వాడుకరి చర్చ:యర్రా రామారావు|చర్చ]]) 16:15, 27 ఆగస్టు 2026 (UTC) :::మీరు సూచించిన నిబంధనలలో 1 నుండి 6 అంశాలకు ఒక జోడింపు. గ్రాంటు లభించని వాడుకరులలో ఈవెంటులో పాల్గొనడానికి ఉత్సాహం ఉన్నవారు స్వంత వనరులతో హాజరు కావడానికి అవకాశం కల్పించాలి.~ [[వాడుకరి:స్వరలాసిక|స్వరలాసిక]] ([[వాడుకరి చర్చ:స్వరలాసిక|చర్చ]]) 02:35, 28 ఆగస్టు 2026 (UTC) ::::@[[వాడుకరి:స్వరలాసిక|స్వరలాసిక]] గారూ సహేతుకమైన మీ అభిప్రాయం తెలిపినందుకు ధన్యవాదాలు, అలాగే చేర్చుదాం [[వాడుకరి:యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] ([[వాడుకరి చర్చ:యర్రా రామారావు|చర్చ]]) 03:29, 28 ఆగస్టు 2026 (UTC) :::ఈవెంట్లు అంటే వేడుకలు, సదస్సులు మాత్రమే కాకుండా ఎడిటథాన్లు, కార్యశాలలు, గ్రాంట్లు వంటివి కూడా జరుగుతుంటాయి . వాటికి కూడా ఎప్పటికప్పుడు నిబంధనలు రూపొందించడం జరుగుతోంది .పైన చెప్పినవి చాలావరకు వాటిలో చేర్చబడ్డాయి. ఇంకొంత నిర్దుష్టంగా ఉండే విధానం కోసం కూడా వీటిని మార్గదర్శకాలలో చేర్చగలమా? [[వాడుకరి:Vjsuseela|V.J.Suseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 06:23, 28 ఆగస్టు 2026 (UTC) ::::@[[వాడుకరి:Vjsuseela|సుశీల]] మేడమ్ గారూ మీ స్పందనకు ధన్యవాదాలు. మీ అభిప్రాయం మరింత వివరంగా వివరించగలరా? లేదా మీరు ఏమైనా ప్రతిపాదించాలంటే సూచించగలరు. [[వాడుకరి:యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] ([[వాడుకరి చర్చ:యర్రా రామారావు|చర్చ]]) 07:34, 28 ఆగస్టు 2026 (UTC) :::::ఇంకొంచెం వివరంగా రాసి ఉండాల్సింది . తెవికీలో కూడా గూగుల్ ప్రాజెక్ట్ కి ఎడిటథాన్లు, కార్యశాలలు చేస్తున్నాము కదా, అదే విధంగా స్వయంగా కూడా ప్రాజెక్టులు చేస్తుంటారు కదా. వాటికి కూడా ఎప్పటికప్పుడు నిబంధనలు రూపొందించడం జరుగుతోంది .వాటినికూడా వేరే శీర్షిక / ఉపశీర్షిక క్రింద మార్గదర్శకాలు రూపొందించవచ్చు కదా అని నా అభిప్రాయం. ఈ విషయం లో తాజా కార్యక్రమాలు వివరాలు నేను సేకరించగలను. మార్పులు చేర్పులు చేసికోవచ్చు . [[వాడుకరి:Vjsuseela|V.J.Suseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 10:25, 29 ఆగస్టు 2026 (UTC) ::::::@[[వాడుకరి:Vjsuseela|సుశీల]] గారూ మీ అభిప్రాయానికి ధన్యవాదాలు. మీరు "తెవికీలో కూడా గూగుల్ ప్రాజెక్ట్ కి ఎడిటథాన్లు, కార్యశాలలు చేస్తున్నాము కదా, అదే విధంగా స్వయంగా కూడా ప్రాజెక్టులు చేస్తుంటారు కదా. వాటికి కూడా ఎప్పటికప్పుడు నిబంధనలు రూపొందించడం జరుగుతోంది .వాటినికూడా వేరే శీర్షిక / ఉపశీర్షిక క్రింద మార్గదర్శకాలు రూపొందించవచ్చు కదా" అని మీరు అభిప్రాయం వెలిబుచ్చారు. వేడుకలు వేరు, కార్యశాలలు, ఎటిటథాన్లు వేరని నా అభిప్రాయం. కాబట్టి కార్యశాలలు, ఎటిటథాన్లు రెండిటికి కలుపి ప్రత్వేకంగా నియమాలు రూపొందాలని నా అభిప్రాయం.ధన్యవాదాలు [[వాడుకరి:యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] ([[వాడుకరి చర్చ:యర్రా రామారావు|చర్చ]]) 12:08, 5 సెప్టెంబరు 2026 (UTC) :::@[[వాడుకరి:యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] గారూ, ఈ అంశం లేవనెత్తినందుకు ధన్యవాదాలు. అయితే, నేను కొంత ఆలోచించి నా అభిప్రాయం చెప్తాను. [[వాడుకరి:Pavan santhosh.s|పవన్ సంతోష్]] ([[వాడుకరి చర్చ:Pavan santhosh.s|చర్చ]]) 08:59, 30 ఆగస్టు 2026 (UTC) ::::@[[వాడుకరి:Pavan santhosh.s|పవన్ సంతోష్]] గారూ మీరు అన్నీ పరిశీలించటానికి తగిన సమయం అవసరం. ఇంకా ఏమైనా అదనపు సూచనలు, పాత వాటిలో ఏమైనా మార్పులు ఉంటే సూచించగలరు. అయితే సాధ్యమైనంత త్వరలో స్పదించగలరు. ధన్యవాదాలు [[వాడుకరి:యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] ([[వాడుకరి చర్చ:యర్రా రామారావు|చర్చ]]) 09:34, 30 ఆగస్టు 2026 (UTC) :::@[[వాడుకరి:యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] గారూ మీరు సూచించిన నియమాలు, మార్గదర్శకాలు అన్నీ చదివాను. ఈవెంట్ మరింత చక్కగా, పారదర్శకంగా, వికీపీడియా అభివృద్ధికి ఉపయోగపడేలా ఉండాలనే ఉద్దేశంతో చాలా అంశాలను ప్రస్తావించారు. అందులో చాలా వరకు మంచి సూచనలుగానే అనిపించాయి. :::అయితే, పరిశోధనలకు సంబంధించిన అంశంలో (22వ పాయింట్) ఒక చిన్న సూచన. విద్యలో భాగంగా చేసిన ప్రతి పరిశోధనను ఈవెంట్‌లో ప్రస్తావించాల్సిన అవసరం లేకపోవచ్చు. కానీ ఆ పరిశోధన నేరుగా వికీపీడియా/వికీమీడియా ప్రాజెక్టులకు సంబంధించినదై, దాని ద్వారా వికీపీడియాకు ఏదైనా ప్రయోజనం లేదా ప్రభావం ఏర్పడితే, అలాంటి విషయాలను సందర్భానుసారంగా ప్రస్తావించడం మంచిదని నా అభిప్రాయం. :::అందువల్ల “విద్యలో భాగంగా రీసెర్చ్ చేసిన గ్రంధాలు గురించి ఈవెంట్లో ప్రస్తావించరాదు” అనే దానికంటే, “వికీపీడియాకు నేరుగా సంబంధించని పరిశోధనలను ప్రస్తావించకూడదు” అనే విధంగా ఉంటే మరింత సముచితంగా ఉంటుందని నా అభిప్రాయం. -- [[వాడుకరి:MYADAM ABHILASH|అభిలాష్ మ్యాడం]] ([[వాడుకరి చర్చ:MYADAM ABHILASH|చర్చ]]) 15:13, 2 సెప్టెంబరు 2026 (UTC) ::::@[[వాడుకరి:MYADAM ABHILASH|అభిలాష్]] గారూ మీ సమయం వెచ్చించి, స్పందించినందుకు ధన్యవాదాలు. అయితే 22 వ పాయింట్ మీద మీరు చేసిన సూచనకు ప్రత్వేక ధన్యవాదాలు. ఆ పాయింట్ నేను మరింత క్లియరుగా రాయలేదని మీ సూచన తరువాత గ్రహించాను. ఇప్పుడు మీ సూచన తరువాత నాకు మరింత క్లారిటీ వచ్చింది. ఆ పాయింట్ లో నా ఉద్దేశ్యం వికీపీడియాకు నేరుగా సంబంధించిన పరిశోధనలైననూ ప్రస్తావించకూడదనే అని అర్థం. వికీపీడియా నియమాలలో "సొంత అభిప్రాయాలను లేదా అనుభవాలను ప్రచురించడానికి వికీపీడియా సరైన వేదిక కాదు" అనే నియమం ఒకటిఉందని మనందరకు తెలుసు. ::::"దీని మీద మరింత వివరణతో కూడిన ముఖ్య కారణాలు" ::::*స్వార్థ ప్రయోజనాల ఘర్షణ: వికీపీడియా ఎప్పుడూ తటస్థతకు (Neutrality) పెద్దపీట వేస్తుంది. ఎవరైనా ఒక వ్యక్తి తన స్వంత పనిని, పుస్తకాన్ని లేదా పరిశోధనను వికీపీడియా వేదికల ద్వారా ప్రమోట్ చేసుకోవడాన్ని "Conflict of Interest" గా పరిగణిస్తారు. దీనివల్ల ఆ వేడుకల ఉద్దేశం పక్కదారి పట్టి, వ్యక్తిగత ప్రచారానికి వేదికగా మారే ప్రమాదం ఉంద. ::::*లాభాపేక్ష లేని తత్వం (Non-commercial & Neutral stance): వికీపీడియా అనేది ఎటువంటి లాభాపేక్ష, ప్రకటనలు లేని ఒక స్వచ్ఛంద విజ్ఞాన సర్వస్వం. జన్మదినోత్సవ వేడుకలు అనేవి వికీపీడియా సాధించిన విజయాలు, వికీపీడియన్ల ఉమ్మడి కృషిని జరుపుకోవడానికి ఉద్దేశించినవి. అక్కడ ఒక వ్యక్తి తన స్వంత గ్రంథాన్ని ప్రమోట్ చేయడం వికీపీడియా మూల సిద్ధాంతాలకు విరుద్ధం. ::::*స్వీయ ప్రచారం నిషిద్ధం (No Self-Promotion): వికీపీడియా వ్యాసాలలోనే కాదు, వికీపీడియా సమాజంలో (Community) కూడా స్వీయ ప్రచారానికి, పబ్లిసిటీకి తావులేదు. ఒకవేళ ఆ పరిశోధనా గ్రంథం నిజంగానే వికీపీడియాకు ఎంతో ఉపయోగపడేదైనా సరే, దాని గురించి సదరు పరిశోధకుడు కాకుండా ఇతర వికీపీడియా సభ్యులు లేదా వికీపీడియా సమాజం గుర్తించి ప్రస్తావించాలే తప్ప, పరిశోధకుడే స్వయంగా ప్రచారం చేసుకోకూడద. ::::అయితే, విద్యలో భాగంగా వికీపీడియాపై జరిగిన పరిశోధనలను వికీపీడియా సమాజం ఎల్లప్పుడూ స్వాగతిస్తుంది. కానీ దాన్ని ప్రదర్శించే విధానం "ప్రమోషన్" లా కాకుండా, "వికీపీడియా అభివృద్ధికి ఉపయోగపడే ఒక విశ్లేషణ" లాగా, ఇతర సభ్యులు ఎవరైనా యూజర్ గ్రూపు అసోసియేషన్ లేదా సంబందిత వేడుక కమిటీ ముందస్తు అనుమతి తీసుకుని క్లుప్తంగా మాత్రం వివరించవచ్చని నా అభిప్రాయం. అలాగే యూజరుగ్రూపు అసోసియేషన్ ద్వారా ప్రచురితమయ్యే పుస్తకాలు ఈ నియమాల పరిధిలోకి రావు. మీసూచన వలన నియమాలు మరింత మెరుగుగా, క్లారిటీగా రూపొందుతున్నందుకు ధన్యవాదాలు [[వాడుకరి:యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] ([[వాడుకరి చర్చ:యర్రా రామారావు|చర్చ]]) 10:52, 5 సెప్టెంబరు 2026 (UTC) == వికీపీడియా ఏషియన్ మంత్ ప్రాజెక్ట్ నిర్వహణ == సముదాయ సభ్యులు అందరికీ నమస్కారం! <nowiki>ఇంతకు ముందు ఈ ప్రాజెక్ట్ నిర్వహించడం వల్ల మన తెలుగు వికీపీడియాలో వ్యాసాల నాణ్యత పెరుగుతుండటం నేను గమనించాను. కాబట్టి ఈ సంవత్సరం కూడా నిర్వహిస్తే బాగుంటుందని భావించి ప్రాజెక్ట్ నిర్వహణ బాధ్యతలు చేపట్టాలి అనుకుంటున్నాను. ఇదివరకే ఈ ప్రాజెక్ట్ నిర్వహించిన వాడుకరులు మరియు సముదాయ సభ్యులు మీ మీ అభిప్రాయాలు తెల్పగలరు.</nowiki> [[వాడుకరి:Edla praveen|Edla praveen]] ([[వాడుకరి చర్చ:Edla praveen|చర్చ]]) 09:41, 30 ఆగస్టు 2026 (UTC) :లింక్ ఇవ్వండి. [[వాడుకరి:Vjsuseela|V.J.Suseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 10:31, 30 ఆగస్టు 2026 (UTC) :: ఇక్కడ చూడండి - [[వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/ఏషియన్_నెల/2021|వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/ఏషియన్ నెల/2021]] --[[వాడుకరి:Edla praveen|Edla praveen]] ([[వాడుకరి చర్చ:Edla praveen|చర్చ]]) 10:44, 30 ఆగస్టు 2026 (UTC) :::[[వాడుకరి:Edla praveen|Edla praveen]] గారు ధన్యవాదాలు.. [[వాడుకరి:Vjsuseela|V.J.Suseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 03:14, 31 ఆగస్టు 2026 (UTC) :::@[[వాడుకరి:Edla praveen|Edla praveen]] ఇలాంటి కార్యక్రమాల వల్ల వ్యాసాల సంఖ్య ఎలాగూ పెరుగుతుంది. నాణ్యతకు ఎలాంటి చర్యలు తీసుకోవాలని మీ ఆలోచన? అంటే మీరు నాణ్యత పెరుగుతుందని ఆశిస్తున్నారు కాబట్టి అడుగుతున్నాను. [[వాడుకరి:Pavan santhosh.s|పవన్ సంతోష్]] ([[వాడుకరి చర్చ:Pavan santhosh.s|చర్చ]]) 13:01, 31 ఆగస్టు 2026 (UTC) ::::అవును నిజమే!ఈసారి వ్యాసాల సంఖ్యతో పాటు నాణ్యమైన వ్యాసాలకు కూడా బహుమతి ప్రకటిస్తే బావుంటుందని ఆలోచిస్తున్నాను... అందుకు మీ అభిప్రాయాలు కూడా తెలుపగలరు. [[వాడుకరి:Edla praveen|Edla praveen]] ([[వాడుకరి చర్చ:Edla praveen|చర్చ]]) 16:59, 31 ఆగస్టు 2026 (UTC) :::::@[[వాడుకరి:Edla praveen|Edla praveen]] గారూ! ఒక చెంప నాణ్యమైన వ్యాసాలకు, ఒక చెంప సంఖ్యకు కూడా బహుమతులు ఇస్తూ నాణ్యంగా రాసేవారినీ, నాణ్యత పట్టించుకోకుండా సంఖ్య పెంచుకుంటూ పోయేవారిని సమంగా తూచినట్టు అవుతుంది. అప్పుడు నాణ్యత దిగజారుతుంది తప్ప పెరగదు కదా. నాణ్యమైన వ్యాసాలను మాత్రమే సంఖ్యలో లెక్కించే పద్ధతి ఉంటే తప్ప నాణ్యత పెరగదండీ. [[వాడుకరి:Pavan santhosh.s|పవన్ సంతోష్]] ([[వాడుకరి చర్చ:Pavan santhosh.s|చర్చ]]) 06:20, 1 సెప్టెంబరు 2026 (UTC) ::::::అవును, మీరు చెప్పింది నిజమే. నాణ్యతకు సంబంధించిన వ్యాసాలను రాయడం మంచి ఆలోచనే. అయితే, వ్యాసాల నాణ్యతను మరింత మెరుగుపరచడానికి కొన్ని స్పష్టమైన నియమాలు లేదా ప్రమాణాలను ఏర్పాటు చేసుకుందాం. ఆ నియమాలు ఎలా ఉండాలి? ఏ అంశాలను పరిగణనలోకి తీసుకోవాలి? అనే విషయాలపై అందరి అభిప్రాయాలను తీసుకుని, అందరి సూచనలను సమన్వయం చేసుకుని ఒక మంచి విధానాన్ని రూపొందిద్దాం. ఈ విషయంలో మీ అభిప్రాయం, సూచనలు కూడా తెలియజేయండి. [[వాడుకరి:Edla praveen|Edla praveen]] ([[వాడుకరి చర్చ:Edla praveen|చర్చ]]) 17:59, 2 సెప్టెంబరు 2026 (UTC) :@[[వాడుకరి:Edla praveen|Edla praveen]] ముందుగా ప్రాజెక్ట్ నిర్వహించాలని ముందుకు వచ్చినందుకు అభినందనలు! నిజంగా ఇలాంటి ప్రాజెక్టులలో వ్యాసాల సంఖ్య ఎలాగో పెరుగుతుంది. కాబట్టి నాణ్యత మీద కూడా దృష్టి పెట్టేటట్లు నియమాలు రూపొందించుకుందాం. అందుకు ప్రాజెక్టులో భాగంగా రాసే ప్రతి వ్యాసం వికీ నియమాలకు అనుగుణంగా ఉండాలని, భాష విషయంలోనూ ప్రామాణికంగా ఉండాలని కొన్ని నియమాలు పెట్టుకొని ముందుకు వెళ్తే బావుంటుందని నా అభిప్రాయం. ఉదాహరణకు [[వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/యూజర్‌గ్రూపు-గూగుల్ ఎడిటథాన్-5|ఈ ఎడిటతాన్]] నియమాలు చూడండి. -- [[వాడుకరి:MYADAM ABHILASH|అభిలాష్ మ్యాడం]] ([[వాడుకరి చర్చ:MYADAM ABHILASH|చర్చ]]) 15:03, 6 సెప్టెంబరు 2026 (UTC) @@[[వాడుకరి:Edla praveen|Edla praveen]] గారు, ప్రాజెక్టు నిర్వహణకు ముందుకు వచ్చినందుకు అభినందనలు. ఈ ప్రాజెక్టు తెలుగు వికీపీడియాలో ఇప్పటివరకు ఒకటే సారి నిర్వహించడం జరిగింది, అది 2021 లో. మీకు ప్రాజెక్టు నిర్వహణలో కావాల్సిన మెళకువలు, నాకున్న అనుభవం పంచుకోవడానికి నేను సిద్ధం, ఈ ప్రాజెక్టుకి సంబంధించి తెవికీ యువ నుండి ఏదైనా సహాయం కావలిం అంటే నన్ను సంప్రదించగలరు, ప్రస్తుతం నా ప్రయాణ రీత్యా కొన్ని చోట్ల నెట్వరకు ఉండక పోవొచ్చు... నన్ను wikikiranam@gmail.com ద్వారా సంప్రదించగలరు. [[వాడుకరి:Nskjnv|నేతి సాయి కిరణ్]] ([[వాడుకరి చర్చ:Nskjnv|చర్చ]]) 06:34, 9 సెప్టెంబరు 2026 (UTC) == మంచి వ్యాసాల తయారీ పోటీ ఫలితాలు == తెలుగు వికిమెడియన్ల యూజర్ గ్రూప్ గూగుల్ / WMF సహకారంతో నిర్వహించిన ఎడిట థాన్ 5 లో రెండవ భాగం పూర్తి అయింది. రెండు నెలల పాటు దీర్ఘంగా సాగిన మంచి వ్యాసాల తయారీ పోటీ 31 ఆగస్టు 2026 తో ముగిసింది . కష్టతరంగా సాగిన ఈ ఎడిటథాన్ నిర్వహించిన చదువరిగారికి, శ్రమించిన మన తెవికీ సభ్యులకు ధన్యవాదాలు. పోటీ ఫలితాలు ప్రకటించారు. వారి పరిశీలనలు, సూచనలు, అభిప్రాయాలు తెలిపారు. మూల్యాంకనం ప్రకారం ఈ క్రింది సభ్యులకు మొదటి రెండు స్థానాలు లభించాయి. వారికి అభినందనలు. * మొదటి స్థానం - [[వాడుకరి:K.Venkataramana|K.Venkataramana]] * రెండవ స్థానం - [[వాడుకరి:Srinivasrjy|Srinivasrjy]] వివరాలకు పోటీ పేజీ లింక్ చూడగలరు - https://w.wiki/U6fb [[వాడుకరి:Vjsuseela|V.J.Suseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 10:13, 1 సెప్టెంబరు 2026 (UTC) == ఖాళీ పేజీలతో వర్గాలను సృష్టించరాదు == పేజీలనూ, వర్గాలనూ ఒక పద్ధతిలో పేర్చేందుకే వర్గాలను సృష్టిస్తాం. ప్రతీ వర్గానికీ కనీసం ఒక్కటైనా మాతృవర్గం ఉండాలి. అపుడే, వర్గాలన్నీ వర్గవృక్షంలో భాగంగా ఉంటాయి. లేకపోతే, ఇతర వర్గాలతో సంబంధం లేకుండా విడిగా, ఒంటరిగా ఉండిపోతాయి. అలా ఉంటే వర్గీకరణ ప్రయోజనం పూర్తిగా నెరవేరనట్లే. కొత్త వర్గానికి పేజీ సృష్టించేటపుడు, దానికి కనీసం ఒక్క మాతృవర్గాన్ని ఇచ్చి పేజీని సృష్టించండి.__ [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 11:13, 1 సెప్టెంబరు 2026 (UTC) == తెవికీ పండగ నిర్వాహక సంఘ సభ్యుల ప్రతిపాదన == ఇదివరకే పైన చర్చ జరిగిన ప్రకారం... నిర్వాహక బృందంలో సభ్యులను ఎంపిక చేసేటప్పుడు వారి తెవికీ దిద్దుబాట్ల సంఖ్యతో పాటు, కార్యక్రమాల నిర్వహణలో వారి అనుభవం, సముదాయంతో ఉన్న అనుబంధం, గతంలో చేపట్టిన ప్రాజెక్టులు వంటి అంశాలను కూడా పరిగణనలోకి తీసుకోవాల్సిన అవసరం ఉంది కాబట్టి, తెవికీ పండగ వంటి సముదాయ కార్యక్రమాన్ని సమర్థవంతంగా నిర్వహించడానికి అనుభవం ఉన్నవారికి బాధ్యతలు అప్పగించడం మరింత ప్రయోజనకరంగా ఉంటుంది. @[[వాడుకరి:Nskjnv|Nskjnv]] గారికి తెవికీతో పాటు ఇతర వికీ ప్రాజెక్టుల్లోనూ పనిచేసిన అనుభవం ఉంది. ఇప్పటికే అనేక ప్రాజెక్టులను నిర్వహించడం, గ్రాంట్లను తీసుకురావడం, ప్రాజెక్టుల అమలులో పాల్గొనడం వంటి అనుభవం వారికి ఉంది. సముదాయ కార్యక్రమాలను నిర్వహించడం, ప్రాజెక్టులను సమన్వయం చేయడం వంటి బాధ్యతలను కూడా వారు గతంలో చేపట్టారు. అందువల్ల తెవికీ పండగ నిర్వహణకు అవసరమైన సమన్వయం, ప్రణాళిక, వనరుల నిర్వహణ వంటి అంశాల్లో @[[వాడుకరి:Nskjnv|Nskjnv]] గారి అనుభవం ఉపయోగపడుతుందని భావిస్తున్నాను. ఇది తెవికీ పండగను మరింత సమర్థవంతంగా నిర్వహించేందుకు, అనుభవం ఉన్న సభ్యుడికి బాధ్యత అప్పగించాలనే ఉద్దేశంతో మాత్రమే ఈ ప్రతిపాదన చేస్తున్నాను. కాబట్టి @[[వాడుకరి:Nskjnv|Nskjnv]] గారిని నేను @[[వాడుకరి:Batthini Vinay Kumar Goud|Batthini Vinay Kumar Goud]] గారితో పాటు నిర్వాహక బాధ్యతలు చేపట్టాల్సిందిగా ప్రతిపాదిస్తున్నాను. -- [[వాడుకరి:MYADAM ABHILASH|అభిలాష్ మ్యాడం]] ([[వాడుకరి చర్చ:MYADAM ABHILASH|చర్చ]]) 18:27, 2 సెప్టెంబరు 2026 (UTC) :అభిలాష్ చెప్పినదాని ప్రకారం చూసుకుంటే @Nskjnv గారికి ఇంతకుముందు వివిధ ప్రాజెక్టులు నిర్వహించిన అనుభవం ఎంతో ఉంది అలాగే వికీపీడియాలో వారు ఎన్నో వ్యాసాలు రాశారు. ఎడిట్ లు చేశారు. కాబట్టి నిర్వాహక బృందం లో @Batthini Vinay Kumar goud తో పాటు @Nskjnv గారు కూడా నిర్వహణ బాధ్యతలు చేపట్టాల్సిందిగా నేను కూడా ప్రతిపాదిస్తున్నాను. [[వాడుకరి:PARALA NAGARAJU|PARALA NAGARAJU]] ([[వాడుకరి చర్చ:PARALA NAGARAJU|చర్చ]]) 15:00, 5 సెప్టెంబరు 2026 (UTC) @[[వాడుకరి:MYADAM ABHILASH|అభిలాష్ మ్యాడం]], @[[వాడుకరి:PARALA NAGARAJU|PARALA NAGARAJU]] గార్లకు, మీ అభిప్రాయాలు పంచుకున్నందుకు ధన్యవాదాలు, సముదాయానికి నిర్వహణ పరమైన సహాయం చేయడానికి నేను ఎల్లప్పుడూ సిద్దమే. [[వాడుకరి:Nskjnv|నేతి సాయి కిరణ్]] ([[వాడుకరి చర్చ:Nskjnv|చర్చ]]) 17:07, 10 సెప్టెంబరు 2026 (UTC) == వ్యాసం మంచి వ్యాసంగా తయారయ్యే క్రమంలో దశలు, వాటి ఆటోమేషను == వ్యాసాన్ని మంచి వ్యాసంగా మలచే క్రమంలో కనీసం రెండు దశల నుండి చాలా దశలు ఉండవచ్చు. ప్రతిపాదకులు ప్రతిపాదించడం, సమీక్షకులు సమీక్షించి నిర్ణయం తెలపడం, మళ్ళీ ప్రతిపాదన, మళ్ళీ సమీక్ష,.. ఇలా సాగి, చివరికి మంచి వ్యాసం హోదా అందుకుంటుంది. ఈ క్రమంలో జరిగే పనుల్లో కొన్నిటిని (వాడుకరులకు సందేశాలు పంపడం, ఉపపేజీలలో జరిగే చర్చను మూసెయ్యడం వంటివి) బాటు ద్వారా ఆటోమేటు చెయ్యవచ్చు.. చెయ్యాలి కూడా. లేదంటే పని సాఫీగా జరగదు. ఈ బాటు రాయగలవాళ్ళు ఎవరైనా ఉన్నారా? __ [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 00:57, 3 సెప్టెంబరు 2026 (UTC) :మీరు Requirements ఇవ్వండి. నేను ఏఐ సాయంతో బాటు రాయడానికి ప్రయత్నిస్తాను. - [[వాడుకరి:రవిచంద్ర|రవిచంద్ర]] [[వాడుకరి చర్చ:రవిచంద్ర|(చర్చ)]] 05:32, 3 సెప్టెంబరు 2026 (UTC) ::[[వికీపీడియా:మంచి వ్యాసం ప్రతిపాదనలు/సూచనలు]] పేజీ చూడండి. ఆ పేజీలో "'''ఈ పని బాట్ చేస్తుంది'''" అనే వాక్యం పక్కన పైపు తరువాత ఉన్న పనే బాట్ చెయ్యాల్సినది. అవి చూడండి. సందేహాలు అడగండి. చర్చిద్దాం.__ [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 06:03, 3 సెప్టెంబరు 2026 (UTC) :::ఎన్వికీలో [[:en:User:ChristieBot|User:ChristieBot]] అనే బాటు ఈ పనులు చేస్తుందనుకుంటా. దాన్ని ఇక్కడికి తేవచ్చేమో చూడండి. ఇక్కడ మన "మంచి వ్యాసం" ప్రాసెస్, అక్కడి "గుడ్ ఆర్టికల్" ప్రాసెస్ నుండి కాపీ కొట్టినదే. కాకపోతే అక్కడ ఉన్న కొన్ని విశేషాలు, కొన్ని మూసలూ ఇక్కడ ఉండకపోవచ్చు.__ [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 06:10, 3 సెప్టెంబరు 2026 (UTC) == మంచి వ్యాసాల పోటీ ముగిసింది, సమీక్షా నివేదికలు ప్రచురించాం. ఇక.. == [[వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/యూజర్‌గ్రూపు-గూగుల్ ఎడిటథాన్-5|ఎడిటథాన్-5]] ప్రాజెక్టులో భాగంగా, మంచి వ్యాసాల ప్రతిపాదనలు చేసే పోటీ కూడా పెట్టాం. అందులో మొత్తం 65 పేజీలు రాగా, నిర్వాహకుల వ్యాసాలను తీసేస్తే, 51 పేజీలు పోటీకి నిలిచాయి. వాటిని సమీక్షించి నివేదికలను ప్రచురించం. ఆ నివేదికల లింకులను ప్రాజెక్టు పేజీలో చూడవచ్చు. నాణ్యత అనేది ఏదో ఒక ఎడిటథాన్‌కు పరిమితమైనది కాదు కాబట్టి, దీని గురించి సముదాయమంతటికీ తెలియజేస్తున్నాను. === ఇక.. === మంచి వ్యాసాలను తయారుచేసే ప్రయత్నం మొదలైంది. దీన్ని ఇక్కడితో ఆపకుండా ముందుకు తీసుకుపోవాలి. ఆ వ్యాసాలు మంచి వ్యాసాలుగా మారేందుకు ఇంకా మెరుగుపరచాల్సి ఉంది. ఈ పని ఆ వాడుకరులు చేస్తారు. మళ్ళీ సమీక్షించాక, అవి మంచి వ్యాసాలుగా రూపొందే అవకాశం ఉంది. అలాగే మనం కూడా ఈ కృషిలో భాగమౌదాం. తెవికీలో ప్రస్తుతం మంచి వ్యాసాలు లేనప్పటికీ, మంచివి కాదగ్గవి వేలల్లో ఉన్నాయి. ఉదాహరణకు, ఈ వారం వ్యాసాలు వెయ్యి దాకా ఉంటాయి. తొలి ప్రయత్నంగా వీటిని తీసుకుని మంచి వ్యాసాలుగా మలచవచ్చు. అందరం నెలకు కనీసం ఒక వ్యాసాన్ని మెరుగుపరచి మంచి వ్యాసంగా ప్రతిపాదించుదాం. తెవికీలో నాణ్యత మెరుగుపడడానికి ఇది మంచి మార్గం. ఇంగ్లీషులో మంచి వ్యాసాల శాతం 0.62. ఇదే శాతం తెలుగుకు వర్తిస్తే, సుమారు 800 అవుతాయి. ;అందరం ప్రతిపాదించేవారమే అయితే, సమీక్షించేవారెవరు మరి? :ఇంకెవరు, మనమే! నెలకు కనీసం ఒక వ్యాసాన్ని సమీక్షించడం అనే లక్ష్యం కూడా పెట్టుకుందాం. ''నే చేసిన మంచి వ్యాసం ప్రతిపాదనల్లోనే సవాలక్ష లోపాలున్నాయి, ఇక నేను సమీక్ష ఏం చేస్తాను'' అని అనుకోరాదు. సమీక్షించడానికి, మంచి వ్యాసం రాసి ఉండడం అనేది అర్హతే కాదు (అలా అయితే ఈ సమీక్షలు చేసే అర్హత నాకు ఉండేది కాదు). మంచి వ్యాసానికి ఏమేం లక్షణాలు ఉంటాయో, ఏమేం ఉండకూడదో తెలిస్తే చాలు. అలాగే, సాధ్యమైనంత వరకు కుండమార్పిడి సమీక్షలను (అంటే, ''నా వ్యాసాన్ని సమీక్షించి మంచి వ్యాసం చెయ్యి, నీ వ్యాసాన్ని నేను చేస్తాను'' అనే బాపతు క్విడ్-ప్రో-కో ఒప్పందాలను చేసుకునే బలహీనతకు లోబడకుండా ఉండేందుకు 😊) నివారిస్తే చాలు. ------- వ్యాసాన్ని మెరుగుపరచి మంచి వ్యాసంగా ప్రతిపాదించడం, తెవికీ నాణ్యతను పెంచడంలో పెద్ద అంగ. పెద్దపెద్ద అంగలు వేసుకుంటూ "[[అతడు అడవిని జయించాడు|నాణ్యతాలోపాలపై దండెత్తినవాళ్ళ వలె]] ముందుకు వెళ్ళి, లోపాలను జయించుదాం పదండి.__ [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 06:36, 5 సెప్టెంబరు 2026 (UTC) == వికీలింకులు ఇవ్వకూడదు == ఇవ్వకూడని వాటికి వికీలింకులు ఇవ్వకూడదు. అనువుగాని చోట ఇవ్వకూడదు. అతిగా ఇవ్వకూడదు. అసందర్భంగా ఇవ్వకూడదు. * ''మానవుడు కనిపెట్టిన ముఖ్యమైన వస్తువుల్లో అగ్గిపుల్ల ఒకటి''. అనే వాక్యంలో "అగ్గిపుల్ల" అనే పదం మొత్తానికీ లింకు ఇవ్వాలి గానీ, "అగ్గి"కి, "పుల్ల"కూ విడివిడిగా లింకులు ఇవ్వకూడదు. * ''..అగ్గిపుల్లా సబ్బుబిళ్ళా కాదేదీ కవితకనర్హం అని శ్రీశ్రీ అన్నాడు'' అనే వాక్యంలో లింకు అగ్గికివ్వాలా? పుల్లకివ్వాలా? అగ్గిపుల్లకివ్వాలా? - దేనికీ ఇవ్వకూడదు. ;మరైతే ఎక్కడ ఇవ్వాలి? ఎప్పుడు ఇవ్వాలి? వేటికి ఇవ్వాలి? :అది తెలుసుకునేందుకు [[వికీపీడియా:శైలి/లింకులివ్వడం]] చూడండి. ----------- === వికీలింకులే ఇవ్వాలి === తెవికీలో తెవికీ పేజీలకు లింకులు ఇవ్వడానికి కొందరు యూఆరెల్ మొత్తాన్నీ లింకులో ఇస్తున్నారు (బయటి లింకు లాగా). ఒక్కోసారి పొట్టి లింకు తెచ్చి ఇస్తున్నారు. ఈ రెండూ ఇవ్వకూడదు; వికీలింకు ఇవ్వాలి. <nowiki>[https://te.wikipedia.org/wiki/%E0%B0%85%E0%B0%AE%E0%B0%B0%E0%B0%BE%E0%B0%B5%E0%B0%A4%E0%B0%BF అమరావతి]</nowiki> అని బయటి లింకు కాకుండా, <nowiki>[[అమరావతి]]</nowiki> అని అంతర్గత లింకు (వికీలింకు) ఇవ్వాలి. ఈ రెండు లింకులు ఇలా కనిపిస్తాయి: * [https://te.wikipedia.org/wiki/%E0%B0%85%E0%B0%AE%E0%B0%B0%E0%B0%BE%E0%B0%B5%E0%B0%A4%E0%B0%BF అమరావతి] * [[అమరావతి]] తేడాలేంటంటే- * వికీలింకు ఇవ్వడానికి ఆ పేజీకి వెళ్ళకుండానే, ఉదాహరణకు, <nowiki>[[అమరావతి]]</nowiki> అని నేరుగా లింకు ఇచ్చేయొచ్చు. కానీ యూఆరెల్ ఇవ్వాలంటే "అమరావతి" పేజీకి వెళ్ళి అక్కడ అడ్రసు పెట్టె లోని లింకును కాపీ చేసుకోవాల్సి ఉంటుంది. పొట్టి లింకు ఇవ్వాలంటే, ఈ పనికి తోడు పొట్టిలింకును సృష్టించుకునే పని అదనం. * వికీలింకు వలన సర్వరుపై భారం తక్కువగా ఉంటుంది. * ఇచ్చిన లింకు, బాణం గుర్తు వగైరాలు లేకుండా నీట్‌గా కనిపిస్తుంది. యూఆరెల్ ఇవ్వాల్సినది వికీబయట - ఉదాహరణకు వాట్సాప్‌లో, ట్విట్టర్లో - లింకులు ఇచ్చేటపుడు, తెవికీలో కాదు. __ [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 02:23, 8 సెప్టెంబరు 2026 (UTC) clcjjk1o6ox0e4pkwvtzha5lv1vopos 0 94198 4955708 4946784 2026-09-10T14:34:10Z Kopparthi janardhan1965 124192 పాట 4955708 wikitext text/x-wiki {{సమాచారపెట్టె వ్యక్తి | name = '''సామవేదం షణ్ముఖశర్మ''' | residence = | other_names = సమన్వయ సరస్వతి, వాగ్దేవీ పుత్ర, సంగీత శివపధ(ద) నిర్దేశక | image =Samavedam in 1999.jpg | imagesize = 200px | caption = సామవేదం షణ్ముఖశర్మ | birth_name = సామవేదం షణ్ముఖశర్మ | birth_date = [[1967]] | birth_place = [[ఒడిషా]] రాష్ట్రం లో అస్కా గ్రామం | native_place = [[హైదరాబాద్]] | death_date = | death_place = | death_cause = | known = ప్రముఖ ఆధ్యాత్మిక వేత్త, కవి, సినీ గేయ రచయిత | occupation =[[ఋషిపీఠం (పత్రిక)|ఋషిపీఠం]] అనే పత్రికకు సంపాదకుడు. | religion = | spouse= | children = | father = [[సామవేదం రామమూర్తి శర్మ]] | mother = | website =http://saamavedam.org/ | footnotes = | employer = | height = | weight = }} '''సామవేదం షణ్ముఖశర్మ''' ఒక ఆధ్యాత్మిక వేత్త, కవి, సినీ గేయ రచయిత. [[ఋషిపీఠం (పత్రిక)|ఋషిపీఠం]] అనే పత్రికకు సంపాదకుడు. స్వాతి వార పత్రికలో కొన్ని సంవత్సరాలపాటు పని చేశారు. ==జీవిత విశేషాలు== షణ్ముఖశర్మ 1967లో [[ఒడిషా]] - [[ఆంధ్రప్రదేశ్]] సరిహద్దుపైన ఉన్న [[గంజాం జిల్లా|గంజాం]] జిల్లా, అస్క గ్రామంలో, పండిత కుటుంబంలో జన్మించారు.<ref>http://www.hinduonnet.com/thehindu/fr/2005/04/15/stories/2005041501300200.htm{{Dead link|date=జనవరి 2020 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> బెర్హంపూర్ విశ్వవిద్యాలయంలో ఆర్థిక శాస్త్రంలో హానర్స్ డిగ్రీ పొంది సాహితీ పిపాసను తీర్చుకోవటానికై ఉపాధిని వెతుక్కుంటూ [[విజయవాడ]] చేరారు. 1988లో [[స్వాతి వారపత్రిక]]లో ఉపసంపాదకుడిగా చేరి అక్కడ ఏడేళ్ల పాటు పనిచేశారు. తన గీతరచనా నైపుణ్యానికి [[విజయవాడ]]లోని [[స్వాతి వారపత్రిక|స్వాతి]] కార్యాలయంలో పునాది పడిందని శర్మ చెప్పుకున్నారు.<ref>{{Cite web |url=http://www.hinduonnet.com/thehindu/mp/2004/03/15/stories/2004031502460100.htm |title=ఆర్కైవ్ నకలు |website= |access-date=2009-05-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060427082907/http://www.hinduonnet.com/thehindu/mp/2004/03/15/stories/2004031502460100.htm |archive-date=2006-04-27 |url-status=dead }}</ref> స్వాతి పత్రిక సంపాదకబృందంలో పనిచేసి సంపాదించిన అనుభవం ఋషిపీఠం అనే ఆధ్యాత్మిక పత్రిక యొక్క స్థాపనలో సహకరించింది. ఋషీపీఠాన్ని [[గుంటూరు]]లో ప్రసాదరాయ కులపతి (ఇప్పుడు సిద్ధేశ్వరానంద భారతిగా పేరుబడ్డారు) వంటి పండితుల సమక్షంలో ప్రారంభించారు. శర్మ తొలుత భక్తిగీతాలు వ్రాయడంతో గీతరచనను ప్రారంభించారు. ఈయన వ్రాసిన భక్తిగీతాలను నేపథ్యగాయకుడు [[ఎస్.పీ.బాలసుబ్రమణ్యం]] సహాయంతో ఒక ఆడియో ఆల్బంను కూడా విడుదల చేశారు. ఆ ఆల్బం బాగా విజయవంతమవడంతో [[చెన్నై]]లోని సినీ రంగంలో కూడా గీతరచనా అవకాశాలు వచ్చాయి.<ref>http://www.imdb.com/name/nm0759715/ ఐ.ఎమ్.డి.బి.లో సామవేదం పేజీ.</ref> కొంతకాలం పాటు సినీరంగంలో [[పాటలు]] వ్రాసిన తర్వాత ఆధ్యాత్మిక ఉపన్యాసాలను వ్రాయటం వాటిపై సభలలో ఉపన్యాసాలు ఇవ్వటమనే మరో ఉన్నత శిఖరంవైపు దృష్టి మరల్చారు. == సినీ గీత రచయితగా పాటలు == * తెలుగువీర లేవరా 1995.ముద్దబంతి పువ్వా ... * ఆయనకిద్దరు 1995.అందలమ్మో అందాలు.,. * శుభమస్తు 1995.ఘల్ ఘల్లను... * పెదరాయుడు 1995.డమ డమ గుండె డమరుకం... * అక్కా బాగున్నావా 1996 . * పెళ్లిసందడి 1996.నవ మన్మధుడా అతి సుందరుడా.. * మెరుపు 1996 . లవ్ లో పడితే భలే భలే..... * ఇంట్లో ఇల్లాలు వంటింట్లో ప్రియురాలు 1996..అమ్మనే అయ్యనురా,.. పాపారో పాప్.., బోల్ బోల్ బోల్ రాజా.., ప్రియురాలే ప్రేమగా.., ఒలమ్మి తిక్కరేగిందే, ..చిలకతో మజా... * అమ్మా అమ్మను చూడాలని ఉంది1996.జాబిలమ్మ కులికింది... * అదిరింది అల్లుడు 1996.అందగత్తెరా ముందు కొచ్చెరా...., ముద్దంటే మోజుపడి... * వీరుడు 1996 . కనులు తెలిపే..... * శ్రీకృష్ణార్జున విజయం 1996. దిక్ చాలించరా నీదు డాoబికము..... * శుభాకాంక్షలు 1997.ఆనందమానంద మాయే... * ఏమండీ మనమ్మాయే 1997.ఓసి పువ్వా... * ఆషాఢం పెళ్ళికొడుకు 1997... * తాళి 1997.పాపా నిన్నే పట్టుకొనా...ఉల్లే ఉల్లేలే...ఓసోసి కన్నెశశి ... * మా నాన్నకు పెళ్ళి 1997.అదిరిందిరా తాత అమ్మడి అందం........ గిచ్చాం గిచ్చాం ....... * నాయనమ్మ1997. * చిలక్కొట్టుడు1997. బంచిక్ బంచిక్... చామంతి పూబంతి ... ముద్దుకోరి వచ్చిందమ్మా ... * జై భజరంగ భళి 1997. జై భజరంగ భళి జై జై భజరంగ భళి...ఘల్లు ఘల్లు గజ్జెల తిల్లానా... * ప్రియా ఓ ప్రియా 1997.స్వీట్ డ్రీమ్స్...... * ప్రియమైన శ్రీవారు 1997.సుప్రభాతన విరిసిన సుమరాణి...,. * సీతక్క 1997 . * మీ ఆయన జాగ్రత్త 1998.జాబిలమ్మ..... * రాజహంస 1998.మహారాజశ్రీ..... * రాయుడు 1998.సయ్యంటే సయ్యంది.... * సుప్రభాతం 1998 . ఓ ప్రియా వసుంధర.... * సూర్యవంశం 1998.రోజావే చిన్ని రోజావే... * సుస్వాగతం 1998.హ్యాపీ హ్యాపీ బర్త్ డే లు,.. సుస్వాగతం నవరాగమా, కమ్ కమ్ వెల్కమ్ పలికెను *ఆల్ రౌండర్ 1998.ఎప్పుడెప్పుడన్నది వయ్యారి హంస.... *సుప్రభాతం1998. ఓ ప్రియా వసుంధర ... *సూర్యుడు1998. ఘల్లు ఘల్లు అందెలు... *కృష్ణబాబు 1999.ముద్దుల పాప... *తెలంగాణ 1999.చెప్పవే చెప్పవే చిలకమ్మా,..... కత్తులు పట్టే, ..... *అనగనగా ఒక అమ్మాయి 1999.స్వాతి చినుకా సందేకానుక.. *రాజా1999.పల్లవించు తొలిరాగామే సూర్యోదయం... *నిన్నే ప్రేమిస్తా 2000.ప్రేమలేఖ రాసాను నామనసు... *ఒక్కడు చాలు 2000... *గొప్పింటి అల్లుడు2000. నాచోరే నాచోరే... *చాలా బాగుంది 2000.దాయమ్మ దాయి... *ఒకేమాట 2000...మా మంచి... *అందాల ఓ చిలకా 2001....ఆడినా పాడినా.... *అమ్మాయి కోసం 2001 .... చాందినీ......బి.ఏ.లు చదివినా...., *ప్రేమ సందడి 2001 . *నిన్ను చూసాక2001 *సందడే సందడి 2002.అవునా అవునా ప్రేమలో..... *దోస్త్ 2004 . ఆ చూపే సుప్రభాతం...... *స్వరాభిషేకం 2004 . రమ వినోది వల్లభా..,.. ==ముఖా ముఖి== * [http://acchamgatelugu.com/%E0%B0%AC%E0%B1%8D%E0%B0%B0%E0%B0%B9%E0%B1%8D%E0%B0%AE%E0%B0%B6%E0%B1%8D%E0%B0%B0%E0%B1%80-%E0%B0%B8%E0%B0%BE%E0%B0%AE%E0%B0%B5%E0%B1%87%E0%B0%A6%E0%B0%82-%E0%B0%B7%E0%B0%A3%E0%B1%8D%E0%B0%AE%E0%B1%81|అచ్చంగా తెలుగు అంతర్జాల మాస పత్రికలో]{{Dead link|date=జనవరి 2020 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ==పురస్కారాలు== {{col-begin}} {{col-3}} * కౌథ పూర్ణానందం స్మారక పురస్కారం * బ్రహ్మ తత్వార్థ నిధి (2008) * సమైక్య భారత గౌరవ సత్కారం (2003) * శ్రీ భారఈ పురస్కారం (2002) * వేదిక సేవా ట్రస్ట్-ఉగాది పురస్కారం (2005) * వేదాంత శిరోమణి (2007) * వేద విద్యా విశారద (2012) * కచ్చపి తంత్రి విశారద * ధర్మ దర్శన దర్పనః (2003) * సమన్వయ సరస్వథి (2005) * సంగీత శివపధ(ద) నిర్దేశక (2019) న్యూజీలాండ్{{col-3}} * బాదం సరోజినీ దేవి స్మారక పురస్కారం (2008) * శ్రీమతి ద్వాదశి లక్ష్మి ప్రసన్న స్మారక పురస్కారం (2009) * సాహితీ పురస్కారం (2008) ' * వ్యాఖ్యాన వాచస్పతి (2005) * సమన్వయ సామ్రాట్ (2006) * వెద విజ్ఞాన భాస్కరుడు (2008) * అర్ష ధర్మోపన్యాస కేశరి (2005) * వాగ్దేవి వరపుత్ర (2006) * వాగ్దేవీ పుత్ర * విద్యా వాచస్పతి (2010) {{col-3}} * అద్వైత భాస్కర (2010) * అభినవ షన్మత స్థాపనాచార్య (2010) * వేదాంత విద్యా నిధిః (2010) * సర్వ శాస్త్ర సమన్వయ శిరోమణి (2010) * ఆచార్య శిరోమణి (2023) కాశీ హిందూ విశ్వవిద్యాలయం, వారణాసి. {{col-3}} {{col-end}} ==కొన్ని ప్రవచనాలు== {{col-begin}} {{col-3}} :* హనుమాన్ చాలీసా ఆంతర్యం :* విష్ణు సహస్ర నామము :* లలితా సహస్ర నామము :* లలితోపఖ్యానము :* త్యాగరాజ హృదయము :* మాఘ మాస - సూర్యోపాసన :* వరాహ నృసింహ తత్వము :* వామన చరిత్ర :* హైగ్రీవ వైభవం :* శ్రీ జ్ఞాన గుణ సాగర - సద్గురు హనుమ :* ఉద్యోగులకు సందేశం :* ఆచారాలు-సాంప్రదాయాలు :* భగవద్గీత :* లక్ష్మి వైభవం :* జగదంబ వైభవం :* నారాయణ వైభవం :* దక్షిణామూర్తి తత్వము :* నల దమయంతి :* కాళిదాస మహాకవి :* శివపదం-కీర్తనలు - బాలకృష్ణ ప్రసాద్&nbsp;గారితో :* గురుపరంపర :* వివేకానంద :* దత్తాత్రేయ వైభవం :* దేవి భాగవతం :* నరసింహ స్వామి తత్త్వము :* సుందర హనుమ వైభవం :* చిదంబర రహస్యం :* కాశీ ఖండము :* శివభక్త కథాసుధ :* రుక్మిణి కళ్యాణం :* క్షీర సాగర మధనం :* మహాభారతంలో శివ :* సుందరకాండ రహస్యాలు {{col-3}} :* సుందరకాండ :* వేద విజ్ఞానం :* సత్యనారాయణ వ్రతం :* లలితా సహస్రనామ విశిష్టత :* కనకధార స్తోత్రం :* బ్రహ్మ సూత్రాలు :* సౌందర్య లహరి :* తెలుగు చరిత్ర :* ఆంజనేయ వైభవం :* శ్రీ శారద వైభవం :* దుర్గా సప్తశతి :* కృష్ణ తత్త్వం :* గణేశ తత్త్వం :* హనుమాన్ చాలీసా :* చండి సప్తశతి :* గరుడ పురాణం :* భక్తియోగం :* సూర్య ఉపాసన,ఆరాధన :* భాగవత కథ :* మహాభారతం లో మంచి కథలు :* విష్ణు సహస్రనామ భాష్యం :* లలితా సహస్రనామం :* విష్ణు సహస్రనామం :* భారతీయ కళలు వాటి పరమార్ధం :* దృవ ఉపాఖ్యానం :* గజేంద్ర మోక్షం :* వామన చరిత్ర :* సంధ్యా వందనం :* దక్షిణామూర్తి-గురు తత్వము :* వివేకానంద బోదించిన భక్తియోగం :* వివేకానంద జీవిత చరిత్ర :* దక్షిణామూర్తి తత్వము :* శివ తత్వము {{col-3}} :* సద్గురు హనుమ :* శ్రీ మాత మహిమ వైభవం :* రామ నామ మహిమ :* సుబ్రహ్మణ్య తత్వము :* మహాలక్ష్మి తత్వము :* శివ పార్వతి కళ్యాణ వైభవం :* శివ శక్తి వైభవం :* శివ పార్వతి వైభవం :* శ్రీనివాస తత్త్వము :* శ్రీ కృష్ణ తత్త్వము :* హయగ్రీవ వైభవం :* శ్రీ కృష్ణ కర్ణామృతం :* శివ-శక్తి పీఠ రహస్యాలు :* లక్ష్మీ సహస్రనామ వైభవం :* శ్రీరామ కర్ణామృతం :* శ్రీశైలం-శివ మహిమ :* శివ లీలామృతం :* కార్తీక మాస శివ ఆరాధన-భక్తి టీవి-కోటి దీపోత్సవంలో :* విష్ణు పురాణం :* నారద భక్తి సూత్రాలు :* త్యాగరాజ వైభవం :* భగవద్గీత :* భాగవత హృదయం :* సంపూర్ణ మహాభారతం :* మహాభారతం లోని కర్ణుడి చరిత్ర :* రామాయణ రహస్యాలు :* రామాయణం :* రామాయణ వైభవం :* ఉత్తర రామాయణం :* విద్యార్ధులకు సందేశం :* ఆదిత్య హృదయ ప్రయోజనం :* శివ కర్ణామృతం :* విద్య ప్రయోజనాలు మొదలగునవి {{col-3}} {{col-end}} ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} ==యితర లింకులు== * http://www.facebook.com/BramhaSriSamavedamShanmukhaSarma/info {{Commonscat|Samavedam Shanmukha Sarma}}{{Authority control}} [[వర్గం:1967 జననాలు]] [[వర్గం:తెలుగు కవులు]] [[వర్గం:తెలుగు సినిమా పాటల రచయితలు]] [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] [[వర్గం:తెలుగు కళాకారులు]] [[వర్గం:తత్వవేత్తలు]] [[వర్గం:ఆధ్యాత్మిక గురువులు]] [[వర్గం:అద్వైతం]] [[వర్గం:కృష్ణా జిల్లా పాత్రికేయులు]] [[వర్గం:ఒడిషా తెలుగువారు]] [[వర్గం:కృష్ణా జిల్లా ప్రవచనకర్తలు]] tvsa2zhbtwgpzggyt2mc9e85o1034o2 0 96847 4955837 4815555 2026-09-11T01:38:25Z ఉదయ్ కిరణ్ 124579 /* */ 4955837 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = సల్మాన్ ఖాన్ | image = Salmanrampwalk.png | alt = సల్మాన్ ఖాన్ | caption = 2009లో సల్మాన్ ఖాన్ | birth_name = అబ్దుల్ రషీద్ సలీం సల్మాన్ ఖాన్ | birth_date = {{Birth date and age|1965|12|27}} | birth_place = [[ఇండోర్]], [[మధ్యప్రదేశ్]], భారతదేశం | occupation = చలనచిత్ర నటుడు<br />టెలివిజన్ ప్రెజెంటర్<br />మోడల్<br />పరోపకారి<br />పెయింటర్ | yearsactive = 1988–ప్రస్తుతం | networth = | spouse = | children = | parents = [[సలీమ్ ఖాన్]] (తండ్రి)<br/>సుశీలా చరక్ ఖాన్ (తల్లి) | relatives = [[అర్బాజ్ ఖాన్]] (సోదరుడు) <br> [[సోహైల్ ఖాన్]] (సోదరుడు) <br> [[అల్విరా ఖాన్ అగ్నిహోత్రి]] (సోదరి) <br> అర్పితా ఖాన్ (సోదరి) <br> [[హెలెన్ (నటి)|హెలెన్]] (సవతి తల్లి) | website = | image_zie = | religion = }} '''సల్మాన్ ఖాన్''' (జననం 27 డిసెంబరు 1965),<ref><cite class="citation news">[http://www.dnaindia.com/entertainment/report_bollywood-wishes-salman-khan-on-his-46th-birthday_1630590 "Bollywood wishes Salman Khan on his 46th birthday"]. </cite></ref> భారతీయ నటుడు, [[నిర్మాత]], టీవీ నటుడు. ఆసియాలోనూ, ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఎన్నో దేశాల్లో ఆయన చాలా ప్రసిద్ధులు. ఆయన అసలు పేరు అబ్దుల్ రషీద్ సలీం సల్మాన్ ఖాన్. బాలీవుడ్ లో విజయవంతమైన, ప్రభావవంతమైన నటునిగా ప్రసిద్ధిపొందారు సల్మాన్.<ref><cite class="citation web">[https://web.archive.org/web/20130826151520/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/SALMAN-KHAN-Hail-Bollywood-s-new-king/Article1-920785.aspx "SALMAN KHAN: Hail Bollywood's new king"]. </cite></ref><ref><cite class="citation web">Lisa Respers France (6 May 2015). </cite></ref><ref>http://specials.rediff.com/movies/2006/aug/17sd7.htm</ref> సల్మాన్ తండ్రి సలీం ప్రముఖ స్క్రీన్ రచయిత. బివి హోతో అయిసీ (1988) సినిమాలో సహాయనటునిగా తెరంగేట్రం చేశారు ఆయన. ఆ తరువాత సూరజ్ బర్జత్య దర్శకత్వంలో మైనే ప్యార్ కియా (1989) సినిమాతో కథానాయకునిగా మారారు సల్మాన్. 90వ దశకంలో ఆయన నటించిన హమ్ ఆప్కే హై కౌన్..! (1994), [[కరణ్ అర్జున్]] (1995), బీవీ నెం.1 (1999) వంటి సినిమాలతో బాలీవుడ్ లో తనదైన గుర్తింపు  తెచుకున్నారు ఆయన. 1998లో [[కరణ్ జోహార్]] దర్శకత్వంలో వచ్చిన కుచ్ కుచ్ హోతా హై సినిమాలోని  ఆయన నటనకు ఫిలింఫేర్ ఉత్తమ సహాయ నటుడు పురస్కారం  అందుకున్నారు సల్మాన్. 2000వ దశకం ఆయనకు కలసి  రాకపోయినా, 2010లో దబాంగ్ సినిమాతో మళ్ళీ హిట్ ల బాట పట్టారు  సల్మాన్. ఆ తరువాత ఆయన నటించిన బాడీ గార్డ్ (2011), [[ఏక్ థా టైగర్]] (2012), కిక్ (2014), బజరంగీ భాయీజాన్ (2015), సుల్తాన్ (2016) వంటి సినిమాలతో బాలీవుడ్ లోనే అతి ఎక్కువ వసూళ్ళు సాధించిన సినిమాలను అందించారు.<ref>{{cite web | last=Sharma | first=Isha | title=Sultan Is Salman's 10th Film To Enter The 100 Crore Club, While SRK Just Has Six! | website=Indiatimes | date=2016-07-10 | url=https://www.indiatimes.com/entertainment/celebs/sultan-is-salman-s-10th-film-to-enter-the-100-crore-club-while-srk-just-has-six-258112.html | access-date=2025-11-09}}</ref><ref name="ndtv.com"><cite class="citation web">{{cite web | last=Roy | first=Gitanjali | title=Salman Khan's <i>Prem Ratan Dhan Payo</i> Makes a 200 Cr Hat-Trick | website=NDTV | date=2015-11-26 | url=https://www.ndtv.com/entertainment/salman-khans-prem-ratan-dhan-payo-makes-a-200-cr-hat-trick-1247955 | access-date=2025-11-09}}</cite></ref><ref name="GROSS"><cite class="citation web">[https://web.archive.org/web/20131007021530/http://boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=4409&nCat= "Top All Time Worldwide Grossers Updated 11/5/2012"]. </cite></ref><ref name="world"><cite class="citation web">[https://web.archive.org/web/20120205213224/http://boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=3997&nCat= {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131105215110/http://www.boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=4409&nCat= |date=2013-11-05 }} {{Webarchive|url=https://archive.today/20120708194233/http://boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=3997&nCat= |date=2012-07-08 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131105215110/http://www.boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=4409&nCat= |date=2013-11-05 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131105215110/http://www.boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=4409&nCat= |date=2013-11-05 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131105215110/http://www.boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=4409&nCat= |date=2013-11-05 }} {{Webarchive|url=https:https://web.archive.org/web/20120205213224/http://boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=3997&nCat= |date=2012-02-05 }} {{Webarchive|url=https:https://web.archive.org/web/20120205213224/http://boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=3997&nCat= |date=2012-02-05 }} {{Webarchive|url=https://archive.today/20120708194233/http://boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=3997&nCat= |date=2012-07-08 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131102224752/http://boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=3997&nCat= |date=2013-11-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131105215110/http://www.boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=4409&nCat= |date=2013-11-05 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131105215110/http://www.boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=4409&nCat= |date=2013-11-05 }} {{Webarchive|url=https://archive.today/20120708194233/http://boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=3997&nCat= |date=2012-07-08 }} {{Webarchive|url=https://archive.today/20120708194233/http://boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=3997&nCat= |date=2012-07-08 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131105215110/http://www.boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=4409&nCat= |date=2013-11-05 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131105215110/http://www.boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=4409&nCat= |date=2013-11-05 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131105215110/http://www.boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=4409&nCat= |date=2013-11-05 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131105215110/http://www.boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=4409&nCat= |date=2013-11-05 }} {{Webarchive|url=https://archive.today/20120708194233/http://boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=3997&nCat= |date=2012-07-08 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131105215110/http://www.boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=4409&nCat= |date=2013-11-05 }} {{Webarchive|url=https://archive.today/20120708194233/http://boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=3997&nCat= |date=2012-07-08 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131105215110/http://www.boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=4409&nCat= |date=2013-11-05 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131105215110/http://www.boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=4409&nCat= |date=2013-11-05 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131105215110/http://www.boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=4409&nCat= |date=2013-11-05 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131105215110/http://www.boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=4409&nCat= |date=2013-11-05 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131105215110/http://www.boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=4409&nCat= |date=2013-11-05 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131105215110/http://www.boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=4409&nCat= |date=2013-11-05 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131105215110/http://www.boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=4409&nCat= |date=2013-11-05 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131105215110/http://www.boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=4409&nCat= |date=2013-11-05 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131105215110/http://www.boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=4409&nCat= |date=2013-11-05 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131105215110/http://www.boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=4409&nCat= |date=2013-11-05 }} {{Webarchive|url=https://archive.today/20120708194233/http://boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=3997&nCat= |date=2012-07-08 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131105215110/http://www.boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=4409&nCat= |date=2013-11-05 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131105215110/http://www.boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=4409&nCat= |date=2013-11-05 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131105215110/http://www.boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=4409&nCat= |date=2013-11-05 }} {{Webarchive|url=https:https://web.archive.org/web/20120205213224/http://boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=3997&nCat= |date=2012-02-05 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131105215110/http://www.boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=4409&nCat= |date=2013-11-05 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130722052401/http://boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=3997&nCat= |date=2013-07-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131105215110/http://www.boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=4409&nCat= |date=2013-11-05 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131105215110/http://www.boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=4409&nCat= |date=2013-11-05 }} {{Webarchive|url=https:https://web.archive.org/web/20120205213224/http://boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=3997&nCat= |date=2012-02-05 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131105215110/http://www.boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=4409&nCat= |date=2013-11-05 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131105215110/http://www.boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=4409&nCat= |date=2013-11-05 }} {{Webarchive|url=https://archive.today/20120708194233/http://boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=3997&nCat= |date=2012-07-08 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131105215110/http://www.boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=4409&nCat= |date=2013-11-05 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131105215110/http://www.boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=4409&nCat= |date=2013-11-05 }} {{Webarchive|url=https://www.webcitation.org/6AibNCmWP?url=http://boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews |date=2012-09-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131105215110/http://www.boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=4409&nCat= |date=2013-11-05 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131105215110/http://www.boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=4409&nCat= |date=2013-11-05 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131105215110/http://www.boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=4409&nCat= |date=2013-11-05 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131105215110/http://www.boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=4409&nCat= |date=2013-11-05 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131105215110/http://www.boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=4409&nCat= |date=2013-11-05 }} {{Webarchive|url=https:https://web.archive.org/web/20120205213224/http://boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=3997&nCat= |date=2012-02-05 }} {{Webarchive|url=https://archive.today/20120708194233/http://boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=3997&nCat= |date=2012-07-08 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131105215110/http://www.boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=4409&nCat= |date=2013-11-05 }} {{Webarchive|url=https:https://web.archive.org/web/20120205213224/http://boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=3997&nCat= |date=2012-02-05 }} {{Webarchive|url=https:https://web.archive.org/web/20120205213224/http://boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=3997&nCat= |date=2012-02-05 }} {{Webarchive|url=https:https://web.archive.org/web/20120205213224/http://boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=3997&nCat= |date=2012-02-05 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131105215110/http://www.boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=4409&nCat= |date=2013-11-05 }} {{Webarchive|url=https://archive.today/20120708194233/http://boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=3997&nCat= |date=2012-07-08 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131105215110/http://www.boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=4409&nCat= |date=2013-11-05 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131105215110/http://www.boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=4409&nCat= |date=2013-11-05 }} {{Webarchive|url=https://archive.today/20120708194233/http://boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=3997&nCat= |date=2012-07-08 }} {{Webarchive|url=https:https://web.archive.org/web/20120205213224/http://boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=3997&nCat= |date=2012-02-05 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131105215110/http://www.boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=4409&nCat= |date=2013-11-05 }} {{Webarchive|url=https://archive.today/20120708194233/http://boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=3997&nCat= |date=2012-07-08 }} {{Webarchive|url=https:https://web.archive.org/web/20120205213224/http://boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=3997&nCat= |date=2012-02-05 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131105215110/http://www.boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=4409&nCat= |date=2013-11-05 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131105215110/http://www.boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=4409&nCat= |date=2013-11-05 }} {{Webarchive|url=https://archive.today/20120708194233/http://boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=3997&nCat= |date=2012-07-08 }} {{Webarchive|url=https:https://web.archive.org/web/20120205213224/http://boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=3997&nCat= |date=2012-02-05 }} {{Webarchive|url=https:https://web.archive.org/web/20120205213224/http://boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=3997&nCat= |date=2012-02-05 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131105215110/http://www.boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=4409&nCat= |date=2013-11-05 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131105215110/http://www.boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=4409&nCat= |date=2013-11-05 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131105215110/http://www.boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=4409&nCat= |date=2013-11-05 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131105215110/http://www.boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=4409&nCat= |date=2013-11-05 }} {{Webarchive|url=https:https://web.archive.org/web/20120205213224/http://boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=3997&nCat= |date=2012-02-05 }} {{Webarchive|url=https://archive.today/20120708194233/http://boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=3997&nCat= |date=2012-07-08 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131105215110/http://www.boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=4409&nCat= |date=2013-11-05 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131105215110/http://www.boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=4409&nCat= |date=2013-11-05 }} {{Webarchive|url=https:https://web.archive.org/web/20120205213224/http://boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=3997&nCat= |date=2012-02-05 }} {{Webarchive|url=https:https://web.archive.org/web/20120205213224/http://boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=3997&nCat= |date=2012-02-05 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131105215110/http://www.boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=4409&nCat= |date=2013-11-05 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131102224752/http://boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=3997&nCat= |date=2013-11-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131105215110/http://www.boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=4409&nCat= |date=2013-11-05 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131102224752/http://boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=3997&nCat= |date=2013-11-02 }} {{Webarchive|url=https:https://web.archive.org/web/20120205213224/http://boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=3997&nCat= |date=2012-02-05 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131105215110/http://www.boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=4409&nCat= |date=2013-11-05 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131105215110/http://www.boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=4409&nCat= |date=2013-11-05 }} {{Webarchive|url=https://archive.today/20120708194233/http://boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=3997&nCat= |date=2012-07-08 }} {{Webarchive|url=https:https://web.archive.org/web/20120205213224/http://boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=3997&nCat= |date=2012-02-05 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131105215110/http://www.boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=4409&nCat= |date=2013-11-05 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131105215110/http://www.boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=4409&nCat= |date=2013-11-05 }} {{Webarchive|url=https:https://web.archive.org/web/20120205213224/http://boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=3997&nCat= |date=2012-02-05 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131105215110/http://www.boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=4409&nCat= |date=2013-11-05 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131105215110/http://www.boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=4409&nCat= |date=2013-11-05 }} {{Webarchive|url=https:https://web.archive.org/web/20120205213224/http://boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=3997&nCat= |date=2012-02-05 }} {{Webarchive|url=https:https://web.archive.org/web/20120205213224/http://boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=3997&nCat= |date=2012-02-05 }} {{Webarchive|url=https:https://web.archive.org/web/20120205213224/http://boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=3997&nCat= |date=2012-02-05 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131105215110/http://www.boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=4409&nCat= |date=2013-11-05 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131105215110/http://www.boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=4409&nCat= |date=2013-11-05 }} {{Webarchive|url=https:https://web.archive.org/web/20120205213224/http://boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=3997&nCat= |date=2012-02-05 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131105215110/http://www.boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=4409&nCat= |date=2013-11-05 }} {{Webarchive|url=https:https://web.archive.org/web/20120205213224/http://boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=3997&nCat= |date=2012-02-05 }} {{Webarchive|url=https:https://web.archive.org/web/20120205213224/http://boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=3997&nCat= |date=2012-02-05 }} {{Webarchive|url=https:https://web.archive.org/web/20120205213224/http://boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=3997&nCat= |date=2012-02-05 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131105215110/http://www.boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=4409&nCat= |date=2013-11-05 }} {{Webarchive|url=https:https://web.archive.org/web/20120205213224/http://boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=3997&nCat= |date=2012-02-05 }} {{Webarchive|url=https://archive.today/20120708194233/http://boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=3997&nCat= |date=2012-07-08 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131105215110/http://www.boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=4409&nCat= |date=2013-11-05 }} {{Webarchive|url=https://archive.today/20120708194233/http://boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=3997&nCat= |date=2012-07-08 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131105215110/http://www.boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=4409&nCat= |date=2013-11-05 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131105215110/http://www.boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=4409&nCat= |date=2013-11-05 }} {{Webarchive|url=https:https://web.archive.org/web/20120205213224/http://boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=3997&nCat= |date=2012-02-05 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131105215110/http://www.boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=4409&nCat= |date=2013-11-05 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131102224752/http://boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=3997&nCat= |date=2013-11-02 }} "Top Worldwide Grossers ALL TIME: 37 Films Hit 100 Crore"]. </cite></ref> 9 ఏళ్ళ పాటు వరుసుగా బాలీవుడ్ కు అత్యధిక వసూళ్ళు చేసిన సినిమాలు అందించిన ఏకైక నటుడు సల్మాన్.<ref>[http://www.boxofficeindia.com/boxnewsdetail.php?page=shownews&articleid=2043&nCat=box_office_news DABANGG Is 17th ALL TIME BLOCKBUSTER].</ref> 2014లో ఫోర్బ్స్ భారత్ జాబితాలో ఆయన మొదట ఉన్నారు.<ref><cite class="citation news">[http://businessofcinema.com/bollywood_news/salman-khan-tops-beats-shah-rukh-khan/185687 "Salman Khan Tops And Beats Shah Rukh Khan"]. businessofcinema. 13 December 2014<span class="reference-accessdate">. </span></cite></ref> ఫోర్బ్స్ 2015 జాబితాలో 33.5 మిలియన్ డాలర్లు తీసుకుంటూ సల్మాన్ ను ప్రపంచ టాప్ పెయిడ్ ఎంటర్టైనర్స్ 2015గా నిలిచారు.<ref><cite class="citation web">[http://movies.ndtv.com/bollywood/salman-khan-amitabh-bachchan-on-forbes-rich-list-no-shah-rukh-khan-776645 "Salman Khan Makes it to Forbes Rich List, Shah Rukh Khan Doesn't – NDTV Movies"]. </cite></ref> ఆయన ఒక మంచి స్టేజ్ పెర్ఫార్మర్, దాతగా కూడా ప్రఖ్యాతులు. ఆయన బీయింగ్ హ్యూమన్ అనే సంస్థ ద్వారా పలు సేవా కార్యక్రమాలు నిర్వహిస్తున్నారు సల్మాన్.<ref>http://m.timesofindia.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Salmans-Being-Human-Salman-Khan-in-Jai-Ho-Salman-Khan-does-it-again/articleshow/28500553.cms</ref> ఇవే కాక ఐశ్వర్య రాయ్ తో ప్రేమకథ, అరుదైన జంతువులను వేటాడిన కేసు విషయంలోనూ, ఫుట్ పాత్ పై అయిదుగురిపై కారు పోనిచ్చిన కేసులతో ఆయన ఎన్నో వివాదాల్లో చిక్కుకున్నారు.<ref><cite class="citation web">[http://www.bbc.com/news/world-asia-india-32603596 "Salman Khan: Bollywood star jailed for five years in hit-and-run case"]. </cite></ref> 2015లో ఐదేళ్ళ జైలుశిక్ష వేసిన కోర్టు కొన్నిరోజుల తరువాత ఆయనను నిర్దోషిగా తేల్చి విడుదల చేసింది.<ref><cite class="citation web">[http://indiatoday.intoday.in/story/hit-and-run-high-profile-cases/1/433945.html "Salman Khan hit-and-run case: Other high-profile hit-and-run cases"]. </cite></ref><ref><cite class="citation web">[http://www.thehindu.com/news/cities/mumbai/live-salman-case-verdict/article7175880.ece "As it happened: Salman Khan sentenced to 5 years in jail in hit-and-run case"]. </cite></ref><ref><cite class="citation web">[http://indianexpress.com/article/india/india-news-india/salman-khan-case-verdict-hit-and-run-2002-bombay-high-court/ "Hit-and-run: Salman walks free after lower court order quashed"]. </cite></ref> == తొలినాళ్ళ జీవితం, నేపథ్యం == [[దస్త్రం:Arbaaz-Salman-Sohail.jpg|thumb|తన తమ్ముళ్ళు అర్బాజ్ ఖాన్ (ఎడమ), [[సోహైల్ ఖాన్]] (కుడి)లతో సల్మాన్.|260x260px]] ప్రముఖ స్క్రీన్ రచయిత సలీం ఖాన్, ఆయన మొదటి భార్య సుశీలా చరక్ (సల్మా ఖాన్ గా తరువాత పేరు మార్చుకున్నారు)ల మొదటి సంతానం సల్మాన్ ఖాన్. ఆయన తండ్రి తరఫు పూర్వీకులు అఫ్ఘనిస్థాన్ కు చెందిన పఠాన్ కుటుంబానికి చెందిన వారు.<ref name="YT"><cite class="citation audio-visual">[http://www.youtube.com/watch?v=bfNrDczGrBQ ''Salman Khan grandfather is from Afghanistan .'']</cite></ref> వీరు [[మధ్యప్రదేశ్]]  లోని [[ఇండోర్]] లో స్థిరపడ్డారు. సల్మాన్ తల్లి [[మహారాష్ట్ర]]కు  చెందినవారు.<ref><cite class="citation web">[http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/filmi-parties/bollywood/Salman-celebrates-Marathi-magic/articleshow/7065552.cms?referral=PM "Salman celebrates Marathi magic – ''The Times of India''"].</cite><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rfr_id=info%3Asid%2Fen.wikipedia.org%3ASalman+Khan&rft.btitle=Salman+celebrates+Marathi+magic+%93+The+Times+of+India&rft.genre=unknown&rft_id=http%3A%2F%2Ftimesofindia.indiatimes.com%2Fentertainment%2Ffilmi-parties%2Fbollywood%2FSalman-celebrates-Marathi-magic%2Farticleshow%2F7065552.cms%3Freferral%3DPM&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook">&nbsp;</span></ref>  కానీ ఆమె తండ్రి బల్దేవ్ సింగ్ చరక్ [[జమ్మూ-కాశ్మీర్]] నుంచి  వలస వచ్చారు.<ref><cite class="citation web">[http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/salman-khan-if-you-havent-seen-kashmir-you-have-seen-nothing/ "Salman Khan: We would love to premiere a film in Kashmir, if theatres are re-opened"].</cite><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rfr_id=info%3Asid%2Fen.wikipedia.org%3ASalman+Khan&rft.btitle=Salman+Khan%3A+We+would+love+to+premiere+a+film+in+Kashmir%2C+if+theatres+are+re-opened&rft.genre=unknown&rft_id=http%3A%2F%2Findianexpress.com%2Farticle%2Fentertainment%2Fbollywood%2Fsalman-khan-if-you-havent-seen-kashmir-you-have-seen-nothing%2F&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook">&nbsp;</span></ref> ఆమె తల్లి మహారాష్ట్రకు చెందిన వారు.<ref name="YT" /><ref><cite class="citation news">[http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-12-09/bollywood/28265231_1_marathi-magic-salman-khan-chief-guest "Salman celebrates Marathi magic – ''The Times of India''"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160206040314/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/events/mumbai/Salman-celebrates-Marathi-magic/articleshow/7065552.cms |date=2016-02-06 }}. </cite></ref> సల్మాన్ తనను తాను హిందూగానూ, ముస్లింగానూ కూడా చెప్పుకుంటారు.<ref name="hindumuslim">{{cite web|title=When Salman Khan said he is both Hindu and Muslim|url=http://indiatoday.intoday.in/story/salman-khan-hindu-muslim-religion/1/432734.html}}</ref><ref name="court">{{cite web|title=Am Muslim and Hindu, Says Salman Khan to Judge|url=http://www.ndtv.com/india-news/am-muslim-and-hindu-says-salman-khan-to-judge-759177}}</ref> సల్మాన్ సవతి తల్లి [[హెలెన్ (నటి)|హెలెన్]] ప్రముఖ నటి. ఆయనకు ఇద్దరు తమ్ముళ్ళు  అర్బాజ్ ఖాన్, [[సోహైల్ ఖాన్]], ఇద్దరు చెల్లెళ్ళు అల్విరా ఖాన్  అగ్నిహోత్రి, అర్పితా. అందులో అర్పితా దత్తత చెల్లెలు. అర్బాజ్ ఖాన్ నటి మలైకా అరోరాను వివాహం చేసుకోగా, అల్విరా నట దర్శకుడు అతుల్ అగ్నిహోత్రిని పెళ్ళి చేసుకున్నారు.<ref>http://indianexpress.com/photos/entertainment-gallery/meet-prem-aka-salman-khans-family/</ref> [[ముంబై]]లోని బాంద్రాలో సెయింట్ స్టాన్సలస్ హై స్కూల్ లో చదువుకున్నారు సల్మాన్. అంతకుముందు నాలుగేళ్ల పాటు [[గ్వాలియర్]] లోని ది స్కిండియా స్కూల్ లో కూడా చదువుకున్నారు.<ref>[http://www.channelv.in/articles/from-by-lines-to-bhai-lines/ Salman Khan: From By-Lines to Bhai-Lines] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141006082500/http://www.channelv.in/articles/from-by-lines-to-bhai-lines/ |date=2014-10-06 }}.</ref> ముంబైలోని సెయింట్ గ్జేవియర్స్ కళాశాలలో చదివి, మధ్యలోనే మానేశారు ఆయన.<ref>http://m.indiatoday.in/story/25-things-you-didnt-know-about-salman-khan/1/300750.html</ref> == ఇవి కూడా చూడండి == [[సల్మాన్ ఖాన్ సినిమాలు|సల్మాన్ ఖాన్ సినిమాల జాబితా]] == మూలాలు == <div class="reflist columns references-column-width" style="-moz-column-width: 30em; -webkit-column-width: 30em; column-width: 30em; list-style-type: decimal;"> <references /></div> {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:సల్మాన్ ఖాన్}} [[వర్గం:1965 జననాలు]] [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] [[వర్గం:భారత జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కార విజేతలు]] lgoezoi6fuifvtnqnjjao2bwz9gk89p 0 103268 4956162 4896684 2026-09-11T07:08:00Z యర్రా రామారావు 28161 [[వర్గం:ఎన్నికల సంఘాలు]] ను చేర్చారు (హాట్‌కేట్ ఉపయోగించి) 4956162 wikitext text/x-wiki {{Infobox Government agency |agency_name = |nativename = ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్ర ఎన్నికల సంఘం |nativename_a = |nativename_r = |logo = AP State Election Commission Logo.png |logo_width = 150px |logo_caption = |seal = |seal_width = |seal_caption = |formed = జూన్ 1994 |preceding1 = |preceding2 = |dissolved = |superseding = |jurisdiction = [[ఆంధ్రప్రదేశ్]] |headquarters = 1వ అంతస్తు , కొత్త హెఒడిల భవనం , ఇందిరా గాంధీ మున్సిపల్ స్టేడియం, మహాత్మా గాంధీ రోడ్, [[విజయవాడ]], [[ఆంధ్రప్రదేశ్]]- 520010 |employees = |budget = |minister1_name = |minister1_pfo = |minister2_name = |minister2_pfo = |chief1_name = '''నీలం సాహ్నీ''', ఐఎఎస్, (రిటైర్డు) <ref name="neelam">{{Cite web|title=ఏపీ ఎస్ఈసీగా నీలం సాహ్నీ బాధ్యతలు.. జెడ్పీటీసీ, ఎంపీటీసీ ఎన్నికలపై కీలక ప్రకటన! |url=https://telugu.samayam.com/andhra-pradesh/news/neelam-sahni-takes-charge-as-new-ap-state-election-commissioner/articleshow/81816214.cms|publisher=సమయం |date=2021-04-01|access-date=2021-04-01}}</ref> |chief1_position =రాష్ట్ర ఎన్నికల కమీషనర్ |chief2_name = |chief2_position = కార్యదర్శి |chief3_name = |chief3_position = కార్యదర్శి (లీగల్) |parent_agency = |child1_agency = |child2_agency = |website = {{URL|https://sec.ap.gov.in/}} |footnotes = }} '''ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర ఎన్నికల సంఘం, ''' ఇది ఒక స్వయం ప్రతిపత్తి, స్వతంత్ర రాజ్యాంగ, చట్టపరమైన అధికారం కలిగిన సంస్థ. ఇది భారతదేశ రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్సు 243 జెడ్ఎ, 243 కె కింద ఏర్పడింది. ఇది [[ఆంధ్రప్రదేశ్]] స్థానిక సంస్థల ఎన్నికలు నిర్వహిస్తుంది. ==చరిత్ర== ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర ఎన్నికల సంఘం 1994 జూన్ లో ఏర్పడింది. ఇది ఏర్పడిన తర్వాత మునిసిపాలిటీలు, పంచాయతీ రాజ్ సంస్థలకు మొదటి స్థానిక సంస్థ ఎన్నికలు 1995 మార్చిలో జరిగాయి. రెండవ, మూడవ స్థానిక సంస్థ ఎన్నికలు వరుసగా 2000-2001, 2005-2006లో జరిగాయి. 4 వ సాధారణ ఎన్నికలు గ్రామ పంచాయతీలకు 2013 జూలై లో, మునిసిపాలిటీలకు 2014 మార్చిలో, ఎంపిటిసిలు జెడ్‌పిటిసిలకు 2014 ఏప్రిల్‌లో జరిగాయి. ==వ్యవస్థ రూపం== రాష్ట్ర ఎన్నికల సంఘానికి కమీషనరును మంత్రిమండలి సిఫారస్ మేరకు ఆంధ్రప్రదేశ్ గవర్నర్ నియమిస్తారు. ప్రభుత్వ ప్రిన్సిపల్ సెక్రటరీ పదవిలో ఉన్న అధికారులను ఈ పదవికి నియమిస్తారు. రాష్ట్ర ఎన్నికల కమిషనర్‌కు ఒక కార్యదర్శి సహాయం చేస్తారు, అతను కేడర్ ఆఫీసర్ (IAS), న్యాయ సలహాదారు (జిల్లా జడ్జి ర్యాంక్) ఒక జాయింట్ సెక్రటరీ. ==కమీషనర్== 2016 ఏప్రిల్ 1 న న రాష్ట్ర ఎన్నికల కమీషనర్ గా నివృత్త ఐఎఎస్ అధికారి నిమ్మగడ్డ రమేష్ కుమార్ నియమించబడ్డాడు.<ref>{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/ramesh-kumar-takes-over-as-sec-of-andhra-pradesh/article8423183.ece|title=Ramesh Kumar takes office as new Andhra SEC|website=The Hindu|date=2016-04-01|access-date=2021-01-23}}</ref> 2020 మార్చిలో ఎం.పి.టి.సి/జెడ్.పి.టి.సి, పట్టణ స్థానిక సంస్థలకు ఎన్నికలు ప్రారంభం తర్వాత కరోనా కారణంగా నిమ్మగడ్డ నిర్ణయం మేరకు ఎన్నికలు నిలిపివేయబడ్డాయి. ఇది రాష్ట్రప్రభుత్వ కోరికకు వ్యతిరేకంగా వుండడంతో రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఎన్నికల కమీషనర్ పదవికాలాన్ని మూడు సంవత్సరాలకు పరిమితం చేసి, నివృత్త హైకోర్టు న్యాయమూర్తి నియమించాలని ఆర్డినెన్స్ చేసి, నిమ్మగడ్డను అర్ధంతరంగా విధులనుంచి తప్పించి న్యాయమూర్తి కనగరాజ్ ను నియమించింది. దీనిగురించి హైకోర్టు, సుప్రీంకోర్టులలో వివాదం నడచి, హైకోర్టు ఉత్తర్వుమేరకు (సుప్రీంకోర్టు ఉత్తర్వులకు లోబడి) నిమ్మగడ్డను మరల నియమించారు.<ref>{{Cite web|url=https://telugu.oneindia.com/news/andhra-pradesh/ap-govt-again-appointed-nimmagadda-ramesh-kumar-as-state-election-commissioner-273618.html|title=అర్ధరాత్రి ఉత్తర్వులు... రాష్ట్ర ఎన్నికల కమిషనర్‌గా నిమ్మగడ్డ పునర్నియామకం..|website=వన్ ఇండియా|date=2020-07-31|access-date=2021-01-23}}</ref> నిమ్మగడ్డ పదవీ విరమణ అనంతరం, 2021 ఏప్రిల్ 1 న నీలం సాహ్నీ పదవి చేపట్టారు.<ref name=":0">{{Cite web|date=2021-09-30|title=ఏపీ ఎస్‌ఈసీగా నీలం సాహ్ని {{!}} Neelam Sahni appointed as the SEC of AP|url=https://10tv.in/andhra-pradesh/neelam-sahni-appointed-as-the-state-election-commissioner-of-ap-208206.html|access-date=2022-08-24|website=web.archive.org|archive-date=2021-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20210930132853/https://10tv.in/andhra-pradesh/neelam-sahni-appointed-as-the-state-election-commissioner-of-ap-208206.html|url-status=bot: unknown}}</ref> ==విధులు== ఆంధ్రప్రదేశ్ గ్రామీణ, పట్టణ స్థానిక సంస్థలకు ఎన్నికలు ప్రత్యక్ష, పరోక్ష పద్ధతిలో ఎన్నికలు జరుగుతాయి. వీటిపై ఏకైక నియంత్రణ అధికారం ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర ఎన్నికల సంఘంపై ఉంది. వార్డులు వారీగా ఎన్నికల జాబితాల తయారీకి ప్రధాన ఎన్నికల అధికారి, జనరల్ అడ్మినిస్ట్రేషన్ (ఎన్నికలు) విభాగం (రాష్ట్రంలోని భారత ఎన్నికల సంఘం ప్రతినిధి ) పర్యవేక్షణలో తయారుచేసిన అసెంబ్లీ ఎన్నికల వోటరు జాబితాను రాష్ట్ర ఎన్నికల సంఘం ఉపయోగిస్తుంది. వోటర్ జాబితా ఆధారంగా పోలింగ్ కేంద్రంలను గుర్తిస్తారు. స్థానిక సంస్థలలో సీట్లు, పరిధి హద్దులను నిర్ణయించడం, రిజర్వేషన్ లాంటి ముందస్తు ఎన్నికల పనులు పూర్తయినవని రాష్ట్ర ప్రభుత్వం తెలియజేసిన తరువాత, రాష్ట్ర ఎన్నికల సంఘం ఎన్నికలు నిర్వహించడానికి ప్రకటన జారీ చేస్తుంది. === ప్రత్యక్ష ఎన్నికలు === కింది పదవులకు ఎన్నికలు ప్రత్యక్ష ఎన్నికల పద్ధతిలో జరుగుతాయి . ====గ్రామీణ స్థానిక సంస్థలు ==== # జిల్లా పరిషత్ ప్రాదేశిక నియోజకవర్గం (జెడ్‌పిటిసి) సభ్యులు # మండల పరిషత్ ప్రాదేశిక నియోజకవర్గం (ఎంపిటిసి) సభ్యులు # [[సర్పంచి|గ్రామ పంచాయతీ సర్పంచ్]] # గ్రామ పంచాయతీ వార్డ్ సభ్యుడు ==== పట్టణ స్థానిక సంస్థలు ==== పట్టణ స్థానిక సంస్థలు [[భారతదేశపు నగరపాలక సంస్థ|మునిసిపల్ కార్పొరేషన్లు]], [[మునిసిపాలిటీలు]], [[నగర పంచాయితీ|నగర పంచాయతీలను]] కలిగి ఉంటాయి. # మునిసిపల్ కార్పొరేషన్ కార్పొరేటర్లు / వార్డ్ సభ్యులు # మునిసిపాలిటీ / నగర్ పంచాయతీ కౌన్సిలర్లు / వార్డ్ సభ్యులు === పరోక్ష ఎన్నికలు === కింది స్థానాలకు పరోక్ష ఎన్నికలు జరుగుతాయి: ప్రత్యక్షంగా ఎన్నుకోబడిన సభ్యులు ప్రమాణ స్వీకారం చేసిన తరువాత, సంబంధిత స్థానిక సంస్థలలో కమిషన్ నియమించిన తేదీ, సమయం ప్రకారం పరోక్ష ఎన్నికలు జరుగుతాయి. ====గ్రామీణ స్థానిక సంస్థలు ==== # గ్రామ పంచాయతీకి చెందిన ఉప-సర్పంచ్. # మండల ప్రజా పరిషత్ అధ్యక్షుడు, ఉపాధ్యక్షుడు. # జిల్లా ప్రజా పరిషత్ చైర్‌పర్సన్, వైస్ చైర్‌పర్సన్. ==== పట్టణ స్థానిక సంస్థలు ==== # మునిసిపల్ కార్పొరేషన్ [[నగర మేయర్|మేయర్]], [[డిప్యూటీ మేయర్]] # మునిసిపాలిటీల [[చైర్‌పర్సన్]], వైస్ చైర్‌పర్సన్ ==కమీషనర్లు== *[[ఐ.వి. సుబ్బారావు (సివిల్ సర్వెంట్)|ఐ.వి. సుబ్బారావు]] 2008 ఏప్రిల్ నుండి 2010 సెప్టెంబర్ *[[నిమ్మగడ్డ రమేష్ కుమార్|నిమ్మగడ్డ రమేష్ కుమార్‌]] - 2016 జ‌న‌వ‌రి 30 నుండి 2021 మార్చి 31 వరకు * నీలం సాహ్ని - 2021 ఏప్రిల్ నుండి ప్రస్తుతం <ref name=":0" /> == ఇవి కూడా చూడండి == * [[భారత ఎన్నికల కమిషను|భారత ఎన్నికల కమిషను]] * [[ఎన్నికల కమిషన్|ఎన్నికల కమిషన్]] * [[ఆంధ్రప్రదేశ్ స్థానిక సంస్థల ఎన్నికలు]] * [[స్థానిక స్వపరిపాలన]] * [[ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని పట్టణ స్థానిక సంస్థల జాబితా]] * [[ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం]] * [[తెలంగాణ రాష్ట్ర ఎన్నికల సంఘం]] * [[తెలంగాణా ప్రభుత్వం|తెలంగాణ ప్రభుత్వం]] * [[రాజస్థాన్ రాష్ట్ర ఎన్నికల సంఘం]] == మూలాలు == {{మూలాలజాబితా}} ==బయటి లింకులు== * {{స్థానిక స్వపరిపాలన}} [[వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం]] [[వర్గం:భారత రాజకీయ వ్యవస్థ]] [[వర్గం:రాజ్యాంగబద్ధ సంస్థలు]] [[వర్గం:ఎన్నికలు]] [[వర్గం:సంస్థలు]] [[వర్గం:భారతదేశ రాష్ట్ర ఎన్నికల కమిషనర్లు]] [[వర్గం:ఎన్నికల సంఘాలు]] 3wcom6rdz8z142aelwrsxwhuswp3wot 0 104486 4955675 4021591 2026-09-10T12:08:46Z InternetArchiveBot 88395 0 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 1 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4955675 wikitext text/x-wiki [[File:Kanyewestdec2008.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kanyewestdec2008.jpg|కుడి|thumb|[[:en:Kanye_West|Kanye West]] performing in 2008]] '''హిప్ హాప్ సంగీతం''' లేదా సంక్షిప్తంగా '''హిప్ హాప్'''<ref name="Merriam-Webster-hip-hop">[[Merriam-Webster Dictionary]] entry on [[hip-hop]], retrieved from [http://www.merriam-webster.com/dictionary/hip%20hop merriam-webster.com]: A subculture especially of inner-city black youths who are typically devotees of rap music; the stylized rhythmic music that commonly accompanies rap; also rap together with this music.</ref> లేదా '''ర్యాప్ సంగీతం '''<ref name="britannica-rap">[[Encyclopædia Britannica]] article on rap, retrieved from [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/665039/rap britannica.com]: Rap, musical style in which rhythmic and/or rhyming speech is chanted ("rapped") to musical accompaniment. This backing music, which can include digital sampling (music and sounds extracted from other recordings by a [[DJ]]), is also called hip-hop, the name used to refer to a broader cultural movement that includes rap, deejaying (turntable manipulation), graffiti painting, and break dancing.</ref><ref name="AllMusic-rap">[[AllMusic]] article for rap, retrieved from [http://allmusic.com/explore/genre/rap-d1 AllMusic.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101013192132/http://www.allmusic.com/explore/genre/rap-d1 |date=2010-10-13 }}</ref><ref>[[Harvard Dictionary of Music]] article for rap, retrieved from [http://www.credoreference.com/ CredoReference]{{Dead link|date=సెప్టెంబర్ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు|అమెరికా]]లో నివసించే ఆఫ్రికన్ అమెరికన్లు అభివృద్ధి చేసిన ఒక సంగీత శైలి. ఇది 1970 వ దశకం నుంచి ప్రాచుర్యంలోకి వచ్చింది. ఇందులో లయబద్ధంగా వచ్చే సంగీతం, ప్రాసతో కూడిన గాత్ర సంగీతం కలగలిసి ఉంటాయి. [[హిప్ హాప్ సంస్కృతి]]లో ఇది ఒక భాగం. హిప్ హాప్ అనేది ఒక సంస్కృతిగా, ఒక సంగీత శైలిగా 1970 వ దశకంలో ప్రారంభమైంది. [[న్యూయార్క్]] సమీపంలోని బ్రాంక్స్ అనే ప్రాంతంలో నివసించే ఆఫ్రికన్ అమెరికన్ యువకులు బృందాలుగా చేరి పార్టీలు జరుపుకునే సమయంలో ఇది రూపుదిద్దుకుంది. అయితే 1979 వరకూ ఇది రేడియో కోసం గానీ, టీవీల కోసం గానీ ఎవరూ రికార్డు చేయలేదు. ఇందుకు కారణం వారి పేదరికం, ఈ సంగీతాన్ని ఇతర జాతులవారిని పెద్దగా మెప్పించకపోవడం.<ref name="Dyson 2007, p. 6">[[Michael Eric Dyson|Dyson, Michael Eric]], 2007, ''Know What I Mean?: Reflections on Hip-Hop'', Basic Civitas Books, p. 6.</ref> == మూలాలు == {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:సంగీతం]] jf5qnmtjzn5jx32fla782o6mka4t50j 0 113471 4956281 4345852 2026-09-11T11:38:48Z Raghurama Raju 1957 146551 అక్షర దోషం స్థిరం 4956281 wikitext text/x-wiki '''మానాపురం అప్పారావు పట్నాయక్''' తెలుగు సినిమా దర్శకుడు, రచయిత. అతను రాసిన కథలు వివిధ పత్రికలలో ప్రచురితమయ్యాయి.<ref>{{Cite web|url=http://kathanilayam.com/writer/9951|title=కథానిలయం - View Writer|website=kathanilayam.com|access-date=2021-01-07}}</ref> == జీవిత విశేషాలు == [[ఇందుకూరి రామకృష్ణంరాజు]], పినిశెట్టి శ్రీరామమూర్తి ఇతని వద్ద వద్ద సహాయ దర్శకులుగా పని చేసారు. ఇతని సోదరుడు మానాపురం సత్యనారాయణ పట్నాయక్ [[అమర్‌నాథ్(నటుడు)|అమర్‌నాథ్]] గా తెలుగు చలన చిత్ర పరిశ్రమలో సుపరిచితుడు.<ref>{{Cite web|url=https://indiancine.ma/|title=Indiancine.ma|website=Indiancine.ma|access-date=2021-01-07}}</ref> ==సినీ సమాహారం== # [[పెళ్ళి రోజు]] (1968) # [[మాతృ మూర్తి]] (1972)<ref>{{Cite web|url=https://play.google.com/store/movies/details/Maathru_Murthi_Telugu_Full_Movie_Krishnam_Raju_B_S?id=7-JLnSdZsD8&hl=en_US|title=Maathru Murthi Telugu Full Movie {{!}} Krishnam Raju {{!}} B Saroja Devi {{!}} Appa Rao Manapuram - Movies on Google Play|website=play.google.com|language=en|access-date=2020-04-17}}</ref> # [[పరువు ప్రతిష్ఠ (1963 సినిమా)]] (1963)<ref>{{Cite web|url=https://www.imdb.com/title/tt0288162/?ref_=nm_flmg_dr_2|title=Paruvu Prathishta (1963) in IMDB|last=|first=|date=|website=|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=}}</ref> # [[తారాశశాంకం (1969 సినిమా)]] (1969)<ref>{{Cite web|url=https://indiancine.ma/NQV|title=Tharashashankamu (1969)|website=Indiancine.ma|access-date=2020-04-17}}{{Dead link|date=మే 2020 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> # [[శాంత (సినిమా)]] (1961)<ref>{{Cite web|url=https://indiancine.ma/KCP|title=Shantha (1961)|website=Indiancine.ma|access-date=2020-04-17}}{{Dead link|date=మే 2020 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == మూలాలు == {{మూలాలజాబితా}} == బాహ్య లంకెలు == {{IMDb name|nm1007571}} [[వర్గం:తెలుగు సినిమా దర్శకులు]] ng32p1a7mta4c89rxeas8vwawgs1voa 0 140357 4956259 4356267 2026-09-11T10:24:00Z ~2026-49114-44 154067 /* ప్రాంతాలు */ 4956259 wikitext text/x-wiki {{మూలాలు సమీక్షించండి}}[[File:Telengana.PNG|thumb|ఆంధ్ర ప్రదేశ్ లోని సీమాంధ్ర ప్రాంతము పసుపుపచ్చని రంగులో చూపబడినది]] [[File:Blank map Andhra Pradesh state and districts.png|thumb|కొత్తగా ఏర్పడనున్న ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రం ( 2014 జూన్ 2 నుండి 2022 ఏప్రిల్ 4) ]] [[File:India Andhra Pradesh location map (current).svg|thumb|ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని నూతన జిల్లాలు ( 2022 ఏప్రిల్ 4 నుండి అమలులోకి) ]] [[ఆంధ్రప్రదేశ్]] రాష్ట్రంలోని [[రాయలసీమ]] ([[కర్నూలు]], [[అనంతపురం]], [[కడప]], [[చిత్తూరు]]), [[కోస్తా|కోస్తాంధ్ర]] ([[శ్రీకాకుళం]], [[విజయనగరం]], [[విశాఖపట్టణం]], [[తూర్పు గోదావరి]], [[పశ్చిమ గోదావరి]], [[కృష్ణా జిల్లా|కృష్ణా]], [[గుంటూరు]], [[ప్రకాశం]], [[నెల్లూరు]]) ప్రాంతాలని కలిపి '''సీమాంధ్ర'''గా వ్యవహరిస్తారు. ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రం నుండి [[తెలంగాణ]] ప్రాంతం విడిపోయి కొత్త రాష్ట్రంగా ఏర్పడటంతో మిగిలిన ఆంధ్ర ప్రదేశ్ (అనగా రాయలసీమ, కోస్తా ఆంధ్ర) ప్రాంతాన్ని సీమాంధ్ర లేదా నవ్యాంధ్రగా వ్యవహరిస్తున్నారు. 1953న ఏర్పడి 1956 వరకూ [[కర్నూలు]] రాజధానిగా కొనసాగిన [[ఆంధ్ర రాష్ట్రం ఏర్పాటు|'''ఆంధ్ర రాష్ట్రమే''']] ఇప్పటి సీమాంధ్ర. 1956లో కోస్తా ఆంధ్ర, రాయలసీమలతో కూడిన ఆంధ్ర రాష్ట్రం, హైదరాబాదు రాష్ట్రం (ఇప్పటి [[తెలంగాణ]] ప్రాంతం) లను ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంగా ఏర్పాటు చేశారు. ==ప్రాంతాలు== సీమాంధ్ర నాలుగు ప్రాంతాలతో కూడి ఉంది. ఉత్తరాంధ్ర/కళింగాంధ్ర/ఉత్తర కోస్తాగా పిలువబడే [[శ్రీకాకుళం]], [[విజయనగరం]], [[విశాఖపట్టణం]] జిల్లాలు ఒక భాగం.కోస్తా జిల్లాలుగా పిలువబడే [[తూర్పు గోదావరి]], [[పశ్చిమ గోదావరి]], [[కృష్ణా జిల్లా|కృష్ణా]], [[గుంటూరు]]జిల్లాలు రెండవ భాగం. దక్షిణాంధ్ర దక్షిణ కోస్తాగా పిలువబడే [[ప్రకాశం]], [[నెల్లూరు]] జిల్లాలు మూడవ భాగం. [[రాయలసీమ]]గా పిలువబడే [[కర్నూలు]], [[అనంతపురం జిల్లా|అనంతపురం]], [[కడప]], [[చిత్తూరు]] జిల్లాలు నాలుగవ భాగం. ==ఇవి కూడా చూడండి== *[[సమైక్యాంధ్ర ఉద్యమము|సమైక్యాంధ్ర ఉద్యమం]] *[[ఆంధ్రప్రదేశ్]] * [[ఉత్తరాంధ్ర]] * [[తెలంగాణ]] * [[కోస్తా]] * [[రాయలసీమ]] * [[ఆంధ్ర రాష్ట్రం ఏర్పాటు|ఆంధ్రరాష్ట్రం ఏర్పాటు]] == మూలాలు == {{మూలాలు}} == వెలుపలి లంకెలు == [[వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్]] 2jx3733rgyogsaxqiwivmhjjjzm7d3b 4956260 4956259 2026-09-11T10:24:59Z ~2026-49114-44 154067 /* ప్రాంతాలు */ 4956260 wikitext text/x-wiki {{మూలాలు సమీక్షించండి}}[[File:Telengana.PNG|thumb|ఆంధ్ర ప్రదేశ్ లోని సీమాంధ్ర ప్రాంతము పసుపుపచ్చని రంగులో చూపబడినది]] [[File:Blank map Andhra Pradesh state and districts.png|thumb|కొత్తగా ఏర్పడనున్న ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రం ( 2014 జూన్ 2 నుండి 2022 ఏప్రిల్ 4) ]] [[File:India Andhra Pradesh location map (current).svg|thumb|ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని నూతన జిల్లాలు ( 2022 ఏప్రిల్ 4 నుండి అమలులోకి) ]] [[ఆంధ్రప్రదేశ్]] రాష్ట్రంలోని [[రాయలసీమ]] ([[కర్నూలు]], [[అనంతపురం]], [[కడప]], [[చిత్తూరు]]), [[కోస్తా|కోస్తాంధ్ర]] ([[శ్రీకాకుళం]], [[విజయనగరం]], [[విశాఖపట్టణం]], [[తూర్పు గోదావరి]], [[పశ్చిమ గోదావరి]], [[కృష్ణా జిల్లా|కృష్ణా]], [[గుంటూరు]], [[ప్రకాశం]], [[నెల్లూరు]]) ప్రాంతాలని కలిపి '''సీమాంధ్ర'''గా వ్యవహరిస్తారు. ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రం నుండి [[తెలంగాణ]] ప్రాంతం విడిపోయి కొత్త రాష్ట్రంగా ఏర్పడటంతో మిగిలిన ఆంధ్ర ప్రదేశ్ (అనగా రాయలసీమ, కోస్తా ఆంధ్ర) ప్రాంతాన్ని సీమాంధ్ర లేదా నవ్యాంధ్రగా వ్యవహరిస్తున్నారు. 1953న ఏర్పడి 1956 వరకూ [[కర్నూలు]] రాజధానిగా కొనసాగిన [[ఆంధ్ర రాష్ట్రం ఏర్పాటు|'''ఆంధ్ర రాష్ట్రమే''']] ఇప్పటి సీమాంధ్ర. 1956లో కోస్తా ఆంధ్ర, రాయలసీమలతో కూడిన ఆంధ్ర రాష్ట్రం, హైదరాబాదు రాష్ట్రం (ఇప్పటి [[తెలంగాణ]] ప్రాంతం) లను ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంగా ఏర్పాటు చేశారు. ==ప్రాంతాలు== సీమాంధ్ర నాలుగు ప్రాంతాలతో కూడి ఉంది. ఉత్తరాంధ్ర/కళింగాంధ్ర/ఉత్తర కోస్తాగా పిలువబడే [[శ్రీకాకుళం]], [[విజయనగరం]], [[విశాఖపట్టణం]] జిల్లాలు ఒక భాగం. మధ్య కోస్తా జిల్లాలుగా పిలువబడే [[తూర్పు గోదావరి]], [[పశ్చిమ గోదావరి]], [[కృష్ణా జిల్లా|కృష్ణా]], [[గుంటూరు]]జిల్లాలు రెండవ భాగం. దక్షిణాంధ్ర దక్షిణ కోస్తాగా పిలువబడే [[ప్రకాశం]], [[నెల్లూరు]] జిల్లాలు మూడవ భాగం. [[రాయలసీమ]]గా పిలువబడే [[కర్నూలు]], [[అనంతపురం జిల్లా|అనంతపురం]], [[కడప]], [[చిత్తూరు]] జిల్లాలు నాలుగవ భాగం. ==ఇవి కూడా చూడండి== *[[సమైక్యాంధ్ర ఉద్యమము|సమైక్యాంధ్ర ఉద్యమం]] *[[ఆంధ్రప్రదేశ్]] * [[ఉత్తరాంధ్ర]] * [[తెలంగాణ]] * [[కోస్తా]] * [[రాయలసీమ]] * [[ఆంధ్ర రాష్ట్రం ఏర్పాటు|ఆంధ్రరాష్ట్రం ఏర్పాటు]] == మూలాలు == {{మూలాలు}} == వెలుపలి లంకెలు == [[వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్]] 4ghygn2zdoz3uv87mn3t1o97pu7cx7j 4956261 4956260 2026-09-11T10:28:31Z ~2026-49114-44 154067 /* ప్రాంతాలు */ 4956261 wikitext text/x-wiki {{మూలాలు సమీక్షించండి}}[[File:Telengana.PNG|thumb|ఆంధ్ర ప్రదేశ్ లోని సీమాంధ్ర ప్రాంతము పసుపుపచ్చని రంగులో చూపబడినది]] [[File:Blank map Andhra Pradesh state and districts.png|thumb|కొత్తగా ఏర్పడనున్న ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రం ( 2014 జూన్ 2 నుండి 2022 ఏప్రిల్ 4) ]] [[File:India Andhra Pradesh location map (current).svg|thumb|ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని నూతన జిల్లాలు ( 2022 ఏప్రిల్ 4 నుండి అమలులోకి) ]] [[ఆంధ్రప్రదేశ్]] రాష్ట్రంలోని [[రాయలసీమ]] ([[కర్నూలు]], [[అనంతపురం]], [[కడప]], [[చిత్తూరు]]), [[కోస్తా|కోస్తాంధ్ర]] ([[శ్రీకాకుళం]], [[విజయనగరం]], [[విశాఖపట్టణం]], [[తూర్పు గోదావరి]], [[పశ్చిమ గోదావరి]], [[కృష్ణా జిల్లా|కృష్ణా]], [[గుంటూరు]], [[ప్రకాశం]], [[నెల్లూరు]]) ప్రాంతాలని కలిపి '''సీమాంధ్ర'''గా వ్యవహరిస్తారు. ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రం నుండి [[తెలంగాణ]] ప్రాంతం విడిపోయి కొత్త రాష్ట్రంగా ఏర్పడటంతో మిగిలిన ఆంధ్ర ప్రదేశ్ (అనగా రాయలసీమ, కోస్తా ఆంధ్ర) ప్రాంతాన్ని సీమాంధ్ర లేదా నవ్యాంధ్రగా వ్యవహరిస్తున్నారు. 1953న ఏర్పడి 1956 వరకూ [[కర్నూలు]] రాజధానిగా కొనసాగిన [[ఆంధ్ర రాష్ట్రం ఏర్పాటు|'''ఆంధ్ర రాష్ట్రమే''']] ఇప్పటి సీమాంధ్ర. 1956లో కోస్తా ఆంధ్ర, రాయలసీమలతో కూడిన ఆంధ్ర రాష్ట్రం, హైదరాబాదు రాష్ట్రం (ఇప్పటి [[తెలంగాణ]] ప్రాంతం) లను ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంగా ఏర్పాటు చేశారు. ==ప్రాంతాలు== సీమాంధ్ర నాలుగు ప్రాంతాలతో కూడి ఉంది. ఉత్తరాంధ్ర/కళింగాంధ్ర/ఉత్తర కోస్తాగా పిలువబడే [[శ్రీకాకుళం]], [[విజయనగరం]], [[విశాఖపట్టణం]] జిల్లాలు ఒక భాగం. మధ్య కోస్తా జిల్లాలుగా పిలువబడే [[తూర్పు గోదావరి]], [[పశ్చిమ గోదావరి]], [[కృష్ణా జిల్లా|కృష్ణా]], [[గుంటూరు]]జిల్లాలు రెండవ భాగం. దక్షిణాంధ్ర/ దక్షిణ కోస్తాగా పిలువబడే [[ప్రకాశం]], [[నెల్లూరు]] జిల్లాలు మూడవ భాగం. [[రాయలసీమ]]గా పిలువబడే [[కర్నూలు]], [[అనంతపురం జిల్లా|అనంతపురం]], [[కడప]], [[చిత్తూరు]] జిల్లాలు నాలుగవ భాగం. ==ఇవి కూడా చూడండి== *[[సమైక్యాంధ్ర ఉద్యమము|సమైక్యాంధ్ర ఉద్యమం]] *[[ఆంధ్రప్రదేశ్]] * [[ఉత్తరాంధ్ర]] * [[తెలంగాణ]] * [[కోస్తా]] * [[రాయలసీమ]] * [[ఆంధ్ర రాష్ట్రం ఏర్పాటు|ఆంధ్రరాష్ట్రం ఏర్పాటు]] == మూలాలు == {{మూలాలు}} == వెలుపలి లంకెలు == [[వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్]] hnpnv0a9owhuyid9fzda9ovo3jtn0ev 4956262 4956261 2026-09-11T10:30:03Z ~2026-49114-44 154067 /* ప్రాంతాలు */ 4956262 wikitext text/x-wiki {{మూలాలు సమీక్షించండి}}[[File:Telengana.PNG|thumb|ఆంధ్ర ప్రదేశ్ లోని సీమాంధ్ర ప్రాంతము పసుపుపచ్చని రంగులో చూపబడినది]] [[File:Blank map Andhra Pradesh state and districts.png|thumb|కొత్తగా ఏర్పడనున్న ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రం ( 2014 జూన్ 2 నుండి 2022 ఏప్రిల్ 4) ]] [[File:India Andhra Pradesh location map (current).svg|thumb|ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని నూతన జిల్లాలు ( 2022 ఏప్రిల్ 4 నుండి అమలులోకి) ]] [[ఆంధ్రప్రదేశ్]] రాష్ట్రంలోని [[రాయలసీమ]] ([[కర్నూలు]], [[అనంతపురం]], [[కడప]], [[చిత్తూరు]]), [[కోస్తా|కోస్తాంధ్ర]] ([[శ్రీకాకుళం]], [[విజయనగరం]], [[విశాఖపట్టణం]], [[తూర్పు గోదావరి]], [[పశ్చిమ గోదావరి]], [[కృష్ణా జిల్లా|కృష్ణా]], [[గుంటూరు]], [[ప్రకాశం]], [[నెల్లూరు]]) ప్రాంతాలని కలిపి '''సీమాంధ్ర'''గా వ్యవహరిస్తారు. ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రం నుండి [[తెలంగాణ]] ప్రాంతం విడిపోయి కొత్త రాష్ట్రంగా ఏర్పడటంతో మిగిలిన ఆంధ్ర ప్రదేశ్ (అనగా రాయలసీమ, కోస్తా ఆంధ్ర) ప్రాంతాన్ని సీమాంధ్ర లేదా నవ్యాంధ్రగా వ్యవహరిస్తున్నారు. 1953న ఏర్పడి 1956 వరకూ [[కర్నూలు]] రాజధానిగా కొనసాగిన [[ఆంధ్ర రాష్ట్రం ఏర్పాటు|'''ఆంధ్ర రాష్ట్రమే''']] ఇప్పటి సీమాంధ్ర. 1956లో కోస్తా ఆంధ్ర, రాయలసీమలతో కూడిన ఆంధ్ర రాష్ట్రం, హైదరాబాదు రాష్ట్రం (ఇప్పటి [[తెలంగాణ]] ప్రాంతం) లను ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంగా ఏర్పాటు చేశారు. ==ప్రాంతాలు== సీమాంధ్ర నాలుగు ప్రాంతాలతో కూడి ఉంది. ఉత్తరాంధ్ర/కళింగాంధ్ర/ఉత్తర కోస్తాగా పిలువబడే [[శ్రీకాకుళం]], [[విజయనగరం]], [[విశాఖపట్టణం]] జిల్లాలు ఒక భాగం. మధ్య కోస్తా జిల్లాలుగా పిలువబడే [[తూర్పు గోదావరి]], [[పశ్చిమ గోదావరి]], [[కృష్ణా జిల్లా|కృష్ణా]], [[గుంటూరు]]జిల్లాలు రెండవ భాగం. దక్షిణాంధ్ర/ దక్షిణ కోస్తాగా పిలువబడే [[ప్రకాశం]], [[నెల్లూరు]] జిల్లాలు మూడవ భాగం. [[రాయలసీమ]]గా పిలువబడే [[కర్నూలు]], [[అనంతపురం జిల్లా|అనంతపురం]], [[కడప]], [[చిత్తూరు]] జిల్లాలు నాలుగవ భాగం. ==ఇవి కూడా చూడండి== *[[సమైక్యాంధ్ర ఉద్యమము|సమైక్యాంధ్ర ఉద్యమం]] *[[ఆంధ్రప్రదేశ్]] * [[ఉత్తరాంధ్ర]] * [[తెలంగాణ]] * [[కోస్తా]] * [[రాయలసీమ]] * [[ఆంధ్ర రాష్ట్రం ఏర్పాటు|ఆంధ్రరాష్ట్రం ఏర్పాటు]] == మూలాలు == {{మూలాలు}} == వెలుపలి లంకెలు == [[వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్]] pg8if5lxm0ildxtn5e5sojipnfs4dle 4956263 4956262 2026-09-11T10:32:52Z ~2026-49114-44 154067 /* */ 4956263 wikitext text/x-wiki {{మూలాలు సమీక్షించండి}}[[File:Telengana.PNG|thumb|ఆంధ్ర ప్రదేశ్ లోని సీమాంధ్ర ప్రాంతము పసుపుపచ్చని రంగులో చూపబడినది]] [[File:Blank map Andhra Pradesh state and districts.png|thumb|కొత్తగా ఏర్పడనున్న ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రం ( 2014 జూన్ 2 నుండి 2022 ఏప్రిల్ 4) ]] [[File:India Andhra Pradesh location map (current).svg|thumb|ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని నూతన జిల్లాలు ( 2022 ఏప్రిల్ 4 నుండి అమలులోకి) ]] [[ఆంధ్రప్రదేశ్]] రాష్ట్రంలోని [[రాయలసీమ]] ([[కర్నూలు]], [[అనంతపురం]], [[కడప]], [[చిత్తూరు]]), [[కోస్తా|కోస్తాంధ్ర]] ([[శ్రీకాకుళం]], [[విజయనగరం]], [[విశాఖపట్టణం]], [[తూర్పు గోదావరి]], [[పశ్చిమ గోదావరి]], [[కృష్ణా జిల్లా|కృష్ణా]], [[గుంటూరు]], [[ప్రకాశం]], [[నెల్లూరు]]) ప్రాంతాలని కలిపి రాయలంధ్ర '''సీమాంధ్ర'''గా వ్యవహరిస్తారు. ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రం నుండి [[తెలంగాణ]] ప్రాంతం విడిపోయి కొత్త రాష్ట్రంగా ఏర్పడటంతో మిగిలిన ఆంధ్ర ప్రదేశ్ (అనగా రాయలసీమ, కోస్తా ఆంధ్ర) ప్రాంతాన్ని సీమాంధ్ర లేదా నవ్యాంధ్రగా వ్యవహరిస్తున్నారు. 1953న ఏర్పడి 1956 వరకూ [[కర్నూలు]] రాజధానిగా కొనసాగిన [[ఆంధ్ర రాష్ట్రం ఏర్పాటు|'''ఆంధ్ర రాష్ట్రమే''']] ఇప్పటి సీమాంధ్ర. 1956లో కోస్తా ఆంధ్ర, రాయలసీమలతో కూడిన ఆంధ్ర రాష్ట్రం, హైదరాబాదు రాష్ట్రం (ఇప్పటి [[తెలంగాణ]] ప్రాంతం) లను ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంగా ఏర్పాటు చేశారు. ==ప్రాంతాలు== సీమాంధ్ర నాలుగు ప్రాంతాలతో కూడి ఉంది. ఉత్తరాంధ్ర/కళింగాంధ్ర/ఉత్తర కోస్తాగా పిలువబడే [[శ్రీకాకుళం]], [[విజయనగరం]], [[విశాఖపట్టణం]] జిల్లాలు ఒక భాగం. మధ్య కోస్తా జిల్లాలుగా పిలువబడే [[తూర్పు గోదావరి]], [[పశ్చిమ గోదావరి]], [[కృష్ణా జిల్లా|కృష్ణా]], [[గుంటూరు]]జిల్లాలు రెండవ భాగం. దక్షిణాంధ్ర/ దక్షిణ కోస్తాగా పిలువబడే [[ప్రకాశం]], [[నెల్లూరు]] జిల్లాలు మూడవ భాగం. [[రాయలసీమ]]గా పిలువబడే [[కర్నూలు]], [[అనంతపురం జిల్లా|అనంతపురం]], [[కడప]], [[చిత్తూరు]] జిల్లాలు నాలుగవ భాగం. ==ఇవి కూడా చూడండి== *[[సమైక్యాంధ్ర ఉద్యమము|సమైక్యాంధ్ర ఉద్యమం]] *[[ఆంధ్రప్రదేశ్]] * [[ఉత్తరాంధ్ర]] * [[తెలంగాణ]] * [[కోస్తా]] * [[రాయలసీమ]] * [[ఆంధ్ర రాష్ట్రం ఏర్పాటు|ఆంధ్రరాష్ట్రం ఏర్పాటు]] == మూలాలు == {{మూలాలు}} == వెలుపలి లంకెలు == [[వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్]] sw6ul9flbjjjl5h5s2szz3ae212v8bv 4956264 4956263 2026-09-11T10:33:52Z ~2026-49114-44 154067 /* */ 4956264 wikitext text/x-wiki {{మూలాలు సమీక్షించండి}}[[File:Telengana.PNG|thumb|ఆంధ్ర ప్రదేశ్ లోని సీమాంధ్ర ప్రాంతము పసుపుపచ్చని రంగులో చూపబడినది]] [[File:Blank map Andhra Pradesh state and districts.png|thumb|కొత్తగా ఏర్పడనున్న ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రం ( 2014 జూన్ 2 నుండి 2022 ఏప్రిల్ 4) ]] [[File:India Andhra Pradesh location map (current).svg|thumb|ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని నూతన జిల్లాలు ( 2022 ఏప్రిల్ 4 నుండి అమలులోకి) ]] [[ఆంధ్రప్రదేశ్]] రాష్ట్రంలోని [[రాయలసీమ]] ([[కర్నూలు]], [[అనంతపురం]], [[కడప]], [[చిత్తూరు]]), [[కోస్తా|కోస్తాంధ్ర]] ([[శ్రీకాకుళం]], [[విజయనగరం]], [[విశాఖపట్టణం]], [[తూర్పు గోదావరి]], [[పశ్చిమ గోదావరి]], [[కృష్ణా జిల్లా|కృష్ణా]], [[గుంటూరు]], [[ప్రకాశం]], [[నెల్లూరు]]) ప్రాంతాలని కలిపి రాయలంధ్ర, '''సీమాంధ్ర'''గా వ్యవహరిస్తారు. ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రం నుండి [[తెలంగాణ]] ప్రాంతం విడిపోయి కొత్త రాష్ట్రంగా ఏర్పడటంతో మిగిలిన ఆంధ్ర ప్రదేశ్ (అనగా రాయలసీమ, కోస్తా ఆంధ్ర) ప్రాంతాన్ని సీమాంధ్ర లేదా నవ్యాంధ్రగా వ్యవహరిస్తున్నారు. 1953న ఏర్పడి 1956 వరకూ [[కర్నూలు]] రాజధానిగా కొనసాగిన [[ఆంధ్ర రాష్ట్రం ఏర్పాటు|'''ఆంధ్ర రాష్ట్రమే''']] ఇప్పటి సీమాంధ్ర. 1956లో కోస్తా ఆంధ్ర, రాయలసీమలతో కూడిన ఆంధ్ర రాష్ట్రం, హైదరాబాదు రాష్ట్రం (ఇప్పటి [[తెలంగాణ]] ప్రాంతం) లను ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంగా ఏర్పాటు చేశారు. ==ప్రాంతాలు== సీమాంధ్ర నాలుగు ప్రాంతాలతో కూడి ఉంది. ఉత్తరాంధ్ర/కళింగాంధ్ర/ఉత్తర కోస్తాగా పిలువబడే [[శ్రీకాకుళం]], [[విజయనగరం]], [[విశాఖపట్టణం]] జిల్లాలు ఒక భాగం. మధ్య కోస్తా జిల్లాలుగా పిలువబడే [[తూర్పు గోదావరి]], [[పశ్చిమ గోదావరి]], [[కృష్ణా జిల్లా|కృష్ణా]], [[గుంటూరు]]జిల్లాలు రెండవ భాగం. దక్షిణాంధ్ర/ దక్షిణ కోస్తాగా పిలువబడే [[ప్రకాశం]], [[నెల్లూరు]] జిల్లాలు మూడవ భాగం. [[రాయలసీమ]]గా పిలువబడే [[కర్నూలు]], [[అనంతపురం జిల్లా|అనంతపురం]], [[కడప]], [[చిత్తూరు]] జిల్లాలు నాలుగవ భాగం. ==ఇవి కూడా చూడండి== *[[సమైక్యాంధ్ర ఉద్యమము|సమైక్యాంధ్ర ఉద్యమం]] *[[ఆంధ్రప్రదేశ్]] * [[ఉత్తరాంధ్ర]] * [[తెలంగాణ]] * [[కోస్తా]] * [[రాయలసీమ]] * [[ఆంధ్ర రాష్ట్రం ఏర్పాటు|ఆంధ్రరాష్ట్రం ఏర్పాటు]] == మూలాలు == {{మూలాలు}} == వెలుపలి లంకెలు == [[వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్]] 8ol0rmbvbl97e15g1wdygop45qjm3ho 4956265 4956264 2026-09-11T10:35:22Z ~2026-49114-44 154067 /* */ 4956265 wikitext text/x-wiki {{మూలాలు సమీక్షించండి}}[[File:Telengana.PNG|thumb|ఆంధ్ర ప్రదేశ్ లోని సీమాంధ్ర ప్రాంతము పసుపుపచ్చని రంగులో చూపబడినది]] [[File:Blank map Andhra Pradesh state and districts.png|thumb|కొత్తగా ఏర్పడనున్న ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రం ( 2014 జూన్ 2 నుండి 2022 ఏప్రిల్ 4) ]] [[File:India Andhra Pradesh location map (current).svg|thumb|ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని నూతన జిల్లాలు ( 2022 ఏప్రిల్ 4 నుండి అమలులోకి) ]] [[ఆంధ్రప్రదేశ్]] రాష్ట్రంలోని [[రాయలసీమ]] ([[కర్నూలు]], [[అనంతపురం]], [[కడప]], [[చిత్తూరు]]), [[కోస్తా|కోస్తాంధ్ర]] ([[శ్రీకాకుళం]], [[విజయనగరం]], [[విశాఖపట్టణం]], [[తూర్పు గోదావరి]], [[పశ్చిమ గోదావరి]], [[కృష్ణా జిల్లా|కృష్ణా]], [[గుంటూరు]], [[ప్రకాశం]], [[నెల్లూరు]]) ప్రాంతాలని కలిపి రాయలంధ్ర, '''సీమాంధ్ర'''గా వ్యవహరిస్తారు. ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రం నుండి [[తెలంగాణ]] ప్రాంతం విడిపోయి కొత్త రాష్ట్రంగా ఏర్పడటంతో మిగిలిన ఆంధ్ర ప్రదేశ్ (అనగా రాయలసీమ, కోస్తా ఆంధ్ర) ప్రాంతాన్ని రాయలంధ్ర, సీమాంధ్ర లేదా నవ్యాంధ్రగా వ్యవహరిస్తున్నారు. 1953న ఏర్పడి 1956 వరకూ [[కర్నూలు]] రాజధానిగా కొనసాగిన [[ఆంధ్ర రాష్ట్రం ఏర్పాటు|'''ఆంధ్ర రాష్ట్రమే''']] ఇప్పటి సీమాంధ్ర. 1956లో కోస్తా ఆంధ్ర, రాయలసీమలతో కూడిన ఆంధ్ర రాష్ట్రం, హైదరాబాదు రాష్ట్రం (ఇప్పటి [[తెలంగాణ]] ప్రాంతం) లను ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంగా ఏర్పాటు చేశారు. ==ప్రాంతాలు== సీమాంధ్ర నాలుగు ప్రాంతాలతో కూడి ఉంది. ఉత్తరాంధ్ర/కళింగాంధ్ర/ఉత్తర కోస్తాగా పిలువబడే [[శ్రీకాకుళం]], [[విజయనగరం]], [[విశాఖపట్టణం]] జిల్లాలు ఒక భాగం. మధ్య కోస్తా జిల్లాలుగా పిలువబడే [[తూర్పు గోదావరి]], [[పశ్చిమ గోదావరి]], [[కృష్ణా జిల్లా|కృష్ణా]], [[గుంటూరు]]జిల్లాలు రెండవ భాగం. దక్షిణాంధ్ర/ దక్షిణ కోస్తాగా పిలువబడే [[ప్రకాశం]], [[నెల్లూరు]] జిల్లాలు మూడవ భాగం. [[రాయలసీమ]]గా పిలువబడే [[కర్నూలు]], [[అనంతపురం జిల్లా|అనంతపురం]], [[కడప]], [[చిత్తూరు]] జిల్లాలు నాలుగవ భాగం. ==ఇవి కూడా చూడండి== *[[సమైక్యాంధ్ర ఉద్యమము|సమైక్యాంధ్ర ఉద్యమం]] *[[ఆంధ్రప్రదేశ్]] * [[ఉత్తరాంధ్ర]] * [[తెలంగాణ]] * [[కోస్తా]] * [[రాయలసీమ]] * [[ఆంధ్ర రాష్ట్రం ఏర్పాటు|ఆంధ్రరాష్ట్రం ఏర్పాటు]] == మూలాలు == {{మూలాలు}} == వెలుపలి లంకెలు == [[వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్]] 4siot2fzq07vtzlnimhwfjg1z05wqoo 4956266 4956265 2026-09-11T10:40:28Z ~2026-49114-44 154067 /* */ 4956266 wikitext text/x-wiki {{మూలాలు సమీక్షించండి}}[[File:Telengana.PNG|thumb|ఆంధ్ర ప్రదేశ్ లోని సీమాంధ్ర ప్రాంతము పసుపుపచ్చని రంగులో చూపబడినది]] [[File:Blank map Andhra Pradesh state and districts.png|thumb|కొత్తగా ఏర్పడనున్న ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రం ( 2014 జూన్ 2 నుండి 2022 ఏప్రిల్ 4) ]] [[File:India Andhra Pradesh location map (current).svg|thumb|ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని నూతన జిల్లాలు ( 2022 ఏప్రిల్ 4 నుండి అమలులోకి) ]] [[ఆంధ్రప్రదేశ్]] రాష్ట్రంలోని [[రాయలసీమ]] ([[కర్నూలు]], [[అనంతపురం]], [[కడప]], [[చిత్తూరు]]), [[కోస్తా|కోస్తాంధ్ర]] ([[శ్రీకాకుళం]], [[విజయనగరం]], [[విశాఖపట్టణం]], [[తూర్పు గోదావరి]], [[పశ్చిమ గోదావరి]], [[కృష్ణా జిల్లా|కృష్ణా]], [[గుంటూరు]], [[ప్రకాశం]], [[నెల్లూరు]]) ప్రాంతాలని కలిపి రాయలాంధ్ర, '''సీమాంధ్ర'''గా వ్యవహరిస్తారు. ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రం నుండి [[తెలంగాణ]] ప్రాంతం విడిపోయి కొత్త రాష్ట్రంగా ఏర్పడటంతో మిగిలిన ఆంధ్ర ప్రదేశ్ (అనగా రాయలసీమ, కోస్తా ఆంధ్ర) ప్రాంతాన్ని రాయలాంధ్ర, సీమాంధ్ర లేదా నవ్యాంధ్రగా వ్యవహరిస్తున్నారు. 1953న ఏర్పడి 1956 వరకూ [[కర్నూలు]] రాజధానిగా కొనసాగిన [[ఆంధ్ర రాష్ట్రం ఏర్పాటు|'''ఆంధ్ర రాష్ట్రమే''']] ఇప్పటి సీమాంధ్ర. 1956లో కోస్తా ఆంధ్ర, రాయలసీమలతో కూడిన ఆంధ్ర రాష్ట్రం, హైదరాబాదు రాష్ట్రం (ఇప్పటి [[తెలంగాణ]] ప్రాంతం) లను ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంగా ఏర్పాటు చేశారు. ==ప్రాంతాలు== సీమాంధ్ర నాలుగు ప్రాంతాలతో కూడి ఉంది. ఉత్తరాంధ్ర/కళింగాంధ్ర/ఉత్తర కోస్తాగా పిలువబడే [[శ్రీకాకుళం]], [[విజయనగరం]], [[విశాఖపట్టణం]] జిల్లాలు ఒక భాగం. మధ్య కోస్తా జిల్లాలుగా పిలువబడే [[తూర్పు గోదావరి]], [[పశ్చిమ గోదావరి]], [[కృష్ణా జిల్లా|కృష్ణా]], [[గుంటూరు]]జిల్లాలు రెండవ భాగం. దక్షిణాంధ్ర/ దక్షిణ కోస్తాగా పిలువబడే [[ప్రకాశం]], [[నెల్లూరు]] జిల్లాలు మూడవ భాగం. [[రాయలసీమ]]గా పిలువబడే [[కర్నూలు]], [[అనంతపురం జిల్లా|అనంతపురం]], [[కడప]], [[చిత్తూరు]] జిల్లాలు నాలుగవ భాగం. ==ఇవి కూడా చూడండి== *[[సమైక్యాంధ్ర ఉద్యమము|సమైక్యాంధ్ర ఉద్యమం]] *[[ఆంధ్రప్రదేశ్]] * [[ఉత్తరాంధ్ర]] * [[తెలంగాణ]] * [[కోస్తా]] * [[రాయలసీమ]] * [[ఆంధ్ర రాష్ట్రం ఏర్పాటు|ఆంధ్రరాష్ట్రం ఏర్పాటు]] == మూలాలు == {{మూలాలు}} == వెలుపలి లంకెలు == [[వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్]] mhusd70hcaih62lbe9hmgd91hb3lju1 10 157236 4955866 4765319 2026-09-11T03:46:08Z యర్రా రామారావు 28161 4955866 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = తెలంగాణ పురపాలక సంఘాలు |title = [[తెలంగాణ పురపాలక సంఘాలు]] |titlestyle = background:#FF8077; |groupstyle = background:#FCB4AE; |liststyle = padding:0.25em 0; line-height:1.4em; <!--otherwise lists can appear to form continuous whole--> background:#fffbe5; |list1 = [[అచ్చంపేట పురపాలకసంఘం|అచ్చంపేట]] * [[ఆదిలాబాద్ పురపాలకసంఘం|ఆదిలాబాద్]] * [[ఆందోల్-జోగిపేట పురపాలకసంఘం|ఆందోల్-జోగిపేట]] * [[ఆర్మూరు పురపాలకసంఘం|ఆర్మూర్]] * [[బెల్లంపల్లి పురపాలకసంఘం|బెల్లంపల్లి]] * [[బైంసా పురపాలకసంఘం|బైంసా]] * [[బిచ్కుంద పురపాలకసంఘం|బిచ్కుంద]] * [[భువనగిరి పురపాలకసంఘం|భువనగిరి]] * [[భూపాలపల్లి పురపాలకసంఘం|భూపాలపల్లి]] * [[బోధన్ పురపాలకసంఘం|బోధన్]] * [[దేవరకొండ పురపాలకసంఘం|దేవరకొండ]] * [[దుబ్బాక పురపాలకసంఘం|దుబ్బాక]] * [[గద్వాల పురపాలకసంఘం|గద్వాల]] * [[గజ్వేల్ పురపాలకసంఘం|గజ్వేల్]] * [[హుజూరాబాద్ పురపాలకసంఘం|హుజూరాబాద్]] * [[హుస్నాబాద్ పురపాలకసంఘం|హుస్నాబాద్]] * [[అయిజ పురపాలకసంఘం|అయిజ]] * [[జనగామ పురపాలకసంఘం|జనగామ]] * [[జగిత్యాల పురపాలకసంఘం|జగిత్యాల]] * [[కోరుట్ల పురపాలకసంఘం|కోరుట్ల]] * [[కాగజ్‌నగర్ పురపాలకసంఘం|కాగజ్‌నగర్‌]] * [[కల్వకుర్తి పురపాలకసంఘం|కల్వకుర్తి]] * [[కోదాడ పురపాలకసంఘం|కోదాడ]] * [[కొత్తగూడెం పురపాలకసంఘం|కొత్తగూడెం]] * [[కొల్లాపూర్ పురపాలకసంఘం|కొల్లాపూర్]] * [[కామారెడ్డి పురపాలకసంఘం|కామారెడ్డి]] * [[మణుగూరు పురపాలకసంఘం|మణుగూరు]] * [[మధిర పురపాలకసంఘం|మధిర]] * [[మందమర్రి పురపాలకసంఘం|మందమర్రి]] * [[మిర్యాలగూడ పురపాలకసంఘం|మిర్యాలగూడ]] * [[మెట్‌పల్లి పురపాలక సంఘం|మెట్‌పల్లి]] * [[మెదక్ పురపాలకసంఘం|మెదక్]] * [[జడ్చర్ల పురపాలకసంఘం|జడ్చర్ల]] * [[మహబూబాబాదు పురపాలకసంఘం|మహబూబాబాదు]] * [[నారాయణపేట పురపాలకసంఘం|నారాయణపేట]] * [[నకిరేకల్ పురపాలకసంఘం|నకిరేకల్]] * [[నల్గొండ పురపాలకసంఘం|నల్గొండ]] * [[నిర్మల్ పురపాలకసంఘం|నిర్మల్]] * [[నాగర్‌కర్నూల్ పురపాలకసంఘం|నాగర్‌కర్నూల్]] * [[పాల్వంచ పురపాలకసంఘం|పాల్వంచ]] * [[పెద్దపల్లి పురపాలకసంఘం|పెద్దపల్లి]] * [[పరకాల పురపాలకసంఘం|పరకాల]] * [[సదాశివపేట పురపాలకసంఘం|సదాశివపేట]] * [[సత్తుపల్లి పురపాలకసంఘం|సత్తుపల్లి]] * [[సంగారెడ్డి పురపాలకసంఘం|సంగారెడ్డి]] * [[సిరిసిల్ల పురపాలకసంఘం|సిరిసిల్ల]] * [[సిద్ధిపేట పురపాలకసంఘం|సిద్ధిపేట]] * [[సూర్యాపేట పురపాలకసంఘం|సూర్యాపేట]] * [[షాద్‌నగర్ పురపాలకసంఘం|షాద్‌నగర్]] * [[తాండూరు పురపాలకసంఘం|తాండూరు]] * [[వేములవాడ పురపాలకసంఘం|వేములవాడ]] * [[వికారాబాదు పురపాలకసంఘం|వికారాబాద్]] * [[వనపర్తి పురపాలకసంఘం|వనపర్తి]] * [[ఇల్లందు పురపాలకసంఘం|ఇల్లందు]] * [[జహీరాబాదు పురపాలకసంఘం|జహీరాబాదు]] * [[నర్సంపేట పురపాలకసంఘం|నర్సంపేట]] * [[హాలియా పురపాలకసంఘం|హాలియా]] * [[నందికొండ పురపాలకసంఘం|నందికొండ]] * [[క్యాతన్‌పల్లి పురపాలకసంఘం|క్యాతన్‌పల్లి]] * [[పెద్ద అంబర్‌పేట్‌ పురపాలకసంఘం|పెద్ద అంబర్‌పేట్‌]] * [[ఇబ్రహీంపట్నం పురపాలకసంఘం|ఇబ్రహీంపట్నం]] * [[జమ్మికుంట పురపాలకసంఘం|జమ్మికుంట]] * [[రాయికల్ పురపాలకసంఘం|రాయికల్]] * [[ధర్మపురి పురపాలకసంఘం|ధర్మపురి]] * [[వడ్డేపల్లి పురపాలకసంఘం|వడ్డేపల్లి]] * [[అలంపూర్ పురపాలకసంఘం|అలంపూర్]] * [[బాన్సువాడ పురపాలకసంఘం|బాన్సువాడ]] * [[యల్లారెడ్డి పురపాలకసంఘం|యల్లారెడ్డి]] * [[చొప్పదండి పురపాలకసంఘం|చొప్పదండి]] * [[కొత్తపల్లి పురపాలకసంఘం|కొత్తపల్లి]] * [[వైరా పురపాలకసంఘం|వైరా]] * [[డోర్నకల్లు పురపాలకసంఘం|డోర్నకల్లు]] * [[మర్రిపెడ పురపాలకసంఘం|మర్రిపెడ]] * [[తొర్రూరు పురపాలకసంఘం|తొర్రూరు]] * [[మఖ్తల్‌ పురపాలకసంఘం|మఖ్తల్‌]] * [[భూత్పూర్ పురపాలకసంఘం|భూత్‌పూర్‌]] * [[లక్సెట్టిపేట పురపాలకసంఘం|లక్సెట్టిపేట]] * [[చెన్నూర్ పురపాలకసంఘం|చెన్నూర్]] * [[నస్పూర్ పురపాలకసంఘం|నస్పూర్]] * [[నర్సాపూర్ పురపాలకసంఘం|నరసాపూర్]] * [[రామాయంపేట పురపాలకసంఘం|రామాయంపేట]] * [[తూప్రాన్ పురపాలకసంఘం|తుప్రాన్]] * [[మేడ్చల్ పురపాలకసంఘం|మేడ్చల్]] * [[దమ్మాయిగూడ పురపాలకసంఘం|దమ్మాయిగూడ]] * [[నాగారం పురపాలకసంఘం|నాగారం]] * [[గుండ్లపోచంపల్లి పురపాలకసంఘం|గుండ్ల పోచంపల్లి]] * [[కొంపల్లి పురపాలకసంఘం|కొంపల్లి]] * [[ఘటకేసర్ పురపాలకసంఘం|ఘటకేసర్]] * [[పోచారం పురపాలకసంఘం|పోచారం]] * [[దుండిగల్ పురపాలకసంఘం|దుండిగల్]] * [[తూంకుంట పురపాలకసంఘం|తూంకుంట]] * [[చిట్యాల పురపాలకసంఘం|చిట్యాల్]] * [[చండూరు పురపాలకసంఘం|చండూరు]] * [[కోస్గి పురపాలకసంఘం|కొస్గి]] * [[ఖానాపూర్ పురపాలకసంఘం|ఖనాపూర్]] * [[భీంగల్ పురపాలకసంఘం|భీంగల్]] * [[మంథని పురపాలకసంఘం|మంథని]] * [[సుల్తానాబాద్ పురపాలకసంఘం|సుల్తానాబాద్]] * [[జాలపల్లి పురపాలకసంఘం|జాలపల్లి]] * [[ శంషాబాద్ పురపాలకసంఘం|శంషాబాద్]] * [[తుర్కయాంజల్ పురపాలకసంఘం|తుర్కయాంజల్]] * [[ఆదిబట్ల పురపాలకసంఘం|ఆదిబట్ల]] * [[శంకరపల్లి పురపాలకసంఘం|శంకరపల్లి]] * [[తుక్కుగూడ పురపాలకసంఘం|తుక్కుగూడ]] * [[ఆమనగల్ పురపాలకసంఘం|ఆమనగల్]] * [[మణికొండ పురపాలకసంఘం|మణికొండ]] * [[నార్శింగి పురపాలకసంఘం|నార్శింగి]] * [[నారాయణఖేడ్ పురపాలకసంఘం|నారాయణఖేడ్]] * [[బొల్లారం పురపాలకసంఘం|బొల్లారం]] * [[తెల్లాపూర్ పురపాలకసంఘం|తెల్లాపూర్]] * [[అమీన్‌పూర్ పురపాలకసంఘం|అమీన్‌పూర్]] * [[చేర్యాల పురపాలకసంఘం|చేర్యాల]] * [[హుజూర్‌నగర్ పురపాలకసంఘం|హుజూర్‌నగర్]] * [[నేరేడుచర్ల పురపాలకసంఘం|నేరేడుచర్ల]] * [[తిరుమలగిరి పురపాలకసంఘం|తిరుమలగిరి]] * [[పరిగి పురపాలకసంఘం|పరిగి]] * [[కొడంగల్ పురపాలకసంఘం|కొడంగల్]] * [[అమరచింత పురపాలకసంఘం|అమరచింత]] * [[కొత్తకోట పురపాలకసంఘం|కొత్తకోట]] * [[పెబ్బేరు పురపాలకసంఘం|పెబ్బేరు]] * [[ఆత్మకూరు పురపాలకసంఘం|ఆత్మకూరు]] * [[వర్థన్నపేట పురపాలకసంఘం|వర్ధన్నపేట]] * [[మోత్కూర్ పురపాలకసంఘం|మోత్కూర్]] * [[చౌటుప్పల్ పురపాలకసంఘం|చౌటుప్పల్]] * [[ఆలేరు పురపాలకసంఘం|ఆలేరు]] * [[యాదగిరిగుట్ట పురపాలకసంఘం|యాదగిరిగుట్ట]] * [[పోచంపల్లి పురపాలకసంఘం|పోచంపల్లి]] * [[మొయినాబాద్ పురపాలక సంఘం|మొయినాబాద్]] * [[చేవెళ్ల పురపాలక సంఘం|చేవెళ్ల]] * [[ములుగు పురపాలక సంఘం]]}} <includeonly>[[వర్గం:తెలంగాణ పురపాలక సంఘాలు]]</includeonly><noinclude>[[వర్గం:తెలంగాణకు సంబంధించిన మూసలు]]</noinclude> mqju3wc4fymlga3cwdj4dv3wxucyhkw 4955867 4955866 2026-09-11T03:46:30Z యర్రా రామారావు 28161 4955867 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = తెలంగాణ పురపాలక సంఘాలు |title = [[తెలంగాణ పురపాలక సంఘాలు]] |titlestyle = background:#FF8077; |groupstyle = background:#FCB4AE; |liststyle = padding:0.25em 0; line-height:1.4em; <!--otherwise lists can appear to form continuous whole--> background:#fffbe5; |list1 = [[అచ్చంపేట పురపాలకసంఘం|అచ్చంపేట]] * [[ఆదిలాబాద్ పురపాలకసంఘం|ఆదిలాబాద్]] * [[ఆందోల్-జోగిపేట పురపాలకసంఘం|ఆందోల్-జోగిపేట]] * [[ఆర్మూరు పురపాలకసంఘం|ఆర్మూర్]] * [[బెల్లంపల్లి పురపాలకసంఘం|బెల్లంపల్లి]] * [[బైంసా పురపాలకసంఘం|బైంసా]] * [[బిచ్కుంద పురపాలకసంఘం|బిచ్కుంద]] * [[భువనగిరి పురపాలకసంఘం|భువనగిరి]] * [[భూపాలపల్లి పురపాలకసంఘం|భూపాలపల్లి]] * [[బోధన్ పురపాలకసంఘం|బోధన్]] * [[దేవరకొండ పురపాలకసంఘం|దేవరకొండ]] * [[దుబ్బాక పురపాలకసంఘం|దుబ్బాక]] * [[గద్వాల పురపాలకసంఘం|గద్వాల]] * [[గజ్వేల్ పురపాలకసంఘం|గజ్వేల్]] * [[హుజూరాబాద్ పురపాలకసంఘం|హుజూరాబాద్]] * [[హుస్నాబాద్ పురపాలకసంఘం|హుస్నాబాద్]] * [[అయిజ పురపాలకసంఘం|అయిజ]] * [[జనగామ పురపాలకసంఘం|జనగామ]] * [[జగిత్యాల పురపాలకసంఘం|జగిత్యాల]] * [[కోరుట్ల పురపాలకసంఘం|కోరుట్ల]] * [[కాగజ్‌నగర్ పురపాలకసంఘం|కాగజ్‌నగర్‌]] * [[కల్వకుర్తి పురపాలకసంఘం|కల్వకుర్తి]] * [[కోదాడ పురపాలకసంఘం|కోదాడ]] * [[కొత్తగూడెం పురపాలకసంఘం|కొత్తగూడెం]] * [[కొల్లాపూర్ పురపాలకసంఘం|కొల్లాపూర్]] * [[కామారెడ్డి పురపాలకసంఘం|కామారెడ్డి]] * [[మణుగూరు పురపాలకసంఘం|మణుగూరు]] * [[మధిర పురపాలకసంఘం|మధిర]] * [[మందమర్రి పురపాలకసంఘం|మందమర్రి]] * [[మిర్యాలగూడ పురపాలకసంఘం|మిర్యాలగూడ]] * [[మెట్‌పల్లి పురపాలక సంఘం|మెట్‌పల్లి]] * [[మెదక్ పురపాలకసంఘం|మెదక్]] * [[జడ్చర్ల పురపాలకసంఘం|జడ్చర్ల]] * [[మహబూబాబాదు పురపాలకసంఘం|మహబూబాబాదు]] * [[నారాయణపేట పురపాలకసంఘం|నారాయణపేట]] * [[నకిరేకల్ పురపాలకసంఘం|నకిరేకల్]] * [[నల్గొండ పురపాలకసంఘం|నల్గొండ]] * [[నిర్మల్ పురపాలకసంఘం|నిర్మల్]] * [[నాగర్‌కర్నూల్ పురపాలకసంఘం|నాగర్‌కర్నూల్]] * [[పాల్వంచ పురపాలకసంఘం|పాల్వంచ]] * [[పెద్దపల్లి పురపాలకసంఘం|పెద్దపల్లి]] * [[పరకాల పురపాలకసంఘం|పరకాల]] * [[సదాశివపేట పురపాలకసంఘం|సదాశివపేట]] * [[సత్తుపల్లి పురపాలకసంఘం|సత్తుపల్లి]] * [[సంగారెడ్డి పురపాలకసంఘం|సంగారెడ్డి]] * [[సిరిసిల్ల పురపాలకసంఘం|సిరిసిల్ల]] * [[సిద్ధిపేట పురపాలకసంఘం|సిద్ధిపేట]] * [[సూర్యాపేట పురపాలకసంఘం|సూర్యాపేట]] * [[షాద్‌నగర్ పురపాలకసంఘం|షాద్‌నగర్]] * [[తాండూరు పురపాలకసంఘం|తాండూరు]] * [[వేములవాడ పురపాలకసంఘం|వేములవాడ]] * [[వికారాబాదు పురపాలకసంఘం|వికారాబాద్]] * [[వనపర్తి పురపాలకసంఘం|వనపర్తి]] * [[ఇల్లందు పురపాలకసంఘం|ఇల్లందు]] * [[జహీరాబాదు పురపాలకసంఘం|జహీరాబాదు]] * [[నర్సంపేట పురపాలకసంఘం|నర్సంపేట]] * [[హాలియా పురపాలకసంఘం|హాలియా]] * [[నందికొండ పురపాలకసంఘం|నందికొండ]] * [[క్యాతన్‌పల్లి పురపాలకసంఘం|క్యాతన్‌పల్లి]] * [[పెద్ద అంబర్‌పేట్‌ పురపాలకసంఘం|పెద్ద అంబర్‌పేట్‌]] * [[ఇబ్రహీంపట్నం పురపాలకసంఘం|ఇబ్రహీంపట్నం]] * [[జమ్మికుంట పురపాలకసంఘం|జమ్మికుంట]] * [[రాయికల్ పురపాలకసంఘం|రాయికల్]] * [[ధర్మపురి పురపాలకసంఘం|ధర్మపురి]] * [[వడ్డేపల్లి పురపాలకసంఘం|వడ్డేపల్లి]] * [[అలంపూర్ పురపాలకసంఘం|అలంపూర్]] * [[బాన్సువాడ పురపాలకసంఘం|బాన్సువాడ]] * [[యల్లారెడ్డి పురపాలకసంఘం|యల్లారెడ్డి]] * [[చొప్పదండి పురపాలకసంఘం|చొప్పదండి]] * [[కొత్తపల్లి పురపాలకసంఘం|కొత్తపల్లి]] * [[వైరా పురపాలకసంఘం|వైరా]] * [[డోర్నకల్లు పురపాలకసంఘం|డోర్నకల్లు]] * [[మర్రిపెడ పురపాలకసంఘం|మర్రిపెడ]] * [[తొర్రూరు పురపాలకసంఘం|తొర్రూరు]] * [[మఖ్తల్‌ పురపాలకసంఘం|మఖ్తల్‌]] * [[భూత్పూర్ పురపాలకసంఘం|భూత్‌పూర్‌]] * [[లక్సెట్టిపేట పురపాలకసంఘం|లక్సెట్టిపేట]] * [[చెన్నూర్ పురపాలకసంఘం|చెన్నూర్]] * [[నస్పూర్ పురపాలకసంఘం|నస్పూర్]] * [[నర్సాపూర్ పురపాలకసంఘం|నరసాపూర్]] * [[రామాయంపేట పురపాలకసంఘం|రామాయంపేట]] * [[తూప్రాన్ పురపాలకసంఘం|తుప్రాన్]] * [[మేడ్చల్ పురపాలకసంఘం|మేడ్చల్]] * [[దమ్మాయిగూడ పురపాలకసంఘం|దమ్మాయిగూడ]] * [[నాగారం పురపాలకసంఘం|నాగారం]] * [[గుండ్లపోచంపల్లి పురపాలకసంఘం|గుండ్ల పోచంపల్లి]] * [[కొంపల్లి పురపాలకసంఘం|కొంపల్లి]] * [[ఘటకేసర్ పురపాలకసంఘం|ఘటకేసర్]] * [[పోచారం పురపాలకసంఘం|పోచారం]] * [[దుండిగల్ పురపాలకసంఘం|దుండిగల్]] * [[తూంకుంట పురపాలకసంఘం|తూంకుంట]] * [[చిట్యాల పురపాలకసంఘం|చిట్యాల్]] * [[చండూరు పురపాలకసంఘం|చండూరు]] * [[కోస్గి పురపాలకసంఘం|కొస్గి]] * [[ఖానాపూర్ పురపాలకసంఘం|ఖనాపూర్]] * [[భీంగల్ పురపాలకసంఘం|భీంగల్]] * [[మంథని పురపాలకసంఘం|మంథని]] * [[సుల్తానాబాద్ పురపాలకసంఘం|సుల్తానాబాద్]] * [[జాలపల్లి పురపాలకసంఘం|జాలపల్లి]] * [[ శంషాబాద్ పురపాలకసంఘం|శంషాబాద్]] * [[తుర్కయాంజల్ పురపాలకసంఘం|తుర్కయాంజల్]] * [[ఆదిబట్ల పురపాలకసంఘం|ఆదిబట్ల]] * [[శంకరపల్లి పురపాలకసంఘం|శంకరపల్లి]] * [[తుక్కుగూడ పురపాలకసంఘం|తుక్కుగూడ]] * [[ఆమనగల్ పురపాలకసంఘం|ఆమనగల్]] * [[మణికొండ పురపాలకసంఘం|మణికొండ]] * [[నార్శింగి పురపాలకసంఘం|నార్శింగి]] * [[నారాయణఖేడ్ పురపాలకసంఘం|నారాయణఖేడ్]] * [[బొల్లారం పురపాలకసంఘం|బొల్లారం]] * [[తెల్లాపూర్ పురపాలకసంఘం|తెల్లాపూర్]] * [[అమీన్‌పూర్ పురపాలకసంఘం|అమీన్‌పూర్]] * [[చేర్యాల పురపాలకసంఘం|చేర్యాల]] * [[హుజూర్‌నగర్ పురపాలకసంఘం|హుజూర్‌నగర్]] * [[నేరేడుచర్ల పురపాలకసంఘం|నేరేడుచర్ల]] * [[తిరుమలగిరి పురపాలకసంఘం|తిరుమలగిరి]] * [[పరిగి పురపాలకసంఘం|పరిగి]] * [[కొడంగల్ పురపాలకసంఘం|కొడంగల్]] * [[అమరచింత పురపాలకసంఘం|అమరచింత]] * [[కొత్తకోట పురపాలకసంఘం|కొత్తకోట]] * [[పెబ్బేరు పురపాలకసంఘం|పెబ్బేరు]] * [[ఆత్మకూరు పురపాలకసంఘం|ఆత్మకూరు]] * [[వర్థన్నపేట పురపాలకసంఘం|వర్ధన్నపేట]] * [[మోత్కూర్ పురపాలకసంఘం|మోత్కూర్]] * [[చౌటుప్పల్ పురపాలకసంఘం|చౌటుప్పల్]] * [[ఆలేరు పురపాలకసంఘం|ఆలేరు]] * [[యాదగిరిగుట్ట పురపాలకసంఘం|యాదగిరిగుట్ట]] * [[పోచంపల్లి పురపాలకసంఘం|పోచంపల్లి]] * [[మొయినాబాద్ పురపాలక సంఘం|మొయినాబాద్]] * [[చేవెళ్ల పురపాలక సంఘం|చేవెళ్ల]] * [[ములుగు పురపాలక సంఘం|ములుగు]]}} <includeonly>[[వర్గం:తెలంగాణ పురపాలక సంఘాలు]]</includeonly><noinclude>[[వర్గం:తెలంగాణకు సంబంధించిన మూసలు]]</noinclude> rq29knx5bxqpb06riw6hvizcr8k07s7 828 158542 4956036 4777476 2026-09-06T09:38:18Z en>Primefac 0 deprecated parameter tracking cat empty; removing code 4956036 Scribunto text/plain local libUtil = require('libraryUtil') local checkType = libUtil.checkType local mTableTools = require('Module:TableTools') local p = {} local listTypes = { ['bulleted'] = true, ['unbulleted'] = true, ['horizontal'] = true, ['ordered'] = true, ['horizontal_ordered'] = true } function p.makeListData(listType, args) -- Constructs a data table to be passed to p.renderList. local data = {} -- Classes and TemplateStyles data.classes = {} data.templatestyles = '' if listType == 'horizontal' or listType == 'horizontal_ordered' then table.insert(data.classes, 'hlist') data.templatestyles = mw.getCurrentFrame():extensionTag{ name = 'templatestyles', args = { src = 'Hlist/styles.css' } } elseif listType == 'unbulleted' then table.insert(data.classes, 'plainlist') data.templatestyles = mw.getCurrentFrame():extensionTag{ name = 'templatestyles', args = { src = 'Plainlist/styles.css' } } end table.insert(data.classes, args.class) -- Main div style data.style = args.style -- Indent for horizontal lists if listType == 'horizontal' or listType == 'horizontal_ordered' then local indent = tonumber(args.indent) indent = indent and indent * 1.6 or 0 if indent > 0 then data.marginLeft = indent .. 'em' end end -- List style types for ordered lists -- This could be "1, 2, 3", "a, b, c", or a number of others. The list style -- type is either set by the "type" attribute or the "list-style-type" CSS -- property. if listType == 'ordered' or listType == 'horizontal_ordered' then data.listStyleType = args.list_style_type or args['list-style-type'] data.type = args['type'] -- Detect invalid type attributes and attempt to convert them to -- list-style-type CSS properties. if data.type and not data.listStyleType and not tostring(data.type):find('^%s*[1AaIi]%s*$') then data.listStyleType = data.type data.type = nil end end -- List tag type if listType == 'ordered' or listType == 'horizontal_ordered' then data.listTag = 'ol' else data.listTag = 'ul' end -- Start number for ordered lists data.start = args.start if listType == 'horizontal_ordered' then -- Apply fix to get start numbers working with horizontal ordered lists. local startNum = tonumber(data.start) if startNum then data.counterReset = 'listitem ' .. tostring(startNum - 1) end end -- List style -- ul_style and ol_style are included for backwards compatibility. No -- distinction is made for ordered or unordered lists. data.listStyle = args.list_style -- List items -- li_style is included for backwards compatibility. item_style was included -- to be easier to understand for non-coders. data.itemStyle = args.item_style or args.li_style data.items = {} for _, num in ipairs(mTableTools.numKeys(args)) do local item = {} item.content = args[num] item.style = args['item' .. tostring(num) .. '_style'] or args['item_style' .. tostring(num)] item.value = args['item' .. tostring(num) .. '_value'] or args['item_value' .. tostring(num)] table.insert(data.items, item) end return data end function p.renderList(data) -- Renders the list HTML. -- Return the blank string if there are no list items. if type(data.items) ~= 'table' or #data.items < 1 then return '' end -- Render the main div tag. local root = mw.html.create('div') for _, class in ipairs(data.classes or {}) do root:addClass(class) end root:css{['margin-left'] = data.marginLeft} if data.style then root:cssText(data.style) end -- Render the list tag. local list = root:tag(data.listTag or 'ul') list :attr{start = data.start, type = data.type} :css{ ['counter-reset'] = data.counterReset, ['list-style-type'] = data.listStyleType } if data.listStyle then list:cssText(data.listStyle) end -- Render the list items for _, t in ipairs(data.items or {}) do local item = list:tag('li') if data.itemStyle then item:cssText(data.itemStyle) end if t.style then item:cssText(t.style) end item :attr{value = t.value} :wikitext(t.content) end return data.templatestyles .. tostring(root) end function p.makeList(listType, args) if not listType or not listTypes[listType] then error(string.format( "bad argument #1 to 'makeList' ('%s' is not a valid list type)", tostring(listType) ), 2) end checkType('makeList', 2, args, 'table') local data = p.makeListData(listType, args) local list = p.renderList(data) return list end for listType in pairs(listTypes) do p[listType] = function (frame) local mArguments = require('Module:Arguments') local origArgs = mArguments.getArgs(frame, { frameOnly = ((frame and frame.args and frame.args.frameonly or '') ~= ''), valueFunc = function (key, value) if not value or not mw.ustring.find(value, '%S') then return nil end if mw.ustring.find(value, '^%s*[%*#;:]') then return value else return value:match('^%s*(.-)%s*$') end return nil end }) -- Copy all the arguments to a new table, for faster indexing. local args = {} for k, v in pairs(origArgs) do args[k] = v end return p.makeList(listType, args) end end return p lyheh2t5yqhjixmg8vlktt3t9sq2ewi 4956037 4956036 2026-09-11T06:46:23Z యర్రా రామారావు 28161 [[:en:Module:List]] నుండి కూర్పును దిగుమతి చేసారు 4956036 Scribunto text/plain local libUtil = require('libraryUtil') local checkType = libUtil.checkType local mTableTools = require('Module:TableTools') local p = {} local listTypes = { ['bulleted'] = true, ['unbulleted'] = true, ['horizontal'] = true, ['ordered'] = true, ['horizontal_ordered'] = true } function p.makeListData(listType, args) -- Constructs a data table to be passed to p.renderList. local data = {} -- Classes and TemplateStyles data.classes = {} data.templatestyles = '' if listType == 'horizontal' or listType == 'horizontal_ordered' then table.insert(data.classes, 'hlist') data.templatestyles = mw.getCurrentFrame():extensionTag{ name = 'templatestyles', args = { src = 'Hlist/styles.css' } } elseif listType == 'unbulleted' then table.insert(data.classes, 'plainlist') data.templatestyles = mw.getCurrentFrame():extensionTag{ name = 'templatestyles', args = { src = 'Plainlist/styles.css' } } end table.insert(data.classes, args.class) -- Main div style data.style = args.style -- Indent for horizontal lists if listType == 'horizontal' or listType == 'horizontal_ordered' then local indent = tonumber(args.indent) indent = indent and indent * 1.6 or 0 if indent > 0 then data.marginLeft = indent .. 'em' end end -- List style types for ordered lists -- This could be "1, 2, 3", "a, b, c", or a number of others. The list style -- type is either set by the "type" attribute or the "list-style-type" CSS -- property. if listType == 'ordered' or listType == 'horizontal_ordered' then data.listStyleType = args.list_style_type or args['list-style-type'] data.type = args['type'] -- Detect invalid type attributes and attempt to convert them to -- list-style-type CSS properties. if data.type and not data.listStyleType and not tostring(data.type):find('^%s*[1AaIi]%s*$') then data.listStyleType = data.type data.type = nil end end -- List tag type if listType == 'ordered' or listType == 'horizontal_ordered' then data.listTag = 'ol' else data.listTag = 'ul' end -- Start number for ordered lists data.start = args.start if listType == 'horizontal_ordered' then -- Apply fix to get start numbers working with horizontal ordered lists. local startNum = tonumber(data.start) if startNum then data.counterReset = 'listitem ' .. tostring(startNum - 1) end end -- List style -- ul_style and ol_style are included for backwards compatibility. No -- distinction is made for ordered or unordered lists. data.listStyle = args.list_style -- List items -- li_style is included for backwards compatibility. item_style was included -- to be easier to understand for non-coders. data.itemStyle = args.item_style or args.li_style data.items = {} for _, num in ipairs(mTableTools.numKeys(args)) do local item = {} item.content = args[num] item.style = args['item' .. tostring(num) .. '_style'] or args['item_style' .. tostring(num)] item.value = args['item' .. tostring(num) .. '_value'] or args['item_value' .. tostring(num)] table.insert(data.items, item) end return data end function p.renderList(data) -- Renders the list HTML. -- Return the blank string if there are no list items. if type(data.items) ~= 'table' or #data.items < 1 then return '' end -- Render the main div tag. local root = mw.html.create('div') for _, class in ipairs(data.classes or {}) do root:addClass(class) end root:css{['margin-left'] = data.marginLeft} if data.style then root:cssText(data.style) end -- Render the list tag. local list = root:tag(data.listTag or 'ul') list :attr{start = data.start, type = data.type} :css{ ['counter-reset'] = data.counterReset, ['list-style-type'] = data.listStyleType } if data.listStyle then list:cssText(data.listStyle) end -- Render the list items for _, t in ipairs(data.items or {}) do local item = list:tag('li') if data.itemStyle then item:cssText(data.itemStyle) end if t.style then item:cssText(t.style) end item :attr{value = t.value} :wikitext(t.content) end return data.templatestyles .. tostring(root) end function p.makeList(listType, args) if not listType or not listTypes[listType] then error(string.format( "bad argument #1 to 'makeList' ('%s' is not a valid list type)", tostring(listType) ), 2) end checkType('makeList', 2, args, 'table') local data = p.makeListData(listType, args) local list = p.renderList(data) return list end for listType in pairs(listTypes) do p[listType] = function (frame) local mArguments = require('Module:Arguments') local origArgs = mArguments.getArgs(frame, { frameOnly = ((frame and frame.args and frame.args.frameonly or '') ~= ''), valueFunc = function (key, value) if not value or not mw.ustring.find(value, '%S') then return nil end if mw.ustring.find(value, '^%s*[%*#;:]') then return value else return value:match('^%s*(.-)%s*$') end return nil end }) -- Copy all the arguments to a new table, for faster indexing. local args = {} for k, v in pairs(origArgs) do args[k] = v end return p.makeList(listType, args) end end return p lyheh2t5yqhjixmg8vlktt3t9sq2ewi 0 159707 4955774 4947377 2026-09-10T16:33:45Z ~2026-48901-65 154048 /* */ 4955774 wikitext text/x-wiki {{pp-extended|small=yes}} {{Use dmy dates|date=June 2024}} {{Use Indian English|date=June 2024}} {{Infobox Indian political party |party_name = జనసేన పార్టీ |abbreviation = జేఎస్‌పీ (JSP) |logo = <div style="background-color:#FFFFFF; border:2px solid #D32F2F; padding:4px; text-align:center;"> [[File:Indian election symbol glass tumbler.svg|55px]] <br />'''Jana Sena Party'''<br />జనసేన పార్టీ </div> |colorcode = {{Party color|Janasena Party}} |founder = పవన్ కళ్యాణ్ |president = [[పవన్ కళ్యాణ్]] |secretary = [[నాగేంద్ర బాబు|నాగబాబు]] |chairman = [[నాదెండ్ల మనోహర్]] |loksabha_leader = [[వల్లభనేని బాలశౌరి]] |rajyasabha_leader = |foundation = {{Start date and age|df=yes|p=y|2014|03|14}} |headquarters = [[మంగళగిరి]], [[గుంటూరు]], [[ఆంధ్రప్రదేశ్]] |publication = |women = ఝాన్సీ వీర మహిళా విభాగం |students = భగత్ సింగ్ విద్యార్థి సంఘం |youth = ఆజాద్ యువసేన విభాగం |labour = |peasants = |membership = |colours = {{Color box|white}} [[తెలుపు]]<br />{{Color box|{{Party color|Janasena Party}}}} [[ఎరుపు]] |position = [[మధ్యేవాదం|మధ్యమ (సెంటర్)]]<ref name=YT2024May/> |ideology ={{ubl|[[తెలుగు ప్రజలు|తెలుగు జాతీయవాదం]]|[[సామాజిక సంప్రదాయవాదం]]|[[పర్యావరణవాదం]]|[[మానవతావాదం]]<ref>{{Cite web | url=https://www.thenewsminute.com/telangana/jana-sena-carries-sanatana-dharma-socialism-together-pawan-kalyan| title=Jana Sena carries Sanatana Dharma, socialism together: Pawan Kalyan| date=23 November 2023}}</ref>|[[లౌకికవాదం]]<ref>{{Cite web | url=https://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/will-protect-hindu-dharma-while-staying-secular-pawan-kalyan/article30163650.ece| title=Will protect Hindu Dharma while staying secular: Pawan Kalyan| work=The Hindu| date=4 December 2019}}</ref>|[[మధ్యేవాదం]]<ref>{{Cite web | url=https://www.youtube.com/watch?v=NTxtPHF7AAw | title="My Personal Connect is with Modi Ji..." Telugu Star Pawan Kalyan on Joining BJP | website=[[YouTube]] | date=May 2024 }}</ref>}} |eci = [[భారతదేశ రాజకీయ పార్టీల జాబితా#రాష్ట్ర పార్టీలు|రాష్ట్ర పార్టీ]] |alliance = [[జాతీయ ప్రజాస్వామ్య కూటమి|ఎన్‌డీఏ]] {{small|(2014–2018, 2020–ప్రస్తుతం)}}<ref>{{Cite web |date=2020-01-16 |title=BJP, Jana Sena join hands, announce alliance in Andhra Pradesh |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/bjp-jana-sena-join-hands-announce-alliance-in-andhra-pradesh/story-31yYGz0tb6eeWeKbaXoi3N.html |access-date=2022-10-10 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-03-16 |title=Out of NDA, Naidu's TDP may wage a lone battle in 2019 |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/out-of-nda-naidu-s-tdp-may-wage-a-lone-battle-in-2019/story-toNsqMhkmfok0UYfmIINSN.html |access-date=2023-01-08 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref> |loksabha_seats = {{Composition bar|0|543|hex={{party color|Janasena Party}}}} |rajyasabha_seats = {{Composition bar|0|245|hex={{party color|Janasena Party}}}} |state2_seats_name = [[ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ]] |state2_seats = {{Composition bar|0|294|hex={{party color|Janasena Party}}}} |state_seats_name = [[ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసన మండలి]] |state_seats = {{Composition bar|0|58|hex={{party color|Janasena Party}}}} |no_states = {{Composition bar|0|31|hex={{party color|Janasena Party}}}} |symbol = [[File:Indian election symbol glass tumbler.svg{{!}}class=skin-invert|120px|Glass Tumbler]]<br />గాజు గ్లాసు |flag = Janasena Party Flag.png |website = [https://www.janasenaparty.org www.janasenaparty.org] |predecessor=తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి|dissolution={{Start date and age|df=yes|p=y|2015|02|6}}}} '''జనసేన పార్టీ''' (సంక్షిప్తంగా '''JSP''') అనేది [[ఆంధ్రప్రదేశ్]], [[తెలంగాణ]] రాష్ట్రాలలో చురుకుగా ఉన్న భారతీయ [[రాజకీయ పార్టీ]]. 2014 మార్చి 14న [[పవన్ కళ్యాణ్]] దీనిని స్థాపించారు.<ref name=":2">{{cite book|last1=Blom|first1=Amélie|url=https://books.google.com/books?id=HnKhDwAAQBAJ&dq=janasena+people+army&pg=PT266|title=Emotions, Mobilisations and South Asian Politics|last2=Lama-Rewal|first2=Stéphanie Tawa|date=2019-07-09|publisher=[[Taylor & Francis]]|isbn=978-1-000-02024-3|language=en|access-date=10 July 2023|archive-date=18 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230818135925/https://books.google.com/books?id=HnKhDwAAQBAJ&dq=janasena+people+army&pg=PT266|url-status=live}}</ref><ref name=":0">{{cite web |last=K V Kurmanath |date=2014-03-14 |title=Pawan Kalyan floats Jana Sena party |url=https://www.thehindubusinessline.com/news/pawan-kalyan-floats-jana-sena-party/article23120068.ece |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230505073934/https://www.thehindubusinessline.com/news/pawan-kalyan-floats-jana-sena-party/article23120068.ece |archive-date=5 May 2023 |access-date=2023-05-05 |website=[[Business Line]] |language=en}}</ref> ఇది ప్రస్తుతం [[ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ]]లో రెండవ అతిపెద్ద పార్టీగా నిలిచి అధికార కూటమిలో భాగస్వామిగా ఉంది.<ref>{{Cite news |last=Raghavendra |first=V. |date=2024-06-05 |title=With 100% strike rate, Jana Sena Party achieves unprecedented feat in Andhra Pradesh |url=https://www.thehindu.com/elections/andhra-pradesh-assembly/with-100-strike-rate-jana-sena-party-achieves-unprecedented-feat-in-andhra-pradesh/article68255983.ece|access-date=2024-12-01 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X |archive-date=19 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240619140956/https://www.thehindu.com/elections/andhra-pradesh-assembly/with-100-strike-rate-jana-sena-party-achieves-unprecedented-feat-in-andhra-pradesh/article68255983.ece |url-status=live }}</ref> పార్టీ నాయకుడైన పవన్ కళ్యాణ్ 2024 జూన్ నుండి [[ఆంధ్రప్రదేశ్ ఉప ముఖ్యమంత్రుల జాబితా|ఆంధ్రప్రదేశ్ ఉప ముఖ్యమంత్రిగా]] బాధ్యతలు నిర్వర్తిస్తున్నారు. జనసేన మానవతావాదంపై దృష్టి సారిస్తూ మధ్యవాద విధానాన్ని సమర్థిస్తుంది.<ref name=YT2024May>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=NTxtPHF7AAw |title=Pawan Kalyan interview with India Today for 2024 elections |date=2024-05-01 |publisher=[[Business Today (India)|Business Today]] |time=0:10 to 0:40 |access-date=2024-07-30 |quote=I personally feel you have to create a very centristic attitude. You have to create a balance. |via=YouTube}}</ref> పార్టీ ఎన్నికల గుర్తు గాజు గ్లాసు.<ref>{{Cite news |date=2024-05-01 |title=ECI orders freezing of 'glass tumbler' symbol in favour of Jana Sena |url=https://www.thehindu.com/elections/andhra-pradesh-assembly/eci-orders-freezing-of-glass-tumbler-symbol-in-favour-of-jana-sena/article68128616.ece |access-date=2024-08-04 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> జనసేన పార్టీ 2014 ఎన్నికల్లో పోటీ చేయలేదు కానీ ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో [[తెలుగుదేశం పార్టీ|టీడీపీ]]-[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] [[జాతీయ ప్రజాస్వామ్య కూటమి|కూటమి]] విజయానికి దీని మద్దతు కీలకంగా మారింది.<ref name=":17">{{Cite news |date=2014-12-11 |title=Pawan Kalyan's Janasena gets Election Commission's approval |url=https://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/pawan-kalyans-janasena-gets-election-commissions-approval/article6682344.ece |access-date=2024-08-04 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X |quote=The 43-year-old star had campaigned extensively in support of the TDP-BJP combine in undivided Andhra Pradesh for the general elections earlier this year. His campaign is believed to be one of the key factors in the success of the TDP-BJP combine in the elections.}}</ref> 2017లో ఉద్దానం ప్రాంతంలో దీర్ఘకాలిక కిడ్నీ వ్యాధి సంక్షోభం లాంటి సమస్యలను ఎత్తిచూపడం ద్వారా పార్టీ ప్రాముఖ్యతను సంతరించుకుంది. ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ దీనిని "అతి తక్కువగా అర్థం చేసుకున్న, అతి తక్కువగా ప్రచారం పొందిన నెఫ్రోపతీ"గా అభివర్ణించింది.<ref name=":152">{{Cite news |date=2017-12-16 |title=Uddanam kidney disease remains medical enigma despite research |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/hyderabad/uddanam-kidney-disease-remains-medical-enigma-despite-research/articleshow/62090012.cms |access-date=2024-08-01 |work=The Times of India |issn=0971-8257 |quote=Though people in Uddanam have been suffering from kidney diseases of unknown cause (etiology) for decades, the village shot into prominence in January this year when Jana Sena leader and actor Pawan Kalyan took up the cause. His diatribe against the authorities forced the state government to seek the help of international health and medical experts.}}</ref> ఆ తర్వాత 2018లో బలవంతపు భూసేకరణకు వ్యతిరేకంగా, రిజర్వు అడవులలో అక్రమ మైనింగ్‌కు వ్యతిరేకంగా, కరువు సంబంధిత సమస్యలపై పార్టీ నిరసనలకు నాయకత్వం వహించింది.<ref name=":8" /> 2019లో జేఎస్‌పీ తన మొదటి ఎన్నికల్లో పోటీ చేసి ఒక [[శాసనసభ్యుడు|ఎమ్మెల్యే]] స్థానాన్ని గెలుచుకుని సుమారు 6% ఓటు శాతాన్ని సాధించింది. తదనంతరం రైతుల సంక్షేమం, అక్రమ ఇసుక తవ్వకాలు, మహిళల భద్రత, భూ ఆక్రమణలు లాంటి క్షేత్రస్థాయి సమస్యలపై దృష్టి సారించింది. 2024 ఆరంభంలో జేఎస్‌పీ, టీడీపీ, బీజేపీల మధ్య కూటమి ఏర్పాటులో పవన్ కళ్యాణ్ కీలక పాత్ర పోషించారు. ఈ కూటమి [[2024 ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ ఎన్నికలు|శాసనసభ ఎన్నికలతో]] పాటు సార్వత్రిక ఎన్నికల్లోనూ ఘన విజయం సాధించింది. జేఎస్‌పీ పోటీ చేసిన మొత్తం 21 ఎమ్మెల్యే స్థానాలను, రెండు ఎంపీ స్థానాలను గెలుచుకుని ఆంధ్రప్రదేశ్‌ అధికార కూటమిలో ముఖ్యమైన భాగంగా అవతరించింది.<ref name=":44">{{Cite web |last=Srikanth |first=S. Guru |date=2024-06-05 |title=Pawan Kalyan scripts political blockbuster |url=https://www.newindianexpress.com/states/andhra-pradesh/2024/Jun/05/pawan-kalyan-scripts-political-blockbuster |access-date=2024-08-01 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> == సిద్ధాంతాలు == ప్రభుత్వ పనితీరులో, సంస్థలలో జరిగే ఎలాంటి అవినీతినైనా ప్రశ్నించడం, ప్రజల ప్రాథమిక హక్కులను కాపాడడం '''జనసేన పార్టీ''' ప్రధాన లక్ష్యం. జనసేన పార్టీ 'జనసేన సిద్ధాంతాలు' పేరుతో ఏడు ప్రాథమిక ఆదర్శాలను అనుసరిస్తుంది: * కులాలను కలిపే ఆలోచనా విధానం * మత వివక్ష లేని రాజకీయం * భాషా వైవిధ్యాన్ని గౌరవించే సంప్రదాయం * మన సంస్కృతీ సంప్రదాయాలను కాపాడే సమాజం * ప్రాంతీయ ఆకాంక్షలను విస్మరించని జాతీయవాదం * అవినీతిపై రాజీలేని పోరాటం * పర్యావరణాన్ని పరిరక్షించే అభివృద్ధి పార్టీ స్థాపకుడు, అధ్యక్షుడు పవన్ కళ్యాణ్ తాను మధ్యేవాద మార్గాన్ని విశ్వసిస్తున్నానని, మితవాద, వామపక్ష సిద్ధాంతాల మధ్య సమతుల్యతను కొనసాగించాలని తరచుగా పేర్కొన్నారు.<ref name="YT2024May" /><ref name=":5">{{Cite web |date=2023-11-23 |title=Jana Sena carries Sanatana Dharma, socialism together: Pawan Kalyan |url=https://www.thenewsminute.com/telangana/jana-sena-carries-sanatana-dharma-socialism-together-pawan-kalyan |access-date=2024-06-19 |website=The News Minute |language=en}}</ref> "మా ఇజం మీకు అర్థం కావడం లేదని చాలామంది అంటుంటారు, నా ఇజం మానవతావాదం అని వారికి చెబుతున్నాను" అని ఆయన అన్నారు.<ref name=":5" /> తాను [[సనాతన ధర్మం]] పాటిస్తానని, అదే సమయంలో ఇతర మతాలను గౌరవిస్తానని కూడా ఆయన పేర్కొన్నారు.<ref>{{Cite news |date=2019-12-04 |title=Will protect Hindu Dharma while staying secular: Pawan Kalyan |url=https://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/will-protect-hindu-dharma-while-staying-secular-pawan-kalyan/article30163650.ece |access-date=2024-07-31 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-09-13 |title=Love your religion, respect other religions: Pawan Kalyan |url=https://www.123telugu.com/mnews/love-your-religion-respect-other-religions-pawan-kalyan.html |access-date=2024-07-31 |website=[[123Telugu.com]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-06-21 |title=Kakinada: All those aligned with BJP aren't communal, says Pawan Kalyan |url=https://www.thehansindia.com/news/cities/visakhapatnam/kakinada-all-those-aligned-with-bjp-arent-communal-says-pawan-kalyan-804431 |access-date=2024-07-31 |website=[[The Hans India]] |language=en |quote=Stating that he strongly opposes extremism in any party, he said there is harmony and coexistence in Indian society and that’s why people live here peacefully. Pawan said that Indian Hindu society stands for all religions. He made it clear that he was a Hindu, but all Muslims were his brothers.}}</ref> == చరిత్ర == === ఏర్పాటు === [[తెలుగు సినిమా]] అగ్రనటుడు, సామాజిక కార్యకర్త అయిన పవన్ కళ్యాణ్ ఒక కొత్త రాజకీయ పార్టీని ప్రారంభించబోతున్నట్లు 2014 మార్చి 12న అధికారికంగా ప్రకటించారు. ఈ పార్టీ ప్రారంభానికి సన్నాహకంగా కళ్యాణ్ భారత ఎన్నికల సంఘం (ECI) వద్ద పార్టీని నమోదు చేసేందుకు ఢిల్లీ వెళ్లినట్లు వార్తలు వచ్చాయి.<ref>{{Cite news |date=2014-03-13 |title=Pawan Kalyan set to take the plunge |url=https://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/pawan-kalyan-set-to-take-the-plunge/article5778105.ece |access-date=2024-08-04 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> 2014 మార్చి 14న [[హైదరాబాద్]]‌లోని [[మాదాపూర్]]‌లో ఉన్న హైదరాబాద్ ఇంటర్నేషనల్ కన్వెన్షన్ సెంటర్ (HICC)లో జరిగిన భారీ సమావేశంలో కళ్యాణ్ పార్టీని అధికారికంగా ప్రారంభించారు.<ref name=":0" /><ref name=":4">{{cite web |author=Suresh Krishnamoorthy |date=2014-03-07 |title=Stage set for Pawan Kalyan's "Janasena" |url=http://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/stage-set-for-pawan-kalyans-jana-sena/article5781784.ece |access-date=2014-03-14 |work=The Hindu}}</ref> పార్టీకి జనసేన (ప్రజల సైన్యం) అని పేరు పెట్టి, అధికారంలో ఉన్నవారిని ప్రశ్నించాలని కళ్యాణ్ ప్రజలను కోరారు. 6,000 మంది హాజరైన ఈ కార్యక్రమంలో ఆయన పార్టీ జెండాను ఆవిష్కరించి లక్ష్యాలను వివరించారు. రాష్ట్ర సమస్యలపై కాంగ్రెస్ పార్టీ అధిష్టానాన్ని విమర్శిస్తూ, ప్రజల సమస్యలను పరిష్కరించకుండా రాష్ట్రాన్ని విభజించారని ఆరోపించారు.<ref name=":0" /> పార్టీ రెండవ బహిరంగ సభను 2014 మార్చి 27న విశాఖపట్నంలో నిర్వహించింది. ఇక్కడ కళ్యాణ్, రాజు రవితేజతో కలిసి రచించిన ''ఇజం'' పుస్తకాన్ని ఆవిష్కరించారు.<ref>{{Cite web |last=AR |first=Reshmi |date=2014-03-27 |title=Pawan Jana Sena Vizag meet live |url=https://www.thehansindia.com/posts/index/Cinema/2014-03-27/Pawan-Jana-Sena-Vizag-meet-live/90279 |access-date=2024-08-04 |website=[[The Hans India]] |language=en}}</ref> 2014 నవంబర్ 28న ఎన్నికల సంఘం ఈ పార్టీకి ఆమోదం తెలిపింది.<ref>{{Cite news |date=2014-12-11 |title=Pawan Kalyan's Janasena gets Election Commission's approval |url=https://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/pawan-kalyans-janasena-gets-election-commissions-approval/article6682344.ece |access-date=2024-08-04 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X |quote=“The Election Commission of India has given registration to the ‘Janasena Party’ as a political party Under Section 29A of the Representation of the People Act,1951 with effect from 24.11.2014 vide Registration Number 56/118/2014/PPS-I dated 28.11.2014,” the outfit said in a statement on Thursday.}}</ref> === 2014 – 2019 === ==== 2014 ఎన్నికలు ==== 2014 ఎన్నికల్లో పవన్ కళ్యాణ్ పోటీ చేయకూడదని నిర్ణయించుకుని, [[తెలుగుదేశం పార్టీ]] (టీడీపీ), [[భారతీయ జనతా పార్టీ]] (బీజేపీ) [[జాతీయ ప్రజాస్వామ్య కూటమి|కూటమికి]] విశేషంగా మద్దతు ఇచ్చి ప్రచారం చేశారు. "కాంగ్రెస్ హటావో, దేశ్ బచావో" (కాంగ్రెస్‌ను తొలగించండి, దేశాన్ని కాపాడండి) అనే నినాదంతో ఆయన [[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్]] పార్టీకి వ్యతిరేకంగా ప్రచారం నిర్వహించారు.<ref>{{cite news |date=15 March 2014 |title='Congress Hatao, Desh Bachao' |url=https://www.newindianexpress.com/cities/hyderabad/2014/mar/15/congress-hatao-desh-bachao-586391.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210403154111/https://www.newindianexpress.com/cities/hyderabad/2014/mar/15/Congress-Hatao-Desh-Bachao-586391.html |archive-date=3 April 2021 |access-date=28 March 2021 |work=The New Indian Express}}</ref> ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణలలో ఆయన సభలకు భారీ సంఖ్యలో ప్రజలు హాజరయ్యారు.<ref>[http://deccan-journal.com/content/pawan-draws-huge-crowds-karnataka/ Pawan draws huge crowds in Karnataka] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140508104401/http://deccan-journal.com/content/pawan-draws-huge-crowds-karnataka|date=8 May 2014}}. Deccan-journal.com. Retrieved 14 May 2014.</ref> ఆయన మద్దతు, ప్రచారం [[2014 ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ ఎన్నికలు|ఆంధ్రప్రదేశ్ అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో]] టీడీపీ నేతృత్వంలోని జాతీయ ప్రజాస్వామ్య కూటమి విజయానికి ఎంతగానో తోడ్పడ్డాయి.<ref name=":17" /><ref name=":6">{{cite web |date=6 September 2016 |title=Special category status for AP: Pawan Kalyan set to fire first salvo |url=https://www.thehindubusinessline.com/news/national/special-category-status-for-ap-pawan-kalyan-set-to-fire-first-salvo/article9076162.ece |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191214155203/https://www.thehindubusinessline.com/news/national/special-category-status-for-ap-pawan-kalyan-set-to-fire-first-salvo/article9076162.ece |archive-date=14 December 2019 |access-date=14 December 2019 |website=[[Business Line]] |quote=Pawan Kalyan, who did not contest the elections in 2014, lent his support to the Telugu Desam-BJP alliance in the State and is said to have played a key role in securing the vote of the Kapu caste for the alliance, paving the way for the victory of the TDP-BJP combine in many coastal districts.}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-04-02 |title=Pawan Kalyan, the latest in a line of actor-turned-politicians, positions himself as the dark horse but will he avoid the electoral fate of his eldest brother Chiranjeevi? |url=https://www.indiatoday.in/magazine/nation/story/20150413-pawan-kalyan-andhra-pradesh-bjp-telugu-desam-818038-2015-04-02 |access-date=2024-08-04 |website=India Today |language=en}}</ref> ==== ప్రత్యేక హోదా కోసం ప్రచారం ==== ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు ప్రత్యేక హోదా కల్పించడంలో జరుగుతున్న జాప్యంపై 2016 సెప్టెంబర్లో పవన్ కళ్యాణ్ బహిరంగంగా బీజేపీ, టీడీపీలపై విమర్శలు గుప్పించడం రాజకీయ ఒత్తిడిని పెంచింది.<ref name=":6" /> కేంద్ర ప్రభుత్వ నిర్లక్ష్యాన్ని ఆయన తీవ్రంగా ఖండించిన తిరుపతి సభ జరిగిన పది రోజుల తర్వాత, కేంద్ర ప్రభుత్వం రాష్ట్రానికి అర్ధరాత్రి విలేకరుల సమావేశంలో ఒక 'ప్రత్యేక ప్యాకేజీ'ని ప్రకటించింది.<ref name=":1">{{cite web |date=14 September 2016 |title=Pawan Kalyan at Kakinada: BJP's deafening burial and Jana Sena's quiet rebirth? |url=https://www.thenewsminute.com/article/pawan-kalyan-kakinada-bjps-deafening-burial-and-jana-senas-quiet-rebirth-49841 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191214155418/https://www.thenewsminute.com/article/pawan-kalyan-kakinada-bjps-deafening-burial-and-jana-senas-quiet-rebirth-49841 |archive-date=14 December 2019 |access-date=14 December 2019 |website=The News Minute}}</ref> ముఖ్యమంత్రి [[నారా చంద్రబాబు నాయుడు]] ఆ ప్యాకేజీని అంగీకరించారు. అయితే, 2016 సెప్టెంబర్ 9న కాకినాడలో జరిగిన 'సీమాంధ్రుల ఆత్మ గౌరవ సభ' అనే భారీ బహిరంగ సభలో కళ్యాణ్ ఈ రాయితీలను కంటితుడుపు చర్యగా కొట్టిపారేసి, బీజేపీతో నాయుడికి ఉన్న రాజీ ధోరణిని తీవ్రంగా విమర్శించారు. పవన్ కళ్యాణ్ ప్రభావం ఎంతగా ఉందో ఈ ప్రత్యేక ప్యాకేజీ ప్రకటన స్పష్టం చేస్తుందని రాజకీయ విశ్లేషకులు దీనిని ఆయన సాధించిన 'రాజకీయ విజయం'గా పేర్కొన్నారు.<ref name=":1" /> [[2019 భారత సార్వత్రిక ఎన్నికలు|2019 సార్వత్రిక ఎన్నికల్లో]] పోటీ చేయాలనే ప్రణాళికతో అనంతపురంలో జనసేన పార్టీ మొదటి కార్యాలయాన్ని 2017లో ఏర్పాటు చేయనున్నట్లు 2016 నవంబర్లో ప్రకటించారు.<ref>{{Cite news |author=Staff Reporter |date=2016-11-11 |title='Jana Sena will contest 2019 polls' |url=http://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/jana-sena-will-contest-2019-polls/article9331775.ece |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201011180909/https://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/%E2%80%98Jana-Sena-will-contest-2019-polls%E2%80%99/article16442735.ece |archive-date=11 October 2020 |access-date=2016-11-11 |newspaper=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> ==== ఉద్దానం కిడ్నీ వ్యాధి సంక్షోభంపై దృష్టి ==== శ్రీకాకుళం జిల్లాలోని [[ఉద్దానం]] కిడ్నీ వ్యాధి సమస్యపై పవన్ కళ్యాణ్ దృష్టి సారించి, స్థానికంగా ఉన్న కిడ్నీ సమస్యలపై క్లినికల్ పరిశోధనల్లో పాల్గొనాలని హార్వర్డ్ విశ్వవిద్యాలయ వైద్యులను కోరారు.<ref name=":152"/> అనంతరం ఆయన విశాఖపట్నంలో ఈ హార్వర్డ్ వైద్యులు, స్థానిక శాస్త్రవేత్తలతో సమావేశం నిర్వహించారు. ఉద్దానం పరిస్థితిపై ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబు నాయుడును కళ్యాణ్ కలవడంతో ఆ ప్రాంతంలో ఒక డయాలసిస్ కేంద్రాన్ని ఏర్పాటు చేశారు.<ref>{{Cite web |date=2017-07-31 |title=Pawan Kalyan, Harvard doctors meet Andhra Pradesh CM Chandrababu Naidu on Uddanam kidney problems |url=https://www.newindianexpress.com/cities/vijayawada/2017/Jul/31/pawan-kalyan-harvard-doctors-meet-andhra-pradesh-cm-chandrababu-naidu-on-uddanam-kidney-problems-1636186.html |access-date=2024-07-30 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=31 July 2017 |title=Andhra to set up institute for research on 'Uddanam Nephropathy' |url=https://www.business-standard.com/article/news-ians/andhra-to-set-up-institute-for-research-on-uddanam-nephropathy-117073101574_1.html |access-date=30 July 2024 |website=[[Business Standard]]}}</ref> 2018 మే నెలలో ఉద్దానంలోని రోగులకు సరైన వైద్యం అందించాలని డిమాండ్ చేస్తూ ఆయన ఒకరోజు నిరాహారదీక్ష చేశారు.<ref>{{Cite web |date=2018-05-26 |title=Jana Sena Party chief Pawan Kalyan begins fast for cause of CKD patients in Andhra Pradesh |url=https://www.newindianexpress.com/states/andhra-pradesh/2018/May/26/jana-sena-party-chief-pawan-kalyan-begins-fast-for-cause-of-ckd-patients-in-andhra-pradesh-1819636.html |access-date=2024-08-06 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> పార్టీ వార్షికోత్సవాన్ని పురస్కరించుకుని మార్చి 14న ఒక వెబ్‌సైట్‌ను ప్రారంభించనున్నట్లు, 2019 సార్వత్రిక ఎన్నికల కోసం పార్టీ మేనిఫెస్టోపై సలహాలను ఆహ్వానిస్తున్నట్లు 2017 ఫిబ్రవరి 21న కళ్యాణ్ ప్రకటించారు.<ref>{{cite news|url=http://www.newindianexpress.com/states/andhra-pradesh/2017/feb/21/pawan-in-poll-mode-to-launch-website-on-march-14-1572958--1.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20170305195310/http://www.newindianexpress.com/states/andhra-pradesh/2017/feb/21/pawan-in-poll-mode-to-launch-website-on-march-14-1572958--1.html|url-status=dead|archive-date=5 March 2017|title='Janasena new website'|author=Staff Reporter|date=21 February 2017|newspaper=The new indian express|language=en-in}}</ref> 2018 మార్చి 14న ఆచార్య నాగార్జున విశ్వవిద్యాలయ మైదానంలో జేఎస్‌పీ నాల్గవ ఆవిర్భావ దినోత్సవం జరిగింది. ఈ సమావేశంలో కళ్యాణ్ కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలపై విమర్శలు చేశారు. ప్రధానంగా అరుణ్ జైట్లీ, చంద్రబాబు నాయుడు, నారా లోకేష్‌ల పేలవమైన పాలన, అవినీతి ఆరోపణలపై ఆయన మండిపడ్డారు. ఆయన మాట్లాడుతూ, "రాజధాని, ఆర్థిక వనరులు లేని రాష్ట్రాన్ని పునర్నిర్మిస్తారనే ఆశతో 2014 సార్వత్రిక ఎన్నికల సమయంలో నేను టీడీపీ, బీజేపీ పార్టీలకు మద్దతు ఇచ్చాను. కానీ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం నా ఆశలను, కోట్ల మంది ప్రజల ఆకాంక్షలను వమ్ము చేసింది. ప్రజలను ద్రోహం చేసిన ఈ పార్టీలకు నేనెందుకు మద్దతు ఇవ్వాలి?" అని ప్రశ్నించారు. చంద్రబాబు నాయుడు కుమారుడి అవినీతి ఆరోపణల గురించి కూడా ఆయన నిలదీశారు.<ref>{{Cite web |date=2018-03-15 |title=Andhra Pradesh: Superstar Pawan Kalyan slams CM Chandrababu Naidu, alleges his son involved in corruption |url=https://www.indiatoday.in/india/story/andhra-pradesh-superstar-pawan-kalyan-slams-cm-chandrababu-naidu-alleges-his-son-involved-in-corruption-1189840-2018-03-14 |access-date=2024-07-30 |website=India Today |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-03-15 |title=Chandrababu Naidu blind to Lokesh's corruption: Pawan Kalyan |url=https://www.deccanchronicle.com/nation/politics/150318/niadu-blind-to-lokeshs-corruption-pawan-kalyan.html |access-date=2024-07-30 |website=[[Deccan Chronicle]] |language=en}}</ref> డ్రెడ్జింగ్ కార్పొరేషన్ ఆఫ్ ఇండియా (DCI)ని ప్రైవేటీకరించాలనే కేంద్ర ప్రభుత్వ నిర్ణయాన్ని 2017 డిసెంబర్‌లో కళ్యాణ్ వ్యతిరేకించారు.<ref>{{Cite news |date=7 December 2017 |title=Pawan Kalyan dredges up a row, DCI sale sends workers in a tizzy – Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/vijayawada/pawan-kalyan-dredges-up-row-dci-sale-sends-workers-in-tizzy/articleshow/61956059.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190209124430/https://timesofindia.indiatimes.com/city/vijayawada/pawan-kalyan-dredges-up-row-dci-sale-sends-workers-in-tizzy/articleshow/61956059.cms |archive-date=9 February 2019 |access-date=2019-02-08 |website=The Times of India}}</ref><ref>{{Cite web |last=Sarma |first=Ch R. S. |date=6 December 2017 |title=Pawan Kalyan backs Dredging Corpn staff stir against privatisation |url=https://www.thehindubusinessline.com/economy/logistics/pawan-kalyan-backs-dredging-corpn-staff-stir-against-privatisation/article9984202.ece |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210310044301/https://www.thehindubusinessline.com/economy/logistics/pawan-kalyan-backs-dredging-corpn-staff-stir-against-privatisation/article9984202.ece |archive-date=10 March 2021 |access-date=2019-02-08 |website=[[Business Line]] |language=en}}</ref> 2018 జూలైలో టీడీపీ ప్రభుత్వం బలవంతంగా చేపట్టిన భూసమీకరణ నిర్ణయాన్ని ఆయన తప్పుబట్టారు.<ref>{{Cite news |date=28 July 2018 |title=Pawan questioned The State's 'strong-arm tactics' in acquisition of lands |url=https://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/pawan-questions-states-strong-arm-tactics-in-acquisition-of-lands/article24543080.ece |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201011180911/https://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/pawan-questions-states-strong-arm-tactics-in-acquisition-of-lands/article24543080.ece |archive-date=11 October 2020 |access-date=2018-07-28 |newspaper=The Hindu}}</ref> 2018 అక్టోబర్‌లో రాజకీయ జవాబుదారీతనాన్ని కోరుతూ రాజమండ్రిలోని చారిత్రాత్మక ధవళేశ్వరం బ్యారేజీపై కవాతు నిర్వహించారు.<ref>{{Cite news |date=16 October 2018 |title=Top priority to job generation: Pawan |url=https://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/top-priority-to-job-generation-pawan/article25231701.ece#= |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201109031328/https://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/top-priority-to-job-generation-pawan/article25231701.ece#= |archive-date=9 November 2020 |access-date=2018-10-16 |newspaper=The Hindu}}</ref> తూర్పు గోదావరి జిల్లా ప్రత్తిపాడు మండలంలోని వంతడ గ్రామంలోని రిజర్వ్ అటవీ ప్రాంతంలో యథేచ్ఛగా సాగుతున్న అక్రమ మైనింగ్‌ను 2018 నవంబర్‌లో ఆయన బయటపెట్టారు.<ref>{{cite web |date=5 November 2018 |title=Pawan Kalyan alleges hand of ruling, Opposition leaders in 'illegal' Vanthada mining – new indian express |url=https://www.newindianexpress.com/states/andhra-pradesh/2018/nov/05/pawan-kalyan-alleges-hand-of-ruling-opposition-leaders-in-illegal-vanthada-mining-1894480.html |publisher=newindianexpress.com}}</ref> కరువు పీడిత రాయలసీమ ప్రాంతాల నుంచి వలసపోయిన లేదా ఆత్మహత్యకు పాల్పడిన రైతుల కుటుంబాలను పరామర్శించేందుకు 2018 డిసెంబర్‌లో ఒక నిరసన యాత్రకు నాయకత్వం వహించారు.<ref name=":8">{{Cite web |date=5 December 2018 |title=Pawan Kalyan leads protest over drought in Andhra's Rayalaseema region |url=https://www.thenewsminute.com/article/pawan-kalyan-leads-protest-over-drought-andhras-rayalaseema-region-92775 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190209124244/https://www.thenewsminute.com/article/pawan-kalyan-leads-protest-over-drought-andhras-rayalaseema-region-92775 |archive-date=9 February 2019 |access-date=2019-02-08 |website=The News Minute}}</ref> సమాజంలోని అన్ని వర్గాల ప్రజలకు సమాన అధికారం కల్పించడమే జనసేన పార్టీ ప్రధాన లక్ష్యంగా ముందుకెళ్తోంది.<ref>{{Cite news |date=3 March 2019 |title=The Hindu : No place for caste, religion in politics, says Pawan |url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-andhrapradesh/no-place-for-caste-religion-in-politics-says-pawan/article26422812.ece |access-date=2019-03-03 |newspaper=The Hindu}}</ref> === 2019–2024 === ==== 2019 ఎన్నికలు ==== 2019 అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని మొత్తం 175 అసెంబ్లీ స్థానాల్లో తమ పార్టీ పోటీ చేస్తుందని 2018 మే 2న జేఎస్‌పీ ప్రకటించింది.<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/hyderabad/pawans-jana-sena-to-contest-all-175-seats-in-andhra/articleshow/63997292.cms|title=Pawan's Jana Sena to contest all 175 seats in Andhra|date=2 May 2018|newspaper=The Times of India|access-date=8 May 2018|archive-date=6 May 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180506202805/https://timesofindia.indiatimes.com/city/hyderabad/pawans-jana-sena-to-contest-all-175-seats-in-andhra/articleshow/63997292.cms|url-status=live}}</ref> బహుజన్ సమాజ్ పార్టీ, కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా, కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (మార్క్సిస్ట్) పార్టీలతో కలిసి జేఎస్‌పీ ఒక కూటమిగా ఏర్పడింది.<ref>{{cite web|url=https://www.com/andhra-pradesh/janasena--bsp-alliance-for-ap-elections-mayawati-wants-to-see-pawan-kalyan-as-cm-512347|title= Janasena-BSP alliance for AP elections, Mayawati wants to see Pawan Kalyan as CM|website=The Hans India|date= 15 March 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.thehansindia.com/posts/index/Andhra-Pradesh/2019-01-03/Left-parties-Janasena-to-contest-together-in-AP-Assembly-elections-CPI-Narayana/468794/amp|title=Left parties, Janasena to contest together in AP elections:CPI Narayana|website=The Hans India|access-date=17 March 2019|archive-date=16 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210416105533/https://www.thehansindia.com/posts/index/Andhra-Pradesh/2019-01-03/Left-parties-Janasena-to-contest-together-in-AP-Assembly-elections-CPI-Narayana/468794/amp|url-status=live}}</ref> ఈ ఎన్నికల్లో కళ్యాణ్ గాజువాక, భీమవరం అనే రెండు స్థానాల నుంచి పోటీ చేశారు.<ref>{{cite news |date=19 March 2019 |title=Andhra Pradesh assembly elections: Pawan Kalyan to contest from Gajuwaka and Bhimavaram |url=https://timesofindia.indiatimes.com/elections/assembly-elections/andhra-pradesh/andhra-pradesh-assembly-elections-pawan-kalyan-to-contest-from-gajuwaka-and-bhimavaram/articleshow/68478694.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201011180920/https://timesofindia.indiatimes.com/elections/assembly-elections/andhra-pradesh/andhra-pradesh-assembly-elections-pawan-kalyan-to-contest-from-gajuwaka-and-bhimavaram/articleshow/68478694.cms |archive-date=11 October 2020 |access-date=2019-03-19 |website=The Times of India}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.thenewsminute.com/article/ap-assembly-jana-sena-chief-pawan-kalyan-contest-bhimavaram-and-gajuwaka-98570|title=AP Assembly:Jana Sena chief Pawan Kalyan lost the seats from Bhimavaram and Gajuwaka|website=www.thenewsminute.com|date=19 March 2019|access-date=2019-03-19|archive-date=11 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201011180926/https://www.thenewsminute.com/article/ap-assembly-jana-sena-chief-pawan-kalyan-contest-bhimavaram-and-gajuwaka-98570|url-status=live}}</ref> ఆయన ఈ రెండు స్థానాల్లోనూ విజయం సాధించలేకపోయారు. కానీ జేఎస్‌పీ అభ్యర్థి రాపాక వరప్రసాద రావు రాజోలు అసెంబ్లీ నియోజకవర్గం నుంచి ఎన్నికయ్యారు. పార్టీ ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో సుమారు 6% ఓటు శాతాన్ని దక్కించుకుంది. '''మేనిఫెస్టో''' రాజమండ్రిలో జరిగిన జేఎస్‌పీ ఐదవ ఆవిర్భావ దినోత్సవం సందర్భంగా కళ్యాణ్ పార్టీ 2019 ఎన్నికల మేనిఫెస్టోను విడుదల చేశారు.<ref>{{cite web|url=https://www.thehansindia.com/andhra-pradesh/jana-sena-party-release-manfesto-for-2019-elections-512043|title=Jana Sena Party released the manifesto for 2019 elections|website=The Hans India|date=14 March 2019|access-date=16 March 2019|archive-date=21 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190321044047/https://www.thehansindia.com/andhra-pradesh/jana-sena-party-release-manfesto-for-2019-elections-512043|url-status=live}}</ref> పార్టీ నిరుద్యోగం, అవినీతిపై యుద్ధం ప్రకటించడంతో పాటు మహిళల భద్రతను కూడా హామీగా ఇచ్చింది. ఇతర హామీలు ఇక్కడ ఉన్నాయి: * ప్రతి రైతు కుటుంబానికి ఎకరాకు ₹8,000 సాగు మద్దతు నిధి<ref>{{cite news|url=https://www.thehindu.com/elections/andhra-pradesh-assembly/jsp-manifesto-focuses-on-youth-and-farmers/article26541490.ece|title=JSP manifesto focuses on youth and farmers|work=The Hindu|date=15 March 2019|access-date=2019-03-15|archive-date=11 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201011180910/https://www.thehindu.com/elections/andhra-pradesh-assembly/jsp-manifesto-focuses-on-youth-and-farmers/article26541490.ece|url-status=live}}</ref> * విద్యార్థులకు ఉచితంగా భోజనం అందించే డొక్కా సీతమ్మ క్యాంటీన్లు * 60 ఏళ్లు పైబడిన సన్నకారు, కౌలు రైతులకు ₹5,000 పెన్షన్, రైతులందరికీ ఉచిత సౌర పంపుసెట్లు * ప్రతి మండల స్థాయిలో ఆర్ట్స్, సైన్స్ కళాశాలలు * పది లక్షల ఉచిత ఆరోగ్య బీమా, అన్ని మండలాల్లో మొబైల్ రోగ నిర్ధారణ కేంద్రాలు * చిన్న వ్యాపారులకు పావలా వడ్డీకి ₹10,000 ఆర్థిక సాయం * సచార్ కమిటీ సిఫార్సుల అమలు * ఎల్‌కేజీ నుంచి పీజీ వరకు ఉచిత విద్య * గృహిణులకు ఉచిత ఎల్‌పీజీ సిలిండర్లు * వేట సాగని కాలంలో మత్స్యకారులకు ఆర్థిక సాయం * రాయలసీమలో హైకోర్టు బెంచ్ ఏర్పాటు<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/vijayawada/woo-all-jana-sena-manifesto-has-something-for-everyone/articleshow/68416442.cms|title=Woo all: Janasena manifesto has something for everyone – Times of India|website=The Times of India|date=18 March 2019|access-date=16 March 2019|archive-date=12 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210112132848/https://timesofindia.indiatimes.com/city/vijayawada/woo-all-jana-sena-manifesto-has-something-for-everyone/articleshow/68416442.cms|url-status=live}}</ref> * ముఖ్యమంత్రి (సీఎం) ని లోకాయుక్త పరిధిలోకి తీసుకురావడం * చట్టసభల్లో మహిళలకు 33% రిజర్వేషన్లు, అన్ని జిల్లాల్లో మహిళా బ్యాంకుల ఏర్పాటు * ప్రతి సంవత్సరం పది లక్షల ఉద్యోగాల కల్పన<ref>{{cite web|url=https://www.news18.com/news/politics/pawan-kalyan-promises-10-lakh-jobs-every-year-free-healthcare-in-jana-sena-manifesto-2067013.html|title=Pawan Kalyan promised to provide 10 Lakh Jobs in Five Years, Free Healthcare in Jana Sena Manifesto|date=14 March 2019|publisher=News18|access-date=2019-03-14}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/pawan-kalyans-janasena-gets-election-commissions-approval/article6682344.ece|title=Pawan Kalyan's Janasena gets Election Commission's approval|date=2014-12-11|work=The Hindu|access-date=2019-10-16|agency=PTI|language=en-IN|issn=0971-751X|archive-date=16 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210916114033/https://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/pawan-kalyans-janasena-gets-election-commissions-approval/article6682344.ece|url-status=live}}</ref> 2019 ఎన్నికల పరాజయం తర్వాత జనసేన పార్టీ రైతుల సంక్షేమం, పారదర్శక పాలన, మౌలిక సదుపాయాల లేమి, అక్రమ ఇసుక తవ్వకాలు, మహిళల భద్రత, భూ ఆక్రమణల లాంటి సమస్యలపై విస్తృతంగా పోరాటం చేసింది. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఇసుక కొరత వల్ల ఉపాధి కోల్పోయిన నిర్మాణ రంగ కార్మికులకు మద్దతుగా వైఎస్ఆర్ కాంగ్రెస్ పార్టీకి వ్యతిరేకంగా 2019 నవంబర్ 3న విశాఖపట్నంలో కళ్యాణ్ లాంగ్ మార్చ్‌కు నాయకత్వం వహించారు.<ref>{{Cite web |last=Reddy |first=Jahnavi |date=4 November 2019 |title='Compensate workers in 2 weeks':Pawan Kalyan holds rally in Vizag over sand shortage |url=https://www.thenewsminute.com/article/compensate-workers-2-weeks-pawan-kalyan-holds-rally-vizag-over-sand-shortage-111670 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191104101802/https://www.thenewsminute.com/article/compensate-workers-2-weeks-pawan-kalyan-holds-rally-vizag-over-sand-shortage-111670 |archive-date=4 November 2019 |access-date=28 March 2021 |website=The News Minute}}</ref> మూడు సంవత్సరాల పాటు బీజేపీకి దూరంగా ఉన్న ఆయన తిరిగి ఆ పార్టీతో పొత్తును 2020 జనవరి 16న ప్రకటించారు.<ref>{{cite news |date=16 January 2020 |title=Pawan Kalyan's Jana Sena and BJP join hands in Andhra Pradesh to emerge as third alternative |url=https://www.newindianexpress.com/states/andhra-pradesh/2020/jan/16/pawan-kalyans-jana-sena-and-bjp-join-hands-in-andhra-pradesh-to-emerge-as-third-alternative-2090394.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200119142234/https://www.newindianexpress.com/states/andhra-pradesh/2020/jan/16/pawan-kalyans-jana-sena-and-bjp-join-hands-in-andhra-pradesh-to-emerge-as-third-alternative-2090394.html |archive-date=19 January 2020 |access-date=28 March 2021 |work=The New Indian Express}}</ref> కర్నూలులో అత్యాచారం, హత్యకు గురైన 15 ఏళ్ల బాలిక సుగాలి ప్రీతికి న్యాయం చేయాలని కోరుతూ 2020 ఫిబ్రవరి 12న ఆయన ఒక ర్యాలీ నిర్వహించారు.<ref>{{Cite web |date=10 February 2020 |title=Pawan Kalyan to protest against Kurnool rape-murder, faces student opposition |url=https://www.thenewsminute.com/article/pawan-kalyan-protest-against-kurnool-rape-murder-faces-student-opposition-117865 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200225091101/https://www.thenewsminute.com/article/pawan-kalyan-protest-against-kurnool-rape-murder-faces-student-opposition-117865 |archive-date=25 February 2020 |access-date=10 February 2020 |website=thenewsminute.com}}</ref> ఈ ఘటనపై సెంట్రల్ బ్యూరో ఆఫ్ ఇన్వెస్టిగేషన్ (CBI) విచారణ జరిపించాలని ఆయన డిమాండ్ చేశారు.<ref>{{Cite web |last=Bandari |first=Pavan Kumar |date=19 February 2020 |title=Jana Sena chief Pawan Kalyan welcomes Jagan's move over CBI inquiry on Sugali Preethi's case |url=https://www.thehansindia.com/andhra-pradesh/jana-sena-chief-pawan-kalyan-welcomes-jagans-move-over-cbi-inquiry-on-sugali-preethis-case-606148 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210403193854/https://www.thehansindia.com/andhra-pradesh/jana-sena-chief-pawan-kalyan-welcomes-jagans-move-over-cbi-inquiry-on-sugali-preethis-case-606148 |archive-date=3 April 2021 |access-date=28 March 2021 |website=The Hans India |language=en}}</ref> 2022 చివర్లో కళ్యాణ్ ప్రజల ఫిర్యాదులు తెలుసుకునేందుకు చిన్న బహిరంగ సభల రూపంలో 'జన వాణి' అనే కార్యక్రమాన్ని ప్రారంభించారు.<ref name=":44"/> ==== 2023 వారాహి యాత్ర ==== జగన్ మోహన్ రెడ్డి ప్రభుత్వ వైఫల్యాలను ఎండగట్టే లక్ష్యంతో కళ్యాణ్ 2023లో 'వారాహి' అనే ప్రత్యేక వాహనంలో రాష్ట్రవ్యాప్త పర్యటన చేపట్టారు. ఈ యాత్రకు ఉపయోగించిన క్యాంపర్ వ్యాన్ వాహనంలో పడక, వంట పరికరాలు, బాత్రూమ్, ఒక చిన్న సమావేశ స్థలం లాంటి సదుపాయాలు ఉన్నాయి.<ref>{{Cite web |date=13 December 2022 |title=Pawan Kalyan opts for Varahi in emerald green, ends vehicle colour row |url=https://www.deccanchronicle.com/nation/politics/131222/pawan-kalyan-opts-for-varahi-in-emerald-green-ends-vehicle-colour-row.html |website=[[Deccan Chronicle]] |access-date=27 December 2022 |archive-date=27 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221227060751/https://www.deccanchronicle.com/nation/politics/131222/pawan-kalyan-opts-for-varahi-in-emerald-green-ends-vehicle-colour-row.html |url-status=live }}</ref> ఈ పర్యటనలో భాగంగా 'జన వాణి' కార్యక్రమాన్ని కూడా నిర్వహించి ప్రజల నుంచి అర్జీలను స్వీకరించారు. అనంతరం ఆయా సమస్యల పరిష్కారం కోసం సంబంధిత అధికారుల దృష్టికి తీసుకెళ్లారు.<ref name=":4" /> ఈ యాత్ర మొదటి దశ జూన్ 14న అన్నవరంలోని సత్యనారాయణ స్వామి ఆలయంలో దర్శనంతో ప్రారంభమై, జూన్ 30న భీమవరంలో ముగిసింది.<ref name=":2" /> మొదటి దశలో కళ్యాణ్ ప్రత్తిపాడు, పిఠాపురం, కాకినాడ అర్బన్, కాకినాడ రూరల్, ముమ్మిడివరం, అమలాపురం, పి.గన్నవరం, నరసాపురం, రాజోలు, పాలకొల్లు, భీమవరం నియోజకవర్గాల్లో పర్యటించారు.<ref name=":2" /> వారాహి యాత్ర రెండవ దశ జూలై 9న ఏలూరు పట్టణంలో బహిరంగ సభతో ప్రారంభమైంది.<ref name=":3">{{Cite web |date=2014-03-12 |title=Election Commission rejected Pawan Kalyan's 'Jana Sena' party registration |url=https://www.telugunow.com/ap-politics/election-commission-rejected-pawan-kalyans-jana-sena-party-registration-167333.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200321185242/https://www.telugunow.com/ap-politics/election-commission-rejected-pawan-kalyans-jana-sena-party-registration-167333.html |archive-date=21 March 2020 |access-date=2020-03-21 |website=TeluguNow.com |language=en-US}}</ref> === 2024–ప్రస్తుతం === ==== 2024 ఎన్నికలు ==== 2024 ఆంధ్రప్రదేశ్ అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో జేఎస్‌పీ, టీడీపీ కలిసి పోటీ చేస్తాయని పవన్ కళ్యాణ్ 2023 సెప్టెంబర్ 14న ఒక విలేకరుల సమావేశం ద్వారా ప్రకటించారు.<ref>{{Cite web |title=Actor-Politician Pawan Kalyan's Jana Sena Ties Up With Chandrababu Naidu |url=https://www.ndtv.com/south/andhra-pradesh-election-actor-politician-pawan-kalyan-jana-sena-ties-up-with-chandrababu-naidu-4388994 |access-date=2023-09-14 |website=NDTV.com}}</ref><ref>{{Cite web |last=Today |first=Telangana |date=2023-09-14 |title=Janasena, TDP will go together in next elections: Pawan Kalyan |url=https://telanganatoday.com/janasena-tdp-will-go-together-in-next-elections-pawan-kalyan |access-date=2023-09-14 |website=Telangana Today |language=en-US}}</ref> శాసనసభ, 2024 సార్వత్రిక ఎన్నికల కోసం 2024 మార్చిలో టీడీపీ మళ్లీ ఎన్‌డీఏలో చేరడంతో ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో అది అధికారికంగా ముక్కోణపు కూటమిగా మారింది.<ref>{{Cite web |date=2024-03-09 |title='Win-win situation for Andhra': TDP, BJP, JanaSena finalise seat-sharing deal for Lok Sabha, Assembly polls |url=https://indianexpress.com/article/india/tdp-bjp-janasena-party-tie-up-for-lok-sabha-assembly-polls-9204938/ |access-date=2024-03-09 |website=The Indian Express |language=en |archive-date=9 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240309165855/https://indianexpress.com/article/india/tdp-bjp-janasena-party-tie-up-for-lok-sabha-assembly-polls-9204938/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-03-09 |title=TDP, BJP seal seat-sharing arrangement for Andhra Pradesh elections |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/vijayawada/tdp-bjp-seals-seat-sharing-arrangement-for-andhra-pradesh-elections/articleshow/108348061.cms |access-date=2024-03-09 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite web |last=DHNS |title=TDP, Jana Sena seal alliance with BJP in Andhra Pradesh; Chandrababu Naidu says 'It will be a sweep' |url=https://www.deccanherald.com/elections/andhra-pradesh/tdp-jana-sena-seal-alliance-with-bjp-in-andhra-pradesh-chandrababu-naidu-says-it-will-be-a-sweep-2929696 |access-date=2024-03-09 |website=Deccan Herald |language=en |archive-date=9 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240309165855/https://www.deccanherald.com/elections/andhra-pradesh/tdp-jana-sena-seal-alliance-with-bjp-in-andhra-pradesh-chandrababu-naidu-says-it-will-be-a-sweep-2929696 |url-status=live }}</ref> తమ పార్టీ పోటీ చేసే స్థానాల సంఖ్యను పరిమితం చేయడం ద్వారా జేఎస్‌పీ, టీడీపీ, బీజేపీల మధ్య పొత్తు కుదర్చడంలో కళ్యాణ్ ముఖ్యమైన పాత్ర పోషించారు. ఈ ఎన్నికల్లో కూటమి ఘన విజయం సాధించింది. జనసేన తాను పోటీ చేసిన ప్రతి స్థానంలోనూ, అనగా 21 ఎమ్మెల్యే స్థానాలతో పాటు 2 ఎంపీ స్థానాలను సైతం గెలుచుకుంది. పిఠాపురం అసెంబ్లీ నియోజకవర్గం నుంచి కళ్యాణ్ 70,000 ఓట్ల మెజారిటీతో ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభకు ఎన్నికయ్యారు.<ref name=":44"/> 2024 ఎన్నికల తర్వాత జనసేన పార్టీ గుర్తింపు పొందిన పార్టీ హోదాకు అర్హత సాధించింది. ఎన్నికల సంఘం మార్గదర్శకాల ప్రకారం, ఒక పార్టీ కనీసం మూడు శాతం స్థానాలను గెలుచుకుంటే రాష్ట్ర పార్టీ హోదాను సాధించగలదు. రాష్ట్రంలో 13% స్థానాలను గెలుచుకోవడం ద్వారా జేఎస్‌పీ ఈ పరిమితిని మించిపోయి ఆ హోదాకు అర్హత పొందింది.<ref>{{Cite news |date=2024-06-12 |title=Now, recognised party status for Jana Sena |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/vijayawada/jana-sena-party-attains-recognized-party-status-in-2024-elections/articleshow/110923192.cms#:~:text=Now,%20recognised%20party%20status%20for%20Jana%20Sena&text=Vijayawada:%20The%202024%20elections%20are,it%20contested%20in%20assembly%20elections. |access-date=2024-08-07 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> ==== సంకీర్ణ ప్రభుత్వంలో జనసేన ==== పార్టీ అధ్యక్షుడు పవన్ కళ్యాణ్ 2024 జూన్ 12న ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వంలో కేబినెట్ మంత్రిగా ప్రమాణ స్వీకారం చేయగా, జూన్ 16న ఆయన ఉప ముఖ్యమంత్రిగా ప్రకటించబడ్డారు.<ref>{{Cite news|editor=The Hindu Bureau |date=2024-06-14 |title=Full list of Andhra Pradesh Cabinet Ministers with portfolios: Who gets what |url=https://www.thehindu.com/elections/andhra-pradesh-assembly/andhra-pradesh-council-of-ministers-full-list/article68288989.ece |access-date=2024-06-17 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> ఆయన పంచాయతీరాజ్, గ్రామీణాభివృద్ధి, గ్రామీణ నీటి సరఫరా, పర్యావరణం, అటవీ, సైన్స్, టెక్నాలజీ మంత్రిగా కూడా కొనసాగుతున్నారు.<ref>{{cite news |date=12 June 2024 |title=Chandrababu Naidu Takes Oath As Andhra Chief Minister, Pawan Kalyan As His Deputy |url=https://www.news18.com/politics/chandrababu-naidu-takes-oath-as-andhra-chief-minister-pawan-kalyan-as-his-deputy-8930015.html |website=News18.com}}</ref><ref>{{Cite news |date=14 June 2024 |title=Pawan Kalyan named Deputy CM, Nara Lokesh IT minister in Andhra Pradesh government |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/pawan-kalyan-named-deputy-cm-nara-lokesh-it-minister-in-andhra-pradesh-government-101718359878590.html |work=[[Hindustan Times]]}}</ref> అదే రోజున పవన్ కళ్యాణ్‌తో పాటు మరో ఇద్దరు జనసేన శాసనసభ్యులు మంత్రులుగా ప్రమాణ స్వీకారం చేశారు. నాదెండ్ల మనోహర్ ఆహార, పౌర సరఫరాలు, వినియోగదారుల వ్యవహారాల మంత్రిగా బాధ్యతలు తీసుకోగా, కందుల దుర్గేష్ పర్యాటక, సాంస్కృతిక, సినిమాటోగ్రఫీ మంత్రిగా బాధ్యతలు చేపట్టారు.<ref>{{Cite news |date=2024-06-14 |title=Full list of Andhra Pradesh Cabinet Ministers with portfolios: Who gets what |url=https://www.thehindu.com/elections/andhra-pradesh-assembly/andhra-pradesh-council-of-ministers-full-list/article68288989.ece |access-date=2024-12-01 |editor=The Hindu Bureau|work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> 2024 జూలై 5న పి. హరి ప్రసాద్ ఎమ్మెల్యే కోటా కింద ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసన మండలి సభ్యునిగా ఏకగ్రీవంగా ఎన్నికయ్యారు. జనసేన పార్టీ నుంచి ఆయన మొదటి ఎమ్మెల్సీగా చరిత్ర సృష్టించారు.<ref>{{Cite web |date=2024-07-05 |title=Ramachandraiah, Hari Prasad elected unopposed to AP Legislative Council under MLA quota |url=https://theprint.in/india/ramachandraiah-hari-prasad-elected-unopposed-to-ap-legislative-council-under-mla-quota/2162559/ |access-date=2024-08-07 |website=ThePrint |language=en-US}}</ref> 2024 జూలై 24న ఆంధ్రప్రదేశ్ అసెంబ్లీలో జనసేన పార్టీ తరపున కీలక నియామకాలు జరిగాయి. తెనాలి ఎమ్మెల్యే నాదెండ్ల మనోహర్ పార్టీ డిప్యూటీ ఫ్లోర్ లీడర్‌గా నియమితులు కాగా, నెల్లిమర్ల ఎమ్మెల్యే లోకం నాగ మాధవి చీఫ్ విప్‌గా నియమితులయ్యారు. భీమవరం ఎమ్మెల్యే పులపర్తి రామాంజనేయులు కోశాధికారిగా బాధ్యతలు చేపట్టారు. విశాఖపట్నం దక్షిణ ఎమ్మెల్యే వంశీ కృష్ణ యాదవ్, రాజోలు ఎమ్మెల్యే దేవ వరప్రసాద్ కార్యదర్శులుగా నియమితులయ్యారు.<ref>{{Cite web |title=జనసేన పార్టీ ఐదుగురు ఎమ్మెల్యేలకు కీలక పదవులు.. వాళ్లిద్దరికి కూడా! |url=https://telugu.samayam.com/andhra-pradesh/news/nadendla-manohar-appointed-as-janasena-party-deputy-floor-leader-and-lokam-madhavi-as-chief-whip-in-andhra-pradesh-assembly/articleshow/111973127.cms |access-date=2024-08-07 |website=[[Samayam Telugu]] |language=te}}</ref> 2024 అక్టోబర్‌లో తిరుపతి లడ్డూ వివాదం నేపథ్యంలో పవన్ కళ్యాణ్ తిరుపతిలో తన వారాహి డిక్లరేషన్ ద్వారా హిందూ ధర్మాన్ని, దేవాలయాలను రక్షించడానికి ప్రత్యేకంగా ఒక బోర్డును ఏర్పాటు చేయాలని పిలుపునిచ్చారు.<ref>{{Cite news |date=4 October 2024 |title=Andhra Pradesh Dy CM Pawan Kalyan Advocates For Sanatana Dharma With Varahi Declaration |url=https://thecommunemag.com/andhra-pradesh-dy-cm-pawan-kalyan-advocates-for-sanatana-dharma-with-varahi-declaration/ |access-date=9 October 2024 |work=The Commune}}</ref><ref>{{cite news |last=Rangarajan |first=A.D. |date=3 October 2024 |title=Varahi Declaration: Pawan administers pledge to save Sanatana Dharma, respect all faiths |url=https://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/varahi-declaration-pawan-administers-pledge-to-save-sanatana-dharma-respect-all-faiths/article68714349.ece |access-date=9 October 2024 |work=[[The Hindu]]}}</ref> ==== సభ్యత్వ మైలురాయి ==== 2024 ఆగస్టు నాటికి జనసేన పార్టీ సభ్యత్వం పది లక్షల మార్కును దాటి ఒక పెద్ద మైలురాయిని చేరుకుంది.<ref name=":7">{{Cite web |date=2024-07-30 |title=Jana Sena Party's membership touches one million mark |url=https://www.yovizag.com/?p=95899 |access-date=2024-08-07 |website=Vizag |language=en-US}}</ref> ఈ ఏడాదిలో పది లక్షల కొత్త సభ్యులను చేర్చుకోవాలన్న లక్ష్యంతో ముందుకెళ్లిన పార్టీ దాన్ని సాధించింది. గతంలో 2021లో ఒక లక్ష, 2022లో 3.50 లక్షలు, 2023లో 6.47 లక్షల సభ్యత్వాలు నమోదయ్యాయి. భవిష్యత్తు రాజకీయ కార్యక్రమాల కోసం ఈ వృద్ధి ప్రాముఖ్యతను నాదెండ్ల మనోహర్ సహా పలువురు పార్టీ నాయకులు ప్రముఖంగా ప్రస్తావించారు.<ref name=":7" /><ref>{{Cite news |last=Raghavendra |first=V. |date=2024-07-18 |title=Jana Sena Party targets enrollment of a million new members this year: Nadendla Manohar |url=https://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/jana-sena-party-targets-enrollment-of-a-million-new-members-this-year-nadendla-manohar/article68417926.ece |access-date=2024-12-01 |work=The Hindu |language=en-IN}}</ref> == నాయకత్వం == === రాజకీయ వ్యవహారాల కమిటీ === {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan ="2" style="background-color:#EE0000; color:white" | చిత్రం ! rowspan ="2" style="background-color:#EE0000; color:white" | పేరు<br />{{small|(పుట్టిన సంవత్సరం)}} ! colspan ="3" style="background-color:#EE0000; color:white" | పదవీ కాలం ! rowspan ="2" style="background-color:#EE0000; color:white" | హోదా ! rowspan ="2" style="background-color:#EE0000; color:white" | మూలాలు |- ! style="background-color:#EE0000; color:white" | బాధ్యతలు చేపట్టిన తేదీ ! style="background-color:#EE0000; color:white" | పదవి నుండి తప్పుకున్న తేదీ ! style="background-color:#EE0000; color:white" | పదవిలో ఉన్న సమయం |- style="text-align: center;" | [[File:The noted Telugu film actor Shri Pavan Kalyan addressing at the closing ceremony and award function of the 18th International Children’s Film Festival India, in Hyderabad on November 20, 2013 (cropped).jpg|100px]] | [[పవన్ కళ్యాణ్]]<br />{{small|(జననం 1971)}} | 2014 సెప్టెంబర్ 14 | ''పదవిలో కొనసాగుతున్నారు'' | {{Ayd|14 September 2014}} | అధ్యక్షుడు | |-style="text-align: center;" | [[File:Nadendla Manohar AP Speaker.jpg|100px]] | [[నాదెండ్ల మనోహర్]]<br />{{small|(జననం 1964)}} | 2018 అక్టోబర్ 12 | ''పదవిలో కొనసాగుతున్నారు'' | {{Ayd|12 October 2018}} | ఛైర్మన్ |<ref>{{Cite news |author=Staff Reporter |date=2018-10-12 |title=Nadendla Manohar joins JSP |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/nadendla-manohar-joins-jsp/article25209413.ece |access-date=2023-01-08 |issn=0971-751X |archive-date=8 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230108114229/https://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/nadendla-manohar-joins-jsp/article25209413.ece |url-status=live }}</ref> |} === ఇతరులు === {| class="wikitable sortable " style="text-align:center;" ! style="background-color:#EE0000;color:white" | పదవి ! style="background-color:#EE0000;color:white" | పేరు |- | ఉపాధ్యక్షుడు | బొంగునూరి మహేందర్ రెడ్డి |- | తెలంగాణ ఇన్‌ఛార్జ్ | నేమూరి శంకర్ గౌడ్ |- | రాజకీయ సలహాదారు | పి. రామమోహన్ రావు <br /><small>(తమిళనాడు మాజీ ప్రధాన కార్యదర్శి)</small> |- | అధ్యక్షుడి రాజకీయ కార్యదర్శి | పి. హరి ప్రసాద్ |- | అధికారిక ప్రతినిధులు | బొలిశెట్టి సత్య<br /> [[కందుల దుర్గేష్]] <br /> టి. శివశంకర్ రావు |- | పార్టీ వ్యవహారాల కమిటీ ఛైర్మన్ | [[శేఖర్ పులి]] |- | ఐటీ సెంటర్ | రామ్ తళ్లూరి |- | అధికార ప్రతినిధి | ప్రొఫెసర్ డాక్టర్ కె. శరత్ కుమార్ |- | ఇతర నాయకులు | [[నాగేంద్ర బాబు|నాగబాబు]] <br /> సందీప్ పంచకర్ల <br /> శివ రామకృష్ణ వాకా<br /> ముత్తంశెట్టి కృష్ణారావు<br /> పాలవలస యశస్విని<br /> జివాజీ రేఖ<br /> అర్హం ఖాన్<br /> పసుపులేటి హరి ప్రసాద్<br /> సుజాత పండా<br /> పంతం నానాజీ<br /> రాష్ట్ర అధికార ప్రతినిధి శివ పార్వతి |} == ఎన్నికల పనితీరు == === భారత సార్వత్రిక ఎన్నికలు === {|class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |+[[File:Lok Sabha.svg|25px]] లోక్‌సభ ఎన్నికలు !style="background-color:#E8232A;color:white"|సంవత్సరం !style="background-color:#E8232A;color:white"|లోక్‌సభ !style="background-color:#E8232A;color:white"|పార్టీ నాయకుడు !style="background-color:#E8232A;color:white"|పోటీ చేసిన స్థానాలు !style="background-color:#E8232A;color:white"|గెలిచిన స్థానాలు !style="background-color:#E8232A;color:white"|స్థానాలలో మార్పు !style="background-color:#E8232A;color:white"|ఓట్ల శాతం !style="background-color:#E8232A;color:white"|ఓట్ల శాతం మార్పు !style="background-color:#E8232A;color:white"|సాధించిన ఓట్లు !style="background-color:#E8232A;color:white"|ఫలితం |- |[[2019 భారత సార్వత్రిక ఎన్నికలు|2019]] |[[17వ లోక్‌సభ|17వ]] |rowspan=2|[[పవన్ కళ్యాణ్|కొణిదెల పవన్ కళ్యాణ్]] |24 |{{Composition bar compact|0|543|{{party color|Janasena Party}}}} |{{steady}} స్థిరం |0.32% |{{steady}} స్థిరం |1,915,127 |{{lost|ఓటమి}} |- |[[2024 భారత సార్వత్రిక ఎన్నికలు|2024]] |[[18వ లోక్‌సభ|18వ]] |2 |{{Composition bar compact|0|543|{{party color|Janasena Party}}}} |{{increase}} 2 పెరుగుదల |0.23% |{{decrease}} 0.09% తగ్గుదల |1,454,138 |{{win|ప్రభుత్వం}} |} === రాష్ట్ర శాసనసభ ఎన్నికలు === {|class="wikitable sortable" style="text-align:center" |+ ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ ఎన్నికలు !style="background-color:#E8232A;color:white"|సంవత్సరం !style="background-color:#E8232A;color:white"|శాసనసభ !style="background-color:#E8232A;color:white"|పార్టీ నాయకుడు !style="background-color:#E8232A;color:white"|పోటీ చేసిన స్థానాలు !style="background-color:#E8232A;color:white"|గెలిచిన స్థానాలు !style="background-color:#E8232A;color:white"|స్థానాలలో మార్పు !style="background-color:#E8232A;color:white"|ఓట్ల శాతం !style="background-color:#E8232A;color:white"|ఓట్ల శాతం మార్పు !style="background-color:#E8232A;color:white"|సాధించిన ఓట్లు !style="background-color:#E8232A;color:white"|ఫలితం |- |[[2019 ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ ఎన్నికలు|2019]] |[[15వ ఆంధ్రప్రదేశ్ అసెంబ్లీ|15వ]] |rowspan=2|[[పవన్ కళ్యాణ్|కొణిదెల పవన్ కళ్యాణ్]] |137 |{{Composition bar compact|1|175|{{party color|Janasena Party}}}} |{{increase}} 1 పెరుగుదల |5.53% |{{steady}} స్థిరం |1,736,811 |{{partial|ఇతరులు}} |- |[[2024 ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ ఎన్నికలు|2024]] |[[16వ ఆంధ్రప్రదేశ్ అసెంబ్లీ|16వ]] |21 |{{Composition bar compact|21|175|{{party color|Janasena Party}}}} |{{increase}} 20 పెరుగుదల |6.85% |{{increase}} 1.32% పెరుగుదల |2,317,747 |{{win|ప్రభుత్వం}} |} {|class="wikitable sortable" style="text-align:center" |+ తెలంగాణ శాసనసభ ఎన్నికలు !style="background-color:#E8232A;color:white"|సంవత్సరం !style="background-color:#E8232A;color:white"|శాసనసభ !style="background-color:#E8232A;color:white"|పార్టీ నాయకుడు !style="background-color:#E8232A;color:white"|పోటీ చేసిన స్థానాలు !style="background-color:#E8232A;color:white"|గెలిచిన స్థానాలు !style="background-color:#E8232A;color:white"|స్థానాలలో మార్పు !style="background-color:#E8232A;color:white"|ఓట్ల శాతం !style="background-color:#E8232A;color:white"|ఓట్ల శాతం మార్పు !style="background-color:#E8232A;color:white"|సాధించిన ఓట్లు !style="background-color:#E8232A;color:white"|ఫలితం |- |[[2023 తెలంగాణ శాసనసభ ఎన్నికలు|2023]] |[[3వ తెలంగాణ అసెంబ్లీ|3వ]] |[[పవన్ కళ్యాణ్|కొణిదెల పవన్ కళ్యాణ్]] |8 |{{Composition bar compact|0|119|{{party color|Janasena Party}}}} |{{steady}} స్థిరం |0.25% |{{steady}} స్థిరం |59,001 |{{lost|ఓటమి}} |} == పార్టీ నాయకుల జాబితా == === అధ్యక్షులు === {|class="wikitable sortable" style="text-align:center;" !rowspan=2 style="background-color:#E8232A;color:white"|క్రమ సంఖ్య !rowspan=2 style="background-color:#E8232A;color:white"|చిత్రం !rowspan=2 style="background-color:#E8232A;color:white"|పేరు<br/>{{small|(జీవిత కాలం)}} !colspan=3 style="background-color:#E8232A;color:white"|పదవీ కాలం |- !style="background-color:#E8232A;color:white"|బాధ్యతలు చేపట్టిన తేదీ !style="background-color:#E8232A;color:white"|పదవి నుండి తప్పుకున్న తేదీ !style="background-color:#E8232A;color:white"|పదవిలో ఉన్న సమయం |- !1 |[[File:Shri Konidela Pawan Kalyan.jpg|100px]] |'''[[పవన్ కళ్యాణ్|కొణిదెల పవన్ కళ్యాణ్]]'''<br/><small>(జననం 1971)</small> |2014 మార్చి 14 |''పదవిలో కొనసాగుతున్నారు'' |{{age in years and days|2014|03|14}} |} == చట్టసభల నాయకులు == === ఉప ముఖ్యమంత్రుల జాబితా === ==== ఆంధ్రప్రదేశ్ ఉప ముఖ్యమంత్రి ==== {{further|ఆంధ్రప్రదేశ్ ఉప ముఖ్యమంత్రుల జాబితా}} {|class="wikitable sortable" style="text-align:center;" !rowspan=2 style="background-color:#E8232A;color:white"|క్రమ సంఖ్య !rowspan=2 style="background-color:#E8232A;color:white"|చిత్రం !rowspan=2 style="background-color:#E8232A;color:white"|పేరు<br/>{{small|(జీవిత కాలం)}} !colspan=3 style="background-color:#E8232A;color:white"|పదవీ కాలం !rowspan=2 style="background-color:#E8232A;color:white"|[[ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ|{{white|అసెంబ్లీ}}]]<br/>{{small|([[ఆంధ్రప్రదేశ్ ఎన్నికలు|{{white|ఎన్నికలు}}]])}} !rowspan=2 style="background-color:#E8232A;color:white"|ఎన్నికైన నియోజకవర్గం !rowspan=2 colspan=2 style="background-color:#E8232A;color:white"|[[ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రుల జాబితా|{{white|ముఖ్యమంత్రి}}]] |- !style="background-color:#E8232A;color:white"|బాధ్యతలు చేపట్టిన తేదీ !style="background-color:#E8232A;color:white"|పదవి నుండి తప్పుకున్న తేదీ !style="background-color:#E8232A;color:white"|పదవిలో ఉన్న సమయం |- !1 |[[File:Shri Konidela Pawan Kalyan.jpg|100px]] |'''[[పవన్ కళ్యాణ్|కొణిదెల పవన్ కళ్యాణ్]]'''<br/><small>(జననం 1971)</small> |2024 జూన్ 12 |''పదవిలో కొనసాగుతున్నారు'' |{{age in years and days|2024|06|12}} |[[16వ ఆంధ్రప్రదేశ్ అసెంబ్లీ|16వ]]<br/>{{small|([[2024 ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ ఎన్నికలు|2024]])}} |[[పిఠాపురం అసెంబ్లీ నియోజకవర్గం|పిఠాపురం]] |[[నారా చంద్రబాబు నాయుడు]] |{{party color cell|Telugu Desam Party}} |} == ఇవి కూడా చూడండి == *[[భారతదేశ రాజకీయాలు]] *[[భారతదేశంలో ఎన్నికలు]] *[[ఆంధ్రప్రదేశ్ రాజకీయాలు]] *[[ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఎన్నికలు]] *[[భారతదేశ రాజకీయ పార్టీల జాబితా]] == మూలాలు == {{reflist}} == బయటి లింకులు == *[https://www.newindianexpress.com/states/andhra-pradesh/2024/Jun/06/tdp-garners-4560-vote-share 21 స్థానాలను గెలుచుకుని 8.53% ఓట్ల శాతాన్ని సాధించిన జనసేన పార్టీ] [[వర్గం:తెలంగాణ రాజకీయ పార్టీలు]] [[వర్గం:భారతదేశ రాజకీయ పార్టీలు]] [[వర్గం:జాతీయ ప్రజాస్వామ్య కూటమిలోని పార్టీలు]] j9b94lmmp812088hejcrwnbmbovejj2 4955775 4955774 2026-09-10T16:34:46Z యర్రా రామారావు 28161 [[Special:Contributions/~2026-48901-65|~2026-48901-65]] ([[User talk:~2026-48901-65|చర్చ]]) చేసిన మార్పులను [[User:ఉదయ్ కిరణ్|ఉదయ్ కిరణ్]] చివరి కూర్పు వరకు తిరగ్గొట్టారు. 4947377 wikitext text/x-wiki {{pp-extended|small=yes}} {{Use dmy dates|date=June 2024}} {{Use Indian English|date=June 2024}} {{Infobox Indian political party |party_name = జనసేన పార్టీ |abbreviation = జేఎస్‌పీ (JSP) |logo = <div style="background-color:#FFFFFF; border:2px solid #D32F2F; padding:4px; text-align:center;"> [[File:Indian election symbol glass tumbler.svg|55px]] <br />'''Jana Sena Party'''<br />జనసేన పార్టీ </div> |colorcode = {{Party color|Janasena Party}} |founder = పవన్ కళ్యాణ్ |president = [[పవన్ కళ్యాణ్]] |secretary = [[నాగేంద్ర బాబు|నాగబాబు]] |chairman = [[నాదెండ్ల మనోహర్]] |loksabha_leader = [[వల్లభనేని బాలశౌరి]] |rajyasabha_leader = |foundation = {{Start date and age|df=yes|p=y|2014|03|14}} |headquarters = [[మంగళగిరి]], [[గుంటూరు]], [[ఆంధ్రప్రదేశ్]] |publication = |women = ఝాన్సీ వీర మహిళా విభాగం |students = భగత్ సింగ్ విద్యార్థి సంఘం |youth = ఆజాద్ యువసేన విభాగం |labour = |peasants = |membership = |colours = {{Color box|white}} [[తెలుపు]]<br />{{Color box|{{Party color|Janasena Party}}}} [[ఎరుపు]] |position = [[మధ్యేవాదం|మధ్యమ (సెంటర్)]]<ref name=YT2024May/> |ideology ={{ubl|[[తెలుగు ప్రజలు|తెలుగు జాతీయవాదం]]|[[సామాజిక సంప్రదాయవాదం]]|[[పర్యావరణవాదం]]|[[మానవతావాదం]]<ref>{{Cite web | url=https://www.thenewsminute.com/telangana/jana-sena-carries-sanatana-dharma-socialism-together-pawan-kalyan| title=Jana Sena carries Sanatana Dharma, socialism together: Pawan Kalyan| date=23 November 2023}}</ref>|[[లౌకికవాదం]]<ref>{{Cite web | url=https://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/will-protect-hindu-dharma-while-staying-secular-pawan-kalyan/article30163650.ece| title=Will protect Hindu Dharma while staying secular: Pawan Kalyan| work=The Hindu| date=4 December 2019}}</ref>|[[మధ్యేవాదం]]<ref>{{Cite web | url=https://www.youtube.com/watch?v=NTxtPHF7AAw | title="My Personal Connect is with Modi Ji..." Telugu Star Pawan Kalyan on Joining BJP | website=[[YouTube]] | date=May 2024 }}</ref>}} |eci = [[భారతదేశ రాజకీయ పార్టీల జాబితా#రాష్ట్ర పార్టీలు|రాష్ట్ర పార్టీ]] |alliance = [[జాతీయ ప్రజాస్వామ్య కూటమి|ఎన్‌డీఏ]] {{small|(2014–2018, 2020–ప్రస్తుతం)}}<ref>{{Cite web |date=2020-01-16 |title=BJP, Jana Sena join hands, announce alliance in Andhra Pradesh |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/bjp-jana-sena-join-hands-announce-alliance-in-andhra-pradesh/story-31yYGz0tb6eeWeKbaXoi3N.html |access-date=2022-10-10 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-03-16 |title=Out of NDA, Naidu's TDP may wage a lone battle in 2019 |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/out-of-nda-naidu-s-tdp-may-wage-a-lone-battle-in-2019/story-toNsqMhkmfok0UYfmIINSN.html |access-date=2023-01-08 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref> |loksabha_seats = {{Composition bar|2|543|hex={{party color|Janasena Party}}}} |rajyasabha_seats = {{Composition bar|1|245|hex={{party color|Janasena Party}}}} |state2_seats_name = [[ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ]] |state2_seats = {{Composition bar|21|175|hex={{party color|Janasena Party}}}} |state_seats_name = [[ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసన మండలి]] |state_seats = {{Composition bar|2|58|hex={{party color|Janasena Party}}}} |no_states = {{Composition bar|1|31|hex={{party color|Janasena Party}}}} |symbol = [[File:Indian election symbol glass tumbler.svg{{!}}class=skin-invert|120px|Glass Tumbler]]<br />గాజు గ్లాసు |flag = Janasena Party Flag.png |website = [https://www.janasenaparty.org www.janasenaparty.org] }} '''జనసేన పార్టీ''' (సంక్షిప్తంగా '''JSP''') అనేది [[ఆంధ్రప్రదేశ్]], [[తెలంగాణ]] రాష్ట్రాలలో చురుకుగా ఉన్న భారతీయ [[రాజకీయ పార్టీ]]. 2014 మార్చి 14న [[పవన్ కళ్యాణ్]] దీనిని స్థాపించారు.<ref name=":2">{{cite book|last1=Blom|first1=Amélie|url=https://books.google.com/books?id=HnKhDwAAQBAJ&dq=janasena+people+army&pg=PT266|title=Emotions, Mobilisations and South Asian Politics|last2=Lama-Rewal|first2=Stéphanie Tawa|date=2019-07-09|publisher=[[Taylor & Francis]]|isbn=978-1-000-02024-3|language=en|access-date=10 July 2023|archive-date=18 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230818135925/https://books.google.com/books?id=HnKhDwAAQBAJ&dq=janasena+people+army&pg=PT266|url-status=live}}</ref><ref name=":0">{{cite web |last=K V Kurmanath |date=2014-03-14 |title=Pawan Kalyan floats Jana Sena party |url=https://www.thehindubusinessline.com/news/pawan-kalyan-floats-jana-sena-party/article23120068.ece |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230505073934/https://www.thehindubusinessline.com/news/pawan-kalyan-floats-jana-sena-party/article23120068.ece |archive-date=5 May 2023 |access-date=2023-05-05 |website=[[Business Line]] |language=en}}</ref> ఇది ప్రస్తుతం [[ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ]]లో రెండవ అతిపెద్ద పార్టీగా నిలిచి అధికార కూటమిలో భాగస్వామిగా ఉంది.<ref>{{Cite news |last=Raghavendra |first=V. |date=2024-06-05 |title=With 100% strike rate, Jana Sena Party achieves unprecedented feat in Andhra Pradesh |url=https://www.thehindu.com/elections/andhra-pradesh-assembly/with-100-strike-rate-jana-sena-party-achieves-unprecedented-feat-in-andhra-pradesh/article68255983.ece|access-date=2024-12-01 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X |archive-date=19 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240619140956/https://www.thehindu.com/elections/andhra-pradesh-assembly/with-100-strike-rate-jana-sena-party-achieves-unprecedented-feat-in-andhra-pradesh/article68255983.ece |url-status=live }}</ref> పార్టీ నాయకుడైన పవన్ కళ్యాణ్ 2024 జూన్ నుండి [[ఆంధ్రప్రదేశ్ ఉప ముఖ్యమంత్రుల జాబితా|ఆంధ్రప్రదేశ్ ఉప ముఖ్యమంత్రిగా]] బాధ్యతలు నిర్వర్తిస్తున్నారు. జనసేన మానవతావాదంపై దృష్టి సారిస్తూ మధ్యవాద విధానాన్ని సమర్థిస్తుంది.<ref name=YT2024May>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=NTxtPHF7AAw |title=Pawan Kalyan interview with India Today for 2024 elections |date=2024-05-01 |publisher=[[Business Today (India)|Business Today]] |time=0:10 to 0:40 |access-date=2024-07-30 |quote=I personally feel you have to create a very centristic attitude. You have to create a balance. |via=YouTube}}</ref> పార్టీ ఎన్నికల గుర్తు గాజు గ్లాసు.<ref>{{Cite news |date=2024-05-01 |title=ECI orders freezing of 'glass tumbler' symbol in favour of Jana Sena |url=https://www.thehindu.com/elections/andhra-pradesh-assembly/eci-orders-freezing-of-glass-tumbler-symbol-in-favour-of-jana-sena/article68128616.ece |access-date=2024-08-04 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> జనసేన పార్టీ 2014 ఎన్నికల్లో పోటీ చేయలేదు కానీ ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో [[తెలుగుదేశం పార్టీ|టీడీపీ]]-[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] [[జాతీయ ప్రజాస్వామ్య కూటమి|కూటమి]] విజయానికి దీని మద్దతు కీలకంగా మారింది.<ref name=":17">{{Cite news |date=2014-12-11 |title=Pawan Kalyan's Janasena gets Election Commission's approval |url=https://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/pawan-kalyans-janasena-gets-election-commissions-approval/article6682344.ece |access-date=2024-08-04 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X |quote=The 43-year-old star had campaigned extensively in support of the TDP-BJP combine in undivided Andhra Pradesh for the general elections earlier this year. His campaign is believed to be one of the key factors in the success of the TDP-BJP combine in the elections.}}</ref> 2017లో ఉద్దానం ప్రాంతంలో దీర్ఘకాలిక కిడ్నీ వ్యాధి సంక్షోభం లాంటి సమస్యలను ఎత్తిచూపడం ద్వారా పార్టీ ప్రాముఖ్యతను సంతరించుకుంది. ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ దీనిని "అతి తక్కువగా అర్థం చేసుకున్న, అతి తక్కువగా ప్రచారం పొందిన నెఫ్రోపతీ"గా అభివర్ణించింది.<ref name=":152">{{Cite news |date=2017-12-16 |title=Uddanam kidney disease remains medical enigma despite research |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/hyderabad/uddanam-kidney-disease-remains-medical-enigma-despite-research/articleshow/62090012.cms |access-date=2024-08-01 |work=The Times of India |issn=0971-8257 |quote=Though people in Uddanam have been suffering from kidney diseases of unknown cause (etiology) for decades, the village shot into prominence in January this year when Jana Sena leader and actor Pawan Kalyan took up the cause. His diatribe against the authorities forced the state government to seek the help of international health and medical experts.}}</ref> ఆ తర్వాత 2018లో బలవంతపు భూసేకరణకు వ్యతిరేకంగా, రిజర్వు అడవులలో అక్రమ మైనింగ్‌కు వ్యతిరేకంగా, కరువు సంబంధిత సమస్యలపై పార్టీ నిరసనలకు నాయకత్వం వహించింది.<ref name=":8" /> 2019లో జేఎస్‌పీ తన మొదటి ఎన్నికల్లో పోటీ చేసి ఒక [[శాసనసభ్యుడు|ఎమ్మెల్యే]] స్థానాన్ని గెలుచుకుని సుమారు 6% ఓటు శాతాన్ని సాధించింది. తదనంతరం రైతుల సంక్షేమం, అక్రమ ఇసుక తవ్వకాలు, మహిళల భద్రత, భూ ఆక్రమణలు లాంటి క్షేత్రస్థాయి సమస్యలపై దృష్టి సారించింది. 2024 ఆరంభంలో జేఎస్‌పీ, టీడీపీ, బీజేపీల మధ్య కూటమి ఏర్పాటులో పవన్ కళ్యాణ్ కీలక పాత్ర పోషించారు. ఈ కూటమి [[2024 ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ ఎన్నికలు|శాసనసభ ఎన్నికలతో]] పాటు సార్వత్రిక ఎన్నికల్లోనూ ఘన విజయం సాధించింది. జేఎస్‌పీ పోటీ చేసిన మొత్తం 21 ఎమ్మెల్యే స్థానాలను, రెండు ఎంపీ స్థానాలను గెలుచుకుని ఆంధ్రప్రదేశ్‌ అధికార కూటమిలో ముఖ్యమైన భాగంగా అవతరించింది.<ref name=":44">{{Cite web |last=Srikanth |first=S. Guru |date=2024-06-05 |title=Pawan Kalyan scripts political blockbuster |url=https://www.newindianexpress.com/states/andhra-pradesh/2024/Jun/05/pawan-kalyan-scripts-political-blockbuster |access-date=2024-08-01 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> == సిద్ధాంతాలు == ప్రభుత్వ పనితీరులో, సంస్థలలో జరిగే ఎలాంటి అవినీతినైనా ప్రశ్నించడం, ప్రజల ప్రాథమిక హక్కులను కాపాడడం '''జనసేన పార్టీ''' ప్రధాన లక్ష్యం. జనసేన పార్టీ 'జనసేన సిద్ధాంతాలు' పేరుతో ఏడు ప్రాథమిక ఆదర్శాలను అనుసరిస్తుంది: * కులాలను కలిపే ఆలోచనా విధానం * మత వివక్ష లేని రాజకీయం * భాషా వైవిధ్యాన్ని గౌరవించే సంప్రదాయం * మన సంస్కృతీ సంప్రదాయాలను కాపాడే సమాజం * ప్రాంతీయ ఆకాంక్షలను విస్మరించని జాతీయవాదం * అవినీతిపై రాజీలేని పోరాటం * పర్యావరణాన్ని పరిరక్షించే అభివృద్ధి పార్టీ స్థాపకుడు, అధ్యక్షుడు పవన్ కళ్యాణ్ తాను మధ్యేవాద మార్గాన్ని విశ్వసిస్తున్నానని, మితవాద, వామపక్ష సిద్ధాంతాల మధ్య సమతుల్యతను కొనసాగించాలని తరచుగా పేర్కొన్నారు.<ref name="YT2024May" /><ref name=":5">{{Cite web |date=2023-11-23 |title=Jana Sena carries Sanatana Dharma, socialism together: Pawan Kalyan |url=https://www.thenewsminute.com/telangana/jana-sena-carries-sanatana-dharma-socialism-together-pawan-kalyan |access-date=2024-06-19 |website=The News Minute |language=en}}</ref> "మా ఇజం మీకు అర్థం కావడం లేదని చాలామంది అంటుంటారు, నా ఇజం మానవతావాదం అని వారికి చెబుతున్నాను" అని ఆయన అన్నారు.<ref name=":5" /> తాను [[సనాతన ధర్మం]] పాటిస్తానని, అదే సమయంలో ఇతర మతాలను గౌరవిస్తానని కూడా ఆయన పేర్కొన్నారు.<ref>{{Cite news |date=2019-12-04 |title=Will protect Hindu Dharma while staying secular: Pawan Kalyan |url=https://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/will-protect-hindu-dharma-while-staying-secular-pawan-kalyan/article30163650.ece |access-date=2024-07-31 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-09-13 |title=Love your religion, respect other religions: Pawan Kalyan |url=https://www.123telugu.com/mnews/love-your-religion-respect-other-religions-pawan-kalyan.html |access-date=2024-07-31 |website=[[123Telugu.com]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-06-21 |title=Kakinada: All those aligned with BJP aren't communal, says Pawan Kalyan |url=https://www.thehansindia.com/news/cities/visakhapatnam/kakinada-all-those-aligned-with-bjp-arent-communal-says-pawan-kalyan-804431 |access-date=2024-07-31 |website=[[The Hans India]] |language=en |quote=Stating that he strongly opposes extremism in any party, he said there is harmony and coexistence in Indian society and that’s why people live here peacefully. Pawan said that Indian Hindu society stands for all religions. He made it clear that he was a Hindu, but all Muslims were his brothers.}}</ref> == చరిత్ర == === ఏర్పాటు === [[తెలుగు సినిమా]] అగ్రనటుడు, సామాజిక కార్యకర్త అయిన పవన్ కళ్యాణ్ ఒక కొత్త రాజకీయ పార్టీని ప్రారంభించబోతున్నట్లు 2014 మార్చి 12న అధికారికంగా ప్రకటించారు. ఈ పార్టీ ప్రారంభానికి సన్నాహకంగా కళ్యాణ్ భారత ఎన్నికల సంఘం (ECI) వద్ద పార్టీని నమోదు చేసేందుకు ఢిల్లీ వెళ్లినట్లు వార్తలు వచ్చాయి.<ref>{{Cite news |date=2014-03-13 |title=Pawan Kalyan set to take the plunge |url=https://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/pawan-kalyan-set-to-take-the-plunge/article5778105.ece |access-date=2024-08-04 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> 2014 మార్చి 14న [[హైదరాబాద్]]‌లోని [[మాదాపూర్]]‌లో ఉన్న హైదరాబాద్ ఇంటర్నేషనల్ కన్వెన్షన్ సెంటర్ (HICC)లో జరిగిన భారీ సమావేశంలో కళ్యాణ్ పార్టీని అధికారికంగా ప్రారంభించారు.<ref name=":0" /><ref name=":4">{{cite web |author=Suresh Krishnamoorthy |date=2014-03-07 |title=Stage set for Pawan Kalyan's "Janasena" |url=http://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/stage-set-for-pawan-kalyans-jana-sena/article5781784.ece |access-date=2014-03-14 |work=The Hindu}}</ref> పార్టీకి జనసేన (ప్రజల సైన్యం) అని పేరు పెట్టి, అధికారంలో ఉన్నవారిని ప్రశ్నించాలని కళ్యాణ్ ప్రజలను కోరారు. 6,000 మంది హాజరైన ఈ కార్యక్రమంలో ఆయన పార్టీ జెండాను ఆవిష్కరించి లక్ష్యాలను వివరించారు. రాష్ట్ర సమస్యలపై కాంగ్రెస్ పార్టీ అధిష్టానాన్ని విమర్శిస్తూ, ప్రజల సమస్యలను పరిష్కరించకుండా రాష్ట్రాన్ని విభజించారని ఆరోపించారు.<ref name=":0" /> పార్టీ రెండవ బహిరంగ సభను 2014 మార్చి 27న విశాఖపట్నంలో నిర్వహించింది. ఇక్కడ కళ్యాణ్, రాజు రవితేజతో కలిసి రచించిన ''ఇజం'' పుస్తకాన్ని ఆవిష్కరించారు.<ref>{{Cite web |last=AR |first=Reshmi |date=2014-03-27 |title=Pawan Jana Sena Vizag meet live |url=https://www.thehansindia.com/posts/index/Cinema/2014-03-27/Pawan-Jana-Sena-Vizag-meet-live/90279 |access-date=2024-08-04 |website=[[The Hans India]] |language=en}}</ref> 2014 నవంబర్ 28న ఎన్నికల సంఘం ఈ పార్టీకి ఆమోదం తెలిపింది.<ref>{{Cite news |date=2014-12-11 |title=Pawan Kalyan's Janasena gets Election Commission's approval |url=https://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/pawan-kalyans-janasena-gets-election-commissions-approval/article6682344.ece |access-date=2024-08-04 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X |quote=“The Election Commission of India has given registration to the ‘Janasena Party’ as a political party Under Section 29A of the Representation of the People Act,1951 with effect from 24.11.2014 vide Registration Number 56/118/2014/PPS-I dated 28.11.2014,” the outfit said in a statement on Thursday.}}</ref> === 2014 – 2019 === ==== 2014 ఎన్నికలు ==== 2014 ఎన్నికల్లో పవన్ కళ్యాణ్ పోటీ చేయకూడదని నిర్ణయించుకుని, [[తెలుగుదేశం పార్టీ]] (టీడీపీ), [[భారతీయ జనతా పార్టీ]] (బీజేపీ) [[జాతీయ ప్రజాస్వామ్య కూటమి|కూటమికి]] విశేషంగా మద్దతు ఇచ్చి ప్రచారం చేశారు. "కాంగ్రెస్ హటావో, దేశ్ బచావో" (కాంగ్రెస్‌ను తొలగించండి, దేశాన్ని కాపాడండి) అనే నినాదంతో ఆయన [[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్]] పార్టీకి వ్యతిరేకంగా ప్రచారం నిర్వహించారు.<ref>{{cite news |date=15 March 2014 |title='Congress Hatao, Desh Bachao' |url=https://www.newindianexpress.com/cities/hyderabad/2014/mar/15/congress-hatao-desh-bachao-586391.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210403154111/https://www.newindianexpress.com/cities/hyderabad/2014/mar/15/Congress-Hatao-Desh-Bachao-586391.html |archive-date=3 April 2021 |access-date=28 March 2021 |work=The New Indian Express}}</ref> ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణలలో ఆయన సభలకు భారీ సంఖ్యలో ప్రజలు హాజరయ్యారు.<ref>[http://deccan-journal.com/content/pawan-draws-huge-crowds-karnataka/ Pawan draws huge crowds in Karnataka] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140508104401/http://deccan-journal.com/content/pawan-draws-huge-crowds-karnataka|date=8 May 2014}}. Deccan-journal.com. Retrieved 14 May 2014.</ref> ఆయన మద్దతు, ప్రచారం [[2014 ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ ఎన్నికలు|ఆంధ్రప్రదేశ్ అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో]] టీడీపీ నేతృత్వంలోని జాతీయ ప్రజాస్వామ్య కూటమి విజయానికి ఎంతగానో తోడ్పడ్డాయి.<ref name=":17" /><ref name=":6">{{cite web |date=6 September 2016 |title=Special category status for AP: Pawan Kalyan set to fire first salvo |url=https://www.thehindubusinessline.com/news/national/special-category-status-for-ap-pawan-kalyan-set-to-fire-first-salvo/article9076162.ece |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191214155203/https://www.thehindubusinessline.com/news/national/special-category-status-for-ap-pawan-kalyan-set-to-fire-first-salvo/article9076162.ece |archive-date=14 December 2019 |access-date=14 December 2019 |website=[[Business Line]] |quote=Pawan Kalyan, who did not contest the elections in 2014, lent his support to the Telugu Desam-BJP alliance in the State and is said to have played a key role in securing the vote of the Kapu caste for the alliance, paving the way for the victory of the TDP-BJP combine in many coastal districts.}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-04-02 |title=Pawan Kalyan, the latest in a line of actor-turned-politicians, positions himself as the dark horse but will he avoid the electoral fate of his eldest brother Chiranjeevi? |url=https://www.indiatoday.in/magazine/nation/story/20150413-pawan-kalyan-andhra-pradesh-bjp-telugu-desam-818038-2015-04-02 |access-date=2024-08-04 |website=India Today |language=en}}</ref> ==== ప్రత్యేక హోదా కోసం ప్రచారం ==== ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు ప్రత్యేక హోదా కల్పించడంలో జరుగుతున్న జాప్యంపై 2016 సెప్టెంబర్లో పవన్ కళ్యాణ్ బహిరంగంగా బీజేపీ, టీడీపీలపై విమర్శలు గుప్పించడం రాజకీయ ఒత్తిడిని పెంచింది.<ref name=":6" /> కేంద్ర ప్రభుత్వ నిర్లక్ష్యాన్ని ఆయన తీవ్రంగా ఖండించిన తిరుపతి సభ జరిగిన పది రోజుల తర్వాత, కేంద్ర ప్రభుత్వం రాష్ట్రానికి అర్ధరాత్రి విలేకరుల సమావేశంలో ఒక 'ప్రత్యేక ప్యాకేజీ'ని ప్రకటించింది.<ref name=":1">{{cite web |date=14 September 2016 |title=Pawan Kalyan at Kakinada: BJP's deafening burial and Jana Sena's quiet rebirth? |url=https://www.thenewsminute.com/article/pawan-kalyan-kakinada-bjps-deafening-burial-and-jana-senas-quiet-rebirth-49841 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191214155418/https://www.thenewsminute.com/article/pawan-kalyan-kakinada-bjps-deafening-burial-and-jana-senas-quiet-rebirth-49841 |archive-date=14 December 2019 |access-date=14 December 2019 |website=The News Minute}}</ref> ముఖ్యమంత్రి [[నారా చంద్రబాబు నాయుడు]] ఆ ప్యాకేజీని అంగీకరించారు. అయితే, 2016 సెప్టెంబర్ 9న కాకినాడలో జరిగిన 'సీమాంధ్రుల ఆత్మ గౌరవ సభ' అనే భారీ బహిరంగ సభలో కళ్యాణ్ ఈ రాయితీలను కంటితుడుపు చర్యగా కొట్టిపారేసి, బీజేపీతో నాయుడికి ఉన్న రాజీ ధోరణిని తీవ్రంగా విమర్శించారు. పవన్ కళ్యాణ్ ప్రభావం ఎంతగా ఉందో ఈ ప్రత్యేక ప్యాకేజీ ప్రకటన స్పష్టం చేస్తుందని రాజకీయ విశ్లేషకులు దీనిని ఆయన సాధించిన 'రాజకీయ విజయం'గా పేర్కొన్నారు.<ref name=":1" /> [[2019 భారత సార్వత్రిక ఎన్నికలు|2019 సార్వత్రిక ఎన్నికల్లో]] పోటీ చేయాలనే ప్రణాళికతో అనంతపురంలో జనసేన పార్టీ మొదటి కార్యాలయాన్ని 2017లో ఏర్పాటు చేయనున్నట్లు 2016 నవంబర్లో ప్రకటించారు.<ref>{{Cite news |author=Staff Reporter |date=2016-11-11 |title='Jana Sena will contest 2019 polls' |url=http://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/jana-sena-will-contest-2019-polls/article9331775.ece |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201011180909/https://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/%E2%80%98Jana-Sena-will-contest-2019-polls%E2%80%99/article16442735.ece |archive-date=11 October 2020 |access-date=2016-11-11 |newspaper=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> ==== ఉద్దానం కిడ్నీ వ్యాధి సంక్షోభంపై దృష్టి ==== శ్రీకాకుళం జిల్లాలోని [[ఉద్దానం]] కిడ్నీ వ్యాధి సమస్యపై పవన్ కళ్యాణ్ దృష్టి సారించి, స్థానికంగా ఉన్న కిడ్నీ సమస్యలపై క్లినికల్ పరిశోధనల్లో పాల్గొనాలని హార్వర్డ్ విశ్వవిద్యాలయ వైద్యులను కోరారు.<ref name=":152"/> అనంతరం ఆయన విశాఖపట్నంలో ఈ హార్వర్డ్ వైద్యులు, స్థానిక శాస్త్రవేత్తలతో సమావేశం నిర్వహించారు. ఉద్దానం పరిస్థితిపై ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబు నాయుడును కళ్యాణ్ కలవడంతో ఆ ప్రాంతంలో ఒక డయాలసిస్ కేంద్రాన్ని ఏర్పాటు చేశారు.<ref>{{Cite web |date=2017-07-31 |title=Pawan Kalyan, Harvard doctors meet Andhra Pradesh CM Chandrababu Naidu on Uddanam kidney problems |url=https://www.newindianexpress.com/cities/vijayawada/2017/Jul/31/pawan-kalyan-harvard-doctors-meet-andhra-pradesh-cm-chandrababu-naidu-on-uddanam-kidney-problems-1636186.html |access-date=2024-07-30 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=31 July 2017 |title=Andhra to set up institute for research on 'Uddanam Nephropathy' |url=https://www.business-standard.com/article/news-ians/andhra-to-set-up-institute-for-research-on-uddanam-nephropathy-117073101574_1.html |access-date=30 July 2024 |website=[[Business Standard]]}}</ref> 2018 మే నెలలో ఉద్దానంలోని రోగులకు సరైన వైద్యం అందించాలని డిమాండ్ చేస్తూ ఆయన ఒకరోజు నిరాహారదీక్ష చేశారు.<ref>{{Cite web |date=2018-05-26 |title=Jana Sena Party chief Pawan Kalyan begins fast for cause of CKD patients in Andhra Pradesh |url=https://www.newindianexpress.com/states/andhra-pradesh/2018/May/26/jana-sena-party-chief-pawan-kalyan-begins-fast-for-cause-of-ckd-patients-in-andhra-pradesh-1819636.html |access-date=2024-08-06 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> పార్టీ వార్షికోత్సవాన్ని పురస్కరించుకుని మార్చి 14న ఒక వెబ్‌సైట్‌ను ప్రారంభించనున్నట్లు, 2019 సార్వత్రిక ఎన్నికల కోసం పార్టీ మేనిఫెస్టోపై సలహాలను ఆహ్వానిస్తున్నట్లు 2017 ఫిబ్రవరి 21న కళ్యాణ్ ప్రకటించారు.<ref>{{cite news|url=http://www.newindianexpress.com/states/andhra-pradesh/2017/feb/21/pawan-in-poll-mode-to-launch-website-on-march-14-1572958--1.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20170305195310/http://www.newindianexpress.com/states/andhra-pradesh/2017/feb/21/pawan-in-poll-mode-to-launch-website-on-march-14-1572958--1.html|url-status=dead|archive-date=5 March 2017|title='Janasena new website'|author=Staff Reporter|date=21 February 2017|newspaper=The new indian express|language=en-in}}</ref> 2018 మార్చి 14న ఆచార్య నాగార్జున విశ్వవిద్యాలయ మైదానంలో జేఎస్‌పీ నాల్గవ ఆవిర్భావ దినోత్సవం జరిగింది. ఈ సమావేశంలో కళ్యాణ్ కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలపై విమర్శలు చేశారు. ప్రధానంగా అరుణ్ జైట్లీ, చంద్రబాబు నాయుడు, నారా లోకేష్‌ల పేలవమైన పాలన, అవినీతి ఆరోపణలపై ఆయన మండిపడ్డారు. ఆయన మాట్లాడుతూ, "రాజధాని, ఆర్థిక వనరులు లేని రాష్ట్రాన్ని పునర్నిర్మిస్తారనే ఆశతో 2014 సార్వత్రిక ఎన్నికల సమయంలో నేను టీడీపీ, బీజేపీ పార్టీలకు మద్దతు ఇచ్చాను. కానీ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం నా ఆశలను, కోట్ల మంది ప్రజల ఆకాంక్షలను వమ్ము చేసింది. ప్రజలను ద్రోహం చేసిన ఈ పార్టీలకు నేనెందుకు మద్దతు ఇవ్వాలి?" అని ప్రశ్నించారు. చంద్రబాబు నాయుడు కుమారుడి అవినీతి ఆరోపణల గురించి కూడా ఆయన నిలదీశారు.<ref>{{Cite web |date=2018-03-15 |title=Andhra Pradesh: Superstar Pawan Kalyan slams CM Chandrababu Naidu, alleges his son involved in corruption |url=https://www.indiatoday.in/india/story/andhra-pradesh-superstar-pawan-kalyan-slams-cm-chandrababu-naidu-alleges-his-son-involved-in-corruption-1189840-2018-03-14 |access-date=2024-07-30 |website=India Today |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-03-15 |title=Chandrababu Naidu blind to Lokesh's corruption: Pawan Kalyan |url=https://www.deccanchronicle.com/nation/politics/150318/niadu-blind-to-lokeshs-corruption-pawan-kalyan.html |access-date=2024-07-30 |website=[[Deccan Chronicle]] |language=en}}</ref> డ్రెడ్జింగ్ కార్పొరేషన్ ఆఫ్ ఇండియా (DCI)ని ప్రైవేటీకరించాలనే కేంద్ర ప్రభుత్వ నిర్ణయాన్ని 2017 డిసెంబర్‌లో కళ్యాణ్ వ్యతిరేకించారు.<ref>{{Cite news |date=7 December 2017 |title=Pawan Kalyan dredges up a row, DCI sale sends workers in a tizzy – Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/vijayawada/pawan-kalyan-dredges-up-row-dci-sale-sends-workers-in-tizzy/articleshow/61956059.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190209124430/https://timesofindia.indiatimes.com/city/vijayawada/pawan-kalyan-dredges-up-row-dci-sale-sends-workers-in-tizzy/articleshow/61956059.cms |archive-date=9 February 2019 |access-date=2019-02-08 |website=The Times of India}}</ref><ref>{{Cite web |last=Sarma |first=Ch R. S. |date=6 December 2017 |title=Pawan Kalyan backs Dredging Corpn staff stir against privatisation |url=https://www.thehindubusinessline.com/economy/logistics/pawan-kalyan-backs-dredging-corpn-staff-stir-against-privatisation/article9984202.ece |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210310044301/https://www.thehindubusinessline.com/economy/logistics/pawan-kalyan-backs-dredging-corpn-staff-stir-against-privatisation/article9984202.ece |archive-date=10 March 2021 |access-date=2019-02-08 |website=[[Business Line]] |language=en}}</ref> 2018 జూలైలో టీడీపీ ప్రభుత్వం బలవంతంగా చేపట్టిన భూసమీకరణ నిర్ణయాన్ని ఆయన తప్పుబట్టారు.<ref>{{Cite news |date=28 July 2018 |title=Pawan questioned The State's 'strong-arm tactics' in acquisition of lands |url=https://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/pawan-questions-states-strong-arm-tactics-in-acquisition-of-lands/article24543080.ece |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201011180911/https://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/pawan-questions-states-strong-arm-tactics-in-acquisition-of-lands/article24543080.ece |archive-date=11 October 2020 |access-date=2018-07-28 |newspaper=The Hindu}}</ref> 2018 అక్టోబర్‌లో రాజకీయ జవాబుదారీతనాన్ని కోరుతూ రాజమండ్రిలోని చారిత్రాత్మక ధవళేశ్వరం బ్యారేజీపై కవాతు నిర్వహించారు.<ref>{{Cite news |date=16 October 2018 |title=Top priority to job generation: Pawan |url=https://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/top-priority-to-job-generation-pawan/article25231701.ece#= |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201109031328/https://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/top-priority-to-job-generation-pawan/article25231701.ece#= |archive-date=9 November 2020 |access-date=2018-10-16 |newspaper=The Hindu}}</ref> తూర్పు గోదావరి జిల్లా ప్రత్తిపాడు మండలంలోని వంతడ గ్రామంలోని రిజర్వ్ అటవీ ప్రాంతంలో యథేచ్ఛగా సాగుతున్న అక్రమ మైనింగ్‌ను 2018 నవంబర్‌లో ఆయన బయటపెట్టారు.<ref>{{cite web |date=5 November 2018 |title=Pawan Kalyan alleges hand of ruling, Opposition leaders in 'illegal' Vanthada mining – new indian express |url=https://www.newindianexpress.com/states/andhra-pradesh/2018/nov/05/pawan-kalyan-alleges-hand-of-ruling-opposition-leaders-in-illegal-vanthada-mining-1894480.html |publisher=newindianexpress.com}}</ref> కరువు పీడిత రాయలసీమ ప్రాంతాల నుంచి వలసపోయిన లేదా ఆత్మహత్యకు పాల్పడిన రైతుల కుటుంబాలను పరామర్శించేందుకు 2018 డిసెంబర్‌లో ఒక నిరసన యాత్రకు నాయకత్వం వహించారు.<ref name=":8">{{Cite web |date=5 December 2018 |title=Pawan Kalyan leads protest over drought in Andhra's Rayalaseema region |url=https://www.thenewsminute.com/article/pawan-kalyan-leads-protest-over-drought-andhras-rayalaseema-region-92775 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190209124244/https://www.thenewsminute.com/article/pawan-kalyan-leads-protest-over-drought-andhras-rayalaseema-region-92775 |archive-date=9 February 2019 |access-date=2019-02-08 |website=The News Minute}}</ref> సమాజంలోని అన్ని వర్గాల ప్రజలకు సమాన అధికారం కల్పించడమే జనసేన పార్టీ ప్రధాన లక్ష్యంగా ముందుకెళ్తోంది.<ref>{{Cite news |date=3 March 2019 |title=The Hindu : No place for caste, religion in politics, says Pawan |url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-andhrapradesh/no-place-for-caste-religion-in-politics-says-pawan/article26422812.ece |access-date=2019-03-03 |newspaper=The Hindu}}</ref> === 2019–2024 === ==== 2019 ఎన్నికలు ==== 2019 అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని మొత్తం 175 అసెంబ్లీ స్థానాల్లో తమ పార్టీ పోటీ చేస్తుందని 2018 మే 2న జేఎస్‌పీ ప్రకటించింది.<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/hyderabad/pawans-jana-sena-to-contest-all-175-seats-in-andhra/articleshow/63997292.cms|title=Pawan's Jana Sena to contest all 175 seats in Andhra|date=2 May 2018|newspaper=The Times of India|access-date=8 May 2018|archive-date=6 May 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180506202805/https://timesofindia.indiatimes.com/city/hyderabad/pawans-jana-sena-to-contest-all-175-seats-in-andhra/articleshow/63997292.cms|url-status=live}}</ref> బహుజన్ సమాజ్ పార్టీ, కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా, కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (మార్క్సిస్ట్) పార్టీలతో కలిసి జేఎస్‌పీ ఒక కూటమిగా ఏర్పడింది.<ref>{{cite web|url=https://www.com/andhra-pradesh/janasena--bsp-alliance-for-ap-elections-mayawati-wants-to-see-pawan-kalyan-as-cm-512347|title= Janasena-BSP alliance for AP elections, Mayawati wants to see Pawan Kalyan as CM|website=The Hans India|date= 15 March 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.thehansindia.com/posts/index/Andhra-Pradesh/2019-01-03/Left-parties-Janasena-to-contest-together-in-AP-Assembly-elections-CPI-Narayana/468794/amp|title=Left parties, Janasena to contest together in AP elections:CPI Narayana|website=The Hans India|access-date=17 March 2019|archive-date=16 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210416105533/https://www.thehansindia.com/posts/index/Andhra-Pradesh/2019-01-03/Left-parties-Janasena-to-contest-together-in-AP-Assembly-elections-CPI-Narayana/468794/amp|url-status=live}}</ref> ఈ ఎన్నికల్లో కళ్యాణ్ గాజువాక, భీమవరం అనే రెండు స్థానాల నుంచి పోటీ చేశారు.<ref>{{cite news |date=19 March 2019 |title=Andhra Pradesh assembly elections: Pawan Kalyan to contest from Gajuwaka and Bhimavaram |url=https://timesofindia.indiatimes.com/elections/assembly-elections/andhra-pradesh/andhra-pradesh-assembly-elections-pawan-kalyan-to-contest-from-gajuwaka-and-bhimavaram/articleshow/68478694.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201011180920/https://timesofindia.indiatimes.com/elections/assembly-elections/andhra-pradesh/andhra-pradesh-assembly-elections-pawan-kalyan-to-contest-from-gajuwaka-and-bhimavaram/articleshow/68478694.cms |archive-date=11 October 2020 |access-date=2019-03-19 |website=The Times of India}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.thenewsminute.com/article/ap-assembly-jana-sena-chief-pawan-kalyan-contest-bhimavaram-and-gajuwaka-98570|title=AP Assembly:Jana Sena chief Pawan Kalyan lost the seats from Bhimavaram and Gajuwaka|website=www.thenewsminute.com|date=19 March 2019|access-date=2019-03-19|archive-date=11 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201011180926/https://www.thenewsminute.com/article/ap-assembly-jana-sena-chief-pawan-kalyan-contest-bhimavaram-and-gajuwaka-98570|url-status=live}}</ref> ఆయన ఈ రెండు స్థానాల్లోనూ విజయం సాధించలేకపోయారు. కానీ జేఎస్‌పీ అభ్యర్థి రాపాక వరప్రసాద రావు రాజోలు అసెంబ్లీ నియోజకవర్గం నుంచి ఎన్నికయ్యారు. పార్టీ ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో సుమారు 6% ఓటు శాతాన్ని దక్కించుకుంది. '''మేనిఫెస్టో''' రాజమండ్రిలో జరిగిన జేఎస్‌పీ ఐదవ ఆవిర్భావ దినోత్సవం సందర్భంగా కళ్యాణ్ పార్టీ 2019 ఎన్నికల మేనిఫెస్టోను విడుదల చేశారు.<ref>{{cite web|url=https://www.thehansindia.com/andhra-pradesh/jana-sena-party-release-manfesto-for-2019-elections-512043|title=Jana Sena Party released the manifesto for 2019 elections|website=The Hans India|date=14 March 2019|access-date=16 March 2019|archive-date=21 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190321044047/https://www.thehansindia.com/andhra-pradesh/jana-sena-party-release-manfesto-for-2019-elections-512043|url-status=live}}</ref> పార్టీ నిరుద్యోగం, అవినీతిపై యుద్ధం ప్రకటించడంతో పాటు మహిళల భద్రతను కూడా హామీగా ఇచ్చింది. ఇతర హామీలు ఇక్కడ ఉన్నాయి: * ప్రతి రైతు కుటుంబానికి ఎకరాకు ₹8,000 సాగు మద్దతు నిధి<ref>{{cite news|url=https://www.thehindu.com/elections/andhra-pradesh-assembly/jsp-manifesto-focuses-on-youth-and-farmers/article26541490.ece|title=JSP manifesto focuses on youth and farmers|work=The Hindu|date=15 March 2019|access-date=2019-03-15|archive-date=11 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201011180910/https://www.thehindu.com/elections/andhra-pradesh-assembly/jsp-manifesto-focuses-on-youth-and-farmers/article26541490.ece|url-status=live}}</ref> * విద్యార్థులకు ఉచితంగా భోజనం అందించే డొక్కా సీతమ్మ క్యాంటీన్లు * 60 ఏళ్లు పైబడిన సన్నకారు, కౌలు రైతులకు ₹5,000 పెన్షన్, రైతులందరికీ ఉచిత సౌర పంపుసెట్లు * ప్రతి మండల స్థాయిలో ఆర్ట్స్, సైన్స్ కళాశాలలు * పది లక్షల ఉచిత ఆరోగ్య బీమా, అన్ని మండలాల్లో మొబైల్ రోగ నిర్ధారణ కేంద్రాలు * చిన్న వ్యాపారులకు పావలా వడ్డీకి ₹10,000 ఆర్థిక సాయం * సచార్ కమిటీ సిఫార్సుల అమలు * ఎల్‌కేజీ నుంచి పీజీ వరకు ఉచిత విద్య * గృహిణులకు ఉచిత ఎల్‌పీజీ సిలిండర్లు * వేట సాగని కాలంలో మత్స్యకారులకు ఆర్థిక సాయం * రాయలసీమలో హైకోర్టు బెంచ్ ఏర్పాటు<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/vijayawada/woo-all-jana-sena-manifesto-has-something-for-everyone/articleshow/68416442.cms|title=Woo all: Janasena manifesto has something for everyone – Times of India|website=The Times of India|date=18 March 2019|access-date=16 March 2019|archive-date=12 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210112132848/https://timesofindia.indiatimes.com/city/vijayawada/woo-all-jana-sena-manifesto-has-something-for-everyone/articleshow/68416442.cms|url-status=live}}</ref> * ముఖ్యమంత్రి (సీఎం) ని లోకాయుక్త పరిధిలోకి తీసుకురావడం * చట్టసభల్లో మహిళలకు 33% రిజర్వేషన్లు, అన్ని జిల్లాల్లో మహిళా బ్యాంకుల ఏర్పాటు * ప్రతి సంవత్సరం పది లక్షల ఉద్యోగాల కల్పన<ref>{{cite web|url=https://www.news18.com/news/politics/pawan-kalyan-promises-10-lakh-jobs-every-year-free-healthcare-in-jana-sena-manifesto-2067013.html|title=Pawan Kalyan promised to provide 10 Lakh Jobs in Five Years, Free Healthcare in Jana Sena Manifesto|date=14 March 2019|publisher=News18|access-date=2019-03-14}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/pawan-kalyans-janasena-gets-election-commissions-approval/article6682344.ece|title=Pawan Kalyan's Janasena gets Election Commission's approval|date=2014-12-11|work=The Hindu|access-date=2019-10-16|agency=PTI|language=en-IN|issn=0971-751X|archive-date=16 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210916114033/https://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/pawan-kalyans-janasena-gets-election-commissions-approval/article6682344.ece|url-status=live}}</ref> 2019 ఎన్నికల పరాజయం తర్వాత జనసేన పార్టీ రైతుల సంక్షేమం, పారదర్శక పాలన, మౌలిక సదుపాయాల లేమి, అక్రమ ఇసుక తవ్వకాలు, మహిళల భద్రత, భూ ఆక్రమణల లాంటి సమస్యలపై విస్తృతంగా పోరాటం చేసింది. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఇసుక కొరత వల్ల ఉపాధి కోల్పోయిన నిర్మాణ రంగ కార్మికులకు మద్దతుగా వైఎస్ఆర్ కాంగ్రెస్ పార్టీకి వ్యతిరేకంగా 2019 నవంబర్ 3న విశాఖపట్నంలో కళ్యాణ్ లాంగ్ మార్చ్‌కు నాయకత్వం వహించారు.<ref>{{Cite web |last=Reddy |first=Jahnavi |date=4 November 2019 |title='Compensate workers in 2 weeks':Pawan Kalyan holds rally in Vizag over sand shortage |url=https://www.thenewsminute.com/article/compensate-workers-2-weeks-pawan-kalyan-holds-rally-vizag-over-sand-shortage-111670 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191104101802/https://www.thenewsminute.com/article/compensate-workers-2-weeks-pawan-kalyan-holds-rally-vizag-over-sand-shortage-111670 |archive-date=4 November 2019 |access-date=28 March 2021 |website=The News Minute}}</ref> మూడు సంవత్సరాల పాటు బీజేపీకి దూరంగా ఉన్న ఆయన తిరిగి ఆ పార్టీతో పొత్తును 2020 జనవరి 16న ప్రకటించారు.<ref>{{cite news |date=16 January 2020 |title=Pawan Kalyan's Jana Sena and BJP join hands in Andhra Pradesh to emerge as third alternative |url=https://www.newindianexpress.com/states/andhra-pradesh/2020/jan/16/pawan-kalyans-jana-sena-and-bjp-join-hands-in-andhra-pradesh-to-emerge-as-third-alternative-2090394.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200119142234/https://www.newindianexpress.com/states/andhra-pradesh/2020/jan/16/pawan-kalyans-jana-sena-and-bjp-join-hands-in-andhra-pradesh-to-emerge-as-third-alternative-2090394.html |archive-date=19 January 2020 |access-date=28 March 2021 |work=The New Indian Express}}</ref> కర్నూలులో అత్యాచారం, హత్యకు గురైన 15 ఏళ్ల బాలిక సుగాలి ప్రీతికి న్యాయం చేయాలని కోరుతూ 2020 ఫిబ్రవరి 12న ఆయన ఒక ర్యాలీ నిర్వహించారు.<ref>{{Cite web |date=10 February 2020 |title=Pawan Kalyan to protest against Kurnool rape-murder, faces student opposition |url=https://www.thenewsminute.com/article/pawan-kalyan-protest-against-kurnool-rape-murder-faces-student-opposition-117865 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200225091101/https://www.thenewsminute.com/article/pawan-kalyan-protest-against-kurnool-rape-murder-faces-student-opposition-117865 |archive-date=25 February 2020 |access-date=10 February 2020 |website=thenewsminute.com}}</ref> ఈ ఘటనపై సెంట్రల్ బ్యూరో ఆఫ్ ఇన్వెస్టిగేషన్ (CBI) విచారణ జరిపించాలని ఆయన డిమాండ్ చేశారు.<ref>{{Cite web |last=Bandari |first=Pavan Kumar |date=19 February 2020 |title=Jana Sena chief Pawan Kalyan welcomes Jagan's move over CBI inquiry on Sugali Preethi's case |url=https://www.thehansindia.com/andhra-pradesh/jana-sena-chief-pawan-kalyan-welcomes-jagans-move-over-cbi-inquiry-on-sugali-preethis-case-606148 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210403193854/https://www.thehansindia.com/andhra-pradesh/jana-sena-chief-pawan-kalyan-welcomes-jagans-move-over-cbi-inquiry-on-sugali-preethis-case-606148 |archive-date=3 April 2021 |access-date=28 March 2021 |website=The Hans India |language=en}}</ref> 2022 చివర్లో కళ్యాణ్ ప్రజల ఫిర్యాదులు తెలుసుకునేందుకు చిన్న బహిరంగ సభల రూపంలో 'జన వాణి' అనే కార్యక్రమాన్ని ప్రారంభించారు.<ref name=":44"/> ==== 2023 వారాహి యాత్ర ==== జగన్ మోహన్ రెడ్డి ప్రభుత్వ వైఫల్యాలను ఎండగట్టే లక్ష్యంతో కళ్యాణ్ 2023లో 'వారాహి' అనే ప్రత్యేక వాహనంలో రాష్ట్రవ్యాప్త పర్యటన చేపట్టారు. ఈ యాత్రకు ఉపయోగించిన క్యాంపర్ వ్యాన్ వాహనంలో పడక, వంట పరికరాలు, బాత్రూమ్, ఒక చిన్న సమావేశ స్థలం లాంటి సదుపాయాలు ఉన్నాయి.<ref>{{Cite web |date=13 December 2022 |title=Pawan Kalyan opts for Varahi in emerald green, ends vehicle colour row |url=https://www.deccanchronicle.com/nation/politics/131222/pawan-kalyan-opts-for-varahi-in-emerald-green-ends-vehicle-colour-row.html |website=[[Deccan Chronicle]] |access-date=27 December 2022 |archive-date=27 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221227060751/https://www.deccanchronicle.com/nation/politics/131222/pawan-kalyan-opts-for-varahi-in-emerald-green-ends-vehicle-colour-row.html |url-status=live }}</ref> ఈ పర్యటనలో భాగంగా 'జన వాణి' కార్యక్రమాన్ని కూడా నిర్వహించి ప్రజల నుంచి అర్జీలను స్వీకరించారు. అనంతరం ఆయా సమస్యల పరిష్కారం కోసం సంబంధిత అధికారుల దృష్టికి తీసుకెళ్లారు.<ref name=":4" /> ఈ యాత్ర మొదటి దశ జూన్ 14న అన్నవరంలోని సత్యనారాయణ స్వామి ఆలయంలో దర్శనంతో ప్రారంభమై, జూన్ 30న భీమవరంలో ముగిసింది.<ref name=":2" /> మొదటి దశలో కళ్యాణ్ ప్రత్తిపాడు, పిఠాపురం, కాకినాడ అర్బన్, కాకినాడ రూరల్, ముమ్మిడివరం, అమలాపురం, పి.గన్నవరం, నరసాపురం, రాజోలు, పాలకొల్లు, భీమవరం నియోజకవర్గాల్లో పర్యటించారు.<ref name=":2" /> వారాహి యాత్ర రెండవ దశ జూలై 9న ఏలూరు పట్టణంలో బహిరంగ సభతో ప్రారంభమైంది.<ref name=":3">{{Cite web |date=2014-03-12 |title=Election Commission rejected Pawan Kalyan's 'Jana Sena' party registration |url=https://www.telugunow.com/ap-politics/election-commission-rejected-pawan-kalyans-jana-sena-party-registration-167333.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200321185242/https://www.telugunow.com/ap-politics/election-commission-rejected-pawan-kalyans-jana-sena-party-registration-167333.html |archive-date=21 March 2020 |access-date=2020-03-21 |website=TeluguNow.com |language=en-US}}</ref> === 2024–ప్రస్తుతం === ==== 2024 ఎన్నికలు ==== 2024 ఆంధ్రప్రదేశ్ అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో జేఎస్‌పీ, టీడీపీ కలిసి పోటీ చేస్తాయని పవన్ కళ్యాణ్ 2023 సెప్టెంబర్ 14న ఒక విలేకరుల సమావేశం ద్వారా ప్రకటించారు.<ref>{{Cite web |title=Actor-Politician Pawan Kalyan's Jana Sena Ties Up With Chandrababu Naidu |url=https://www.ndtv.com/south/andhra-pradesh-election-actor-politician-pawan-kalyan-jana-sena-ties-up-with-chandrababu-naidu-4388994 |access-date=2023-09-14 |website=NDTV.com}}</ref><ref>{{Cite web |last=Today |first=Telangana |date=2023-09-14 |title=Janasena, TDP will go together in next elections: Pawan Kalyan |url=https://telanganatoday.com/janasena-tdp-will-go-together-in-next-elections-pawan-kalyan |access-date=2023-09-14 |website=Telangana Today |language=en-US}}</ref> శాసనసభ, 2024 సార్వత్రిక ఎన్నికల కోసం 2024 మార్చిలో టీడీపీ మళ్లీ ఎన్‌డీఏలో చేరడంతో ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో అది అధికారికంగా ముక్కోణపు కూటమిగా మారింది.<ref>{{Cite web |date=2024-03-09 |title='Win-win situation for Andhra': TDP, BJP, JanaSena finalise seat-sharing deal for Lok Sabha, Assembly polls |url=https://indianexpress.com/article/india/tdp-bjp-janasena-party-tie-up-for-lok-sabha-assembly-polls-9204938/ |access-date=2024-03-09 |website=The Indian Express |language=en |archive-date=9 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240309165855/https://indianexpress.com/article/india/tdp-bjp-janasena-party-tie-up-for-lok-sabha-assembly-polls-9204938/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-03-09 |title=TDP, BJP seal seat-sharing arrangement for Andhra Pradesh elections |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/vijayawada/tdp-bjp-seals-seat-sharing-arrangement-for-andhra-pradesh-elections/articleshow/108348061.cms |access-date=2024-03-09 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite web |last=DHNS |title=TDP, Jana Sena seal alliance with BJP in Andhra Pradesh; Chandrababu Naidu says 'It will be a sweep' |url=https://www.deccanherald.com/elections/andhra-pradesh/tdp-jana-sena-seal-alliance-with-bjp-in-andhra-pradesh-chandrababu-naidu-says-it-will-be-a-sweep-2929696 |access-date=2024-03-09 |website=Deccan Herald |language=en |archive-date=9 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240309165855/https://www.deccanherald.com/elections/andhra-pradesh/tdp-jana-sena-seal-alliance-with-bjp-in-andhra-pradesh-chandrababu-naidu-says-it-will-be-a-sweep-2929696 |url-status=live }}</ref> తమ పార్టీ పోటీ చేసే స్థానాల సంఖ్యను పరిమితం చేయడం ద్వారా జేఎస్‌పీ, టీడీపీ, బీజేపీల మధ్య పొత్తు కుదర్చడంలో కళ్యాణ్ ముఖ్యమైన పాత్ర పోషించారు. ఈ ఎన్నికల్లో కూటమి ఘన విజయం సాధించింది. జనసేన తాను పోటీ చేసిన ప్రతి స్థానంలోనూ, అనగా 21 ఎమ్మెల్యే స్థానాలతో పాటు 2 ఎంపీ స్థానాలను సైతం గెలుచుకుంది. పిఠాపురం అసెంబ్లీ నియోజకవర్గం నుంచి కళ్యాణ్ 70,000 ఓట్ల మెజారిటీతో ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభకు ఎన్నికయ్యారు.<ref name=":44"/> 2024 ఎన్నికల తర్వాత జనసేన పార్టీ గుర్తింపు పొందిన పార్టీ హోదాకు అర్హత సాధించింది. ఎన్నికల సంఘం మార్గదర్శకాల ప్రకారం, ఒక పార్టీ కనీసం మూడు శాతం స్థానాలను గెలుచుకుంటే రాష్ట్ర పార్టీ హోదాను సాధించగలదు. రాష్ట్రంలో 13% స్థానాలను గెలుచుకోవడం ద్వారా జేఎస్‌పీ ఈ పరిమితిని మించిపోయి ఆ హోదాకు అర్హత పొందింది.<ref>{{Cite news |date=2024-06-12 |title=Now, recognised party status for Jana Sena |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/vijayawada/jana-sena-party-attains-recognized-party-status-in-2024-elections/articleshow/110923192.cms#:~:text=Now,%20recognised%20party%20status%20for%20Jana%20Sena&text=Vijayawada:%20The%202024%20elections%20are,it%20contested%20in%20assembly%20elections. |access-date=2024-08-07 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> ==== సంకీర్ణ ప్రభుత్వంలో జనసేన ==== పార్టీ అధ్యక్షుడు పవన్ కళ్యాణ్ 2024 జూన్ 12న ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వంలో కేబినెట్ మంత్రిగా ప్రమాణ స్వీకారం చేయగా, జూన్ 16న ఆయన ఉప ముఖ్యమంత్రిగా ప్రకటించబడ్డారు.<ref>{{Cite news|editor=The Hindu Bureau |date=2024-06-14 |title=Full list of Andhra Pradesh Cabinet Ministers with portfolios: Who gets what |url=https://www.thehindu.com/elections/andhra-pradesh-assembly/andhra-pradesh-council-of-ministers-full-list/article68288989.ece |access-date=2024-06-17 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> ఆయన పంచాయతీరాజ్, గ్రామీణాభివృద్ధి, గ్రామీణ నీటి సరఫరా, పర్యావరణం, అటవీ, సైన్స్, టెక్నాలజీ మంత్రిగా కూడా కొనసాగుతున్నారు.<ref>{{cite news |date=12 June 2024 |title=Chandrababu Naidu Takes Oath As Andhra Chief Minister, Pawan Kalyan As His Deputy |url=https://www.news18.com/politics/chandrababu-naidu-takes-oath-as-andhra-chief-minister-pawan-kalyan-as-his-deputy-8930015.html |website=News18.com}}</ref><ref>{{Cite news |date=14 June 2024 |title=Pawan Kalyan named Deputy CM, Nara Lokesh IT minister in Andhra Pradesh government |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/pawan-kalyan-named-deputy-cm-nara-lokesh-it-minister-in-andhra-pradesh-government-101718359878590.html |work=[[Hindustan Times]]}}</ref> అదే రోజున పవన్ కళ్యాణ్‌తో పాటు మరో ఇద్దరు జనసేన శాసనసభ్యులు మంత్రులుగా ప్రమాణ స్వీకారం చేశారు. నాదెండ్ల మనోహర్ ఆహార, పౌర సరఫరాలు, వినియోగదారుల వ్యవహారాల మంత్రిగా బాధ్యతలు తీసుకోగా, కందుల దుర్గేష్ పర్యాటక, సాంస్కృతిక, సినిమాటోగ్రఫీ మంత్రిగా బాధ్యతలు చేపట్టారు.<ref>{{Cite news |date=2024-06-14 |title=Full list of Andhra Pradesh Cabinet Ministers with portfolios: Who gets what |url=https://www.thehindu.com/elections/andhra-pradesh-assembly/andhra-pradesh-council-of-ministers-full-list/article68288989.ece |access-date=2024-12-01 |editor=The Hindu Bureau|work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> 2024 జూలై 5న పి. హరి ప్రసాద్ ఎమ్మెల్యే కోటా కింద ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసన మండలి సభ్యునిగా ఏకగ్రీవంగా ఎన్నికయ్యారు. జనసేన పార్టీ నుంచి ఆయన మొదటి ఎమ్మెల్సీగా చరిత్ర సృష్టించారు.<ref>{{Cite web |date=2024-07-05 |title=Ramachandraiah, Hari Prasad elected unopposed to AP Legislative Council under MLA quota |url=https://theprint.in/india/ramachandraiah-hari-prasad-elected-unopposed-to-ap-legislative-council-under-mla-quota/2162559/ |access-date=2024-08-07 |website=ThePrint |language=en-US}}</ref> 2024 జూలై 24న ఆంధ్రప్రదేశ్ అసెంబ్లీలో జనసేన పార్టీ తరపున కీలక నియామకాలు జరిగాయి. తెనాలి ఎమ్మెల్యే నాదెండ్ల మనోహర్ పార్టీ డిప్యూటీ ఫ్లోర్ లీడర్‌గా నియమితులు కాగా, నెల్లిమర్ల ఎమ్మెల్యే లోకం నాగ మాధవి చీఫ్ విప్‌గా నియమితులయ్యారు. భీమవరం ఎమ్మెల్యే పులపర్తి రామాంజనేయులు కోశాధికారిగా బాధ్యతలు చేపట్టారు. విశాఖపట్నం దక్షిణ ఎమ్మెల్యే వంశీ కృష్ణ యాదవ్, రాజోలు ఎమ్మెల్యే దేవ వరప్రసాద్ కార్యదర్శులుగా నియమితులయ్యారు.<ref>{{Cite web |title=జనసేన పార్టీ ఐదుగురు ఎమ్మెల్యేలకు కీలక పదవులు.. వాళ్లిద్దరికి కూడా! |url=https://telugu.samayam.com/andhra-pradesh/news/nadendla-manohar-appointed-as-janasena-party-deputy-floor-leader-and-lokam-madhavi-as-chief-whip-in-andhra-pradesh-assembly/articleshow/111973127.cms |access-date=2024-08-07 |website=[[Samayam Telugu]] |language=te}}</ref> 2024 అక్టోబర్‌లో తిరుపతి లడ్డూ వివాదం నేపథ్యంలో పవన్ కళ్యాణ్ తిరుపతిలో తన వారాహి డిక్లరేషన్ ద్వారా హిందూ ధర్మాన్ని, దేవాలయాలను రక్షించడానికి ప్రత్యేకంగా ఒక బోర్డును ఏర్పాటు చేయాలని పిలుపునిచ్చారు.<ref>{{Cite news |date=4 October 2024 |title=Andhra Pradesh Dy CM Pawan Kalyan Advocates For Sanatana Dharma With Varahi Declaration |url=https://thecommunemag.com/andhra-pradesh-dy-cm-pawan-kalyan-advocates-for-sanatana-dharma-with-varahi-declaration/ |access-date=9 October 2024 |work=The Commune}}</ref><ref>{{cite news |last=Rangarajan |first=A.D. |date=3 October 2024 |title=Varahi Declaration: Pawan administers pledge to save Sanatana Dharma, respect all faiths |url=https://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/varahi-declaration-pawan-administers-pledge-to-save-sanatana-dharma-respect-all-faiths/article68714349.ece |access-date=9 October 2024 |work=[[The Hindu]]}}</ref> ==== సభ్యత్వ మైలురాయి ==== 2024 ఆగస్టు నాటికి జనసేన పార్టీ సభ్యత్వం పది లక్షల మార్కును దాటి ఒక పెద్ద మైలురాయిని చేరుకుంది.<ref name=":7">{{Cite web |date=2024-07-30 |title=Jana Sena Party's membership touches one million mark |url=https://www.yovizag.com/?p=95899 |access-date=2024-08-07 |website=Vizag |language=en-US}}</ref> ఈ ఏడాదిలో పది లక్షల కొత్త సభ్యులను చేర్చుకోవాలన్న లక్ష్యంతో ముందుకెళ్లిన పార్టీ దాన్ని సాధించింది. గతంలో 2021లో ఒక లక్ష, 2022లో 3.50 లక్షలు, 2023లో 6.47 లక్షల సభ్యత్వాలు నమోదయ్యాయి. భవిష్యత్తు రాజకీయ కార్యక్రమాల కోసం ఈ వృద్ధి ప్రాముఖ్యతను నాదెండ్ల మనోహర్ సహా పలువురు పార్టీ నాయకులు ప్రముఖంగా ప్రస్తావించారు.<ref name=":7" /><ref>{{Cite news |last=Raghavendra |first=V. |date=2024-07-18 |title=Jana Sena Party targets enrollment of a million new members this year: Nadendla Manohar |url=https://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/jana-sena-party-targets-enrollment-of-a-million-new-members-this-year-nadendla-manohar/article68417926.ece |access-date=2024-12-01 |work=The Hindu |language=en-IN}}</ref> == నాయకత్వం == === రాజకీయ వ్యవహారాల కమిటీ === {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan ="2" style="background-color:#EE0000; color:white" | చిత్రం ! rowspan ="2" style="background-color:#EE0000; color:white" | పేరు<br />{{small|(పుట్టిన సంవత్సరం)}} ! colspan ="3" style="background-color:#EE0000; color:white" | పదవీ కాలం ! rowspan ="2" style="background-color:#EE0000; color:white" | హోదా ! rowspan ="2" style="background-color:#EE0000; color:white" | మూలాలు |- ! style="background-color:#EE0000; color:white" | బాధ్యతలు చేపట్టిన తేదీ ! style="background-color:#EE0000; color:white" | పదవి నుండి తప్పుకున్న తేదీ ! style="background-color:#EE0000; color:white" | పదవిలో ఉన్న సమయం |- style="text-align: center;" | [[File:The noted Telugu film actor Shri Pavan Kalyan addressing at the closing ceremony and award function of the 18th International Children’s Film Festival India, in Hyderabad on November 20, 2013 (cropped).jpg|100px]] | [[పవన్ కళ్యాణ్]]<br />{{small|(జననం 1971)}} | 2014 సెప్టెంబర్ 14 | ''పదవిలో కొనసాగుతున్నారు'' | {{Ayd|14 September 2014}} | అధ్యక్షుడు | |-style="text-align: center;" | [[File:Nadendla Manohar AP Speaker.jpg|100px]] | [[నాదెండ్ల మనోహర్]]<br />{{small|(జననం 1964)}} | 2018 అక్టోబర్ 12 | ''పదవిలో కొనసాగుతున్నారు'' | {{Ayd|12 October 2018}} | ఛైర్మన్ |<ref>{{Cite news |author=Staff Reporter |date=2018-10-12 |title=Nadendla Manohar joins JSP |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/nadendla-manohar-joins-jsp/article25209413.ece |access-date=2023-01-08 |issn=0971-751X |archive-date=8 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230108114229/https://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/nadendla-manohar-joins-jsp/article25209413.ece |url-status=live }}</ref> |} === ఇతరులు === {| class="wikitable sortable " style="text-align:center;" ! style="background-color:#EE0000;color:white" | పదవి ! style="background-color:#EE0000;color:white" | పేరు |- | ఉపాధ్యక్షుడు | బొంగునూరి మహేందర్ రెడ్డి |- | తెలంగాణ ఇన్‌ఛార్జ్ | నేమూరి శంకర్ గౌడ్ |- | రాజకీయ సలహాదారు | పి. రామమోహన్ రావు <br /><small>(తమిళనాడు మాజీ ప్రధాన కార్యదర్శి)</small> |- | అధ్యక్షుడి రాజకీయ కార్యదర్శి | పి. హరి ప్రసాద్ |- | అధికారిక ప్రతినిధులు | బొలిశెట్టి సత్య<br /> [[కందుల దుర్గేష్]] <br /> టి. శివశంకర్ రావు |- | పార్టీ వ్యవహారాల కమిటీ ఛైర్మన్ | [[శేఖర్ పులి]] |- | ఐటీ సెంటర్ | రామ్ తళ్లూరి |- | అధికార ప్రతినిధి | ప్రొఫెసర్ డాక్టర్ కె. శరత్ కుమార్ |- | ఇతర నాయకులు | [[నాగేంద్ర బాబు|నాగబాబు]] <br /> సందీప్ పంచకర్ల <br /> శివ రామకృష్ణ వాకా<br /> ముత్తంశెట్టి కృష్ణారావు<br /> పాలవలస యశస్విని<br /> జివాజీ రేఖ<br /> అర్హం ఖాన్<br /> పసుపులేటి హరి ప్రసాద్<br /> సుజాత పండా<br /> పంతం నానాజీ<br /> రాష్ట్ర అధికార ప్రతినిధి శివ పార్వతి |} == ఎన్నికల పనితీరు == === భారత సార్వత్రిక ఎన్నికలు === {|class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |+[[File:Lok Sabha.svg|25px]] లోక్‌సభ ఎన్నికలు !style="background-color:#E8232A;color:white"|సంవత్సరం !style="background-color:#E8232A;color:white"|లోక్‌సభ !style="background-color:#E8232A;color:white"|పార్టీ నాయకుడు !style="background-color:#E8232A;color:white"|పోటీ చేసిన స్థానాలు !style="background-color:#E8232A;color:white"|గెలిచిన స్థానాలు !style="background-color:#E8232A;color:white"|స్థానాలలో మార్పు !style="background-color:#E8232A;color:white"|ఓట్ల శాతం !style="background-color:#E8232A;color:white"|ఓట్ల శాతం మార్పు !style="background-color:#E8232A;color:white"|సాధించిన ఓట్లు !style="background-color:#E8232A;color:white"|ఫలితం |- |[[2019 భారత సార్వత్రిక ఎన్నికలు|2019]] |[[17వ లోక్‌సభ|17వ]] |rowspan=2|[[పవన్ కళ్యాణ్|కొణిదెల పవన్ కళ్యాణ్]] |24 |{{Composition bar compact|0|543|{{party color|Janasena Party}}}} |{{steady}} స్థిరం |0.32% |{{steady}} స్థిరం |1,915,127 |{{lost|ఓటమి}} |- |[[2024 భారత సార్వత్రిక ఎన్నికలు|2024]] |[[18వ లోక్‌సభ|18వ]] |2 |{{Composition bar compact|2|543|{{party color|Janasena Party}}}} |{{increase}} 2 పెరుగుదల |0.23% |{{decrease}} 0.09% తగ్గుదల |1,454,138 |{{win|ప్రభుత్వం}} |} === రాష్ట్ర శాసనసభ ఎన్నికలు === {|class="wikitable sortable" style="text-align:center" |+ ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ ఎన్నికలు !style="background-color:#E8232A;color:white"|సంవత్సరం !style="background-color:#E8232A;color:white"|శాసనసభ !style="background-color:#E8232A;color:white"|పార్టీ నాయకుడు !style="background-color:#E8232A;color:white"|పోటీ చేసిన స్థానాలు !style="background-color:#E8232A;color:white"|గెలిచిన స్థానాలు !style="background-color:#E8232A;color:white"|స్థానాలలో మార్పు !style="background-color:#E8232A;color:white"|ఓట్ల శాతం !style="background-color:#E8232A;color:white"|ఓట్ల శాతం మార్పు !style="background-color:#E8232A;color:white"|సాధించిన ఓట్లు !style="background-color:#E8232A;color:white"|ఫలితం |- |[[2019 ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ ఎన్నికలు|2019]] |[[15వ ఆంధ్రప్రదేశ్ అసెంబ్లీ|15వ]] |rowspan=2|[[పవన్ కళ్యాణ్|కొణిదెల పవన్ కళ్యాణ్]] |137 |{{Composition bar compact|1|175|{{party color|Janasena Party}}}} |{{increase}} 1 పెరుగుదల |5.53% |{{steady}} స్థిరం |1,736,811 |{{partial|ఇతరులు}} |- |[[2024 ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ ఎన్నికలు|2024]] |[[16వ ఆంధ్రప్రదేశ్ అసెంబ్లీ|16వ]] |21 |{{Composition bar compact|21|175|{{party color|Janasena Party}}}} |{{increase}} 20 పెరుగుదల |6.85% |{{increase}} 1.32% పెరుగుదల |2,317,747 |{{win|ప్రభుత్వం}} |} {|class="wikitable sortable" style="text-align:center" |+ తెలంగాణ శాసనసభ ఎన్నికలు !style="background-color:#E8232A;color:white"|సంవత్సరం !style="background-color:#E8232A;color:white"|శాసనసభ !style="background-color:#E8232A;color:white"|పార్టీ నాయకుడు !style="background-color:#E8232A;color:white"|పోటీ చేసిన స్థానాలు !style="background-color:#E8232A;color:white"|గెలిచిన స్థానాలు !style="background-color:#E8232A;color:white"|స్థానాలలో మార్పు !style="background-color:#E8232A;color:white"|ఓట్ల శాతం !style="background-color:#E8232A;color:white"|ఓట్ల శాతం మార్పు !style="background-color:#E8232A;color:white"|సాధించిన ఓట్లు !style="background-color:#E8232A;color:white"|ఫలితం |- |[[2023 తెలంగాణ శాసనసభ ఎన్నికలు|2023]] |[[3వ తెలంగాణ అసెంబ్లీ|3వ]] |[[పవన్ కళ్యాణ్|కొణిదెల పవన్ కళ్యాణ్]] |8 |{{Composition bar compact|0|119|{{party color|Janasena Party}}}} |{{steady}} స్థిరం |0.25% |{{steady}} స్థిరం |59,001 |{{lost|ఓటమి}} |} == పార్టీ నాయకుల జాబితా == === అధ్యక్షులు === {|class="wikitable sortable" style="text-align:center;" !rowspan=2 style="background-color:#E8232A;color:white"|క్రమ సంఖ్య !rowspan=2 style="background-color:#E8232A;color:white"|చిత్రం !rowspan=2 style="background-color:#E8232A;color:white"|పేరు<br/>{{small|(జీవిత కాలం)}} !colspan=3 style="background-color:#E8232A;color:white"|పదవీ కాలం |- !style="background-color:#E8232A;color:white"|బాధ్యతలు చేపట్టిన తేదీ !style="background-color:#E8232A;color:white"|పదవి నుండి తప్పుకున్న తేదీ !style="background-color:#E8232A;color:white"|పదవిలో ఉన్న సమయం |- !1 |[[File:Shri Konidela Pawan Kalyan.jpg|100px]] |'''[[పవన్ కళ్యాణ్|కొణిదెల పవన్ కళ్యాణ్]]'''<br/><small>(జననం 1971)</small> |2014 మార్చి 14 |''పదవిలో కొనసాగుతున్నారు'' |{{age in years and days|2014|03|14}} |} == చట్టసభల నాయకులు == === ఉప ముఖ్యమంత్రుల జాబితా === ==== ఆంధ్రప్రదేశ్ ఉప ముఖ్యమంత్రి ==== {{further|ఆంధ్రప్రదేశ్ ఉప ముఖ్యమంత్రుల జాబితా}} {|class="wikitable sortable" style="text-align:center;" !rowspan=2 style="background-color:#E8232A;color:white"|క్రమ సంఖ్య !rowspan=2 style="background-color:#E8232A;color:white"|చిత్రం !rowspan=2 style="background-color:#E8232A;color:white"|పేరు<br/>{{small|(జీవిత కాలం)}} !colspan=3 style="background-color:#E8232A;color:white"|పదవీ కాలం !rowspan=2 style="background-color:#E8232A;color:white"|[[ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ|{{white|అసెంబ్లీ}}]]<br/>{{small|([[ఆంధ్రప్రదేశ్ ఎన్నికలు|{{white|ఎన్నికలు}}]])}} !rowspan=2 style="background-color:#E8232A;color:white"|ఎన్నికైన నియోజకవర్గం !rowspan=2 colspan=2 style="background-color:#E8232A;color:white"|[[ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రుల జాబితా|{{white|ముఖ్యమంత్రి}}]] |- !style="background-color:#E8232A;color:white"|బాధ్యతలు చేపట్టిన తేదీ !style="background-color:#E8232A;color:white"|పదవి నుండి తప్పుకున్న తేదీ !style="background-color:#E8232A;color:white"|పదవిలో ఉన్న సమయం |- !1 |[[File:Shri Konidela Pawan Kalyan.jpg|100px]] |'''[[పవన్ కళ్యాణ్|కొణిదెల పవన్ కళ్యాణ్]]'''<br/><small>(జననం 1971)</small> |2024 జూన్ 12 |''పదవిలో కొనసాగుతున్నారు'' |{{age in years and days|2024|06|12}} |[[16వ ఆంధ్రప్రదేశ్ అసెంబ్లీ|16వ]]<br/>{{small|([[2024 ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ ఎన్నికలు|2024]])}} |[[పిఠాపురం అసెంబ్లీ నియోజకవర్గం|పిఠాపురం]] |[[నారా చంద్రబాబు నాయుడు]] |{{party color cell|Telugu Desam Party}} |} == ఇవి కూడా చూడండి == *[[భారతదేశ రాజకీయాలు]] *[[భారతదేశంలో ఎన్నికలు]] *[[ఆంధ్రప్రదేశ్ రాజకీయాలు]] *[[ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఎన్నికలు]] *[[భారతదేశ రాజకీయ పార్టీల జాబితా]] == మూలాలు == {{reflist}} == బయటి లింకులు == *[https://www.newindianexpress.com/states/andhra-pradesh/2024/Jun/06/tdp-garners-4560-vote-share 21 స్థానాలను గెలుచుకుని 8.53% ఓట్ల శాతాన్ని సాధించిన జనసేన పార్టీ] [[వర్గం:తెలంగాణ రాజకీయ పార్టీలు]] [[వర్గం:భారతదేశ రాజకీయ పార్టీలు]] [[వర్గం:జాతీయ ప్రజాస్వామ్య కూటమిలోని పార్టీలు]] qhsdxw9mg27xe9bgt0edj68ex5kz1z2 3 161724 4955718 4832290 2026-09-10T15:17:59Z Chaduvari 97 /* ఎడిటథాన్-4/తదుపరిజాబితాలో రాగాల పేజీలున్నాయి చూసారా */ 4955718 wikitext text/x-wiki ==స్వాగతం== <div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: Orange;"> <center ><font size="+1" color="Black">{{PAGENAME}} గారు, తెలుగు వికిపీడియాకు <font color="white">[[Wikipedia:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|స్వాగతం!]]</font>! [[Image:Wikipedia-logo.png|40px]]</font></center></div> <div style="align: left; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: white;"> {{PAGENAME}} గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[వికీపీడియా:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|స్వాగతం!]] వికీపీడియాలో సభ్యులైనందుకు అభినందనలు. * వికీపీడియాను ఉపయోగిస్తున్నప్పుడు మీకేమయినా సందేహాలు వస్తే [http://te.wikipedia.org/w/index.php?title={{TALKPAGENAMEE}}&action=edit&section=new&preload=template:helpme-preload ఇక్కడ] నొక్కి, మీ సందేహాన్ని అడగండి. వీలయినంత త్వరగా వికీ విధివిధానాలు తెలిసిన సభ్యులు మీ సందేహాన్ని నివృత్తి చేస్తారు. {{ #if: | | * తెలుగులో ఎలా రాయాలో తెలుసుకోవడానికి [[వికీపీడియా:తెలుగులో రచనలు చెయ్యడం|తెలుగులో రచనలు చెయ్యడం]] మరియు [[వికీపీడియా:టైపింగు సహాయం|టైపింగు సహాయం]] మరియు [[కీ బోర్డు]] చదవండి. * వికీపీడియాలో మీరు సహాయం చేయదగిన [[వికీపీడియా:WikiProject|ప్రాజెక్టు]]లు కొన్ని నిర్వహిస్తున్నారు. అందులో మీ సహకారం అందించండి. * దిద్దుబాటు పెట్టె పై భాగంలో ని కలంతోసంతకం వున్న బొమ్మ పై నొక్కిన లేక నాలుగు టిల్డెలతో <nowiki>(~~~~)</nowiki> ఇలా సంతకం చేస్తే మీ పేరు, తేదీ, టైము ముద్రితమౌతాయి. (ఇది చర్చా పేజీలకు మాత్రమే పరిమితం, చర్చ ఎవరు జరిపారో తెలియడానికి, వ్యాసాలలో చెయ్యరాదు.) * తెలుగు వికీ సభ్యులు అభిప్రాయాలు పంచుకొనే [http://groups.google.com/group/teluguwiki తెవికీ గూగుల్ గుంపు]లో చేరండి మరియు ఫేస్బుక్ వాడేవారైతే [http://www.facebook.com/pages/%E0%B0%A4%E0%B1%86%E0%B0%B5%E0%B0%BF%E0%B0%95%E0%B1%80/319640018072022 తెవికీ సముదాయ పేజీ] ఇష్టపడండి. * మీరు ఈ సైటు గురించి అభిప్రాయాలు ఇక్కడ వ్రాయండి [[వికీపీడియా:అభిప్రాయాలు|అభిప్రాయాలు]] <!-- * [[వికీపీడియా:ఈ వారపు వ్యాసం|ఈ వారం వ్యాసం]] ఈ-మైయిల్ ద్వారా తెప్పించుకొదలిస్తే [mailto:tewiki-maiku-subscribe@googlegroups.com tewiki-maiku-subscribe@googlegroups.com] అనే ఈ ఎడ్రస్సుకు ఒక మైయిల్ పంపండి. --> }} తెలుగు వికీపీడియాలో మళ్ళీ మళ్ళీ కలుద్దాం. [[బొమ్మ:Smile icon.png|25px]] &nbsp; [[వాడుకరి:Bhaskaranaidu|Bhaskaranaidu]] ([[వాడుకరి చర్చ:Bhaskaranaidu|చర్చ]]) 16:02, 27 ఏప్రిల్ 2014 (UTC) </div><!-- Template:Welcome --> ---- {{వికీపీడియా ప్రకటనలు}} {{ఈ నాటి చిట్కా}} '''కొన్ని ఉపయోగకరమైన లింకులు:''' [[వికీపీడియా:పరిచయము|పరిచయము]] • [[వికీపీడియా:5 నిమిషాల్లో వికీ|5 నిమిషాల్లో వికీ]] • [[వికీపీడియా:పాఠం|పాఠం]] • [[వికీపీడియా:ఐదు మూలస్థంబాలు|వికిపీడియా 5 మూలస్థంబాలు]] • [[సహాయము:సూచిక|సహాయ సూచిక]] • [[వికీపీడియా:సహాయ కేంద్రం|సహాయ కేంద్రం]] • [[వికీపీడియా:శైలి|శైలి మాన్యువల్]] • [[వికీపీడియా:ఇసుకపెట్టె|ప్రయోగశాల]] [[వాడుకరి:Bhaskaranaidu|Bhaskaranaidu]] ([[వాడుకరి చర్చ:Bhaskaranaidu|చర్చ]]) 16:02, 27 ఏప్రిల్ 2014 (UTC) ..... సుసీల గారు .... గత కొంత కాలంగా నేను తెవికి లో లేను పైగా నా సిస్టం పాడై వున్నది ఏదో వ్రాయ బోతె ఏదో అవుతున్నది. మీ ఆవసరాలకు తగు సూచనలివ్వమని మన వికీఫీడియన్ కస్యప్ గారిని అబ్యర్దించాను. వారు అంగీకరించారు. వారు ఇప్పటికే మీతో మాట్లాడి వుండవచ్చు. వారు Hyderabad IIIt గచ్చి బౌలి లో నిర్వహించే కార్యశాలకు మీకు ఆహ్వానము పంపుతారు. ఆ శిక్షణా కార్యక్రమాలను మీరు సద్వినియేగ పర్చుకోగలరని నా మనవి. మీవంటి ఔత్సాహికులు తెవికి ఎంతో అవసారం. ధన్యవాదములతో [[వాడుకరి:Bhaskaranaidu|Bhaskaranaidu]] ([[వాడుకరి చర్చ:Bhaskaranaidu|చర్చ]]) 14:43, 31 మార్చి 2020 (UTC) == నా వ్యాసాలను ప్రయోగ శాల నుండి, వాడుకరి పుట నుండి ప్రధాన వికి పీడియా కు తరలించడము ఎలాగ? == {{సహాయం చేయబడింది}} <!-- మీ ప్రశ్నలను తెలుగు, లేక ఇంగ్లీషులో "విషయం/ శీర్షిక" పెట్టె లో 'సందేహం' బదులుగా క్లుప్తంగా మీ సందేహం శీర్షిక రాయండి, దాని విస్తరణ ఈ వరుస క్రింద రాయండి. ఆ తరువాత పెట్టె క్రింద 'మార్పులను ప్రచురించు' నొక్కి భద్రపరచండి. ధన్యవాదాలు--> నా వ్యాసాలను ప్రయోగ శాల నుండి, వాడుకరి పుట నుండి ప్రధాన వికి పీడియా కు తరలించడము ఎలాగ? దయచేసి నాకు వివరించండి. <!-- ఈ వరుస తరువాత మీ సంతకం తేదీ తో చేరుతుంది కావున మార్చవద్దు--> —[[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 19:08, 28 మార్చి 2020 (UTC) భాస్కరనాయుడు గారూ! కశ్యప్ గారు నాతో మాట్లాడారు. వారి ఫోన్ నంబర్ ఈమెయిల్ ఇచ్చారు. మీ సహాయానికి ధన్యవాదాలు. V.J. సుశీల == ఆంధ్రప్రదేశ్ గ్రంథాలయ సంఘం == నమస్కారమండి. [[ఆంధ్రప్రదేశ్ గ్రంథాలయ సంఘం]] వ్యాసాన్ని చేర్చి, తెలుగు వికీపీడియాకు ఒక మంచి వ్యాసాన్ని అందించారు. ధన్యవాదాలు. మొదటి పేజీలో ప్రదర్శించదగ్గది ఇది. పేజీ నుండి ఇంగ్లీషు వికీపీడియా పేజీకి లింకు ఇవ్వాలంటే, ఎడమ పక్క నేవిగేషను పట్టీలో "భాషలు" కింద ఉన్న "లంకెలను చేర్చండి" అనే లింకును నొక్కితే సంబంధిత వ్యాసాన్ని ఎంచుకునే వీలు ఉంటుంది. ఇలా చెయ్యడం వలన ఓ గొప్ప ప్రయోజనం ఏంటంటే.. ఇంగ్లీషుతో పాటు, ఏయే ఇతర భాషా వికీపీడియాల్లో ఈ వ్యాసం ఉందో, ఆ లింకులన్నీ ఇక్కడకు వచ్చి చేరతాయి. నేను "ఆంధ్రప్రదేశ్ గ్రంథాలయ సంఘం" పేజీకి అలా లింకును కలిపాను, గమనించగలరు. __[[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 01:58, 2 ఏప్రిల్ 2020 (UTC) ధన్యవాదాలు అండి. [[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 03:04, 2 ఏప్రిల్ 2020 (UTC) == గ్రంథాలయాలకు సంబంధించిన వికీ వ్యాసాలు == గ్రంథాలయాలకు సంబంధించి తెవికీలో ఉన్న పేజీలను [[:వర్గం:గ్రంథాలయాలు]] అనే వర్గం లోకి చేర్చారు. వ్యాసాలే కాకుండా, ఉపవర్గాలను కూడా చూడొచ్చు. పరిశీలించండి. __[[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 02:28, 2 ఏప్రిల్ 2020 (UTC) == ఆంగ్లం, తెలుగు వికీలకు ఒకటే వాడుకరి పేజి ? == ఆంగ్లం, తెలుగు వికీలకు ఒకటే వాడుకరి పేజి, నిర్వహించడము కుదురుతుందా. ఆంగ్లం లో సవరించుతున్న వాడుకరి పేజీ తెలుగు వికీ లో కూడా సవరింపబడుతుందా? నా సందేహము తీర్చగలరు. దీనికి మార్గమేమిటి. నాకు లాగిన్ రెండీంటికీ ఒకటే. --[[వాడుకరి:Vjsuseela|VJS]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 14:53, 9 అక్టోబరు 2020 (UTC) :మనం సందేహాలను అడిగేటపుడు సందేహానికి పైన {{tl|సహాయం కావాలి}} అనే మూసను చేరిస్తే అది [[:వర్గం:సహాయం కోసం ఎదురు చూస్తున్న సభ్యులు లేక పేజీలు]] అనే వర్గం లోకి చేరుతుంది. అందువలన మనకు పరిష్కారం దొరికే అవకాశం ఎక్కువగా ఉంటుందండి. కొందరు నిర్వాహకులు, సీనియర్ వాడుకరులూ ఆ వర్గాన్ని ఎప్పటికప్పుడు గమనిస్తూంటారు. వాళ్ళు వెంటనే తగు సాయం చేస్తారు. ఇక్కడ మీరు రాసిన ప్రశ్నను బహుశా ఎవరూ చూసి ఉండరు (అది సంభవమే, ఎందుకంటే మీ ప్రశ్నను "ఇటీవలి మార్పులు" పేజీలో తప్ప మరెక్కడా చూసే అవకాశం లేదు). అందుకే మీకు ఇప్పటిదాకా సమాధానం దొరకలేదు. నా చర్చాపేజీలో రాయకముందు నేనూ చూళ్ళేదు. పై మూసను చేరిస్తే మన సందేహాలు తీరే అవకాశాలు చాలా ఎక్కువ. గమనించగలరు. :మరొక్క సంగతి.. మన సమస్యకు పరిష్కారం దొరికాక, ఈ మూసను తీసేసి, దాని స్థానంలో [[మూస:సహాయం చేయబడింది]] అనే మూసను, సరైన సహాయం దొరక్కపోతే [[మూస:సహాయం కావాలి-విఫలం]] అనే మూసనూ పెట్టాలి. __[[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 11:10, 16 అక్టోబరు 2020 (UTC) నాకు ఈ విషయాలు తెలియవండి. ఇకముందు ఇలాగే చేస్తాను. ధన్యవాదాలు. --[[వాడుకరి:Vjsuseela|VJS]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 15:54, 16 అక్టోబరు 2020 (UTC) == మీ అనువాద కృషిపై సూచనలు == [[వాడుకరి:Vjsuseela| Vjsuseela]] గారు, మీరు అనువాద వ్యాసాలపై కృషి చేస్తున్నందులకు అభివందనాలు. వాడుకరి పేజీకి ఉపపేజీగా [[వాడుకరి:Vjsuseela/ప్లగారిజం]] వ్యాసం ప్రచురించడం బాగుంది. [[వికీపీడియా:విషయ అనువాద ఉపకరణం]] మీ అనువాదానికి ఉపయోగంగా ఉండవచ్చు. మీరు ఎంపికచేసిన ఆంగ్ల వ్యాసాన్ని తెలుగులో గ్రంథ చౌర్యం గా నాకు తెలిసినంతవరకు వ్యవహరిస్తున్నారు కావున ప్లగారిజం బదులు ఆ పదం వాడితే బాగుంటుంది. మీరు పేజీని తరలించడం ద్వారా అలా వ్యాస పేరుని మార్చవచ్చు. లేక ప్రస్తుతానికి వ్యాసంలో మార్పు చేసి, మీ అనువాదం మెరుగుపరచిన తరువాత ప్రధానపేరుబరిలోకి తరలించేటప్పుడు పేరు మార్చవచ్చు. ఇక మీ వ్యాసం ఆంగ్ల వ్యాసానికి పూర్తిగా అనువాదం చేసినట్లుంది. అనువాదాలలో తెలుగు పాఠకస్థాయికి మెరుగుగావుండేటట్లు కుదించడం మేలని నా అభిప్రాయం. అన్నట్లు వ్యాసంలో తొలి పరిచయ పేరాలకు శీర్షిక వుండదు. దానిని ప్రవేశిక అంటారు. ఆంగ్లం లేకపోయినా తెలుగులో మీరు శీర్షిక చేర్చినట్లున్నారు. దానిని సవరించండి. ఇంకేమైనా సందేహాలుంటే ఆ పేజీ చర్చా పేజీలో {{tl|సహాయం కావాలి}} చేర్చి వ్యాఖ్య చేయండి. ఇతర సభ్యులు వీలైనంత త్వరలో తోడ్పడతారు. గ్రంథ చౌర్యం గురించి గూగుల్ లో వెతికితే కనబడిన వాటిలో [https://eemaata.com/em/issues/200805/1242.html ఈమాట వ్యాసం] ఉపయోగంగా వుండవచ్చు. దానిని మీరు తగినచోట మూలంగా చేర్చవచ్చు, దానిలో విషయసారాంశాన్ని మీ వ్యాసంలో చేర్చవచ్చు. ధన్యవాదాలు.--[[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 22:47, 4 ఏప్రిల్ 2021 (UTC) :అర్జున్ రావు గారు! మీరు వ్యాసాన్ని చదివి సూచనలు చేసినందుకు ధన్యవాదాలు. ఈ అనువాద వ్యాసము ఇంకా పూర్తికాలేదు. అనువాద ఉపకరణములోనే యాంత్రిక అనువాదాన్ని 3 సార్లు సవరించడం జరిగింది. ఈ విషయ నిర్మాణం లో కూడా కొంత మార్పు చేసాను. చూసే ఉంటారు. అసలు కొత్త వ్యాసం వ్రాయలనుకున్నాను. కాని ఆంగ్లంలో అంశాలు చాలవరకు (కాన్సెప్ట్) కొంత విస్తృతం గా ఉండటముతో అదే అనువదించి (కొంత తగ్గింపు తో) ఇంకొంత విషయము నేను జోడించి పూర్తిచేయాలి అని అనుకున్నాను. చివరగా మళ్ళీ భాషాపరంగా మార్పులు చేయవలసి ఉంటుంది. ఇది పూర్తవడానికి ఇంకొంత సమయం పడుతుంది. ఇక ప్లగారిజం పదం ఆంగ్లం లో చాల విస్తృతమైన పదం - గ్రంధాలనుండి ఒక వాక్యము లేదా పదాల సముదాయ చౌర్యం వరకు, అక్షరాలే కాకుండా, పాటలు దాంట్లో కొంత భాగము కూడా, స్వరం, కళలు, చిత్రాలు, ఛాయాచిత్రాలు, భావాల చౌర్యం కూడా సూచిస్తుంది. వ్యాసం చదివారు కాబట్టి మీకు ఈ విషయం గమనించే ఉంటారు. గ్రంధ చౌర్యం లేదా ఏ చౌర్యం అనుకున్నా శీర్షిక కేవలం 10% విషయాన్ని సూచిస్తుంది. నేను కూడా ఈ విషయం చాలా ఆలోచిస్తున్నాను. :తెలుగులో ఈ విషయం మీద వ్యాసాలు చాలా తక్కువ. నా వ్యాసం గ్రంధాలయ సర్వస్వం అను పత్రిక లో ప్రచురించబడింది. ఇంకా మూలాల గురించి వెతుకుతాను. మీ సూచనలు గుర్తుంచుకుంటాను.--[[వాడుకరి:Vjsuseela|VJS]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 09:10, 5 ఏప్రిల్ 2021 (UTC) ::[[వాడుకరి:Vjsuseela| Vjsuseela]] గారు, మీ స్పందనకు ధన్యవాదాలు. మీ వాడుకరి చర్చలో స్పందన చేర్చినందున, మరల నా చర్చ పేజీలో అదే స్పందన అవసరంలేదు కావున అక్కడ తొలగించాను. గ్రంథ చౌర్యం పదం వాడి దానికి అర్ధం విస్తృతంగా వుంటుందని వ్యాసం ద్వారా వివరించితే సరిపోతుంది అని నా భావన. మీ వ్యాసం మూలంగా మీరు వికీపీడియాలో సమాచారం చేర్చటం వికీపీడియా నియమాలను అతిక్రమించినట్లవుతుంది. మీరు గ్రంధాలయ సర్వస్వం వ్యాసం వివరాలు, దాని లింకు చర్చా పేజీలో తెలిపితే ఆసక్తిగల ఇతరులు ఉపయోగమైన మూలం అనుకుంటే సారాంశాన్ని వ్యాసంలో చేర్చుతారు. --[[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 23:11, 5 ఏప్రిల్ 2021 (UTC) :::[[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] అర్జున్ రావు గారు. ధన్యవాదాలు. నేను కూడా గ్రంధ చౌర్యం పదము వాడడములో అదే అనుకున్నాను. స్వంత వ్యాసాలు లో విషయాన్ని తీసుకొని రిఫరెన్స్ (self citation) వికిపీడియాలో ఈయకూడదని చెప్పారు. నాకు తెలియదు. మిగిలిన వైజ్ఞానిక వ్యాసాల వలె అనుకున్నాను. సరే నేను వేరే చూస్తాను. నాకు 2-3 రోజులు సమయం కావాలి దీనిని మెరుగు పరచడానికి. అనువాద ఉపకరణము తరువాత దీనికి వికి పుటలలో కాకుండా డ్రాఫ్ట్ లో భద్రపరచే సౌకర్యం ఉంటే బాగుండేది.--[[వాడుకరి:Vjsuseela|VJS]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 14:54, 6 ఏప్రిల్ 2021 (UTC) ::::@[[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] గారు, మీరు అవసరమైన సమయం తీసుకోవచ్చు. వాడుకరి పేరుబరి ఉపపేజీలను చిత్తు పేజీలుగానే(డ్రాఫ్ట్) వాడుకోవచ్చు. [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 00:36, 7 ఏప్రిల్ 2021 (UTC) {{outdent|::::}}[[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]]గారు. నేను గ్రంధచౌర్యం (ప్లగారిజం) అను శీర్షికన ఒక వ్యాసాన్ని వికిపీడియాలో తరలించాను. ఆ పుట కనపడుటలేదు. దీనిపై నేను ఒక నెల రోజులు పైన పని చేసాను. తొలగించినట్లు కనపడుతొంది. నాకు ఈ విషయం అర్ధం కాలేదు. తొలగిస్తే నాకు ఈ పుట కాపీని నాకు ఇవ్వండి. తెలుపగలరు. --[[వాడుకరి:Vjsuseela|VJS]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 19:00, 18 ఏప్రిల్ 2021 (UTC) :@[[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] గారు, క్షమించాలి. నేను వికీపీడియా పేరుబరిలో తొలగించటానికి ప్రయత్నించినందున పొరబాటున ప్రధానపేరుబరి వ్యాసం తొలగింపబడినట్లుంది. ఇప్పుడు పునఃస్థాపించాను. చూడండి [[గ్రంధచౌర్యం (ప్లగారిజం)]] [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 03:50, 19 ఏప్రిల్ 2021 (UTC) ::[[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] చూసానండి. ధన్యవాదాలు. --[[వాడుకరి:Vjsuseela|VJS]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 09:22, 19 ఏప్రిల్ 2021 (UTC) == మీ కొత్త ప్రయోగశాల వ్యాసం గురించి == [[వాడుకరి:Vjsuseela/ప్రయోగశాల]] లో తెలుగునాడు- అను ఆంధ్రవీధిలో బ్రాహ్మణ ప్రశంస అనే వ్యాసం వివరాలు చేరుస్తున్నట్లు గమనించాను. కొత్త వ్యాసం వాడుకరి పేజీకి ఉపపేజీగా చేర్చేటప్పుడు, సాధారణ శీర్షిక కాకుండా, ప్రధానపేరుబరిలో వుంటే ఏ శీర్షిక వుంటుందో దానితోటే ప్రారంభించండి. ప్రస్తుత వ్యాసం గురించి, పుస్తక రచయిత మీకు బంధుత్వం గల వారని గత చర్చలలో తెలిపినందున, [[వికీపీడియా:తటస్థ దృక్కోణం| నిష్పక్షత పాటించడానికి]] అవరోధాలు ఏర్పడే అవకాశం వున్నందున, మీరు అటువంటి వ్యాసాలు వ్రాయకుండా వుండడమే మంచిది. [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 23:48, 23 ఏప్రిల్ 2021 (UTC) :[[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]]గారు మీ సూచన కు ధన్యవాదాలు. దీనితొ కలిపి 12 గ్రంధాలను కామన్స్ లో అప్లోడ్ చేసి OTRS అనుమతి కోసము కాపీ రైట్ 4.0 విడుదల చేస్తూ ఈమెయిల్ పంపారు. నేను గ్రంధ వివరాలను ఏ విధముగా పొందుపరచవచ్చో అని ప్రయత్నం చేస్తున్నాను. నేను ఆయన గురించి కానీ గ్రంధాల గురించి గానీ అతిశయోక్తులు రాయడములేదు. అవి కేవలము వివరాలు మాత్రమే. ఈ పురాతన వనరులు, డేటా మాదగ్గర ఉంది. మీరు ఎవరైనా ఈ విషయంలో సహకరిస్తే వాళ్ళకు నేను ఈయగలను. వాటిని సంరక్షించకపోతే ఎవరికీ అందుబాటులో లేకుండా పోయే ప్రమాదము ఉంది. --[[వాడుకరి:Vjsuseela|VJS]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 07:43, 24 ఏప్రిల్ 2021 (UTC) ::@[[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] గారు, కామన్స్ లో చేర్చి, వాటిని పాఠ్య రూపంలో మార్చటానికి వికీసోర్స్ వాడితే సంరక్షించినట్లే. దీనితో పాటు [[దాసు శ్రీరాములు]] పేజీలో కామన్స్ లో వర్గానికి లింకు ఇవ్వడం ద్వారా ఆసక్తిగలవారు, ఆ రచనలు చూడగలరు. వాటిలో విషయప్రాముఖ్యత గలవాటికి ఇతరులు వికీపీడియా వ్యాసాలు సృష్టించవచ్చు. [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 23:25, 24 ఏప్రిల్ 2021 (UTC) == 2021 Wikimedia Foundation Board elections: Eligibility requirements for voters == Greetings, The eligibility requirements for voters to participate in the 2021 Board of Trustees elections have been published. You can check the requirements on [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021#Eligibility_requirements_for_voters|this page]]. You can also verify your eligibility using the [https://meta.toolforge.org/accounteligibility/56 AccountEligiblity tool]. [[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) 16:39, 30 జూన్ 2021 (UTC) <small>''Note: You are receiving this message as part of outreach efforts to create awareness among the voters.''</small> <!-- Message sent by User:KCVelaga (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&oldid=21669859 --> == [Wikimedia Foundation elections 2021] Candidates meet with South Asia + ESEAP communities == Hello, As you may already know, the [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021|2021 Wikimedia Foundation Board of Trustees elections]] are from 4 August 2021 to 17 August 2021. Members of the Wikimedia community have the opportunity to elect four candidates to a three-year term. After a three-week-long Call for Candidates, there are [[:m:Template:WMF elections candidate/2021/candidates gallery|20 candidates for the 2021 election]]. An <u>event for community members to know and interact with the candidates</u> is being organized. During the event, the candidates will briefly introduce themselves and then answer questions from community members. The event details are as follows: *Date: 31 July 2021 (Saturday) *Timings: [https://zonestamp.toolforge.org/1627727412 check in your local time] :*Bangladesh: 4:30 pm to 7:00 pm :*India & Sri Lanka: 4:00 pm to 6:30 pm :*Nepal: 4:15 pm to 6:45 pm :*Pakistan & Maldives: 3:30 pm to 6:00 pm * Live interpretation is being provided in Hindi. *'''Please register using [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSflJge3dFia9ejDG57OOwAHDq9yqnTdVD0HWEsRBhS4PrLGIg/viewform?usp=sf_link this form] For more details, please visit the event page at [[:m:Wikimedia Foundation elections/2021/Meetings/South Asia + ESEAP|Wikimedia Foundation elections/2021/Meetings/South Asia + ESEAP]]. Hope that you are able to join us, [[:m:User:KCVelaga (WMF)|KCVelaga (WMF)]], 06:35, 23 జూలై 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:KCVelaga (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&oldid=21774789 --> == 2021 వికీమీడియా ఫౌండేషన్ బోర్డు ఎన్నికలలో ఓటు వేయండి == నమస్తే Vjsuseela, 2021 వికీమీడియా ఫౌండేషన్ బోర్డు అఫ్ ట్రస్టీస్ ఎన్నికలలు మొదలయ్యాయి. ఈ ఎన్నిక 18 ఆగష్టు 2021 న మొదలైంది, 31 ఆగష్టు 2021 న ముగుస్తుంది. వికీమీడియా ఫౌండేషన్ తెలుగు వికీపీడియా వంటి ప్రాజెక్టులకు మద్దతు ఇస్తుంది. వికీమీడియా ఫౌండేషన్ కార్యకలాపాలను పర్యవేక్షించేందుకు వికీమీడియా ఫౌండేషన్ బోర్డ్ ఆఫ్ ట్రస్టీస్ ఉంటుంది. బోర్డ్ ఆఫ్ ట్రస్టీల గురించి [[:m:Wikimedia Foundation Board of Trustees/Overview|ఈ లింకులో]] తెలుసుకోండి. ఈ సంవత్సరం నాలుగు బోర్డు సీట్లకు ఎన్నిక జరుగుతుంది. వీటి కోసం 19 మంది అభ్యర్థులు ఉన్నారు. [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021/Candidates#Candidate_Table|అభ్యర్థుల గురించి మరింత సమాచారం ఈ పేజీలో తెలుసుకోండి]]. 70,000 ఓటర్లు ఉన్నారు. ఓటింగ్ ప్రక్రియ 31 ఆగష్టు 23:59 UTC వరకు నడుస్తుంది. *[[Special:SecurePoll/vote/Wikimedia_Foundation_Board_Elections_2021|'''తెలుగు వికీపీడియా మీద సెక్యూర్ పోల్ లో మీ ఓటు వేయండి''']]. మీరు ఇప్పటికే ఓటు వేసినట్టు అయితే, దయచేసి ఈ ఇమెయిల్‌ను విస్మరించండి. ఓటర్లు ఒక్కసారి మాత్రమే ఓటు వేయవచ్చు. [[:m:Wikimedia Foundation elections/2021|ఈ ఎన్నికలు గురించి మరింత సమాచారం తెలుసుకోండి]]. [[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) 05:02, 29 ఆగస్టు 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:KCVelaga (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&oldid=21949528 --> == ఆహ్వానం : ఆజాదీ కా అమృత్‌ మహోత్సవం - మొదటి Edit-a-thon ( 1 సెప్టెంబర్ నుంచి 14 నవంబర్ 2021 వరకు) == నమస్కారం , తెలుగు వికీపీడియాలో భారత స్వాతంత్ర పోరాటం లో వెలుగు చూడని వీరుల గాథలు, మహిళా స్వాతంత్ర సమరయోధులు, స్వతంత్ర భారతంలో వెలుగు చూసిన ఉద్యమాలు, కీలక సంఘటనల గురించిన సమాచారం, సంబంధిత ఫొటోలు లాంటి విషయాలకు అనుగుణంగా 75 రోజులు ఆజాదీ కా అమృత్ మహోత్సవం అనే పేరుతో నిర్వహిస్తున్నాము, ఇందులో భాగంగా ఈ బుధవారం 1 సెప్టెంబర్ నుంచి 14 నవంబర్ 2021 వరకూ జరిగే మొదటి విడత ఎడిట్ థాన్ కార్యక్రమంలో లో వికీపీడియన్లు అందరూ పాల్గొని విజయవంతం చేయవలసిందిగా అభ్యర్థిస్తున్నాము. ఆజాదీ కా అమృత్‌ మహోత్సవ సంబరాలు ఘనంగా జరుపుకోడానికి సభ్యులందరు తప్పక చొరవ తీసుకుంటారని ఆశిస్తున్నాము. ఆసక్తి గల సభ్యులు, మరిన్ని వివరాలకు , పాల్గొనటానికి [[వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/ఆజాదీ_కా_అమృత్‌_మహోత్సవం|ఆజాదీ కా అమృత్‌ మహోత్సవం ప్రాజెక్టు పేజీ ]] చూడగలరు : [[వాడుకరి:Kasyap|Kasyap]] ([[వాడుకరి చర్చ:Kasyap|చర్చ]]) 05:07, 1 సెప్టెంబరు 2021 (UTC) [[వాడుకరి:Kasyap|Kasyap]] గారు , ప్రయత్నం చేస్తాను . ధన్యవాదాలు.--[[వాడుకరి:Vjsuseela|VJS]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 13:11, 2 సెప్టెంబరు 2021 (UTC) ==మీరు ఎక్కించిన అనాధ ఫైళ్లు == @[[User:Vjsuseela|Vjsuseela]] గారు, మీరు బొమ్మలు ఎక్కించడం ద్వారా వికీపీడియా అభివృద్ధికి కృషి చేసినందులకు అభివందనాలు. [[వికీపీడియా:బొమ్మల నిర్వహణ/non-free-orphan-20220102#Vjsuseela |మీరు ఎక్కించిన స్వేచ్ఛానకలు హక్కులు లేని బొమ్మ(లు)]] వ్యాస పేరుబరిలో వాడలేదు కావున వికీసమగ్రతకొరకు వాటిని తొలగించే వీలుంది. వీటిని తొలగించకుండా కాపాడాలంటే వాటిని ఏ వ్యాసంలో వాడదలచారో నిర్ణయించి, దానికి తగిన సముచిత వినియోగ వివరణ చేర్చాలి లేక సవరించాలి. దీనికొరకు బొమ్మ పేజీలో అవసరమైతే {{tl|Non-free use rationale 2}} వాడండి, అలాగే లైసెన్స్ కూడా అవసరమైతే సరిచేయండి. లైసెన్స్ ఉదాహరణలు [[:వర్గం:Wikipedia_image_copyright_templates]] లో చూడండి. ఏమైనా సందేహాలుంటే మీరు సంబంధిత ఫైల్ చర్చాపేజీలో లేక ఇదే పేజీలో వాడుకరి:Arjunaraoc పేర్కొంటు(లింకు ఇవ్వటం ద్వారా) అడగండి. మీరు సవరణలు చేస్తే ఆ వివరం [[వికీపీడియా:బొమ్మల నిర్వహణ/non-free-orphan-20220102#Vjsuseela | స్వేచ్ఛానకలు హక్కులు లేని మీ బొమ్మ(లు)]] విభాగంలో ఆ బొమ్మ పేరు తరువాత చేర్చండి. ఒక వారంలోగా మీ నుండి స్పందన లేకపోతే బొమ్మలు తొలగించుతాను. ధన్యవాదాలు.--[[వాడుకరి:Arjunaraocbot|Arjunaraocbot]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraocbot|చర్చ]]) 11:21, 2 జనవరి 2022 (UTC) == లిప్యంతరీకరణ పరికరము అందుబాటులో లేదు == {{సహాయం చేయబడింది}} # నాకు తెలుగులో వ్యాసము సవరిస్తున్నప్పుడు లేద కొనసాగిస్తున్నప్పుడు లిప్యంతరీకరణ పరికరము అందుబాటులో కనబడుట లేదు. అందువలన లేఖిని ని ఉపయోగిస్తున్నాను. సహాయము చేయగలరు. 2. ఎన్వికి లొ ఉపయొగించిన భౌగోళిక పటాలు, బొమ్మలు తెవికిలో ఎలా ఉపయోగించాలి. సహాయము చేయగలరు.   [[వాడుకరి:Vjsuseela|VJS]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 17:32, 26 అక్టోబరు 2022 (UTC) :[[గూగుల్ లిప్యంతరీకరణ]] వికీపీడియా వ్యాసం పరిశీలించగలరు. [[వాడుకరి:యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] ([[వాడుకరి చర్చ:యర్రా రామారావు|చర్చ]]) 13:54, 29 అక్టోబరు 2022 (UTC) ::ధన్యవాదాలు అండి. నేను కూడా ప్రయత్నం చేసి ఈ లంకె నుంచే పరిష్కారం అందుకున్నాను. [[వాడుకరి:Vjsuseela|VJS]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 15:31, 29 అక్టోబరు 2022 (UTC) == WikiConference India 2023: Program submissions and Scholarships form are now open == Dear Wikimedian, We are really glad to inform you that '''[[:m:WikiConference India 2023|WikiConference India 2023]]''' has been successfully funded and it will take place from 3 to 5 March 2023. The theme of the conference will be '''Strengthening the Bonds'''. We also have exciting updates about the Program and Scholarships. The applications for scholarships and program submissions are already open! You can find the form for scholarship '''[[:m:WikiConference India 2023/Scholarships|here]]''' and for program you can go '''[[:m:WikiConference India 2023/Program Submissions|here]]'''. For more information and regular updates please visit the Conference [[:m:WikiConference India 2023|Meta page]]. If you have something in mind you can write on [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]]. ‘‘‘Note’’’: Scholarship form and the Program submissions will be open from '''11 November 2022, 00:00 IST''' and the last date to submit is '''27 November 2022, 23:59 IST'''. Regards [[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) 11:25, 16 నవంబరు 2022 (UTC) (on behalf of the WCI Organizing Committee) <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&oldid=24082246 --> == WikiConference India 2023: Open Community Call and Extension of program and scholarship submissions deadline == Dear Wikimedian, Thank you for supporting Wiki Conference India 2023. We are humbled by the number of applications we have received and hope to learn more about the work that you all have been doing to take the movement forward. In order to offer flexibility, we have recently extended our deadline for the Program and Scholarships submission- you can find all the details on our [[:m:WikiConference India 2023|Meta Page]]. COT is working hard to ensure we bring together a conference that is truly meaningful and impactful for our movement and one that brings us all together. With an intent to be inclusive and transparent in our process, we are committed to organizing community sessions at regular intervals for sharing updates and to offer an opportunity to the community for engagement and review. Following the same, we are hosting the first Open Community Call on the 3rd of December, 2022. We wish to use this space to discuss the progress and answer any questions, concerns or clarifications, about the conference and the Program/Scholarships. Please add the following to your respective calendars and we look forward to seeing you on the call * '''WCI 2023 Open Community Call''' * '''Date''': 3rd December 2022 * '''Time''': 1800-1900 (IST) * '''Google Link'''': https://meet.google.com/cwa-bgwi-ryx Furthermore, we are pleased to share the email id of the conference contact@wikiconferenceindia.org which is where you could share any thoughts, inputs, suggestions, or questions and someone from the COT will reach out to you. Alternatively, leave us a message on the Conference [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]]. Regards [[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) 16:21, 2 డిసెంబరు 2022 (UTC) :Thanks for the communication. I missed the meeting today and surely join in the next meeting. [[వాడుకరి:Vjsuseela|VJS]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 15:04, 3 డిసెంబరు 2022 (UTC) On Behalf of, WCI 2023 Core organizing team. <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&oldid=24083503 --> == దాసుగారి వంశవృక్షం == వెంకటరమణగారు తయారుచేసిన [[దాసు శ్రీరాములు]] గారి వంశవృక్షం ఇది: [[మూస:దాసు శ్రీరాములు వంశవృక్షం]] ఒకసారి చూడండి.[[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]] ([[వాడుకరి చర్చ:Rajasekhar1961|చర్చ]]) 02:19, 20 ఫిబ్రవరి 2023 (UTC) :ధన్యవాదాలు అండి. చూస్తాను. [[వాడుకరి:Vjsuseela|VJS]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 11:42, 20 ఫిబ్రవరి 2023 (UTC) == బిబిసి వారి 100 మంది మహిళలు == [[బిబిసి వారి 100 మంది మహిళలు]] ఒకసారి చూడండి. ఆంగ్ల వికీపీడియా లో కొందరి గురించిన వ్యాసాలున్నాయి. వాటిని తెలుగులోకి అనువదించండి. ధన్యవాదాలు. [[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]] ([[వాడుకరి చర్చ:Rajasekhar1961|చర్చ]]) 08:24, 1 అక్టోబరు 2023 (UTC) :చూస్తానండి. ధన్యవాదాలు [[వాడుకరి:Vjsuseela|VJS]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 07:58, 2 అక్టోబరు 2023 (UTC) == తెలుగు వికీపీడియా 20వ వార్షికోత్సవం గురించిన ఆన్లైన్ సమావేశం నివేదిక == నమస్తే, [[వికీపీడియా:సమావేశం/తెలుగు వికీపీడియా 20వ వార్షికోత్సవం గురించిన ఆన్లైన్ సమావేశం]]<nowiki/>లో పాల్గొన్నందుకు ధన్యవాదాలు. సమావేశంలో మీరు వ్యక్తపరిచిన అభిప్రాయాలు, ఆలోచనలను సారాంశప్రాయంగా నివేదికలో రాశాను. మీరు వెలిబుచ్చిన అభిప్రాయాల సారాంశం మీ ఉద్దేశానికీ, ఆనాడు మీరు మాట్లాడినదానికీ సరిపోలుతున్నదో లేదో పరిశీలించి అవసరమైతే మీ మాటలవరకూ మార్చమని కోరుతున్నాను. నివేదిక చూశాకా మార్చడం పూర్తిచేసినా, మార్చాల్సిన అవసరం కనిపించకపోయినా ఏ సంగతీ ఇక్కడ ప్రతిస్పందనగా నాకు చెప్పండి. ధన్యవాదాలు. [[వాడుకరి:Pavan (CIS-A2K)|పవన్ సంతోష్ (సీఐఎస్‌-ఎ2కె)]] ([[వాడుకరి చర్చ:Pavan (CIS-A2K)|చర్చ]]) 14:53, 8 నవంబరు 2023 (UTC) :నమస్తే అండి :చూసాను సరిపోతుంది. ధన్యవాదాలు. [[వాడుకరి:Vjsuseela|VJS]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 15:58, 8 నవంబరు 2023 (UTC) == క్రికెట్ 2023 ప్రాజెక్టులో మీ కృషికి అభినందనలు == {{Cricket Barnstar|1=[[వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/క్రికెట్ 2023|క్రికెట్ 2023 ప్రాజెక్టులో]] కృషి చేసి ప్రాజెక్టు విజయంలో పాలుపంచుకున్నందుకు అభినందనలతో__[[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 14:10, 21 నవంబరు 2023 (UTC)|2=alt}} :మీరు ఇలా గిఫ్ట్ లు కూడా ఇస్తున్నారు. ధన్యవాదాలు అండి. [[వాడుకరి:Vjsuseela|VJS]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 04:26, 22 నవంబరు 2023 (UTC) :ఇది మెటా పేజ్ కి ఎలా జోడించాలో తెలుపగలరు. --[[వాడుకరి:Vjsuseela|VJS]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 18:36, 11 డిసెంబరు 2023 (UTC) == తెవికీ 20వ వార్షికోత్సవం స్కాలర్‌షిప్ దరఖాస్తులకు ఆహ్వానం == నమస్కారం, [[తెలుగు వికీపీడియా]] 20వ ఏట అడుగు పెట్టిన సందర్భంగా 2024, జనవరి 26 నుండి 28 వరకు [[విశాఖపట్నం]] వేదికగా [[వికీపీడియా:తెవికీ 20 వ వార్షికోత్సవం|20వ వార్షికోత్సవం]] జరపాలని సముదాయం నిశ్చయించింది. తెవికీ 20వ వార్షికోత్సవ ఉపకారవేతనం కోసం [[వికీపీడియా:తెవికీ 20 వ వార్షికోత్సవం/స్కాలర్‌షిప్స్|తెవికీ 20 వ వార్షికోత్సవం/స్కాలర్‌షిప్స్]] పేజీలో దరఖాస్తు ఫారానికి లింకు ఇచ్చాము. 10 రోజులపాటు (అంటే డిసెంబరు 21, 2023 దాకా) ఈ దరఖాస్తు ఫారం అందుబాటులో ఉంటుంది. ఈ లోపు మీ దరఖాస్తులు సమర్పించగలరు. ధన్యవాదాలు.--<font color="RED" face="Segoe Script" size="3"><b>[[User:Pranayraj1985|ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 14:33, 11 డిసెంబరు 2023 (UTC) (సభ్యుడు, తెవికీ 20వ వార్షికోత్సవ కమ్యూనికేషన్స్ కమిటీ) :ధన్యవాదాలు. [[వాడుకరి:Vjsuseela|VJS]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 18:27, 11 డిసెంబరు 2023 (UTC) ::ధన్యవాదాలు @[[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] గారు.-- <font color="RED" face="Segoe Script" size="3"><b>[[User:Pranayraj1985|ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 08:11, 14 డిసెంబరు 2023 (UTC) ==[[వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/స్త్రీవాదము - జానపదము 2024| స్త్రీవాదము - జానపదము 2024 ప్రాజెక్టు]]== నమస్కారం @ [[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] గారు, స్త్రీవాదము - జానపదము అనేది ప్రతి సంవత్సరం ఫిబ్రవరి, మార్చి నెలలలో వికీపీడియాలో జరిగే అంతర్జాతీయ రచనల పోటీ. వికీపీడియాలో ప్రపంచంలోని వివిధ ప్రాంతాలకు చెందిన జానపద సంస్కృతి, జానపద కథలతో సంబంధం ఉన్న స్త్రీలకు సంబంధించిన అనేక అంశాలను డాక్యుమెంట్ చేయడం దీని ఉద్దేశం. ఈ ప్రాజెక్ట్ ప్రపంచవ్యాప్తంగా జానపద వారసత్వాన్ని డాక్యుమెంట్ చేయడానికి వికీమీడియా కామన్స్‌లో నిర్వహించబడిన వికీ లవ్స్ ఫోక్‌లోర్ (WLF) ఫోటోగ్రఫీ ప్రచారానికి వికీపీడియా మరోరూపం. ఈ ప్రాజెక్టులో జానపద ఉత్సవాలు, జానపద నృత్యాలు, జానపద సంగీతం, జానపద మహిళలు, విచిత్రమైన జానపద కథలు, జానపద ఆటల క్రీడాకారులు, పురాణాలలో మహిళలు, జానపద కథలలో మహిళా యోధులకు గురించిన కొత్త వ్యాసాలను రాయడం లేదా వికీలో ఉన్న వ్యాసాలను మెరుగుపరచవచ్చు. 2024 గాను ఫిబ్రవరి మార్చి రెండు నెలల్లో స్త్రీవాదం- జానపదం ప్రాజెక్టును నిర్వహించడం జరుగుతుంది. ఈ ప్రాజెక్టులో విజేతలుగా నిలిచిన వారికి బహుమతులు కూడ అందిస్తున్నాము. వెంటనే [[వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/స్త్రీవాదము - జానపదము 2024| స్త్రీవాదము-జానపదము]] ప్రాజెక్టు పేజీ సందర్శించి మీ వంతు సహకారం అందించగలరు. ధన్యవాదాలు. ఇట్లు [[వాడుకరి:Tmamatha|Tmamatha]] ([[వాడుకరి చర్చ:Tmamatha|చర్చ]]) 09:49, 5 ఫిబ్రవరి 2024 (UTC) :@[[వాడుకరి:Tmamatha|Tmamatha]] గారు! ప్రోజెక్ట్ పేజీ ఇంతకు ముందే చూసాను. ధన్యవాదాలు. పాల్గొంటానండి. [[వాడుకరి:Vjsuseela|VJS]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 10:39, 5 ఫిబ్రవరి 2024 (UTC) == నిర్వాహకత్వ హక్కులు పొందటానికి కొత్త మార్గదర్శకాలు పేజీలో స్పందించండి == [[వాడుకరి:Vjsuseela|సుశీల]] గారూ, నిర్వాహకత్వ బాధ్యతలు స్వీకరించుటకు కావలిసిన కనీస మార్గదర్శకాలు సూచించటానికి [[వికీపీడియా:రచ్చబండ (పాలసీలు)/నిర్వాహకత్వ హక్కులు పొందటానికి మార్గదర్శకాలు|తయారుచేసిన కొత్త మార్గదర్శకాల ప్రతిపాదనల పేజీలో మీరు 2024 మార్చి 31 లోపు స్పందించవలసినదిగా కోరుచున్నాను]]. ధన్యవాదాలు. [[వాడుకరి:యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] ([[వాడుకరి చర్చ:యర్రా రామారావు|చర్చ]]) 13:47, 25 మార్చి 2024 (UTC) :@ యర్రా రామారావు గారు. అలాగేనండి. చూస్తాను. ధన్యవాదాలు. [[వాడుకరి:Vjsuseela|VJS]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 14:15, 25 మార్చి 2024 (UTC) ::@[[వాడుకరి:Vjsuseela|సుశీల]] గారూ పై లింకులోని నిర్వాహకత్వ హక్కులు పొందటానికి కొత్త మార్గదర్శకాలు పేజీలోని మధ్యంతర ప్రతిపాదనల విభాగంలో కూడా స్పందించగలరు. ధన్యవాదాలు. [[వాడుకరి:యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] ([[వాడుకరి చర్చ:యర్రా రామారావు|చర్చ]]) 06:41, 29 మార్చి 2024 (UTC) :::[[వాడుకరి:యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] గారు అలాగేనండి. కొంచెం చూసి రాస్తాను. ధన్యవాదాలు. [[వాడుకరి:Vjsuseela|VJS]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 06:57, 29 మార్చి 2024 (UTC) ==Thank you for joining== Our translation efforts :-) You can use this tool to fix references faster after publication[https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php] Else the bot will come around and do it eventually. You can also see your impact [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php?user=Vjsuseela here] [[:en:User:Jmh649|<span style="color:#0000f1">'''James Heilman, MD'''</span>]] ([[:en:User talk:Jmh649|talk]] · [[Special:Contributions/Jmh649|contribs]] · [[Special:EmailUser/Jmh649|email]])(please leave replies on my talk page) 02:53, 25 ఏప్రిల్ 2024 (UTC) :@[[వాడుకరి:Jmh649|Jmh649]] Thanks [[వాడుకరి:Vjsuseela|వి.జె.సుశీల ]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 04:55, 25 ఏప్రిల్ 2024 (UTC) The bot also makes it easier to edit the infobox. Click "edit source" (alt-shift-e) and you can see the english headings for the infobox. After the = sign, you can translate the English into Tegulu. (Don't change the image file name, image = Autism-stacking-cans 2nd edit.jpg). Thanks [[వాడుకరి:Vjsuseela|వి.జె.సుశీల ]] [[వాడుకరి:Lucas559|Lucas559]] ([[వాడుకరి చర్చ:Lucas559|చర్చ]]) 21:14, 30 ఏప్రిల్ 2024 (UTC) :@[[వాడుకరి:Lucas559|Lucas559]] Thaanks.I don't have bot. what is the tool you were mentioning to set references and how to use that? Please send a link to learn about it. [[వాడుకరి:Vjsuseela|వి.జె.సుశీల ]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 06:08, 1 మే 2024 (UTC) It is the same bot that Doc James linked to above. I wanted you to know that it also makes it easier to edit the infobox. The bot makes it easier to see the fields and then translate their headings. Visit [https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B0%86%E0%B0%9F%E0%B0%BF%E0%B0%9C%E0%B0%82&action=edit here] and notice the English terms after the = signs. [[వాడుకరి:Lucas559|Lucas559]] ([[వాడుకరి చర్చ:Lucas559|చర్చ]]) 16:57, 1 మే 2024 (UTC) :@[[వాడుకరి:Lucas559|Lucas559]] Ok. I will check. Thanks. [[వాడుకరి:Vjsuseela|వి.జె.సుశీల ]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 18:58, 1 మే 2024 (UTC) :::When you newly create an article, then go here https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php Put in the name of the article and te as the language code. Than hit "send". This will fix the references [[:en:User:Jmh649|<span style="color:#0000f1">'''James Heilman, MD'''</span>]] ([[:en:User talk:Jmh649|talk]] · [[Special:Contributions/Jmh649|contribs]] · [[Special:EmailUser/Jmh649|email]])(please leave replies on my talk page) 20:24, 4 మే 2024 (UTC) ::::@[[వాడుకరి:Jmh649|Jmh649]] Thanks [[వాడుకరి:Vjsuseela|వి.జె.సుశీల ]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 02:19, 5 మే 2024 (UTC) == మీరు రాసిన వ్యాసం సమీక్షించబడ్డది. == చివరి మార్పు తరువాత కొన్ని కొత్త వ్యాసాలు సమీక్షించబడ్డాయి: * [[కర్వా చౌత్]] (evaluated by Nskjnv; స్థితి = approved) ఇది క్యాంప్విజ్ బాటు ద్వారా అందజేయబడ్డ సందేశం. - [[వాడుకరి:CampWiz Bot|CampWiz Bot]] ([[వాడుకరి చర్చ:CampWiz Bot|చర్చ]]) 10:00, 9 జూన్ 2024 (UTC) == మీరు రాసిన వ్యాసం సమీక్షించబడ్డది. == చివరి మార్పు తరువాత కొన్ని కొత్త వ్యాసాలు సమీక్షించబడ్డాయి: * [[అక్కాదేవి]] (evaluated by Nskjnv; స్థితి = rejected) ఇది క్యాంప్విజ్ బాటు ద్వారా అందజేయబడ్డ సందేశం. - [[వాడుకరి:CampWiz Bot|CampWiz Bot]] ([[వాడుకరి చర్చ:CampWiz Bot|చర్చ]]) 08:06, 11 జూన్ 2024 (UTC) == మీరు రాసిన వ్యాసం సమీక్షించబడ్డది. == చివరి మార్పు తరువాత కొన్ని కొత్త వ్యాసాలు సమీక్షించబడ్డాయి: * [[మౌఖిక సాహిత్యం]] (evaluated by Nskjnv; స్థితి = approved) * [[బెలవాడి మల్లమ్మ]] (evaluated by Nskjnv; స్థితి = rejected) * [[చాంద్ బీబీ]] (evaluated by Nskjnv; స్థితి = approved) * [[అనంత చతుర్దశి]] (evaluated by Nskjnv; స్థితి = approved) ఇది క్యాంప్విజ్ బాటు ద్వారా అందజేయబడ్డ సందేశం. - [[వాడుకరి:CampWiz Bot|CampWiz Bot]] ([[వాడుకరి చర్చ:CampWiz Bot|చర్చ]]) 04:00, 16 జూన్ 2024 (UTC) == 2024 ఎన్నికలు ప్రాజెక్టులో పాల్గొన్నందుకు మీ కృషికి గుర్తింపుగా== {| style="border: 1px solid {{{border|gray}}}; background-color: {{{color|#fdffe7}}};" |rowspan="2" style="vertical-align:top;" | [[File:{{{{{|safesubst:}}}#ifeq:{{{2}}}|alt|Articles for Creation Barnstar Hires.png|AfC-barnstar-remake.png}}|110px]] |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: bottom; height: 1.1em;" | '''The Articles for Creation Barnstar''' |- |style="vertical-align: center; border-top: 1px solid gray;" |[[వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/ఎన్నికలు/ఎన్నికల సంబంధిత వ్యాసాల సృష్టింపు-2024| ఎన్నికల ప్రాజెక్టు -2024]] లో కృషి చేసినందుకు గుర్తింపుగా అభినందనలతో పతకం బహుకరణ. స్వీకరించగలరు. ధన్యవాదాలు.--[[వాడుకరి:యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] ([[వాడుకరి చర్చ:యర్రా రామారావు|చర్చ]]) 08:45, 19 జూన్ 2024 (UTC) |} :ధన్యవాదాలండి. అందరు వందలు వేలు వ్యాసాలు రాశారు. నేను పది కూడా రాయలేకపోయాను. అయినా గుర్తింపు ఇచ్చారు. చాలా సంతోషం అండి. [[వాడుకరి:Vjsuseela|V.J.Suseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 08:58, 19 జూన్ 2024 (UTC) ::@[[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] ప్రాజెక్టులో పాలు పంచుకున్నారు. అది చాలు. మీరు రాసిన వ్యాసాలు కొన్ని సమాచారపెట్టెలలో ఎర్రలింకులు లేకుండా చేసినవి.ధన్యవాదాలు [[వాడుకరి:యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] ([[వాడుకరి చర్చ:యర్రా రామారావు|చర్చ]]) 09:01, 19 జూన్ 2024 (UTC) == Amazing Work - Medical Translations == You have over a 1,000 page views for your 13 [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php?user=Vjsuseela medical translations]. Amazing work. Thanks for contributing. [[వాడుకరి:Lucas559|Lucas559]] ([[వాడుకరి చర్చ:Lucas559|చర్చ]]) 17:00, 1 జూలై 2024 (UTC) :Thanks [[వాడుకరి:Vjsuseela|V.J.Suseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 17:51, 1 జూలై 2024 (UTC) ::Another 15 articles in just the month of July! Keep up the efforts. People are visiting the articles you are helping to create. [[వాడుకరి:Lucas559|Lucas559]] ([[వాడుకరి చర్చ:Lucas559|చర్చ]]) == ఇండిక్ మీడియావికి డెవలపర్స్ యూజర్ గ్రూప్ - టెక్నికల్ సంప్రదింపులు 2024 == నమస్తే, [[m:Indic MediaWiki Developers User Group|ఇండిక్ మీడియావికీ డెవలపర్స్ యూజర్ గ్రూప్]] వికీమీడియా ప్రాజెక్ట్‌లకు సహకరిస్తున్నప్పుడు వివిధ సాంకేతిక సమస్యలపై సభ్యుల అవసరాలను అర్థం చేసుకోవడానికి కమ్యూనిటీ టెక్నికల్ కన్సల్టేషన్ ప్రక్రియను ప్రారంభించారు. వీటి లక్ష్యం కమ్యూనిటీలలోని సవాళ్లను బాగా అర్థం చేసుకోవడం, సాధారణ సమస్యలను అర్థం చేసుకోవడం మరియు భవిష్యత్ సాంకేతిక అభివృద్ధి కార్యకలాపాలను క్రమబద్ధీకరించడం. మొదటి దశ మీ సాధారణ సమస్యలు, ఆలోచనలు మొదలైనవాటిని ఎక్కడ నివేదించాలనే సర్వే. దయచేసి సర్వేను (మీకు నచ్చిన భాషలో) ఇక్కడ పూరించండి. https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfvVFtXWzSEL4YlUlxwIQm2s42Tcu1A9a_4uXWi2Q5jUpFZzw/viewform?usp=sf_link చివరి తేదీ 20 సెప్టెంబర్ 2024. మీరు బహుళ సమస్యలు లేదా ఆలోచనలను నివేదించాలనుకుంటే, మీరు సర్వేను ఒకటి కంటే ఎక్కువసార్లు పూరించవచ్చు. కార్యాచరణ గురించి మరింత చదవడానికి, దయచేసి సందర్శించండి: https://w.wiki/AV78 సర్వే తెలుగులో పైన పేజీలో ఉన్నాయ్. ధన్యవాదాలు! [[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) 13:29, 9 సెప్టెంబరు 2024 (UTC), ఇండిక్ మీడియావికీ డెవలపర్స్ తరపున <!-- Message sent by User:KCVelaga@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Indic_Tech_Consults_2024/te&oldid=27434535 --> == Translation request == Hello, Vjsuseela. Can you translate and upload the article about the prominent Turkish economist [[:en:Dani Rodrik]] in Telugu Wikipedia? Yours sincerely, [[వాడుకరి:Oirattas|Oirattas]] ([[వాడుకరి చర్చ:Oirattas|చర్చ]]) 13:57, 18 అక్టోబరు 2024 (UTC) == కృష్ణశాస్త్రి ప్రూఫ్ రీడథాన్ == నమస్కారం! వికీపీడియాలో మనందరం సమిష్టిగా చేస్తున్న కృషి అమోఘం. ఈ చురుకుదనాన్నిసోదర ప్రాజెక్టులలోకి సైతం తీసుకువెళ్లడానికి ఈ నవంబర్ 1న తెలుగు సాహిత్యంలో ఎంతో కృషి చేసిన భావకవి అయిన [[దేవులపల్లి కృష్ణశాస్త్రి]] గారి జన్మదినాన్ని పురస్కరించుకొని వికీసోర్సులో ప్రూఫ్ రీడథాన్ ను నిర్వహించడం జరుగుతుంది. ఈ [[s:వికీసోర్సు:వికీప్రాజెక్టు/కృష్ణశాస్త్రి_ప్రూఫ్_రీడథాన్|ప్రాజెక్టు పేజీ]] ని గమనించి పాల్గొనగలరు. --[[వాడుకరి:MYADAM ABHILASH|అభిలాష్ మ్యాడం]] ([[వాడుకరి చర్చ:MYADAM ABHILASH|చర్చ]]) 10:45, 7 నవంబరు 2024 (UTC) :[[వాడుకరి:MYADAM ABHILASH|అభిలాష్ మ్యాడం]] ([[వాడుకరి చర్చ:MYADAM ABHILASH|చర్చ]])గారు నేను ఇప్ప్పుడు వికీసోర్స్ లో చేస్తున్నాను. మీ ప్రోగ్రాం కూడా చూస్తాను [[వాడుకరి:Vjsuseela|V.J.Suseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 12:23, 7 నవంబరు 2024 (UTC) ::ధన్యవాదాలు మీ సూచనలు నాకు చాలా అవసరం. --[[వాడుకరి:MYADAM ABHILASH|అభిలాష్ మ్యాడం]] ([[వాడుకరి చర్చ:MYADAM ABHILASH|చర్చ]]) 13:25, 7 నవంబరు 2024 (UTC) == A2K Monthly Report – November 2024 == [[File:Centre for Internet And Society logo.svg|180px|right|link=]] Dear Wikimedian, We’re excited to bring you the November edition of the CIS-A2K newsletter, highlighting our impactful initiatives and accomplishments over the past month. This issue offers a comprehensive recap of our events, collaborative projects, and community engagement efforts. It also provides a glimpse into the exciting plans we have lined up for the coming month. Stay connected with our vibrant community as we celebrate the progress we’ve made together! ; In the Limelight: Tulu Wikisource ; Dispatches from A2K ; Monthly Recap * Learning hours Call * Dandari-Gussadi Festival Documentation, Commons Education Project: Adilabad * Executive Directors meeting at Oslo ; Coming Soon - Upcoming Activities * Indic Wikimedia Hackathon 2024 * Learning Hours You can access the newsletter [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/November 2024|here]]. <br /><small>To subscribe or unsubscribe to this newsletter, click [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe|here]]. </small> Warm regards, CIS-A2K Team [[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) 16:49, 10 డిసెంబరు 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe&oldid=27851144 --> == A2K Monthly Report – December 2024 == [[File:Centre for Internet And Society logo.svg|180px|right|link=]] Dear Wikimedian, Happy 2025! We are thrilled to share with you the December edition of the CIS-A2K Newsletter, showcasing our initiatives and achievements from the past month. In this issue, we offer a detailed recap of key events, collaborative projects, and community engagement efforts. Additionally, we provide a preview of the exciting plans we have in store for the upcoming month. Stay connected with our dynamic community as we celebrate the progress we’ve made together! ; In the Limelight: Santali Food Festival ; Dispatches from A2K ; Monthly Recap * Learning hours Call * Indic Wikimedia Hackathon 2024 * Santali Food Festival ; Coming Soon - Upcoming Activities * She Leads Bootcamp You can access the newsletter [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/December 2024|here]]. <br /><small>To subscribe or unsubscribe to this newsletter, click [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe|here]]. </small> Warm regards, CIS-A2K Team [[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) 17:13, 12 జనవరి 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe&oldid=28015818 --> == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2024 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 06:21, 26 జనవరి 2025 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&oldid=28172893 --> :Thank you, I will continue with 2025 [[వాడుకరి:Vjsuseela|V.J.Suseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 18:35, 27 జనవరి 2025 (UTC) == Thank you for being a medical translator! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2024 Cure Translators Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2024 you [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php?camp=all&project=all&year=2024&start=Filter joined us as a medical translator]. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We look forwards to working together in 2025. |} Thanks again :-) -- [https://mdwiki.org/wiki/User:Doc_James <span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 06:54, 26 జనవరి 2025 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Translators_2024&oldid=28173086 --> :@[[వాడుకరి:Doc James|Doc James]] Thank you so much. I am so delighted to work on this medical project, I would surely continue the same. [[వాడుకరి:Vjsuseela|V.J.Suseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 10:03, 26 జనవరి 2025 (UTC) == వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/స్త్రీవాదము - జానపదము 2025 == @[[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] గారూ నమస్కారం! గత సంవత్సరం నిర్వహించిన [[వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/స్త్రీవాదము - జానపదము 2025|వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/స్త్రీవాదము - జానపదము 2024]] ప్రాజెక్టులో పాల్గొని తెవికీ ఖ్యాతిని అంతర్జాతీయ స్థానంలో నిలబెట్టే ప్రయత్నంలో భాగస్వామ్యం అయ్యారు. ఈ ప్రాజెక్టు ద్వారా తెవికీ అంతర్జాతీయ ఖ్యాతిని పొందింది. అంతటి మహా యజ్ఞంలో మీరూ ఒక సమిధగా మారి మీ వంతు కృషిని చేశారు అందుకు మనందరం గర్వించాలి. భారత మహిళా సాధికారతను, జానపద విజ్ఞానాన్ని దశ దిశలా చాటే అవకాశం [[వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/స్త్రీవాదము - జానపదము 2025]] ప్రాజెక్టు రూపంలో మళ్ళీ మన ముందుకు వచ్చింది. కాబట్టి దీని ద్వారా మీ వంతు కృషి చేయగలరని మనవి. '''ఇట్లు''' ప్రాజెక్టు సహ నిర్వాహకుడు [[వాడుకరి:MYADAM ABHILASH|అభిలాష్ మ్యాడం]] ([[వాడుకరి చర్చ:MYADAM ABHILASH|చర్చ]]) 13:21, 7 ఫిబ్రవరి 2025 (UTC) :అలాగేనండి. ధన్యవాదాలు. [[వాడుకరి:Vjsuseela|V.J.Suseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 14:30, 7 ఫిబ్రవరి 2025 (UTC) == [[User:Tewikiawb|Tewikiawb]] అడుగుతున్న ప్రశ్న (10:06, 18 మే 2025) == నమస్తే మేడం తెలుగు వికీపీడియా లో నా వాడుకరి పేరు : bvprasadtewiki auto wiki browser లో ఎడిటింగ్ కోసం కొత్త అకౌంట్ ప్రారంభించాను మేడం దీనిని awb వాడుకకు వినియోగిస్తాను awb డౌన్లోడ్ కావడం లేదు మీరు దయచేసి అవసరమైన సూచనలు చేయండి --[[వాడుకరి:Tewikiawb|Tewikiawb]] ([[వాడుకరి చర్చ:Tewikiawb|చర్చ]]) 10:06, 18 మే 2025 (UTC) == The Collaboration Barnstar == {| style="border: 1px solid {{{border|gray}}}; background-color: {{{color|#ffdc42}}};" | rowspan="2" style="vertical-align:middle;" |[[దస్త్రం:Collaboration_barnstar.svg|250x250px]] | rowspan="2" | | style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" |'''Appreciation for participating in an experimentation to improve a feature''' |- | style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" |{{{2|Thank you for collaborating with the [[mw:Wikimedia Language and Product Localization|Language and Product Localization team]] to improve the discovery of community-nominated vital article list as [[mw:Translation suggestions: Topic-based & Community-defined lists/Featured Collection|Featured collection]] in the [[mw:Content Translation|Content translation]] workflow.  <BR><BR>}}}''{{{1|}}}'' |} [[వాడుకరి:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]] ([[వాడుకరి చర్చ:UOzurumba (WMF)|చర్చ]]) 04:44, 13 జనవరి 2026 (UTC) :@[[వాడుకరి:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]] Thank you so much for including me. [[వాడుకరి:Vjsuseela|V.J.Suseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 11:30, 13 జనవరి 2026 (UTC) == వికీపీడియా @ 25 – హైదరాబాద్‌లో ప్రత్యేక వేడుకకు ఆహ్వానం ! == స్వేచ్ఛా విజ్ఞానాన్ని అందరికీ చేరువ చేసిన మహా ఉద్యమమైన వికీపీడియా 25 ఏళ్ల ప్రయాణాన్ని ఘనంగా జరుపుకుంటున్న శుభసందర్భంలో, ఐఐఐటీ–హైదరాబాద్ క్యాంపస్‌లో 2026 జనవరి 18వ తేదీ ఆదివారం సాయంత్రం నిర్వహిస్తున్న ప్రత్యేక వేడుకకు మిమ్మల్ని హృదయపూర్వకంగా ఆహ్వానిస్తున్నాం. మన నగరంలో వికీపీడియా ఎలా ఎదిగిందో, స్వచ్ఛందకర్తల అంకితభావం, వారి విజయగాథలు, అనుభవాలు— అన్నింటినీ కలిసి గుర్తుచేసుకుంటూ, ఈ జ్ఞానోత్సవాన్ని మనమందరం కలిసి సంబరంగా జరుపుకుందాం! నమోదుకు , వివరాలకు [https://meta.wikimedia.org/wiki/IIITH-OKI/Events/2025/Wikipedia_25th_Birthday:_Celebrating_Wikimedia_in_Hyderabad ఈవెంట్ పేజీ] చూడండి. [[వాడుకరి:Krupal (OKI)|Krupal (OKI)]] ([[వాడుకరి చర్చ:Krupal (OKI)|చర్చ]]) 11:23, 16 జనవరి 2026 (UTC) :@[[వాడుకరి:Krupal (OKI)|Krupal (OKI)]] ధన్యవాదాలు అండి [[వాడుకరి:Vjsuseela|V.J.Suseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 16:18, 16 జనవరి 2026 (UTC) == Thank you for being a medical translator! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; color: #000; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2025 Cure Translators Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2025 you [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php?camp=all&user_group=all&year=2025&month=All joined us as a medical translator]. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider formally joining the organization for 2026]]''', there are no associated costs. |} Look forwards to collaborating further in the year ahead. Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 07:53, 14 ఫిబ్రవరి 2026 (UTC) </div> :@[[వాడుకరి:Doc James|Doc James]] Thank you. I will surely continue and try to complete the list. [[వాడుకరి:Vjsuseela|V.J.Suseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 08:06, 14 ఫిబ్రవరి 2026 (UTC) ::Hi V.J. Suseela, thank you for your recent contributions. Can you translate the info box of this article you created: https://tn.wikipedia.org/wiki/Nyumonia? If there's any issues with infoboxes please let us know via volunteers[@]wikiprojectmed[.]org and we will look into that. Thanks again! [[వాడుకరి:CeylonChingu|CeylonChingu]] ([[వాడుకరి చర్చ:CeylonChingu|చర్చ]]) 17:29, 20 మే 2026 (UTC) :::@[[వాడుకరి:CeylonChingu|CeylonChingu]] already done. [[ప్రత్యేక:చేర్పులు/&#126;2026-30331-27|&#126;2026-30331-27]] ([[వాడుకరి చర్చ:&#126;2026-30331-27|చర్చ]]) 18:31, 20 మే 2026 (UTC) (This message was sent to [[:వాడుకరి:Vjsuseela]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Translators_2025&oldid=30070105 --> == ఎడిటథాన్-2 ను విజయవంతం చేసినందుకు అభినందనలతో == {| style="border: 1px solid {{{border|gray}}}; background-color: {{{color|#fdffe7}}};" |rowspan="2" style="vertical-align:middle;" | {{SAFESUBST:<noinclude />#ifeq:{{{2|}}}|alt|[[File:Editor_Growth_and_Contribution_Program_keywords.png|100px]]|[[File:Editor_Growth_and_Contribution_Program_keywords.png|100px]]}} |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''2026 జనవరి ఎడిటథాన్-2 ను విజయవంతం చేసినందుకు అభినందనలు''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" | {{{1|}}} [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 09:55, 24 ఫిబ్రవరి 2026 (UTC) |} : ధన్యవాదాలండి [[వాడుకరి:Vjsuseela|V.J.Suseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 13:14, 24 ఫిబ్రవరి 2026 (UTC) == ఎడిటథాన్-4/తదుపరిజాబితాలో రాగాల పేజీలున్నాయి చూసారా == నమస్కారం మేడం. [[వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/యూజర్‌గ్రూపు-గూగుల్ ఎడిటథాన్-4/తదుపరిజాబితా#సెట్ 6 : వ్యాసాలు 1501 - ఆపై|ఎడిటథాన్-4/తదుపరిజాబితా]] పేజీలో రాగాలపై వ్యాసాలకు లింకులున్నాయి. మీకు రాగాల పట్ల ఆసక్తి ఉన్నట్లుగా గతంలో నాకు అనిపించింది. ఫౌండేషనుతోటి, గూగులు తోటీ సంప్రదించడం వంటి అనేక పనులతో మీరు బిజీగా ఉంటారని తెలుసు.. వీలున్నప్పుడు రాస్తారేమోనని మీకు సూచిస్తున్నాను. __ [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 23:35, 14 మే 2026 (UTC) :నమస్కారం సర్ . అలాగేనండి. చూస్తాను. నేను మహిళల ఆరోగ్యం వ్యాసం (ఈ ప్రాజెక్ట్ దే రాస్తున్నాను). ధన్యవాదాలు [[వాడుకరి:Vjsuseela|V.J.Suseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 05:22, 15 మే 2026 (UTC) == [[గ్రంథచౌర్యం]] గురించి మీరు చేసిన [[వికీపీడియా:మంచి వ్యాసాలు|మంచి వ్యాసం]] ప్రతిపాదన== [[వికీపీడియా:మంచి వ్యాసం ప్రతిపాదనలు|మంచి వ్యాసం]] అని మీరు ప్రతిపాదించిన [[గ్రంథచౌర్యం]] వ్యాసాన్ని ప్రస్తుతం నిలిపి ఉంచాను. [[Image:Symbol wait.svg|20px]]. ఈ వ్యాసం [[వికీపీడియా:మంచివ్యాసం ప్రమాణాలు|మంచివ్యాసం ప్రమాణాలకు]] బాగా చేరువలో ఉంది. అయితే, కొన్ని స్వల్ప మార్పుచేర్పులు చెయ్యాల్సి ఉంది. వీటిని వచ్చే 7 రోజుల్లో చేస్తే, వ్యాసం నెగ్గుతుంది; లేదంటే విఫలమౌతుంది. ఏయే మార్పులు చెయ్యాలో తెలుసుకునేందుకు [[చర్చ:గ్రంథచౌర్యం]] పేజీ చూడండి. <!-- Template:GANotice result=hold --> [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 15:17, 10 సెప్టెంబరు 2026 (UTC) 47xrujjafrlg0xpk4sbvcbasbymq141 4955798 4955718 2026-09-10T18:16:05Z Vjsuseela 35888 /* గ్రంథచౌర్యం గురించి మీరు చేసిన మంచి వ్యాసం ప్రతిపాదన */ సమాధానం 4955798 wikitext text/x-wiki ==స్వాగతం== <div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: Orange;"> <center ><font size="+1" color="Black">{{PAGENAME}} గారు, తెలుగు వికిపీడియాకు <font color="white">[[Wikipedia:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|స్వాగతం!]]</font>! [[Image:Wikipedia-logo.png|40px]]</font></center></div> <div style="align: left; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: white;"> {{PAGENAME}} గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[వికీపీడియా:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|స్వాగతం!]] వికీపీడియాలో సభ్యులైనందుకు అభినందనలు. * వికీపీడియాను ఉపయోగిస్తున్నప్పుడు మీకేమయినా సందేహాలు వస్తే [http://te.wikipedia.org/w/index.php?title={{TALKPAGENAMEE}}&action=edit&section=new&preload=template:helpme-preload ఇక్కడ] నొక్కి, మీ సందేహాన్ని అడగండి. వీలయినంత త్వరగా వికీ విధివిధానాలు తెలిసిన సభ్యులు మీ సందేహాన్ని నివృత్తి చేస్తారు. {{ #if: | | * తెలుగులో ఎలా రాయాలో తెలుసుకోవడానికి [[వికీపీడియా:తెలుగులో రచనలు చెయ్యడం|తెలుగులో రచనలు చెయ్యడం]] మరియు [[వికీపీడియా:టైపింగు సహాయం|టైపింగు సహాయం]] మరియు [[కీ బోర్డు]] చదవండి. * వికీపీడియాలో మీరు సహాయం చేయదగిన [[వికీపీడియా:WikiProject|ప్రాజెక్టు]]లు కొన్ని నిర్వహిస్తున్నారు. అందులో మీ సహకారం అందించండి. * దిద్దుబాటు పెట్టె పై భాగంలో ని కలంతోసంతకం వున్న బొమ్మ పై నొక్కిన లేక నాలుగు టిల్డెలతో <nowiki>(~~~~)</nowiki> ఇలా సంతకం చేస్తే మీ పేరు, తేదీ, టైము ముద్రితమౌతాయి. (ఇది చర్చా పేజీలకు మాత్రమే పరిమితం, చర్చ ఎవరు జరిపారో తెలియడానికి, వ్యాసాలలో చెయ్యరాదు.) * తెలుగు వికీ సభ్యులు అభిప్రాయాలు పంచుకొనే [http://groups.google.com/group/teluguwiki తెవికీ గూగుల్ గుంపు]లో చేరండి మరియు ఫేస్బుక్ వాడేవారైతే [http://www.facebook.com/pages/%E0%B0%A4%E0%B1%86%E0%B0%B5%E0%B0%BF%E0%B0%95%E0%B1%80/319640018072022 తెవికీ సముదాయ పేజీ] ఇష్టపడండి. * మీరు ఈ సైటు గురించి అభిప్రాయాలు ఇక్కడ వ్రాయండి [[వికీపీడియా:అభిప్రాయాలు|అభిప్రాయాలు]] <!-- * [[వికీపీడియా:ఈ వారపు వ్యాసం|ఈ వారం వ్యాసం]] ఈ-మైయిల్ ద్వారా తెప్పించుకొదలిస్తే [mailto:tewiki-maiku-subscribe@googlegroups.com tewiki-maiku-subscribe@googlegroups.com] అనే ఈ ఎడ్రస్సుకు ఒక మైయిల్ పంపండి. --> }} తెలుగు వికీపీడియాలో మళ్ళీ మళ్ళీ కలుద్దాం. [[బొమ్మ:Smile icon.png|25px]] &nbsp; [[వాడుకరి:Bhaskaranaidu|Bhaskaranaidu]] ([[వాడుకరి చర్చ:Bhaskaranaidu|చర్చ]]) 16:02, 27 ఏప్రిల్ 2014 (UTC) </div><!-- Template:Welcome --> ---- {{వికీపీడియా ప్రకటనలు}} {{ఈ నాటి చిట్కా}} '''కొన్ని ఉపయోగకరమైన లింకులు:''' [[వికీపీడియా:పరిచయము|పరిచయము]] • [[వికీపీడియా:5 నిమిషాల్లో వికీ|5 నిమిషాల్లో వికీ]] • [[వికీపీడియా:పాఠం|పాఠం]] • [[వికీపీడియా:ఐదు మూలస్థంబాలు|వికిపీడియా 5 మూలస్థంబాలు]] • [[సహాయము:సూచిక|సహాయ సూచిక]] • [[వికీపీడియా:సహాయ కేంద్రం|సహాయ కేంద్రం]] • [[వికీపీడియా:శైలి|శైలి మాన్యువల్]] • [[వికీపీడియా:ఇసుకపెట్టె|ప్రయోగశాల]] [[వాడుకరి:Bhaskaranaidu|Bhaskaranaidu]] ([[వాడుకరి చర్చ:Bhaskaranaidu|చర్చ]]) 16:02, 27 ఏప్రిల్ 2014 (UTC) ..... సుసీల గారు .... గత కొంత కాలంగా నేను తెవికి లో లేను పైగా నా సిస్టం పాడై వున్నది ఏదో వ్రాయ బోతె ఏదో అవుతున్నది. మీ ఆవసరాలకు తగు సూచనలివ్వమని మన వికీఫీడియన్ కస్యప్ గారిని అబ్యర్దించాను. వారు అంగీకరించారు. వారు ఇప్పటికే మీతో మాట్లాడి వుండవచ్చు. వారు Hyderabad IIIt గచ్చి బౌలి లో నిర్వహించే కార్యశాలకు మీకు ఆహ్వానము పంపుతారు. ఆ శిక్షణా కార్యక్రమాలను మీరు సద్వినియేగ పర్చుకోగలరని నా మనవి. మీవంటి ఔత్సాహికులు తెవికి ఎంతో అవసారం. ధన్యవాదములతో [[వాడుకరి:Bhaskaranaidu|Bhaskaranaidu]] ([[వాడుకరి చర్చ:Bhaskaranaidu|చర్చ]]) 14:43, 31 మార్చి 2020 (UTC) == నా వ్యాసాలను ప్రయోగ శాల నుండి, వాడుకరి పుట నుండి ప్రధాన వికి పీడియా కు తరలించడము ఎలాగ? == {{సహాయం చేయబడింది}} <!-- మీ ప్రశ్నలను తెలుగు, లేక ఇంగ్లీషులో "విషయం/ శీర్షిక" పెట్టె లో 'సందేహం' బదులుగా క్లుప్తంగా మీ సందేహం శీర్షిక రాయండి, దాని విస్తరణ ఈ వరుస క్రింద రాయండి. ఆ తరువాత పెట్టె క్రింద 'మార్పులను ప్రచురించు' నొక్కి భద్రపరచండి. ధన్యవాదాలు--> నా వ్యాసాలను ప్రయోగ శాల నుండి, వాడుకరి పుట నుండి ప్రధాన వికి పీడియా కు తరలించడము ఎలాగ? దయచేసి నాకు వివరించండి. <!-- ఈ వరుస తరువాత మీ సంతకం తేదీ తో చేరుతుంది కావున మార్చవద్దు--> —[[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 19:08, 28 మార్చి 2020 (UTC) భాస్కరనాయుడు గారూ! కశ్యప్ గారు నాతో మాట్లాడారు. వారి ఫోన్ నంబర్ ఈమెయిల్ ఇచ్చారు. మీ సహాయానికి ధన్యవాదాలు. V.J. సుశీల == ఆంధ్రప్రదేశ్ గ్రంథాలయ సంఘం == నమస్కారమండి. [[ఆంధ్రప్రదేశ్ గ్రంథాలయ సంఘం]] వ్యాసాన్ని చేర్చి, తెలుగు వికీపీడియాకు ఒక మంచి వ్యాసాన్ని అందించారు. ధన్యవాదాలు. మొదటి పేజీలో ప్రదర్శించదగ్గది ఇది. పేజీ నుండి ఇంగ్లీషు వికీపీడియా పేజీకి లింకు ఇవ్వాలంటే, ఎడమ పక్క నేవిగేషను పట్టీలో "భాషలు" కింద ఉన్న "లంకెలను చేర్చండి" అనే లింకును నొక్కితే సంబంధిత వ్యాసాన్ని ఎంచుకునే వీలు ఉంటుంది. ఇలా చెయ్యడం వలన ఓ గొప్ప ప్రయోజనం ఏంటంటే.. ఇంగ్లీషుతో పాటు, ఏయే ఇతర భాషా వికీపీడియాల్లో ఈ వ్యాసం ఉందో, ఆ లింకులన్నీ ఇక్కడకు వచ్చి చేరతాయి. నేను "ఆంధ్రప్రదేశ్ గ్రంథాలయ సంఘం" పేజీకి అలా లింకును కలిపాను, గమనించగలరు. __[[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 01:58, 2 ఏప్రిల్ 2020 (UTC) ధన్యవాదాలు అండి. [[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 03:04, 2 ఏప్రిల్ 2020 (UTC) == గ్రంథాలయాలకు సంబంధించిన వికీ వ్యాసాలు == గ్రంథాలయాలకు సంబంధించి తెవికీలో ఉన్న పేజీలను [[:వర్గం:గ్రంథాలయాలు]] అనే వర్గం లోకి చేర్చారు. వ్యాసాలే కాకుండా, ఉపవర్గాలను కూడా చూడొచ్చు. పరిశీలించండి. __[[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 02:28, 2 ఏప్రిల్ 2020 (UTC) == ఆంగ్లం, తెలుగు వికీలకు ఒకటే వాడుకరి పేజి ? == ఆంగ్లం, తెలుగు వికీలకు ఒకటే వాడుకరి పేజి, నిర్వహించడము కుదురుతుందా. ఆంగ్లం లో సవరించుతున్న వాడుకరి పేజీ తెలుగు వికీ లో కూడా సవరింపబడుతుందా? నా సందేహము తీర్చగలరు. దీనికి మార్గమేమిటి. నాకు లాగిన్ రెండీంటికీ ఒకటే. --[[వాడుకరి:Vjsuseela|VJS]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 14:53, 9 అక్టోబరు 2020 (UTC) :మనం సందేహాలను అడిగేటపుడు సందేహానికి పైన {{tl|సహాయం కావాలి}} అనే మూసను చేరిస్తే అది [[:వర్గం:సహాయం కోసం ఎదురు చూస్తున్న సభ్యులు లేక పేజీలు]] అనే వర్గం లోకి చేరుతుంది. అందువలన మనకు పరిష్కారం దొరికే అవకాశం ఎక్కువగా ఉంటుందండి. కొందరు నిర్వాహకులు, సీనియర్ వాడుకరులూ ఆ వర్గాన్ని ఎప్పటికప్పుడు గమనిస్తూంటారు. వాళ్ళు వెంటనే తగు సాయం చేస్తారు. ఇక్కడ మీరు రాసిన ప్రశ్నను బహుశా ఎవరూ చూసి ఉండరు (అది సంభవమే, ఎందుకంటే మీ ప్రశ్నను "ఇటీవలి మార్పులు" పేజీలో తప్ప మరెక్కడా చూసే అవకాశం లేదు). అందుకే మీకు ఇప్పటిదాకా సమాధానం దొరకలేదు. నా చర్చాపేజీలో రాయకముందు నేనూ చూళ్ళేదు. పై మూసను చేరిస్తే మన సందేహాలు తీరే అవకాశాలు చాలా ఎక్కువ. గమనించగలరు. :మరొక్క సంగతి.. మన సమస్యకు పరిష్కారం దొరికాక, ఈ మూసను తీసేసి, దాని స్థానంలో [[మూస:సహాయం చేయబడింది]] అనే మూసను, సరైన సహాయం దొరక్కపోతే [[మూస:సహాయం కావాలి-విఫలం]] అనే మూసనూ పెట్టాలి. __[[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 11:10, 16 అక్టోబరు 2020 (UTC) నాకు ఈ విషయాలు తెలియవండి. ఇకముందు ఇలాగే చేస్తాను. ధన్యవాదాలు. --[[వాడుకరి:Vjsuseela|VJS]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 15:54, 16 అక్టోబరు 2020 (UTC) == మీ అనువాద కృషిపై సూచనలు == [[వాడుకరి:Vjsuseela| Vjsuseela]] గారు, మీరు అనువాద వ్యాసాలపై కృషి చేస్తున్నందులకు అభివందనాలు. వాడుకరి పేజీకి ఉపపేజీగా [[వాడుకరి:Vjsuseela/ప్లగారిజం]] వ్యాసం ప్రచురించడం బాగుంది. [[వికీపీడియా:విషయ అనువాద ఉపకరణం]] మీ అనువాదానికి ఉపయోగంగా ఉండవచ్చు. మీరు ఎంపికచేసిన ఆంగ్ల వ్యాసాన్ని తెలుగులో గ్రంథ చౌర్యం గా నాకు తెలిసినంతవరకు వ్యవహరిస్తున్నారు కావున ప్లగారిజం బదులు ఆ పదం వాడితే బాగుంటుంది. మీరు పేజీని తరలించడం ద్వారా అలా వ్యాస పేరుని మార్చవచ్చు. లేక ప్రస్తుతానికి వ్యాసంలో మార్పు చేసి, మీ అనువాదం మెరుగుపరచిన తరువాత ప్రధానపేరుబరిలోకి తరలించేటప్పుడు పేరు మార్చవచ్చు. ఇక మీ వ్యాసం ఆంగ్ల వ్యాసానికి పూర్తిగా అనువాదం చేసినట్లుంది. అనువాదాలలో తెలుగు పాఠకస్థాయికి మెరుగుగావుండేటట్లు కుదించడం మేలని నా అభిప్రాయం. అన్నట్లు వ్యాసంలో తొలి పరిచయ పేరాలకు శీర్షిక వుండదు. దానిని ప్రవేశిక అంటారు. ఆంగ్లం లేకపోయినా తెలుగులో మీరు శీర్షిక చేర్చినట్లున్నారు. దానిని సవరించండి. ఇంకేమైనా సందేహాలుంటే ఆ పేజీ చర్చా పేజీలో {{tl|సహాయం కావాలి}} చేర్చి వ్యాఖ్య చేయండి. ఇతర సభ్యులు వీలైనంత త్వరలో తోడ్పడతారు. గ్రంథ చౌర్యం గురించి గూగుల్ లో వెతికితే కనబడిన వాటిలో [https://eemaata.com/em/issues/200805/1242.html ఈమాట వ్యాసం] ఉపయోగంగా వుండవచ్చు. దానిని మీరు తగినచోట మూలంగా చేర్చవచ్చు, దానిలో విషయసారాంశాన్ని మీ వ్యాసంలో చేర్చవచ్చు. ధన్యవాదాలు.--[[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 22:47, 4 ఏప్రిల్ 2021 (UTC) :అర్జున్ రావు గారు! మీరు వ్యాసాన్ని చదివి సూచనలు చేసినందుకు ధన్యవాదాలు. ఈ అనువాద వ్యాసము ఇంకా పూర్తికాలేదు. అనువాద ఉపకరణములోనే యాంత్రిక అనువాదాన్ని 3 సార్లు సవరించడం జరిగింది. ఈ విషయ నిర్మాణం లో కూడా కొంత మార్పు చేసాను. చూసే ఉంటారు. అసలు కొత్త వ్యాసం వ్రాయలనుకున్నాను. కాని ఆంగ్లంలో అంశాలు చాలవరకు (కాన్సెప్ట్) కొంత విస్తృతం గా ఉండటముతో అదే అనువదించి (కొంత తగ్గింపు తో) ఇంకొంత విషయము నేను జోడించి పూర్తిచేయాలి అని అనుకున్నాను. చివరగా మళ్ళీ భాషాపరంగా మార్పులు చేయవలసి ఉంటుంది. ఇది పూర్తవడానికి ఇంకొంత సమయం పడుతుంది. ఇక ప్లగారిజం పదం ఆంగ్లం లో చాల విస్తృతమైన పదం - గ్రంధాలనుండి ఒక వాక్యము లేదా పదాల సముదాయ చౌర్యం వరకు, అక్షరాలే కాకుండా, పాటలు దాంట్లో కొంత భాగము కూడా, స్వరం, కళలు, చిత్రాలు, ఛాయాచిత్రాలు, భావాల చౌర్యం కూడా సూచిస్తుంది. వ్యాసం చదివారు కాబట్టి మీకు ఈ విషయం గమనించే ఉంటారు. గ్రంధ చౌర్యం లేదా ఏ చౌర్యం అనుకున్నా శీర్షిక కేవలం 10% విషయాన్ని సూచిస్తుంది. నేను కూడా ఈ విషయం చాలా ఆలోచిస్తున్నాను. :తెలుగులో ఈ విషయం మీద వ్యాసాలు చాలా తక్కువ. నా వ్యాసం గ్రంధాలయ సర్వస్వం అను పత్రిక లో ప్రచురించబడింది. ఇంకా మూలాల గురించి వెతుకుతాను. మీ సూచనలు గుర్తుంచుకుంటాను.--[[వాడుకరి:Vjsuseela|VJS]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 09:10, 5 ఏప్రిల్ 2021 (UTC) ::[[వాడుకరి:Vjsuseela| Vjsuseela]] గారు, మీ స్పందనకు ధన్యవాదాలు. మీ వాడుకరి చర్చలో స్పందన చేర్చినందున, మరల నా చర్చ పేజీలో అదే స్పందన అవసరంలేదు కావున అక్కడ తొలగించాను. గ్రంథ చౌర్యం పదం వాడి దానికి అర్ధం విస్తృతంగా వుంటుందని వ్యాసం ద్వారా వివరించితే సరిపోతుంది అని నా భావన. మీ వ్యాసం మూలంగా మీరు వికీపీడియాలో సమాచారం చేర్చటం వికీపీడియా నియమాలను అతిక్రమించినట్లవుతుంది. మీరు గ్రంధాలయ సర్వస్వం వ్యాసం వివరాలు, దాని లింకు చర్చా పేజీలో తెలిపితే ఆసక్తిగల ఇతరులు ఉపయోగమైన మూలం అనుకుంటే సారాంశాన్ని వ్యాసంలో చేర్చుతారు. --[[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 23:11, 5 ఏప్రిల్ 2021 (UTC) :::[[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] అర్జున్ రావు గారు. ధన్యవాదాలు. నేను కూడా గ్రంధ చౌర్యం పదము వాడడములో అదే అనుకున్నాను. స్వంత వ్యాసాలు లో విషయాన్ని తీసుకొని రిఫరెన్స్ (self citation) వికిపీడియాలో ఈయకూడదని చెప్పారు. నాకు తెలియదు. మిగిలిన వైజ్ఞానిక వ్యాసాల వలె అనుకున్నాను. సరే నేను వేరే చూస్తాను. నాకు 2-3 రోజులు సమయం కావాలి దీనిని మెరుగు పరచడానికి. అనువాద ఉపకరణము తరువాత దీనికి వికి పుటలలో కాకుండా డ్రాఫ్ట్ లో భద్రపరచే సౌకర్యం ఉంటే బాగుండేది.--[[వాడుకరి:Vjsuseela|VJS]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 14:54, 6 ఏప్రిల్ 2021 (UTC) ::::@[[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] గారు, మీరు అవసరమైన సమయం తీసుకోవచ్చు. వాడుకరి పేరుబరి ఉపపేజీలను చిత్తు పేజీలుగానే(డ్రాఫ్ట్) వాడుకోవచ్చు. [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 00:36, 7 ఏప్రిల్ 2021 (UTC) {{outdent|::::}}[[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]]గారు. నేను గ్రంధచౌర్యం (ప్లగారిజం) అను శీర్షికన ఒక వ్యాసాన్ని వికిపీడియాలో తరలించాను. ఆ పుట కనపడుటలేదు. దీనిపై నేను ఒక నెల రోజులు పైన పని చేసాను. తొలగించినట్లు కనపడుతొంది. నాకు ఈ విషయం అర్ధం కాలేదు. తొలగిస్తే నాకు ఈ పుట కాపీని నాకు ఇవ్వండి. తెలుపగలరు. --[[వాడుకరి:Vjsuseela|VJS]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 19:00, 18 ఏప్రిల్ 2021 (UTC) :@[[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] గారు, క్షమించాలి. నేను వికీపీడియా పేరుబరిలో తొలగించటానికి ప్రయత్నించినందున పొరబాటున ప్రధానపేరుబరి వ్యాసం తొలగింపబడినట్లుంది. ఇప్పుడు పునఃస్థాపించాను. చూడండి [[గ్రంధచౌర్యం (ప్లగారిజం)]] [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 03:50, 19 ఏప్రిల్ 2021 (UTC) ::[[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] చూసానండి. ధన్యవాదాలు. --[[వాడుకరి:Vjsuseela|VJS]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 09:22, 19 ఏప్రిల్ 2021 (UTC) == మీ కొత్త ప్రయోగశాల వ్యాసం గురించి == [[వాడుకరి:Vjsuseela/ప్రయోగశాల]] లో తెలుగునాడు- అను ఆంధ్రవీధిలో బ్రాహ్మణ ప్రశంస అనే వ్యాసం వివరాలు చేరుస్తున్నట్లు గమనించాను. కొత్త వ్యాసం వాడుకరి పేజీకి ఉపపేజీగా చేర్చేటప్పుడు, సాధారణ శీర్షిక కాకుండా, ప్రధానపేరుబరిలో వుంటే ఏ శీర్షిక వుంటుందో దానితోటే ప్రారంభించండి. ప్రస్తుత వ్యాసం గురించి, పుస్తక రచయిత మీకు బంధుత్వం గల వారని గత చర్చలలో తెలిపినందున, [[వికీపీడియా:తటస్థ దృక్కోణం| నిష్పక్షత పాటించడానికి]] అవరోధాలు ఏర్పడే అవకాశం వున్నందున, మీరు అటువంటి వ్యాసాలు వ్రాయకుండా వుండడమే మంచిది. [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 23:48, 23 ఏప్రిల్ 2021 (UTC) :[[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]]గారు మీ సూచన కు ధన్యవాదాలు. దీనితొ కలిపి 12 గ్రంధాలను కామన్స్ లో అప్లోడ్ చేసి OTRS అనుమతి కోసము కాపీ రైట్ 4.0 విడుదల చేస్తూ ఈమెయిల్ పంపారు. నేను గ్రంధ వివరాలను ఏ విధముగా పొందుపరచవచ్చో అని ప్రయత్నం చేస్తున్నాను. నేను ఆయన గురించి కానీ గ్రంధాల గురించి గానీ అతిశయోక్తులు రాయడములేదు. అవి కేవలము వివరాలు మాత్రమే. ఈ పురాతన వనరులు, డేటా మాదగ్గర ఉంది. మీరు ఎవరైనా ఈ విషయంలో సహకరిస్తే వాళ్ళకు నేను ఈయగలను. వాటిని సంరక్షించకపోతే ఎవరికీ అందుబాటులో లేకుండా పోయే ప్రమాదము ఉంది. --[[వాడుకరి:Vjsuseela|VJS]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 07:43, 24 ఏప్రిల్ 2021 (UTC) ::@[[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] గారు, కామన్స్ లో చేర్చి, వాటిని పాఠ్య రూపంలో మార్చటానికి వికీసోర్స్ వాడితే సంరక్షించినట్లే. దీనితో పాటు [[దాసు శ్రీరాములు]] పేజీలో కామన్స్ లో వర్గానికి లింకు ఇవ్వడం ద్వారా ఆసక్తిగలవారు, ఆ రచనలు చూడగలరు. వాటిలో విషయప్రాముఖ్యత గలవాటికి ఇతరులు వికీపీడియా వ్యాసాలు సృష్టించవచ్చు. [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 23:25, 24 ఏప్రిల్ 2021 (UTC) == 2021 Wikimedia Foundation Board elections: Eligibility requirements for voters == Greetings, The eligibility requirements for voters to participate in the 2021 Board of Trustees elections have been published. You can check the requirements on [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021#Eligibility_requirements_for_voters|this page]]. You can also verify your eligibility using the [https://meta.toolforge.org/accounteligibility/56 AccountEligiblity tool]. [[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) 16:39, 30 జూన్ 2021 (UTC) <small>''Note: You are receiving this message as part of outreach efforts to create awareness among the voters.''</small> <!-- Message sent by User:KCVelaga (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&oldid=21669859 --> == [Wikimedia Foundation elections 2021] Candidates meet with South Asia + ESEAP communities == Hello, As you may already know, the [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021|2021 Wikimedia Foundation Board of Trustees elections]] are from 4 August 2021 to 17 August 2021. Members of the Wikimedia community have the opportunity to elect four candidates to a three-year term. After a three-week-long Call for Candidates, there are [[:m:Template:WMF elections candidate/2021/candidates gallery|20 candidates for the 2021 election]]. An <u>event for community members to know and interact with the candidates</u> is being organized. During the event, the candidates will briefly introduce themselves and then answer questions from community members. The event details are as follows: *Date: 31 July 2021 (Saturday) *Timings: [https://zonestamp.toolforge.org/1627727412 check in your local time] :*Bangladesh: 4:30 pm to 7:00 pm :*India & Sri Lanka: 4:00 pm to 6:30 pm :*Nepal: 4:15 pm to 6:45 pm :*Pakistan & Maldives: 3:30 pm to 6:00 pm * Live interpretation is being provided in Hindi. *'''Please register using [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSflJge3dFia9ejDG57OOwAHDq9yqnTdVD0HWEsRBhS4PrLGIg/viewform?usp=sf_link this form] For more details, please visit the event page at [[:m:Wikimedia Foundation elections/2021/Meetings/South Asia + ESEAP|Wikimedia Foundation elections/2021/Meetings/South Asia + ESEAP]]. Hope that you are able to join us, [[:m:User:KCVelaga (WMF)|KCVelaga (WMF)]], 06:35, 23 జూలై 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:KCVelaga (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&oldid=21774789 --> == 2021 వికీమీడియా ఫౌండేషన్ బోర్డు ఎన్నికలలో ఓటు వేయండి == నమస్తే Vjsuseela, 2021 వికీమీడియా ఫౌండేషన్ బోర్డు అఫ్ ట్రస్టీస్ ఎన్నికలలు మొదలయ్యాయి. ఈ ఎన్నిక 18 ఆగష్టు 2021 న మొదలైంది, 31 ఆగష్టు 2021 న ముగుస్తుంది. వికీమీడియా ఫౌండేషన్ తెలుగు వికీపీడియా వంటి ప్రాజెక్టులకు మద్దతు ఇస్తుంది. వికీమీడియా ఫౌండేషన్ కార్యకలాపాలను పర్యవేక్షించేందుకు వికీమీడియా ఫౌండేషన్ బోర్డ్ ఆఫ్ ట్రస్టీస్ ఉంటుంది. బోర్డ్ ఆఫ్ ట్రస్టీల గురించి [[:m:Wikimedia Foundation Board of Trustees/Overview|ఈ లింకులో]] తెలుసుకోండి. ఈ సంవత్సరం నాలుగు బోర్డు సీట్లకు ఎన్నిక జరుగుతుంది. వీటి కోసం 19 మంది అభ్యర్థులు ఉన్నారు. [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021/Candidates#Candidate_Table|అభ్యర్థుల గురించి మరింత సమాచారం ఈ పేజీలో తెలుసుకోండి]]. 70,000 ఓటర్లు ఉన్నారు. ఓటింగ్ ప్రక్రియ 31 ఆగష్టు 23:59 UTC వరకు నడుస్తుంది. *[[Special:SecurePoll/vote/Wikimedia_Foundation_Board_Elections_2021|'''తెలుగు వికీపీడియా మీద సెక్యూర్ పోల్ లో మీ ఓటు వేయండి''']]. మీరు ఇప్పటికే ఓటు వేసినట్టు అయితే, దయచేసి ఈ ఇమెయిల్‌ను విస్మరించండి. ఓటర్లు ఒక్కసారి మాత్రమే ఓటు వేయవచ్చు. [[:m:Wikimedia Foundation elections/2021|ఈ ఎన్నికలు గురించి మరింత సమాచారం తెలుసుకోండి]]. [[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) 05:02, 29 ఆగస్టు 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:KCVelaga (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&oldid=21949528 --> == ఆహ్వానం : ఆజాదీ కా అమృత్‌ మహోత్సవం - మొదటి Edit-a-thon ( 1 సెప్టెంబర్ నుంచి 14 నవంబర్ 2021 వరకు) == నమస్కారం , తెలుగు వికీపీడియాలో భారత స్వాతంత్ర పోరాటం లో వెలుగు చూడని వీరుల గాథలు, మహిళా స్వాతంత్ర సమరయోధులు, స్వతంత్ర భారతంలో వెలుగు చూసిన ఉద్యమాలు, కీలక సంఘటనల గురించిన సమాచారం, సంబంధిత ఫొటోలు లాంటి విషయాలకు అనుగుణంగా 75 రోజులు ఆజాదీ కా అమృత్ మహోత్సవం అనే పేరుతో నిర్వహిస్తున్నాము, ఇందులో భాగంగా ఈ బుధవారం 1 సెప్టెంబర్ నుంచి 14 నవంబర్ 2021 వరకూ జరిగే మొదటి విడత ఎడిట్ థాన్ కార్యక్రమంలో లో వికీపీడియన్లు అందరూ పాల్గొని విజయవంతం చేయవలసిందిగా అభ్యర్థిస్తున్నాము. ఆజాదీ కా అమృత్‌ మహోత్సవ సంబరాలు ఘనంగా జరుపుకోడానికి సభ్యులందరు తప్పక చొరవ తీసుకుంటారని ఆశిస్తున్నాము. ఆసక్తి గల సభ్యులు, మరిన్ని వివరాలకు , పాల్గొనటానికి [[వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/ఆజాదీ_కా_అమృత్‌_మహోత్సవం|ఆజాదీ కా అమృత్‌ మహోత్సవం ప్రాజెక్టు పేజీ ]] చూడగలరు : [[వాడుకరి:Kasyap|Kasyap]] ([[వాడుకరి చర్చ:Kasyap|చర్చ]]) 05:07, 1 సెప్టెంబరు 2021 (UTC) [[వాడుకరి:Kasyap|Kasyap]] గారు , ప్రయత్నం చేస్తాను . ధన్యవాదాలు.--[[వాడుకరి:Vjsuseela|VJS]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 13:11, 2 సెప్టెంబరు 2021 (UTC) ==మీరు ఎక్కించిన అనాధ ఫైళ్లు == @[[User:Vjsuseela|Vjsuseela]] గారు, మీరు బొమ్మలు ఎక్కించడం ద్వారా వికీపీడియా అభివృద్ధికి కృషి చేసినందులకు అభివందనాలు. [[వికీపీడియా:బొమ్మల నిర్వహణ/non-free-orphan-20220102#Vjsuseela |మీరు ఎక్కించిన స్వేచ్ఛానకలు హక్కులు లేని బొమ్మ(లు)]] వ్యాస పేరుబరిలో వాడలేదు కావున వికీసమగ్రతకొరకు వాటిని తొలగించే వీలుంది. వీటిని తొలగించకుండా కాపాడాలంటే వాటిని ఏ వ్యాసంలో వాడదలచారో నిర్ణయించి, దానికి తగిన సముచిత వినియోగ వివరణ చేర్చాలి లేక సవరించాలి. దీనికొరకు బొమ్మ పేజీలో అవసరమైతే {{tl|Non-free use rationale 2}} వాడండి, అలాగే లైసెన్స్ కూడా అవసరమైతే సరిచేయండి. లైసెన్స్ ఉదాహరణలు [[:వర్గం:Wikipedia_image_copyright_templates]] లో చూడండి. ఏమైనా సందేహాలుంటే మీరు సంబంధిత ఫైల్ చర్చాపేజీలో లేక ఇదే పేజీలో వాడుకరి:Arjunaraoc పేర్కొంటు(లింకు ఇవ్వటం ద్వారా) అడగండి. మీరు సవరణలు చేస్తే ఆ వివరం [[వికీపీడియా:బొమ్మల నిర్వహణ/non-free-orphan-20220102#Vjsuseela | స్వేచ్ఛానకలు హక్కులు లేని మీ బొమ్మ(లు)]] విభాగంలో ఆ బొమ్మ పేరు తరువాత చేర్చండి. ఒక వారంలోగా మీ నుండి స్పందన లేకపోతే బొమ్మలు తొలగించుతాను. ధన్యవాదాలు.--[[వాడుకరి:Arjunaraocbot|Arjunaraocbot]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraocbot|చర్చ]]) 11:21, 2 జనవరి 2022 (UTC) == లిప్యంతరీకరణ పరికరము అందుబాటులో లేదు == {{సహాయం చేయబడింది}} # నాకు తెలుగులో వ్యాసము సవరిస్తున్నప్పుడు లేద కొనసాగిస్తున్నప్పుడు లిప్యంతరీకరణ పరికరము అందుబాటులో కనబడుట లేదు. అందువలన లేఖిని ని ఉపయోగిస్తున్నాను. సహాయము చేయగలరు. 2. ఎన్వికి లొ ఉపయొగించిన భౌగోళిక పటాలు, బొమ్మలు తెవికిలో ఎలా ఉపయోగించాలి. సహాయము చేయగలరు.   [[వాడుకరి:Vjsuseela|VJS]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 17:32, 26 అక్టోబరు 2022 (UTC) :[[గూగుల్ లిప్యంతరీకరణ]] వికీపీడియా వ్యాసం పరిశీలించగలరు. [[వాడుకరి:యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] ([[వాడుకరి చర్చ:యర్రా రామారావు|చర్చ]]) 13:54, 29 అక్టోబరు 2022 (UTC) ::ధన్యవాదాలు అండి. నేను కూడా ప్రయత్నం చేసి ఈ లంకె నుంచే పరిష్కారం అందుకున్నాను. [[వాడుకరి:Vjsuseela|VJS]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 15:31, 29 అక్టోబరు 2022 (UTC) == WikiConference India 2023: Program submissions and Scholarships form are now open == Dear Wikimedian, We are really glad to inform you that '''[[:m:WikiConference India 2023|WikiConference India 2023]]''' has been successfully funded and it will take place from 3 to 5 March 2023. The theme of the conference will be '''Strengthening the Bonds'''. We also have exciting updates about the Program and Scholarships. The applications for scholarships and program submissions are already open! You can find the form for scholarship '''[[:m:WikiConference India 2023/Scholarships|here]]''' and for program you can go '''[[:m:WikiConference India 2023/Program Submissions|here]]'''. For more information and regular updates please visit the Conference [[:m:WikiConference India 2023|Meta page]]. If you have something in mind you can write on [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]]. ‘‘‘Note’’’: Scholarship form and the Program submissions will be open from '''11 November 2022, 00:00 IST''' and the last date to submit is '''27 November 2022, 23:59 IST'''. Regards [[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) 11:25, 16 నవంబరు 2022 (UTC) (on behalf of the WCI Organizing Committee) <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&oldid=24082246 --> == WikiConference India 2023: Open Community Call and Extension of program and scholarship submissions deadline == Dear Wikimedian, Thank you for supporting Wiki Conference India 2023. We are humbled by the number of applications we have received and hope to learn more about the work that you all have been doing to take the movement forward. In order to offer flexibility, we have recently extended our deadline for the Program and Scholarships submission- you can find all the details on our [[:m:WikiConference India 2023|Meta Page]]. COT is working hard to ensure we bring together a conference that is truly meaningful and impactful for our movement and one that brings us all together. With an intent to be inclusive and transparent in our process, we are committed to organizing community sessions at regular intervals for sharing updates and to offer an opportunity to the community for engagement and review. Following the same, we are hosting the first Open Community Call on the 3rd of December, 2022. We wish to use this space to discuss the progress and answer any questions, concerns or clarifications, about the conference and the Program/Scholarships. Please add the following to your respective calendars and we look forward to seeing you on the call * '''WCI 2023 Open Community Call''' * '''Date''': 3rd December 2022 * '''Time''': 1800-1900 (IST) * '''Google Link'''': https://meet.google.com/cwa-bgwi-ryx Furthermore, we are pleased to share the email id of the conference contact@wikiconferenceindia.org which is where you could share any thoughts, inputs, suggestions, or questions and someone from the COT will reach out to you. Alternatively, leave us a message on the Conference [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]]. Regards [[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) 16:21, 2 డిసెంబరు 2022 (UTC) :Thanks for the communication. I missed the meeting today and surely join in the next meeting. [[వాడుకరి:Vjsuseela|VJS]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 15:04, 3 డిసెంబరు 2022 (UTC) On Behalf of, WCI 2023 Core organizing team. <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&oldid=24083503 --> == దాసుగారి వంశవృక్షం == వెంకటరమణగారు తయారుచేసిన [[దాసు శ్రీరాములు]] గారి వంశవృక్షం ఇది: [[మూస:దాసు శ్రీరాములు వంశవృక్షం]] ఒకసారి చూడండి.[[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]] ([[వాడుకరి చర్చ:Rajasekhar1961|చర్చ]]) 02:19, 20 ఫిబ్రవరి 2023 (UTC) :ధన్యవాదాలు అండి. చూస్తాను. [[వాడుకరి:Vjsuseela|VJS]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 11:42, 20 ఫిబ్రవరి 2023 (UTC) == బిబిసి వారి 100 మంది మహిళలు == [[బిబిసి వారి 100 మంది మహిళలు]] ఒకసారి చూడండి. ఆంగ్ల వికీపీడియా లో కొందరి గురించిన వ్యాసాలున్నాయి. వాటిని తెలుగులోకి అనువదించండి. ధన్యవాదాలు. [[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]] ([[వాడుకరి చర్చ:Rajasekhar1961|చర్చ]]) 08:24, 1 అక్టోబరు 2023 (UTC) :చూస్తానండి. ధన్యవాదాలు [[వాడుకరి:Vjsuseela|VJS]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 07:58, 2 అక్టోబరు 2023 (UTC) == తెలుగు వికీపీడియా 20వ వార్షికోత్సవం గురించిన ఆన్లైన్ సమావేశం నివేదిక == నమస్తే, [[వికీపీడియా:సమావేశం/తెలుగు వికీపీడియా 20వ వార్షికోత్సవం గురించిన ఆన్లైన్ సమావేశం]]<nowiki/>లో పాల్గొన్నందుకు ధన్యవాదాలు. సమావేశంలో మీరు వ్యక్తపరిచిన అభిప్రాయాలు, ఆలోచనలను సారాంశప్రాయంగా నివేదికలో రాశాను. మీరు వెలిబుచ్చిన అభిప్రాయాల సారాంశం మీ ఉద్దేశానికీ, ఆనాడు మీరు మాట్లాడినదానికీ సరిపోలుతున్నదో లేదో పరిశీలించి అవసరమైతే మీ మాటలవరకూ మార్చమని కోరుతున్నాను. నివేదిక చూశాకా మార్చడం పూర్తిచేసినా, మార్చాల్సిన అవసరం కనిపించకపోయినా ఏ సంగతీ ఇక్కడ ప్రతిస్పందనగా నాకు చెప్పండి. ధన్యవాదాలు. [[వాడుకరి:Pavan (CIS-A2K)|పవన్ సంతోష్ (సీఐఎస్‌-ఎ2కె)]] ([[వాడుకరి చర్చ:Pavan (CIS-A2K)|చర్చ]]) 14:53, 8 నవంబరు 2023 (UTC) :నమస్తే అండి :చూసాను సరిపోతుంది. ధన్యవాదాలు. [[వాడుకరి:Vjsuseela|VJS]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 15:58, 8 నవంబరు 2023 (UTC) == క్రికెట్ 2023 ప్రాజెక్టులో మీ కృషికి అభినందనలు == {{Cricket Barnstar|1=[[వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/క్రికెట్ 2023|క్రికెట్ 2023 ప్రాజెక్టులో]] కృషి చేసి ప్రాజెక్టు విజయంలో పాలుపంచుకున్నందుకు అభినందనలతో__[[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 14:10, 21 నవంబరు 2023 (UTC)|2=alt}} :మీరు ఇలా గిఫ్ట్ లు కూడా ఇస్తున్నారు. ధన్యవాదాలు అండి. [[వాడుకరి:Vjsuseela|VJS]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 04:26, 22 నవంబరు 2023 (UTC) :ఇది మెటా పేజ్ కి ఎలా జోడించాలో తెలుపగలరు. --[[వాడుకరి:Vjsuseela|VJS]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 18:36, 11 డిసెంబరు 2023 (UTC) == తెవికీ 20వ వార్షికోత్సవం స్కాలర్‌షిప్ దరఖాస్తులకు ఆహ్వానం == నమస్కారం, [[తెలుగు వికీపీడియా]] 20వ ఏట అడుగు పెట్టిన సందర్భంగా 2024, జనవరి 26 నుండి 28 వరకు [[విశాఖపట్నం]] వేదికగా [[వికీపీడియా:తెవికీ 20 వ వార్షికోత్సవం|20వ వార్షికోత్సవం]] జరపాలని సముదాయం నిశ్చయించింది. తెవికీ 20వ వార్షికోత్సవ ఉపకారవేతనం కోసం [[వికీపీడియా:తెవికీ 20 వ వార్షికోత్సవం/స్కాలర్‌షిప్స్|తెవికీ 20 వ వార్షికోత్సవం/స్కాలర్‌షిప్స్]] పేజీలో దరఖాస్తు ఫారానికి లింకు ఇచ్చాము. 10 రోజులపాటు (అంటే డిసెంబరు 21, 2023 దాకా) ఈ దరఖాస్తు ఫారం అందుబాటులో ఉంటుంది. ఈ లోపు మీ దరఖాస్తులు సమర్పించగలరు. ధన్యవాదాలు.--<font color="RED" face="Segoe Script" size="3"><b>[[User:Pranayraj1985|ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 14:33, 11 డిసెంబరు 2023 (UTC) (సభ్యుడు, తెవికీ 20వ వార్షికోత్సవ కమ్యూనికేషన్స్ కమిటీ) :ధన్యవాదాలు. [[వాడుకరి:Vjsuseela|VJS]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 18:27, 11 డిసెంబరు 2023 (UTC) ::ధన్యవాదాలు @[[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] గారు.-- <font color="RED" face="Segoe Script" size="3"><b>[[User:Pranayraj1985|ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 08:11, 14 డిసెంబరు 2023 (UTC) ==[[వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/స్త్రీవాదము - జానపదము 2024| స్త్రీవాదము - జానపదము 2024 ప్రాజెక్టు]]== నమస్కారం @ [[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] గారు, స్త్రీవాదము - జానపదము అనేది ప్రతి సంవత్సరం ఫిబ్రవరి, మార్చి నెలలలో వికీపీడియాలో జరిగే అంతర్జాతీయ రచనల పోటీ. వికీపీడియాలో ప్రపంచంలోని వివిధ ప్రాంతాలకు చెందిన జానపద సంస్కృతి, జానపద కథలతో సంబంధం ఉన్న స్త్రీలకు సంబంధించిన అనేక అంశాలను డాక్యుమెంట్ చేయడం దీని ఉద్దేశం. ఈ ప్రాజెక్ట్ ప్రపంచవ్యాప్తంగా జానపద వారసత్వాన్ని డాక్యుమెంట్ చేయడానికి వికీమీడియా కామన్స్‌లో నిర్వహించబడిన వికీ లవ్స్ ఫోక్‌లోర్ (WLF) ఫోటోగ్రఫీ ప్రచారానికి వికీపీడియా మరోరూపం. ఈ ప్రాజెక్టులో జానపద ఉత్సవాలు, జానపద నృత్యాలు, జానపద సంగీతం, జానపద మహిళలు, విచిత్రమైన జానపద కథలు, జానపద ఆటల క్రీడాకారులు, పురాణాలలో మహిళలు, జానపద కథలలో మహిళా యోధులకు గురించిన కొత్త వ్యాసాలను రాయడం లేదా వికీలో ఉన్న వ్యాసాలను మెరుగుపరచవచ్చు. 2024 గాను ఫిబ్రవరి మార్చి రెండు నెలల్లో స్త్రీవాదం- జానపదం ప్రాజెక్టును నిర్వహించడం జరుగుతుంది. ఈ ప్రాజెక్టులో విజేతలుగా నిలిచిన వారికి బహుమతులు కూడ అందిస్తున్నాము. వెంటనే [[వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/స్త్రీవాదము - జానపదము 2024| స్త్రీవాదము-జానపదము]] ప్రాజెక్టు పేజీ సందర్శించి మీ వంతు సహకారం అందించగలరు. ధన్యవాదాలు. ఇట్లు [[వాడుకరి:Tmamatha|Tmamatha]] ([[వాడుకరి చర్చ:Tmamatha|చర్చ]]) 09:49, 5 ఫిబ్రవరి 2024 (UTC) :@[[వాడుకరి:Tmamatha|Tmamatha]] గారు! ప్రోజెక్ట్ పేజీ ఇంతకు ముందే చూసాను. ధన్యవాదాలు. పాల్గొంటానండి. [[వాడుకరి:Vjsuseela|VJS]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 10:39, 5 ఫిబ్రవరి 2024 (UTC) == నిర్వాహకత్వ హక్కులు పొందటానికి కొత్త మార్గదర్శకాలు పేజీలో స్పందించండి == [[వాడుకరి:Vjsuseela|సుశీల]] గారూ, నిర్వాహకత్వ బాధ్యతలు స్వీకరించుటకు కావలిసిన కనీస మార్గదర్శకాలు సూచించటానికి [[వికీపీడియా:రచ్చబండ (పాలసీలు)/నిర్వాహకత్వ హక్కులు పొందటానికి మార్గదర్శకాలు|తయారుచేసిన కొత్త మార్గదర్శకాల ప్రతిపాదనల పేజీలో మీరు 2024 మార్చి 31 లోపు స్పందించవలసినదిగా కోరుచున్నాను]]. ధన్యవాదాలు. [[వాడుకరి:యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] ([[వాడుకరి చర్చ:యర్రా రామారావు|చర్చ]]) 13:47, 25 మార్చి 2024 (UTC) :@ యర్రా రామారావు గారు. అలాగేనండి. చూస్తాను. ధన్యవాదాలు. [[వాడుకరి:Vjsuseela|VJS]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 14:15, 25 మార్చి 2024 (UTC) ::@[[వాడుకరి:Vjsuseela|సుశీల]] గారూ పై లింకులోని నిర్వాహకత్వ హక్కులు పొందటానికి కొత్త మార్గదర్శకాలు పేజీలోని మధ్యంతర ప్రతిపాదనల విభాగంలో కూడా స్పందించగలరు. ధన్యవాదాలు. [[వాడుకరి:యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] ([[వాడుకరి చర్చ:యర్రా రామారావు|చర్చ]]) 06:41, 29 మార్చి 2024 (UTC) :::[[వాడుకరి:యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] గారు అలాగేనండి. కొంచెం చూసి రాస్తాను. ధన్యవాదాలు. [[వాడుకరి:Vjsuseela|VJS]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 06:57, 29 మార్చి 2024 (UTC) ==Thank you for joining== Our translation efforts :-) You can use this tool to fix references faster after publication[https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php] Else the bot will come around and do it eventually. You can also see your impact [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php?user=Vjsuseela here] [[:en:User:Jmh649|<span style="color:#0000f1">'''James Heilman, MD'''</span>]] ([[:en:User talk:Jmh649|talk]] · [[Special:Contributions/Jmh649|contribs]] · [[Special:EmailUser/Jmh649|email]])(please leave replies on my talk page) 02:53, 25 ఏప్రిల్ 2024 (UTC) :@[[వాడుకరి:Jmh649|Jmh649]] Thanks [[వాడుకరి:Vjsuseela|వి.జె.సుశీల ]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 04:55, 25 ఏప్రిల్ 2024 (UTC) The bot also makes it easier to edit the infobox. Click "edit source" (alt-shift-e) and you can see the english headings for the infobox. After the = sign, you can translate the English into Tegulu. (Don't change the image file name, image = Autism-stacking-cans 2nd edit.jpg). Thanks [[వాడుకరి:Vjsuseela|వి.జె.సుశీల ]] [[వాడుకరి:Lucas559|Lucas559]] ([[వాడుకరి చర్చ:Lucas559|చర్చ]]) 21:14, 30 ఏప్రిల్ 2024 (UTC) :@[[వాడుకరి:Lucas559|Lucas559]] Thaanks.I don't have bot. what is the tool you were mentioning to set references and how to use that? Please send a link to learn about it. [[వాడుకరి:Vjsuseela|వి.జె.సుశీల ]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 06:08, 1 మే 2024 (UTC) It is the same bot that Doc James linked to above. I wanted you to know that it also makes it easier to edit the infobox. The bot makes it easier to see the fields and then translate their headings. Visit [https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B0%86%E0%B0%9F%E0%B0%BF%E0%B0%9C%E0%B0%82&action=edit here] and notice the English terms after the = signs. [[వాడుకరి:Lucas559|Lucas559]] ([[వాడుకరి చర్చ:Lucas559|చర్చ]]) 16:57, 1 మే 2024 (UTC) :@[[వాడుకరి:Lucas559|Lucas559]] Ok. I will check. Thanks. [[వాడుకరి:Vjsuseela|వి.జె.సుశీల ]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 18:58, 1 మే 2024 (UTC) :::When you newly create an article, then go here https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php Put in the name of the article and te as the language code. Than hit "send". This will fix the references [[:en:User:Jmh649|<span style="color:#0000f1">'''James Heilman, MD'''</span>]] ([[:en:User talk:Jmh649|talk]] · [[Special:Contributions/Jmh649|contribs]] · [[Special:EmailUser/Jmh649|email]])(please leave replies on my talk page) 20:24, 4 మే 2024 (UTC) ::::@[[వాడుకరి:Jmh649|Jmh649]] Thanks [[వాడుకరి:Vjsuseela|వి.జె.సుశీల ]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 02:19, 5 మే 2024 (UTC) == మీరు రాసిన వ్యాసం సమీక్షించబడ్డది. == చివరి మార్పు తరువాత కొన్ని కొత్త వ్యాసాలు సమీక్షించబడ్డాయి: * [[కర్వా చౌత్]] (evaluated by Nskjnv; స్థితి = approved) ఇది క్యాంప్విజ్ బాటు ద్వారా అందజేయబడ్డ సందేశం. - [[వాడుకరి:CampWiz Bot|CampWiz Bot]] ([[వాడుకరి చర్చ:CampWiz Bot|చర్చ]]) 10:00, 9 జూన్ 2024 (UTC) == మీరు రాసిన వ్యాసం సమీక్షించబడ్డది. == చివరి మార్పు తరువాత కొన్ని కొత్త వ్యాసాలు సమీక్షించబడ్డాయి: * [[అక్కాదేవి]] (evaluated by Nskjnv; స్థితి = rejected) ఇది క్యాంప్విజ్ బాటు ద్వారా అందజేయబడ్డ సందేశం. - [[వాడుకరి:CampWiz Bot|CampWiz Bot]] ([[వాడుకరి చర్చ:CampWiz Bot|చర్చ]]) 08:06, 11 జూన్ 2024 (UTC) == మీరు రాసిన వ్యాసం సమీక్షించబడ్డది. == చివరి మార్పు తరువాత కొన్ని కొత్త వ్యాసాలు సమీక్షించబడ్డాయి: * [[మౌఖిక సాహిత్యం]] (evaluated by Nskjnv; స్థితి = approved) * [[బెలవాడి మల్లమ్మ]] (evaluated by Nskjnv; స్థితి = rejected) * [[చాంద్ బీబీ]] (evaluated by Nskjnv; స్థితి = approved) * [[అనంత చతుర్దశి]] (evaluated by Nskjnv; స్థితి = approved) ఇది క్యాంప్విజ్ బాటు ద్వారా అందజేయబడ్డ సందేశం. - [[వాడుకరి:CampWiz Bot|CampWiz Bot]] ([[వాడుకరి చర్చ:CampWiz Bot|చర్చ]]) 04:00, 16 జూన్ 2024 (UTC) == 2024 ఎన్నికలు ప్రాజెక్టులో పాల్గొన్నందుకు మీ కృషికి గుర్తింపుగా== {| style="border: 1px solid {{{border|gray}}}; background-color: {{{color|#fdffe7}}};" |rowspan="2" style="vertical-align:top;" | [[File:{{{{{|safesubst:}}}#ifeq:{{{2}}}|alt|Articles for Creation Barnstar Hires.png|AfC-barnstar-remake.png}}|110px]] |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: bottom; height: 1.1em;" | '''The Articles for Creation Barnstar''' |- |style="vertical-align: center; border-top: 1px solid gray;" |[[వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/ఎన్నికలు/ఎన్నికల సంబంధిత వ్యాసాల సృష్టింపు-2024| ఎన్నికల ప్రాజెక్టు -2024]] లో కృషి చేసినందుకు గుర్తింపుగా అభినందనలతో పతకం బహుకరణ. స్వీకరించగలరు. ధన్యవాదాలు.--[[వాడుకరి:యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] ([[వాడుకరి చర్చ:యర్రా రామారావు|చర్చ]]) 08:45, 19 జూన్ 2024 (UTC) |} :ధన్యవాదాలండి. అందరు వందలు వేలు వ్యాసాలు రాశారు. నేను పది కూడా రాయలేకపోయాను. అయినా గుర్తింపు ఇచ్చారు. చాలా సంతోషం అండి. [[వాడుకరి:Vjsuseela|V.J.Suseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 08:58, 19 జూన్ 2024 (UTC) ::@[[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] ప్రాజెక్టులో పాలు పంచుకున్నారు. అది చాలు. మీరు రాసిన వ్యాసాలు కొన్ని సమాచారపెట్టెలలో ఎర్రలింకులు లేకుండా చేసినవి.ధన్యవాదాలు [[వాడుకరి:యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] ([[వాడుకరి చర్చ:యర్రా రామారావు|చర్చ]]) 09:01, 19 జూన్ 2024 (UTC) == Amazing Work - Medical Translations == You have over a 1,000 page views for your 13 [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php?user=Vjsuseela medical translations]. Amazing work. Thanks for contributing. [[వాడుకరి:Lucas559|Lucas559]] ([[వాడుకరి చర్చ:Lucas559|చర్చ]]) 17:00, 1 జూలై 2024 (UTC) :Thanks [[వాడుకరి:Vjsuseela|V.J.Suseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 17:51, 1 జూలై 2024 (UTC) ::Another 15 articles in just the month of July! Keep up the efforts. People are visiting the articles you are helping to create. [[వాడుకరి:Lucas559|Lucas559]] ([[వాడుకరి చర్చ:Lucas559|చర్చ]]) == ఇండిక్ మీడియావికి డెవలపర్స్ యూజర్ గ్రూప్ - టెక్నికల్ సంప్రదింపులు 2024 == నమస్తే, [[m:Indic MediaWiki Developers User Group|ఇండిక్ మీడియావికీ డెవలపర్స్ యూజర్ గ్రూప్]] వికీమీడియా ప్రాజెక్ట్‌లకు సహకరిస్తున్నప్పుడు వివిధ సాంకేతిక సమస్యలపై సభ్యుల అవసరాలను అర్థం చేసుకోవడానికి కమ్యూనిటీ టెక్నికల్ కన్సల్టేషన్ ప్రక్రియను ప్రారంభించారు. వీటి లక్ష్యం కమ్యూనిటీలలోని సవాళ్లను బాగా అర్థం చేసుకోవడం, సాధారణ సమస్యలను అర్థం చేసుకోవడం మరియు భవిష్యత్ సాంకేతిక అభివృద్ధి కార్యకలాపాలను క్రమబద్ధీకరించడం. మొదటి దశ మీ సాధారణ సమస్యలు, ఆలోచనలు మొదలైనవాటిని ఎక్కడ నివేదించాలనే సర్వే. దయచేసి సర్వేను (మీకు నచ్చిన భాషలో) ఇక్కడ పూరించండి. https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfvVFtXWzSEL4YlUlxwIQm2s42Tcu1A9a_4uXWi2Q5jUpFZzw/viewform?usp=sf_link చివరి తేదీ 20 సెప్టెంబర్ 2024. మీరు బహుళ సమస్యలు లేదా ఆలోచనలను నివేదించాలనుకుంటే, మీరు సర్వేను ఒకటి కంటే ఎక్కువసార్లు పూరించవచ్చు. కార్యాచరణ గురించి మరింత చదవడానికి, దయచేసి సందర్శించండి: https://w.wiki/AV78 సర్వే తెలుగులో పైన పేజీలో ఉన్నాయ్. ధన్యవాదాలు! [[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) 13:29, 9 సెప్టెంబరు 2024 (UTC), ఇండిక్ మీడియావికీ డెవలపర్స్ తరపున <!-- Message sent by User:KCVelaga@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Indic_Tech_Consults_2024/te&oldid=27434535 --> == Translation request == Hello, Vjsuseela. Can you translate and upload the article about the prominent Turkish economist [[:en:Dani Rodrik]] in Telugu Wikipedia? Yours sincerely, [[వాడుకరి:Oirattas|Oirattas]] ([[వాడుకరి చర్చ:Oirattas|చర్చ]]) 13:57, 18 అక్టోబరు 2024 (UTC) == కృష్ణశాస్త్రి ప్రూఫ్ రీడథాన్ == నమస్కారం! వికీపీడియాలో మనందరం సమిష్టిగా చేస్తున్న కృషి అమోఘం. ఈ చురుకుదనాన్నిసోదర ప్రాజెక్టులలోకి సైతం తీసుకువెళ్లడానికి ఈ నవంబర్ 1న తెలుగు సాహిత్యంలో ఎంతో కృషి చేసిన భావకవి అయిన [[దేవులపల్లి కృష్ణశాస్త్రి]] గారి జన్మదినాన్ని పురస్కరించుకొని వికీసోర్సులో ప్రూఫ్ రీడథాన్ ను నిర్వహించడం జరుగుతుంది. ఈ [[s:వికీసోర్సు:వికీప్రాజెక్టు/కృష్ణశాస్త్రి_ప్రూఫ్_రీడథాన్|ప్రాజెక్టు పేజీ]] ని గమనించి పాల్గొనగలరు. --[[వాడుకరి:MYADAM ABHILASH|అభిలాష్ మ్యాడం]] ([[వాడుకరి చర్చ:MYADAM ABHILASH|చర్చ]]) 10:45, 7 నవంబరు 2024 (UTC) :[[వాడుకరి:MYADAM ABHILASH|అభిలాష్ మ్యాడం]] ([[వాడుకరి చర్చ:MYADAM ABHILASH|చర్చ]])గారు నేను ఇప్ప్పుడు వికీసోర్స్ లో చేస్తున్నాను. మీ ప్రోగ్రాం కూడా చూస్తాను [[వాడుకరి:Vjsuseela|V.J.Suseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 12:23, 7 నవంబరు 2024 (UTC) ::ధన్యవాదాలు మీ సూచనలు నాకు చాలా అవసరం. --[[వాడుకరి:MYADAM ABHILASH|అభిలాష్ మ్యాడం]] ([[వాడుకరి చర్చ:MYADAM ABHILASH|చర్చ]]) 13:25, 7 నవంబరు 2024 (UTC) == A2K Monthly Report – November 2024 == [[File:Centre for Internet And Society logo.svg|180px|right|link=]] Dear Wikimedian, We’re excited to bring you the November edition of the CIS-A2K newsletter, highlighting our impactful initiatives and accomplishments over the past month. This issue offers a comprehensive recap of our events, collaborative projects, and community engagement efforts. It also provides a glimpse into the exciting plans we have lined up for the coming month. Stay connected with our vibrant community as we celebrate the progress we’ve made together! ; In the Limelight: Tulu Wikisource ; Dispatches from A2K ; Monthly Recap * Learning hours Call * Dandari-Gussadi Festival Documentation, Commons Education Project: Adilabad * Executive Directors meeting at Oslo ; Coming Soon - Upcoming Activities * Indic Wikimedia Hackathon 2024 * Learning Hours You can access the newsletter [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/November 2024|here]]. <br /><small>To subscribe or unsubscribe to this newsletter, click [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe|here]]. </small> Warm regards, CIS-A2K Team [[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) 16:49, 10 డిసెంబరు 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe&oldid=27851144 --> == A2K Monthly Report – December 2024 == [[File:Centre for Internet And Society logo.svg|180px|right|link=]] Dear Wikimedian, Happy 2025! We are thrilled to share with you the December edition of the CIS-A2K Newsletter, showcasing our initiatives and achievements from the past month. In this issue, we offer a detailed recap of key events, collaborative projects, and community engagement efforts. Additionally, we provide a preview of the exciting plans we have in store for the upcoming month. Stay connected with our dynamic community as we celebrate the progress we’ve made together! ; In the Limelight: Santali Food Festival ; Dispatches from A2K ; Monthly Recap * Learning hours Call * Indic Wikimedia Hackathon 2024 * Santali Food Festival ; Coming Soon - Upcoming Activities * She Leads Bootcamp You can access the newsletter [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/December 2024|here]]. <br /><small>To subscribe or unsubscribe to this newsletter, click [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe|here]]. </small> Warm regards, CIS-A2K Team [[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) 17:13, 12 జనవరి 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe&oldid=28015818 --> == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2024 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 06:21, 26 జనవరి 2025 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&oldid=28172893 --> :Thank you, I will continue with 2025 [[వాడుకరి:Vjsuseela|V.J.Suseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 18:35, 27 జనవరి 2025 (UTC) == Thank you for being a medical translator! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2024 Cure Translators Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2024 you [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php?camp=all&project=all&year=2024&start=Filter joined us as a medical translator]. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We look forwards to working together in 2025. |} Thanks again :-) -- [https://mdwiki.org/wiki/User:Doc_James <span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 06:54, 26 జనవరి 2025 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Translators_2024&oldid=28173086 --> :@[[వాడుకరి:Doc James|Doc James]] Thank you so much. I am so delighted to work on this medical project, I would surely continue the same. [[వాడుకరి:Vjsuseela|V.J.Suseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 10:03, 26 జనవరి 2025 (UTC) == వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/స్త్రీవాదము - జానపదము 2025 == @[[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] గారూ నమస్కారం! గత సంవత్సరం నిర్వహించిన [[వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/స్త్రీవాదము - జానపదము 2025|వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/స్త్రీవాదము - జానపదము 2024]] ప్రాజెక్టులో పాల్గొని తెవికీ ఖ్యాతిని అంతర్జాతీయ స్థానంలో నిలబెట్టే ప్రయత్నంలో భాగస్వామ్యం అయ్యారు. ఈ ప్రాజెక్టు ద్వారా తెవికీ అంతర్జాతీయ ఖ్యాతిని పొందింది. అంతటి మహా యజ్ఞంలో మీరూ ఒక సమిధగా మారి మీ వంతు కృషిని చేశారు అందుకు మనందరం గర్వించాలి. భారత మహిళా సాధికారతను, జానపద విజ్ఞానాన్ని దశ దిశలా చాటే అవకాశం [[వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/స్త్రీవాదము - జానపదము 2025]] ప్రాజెక్టు రూపంలో మళ్ళీ మన ముందుకు వచ్చింది. కాబట్టి దీని ద్వారా మీ వంతు కృషి చేయగలరని మనవి. '''ఇట్లు''' ప్రాజెక్టు సహ నిర్వాహకుడు [[వాడుకరి:MYADAM ABHILASH|అభిలాష్ మ్యాడం]] ([[వాడుకరి చర్చ:MYADAM ABHILASH|చర్చ]]) 13:21, 7 ఫిబ్రవరి 2025 (UTC) :అలాగేనండి. ధన్యవాదాలు. [[వాడుకరి:Vjsuseela|V.J.Suseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 14:30, 7 ఫిబ్రవరి 2025 (UTC) == [[User:Tewikiawb|Tewikiawb]] అడుగుతున్న ప్రశ్న (10:06, 18 మే 2025) == నమస్తే మేడం తెలుగు వికీపీడియా లో నా వాడుకరి పేరు : bvprasadtewiki auto wiki browser లో ఎడిటింగ్ కోసం కొత్త అకౌంట్ ప్రారంభించాను మేడం దీనిని awb వాడుకకు వినియోగిస్తాను awb డౌన్లోడ్ కావడం లేదు మీరు దయచేసి అవసరమైన సూచనలు చేయండి --[[వాడుకరి:Tewikiawb|Tewikiawb]] ([[వాడుకరి చర్చ:Tewikiawb|చర్చ]]) 10:06, 18 మే 2025 (UTC) == The Collaboration Barnstar == {| style="border: 1px solid {{{border|gray}}}; background-color: {{{color|#ffdc42}}};" | rowspan="2" style="vertical-align:middle;" |[[దస్త్రం:Collaboration_barnstar.svg|250x250px]] | rowspan="2" | | style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" |'''Appreciation for participating in an experimentation to improve a feature''' |- | style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" |{{{2|Thank you for collaborating with the [[mw:Wikimedia Language and Product Localization|Language and Product Localization team]] to improve the discovery of community-nominated vital article list as [[mw:Translation suggestions: Topic-based & Community-defined lists/Featured Collection|Featured collection]] in the [[mw:Content Translation|Content translation]] workflow.  <BR><BR>}}}''{{{1|}}}'' |} [[వాడుకరి:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]] ([[వాడుకరి చర్చ:UOzurumba (WMF)|చర్చ]]) 04:44, 13 జనవరి 2026 (UTC) :@[[వాడుకరి:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]] Thank you so much for including me. [[వాడుకరి:Vjsuseela|V.J.Suseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 11:30, 13 జనవరి 2026 (UTC) == వికీపీడియా @ 25 – హైదరాబాద్‌లో ప్రత్యేక వేడుకకు ఆహ్వానం ! == స్వేచ్ఛా విజ్ఞానాన్ని అందరికీ చేరువ చేసిన మహా ఉద్యమమైన వికీపీడియా 25 ఏళ్ల ప్రయాణాన్ని ఘనంగా జరుపుకుంటున్న శుభసందర్భంలో, ఐఐఐటీ–హైదరాబాద్ క్యాంపస్‌లో 2026 జనవరి 18వ తేదీ ఆదివారం సాయంత్రం నిర్వహిస్తున్న ప్రత్యేక వేడుకకు మిమ్మల్ని హృదయపూర్వకంగా ఆహ్వానిస్తున్నాం. మన నగరంలో వికీపీడియా ఎలా ఎదిగిందో, స్వచ్ఛందకర్తల అంకితభావం, వారి విజయగాథలు, అనుభవాలు— అన్నింటినీ కలిసి గుర్తుచేసుకుంటూ, ఈ జ్ఞానోత్సవాన్ని మనమందరం కలిసి సంబరంగా జరుపుకుందాం! నమోదుకు , వివరాలకు [https://meta.wikimedia.org/wiki/IIITH-OKI/Events/2025/Wikipedia_25th_Birthday:_Celebrating_Wikimedia_in_Hyderabad ఈవెంట్ పేజీ] చూడండి. [[వాడుకరి:Krupal (OKI)|Krupal (OKI)]] ([[వాడుకరి చర్చ:Krupal (OKI)|చర్చ]]) 11:23, 16 జనవరి 2026 (UTC) :@[[వాడుకరి:Krupal (OKI)|Krupal (OKI)]] ధన్యవాదాలు అండి [[వాడుకరి:Vjsuseela|V.J.Suseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 16:18, 16 జనవరి 2026 (UTC) == Thank you for being a medical translator! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; color: #000; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2025 Cure Translators Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2025 you [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php?camp=all&user_group=all&year=2025&month=All joined us as a medical translator]. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider formally joining the organization for 2026]]''', there are no associated costs. |} Look forwards to collaborating further in the year ahead. Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 07:53, 14 ఫిబ్రవరి 2026 (UTC) </div> :@[[వాడుకరి:Doc James|Doc James]] Thank you. I will surely continue and try to complete the list. [[వాడుకరి:Vjsuseela|V.J.Suseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 08:06, 14 ఫిబ్రవరి 2026 (UTC) ::Hi V.J. Suseela, thank you for your recent contributions. Can you translate the info box of this article you created: https://tn.wikipedia.org/wiki/Nyumonia? If there's any issues with infoboxes please let us know via volunteers[@]wikiprojectmed[.]org and we will look into that. Thanks again! [[వాడుకరి:CeylonChingu|CeylonChingu]] ([[వాడుకరి చర్చ:CeylonChingu|చర్చ]]) 17:29, 20 మే 2026 (UTC) :::@[[వాడుకరి:CeylonChingu|CeylonChingu]] already done. [[ప్రత్యేక:చేర్పులు/&#126;2026-30331-27|&#126;2026-30331-27]] ([[వాడుకరి చర్చ:&#126;2026-30331-27|చర్చ]]) 18:31, 20 మే 2026 (UTC) (This message was sent to [[:వాడుకరి:Vjsuseela]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Translators_2025&oldid=30070105 --> == ఎడిటథాన్-2 ను విజయవంతం చేసినందుకు అభినందనలతో == {| style="border: 1px solid {{{border|gray}}}; background-color: {{{color|#fdffe7}}};" |rowspan="2" style="vertical-align:middle;" | {{SAFESUBST:<noinclude />#ifeq:{{{2|}}}|alt|[[File:Editor_Growth_and_Contribution_Program_keywords.png|100px]]|[[File:Editor_Growth_and_Contribution_Program_keywords.png|100px]]}} |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''2026 జనవరి ఎడిటథాన్-2 ను విజయవంతం చేసినందుకు అభినందనలు''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" | {{{1|}}} [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 09:55, 24 ఫిబ్రవరి 2026 (UTC) |} : ధన్యవాదాలండి [[వాడుకరి:Vjsuseela|V.J.Suseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 13:14, 24 ఫిబ్రవరి 2026 (UTC) == ఎడిటథాన్-4/తదుపరిజాబితాలో రాగాల పేజీలున్నాయి చూసారా == నమస్కారం మేడం. [[వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/యూజర్‌గ్రూపు-గూగుల్ ఎడిటథాన్-4/తదుపరిజాబితా#సెట్ 6 : వ్యాసాలు 1501 - ఆపై|ఎడిటథాన్-4/తదుపరిజాబితా]] పేజీలో రాగాలపై వ్యాసాలకు లింకులున్నాయి. మీకు రాగాల పట్ల ఆసక్తి ఉన్నట్లుగా గతంలో నాకు అనిపించింది. ఫౌండేషనుతోటి, గూగులు తోటీ సంప్రదించడం వంటి అనేక పనులతో మీరు బిజీగా ఉంటారని తెలుసు.. వీలున్నప్పుడు రాస్తారేమోనని మీకు సూచిస్తున్నాను. __ [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 23:35, 14 మే 2026 (UTC) :నమస్కారం సర్ . అలాగేనండి. చూస్తాను. నేను మహిళల ఆరోగ్యం వ్యాసం (ఈ ప్రాజెక్ట్ దే రాస్తున్నాను). ధన్యవాదాలు [[వాడుకరి:Vjsuseela|V.J.Suseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 05:22, 15 మే 2026 (UTC) == [[గ్రంథచౌర్యం]] గురించి మీరు చేసిన [[వికీపీడియా:మంచి వ్యాసాలు|మంచి వ్యాసం]] ప్రతిపాదన== [[వికీపీడియా:మంచి వ్యాసం ప్రతిపాదనలు|మంచి వ్యాసం]] అని మీరు ప్రతిపాదించిన [[గ్రంథచౌర్యం]] వ్యాసాన్ని ప్రస్తుతం నిలిపి ఉంచాను. [[Image:Symbol wait.svg|20px]]. ఈ వ్యాసం [[వికీపీడియా:మంచివ్యాసం ప్రమాణాలు|మంచివ్యాసం ప్రమాణాలకు]] బాగా చేరువలో ఉంది. అయితే, కొన్ని స్వల్ప మార్పుచేర్పులు చెయ్యాల్సి ఉంది. వీటిని వచ్చే 7 రోజుల్లో చేస్తే, వ్యాసం నెగ్గుతుంది; లేదంటే విఫలమౌతుంది. ఏయే మార్పులు చెయ్యాలో తెలుసుకునేందుకు [[చర్చ:గ్రంథచౌర్యం]] పేజీ చూడండి. <!-- Template:GANotice result=hold --> [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 15:17, 10 సెప్టెంబరు 2026 (UTC) :అలాగే ప్రయత్నం చేస్తానండి. ధన్యవాదాలు. [[వాడుకరి:Vjsuseela|V.J.Suseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 18:16, 10 సెప్టెంబరు 2026 (UTC) 3nguv60wm7ghfx53ehv3fs3o4t3pkxo 0 162174 4955694 4644149 2026-09-10T13:17:37Z Rajasekhar1961 2596 [[వర్గం:గ్రంథుల వ్యాధులు]] ను తీసివేసారు; [[వర్గం:వినాళ గ్రంధుల వ్యాధులు]] ను చేర్చారు (హాట్‌కేట్ ఉపయోగించి) 4955694 wikitext text/x-wiki {{Infobox disease | Name = గ్రంథివాపు వ్యాధి (Goitre)| | Image = Thyroid, Diffuse Hyperplasia.jpg | Caption = Diffuse [[hyperplasia]] of the [[thyroid]] | DiseasesDB = 5332 | ICD10 = {{ICD10|E|01||e|00}}-{{ICD10|E|05||e|00}} | ICD9 = {{ICD9|240.9}} | ICDO = | OMIM = | MedlinePlus = 001178 | eMedicineSubj = | eMedicineTopic = | MeshID = D006042 }} [[దస్త్రం:గళగండము_(Goitre).jpeg|thumb|గళగండము (Goitre)]] '''గళగ్రంథివాపు వ్యాధి ''' లేదా '''గళగండము''' లేదా '''థైరాయిడ్''' '''గాయిటర్ ''' [[అయోడిన్ లోపము]] వలన మానవులలో కలుగు వ్యాధి. ఇది మానవులలో థైరాయిడ్ గ్రంథి విస్తరించడం వలన మెడ భాగంలో వాపు ఏర్పడుతుంది. <ref name="BTF">{{cite web|url=http://www.btf-thyroid.org/information/leaflets/32-thyroid-nodules-and-swellings-guide|title=Thyroid Nodules and Swellings - British Thyroid Foundation|last1=Foundation|first1=British Thyroid|website=www.btf-thyroid.org|language=en-gb|access-date=2020-09-16|archive-date=2019-10-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20191023003857/http://btf-thyroid.org/information/leaflets/32-thyroid-nodules-and-swellings-guide|url-status=dead}}</ref><ref name="nhs">{{cite web|url=http://www.nhs.uk/Conditions/Goitre/Pages/Introduction.aspx|title=Goitre - NHS Choices|last1=Choices|first1=NHS|date=2017-10-19|website=www.nhs.uk|language=en|access-date=2020-09-16|archive-date=2017-07-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20170705140036/http://www.nhs.uk/Conditions/Goitre/Pages/Introduction.aspx|url-status=dead}}</ref> సరిగా పనిచేయని థైరాయిడ్‌ గ్రంథి వలన ఈ గాయిటర్ వ్యాధి సంభవిస్తుంది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా, 90% పైగా గాయిటర్ కేసులు అయోడిన్ లోపం వల్ల సంభవిస్తాయి<ref name="Hoermann_2005">R. Hörmann: Schilddrüsenkrankheiten. ABW-Wissenschaftsverlag, 4. Auflage 2005, Seite 15–37. {{ISBN|3-936072-27-2}}</ref>. ఈ పదం లాటిన్ పదమైన గుట్టూరియా నుండి వచ్చింది, లాటిన్ లో ఈ పదం అర్థం గొంతు. చాలా గాయిటర్స్ నిరపాయమైన స్వభావం కలిగి ఉంటాయి. ==చిత్రమాలిక== <gallery widths="200px" heights="200px"> File:Struma 001.jpg|Struma nodosa (Class II) File:Struma 004.jpg|Struma with autonomous [[Thyroid adenoma|adenoma]] File:Kone med stor struma.jpg|Struma Class III </gallery> == ఇవికూడా చూడండి == * [[హైపోథైరాయిడిజం]] == మూలాలు == {{మూలాల జాబితా}} ==బయటి లంకెలు== {{Commons category|Goiters}} * [http://www.nhsdirect.nhs.uk/en/Search?q=goitres&x=16&y=14&filter=All National Health Service, UK]{{Dead link|date=జనవరి 2020 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.iodinenetwork.net Network for Sustained Elimination of Iodine Deficiency] * [https://web.archive.org/web/20070507171511/http://www.sph.emory.edu/PAMM/sang/partnership/ Network for Sustained Elimination of Iodine Deficiency]—alternate site at [[Emory University]]'s School of [[Public Health]] * A [http://s711.photobucket.com/albums/ww111/doctorjk/?action=view&current=Goiter.jpg case] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111107160641/http://s711.photobucket.com/albums/ww111/doctorjk/?action=view&current=Goiter.jpg |date=2011-11-07 }} and [http://i711.photobucket.com/albums/ww111/doctorjk/Goiter.jpg photograph] of a huge goitre from Photobucket.com and Doctorkhodadoust.net [[వర్గం:వ్యాధులు]] [[వర్గం:వినాళ గ్రంధుల వ్యాధులు]] j9mqa15h6me76u8dc110j9o1u7cym8v 0 165580 4955848 4711071 2026-09-11T02:36:35Z Muralikrishna m 106628 4955848 wikitext text/x-wiki [[File:Informal meeting of the BRICS during the 2019 G20 Osaka summit.jpg|thumb|బ్రిక్స్ సమావేశం లో]] [[బ్రెజిల్]], [[రష్యా]], [[భారత దేశం|ఇండియా]], [[చైనా]], [[దక్షిణ ఆఫ్రికా|దక్షిణాఫ్రికా]] అనే ఐదు ప్రధాన జాతీయ ఆర్థిక వ్యవస్థల అనుబంధానికి సంక్షిప్త రూపం, '''బ్రిక్స్'''. వాస్తవానికి మొదటి నలుగురిని 2010 లో దక్షిణాఫ్రికా ప్రవేశానికి ముందు " బ్రిక్ "గా వర్గీకరించారు. <ref>[http://www.southafrica.info/global/brics/brics-080411.htm "New era as South Africa joins BRICS"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110418004139/http://www.southafrica.info/global/brics/brics-080411.htm|date=18 April 2011}} . SouthAfrica.info. 11 April 2010. Retrieved 2 December 2012.</ref> ప్రాంతీయ వ్యవహారాలపై వాటికున్నగణనీయమైన ప్రభావానికి గాను బ్రిక్స్ సభ్యులు ప్రసిద్ధి చెందాయి. ఇవన్నీ [[జీ20|జి20]] లో సభ్యులే. <ref>China, Brazil, India and Russia were all deemed to be growth-leading countries by the [[BBVA]]: [http://www.bbvaresearch.com/KETD/fbin/mult/120215_BBVAEAGLES_Annual_Report_tcm348-288784.pdf?ts=1642012 "BBVA EAGLEs Annual Report (PPT)"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130510133743/http://www.bbvaresearch.com/KETD/fbin/mult/120215_BBVAEAGLES_Annual_Report_tcm348-288784.pdf?ts=1642012|date=10 May 2013}} . BBVA Research. 2012. Retrieved 16 April 2012.</ref> ఈ ఐదు దేశాలు కలిసి ద్వైపాక్షిక, [[వాణిజ్యం|వాణిజ్య]] తదితర అంశాలపై విస్తృత స్థాయిలో చర్చిస్తుంటాయి. ఈ సదస్సులో [[ఐదు]] దేశాలకు చెందిన దేశాధినేదలు పాల్గొంటూ వుంటారు. 2009 నుండి, బ్రిక్స్ దేశాలు ఏటా అధికారిక శిఖరాగ్ర సమావేశాలలో కలుస్తున్నాయి. బ్రిక్స్‌ దేశాల 6వ సమావేశం 2014 జూలై 13 నుంచి 17 వరకు బ్రెజిల్‌లో ఫోర్టాలెజా, బ్రసీలియాలో జరగింది. 2017 సెప్టెంబరు న జియామెన్‌లో 9 వ బ్రిక్స్ శిఖరాగ్ర సమావేశానికి చైనా ఆతిథ్యం ఇవ్వగా, <ref name="Xinhuanet">{{Cite news|url=http://news.xinhuanet.com/english/china/2016-10/18/c_135762265.htm|title=Xiamen, host city of next annual BRICS summit|access-date=9 January 2017|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170109184449/http://news.xinhuanet.com/english/china/2016-10/18/c_135762265.htm|archive-date=9 January 2017}}</ref> బ్రెజిల్ 13- 2019 నవంబరు 14 న 11 వ బ్రిక్స్ సదస్సును నిర్వహించింది. 2026 జనవరి 1వ తేదీ నుంచి '''బ్రిక్స్ (BRICS)''' కూటమి అధ్యక్ష బాధ్యతలను భారత్ అధికారికంగా స్వీకరించింది. బ్రెజిల్ నుంచి ఈ బాధ్యతలను స్వీకరించిన భారత్, ఈ ఏడాది పొడవునా కూటమిని ముందుండి నడిపించనుంది. 2026లో జరగనున్న 18వ బ్రిక్స్ శిఖరాగ్ర సదస్సుకు భారత్ ఆతిథ్యం ఇవ్వబోతోంది. <ref>{{Cite web|last=Eevela_Team|date=2026-01-02|title=BRICS 2026: ఈ సంవత్సర బ్రిక్స్ అధ్యక్ష స్థానంలోకి భారత్… చాలా ఉత్సాహంగా|url=https://www.eevela.com/trending/brics-2026-india-heading-presidency/|access-date=2026-01-02|language=en-US}}</ref> 2015 లో, ఐదు బ్రిక్స్ దేశాలు 310 కోట్లకు పైగా ప్రజలకు ప్రాతినిధ్యం వహించాయి. ప్రపంచ జనాభాలో ఇది 41%. ఐదుగురు సభ్యులలో నలుగురు (దక్షిణాఫ్రికా మినహా - అది 24 స్థానంలో ఉంది) [[దేశాల జాబితా – జనసంఖ్య క్రమంలో|జనాభా ప్రకారం ప్రపంచంలో మొదటి 10 స్థానాల్లో ఉన్నాయి]] . 2018 నాటికి, ఈ ఐదు దేశాల నామమాత్రపు [[స్థూల దేశీయోత్పత్తి|జిడిపి]] 18.6 ట్రిలియన్ డాలర్లు. స్థూల ప్రపంచ ఉత్పత్తిలో ఇది 23.2%. సంయుక్త జిడిపి (పిపిపి) సుమారు 40.55 ట్రిలియన్ డాలర్లు (ప్రపంచ జిడిపి పిపిపిలో ఇది 32%). వీటి సంయుక్త విదేశీ మారక నిల్వలు US$46 4.46 ట్రిలియన్లు. <ref name="IMFApr2013"></ref> <ref>[http://www.csmonitor.com/World/Global-Issues/2011/1018/Amid-BRICS-rise-and-Arab-Spring-a-new-global-order-forms "Amid BRICS' rise and 'Arab Spring', a new global order forms"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111020201828/http://www.csmonitor.com/World/Global-Issues/2011/1018/Amid-BRICS-rise-and-Arab-Spring-a-new-global-order-forms|date=20 October 2011}} . ''[[క్రిస్టియన్ సైన్స్ మానిటర్|Christian Science Monitor]]''. 18 October 2011. Retrieved 20 October 2011.</ref> బ్రిక్స్ అనేక వ్యాఖ్యాతల నుండి ప్రశంసలను విమర్శలనూ అందుకుంది. <ref name="BRICS Peace Defender"></ref> <ref name="highwall">[http://www.atimes.com/atimes/Global_Economy/ND03Dj01.html "Brics summit exposes the high wall between India and China"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120402171026/http://atimes.com/atimes/Global_Economy/ND03Dj01.html|date=2 April 2012}} . ''Asia Times''. 2 April 2012. Retrieved 10 July 2013.</ref> <ref name="USINPAC"></ref> బ్రిక్స్ దేశాలు తమ ద్వైపాక్షిక సంబంధాలను జోక్యం చేసుకోని, సమానత్వంతో కూడిన, పరస్పర ప్రయోజనాల ఆధారంగా నిర్వహించుకుంటాయి . ఐదు దేశాలలోని బ్యాంకుల ఆర్థికాభివృద్ధికి ఆయా దేశ ప్రధాన మంత్రుల బృందం సరికొత్త విధానానికి శ్రీకారం చుట్టారు. ప్రపంచబ్యాంక్ వంటి అంతర్జాతీయ [[బ్యాంకు]]లకు దీటుగా ప్రత్యేక అభివృద్ధి బ్యాంక్‌ను నెలకొల్పేందుకు బ్రిక్స్ దేశాలు సన్నద్ధమవుతున్నాయి. సభ్య దేశాల మధ్య రాజకీయ, [[సాంస్కృతిక శాఖ|సాంస్కృతిక]], [[ఆర్థిక శాస్త్రము|ఆర్థిక]], [[వైజ్ఞానిక కల్పన|వైజ్ఞానిక]] తదితర రంగాల్లో పరస్పర సహాయ సహకారాలను ప్రోత్సహించడం బ్రిక్స్ లక్ష్యం. == చరిత్ర == "బ్రిక్" అనే పదాన్ని 2001 లో అప్పటి గోల్డ్మన్ సాచ్స్ అసెట్ మేనేజ్మెంట్ ఛైర్మన్ జిమ్ ఓ'నీల్ తన ''బిల్డింగ్ బెటర్ గ్లోబల్ ఎకనామిక్ బ్రిక్స్'' అనే పుస్తకంలో ఉపయోగించాడు. <ref>Jim O' Neill (2001). [http://www.goldmansachs.com/our-thinking/archive/building-better.html "Building Better Global Economic BRICs"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140714202851/http://www.goldmansachs.com/our-thinking/archive/building-better.html|date=14 July 2014}} . [[గోల్డ్మన్ సాచ్స్|Goldman Sachs]]. Retrieved 13 February 2015. jai shree ram</ref> కానీ, వాస్తవానికి, అసలు నివేదికలో రీసెర్చ్ అసిస్టెంట్‌గా ఉన్న రూప పురుషోత్తమన్ ఈ పదాన్ని కాయించింది. <ref></ref> ప్రారంభ నాలుగు బ్రిక్ జనరల్ దేశాల (బ్రెజిల్, రష్యా, ఇండియా, చైనా) విదేశాంగ మంత్రులు [[న్యూయార్క్|న్యూయార్క్ నగరంలో]] 2006 సెప్టెంబరులో ఐరాస అసెంబ్లీ జనరల్ డిబేట్ సమయంలో సమావేశమయ్యారు. వరుస ఉన్నత స్థాయి సమావేశాలను ప్రారంభించారు. <ref>{{వెబ్ మూలము|url=http://brics6.itamaraty.gov.br/about-brics/information-about-brics|title=Information about BRICS|publisher=Brics6.itamaraty.gov.br|date=2013-03-27|accessdate=2017-09-04|archive-date=2015-07-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20150710163822/http://brics6.itamaraty.gov.br/about-brics/information-about-brics|url-status=dead}}</ref> 2009 జూన్ 16 న రష్యాలోని యెకాటెరిన్‌బర్గ్‌లో పూర్తి స్థాయి దౌత్య సమావేశం జరిగింది. <ref>[http://www.kremlin.ru/eng/articles/bric_1.shtml "Cooperation within BRIC"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090619032104/http://www.kremlin.ru/eng/articles/bric_1.shtml|date=19 June 2009}} . [[క్రెమ్లిన్|Kremlin]].ru. Retrieved 16 June 2009.</ref> === మొదటి బ్రిక్ శిఖరాగ్ర సమావేశం === యెకాటెరిన్‌బర్గ్‌లో జరిగిన బ్రిక్ మొట్టమొదటి అధికారిక శిఖరాగ్ర సమావేశం 2009 జూన్ 16 న ప్రారంభమైంది, <ref name="BBC">{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/8102216.stm|title=First summit for emerging giants|date=16 June 2009|access-date=16 June 2009|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20090618002740/http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/8102216.stm|archive-date=18 June 2009|publisher=BBC News}}</ref> లూయిజ్ ఇనాసియో లూలా డా సిల్వా, డిమిత్రి మెద్వెదేవ్, [[మన్మోహన్ సింగ్]], హు జింటావో హాజరయ్యారు. <ref name="reuters">{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/marketsNews/idUSLG67435120090616|title=BRIC demands more clout, steers clear of dollar talk|last=Bryanski|first=Gleb|date=26 June 2009|access-date=16 June 2009|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20090619134448/https://www.reuters.com/article/marketsNews/idUSLG67435120090616|archive-date=19 June 2009|publisher=Reuters}}</ref> ప్రపంచ ఆర్థిక పరిస్థితిని మెరుగుపరచడం, ఆర్థిక సంస్థలను సంస్కరించడం వంటి మార్గాలపై శిఖరాగ్ర సమావేశం దృష్టి పెట్టింది. భవిష్యత్తులో నాలుగు దేశాలు ఎలా బాగా సహకరించుకోగలవో చర్చించారు. <ref name="BBC" /> <ref name="reuters" />   యెకాటెరిన్బర్గ్ శిఖరాగ్ర సమావేశం తరువాత, బ్రిక్ దేశాలు కొత్త గ్లోబల్ రిజర్వ్ కరెన్సీ అవసరాన్ని ప్రకటించాయి, ఇది "విభిన్నంగా, స్థిరంగా, ఊహించగలిగేలా" ఉండాలి. <ref>{{వెబ్ మూలము|title=BRIC wants more influence|date=16 June 2009|publisher=[[Euronews]]|url=http://www.euronews.net/2009/06/16/bric-wants-more-influence/|accessdate=16 June 2009}}</ref> ఈ ప్రకటనలో యుఎస్ డాలర్ "ఆధిపత్యాన్ని" ప్రత్యక్షంగా విమర్శించనప్పటికీ (రష్యా గతంలో విమర్శించింది) ఇది డాలర్ విలువలో పతనానికి దారితీసింది. <ref>{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/2009/06/16/us-markets-forex-idUSTRE5530NQ20090616|title=Dollar slides after Russia comments, BRIC summit|last=Zhou|first=Wanfeng|date=June 16, 2009|work=[[Reuters]]|access-date=July 6, 2014|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924142310/http://www.reuters.com/article/2009/06/16/us-markets-forex-idUSTRE5530NQ20090616|archive-date=24 September 2015}}</ref> === దక్షిణాఫ్రికా చేరిక === 2010 లో, దక్షిణాఫ్రికా బ్రిక్ సమూహంలో చేరడానికి ప్రయత్నాలు ప్రారంభించింది. దాని అధికారిక ప్రవేశం ఆ సంవత్సరం ఆగస్టులో ప్రారంభమైంది. <ref name="foreignpolicyjournal.com">{{వెబ్ మూలము|url=http://www.foreignpolicyjournal.com/2011/01/21/bric-becomes-brics-changes-on-the-geopolitical-chessboard/2/|title=BRIC Becomes BRICS: Changes on the Geopolitical Chessboard|publisher=Foreign Policy Journal|date=21 January 2011|accessdate=14 April 2011}}</ref> చేరాలని చైనా అధికారికంగా ఆహ్వానించిన తరువాత, 2010 డిసెంబరు 24 న దక్షిణాఫ్రికా అధికారికంగా సభ్య దేశంగా మారింది <ref>{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-bric-safrica-idUSTRE6BN1DZ20101224|title=China invites South Africa to join BRIC: Xinhua|date=2010-12-24|work=Reuters|access-date=2019-06-09|language=en}}</ref> తరువాత ఇతర బ్రిక్ దేశాలు అంగీకరించాయి. <ref name="foreignpolicyjournal.com" /> సమూహం యొక్క విస్తరించిన సభ్యత్వాన్ని ప్రతిబింబించేలా ఈ బృందానికి బ్రిక్స్ అని పేరు పెట్టారు - దక్షిణాఫ్రికా కొరకు "ఎస్" చేరింది. <ref>Blanchard, Ben and Zhou Xin (14 April 2011). [https://af.reuters.com/article/southAfricaNews/idAFL3E7FE13B20110414 "UPDATE 1-BRICS discussed global monetary reform, not yuan"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170620043200/http://af.reuters.com/article/southAfricaNews/idAFL3E7FE13B20110414|date=20 June 2017}} . Reuters Africa. Retrieved 26 April 2013.</ref> 2011 ఏప్రిల్ లో, దక్షిణాఫ్రికా అధ్యక్షుడు [[జాకబ్ జుమా]], చైనాలోని సాన్యాలో జరిగిన 2011 బ్రిక్స్ సదస్సుకు పూర్తి సభ్యునిగా హాజరయ్యాడు. <ref name="autogenerated1">{{వెబ్ మూలము|url=http://news.xinhuanet.com/english2010/china/2010-12/24/c_13662138.htm|title=South Africa joins BRIC as full member|publisher=Xinhua|date=24 December 2010|accessdate=14 April 2011}}</ref> <ref>{{వెబ్ మూలము|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/BRICS-countries-need-to-further-enhance-coordination-Manmohan-Singh/articleshow/7961167.cms|title=BRICS countries need to further enhance coordination: Manmohan Singh|date=12 April 2011|accessdate=14 April 2011}}</ref> <ref>{{వెబ్ మూలము|url=http://www.indianexpress.com/news/brics-should-coordinate-in-key-areas-of-development-pm/775130/|title=BRICS should coordinate in key areas of development: PM|date=10 April 2011|accessdate=14 April 2011}}</ref> == సమావేశాలు == * బ్రిక్ మొదటి సమావేశం - [[2009]] జూన్‌లో [[రష్యా|రష్యాలోని]] యెకటేరిన్ బర్గ్‌లో జరిగింది. * రెండో సమావేశం - [[బ్రెజిల్]] రాజధాని బ్రెసిలియాలో 2010 ఏప్రిల్‌లో జరిగింది. ఈ సమావేశంలో దక్షిణాఫ్రికా చేరడంతో బ్రిక్ కాస్తా బ్రిక్స్‌గా రూపాంతరం చెందింది. * మూడో సమావేశం - [[చైనా|చైనాలోని]] సన్యాలో [[2011]] [[ఏప్రిల్|ఏప్రిల్‌లో]] జరిగింది. * నాలుగో సమావేశం - [[న్యూఢిల్లీ|న్యూఢిల్లీలో]] 2012 మార్చిలో జరిగింది. * ఐదో సమావేశం - దక్షిణాఫ్రికాలోని డర్బన్‌లో [[2013]] [[మార్చి|మార్చిలో]] జరిగింది. * ఆరో సమావేశం - [[బ్రెజిల్|బ్రెజిల్‌లోని]] ఫోర్ట్‌లెజాలో 2014 జూలైలో జరిగింది. ఈ సమావేశంలో న్యూ డెవలప్‌మెంట్ బ్యాంక్ ఏర్పాటు కోసం నిర్ణయం తీసుకున్నారు. * ఏడో సమావేశం - [[రష్యా|రష్యాలోని]] ఉఫాలో 2015 జూలైలో జరిగింది. [[ప్రపంచ బ్యాంకు]], ఐఎంఎఫ్‌లకు ప్రత్యామ్నాయంగా న్యూడెవలప్‌మెంట్ బ్యాంకు, కంటింజెన్సీ రిజర్వులను ఏర్పాటు చేశారు. * ఎనిమిదో సమావేశం - [[గోవా|గోవాలో]] 2016 [[అక్టోబర్|అక్టోబర్‌లో]] జరిగింది. * తొమ్మిదో సమావేశం - [[చైనా|చైనాలోని]] జియోమెన్ నగరంలో [[2017]] [[సెప్టెంబర్|సెప్టెంబర్‌లో]] జరిగింది. * [[18వ బ్రిక్స్ సదస్సు]] - భారతదేశంలోని ఢిల్లీలో 2026 సెప్టెంబరు 12, 13 తేదీలలో జరగనుంది. <br /> == మూలాలు == <references responsive="" /> [[వర్గం:అంతర్జాతీయ సంస్థలు]] 99dp8owu2w1nmt6sok6uw6bt244g21u 0 178352 4955868 4927203 2026-09-11T03:52:31Z యర్రా రామారావు 28161 4955868 wikitext text/x-wiki {{Infobox protected area | name = కోరింగ వన్యప్రాణి సంరక్షణ కేంద్రం | alt_name = | photo = Coringa Wildlife Sanctuary.JPG | photo_alt = | photo_caption = కోరింగ వన్యప్రాణి సంరక్షణ కేంద్రం వద్ద గోదావరి పాయ | photo_width = | map = India Andhra Pradesh | map_alt = | map_caption = ఆంధ్ర ఒరదేశ్ లోని కోరింగ వన్యప్రాణి సంరక్షణ కేంద్రం స్థలం | map_width = | location = [[ఆంధ్ర ప్రదేశ్]], [[భారతదేశం]] | nearest_city = [[కాకినాడ]] | lat_d = 16 | lat_m = 49 | lat_s = 53 | lat_NS = N | long_d = 82 | long_m = 20 | long_s = 12 | long_EW = E | coords = | coords_ref = | region = IN | area = {{convert|235.7|km2|acre|abbr=on}} | established = {{start date|1978|7|5}} | visitation_num = | visitation_year = | governing_body = ఆంధ్రప్రదేశ్ అటవీ శాఖ | world_heritage_site = | url = }} '''కోరింగ వన్యప్రాణి అభయారణ్యం''' లేదా '''కోరంగి వన్యప్రాణి సంరక్షణ కేంద్రం''' [[ఆంధ్రప్రదేశ్]] లో, [[కాకినాడ జిల్లా]], కోరంగి వద్ద ఉన్న అతిపెద్ద [[మడ అడవులు|మడ అడవుల]] అభయారణ్యం. కాకినాడ నుంచి కోనసీమ జిల్లా పరిధిలోని భైరవపాలెం వరకు సుమారు అరవై వేల ఎకరాల్లో ఈ అడవులు విస్తరించి ఉన్నాయి. ఈ అడవులు [[గోదావరి|గోదావరి నదీ]] ముఖద్వారంలోని ఒక భాగంలో ఉన్నాయి. అందంగా, గుబురుగా పెరిగే మడ వృక్షాలు సముద్రపు కోతలు, ప్రకృతి వైపరీత్యాల నుంచి తీర ప్రాంతాలను రక్షిస్తాయి. ఈ అభయారణ్యం పలు రకాలైన జంతువులకు, జలచరాలకు ఆశ్రయం ఇస్తోంది. ఇది తుఫాను, ఉప్పెనలు, ప్రవాహాలు, అలలు, ఆటుపోట్ల వల్ల కలిగే కోతను తగ్గించి, తీరప్రాంతాన్ని కూడా రక్షిస్తుంది. మడ అడవుల సంక్లిష్టమైన వేరు వ్యవస్థ, ఆహారం, వేటాడే జంతువుల నుండి ఆశ్రయం కోరుకునే చేపలు, ఇతర జీవులకు కూడా ఆ అడవి ఆశ్రయం ఇస్తోంది. == భౌగోళిక అంశాలు == అభయారణ్యం గోదావరి ముఖద్వారంలో ఒక భాగం. కోరింగ వన్యప్రాణుల అభయారణ్యం కాకినాడలోని ఓడరేవు నగరం నుండి 10 కి.మీ దూరంలో, కాకినాడ-యానాం జాతీయ రహదారి 216లో చొల్లంగి గ్రామంలో ఉంది, ఇది కాకినాడ బే వద్ద గౌతమి, గోదావరి నదుల డెల్టా శాఖల మీద ఉంది.<ref name="IBA2">{{cite web|title=Important Bird Areas in India - Andhra Pradesh|url=http://ibcn.in/wp-content/uploads/2011/12/13-136-168-Andhra-Pradesh.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130411070224/http://ibcn.in/wp-content/uploads/2011/12/13-136-168-Andhra-Pradesh.pdf|archive-date=11 April 2013|access-date=30 July 2012|publisher=Indian Bird Conservation Network}}</ref> ఇది 16°-30' నుండి 17°-00' N అక్షాంశాలు 82°-14' నుండి 82°-23'E రేఖాంశాల మధ్య ఉంది.<ref name="EG">{{cite web|title=Coringa Wildlife Sanctuary East Godavari District|url=http://eastgodavari.nic.in/touristplaces/coringa.aspx|access-date=2012-07-31|publisher=East Godavari District Web Portal}}</ref> ఇక్కడ విస్తృతమైన మడ పొడి ఆకురాల్చే ఉష్ణమండల అడవులు ఉన్నాయి.<ref name="IBA2" /> [[దస్త్రం:Mangroves map of Andhra Pradesh.png|thumb|ఆంధ్ర ప్రదేశ్ లో అభయారణ్యాల భౌగోళిక పటం ]] దాదాపు సగం ప్రాంతం వెనుక జలాలు (బ్యాక్ వాటర్), ఇందులో 18 కిమీ పొడవు ఇసుక గుంట ఉంది. కోరింగ, గాడేరు నదులు వాటి డెల్టా శాఖలు ఇతర నీటి మార్గాలతో పాటు ఈ ప్రాంతాన్ని కలుస్తాయి. ఇది దాదాపు 335.7 చదరపు కిలోమీటర్లు (129.6 చ.మై) మార్ష్ వృక్షాలను ఏర్పరుస్తుంది. ఈ ప్రాంతం సగటు ఉష్ణోగ్రత 17–40 °C (63–104 °F), సగటు వర్షపాతం 1,000 మిమీ కంటే ఎక్కువ.<ref name="IBA2" /> == మడ అడవులు == [[దస్త్రం:River in coringa forest.jpg|thumb|కోరింగ నది ముందు వైపునించి దృశ్యం ]] [[దస్త్రం:Entrance Gateway for Coringa Wildlife reserve.jpg|thumb|300x300px|కోరింగ వన్యప్రాణి అభయారణ్యం ప్రవేశద్వారం ]] కోరంగి అభయారణ్యం [[మడ అడవులు]] [[ఆంధ్రప్రదేశ్]] రాష్ట్రంలో [[కాకినాడ]]నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. అటవీశాఖ వారి లెక్కప్రకారం 235 చ. కి. మీ. విస్తీర్ణంలో విస్తరించి ఉన్న మడ [[అడవులు]] దేశంలోనే రెండవ పెద్ద మడ అడవులుగా స్థానం సంపాదించుకున్నాయి.<ref>{{Cite web|title=మనమూ వెళ్లొద్దామా మడ అడవులకు|url=https://www.eenadu.net/telugu-article/sunday-magazine/mada-forest-tourist-places-in-telugu/8/324000773|access-date=2024-07-07|website=EENADU|language=te}}</ref> ఇక్కడ 24 రకాల మడ చెట్లు, 120 పైగా పక్షి జాతులు ఉన్నాయి. ఇది తీవ్రంగా అంతరించిపోతున్న తెల్లవీపు రాబందు ( White-backed vulture), పొడవాటి ముక్కు రాబందులకు (long billed vulture) నిలయం. మడ అడవులు అనేవి తీరప్రాంతంలోని ఆటుపోట్ల మధ్య ఉండే మండలంలో పెరిగే చెట్లు, పొదల సమూహం. వీటికి ఉండే ఊత వేర్లు దట్టంగా అల్లుకుని ఉండటం వల్ల, ఆ చెట్లు నీటిపై కర్రల మీద నిలబడినట్లుగా కనిపిస్తాయి. ఈ వేర్ల అల్లిక వల్ల చెట్లు రోజువారీ ఆటుపోట్లను తట్టుకోగలవు; అందువల్ల, ఈ మడ అడవి రోజుకు కనీసం రెండుసార్లు వరదలకు గురవుతుంది. ఈ వేర్లు ఆటుపోట్ల నీటి కదలికను కూడా నెమ్మదింపజేస్తాయి, దీనివల్ల అవక్షేపాలు నీటి నుండి వేరుపడి బురదతో కూడిన అడుగు భాగాన్ని ఏర్పరుస్తాయి.<ref name="IBA2" /> చిత్తడినేలలో పెరిగే చెట్ల వేర్ల వ్యవస్థ భిన్నంగా ఉంటుంది. భూమిలోనికి ఉండే వేర్లవల్ల ఈ చెట్లకి కావలసినంత [[ఆక్సిజన్|ఆక్సిజన్‌]] తీసుకొనే అవకాశం తక్కువగా ఉంటుంది. ఎందుకంటే, ఇక్కడి నేలలు నిరంతరం నీటిలో మునిగి ఉంటాయి. వేర్ల ద్వారా గాలిపీల్చుకునే ఈ చిత్తడి అడవులు కేవలం నదీ సాగరసంగమ ప్రదేశంలో ఏర్పడ్డ చిత్తడి (బురద) నేలల్లోనే పెరుగుతాయి. అన్ని నదీ సాగర సంగమాలు చిత్తడి నేలలని ఏర్పరచవు. [[గంగా నది|గంగాతీర]] ప్రాంతం పశ్చిమ బెంగాల్లోని [[సుందరవనాలు|సుందర వనాలు]] మడ అడవుల తరువాతి స్థానం కోరంగి అభయారణ్యానిదే. అందంగా, గుబురుగా, దట్టంగా పెరిగే ఈ అడవులు [[సముద్రం|సముద్ర]]పు కోతనుంచి [[భూమి]]ని రక్షించే పెట్టని కోటలుగా ఉన్నాయి. == వృక్ష, జంతు సంపద == [[File:Coringa Wildlife Sanctuary 1.jpg|thumb|కొంగలతో ఉన్న సరస్సు దృశ్యం|alt=|290x290px]] మడ అడవులు వివిధ రకాల పక్షిజాతులకు ఆవాస ప్రాంతంగా ఉందని, [[ఉభయచరాలు]], [[పక్షులు]], [[క్షీరదాలు|క్షీరద]] జాతులు మొత్తం 119 రకాల జీవజాలం వీటిలో నివసిస్తున్నాయని కేంద్ర ప్రభుత్వ అటవీశాఖ అడిషనల్‌ డైరెక్టర్‌ జనరల్‌ (డబ్ల్యుఎల్‌) జగదీష్‌ కిష్వంత్‌ పేర్కొన్నారు. ఇక్కడ [[పున్నాగ|పొన్న]], మడ, [[కళింగ]], [[గుగ్గిలం]] మొదలైనటువంటి మడజాతి మొక్కలతో దట్టమైన [[చెట్టు|వృక్ష]] సంపద కలిగి వున్న ప్రాంతం. ఇక్కడ చేపలు పట్టు [[పిల్లి]], [[నీటి కుక్క|నీటికుక్క]], [[నక్క]] వంటి జంతువులు ఉన్నాయి. ఇక్కడ సముద్రపు [[తాబేలు]], [[మొసలి|ఉప్పునీటి మొసలిని]] చూడవచ్చు. పక్షులలో ఎక్కువగా కనిపించేవి- నీటి [[కాకి]], [[కొంగ]], [[నారాయణ పక్షి|నారాయణ పక్షులు]], ఉల్లం పిట్టలు, [[బాతు|బాతులు]], సముద్రపు చిలకలు. === వృక్ష సంపద === గోదావరి నది ఒడ్డున ఉన్న అభయారణ్యంలో మడ అడవులలో ఇరవై నాలుగు కుటుంబాలకు చెందిన ముప్పై ఐదు రకాల మొక్కలు ఉన్నాయి.<ref name="EG" /> '''అభయారణ్యంలో కనిపించే చెట్ల జాతులు''' # అవిసెన్నియా అఫిసినాలిస్ # అవిసెన్నియా మెరీనా # అవిసెన్నియా ఆల్బా # ఎక్సోకేరియా అగల్లోచా # రైజోఫోరా ముక్రోనాట # సెరియాప్స్ డేకాంద్ర (Ceriops decandra) # బృగేరా జిమ్నోరిజా # లుమ్నిట్జెరా రెసెమోసా # సొన్నెరటియా అపెటాలా # రైజోఫోరా కంజుగటా # ఏజిసెరాస్ కార్నిక్యులాటం # థెస్పెసియా పాపుల్నియోయిడ్స్ # హైబిస్కస్ టిలియాసియస్.<ref name="EG" /> '''కొన్ని పొదలు (shrubs):''' # డాల్బెర్జియా స్పినోసా # డెరిస్ ట్రిఫోలియాటా '''మూలికలు (spices):''' # సెసువియం పోర్టులాకాస్ట్రమ్ # సుయేదా మరిటిమా # సుయేదా మోనోయికా # సాలికోర్నియా బ్రాచియాట్టా '''గడ్డి రకాలు:''' # ఏలురోపస్ లాగోపోయిడ్స్ # పోర్టరేసియా కోర్క్టేట్ # మిరియోస్టాకియా వైటియానా (Myriostachya wightiana) === జంతు సంపద === మడ అడవుల వెనుక జలాల్లో లభించే ఆహారం కారణంగా, ఈ అభయారణ్యంలో అనేక రకాల [[పక్షి|పక్షులు]] ఉన్నాయి. ఆటు సమయంలో, కొన్ని ప్రాంతాలు (ఎత్తైన బురద నేలలు) బయటపడతాయి, అక్కడ చిన్న చేపలు, రొయ్యలు, [[మొలస్కా|మొలస్క్‌లు]] ఉంటాయి. ఇవి ఆహారం కోసం పక్షి జాతులను ఆకర్షిస్తాయి. తెల్ల వీపు రాబందు, పొడవాటి ముక్కు రాబందు వంటి తీవ్రంగా అంతరించిపోతున్న కొన్ని జాతులు ఈ అభయారణ్యంలో ఉన్నాయి. అభయారణ్యంలో కనిపించే పెయింటెడ్ స్టోర్క్, ఓరియంటల్ వైట్ ఐబిస్, ఫెర్రుగినస్ పోచార్డ్ అనేవి అంతరించిపోయే ప్రమాదానికి దగ్గరగా ఉన్న జాతులు, స్పాట్-బిల్డ్ పెలికాన్ అనేది అంతరించిపోయే ప్రమాదం ఉన్న జాతి. వాడర్స్ మడ అడవుల పక్షుల గణనీయమైన జనాభా కూడా ఉంది. మొత్తం మీద, 120 కంటే ఎక్కువ పక్షి జాతులు ఇక్కడ ఆశ్రయం పొందుతున్నట్లు నివేదించబడ్డాయి. వాటిలో అభయారణ్యంలో సాధారణంగా కనిపించే కొన్ని పక్షులు:<ref name="IBA2" /> # లిటిల్ ఎగ్రెట్ # క్యాటిల్ ఎగ్రెట్ # పైడ్ కింగ్ ఫిషర్ # స్మాల్ బ్లూ కింగ్ ఫిషర్ # బ్లాక్-క్యాప్డ్ కింగ్ ఫిషర్ # పాండ్ హెరాన్ # రీఫ్ హెరాన్ # గ్రే హెరాన్ # నైట్ హెరాన్ # లిటిల్ స్టింట్ # సాండ్‌పైపర్ # రెడ్ షాంక్ # రెడ్-వాటిల్డ్ లాప్‌వింగ్ # క్రో ఫీసెంట్ # ఫ్లెమింగోస్ # సీ గల్స్ # పర్పుల్ హెరాన్ # బ్రాహ్మణి కైట్ # ఓపెన్‌బిల్ స్టోర్క్ # లిటిల్ కార్మోరెంట్.<ref name="IBA2" /> పక్షులతో పాటు, ఈ అభయారణ్యంలో గోల్డెన్ జాకల్, సముద్ర తాబేలు, ఫిషింగ్ క్యాట్ జనాభా గణనీయంగా ఉంది. స్మూత్-కోటెడ్ ఆటర్ల సంతానోత్పత్తి జనాభా కూడా ఆరోగ్యకరంగా ఉంది. ఈ అభయారణ్యంలో 18 కిలోమీటర్ల పొడవైన ఇసుక గుంట ఉంది, ఇక్కడ ఆలివ్ రిడ్లీ సముద్ర తాబేళ్లు ప్రతి సంవత్సరం జనవరి నుండి మార్చి వరకు గూడు కట్టుకుంటాయి.<ref name="IBA2" /><ref name="EG" /> 1970వ దశకంలో అభయారణ్యంలోకి ఉప్పునీటి మొసలిని తిరిగి ప్రవేశపెట్టే ప్రయత్నాలు విఫలమయ్యాయి. 30 సంవత్సరాలకు పైగా ఆ జాతి అభయారణ్యంలో లేదు. == సందర్శనకు అనువైన సమయం == వర్షాకాలం వెళ్ళిన తరువాత అక్టోబరు నుంచి మే (తాజాగా జూన్) వరకు కోరింగ అభయారణ్యాన్ని సందర్శించడానికి అనువైన సమయం.<ref>{{Cite web |url=http://www.apallround.com/loadart.php?id=2008010216 |title=ఆర్కైవ్ నకలు |website= |access-date=2014-12-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304141856/http://www.apallround.com/loadart.php?id=2008010216 |archive-date=2016-03-04 |url-status=dead }}</ref> నవంబరు నుంచి ఫిబ్రవరి వరకు వలస [[పక్షులు|పక్షుల]]ను చూడవచ్చు. జనవరి నుంచి మార్చి నెలల వరకు  సముద్రపు [[తాబేళ్ళు]], సముద్ర తీరాన గుడ్లు పెట్టడానికై వస్తాయి. సంవత్సరంలో 12 నెలలూ ఈ అభయారణ్యాన్ని దర్శించవచ్చు. ఐతే దర్శించటానికి నవంబరు, డిసంబరు నెలలు అత్యుత్తమమైనవి. [[జీవవైవిధ్యం|జీవవైవిధ్యాన్ని]] ప్రత్యక్షంగా చూపడానికి, విజ్ఞానాన్నీ, వినోదాన్నీ ఒకే చోట పొందడానికి ఎకో పర్యాటకం - మడ అడవుల సందర్శన ఎంతగానో ఉపయోగపడుతుంది. రంగురంగుల పడవలు, చిత్తడినేలలు, సముద్రపు గాలీ ఎంతో ఆహ్లాదాన్ని కలిగిస్తాయి. == పర్యటనలు == గౌతమి నది ఉప్పుకయ్య లోని ఈ సుందరమైన మడ అడవులులో పడవల మీద  సముద్రం వరకూ సుమారు 30 నిమిషాల సేపు ప్రయాణించగలిగే సౌకర్యం కూడా ఇక్కడ ఉంది. అభయారణ్య పడవ రేవు నుంచి ఉదయం 9 నుంచి సాయంత్రం 5 గంటల దాకా పడవ సౌకర్యం ఉంది. మనిషికి 50 రూ.లు ప్రవేశ ధరపై, రేవు నుంచి, సముద్ర ముఖద్వారం దాకా, పడవ లో, మడ అడవుల గుండా తీసుకు వెళ్తారు. కనీసం 10 మంది [[ప్రయాణీకులు]] ఉంటే [[పడవ]] నడుపుతారు. లేదా తక్కువైన ప్రయాణీకుల రుసుము కూడా చెల్లించి, సముద్రముఖము వరకు పయనించవచ్చును. ఇంకా ఓడలకు దిక్కు తెలియుటకై, రేవున ఉండే దీపస్తంభం (Light-house) దాకా పడవ వెళ్ళే మరో పర్యటన కూడా ఉంది. దీనికి ఒక రోజు ముందు ఆరక్షణ (Reservation) చేసుకోవలి. సముద్రపు ఆటు పోటు  ల పై ఆధారపడి పడవ ప్రయాణ సమయాలు నిర్ధారిస్తారు. ఉదయం 8 గం.లకు అభయారణ్యానికి పర్యాటకులు రావాల్సుంటుంది. ఇది పూర్తి రోజు పర్యటన. కనీసం 15 మంది ప్రయాణీకులు ఉన్నా లేక  5000/- రూ. రుసుం చెల్లించినా ఈ పర్యటన చెయ్యవచ్చు. దీపస్తంభం పై నుంచి మడ అడవుల సౌందర్యాన్ని వీక్షించవచ్చు. ఈ ప్రయాణం లోనే కోరంగి సుందర సముద్రతీరం (Beach) కూడా చూడవచ్చు. [[దీపస్తంభం|దీపస్తంభ]] యాత్రీకులు తమతో ఆహారం, నీటిని తెచ్చుకోవాలి. Light-house వద్ద ఎలాంటి తినుబండారాలు లభించవు. ఈ మడ ఆడవులలో దీపస్తంభం వెళ్ళలేని వారు పడవరేవు దగ్గర ఉన్న ఎత్తైన గోపురం (Watch Tower) పై నుంచి మడ అడవుల సౌందర్యాన్ని వీక్షింపవచ్చు. ఇంకా చూడవలసినవి చెక్కబాట (Boardwalk), కోరంగి తాళ్ళ వంతెన (Corangi Rope Bridge). == ప్రయాణ మార్గం, వసతి == [[కాకినాడ]] రైల్వేస్టేషను నుండి 10 కి.మీ., [[రాజమహేంద్రవరం]] రైల్వే స్టేషను నుండి 70 కి.మీ.[[అమలాపురం]] బస్ స్టేషన్ నుంచి 43 కి.మీ.సమీప విమానాశ్రయం రాజమహేంద్రవరం. [[కాకినాడ]] నుంచి ఆటో లేక టాక్సీలో ఇక్కడకు సులభంగా చేరుకోవచ్చును. ఇక్కడ తిరుగు ప్రయాణానికి వాహనాల లభ్యత తక్కువ కావున, అందుకు ముందుగానే వాహన ఏర్పాటు చేసుకోవాలి. లేనిచో కోరంగి బస్‌స్టాండ్ కు నడవాలి. వసతి సౌకర్యం: కోరింగ వద్ద అటవీశాఖవారి విశ్రాంతి గృహం. ముందస్తు అభ్యర్ధనపై భోజన సౌకర్యం ఉందిక్కడ. == ముప్పులు, సమస్యలు == కాకినాడ ఓడరేవు పట్టణం సమీపంలోని జనసాంద్రత అధికంగా ఉన్న గ్రామాలకు దగ్గరగా ఉండటం వల్ల, స్థానిక జనాభా మడ అడవులను విపరీతంగా వినియోగిస్తున్నారు. ఇండియన్ బర్డ్ కన్జర్వేషన్ నెట్‌వర్క్ చేసిన ఒక సామాజిక-ఆర్థిక అధ్యయనంలో, చాలా మంది స్థానిక జాలర్లు అడవిలో కలపను సేకరిస్తారని వారి ప్రాథమిక అవసరాల కోసం మడ అడవులపై ఎక్కువగా ఆధారపడతారని తేలింది. అవిసెనియా అఫిసినాలిస్, అవిసెనియా మెరీనా జాతులను వంటచెరకుగా ఉపయోగిస్తున్నారు. ఆవాసాల విధ్వంసం కారణంగా నీటి నక్కల మనుగడ తీవ్రంగా దెబ్బతింది. గోదావరి డెల్టాలో పెరుగుతున్న పారిశ్రామికీకరణ, అధికమవుతున్న ఆక్వాకల్చర్ కార్యకలాపాలు, చేపల వేట ఒత్తిడి నీటి నక్కల జనాభాను తీవ్రంగా ప్రభావితం చేశాయి. అభయారణ్యంలో నీటి నక్కల సంరక్షణను నిర్ధారించడానికి మడ అడవుల పెంపకానికి ఆంధ్రప్రదేశ్ అటవీ శాఖ చర్యలు చేపట్టుతుంటుంది.<ref name="IBA2" /> == సంరక్షణ చర్యలు == ప్రస్తుతం ఉన్న మడ అడవులను పరిరక్షించడం, మెరుగుపరచడం, అభివృద్ధి చేయడం కోసం ఈ క్రింది పరిరక్షణ వ్యూహాలను అవలంబింస్తారు. <ref>{{Cite web|date=2026-04-27|title=Coringa Sanctuary|url=https://eastgodavari.ap.gov.in/tourist-place/coringa-sanctuary/|archive-url=https://web.archive.org/web/20260427204958/https://eastgodavari.ap.gov.in/tourist-place/coringa-sanctuary/|archive-date=2026-04-27|access-date=2026-08-09|website=East Godavari District. Ministry of Electronics & Information Technology, Government of India}}</ref> * మడ అడవులను సంరక్షిత ప్రాంతాల పరిధిలోకి తీసుకురావడం * ఆక్రమణలను నివారించడానికి ప్రధాన ప్రాంతాలతో సహా మడ అభయారణ్యాల సరిహద్దులను గుర్తించడం * ముమ్మరమైన పర్యవేక్షణ, రక్షణ చర్యలను చేపట్టడం * 12.5 మీటర్ల దూరంలో కాలువలు తవ్వి, ఖాళీ ప్రదేశాలలో పెద్ద ఎత్తున అటవీకరణ చేపట్టడం. * ప్రపంచ బ్యాంకు, భారత ప్రభుత్వ పర్యావరణ, అటవీ మంత్రిత్వ శాఖ నిధుల ద్వారా, నర్సరీలో పెంచిన 60 సెం.మీ. ఎత్తు గల మొక్కలను, కాలువల వాలు అంచుల వెంబడి 2.0 మీటర్ల దూరంలో, ఒకదాని తర్వాత ఒకటిగా నాటడం * మడ అడవులపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించడానికి అదే సమయంలో తీరప్రాంత సమాజం జీవనోపాధిని మెరుగుపరచడానికి, అభయారణ్యం చుట్టూ నివసిస్తున్న గ్రామస్థులకు సంక్షేమ చర్యలు/ప్రత్యామ్నాయాలను అందించడం ద్వారా, భాగస్వామ్య విధానంతో మడ అడవుల పరిరక్షణ కోసం పర్యావరణ-అభివృద్ధి కమిటీలను ఏర్పాటు చేయడం * సున్నితమైన జీవావరణ వ్యవస్థ ప్రాముఖ్యత, దాని రక్షణ ఆవశ్యకత పర్యావరణంలో దాని పాత్ర గురించి స్థానిక ప్రజలకు అవగాహన కల్పించడానికి ప్రకృతి అధ్యయన కేంద్రాన్ని ఏర్పాటు చేయడం == కోరింగ వన్యప్రాణి అభయారణ్యం - చిత్రమాలిక == <gallery> దస్త్రం:Common Kingfisher (45765137594).jpg|కింగ్ ఫిషర్ దస్త్రం:A Tortoise sculpture in wetlands of Coringa.jpg|తాబేలు శిల్పం దస్త్రం:A Kiosk near Backwaters in Coringa reserve.jpg|వెనుక జలాల దగ్గర దృశ్యం దస్త్రం:A tourist boat anchored at Coringa reserve.jpg|సందర్శకుల పడవ దస్త్రం:Coringa reserve forest park mangrove forest 05.jpg|కోరింగ అరణ్యంలో పక్షులు దస్త్రం:CORINGA ESTUARY.jpg|కోరింగలో కయ్య దస్త్రం:Crocodiles models at Sir AV Joseph Circle Coringa Wildlife Sanctuary.jpg|మొసళ్ల నమూనాలు దస్త్రం:Macha the Fishing cat sculpture in Coringa reserve.jpg|చేపలు పట్టే పిల్లి శిల్పం దస్త్రం:Wooden pathway leading into the Coringa reserve.jpg|చెక్క దారి దస్త్రం:Gateway towards Aquarium in Coringa reserve (Wide).jpg|ఆక్వెరియం కు దారి దస్త్రం:Bridged pathway in Coringa 1.jpg|వంతెన దారి దస్త్రం:A platform for view at Coringa national park.jpg|కోరింగలో పైనుంచి చూడడానికి ఎత్తైన వేదిక దస్త్రం:A wooden suspention bridge near Aquarium in Coringa reserve.jpg|వేలాడే చెక్క వంతెన దస్త్రం:KONASEEMA LIGHT HOUSE.JPG|కోనసీమ లైట్ హౌస్ దస్త్రం:Coringa Reserve Forest Park Mangrove Forest 99.jpg|కోరింగ - అటవీ శాఖ బోర్డు </gallery> == మూలాలు == {{reflist}} ==బయటి లింకులు== {{commons category|Coringa Wildlife Sanctuary}} * [http://www.coringawildlife.com/ అధికారిక వెబ్ సైటు.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170430091047/http://www.coringawildlife.com/ |date=2017-04-30 }} [[వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ అభయారణ్యాలు]] [[వర్గం:కాకినాడ జిల్లా]] [[వర్గం:ఈ వారం వ్యాసాలు]] gj4r4zl9xdmmrnmh3heyjgyrawz1qtk 4955870 4955868 2026-09-11T03:55:50Z యర్రా రామారావు 28161 4955870 wikitext text/x-wiki {{Infobox protected area | name = కోరింగ వన్యప్రాణి సంరక్షణ కేంద్రం | alt_name = | photo = Coringa Wildlife Sanctuary.JPG | photo_alt = | photo_caption = కోరింగ వన్యప్రాణి సంరక్షణ కేంద్రం వద్ద గోదావరి పాయ | photo_width = | map = India Andhra Pradesh | map_alt = | map_caption = ఆంధ్ర ఒరదేశ్ లోని కోరింగ వన్యప్రాణి సంరక్షణ కేంద్రం స్థలం | map_width = | location = [[ఆంధ్ర ప్రదేశ్]], [[భారతదేశం]] | nearest_city = [[కాకినాడ]] | lat_d = 16 | lat_m = 49 | lat_s = 53 | lat_NS = N | long_d = 82 | long_m = 20 | long_s = 12 | long_EW = E | coords = | coords_ref = | region = IN | area = {{convert|235.7|km2|acre|abbr=on}} | established = {{start date|1978|7|5}} | visitation_num = | visitation_year = | governing_body = ఆంధ్రప్రదేశ్ అటవీ శాఖ | world_heritage_site = | url = }} '''కోరింగ వన్యప్రాణి అభయారణ్యం''' లేదా '''కోరంగి వన్యప్రాణి సంరక్షణ కేంద్రం''' [[ఆంధ్రప్రదేశ్]] లో, [[కాకినాడ జిల్లా]], కోరంగి వద్ద ఉన్న అతిపెద్ద [[మడ అడవులు|మడ అడవుల]] అభయారణ్యం. కాకినాడ నుంచి కోనసీమ జిల్లా పరిధిలోని భైరవపాలెం వరకు సుమారు అరవై వేల ఎకరాల్లో ఈ అడవులు విస్తరించి ఉన్నాయి. ఈ అడవులు [[గోదావరి|గోదావరి నదీ]] ముఖద్వారంలోని ఒక భాగంలో ఉన్నాయి. అందంగా, గుబురుగా పెరిగే మడ వృక్షాలు సముద్రపు కోతలు, ప్రకృతి వైపరీత్యాల నుంచి తీర ప్రాంతాలను రక్షిస్తాయి. ఈ అభయారణ్యం పలు రకాలైన జంతువులకు, జలచరాలకు ఆశ్రయం ఇస్తోంది. ఇది తుఫాను, ఉప్పెనలు, ప్రవాహాలు, అలలు, ఆటుపోట్ల వల్ల కలిగే కోతను తగ్గించి, తీరప్రాంతాన్ని కూడా రక్షిస్తుంది. మడ అడవుల సంక్లిష్టమైన వేరు వ్యవస్థ, ఆహారం, వేటాడే జంతువుల నుండి ఆశ్రయం కోరుకునే చేపలు, ఇతర జీవులకు కూడా ఆ అడవి ఆశ్రయం ఇస్తోంది. == భౌగోళిక అంశాలు == అభయారణ్యం గోదావరి ముఖద్వారంలో ఒక భాగం. కోరింగ వన్యప్రాణుల అభయారణ్యం కాకినాడలోని ఓడరేవు నగరం నుండి 10 కి.మీ దూరంలో, కాకినాడ-యానాం జాతీయ రహదారి 216లో చొల్లంగి గ్రామంలో ఉంది, ఇది కాకినాడ బే వద్ద గౌతమి, గోదావరి నదుల డెల్టా శాఖల మీద ఉంది.<ref name="IBA2">{{cite web|title=Important Bird Areas in India - Andhra Pradesh|url=http://ibcn.in/wp-content/uploads/2011/12/13-136-168-Andhra-Pradesh.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130411070224/http://ibcn.in/wp-content/uploads/2011/12/13-136-168-Andhra-Pradesh.pdf|archive-date=11 April 2013|access-date=30 July 2012|publisher=Indian Bird Conservation Network}}</ref> ఇది 16°-30' నుండి 17°-00' N అక్షాంశాలు 82°-14' నుండి 82°-23'E రేఖాంశాల మధ్య ఉంది.<ref name="EG">{{cite web|title=Coringa Wildlife Sanctuary East Godavari District|url=http://eastgodavari.nic.in/touristplaces/coringa.aspx|access-date=2012-07-31|publisher=East Godavari District Web Portal}}</ref> ఇక్కడ విస్తృతమైన మడ పొడి ఆకురాల్చే ఉష్ణమండల అడవులు ఉన్నాయి.<ref name="IBA2" /> [[దస్త్రం:Mangroves map of Andhra Pradesh.png|thumb|ఆంధ్ర ప్రదేశ్ లో అభయారణ్యాల భౌగోళిక పటం ]] దాదాపు సగం ప్రాంతం వెనుక జలాలు (బ్యాక్ వాటర్), ఇందులో 18 కిమీ పొడవు ఇసుక గుంట ఉంది. కోరింగ, గాడేరు నదులు వాటి డెల్టా శాఖలు ఇతర నీటి మార్గాలతో పాటు ఈ ప్రాంతాన్ని కలుస్తాయి. ఇది దాదాపు 335.7 చదరపు కిలోమీటర్లు (129.6 చ.మై) మార్ష్ వృక్షాలను ఏర్పరుస్తుంది. ఈ ప్రాంతం సగటు ఉష్ణోగ్రత 17–40 °C (63–104 °F), సగటు వర్షపాతం 1,000 మిమీ కంటే ఎక్కువ.<ref name="IBA2" /> == మడ అడవులు == [[దస్త్రం:River in coringa forest.jpg|thumb|కోరింగ నది ముందు వైపునించి దృశ్యం ]] [[దస్త్రం:Entrance Gateway for Coringa Wildlife reserve.jpg|thumb|300x300px|కోరింగ వన్యప్రాణి అభయారణ్యం ప్రవేశద్వారం ]] కోరంగి అభయారణ్యం [[మడ అడవులు]] [[ఆంధ్రప్రదేశ్]] రాష్ట్రంలో [[కాకినాడ]]నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. అటవీశాఖ వారి లెక్కప్రకారం 235 చ. కి. మీ. విస్తీర్ణంలో విస్తరించి ఉన్న మడ [[అడవులు]] దేశంలోనే రెండవ పెద్ద మడ అడవులుగా స్థానం సంపాదించుకున్నాయి.<ref>{{Cite web|title=మనమూ వెళ్లొద్దామా మడ అడవులకు|url=https://www.eenadu.net/telugu-article/sunday-magazine/mada-forest-tourist-places-in-telugu/8/324000773|access-date=2024-07-07|website=EENADU|language=te}}</ref> ఇక్కడ 24 రకాల మడ చెట్లు, 120 పైగా పక్షి జాతులు ఉన్నాయి. ఇది తీవ్రంగా అంతరించిపోతున్న తెల్లవీపు రాబందు ( White-backed vulture), పొడవాటి ముక్కు రాబందులకు (long billed vulture) నిలయం. మడ అడవులు అనేవి తీరప్రాంతంలోని ఆటుపోట్ల మధ్య ఉండే మండలంలో పెరిగే చెట్లు, పొదల సమూహం. వీటికి ఉండే ఊత వేర్లు దట్టంగా అల్లుకుని ఉండటం వల్ల, ఆ చెట్లు నీటిపై కర్రల మీద నిలబడినట్లుగా కనిపిస్తాయి. ఈ వేర్ల అల్లిక వల్ల చెట్లు రోజువారీ ఆటుపోట్లను తట్టుకోగలవు; అందువల్ల, ఈ మడ అడవి రోజుకు కనీసం రెండుసార్లు వరదలకు గురవుతుంది. ఈ వేర్లు ఆటుపోట్ల నీటి కదలికను కూడా నెమ్మదింపజేస్తాయి, దీనివల్ల అవక్షేపాలు నీటి నుండి వేరుపడి బురదతో కూడిన అడుగు భాగాన్ని ఏర్పరుస్తాయి.<ref name="IBA2" /> చిత్తడినేలలో పెరిగే చెట్ల వేర్ల వ్యవస్థ భిన్నంగా ఉంటుంది. భూమిలోనికి ఉండే వేర్లవల్ల ఈ చెట్లకి కావలసినంత [[ఆక్సిజన్|ఆక్సిజన్‌]] తీసుకొనే అవకాశం తక్కువగా ఉంటుంది. ఎందుకంటే, ఇక్కడి నేలలు నిరంతరం నీటిలో మునిగి ఉంటాయి. వేర్ల ద్వారా గాలిపీల్చుకునే ఈ చిత్తడి అడవులు కేవలం నదీ సాగరసంగమ ప్రదేశంలో ఏర్పడ్డ చిత్తడి (బురద) నేలల్లోనే పెరుగుతాయి. అన్ని నదీ సాగర సంగమాలు చిత్తడి నేలలని ఏర్పరచవు. [[గంగా నది|గంగాతీర]] ప్రాంతం పశ్చిమ బెంగాల్లోని [[సుందరవనాలు|సుందర వనాలు]] మడ అడవుల తరువాతి స్థానం కోరంగి అభయారణ్యానిదే. అందంగా, గుబురుగా, దట్టంగా పెరిగే ఈ అడవులు [[సముద్రం|సముద్ర]]పు కోతనుంచి [[భూమి]]ని రక్షించే పెట్టని కోటలుగా ఉన్నాయి. == వృక్ష, జంతు సంపద == [[File:Coringa Wildlife Sanctuary 1.jpg|thumb|కొంగలతో ఉన్న సరస్సు దృశ్యం|alt=|290x290px]] మడ అడవులు వివిధ రకాల పక్షిజాతులకు ఆవాస ప్రాంతంగా ఉందని, [[ఉభయచరాలు]], [[పక్షులు]], [[క్షీరదాలు|క్షీరద]] జాతులు మొత్తం 119 రకాల జీవజాలం వీటిలో నివసిస్తున్నాయని కేంద్ర ప్రభుత్వ అటవీశాఖ అడిషనల్‌ డైరెక్టర్‌ జనరల్‌ (డబ్ల్యుఎల్‌) జగదీష్‌ కిష్వంత్‌ పేర్కొన్నారు. ఇక్కడ [[పున్నాగ|పొన్న]], మడ, [[కళింగ]], [[గుగ్గిలం]] మొదలైనటువంటి మడజాతి మొక్కలతో దట్టమైన [[చెట్టు|వృక్ష]] సంపద కలిగి వున్న ప్రాంతం. ఇక్కడ చేపలు పట్టు [[పిల్లి]], [[నీటి కుక్క|నీటికుక్క]], [[నక్క]] వంటి జంతువులు ఉన్నాయి. ఇక్కడ సముద్రపు [[తాబేలు]], [[మొసలి|ఉప్పునీటి మొసలిని]] చూడవచ్చు. పక్షులలో ఎక్కువగా కనిపించేవి- నీటి [[కాకి]], [[కొంగ]], [[నారాయణ పక్షి|నారాయణ పక్షులు]], ఉల్లం పిట్టలు, [[బాతు|బాతులు]], సముద్రపు చిలకలు. === వృక్ష సంపద === గోదావరి నది ఒడ్డున ఉన్న అభయారణ్యంలో మడ అడవులలో ఇరవై నాలుగు కుటుంబాలకు చెందిన ముప్పై ఐదు రకాల మొక్కలు ఉన్నాయి.<ref name="EG" /> '''అభయారణ్యంలో కనిపించే చెట్ల జాతులు''' # అవిసెన్నియా అఫిసినాలిస్ # అవిసెన్నియా మెరీనా # అవిసెన్నియా ఆల్బా # ఎక్సోకేరియా అగల్లోచా # రైజోఫోరా ముక్రోనాట # సెరియాప్స్ డేకాంద్ర (Ceriops decandra) # బృగేరా జిమ్నోరిజా # లుమ్నిట్జెరా రెసెమోసా # సొన్నెరటియా అపెటాలా # రైజోఫోరా కంజుగటా # ఏజిసెరాస్ కార్నిక్యులాటం # థెస్పెసియా పాపుల్నియోయిడ్స్ # హైబిస్కస్ టిలియాసియస్.<ref name="EG" /> '''కొన్ని పొదలు (shrubs):''' # డాల్బెర్జియా స్పినోసా # డెరిస్ ట్రిఫోలియాటా '''మూలికలు (spices):''' # సెసువియం పోర్టులాకాస్ట్రమ్ # సుయేదా మరిటిమా # సుయేదా మోనోయికా # సాలికోర్నియా బ్రాచియాట్టా '''గడ్డి రకాలు:''' # ఏలురోపస్ లాగోపోయిడ్స్ # పోర్టరేసియా కోర్క్టేట్ # మిరియోస్టాకియా వైటియానా (Myriostachya wightiana) === జంతు సంపద === మడ అడవుల వెనుక జలాల్లో లభించే ఆహారం కారణంగా, ఈ అభయారణ్యంలో అనేక రకాల [[పక్షి|పక్షులు]] ఉన్నాయి. ఆటు సమయంలో, కొన్ని ప్రాంతాలు (ఎత్తైన బురద నేలలు) బయటపడతాయి, అక్కడ చిన్న చేపలు, రొయ్యలు, [[మొలస్కా|మొలస్క్‌లు]] ఉంటాయి. ఇవి ఆహారం కోసం పక్షి జాతులను ఆకర్షిస్తాయి. తెల్ల వీపు రాబందు, పొడవాటి ముక్కు రాబందు వంటి తీవ్రంగా అంతరించిపోతున్న కొన్ని జాతులు ఈ అభయారణ్యంలో ఉన్నాయి. అభయారణ్యంలో కనిపించే పెయింటెడ్ స్టోర్క్, ఓరియంటల్ వైట్ ఐబిస్, ఫెర్రుగినస్ పోచార్డ్ అనేవి అంతరించిపోయే ప్రమాదానికి దగ్గరగా ఉన్న జాతులు, స్పాట్-బిల్డ్ పెలికాన్ అనేది అంతరించిపోయే ప్రమాదం ఉన్న జాతి. వాడర్స్ మడ అడవుల పక్షుల గణనీయమైన జనాభా కూడా ఉంది. మొత్తం మీద, 120 కంటే ఎక్కువ పక్షి జాతులు ఇక్కడ ఆశ్రయం పొందుతున్నట్లు నివేదించబడ్డాయి. వాటిలో అభయారణ్యంలో సాధారణంగా కనిపించే కొన్ని పక్షులు:<ref name="IBA2" /> # లిటిల్ ఎగ్రెట్ # క్యాటిల్ ఎగ్రెట్ # పైడ్ కింగ్ ఫిషర్ # స్మాల్ బ్లూ కింగ్ ఫిషర్ # బ్లాక్-క్యాప్డ్ కింగ్ ఫిషర్ # పాండ్ హెరాన్ # రీఫ్ హెరాన్ # గ్రే హెరాన్ # నైట్ హెరాన్ # లిటిల్ స్టింట్ # సాండ్‌పైపర్ # రెడ్ షాంక్ # రెడ్-వాటిల్డ్ లాప్‌వింగ్ # క్రో ఫీసెంట్ # ఫ్లెమింగోస్ # సీ గల్స్ # పర్పుల్ హెరాన్ # బ్రాహ్మణి కైట్ # ఓపెన్‌బిల్ స్టోర్క్ # లిటిల్ కార్మోరెంట్.<ref name="IBA2" /> పక్షులతో పాటు, ఈ అభయారణ్యంలో గోల్డెన్ జాకల్, సముద్ర తాబేలు, ఫిషింగ్ క్యాట్ జనాభా గణనీయంగా ఉంది. స్మూత్-కోటెడ్ ఆటర్ల సంతానోత్పత్తి జనాభా కూడా ఆరోగ్యకరంగా ఉంది. ఈ అభయారణ్యంలో 18 కిలోమీటర్ల పొడవైన ఇసుక గుంట ఉంది, ఇక్కడ ఆలివ్ రిడ్లీ సముద్ర తాబేళ్లు ప్రతి సంవత్సరం జనవరి నుండి మార్చి వరకు గూడు కట్టుకుంటాయి.<ref name="IBA2" /><ref name="EG" /> 1970వ దశకంలో అభయారణ్యంలోకి ఉప్పునీటి మొసలిని తిరిగి ప్రవేశపెట్టే ప్రయత్నాలు విఫలమయ్యాయి. 30 సంవత్సరాలకు పైగా ఆ జాతి అభయారణ్యంలో లేదు. == సందర్శనకు అనువైన సమయం == వర్షాకాలం వెళ్ళిన తరువాత అక్టోబరు నుంచి మే (తాజాగా జూన్) వరకు కోరింగ అభయారణ్యాన్ని సందర్శించడానికి అనువైన సమయం.<ref>{{Cite web |url=http://www.apallround.com/loadart.php?id=2008010216 |title=ఆర్కైవ్ నకలు |website= |access-date=2014-12-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304141856/http://www.apallround.com/loadart.php?id=2008010216 |archive-date=2016-03-04 |url-status=dead }}</ref> నవంబరు నుంచి ఫిబ్రవరి వరకు వలస [[పక్షులు|పక్షుల]]ను చూడవచ్చు. జనవరి నుంచి మార్చి నెలల వరకు  సముద్రపు [[తాబేళ్ళు]], సముద్ర తీరాన గుడ్లు పెట్టడానికై వస్తాయి. సంవత్సరంలో 12 నెలలూ ఈ అభయారణ్యాన్ని దర్శించవచ్చు. ఐతే దర్శించటానికి నవంబరు, డిసంబరు నెలలు అత్యుత్తమమైనవి. [[జీవవైవిధ్యం|జీవవైవిధ్యాన్ని]] ప్రత్యక్షంగా చూపడానికి, విజ్ఞానాన్నీ, వినోదాన్నీ ఒకే చోట పొందడానికి ఎకో పర్యాటకం - మడ అడవుల సందర్శన ఎంతగానో ఉపయోగపడుతుంది. రంగురంగుల పడవలు, చిత్తడినేలలు, సముద్రపు గాలీ ఎంతో ఆహ్లాదాన్ని కలిగిస్తాయి. == పర్యటనలు == గౌతమి నది ఉప్పుకయ్య లోని ఈ సుందరమైన మడ అడవులులో పడవల మీద  సముద్రం వరకూ సుమారు 30 నిమిషాల సేపు ప్రయాణించగలిగే సౌకర్యం కూడా ఇక్కడ ఉంది. అభయారణ్య పడవ రేవు నుంచి ఉదయం 9 నుంచి సాయంత్రం 5 గంటల దాకా పడవ సౌకర్యం ఉంది. మనిషికి 50 రూ.లు ప్రవేశ ధరపై, రేవు నుంచి, సముద్ర ముఖద్వారం దాకా, పడవ లో, మడ అడవుల గుండా తీసుకు వెళ్తారు. కనీసం 10 మంది [[ప్రయాణీకులు]] ఉంటే [[పడవ]] నడుపుతారు. లేదా తక్కువైన ప్రయాణీకుల రుసుము కూడా చెల్లించి, సముద్రముఖము వరకు పయనించవచ్చును. ఇంకా ఓడలకు దిక్కు తెలియుటకై, రేవున ఉండే దీపస్తంభం (Light-house) దాకా పడవ వెళ్ళే మరో పర్యటన కూడా ఉంది. దీనికి ఒక రోజు ముందు ఆరక్షణ (Reservation) చేసుకోవలి. సముద్రపు ఆటు పోటు  ల పై ఆధారపడి పడవ ప్రయాణ సమయాలు నిర్ధారిస్తారు. ఉదయం 8 గం.లకు అభయారణ్యానికి పర్యాటకులు రావాల్సుంటుంది. ఇది పూర్తి రోజు పర్యటన. కనీసం 15 మంది ప్రయాణీకులు ఉన్నా లేక  5000/- రూ. రుసుం చెల్లించినా ఈ పర్యటన చెయ్యవచ్చు. దీపస్తంభం పై నుంచి మడ అడవుల సౌందర్యాన్ని వీక్షించవచ్చు. ఈ ప్రయాణం లోనే కోరంగి సుందర సముద్రతీరం (Beach) కూడా చూడవచ్చు. [[దీపస్తంభం|దీపస్తంభ]] యాత్రీకులు తమతో ఆహారం, నీటిని తెచ్చుకోవాలి. Light-house వద్ద ఎలాంటి తినుబండారాలు లభించవు. ఈ మడ ఆడవులలో దీపస్తంభం వెళ్ళలేని వారు పడవరేవు దగ్గర ఉన్న ఎత్తైన గోపురం (Watch Tower) పై నుంచి మడ అడవుల సౌందర్యాన్ని వీక్షింపవచ్చు. ఇంకా చూడవలసినవి చెక్కబాట (Boardwalk), కోరంగి తాళ్ళ వంతెన (Corangi Rope Bridge). == ప్రయాణ మార్గం, వసతి == [[కాకినాడ]] రైల్వేస్టేషను నుండి 10 కి.మీ., [[రాజమహేంద్రవరం]] రైల్వే స్టేషను నుండి 70 కి.మీ.[[అమలాపురం]] బస్ స్టేషన్ నుంచి 43 కి.మీ.సమీప విమానాశ్రయం రాజమహేంద్రవరం. [[కాకినాడ]] నుంచి ఆటో లేక టాక్సీలో ఇక్కడకు సులభంగా చేరుకోవచ్చును. ఇక్కడ తిరుగు ప్రయాణానికి వాహనాల లభ్యత తక్కువ కావున, అందుకు ముందుగానే వాహన ఏర్పాటు చేసుకోవాలి. లేనిచో కోరంగి బస్‌స్టాండ్ కు నడవాలి. వసతి సౌకర్యం: కోరింగ వద్ద అటవీశాఖవారి విశ్రాంతి గృహం. ముందస్తు అభ్యర్ధనపై భోజన సౌకర్యం ఉందిక్కడ. == ముప్పులు, సమస్యలు == కాకినాడ ఓడరేవు పట్టణం సమీపంలోని జనసాంద్రత అధికంగా ఉన్న గ్రామాలకు దగ్గరగా ఉండటం వల్ల, స్థానిక జనాభా మడ అడవులను విపరీతంగా వినియోగిస్తున్నారు. ఇండియన్ బర్డ్ కన్జర్వేషన్ నెట్‌వర్క్ చేసిన ఒక సామాజిక-ఆర్థిక అధ్యయనంలో, చాలా మంది స్థానిక జాలర్లు అడవిలో కలపను సేకరిస్తారని వారి ప్రాథమిక అవసరాల కోసం మడ అడవులపై ఎక్కువగా ఆధారపడతారని తేలింది. అవిసెనియా అఫిసినాలిస్, అవిసెనియా మెరీనా జాతులను వంటచెరకుగా ఉపయోగిస్తున్నారు. ఆవాసాల విధ్వంసం కారణంగా నీటి నక్కల మనుగడ తీవ్రంగా దెబ్బతింది. గోదావరి డెల్టాలో పెరుగుతున్న పారిశ్రామికీకరణ, అధికమవుతున్న ఆక్వాకల్చర్ కార్యకలాపాలు, చేపల వేట ఒత్తిడి నీటి నక్కల జనాభాను తీవ్రంగా ప్రభావితం చేశాయి. అభయారణ్యంలో నీటి నక్కల సంరక్షణను నిర్ధారించడానికి మడ అడవుల పెంపకానికి ఆంధ్రప్రదేశ్ అటవీ శాఖ చర్యలు చేపట్టుతుంటుంది.<ref name="IBA2" /> == సంరక్షణ చర్యలు == ప్రస్తుతం ఉన్న మడ అడవులను పరిరక్షించడం, మెరుగుపరచడం, అభివృద్ధి చేయడం కోసం ఈ క్రింది పరిరక్షణ వ్యూహాలను అవలంబింస్తారు. <ref>{{Cite web|date=2026-04-27|title=Coringa Sanctuary|url=https://eastgodavari.ap.gov.in/tourist-place/coringa-sanctuary/|archive-url=https://web.archive.org/web/20260427204958/https://eastgodavari.ap.gov.in/tourist-place/coringa-sanctuary/|archive-date=2026-04-27|access-date=2026-08-09|website=East Godavari District. Ministry of Electronics & Information Technology, Government of India}}</ref> * మడ అడవులను సంరక్షిత ప్రాంతాల పరిధిలోకి తీసుకురావడం * ఆక్రమణలను నివారించడానికి ప్రధాన ప్రాంతాలతో సహా మడ అభయారణ్యాల సరిహద్దులను గుర్తించడం * ముమ్మరమైన పర్యవేక్షణ, రక్షణ చర్యలను చేపట్టడం * 12.5 మీటర్ల దూరంలో కాలువలు తవ్వి, ఖాళీ ప్రదేశాలలో పెద్ద ఎత్తున అటవీకరణ చేపట్టడం. * ప్రపంచ బ్యాంకు, భారత ప్రభుత్వ పర్యావరణ, అటవీ మంత్రిత్వ శాఖ నిధుల ద్వారా, నర్సరీలో పెంచిన 60 సెం.మీ. ఎత్తు గల మొక్కలను, కాలువల వాలు అంచుల వెంబడి 2.0 మీటర్ల దూరంలో, ఒకదాని తర్వాత ఒకటిగా నాటడం * మడ అడవులపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించడానికి అదే సమయంలో తీరప్రాంత సమాజం జీవనోపాధిని మెరుగుపరచడానికి, అభయారణ్యం చుట్టూ నివసిస్తున్న గ్రామస్థులకు సంక్షేమ చర్యలు/ప్రత్యామ్నాయాలను అందించడం ద్వారా, భాగస్వామ్య విధానంతో మడ అడవుల పరిరక్షణ కోసం పర్యావరణ-అభివృద్ధి కమిటీలను ఏర్పాటు చేయడం * సున్నితమైన జీవావరణ వ్యవస్థ ప్రాముఖ్యత, దాని రక్షణ ఆవశ్యకత పర్యావరణంలో దాని పాత్ర గురించి స్థానిక ప్రజలకు అవగాహన కల్పించడానికి ప్రకృతి అధ్యయన కేంద్రాన్ని ఏర్పాటు చేయడం == కోరింగ వన్యప్రాణి అభయారణ్యం - చిత్రమాలిక == <gallery> దస్త్రం:Common Kingfisher (45765137594).jpg|కింగ్ ఫిషర్ దస్త్రం:A Tortoise sculpture in wetlands of Coringa.jpg|తాబేలు శిల్పం దస్త్రం:A Kiosk near Backwaters in Coringa reserve.jpg|వెనుక జలాల దగ్గర దృశ్యం దస్త్రం:A tourist boat anchored at Coringa reserve.jpg|సందర్శకుల పడవ దస్త్రం:Coringa reserve forest park mangrove forest 05.jpg|కోరింగ అరణ్యంలో పక్షులు దస్త్రం:CORINGA ESTUARY.jpg|కోరింగలో కయ్య దస్త్రం:Crocodiles models at Sir AV Joseph Circle Coringa Wildlife Sanctuary.jpg|మొసళ్ల నమూనాలు దస్త్రం:Macha the Fishing cat sculpture in Coringa reserve.jpg|చేపలు పట్టే పిల్లి శిల్పం దస్త్రం:Wooden pathway leading into the Coringa reserve.jpg|చెక్క దారి దస్త్రం:Gateway towards Aquarium in Coringa reserve (Wide).jpg|ఆక్వెరియం కు దారి దస్త్రం:Bridged pathway in Coringa 1.jpg|వంతెన దారి దస్త్రం:A platform for view at Coringa national park.jpg|కోరింగలో పైనుంచి చూడడానికి ఎత్తైన వేదిక దస్త్రం:A wooden suspention bridge near Aquarium in Coringa reserve.jpg|వేలాడే చెక్క వంతెన దస్త్రం:KONASEEMA LIGHT HOUSE.JPG|కోనసీమ లైట్ హౌస్ దస్త్రం:Coringa Reserve Forest Park Mangrove Forest 99.jpg|కోరింగ - అటవీ శాఖ బోర్డు </gallery> == మూలాలు == {{reflist}} ==బయటి లింకులు== {{commons category|Coringa Wildlife Sanctuary}} * [http://www.coringawildlife.com/ అధికారిక వెబ్ సైటు.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170430091047/http://www.coringawildlife.com/ |date=2017-04-30 }} [[వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ అభయారణ్యాలు]] [[వర్గం:కాకినాడ జిల్లా]] [[వర్గం:ఈ వారం వ్యాసాలు]] j38fq9b7lsmvas6syfwxdjreifyl0qs 4955887 4955870 2026-09-11T06:10:41Z యర్రా రామారావు 28161 4955887 wikitext text/x-wiki {{Infobox protected area | name = కోరింగ వన్యప్రాణి సంరక్షణ కేంద్రం | alt_name = | photo = Coringa Wildlife Sanctuary.JPG | photo_alt = | photo_caption = కోరింగ వన్యప్రాణి సంరక్షణ కేంద్రం వద్ద గోదావరి పాయ | photo_width = | map = India Andhra Pradesh | map_alt = | map_caption = ఆంధ్ర ఒరదేశ్ లోని కోరింగ వన్యప్రాణి సంరక్షణ కేంద్రం స్థలం | map_width = | location = [[ఆంధ్ర ప్రదేశ్]], [[భారతదేశం]] | nearest_city = [[కాకినాడ]] | lat_d = 16 | lat_m = 49 | lat_s = 53 | lat_NS = N | long_d = 82 | long_m = 20 | long_s = 12 | long_EW = E | coords = | coords_ref = | region = IN | area = {{convert|235.7|km2|acre|abbr=on}} | established = {{start date|1978|7|5}} | visitation_num = | visitation_year = | governing_body = ఆంధ్రప్రదేశ్ అటవీ శాఖ | world_heritage_site = | url = }} '''కోరింగ వన్యప్రాణి అభయారణ్యం''' లేదా '''కోరంగి వన్యప్రాణి సంరక్షణ కేంద్రం''' [[ఆంధ్రప్రదేశ్]] లో, [[కాకినాడ జిల్లా]], కోరంగి వద్ద ఉన్న అతిపెద్ద [[మడ అడవులు|మడ అడవుల]] అభయారణ్యం. కాకినాడ నుంచి కోనసీమ జిల్లా పరిధిలోని భైరవపాలెం వరకు సుమారు అరవై వేల ఎకరాల్లో ఈ అడవులు విస్తరించి ఉన్నాయి. ఈ అడవులు [[గోదావరి|గోదావరి నదీ]] ముఖద్వారంలోని ఒక భాగంలో ఉన్నాయి. అందంగా, గుబురుగా పెరిగే మడ వృక్షాలు సముద్రపు కోతలు, ప్రకృతి వైపరీత్యాల నుంచి తీర ప్రాంతాలను రక్షిస్తాయి. ఈ అభయారణ్యం పలు రకాలైన జంతువులకు, జలచరాలకు ఆశ్రయం ఇస్తోంది. ఇది తుఫాను, ఉప్పెనలు, ప్రవాహాలు, అలలు, ఆటుపోట్ల వల్ల కలిగే కోతను తగ్గించి, తీరప్రాంతాన్ని కూడా రక్షిస్తుంది. మడ అడవుల సంక్లిష్టమైన వేరు వ్యవస్థ, ఆహారం, వేటాడే జంతువుల నుండి ఆశ్రయం కోరుకునే చేపలు, ఇతర జీవులకు కూడా ఆ అడవి ఆశ్రయం ఇస్తోంది. == భౌగోళిక అంశాలు == అభయారణ్యం గోదావరి ముఖద్వారంలో ఒక భాగం. కోరింగ వన్యప్రాణుల అభయారణ్యం కాకినాడలోని ఓడరేవు నగరం నుండి 10 కి.మీ దూరంలో, కాకినాడ-యానాం జాతీయ రహదారి 216లో చొల్లంగి గ్రామంలో ఉంది, ఇది కాకినాడ బే వద్ద గౌతమి, గోదావరి నదుల డెల్టా శాఖల మీద ఉంది.<ref name="IBA2">{{cite web|title=Important Bird Areas in India - Andhra Pradesh|url=http://ibcn.in/wp-content/uploads/2011/12/13-136-168-Andhra-Pradesh.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130411070224/http://ibcn.in/wp-content/uploads/2011/12/13-136-168-Andhra-Pradesh.pdf|archive-date=11 April 2013|access-date=30 July 2012|publisher=Indian Bird Conservation Network}}</ref> ఇది 16°-30' నుండి 17°-00' N అక్షాంశాలు 82°-14' నుండి 82°-23'E రేఖాంశాల మధ్య ఉంది.<ref name="EG">{{cite web|title=Coringa Wildlife Sanctuary East Godavari District|url=http://eastgodavari.nic.in/touristplaces/coringa.aspx|access-date=2012-07-31|publisher=East Godavari District Web Portal}}</ref> ఇక్కడ విస్తృతమైన మడ పొడి ఆకురాల్చే ఉష్ణమండల అడవులు ఉన్నాయి.<ref name="IBA2" /> [[దస్త్రం:Mangroves map of Andhra Pradesh.png|thumb|Geographical map of sanctuaries in [[Andhra Pradesh |Andhra Pradesh]] ]] దాదాపు సగం ప్రాంతం వెనుక జలాలు (బ్యాక్ వాటర్), ఇందులో 18 కిమీ పొడవు ఇసుక గుంట ఉంది. కోరింగ, గాడేరు నదులు వాటి డెల్టా శాఖలు ఇతర నీటి మార్గాలతో పాటు ఈ ప్రాంతాన్ని కలుస్తాయి. ఇది దాదాపు 335.7 చదరపు కిలోమీటర్లు (129.6 చ.మై) మార్ష్ వృక్షాలను ఏర్పరుస్తుంది. ఈ ప్రాంతం సగటు ఉష్ణోగ్రత 17–40 °C (63–104 °F), సగటు వర్షపాతం 1,000 మిమీ కంటే ఎక్కువ.<ref name="IBA2" /> == మడ అడవులు == [[దస్త్రం:River in coringa forest.jpg|thumb|కోరింగ నది ముందు వైపునించి దృశ్యం ]] [[దస్త్రం:Entrance Gateway for Coringa Wildlife reserve.jpg|thumb|300x300px|కోరింగ వన్యప్రాణి అభయారణ్యం ప్రవేశద్వారం ]] కోరంగి అభయారణ్యం [[మడ అడవులు]] [[ఆంధ్రప్రదేశ్]] రాష్ట్రంలో [[కాకినాడ]]నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. అటవీశాఖ వారి లెక్కప్రకారం 235 చ. కి. మీ. విస్తీర్ణంలో విస్తరించి ఉన్న మడ [[అడవులు]] దేశంలోనే రెండవ పెద్ద మడ అడవులుగా స్థానం సంపాదించుకున్నాయి.<ref>{{Cite web|title=మనమూ వెళ్లొద్దామా మడ అడవులకు|url=https://www.eenadu.net/telugu-article/sunday-magazine/mada-forest-tourist-places-in-telugu/8/324000773|access-date=2024-07-07|website=EENADU|language=te}}</ref> ఇక్కడ 24 రకాల మడ చెట్లు, 120 పైగా పక్షి జాతులు ఉన్నాయి. ఇది తీవ్రంగా అంతరించిపోతున్న తెల్లవీపు రాబందు ( White-backed vulture), పొడవాటి ముక్కు రాబందులకు (long billed vulture) నిలయం. మడ అడవులు అనేవి తీరప్రాంతంలోని ఆటుపోట్ల మధ్య ఉండే మండలంలో పెరిగే చెట్లు, పొదల సమూహం. వీటికి ఉండే ఊత వేర్లు దట్టంగా అల్లుకుని ఉండటం వల్ల, ఆ చెట్లు నీటిపై కర్రల మీద నిలబడినట్లుగా కనిపిస్తాయి. ఈ వేర్ల అల్లిక వల్ల చెట్లు రోజువారీ ఆటుపోట్లను తట్టుకోగలవు; అందువల్ల, ఈ మడ అడవి రోజుకు కనీసం రెండుసార్లు వరదలకు గురవుతుంది. ఈ వేర్లు ఆటుపోట్ల నీటి కదలికను కూడా నెమ్మదింపజేస్తాయి, దీనివల్ల అవక్షేపాలు నీటి నుండి వేరుపడి బురదతో కూడిన అడుగు భాగాన్ని ఏర్పరుస్తాయి.<ref name="IBA2" /> చిత్తడినేలలో పెరిగే చెట్ల వేర్ల వ్యవస్థ భిన్నంగా ఉంటుంది. భూమిలోనికి ఉండే వేర్లవల్ల ఈ చెట్లకి కావలసినంత [[ఆక్సిజన్|ఆక్సిజన్‌]] తీసుకొనే అవకాశం తక్కువగా ఉంటుంది. ఎందుకంటే, ఇక్కడి నేలలు నిరంతరం నీటిలో మునిగి ఉంటాయి. వేర్ల ద్వారా గాలిపీల్చుకునే ఈ చిత్తడి అడవులు కేవలం నదీ సాగరసంగమ ప్రదేశంలో ఏర్పడ్డ చిత్తడి (బురద) నేలల్లోనే పెరుగుతాయి. అన్ని నదీ సాగర సంగమాలు చిత్తడి నేలలని ఏర్పరచవు. [[గంగా నది|గంగాతీర]] ప్రాంతం పశ్చిమ బెంగాల్లోని [[సుందరవనాలు|సుందర వనాలు]] మడ అడవుల తరువాతి స్థానం కోరంగి అభయారణ్యానిదే. అందంగా, గుబురుగా, దట్టంగా పెరిగే ఈ అడవులు [[సముద్రం|సముద్ర]]పు కోతనుంచి [[భూమి]]ని రక్షించే పెట్టని కోటలుగా ఉన్నాయి. == వృక్ష, జంతు సంపద == [[File:Coringa Wildlife Sanctuary 1.jpg|thumb|కొంగలతో ఉన్న సరస్సు దృశ్యం|alt=|290x290px]] మడ అడవులు వివిధ రకాల పక్షిజాతులకు ఆవాస ప్రాంతంగా ఉందని, [[ఉభయచరాలు]], [[పక్షులు]], [[క్షీరదాలు|క్షీరద]] జాతులు మొత్తం 119 రకాల జీవజాలం వీటిలో నివసిస్తున్నాయని కేంద్ర ప్రభుత్వ అటవీశాఖ అడిషనల్‌ డైరెక్టర్‌ జనరల్‌ (డబ్ల్యుఎల్‌) జగదీష్‌ కిష్వంత్‌ పేర్కొన్నారు. ఇక్కడ [[పున్నాగ|పొన్న]], మడ, [[కళింగ]], [[గుగ్గిలం]] మొదలైనటువంటి మడజాతి మొక్కలతో దట్టమైన [[చెట్టు|వృక్ష]] సంపద కలిగి వున్న ప్రాంతం. ఇక్కడ చేపలు పట్టు [[పిల్లి]], [[నీటి కుక్క|నీటికుక్క]], [[నక్క]] వంటి జంతువులు ఉన్నాయి. ఇక్కడ సముద్రపు [[తాబేలు]], [[మొసలి|ఉప్పునీటి మొసలిని]] చూడవచ్చు. పక్షులలో ఎక్కువగా కనిపించేవి- నీటి [[కాకి]], [[కొంగ]], [[నారాయణ పక్షి|నారాయణ పక్షులు]], ఉల్లం పిట్టలు, [[బాతు|బాతులు]], సముద్రపు చిలకలు. === వృక్ష సంపద === గోదావరి నది ఒడ్డున ఉన్న అభయారణ్యంలో మడ అడవులలో ఇరవై నాలుగు కుటుంబాలకు చెందిన ముప్పై ఐదు రకాల మొక్కలు ఉన్నాయి.<ref name="EG" /> '''అభయారణ్యంలో కనిపించే చెట్ల జాతులు''' # అవిసెన్నియా అఫిసినాలిస్ # అవిసెన్నియా మెరీనా # అవిసెన్నియా ఆల్బా # ఎక్సోకేరియా అగల్లోచా # రైజోఫోరా ముక్రోనాట # సెరియాప్స్ డేకాంద్ర (Ceriops decandra) # బృగేరా జిమ్నోరిజా # లుమ్నిట్జెరా రెసెమోసా # సొన్నెరటియా అపెటాలా # రైజోఫోరా కంజుగటా # ఏజిసెరాస్ కార్నిక్యులాటం # థెస్పెసియా పాపుల్నియోయిడ్స్ # హైబిస్కస్ టిలియాసియస్.<ref name="EG" /> '''కొన్ని పొదలు (shrubs):''' # డాల్బెర్జియా స్పినోసా # డెరిస్ ట్రిఫోలియాటా '''మూలికలు (spices):''' # సెసువియం పోర్టులాకాస్ట్రమ్ # సుయేదా మరిటిమా # సుయేదా మోనోయికా # సాలికోర్నియా బ్రాచియాట్టా '''గడ్డి రకాలు:''' # ఏలురోపస్ లాగోపోయిడ్స్ # పోర్టరేసియా కోర్క్టేట్ # మిరియోస్టాకియా వైటియానా (Myriostachya wightiana) === జంతు సంపద === మడ అడవుల వెనుక జలాల్లో లభించే ఆహారం కారణంగా, ఈ అభయారణ్యంలో అనేక రకాల [[పక్షి|పక్షులు]] ఉన్నాయి. ఆటు సమయంలో, కొన్ని ప్రాంతాలు (ఎత్తైన బురద నేలలు) బయటపడతాయి, అక్కడ చిన్న చేపలు, రొయ్యలు, [[మొలస్కా|మొలస్క్‌లు]] ఉంటాయి. ఇవి ఆహారం కోసం పక్షి జాతులను ఆకర్షిస్తాయి. తెల్ల వీపు రాబందు, పొడవాటి ముక్కు రాబందు వంటి తీవ్రంగా అంతరించిపోతున్న కొన్ని జాతులు ఈ అభయారణ్యంలో ఉన్నాయి. అభయారణ్యంలో కనిపించే పెయింటెడ్ స్టోర్క్, ఓరియంటల్ వైట్ ఐబిస్, ఫెర్రుగినస్ పోచార్డ్ అనేవి అంతరించిపోయే ప్రమాదానికి దగ్గరగా ఉన్న జాతులు, స్పాట్-బిల్డ్ పెలికాన్ అనేది అంతరించిపోయే ప్రమాదం ఉన్న జాతి. వాడర్స్ మడ అడవుల పక్షుల గణనీయమైన జనాభా కూడా ఉంది. మొత్తం మీద, 120 కంటే ఎక్కువ పక్షి జాతులు ఇక్కడ ఆశ్రయం పొందుతున్నట్లు నివేదించబడ్డాయి. వాటిలో అభయారణ్యంలో సాధారణంగా కనిపించే కొన్ని పక్షులు:<ref name="IBA2" /> # లిటిల్ ఎగ్రెట్ # క్యాటిల్ ఎగ్రెట్ # పైడ్ కింగ్ ఫిషర్ # స్మాల్ బ్లూ కింగ్ ఫిషర్ # బ్లాక్-క్యాప్డ్ కింగ్ ఫిషర్ # పాండ్ హెరాన్ # రీఫ్ హెరాన్ # గ్రే హెరాన్ # నైట్ హెరాన్ # లిటిల్ స్టింట్ # సాండ్‌పైపర్ # రెడ్ షాంక్ # రెడ్-వాటిల్డ్ లాప్‌వింగ్ # క్రో ఫీసెంట్ # ఫ్లెమింగోస్ # సీ గల్స్ # పర్పుల్ హెరాన్ # బ్రాహ్మణి కైట్ # ఓపెన్‌బిల్ స్టోర్క్ # లిటిల్ కార్మోరెంట్.<ref name="IBA2" /> పక్షులతో పాటు, ఈ అభయారణ్యంలో గోల్డెన్ జాకల్, సముద్ర తాబేలు, ఫిషింగ్ క్యాట్ జనాభా గణనీయంగా ఉంది. స్మూత్-కోటెడ్ ఆటర్ల సంతానోత్పత్తి జనాభా కూడా ఆరోగ్యకరంగా ఉంది. ఈ అభయారణ్యంలో 18 కిలోమీటర్ల పొడవైన ఇసుక గుంట ఉంది, ఇక్కడ ఆలివ్ రిడ్లీ సముద్ర తాబేళ్లు ప్రతి సంవత్సరం జనవరి నుండి మార్చి వరకు గూడు కట్టుకుంటాయి.<ref name="IBA2" /><ref name="EG" /> 1970వ దశకంలో అభయారణ్యంలోకి ఉప్పునీటి మొసలిని తిరిగి ప్రవేశపెట్టే ప్రయత్నాలు విఫలమయ్యాయి. 30 సంవత్సరాలకు పైగా ఆ జాతి అభయారణ్యంలో లేదు. == సందర్శనకు అనువైన సమయం == వర్షాకాలం వెళ్ళిన తరువాత అక్టోబరు నుంచి మే (తాజాగా జూన్) వరకు కోరింగ అభయారణ్యాన్ని సందర్శించడానికి అనువైన సమయం.<ref>{{Cite web |url=http://www.apallround.com/loadart.php?id=2008010216 |title=ఆర్కైవ్ నకలు |website= |access-date=2014-12-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304141856/http://www.apallround.com/loadart.php?id=2008010216 |archive-date=2016-03-04 |url-status=dead }}</ref> నవంబరు నుంచి ఫిబ్రవరి వరకు వలస [[పక్షులు|పక్షుల]]ను చూడవచ్చు. జనవరి నుంచి మార్చి నెలల వరకు  సముద్రపు [[తాబేళ్ళు]], సముద్ర తీరాన గుడ్లు పెట్టడానికై వస్తాయి. సంవత్సరంలో 12 నెలలూ ఈ అభయారణ్యాన్ని దర్శించవచ్చు. ఐతే దర్శించటానికి నవంబరు, డిసంబరు నెలలు అత్యుత్తమమైనవి. [[జీవవైవిధ్యం|జీవవైవిధ్యాన్ని]] ప్రత్యక్షంగా చూపడానికి, విజ్ఞానాన్నీ, వినోదాన్నీ ఒకే చోట పొందడానికి ఎకో పర్యాటకం - మడ అడవుల సందర్శన ఎంతగానో ఉపయోగపడుతుంది. రంగురంగుల పడవలు, చిత్తడినేలలు, సముద్రపు గాలీ ఎంతో ఆహ్లాదాన్ని కలిగిస్తాయి. == పర్యటనలు == గౌతమి నది ఉప్పుకయ్య లోని ఈ సుందరమైన మడ అడవులులో పడవల మీద  సముద్రం వరకూ సుమారు 30 నిమిషాల సేపు ప్రయాణించగలిగే సౌకర్యం కూడా ఇక్కడ ఉంది. అభయారణ్య పడవ రేవు నుంచి ఉదయం 9 నుంచి సాయంత్రం 5 గంటల దాకా పడవ సౌకర్యం ఉంది. మనిషికి 50 రూ.లు ప్రవేశ ధరపై, రేవు నుంచి, సముద్ర ముఖద్వారం దాకా, పడవ లో, మడ అడవుల గుండా తీసుకు వెళ్తారు. కనీసం 10 మంది [[ప్రయాణీకులు]] ఉంటే [[పడవ]] నడుపుతారు. లేదా తక్కువైన ప్రయాణీకుల రుసుము కూడా చెల్లించి, సముద్రముఖము వరకు పయనించవచ్చును. ఇంకా ఓడలకు దిక్కు తెలియుటకై, రేవున ఉండే దీపస్తంభం (Light-house) దాకా పడవ వెళ్ళే మరో పర్యటన కూడా ఉంది. దీనికి ఒక రోజు ముందు ఆరక్షణ (Reservation) చేసుకోవలి. సముద్రపు ఆటు పోటు  ల పై ఆధారపడి పడవ ప్రయాణ సమయాలు నిర్ధారిస్తారు. ఉదయం 8 గం.లకు అభయారణ్యానికి పర్యాటకులు రావాల్సుంటుంది. ఇది పూర్తి రోజు పర్యటన. కనీసం 15 మంది ప్రయాణీకులు ఉన్నా లేక  5000/- రూ. రుసుం చెల్లించినా ఈ పర్యటన చెయ్యవచ్చు. దీపస్తంభం పై నుంచి మడ అడవుల సౌందర్యాన్ని వీక్షించవచ్చు. ఈ ప్రయాణం లోనే కోరంగి సుందర సముద్రతీరం (Beach) కూడా చూడవచ్చు. [[దీపస్తంభం|దీపస్తంభ]] యాత్రీకులు తమతో ఆహారం, నీటిని తెచ్చుకోవాలి. Light-house వద్ద ఎలాంటి తినుబండారాలు లభించవు. ఈ మడ ఆడవులలో దీపస్తంభం వెళ్ళలేని వారు పడవరేవు దగ్గర ఉన్న ఎత్తైన గోపురం (Watch Tower) పై నుంచి మడ అడవుల సౌందర్యాన్ని వీక్షింపవచ్చు. ఇంకా చూడవలసినవి చెక్కబాట (Boardwalk), కోరంగి తాళ్ళ వంతెన (Corangi Rope Bridge). == ప్రయాణ మార్గం, వసతి == [[కాకినాడ]] రైల్వేస్టేషను నుండి 10 కి.మీ., [[రాజమహేంద్రవరం]] రైల్వే స్టేషను నుండి 70 కి.మీ.[[అమలాపురం]] బస్ స్టేషన్ నుంచి 43 కి.మీ.సమీప విమానాశ్రయం రాజమహేంద్రవరం. [[కాకినాడ]] నుంచి ఆటో లేక టాక్సీలో ఇక్కడకు సులభంగా చేరుకోవచ్చును. ఇక్కడ తిరుగు ప్రయాణానికి వాహనాల లభ్యత తక్కువ కావున, అందుకు ముందుగానే వాహన ఏర్పాటు చేసుకోవాలి. లేనిచో కోరంగి బస్‌స్టాండ్ కు నడవాలి. వసతి సౌకర్యం: కోరింగ వద్ద అటవీశాఖవారి విశ్రాంతి గృహం. ముందస్తు అభ్యర్ధనపై భోజన సౌకర్యం ఉందిక్కడ. == ముప్పులు, సమస్యలు == కాకినాడ ఓడరేవు పట్టణం సమీపంలోని జనసాంద్రత అధికంగా ఉన్న గ్రామాలకు దగ్గరగా ఉండటం వల్ల, స్థానిక జనాభా మడ అడవులను విపరీతంగా వినియోగిస్తున్నారు. ఇండియన్ బర్డ్ కన్జర్వేషన్ నెట్‌వర్క్ చేసిన ఒక సామాజిక-ఆర్థిక అధ్యయనంలో, చాలా మంది స్థానిక జాలర్లు అడవిలో కలపను సేకరిస్తారని వారి ప్రాథమిక అవసరాల కోసం మడ అడవులపై ఎక్కువగా ఆధారపడతారని తేలింది. అవిసెనియా అఫిసినాలిస్, అవిసెనియా మెరీనా జాతులను వంటచెరకుగా ఉపయోగిస్తున్నారు. ఆవాసాల విధ్వంసం కారణంగా నీటి నక్కల మనుగడ తీవ్రంగా దెబ్బతింది. గోదావరి డెల్టాలో పెరుగుతున్న పారిశ్రామికీకరణ, అధికమవుతున్న ఆక్వాకల్చర్ కార్యకలాపాలు, చేపల వేట ఒత్తిడి నీటి నక్కల జనాభాను తీవ్రంగా ప్రభావితం చేశాయి. అభయారణ్యంలో నీటి నక్కల సంరక్షణను నిర్ధారించడానికి మడ అడవుల పెంపకానికి ఆంధ్రప్రదేశ్ అటవీ శాఖ చర్యలు చేపట్టుతుంటుంది.<ref name="IBA2" /> == సంరక్షణ చర్యలు == ప్రస్తుతం ఉన్న మడ అడవులను పరిరక్షించడం, మెరుగుపరచడం, అభివృద్ధి చేయడం కోసం ఈ క్రింది పరిరక్షణ వ్యూహాలను అవలంబింస్తారు. <ref>{{Cite web|date=2026-04-27|title=Coringa Sanctuary|url=https://eastgodavari.ap.gov.in/tourist-place/coringa-sanctuary/|archive-url=https://web.archive.org/web/20260427204958/https://eastgodavari.ap.gov.in/tourist-place/coringa-sanctuary/|archive-date=2026-04-27|access-date=2026-08-09|website=East Godavari District. Ministry of Electronics & Information Technology, Government of India}}</ref> * మడ అడవులను సంరక్షిత ప్రాంతాల పరిధిలోకి తీసుకురావడం * ఆక్రమణలను నివారించడానికి ప్రధాన ప్రాంతాలతో సహా మడ అభయారణ్యాల సరిహద్దులను గుర్తించడం * ముమ్మరమైన పర్యవేక్షణ, రక్షణ చర్యలను చేపట్టడం * 12.5 మీటర్ల దూరంలో కాలువలు తవ్వి, ఖాళీ ప్రదేశాలలో పెద్ద ఎత్తున అటవీకరణ చేపట్టడం. * ప్రపంచ బ్యాంకు, భారత ప్రభుత్వ పర్యావరణ, అటవీ మంత్రిత్వ శాఖ నిధుల ద్వారా, నర్సరీలో పెంచిన 60 సెం.మీ. ఎత్తు గల మొక్కలను, కాలువల వాలు అంచుల వెంబడి 2.0 మీటర్ల దూరంలో, ఒకదాని తర్వాత ఒకటిగా నాటడం * మడ అడవులపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించడానికి అదే సమయంలో తీరప్రాంత సమాజం జీవనోపాధిని మెరుగుపరచడానికి, అభయారణ్యం చుట్టూ నివసిస్తున్న గ్రామస్థులకు సంక్షేమ చర్యలు/ప్రత్యామ్నాయాలను అందించడం ద్వారా, భాగస్వామ్య విధానంతో మడ అడవుల పరిరక్షణ కోసం పర్యావరణ-అభివృద్ధి కమిటీలను ఏర్పాటు చేయడం * సున్నితమైన జీవావరణ వ్యవస్థ ప్రాముఖ్యత, దాని రక్షణ ఆవశ్యకత పర్యావరణంలో దాని పాత్ర గురించి స్థానిక ప్రజలకు అవగాహన కల్పించడానికి ప్రకృతి అధ్యయన కేంద్రాన్ని ఏర్పాటు చేయడం == కోరింగ వన్యప్రాణి అభయారణ్యం - చిత్రమాలిక == <gallery> దస్త్రం:Common Kingfisher (45765137594).jpg|కింగ్ ఫిషర్ దస్త్రం:A Tortoise sculpture in wetlands of Coringa.jpg|తాబేలు శిల్పం దస్త్రం:A Kiosk near Backwaters in Coringa reserve.jpg|వెనుక జలాల దగ్గర దృశ్యం దస్త్రం:A tourist boat anchored at Coringa reserve.jpg|సందర్శకుల పడవ దస్త్రం:Coringa reserve forest park mangrove forest 05.jpg|కోరింగ అరణ్యంలో పక్షులు దస్త్రం:CORINGA ESTUARY.jpg|కోరింగలో కయ్య దస్త్రం:Crocodiles models at Sir AV Joseph Circle Coringa Wildlife Sanctuary.jpg|మొసళ్ల నమూనాలు దస్త్రం:Macha the Fishing cat sculpture in Coringa reserve.jpg|చేపలు పట్టే పిల్లి శిల్పం దస్త్రం:Wooden pathway leading into the Coringa reserve.jpg|చెక్క దారి దస్త్రం:Gateway towards Aquarium in Coringa reserve (Wide).jpg|ఆక్వెరియం కు దారి దస్త్రం:Bridged pathway in Coringa 1.jpg|వంతెన దారి దస్త్రం:A platform for view at Coringa national park.jpg|కోరింగలో పైనుంచి చూడడానికి ఎత్తైన వేదిక దస్త్రం:A wooden suspention bridge near Aquarium in Coringa reserve.jpg|వేలాడే చెక్క వంతెన దస్త్రం:KONASEEMA LIGHT HOUSE.JPG|కోనసీమ లైట్ హౌస్ దస్త్రం:Coringa Reserve Forest Park Mangrove Forest 99.jpg|కోరింగ - అటవీ శాఖ బోర్డు </gallery> == మూలాలు == {{reflist}} ==బయటి లింకులు== {{commons category|Coringa Wildlife Sanctuary}} * [http://www.coringawildlife.com/ అధికారిక వెబ్ సైటు.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170430091047/http://www.coringawildlife.com/ |date=2017-04-30 }} [[వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ అభయారణ్యాలు]] [[వర్గం:కాకినాడ జిల్లా]] [[వర్గం:ఈ వారం వ్యాసాలు]] a0gfrhp8b6upzke71c9psld777nmo88 4955889 4955887 2026-09-11T06:15:57Z యర్రా రామారావు 28161 [[Special:Contributions/యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] ([[User talk:యర్రా రామారావు|చర్చ]]) దిద్దుబాటు చేసిన కూర్పు 4955887 ను రద్దు చేసారు 4955889 wikitext text/x-wiki {{Infobox protected area | name = కోరింగ వన్యప్రాణి సంరక్షణ కేంద్రం | alt_name = | photo = Coringa Wildlife Sanctuary.JPG | photo_alt = | photo_caption = కోరింగ వన్యప్రాణి సంరక్షణ కేంద్రం వద్ద గోదావరి పాయ | photo_width = | map = India Andhra Pradesh | map_alt = | map_caption = ఆంధ్ర ఒరదేశ్ లోని కోరింగ వన్యప్రాణి సంరక్షణ కేంద్రం స్థలం | map_width = | location = [[ఆంధ్ర ప్రదేశ్]], [[భారతదేశం]] | nearest_city = [[కాకినాడ]] | lat_d = 16 | lat_m = 49 | lat_s = 53 | lat_NS = N | long_d = 82 | long_m = 20 | long_s = 12 | long_EW = E | coords = | coords_ref = | region = IN | area = {{convert|235.7|km2|acre|abbr=on}} | established = {{start date|1978|7|5}} | visitation_num = | visitation_year = | governing_body = ఆంధ్రప్రదేశ్ అటవీ శాఖ | world_heritage_site = | url = }} '''కోరింగ వన్యప్రాణి అభయారణ్యం''' లేదా '''కోరంగి వన్యప్రాణి సంరక్షణ కేంద్రం''' [[ఆంధ్రప్రదేశ్]] లో, [[కాకినాడ జిల్లా]], కోరంగి వద్ద ఉన్న అతిపెద్ద [[మడ అడవులు|మడ అడవుల]] అభయారణ్యం. కాకినాడ నుంచి కోనసీమ జిల్లా పరిధిలోని భైరవపాలెం వరకు సుమారు అరవై వేల ఎకరాల్లో ఈ అడవులు విస్తరించి ఉన్నాయి. ఈ అడవులు [[గోదావరి|గోదావరి నదీ]] ముఖద్వారంలోని ఒక భాగంలో ఉన్నాయి. అందంగా, గుబురుగా పెరిగే మడ వృక్షాలు సముద్రపు కోతలు, ప్రకృతి వైపరీత్యాల నుంచి తీర ప్రాంతాలను రక్షిస్తాయి. ఈ అభయారణ్యం పలు రకాలైన జంతువులకు, జలచరాలకు ఆశ్రయం ఇస్తోంది. ఇది తుఫాను, ఉప్పెనలు, ప్రవాహాలు, అలలు, ఆటుపోట్ల వల్ల కలిగే కోతను తగ్గించి, తీరప్రాంతాన్ని కూడా రక్షిస్తుంది. మడ అడవుల సంక్లిష్టమైన వేరు వ్యవస్థ, ఆహారం, వేటాడే జంతువుల నుండి ఆశ్రయం కోరుకునే చేపలు, ఇతర జీవులకు కూడా ఆ అడవి ఆశ్రయం ఇస్తోంది. == భౌగోళిక అంశాలు == అభయారణ్యం గోదావరి ముఖద్వారంలో ఒక భాగం. కోరింగ వన్యప్రాణుల అభయారణ్యం కాకినాడలోని ఓడరేవు నగరం నుండి 10 కి.మీ దూరంలో, కాకినాడ-యానాం జాతీయ రహదారి 216లో చొల్లంగి గ్రామంలో ఉంది, ఇది కాకినాడ బే వద్ద గౌతమి, గోదావరి నదుల డెల్టా శాఖల మీద ఉంది.<ref name="IBA2">{{cite web|title=Important Bird Areas in India - Andhra Pradesh|url=http://ibcn.in/wp-content/uploads/2011/12/13-136-168-Andhra-Pradesh.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130411070224/http://ibcn.in/wp-content/uploads/2011/12/13-136-168-Andhra-Pradesh.pdf|archive-date=11 April 2013|access-date=30 July 2012|publisher=Indian Bird Conservation Network}}</ref> ఇది 16°-30' నుండి 17°-00' N అక్షాంశాలు 82°-14' నుండి 82°-23'E రేఖాంశాల మధ్య ఉంది.<ref name="EG">{{cite web|title=Coringa Wildlife Sanctuary East Godavari District|url=http://eastgodavari.nic.in/touristplaces/coringa.aspx|access-date=2012-07-31|publisher=East Godavari District Web Portal}}</ref> ఇక్కడ విస్తృతమైన మడ పొడి ఆకురాల్చే ఉష్ణమండల అడవులు ఉన్నాయి.<ref name="IBA2" /> [[దస్త్రం:Mangroves map of Andhra Pradesh.png|thumb|ఆంధ్ర ప్రదేశ్ లో అభయారణ్యాల భౌగోళిక పటం ]] దాదాపు సగం ప్రాంతం వెనుక జలాలు (బ్యాక్ వాటర్), ఇందులో 18 కిమీ పొడవు ఇసుక గుంట ఉంది. కోరింగ, గాడేరు నదులు వాటి డెల్టా శాఖలు ఇతర నీటి మార్గాలతో పాటు ఈ ప్రాంతాన్ని కలుస్తాయి. ఇది దాదాపు 335.7 చదరపు కిలోమీటర్లు (129.6 చ.మై) మార్ష్ వృక్షాలను ఏర్పరుస్తుంది. ఈ ప్రాంతం సగటు ఉష్ణోగ్రత 17–40 °C (63–104 °F), సగటు వర్షపాతం 1,000 మిమీ కంటే ఎక్కువ.<ref name="IBA2" /> == మడ అడవులు == [[దస్త్రం:River in coringa forest.jpg|thumb|కోరింగ నది ముందు వైపునించి దృశ్యం ]] [[దస్త్రం:Entrance Gateway for Coringa Wildlife reserve.jpg|thumb|300x300px|కోరింగ వన్యప్రాణి అభయారణ్యం ప్రవేశద్వారం ]] కోరంగి అభయారణ్యం [[మడ అడవులు]] [[ఆంధ్రప్రదేశ్]] రాష్ట్రంలో [[కాకినాడ]]నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. అటవీశాఖ వారి లెక్కప్రకారం 235 చ. కి. మీ. విస్తీర్ణంలో విస్తరించి ఉన్న మడ [[అడవులు]] దేశంలోనే రెండవ పెద్ద మడ అడవులుగా స్థానం సంపాదించుకున్నాయి.<ref>{{Cite web|title=మనమూ వెళ్లొద్దామా మడ అడవులకు|url=https://www.eenadu.net/telugu-article/sunday-magazine/mada-forest-tourist-places-in-telugu/8/324000773|access-date=2024-07-07|website=EENADU|language=te}}</ref> ఇక్కడ 24 రకాల మడ చెట్లు, 120 పైగా పక్షి జాతులు ఉన్నాయి. ఇది తీవ్రంగా అంతరించిపోతున్న తెల్లవీపు రాబందు ( White-backed vulture), పొడవాటి ముక్కు రాబందులకు (long billed vulture) నిలయం. మడ అడవులు అనేవి తీరప్రాంతంలోని ఆటుపోట్ల మధ్య ఉండే మండలంలో పెరిగే చెట్లు, పొదల సమూహం. వీటికి ఉండే ఊత వేర్లు దట్టంగా అల్లుకుని ఉండటం వల్ల, ఆ చెట్లు నీటిపై కర్రల మీద నిలబడినట్లుగా కనిపిస్తాయి. ఈ వేర్ల అల్లిక వల్ల చెట్లు రోజువారీ ఆటుపోట్లను తట్టుకోగలవు; అందువల్ల, ఈ మడ అడవి రోజుకు కనీసం రెండుసార్లు వరదలకు గురవుతుంది. ఈ వేర్లు ఆటుపోట్ల నీటి కదలికను కూడా నెమ్మదింపజేస్తాయి, దీనివల్ల అవక్షేపాలు నీటి నుండి వేరుపడి బురదతో కూడిన అడుగు భాగాన్ని ఏర్పరుస్తాయి.<ref name="IBA2" /> చిత్తడినేలలో పెరిగే చెట్ల వేర్ల వ్యవస్థ భిన్నంగా ఉంటుంది. భూమిలోనికి ఉండే వేర్లవల్ల ఈ చెట్లకి కావలసినంత [[ఆక్సిజన్|ఆక్సిజన్‌]] తీసుకొనే అవకాశం తక్కువగా ఉంటుంది. ఎందుకంటే, ఇక్కడి నేలలు నిరంతరం నీటిలో మునిగి ఉంటాయి. వేర్ల ద్వారా గాలిపీల్చుకునే ఈ చిత్తడి అడవులు కేవలం నదీ సాగరసంగమ ప్రదేశంలో ఏర్పడ్డ చిత్తడి (బురద) నేలల్లోనే పెరుగుతాయి. అన్ని నదీ సాగర సంగమాలు చిత్తడి నేలలని ఏర్పరచవు. [[గంగా నది|గంగాతీర]] ప్రాంతం పశ్చిమ బెంగాల్లోని [[సుందరవనాలు|సుందర వనాలు]] మడ అడవుల తరువాతి స్థానం కోరంగి అభయారణ్యానిదే. అందంగా, గుబురుగా, దట్టంగా పెరిగే ఈ అడవులు [[సముద్రం|సముద్ర]]పు కోతనుంచి [[భూమి]]ని రక్షించే పెట్టని కోటలుగా ఉన్నాయి. == వృక్ష, జంతు సంపద == [[File:Coringa Wildlife Sanctuary 1.jpg|thumb|కొంగలతో ఉన్న సరస్సు దృశ్యం|alt=|290x290px]] మడ అడవులు వివిధ రకాల పక్షిజాతులకు ఆవాస ప్రాంతంగా ఉందని, [[ఉభయచరాలు]], [[పక్షులు]], [[క్షీరదాలు|క్షీరద]] జాతులు మొత్తం 119 రకాల జీవజాలం వీటిలో నివసిస్తున్నాయని కేంద్ర ప్రభుత్వ అటవీశాఖ అడిషనల్‌ డైరెక్టర్‌ జనరల్‌ (డబ్ల్యుఎల్‌) జగదీష్‌ కిష్వంత్‌ పేర్కొన్నారు. ఇక్కడ [[పున్నాగ|పొన్న]], మడ, [[కళింగ]], [[గుగ్గిలం]] మొదలైనటువంటి మడజాతి మొక్కలతో దట్టమైన [[చెట్టు|వృక్ష]] సంపద కలిగి వున్న ప్రాంతం. ఇక్కడ చేపలు పట్టు [[పిల్లి]], [[నీటి కుక్క|నీటికుక్క]], [[నక్క]] వంటి జంతువులు ఉన్నాయి. ఇక్కడ సముద్రపు [[తాబేలు]], [[మొసలి|ఉప్పునీటి మొసలిని]] చూడవచ్చు. పక్షులలో ఎక్కువగా కనిపించేవి- నీటి [[కాకి]], [[కొంగ]], [[నారాయణ పక్షి|నారాయణ పక్షులు]], ఉల్లం పిట్టలు, [[బాతు|బాతులు]], సముద్రపు చిలకలు. === వృక్ష సంపద === గోదావరి నది ఒడ్డున ఉన్న అభయారణ్యంలో మడ అడవులలో ఇరవై నాలుగు కుటుంబాలకు చెందిన ముప్పై ఐదు రకాల మొక్కలు ఉన్నాయి.<ref name="EG" /> '''అభయారణ్యంలో కనిపించే చెట్ల జాతులు''' # అవిసెన్నియా అఫిసినాలిస్ # అవిసెన్నియా మెరీనా # అవిసెన్నియా ఆల్బా # ఎక్సోకేరియా అగల్లోచా # రైజోఫోరా ముక్రోనాట # సెరియాప్స్ డేకాంద్ర (Ceriops decandra) # బృగేరా జిమ్నోరిజా # లుమ్నిట్జెరా రెసెమోసా # సొన్నెరటియా అపెటాలా # రైజోఫోరా కంజుగటా # ఏజిసెరాస్ కార్నిక్యులాటం # థెస్పెసియా పాపుల్నియోయిడ్స్ # హైబిస్కస్ టిలియాసియస్.<ref name="EG" /> '''కొన్ని పొదలు (shrubs):''' # డాల్బెర్జియా స్పినోసా # డెరిస్ ట్రిఫోలియాటా '''మూలికలు (spices):''' # సెసువియం పోర్టులాకాస్ట్రమ్ # సుయేదా మరిటిమా # సుయేదా మోనోయికా # సాలికోర్నియా బ్రాచియాట్టా '''గడ్డి రకాలు:''' # ఏలురోపస్ లాగోపోయిడ్స్ # పోర్టరేసియా కోర్క్టేట్ # మిరియోస్టాకియా వైటియానా (Myriostachya wightiana) === జంతు సంపద === మడ అడవుల వెనుక జలాల్లో లభించే ఆహారం కారణంగా, ఈ అభయారణ్యంలో అనేక రకాల [[పక్షి|పక్షులు]] ఉన్నాయి. ఆటు సమయంలో, కొన్ని ప్రాంతాలు (ఎత్తైన బురద నేలలు) బయటపడతాయి, అక్కడ చిన్న చేపలు, రొయ్యలు, [[మొలస్కా|మొలస్క్‌లు]] ఉంటాయి. ఇవి ఆహారం కోసం పక్షి జాతులను ఆకర్షిస్తాయి. తెల్ల వీపు రాబందు, పొడవాటి ముక్కు రాబందు వంటి తీవ్రంగా అంతరించిపోతున్న కొన్ని జాతులు ఈ అభయారణ్యంలో ఉన్నాయి. అభయారణ్యంలో కనిపించే పెయింటెడ్ స్టోర్క్, ఓరియంటల్ వైట్ ఐబిస్, ఫెర్రుగినస్ పోచార్డ్ అనేవి అంతరించిపోయే ప్రమాదానికి దగ్గరగా ఉన్న జాతులు, స్పాట్-బిల్డ్ పెలికాన్ అనేది అంతరించిపోయే ప్రమాదం ఉన్న జాతి. వాడర్స్ మడ అడవుల పక్షుల గణనీయమైన జనాభా కూడా ఉంది. మొత్తం మీద, 120 కంటే ఎక్కువ పక్షి జాతులు ఇక్కడ ఆశ్రయం పొందుతున్నట్లు నివేదించబడ్డాయి. వాటిలో అభయారణ్యంలో సాధారణంగా కనిపించే కొన్ని పక్షులు:<ref name="IBA2" /> # లిటిల్ ఎగ్రెట్ # క్యాటిల్ ఎగ్రెట్ # పైడ్ కింగ్ ఫిషర్ # స్మాల్ బ్లూ కింగ్ ఫిషర్ # బ్లాక్-క్యాప్డ్ కింగ్ ఫిషర్ # పాండ్ హెరాన్ # రీఫ్ హెరాన్ # గ్రే హెరాన్ # నైట్ హెరాన్ # లిటిల్ స్టింట్ # సాండ్‌పైపర్ # రెడ్ షాంక్ # రెడ్-వాటిల్డ్ లాప్‌వింగ్ # క్రో ఫీసెంట్ # ఫ్లెమింగోస్ # సీ గల్స్ # పర్పుల్ హెరాన్ # బ్రాహ్మణి కైట్ # ఓపెన్‌బిల్ స్టోర్క్ # లిటిల్ కార్మోరెంట్.<ref name="IBA2" /> పక్షులతో పాటు, ఈ అభయారణ్యంలో గోల్డెన్ జాకల్, సముద్ర తాబేలు, ఫిషింగ్ క్యాట్ జనాభా గణనీయంగా ఉంది. స్మూత్-కోటెడ్ ఆటర్ల సంతానోత్పత్తి జనాభా కూడా ఆరోగ్యకరంగా ఉంది. ఈ అభయారణ్యంలో 18 కిలోమీటర్ల పొడవైన ఇసుక గుంట ఉంది, ఇక్కడ ఆలివ్ రిడ్లీ సముద్ర తాబేళ్లు ప్రతి సంవత్సరం జనవరి నుండి మార్చి వరకు గూడు కట్టుకుంటాయి.<ref name="IBA2" /><ref name="EG" /> 1970వ దశకంలో అభయారణ్యంలోకి ఉప్పునీటి మొసలిని తిరిగి ప్రవేశపెట్టే ప్రయత్నాలు విఫలమయ్యాయి. 30 సంవత్సరాలకు పైగా ఆ జాతి అభయారణ్యంలో లేదు. == సందర్శనకు అనువైన సమయం == వర్షాకాలం వెళ్ళిన తరువాత అక్టోబరు నుంచి మే (తాజాగా జూన్) వరకు కోరింగ అభయారణ్యాన్ని సందర్శించడానికి అనువైన సమయం.<ref>{{Cite web |url=http://www.apallround.com/loadart.php?id=2008010216 |title=ఆర్కైవ్ నకలు |website= |access-date=2014-12-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304141856/http://www.apallround.com/loadart.php?id=2008010216 |archive-date=2016-03-04 |url-status=dead }}</ref> నవంబరు నుంచి ఫిబ్రవరి వరకు వలస [[పక్షులు|పక్షుల]]ను చూడవచ్చు. జనవరి నుంచి మార్చి నెలల వరకు  సముద్రపు [[తాబేళ్ళు]], సముద్ర తీరాన గుడ్లు పెట్టడానికై వస్తాయి. సంవత్సరంలో 12 నెలలూ ఈ అభయారణ్యాన్ని దర్శించవచ్చు. ఐతే దర్శించటానికి నవంబరు, డిసంబరు నెలలు అత్యుత్తమమైనవి. [[జీవవైవిధ్యం|జీవవైవిధ్యాన్ని]] ప్రత్యక్షంగా చూపడానికి, విజ్ఞానాన్నీ, వినోదాన్నీ ఒకే చోట పొందడానికి ఎకో పర్యాటకం - మడ అడవుల సందర్శన ఎంతగానో ఉపయోగపడుతుంది. రంగురంగుల పడవలు, చిత్తడినేలలు, సముద్రపు గాలీ ఎంతో ఆహ్లాదాన్ని కలిగిస్తాయి. == పర్యటనలు == గౌతమి నది ఉప్పుకయ్య లోని ఈ సుందరమైన మడ అడవులులో పడవల మీద  సముద్రం వరకూ సుమారు 30 నిమిషాల సేపు ప్రయాణించగలిగే సౌకర్యం కూడా ఇక్కడ ఉంది. అభయారణ్య పడవ రేవు నుంచి ఉదయం 9 నుంచి సాయంత్రం 5 గంటల దాకా పడవ సౌకర్యం ఉంది. మనిషికి 50 రూ.లు ప్రవేశ ధరపై, రేవు నుంచి, సముద్ర ముఖద్వారం దాకా, పడవ లో, మడ అడవుల గుండా తీసుకు వెళ్తారు. కనీసం 10 మంది [[ప్రయాణీకులు]] ఉంటే [[పడవ]] నడుపుతారు. లేదా తక్కువైన ప్రయాణీకుల రుసుము కూడా చెల్లించి, సముద్రముఖము వరకు పయనించవచ్చును. ఇంకా ఓడలకు దిక్కు తెలియుటకై, రేవున ఉండే దీపస్తంభం (Light-house) దాకా పడవ వెళ్ళే మరో పర్యటన కూడా ఉంది. దీనికి ఒక రోజు ముందు ఆరక్షణ (Reservation) చేసుకోవలి. సముద్రపు ఆటు పోటు  ల పై ఆధారపడి పడవ ప్రయాణ సమయాలు నిర్ధారిస్తారు. ఉదయం 8 గం.లకు అభయారణ్యానికి పర్యాటకులు రావాల్సుంటుంది. ఇది పూర్తి రోజు పర్యటన. కనీసం 15 మంది ప్రయాణీకులు ఉన్నా లేక  5000/- రూ. రుసుం చెల్లించినా ఈ పర్యటన చెయ్యవచ్చు. దీపస్తంభం పై నుంచి మడ అడవుల సౌందర్యాన్ని వీక్షించవచ్చు. ఈ ప్రయాణం లోనే కోరంగి సుందర సముద్రతీరం (Beach) కూడా చూడవచ్చు. [[దీపస్తంభం|దీపస్తంభ]] యాత్రీకులు తమతో ఆహారం, నీటిని తెచ్చుకోవాలి. Light-house వద్ద ఎలాంటి తినుబండారాలు లభించవు. ఈ మడ ఆడవులలో దీపస్తంభం వెళ్ళలేని వారు పడవరేవు దగ్గర ఉన్న ఎత్తైన గోపురం (Watch Tower) పై నుంచి మడ అడవుల సౌందర్యాన్ని వీక్షింపవచ్చు. ఇంకా చూడవలసినవి చెక్కబాట (Boardwalk), కోరంగి తాళ్ళ వంతెన (Corangi Rope Bridge). == ప్రయాణ మార్గం, వసతి == [[కాకినాడ]] రైల్వేస్టేషను నుండి 10 కి.మీ., [[రాజమహేంద్రవరం]] రైల్వే స్టేషను నుండి 70 కి.మీ.[[అమలాపురం]] బస్ స్టేషన్ నుంచి 43 కి.మీ.సమీప విమానాశ్రయం రాజమహేంద్రవరం. [[కాకినాడ]] నుంచి ఆటో లేక టాక్సీలో ఇక్కడకు సులభంగా చేరుకోవచ్చును. ఇక్కడ తిరుగు ప్రయాణానికి వాహనాల లభ్యత తక్కువ కావున, అందుకు ముందుగానే వాహన ఏర్పాటు చేసుకోవాలి. లేనిచో కోరంగి బస్‌స్టాండ్ కు నడవాలి. వసతి సౌకర్యం: కోరింగ వద్ద అటవీశాఖవారి విశ్రాంతి గృహం. ముందస్తు అభ్యర్ధనపై భోజన సౌకర్యం ఉందిక్కడ. == ముప్పులు, సమస్యలు == కాకినాడ ఓడరేవు పట్టణం సమీపంలోని జనసాంద్రత అధికంగా ఉన్న గ్రామాలకు దగ్గరగా ఉండటం వల్ల, స్థానిక జనాభా మడ అడవులను విపరీతంగా వినియోగిస్తున్నారు. ఇండియన్ బర్డ్ కన్జర్వేషన్ నెట్‌వర్క్ చేసిన ఒక సామాజిక-ఆర్థిక అధ్యయనంలో, చాలా మంది స్థానిక జాలర్లు అడవిలో కలపను సేకరిస్తారని వారి ప్రాథమిక అవసరాల కోసం మడ అడవులపై ఎక్కువగా ఆధారపడతారని తేలింది. అవిసెనియా అఫిసినాలిస్, అవిసెనియా మెరీనా జాతులను వంటచెరకుగా ఉపయోగిస్తున్నారు. ఆవాసాల విధ్వంసం కారణంగా నీటి నక్కల మనుగడ తీవ్రంగా దెబ్బతింది. గోదావరి డెల్టాలో పెరుగుతున్న పారిశ్రామికీకరణ, అధికమవుతున్న ఆక్వాకల్చర్ కార్యకలాపాలు, చేపల వేట ఒత్తిడి నీటి నక్కల జనాభాను తీవ్రంగా ప్రభావితం చేశాయి. అభయారణ్యంలో నీటి నక్కల సంరక్షణను నిర్ధారించడానికి మడ అడవుల పెంపకానికి ఆంధ్రప్రదేశ్ అటవీ శాఖ చర్యలు చేపట్టుతుంటుంది.<ref name="IBA2" /> == సంరక్షణ చర్యలు == ప్రస్తుతం ఉన్న మడ అడవులను పరిరక్షించడం, మెరుగుపరచడం, అభివృద్ధి చేయడం కోసం ఈ క్రింది పరిరక్షణ వ్యూహాలను అవలంబింస్తారు. <ref>{{Cite web|date=2026-04-27|title=Coringa Sanctuary|url=https://eastgodavari.ap.gov.in/tourist-place/coringa-sanctuary/|archive-url=https://web.archive.org/web/20260427204958/https://eastgodavari.ap.gov.in/tourist-place/coringa-sanctuary/|archive-date=2026-04-27|access-date=2026-08-09|website=East Godavari District. Ministry of Electronics & Information Technology, Government of India}}</ref> * మడ అడవులను సంరక్షిత ప్రాంతాల పరిధిలోకి తీసుకురావడం * ఆక్రమణలను నివారించడానికి ప్రధాన ప్రాంతాలతో సహా మడ అభయారణ్యాల సరిహద్దులను గుర్తించడం * ముమ్మరమైన పర్యవేక్షణ, రక్షణ చర్యలను చేపట్టడం * 12.5 మీటర్ల దూరంలో కాలువలు తవ్వి, ఖాళీ ప్రదేశాలలో పెద్ద ఎత్తున అటవీకరణ చేపట్టడం. * ప్రపంచ బ్యాంకు, భారత ప్రభుత్వ పర్యావరణ, అటవీ మంత్రిత్వ శాఖ నిధుల ద్వారా, నర్సరీలో పెంచిన 60 సెం.మీ. ఎత్తు గల మొక్కలను, కాలువల వాలు అంచుల వెంబడి 2.0 మీటర్ల దూరంలో, ఒకదాని తర్వాత ఒకటిగా నాటడం * మడ అడవులపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించడానికి అదే సమయంలో తీరప్రాంత సమాజం జీవనోపాధిని మెరుగుపరచడానికి, అభయారణ్యం చుట్టూ నివసిస్తున్న గ్రామస్థులకు సంక్షేమ చర్యలు/ప్రత్యామ్నాయాలను అందించడం ద్వారా, భాగస్వామ్య విధానంతో మడ అడవుల పరిరక్షణ కోసం పర్యావరణ-అభివృద్ధి కమిటీలను ఏర్పాటు చేయడం * సున్నితమైన జీవావరణ వ్యవస్థ ప్రాముఖ్యత, దాని రక్షణ ఆవశ్యకత పర్యావరణంలో దాని పాత్ర గురించి స్థానిక ప్రజలకు అవగాహన కల్పించడానికి ప్రకృతి అధ్యయన కేంద్రాన్ని ఏర్పాటు చేయడం == కోరింగ వన్యప్రాణి అభయారణ్యం - చిత్రమాలిక == <gallery> దస్త్రం:Common Kingfisher (45765137594).jpg|కింగ్ ఫిషర్ దస్త్రం:A Tortoise sculpture in wetlands of Coringa.jpg|తాబేలు శిల్పం దస్త్రం:A Kiosk near Backwaters in Coringa reserve.jpg|వెనుక జలాల దగ్గర దృశ్యం దస్త్రం:A tourist boat anchored at Coringa reserve.jpg|సందర్శకుల పడవ దస్త్రం:Coringa reserve forest park mangrove forest 05.jpg|కోరింగ అరణ్యంలో పక్షులు దస్త్రం:CORINGA ESTUARY.jpg|కోరింగలో కయ్య దస్త్రం:Crocodiles models at Sir AV Joseph Circle Coringa Wildlife Sanctuary.jpg|మొసళ్ల నమూనాలు దస్త్రం:Macha the Fishing cat sculpture in Coringa reserve.jpg|చేపలు పట్టే పిల్లి శిల్పం దస్త్రం:Wooden pathway leading into the Coringa reserve.jpg|చెక్క దారి దస్త్రం:Gateway towards Aquarium in Coringa reserve (Wide).jpg|ఆక్వెరియం కు దారి దస్త్రం:Bridged pathway in Coringa 1.jpg|వంతెన దారి దస్త్రం:A platform for view at Coringa national park.jpg|కోరింగలో పైనుంచి చూడడానికి ఎత్తైన వేదిక దస్త్రం:A wooden suspention bridge near Aquarium in Coringa reserve.jpg|వేలాడే చెక్క వంతెన దస్త్రం:KONASEEMA LIGHT HOUSE.JPG|కోనసీమ లైట్ హౌస్ దస్త్రం:Coringa Reserve Forest Park Mangrove Forest 99.jpg|కోరింగ - అటవీ శాఖ బోర్డు </gallery> == మూలాలు == {{reflist}} ==బయటి లింకులు== {{commons category|Coringa Wildlife Sanctuary}} * [http://www.coringawildlife.com/ అధికారిక వెబ్ సైటు.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170430091047/http://www.coringawildlife.com/ |date=2017-04-30 }} [[వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ అభయారణ్యాలు]] [[వర్గం:కాకినాడ జిల్లా]] [[వర్గం:ఈ వారం వ్యాసాలు]] j38fq9b7lsmvas6syfwxdjreifyl0qs 0 182967 4955842 4382710 2026-09-11T02:04:22Z Muralikrishna m 106628 /* వ్యక్తిగత జీవితం */ 4955842 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian politician | name = సీతారాం ఏచూరి | image =Sitaram Yechury at 2019 Hyderabad Book fair1 (cropped).jpg | caption = | birth_date= {{birth date|df=yes|1952|8|12}} | birth_place =[[చెన్నై ]] | alma mater = నిజాం కళాశాల | death_date ={{death date and age|2024|09|12|1952|8|12|df=y}} | death_place =[[ఢిల్లీ ]] | office = [[కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (మార్కిస్టు)]] ముఖ్య కార్యదర్శి | term_start = 2015 ఏప్రిల్ 19 - 2024 సెప్టెంబరు 12 | term_end = | predecessor = [[ప్రకాశ్ కారత్]] | successor = | office1 = రాజ్యసభ సభ్యుడు | constituency1 = | term1 = | predecessor1 = | successor1 = | party = [[కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (మార్కిస్టు)]] [[Image:South Asian Communist Banner.svg|30px]] | party position = పోలిట్బ్యూరో సభ్యుడు | parents = ఏచూరి సర్వేశ్వర సోమయాజులు, కల్పకం <ref name="సీపీఎం అగ్రనేత సీతారాం ఏచూరికి మాతృవియోగం">{{cite news |last1=Sakshi |title=సీపీఎం అగ్రనేత సీతారాం ఏచూరికి మాతృవియోగం |url=https://www.sakshi.com/telugu-news/andhra-pradesh/sitaram-yechury-mother-kalpakam-yechury-passed-away-1398677 |accessdate=27 September 2021 |work= |date=26 September 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210927170249/https://www.sakshi.com/telugu-news/andhra-pradesh/sitaram-yechury-mother-kalpakam-yechury-passed-away-1398677 |archivedate=27 September 2021 |language=te |url-status=live }}</ref> | children = ఆశిష్‌ ఏచూరి (మ. 2021) <ref>{{Cite web|date=2024-09-06|title=సీతారాం ఏచూరి కుమారుడు ఆశిష్ కోవిడ్‌తో మృతి - BBC News తెలుగు|url=https://www.bbc.com/telugu/india-56841562|access-date=2024-09-06|website=web.archive.org|archive-date=2024-09-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20240906025021/https://www.bbc.com/telugu/india-56841562|url-status=bot: unknown}}</ref> | website = | footnotes = | date = | year = | source = }} '''సీతారాం ఏచూరి''' (1952 ఆగస్టు 12 - 2024 సెప్టెంబరు 12)<ref name="IEPAsses24">{{Cite web|date=2024-09-12|title=Sitaram Yechury, CPI(M) general secretary, passes away|url=https://indianexpress.com/article/india/sitaram-yechury-dead-9563945/|access-date=2024-09-12|website=The Indian Express|language=en}}</ref> [[కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (మార్కిస్టు)|కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా]] (మార్కిస్టు) ప్రధాన కార్యదర్శి.<ref>{{Cite web|url=http://www.eenadu.net/special-pages/hai/hai-inner.aspx?featurefullstory=21699|title=పాకెట్‌ మనీ ఇవ్వలేదు|date=15 April 2018|accessdate=15 April 2018|website=eenadu.net|publisher=ఈనాడు|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180415040115/http://www.eenadu.net/special-pages/hai/hai-inner.aspx?featurefullstory=21699|archivedate=15 April 2018}}</ref> ప్రముఖ భారతదేశ రాజకీయ నాయకుడు, కమ్యూనిస్ట్ యోధుడు. భారత కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ పాలిట్ బ్యూరో (మార్క్సిస్ట్) పార్లమెంటరీ వర్గపు నాయకుడు. [[విశాఖపట్నం]]లో జరిగిన సీపీఎం మహాసభల్లో అతను పార్టీ ఐదో ప్రధాన కార్యదర్శిగా ఎన్నికయ్యాడు. సీనియర్‌ కామ్రేడ్ ఎస్‌.రామచంద్రన్‌ పిళ్లై పోటీ నుంచి వైదొలగటంతో సీతారాం ఎన్నికైనట్లు పార్టీ ప్రధాన కార్యదర్శి ప్రకాశ్‌ కారత్ ప్రకటించాడు.<ref name="సీపీఎం ప్రధాన కార్యదర్శిగా మళ్లీ ఏచూరి">{{cite news |last1=Andhra Jyothy |title=సీపీఎం ప్రధాన కార్యదర్శిగా మళ్లీ ఏచూరి |url=https://www.andhrajyothy.com/telugunews/cpm-yechury-ngts-telangana-18220411628 |accessdate=11 April 2022 |work= |date=11 April 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220411032632/https://www.andhrajyothy.com/telugunews/cpm-yechury-ngts-telangana-18220411628 |archivedate=11 April 2022 |language=en}}</ref> అంతకుముందు సీపీఎం ప్రధాన కార్యదర్శిగా [[ప్రకాశ్ కారత్]] వరుసగా మూడుసార్లు‍ (2010-2015) పని చేసాడు. ==విద్యాభ్యాసం== అతని విద్యాభ్యాసమంతా ఢిల్లీ లోనే సాగింది. దిల్లీ ఎస్టేట్‌ స్కూల్లో [[పాఠశాల]] విద్య అభ్యసించాడు. సీబీఎస్‌ఈ పరీక్షలో జాతీయస్థాయిలో మొదటి ర్యాంకు సాధించారు. సెయింట్‌ స్టీఫెన్‌ కళాశాలలో బీఏ(ఆనర్స్‌‌) ఆర్థికశాస్త్రం, జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ విశ్వవిద్యాలయంలో ఎంఏ ఆర్థికశాస్త్రంలో పట్టా పొందారు. డిగ్రీ, పీజీ రెండింటిలోనూ ప్రథమ శ్రేణిలోనే ఉత్తీర్ణులయ్యారు. 1975లో దేశంలో అత్యవసర పరిస్థితి విధించిన సమయంలో అరెస్టయ్యాడు. ఫలితంగా జేఎన్‌యూలో పీ.హెచ్.డీ లో చేరినా, డాక్టరేటు పూర్తి చేయలేకపోయాడు. == రాజకీయ జీవితం == 1974లో స్టూడెంట్ ఫెడరేషన్ ఆఫ్ ఇండియా (ఎస్‌ఎఫ్‌ఐ) లో సభ్యుడిగా ఏచూరి రాజకీయ ప్రస్థానం ప్రారంభమైంది. ఆ మరుసటి ఏడాదే భారత కమ్యూనిస్టు పార్టీ (మార్క్సిస్ట్‌) సభ్యునిగా చేరారు. అత్యవసర పరిస్థితికి కొంతకాలం ముందు ఆయన ఆజ్ఞాతంలోకి వెళ్లారు. దేశంలో అత్యవసర పరిస్థితి ఎత్తివేసిన తర్వాత జేఎన్‌యూ విద్యార్థి నాయకునిగా సీతారాం ఏచూరి మూడుసార్లు ఎన్నికయ్యారు. 1978లో అఖిల భారత ఎస్‌ఎఫ్‌ఐ సంయుక్త కార్యదర్శిగా, ఆ తర్వాత అధ్యక్షునిగా ఎన్నికయ్యారు. ఆ తర్వాత అంచెలంచెలుగా ఎదిగి, సీపీఎం ప్రధాన కార్యదర్శి అయ్యారు. 1985లో భారత కమ్యూనిస్టు పార్టీ కేంద్ర కమిటీలో, 1988లో కేంద్ర కార్యవర్గంలో, 1999లో పొలిట్‌ బ్యూరోలో ఏచూరికి చోటు దక్కింది. 2005లో బెంగాల్‌ నుంచి రాజ్యసభకు ఎన్నికయ్యారు. పార్లమెంటు దృష్టికి ఎన్నో ముఖ్యమైన సమస్యలను తీసుకురావటంతోపాటు వాటిపై ప్రశ్నలు సంధించిన సభ్యునిగా రాజ్యసభలో ఏచూరి గుర్తింపు పొందారు. సమస్యలను సభ దృష్టికి తేవడానికి పార్లమెంటును అడ్డుకోవడాన్ని ఏచూరి సమర్థిస్తారు. ప్రజాస్వామ్యబద్ధ పాలనలో చట్టబద్ధమైన అంశమని పేర్కొంటారు. 2015 మార్చి 3న బడ్జెట్‌ సమావేశాల సందర్భంగా ఉభయసభలనుద్దేశించి రాష్ట్రపతి [[ప్రణబ్ ముఖర్జీ]] చేసిన ప్రసంగానికి ధన్యావాదాలు తెలిపే తీర్మానానికి రాజ్యసభలో ఏచూరి సవరణలు ప్రతిపాదించారు. దీనిపై జరిగిన ఓటింగ్‌లో ఆయన సవరణ ప్రతిపాదన నెగ్గింది. రాజ్యసభ చరిత్రలోనే ఇలా జరగటం నాలుగోసారి. ఇది [[నరేంద్ర మోడీ]] ప్రభుత్వానికి ఇబ్బంది కలిగించింది. అమెరికా విదేశాంగ విధానాన్ని ఏచూరి తీవ్రంగా వ్యతిరేకిస్తారు. భారత గణతంత్ర వేడుకలకు బరాక్‌ ఒబామా ముఖ్య అతిథిగా రావటాన్ని కూడా ఆయన వ్యతిరేకించారు. ఒబామా రాకను వ్యతిరేకిస్తూ, దేశవ్యాప్తంగా వామపక్షాలన్నీ నిరసన ప్రదర్శనలు నిర్వహించాయి. ఇస్లాం ఛాందసవాదం పెరగడానికి అమెరికాయే కారణమని ఏచూరి నిందిస్తారు. పశ్చియాసియాలో అమెరికా సైనిక జోక్యం తీవ్రమైన అశాంతికి దారితీసిందని ఆరోపిస్తారు. అమెరికా సైనిక జోక్యం వల్ల ఛాందసవాదం పురుడుపోసుకుంటోందని, ఇటీవల ఇస్లామిక్ స్టేట్ సృష్టిస్తున్న మారణకాండయే నిదర్శనమంటారు. యావత్ ప్రపంచంపై అమెరికా పెత్తనపు ధోరణికి పాల్పడుతోందని ఏచూరి ఆరోపిస్తారు. ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న ఇంధన వనరులను దక్కించుకోవటానికే, పెత్తనం కోసం అర్రులు చాస్తోందని విమర్శిస్తారు. ప్రపంచవ్యాప్తంగా జరుగుతున్న ఇంధన రవాణా, వ్యాపారాన్ని నియంత్రించాలన్నదే అమెరికా లక్ష్యమంటారు. ఇదే కారణంలోనే పాలస్తీనా ప్రజలకు వారి మాతృభూమిపై చట్టబద్ధమైన హక్కు దక్కుకుండా సైన్యం జోక్యం చేసుకుంటోదన్నది ఏచూరి ఆరోపణ. == వ్యక్తిగత జీవితం == సీతారాం ఏచూరీ, 1952లో మద్రాసులో స్థిరపడిన తెలుగు కుటుంబంలో జన్మించాడు. ఈయన తండ్రి ఏచూరి సర్వేశ్వర సోమయాజి, తల్లి ఏచూరి కల్పకం. ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రానికి ప్రభుత్వ ప్రధాన కార్యదర్శిగా పనిచేసిన [[మోహన్ కందా]] మేనల్లుడు. ఈయన తల్లి కల్పకం, మోహన్ కందా సోదరి, ప్రముఖ సంఘసంస్కర్త [[దుర్గాబాయి దేశ్‌ముఖ్]] శిష్యురాలు. సీతారాం విద్యాభ్యాసమంతా దిల్లీలోనే సాగింది. దిల్లీ ఎస్టేట్‌ స్కూల్లో పాఠశాల విద్య అభ్యసించారు. సీబీఎస్‌ఈ పరీక్షలో జాతీయస్థాయిలో మొదటి ర్యాంకు సాధించారు. సెయింట్‌ స్టీఫెన్‌ కళాశాలలో బీఏ(ఆనర్స్‌‌) ఆర్థికశాస్త్రం, జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ విశ్వవిద్యాలయంలో ఎంఏ ఆర్థికశాస్త్రంలో పట్టా పొందారు. డిగ్రీ, పీజీ రెండింటిలోనూ ప్రథమ శ్రేణిలోనే ఉత్తీర్ణులయ్యారు. 1975లో దేశంలో అత్యవసర పరిస్థితి విధించిన సమయంలో అరెస్టయ్యారు. ఫలితంగా జేఎన్‌యూలో పీ.హెచ్.డీ లో చేరినా, డాక్టరేటు పూర్తి చేయలేకపోయారు. సీతారాం మొదటి భార్య [[వీణా మజుందార్]] గారి కూతురు. సీతారాం ఏచూరి, [[సీమా చిస్తీ]]<nowiki/>ని రెండో వివాహం చేసుకున్నారు. గతంలో ఆమె బీబీసీ హిందీకి దిల్లీ ఎడిటర్‌గా పనిచేశారు. ఆయన సీమా చిస్తీ ఇండియన్‌ ఎక్స్‌ప్రెస్‌లో రెసిడెంట్‌ ఎడిటర్ బాధ్యతలు నిర్వహించాడు. ఆయనకు ముగ్గురు సంతానం, కుమార్తె ఎడిన్‌బరోలో ఫ్రొఫెసర్, ఓ కుమారుడు జర్నలిస్ట్. సీతారాం ఏచూరి ప్రముఖ ఆంగ్ల దినపత్రిక హిందూస్థాన్‌ టైమ్స్‌లో తరచుగా కాలమ్స్‌ రాస్తూండేవాడు. == మరణం == 72 ఏళ్ల వయసులో సీతారాం ఏచూరి [[ఢిల్లీ]]<nowiki/>లోని [[అఖిల భారత వైద్య విజ్ఞాన సంస్థ, న్యూఢిల్లీ|ఎయిమ్స్‌]]<nowiki/>లో 2024 సెప్టెంబరు 12న తుదిశ్వాస విడిచాడు.<ref>{{Cite web|date=2024-09-12|title=సీతారాం ఏచూరి కన్నుమూత {{!}} CPM General Secretary Sitaram Yechury Passes Away At Age Of 72 {{!}} Sakshi|url=https://sakshi.com/telugu-news/national/cpm-general-secretary-sitaram-yechury-passes-away-72-2180400|access-date=2024-09-12|website=web.archive.org|archive-date=2024-09-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20240912115047/https://sakshi.com/telugu-news/national/cpm-general-secretary-sitaram-yechury-passes-away-72-2180400|url-status=bot: unknown}}</ref> ఆయన శ్వాసకోశ ఇన్ఫెక్షన్ కారణంగా ఆగస్టు 19న ఎయిమ్స్ లో చేరాడు. గత కొన్ని రోజుల నుంచి ఆయన ఆరోగ్య పరిస్థితి క్షీణిస్తూ వస్తోంది. వైద్యులు ఆయనకు వెంటిలేటర్ అమర్చి చికిత్స అందిస్తున్నారు. అయినా, పరిస్థతి విషమించడంతో ఆయన కన్నుమూసాడు. == మూలాలు == {{commons category|Sitaram Yechury}} {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:భారత కమ్యూనిస్టు నాయకులు]] [[వర్గం:భారత పార్లమెంటు సభ్యులు]] [[వర్గం:1952 జననాలు]] [[వర్గం:2024 మరణాలు]] jyq25ba0qbnp7rvedzdw5pm9xbm3767 0 191967 4956278 4577080 2026-09-11T11:34:35Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4956278 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer <!-- For more information see [[:Template:Infobox Writer/doc]]. --> | name = ఆలిస్ మన్రో<br />Alice Munro | image = Alice Munro.jpg | alt = | caption = | pseudonym = | birth_name = ఆలిస్ ఆన్ లైడ్లా Photo by: Sheila Munro | birth_date = {{Birth date and age|df=y|1931|7|10}} | birth_place = ఒంటారియో, కెనడా | death_date = <!-- {{Death date and age|df=yes|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} --> | death_place = | resting_place = | occupation = రచయిత | language = [[ఆంగ్లం]] | nationality = కెనడియన్ | ethnicity = | citizenship = కెనడా | education = | alma_mater = [[The University of Western Ontario]]<ref name=HappyShadesVintage1998>Preface. [[Dance of the Happy Shades]]. Alice Munro. First Vintage contemporaries Edition, August 1998. ISBN 0-679-78151-X [[Vintage Books]], A Division of [[Random House|Random House, Inc.]] [[New York]].</ref> | period = | genre = [[చిన్నకథలు]] | subject = | movement = | notableworks = | spouse = James Munro (1951–1972)<br />Gerald Fremlin (1976–2013, his death) | partner = | children = 3 | relatives = | awards = [[Governor General's Awards|Governor General's Award]] (1968, 1978, 1986)<br/>[[Scotiabank Giller Prize|Giller Prize]] (1998, 2004)<br>[[Man Booker International Prize]] (2009)<br/>[[Nobel Prize in Literature]] (2013) | signature = | signature_alt = | module = | website = <!-- www.example.com --> | portaldisp = | influences = [[William Keepers Maxwell, Jr.|William Maxwell]], [[Eudora Welty]], [[Jane Austen]], [[Charlotte Brontë]], [[Emily Brontë]], [[Stendhal]], [[Leo Tolstoy]], [[Fyodor Dostoevsky]], [[John Updike]],<ref>[http://www.bookbrowse.com/author_interviews/full/index.cfm?author_number=1071 A Conversation with Alice Munro]. Bookbrowse. Retrieved on: 2 June 2009.</ref> [[Ivan Turgenev]], [[Anton Chekhov]], [[Katherine Mansfield]], [[James Joyce]], [[Thomas Mann]], [[Franz Kafka]], [[Marcel Proust]], [[Iris Murdoch]] }} '''ఆలిన్ మన్రో''' ప్రపంచ స్థాయి కథా రచయిత్రి. [[కెనడా]]లో జన్మించిన ఈమె కథలలో సాధారణ కెనడా పౌరుని జీవన విధానం ప్రతిబింబిస్తుంది. ఈమె వ్రాసిన కథలే ఈమెకు [[నోబెల్ పురస్కారం|నోబెల్ పురస్కారాన్ని]] సంపాదించి పెట్టాయి. ==బాల్యం-విద్యాభ్యాసం == ఆలిస్ మన్రో కెనడాలో [[జూలై 10]] [[1931]]లో జన్మించారు. ఆమె కెనడియన్ చిన్నకథల రచయిత్రి, నోబుల్ బహుమతి గ్రహీత. ముంరో కథారచనలో విప్లబాత్మకమైన నిర్మాణశైలిని కలిగి ఉంది. కథను సమయానుకూలంగా మునుకూ వెనుకకూ నడుపుతూ వివరించడం ఆమె ప్రత్యేకత<ref>[http://www.nytimes.com/2013/10/11/books/alice-munro-wins-nobel-prize-in-literature.html Alice Munro Wins Nobel Prize in Literature], by Julie Bosmans, ''[[The New York Times]]'', 10 October 2013</ref> ముంరోస్ ఊహలు అధికంగా స్థానిక హురాన్ కౌంటీ (దక్షిణ అంటారియా) నేపథ్యంలో సాగుతుంటాయి.<ref>{{cite news | last=Marchand | first=P. | date=29 August 2009 | url=http://network.nationalpost.com/np/blogs/afterword/archive/2009/08/29/open-book-philip-marchand-on-too-much-happiness-by-alice-munro.aspx | title=Open Book: Philip Marchand on Too Much Happiness, by Alice Munro | newspaper=The National Post | accessdate=5 September 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110825143705/http://network.nationalpost.com/NP/blogs/afterword/archive/2009/08/29/open-book-philip-marchand-on-too-much-happiness-by-alice-munro.aspx | archive-date=25 ఆగస్టు 2011 | url-status=dead }}</ref> ఆమె కథలు మనవ వైవిధ్యాన్ని అధ్యయనం చేయడానికి సహకరిస్తాయి. ఆమె రచనలు సరళంగా ఉంటాయి.<ref>{{cite web | last=Meyer | first=M. | url=http://www.bedfordstmartins.com/literature/bedlit/authors_depth/munro.htm | title=Alice Munro | publisher=Meyer Literature | url-status=dead | website= | access-date=14 మే 2016 | archive-date=12 డిసెంబరు 2007 | archive-url=https://web.archive.org/web/20071212202336/http://www.bedfordstmartins.com/literature/bedlit/authors_depth/munro.htm }}</ref> సమకాలీన అద్భుతమైన కల్పితకథా సృష్టిలో ముంరో నిపుణురాలని భావిస్తున్నారు.<ref>{{cite news | last=Merkin | first=Daphne | date=24 October 2004 | url=http://www.nytimes.com/2004/10/24/magazine/24MUNRO.html | title=Northern Exposures | work=New York Times Magazine | accessdate=25 February 2008}}</ref> ===ఆరంభకాల జీవితం=== ముంరో తల్లి అన్న్ లైడ్లా (విన్నింగ్‌హాం (అంటారియో) తండి రాబర్ట్ ఎరిక్ లైడ్లా నక్క, మింక్‌లను పెంచుకునే వ్యవసాయదారుడు.<ref>Jeanne McCulloch, Mona Simpson [http://www.theparisreview.org/interviews/1791/the-art-of-fiction-no-137-alice-munro "Alice Munro, The Art of Fiction No. 137"], ''The Paris Review'' No. 131, Summer 1994</ref> తరువాత ఆయన టర్కీలను వ్యవసాయం కూడా చేసాడు.<ref>Gaunce, Julia, Suzette Mayr, Don LePan, Marjorie Mather, and Bryanne Miller, eds. "Alice Munro." ''The Broadview Anthology of Short Fiction''. 2nd ed. Buffalo, NY: Broadview Press, 2012.</ref> ఆమె తల్లి అన్న్ లైడ్లా (నీ చమ్నే) పాఠశాలలో ఉపాధ్యాయినిగా ఉంది. ముంరో టీనేజర్‌గా ఉన్నప్పుడే రచనావ్యాసంగం ఆరంభించింది. ఆమె రెండు సంవత్సరాల స్కాలర్ షిప్ తీసుకుంటూ విశ్వవిద్యాలయంలో జర్నలిజం అధ్యయనం చేసేసమయంలో " డైమెంషన్స్ ఆఫ్ ఎ షాడో " పుస్తకం రచించింది.<ref name="Westernnews">{{cite web| url=http://communications.uwo.ca/western_news/stories/2013/October/alice_munro_lld76_wins__2013_nobel_prize_in_literature.html| title=Alice Munro, LLD'76, wins 2013 Nobel Prize in Literature| author=Jason Winders| date=10 October 2013| work=Western News| publisher=The University of Western Ontario}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.cnn.com/2013/10/10/living/nobel-prize-literature/ |title=Canada's Alice Munro, 'master' of short stories, wins Nobel Prize in literature |first= |last= |publisher=CNN |accessdate=11 October 2013 |date=10 October 2013 }}</ref> ఈ సమయంలో ఆమె వెయిట్రెస్, టుబాకో పికర్, గ్రంథాలయ గుమస్తాగా పనిచేసింది. 1951లో ఆమె విశ్వవిద్యాలయ విద్యను పూర్తిచేసింది.ఆమె 1949-1951 లో ఆంగ్లం ప్రధానంగా ఉన్నత విద్యను పూర్తిచేసింది.తరువాత ఆమె జేంస్ ముంరోను వివాహం చేసుకుంది. తరువాత జేంస్‌కు డిపార్ట్ మెంటల్ స్టోర్స్‌ పని లభించిన కారణంగా దంపతులు డూండర్వే (వెస్ట్ వాంకోవర్)కు తరలి వెళ్ళింది. 1963లో దంపతులు విక్టోరియా (బ్రిటిష్ కొలంబియా) కు తరలి వెళ్ళారు. అక్కడ వారు ప్రారంభించిన " ముంరో బుక్స్ " ఇప్పటికీ ఉనికిలో ఉంది. ==కథా వస్తువు== తాను పుట్టి పెరిగిన కెనడా లోని గ్రామీణ మహిళల జీవన విధానమే ఈమె కథలకు నేపథ్యం. మానవ సంబంధాలు, సంతోషం, కోపం, దుఃఖం, నిరాశ, మానసిక వ్యధ ఇలాంటివే ఈమె కథలలో ముఖ్య వస్తువులు. ==ప్రచురణలు== ఈమె తన మొదటి కథల సంకలనాన్ని 1968 లో ప్రచురించారు. ఆ తర్వాత ఇటువంటివి సుమారు 15 వరకు ప్రచురించ బడ్డాయి. ఈమె రచనలు అట్లాంటిక్ మంత్లీ, ది పారిస్ రివ్యూ, వంటి పత్రికలలో ప్రచురితమయ్యాయి. == అవార్డులు == ముంరో రచనలు పలువురి ప్రశంసలను అందుకున్నాయి. ఆమె చేసిన సాహిత్యసేవకు ఆమె 2013 లో సాహిత్యంలో నోబెల్ బహుమతి అందుకున్నది.<ref name="nobelprize.org"/> ఆమె జీవితసాధనగా 2009 లో " మాన్ బుకర్ ఇంటర్నేషనల్ " అవార్డ్‌ను అందుకున్నది. ఉహాత్మక రచనల కొరకు ఆమె మూడు మార్లు కెనడా ప్రభుత్వం నుండి " గవర్నల్ జనరల్ అవార్డ్ " అందుకున్నది. అంతేకాక రైటర్స్ ట్రస్ట్ ఆఫ్ కెనడా అవార్డును, 1996 లో మరియన్ అవార్డ్, 2004 లో" రన్‌వే " పుస్తకరచన కొరకు రోగార్స్ " రైటర్స్ ట్రస్ట్ ఫిక్షన్ ప్రైజ్ " అవార్డును అందుకున్నది.<ref name="nobelprize.org">{{cite web |url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/2013/press.pdf |title=The Nobel Prize in Literature 2013 – Press Release |format=PDF |date=10 October 2013 |accessdate=10 October 2013 |website= |archive-date=12 అక్టోబరు 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131012073434/http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/2013/press.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="NYT-20131010">{{cite news |last=Bosman |first=Julie |title=Alice Munro Wins Nobel Prize in Literature |url=http://www.nytimes.com/2013/10/11/books/alice-munro-wins-nobel-prize-in-literature.html |date=10 October 2013 |work=[[New York Times]] |accessdate=10 October 2013 }}</ref><ref>{{cite news | url=http://www.guardian.co.uk/books/2009/may/27/alice-munro-man-booker-international-prize | title=Alice Munro wins Man Booker International prize | newspaper=The Guardian | date=27 May 2009 }}</ref><ref name="writerstrust.com/EngelFindley">{{cite web|url=http://www.writerstrust.com/Awards/Writers--Trust-Notable-Author-Award/Prize-History.aspx|title=Past Writers' Trust Engel/Findley Award Winners|accessdate=7 April 2014|archive-date=8 ఏప్రిల్ 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140408224546/http://www.writerstrust.com/Awards/Writers--Trust-Notable-Author-Award/Prize-History.aspx|url-status=dead}}</ref> ==అనువాదాలు== ఈమె రచనలు అనేక భాషలలోనికి అనువదించబడ్డాయి. ఆకోవలో ఈమె వ్రాసిన కథ బాయ్స్ అండ్ గాళ్స్ అనే కథను తెలుగులోకి జి. లక్ష్మి గారు అనువదించారు. ఈ తెలుగు కథను....... సాకం నాగరాజ, వాకా ప్రసాద్ లు సంకలనం చేసి ప్రచురించిన ''ప్రపంచ కథా సాహిత్యం'' అనే పుస్తకంలో మొదటికథగా ప్రచురించారు. ==రచనావ్యాసంగానికి విరమణ== ఈమె ఈ మధ్యనే తన రచనా వ్యాసంగాన్ని విరమించుకున్నట్లు ప్రకటించారు. ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} == వెలుపలి లింకులు == {{Wikiquote}} {{Commons category|Alice Munro}} *{{worldcat id|id=lccn-n79-63498}} *{{IMDb name|id=0613084}} *{{Guardiantopic|books/alice-munro}} *[http://www.theparisreview.org/interviews/1791/the-art-of-fiction-no-137-alice-munro "Alice Munro, The Art of Fiction No. 137"], ''The Paris Review'' No. 131, Summer 1994 *[http://www.thecanadianencyclopedia.com/index.cfm?PgNm=TCE&Params=A1ARTA0005522 Alice Munro] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050430051119/http://www.thecanadianencyclopedia.com/index.cfm?PgNm=TCE&Params=A1ARTA0005522 |date=2005-04-30 }} at [[The Canadian Encyclopedia]] *[https://web.archive.org/web/20070930225053/http://www.contemporarywriters.com/authors/?p=auth03D29L044112635689 Alice Munro] at the [[British Council]] Writers Directory *[http://www.openculture.com/2013/10/read-14-short-stories-from-nobel-prize-winning-writer-alice-munro-free-online.html Stories by Alice Munro accessible online] *[http://specialcollections.ucalgary.ca/node/155 Alice Munro's papers (fonds) held at the University of Calgary] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140327174450/http://specialcollections.ucalgary.ca/node/155 |date=2014-03-27 }} * [http://the-toast.net/2014/12/08/tell-alice-munro-story/ How To Tell If You Are in an Alice Munro Story] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160514034704/http://the-toast.net/2014/12/08/tell-alice-munro-story/ |date=2016-05-14 }}, 8 December 2014 {{నోబెల్ బహుమతి అందుకున్న మహిళలు}} {{Alice Munro}} {{Giller Prize}} {{Marian Engel Award}} {{Nobel Prize in Literature}} {{2013 Nobel Prize winners}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Munro, Alice}} [[వర్గం:నోబెల్ బహుమతి పొందిన మహిళలు]] [[వర్గం:1931 జననాలు]] [[వర్గం:సాహిత్యంలో నోబెల్ బహుమతి గ్రహీతలు]] [[వర్గం:ఆంగ్ల రచయితలు]] [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] [[వర్గం:20th-century Canadian short story writers]] [[వర్గం:21st-century Canadian short story writers]] [[వర్గం:21వ శతాబ్ద రచయిత్రులు]] [[వర్గం:PEN/Malamud Award winners]] [[వర్గం:Canadian Nobel laureates]] [[వర్గం:Chevaliers of the Ordre des Arts et des Lettres]] [[వర్గం:Fellows of the Royal Society of Literature]] [[వర్గం:Governor General's Award winning fiction writers]] [[వర్గం:Members of the Order of Ontario]] [[వర్గం:Nobel laureates in Literature]] [[వర్గం:People from Huron County, Ontario]] [[వర్గం:University of Western Ontario alumni]] [[వర్గం:Canadian women short story writers]] [[వర్గం:Writers from Ontario]] [[వర్గం:Women Nobel laureates]] [[వర్గం:కెనడా వ్యక్తులు]] aaujr3zi3blxes341pr2w2rply8rmpm 0 206433 4956173 4949049 2026-09-11T08:10:48Z Veera.sj 9700 /* మూలాలు */ లభ్యం కాని మూలం తొలగింపు 4956173 wikitext text/x-wiki {{పురుషులపై హింస}} '''నిషా శర్మ వరకట్న వేధింపు వ్యాజ్యం ''' ([[:en:Nisha Sharma dowry case|Nisha Sharma dowry case]]) నిషా శర్మ అనే యువతి తనకి కాబోయే భర్త అయిన మునీష్ దలాల్, వివాహ సమయంలో వరకట్న వేధింపులకి గురిచేశాడని అతనిపై, అతని కుటుంబ సభ్యుల పై 2003 లో నమోదు చేసిన చట్టపరమైన వ్యాజ్యం. దేశీయ ప్రసార మాధ్యమాలలోనే కాక అంతర్జాతీయ ప్రసార మాధ్యమాలలో కూడా ఈ వ్యాజ్యానికి సంబంధించిన ప్రసారాలు జరిగాయి. నిషా శర్మ ప్రపంచవ్యాప్తంగా యువతుల ప్రతినిధిగా (Youth Icon), ఆదర్శ యువతిగా (Role Model), ఉక్కు మహిళగా (Iron Lady) చిత్రీకరించబడింది. 2012 లో ఈ వ్యాజ్యంలో అందరు ముద్దాయిల (వరుడు మునీష్ దలాల్, వరుడి తల్లి విద్యా దలాల్, వరుడి మేనత్త సావిత్రి శర్మ, నిషా మాజీ ప్రియుడు నవనీత్ రాయ్) నిర్దోషత్వం ఋజువు కావటంతో ఈ వ్యాజ్యం ముగిసినది.<ref>{{Cite web |url=http://www.ibnlive.com/news/india/nisha-dowry-case-451404.html |title=సాక్ష్యాధారాలు లేకపోవటంతో ముద్దాయిలను వదిలి వేసిన గౌతం బుద్ధ్ నగర్ డిస్ట్రిక్ట్ కోర్టు (ఐబీఎన్ లైవ్ 01 మార్చి 2012 |access-date=2015-07-21 |archive-date=2015-10-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151005121926/http://www.ibnlive.com/news/india/nisha-dowry-case-451404.html |url-status=dead }}</ref> అయితే, ఏ వరకట్న వేధింపులకి తాను గురైనదని నిషా శర్మ అభియోగాలు చేసినదో, అవే అభియోగాలు తన మరదలు (తమ్ముడి భార్య) నిషా శర్మతోబాటు, వారి కుటుంబ సభ్యులపై 2013 లో చేసింది. స్త్రీని కాపాడటానికి రక్షణ కవచంగా (shield) రూపొందించిన చట్టాలనే దుర్వినియోగపరచి ఆయుధంగా (weapon) వాడుకుంటే, ఆ ఆయుధానికి అదే స్త్రీ ఎలా బలిపశువు అవుతుందో తెలుపటానికి నిషా శర్మ ఉదంతమే ఒక కచ్చితమైన ఉదాహరణగా మిగిలిపోయింది.<ref name=":0" /> == నేపథ్యం == సాఫ్టువేర్ ఇంజినీరింగ్ విద్యార్థిని అయిన 21 సంవత్సరాల నిషా శర్మని, పాఠశాలలో కంప్యూటర్ అధ్యాపకుడైన 25 సంవత్సరాల మునీష్ దలాల్ కి ఇచ్చి మార్చి 11, 2003 న [[నోయిడా]] పట్టణంలో వివాహం జరపాలని పెద్దలు నిశ్చయించారు. ఒక వార్తాపత్రికలో '''వరుడు కావలెను ''' ప్రకటనకి మునీష్ స్పందించటంతో ఈ వివాహం ఖరారు అయినది. "కష్టపడే వ్యక్తిత్వం గల వాడని, తెలివైన వాడని, ఇటువంటి వాడే నాకు సరిపోతాడని అప్పట్లో నేను అనుకొన్నాను." అని తర్వాత నిషా ఒక పత్రికా ముఖాముఖిలో అన్నది. నిషా శర్మ తండ్రి దేవ్ దత్ శర్మ నోయిడాలోని కారు బ్యాటరీలను ఉత్పత్తి చేసే ఒక కార్మాగారానికి యజమాని. వరకట్నంలో భాగంగా కానుకలన్నీ రెండేసి (ఒకటి వరుడికి, రెండవది అతని సోదరునికి) ఇవ్వాలని ముందే నిర్ణయించబడింది. ఆ ప్రకారంగా రెండు ఫ్రిజ్ లు, రెండు ఏసీలు, రెండు వాషింగ్ మషీన్ లు, రెండు టెలివిజన్ లు, ఒక మైక్రోవేవ్ ఓవెన్, ఒక మారుతి ఎస్టీం కారుని ఇచ్చారు.<ref>[http://www.tribuneindia.com/2003/20030525/herworld.htm#1 కట్నకానుకలు, లాంఛనాల వివరాలు (ట్రిబ్యూన్ ఇండియా - 25 మే 2003)]</ref> కుమార్తె వివాహం కోసం 10 సంవత్సరాలుగా శర్మ దాచుకొన్న ధనంతో ఈ కానుకలని కొన్నారు. వరుడు ఊరేగింపుతో కళ్యాణ వేదికకి చేరుకొన్నాడు. శుభముహూర్తం కాసేపట్లో ఉండగనే వరుడి తల్లి రూ.12 లక్షలు, మరొక కారు అదనపు కట్నాన్ని కోరినది అని ఆరోపణ.<ref name=":1">{{Cite web|last=Vashishtha|first=Akash|date=2012-03-02|title=Noida man's 10-year dowry nightmare in jail ends|url=https://www.indiatoday.in/india/north/story/noida-man-10-year-dowry-nightmare-in-jail-ends-94790-2012-03-01|access-date=2026-08-30|website=India Today|language=en}}</ref> అప్పటికే 2000 మంది అతిథులు కళ్యాణ వేదికకి చేరుకొన్నారు. తన సోదరుని ద్వారా, తమ కుటుంబం, వరుని కుటుంబం మధ్య స్వల్ప ఘర్షణ చోటు చేసుకొన్నదని, వారి కుటుంభాల మధ్య వాగ్వాదం నడుస్తోన్నదని నిషా (వధువు) తెలుసుకోగనే ఆమె పోలీసులకి కబురు పంపినది.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/3027683.stm వరుడు అదనపు కట్నాన్ని అడుగుతున్నాడని సోదరుని ద్వారా తెలుసుకొన్న నిషా పోలీసులను పిలిపించినది (బిబిసి - 14 మే 2003)]</ref> ఊరేగింపు వెనక్కి పంపబడింది. ఆ తర్వాతి రోజే వికాస్ పురి లోని తన స్వగృహం లోనే మునీష్ ని పోలీసులు అదుపులోకి తీసుకొన్నారు. పరారీలో ఉన్న ఇతర బంధువుల కోసం గాలించారు. మునీష్ తల్లి విద్యా దలాల్ ని 15 మే న పోలీసులు అదుపులోకి తీసుకొన్నారు. {{Quote box| I am glad I did not get married to Munish. They could have done anything to me later on.<br>(మునీష్ నన్ను పెళ్ళాడకపోయినందుకు నేను సంతోషిస్తున్నాను. తర్వాత వారు నన్ను ఏమయినా చేసి ఉండవచ్చు.)''}} కొంత కాలానికి నిషా సహ విద్యార్థి అయిన నవనీత్ రాయ్ నిషాతో తనకి గడచిన ఐదేళ్ళుగా సంబంధమున్నదని, వారు రహస్యంగా పెళ్ళి కూడా చేసుకొన్నాడని ముందుకు వచ్చాడు. దేవ దత్ కుటుంబానికి మచ్చ తేవటానికే నవనీత్ అబద్ధాలు చెబుతున్నారని నిషా తండ్రి వాపోయారు. తొలుత నిషా నవనీత్ ని ఇష్టపడినది వాస్తవమేనని, కానీ రాయ్ నిరుద్యోగి కావటంవలన సంపన్నురాలైన నిషాని వివాహమాడి తన జీవితాన్ని స్థిరపరచుకోవాలని చూడటం వలన దేవ దత్ నిషా-నవనీత్ ల వివాహాన్ని వ్యతిరేకించాడని తెలిపాడు. దీనితో నిషా నవనీత్ తో సంబంధాన్ని రద్దు చేసుకొన్నదని, దాని తర్వాత నవనీత్ నిషాతో అసభ్యంగా ప్రవర్తించాడని, అందుకు నిషా కళాశాలలో లిఖితపూర్వక ఫిర్యాదు చేయగా, అతనిని కళాశాల నుండి తొలగించారని తెలిపారు. తమ ఊరేగింపును పెళ్ళి మండపం యొక్క ప్రవేశ ద్వారం వద్దనే ఆపివేయబడ్డదని, మగపెళ్ళి వారికి గదులను ఏర్పాటు చేయలేకపోవటం పై దేవదత్ క్షమాపణలు కోరుతూ తమను వేడుకొన్నాడని, మునీష్ తల్లి విద్య తెలిపింది. ఇది తమకి అవమానం అని విద్య చెబుతోన్నా, దేవదత్ లో ఎటువంటి కదలిక లేదని తెలిపింది. దీనితో అక్కడ వాగ్వివాదం జరిగిందని, అవమానం భరించలేక మగపెళ్ళివారు వెనుదిరిగారని, మార్గమధ్యంలోనే తమపై వరకట్న వేధింపు చట్టం క్రింద FIR చేయబడ్డదని వారికి తెలిసింది అని తెలిపింది.<ref name=":1" /> ఇది ఇలా ఉంటే, మరొక ప్రక్క వరుడి కుటుంబం తాము ఎటువంటి అదనపు కట్నం కోరలేదని, వరుడు ఊరేగింపుగా వచ్చినపుడు అతడికి స్వాగతం పలికే దిక్కే లేకపోవటం, పైగా వధువు తండ్రే వరుని తల్లిపై దాడికి పాల్పడ్డటంతో, పోలీసులని పిలిపించింది తామే నని, వధువు కాదని తెలిపారు. ఘర్షణకి కారణం తాము కాదని, నవనీత్ రాయ్ అని వారు తెలిపారు. తన స్నేహితులతో నవనీత్ కళ్యాణ వేదికకి వచ్చాడని, వధువు తల్లితో అది వరకే వారికి జరిగిన వివాహం గురించి తెలిపాడని అన్నారు. వధువు తండ్రేమో ఇవి నిరాధార నేరారోపణలని, తన ఆరోపణలకి సాక్ష్యాలుగా వీడియో రికార్డింగులు ఉన్నవని తెలిపారు. == ప్రసార మాధ్యమాల స్పందన == మునీష్ తల్లిని అదుపులోకి తీసుకోవటంతో జాతీయ అంతర్జాతీయ ప్రసార మాధ్యమాలు రంగంలోకి దిగాయి. పలు వార్తాపత్రికలలో ఈ వార్త మొదటి పేజీలో ప్రచురించబడింది. దేశవ్యాప్తంగా, అంతర్జాతీయంగా నిషాని వివాహమాడటానికి పలువురు యువకులు ముందుకు వచ్చారు. ఆమెతో ముఖాముఖి కోసం పలువురు ఆమె ఇంటి ముంగిట వాలారు. స్త్రీ హక్కుల కార్యకర్తలు, ఇరుగు-పొరుగు వారు, ఇతర శ్రేయోభిలాషులు ఆమెని అభినందించారు. ఒక రాజకీయ పార్టీ స్థానిక ఎన్నికలలో ఆమెని పోటీ చేయమని ఆహ్వానించింది. తనకి ఆ ఉద్దేశం లేదని, తన విద్యాభ్యాసాన్ని కొనసాగిస్తానని, భవిష్యత్తులో తాను చేసుకోబోయే పెళ్ళి పెద్దలు కుదిర్చినదే అయి ఉండాలని తాను ఆశిస్తున్నట్లు తెలిపినది. అంతర్జాతీయ వార్తాపత్రికలు, భారతదేశంలో వరకట్న జాడ్యం చాప క్రింద నీరు వలె ఎలా నిగూఢమై ఉన్నదో ప్రస్తావించినవి. ఇక్కడి వరకట్న వ్యవస్థ, వరకట్న వ్యతిరేక చట్టాలు, సతీ సహగమనము, భ్రూణ హత్య లని వేలెత్తి చూపినవి. మొదట అధిక కట్నానికి ఒప్పుకోవటమే తప్పు అని, తర్వాత కట్నం మొత్తం పెరిగినపుడు పెళ్ళినే రద్దు చేసుకోవటం మరొక తప్పని కొన్ని ప్రసార మాధ్యమాలు విమర్శించాయి. ఒక వాణిజ్య ప్రకటనలో దీన్ని హాస్యాస్పదంగా వాడుకోవటం జరిగింది. ఔట్ లుక్ ఇండియా గడచిన మూడు సంవత్సరాలలోనే 7,000 స్త్రీల జీవితాలని వరకట్న వేధింపులు బలి తీసుకున్నాయని ఒక లెక్క వేసింది. శారీరకంగా, మానసికంగా, భావోద్వేగ పరంగా ఇలా ఎందరో అబలలు క్షోభకి గురవుతున్నారని తెలిపినది. మహిళా సంఘాల వ్యాఖ్యలు- * ఆదిలోనే అధిక కట్నానికి ఒప్పుకొని వధువు తల్లిదండ్రులు తప్పుడు సంకేతాలు పంపారు * నేను వివాహాలకి హాజరు కాను. దాదాపు అన్ని వివాహాలలోనూ వరకట్న మహమ్మారి నిగూఢమై ఉంటుంది. ఈ ఆర్థిక భారాన్ని తట్టుకోలేకనే, జన్మించబోయేది ఆడశిశువు అని తెలియగనే మన దేశంలో భ్రూణ హత్యలు జరుగుతున్నాయి <ref>[http://www.cbsnews.com/news/for-love-of-money వరకట్నాలను చూడలేక వివాహ వేడుకలకి అసలు హాజరు కావటమే మానుకొన్న మహిళా సంఘ కార్యకర్త (సిబియస్ న్యూస్ - 03 అక్టోబరు 2003)]</ref> * ఈ ఒక్క నిరసన స్త్రీజాతికి కొండంత అండని ఇచ్చినది అనూహ్యమైన ఈ స్పందనని చూచి నిషా నివ్వెరపోయింది. ఆ సందర్భంలో ఈ విధంగా అన్నది. ; ''I want to become a symbol for the girls. Dowry is a black spot on our country or I can say on the earth.'' ; ''(నేను యువతుల ప్రతినిధిగా నిలబడదలచుకొన్నాను. వరకట్న జాడ్యం ఈ దేశానికే, ఆ మాటకొస్తే ఈ ప్రపంచానికే మాయని మచ్చ.)'' == వివాహం == 19 నవంబరు 2003 లో నిషా, అశ్విన్ శర్మ అనే కంప్యూటర్ ఇంజినీరుని కేవలం 75 మంది అతిథులతో నోయిడా లోనే వివాహమాడినది. ఒక బంగారు నెక్ల్సెస్ ని మాత్రం నిషా తండ్రి దేవ దత్ బహూకరించారు. వివాహ విషయం గురించి ముందే తెలుసుకొన్న మునీష్, రాయ్ లు నిషా చట్టపరంగా తమతమ భార్య అని, ఈ వివాహాన్ని ఆపు చేయమని న్యాయస్థానానికి విన్నవించుకొన్నారు. నిషా తల్లిదండ్రులు ఆ రోజు సాయంత్రం జరగవలసిన వివాహాన్ని చట్టపరమైన ఇబ్బందుల బారిన పడకుండా ఉండటానికి తెల్లవారు ఝామున గం. 3 కే అవగొట్టారు. ఈ సందర్భంగా దేవ దత్ శర్మ "తన కుమార్తెకి వివాహం జరిపించటమే ప్రతి తండ్రి ప్రథమ కర్తవ్యం. దానిని నిర్వర్తించగలిగినందుకు నాకు సంతోషంగా ఉంది" అని వ్యాఖ్యానించారు.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/3283989.stm ఎట్టకేలకు కుమార్తె వివాహమైనందుకు సంతోషించిన దేవదత్ శర్మ (బిబిస్ - 19 నవంబర్ 2003)]</ref> తమకి ఎటువంటి కోర్టు నోటీసులు అందలేదని చట్టం ఏ విధమైన నిర్ణయం తీసుకొన్నా, నిషా కున్న కోట్లాది అభిమానులు ఆమె వైవాహిక జీవితం సుఖసంతోషాలతో నిండాలని కోరుకొంటున్నారు. == ఓప్రా విన్ఫ్రీ షో == జనవరి 2004 లో నిషా, తన భర్త, సోదరుడు ప్రపంచవ్యాప్తంగా వీక్షించబడే ఓప్రా విన్ఫ్రీ షోకి ఆహ్వానించబడ్డారు. [[అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు|అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాల]] లో జన్మించటం తమ అదృష్టమని ఓప్రా వీక్షకలకి తెలిపారు. "చీకటి యుగం నుండి బయటపడే హక్కు"గా ఈ ఘటనని వారు పేర్కొన్నారు.<ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/Nisha-invited-to-Oprah-Show/articleshow/412789.cms ఓప్రా విన్ఫ్రీ షో కు ఆహ్వానించబడ్డ నిషా శర్మ (టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా - 9 జనవరి 2004)]</ref> == పాఠ్యాంశం గా ఈ ఘటన == 2004 లో, ఇంకా ఈ వ్యాజ్యం విచారణ దశలోనే ఉండగా న్యూ ఢిల్లీకి చెందిన రాష్ట్ర విద్యాబోధన పరిశోధన, శిక్షణ పరిపాలక సంస్థ (State Board of Educational Research and Training) ఆరవ తరగతి ఆంగ్ల పాఠ్యపుస్తకంలో ఈ ఘటనని ''Man in Jail over Dowry Demand'' అనే పేరుతో పాఠ్యాంశంగా ప్రచురించింది. 2003లో ఒక వార్తాపత్రికలో వచ్చిన కథనం ఆధారంగా ఈ పాఠ్యాంశం రూపొందించబడింది. పెళ్ళిపందిరి నుండే వరుడిని అదుపులోకి తీసుకొన్నట్లు ఒక కార్టూనుని కూడా ఇందులో చేర్చారు.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/3696562.stm స్కూలు పాఠ్యాంశంగా నిషా శర్మ ఉదంతం (బిబిసి - 29 సెప్టెంబరు 2004)]</ref> మునీష్ దీనిపై పరువునష్టం వ్యాజ్యాన్ని కూడా వేశారు.<ref>[http://www.telegraphindia.com/1040918/asp/nation/story_3773408.asp (ద టెలిగ్రాఫ్ - 18 సెప్టెంబరు 2004)]</ref> మునీష్ తల్లి విద్యా దలాల్, తను పూర్వం పనిచేసిన పాఠశాలలో ఈ పాఠ్యం బోధించబడుతోందని, తనకున్న మంచి పేరుని ఇది భ్రష్టు పట్టించినదని తెలిపినది. వారి తరపు న్యాయవాది ఢిల్లీ ప్రభుత్వాన్ని, విద్యా విభాగాన్ని చట్టపరంగా సవాలు చేస్తున్నట్లు తెలిపారు. మునీష్ తల్లికి పెన్షన్, ఇతర పదవీవిరమణ భత్యాలు అందటం లేదని న్యాయవాది వాపోయారు. == విచారణ, తీర్పు == [[దస్త్రం:Judiciary of India.png|alt=Judiciary of India|thumb|భారతదేశ న్యాయవ్యవస్థ]] ; "It was pre-planned. Nisha's father D.D. Sharma placed a matrimonial ad in a newspaper February 14, 2003 - the day when she and Navneet Rai allegedly got married at a temple. Sharma knew of Nisha's alleged affair but still put the ad," Vidya said, recalling their ordeal.<ref name=":1" /> ; "ఇదంతా ఒక పథకం. 14 ఫిబ్రవరి 2003 న నిషా-నవనీత్లు గుడిలో పెళ్ళి చేసుకొన్నారని తెలిసి అదే రోజు వరుడు కావలెను అని ప్రకటన చేశాడు." అని విద్యా (మునీష్ తల్లి) తెలిపింది, తాము పడ్డ అగచాట్లను గుర్తుకు చేసుకొంటూ. మునీష్, అతని తల్లి విద్యా, మేనత్త సావిత్రి శర్మ ల పై నోయిడాలో వ్యాజ్యం నమోదయినది. విచారణలో భాగంగా జైలు జీవితం గడుపుతున్న మునీష్ ని ఇతర ఖైదీలు "దురాశపరుడి"గా సంబోధించటంతో అక్కడ స్వల్ప ఘర్షణ చోటు చేసుకొన్నది.<ref>[http://www.tribuneindia.com/2003/20030521/ncr1.htm మునీష్ తో కయ్యానికి దిగిన ఇతర ఖైదీలు (ట్రిబ్యూన్ ఇండియా - 21 మే 2003)]</ref> దీంతో మునీష్ కి గాయాలయ్యాయి. ఈ ఘటన పై జాతీయ మానవ హక్కుల అధికార వర్గానికి వారి తరపు న్యాయవాది విజ్ఞప్తి చేసుకొన్నారు. మునీష్ తనని వివాహేతర సంబంధాలున్నాయని, తనకి ఇద్దరు భర్తలున్నారని దూషించాడు అన్న నిషా వ్యాజ్యం పై ప్రతివ్యాజ్యం వేశారు. ఇండియన్ ఎక్స్ప్రెస్ తో 2012లో మునీష్ - ; ''The next nine years, I watched the woman who ruined me and my family become the darling of the country. She appeared on talk shows, won awards, documentaries were made on her. I lost my friends, job prospects and peace of mind. There is much she has to answer for.<ref>[http://archive.indianexpress.com/news/-nisha-hero-of-class-vi-book--i-m-one-with-no-principles-/919077/0 నా ప్రశ్నలకు నిషా సమాధానం చెప్పాలి (ఇండియన్ ఎక్స్ప్రెస్ - 2 మార్చి 2012)]</ref>'' ; ''(తర్వాతి తొమ్మిది సంవత్సరాలు, నా జీవితాన్ని నాశనం చేసిన ఒక స్త్రీ దేశ ప్రజల అభిమానాన్ని చూరగొనడం నేను చూశాను. ఈ విషయాన్ని తాను కార్యక్రమాలలో చర్చించినది, బహుమానాలు గెలుచుకొన్నది, తన పై లఘుచిత్రాలు తీయబడ్డవి. నా స్నేహితులని, ఉద్యోగావకాశాలని, మానసిక ప్రశాంతతని నేను కోల్పోయాను. తన నుండి వీటన్నిటికీ నాకు సమాధానం కావాలి.)'' 29 ఫిబ్రవరి 2012 లో నేరారోపణలకి ఋజువులు లేని కారణాన మునీష్ ని అతని కుటుంబ సభ్యులని విడుదల చేశారు. పెళ్ళి రోజున మునీష్ దలాల్ 12 లక్షల అదనపు కట్నం అడిగినట్లు నిరూపించటానికి తగినన్ని సాక్ష్యాధారాలు లేకపోవటంతో ఛీఫ్ జుడిషియల్ మేజిస్ట్రేట్ (CJM) ఈ నిర్ణయానికి వచ్చారు. ప్రవేశపెట్టబడిన సాక్షులు ఎవరి సంబంధీకులు కారని తేల్చారు. నిషా శర్మకు నవనీత్ రాయ్ తో సన్నిహిత సంబంధాలున్నాయని, అతనిని వివాహమాడదలచుకొన్నదని, అయితే, ఇరువురి వైపు పెద్దలు దీనిపై ఒక ఏకాభిప్రాయానికి రాలేకపోయారని, అందుకే నిషాను మునీష్ కు ఇచ్చి వివాహం చేయాలని దేవదత్ నిర్ణయించుకొన్నాడని, కానీ ఈ నిర్ణయం నిషా అభీష్టాలకు వ్యతిరేకం కావటంతో తానే ఈ కట్టుకథ అల్లినది అని CJM తన ఆర్డర్ లో పేర్కొన్నారు.<ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/city/noida/Rebel-brides-dowry-charge-junked/articleshow/12090709.cms ఇష్టం లేని వివాహాన్ని తప్పించటానికే నిషా కట్టు కథ అల్లినది అని తెలిపిన Chief Judicial Magistrate (టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా - 1 మార్చి 2012)]</ref> తప్పుడు వివాహ దస్తావేజులని సృష్టించాడు అని నిషా ఆరోపించిన నవనీత్ రాయ్ ని కూడా న్యాయస్థానం విడుదల చేసింది. దస్తావేజులు నకిలీవి అనే ఋజువులు లేకపోవటంతో న్యాయస్థానం ఈ నిర్ణయానికి వచ్చింది.<ref>{{Cite web |url=http://www.hindustantimes.com/india-news/9-yrs-later-accused-let-off-in-nisha-sharma-dowry-case/article1-819079.aspx |title=నవనీత్ రాయ్ వద్ద నిషాతో తనకు వివాహం జరిగినట్లు ఋజువు చేసే దస్త్తావేజులు నకిలీవి అనటానికి ఋజువు లేదు అని తెలిపిన Chief Judicial Magistrate (హిందుస్తాన్ టైమ్స్ - 01 మార్చి 2012) |access-date=2015-07-22 |website= |archive-date=2015-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402103751/http://www.hindustantimes.com/india-news/9-yrs-later-accused-let-off-in-nisha-sharma-dowry-case/article1-819079.aspx |url-status=dead }}</ref> హిందుస్తాన్ టైంస్ తో దీనిపై మునీష్ స్పందన- ; ''I have suffered a lot in these nine years. But as the judge read the acquittal lines, the first thing that came to my mind was that truth has won.'' ; ''(ఈ తొమ్మిది సంవత్సరాలు నేను పడ్డ బాధలు వర్ణనాతీతం. న్యాయమూర్తి మమ్మల్ని నిర్దోషులుగా తేల్చినపుడు మాత్రం సత్యమే గెలిచినదని నాకు అనిపించినది.)'' నిషా తండ్రి దేవదత్ "కేవలం ఋజువులు లేని కారణాన మాత్రమే వారిని విడుదల చేశారని గమనించండి. ఇది వారి విజయం ఎంత మాత్రం కాదు. మేము పై కోర్టుకి వెళతామన్నది మాత్రం నిజమే." అని తెలిపారు.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=1UFWqawPMH8 యూట్యూబ్ లంకె:మేము పై కోర్టుకు వెళతామన్న దేవదత్ శర్మ (ఐబీఎన్ 01 మార్చి 2012)]</ref><ref>[http://indiatoday.intoday.in/story/nisha-sharma-dowry-case-noida-court-acquits-all-accused/1/176012.html] స్త్రీ సంరక్షణ చట్టాలే అమాయక పురుషులకు విరుద్ధంగా ఉన్నాయా అన్న అనుమానాన్ని వెలిబుచ్చిన ఇండియా టుడే (1 మార్చి 2012)</ref> == అనంతర పరిణామాలు == {{Quote|''"I was to get married on the evening of May 11, 2003. The next morning I was in jail. You can well imagine my state of mind.<ref>[http://www.dailymail.co.uk/indiahome/indianews/article-2108929/Mans-year-dowry-nightmare-jail-finally-ends.html వివాహం చేసుకోవలసిన నేను, జైలు పాలయ్యాను. (డెయిలీ మెయిల్ - 2 మార్చి 2012]</ref>"''}} {{Quote|(''"11 మే 2003 న పెళ్ళికని బయలుదేరిన నేను, ఆ తర్వాతి రోజునే కటకటాల పాలయ్యాను. నా మానసిక స్థితి ఎలా ఉంటుందో మీరు ఊహించుకోగలరు.)"''}} ; ''There was no limit to my humiliation. I went to get married and found myself in jail. It was unbelievable.<ref>[http://www.smh.com.au/national/money-for-nothing-20120409-1wl2q.html నాకు జరిగిన అవమానానికి అంతే లేకుండా పోయింది (సిడ్నీ మార్నింగ్ అవర్ - 10 ఏప్రిల్ 2012)]</ref>'' ; ''(నేను పడ్డ అవమానాలకి, సంఘం నుండి ఎదుర్కొన్న చిన్నచూపుకి అంతే లేకుండా పోయింది. వివాహానికి అని వెళ్ళిన నేను, నమ్మశక్యమే కాని విధంగా ఊచలు లెక్కపెడుతున్నాను.)'' పలు ముఖాముఖి లలో మునీష్, "నిషా తండ్రి దేవ దత్ కి తన కుమార్తె వివాహం చేసుకొనుట ముందే తెలుసు. అయినా ఆయన వార్తాపత్రికలో వివాహ ప్రకటన ని చేశారు. నిషా అది వరకే రాయ్ ని 14 ఫిబ్రవరి 2003 న రహస్యంగా ఒక గుడిలో పెళ్ళి చేసుకొన్నది. 11 మే 2003 న ఊరేగింపుగా వచ్చిన నన్ను వారు తిరస్కరించారు. మేము తిరిగి వెళ్తుండగా మా మీద ఫిర్యాదు చేయబడినదని తెలుసుకొన్నాము. విధవరాలైన నా 68 ఏళ్ళ తల్లి, 75 ఏళ్ళ నా మేనత్త 75 కి.మీ దూరంలో ఉన్న న్యాయస్థానానికి దాదాపు 320 మార్లు ప్రయాణించవలసి వచ్చినది. నిషా కేవలం పది మార్లు వచ్చినది. 31 మే 2003 లో పదవీవిరమణ చేయవలసిన నా తల్లి యొక్క ఉద్యోగం ఈ ఘటన వలన ఊడటమే కాక, ఆమెకి ఎటువంటి పదవీ విరమణ భత్యములు అందలేదు.<ref name=":1" /> 2008లో నేను వివాహం చేసుకొన్నను, కానీ పైసా కట్నం లేకుండా ఆదర్శ వివాహం చేసుకొన్నాను. విచారణ సమయంలో Save Indian Family Foundation లో నేను చురుకుగా పాల్గొన్నాను. అక్కడ నా లాంటి యువకులని చాలా మందిని కలిశాను. తేడా అంతా, నా గురించి ప్రసార మాధ్యమాలు చిత్రీకరించాయి, వారిపై చిత్రీకరించలేదు. అంతే " అని తెలిపాడు. ; ''I faced humiliation for nine years. People used to taunt and say, ‘Kitna dahej maanga tha?’ I was about to get a government job, but that was taken away and even my mother’s retirement benefits were withheld. My brother had a shop, but people took the media there as well. So, his work stopped. At that point in time, my sister-in-law was the only earning member in the family.'' ; ''(తొమ్మిది ఏళ్ళు నేను అవమానాలు ఎదుర్కొన్నాను. ప్రజలందరూ నన్ను రెచ్చగొట్టేలా, 'ఎంత కట్నం అడిగావేంటి?' అనేవారు. నాకు ప్రభుత్వ ఉద్యోగం వచ్చి ఉండేది, కానీ దీనివల్లే అది రాలేదు. నా తల్లి పదవీవిరమణ భత్యాలు కూడా ఆగిపోయాయి. మా అన్నకు ఒక దుకాణం ఉండేది, కానీ ప్రసార మధ్యమాలు ఆయనను కూడా వదలకపోవటంతో, ఆయన పని మానేయవలసి వచ్చినది. అప్పట్లో ఇక మా ఇంట్లో ఎవరయినా సంపాదిస్తూ ఉన్నారంటే, అది మా తమ్ముడి భార్యే.)''<ref>{{Cite web |url=http://www.hindustantimes.com/bollywood/the-film-captures-my-pain-suhaib-ilyasi/article1-832647.aspx |title=ఈ వ్యాజ్యం వల్లే మా కుటుంబం ఛిద్రమైనది - హిందుస్తాన్ టైమ్స్ తో మునీష్ దలాల్ |access-date=2015-09-11 |website= |archive-date=2015-05-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150524061056/http://www.hindustantimes.com/bollywood/the-film-captures-my-pain-suhaib-ilyasi/article1-832647.aspx |url-status=dead }}</ref> వ్యాజ్యాలకి కారణాలు తెలుపుతూ, ఇలా అన్నారు. ; ''She didn’t want to marry me but was scared of her parents. By accusing me falsely, she was trying to get out of the marriage without incurring their anger.<ref>[http://www.smh.com.au/world/india-shifts-dowry-law-against-vindictive-wives-20140704-zsvg8 ఈ వివాహం జరగాకూడదు, తన తల్లిదండ్రుల ఆగ్రహానికీ నిషా గురి కాకూడదు. అందుకే తను ఈ దారి ఎంచుకొన్నది. (సిడ్నీ మార్నింగ్ అవర్ - 4 జూలై 2014)]</ref>'' ; ''(ఆమెకి నన్ను వివాహాం చేసుకొనటం ఇష్టం లేదు కానీ ఆమె తన తల్లిదండ్రులకి భయపడినది. వారి కోపానికి గురి కాకుండా, ఈ వివాహాన్ని తప్పించే ప్రయత్నంలోనే భాగంగానే నాపై తప్పుడు నేరారోపణలు చేసినది.)'' మునీష్ తరపు న్యాయవాది, రాయ్ తండ్రి నష్టపరిహారాలని కోరతాం అని తెలిపారు. ఈ తీర్పుని సవాలు చేస్తామని నిషా తండ్రి తెలిపారు. విచారణలో కోర్టు నిషా పెళ్ళికి ముందే నవనీత్ తో ప్రేమ వ్యవహారం నడిపినదని తెలుసుకొన్నది. నిషా కూడా దీనికి ఒప్పుకొన్నా, వివాహ దస్త్రాలలో సంతకం మాత్రం తనది కాదని తెలిపినది.<ref name=":1" /> ; ''I never spoke to the media before because I don’t want to become an iron man, like the iron lady, Nisha Sharma. I had a love cum arranged marriage in 2008..even then I didn’t speak about it.'' ; ''(ఇప్పటి వరకూ నేను ప్రసార మాధ్యమాలతో ఎందుకు మాట్లాడలేదంటే, నిషా శర్మ ఉక్కు వనిత అయినట్లు, నేను ఉక్కు మనిషిని కాదలచుకోలేదు. 2008 లో నేను ప్రేమించి, పెద్దలను ఒప్పించి పెళ్ళి చేసుకొన్ననూ, దాని గురించి కూడా నేను మాట్లాడలేదు.)'' == నిషా శర్మ పై వరకట్న వేధింపు ఆరోపణలు == జనవరి 2013 లో తమ్ముడి జ్ఞానేశ్వర్ శర్మ భార్య మనీషా శర్మ, నిషా పై, తన తమ్ముడి పై ఫిర్యాదు చేసింది. అప్పటికే సంతానం కలిగిని మనీషా శర్మని పన్నెండు లక్షల అదనపు కట్నాన్ని కోరారని అది సమకూర్చకపోవటంతో శారీరకంగా హింసించారని వ్యాజ్యం వేశారు. ఎఫ్ ఐ ఆర్ ప్రకారం దేవదత్ శర్మ, అతని భార్య హేమలతా శర్మ, జ్ఞానేశ్వర్ శర్మ, ఆడపడుచు నిషా శర్మ ఈ వేధింపులకు పాల్పడ్డారు. మనీషాను గెంటివేసి ఇప్పుడు వారు రెండవ వివాహం చేసుకొనేందుకు సిద్ధపడ్డారు. దీంతో వారిపై 498ఏ, 506 (చంపుతామని బెదిరించటం), 504 (దుర్భాషలాడటం) 406 (ఆస్తులను కబ్జా చేసుకొనటం) సెక్షనుల క్రింద కేసు కట్టారు. 2013 జనవరి 8 న పోలీసులు జ్ఞానేశ్వర్ శర్మను అదుపులోకి తీసుకొన్నారు. మిగతా ముగ్గురు ముద్దాయిలు పరారీలో ఉన్నందున, పోలీసులు వారి కొరకు గాలిస్తున్నారు. మనీషా తండ్రి విజయ్ శర్మ నవభారత్ టైంస్ పత్రికతో - ;''నా కుమార్తెని మానసికంగా, శారీరకంగా చిత్రవధ చేశారు. ఎన్నో మార్లు మేము సర్దిచెప్పటానికి చూసినా వారు మా మాటని పెడచెవిన పెట్టారు. చివరకు నా కుమార్తెని ఇంటి నుండి గెంటి వేశారు. చేసేది లేక తనని నా ఇంటికి తెచ్చుకొన్నాను. న్యాయం కోసం న్యాయస్థానాన్ని ఆశ్రయించాము.<ref name=":0">[http://navbharattimes.indiatimes.com/state/uttar-pradesh/noida/Dowry-case-against-Nisha-Sharma/articleshow/17958708.cms నిషా పై వరకట్న వేధింపు వ్యాజ్యం (నవభారత్ టైమ్స్ - 10 జనవరి 2013)]</ref>'' == ఇవి కూడా చూడండి == * [[భర్త పట్ల క్రౌర్యం]] * [[సుహైబ్ ఇల్యాసీ]] * [[పురుషులపై హింస]] == మూలాలు == <div style="height: 220px; overflow: auto; padding: 3px; border:1px solid #AAAAAA; reflist2">{{reflist|colwidth=30em}}</div> [[వర్గం:పురుషులపై హింస]] [[వర్గం:గృహ హింస]] [[వర్గం:వరకట్న వేధింపు చట్టం యొక్క దుర్వినియోగం]] [[వర్గం:భర్త పట్ల క్రౌర్యం]] ftcfpsp5glqez1qny3sd77qhm085hhy 4956174 4956173 2026-09-11T08:13:35Z ~2026-49214-22 154065 సరియైన మూలం 4956174 wikitext text/x-wiki {{పురుషులపై హింస}} '''నిషా శర్మ వరకట్న వేధింపు వ్యాజ్యం ''' ([[:en:Nisha Sharma dowry case|Nisha Sharma dowry case]]) నిషా శర్మ అనే యువతి తనకి కాబోయే భర్త అయిన మునీష్ దలాల్, వివాహ సమయంలో వరకట్న వేధింపులకి గురిచేశాడని అతనిపై, అతని కుటుంబ సభ్యుల పై 2003 లో నమోదు చేసిన చట్టపరమైన వ్యాజ్యం.<ref name=":2" /> దేశీయ ప్రసార మాధ్యమాలలోనే కాక అంతర్జాతీయ ప్రసార మాధ్యమాలలో కూడా ఈ వ్యాజ్యానికి సంబంధించిన ప్రసారాలు జరిగాయి. నిషా శర్మ ప్రపంచవ్యాప్తంగా యువతుల ప్రతినిధిగా (Youth Icon), ఆదర్శ యువతిగా (Role Model), ఉక్కు మహిళగా (Iron Lady) చిత్రీకరించబడింది. 2012 లో ఈ వ్యాజ్యంలో అందరు ముద్దాయిల (వరుడు మునీష్ దలాల్, వరుడి తల్లి విద్యా దలాల్, వరుడి మేనత్త సావిత్రి శర్మ, నిషా మాజీ ప్రియుడు నవనీత్ రాయ్) నిర్దోషత్వం ఋజువు కావటంతో ఈ వ్యాజ్యం ముగిసినది.<ref name=":2">{{Cite web |url=http://www.ibnlive.com/news/india/nisha-dowry-case-451404.html |title=సాక్ష్యాధారాలు లేకపోవటంతో ముద్దాయిలను వదిలి వేసిన గౌతం బుద్ధ్ నగర్ డిస్ట్రిక్ట్ కోర్టు (ఐబీఎన్ లైవ్ 01 మార్చి 2012 |access-date=2015-07-21 |archive-date=2015-10-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151005121926/http://www.ibnlive.com/news/india/nisha-dowry-case-451404.html |url-status=dead }}</ref> అయితే, ఏ వరకట్న వేధింపులకి తాను గురైనదని నిషా శర్మ అభియోగాలు చేసినదో, అవే అభియోగాలు తన మరదలు (తమ్ముడి భార్య) నిషా శర్మతోబాటు, వారి కుటుంబ సభ్యులపై 2013 లో చేసింది. స్త్రీని కాపాడటానికి రక్షణ కవచంగా (shield) రూపొందించిన చట్టాలనే దుర్వినియోగపరచి ఆయుధంగా (weapon) వాడుకుంటే, ఆ ఆయుధానికి అదే స్త్రీ ఎలా బలిపశువు అవుతుందో తెలుపటానికి నిషా శర్మ ఉదంతమే ఒక కచ్చితమైన ఉదాహరణగా మిగిలిపోయింది.<ref name=":0" /> == నేపథ్యం == సాఫ్టువేర్ ఇంజినీరింగ్ విద్యార్థిని అయిన 21 సంవత్సరాల నిషా శర్మని, పాఠశాలలో కంప్యూటర్ అధ్యాపకుడైన 25 సంవత్సరాల మునీష్ దలాల్ కి ఇచ్చి మార్చి 11, 2003 న [[నోయిడా]] పట్టణంలో వివాహం జరపాలని పెద్దలు నిశ్చయించారు. ఒక వార్తాపత్రికలో '''వరుడు కావలెను ''' ప్రకటనకి మునీష్ స్పందించటంతో ఈ వివాహం ఖరారు అయినది. "కష్టపడే వ్యక్తిత్వం గల వాడని, తెలివైన వాడని, ఇటువంటి వాడే నాకు సరిపోతాడని అప్పట్లో నేను అనుకొన్నాను." అని తర్వాత నిషా ఒక పత్రికా ముఖాముఖిలో అన్నది. నిషా శర్మ తండ్రి దేవ్ దత్ శర్మ నోయిడాలోని కారు బ్యాటరీలను ఉత్పత్తి చేసే ఒక కార్మాగారానికి యజమాని. వరకట్నంలో భాగంగా కానుకలన్నీ రెండేసి (ఒకటి వరుడికి, రెండవది అతని సోదరునికి) ఇవ్వాలని ముందే నిర్ణయించబడింది. ఆ ప్రకారంగా రెండు ఫ్రిజ్ లు, రెండు ఏసీలు, రెండు వాషింగ్ మషీన్ లు, రెండు టెలివిజన్ లు, ఒక మైక్రోవేవ్ ఓవెన్, ఒక మారుతి ఎస్టీం కారుని ఇచ్చారు.<ref>[http://www.tribuneindia.com/2003/20030525/herworld.htm#1 కట్నకానుకలు, లాంఛనాల వివరాలు (ట్రిబ్యూన్ ఇండియా - 25 మే 2003)]</ref> కుమార్తె వివాహం కోసం 10 సంవత్సరాలుగా శర్మ దాచుకొన్న ధనంతో ఈ కానుకలని కొన్నారు. వరుడు ఊరేగింపుతో కళ్యాణ వేదికకి చేరుకొన్నాడు. శుభముహూర్తం కాసేపట్లో ఉండగనే వరుడి తల్లి రూ.12 లక్షలు, మరొక కారు అదనపు కట్నాన్ని కోరినది అని ఆరోపణ.<ref name=":1">{{Cite web|last=Vashishtha|first=Akash|date=2012-03-02|title=Noida man's 10-year dowry nightmare in jail ends|url=https://www.indiatoday.in/india/north/story/noida-man-10-year-dowry-nightmare-in-jail-ends-94790-2012-03-01|access-date=2026-08-30|website=India Today|language=en}}</ref> అప్పటికే 2000 మంది అతిథులు కళ్యాణ వేదికకి చేరుకొన్నారు. తన సోదరుని ద్వారా, తమ కుటుంబం, వరుని కుటుంబం మధ్య స్వల్ప ఘర్షణ చోటు చేసుకొన్నదని, వారి కుటుంభాల మధ్య వాగ్వాదం నడుస్తోన్నదని నిషా (వధువు) తెలుసుకోగనే ఆమె పోలీసులకి కబురు పంపినది.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/3027683.stm వరుడు అదనపు కట్నాన్ని అడుగుతున్నాడని సోదరుని ద్వారా తెలుసుకొన్న నిషా పోలీసులను పిలిపించినది (బిబిసి - 14 మే 2003)]</ref> ఊరేగింపు వెనక్కి పంపబడింది. ఆ తర్వాతి రోజే వికాస్ పురి లోని తన స్వగృహం లోనే మునీష్ ని పోలీసులు అదుపులోకి తీసుకొన్నారు. పరారీలో ఉన్న ఇతర బంధువుల కోసం గాలించారు. మునీష్ తల్లి విద్యా దలాల్ ని 15 మే న పోలీసులు అదుపులోకి తీసుకొన్నారు. {{Quote box| I am glad I did not get married to Munish. They could have done anything to me later on.<br>(మునీష్ నన్ను పెళ్ళాడకపోయినందుకు నేను సంతోషిస్తున్నాను. తర్వాత వారు నన్ను ఏమయినా చేసి ఉండవచ్చు.)''}} కొంత కాలానికి నిషా సహ విద్యార్థి అయిన నవనీత్ రాయ్ నిషాతో తనకి గడచిన ఐదేళ్ళుగా సంబంధమున్నదని, వారు రహస్యంగా పెళ్ళి కూడా చేసుకొన్నాడని ముందుకు వచ్చాడు. దేవ దత్ కుటుంబానికి మచ్చ తేవటానికే నవనీత్ అబద్ధాలు చెబుతున్నారని నిషా తండ్రి వాపోయారు. తొలుత నిషా నవనీత్ ని ఇష్టపడినది వాస్తవమేనని, కానీ రాయ్ నిరుద్యోగి కావటంవలన సంపన్నురాలైన నిషాని వివాహమాడి తన జీవితాన్ని స్థిరపరచుకోవాలని చూడటం వలన దేవ దత్ నిషా-నవనీత్ ల వివాహాన్ని వ్యతిరేకించాడని తెలిపాడు. దీనితో నిషా నవనీత్ తో సంబంధాన్ని రద్దు చేసుకొన్నదని, దాని తర్వాత నవనీత్ నిషాతో అసభ్యంగా ప్రవర్తించాడని, అందుకు నిషా కళాశాలలో లిఖితపూర్వక ఫిర్యాదు చేయగా, అతనిని కళాశాల నుండి తొలగించారని తెలిపారు. తమ ఊరేగింపును పెళ్ళి మండపం యొక్క ప్రవేశ ద్వారం వద్దనే ఆపివేయబడ్డదని, మగపెళ్ళి వారికి గదులను ఏర్పాటు చేయలేకపోవటం పై దేవదత్ క్షమాపణలు కోరుతూ తమను వేడుకొన్నాడని, మునీష్ తల్లి విద్య తెలిపింది. ఇది తమకి అవమానం అని విద్య చెబుతోన్నా, దేవదత్ లో ఎటువంటి కదలిక లేదని తెలిపింది. దీనితో అక్కడ వాగ్వివాదం జరిగిందని, అవమానం భరించలేక మగపెళ్ళివారు వెనుదిరిగారని, మార్గమధ్యంలోనే తమపై వరకట్న వేధింపు చట్టం క్రింద FIR చేయబడ్డదని వారికి తెలిసింది అని తెలిపింది.<ref name=":1" /> ఇది ఇలా ఉంటే, మరొక ప్రక్క వరుడి కుటుంబం తాము ఎటువంటి అదనపు కట్నం కోరలేదని, వరుడు ఊరేగింపుగా వచ్చినపుడు అతడికి స్వాగతం పలికే దిక్కే లేకపోవటం, పైగా వధువు తండ్రే వరుని తల్లిపై దాడికి పాల్పడ్డటంతో, పోలీసులని పిలిపించింది తామే నని, వధువు కాదని తెలిపారు. ఘర్షణకి కారణం తాము కాదని, నవనీత్ రాయ్ అని వారు తెలిపారు. తన స్నేహితులతో నవనీత్ కళ్యాణ వేదికకి వచ్చాడని, వధువు తల్లితో అది వరకే వారికి జరిగిన వివాహం గురించి తెలిపాడని అన్నారు. వధువు తండ్రేమో ఇవి నిరాధార నేరారోపణలని, తన ఆరోపణలకి సాక్ష్యాలుగా వీడియో రికార్డింగులు ఉన్నవని తెలిపారు. == ప్రసార మాధ్యమాల స్పందన == మునీష్ తల్లిని అదుపులోకి తీసుకోవటంతో జాతీయ అంతర్జాతీయ ప్రసార మాధ్యమాలు రంగంలోకి దిగాయి. పలు వార్తాపత్రికలలో ఈ వార్త మొదటి పేజీలో ప్రచురించబడింది. దేశవ్యాప్తంగా, అంతర్జాతీయంగా నిషాని వివాహమాడటానికి పలువురు యువకులు ముందుకు వచ్చారు. ఆమెతో ముఖాముఖి కోసం పలువురు ఆమె ఇంటి ముంగిట వాలారు. స్త్రీ హక్కుల కార్యకర్తలు, ఇరుగు-పొరుగు వారు, ఇతర శ్రేయోభిలాషులు ఆమెని అభినందించారు. ఒక రాజకీయ పార్టీ స్థానిక ఎన్నికలలో ఆమెని పోటీ చేయమని ఆహ్వానించింది. తనకి ఆ ఉద్దేశం లేదని, తన విద్యాభ్యాసాన్ని కొనసాగిస్తానని, భవిష్యత్తులో తాను చేసుకోబోయే పెళ్ళి పెద్దలు కుదిర్చినదే అయి ఉండాలని తాను ఆశిస్తున్నట్లు తెలిపినది. అంతర్జాతీయ వార్తాపత్రికలు, భారతదేశంలో వరకట్న జాడ్యం చాప క్రింద నీరు వలె ఎలా నిగూఢమై ఉన్నదో ప్రస్తావించినవి. ఇక్కడి వరకట్న వ్యవస్థ, వరకట్న వ్యతిరేక చట్టాలు, సతీ సహగమనము, భ్రూణ హత్య లని వేలెత్తి చూపినవి. మొదట అధిక కట్నానికి ఒప్పుకోవటమే తప్పు అని, తర్వాత కట్నం మొత్తం పెరిగినపుడు పెళ్ళినే రద్దు చేసుకోవటం మరొక తప్పని కొన్ని ప్రసార మాధ్యమాలు విమర్శించాయి. ఒక వాణిజ్య ప్రకటనలో దీన్ని హాస్యాస్పదంగా వాడుకోవటం జరిగింది. ఔట్ లుక్ ఇండియా గడచిన మూడు సంవత్సరాలలోనే 7,000 స్త్రీల జీవితాలని వరకట్న వేధింపులు బలి తీసుకున్నాయని ఒక లెక్క వేసింది. శారీరకంగా, మానసికంగా, భావోద్వేగ పరంగా ఇలా ఎందరో అబలలు క్షోభకి గురవుతున్నారని తెలిపినది. మహిళా సంఘాల వ్యాఖ్యలు- * ఆదిలోనే అధిక కట్నానికి ఒప్పుకొని వధువు తల్లిదండ్రులు తప్పుడు సంకేతాలు పంపారు * నేను వివాహాలకి హాజరు కాను. దాదాపు అన్ని వివాహాలలోనూ వరకట్న మహమ్మారి నిగూఢమై ఉంటుంది. ఈ ఆర్థిక భారాన్ని తట్టుకోలేకనే, జన్మించబోయేది ఆడశిశువు అని తెలియగనే మన దేశంలో భ్రూణ హత్యలు జరుగుతున్నాయి <ref>[http://www.cbsnews.com/news/for-love-of-money వరకట్నాలను చూడలేక వివాహ వేడుకలకి అసలు హాజరు కావటమే మానుకొన్న మహిళా సంఘ కార్యకర్త (సిబియస్ న్యూస్ - 03 అక్టోబరు 2003)]</ref> * ఈ ఒక్క నిరసన స్త్రీజాతికి కొండంత అండని ఇచ్చినది అనూహ్యమైన ఈ స్పందనని చూచి నిషా నివ్వెరపోయింది. ఆ సందర్భంలో ఈ విధంగా అన్నది. ; ''I want to become a symbol for the girls. Dowry is a black spot on our country or I can say on the earth.'' ; ''(నేను యువతుల ప్రతినిధిగా నిలబడదలచుకొన్నాను. వరకట్న జాడ్యం ఈ దేశానికే, ఆ మాటకొస్తే ఈ ప్రపంచానికే మాయని మచ్చ.)'' == వివాహం == 19 నవంబరు 2003 లో నిషా, అశ్విన్ శర్మ అనే కంప్యూటర్ ఇంజినీరుని కేవలం 75 మంది అతిథులతో నోయిడా లోనే వివాహమాడినది. ఒక బంగారు నెక్ల్సెస్ ని మాత్రం నిషా తండ్రి దేవ దత్ బహూకరించారు. వివాహ విషయం గురించి ముందే తెలుసుకొన్న మునీష్, రాయ్ లు నిషా చట్టపరంగా తమతమ భార్య అని, ఈ వివాహాన్ని ఆపు చేయమని న్యాయస్థానానికి విన్నవించుకొన్నారు. నిషా తల్లిదండ్రులు ఆ రోజు సాయంత్రం జరగవలసిన వివాహాన్ని చట్టపరమైన ఇబ్బందుల బారిన పడకుండా ఉండటానికి తెల్లవారు ఝామున గం. 3 కే అవగొట్టారు. ఈ సందర్భంగా దేవ దత్ శర్మ "తన కుమార్తెకి వివాహం జరిపించటమే ప్రతి తండ్రి ప్రథమ కర్తవ్యం. దానిని నిర్వర్తించగలిగినందుకు నాకు సంతోషంగా ఉంది" అని వ్యాఖ్యానించారు.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/3283989.stm ఎట్టకేలకు కుమార్తె వివాహమైనందుకు సంతోషించిన దేవదత్ శర్మ (బిబిస్ - 19 నవంబర్ 2003)]</ref> తమకి ఎటువంటి కోర్టు నోటీసులు అందలేదని చట్టం ఏ విధమైన నిర్ణయం తీసుకొన్నా, నిషా కున్న కోట్లాది అభిమానులు ఆమె వైవాహిక జీవితం సుఖసంతోషాలతో నిండాలని కోరుకొంటున్నారు. == ఓప్రా విన్ఫ్రీ షో == జనవరి 2004 లో నిషా, తన భర్త, సోదరుడు ప్రపంచవ్యాప్తంగా వీక్షించబడే ఓప్రా విన్ఫ్రీ షోకి ఆహ్వానించబడ్డారు. [[అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు|అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాల]] లో జన్మించటం తమ అదృష్టమని ఓప్రా వీక్షకలకి తెలిపారు. "చీకటి యుగం నుండి బయటపడే హక్కు"గా ఈ ఘటనని వారు పేర్కొన్నారు.<ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/Nisha-invited-to-Oprah-Show/articleshow/412789.cms ఓప్రా విన్ఫ్రీ షో కు ఆహ్వానించబడ్డ నిషా శర్మ (టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా - 9 జనవరి 2004)]</ref> == పాఠ్యాంశం గా ఈ ఘటన == 2004 లో, ఇంకా ఈ వ్యాజ్యం విచారణ దశలోనే ఉండగా న్యూ ఢిల్లీకి చెందిన రాష్ట్ర విద్యాబోధన పరిశోధన, శిక్షణ పరిపాలక సంస్థ (State Board of Educational Research and Training) ఆరవ తరగతి ఆంగ్ల పాఠ్యపుస్తకంలో ఈ ఘటనని ''Man in Jail over Dowry Demand'' అనే పేరుతో పాఠ్యాంశంగా ప్రచురించింది. 2003లో ఒక వార్తాపత్రికలో వచ్చిన కథనం ఆధారంగా ఈ పాఠ్యాంశం రూపొందించబడింది. పెళ్ళిపందిరి నుండే వరుడిని అదుపులోకి తీసుకొన్నట్లు ఒక కార్టూనుని కూడా ఇందులో చేర్చారు.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/3696562.stm స్కూలు పాఠ్యాంశంగా నిషా శర్మ ఉదంతం (బిబిసి - 29 సెప్టెంబరు 2004)]</ref> మునీష్ దీనిపై పరువునష్టం వ్యాజ్యాన్ని కూడా వేశారు.<ref>[http://www.telegraphindia.com/1040918/asp/nation/story_3773408.asp (ద టెలిగ్రాఫ్ - 18 సెప్టెంబరు 2004)]</ref> మునీష్ తల్లి విద్యా దలాల్, తను పూర్వం పనిచేసిన పాఠశాలలో ఈ పాఠ్యం బోధించబడుతోందని, తనకున్న మంచి పేరుని ఇది భ్రష్టు పట్టించినదని తెలిపినది. వారి తరపు న్యాయవాది ఢిల్లీ ప్రభుత్వాన్ని, విద్యా విభాగాన్ని చట్టపరంగా సవాలు చేస్తున్నట్లు తెలిపారు. మునీష్ తల్లికి పెన్షన్, ఇతర పదవీవిరమణ భత్యాలు అందటం లేదని న్యాయవాది వాపోయారు. == విచారణ, తీర్పు == [[దస్త్రం:Judiciary of India.png|alt=Judiciary of India|thumb|భారతదేశ న్యాయవ్యవస్థ]] ; "It was pre-planned. Nisha's father D.D. Sharma placed a matrimonial ad in a newspaper February 14, 2003 - the day when she and Navneet Rai allegedly got married at a temple. Sharma knew of Nisha's alleged affair but still put the ad," Vidya said, recalling their ordeal.<ref name=":1" /> ; "ఇదంతా ఒక పథకం. 14 ఫిబ్రవరి 2003 న నిషా-నవనీత్లు గుడిలో పెళ్ళి చేసుకొన్నారని తెలిసి అదే రోజు వరుడు కావలెను అని ప్రకటన చేశాడు." అని విద్యా (మునీష్ తల్లి) తెలిపింది, తాము పడ్డ అగచాట్లను గుర్తుకు చేసుకొంటూ. మునీష్, అతని తల్లి విద్యా, మేనత్త సావిత్రి శర్మ ల పై నోయిడాలో వ్యాజ్యం నమోదయినది. విచారణలో భాగంగా జైలు జీవితం గడుపుతున్న మునీష్ ని ఇతర ఖైదీలు "దురాశపరుడి"గా సంబోధించటంతో అక్కడ స్వల్ప ఘర్షణ చోటు చేసుకొన్నది.<ref>[http://www.tribuneindia.com/2003/20030521/ncr1.htm మునీష్ తో కయ్యానికి దిగిన ఇతర ఖైదీలు (ట్రిబ్యూన్ ఇండియా - 21 మే 2003)]</ref> దీంతో మునీష్ కి గాయాలయ్యాయి. ఈ ఘటన పై జాతీయ మానవ హక్కుల అధికార వర్గానికి వారి తరపు న్యాయవాది విజ్ఞప్తి చేసుకొన్నారు. మునీష్ తనని వివాహేతర సంబంధాలున్నాయని, తనకి ఇద్దరు భర్తలున్నారని దూషించాడు అన్న నిషా వ్యాజ్యం పై ప్రతివ్యాజ్యం వేశారు. ఇండియన్ ఎక్స్ప్రెస్ తో 2012లో మునీష్ - ; ''The next nine years, I watched the woman who ruined me and my family become the darling of the country. She appeared on talk shows, won awards, documentaries were made on her. I lost my friends, job prospects and peace of mind. There is much she has to answer for.<ref>[http://archive.indianexpress.com/news/-nisha-hero-of-class-vi-book--i-m-one-with-no-principles-/919077/0 నా ప్రశ్నలకు నిషా సమాధానం చెప్పాలి (ఇండియన్ ఎక్స్ప్రెస్ - 2 మార్చి 2012)]</ref>'' ; ''(తర్వాతి తొమ్మిది సంవత్సరాలు, నా జీవితాన్ని నాశనం చేసిన ఒక స్త్రీ దేశ ప్రజల అభిమానాన్ని చూరగొనడం నేను చూశాను. ఈ విషయాన్ని తాను కార్యక్రమాలలో చర్చించినది, బహుమానాలు గెలుచుకొన్నది, తన పై లఘుచిత్రాలు తీయబడ్డవి. నా స్నేహితులని, ఉద్యోగావకాశాలని, మానసిక ప్రశాంతతని నేను కోల్పోయాను. తన నుండి వీటన్నిటికీ నాకు సమాధానం కావాలి.)'' 29 ఫిబ్రవరి 2012 లో నేరారోపణలకి ఋజువులు లేని కారణాన మునీష్ ని అతని కుటుంబ సభ్యులని విడుదల చేశారు. పెళ్ళి రోజున మునీష్ దలాల్ 12 లక్షల అదనపు కట్నం అడిగినట్లు నిరూపించటానికి తగినన్ని సాక్ష్యాధారాలు లేకపోవటంతో ఛీఫ్ జుడిషియల్ మేజిస్ట్రేట్ (CJM) ఈ నిర్ణయానికి వచ్చారు. ప్రవేశపెట్టబడిన సాక్షులు ఎవరి సంబంధీకులు కారని తేల్చారు. నిషా శర్మకు నవనీత్ రాయ్ తో సన్నిహిత సంబంధాలున్నాయని, అతనిని వివాహమాడదలచుకొన్నదని, అయితే, ఇరువురి వైపు పెద్దలు దీనిపై ఒక ఏకాభిప్రాయానికి రాలేకపోయారని, అందుకే నిషాను మునీష్ కు ఇచ్చి వివాహం చేయాలని దేవదత్ నిర్ణయించుకొన్నాడని, కానీ ఈ నిర్ణయం నిషా అభీష్టాలకు వ్యతిరేకం కావటంతో తానే ఈ కట్టుకథ అల్లినది అని CJM తన ఆర్డర్ లో పేర్కొన్నారు.<ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/city/noida/Rebel-brides-dowry-charge-junked/articleshow/12090709.cms ఇష్టం లేని వివాహాన్ని తప్పించటానికే నిషా కట్టు కథ అల్లినది అని తెలిపిన Chief Judicial Magistrate (టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా - 1 మార్చి 2012)]</ref> తప్పుడు వివాహ దస్తావేజులని సృష్టించాడు అని నిషా ఆరోపించిన నవనీత్ రాయ్ ని కూడా న్యాయస్థానం విడుదల చేసింది. దస్తావేజులు నకిలీవి అనే ఋజువులు లేకపోవటంతో న్యాయస్థానం ఈ నిర్ణయానికి వచ్చింది.<ref>{{Cite web |url=http://www.hindustantimes.com/india-news/9-yrs-later-accused-let-off-in-nisha-sharma-dowry-case/article1-819079.aspx |title=నవనీత్ రాయ్ వద్ద నిషాతో తనకు వివాహం జరిగినట్లు ఋజువు చేసే దస్త్తావేజులు నకిలీవి అనటానికి ఋజువు లేదు అని తెలిపిన Chief Judicial Magistrate (హిందుస్తాన్ టైమ్స్ - 01 మార్చి 2012) |access-date=2015-07-22 |website= |archive-date=2015-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402103751/http://www.hindustantimes.com/india-news/9-yrs-later-accused-let-off-in-nisha-sharma-dowry-case/article1-819079.aspx |url-status=dead }}</ref> హిందుస్తాన్ టైంస్ తో దీనిపై మునీష్ స్పందన- ; ''I have suffered a lot in these nine years. But as the judge read the acquittal lines, the first thing that came to my mind was that truth has won.'' ; ''(ఈ తొమ్మిది సంవత్సరాలు నేను పడ్డ బాధలు వర్ణనాతీతం. న్యాయమూర్తి మమ్మల్ని నిర్దోషులుగా తేల్చినపుడు మాత్రం సత్యమే గెలిచినదని నాకు అనిపించినది.)'' నిషా తండ్రి దేవదత్ "కేవలం ఋజువులు లేని కారణాన మాత్రమే వారిని విడుదల చేశారని గమనించండి. ఇది వారి విజయం ఎంత మాత్రం కాదు. మేము పై కోర్టుకి వెళతామన్నది మాత్రం నిజమే." అని తెలిపారు.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=1UFWqawPMH8 యూట్యూబ్ లంకె:మేము పై కోర్టుకు వెళతామన్న దేవదత్ శర్మ (ఐబీఎన్ 01 మార్చి 2012)]</ref><ref>[http://indiatoday.intoday.in/story/nisha-sharma-dowry-case-noida-court-acquits-all-accused/1/176012.html] స్త్రీ సంరక్షణ చట్టాలే అమాయక పురుషులకు విరుద్ధంగా ఉన్నాయా అన్న అనుమానాన్ని వెలిబుచ్చిన ఇండియా టుడే (1 మార్చి 2012)</ref> == అనంతర పరిణామాలు == {{Quote|''"I was to get married on the evening of May 11, 2003. The next morning I was in jail. You can well imagine my state of mind.<ref>[http://www.dailymail.co.uk/indiahome/indianews/article-2108929/Mans-year-dowry-nightmare-jail-finally-ends.html వివాహం చేసుకోవలసిన నేను, జైలు పాలయ్యాను. (డెయిలీ మెయిల్ - 2 మార్చి 2012]</ref>"''}} {{Quote|(''"11 మే 2003 న పెళ్ళికని బయలుదేరిన నేను, ఆ తర్వాతి రోజునే కటకటాల పాలయ్యాను. నా మానసిక స్థితి ఎలా ఉంటుందో మీరు ఊహించుకోగలరు.)"''}} ; ''There was no limit to my humiliation. I went to get married and found myself in jail. It was unbelievable.<ref>[http://www.smh.com.au/national/money-for-nothing-20120409-1wl2q.html నాకు జరిగిన అవమానానికి అంతే లేకుండా పోయింది (సిడ్నీ మార్నింగ్ అవర్ - 10 ఏప్రిల్ 2012)]</ref>'' ; ''(నేను పడ్డ అవమానాలకి, సంఘం నుండి ఎదుర్కొన్న చిన్నచూపుకి అంతే లేకుండా పోయింది. వివాహానికి అని వెళ్ళిన నేను, నమ్మశక్యమే కాని విధంగా ఊచలు లెక్కపెడుతున్నాను.)'' పలు ముఖాముఖి లలో మునీష్, "నిషా తండ్రి దేవ దత్ కి తన కుమార్తె వివాహం చేసుకొనుట ముందే తెలుసు. అయినా ఆయన వార్తాపత్రికలో వివాహ ప్రకటన ని చేశారు. నిషా అది వరకే రాయ్ ని 14 ఫిబ్రవరి 2003 న రహస్యంగా ఒక గుడిలో పెళ్ళి చేసుకొన్నది. 11 మే 2003 న ఊరేగింపుగా వచ్చిన నన్ను వారు తిరస్కరించారు. మేము తిరిగి వెళ్తుండగా మా మీద ఫిర్యాదు చేయబడినదని తెలుసుకొన్నాము. విధవరాలైన నా 68 ఏళ్ళ తల్లి, 75 ఏళ్ళ నా మేనత్త 75 కి.మీ దూరంలో ఉన్న న్యాయస్థానానికి దాదాపు 320 మార్లు ప్రయాణించవలసి వచ్చినది. నిషా కేవలం పది మార్లు వచ్చినది. 31 మే 2003 లో పదవీవిరమణ చేయవలసిన నా తల్లి యొక్క ఉద్యోగం ఈ ఘటన వలన ఊడటమే కాక, ఆమెకి ఎటువంటి పదవీ విరమణ భత్యములు అందలేదు.<ref name=":1" /> 2008లో నేను వివాహం చేసుకొన్నను, కానీ పైసా కట్నం లేకుండా ఆదర్శ వివాహం చేసుకొన్నాను. విచారణ సమయంలో Save Indian Family Foundation లో నేను చురుకుగా పాల్గొన్నాను. అక్కడ నా లాంటి యువకులని చాలా మందిని కలిశాను. తేడా అంతా, నా గురించి ప్రసార మాధ్యమాలు చిత్రీకరించాయి, వారిపై చిత్రీకరించలేదు. అంతే " అని తెలిపాడు. ; ''I faced humiliation for nine years. People used to taunt and say, ‘Kitna dahej maanga tha?’ I was about to get a government job, but that was taken away and even my mother’s retirement benefits were withheld. My brother had a shop, but people took the media there as well. So, his work stopped. At that point in time, my sister-in-law was the only earning member in the family.'' ; ''(తొమ్మిది ఏళ్ళు నేను అవమానాలు ఎదుర్కొన్నాను. ప్రజలందరూ నన్ను రెచ్చగొట్టేలా, 'ఎంత కట్నం అడిగావేంటి?' అనేవారు. నాకు ప్రభుత్వ ఉద్యోగం వచ్చి ఉండేది, కానీ దీనివల్లే అది రాలేదు. నా తల్లి పదవీవిరమణ భత్యాలు కూడా ఆగిపోయాయి. మా అన్నకు ఒక దుకాణం ఉండేది, కానీ ప్రసార మధ్యమాలు ఆయనను కూడా వదలకపోవటంతో, ఆయన పని మానేయవలసి వచ్చినది. అప్పట్లో ఇక మా ఇంట్లో ఎవరయినా సంపాదిస్తూ ఉన్నారంటే, అది మా తమ్ముడి భార్యే.)''<ref>{{Cite web |url=http://www.hindustantimes.com/bollywood/the-film-captures-my-pain-suhaib-ilyasi/article1-832647.aspx |title=ఈ వ్యాజ్యం వల్లే మా కుటుంబం ఛిద్రమైనది - హిందుస్తాన్ టైమ్స్ తో మునీష్ దలాల్ |access-date=2015-09-11 |website= |archive-date=2015-05-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150524061056/http://www.hindustantimes.com/bollywood/the-film-captures-my-pain-suhaib-ilyasi/article1-832647.aspx |url-status=dead }}</ref> వ్యాజ్యాలకి కారణాలు తెలుపుతూ, ఇలా అన్నారు. ; ''She didn’t want to marry me but was scared of her parents. By accusing me falsely, she was trying to get out of the marriage without incurring their anger.<ref>[http://www.smh.com.au/world/india-shifts-dowry-law-against-vindictive-wives-20140704-zsvg8 ఈ వివాహం జరగాకూడదు, తన తల్లిదండ్రుల ఆగ్రహానికీ నిషా గురి కాకూడదు. అందుకే తను ఈ దారి ఎంచుకొన్నది. (సిడ్నీ మార్నింగ్ అవర్ - 4 జూలై 2014)]</ref>'' ; ''(ఆమెకి నన్ను వివాహాం చేసుకొనటం ఇష్టం లేదు కానీ ఆమె తన తల్లిదండ్రులకి భయపడినది. వారి కోపానికి గురి కాకుండా, ఈ వివాహాన్ని తప్పించే ప్రయత్నంలోనే భాగంగానే నాపై తప్పుడు నేరారోపణలు చేసినది.)'' మునీష్ తరపు న్యాయవాది, రాయ్ తండ్రి నష్టపరిహారాలని కోరతాం అని తెలిపారు. ఈ తీర్పుని సవాలు చేస్తామని నిషా తండ్రి తెలిపారు. విచారణలో కోర్టు నిషా పెళ్ళికి ముందే నవనీత్ తో ప్రేమ వ్యవహారం నడిపినదని తెలుసుకొన్నది. నిషా కూడా దీనికి ఒప్పుకొన్నా, వివాహ దస్త్రాలలో సంతకం మాత్రం తనది కాదని తెలిపినది.<ref name=":1" /> ; ''I never spoke to the media before because I don’t want to become an iron man, like the iron lady, Nisha Sharma. I had a love cum arranged marriage in 2008..even then I didn’t speak about it.'' ; ''(ఇప్పటి వరకూ నేను ప్రసార మాధ్యమాలతో ఎందుకు మాట్లాడలేదంటే, నిషా శర్మ ఉక్కు వనిత అయినట్లు, నేను ఉక్కు మనిషిని కాదలచుకోలేదు. 2008 లో నేను ప్రేమించి, పెద్దలను ఒప్పించి పెళ్ళి చేసుకొన్ననూ, దాని గురించి కూడా నేను మాట్లాడలేదు.)'' == నిషా శర్మ పై వరకట్న వేధింపు ఆరోపణలు == జనవరి 2013 లో తమ్ముడి జ్ఞానేశ్వర్ శర్మ భార్య మనీషా శర్మ, నిషా పై, తన తమ్ముడి పై ఫిర్యాదు చేసింది. అప్పటికే సంతానం కలిగిని మనీషా శర్మని పన్నెండు లక్షల అదనపు కట్నాన్ని కోరారని అది సమకూర్చకపోవటంతో శారీరకంగా హింసించారని వ్యాజ్యం వేశారు. ఎఫ్ ఐ ఆర్ ప్రకారం దేవదత్ శర్మ, అతని భార్య హేమలతా శర్మ, జ్ఞానేశ్వర్ శర్మ, ఆడపడుచు నిషా శర్మ ఈ వేధింపులకు పాల్పడ్డారు. మనీషాను గెంటివేసి ఇప్పుడు వారు రెండవ వివాహం చేసుకొనేందుకు సిద్ధపడ్డారు. దీంతో వారిపై 498ఏ, 506 (చంపుతామని బెదిరించటం), 504 (దుర్భాషలాడటం) 406 (ఆస్తులను కబ్జా చేసుకొనటం) సెక్షనుల క్రింద కేసు కట్టారు. 2013 జనవరి 8 న పోలీసులు జ్ఞానేశ్వర్ శర్మను అదుపులోకి తీసుకొన్నారు. మిగతా ముగ్గురు ముద్దాయిలు పరారీలో ఉన్నందున, పోలీసులు వారి కొరకు గాలిస్తున్నారు. మనీషా తండ్రి విజయ్ శర్మ నవభారత్ టైంస్ పత్రికతో - ;''నా కుమార్తెని మానసికంగా, శారీరకంగా చిత్రవధ చేశారు. ఎన్నో మార్లు మేము సర్దిచెప్పటానికి చూసినా వారు మా మాటని పెడచెవిన పెట్టారు. చివరకు నా కుమార్తెని ఇంటి నుండి గెంటి వేశారు. చేసేది లేక తనని నా ఇంటికి తెచ్చుకొన్నాను. న్యాయం కోసం న్యాయస్థానాన్ని ఆశ్రయించాము.<ref name=":0">[http://navbharattimes.indiatimes.com/state/uttar-pradesh/noida/Dowry-case-against-Nisha-Sharma/articleshow/17958708.cms నిషా పై వరకట్న వేధింపు వ్యాజ్యం (నవభారత్ టైమ్స్ - 10 జనవరి 2013)]</ref>'' == ఇవి కూడా చూడండి == * [[భర్త పట్ల క్రౌర్యం]] * [[సుహైబ్ ఇల్యాసీ]] * [[పురుషులపై హింస]] == మూలాలు == <div style="height: 220px; overflow: auto; padding: 3px; border:1px solid #AAAAAA; reflist2">{{reflist|colwidth=30em}}</div> [[వర్గం:పురుషులపై హింస]] [[వర్గం:గృహ హింస]] [[వర్గం:వరకట్న వేధింపు చట్టం యొక్క దుర్వినియోగం]] [[వర్గం:భర్త పట్ల క్రౌర్యం]] cm2de0lqd9vfh1jq3xq4cdrio9ngcy4 4956176 4956174 2026-09-11T08:19:06Z Veera.sj 9700 /* విచారణ, తీర్పు */ మూలం 4956176 wikitext text/x-wiki {{పురుషులపై హింస}} '''నిషా శర్మ వరకట్న వేధింపు వ్యాజ్యం ''' ([[:en:Nisha Sharma dowry case|Nisha Sharma dowry case]]) నిషా శర్మ అనే యువతి తనకి కాబోయే భర్త అయిన మునీష్ దలాల్, వివాహ సమయంలో వరకట్న వేధింపులకి గురిచేశాడని అతనిపై, అతని కుటుంబ సభ్యుల పై 2003 లో నమోదు చేసిన చట్టపరమైన వ్యాజ్యం.<ref name=":2" /> దేశీయ ప్రసార మాధ్యమాలలోనే కాక అంతర్జాతీయ ప్రసార మాధ్యమాలలో కూడా ఈ వ్యాజ్యానికి సంబంధించిన ప్రసారాలు జరిగాయి. నిషా శర్మ ప్రపంచవ్యాప్తంగా యువతుల ప్రతినిధిగా (Youth Icon), ఆదర్శ యువతిగా (Role Model), ఉక్కు మహిళగా (Iron Lady) చిత్రీకరించబడింది. 2012 లో ఈ వ్యాజ్యంలో అందరు ముద్దాయిల (వరుడు మునీష్ దలాల్, వరుడి తల్లి విద్యా దలాల్, వరుడి మేనత్త సావిత్రి శర్మ, నిషా మాజీ ప్రియుడు నవనీత్ రాయ్) నిర్దోషత్వం ఋజువు కావటంతో ఈ వ్యాజ్యం ముగిసినది.<ref name=":2">{{Cite web |url=http://www.ibnlive.com/news/india/nisha-dowry-case-451404.html |title=సాక్ష్యాధారాలు లేకపోవటంతో ముద్దాయిలను వదిలి వేసిన గౌతం బుద్ధ్ నగర్ డిస్ట్రిక్ట్ కోర్టు (ఐబీఎన్ లైవ్ 01 మార్చి 2012 |access-date=2015-07-21 |archive-date=2015-10-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151005121926/http://www.ibnlive.com/news/india/nisha-dowry-case-451404.html |url-status=dead }}</ref> అయితే, ఏ వరకట్న వేధింపులకి తాను గురైనదని నిషా శర్మ అభియోగాలు చేసినదో, అవే అభియోగాలు తన మరదలు (తమ్ముడి భార్య) నిషా శర్మతోబాటు, వారి కుటుంబ సభ్యులపై 2013 లో చేసింది. స్త్రీని కాపాడటానికి రక్షణ కవచంగా (shield) రూపొందించిన చట్టాలనే దుర్వినియోగపరచి ఆయుధంగా (weapon) వాడుకుంటే, ఆ ఆయుధానికి అదే స్త్రీ ఎలా బలిపశువు అవుతుందో తెలుపటానికి నిషా శర్మ ఉదంతమే ఒక కచ్చితమైన ఉదాహరణగా మిగిలిపోయింది.<ref name=":0" /> == నేపథ్యం == సాఫ్టువేర్ ఇంజినీరింగ్ విద్యార్థిని అయిన 21 సంవత్సరాల నిషా శర్మని, పాఠశాలలో కంప్యూటర్ అధ్యాపకుడైన 25 సంవత్సరాల మునీష్ దలాల్ కి ఇచ్చి మార్చి 11, 2003 న [[నోయిడా]] పట్టణంలో వివాహం జరపాలని పెద్దలు నిశ్చయించారు. ఒక వార్తాపత్రికలో '''వరుడు కావలెను ''' ప్రకటనకి మునీష్ స్పందించటంతో ఈ వివాహం ఖరారు అయినది. "కష్టపడే వ్యక్తిత్వం గల వాడని, తెలివైన వాడని, ఇటువంటి వాడే నాకు సరిపోతాడని అప్పట్లో నేను అనుకొన్నాను." అని తర్వాత నిషా ఒక పత్రికా ముఖాముఖిలో అన్నది. నిషా శర్మ తండ్రి దేవ్ దత్ శర్మ నోయిడాలోని కారు బ్యాటరీలను ఉత్పత్తి చేసే ఒక కార్మాగారానికి యజమాని. వరకట్నంలో భాగంగా కానుకలన్నీ రెండేసి (ఒకటి వరుడికి, రెండవది అతని సోదరునికి) ఇవ్వాలని ముందే నిర్ణయించబడింది. ఆ ప్రకారంగా రెండు ఫ్రిజ్ లు, రెండు ఏసీలు, రెండు వాషింగ్ మషీన్ లు, రెండు టెలివిజన్ లు, ఒక మైక్రోవేవ్ ఓవెన్, ఒక మారుతి ఎస్టీం కారుని ఇచ్చారు.<ref>[http://www.tribuneindia.com/2003/20030525/herworld.htm#1 కట్నకానుకలు, లాంఛనాల వివరాలు (ట్రిబ్యూన్ ఇండియా - 25 మే 2003)]</ref> కుమార్తె వివాహం కోసం 10 సంవత్సరాలుగా శర్మ దాచుకొన్న ధనంతో ఈ కానుకలని కొన్నారు. వరుడు ఊరేగింపుతో కళ్యాణ వేదికకి చేరుకొన్నాడు. శుభముహూర్తం కాసేపట్లో ఉండగనే వరుడి తల్లి రూ.12 లక్షలు, మరొక కారు అదనపు కట్నాన్ని కోరినది అని ఆరోపణ.<ref name=":1">{{Cite web|last=Vashishtha|first=Akash|date=2012-03-02|title=Noida man's 10-year dowry nightmare in jail ends|url=https://www.indiatoday.in/india/north/story/noida-man-10-year-dowry-nightmare-in-jail-ends-94790-2012-03-01|access-date=2026-08-30|website=India Today|language=en}}</ref> అప్పటికే 2000 మంది అతిథులు కళ్యాణ వేదికకి చేరుకొన్నారు. తన సోదరుని ద్వారా, తమ కుటుంబం, వరుని కుటుంబం మధ్య స్వల్ప ఘర్షణ చోటు చేసుకొన్నదని, వారి కుటుంభాల మధ్య వాగ్వాదం నడుస్తోన్నదని నిషా (వధువు) తెలుసుకోగనే ఆమె పోలీసులకి కబురు పంపినది.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/3027683.stm వరుడు అదనపు కట్నాన్ని అడుగుతున్నాడని సోదరుని ద్వారా తెలుసుకొన్న నిషా పోలీసులను పిలిపించినది (బిబిసి - 14 మే 2003)]</ref> ఊరేగింపు వెనక్కి పంపబడింది. ఆ తర్వాతి రోజే వికాస్ పురి లోని తన స్వగృహం లోనే మునీష్ ని పోలీసులు అదుపులోకి తీసుకొన్నారు. పరారీలో ఉన్న ఇతర బంధువుల కోసం గాలించారు. మునీష్ తల్లి విద్యా దలాల్ ని 15 మే న పోలీసులు అదుపులోకి తీసుకొన్నారు. {{Quote box| I am glad I did not get married to Munish. They could have done anything to me later on.<br>(మునీష్ నన్ను పెళ్ళాడకపోయినందుకు నేను సంతోషిస్తున్నాను. తర్వాత వారు నన్ను ఏమయినా చేసి ఉండవచ్చు.)''}} కొంత కాలానికి నిషా సహ విద్యార్థి అయిన నవనీత్ రాయ్ నిషాతో తనకి గడచిన ఐదేళ్ళుగా సంబంధమున్నదని, వారు రహస్యంగా పెళ్ళి కూడా చేసుకొన్నాడని ముందుకు వచ్చాడు. దేవ దత్ కుటుంబానికి మచ్చ తేవటానికే నవనీత్ అబద్ధాలు చెబుతున్నారని నిషా తండ్రి వాపోయారు. తొలుత నిషా నవనీత్ ని ఇష్టపడినది వాస్తవమేనని, కానీ రాయ్ నిరుద్యోగి కావటంవలన సంపన్నురాలైన నిషాని వివాహమాడి తన జీవితాన్ని స్థిరపరచుకోవాలని చూడటం వలన దేవ దత్ నిషా-నవనీత్ ల వివాహాన్ని వ్యతిరేకించాడని తెలిపాడు. దీనితో నిషా నవనీత్ తో సంబంధాన్ని రద్దు చేసుకొన్నదని, దాని తర్వాత నవనీత్ నిషాతో అసభ్యంగా ప్రవర్తించాడని, అందుకు నిషా కళాశాలలో లిఖితపూర్వక ఫిర్యాదు చేయగా, అతనిని కళాశాల నుండి తొలగించారని తెలిపారు. తమ ఊరేగింపును పెళ్ళి మండపం యొక్క ప్రవేశ ద్వారం వద్దనే ఆపివేయబడ్డదని, మగపెళ్ళి వారికి గదులను ఏర్పాటు చేయలేకపోవటం పై దేవదత్ క్షమాపణలు కోరుతూ తమను వేడుకొన్నాడని, మునీష్ తల్లి విద్య తెలిపింది. ఇది తమకి అవమానం అని విద్య చెబుతోన్నా, దేవదత్ లో ఎటువంటి కదలిక లేదని తెలిపింది. దీనితో అక్కడ వాగ్వివాదం జరిగిందని, అవమానం భరించలేక మగపెళ్ళివారు వెనుదిరిగారని, మార్గమధ్యంలోనే తమపై వరకట్న వేధింపు చట్టం క్రింద FIR చేయబడ్డదని వారికి తెలిసింది అని తెలిపింది.<ref name=":1" /> ఇది ఇలా ఉంటే, మరొక ప్రక్క వరుడి కుటుంబం తాము ఎటువంటి అదనపు కట్నం కోరలేదని, వరుడు ఊరేగింపుగా వచ్చినపుడు అతడికి స్వాగతం పలికే దిక్కే లేకపోవటం, పైగా వధువు తండ్రే వరుని తల్లిపై దాడికి పాల్పడ్డటంతో, పోలీసులని పిలిపించింది తామే నని, వధువు కాదని తెలిపారు. ఘర్షణకి కారణం తాము కాదని, నవనీత్ రాయ్ అని వారు తెలిపారు. తన స్నేహితులతో నవనీత్ కళ్యాణ వేదికకి వచ్చాడని, వధువు తల్లితో అది వరకే వారికి జరిగిన వివాహం గురించి తెలిపాడని అన్నారు. వధువు తండ్రేమో ఇవి నిరాధార నేరారోపణలని, తన ఆరోపణలకి సాక్ష్యాలుగా వీడియో రికార్డింగులు ఉన్నవని తెలిపారు. == ప్రసార మాధ్యమాల స్పందన == మునీష్ తల్లిని అదుపులోకి తీసుకోవటంతో జాతీయ అంతర్జాతీయ ప్రసార మాధ్యమాలు రంగంలోకి దిగాయి. పలు వార్తాపత్రికలలో ఈ వార్త మొదటి పేజీలో ప్రచురించబడింది. దేశవ్యాప్తంగా, అంతర్జాతీయంగా నిషాని వివాహమాడటానికి పలువురు యువకులు ముందుకు వచ్చారు. ఆమెతో ముఖాముఖి కోసం పలువురు ఆమె ఇంటి ముంగిట వాలారు. స్త్రీ హక్కుల కార్యకర్తలు, ఇరుగు-పొరుగు వారు, ఇతర శ్రేయోభిలాషులు ఆమెని అభినందించారు. ఒక రాజకీయ పార్టీ స్థానిక ఎన్నికలలో ఆమెని పోటీ చేయమని ఆహ్వానించింది. తనకి ఆ ఉద్దేశం లేదని, తన విద్యాభ్యాసాన్ని కొనసాగిస్తానని, భవిష్యత్తులో తాను చేసుకోబోయే పెళ్ళి పెద్దలు కుదిర్చినదే అయి ఉండాలని తాను ఆశిస్తున్నట్లు తెలిపినది. అంతర్జాతీయ వార్తాపత్రికలు, భారతదేశంలో వరకట్న జాడ్యం చాప క్రింద నీరు వలె ఎలా నిగూఢమై ఉన్నదో ప్రస్తావించినవి. ఇక్కడి వరకట్న వ్యవస్థ, వరకట్న వ్యతిరేక చట్టాలు, సతీ సహగమనము, భ్రూణ హత్య లని వేలెత్తి చూపినవి. మొదట అధిక కట్నానికి ఒప్పుకోవటమే తప్పు అని, తర్వాత కట్నం మొత్తం పెరిగినపుడు పెళ్ళినే రద్దు చేసుకోవటం మరొక తప్పని కొన్ని ప్రసార మాధ్యమాలు విమర్శించాయి. ఒక వాణిజ్య ప్రకటనలో దీన్ని హాస్యాస్పదంగా వాడుకోవటం జరిగింది. ఔట్ లుక్ ఇండియా గడచిన మూడు సంవత్సరాలలోనే 7,000 స్త్రీల జీవితాలని వరకట్న వేధింపులు బలి తీసుకున్నాయని ఒక లెక్క వేసింది. శారీరకంగా, మానసికంగా, భావోద్వేగ పరంగా ఇలా ఎందరో అబలలు క్షోభకి గురవుతున్నారని తెలిపినది. మహిళా సంఘాల వ్యాఖ్యలు- * ఆదిలోనే అధిక కట్నానికి ఒప్పుకొని వధువు తల్లిదండ్రులు తప్పుడు సంకేతాలు పంపారు * నేను వివాహాలకి హాజరు కాను. దాదాపు అన్ని వివాహాలలోనూ వరకట్న మహమ్మారి నిగూఢమై ఉంటుంది. ఈ ఆర్థిక భారాన్ని తట్టుకోలేకనే, జన్మించబోయేది ఆడశిశువు అని తెలియగనే మన దేశంలో భ్రూణ హత్యలు జరుగుతున్నాయి <ref>[http://www.cbsnews.com/news/for-love-of-money వరకట్నాలను చూడలేక వివాహ వేడుకలకి అసలు హాజరు కావటమే మానుకొన్న మహిళా సంఘ కార్యకర్త (సిబియస్ న్యూస్ - 03 అక్టోబరు 2003)]</ref> * ఈ ఒక్క నిరసన స్త్రీజాతికి కొండంత అండని ఇచ్చినది అనూహ్యమైన ఈ స్పందనని చూచి నిషా నివ్వెరపోయింది. ఆ సందర్భంలో ఈ విధంగా అన్నది. ; ''I want to become a symbol for the girls. Dowry is a black spot on our country or I can say on the earth.'' ; ''(నేను యువతుల ప్రతినిధిగా నిలబడదలచుకొన్నాను. వరకట్న జాడ్యం ఈ దేశానికే, ఆ మాటకొస్తే ఈ ప్రపంచానికే మాయని మచ్చ.)'' == వివాహం == 19 నవంబరు 2003 లో నిషా, అశ్విన్ శర్మ అనే కంప్యూటర్ ఇంజినీరుని కేవలం 75 మంది అతిథులతో నోయిడా లోనే వివాహమాడినది. ఒక బంగారు నెక్ల్సెస్ ని మాత్రం నిషా తండ్రి దేవ దత్ బహూకరించారు. వివాహ విషయం గురించి ముందే తెలుసుకొన్న మునీష్, రాయ్ లు నిషా చట్టపరంగా తమతమ భార్య అని, ఈ వివాహాన్ని ఆపు చేయమని న్యాయస్థానానికి విన్నవించుకొన్నారు. నిషా తల్లిదండ్రులు ఆ రోజు సాయంత్రం జరగవలసిన వివాహాన్ని చట్టపరమైన ఇబ్బందుల బారిన పడకుండా ఉండటానికి తెల్లవారు ఝామున గం. 3 కే అవగొట్టారు. ఈ సందర్భంగా దేవ దత్ శర్మ "తన కుమార్తెకి వివాహం జరిపించటమే ప్రతి తండ్రి ప్రథమ కర్తవ్యం. దానిని నిర్వర్తించగలిగినందుకు నాకు సంతోషంగా ఉంది" అని వ్యాఖ్యానించారు.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/3283989.stm ఎట్టకేలకు కుమార్తె వివాహమైనందుకు సంతోషించిన దేవదత్ శర్మ (బిబిస్ - 19 నవంబర్ 2003)]</ref> తమకి ఎటువంటి కోర్టు నోటీసులు అందలేదని చట్టం ఏ విధమైన నిర్ణయం తీసుకొన్నా, నిషా కున్న కోట్లాది అభిమానులు ఆమె వైవాహిక జీవితం సుఖసంతోషాలతో నిండాలని కోరుకొంటున్నారు. == ఓప్రా విన్ఫ్రీ షో == జనవరి 2004 లో నిషా, తన భర్త, సోదరుడు ప్రపంచవ్యాప్తంగా వీక్షించబడే ఓప్రా విన్ఫ్రీ షోకి ఆహ్వానించబడ్డారు. [[అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు|అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాల]] లో జన్మించటం తమ అదృష్టమని ఓప్రా వీక్షకలకి తెలిపారు. "చీకటి యుగం నుండి బయటపడే హక్కు"గా ఈ ఘటనని వారు పేర్కొన్నారు.<ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/Nisha-invited-to-Oprah-Show/articleshow/412789.cms ఓప్రా విన్ఫ్రీ షో కు ఆహ్వానించబడ్డ నిషా శర్మ (టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా - 9 జనవరి 2004)]</ref> == పాఠ్యాంశం గా ఈ ఘటన == 2004 లో, ఇంకా ఈ వ్యాజ్యం విచారణ దశలోనే ఉండగా న్యూ ఢిల్లీకి చెందిన రాష్ట్ర విద్యాబోధన పరిశోధన, శిక్షణ పరిపాలక సంస్థ (State Board of Educational Research and Training) ఆరవ తరగతి ఆంగ్ల పాఠ్యపుస్తకంలో ఈ ఘటనని ''Man in Jail over Dowry Demand'' అనే పేరుతో పాఠ్యాంశంగా ప్రచురించింది. 2003లో ఒక వార్తాపత్రికలో వచ్చిన కథనం ఆధారంగా ఈ పాఠ్యాంశం రూపొందించబడింది. పెళ్ళిపందిరి నుండే వరుడిని అదుపులోకి తీసుకొన్నట్లు ఒక కార్టూనుని కూడా ఇందులో చేర్చారు.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/3696562.stm స్కూలు పాఠ్యాంశంగా నిషా శర్మ ఉదంతం (బిబిసి - 29 సెప్టెంబరు 2004)]</ref> మునీష్ దీనిపై పరువునష్టం వ్యాజ్యాన్ని కూడా వేశారు.<ref>[http://www.telegraphindia.com/1040918/asp/nation/story_3773408.asp (ద టెలిగ్రాఫ్ - 18 సెప్టెంబరు 2004)]</ref> మునీష్ తల్లి విద్యా దలాల్, తను పూర్వం పనిచేసిన పాఠశాలలో ఈ పాఠ్యం బోధించబడుతోందని, తనకున్న మంచి పేరుని ఇది భ్రష్టు పట్టించినదని తెలిపినది. వారి తరపు న్యాయవాది ఢిల్లీ ప్రభుత్వాన్ని, విద్యా విభాగాన్ని చట్టపరంగా సవాలు చేస్తున్నట్లు తెలిపారు. మునీష్ తల్లికి పెన్షన్, ఇతర పదవీవిరమణ భత్యాలు అందటం లేదని న్యాయవాది వాపోయారు. == విచారణ, తీర్పు == [[దస్త్రం:Judiciary of India.png|alt=Judiciary of India|thumb|భారతదేశ న్యాయవ్యవస్థ]] ; "It was pre-planned. Nisha's father D.D. Sharma placed a matrimonial ad in a newspaper February 14, 2003 - the day when she and Navneet Rai allegedly got married at a temple. Sharma knew of Nisha's alleged affair but still put the ad," Vidya said, recalling their ordeal.<ref name=":1" /> ; "ఇదంతా ఒక పథకం. 14 ఫిబ్రవరి 2003 న నిషా-నవనీత్లు గుడిలో పెళ్ళి చేసుకొన్నారని తెలిసి అదే రోజు వరుడు కావలెను అని ప్రకటన చేశాడు." అని విద్యా (మునీష్ తల్లి) తెలిపింది, తాము పడ్డ అగచాట్లను గుర్తుకు చేసుకొంటూ. మునీష్, అతని తల్లి విద్యా, మేనత్త సావిత్రి శర్మ ల పై నోయిడాలో వ్యాజ్యం నమోదయినది. విచారణలో భాగంగా జైలు జీవితం గడుపుతున్న మునీష్ ని ఇతర ఖైదీలు "దురాశపరుడి"గా సంబోధించటంతో అక్కడ స్వల్ప ఘర్షణ చోటు చేసుకొన్నది.<ref>[http://www.tribuneindia.com/2003/20030521/ncr1.htm మునీష్ తో కయ్యానికి దిగిన ఇతర ఖైదీలు (ట్రిబ్యూన్ ఇండియా - 21 మే 2003)]</ref> దీంతో మునీష్ కి గాయాలయ్యాయి. ఈ ఘటన పై జాతీయ మానవ హక్కుల అధికార వర్గానికి వారి తరపు న్యాయవాది విజ్ఞప్తి చేసుకొన్నారు. మునీష్ తనని వివాహేతర సంబంధాలున్నాయని, తనకి ఇద్దరు భర్తలున్నారని దూషించాడు అన్న నిషా వ్యాజ్యం పై ప్రతివ్యాజ్యం వేశారు. ఇండియన్ ఎక్స్ప్రెస్ తో 2012లో మునీష్ - ; ''The next nine years, I watched the woman who ruined me and my family become the darling of the country. She appeared on talk shows, won awards, documentaries were made on her. I lost my friends, job prospects and peace of mind. There is much she has to answer for.<ref>[http://archive.indianexpress.com/news/-nisha-hero-of-class-vi-book--i-m-one-with-no-principles-/919077/0 నా ప్రశ్నలకు నిషా సమాధానం చెప్పాలి (ఇండియన్ ఎక్స్ప్రెస్ - 2 మార్చి 2012)]</ref>'' ; ''(తర్వాతి తొమ్మిది సంవత్సరాలు, నా జీవితాన్ని నాశనం చేసిన ఒక స్త్రీ దేశ ప్రజల అభిమానాన్ని చూరగొనడం నేను చూశాను. ఈ విషయాన్ని తాను కార్యక్రమాలలో చర్చించినది, బహుమానాలు గెలుచుకొన్నది, తన పై లఘుచిత్రాలు తీయబడ్డవి. నా స్నేహితులని, ఉద్యోగావకాశాలని, మానసిక ప్రశాంతతని నేను కోల్పోయాను. తన నుండి వీటన్నిటికీ నాకు సమాధానం కావాలి.)'' 29 ఫిబ్రవరి 2012 లో నేరారోపణలకి ఋజువులు లేని కారణాన మునీష్ ని అతని కుటుంబ సభ్యులని విడుదల చేశారు. పెళ్ళి రోజున మునీష్ దలాల్ 12 లక్షల అదనపు కట్నం అడిగినట్లు నిరూపించటానికి తగినన్ని సాక్ష్యాధారాలు లేకపోవటంతో ఛీఫ్ జుడిషియల్ మేజిస్ట్రేట్ (CJM) ఈ నిర్ణయానికి వచ్చారు.<ref name=":2" /> ప్రవేశపెట్టబడిన సాక్షులు ఎవరి సంబంధీకులు కారని తేల్చారు. నిషా శర్మకు నవనీత్ రాయ్ తో సన్నిహిత సంబంధాలున్నాయని, అతనిని వివాహమాడదలచుకొన్నదని, అయితే, ఇరువురి వైపు పెద్దలు దీనిపై ఒక ఏకాభిప్రాయానికి రాలేకపోయారని, అందుకే నిషాను మునీష్ కు ఇచ్చి వివాహం చేయాలని దేవదత్ నిర్ణయించుకొన్నాడని, కానీ ఈ నిర్ణయం నిషా అభీష్టాలకు వ్యతిరేకం కావటంతో తానే ఈ కట్టుకథ అల్లినది అని CJM తన ఆర్డర్ లో పేర్కొన్నారు.<ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/city/noida/Rebel-brides-dowry-charge-junked/articleshow/12090709.cms ఇష్టం లేని వివాహాన్ని తప్పించటానికే నిషా కట్టు కథ అల్లినది అని తెలిపిన Chief Judicial Magistrate (టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా - 1 మార్చి 2012)]</ref> తప్పుడు వివాహ దస్తావేజులని సృష్టించాడు అని నిషా ఆరోపించిన నవనీత్ రాయ్ ని కూడా న్యాయస్థానం విడుదల చేసింది. దస్తావేజులు నకిలీవి అనే ఋజువులు లేకపోవటంతో న్యాయస్థానం ఈ నిర్ణయానికి వచ్చింది.<ref>{{Cite web |url=http://www.hindustantimes.com/india-news/9-yrs-later-accused-let-off-in-nisha-sharma-dowry-case/article1-819079.aspx |title=నవనీత్ రాయ్ వద్ద నిషాతో తనకు వివాహం జరిగినట్లు ఋజువు చేసే దస్త్తావేజులు నకిలీవి అనటానికి ఋజువు లేదు అని తెలిపిన Chief Judicial Magistrate (హిందుస్తాన్ టైమ్స్ - 01 మార్చి 2012) |access-date=2015-07-22 |website= |archive-date=2015-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402103751/http://www.hindustantimes.com/india-news/9-yrs-later-accused-let-off-in-nisha-sharma-dowry-case/article1-819079.aspx |url-status=dead }}</ref> హిందుస్తాన్ టైంస్ తో దీనిపై మునీష్ స్పందన- ; ''I have suffered a lot in these nine years. But as the judge read the acquittal lines, the first thing that came to my mind was that truth has won.'' ; ''(ఈ తొమ్మిది సంవత్సరాలు నేను పడ్డ బాధలు వర్ణనాతీతం. న్యాయమూర్తి మమ్మల్ని నిర్దోషులుగా తేల్చినపుడు మాత్రం సత్యమే గెలిచినదని నాకు అనిపించినది.)'' నిషా తండ్రి దేవదత్ "కేవలం ఋజువులు లేని కారణాన మాత్రమే వారిని విడుదల చేశారని గమనించండి. ఇది వారి విజయం ఎంత మాత్రం కాదు. మేము పై కోర్టుకి వెళతామన్నది మాత్రం నిజమే." అని తెలిపారు.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=1UFWqawPMH8 యూట్యూబ్ లంకె:మేము పై కోర్టుకు వెళతామన్న దేవదత్ శర్మ (ఐబీఎన్ 01 మార్చి 2012)]</ref><ref>[http://indiatoday.intoday.in/story/nisha-sharma-dowry-case-noida-court-acquits-all-accused/1/176012.html] స్త్రీ సంరక్షణ చట్టాలే అమాయక పురుషులకు విరుద్ధంగా ఉన్నాయా అన్న అనుమానాన్ని వెలిబుచ్చిన ఇండియా టుడే (1 మార్చి 2012)</ref> == అనంతర పరిణామాలు == {{Quote|''"I was to get married on the evening of May 11, 2003. The next morning I was in jail. You can well imagine my state of mind.<ref>[http://www.dailymail.co.uk/indiahome/indianews/article-2108929/Mans-year-dowry-nightmare-jail-finally-ends.html వివాహం చేసుకోవలసిన నేను, జైలు పాలయ్యాను. (డెయిలీ మెయిల్ - 2 మార్చి 2012]</ref>"''}} {{Quote|(''"11 మే 2003 న పెళ్ళికని బయలుదేరిన నేను, ఆ తర్వాతి రోజునే కటకటాల పాలయ్యాను. నా మానసిక స్థితి ఎలా ఉంటుందో మీరు ఊహించుకోగలరు.)"''}} ; ''There was no limit to my humiliation. I went to get married and found myself in jail. It was unbelievable.<ref>[http://www.smh.com.au/national/money-for-nothing-20120409-1wl2q.html నాకు జరిగిన అవమానానికి అంతే లేకుండా పోయింది (సిడ్నీ మార్నింగ్ అవర్ - 10 ఏప్రిల్ 2012)]</ref>'' ; ''(నేను పడ్డ అవమానాలకి, సంఘం నుండి ఎదుర్కొన్న చిన్నచూపుకి అంతే లేకుండా పోయింది. వివాహానికి అని వెళ్ళిన నేను, నమ్మశక్యమే కాని విధంగా ఊచలు లెక్కపెడుతున్నాను.)'' పలు ముఖాముఖి లలో మునీష్, "నిషా తండ్రి దేవ దత్ కి తన కుమార్తె వివాహం చేసుకొనుట ముందే తెలుసు. అయినా ఆయన వార్తాపత్రికలో వివాహ ప్రకటన ని చేశారు. నిషా అది వరకే రాయ్ ని 14 ఫిబ్రవరి 2003 న రహస్యంగా ఒక గుడిలో పెళ్ళి చేసుకొన్నది. 11 మే 2003 న ఊరేగింపుగా వచ్చిన నన్ను వారు తిరస్కరించారు. మేము తిరిగి వెళ్తుండగా మా మీద ఫిర్యాదు చేయబడినదని తెలుసుకొన్నాము. విధవరాలైన నా 68 ఏళ్ళ తల్లి, 75 ఏళ్ళ నా మేనత్త 75 కి.మీ దూరంలో ఉన్న న్యాయస్థానానికి దాదాపు 320 మార్లు ప్రయాణించవలసి వచ్చినది. నిషా కేవలం పది మార్లు వచ్చినది. 31 మే 2003 లో పదవీవిరమణ చేయవలసిన నా తల్లి యొక్క ఉద్యోగం ఈ ఘటన వలన ఊడటమే కాక, ఆమెకి ఎటువంటి పదవీ విరమణ భత్యములు అందలేదు.<ref name=":1" /> 2008లో నేను వివాహం చేసుకొన్నను, కానీ పైసా కట్నం లేకుండా ఆదర్శ వివాహం చేసుకొన్నాను. విచారణ సమయంలో Save Indian Family Foundation లో నేను చురుకుగా పాల్గొన్నాను. అక్కడ నా లాంటి యువకులని చాలా మందిని కలిశాను. తేడా అంతా, నా గురించి ప్రసార మాధ్యమాలు చిత్రీకరించాయి, వారిపై చిత్రీకరించలేదు. అంతే " అని తెలిపాడు. ; ''I faced humiliation for nine years. People used to taunt and say, ‘Kitna dahej maanga tha?’ I was about to get a government job, but that was taken away and even my mother’s retirement benefits were withheld. My brother had a shop, but people took the media there as well. So, his work stopped. At that point in time, my sister-in-law was the only earning member in the family.'' ; ''(తొమ్మిది ఏళ్ళు నేను అవమానాలు ఎదుర్కొన్నాను. ప్రజలందరూ నన్ను రెచ్చగొట్టేలా, 'ఎంత కట్నం అడిగావేంటి?' అనేవారు. నాకు ప్రభుత్వ ఉద్యోగం వచ్చి ఉండేది, కానీ దీనివల్లే అది రాలేదు. నా తల్లి పదవీవిరమణ భత్యాలు కూడా ఆగిపోయాయి. మా అన్నకు ఒక దుకాణం ఉండేది, కానీ ప్రసార మధ్యమాలు ఆయనను కూడా వదలకపోవటంతో, ఆయన పని మానేయవలసి వచ్చినది. అప్పట్లో ఇక మా ఇంట్లో ఎవరయినా సంపాదిస్తూ ఉన్నారంటే, అది మా తమ్ముడి భార్యే.)''<ref>{{Cite web |url=http://www.hindustantimes.com/bollywood/the-film-captures-my-pain-suhaib-ilyasi/article1-832647.aspx |title=ఈ వ్యాజ్యం వల్లే మా కుటుంబం ఛిద్రమైనది - హిందుస్తాన్ టైమ్స్ తో మునీష్ దలాల్ |access-date=2015-09-11 |website= |archive-date=2015-05-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150524061056/http://www.hindustantimes.com/bollywood/the-film-captures-my-pain-suhaib-ilyasi/article1-832647.aspx |url-status=dead }}</ref> వ్యాజ్యాలకి కారణాలు తెలుపుతూ, ఇలా అన్నారు. ; ''She didn’t want to marry me but was scared of her parents. By accusing me falsely, she was trying to get out of the marriage without incurring their anger.<ref>[http://www.smh.com.au/world/india-shifts-dowry-law-against-vindictive-wives-20140704-zsvg8 ఈ వివాహం జరగాకూడదు, తన తల్లిదండ్రుల ఆగ్రహానికీ నిషా గురి కాకూడదు. అందుకే తను ఈ దారి ఎంచుకొన్నది. (సిడ్నీ మార్నింగ్ అవర్ - 4 జూలై 2014)]</ref>'' ; ''(ఆమెకి నన్ను వివాహాం చేసుకొనటం ఇష్టం లేదు కానీ ఆమె తన తల్లిదండ్రులకి భయపడినది. వారి కోపానికి గురి కాకుండా, ఈ వివాహాన్ని తప్పించే ప్రయత్నంలోనే భాగంగానే నాపై తప్పుడు నేరారోపణలు చేసినది.)'' మునీష్ తరపు న్యాయవాది, రాయ్ తండ్రి నష్టపరిహారాలని కోరతాం అని తెలిపారు. ఈ తీర్పుని సవాలు చేస్తామని నిషా తండ్రి తెలిపారు. విచారణలో కోర్టు నిషా పెళ్ళికి ముందే నవనీత్ తో ప్రేమ వ్యవహారం నడిపినదని తెలుసుకొన్నది. నిషా కూడా దీనికి ఒప్పుకొన్నా, వివాహ దస్త్రాలలో సంతకం మాత్రం తనది కాదని తెలిపినది.<ref name=":1" /> ; ''I never spoke to the media before because I don’t want to become an iron man, like the iron lady, Nisha Sharma. I had a love cum arranged marriage in 2008..even then I didn’t speak about it.'' ; ''(ఇప్పటి వరకూ నేను ప్రసార మాధ్యమాలతో ఎందుకు మాట్లాడలేదంటే, నిషా శర్మ ఉక్కు వనిత అయినట్లు, నేను ఉక్కు మనిషిని కాదలచుకోలేదు. 2008 లో నేను ప్రేమించి, పెద్దలను ఒప్పించి పెళ్ళి చేసుకొన్ననూ, దాని గురించి కూడా నేను మాట్లాడలేదు.)'' == నిషా శర్మ పై వరకట్న వేధింపు ఆరోపణలు == జనవరి 2013 లో తమ్ముడి జ్ఞానేశ్వర్ శర్మ భార్య మనీషా శర్మ, నిషా పై, తన తమ్ముడి పై ఫిర్యాదు చేసింది. అప్పటికే సంతానం కలిగిని మనీషా శర్మని పన్నెండు లక్షల అదనపు కట్నాన్ని కోరారని అది సమకూర్చకపోవటంతో శారీరకంగా హింసించారని వ్యాజ్యం వేశారు. ఎఫ్ ఐ ఆర్ ప్రకారం దేవదత్ శర్మ, అతని భార్య హేమలతా శర్మ, జ్ఞానేశ్వర్ శర్మ, ఆడపడుచు నిషా శర్మ ఈ వేధింపులకు పాల్పడ్డారు. మనీషాను గెంటివేసి ఇప్పుడు వారు రెండవ వివాహం చేసుకొనేందుకు సిద్ధపడ్డారు. దీంతో వారిపై 498ఏ, 506 (చంపుతామని బెదిరించటం), 504 (దుర్భాషలాడటం) 406 (ఆస్తులను కబ్జా చేసుకొనటం) సెక్షనుల క్రింద కేసు కట్టారు. 2013 జనవరి 8 న పోలీసులు జ్ఞానేశ్వర్ శర్మను అదుపులోకి తీసుకొన్నారు. మిగతా ముగ్గురు ముద్దాయిలు పరారీలో ఉన్నందున, పోలీసులు వారి కొరకు గాలిస్తున్నారు. మనీషా తండ్రి విజయ్ శర్మ నవభారత్ టైంస్ పత్రికతో - ;''నా కుమార్తెని మానసికంగా, శారీరకంగా చిత్రవధ చేశారు. ఎన్నో మార్లు మేము సర్దిచెప్పటానికి చూసినా వారు మా మాటని పెడచెవిన పెట్టారు. చివరకు నా కుమార్తెని ఇంటి నుండి గెంటి వేశారు. చేసేది లేక తనని నా ఇంటికి తెచ్చుకొన్నాను. న్యాయం కోసం న్యాయస్థానాన్ని ఆశ్రయించాము.<ref name=":0">[http://navbharattimes.indiatimes.com/state/uttar-pradesh/noida/Dowry-case-against-Nisha-Sharma/articleshow/17958708.cms నిషా పై వరకట్న వేధింపు వ్యాజ్యం (నవభారత్ టైమ్స్ - 10 జనవరి 2013)]</ref>'' == ఇవి కూడా చూడండి == * [[భర్త పట్ల క్రౌర్యం]] * [[సుహైబ్ ఇల్యాసీ]] * [[పురుషులపై హింస]] == మూలాలు == <div style="height: 220px; overflow: auto; padding: 3px; border:1px solid #AAAAAA; reflist2">{{reflist|colwidth=30em}}</div> [[వర్గం:పురుషులపై హింస]] [[వర్గం:గృహ హింస]] [[వర్గం:వరకట్న వేధింపు చట్టం యొక్క దుర్వినియోగం]] [[వర్గం:భర్త పట్ల క్రౌర్యం]] npg8192qt8wdhxg5wnnrafitm6vlq6x 4956202 4956176 2026-09-11T08:50:08Z Veera.sj 9700 /* నేపథ్యం */ విస్తరణ 4956202 wikitext text/x-wiki {{పురుషులపై హింస}} '''నిషా శర్మ వరకట్న వేధింపు వ్యాజ్యం ''' ([[:en:Nisha Sharma dowry case|Nisha Sharma dowry case]]) నిషా శర్మ అనే యువతి తనకి కాబోయే భర్త అయిన మునీష్ దలాల్, వివాహ సమయంలో వరకట్న వేధింపులకి గురిచేశాడని అతనిపై, అతని కుటుంబ సభ్యుల పై 2003 లో నమోదు చేసిన చట్టపరమైన వ్యాజ్యం.<ref name=":2" /> దేశీయ ప్రసార మాధ్యమాలలోనే కాక అంతర్జాతీయ ప్రసార మాధ్యమాలలో కూడా ఈ వ్యాజ్యానికి సంబంధించిన ప్రసారాలు జరిగాయి. నిషా శర్మ ప్రపంచవ్యాప్తంగా యువతుల ప్రతినిధిగా (Youth Icon), ఆదర్శ యువతిగా (Role Model), ఉక్కు మహిళగా (Iron Lady) చిత్రీకరించబడింది. 2012 లో ఈ వ్యాజ్యంలో అందరు ముద్దాయిల (వరుడు మునీష్ దలాల్, వరుడి తల్లి విద్యా దలాల్, వరుడి మేనత్త సావిత్రి శర్మ, నిషా మాజీ ప్రియుడు నవనీత్ రాయ్) నిర్దోషత్వం ఋజువు కావటంతో ఈ వ్యాజ్యం ముగిసినది.<ref name=":2">{{Cite web |url=http://www.ibnlive.com/news/india/nisha-dowry-case-451404.html |title=సాక్ష్యాధారాలు లేకపోవటంతో ముద్దాయిలను వదిలి వేసిన గౌతం బుద్ధ్ నగర్ డిస్ట్రిక్ట్ కోర్టు (ఐబీఎన్ లైవ్ 01 మార్చి 2012 |access-date=2015-07-21 |archive-date=2015-10-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151005121926/http://www.ibnlive.com/news/india/nisha-dowry-case-451404.html |url-status=dead }}</ref> అయితే, ఏ వరకట్న వేధింపులకి తాను గురైనదని నిషా శర్మ అభియోగాలు చేసినదో, అవే అభియోగాలు తన మరదలు (తమ్ముడి భార్య) నిషా శర్మతోబాటు, వారి కుటుంబ సభ్యులపై 2013 లో చేసింది. స్త్రీని కాపాడటానికి రక్షణ కవచంగా (shield) రూపొందించిన చట్టాలనే దుర్వినియోగపరచి ఆయుధంగా (weapon) వాడుకుంటే, ఆ ఆయుధానికి అదే స్త్రీ ఎలా బలిపశువు అవుతుందో తెలుపటానికి నిషా శర్మ ఉదంతమే ఒక కచ్చితమైన ఉదాహరణగా మిగిలిపోయింది.<ref name=":0" /> == నేపథ్యం == సాఫ్టువేర్ ఇంజినీరింగ్ విద్యార్థిని అయిన 21 సంవత్సరాల నిషా శర్మని, పాఠశాలలో కంప్యూటర్ అధ్యాపకుడైన 25 సంవత్సరాల మునీష్ దలాల్ కి ఇచ్చి మార్చి 11, 2003 న [[నోయిడా]] పట్టణంలో వివాహం జరపాలని పెద్దలు నిశ్చయించారు. ఒక వార్తాపత్రికలో '''వరుడు కావలెను ''' ప్రకటనకి మునీష్ స్పందించటంతో ఈ వివాహం ఖరారు అయినది. "కష్టపడే వ్యక్తిత్వం గల వాడని, తెలివైన వాడని, ఇటువంటి వాడే నాకు సరిపోతాడని అప్పట్లో నేను అనుకొన్నాను." అని తర్వాత నిషా ఒక పత్రికా ముఖాముఖిలో అన్నది. నిషా శర్మ తండ్రి దేవ్ దత్ శర్మ నోయిడాలోని కారు బ్యాటరీలను ఉత్పత్తి చేసే ఒక కార్మాగారానికి యజమాని. వరకట్నంలో భాగంగా కానుకలన్నీ రెండేసి (ఒకటి వరుడికి, రెండవది అతని సోదరునికి) ఇవ్వాలని ముందే నిర్ణయించబడింది. ఆ ప్రకారంగా రెండు ఫ్రిజ్ లు, రెండు ఏసీలు, రెండు వాషింగ్ మషీన్ లు, రెండు టెలివిజన్ లు, ఒక మైక్రోవేవ్ ఓవెన్, ఒక మారుతి ఎస్టీం కారుని ఇచ్చారు. కారు తాళం చెవిని మునీష్ చేతిలో పెడుతూ, "నీ ముఖంలో సంతోషాన్నే, మా అమ్మాయి ముఖంలో కూడా చూడదలచుకొన్నాను." అని దేవదత్ శర్మ అన్నాడు. <ref>[http://www.tribuneindia.com/2003/20030525/herworld.htm#1 కట్నకానుకలు, లాంఛనాల వివరాలు (ట్రిబ్యూన్ ఇండియా - 25 మే 2003)]</ref> కుమార్తె వివాహం కోసం 10 సంవత్సరాలుగా శర్మ దాచుకొన్న ధనంతో ఈ కానుకలని కొన్నారు. వరుడు ఊరేగింపుతో కళ్యాణ వేదికకి చేరుకొన్నాడు. శుభముహూర్తం కాసేపట్లో ఉండగనే వరుడి తల్లి రూ.12 లక్షలు, మరొక కారు అదనపు కట్నాన్ని కోరినది అని ఆరోపణ.<ref name=":1">{{Cite web|last=Vashishtha|first=Akash|date=2012-03-02|title=Noida man's 10-year dowry nightmare in jail ends|url=https://www.indiatoday.in/india/north/story/noida-man-10-year-dowry-nightmare-in-jail-ends-94790-2012-03-01|access-date=2026-08-30|website=India Today|language=en}}</ref> అప్పటికే 2000 మంది అతిథులు కళ్యాణ వేదికకి చేరుకొన్నారు. తన సోదరుని ద్వారా, తమ కుటుంబం, వరుని కుటుంబం మధ్య స్వల్ప ఘర్షణ చోటు చేసుకొన్నదని, వారి కుటుంభాల మధ్య వాగ్వాదం నడుస్తోన్నదని నిషా (వధువు) తెలుసుకోగనే ఆమె పోలీసులకి కబురు పంపినది.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/3027683.stm వరుడు అదనపు కట్నాన్ని అడుగుతున్నాడని సోదరుని ద్వారా తెలుసుకొన్న నిషా పోలీసులను పిలిపించినది (బిబిసి - 14 మే 2003)]</ref> ఊరేగింపు వెనక్కి పంపబడింది. ఆ తర్వాతి రోజే వికాస్ పురి లోని తన స్వగృహం లోనే మునీష్ ని పోలీసులు అదుపులోకి తీసుకొన్నారు. పరారీలో ఉన్న ఇతర బంధువుల కోసం గాలించారు. మునీష్ తల్లి విద్యా దలాల్ ని 15 మే న పోలీసులు అదుపులోకి తీసుకొన్నారు. {{Quote box| I am glad I did not get married to Munish. They could have done anything to me later on.<br>(మునీష్ నన్ను పెళ్ళాడకపోయినందుకు నేను సంతోషిస్తున్నాను. తర్వాత వారు నన్ను ఏమయినా చేసి ఉండవచ్చు.)''}} కొంత కాలానికి నిషా సహ విద్యార్థి అయిన నవనీత్ రాయ్ నిషాతో తనకి గడచిన ఐదేళ్ళుగా సంబంధమున్నదని, వారు రహస్యంగా పెళ్ళి కూడా చేసుకొన్నాడని ముందుకు వచ్చాడు. దేవ దత్ కుటుంబానికి మచ్చ తేవటానికే నవనీత్ అబద్ధాలు చెబుతున్నారని నిషా తండ్రి వాపోయారు. తొలుత నిషా నవనీత్ ని ఇష్టపడినది వాస్తవమేనని, కానీ రాయ్ నిరుద్యోగి కావటంవలన సంపన్నురాలైన నిషాని వివాహమాడి తన జీవితాన్ని స్థిరపరచుకోవాలని చూడటం వలన దేవ దత్ నిషా-నవనీత్ ల వివాహాన్ని వ్యతిరేకించాడని తెలిపాడు. దీనితో నిషా నవనీత్ తో సంబంధాన్ని రద్దు చేసుకొన్నదని, దాని తర్వాత నవనీత్ నిషాతో అసభ్యంగా ప్రవర్తించాడని, అందుకు నిషా కళాశాలలో లిఖితపూర్వక ఫిర్యాదు చేయగా, అతనిని కళాశాల నుండి తొలగించారని తెలిపారు. తమ ఊరేగింపును పెళ్ళి మండపం యొక్క ప్రవేశ ద్వారం వద్దనే ఆపివేయబడ్డదని, మగపెళ్ళి వారికి గదులను ఏర్పాటు చేయలేకపోవటం పై దేవదత్ క్షమాపణలు కోరుతూ తమను వేడుకొన్నాడని, మునీష్ తల్లి విద్య తెలిపింది. ఇది తమకి అవమానం అని విద్య చెబుతోన్నా, దేవదత్ లో ఎటువంటి కదలిక లేదని తెలిపింది. దీనితో అక్కడ వాగ్వివాదం జరిగిందని, అవమానం భరించలేక మగపెళ్ళివారు వెనుదిరిగారని, మార్గమధ్యంలోనే తమపై వరకట్న వేధింపు చట్టం క్రింద FIR చేయబడ్డదని వారికి తెలిసింది అని తెలిపింది.<ref name=":1" /> ఇది ఇలా ఉంటే, మరొక ప్రక్క వరుడి కుటుంబం తాము ఎటువంటి అదనపు కట్నం కోరలేదని, వరుడు ఊరేగింపుగా వచ్చినపుడు అతడికి స్వాగతం పలికే దిక్కే లేకపోవటం, పైగా వధువు తండ్రే వరుని తల్లిపై దాడికి పాల్పడ్డటంతో, పోలీసులని పిలిపించింది తామే నని, వధువు కాదని తెలిపారు. ఘర్షణకి కారణం తాము కాదని, నవనీత్ రాయ్ అని వారు తెలిపారు. తన స్నేహితులతో నవనీత్ కళ్యాణ వేదికకి వచ్చాడని, వధువు తల్లితో అది వరకే వారికి జరిగిన వివాహం గురించి తెలిపాడని అన్నారు. వధువు తండ్రేమో ఇవి నిరాధార నేరారోపణలని, తన ఆరోపణలకి సాక్ష్యాలుగా వీడియో రికార్డింగులు ఉన్నవని తెలిపారు. == ప్రసార మాధ్యమాల స్పందన == మునీష్ తల్లిని అదుపులోకి తీసుకోవటంతో జాతీయ అంతర్జాతీయ ప్రసార మాధ్యమాలు రంగంలోకి దిగాయి. పలు వార్తాపత్రికలలో ఈ వార్త మొదటి పేజీలో ప్రచురించబడింది. దేశవ్యాప్తంగా, అంతర్జాతీయంగా నిషాని వివాహమాడటానికి పలువురు యువకులు ముందుకు వచ్చారు. ఆమెతో ముఖాముఖి కోసం పలువురు ఆమె ఇంటి ముంగిట వాలారు. స్త్రీ హక్కుల కార్యకర్తలు, ఇరుగు-పొరుగు వారు, ఇతర శ్రేయోభిలాషులు ఆమెని అభినందించారు. ఒక రాజకీయ పార్టీ స్థానిక ఎన్నికలలో ఆమెని పోటీ చేయమని ఆహ్వానించింది. తనకి ఆ ఉద్దేశం లేదని, తన విద్యాభ్యాసాన్ని కొనసాగిస్తానని, భవిష్యత్తులో తాను చేసుకోబోయే పెళ్ళి పెద్దలు కుదిర్చినదే అయి ఉండాలని తాను ఆశిస్తున్నట్లు తెలిపినది. అంతర్జాతీయ వార్తాపత్రికలు, భారతదేశంలో వరకట్న జాడ్యం చాప క్రింద నీరు వలె ఎలా నిగూఢమై ఉన్నదో ప్రస్తావించినవి. ఇక్కడి వరకట్న వ్యవస్థ, వరకట్న వ్యతిరేక చట్టాలు, సతీ సహగమనము, భ్రూణ హత్య లని వేలెత్తి చూపినవి. మొదట అధిక కట్నానికి ఒప్పుకోవటమే తప్పు అని, తర్వాత కట్నం మొత్తం పెరిగినపుడు పెళ్ళినే రద్దు చేసుకోవటం మరొక తప్పని కొన్ని ప్రసార మాధ్యమాలు విమర్శించాయి. ఒక వాణిజ్య ప్రకటనలో దీన్ని హాస్యాస్పదంగా వాడుకోవటం జరిగింది. ఔట్ లుక్ ఇండియా గడచిన మూడు సంవత్సరాలలోనే 7,000 స్త్రీల జీవితాలని వరకట్న వేధింపులు బలి తీసుకున్నాయని ఒక లెక్క వేసింది. శారీరకంగా, మానసికంగా, భావోద్వేగ పరంగా ఇలా ఎందరో అబలలు క్షోభకి గురవుతున్నారని తెలిపినది. మహిళా సంఘాల వ్యాఖ్యలు- * ఆదిలోనే అధిక కట్నానికి ఒప్పుకొని వధువు తల్లిదండ్రులు తప్పుడు సంకేతాలు పంపారు * నేను వివాహాలకి హాజరు కాను. దాదాపు అన్ని వివాహాలలోనూ వరకట్న మహమ్మారి నిగూఢమై ఉంటుంది. ఈ ఆర్థిక భారాన్ని తట్టుకోలేకనే, జన్మించబోయేది ఆడశిశువు అని తెలియగనే మన దేశంలో భ్రూణ హత్యలు జరుగుతున్నాయి <ref>[http://www.cbsnews.com/news/for-love-of-money వరకట్నాలను చూడలేక వివాహ వేడుకలకి అసలు హాజరు కావటమే మానుకొన్న మహిళా సంఘ కార్యకర్త (సిబియస్ న్యూస్ - 03 అక్టోబరు 2003)]</ref> * ఈ ఒక్క నిరసన స్త్రీజాతికి కొండంత అండని ఇచ్చినది అనూహ్యమైన ఈ స్పందనని చూచి నిషా నివ్వెరపోయింది. ఆ సందర్భంలో ఈ విధంగా అన్నది. ; ''I want to become a symbol for the girls. Dowry is a black spot on our country or I can say on the earth.'' ; ''(నేను యువతుల ప్రతినిధిగా నిలబడదలచుకొన్నాను. వరకట్న జాడ్యం ఈ దేశానికే, ఆ మాటకొస్తే ఈ ప్రపంచానికే మాయని మచ్చ.)'' == వివాహం == 19 నవంబరు 2003 లో నిషా, అశ్విన్ శర్మ అనే కంప్యూటర్ ఇంజినీరుని కేవలం 75 మంది అతిథులతో నోయిడా లోనే వివాహమాడినది. ఒక బంగారు నెక్ల్సెస్ ని మాత్రం నిషా తండ్రి దేవ దత్ బహూకరించారు. వివాహ విషయం గురించి ముందే తెలుసుకొన్న మునీష్, రాయ్ లు నిషా చట్టపరంగా తమతమ భార్య అని, ఈ వివాహాన్ని ఆపు చేయమని న్యాయస్థానానికి విన్నవించుకొన్నారు. నిషా తల్లిదండ్రులు ఆ రోజు సాయంత్రం జరగవలసిన వివాహాన్ని చట్టపరమైన ఇబ్బందుల బారిన పడకుండా ఉండటానికి తెల్లవారు ఝామున గం. 3 కే అవగొట్టారు. ఈ సందర్భంగా దేవ దత్ శర్మ "తన కుమార్తెకి వివాహం జరిపించటమే ప్రతి తండ్రి ప్రథమ కర్తవ్యం. దానిని నిర్వర్తించగలిగినందుకు నాకు సంతోషంగా ఉంది" అని వ్యాఖ్యానించారు.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/3283989.stm ఎట్టకేలకు కుమార్తె వివాహమైనందుకు సంతోషించిన దేవదత్ శర్మ (బిబిస్ - 19 నవంబర్ 2003)]</ref> తమకి ఎటువంటి కోర్టు నోటీసులు అందలేదని చట్టం ఏ విధమైన నిర్ణయం తీసుకొన్నా, నిషా కున్న కోట్లాది అభిమానులు ఆమె వైవాహిక జీవితం సుఖసంతోషాలతో నిండాలని కోరుకొంటున్నారు. == ఓప్రా విన్ఫ్రీ షో == జనవరి 2004 లో నిషా, తన భర్త, సోదరుడు ప్రపంచవ్యాప్తంగా వీక్షించబడే ఓప్రా విన్ఫ్రీ షోకి ఆహ్వానించబడ్డారు. [[అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు|అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాల]] లో జన్మించటం తమ అదృష్టమని ఓప్రా వీక్షకలకి తెలిపారు. "చీకటి యుగం నుండి బయటపడే హక్కు"గా ఈ ఘటనని వారు పేర్కొన్నారు.<ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/Nisha-invited-to-Oprah-Show/articleshow/412789.cms ఓప్రా విన్ఫ్రీ షో కు ఆహ్వానించబడ్డ నిషా శర్మ (టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా - 9 జనవరి 2004)]</ref> == పాఠ్యాంశం గా ఈ ఘటన == 2004 లో, ఇంకా ఈ వ్యాజ్యం విచారణ దశలోనే ఉండగా న్యూ ఢిల్లీకి చెందిన రాష్ట్ర విద్యాబోధన పరిశోధన, శిక్షణ పరిపాలక సంస్థ (State Board of Educational Research and Training) ఆరవ తరగతి ఆంగ్ల పాఠ్యపుస్తకంలో ఈ ఘటనని ''Man in Jail over Dowry Demand'' అనే పేరుతో పాఠ్యాంశంగా ప్రచురించింది. 2003లో ఒక వార్తాపత్రికలో వచ్చిన కథనం ఆధారంగా ఈ పాఠ్యాంశం రూపొందించబడింది. పెళ్ళిపందిరి నుండే వరుడిని అదుపులోకి తీసుకొన్నట్లు ఒక కార్టూనుని కూడా ఇందులో చేర్చారు.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/3696562.stm స్కూలు పాఠ్యాంశంగా నిషా శర్మ ఉదంతం (బిబిసి - 29 సెప్టెంబరు 2004)]</ref> మునీష్ దీనిపై పరువునష్టం వ్యాజ్యాన్ని కూడా వేశారు.<ref>[http://www.telegraphindia.com/1040918/asp/nation/story_3773408.asp (ద టెలిగ్రాఫ్ - 18 సెప్టెంబరు 2004)]</ref> మునీష్ తల్లి విద్యా దలాల్, తను పూర్వం పనిచేసిన పాఠశాలలో ఈ పాఠ్యం బోధించబడుతోందని, తనకున్న మంచి పేరుని ఇది భ్రష్టు పట్టించినదని తెలిపినది. వారి తరపు న్యాయవాది ఢిల్లీ ప్రభుత్వాన్ని, విద్యా విభాగాన్ని చట్టపరంగా సవాలు చేస్తున్నట్లు తెలిపారు. మునీష్ తల్లికి పెన్షన్, ఇతర పదవీవిరమణ భత్యాలు అందటం లేదని న్యాయవాది వాపోయారు. == విచారణ, తీర్పు == [[దస్త్రం:Judiciary of India.png|alt=Judiciary of India|thumb|భారతదేశ న్యాయవ్యవస్థ]] ; "It was pre-planned. Nisha's father D.D. Sharma placed a matrimonial ad in a newspaper February 14, 2003 - the day when she and Navneet Rai allegedly got married at a temple. Sharma knew of Nisha's alleged affair but still put the ad," Vidya said, recalling their ordeal.<ref name=":1" /> ; "ఇదంతా ఒక పథకం. 14 ఫిబ్రవరి 2003 న నిషా-నవనీత్లు గుడిలో పెళ్ళి చేసుకొన్నారని తెలిసి అదే రోజు వరుడు కావలెను అని ప్రకటన చేశాడు." అని విద్యా (మునీష్ తల్లి) తెలిపింది, తాము పడ్డ అగచాట్లను గుర్తుకు చేసుకొంటూ. మునీష్, అతని తల్లి విద్యా, మేనత్త సావిత్రి శర్మ ల పై నోయిడాలో వ్యాజ్యం నమోదయినది. విచారణలో భాగంగా జైలు జీవితం గడుపుతున్న మునీష్ ని ఇతర ఖైదీలు "దురాశపరుడి"గా సంబోధించటంతో అక్కడ స్వల్ప ఘర్షణ చోటు చేసుకొన్నది.<ref>[http://www.tribuneindia.com/2003/20030521/ncr1.htm మునీష్ తో కయ్యానికి దిగిన ఇతర ఖైదీలు (ట్రిబ్యూన్ ఇండియా - 21 మే 2003)]</ref> దీంతో మునీష్ కి గాయాలయ్యాయి. ఈ ఘటన పై జాతీయ మానవ హక్కుల అధికార వర్గానికి వారి తరపు న్యాయవాది విజ్ఞప్తి చేసుకొన్నారు. మునీష్ తనని వివాహేతర సంబంధాలున్నాయని, తనకి ఇద్దరు భర్తలున్నారని దూషించాడు అన్న నిషా వ్యాజ్యం పై ప్రతివ్యాజ్యం వేశారు. ఇండియన్ ఎక్స్ప్రెస్ తో 2012లో మునీష్ - ; ''The next nine years, I watched the woman who ruined me and my family become the darling of the country. She appeared on talk shows, won awards, documentaries were made on her. I lost my friends, job prospects and peace of mind. There is much she has to answer for.<ref>[http://archive.indianexpress.com/news/-nisha-hero-of-class-vi-book--i-m-one-with-no-principles-/919077/0 నా ప్రశ్నలకు నిషా సమాధానం చెప్పాలి (ఇండియన్ ఎక్స్ప్రెస్ - 2 మార్చి 2012)]</ref>'' ; ''(తర్వాతి తొమ్మిది సంవత్సరాలు, నా జీవితాన్ని నాశనం చేసిన ఒక స్త్రీ దేశ ప్రజల అభిమానాన్ని చూరగొనడం నేను చూశాను. ఈ విషయాన్ని తాను కార్యక్రమాలలో చర్చించినది, బహుమానాలు గెలుచుకొన్నది, తన పై లఘుచిత్రాలు తీయబడ్డవి. నా స్నేహితులని, ఉద్యోగావకాశాలని, మానసిక ప్రశాంతతని నేను కోల్పోయాను. తన నుండి వీటన్నిటికీ నాకు సమాధానం కావాలి.)'' 29 ఫిబ్రవరి 2012 లో నేరారోపణలకి ఋజువులు లేని కారణాన మునీష్ ని అతని కుటుంబ సభ్యులని విడుదల చేశారు. పెళ్ళి రోజున మునీష్ దలాల్ 12 లక్షల అదనపు కట్నం అడిగినట్లు నిరూపించటానికి తగినన్ని సాక్ష్యాధారాలు లేకపోవటంతో ఛీఫ్ జుడిషియల్ మేజిస్ట్రేట్ (CJM) ఈ నిర్ణయానికి వచ్చారు.<ref name=":2" /> ప్రవేశపెట్టబడిన సాక్షులు ఎవరి సంబంధీకులు కారని తేల్చారు. నిషా శర్మకు నవనీత్ రాయ్ తో సన్నిహిత సంబంధాలున్నాయని, అతనిని వివాహమాడదలచుకొన్నదని, అయితే, ఇరువురి వైపు పెద్దలు దీనిపై ఒక ఏకాభిప్రాయానికి రాలేకపోయారని, అందుకే నిషాను మునీష్ కు ఇచ్చి వివాహం చేయాలని దేవదత్ నిర్ణయించుకొన్నాడని, కానీ ఈ నిర్ణయం నిషా అభీష్టాలకు వ్యతిరేకం కావటంతో తానే ఈ కట్టుకథ అల్లినది అని CJM తన ఆర్డర్ లో పేర్కొన్నారు.<ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/city/noida/Rebel-brides-dowry-charge-junked/articleshow/12090709.cms ఇష్టం లేని వివాహాన్ని తప్పించటానికే నిషా కట్టు కథ అల్లినది అని తెలిపిన Chief Judicial Magistrate (టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా - 1 మార్చి 2012)]</ref> తప్పుడు వివాహ దస్తావేజులని సృష్టించాడు అని నిషా ఆరోపించిన నవనీత్ రాయ్ ని కూడా న్యాయస్థానం విడుదల చేసింది. దస్తావేజులు నకిలీవి అనే ఋజువులు లేకపోవటంతో న్యాయస్థానం ఈ నిర్ణయానికి వచ్చింది.<ref>{{Cite web |url=http://www.hindustantimes.com/india-news/9-yrs-later-accused-let-off-in-nisha-sharma-dowry-case/article1-819079.aspx |title=నవనీత్ రాయ్ వద్ద నిషాతో తనకు వివాహం జరిగినట్లు ఋజువు చేసే దస్త్తావేజులు నకిలీవి అనటానికి ఋజువు లేదు అని తెలిపిన Chief Judicial Magistrate (హిందుస్తాన్ టైమ్స్ - 01 మార్చి 2012) |access-date=2015-07-22 |website= |archive-date=2015-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402103751/http://www.hindustantimes.com/india-news/9-yrs-later-accused-let-off-in-nisha-sharma-dowry-case/article1-819079.aspx |url-status=dead }}</ref> హిందుస్తాన్ టైంస్ తో దీనిపై మునీష్ స్పందన- ; ''I have suffered a lot in these nine years. But as the judge read the acquittal lines, the first thing that came to my mind was that truth has won.'' ; ''(ఈ తొమ్మిది సంవత్సరాలు నేను పడ్డ బాధలు వర్ణనాతీతం. న్యాయమూర్తి మమ్మల్ని నిర్దోషులుగా తేల్చినపుడు మాత్రం సత్యమే గెలిచినదని నాకు అనిపించినది.)'' నిషా తండ్రి దేవదత్ "కేవలం ఋజువులు లేని కారణాన మాత్రమే వారిని విడుదల చేశారని గమనించండి. ఇది వారి విజయం ఎంత మాత్రం కాదు. మేము పై కోర్టుకి వెళతామన్నది మాత్రం నిజమే." అని తెలిపారు.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=1UFWqawPMH8 యూట్యూబ్ లంకె:మేము పై కోర్టుకు వెళతామన్న దేవదత్ శర్మ (ఐబీఎన్ 01 మార్చి 2012)]</ref><ref>[http://indiatoday.intoday.in/story/nisha-sharma-dowry-case-noida-court-acquits-all-accused/1/176012.html] స్త్రీ సంరక్షణ చట్టాలే అమాయక పురుషులకు విరుద్ధంగా ఉన్నాయా అన్న అనుమానాన్ని వెలిబుచ్చిన ఇండియా టుడే (1 మార్చి 2012)</ref> == అనంతర పరిణామాలు == {{Quote|''"I was to get married on the evening of May 11, 2003. The next morning I was in jail. You can well imagine my state of mind.<ref>[http://www.dailymail.co.uk/indiahome/indianews/article-2108929/Mans-year-dowry-nightmare-jail-finally-ends.html వివాహం చేసుకోవలసిన నేను, జైలు పాలయ్యాను. (డెయిలీ మెయిల్ - 2 మార్చి 2012]</ref>"''}} {{Quote|(''"11 మే 2003 న పెళ్ళికని బయలుదేరిన నేను, ఆ తర్వాతి రోజునే కటకటాల పాలయ్యాను. నా మానసిక స్థితి ఎలా ఉంటుందో మీరు ఊహించుకోగలరు.)"''}} ; ''There was no limit to my humiliation. I went to get married and found myself in jail. It was unbelievable.<ref>[http://www.smh.com.au/national/money-for-nothing-20120409-1wl2q.html నాకు జరిగిన అవమానానికి అంతే లేకుండా పోయింది (సిడ్నీ మార్నింగ్ అవర్ - 10 ఏప్రిల్ 2012)]</ref>'' ; ''(నేను పడ్డ అవమానాలకి, సంఘం నుండి ఎదుర్కొన్న చిన్నచూపుకి అంతే లేకుండా పోయింది. వివాహానికి అని వెళ్ళిన నేను, నమ్మశక్యమే కాని విధంగా ఊచలు లెక్కపెడుతున్నాను.)'' పలు ముఖాముఖి లలో మునీష్, "నిషా తండ్రి దేవ దత్ కి తన కుమార్తె వివాహం చేసుకొనుట ముందే తెలుసు. అయినా ఆయన వార్తాపత్రికలో వివాహ ప్రకటన ని చేశారు. నిషా అది వరకే రాయ్ ని 14 ఫిబ్రవరి 2003 న రహస్యంగా ఒక గుడిలో పెళ్ళి చేసుకొన్నది. 11 మే 2003 న ఊరేగింపుగా వచ్చిన నన్ను వారు తిరస్కరించారు. మేము తిరిగి వెళ్తుండగా మా మీద ఫిర్యాదు చేయబడినదని తెలుసుకొన్నాము. విధవరాలైన నా 68 ఏళ్ళ తల్లి, 75 ఏళ్ళ నా మేనత్త 75 కి.మీ దూరంలో ఉన్న న్యాయస్థానానికి దాదాపు 320 మార్లు ప్రయాణించవలసి వచ్చినది. నిషా కేవలం పది మార్లు వచ్చినది. 31 మే 2003 లో పదవీవిరమణ చేయవలసిన నా తల్లి యొక్క ఉద్యోగం ఈ ఘటన వలన ఊడటమే కాక, ఆమెకి ఎటువంటి పదవీ విరమణ భత్యములు అందలేదు.<ref name=":1" /> 2008లో నేను వివాహం చేసుకొన్నను, కానీ పైసా కట్నం లేకుండా ఆదర్శ వివాహం చేసుకొన్నాను. విచారణ సమయంలో Save Indian Family Foundation లో నేను చురుకుగా పాల్గొన్నాను. అక్కడ నా లాంటి యువకులని చాలా మందిని కలిశాను. తేడా అంతా, నా గురించి ప్రసార మాధ్యమాలు చిత్రీకరించాయి, వారిపై చిత్రీకరించలేదు. అంతే " అని తెలిపాడు. ; ''I faced humiliation for nine years. People used to taunt and say, ‘Kitna dahej maanga tha?’ I was about to get a government job, but that was taken away and even my mother’s retirement benefits were withheld. My brother had a shop, but people took the media there as well. So, his work stopped. At that point in time, my sister-in-law was the only earning member in the family.'' ; ''(తొమ్మిది ఏళ్ళు నేను అవమానాలు ఎదుర్కొన్నాను. ప్రజలందరూ నన్ను రెచ్చగొట్టేలా, 'ఎంత కట్నం అడిగావేంటి?' అనేవారు. నాకు ప్రభుత్వ ఉద్యోగం వచ్చి ఉండేది, కానీ దీనివల్లే అది రాలేదు. నా తల్లి పదవీవిరమణ భత్యాలు కూడా ఆగిపోయాయి. మా అన్నకు ఒక దుకాణం ఉండేది, కానీ ప్రసార మధ్యమాలు ఆయనను కూడా వదలకపోవటంతో, ఆయన పని మానేయవలసి వచ్చినది. అప్పట్లో ఇక మా ఇంట్లో ఎవరయినా సంపాదిస్తూ ఉన్నారంటే, అది మా తమ్ముడి భార్యే.)''<ref>{{Cite web |url=http://www.hindustantimes.com/bollywood/the-film-captures-my-pain-suhaib-ilyasi/article1-832647.aspx |title=ఈ వ్యాజ్యం వల్లే మా కుటుంబం ఛిద్రమైనది - హిందుస్తాన్ టైమ్స్ తో మునీష్ దలాల్ |access-date=2015-09-11 |website= |archive-date=2015-05-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150524061056/http://www.hindustantimes.com/bollywood/the-film-captures-my-pain-suhaib-ilyasi/article1-832647.aspx |url-status=dead }}</ref> వ్యాజ్యాలకి కారణాలు తెలుపుతూ, ఇలా అన్నారు. ; ''She didn’t want to marry me but was scared of her parents. By accusing me falsely, she was trying to get out of the marriage without incurring their anger.<ref>[http://www.smh.com.au/world/india-shifts-dowry-law-against-vindictive-wives-20140704-zsvg8 ఈ వివాహం జరగాకూడదు, తన తల్లిదండ్రుల ఆగ్రహానికీ నిషా గురి కాకూడదు. అందుకే తను ఈ దారి ఎంచుకొన్నది. (సిడ్నీ మార్నింగ్ అవర్ - 4 జూలై 2014)]</ref>'' ; ''(ఆమెకి నన్ను వివాహాం చేసుకొనటం ఇష్టం లేదు కానీ ఆమె తన తల్లిదండ్రులకి భయపడినది. వారి కోపానికి గురి కాకుండా, ఈ వివాహాన్ని తప్పించే ప్రయత్నంలోనే భాగంగానే నాపై తప్పుడు నేరారోపణలు చేసినది.)'' మునీష్ తరపు న్యాయవాది, రాయ్ తండ్రి నష్టపరిహారాలని కోరతాం అని తెలిపారు. ఈ తీర్పుని సవాలు చేస్తామని నిషా తండ్రి తెలిపారు. విచారణలో కోర్టు నిషా పెళ్ళికి ముందే నవనీత్ తో ప్రేమ వ్యవహారం నడిపినదని తెలుసుకొన్నది. నిషా కూడా దీనికి ఒప్పుకొన్నా, వివాహ దస్త్రాలలో సంతకం మాత్రం తనది కాదని తెలిపినది.<ref name=":1" /> ; ''I never spoke to the media before because I don’t want to become an iron man, like the iron lady, Nisha Sharma. I had a love cum arranged marriage in 2008..even then I didn’t speak about it.'' ; ''(ఇప్పటి వరకూ నేను ప్రసార మాధ్యమాలతో ఎందుకు మాట్లాడలేదంటే, నిషా శర్మ ఉక్కు వనిత అయినట్లు, నేను ఉక్కు మనిషిని కాదలచుకోలేదు. 2008 లో నేను ప్రేమించి, పెద్దలను ఒప్పించి పెళ్ళి చేసుకొన్ననూ, దాని గురించి కూడా నేను మాట్లాడలేదు.)'' == నిషా శర్మ పై వరకట్న వేధింపు ఆరోపణలు == జనవరి 2013 లో తమ్ముడి జ్ఞానేశ్వర్ శర్మ భార్య మనీషా శర్మ, నిషా పై, తన తమ్ముడి పై ఫిర్యాదు చేసింది. అప్పటికే సంతానం కలిగిని మనీషా శర్మని పన్నెండు లక్షల అదనపు కట్నాన్ని కోరారని అది సమకూర్చకపోవటంతో శారీరకంగా హింసించారని వ్యాజ్యం వేశారు. ఎఫ్ ఐ ఆర్ ప్రకారం దేవదత్ శర్మ, అతని భార్య హేమలతా శర్మ, జ్ఞానేశ్వర్ శర్మ, ఆడపడుచు నిషా శర్మ ఈ వేధింపులకు పాల్పడ్డారు. మనీషాను గెంటివేసి ఇప్పుడు వారు రెండవ వివాహం చేసుకొనేందుకు సిద్ధపడ్డారు. దీంతో వారిపై 498ఏ, 506 (చంపుతామని బెదిరించటం), 504 (దుర్భాషలాడటం) 406 (ఆస్తులను కబ్జా చేసుకొనటం) సెక్షనుల క్రింద కేసు కట్టారు. 2013 జనవరి 8 న పోలీసులు జ్ఞానేశ్వర్ శర్మను అదుపులోకి తీసుకొన్నారు. మిగతా ముగ్గురు ముద్దాయిలు పరారీలో ఉన్నందున, పోలీసులు వారి కొరకు గాలిస్తున్నారు. మనీషా తండ్రి విజయ్ శర్మ నవభారత్ టైంస్ పత్రికతో - ;''నా కుమార్తెని మానసికంగా, శారీరకంగా చిత్రవధ చేశారు. ఎన్నో మార్లు మేము సర్దిచెప్పటానికి చూసినా వారు మా మాటని పెడచెవిన పెట్టారు. చివరకు నా కుమార్తెని ఇంటి నుండి గెంటి వేశారు. చేసేది లేక తనని నా ఇంటికి తెచ్చుకొన్నాను. న్యాయం కోసం న్యాయస్థానాన్ని ఆశ్రయించాము.<ref name=":0">[http://navbharattimes.indiatimes.com/state/uttar-pradesh/noida/Dowry-case-against-Nisha-Sharma/articleshow/17958708.cms నిషా పై వరకట్న వేధింపు వ్యాజ్యం (నవభారత్ టైమ్స్ - 10 జనవరి 2013)]</ref>'' == ఇవి కూడా చూడండి == * [[భర్త పట్ల క్రౌర్యం]] * [[సుహైబ్ ఇల్యాసీ]] * [[పురుషులపై హింస]] == మూలాలు == <div style="height: 220px; overflow: auto; padding: 3px; border:1px solid #AAAAAA; reflist2">{{reflist|colwidth=30em}}</div> [[వర్గం:పురుషులపై హింస]] [[వర్గం:గృహ హింస]] [[వర్గం:వరకట్న వేధింపు చట్టం యొక్క దుర్వినియోగం]] [[వర్గం:భర్త పట్ల క్రౌర్యం]] kjoe6qz6jw9ep4te9rdf6pulebw43ec 4956217 4956202 2026-09-11T09:03:44Z Veera.sj 9700 /* నేపథ్యం */ విస్తరణ 4956217 wikitext text/x-wiki {{పురుషులపై హింస}} '''నిషా శర్మ వరకట్న వేధింపు వ్యాజ్యం ''' ([[:en:Nisha Sharma dowry case|Nisha Sharma dowry case]]) నిషా శర్మ అనే యువతి తనకి కాబోయే భర్త అయిన మునీష్ దలాల్, వివాహ సమయంలో వరకట్న వేధింపులకి గురిచేశాడని అతనిపై, అతని కుటుంబ సభ్యుల పై 2003 లో నమోదు చేసిన చట్టపరమైన వ్యాజ్యం.<ref name=":2" /> దేశీయ ప్రసార మాధ్యమాలలోనే కాక అంతర్జాతీయ ప్రసార మాధ్యమాలలో కూడా ఈ వ్యాజ్యానికి సంబంధించిన ప్రసారాలు జరిగాయి. నిషా శర్మ ప్రపంచవ్యాప్తంగా యువతుల ప్రతినిధిగా (Youth Icon), ఆదర్శ యువతిగా (Role Model), ఉక్కు మహిళగా (Iron Lady) చిత్రీకరించబడింది. 2012 లో ఈ వ్యాజ్యంలో అందరు ముద్దాయిల (వరుడు మునీష్ దలాల్, వరుడి తల్లి విద్యా దలాల్, వరుడి మేనత్త సావిత్రి శర్మ, నిషా మాజీ ప్రియుడు నవనీత్ రాయ్) నిర్దోషత్వం ఋజువు కావటంతో ఈ వ్యాజ్యం ముగిసినది.<ref name=":2">{{Cite web |url=http://www.ibnlive.com/news/india/nisha-dowry-case-451404.html |title=సాక్ష్యాధారాలు లేకపోవటంతో ముద్దాయిలను వదిలి వేసిన గౌతం బుద్ధ్ నగర్ డిస్ట్రిక్ట్ కోర్టు (ఐబీఎన్ లైవ్ 01 మార్చి 2012 |access-date=2015-07-21 |archive-date=2015-10-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151005121926/http://www.ibnlive.com/news/india/nisha-dowry-case-451404.html |url-status=dead }}</ref> అయితే, ఏ వరకట్న వేధింపులకి తాను గురైనదని నిషా శర్మ అభియోగాలు చేసినదో, అవే అభియోగాలు తన మరదలు (తమ్ముడి భార్య) నిషా శర్మతోబాటు, వారి కుటుంబ సభ్యులపై 2013 లో చేసింది. స్త్రీని కాపాడటానికి రక్షణ కవచంగా (shield) రూపొందించిన చట్టాలనే దుర్వినియోగపరచి ఆయుధంగా (weapon) వాడుకుంటే, ఆ ఆయుధానికి అదే స్త్రీ ఎలా బలిపశువు అవుతుందో తెలుపటానికి నిషా శర్మ ఉదంతమే ఒక కచ్చితమైన ఉదాహరణగా మిగిలిపోయింది.<ref name=":0" /> == నేపథ్యం == సాఫ్టువేర్ ఇంజినీరింగ్ విద్యార్థిని అయిన 21 సంవత్సరాల నిషా శర్మని, పాఠశాలలో కంప్యూటర్ అధ్యాపకుడైన 25 సంవత్సరాల మునీష్ దలాల్ కి ఇచ్చి మార్చి 11, 2003 న [[నోయిడా]] పట్టణంలో వివాహం జరపాలని పెద్దలు నిశ్చయించారు. ఒక వార్తాపత్రికలో '''వరుడు కావలెను ''' ప్రకటనకి మునీష్ స్పందించటంతో ఈ వివాహం ఖరారు అయినది. "కష్టపడే వ్యక్తిత్వం గల వాడని, తెలివైన వాడని, ఇటువంటి వాడే నాకు సరిపోతాడని అప్పట్లో నేను అనుకొన్నాను." అని తర్వాత నిషా ఒక పత్రికా ముఖాముఖిలో అన్నది. నిషా శర్మ తండ్రి దేవ్ దత్ శర్మ నోయిడాలోని కారు బ్యాటరీలను ఉత్పత్తి చేసే ఒక కార్మాగారానికి యజమాని. వరకట్నంలో భాగంగా కానుకలన్నీ రెండేసి (ఒకటి వరుడికి, రెండవది అతని సోదరునికి) ఇవ్వాలని ముందే నిర్ణయించబడింది. ఆ ప్రకారంగా రెండు ఫ్రిజ్ లు, రెండు ఏసీలు, రెండు వాషింగ్ మషీన్ లు, రెండు టెలివిజన్ లు, ఒక మైక్రోవేవ్ ఓవెన్, ఒక మారుతి ఎస్టీం కారుని ఇచ్చారు. కారు తాళం చెవిని మునీష్ చేతిలో పెడుతూ, "నీ ముఖంలో సంతోషాన్నే, మా అమ్మాయి ముఖంలో కూడా చూడదలచుకొన్నాను." అని దేవదత్ శర్మ అన్నాడు. ఇవన్నీ తాము ఇష్టపూర్వకంగానే ఇచ్చామని, కానీ మగపెళ్ళివారి ధనదాహానికి హద్దే లేకుండా పోవటంతో తాము పోలీసులను ఆశ్రయించవలసి వచ్చింది అని తెలిపారు. <ref>[http://www.tribuneindia.com/2003/20030525/herworld.htm#1 కట్నకానుకలు, లాంఛనాల వివరాలు (ట్రిబ్యూన్ ఇండియా - 25 మే 2003)]</ref> కుమార్తె వివాహం కోసం 10 సంవత్సరాలుగా శర్మ దాచుకొన్న ధనంతో ఈ కానుకలని కొన్నారు. వరుడు ఊరేగింపుతో కళ్యాణ వేదికకి చేరుకొన్నాడు. శుభముహూర్తం కాసేపట్లో ఉండగనే వరుడి తల్లి రూ.12 లక్షలు, మరొక కారు అదనపు కట్నాన్ని కోరినది అని ఆరోపణ.<ref name=":1">{{Cite web|last=Vashishtha|first=Akash|date=2012-03-02|title=Noida man's 10-year dowry nightmare in jail ends|url=https://www.indiatoday.in/india/north/story/noida-man-10-year-dowry-nightmare-in-jail-ends-94790-2012-03-01|access-date=2026-08-30|website=India Today|language=en}}</ref> అప్పటికే 2000 మంది అతిథులు కళ్యాణ వేదికకి చేరుకొన్నారు. తన సోదరుని ద్వారా, తమ కుటుంబం, వరుని కుటుంబం మధ్య స్వల్ప ఘర్షణ చోటు చేసుకొన్నదని, వారి కుటుంభాల మధ్య వాగ్వాదం నడుస్తోన్నదని నిషా (వధువు) తెలుసుకోగనే ఆమె పోలీసులకి కబురు పంపినది.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/3027683.stm వరుడు అదనపు కట్నాన్ని అడుగుతున్నాడని సోదరుని ద్వారా తెలుసుకొన్న నిషా పోలీసులను పిలిపించినది (బిబిసి - 14 మే 2003)]</ref> ఊరేగింపు వెనక్కి పంపబడింది. ఆ తర్వాతి రోజే వికాస్ పురి లోని తన స్వగృహం లోనే మునీష్ ని పోలీసులు అదుపులోకి తీసుకొన్నారు. పరారీలో ఉన్న ఇతర బంధువుల కోసం గాలించారు. మునీష్ తల్లి విద్యా దలాల్ ని 15 మే న పోలీసులు అదుపులోకి తీసుకొన్నారు. {{Quote box| I am glad I did not get married to Munish. They could have done anything to me later on.<br>(మునీష్ నన్ను పెళ్ళాడకపోయినందుకు నేను సంతోషిస్తున్నాను. తర్వాత వారు నన్ను ఏమయినా చేసి ఉండవచ్చు.)''}} కొంత కాలానికి నిషా సహ విద్యార్థి అయిన నవనీత్ రాయ్ నిషాతో తనకి గడచిన ఐదేళ్ళుగా సంబంధమున్నదని, వారు రహస్యంగా పెళ్ళి కూడా చేసుకొన్నాడని ముందుకు వచ్చాడు. దేవ దత్ కుటుంబానికి మచ్చ తేవటానికే నవనీత్ అబద్ధాలు చెబుతున్నారని నిషా తండ్రి వాపోయారు. తొలుత నిషా నవనీత్ ని ఇష్టపడినది వాస్తవమేనని, కానీ రాయ్ నిరుద్యోగి కావటంవలన సంపన్నురాలైన నిషాని వివాహమాడి తన జీవితాన్ని స్థిరపరచుకోవాలని చూడటం వలన దేవ దత్ నిషా-నవనీత్ ల వివాహాన్ని వ్యతిరేకించాడని తెలిపాడు. దీనితో నిషా నవనీత్ తో సంబంధాన్ని రద్దు చేసుకొన్నదని, దాని తర్వాత నవనీత్ నిషాతో అసభ్యంగా ప్రవర్తించాడని, అందుకు నిషా కళాశాలలో లిఖితపూర్వక ఫిర్యాదు చేయగా, అతనిని కళాశాల నుండి తొలగించారని తెలిపారు. తమ ఊరేగింపును పెళ్ళి మండపం యొక్క ప్రవేశ ద్వారం వద్దనే ఆపివేయబడ్డదని, మగపెళ్ళి వారికి గదులను ఏర్పాటు చేయలేకపోవటం పై దేవదత్ క్షమాపణలు కోరుతూ తమను వేడుకొన్నాడని, మునీష్ తల్లి విద్య తెలిపింది. ఇది తమకి అవమానం అని విద్య చెబుతోన్నా, దేవదత్ లో ఎటువంటి కదలిక లేదని తెలిపింది. దీనితో అక్కడ వాగ్వివాదం జరిగిందని, అవమానం భరించలేక మగపెళ్ళివారు వెనుదిరిగారని, మార్గమధ్యంలోనే తమపై వరకట్న వేధింపు చట్టం క్రింద FIR చేయబడ్డదని వారికి తెలిసింది అని తెలిపింది.<ref name=":1" /> ఇది ఇలా ఉంటే, మరొక ప్రక్క వరుడి కుటుంబం తాము ఎటువంటి అదనపు కట్నం కోరలేదని, వరుడు ఊరేగింపుగా వచ్చినపుడు అతడికి స్వాగతం పలికే దిక్కే లేకపోవటం, పైగా వధువు తండ్రే వరుని తల్లిపై దాడికి పాల్పడ్డటంతో, పోలీసులని పిలిపించింది తామే నని, వధువు కాదని తెలిపారు. ఘర్షణకి కారణం తాము కాదని, నవనీత్ రాయ్ అని వారు తెలిపారు. తన స్నేహితులతో నవనీత్ కళ్యాణ వేదికకి వచ్చాడని, వధువు తల్లితో అది వరకే వారికి జరిగిన వివాహం గురించి తెలిపాడని అన్నారు. వధువు తండ్రేమో ఇవి నిరాధార నేరారోపణలని, తన ఆరోపణలకి సాక్ష్యాలుగా వీడియో రికార్డింగులు ఉన్నవని తెలిపారు. == ప్రసార మాధ్యమాల స్పందన == మునీష్ తల్లిని అదుపులోకి తీసుకోవటంతో జాతీయ అంతర్జాతీయ ప్రసార మాధ్యమాలు రంగంలోకి దిగాయి. పలు వార్తాపత్రికలలో ఈ వార్త మొదటి పేజీలో ప్రచురించబడింది. దేశవ్యాప్తంగా, అంతర్జాతీయంగా నిషాని వివాహమాడటానికి పలువురు యువకులు ముందుకు వచ్చారు. ఆమెతో ముఖాముఖి కోసం పలువురు ఆమె ఇంటి ముంగిట వాలారు. స్త్రీ హక్కుల కార్యకర్తలు, ఇరుగు-పొరుగు వారు, ఇతర శ్రేయోభిలాషులు ఆమెని అభినందించారు. ఒక రాజకీయ పార్టీ స్థానిక ఎన్నికలలో ఆమెని పోటీ చేయమని ఆహ్వానించింది. తనకి ఆ ఉద్దేశం లేదని, తన విద్యాభ్యాసాన్ని కొనసాగిస్తానని, భవిష్యత్తులో తాను చేసుకోబోయే పెళ్ళి పెద్దలు కుదిర్చినదే అయి ఉండాలని తాను ఆశిస్తున్నట్లు తెలిపినది. అంతర్జాతీయ వార్తాపత్రికలు, భారతదేశంలో వరకట్న జాడ్యం చాప క్రింద నీరు వలె ఎలా నిగూఢమై ఉన్నదో ప్రస్తావించినవి. ఇక్కడి వరకట్న వ్యవస్థ, వరకట్న వ్యతిరేక చట్టాలు, సతీ సహగమనము, భ్రూణ హత్య లని వేలెత్తి చూపినవి. మొదట అధిక కట్నానికి ఒప్పుకోవటమే తప్పు అని, తర్వాత కట్నం మొత్తం పెరిగినపుడు పెళ్ళినే రద్దు చేసుకోవటం మరొక తప్పని కొన్ని ప్రసార మాధ్యమాలు విమర్శించాయి. ఒక వాణిజ్య ప్రకటనలో దీన్ని హాస్యాస్పదంగా వాడుకోవటం జరిగింది. ఔట్ లుక్ ఇండియా గడచిన మూడు సంవత్సరాలలోనే 7,000 స్త్రీల జీవితాలని వరకట్న వేధింపులు బలి తీసుకున్నాయని ఒక లెక్క వేసింది. శారీరకంగా, మానసికంగా, భావోద్వేగ పరంగా ఇలా ఎందరో అబలలు క్షోభకి గురవుతున్నారని తెలిపినది. మహిళా సంఘాల వ్యాఖ్యలు- * ఆదిలోనే అధిక కట్నానికి ఒప్పుకొని వధువు తల్లిదండ్రులు తప్పుడు సంకేతాలు పంపారు * నేను వివాహాలకి హాజరు కాను. దాదాపు అన్ని వివాహాలలోనూ వరకట్న మహమ్మారి నిగూఢమై ఉంటుంది. ఈ ఆర్థిక భారాన్ని తట్టుకోలేకనే, జన్మించబోయేది ఆడశిశువు అని తెలియగనే మన దేశంలో భ్రూణ హత్యలు జరుగుతున్నాయి <ref>[http://www.cbsnews.com/news/for-love-of-money వరకట్నాలను చూడలేక వివాహ వేడుకలకి అసలు హాజరు కావటమే మానుకొన్న మహిళా సంఘ కార్యకర్త (సిబియస్ న్యూస్ - 03 అక్టోబరు 2003)]</ref> * ఈ ఒక్క నిరసన స్త్రీజాతికి కొండంత అండని ఇచ్చినది అనూహ్యమైన ఈ స్పందనని చూచి నిషా నివ్వెరపోయింది. ఆ సందర్భంలో ఈ విధంగా అన్నది. ; ''I want to become a symbol for the girls. Dowry is a black spot on our country or I can say on the earth.'' ; ''(నేను యువతుల ప్రతినిధిగా నిలబడదలచుకొన్నాను. వరకట్న జాడ్యం ఈ దేశానికే, ఆ మాటకొస్తే ఈ ప్రపంచానికే మాయని మచ్చ.)'' == వివాహం == 19 నవంబరు 2003 లో నిషా, అశ్విన్ శర్మ అనే కంప్యూటర్ ఇంజినీరుని కేవలం 75 మంది అతిథులతో నోయిడా లోనే వివాహమాడినది. ఒక బంగారు నెక్ల్సెస్ ని మాత్రం నిషా తండ్రి దేవ దత్ బహూకరించారు. వివాహ విషయం గురించి ముందే తెలుసుకొన్న మునీష్, రాయ్ లు నిషా చట్టపరంగా తమతమ భార్య అని, ఈ వివాహాన్ని ఆపు చేయమని న్యాయస్థానానికి విన్నవించుకొన్నారు. నిషా తల్లిదండ్రులు ఆ రోజు సాయంత్రం జరగవలసిన వివాహాన్ని చట్టపరమైన ఇబ్బందుల బారిన పడకుండా ఉండటానికి తెల్లవారు ఝామున గం. 3 కే అవగొట్టారు. ఈ సందర్భంగా దేవ దత్ శర్మ "తన కుమార్తెకి వివాహం జరిపించటమే ప్రతి తండ్రి ప్రథమ కర్తవ్యం. దానిని నిర్వర్తించగలిగినందుకు నాకు సంతోషంగా ఉంది" అని వ్యాఖ్యానించారు.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/3283989.stm ఎట్టకేలకు కుమార్తె వివాహమైనందుకు సంతోషించిన దేవదత్ శర్మ (బిబిస్ - 19 నవంబర్ 2003)]</ref> తమకి ఎటువంటి కోర్టు నోటీసులు అందలేదని చట్టం ఏ విధమైన నిర్ణయం తీసుకొన్నా, నిషా కున్న కోట్లాది అభిమానులు ఆమె వైవాహిక జీవితం సుఖసంతోషాలతో నిండాలని కోరుకొంటున్నారు. == ఓప్రా విన్ఫ్రీ షో == జనవరి 2004 లో నిషా, తన భర్త, సోదరుడు ప్రపంచవ్యాప్తంగా వీక్షించబడే ఓప్రా విన్ఫ్రీ షోకి ఆహ్వానించబడ్డారు. [[అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు|అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాల]] లో జన్మించటం తమ అదృష్టమని ఓప్రా వీక్షకలకి తెలిపారు. "చీకటి యుగం నుండి బయటపడే హక్కు"గా ఈ ఘటనని వారు పేర్కొన్నారు.<ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/Nisha-invited-to-Oprah-Show/articleshow/412789.cms ఓప్రా విన్ఫ్రీ షో కు ఆహ్వానించబడ్డ నిషా శర్మ (టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా - 9 జనవరి 2004)]</ref> == పాఠ్యాంశం గా ఈ ఘటన == 2004 లో, ఇంకా ఈ వ్యాజ్యం విచారణ దశలోనే ఉండగా న్యూ ఢిల్లీకి చెందిన రాష్ట్ర విద్యాబోధన పరిశోధన, శిక్షణ పరిపాలక సంస్థ (State Board of Educational Research and Training) ఆరవ తరగతి ఆంగ్ల పాఠ్యపుస్తకంలో ఈ ఘటనని ''Man in Jail over Dowry Demand'' అనే పేరుతో పాఠ్యాంశంగా ప్రచురించింది. 2003లో ఒక వార్తాపత్రికలో వచ్చిన కథనం ఆధారంగా ఈ పాఠ్యాంశం రూపొందించబడింది. పెళ్ళిపందిరి నుండే వరుడిని అదుపులోకి తీసుకొన్నట్లు ఒక కార్టూనుని కూడా ఇందులో చేర్చారు.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/3696562.stm స్కూలు పాఠ్యాంశంగా నిషా శర్మ ఉదంతం (బిబిసి - 29 సెప్టెంబరు 2004)]</ref> మునీష్ దీనిపై పరువునష్టం వ్యాజ్యాన్ని కూడా వేశారు.<ref>[http://www.telegraphindia.com/1040918/asp/nation/story_3773408.asp (ద టెలిగ్రాఫ్ - 18 సెప్టెంబరు 2004)]</ref> మునీష్ తల్లి విద్యా దలాల్, తను పూర్వం పనిచేసిన పాఠశాలలో ఈ పాఠ్యం బోధించబడుతోందని, తనకున్న మంచి పేరుని ఇది భ్రష్టు పట్టించినదని తెలిపినది. వారి తరపు న్యాయవాది ఢిల్లీ ప్రభుత్వాన్ని, విద్యా విభాగాన్ని చట్టపరంగా సవాలు చేస్తున్నట్లు తెలిపారు. మునీష్ తల్లికి పెన్షన్, ఇతర పదవీవిరమణ భత్యాలు అందటం లేదని న్యాయవాది వాపోయారు. == విచారణ, తీర్పు == [[దస్త్రం:Judiciary of India.png|alt=Judiciary of India|thumb|భారతదేశ న్యాయవ్యవస్థ]] ; "It was pre-planned. Nisha's father D.D. Sharma placed a matrimonial ad in a newspaper February 14, 2003 - the day when she and Navneet Rai allegedly got married at a temple. Sharma knew of Nisha's alleged affair but still put the ad," Vidya said, recalling their ordeal.<ref name=":1" /> ; "ఇదంతా ఒక పథకం. 14 ఫిబ్రవరి 2003 న నిషా-నవనీత్లు గుడిలో పెళ్ళి చేసుకొన్నారని తెలిసి అదే రోజు వరుడు కావలెను అని ప్రకటన చేశాడు." అని విద్యా (మునీష్ తల్లి) తెలిపింది, తాము పడ్డ అగచాట్లను గుర్తుకు చేసుకొంటూ. మునీష్, అతని తల్లి విద్యా, మేనత్త సావిత్రి శర్మ ల పై నోయిడాలో వ్యాజ్యం నమోదయినది. విచారణలో భాగంగా జైలు జీవితం గడుపుతున్న మునీష్ ని ఇతర ఖైదీలు "దురాశపరుడి"గా సంబోధించటంతో అక్కడ స్వల్ప ఘర్షణ చోటు చేసుకొన్నది.<ref>[http://www.tribuneindia.com/2003/20030521/ncr1.htm మునీష్ తో కయ్యానికి దిగిన ఇతర ఖైదీలు (ట్రిబ్యూన్ ఇండియా - 21 మే 2003)]</ref> దీంతో మునీష్ కి గాయాలయ్యాయి. ఈ ఘటన పై జాతీయ మానవ హక్కుల అధికార వర్గానికి వారి తరపు న్యాయవాది విజ్ఞప్తి చేసుకొన్నారు. మునీష్ తనని వివాహేతర సంబంధాలున్నాయని, తనకి ఇద్దరు భర్తలున్నారని దూషించాడు అన్న నిషా వ్యాజ్యం పై ప్రతివ్యాజ్యం వేశారు. ఇండియన్ ఎక్స్ప్రెస్ తో 2012లో మునీష్ - ; ''The next nine years, I watched the woman who ruined me and my family become the darling of the country. She appeared on talk shows, won awards, documentaries were made on her. I lost my friends, job prospects and peace of mind. There is much she has to answer for.<ref>[http://archive.indianexpress.com/news/-nisha-hero-of-class-vi-book--i-m-one-with-no-principles-/919077/0 నా ప్రశ్నలకు నిషా సమాధానం చెప్పాలి (ఇండియన్ ఎక్స్ప్రెస్ - 2 మార్చి 2012)]</ref>'' ; ''(తర్వాతి తొమ్మిది సంవత్సరాలు, నా జీవితాన్ని నాశనం చేసిన ఒక స్త్రీ దేశ ప్రజల అభిమానాన్ని చూరగొనడం నేను చూశాను. ఈ విషయాన్ని తాను కార్యక్రమాలలో చర్చించినది, బహుమానాలు గెలుచుకొన్నది, తన పై లఘుచిత్రాలు తీయబడ్డవి. నా స్నేహితులని, ఉద్యోగావకాశాలని, మానసిక ప్రశాంతతని నేను కోల్పోయాను. తన నుండి వీటన్నిటికీ నాకు సమాధానం కావాలి.)'' 29 ఫిబ్రవరి 2012 లో నేరారోపణలకి ఋజువులు లేని కారణాన మునీష్ ని అతని కుటుంబ సభ్యులని విడుదల చేశారు. పెళ్ళి రోజున మునీష్ దలాల్ 12 లక్షల అదనపు కట్నం అడిగినట్లు నిరూపించటానికి తగినన్ని సాక్ష్యాధారాలు లేకపోవటంతో ఛీఫ్ జుడిషియల్ మేజిస్ట్రేట్ (CJM) ఈ నిర్ణయానికి వచ్చారు.<ref name=":2" /> ప్రవేశపెట్టబడిన సాక్షులు ఎవరి సంబంధీకులు కారని తేల్చారు. నిషా శర్మకు నవనీత్ రాయ్ తో సన్నిహిత సంబంధాలున్నాయని, అతనిని వివాహమాడదలచుకొన్నదని, అయితే, ఇరువురి వైపు పెద్దలు దీనిపై ఒక ఏకాభిప్రాయానికి రాలేకపోయారని, అందుకే నిషాను మునీష్ కు ఇచ్చి వివాహం చేయాలని దేవదత్ నిర్ణయించుకొన్నాడని, కానీ ఈ నిర్ణయం నిషా అభీష్టాలకు వ్యతిరేకం కావటంతో తానే ఈ కట్టుకథ అల్లినది అని CJM తన ఆర్డర్ లో పేర్కొన్నారు.<ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/city/noida/Rebel-brides-dowry-charge-junked/articleshow/12090709.cms ఇష్టం లేని వివాహాన్ని తప్పించటానికే నిషా కట్టు కథ అల్లినది అని తెలిపిన Chief Judicial Magistrate (టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా - 1 మార్చి 2012)]</ref> తప్పుడు వివాహ దస్తావేజులని సృష్టించాడు అని నిషా ఆరోపించిన నవనీత్ రాయ్ ని కూడా న్యాయస్థానం విడుదల చేసింది. దస్తావేజులు నకిలీవి అనే ఋజువులు లేకపోవటంతో న్యాయస్థానం ఈ నిర్ణయానికి వచ్చింది.<ref>{{Cite web |url=http://www.hindustantimes.com/india-news/9-yrs-later-accused-let-off-in-nisha-sharma-dowry-case/article1-819079.aspx |title=నవనీత్ రాయ్ వద్ద నిషాతో తనకు వివాహం జరిగినట్లు ఋజువు చేసే దస్త్తావేజులు నకిలీవి అనటానికి ఋజువు లేదు అని తెలిపిన Chief Judicial Magistrate (హిందుస్తాన్ టైమ్స్ - 01 మార్చి 2012) |access-date=2015-07-22 |website= |archive-date=2015-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402103751/http://www.hindustantimes.com/india-news/9-yrs-later-accused-let-off-in-nisha-sharma-dowry-case/article1-819079.aspx |url-status=dead }}</ref> హిందుస్తాన్ టైంస్ తో దీనిపై మునీష్ స్పందన- ; ''I have suffered a lot in these nine years. But as the judge read the acquittal lines, the first thing that came to my mind was that truth has won.'' ; ''(ఈ తొమ్మిది సంవత్సరాలు నేను పడ్డ బాధలు వర్ణనాతీతం. న్యాయమూర్తి మమ్మల్ని నిర్దోషులుగా తేల్చినపుడు మాత్రం సత్యమే గెలిచినదని నాకు అనిపించినది.)'' నిషా తండ్రి దేవదత్ "కేవలం ఋజువులు లేని కారణాన మాత్రమే వారిని విడుదల చేశారని గమనించండి. ఇది వారి విజయం ఎంత మాత్రం కాదు. మేము పై కోర్టుకి వెళతామన్నది మాత్రం నిజమే." అని తెలిపారు.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=1UFWqawPMH8 యూట్యూబ్ లంకె:మేము పై కోర్టుకు వెళతామన్న దేవదత్ శర్మ (ఐబీఎన్ 01 మార్చి 2012)]</ref><ref>[http://indiatoday.intoday.in/story/nisha-sharma-dowry-case-noida-court-acquits-all-accused/1/176012.html] స్త్రీ సంరక్షణ చట్టాలే అమాయక పురుషులకు విరుద్ధంగా ఉన్నాయా అన్న అనుమానాన్ని వెలిబుచ్చిన ఇండియా టుడే (1 మార్చి 2012)</ref> == అనంతర పరిణామాలు == {{Quote|''"I was to get married on the evening of May 11, 2003. The next morning I was in jail. You can well imagine my state of mind.<ref>[http://www.dailymail.co.uk/indiahome/indianews/article-2108929/Mans-year-dowry-nightmare-jail-finally-ends.html వివాహం చేసుకోవలసిన నేను, జైలు పాలయ్యాను. (డెయిలీ మెయిల్ - 2 మార్చి 2012]</ref>"''}} {{Quote|(''"11 మే 2003 న పెళ్ళికని బయలుదేరిన నేను, ఆ తర్వాతి రోజునే కటకటాల పాలయ్యాను. నా మానసిక స్థితి ఎలా ఉంటుందో మీరు ఊహించుకోగలరు.)"''}} ; ''There was no limit to my humiliation. I went to get married and found myself in jail. It was unbelievable.<ref>[http://www.smh.com.au/national/money-for-nothing-20120409-1wl2q.html నాకు జరిగిన అవమానానికి అంతే లేకుండా పోయింది (సిడ్నీ మార్నింగ్ అవర్ - 10 ఏప్రిల్ 2012)]</ref>'' ; ''(నేను పడ్డ అవమానాలకి, సంఘం నుండి ఎదుర్కొన్న చిన్నచూపుకి అంతే లేకుండా పోయింది. వివాహానికి అని వెళ్ళిన నేను, నమ్మశక్యమే కాని విధంగా ఊచలు లెక్కపెడుతున్నాను.)'' పలు ముఖాముఖి లలో మునీష్, "నిషా తండ్రి దేవ దత్ కి తన కుమార్తె వివాహం చేసుకొనుట ముందే తెలుసు. అయినా ఆయన వార్తాపత్రికలో వివాహ ప్రకటన ని చేశారు. నిషా అది వరకే రాయ్ ని 14 ఫిబ్రవరి 2003 న రహస్యంగా ఒక గుడిలో పెళ్ళి చేసుకొన్నది. 11 మే 2003 న ఊరేగింపుగా వచ్చిన నన్ను వారు తిరస్కరించారు. మేము తిరిగి వెళ్తుండగా మా మీద ఫిర్యాదు చేయబడినదని తెలుసుకొన్నాము. విధవరాలైన నా 68 ఏళ్ళ తల్లి, 75 ఏళ్ళ నా మేనత్త 75 కి.మీ దూరంలో ఉన్న న్యాయస్థానానికి దాదాపు 320 మార్లు ప్రయాణించవలసి వచ్చినది. నిషా కేవలం పది మార్లు వచ్చినది. 31 మే 2003 లో పదవీవిరమణ చేయవలసిన నా తల్లి యొక్క ఉద్యోగం ఈ ఘటన వలన ఊడటమే కాక, ఆమెకి ఎటువంటి పదవీ విరమణ భత్యములు అందలేదు.<ref name=":1" /> 2008లో నేను వివాహం చేసుకొన్నను, కానీ పైసా కట్నం లేకుండా ఆదర్శ వివాహం చేసుకొన్నాను. విచారణ సమయంలో Save Indian Family Foundation లో నేను చురుకుగా పాల్గొన్నాను. అక్కడ నా లాంటి యువకులని చాలా మందిని కలిశాను. తేడా అంతా, నా గురించి ప్రసార మాధ్యమాలు చిత్రీకరించాయి, వారిపై చిత్రీకరించలేదు. అంతే " అని తెలిపాడు. ; ''I faced humiliation for nine years. People used to taunt and say, ‘Kitna dahej maanga tha?’ I was about to get a government job, but that was taken away and even my mother’s retirement benefits were withheld. My brother had a shop, but people took the media there as well. So, his work stopped. At that point in time, my sister-in-law was the only earning member in the family.'' ; ''(తొమ్మిది ఏళ్ళు నేను అవమానాలు ఎదుర్కొన్నాను. ప్రజలందరూ నన్ను రెచ్చగొట్టేలా, 'ఎంత కట్నం అడిగావేంటి?' అనేవారు. నాకు ప్రభుత్వ ఉద్యోగం వచ్చి ఉండేది, కానీ దీనివల్లే అది రాలేదు. నా తల్లి పదవీవిరమణ భత్యాలు కూడా ఆగిపోయాయి. మా అన్నకు ఒక దుకాణం ఉండేది, కానీ ప్రసార మధ్యమాలు ఆయనను కూడా వదలకపోవటంతో, ఆయన పని మానేయవలసి వచ్చినది. అప్పట్లో ఇక మా ఇంట్లో ఎవరయినా సంపాదిస్తూ ఉన్నారంటే, అది మా తమ్ముడి భార్యే.)''<ref>{{Cite web |url=http://www.hindustantimes.com/bollywood/the-film-captures-my-pain-suhaib-ilyasi/article1-832647.aspx |title=ఈ వ్యాజ్యం వల్లే మా కుటుంబం ఛిద్రమైనది - హిందుస్తాన్ టైమ్స్ తో మునీష్ దలాల్ |access-date=2015-09-11 |website= |archive-date=2015-05-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150524061056/http://www.hindustantimes.com/bollywood/the-film-captures-my-pain-suhaib-ilyasi/article1-832647.aspx |url-status=dead }}</ref> వ్యాజ్యాలకి కారణాలు తెలుపుతూ, ఇలా అన్నారు. ; ''She didn’t want to marry me but was scared of her parents. By accusing me falsely, she was trying to get out of the marriage without incurring their anger.<ref>[http://www.smh.com.au/world/india-shifts-dowry-law-against-vindictive-wives-20140704-zsvg8 ఈ వివాహం జరగాకూడదు, తన తల్లిదండ్రుల ఆగ్రహానికీ నిషా గురి కాకూడదు. అందుకే తను ఈ దారి ఎంచుకొన్నది. (సిడ్నీ మార్నింగ్ అవర్ - 4 జూలై 2014)]</ref>'' ; ''(ఆమెకి నన్ను వివాహాం చేసుకొనటం ఇష్టం లేదు కానీ ఆమె తన తల్లిదండ్రులకి భయపడినది. వారి కోపానికి గురి కాకుండా, ఈ వివాహాన్ని తప్పించే ప్రయత్నంలోనే భాగంగానే నాపై తప్పుడు నేరారోపణలు చేసినది.)'' మునీష్ తరపు న్యాయవాది, రాయ్ తండ్రి నష్టపరిహారాలని కోరతాం అని తెలిపారు. ఈ తీర్పుని సవాలు చేస్తామని నిషా తండ్రి తెలిపారు. విచారణలో కోర్టు నిషా పెళ్ళికి ముందే నవనీత్ తో ప్రేమ వ్యవహారం నడిపినదని తెలుసుకొన్నది. నిషా కూడా దీనికి ఒప్పుకొన్నా, వివాహ దస్త్రాలలో సంతకం మాత్రం తనది కాదని తెలిపినది.<ref name=":1" /> ; ''I never spoke to the media before because I don’t want to become an iron man, like the iron lady, Nisha Sharma. I had a love cum arranged marriage in 2008..even then I didn’t speak about it.'' ; ''(ఇప్పటి వరకూ నేను ప్రసార మాధ్యమాలతో ఎందుకు మాట్లాడలేదంటే, నిషా శర్మ ఉక్కు వనిత అయినట్లు, నేను ఉక్కు మనిషిని కాదలచుకోలేదు. 2008 లో నేను ప్రేమించి, పెద్దలను ఒప్పించి పెళ్ళి చేసుకొన్ననూ, దాని గురించి కూడా నేను మాట్లాడలేదు.)'' == నిషా శర్మ పై వరకట్న వేధింపు ఆరోపణలు == జనవరి 2013 లో తమ్ముడి జ్ఞానేశ్వర్ శర్మ భార్య మనీషా శర్మ, నిషా పై, తన తమ్ముడి పై ఫిర్యాదు చేసింది. అప్పటికే సంతానం కలిగిని మనీషా శర్మని పన్నెండు లక్షల అదనపు కట్నాన్ని కోరారని అది సమకూర్చకపోవటంతో శారీరకంగా హింసించారని వ్యాజ్యం వేశారు. ఎఫ్ ఐ ఆర్ ప్రకారం దేవదత్ శర్మ, అతని భార్య హేమలతా శర్మ, జ్ఞానేశ్వర్ శర్మ, ఆడపడుచు నిషా శర్మ ఈ వేధింపులకు పాల్పడ్డారు. మనీషాను గెంటివేసి ఇప్పుడు వారు రెండవ వివాహం చేసుకొనేందుకు సిద్ధపడ్డారు. దీంతో వారిపై 498ఏ, 506 (చంపుతామని బెదిరించటం), 504 (దుర్భాషలాడటం) 406 (ఆస్తులను కబ్జా చేసుకొనటం) సెక్షనుల క్రింద కేసు కట్టారు. 2013 జనవరి 8 న పోలీసులు జ్ఞానేశ్వర్ శర్మను అదుపులోకి తీసుకొన్నారు. మిగతా ముగ్గురు ముద్దాయిలు పరారీలో ఉన్నందున, పోలీసులు వారి కొరకు గాలిస్తున్నారు. మనీషా తండ్రి విజయ్ శర్మ నవభారత్ టైంస్ పత్రికతో - ;''నా కుమార్తెని మానసికంగా, శారీరకంగా చిత్రవధ చేశారు. ఎన్నో మార్లు మేము సర్దిచెప్పటానికి చూసినా వారు మా మాటని పెడచెవిన పెట్టారు. చివరకు నా కుమార్తెని ఇంటి నుండి గెంటి వేశారు. చేసేది లేక తనని నా ఇంటికి తెచ్చుకొన్నాను. న్యాయం కోసం న్యాయస్థానాన్ని ఆశ్రయించాము.<ref name=":0">[http://navbharattimes.indiatimes.com/state/uttar-pradesh/noida/Dowry-case-against-Nisha-Sharma/articleshow/17958708.cms నిషా పై వరకట్న వేధింపు వ్యాజ్యం (నవభారత్ టైమ్స్ - 10 జనవరి 2013)]</ref>'' == ఇవి కూడా చూడండి == * [[భర్త పట్ల క్రౌర్యం]] * [[సుహైబ్ ఇల్యాసీ]] * [[పురుషులపై హింస]] == మూలాలు == <div style="height: 220px; overflow: auto; padding: 3px; border:1px solid #AAAAAA; reflist2">{{reflist|colwidth=30em}}</div> [[వర్గం:పురుషులపై హింస]] [[వర్గం:గృహ హింస]] [[వర్గం:వరకట్న వేధింపు చట్టం యొక్క దుర్వినియోగం]] [[వర్గం:భర్త పట్ల క్రౌర్యం]] ccazkofoiuwxncvo2c2spz7wlmx6e4d 4956231 4956217 2026-09-11T09:15:42Z Veera.sj 9700 /* నేపథ్యం */ 4956231 wikitext text/x-wiki {{పురుషులపై హింస}} '''నిషా శర్మ వరకట్న వేధింపు వ్యాజ్యం ''' ([[:en:Nisha Sharma dowry case|Nisha Sharma dowry case]]) నిషా శర్మ అనే యువతి తనకి కాబోయే భర్త అయిన మునీష్ దలాల్, వివాహ సమయంలో వరకట్న వేధింపులకి గురిచేశాడని అతనిపై, అతని కుటుంబ సభ్యుల పై 2003 లో నమోదు చేసిన చట్టపరమైన వ్యాజ్యం.<ref name=":2" /> దేశీయ ప్రసార మాధ్యమాలలోనే కాక అంతర్జాతీయ ప్రసార మాధ్యమాలలో కూడా ఈ వ్యాజ్యానికి సంబంధించిన ప్రసారాలు జరిగాయి. నిషా శర్మ ప్రపంచవ్యాప్తంగా యువతుల ప్రతినిధిగా (Youth Icon), ఆదర్శ యువతిగా (Role Model), ఉక్కు మహిళగా (Iron Lady) చిత్రీకరించబడింది. 2012 లో ఈ వ్యాజ్యంలో అందరు ముద్దాయిల (వరుడు మునీష్ దలాల్, వరుడి తల్లి విద్యా దలాల్, వరుడి మేనత్త సావిత్రి శర్మ, నిషా మాజీ ప్రియుడు నవనీత్ రాయ్) నిర్దోషత్వం ఋజువు కావటంతో ఈ వ్యాజ్యం ముగిసినది.<ref name=":2">{{Cite web |url=http://www.ibnlive.com/news/india/nisha-dowry-case-451404.html |title=సాక్ష్యాధారాలు లేకపోవటంతో ముద్దాయిలను వదిలి వేసిన గౌతం బుద్ధ్ నగర్ డిస్ట్రిక్ట్ కోర్టు (ఐబీఎన్ లైవ్ 01 మార్చి 2012 |access-date=2015-07-21 |archive-date=2015-10-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151005121926/http://www.ibnlive.com/news/india/nisha-dowry-case-451404.html |url-status=dead }}</ref> అయితే, ఏ వరకట్న వేధింపులకి తాను గురైనదని నిషా శర్మ అభియోగాలు చేసినదో, అవే అభియోగాలు తన మరదలు (తమ్ముడి భార్య) నిషా శర్మతోబాటు, వారి కుటుంబ సభ్యులపై 2013 లో చేసింది. స్త్రీని కాపాడటానికి రక్షణ కవచంగా (shield) రూపొందించిన చట్టాలనే దుర్వినియోగపరచి ఆయుధంగా (weapon) వాడుకుంటే, ఆ ఆయుధానికి అదే స్త్రీ ఎలా బలిపశువు అవుతుందో తెలుపటానికి నిషా శర్మ ఉదంతమే ఒక కచ్చితమైన ఉదాహరణగా మిగిలిపోయింది.<ref name=":0" /> == నేపథ్యం == సాఫ్టువేర్ ఇంజినీరింగ్ విద్యార్థిని అయిన 21 సంవత్సరాల నిషా శర్మని, పాఠశాలలో కంప్యూటర్ అధ్యాపకుడైన 25 సంవత్సరాల మునీష్ దలాల్ కి ఇచ్చి మార్చి 11, 2003 న [[నోయిడా]] పట్టణంలో వివాహం జరపాలని పెద్దలు నిశ్చయించారు. ఒక వార్తాపత్రికలో '''వరుడు కావలెను ''' ప్రకటనకి మునీష్ స్పందించటంతో ఈ వివాహం ఖరారు అయినది. "కష్టపడే వ్యక్తిత్వం గల వాడని, తెలివైన వాడని, ఇటువంటి వాడే నాకు సరిపోతాడని అప్పట్లో నేను అనుకొన్నాను." అని తర్వాత నిషా ఒక పత్రికా ముఖాముఖిలో అన్నది. నిషా శర్మ తండ్రి దేవ్ దత్ శర్మ నోయిడాలోని కారు బ్యాటరీలను ఉత్పత్తి చేసే ఒక కార్మాగారానికి యజమాని. వరకట్నంలో భాగంగా కానుకలన్నీ రెండేసి (ఒకటి వరుడికి, రెండవది అతని సోదరునికి) ఇవ్వాలని ముందే నిర్ణయించబడింది. ఆ ప్రకారంగా రెండు ఫ్రిజ్ లు, రెండు ఏసీలు, రెండు వాషింగ్ మషీన్ లు, రెండు టెలివిజన్ లు, ఒక మైక్రోవేవ్ ఓవెన్, ఒక మారుతి ఎస్టీం కారుని ఇచ్చారు. కారు తాళం చెవిని మునీష్ చేతిలో పెడుతూ, "నీ ముఖంలో సంతోషాన్నే, మా అమ్మాయి ముఖంలో కూడా చూడదలచుకొన్నాను." అని దేవదత్ శర్మ అన్నాడు. ఇవన్నీ తాము ఇష్టపూర్వకంగానే ఇచ్చామని, కానీ మగపెళ్ళివారి ధనదాహానికి హద్దే లేకుండా పోవటంతో తాము పోలీసులను ఆశ్రయించవలసి వచ్చింది అని తెలిపారు. <ref name=":3">[http://www.tribuneindia.com/2003/20030525/herworld.htm#1 కట్నకానుకలు, లాంఛనాల వివరాలు (ట్రిబ్యూన్ ఇండియా - 25 మే 2003)]</ref> కుమార్తె వివాహం కోసం 10 సంవత్సరాలుగా శర్మ దాచుకొన్న ధనంతో ఈ కానుకలని కొన్నారు. వరుడు ఊరేగింపుతో కళ్యాణ వేదికకి చేరుకొన్నాడు. శుభముహూర్తం కాసేపట్లో ఉండగనే వరుడి తల్లి రూ.12 లక్షలు, మరొక కారు అదనపు కట్నాన్ని కోరినది అని ఆరోపణ.<ref name=":1">{{Cite web|last=Vashishtha|first=Akash|date=2012-03-02|title=Noida man's 10-year dowry nightmare in jail ends|url=https://www.indiatoday.in/india/north/story/noida-man-10-year-dowry-nightmare-in-jail-ends-94790-2012-03-01|access-date=2026-08-30|website=India Today|language=en}}</ref> అదనపు కట్నకానుకలు ఇవ్వలేమని దేవదత్ చెప్పుకోవటంతో మునీష్ తల్లి విద్యా దలాల్ వివాహ వేదికలో బీభత్సం సృష్టించిందని తనని చెంపదెబ్బ కొట్టిందని దేవదత్ తెలిపాడు.<ref name=":3" /> అప్పటికే 2000 మంది అతిథులు కళ్యాణ వేదికకి చేరుకొన్నారు. తన సోదరుని ద్వారా, తమ కుటుంబం, వరుని కుటుంబం మధ్య స్వల్ప ఘర్షణ చోటు చేసుకొన్నదని, వారి కుటుంభాల మధ్య వాగ్వాదం నడుస్తోన్నదని నిషా (వధువు) తెలుసుకోగనే ఆమె పోలీసులకి కబురు పంపినది.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/3027683.stm వరుడు అదనపు కట్నాన్ని అడుగుతున్నాడని సోదరుని ద్వారా తెలుసుకొన్న నిషా పోలీసులను పిలిపించినది (బిబిసి - 14 మే 2003)]</ref> ఊరేగింపు వెనక్కి పంపబడింది. ఆ తర్వాతి రోజే వికాస్ పురి లోని తన స్వగృహం లోనే మునీష్ ని పోలీసులు అదుపులోకి తీసుకొన్నారు. పరారీలో ఉన్న ఇతర బంధువుల కోసం గాలించారు. మునీష్ తల్లి విద్యా దలాల్ ని 15 మే న పోలీసులు అదుపులోకి తీసుకొన్నారు. {{Quote box| I am glad I did not get married to Munish. They could have done anything to me later on.<br>(మునీష్ నన్ను పెళ్ళాడకపోయినందుకు నేను సంతోషిస్తున్నాను. తర్వాత వారు నన్ను ఏమయినా చేసి ఉండవచ్చు.)''}} కొంత కాలానికి నిషా సహ విద్యార్థి అయిన నవనీత్ రాయ్ నిషాతో తనకి గడచిన ఐదేళ్ళుగా సంబంధమున్నదని, వారు రహస్యంగా పెళ్ళి కూడా చేసుకొన్నాడని ముందుకు వచ్చాడు. దేవ దత్ కుటుంబానికి మచ్చ తేవటానికే నవనీత్ అబద్ధాలు చెబుతున్నారని నిషా తండ్రి వాపోయారు. తొలుత నిషా నవనీత్ ని ఇష్టపడినది వాస్తవమేనని, కానీ రాయ్ నిరుద్యోగి కావటంవలన సంపన్నురాలైన నిషాని వివాహమాడి తన జీవితాన్ని స్థిరపరచుకోవాలని చూడటం వలన దేవ దత్ నిషా-నవనీత్ ల వివాహాన్ని వ్యతిరేకించాడని తెలిపాడు. దీనితో నిషా నవనీత్ తో సంబంధాన్ని రద్దు చేసుకొన్నదని, దాని తర్వాత నవనీత్ నిషాతో అసభ్యంగా ప్రవర్తించాడని, అందుకు నిషా కళాశాలలో లిఖితపూర్వక ఫిర్యాదు చేయగా, అతనిని కళాశాల నుండి తొలగించారని తెలిపారు. తమ ఊరేగింపును పెళ్ళి మండపం యొక్క ప్రవేశ ద్వారం వద్దనే ఆపివేయబడ్డదని, మగపెళ్ళి వారికి గదులను ఏర్పాటు చేయలేకపోవటం పై దేవదత్ క్షమాపణలు కోరుతూ తమను వేడుకొన్నాడని, మునీష్ తల్లి విద్య తెలిపింది. ఇది తమకి అవమానం అని విద్య చెబుతోన్నా, దేవదత్ లో ఎటువంటి కదలిక లేదని తెలిపింది. దీనితో అక్కడ వాగ్వివాదం జరిగిందని, అవమానం భరించలేక మగపెళ్ళివారు వెనుదిరిగారని, మార్గమధ్యంలోనే తమపై వరకట్న వేధింపు చట్టం క్రింద FIR చేయబడ్డదని వారికి తెలిసింది అని తెలిపింది.<ref name=":1" /> ఇది ఇలా ఉంటే, మరొక ప్రక్క వరుడి కుటుంబం తాము ఎటువంటి అదనపు కట్నం కోరలేదని, వరుడు ఊరేగింపుగా వచ్చినపుడు అతడికి స్వాగతం పలికే దిక్కే లేకపోవటం, పైగా వధువు తండ్రే వరుని తల్లిపై దాడికి పాల్పడ్డటంతో, పోలీసులని పిలిపించింది తామే నని, వధువు కాదని తెలిపారు. ఘర్షణకి కారణం తాము కాదని, నవనీత్ రాయ్ అని వారు తెలిపారు. తన స్నేహితులతో నవనీత్ కళ్యాణ వేదికకి వచ్చాడని, వధువు తల్లితో అది వరకే వారికి జరిగిన వివాహం గురించి తెలిపాడని అన్నారు. వధువు తండ్రేమో ఇవి నిరాధార నేరారోపణలని, తన ఆరోపణలకి సాక్ష్యాలుగా వీడియో రికార్డింగులు ఉన్నవని తెలిపారు. == ప్రసార మాధ్యమాల స్పందన == మునీష్ తల్లిని అదుపులోకి తీసుకోవటంతో జాతీయ అంతర్జాతీయ ప్రసార మాధ్యమాలు రంగంలోకి దిగాయి. పలు వార్తాపత్రికలలో ఈ వార్త మొదటి పేజీలో ప్రచురించబడింది. దేశవ్యాప్తంగా, అంతర్జాతీయంగా నిషాని వివాహమాడటానికి పలువురు యువకులు ముందుకు వచ్చారు. ఆమెతో ముఖాముఖి కోసం పలువురు ఆమె ఇంటి ముంగిట వాలారు. స్త్రీ హక్కుల కార్యకర్తలు, ఇరుగు-పొరుగు వారు, ఇతర శ్రేయోభిలాషులు ఆమెని అభినందించారు. ఒక రాజకీయ పార్టీ స్థానిక ఎన్నికలలో ఆమెని పోటీ చేయమని ఆహ్వానించింది. తనకి ఆ ఉద్దేశం లేదని, తన విద్యాభ్యాసాన్ని కొనసాగిస్తానని, భవిష్యత్తులో తాను చేసుకోబోయే పెళ్ళి పెద్దలు కుదిర్చినదే అయి ఉండాలని తాను ఆశిస్తున్నట్లు తెలిపినది. అంతర్జాతీయ వార్తాపత్రికలు, భారతదేశంలో వరకట్న జాడ్యం చాప క్రింద నీరు వలె ఎలా నిగూఢమై ఉన్నదో ప్రస్తావించినవి. ఇక్కడి వరకట్న వ్యవస్థ, వరకట్న వ్యతిరేక చట్టాలు, సతీ సహగమనము, భ్రూణ హత్య లని వేలెత్తి చూపినవి. మొదట అధిక కట్నానికి ఒప్పుకోవటమే తప్పు అని, తర్వాత కట్నం మొత్తం పెరిగినపుడు పెళ్ళినే రద్దు చేసుకోవటం మరొక తప్పని కొన్ని ప్రసార మాధ్యమాలు విమర్శించాయి. ఒక వాణిజ్య ప్రకటనలో దీన్ని హాస్యాస్పదంగా వాడుకోవటం జరిగింది. ఔట్ లుక్ ఇండియా గడచిన మూడు సంవత్సరాలలోనే 7,000 స్త్రీల జీవితాలని వరకట్న వేధింపులు బలి తీసుకున్నాయని ఒక లెక్క వేసింది. శారీరకంగా, మానసికంగా, భావోద్వేగ పరంగా ఇలా ఎందరో అబలలు క్షోభకి గురవుతున్నారని తెలిపినది. మహిళా సంఘాల వ్యాఖ్యలు- * ఆదిలోనే అధిక కట్నానికి ఒప్పుకొని వధువు తల్లిదండ్రులు తప్పుడు సంకేతాలు పంపారు * నేను వివాహాలకి హాజరు కాను. దాదాపు అన్ని వివాహాలలోనూ వరకట్న మహమ్మారి నిగూఢమై ఉంటుంది. ఈ ఆర్థిక భారాన్ని తట్టుకోలేకనే, జన్మించబోయేది ఆడశిశువు అని తెలియగనే మన దేశంలో భ్రూణ హత్యలు జరుగుతున్నాయి <ref>[http://www.cbsnews.com/news/for-love-of-money వరకట్నాలను చూడలేక వివాహ వేడుకలకి అసలు హాజరు కావటమే మానుకొన్న మహిళా సంఘ కార్యకర్త (సిబియస్ న్యూస్ - 03 అక్టోబరు 2003)]</ref> * ఈ ఒక్క నిరసన స్త్రీజాతికి కొండంత అండని ఇచ్చినది అనూహ్యమైన ఈ స్పందనని చూచి నిషా నివ్వెరపోయింది. ఆ సందర్భంలో ఈ విధంగా అన్నది. ; ''I want to become a symbol for the girls. Dowry is a black spot on our country or I can say on the earth.'' ; ''(నేను యువతుల ప్రతినిధిగా నిలబడదలచుకొన్నాను. వరకట్న జాడ్యం ఈ దేశానికే, ఆ మాటకొస్తే ఈ ప్రపంచానికే మాయని మచ్చ.)'' == వివాహం == 19 నవంబరు 2003 లో నిషా, అశ్విన్ శర్మ అనే కంప్యూటర్ ఇంజినీరుని కేవలం 75 మంది అతిథులతో నోయిడా లోనే వివాహమాడినది. ఒక బంగారు నెక్ల్సెస్ ని మాత్రం నిషా తండ్రి దేవ దత్ బహూకరించారు. వివాహ విషయం గురించి ముందే తెలుసుకొన్న మునీష్, రాయ్ లు నిషా చట్టపరంగా తమతమ భార్య అని, ఈ వివాహాన్ని ఆపు చేయమని న్యాయస్థానానికి విన్నవించుకొన్నారు. నిషా తల్లిదండ్రులు ఆ రోజు సాయంత్రం జరగవలసిన వివాహాన్ని చట్టపరమైన ఇబ్బందుల బారిన పడకుండా ఉండటానికి తెల్లవారు ఝామున గం. 3 కే అవగొట్టారు. ఈ సందర్భంగా దేవ దత్ శర్మ "తన కుమార్తెకి వివాహం జరిపించటమే ప్రతి తండ్రి ప్రథమ కర్తవ్యం. దానిని నిర్వర్తించగలిగినందుకు నాకు సంతోషంగా ఉంది" అని వ్యాఖ్యానించారు.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/3283989.stm ఎట్టకేలకు కుమార్తె వివాహమైనందుకు సంతోషించిన దేవదత్ శర్మ (బిబిస్ - 19 నవంబర్ 2003)]</ref> తమకి ఎటువంటి కోర్టు నోటీసులు అందలేదని చట్టం ఏ విధమైన నిర్ణయం తీసుకొన్నా, నిషా కున్న కోట్లాది అభిమానులు ఆమె వైవాహిక జీవితం సుఖసంతోషాలతో నిండాలని కోరుకొంటున్నారు. == ఓప్రా విన్ఫ్రీ షో == జనవరి 2004 లో నిషా, తన భర్త, సోదరుడు ప్రపంచవ్యాప్తంగా వీక్షించబడే ఓప్రా విన్ఫ్రీ షోకి ఆహ్వానించబడ్డారు. [[అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు|అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాల]] లో జన్మించటం తమ అదృష్టమని ఓప్రా వీక్షకలకి తెలిపారు. "చీకటి యుగం నుండి బయటపడే హక్కు"గా ఈ ఘటనని వారు పేర్కొన్నారు.<ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/Nisha-invited-to-Oprah-Show/articleshow/412789.cms ఓప్రా విన్ఫ్రీ షో కు ఆహ్వానించబడ్డ నిషా శర్మ (టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా - 9 జనవరి 2004)]</ref> == పాఠ్యాంశం గా ఈ ఘటన == 2004 లో, ఇంకా ఈ వ్యాజ్యం విచారణ దశలోనే ఉండగా న్యూ ఢిల్లీకి చెందిన రాష్ట్ర విద్యాబోధన పరిశోధన, శిక్షణ పరిపాలక సంస్థ (State Board of Educational Research and Training) ఆరవ తరగతి ఆంగ్ల పాఠ్యపుస్తకంలో ఈ ఘటనని ''Man in Jail over Dowry Demand'' అనే పేరుతో పాఠ్యాంశంగా ప్రచురించింది. 2003లో ఒక వార్తాపత్రికలో వచ్చిన కథనం ఆధారంగా ఈ పాఠ్యాంశం రూపొందించబడింది. పెళ్ళిపందిరి నుండే వరుడిని అదుపులోకి తీసుకొన్నట్లు ఒక కార్టూనుని కూడా ఇందులో చేర్చారు.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/3696562.stm స్కూలు పాఠ్యాంశంగా నిషా శర్మ ఉదంతం (బిబిసి - 29 సెప్టెంబరు 2004)]</ref> మునీష్ దీనిపై పరువునష్టం వ్యాజ్యాన్ని కూడా వేశారు.<ref>[http://www.telegraphindia.com/1040918/asp/nation/story_3773408.asp (ద టెలిగ్రాఫ్ - 18 సెప్టెంబరు 2004)]</ref> మునీష్ తల్లి విద్యా దలాల్, తను పూర్వం పనిచేసిన పాఠశాలలో ఈ పాఠ్యం బోధించబడుతోందని, తనకున్న మంచి పేరుని ఇది భ్రష్టు పట్టించినదని తెలిపినది. వారి తరపు న్యాయవాది ఢిల్లీ ప్రభుత్వాన్ని, విద్యా విభాగాన్ని చట్టపరంగా సవాలు చేస్తున్నట్లు తెలిపారు. మునీష్ తల్లికి పెన్షన్, ఇతర పదవీవిరమణ భత్యాలు అందటం లేదని న్యాయవాది వాపోయారు. == విచారణ, తీర్పు == [[దస్త్రం:Judiciary of India.png|alt=Judiciary of India|thumb|భారతదేశ న్యాయవ్యవస్థ]] ; "It was pre-planned. Nisha's father D.D. Sharma placed a matrimonial ad in a newspaper February 14, 2003 - the day when she and Navneet Rai allegedly got married at a temple. Sharma knew of Nisha's alleged affair but still put the ad," Vidya said, recalling their ordeal.<ref name=":1" /> ; "ఇదంతా ఒక పథకం. 14 ఫిబ్రవరి 2003 న నిషా-నవనీత్లు గుడిలో పెళ్ళి చేసుకొన్నారని తెలిసి అదే రోజు వరుడు కావలెను అని ప్రకటన చేశాడు." అని విద్యా (మునీష్ తల్లి) తెలిపింది, తాము పడ్డ అగచాట్లను గుర్తుకు చేసుకొంటూ. మునీష్, అతని తల్లి విద్యా, మేనత్త సావిత్రి శర్మ ల పై నోయిడాలో వ్యాజ్యం నమోదయినది. విచారణలో భాగంగా జైలు జీవితం గడుపుతున్న మునీష్ ని ఇతర ఖైదీలు "దురాశపరుడి"గా సంబోధించటంతో అక్కడ స్వల్ప ఘర్షణ చోటు చేసుకొన్నది.<ref>[http://www.tribuneindia.com/2003/20030521/ncr1.htm మునీష్ తో కయ్యానికి దిగిన ఇతర ఖైదీలు (ట్రిబ్యూన్ ఇండియా - 21 మే 2003)]</ref> దీంతో మునీష్ కి గాయాలయ్యాయి. ఈ ఘటన పై జాతీయ మానవ హక్కుల అధికార వర్గానికి వారి తరపు న్యాయవాది విజ్ఞప్తి చేసుకొన్నారు. మునీష్ తనని వివాహేతర సంబంధాలున్నాయని, తనకి ఇద్దరు భర్తలున్నారని దూషించాడు అన్న నిషా వ్యాజ్యం పై ప్రతివ్యాజ్యం వేశారు. ఇండియన్ ఎక్స్ప్రెస్ తో 2012లో మునీష్ - ; ''The next nine years, I watched the woman who ruined me and my family become the darling of the country. She appeared on talk shows, won awards, documentaries were made on her. I lost my friends, job prospects and peace of mind. There is much she has to answer for.<ref>[http://archive.indianexpress.com/news/-nisha-hero-of-class-vi-book--i-m-one-with-no-principles-/919077/0 నా ప్రశ్నలకు నిషా సమాధానం చెప్పాలి (ఇండియన్ ఎక్స్ప్రెస్ - 2 మార్చి 2012)]</ref>'' ; ''(తర్వాతి తొమ్మిది సంవత్సరాలు, నా జీవితాన్ని నాశనం చేసిన ఒక స్త్రీ దేశ ప్రజల అభిమానాన్ని చూరగొనడం నేను చూశాను. ఈ విషయాన్ని తాను కార్యక్రమాలలో చర్చించినది, బహుమానాలు గెలుచుకొన్నది, తన పై లఘుచిత్రాలు తీయబడ్డవి. నా స్నేహితులని, ఉద్యోగావకాశాలని, మానసిక ప్రశాంతతని నేను కోల్పోయాను. తన నుండి వీటన్నిటికీ నాకు సమాధానం కావాలి.)'' 29 ఫిబ్రవరి 2012 లో నేరారోపణలకి ఋజువులు లేని కారణాన మునీష్ ని అతని కుటుంబ సభ్యులని విడుదల చేశారు. పెళ్ళి రోజున మునీష్ దలాల్ 12 లక్షల అదనపు కట్నం అడిగినట్లు నిరూపించటానికి తగినన్ని సాక్ష్యాధారాలు లేకపోవటంతో ఛీఫ్ జుడిషియల్ మేజిస్ట్రేట్ (CJM) ఈ నిర్ణయానికి వచ్చారు.<ref name=":2" /> ప్రవేశపెట్టబడిన సాక్షులు ఎవరి సంబంధీకులు కారని తేల్చారు. నిషా శర్మకు నవనీత్ రాయ్ తో సన్నిహిత సంబంధాలున్నాయని, అతనిని వివాహమాడదలచుకొన్నదని, అయితే, ఇరువురి వైపు పెద్దలు దీనిపై ఒక ఏకాభిప్రాయానికి రాలేకపోయారని, అందుకే నిషాను మునీష్ కు ఇచ్చి వివాహం చేయాలని దేవదత్ నిర్ణయించుకొన్నాడని, కానీ ఈ నిర్ణయం నిషా అభీష్టాలకు వ్యతిరేకం కావటంతో తానే ఈ కట్టుకథ అల్లినది అని CJM తన ఆర్డర్ లో పేర్కొన్నారు.<ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/city/noida/Rebel-brides-dowry-charge-junked/articleshow/12090709.cms ఇష్టం లేని వివాహాన్ని తప్పించటానికే నిషా కట్టు కథ అల్లినది అని తెలిపిన Chief Judicial Magistrate (టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా - 1 మార్చి 2012)]</ref> తప్పుడు వివాహ దస్తావేజులని సృష్టించాడు అని నిషా ఆరోపించిన నవనీత్ రాయ్ ని కూడా న్యాయస్థానం విడుదల చేసింది. దస్తావేజులు నకిలీవి అనే ఋజువులు లేకపోవటంతో న్యాయస్థానం ఈ నిర్ణయానికి వచ్చింది.<ref>{{Cite web |url=http://www.hindustantimes.com/india-news/9-yrs-later-accused-let-off-in-nisha-sharma-dowry-case/article1-819079.aspx |title=నవనీత్ రాయ్ వద్ద నిషాతో తనకు వివాహం జరిగినట్లు ఋజువు చేసే దస్త్తావేజులు నకిలీవి అనటానికి ఋజువు లేదు అని తెలిపిన Chief Judicial Magistrate (హిందుస్తాన్ టైమ్స్ - 01 మార్చి 2012) |access-date=2015-07-22 |website= |archive-date=2015-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402103751/http://www.hindustantimes.com/india-news/9-yrs-later-accused-let-off-in-nisha-sharma-dowry-case/article1-819079.aspx |url-status=dead }}</ref> హిందుస్తాన్ టైంస్ తో దీనిపై మునీష్ స్పందన- ; ''I have suffered a lot in these nine years. But as the judge read the acquittal lines, the first thing that came to my mind was that truth has won.'' ; ''(ఈ తొమ్మిది సంవత్సరాలు నేను పడ్డ బాధలు వర్ణనాతీతం. న్యాయమూర్తి మమ్మల్ని నిర్దోషులుగా తేల్చినపుడు మాత్రం సత్యమే గెలిచినదని నాకు అనిపించినది.)'' నిషా తండ్రి దేవదత్ "కేవలం ఋజువులు లేని కారణాన మాత్రమే వారిని విడుదల చేశారని గమనించండి. ఇది వారి విజయం ఎంత మాత్రం కాదు. మేము పై కోర్టుకి వెళతామన్నది మాత్రం నిజమే." అని తెలిపారు.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=1UFWqawPMH8 యూట్యూబ్ లంకె:మేము పై కోర్టుకు వెళతామన్న దేవదత్ శర్మ (ఐబీఎన్ 01 మార్చి 2012)]</ref><ref>[http://indiatoday.intoday.in/story/nisha-sharma-dowry-case-noida-court-acquits-all-accused/1/176012.html] స్త్రీ సంరక్షణ చట్టాలే అమాయక పురుషులకు విరుద్ధంగా ఉన్నాయా అన్న అనుమానాన్ని వెలిబుచ్చిన ఇండియా టుడే (1 మార్చి 2012)</ref> == అనంతర పరిణామాలు == {{Quote|''"I was to get married on the evening of May 11, 2003. The next morning I was in jail. You can well imagine my state of mind.<ref>[http://www.dailymail.co.uk/indiahome/indianews/article-2108929/Mans-year-dowry-nightmare-jail-finally-ends.html వివాహం చేసుకోవలసిన నేను, జైలు పాలయ్యాను. (డెయిలీ మెయిల్ - 2 మార్చి 2012]</ref>"''}} {{Quote|(''"11 మే 2003 న పెళ్ళికని బయలుదేరిన నేను, ఆ తర్వాతి రోజునే కటకటాల పాలయ్యాను. నా మానసిక స్థితి ఎలా ఉంటుందో మీరు ఊహించుకోగలరు.)"''}} ; ''There was no limit to my humiliation. I went to get married and found myself in jail. It was unbelievable.<ref>[http://www.smh.com.au/national/money-for-nothing-20120409-1wl2q.html నాకు జరిగిన అవమానానికి అంతే లేకుండా పోయింది (సిడ్నీ మార్నింగ్ అవర్ - 10 ఏప్రిల్ 2012)]</ref>'' ; ''(నేను పడ్డ అవమానాలకి, సంఘం నుండి ఎదుర్కొన్న చిన్నచూపుకి అంతే లేకుండా పోయింది. వివాహానికి అని వెళ్ళిన నేను, నమ్మశక్యమే కాని విధంగా ఊచలు లెక్కపెడుతున్నాను.)'' పలు ముఖాముఖి లలో మునీష్, "నిషా తండ్రి దేవ దత్ కి తన కుమార్తె వివాహం చేసుకొనుట ముందే తెలుసు. అయినా ఆయన వార్తాపత్రికలో వివాహ ప్రకటన ని చేశారు. నిషా అది వరకే రాయ్ ని 14 ఫిబ్రవరి 2003 న రహస్యంగా ఒక గుడిలో పెళ్ళి చేసుకొన్నది. 11 మే 2003 న ఊరేగింపుగా వచ్చిన నన్ను వారు తిరస్కరించారు. మేము తిరిగి వెళ్తుండగా మా మీద ఫిర్యాదు చేయబడినదని తెలుసుకొన్నాము. విధవరాలైన నా 68 ఏళ్ళ తల్లి, 75 ఏళ్ళ నా మేనత్త 75 కి.మీ దూరంలో ఉన్న న్యాయస్థానానికి దాదాపు 320 మార్లు ప్రయాణించవలసి వచ్చినది. నిషా కేవలం పది మార్లు వచ్చినది. 31 మే 2003 లో పదవీవిరమణ చేయవలసిన నా తల్లి యొక్క ఉద్యోగం ఈ ఘటన వలన ఊడటమే కాక, ఆమెకి ఎటువంటి పదవీ విరమణ భత్యములు అందలేదు.<ref name=":1" /> 2008లో నేను వివాహం చేసుకొన్నను, కానీ పైసా కట్నం లేకుండా ఆదర్శ వివాహం చేసుకొన్నాను. విచారణ సమయంలో Save Indian Family Foundation లో నేను చురుకుగా పాల్గొన్నాను. అక్కడ నా లాంటి యువకులని చాలా మందిని కలిశాను. తేడా అంతా, నా గురించి ప్రసార మాధ్యమాలు చిత్రీకరించాయి, వారిపై చిత్రీకరించలేదు. అంతే " అని తెలిపాడు. ; ''I faced humiliation for nine years. People used to taunt and say, ‘Kitna dahej maanga tha?’ I was about to get a government job, but that was taken away and even my mother’s retirement benefits were withheld. My brother had a shop, but people took the media there as well. So, his work stopped. At that point in time, my sister-in-law was the only earning member in the family.'' ; ''(తొమ్మిది ఏళ్ళు నేను అవమానాలు ఎదుర్కొన్నాను. ప్రజలందరూ నన్ను రెచ్చగొట్టేలా, 'ఎంత కట్నం అడిగావేంటి?' అనేవారు. నాకు ప్రభుత్వ ఉద్యోగం వచ్చి ఉండేది, కానీ దీనివల్లే అది రాలేదు. నా తల్లి పదవీవిరమణ భత్యాలు కూడా ఆగిపోయాయి. మా అన్నకు ఒక దుకాణం ఉండేది, కానీ ప్రసార మధ్యమాలు ఆయనను కూడా వదలకపోవటంతో, ఆయన పని మానేయవలసి వచ్చినది. అప్పట్లో ఇక మా ఇంట్లో ఎవరయినా సంపాదిస్తూ ఉన్నారంటే, అది మా తమ్ముడి భార్యే.)''<ref>{{Cite web |url=http://www.hindustantimes.com/bollywood/the-film-captures-my-pain-suhaib-ilyasi/article1-832647.aspx |title=ఈ వ్యాజ్యం వల్లే మా కుటుంబం ఛిద్రమైనది - హిందుస్తాన్ టైమ్స్ తో మునీష్ దలాల్ |access-date=2015-09-11 |website= |archive-date=2015-05-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150524061056/http://www.hindustantimes.com/bollywood/the-film-captures-my-pain-suhaib-ilyasi/article1-832647.aspx |url-status=dead }}</ref> వ్యాజ్యాలకి కారణాలు తెలుపుతూ, ఇలా అన్నారు. ; ''She didn’t want to marry me but was scared of her parents. By accusing me falsely, she was trying to get out of the marriage without incurring their anger.<ref>[http://www.smh.com.au/world/india-shifts-dowry-law-against-vindictive-wives-20140704-zsvg8 ఈ వివాహం జరగాకూడదు, తన తల్లిదండ్రుల ఆగ్రహానికీ నిషా గురి కాకూడదు. అందుకే తను ఈ దారి ఎంచుకొన్నది. (సిడ్నీ మార్నింగ్ అవర్ - 4 జూలై 2014)]</ref>'' ; ''(ఆమెకి నన్ను వివాహాం చేసుకొనటం ఇష్టం లేదు కానీ ఆమె తన తల్లిదండ్రులకి భయపడినది. వారి కోపానికి గురి కాకుండా, ఈ వివాహాన్ని తప్పించే ప్రయత్నంలోనే భాగంగానే నాపై తప్పుడు నేరారోపణలు చేసినది.)'' మునీష్ తరపు న్యాయవాది, రాయ్ తండ్రి నష్టపరిహారాలని కోరతాం అని తెలిపారు. ఈ తీర్పుని సవాలు చేస్తామని నిషా తండ్రి తెలిపారు. విచారణలో కోర్టు నిషా పెళ్ళికి ముందే నవనీత్ తో ప్రేమ వ్యవహారం నడిపినదని తెలుసుకొన్నది. నిషా కూడా దీనికి ఒప్పుకొన్నా, వివాహ దస్త్రాలలో సంతకం మాత్రం తనది కాదని తెలిపినది.<ref name=":1" /> ; ''I never spoke to the media before because I don’t want to become an iron man, like the iron lady, Nisha Sharma. I had a love cum arranged marriage in 2008..even then I didn’t speak about it.'' ; ''(ఇప్పటి వరకూ నేను ప్రసార మాధ్యమాలతో ఎందుకు మాట్లాడలేదంటే, నిషా శర్మ ఉక్కు వనిత అయినట్లు, నేను ఉక్కు మనిషిని కాదలచుకోలేదు. 2008 లో నేను ప్రేమించి, పెద్దలను ఒప్పించి పెళ్ళి చేసుకొన్ననూ, దాని గురించి కూడా నేను మాట్లాడలేదు.)'' == నిషా శర్మ పై వరకట్న వేధింపు ఆరోపణలు == జనవరి 2013 లో తమ్ముడి జ్ఞానేశ్వర్ శర్మ భార్య మనీషా శర్మ, నిషా పై, తన తమ్ముడి పై ఫిర్యాదు చేసింది. అప్పటికే సంతానం కలిగిని మనీషా శర్మని పన్నెండు లక్షల అదనపు కట్నాన్ని కోరారని అది సమకూర్చకపోవటంతో శారీరకంగా హింసించారని వ్యాజ్యం వేశారు. ఎఫ్ ఐ ఆర్ ప్రకారం దేవదత్ శర్మ, అతని భార్య హేమలతా శర్మ, జ్ఞానేశ్వర్ శర్మ, ఆడపడుచు నిషా శర్మ ఈ వేధింపులకు పాల్పడ్డారు. మనీషాను గెంటివేసి ఇప్పుడు వారు రెండవ వివాహం చేసుకొనేందుకు సిద్ధపడ్డారు. దీంతో వారిపై 498ఏ, 506 (చంపుతామని బెదిరించటం), 504 (దుర్భాషలాడటం) 406 (ఆస్తులను కబ్జా చేసుకొనటం) సెక్షనుల క్రింద కేసు కట్టారు. 2013 జనవరి 8 న పోలీసులు జ్ఞానేశ్వర్ శర్మను అదుపులోకి తీసుకొన్నారు. మిగతా ముగ్గురు ముద్దాయిలు పరారీలో ఉన్నందున, పోలీసులు వారి కొరకు గాలిస్తున్నారు. మనీషా తండ్రి విజయ్ శర్మ నవభారత్ టైంస్ పత్రికతో - ;''నా కుమార్తెని మానసికంగా, శారీరకంగా చిత్రవధ చేశారు. ఎన్నో మార్లు మేము సర్దిచెప్పటానికి చూసినా వారు మా మాటని పెడచెవిన పెట్టారు. చివరకు నా కుమార్తెని ఇంటి నుండి గెంటి వేశారు. చేసేది లేక తనని నా ఇంటికి తెచ్చుకొన్నాను. న్యాయం కోసం న్యాయస్థానాన్ని ఆశ్రయించాము.<ref name=":0">[http://navbharattimes.indiatimes.com/state/uttar-pradesh/noida/Dowry-case-against-Nisha-Sharma/articleshow/17958708.cms నిషా పై వరకట్న వేధింపు వ్యాజ్యం (నవభారత్ టైమ్స్ - 10 జనవరి 2013)]</ref>'' == ఇవి కూడా చూడండి == * [[భర్త పట్ల క్రౌర్యం]] * [[సుహైబ్ ఇల్యాసీ]] * [[పురుషులపై హింస]] == మూలాలు == <div style="height: 220px; overflow: auto; padding: 3px; border:1px solid #AAAAAA; reflist2">{{reflist|colwidth=30em}}</div> [[వర్గం:పురుషులపై హింస]] [[వర్గం:గృహ హింస]] [[వర్గం:వరకట్న వేధింపు చట్టం యొక్క దుర్వినియోగం]] [[వర్గం:భర్త పట్ల క్రౌర్యం]] 9pupxz919g6lic8pz211hpd6snldkpe 4956234 4956231 2026-09-11T09:19:10Z Veera.sj 9700 /* నేపథ్యం */ మూలాల సవరణ 4956234 wikitext text/x-wiki {{పురుషులపై హింస}} '''నిషా శర్మ వరకట్న వేధింపు వ్యాజ్యం ''' ([[:en:Nisha Sharma dowry case|Nisha Sharma dowry case]]) నిషా శర్మ అనే యువతి తనకి కాబోయే భర్త అయిన మునీష్ దలాల్, వివాహ సమయంలో వరకట్న వేధింపులకి గురిచేశాడని అతనిపై, అతని కుటుంబ సభ్యుల పై 2003 లో నమోదు చేసిన చట్టపరమైన వ్యాజ్యం.<ref name=":2" /> దేశీయ ప్రసార మాధ్యమాలలోనే కాక అంతర్జాతీయ ప్రసార మాధ్యమాలలో కూడా ఈ వ్యాజ్యానికి సంబంధించిన ప్రసారాలు జరిగాయి. నిషా శర్మ ప్రపంచవ్యాప్తంగా యువతుల ప్రతినిధిగా (Youth Icon), ఆదర్శ యువతిగా (Role Model), ఉక్కు మహిళగా (Iron Lady) చిత్రీకరించబడింది. 2012 లో ఈ వ్యాజ్యంలో అందరు ముద్దాయిల (వరుడు మునీష్ దలాల్, వరుడి తల్లి విద్యా దలాల్, వరుడి మేనత్త సావిత్రి శర్మ, నిషా మాజీ ప్రియుడు నవనీత్ రాయ్) నిర్దోషత్వం ఋజువు కావటంతో ఈ వ్యాజ్యం ముగిసినది.<ref name=":2">{{Cite web |url=http://www.ibnlive.com/news/india/nisha-dowry-case-451404.html |title=సాక్ష్యాధారాలు లేకపోవటంతో ముద్దాయిలను వదిలి వేసిన గౌతం బుద్ధ్ నగర్ డిస్ట్రిక్ట్ కోర్టు (ఐబీఎన్ లైవ్ 01 మార్చి 2012 |access-date=2015-07-21 |archive-date=2015-10-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151005121926/http://www.ibnlive.com/news/india/nisha-dowry-case-451404.html |url-status=dead }}</ref> అయితే, ఏ వరకట్న వేధింపులకి తాను గురైనదని నిషా శర్మ అభియోగాలు చేసినదో, అవే అభియోగాలు తన మరదలు (తమ్ముడి భార్య) నిషా శర్మతోబాటు, వారి కుటుంబ సభ్యులపై 2013 లో చేసింది. స్త్రీని కాపాడటానికి రక్షణ కవచంగా (shield) రూపొందించిన చట్టాలనే దుర్వినియోగపరచి ఆయుధంగా (weapon) వాడుకుంటే, ఆ ఆయుధానికి అదే స్త్రీ ఎలా బలిపశువు అవుతుందో తెలుపటానికి నిషా శర్మ ఉదంతమే ఒక కచ్చితమైన ఉదాహరణగా మిగిలిపోయింది.<ref name=":0" /> == నేపథ్యం == సాఫ్టువేర్ ఇంజినీరింగ్ విద్యార్థిని అయిన 21 సంవత్సరాల నిషా శర్మని, పాఠశాలలో కంప్యూటర్ అధ్యాపకుడైన 25 సంవత్సరాల మునీష్ దలాల్ కి ఇచ్చి మార్చి 11, 2003 న [[నోయిడా]] పట్టణంలో వివాహం జరపాలని పెద్దలు నిశ్చయించారు. ఒక వార్తాపత్రికలో '''వరుడు కావలెను ''' ప్రకటనకి మునీష్ స్పందించటంతో ఈ వివాహం ఖరారు అయినది. "కష్టపడే వ్యక్తిత్వం గల వాడని, తెలివైన వాడని, ఇటువంటి వాడే నాకు సరిపోతాడని అప్పట్లో నేను అనుకొన్నాను." అని తర్వాత నిషా ఒక పత్రికా ముఖాముఖిలో అన్నది. నిషా శర్మ తండ్రి దేవ్ దత్ శర్మ నోయిడాలోని కారు బ్యాటరీలను ఉత్పత్తి చేసే ఒక కార్మాగారానికి యజమాని. వరకట్నంలో భాగంగా కానుకలన్నీ రెండేసి (ఒకటి వరుడికి, రెండవది అతని సోదరునికి) ఇవ్వాలని ముందే నిర్ణయించబడింది. ఆ ప్రకారంగా రెండు ఫ్రిజ్ లు, రెండు ఏసీలు, రెండు వాషింగ్ మషీన్ లు, రెండు టెలివిజన్ లు, ఒక మైక్రోవేవ్ ఓవెన్, ఒక మారుతి ఎస్టీం కారుని ఇచ్చారు. కారు తాళం చెవిని మునీష్ చేతిలో పెడుతూ, "నీ ముఖంలో సంతోషాన్నే, మా అమ్మాయి ముఖంలో కూడా చూడదలచుకొన్నాను." అని దేవదత్ శర్మ అన్నాడు. ఇవన్నీ తాము ఇష్టపూర్వకంగానే ఇచ్చామని, కానీ మగపెళ్ళివారి ధనదాహానికి హద్దే లేకుండా పోవటంతో తాము పోలీసులను ఆశ్రయించవలసి వచ్చింది అని తెలిపారు. <ref name=":3">[http://www.tribuneindia.com/2003/20030525/herworld.htm#1 కట్నకానుకలు, లాంఛనాల వివరాలు (ట్రిబ్యూన్ ఇండియా - 25 మే 2003)]</ref> కుమార్తె వివాహం కోసం 10 సంవత్సరాలుగా శర్మ దాచుకొన్న ధనంతో ఈ కానుకలని కొన్నారు. వరుడు ఊరేగింపుతో కళ్యాణ వేదికకి చేరుకొన్నాడు. శుభముహూర్తం కాసేపట్లో ఉండగనే వరుడి తల్లి రూ.12 లక్షలు, మరొక కారు అదనపు కట్నాన్ని కోరినది అని ఆరోపణ.<ref name=":1">{{Cite web|last=Vashishtha|first=Akash|date=2012-03-02|title=Noida man's 10-year dowry nightmare in jail ends|url=https://www.indiatoday.in/india/north/story/noida-man-10-year-dowry-nightmare-in-jail-ends-94790-2012-03-01|access-date=2026-08-30|website=India Today|language=en}}</ref> అదనపు కట్నకానుకలు ఇవ్వలేమని దేవదత్ చెప్పుకోవటంతో మునీష్ తల్లి విద్యా దలాల్ వివాహ వేదికలో బీభత్సం సృష్టించిందని తనని చెంపదెబ్బ కొట్టిందని దేవదత్ తెలిపాడు.<ref name=":3" /> అప్పటికే 2000 మంది అతిథులు కళ్యాణ వేదికకి చేరుకొన్నారు. తన సోదరుని ద్వారా, తమ కుటుంబం, వరుని కుటుంబం మధ్య స్వల్ప ఘర్షణ చోటు చేసుకొన్నదని, వారి కుటుంభాల మధ్య వాగ్వాదం నడుస్తోన్నదని నిషా (వధువు) తెలుసుకొంది.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/3027683.stm వరుడు అదనపు కట్నాన్ని అడుగుతున్నాడని సోదరుని ద్వారా తెలుసుకొన్న నిషా పోలీసులను పిలిపించినది (బిబిసి - 14 మే 2003)]</ref> తండ్రికి జరిగిన అవమానానికి ఆమెలో ఆగ్రహావేశాలు కట్టలు తెంచుకోవటంతో పోలీసులకి కబురు పంపినది.<ref name=":3" /> ఊరేగింపు వెనక్కి పంపబడింది. ఆ తర్వాతి రోజే వికాస్ పురి లోని తన స్వగృహం లోనే మునీష్ ని పోలీసులు అదుపులోకి తీసుకొన్నారు. పరారీలో ఉన్న ఇతర బంధువుల కోసం గాలించారు. మునీష్ తల్లి విద్యా దలాల్ ని 15 మే న పోలీసులు అదుపులోకి తీసుకొన్నారు. {{Quote box| I am glad I did not get married to Munish. They could have done anything to me later on.<br>(మునీష్ నన్ను పెళ్ళాడకపోయినందుకు నేను సంతోషిస్తున్నాను. తర్వాత వారు నన్ను ఏమయినా చేసి ఉండవచ్చు.)''}} కొంత కాలానికి నిషా సహ విద్యార్థి అయిన నవనీత్ రాయ్ నిషాతో తనకి గడచిన ఐదేళ్ళుగా సంబంధమున్నదని, వారు రహస్యంగా పెళ్ళి కూడా చేసుకొన్నాడని ముందుకు వచ్చాడు. దేవ దత్ కుటుంబానికి మచ్చ తేవటానికే నవనీత్ అబద్ధాలు చెబుతున్నారని నిషా తండ్రి వాపోయారు. తొలుత నిషా నవనీత్ ని ఇష్టపడినది వాస్తవమేనని, కానీ రాయ్ నిరుద్యోగి కావటంవలన సంపన్నురాలైన నిషాని వివాహమాడి తన జీవితాన్ని స్థిరపరచుకోవాలని చూడటం వలన దేవ దత్ నిషా-నవనీత్ ల వివాహాన్ని వ్యతిరేకించాడని తెలిపాడు. దీనితో నిషా నవనీత్ తో సంబంధాన్ని రద్దు చేసుకొన్నదని, దాని తర్వాత నవనీత్ నిషాతో అసభ్యంగా ప్రవర్తించాడని, అందుకు నిషా కళాశాలలో లిఖితపూర్వక ఫిర్యాదు చేయగా, అతనిని కళాశాల నుండి తొలగించారని తెలిపారు. తమ ఊరేగింపును పెళ్ళి మండపం యొక్క ప్రవేశ ద్వారం వద్దనే ఆపివేయబడ్డదని, మగపెళ్ళి వారికి గదులను ఏర్పాటు చేయలేకపోవటం పై దేవదత్ క్షమాపణలు కోరుతూ తమను వేడుకొన్నాడని, మునీష్ తల్లి విద్య తెలిపింది. ఇది తమకి అవమానం అని విద్య చెబుతోన్నా, దేవదత్ లో ఎటువంటి కదలిక లేదని తెలిపింది. దీనితో అక్కడ వాగ్వివాదం జరిగిందని, అవమానం భరించలేక మగపెళ్ళివారు వెనుదిరిగారని, మార్గమధ్యంలోనే తమపై వరకట్న వేధింపు చట్టం క్రింద FIR చేయబడ్డదని వారికి తెలిసింది అని తెలిపింది.<ref name=":1" /> ఇది ఇలా ఉంటే, మరొక ప్రక్క వరుడి కుటుంబం తాము ఎటువంటి అదనపు కట్నం కోరలేదని, వరుడు ఊరేగింపుగా వచ్చినపుడు అతడికి స్వాగతం పలికే దిక్కే లేకపోవటం, పైగా వధువు తండ్రే వరుని తల్లిపై దాడికి పాల్పడ్డటంతో, పోలీసులని పిలిపించింది తామే నని, వధువు కాదని తెలిపారు. ఘర్షణకి కారణం తాము కాదని, నవనీత్ రాయ్ అని వారు తెలిపారు. తన స్నేహితులతో నవనీత్ కళ్యాణ వేదికకి వచ్చాడని, వధువు తల్లితో అది వరకే వారికి జరిగిన వివాహం గురించి తెలిపాడని అన్నారు. వధువు తండ్రేమో ఇవి నిరాధార నేరారోపణలని, తన ఆరోపణలకి సాక్ష్యాలుగా వీడియో రికార్డింగులు ఉన్నవని తెలిపారు. == ప్రసార మాధ్యమాల స్పందన == మునీష్ తల్లిని అదుపులోకి తీసుకోవటంతో జాతీయ అంతర్జాతీయ ప్రసార మాధ్యమాలు రంగంలోకి దిగాయి. పలు వార్తాపత్రికలలో ఈ వార్త మొదటి పేజీలో ప్రచురించబడింది. దేశవ్యాప్తంగా, అంతర్జాతీయంగా నిషాని వివాహమాడటానికి పలువురు యువకులు ముందుకు వచ్చారు. ఆమెతో ముఖాముఖి కోసం పలువురు ఆమె ఇంటి ముంగిట వాలారు. స్త్రీ హక్కుల కార్యకర్తలు, ఇరుగు-పొరుగు వారు, ఇతర శ్రేయోభిలాషులు ఆమెని అభినందించారు. ఒక రాజకీయ పార్టీ స్థానిక ఎన్నికలలో ఆమెని పోటీ చేయమని ఆహ్వానించింది. తనకి ఆ ఉద్దేశం లేదని, తన విద్యాభ్యాసాన్ని కొనసాగిస్తానని, భవిష్యత్తులో తాను చేసుకోబోయే పెళ్ళి పెద్దలు కుదిర్చినదే అయి ఉండాలని తాను ఆశిస్తున్నట్లు తెలిపినది. అంతర్జాతీయ వార్తాపత్రికలు, భారతదేశంలో వరకట్న జాడ్యం చాప క్రింద నీరు వలె ఎలా నిగూఢమై ఉన్నదో ప్రస్తావించినవి. ఇక్కడి వరకట్న వ్యవస్థ, వరకట్న వ్యతిరేక చట్టాలు, సతీ సహగమనము, భ్రూణ హత్య లని వేలెత్తి చూపినవి. మొదట అధిక కట్నానికి ఒప్పుకోవటమే తప్పు అని, తర్వాత కట్నం మొత్తం పెరిగినపుడు పెళ్ళినే రద్దు చేసుకోవటం మరొక తప్పని కొన్ని ప్రసార మాధ్యమాలు విమర్శించాయి. ఒక వాణిజ్య ప్రకటనలో దీన్ని హాస్యాస్పదంగా వాడుకోవటం జరిగింది. ఔట్ లుక్ ఇండియా గడచిన మూడు సంవత్సరాలలోనే 7,000 స్త్రీల జీవితాలని వరకట్న వేధింపులు బలి తీసుకున్నాయని ఒక లెక్క వేసింది. శారీరకంగా, మానసికంగా, భావోద్వేగ పరంగా ఇలా ఎందరో అబలలు క్షోభకి గురవుతున్నారని తెలిపినది. మహిళా సంఘాల వ్యాఖ్యలు- * ఆదిలోనే అధిక కట్నానికి ఒప్పుకొని వధువు తల్లిదండ్రులు తప్పుడు సంకేతాలు పంపారు * నేను వివాహాలకి హాజరు కాను. దాదాపు అన్ని వివాహాలలోనూ వరకట్న మహమ్మారి నిగూఢమై ఉంటుంది. ఈ ఆర్థిక భారాన్ని తట్టుకోలేకనే, జన్మించబోయేది ఆడశిశువు అని తెలియగనే మన దేశంలో భ్రూణ హత్యలు జరుగుతున్నాయి <ref>[http://www.cbsnews.com/news/for-love-of-money వరకట్నాలను చూడలేక వివాహ వేడుకలకి అసలు హాజరు కావటమే మానుకొన్న మహిళా సంఘ కార్యకర్త (సిబియస్ న్యూస్ - 03 అక్టోబరు 2003)]</ref> * ఈ ఒక్క నిరసన స్త్రీజాతికి కొండంత అండని ఇచ్చినది అనూహ్యమైన ఈ స్పందనని చూచి నిషా నివ్వెరపోయింది. ఆ సందర్భంలో ఈ విధంగా అన్నది. ; ''I want to become a symbol for the girls. Dowry is a black spot on our country or I can say on the earth.'' ; ''(నేను యువతుల ప్రతినిధిగా నిలబడదలచుకొన్నాను. వరకట్న జాడ్యం ఈ దేశానికే, ఆ మాటకొస్తే ఈ ప్రపంచానికే మాయని మచ్చ.)'' == వివాహం == 19 నవంబరు 2003 లో నిషా, అశ్విన్ శర్మ అనే కంప్యూటర్ ఇంజినీరుని కేవలం 75 మంది అతిథులతో నోయిడా లోనే వివాహమాడినది. ఒక బంగారు నెక్ల్సెస్ ని మాత్రం నిషా తండ్రి దేవ దత్ బహూకరించారు. వివాహ విషయం గురించి ముందే తెలుసుకొన్న మునీష్, రాయ్ లు నిషా చట్టపరంగా తమతమ భార్య అని, ఈ వివాహాన్ని ఆపు చేయమని న్యాయస్థానానికి విన్నవించుకొన్నారు. నిషా తల్లిదండ్రులు ఆ రోజు సాయంత్రం జరగవలసిన వివాహాన్ని చట్టపరమైన ఇబ్బందుల బారిన పడకుండా ఉండటానికి తెల్లవారు ఝామున గం. 3 కే అవగొట్టారు. ఈ సందర్భంగా దేవ దత్ శర్మ "తన కుమార్తెకి వివాహం జరిపించటమే ప్రతి తండ్రి ప్రథమ కర్తవ్యం. దానిని నిర్వర్తించగలిగినందుకు నాకు సంతోషంగా ఉంది" అని వ్యాఖ్యానించారు.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/3283989.stm ఎట్టకేలకు కుమార్తె వివాహమైనందుకు సంతోషించిన దేవదత్ శర్మ (బిబిస్ - 19 నవంబర్ 2003)]</ref> తమకి ఎటువంటి కోర్టు నోటీసులు అందలేదని చట్టం ఏ విధమైన నిర్ణయం తీసుకొన్నా, నిషా కున్న కోట్లాది అభిమానులు ఆమె వైవాహిక జీవితం సుఖసంతోషాలతో నిండాలని కోరుకొంటున్నారు. == ఓప్రా విన్ఫ్రీ షో == జనవరి 2004 లో నిషా, తన భర్త, సోదరుడు ప్రపంచవ్యాప్తంగా వీక్షించబడే ఓప్రా విన్ఫ్రీ షోకి ఆహ్వానించబడ్డారు. [[అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు|అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాల]] లో జన్మించటం తమ అదృష్టమని ఓప్రా వీక్షకలకి తెలిపారు. "చీకటి యుగం నుండి బయటపడే హక్కు"గా ఈ ఘటనని వారు పేర్కొన్నారు.<ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/Nisha-invited-to-Oprah-Show/articleshow/412789.cms ఓప్రా విన్ఫ్రీ షో కు ఆహ్వానించబడ్డ నిషా శర్మ (టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా - 9 జనవరి 2004)]</ref> == పాఠ్యాంశం గా ఈ ఘటన == 2004 లో, ఇంకా ఈ వ్యాజ్యం విచారణ దశలోనే ఉండగా న్యూ ఢిల్లీకి చెందిన రాష్ట్ర విద్యాబోధన పరిశోధన, శిక్షణ పరిపాలక సంస్థ (State Board of Educational Research and Training) ఆరవ తరగతి ఆంగ్ల పాఠ్యపుస్తకంలో ఈ ఘటనని ''Man in Jail over Dowry Demand'' అనే పేరుతో పాఠ్యాంశంగా ప్రచురించింది. 2003లో ఒక వార్తాపత్రికలో వచ్చిన కథనం ఆధారంగా ఈ పాఠ్యాంశం రూపొందించబడింది. పెళ్ళిపందిరి నుండే వరుడిని అదుపులోకి తీసుకొన్నట్లు ఒక కార్టూనుని కూడా ఇందులో చేర్చారు.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/3696562.stm స్కూలు పాఠ్యాంశంగా నిషా శర్మ ఉదంతం (బిబిసి - 29 సెప్టెంబరు 2004)]</ref> మునీష్ దీనిపై పరువునష్టం వ్యాజ్యాన్ని కూడా వేశారు.<ref>[http://www.telegraphindia.com/1040918/asp/nation/story_3773408.asp (ద టెలిగ్రాఫ్ - 18 సెప్టెంబరు 2004)]</ref> మునీష్ తల్లి విద్యా దలాల్, తను పూర్వం పనిచేసిన పాఠశాలలో ఈ పాఠ్యం బోధించబడుతోందని, తనకున్న మంచి పేరుని ఇది భ్రష్టు పట్టించినదని తెలిపినది. వారి తరపు న్యాయవాది ఢిల్లీ ప్రభుత్వాన్ని, విద్యా విభాగాన్ని చట్టపరంగా సవాలు చేస్తున్నట్లు తెలిపారు. మునీష్ తల్లికి పెన్షన్, ఇతర పదవీవిరమణ భత్యాలు అందటం లేదని న్యాయవాది వాపోయారు. == విచారణ, తీర్పు == [[దస్త్రం:Judiciary of India.png|alt=Judiciary of India|thumb|భారతదేశ న్యాయవ్యవస్థ]] ; "It was pre-planned. Nisha's father D.D. Sharma placed a matrimonial ad in a newspaper February 14, 2003 - the day when she and Navneet Rai allegedly got married at a temple. Sharma knew of Nisha's alleged affair but still put the ad," Vidya said, recalling their ordeal.<ref name=":1" /> ; "ఇదంతా ఒక పథకం. 14 ఫిబ్రవరి 2003 న నిషా-నవనీత్లు గుడిలో పెళ్ళి చేసుకొన్నారని తెలిసి అదే రోజు వరుడు కావలెను అని ప్రకటన చేశాడు." అని విద్యా (మునీష్ తల్లి) తెలిపింది, తాము పడ్డ అగచాట్లను గుర్తుకు చేసుకొంటూ. మునీష్, అతని తల్లి విద్యా, మేనత్త సావిత్రి శర్మ ల పై నోయిడాలో వ్యాజ్యం నమోదయినది. విచారణలో భాగంగా జైలు జీవితం గడుపుతున్న మునీష్ ని ఇతర ఖైదీలు "దురాశపరుడి"గా సంబోధించటంతో అక్కడ స్వల్ప ఘర్షణ చోటు చేసుకొన్నది.<ref>[http://www.tribuneindia.com/2003/20030521/ncr1.htm మునీష్ తో కయ్యానికి దిగిన ఇతర ఖైదీలు (ట్రిబ్యూన్ ఇండియా - 21 మే 2003)]</ref> దీంతో మునీష్ కి గాయాలయ్యాయి. ఈ ఘటన పై జాతీయ మానవ హక్కుల అధికార వర్గానికి వారి తరపు న్యాయవాది విజ్ఞప్తి చేసుకొన్నారు. మునీష్ తనని వివాహేతర సంబంధాలున్నాయని, తనకి ఇద్దరు భర్తలున్నారని దూషించాడు అన్న నిషా వ్యాజ్యం పై ప్రతివ్యాజ్యం వేశారు. ఇండియన్ ఎక్స్ప్రెస్ తో 2012లో మునీష్ - ; ''The next nine years, I watched the woman who ruined me and my family become the darling of the country. She appeared on talk shows, won awards, documentaries were made on her. I lost my friends, job prospects and peace of mind. There is much she has to answer for.<ref>[http://archive.indianexpress.com/news/-nisha-hero-of-class-vi-book--i-m-one-with-no-principles-/919077/0 నా ప్రశ్నలకు నిషా సమాధానం చెప్పాలి (ఇండియన్ ఎక్స్ప్రెస్ - 2 మార్చి 2012)]</ref>'' ; ''(తర్వాతి తొమ్మిది సంవత్సరాలు, నా జీవితాన్ని నాశనం చేసిన ఒక స్త్రీ దేశ ప్రజల అభిమానాన్ని చూరగొనడం నేను చూశాను. ఈ విషయాన్ని తాను కార్యక్రమాలలో చర్చించినది, బహుమానాలు గెలుచుకొన్నది, తన పై లఘుచిత్రాలు తీయబడ్డవి. నా స్నేహితులని, ఉద్యోగావకాశాలని, మానసిక ప్రశాంతతని నేను కోల్పోయాను. తన నుండి వీటన్నిటికీ నాకు సమాధానం కావాలి.)'' 29 ఫిబ్రవరి 2012 లో నేరారోపణలకి ఋజువులు లేని కారణాన మునీష్ ని అతని కుటుంబ సభ్యులని విడుదల చేశారు. పెళ్ళి రోజున మునీష్ దలాల్ 12 లక్షల అదనపు కట్నం అడిగినట్లు నిరూపించటానికి తగినన్ని సాక్ష్యాధారాలు లేకపోవటంతో ఛీఫ్ జుడిషియల్ మేజిస్ట్రేట్ (CJM) ఈ నిర్ణయానికి వచ్చారు.<ref name=":2" /> ప్రవేశపెట్టబడిన సాక్షులు ఎవరి సంబంధీకులు కారని తేల్చారు. నిషా శర్మకు నవనీత్ రాయ్ తో సన్నిహిత సంబంధాలున్నాయని, అతనిని వివాహమాడదలచుకొన్నదని, అయితే, ఇరువురి వైపు పెద్దలు దీనిపై ఒక ఏకాభిప్రాయానికి రాలేకపోయారని, అందుకే నిషాను మునీష్ కు ఇచ్చి వివాహం చేయాలని దేవదత్ నిర్ణయించుకొన్నాడని, కానీ ఈ నిర్ణయం నిషా అభీష్టాలకు వ్యతిరేకం కావటంతో తానే ఈ కట్టుకథ అల్లినది అని CJM తన ఆర్డర్ లో పేర్కొన్నారు.<ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/city/noida/Rebel-brides-dowry-charge-junked/articleshow/12090709.cms ఇష్టం లేని వివాహాన్ని తప్పించటానికే నిషా కట్టు కథ అల్లినది అని తెలిపిన Chief Judicial Magistrate (టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా - 1 మార్చి 2012)]</ref> తప్పుడు వివాహ దస్తావేజులని సృష్టించాడు అని నిషా ఆరోపించిన నవనీత్ రాయ్ ని కూడా న్యాయస్థానం విడుదల చేసింది. దస్తావేజులు నకిలీవి అనే ఋజువులు లేకపోవటంతో న్యాయస్థానం ఈ నిర్ణయానికి వచ్చింది.<ref>{{Cite web |url=http://www.hindustantimes.com/india-news/9-yrs-later-accused-let-off-in-nisha-sharma-dowry-case/article1-819079.aspx |title=నవనీత్ రాయ్ వద్ద నిషాతో తనకు వివాహం జరిగినట్లు ఋజువు చేసే దస్త్తావేజులు నకిలీవి అనటానికి ఋజువు లేదు అని తెలిపిన Chief Judicial Magistrate (హిందుస్తాన్ టైమ్స్ - 01 మార్చి 2012) |access-date=2015-07-22 |website= |archive-date=2015-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402103751/http://www.hindustantimes.com/india-news/9-yrs-later-accused-let-off-in-nisha-sharma-dowry-case/article1-819079.aspx |url-status=dead }}</ref> హిందుస్తాన్ టైంస్ తో దీనిపై మునీష్ స్పందన- ; ''I have suffered a lot in these nine years. But as the judge read the acquittal lines, the first thing that came to my mind was that truth has won.'' ; ''(ఈ తొమ్మిది సంవత్సరాలు నేను పడ్డ బాధలు వర్ణనాతీతం. న్యాయమూర్తి మమ్మల్ని నిర్దోషులుగా తేల్చినపుడు మాత్రం సత్యమే గెలిచినదని నాకు అనిపించినది.)'' నిషా తండ్రి దేవదత్ "కేవలం ఋజువులు లేని కారణాన మాత్రమే వారిని విడుదల చేశారని గమనించండి. ఇది వారి విజయం ఎంత మాత్రం కాదు. మేము పై కోర్టుకి వెళతామన్నది మాత్రం నిజమే." అని తెలిపారు.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=1UFWqawPMH8 యూట్యూబ్ లంకె:మేము పై కోర్టుకు వెళతామన్న దేవదత్ శర్మ (ఐబీఎన్ 01 మార్చి 2012)]</ref><ref>[http://indiatoday.intoday.in/story/nisha-sharma-dowry-case-noida-court-acquits-all-accused/1/176012.html] స్త్రీ సంరక్షణ చట్టాలే అమాయక పురుషులకు విరుద్ధంగా ఉన్నాయా అన్న అనుమానాన్ని వెలిబుచ్చిన ఇండియా టుడే (1 మార్చి 2012)</ref> == అనంతర పరిణామాలు == {{Quote|''"I was to get married on the evening of May 11, 2003. The next morning I was in jail. You can well imagine my state of mind.<ref>[http://www.dailymail.co.uk/indiahome/indianews/article-2108929/Mans-year-dowry-nightmare-jail-finally-ends.html వివాహం చేసుకోవలసిన నేను, జైలు పాలయ్యాను. (డెయిలీ మెయిల్ - 2 మార్చి 2012]</ref>"''}} {{Quote|(''"11 మే 2003 న పెళ్ళికని బయలుదేరిన నేను, ఆ తర్వాతి రోజునే కటకటాల పాలయ్యాను. నా మానసిక స్థితి ఎలా ఉంటుందో మీరు ఊహించుకోగలరు.)"''}} ; ''There was no limit to my humiliation. I went to get married and found myself in jail. It was unbelievable.<ref>[http://www.smh.com.au/national/money-for-nothing-20120409-1wl2q.html నాకు జరిగిన అవమానానికి అంతే లేకుండా పోయింది (సిడ్నీ మార్నింగ్ అవర్ - 10 ఏప్రిల్ 2012)]</ref>'' ; ''(నేను పడ్డ అవమానాలకి, సంఘం నుండి ఎదుర్కొన్న చిన్నచూపుకి అంతే లేకుండా పోయింది. వివాహానికి అని వెళ్ళిన నేను, నమ్మశక్యమే కాని విధంగా ఊచలు లెక్కపెడుతున్నాను.)'' పలు ముఖాముఖి లలో మునీష్, "నిషా తండ్రి దేవ దత్ కి తన కుమార్తె వివాహం చేసుకొనుట ముందే తెలుసు. అయినా ఆయన వార్తాపత్రికలో వివాహ ప్రకటన ని చేశారు. నిషా అది వరకే రాయ్ ని 14 ఫిబ్రవరి 2003 న రహస్యంగా ఒక గుడిలో పెళ్ళి చేసుకొన్నది. 11 మే 2003 న ఊరేగింపుగా వచ్చిన నన్ను వారు తిరస్కరించారు. మేము తిరిగి వెళ్తుండగా మా మీద ఫిర్యాదు చేయబడినదని తెలుసుకొన్నాము. విధవరాలైన నా 68 ఏళ్ళ తల్లి, 75 ఏళ్ళ నా మేనత్త 75 కి.మీ దూరంలో ఉన్న న్యాయస్థానానికి దాదాపు 320 మార్లు ప్రయాణించవలసి వచ్చినది. నిషా కేవలం పది మార్లు వచ్చినది. 31 మే 2003 లో పదవీవిరమణ చేయవలసిన నా తల్లి యొక్క ఉద్యోగం ఈ ఘటన వలన ఊడటమే కాక, ఆమెకి ఎటువంటి పదవీ విరమణ భత్యములు అందలేదు.<ref name=":1" /> 2008లో నేను వివాహం చేసుకొన్నను, కానీ పైసా కట్నం లేకుండా ఆదర్శ వివాహం చేసుకొన్నాను. విచారణ సమయంలో Save Indian Family Foundation లో నేను చురుకుగా పాల్గొన్నాను. అక్కడ నా లాంటి యువకులని చాలా మందిని కలిశాను. తేడా అంతా, నా గురించి ప్రసార మాధ్యమాలు చిత్రీకరించాయి, వారిపై చిత్రీకరించలేదు. అంతే " అని తెలిపాడు. ; ''I faced humiliation for nine years. People used to taunt and say, ‘Kitna dahej maanga tha?’ I was about to get a government job, but that was taken away and even my mother’s retirement benefits were withheld. My brother had a shop, but people took the media there as well. So, his work stopped. At that point in time, my sister-in-law was the only earning member in the family.'' ; ''(తొమ్మిది ఏళ్ళు నేను అవమానాలు ఎదుర్కొన్నాను. ప్రజలందరూ నన్ను రెచ్చగొట్టేలా, 'ఎంత కట్నం అడిగావేంటి?' అనేవారు. నాకు ప్రభుత్వ ఉద్యోగం వచ్చి ఉండేది, కానీ దీనివల్లే అది రాలేదు. నా తల్లి పదవీవిరమణ భత్యాలు కూడా ఆగిపోయాయి. మా అన్నకు ఒక దుకాణం ఉండేది, కానీ ప్రసార మధ్యమాలు ఆయనను కూడా వదలకపోవటంతో, ఆయన పని మానేయవలసి వచ్చినది. అప్పట్లో ఇక మా ఇంట్లో ఎవరయినా సంపాదిస్తూ ఉన్నారంటే, అది మా తమ్ముడి భార్యే.)''<ref>{{Cite web |url=http://www.hindustantimes.com/bollywood/the-film-captures-my-pain-suhaib-ilyasi/article1-832647.aspx |title=ఈ వ్యాజ్యం వల్లే మా కుటుంబం ఛిద్రమైనది - హిందుస్తాన్ టైమ్స్ తో మునీష్ దలాల్ |access-date=2015-09-11 |website= |archive-date=2015-05-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150524061056/http://www.hindustantimes.com/bollywood/the-film-captures-my-pain-suhaib-ilyasi/article1-832647.aspx |url-status=dead }}</ref> వ్యాజ్యాలకి కారణాలు తెలుపుతూ, ఇలా అన్నారు. ; ''She didn’t want to marry me but was scared of her parents. By accusing me falsely, she was trying to get out of the marriage without incurring their anger.<ref>[http://www.smh.com.au/world/india-shifts-dowry-law-against-vindictive-wives-20140704-zsvg8 ఈ వివాహం జరగాకూడదు, తన తల్లిదండ్రుల ఆగ్రహానికీ నిషా గురి కాకూడదు. అందుకే తను ఈ దారి ఎంచుకొన్నది. (సిడ్నీ మార్నింగ్ అవర్ - 4 జూలై 2014)]</ref>'' ; ''(ఆమెకి నన్ను వివాహాం చేసుకొనటం ఇష్టం లేదు కానీ ఆమె తన తల్లిదండ్రులకి భయపడినది. వారి కోపానికి గురి కాకుండా, ఈ వివాహాన్ని తప్పించే ప్రయత్నంలోనే భాగంగానే నాపై తప్పుడు నేరారోపణలు చేసినది.)'' మునీష్ తరపు న్యాయవాది, రాయ్ తండ్రి నష్టపరిహారాలని కోరతాం అని తెలిపారు. ఈ తీర్పుని సవాలు చేస్తామని నిషా తండ్రి తెలిపారు. విచారణలో కోర్టు నిషా పెళ్ళికి ముందే నవనీత్ తో ప్రేమ వ్యవహారం నడిపినదని తెలుసుకొన్నది. నిషా కూడా దీనికి ఒప్పుకొన్నా, వివాహ దస్త్రాలలో సంతకం మాత్రం తనది కాదని తెలిపినది.<ref name=":1" /> ; ''I never spoke to the media before because I don’t want to become an iron man, like the iron lady, Nisha Sharma. I had a love cum arranged marriage in 2008..even then I didn’t speak about it.'' ; ''(ఇప్పటి వరకూ నేను ప్రసార మాధ్యమాలతో ఎందుకు మాట్లాడలేదంటే, నిషా శర్మ ఉక్కు వనిత అయినట్లు, నేను ఉక్కు మనిషిని కాదలచుకోలేదు. 2008 లో నేను ప్రేమించి, పెద్దలను ఒప్పించి పెళ్ళి చేసుకొన్ననూ, దాని గురించి కూడా నేను మాట్లాడలేదు.)'' == నిషా శర్మ పై వరకట్న వేధింపు ఆరోపణలు == జనవరి 2013 లో తమ్ముడి జ్ఞానేశ్వర్ శర్మ భార్య మనీషా శర్మ, నిషా పై, తన తమ్ముడి పై ఫిర్యాదు చేసింది. అప్పటికే సంతానం కలిగిని మనీషా శర్మని పన్నెండు లక్షల అదనపు కట్నాన్ని కోరారని అది సమకూర్చకపోవటంతో శారీరకంగా హింసించారని వ్యాజ్యం వేశారు. ఎఫ్ ఐ ఆర్ ప్రకారం దేవదత్ శర్మ, అతని భార్య హేమలతా శర్మ, జ్ఞానేశ్వర్ శర్మ, ఆడపడుచు నిషా శర్మ ఈ వేధింపులకు పాల్పడ్డారు. మనీషాను గెంటివేసి ఇప్పుడు వారు రెండవ వివాహం చేసుకొనేందుకు సిద్ధపడ్డారు. దీంతో వారిపై 498ఏ, 506 (చంపుతామని బెదిరించటం), 504 (దుర్భాషలాడటం) 406 (ఆస్తులను కబ్జా చేసుకొనటం) సెక్షనుల క్రింద కేసు కట్టారు. 2013 జనవరి 8 న పోలీసులు జ్ఞానేశ్వర్ శర్మను అదుపులోకి తీసుకొన్నారు. మిగతా ముగ్గురు ముద్దాయిలు పరారీలో ఉన్నందున, పోలీసులు వారి కొరకు గాలిస్తున్నారు. మనీషా తండ్రి విజయ్ శర్మ నవభారత్ టైంస్ పత్రికతో - ;''నా కుమార్తెని మానసికంగా, శారీరకంగా చిత్రవధ చేశారు. ఎన్నో మార్లు మేము సర్దిచెప్పటానికి చూసినా వారు మా మాటని పెడచెవిన పెట్టారు. చివరకు నా కుమార్తెని ఇంటి నుండి గెంటి వేశారు. చేసేది లేక తనని నా ఇంటికి తెచ్చుకొన్నాను. న్యాయం కోసం న్యాయస్థానాన్ని ఆశ్రయించాము.<ref name=":0">[http://navbharattimes.indiatimes.com/state/uttar-pradesh/noida/Dowry-case-against-Nisha-Sharma/articleshow/17958708.cms నిషా పై వరకట్న వేధింపు వ్యాజ్యం (నవభారత్ టైమ్స్ - 10 జనవరి 2013)]</ref>'' == ఇవి కూడా చూడండి == * [[భర్త పట్ల క్రౌర్యం]] * [[సుహైబ్ ఇల్యాసీ]] * [[పురుషులపై హింస]] == మూలాలు == <div style="height: 220px; overflow: auto; padding: 3px; border:1px solid #AAAAAA; reflist2">{{reflist|colwidth=30em}}</div> [[వర్గం:పురుషులపై హింస]] [[వర్గం:గృహ హింస]] [[వర్గం:వరకట్న వేధింపు చట్టం యొక్క దుర్వినియోగం]] [[వర్గం:భర్త పట్ల క్రౌర్యం]] 7gpfvyh3joxhqasmoopsjp73yfcnle9 4956237 4956234 2026-09-11T09:22:38Z Veera.sj 9700 /* నేపథ్యం */ మూలాలు 4956237 wikitext text/x-wiki {{పురుషులపై హింస}} '''నిషా శర్మ వరకట్న వేధింపు వ్యాజ్యం ''' ([[:en:Nisha Sharma dowry case|Nisha Sharma dowry case]]) నిషా శర్మ అనే యువతి తనకి కాబోయే భర్త అయిన మునీష్ దలాల్, వివాహ సమయంలో వరకట్న వేధింపులకి గురిచేశాడని అతనిపై, అతని కుటుంబ సభ్యుల పై 2003 లో నమోదు చేసిన చట్టపరమైన వ్యాజ్యం.<ref name=":2" /> దేశీయ ప్రసార మాధ్యమాలలోనే కాక అంతర్జాతీయ ప్రసార మాధ్యమాలలో కూడా ఈ వ్యాజ్యానికి సంబంధించిన ప్రసారాలు జరిగాయి. నిషా శర్మ ప్రపంచవ్యాప్తంగా యువతుల ప్రతినిధిగా (Youth Icon), ఆదర్శ యువతిగా (Role Model), ఉక్కు మహిళగా (Iron Lady) చిత్రీకరించబడింది. 2012 లో ఈ వ్యాజ్యంలో అందరు ముద్దాయిల (వరుడు మునీష్ దలాల్, వరుడి తల్లి విద్యా దలాల్, వరుడి మేనత్త సావిత్రి శర్మ, నిషా మాజీ ప్రియుడు నవనీత్ రాయ్) నిర్దోషత్వం ఋజువు కావటంతో ఈ వ్యాజ్యం ముగిసినది.<ref name=":2">{{Cite web |url=http://www.ibnlive.com/news/india/nisha-dowry-case-451404.html |title=సాక్ష్యాధారాలు లేకపోవటంతో ముద్దాయిలను వదిలి వేసిన గౌతం బుద్ధ్ నగర్ డిస్ట్రిక్ట్ కోర్టు (ఐబీఎన్ లైవ్ 01 మార్చి 2012 |access-date=2015-07-21 |archive-date=2015-10-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151005121926/http://www.ibnlive.com/news/india/nisha-dowry-case-451404.html |url-status=dead }}</ref> అయితే, ఏ వరకట్న వేధింపులకి తాను గురైనదని నిషా శర్మ అభియోగాలు చేసినదో, అవే అభియోగాలు తన మరదలు (తమ్ముడి భార్య) నిషా శర్మతోబాటు, వారి కుటుంబ సభ్యులపై 2013 లో చేసింది. స్త్రీని కాపాడటానికి రక్షణ కవచంగా (shield) రూపొందించిన చట్టాలనే దుర్వినియోగపరచి ఆయుధంగా (weapon) వాడుకుంటే, ఆ ఆయుధానికి అదే స్త్రీ ఎలా బలిపశువు అవుతుందో తెలుపటానికి నిషా శర్మ ఉదంతమే ఒక కచ్చితమైన ఉదాహరణగా మిగిలిపోయింది.<ref name=":0" /> == నేపథ్యం == సాఫ్టువేర్ ఇంజినీరింగ్ విద్యార్థిని అయిన 21 సంవత్సరాల నిషా శర్మని, పాఠశాలలో కంప్యూటర్ అధ్యాపకుడైన 25 సంవత్సరాల మునీష్ దలాల్ కి ఇచ్చి మార్చి 11, 2003 న [[నోయిడా]] పట్టణంలో వివాహం జరపాలని పెద్దలు నిశ్చయించారు. ఒక వార్తాపత్రికలో '''వరుడు కావలెను ''' ప్రకటనకి మునీష్ స్పందించటంతో ఈ వివాహం ఖరారు అయినది. "కష్టపడే వ్యక్తిత్వం గల వాడని, తెలివైన వాడని, ఇటువంటి వాడే నాకు సరిపోతాడని అప్పట్లో నేను అనుకొన్నాను." అని తర్వాత నిషా ఒక పత్రికా ముఖాముఖిలో అన్నది. నిషా శర్మ తండ్రి దేవ్ దత్ శర్మ నోయిడాలోని కారు బ్యాటరీలను ఉత్పత్తి చేసే ఒక కార్మాగారానికి యజమాని. వరకట్నంలో భాగంగా కానుకలన్నీ రెండేసి (ఒకటి వరుడికి, రెండవది అతని సోదరునికి) ఇవ్వాలని ముందే నిర్ణయించబడింది. ఆ ప్రకారంగా రెండు ఫ్రిజ్ లు, రెండు ఏసీలు, రెండు వాషింగ్ మషీన్ లు, రెండు టెలివిజన్ లు, ఒక మైక్రోవేవ్ ఓవెన్, ఒక మారుతి ఎస్టీం కారుని ఇచ్చారు. కారు తాళం చెవిని మునీష్ చేతిలో పెడుతూ, "నీ ముఖంలో సంతోషాన్నే, మా అమ్మాయి ముఖంలో కూడా చూడదలచుకొన్నాను." అని దేవదత్ శర్మ అన్నాడు. ఇవన్నీ తాము ఇష్టపూర్వకంగానే ఇచ్చామని, కానీ మగపెళ్ళివారి ధనదాహానికి హద్దే లేకుండా పోవటంతో తాము పోలీసులను ఆశ్రయించవలసి వచ్చింది అని తెలిపారు. <ref name=":3">[http://www.tribuneindia.com/2003/20030525/herworld.htm#1 కట్నకానుకలు, లాంఛనాల వివరాలు (ట్రిబ్యూన్ ఇండియా - 25 మే 2003)]</ref> కుమార్తె వివాహం కోసం 10 సంవత్సరాలుగా శర్మ దాచుకొన్న ధనంతో ఈ కానుకలని కొన్నారు. వరుడు ఊరేగింపుతో కళ్యాణ వేదికకి చేరుకొన్నాడు. శుభముహూర్తం కాసేపట్లో ఉండగనే వరుడి తల్లి రూ.12 లక్షలు, మరొక కారు అదనపు కట్నాన్ని కోరినది అని ఆరోపణ.<ref name=":1">{{Cite web|last=Vashishtha|first=Akash|date=2012-03-02|title=Noida man's 10-year dowry nightmare in jail ends|url=https://www.indiatoday.in/india/north/story/noida-man-10-year-dowry-nightmare-in-jail-ends-94790-2012-03-01|access-date=2026-08-30|website=India Today|language=en}}</ref> అదనపు కట్నకానుకలు ఇవ్వలేమని దేవదత్ చెప్పుకోవటంతో మునీష్ తల్లి విద్యా దలాల్ వివాహ వేదికలో బీభత్సం సృష్టించిందని తనని చెంపదెబ్బ కొట్టిందని దేవదత్ తెలిపాడు.<ref name=":3" /> అప్పటికే 2000 మంది అతిథులు కళ్యాణ వేదికకి చేరుకొన్నారు. తన సోదరుని ద్వారా, తమ కుటుంబం, వరుని కుటుంబం మధ్య స్వల్ప ఘర్షణ చోటు చేసుకొన్నదని, వారి కుటుంభాల మధ్య వాగ్వాదం నడుస్తోన్నదని నిషా (వధువు) తెలుసుకొంది.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/3027683.stm వరుడు అదనపు కట్నాన్ని అడుగుతున్నాడని సోదరుని ద్వారా తెలుసుకొన్న నిషా పోలీసులను పిలిపించినది (బిబిసి - 14 మే 2003)]</ref> తండ్రికి జరిగిన అవమానానికి ఆమెలో ఆగ్రహావేశాలు కట్టలు తెంచుకోవటంతో పోలీసులకి కబురు పంపినది.<ref name=":3" /> ఊరేగింపు వెనక్కి పంపబడింది. ఆ తర్వాతి రోజే వికాస్ పురి లోని తన స్వగృహం లోనే మునీష్ ని పోలీసులు అదుపులోకి తీసుకొన్నారు. పరారీలో ఉన్న ఇతర బంధువుల కోసం గాలించారు. మునీష్ తల్లి విద్యా దలాల్ ని 15 మే న పోలీసులు అదుపులోకి తీసుకొన్నారు. {{Quote box| I am glad I did not get married to Munish. They could have done anything to me later on.<br>(మునీష్ నన్ను పెళ్ళాడకపోయినందుకు నేను సంతోషిస్తున్నాను. తర్వాత వారు నన్ను ఏమయినా చేసి ఉండవచ్చు.)''}} కొంత కాలానికి నిషా సహ విద్యార్థి అయిన నవనీత్ రాయ్ నిషాతో తనకి గడచిన ఐదేళ్ళుగా సంబంధమున్నదని, వారు రహస్యంగా పెళ్ళి కూడా చేసుకొన్నాడని ముందుకు వచ్చాడు. దేవ దత్ కుటుంబానికి మచ్చ తేవటానికే నవనీత్ అబద్ధాలు చెబుతున్నారని నిషా తండ్రి వాపోయారు. తొలుత నిషా నవనీత్ ని ఇష్టపడినది వాస్తవమేనని, కానీ రాయ్ నిరుద్యోగి కావటంవలన సంపన్నురాలైన నిషాని వివాహమాడి తన జీవితాన్ని స్థిరపరచుకోవాలని చూడటం వలన దేవ దత్ నిషా-నవనీత్ ల వివాహాన్ని వ్యతిరేకించాడని తెలిపాడు. దీనితో నిషా నవనీత్ తో సంబంధాన్ని రద్దు చేసుకొన్నదని, దాని తర్వాత నవనీత్ నిషాతో అసభ్యంగా ప్రవర్తించాడని, అందుకు నిషా కళాశాలలో లిఖితపూర్వక ఫిర్యాదు చేయగా, అతనిని కళాశాల నుండి తొలగించారని తెలిపారు.<ref name=":3" /> తమ ఊరేగింపును పెళ్ళి మండపం యొక్క ప్రవేశ ద్వారం వద్దనే ఆపివేయబడ్డదని, మగపెళ్ళి వారికి గదులను ఏర్పాటు చేయలేకపోవటం పై దేవదత్ క్షమాపణలు కోరుతూ తమను వేడుకొన్నాడని, మునీష్ తల్లి విద్య తెలిపింది. ఇది తమకి అవమానం అని విద్య చెబుతోన్నా, దేవదత్ లో ఎటువంటి కదలిక లేదని తెలిపింది. దీనితో అక్కడ వాగ్వివాదం జరిగిందని, అవమానం భరించలేక మగపెళ్ళివారు వెనుదిరిగారని, మార్గమధ్యంలోనే తమపై వరకట్న వేధింపు చట్టం క్రింద FIR చేయబడ్డదని వారికి తెలిసింది అని తెలిపింది.<ref name=":1" /> ఇది ఇలా ఉంటే, మరొక ప్రక్క వరుడి కుటుంబం తాము ఎటువంటి అదనపు కట్నం కోరలేదని, వరుడు ఊరేగింపుగా వచ్చినపుడు అతడికి స్వాగతం పలికే దిక్కే లేకపోవటం, పైగా వధువు తండ్రే వరుని తల్లిపై దాడికి పాల్పడ్డటంతో, పోలీసులని పిలిపించింది తామే నని, వధువు కాదని తెలిపారు. ఘర్షణకి కారణం తాము కాదని, నవనీత్ రాయ్ అని వారు తెలిపారు. తన స్నేహితులతో నవనీత్ కళ్యాణ వేదికకి వచ్చాడని, వధువు తల్లితో అది వరకే వారికి జరిగిన వివాహం గురించి తెలిపాడని అన్నారు. వధువు తండ్రేమో ఇవి నిరాధార నేరారోపణలని, తన ఆరోపణలకి సాక్ష్యాలుగా వీడియో రికార్డింగులు ఉన్నవని తెలిపారు. == ప్రసార మాధ్యమాల స్పందన == మునీష్ తల్లిని అదుపులోకి తీసుకోవటంతో జాతీయ అంతర్జాతీయ ప్రసార మాధ్యమాలు రంగంలోకి దిగాయి. పలు వార్తాపత్రికలలో ఈ వార్త మొదటి పేజీలో ప్రచురించబడింది. దేశవ్యాప్తంగా, అంతర్జాతీయంగా నిషాని వివాహమాడటానికి పలువురు యువకులు ముందుకు వచ్చారు. ఆమెతో ముఖాముఖి కోసం పలువురు ఆమె ఇంటి ముంగిట వాలారు. స్త్రీ హక్కుల కార్యకర్తలు, ఇరుగు-పొరుగు వారు, ఇతర శ్రేయోభిలాషులు ఆమెని అభినందించారు. ఒక రాజకీయ పార్టీ స్థానిక ఎన్నికలలో ఆమెని పోటీ చేయమని ఆహ్వానించింది. తనకి ఆ ఉద్దేశం లేదని, తన విద్యాభ్యాసాన్ని కొనసాగిస్తానని, భవిష్యత్తులో తాను చేసుకోబోయే పెళ్ళి పెద్దలు కుదిర్చినదే అయి ఉండాలని తాను ఆశిస్తున్నట్లు తెలిపినది. అంతర్జాతీయ వార్తాపత్రికలు, భారతదేశంలో వరకట్న జాడ్యం చాప క్రింద నీరు వలె ఎలా నిగూఢమై ఉన్నదో ప్రస్తావించినవి. ఇక్కడి వరకట్న వ్యవస్థ, వరకట్న వ్యతిరేక చట్టాలు, సతీ సహగమనము, భ్రూణ హత్య లని వేలెత్తి చూపినవి. మొదట అధిక కట్నానికి ఒప్పుకోవటమే తప్పు అని, తర్వాత కట్నం మొత్తం పెరిగినపుడు పెళ్ళినే రద్దు చేసుకోవటం మరొక తప్పని కొన్ని ప్రసార మాధ్యమాలు విమర్శించాయి. ఒక వాణిజ్య ప్రకటనలో దీన్ని హాస్యాస్పదంగా వాడుకోవటం జరిగింది. ఔట్ లుక్ ఇండియా గడచిన మూడు సంవత్సరాలలోనే 7,000 స్త్రీల జీవితాలని వరకట్న వేధింపులు బలి తీసుకున్నాయని ఒక లెక్క వేసింది. శారీరకంగా, మానసికంగా, భావోద్వేగ పరంగా ఇలా ఎందరో అబలలు క్షోభకి గురవుతున్నారని తెలిపినది. మహిళా సంఘాల వ్యాఖ్యలు- * ఆదిలోనే అధిక కట్నానికి ఒప్పుకొని వధువు తల్లిదండ్రులు తప్పుడు సంకేతాలు పంపారు * నేను వివాహాలకి హాజరు కాను. దాదాపు అన్ని వివాహాలలోనూ వరకట్న మహమ్మారి నిగూఢమై ఉంటుంది. ఈ ఆర్థిక భారాన్ని తట్టుకోలేకనే, జన్మించబోయేది ఆడశిశువు అని తెలియగనే మన దేశంలో భ్రూణ హత్యలు జరుగుతున్నాయి <ref>[http://www.cbsnews.com/news/for-love-of-money వరకట్నాలను చూడలేక వివాహ వేడుకలకి అసలు హాజరు కావటమే మానుకొన్న మహిళా సంఘ కార్యకర్త (సిబియస్ న్యూస్ - 03 అక్టోబరు 2003)]</ref> * ఈ ఒక్క నిరసన స్త్రీజాతికి కొండంత అండని ఇచ్చినది అనూహ్యమైన ఈ స్పందనని చూచి నిషా నివ్వెరపోయింది. ఆ సందర్భంలో ఈ విధంగా అన్నది. ; ''I want to become a symbol for the girls. Dowry is a black spot on our country or I can say on the earth.'' ; ''(నేను యువతుల ప్రతినిధిగా నిలబడదలచుకొన్నాను. వరకట్న జాడ్యం ఈ దేశానికే, ఆ మాటకొస్తే ఈ ప్రపంచానికే మాయని మచ్చ.)'' == వివాహం == 19 నవంబరు 2003 లో నిషా, అశ్విన్ శర్మ అనే కంప్యూటర్ ఇంజినీరుని కేవలం 75 మంది అతిథులతో నోయిడా లోనే వివాహమాడినది. ఒక బంగారు నెక్ల్సెస్ ని మాత్రం నిషా తండ్రి దేవ దత్ బహూకరించారు. వివాహ విషయం గురించి ముందే తెలుసుకొన్న మునీష్, రాయ్ లు నిషా చట్టపరంగా తమతమ భార్య అని, ఈ వివాహాన్ని ఆపు చేయమని న్యాయస్థానానికి విన్నవించుకొన్నారు. నిషా తల్లిదండ్రులు ఆ రోజు సాయంత్రం జరగవలసిన వివాహాన్ని చట్టపరమైన ఇబ్బందుల బారిన పడకుండా ఉండటానికి తెల్లవారు ఝామున గం. 3 కే అవగొట్టారు. ఈ సందర్భంగా దేవ దత్ శర్మ "తన కుమార్తెకి వివాహం జరిపించటమే ప్రతి తండ్రి ప్రథమ కర్తవ్యం. దానిని నిర్వర్తించగలిగినందుకు నాకు సంతోషంగా ఉంది" అని వ్యాఖ్యానించారు.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/3283989.stm ఎట్టకేలకు కుమార్తె వివాహమైనందుకు సంతోషించిన దేవదత్ శర్మ (బిబిస్ - 19 నవంబర్ 2003)]</ref> తమకి ఎటువంటి కోర్టు నోటీసులు అందలేదని చట్టం ఏ విధమైన నిర్ణయం తీసుకొన్నా, నిషా కున్న కోట్లాది అభిమానులు ఆమె వైవాహిక జీవితం సుఖసంతోషాలతో నిండాలని కోరుకొంటున్నారు. == ఓప్రా విన్ఫ్రీ షో == జనవరి 2004 లో నిషా, తన భర్త, సోదరుడు ప్రపంచవ్యాప్తంగా వీక్షించబడే ఓప్రా విన్ఫ్రీ షోకి ఆహ్వానించబడ్డారు. [[అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు|అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాల]] లో జన్మించటం తమ అదృష్టమని ఓప్రా వీక్షకలకి తెలిపారు. "చీకటి యుగం నుండి బయటపడే హక్కు"గా ఈ ఘటనని వారు పేర్కొన్నారు.<ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/Nisha-invited-to-Oprah-Show/articleshow/412789.cms ఓప్రా విన్ఫ్రీ షో కు ఆహ్వానించబడ్డ నిషా శర్మ (టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా - 9 జనవరి 2004)]</ref> == పాఠ్యాంశం గా ఈ ఘటన == 2004 లో, ఇంకా ఈ వ్యాజ్యం విచారణ దశలోనే ఉండగా న్యూ ఢిల్లీకి చెందిన రాష్ట్ర విద్యాబోధన పరిశోధన, శిక్షణ పరిపాలక సంస్థ (State Board of Educational Research and Training) ఆరవ తరగతి ఆంగ్ల పాఠ్యపుస్తకంలో ఈ ఘటనని ''Man in Jail over Dowry Demand'' అనే పేరుతో పాఠ్యాంశంగా ప్రచురించింది. 2003లో ఒక వార్తాపత్రికలో వచ్చిన కథనం ఆధారంగా ఈ పాఠ్యాంశం రూపొందించబడింది. పెళ్ళిపందిరి నుండే వరుడిని అదుపులోకి తీసుకొన్నట్లు ఒక కార్టూనుని కూడా ఇందులో చేర్చారు.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/3696562.stm స్కూలు పాఠ్యాంశంగా నిషా శర్మ ఉదంతం (బిబిసి - 29 సెప్టెంబరు 2004)]</ref> మునీష్ దీనిపై పరువునష్టం వ్యాజ్యాన్ని కూడా వేశారు.<ref>[http://www.telegraphindia.com/1040918/asp/nation/story_3773408.asp (ద టెలిగ్రాఫ్ - 18 సెప్టెంబరు 2004)]</ref> మునీష్ తల్లి విద్యా దలాల్, తను పూర్వం పనిచేసిన పాఠశాలలో ఈ పాఠ్యం బోధించబడుతోందని, తనకున్న మంచి పేరుని ఇది భ్రష్టు పట్టించినదని తెలిపినది. వారి తరపు న్యాయవాది ఢిల్లీ ప్రభుత్వాన్ని, విద్యా విభాగాన్ని చట్టపరంగా సవాలు చేస్తున్నట్లు తెలిపారు. మునీష్ తల్లికి పెన్షన్, ఇతర పదవీవిరమణ భత్యాలు అందటం లేదని న్యాయవాది వాపోయారు. == విచారణ, తీర్పు == [[దస్త్రం:Judiciary of India.png|alt=Judiciary of India|thumb|భారతదేశ న్యాయవ్యవస్థ]] ; "It was pre-planned. Nisha's father D.D. Sharma placed a matrimonial ad in a newspaper February 14, 2003 - the day when she and Navneet Rai allegedly got married at a temple. Sharma knew of Nisha's alleged affair but still put the ad," Vidya said, recalling their ordeal.<ref name=":1" /> ; "ఇదంతా ఒక పథకం. 14 ఫిబ్రవరి 2003 న నిషా-నవనీత్లు గుడిలో పెళ్ళి చేసుకొన్నారని తెలిసి అదే రోజు వరుడు కావలెను అని ప్రకటన చేశాడు." అని విద్యా (మునీష్ తల్లి) తెలిపింది, తాము పడ్డ అగచాట్లను గుర్తుకు చేసుకొంటూ. మునీష్, అతని తల్లి విద్యా, మేనత్త సావిత్రి శర్మ ల పై నోయిడాలో వ్యాజ్యం నమోదయినది. విచారణలో భాగంగా జైలు జీవితం గడుపుతున్న మునీష్ ని ఇతర ఖైదీలు "దురాశపరుడి"గా సంబోధించటంతో అక్కడ స్వల్ప ఘర్షణ చోటు చేసుకొన్నది.<ref>[http://www.tribuneindia.com/2003/20030521/ncr1.htm మునీష్ తో కయ్యానికి దిగిన ఇతర ఖైదీలు (ట్రిబ్యూన్ ఇండియా - 21 మే 2003)]</ref> దీంతో మునీష్ కి గాయాలయ్యాయి. ఈ ఘటన పై జాతీయ మానవ హక్కుల అధికార వర్గానికి వారి తరపు న్యాయవాది విజ్ఞప్తి చేసుకొన్నారు. మునీష్ తనని వివాహేతర సంబంధాలున్నాయని, తనకి ఇద్దరు భర్తలున్నారని దూషించాడు అన్న నిషా వ్యాజ్యం పై ప్రతివ్యాజ్యం వేశారు. ఇండియన్ ఎక్స్ప్రెస్ తో 2012లో మునీష్ - ; ''The next nine years, I watched the woman who ruined me and my family become the darling of the country. She appeared on talk shows, won awards, documentaries were made on her. I lost my friends, job prospects and peace of mind. There is much she has to answer for.<ref>[http://archive.indianexpress.com/news/-nisha-hero-of-class-vi-book--i-m-one-with-no-principles-/919077/0 నా ప్రశ్నలకు నిషా సమాధానం చెప్పాలి (ఇండియన్ ఎక్స్ప్రెస్ - 2 మార్చి 2012)]</ref>'' ; ''(తర్వాతి తొమ్మిది సంవత్సరాలు, నా జీవితాన్ని నాశనం చేసిన ఒక స్త్రీ దేశ ప్రజల అభిమానాన్ని చూరగొనడం నేను చూశాను. ఈ విషయాన్ని తాను కార్యక్రమాలలో చర్చించినది, బహుమానాలు గెలుచుకొన్నది, తన పై లఘుచిత్రాలు తీయబడ్డవి. నా స్నేహితులని, ఉద్యోగావకాశాలని, మానసిక ప్రశాంతతని నేను కోల్పోయాను. తన నుండి వీటన్నిటికీ నాకు సమాధానం కావాలి.)'' 29 ఫిబ్రవరి 2012 లో నేరారోపణలకి ఋజువులు లేని కారణాన మునీష్ ని అతని కుటుంబ సభ్యులని విడుదల చేశారు. పెళ్ళి రోజున మునీష్ దలాల్ 12 లక్షల అదనపు కట్నం అడిగినట్లు నిరూపించటానికి తగినన్ని సాక్ష్యాధారాలు లేకపోవటంతో ఛీఫ్ జుడిషియల్ మేజిస్ట్రేట్ (CJM) ఈ నిర్ణయానికి వచ్చారు.<ref name=":2" /> ప్రవేశపెట్టబడిన సాక్షులు ఎవరి సంబంధీకులు కారని తేల్చారు. నిషా శర్మకు నవనీత్ రాయ్ తో సన్నిహిత సంబంధాలున్నాయని, అతనిని వివాహమాడదలచుకొన్నదని, అయితే, ఇరువురి వైపు పెద్దలు దీనిపై ఒక ఏకాభిప్రాయానికి రాలేకపోయారని, అందుకే నిషాను మునీష్ కు ఇచ్చి వివాహం చేయాలని దేవదత్ నిర్ణయించుకొన్నాడని, కానీ ఈ నిర్ణయం నిషా అభీష్టాలకు వ్యతిరేకం కావటంతో తానే ఈ కట్టుకథ అల్లినది అని CJM తన ఆర్డర్ లో పేర్కొన్నారు.<ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/city/noida/Rebel-brides-dowry-charge-junked/articleshow/12090709.cms ఇష్టం లేని వివాహాన్ని తప్పించటానికే నిషా కట్టు కథ అల్లినది అని తెలిపిన Chief Judicial Magistrate (టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా - 1 మార్చి 2012)]</ref> తప్పుడు వివాహ దస్తావేజులని సృష్టించాడు అని నిషా ఆరోపించిన నవనీత్ రాయ్ ని కూడా న్యాయస్థానం విడుదల చేసింది. దస్తావేజులు నకిలీవి అనే ఋజువులు లేకపోవటంతో న్యాయస్థానం ఈ నిర్ణయానికి వచ్చింది.<ref>{{Cite web |url=http://www.hindustantimes.com/india-news/9-yrs-later-accused-let-off-in-nisha-sharma-dowry-case/article1-819079.aspx |title=నవనీత్ రాయ్ వద్ద నిషాతో తనకు వివాహం జరిగినట్లు ఋజువు చేసే దస్త్తావేజులు నకిలీవి అనటానికి ఋజువు లేదు అని తెలిపిన Chief Judicial Magistrate (హిందుస్తాన్ టైమ్స్ - 01 మార్చి 2012) |access-date=2015-07-22 |website= |archive-date=2015-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402103751/http://www.hindustantimes.com/india-news/9-yrs-later-accused-let-off-in-nisha-sharma-dowry-case/article1-819079.aspx |url-status=dead }}</ref> హిందుస్తాన్ టైంస్ తో దీనిపై మునీష్ స్పందన- ; ''I have suffered a lot in these nine years. But as the judge read the acquittal lines, the first thing that came to my mind was that truth has won.'' ; ''(ఈ తొమ్మిది సంవత్సరాలు నేను పడ్డ బాధలు వర్ణనాతీతం. న్యాయమూర్తి మమ్మల్ని నిర్దోషులుగా తేల్చినపుడు మాత్రం సత్యమే గెలిచినదని నాకు అనిపించినది.)'' నిషా తండ్రి దేవదత్ "కేవలం ఋజువులు లేని కారణాన మాత్రమే వారిని విడుదల చేశారని గమనించండి. ఇది వారి విజయం ఎంత మాత్రం కాదు. మేము పై కోర్టుకి వెళతామన్నది మాత్రం నిజమే." అని తెలిపారు.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=1UFWqawPMH8 యూట్యూబ్ లంకె:మేము పై కోర్టుకు వెళతామన్న దేవదత్ శర్మ (ఐబీఎన్ 01 మార్చి 2012)]</ref><ref>[http://indiatoday.intoday.in/story/nisha-sharma-dowry-case-noida-court-acquits-all-accused/1/176012.html] స్త్రీ సంరక్షణ చట్టాలే అమాయక పురుషులకు విరుద్ధంగా ఉన్నాయా అన్న అనుమానాన్ని వెలిబుచ్చిన ఇండియా టుడే (1 మార్చి 2012)</ref> == అనంతర పరిణామాలు == {{Quote|''"I was to get married on the evening of May 11, 2003. The next morning I was in jail. You can well imagine my state of mind.<ref>[http://www.dailymail.co.uk/indiahome/indianews/article-2108929/Mans-year-dowry-nightmare-jail-finally-ends.html వివాహం చేసుకోవలసిన నేను, జైలు పాలయ్యాను. (డెయిలీ మెయిల్ - 2 మార్చి 2012]</ref>"''}} {{Quote|(''"11 మే 2003 న పెళ్ళికని బయలుదేరిన నేను, ఆ తర్వాతి రోజునే కటకటాల పాలయ్యాను. నా మానసిక స్థితి ఎలా ఉంటుందో మీరు ఊహించుకోగలరు.)"''}} ; ''There was no limit to my humiliation. I went to get married and found myself in jail. It was unbelievable.<ref>[http://www.smh.com.au/national/money-for-nothing-20120409-1wl2q.html నాకు జరిగిన అవమానానికి అంతే లేకుండా పోయింది (సిడ్నీ మార్నింగ్ అవర్ - 10 ఏప్రిల్ 2012)]</ref>'' ; ''(నేను పడ్డ అవమానాలకి, సంఘం నుండి ఎదుర్కొన్న చిన్నచూపుకి అంతే లేకుండా పోయింది. వివాహానికి అని వెళ్ళిన నేను, నమ్మశక్యమే కాని విధంగా ఊచలు లెక్కపెడుతున్నాను.)'' పలు ముఖాముఖి లలో మునీష్, "నిషా తండ్రి దేవ దత్ కి తన కుమార్తె వివాహం చేసుకొనుట ముందే తెలుసు. అయినా ఆయన వార్తాపత్రికలో వివాహ ప్రకటన ని చేశారు. నిషా అది వరకే రాయ్ ని 14 ఫిబ్రవరి 2003 న రహస్యంగా ఒక గుడిలో పెళ్ళి చేసుకొన్నది. 11 మే 2003 న ఊరేగింపుగా వచ్చిన నన్ను వారు తిరస్కరించారు. మేము తిరిగి వెళ్తుండగా మా మీద ఫిర్యాదు చేయబడినదని తెలుసుకొన్నాము. విధవరాలైన నా 68 ఏళ్ళ తల్లి, 75 ఏళ్ళ నా మేనత్త 75 కి.మీ దూరంలో ఉన్న న్యాయస్థానానికి దాదాపు 320 మార్లు ప్రయాణించవలసి వచ్చినది. నిషా కేవలం పది మార్లు వచ్చినది. 31 మే 2003 లో పదవీవిరమణ చేయవలసిన నా తల్లి యొక్క ఉద్యోగం ఈ ఘటన వలన ఊడటమే కాక, ఆమెకి ఎటువంటి పదవీ విరమణ భత్యములు అందలేదు.<ref name=":1" /> 2008లో నేను వివాహం చేసుకొన్నను, కానీ పైసా కట్నం లేకుండా ఆదర్శ వివాహం చేసుకొన్నాను. విచారణ సమయంలో Save Indian Family Foundation లో నేను చురుకుగా పాల్గొన్నాను. అక్కడ నా లాంటి యువకులని చాలా మందిని కలిశాను. తేడా అంతా, నా గురించి ప్రసార మాధ్యమాలు చిత్రీకరించాయి, వారిపై చిత్రీకరించలేదు. అంతే " అని తెలిపాడు. ; ''I faced humiliation for nine years. People used to taunt and say, ‘Kitna dahej maanga tha?’ I was about to get a government job, but that was taken away and even my mother’s retirement benefits were withheld. My brother had a shop, but people took the media there as well. So, his work stopped. At that point in time, my sister-in-law was the only earning member in the family.'' ; ''(తొమ్మిది ఏళ్ళు నేను అవమానాలు ఎదుర్కొన్నాను. ప్రజలందరూ నన్ను రెచ్చగొట్టేలా, 'ఎంత కట్నం అడిగావేంటి?' అనేవారు. నాకు ప్రభుత్వ ఉద్యోగం వచ్చి ఉండేది, కానీ దీనివల్లే అది రాలేదు. నా తల్లి పదవీవిరమణ భత్యాలు కూడా ఆగిపోయాయి. మా అన్నకు ఒక దుకాణం ఉండేది, కానీ ప్రసార మధ్యమాలు ఆయనను కూడా వదలకపోవటంతో, ఆయన పని మానేయవలసి వచ్చినది. అప్పట్లో ఇక మా ఇంట్లో ఎవరయినా సంపాదిస్తూ ఉన్నారంటే, అది మా తమ్ముడి భార్యే.)''<ref>{{Cite web |url=http://www.hindustantimes.com/bollywood/the-film-captures-my-pain-suhaib-ilyasi/article1-832647.aspx |title=ఈ వ్యాజ్యం వల్లే మా కుటుంబం ఛిద్రమైనది - హిందుస్తాన్ టైమ్స్ తో మునీష్ దలాల్ |access-date=2015-09-11 |website= |archive-date=2015-05-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150524061056/http://www.hindustantimes.com/bollywood/the-film-captures-my-pain-suhaib-ilyasi/article1-832647.aspx |url-status=dead }}</ref> వ్యాజ్యాలకి కారణాలు తెలుపుతూ, ఇలా అన్నారు. ; ''She didn’t want to marry me but was scared of her parents. By accusing me falsely, she was trying to get out of the marriage without incurring their anger.<ref>[http://www.smh.com.au/world/india-shifts-dowry-law-against-vindictive-wives-20140704-zsvg8 ఈ వివాహం జరగాకూడదు, తన తల్లిదండ్రుల ఆగ్రహానికీ నిషా గురి కాకూడదు. అందుకే తను ఈ దారి ఎంచుకొన్నది. (సిడ్నీ మార్నింగ్ అవర్ - 4 జూలై 2014)]</ref>'' ; ''(ఆమెకి నన్ను వివాహాం చేసుకొనటం ఇష్టం లేదు కానీ ఆమె తన తల్లిదండ్రులకి భయపడినది. వారి కోపానికి గురి కాకుండా, ఈ వివాహాన్ని తప్పించే ప్రయత్నంలోనే భాగంగానే నాపై తప్పుడు నేరారోపణలు చేసినది.)'' మునీష్ తరపు న్యాయవాది, రాయ్ తండ్రి నష్టపరిహారాలని కోరతాం అని తెలిపారు. ఈ తీర్పుని సవాలు చేస్తామని నిషా తండ్రి తెలిపారు. విచారణలో కోర్టు నిషా పెళ్ళికి ముందే నవనీత్ తో ప్రేమ వ్యవహారం నడిపినదని తెలుసుకొన్నది. నిషా కూడా దీనికి ఒప్పుకొన్నా, వివాహ దస్త్రాలలో సంతకం మాత్రం తనది కాదని తెలిపినది.<ref name=":1" /> ; ''I never spoke to the media before because I don’t want to become an iron man, like the iron lady, Nisha Sharma. I had a love cum arranged marriage in 2008..even then I didn’t speak about it.'' ; ''(ఇప్పటి వరకూ నేను ప్రసార మాధ్యమాలతో ఎందుకు మాట్లాడలేదంటే, నిషా శర్మ ఉక్కు వనిత అయినట్లు, నేను ఉక్కు మనిషిని కాదలచుకోలేదు. 2008 లో నేను ప్రేమించి, పెద్దలను ఒప్పించి పెళ్ళి చేసుకొన్ననూ, దాని గురించి కూడా నేను మాట్లాడలేదు.)'' == నిషా శర్మ పై వరకట్న వేధింపు ఆరోపణలు == జనవరి 2013 లో తమ్ముడి జ్ఞానేశ్వర్ శర్మ భార్య మనీషా శర్మ, నిషా పై, తన తమ్ముడి పై ఫిర్యాదు చేసింది. అప్పటికే సంతానం కలిగిని మనీషా శర్మని పన్నెండు లక్షల అదనపు కట్నాన్ని కోరారని అది సమకూర్చకపోవటంతో శారీరకంగా హింసించారని వ్యాజ్యం వేశారు. ఎఫ్ ఐ ఆర్ ప్రకారం దేవదత్ శర్మ, అతని భార్య హేమలతా శర్మ, జ్ఞానేశ్వర్ శర్మ, ఆడపడుచు నిషా శర్మ ఈ వేధింపులకు పాల్పడ్డారు. మనీషాను గెంటివేసి ఇప్పుడు వారు రెండవ వివాహం చేసుకొనేందుకు సిద్ధపడ్డారు. దీంతో వారిపై 498ఏ, 506 (చంపుతామని బెదిరించటం), 504 (దుర్భాషలాడటం) 406 (ఆస్తులను కబ్జా చేసుకొనటం) సెక్షనుల క్రింద కేసు కట్టారు. 2013 జనవరి 8 న పోలీసులు జ్ఞానేశ్వర్ శర్మను అదుపులోకి తీసుకొన్నారు. మిగతా ముగ్గురు ముద్దాయిలు పరారీలో ఉన్నందున, పోలీసులు వారి కొరకు గాలిస్తున్నారు. మనీషా తండ్రి విజయ్ శర్మ నవభారత్ టైంస్ పత్రికతో - ;''నా కుమార్తెని మానసికంగా, శారీరకంగా చిత్రవధ చేశారు. ఎన్నో మార్లు మేము సర్దిచెప్పటానికి చూసినా వారు మా మాటని పెడచెవిన పెట్టారు. చివరకు నా కుమార్తెని ఇంటి నుండి గెంటి వేశారు. చేసేది లేక తనని నా ఇంటికి తెచ్చుకొన్నాను. న్యాయం కోసం న్యాయస్థానాన్ని ఆశ్రయించాము.<ref name=":0">[http://navbharattimes.indiatimes.com/state/uttar-pradesh/noida/Dowry-case-against-Nisha-Sharma/articleshow/17958708.cms నిషా పై వరకట్న వేధింపు వ్యాజ్యం (నవభారత్ టైమ్స్ - 10 జనవరి 2013)]</ref>'' == ఇవి కూడా చూడండి == * [[భర్త పట్ల క్రౌర్యం]] * [[సుహైబ్ ఇల్యాసీ]] * [[పురుషులపై హింస]] == మూలాలు == <div style="height: 220px; overflow: auto; padding: 3px; border:1px solid #AAAAAA; reflist2">{{reflist|colwidth=30em}}</div> [[వర్గం:పురుషులపై హింస]] [[వర్గం:గృహ హింస]] [[వర్గం:వరకట్న వేధింపు చట్టం యొక్క దుర్వినియోగం]] [[వర్గం:భర్త పట్ల క్రౌర్యం]] f4tqf5tchh25zpr4oqlrvst3o7rb39z 4956240 4956237 2026-09-11T09:29:25Z Veera.sj 9700 /* నేపథ్యం */ మూలాలు 4956240 wikitext text/x-wiki {{పురుషులపై హింస}} '''నిషా శర్మ వరకట్న వేధింపు వ్యాజ్యం ''' ([[:en:Nisha Sharma dowry case|Nisha Sharma dowry case]]) నిషా శర్మ అనే యువతి తనకి కాబోయే భర్త అయిన మునీష్ దలాల్, వివాహ సమయంలో వరకట్న వేధింపులకి గురిచేశాడని అతనిపై, అతని కుటుంబ సభ్యుల పై 2003 లో నమోదు చేసిన చట్టపరమైన వ్యాజ్యం.<ref name=":2" /> దేశీయ ప్రసార మాధ్యమాలలోనే కాక అంతర్జాతీయ ప్రసార మాధ్యమాలలో కూడా ఈ వ్యాజ్యానికి సంబంధించిన ప్రసారాలు జరిగాయి. నిషా శర్మ ప్రపంచవ్యాప్తంగా యువతుల ప్రతినిధిగా (Youth Icon), ఆదర్శ యువతిగా (Role Model), ఉక్కు మహిళగా (Iron Lady) చిత్రీకరించబడింది. 2012 లో ఈ వ్యాజ్యంలో అందరు ముద్దాయిల (వరుడు మునీష్ దలాల్, వరుడి తల్లి విద్యా దలాల్, వరుడి మేనత్త సావిత్రి శర్మ, నిషా మాజీ ప్రియుడు నవనీత్ రాయ్) నిర్దోషత్వం ఋజువు కావటంతో ఈ వ్యాజ్యం ముగిసినది.<ref name=":2">{{Cite web |url=http://www.ibnlive.com/news/india/nisha-dowry-case-451404.html |title=సాక్ష్యాధారాలు లేకపోవటంతో ముద్దాయిలను వదిలి వేసిన గౌతం బుద్ధ్ నగర్ డిస్ట్రిక్ట్ కోర్టు (ఐబీఎన్ లైవ్ 01 మార్చి 2012 |access-date=2015-07-21 |archive-date=2015-10-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151005121926/http://www.ibnlive.com/news/india/nisha-dowry-case-451404.html |url-status=dead }}</ref> అయితే, ఏ వరకట్న వేధింపులకి తాను గురైనదని నిషా శర్మ అభియోగాలు చేసినదో, అవే అభియోగాలు తన మరదలు (తమ్ముడి భార్య) నిషా శర్మతోబాటు, వారి కుటుంబ సభ్యులపై 2013 లో చేసింది. స్త్రీని కాపాడటానికి రక్షణ కవచంగా (shield) రూపొందించిన చట్టాలనే దుర్వినియోగపరచి ఆయుధంగా (weapon) వాడుకుంటే, ఆ ఆయుధానికి అదే స్త్రీ ఎలా బలిపశువు అవుతుందో తెలుపటానికి నిషా శర్మ ఉదంతమే ఒక కచ్చితమైన ఉదాహరణగా మిగిలిపోయింది.<ref name=":0" /> == నేపథ్యం == సాఫ్టువేర్ ఇంజినీరింగ్ విద్యార్థిని అయిన 21 సంవత్సరాల నిషా శర్మని, పాఠశాలలో కంప్యూటర్ అధ్యాపకుడైన 25 సంవత్సరాల మునీష్ దలాల్ కి ఇచ్చి మార్చి 11, 2003 న [[నోయిడా]] పట్టణంలో వివాహం జరపాలని పెద్దలు నిశ్చయించారు. ఒక వార్తాపత్రికలో '''వరుడు కావలెను ''' ప్రకటనకి మునీష్ స్పందించటంతో ఈ వివాహం ఖరారు అయినది. "కష్టపడే వ్యక్తిత్వం గల వాడని, తెలివైన వాడని, ఇటువంటి వాడే నాకు సరిపోతాడని అప్పట్లో నేను అనుకొన్నాను." అని తర్వాత నిషా ఒక పత్రికా ముఖాముఖిలో అన్నది. నిషా శర్మ తండ్రి దేవ్ దత్ శర్మ నోయిడాలోని కారు బ్యాటరీలను ఉత్పత్తి చేసే ఒక కార్మాగారానికి యజమాని. వరకట్నంలో భాగంగా కానుకలన్నీ రెండేసి (ఒకటి వరుడికి, రెండవది అతని సోదరునికి) ఇవ్వాలని ముందే నిర్ణయించబడింది. ఆ ప్రకారంగా రెండు ఫ్రిజ్ లు, రెండు ఏసీలు, రెండు వాషింగ్ మషీన్ లు, రెండు టెలివిజన్ లు, ఒక మైక్రోవేవ్ ఓవెన్, ఒక మారుతి ఎస్టీం కారుని ఇచ్చారు. కారు తాళం చెవిని మునీష్ చేతిలో పెడుతూ, "నీ ముఖంలో సంతోషాన్నే, మా అమ్మాయి ముఖంలో కూడా చూడదలచుకొన్నాను." అని దేవదత్ శర్మ అన్నాడు. ఇవన్నీ తాము ఇష్టపూర్వకంగానే ఇచ్చామని, కానీ మగపెళ్ళివారి ధనదాహానికి హద్దే లేకుండా పోవటంతో తాము పోలీసులను ఆశ్రయించవలసి వచ్చింది అని తెలిపారు. <ref name=":3">[http://www.tribuneindia.com/2003/20030525/herworld.htm#1 కట్నకానుకలు, లాంఛనాల వివరాలు (ట్రిబ్యూన్ ఇండియా - 25 మే 2003)]</ref> కుమార్తె వివాహం కోసం 10 సంవత్సరాలుగా శర్మ దాచుకొన్న ధనంతో ఈ కానుకలని కొన్నారు. వరుడు ఊరేగింపుతో కళ్యాణ వేదికకి చేరుకొన్నాడు. శుభముహూర్తం కాసేపట్లో ఉండగనే వరుడి తల్లి రూ.12 లక్షలు, మరొక కారు అదనపు కట్నాన్ని కోరినది అని ఆరోపణ.<ref name=":1">{{Cite web|last=Vashishtha|first=Akash|date=2012-03-02|title=Noida man's 10-year dowry nightmare in jail ends|url=https://www.indiatoday.in/india/north/story/noida-man-10-year-dowry-nightmare-in-jail-ends-94790-2012-03-01|access-date=2026-08-30|website=India Today|language=en}}</ref> అదనపు కట్నకానుకలు ఇవ్వలేమని దేవదత్ చెప్పుకోవటంతో మునీష్ తల్లి విద్యా దలాల్ వివాహ వేదికలో బీభత్సం సృష్టించిందని తనని చెంపదెబ్బ కొట్టిందని దేవదత్ తెలిపాడు.<ref name=":3" /> అప్పటికే 2000 మంది అతిథులు కళ్యాణ వేదికకి చేరుకొన్నారు. తన సోదరుని ద్వారా, తమ కుటుంబం, వరుని కుటుంబం మధ్య స్వల్ప ఘర్షణ చోటు చేసుకొన్నదని, వారి కుటుంభాల మధ్య వాగ్వాదం నడుస్తోన్నదని నిషా (వధువు) తెలుసుకొంది.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/3027683.stm వరుడు అదనపు కట్నాన్ని అడుగుతున్నాడని సోదరుని ద్వారా తెలుసుకొన్న నిషా పోలీసులను పిలిపించినది (బిబిసి - 14 మే 2003)]</ref> తండ్రికి జరిగిన అవమానానికి ఆమెలో ఆగ్రహావేశాలు కట్టలు తెంచుకోవటంతో పోలీసులకి కబురు పంపినది.<ref name=":3" /> ఊరేగింపు వెనక్కి పంపబడింది. ఆ తర్వాతి రోజే వికాస్ పురి లోని తన స్వగృహం లోనే మునీష్ ని పోలీసులు అదుపులోకి తీసుకొన్నారు. పరారీలో ఉన్న ఇతర బంధువుల కోసం గాలించారు. మునీష్ తల్లి విద్యా దలాల్ ని 15 మే న పోలీసులు అదుపులోకి తీసుకొన్నారు. {{Quote box| I am glad I did not get married to Munish. They could have done anything to me later on.<br>(మునీష్ నన్ను పెళ్ళాడకపోయినందుకు నేను సంతోషిస్తున్నాను. తర్వాత వారు నన్ను ఏమయినా చేసి ఉండవచ్చు.)''}} కొంత కాలానికి నిషా సహ విద్యార్థి అయిన నవనీత్ రాయ్ నిషాతో తనకి గడచిన ఐదేళ్ళుగా సంబంధమున్నదని, వారు రహస్యంగా పెళ్ళి కూడా చేసుకొన్నాడని ముందుకు వచ్చాడు. దేవ దత్ కుటుంబానికి మచ్చ తేవటానికే నవనీత్ అబద్ధాలు చెబుతున్నారని నిషా తండ్రి వాపోయారు. తొలుత నిషా నవనీత్ ని ఇష్టపడినది వాస్తవమేనని, కానీ రాయ్ నిరుద్యోగి కావటంవలన సంపన్నురాలైన నిషాని వివాహమాడి తన జీవితాన్ని స్థిరపరచుకోవాలని చూడటం వలన దేవ దత్ నిషా-నవనీత్ ల వివాహాన్ని వ్యతిరేకించాడని తెలిపాడు. దీనితో నిషా నవనీత్ తో సంబంధాన్ని రద్దు చేసుకొన్నదని, దాని తర్వాత నవనీత్ నిషాతో అసభ్యంగా ప్రవర్తించాడని, అందుకు నిషా కళాశాలలో లిఖితపూర్వక ఫిర్యాదు చేయగా, అతనిని కళాశాల నుండి తొలగించారని తెలిపారు.<ref name=":3" /> తమ ఊరేగింపును పెళ్ళి మండపం యొక్క ప్రవేశ ద్వారం వద్దనే ఆపివేయబడ్డదని, మగపెళ్ళి వారికి గదులను ఏర్పాటు చేయలేకపోవటం పై దేవదత్ క్షమాపణలు కోరుతూ తమను వేడుకొన్నాడని, మునీష్ తల్లి విద్య తెలిపింది. ఇది తమకి అవమానం అని విద్య చెబుతోన్నా, దేవదత్ లో ఎటువంటి కదలిక లేదని తెలిపింది. దీనితో అక్కడ వాగ్వివాదం జరిగిందని, అవమానం భరించలేక మగపెళ్ళివారు వెనుదిరిగారని, మార్గమధ్యంలోనే తమపై వరకట్న వేధింపు చట్టం క్రింద FIR చేయబడ్డదని వారికి తెలిసింది అని తెలిపింది.<ref name=":1" /> ఇది ఇలా ఉంటే, మరొక ప్రక్క వరుడి కుటుంబం తాము ఎటువంటి అదనపు కట్నం కోరలేదని, వరుడు ఊరేగింపుగా వచ్చినపుడు అతడికి స్వాగతం పలికే దిక్కే లేకపోవటం, పైగా వధువు తండ్రే వరుని తల్లిపై దాడికి పాల్పడ్డటంతో, పోలీసులని పిలిపించింది తామే నని, వధువు కాదని తెలిపారు. ఘర్షణకి కారణం తాము కాదని, నవనీత్ రాయ్ అని వారు తెలిపారు. తన స్నేహితులతో నవనీత్ కళ్యాణ వేదికకి వచ్చాడని, వధువు తల్లితో అది వరకే వారికి జరిగిన వివాహం గురించి తెలిపాడని అన్నారు. వధువు తండ్రేమో ఇవి నిరాధార నేరారోపణలని, తమను కట్నకానుకలు అడిగిన తన ఆరోపణలకి సాక్ష్యాలుగా వీడియో రికార్డింగులు ఉన్నవని తెలిపారు.<ref name=":3" /> == ప్రసార మాధ్యమాల స్పందన == మునీష్ తల్లిని అదుపులోకి తీసుకోవటంతో జాతీయ అంతర్జాతీయ ప్రసార మాధ్యమాలు రంగంలోకి దిగాయి. పలు వార్తాపత్రికలలో ఈ వార్త మొదటి పేజీలో ప్రచురించబడింది. దేశవ్యాప్తంగా, అంతర్జాతీయంగా నిషాని వివాహమాడటానికి పలువురు యువకులు ముందుకు వచ్చారు. ఆమెతో ముఖాముఖి కోసం పలువురు ఆమె ఇంటి ముంగిట వాలారు. స్త్రీ హక్కుల కార్యకర్తలు, ఇరుగు-పొరుగు వారు, ఇతర శ్రేయోభిలాషులు ఆమెని అభినందించారు. ఒక రాజకీయ పార్టీ స్థానిక ఎన్నికలలో ఆమెని పోటీ చేయమని ఆహ్వానించింది. తనకి ఆ ఉద్దేశం లేదని, తన విద్యాభ్యాసాన్ని కొనసాగిస్తానని, భవిష్యత్తులో తాను చేసుకోబోయే పెళ్ళి పెద్దలు కుదిర్చినదే అయి ఉండాలని తాను ఆశిస్తున్నట్లు తెలిపినది. అంతర్జాతీయ వార్తాపత్రికలు, భారతదేశంలో వరకట్న జాడ్యం చాప క్రింద నీరు వలె ఎలా నిగూఢమై ఉన్నదో ప్రస్తావించినవి. ఇక్కడి వరకట్న వ్యవస్థ, వరకట్న వ్యతిరేక చట్టాలు, సతీ సహగమనము, భ్రూణ హత్య లని వేలెత్తి చూపినవి. మొదట అధిక కట్నానికి ఒప్పుకోవటమే తప్పు అని, తర్వాత కట్నం మొత్తం పెరిగినపుడు పెళ్ళినే రద్దు చేసుకోవటం మరొక తప్పని కొన్ని ప్రసార మాధ్యమాలు విమర్శించాయి. ఒక వాణిజ్య ప్రకటనలో దీన్ని హాస్యాస్పదంగా వాడుకోవటం జరిగింది. ఔట్ లుక్ ఇండియా గడచిన మూడు సంవత్సరాలలోనే 7,000 స్త్రీల జీవితాలని వరకట్న వేధింపులు బలి తీసుకున్నాయని ఒక లెక్క వేసింది. శారీరకంగా, మానసికంగా, భావోద్వేగ పరంగా ఇలా ఎందరో అబలలు క్షోభకి గురవుతున్నారని తెలిపినది. మహిళా సంఘాల వ్యాఖ్యలు- * ఆదిలోనే అధిక కట్నానికి ఒప్పుకొని వధువు తల్లిదండ్రులు తప్పుడు సంకేతాలు పంపారు * నేను వివాహాలకి హాజరు కాను. దాదాపు అన్ని వివాహాలలోనూ వరకట్న మహమ్మారి నిగూఢమై ఉంటుంది. ఈ ఆర్థిక భారాన్ని తట్టుకోలేకనే, జన్మించబోయేది ఆడశిశువు అని తెలియగనే మన దేశంలో భ్రూణ హత్యలు జరుగుతున్నాయి <ref>[http://www.cbsnews.com/news/for-love-of-money వరకట్నాలను చూడలేక వివాహ వేడుకలకి అసలు హాజరు కావటమే మానుకొన్న మహిళా సంఘ కార్యకర్త (సిబియస్ న్యూస్ - 03 అక్టోబరు 2003)]</ref> * ఈ ఒక్క నిరసన స్త్రీజాతికి కొండంత అండని ఇచ్చినది అనూహ్యమైన ఈ స్పందనని చూచి నిషా నివ్వెరపోయింది. ఆ సందర్భంలో ఈ విధంగా అన్నది. ; ''I want to become a symbol for the girls. Dowry is a black spot on our country or I can say on the earth.'' ; ''(నేను యువతుల ప్రతినిధిగా నిలబడదలచుకొన్నాను. వరకట్న జాడ్యం ఈ దేశానికే, ఆ మాటకొస్తే ఈ ప్రపంచానికే మాయని మచ్చ.)'' == వివాహం == 19 నవంబరు 2003 లో నిషా, అశ్విన్ శర్మ అనే కంప్యూటర్ ఇంజినీరుని కేవలం 75 మంది అతిథులతో నోయిడా లోనే వివాహమాడినది. ఒక బంగారు నెక్ల్సెస్ ని మాత్రం నిషా తండ్రి దేవ దత్ బహూకరించారు. వివాహ విషయం గురించి ముందే తెలుసుకొన్న మునీష్, రాయ్ లు నిషా చట్టపరంగా తమతమ భార్య అని, ఈ వివాహాన్ని ఆపు చేయమని న్యాయస్థానానికి విన్నవించుకొన్నారు. నిషా తల్లిదండ్రులు ఆ రోజు సాయంత్రం జరగవలసిన వివాహాన్ని చట్టపరమైన ఇబ్బందుల బారిన పడకుండా ఉండటానికి తెల్లవారు ఝామున గం. 3 కే అవగొట్టారు. ఈ సందర్భంగా దేవ దత్ శర్మ "తన కుమార్తెకి వివాహం జరిపించటమే ప్రతి తండ్రి ప్రథమ కర్తవ్యం. దానిని నిర్వర్తించగలిగినందుకు నాకు సంతోషంగా ఉంది" అని వ్యాఖ్యానించారు.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/3283989.stm ఎట్టకేలకు కుమార్తె వివాహమైనందుకు సంతోషించిన దేవదత్ శర్మ (బిబిస్ - 19 నవంబర్ 2003)]</ref> తమకి ఎటువంటి కోర్టు నోటీసులు అందలేదని చట్టం ఏ విధమైన నిర్ణయం తీసుకొన్నా, నిషా కున్న కోట్లాది అభిమానులు ఆమె వైవాహిక జీవితం సుఖసంతోషాలతో నిండాలని కోరుకొంటున్నారు. == ఓప్రా విన్ఫ్రీ షో == జనవరి 2004 లో నిషా, తన భర్త, సోదరుడు ప్రపంచవ్యాప్తంగా వీక్షించబడే ఓప్రా విన్ఫ్రీ షోకి ఆహ్వానించబడ్డారు. [[అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు|అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాల]] లో జన్మించటం తమ అదృష్టమని ఓప్రా వీక్షకలకి తెలిపారు. "చీకటి యుగం నుండి బయటపడే హక్కు"గా ఈ ఘటనని వారు పేర్కొన్నారు.<ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/Nisha-invited-to-Oprah-Show/articleshow/412789.cms ఓప్రా విన్ఫ్రీ షో కు ఆహ్వానించబడ్డ నిషా శర్మ (టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా - 9 జనవరి 2004)]</ref> == పాఠ్యాంశం గా ఈ ఘటన == 2004 లో, ఇంకా ఈ వ్యాజ్యం విచారణ దశలోనే ఉండగా న్యూ ఢిల్లీకి చెందిన రాష్ట్ర విద్యాబోధన పరిశోధన, శిక్షణ పరిపాలక సంస్థ (State Board of Educational Research and Training) ఆరవ తరగతి ఆంగ్ల పాఠ్యపుస్తకంలో ఈ ఘటనని ''Man in Jail over Dowry Demand'' అనే పేరుతో పాఠ్యాంశంగా ప్రచురించింది. 2003లో ఒక వార్తాపత్రికలో వచ్చిన కథనం ఆధారంగా ఈ పాఠ్యాంశం రూపొందించబడింది. పెళ్ళిపందిరి నుండే వరుడిని అదుపులోకి తీసుకొన్నట్లు ఒక కార్టూనుని కూడా ఇందులో చేర్చారు.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/3696562.stm స్కూలు పాఠ్యాంశంగా నిషా శర్మ ఉదంతం (బిబిసి - 29 సెప్టెంబరు 2004)]</ref> మునీష్ దీనిపై పరువునష్టం వ్యాజ్యాన్ని కూడా వేశారు.<ref>[http://www.telegraphindia.com/1040918/asp/nation/story_3773408.asp (ద టెలిగ్రాఫ్ - 18 సెప్టెంబరు 2004)]</ref> మునీష్ తల్లి విద్యా దలాల్, తను పూర్వం పనిచేసిన పాఠశాలలో ఈ పాఠ్యం బోధించబడుతోందని, తనకున్న మంచి పేరుని ఇది భ్రష్టు పట్టించినదని తెలిపినది. వారి తరపు న్యాయవాది ఢిల్లీ ప్రభుత్వాన్ని, విద్యా విభాగాన్ని చట్టపరంగా సవాలు చేస్తున్నట్లు తెలిపారు. మునీష్ తల్లికి పెన్షన్, ఇతర పదవీవిరమణ భత్యాలు అందటం లేదని న్యాయవాది వాపోయారు. == విచారణ, తీర్పు == [[దస్త్రం:Judiciary of India.png|alt=Judiciary of India|thumb|భారతదేశ న్యాయవ్యవస్థ]] ; "It was pre-planned. Nisha's father D.D. Sharma placed a matrimonial ad in a newspaper February 14, 2003 - the day when she and Navneet Rai allegedly got married at a temple. Sharma knew of Nisha's alleged affair but still put the ad," Vidya said, recalling their ordeal.<ref name=":1" /> ; "ఇదంతా ఒక పథకం. 14 ఫిబ్రవరి 2003 న నిషా-నవనీత్లు గుడిలో పెళ్ళి చేసుకొన్నారని తెలిసి అదే రోజు వరుడు కావలెను అని ప్రకటన చేశాడు." అని విద్యా (మునీష్ తల్లి) తెలిపింది, తాము పడ్డ అగచాట్లను గుర్తుకు చేసుకొంటూ. మునీష్, అతని తల్లి విద్యా, మేనత్త సావిత్రి శర్మ ల పై నోయిడాలో వ్యాజ్యం నమోదయినది. విచారణలో భాగంగా జైలు జీవితం గడుపుతున్న మునీష్ ని ఇతర ఖైదీలు "దురాశపరుడి"గా సంబోధించటంతో అక్కడ స్వల్ప ఘర్షణ చోటు చేసుకొన్నది.<ref>[http://www.tribuneindia.com/2003/20030521/ncr1.htm మునీష్ తో కయ్యానికి దిగిన ఇతర ఖైదీలు (ట్రిబ్యూన్ ఇండియా - 21 మే 2003)]</ref> దీంతో మునీష్ కి గాయాలయ్యాయి. ఈ ఘటన పై జాతీయ మానవ హక్కుల అధికార వర్గానికి వారి తరపు న్యాయవాది విజ్ఞప్తి చేసుకొన్నారు. మునీష్ తనని వివాహేతర సంబంధాలున్నాయని, తనకి ఇద్దరు భర్తలున్నారని దూషించాడు అన్న నిషా వ్యాజ్యం పై ప్రతివ్యాజ్యం వేశారు. ఇండియన్ ఎక్స్ప్రెస్ తో 2012లో మునీష్ - ; ''The next nine years, I watched the woman who ruined me and my family become the darling of the country. She appeared on talk shows, won awards, documentaries were made on her. I lost my friends, job prospects and peace of mind. There is much she has to answer for.<ref>[http://archive.indianexpress.com/news/-nisha-hero-of-class-vi-book--i-m-one-with-no-principles-/919077/0 నా ప్రశ్నలకు నిషా సమాధానం చెప్పాలి (ఇండియన్ ఎక్స్ప్రెస్ - 2 మార్చి 2012)]</ref>'' ; ''(తర్వాతి తొమ్మిది సంవత్సరాలు, నా జీవితాన్ని నాశనం చేసిన ఒక స్త్రీ దేశ ప్రజల అభిమానాన్ని చూరగొనడం నేను చూశాను. ఈ విషయాన్ని తాను కార్యక్రమాలలో చర్చించినది, బహుమానాలు గెలుచుకొన్నది, తన పై లఘుచిత్రాలు తీయబడ్డవి. నా స్నేహితులని, ఉద్యోగావకాశాలని, మానసిక ప్రశాంతతని నేను కోల్పోయాను. తన నుండి వీటన్నిటికీ నాకు సమాధానం కావాలి.)'' 29 ఫిబ్రవరి 2012 లో నేరారోపణలకి ఋజువులు లేని కారణాన మునీష్ ని అతని కుటుంబ సభ్యులని విడుదల చేశారు. పెళ్ళి రోజున మునీష్ దలాల్ 12 లక్షల అదనపు కట్నం అడిగినట్లు నిరూపించటానికి తగినన్ని సాక్ష్యాధారాలు లేకపోవటంతో ఛీఫ్ జుడిషియల్ మేజిస్ట్రేట్ (CJM) ఈ నిర్ణయానికి వచ్చారు.<ref name=":2" /> ప్రవేశపెట్టబడిన సాక్షులు ఎవరి సంబంధీకులు కారని తేల్చారు. నిషా శర్మకు నవనీత్ రాయ్ తో సన్నిహిత సంబంధాలున్నాయని, అతనిని వివాహమాడదలచుకొన్నదని, అయితే, ఇరువురి వైపు పెద్దలు దీనిపై ఒక ఏకాభిప్రాయానికి రాలేకపోయారని, అందుకే నిషాను మునీష్ కు ఇచ్చి వివాహం చేయాలని దేవదత్ నిర్ణయించుకొన్నాడని, కానీ ఈ నిర్ణయం నిషా అభీష్టాలకు వ్యతిరేకం కావటంతో తానే ఈ కట్టుకథ అల్లినది అని CJM తన ఆర్డర్ లో పేర్కొన్నారు.<ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/city/noida/Rebel-brides-dowry-charge-junked/articleshow/12090709.cms ఇష్టం లేని వివాహాన్ని తప్పించటానికే నిషా కట్టు కథ అల్లినది అని తెలిపిన Chief Judicial Magistrate (టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా - 1 మార్చి 2012)]</ref> తప్పుడు వివాహ దస్తావేజులని సృష్టించాడు అని నిషా ఆరోపించిన నవనీత్ రాయ్ ని కూడా న్యాయస్థానం విడుదల చేసింది. దస్తావేజులు నకిలీవి అనే ఋజువులు లేకపోవటంతో న్యాయస్థానం ఈ నిర్ణయానికి వచ్చింది.<ref>{{Cite web |url=http://www.hindustantimes.com/india-news/9-yrs-later-accused-let-off-in-nisha-sharma-dowry-case/article1-819079.aspx |title=నవనీత్ రాయ్ వద్ద నిషాతో తనకు వివాహం జరిగినట్లు ఋజువు చేసే దస్త్తావేజులు నకిలీవి అనటానికి ఋజువు లేదు అని తెలిపిన Chief Judicial Magistrate (హిందుస్తాన్ టైమ్స్ - 01 మార్చి 2012) |access-date=2015-07-22 |website= |archive-date=2015-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402103751/http://www.hindustantimes.com/india-news/9-yrs-later-accused-let-off-in-nisha-sharma-dowry-case/article1-819079.aspx |url-status=dead }}</ref> హిందుస్తాన్ టైంస్ తో దీనిపై మునీష్ స్పందన- ; ''I have suffered a lot in these nine years. But as the judge read the acquittal lines, the first thing that came to my mind was that truth has won.'' ; ''(ఈ తొమ్మిది సంవత్సరాలు నేను పడ్డ బాధలు వర్ణనాతీతం. న్యాయమూర్తి మమ్మల్ని నిర్దోషులుగా తేల్చినపుడు మాత్రం సత్యమే గెలిచినదని నాకు అనిపించినది.)'' నిషా తండ్రి దేవదత్ "కేవలం ఋజువులు లేని కారణాన మాత్రమే వారిని విడుదల చేశారని గమనించండి. ఇది వారి విజయం ఎంత మాత్రం కాదు. మేము పై కోర్టుకి వెళతామన్నది మాత్రం నిజమే." అని తెలిపారు.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=1UFWqawPMH8 యూట్యూబ్ లంకె:మేము పై కోర్టుకు వెళతామన్న దేవదత్ శర్మ (ఐబీఎన్ 01 మార్చి 2012)]</ref><ref>[http://indiatoday.intoday.in/story/nisha-sharma-dowry-case-noida-court-acquits-all-accused/1/176012.html] స్త్రీ సంరక్షణ చట్టాలే అమాయక పురుషులకు విరుద్ధంగా ఉన్నాయా అన్న అనుమానాన్ని వెలిబుచ్చిన ఇండియా టుడే (1 మార్చి 2012)</ref> == అనంతర పరిణామాలు == {{Quote|''"I was to get married on the evening of May 11, 2003. The next morning I was in jail. You can well imagine my state of mind.<ref>[http://www.dailymail.co.uk/indiahome/indianews/article-2108929/Mans-year-dowry-nightmare-jail-finally-ends.html వివాహం చేసుకోవలసిన నేను, జైలు పాలయ్యాను. (డెయిలీ మెయిల్ - 2 మార్చి 2012]</ref>"''}} {{Quote|(''"11 మే 2003 న పెళ్ళికని బయలుదేరిన నేను, ఆ తర్వాతి రోజునే కటకటాల పాలయ్యాను. నా మానసిక స్థితి ఎలా ఉంటుందో మీరు ఊహించుకోగలరు.)"''}} ; ''There was no limit to my humiliation. I went to get married and found myself in jail. It was unbelievable.<ref>[http://www.smh.com.au/national/money-for-nothing-20120409-1wl2q.html నాకు జరిగిన అవమానానికి అంతే లేకుండా పోయింది (సిడ్నీ మార్నింగ్ అవర్ - 10 ఏప్రిల్ 2012)]</ref>'' ; ''(నేను పడ్డ అవమానాలకి, సంఘం నుండి ఎదుర్కొన్న చిన్నచూపుకి అంతే లేకుండా పోయింది. వివాహానికి అని వెళ్ళిన నేను, నమ్మశక్యమే కాని విధంగా ఊచలు లెక్కపెడుతున్నాను.)'' పలు ముఖాముఖి లలో మునీష్, "నిషా తండ్రి దేవ దత్ కి తన కుమార్తె వివాహం చేసుకొనుట ముందే తెలుసు. అయినా ఆయన వార్తాపత్రికలో వివాహ ప్రకటన ని చేశారు. నిషా అది వరకే రాయ్ ని 14 ఫిబ్రవరి 2003 న రహస్యంగా ఒక గుడిలో పెళ్ళి చేసుకొన్నది. 11 మే 2003 న ఊరేగింపుగా వచ్చిన నన్ను వారు తిరస్కరించారు. మేము తిరిగి వెళ్తుండగా మా మీద ఫిర్యాదు చేయబడినదని తెలుసుకొన్నాము. విధవరాలైన నా 68 ఏళ్ళ తల్లి, 75 ఏళ్ళ నా మేనత్త 75 కి.మీ దూరంలో ఉన్న న్యాయస్థానానికి దాదాపు 320 మార్లు ప్రయాణించవలసి వచ్చినది. నిషా కేవలం పది మార్లు వచ్చినది. 31 మే 2003 లో పదవీవిరమణ చేయవలసిన నా తల్లి యొక్క ఉద్యోగం ఈ ఘటన వలన ఊడటమే కాక, ఆమెకి ఎటువంటి పదవీ విరమణ భత్యములు అందలేదు.<ref name=":1" /> 2008లో నేను వివాహం చేసుకొన్నను, కానీ పైసా కట్నం లేకుండా ఆదర్శ వివాహం చేసుకొన్నాను. విచారణ సమయంలో Save Indian Family Foundation లో నేను చురుకుగా పాల్గొన్నాను. అక్కడ నా లాంటి యువకులని చాలా మందిని కలిశాను. తేడా అంతా, నా గురించి ప్రసార మాధ్యమాలు చిత్రీకరించాయి, వారిపై చిత్రీకరించలేదు. అంతే " అని తెలిపాడు. ; ''I faced humiliation for nine years. People used to taunt and say, ‘Kitna dahej maanga tha?’ I was about to get a government job, but that was taken away and even my mother’s retirement benefits were withheld. My brother had a shop, but people took the media there as well. So, his work stopped. At that point in time, my sister-in-law was the only earning member in the family.'' ; ''(తొమ్మిది ఏళ్ళు నేను అవమానాలు ఎదుర్కొన్నాను. ప్రజలందరూ నన్ను రెచ్చగొట్టేలా, 'ఎంత కట్నం అడిగావేంటి?' అనేవారు. నాకు ప్రభుత్వ ఉద్యోగం వచ్చి ఉండేది, కానీ దీనివల్లే అది రాలేదు. నా తల్లి పదవీవిరమణ భత్యాలు కూడా ఆగిపోయాయి. మా అన్నకు ఒక దుకాణం ఉండేది, కానీ ప్రసార మధ్యమాలు ఆయనను కూడా వదలకపోవటంతో, ఆయన పని మానేయవలసి వచ్చినది. అప్పట్లో ఇక మా ఇంట్లో ఎవరయినా సంపాదిస్తూ ఉన్నారంటే, అది మా తమ్ముడి భార్యే.)''<ref>{{Cite web |url=http://www.hindustantimes.com/bollywood/the-film-captures-my-pain-suhaib-ilyasi/article1-832647.aspx |title=ఈ వ్యాజ్యం వల్లే మా కుటుంబం ఛిద్రమైనది - హిందుస్తాన్ టైమ్స్ తో మునీష్ దలాల్ |access-date=2015-09-11 |website= |archive-date=2015-05-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150524061056/http://www.hindustantimes.com/bollywood/the-film-captures-my-pain-suhaib-ilyasi/article1-832647.aspx |url-status=dead }}</ref> వ్యాజ్యాలకి కారణాలు తెలుపుతూ, ఇలా అన్నారు. ; ''She didn’t want to marry me but was scared of her parents. By accusing me falsely, she was trying to get out of the marriage without incurring their anger.<ref>[http://www.smh.com.au/world/india-shifts-dowry-law-against-vindictive-wives-20140704-zsvg8 ఈ వివాహం జరగాకూడదు, తన తల్లిదండ్రుల ఆగ్రహానికీ నిషా గురి కాకూడదు. అందుకే తను ఈ దారి ఎంచుకొన్నది. (సిడ్నీ మార్నింగ్ అవర్ - 4 జూలై 2014)]</ref>'' ; ''(ఆమెకి నన్ను వివాహాం చేసుకొనటం ఇష్టం లేదు కానీ ఆమె తన తల్లిదండ్రులకి భయపడినది. వారి కోపానికి గురి కాకుండా, ఈ వివాహాన్ని తప్పించే ప్రయత్నంలోనే భాగంగానే నాపై తప్పుడు నేరారోపణలు చేసినది.)'' మునీష్ తరపు న్యాయవాది, రాయ్ తండ్రి నష్టపరిహారాలని కోరతాం అని తెలిపారు. ఈ తీర్పుని సవాలు చేస్తామని నిషా తండ్రి తెలిపారు. విచారణలో కోర్టు నిషా పెళ్ళికి ముందే నవనీత్ తో ప్రేమ వ్యవహారం నడిపినదని తెలుసుకొన్నది. నిషా కూడా దీనికి ఒప్పుకొన్నా, వివాహ దస్త్రాలలో సంతకం మాత్రం తనది కాదని తెలిపినది.<ref name=":1" /> ; ''I never spoke to the media before because I don’t want to become an iron man, like the iron lady, Nisha Sharma. I had a love cum arranged marriage in 2008..even then I didn’t speak about it.'' ; ''(ఇప్పటి వరకూ నేను ప్రసార మాధ్యమాలతో ఎందుకు మాట్లాడలేదంటే, నిషా శర్మ ఉక్కు వనిత అయినట్లు, నేను ఉక్కు మనిషిని కాదలచుకోలేదు. 2008 లో నేను ప్రేమించి, పెద్దలను ఒప్పించి పెళ్ళి చేసుకొన్ననూ, దాని గురించి కూడా నేను మాట్లాడలేదు.)'' == నిషా శర్మ పై వరకట్న వేధింపు ఆరోపణలు == జనవరి 2013 లో తమ్ముడి జ్ఞానేశ్వర్ శర్మ భార్య మనీషా శర్మ, నిషా పై, తన తమ్ముడి పై ఫిర్యాదు చేసింది. అప్పటికే సంతానం కలిగిని మనీషా శర్మని పన్నెండు లక్షల అదనపు కట్నాన్ని కోరారని అది సమకూర్చకపోవటంతో శారీరకంగా హింసించారని వ్యాజ్యం వేశారు. ఎఫ్ ఐ ఆర్ ప్రకారం దేవదత్ శర్మ, అతని భార్య హేమలతా శర్మ, జ్ఞానేశ్వర్ శర్మ, ఆడపడుచు నిషా శర్మ ఈ వేధింపులకు పాల్పడ్డారు. మనీషాను గెంటివేసి ఇప్పుడు వారు రెండవ వివాహం చేసుకొనేందుకు సిద్ధపడ్డారు. దీంతో వారిపై 498ఏ, 506 (చంపుతామని బెదిరించటం), 504 (దుర్భాషలాడటం) 406 (ఆస్తులను కబ్జా చేసుకొనటం) సెక్షనుల క్రింద కేసు కట్టారు. 2013 జనవరి 8 న పోలీసులు జ్ఞానేశ్వర్ శర్మను అదుపులోకి తీసుకొన్నారు. మిగతా ముగ్గురు ముద్దాయిలు పరారీలో ఉన్నందున, పోలీసులు వారి కొరకు గాలిస్తున్నారు. మనీషా తండ్రి విజయ్ శర్మ నవభారత్ టైంస్ పత్రికతో - ;''నా కుమార్తెని మానసికంగా, శారీరకంగా చిత్రవధ చేశారు. ఎన్నో మార్లు మేము సర్దిచెప్పటానికి చూసినా వారు మా మాటని పెడచెవిన పెట్టారు. చివరకు నా కుమార్తెని ఇంటి నుండి గెంటి వేశారు. చేసేది లేక తనని నా ఇంటికి తెచ్చుకొన్నాను. న్యాయం కోసం న్యాయస్థానాన్ని ఆశ్రయించాము.<ref name=":0">[http://navbharattimes.indiatimes.com/state/uttar-pradesh/noida/Dowry-case-against-Nisha-Sharma/articleshow/17958708.cms నిషా పై వరకట్న వేధింపు వ్యాజ్యం (నవభారత్ టైమ్స్ - 10 జనవరి 2013)]</ref>'' == ఇవి కూడా చూడండి == * [[భర్త పట్ల క్రౌర్యం]] * [[సుహైబ్ ఇల్యాసీ]] * [[పురుషులపై హింస]] == మూలాలు == <div style="height: 220px; overflow: auto; padding: 3px; border:1px solid #AAAAAA; reflist2">{{reflist|colwidth=30em}}</div> [[వర్గం:పురుషులపై హింస]] [[వర్గం:గృహ హింస]] [[వర్గం:వరకట్న వేధింపు చట్టం యొక్క దుర్వినియోగం]] [[వర్గం:భర్త పట్ల క్రౌర్యం]] 4qubm8sedzkxgldv1ps3bwhyyqbju0k 0 219930 4955853 4766431 2026-09-11T02:46:43Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4955853 wikitext text/x-wiki {{సమాచారపెట్టె వ్యక్తి|name=అభిలాష|image=|caption=|birth_place=[[కర్ణాటక]], భారతదేశం|birth_date=|birth_name=|occupation={{hlist|నటి}}|party=|yearsactive=1988–1992|other_names=}} '''అభిలాష''' [[కర్ణాటక]] రాష్ట్రానికి చెందిన భారతీయ నటి, ఆమె దక్షిణ భారత చిత్ర పరిశ్రమలో, ముఖ్యంగా 1980ల చివరిలో [[మలయాళ సినిమా]]<nowiki/>లో చురుకుగా ఉండేది. ఆమె శృంగార పాత్రలకు ప్రసిద్ధి చెందినది. ఆమె కాలంలోని మలయాళ సాఫ్ట్‌కోర్ చిత్రాలలో కీలక పాత్ర పోషించింది.<ref>{{Cite web|date=Mar 9, 2009|title=Former sleaze queen's smart move|url=https://bangaloremirror.indiatimes.com/bangalore/others/former-sleaze-queens-smart-move/articleshow/22198962.cms|access-date=2023-10-07|website=Bangalore Mirror|language=en}}</ref> ఆమె దాదాపు 40 మలయాళ సాఫ్ట్‌కోర్ చిత్రాలలో నటించింది. సాఫ్ట్‌కోర్ [[నగ్నత్వం]] మొదటి విజయవంతమైన మలయాళ చిత్రంగా పరిగణించబడే ''ఆదిపపం'' (1988)తో ఆమె కెరీర్ లో పురోగతిని సాధించింది. మలయాళంతో పాటు, అభిలాష [[తమిళ సినిమా|తమిళం]], [[కన్నడ సినిమా|కన్నడ]], [[తెలుగు సినిమా|తెలుగు]], [[హిందీ సినిమా|హిందీ]] భాషలలో 80 పైగా చిత్రాలలో నటించింది.<ref>{{Cite web|last=Mannanur|first=Sunil|date=2019-10-22|title=ബി ഗ്രേഡ്‌ സിനിമകളും ചില കാണാക്കാഴ്ചകളും – Part 1 {{!}} PravasiExpress|url=https://www.pravasiexpress.com/behind-b-grade-movies-detailed-study-part-1/|access-date=2023-10-07|language=en-US}}</ref> 1987లో మలయాళంలో వచ్చిన ''జంగిల్ బాయ్ అనే'' సాఫ్ట్‌కోర్ సినిమాతో అభిలాష టీనేజర్‌గా సినీ రంగంలోకి అడుగుపెట్టింది. 1988లో, [[పి.చంద్రకుమార్​|పి. చంద్రకుమార్]] దర్శకత్వం వహించిన ''ఆదిపాపం'' సినిమాతో ఆమె కెరీర్‌లో కొత్త పుంతలు తొక్కింది. [[బైబిల్]] నేపథ్యంలో తెరకెక్కిన ఈ మలయాళ చిత్రంలో ఆమె నగ్నంగా కూడా కనిపించింది.<ref>{{Cite web|last=Sarkar|first=Urbee|date=2018-10-05|title=[VoxSpace Selects] The Sex Quotient : Women In The South Indian Soft Porn Industry|url=https://www.voxspace.in/2018/10/05/south-indian-soft-porn-industry/|access-date=2023-10-07|website=VoxSpace|language=en-US|archive-date=2018-10-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20181017050342/http://www.voxspace.in/2018/10/05/south-indian-soft-porn-industry/|url-status=dead}}</ref> నగ్నత్వంతో కూడిన మొదటి విజయవంతమైన మలయాళ సాఫ్ట్‌కోర్ సినిమాగా పరిగణించబడుతున్న ఇది బాక్సాఫీస్ వద్ద వాణిజ్యపరంగా విజయవంతమైంది, ₹7.5 లక్షల బడ్జెట్‌తో ₹2.5 కోట్లు వసూలు చేసింది.<ref>{{Cite web|title=rediff.com, Movies: Sleaze time, folks!|url=https://m.rediff.com/entertai/2001/jan/24mallu.htm|access-date=2023-10-07|website=m.rediff.com}}</ref> ఆదిపాపం విజయం ఆమెను ఆ కాలంలో అత్యంత డిమాండ్ ఉన్న బి-గ్రేడ్ నటిగా చేసింది. ఆ తరువాతి సంవత్సరాల్లో అభిలాష కథానాయికగా మలయాళంలో అనేక సాఫ్ట్ పోర్న్ సినిమాలు వచ్చాయి. ఆ తర్వాత పి. చంద్రకుమార్ అభిలాష కథానాయికగా ''కల్పన హౌస్'', ''రతిభవం'' వంటి ఆరు చిత్రాలకు దర్శకత్వం వహించాడు. ఈ చిత్రాలలో ఎక్కువ భాగం బాక్సాఫీస్ వద్ద విజయవంతమయ్యాయి. 1990ల ప్రారంభంలో అభిలాష కన్నడ చిత్ర దర్శకుడు కబీరాజ్‌ను వివాహం చేసుకోవడంతో పాటు ఇతర కారణాలతో నటనను విడిచిపెట్టింది. == మూలాలు == [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] [[వర్గం:హిందీ సినిమా నటీమణులు]] [[వర్గం:తమిళ సినిమా నటీమణులు]] [[వర్గం:తెలుగు సినిమా నటీమణులు]] [[వర్గం:కన్నడ సినిమా నటీమణులు]] [[వర్గం:మలయాళం సినిమా నటీమణులు]] svwrofn77zx0gd1wwnl13y11v9dkruq 0 228927 4955880 4740142 2026-09-11T05:09:08Z Jillela Shravya 152498 4955880 wikitext text/x-wiki [[File:Nagarkurnool District Revenue divisions.png|thumb|నాగర్‌కర్నూల్ జిల్లా]] '''నాగర్‌కర్నూల్ జిల్లా,''' [[తెలంగాణ]]లోని 33 జిల్లాలలో ఒకటి. 2016 అక్టోబరు 11న ఈ జిల్లా అవతరించింది. జిల్లాలో 20 మండలాలు, 4 రెవెన్యూ డివిజన్లు ఉన్నాయి.<ref>తెలంగాణ ప్రభుత్వ ఉత్తర్వు సంఖ్య GO Ms No 243 Revenue (DA-CMRF) Department, Dated: 11-10-2016</ref> ==నాగర్ కర్నూలు ముఖ్య దశలు== నాగర్‌కర్నూల్ నాగర్‌కర్నూల్ జిల్లాకు చెందిన మండలం. జడ్పీ చైర్మెన్ గా పనిచేసిన కూచుకుళ్ళ దామోదర్ రెడ్డి, 3 సార్లు ఎమ్మెల్యేగా అన్నికైన వీఎన్ గౌడ్, సాహితీవేత్త కపిలవాయి లింగమూర్తి, విమోచనోద్యమకారులు పాపయ్య పర్సా, పెంటమరాజు సుదర్శనరావు, పాలెంను అభివృద్ధి పర్చిన తోటపల్లి సుబ్రహ్మణ్యశర్మ, రచయిత పెంటమరాజు నరసింగరావు ఈ మండలానికి చెందినవారు. 2011 లెక్కల ప్రకారం మండల జనాభా 74692. పాలెంలో వ్యవసాయ పరిశోధన కేంద్రం ఉంది. మండలంలో 25 రెవెన్యూ గ్రామాలు, 20 గ్రామపంచాయతీలున్నాయి. మండల పరిధిలోని ఎండబెట్ల, భీమారం, శ్రీపురంలలో పురాతనమైన దేవాలయాలున్నాయి. మండల కేంద్రం నాగర్ కర్నూల్ రెవెన్యూ డివిజన్, అసెంబ్లీ, లోక్‌సభ నియోజకవర్గాలకు కేంద్రంగా ఉంది. మండల పరిధిలోని ఎండబెట్ల, భీమారం, శ్రీపురంలలో పురాతనమైన దేవాలయాలున్నాయి. సరిహద్దులు: ఈ మండలానికి ఉత్తరమున తాడూరు మండలం, తూర్పున తెల్కపల్లి మండలం, దక్షిణాన [[పెద్దకొత్తపల్లి మండలం|పెద్దకొత్తపల్లి,]] [[గోపాలపేట మండలం|గోపాలపేట]] మండలంలు, పశ్చిమాన [[బిజినేపల్లి (నాగర్‌కర్నూల్ జిల్లా)|బిజినేపల్లి]] మండలం సరిహద్దులుగా ఉన్నాయి. జనాభా: 2001 లెక్కల ప్రకారం మండల జనాభా 68538. ఇందులో పురుషులు 34960, మహిళలు 33578. 2011 లెక్కల ప్రకారం మండల జనాభా 74692. ఇందులో పురుషులు 37731, మహిళలు 36961. పట్టణ జనాభా 26759, గ్రామీణ జనాభా 47933. జనాభాలో ఇది జిల్లాలో 9వ స్థానంలో ఉంది. రవాణా సౌకర్యాలు: [[మహబూబ్​నగర్|మహబూబ్ నగర్]] నుంచి [[శ్రీశైల క్షేత్రం|శ్రీశైలం]] వెళ్ళు రహదారి మండలం గుండా వెళ్ళుచున్నది. మండల కేంద్రం నుంచి [[కొల్లాపూర్]], [[కల్వకుర్తి]], గోపాలపేట్ లకు కూడా రహదారి సౌకర్యం ఉంది. చరిత్ర: నాగర్‌కర్నూల్ పూర్వనామం నాగనవోలు. 1883 వరకు ఈ పట్టణం జిల్లా కేంద్రంగా పనిచేసింది. నాగన, కందన సోదరులు ఈ ప్రాంతాన్ని పాలించారు.వారి పేరిట ఈ పట్టణానికి ప్రస్తుతనామం వచ్చినట్లు కథనం ప్రచారంలో ఉంది. నాగర్ కర్నూల్ నియోజకవర్గంలో నాగర్ కర్నూల్ మండల స్థానం (ఎరుపు రంగు) రాజకీయాలు: ఈ మండలం నాగర్‌కర్నూల్ అసెంబ్లీ నియోజకవర్గం, నాగర్‌కర్నూల్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గంలో భాగంగా ఉంది. 2006 జడ్పీటీసి ఎన్నికలలో కాంగ్రెస్ పార్టీకి చెందిన వెంకటేశ్వరం మణెమ్మ విజయం సాధించారు. విద్యాసంస్థలు: 2008-09 నాటికి మండలంలో 54 ప్రాథమిక పాఠశాలలు (1 ప్రభుత్వ, 34 మండల పరిషత్తు, 4 ప్రైవేట్ ఎయిడెడ్, 15 ప్రైవేట్ అన్-ఎయిడెడ్), 20 ప్రాథమికోన్నత పాఠశాలలు (10 మండల పరిషత్తు, 10 ప్రైవేట్ అన్-ఎయిడెడ్), 30 ఉన్నత పాఠశాలలు (3 ప్రభుత్వ, 9 జడ్పీ, 3 ప్రైవేట్ ఎయిడెడ్, 15 ప్రైవేట్ అన్-ఎయిడెడ్), 8 జూనియర్ కళాశాలలు (2 ప్రభుత్వ, 6 ప్రైవేట్) ఉన్నాయి. వ్యవసాయం, నీటిపారుదల: మండలంలో పండించే ప్రధాన పంట మొక్కజొన్న. ప్రత్తి, వరి, వేరుశనగ, జొన్నలు కూడా పండిస్తారు. మండల సాధారణ వర్షపాతం 628 మిమీ. మండలంలో సుమారు 1800 హెక్టార్లకు నీటిపారుదల సౌకర్యం ఉంది. కాలరేఖ: 1972: నాగర్‌కర్నూలులో కొత్త బస్టాండు ప్రారంభమైంది. 1979 మార్చి 10: పుట్టపర్తి సాయిబాబా పట్టణానికి విచ్చేసి సాయిబాబా విగ్రహ ప్రతిష్ఠ చేశారు. 2011: నాగర్‌కర్నూల్‌ను మేజర్ గ్రామపంచాయతి నుంచి పురపాలక సంఘంగా హోదా పెంచబడింది 2016, అక్టోబరు 11 : ఈ మండలం [[మహబూబ్​నగర్​ జిల్లా|మహబూబ్‌నగర్ జిల్లా]] నుంచి నాగర్‌కర్నూల్ జిల్లాలో చేరింది. తెలంగాణలోనే పేరొందిన అమ్రాబాద్ రిజర్వ్ ఫారెస్ట్, మామిడిపండ్లకు పేరొందిన కొల్లాపూర్, ప్రాచీన రాజధాని వర్థమానపురం, ఆంజనేయస్వామి దేవాలయం [[ఊర్కొండ]] ఈ జిల్లాకు చెందినవి. ఈ ప్రతిపాదిత జిల్లాలోని అన్ని మండలాలు మునుపటి మహబూబ్‌నగర్ జిల్లాలోనివే. ఒకప్పుడు జిల్లా పరిపాలన కేంద్రంగా పనిచేసిన నాగర్‌కర్నూల్ పట్టణం మళ్ళీ 133 సంవత్సరాల అనంతరం జిల్లా పరిపాలన కేంద్రంగా మారింది. {{maplink|type=shape||text=నాగర్‌కర్నూల్ జిల్లా|frame=yes|frame-width=250|frame-height=250|zoom=8}} == జిల్లా చరిత్ర == పూర్వం1870 సం.లో నిజాం ప్రభుత్వం నాగర్ కర్నూల్ను జిల్లా కేంద్రంగా ఏర్పాటు చేసుకుంది.  అపుడు 8 తాలుకాలు ఉండేవి . 1881 నాటికి వాటి సంఖ్య 10 కి పెరిగింది. 1883 లో జిల్లా కేంద్రాన్ని [[మహబూబ్​నగర్​ జిల్లా|మహబూబ్‌నగర్]]కు బదిలీ చేశారు. === పేరు వెనుక చరిత్ర === పూర్వము నాగర్ కర్నూల్ పరిసర ప్రాంతాలను  నాగన్న,  కందన్న అనే ఇద్దరు సోదర రాజులు పాలించేవారు. సుమారు 110 లేదా 120 సంవత్సరాల క్రితం, నాగర్ కర్నూల్ దక్షిణ [[తెలంగాణ|తెలంగాణా]] ప్రాంతంలో ఎక్కువ భాగం రవాణా, జిల్లా కేంద్రం. ఒక ముఖ్య కూడలిగా ఉంది. ఈ ప్రాంతంలోని  రైతులు బండ్లకు  వాడే కందెనను రాజు పేరుమీదగా విపరీతంగా అమ్మేవారు. అదే విదంగా కందెనను అమ్మే పట్టణం కందనూల్ అనే పేరు వచ్చింది. అదే పేరు కాలక్రమేన చిన్నకర్నూల్ గా మారింది. అదేవిదంగా నాగనా పేరు మీద ఒక గ్రామాన్ని ఏర్పరిచారు. దానికి నాగనూల్ అని పేరుంది. ఆ గ్రామం ఇప్పటికి కూడా నగనూల్ గానే పిలువబడుతుంది. ఆ గ్రామం నాగర్ కర్నూల్ కు 1 కి.మీ. దూరంలో ఆగ్నేయ (Southeast) దిశలో ఉంది. ఆ గ్రామం కంద,నూల్ అనే రెండు (ఇద్దరు రాజుల) పేర్ల మీదుగా నాగర్ కర్నూల్ కు ఈ పేరు వచ్చింది. ఈ ప్రాంతాన్ని పూర్వం [[చాళుక్యులు]],కందూరు చోడులూ [[కాకతీయులు]], నిజాం నవాబ్లు పాలించారు. [[భారతదేశం]] లోనే రెండవ పెద్ద అడవి నల్లమల అడవి ఈ ప్రాంతం లోనే ఉంది. ఇది మొత్తం 2,48,749.55 చదరపు అడుగుల విస్తీరణంలో ఉంది. ఎంతో ప్రకృతి రమణీయంగా, ఆహ్లాదకరంగా ఉంటుంది. ==జిల్లాలోని మండలాలు== {{Div col|colwidth=15em|rules=yes|gap=2em}} # [[బిజినేపల్లి మండలం]] # [[నాగర్‌కర్నూల్ మండలం]] # [[అచ్చంపేట మండలం (నాగర్‌కర్నూల్ జిల్లా)|అచ్చంపేట మండలం]] # [[పెద్దకొత్తపల్లి మండలం]] # [[తెల్కపల్లి మండలం]] # [[తిమ్మాజిపేట మండలం]] # [[తాడూరు మండలం]] # [[కొల్లాపూర్ మండలం]] # [[పెంట్లవెల్లి మండలం]] * # [[కోడేరు మండలం (నాగర్‌కర్నూల్ జిల్లా)|కోడేర్ మండలం]] # [[కల్వకుర్తి మండలం]] # [[ఊర్కొండ మండలం]] * # [[వెల్దండ మండలం]] # [[వంగూరు మండలం (నాగర్‌కర్నూల్ జిల్లా)|వంగూరు మండలం]] # [[చారకొండ మండలం]] * # [[అమ్రాబాద్ మండలం (నాగర్‌కర్నూల్ జిల్లా)|అమ్రాబాద్ మండలం]] # [[పదర మండలం]] * # [[బల్మూర్ మండలం]] # [[లింగాల మండలం (నాగర్‌కర్నూల్ జిల్లా)|లింగాల మండలం]] # [[ఉప్పునుంతల మండలం]] {{Div col end}} గమనిక:* పునర్య్వస్థీకరణలో భాగంగా జిల్లాలో  కొత్తగా ఏర్పడిన మండలాలు (4) == రెవెన్యూ డివిజన్లు == * [[కల్వకుర్తి రెవెన్యూ డివిజను|కల్వకుర్తి]] * [[నాగర్‌కర్నూల్ రెవెన్యూ డివిజను|నాగర్‌కర్నూల్]] * [[అచ్చంపేట రెవెన్యూ డివిజను|అచ్చంపేట]] * [[కొల్లాపూర్ రెవెన్యూ డివిజను|కొల్లాపూర్]] ==రవాణా సౌకర్యాలు== హైదరాబాదు నుంచి శ్రీశైలం వెళ్ళు రహదారి ఈ జిల్లా గుండా వెళుతుంది. బిజినేపల్లి జిల్లాలోని ప్రధాన రోడ్డు కూడలి. ఇక్కడి నుంచి మహబూబ్‌నగర్, వనపర్తి, నాగర్‌కర్నూల్, హైదరాబాదుకు వెళ్ళు ప్రధాన మార్గాలున్నాయి. ఈ జిల్లాకు రైలుమార్గం లేదు. ==జిల్లా ప్రముఖులు== {{Div col|colwidth=15em|rules=yes|gap=2em}} * గోనగన్నా రెడ్డి, * [[కపిలవాయి లింగమూర్తి|కపలవాయి లింగమూర్తి,]] * [[పాలెం సుబ్బయ్య]] * [[తోటపల్లి సుబ్రహ్మణ్య శర్మ|తోటపల్లి సుబ్రమణ్య శర్మ]] * వి.ఎన్.గౌడ్ * పెంటమరాజు సుదర్శన రావు, * పాపయ్య పర్స, * [[నాగం జనార్ధన్ రెడ్డి]] * [[కూచుకుల్ల దామోదర్ రెడ్డి]] * [[యశోదారెడ్డి]]. * [[మర్రి జనార్దన్ రెడ్డి|మర్రి జనార్దన్‌రెడ్డి]] * [[జూపల్లి కృష్ణారావు]] * [[గువ్వల బాలరాజు]] * [[సూదిని జైపాల్ రెడ్డి|ఎస్‌.జైపాల్‌రెడ్డి]] * [[చిక్కుడు వంశీకృష్ణ]] * వంశీచంద్‌రెడ్డి * హర్షవర్ధన్‌రెడ్డి * [[ఎడ్మ కిష్టారెడ్డి]] * జైపాల్‌ యాదవ్‌ * [[కసిరెడ్డి నారాయణ రెడ్డి|కసిరెడ్డి నారాయణరెడ్డి]] {{Div col end}} ==వ్యవసాయ పరిశోధనా కేంద్రం== [[పాలెం (బిజినపల్లి)|పాలెం]] [[దుందుభి|దుంధుభి]] వ్యవసాయ పరిశోధనా కేంద్రం & పాల్టెక్నిక్ కళాశాల 1989 లో స్థాపించబడింది. ==పుణ్యక్షేత్రాలు== * మద్దిమడుగు శ్రీ పబ్బతి ఆంజనేయ స్వామి దేవస్థానం, * [[సలేశ్వరం]], * [[ఉమామహేశ్వరం (మహబూబ్ నగర్)|ఉమామహేశ్వరం]], * లోద్దిమల్లయ్య, * [[ఊరుకొండపేట|ఉరుకొండపేట]] శ్రీ ఆంజనేయస్వామి దేవస్థానం, * సోమేశ్వరాలయం, [[సోమశిల (కొల్లాపూర్ మండలం)|సోమశిల]], * శిర్సనగండ్ల సీతారామాలయం, * [[వట్టెం]] వేంకటేశ్వారాలయం, * [[సింగోటం శ్రీ లక్ష్మీనరసింహస్వామి ఆలయం|సింగోటం లక్శ్మీనరసింహస్వామి ఆలయం]]. * మదన గోపాలయం. === <u>సినిమా హాళ్ళు</u> === ''రవి , రమణ, రామక్రిష్ణ'' '''<u>జిల్లా సంఘటనలు</u>''' 1990 లో నుంచి నక్సల్స్ కాల్పులు మొదలైనాయి, 1991 లోయిట్ల ప్రభాకర్, 1993 లో యస్.పి పరదేసి నాయిడు..ఇలా 2006 వరకు 30 మంది పొలీసుల ఎంకౌంటర్ ఐనారు. == ఇవి కూడా చూడండి == * [[నాగర్‌కర్నూల్ జిల్లా గ్రామాల జాబితా|జిల్లా గ్రామాల జాబితా]] == మూలాలు == {{Reflist}} == వెలుపలి లింకులు == {{తెలంగాణ}} {{నాగర్‌కర్నూల్ జిల్లాకు సంబంధించిన విషయాలు}} [[వర్గం:తెలంగాణ జిల్లాలు]] [[వర్గం:నాగర్‌కర్నూల్ జిల్లా]] l00s2bxhh4ywi9wp3vsbbkx3b7azr3k 4955881 4955880 2026-09-11T05:11:18Z Jillela Shravya 152498 4955881 wikitext text/x-wiki [[File:Nagarkurnool District Revenue divisions.png|thumb|నాగర్‌కర్నూల్ జిల్లా]] '''నాగర్‌కర్నూల్ జిల్లా,''' [[తెలంగాణ]]లోని 33 జిల్లాలలో ఒకటి. 2016 అక్టోబరు 11న ఈ జిల్లా అవతరించింది. జిల్లాలో 20 మండలాలు, 4 రెవెన్యూ డివిజన్లు ఉన్నాయి.<ref>తెలంగాణ ప్రభుత్వ ఉత్తర్వు సంఖ్య GO Ms No 243 Revenue (DA-CMRF) Department, Dated: 11-10-2016</ref> ==నాగర్ కర్నూలు ముఖ్య దశలు== నాగర్‌కర్నూల్ నాగర్‌కర్నూల్ జిల్లాకు చెందిన మండలం. జడ్పీ చైర్మెన్ గా పనిచేసిన కూచుకుళ్ళ దామోదర్ రెడ్డి, 3 సార్లు ఎమ్మెల్యేగా అన్నికైన వీఎన్ గౌడ్, సాహితీవేత్త కపిలవాయి లింగమూర్తి, విమోచనోద్యమకారులు పాపయ్య పర్సా, పెంటమరాజు సుదర్శనరావు, పాలెంను అభివృద్ధి పర్చిన తోటపల్లి సుబ్రహ్మణ్యశర్మ, రచయిత పెంటమరాజు నరసింగరావు ఈ మండలానికి చెందినవారు. 2011 లెక్కల ప్రకారం మండల జనాభా 74692. పాలెంలో వ్యవసాయ పరిశోధన కేంద్రం ఉంది. మండలంలో 25 రెవెన్యూ గ్రామాలు, 20 గ్రామపంచాయతీలున్నాయి. మండల పరిధిలోని ఎండబెట్ల, భీమారం, శ్రీపురంలలో పురాతనమైన దేవాలయాలున్నాయి. మండల కేంద్రం నాగర్ కర్నూల్ రెవెన్యూ డివిజన్, అసెంబ్లీ, లోక్‌సభ నియోజకవర్గాలకు కేంద్రంగా ఉంది. మండల పరిధిలోని ఎండబెట్ల, భీమారం, శ్రీపురంలలో పురాతనమైన దేవాలయాలున్నాయి. సరిహద్దులు: ఈ మండలానికి ఉత్తరమున తాడూరు మండలం, తూర్పున తెల్కపల్లి మండలం, దక్షిణాన [[పెద్దకొత్తపల్లి మండలం|పెద్దకొత్తపల్లి,]] [[గోపాలపేట మండలం|గోపాలపేట]] మండలంలు, పశ్చిమాన [[బిజినేపల్లి (నాగర్‌కర్నూల్ జిల్లా)|బిజినేపల్లి]] మండలం సరిహద్దులుగా ఉన్నాయి. జనాభా: 2001 లెక్కల ప్రకారం మండల జనాభా 68538. ఇందులో పురుషులు 34960, మహిళలు 33578. 2011 లెక్కల ప్రకారం మండల జనాభా 74692. ఇందులో పురుషులు 37731, మహిళలు 36961. పట్టణ జనాభా 26759, గ్రామీణ జనాభా 47933. జనాభాలో ఇది జిల్లాలో 9వ స్థానంలో ఉంది. రవాణా సౌకర్యాలు: [[మహబూబ్​నగర్|మహబూబ్ నగర్]] నుంచి [[శ్రీశైల క్షేత్రం|శ్రీశైలం]] వెళ్ళు రహదారి మండలం గుండా వెళ్ళుచున్నది. మండల కేంద్రం నుంచి [[కొల్లాపూర్]], [[కల్వకుర్తి]], గోపాలపేట్ లకు కూడా రహదారి సౌకర్యం ఉంది. చరిత్ర: నాగర్‌కర్నూల్ పూర్వనామం నాగనవోలు. 1883 వరకు ఈ పట్టణం జిల్లా కేంద్రంగా పనిచేసింది. నాగన, కందన సోదరులు ఈ ప్రాంతాన్ని పాలించారు.వారి పేరిట ఈ పట్టణానికి ప్రస్తుతనామం వచ్చినట్లు కథనం ప్రచారంలో ఉంది. నాగర్ కర్నూల్ నియోజకవర్గంలో నాగర్ కర్నూల్ మండల స్థానం (ఎరుపు రంగు) రాజకీయాలు: ఈ మండలం నాగర్‌కర్నూల్ అసెంబ్లీ నియోజకవర్గం, నాగర్‌కర్నూల్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గంలో భాగంగా ఉంది. 2006 జడ్పీటీసి ఎన్నికలలో కాంగ్రెస్ పార్టీకి చెందిన వెంకటేశ్వరం మణెమ్మ విజయం సాధించారు. విద్యాసంస్థలు: 2008-09 నాటికి మండలంలో 54 ప్రాథమిక పాఠశాలలు (1 ప్రభుత్వ, 34 మండల పరిషత్తు, 4 ప్రైవేట్ ఎయిడెడ్, 15 ప్రైవేట్ అన్-ఎయిడెడ్), 20 ప్రాథమికోన్నత పాఠశాలలు (10 మండల పరిషత్తు, 10 ప్రైవేట్ అన్-ఎయిడెడ్), 30 ఉన్నత పాఠశాలలు (3 ప్రభుత్వ, 9 జడ్పీ, 3 ప్రైవేట్ ఎయిడెడ్, 15 ప్రైవేట్ అన్-ఎయిడెడ్), 8 జూనియర్ కళాశాలలు (2 ప్రభుత్వ, 6 ప్రైవేట్) ఉన్నాయి. వ్యవసాయం, నీటిపారుదల: మండలంలో పండించే ప్రధాన పంట మొక్కజొన్న. ప్రత్తి, వరి, వేరుశనగ, జొన్నలు కూడా పండిస్తారు. మండల సాధారణ వర్షపాతం 628 మిమీ. మండలంలో సుమారు 1800 హెక్టార్లకు నీటిపారుదల సౌకర్యం ఉంది. కాలరేఖ: 1972: నాగర్‌కర్నూలులో కొత్త బస్టాండు ప్రారంభమైంది. 1979 మార్చి 10: పుట్టపర్తి సాయిబాబా పట్టణానికి విచ్చేసి సాయిబాబా విగ్రహ ప్రతిష్ఠ చేశారు. 2011: నాగర్‌కర్నూల్‌ను మేజర్ గ్రామపంచాయతి నుంచి పురపాలక సంఘంగా హోదా పెంచబడింది 2016, అక్టోబరు 11 : ఈ మండలం [[మహబూబ్​నగర్​ జిల్లా|మహబూబ్‌నగర్ జిల్లా]] నుంచి నాగర్‌కర్నూల్ జిల్లాలో చేరింది. తెలంగాణలోనే పేరొందిన అమ్రాబాద్ రిజర్వ్ ఫారెస్ట్, మామిడిపండ్లకు పేరొందిన కొల్లాపూర్, ప్రాచీన రాజధాని వర్థమానపురం, ఆంజనేయస్వామి దేవాలయం [[ఊర్కొండ]] ఈ జిల్లాకు చెందినవి. ఈ ప్రతిపాదిత జిల్లాలోని అన్ని మండలాలు మునుపటి మహబూబ్‌నగర్ జిల్లాలోనివే. ఒకప్పుడు జిల్లా పరిపాలన కేంద్రంగా పనిచేసిన నాగర్‌కర్నూల్ పట్టణం మళ్ళీ 133 సంవత్సరాల అనంతరం జిల్లా పరిపాలన కేంద్రంగా మారింది. {{maplink|type=shape||text=నాగర్‌కర్నూల్ జిల్లా|frame=yes|frame-width=250|frame-height=250|zoom=8}} == జిల్లా చరిత్ర == పూర్వం1870 సం.లో నిజాం ప్రభుత్వం నాగర్ కర్నూల్ను జిల్లా కేంద్రంగా ఏర్పాటు చేసుకుంది.  అపుడు 8 తాలుకాలు ఉండేవి . 1881 నాటికి వాటి సంఖ్య 10 కి పెరిగింది. 1883 లో జిల్లా కేంద్రాన్ని [[మహబూబ్​నగర్​ జిల్లా|మహబూబ్‌నగర్ ]]కు బదిలీ చేశారు. === పేరు వెనుక చరిత్ర === పూర్వము నాగర్ కర్నూల్ పరిసర ప్రాంతాలను  నాగన్న,  కందన్న అనే ఇద్దరు సోదర రాజులు పాలించేవారు. సుమారు 110 లేదా 120 సంవత్సరాల క్రితం, నాగర్ కర్నూల్ దక్షిణ [[తెలంగాణ|తెలంగాణా]] ప్రాంతంలో ఎక్కువ భాగం రవాణా, జిల్లా కేంద్రం. ఒక ముఖ్య కూడలిగా ఉంది. ఈ ప్రాంతంలోని  రైతులు బండ్లకు  వాడే కందెనను రాజు పేరుమీదగా విపరీతంగా అమ్మేవారు. అదే విదంగా కందెనను అమ్మే పట్టణం కందనూల్ అనే పేరు వచ్చింది. అదే పేరు కాలక్రమేన చిన్నకర్నూల్ గా మారింది. అదేవిదంగా నాగనా పేరు మీద ఒక గ్రామాన్ని ఏర్పరిచారు. దానికి నాగనూల్ అని పేరుంది. ఆ గ్రామం ఇప్పటికి కూడా నగనూల్ గానే పిలువబడుతుంది. ఆ గ్రామం నాగర్ కర్నూల్ కు 1 కి.మీ. దూరంలో ఆగ్నేయ (Southeast) దిశలో ఉంది. ఆ గ్రామం కంద,నూల్ అనే రెండు (ఇద్దరు రాజుల) పేర్ల మీదుగా నాగర్ కర్నూల్ కు ఈ పేరు వచ్చింది. ఈ ప్రాంతాన్ని పూర్వం [[చాళుక్యులు]],కందూరు చోడులూ [[కాకతీయులు]], నిజాం నవాబ్లు పాలించారు. [[భారతదేశం]] లోనే రెండవ పెద్ద అడవి నల్లమల అడవి ఈ ప్రాంతం లోనే ఉంది. ఇది మొత్తం 2,48,749.55 చదరపు అడుగుల విస్తీరణంలో ఉంది. ఎంతో ప్రకృతి రమణీయంగా, ఆహ్లాదకరంగా ఉంటుంది. ==జిల్లాలోని మండలాలు== {{Div col|colwidth=15em|rules=yes|gap=2em}} # [[బిజినేపల్లి మండలం]] # [[నాగర్‌కర్నూల్ మండలం]] # [[అచ్చంపేట మండలం (నాగర్‌కర్నూల్ జిల్లా)|అచ్చంపేట మండలం]] # [[పెద్దకొత్తపల్లి మండలం]] # [[తెల్కపల్లి మండలం]] # [[తిమ్మాజిపేట మండలం]] # [[తాడూరు మండలం]] # [[కొల్లాపూర్ మండలం]] # [[పెంట్లవెల్లి మండలం]] * # [[కోడేరు మండలం (నాగర్‌కర్నూల్ జిల్లా)|కోడేర్ మండలం]] # [[కల్వకుర్తి మండలం]] # [[ఊర్కొండ మండలం]] * # [[వెల్దండ మండలం]] # [[వంగూరు మండలం (నాగర్‌కర్నూల్ జిల్లా)|వంగూరు మండలం]] # [[చారకొండ మండలం]] * # [[అమ్రాబాద్ మండలం (నాగర్‌కర్నూల్ జిల్లా)|అమ్రాబాద్ మండలం]] # [[పదర మండలం]] * # [[బల్మూర్ మండలం]] # [[లింగాల మండలం (నాగర్‌కర్నూల్ జిల్లా)|లింగాల మండలం]] # [[ఉప్పునుంతల మండలం]] {{Div col end}} గమనిక:* పునర్య్వస్థీకరణలో భాగంగా జిల్లాలో  కొత్తగా ఏర్పడిన మండలాలు (4) == రెవెన్యూ డివిజన్లు == * [[కల్వకుర్తి రెవెన్యూ డివిజను|కల్వకుర్తి]] * [[నాగర్‌కర్నూల్ రెవెన్యూ డివిజను|నాగర్‌కర్నూల్]] * [[అచ్చంపేట రెవెన్యూ డివిజను|అచ్చంపేట]] * [[కొల్లాపూర్ రెవెన్యూ డివిజను|కొల్లాపూర్]] ==రవాణా సౌకర్యాలు== హైదరాబాదు నుంచి శ్రీశైలం వెళ్ళు రహదారి ఈ జిల్లా గుండా వెళుతుంది. బిజినేపల్లి జిల్లాలోని ప్రధాన రోడ్డు కూడలి. ఇక్కడి నుంచి మహబూబ్‌నగర్, వనపర్తి, నాగర్‌కర్నూల్, హైదరాబాదుకు వెళ్ళు ప్రధాన మార్గాలున్నాయి. ఈ జిల్లాకు రైలుమార్గం లేదు. ==జిల్లా ప్రముఖులు== {{Div col|colwidth=15em|rules=yes|gap=2em}} * గోనగన్నా రెడ్డి, * [[కపిలవాయి లింగమూర్తి|కపలవాయి లింగమూర్తి,]] * [[పాలెం సుబ్బయ్య]] * [[తోటపల్లి సుబ్రహ్మణ్య శర్మ|తోటపల్లి సుబ్రమణ్య శర్మ]] * వి.ఎన్.గౌడ్ * పెంటమరాజు సుదర్శన రావు, * పాపయ్య పర్స, * [[నాగం జనార్ధన్ రెడ్డి]] * [[కూచుకుల్ల దామోదర్ రెడ్డి]] * [[యశోదారెడ్డి]]. * [[మర్రి జనార్దన్ రెడ్డి|మర్రి జనార్దన్‌రెడ్డి]] * [[జూపల్లి కృష్ణారావు]] * [[గువ్వల బాలరాజు]] * [[సూదిని జైపాల్ రెడ్డి|ఎస్‌.జైపాల్‌రెడ్డి]] * [[చిక్కుడు వంశీకృష్ణ]] * వంశీచంద్‌రెడ్డి * హర్షవర్ధన్‌రెడ్డి * [[ఎడ్మ కిష్టారెడ్డి]] * జైపాల్‌ యాదవ్‌ * [[కసిరెడ్డి నారాయణ రెడ్డి|కసిరెడ్డి నారాయణరెడ్డి]] {{Div col end}} ==వ్యవసాయ పరిశోధనా కేంద్రం== [[పాలెం (బిజినపల్లి)|పాలెం]] [[దుందుభి|దుంధుభి]] వ్యవసాయ పరిశోధనా కేంద్రం & పాల్టెక్నిక్ కళాశాల 1989 లో స్థాపించబడింది. ==పుణ్యక్షేత్రాలు== * మద్దిమడుగు శ్రీ పబ్బతి ఆంజనేయ స్వామి దేవస్థానం, * [[సలేశ్వరం]], * [[ఉమామహేశ్వరం (మహబూబ్ నగర్)|ఉమామహేశ్వరం]], * లోద్దిమల్లయ్య, * [[ఊరుకొండపేట|ఉరుకొండపేట]] శ్రీ ఆంజనేయస్వామి దేవస్థానం, * సోమేశ్వరాలయం, [[సోమశిల (కొల్లాపూర్ మండలం)|సోమశిల]], * శిర్సనగండ్ల సీతారామాలయం, * [[వట్టెం]] వేంకటేశ్వారాలయం, * [[సింగోటం శ్రీ లక్ష్మీనరసింహస్వామి ఆలయం|సింగోటం లక్శ్మీనరసింహస్వామి ఆలయం]]. * మదన గోపాలయం. === <u>సినిమా హాళ్ళు</u> === ''రవి , రమణ, రామక్రిష్ణ'' '''<u>జిల్లా సంఘటనలు</u>''' 1990 లో నుంచి నక్సల్స్ కాల్పులు మొదలైనాయి, 1991 లోయిట్ల ప్రభాకర్, 1993 లో యస్.పి పరదేసి నాయిడు..ఇలా 2006 వరకు 30 మంది పొలీసుల ఎంకౌంటర్ ఐనారు. == ఇవి కూడా చూడండి == * [[నాగర్‌కర్నూల్ జిల్లా గ్రామాల జాబితా|జిల్లా గ్రామాల జాబితా]] == మూలాలు == {{Reflist}} == వెలుపలి లింకులు == {{తెలంగాణ}} {{నాగర్‌కర్నూల్ జిల్లాకు సంబంధించిన విషయాలు}} [[వర్గం:తెలంగాణ జిల్లాలు]] [[వర్గం:నాగర్‌కర్నూల్ జిల్లా]] lg1vhg6n34jqf7c5o6uodq3yt0n1vhf 0 233139 4955712 4212163 2026-09-10T14:49:47Z Kopparthi janardhan1965 124192 సాంకేతిక వర్గం 4955712 wikitext text/x-wiki {{Infobox Film | name = నేను | image = Nenu 2004 Poster.jpg | imdb_id = | writer = [[సెల్వరాఘవన్]] | starring = [[అల్లరి నరేష్]]<br>[[వేద శాస్త్రి|వేద]]<br>[[అభిషేక్]] | director = [[ఇ. సత్తిబాబు]] | producer = [[ముళ్ళపూడి బ్రహ్మానందం]] | cinematography = [[రాంప్రసాద్]] | editing = | distributor = శ్రీ రాజ్యలక్ష్మీ కంబైన్స్ | music = [[విద్యాసాగర్ (సంగీత దర్శకుడు)|విద్యాసాగర్]] | released = {{Film date|2004|04|15}} | language = [[తెలుగు]] | country = [[భారతదేశం]] | budget = }} '''నేను''' [[ఇ. సత్తిబాబు]] దర్శకత్వంలో 2004 లో విడుదలైన సినిమా. ఇందులో [[అల్లరి నరేష్]], [[వేద]], [[అభిషేక్]] ప్రధాన పాత్రల్లో నటించారు. ఇది తమిళంలో [[ధనుష్]], [[సోనియా అగర్వాల్]] నాయకా, నాయికలుగా మంచి విజయం సాధించిన ''కాదల్ కొండేన్'' సినిమాకు పునర్నిర్మాణం.<ref name=idlebrain>{{cite web|last1=జీవి|title=ఐడిల్ బ్రెయిన్ లో నేను సినిమా సమీక్ష|url=http://www.idlebrain.com/movie/archive/mr-nenu.html|website=idlebrain.com|publisher=ఐడిల్ బ్రెయిన్|accessdate=17 November 2016}}</ref> == కథ == వినోద్ ([[అల్లరి నరేష్]]) ఒక అనాథ. అతన్ని ఓ చర్చి ఫాదర్ ([[పరుచూరి వెంకటేశ్వర రావు]]) పెంచి పెద్ద చేస్తాడు. అతను ఓ అంతర్ముఖుడు కానీ మంచి తెలివైన వాడు. అతనికిష్టం లేకపోయినా ఫాదర్ బలవంతం మీద వైజాగ్ లోని ఓ ఇంజనీరింగ్ కాలేజీలో చేరతాడు. అక్కడ అందరికంటే ఇతను భిన్నంగా ఉంటాడు. అతని తరగతిలో అందరూ వేరుగా చూసినా దివ్య ([[వేద]]) అనే అమ్మాయి మాత్రం అతనంటే జాలి చూపిస్తుంటుంది. వినోద్ నెమ్మదిగా ఆమెతో స్నేహం చేస్తాడు. నెమ్మదిగా ఆమె పట్ల అతని స్నేహం ప్రేమగా మారుతుంది కానీ ఆమె మాత్రం అతన్ని స్నేహితుడుగానే భావిస్తుంటుంది. కానీ అతను మాత్రం ఆమెను ప్రేమిస్తూనే ఉంటాడు. అలా ఉండగా ఆమె తమ క్లాసులో అభి ([[అభిషేక్]]) ను ప్రేమిస్తున్న విషయం తెలుసుకుంటాడు. దివ్య తండ్రికి అభితో ఆమె ప్రేమను గురించి తెలిసి ఆమెను తీవ్రంగా హెచ్చరింది. ఇంట్లోనే బంధిస్తాడు. కానే వినోద్ వేసుకోవడానికి పాత బట్టలకోసమని వాళ్ళ ఇంటికి వస్తాడు. ఆయన జాలిపడి ఇంట్లోకి పంపించగానే దివ్యను తీసుకుని పారిపోతాడు. దివ్యకు మాత్రం ఆమెను అడవిలో అభి దగ్గరకు తీసుకుళుతున్నానని చెబుతాడు. వినోద్ ఆ అడవిలోనే ఆమెను తనను ప్రేమించుకునేలా చేయడానికి ఓ రహస్య ప్రదేశం సిద్ధం చేసుకుని ఉంటాడు. ఆమె ఎన్నిసార్లు అడిగినా అభి ఇంకా వస్తాడని మాటలు చెబుతూ ఆమెను తనతోనే ఉంచుకుంటాడు. అలా ఒక రోజు తన బాధాకరమైన గతాన్ని దివ్యతో చెబుతాడు. తాను చిన్నప్పుడే ఎలా అనాథ అయిందీ, తనను ఓ బానిసగా ఎలా పనిచేయించుకున్నదీ చెబుతాడు. ఒకరోజు ఆ వెట్టిచాకిరీ గురించి అతను తిరగబడితే అతన్ని చితకబాది అక్కడే బంధిస్తారు. అతని స్నేహితురాలి మీద అత్యాచారం చేసి చంపేస్తారు. అక్కడ నుంచి ఎలాగోలా తప్పించుకుని చర్చి ఫాదర్ దగ్గర చేరతాడు. దివ్య అతని గతాన్ని విని చలించిపోతుంది. అదే సమయానికి అభి పోలీసుల్ని తీసుకుని అక్కడికి వస్తాడు. వినోద్ ఆహారం సంపాదించుకుని రావడానికి బయటికి వెళ్ళగా అభి, పోలీసులు ఆమెను కలిసి వినోద్ నిజానికి ఓ మానసిక రోగి అని చెప్పడానికి ప్రయత్నిస్తారు. కానీ ఆమె మాత్రం అతను ఇన్ని రోజులు తనతో ఉన్నా మంచివాడిలానే ప్రవర్తించాడని వాళ్ళు చెప్పిన విషయాన్ని కొట్టిపడేస్తుంది. పోలీసులు అక్కడికి వచ్చారని తెలియగానే వినోద్ వారి మీద మూకుమ్ముడి హింసాకాండ మొదలుపెడతాడు. ఒక పోలీసు కానిస్టేబుల్ ను కాల్చి చంపడంతో దాక్కున్న వారందరూ బయటికి వచ్చేస్తారు. పోలీసు ఇన్స్పెక్టరు, అభి నుంచి దివ్యను తప్పించి మళ్ళీ తనుండే స్థావరానికి తీసుకొచ్చేస్తాడు. దివ్యకు అతని హింసా ప్రవృత్తి అర్థం అవుతుంది. కానీ వినోద్ మాత్రం ఆమె తనతో ఉంటే చాలని వేడుకుంటూ ఉంటాడు. కానీ దివ్య అతన్ని కేవలం స్నేహితుడిగా భావించి అతన్ని జీవిత భాగస్వామిగా అంగీకరించదు. అప్పుడే అభికి తెలివొచ్చి వినోద్ మీద దాడి చేసి దివ్యను రక్షిస్తాడు. వాళ్ళిద్దరి మద్య పోరాటం మొదలవుతుంది. పోరాటంలో ముగ్గురూ కలిసి ఓ కొండ శిఖరానికి వేళ్ళాడుతూ ఉంటారు. దివ్య ఒక చెట్టు కొమ్మను గట్టిగా పట్టుకుంటే వినోద్, అభిలు ఆమె చెరొక చేతిని పట్టుకుని వేళ్ళాడుతూ ఉంటారు. ఆమె బతకాలంటే తన స్నేహితుడు, ప్రేమికుల్లో ఎవరో ఒకరిని వదిలేయాల్సిన పరిస్థితి వస్తుంది. అభి ఎంత ప్రాధేయపడినా దివ్యకు మాత్రం వినోద్ ను వదిలేయాలంటే మనసు ఒప్పదు. చివరికి వినోద్ నవ్వుతూ తానే ఆమె చేతిని వదిలేసి లోయలో పడి మరణించడంతో కథ ముగుస్తుంది. == తారాగణం == * [[అల్లరి నరేష్]] * [[వేద]] * [[అభిషేక్]] * [[పరుచూరి వెంకటేశ్వర రావు]] * [[రాజీవ్ కనకాల]] * [[కోట శ్రీనివాసరావు]] * [[జెన్నీ]] * [[శంకర్ మెల్కోటే]] == సాంకేతిక వర్గం == * దర్శకుడు: ఇ.సత్తిబాబు * రచన: సెల్వ రాఘవన్ * సంగీతం: విద్యాసాగర్ * గీత రచయితలు: వేటూరి సుందరరామమూర్తి, సిరివెన్నెల (చెంబోలు) సీతారామశాస్త్రి,భువనచంద్ర * నేపథ్య గాయకులు: కార్తీక్, శ్రీవర్ధిని, టిప్పు, హరీష్ రాఘవేంద్ర * డైరెక్టర్ ఆఫ్ ఫోటోగ్రఫి: సి.రాంప్రసాద్ * నిర్మాత: ముళ్ళపూడి బ్రహ్మానందం * నిర్మాణ సంస్థ: శ్రీ రాజ్యలక్ష్మి కంబైన్స్ * విడుదల:15:04:2004. == పాటల జాబితా == * ఎందుకు ఎందుకు, రచన: సిరివెన్నెల సీతారామశాస్త్రి , గానం.కార్తీక్ * నా కంటి పాప , రచన: వేటూరి సుందర రామమూర్తి , గానం.శ్రీవర్దిని *పన్నెండు దాటి , రచన:భువనచంద్ర , గానం.టిప్పు *చూస్తూ చూస్తూనే, రచన: సిరి వెన్నెల సీతారామ శాస్త్రి, గానం. కార్తీక్ *దేవతలా నిన్ను చూస్తున్నా, రచన: వేటూరి సుందర రామమూర్తి, గానం. హరీష్ రాఘవేంద్ర *దిక్కులనే దాటింది , రచన: సిరి వెన్నెల సీతారామ శాస్త్రి, గానం. కార్తీక్. == మూలాలు == {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:తెలుగు ప్రేమకథా సినిమాలు]] [[వర్గం:అల్లరి నరేష్ నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:రాజీవ్ కనకాల నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:కోట శ్రీనివాసరావు నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:2004 తెలుగు సినిమాలు]] 8t0bf5lj1pbjoh71flieiib9y82znbs 4955715 4955712 2026-09-10T15:08:21Z Kopparthi janardhan1965 124192 పాత్రలు పాత్రధారులు 4955715 wikitext text/x-wiki {{Infobox Film | name = నేను | image = Nenu 2004 Poster.jpg | imdb_id = | writer = [[సెల్వరాఘవన్]] | starring = [[అల్లరి నరేష్]]<br>[[వేద శాస్త్రి|వేద]]<br>[[అభిషేక్]] | director = [[ఇ. సత్తిబాబు]] | producer = [[ముళ్ళపూడి బ్రహ్మానందం]] | cinematography = [[రాంప్రసాద్]] | editing = | distributor = శ్రీ రాజ్యలక్ష్మీ కంబైన్స్ | music = [[విద్యాసాగర్ (సంగీత దర్శకుడు)|విద్యాసాగర్]] | released = {{Film date|2004|04|15}} | language = [[తెలుగు]] | country = [[భారతదేశం]] | budget = }} '''నేను''' [[ఇ. సత్తిబాబు]] దర్శకత్వంలో 2004 లో విడుదలైన సినిమా. ఇందులో [[అల్లరి నరేష్]], [[వేద]], [[అభిషేక్]] ప్రధాన పాత్రల్లో నటించారు. ఇది తమిళంలో [[ధనుష్]], [[సోనియా అగర్వాల్]] నాయకా, నాయికలుగా మంచి విజయం సాధించిన ''కాదల్ కొండేన్'' సినిమాకు పునర్నిర్మాణం.<ref name=idlebrain>{{cite web|last1=జీవి|title=ఐడిల్ బ్రెయిన్ లో నేను సినిమా సమీక్ష|url=http://www.idlebrain.com/movie/archive/mr-nenu.html|website=idlebrain.com|publisher=ఐడిల్ బ్రెయిన్|accessdate=17 November 2016}}</ref> == కథ == వినోద్ ([[అల్లరి నరేష్]]) ఒక అనాథ. అతన్ని ఓ చర్చి ఫాదర్ ([[పరుచూరి వెంకటేశ్వర రావు]]) పెంచి పెద్ద చేస్తాడు. అతను ఓ అంతర్ముఖుడు కానీ మంచి తెలివైన వాడు. అతనికిష్టం లేకపోయినా ఫాదర్ బలవంతం మీద వైజాగ్ లోని ఓ ఇంజనీరింగ్ కాలేజీలో చేరతాడు. అక్కడ అందరికంటే ఇతను భిన్నంగా ఉంటాడు. అతని తరగతిలో అందరూ వేరుగా చూసినా దివ్య ([[వేద]]) అనే అమ్మాయి మాత్రం అతనంటే జాలి చూపిస్తుంటుంది. వినోద్ నెమ్మదిగా ఆమెతో స్నేహం చేస్తాడు. నెమ్మదిగా ఆమె పట్ల అతని స్నేహం ప్రేమగా మారుతుంది కానీ ఆమె మాత్రం అతన్ని స్నేహితుడుగానే భావిస్తుంటుంది. కానీ అతను మాత్రం ఆమెను ప్రేమిస్తూనే ఉంటాడు. అలా ఉండగా ఆమె తమ క్లాసులో అభి ([[అభిషేక్]]) ను ప్రేమిస్తున్న విషయం తెలుసుకుంటాడు. దివ్య తండ్రికి అభితో ఆమె ప్రేమను గురించి తెలిసి ఆమెను తీవ్రంగా హెచ్చరింది. ఇంట్లోనే బంధిస్తాడు. కానే వినోద్ వేసుకోవడానికి పాత బట్టలకోసమని వాళ్ళ ఇంటికి వస్తాడు. ఆయన జాలిపడి ఇంట్లోకి పంపించగానే దివ్యను తీసుకుని పారిపోతాడు. దివ్యకు మాత్రం ఆమెను అడవిలో అభి దగ్గరకు తీసుకుళుతున్నానని చెబుతాడు. వినోద్ ఆ అడవిలోనే ఆమెను తనను ప్రేమించుకునేలా చేయడానికి ఓ రహస్య ప్రదేశం సిద్ధం చేసుకుని ఉంటాడు. ఆమె ఎన్నిసార్లు అడిగినా అభి ఇంకా వస్తాడని మాటలు చెబుతూ ఆమెను తనతోనే ఉంచుకుంటాడు. అలా ఒక రోజు తన బాధాకరమైన గతాన్ని దివ్యతో చెబుతాడు. తాను చిన్నప్పుడే ఎలా అనాథ అయిందీ, తనను ఓ బానిసగా ఎలా పనిచేయించుకున్నదీ చెబుతాడు. ఒకరోజు ఆ వెట్టిచాకిరీ గురించి అతను తిరగబడితే అతన్ని చితకబాది అక్కడే బంధిస్తారు. అతని స్నేహితురాలి మీద అత్యాచారం చేసి చంపేస్తారు. అక్కడ నుంచి ఎలాగోలా తప్పించుకుని చర్చి ఫాదర్ దగ్గర చేరతాడు. దివ్య అతని గతాన్ని విని చలించిపోతుంది. అదే సమయానికి అభి పోలీసుల్ని తీసుకుని అక్కడికి వస్తాడు. వినోద్ ఆహారం సంపాదించుకుని రావడానికి బయటికి వెళ్ళగా అభి, పోలీసులు ఆమెను కలిసి వినోద్ నిజానికి ఓ మానసిక రోగి అని చెప్పడానికి ప్రయత్నిస్తారు. కానీ ఆమె మాత్రం అతను ఇన్ని రోజులు తనతో ఉన్నా మంచివాడిలానే ప్రవర్తించాడని వాళ్ళు చెప్పిన విషయాన్ని కొట్టిపడేస్తుంది. పోలీసులు అక్కడికి వచ్చారని తెలియగానే వినోద్ వారి మీద మూకుమ్ముడి హింసాకాండ మొదలుపెడతాడు. ఒక పోలీసు కానిస్టేబుల్ ను కాల్చి చంపడంతో దాక్కున్న వారందరూ బయటికి వచ్చేస్తారు. పోలీసు ఇన్స్పెక్టరు, అభి నుంచి దివ్యను తప్పించి మళ్ళీ తనుండే స్థావరానికి తీసుకొచ్చేస్తాడు. దివ్యకు అతని హింసా ప్రవృత్తి అర్థం అవుతుంది. కానీ వినోద్ మాత్రం ఆమె తనతో ఉంటే చాలని వేడుకుంటూ ఉంటాడు. కానీ దివ్య అతన్ని కేవలం స్నేహితుడిగా భావించి అతన్ని జీవిత భాగస్వామిగా అంగీకరించదు. అప్పుడే అభికి తెలివొచ్చి వినోద్ మీద దాడి చేసి దివ్యను రక్షిస్తాడు. వాళ్ళిద్దరి మద్య పోరాటం మొదలవుతుంది. పోరాటంలో ముగ్గురూ కలిసి ఓ కొండ శిఖరానికి వేళ్ళాడుతూ ఉంటారు. దివ్య ఒక చెట్టు కొమ్మను గట్టిగా పట్టుకుంటే వినోద్, అభిలు ఆమె చెరొక చేతిని పట్టుకుని వేళ్ళాడుతూ ఉంటారు. ఆమె బతకాలంటే తన స్నేహితుడు, ప్రేమికుల్లో ఎవరో ఒకరిని వదిలేయాల్సిన పరిస్థితి వస్తుంది. అభి ఎంత ప్రాధేయపడినా దివ్యకు మాత్రం వినోద్ ను వదిలేయాలంటే మనసు ఒప్పదు. చివరికి వినోద్ నవ్వుతూ తానే ఆమె చేతిని వదిలేసి లోయలో పడి మరణించడంతో కథ ముగుస్తుంది. == తారాగణం == * [[అల్లరి నరేష్]]_ వినోద్ * [[వేద]]_ దివ్య * [[అభిషేక్]]_ ఆదినారాయణ * [[పరుచూరి వెంకటేశ్వర రావు]]_ వెంకటాచలం , వినోద్ తండ్రి * [[రాజీవ్ కనకాల]]_ శ్రీను * [[కోట శ్రీనివాసరావు]]_ కాలేజీ * [[జెన్నీ]]_ ఆదినారాయణ తండ్రి * [[శంకర్ మెల్కోటే]] _ కాలేజీ ప్రిన్సిపాల్ * చంద్రమోహన్_ చంద్రం * సి.వి.ఎల్.నరసింహారావు_ కాలేజీ లెక్చరర్ * కన్నెగంటి బ్రహ్మానందం_ పద్మశ్రీ * తమ్మారెడ్డి చలపతిరావు_ DSP ప్రభాకరన్, దివ్య తండ్రి * జానకి సబేష్_ అన్నపూర్ణ, దివ్య తల్లి * సుహాసిని మణిరత్నం_ స్నేహలత, వినోద్ తల్లి * బెనర్జీ_ సబ్ ఇన్ స్పెక్టర్ * చిత్రం భాష_ ఆదినారాయణ స్నేహితుడు . == సాంకేతిక వర్గం == * దర్శకుడు: ఇ.సత్తిబాబు * రచన: సెల్వ రాఘవన్ * సంగీతం: విద్యాసాగర్ * గీత రచయితలు: వేటూరి సుందరరామమూర్తి, సిరివెన్నెల (చెంబోలు) సీతారామశాస్త్రి,భువనచంద్ర * నేపథ్య గాయకులు: కార్తీక్, శ్రీవర్ధిని, టిప్పు, హరీష్ రాఘవేంద్ర * డైరెక్టర్ ఆఫ్ ఫోటోగ్రఫి: సి.రాంప్రసాద్ * నిర్మాత: ముళ్ళపూడి బ్రహ్మానందం * నిర్మాణ సంస్థ: శ్రీ రాజ్యలక్ష్మి కంబైన్స్ * విడుదల:15:04:2004. == పాటల జాబితా == * ఎందుకు ఎందుకు, రచన: సిరివెన్నెల సీతారామశాస్త్రి , గానం.కార్తీక్ * నా కంటి పాప , రచన: వేటూరి సుందర రామమూర్తి , గానం.శ్రీవర్దిని *పన్నెండు దాటి , రచన:భువనచంద్ర , గానం.టిప్పు *చూస్తూ చూస్తూనే, రచన: సిరి వెన్నెల సీతారామ శాస్త్రి, గానం. కార్తీక్ *దేవతలా నిన్ను చూస్తున్నా, రచన: వేటూరి సుందర రామమూర్తి, గానం. హరీష్ రాఘవేంద్ర *దిక్కులనే దాటింది , రచన: సిరి వెన్నెల సీతారామ శాస్త్రి, గానం. కార్తీక్. == మూలాలు == {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:తెలుగు ప్రేమకథా సినిమాలు]] [[వర్గం:అల్లరి నరేష్ నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:రాజీవ్ కనకాల నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:కోట శ్రీనివాసరావు నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:2004 తెలుగు సినిమాలు]] 31xx4bgro9x9pti4fx3zh8nfn241axs 828 257358 4956040 4434142 2026-06-20T00:20:13Z en>Uzume 0 remove artificial dependence on [[Module:GetParameters]] 4956040 Scribunto text/plain require ('strict'); local p = {} p.trim = function(frame) return mw.text.trim(frame.args[1] or "") end p.sentence = function (frame) -- {{lc:}} is strip-marker safe, string.lower is not. frame.args[1] = frame:callParserFunction('lc', frame.args[1]) return p.ucfirst(frame) end p.ucfirst = function (frame) local s = frame.args[1]; if not s or '' == s or s:match ('^%s+$') then -- when <s> is nil, empty, or only whitespace return s; -- abandon because nothing to do end s = mw.text.trim( frame.args[1] or "" ) local s1 = "" local prefix_patterns_t = { -- sequence of prefix patterns '^\127[^\127]*UNIQ%-%-%a+%-%x+%-QINU[^\127]*\127', -- stripmarker '^([%*;:#]+)', -- various list markup '^(\'\'\'*)', -- bold / italic markup '^(%b<>)', -- html-like tags because some templates render these '^(&%a+;)', -- html character entities because some templates render these '^(&#%d+;)', -- html numeric (decimal) entities because some templates render these '^(&#x%x+;)', -- html numeric (hexadecimal) entities because some templates render these '^(%s+)', -- any whitespace characters '^([%(%)%-%+%?%.%%!~!@%$%^&_={}/`,‘’„“”ʻ|\"\'\\]+)', -- miscellaneous punctuation } local prefixes_t = {}; -- list, bold/italic, and html-like markup, & whitespace saved here local function prefix_strip (s) -- local function to strip prefixes from <s> for _, pattern in ipairs (prefix_patterns_t) do -- spin through <prefix_patterns_t> if s:match (pattern) then -- when there is a match local prefix = s:match (pattern); -- get a copy of the matched prefix table.insert (prefixes_t, prefix); -- save it s = s:sub (prefix:len() + 1); -- remove the prefix from <s> return s, true; -- return <s> without prefix and flag; force restart at top of sequence because misc punct removal can break stripmarker end end return s; -- no prefix found; return <s> with nil flag end local prefix_removed; -- flag; boolean true as long as prefix_strip() finds and removes a prefix repeat -- one by one remove list, bold/italic, html-like markup, whitespace, etc from start of <s> s, prefix_removed = prefix_strip (s); until (not prefix_removed); -- until <prefix_removed> is nil s1 = table.concat (prefixes_t); -- recreate the prefix string for later reattachment local first_text = mw.ustring.match (s, '^%[%[[^%]]+%]%]'); -- extract wikilink at start of string if present; TODO: this can be string.match()? local upcased; if first_text then if first_text:match ('^%[%[[^|]+|[^%]]+%]%]') then -- if <first_text> is a piped link upcased = mw.ustring.match (s, '^%[%[[^|]+|%W*(%w)'); -- get first letter character upcased = mw.ustring.upper (upcased); -- upcase first letter character s = mw.ustring.gsub (s, '^(%[%[[^|]+|%W*)%w', '%1' .. upcased); -- replace else -- here when <first_text> is a wikilink but not a piped link upcased = mw.ustring.match (s, '^%[%[%W*%w'); -- get '[[' and first letter upcased = mw.ustring.upper (upcased); -- upcase first letter character s = mw.ustring.gsub (s, '^%[%[%W*%w', upcased); -- replace; no capture needed here end elseif s:match ('^%[%S+%s+[^%]]+%]') then -- if <s> is a ext link of some sort; must have label text upcased = mw.ustring.match (s, '^%[%S+%s+%W*(%w)'); -- get first letter character upcased = mw.ustring.upper (upcased); -- upcase first letter character s = mw.ustring.gsub (s, '^(%[%S+%s+%W*)%w', '%1' .. upcased); -- replace elseif s:match ('^%[%S+%s*%]') then -- if <s> is a ext link without label text; nothing to do return s1 .. s; -- reattach prefix string (if present) and done else -- <s> is not a wikilink or ext link; assume plain text upcased = mw.ustring.match (s, '^%W*%w'); -- get the first letter character upcased = mw.ustring.upper (upcased); -- upcase first letter character s = mw.ustring.gsub (s, '^%W*%w', upcased); -- replace; no capture needed here end return s1 .. s; -- reattach prefix string (if present) and done end p.title = function (frame) -- http://grammar.yourdictionary.com/capitalization/rules-for-capitalization-in-titles.html -- recommended by The U.S. Government Printing Office Style Manual: -- "Capitalize all words in titles of publications and documents, -- except a, an, the, at, by, for, in, of, on, to, up, and, as, but, or, and nor." local alwayslower = {['a'] = 1, ['an'] = 1, ['the'] = 1, ['and'] = 1, ['but'] = 1, ['or'] = 1, ['for'] = 1, ['nor'] = 1, ['on'] = 1, ['in'] = 1, ['at'] = 1, ['to'] = 1, ['from'] = 1, ['by'] = 1, ['of'] = 1, ['up'] = 1 } local res = '' local s = mw.text.trim( frame.args[1] or "" ) local words = mw.text.split( s, " ") for i, s in ipairs(words) do -- {{lc:}} is strip-marker safe, string.lower is not. s = frame:callParserFunction('lc', s) if i == 1 or alwayslower[s] ~= 1 then s = mw.getContentLanguage():ucfirst(s) end words[i] = s end return table.concat(words, " ") end -- findlast finds the last item in a list -- the first unnamed parameter is the list -- the second, optional unnamed parameter is the list separator (default = comma space) -- returns the whole list if separator not found p.findlast = function(frame) local s = mw.text.trim( frame.args[1] or "" ) local sep = frame.args[2] or "" if sep == "" then sep = ", " end local pattern = ".*" .. sep .. "(.*)" local a, b, last = s:find(pattern) if a then return last else return s end end -- stripZeros finds the first number and strips leading zeros (apart from units) -- e.g "0940" -> "940"; "Year: 0023" -> "Year: 23"; "00.12" -> "0.12" p.stripZeros = function(frame) local s = mw.text.trim(frame.args[1] or "") local n = tonumber( string.match( s, "%d+" ) ) or "" s = string.gsub( s, "%d+", n, 1 ) return s end -- nowiki ensures that a string of text is treated by the MediaWiki software as just a string -- it takes an unnamed parameter and trims whitespace, then removes any wikicode p.nowiki = function(frame) local str = mw.text.trim(frame.args[1] or "") return mw.text.nowiki(str) end -- split splits text at boundaries specified by separator -- and returns the chunk for the index idx (starting at 1) -- #invoke:String2 |split |text |separator |index |true/false -- #invoke:String2 |split |txt=text |sep=separator |idx=index |plain=true/false -- if plain is false/no/0 then separator is treated as a Lua pattern - defaults to plain=true p.split = function(frame) local args = frame.args if not(args[1] or args.txt) then args = frame:getParent().args end local txt = args[1] or args.txt or "" if txt == "" then return nil end local sep = (args[2] or args.sep or ""):gsub('"', '') local idx = tonumber(args[3] or args.idx) or 1 local plain = (args[4] or args.plain or "true"):sub(1,1) plain = (plain ~= "f" and plain ~= "n" and plain ~= "0") local splittbl = mw.text.split( txt, sep, plain ) if idx < 0 then idx = #splittbl + idx + 1 end return splittbl[idx] end -- val2percent scans through a string, passed as either the first unnamed parameter or |txt= -- it converts each number it finds into a percentage and returns the resultant string. p.val2percent = function(frame) local args = frame.args if not(args[1] or args.txt) then args = frame:getParent().args end local txt = mw.text.trim(args[1] or args.txt or "") if txt == "" then return nil end local function v2p (x) x = (tonumber(x) or 0) * 100 if x == math.floor(x) then x = math.floor(x) end return x .. "%" end txt = txt:gsub("%d[%d%.]*", v2p) -- store just the string return txt end -- one2a scans through a string, passed as either the first unnamed parameter or |txt= -- it converts each occurrence of 'one ' into either 'a ' or 'an ' and returns the resultant string. p.one2a = function(frame) local args = frame.args if not(args[1] or args.txt) then args = frame:getParent().args end local txt = mw.text.trim(args[1] or args.txt or "") if txt == "" then return nil end txt = txt:gsub(" one ", " a "):gsub("^one", "a"):gsub("One ", "A "):gsub("a ([aeiou])", "an %1"):gsub("A ([aeiou])", "An %1") return txt end -- findpagetext returns the position of a piece of text in a page -- First positional parameter or |text is the search text -- Optional parameter |title is the page title, defaults to current page -- Optional parameter |plain is either true for plain search (default) or false for Lua pattern search -- Optional parameter |nomatch is the return value when no match is found; default is nil p._findpagetext = function(args) -- process parameters local nomatch = args.nomatch or "" if nomatch == "" then nomatch = nil end -- local text = mw.text.trim(args[1] or args.text or "") if text == "" then return nil end -- local title = args.title or "" local titleobj if title == "" then titleobj = mw.title.getCurrentTitle() else titleobj = mw.title.new(title) end -- local plain = args.plain or "" if plain:sub(1, 1) == "f" then plain = false else plain = true end -- get the page content and look for 'text' - return position or nomatch local content = titleobj and titleobj:getContent() return content and mw.ustring.find(content, text, 1, plain) or nomatch end p.findpagetext = function(frame) local args = frame.args local pargs = frame:getParent().args for k, v in pairs(pargs) do args[k] = v end if not (args[1] or args.text) then return nil end -- just the first value return (p._findpagetext(args)) end -- returns the decoded url. Inverse of parser function {{urlencode:val|TYPE}} -- Type is: -- QUERY decodes + to space (default) -- PATH does no extra decoding -- WIKI decodes _ to space p._urldecode = function(url, type) url = url or "" type = (type == "PATH" or type == "WIKI") and type return mw.uri.decode( url, type ) end -- {{#invoke:String2|urldecode|url=url|type=type}} p.urldecode = function(frame) return mw.uri.decode( frame.args.url, frame.args.type ) end -- what follows was merged from [[Module:StringFunc]] -- Argument list helper function, as per [[Module:String]] function p._getParameters( frame_args, arg_list ) local new_args = {}; local index = 1; local value; for i,arg in ipairs( arg_list ) do value = frame_args[arg] if value == nil then value = frame_args[index]; index = index + 1; end new_args[arg] = value; end return new_args; end -- Escape Pattern helper function so that all characters are treated as plain text, as per [[Module:String]] function p._escapePattern( pattern_str ) return mw.ustring.gsub( pattern_str, "([%(%)%.%%%+%-%*%?%[%^%$%]])", "%%%1" ) end -- Helper Function to interpret boolean strings, as per [[Module:String]] function p._getBoolean( boolean_str ) local boolean_value; if type( boolean_str ) == 'string' then boolean_str = boolean_str:lower(); if boolean_str == 'false' or boolean_str == 'no' or boolean_str == '0' or boolean_str == '' then boolean_value = false; else boolean_value = true; end elseif type( boolean_str ) == 'boolean' then boolean_value = boolean_str; else error( 'No boolean value found' ); end return boolean_value end --[[ Strip This function Strips characters from string Usage: {{#invoke:String2|strip|source_string|characters_to_strip|plain_flag}} Parameters source: The string to strip chars: The pattern or list of characters to strip from string, replaced with '' plain: A flag indicating that the chars should be understood as plain text. defaults to true. Leading and trailing whitespace is also automatically stripped from the string. ]] function p.strip( frame ) local new_args = p._getParameters( frame.args, {'source', 'chars', 'plain'} ) local source_str = new_args['source'] or '' local chars = new_args['chars'] or '' or 'characters' source_str = mw.text.trim(source_str) if source_str == '' or chars == '' then return source_str end local l_plain = p._getBoolean( new_args['plain'] or true ) if l_plain then chars = p._escapePattern( chars ) end local result result = mw.ustring.gsub(source_str, "["..chars.."]", '') return result end --[[ Match any Returns the index of the first given pattern to match the input. Patterns must be consecutively numbered. Returns the empty string if nothing matches for use in {{#if:}} Usage: {{#invoke:String2|matchAll|source=123 abc|456|abc}} returns '2'. Parameters: source: the string to search plain: A flag indicating that the patterns should be understood as plain text. defaults to true. 1, 2, 3, ...: the patterns to search for ]] function p.matchAny(frame) local source_str = frame.args['source'] or error('The source parameter is mandatory.') local l_plain = p._getBoolean( frame.args['plain'] or true ) for i = 1, math.huge do local pattern = frame.args[i] if not pattern then return '' end if mw.ustring.find(source_str, pattern, 1, l_plain) then return tostring(i) end end end --[[--------------------------< H Y P H E N _ T O _ D A S H >-------------------------------------------------- Converts a hyphen to a dash under certain conditions. The hyphen must separate like items; unlike items are returned unmodified. These forms are modified: letter - letter (A - B) digit - digit (4-5) digit separator digit - digit separator digit (4.1-4.5 or 4-1-4-5) letterdigit - letterdigit (A1-A5) (an optional separator between letter and digit is supported – a.1-a.5 or a-1-a-5) digitletter - digitletter (5a - 5d) (an optional separator between letter and digit is supported – 5.a-5.d or 5-a-5-d) any other forms are returned unmodified. str may be a comma- or semicolon-separated list ]] function p.hyphen_to_dash( str, spacing ) if (str == nil or str == '') then return str end local accept str = mw.text.decode(str, true ) -- replace html entities with their characters; semicolon mucks up the text.split local out = {} local list = mw.text.split (str, '%s*[,;]%s*') -- split str at comma or semicolon separators if there are any for _, item in ipairs (list) do -- for each item in the list item = mw.text.trim(item) -- trim whitespace item, accept = item:gsub ('^%(%((.+)%)%)$', '%1') if accept == 0 and mw.ustring.match (item, '^%w*[%.%-]?%w+%s*[%-–—]%s*%w*[%.%-]?%w+$') then -- if a hyphenated range or has endash or emdash separators if item:match ('^%a+[%.%-]?%d+%s*%-%s*%a+[%.%-]?%d+$') or -- letterdigit hyphen letterdigit (optional separator between letter and digit) item:match ('^%d+[%.%-]?%a+%s*%-%s*%d+[%.%-]?%a+$') or -- digitletter hyphen digitletter (optional separator between digit and letter) item:match ('^%d+[%.%-]%d+%s*%-%s*%d+[%.%-]%d+$') or -- digit separator digit hyphen digit separator digit item:match ('^%d+%s*%-%s*%d+$') or -- digit hyphen digit item:match ('^%a+%s*%-%s*%a+$') then -- letter hyphen letter item = item:gsub ('(%w*[%.%-]?%w+)%s*%-%s*(%w*[%.%-]?%w+)', '%1–%2') -- replace hyphen, remove extraneous space characters else item = mw.ustring.gsub (item, '%s*[–—]%s*', '–') -- for endash or emdash separated ranges, replace em with en, remove extraneous whitespace end end table.insert (out, item) -- add the (possibly modified) item to the output table end local temp_str = table.concat (out, ',' .. spacing) -- concatenate the output table into a comma separated string temp_str, accept = temp_str:gsub ('^%(%((.+)%)%)$', '%1') -- remove accept-this-as-written markup when it wraps all of concatenated out if accept ~= 0 then temp_str = str:gsub ('^%(%((.+)%)%)$', '%1') -- when global markup removed, return original str; do it this way to suppress boolean second return value end return temp_str end function p.hyphen2dash( frame ) local str = frame.args[1] or '' local spacing = frame.args[2] or ' ' -- space is part of the standard separator for normal spacing (but in conjunction with templates r/rp/ran we may need a narrower spacing return p.hyphen_to_dash(str, spacing) end -- Similar to [[Module:String#endswith]] function p.startswith(frame) return (frame.args[1]:sub(1, frame.args[2]:len()) == frame.args[2]) and 'yes' or '' end -- Implements [[Template:Isnumeric]] function p.isnumeric(frame) local s = frame.args[1] or frame:getParent().args[1] local boolean = (frame.args.boolean or frame:getParent().args.boolean) == 'true' if type(s) == 'string' and mw.getContentLanguage():parseFormattedNumber( s ) then return boolean and 1 or s end return boolean and 0 or '' end -- Checks if a value in a group of numbers is not an interger. -- Allows usage of an |empty= parameter to allow empty values to be skipped. function p.isInteger(frame) local values = frame.args or frame:getParent().args local allow_empty = frame.args.empty or frame:getParent().args.empty for _, value in ipairs(values) do -- Trim spaces value = value and value:gsub("^%s*(.-)%s*$", "%1") if value == "" or value == nil then if not allow_empty then return false -- Empty values are not allowed end else value = tonumber(value) if not (type(value) == "number" and value == math.floor(value)) then return false end end end return true end -- Returns an error found in a string. function p.getError(frame) local text = frame.args[1] or frame:getParent().args[1] local error_message = text:match('(<strong class="error">.-</strong>)') return error_message or nil end return p ph89g30kzy2uwl0t05s6jtpby1w86b8 4956041 4956040 2026-09-11T06:46:25Z యర్రా రామారావు 28161 [[:en:Module:String2]] నుండి కూర్పును దిగుమతి చేసారు 4956040 Scribunto text/plain require ('strict'); local p = {} p.trim = function(frame) return mw.text.trim(frame.args[1] or "") end p.sentence = function (frame) -- {{lc:}} is strip-marker safe, string.lower is not. frame.args[1] = frame:callParserFunction('lc', frame.args[1]) return p.ucfirst(frame) end p.ucfirst = function (frame) local s = frame.args[1]; if not s or '' == s or s:match ('^%s+$') then -- when <s> is nil, empty, or only whitespace return s; -- abandon because nothing to do end s = mw.text.trim( frame.args[1] or "" ) local s1 = "" local prefix_patterns_t = { -- sequence of prefix patterns '^\127[^\127]*UNIQ%-%-%a+%-%x+%-QINU[^\127]*\127', -- stripmarker '^([%*;:#]+)', -- various list markup '^(\'\'\'*)', -- bold / italic markup '^(%b<>)', -- html-like tags because some templates render these '^(&%a+;)', -- html character entities because some templates render these '^(&#%d+;)', -- html numeric (decimal) entities because some templates render these '^(&#x%x+;)', -- html numeric (hexadecimal) entities because some templates render these '^(%s+)', -- any whitespace characters '^([%(%)%-%+%?%.%%!~!@%$%^&_={}/`,‘’„“”ʻ|\"\'\\]+)', -- miscellaneous punctuation } local prefixes_t = {}; -- list, bold/italic, and html-like markup, & whitespace saved here local function prefix_strip (s) -- local function to strip prefixes from <s> for _, pattern in ipairs (prefix_patterns_t) do -- spin through <prefix_patterns_t> if s:match (pattern) then -- when there is a match local prefix = s:match (pattern); -- get a copy of the matched prefix table.insert (prefixes_t, prefix); -- save it s = s:sub (prefix:len() + 1); -- remove the prefix from <s> return s, true; -- return <s> without prefix and flag; force restart at top of sequence because misc punct removal can break stripmarker end end return s; -- no prefix found; return <s> with nil flag end local prefix_removed; -- flag; boolean true as long as prefix_strip() finds and removes a prefix repeat -- one by one remove list, bold/italic, html-like markup, whitespace, etc from start of <s> s, prefix_removed = prefix_strip (s); until (not prefix_removed); -- until <prefix_removed> is nil s1 = table.concat (prefixes_t); -- recreate the prefix string for later reattachment local first_text = mw.ustring.match (s, '^%[%[[^%]]+%]%]'); -- extract wikilink at start of string if present; TODO: this can be string.match()? local upcased; if first_text then if first_text:match ('^%[%[[^|]+|[^%]]+%]%]') then -- if <first_text> is a piped link upcased = mw.ustring.match (s, '^%[%[[^|]+|%W*(%w)'); -- get first letter character upcased = mw.ustring.upper (upcased); -- upcase first letter character s = mw.ustring.gsub (s, '^(%[%[[^|]+|%W*)%w', '%1' .. upcased); -- replace else -- here when <first_text> is a wikilink but not a piped link upcased = mw.ustring.match (s, '^%[%[%W*%w'); -- get '[[' and first letter upcased = mw.ustring.upper (upcased); -- upcase first letter character s = mw.ustring.gsub (s, '^%[%[%W*%w', upcased); -- replace; no capture needed here end elseif s:match ('^%[%S+%s+[^%]]+%]') then -- if <s> is a ext link of some sort; must have label text upcased = mw.ustring.match (s, '^%[%S+%s+%W*(%w)'); -- get first letter character upcased = mw.ustring.upper (upcased); -- upcase first letter character s = mw.ustring.gsub (s, '^(%[%S+%s+%W*)%w', '%1' .. upcased); -- replace elseif s:match ('^%[%S+%s*%]') then -- if <s> is a ext link without label text; nothing to do return s1 .. s; -- reattach prefix string (if present) and done else -- <s> is not a wikilink or ext link; assume plain text upcased = mw.ustring.match (s, '^%W*%w'); -- get the first letter character upcased = mw.ustring.upper (upcased); -- upcase first letter character s = mw.ustring.gsub (s, '^%W*%w', upcased); -- replace; no capture needed here end return s1 .. s; -- reattach prefix string (if present) and done end p.title = function (frame) -- http://grammar.yourdictionary.com/capitalization/rules-for-capitalization-in-titles.html -- recommended by The U.S. Government Printing Office Style Manual: -- "Capitalize all words in titles of publications and documents, -- except a, an, the, at, by, for, in, of, on, to, up, and, as, but, or, and nor." local alwayslower = {['a'] = 1, ['an'] = 1, ['the'] = 1, ['and'] = 1, ['but'] = 1, ['or'] = 1, ['for'] = 1, ['nor'] = 1, ['on'] = 1, ['in'] = 1, ['at'] = 1, ['to'] = 1, ['from'] = 1, ['by'] = 1, ['of'] = 1, ['up'] = 1 } local res = '' local s = mw.text.trim( frame.args[1] or "" ) local words = mw.text.split( s, " ") for i, s in ipairs(words) do -- {{lc:}} is strip-marker safe, string.lower is not. s = frame:callParserFunction('lc', s) if i == 1 or alwayslower[s] ~= 1 then s = mw.getContentLanguage():ucfirst(s) end words[i] = s end return table.concat(words, " ") end -- findlast finds the last item in a list -- the first unnamed parameter is the list -- the second, optional unnamed parameter is the list separator (default = comma space) -- returns the whole list if separator not found p.findlast = function(frame) local s = mw.text.trim( frame.args[1] or "" ) local sep = frame.args[2] or "" if sep == "" then sep = ", " end local pattern = ".*" .. sep .. "(.*)" local a, b, last = s:find(pattern) if a then return last else return s end end -- stripZeros finds the first number and strips leading zeros (apart from units) -- e.g "0940" -> "940"; "Year: 0023" -> "Year: 23"; "00.12" -> "0.12" p.stripZeros = function(frame) local s = mw.text.trim(frame.args[1] or "") local n = tonumber( string.match( s, "%d+" ) ) or "" s = string.gsub( s, "%d+", n, 1 ) return s end -- nowiki ensures that a string of text is treated by the MediaWiki software as just a string -- it takes an unnamed parameter and trims whitespace, then removes any wikicode p.nowiki = function(frame) local str = mw.text.trim(frame.args[1] or "") return mw.text.nowiki(str) end -- split splits text at boundaries specified by separator -- and returns the chunk for the index idx (starting at 1) -- #invoke:String2 |split |text |separator |index |true/false -- #invoke:String2 |split |txt=text |sep=separator |idx=index |plain=true/false -- if plain is false/no/0 then separator is treated as a Lua pattern - defaults to plain=true p.split = function(frame) local args = frame.args if not(args[1] or args.txt) then args = frame:getParent().args end local txt = args[1] or args.txt or "" if txt == "" then return nil end local sep = (args[2] or args.sep or ""):gsub('"', '') local idx = tonumber(args[3] or args.idx) or 1 local plain = (args[4] or args.plain or "true"):sub(1,1) plain = (plain ~= "f" and plain ~= "n" and plain ~= "0") local splittbl = mw.text.split( txt, sep, plain ) if idx < 0 then idx = #splittbl + idx + 1 end return splittbl[idx] end -- val2percent scans through a string, passed as either the first unnamed parameter or |txt= -- it converts each number it finds into a percentage and returns the resultant string. p.val2percent = function(frame) local args = frame.args if not(args[1] or args.txt) then args = frame:getParent().args end local txt = mw.text.trim(args[1] or args.txt or "") if txt == "" then return nil end local function v2p (x) x = (tonumber(x) or 0) * 100 if x == math.floor(x) then x = math.floor(x) end return x .. "%" end txt = txt:gsub("%d[%d%.]*", v2p) -- store just the string return txt end -- one2a scans through a string, passed as either the first unnamed parameter or |txt= -- it converts each occurrence of 'one ' into either 'a ' or 'an ' and returns the resultant string. p.one2a = function(frame) local args = frame.args if not(args[1] or args.txt) then args = frame:getParent().args end local txt = mw.text.trim(args[1] or args.txt or "") if txt == "" then return nil end txt = txt:gsub(" one ", " a "):gsub("^one", "a"):gsub("One ", "A "):gsub("a ([aeiou])", "an %1"):gsub("A ([aeiou])", "An %1") return txt end -- findpagetext returns the position of a piece of text in a page -- First positional parameter or |text is the search text -- Optional parameter |title is the page title, defaults to current page -- Optional parameter |plain is either true for plain search (default) or false for Lua pattern search -- Optional parameter |nomatch is the return value when no match is found; default is nil p._findpagetext = function(args) -- process parameters local nomatch = args.nomatch or "" if nomatch == "" then nomatch = nil end -- local text = mw.text.trim(args[1] or args.text or "") if text == "" then return nil end -- local title = args.title or "" local titleobj if title == "" then titleobj = mw.title.getCurrentTitle() else titleobj = mw.title.new(title) end -- local plain = args.plain or "" if plain:sub(1, 1) == "f" then plain = false else plain = true end -- get the page content and look for 'text' - return position or nomatch local content = titleobj and titleobj:getContent() return content and mw.ustring.find(content, text, 1, plain) or nomatch end p.findpagetext = function(frame) local args = frame.args local pargs = frame:getParent().args for k, v in pairs(pargs) do args[k] = v end if not (args[1] or args.text) then return nil end -- just the first value return (p._findpagetext(args)) end -- returns the decoded url. Inverse of parser function {{urlencode:val|TYPE}} -- Type is: -- QUERY decodes + to space (default) -- PATH does no extra decoding -- WIKI decodes _ to space p._urldecode = function(url, type) url = url or "" type = (type == "PATH" or type == "WIKI") and type return mw.uri.decode( url, type ) end -- {{#invoke:String2|urldecode|url=url|type=type}} p.urldecode = function(frame) return mw.uri.decode( frame.args.url, frame.args.type ) end -- what follows was merged from [[Module:StringFunc]] -- Argument list helper function, as per [[Module:String]] function p._getParameters( frame_args, arg_list ) local new_args = {}; local index = 1; local value; for i,arg in ipairs( arg_list ) do value = frame_args[arg] if value == nil then value = frame_args[index]; index = index + 1; end new_args[arg] = value; end return new_args; end -- Escape Pattern helper function so that all characters are treated as plain text, as per [[Module:String]] function p._escapePattern( pattern_str ) return mw.ustring.gsub( pattern_str, "([%(%)%.%%%+%-%*%?%[%^%$%]])", "%%%1" ) end -- Helper Function to interpret boolean strings, as per [[Module:String]] function p._getBoolean( boolean_str ) local boolean_value; if type( boolean_str ) == 'string' then boolean_str = boolean_str:lower(); if boolean_str == 'false' or boolean_str == 'no' or boolean_str == '0' or boolean_str == '' then boolean_value = false; else boolean_value = true; end elseif type( boolean_str ) == 'boolean' then boolean_value = boolean_str; else error( 'No boolean value found' ); end return boolean_value end --[[ Strip This function Strips characters from string Usage: {{#invoke:String2|strip|source_string|characters_to_strip|plain_flag}} Parameters source: The string to strip chars: The pattern or list of characters to strip from string, replaced with '' plain: A flag indicating that the chars should be understood as plain text. defaults to true. Leading and trailing whitespace is also automatically stripped from the string. ]] function p.strip( frame ) local new_args = p._getParameters( frame.args, {'source', 'chars', 'plain'} ) local source_str = new_args['source'] or '' local chars = new_args['chars'] or '' or 'characters' source_str = mw.text.trim(source_str) if source_str == '' or chars == '' then return source_str end local l_plain = p._getBoolean( new_args['plain'] or true ) if l_plain then chars = p._escapePattern( chars ) end local result result = mw.ustring.gsub(source_str, "["..chars.."]", '') return result end --[[ Match any Returns the index of the first given pattern to match the input. Patterns must be consecutively numbered. Returns the empty string if nothing matches for use in {{#if:}} Usage: {{#invoke:String2|matchAll|source=123 abc|456|abc}} returns '2'. Parameters: source: the string to search plain: A flag indicating that the patterns should be understood as plain text. defaults to true. 1, 2, 3, ...: the patterns to search for ]] function p.matchAny(frame) local source_str = frame.args['source'] or error('The source parameter is mandatory.') local l_plain = p._getBoolean( frame.args['plain'] or true ) for i = 1, math.huge do local pattern = frame.args[i] if not pattern then return '' end if mw.ustring.find(source_str, pattern, 1, l_plain) then return tostring(i) end end end --[[--------------------------< H Y P H E N _ T O _ D A S H >-------------------------------------------------- Converts a hyphen to a dash under certain conditions. The hyphen must separate like items; unlike items are returned unmodified. These forms are modified: letter - letter (A - B) digit - digit (4-5) digit separator digit - digit separator digit (4.1-4.5 or 4-1-4-5) letterdigit - letterdigit (A1-A5) (an optional separator between letter and digit is supported – a.1-a.5 or a-1-a-5) digitletter - digitletter (5a - 5d) (an optional separator between letter and digit is supported – 5.a-5.d or 5-a-5-d) any other forms are returned unmodified. str may be a comma- or semicolon-separated list ]] function p.hyphen_to_dash( str, spacing ) if (str == nil or str == '') then return str end local accept str = mw.text.decode(str, true ) -- replace html entities with their characters; semicolon mucks up the text.split local out = {} local list = mw.text.split (str, '%s*[,;]%s*') -- split str at comma or semicolon separators if there are any for _, item in ipairs (list) do -- for each item in the list item = mw.text.trim(item) -- trim whitespace item, accept = item:gsub ('^%(%((.+)%)%)$', '%1') if accept == 0 and mw.ustring.match (item, '^%w*[%.%-]?%w+%s*[%-–—]%s*%w*[%.%-]?%w+$') then -- if a hyphenated range or has endash or emdash separators if item:match ('^%a+[%.%-]?%d+%s*%-%s*%a+[%.%-]?%d+$') or -- letterdigit hyphen letterdigit (optional separator between letter and digit) item:match ('^%d+[%.%-]?%a+%s*%-%s*%d+[%.%-]?%a+$') or -- digitletter hyphen digitletter (optional separator between digit and letter) item:match ('^%d+[%.%-]%d+%s*%-%s*%d+[%.%-]%d+$') or -- digit separator digit hyphen digit separator digit item:match ('^%d+%s*%-%s*%d+$') or -- digit hyphen digit item:match ('^%a+%s*%-%s*%a+$') then -- letter hyphen letter item = item:gsub ('(%w*[%.%-]?%w+)%s*%-%s*(%w*[%.%-]?%w+)', '%1–%2') -- replace hyphen, remove extraneous space characters else item = mw.ustring.gsub (item, '%s*[–—]%s*', '–') -- for endash or emdash separated ranges, replace em with en, remove extraneous whitespace end end table.insert (out, item) -- add the (possibly modified) item to the output table end local temp_str = table.concat (out, ',' .. spacing) -- concatenate the output table into a comma separated string temp_str, accept = temp_str:gsub ('^%(%((.+)%)%)$', '%1') -- remove accept-this-as-written markup when it wraps all of concatenated out if accept ~= 0 then temp_str = str:gsub ('^%(%((.+)%)%)$', '%1') -- when global markup removed, return original str; do it this way to suppress boolean second return value end return temp_str end function p.hyphen2dash( frame ) local str = frame.args[1] or '' local spacing = frame.args[2] or ' ' -- space is part of the standard separator for normal spacing (but in conjunction with templates r/rp/ran we may need a narrower spacing return p.hyphen_to_dash(str, spacing) end -- Similar to [[Module:String#endswith]] function p.startswith(frame) return (frame.args[1]:sub(1, frame.args[2]:len()) == frame.args[2]) and 'yes' or '' end -- Implements [[Template:Isnumeric]] function p.isnumeric(frame) local s = frame.args[1] or frame:getParent().args[1] local boolean = (frame.args.boolean or frame:getParent().args.boolean) == 'true' if type(s) == 'string' and mw.getContentLanguage():parseFormattedNumber( s ) then return boolean and 1 or s end return boolean and 0 or '' end -- Checks if a value in a group of numbers is not an interger. -- Allows usage of an |empty= parameter to allow empty values to be skipped. function p.isInteger(frame) local values = frame.args or frame:getParent().args local allow_empty = frame.args.empty or frame:getParent().args.empty for _, value in ipairs(values) do -- Trim spaces value = value and value:gsub("^%s*(.-)%s*$", "%1") if value == "" or value == nil then if not allow_empty then return false -- Empty values are not allowed end else value = tonumber(value) if not (type(value) == "number" and value == math.floor(value)) then return false end end end return true end -- Returns an error found in a string. function p.getError(frame) local text = frame.args[1] or frame:getParent().args[1] local error_message = text:match('(<strong class="error">.-</strong>)') return error_message or nil end return p ph89g30kzy2uwl0t05s6jtpby1w86b8 0 314148 4955693 4918702 2026-09-10T13:16:51Z Rajasekhar1961 2596 [[వర్గం:గ్రంథుల వ్యాధులు]] ను తీసివేసారు; [[వర్గం:వినాళ గ్రంధుల వ్యాధులు]] ను చేర్చారు (హాట్‌కేట్ ఉపయోగించి) 4955693 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition (new) | name = హైపోథైరాయిడిజం | image = Thyroxine-2D-skeletal.png | alt = థైరాక్సిన్ అణువు పరమాణు నిర్మాణం | caption = థైరాక్సిన్ పరమాణు నిర్మాణం, దీని లోపం హైపోథైరాయిడిజం లక్షణాలకు కారణమవుతుంది | pronounce = {{IPAc-en|ˌ|h|aɪ|p|ə|ˈ|θ|aɪ|r|ɔɪ|d|ɪ|z|əm|,_|-|p|oʊ|-}}{{refn|{{Dictionary.com|hypothyroidism}}}}{{refn|{{cite web |url=https://www.oxforddictionaries.com/definition/english/hypothyroidism |title=hypothyroidism - definition of hypothyroidism in English from the Oxford dictionary |publisher=[[OxfordDictionaries.com]] |access-date=18 October 2020 |archive-date=10 జనవరి 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140110220651/http://www.oxforddictionaries.com/definition/english/hypothyroidism |url-status=dead }}}} | synonyms = Underactive thyroid, low thyroid, hypothyreosis | field = ఎండోక్రినాలజీ | symptoms = చలిని తట్టుకోలేని సామర్థ్యం, అలసట, మలబద్ధకం, నిరాశ, బరువు పెరగడం<ref name=NIH2016 /> | complications = గర్భధారణ సమయంలో శిశువులో క్రెటినిజం ఏర్పడుతుంది<ref name=Pre2009/> | onset = < 60 సంవత్సరాలు<ref name=NIH2016/> | duration = | causes = అయోడిన్ లోపం, హషిమోటో థైరాయిడిటిస్<ref name=NIH2016/> | risks = | diagnosis = రక్త పరీక్షలు (థైరాయిడ్-స్టిమ్యులేటింగ్ హార్మోన్, థైరాక్సిన్)<ref name=NIH2016/> | differential = డిప్రెషన్, చిత్తవైకల్యం, గుండె ఆగిపోవడం, దీర్ఘకాలిక అలసట<ref>{{cite book|last1=Ferri|first1=Fred F.|title=Ferri's differential diagnosis : a practical guide to the differential diagnosis of symptoms, signs, and clinical disorders|url=https://archive.org/details/ferrisdifferenti0000ferr|date=2010|publisher=Elsevier/Mosby|location=Philadelphia, PA|isbn=978-0323076999|page=Chapter H|edition=2nd}}</ref> | prevention = అయోడిన్ కలిగిన ఉప్పు | treatment = లెవోథైరాక్సిన్<ref name=NIH2016/> | medication = | prognosis = | frequency = 0.3–0.4% (USA) | deaths = }} '''హైపోథైరాయిడిజం''', [[అవటు గ్రంధి|థైరాయిడ్ గ్రంథి]] తగినంత [[థైరాయిడ్]] హార్మోన్ ను ఉత్పత్తి చేయనప్పుడు వచ్చే [[వ్యాధి]]. ఈ వ్యాధి ప్రభావంతో చలిని తట్టుకోలేకపోవడం, [[నీరసం]], [[మలబద్దకం]], [[బ్రాడీకార్డియా|హృదయ స్పందన రేటు]] తగ్గడం, నిరాశ, బరువు పెరగడం వంటి అనేక లక్షణాలలు కలుగుతాయి.<ref name="థైరాయిడ్ సమస్యకు సహజసిద్ధమైన పరిష్కారాలు...">{{cite news |last1=నమస్తే తెలంగాణ |first1=జాతీయం |title=థైరాయిడ్ సమస్యకు సహజసిద్ధమైన పరిష్కారాలు... |url=https://www.ntnews.com/national/natural-remedies-for-thyroid-problem-81045 |accessdate=18 October 2020 |work=ntnews |date=19 September 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201018184310/https://www.ntnews.com/national/natural-remedies-for-thyroid-problem-81045 |archivedate=18 October 2020 |language=te}}</ref> కొన్నిసార్లు [[గ్రంథివాపు వ్యాధి]] కారణంగా మెడ ముందుభాగంలో వాపు ఏర్పడుతుంది.<ref name="NIH2016">{{Cite web|url=http://www.niddk.nih.gov/health-information/health-topics/endocrine/hypothyroidism/Pages/fact-sheet.aspx|title=Hypothyroidism|date=March 2013|website=National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305010654/http://www.niddk.nih.gov/health-information/health-topics/endocrine/hypothyroidism/Pages/fact-sheet.aspx|archive-date=5 March 2016|access-date=18 October 2020}}</ref> [[గర్భం|గర్భధారణ]] సమయంలో హైపోథైరాయిడిజం చికిత్స చేయకపోతే పుట్టిన శిశువులో పెరుగుదల, మేధోవికాసం తగ్గడంతోపాటు పుట్టుకతో వచ్చే అయోడిన్ లోపం సిండ్రోమ్‌కు దారితీస్తుంది.<ref name="Pre2009">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=7v7g5XoCQQwC&pg=PA616 |title= Comprehensive Handbook of Iodine Nutritional, Biochemical, Pathological and Therapeutic Aspects.|last=Preedy|first=Victor|date=2009 |publisher=Elsevier |isbn=9780080920863| location=Burlington|page=616}}</ref> తీసుకునే ఆహారంలో [[అయోడిన్]] తక్కువగా ఉండడం హైపోథైరాయిడిజం రావడానికి అత్యంత ముఖ్య కారణం. థైరాయిడ్-స్టిమ్యులేటింగ్ హార్మోన్ (టి.ఎస్.హెచ్), థైరాక్సిన్ స్థాయిలను కొలిచే [[రక్తపరీక్ష|రక్త పరీక్షలతో]] ఈ హైపోథైరాయిడిజం రోగ నిర్ధారణ చేయవచ్చు. ఉప్పులో అయోడిన్ శాతాన్ని పెంచడం ద్వారా అనేకమందిలో ఈ హైపోథైరాయిడిజం నిరోధించబడింది. లెవోథైరాక్సిన్‌తో థైరాయిడ్ హార్మోన్ ను పెంచడం ద్వారా ఈ హైపోథైరాయిడిజానికి చికిత్స చేయవచ్చు. గర్భధారణ సమయంలో థైరాయిడ్ మందులు వాడడం శ్రేయస్కరం. == వ్యాధి లక్షణాలు == హైపోథైరాయిడిజం ఉన్నవారికి ప్రత్యేకంగా [[రోగ లక్షణం|రోగ లక్షణాలు]] ఉండవు.. సాధారణంగా కనిపించే లక్షణాలు హైపోథైరాయిడిజంతో సంబంధాన్ని కలిగివుంటాయి.<ref name="Longo">{{Cite book|title=Harrison's principles of internal medicine.|url=https://archive.org/details/harrisonsprincip0001unse_q3d3|vauthors=Longo DL, Fauci AS, Kasper DL, Hauser SL, Jameson JL, Loscalzo J|publisher=McGraw-Hill|year=2011|isbn=978-0071748896|edition=18th |location=New York|chapter=341: disorders of the thyroid gland}}</ref> [[దస్త్రం:Signs_and_symptoms_of_hypothyroidism.png|thumb|300x300px|హైపోథైరాయిడిజం వ్యాధి లక్షణాలు]] {| class="wikitable" style="margin-left:15px; text-align:center" !లక్షణాలు ! సంకేతాలు |- | [[నీరసం|అలసట]] | పొడి, ముతక చర్మం |- | చలి | చల్లని శరీరభాగాలు |- | జ్ఞాపకశక్తి, ఏకాగ్రత తగ్గడం | చర్మంలో మ్యూకోపాలిసాకరైడ్ నిక్షేపాలు |- | [[మలబద్దకం]], అజీర్తి | [[బట్టతల|జుట్టు రాలిపోవుట]] |- | బరువు పెరుగుతుంది | [[బ్రాడీకార్డియా|పల్స్ రేటు]] తగ్గడం |- | [[ఆయాసం|శ్వాస ఆడకపోవుట]] | అవయవాల వాపు |- | మొరటు గొంతు | స్నాయువు ప్రతిచర్యల తగ్గుదల |- | ఆడవారిలో [[అధిక ఋతుస్రావం]] | కార్పాల్ టన్నెల్ సిండ్రోమ్ |- | అసాధారణ సంచలనం | ప్లూరల్ ఎఫ్యూషన్, [[జలోదరం]], పెరికార్డియల్ ఎఫ్యూషన్ |- | వినికిడి తగ్గడం | |- |} === గర్భదారణ సమయంలో === సబ్‌క్లినికల్ హైపోథైరాయిడిజం వల్ల [[సంతానలేమి]]<nowiki/>కి దారితీస్తుంది, కొన్నికొన్నిసార్లు [[గర్భస్రావం]] అయ్యే ప్రమాదం కూడా ఉంది.<ref name="థైరాయిడ్ సమస్య: లక్షణాలేంటి? ఏ ఆహారం తీసుకోవాలి?">{{cite web |last1=తెలుగు సమయం |first1=ఆరోగ్యం |title=థైరాయిడ్ సమస్య: లక్షణాలేంటి? ఏ ఆహారం తీసుకోవాలి? |url=https://telugu.samayam.com/lifestyle/health/thyroid-problem-symptoms-tests-and-treatment-for-hypothyrodism/articleshow/67105218.cms |website=Samayam Telugu |accessdate=18 October 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201018184657/https://telugu.samayam.com/lifestyle/health/thyroid-problem-symptoms-tests-and-treatment-for-hypothyrodism/articleshow/67105218.cms |archivedate=18 October 2020 |language=te |date=15 December 2018}}</ref> గర్భధారణ ప్రారంభంలో హైపోథైరాయిడిజం, [[ప్రి-ఎక్లంప్సియా]] వల్ల తక్కువ తెలివితేటలతో ఉన్న సంతానం కలగడంకానీ, పుట్టిన సమయంలో శిశు మరణించే ప్రమాదంకానీ కలగవచ్చు. గర్భధారణలో 0.3–0.5% మహిళలు హైపోథైరాయిడిజం వ్యాధికి గురవుతున్నారు. === పిల్లలలో === హైపోథైరాయిడిజంతో బాధపడుతున్న పసి పిల్లలు సాధారణ జనన బరువు, ఎత్తు కలిగి ఉంటారు. కొంతమందిలో మగత, కండరాల స్థాయి తగ్గడం, గట్టిగా ఏడవడం, తినడంలో ఇబ్బందులు, మలబద్దకం, నాలుక వెడల్పు అవడం, బొడ్డు హెర్నియా, పొడి చర్మం, శరీర ఉష్ణోగ్రత తగ్గడం, కామెర్లు వంటివి రావచ్చు. థైరాయిడ్ హార్మోన్ ఉత్పత్తి చేయని థైరాయిడ్ గ్రంథి ఉన్న పిల్లలలో ఈ వ్యాధి అభివృద్ధి చెందుతుంది. అయోడిన్ లోపం ఉన్న ప్రాంతాల్లో పెరుగుతున్న పిల్లలలో కూడా [[గ్రంథివాపు వ్యాధి]] సంక్రమిస్తుంది. దీనివల్ల పెరుగుదల ఆలస్యమవడం, శిశువులకు చికిత్స చేయకపోతే మేధో బలహీనత వంటి సమస్యలు వస్తాయి. == వ్యాధి కారణాలు == {| class="wikitable" style="margin-left:15px; text-align:center" ! సమూహం ! కారణాలు |- | ప్రాథమిక హైపోథైరాయిడిజం ([[థైరాయిడ్ గ్రంధి]]) | [[హషిమోటో థైరాయిడిటిస్|హషిమోతో'స్ థైరాయిడిటిస్]], హైపర్ థైరాయిడిజం కొరకు రాడి అయోడిన్ చికిత్స ఉంది. |- | సెంట్రల్ హైపోథైరాయిడిజం ([[పీయూష గ్రంధి]]) | పీయూష గ్రంధి, థైరాయిడ్ గ్రంధిని తగినంత థైరాక్సిన్, ట్రైఅయిడోథైరోనిన్ లను ఉత్పత్తిని ప్రేరేపించడానికి తగినంత థైరాయిడ్ స్టిమ్యులేటింగ్ హార్మోన్ ను ఉత్పత్తి చేయనపుడు ఇది సంభవిస్తుంది. ప్రతి ద్వితీయ హైపో థైరాయిడిజానికి నిర్దిష్ట కారణం లేకపోయినప్పటికీ, ఇది సాధారణంగా కణితి, రేడియేషన్ లేదా శస్త్రచికిత్సల వలన పిట్యుటరీ గ్రంధి దెబ్బతిన్నపుడు కలుగుతుంది. |- | పుట్టుకతో వచ్చే హైపోథైరాయిడిజం (హైపోథాల్మస్) | హైపోథాలమస్ తగినంత థైరోట్రోపిన్-రెలీసింగ్ హార్మోన్ ను ఉత్పత్తి చేసినపుడు సంభవిస్తుంది. థైరోట్రోపిన్-రెలీసింగ్ హార్మోన్, పిట్యుటరీ గ్రంధిని థైరాయిడ్ స్టిమ్యులేటింగ్ హార్మోన్ ను ఉత్పత్తి చేసేందుకు పురికొల్పుతుంది. అందువలన దీనిని ''హైపోథాలమిక్-పిట్యుటరి-ఆక్సిస్ హైపో థైరాయిడిజం'' అని కూడా అనవచ్చు. |} == చరిత్ర == [[దస్త్రం:CDpic1.png|కుడి|thumb|చికిత్స చేయకపోవడంతో పుట్టుకతో హైపోథైరాయిడిజం వచ్చిన 3 నెలల శిశువు మైక్సెడెమాటస్ ఫేసెస్, పెద్ద నాలుక, స్కిన్ మోట్లింగ్ చూపిస్తుంది]] 1811లో బెర్నార్డ్ కోర్టోయిస్ అనే శాస్త్రవేత్త సముద్రపు నాచులో అయోడిన్ ఉందని కనుగొన్నాడు. అయోడిన్ తీసుకోవడమనేది గ్రంథివ్యాధి పరిమాణంతో ముడిపడి ఉందని 1820లో జీన్-ఫ్రాంకోయిస్ కోయిండెట్ అనే శాస్త్రవేత్త తెలిపాడు. తగినంత అయోడిన్ తీసుకోకపోవడం వల్ల జరిగే అనర్థాలను 1852లో గోయిటర్గ్యాస్‌పార్డ్ అడాల్ఫ్ చాటిన్ అనే శాస్త్రవేత్త ప్రతిపాదించగా, 1896లో యూజెన్ బామన్ అనే శాస్త్రవేత్త థైరాయిడ్ కణజాలంలో అయోడిన్‌ను ప్రదర్శించాడు. == నిర్ధారణ పరీక్ష == ప్రాథమిక హైపో థైరాయిడిజం నిర్ధారణకు, అనేక మంది [[వైద్యులు]] పిట్యుటరీ గ్రంధి తయారుచేసే థైరాయిడ్-స్టిమ్యులేటింగ్ హార్మోన్ పరిమాణాన్ని కొలుస్తారు. ఈ హార్మోన్ ఎక్కువ స్థాయిలో ఉంటే థైరాయిడ్ సరిపోయే స్థాయిలో థైరాయిడ్ హార్మోన్ (ముఖ్యంగా థైరాక్సిన్ (T4వంటిది), ట్రిఅయిడోథైరోనిన్ యొక్క స్వల్ప పరిమాణాలను (T3)) ఉత్పత్తి చేయడం లేదని సూచిస్తారు. అయితే, కేవలం ఈ హార్మోన్ ను కొలవడం వలన ద్వితీయ, తృతీయ హైపో థైరాయిడిజాన్ని నిర్ధారించలేము. కనుకీ హార్మోన్ సాధారణంగా ఉండి ఇంకా హైపోథైరాయిడిజం ఉన్నదనే అనుమానం ఉంటే ఇతర రక్త పరీక్షలు చేస్తారు. == చికిత్స == హైపోథైరాయిడిజానికి లెవోరొటేటరీ విధాలైన థైరాక్సిన్ (ఎల్-టి4), ట్రైఅయిడోథైరోనిన్ (ఎల్-టి3) లచే చికిత్స చేయబడుతుంది. అదనంగా థైరాయిడ్ హార్మోన్ అవసరమైన రోగులకు కృత్రిమ, జంతువుల నుండి తయారు చేసిన థైరాయిడ్ మాత్రలు లభ్యమవుతున్నాయి. థైరాయిడ్ హార్మోన్ ప్రతిరోజు తీసుకోవాలి. వైద్యులు రక్త స్థాయిలను పరీక్షించి సరైన మోతాదును నిర్ణయిస్తారు. == ఇవికూడా చూడండి == * [[గ్రంథివాపు వ్యాధి]] == మూలాలు == {{మూలాలజాబితా}} == ఇతర లంకెలు == * {{Cite web|url=http://www.thyroid.org/hypothyroidism/|title=Hypothyroidism information for patients|publisher=American Thyroid Association|access-date=18 October 2020}} * {{Cite web|url=http://www.british-thyroid-association.org/sandbox/bta2016/uk_guidelines_for_the_use_of_thyroid_function_tests.pdf|title=UK Guidelines for the use of thyroid function tests|year=2006|publisher=The Association for Clinical Biochemistry, British Thyroid Association and British Thyroid Foundation|access-date=18 October 2020|archive-date=22 జూన్ 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170622110221/http://www.british-thyroid-association.org/sandbox/bta2016/uk_guidelines_for_the_use_of_thyroid_function_tests.pdf|url-status=dead}} [[వర్గం:వ్యాధులు]] [[వర్గం:వినాళ గ్రంధుల వ్యాధులు]] n3i3q39tbkxar4eabkiu6ha2mlaxr6z 0 315918 4956165 4896685 2026-09-11T07:08:50Z యర్రా రామారావు 28161 [[వర్గం:ఎన్నికల సంఘాలు]] ను చేర్చారు (హాట్‌కేట్ ఉపయోగించి) 4956165 wikitext text/x-wiki {{Infobox Government agency |agency_name= తెలంగాణ రాష్ట్ర ఎన్నికల సంఘం |employees=|website=http://tsec.gov.in|child2_agency=|child1_agency=|parent_agency=|chief3_position=|chief3_name=|chief2_position=Secretary|chief1_name=V. Nagireddy,IAS Rtd<ref> |chief1_position = రాష్ట్ర ఎన్నిల అధికారి |chief2_name = M. Ashok Kumar</ref>|minister2_pfo=|minister2_name=|minister1_pfo=|minister1_name=|budget=|headquarters=[[హైదరాబాదు]]|హైదరాబాదు, తెలంగాణ]]|nativename=|jurisdiction=[[తెలంగాణ]]|superseding=|dissolved=|preceding2=|preceding1=|formed=2 June 2014|seal_caption=|seal_width=|seal=|logo_caption="ప్రజాస్వామ్యం ప్రజల శక్తికి కోటలాంటిది " |logo_width=|logo=Telangana_State_Election_Commission_Logo.png|nativename_r=|nativename_a=|footnotes=}} '''తెలంగాణ రాష్ట్ర ఎన్నికల సంఘం, '''తెలంగాణకు చెందిన స్వయం ప్రతిపత్తి అధికారాలుగల ఒక స్వతంత్ర రాజ్యాంగ సంస్థ. ఇది 1992 [[భారత రాజ్యాంగం]] 73, 74 సవరణ చట్టాల నిబంధనలు ప్రకారం ఏర్పడింది. రాష్ట్రంలోని అన్ని స్థానిక సంస్థల ఎన్నికలను ఈ సంస్థ నిర్వహిస్తుంది. <ref>{{Cite web |url=http://www.telanganastateinfo.com/telangana-state-election-commission/ |title=Telangana State Election Commission Rules |access-date=2020-12-08 |website= |archive-date=2021-01-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210120064634/https://www.telanganastateinfo.com/telangana-state-election-commission/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.newindianexpress.com/states/telangana/Telangana-to-Support-Linking-Aadhar-Card-with-Voters-Card/2015/07/20/article2931019.ece |title=Telangana to Support Linking Aadhar Card with Voters Card |access-date=2020-12-08 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304202054/http://www.newindianexpress.com/states/telangana/Telangana-to-Support-Linking-Aadhar-Card-with-Voters-Card/2015/07/20/article2931019.ece |url-status=deviated |archivedate=2015-10-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151006073151/http://www.newindianexpress.com/states/telangana/Telangana-to-Support-Linking-Aadhar-Card-with-Voters-Card/2015/07/20/article2931019.ece }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.newindianexpress.com/states/telangana/EC-Makes-Aadhaar-EPIC-Linkage-Easy/2015/07/24/article2937354.ece |title=EC Makes Aadhaar EPIC Linkage Easy |access-date=2020-12-08 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304222937/http://www.newindianexpress.com/states/telangana/EC-Makes-Aadhaar-EPIC-Linkage-Easy/2015/07/24/article2937354.ece |url-status=deviated |archivedate=2015-10-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151006080842/http://www.newindianexpress.com/states/telangana/EC-Makes-Aadhaar-EPIC-Linkage-Easy/2015/07/24/article2937354.ece }}</ref> == నిర్మాణం == తెలంగాణ రాష్ట్ర గవర్నర్ నియమించిన రాష్ట్ర ఎన్నికల కమిషనర్, ఎన్నికల సంఘానికి నాయకత్వం వహిస్తాడు. రాష్ట్ర ఎన్నికల కమిషనరును, నియమించిన తేదీ నుండి ఐదు సంవత్సరాలు పాటు పదవిలో ఉంటాడు. ఎన్నికల కమిషనర్లను సాధారణంగా ప్రభుత్వ కార్యదర్శి హోదాలో నియమిస్తారు. == విధులు == 73వ, 74వ రాజ్యాంగ సవరణ చట్టాల ద్వారా మంజూరు చేయబడిన అధికారాలననుసరించి రాష్ట్రంలోని స్థానిక సంస్థల సాధారణ ఎన్నికలు, ఉప ఎన్నికలు, నిర్వహణకు సంబంధించిన పనులను ఎన్నికల సంఘం పర్యవేక్షిస్తుంది. తెలంగాణ గ్రామీణ పట్టణ సంస్థలకు ఎన్నికలు ప్రత్యక్ష, పరోక్ష ఎన్నికలలో జరుగుతాయి.పూర్తి ఏకైక నియంత్రణ అధికారం తెలంగాణ రాష్ట్ర ఎన్నికల సంఘానికి ఉంది. [[తెలంగాణ రాష్ట్ర శాసన సభ|తెలంగాణ శాసనసభ]] నియోజకవర్గం ఓటరు జాబితా ప్రకారం, ఓటర్లు నమోదైన ఓటర్లు ఆధారంగా పోలింగ్ కేంద్రాలను గుర్తిస్తారు. ఎన్నికల నోటిఫికేషన్ తరువాత, అసెంబ్లీ ఎన్నికలలో పాటించిన నిబంధనలు వర్తిస్తాయి. === ప్రత్యక్ష ఎన్నికలు === ఈ కిందిపదవులకు ఎన్నికలు ఎన్నికల సంంఘం ద్వారా ప్రత్యక్ష ఎన్నికలు జరుగుతాయి . * '''గ్రామీణ సంస్థలు''': # జిల్లా పరిషత్ ప్రాదేశిక నియోజకవర్గం (జెడ్‌పిటిసి) సభ్యులు # మండల పరిషత్ ప్రాదేశిక నియోజకవర్గం (ఎంపిటిసి) సభ్యులు # గ్రామ పంచాయతీ సర్పంచ్ # గ్రామ పంచాయతీ వార్డు సభ్యుడు * '''పట్టణ సంస్థలు''': పట్టణ సంస్థలలో నగరపాలక సంస్థ, పురపాలక సంఘం, [[నగర పంచాయితీ|నగర పంచాయతీలు ఉన్నాయి]] . # మునిసిపల్ కార్పొరేషన్ కార్పొరేటర్లు # మునిసిపాలిటీ/నగర పంచాయతీ కౌన్సిలర్లు === పరోక్ష ఎన్నికలు === స్థానిక సంస్థలలో ఈ కింది పదవులకు ఎన్నికైన అభ్యర్థులు బాధ్యతలు స్వీకరించిన తరువాత, ఎన్నికల సంఘం కేటాయించిన సమయంలో ఈ కింది పదవులకు ఎన్నికలు పరోక్ష పద్ధతిలో జరుగుతాయి.. * '''గ్రామీణ సంస్థలు''': # గ్రామ పంచాయతీకి చెందిన ఉప-సర్పంచ్. * '''పట్టణ సంస్థలు''': # నగరపాలక సంస్థ మేయరు, డిప్యూటీ మేయర్లుకు # జిల్లా పరిషత్‌లో చైర్‌పర్సన్‌, వైస్‌ ఛైర్‌పర్సన్‌లుకు. # పురపాలక సంఘం చైర్‌పర్సన్, వైస్ చైర్‌పర్సన్లుకు. ==కమీషనర్లు== #[[వి.నాగిరెడ్డి]] - 2015 ఏప్రిల్ నుండి 2020 ఏప్రిల్ <ref name="తెలంగాణ ఎన్నికల కమిషనర్‌గా నాగిరెడ్డి!">{{cite news |last1=Sakshi |title=తెలంగాణ ఎన్నికల కమిషనర్‌గా నాగిరెడ్డి! |url=https://m.sakshi.com/news/telangana/v-nagireddy-is-telangana-s-new-chief-election-commissioner-178584 |accessdate=30 September 2021 |work= |date=25 October 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210930130312/https://m.sakshi.com/news/telangana/v-nagireddy-is-telangana-s-new-chief-election-commissioner-178584 |archivedate=30 September 2021 |language=te |url-status=live }}</ref><ref name="నాగిరెడ్డి మనోడే">{{cite news |last1=Sakshi |title=నాగిరెడ్డి మనోడే |url=https://m.sakshi.com/news/telangana/telangana-government-decided-to-nagi-reddy-elected-as-state-election-commissioner-182669 |accessdate=30 September 2021 |work= |date=6 November 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210930130405/https://m.sakshi.com/news/telangana/telangana-government-decided-to-nagi-reddy-elected-as-state-election-commissioner-182669 |archivedate=30 September 2021 |language=te |url-status=live }}</ref> #[[సి.పార్థసారథి]] - 2020 సెప్టెంబరు 9 నుండి 2024 సెప్టెంబర్ 8<ref name="ఈసీ‌గా బాధ్యతలు చేపట్టిన పార్థసారథి">{{cite news |last1=Sakshi |title=ఈసీ‌గా బాధ్యతలు చేపట్టిన పార్థసారథి |url=https://www.sakshi.com/telugu-news/telangana/c-parthasarathy-appointed-telangana-state-election-commissioner-1314081 |accessdate=30 September 2021 |work= |date=10 September 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210930130753/https://www.sakshi.com/telugu-news/telangana/c-parthasarathy-appointed-telangana-state-election-commissioner-1314081 |archivedate=30 September 2021 |language=te |url-status=live }}</ref><ref name="రాష్ట్ర ఎన్నికల కమిషనర్‌గా పార్థసారథి">{{cite news|url=https://www.sakshi.com/telugu-news/telangana/retired-ias-officer-partha-sarathi-appointed-telangana-election-commissioner|title=రాష్ట్ర ఎన్నికల కమిషనర్‌గా పార్థసారథి|last1=Sakshi|date=9 September 2020|work=|accessdate=30 September 2021|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210930131901/https://www.sakshi.com/telugu-news/telangana/retired-ias-officer-partha-sarathi-appointed-telangana-election-commissioner|archivedate=30 September 2021|language=te}}</ref> #[[రాణి కుముదిని]] - 2024 సెప్టెంబర్ 17 - ప్రస్తుతం == ఎన్నికల విధుల్లో మరణించిన వారి కుటుంబాలకు పరిహారం == 2022 జనవరిలో [[భారత ఎన్నికల కమిషను|భారత ఎన్నికల సంఘం]] నిర్ణయానికి అనుగుణంగా ఎన్నికల విధుల్లో మరణించిన వారి కుటుంబాలకు ఇచ్చే పరిహారాన్ని [[తెలంగాణా ప్రభుత్వం|తెలంగాణ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం]] పెంచింది. దీంతో ఎన్నికల విధుల్లో ఉండి తీవ్రవాదులు, అసాంఘిక శక్తుల దుష్టచర్యల వల్ల మరణించిన వారి కుటుంబాలకు 30 లక్షల రూపాయలు పరిహారం అందుతుంది. ఒకవేళ శాశ్వత అంగవైకల్యం ఏర్పడితే వారికి ఇచ్చే మొత్తాన్ని రూ.7.50 లక్షలకు పెంచారు.<ref>{{Cite web|url=https://www.eenadu.net/telugu-news/general/exgratia-increase-for-employees-families-who-were-dead-in-election-duties/0600/122007360|title=Ts News ఎన్నికల విధుల్లో మరణించే వారి కుటుంబాలకు పరిహారం పెంపు|website=EENADU|language=te|access-date=2022-01-10}}</ref> == ఇవికూడా చూడండి == * [[ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర ఎన్నికల సంఘం]] * [[భారత ఎన్నికల కమిషను|భారత ఎన్నికల కమిషను]] * [[ఎన్నికల కమిషన్|ఎన్నికల కమిషన్]] * [[2025 తెలంగాణలో ఎన్నికలు]] * [[రాజస్థాన్ రాష్ట్ర ఎన్నికల సంఘం]] == ప్రస్తావనలు == <references /> == బాహ్య లింకులు == * [http://tsec.gov.in/ తెలంగాణ రాష్ట్ర ఎన్నికల సంఘం అధికారిక వెబ్‌సైట్]{{Dead link|date=జూన్ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[వర్గం:తెలంగాణలో ఎన్నికలు]] [[వర్గం:తెలంగాణ ప్రభుత్వం]] [[వర్గం:రాజ్యాంగబద్ధ సంస్థలు]] [[వర్గం:ఎన్నికలు]] [[వర్గం:భారతదేశ రాష్ట్ర ఎన్నికల కమిషనర్లు]] [[వర్గం:ఎన్నికల సంఘాలు]] oqnmnlqvc2zij7ejerbs70gq5l7hpzm 1 322731 4955717 4955309 2026-09-10T15:13:52Z Chaduvari 97 4955717 wikitext text/x-wiki {{GA nominee|22 జూలై 2026 (UTC)|nominator=[[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]])|page=1|subtopic=భాష, సాహిత్యం|status=onHold|note=|shortdesc=<strong class="error"><span class="scribunto-error mw-scribunto-error-ec2b1255">Script error: No such module &quot;GetShortDescription&quot;.</span></strong>}} {{వికీప్రాజెక్టు యూజర్‌గ్రూపు-గూగుల్ ఎడిటథాన్-5 లో భాగం|good}} {{ఈ వారం వ్యాసం|సంవత్సరం=2021|వారం=32}} == పేరు గురించి == # "''గ్రంథచౌర్యం అనేమాట గ్రంధాన్ని చౌర్యం చేయడమని అర్ధం సూచిస్తున్నా, 'ప్లగారిజం' పదం వలె ఈ పదాన్ని విస్తృత పరిథిలో ఉపయోగిస్తారు.''" అని వ్యాసంలో చెప్పేసినప్పటికీ, "గ్రంథచౌర్యం" అనే మాట ఒక్క పుస్తకాలకే వర్తిస్తున్నట్టుగా స్ఫురిస్తోంది. "మేధోచౌర్యం" "భావచౌర్యం" వంటి పేర్లను కూడా పరిశీలించవలసినది. అయితే నేను గ్రంథచౌర్యం అనే పేరుకు వ్యతిరేకం కాదు. # వ్యాసం పేరులో బ్రాకెట్లో ఇంగ్లీషు పేరు పెట్టి క్వాలిఫై చెయ్యనక్కరలేదు. అవసరమనుకుంటే ఇంగ్లీషు పేరుతో ఒక దారిమార్పు సృష్టించవచ్చు. # ఇంగ్లీషు మాటను పలికే విధానం "ప్లగారిజం" సరియేనా! నేను జాలంలో చూస్తే "ప్లేజరిజం" అన్నట్లుగా ఉంది. పరిశీలించగలరు. # "గ్రంధ" కాదు "గ్రంథ" __[[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 04:43, 19 ఏప్రిల్ 2021 (UTC) :ఈ వ్యాసం శీర్షిక గ్రంధకు బదులు గ్రంథ అని ఉండాలి.--[[వాడుకరి:యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] ([[వాడుకరి చర్చ:యర్రా రామారావు|చర్చ]]) 03:17, 28 మే 2021 (UTC) ::అవసరమైన సవరణలు సూచించారు. చేసారు. ధన్యవాదాలు. ::గ్రంథచౌర్యం అనే పదము పరిమితమైనది. కానీ ఎక్కువమంది రచయతలు పూర్వకాలము నుండి తెలుగులో వాడటముతో అర్జున్ రావు గారు ఈపదాన్ని సూచించారు. అందుకనే నేను ఈ పదాన్నే వాడాను. ::గూగుల్ ఉచ్ఛారణ ప్రకారం ఈపదాన్ని ప్లేజరిజం అనవచ్చు. ఈ పదాన్ని వృత్తిపరంగా 'ప్లగారిజం ' అని ఉచ్ఛరిస్తారు. అందుకనే నేను ఈ పదాన్నే వాడాను. --[[వాడుకరి:Vjsuseela|VJS]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 13:36, 29 మే 2021 (UTC) ==ఈ వారపు వ్యాసం గా స్వీకరణ అర్ధం== Cscr-featured.svg గ్రంథచౌర్యం వ్యాసాన్ని తెలుగు వికీపీడియా మొదటి పేజీ లోని ఈ వారపు వ్యాసం శీర్షికలో 2021 సంవత్సరం, 32 వ వారంలో ప్రదర్శించటానికి స్వీకరించారు. అని రాసి ఉంది నాకు అర్ధం కాలేదు. వివరించండి. --[[వాడుకరి:Vjsuseela|VJS]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 13:36, 29 మే 2021 (UTC) :[[వాడుకరి:Vjsuseela|VJS]] గారూ, వికీపీడియా మొదటి పేజీలో ఈ వారం వ్యాసం అనే శీర్షిక ఒకటుంది. సమాచార పరిమాణం పరంగాను, నాణ్యత పరంగాను మేలుగా అనిపించే వ్యాసాలను ఎంచి వారానికొకటి చొప్పున ఈ శీర్షికలో ప్రదర్శిస్తూంటారు. మొదటి పేజీలో ప్రదర్శించడం వలన ఆ వ్యాసాలను మామూలు కంటే ఎక్కువ మంది పాఠకులు చదువుతారు. "గ్రంథచౌర్యం" వాసాన్ని ఈ సంవత్సరం 32 వ వారంలో (ప్రస్తుతం 21 వ వారం నడుస్తోంది. ఇప్పుడు ఘట్టమనేని కృష్ణ వ్యాసాన్ని ప్రదర్శిస్తున్నారు) ప్రదర్శించేందుకు స్వీకరించారు. :ఈ వ్యాసాల నాణ్యతను ఎంచేందుకు ప్రస్తుతం గీటురాయి ఏమీ లేదు. ఈ శీర్షికను నిర్వహించేవారి విచక్షణా శక్తిని బట్టి ఈ ఎంపిక ఉంటుంది. ప్రస్తుతం ఈ శీర్షికను నేను నిర్వహిస్తున్నాను. :వాడుకరులకు మంచి వ్యాసమేదైనా కనిపించినపుడు, దానికి ఈ శీర్షికలో ప్రచురించే యోగ్యత ఉందని భావిస్తే సంబంధిత చర్చ పేజీలో {{tl|ఈ వారం వ్యాసం పరిగణన}} అని చేర్చవచ్చు. ఈ పని ఎవరైనా చెయ్యవచ్చు. ఇలాంటి వ్యాసాలన్నీ [[:వర్గం:ఈ వారం వ్యాసం పరిగణనలు]] అనే వర్గం లోకి చేరుతాయి. శీర్షిక నిర్వాహకులు దాన్ని పరిశీలించి ప్రదర్శనా యోగ్యత ఉందని తెలిస్తే దానికి వారాన్ని నిర్ణయించి, పై మూసను తీసేసి {{tl|ఈ వారం వ్యాసం}} అనే మూసను చేరుస్తారు. ప్రతిపాదించిన తరువాతా, ఎంపిక చేసిన తరువాతా, ప్రదర్శించిన తరువాత కూడా ఈ వ్యాసాలపై పనిచేసి మరింతగా మెరుగుపరుస్తూండడం కద్దు. :"గ్రంథచౌర్యం" వ్యాసంలో ప్రతిపాదన ఎవరూ చెయ్యలేదు - నేరుగా వారాన్ని నిర్ణయించి ప్రకటించాను. :__[[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 06:33, 30 మే 2021 (UTC) ధన్యవాదాలు--[[వాడుకరి:Vjsuseela|VJS]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 06:54, 30 మే 2021 (UTC) t1dgc6dil654yv4qqommmzk210kpwqg 0 326775 4955705 4947553 2026-09-10T14:25:05Z Kopparthi janardhan1965 124192 సాంకేతిక వర్గం 4955705 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = గంగమ్మ జాతర | image = | caption = | director = [[ఆర్. నారాయణమూర్తి]] | producer = ఆర్. నారాయణమూర్తి | writer = ఆర్. నారాయణమూర్తి | starring = ఆర్. నారాయణమూర్తి<br>నీలిమ దేవి<br>[[గిరిబాబు]] | music = ఆర్. నారాయణమూర్తి | cinematography = | editing = | studio = స్నేహ చిత్ర పిక్చర్స్ | distributor = | released = 9 డిసెంబరు, 2004 | runtime = నిముషాలు | country = భారత దేశం | language = తెలుగు }} '''గంగమ్మ జాతర''', 2004 డిసెంబరు 9న విడుదలైన [[తెలుగు]] [[చలనచిత్రం]]. స్నేహ చిత్ర పిక్చర్స్ బ్యానరులో [[ఆర్. నారాయణమూర్తి]] స్వీయ దర్శకత్వంలో నిర్మించిన ఈ చిత్రంలో ఆర్. నారాయణమూర్తి, నీలిమ దేవి, [[గిరిబాబు]] నటించగా, [[ఆర్. నారాయణమూర్తి]] సంగీతం అందించాడు.<ref>{{Cite web|url=https://moviegq.com/movie/gangamma-jathara-3143|title=Gangamma Jathara 2004 Telugu Movie|website=MovieGQ|language=en|url-status=dead|access-date=2021-05-27|archive-date=2023-09-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20230924112042/https://moviegq.com/movie/gangamma-jathara-3143}}</ref> == నటవర్గం == {{Div col|colwidth=25em|gap=2em}} * [[ఆర్. నారాయణమూర్తి]] * నీలిమ దేవి * [[గిరిబాబు]] * [[సుమన్ (నటుడు)|సుమన్]] {{div col end}} == సాంకేతిక వర్గం == * దర్శకుడు: ఆర్.నారాయణ మూర్తి * రచన_ సంగీతం: ఆర్.నారాయణమూర్తి * గీత రచయితలు: అందేశ్రీ, సుద్దాల అశోక్ తేజ, గరివిడు మాస్టర్, బి.నాగభూషణం, నేర్నాల కిషోర్, గోరేటి వెంకన్న * సంగీతం_ నిర్మాత: ఆర్.నారాయణమూర్తి * నేపథ్య గాయకులు: ఎం.ఎం.కీరవాణి, మనో, స్వర్ణలత, శ్రీపతి పండితారాధ్యుల బాలసుబ్రహ్మణ్యం, గరివిడు పెద్ద లక్ష్మీ, ఎన్.వెంకటరమణ * నిర్మాణ సంస్థ: స్నేహాచిత్ర పిక్చర్స్ * విడుదల: 09:12:2004. == పాటలు == ఈ సినిమాకు [[ఆర్. నారాయణమూర్తి]] సంగీతం అందించాడు.<ref>{{Cite web|url=https://moviegq.com/movie/gangamma-jathara-3143/songs|title=Gangamma Jathara 2004 Telugu Movie Songs|website=MovieGQ|language=en|url-status=live|access-date=2021-05-27}}{{Dead link|date=ఆగస్టు 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://gaana.com/album/amp/gangamma-jatara.html|title=Gangamma Jathara Songs|website=www.gaana.com|url-status=live|access-date=2021-05-27}}{{Dead link|date=అక్టోబర్ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> # హేయ్ కృష్ణ కావేరి (రచన: [[సుద్దాల అశోక్ తేజ]], గానం: [[ఎస్.పి. బాలసుబ్రహ్మణ్యం]]) # వందనాలు వందనాలురో (రచన: [[గోరటి వెంకన్న]], గానం: [[ఎం.ఎం. కీరవాణి]]) # మాలోల్లమంటావు (రచన: బి. నాగభూషణం, గానం: [[మనో]]) # మంగమ్మ ఓ మంగమ్మ (రచన: [[నేర్నాల కిషోర్]], గానం: ఎస్.పి. బాలసుబ్రహ్మణ్యం) # మాలవారి మంగమ్మో (రచన: గరివిడు మాస్టరు, గానం: గరివిడు పెదలక్ష్మీ, ఎన్. వెంకటరమణ) # ఏడేడు దారుల్లో (రచన: [[అందెశ్రీ]], గానం: [[స్వర్ణలత (కొత్త)|స్వర్ణలత]] # రండోరన్నా (గానం: ఎస్.పి. బాలసుబ్రహ్మణ్యం) == మూలాలు == {{మూలాలజాబితా}} == ఇతర లంకెలు == *{{IMDb title|id=}} [[వర్గం:2004 తెలుగు సినిమాలు]] [[వర్గం:తెలుగు సందేశాత్మక సినిమాలు]] [[వర్గం:గిరిబాబు నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:సుమన్ నటించిన సినిమాలు]] 4twj3cw38k2s6qb1zm5yex9wclzb8cz 2 330589 4956230 4955437 2026-09-11T09:15:01Z Kalasagary 107518 /* ప్రపంచ చిత్రకారులు-అనువాదాలు 2 */ 4956230 wikitext text/x-wiki {{Userboxtop| నా గురించి}} {{Babel|te|en-2}} {{చిత్రలేఖనం}} {{యూజర్‌గ్రూపు-గూగుల్ ఎడిటథాన్-2 సభ్యులు}} {{Userboxbottom}} ==పరిచయం== నమస్తే నా పేరు [[కళాసాగర్ యల్లపు]], నేను చిత్రకారుడను, కార్టూనిస్టును, [[రచయిత]]ను. నేను తెలుగు వికీపీడియా లో [[2020]] నుండి వ్యాసాలు రాస్తున్నాను. పుట్టింది [[పశ్చిమ గోదావరి]] జిల్లా [[మంచిలి]] గ్రామం, [[డిసెంబరు]] 10 న,[[1971]] లో. తల్లిదండ్రులు యల్లపు నరసింహమూర్తి, లక్ష్మీకాంతం. పెయింటింగ్ లోను, జర్నలిజంలోనూ డిప్లొమా చేసి, 1993 సం. నుండి [[విజయవాడ]]లో స్థిరపడి వివిధ పబ్లికేషన్స్ లోనూ, పత్రికల్లోనూ చిత్రకారుడిగా, ఇలస్ట్రేటర్ గా పనిచేశాను. ప్రస్తుతం [[విజయవాడ]]లో ఒక సాఫ్ట్ వేర్ కంపెనీలో యూజర్ ఇంటర్ ఫేస్ డిజైనర్ (User Interface Designer)గా పని చేస్తున్నాను.    ==నా కార్యకలాపాలు== [[2001]] సం.లో ఆంధ్రా ఆర్టిస్టు, స్కల్ఫ్టర్స్ అండ్ కార్టూనిస్టు అసోసియేషన్ (AASCA)ను స్థాపించి, రాష్ట్రంలో నున్న సుమారు 500 మంది చిత్రకారుల, శిల్పుల, కార్టూనిస్టుల పరిచయాలతో 'ఆంధ్రకళాదర్శిని-1', 'ఆంధ్రకళాదర్శిని-2 లను ప్రచురించాను. ఈ పుస్తకాలు కళాకారుల మధ్య సత్సంబంధాలు నెలకొల్పడానికి, వారికి గుర్తింపురావడానికి ఎంతో తోడ్పడ్డాయి. [[ఆంధ్రప్రదేశ్]] చిత్ర, శిల్ప కళాచరిత్రను తెలియజేసే 'తెలుగు చిత్రకళా వైభవం' పేరుతో 40 నిమిషాల వీడియో డాక్యుమెంటరీని, రంగుల రారాజు [[వడ్డాది పాపయ్య]] గారి చిత్రాలతో, జీవితచరిత్రను తెలియజేసే డాక్యుమెంటరీ సి.డి.ని రూపొందించాను. 165 మంది తెలుగు కార్టూనిస్టుల పరిచయాలతో-కార్టూన్లతో 2021లో '[[కొంటెబొమ్మల బ్రహ్మలు]]' పుస్తకాన్ని ప్రచురించాను. 'ఆస్కా' వ్యవస్థాపక కార్యదర్శిగా ఉంటూ రాష్ట్రస్థాయిలో అనేక పెయింటింగ్, కార్టూన్ పోటీలు, ప్రదర్శనలు, వర్కుషాప్లు నిర్వహించాను. [[2002]] సంవత్సరం [[విజయవాడ]]లో [[జయదేవ్]] గారు ముఖ్య అతిధిగా 'కార్టూన్ మేళా' ను నిర్వహించాను. [[విజయవాడ]] ఆర్ట్ సొసైటి కి ఉపాధ్యక్షులుగా 2022 నుండి [[2024]] వరకు వున్నాను. [[వడ్డాది పాపయ్య]] శతజయంతి ఉత్సవాలు: [[2021]] సం.లో వపా శతజయంతి (1921-2021) వేడుకలు [[విశాఖపట్నం]], [[విజయవాడ]]లలో నిర్వహించి, ఈ సందర్భంగా వపా చిత్రకళా ప్రదర్శనతో పాటు నేను, చలపతిరావు సంపాదకత్వం వహించిన 'వపాకు వందనం' రంగుల బొమ్మలతో ప్రచురించిన శతజయంతి ప్రత్యేక సంచికను ఆవిష్కరించాము. ఆర్ట్ ఆఫ్ [[ఆంధ్రప్రదేశ్]] (Art of Andhra Pradesh book-కాపీ టేబుల్ బుక్): [[ఆంధ్రప్రదేశ్]] చెందిన చిత్రకారులు, శిల్పులు, గ్రాఫిక్ ఆర్టిస్టులు, సినీ పోస్టర్ డిజైన్ ఆర్టిస్టులు, ఇలస్ట్రేటర్స్, ఆర్ట్ & క్రాఫ్ట్ హస్తకళాకారుల కృషిని మనకు అందించారు. ఇందులో 300 మంది కళాకారుల సమగ్ర జీవిత చిత్రణతో పాటు, మన సంస్కృతిని ప్రతిబింబించే చిత్రాలు ఎంపిక చేసి A4 సైజులో ఆర్ట్ పేపర్ పై రంగుల్లో ప్రచురించిన పుస్తకానికి సంపాదకత్వం వహించాను.   ==64కళలు.కాం (www.64kalalu.com) == ప్రపంచంలో ఏ ప్రాంతం నుంచైనా ఇంటర్నెట్ లో చదువుకునేందుకు, కళాకారులను ప్రోత్సహించేందుకు 64కళలు డాట్ కామ్ (సకల కళల సమాహారం) అంతర్జాల పత్రిక (https://64kalalu.com/) పేరుతో వెబ్ మేగజైను [[నవంబర్]], 2010సం.లో ప్రారంభించాను. <ref>[https://64kalalu.com/ 64 కళలు సకల కళల సమాహారం వెబ్ మేగజైన్]</ref>. ఈ వెబ్ మేగజైనుకు సంపాదకులుగా పుష్కరకాలంగా పత్రికను నిర్వహిస్తున్నాను. ఇందులో కళారంగానికి సంబంధించిన సకలకళల సమాచారం అందుబాటులో ఉంటుంది. ఇది పూర్తి ఉచితం. ఇంటర్నెట్ సౌకర్యం ఉన్న ప్రతీవారు చదువుకోవచ్చు.   ప్రముఖ పత్రికలలో కళారంగాలపై, కళాకారుల గురించి వందలాది వ్యాసాలు రాశాను. 2006 సం.లో [[ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ]] 'పొగాకు వ్యతిరేక దినోత్సవం' సందర్భంగా నిర్వహించిన అంతర్జాతీయ కార్టూన్ పోటీలలో “బెస్ట్ కార్టూనిస్ట్” అవార్డు అందుకున్నాను. అనేక చిత్రకళా ప్రదర్శలలోనూ, సెమినార్లలోనూ పాల్గొని ఎన్నో బహుమతులు అందుకున్నాను. [[చిత్రకళ]], కార్టూన్ కళలపై [[ఆకాశవాణి]] లోను, [[దూరదర్శన్ (టివి ఛానల్)|దూరదర్శన్]] లోను పలు ప్రసంగాలు, ఇంటర్వ్యూలు నిర్వహించాను. అనేక పెయింటింగ్, కార్టూన్ పోటీలకు న్యాయనిర్ణేతగా వ్యవహరించాను. [[2010]] సం.లో కోనసీమ చిత్రకళాపరిషత్, [[అమలాపురం]] వారి రజతోత్సవాలలో 'చిత్రకళా వైజయంతి' పురస్కారం అందుకున్నాను. ==తెవికి లో నా వ్యాసాలు== '''చిత్రకారులు''' 1. [[కౌతా రామమోహన శాస్త్రి]] ‎ 2. [[గుర్రం మల్లయ్య]] 3. [[పన్నూరు శ్రీపతి]] ‎ 4. [[కౌతా ఆనందమోహనశాస్త్రి|కౌతా ఆనంద మోహన శాస్త్రి]] 5. [[వేలూరి రాధాకృష్ణ]] 6. [[మజ్జి రామారావు]] 7. [[వేముల కామేశ్వరరావు]] 8. [[జింకా రామారావు]] 9. [[పిలకా లక్ష్మీ నరసింహమూర్తి]] 10. [[మాదేటి రాజాజి]] 11. [[పల్లా పర్సినాయుడు]] 12. [[రాయన గిరిధర్ గౌడ్]] 13. [[బొండా జగన్మోహనరావు]] 14. [[సురేష్ కడలి]] 15. [[రమేష్ గురజాల|రమేష్ గుర్జాల]] 16. [[మంచెం సుబ్రమణ్యేశ్వర రావు]] 17. [[బి.ఏ. రెడ్డి చిత్రకారుడు]] 18. [[దార్ల నాగేశ్వరరావు]] 19. [[దాసి సుదర్శన్]] 20. [[గంగాధర్ చిత్రకారుడు]] 21. [[వి. రమేష్]] 22. [[టి. వెంకన్న]] 23. [[పి. సాల్మన్ రాజు]] 24. [[ఉల్చి చిత్రకారుడు]] 25. [[రెడ్దప్ప నాయుడు]] 26. [[వి.వి. భగీరథి]] 27. [[పి.ఎస్. చంద్రశేఖర్]] 28. [[అంకాల వెంకట సుబ్బారావు]] 29. [[మారేమండ శ్రీనివాసరావు]] 30. [[ఉండ్రు ఆశీర్వాదం]] 31. [[మహమ్మద్ ఒస్మాన్ ఖాన్]] 32. [[కవితా దేవుస్కర్]] 33. [[వెల్లటూరి పూర్ణానంద శర్మ]] 34. [[పణితపు నాగేశ్వరరావు]] 35. [[కొండిపర్తి శేషగిరిరావు]] 36. [[గేదెల అప్పారావు]] 37. [[పొట్లూరి హనుమంతరావు]] 38. [[కాళ్ళ సత్యనారాయణ]] 40. [[సింగంపల్లి సత్యనారాయణ]] 41. [[బి.కె.ఎస్. వర్మ]] 42. [[దేవీప్రసాద్ చిత్రకారుడు]] 43. [[కూరెళ్ల శ్రీనివాస్]] 44. [[ఆత్మకూరు రామకృష్ణ]] 45. [[మహారాజ సాయాజీరావు యూనివర్సిటీ అఫ్ బరోడా]] 46. [[గూగుల్ ఆర్ట్స్ & కల్చర్]] 47. [[దేవరాజ్ దాకోజీ]] 48. [[వడ్లమాని మధుసూదనరావు]] 49. [[ఆదిత్య చారి]] 50. [[ఎస్. ఎమ్. పండిట్]] 51. [[నికోలస్ రోరిక్]] 52. [[జయంత్ మండా]] '''శిల్పకారులు''' 1. [[శ్రీనాథ రత్నశిల్పి వుడయార్]] 2. [[దేవు శంకర్]] 3. [[గవ్వ రవీంద్ర రెడ్డి]] 4. [[డి.యన్.వి. ప్రసాద్]] 5. [[అక్కల మంగయ్య]] 6. [[సుబోధ్ గుప్తా]] 7. [[ఎం.వి. రమణారెడ్డి (శిల్పి)]] '''కార్టూనిస్టులు''' 1. [[కార్టూనిస్ట్ పాప]] ‎2. [[సుభాని (కార్టూనిస్ట్)]] 3. [[సురేంద్ర (కార్టూనిస్ట్)]] 4. [[భగవాన్ రెడ్డి]]. 5. [[బొమ్మన్ కార్టూనిస్ట్]] 6. [[నాగిశెట్టి (కార్టూనిస్ట్)]] 7. [[కార్టూనిస్ట్ అరుణ్]] 8. [[వర్చస్వి కార్టూనిస్ట్]] '''నాటక రంగం''' 1. [[మన్నె శ్రీనివాసరావు|మన్నే శ్రీనివాసరావు]] 2. [[బి.సి. కృష్ణ (నటుడు)]] 3. [[శేషయ్యగారిపల్లి అంజనప్ప]] 4. [[కోనేటి సుబ్బరాజు]] 5. [[వి.యస్. రాఘవాచారి]] 6. [[పి.వి.ఎన్. కృష్ణ]] 7. [[గుమ్మడి గోపాలకృష్ణ]] 8. [[వాడ్రేవు సుందరరావు]] '''ఇతరులు''' 1. [[మువ్వల పెరుమాళ్ళు]] 2. [[డాక్టర్ జంధ్యాల శంకర్]] 3. [[సింగంపల్లి అశోక్ కుమార్]] 4. [[జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ ఆటోనగర్ పారిశ్రామిక వాడ]] 5. [[తుమ్మలపల్లి వారి క్షేత్రయ్య కళాక్షేత్రం]] 6. [[సిద్ధార్థ కళాపీఠము]] 7. [[కిరణ్ ప్రభ]] 8. [[నాగళ్ళ గురుప్రసాదరావు]] 9. [[రావి రంగారావు]] 10. [[అబ్దుల్ రజాహుస్సేన్]] 11. [[కొప్పర్తి రాంబాబు]] 12. [[ఎం.ఆర్.వి. సత్యనారాయణ మూర్తి]] 13. [[జాన్సన్ చోరగుడి]] 14. [[వై.సి.వి. రెడ్డి]] 15. [[చెన్నాప్రగడ శర్మ]] 16. [[యం.సి. దాసు]] 17. [[బెజవాడ మెడికల్ అసోసియేషన్]] 18. [[జి.వి.ఆర్. ప్రభుత్వ సంగీత నృత్య కళాశాల]] 19. [[పాల్ మాక్సిమ్ నర్స్]] 20. [[వేమూరి బలరామ్]] 21. [[ఎం.ఎన్. రావు]] 22. [[రేడియో భానుమతి]] 23. [[డాక్టర్ మారు]] 24. [[లగడపాటి సంగయ్య]] 25. [[పూలబాల వెంకటప్రసాద్]] 26. [[జహంగీర్ ఆర్ట్ గ్యాలరీ]] 27. [[చిత్రాడ కిషోర్ కుమార్]] ==తెలుగు పుస్తక పరిచయాలు== 1. [[మానసార వాస్తుశాస్త్రం]] 2. [[ఆంధ్ర చిత్రకళా సంరక్షకుడు]] 3. [[శిల్ప, చిత్రకళ పరిణామం]] 4. [[దక్షిణాంధ్ర దారిదీపాలు]] 5. [[అగమ్యగమ్యాలు]] 6. [[ఆంధ్రగీతి-తెలుగు భాషా జాగృతి]] 7. [[హాస్యం శరణం గచ్ఛామి]] 8. [[మ్యూరల్స్ ఆఫ్ శ్రీకూర్మం టెంపుల్]] 9. [[చిత్రకళా తపస్వి రాజా రవివర్మ]] 10. [[ఈ జీవితానికి ఇది చాలు]] 11. [[టు ద పాయింట్ (సుభాని కార్టూన్స్)]] 12. [[ఆధునిక కవిత్వం-వైచిత్రీ ప్రియత్వం]] 13. [[కళాప్రపంచం (వ్యాస సంపుటి)]] ==అనువాదాలు == 1. [[బికాష్ భట్టాచార్జీ]] 2. [[సీవీ రాజు]] 3. [[ఆర్. సి. మెహతా]] 4. [[ఎన్. ఎస్. బెంద్రే]] 5. [[జ్యోతి భట్]] 6. [[రతన్ పరిమూ]] 7. [[మణీంద్ర అగ్రవాల్]] 8. [[ఓమ్ ప్రకాష్ అగర్వాల్]] 9. [[పరేష్ మైతీ]] 10. [[మాథుర్ సవానీ]] 11. [[లక్ష్మణ్ మహాదేవ్ చితాలే]] 12. [[బ్రహ్మదేవ్ రామ్ పండిట్]] 13. [[రాజేంద్ర టికు]] 14. [[బిమన్ బిహారీ దాస్]] 15. [[ఎస్. నరసింహ స్వామి]] 16. [[కె. ఎమ్. చెరియన్ (జర్నలిస్ట్)]] 17. [[లలిత కళా అకాడమీ]] 18. [[సోమనాథ్ హోరె]] 19. [[రాంకింకర్ బైజ్]] 20. [[ఎం.ఆర్. అచ్రేకర్]] 21. [[ధనరాజ్ భగత్]] 22. [[అచ్యుత్ కన్విందే]] 23. [[కైలాష్ చంద్ర మెహర్]] 24. [[ఎస్. షకీర్ అలీ]] 25. [[ముత్తయ్య స్థపతి]] 26. [[ఆలిస్ బోనర్]] 27. [[చింతామణి కర్]] 28. [[సుధీర్ రంజన్ ఖస్తగీర్]] 29. [[లక్ష్మణ్ పాయ్]] 30. [[శంఖో చౌధురి]] 31. [[అపూర్బా కిషోర్ బిర్]] 32. [[రాజ్ బిసారియా]] 33. [[తయబ్ మెహతా]] 34. [[డోరతీ చాకో]] 35. [[సుకుమార్ సేన్ (చరిత్రకారుడు)]] 36. [[బెన్ కింగ్స్‌లీ]] 37. [[నర్మదా ప్రసాద్ గుప్తా]] 38. [[జార్జ్ యో]] 39. [[ఖ్వాజా అహ్మద్ అబ్బాస్]] 40. [[జ్ఞాన చంద్ర ఘోష్]] 41. [[సదనం పి. వి. బాలకృష్ణన్]] 42. [[హబీబ్ రెహమాన్]] 43. [[లాల్జీ సింగ్]] 44. [[అశోక్ రాజగోపాల్]] 45. [[నీలకంఠ దాస్]] 46. [[సురీందర్ కుమార్ సామ]] 47. [[నరేష్ సోహల్]] 48. [[సర్వజ్ఞ సింగ్ కటియార్]] 49. [[లక్ష్మీ ప్రసాద్ సిహారే]] 50. [[అరూన్ పురీ]] 51. [[హృదయనాథ్ మంగేష్కర్]] 52. [[దల్వీర్ భండారీ]] 53. [[జుబిన్ మెహతా]] 54. [[బలరామ్ భార్గవ]] 55. [[ఆనంద్ స్వరూప్ ఆర్య]] 56. [[జోసెఫ్ హెచ్. పెరీరా]] 57. [[సరోజ్ గుప్తా]] 58. [[ఉస్తాద్ మొయినుద్దీన్ ఖాన్]] 59. [[మనోరంజన్ దాస్]] 60. [[గురుప్రసాద్ మహాపాత్ర]] 61. [[పి నారాయణ కురుప్]] 62. [[రామ్ సహాయ్ పాండే]] 63. [[తుషార్ కాంతి ఘోష్]] 64. [[కార్మెల్ బెర్క్‌సన్]] 65. [[మధుకర్ కేశవ్ ధవలీకర్]] 66. [[అర్మిడా ఫెర్నాండెజ్]] 67. [[ఎం. ఎస్. కృష్ణన్]] 68. [[వివేకానంద ముఖోపాధ్యాయ]] 69. [[ప్రతిభా సత్పతి]] 70. [[పద్మజ ఫెనానీ జోగ్లేకర్]] 71. [[మహారాజ్ కిషన్ భాన్]] 72. [[రోనెన్ సేన్]] 73. [[జతిన్ దాస్]] 74. [[రంగసామి ఎల్. కశ్యప్]] 75. [[హెచ్. సి. వర్మ]] 76. [[ఎన్. నారాయణ్ గాడ్బోలే]] 77. [[కైలాష్ సింగ్ శంఖాలా]] 78. [[నీలాంబర్ పంత్]] 79. [[హరి శంకర్ సింఘానియా]] 80. [[ఎబర్‌హార్డ్ ఫిషర్ (కళా చరిత్రకారుడు)]] 81. [[టి. ఎన్. మనోహరన్]] 82. [[మన్మోహన్ మహాపాత్రా]] 83. [[జాయ్ మైఖేల్]] 84. [[అస్తాద్ దేబూ]] 85. [[శ్రీనివాస్ వినాయక్ ఖలే]] 86. [[ప్రసాద్ సావ్కర్]] 87. [[మధు పండిట్ దాస]] 88. [[ఎ. సి. ఎన్. నంబియార్]] 89 [[పోథన్ జోసెఫ్]] 90. [[మను పరేఖ్]] 91. [[బువాంగి సైలో]] 92. [[గౌరవ్ ఖన్నా (బ్యాడ్మింటన్)]] 93. [[కె. విజయరాఘవన్]] 94. [[రవివర్మ మార్తాండ వర్మ]] 95. [[కృష్ణ కన్హాయి]] 96. [[కె. విజయ్ కుమార్]] 97. [[రమాకాంత్ శుక్లా]] 98. [[పెపిటా సేథ్]] 99. [[కళామండలం శివన్ నంబూద్రి]] 100. [[కెకూ ఎం. గాంధీ]] 101. [[కళామండలం శివన్ నంబూద్రి]] 102. [[సాకర్ ఖాన్ మంగనియర్]] 103. [[పి.కె. అయ్యంగార్]] 104. [[సురేంద్రనాథ్ కర్]] 105. [[భగవతి చరణ్ వర్మ]] 106. [[డోరతీ చాకో]] 107. [[మేరీ క్లబ్‌వాలా జాదవ్]] 108. [[డోరతీ చాకో]] 109. [[హరి మాధవ్ ముఖోపాధ్యాయ]] 110. [[ఇందు భూషణ్ సిన్హా]] 111. [[ఇమ్రాన్ షా (రచయిత)]] 112. [[ముజఫర్ అలీ]] 113. [[ఆద్య రంగాచార్య]] 114. [[ఆనంద శంకర్ రే]] 115. [[సూర్యదేవ్ సింగ్ బరేత్]] 116. [[నీలాంబర్ దేవ్ శర్మ]] 117. [[జితేంద్ర అభిషేకీ]] 118. [[కె. ఎన్. దండాయుధపాణి పిళ్ళై]] 120. [[జ్ఞాన్ చతుర్వేది]] 121. [[ఆదర్శ్ సేన్ ఆనంద్]] 122. [[జుగల్ కిషోర్ (వైద్యుడు)]] 123. [[బన్సీ కౌల్]] 124. [[యేషే డోర్జీ తోంగ్చి]] 125 [[కె. మాంగీ సింగ్]] 126. [[థాను పద్మనాభన్]] 127. [[అనిల్ కె. రాజవంశీ]] 128. [[జితేంద్ర హరిపాల్]] 129. [[రాజ్‌కుమార్ సింఘాజిత్ సింగ్]] 130. [[కృష్ణస్వామి స్వామినాథన్]] 131. [[అజయ్ వి. భట్]] 132 [[హర్భజన్ సింగ్ (పర్వతారోహకుడు)]] 133. [[కర్సన్‌భాయ్ పటేల్]] 134. [[శంకరనారాయణ మీనన్]] 135. [[అశోక్ చక్రధర్]] 136. [[పుష్పబెన్ మెహతా]] 137. [[ప్రహ్లాద్ చంద్ర తాసా]] (పద్మ భూషణ్) 138. [[నారాయణ పురుషోత్తమ మల్లయ్య]] 139. [[మహ్మద్ అమీన్ (చరిత్రకారుడు)]] 140. [[డాడీ పుదుంజీ]] 141. [[సంజయ్ గోవింద్ ధండే]] 142. [[సయ్యద్ ఇ. హస్నైన్]] 143. [[ధర్మ వీర]] 144. [[మహేష్ శర్మ (సామాజిక కార్యకర్త)]] 145. [[రాజేంద్ర కుమార్]] 146. [[అనురాగ్ ఆనంద్]] ==ప్రపంచ చిత్రకారులు-అనువాదాలు 2== 146.[[రెంబ్రాండ్]] 147. [[ఎఫ్.ఎన్. సౌజా]] 148. [[జార్జియో వసారి]] 149. [[రాఫెల్ (చిత్రకారుడు)]] 150. [[కిరణ్ నాడార్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్]] 151. [[అబనీంద్రనాథ్ ఠాగూర్]] 152. [[గగనేంద్రనాథ్ ఠాగూర్]] 153. [[ముకుల్ చంద్ర దే]] 154. [[బెంగాల్ స్కూల్ ఆఫ్ ఆర్ట్]] 155. [[అసిత్ కుమార్ హల్దార్]] 156. [[సమీర్ మండల్]] 157. [[గవర్నమెంట్ కాలేజ్ ఆఫ్ ఆర్ట్ అండ్ క్రాఫ్ట్]] 158. [[కిసోరీ రాయ్]] 159. [[శక్తి బర్మన్]] 160. [[జహర్ దాస్‌గుప్తా]] 161. [[రాయల్ కాలేజ్ ఆఫ్ ఆర్ట్]] 162. [[జార్జ్ క్లాసెన్]] 163. [[ఆల్బ్‌రెక్ట్ డ్యూరర్]] 164. [[జామియా మిలియా ఇస్లామియా]] 165. [[గుస్తావ్ క్లిమ్ట్]] 166. [[డియెగో వెలాజ్‌క్వెజ్]] 167. [[జోహన్నెస్ వెర్మీర్]] 168. [[ది కిస్ (క్లిమ్ట్)]] 169. [[లాస్ మెనినాస్]] 170. [[గర్ల్ విత్ ఎ పెర్ల్ ఇయర్రింగ్]] 171. [[బ్రోంజినో]] 172. [[సాండ్రో బొటిసెల్లి]] 173. [[రాబర్టో కావల్లి]] 174. [[టిటియాన్]] 175. [[డొనాటెల్లో]] 176. [[మాసాసియో]] 177. [[వాసుదేవ్ కామత్]] 178. [[బాంబే ప్రోగ్రెసివ్ ఆర్టిస్ట్స్ గ్రూప్]] 179. [[చోళమండల్ ఆర్టిస్ట్స్ విలేజ్]] 180. [[కలకత్తా గ్రూప్]] 181. [[ప్రదోష్ దాస్‌గుప్తా]] 182. [[ఇండియన్ రాడికల్ పెయింటర్స్ అండ్ స్కల్ప్టర్స్ అసోసియేషన్]] 183. [[అగస్టే రోడిన్]] 184. [[కె. పి. కృష్ణకుమార్]] 185. [[ది థింకర్]] 186. [[కర్రీ బార్కర్]] 187. [[అబ్సెషన్ (2025 సినిమా)|అబ్సెషన్]] 188. [[ధీరజ్ చౌదరి]] 189. [[రాబిన్ మండల్]] 190. [[కె. కె. మీనన్]] 191. [[హిమ్మత్ షా]] 192. [[ఎస్. నందగోపాల్]] 193. [[చామరాజేంద్ర అకాడమీ ఆఫ్ విజువల్ ఆర్ట్స్]] 194. [[ది ఫోర్ ఎలిమెంట్స్ (ఆర్కింబోల్డో)]] 195. [[రాజీవ్ మల్హోత్రా]] 196. [[కునాల్ కమ్రా]] 197. [[గియుసేప్ ఆర్కింబోల్డో]] 198. [[ఫ్యోడర్ అలెక్సీవ్]] 199. [[ఇవాన్ ఐవాజోవ్‌స్కై]] 200. [[సైలోజ్ ముఖర్జీ]] 201. [[లూకా సినోరెల్లి]] 202. [[మానవ్ గుప్తా]] 203. [[అమిత్ దత్]] 204. [[అశ్విని భట్]] 205. [[అతుల్ డోడియా]] 206. [[కె. పి. థామస్]] 207. [[కరుణ సుక్క]] 208. [[హెన్రీ మాటిస్]] 209. [[రూబెన్స్ పీల్]] 210. [[పీటర్ బ్లూమ్]] 211. [[ఫ్రెడ్ కబోటీ]] 212. [[పీటర్ వౌల్కోస్]] 213. [[అమెరికా శిల్పకళ]] 214. [[హెర్మన్ రోజ్]] 215. [[బోరిస్ వల్లెజో]] 216. [[బెంజమిన్ వెస్ట్]] 217. [[జాన్ వెస్లీ జార్విస్]] 218. [[ఇటాలియన్ కళ]] 219. [[పెర్లే ఫైన్]] 220. [[విలియం రష్ (శిల్పి)]] 221. [[రెంబ్రాండ్ పీల్]] 222. [[సెఫాస్ థాంసన్]] 223. [[వాషింగ్టన్ ఆల్‌స్టన్]] 235. [[ఎడ్వర్డ్ హిక్స్]] 236. [[సాల్వటర్ ముండి]] 237. [[జాన్ నీగల్]] 238. [[బాస్ ఓటిస్]] 239. [[జార్జ్ క్యాట్లిన్]] 240. [[జేమ్స్ పీల్]] 241. [[జాన్ హెస్సెలియస్]] 242. [[జేమ్స్ బోమన్]] 243. [[రాఫెల్ పీల్]] 244. [[డిజిటల్ ఆర్ట్]] 245. [[గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్]] 246. [[థామస్ స్మిత్]] 247. [[చార్లెస్ డి లా ఫోస్]] ==గూగుల్ ఎడిటథాన్-4 అనువాదాలు== 1. [[భౌతిక శాస్త్రంలో నోబెల్ బహుమతి]] 2. [[గ్రీకు పురాణాలు]] 3. [[ఫ్లోరెన్స్]] 4. [[లాటిన్ లిపి]] 5. [[అపోలో]] 6. [[సాంచి]] 7. [[సౌందర్యశాస్త్రం]] 8. [[సంక్రాతి]] 9. [[అంతర్జాతీయ ప్రామాణీకరణ సంస్థ]] 10. [[నారింజ రంగు]] 11. [[చోళ రాజ్య దేవాలయాలు]] 12. [[హోకుసాయి]] 13. [[దీర్ఘచతురస్రం]] 14. [[భారతీయులు]] 15. [[అశోకుడి శాసనాలు]] 16. [[ఛత్రపతి శివాజీ మహారాజ్ వాస్తు సంగ్రహాలయం]] 17. [[మాయాదేవి (బుద్ధుని తల్లి)]] 18. [[వేలిముద్ర]] 19. [[ఇంద్రాణి]] 20. [[జాజికాయ]] 21. [[కొచ్చి అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం]] 22. [[సిందూరం]] 23. [[కంప్యూటింగ్]] 24. [[గ్రామీ అవార్డులు]] 25. [[ఇంగ్లీష్ వింగ్లిష్]] 26. [[తైల చిత్రలేఖనం]] 27. [[సాఫ్ట్‌వేర్ ఇంజనీరింగ్]] 28. [[రసము (సాహిత్యం)]] 29. [[ఆనందబజార్ పత్రిక]] 30. [[రాతప్రతి]] 31. [[అహ్మదాబాద్ విమానాశ్రయం]] 32. [[ఓడరేవు]] 33. [[అంతర్జాతీయ పౌర విమానయాన సంస్థ]] 34. [[కంపాలా]] 35. [[అకాడమీ]] 36. [[దేవదాస్ (1955 సినిమా)]] 37. [[నాట్యగత్తె విగ్రహం]] 38. [[మెట్ల బావి]] 39. [[పౌరసత్వం]] 40. [[సెలవుదినం]] 41. [[టోక్యో విశ్వవిద్యాలయం]] 42. [[ప్రపంచ బిలియనీర్ల జాబితా]] 43. [[విజువల్ స్టూడియో]] 44. [[సోనీ మొబైల్]] 45. [[బి.హెచ్.ఇ.ఎల్]] 46. [[మెట్ గాలా]] 47. [[మెట్రోపాలిటన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్]] 48. [[గూగుల్ న్యూస్]] 49. [[ఫిల్మ్ ఫేర్]] 50. [[గూగుల్ అల్లో]] 51. [[డిప్లొమా]] 52. [[ఫోటో జర్నలిజం]] 53. [[కాల ప్రయాణం]] 54. [[సుజుకి]] 55. [[ఫిలిప్స్]] 56. [[భారత్ ఎలక్ట్రానిక్స్ లిమిటెడ్]] 57. [[ఆన్‌లైన్ ప్రకటనలు]] 58. [[పింట్రెస్ట్]] 59. [[వడ్రంగం]] 60. [[వక్రరేఖ]] 61. [[రవీంద్ర సంగీతం]] 62. [[టైమ్స్ నౌ]] 63. [[ఎల్లో జర్నలిజం]] 64. [[భారతీయ మహిళా బ్యాంకు]] 65. [[ఆర్ (ప్రోగ్రామింగ్ భాష)]] 66. [[దృశ్య వర్ణపటం]] 67. [[పడుకగది]] 68. [[క్రీడా మైదానం]] 69. [[వ్యవస్థ]] 70. [[డాటా సైన్స్]] 71. [[డిస్కవరీ ఛానల్]] 72. [[ఐఐటీ పాట్నా]] 73. [[హిందూ మతంలో బుద్ధుడు]] 74. [[కోల్‌కతా మ్యూజియం ఆఫ్ మోడరన్ ఆర్ట్]] 75. [[నేషనల్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఇండియా]] 76. [[భారతీయ మ్యూజియం]] 77. [[ఛత్రపతి శివాజీ మహారాజ్ వాస్తు సంగ్రహాలయం]] 78. [[బ్రిటిష్ మ్యూజియం]] 79. [[అమెరికన్ మ్యూజియం ఆఫ్ నేచురల్ హిస్టరీ]] 80. [[విక్టోరియా - ఆల్బర్ట్ మ్యూజియం]] 81. [[సైన్స్ మ్యూజియం, లండన్]] 82. [[స్టేట్ హెర్మిటేజ్ మ్యూజియం]] 83. [[నేషనల్ మ్యూజియం ఆఫ్ చైనా]] 84. [[మ్యూజియం ఆఫ్ సైన్స్ అండ్ ఇండస్ట్రీ]] 85. [[జర్మన్ మ్యూజియం ఆఫ్ టెక్నాలజీ]] 86. [[నేషనల్ గ్యాలరీ ఆఫ్ ఆర్ట్]] 87. [[మ్యూజియం ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్, బోస్టన్]] 88. [[కాపిటల్ మ్యూజియం]] 89. [[వియన్నా టెక్నికల్ మ్యూజియం]] 90. [[జెఫ్రీ హింటన్]] 91. [[చలనచిత్ర నిర్మాణం]] 92. [[సాల్ట్ లేక్ స్టేడియం]] 93. [[యూరాలజీ]] 94. [[యష్ రాజ్ ఫిల్మ్స్]] 95. [[హెచ్.బి.ఓ]] 96. [[చరిత్ర రచన]] 97. [[ఐరోపా చరిత్ర]] 98. [[ఎల్.ఈ.డి]] 99. [[సి. శివరామ మూర్తి]] 100. [[ఫిజియోథెరపీ]] 101. [[సంకేత పదం]] 102. [[జిప్ కోడ్]] 103. [[అంధేరీ]] 104. [[ఖగోళ శాస్త్రవేత్త]] 105. [[రాజ్ షమాని]] 106. [[గౌరవ్ చౌదరి (యూట్యూబర్)]] 107. [[శృతి గొట్టిపాటి]] 108. [[బని థాని]] 109. [[త్రీ గర్ల్స్ పెయింటింగ్]] 110. [[పాల్ గాగిన్]] 111. [[కె.సి.ఎస్. పణికర్]] 112. [[5-మినిట్ క్రాఫ్ట్స్]] 113. [[నీతి శాస్త్రం]] 114. [[భారతి ఖేర్]] 115. [[జోగేన్ చౌధురి]] ==గూగుల్ ఎడిటథాన్-5 అనువాదాలు== 1. [[కుతుబ్ మీనార్ కాంప్లెక్స్]] 2. [[కాశ్మీర్ సుల్తానేట్]] 3. [[తెనాలిరామన్ (సినిమా)]] 4. [[ప్రాచీన కమ్యూనిజం]] 5. [[సూరదాస్]] 6. [[బార సంస్కృతి]] 7. [[ఖాన్ జహాన్ అలీ]] 8. [[పర్షియన్ యుద్ధ ఏనుగులు]] 9. [[కుముదేందు ముని]] 10. [[రామ్‌గంగ యుద్ధం]] 11. [[నందన యుద్ధం]] 12. [[మధుర విజయం]] 13. [[సోమపుర మహావిహారం]] 14. [[సాయపనేని నాయకులు]] 15. [[పండిత విహారం]] 16. [[జినసేనుడు]] 18. [[రామ కులశేఖర]] 19. [[కబీర్ పంత్]] 20. [[కాంస్య శిల్పం]] 21. [[హొయసల సాహిత్యం]] 22. [[రవిదాసియా]] 23. [[ధర్మ రాజా]] 24. [[బౌద్ధమతం, జైనమతం]] 26. [[బౌద్ధ ఆధునికవాదం]] 27. [[అసురుల జాబితా]] 28. [[నిజమైన బుద్ధ పాఠశాల]] 29. [[వేద సంస్కృతం]] 30. [[లిటిల్ బుద్ధ]] 31. [[బౌద్ధమతంలో మహిళలు]] 32. [[దేశాల వారీగా బౌద్ధమతం]] 33. [[బౌద్ధమతం, కులం]] 34. [[వుడెన్ ఫిష్]] 35. [[బౌద్ధ కళ]] 36. [[వివాహంపై బౌద్ధ దృక్పథం]] 37. [[ప్రపంచ బౌద్ధ సదస్సు]] 38. [[పగోడా]] 39. [[శ్రీలంకలోని స్థూపాలు]] 40. [[కంబోడియాలోని స్థూపాలు]] 41. [[బౌద్ధ సాహిత్యం]] 42. [[నేపాల్‌లోని స్థూపాలు]] 43. [[ఛేనా]] 44. [[అస్సాం టీ]] 45. [[బాంబే క్రికెట్ క్లబ్]] 46. [[అప్పం]] 47. [[బౌద్ధ జాతీయవాదం]] 48. [[సహజ]] 49. [[ప్రాణ విముక్తి]] 50. [[టిబెట్ కేంద్రం]] 51. [[బౌద్ధమతం శరీరం]] 52. [[కుర్కురే]] 53. [[ఖుదిరామ్ దాస్]] 54. [[నైలా కబీర్]] 55. [[ఉస్మాన్ సిరాజుద్దీన్]] 56. [[డార్జిలింగ్ సంస్కృతి]] 57. [[కలకత్తా రివర్‌సైడ్]] 58. [[మౌర్య కళ]] 59. [[గుప్త కళ]] 60. [[ఇండో-గ్రీక్ కళ]] 61. [[ఇందిరా గాంధీ నేషనల్ సెంటర్ ఫర్ ఆర్ట్స్]] 62. [[పీకాక్ కింగ్]] 63. [[సింధు లోయ నాగరికత మతం]] 64. [[భారతదేశ స్వర్ణయుగం]] 65. [[రామాయణం 3392 AD]] 66. [[గుజరాత్ వాతావరణం]] 67. [[భారత కాలమానం]] 68. [[భారతీయ ప్రకృతి చరిత్ర]] 69. [[ఢిల్లీ వాతావరణం]] 70. [[రాజస్థానీ ప్రజలు]] 71. [[దక్షిణ భారతదేశ భౌగోళికం]] 72. [[ఉత్తర కర్ణాటక]] 73. [[తీరప్రాంత భారతదేశం]] 74. [[రెడ్ కారిడార్]] ..... 75. [[రాణి సరాయ్ యుద్ధం]] 76. [[బాలాపూర్ యుద్ధం]] 77. [[షాజహాన్ పాలనలో గుజరాత్]] 78. [[బాలాజీ విశ్వనాథ్]] 79. [[మొఘల్ రాజవంశం]] 80. [[మొదటి లోహ్‌గఢ్ యుద్ధం]] 81. [[ప్రాచీన గ్రీసు, భారతదేశం మధ్య సంబంధాలు]] 82. [[మూషిక రాజవంశం]] 83. [[ఆంగ్లో-హిందూ చట్టం]] 84. [[ఇండో-రోమన్ వాణిజ్య సంబంధాలు]] 85. [[ఇండో-మెసొపొటేమియా సంబంధాలు]] 86. [[తమిళ సాహిత్యంలో రామాయణం]] 87. [[భారతదేశంలో ఇనుప యుగం]] 88. [[మంత్ర-రాక్ నృత్యం]] 89. [[ప్రాచీన తక్షశిల విశ్వవిద్యాలయం]] 90. [[అరికమేడు]] 91. [[గాంధార రాజ్యం]] 92. [[హంస సందేశం]] 93. [[సుమతినాథుడు]] 94. [[శశిరేఖా పరిణయం]] 95. [[హిందూమతంలో దేవుడు, లింగభేదం]] 96. [[అద్భుత రామాయణం]] 97. [[తొలి పాండ్యుల సమాజం]] 98. [[నమస్తే యోగా]] 99. [[రామాయణంః ది లెజెండ్ ఆఫ్ ప్రిన్స్ రామ]] 100. [[అశోకుని ధమ్మం విధానం]] 101. [[సిద్ధార్థ (నవల)]] 102. [[చెంకుట్టువన్]] 103. [[కట్టైకూత్తు]] 104. [[తెరుకూత్తు]] 105. [[దేవీ-చంద్రగుప్తం]] 106. [[నాలుక, పెదవుల లోగో]] 107. [[కావి రంగు కుండల సంస్కృతి]] 108. [[ప్రాచీన వీణ]] 109. [[క్లే సంస్కృత లైబ్రరీ]] 110. [[కర్ణభారం]] 111. [[మధుర సింహ శిఖరం]] 112. [[ధర్మరాజిక స్థూపం]] 113. [[అంధ యుగ్ (పద్య నాటకం)]] ==నా ప్రమేయం ఉన్న తెవికీ పేజీల జాబితా== 1. [[దామెర్ల రామారావు]] 2. [[వడ్డాది పాపయ్య]] 3. [[విజయ్ రామ్]] 4. [[సిరందాసు వెంకట రామారావు]] 5. [[మాధవపెద్ది గోఖలే]] 6. [[వాసిరెడ్డి వేణుగోపాల్]] 7. [[నాగసూరి వేణుగోపాల్]] 8. [[సి.ఎస్.ఎన్. పట్నాయక్]] 9. [[అంట్యాకుల పైడిరాజు]] 10. [[మొక్కపాటి కృష్ణమూర్తి]] 11. [[సి.ఎన్.వెంకటరావు]] 12. [[బాపు]] 13. [[కొసనా ఈశ్వరరావు]] 14. [[బాలి (చిత్రకారుడు)]] 15. [[మళ్ళ జ్యోతిర్మయి]] 16. [[జయదేవ్]] 17. [[సత్యమూర్తి]] 18. [[శంకు]] 19. [[తులసీరాం]] 20. [[గీతా సుబ్బారావు]] 21. [[కొత్తపల్లి సరళాదేవి]] 22. [[భారతీయ చిత్రకళ]] 23. [[నందిని గౌడ్]] 24. [[అయినాల మల్లేశ్వరరావు]] 25. [[గోపరాజు సమరం]] 26. [[గుర్రం మల్లయ్య]] 27. [[పాకాల తిరుమల్ రెడ్డి]] 28. [[కాపు రాజయ్య]] 29. [[గణపతి స్థపతి]] 29. [[వేలు ఆనందాచారి]] 30. [[కణ్వశ్రీ]] 31. [[మోహన్ (చిత్రకారుడు)]] 32. [[ఆకాశవాణి కేంద్రం, విజయవాడ]] 33. [[నందలాల్ బోస్]] ఫోటోలు చేర్చిన వ్యాసాలు : 1. [[చొక్కాపు వెంకటరమణ]] 2. [[అంట్యాకుల పైడిరాజు]] 3. [[కళాధర్]] 4. [[గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్]] 5. [[యద్దనపూడి సులోచనారాణి]] 6. [[బలభద్రపాత్రుని రమణి]] 7. [[పెళ్లకూరు జయప్రద]] 8. [[కె.ఎన్. మల్లీశ్వరి]] 9. [[సి.వి.సర్వేశ్వరశర్మ]] 10. [[శీలా వీర్రాజు]] 11. [[చుండూరి మృణాళిని]] 12. [[గుత్తికొండ సుబ్బారావు]] 13. [[కార్టూనిస్ట్ టీవీ]] 14. [[కొమ్మనాపల్లి గణపతిరావు]] 15. [[కుప్పిలి పద్మ]] 16. [[చిల్లర భవానీదేవి]] 17. [[చంద్ర (కళాకారుడు)]] 18. [[బండి నారాయణస్వామి]] 19. [[కోకా విమలకుమారి]] 20. [[కొండూరు వీరరాఘవాచార్యులు]] 21. [[చింతకింది శ్రీనివాసరావు]] 22. [[శారదా శ్రీనివాసన్]] 23. [[వంగూరి చిట్టెన్ రాజు]] 24. [[మామిడిపూడి కృష్ణమూర్తి]] 25. [[పాలగుమ్మి విశ్వనాథం]] 26. [[బి.ఎన్. శాస్త్రి]] 27. [[నవోదయ రామమోహనరావు]] 28. [[షణ్ముఖి ఆంజనేయ రాజు]] 29. [[గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్]] 30. [[లల్లాదేవి]] ==మూలాలు== {{మూలాల జాబితా}} * https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.386109 * https://archive.org/details/64kalalu-12years ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:తెలుగు వికీపీడియనులు]] [[వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ వికీపీడియనులు]] [[వర్గం:కృష్ణా జిల్లా వికీపీడియనులు]] [[వర్గం:అనువాద పరికరాన్ని వాడే వాడుకరులు]] [[వర్గం:తెలుగు వికీపీడియా సభ్యులు]] {{User IND Citiz}}{{అక్షరదోష నిర్మూలన దళ సభ్యుడు}}{{User Wikipedian For|year=2021|month=06|day=01}} blst8nktpm83pxhtwxgpxmcke73h41a 4956248 4956230 2026-09-11T09:46:50Z Kalasagary 107518 /* ప్రపంచ చిత్రకారులు-అనువాదాలు 2 */ 4956248 wikitext text/x-wiki {{Userboxtop| నా గురించి}} {{Babel|te|en-2}} {{చిత్రలేఖనం}} {{యూజర్‌గ్రూపు-గూగుల్ ఎడిటథాన్-2 సభ్యులు}} {{Userboxbottom}} ==పరిచయం== నమస్తే నా పేరు [[కళాసాగర్ యల్లపు]], నేను చిత్రకారుడను, కార్టూనిస్టును, [[రచయిత]]ను. నేను తెలుగు వికీపీడియా లో [[2020]] నుండి వ్యాసాలు రాస్తున్నాను. పుట్టింది [[పశ్చిమ గోదావరి]] జిల్లా [[మంచిలి]] గ్రామం, [[డిసెంబరు]] 10 న,[[1971]] లో. తల్లిదండ్రులు యల్లపు నరసింహమూర్తి, లక్ష్మీకాంతం. పెయింటింగ్ లోను, జర్నలిజంలోనూ డిప్లొమా చేసి, 1993 సం. నుండి [[విజయవాడ]]లో స్థిరపడి వివిధ పబ్లికేషన్స్ లోనూ, పత్రికల్లోనూ చిత్రకారుడిగా, ఇలస్ట్రేటర్ గా పనిచేశాను. ప్రస్తుతం [[విజయవాడ]]లో ఒక సాఫ్ట్ వేర్ కంపెనీలో యూజర్ ఇంటర్ ఫేస్ డిజైనర్ (User Interface Designer)గా పని చేస్తున్నాను.    ==నా కార్యకలాపాలు== [[2001]] సం.లో ఆంధ్రా ఆర్టిస్టు, స్కల్ఫ్టర్స్ అండ్ కార్టూనిస్టు అసోసియేషన్ (AASCA)ను స్థాపించి, రాష్ట్రంలో నున్న సుమారు 500 మంది చిత్రకారుల, శిల్పుల, కార్టూనిస్టుల పరిచయాలతో 'ఆంధ్రకళాదర్శిని-1', 'ఆంధ్రకళాదర్శిని-2 లను ప్రచురించాను. ఈ పుస్తకాలు కళాకారుల మధ్య సత్సంబంధాలు నెలకొల్పడానికి, వారికి గుర్తింపురావడానికి ఎంతో తోడ్పడ్డాయి. [[ఆంధ్రప్రదేశ్]] చిత్ర, శిల్ప కళాచరిత్రను తెలియజేసే 'తెలుగు చిత్రకళా వైభవం' పేరుతో 40 నిమిషాల వీడియో డాక్యుమెంటరీని, రంగుల రారాజు [[వడ్డాది పాపయ్య]] గారి చిత్రాలతో, జీవితచరిత్రను తెలియజేసే డాక్యుమెంటరీ సి.డి.ని రూపొందించాను. 165 మంది తెలుగు కార్టూనిస్టుల పరిచయాలతో-కార్టూన్లతో 2021లో '[[కొంటెబొమ్మల బ్రహ్మలు]]' పుస్తకాన్ని ప్రచురించాను. 'ఆస్కా' వ్యవస్థాపక కార్యదర్శిగా ఉంటూ రాష్ట్రస్థాయిలో అనేక పెయింటింగ్, కార్టూన్ పోటీలు, ప్రదర్శనలు, వర్కుషాప్లు నిర్వహించాను. [[2002]] సంవత్సరం [[విజయవాడ]]లో [[జయదేవ్]] గారు ముఖ్య అతిధిగా 'కార్టూన్ మేళా' ను నిర్వహించాను. [[విజయవాడ]] ఆర్ట్ సొసైటి కి ఉపాధ్యక్షులుగా 2022 నుండి [[2024]] వరకు వున్నాను. [[వడ్డాది పాపయ్య]] శతజయంతి ఉత్సవాలు: [[2021]] సం.లో వపా శతజయంతి (1921-2021) వేడుకలు [[విశాఖపట్నం]], [[విజయవాడ]]లలో నిర్వహించి, ఈ సందర్భంగా వపా చిత్రకళా ప్రదర్శనతో పాటు నేను, చలపతిరావు సంపాదకత్వం వహించిన 'వపాకు వందనం' రంగుల బొమ్మలతో ప్రచురించిన శతజయంతి ప్రత్యేక సంచికను ఆవిష్కరించాము. ఆర్ట్ ఆఫ్ [[ఆంధ్రప్రదేశ్]] (Art of Andhra Pradesh book-కాపీ టేబుల్ బుక్): [[ఆంధ్రప్రదేశ్]] చెందిన చిత్రకారులు, శిల్పులు, గ్రాఫిక్ ఆర్టిస్టులు, సినీ పోస్టర్ డిజైన్ ఆర్టిస్టులు, ఇలస్ట్రేటర్స్, ఆర్ట్ & క్రాఫ్ట్ హస్తకళాకారుల కృషిని మనకు అందించారు. ఇందులో 300 మంది కళాకారుల సమగ్ర జీవిత చిత్రణతో పాటు, మన సంస్కృతిని ప్రతిబింబించే చిత్రాలు ఎంపిక చేసి A4 సైజులో ఆర్ట్ పేపర్ పై రంగుల్లో ప్రచురించిన పుస్తకానికి సంపాదకత్వం వహించాను.   ==64కళలు.కాం (www.64kalalu.com) == ప్రపంచంలో ఏ ప్రాంతం నుంచైనా ఇంటర్నెట్ లో చదువుకునేందుకు, కళాకారులను ప్రోత్సహించేందుకు 64కళలు డాట్ కామ్ (సకల కళల సమాహారం) అంతర్జాల పత్రిక (https://64kalalu.com/) పేరుతో వెబ్ మేగజైను [[నవంబర్]], 2010సం.లో ప్రారంభించాను. <ref>[https://64kalalu.com/ 64 కళలు సకల కళల సమాహారం వెబ్ మేగజైన్]</ref>. ఈ వెబ్ మేగజైనుకు సంపాదకులుగా పుష్కరకాలంగా పత్రికను నిర్వహిస్తున్నాను. ఇందులో కళారంగానికి సంబంధించిన సకలకళల సమాచారం అందుబాటులో ఉంటుంది. ఇది పూర్తి ఉచితం. ఇంటర్నెట్ సౌకర్యం ఉన్న ప్రతీవారు చదువుకోవచ్చు.   ప్రముఖ పత్రికలలో కళారంగాలపై, కళాకారుల గురించి వందలాది వ్యాసాలు రాశాను. 2006 సం.లో [[ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ]] 'పొగాకు వ్యతిరేక దినోత్సవం' సందర్భంగా నిర్వహించిన అంతర్జాతీయ కార్టూన్ పోటీలలో “బెస్ట్ కార్టూనిస్ట్” అవార్డు అందుకున్నాను. అనేక చిత్రకళా ప్రదర్శలలోనూ, సెమినార్లలోనూ పాల్గొని ఎన్నో బహుమతులు అందుకున్నాను. [[చిత్రకళ]], కార్టూన్ కళలపై [[ఆకాశవాణి]] లోను, [[దూరదర్శన్ (టివి ఛానల్)|దూరదర్శన్]] లోను పలు ప్రసంగాలు, ఇంటర్వ్యూలు నిర్వహించాను. అనేక పెయింటింగ్, కార్టూన్ పోటీలకు న్యాయనిర్ణేతగా వ్యవహరించాను. [[2010]] సం.లో కోనసీమ చిత్రకళాపరిషత్, [[అమలాపురం]] వారి రజతోత్సవాలలో 'చిత్రకళా వైజయంతి' పురస్కారం అందుకున్నాను. ==తెవికి లో నా వ్యాసాలు== '''చిత్రకారులు''' 1. [[కౌతా రామమోహన శాస్త్రి]] ‎ 2. [[గుర్రం మల్లయ్య]] 3. [[పన్నూరు శ్రీపతి]] ‎ 4. [[కౌతా ఆనందమోహనశాస్త్రి|కౌతా ఆనంద మోహన శాస్త్రి]] 5. [[వేలూరి రాధాకృష్ణ]] 6. [[మజ్జి రామారావు]] 7. [[వేముల కామేశ్వరరావు]] 8. [[జింకా రామారావు]] 9. [[పిలకా లక్ష్మీ నరసింహమూర్తి]] 10. [[మాదేటి రాజాజి]] 11. [[పల్లా పర్సినాయుడు]] 12. [[రాయన గిరిధర్ గౌడ్]] 13. [[బొండా జగన్మోహనరావు]] 14. [[సురేష్ కడలి]] 15. [[రమేష్ గురజాల|రమేష్ గుర్జాల]] 16. [[మంచెం సుబ్రమణ్యేశ్వర రావు]] 17. [[బి.ఏ. రెడ్డి చిత్రకారుడు]] 18. [[దార్ల నాగేశ్వరరావు]] 19. [[దాసి సుదర్శన్]] 20. [[గంగాధర్ చిత్రకారుడు]] 21. [[వి. రమేష్]] 22. [[టి. వెంకన్న]] 23. [[పి. సాల్మన్ రాజు]] 24. [[ఉల్చి చిత్రకారుడు]] 25. [[రెడ్దప్ప నాయుడు]] 26. [[వి.వి. భగీరథి]] 27. [[పి.ఎస్. చంద్రశేఖర్]] 28. [[అంకాల వెంకట సుబ్బారావు]] 29. [[మారేమండ శ్రీనివాసరావు]] 30. [[ఉండ్రు ఆశీర్వాదం]] 31. [[మహమ్మద్ ఒస్మాన్ ఖాన్]] 32. [[కవితా దేవుస్కర్]] 33. [[వెల్లటూరి పూర్ణానంద శర్మ]] 34. [[పణితపు నాగేశ్వరరావు]] 35. [[కొండిపర్తి శేషగిరిరావు]] 36. [[గేదెల అప్పారావు]] 37. [[పొట్లూరి హనుమంతరావు]] 38. [[కాళ్ళ సత్యనారాయణ]] 40. [[సింగంపల్లి సత్యనారాయణ]] 41. [[బి.కె.ఎస్. వర్మ]] 42. [[దేవీప్రసాద్ చిత్రకారుడు]] 43. [[కూరెళ్ల శ్రీనివాస్]] 44. [[ఆత్మకూరు రామకృష్ణ]] 45. [[మహారాజ సాయాజీరావు యూనివర్సిటీ అఫ్ బరోడా]] 46. [[గూగుల్ ఆర్ట్స్ & కల్చర్]] 47. [[దేవరాజ్ దాకోజీ]] 48. [[వడ్లమాని మధుసూదనరావు]] 49. [[ఆదిత్య చారి]] 50. [[ఎస్. ఎమ్. పండిట్]] 51. [[నికోలస్ రోరిక్]] 52. [[జయంత్ మండా]] '''శిల్పకారులు''' 1. [[శ్రీనాథ రత్నశిల్పి వుడయార్]] 2. [[దేవు శంకర్]] 3. [[గవ్వ రవీంద్ర రెడ్డి]] 4. [[డి.యన్.వి. ప్రసాద్]] 5. [[అక్కల మంగయ్య]] 6. [[సుబోధ్ గుప్తా]] 7. [[ఎం.వి. రమణారెడ్డి (శిల్పి)]] '''కార్టూనిస్టులు''' 1. [[కార్టూనిస్ట్ పాప]] ‎2. [[సుభాని (కార్టూనిస్ట్)]] 3. [[సురేంద్ర (కార్టూనిస్ట్)]] 4. [[భగవాన్ రెడ్డి]]. 5. [[బొమ్మన్ కార్టూనిస్ట్]] 6. [[నాగిశెట్టి (కార్టూనిస్ట్)]] 7. [[కార్టూనిస్ట్ అరుణ్]] 8. [[వర్చస్వి కార్టూనిస్ట్]] '''నాటక రంగం''' 1. [[మన్నె శ్రీనివాసరావు|మన్నే శ్రీనివాసరావు]] 2. [[బి.సి. కృష్ణ (నటుడు)]] 3. [[శేషయ్యగారిపల్లి అంజనప్ప]] 4. [[కోనేటి సుబ్బరాజు]] 5. [[వి.యస్. రాఘవాచారి]] 6. [[పి.వి.ఎన్. కృష్ణ]] 7. [[గుమ్మడి గోపాలకృష్ణ]] 8. [[వాడ్రేవు సుందరరావు]] '''ఇతరులు''' 1. [[మువ్వల పెరుమాళ్ళు]] 2. [[డాక్టర్ జంధ్యాల శంకర్]] 3. [[సింగంపల్లి అశోక్ కుమార్]] 4. [[జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ ఆటోనగర్ పారిశ్రామిక వాడ]] 5. [[తుమ్మలపల్లి వారి క్షేత్రయ్య కళాక్షేత్రం]] 6. [[సిద్ధార్థ కళాపీఠము]] 7. [[కిరణ్ ప్రభ]] 8. [[నాగళ్ళ గురుప్రసాదరావు]] 9. [[రావి రంగారావు]] 10. [[అబ్దుల్ రజాహుస్సేన్]] 11. [[కొప్పర్తి రాంబాబు]] 12. [[ఎం.ఆర్.వి. సత్యనారాయణ మూర్తి]] 13. [[జాన్సన్ చోరగుడి]] 14. [[వై.సి.వి. రెడ్డి]] 15. [[చెన్నాప్రగడ శర్మ]] 16. [[యం.సి. దాసు]] 17. [[బెజవాడ మెడికల్ అసోసియేషన్]] 18. [[జి.వి.ఆర్. ప్రభుత్వ సంగీత నృత్య కళాశాల]] 19. [[పాల్ మాక్సిమ్ నర్స్]] 20. [[వేమూరి బలరామ్]] 21. [[ఎం.ఎన్. రావు]] 22. [[రేడియో భానుమతి]] 23. [[డాక్టర్ మారు]] 24. [[లగడపాటి సంగయ్య]] 25. [[పూలబాల వెంకటప్రసాద్]] 26. [[జహంగీర్ ఆర్ట్ గ్యాలరీ]] 27. [[చిత్రాడ కిషోర్ కుమార్]] ==తెలుగు పుస్తక పరిచయాలు== 1. [[మానసార వాస్తుశాస్త్రం]] 2. [[ఆంధ్ర చిత్రకళా సంరక్షకుడు]] 3. [[శిల్ప, చిత్రకళ పరిణామం]] 4. [[దక్షిణాంధ్ర దారిదీపాలు]] 5. [[అగమ్యగమ్యాలు]] 6. [[ఆంధ్రగీతి-తెలుగు భాషా జాగృతి]] 7. [[హాస్యం శరణం గచ్ఛామి]] 8. [[మ్యూరల్స్ ఆఫ్ శ్రీకూర్మం టెంపుల్]] 9. [[చిత్రకళా తపస్వి రాజా రవివర్మ]] 10. [[ఈ జీవితానికి ఇది చాలు]] 11. [[టు ద పాయింట్ (సుభాని కార్టూన్స్)]] 12. [[ఆధునిక కవిత్వం-వైచిత్రీ ప్రియత్వం]] 13. [[కళాప్రపంచం (వ్యాస సంపుటి)]] ==అనువాదాలు == 1. [[బికాష్ భట్టాచార్జీ]] 2. [[సీవీ రాజు]] 3. [[ఆర్. సి. మెహతా]] 4. [[ఎన్. ఎస్. బెంద్రే]] 5. [[జ్యోతి భట్]] 6. [[రతన్ పరిమూ]] 7. [[మణీంద్ర అగ్రవాల్]] 8. [[ఓమ్ ప్రకాష్ అగర్వాల్]] 9. [[పరేష్ మైతీ]] 10. [[మాథుర్ సవానీ]] 11. [[లక్ష్మణ్ మహాదేవ్ చితాలే]] 12. [[బ్రహ్మదేవ్ రామ్ పండిట్]] 13. [[రాజేంద్ర టికు]] 14. [[బిమన్ బిహారీ దాస్]] 15. [[ఎస్. నరసింహ స్వామి]] 16. [[కె. ఎమ్. చెరియన్ (జర్నలిస్ట్)]] 17. [[లలిత కళా అకాడమీ]] 18. [[సోమనాథ్ హోరె]] 19. [[రాంకింకర్ బైజ్]] 20. [[ఎం.ఆర్. అచ్రేకర్]] 21. [[ధనరాజ్ భగత్]] 22. [[అచ్యుత్ కన్విందే]] 23. [[కైలాష్ చంద్ర మెహర్]] 24. [[ఎస్. షకీర్ అలీ]] 25. [[ముత్తయ్య స్థపతి]] 26. [[ఆలిస్ బోనర్]] 27. [[చింతామణి కర్]] 28. [[సుధీర్ రంజన్ ఖస్తగీర్]] 29. [[లక్ష్మణ్ పాయ్]] 30. [[శంఖో చౌధురి]] 31. [[అపూర్బా కిషోర్ బిర్]] 32. [[రాజ్ బిసారియా]] 33. [[తయబ్ మెహతా]] 34. [[డోరతీ చాకో]] 35. [[సుకుమార్ సేన్ (చరిత్రకారుడు)]] 36. [[బెన్ కింగ్స్‌లీ]] 37. [[నర్మదా ప్రసాద్ గుప్తా]] 38. [[జార్జ్ యో]] 39. [[ఖ్వాజా అహ్మద్ అబ్బాస్]] 40. [[జ్ఞాన చంద్ర ఘోష్]] 41. [[సదనం పి. వి. బాలకృష్ణన్]] 42. [[హబీబ్ రెహమాన్]] 43. [[లాల్జీ సింగ్]] 44. [[అశోక్ రాజగోపాల్]] 45. [[నీలకంఠ దాస్]] 46. [[సురీందర్ కుమార్ సామ]] 47. [[నరేష్ సోహల్]] 48. [[సర్వజ్ఞ సింగ్ కటియార్]] 49. [[లక్ష్మీ ప్రసాద్ సిహారే]] 50. [[అరూన్ పురీ]] 51. [[హృదయనాథ్ మంగేష్కర్]] 52. [[దల్వీర్ భండారీ]] 53. [[జుబిన్ మెహతా]] 54. [[బలరామ్ భార్గవ]] 55. [[ఆనంద్ స్వరూప్ ఆర్య]] 56. [[జోసెఫ్ హెచ్. పెరీరా]] 57. [[సరోజ్ గుప్తా]] 58. [[ఉస్తాద్ మొయినుద్దీన్ ఖాన్]] 59. [[మనోరంజన్ దాస్]] 60. [[గురుప్రసాద్ మహాపాత్ర]] 61. [[పి నారాయణ కురుప్]] 62. [[రామ్ సహాయ్ పాండే]] 63. [[తుషార్ కాంతి ఘోష్]] 64. [[కార్మెల్ బెర్క్‌సన్]] 65. [[మధుకర్ కేశవ్ ధవలీకర్]] 66. [[అర్మిడా ఫెర్నాండెజ్]] 67. [[ఎం. ఎస్. కృష్ణన్]] 68. [[వివేకానంద ముఖోపాధ్యాయ]] 69. [[ప్రతిభా సత్పతి]] 70. [[పద్మజ ఫెనానీ జోగ్లేకర్]] 71. [[మహారాజ్ కిషన్ భాన్]] 72. [[రోనెన్ సేన్]] 73. [[జతిన్ దాస్]] 74. [[రంగసామి ఎల్. కశ్యప్]] 75. [[హెచ్. సి. వర్మ]] 76. [[ఎన్. నారాయణ్ గాడ్బోలే]] 77. [[కైలాష్ సింగ్ శంఖాలా]] 78. [[నీలాంబర్ పంత్]] 79. [[హరి శంకర్ సింఘానియా]] 80. [[ఎబర్‌హార్డ్ ఫిషర్ (కళా చరిత్రకారుడు)]] 81. [[టి. ఎన్. మనోహరన్]] 82. [[మన్మోహన్ మహాపాత్రా]] 83. [[జాయ్ మైఖేల్]] 84. [[అస్తాద్ దేబూ]] 85. [[శ్రీనివాస్ వినాయక్ ఖలే]] 86. [[ప్రసాద్ సావ్కర్]] 87. [[మధు పండిట్ దాస]] 88. [[ఎ. సి. ఎన్. నంబియార్]] 89 [[పోథన్ జోసెఫ్]] 90. [[మను పరేఖ్]] 91. [[బువాంగి సైలో]] 92. [[గౌరవ్ ఖన్నా (బ్యాడ్మింటన్)]] 93. [[కె. విజయరాఘవన్]] 94. [[రవివర్మ మార్తాండ వర్మ]] 95. [[కృష్ణ కన్హాయి]] 96. [[కె. విజయ్ కుమార్]] 97. [[రమాకాంత్ శుక్లా]] 98. [[పెపిటా సేథ్]] 99. [[కళామండలం శివన్ నంబూద్రి]] 100. [[కెకూ ఎం. గాంధీ]] 101. [[కళామండలం శివన్ నంబూద్రి]] 102. [[సాకర్ ఖాన్ మంగనియర్]] 103. [[పి.కె. అయ్యంగార్]] 104. [[సురేంద్రనాథ్ కర్]] 105. [[భగవతి చరణ్ వర్మ]] 106. [[డోరతీ చాకో]] 107. [[మేరీ క్లబ్‌వాలా జాదవ్]] 108. [[డోరతీ చాకో]] 109. [[హరి మాధవ్ ముఖోపాధ్యాయ]] 110. [[ఇందు భూషణ్ సిన్హా]] 111. [[ఇమ్రాన్ షా (రచయిత)]] 112. [[ముజఫర్ అలీ]] 113. [[ఆద్య రంగాచార్య]] 114. [[ఆనంద శంకర్ రే]] 115. [[సూర్యదేవ్ సింగ్ బరేత్]] 116. [[నీలాంబర్ దేవ్ శర్మ]] 117. [[జితేంద్ర అభిషేకీ]] 118. [[కె. ఎన్. దండాయుధపాణి పిళ్ళై]] 120. [[జ్ఞాన్ చతుర్వేది]] 121. [[ఆదర్శ్ సేన్ ఆనంద్]] 122. [[జుగల్ కిషోర్ (వైద్యుడు)]] 123. [[బన్సీ కౌల్]] 124. [[యేషే డోర్జీ తోంగ్చి]] 125 [[కె. మాంగీ సింగ్]] 126. [[థాను పద్మనాభన్]] 127. [[అనిల్ కె. రాజవంశీ]] 128. [[జితేంద్ర హరిపాల్]] 129. [[రాజ్‌కుమార్ సింఘాజిత్ సింగ్]] 130. [[కృష్ణస్వామి స్వామినాథన్]] 131. [[అజయ్ వి. భట్]] 132 [[హర్భజన్ సింగ్ (పర్వతారోహకుడు)]] 133. [[కర్సన్‌భాయ్ పటేల్]] 134. [[శంకరనారాయణ మీనన్]] 135. [[అశోక్ చక్రధర్]] 136. [[పుష్పబెన్ మెహతా]] 137. [[ప్రహ్లాద్ చంద్ర తాసా]] (పద్మ భూషణ్) 138. [[నారాయణ పురుషోత్తమ మల్లయ్య]] 139. [[మహ్మద్ అమీన్ (చరిత్రకారుడు)]] 140. [[డాడీ పుదుంజీ]] 141. [[సంజయ్ గోవింద్ ధండే]] 142. [[సయ్యద్ ఇ. హస్నైన్]] 143. [[ధర్మ వీర]] 144. [[మహేష్ శర్మ (సామాజిక కార్యకర్త)]] 145. [[రాజేంద్ర కుమార్]] 146. [[అనురాగ్ ఆనంద్]] ==ప్రపంచ చిత్రకారులు-అనువాదాలు 2== 146.[[రెంబ్రాండ్]] 147. [[ఎఫ్.ఎన్. సౌజా]] 148. [[జార్జియో వసారి]] 149. [[రాఫెల్ (చిత్రకారుడు)]] 150. [[కిరణ్ నాడార్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్]] 151. [[అబనీంద్రనాథ్ ఠాగూర్]] 152. [[గగనేంద్రనాథ్ ఠాగూర్]] 153. [[ముకుల్ చంద్ర దే]] 154. [[బెంగాల్ స్కూల్ ఆఫ్ ఆర్ట్]] 155. [[అసిత్ కుమార్ హల్దార్]] 156. [[సమీర్ మండల్]] 157. [[గవర్నమెంట్ కాలేజ్ ఆఫ్ ఆర్ట్ అండ్ క్రాఫ్ట్]] 158. [[కిసోరీ రాయ్]] 159. [[శక్తి బర్మన్]] 160. [[జహర్ దాస్‌గుప్తా]] 161. [[రాయల్ కాలేజ్ ఆఫ్ ఆర్ట్]] 162. [[జార్జ్ క్లాసెన్]] 163. [[ఆల్బ్‌రెక్ట్ డ్యూరర్]] 164. [[జామియా మిలియా ఇస్లామియా]] 165. [[గుస్తావ్ క్లిమ్ట్]] 166. [[డియెగో వెలాజ్‌క్వెజ్]] 167. [[జోహన్నెస్ వెర్మీర్]] 168. [[ది కిస్ (క్లిమ్ట్)]] 169. [[లాస్ మెనినాస్]] 170. [[గర్ల్ విత్ ఎ పెర్ల్ ఇయర్రింగ్]] 171. [[బ్రోంజినో]] 172. [[సాండ్రో బొటిసెల్లి]] 173. [[రాబర్టో కావల్లి]] 174. [[టిటియాన్]] 175. [[డొనాటెల్లో]] 176. [[మాసాసియో]] 177. [[వాసుదేవ్ కామత్]] 178. [[బాంబే ప్రోగ్రెసివ్ ఆర్టిస్ట్స్ గ్రూప్]] 179. [[చోళమండల్ ఆర్టిస్ట్స్ విలేజ్]] 180. [[కలకత్తా గ్రూప్]] 181. [[ప్రదోష్ దాస్‌గుప్తా]] 182. [[ఇండియన్ రాడికల్ పెయింటర్స్ అండ్ స్కల్ప్టర్స్ అసోసియేషన్]] 183. [[అగస్టే రోడిన్]] 184. [[కె. పి. కృష్ణకుమార్]] 185. [[ది థింకర్]] 186. [[కర్రీ బార్కర్]] 187. [[అబ్సెషన్ (2025 సినిమా)|అబ్సెషన్]] 188. [[ధీరజ్ చౌదరి]] 189. [[రాబిన్ మండల్]] 190. [[కె. కె. మీనన్]] 191. [[హిమ్మత్ షా]] 192. [[ఎస్. నందగోపాల్]] 193. [[చామరాజేంద్ర అకాడమీ ఆఫ్ విజువల్ ఆర్ట్స్]] 194. [[ది ఫోర్ ఎలిమెంట్స్ (ఆర్కింబోల్డో)]] 195. [[రాజీవ్ మల్హోత్రా]] 196. [[కునాల్ కమ్రా]] 197. [[గియుసేప్ ఆర్కింబోల్డో]] 198. [[ఫ్యోడర్ అలెక్సీవ్]] 199. [[ఇవాన్ ఐవాజోవ్‌స్కై]] 200. [[సైలోజ్ ముఖర్జీ]] 201. [[లూకా సినోరెల్లి]] 202. [[మానవ్ గుప్తా]] 203. [[అమిత్ దత్]] 204. [[అశ్విని భట్]] 205. [[అతుల్ డోడియా]] 206. [[కె. పి. థామస్]] 207. [[కరుణ సుక్క]] 208. [[హెన్రీ మాటిస్]] 209. [[రూబెన్స్ పీల్]] 210. [[పీటర్ బ్లూమ్]] 211. [[ఫ్రెడ్ కబోటీ]] 212. [[పీటర్ వౌల్కోస్]] 213. [[అమెరికా శిల్పకళ]] 214. [[హెర్మన్ రోజ్]] 215. [[బోరిస్ వల్లెజో]] 216. [[బెంజమిన్ వెస్ట్]] 217. [[జాన్ వెస్లీ జార్విస్]] 218. [[ఇటాలియన్ కళ]] 219. [[పెర్లే ఫైన్]] 220. [[విలియం రష్ (శిల్పి)]] 221. [[రెంబ్రాండ్ పీల్]] 222. [[సెఫాస్ థాంసన్]] 223. [[వాషింగ్టన్ ఆల్‌స్టన్]] 235. [[ఎడ్వర్డ్ హిక్స్]] 236. [[సాల్వటర్ ముండి]] 237. [[జాన్ నీగల్]] 238. [[బాస్ ఓటిస్]] 239. [[జార్జ్ క్యాట్లిన్]] 240. [[జేమ్స్ పీల్]] 241. [[జాన్ హెస్సెలియస్]] 242. [[జేమ్స్ బోమన్]] 243. [[రాఫెల్ పీల్]] 244. [[డిజిటల్ ఆర్ట్]] 245. [[గిల్బర్ట్ స్టువర్ట్]] 246. [[థామస్ స్మిత్]] 247. [[చార్లెస్ డి లా ఫోస్]] 248. [[జాన్ లూయిస్ క్రిమ్మెల్]] ==గూగుల్ ఎడిటథాన్-4 అనువాదాలు== 1. [[భౌతిక శాస్త్రంలో నోబెల్ బహుమతి]] 2. [[గ్రీకు పురాణాలు]] 3. [[ఫ్లోరెన్స్]] 4. [[లాటిన్ లిపి]] 5. [[అపోలో]] 6. [[సాంచి]] 7. [[సౌందర్యశాస్త్రం]] 8. [[సంక్రాతి]] 9. [[అంతర్జాతీయ ప్రామాణీకరణ సంస్థ]] 10. [[నారింజ రంగు]] 11. [[చోళ రాజ్య దేవాలయాలు]] 12. [[హోకుసాయి]] 13. [[దీర్ఘచతురస్రం]] 14. [[భారతీయులు]] 15. [[అశోకుడి శాసనాలు]] 16. [[ఛత్రపతి శివాజీ మహారాజ్ వాస్తు సంగ్రహాలయం]] 17. [[మాయాదేవి (బుద్ధుని తల్లి)]] 18. [[వేలిముద్ర]] 19. [[ఇంద్రాణి]] 20. [[జాజికాయ]] 21. [[కొచ్చి అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం]] 22. [[సిందూరం]] 23. [[కంప్యూటింగ్]] 24. [[గ్రామీ అవార్డులు]] 25. [[ఇంగ్లీష్ వింగ్లిష్]] 26. [[తైల చిత్రలేఖనం]] 27. [[సాఫ్ట్‌వేర్ ఇంజనీరింగ్]] 28. [[రసము (సాహిత్యం)]] 29. [[ఆనందబజార్ పత్రిక]] 30. [[రాతప్రతి]] 31. [[అహ్మదాబాద్ విమానాశ్రయం]] 32. [[ఓడరేవు]] 33. [[అంతర్జాతీయ పౌర విమానయాన సంస్థ]] 34. [[కంపాలా]] 35. [[అకాడమీ]] 36. [[దేవదాస్ (1955 సినిమా)]] 37. [[నాట్యగత్తె విగ్రహం]] 38. [[మెట్ల బావి]] 39. [[పౌరసత్వం]] 40. [[సెలవుదినం]] 41. [[టోక్యో విశ్వవిద్యాలయం]] 42. [[ప్రపంచ బిలియనీర్ల జాబితా]] 43. [[విజువల్ స్టూడియో]] 44. [[సోనీ మొబైల్]] 45. [[బి.హెచ్.ఇ.ఎల్]] 46. [[మెట్ గాలా]] 47. [[మెట్రోపాలిటన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్]] 48. [[గూగుల్ న్యూస్]] 49. [[ఫిల్మ్ ఫేర్]] 50. [[గూగుల్ అల్లో]] 51. [[డిప్లొమా]] 52. [[ఫోటో జర్నలిజం]] 53. [[కాల ప్రయాణం]] 54. [[సుజుకి]] 55. [[ఫిలిప్స్]] 56. [[భారత్ ఎలక్ట్రానిక్స్ లిమిటెడ్]] 57. [[ఆన్‌లైన్ ప్రకటనలు]] 58. [[పింట్రెస్ట్]] 59. [[వడ్రంగం]] 60. [[వక్రరేఖ]] 61. [[రవీంద్ర సంగీతం]] 62. [[టైమ్స్ నౌ]] 63. [[ఎల్లో జర్నలిజం]] 64. [[భారతీయ మహిళా బ్యాంకు]] 65. [[ఆర్ (ప్రోగ్రామింగ్ భాష)]] 66. [[దృశ్య వర్ణపటం]] 67. [[పడుకగది]] 68. [[క్రీడా మైదానం]] 69. [[వ్యవస్థ]] 70. [[డాటా సైన్స్]] 71. [[డిస్కవరీ ఛానల్]] 72. [[ఐఐటీ పాట్నా]] 73. [[హిందూ మతంలో బుద్ధుడు]] 74. [[కోల్‌కతా మ్యూజియం ఆఫ్ మోడరన్ ఆర్ట్]] 75. [[నేషనల్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఇండియా]] 76. [[భారతీయ మ్యూజియం]] 77. [[ఛత్రపతి శివాజీ మహారాజ్ వాస్తు సంగ్రహాలయం]] 78. [[బ్రిటిష్ మ్యూజియం]] 79. [[అమెరికన్ మ్యూజియం ఆఫ్ నేచురల్ హిస్టరీ]] 80. [[విక్టోరియా - ఆల్బర్ట్ మ్యూజియం]] 81. [[సైన్స్ మ్యూజియం, లండన్]] 82. [[స్టేట్ హెర్మిటేజ్ మ్యూజియం]] 83. [[నేషనల్ మ్యూజియం ఆఫ్ చైనా]] 84. [[మ్యూజియం ఆఫ్ సైన్స్ అండ్ ఇండస్ట్రీ]] 85. [[జర్మన్ మ్యూజియం ఆఫ్ టెక్నాలజీ]] 86. [[నేషనల్ గ్యాలరీ ఆఫ్ ఆర్ట్]] 87. [[మ్యూజియం ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్, బోస్టన్]] 88. [[కాపిటల్ మ్యూజియం]] 89. [[వియన్నా టెక్నికల్ మ్యూజియం]] 90. [[జెఫ్రీ హింటన్]] 91. [[చలనచిత్ర నిర్మాణం]] 92. [[సాల్ట్ లేక్ స్టేడియం]] 93. [[యూరాలజీ]] 94. [[యష్ రాజ్ ఫిల్మ్స్]] 95. [[హెచ్.బి.ఓ]] 96. [[చరిత్ర రచన]] 97. [[ఐరోపా చరిత్ర]] 98. [[ఎల్.ఈ.డి]] 99. [[సి. శివరామ మూర్తి]] 100. [[ఫిజియోథెరపీ]] 101. [[సంకేత పదం]] 102. [[జిప్ కోడ్]] 103. [[అంధేరీ]] 104. [[ఖగోళ శాస్త్రవేత్త]] 105. [[రాజ్ షమాని]] 106. [[గౌరవ్ చౌదరి (యూట్యూబర్)]] 107. [[శృతి గొట్టిపాటి]] 108. [[బని థాని]] 109. [[త్రీ గర్ల్స్ పెయింటింగ్]] 110. [[పాల్ గాగిన్]] 111. [[కె.సి.ఎస్. పణికర్]] 112. [[5-మినిట్ క్రాఫ్ట్స్]] 113. [[నీతి శాస్త్రం]] 114. [[భారతి ఖేర్]] 115. [[జోగేన్ చౌధురి]] ==గూగుల్ ఎడిటథాన్-5 అనువాదాలు== 1. [[కుతుబ్ మీనార్ కాంప్లెక్స్]] 2. [[కాశ్మీర్ సుల్తానేట్]] 3. [[తెనాలిరామన్ (సినిమా)]] 4. [[ప్రాచీన కమ్యూనిజం]] 5. [[సూరదాస్]] 6. [[బార సంస్కృతి]] 7. [[ఖాన్ జహాన్ అలీ]] 8. [[పర్షియన్ యుద్ధ ఏనుగులు]] 9. [[కుముదేందు ముని]] 10. [[రామ్‌గంగ యుద్ధం]] 11. [[నందన యుద్ధం]] 12. [[మధుర విజయం]] 13. [[సోమపుర మహావిహారం]] 14. [[సాయపనేని నాయకులు]] 15. [[పండిత విహారం]] 16. [[జినసేనుడు]] 18. [[రామ కులశేఖర]] 19. [[కబీర్ పంత్]] 20. [[కాంస్య శిల్పం]] 21. [[హొయసల సాహిత్యం]] 22. [[రవిదాసియా]] 23. [[ధర్మ రాజా]] 24. [[బౌద్ధమతం, జైనమతం]] 26. [[బౌద్ధ ఆధునికవాదం]] 27. [[అసురుల జాబితా]] 28. [[నిజమైన బుద్ధ పాఠశాల]] 29. [[వేద సంస్కృతం]] 30. [[లిటిల్ బుద్ధ]] 31. [[బౌద్ధమతంలో మహిళలు]] 32. [[దేశాల వారీగా బౌద్ధమతం]] 33. [[బౌద్ధమతం, కులం]] 34. [[వుడెన్ ఫిష్]] 35. [[బౌద్ధ కళ]] 36. [[వివాహంపై బౌద్ధ దృక్పథం]] 37. [[ప్రపంచ బౌద్ధ సదస్సు]] 38. [[పగోడా]] 39. [[శ్రీలంకలోని స్థూపాలు]] 40. [[కంబోడియాలోని స్థూపాలు]] 41. [[బౌద్ధ సాహిత్యం]] 42. [[నేపాల్‌లోని స్థూపాలు]] 43. [[ఛేనా]] 44. [[అస్సాం టీ]] 45. [[బాంబే క్రికెట్ క్లబ్]] 46. [[అప్పం]] 47. [[బౌద్ధ జాతీయవాదం]] 48. [[సహజ]] 49. [[ప్రాణ విముక్తి]] 50. [[టిబెట్ కేంద్రం]] 51. [[బౌద్ధమతం శరీరం]] 52. [[కుర్కురే]] 53. [[ఖుదిరామ్ దాస్]] 54. [[నైలా కబీర్]] 55. [[ఉస్మాన్ సిరాజుద్దీన్]] 56. [[డార్జిలింగ్ సంస్కృతి]] 57. [[కలకత్తా రివర్‌సైడ్]] 58. [[మౌర్య కళ]] 59. [[గుప్త కళ]] 60. [[ఇండో-గ్రీక్ కళ]] 61. [[ఇందిరా గాంధీ నేషనల్ సెంటర్ ఫర్ ఆర్ట్స్]] 62. [[పీకాక్ కింగ్]] 63. [[సింధు లోయ నాగరికత మతం]] 64. [[భారతదేశ స్వర్ణయుగం]] 65. [[రామాయణం 3392 AD]] 66. [[గుజరాత్ వాతావరణం]] 67. [[భారత కాలమానం]] 68. [[భారతీయ ప్రకృతి చరిత్ర]] 69. [[ఢిల్లీ వాతావరణం]] 70. [[రాజస్థానీ ప్రజలు]] 71. [[దక్షిణ భారతదేశ భౌగోళికం]] 72. [[ఉత్తర కర్ణాటక]] 73. [[తీరప్రాంత భారతదేశం]] 74. [[రెడ్ కారిడార్]] ..... 75. [[రాణి సరాయ్ యుద్ధం]] 76. [[బాలాపూర్ యుద్ధం]] 77. [[షాజహాన్ పాలనలో గుజరాత్]] 78. [[బాలాజీ విశ్వనాథ్]] 79. [[మొఘల్ రాజవంశం]] 80. [[మొదటి లోహ్‌గఢ్ యుద్ధం]] 81. [[ప్రాచీన గ్రీసు, భారతదేశం మధ్య సంబంధాలు]] 82. [[మూషిక రాజవంశం]] 83. [[ఆంగ్లో-హిందూ చట్టం]] 84. [[ఇండో-రోమన్ వాణిజ్య సంబంధాలు]] 85. [[ఇండో-మెసొపొటేమియా సంబంధాలు]] 86. [[తమిళ సాహిత్యంలో రామాయణం]] 87. [[భారతదేశంలో ఇనుప యుగం]] 88. [[మంత్ర-రాక్ నృత్యం]] 89. [[ప్రాచీన తక్షశిల విశ్వవిద్యాలయం]] 90. [[అరికమేడు]] 91. [[గాంధార రాజ్యం]] 92. [[హంస సందేశం]] 93. [[సుమతినాథుడు]] 94. [[శశిరేఖా పరిణయం]] 95. [[హిందూమతంలో దేవుడు, లింగభేదం]] 96. [[అద్భుత రామాయణం]] 97. [[తొలి పాండ్యుల సమాజం]] 98. [[నమస్తే యోగా]] 99. [[రామాయణంః ది లెజెండ్ ఆఫ్ ప్రిన్స్ రామ]] 100. [[అశోకుని ధమ్మం విధానం]] 101. [[సిద్ధార్థ (నవల)]] 102. [[చెంకుట్టువన్]] 103. [[కట్టైకూత్తు]] 104. [[తెరుకూత్తు]] 105. [[దేవీ-చంద్రగుప్తం]] 106. [[నాలుక, పెదవుల లోగో]] 107. [[కావి రంగు కుండల సంస్కృతి]] 108. [[ప్రాచీన వీణ]] 109. [[క్లే సంస్కృత లైబ్రరీ]] 110. [[కర్ణభారం]] 111. [[మధుర సింహ శిఖరం]] 112. [[ధర్మరాజిక స్థూపం]] 113. [[అంధ యుగ్ (పద్య నాటకం)]] ==నా ప్రమేయం ఉన్న తెవికీ పేజీల జాబితా== 1. [[దామెర్ల రామారావు]] 2. [[వడ్డాది పాపయ్య]] 3. [[విజయ్ రామ్]] 4. [[సిరందాసు వెంకట రామారావు]] 5. [[మాధవపెద్ది గోఖలే]] 6. [[వాసిరెడ్డి వేణుగోపాల్]] 7. [[నాగసూరి వేణుగోపాల్]] 8. [[సి.ఎస్.ఎన్. పట్నాయక్]] 9. [[అంట్యాకుల పైడిరాజు]] 10. [[మొక్కపాటి కృష్ణమూర్తి]] 11. [[సి.ఎన్.వెంకటరావు]] 12. [[బాపు]] 13. [[కొసనా ఈశ్వరరావు]] 14. [[బాలి (చిత్రకారుడు)]] 15. [[మళ్ళ జ్యోతిర్మయి]] 16. [[జయదేవ్]] 17. [[సత్యమూర్తి]] 18. [[శంకు]] 19. [[తులసీరాం]] 20. [[గీతా సుబ్బారావు]] 21. [[కొత్తపల్లి సరళాదేవి]] 22. [[భారతీయ చిత్రకళ]] 23. [[నందిని గౌడ్]] 24. [[అయినాల మల్లేశ్వరరావు]] 25. [[గోపరాజు సమరం]] 26. [[గుర్రం మల్లయ్య]] 27. [[పాకాల తిరుమల్ రెడ్డి]] 28. [[కాపు రాజయ్య]] 29. [[గణపతి స్థపతి]] 29. [[వేలు ఆనందాచారి]] 30. [[కణ్వశ్రీ]] 31. [[మోహన్ (చిత్రకారుడు)]] 32. [[ఆకాశవాణి కేంద్రం, విజయవాడ]] 33. [[నందలాల్ బోస్]] ఫోటోలు చేర్చిన వ్యాసాలు : 1. [[చొక్కాపు వెంకటరమణ]] 2. [[అంట్యాకుల పైడిరాజు]] 3. [[కళాధర్]] 4. [[గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్]] 5. [[యద్దనపూడి సులోచనారాణి]] 6. [[బలభద్రపాత్రుని రమణి]] 7. [[పెళ్లకూరు జయప్రద]] 8. [[కె.ఎన్. మల్లీశ్వరి]] 9. [[సి.వి.సర్వేశ్వరశర్మ]] 10. [[శీలా వీర్రాజు]] 11. [[చుండూరి మృణాళిని]] 12. [[గుత్తికొండ సుబ్బారావు]] 13. [[కార్టూనిస్ట్ టీవీ]] 14. [[కొమ్మనాపల్లి గణపతిరావు]] 15. [[కుప్పిలి పద్మ]] 16. [[చిల్లర భవానీదేవి]] 17. [[చంద్ర (కళాకారుడు)]] 18. [[బండి నారాయణస్వామి]] 19. [[కోకా విమలకుమారి]] 20. [[కొండూరు వీరరాఘవాచార్యులు]] 21. [[చింతకింది శ్రీనివాసరావు]] 22. [[శారదా శ్రీనివాసన్]] 23. [[వంగూరి చిట్టెన్ రాజు]] 24. [[మామిడిపూడి కృష్ణమూర్తి]] 25. [[పాలగుమ్మి విశ్వనాథం]] 26. [[బి.ఎన్. శాస్త్రి]] 27. [[నవోదయ రామమోహనరావు]] 28. [[షణ్ముఖి ఆంజనేయ రాజు]] 29. [[గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్]] 30. [[లల్లాదేవి]] ==మూలాలు== {{మూలాల జాబితా}} * https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.386109 * https://archive.org/details/64kalalu-12years ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:తెలుగు వికీపీడియనులు]] [[వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ వికీపీడియనులు]] [[వర్గం:కృష్ణా జిల్లా వికీపీడియనులు]] [[వర్గం:అనువాద పరికరాన్ని వాడే వాడుకరులు]] [[వర్గం:తెలుగు వికీపీడియా సభ్యులు]] {{User IND Citiz}}{{అక్షరదోష నిర్మూలన దళ సభ్యుడు}}{{User Wikipedian For|year=2021|month=06|day=01}} 42t2ledo9nzrm0o3dgnb1pj3zxggkue 0 341051 4955699 3595023 2026-09-10T14:09:22Z Kopparthi janardhan1965 124192 4955699 wikitext text/x-wiki {{సినిమా| name = కల | director = చిమ్మని మనోహర్| year = 2004| image=Kala.jpg| language = తెలుగు| production_company = [[శ్రీ వెంకటేశ్వర చిత్ర]]| music = [[ఓరుగంటి ధర్మతేజ]]| starring = [[రాజా (నటుడు)|రాజా]],<br>నయన హర్షిత| }} '''కల''' [[2004]], [[జూన్ 4]]న విడుదలైన తెలుగు సినిమా.<ref>{{cite web |last1=వెబ్ మాస్టర్ |title=Kala |url=https://www.filmibeat.com/telugu/movies/kala.html |website=ఫిల్మీబీట్ |accessdate=14 December 2021}}</ref> ఈ సినిమాకు [[చిమ్మని మనోహర్]] దర్శకత్వం వహించాడు. రాజా, నయన హర్షిత ముఖ్యపాత్రలు,పోషించిన ఈ చిత్రానికి సంగీతం ఓరుగంటి ధర్మతేజ సమకూర్చారు. ==నటీనటులు== * [[రాజా (నటుడు)|రాజా]] * నయన హర్షిత ==సాంకేతికవర్గం== * దర్శకుడు: చిమ్మని మనోహర్ * సంగీతం: [[ఓరుగంటి ధర్మతేజ]] * పాటలు: [[వేటూరి సుందరరామమూర్తి]], [[సిరివెన్నెల సీతారామశాస్త్రి]], సాయి శ్రీహర్ష, ఓరుగంటి ధర్మతేజ * నేపథ్యగాయకులు:[[ఎస్.పి.బాలసుబ్రహ్మణ్యం]], [[టిప్పు]], [[ఉదిత్ నారాయణ్]], [[ఎస్.పి.బి.చరణ్]], కార్తీక్, [[స్వర్ణలత (కొత్త)|స్వర్ణలత]], [[కె. ఎస్. చిత్ర|చిత్ర]], సుజాత, ఫెబి * నిర్మాత: రామచంద్రారెడ్డి * నిర్మాణ సంస్థ:శ్రీవేంకటేశ్వర చిత్ర * విడుదల:04:06:2004. ==పాటలు== ఈ చిత్రంలో మొత్తం 6 పాటలున్నాయి. వాటికి [[ఓరుగంటి ధర్మతేజ]] సంగీతం సమకూర్చాడు.<ref>{{cite web |last1=పల్లి బాలకృష్ణ |title=Kala (2004) |url=http://www.telugulyricsworld.in/2019/03/kala-2004.html |website=Telugu Lyrics World |accessdate=14 December 2021}}</ref> {| class="wikitable" |- ! క్రమ సంఖ్య !పాట !సంగీత దర్శకుడు !రచయిత !గాయకులు |- | 1 |"స్వప్న వాస్తవ దత్తా అప్నే జాన్ కీ రిస్తా సత్తా మీకే చూపిస్తా" | rowspan="6" | [[ఓరుగంటి ధర్మతేజ]] | rowspan="3" | [[వేటూరి సుందరరామమూర్తి|వేటూరి]] | [[టిప్పు]] |- | 2 |"తకిట తకిట ధిమిరే తలాంగు తళుకదిరే ఝనకు ఝనకులదిరే జాబిల్లి జతకుదిరే " |[[ఉదిత్ నారాయణ్]], [[స్వర్ణలత (కొత్త)|స్వర్ణలత]] |- | 3 |"మరుమల్లె చెండు నీవే మావిళ్ళ పండు నీవే మందార సందె పొద్దుల్లో ప్రాణాలు ఆరు నీవే" |[[ఎస్. పి. చరణ్]], ఫెబి |- | 4 |"ప్రియరాగాలనే పలికించావులే నయగారాలనే ఒలికించావులే" | [[సిరివెన్నెల సీతారామశాస్త్రి|సిరివెన్నెల]] |[[ఎస్.పి.బాలసుబ్రహ్మణ్యం]], [[కె. ఎస్. చిత్ర|చిత్ర]] |- | 5 |"కల అంటే నీవా ప్రేమా కలవంటే నమ్మానమ్మా" | సాయి శ్రీహర్ష |కార్తీక్ |- | 6 |"పూలజల్లువై తేనె వెల్లువై వెండి వెన్నెలై నిండు జాబిలై నన్నల్లుకో" |[[ఓరుగంటి ధర్మతేజ]] |[[సుజాత మోహన్]] |} ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} 556bktsxbdmz32kmrxkyto3nn9p41zu 0 344669 4955781 4317294 2026-09-10T17:10:46Z Nskjnv 103267 [[వర్గం:భాషలు]] ను చేర్చారు (హాట్‌కేట్ ఉపయోగించి) 4955781 wikitext text/x-wiki {{Infobox language | name = కొలామి | nativename = कोलामी | states = [[భారతదేశం]] | region = [[మహారాష్ట్ర]], [[తెలంగాణ]], [[మధ్యప్రదేశ్]] | ethnicity = 239,583 [[Kolam people|Kolam]] (2011 census)<ref name="census">{{Cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/PCA/ST.html|title=A-11 Individual Scheduled Tribe Primary Census Abstract Data and its Appendix|publisher=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India|website=www.censusindia.gov.in|access-date=2017-11-18}}</ref> | speakers = 128,451, 54% of ethnic population | date = 2011 census | ref = <ref>{{Cite web|url=http://censusindia.gov.in/2011Census/Language_MTs.html|title=Census of India Website : Office of the Registrar General & Census Commissioner, India|website=censusindia.gov.in|access-date=2020-01-29}}</ref> | familycolor = ద్రావిడ | fam2 = Central | fam3 = కొలామి - నాయకి | script = [[దేవనాగరి]] | iso3 = kfb | glotto = nort2699 | glottorefname = Northwestern Kolami }} కొలామి భాష భారతదేశంలోని [[మహారాష్ట్ర]] ,[[తెలంగాణ|తెలంగాణా]] రాష్ట్రాల్లో మాట్లాడే [[ఆదివాసి|గిరిజన]] [[ద్రావిడ భాషలు|మధ్య ద్రావిడ భాష]] . ఇది కొలామి-నైకీ భాషల సమూహం క్రిందకు వస్తుంది. ఇది అత్యధిక ప్రజలు మాట్లాడే మధ్య ద్రావిడ భాష. [[సత్తుపాటి ప్రసన్న శ్రీ]] భాషతో ఉపయోగించేందుకు ప్రత్యేకమైన లిపిని రూపొందించారు.<ref>{{Citation|title=Kolami language|date=2021-12-01|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Kolami_language&oldid=1058068295|work=Wikipedia|language=en|access-date=2022-02-21}}</ref> == ధ్వని శాస్త్రం == {| class="wikitable" style=text-align:center |+[[అచ్చులు]] <ref name="bhk">{{cite book|last=Krishnamurti|first=Bhadriraju|url=https://books.google.com/books?id=54fV7Lwu3fMC&q=grantha+script|title=The Dravidian Languages|publisher=Cambridge University Press|year=2003|isbn=978-1-139-43533-8|location=}}</ref> ! rowspan="2" | ! colspan="2" |ముందు ! colspan="2" |మధ్య ! colspan="2" |వెనుక |- !చిన్న !పెద్ద !చిన్న !పెద్ద !చిన్న !పెద్ద |- align="center" !అధిక |{{IPA|i}} |{{IPA|iː}} | | |{{IPA|u}} |{{IPA|uː}} |- align="center" !మధ్య |{{IPA|e}} |{{IPA|eː}} | | |{{IPA|o}} |{{IPA|oː}} |- align="center" !తక్కువ | | |{{IPA|a}} |{{IPA|aː}} | | |} {|class="wikitable" style=text-align:center |+<ref name="bhk"/>హల్లులు |- !colspan="2"| !లాబియల్ !డెంటల్ అల్వియోలార్ !రెట్రోఫ్లెక్స్ ![[Palatal consonant|పాలటాల్]] !వేలర్ !గ్లోటల్ |- !colspan=2| నాసిల్ |{{IPA|m}} |{{IPA|n}} | | |{{IPA|ŋ}} | |- !rowspan="2"|ప్లోసివ్ ! వాయిస్ లెస్ |{{IPA|p}} |{{IPA|t}} |{{IPA|ʈ}} |{{IPA|t͡ʃ}} |{{IPA|k}} | |- ! వాయిస్డ్ |{{IPA|b}} |{{IPA|d}} |{{IPA|ɖ}} |{{IPA|d͡ʒ}} |{{IPA|ɡ}} | |- !rowspan="2"|ఫ్రికేటివ్ ! వాయిస్ లెస్ | |{{IPA|s}} | | | |{{IPA|h}} |- ! వాయిస్డ్ | |{{IPA|z}} | | | | |- !rowspan=2| అప్రాక్సిమాంట్ ! సెంట్రల్ |{{IPA|ʋ}} | | |{{IPA|j}} | | |- ! లేటరల్ | |{{IPA|l}} | | | | |- !colspan=2| [[Rhotic consonant|Rhotic]] | |{{IPA|r}} | | | | |} ==కొన్ని కొలామీ పదాలు== * రామ్ రామ్ - నమస్కారం * అంబ= అన్నం *తిన్ దివా =తిన్నవా * సదర్ సోయా= అంత మంచిందేనా *తొరెంద్-తమ్ముడు == మూలాలు == <references /> [[వర్గం:భాషలు]] jn1afrjb28bc9t6vwv0lpiefba698xt 0 345023 4955793 4838957 2026-09-10T18:04:10Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4955793 wikitext text/x-wiki {{Infobox election | election_name = 2022 గోవా శాసనసభ ఎన్నికలు | country = [[భారతదేశం]] | type = పార్లమెంటరీ | previous_election = 2017 గోవా శాసనసభ ఎన్నికలు | previous_year = 2017 | election_date = 2022 ఫిబ్రవరి 14 | next_election = తదుపరి గోవా శాసనసభ ఎన్నికలు | next_year = 2027 | majority_seats = 21 | opinion_polls = | turnout = 81.89% ({{decrease}} 0.67 [[శాతం పాయింట్|pp]])<ref>{{Cite web |title=Goa Assembly election recorded an overall voter turnout of 79.61 per cent |url=https://www.heraldgoa.in/Goa/Postal-ballot-spikes-poll-percentage-but-still-loses-out-to-2017/186736 |access-date=2022-03-01 |website=oHeraldo}}</ref><ref name="turnout"/> | image1 = {{CSS image crop|Image=The Chief Minister of Goa, Shri Pramod Sawant.jpg|bSize=100|cWidth=80|cHeight=100|oLeft=10|oTop=05}} | leader1 = [[ప్రమోద్ సావంత్]] | party1 = భారతీయ జనతా పార్టీ | leaders_seat1 = [[సాన్‌క్విలిమ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|సాంక్విలిమ్]] | last_election1 = 32.5%, 13 సీట్లు | popular_vote1 = '''316,573''' | percentage1 = '''33.3%''' | seats1 = '''20''' | seats_after1 = | seat_change1 = {{gain}} 7 | alliance1 = నేషనల్ డెమోక్రటిక్ అలయన్స్ | image2 = {{CSS image crop|Image=Digambar Kamat.jpg|bSize=100|cWidth=80|cHeight=100|oLeft=10|oTop=05}} | leader2 = [[దిగంబర్ కామత్]] | party2 = భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ | leaders_seat2 = [[మార్గవో శాసనసభ నియోజకవర్గం|మార్గవో]] | last_election2 = 28.4%, 17 సీట్లు | popular_vote2 = 222,948 | percentage2 = 23.5% | seats2 = 11 | seats_after2 = | seat_change2 = {{decrease}} 6 | alliance2 = [[యునైటెడ్ ప్రోగ్రెసివ్ అలయన్స్|UPA]] | image5 = | leader5 = [[మహువా మొయిత్రా]] | party5 = తృణమూల్ కాంగ్రెస్ | leaders_seat5 = -{{efn|మహువా మొయిత్రా [[కృష్ణానగర్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|కృష్ణానగర్]]}} నుండి ఎంపీగా పని చేస్తున్నారు | last_election5 = ''పోటీ చేయలేదు'' | popular_vote5 = 49,480 | percentage5 = 5.2% | seats5 = 0 | seats_after5 = | seat_change5 = {{Steady}} | alliance5 = [[తృణమూల్ కాంగ్రెస్|AITC+]] | title = [[గోవా ముఖ్యమంత్రుల జాబితా|ముఖ్యమంత్రి]] | before_election = [[ప్రమోద్ సావంత్]] | before_party = భారతీయ జనతా పార్టీ | after_election = [[ప్రమోద్ సావంత్]] | after_party = భారతీయ జనతా పార్టీ | ongoing = no | map_image = Results of the 2022 Goa State Election.svg | image4 = | leader4 = అమిత్ పాలేకర్ | party4 = ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ | seats4 = 2 | seats_after4 = | seat_change4 = {{gain}} 2 | alliance4 = - | last_election4 = 6.3%, 0 సీట్లు | percentage4 = 6.8% | leaders_seat4 = [[శాంతా క్రజ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|శాంతా క్రజ్]] (ఓడిపోయింది) | leader_since1 = 2019 | leader_since2 = 2007 | leader_since5 = 2021 | leader_since4 = 2022 | seats_for_election = [[గోవా శాసనసభ]] మొత్తం 40 స్థానాలకు | popular_vote4 = 64,354 | swing1 = {{increase}} 0.8 [[శాతం పాయింట్|pp]] | swing2 = {{decrease}} 4.9 [[శాతం పాయింట్|pp]] | swing4 = {{increase}} 0.5[[శాతం పాయింట్|pp]] | swing5 = {{increase}} 5.2 [[శాతం పాయింట్|pp]] | image1_size = x150px | image2_size = x150px | image4_size = x150px | image5_size = x150px }} '''2022 గోవా శాసనసభ ఎన్నికలు''' ఫిబ్రవరి 14న రాష్ట్రంలోని 40 స్థానాలకు ఒకే విడతలో పోలింగ్ జరిగింది. గోవా అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో [[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]], [[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]], [[తృణమూల్ కాంగ్రెస్]], [[ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ]]లతో పాటు [[శివసేన|శివసేన కూటమి]], స్వతంత్ర అభ్యర్థులు మొత్తం 301 మంది అభ్యర్థులు పోటీ చేశారు. == నేపథ్యం == గోవా శాసనసభ పదవీకాలం 2022 మార్చి 15న ముగిసేసమయంలో<ref>{{Cite web|title=Terms of the Houses|url=https://eci.gov.in/elections/term-of-houses/|archive-url=https://web.archive.org/web/20211117044324/https://eci.gov.in/elections/term-of-houses/|archive-date=2021-11-17|access-date=2021-10-04|website=Election Commission of India|language=en-IN}}</ref>[[గోవా 8వ శాసనసభ|గోవా 7వ శాసనసభ]] సభ్యులను ఎన్నుకోవడానికి 2017 ఫిబ్రవరిలో మునుపటి అసెంబ్లీ ఎన్నికలు జరిగాయి. అప్పటి ఎన్నికల తర్వాత, [[భారతీయ జనతా పార్టీ]], [[గోవా ఫార్వర్డ్ పార్టీ]], [[మహారాష్ట్రవాది గోమాంతక్ పార్టీ|మహారాష్ట్రవాది గోమంతక్]] పార్టీల సంకీర్ణం రాష్ట్ర ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేసి, [[మనోహర్ పారికర్]] ముఖ్యమంత్రి అయ్యారు.<ref>{{Cite web|date=2017-03-14|title=Manohar Parrikar takes oath as Goa CM, nine MLAs join Cabinet|url=https://indianexpress.com/article/india/manohar-parrikar-swearing-in-ceremony-goa-takes-oath-nine-mlas-bjp-floor-test-congress-4568822/|access-date=2022-01-08|website=The Indian Express|language=en}}</ref> మనోహర్ పారికర్ మరణం తర్వాత, [[ప్రమోద్ సావంత్]] 2019 మార్చి 19న ముఖ్యమంత్రిగా ప్రమాణ స్వీకారం చేశారు.<ref>{{Cite web|date=2019-03-19|title=Pramod Sawant takes over as Goa chief minister; two deputy CMs and 11 ministers also sworn in|url=https://www.firstpost.com/politics/pramod-sawant-takes-over-as-goa-chief-minister-11-ministers-sworn-in-2-deputy-cms-too-6285341.html|access-date=2022-02-20|website=Firstpost|language=en}}</ref> ==షెడ్యూలు== 2022 గోవా శాసనసభ ఎన్నికల షెడ్యూలును 2022 జనవరి 8న [[భారత ఎన్నికల కమిషను|కేంద్ర ఎన్నికల కమిషన్]] ప్రకటించింది.<ref name="ఏడు విడతల్లో ఐదు రాష్ట్రాల ఎన్నికలు.. నోటిఫికేషన్‌ విడుదల">{{cite news |last1=Sakshi |title=ఏడు విడతల్లో ఐదు రాష్ట్రాల ఎన్నికలు.. నోటిఫికేషన్‌ విడుదల |url=https://www.sakshi.com/telugu-news/politics/election-commission-announces-5-state-assembly-elections-2022-dates-1425941 |accessdate=28 February 2022 |work= |date=8 January 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220228082312/https://www.sakshi.com/telugu-news/politics/election-commission-announces-5-state-assembly-elections-2022-dates-1425941 |archivedate=28 February 2022 |language=te}}</ref> {| class="wikitable" !సంఖ్య !'''ప్రక్రియ''' !''' తేదీ''' !'''రోజు''' |- !1. |నామినేషన్ల నోటిఫికేషన్ విడుదల తేదీ | 2022 జనవరి 21 |శుక్రవారం |- !2. |నామినేషన్లకు ఆఖరి తేది | 2022 జనవరి 28 |శుక్రవారం |- !3. |నామినేషన్ల పరిశీలన | 2022 జనవరి 29 |శనివారం |- !4. |నామినేషన్ల ఉపసంహరణకు ఆఖరి తేది | 2022 జనవరి 31 |సోమవారం |- !5. |పోలింగ్ తేదీ | 2022 ఫిబ్రవరి 14 |సోమవారం |- !'''6.''' |'''ఓట్ల లెక్కింపు''' |''' 2022 మార్చి 10''' |'''గురువారం ''' |} ==పార్టీలు, కూటమి== ===ఎన్.డి.ఎ=== {| class="wikitable" width="50%" |- ! సంఖ్య ! పార్టీ !జెండా ! గుర్తు !నాయకుడు !ఫోటో !పోటీ చేసిన స్థానాలు ! పురుష అభ్యర్థులు !మహిళా అభ్యర్థులు |- | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" ! |'''1.''' | [[భారతీయ జనతా పార్టీ]] | | [[File:Lotus flower symbol.svg|50px]] | [[ప్రమోద్ సావంత్]] | [[File: The Chief Minister of Goa, Shri Pramod Sawant.jpg|50px]] |40<ref>{{Cite news|last=|date=2022-01-14|title=Goa: BJP to contest all 40 seats, candidates shortlisted, says CT Ravi|work=Business Standard India|url=https://www.business-standard.com/article/elections/goa-bjp-to-contest-all-40-seats-candidates-shortlisted-says-ct-ravi-122011400054_1.html|access-date=2022-01-20}}</ref> |37 |3 |} ===యు.పి.ఏ=== {| class="wikitable" width="50%" |- ! సంఖ్య ! పార్టీ<ref>{{Cite web|title=Goa Forward Party, Former Key BJP Ally, To Join Congress In State Polls|url=https://www.ndtv.com/india-news/goa-forward-party-former-key-bjp-ally-pledges-support-to-congress-2631092|access-date=2021-12-06|website=NDTV.com}}</ref> !జెండా ! గుర్తు !నాయకుడు !ఫోటో !పోటీ చేసిన స్థానాలు<ref>{{Cite web|date=2022-02-04|title=Goa polls: Cong-GFP candidates take pledge of loyalty in Rahul Gandhi’s presence|url=https://indianexpress.com/elections/goa-polls-cong-gfp-candidates-pledge-of-loyalty-rahul-gandhi-presence-7756605/|access-date=2022-02-14|website=The Indian Express|language=en}}</ref> ! పురుష అభ్యర్థులు !మహిళా అభ్యర్థులు |- |! style="text-align:center; background:{{party color|Indian National Congress}};color:white"|'''1.''' | [[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్ పార్టీ]] | [[File:Indian National Congress Flag.svg|60px]] | [[File:Hand INC.svg|60px]] | [[దిగంబర్ కామత్]] | [[File:Digambar Kamat.jpg|50px]] |37 |35 |2 |- |! style="text-align:center; background:{{party color|Goa Forward Party}};color:white"|'''2.''' | [[గోవా ఫార్వర్డ్ పార్టీ]] | [[File:Goa Forward Party Flag.jpg|60px]] | [[File:Indian election symbol Coconut.svg|50px]] |విజయ్ సర్దేశాయ్ | |3 |3 |0 |- |} ===ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ=== 2022 గోవా అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో ఇద్దరు ఎమ్మెల్యేలుగా గెలిచారు. బెనాలిమ్‌ నియోజకవర్గంలో కెప్టెన్‌ వెంజీ విగాస్‌, వెంజీ విగాస్ స్థానం నుంచి క్రజ్ సిల్వా గెలిచారు.<ref name="గోవాలో ఆమ్‌ ఆద్మీ పార్టీకి ఎన్ని సీట్లు వచ్చాయంటే?">{{cite news |last1=Sakshi |title=గోవాలో ఆమ్‌ ఆద్మీ పార్టీకి ఎన్ని సీట్లు వచ్చాయంటే? |url=https://www.sakshi.com/telugu-news/politics/goa-assembly-election-2022-results-aap-wins-two-seats-1440362 |accessdate=10 March 2022 |work= |date=10 March 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220310111741/https://www.sakshi.com/telugu-news/politics/goa-assembly-election-2022-results-aap-wins-two-seats-1440362 |archivedate=10 March 2022 |language=te}}</ref> {| class="wikitable" width="50%" |- ! సంఖ్య ! పార్టీ !జెండా ! గుర్తు !నాయకుడు !ఫోటో !పోటీ చేసిన స్థానాలు ! పురుష అభ్యర్థులు !మహిళా అభ్యర్థులు |- | style="text-align:center; background:{{party color|Aam Aadmi Party}};color:white" ! |'''1.''' || [[ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ]] | [[File:Aam Aadmi Party logo (English).svg|50px]] | [[File:AAP Symbol.png|50px]] | అమిత్ పాలేకర్<ref name="గోవా ఆప్ 'సీఎం' అభ్యర్థిగా అమిత్ పాలేకర్">{{cite news |last1=Zee News Telugu |title=గోవా ఆప్ 'సీఎం' అభ్యర్థిగా అమిత్ పాలేకర్|url=https://zeenews.india.com/telugu/india/goa-assembly-elections-2022-amit-palekar-is-aaps-cm-candidate-53710|accessdate=28 February 2022|date=19 January 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220228151759/https://zeenews.india.com/telugu/india/goa-assembly-elections-2022-amit-palekar-is-aaps-cm-candidate-53710 |archivedate=28 February 2022 |language=te}}</ref> | |39<ref name="Full list of AAP candidates and their constituencies">{{cite news |last1=The Financial Express |title=Full list of AAP candidates and their constituencies |url=https://www.financialexpress.com/india-news/goa-assembly-election-2022-full-list-of-aap-candidates-and-their-constituencies/2405089/ |accessdate=28 February 2022 |date=10 February 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220228144857/https://www.financialexpress.com/india-news/goa-assembly-election-2022-full-list-of-aap-candidates-and-their-constituencies/2405089/ |archivedate=28 February 2022 |language=en}}</ref> |36 |3 |} ===తృణమూల్ కాంగ్రెస్=== {| class="wikitable" width="50%" |- ! సంఖ్య ! పార్టీ<ref>{{Cite web|date=2021-12-06|title=TMC,MGPtocontestGoapollsinalliance|url=https://indianexpress.com/article/cities/goa/mgp-announces-alliance-with-tmc-ahead-of-goa-assembly-polls-7659083/|access-date=2021-12-08|website=The Indian Express|language=en}}</ref> !జెండా ! గుర్తు !నాయకుడు !ఫోటో !పోటీ చేసిన స్థానాలు<ref>{{Cite web|last=|first=|date=2022-02-13|title=Goa Election 2022 underway; things to know about multi-cornered contest|url=https://www.news9live.com/india/goa-election-2022-campaign-for-february-14-election-ends-153246|access-date=2022-02-14|website=NEWS9LIVE|language=en|archive-date=2022-02-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20220214083506/https://www.news9live.com/india/goa-election-2022-campaign-for-february-14-election-ends-153246|url-status=dead}}</ref> ! పురుష అభ్యర్థులు !మహిళా అభ్యర్థులు |- |! style="text-align:center; background:{{party color|All India Trinamool Congress}};color:white"|'''1.''' |[[తృణమూల్ కాంగ్రెస్]] | [[File:All India Trinamool Congress flag (2).svg|50px]] | [[File:All India Trinamool Congress symbol 2021.svg|50x50px]] | [[మహువా మోయిత్రా]] | |26 |22 |4 |- |! style="text-align:center; background:{{party color|Maharashtrawadi Gomantak Party}};color:white"|'''2.''' |[[మహారాష్ట్రవాది గోమాంతక్ పార్టీ|మహారాష్ట్రవాది గోమంతక్ పార్టీ]] |[[File:No image available.svg|50x50px]] |[[File:Indian Election Symbol Lion.svg|50px]] |సుదిన్ ధవలికర్ | |13 |13 |0 |} ===నేషనలిస్ట్ కాంగ్రెస్ పార్టీ === {| class="wikitable" width="50%" |- ! సంఖ్య ! పార్టీ !జెండా ! గుర్తు !నాయకుడు !ఫోటో !పోటీ చేసిన స్థానాలు ! పురుష అభ్యర్థులు !మహిళా అభ్యర్థులు |- |! style="text-align:center; background:{{party color|Nationalist Congress Party}};color:white"|'''1.''' | [[నేషనలిస్ట్ కాంగ్రెస్ పార్టీ]] | [[File:NCP-flag.svg|50px]] | [[File:Nationalist Congress Party Election Symbol.png|50px]] |జోస్ ఫిలిప్ డిసౌజా | [[File:Circle-icons-profile.svg|50x50px]] |13<ref>{{Cite web|last=|first=|date=2022-02-11|title=NCP eyes post-poll role in Goa if it improves tally of 1 notched up in 2017|url=https://www.nationalheraldindia.com/politics/ncp-eyes-post-poll-role-in-goa-if-it-improves-tally-of-1-notched-up-in-2017|access-date=2022-02-14|website=National Herald|language=en}}</ref> |13 |0 |- | style="text-align:center; background:{{party color|Shiv Sena}};color:white" ! |'''2.''' | [[శివసేన]] | [[File:Logo of Shiv Sena.svg|50x50px|ఎడమ|frameless]] | [[File:Indian_Election_Symbol_Bow_And_Arrow.svg|50x50px]] | జితేష్ కామత్ |[[File:Circle-icons-profile.svg|50x50px]] |10<ref>{{Cite web|title=Goa polls: Shiv Sena hopes to make inroads in coastal state with 'sons of soil' agenda|url=https://www.newindianexpress.com/nation/2022/feb/10/goa-polls-shiv-sena-hopes-to-make-inroads-in-coastal-state-with-sons-of-soil-agenda-2417791.html|access-date=2022-02-14|website=The New Indian Express}}</ref> |8 |2 |} === ఇతరులు === {| class="wikitable" width="50%" |+ఇతరులు !వ.సంఖ్య !పార్టీ !జెండా !గుర్తు !లీడరు !చిత్తరువు !పోటీచ్సిన స్థానాలు !పురుష అభ్యర్థులు !మహిళా అభ్యర్థులు |- | style="text-align:center; background:#E3C773;color:white" |'''1.''' |[[రివల్యూషనరీ గోవా పార్టీ|రివల్యూషనరీ గోన్స్ పార్టీ]] |[[దస్త్రం:No_image_available.svg|50x50px]] |[[దస్త్రం:No_image_available.svg|50x50px]] |మనోజ్ పరబ్ |[[దస్త్రం:Circle-icons-profile.svg|50x50px]] |38<ref>{{Cite web|title=Finally, EC recognises RG as political party|url=https://www.thegoan.net/goa-news/%EF%BB%BFfinally-ec-recognises-rg-as-political-party/78650.html|access-date=2022-01-23|website=The Goan EveryDay|language=en}}</ref> |36 |2 |- | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''2.''' |గోయెంచో స్వాభిమాన్ పార్టీ |[[దస్త్రం:No_image_available.svg|50x50px]] |[[దస్త్రం:No_image_available.svg|50x50px]] |స్వప్నేష్ షేర్లేకర్ |[[దస్త్రం:Circle-icons-profile.svg|50x50px]] |4<ref>{{Cite web|last=|first=|date=2022-01-26|title=Goa polls: Goencho Swabhiman Party to contest 4 seats {{!}} Goa News - Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/goa/goencho-swabhiman-party-to-contest-4-seats/articleshow/89125263.cms|access-date=2022-01-27|website=The Times of India|language=en}}</ref> |3 |1 |} == అభ్యర్థులు == ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ సీఎం అభ్యర్థి అమిత్ పాలేకర్ [[శాంతా క్రజ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|శాంతా క్రజ్]] నుంచి పోటీ చేశారు. మాజీ సీఎం, ఏఐటీసీ నేత చర్చిల్ అలెమావో [[బెనౌలిమ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|బెనౌలిమ్]] నుంచి పోటీ చేశారు. బీజేపీ సీఎం అభ్యర్థి, ప్రస్తుత సీఎం [[ప్రమోద్ సావంత్]] [[సాంక్విలిమ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|సాంక్విలిమ్]] నుంచి పోటీ చేశారు. మాజీ సీఎం, ఐఎన్‌సీ నేత [[దిగంబర్ కామత్]] మార్గోవ్ నుంచి పోటీ చేశారు. బీజేపీ టికెట్ నిరాకరించడంతో మాజీ సీఎం [[లక్ష్మీకాంత్ పర్సేకర్]] [[స్వతంత్ర రాజకీయ నాయకులు|స్వతంత్ర అభ్యర్థిగా]] మండ్రెమ్ నుంచి పోటీ చేశారు.<ref>{{Cite web|date=2022-01-23|title=Denied ticket, Goa ex-CM Laxmikant Parsekar quits BJP, says will contest as Independent|url=https://indianexpress.com/elections/former-goa-cm-laxmikant-parsekar-quits-bjp-7737176/|access-date=2022-02-08|website=The Indian Express|language=en}}</ref> {| class="wikitable sortable mw-collapsible" style="line-height:20px;text-align:center;" ! colspan="2" |నియోజకవర్గం | colspan="3" bgcolor="{{party color|National Democratic Alliance}}" |[[జాతీయ ప్రజాస్వామ్య కూటమి|<span style="color:white;">'''NDA'''</span>]] | colspan="3" bgcolor="{{party color|United Progressive Alliance}}" |[[యునైటెడ్ ప్రోగ్రెసివ్ అలయెన్స్|<span style="color:white;">'''UPA'''</span>]] | colspan="3" bgcolor="{{party color|Aam Aadmi Party}}" |[[ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ|<span style="color:white;">'''AAP'''</span>]] | colspan="3" bgcolor="{{party color|All India Trinamool Congress}}" |[[ తృణమూల్ కాంగ్రెస్|<span style="color:white;">'''AITC+'''</span>]] |- !వ.సంఖ్య !పేరు ! colspan="2" |పార్టీ !అభ్యర్థి<ref>{{Cite web|title=Goa Election 2022: Full list of BJP candidates and their constituencies|url=https://www.financialexpress.com/india-news/goa-election-2022-full-list-of-bjp-candidates-and-their-constituencies/2411542/|access-date=2022-01-22|website=The Financial Express|language=en}}</ref> ! colspan="2" |పార్టీ !అభ్యర్థి<ref>{{Cite web|title=Goa Election 2022: Full list of Congress-Goa Forward Party (GFP) candidates|url=https://www.financialexpress.com/india-news/goa-election-2022-full-list-of-congress-goa-forward-party-gfp-candidates/2405757/|access-date=2022-01-22|website=The Financial Express|language=en}}</ref> ! colspan="2" |పార్టీ !అభ్యర్థి<ref>{{Cite web|last=|first=|title=Goa Election 2022 AAP Releases List of Candidates Check Names Announced so Far|url=https://www.india.com/news/india/goa-election-2022-complete-list-of-aap-candidates-goa-constituencies-full-list-5198318/|url-status=live|access-date=2022-01-22|website=www.india.com|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220121135831/https://www.india.com/news/india/goa-election-2022-complete-list-of-aap-candidates-goa-constituencies-full-list-5198318/ |archive-date=2022-01-21 }}</ref><ref name="AAP Goa list">{{cite news |title=Goa Assembly Election 2022: Full list of AAP candidates and their constituencies |url=https://www.financialexpress.com/india-news/goa-assembly-election-2022-full-list-of-aap-candidates-and-their-constituencies/2405089/ |access-date=28 January 2022 |work=The Financial Express |language=en}}</ref> ! colspan="2" |పార్టీ !అభ్యర్థి |- | colspan="14" align="center" bgcolor="grey" | <span style="color:white;">'''[[ఉత్తర గోవా జిల్లా|నార్త్ గోవా జిల్లా]]'''</span> |- !1 |[[మాండ్రేమ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|మాండ్రేమ్]] | bgcolor="{{party color|National Democratic Alliance}}" | |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బిజెపి]] |దయానంద్ సోప్తే | bgcolor="{{party color|Goa Forward Party}}"| |[[గోవా ఫార్వర్డ్ పార్టీ|GFP]] |దీపక్ కలంగుట్కర్ | bgcolor="{{party color|Aam Aadmi Party}}" | |[[ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ|AAP]] |అడ్వ్ ప్రసాద్ షాహపుర్కర్ |bgcolor="{{party color|Maharashtrawadi Gomantak Party}}"| |[[మహారాష్ట్రవాది గోమాంతక్ పార్టీ|MGP]] |'''జిత్ అరోల్కర్''' |- !2 |[[పెర్నెం శాసనసభ నియోజకవర్గం|పెర్నెం]] (ఎస్.సి) | bgcolor="{{party color|National Democratic Alliance}}" | |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బిజెపి]] |ప్రవీణ్ అర్లేకర్ | bgcolor="{{party color|Indian National Congress}}" | |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|INC]] |జితేంద్ర గాంకర్ | bgcolor="{{party color|Aam Aadmi Party}}" | |[[ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ|AAP]] |పుండలిక్ ధర్గల్కర్ |bgcolor="{{party color|Maharashtrawadi Gomantak Party}}"| |[[మహారాష్ట్రవాది గోమాంతక్ పార్టీ|MGP]] |రంజన్ కోర్గాంకర్ |- !3 |[[బిచోలిమ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|బిచోలిమ్]] | bgcolor="{{party color|National Democratic Alliance}}" | |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బిజెపి]] | రాజేష్ పట్నేకర్ | bgcolor="{{party color|Indian National Congress}}" | |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|INC]] |మేఘశ్యామ్ రౌత్ | colspan="3" style="background-color:#E9E9E9"|{{Efn|AAP [[బిచోలిమ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|బిచోలిమ్]]<ref name=": 02"/>}} |bgcolor="{{party color|Maharashtrawadi Gomantak Party}}"| |[[మహారాష్ట్రవాది గోమాంతక్ పార్టీ|MGP]] |నరేష్ సవాల్ |- !4 |[[టివిమ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|టివిమ్]] | bgcolor="{{party color|National Democratic Alliance}}" | |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బిజెపి]] |నీల్కాంత్ హలార్ంకర్ | bgcolor="{{party color|Indian National Congress}}" | |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|INC]] |అమన్ లోటిల్కర్ | bgcolor="{{party color|Aam Aadmi Party}}" | |[[ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ|AAP]] |ఉదయ్ సల్కర్ |bgcolor="{{party color|All India Trinamool Congress}}" | |[[తృణమూల్ కాంగ్రెస్|AITC]] |కవితా కండోల్కర్ |- !5 |[[మపుసా శాసనసభ నియోజకవర్గం|మపుసా]] | bgcolor="{{party color|National Democratic Alliance}}" | |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బిజెపి]] |'''జాషువా డిసౌజా''' | bgcolor="{{party color|Indian National Congress}}" | |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|INC]] |సుధీర్ కండోల్కర్ | bgcolor="{{party color|Aam Aadmi Party}}" | |[[ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ|AAP]] |రాహుల్ మాంబ్రే |bgcolor="{{party color|All India Trinamool Congress}}" | |[[తృణమూల్ కాంగ్రెస్|AITC]] |తారక్ ఎం అరోల్కర్ |- !6 |[[సియోలిమ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|సియోలిమ్]] | bgcolor="{{party color|National Democratic Alliance}}" | |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బిజెపి]] |దయానంద్ మాండ్రేకర్ | bgcolor="{{party color|Indian National Congress}}"| |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|INC]] |దెలీలా లోబో | bgcolor="{{party color|Aam Aadmi Party}}" | |[[ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ|AAP]] |విష్ణు నాయక్ |bgcolor="{{party color|All India Trinamool Congress}}" | |[[తృణమూల్ కాంగ్రెస్|AITC]] |లియో F.P డయాస్ |- !7 |[[సాలిగావ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|సాలిగావ్]] | bgcolor="{{party color|National Democratic Alliance}}" | |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బిజెపి]] |జయేష్ సల్గాంకర్ | bgcolor="{{party color|Indian National Congress}}" | |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|INC]] |'''కేదార్ నాయక్''' | bgcolor="{{party color|Aam Aadmi Party}}" | |[[ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ|AAP]] |మారియో కార్డెరో |bgcolor="{{party color|All India Trinamool Congress}}" | |[[తృణమూల్ కాంగ్రెస్|AITC]] |భోలానాథ్ ఘడి సకల్కర్ |- !8 |[[కలంగుటే శాసనసభ నియోజకవర్గం|కలంగుటే]] | bgcolor="{{party color|National Democratic Alliance}}" | |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బిజెపి]] | జోసెఫ్ సెక్వేరా | bgcolor="{{party color|Indian National Congress}}" | |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|INC]] |మైఖేల్ లోబో | bgcolor="{{party color|Aam Aadmi Party}}" | |[[ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ|AAP]] |సుధేష్ మయేకర్ |bgcolor="{{party color|All India Trinamool Congress}}" | |[[తృణమూల్ కాంగ్రెస్|AITC]] |ఆంథోనీ మెనెజెస్ |- !9 |[[పోర్వోరిమ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|పోర్వోరిమ్]] | bgcolor="{{party color|National Democratic Alliance}}" | |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బిజెపి]] |రోహన్ ఖౌంటే | bgcolor="{{party color|Indian National Congress}}" | |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|INC]] |వికాస్ ప్రభుదేసాయి | bgcolor="{{party color|Aam Aadmi Party}}" | |[[ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ|AAP]] |రితేష్ చోడంకర్ |bgcolor="{{party color|All India Trinamool Congress}}" | |[[తృణమూల్ కాంగ్రెస్|AITC]] |సందీప్ వజార్కర్ |- !10 |[[ఆల్డోనా శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఆల్డోనా]] | bgcolor="{{party color|National Democratic Alliance}}" | |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బిజెపి]] |గ్లెన్ టిక్లో | bgcolor="{{party color|Indian National Congress}}" | |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|INC]] |కార్లోస్ అల్వారెస్ ఫెరీరా | bgcolor="{{party color|Aam Aadmi Party}}" | |[[ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ|AAP]] |మహేష్ సటేల్కర్ |bgcolor="{{party color|All India Trinamool Congress}}" | |[[తృణమూల్ కాంగ్రెస్|AITC]] |కిరణ్ కండోల్కర్ |- !11 |[[పనాజీ శాసనసభ నియోజకవర్గం|పనాజి]] | bgcolor="{{party color|National Democratic Alliance}}" | |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బిజెపి]] |అటానాసియో మోన్సెరేట్ | bgcolor="{{party color|Indian National Congress}}" | |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|INC]] |ఎల్విస్ గోమ్స్ | bgcolor="{{party color|Aam Aadmi Party}}" | |[[ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ|AAP]] |వాల్మీకి నాయక్ | colspan="3" style="background-color:#E9E9E9"| |- !12 |[[తలైగావ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|తలైగావ్]] | bgcolor="{{party color|National Democratic Alliance}}" | |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బిజెపి]] |జెన్నిఫర్ మోన్సెరేట్ | bgcolor="{{party color|Indian National Congress}}" | |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|INC]] |టోనీ రోడ్రిగ్స్ | bgcolor="{{party color|Aam Aadmi Party}}" | |[[ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ|AAP]] |సెసిల్ రోడ్రిగ్స్ | bgcolor="{{party color|[[Maharashtrawadi Gomantak Party|MGP]]}}" | |[[మహారాష్ట్రవాది గోమాంతక్ పార్టీ|MGP]] | సుభాంగి సావంత్ |- !13 |[[శాంతా క్రజ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|శాంతా క్రజ్]] | bgcolor="{{party color|National Democratic Alliance}}" | |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బిజెపి]] | ఆంటోనియో ఫెర్నాండెజ్ | bgcolor="{{party color|Indian National Congress}}" | |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|INC]] |రోడోల్ఫో ఫెర్నాండెజ్ | bgcolor="{{party color|Aam Aadmi Party}}" | |[[ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ|AAP]] |అమిత్ పాలేకర్ |bgcolor="{{party color|All India Trinamool Congress}}" | |[[తృణమూల్ కాంగ్రెస్|AITC]] |విక్టర్ గోన్సాల్వేస్ |- !14 |[[సెయింట్ ఆండ్రీ శాసనసభ నియోజకవర్గం|సెయింట్. ఆండ్రీ]] | bgcolor="{{party color|National Democratic Alliance}}" | |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బిజెపి]] |ఫ్రాన్సిస్కో సిల్వేరా | bgcolor="{{party color|Indian National Congress}}" | |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|INC]] |ఆంథోనీ ఎల్.ఫెర్నాండెజ్ | bgcolor="{{party color|Aam Aadmi Party}}" | |[[ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ|AAP]] |రామ్రావ్ వాఘ్ |bgcolor="{{party color|All India Trinamool Congress}}" | |[[తృణమూల్ కాంగ్రెస్|AITC]] |జగదీష్ భోబే |- !15 |[[కుంబర్జువా శాసనసభ నియోజకవర్గం|కుంబర్జువా]] | bgcolor="{{party color|National Democratic Alliance}}" | |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బిజెపి]] | జనిత మద్కైకర్ | bgcolor="{{party color|Indian National Congress}}" | |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|INC]] |'''రాజేష్ ఫల్దేసాయి''' | bgcolor="{{party color|Aam Aadmi Party}}" | |[[ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ|AAP]] |గోరఖ్‌నాథ్ కెర్కర్ |bgcolor="{{party color|All India Trinamool Congress}}" | |[[తృణమూల్ కాంగ్రెస్|AITC]] |సామిల్ వోల్వైకర్ |- !16 |[[మేమ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|మేమ్]] | bgcolor="{{party color|National Democratic Alliance}}" | |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బిజెపి]] |ప్రేమేంద్ర షెట్ | bgcolor="{{party color|Goa Forward Party}}"| |[[గోవా ఫార్వర్డ్ పార్టీ|GFP]] |సంతోష్ సావంత్ | bgcolor="{{party color|Aam Aadmi Party}}" | |[[ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ|AAP]] |రాజేష్ కలంగుట్కర్ |bgcolor="{{party color|Maharashtrawadi Gomantak Party}}"| |[[మహారాష్ట్రవాది గోమాంతక్ పార్టీ|MGP]] |ప్రవీణ్ జాంటీ |- !17 |[[సాంక్విలిమ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|సాంక్వెలిమ్]] | bgcolor="{{party color|National Democratic Alliance}}" | |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బిజెపి]] | '''[[ప్రమోద్ సావంత్]]''' | bgcolor="{{party color|Indian National Congress}}" | |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|INC]] |ధరమేష్ సగ్లానీ | bgcolor="{{party color|Aam Aadmi Party}}" | |[[ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ|AAP]] | మనోజ్ గాంధీ అమోంకర్ |bgcolor="{{party color|Maharashtrawadi Gomantak Party}}"| |[[మహారాష్ట్రవాది గోమాంతక్ పార్టీ|MGP]] | మహదేవ్ ఖండేకర్ |- !18 |[[పోరియం శాసనసభ నియోజకవర్గం|పోరియం]] | bgcolor="{{party color|National Democratic Alliance}}" | |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బిజెపి]] |దేవియా విశ్వజిత్ రాణే | bgcolor="{{party color|Indian National Congress}}" | |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|INC]] |రంజిత్ రాణే | bgcolor="{{party color|Aam Aadmi Party}}" | |[[ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ|AAP]] |విశ్వజిత్ కె రాణే |bgcolor="{{party color|All India Trinamool Congress}}" | |[[తృణమూల్ కాంగ్రెస్|AITC]] |గణపత్ గాంకర్ |- !19 |[[వాల్పోయి శాసనసభ నియోజకవర్గం|వాల్పోయి]] | bgcolor="{{party color|National Democratic Alliance}}" | |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బిజెపి]] |''విశ్వజిత్ ప్రతాప్‌సింగ్ రాణే.'' | bgcolor="{{party color|Indian National Congress}}" | |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|INC]] |మనీషా ఉస్గాంకర్ | bgcolor="{{party color|Aam Aadmi Party}}" | |[[ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ|AAP]] |సత్యవిజయ్ నాయక్ |bgcolor="{{party color|Maharashtrawadi Gomantak Party}}"| |[[మహారాష్ట్రవాది గోమాంతక్ పార్టీ|MGP]] |విశ్వేష్ ప్రభు |- !20 |[[ప్రియోల్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|ప్రియోల్]] | bgcolor="{{party color|National Democratic Alliance}}" | |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బిజెపి]] |'''గోవింద్ గౌడ్''' | bgcolor="{{party color|Indian National Congress}}" | |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|INC]] |దినేష్ జల్మీ | bgcolor="{{party color|Aam Aadmi Party}}" | |[[ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ|AAP]] |నోను నాయక్ | bgcolor="{{party color|Maharashtrawadi Gomantak Party}}" | |[[మహారాష్ట్రవాది గోమాంతక్ పార్టీ|MGP]] |దీపక్ ధవలికర్ |- !21 |[[పోండా శాసనసభ నియోజకవర్గం|పొండా]] | bgcolor="{{party color|National Democratic Alliance}}" | |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బిజెపి]] |'''రవి నాయక్''' | bgcolor="{{party color|Indian National Congress}}" | |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|INC]] |రాజేష్ వెరెంకర్ | bgcolor="{{party color|Aam Aadmi Party}}" | |[[ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ|AAP]] |సురెల్ టిల్వ్ | bgcolor="{{party color|[[Maharashtrawadi Gomantak Party|MGP]]}}" | |[[మహారాష్ట్రవాది గోమాంతక్ పార్టీ|MGP]] |కేతన్ భటికర్ |- !22 |[[సిరోడా శాసనసభ నియోజకవర్గం|సిరోడా]] | bgcolor="{{party color|National Democratic Alliance}}" | |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బిజెపి]] |'''సుభాష్ శిరోద్కర్''' | bgcolor="{{party color|Indian National Congress}}" | |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|INC]] | తుకారాం బోర్కర్ | bgcolor="{{party color|Aam Aadmi Party}}" | |[[ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ|AAP]] |మహదేవ్ నాయక్ | bgcolor="{{party color|[[Maharashtrawadi Gomantak Party|MGP]]}}" | |[[మహారాష్ట్రవాది గోమాంతక్ పార్టీ|MGP]] |సంకేత్ మ్యూల్ |- !23 |[[మార్కైమ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|మార్కైమ్]] | bgcolor="{{party color|National Democratic Alliance}}" | |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బిజెపి]] |సుధేష్ భింగి | bgcolor="{{party color|Indian National Congress}}" | |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|INC]] |లావూ మామ్లెదార్ | bgcolor="{{party color|Aam Aadmi Party}}" | |[[ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ|AAP]] |గురుదాస్ యేసు నాయక్ | bgcolor="{{party color|[[Maharashtrawadi Gomantak Party|MGP]]}}" | |[[మహారాష్ట్రవాది గోమాంతక్ పార్టీ|MGP]] |'''సుదిన్ ధవలికర్'''' |- | colspan="14" align="center" bgcolor="grey" | <span style="color:white;">'''[[దక్షిణ గోవా జిల్లా|సౌత్ గోవా జిల్లా]]'''</span> |- !24 |[[మోర్ముగావ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|మోర్ముగావ్]] | bgcolor="{{party color|National Democratic Alliance}}" | |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బిజెపి]] |మిలింద్ నాయక్ | bgcolor="{{party color|Indian National Congress}}" | |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|INC]] |సంకల్ప్ అమోంకర్ | bgcolor="{{party color|Aam Aadmi Party}}" | |[[ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ|AAP]] |పర్శురామ్ సోనుర్లేకర్ |bgcolor="{{party color|All India Trinamool Congress}}" | |[[తృణమూల్ కాంగ్రెస్|AITC]] |జయేష్ షెట్‌గాంకర్ |- !25 |[[వాస్కో డ గామా శాసనసభ నియోజకవర్గం|వాస్కో డ గామా]] | bgcolor="{{party color|National Democratic Alliance}}" | |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బిజెపి]] |'''కృష్ణ వి సల్కర్''' | bgcolor="{{party color|Indian National Congress}}" | |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|INC]] |కార్లోస్ అల్మెయిడా | bgcolor="{{party color|Aam Aadmi Party}}" | |[[ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ|AAP]] |అడ్వి సునీల్ లోరన్ |bgcolor="{{party color|All India Trinamool Congress}}" | |[[తృణమూల్ కాంగ్రెస్|AITC]] |సైఫుల్లా ఖాన్ |- !26 |[[దబోలిమ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|దబోలిమ్]] | bgcolor="{{party color|National Democratic Alliance}}" | |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బిజెపి]] |'''మౌవిన్ గోడిన్హో''' | bgcolor="{{party color|Indian National Congress}}" | |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|INC]] |[[విరియాటో ఫెర్నాండెజ్]] | bgcolor="{{party color|Aam Aadmi Party}}" | |[[ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ|AAP]] |ప్రేమానంద్ నానోస్కర్ |bgcolor="{{party color|All India Trinamool Congress}}" | |[[తృణమూల్ కాంగ్రెస్|AITC]] |మహేష్ భండారి |- !27 |[[కోర్టాలిమ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|కోర్టాలిమ్]] | bgcolor="{{party color|National Democratic Alliance}}" | |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బిజెపి]] | నారాయణ్ నాయక్ | bgcolor="{{party color|Indian National Congress}}" | |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|INC]] |ఒలెన్సియో సిమోస్ | bgcolor="{{party color|Aam Aadmi Party}}" | |[[ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ|AAP]] |అలీనా సల్దాన్హా | bgcolor="{{party color|All India Trinamool Congress}}" | |[[తృణమూల్ కాంగ్రెస్|AITC]] |గిల్బెర్టో మరియానో ​​రోడ్రిగ్స్ |- !28 |[[నువెం శాసనసభ నియోజకవర్గం|నువెం]] | bgcolor="{{party color|National Democratic Alliance}}" | |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బిజెపి]] |దత్తా విష్ణు బోర్కర్ | bgcolor="{{party color|Indian National Congress}}" | |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|INC]] | అలీక్సో సెక్వేరా | bgcolor="{{party color|Aam Aadmi Party}}" | |[[ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ|AAP]] |మరియానో ​​గోడిన్హో |bgcolor="{{party color|All India Trinamool Congress}}" | |[[తృణమూల్ కాంగ్రెస్|AITC]] |జోస్.ఆర్.కాబ్రల్ |- !29 |[[కర్టోరిమ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|కర్టోరిమ్]] | bgcolor="{{party color|National Democratic Alliance}}" | |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బిజెపి]] | ఆంథోనీ బార్బోసా | bgcolor="{{party color|Indian National Congress}}" | |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|INC]] |మోరెనో రెబెల్లో | bgcolor="{{party color|Aam Aadmi Party}}" | |[[ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ|AAP]] |డొమ్నిక్ గాంకర్ |bgcolor="{{party color|All India Trinamool Congress}}" | |[[తృణమూల్ కాంగ్రెస్|AITC]] |ఆంథోనీ అల్బెర్టో పీక్సిటో |- !30 |[[ఫటోర్డా శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఫటోర్డా]] | bgcolor="{{party color|National Democratic Alliance}}" | |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బిజెపి]] |దామోదర్ నాయక్ | bgcolor="{{party color|Goa Forward Party}}"| |[[గోవా ఫార్వర్డ్ పార్టీ|GFP]] |విజయ్ సర్దేశాయి | bgcolor="{{party color|Aam Aadmi Party}}" | |[[ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ|AAP]] |సందేష్ టెలికర్ |bgcolor="{{party color|All India Trinamool Congress}}" | |[[తృణమూల్ కాంగ్రెస్|AITC]] |సియోలా అవిలియా వాస్ |- !31 |[[మార్గోవ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|మార్గవ్]] | bgcolor="{{party color|National Democratic Alliance}}" | |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బిజెపి]] |మనోహర్ అజ్‌గాంకర్ | bgcolor="{{party color|Indian National Congress}}" | |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|INC]] |'''[[దిగంబర్ కామత్]]''' | bgcolor="{{party color|Aam Aadmi Party}}" | |[[ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ|AAP]] | లింకన్ వాజ్ | bgcolor="{{party color|All India Trinamool Congress}}" | |[[తృణమూల్ కాంగ్రెస్|AITC]] |మహేష్ అమోంకర్ |- !32 |[[బెనౌలిమ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|బెనౌలిమ్]] | bgcolor="{{party color|National Democratic Alliance}}" | |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బిజెపి]] |దామోదర్ బందోద్కర్ | bgcolor="{{party color|Indian National Congress}}" | |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|INC]] | ఆంథోనీ డయాస్ | bgcolor="{{party color|Aam Aadmi Party}}" | |[[ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ|AAP]] |వెన్జీ వీగాస్ |bgcolor="{{party color|All India Trinamool Congress}}" | |[[తృణమూల్ కాంగ్రెస్|AITC]] |చర్చిల్ అలెమావో |- !33 |[[నవేలిమ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|నవేలిమ్]] | bgcolor="{{party color|National Democratic Alliance}}" | |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బిజెపి]] |ఉల్లాస్ యశ్వంత్ తుయెంకర్ | bgcolor="{{party color|Indian National Congress}}" | |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|INC]] |అవెర్టానో ఫుర్టాడో | bgcolor="{{party color|Aam Aadmi Party}}" | |[[ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ|AAP]] |ప్రతిమ కౌటిన్హో |bgcolor="{{party color|All India Trinamool Congress}}" | |[[తృణమూల్ కాంగ్రెస్|AITC]] |వలంక అలెమావో |- !34 |[[కుంకోలిమ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|కంకోలిమ్]] | bgcolor="{{party color|National Democratic Alliance}}" | |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బిజెపి]] |క్లాఫాసియో డయాస్ | bgcolor="{{party color|Indian National Congress}}" | |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|INC]] |'''యూరి అలెమావో''' | bgcolor="{{party color|Aam Aadmi Party}}" | |[[ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ|AAP]] |ప్రశాంత్ నాయక్ |bgcolor="{{party color|All India Trinamool Congress}}" | |[[తృణమూల్ కాంగ్రెస్|AITC]] |జోర్సన్ ఫెర్నాండెజ్ |- !35 |[[వెలిమ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|వెలిమ్]] | bgcolor="{{party color|National Democratic Alliance}}" | |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బిజెపి]] |సావియో రోడ్రిగ్స్ | bgcolor="{{party color|Indian National Congress}}" | |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|INC]] | సావియో డిసిల్వా | bgcolor="{{party color|Aam Aadmi Party}}" | |[[ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ|AAP]] |క్రూజ్ సిల్వా |bgcolor="{{party color|All India Trinamool Congress}}" | |[[తృణమూల్ కాంగ్రెస్|AITC]] |బెంజమిన్ సిల్వా |- !36 |[[క్యూపెమ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|క్యూపెమ్]] | bgcolor="{{party color|National Democratic Alliance}}" | |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బిజెపి]] |చంద్రకాంత్ కవ్లేకర్ | bgcolor="{{party color|Indian National Congress}}" | |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|INC]] |ఆల్టోన్ డికోస్టా | bgcolor="{{party color|Aam Aadmi Party}}" | |[[ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ|AAP]] | రాల్ పెరీరా |bgcolor="{{party color|All India Trinamool Congress}}" | |[[తృణమూల్ కాంగ్రెస్|AITC]] |కాంత గౌడ్ |- !37 |[[కర్చోరెమ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|కర్చోరెమ్]] | bgcolor="{{party color|National Democratic Alliance}}" | |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బిజెపి]] |నీలేష్ కాబ్రాల్ | bgcolor="{{party color|Indian National Congress}}" | |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|INC]] | అమిత్ పాట్కర్ | bgcolor="{{party color|Aam Aadmi Party}}" | |[[ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ|AAP]] | గాబ్రియేల్ ఫెర్నాండెజ్ |bgcolor="{{party color|Maharashtrawadi Gomantak Party}}"| |[[మహారాష్ట్రవాది గోమాంతక్ పార్టీ|MGP]] | ఆనంద్ ప్రభుదేసాయి |- !38 |[[సాన్‌వోర్డెమ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|సాన్‌వోర్డెమ్]] | bgcolor="{{party color|National Democratic Alliance}}" | |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బిజెపి]] |గణేష్ గాంకర్ | bgcolor="{{party color|Indian National Congress}}" | |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|INC]] |ఖేమ్లో సావంత్ | bgcolor="{{party color|Aam Aadmi Party}}" | |[[ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ|AAP]] |అనిల్ గాంకర్ |bgcolor="{{party color|Maharashtrawadi Gomantak Party}}"| |[[మహారాష్ట్రవాది గోమాంతక్ పార్టీ|MGP]] |బాలాజీ గౌన్స్ |- !39 |[[సంగూమ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|సంగుయం]] | bgcolor="{{party color|National Democratic Alliance}}" | |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బిజెపి]] |సుభాష్ ఫాల్ దేశాయ్ | bgcolor="{{party color|Indian National Congress}}" | |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|INC]] |ప్రసాద్ గాంకర్ | bgcolor="{{party color|Aam Aadmi Party}}" | |[[ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ|AAP]] | అభిజీత్ దేశాయ్ |bgcolor="{{party color|All India Trinamool Congress}}" | |[[తృణమూల్ కాంగ్రెస్|AITC]] |రాఖీ ప్రభుదేసాయి నాయక్ |- !40 |[[కెనకోనా శాసనసభ నియోజకవర్గం|కెనకోనా]] | bgcolor="{{party color|National Democratic Alliance}}" | |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బిజెపి]] |[[రమేష్ తవాడ్కర్]] | bgcolor="{{party color|Indian National Congress}}"| |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|INC]] |జనార్దన్ భండారి | bgcolor="{{party color|Aam Aadmi Party}}" | |[[ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ|AAP]] |అనూప్ కుడ్తార్కర్ |bgcolor="{{party color|All India Trinamool Congress}}" | |[[తృణమూల్ కాంగ్రెస్|AITC]] |మహదేవ్ దేశాయ్ |} గమనికలు{{Notelist}} == ప్రచారం == === భారతీయ జనతా పార్టీ === అసెంబ్లీ ఎన్నికల కోసం తమ మేనిఫెస్టోను సిద్ధం చేసేందుకు రాష్ట్రవ్యాప్తంగా 'సంకల్ప్ పేటీ' అనే సూచనలను సేకరించేందుకు బీజేపీ ఉద్యమాన్ని ప్రారంభించింది. డిసెంబర్ 21న జెండా ఊపి ప్రారంభించిన సంకల్ప్ పేటీ 2022 జనవరి 5 వరకు రాష్ట్రవ్యాప్తంగా పర్యటించింది.<ref>{{Cite web|last=|first=|last2=|last3=|first3=|title=For 2022 polls, BJP to kick off 'sankalp peti' from December 21 {{!}} Goa News - Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/goa/for-2022-polls-bjp-to-kick-off-sankalp-peti-from-dec-21/articleshow/88328081.cms|access-date=2022-02-14|website=The Times of India|language=en}}</ref> === భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ === కాంగ్రెస్ తన మేనిఫెస్టోను 2002 ఫిబ్రవరి 4న విడుదల చేసింది.<ref>{{Cite web|title=Congress releases election manifesto for Goa assembly polls|url=https://newsonair.gov.in/Main-News-Details.aspx?title=Congress-releases-election-manifesto-for-Goa-assembly-polls&id=434873|access-date=2022-02-12|website=newsonair.gov.in}}</ref> ఇచ్చిన కొన్ని కీలక వాగ్దానాలు * రాష్ట్రంలోని ప్రతి పేద కుటుంబానికి రూ. 72 వేల వార్షిక ఆదాయ బదిలీకి హామీ ఇచ్చే NYAY పథకాన్ని ప్రారంభించడం.<ref>{{Cite web|date=2022-02-04|title=Rahul Gandhi's 'Nyay' scheme promises ₹6,000 monthly for every poor Goan|url=https://www.hindustantimes.com/elections/goa-assembly-election/goa-polls-rahul-gandhi-launches-congress-manifesto-vows-to-implement-nyay-101643981289540.html|access-date=2022-02-12|website=Hindustan Times|language=en}}</ref> * పెట్రోల్, డీజిల్ ధరలను లీటరుకు 80 రూపాయలకు పరిమితం చేయండి * ప్రభుత్వ ఉద్యోగాల్లో మహిళలకు 30 శాతం రిజర్వేషన్లు * స్థిరమైన మార్గంలో మైనింగ్ పునఃప్రారంభం<ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/elections/assembly-elections/goa/congress-releases-manifesto-for-goa-polls-assures-resumption-of-mining-if-voted-to-power/articleshow/89384807.cms|title=Congress releases manifesto for Goa polls; assures resumption of mining if voted to power|work=The Economic Times|access-date=2022-02-12}}</ref> * కాంగ్రెస్ మూడు లీనియర్ ప్రాజెక్టులను ప్రతిఘటిస్తుంది. గోవాను బొగ్గు కేంద్రంగా మార్చడానికి అనుమతించదు.<ref>{{Cite web|last=Chari|first=Bindiya|date=February 11, 2022|title=Environment issue is central for places like Goa: Rahul Gandhi|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/environment-issue-is-central-for-places-like-goa-rahul-gandhi/articleshow/89509888.cms|access-date=2022-02-12|website=The Times of India|language=en}}</ref> * స్థానికుల భూమి హక్కులకు రక్షణ కల్పించే చట్టాన్ని కాంగ్రెస్ అమలు చేస్తుంది.<ref>{{Cite web|title=Ahead of Goa polls, Congress promises law protecting land rights of locals|url=https://www.newindianexpress.com/nation/2021/dec/05/ahead-of-goa-polls-congress-promises-law-protecting-land-rights-of-locals-2392080.html|access-date=2022-02-12|website=The New Indian Express}}</ref> === '''ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ''' === అరవింద్ కేజ్రీవాల్ తన ఎన్నికల ప్రచారంలో అభివృద్ధి, సానుకూలత ఆధారంగా గోవాసులకు హామీలు ఇచ్చారు.<ref>{{Cite web|date=2021-09-21|title=In Goa, Kejriwal promises allowance for unemployed, 80% quota in jobs for locals|url=https://indianexpress.com/article/cities/goa/arvind-kejriwal-goa-unemployment-7524095/|access-date=2022-01-02|website=The Indian Express|language=en}}</ref> వాటిలో కొన్ని * గోవాసులకు ఉద్యోగాలు * నిరుద్యోగులకు కుటుంబానికి 1 ఉద్యోగం లేదా అప్పటి వరకు నెలకు ₹3000 * 80% ప్రైవేట్ ఉద్యోగాలు గోవాలకు రిజర్వ్ చేయబడ్డాయి * కొవిడ్ కారణంగా పర్యాటక రంగంలో నిరుద్యోగులకు నెలకు ₹5000 * మైనింగ్ నిషేధం వల్ల ప్రభావితమైన వారికి నెలకు ₹5000 * నైపుణ్య విశ్వవిద్యాలయం * మెరుగైన ఆరోగ్య మౌలిక సదుపాయాలు * అందరికీ ఉచిత, నాణ్యమైన విద్య * గోవాలో మొదటి అవినీతి రహిత ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేయండి * ప్రతి ప్రాజెక్టును పౌరుల సమ్మతితో చేపట్టాలని ఆప్ నిర్ణయించింది. ఎఎపి కూడా రాష్ట్ర ప్రాయోజిత పథకం కింద గోవాలో మహిళలకు అందించే పారితోషికాన్ని పెంచుతుందని వాగ్దానం చేసింది. దాని పరిధిలోకి రాని మహిళలకు ఆర్థిక సహాయాన్ని కూడా హామీ ఇచ్చింది.<ref>{{Cite news|url=https://www.theweek.in/news/india/2021/12/05/aap-promises-biggest-women-empowerment-programme-in-the-world-if-voted-to-power-in-goa.html|title=AAP promises 'biggest women empowerment programme in the world' if voted to power in Goa|work=The Week|access-date=2022-01-25|language=en}}</ref> === తృణమూల్ కాంగ్రెస్ === * రాష్ట్రంలోని ప్రతి కుటుంబంలోని మహిళకు ₹5000 బదిలీ చేయబడే ప్రతిపాదిత పథకం గృహ లక్ష్మి కార్డ్. AITC ప్రచార నాయకుడు మహువా మోయిత్రా మొత్తం రాష్ట్ర బడ్జెట్‌లో 6-8% సాధ్యమేనని, కోవిడ్-19 మహమ్మారి తర్వాత అణగారిన పరిస్థితుల్లో నగదును చేతిలో పెట్టడం, వ్యవస్థలో లిక్విడిటీ అవసరమని పేర్కొన్నారు.<ref>{{cite news|url=https://www.indiatoday.in/elections/goa-assembly-polls-2022/story/chidambaram-tmc-goa-promise-women-tweet-election-1886862-2021-12-12|title=Chidambaram rips through TMC's Goa promise of Rs 5,000 to women|date=12 December 2021|work=India Today|language=en}}</ref> * ప్రతిపాదిత పథకం యువశక్తి కార్డ్, ఇది 18–45 సంవత్సరాల మధ్య వయస్సు గల గోవా యువతకు 4% వడ్డీ రేటుతో ₹20 లక్షల వరకు పరిమితితో కొలేటరల్ రహిత ప్రీ-అప్రూవ్డ్ క్రెడిట్ కార్డ్. ఈ కార్డ్ గోవాసులకు ఉన్నత విద్య, నైపుణ్యాభివృద్ధి, వ్యాపారాలను ప్రారంభించడం కోసం నీడ్-ఆధారిత క్రెడిట్‌ని తీసుకోవడానికి అనుమతిస్తుంది.<ref>{{Cite web|date=2022-01-02|title=TMC's poll promise for Goan youth: Credit up to Rs 20 lakh without collateral, govt as guarantor|url=https://indianexpress.com/article/cities/goa/tmc-poll-promise-goan-youth-credit-20-lakh-collateral-government-guarantor-7702232/|access-date=2022-01-08|website=The Indian Express|language=en}}</ref> * ప్రతిపాదిత పథకం మజే ఘర్‌లో, 198 లేదా అంతకు ముందు నుండి గోవాలో నివసిస్తున్న 50,000 నిరాశ్రయులైన కుటుంబాలకు మల్కీ హక్ స్కీమ్ AITC సబ్సిడీతో కూడిన గృహాలను ఇవ్వనున్నట్లు ప్రకటించింది. గోవాలో ఏఐటీసీ-ఎంజీపీ సంకీర్ణ ప్రభుత్వం ఏర్పడిన 250 రోజుల్లోగా భూమి లీజును నివాసితులకు అప్పగిస్తామని మమతా బెనర్జీ పార్టీ హామీ ఇచ్చింది. 3,000 మంది వాలంటీర్ల బృందం ఇంటింటికి సర్వే నిర్వహిస్తుంది, ఆ తర్వాత 50,000 నిజమైన నిరాశ్రయ కుటుంబాలు కనుగొనబడతాయి. ప్రతిపాదిత ప్రణాళిక 80 శాతం నివాసితులకు ప్రయోజనం చేకూరుస్తుందని AITC-MGP కూటమి పేర్కొంది. * ప్రతిపాదిత పథకం వాహన మిత్ర పథకం 30,000 టాక్సీ డ్రైవర్లు, యజమానులకు ₹10,000 సబ్సిడీని అందిస్తామని పేర్కొంది. == పోల్ అంచనాలు == === అభిప్రాయ సేకరణ === {{Graph:Chart|vannotatonslabel=Election schedule announced|linewidth=3|showSymbols=0.8,0.8,0.8,0.8|colors=#FF9933, #00BFFF, #0378A6, #DDDDDD|y4=23.0, 21.4, 22.1, 25.9, 26.3, 25.8, 20.9, 22.4|y3=22.2, 22.8, 23.6, 24.4, 22.1, 22.5, 23.4, 24.0|y2=15.4, 18.3, 18.6, 19.7, 18.8, 19.8, 20.1, 23.7|y1=39.4, 37.5, 35.7, 30.0, 32.8, 32.0, 35.6, 30.0|x=2021/9/3, 2021/10/8, 2021/11/12, 2021/12/11, 2021/12/21, 2022/1/10, 2022/1/23, 2022/02/7|yAxisMin=0|vannotatonsline=2022/1/8|yGrid=yes|yAxisTitle=vote share|xAxisAngle=-40|xType=date|interpolate=bundle|type=line|height=250|width=600|symbolsShape=circle}}{{Graph:Chart|vannotatonslabel=Election schedule announced|linewidth=3|showSymbols=0.8,0.8,0.8,0.8|colors=#FF9933, #00BFFF, #0378A6, #DDDDDD|y4=5, 6, 10, 8, 8, 6, 3.5, 6|y3=6, 5, 5, 7, 6, 7, 7.5, 6|y2=5, 3, 4, 6, 5, 6, 5, 12|y1=24, 26, 21, 19, 21, 21, 23.5, 16|x=2021/9/3, 2021/10/8, 2021/11/12, 2021/12/11, 2021/12/21, 2022/1/10, 2022/1/22, 2022/02/07|yAxisMin=0|vannotatonsline=2022/1/8|yGrid=yes|yAxisTitle=Seat Projection|xAxisAngle=-40|xType=date|interpolate=bundle|type=line|height=250|width=600|symbolsShape=circle}} {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;font-size:95%" ! rowspan="2" |ప్రచురించబడిన తేది ! rowspan="2" |పోలింగ్ ఏజెన్సీ ! style="background:{{party color|National Democratic Alliance}}" | ! style="background:{{party color|United Progressive Alliance}}" | ! style="background:{{party color|Aam Aadmi Party}} " | ! style="background:{{party color|All India Trinamool Congress}} " | ! style="background:gray;{{party color|other}} " | ! rowspan="2" |లీడ్ |- ![[జాతీయ ప్రజాస్వామ్య కూటమి|NDA]] ![[ఐక్య ప్రగతిశీల కూటమి|UPA]] ![[ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ|AAP]] ![[తృణమూల్ కాంగ్రెస్|AITC+]] !ఇతరులు |- |2022 ఫిబ్రవరి 7 |ఎబిపి న్యూస్ C-ఓటరు<ref name="auto5">{{Cite web|last=|first=|date=2022-02-07|title=ABP CVoter Survey: 3-Way Split Of Votes Likely In Goa. Hung Assembly Predicted|url=https://news.abplive.com/news/india/goa-abp-news-cvoter-survey-february-7-final-opinion-poll-election-2022-vote-share-seat-sharing-kaun-kbm-bjp-congress-upa-1511459|access-date=2022-02-15|work=[[ABP News]]|language=en}}</ref> | style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}}" |'''30.0%''' |23.6% |24.0% |7.7% |14.7 | style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}}" |'''6.0%''' |- |2022 జనవరి 23 |పోల్‌స్ట్రాట్-న్యూస్ X<ref name="auto1">{{Cite web|url=https://indianewsbusiness.com/assembly-election-2022/polstrat-newsx-pre-poll-survey-in-goa/|title=Polstrat-NewsX Pre-Poll Survey in Goa: Who's winning Goa?|access-date=2024-12-30|archive-date=2022-01-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20220130122957/https://indianewsbusiness.com/assembly-election-2022/polstrat-newsx-pre-poll-survey-in-goa/|url-status=dead}}</ref> | style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}}" |'''35.6%''' |20.1% |23.4% | colspan="2" |20.9% | style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}}" |'''12.2%''' |- |2022 జనవరి 10 |ఎబిపి న్యూస్ C-ఓటరు<ref name="auto2">{{Cite web|last=|first=|date=2021-01-10|title=ABP News Cvoter Survey: BJP Likely To Reign For Second Consecutive Term In Goa & Manipur|url=https://news.abplive.com/elections/abp-cvoter-survey-live-updates-up-punjab-goa-manipur-uttarakhand-election-2022-opinion-poll-january-vote-share-seat-kbm-news-1505525|access-date=2021-01-10|website=[[ABP News]]|language=en}}</ref> | style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}}" |'''32%''' |19.8% |22.5% |7.7% |18.1% | style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}}" |'''9.5%''' |- |2021 డిసెంబరు 21 |పోల్‌స్ట్రాట్-న్యూస్ X<ref name="auto3">{{Cite web|url=http://www.5dariyanews.com/news/352318-Polstrat-NewsX-Pre-Poll-Survey-Results-from-Punjab-Goa|title=Polstrat-NewsX Pre-Poll Survey Results from Punjab & Goa|website=5 Dariya News}}</ref> | style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}}" |'''32.8%''' |18.8% |22.1% | colspan="2" |26.3% | style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}}" |'''10.7%''' |- |2021 డిసెంబరు 11 |ఎబిపి న్యూస్ C-ఓటరు<ref name="auto">{{Cite web|last=|first=|date=2021-12-11|title=ABP-CVoter Third Opinion Poll Predicts BJP Win in 4 States, Hung Assembly Likely In Punjab|url=https://news.abplive.com/elections/abp-cvoter-third-opinion-poll-predicts-bjp-win-in-4-states-hung-assembly-likely-in-punjab-with-aap-in-lead-1499096|url-status=live|access-date=2021-12-11|website=news.abplive.com|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20211211151826/https://news.abplive.com/elections/abp-cvoter-third-opinion-poll-predicts-bjp-win-in-4-states-hung-assembly-likely-in-punjab-with-aap-in-lead-1499096 |archive-date=2021-12-11 }}</ref> | style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}}" |'''30.0%''' |19.7% |24.4% | colspan="2" |25.9% | style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}}" |'''5.6%''' |- |2021 నవంబరు 12 |ఎబిపి న్యూస్ C-ఓటరు<ref name="auto6">{{Cite web|last=|first=|date=2021-11-12|title=ABP News-CVoter Survey: Goa Could Re-Elect BJP With Majority, Manipur To See Close Battle|url=https://news.abplive.com/news/india/abp-news-c-voter-survey-november-manipur-opinion-poll-goa-elections-2022-vote-share-seat-sharing-kaun-kbm-bjp-congress-npf-upa-1492973|url-status=live|access-date=2021-11-14|website=news.abplive.com|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20211112123123/https://news.abplive.com/news/india/abp-news-c-voter-survey-november-manipur-opinion-poll-goa-elections-2022-vote-share-seat-sharing-kaun-kbm-bjp-congress-npf-upa-1492973 |archive-date=2021-11-12 }}</ref> | style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}}" |'''35.7%''' |18.6% |23.6% | colspan="2" |22.1% | style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}}" |'''12.1%''' |- |2021 అక్టోబరు 8 |ఎబిపి న్యూస్ C-ఓటరు<ref name="auto4">{{Cite web|last=|first=|date=2021-10-08|title=CVoter Survey: BJP Likely To Win Goa & Manipur For Second Consecutive Term In 2022 Elections|url=https://news.abplive.com/news/india/abp-news-cvoter-survey-snap-poll-goa-manipur-election-2022-kaun-banerga-mukhyamantri-final-vote-share-seat-share-1486660|access-date=2021-10-10|website=[[ABP News]]}}</ref> | style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}}" |'''37.5%''' |18.3% |22.8% | colspan="2" |21.4% | style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}}" |'''14.7%''' |- |2021 సెప్టెంబరు 3 |ఎబిపి న్యూస్ C-ఓటరు<ref name="auto7">{{Cite web|last=|first=|date=2021-09-03|title=ABP News Cvoter Survey: BJP Likely To Reign For Second Consecutive Term In Goa & Manipur|url=https://news.abplive.com/news/india/abp-news-cvoter-survey-manipur-goa-assembly-election-2022-vote-share-seat-sharing-kaun-banega-mukhyamantri-bjp-congress-npp-upa-1480042|access-date=2021-09-05|website=[[ABP News]]}}</ref> | style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}}" |'''39.4%''' |15.4% |22.2% | colspan="2" |23% | style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}}" |'''17.2%''' |} {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;font-size:95%" ! rowspan="2" |ప్రచురించబడిన తేది ! rowspan="2" |పోలింగ్ ఏజెన్సీ ! style="background:{{party color|National Democratic Alliance}}" | ! style="background:{{party color|United Progressive Alliance}}" | ! style="background:{{party color|Aam Aadmi Party}} " | ! style="background:{{party color|All India Trinamool Congress}} " | ! style="background:gray;{{party color|other}} " | ! rowspan="2" |లీడ్ !రిమార్కులు |- ![[జాతీయ ప్రజాస్వామ్య కూటమి|NDA]] ![[ఐక్య ప్రగతిశీల కూటమి|UPA]] ![[ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ|AAP]] ![[తృణమూల్ కాంగ్రెస్|AITC+]] !ఇతరులు ! |- |7 ఫిబ్రవరి 2022 |ఎబిపి న్యూస్ C-ఓటర్<ref name="auto5"/> | style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}}" |'''14-18''' |10-14 |4-8 |3-7 |0-2 | style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}}" |'''0-8''' | హంగ్ |- |23 జనవరి 2022 |పోల్‌స్ట్రాట్-న్యూస్ X<ref name="auto1"/> | style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}}" |'''21-25''' |4-6 |6-9 | colspan="2" |2-5 | style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}}" |'''12-19''' | బీజేపీ మెజారిటీ |- |10 జనవరి 2022 |ఎబిపి న్యూస్ C-ఓటర్<ref name="auto2"/> | style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}}" |'''19-23''' |4-8 |5-9 |2-6 |0-4 | style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}}" |'''10-18''' | హంగ్ |- |21 డిసెంబరు 2021 |పోల్‌స్ట్రాట్-న్యూస్ఎక్స్<ref name="auto3"/> | style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}}" |'''20-22''' |4-6 |5-7 | colspan="2" |8-9 | style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}}" |'''12-13''' | హంగ్ |- |11 డిసెంబరు 2021 |ఎబిపి న్యూస్ C-ఓటర్<ref name="auto"/> | style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}}" |'''17-21''' |4-8 |5-9 | colspan="2" |6-10 | style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}}" |'''7-15''' | హంగ్ |- |12 నవంబరు 2021 |ఎబిపి న్యూస్ C-ఓటర్<ref name="auto6"/> | style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}}" |'''19-23''' |2-6 |3-7 | colspan="2" |8-12 | style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}}" |'''7-15''' | హంగ్ |- |8 అక్టోబరు 2021 |ఎబిపిన్యూస్ C-ఓటర్<ref name="auto4"/> | style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}}" |'''24-28''' |1-5 |3-7 | colspan="2" |4-8 | style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}}" |'''16-24''' | బీజేపీ మెజారిటీ |- |3 సెప్టెంబరు 2021 |ఎబిపి న్యూస్ C-ఓటర్<ref name="auto7"/> | style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}}" |'''22-26''' |3-7 |4-8 | colspan="2" |3-7 | style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}}" |'''14-22''' | బీజేపీ మెజారిటీ |- |style="background:{{party color|Independent (politician)}};" |'''2022 మార్చి 10''' |style="background:{{party color|Independent (politician)}};" |'''ఎన్నికల ఫలితాలు''' |'''20''' |style="background:{{party color|Independent (politician)}};" |12 |style="background:{{party color|Independent (politician)}};" |2 |style="background:{{party color|Independent (politician)}};" |2 |style="background:{{party color|Independent (politician)}};" |4 |'''8''' |style="background:{{party color|Independent (politician)}};" |బీజేపీ మెజారిటీ |} === ఎగ్జిట్ పోల్స్ === ఎన్నికల సంఘం 2022 ఫిబ్రవరి 10 ఉదయం 7 గంటల నుండి 2022 మార్చి 7న సాయంత్రం 6:30 గంటల మధ్య ఎగ్జిట్ పోల్‌లను ప్రచురించకుండా మీడియాను నిషేధించింది. ఆదేశాన్ని ఉల్లంఘిస్తే రెండేళ్ల జైలు శిక్ష విధించబడుతుంది.<ref>{{cite news|url=https://scroll.in/latest/1016234/ec-bans-exit-polls-in-five-election-bound-states-between-february-10-and-march-7|title=EC bans exit polls in five election-bound states between February 10 and March 7|work=Scroll.in|access-date=8 February 2022}}</ref> దీని ప్రకారం, ఈ ఎగ్జిట్ పోల్స్ 2022 మార్చి 7 సాయంత్రం ప్రచురించబడ్డాయి. {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |పోలింగ్ ఏజెన్సీ ! style="background:{{party color|National Democratic Alliance}}" | ! style="background:{{party color|United Progressive Alliance}}" | ! style="background:{{party color|Aam Aadmi Party}} " | ! style="background:{{party color|All India Trinamool Congress}} " | ! style="background:gray;{{party color|other}} " | ! rowspan="2" |లీడ్ !రిమార్కులు |- ![[జాతీయ ప్రజాస్వామ్య కూటమి|NDA]] ![[ఐక్య ప్రగతిశీల కూటమి|UPA]] ![[ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ|AAP]] ![[తృణమూల్ కాంగ్రెస్|AITC+]] !ఇతరులు ! |- |ఏబీపీ-సీవోటర్<ref name="FE01">{{cite news |title=Goa Exit Poll Results 2022 Highlights: Khela Hobe in Goa? Mamata's TMC may emerge kingmaker as per Axis MyIndia |url=https://www.financialexpress.com/india-news/goa-exit-poll-results-2022-live-bjp-congress-tmc-mgp-aap/2453037/ |access-date=8 March 2022 |publisher=FE Online}}</ref> |bgcolor =" {{party color|National Democratic Alliance}}"|'''13-17''' |12-16 |1-5 |5-9 |0-2 |'''0-1''' | హంగ్ |- |ఇండియా టుడే - యాక్సిస్ మై ఇండియా<ref>{{Cite web |title=Goa exit poll results: BJP likely to get 14-18 seats, Congress 15-20 seats, predicts India Today-Axis My India |url=https://www.indiatoday.in/elections/goa-assembly-polls-2022/video/goa-exit-poll-results-bjp-likely-to-get-14-18-seats-congress-15-20-seats-predicts-india-today-axis-my-india-1921859-2022-03-07 |access-date=2022-03-08 |website=India Today}}</ref> |14-18 |bgcolor =" {{party color|United Progressive Alliance}}"|'''15-20''' |0 |2-5 |0-4 |'''0-6''' | హంగ్ |- |ఇండియా టివి CNX<ref>{{Cite web |last= |first= |date=2022-03-07 |title=Exit Polls 2022: BJP set to retain Goa, shows CNX; Ground Zero research gives party 10-14 seats |url=https://www.indiatvnews.com/elections/news/goa-exit-poll-2022-bjp-set-to-retain-goa-shows-cnx-ground-zero-research-gives-party-10-14-seats-2022-03-07-763144 |access-date=2022-03-08 |website=[[India TV]]}}</ref> |bgcolor =" {{party color|National Democratic Alliance}}"|'''16-22''' |11-17 |0-2 |1-2 |4-5 |'''10-14''' | హంగ్ |- |రిపబ్లిక్ P-MARQ<ref name="FE01"/> |13-17 |13-17 |2-6 |2-4 |0-4 |'''0''' | హంగ్ |- |టైమ్స్ నౌ-వెట్<ref name="Times Now-Veto">{{cite news |title=Times Now-Veto Exit Poll 2022: Here's how UP, Punjab, Goa, Uttarakhand and Manipur fare; check details |url=https://www.timesnownews.com/mirror-now/in-focus/exit-poll-2022-times-now-uttar-pradesh-uttarakhand-punjab-goa-manipur-bjp-congress-sp-bsp-akali-dal-detailed-analysis-article-90057978 |access-date=9 March 2022 |work=TimesNow |date=7 March 2022 }}</ref> |14 |bgcolor =" {{party color|United Progressive Alliance}}"|'''16''' |4 |colspan=2|6 |'''2''' | హంగ్ |- |జీ - డిజైన్ బాక్స్డ్<ref>{{Cite web |date=2022-03-07 |title=Zee News Exit Poll 2022 HIGHLIGHTS: BJP set to win UP, AAP wins Punjab. Check Uttarakhand, Manipur, Goa survey here |url=https://zeenews.india.com/live-updates/zee-news-exit-poll-live-updates-up-punjab-uttarakhand-goa-manipur-which-party-is-making-government-2443052 |access-date=2022-03-08 |website=Zee News}}</ref> |13-18 |bgcolor =" {{party color|United Progressive Alliance}}"|'''14-19''' |1-3 |2-5 |1-3 |'''1-2''' | హంగ్ |- |style="background:{{party color|Independent (politician)}};" |'''ఎన్నికల ఫలితాలు''' |'''20''' |style="background:{{party color|Independent (politician)}};" |12 |style="background:{{party color|Independent (politician)}};" |2 |style="background:{{party color|Independent (politician)}};" |2 |style="background:{{party color|Independent (politician)}};" |4 |'''8''' |style="background:{{party color|Independent (politician)}};" |హంగ్ |} == ఓటరు శాతం == ఆధారం:<ref name="turnout">{{Cite web|title=Constituency-wise voter turnout|url=https://ceogoa.nic.in/pdf/ELECTION/Voter%20Turnout%20GE-2022.pdf|website=www.ceogoa.nic.in}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" ! జిల్లా ! సీట్లు ! శాతం (%) |- |[[ఉత్తర గోవా జిల్లా|నార్త్ గోవా]] |23 |81.15 |- |[[దక్షిణ గోవా జిల్లా|సౌత్ గోవా]] |17 |78.27 |- !మొత్తం !40 !79.61 |} == గెలిచిన అభ్యర్థులు == {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |+ఆధారం:<ref name="Goa Election Result: Full list of winning candidates">{{cite news|url=https://www.indiatoday.in/elections/goa-assembly-polls-2022/story/goa-election-2022-latest-result-full-list-leading-candidates-winners-party-wise-1922756-2022-03-10|title=Goa Election Result: Full list of winning candidates|last1=India Today|date=10 March 2022|accessdate=12 December 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231212054126/https://www.indiatoday.in/elections/goa-assembly-polls-2022/story/goa-election-2022-latest-result-full-list-leading-candidates-winners-party-wise-1922756-2022-03-10|archivedate=12 December 2023|language=en}}</ref><ref name="Goa election result 2022: Full list of winners">{{cite news|url=https://www.hindustantimes.com/elections/goa-assembly-election/goa-assembly-polls-2022-winners-list-bjp-vs-congress-vs-aap-full-list-of-leading-candidates-101646882087437.html|title=Goa election result 2022: Full list of winners|last1=Hindustan Times|date=10 March 2022|accessdate=12 December 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231212054030/https://www.hindustantimes.com/elections/goa-assembly-election/goa-assembly-polls-2022-winners-list-bjp-vs-congress-vs-aap-full-list-of-leading-candidates-101646882087437.html|archivedate=12 December 2023|language=en}}</ref> ! colspan="2" |నియోజకవర్గం ! rowspan="2" |పోలింగ్ శాతం<br> (%)<ref name="turnout" /> ! colspan="5" |విజేత ! colspan="5" |ద్వితీయ విజేత ! rowspan="2" |మార్జిన్ |- ! వ.సంఖ్య ! పేరు ! అభ్యర్థి ! colspan="2" | పార్టీ ! ఓట్లు !'''%''' ! అభ్యర్థి ! colspan="2" | పార్టీ ! ఓట్లు !'''%''' |- ! colspan="14" align="center" bgcolor="grey" | [[ఉత్తర గోవా జిల్లా|నార్త్ గోవా జిల్లా|<span style="color:white;">'''నార్త్ గోవా జిల్లా'''</span>]] |- !1 |[[మాండ్రేమ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|మాండ్రేమ్]] |87.51 |జిత్ అరోల్కర్ |bgcolor="{{party color|Maharashtrawadi Gomantak Party}}"| |మహారాష్ట్రవాది గోమంతక్ పార్టీ |10387 |35.04 |దయానంద్ సోప్తే |bgcolor="{{Party color|Bharatiya Janata Party}}"| |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |9672 |32.63 |715 |- !2 |[[పెర్నెం శాసనసభ నియోజకవర్గం|పెర్నెమ్]] (ఎస్.సి) |85.48 |ప్రవీణ్ అర్లేకర్ |bgcolor="{{Party color|Bharatiya Janata Party}}"| |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |13063 |44.73 |రాజన్ బాబూసో కోర్గాంకర్ | rowspan="2" bgcolor="{{Party color|Maharashtrawadi Gomantak Party}}" | |[[మహారాష్ట్రవాది గోమాంతక్ పార్టీ|MGP]] |9645 |33.03 |3418 |- !3 |[[బిచోలిమ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|బిచోలిమ్]] |89.01 |చంద్రకాంత్ షెట్యే |bgcolor="{{Party color|Independent politician}}"| |[[స్వతంత్ర రాజకీయ నాయకుడు|స్వతంత్ర]] |9608 |37.12 |నరేష్ సవాల్ |మహారాష్ట్రవాది గోమంతక్ పార్టీ |9290 |35.89 |318 |- !4 |[[టివిమ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|టివిమ్]] |80.25 |నీలకాంత్ హలర్ంకర్ |bgcolor="{{Party color|Bharatiya Janata Party}}"| |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |9414 |39.34 |కవితా కండోల్కర్ |bgcolor="{{Party color|All India Trinamool Congress}}"| |[[తృణమూల్ కాంగ్రెస్|AITC]] |7363 |30.77 |2051 |- !5 |[[మపుసా శాసనసభ నియోజకవర్గం|మపుసా]] |77.43 |జాషువా డిసౌజా |bgcolor="{{Party color|Bharatiya Janata Party}}"| |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |10195 |44.06 |సుధీర్ కండోల్కర్ |bgcolor="{{Party color|Indian National Congress}}"| |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |8548 |36.94 |1647 |- !6 |[[సియోలిమ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|సియోలిమ్]] |81.98 |[[డెలిలా లోబో]] |bgcolor="{{Party color|Indian National Congress}}"| |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |9699 |38.89 |దయానంద్ మాండ్రేకర్ |bgcolor="{{Party color|Bharatiya Janata Party}}"| |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |7972 |31.96 |1727 |- !7 |[[సాలిగావ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|సాలిగావ్]] |79.07 |కేదార్ నాయక్ |bgcolor="{{Party color|Indian National Congress}}"| |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |10045 |44.97 |జయేష్ సల్గాంకర్ |bgcolor="{{Party color|Bharatiya Janata Party}}"| |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |8146 |36.47 |1899 |- !8 |[[కలంగుటే శాసనసభ నియోజకవర్గం|కలంగుట్]] |78.91 |మైఖేల్ లోబో |bgcolor="{{Party color|Indian National Congress}}"| |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |9285 |45.09 |జోసెఫ్ రాబర్ట్ సెక్వేరా |bgcolor="{{Party color|Bharatiya Janata Party}}"| |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |4306 |20.91 |4979 |- !9 |[[పోర్వోరిమ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|పోర్వోరిమ్]] |76.49 |రోహన్ ఖౌంటే |bgcolor="{{Party color|Bharatiya Janata Party}}"| |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |11714 |55.16 |సందీప్ వజార్కర్ |bgcolor="{{Party color|All India Trinamool Congress}}"| |[[తృణమూల్ కాంగ్రెస్|AITC]] |3764 |17.72 |7950 |- !10 |[[ఆల్డోనా శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఆల్డోనా]] |75.64 |కార్లోస్ అల్వారెస్ ఫెరీరా |bgcolor="{{Party color|Indian National Congress}}"| |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |9320 |41.43 |గ్లెన్ టిక్లో |bgcolor="{{Party color|Bharatiya Janata Party}}"| |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |7497 |33.33 |1823 |- !11 |[[పనాజీ శాసనసభ నియోజకవర్గం|పనాజీ]] |74.97 |[[అటనాసియో మాన్‌సెరెట్]] |bgcolor="{{Party color|Bharatiya Janata Party}}"| |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |6787 |38.96 |ఉత్పల్ మనోహర్ పారికర్ |bgcolor="{{Party color|Independent politician}}"| |[[స్వతంత్ర రాజకీయ నాయకుడు|స్వతంత్ర]] |6071 |34.85 |716 |- !12 |తలీగావో |76.38 |జెన్నిఫర్ మోన్సెరేట్ |bgcolor="{{Party color|Bharatiya Janata Party}}"| |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |10167 |43.38 |టోనీ రోడ్రిగ్స్ |bgcolor="{{Party color|Indian National Congress}}"| |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |8126 |34.67 |2046 |- !13 |[[శాంటా క్రజ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|శాంటా క్రజ్]] |75.57 |రోడోల్ఫో ఫెర్నాండెజ్ |bgcolor="{{Party color|Indian National Congress}}"| |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |8841 |38.97 |ఆంటోనియో ఫెర్నాండెజ్ |bgcolor="{{Party color|Bharatiya Janata Party}}"| |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |6377 |28.11 |2464 |- !14 |[[సెయింట్ ఆండ్రీ శాసనసభ నియోజకవర్గం|సెయింట్ ఆండ్రీ]] |73.85 |వీరేష్ బోర్కర్ |bgcolor="{{Party color|Revolutionary Goans Party}}"| |[[రివల్యూషనరీ గోవా పార్టీ|RGP]] |5395 |33.14 |ఫ్రాన్సిస్కో సిల్వీరా |bgcolor="{{Party color|Bharatiya Janata Party}}"| |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |5319 |32.67 |76 |- !15 |[[కుంబర్జువా శాసనసభ నియోజకవర్గం|కుంబర్జువా]] |79.07 |రాజేష్ ఫల్దేసాయి |bgcolor="{{Party color|Indian National Congress}}"| |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |6776 |31.44 |జనిత పాండురంగ్ మద్కైకర్ |bgcolor="{{Party color|Bharatiya Janata Party}}"| |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |3949 |18.32 |2827 |- !16 |[[మేమ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|మేమ్]] |85.87 |ప్రేమేంద్ర షెట్ |bgcolor="{{Party color|Bharatiya Janata Party}}"| |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |7874 |30.89 |సంతోష్ కుమార్ సావంత్ |bgcolor="{{Party color|Goa Forward Party}}"| |[[గోవా ఫార్వర్డ్ పార్టీ|GFP]] |4738 |18.59 |3136 |- !17 |[[సాంక్విలిమ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|సాంక్వెలిమ్]] |89.63 |ప్రమోద్ సావంత్ |bgcolor="{{Party color|Bharatiya Janata Party}}"| |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |12250 |47.73 |ధర్మేష్ సగ్లానీ |bgcolor="{{Party color|Indian National Congress}}"| |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |11584 |45.13 |666 |- !18 |[[పోరియం శాసనసభ నియోజకవర్గం|పోరియం]] |86.18 |దేవీయ విశ్వజిత్ రాణే |bgcolor="{{Party color|Bharatiya Janata Party}}"| |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |17816 |60.92 |విశ్వజిత్ రాణే |bgcolor="{{Party color|Aam Aadmi Party}}"| |[[ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ|AAP]] |3873 |13.24 |13943 |- !19 |[[వాల్పోయి శాసనసభ నియోజకవర్గం|వాల్పోయి]] |82.86 |[[విశ్వజిత్ ప్రతాప్‌సింగ్ రాణే]] |bgcolor="{{Party color|Bharatiya Janata Party}}"| |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |14462 |53.62 |మనోజ్ పరబ్ |bgcolor="{{Party color|Revolutionary Goans Party}}"| |[[రివల్యూషనరీ గోవా పార్టీ|RGP]] |6377 |23.64 |8085 |- !20 |[[ప్రియోల్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|ప్రియోల్]] |88.11 |గోవింద్ గౌడ్ |bgcolor="{{Party color|Bharatiya Janata Party}}"| |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |11019 |39.26 |దీపక్ ధవలికర్ |bgcolor="{{party color|Maharashtrawadi Gomantak Party}}"| |[[మహారాష్ట్రవాది గోమాంతక్ పార్టీ|MGP]] |10806 |38.5 |213 |- !21 |[[పోండా శాసనసభ నియోజకవర్గం|పోండా]] |78.38 |రవి నాయక్ |bgcolor="{{Party color|Bharatiya Janata Party}}"| |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |7514 |29.12 |కేతన్ భటికర్ |bgcolor="{{party color|Maharashtrawadi Gomantak Party}}"| |[[మహారాష్ట్రవాది గోమాంతక్ పార్టీ|MGP]] |7437 |28.82 |77 |- !22 |[[సిరోడా శాసనసభ నియోజకవర్గం|సిరోడా]] |82.72 |సుభాష్ శిరోద్కర్ |bgcolor="{{Party color|Bharatiya Janata Party}}"| |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |8307 |33.18 |మహదేవ్ నాయక్ |bgcolor="{{Party color|Aam Aadmi Party}}"| |[[Aam Aadmi Party|AAP]] |6133 |24.5 |2174 |- !23 |[[మార్కైమ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|మార్కైమ్]] |81.27 |సుదిన్ ధవలికర్ |bgcolor="{{party color|Maharashtrawadi Gomantak Party}}"| |[[మహారాష్ట్రవాది గోమాంతక్ పార్టీ|MGP]] |13963 |58.86 |సుదేష్ భింగి |bgcolor="{{Party color|Bharatiya Janata Party}}"| |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |4000 |16.86 |9963 |- ! colspan="14" |'''[[దక్షిణ గోవా జిల్లా|సౌత్ గోవా జిల్లా]]''' |- !24 |[[మోర్ముగావ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|మోర్ముగావ్]] |81.28 |సంకల్ప్ అమోంకర్ |bgcolor="{{Party color|Indian National Congress}}"| |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |9067 |53.68 |మిలింద్ నాయక్ |bgcolor="{{Party color|Bharatiya Janata Party}}"| |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |7126 |42.19 |1941 |- !25 |[[వాస్కో డ గామా శాసనసభ నియోజకవర్గం|వాస్కో డ గామా]] |70.54గా ఉంది |కృష్ణ సల్కర్ |bgcolor="{{Party color|Bharatiya Janata Party}}"| |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |13118 |51.43 |కార్లోస్ అల్మేడా |bgcolor="{{Party color|Indian National Congress}}"| |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |9461 |37.09 |3657 |- !26 |[[దబోలిమ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|దబోలిమ్]] |74.89 |మౌవిన్ గోడిన్హో |bgcolor="{{Party color|Bharatiya Janata Party}}"| |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |7594 |40.51 |కెప్టెన్ విరియాటో ఫెర్నాండెజ్ |bgcolor="{{Party color|Indian National Congress}}"| |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |6024 |32.14 |1570 |- !27 |[[కోర్టాలిమ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|కోర్టాలిమ్]] |76.60 |ఆంటోనియో వాస్ |bgcolor="{{Party color|Independent politician}}"| |[[స్వతంత్ర రాజకీయ నాయకుడు|స్వతంత్ర]] |5430 |23.08 |ఒలెన్సియో సిమోస్ |bgcolor="{{Party color|Indian National Congress}}"| |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |4255 |18.16 |1178 |- !28 |[[నువెం శాసనసభ నియోజకవర్గం|నువెం]] |75.05 |అలీక్సో సీక్వేరా |bgcolor="{{Party color|Indian National Congress}}"| |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |8745 |40.09 |అరవింద్ డి'కోస్టా |bgcolor="{{Party color|Revolutionary Goans Party}}"| |[[రివల్యూషనరీ గోవా పార్టీ|RGP]] |4348 |19.93 |4397 |- !29 |[[కర్టోరిమ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|కర్టోరిమ్]] |72.93 |అలీక్సో రెజినాల్డో లౌరెన్కో |bgcolor="{{Party color|Independent politician}}"| |[[స్వతంత్ర రాజకీయ నాయకుడు|స్వతంత్ర]] |8960 |40.12 |మోరెనో రెబెలో |bgcolor="{{Party color|Indian National Congress}}"| |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |3905 |17.49 |5055 |- !30 |[[ఫటోర్డా శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఫటోర్డా]] |76.73 |విజయ్ సర్దేశాయి |bgcolor="{{Party color|Goa Forward Party}}"| |[[గోవా ఫార్వర్డ్ పార్టీ|GFP]] |11063 |45.81 |దామోదర్ నాయక్ |bgcolor="{{Party color|Bharatiya Janata Party}}"| |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |9536 |39.49 |1527 |- !31 |[[మార్గోవ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|మార్గోవ్]] |75.09 |దిగంబర్ కామత్ |bgcolor="{{Party color|Indian National Congress}}"| |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |13674 |60.42 |మనోహర్ అజ్గాంకర్ |bgcolor="{{Party color|Bharatiya Janata Party}}"| |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |5880 |25.98 |7794 |- !32 |[[బెనౌలిమ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|బెనౌలిమ్]] |71.26 |వెంజీ విగాస్ |bgcolor="{{Party color|Aam Aadmi Party}}"| |[[ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ|AAP]] |6411 |30.36 |చర్చిల్ అలెమావో |bgcolor="{{Party color|All India Trinamool Congress}}"| |[[తృణమూల్ కాంగ్రెస్|AITC]] |5140 |24.34 |1271 |- !33 |[[నవేలిమ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|నవేలిమ్]] |72.80 |ఉల్హాస్ తుయెంకర్ |bgcolor="{{Party color|Bharatiya Janata Party}}"| |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |5168 |24.23 |వాలంక అలెమావో |bgcolor="{{Party color|All India Trinamool Congress}}"| |[[తృణమూల్ కాంగ్రెస్|AITC]] |4738 |22.21 |430 |- !34 |[[కుంకోలిమ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|కుంకోలిమ్]] |76.15 |యూరి అలెమావో |bgcolor="{{Party color|Indian National Congress}}"| |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |9866 |42.7 |క్లాఫాసియో డయాస్ |bgcolor="{{Party color|Bharatiya Janata Party}}"| |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |6632 |28.71 |3234 |- !35 |[[వెలిమ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|వెలిమ్]] |72.42 |క్రజ్ సిల్వా |bgcolor="{{Party color|Aam Aadmi Party}}"| |[[ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ|AAP]] |5390 |23.04 |సావియో డిసిల్వా |bgcolor="{{Party color|Indian National Congress}}"| |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |5221 |22.32 |169 |- !36 |[[క్యూపెమ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|క్యూపెమ్]] |83.61 |ఆల్టోన్ డి'కోస్టా |bgcolor="{{Party color|Indian National Congress}}"| |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |14994 |52.51 |చంద్రకాంత్ కవ్లేకర్ |bgcolor="{{Party color|Bharatiya Janata Party}}"| |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |11393 |39.9 |3601 |- !37 |[[కర్చోరెమ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|కర్చోరెమ్]] |80.29 |నీలేష్ కాబ్రాల్ |bgcolor="{{Party color|Bharatiya Janata Party}}"| |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |9973 |43.77 |అమిత్ పాట్కర్ |bgcolor="{{Party color|Indian National Congress}}"| |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |9301 |40.82 |672 |- !38 |[[సాన్‌వోర్డెమ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|సాన్‌వోర్డెమ్]] |86.54 |గణేష్ గాంకర్ |bgcolor="{{Party color|Bharatiya Janata Party}}"| |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |11877 |44.77 |దీపక్ పౌస్కర్ |bgcolor="{{Party color|Independent politician}}"| |[[స్వతంత్ర రాజకీయ నాయకుడు|స్వతంత్ర]] |6687 |25.21 |5190 |- !39 |[[సంగూమ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|సంగూమ్]] |NA |సుభాష్ ఫాల్ దేశాయ్ |bgcolor="{{Party color|Bharatiya Janata Party}}"| |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |8724 |36.73 |సావిత్రి కవ్లేకర్ |bgcolor="{{Party color|Independent politician}}"| |[[స్వతంత్ర రాజకీయ నాయకుడు|స్వతంత్ర]] |7295 |30.71 |1429 |- !40 |[[కెనకోనా శాసనసభ నియోజకవర్గం|కెనకోనా]] |82.11 |[[రమేష్ తవాడ్కర్]] |bgcolor="{{Party color|Bharatiya Janata Party}}"| |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |9063 |31.11 |ఇసిడోర్ ఫెర్నాండెజ్ |bgcolor="{{Party color|Independent politician}}"| |[[స్వతంత్ర రాజకీయ నాయకుడు|స్వతంత్ర]] |6012 |20.64 |3051 |} ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}}{{గోవా ఎన్నికలు}} {{DEFAULTSORT:2022 గోవా శాసనసభ ఎన్నికలు}} [[వర్గం:గోవా శాసనసభ ఎన్నికలు]] [[వర్గం:2022 భారత రాష్ట్రాల శాసనసభల ఎన్నికలు]] bqfb5monmpecpqthbsoxtqft4kxgm7i 14 346876 4956168 4939086 2026-09-11T07:15:02Z యర్రా రామారావు 28161 [[వర్గం:స్థానిక ప్రభుత్వ అధిపతులు]] ను చేర్చారు (హాట్‌కేట్ ఉపయోగించి) 4956168 wikitext text/x-wiki [[వర్గం:స్థానిక ప్రభుత్వ అధిపతులు]] 5j70ek5iue67bdotye6pv53jsjmphw3 0 369890 4956167 4832281 2026-09-11T07:10:45Z Muralikrishna m 106628 4956167 wikitext text/x-wiki [[దక్షిణాసియా|దక్షిణాసియాలో]] [[హిందూధర్మం|హిందూ మతం]], [[సిక్కుమతం|సిక్కు మతాన్ని]] అనుసరించేవారిలో, అలాగే [[ఇస్లాం మతం|ఇస్లాం]] లేదా [[క్రైస్తవ మతం|క్రైస్తవ మతంలోకి]] మారిన వారిలో '''దాస్''' అనేది సాధారణ ఇంటిపేరు. ఇది సంస్కృత పదం దాస (సంస్కృతం: दास) నుండి ఉద్భవించింది, దీనికి భక్తుడు, శిష్యుడు లేదా నిస్వార్థ సేవ లేదా [[సేవా|సేవలో]] నిమగ్నమైనవాడు అని అర్థం.<ref>{{Cite journal |last=Iqbal |first=Dr. Kazi Zahed |date=2024-05-30 |title=Use of Bengali Language in Law: An Analysis |url=https://doi.org/10.59815/isp.vol4116 |journal=Itihas Samiti Patrika |volume=41 |doi=10.59815/isp.vol4116 |issn=2960-0332}}</ref> "దాస్" అంటే దేవుడిని సేవించే వ్యక్తి లేదా దేవునికి లొంగిపోయిన వ్యక్తి.<ref>{{Cite book|title=Marriage and rank in Bengali culture: a history of caste and clan in middle period Bengal|url=https://archive.org/details/marriagerankinbe0000inde|last=Inden|first=Ronald B.|date=1976|publisher=Univ. of California Pr|isbn=978-0-520-02569-1|location=Berkeley, Calif.}}</ref> అస్సామీ, బెంగాలీ, బిహారీ, ఒరియా, [[పంజాబీలు|పంజాబీ]], [[వైష్ణవం|వైష్ణవ]] వర్గాల వారు తరచుగా ఇంటిపేరును ఉపయోగిస్తారు. <ref>{{Cite web|title=Das Family History|url=https://www.ancestry.com/name-origin?surname=das|access-date=10 September 2019|website=Ancestry.com}}</ref> [[వర్గం:ఇంటిపేర్లు]] == పట్టణ ప్రముఖులు == * అభిషేక్ దాస్, భారత ఫుట్బాల్ ఆటగాడు<ref>{{Citation|last=Gupta|first=Nilanjana|title=Madrasa Boards in Bihar and Jharkhand|date=2022-11-25|url=https://doi.org/10.4324/9781003228714-6|work=Beyond the Madrasa|pages=110–130|place=London|publisher=Routledge India|isbn=978-1-003-22871-4|access-date=2025-12-09}}</ref> * అజిత్ దాస్, భారతీయ నటుడు * అమిల్ కుమార్ దాస్, భారతీయ ఖగోళ శాస్త్రవేత్త * [[అర్జున్ దాస్]], భారతీయ నటుడు * అశోక్ కుమార్ దాస్, భారతీయ రాజకీయవేత్త * అతులానంద దాస్, భారతీయ వృక్షశాస్త్రజ్ఞుడు * [[భగవాన్ దాస్]], భారతీయ తత్వవేత్త * భగవాన్ దాస్, ఒక అమెరికన్ యోగి * భాయ్ దయాల్ దాస్, సిక్కు అమరవీరుడు * భాయ్ మతి దాస్, సిక్కు అమరవీరుడు * భాయ్ సతీ దాస్, సిక్కు అమరవీరుడు * బిభుసితా దాస్, ఇండియన్ మెరైన్ ఇంజనీర్ * [[బినా దాస్]], భారతీయ విప్లవకారుడు, జాతీయవాది * బిష్ణు చరణ్ దాస్, భారతీయ రాజకీయవేత్త * బిశ్వనాథ్ దాస్, భారతీయ రాజకీయవేత్త * బ్రోజెన్ దాస్, బంగ్లాదేశ్ స్విమ్మర్ * [[చిత్తరంజన్ దాస్]], బెంగాలీ న్యాయవాది, భారత స్వాతంత్ర్య ఉద్యమంలో ప్రధాన వ్యక్తి * దినేష్ దాస్, బెంగాలీ కవి * దుర్గా మోహన్ దాస్, మత నాయకుడు, సామాజిక సంస్కర్త * గర్ధబ్ దాస్, కల్పిత పాత్ర * గోవిందచంద్ర దాస్, బెంగాలీ కవి, రచయిత * గోపబంధు దాస్, ఒడిశా నుండి భారత స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు, సంస్కర్త, పాత్రికేయుడు, విద్యావేత్త * గోపాల వల్లభ దాస్, భారతీయ రచయిత, డిప్యూటీ మేజిస్ట్రేట్ * గుర్చరణ్ దాస్, ''టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా'' కోసం భారతీయ పంజాబీ కాలమిస్ట్ * గురు అమర్ దాస్, సిక్కు మతంలోని పది మంది గురువులలో మూడవవాడుసిక్కు మతానికి చెందిన పది మంది గురువులు * [[గురు రాందాస్|గురు రామ్ దాస్]], సిక్కు గురువులలో నాల్గవవాడు * [[హిమదాస్|హిమా దాస్]], అస్సామీ స్ప్రింటర్ * ఇంద్రప్రమిత్ దాస్, [[కోల్‌కాతా|కోల్కత్తా]] చెందిన భారతీయ సైన్స్ ఫిక్షన్, ఫాంటసీ, క్రాస్ జానర్ రచయిత * జగన్నాథ్ ప్రసాద్ దాస్, సైకోమెట్రిక్స్ పరిశోధకుడు, (పాస్ థియరీ ఆఫ్ ఇంటెలిజెన్స్) రచయిత * జతిన్ దాస్, ఒడిశాకు చెందిన భారతీయ చిత్రకారుడు * [[జతీంద్ర నాథ్ దాస్]], స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు * జీబానంద దాస్, బెంగాలీ కవి * [[కె.ఎస్.ఆర్.దాస్|కె. ఎస్. ఆర్. దాస్]], భారతీయ చలనచిత్ర దర్శకుడు * [[కమల సురయ్య|కమలా దాస్]], భారతీయ కవి, రచయిత * [[ఖగెన్ దాస్]], భారతీయ రాజకీయవేత్త * [[లిటన్ దాస్]], బంగ్లాదేశ్ క్రికెటర్ * [[మధుసూధన్ దాస్|మధుసూదన్ దాస్]], ఒడియా న్యాయవాది, 19వ శతాబ్దానికి చెందిన భారతీయ జాతీయవాది * మహారాజా భగవంత్ దాస్, జైపూర్ రాజు (1527-1589) * [[మనోజ్ దాస్]], ఆంగ్ల, ఒడియా రచయిత * మోహిని మోహన్ దాస్, [[పశ్చిమ బెంగాల్]] కు చెందిన భారతీయ రాజకీయవేత్త, రచయిత, కార్యకర్త. * మోనికా దాస్, భారతీయ స్త్రీవాద ఆర్థికవేత్త * మౌమితా దాస్, భారతీయ భౌతిక శాస్త్రవేత్త * మృణాల్ కాంతి దాస్, [[బంగ్లాదేశ్]] రాజకీయవేత్త * [[నాబాకిషోర్ దాస్|నబా దాస్]], భారతీయ రాజకీయవేత్త * నమిత్ దాస్ ఒక భారతీయ చలనచిత్ర, నాటక నటుడు. * [[నందితా దాస్]], ఒడిశాకు చెందిన భారతీయ చలనచిత్ర నటి/దర్శకురాలు * నోబిన్ చంద్ర దాస్, బెంగాలీ [[రసగుల్ల|రోసోగొల్లా]] వ్యవస్థాపకుడు * పరిచయ్ దాస్, మార్గం-విచ్ఛిన్నం చేసే [[భోజ్‌పురి భాష|భోజ్‌పురి]]-హిందీ కవి, వ్యాసకర్త, విమర్శకుడు <ref name="isbn1-4286-1308-0">{{Cite book|title=Essays And Lectures On The Religions Of The Hindus: Religious Sects of the Hindus V1|last=das|year=2006|isbn=1-4286-1308-0|page=353}}</ref> * ప్రోసెంజిత్ దాస్, భారత క్రికెటర్ * పులిన్ బిహారీ దాస్, విప్లవకారుడు, ఢాకా అనుశీలన సమితి వ్యవస్థాపకుడు. * [[పుష్పలత దాస్|పుష్పలతా దాస్]], భారత స్వాతంత్ర్య కార్యకర్త, సామాజిక కార్యకర్త, గాంధీవాది, అస్సాం శాసనసభ్యుడు * రాధా చరణ్ దాస్, బెర్హంపూర్ విశ్వవిద్యాలయం మాజీ వైస్-ఛాన్సలర్ * రాజా భగవంత్ దాస్, అంబర్ రాజస్థానీ పాలకుడు * సీతారాం దాస్ గా జన్మించిన రాజా సీతారాం రే బెంగాల్ స్వయంప్రతిపత్తి కలిగిన రాజు. * రామ్ దాస్, అమెరికన్ ఆధ్యాత్మిక గురువు, యోగా గురువు, రచయిత * రంజన్ దాస్, బంగ్లాదేశ్ క్రికెటర్ * [[రీమా దాస్]], అస్సామీ భారతీయ చిత్రనిర్మాత * [[రియాన్ పరాగ్|రియాన్ పరాగ్ దాస్]], అస్సామీ క్రికెటర్ * సాధు సీతారాం దాస్ భారతీయ విప్లవకారుడు. * సరళా దాస, 14వ శతాబ్దపు ఒడిశా కవి * శరత్చంద్ర దాస్, టిబెటన్ భాషకు చెందిన భారతీయ పండితుడు * సతీష్ రంజన్ దాస్, భారత ప్రభుత్వానికి న్యాయ ప్రతినిధి * సౌమిత్ర దాస్, భారతీయ సూక్ష్మజీవశాస్త్రవేత్త * [[సేథ్ గోవింద్ దాస్]], భారత పార్లమెంటు సభ్యుడు * షోషి ముఖీ దాస్, భారతీయ మిషనరీ, ఉపాధ్యాయుడు, నర్సు * [[శక్తికాంత దాస్]], ఆర్. బి. ఐ. గవర్నర్ * శివ్ సుందర్ దాస్, ఒడిశా కు చెందిన భారత క్రికెటర్ * షోమీ దాస్, పాఠశాల ఉపాధ్యాయుడు * [[శ్రద్ధా దాస్]], భారతీయ చలనచిత్ర నటి * [[సుధీ రంజన్ దాస్]], భారత 5వ ప్రధాన న్యాయమూర్తి * సుహాసిని దాస్, బంగ్లాదేశ్ కు చెందిన రాజకీయవేత్త * సూర్య దాస్, అమెరికన్ మత విద్యావేత్త * తపన్ దాస్, భారతీయ నటుడు * తారక్ చంద్ర దాస్, మానవ శాస్త్రవేత్త, రచయిత, కలకత్తా విశ్వవిద్యాలయంలో మాజీ ఉపాధ్యాయుడు * [[తారక్ నాథ్ దాస్]], భారతీయ విప్లవకారుడు, అంతర్జాతీయ విద్వాంసుడు * [[వసుంధర దాస్]], భారతీయ నటి, గాయని * [[వీణా దాస్]], మానవ శాస్త్ర ప్రొఫెసర్ * వీర్ దాస్, హాస్యనటుడు, నటుడు * [[మృణాల్ కాంతి దాస్ (సినిమాటోగ్రాఫర్)|మృణాల్ కాంతి దాస్]], సినిమాటోగ్రాఫర్ * [[చిన్మయి కృష్ణదాస్]], బంగ్లాదేశ్ కు చెందిన హిందూ సన్యాసి == మూలాలు == kdzv78ayniwfe7sryjg6ptpkipnmsic 0 370661 4955704 4076734 2026-09-10T14:24:09Z Mp3cut 154040 /* ఇవి కూడా చూడండి */ 4955704 wikitext text/x-wiki [[File:Notebooks.jpg|thumb|right|250px|నోట్‌బుక్స్.]] [[File:Office Products.JPG|thumb|right|250px|డిపార్టుమెంట్ స్టోరులో అమ్మకం కొరకు ఉన్న నోట్ పుస్తకాలు.]] '''నోట్‌బుక్''' ('''Notebook''') అనేది రికార్డింగ్ నోట్స్ లేదా నివేదిక, [[రాత]], [[రేఖాచిత్రం|డ్రాయింగ్]], లేదా స్క్రాప్‌బుకింగ్ వంటి ప్రయోజనాల కోసం ఉపయోగించే ఒక చిన్న [[పుస్తకము]] లేదా [[కాగితం]] పేజీల యొక్క బైండర్. == చరిత్ర == === ప్రారంభ చరిత్ర === పద్నాల్గవ, పదిహేనవ శతాబ్దాలలో, నోట్‌బుక్‌లు తరచుగా ఇంటి వద్ద చేతితో తయారు చేయబడ్డాయి. నోట్ బుక్ లోని పేజీలు ఖాళీగా ఉంటాయి లేదా పంక్తులతో ఉంటాయి. నోట్‌బుక్‌లను తయారు చేయడం అనేది చాలా ముఖ్యమైన సమాచార-నిర్వహణ టెక్నిక్‌గా ఉంది. [[విద్యార్థి|విద్యార్థులు]] పాఠశాలలో నోట్‌బుక్ ద్వారా నైపుణ్యాలను నేర్చుకున్నారు.<ref> {{cite journal|last1=Eddy|first1=Matthew Daniel|title=The Nature of Notebooks: How Enlightenment Schoolchildren Transformed the Tabula Rasa|journal=Journal of British Studies|date=2018|volume=57|issue=2|pages=275–307|doi=10.1017/jbr.2017.239|doi-access=free | quote = Other basic instruments included graphite pencils for ruling sentence lines and margins, gum for rubbing out graphite, razors for scraping off words written in ink, and powder for drying (pouncing) the ink. After learning the skills of ruling, rubbing, scraping, and pouncing, some students also learned to design modules through the use of 'lead pens' or 'tracers,' that is, pens with hard metallic tips that impressed a ruled grid into the fabric of the paper [...].}} </ref> === లీగల్ ప్యాడ్ === [[File:Legal pad and pencil.jpg|thumb|లీగల్ ప్యాడ్, పెన్సిల్]] ఒక పురాణం ప్రకారం, మసాచుసెట్స్‌లోని హోలియోక్‌కి చెందిన థామస్ డబ్ల్యూ. హోలీ 1888లో లీగల్ ప్యాడ్‌ను కనిపెట్టాడు, అతను వివిధ కర్మాగారాల నుండి అన్ని సార్టింగ్‌లను, వివిధ రకాల సబ్‌స్టాండర్డ్ పేపర్ స్క్రాప్‌లను సేకరించి, వాటిని ఒకదానితో ఒకటి కుట్టాలనే ఆలోచనను ఆవిష్కరించాడు. ప్యాడ్‌లు అందరికి అందుబాటులో ఉండేలా సరసమైన ధరలకు విక్రయించాలని ఆదేశించాడు. సుమారు 1900లో, కాగితానికి ఎడమవైపు మార్జిన్‌ని గీయమని స్థానిక న్యాయమూర్తి అభ్యర్థించడంతో రెండోది ఆధునిక, సాంప్రదాయకంగా పసుపు చట్టపరమైన ప్యాడ్‌గా పరిణామం చెందింది. ఇది మొదటి లీగల్ ప్యాడ్.<ref name="NPR interview">{{cite news |title=The History of the Legal Pad |author=Madeleine Brand |newspaper=NPR.org |publisher= National Public Radio |url= https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=4673512 |access-date= 26 July 2010|author-link=Madeleine Brand }}</ref> ఈ రకమైన స్టేషనరీకి నిజమైన "లీగల్ ప్యాడ్"గా పరిగణించబడే ఏకైక సాంకేతిక ఏమిటంటే అది ఎడమ అంచు నుండి 1.25 అంగుళాల (3.17 సెంటీమీటర్లు) అంచులను కలిగి ఉండాలి.<ref name="NPR interview" /> దీనిని, మార్జిన్, డౌన్ లైన్స్ అని కూడా పిలుస్తారు, <ref>[http://boingboing.net/2006/09/19/inventing-the-yellow.html David Pescovitz, 19 September 2006. ''Inventing the yellow legal pad'' "The legal pad's margins, also called down lines, are drawn 1.25 inches from the left edge of the page. (This is the only requirement for a pad to qualify as a legal pad, though the iconic version has yellow paper, blue lines, and a red gummed top.) Holley added the ruling that defined the legal pad in the early 1900s at the request of a local judge who was looking for space to comment on his own notes"], Retrieved 9 November 2010.</ref> మార్జిన్ అనేది నోట్స్ లేదా కామెంట్స్ రాయడానికి ఉపయోగించే గది. లీగల్ ప్యాడ్‌లు సాధారణంగా స్పైరల్ లేదా కుట్టిన బైండింగ్‌కు బదులుగా పైభాగంలో గమ్ బైండింగ్‌ను కలిగి ఉంటాయి. ==ఇవి కూడా చూడండి== * తాళ పత్రం * [https://notepad.is/te/ నోట్‌ప్యాడ్] ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:పుస్తకాలు]] [[వర్గం:నోట్‌బుక్‌లు]] gavl5byrmp9t47jcqwei0oskx6u3kor 0 376203 4955833 4359933 2026-09-11T01:15:46Z InternetArchiveBot 88395 0 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 1 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4955833 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = అనురాధ కృష్ణమూర్తి | image = Anuradha Krishnamoorthy 8 March 2018 (cropped).jpg | image_size = | caption = | birth_name = | birth_date = | birth_place = | death_date = | death_place = | death_cause = | other_names = | known_for = [[ నారీశక్తి పురస్కారాలు|నారీ శక్తి పురస్కారం]] | education = | employer = | occupation = చీజ్ మేకర్, స్ట్రాటజీ కన్సల్టెంట్ | title = | spouse = | partner = | children = | parents = | relatives = | signature = | website = | footnotes = | nationality = భారతీయురాలు }} అనురాధ కృష్ణమూర్తి ఒక భారతీయ సామాజిక పారిశ్రామికవేత్త, [[చీజ్ మేకర్]]. ఆమె తన సహోద్యోగి [[నమ్రత సుందరేశన్|నమ్రతా సుందరేశన్]] తో కలిసి 2017 [[నారీశక్తి పురస్కారాలు|నారీ శక్తి పురస్కార్]] ను గెలుచుకుంది'''.''' == కెరీర్ == అనురాధ కృష్ణమూర్తి వికలాంగుల కోసం ఒక సంస్థను స్థాపించి, వారికి పని కనుగొనడంలో సహాయం చేశారు.<ref name="TLI">{{cite news |last1=Sharma |first1=Ankit Sharma |title=Meet The Nari Shakti Puruskar Receipents Who Are Empowering Disabled Women |url=https://thelogicalindian.com/exclusive/meet-the-nari-shakti-puruskar-receipents-who-are-empowering-disabled-women/ |access-date=9 February 2021 |work=The Logical Indian |date=10 April 2018 |language=en |archive-date=10 ఫిబ్రవరి 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210210181358/https://thelogicalindian.com/exclusive/meet-the-nari-shakti-puruskar-receipents-who-are-empowering-disabled-women/ |url-status=dead }}</ref> 2016 లో కృష్ణమూర్తి చెఫ్ నమ్రతా సుందరేశన్తో కలిసి [[చెన్నై]] లో కాసే చీజ్ ను స్థాపించింది.<ref name="DC">{{cite news |last1=S |first1=Yogitha |title=Cheese with a cause |url=https://www.deccanchronicle.com/lifestyle/viral-and-trending/060120/cheese-with-a-cause.html |access-date=9 February 2021 |work=Deccan Chronicle |date=6 January 2020 |language=en |archive-date=10 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210210181125/https://www.deccanchronicle.com/lifestyle/viral-and-trending/060120/cheese-with-a-cause.html |url-status=live }}</ref> వీరిద్దరికీ పదేళ్లుగా పరిచయం ఉండడంతో ఆమె కొత్త బిజినెస్ పార్టనర్ డే జాబ్ స్ట్రాటజీ కన్సల్టెన్సీలో చేరింది. వారి మొదటి రకం క్వార్క్.<ref>{{Cite web|last=Anna|date=2017-03-15|title=The Käse Of Making Cheese In Chennai: An Interview With The Founders Of Käse Cheese|url=https://www.hungryforever.com/kase-making-cheese-chennai-interview-founders-kase-cheese/|access-date=2021-02-14|website=HungryForever Food Blog|language=en-US}}{{Dead link|date=సెప్టెంబర్ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> వారు స్థానిక పదార్ధాలను జోడించేటప్పుడు సాంప్రదాయ పద్ధతులను అనుసరించి ఇతర సహజ [[జున్ను]] లను తయారు చేస్తారు, ఉదాహరణకు "ఓడ్ టు చెన్నై" అని పిలువబడే చెడ్డార్ జున్నును తయారు చేయడానికి మిలగై పోడిని ఉపయోగిస్తారు. సామాజిక వ్యవస్థాపకతలో కృష్ణమూర్తి నేపథ్యం వికలాంగ మహిళలకు ఉపాధి, శిక్షణ ఇవ్వడానికి దారితీసింది. 2020 నాటికి, కాస్ 30 కి పైగా [[చీజ్|చీజ్ల]] ను ఉత్పత్తి చేస్తోంది.<ref name="DC" /> == అవార్డులు, సన్మానాలు == [[File:Anuradha Krishnamoorthy.jpg|thumb|అవార్డు అందుకున్న అనురాధ కృష్ణమూర్తి]] కృష్ణమూర్తి, సుందరేశన్ ఇద్దరూ 2017 [[నారీశక్తి పురస్కారాలు|నారీ శక్తి పురస్కారాన్ని]] అందుకున్నారు.<ref name="NIE">{{cite news |title=A 'cheesy' effort to give women wings |url=https://www.newindianexpress.com/lifestyle/food/2018/mar/19/a-cheesy-effort-to-give-women-wings-1789111.html |access-date=9 February 2021 |work=The New Indian Express |date=19 March 2018 |archive-date=10 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210210181101/https://www.newindianexpress.com/lifestyle/food/2018/mar/19/a-cheesy-effort-to-give-women-wings-1789111.html |url-status=live }}</ref> 2018లో [[అంతర్జాతీయ మహిళా దినోత్సవం]] సందర్భంగా మహిళా, శిశు సంక్షేమ మంత్రిత్వ శాఖ తరఫున [[భారత రాష్ట్రపతి]] [[రామ్‌నాథ్ కోవింద్|రామ్ నాథ్ కోవింద్]] చేతుల మీదుగా ఈ అవార్డులను ప్రదానం చేశారు.<ref>{{Cite web|title=Nari Shakti Puraskar - Gallery|url=http://narishaktipuraskar.wcd.gov.in/gallery|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114170431/http://narishaktipuraskar.wcd.gov.in/gallery|archive-date=2021-01-14|access-date=2021-01-16|website=narishaktipuraskar.wcd.gov.in}}</ref> ఈ పురస్కారం [[భారతదేశం]] లో మహిళలకు ఇచ్చే అత్యున్నత పురస్కారం. <ref name=oddref>{{Cite news|last=Kuttoor|first=Radhakrishnan|date=2018-03-07|title=Charity 'home maker' gets her due on women's day|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/charity-home-maker-gets-her-due-on-womens-day/article22971013.ece|access-date=2021-01-19|issn=0971-751X}}</ref> == మూలాలు == {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:చీజ్ మేకర్స్]] [[వర్గం:చెన్నై వ్యక్తులు]] [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] [[వర్గం:భారతీయ పారిశ్రామికవేత్తలు]] [[వర్గం:భారతీయ సామాజిక కార్యకర్తలు]] pvbcs0ui363rzozxrx6hhr6w48t97bw 0 393183 4955698 4633449 2026-09-10T14:01:16Z Kopparthi janardhan1965 124192 4955698 wikitext text/x-wiki {{సినిమా| name = ఎస్.పి. సింహ ఐ.పి.ఎస్ | year = 2004| image = | starring = [[సుమన్ తల్వార్]],<br>[[రవళి]] ,<br>సూర్య <br>[[రామిరెడ్డి (నటుడు)|రామిరెడ్డి]],<br>[[కొండవలస లక్ష్మణరావు|కొండవలస]]| director = డి.పాండు| writer = | lyrics = | producer = [[తుమ్మలపల్లి రామసత్యనారాయణ]]| distributor = | released = [[జూన్ 18]], [[2004]]| runtime = | language = తెలుగు | music = భరత్ గోపి | cinematography = | production_company = లక్ష్మీప్రియ ప్రొడక్షన్స్| awards = | budget = | imdb_id = }} '''ఎస్.పి.సింహ ఐ.పి.ఎస్.''' లక్ష్మీప్రియ ప్రొడక్షన్స్ బ్యానర్‌పై తుమ్మలపల్లి రామ సత్యనారాయణ నిర్మించిన తెలుగు సినిమా. డి.పాండు దర్శకత్వంలో సుమన్, రవళి జంటగా నటించిన ఈ సినిమా [[2004]], [[జూన్ 18]]న విడుదల అయ్యింది.<ref name="indiancine.ma">{{cite web |last1=web master |title=S P Simha I P S (D. Pandu) 2004 |url=https://indiancine.ma/BGJK/info |website=indiancine.ma |accessdate=29 November 2023}}</ref> ==నటీనటులు== * [[సుమన్ తల్వార్|సుమన్]] * [[రవళి]] * సూర్య * [[రామిరెడ్డి (నటుడు)|రామిరెడ్డి]] * [[ఎం. ఎస్. నారాయణ]] * [[కొండవలస లక్ష్మణరావు]] * శ్రీనివాస వర్మ * తుమ్మలపల్లి రామ సత్యనారాయణ * వినోద్ * భార్గవ్ * స్వాతి * [[పెనుమత్స సుబ్బరాజు|సుబ్బరాజు]] * [[హేమసుందర్]] ==సాంకేతిక వర్గం== * దర్శకత్వం: డి.పాండు * నిర్మాత: తుమ్మలపల్లి రామ సత్యనారాయణ * సంగీతం:భరత్ గోపి * నిర్మాణ సంస్థ: లక్ష్మీ ప్రియ ప్రొడక్షన్స్ * విడుదల: 18:06:2004. ==మూలాలు== {{మూలాల జాబితా}} [[వర్గం:సుమన్ నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:కొండవలస లక్ష్మణరావు నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:ఎం.ఎస్.నారాయణ నటించిన సినిమాలు]] d7womg7dnw630a5dm8w2kxi41dg1tda 0 397297 4955814 4577101 2026-09-10T23:59:00Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4955814 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder|image=Aditi Munshi - Kolkata 2023-12-05 8508.jpg|office=[[పశ్చిమ బెంగాల్ ]] శాసనసభ సభ్యురాలు|termstart=2021మే2|predecessor=ప్రతిభా గోస్|constituency=రాజర్హత్ గోపాల్ పూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|native_name=|party=[[అఖిల భారత తృణమూల్ కాంగ్రెస్]]}} '''అదితి మున్షి''' భారతీయ బెంగాలీ గాయని [[పశ్చిమ బెంగాల్|పశ్చిమ బెంగాల్‌]] కు చెందిన రాజకీయ నాయకురాలు. అదితి మున్షీ 1989లో జన్మించింది. ఆదితిమున్షీ బెంగాలీలో అనేక హిందూ భక్తి పాటలు పాడినందుకు ప్రసిద్ధి చెందింది. ఆదితి జీ బంగ్లా చానల్లో ప్రసారమైన స రే గ మ ప 2015 కార్యక్రమం లో పాల్గొంది. అదితి మున్షి 2021 పశ్చిమ బెంగాల్ శాసనసభ ఎన్నికలలో [[అఖిల భారత తృణమూల్ కాంగ్రెస్|అఖిలభారత తృణమూల్ కాంగ్రెస్]] పార్టీ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి [[రాజర్హత్ గోపాల్పూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|రాజర్హత్ గోపాల్‌పూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం]] నుండి ఎమ్మెల్యేగా గెలుపొందింది. <ref>{{Cite web|title=Star candidates steal the show for TMC, but fail to shine for BJP in poll battle - Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/star-candidates-steal-the-show-for-tmc-but-fail-to-shine-for-bjp-in-poll-battle/articleshow/82361276.cms|access-date=2021-05-03|website=The Times of India|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|last=BanglaNews24|title=প্রথমবার নির্বাচনে দাঁড়িয়েই জিতলেন অদিতি মুন্সি|url=http://www.banginews.com/web-news?id=a01e760889a0dde3b5f73d7f1bbffd3fb01dcf6b|access-date=2021-05-03|website=BanglaNews24|language=en|archive-date=2021-05-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20210503080948/http://www.banginews.com/web-news?id=a01e760889a0dde3b5f73d7f1bbffd3fb01dcf6b|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Aditi Munshi Election Results 2021: News, Votes, Results of West-bengal Assembly|url=https://www.ndtv.com/elections/west-bengal-assembly-election-candidates-list-2021/aditi-munshi-25117-2|access-date=2021-05-03|website=NDTV.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Election Commission of India|url=https://results.eci.gov.in/Result2021/ConstituencywiseS25117.htm?ac=117|access-date=2021-05-03|website=results.eci.gov.in}}</ref> <ref>{{Cite web|title=West Bengal Assembly election results: TMC turncoats fail to make a dent, only 3 manage to win|url=https://www.freepressjournal.in/india/west-bengal-assembly-election-results-tmc-turncoats-fail-to-make-a-dent-only-3-manage-to-win|access-date=2021-05-03|website=www.freepressjournal.in}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Rajarhat Gopalpur, West Bengal Assembly election result 2021|url=https://www.indiatoday.in/elections/story/rajarhat-gopalpur-west-bengal-assembly-election-result-2021-live-updates-1797197-2021-05-01|access-date=2021-05-03|website=India Today|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=West Bengal Election Results 2021 Winning Candidates Full List: Mamata loses Nandigram by 1956 votes; check constituency-wise performance|url=https://www.firstpost.com/politics/west-bengal-election-results-2021-winning-candidates-full-list-mamata-loses-nandigram-by-1956-votes-check-constituency-wise-performance-9587851.html|access-date=2021-05-04|website=Firstpost}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Aditi Munshi(All India Trinamool Congress(AITC)):Constituency- RAJARHAT GOPALPUR(NORTH 24 PARGANAS) - Affidavit Information of Candidate:|url=https://myneta.info/WestBengal2021/candidate.php?candidate_id=1152|access-date=2021-05-27|website=myneta.info}}</ref> == మూలాలు == f8yf362qdfsts6run04byntyv5i338d 0 399443 4955872 4595091 2026-09-11T04:05:02Z CommonsDelinker 608 Jharkhand_Rajakiya_Chihna.svgను తీసేసాను. బొమ్మను తొలగించింది:[[c:User:Krd]]. కారణం: (No permission since 3 September 2026). 4955872 wikitext text/x-wiki {{Infobox legislature |name = జార్ఖండ్ శాసనసభ |legislature = [[జార్ఖండ్ 6వ శాసనసభ]] |coa_pic = |coa_res = 200 |house_type = ఏకసభ |term_length = 2024-2029 |body = |houses = జార్ఖండ్ శాసనసభ (ఏకసభ) |foundation = 2000 |disbanded = |preceded_by = [[బీహార్ శాసనసభ]] |succeeded_by = |term_limits = 5 సంవత్సరాలు | leader1_type = [[జార్ఖండ్ గవర్నర్ల జాబితా|జార్ఖండ్ గవర్నరు]] | leader1 = [[సంతోష్ గంగ్వార్]] | party1 = | election1 = [[2024 జార్ఖండ్ శాసనసభ ఎన్నికలు|2024 జులై 31]] |leader2_type = [[జార్ఖండ్ శాసనసభ స్పీకర్ల జాబితా|స్పీకరు]] |leader2 =[[రవీంద్రనాథ్ మహతో]] |party2 = [[జార్ఖండ్ ముక్తి మోర్చా|JMM]] |election2 = 2020 జనవరి 06 |leader3_type = సభా నాయకుడు<br/>([[జార్ఖండ్ ముఖ్యమంత్రుల జాబితా|ముఖ్యమంత్రి]]) |leader3 = [[హేమంత్ సోరెన్]] |party3 = [[జార్ఖండ్ ముక్తి మోర్చా|JMM]] |election3 = [[2024 జార్ఖండ్ శాసనసభ ఎన్నికలు|2024 నవంబరు 28]] |leader5_type = [[జార్ఖండ్ శాసనసభలో ప్రతిపక్ష నాయకుల జాబితా|ప్రతిపక్ష నాయకుడు]] |leader5 = [[బాబూలాల్ మరాండీ]] |election5 = 2025 మార్చి 06 |party5 = [[భారతీయ జనతా పార్టీ|బిజెపి]] |members = 81 |structure1 = File:Jharkhand Vidhan Sabha 2023.svg |structure1_res = 250px |political_groups1 = <!-- Do not make changes to Party totals without making corresponding changes under section 'Members of Legislative Assembly' --> '''[[జార్ఖండ్ ప్రభుత్వం|ప్రభుత్వం]] (56)'''<br/>''' '''[[భారత జాతీయ అభివృద్ధి సమ్మిళిత కూటమి|I.N.D.I.A]] (56)'''' *{{Color box|#215B30}} [[జార్ఖండ్ ముక్తి మోర్చా|JMM]] (34) *{{Color box|#00BFFF}} [[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|INC]] (16) *{{Color box|#006400}} [[రాష్ట్రీయ జనతా దళ్|RJD]] (4) *{{Color box|{{Party color|Communist Party of India (Marxist–Leninist) Liberation}}}} [[కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (మార్క్సిస్ట్-లెనినిస్ట్) లిబరేషన్|CPI (ML) L]] (2) '''అధికారిక ప్రతిపక్షం (24)'''<br/>''' '''[[నేషనల్ డెమోక్రటిక్ అలయన్స్|NDA]] (24)''<ref>{{cite web|title=Champai Soren-led JMM-Cong govt wins trust vote in Jharkhand assembly|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/champai-soren-led-jmm-cong-govt-wins-trust-vote-in-jharkhand-assembly-101707122468848.html}}</ref> *{{Color box|#FF9933}} [[భారతీయ జనతా పార్టీ|BJP]] (21) :*{{Color box|#0A1951}} [[జనతా దళ్ (యునైటెడ్)|జెడి(యు)]](1) :*{{colour box|#4E1B5D}} [[లోక్ జనశక్తి పార్టీ (రామ్ విలాస్) |LJP(RV)]] (1) :*{{Color box|#FF33FF}} [[ఆల్ జార్ఖండ్ స్టూడెంట్స్ యూనియన్|AJSU]] (1) :*[[పార్లమెంటరీ ప్రతిపక్షం|ఇతర ప్రతిపక్షం]] (1) :{{Color box|#75ED00}} [[జార్ఖండ్ లోక్తాంత్రిక్ క్రాంతికారి మోర్చా|JLKM]] (1) |voting_system1 = [[ఫస్ట్-పాస్ట్-ది-పోస్ట్ ఓటింగ్|ఫస్ట్ పాస్ట్ ది పోస్ట్]] |last_election1 = [[2024 జార్ఖండ్ శాసనసభ ఎన్నికలు|2024]] |next_election1 = [[తదుపరి జార్ఖండ్ శాసనసభ ఎన్నికలు|2029]] (నవంబరు - డిసెంబరు) |session_room = |session_res = 300px |meeting_place = జార్ఖండ్ విధానసభ, కుటే గ్రామం, రాంచీ |session_room2 = |session_res2 = 300px |meeting_place2 = |website = {{URL|jharkhandvidhansabha.nic.in}} |footnotes = }} '''జార్ఖండ్ శాసనసభ, ''' (జార్ఖండ్ విధానసభ) అనేది భారతదేశంలోని జార్ఖండ్ రాష్ట్రానికి ఏకసభ్య శాసనసభ. జార్ఖండ్ శాసనసభకు ప్రస్తుతం 82 మంది శాసనసభ సభ్యులు ఎన్నికయ్యారు. ఎన్నికైన సభ్యుల పదవీకాలం 5 సంవత్సరాల ఉంటుంది. == శాసనసభల జాబితా == {| class="wikitable" style="text-align:center" !అసెంబ్లీ<br/>{{small|([[జార్ఖండ్‌లో ఎన్నికలు|ఎన్నికలు]])}} ! scope="col" |[[జార్ఖండ్ ముఖ్యమంత్రుల జాబితా|మఖ్యమంత్రి]] ! colspan="3" rowspan="1" scope="col" |పదవీకాలం ! colspan="2" scope="col" |పార్టీ {{efn|This column only names the chief minister's party. The state government he headed may have been a complex coalition of several parties and independents; these are not listed here.}} |- | rowspan="2" |[[జార్ఖండ్ 1వ శాసనసభ|1వ]] {{efn|The first Legislative Assembly of Jharkhand was constituted by the [[Member of Legislative Assembly|MLAs]] elected in the 2000 Bihar Legislative Assembly election, whose constituencies were in the newly formed Jharkhand.<ref name=main>{{cite web|url=https://frontline.thehindu.com/static/html/fl1717/17170390.htm|title=Jharkhand, at last|date=1 September 2000|last=Chaudhuri|first=Kalyan|website=Frontline|access-date=4 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190724114939/https://frontline.thehindu.com/static/html/fl1717/17170390.htm|archive-date=24 July 2019|url-status=live}}</ref>}}<br />{{small|([[2000 బీహార్ శాసనసభ ఎన్నికలు|2000&nbsp;ఎన్నిక]])}} | scope="row" |[[బాబూలాల్ మరాండీ]] | 2000 నవంబరు 15 | 2003 మార్చి 18 |{{Age in years and days|2000|11|15|2003|3|18}} | rowspan="2" | [[భారతీయ జనతా పార్టీ]] | rowspan="2" style="background-color: {{party color|Bharatiya Janata Party}}" | |- | scope="row" |[[అర్జున్ ముండా]] | 2003 మార్చి 18 | 2005 మార్చి 2 |{{Age in years and days|2003|3|18|2005|3|2}} |- | rowspan="4" |[[జార్ఖండ్ 2వ శాసనసభ|2వ]]<br/>{{small|([[2005 జార్ఖండ్ శాసనసభ ఎన్నికలు|2005&nbsp;ఎన్నిక]])}} | scope="row" |[[శిబు సోరెన్]] | 2005 మార్చి 2 | 2005 మార్చి 12 |{{Age in years and days|2005|3|2|2005|3|12}} |[[జార్ఖండ్ ముక్తి మోర్చా]] | style="background-color: {{party color|Jharkhand Mukti Morcha}}" | |- | scope="row" |[[అర్జున్ ముండా]] | 2005 మార్చి 12 | 2006 సెప్టెంబరు 18 |{{Age in years and days|2005|3|12|2006|9|18}} |[[భారతీయ జనతా పార్టీ]] | style="background-color: {{party color|Bharatiya Janata Party}}" | |- | scope="row" |[[మధు కోడా]] | 2006 సెప్టెంబరు 18 | 2008 ఆగస్టు 27 |{{Age in years and days|2006|9|19|2008|8|27}} |[[స్వతంత్ర రాజకీయ నాయకులు|స్వతంత్ర]] | style="background-color:{{party color|Independent politician}}" | |- | scope="row" |[[శిబు సోరెన్]] | 2008 ఆగస్టు 27 | 2009 జనవరి 19 |{{Age in years and days|2008|8|27|2009|1|19}} |[[జార్ఖండ్ ముక్తి మోర్చా]] | style="background-color: {{party color|Jharkhand Mukti Morcha}}" | |- | | scope="row" |ఖాళీ {{efn|[[President's rule]] may be imposed when the "government in a state is not able to function as per the Constitution", which often happens because no party or coalition has a majority in the assembly. When President's rule is in force in a state, its council of ministers stands dissolved. The office of chief minister thus lies vacant, and the administration is taken over by the governor, who functions on behalf of the central government. At times, the legislative assembly also stands dissolved.<ref>{{cite web|first=Amberish K.|last=Diwanji|url=http://www.rediff.co.in/news/2005/mar/15spec1.htm|title=A dummy's guide to President's rule|website=Rediff.com|date=15 March 2005|access-date=3 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20130519111701/http://www.rediff.co.in/news/2005/mar/15spec1.htm|archive-date=19 May 2013|url-status=live}}</ref>|name=PR}} ([[రాష్ట్రపతి పాలన]]) | 2009 జనవరి 19 | 2009 డిసెంబరు 30 |{{Age in years and days|2009|1|19|2009|12|30}} |వర్తించదు | style="background-color: white" | |- | rowspan="5" |[[జార్ఖండ్ 3వ శాసనసభ|3వ]]<br/>{{small|([[2009 జార్ఖండ్ శాసనసభ ఎన్నికలు|2009&nbsp;ఎన్నిక]])}} | scope="row" |[[శిబు సోరెన్]] | 2009 డిసెంబరు 30 | 2010 జూన్ 1 |{{Age in years and days|2009|12|30|2010|6|1}} |[[జార్ఖండ్ ముక్తి మోర్చా]] | style="background-color: {{party color|Jharkhand Mukti Morcha}}" | |- | scope="row" |ఖాళీ {{efn|name=PR}} ([[రాష్ట్రపతి పాలన]]) | 2010 జూన్ 1 | 2010 సెప్టెంబరు 11 |{{Age in years and days|2010|6|1|2010|9|11}} |వర్తించదు | style="background-color: white" | |- | scope="row" |[[అర్జున్ ముండా]] | 2010 సెప్టెంబరు 11 | 2013 జనవరి 18 |{{Age in years and days|2010|9|11|2013|1|18}} |[[భారతీయ జనతా పార్టీ]] | style="background-color: {{party color|Bharatiya Janata Party}}" | |- | scope="row" |ఖాళీ {{efn|name=PR}} ([[రాష్ట్రపతి పాలన]]) | 2013 జనవరి 18 | 2013 జూలై 13 |{{Age in years and days|2013|1|18|2013|7|13}} |వర్తించదు | style="background-color: white" | |- | scope="row" |[[హేమంత్ సోరెన్]] | 2013 జూలై 13 | 2014 డిసెంబరు 28 |{{Age in years and days|2013|7|13|2014|12|28}} |[[జార్ఖండ్ ముక్తి మోర్చా]] | style="background-color: {{party color|Jharkhand Mukti Morcha}}" | |- |[[జార్ఖండ్ 4వ శాసనసభ|4వ]]<br/>{{small|([[2014 జార్ఖండ్ శాసనసభ ఎన్నికలు|2014&nbsp;ఎన్నిక]])}} | scope="row" |[[రఘుబర్ దాస్]] | 2014 డిసెంబరు 28 | 2019 డిసెంబరు 29 |{{Age in years and days|2014|12|28|2019|12|29}} |[[భారతీయ జనతా పార్టీ]] | style="background-color: {{party color|Bharatiya Janata Party}}" | |- | rowspan="3" |[[జార్ఖండ్ 5వ శాసనసభ|5వ]]<br/>{{small|([[2019 జార్ఖండ్ శాసనసభ ఎన్నికలు|2019&nbsp;ఎన్నిక]])}} | scope="row" |[[హేమంత్ సోరెన్]] | 2019 డిసెంబరు 29 |2024 ఫిబ్రవరి <br>2 |{{Ayd|29 december 2019|2 february 2024}} | rowspan="4" |[[జార్ఖండ్ ముక్తి మోర్చా]] | rowspan="4" style="background-color: {{party color|Jharkhand Mukti Morcha}}" | |- |[[చంపై సోరెన్]] |2024 ఫిబ్రవరి <br>2 |2024 జూలై<br>4 |{{Ayd|2 february 2024|4 july 2024}} |- |[[హేమంత్ సోరెన్]] |2024 జూలై <br>4 |2024 నవంబరు <br>28 |{{Ayd|4 july 2024|28 november 2024}} |- |[[జార్ఖండ్ 6వ శాసనసభ|6వ]]<br/>{{small|([[2024 జార్ఖండ్ శాసనసభ ఎన్నికలు|2024&nbsp;ఎన్నిక]])}} | scope="row" |[[హేమంత్ సోరెన్]] |2024 నవంబరు<br>28 |ఉనికిలో ఉంది |{{Ayd|28 november 2024}} |} ==శాసనసభ సభ్యులు == {{transcluded section|source=జార్ఖండ్ 6వ శాసనసభ}} {{trim|{{#Section-h:జార్ఖండ్ 6వ శాసనసభ|శాసనసభ సభ్యులు}}}} == ఇవి కూడా చూడండి == * [[జార్ఖండ్ ముఖ్యమంత్రుల జాబితా]] * [[జార్ఖండ్ శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా]] * [[జార్ఖండ్ ఉప ముఖ్యమంత్రుల జాబితా]] * [[జార్ఖండ్ శాసనసభ స్పీకర్ల జాబితా]] * [[జార్ఖండ్ శాసనసభలో ప్రతిపక్ష నాయకుల జాబితా]] ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} == ఇతర మూలాలు == <references group="lower-alpha" /> == వెలుపలి లంకెలు == {{భారతదేశ శాసనసభలు}} {{భారత ప్రస్తుత శాసనసభలు}} [[వర్గం:భారతదేశ రాష్ట్ర శాసనసభలు]] [[వర్గం:ఏకసభ శాసనసభలు]] [[వర్గం:భారతదేశం లోని దిగువ సభలు]] [[వర్గం:శాసనసభలు]] [[వర్గం:భారత రాజకీయ వ్యవస్థ]] [[వర్గం:జార్ఖండ్ శాసన వ్యవస్థ]] [[వర్గం:జార్ఖండ్ శాసనసభ]] 3zhbas3v94ngsdilxybxtu80upj0h25 0 403822 4955873 4910149 2026-09-11T04:05:05Z CommonsDelinker 608 Jharkhand_Rajakiya_Chihna.svgను తీసేసాను. బొమ్మను తొలగించింది:[[c:User:Krd]]. కారణం: (No permission since 3 September 2026). 4955873 wikitext text/x-wiki {{Infobox official post | post = గవర్నరు | native_name = | body = జార్ఖండ్ | insignia = | insigniasize = 150px | insigniacaption = జార్ఖండ్ చిహ్నం | image = Santosh Kumar Gangwar (cropped).jpg | imagesize = 220px | incumbent = [[సంతోష్ గాంగ్వార్]] | incumbentsince = 2024 జులై 31 | style = [[ఎక్సలెన్సీ|అతని/ఆమె శ్రేష్ఠత]] | residence = [[రాజ్ భవన్ (జార్ఖండ్)|రాజ్ భవన్]]; [[రాంచి]] | termlength = 5 సంవత్సరాలు | appointer = [[భారత రాష్ట్రపతి]] | formation = {{start date and years ago|df=yes|2000|11|15}} | inaugural = [[ప్రభాత్ కుమార్]] | website = {{URL|https://rajbhavanjharkhand.nic.in}} }} '''జార్ఖండ్ గవర్నర్,''' భారత రాష్ట్రమైన జార్ఖండ్ రాష్ట్రానికి నామమాత్రపు అధిపతి, [[భారత రాష్ట్రపతి]] ప్రతినిధి. గవర్నర్‌ను రాష్ట్రపతి ఐదు సంవత్సరాల కాలానికి నియమిస్తారు.<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/thread/law/the-office-of-the-governor/article65204517.ece|title=The office of the Governor|last=M.R|first=Abhilash|date=2022-03-09|work=The Hindu|access-date=2022-06-21|issn=0971-751X}}</ref> రాష్ట్రంలోని అన్ని అధికారిక వ్యవహారాలు గవర్నర్ పేరుతో నిర్వహించబడుతున్నప్పటికీ, నిజమైన కార్యనిర్వాహక అధికారం సభలో మెజారిటీ పార్టీ నాయకుడు అయిన ముఖ్యమంత్రిపై ఉంటుంది. గవర్నర్ అధికారిక నివాసం రాజ్ భవన్ . 2000 నవంబరులో బీహార్ విభజన ఫలితంగా జార్ఖండ్ రాష్ట్రాన్ని ఏర్పాటు చేసిన తర్వాత గవర్నర్ పదవి ఉనికిలోకి వచ్చింది. జార్ఖండ్ తొలి గవర్నర్‌గా ప్రభాత్ కుమార్ 2000 నవంబరు 14 నుండి 2002 ఫిబ్రవరి 3 వరకు పనిచేశాడు. ప్రస్తుత గవర్నర్ [[సంతోష్ గంగ్వార్]] 2024 జూలై 31 నుండి పదవిలో ఉన్నాడు.<ref>{{Cite web|title=Governors|url=https://www.india.gov.in/my-government/whos-who/governors|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20250620154818/https://www.india.gov.in/my-government/whos-who/governors|archive-date=2025-06-20}}</ref> == అధికారాలు, విధులు == పరిపాలన, నియామకాలు, తొలగింపులకు సంబంధించిన కార్యనిర్వాహక అధికారాలు, చట్టాన్ని రూపొందించడం, రాష్ట్ర శాసనసభకు సంబంధించిన శాసన అధికారాలు, అంటే విధానసభ లేదా విధాన పరిషత్, విచక్షణ అధికారాలు గవర్నర్ విచక్షణ ప్రకారం నిర్వహించబడతాయి.<ref>{{Cite web|title=Rajbhawan|url=http://www.rajbhavanjharkhand.nic.in/constitutional_role.html|access-date=2022-06-21|website=www.rajbhavanjharkhand.nic.in|archive-date=2022-06-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20220622112808/http://www.rajbhavanjharkhand.nic.in/constitutional_role.html|url-status=dead}}</ref> వివిధ రాజ్యాంగ అధికారాలను అనుభవించడమే కాకుండా, జార్ఖండ్ గవర్నర్ జార్ఖండ్ రాష్ట్ర విశ్వవిద్యాలయాలకు ఎక్స్-అఫీషియో ఛాన్సలరుగా కూడా ఉన్నారు. == గవర్నర్ల జాబితా == జార్ఖండ్ రాష్ట్రం 2000 నవంబరు 15న ఏర్పడిన తరువాత జార్ఖండ్ గవర్నరు పదవి ఉనికిలోకి వచ్చింది. ఉప్పటినుండి పనిచేసిన, చేస్తున్న గవర్నర్ల జాబితా ఈ దిగువ వివరింపబడింది.<ref>{{Cite web|title=Former Governors {{!}} Raj Bhavan Jharkhand {{!}} India|url=https://rajbhavanjharkhand.nic.in/former-governors/|access-date=2025-10-24|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Arora|first=Akansha|date=2024-03-15|title=List of Former Governors of Jharkhand (2000-2024)|url=https://currentaffairs.adda247.com/list-of-former-governors-of-jharkhand-2000-2024/|access-date=2025-10-24|website=adda247|language=en-IN}}</ref> {| class="wikitable" ! rowspan="2" |<abbr>వ. సంఖ్య</abbr> ! rowspan="2" |చిత్తరువు ! rowspan="2" |పేరు<small> (జననం - మరణం) </small> ! rowspan="2" |సొంత రాష్ట్రం ! colspan="3" |పదవిలో పదవీకాలం ! rowspan="2" |గతంలో నిర్వహించిన పదవులు ! rowspan="2" |ముఖ్యమంత్రి (లు) ! rowspan="2" | నియమించిన రాష్ట్రపతి |- !నుండి !వరకు !విధులు నిర్వహించిన సమయం |- ! rowspan="2" |1 | rowspan="2" |[[దస్త్రం:No_image_available.svg|60x60px]] | rowspan="2" |'''ప్రభాత్ కుమార్''' IAS (రిటైర్డ్.) (జననం 1940) |[[ఉత్తర ప్రదేశ్]] | 2000 నవంబరు 14 | 2002 ఫిబ్రవరి 3 !1 సంవత్సరం, 79 రోజులు | * యూనియన్ టెక్స్‌టైల్స్ కార్యదర్శి (1997-1998) * కేంద్ర క్యాబినెట్ కార్యదర్శి (1998-2000) |[[బాబూలాల్ మరాండీ]] |KR నారాయణన్ |- | colspan="7" |మాజీ క్యాబినెట్ సెక్రటరీ. 2000 నవంబరులో బీహార్ నుండి రాష్ట్ర విభజన జరిగిన తర్వాత జార్ఖండ్ మొదటి గవర్నర్‌గా నియమితులయ్యారు. 2002 ఫిబ్రవరిలో పదవీవిరమణ చేసే వరకు పదవిలో కొనసాగారు. |- ! rowspan="2" |– | rowspan="2" |[[దస్త్రం:No_image_available.svg|60x60px]] | rowspan="2" |'''వినోద్ చంద్ర పాండే''' IAS (రిటైర్డ్.) (1932–2005) ''(అదనపు బాధ్యత)'' |[[ఉత్తర ప్రదేశ్]] | 2002 ఫిబ్రవరి 4 | 2002 జూలై 14 !160 రోజులు | * కేంద్ర క్యాబినెట్ కార్యదర్శి (1998-2000) * బీహార్ గవర్నర్ (1999-2003) |[[బాబూలాల్ మరాండీ]] |KR నారాయణన్ |- | colspan="7" |అదనపు ఛార్జ్. 2002 ఫిబ్రవరిలో గవర్నర్ ప్రభాత్ కుమార్ రాజీనామా చేయడంతో బీహార్ గవర్నర్‌కు జార్ఖండ్ గవర్నర్‌గా అదనపు బాధ్యతలు అప్పగించారు. 2002 జూలైలో జార్ఖండ్ గవర్నర్‌గా ఎం. రామా జోయిస్ శాశ్వత నియామకం వరకు పదవిలో కొనసాగారు. |- ! rowspan="3" |2 | rowspan="3" |[[దస్త్రం:Rama_Jois.jpg|70x70px]] | rowspan="3" |జస్టిస్ (రిటైర్డ్.) '''ఎమ్. రామ జోయిస్''' (1931–2021) | rowspan="2" |[[కర్ణాటక]] | rowspan="2" | 2002 జూలై 15 | rowspan="2" | 2003 జూన్ 11 ! rowspan="2" |331 రోజులు | rowspan="2" | * న్యాయమూర్తి, కర్ణాటక హైకోర్టు (1977-1992) * ప్రధాన న్యాయమూర్తి, పంజాబ్, హర్యానా హైకోర్టు (1992) |[[బాబూలాల్ మరాండీ]] | rowspan="2" |KR నారాయణన్ |- |[[అర్జున్ ముండా]] |- | colspan="7" |మాజీ న్యాయమూర్తి. రాష్ట్ర గవర్నర్‌గా అదనపు బాధ్యతలు నిర్వహించిన విసి పాండే స్థానంలో 2002 జూలైలో జార్ఖండ్ రెండవ గవర్నర్‌గా నియమితులయ్యారు. 2003 జూన్లో బీహార్ గవర్నర్‌గా బదిలీ చేయబడి, నియమితులయ్యే వరకు పదవిలో కొనసాగారు . |- ! rowspan="2" |3 | rowspan="2" |[[దస్త్రం:No_image_available.svg|60x60px]] | rowspan="2" |'''[[వేద్ మార్వా]]''' IPS (రిటైర్డ్.) (1934–2020) |[[ఢిల్లీ]] | 2003 జూన్ 12 | 2004 డిసెంబరు 9 !1 సంవత్సరం, 180 రోజులు | * కమీషనర్ ఆఫ్ పోలీస్, ఢిల్లీ (1985-1988) * డైరెక్టర్ జనరల్, నేషనల్ సెక్యూరిటీ గార్డ్ (1988-1990) * జమ్మూ కాశ్మీరు, బీహార్ గవర్నర్ సలహాదారు (1995-1999) * మణిపూర్ గవర్నర్ (1999-2003) * మిజోరం గవర్నర్ (2000-2001) |[[అర్జున్ ముండా]] |[[ఏ.పి.జె. అబ్దుల్ కలామ్|అబ్దుల్ కలాం]] |- | colspan="7" |నియామకం సమయంలో మణిపూర్ గవర్నర్. తదనంతరం 2003 జూన్లో బిహార్ గవర్నర్‌గా నియమితులైన జస్టిస్ ఎం. రామ జోయిస్ తర్వాత బదిలీ చేయబడి జార్ఖండ్ మూడవ గవర్నర్‌గా నియమితులయ్యారు. 2004 నవంబరులో అప్పటి గవర్నర్ ఎం. రామా జోయిస్ రాజీనామా చేయడంతో బీహార్ గవర్నర్ అదనపు బాధ్యతలను క్లుప్తంగా నిర్వర్తించారు. బూటా సింగ్ నియామకం వరకు పదవిలో కొనసాగారు . 2004 డిసెంబరు 9న పదవీకాలం పూర్తయిన తర్వాత పదవీ విరమణ చేశారు. |- ! rowspan="7" |4 | rowspan="7" |[[దస్త్రం:Syed_Sibtey_Razi_in_2015_(cropped).jpg|102x102px]] | rowspan="7" |'''[[సయ్యద్ సిబ్తే రాజీ]]''' (1939–2022) | rowspan="6" |[[ఉత్తర ప్రదేశ్]] | rowspan="6" | 2004 డిసెంబరు 10 | rowspan="6" | 2009 జూలై 25 ! rowspan="6" |4 సంవత్సరాలు, 227 రోజులు | rowspan="6" | * సభ్యుడు, రాజ్యసభ (1980-1985, 1988-1998) * కేబినెట్ మంత్రి, ఉత్తర ప్రదేశ్ (1985-1988) * కేంద్ర రాష్ట్ర మంత్రి, హోం వ్యవహారాలు (1995-1996) |[[అర్జున్ ముండా]] | rowspan="6" |[[ఏ.పి.జె. అబ్దుల్ కలామ్|అబ్దుల్ కలాం]] |- |[[శిబు సోరెన్]] |- |[[అర్జున్ ముండా]] |- |[[మధు కోడా]] |- |[[శిబు సోరెన్]] |- |ఖాళీగా |- | colspan="7" |కేంద్ర మాజీ మంత్రి. అతని పూర్వీకుడు వేద్ మార్వా పదవీ విరమణ చేసిన తరువాత 2004 డిసెంబరులో జార్ఖండ్ నాల్గవ గవర్నర్‌గా నియమితులయ్యారు. రాష్ట్ర గవర్నర్‌గా, 2005 రాష్ట్ర శాసనసభ ఎన్నికల అనంతరం అధికార భారతీయ జనతా పార్టీ వాదనను తిరస్కరిస్తూ అప్పటి ప్రతిపక్ష పార్టీ, జార్ఖండ్ ముక్తి మోర్చా అధినేత శిబు సోరెన్‌ను ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేయమని ఆహ్వానించిన తర్వాత ఆయన వివాదానికి తెర లేపారు. మరో ఐదుగురు స్వతంత్రులు హౌస్‌లో 41 మంది ఎమ్మెల్యేలు ఉన్నారు. ఇది నాటకీయ రాజకీయ సంఘటనలకు దారితీసింది, సోరెన్ అవిశ్వాస తీర్మానాన్ని సాధించడంలో విఫలమవడంతో అర్జున్ ముండా తిరిగి ముఖ్యమంత్రిగా నియమితులయ్యారు. తర్వాత అసెంబ్లీలో అధికార పార్టీ మెజారిటీ కోల్పోయిన తర్వాత 2009 జనవరిలో రాష్ట్రంలో రాష్ట్రపతి పాలనకు సిఫార్సు చేసింది. 2009 జూలైలో అసోం గవర్నర్‌గా బదిలీ చేయబడి, నియమించబడే వరకు రాష్ట్ర గవర్నర్‌గా కొనసాగారు. |- ! rowspan="3" |5 | rowspan="3" |[[దస్త్రం:K._Sankaranarayanan.jpg|90x90px]] | rowspan="3" |'''[[కె. శంకరనారాయణన్]]''' (1932–2022) | rowspan="2" |[[కేరళ]] | rowspan="2" | 2009 జూలై 26 | rowspan="2" | 2010 జనవరి 21 ! rowspan="2" |179 రోజులు | rowspan="2" | * సభ్యుడు, కేరళ శాసనసభ (1977-1979, 1980-1982, 1987-1991, 2001-2006) * కేబినెట్ మంత్రి, కేరళ (1977, 1977-1978, 2001-2004) * నాగాలాండ్ గవర్నర్ (2007-2009) * అరుణాచల్ ప్రదేశ్ గవర్నర్ (2007, 2007-2008) * అసోం గవర్నర్ (2009) |ఖాళీగా | rowspan="2" |[[ప్రతిభా పాటిల్]] |- |[[శిబు సోరెన్]] |- | colspan="7" |నియామకం సమయంలో నాగాలాండ్ గవర్నర్. 2009 జూలైలో అసోం గవర్నర్‌గా నియమితులైన సయ్యద్ సిబ్తే రాజీ స్థానంలో జార్ఖండ్ ఐదవ గవర్నర్‌గా బదిలీ చేయబడి నియమితులయ్యారు. రాష్ట్రంలో రాష్ట్రపతి పాలనను ఉపసంహరించుకోవడం, 2009 రాష్ట్ర ఎన్నికల తర్వాత ముఖ్యమంత్రిగా శిబు సోరెన్‌ను తిరిగి నియమించడం వంటి సంఘటనలతో రాష్ట్ర గవర్నర్‌గా సంక్షిప్త పదవీకాలం గుర్తించబడింది . 2010 జనవరిలో మహారాష్ట్ర గవర్నర్‌గా బదిలీ అయ్యే వరకు పదవిలో కొనసాగారు . |- ! rowspan="4" |6 | rowspan="4" |[[దస్త్రం:The_Governor_of_Jharkhand,_Shri_M.O.H_Farook_receiving_the_Queen's_Baton_2010_Delhi,_at_Raj_Bhavan_Ranchi_on_August_06,_2010_(cropped).jpg|71x71px]] | rowspan="4" |'''[[ఎం.ఓ.హెచ్. ఫరూక్]]''' (1937–2012) | rowspan="3" |[[పుదుచ్చేరి]] | rowspan="3" | 2010 జనవరి 22 | rowspan="3" | 2011 సెప్టెంబరు 4 ! rowspan="3" |1 సంవత్సరం, 225 రోజులు | rowspan="3" | * సభ్యుడు, పాండిచ్చేరి శాసనసభ (1967-1991) * స్పీకర్, పాండిచ్చేరి శాసనసభ (1964-1967, 1980-1985) * పాండిచ్చేరి ముఖ్యమంత్రి (1967-1968, 1969-1974, 1980-1985) * ప్రతిపక్ష నాయకుడు, పాండిచ్చేరి శాసనసభ (1990) * సభ్యుడు, లోక్ సభ (1991-1998, 1999-2004) * కేంద్ర రాష్ట్ర మంత్రి, పౌర విమానయాన, పర్యాటక శాఖ (2004-2009) * సౌదీ అరేబియా రాయబారి (2004-2009) |[[శిబు సోరెన్]] | rowspan="3" |[[ప్రతిభా పాటిల్]] |- |ఖాళీగా |- |[[అర్జున్ ముండా]] |- | colspan="7" |పుదుచ్చేరి మాజీ ముఖ్యమంత్రి. 2010 జనవరిలో జార్ఖండ్‌కు ఆరవ గవర్నర్‌గా నియమితులయ్యారు. మహారాష్ట్ర గవర్నర్‌గా నియమితులైన కె. శంకరనారాయణన్ తర్వాత ఆయన బాధ్యతలు చేపట్టారు. శాసనసభలో ప్రభుత్వం మెజారిటీ కోల్పోయిన తర్వాత 2010 జూన్లో రాష్ట్రంలో రాష్ట్రపతి పాలనను సిఫార్సు చేసింది. రాష్ట్రంలో రాష్ట్రపతి పాలనను ఉపసంహరించుకున్న తర్వాత 2010 సెప్టెంబరులో బిజెపికి చెందిన హేమంత్ సోరెన్‌ను ముఖ్యమంత్రిగా నియమించారు. 2011 సెప్టెంబరులో కేరళ గవర్నర్‌గా బదిలీ అయ్యే వరకు పదవిలో కొనసాగారు . |- ! rowspan="5" |7 | rowspan="5" |[[దస్త్రం:Syed_Ahmed_(politician).jpg|91x91px]] | rowspan="5" |'''సయ్యద్ అహ్మద్''' (1943–2015) | rowspan="4" |[[మహారాష్ట్ర]] | rowspan="4" | 2011 సెప్టెంబరు 4 | rowspan="4" | 2015 మే 17 ! rowspan="4" |3 సంవత్సరాలు, 255 రోజులు | rowspan="4" | * సభ్యుడు, మహారాష్ట్ర శాసనసభ (1980-1995, 1999-2009) * రాష్ట్ర మంత్రి, మహారాష్ట్ర (1986-1988, 1991) * కేబినెట్ మంత్రి, మహారాష్ట్ర (2001-2004) |[[అర్జున్ ముండా]] | rowspan="4" |[[ప్రతిభా పాటిల్]] |- |ఖాళీగా |- |[[హేమంత్ సోరెన్]] |- |[[రఘుబర్ దాస్]] |- | colspan="7" |మహారాష్ట్ర మాజీ మంత్రి. కేరళ గవర్నర్‌గా నియమితులైన ఎం.ఒ.హెచ్. ఫరూక్ తర్వాత 2011 సెప్టెంబరులో జార్ఖండ్ ఏడవ గవర్నర్‌గా నియమితులయ్యారు. గవర్నర్‌గా ఉన్న సమయంలో, ముఖ్యమంత్రి అర్జున్ ముండా రాజీనామాకు దారితీసిన జార్ఖండ్ ముక్తి మోర్చా మద్దతు ఉపసంహరించుకోవడంతో పాలక ప్రభుత్వం కూలిపోవడంతో 2013 జనవరిలో రాష్ట్రంలో రాష్ట్రపతి పాలనకు సిఫార్సు చేయబడింది . 2013 జూలైలో జెఎంఎం నాయకుడు హేమంత్ సోరెన్‌ను ముఖ్యమంత్రిగా నియమించడంతో రాష్ట్రపతి పాలన ముగిసింది . 2015 మేలో మణిపూర్ గవర్నర్‌గా బదిలీ చేయబడి, నియమించబడే వరకు రాష్ట్ర గవర్నర్‌గా కొనసాగారు . |- ! rowspan="3" |8 | rowspan="3" |[[దస్త్రం:President_Droupadi_Murmu_official_portrait_higher_version.jpg|88x88px]] | rowspan="3" |'''[[ద్రౌపది ముర్ము]]''' (జననం 1958) | rowspan="2" |[[ఒడిశా]] | rowspan="2" | 2015 మే 18 | rowspan="2" | 2021 జూలై 12 ! rowspan="2" |6 సంవత్సరాలు, 55 రోజులు | rowspan="2" | * సభ్యుడు, రాయంగ్‌పూర్ నగర్ పంచాయతీ (1997-2000) * సభ్యుడు, ఒడిశా శాసనసభ (2000-2009) * రాష్ట్ర మంత్రి (స్వతంత్ర బాధ్యత), ఒడిశా (2000-2002) |[[రఘుబర్ దాస్]] | rowspan="2" |[[ప్రణబ్ ముఖర్జీ]] |- |[[హేమంత్ సోరెన్]] |- | colspan="7" |ఒడిశా బీజేపీ మాజీ నేత. మణిపూర్ గవర్నర్‌గా బదిలీ చేయబడిన డాక్టర్ సయ్యద్ అహ్మద్ తర్వాత 2015 మేలో జార్ఖండ్ ఎనిమిదవ గవర్నర్‌గా నియమితులయ్యారు. ఏ రాష్ట్రానికైనా గవర్నర్‌గా నియమితులైన మొదటి గిరిజన మహిళ, రాష్ట్రానికి మొదటి మహిళా గవర్నర్. ఛోటానాగ్‌పూర్ టెనెన్సీ చట్టం, 1948 సంతాల్ పరగణా అద్దె చట్టం, 1949కి సవరణలు కోరుతూ గిరిజన సమాజం తీవ్రంగా వ్యతిరేకించి, నిరసించిన బిల్లులకు ఆమె ఆమోదం నిరాకరించడంతో పాటు ముఖ్యమైన, గుర్తించదగిన సంఘటనలతో పదవీకాలం గుర్తించబడింది. పూర్తి పదవీకాలాన్ని పూర్తి చేసిన రాష్ట్రానికి మొదటి గవర్నర్ రాష్ట్రంలో ఎక్కువ కాలం పనిచేసిన గవర్నర్. 2021 మేలో పదవీకాలం పూర్తయిన తర్వాత ఆమె పదవీ విరమణ చేసే వరకు పదవిలో ఉన్నారు. తర్వాత 2022 జూలైలో భారతదేశ 15వ రాష్ట్రపతిగా ఎన్నికయ్యారు . |- ! rowspan="2" |9 | rowspan="2" | | rowspan="2" |'''[[రమేష్ బైస్]]''' (జననం 1947) |[[ఛత్తీస్‌గఢ్]] | 2021 జూలై 14 | 2023 ఫిబ్రవరి 12 !1 సంవత్సరం, 213 రోజులు | * సభ్యుడు, మధ్యప్రదేశ్ శాసనసభ (1980-1985) * సభ్యుడు, లోక్ సభ (1989-1991, 1996-2019) * కేంద్ర రాష్ట్ర మంత్రి, ఉక్కు, గనులు (1998-1999) * కేంద్ర రాష్ట్ర మంత్రి, రసాయనాలు, ఎరువులు (1999-2000) * కేంద్ర రాష్ట్ర మంత్రి, సమాచార, ప్రసార శాఖ (2000-2003) * కేంద్ర సహాయ మంత్రి (స్వతంత్ర బాధ్యత), గనులు (2003-2004) * కేంద్ర రాష్ట్ర మంత్రి (స్వతంత్ర బాధ్యత), పర్యావరణం, అటవీ, వాతావరణ మార్పు (2004) * త్రిపుర గవర్నర్ (2019-2021) |[[హేమంత్ సోరెన్]] |[[రామ్‌నాథ్ కోవింద్|రామ్ నాథ్ కోవింద్]] |- | colspan="7" |నియామకం సమయంలో త్రిపుర గవర్నర్. పదవీకాలం పూర్తయిన తర్వాత పదవీ విరమణ చేసిన [[ద్రౌపది ముర్ము]] తరువాత 2021 జూలైలో జార్ఖండ్ తొమ్మిదవ గవర్నర్‌గా నియమితులయ్యారు. ముఖ్యమంత్రి [[హేమంత్ సోరెన్]] నేతృత్వంలోని రాష్ట్ర ప్రభుత్వంతో రాష్ట్ర గవర్నర్‌గా పదవీకాలం అనేక గుర్తించదగిన ఉద్రిక్తతలతో పాటు మైనింగ్ కేసుకు సంబంధించి సోరెన్‌ను ఎమ్మెల్యేగా కొనసాగించడంపై ఎన్నికల సంఘం చేసిన సిఫార్సును గవర్నర్ బహిర్గతం చేయడంలో వైఫల్యంతో సహా ప్రముఖ సమస్యలతో గుర్తించబడింది. అలాగే రాష్ట్రంలో పని సంస్కృతిని విమర్శించారు.రాష్ట్రంలో శాంతిభద్రతలు ముఖ్యమైన సమస్య అని ధ్వజమెత్తారు. ట్రైబల్ అడ్వైజరీ కౌన్సిల్‌ను ఏర్పాటు చేయాలనే బిల్లుతో సహా ఆమోదం కోసం అతనికి పంపబడిన అనేక చట్టాలను పరిశీలన కోసం తిరిగి పంపారు. 2023 ఫిబ్రవరిలో మహారాష్ట్ర గవర్నర్‌గా బదిలీ చేయబడి, నియమించబడే వరకు పదవిలో కొనసాగారు . |- ! rowspan="3" |10 | rowspan="3" | | rowspan="3" |'''[[సీ.పీ. రాధాకృష్ణన్|సీపీ రాధాకృష్ణన్]]''' (జననం 1957) | rowspan="2" |[[తమిళనాడు]] | rowspan="2" | 2023 ఫిబ్రవరి 18 | rowspan="2" |''ప్రస్తుతం'' ! rowspan="2" |1 సంవత్సరం, 30 రోజులు | rowspan="2" | * సభ్యుడు, లోక్ సభ (1998-2004) * రాష్ట్ర అధ్యక్షుడు, తమిళనాడు బీజేపీ (2004-2007) * ఛైర్మన్, ఆల్ ఇండియా కోయిర్ బోర్డు (2016-2019) * కేరళకు బిజెపి ఇన్‌ఛార్జ్ (2020-2022) |[[హేమంత్ సోరెన్]] | rowspan="2" |[[ద్రౌపది ముర్ము]] |- |[[చంపై సోరెన్]] |- | colspan="7" |బీజేపీ మాజీ నేత. 2023 ఫిబ్రవరిలో మహారాష్ట్ర గవర్నర్‌గా నియమితులైన రమేష్ బైస్ తర్వాత జార్ఖండ్ పదవ గవర్నర్‌గా నియమితులయ్యారు.  రాష్ట్ర గవర్నర్‌గా, స్థానిక ప్రజలను చేరుకోవడంలో ముఖ్యమైన పాత్ర పోషించారు. అనేక గ్రామాలలో పర్యటించారు, దీని ఫలితంగా గవర్నర్ స్థానిక రాజకీయాల్లో జోక్యం చేసుకుంటున్నారని ఆరోపిస్తూ పాలక కూటమి నాయకులతో రాష్ట్ర ప్రభుత్వంతో అనేక పతనాలకు దారితీసింది. ప్రస్తుతం కార్యాలయంలో పనిచేస్తున్నారు. |- !rowspan="4" |11 |rowspan="4" |[[File:Santosh Kumar Gangwar (cropped).jpg|86x86px]] |rowspan="4" |[[సంతోష్ గంగ్వార్]]<ref>https://rajbhavanjharkhand.nic.in/</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/jharkhand/santosh-kumar-gangwar-sworn-in-as-jharkhand-governor/article68468128.ece|title=Santosh Kumar Gangwar sworn in as Jharkhand Governor|last=PTI|date=2024-07-31|work=The Hindu|access-date=2024-09-12|issn=0971-751X}}</ref><br>{{small|(జననం 1948)}} |[[ఉత్తర ప్రదేశ్]] |2024 జలై 31 |''[[అధికారంలో ఉన్న వ్యక్తి|పదవిలో]] ఉన్నారు'' !{{Ayd|31 July 2024}} |align="left" style="background:#eaecf0; font-size:95%" | *కార్మిక, ఉపాధి రాష్ట్ర మంత్రి (2017-2021) *ఆర్థిక శాఖ సహాయ మంత్రి (2016-2017) *జౌళి శాఖ సహాయ మంత్రి (2014-2016) |[[హేమంత్ సోరెన్]] |[[ద్రౌపది ముర్ము]] |- |colspan="7" align="left"| కేంద్ర మాజీ మంత్రి. మహారాష్ట్ర గవర్నర్‌గా నియమితులైన [[సీ.పీ. రాధాకృష్ణన్|సి. పి. రాధాకృష్ణన్]] తర్వాత 2024 జూలైలో జార్ఖండ్ పదకొండవ గవర్నర్‌గా నియమితులయ్యారు. |- |} == మూలాలు == {{మూలాలజాబితా}} == వెలుపలి లంకెలు == {{భారత ప్రస్తుత గవర్నర్లు}} [[వర్గం:భారతీయ రాష్ట్రాల గవర్నర్ల జాబితాలు]] [[వర్గం:భారతదేశ రాజకీయ కార్యాలయ అధిపతుల జాబితాలు]] [[వర్గం:జార్ఖండ్‌కు సంబంధించిన జాబితాలు]] [[వర్గం:భారతదేశ రాష్ట్రాల గవర్నర్లు]] [[వర్గం:జాబితాలు]] 22228fqxgxgg9juxgy80xqa802w0y1t 0 404996 4956258 4334221 2026-09-11T10:18:24Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4956258 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = అయేషా ఖాన్ | image = | alt = | caption = | native_name = | native_name_lang = | birth_date = {{birth date and age|1948|8|22|df=y}} | birth_place = [[కరాచీ]], [[పాకిస్తాన్]] | education = కరాచీ విశ్వవిద్యాలయం | occupation = నటి | years_active = 1964 – present | spouse = | children = 2 | relatives = తాహిరా ఖాన్ (సోదరి) <br> ఖలీదా రియాసత్(సోదరి) }} '''ఆయేషా ఖాన్''' (జననం 22 ఆగష్టు 1948) పాకిస్థానీ నటి. మెహందీ, నకాబ్ జాన్, భరోసా ప్యార్ తేరా, బిసాత్ ఏ దిల్ చిత్రాల్లో ఆమె నాటక పాత్రలకు ప్రసిద్ధి చెందారు.<ref>{{Cite web|date=20 June 2022|title=ٹی وی ڈراموں کی چند مقبول مائیں|url=https://jang.com.pk/news/740631|website=Daily Jang News}}</ref> == ప్రారంభ జీవితం == అయేషా పాకిస్తాన్లోని [[కరాచీ]] జన్మించింది. ఆమె కరాచీ విశ్వవిద్యాలయం నుండి తన అధ్యయనాలను పూర్తి చేసింది.<ref>{{Cite paper|title=پاکستان ٹیلی ویژن کی اداکارہ عائشہ خان کا انٹرویو|date=15 May 2008}}</ref> == కెరీర్ == ఆమె పి. టి. వి. ఛానల్ నాటకాలలో కనిపించింది.<ref>{{Cite web|date=17 June 2020|title=Meri Guriya's tragic first episode treats child abuse sensitively, but is the project ethical?|url=https://images.dawn.com/news/1180349|publisher=Dawn}}</ref><ref>{{Cite web|title=List of PTV Old Actors|url=https://www.ptvold.com/p/list-of-actors.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420064647/https://www.ptvold.com/p/list-of-actors.html|archive-date=20 April 2021|access-date=24 December 2021|website=Pakistan Television Corporation}}</ref> ఆమె పి. టి. వి నాటకాలు, ''అఫ్షాన్'', అరూసా, ఫ్యామిలీ 93, ''మెహందీ'' ప్రసిద్ధి చెందింది.<ref>{{Cite web|date=4 June 2020|title=10 hit serials of Fatima Surraya Bajia|url=https://www.hipinpakistan.com/news/1147298|publisher=HIP|access-date=28 మార్చి 2024|archive-date=29 జూలై 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210729111925/https://www.hipinpakistan.com/news/1147298|url-status=dead}}</ref> పాకిస్తాన్లో టెలివిజన్ స్వర్ణ యుగంలో ఆమె తన చెల్లెలితో కలిసి ప్రాచుర్యం పొందారు.<ref>{{Cite web|date=1 June 2020|title=Actress Ayesha Khan|url=https://nettv4u.com/celebrity/hindi/tv-actress/ayesha-khan-sr}}</ref> == వ్యక్తిగత జీవితం == అయేషా చెల్లెలు ఖలీదా రియాసత్ 1996లో మరణించింది. తన సోదరి మరణం తరువాత, ఆమె పరిశ్రమ నుండి చిన్న విరామం తీసుకుంది కానీ ఆమె తిరిగి వచ్చింది.<ref>{{Cite web|date=2 June 2020|title=Ayesha Khan Biography|url=http://www.tv.com.pk/celebrity/Ayesha-Khan-Senior/182/biography|publisher=tv.com.pk}}</ref> == ఫిల్మోగ్రఫీ == === టెలివిజన్ ధారావాహికాలు === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col" |సంవత్సరం. ! scope="col" |శీర్షిక ! scope="col" |పాత్ర ! scope="col" |నెట్వర్క్ |- |1981 |''అఫ్షాన్'' |హుస్నా |పి. టి. వి. |- | rowspan="2" |1985 |''అన్హోని'' |అశి తల్లి |పి. టి. వి. |- |'' అఖ్రీ చట్టన్'' |బేగం వజీర్-ఎ-ఆజం |పి. టి. వి. |- |1988 |''సిరియన్'' |రషీదా |పి. టి. వి. |- |1992 |''ఆంచ్'' |ఉల్ఫాత్ తల్లి |పి. టి. వి. |- | rowspan="2" |1993 |''అగర్'' |పర్వీన్ బేగం |పి. టి. వి. |- |''బాదలే మౌసమ్'' |యాస్మిన్ తల్లి |పి. టి. వి. |- | rowspan="2" |1994 |''అరోసా'' |షిరీన్ |పి. టి. వి. |- |''పిచ్చి ఆవు'' |అత్త మష్కూరా |పి. టి. వి. |- |1995 |''దారారీన్'' |సాదియా తల్లి |పి. టి. వి. |- |1996 |''ది ఆంచ్ షో'' |తానే |పి. టి. వి. |- |1996 |''ఐత్రాఫ్'' |జాకియా |పి. టి. వి. |- | rowspan="3" |1997 |''కుటుంబం 93'' |జోహ్రా |పి. టి. వి. |- |''టిప్పు సుల్తాన్ః ది టైగర్ లార్డ్'' |మల్కా బేగం నిజాం |పి. టి. వి. |- |''పంచవాన్ మౌసమ్'' |అసిమ్ తల్లి |పి. టి. వి. |- | rowspan="3" |1998 |''ఐక్ ఖాదమ్ పర్ మంజిల్'' |సూర్య |పి. టి. వి. |- |''హయత్-ఇ-జావేద్'' |సావిత్రి |పి. టి. వి. |- |''బంధన్'' |దిల్ అవేజ్ తల్లి |పి. టి. వి. |- | rowspan="3" |1999 |''షామ్ సే ఫెలే'' |జైబ్-ఉన్-నిసా |పి. టి. వి. |- |''సాయిబాన్'' |జహర్ తల్లి |పి. టి. వి. |- |''లామ్హే'' |షిజా |పి. టి. వి. |- | rowspan="2" |2000 |''కభీ కభీ ప్యార్ మే'' |జోయా తల్లి |పి. టి. వి. |- |''ఏక్ ఔర్ ఆస్మాన్'' |మరియా |పి. టి. వి. |- |2002 |''లామ్హా'' |మెహర్ తల్లి |పి. టి. వి. |- | rowspan="3" |2003 |''హమ్ సే జుడా నా హోనా'' |చందా |పి. టి. వి. |- |''సాహిల్ కి తమానా'' |కాలా జాన్ |పి. టి. వి. |- |''మెహందీ'' |తసీమ్ |పి. టి. వి. |- |2005 |''వాజూద్-ఇ-లారియాబ్'' |అలియా బేగం |ఇండస్ టీవీ |- |2005 |''హుస్నా ఔర్ హుసన్ ఆరా'' |బావ. |టీవీ వన్ |- |2008 |''షిదాత్'' |బటూల్ బేగం |హమ్ టీవీ |- |2009 |''బోల్ మేరీ మచ్లీ'' |అస్మా |జియో టీవీ |- | rowspan="2" |2010 |''పార్సా'' |షబానా |హమ్ టీవీ |- |''జిందాన్'' |తల్లి. |పి. టి. వి. |- |2011 |''జిప్ బస్ చప్ రహో'' |అదాన్ |జియో టీవీ |- | rowspan="4" |2012 |''అమాన్ అవ్వండి'' |బీ జాన్ |పి. టి. వి. |- |''డెహ్లీజ్'' |అమ్మమ్మ. |ఏఆర్వై డిజిటల్ |- |''మసీబా'' |మీరా |హమ్ టీవీ |- |''మిరాత్-ఉల్-ఉరూస్'' |అక్బరీ |జియో ఎంటర్టైన్మెంట్<ref>{{Cite web|date=3 June 2020|title=Mirat-ul-Uroos|url=https://harpalgeo.tv/program/mirat-ul-uroos|publisher=HarpalGeo}}</ref> |- |2014 |''ఖుద్రత్'' |అమీ జాన్ |ఏఆర్వై డిజిటల్ |- | rowspan="3" |2015 |''బోజ్'' |అహ్సాన్ తల్లి |జియో టీవీ |- |''దిల్ ఇష్క్'' |అమా జాన్ |జియో ఎంటర్టైన్మెంట్ |- |''తుమ్హారే సివా'' |అర్సల్ తల్లి |హమ్ టీవీ |- | rowspan="3" |2016 |''మేరా యార్ మిలడే'' |ఫహద్ తల్లి |ఏఆర్వై డిజిటల్<ref>{{Cite web|date=5 June 2020|title=Mera Yaar Miladay Exclusive Ary Digital Drama|url=https://arydigital.tv/mera-yaar-miladay-exclusive-ary-digital-drama|publisher=ARY Digital}}</ref> |- |''నూర్-ఎ-జిందగి'' |నూర్ తల్లి |జియో టీవీ |- |''ఖుదా మేరా భీ హై'' |అమీ. |ఏఆర్వై డిజిటల్ |- | rowspan="3" |2017 |''వో ఐక్ పాల్'' |హీనా అమ్మమ్మ |హమ్ టీవీ |- |''ముబారక్ హో బేటీ హుయ్ హై'' |దాదు. |ఏఆర్వై డిజిటల్<ref>{{Cite web|date=6 June 2020|title=Mubarak Ho Beti Hui Hai ARY Digital Exclusive Drama|url=https://arydigital.tv/mubarak-ho-beti-hui-hai-ary-digital-exclusive-drama|publisher=ARY Digital|access-date=28 మార్చి 2024|archive-date=25 డిసెంబర్ 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241225120059/https://arydigital.tv/mubarak-ho-beti-hui-hai-ary-digital-exclusive-drama|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|date=7 June 2020|title=Mubarak Ho Beti Hui Hai – Ary Digital Drama|url=https://festbyte.com/mubarak-ho-beti-hui-hai-ary-digital-drama|publisher=Festbyte|access-date=28 మార్చి 2024|archive-date=25 సెప్టెంబరు 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200925162339/http://festbyte.com/mubarak-ho-beti-hui-hai-ary-digital-drama/|url-status=dead}}</ref> |- |''తేరీ రజా'' |సుహానా అమ్మమ్మ |ఏఆర్వై డిజిటల్<ref>{{Cite web|date=20 June 2020|title=Teri Raza – ARY Digital Exclusive Drama|url=https://arydigital.tv/teri-raza-ary-digital-exclusive-drama|publisher=ARY Digital}}</ref><ref>{{Cite web|date=22 June 2020|title=Teri Raza OST Title Song By Ali Sethi ARY Digital Drama|url=https://arydigital.tv/teri-raza-ost-title-song-ali-sethi-ary-digital-drama|publisher=ARY Digital}}</ref> |- | rowspan="3" |2018 |''మేరీ నన్హీ పరీ'' |సెహర్ తల్లి |ఏఆర్వై డిజిటల్ |- |''మేరీ గురియా'' |షరీఫాన్ |ఏఆర్వై డిజిటల్<ref>{{Cite web|date=8 June 2020|title=Meri Guriya Drama on ARY Digital: Cast, Timings & Schedule|url=https://www.brandsynario.com/meri-guriya-drama-on-ary-digital-cast-timings-schedule|publisher=Brandsynario}}</ref><ref>{{Cite web|date=9 June 2020|title=Meri Guriya: A Compendium Of Sorrow And Anguish|url=https://arydigital.tv/meri-guriya-a-compendium-of-sorrow-and-anguish|publisher=ARY Digital}}</ref> |- |''మరియం పెరేరా'' |బిలాల్ తల్లి |టీవీ వన్ |- | rowspan="3" |2019 |''బిసాత్ ఏ దిల్'' |సానియా తల్లి |హమ్ టీవీ<ref>{{Cite web|date=11 June 2020|title=Bisaat-e-Dil Drama on HUM TV: Cast, Promo, Timings and Plot|url=https://www.brandsynario.com/bisaat-e-dil-drama-on-hum-tv-cast-promo-timings-and-plot|publisher=Brandsynario}}</ref><ref>{{Cite web|date=13 June 2020|title=Cast, Start Date & Synopsis of HUM TV’s latest drama Bisaat e Dil|url=https://www.trendinginsocial.com/cast-start-date-synopsis-of-hum-tvs-latest-drama-bisaat-e-dil|publisher=Trendingsocial}}</ref> |- |''నకాబ్ జాన్'' |దువా అమ్మమ్మ |హమ్ టీవీ<ref>{{Cite web|date=14 June 2020|title=Naqab Zan cast|url=https://www.hum.tv/dramas/naqab-zun|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20200706115922/https://www.hum.tv/dramas/naqab-zun/|archive-date=6 July 2020|access-date=5 July 2020|publisher=Hum TV}}</ref><ref>{{Cite web|date=15 June 2020|title=Hajra Yamin’s character in Naqab Zan to have multiple shifts|url=https://www.thenews.com.pk/magazine/instep-today/471939-hajra-yamins-character-in-naqab-zan-to-have-multiple-shifts|publisher=The International News}}</ref> |- |''భరోసా ప్యార్ తేరా'' |రాయిసా ఖనుమ్ |జియో ఎంటర్టైన్మెంట్<ref>{{Cite web|date=16 June 2020|title=Bharosa Pyar Tera|url=https://harpalgeo.tv/program/bharosa-pyar-tera|publisher=HarpalGeo}}</ref> |- |2020 |''సోటేలీ మాంటా'' |ఫరీన్ అత్తగారు |హమ్ టీవీ<ref>{{Cite web|date=2 July 2020|title=Soteli Maamta cast|url=https://www.hum.tv/dramas/soteli-maamta|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20200519065723/https://www.hum.tv/dramas/soteli-maamta/|archive-date=19 May 2020|access-date=8 July 2020|publisher=Hum TV}}</ref> |} === టెలిఫిల్మ్ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col" |సంవత్సరం. ! scope="col" |శీర్షిక ! scope="col" |పాత్ర |- |2004 |''ఈద్ ఆయి'' |సాజో |- |2012 |''తీజా పార్టీ'' |అప |- |2014 |''ఎవరు బహు'' |అమ్మ |- |2019 |''యే ఇష్క్ నహీ ఆసన్'' |సమీర్ అమ్మమ్మ |} === సినిమా === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col" |సంవత్సరం. ! scope="col" |శీర్షిక ! scope="col" |పాత్ర |- |2011 |''ముస్కాన్'' |నఫీసా హష్మీ ఖాన్ |- |2012 |''ఫాతిమా'' |ఫాతిమా |} == మూలాలు == <references responsive="1"></references> {{Reflist}} [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] [[వర్గం:1948 జననాలు]] [[వర్గం:పాకిస్తానీ సినిమా నటీమణులు]] 192j4wmpdksj8fa8z4kj0jkv5871xxx 0 405478 4955892 4836533 2026-09-11T06:33:32Z InternetArchiveBot 88395 0 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 1 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4955892 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=ఏప్రిల్ 2025}} {{Infobox writer|name=అషిత|image=|caption=|birth_date=1956|birth_place=|death_date=2019|death_place=|occupation=రచయిత్రి|nationality=భారతీయ మహిళ}} '''అషిత''' (మలయాళం: అషిత; 5 [[ఏప్రిల్]] 1956 - 27 [[మార్చి]] 2019) [[మలయాళ]] సాహిత్యంలో ఒక భారతీయ రచయిత్రి, ఆమె చిన్న కథలు, కవితలు, అనువాదాలకు ప్రసిద్ధి చెందింది. ఆమె తన అనువాదాల ద్వారా మలయాళంలో హైకూ పద్యాలను ప్రాచుర్యంలోకి తెచ్చింది. ఆమె కథకు కేరళ సాహిత్య అకాడమీ అవార్డు, పద్మరాజన్ అవార్డు, లలితాంబిక అంతర్జనం స్మారక సాహిత్య అవార్డు, ఎడస్సేరి అవార్డుతో సహా ఇతర గౌరవాలను అందుకుంది.<ref name="Kerala: Malayalam writer Ashita passes away">{{Cite web|date=2019-03-27|title=Kerala: Malayalam writer Ashita passes away|url=https://indianexpress.com/article/india/kerala-malayalam-writer-ashita-passes-away-5644542/|access-date=2019-03-27|website=The Indian Express|language=en-I}}</ref> == జీవిత చరిత్ర == === మహారాజా కళాశాల, ఆశిత విద్యాలయం === ఆశిత 5 ఏప్రిల్ 1956న కేరళలోని త్రిచూర్ జిల్లాలోని పజయన్నూర్‌లో కజాంగోట్టు బాలచంద్రన్ నాయర్, తెక్కెకరుపత్ థంకమణి అమ్మలకు జన్మించింది. ఆమె తన పాఠశాల విద్యను ఢిల్లీ, బొంబాయి నుండి పూర్తి చేసింది, ఎర్నాకులంలోని మహారాజా కళాశాల నుండి ఆంగ్ల సాహిత్యంలో గ్రాడ్యుయేట్, మాస్టర్స్ డిగ్రీలను పొందింది. ఆశిత K. V. రామన్‌కుట్టిని వివాహం చేసుకుంది, ఉమా ప్రసీద అనే కుమార్తెను కలిగి ఉంది. ఆమెకు 2013లో క్యాన్సర్ ఉన్నట్లు నిర్ధారణ అయింది, ఆమె 27 మార్చి 2019న 62 ఏళ్ళ వయసులో మరణించినప్పుడు చికిత్స పొందుతోంది, ఆమె భర్త, కూతురు, అల్లుడు జీవించి ఉన్నారు.<ref name="Writer Ashitha, who popularised Haiku in Kerala, passes away">{{Cite web|date=2019-03-27|title=Writer Ashitha, who popularised Haiku in Kerala, passes away|url=https://english.manoramaonline.com/news/kerala/2019/03/27/malayalam-writer-ashitha-dies.html|access-date=2019-03-27|website=OnManorama|language=en}}</ref> === వారసత్వం === 20కి పైగా పుస్తకాలను రచించిన ఆషిత, తన జీవిత అనుభవాలను చిన్న కథలు, కవితల ద్వారా చిత్రించినట్లు తెలిసింది. కమలా సురయ్య తర్వాత మలయాళంలో అత్యంత ప్రముఖ మహిళా రచయిత్రులలో ఒకరిగా పరిగణించబడుతుంది, ఆమె చిన్న కథలకు ప్రసిద్ధి చెందింది,ఆమె అలెగ్జాండర్ పుష్కిన్, జలాల్ అడ్-దిన్ ముహమ్మద్ రూమీ యొక్క అనేక రచనలను అలాగే అనేక హైకూలను అనువదించింది. ఆమె రామాయణం, భాగవతం, జాతక కథలు, ఐతిహ్యమాలలను కూడా పిల్లల కోసం స్వీకరించింది.[13] ఆమె జీవిత చరిత్ర, అతు ంజనైరున్ను (అది నేను), షిహాబుద్దీన్ పోయితుంకడవుచే ప్రచురించబడింది.<ref name="books.puzha.com - Author Details">{{Cite web|date=2019-03-27|title=books.puzha.com - Author Details|url=http://www.puzha.com/malayalam/bookstore/cgi-bin/author-detail.cgi?code=586|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20190327090344/http://www.puzha.com/malayalam/bookstore/cgi-bin/author-detail.cgi?code=586|archive-date=27 March 2019|access-date=2019-03-27|website=www.puzha.com}}</ref><ref name="Malayalam writer Ashita passes away - Kalakaumudi">{{Cite web|date=2019-03-27|title=Malayalam writer Ashita passes away - Kalakaumudi|url=https://www.keralakaumudi.com/en/news/kerala/general/malayalam-writer-ashita-passes-away-63404|access-date=2019-03-27|website=Keralakaumudi Daily}}{{Dead link|date=సెప్టెంబర్ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == అవార్డులు == పొన్నాని ఎడస్సేరి స్మారక సమితి 1986లో ఆశిత రచన విస్మయ చిహ్నంగల్‌ను ఎడస్సేరి అవార్డుకు ఎంపిక చేసింది, ఆమె 1994లో లలితాంబిక అంతర్జనం స్మారక సాహిత్య అవార్డును అందుకుంది. ఆమె చిన్న కథల సంకలనం, తథాగాథ, ఆమెకు 2000లో పద్మరాజన్ అవార్డును అందించింది. కేరళ సాహిత్య అకాడెమీ 2015లో కథకు ఇచ్చే వార్షిక పురస్కారం కోసం మరొక చిన్న కథా సంకలనమైన అశితయుడే కథకల్‌ని ఎంపిక చేసింది. ఆమె అంకనం అవార్డు, తోప్పిల్ రవి ఫౌండేషన్ అవార్డును కూడా అందుకుంది.<ref name="പ്രശസ്ത സാഹിത്യകാരി അഷിത അന്തരിച്ചു">{{Cite web|date=2019-03-27|title=പ്രശസ്ത സാഹിത്യകാരി അഷിത അന്തരിച്ചു|url=https://www.mediaonetv.in/kerala/2019/03/27/writer-ashitha-passed-away|access-date=2019-03-27|website=mediaone}}</ref> == రచనలు == === చిన్న కథలు === * ఆషిత (2002). నిలవింటే నాత్తిలే. DC బుక్స్. ASIN B007E4VMWU. * అషిత (2012). మజమేఘంగల్. DC బుక్స్. ASIN B007E4VNO2. * అషిత (2007). అమ్మ ఎన్నోటు పర్ణ నూనకల్. గ్రీన్ బుక్స్. <nowiki>ISBN 979-8184230535</nowiki>. * అషిత (2015). అశితయుడే కథకల్. మాతృభూమి. <nowiki>ISBN 978-8182664937</nowiki>. * అషిత (2013). ఓరి స్త్రీయుం పరాయథాతు. కేరళ భాషా ఇన్స్టిట్యూట్. <nowiki>ISBN 9788188420100</nowiki>. * అషిత (2015). మా ఫలేషు (మలయాళంలో). కేల్క్కమ్ ఆడియో బుక్స్. <nowiki>ISBN 9780000104847</nowiki>. (ఆడియో బుక్) * అషిత (1987). విస్మయ చిహ్నంగల్. ఎడాట్: మలయాళం. * అషిత (1993). అపూర్ణ వీరమంఘల్. కోజికోడ్: మల్బరీ. * ఆషిత (1999). తథాగత. * నవలలు, నవలలు * అషిత (2013). మయిల్పీలిస్పర్శం. మెలిండా బుక్స్. <nowiki>ISBN 978-8188420841</nowiki>. * అషిత (2017). అశితయుడే నోవల్లెట్టుకళ్. సైకతం బుక్స్. <nowiki>ISBN 978-9386222152</nowiki>. * అషిత (2018). అశితయుడే నోవల్లెట్టుకళ్. సైకతం బుక్స్. <nowiki>ISBN 978-9386222787</nowiki>. === కవిత్వం === * అషిత. మీరా పాడున్ను (మలయాళంలో). మాతృభూమి. <nowiki>ISBN 978-81-8266-550-7</nowiki>. * అషిత. అశితయుడే హైకూ కవితకల్ (మలయాళంలో). మాతృభూమి. * అషిత. శివేన సహనర్థనం (మలయాళంలో). మాతృభూమి. * అషిత (2014). అశితయుడే హైకూ కవితకల్ (మలయాళంలో). ఆకుపచ్చ మిరియాలు. <nowiki>ISBN 978-8193034453</nowiki>. === బాల సాహిత్యం === * అషిత (2015). జాతక కధకల్. మలయాళ మనోరమ కో. లిమిటెడ్. <nowiki>ISBN 978-93-83197-72-9</nowiki>. * అషిత (2008). 365 కుంజుకథలు. DC బుక్స్. <nowiki>ISBN 978-81-264-0918-1</nowiki>. * అషిత. రామాయణం కుట్టికల్క్కు (మలయాళంలో). మాతృభూమి. <nowiki>ISBN 978-81-8265-516-4</nowiki>. * అషిత. భాగవతం కుట్టికల్క్కు (మలయాళంలో). మాతృభూమి. * అషిత (2007). కుట్టికలుడే ఐతిహ్యమాల. DC బుక్స్. మూలం నుండి 27 మార్చి 2019న ఆర్కైవు చేసారు. 27 మార్చి 2019న తిరిగి పొందబడింది. * అషిత (2015). కొచురాజకుమారన్. మెలిండా బుక్స్. <nowiki>ISBN 978-9383885381</nowiki>. * అషిత (2018). కుంఝు ంజందుం అమ్మ ంజందుం. మాంబజం. <nowiki>ISBN 9789352821907</nowiki>. మూలం నుండి 27 మార్చి 2019న ఆర్కైవ్ చేయబడింది. 27 మార్చి 2019న తిరిగి పొందబడింది. * అషిత (2018). చెమ్మరియాడింటే సూత్రం. మాంబజం. <nowiki>ISBN 9789352821921</nowiki>. మూలం నుండి 27 మార్చి 2019న ఆర్కైవ్ చేయబడింది. 27 మార్చి 2019న తిరిగి పొందబడింది. * అషిత (2018). కొట్టియుం కురుక్కనుమ్. మాంబజం. <nowiki>ISBN 9789352821884</nowiki>. మూలం నుండి 27 మార్చి 2019న ఆర్కైవ్ చేయబడింది. 27 మార్చి 2019న తిరిగి పొందబడింది. * అషిత (2018). కొథియన్ కక్కా. మాంబజం. <nowiki>ISBN 9789352821860</nowiki>. మూలం నుండి 27 మార్చి 2019న ఆర్కైవ్ చేయబడింది. 27 మార్చి 2019న తిరిగి పొందబడింది. === అనువాదాలు === * అషిత. రూమి పరంజ కథకల్ (మలయాళంలో). మాతృభూమి. * అషిత (2017). పారాయమ్ మనకు కథకల్. నాకు పుస్తకాలు చదవండి. <nowiki>ISBN 978-8193422526</nowiki>. * పాటర్, బీట్రిక్స్ (2016). పీటర్ ఎన్నా ముయలుమ్ మట్టు కథకలుమ్. ఆషిత (మొదటి ఎడిషన్) అనువదించారు. కోజికోడ్, కేరళ, భారతదేశం: మాతృభూమి బుక్స్. <nowiki>ISBN 9788182669529</nowiki>. OCLC 971034780. * స్పైరి, జోహన్నా (2017). హెడీ. ఆషిత అనువదించారు. మాతృభూమి బుక్స్. <nowiki>ISBN 9788182671591</nowiki>. * పాధావిన్యాసంగల్: 32 రష్యన్ కవితలు. ఆషిత అనువదించారు. త్రిసూర్: కాస్మో బుక్స్. 1999. * లాట్సు (2003). తావో: గురువింటే వాజి. ఆషిత అనువదించారు. అయిలూరు: సోర్బా పబ్లికేషన్స్. <nowiki>ISBN 9789382279</nowiki> == మూలాలు == [[వర్గం:మహిళలు]] [[వర్గం:రచయిత్రులు]] 7ci35k3ycdinte8ba1uv5vhs4lqjdae 0 410565 4956282 4199548 2026-09-11T11:42:39Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4956282 wikitext text/x-wiki {{Infobox organization | name = ఆల్ ఇండియా ప్రోగ్రెసివ్ ఉమెన్స్ అసోసియేషన్ | formation = 1991 | logo = | caption = | type = మహిళా సంస్థ | status = యాక్టీవ్ | headquarters = [[న్యూ ఢిల్లీ]], భారతదేశం | leader_title = ప్రధాన కార్యదర్శి | leader_name = మీనా తివారీ | leader_title2 = అధ్యక్షురాలు | leader_name2 = డాక్టర్ రతీరావు | leader_title3 = తాత్కాలిక కార్యదర్శి | leader_name3 = [[కవితా కృష్ణన్]] | affiliations = కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (మార్క్సిస్ట్-లెనినిస్ట్) లిబరేషన్ | website = | footnotes = | motto = }} '''ఆల్ ఇండియా ప్రోగ్రెసివ్ ఉమెన్స్ అసోసియేషన్''' అనేది సమానత్వం, మహిళా విముక్తిని సాధించడానికి కట్టుబడి ఉన్న మహిళా సంస్థ.<ref>{{Cite web | url=https://www.indiacontent.in/new-delhi--all-india-progressive-womens-association-secretary-kavita-krishnan--a/pr-919170/ | title=Buy New Delhi All India Progressive Womens Association Secretary Kavita Krishnan Author Harsh Mander Swaraj Abhiyan chief Yogendra Yadav and advocate Nadeem Khan release a report on Police brutality on Jamia students during a press conference on S Pictures, Images, Photos by IANS - News pictures }}</ref> ఇది భారతదేశంలోని 21 రాష్ట్రాలలో సంస్థాగత ఉనికిని కలిగి ఉంది. ఇది 1991లో మహిళల జాతీయ స్థాయి సామూహిక సంస్థగా స్థాపించబడింది. ఆల్ ఇండియా ప్రోగ్రెసివ్ ఉమెన్స్ అసోసియేషన్ అనేది సిపిఐఎంఎల్ లిబరేషన్ మహిళా విభాగం.<ref>{{Cite web | url=https://siliguritimes.com/aipwa-stages-sit-in-protest-in-support-of-various-demands/amp/ | title=AIPWA stages sit-in protest in support of various demands | date=28 August 2020 | access-date=30 ఏప్రిల్ 2024 | archive-date=16 ఫిబ్రవరి 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220216070717/https://siliguritimes.com/aipwa-stages-sit-in-protest-in-support-of-various-demands/amp/ | url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web | url=https://www.timescontent.com/tss/showcase/preview-buy/102234/News/All-India-Progressive-Women-Associa.html | title=All India Progressive Women Association, News Photo, All India Progressive Women's }}</ref><ref>{{Cite web | url=https://www.telegraphindia.com/topic/all-india-progressive-women-s-association | title=All-india-progressive-women-s-association: Latest Articles, Videos & Photos of All-india-progressive-women-s-association- Telegraph India }}</ref> == మూలాలు == {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:1991 స్థాపితాలు]] 7p6vj33sck768lpusehn1kr908hz2ot 0 413936 4955874 4575677 2026-09-11T04:05:08Z CommonsDelinker 608 Jharkhand_Rajakiya_Chihna.svgను తీసేసాను. బొమ్మను తొలగించింది:[[c:User:Krd]]. కారణం: (No permission since 3 September 2026). 4955874 wikitext text/x-wiki {{infobox government | government_name = జార్ఖండ్ ప్రభుత్వం | image = | division_type = | division = | leader_type = [[జార్ఖండ్ గవర్నర్ల జాబితా|గవర్నరు]] | leader_title = [[సంతోష్ గంగ్వార్]] | leader_type2 = [[జార్ఖండ్ ముఖ్యమంత్రుల జాబితా|ముఖ్యమంత్రి]] | leader_title2 = [[హేమంత్ సోరెన్]] ([[జార్ఖండ్ ముక్తి మోర్చా|JMM]]) | leader_type3 = [[జార్ఖండ్ ముఖ్యమంత్రుల జాబితా|ఉప ముఖ్యమంత్రి]] | leader_title3 = '''ఖాళీ''' | legislature_label = [[భారతదేశ రాష్ట్ర శాసనసభలు |అసెంబ్లీ]] |leader_type4 =[[ప్రధాన కార్యదర్శి (భారతదేశం)|ప్రధాన కార్యదర్శి]] |leader_title4 =అల్కా తివారీ, [[ఇండియన్ అడ్మినిస్ట్రేటివ్ సర్వీస్|IAS]] | legislature = [[జార్ఖండ్ శాసనసభ]] | speaker_label = [[జార్ఖండ్ శాసనసభ స్పీకర్ల జాబితా|స్పీకరు]] | speaker = [[రవీంద్రనాథ్ మహతో|రవీంద్ర నాథ్ మహతో]] ([[జార్ఖండ్ ముక్తి మోర్చా|JMM]]) | members_in_assembly_label = [[జార్ఖండ్ శాసనసభ|అసెంబ్లీలో సభ్యులు]] | members_in_assembly = 81 | branch4 = [[భారత న్యాయ వ్యవస్థ|న్యాయవ్యవస్థ]] | court_name = [[భారతదేశంలోని ఉన్నత న్యాయస్థానాల జాబితా|హైకోర్టు]] | court = జార్ఖండ్ హైకోర్టు | chief_justice_label = [[ప్రస్తుత భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తుల జాబితా|ప్రధాన న్యాయమూర్తి]] | chief_justice = సుజిత్ నారాయణ్ ప్రసాద్ ''(తాక్కాలిక)'' |website ={{URL|https://www.jharkhand.gov.in}} |country ={{పతాకం|భారతదేశం}} |branch1_label1 =ప్రభుత్వ స్థానం |date ={{Start date and age|df=yes|2000|11|15}} <br/>(జార్ఖండ్ దినోత్సవం) |branch1_data1 =[[రాంచీ]] |caption =జార్ఖండ్ చిహ్నం }} '''జార్ఖండ్ ప్రభుత్వం, ''' '''జార్ఖండ్ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం''' లేదా స్థానికంగా '''రాష్ట్ర ప్రభుత్వం''' అని కూడా పిలువబడుతుంది. ఇది [[జార్ఖండ్]] రాష్ట్రం, దాని [[జార్ఖండ్ జిల్లాల జాబితా|24 జిల్లాల]] అత్యున్నత పాలక అధికార సంస్థ. ఇది [[జార్ఖండ్ గవర్నర్ల జాబితా|జార్ఖండ్ గవర్నరు]] నేతృత్వం లోని [[కార్యనిర్వాహక వ్యవస్థ (ప్రభుత్వం)|కార్యనిర్వాహక వ్యవస్థ]], [[భారత న్యాయ వ్యవస్థ|న్యాయవ్యవస్థ]], [[చట్టసభలు|శాసన]] శాఖను కలిగి ఉంటుంది. భారతదేశంలోని ఇతర రాష్ట్రాల మాదిరిగానే, జార్ఖండ్ రాష్ట్ర అధిపతి [[గవర్నరు]], కేంద్ర ప్రభుత్వ సలహాపై [[భారత రాష్ట్రపతి|భారత రాష్ట్రపతిచే]] నియమింపబడతారు. గవర్నరు పదవి చాలా వరకు లాంఛనప్రాయమైనది. [[ముఖ్యమంత్రి]] ప్రభుత్వాధినేత. కార్యనిర్వాహక అధికారాలు చాలా వరకు ముఖ్యమంత్రికే ఉన్నాయి. [[రాంచీ]] జార్ఖండ్ రాజధాని. [[శాసనసభ|విధానసభ]] (లెజిస్లేటివ్ అసెంబ్లీ), సెక్రటేరియట్ ఉన్నాయి. రాంచీలో ఉన్న జార్ఖండ్ హైకోర్టు రాష్ట్రం మొత్తం మీద అధికార పరిధిని కలిగి ఉంది.<ref>{{Cite web|title=Jurisdiction and Seats of Indian High Courts|url=http://www.ebc-india.com/lawyer/hcourts.htm|access-date=2008-05-12|publisher=Eastern Book Company}}</ref> ప్రస్తుత జార్ఖండ్ శాసనసభ ఏకసభ్య శాసనసభ, ఇందులో 81 మంది [[శాసనసభ సభ్యుడు|శాసనసభ సభ్యులు]] ఉన్నారు. ముందుగా రద్దు చేయకపోతే దాని పదవీకాలం ఐదు సంవత్సరాలు ఉంటుంది.<ref>{{Cite web|title=Jharkhand Legislative Assembly|url=http://legislativebodiesinindia.nic.in/Jharkhand.htm|access-date=2008-05-12|website=Legislative Bodies in India|publisher=National Informatics Centre, Government of India}}</ref> [[File:Chief Minister of Jharkhand Shri Hemant Soren.jpg|265x265px|ప్రస్తుత ముఖ్యమంత్రి హేమంత్ సోరెన్|alt=ప్రస్తుత ముఖ్యమంత్రి హేమంత్ సోరెన్|thumb]] == మంత్రి మండలి == {{transcluded section|source=హేమంత్ సోరెన్ నాలుగో మంత్రివర్గం}} {{trim|{{#Section-h:హేమంత్ సోరెన్ నాలుగో మంత్రివర్గం|మంత్రి మండలి}}}} == జార్ఖండ్ శాఖలు == * డిపార్ట్‌మెంట్ ఆఫ్ పర్సనల్, అడ్మినిస్ట్రేటివ్ రిఫార్మ్స్, రాజ్‌భాష (జార్ఖండ్) * ఆర్థిక శాఖ (జార్ఖండ్) * ప్రణాళిక, అభివృద్ధి శాఖ (జార్ఖండ్) * క్యాబినెట్ ఎన్నికల విభాగం (జార్ఖండ్) * క్యాబినెట్ సెక్రటేరియట్, విజిలెన్స్ శాఖ (జార్ఖండ్) * హోం, జైలు, విపత్తు నిర్వహణ శాఖ (జార్ఖండ్) * సమాచార, పౌర సంబంధాల శాఖ (జార్ఖండ్) * ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ, ఇ-గవర్నెన్స్ విభాగం (జార్ఖండ్) * ఎక్సైజ్, ప్రొహిబిషన్ శాఖ (జార్ఖండ్) * పంచాయతీరాజ్ శాఖ (జార్ఖండ్) * గ్రామీణాభివృద్ధి శాఖ (జార్ఖండ్) * గ్రామీణ పనుల శాఖ (జార్ఖండ్) * పార్లమెంటరీ వ్యవహారాల శాఖ (జార్ఖండ్) * డిపార్ట్‌మెంట్ ఆఫ్ లా (జార్ఖండ్) * పట్టణాభివృద్ధి, గృహనిర్మాణ శాఖ (జార్ఖండ్) * డిపార్ట్‌మెంట్ ఆఫ్ ఎనర్జీ (జార్ఖండ్) * గనులు, భూగర్భ శాస్త్ర శాఖ (జార్ఖండ్) * రవాణా శాఖ (జార్ఖండ్) * రోడ్డు నిర్మాణ శాఖ (జార్ఖండ్) * భవన నిర్మాణ శాఖ (జార్ఖండ్) * పరిశ్రమల శాఖ (జార్ఖండ్) * వాణిజ్య పన్నుల శాఖ (జార్ఖండ్) * జలవనరుల శాఖ (జార్ఖండ్) * డిపార్ట్‌మెంట్ ఆఫ్ డ్రింకింగ్ వాటర్ అండ్ శానిటేషన్ (జార్ఖండ్) * వ్యవసాయం, పశుసంవర్ధక, సహకార శాఖ (జార్ఖండ్) * ఆహార, ప్రజా పంపిణీ, వినియోగదారుల వ్యవహారాల శాఖ (జార్ఖండ్) * అటవీ, పర్యావరణం, వాతావరణ మార్పుల శాఖ (జార్ఖండ్) * పర్యాటక, కళలు, సంస్కృతి, క్రీడలు, యువజన వ్యవహారాల శాఖ (జార్ఖండ్) * మహిళా, శిశు అభివృద్ధి, సామాజిక భద్రత శాఖ (జార్ఖండ్) * ఆరోగ్యం, వైద్య విద్య, కుటుంబ సంక్షేమ శాఖ (జార్ఖండ్) * పాఠశాల విద్య, అక్షరాస్యత అభివృద్ధి శాఖ (జార్ఖండ్) * డిపార్ట్‌మెంట్ ఆఫ్ హయ్యర్ అండ్ టెక్నికల్ ఎడ్యుకేషన్ (జార్ఖండ్) * కార్మిక, ఉపాధి, శిక్షణ, నైపుణ్యాభివృద్ధి శాఖ (జార్ఖండ్) * రెవెన్యూ, రిజిస్ట్రేషన్, భూ సంస్కరణల శాఖ (జార్ఖండ్) * షెడ్యూల్డ్ తెగ, షెడ్యూల్డ్ కులాలు, మైనారిటీ, వెనుకబడిన తరగతుల సంక్షేమ శాఖ (జార్ఖండ్) == ఇది కూడ చూడు == * [[జార్ఖండ్‌లో ఎన్నికలు]] * [[జార్ఖండ్ నుండి ఎన్నికైన రాజ్యసభ సభ్యుల జాబితా|జార్ఖండ్ నుండి రాజ్యసభ సభ్యుల జాబితా]] * [[హేమంత్ సోరెన్]] * [[రెండవ హేమంత్ సోరెన్ మంత్రివర్గం]] == మూలాలు == <references /> == వెలుపలి లంకెలు == {{భారతదేశ రాష్ట్ర , కేంద్రపాలిత ప్రభుత్వాలు}} [[వర్గం:భారతదేశ రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు]] [[వర్గం:జార్ఖండ్ ప్రభుత్వం]] [[వర్గం:తరచూ నవీకరించవలసిన వ్యాసాలు]] n86jsgq2akynkkext77rl1lrwtf8bdn 0 416630 4955806 4914367 2026-09-10T22:58:36Z ఉదయ్ కిరణ్ 124579 /* */ 4955806 wikitext text/x-wiki '''సెరికల్చర్''', లేదా '''పట్టు వ్యవసాయం''', [[పట్టు (సిల్క్)|పట్టు]] ఉత్పత్తి చేయడానికి పట్టు పురుగుల పెంపకం కు సంబంధించినది . పట్టుపురుగులలో అనేక జాతులు ఉన్నాయి, దేశీయ పట్టుపురుగు గొంగళి పురుగు అత్యంత విస్తృతంగా ఉపయోగించే తీవ్రంగా అధ్యయనం చేయబడిన పట్టు పురుగు కీలకమైనది. సిల్క్‌మోత్ పట్టుపురుగు జాతి ఇప్పుడు అడవిలో కనిపించదు, ఎందుకంటే అవి చాలావరకు అంతరించిపోయాయి, ఈ పట్టుపురుగు జాతులు మాంసాహారులకు వ్యతిరేకంగా ఉండేవి. [[నవీన శిలా యుగం]] కాలం నాటికే [[చైనా|చైనాలో]] పట్టు మొదట ఉత్పత్తి చేయబడింది. [[బ్రెజిల్]], చైనా, [[ఫ్రాన్సు|ఫ్రాన్స్]], [[భారతదేశం|ఇండియా]], [[ఇటలీ]], [[జపాన్]], కొరియా, [[రష్యా]] [[థాయిలాండ్]] వంటి దేశాల్లో సెరికల్చర్ ఒక ముఖ్యమైన కుటీర పరిశ్రమగా మారింది. నేడు, చైనా భారతదేశం రెండు ప్రధాన ఉత్పత్తిదారులు, ప్రపంచ వార్షిక ఉత్పత్తిలో 60% కంటే ఎక్కువ.<ref>{{Cite web|last=ABN|date=2026-09-09|title=సిరులు కురిపించే సెరికల్చర్‌|url=https://www.andhrajyothy.com/2026/telangana/warangal/sericulture-offers-profitable-farming-with-up-to-90-percent-subsidy-1556636.html|access-date=2026-09-10|website=Andhrajyothy Telugu News|language=te}}</ref> {{Panorama|image=File:Court Ladies Preparing Newly Woven Silk (cropped).jpg|height=180|alt=|caption=}} == చరిత్ర == [[కన్ఫ్యూషియస్]] పరీక్ష ప్రకారం, పట్టు ఉత్పత్తి ఆవిష్కరణ సుమారు 2700 సంవత్సరాల క్రితం నాటిది, అయితే పురావస్తు రికార్డులు యాంగ్‌షావో కాలం (5000–3000) సంవత్సరాలకు ముందు పట్టును ఎక్కువగా సాగు చేసేవారు. <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=HnSlynSfeEIC&q=yangshao%20dynasty%20silkworm%20discovery&pg=PA31|title=Prehistoric textiles: the development of cloth in the Neolithic and Bronze Ages with special reference to the Aegean|last=Barber|first=E. J. W.|publisher=[[Princeton University Press]]|year=1992|isbn=978-0-691-00224-8|edition=reprint, illustrated|page=31}}</ref> 1977లో, సిరామిక్ ముక్క 5400-5500 సంవత్సరాల క్రితం సృష్టించబడింది. పట్టుపురుగు వలె కనిపించేలా రూపొందించబడింది నాన్‌కున్, హెబీ కనుగొనబడింది, ఇది సెరికల్చర్ ఎలా ప్రారంభమైంది అనే దాన్ని సూచిస్తుంది. <ref>{{Cite web|title=2015-10-29240509.html|url=http://sjzntv.cn/news/ms/2015/10/2015-10-29240509.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20180208004240/http://sjzntv.cn/news/ms/2015/10/2015-10-29240509.html|archive-date=8 February 2018|access-date=7 February 2018|quote={{lang|zh-hant|1977年在石家庄长安区南村镇南杨庄出土的5400–5500年前的陶质蚕蛹，是仿照家蚕蛹烧制的陶器，这是目前发现的人类饲养家蚕的最古老的文物证据。}}}}</ref> అలాగే, సింధు నాగరికత ప్రదేశాలలో 2450–2000 క్రితం నాటి పురావస్తు సిల్క్ ఫైబర్‌ను జాగ్రత్తగా విశ్లేషించడం ద్వారా, దక్షిణ ఆసియాలోని విస్తృత ప్రాంతంలో పట్టు ఉపయోగించబడింది. <ref>{{Cite paper|last=Good|first=I. L.|title=New Evidence for Early Silk in the Indus Civilization|url=http://nrs.harvard.edu/urn-3:HUL.InstRepos:14117751}}</ref> <ref>{{Cite book|title=Chinese Silk: A Cultural History|last=Vainker|first=Shelagh|publisher=[[Rutgers University Press]]|year=2004|isbn=0813534461|page=20}}</ref> 1వ శతాబ్దపు మొదటి అర్ధభాగం నాటికి, ఇది సిల్క్ రోడ్‌లో అనేక పరస్పర చర్యల ద్వారా పురాతన ఖోటాన్ రాజ్యంకు <ref>[http://depts.washington.edu/silkroad/texts/hhshu/hou_han_shu.html#a Hill, John E. 2003. "Annotated Translation of the Chapter on the Western Regions according to the ''Hou Hanshu''." 2nd Draft Edition. Appendix A.]</ref> చేరుకుంది. 140 నాటికి, పట్టు పెంపకం భారతదేశానికి వ్యాపించింది. <ref>{{Cite web|title=History of Sericulture|url=http://www.seri.ap.gov.in/download/1_History%20of%20Sericulture.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110721155409/http://www.seri.ap.gov.in/download/1_History%20of%20Sericulture.pdf|archive-date=21 July 2011|access-date=7 November 2010|publisher=Government of Andhra Pradesh (India) – Department of Sericulture}}</ref> 6వ శతాబ్దం CEలో, బైజాంటైన్ సామ్రాజ్యంలోకి పట్టుపురుగుల గుడ్ల అక్రమ రవాణా యూరప్ లో పట్టు పురుగుల పెంపకానికి దారి తీసింది, శతాబ్దాలుగా బైజాంటైన్ సామ్రాజ్యంలో గుత్తాధిపత్యంగా మిగిలిపోయింది ( బైజాంటైన్ సిల్క్ ). 1147లో, రెండవ క్రూసేడ్ సమయంలో, సిసిలీకి చెందిన రోజర్ II (1095–1154) బైజాంటైన్ పట్టు ఉత్పత్తికి సంబంధించిన రెండు ముఖ్యమైన కేంద్రాలైన కొరింత్ తీబ్స్‌పై దాడి చేసి, నేత కార్మికులను వారి పరికరాలను బంధించి, పలెర్మో కాలాబ్రియాలో తన స్వంత పట్టుపనులను స్థాపించాడు, <ref name="AM4">Muthesius, "Silk in the Medieval World", p. 331.</ref> పరిశ్రమను పశ్చిమ ఐరోపాకు విస్తరించింది. == ఉత్పత్తి == పట్టుపురుగులకు [[మల్బరీ]] ఆకు ప్రధాన ఆహారం, నాల్గవ మౌల్ట్ తర్వాత, వారు తమ దగ్గర ఉంచిన కొమ్మను ఎక్కి, వాటి పట్టు కాయలను తిప్పుతారు. పట్టు అనేది ఫైబ్రోయిన్ [[మాంసకృత్తులు]] తో కూడిన నిరంతర తంతు, ప్రతి పురుగు తలలోని రెండు [[లాలాజల గ్రంధులు|లాలాజల గ్రంధుల]] నుండి స్రవిస్తుంది సెరిసిన్ అనే గమ్, ఇది తంతువులను సరఫరా చేస్తుంది.కాకూన్‌లను వేడి నీటిలో ఉంచడం ద్వారా సెరిసిన్ తొలగించబడుతుంది, ఇది పట్టు తంతువులను విడిపిస్తుంది వాటిని తిప్పడానికి సిద్ధం చేస్తుంది. దీనిని డీగమ్మింగ్ ప్రక్రియ అంటారు. <ref>{{Cite web|last=Bezzina|first=Neville|title=Silk Production Process|url=http://www.senature.com/sensemagazine/research-technologies/silk-production-process-go-behind-the-scenes-1701.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120629231032/http://www.senature.com/sensemagazine/research-technologies/silk-production-process-go-behind-the-scenes-1701.html|archive-date=29 June 2012|publisher=Sense of Nature Research}}</ref> వేడి నీళ్లలో ముంచడం వల్ల పట్టుపురుగులు చనిపోతాయి. పట్టుపురుగులు కలిసి దారం (నూలు) ఏర్పరుస్తాయి, ఈ ప్రక్రియలో "త్రోయింగ్" అని పిలుస్తారు, ఇది అనేక గైడ్‌ల ద్వారా ఉద్రిక్తతతో లాగబడుతుంది రీల్స్‌పై గాయమవుతుంది. విసిరే ఈ ప్రక్రియ మెలితిప్పిన మొత్తం దిశను బట్టి వివిధ నూలులను ఉత్పత్తి చేస్తుంది. <ref>"Sericulture | Silk Production." Encyclopædia Britannica, Britannica, www.britannica.com/topic/sericulture. Accessed 8 July 2022.</ref> పట్టుపురుగులు [[దారం]] ఏర్పరుస్తాయి (చిన్న ప్రధానమైన పొడవులు స్పిన్ చేయబడతాయి; సిల్క్ నాయిల్ చూడండి). ఆరిన తర్వాత, ముడి పట్టు నాణ్యత ప్రకారం ప్యాక్ చేయబడుతుంది. == పట్టు ఉత్పత్తి == === శాంతి పట్టు === సాంప్రదాయ పట్టుకు అత్యంత ప్రజాదరణ పొందిన ప్రత్యామ్నాయం శాంతి పట్టు, దీనిని అహింసా పట్టు అని కూడా పిలుస్తారు. ఈ రకమైన పట్టును మరింత నైతికంగా మార్చే ప్రాథమిక అంశం ఏమిటంటే, చిమ్మటలు వాటి కోకోన్‌ల నుండి ఉద్భవించటానికి అనుమతించబడతాయి మరిగే ముందు దూరంగా ఎగిరిపోతాయి. పట్టు తయారీ సమయంలో ప్యూపా సజీవంగా వండలేదని ఇది సూచిస్తుంది. అయినప్పటికీ, పట్టును తయారు చేయడానికి ఉపయోగించే పెంపుడు పట్టు పురుగులు వేల సంవత్సరాల తరబడి ఎంపిక చేసిన సంతానోత్పత్తికి లోనయ్యాయి వాటి కోకోన్‌ల నుండి ఉద్భవించేలా "తయారీ" చెయ్యదు. పట్టుపురుగులు ఎగరలేవు స్పష్టంగా చూడలేవు కాబట్టి అవి వేటాడే జంతువుల నుండి తమను తాము కాపాడుకోలేవు. ఫలితంగా వాటి కోకోన్‌ల నుండి బయటకు వచ్చిన వెంటనే పట్టు పురుగులు సాధారణంగా చనిపోతాయి. <ref>{{Cite web|title=Silk and Sustainable Silk|url=http://www.commonobjective.co/article/silk-and-sustainable-silk|access-date=2022-10-27|website=Common Objective}}</ref> === వైల్డ్ సిల్క్ === బహిరంగ అడవులలో కనిపించే టస్సార్ సిల్క్‌వార్మ్‌ల కోకోన్‌లను అడవి పట్టును ఉత్పత్తి చేయడానికి ఉపయోగిస్తారు, దీనిని టస్సార్ పట్టు అని కూడా పిలుస్తారు. సాంప్రదాయిక పట్టుతో పోలిస్తే, చిమ్మటలు ఉద్భవించిన తర్వాత వాటి కోకోన్‌లు సాధారణంగా పట్టు ఎక్కువగా ఉత్పత్తి చేయబడుతుంది, ఇది మరింత నైతిక ఎంపికగా మారుతుంది. అడవి పట్టు పురుగులు వివిధ రకాల మొక్కలను తింటాయి కాబట్టి, వాటి శక్తి తక్కువ ఏకరీతిగా ఉంటుంది కానీ మరింత దృఢంగా ఉంటుంది. ఫాబ్రిక్ తక్కువ రసాయనాలతో తయారు చేయబడింది అలాగే. ప్యూప ఇప్పటికీ "వైల్డ్ సిల్క్"ని ఉపయోగించే కొన్ని సంస్థలచే పండించినప్పుడు అవి కోకోన్‌లలోనే ఉంటాయి. <ref>{{Cite web|title=Silk and Sustainable Silk|url=http://www.commonobjective.co/article/silk-and-sustainable-silk|access-date=2022-10-27|website=Common Objective}}</ref> === ఉత్పత్తి దశలు === ఉత్పత్తి దశలు క్రింది విధంగా ఉన్నాయి: # ఆడ పట్టుపురుగు 300 నుండి 500 గుడ్లు పెడుతుంది. # గొంగళి పురుగులను గుడ్లను ఏర్పరుస్తాయి, వీటిని పట్టు పురుగులు అంటారు. # పట్టు పురుగులు మల్బరీ ఆకులను తింటాయి. # అనేక సార్లు పెరిగిన మౌల్ట్ అయిన తర్వాత, పట్టుపురుగు ఒక సిల్క్ ఫైబర్‌ను బయటకు తీస్తుంది తనను తాను కాపాడుకోవడానికి ఒక వలను ఏర్పరుస్తుంది. # ఇది సిల్క్‌ను ఏర్పరుచుకునే లాలాజలాన్ని పంపిణీ చేస్తూ, '8' చిత్రంలో ప్రక్క నుండి ప్రక్కకు స్వింగ్ అవుతుంది. # గాలి వలన పట్టు పటిష్టమవుతుంది. # పట్టుపురుగు సుమారుగా ఒక మైలు తంతును తిరుగుతుంది రెండు లేదా మూడు రోజులలో పూర్తిగా ఒక కోకన్‌లో తనను తాను చుట్టుముడుతుంది. ప్రతి పట్టుపురుగులో ఉపయోగపడే నాణ్యమైన పట్టు పరిమాణం తక్కువగా ఉంటుంది. ఒక్క దారాన్ని తయారు చేయడానికి దాదాపు 2,500 పట్టు పురుగులు అవసరం. <ref name=":0">{{Cite web|title=Silk Making: How to Make Silk|url=http://texeresilk.com/article/silk_making_how_to_make_silk|access-date=25 May 2014|website=TexereSilk.com|archive-date=26 మే 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140526015447/http://texeresilk.com/article/silk_making_how_to_make_silk|url-status=dead}}</ref> # చెక్కుచెదరని కోకోన్‌లను ఉడకబెట్టడం వల్ల పట్టు పురుగు ప్యూపాను చంపుతుంది. # ఫిలమెంట్ వెలుపలి చివరను కనుగొనడానికి పాడైపోని కోకన్‌ను బ్రష్ చేయడం ద్వారా పట్టు లభిస్తుంది. # అప్పుడు పట్టు తంతువులు ఒక రీల్‌పై గాయమవుతాయి. ఒక కోకన్ సుమారు {{Convert|1000|yard|m}} సిల్క్ ఫిలమెంట్. ఈ దశలో ఉన్న పట్టును ముడి పట్టు అంటారు. ఒక దారం 48 వ్యక్తిగత పట్టు తంతువులను కలిగి ఉంటుంది. [[మహాత్మా గాంధీ]] [[అహింస|అహింసా]] తత్వశాస్త్రం ఆధారంగా పట్టు ఉత్పత్తి ద్వారా పట్టుపురుగులను చంపడానికి వ్యతిరేకించాడు "ఏ జీవిని బాధపెట్టకూడదని" విమర్శించాడు. అతను "అహింసా సిల్క్" ను కూడా ప్రచారం చేసాడు, ఇది అడవి సెమీ వైల్డ్ సిల్క్‌మోత్‌ల కోకోన్‌ల నుండి తయారు చేయబడిన పట్టు అడవి పట్టును సేకరించడానికి ప్యూపాను ఉడకబెట్టకుండా తయారు చేయబడింది. <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=LGVuAAAAMAAJ&q=%22ahimsa+silk%22|title=Mahatma Gandhi: 100 years|date=1968|publisher=Gandhi Peace Foundation|editor-last=Radhakrishnan, S.|location=New Delhi|page=349|access-date=19 April 2013}}</ref> <ref>{{Cite news|url=http://www.thebetterindia.com/135/ahimsa-silk-silk-saree-without-killing-a-single-silkworm/|title=Ahimsa Silk: Silk Saree without killing a single silkworm|last=Parekh, Dhimant|date=11 September 2008|work=The Better India|access-date=19 April 2013|publisher=Vikara Services Pvt Ltd}}</ref><sup class="noprint Inline-Template" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[వికీపీడియా:నిర్ధారత్వం|<span title="Google Books preview for former citation returns no results for 'Ahimsa silk' or 'silk'; latter citation claims only that Ahimsa silk is 'inspired by' Gandhi; it would have been difficult for Gandhi to endorse the particular method whose article states it was 'invented in the early 2000s' given his death in 1948 (October 2020)">విఫలమైన ధృవీకరణ</span>]]'' &#x5D;</sup> హ్యూమన్ లీగ్ వారి తొలి సింగిల్ " బీయింగ్ బాయిల్డ్ "లో సెరికల్చర్‌ను కూడా విమర్శించింది. పెటా అనే సంస్థ కూడా పట్టు పురుగులను చంపకూడదని వ్యతిరేకంగా ప్రచారం చేసింది. <ref>{{Cite web|date=19 March 2004|title=Down and Silk: Birds and Insects Exploited for Fabric|url=http://www.peta.org/issues/animals-used-for-clothing/animals-used-clothing-factsheets/silk-birds-insects-exploited-fabric/|access-date=6 January 2007|publisher=[[PETA]]}}</ref> == పట్టు పురుగుల ఆహారం == [[File:Beondegi.jpg|thumb|[[Beondegi|బెయోండెగి]]]] పట్టు ఉత్పత్తి సాంప్రదాయ పద్ధతి ఫలితంగా కిలోగ్రాము ముడి పట్టుకు ~8 కిలోల తడి పట్టుపురుగు ప్యూప ~2 కిలోల పొడి ప్యూప లభిస్తుంది. <ref name=":1">{{Cite paper|date=2022|title=Silkworm pupae as a future food with nutritional and medicinal benefits|url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S2214799322000200}}</ref> ఈ ఉప ఉత్పత్తిని చారిత్రాత్మకంగా పట్టు ఉత్పత్తి చేసే ప్రాంతాలలో ప్రజలు వినియోగిస్తున్నారు. <ref name=":1" /> <ref>{{Cite web|title=Salty Silkworm Pupae Are the One Street Food You Shouldn't Miss in South Korea|url=https://matadornetwork.com/read/beondegi/|access-date=2022-08-23|website=Matador Network}}</ref> == సెరికల్చర్ కోర్స్ == [[ఆంధ్రప్రదేశ్]] రాష్ట్రం [[శ్రీ సత్యసాయి జిల్లా]] లో ఉన్న [[కదిరి ఎస్.టి.ఎస్.ఎన్. ప్రభుత్వ డిగ్రీ కళాశాల]] లో సెరికల్చర్ కోర్స్ అందుబాటులో ఉంది. తెలుగు రాష్ట్రాల్లో సెరికల్చర్ కోర్స్ అందిస్తున్న ఏకైక కళాశాల ఇది.<ref>{{Citation|last=News18 Telugu|title=This is the only Sericulture college in Andhra Pradesh. {{!}} Telugu News {{!}} Anantapur {{!}} #local18|date=2024-07-25|url=https://www.youtube.com/watch?v=0mOZ7kMdoJM|access-date=2026-07-28}}</ref> ‌‌ == చిత్ర మాలిక == <gallery class="center"> File:Dye in pan on stove. Khotan, Xinjiang.jpg|పొయ్యి మీద పాత్రలో రంగు, ఖోతాన్ File:Equipment for unravelling silk cocoons. Khotan.jpg|పట్టు కాయల నుండి దారం తీసే పరికరం, [[ఖోతాన్]] File:Sericulture.jpg|పట్టుపురుగు మూడవ దశ File: Sericuturist.jpg|ఆధునిక రోటరీ మౌంటేజ్‌పై పట్టుపురుగులు File:Sericulture-cocoon.jpg|మౌంటేజ్‌లపై పట్టు కాయలు </gallery> == ఇవి కూడా చూడండి == * మాక్లెస్‌ఫీల్డ్ సిల్క్ మ్యూజియంలు * మాగ్నానరీ * అజర్‌బైజాన్‌లో పట్టు పరిశ్రమ. * చైనాలో పట్టు పరిశ్రమ. * కరాగ్లియో మ్యూజియం సిల్క్ మిల్లు == మూలాలు == lpkamm9itqm7tsamio0dm9y7dn7zae3 2 419075 4955777 4955273 2026-09-10T16:41:08Z యర్రా రామారావు 28161 4955777 javascript text/javascript mw.loader.load( 'https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Robertsky/Reflinks.js&action=raw&ctype=text/javascript'); mw.loader.load('//meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Saroj/CatSync.js&action=raw&ctype=text/javascript'); mw.loader.load('//en.wikipedia.org/w/index.php?title=User:Ucucha/HarvErrors.js&action=raw&ctype=text/javascript'); importScript('User:యర్రా_రామారావు/Cs1dates & params.js'); importScript('User:యర్రా_రామారావు/RefFix-Te-Final.js'); importScript('User:యర్రా_రామారావు/langcodefixer.js'); importScript('User:యర్రా_రామారావు/DupParamsFix.js'); importScript('User:యర్రా_రామారావు/UnsupportParam.Fix.js'); importScript('User:యర్రా_రామారావు/RefRedlinks.Fix.js'); importScript('User:యర్రా_రామారావు/redlink-checker.js'); //importScript('User:యర్రా_రామారావు/EnPipeLinkFinder.js'); /* Cat-a-lot - changes category of multiple files */ mw.loader.using(['mediawiki.util'], function() { mw.loader.load('//commons.wikimedia.org/w/load.php?modules=ext.gadget.Cat-a-lot'); }); /* డెడ్ లింకుల సహాయకి (Dead Link Checker & Auto-Archiver) - Full Working Version */ mw.loader.using(['mediawiki.util', 'mediawiki.api', 'jquery'], function () { if (mw.config.get('wgNamespaceNumber') !== 0) return; let deadLinks = []; function createUI() { if ($('#dead-link-helper-panel').length > 0) { $('#dead-link-helper-panel').show(); return; } const panelHtml = ` <div id="dead-link-helper-panel" style="position: fixed; top: 70px; right: 20px; width: 360px; max-height: 80vh; background: #ffffff; border: 2px solid #a2d9ce; box-shadow: 0 4px 12px rgba(0,0,0,0.15); z-index: 9999; border-radius: 8px; font-family: sans-serif; overflow-y: auto; padding: 15px;"> <div style="display: flex; justify-content: space-between; align-items: center; border-bottom: 2px solid #eee; padding-bottom: 8px; margin-bottom: 12px;"> <h3 style="margin: 0; font-size: 16px; color: #2c3e50;">🔗 డెడ్ లింకుల సహాయకి</h3> <button id="close-dl-panel" style="background: none; border: none; font-size: 18px; cursor: pointer; color: #7f8c8d;">&times;</button> </div> <div id="dl-status" style="font-size: 13px; color: #34495e; margin-bottom: 10px;">స్కాన్ చేస్తోంది...</div> <div id="dl-results"></div> <div style="margin-top: 15px; display: flex; gap: 8px;"> <button id="dl-save-btn" style="display: none; width: 100%; background: #27ae60; color: white; border: none; padding: 8px 12px; border-radius: 4px; cursor: pointer; font-weight: bold;">మార్పులను సేవ్ చేయి</button> </div> </div> `; $('body').append(panelHtml); $('#close-dl-panel').on('click', function () { $('#dead-link-helper-panel').hide(); }); $('#dl-save-btn').on('click', saveChangesToWiki); } async function queryWayback(targetUrl) { try { const response = await fetch(`https://archive.org/wayback/available?url=${encodeURIComponent(targetUrl)}`); if (!response.ok) return null; const data = await response.json(); if (data.archived_snapshots && data.archived_snapshots.closest) { const closest = data.archived_snapshots.closest; if (closest.available) { const dateStr = closest.timestamp.substring(0, 8); const formattedDate = `${dateStr.substring(0,4)}-${dateStr.substring(4,6)}-${dateStr.substring(6,8)}`; return { url: closest.url.replace(/^http:/, 'https:'), date: formattedDate }; } } } catch (e) { console.error("Archive fetch error:", e); } return null; } async function fetchArchive(url) { let archiveData = await queryWayback(url); // http / https మార్చి చెక్ చేయడం if (!archiveData) { let altUrl = url.startsWith('http://') ? url.replace('http://', 'https://') : url.replace('https://', 'http://'); archiveData = await queryWayback(altUrl); } return archiveData; } async function scanDeadLinks() { const api = new mw.Api(); const pageTitle = mw.config.get('wgPageName'); try { const data = await api.get({ action: 'query', prop: 'revisions', titles: pageTitle, rvprop: 'content', rvslots: 'main', formatversion: 2 }); const wikitext = data.query.pages[0].revisions[0].slots.main.content; deadLinks = []; // 1. <ref>...</ref> టాగ్స్ మొత్తాన్ని స్కాన్ చేయడం const refRegex = /<ref[^>]*>([\s\S]*?)<\/ref>/gi; let refMatch; while ((refMatch = refRegex.exec(wikitext)) !== null) { const fullRef = refMatch[0]; const refContent = refMatch[1]; // {{Cite web}} పక్కన {{Dead link}} ఉన్నా లేదా లోపల url-status ఉన్న్తె గుర్తించడం const isDead = /url-status\s*=\s*dead/i.test(refContent) || /dead-link\s*=\s*yes/i.test(refContent) || /deadurl\s*=\s*yes/i.test(refContent) || /\{\{\s*(dead\s*link|నెట్\s*ఊడె|deadlink)/i.test(refContent); if (isDead) { // URL ని పట్టుకోవడం (| url = http... లేదా నేరుగా ఉన్న http...) const urlMatch = refContent.match(/\|?\s*url\s*=\s*([^\s\|\}]+)/i) || refContent.match(/https?:\/\/[^\s\|\}<>"']+/i); if (urlMatch) { let cleanUrl = urlMatch[1] || urlMatch[0]; cleanUrl = cleanUrl.trim().replace(/[\]\}]+$/, ''); deadLinks.push({ id: deadLinks.length + 1, fullMatch: fullRef, innerContent: refContent, url: cleanUrl, archiveUrl: null, archiveDate: null, status: 'pending' }); } } } // 2. ఒకవేళ <ref> టాగ్ బయట విడిగా ఉన్న టెంప్లేట్లలో చెక్ చేయడం if (deadLinks.length === 0) { const templateRegex = /\{\{[^}]*?(url-status\s*=\s*dead|dead\s*link|నెట్\s*ఊడె)[^}]*\}\}/gi; let tmplMatch; while ((tmplMatch = templateRegex.exec(wikitext)) !== null) { const tmplContent = tmplMatch[0]; const urlMatch = tmplContent.match(/\|?\s*url\s*=\s*([^\s\|\}]+)/i) || tmplContent.match(/https?:\/\/[^\s\|\}]+/i); if (urlMatch) { let cleanUrl = urlMatch[1] || urlMatch[0]; cleanUrl = cleanUrl.trim().replace(/[\]\}]+$/, ''); deadLinks.push({ id: deadLinks.length + 1, fullMatch: tmplContent, innerContent: tmplContent, url: cleanUrl, archiveUrl: null, archiveDate: null, status: 'pending' }); } } } renderResults(wikitext); } catch (err) { $('#dl-status').html('<span style="color: red;">కోడ్‌ను రన్ చేయడంలో లోపం జరిగింది.</span>'); } } async function renderResults(wikitext) { if (deadLinks.length === 0) { $('#dl-status').html('✅ ఈ పేజీలో ఎలాంటి డెడ్ లింకులు గుర్తించబడలేదు.'); return; } $('#dl-status').html(`గుర్తించబడిన డెడ్ లింకులు: <b>${deadLinks.length}</b>. ఆర్కైవ్‌లు వెతుకుతోంది...`); let resultsHtml = ''; for (let i = 0; i < deadLinks.length; i++) { const item = deadLinks[i]; const archive = await fetchArchive(item.url); if (archive) { item.archiveUrl = archive.url; item.archiveDate = archive.date; item.status = 'found'; resultsHtml += ` <div style="background: #f4f6f7; border-left: 4px solid #27ae60; padding: 8px; margin-bottom: 8px; border-radius: 4px; font-size: 12px;"> <div><b>URL:</b> <a href="${item.url}" target="_blank" style="color: #e74c3c; word-break: break-all;">${item.url.substring(0, 35)}...</a></div> <div style="color: #27ae60; margin-top: 4px;"><b>ఆర్కైవ్ లభించింది!</b></div> <div><a href="${archive.url}" target="_blank" style="word-break: break-all;">ఆర్కైవ్ చూడు (${archive.date})</a></div> </div> `; } else { item.status = 'not_found'; resultsHtml += ` <div style="background: #f4f6f7; border-left: 4px solid #e74c3c; padding: 8px; margin-bottom: 8px; border-radius: 4px; font-size: 12px;"> <div><b>URL:</b> <span style="word-break: break-all;">${item.url.substring(0, 35)}...</span></div> <div style="color: #c0392b; margin-top: 4px;">ఆర్కైవ్ లభించలేదు.</div> </div> `; } } $('#dl-results').html(resultsHtml); $('#dl-status').html(`పరిశీలన పూర్తయింది. (${deadLinks.filter(x => x.status === 'found').length}/${deadLinks.length} ఆర్కైవ్‌లు సిద్ధం)`); if (deadLinks.some(x => x.status === 'found')) { $('#dl-save-btn').show(); } } async function saveChangesToWiki() { $('#dl-save-btn').prop('disabled', true).text('సేవ్ చేస్తోంది...'); const api = new mw.Api(); const pageTitle = mw.config.get('wgPageName'); try { const data = await api.get({ action: 'query', prop: 'revisions', titles: pageTitle, rvprop: 'content', rvslots: 'main', formatversion: 2 }); let wikitext = data.query.pages[0].revisions[0].slots.main.content; deadLinks.forEach(item => { if (item.status === 'found') { let updatedBlock = item.fullMatch; // 1. {{Dead link...}} లేదా {{నెట్ ఊడె...}} ట్యాగ్‌ను తొలగించడం updatedBlock = updatedBlock.replace(/\{\{\s*(dead\s*link|నెట్\s*ఊడె|deadlink)[^}]*\}\}/gi, ''); // 2. archive-url మరియు archive-date లను Cite టెంప్లేట్ లోపల సరిగ్గా అమర్చడం if (/\|?\s*archive-?url\s*=/i.test(updatedBlock)) { updatedBlock = updatedBlock.replace(/(\|\s*archive-?url\s*=\s*)[^\|\}]*/i, `$1${item.archiveUrl}`); } else if (/\{\{\s*(Cite|సైట్)/i.test(updatedBlock)) { updatedBlock = updatedBlock.replace(/(\}\}\s*)(<\/ref>)?$/i, ` | archive-url = ${item.archiveUrl} | archive-date = ${item.archiveDate} | url-status = dead }}$2`); } else { updatedBlock = updatedBlock.replace(/(<\/ref>)$/i, ` [${item.archiveUrl} Archived] $1`); } wikitext = wikitext.replace(item.fullMatch, updatedBlock); } }); await api.postWithEditToken({ action: 'edit', title: pageTitle, text: wikitext, summary: 'డెడ్ లింకుల సహాయకి ద్వారా ఆర్కైవ్ లింక్ జోడించబడింది, {{Dead link}} ట్యాగ్ తొలగించబడింది' }); alert('మార్పులు విజయవంతంగా సేవ్ అయ్యాయి!'); location.reload(); } catch (err) { alert('సేవ్ చేయడంలో విఫలమైంది: ' + err); $('#dl-save-btn').prop('disabled', false).text('మార్పులను సేవ్ చేయి'); } } function initDeadLinkCheck() { createUI(); scanDeadLinks(); } $(document).ready(function () { const portletId = mw.config.get('skin') === 'vector-2022' ? 'p-cactions' : 'p-tb'; const link = mw.util.addPortletLink( portletId, '#', '🔗 డెడ్ లింకులు తనిఖీ చేయి', 't-deadlink-checker', 'డెడ్ లింకులు తనిఖీ చేయి' ); if (link) { $(link).on('click', function (e) { e.preventDefault(); initDeadLinkCheck(); }); } }); }); /* <nowiki> * sfnHarvFixer.js * ----------------------------------------------------------------------- * వర్గం:Harv and Sfn no-target errors లోని పేజీలను వరుసగా (queue) తీసుకుని, * {{sfn}}/{{harv}}/{{harvnb}}/{{harvtxt}} వంటి షార్ట్ సైటేషన్లు * ఏ పూర్తి {{cite ...}}/{{citation}} టెంప్లేట్‌కు లింక్ కావట్లేదో గుర్తించి, * human-in-the-loop popup ద్వారా సరిదిద్దటానికి సాయం చేసే యూజర్‌స్క్రిప్ట్. * * వాడకం: * 1. ఈ ఫైల్‌ను మీ commons.js / groupJs లో దిగుమతి చేసుకోండి: * importScript('User:YourName/sfnHarvFixer.js'); * 2. ఏ పేజీలోనైనా (ప్రాధాన్యంగా ఏ ఆర్టికల్ మీదైనా) ఎడమవైపు టూల్స్ మెనూలో * "Sfn/Harv fixer" లింక్ కనిపిస్తుంది. దానిపై నొక్కితే ఫ్లోటింగ్ ప్యానెల్ తెరుచుకుంటుంది. * 3. "క్యూ ప్రారంభించు" నొక్కితే వర్గంలోని అన్ని పేజీల జాబితా తెచ్చి, * ఒక్కో పేజీని API ద్వారా తనిఖీ చేస్తూ వెళ్తుంది. ఎర్రర్లు లేని పేజీలను * ఆటోమేటిక్‌గా దాటవేస్తుంది (auto-skip), ఎర్రర్లు ఉన్న చోట ఆగి మీకు చూపిస్తుంది. * 4. ప్రతి flagged sfn/harv కాల్ కోసం సూచించిన సరైన anchor (దగ్గరి పోలిక) చూపిస్తుంది. * మీరు "సూచనను స్వీకరించు" నొక్కి auto-fix చేయవచ్చు, లేదా టెక్స్ట్‌బాక్స్‌లో * మాన్యువల్‌గా సరిదిద్దవచ్చు, లేదా ఆ పేజీని స్కిప్ చేయవచ్చు. * 5. "సేవ్ చేసి తదుపరి" నొక్కితే API ద్వారా ఎడిట్ సేవ్ అయ్యి తర్వాతి పేజీకి వెళ్తుంది. * * గమనిక: CITEREF యాంకర్ నిర్మాణం ఇక్కడ Module:Citation/CS1 లాజిక్‌కు దగ్గరి * అంచనా (approximation) మాత్రమే. చిన్న ఎడ్జ్-కేసుల్లో (editor-only citations, * అసాధారణ ref= విలువలు, etc.) తప్పుడు సూచనలు రావచ్చు కాబట్టి ఎప్పుడూ * "సూచనను స్వీకరించు" నొక్కే ముందు కంటితో సరిచూసుకోండి. ఇది పూర్తి ఆటోమేషన్ * కాదు — ప్రతి సేవ్‌కు మీ ఆమోదం అవసరం. * ----------------------------------------------------------------------- */ (function () { 'use strict'; /* ================= CONFIG ================= */ var CONFIG = { // అవసరమైతే ఖచ్చితమైన వర్గం పేరు సరిచూసుకోండి (ఖాళీ స్పేస్‌లు సరిగ్గా ఉండాలి). category: 'వర్గం:Harv and Sfn no-target errors', editSummary: 'సవరణ: Harv/Sfn no-target ఎర్రర్ సరిదిద్దాను (sfnHarvFixer.js)', // sfn/harv కుటుంబ టెంప్లేట్లు (redirect పేర్లు అవసరమైతే జోడించండి) shortCiteNames: ['sfn', 'sfnp', 'sfnm', 'harv', 'harvnb', 'harvtxt', 'harvcol', 'harvcolnb', 'harvc'], // పూర్తి సైటేషన్ టెంప్లేట్ల గుర్తింపు రెగెక్స్ (cite XXX, citation) fullCiteRegex: /^(cite[\s_-]|citation$)/i, queueStorageKey: 'sfnHarvFixer_queue_v1', posStorageKey: 'sfnHarvFixer_pos_v1', apiDelayMs: 600, // auto-skip చేసేటప్పుడు API పై ఒత్తిడి తగ్గించడానికి bibliographyHeading: 'గ్రంథసూచి' // కొత్త సైటేషన్లు చేర్చేటప్పుడు వాడే ఉప-విభాగం పేరు }; if (mw.config.get('wgUserName') === null) { console.warn('[sfnHarvFixer] లాగిన్ కాలేదు కాబట్టి స్క్రిప్ట్ ఆగిపోయింది.'); return; // లాగిన్ కాకుండా సేవ్ చేయలేం } console.log('[sfnHarvFixer] స్క్రిప్ట్ లోడ్ అయ్యింది, mw.loader.using ప్రారంభం'); mw.loader.using(['mediawiki.api', 'mediawiki.util', 'mediawiki.ForeignApi'], init); function init() { console.log('[sfnHarvFixer] init() ప్రారంభమైంది'); // స్కిన్‌ను బట్టి 'toolbox' పోర్ట్‌లెట్ వేరే id తో ఉండొచ్చు, లేదా దాచబడి ఉండొచ్చు // (ఉదా. Vector 2022 లో 'ఉపకరణాలు' మెనూ కుడివైపు కుదించి ఉంటుంది). // కాబట్టి వరుసగా చాలా చోట్ల ప్రయత్నించి, మొదట పనిచేసిన చోట లింక్ పెడతాం. var targets = ['p-tb', 'p-cactions', 'p-views', 'p-personal']; var link = null; for (var i = 0; i < targets.length; i++) { try { link = mw.util.addPortletLink( targets[i], '#', 'Sfn/Harv fixer', 't-sfnharvfixer', 'Harv/Sfn no-target ఎర్రర్లు సరిదిద్దటానికి ప్యానెల్ తెరవండి' ); if (link) { console.log('[sfnHarvFixer] లింక్ చేర్చబడింది: ' + targets[i]); break; } } catch (e) { console.warn('[sfnHarvFixer] ' + targets[i] + ' లో లింక్ చేర్చడం విఫలమైంది', e); } } if (link) { link.addEventListener('click', function (e) { e.preventDefault(); openPanel(); }); } else { // ఏ పోర్ట్‌లెట్‌లోనూ చేర్చలేకపోతే, పేజీ దిగువ-కుడి మూలలో స్థిర బటన్ చూపిస్తాం console.warn('[sfnHarvFixer] ఏ portlet దొరకలేదు — floating బటన్ చూపిస్తున్నాం'); var fab = document.createElement('button'); fab.textContent = 'Sfn/Harv fixer'; fab.style.cssText = 'position:fixed;bottom:20px;right:20px;z-index:10000;' + 'padding:8px 12px;background:#36c;color:#fff;border:none;border-radius:4px;cursor:pointer;box-shadow:0 1px 4px rgba(0,0,0,.4);'; fab.onclick = function () { openPanel(); }; document.body.appendChild(fab); } } var api = null; function getApi() { if (!api) api = new mw.Api(); return api; } /* ================= TEMPLATE PARSER (brace-depth aware) ================= */ function splitTopLevel(str, delim) { var parts = []; var depthCurly = 0, depthBracket = 0; var cur = ''; for (var i = 0; i < str.length; i++) { var ch = str[i]; var two = str.substr(i, 2); if (two === '{{') { depthCurly++; cur += two; i++; continue; } if (two === '}}') { depthCurly--; cur += two; i++; continue; } if (two === '[[') { depthBracket++; cur += two; i++; continue; } if (two === ']]') { depthBracket--; cur += two; i++; continue; } if (ch === delim && depthCurly === 0 && depthBracket === 0) { parts.push(cur); cur = ''; } else { cur += ch; } } parts.push(cur); return parts; } function findTopLevelEquals(str) { var depthCurly = 0, depthBracket = 0; for (var i = 0; i < str.length; i++) { var two = str.substr(i, 2); if (two === '{{') { depthCurly++; i++; continue; } if (two === '}}') { depthCurly--; i++; continue; } if (two === '[[') { depthBracket++; i++; continue; } if (two === ']]') { depthBracket--; i++; continue; } if (str[i] === '=' && depthCurly === 0 && depthBracket === 0) return i; } return -1; } function parseTemplateRaw(raw, start, end) { var inner = raw.slice(2, -2); var parts = splitTopLevel(inner, '|'); var name = parts[0].trim(); var params = []; var posIndex = 1; for (var k = 1; k < parts.length; k++) { var p = parts[k]; var eqIdx = findTopLevelEquals(p); if (eqIdx > -1) { params.push({ name: p.slice(0, eqIdx).trim(), value: p.slice(eqIdx + 1).trim() }); } else { params.push({ name: String(posIndex), value: p.trim() }); posIndex++; } } return { name: name, params: params, raw: raw, start: start, end: end }; } function parseTemplates(text) { var templates = []; var i = 0; while (i < text.length) { if (text[i] === '{' && text[i + 1] === '{') { var start = i; var depth = 1; // '{{' ఇప్పటికే ఒక నెస్టింగ్ లెవెల్ తెరిచింది var j = i + 2; while (j < text.length && depth > 0) { var two = text.substr(j, 2); if (two === '{{') { depth++; j += 2; continue; } if (two === '}}') { depth--; j += 2; continue; } j++; } var raw = text.slice(start, j); if (raw.slice(0, 2) === '{{' && raw.slice(-2) === '}}') { templates.push(parseTemplateRaw(raw, start, j)); } i = j; } else { i++; } } return templates; } function getParam(tpl, name) { for (var i = 0; i < tpl.params.length; i++) { if (tpl.params[i].name.toLowerCase() === name.toLowerCase()) return tpl.params[i].value; } return null; } /* ================= ANCHOR LOGIC ================= */ function stripWikiMarkup(text) { if (!text) return ''; var t = text; t = t.replace(/\[\[([^\]|]*)\|([^\]]*)\]\]/g, '$2'); // [[target|display]] -> display t = t.replace(/\[\[([^\]]*)\]\]/g, '$1'); // [[target]] -> target t = t.replace(/'''''|'''|''/g, ''); // బోల్డ్/ఇటాలిక్ t = t.replace(/<[^>]+>/g, ''); // HTML ట్యాగులు t = t.replace(/\s+/g, ' ').trim(); return t; } function extractYear(text) { if (!text) return null; var m = String(text).match(/(1[0-9]{3}|20[0-9]{2})\s*([a-z])?/i); if (!m) return null; return m[1] + (m[2] || ''); } function collectSurnames(tpl) { var surnames = []; var single = getParam(tpl, 'last') || getParam(tpl, 'surname') || getParam(tpl, 'author'); if (single) surnames.push(stripWikiMarkup(single)); for (var n = 1; n <= 4; n++) { var v = getParam(tpl, 'last' + n) || getParam(tpl, 'surname' + n) || getParam(tpl, 'author' + n); if (v) surnames.push(stripWikiMarkup(v)); } // duplicate తీసివేత (last మరియు last1 ఒకేలా ఉంటే) var seen = {}; return surnames.filter(function (s) { if (seen[s]) return false; seen[s] = true; return true; }); } // పూర్తి సైటేషన్ టెంప్లేట్ నుండి దాని CITEREF యాంకర్ లెక్కించండి. ref=none అయితే null. function computeCitationAnchor(tpl) { var refParam = getParam(tpl, 'ref'); if (refParam && refParam.trim().toLowerCase() === 'none') return null; if (refParam && /sfnref|harvid/i.test(refParam)) { // {{sfnref|...}} ఇచ్చినప్పుడు దాని లోపలి పారామీటర్లే యాంకర్ నిర్మిస్తాయి var inner = parseTemplates(refParam); if (inner.length) { var pos = inner[0].params.filter(function (p) { return /^\d+$/.test(p.name); }).map(function (p) { return stripWikiMarkup(p.value); }); if (pos.length) return 'CITEREF' + pos.join(''); } } else if (refParam && refParam.trim() !== '' && refParam.trim().toLowerCase() !== 'harv') { // స్పష్టమైన ref="ఏదైనా టెక్స్ట్" అయితే అదే యాంకర్ (CITEREF ప్రిఫిక్స్ లేకుండా) return stripWikiMarkup(refParam); } var surnames = collectSurnames(tpl); var year = extractYear(getParam(tpl, 'year') || getParam(tpl, 'date') || getParam(tpl, 'orig-date') || getParam(tpl, 'orig-year')); if (!surnames.length || !year) return null; return 'CITEREF' + surnames.join('') + year; } // sfn/harv కాల్ నుండి అది వెతుకుతున్న యాంకర్ లెక్కించండి. function computeShortCiteAnchor(tpl) { if (/^sfnref$/i.test(tpl.name)) return null; // ఇది టార్గెట్, సోర్స్ కాదు var positional = tpl.params.filter(function (p) { return /^\d+$/.test(p.name); }).map(function (p) { return stripWikiMarkup(p.value); }); if (!positional.length) return null; var last = positional[positional.length - 1]; var yearMatch = last.match(/^(1[0-9]{3}|20[0-9]{2})([a-z])?$/i); var year, surnames; if (yearMatch) { year = yearMatch[0]; surnames = positional.slice(0, -1); } else { var namedYear = getParam(tpl, 'year') || getParam(tpl, 'date') || getParam(tpl, 'y'); if (!namedYear) return null; year = extractYear(namedYear); if (!year) return null; surnames = positional; } if (!surnames.length) return null; return 'CITEREF' + surnames.join('') + year; } function levenshtein(a, b) { var m = a.length, n = b.length; var dp = []; for (var i = 0; i <= m; i++) dp.push([i]); for (var j = 0; j <= n; j++) dp[0][j] = j; for (i = 1; i <= m; i++) { for (j = 1; j <= n; j++) { dp[i][j] = Math.min( dp[i - 1][j] + 1, dp[i][j - 1] + 1, dp[i - 1][j - 1] + (a[i - 1] === b[j - 1] ? 0 : 1) ); } } return dp[m][n]; } /* ================= PAGE ANALYSIS ================= */ // wikitext ఇచ్చి, sfn/harv కాల్స్‌లో ఏవి పూర్తి citation యాంకర్‌తో సరిపోలడం లేదో గుర్తించండి. function analyze(wikitext, debugTitle) { var templates = parseTemplates(wikitext); var anchorMap = {}; // anchor -> [templates] var shortCites = []; templates.forEach(function (tpl) { if (CONFIG.fullCiteRegex.test(tpl.name.trim())) { var a = computeCitationAnchor(tpl); if (a) { if (!anchorMap[a]) anchorMap[a] = []; anchorMap[a].push(tpl); } } }); var shortNameSet = {}; CONFIG.shortCiteNames.forEach(function (n) { shortNameSet[n.toLowerCase()] = true; }); var usedAnchors = {}; // anchor -> true, ఏదైనా sfn/harv కాల్ దీన్ని వెతికిందా అని (సరిపోలినా, పోలకపోయినా) var shortCiteTplCount = 0; templates.forEach(function (tpl) { if (shortNameSet[tpl.name.trim().toLowerCase()]) { shortCiteTplCount++; var expected = computeShortCiteAnchor(tpl); if (expected) usedAnchors[expected] = true; if (expected && !anchorMap[expected]) { // దగ్గరి పోలిక వెతకండి var allAnchors = Object.keys(anchorMap); var best = null, bestDist = Infinity; allAnchors.forEach(function (a) { var d = levenshtein(a, expected); if (d < bestDist) { bestDist = d; best = a; } }); shortCites.push({ tpl: tpl, expected: expected, suggestion: (bestDist <= Math.max(3, Math.floor(expected.length * 0.3))) ? best : null, suggestionDist: bestDist }); } } }); // రివర్స్ కేస్: పూర్తి సైటేషన్‌కు యాంకర్ ఉంది కానీ ఏ sfn/harv కాల్ దాన్ని వెతకటం లేదు // ("Harv warning: There is no link pointing to this citation" తరహా ఎర్రర్). var orphans = []; Object.keys(anchorMap).forEach(function (a) { if (usedAnchors[a]) return; anchorMap[a].forEach(function (tpl) { orphans.push({ tpl: tpl, anchor: a }); }); }); if (window.SFN_HF_DEBUG !== false) { var allNames = templates.map(function (t) { return t.name.trim(); }); var uniqueNames = allNames.filter(function (n, i) { return allNames.indexOf(n) === i; }); console.log('[sfnHarvFixer][DEBUG] పేజీ: ' + debugTitle); console.log('[sfnHarvFixer][DEBUG] మొత్తం టెంప్లేట్లు: ' + templates.length + ', యూనిక్ పేర్లు:', uniqueNames); console.log('[sfnHarvFixer][DEBUG] shortCite (sfn/harv) కాల్స్ కనుగొన్నవి: ' + shortCiteTplCount); console.log('[sfnHarvFixer][DEBUG] fullCite యాంకర్లు లెక్కించినవి: ' + Object.keys(anchorMap).length, Object.keys(anchorMap)); console.log('[sfnHarvFixer][DEBUG] issues (broken sfn/harv):', shortCites.length); console.log('[sfnHarvFixer][DEBUG] orphans (unused citation anchors):', orphans.length); } return { templates: templates, anchorMap: anchorMap, issues: shortCites, orphans: orphans }; } function checkPageCategoryMembership(title, cb) { getApi().get({ action: 'query', prop: 'categories', titles: title, clcategories: CONFIG.category, cllimit: 1, format: 'json' }).done(function (data) { var pages = data.query && data.query.pages; if (!pages) { cb(null); return; } var pageId = Object.keys(pages)[0]; var page = pages[pageId]; cb(!!(page && page.categories && page.categories.length)); }).fail(function () { cb(null); }); } function checkCurrentPage() { if (mw.config.get('wgNamespaceNumber') !== 0) { statusEl.textContent = 'ఇది ఆర్టికల్ (ns0) పేజీ కాదు — ఏదైనా వ్యాసం తెరిచి మళ్ళీ ప్రయత్నించండి.'; bodyEl.innerHTML = ''; return; } var title = mw.config.get('wgPageName').replace(/_/g, ' '); progressEl.textContent = 'ఒకే-పేజీ మోడ్'; statusEl.textContent = title + ' తనిఖీ చేస్తోంది...'; bodyEl.innerHTML = ''; checkPageCategoryMembership(title, function (isMember) { var membershipNote; if (isMember === true) { membershipNote = '✅ ఈ పేజీ "' + CONFIG.category + '" లో సభ్యురాలు. '; } else if (isMember === false) { membershipNote = '⚠️ ఈ పేజీ "' + CONFIG.category + '" లో లేదు (ఇప్పటికే సరిదిద్దబడిందేమో, లేదా వేరే వర్గం పేజీ). అయినా తనిఖీ కొనసాగిస్తున్నాం. '; } else { membershipNote = '(వర్గం సభ్యత్వం తనిఖీ చేయడం విఫలమైంది) '; } fetchWikitext(title, function (wikitext) { if (wikitext === null) { statusEl.textContent = membershipNote + title + ' — పేజీ కంటెంట్ దొరకలేదు.'; return; } var result = analyze(wikitext, title); if (!result.issues.length && !result.orphans.length) { statusEl.textContent = membershipNote + title + ' — sfn/harv ఎర్రర్లు కనిపించలేదు. ✓'; return; } statusEl.textContent = membershipNote; renderIssues(title, wikitext, result, 'single', membershipNote + ' '); }); }); } /* ================= QUEUE MANAGEMENT ================= */ function fetchCategoryMembers(category, cont, acc, cb) { acc = acc || []; var params = { action: 'query', list: 'categorymembers', cmtitle: category, cmlimit: 500, cmnamespace: 0, format: 'json' }; if (cont) params.cmcontinue = cont; getApi().get(params).done(function (data) { var members = (data.query && data.query.categorymembers) || []; members.forEach(function (m) { acc.push(m.title); }); if (data.continue && data.continue.cmcontinue) { fetchCategoryMembers(category, data.continue.cmcontinue, acc, cb); } else { cb(acc); } }).fail(function () { cb(acc); }); } function loadQueue(force, cb) { var stored = mw.storage.get(CONFIG.queueStorageKey); if (stored && !force) { try { cb(JSON.parse(stored)); return; } catch (e) { /* fallthrough */ } } fetchCategoryMembers(CONFIG.category, null, [], function (titles) { mw.storage.set(CONFIG.queueStorageKey, JSON.stringify(titles)); mw.storage.set(CONFIG.posStorageKey, '0'); cb(titles); }); } function getPos() { return parseInt(mw.storage.get(CONFIG.posStorageKey) || '0', 10); } function setPos(p) { mw.storage.set(CONFIG.posStorageKey, String(p)); } function fetchWikitextBatch(titles, cb) { getApi().get({ action: 'query', prop: 'revisions', rvprop: 'content', rvslots: 'main', titles: titles.join('|'), format: 'json' }).done(function (data) { var result = {}; var pages = data.query && data.query.pages; if (pages) { Object.keys(pages).forEach(function (pid) { var page = pages[pid]; if (page.missing !== undefined || !page.revisions) { result[page.title] = null; return; } var rev = page.revisions[0]; var content = rev.slots ? rev.slots.main['*'] : rev['*']; result[page.title] = content; }); } cb(result); }).fail(function () { cb({}); }); } function fetchWikitext(title, cb) { getApi().get({ action: 'query', prop: 'revisions', rvprop: 'content|timestamp', rvslots: 'main', titles: title, format: 'json' }).done(function (data) { var pages = data.query && data.query.pages; if (!pages) { cb(null); return; } var pageId = Object.keys(pages)[0]; var page = pages[pageId]; if (!page || page.missing !== undefined || !page.revisions) { cb(null); return; } var rev = page.revisions[0]; var content = rev.slots ? rev.slots.main['*'] : rev['*']; cb(content); }).fail(function () { cb(null); }); } function saveWikitext(title, newText, summary, cb) { getApi().postWithToken('csrf', { action: 'edit', title: title, text: newText, summary: summary, bot: false, minor: true }).done(function (data) { cb(!!(data && data.edit && data.edit.result === 'Success'), data); }).fail(function (err) { cb(false, err); }); } function triageQueue() { statusEl.textContent = 'క్యూ లోడ్ అవుతోంది...'; bodyEl.innerHTML = ''; loadQueue(false, function (titles) { progressEl.textContent = 'ట్రయేజ్ మోడ్: ' + titles.length + ' పేజీలు'; var buckets = { clean: [], quick: [], manual: [], failed: [] }; var idx = 0; var batchSize = 50; function processBatch() { if (idx >= titles.length) { renderTriageResults(buckets); return; } var batch = titles.slice(idx, idx + batchSize); statusEl.textContent = 'ట్రయేజ్: ' + idx + ' / ' + titles.length + ' పేజీలు తనిఖీ చేయబడ్డాయి...'; fetchWikitextBatch(batch, function (contents) { batch.forEach(function (t) { var wt = contents[t]; if (wt === undefined || wt === null) { buckets.failed.push(t); return; } var result = analyze(wt, t); if (!result.issues.length && !result.orphans.length) { buckets.clean.push(t); return; } var hasSuggestion = result.issues.some(function (iss) { return !!iss.suggestion; }); if (hasSuggestion) buckets.quick.push(t); else buckets.manual.push(t); }); idx += batchSize; setTimeout(processBatch, CONFIG.apiDelayMs); }); } processBatch(); }); } function renderTriageResults(buckets) { statusEl.textContent = 'ట్రయేజ్ పూర్తయింది — త్వరగా ఫిక్స్: ' + buckets.quick.length + ', మాన్యువల్ అవసరం: ' + buckets.manual.length + ', క్లీన్: ' + buckets.clean.length + (buckets.failed.length ? ', విఫలం: ' + buckets.failed.length : ''); bodyEl.innerHTML = ''; function renderList(heading, arr, color) { if (!arr.length) return; var h = document.createElement('div'); h.style.cssText = 'font-weight:bold;margin-top:10px;color:' + color + ';'; h.textContent = heading + ' (' + arr.length + ')'; bodyEl.appendChild(h); var ul = document.createElement('ul'); ul.style.cssText = 'margin:4px 0 0 0;padding-left:18px;max-height:220px;overflow:auto;font-size:12px;'; arr.forEach(function (t) { var li = document.createElement('li'); var a = document.createElement('a'); a.href = mw.util.getUrl(t); a.target = '_blank'; a.textContent = t; li.appendChild(a); ul.appendChild(li); }); bodyEl.appendChild(ul); } renderList('🟢 త్వరగా ఫిక్స్ చేయగలిగేవి (కనీసం ఒక సూచన ఉంది)', buckets.quick, '#0a7d28'); renderList('🟠 మాన్యువల్ అవసరం (సూచన లేదు — మిస్సింగ్ citation కావొచ్చు)', buckets.manual, '#b35c00'); renderList('⚪ ఇప్పటికే క్లీన్ (false-positive కావొచ్చు)', buckets.clean, '#888'); if (buckets.failed.length) renderList('❌ తనిఖీ విఫలమైంది', buckets.failed, '#c00'); var note = document.createElement('div'); note.style.cssText = 'margin-top:10px;font-size:11px;color:#888;'; note.textContent = 'ఒక్కో లింక్ కొత్త ట్యాబ్‌లో తెరుచుకుంటుంది. ఆ పేజీలో "ప్రస్తుత పేజీని తనిఖీ చేయి" నొక్కి సరిదిద్దండి.'; bodyEl.appendChild(note); } var enApi = null; function getEnApi() { if (!enApi) enApi = new mw.ForeignApi('https://en.wikipedia.org/w/api.php'); return enApi; } function fetchEnglishTitle(teTitle, cb) { getApi().get({ action: 'query', prop: 'langlinks', titles: teTitle, lllang: 'en', format: 'json' }).done(function (data) { var pages = data.query && data.query.pages; if (!pages) { cb(null); return; } var pid = Object.keys(pages)[0]; var page = pages[pid]; if (page && page.langlinks && page.langlinks.length) { cb(page.langlinks[0]['*']); } else { cb(null); } }).fail(function () { cb(null); }); } function fetchEnglishWikitext(enTitle, cb) { getEnApi().get({ action: 'query', prop: 'revisions', rvprop: 'content', rvslots: 'main', titles: enTitle, format: 'json' }).done(function (data) { var pages = data.query && data.query.pages; if (!pages) { cb(null); return; } var pid = Object.keys(pages)[0]; var page = pages[pid]; if (!page || page.missing !== undefined || !page.revisions) { cb(null); return; } var rev = page.revisions[0]; var content = rev.slots ? rev.slots.main['*'] : rev['*']; cb(content); }).fail(function () { cb(null); }); } // ఆంగ్ల వ్యాసంలో, ఇచ్చిన anchor కు సరిపోయే పూర్తి సైటేషన్ టెంప్లేట్‌ను వెతకండి function findEnglishCitationForAnchor(enWikitext, targetAnchor) { var enTemplates = parseTemplates(enWikitext); var match = null; enTemplates.forEach(function (t) { if (match) return; if (CONFIG.fullCiteRegex.test(t.name.trim())) { var a = computeCitationAnchor(t); if (a === targetAnchor) match = t; } }); return match; } // wikitext లో {{Reflist}} తర్వాత (దొరకకపోతే మొదటి వర్గం లింక్ ముందు, లేదా చివర్లో) కొత్త సైటేషన్లు చేర్చండి function insertAdditions(wikitext, additions) { if (!additions.length) return wikitext; var citeBlock = additions.map(function (a) { return '* ' + a; }).join('\n'); // 1) ఇప్పటికే గ్రంథసూచి/పుస్తకాలు వంటి heading ఉందేమో చూడండి — ఉంటే దాని కిందే చేర్చండి var biblioHeadingRegex = /^(={2,4})\s*(గ్రంథసూచి|పుస్తకాలు|Bibliography)\s*\1\s*$/im; var bm = wikitext.match(biblioHeadingRegex); if (bm) { var afterBiblio = bm.index + bm[0].length; return wikitext.slice(0, afterBiblio) + '\n' + citeBlock + wikitext.slice(afterBiblio); } var newSection = '\n=== ' + CONFIG.bibliographyHeading + ' ===\n' + citeBlock + '\n'; // 2) 'మూలాలు' heading ఉందేమో చూడండి — ఉంటే దాని కింద కొత్త ఉప-విభాగం సృష్టించండి var refHeadingRegex = /^(={2,3})\s*మూలాలు\s*\1\s*$/im; var rm = wikitext.match(refHeadingRegex); if (rm) { var templates = parseTemplates(wikitext); var reflistInSection = null; templates.forEach(function (t) { if (!reflistInSection && /^reflist$/i.test(t.name.trim()) && t.start > rm.index) reflistInSection = t; }); if (reflistInSection) { return wikitext.slice(0, reflistInSection.end) + newSection + wikitext.slice(reflistInSection.end); } var afterRefHeading = rm.index + rm[0].length; return wikitext.slice(0, afterRefHeading) + newSection + wikitext.slice(afterRefHeading); } // 3) 'మూలాలు' heading కూడా లేకపోతే — {{Reflist/<references> తర్వాత, లేదా // నావిగేషన్ మూస/వర్గం లింక్‌లలో ఏది ముందు వస్తే దాని ముందు, లేదా చివర్లో var templates2 = parseTemplates(wikitext); var reflistTpl = null; templates2.forEach(function (t) { if (!reflistTpl && /^reflist$/i.test(t.name.trim())) reflistTpl = t; }); if (reflistTpl) { return wikitext.slice(0, reflistTpl.end) + newSection + wikitext.slice(reflistTpl.end); } var refTagMatch = wikitext.match(/<references[^>]*\/?>(?:[\s\S]*?<\/references>)?/i); if (refTagMatch) { var afterRefTag = refTagMatch.index + refTagMatch[0].length; return wikitext.slice(0, afterRefTag) + newSection + wikitext.slice(afterRefTag); } // నావిగేషన్ మూస (navbox) లేదా వర్గం లింక్ — ఏది ముందు వస్తే దాని ముందే చేర్చండి, // లేకపోతే బాహ్య లింకుల తర్వాతే నావ్‌బాక్స్ కనిపిస్తుంది కాబట్టి దాని తర్వాత చేరితే తప్పు స్థానంలో పడుతుంది var candidates = []; var catIdx = wikitext.search(/\[\[వర్గం:/); if (catIdx > -1) candidates.push(catIdx); templates2.forEach(function (t) { if (/నావిగేషన్|navbox/i.test(t.name)) candidates.push(t.start); }); if (candidates.length) { var insertIdx = Math.min.apply(null, candidates); return wikitext.slice(0, insertIdx) + newSection + '\n' + wikitext.slice(insertIdx); } return wikitext + newSection; } /* ================= UI ================= */ var panel, bodyEl, statusEl, progressEl; function openPanel() { if (panel) { panel.style.display = 'block'; return; } panel = document.createElement('div'); panel.style.cssText = 'position:fixed;top:60px;right:20px;width:520px;max-height:85vh;overflow:auto;' + 'background:#fff;border:1px solid #a2a9b1;box-shadow:0 2px 8px rgba(0,0,0,.3);z-index:10000;' + 'font-family:sans-serif;font-size:13px;border-radius:4px;'; var header = document.createElement('div'); header.style.cssText = 'background:#eaecf0;padding:8px 10px;font-weight:bold;display:flex;justify-content:space-between;align-items:center;border-bottom:1px solid #a2a9b1;cursor:move;user-select:none;'; header.innerHTML = '<span>⠿ Sfn/Harv no-target fixer</span>'; var closeBtn = document.createElement('span'); closeBtn.textContent = '✕'; closeBtn.style.cssText = 'cursor:pointer;padding:0 4px;'; closeBtn.onclick = function () { panel.style.display = 'none'; }; header.appendChild(closeBtn); panel.appendChild(header); // హెడర్‌ను పట్టుకుని లాగి ప్యానెల్‌ను తెరపై ఎక్కడికైనా జరపవచ్చు (draggable popup) (function makeDraggable() { var dragging = false, startX, startY, startLeft, startTop; header.addEventListener('mousedown', function (e) { if (e.target === closeBtn) return; // ✕ బటన్‌పై నొక్కితే డ్రాగ్ మొదలవ్వకూడదు dragging = true; var rect = panel.getBoundingClientRect(); // మొదటిసారి డ్రాగ్ చేసినప్పుడు 'right' ఆధారిత పొజిషనింగ్‌ను 'left' కు మారుస్తాం panel.style.left = rect.left + 'px'; panel.style.top = rect.top + 'px'; panel.style.right = 'auto'; startLeft = rect.left; startTop = rect.top; startX = e.clientX; startY = e.clientY; e.preventDefault(); }); document.addEventListener('mousemove', function (e) { if (!dragging) return; var newLeft = startLeft + (e.clientX - startX); var newTop = startTop + (e.clientY - startY); // తెర అంచుల దాటి పూర్తిగా మాయం కాకుండా కొంచెం పరిమితి newLeft = Math.max(-panel.offsetWidth + 60, Math.min(newLeft, window.innerWidth - 60)); newTop = Math.max(0, Math.min(newTop, window.innerHeight - 40)); panel.style.left = newLeft + 'px'; panel.style.top = newTop + 'px'; }); document.addEventListener('mouseup', function () { dragging = false; }); })(); progressEl = document.createElement('div'); progressEl.style.cssText = 'padding:6px 10px;font-size:12px;color:#54595d;border-bottom:1px solid #eaecf0;'; progressEl.textContent = 'క్యూ లోడ్ కాలేదు.'; panel.appendChild(progressEl); var controls = document.createElement('div'); controls.style.cssText = 'padding:8px 10px;border-bottom:1px solid #eaecf0;display:flex;gap:6px;flex-wrap:wrap;'; controls.innerHTML = '<button id="sfnHF_checkCurrent" style="font-weight:bold;background:#36c;color:#fff;">ప్రస్తుత పేజీని తనిఖీ చేయి</button>' + '<button id="sfnHF_triage" style="font-weight:bold;background:#0a7d28;color:#fff;">అన్ని పేజీలను ట్రయేజ్ చేయి</button>' + '<button id="sfnHF_start">క్యూ ప్రారంభించు / కొనసాగించు (బల్క్)</button>' + '<button id="sfnHF_reset">క్యూ రీసెట్ చేయి</button>' + '<button id="sfnHF_skip">ఈ పేజీ స్కిప్</button>'; panel.appendChild(controls); statusEl = document.createElement('div'); statusEl.style.cssText = 'padding:6px 10px;font-size:12px;color:#54595d;'; panel.appendChild(statusEl); bodyEl = document.createElement('div'); bodyEl.style.cssText = 'padding:10px;'; panel.appendChild(bodyEl); document.body.appendChild(panel); document.getElementById('sfnHF_checkCurrent').onclick = function () { checkCurrentPage(); }; document.getElementById('sfnHF_triage').onclick = function () { triageQueue(); }; document.getElementById('sfnHF_start').onclick = function () { startOrContinue(); }; document.getElementById('sfnHF_reset').onclick = function () { if (confirm('క్యూను రీసెట్ చేసి మళ్లీ మొదటి నుండి తీసుకురావాలా?')) { loadQueue(true, function (titles) { updateProgress(titles.length, 0); statusEl.textContent = 'క్యూ రీసెట్ అయ్యింది. "ప్రారంభించు" నొక్కండి.'; }); } }; document.getElementById('sfnHF_skip').onclick = function () { setPos(getPos() + 1); processNext(); }; progressEl.textContent = 'ఏదైనా వ్యాసం తెరిచి "ప్రస్తుత పేజీని తనిఖీ చేయి" నొక్కండి, లేదా బల్క్ క్యూ ప్రారంభించండి.'; } function updateProgress(total, pos) { progressEl.textContent = 'పురోగతి: ' + pos + ' / ' + total + ' పేజీలు తనిఖీ చేయబడ్డాయి'; } function startOrContinue() { statusEl.textContent = 'క్యూ లోడ్ అవుతోంది...'; loadQueue(false, function (titles) { updateProgress(titles.length, getPos()); processNext(); }); } var autoSkipping = false; function processNext() { var titles = JSON.parse(mw.storage.get(CONFIG.queueStorageKey) || '[]'); var pos = getPos(); updateProgress(titles.length, pos); bodyEl.innerHTML = ''; if (pos >= titles.length) { statusEl.textContent = 'క్యూ పూర్తయింది! అన్ని పేజీలు తనిఖీ చేయబడ్డాయి.'; return; } var title = titles[pos]; statusEl.textContent = 'తనిఖీ చేస్తోంది: ' + title + ' ...'; fetchWikitext(title, function (wikitext) { if (wikitext === null) { statusEl.textContent = title + ' — పేజీ దొరకలేదు, స్కిప్ చేస్తున్నాం.'; setPos(pos + 1); setTimeout(processNext, CONFIG.apiDelayMs); return; } var result = analyze(wikitext, title); if (!result.issues.length && !result.orphans.length) { // ఎర్రర్లు కనిపించలేదు — ఆటోమేటిక్‌గా తదుపరికి వెళ్ళు statusEl.textContent = title + ' — ఎర్రర్లు కనిపించలేదు (auto-skip).'; setPos(pos + 1); setTimeout(processNext, CONFIG.apiDelayMs); return; } renderIssues(title, wikitext, result); }); } function renderIssues(title, wikitext, result, mode, prefixNote) { mode = mode || 'queue'; var summaryParts = []; if (result.issues.length) summaryParts.push(result.issues.length + ' broken sfn/harv'); if (result.orphans.length) summaryParts.push(result.orphans.length + ' అనుసంధానం లేని (orphan) citation యాంకర్లు'); statusEl.innerHTML = (prefixNote || '') + '<a href="' + mw.util.getUrl(title) + '" target="_blank">' + title + '</a> — ' + (summaryParts.length ? summaryParts.join(', ') + ' కనుగొనబడ్డాయి' : 'సమస్యలు కనుగొనబడ్డాయి'); var allAnchors = Object.keys(result.anchorMap); if (allAnchors.length) { var anchorBox = document.createElement('details'); anchorBox.style.cssText = 'margin-bottom:10px;border:1px solid #c8ccd1;border-radius:4px;padding:6px 8px;background:#f8f9fa;font-size:12px;'; var summaryEl = document.createElement('summary'); summaryEl.style.cssText = 'cursor:pointer;font-weight:bold;'; summaryEl.textContent = 'ఈ పేజీలో లభ్యమైన పూర్తి సైటేషన్ యాంకర్లు (' + allAnchors.length + ') — కంటితో పోల్చి చూడండి'; anchorBox.appendChild(summaryEl); var ul = document.createElement('ul'); ul.style.cssText = 'margin:6px 0 0 0;padding-left:18px;max-height:150px;overflow:auto;font-family:monospace;'; allAnchors.forEach(function (a) { var li = document.createElement('li'); li.textContent = a; ul.appendChild(li); }); anchorBox.appendChild(ul); bodyEl.appendChild(anchorBox); } else { var noneNote = document.createElement('div'); noneNote.style.cssText = 'margin-bottom:10px;padding:6px 8px;background:#fef6e7;border:1px solid #e0c88a;border-radius:4px;font-size:12px;'; noneNote.textContent = '⚠️ ఈ పేజీలో ఏ పూర్తి సైటేషన్ యాంకర్ దొరకలేదు — పుస్తకాలు/వ్యాసాలు విభాగం ఖాళీగా ఉందేమో పరిశీలించండి.'; bodyEl.appendChild(noneNote); } var editedText = wikitext; var fixes = []; // {oldRaw, newRaw} var additions = []; // కొత్తగా చేర్చాల్సిన పూర్తి సైటేషన్ టెంప్లేట్ల raw టెక్స్ట్ var suggestionIssues = result.issues.filter(function (i) { return !!i.suggestion; }); var noSuggestionIssues = result.issues.filter(function (i) { return !i.suggestion; }); // suggestion ఉన్న సమస్యలు — ఒక్కోదానికి ఒక్కో బాక్స్ (accept సూచన), ఇక్కడ డూప్లికేషన్ సమస్య లేదు suggestionIssues.forEach(function (issue) { var box = document.createElement('div'); box.style.cssText = 'border:1px solid #ddd;border-radius:4px;padding:8px;margin-bottom:10px;background:#f8f9fa;'; var raw = document.createElement('div'); raw.style.cssText = 'font-family:monospace;font-size:12px;background:#fff;padding:4px 6px;border:1px solid #eee;margin-bottom:6px;word-break:break-all;'; raw.textContent = issue.tpl.raw; box.appendChild(raw); var info = document.createElement('div'); info.style.cssText = 'margin-bottom:6px;'; info.innerHTML = 'వెతుకుతున్న యాంకర్: <code>' + issue.expected + '</code><br>' + 'సూచన (దగ్గరి పోలిక, distance=' + issue.suggestionDist + '): <code>' + issue.suggestion + '</code>'; box.appendChild(info); var editArea = document.createElement('textarea'); editArea.style.cssText = 'width:100%;font-family:monospace;font-size:12px;box-sizing:border-box;'; editArea.rows = 2; editArea.value = issue.tpl.raw; box.appendChild(editArea); var btnRow = document.createElement('div'); btnRow.style.cssText = 'margin-top:6px;display:flex;gap:6px;'; var acceptBtn = document.createElement('button'); acceptBtn.textContent = 'సూచనను స్వీకరించు'; acceptBtn.onclick = function () { // suggestion యాంకర్‌కు అనుగుణంగా ఉన్న citation నుండి last/year తీసుకుని // sfn పారామీటర్లను తిరిగి కడతాము (ఉన్న p=/pp= వంటి named params అలాగే ఉంచుతూ) var srcTpl = result.anchorMap[issue.suggestion][0]; var surnames = collectSurnames(srcTpl); var year = extractYear(getParam(srcTpl, 'year') || getParam(srcTpl, 'date')); var namedParams = issue.tpl.params.filter(function (p) { return !/^\d+$/.test(p.name); }); var newParts = ['{{' + issue.tpl.name]; surnames.forEach(function (s) { newParts.push('|' + s); }); if (year) newParts.push('|' + year); namedParams.forEach(function (p) { newParts.push('|' + p.name + '=' + p.value); }); var newRaw = newParts.join('') + '}}'; editArea.value = newRaw; editArea.style.background = '#d5fdf4'; }; btnRow.appendChild(acceptBtn); var markDoneBtn = document.createElement('button'); markDoneBtn.textContent = 'ఈ మార్పు వర్తింపజేయి'; markDoneBtn.onclick = function () { fixes.push({ oldRaw: issue.tpl.raw, newRaw: editArea.value }); box.style.opacity = '0.5'; markDoneBtn.disabled = true; markDoneBtn.textContent = '✓ జోడించబడింది'; }; btnRow.appendChild(markDoneBtn); box.appendChild(btnRow); bodyEl.appendChild(box); }); // సూచన లేని సమస్యలు — అదే expected anchor కోసం ఎన్ని sfn/harv కాల్స్ ఉన్నా, // "ఆంగ్ల వికీ నుండి తీసుకురా" UI ను ఒక్కసారే (ఒక్కో యాంకర్‌కు ఒకటే) చూపిస్తాం — // దీనివల్ల "ఇప్పటికే స్టేజ్ చేశారు" అనే మెసేజ్ మళ్ళీ మళ్ళీ రావాల్సిన పనిలేదు. var anchorGroups = {}; // expected -> [issues] var anchorGroupOrder = []; noSuggestionIssues.forEach(function (issue) { if (!anchorGroups[issue.expected]) { anchorGroups[issue.expected] = []; anchorGroupOrder.push(issue.expected); } anchorGroups[issue.expected].push(issue); }); anchorGroupOrder.forEach(function (expected) { var groupIssues = anchorGroups[expected]; var box = document.createElement('div'); box.style.cssText = 'border:1px solid #ddd;border-radius:4px;padding:8px;margin-bottom:10px;background:#f8f9fa;'; var info = document.createElement('div'); info.style.cssText = 'margin-bottom:6px;'; info.innerHTML = 'వెతుకుతున్న యాంకర్: <code>' + expected + '</code>' + (groupIssues.length > 1 ? ' — ఈ యాంకర్ కోసం ' + groupIssues.length + ' sfn/harv కాల్స్ ఉన్నాయి (అన్నింటికీ ఒకే మూలం సరిపోతుంది):' : ':'); box.appendChild(info); var rawList = document.createElement('div'); rawList.style.cssText = 'font-family:monospace;font-size:12px;background:#fff;padding:4px 6px;border:1px solid #eee;margin-bottom:6px;max-height:90px;overflow:auto;'; groupIssues.forEach(function (issue) { var line = document.createElement('div'); line.style.cssText = 'word-break:break-all;padding:1px 0;'; line.textContent = issue.tpl.raw; rawList.appendChild(line); }); box.appendChild(rawList); var noteLine = document.createElement('div'); noteLine.style.cssText = 'margin-bottom:6px;color:#666;font-size:12px;'; noteLine.textContent = 'పోలిక దొరకలేదు — పూర్తి సైటేషన్ లేకపోవచ్చు, లేదా మాన్యువల్‌గా సరిదిద్దాలి.'; box.appendChild(noteLine); var importBtn = document.createElement('button'); importBtn.textContent = 'ఆంగ్ల వికీ నుండి తీసుకురా'; var importNote = document.createElement('div'); importNote.style.cssText = 'font-size:11px;color:#666;margin-top:4px;'; var importLink = document.createElement('div'); importLink.style.cssText = 'font-size:11px;margin-top:2px;'; var importArea = document.createElement('textarea'); importArea.style.cssText = 'display:none;width:100%;font-family:monospace;font-size:11px;box-sizing:border-box;margin-top:4px;background:#eef7ee;'; importArea.rows = 2; var importAddBtn = document.createElement('button'); importAddBtn.textContent = 'ఈ సైటేషన్‌ను జోడించు'; importAddBtn.style.cssText = 'display:none;margin-top:4px;'; importBtn.onclick = function () { importBtn.disabled = true; importNote.textContent = 'ఆంగ్ల సమాన వ్యాసం కోసం వెతుకుతోంది...'; importLink.innerHTML = ''; fetchEnglishTitle(title, function (enTitle) { if (!enTitle) { importNote.textContent = '⚠️ ఈ వ్యాసానికి ఆంగ్ల వికీపీడియా లింక్ దొరకలేదు. మాన్యువల్‌గా ఈ మూలాన్ని వెతికి పేజీలో నేరుగా జోడించండి.'; importBtn.disabled = false; return; } var enLink = document.createElement('a'); enLink.href = 'https://en.wikipedia.org/wiki/' + encodeURIComponent(enTitle.replace(/ /g, '_')); enLink.target = '_blank'; enLink.textContent = 'en:' + enTitle + ' తెరవండి (అసలు వ్యాసం ఇదేనా అని నిర్ధారించుకోండి)'; importLink.innerHTML = ''; importLink.appendChild(enLink); importNote.textContent = 'en:' + enTitle + ' లో వెతుకుతోంది...'; fetchEnglishWikitext(enTitle, function (enWikitext) { importBtn.disabled = false; if (!enWikitext) { importNote.textContent = '⚠️ ఆంగ్ల వ్యాసం కంటెంట్ దొరకలేదు. మాన్యువల్‌గా పైన లింక్ తెరిచి చూడండి.'; return; } var match = findEnglishCitationForAnchor(enWikitext, expected); if (match) { importArea.value = match.raw; importArea.style.display = 'block'; importAddBtn.style.display = 'inline-block'; importNote.textContent = '✅ సరిపోయే సైటేషన్ దొరికింది — పైన లింక్ తెరిచి ఇది సరైన మూలమేనా అని కంటితో నిర్ధారించుకున్న తర్వాతే జోడించండి.'; } else { importNote.textContent = '⚠️ ఆంగ్ల వ్యాసంలో కూడా సరిపోయే యాంకర్ దొరకలేదు. తదుపరి చేయాల్సినవి: (1) పైన లింక్ తెరిచి ఆ వ్యాసంలో ఈ రచయిత మూలం నిజంగా ఉందో లేదో మాన్యువల్‌గా వెతకండి — పేరు వేరేలా (short name) రాసుంటే మా Levenshtein పోలిక పట్టుకోలేదు కావొచ్చు, (2) ఏమీ దొరక్కపోతే ఈ sfn కాల్ పొరపాటుగా ఉందేమో (తప్పు రచయిత పేరు/సంవత్సరం) పరిశీలించండి, (3) పైన చూపిన ఆంగ్ల టైటిల్ అసలు అసంబద్ధంగా అనిపిస్తే (వేరే విషయం గురించి ఉంటే) ఆ Wikidata లింక్ తప్పుగా ఉందని అర్థం — దీన్ని పట్టించుకోకుండా ఆర్టికల్‌నే నేరుగా వెతకండి.'; } }); }); }; importAddBtn.onclick = function () { additions.push(importArea.value); importAddBtn.disabled = true; importBtn.disabled = true; importAddBtn.textContent = '✓ జోడించడానికి సిద్ధం'; importArea.style.background = '#d5fdf4'; }; var btnRow = document.createElement('div'); btnRow.style.cssText = 'margin-top:6px;display:flex;gap:6px;'; btnRow.appendChild(importBtn); box.appendChild(importLink); box.appendChild(importNote); box.appendChild(importArea); box.appendChild(importAddBtn); box.appendChild(btnRow); bodyEl.appendChild(box); }); if (result.orphans.length) { var orphanHeading = document.createElement('div'); orphanHeading.style.cssText = 'font-weight:bold;margin:6px 0;color:#8b5a00;'; orphanHeading.textContent = 'అనుసంధానం లేని (orphan) citation యాంకర్లు — "Harv warning: There is no link pointing to this citation"'; bodyEl.appendChild(orphanHeading); var orphanIntro = document.createElement('div'); orphanIntro.style.cssText = 'font-size:12px;color:#666;margin-bottom:8px;'; orphanIntro.textContent = 'ఈ మూలాలకు యాంకర్ ఉంది కానీ ఆర్టికల్‌లో ఏ {{sfn}}/{{harv}} వాటిని వెతకటం లేదు. వ్యాసంలో సరైన చోట {{sfn}} జోడించాలి, లేదా ఈ మూలం నిజంగా ఇన్‌లైన్‌గా అవసరం లేకపోతే |ref=none పెట్టి యాంకర్‌ను ఆపవచ్చు.'; bodyEl.appendChild(orphanIntro); } result.orphans.forEach(function (orphan) { var obox = document.createElement('div'); obox.style.cssText = 'border:1px solid #e0c88a;border-radius:4px;padding:8px;margin-bottom:10px;background:#fef9ee;'; var oraw = document.createElement('div'); oraw.style.cssText = 'font-family:monospace;font-size:12px;background:#fff;padding:4px 6px;border:1px solid #eee;margin-bottom:6px;word-break:break-all;'; oraw.textContent = orphan.tpl.raw; obox.appendChild(oraw); var oinfo = document.createElement('div'); oinfo.style.cssText = 'margin-bottom:6px;'; var oSurnames = collectSurnames(orphan.tpl); var oYear = extractYear(getParam(orphan.tpl, 'year') || getParam(orphan.tpl, 'date')); var suggestedSfn = (oSurnames.length && oYear) ? ('{{sfn|' + oSurnames.join('|') + '|' + oYear + '}}') : null; oinfo.innerHTML = 'ఈ citation యాంకర్: <code>' + orphan.anchor + '</code><br>' + (suggestedSfn ? 'ఈ మూలాన్ని ఇన్‌లైన్‌గా ఉదహరించాలంటే వాడాల్సిన రూపం (వ్యాసంలో సరైన వాక్యం తర్వాత మీరే మాన్యువల్‌గా చేర్చాలి): <code>' + suggestedSfn + '</code>' : 'రచయిత/సంవత్సరం లెక్కించలేకపోయాం — ఈ మూలం ref= ద్వారా కస్టమ్ యాంకర్ వాడుతోంది కావొచ్చు.'); obox.appendChild(oinfo); var oEditArea = document.createElement('textarea'); oEditArea.style.cssText = 'width:100%;font-family:monospace;font-size:12px;box-sizing:border-box;'; oEditArea.rows = 2; oEditArea.value = orphan.tpl.raw; obox.appendChild(oEditArea); var obtnRow = document.createElement('div'); obtnRow.style.cssText = 'margin-top:6px;display:flex;gap:6px;'; var refNoneBtn = document.createElement('button'); refNoneBtn.textContent = '|ref=none జోడించు (యాంకర్ ఆపు)'; refNoneBtn.onclick = function () { var withRefNone = oEditArea.value.replace(/\}\}\s*$/, '|ref=none}}'); oEditArea.value = withRefNone; oEditArea.style.background = '#d5fdf4'; }; obtnRow.appendChild(refNoneBtn); var oMarkDoneBtn = document.createElement('button'); oMarkDoneBtn.textContent = 'ఈ మార్పు వర్తింపజేయి'; oMarkDoneBtn.onclick = function () { fixes.push({ oldRaw: orphan.tpl.raw, newRaw: oEditArea.value }); obox.style.opacity = '0.5'; oMarkDoneBtn.disabled = true; oMarkDoneBtn.textContent = '✓ జోడించబడింది'; }; obtnRow.appendChild(oMarkDoneBtn); obox.appendChild(obtnRow); bodyEl.appendChild(obox); }); var saveRow = document.createElement('div'); saveRow.style.cssText = 'margin-top:8px;display:flex;gap:6px;'; var saveBtn = document.createElement('button'); saveBtn.textContent = mode === 'single' ? 'సేవ్ చేయి' : 'సేవ్ చేసి తదుపరి పేజీకి వెళ్ళు'; saveBtn.onclick = function () { if (!fixes.length && !additions.length) { if (!confirm('ఏ మార్పూ వర్తింపజేయలేదు. అయినా కొనసాగించాలా (ఈ పేజీ మారదు)?')) return; if (mode === 'queue') { setPos(getPos() + 1); processNext(); } return; } var newText = wikitext; fixes.forEach(function (f) { newText = newText.split(f.oldRaw).join(f.newRaw); }); var uniqueAdditions = additions.filter(function (a, i) { return additions.indexOf(a) === i; }); newText = insertAdditions(newText, uniqueAdditions); statusEl.textContent = title + ' — సేవ్ చేస్తోంది...'; saveWikitext(title, newText, CONFIG.editSummary, function (ok) { if (ok) { statusEl.textContent = title + ' — సేవ్ అయ్యింది ✓'; } else { statusEl.textContent = title + ' — సేవ్ విఫలమైంది. చేతితో తనిఖీ చేయండి.'; } if (mode === 'queue') { setPos(getPos() + 1); setTimeout(processNext, CONFIG.apiDelayMs); } else if (ok) { // ఒకే-పేజీ మోడ్‌లో: సేవ్ తర్వాత అదే పేజీని మళ్ళీ తనిఖీ చేసి మిగిలిన సమస్యలు చూపిస్తాం setTimeout(function () { checkCurrentPage(); }, CONFIG.apiDelayMs); } }); }; saveRow.appendChild(saveBtn); var skipBtn = document.createElement('button'); skipBtn.textContent = mode === 'single' ? 'మూసివేయి' : 'ఈ పేజీ స్కిప్ (మార్పు లేకుండా)'; skipBtn.onclick = function () { if (mode === 'queue') { setPos(getPos() + 1); processNext(); } else { bodyEl.innerHTML = ''; statusEl.textContent = ''; } }; saveRow.appendChild(skipBtn); bodyEl.appendChild(saveRow); } }()); /* </nowiki> */ // తెలుగు వికీపీడియాలో పాఠయంలోని ఆంగ్ల పైప్ లింకులను పక్కాగా గుర్తించే స్క్రిప్ట్ (function () { function detectEnLinks() { var action = mw.config.get('wgAction'); var namespace = mw.config.get('wgNamespaceNumber'); // కేవలం వ్యాసం వ్యూ మోడ్‌లో ఉన్నప్పుడు మాత్రమే if (action !== 'view' || namespace !== 0) return; // వికీపీడియాలోని అన్ని బయటి/ఇంటర్వికీ లింకులను సరి చూసుకోవడం var $allLinks = $('#mw-content-text .mw-parser-output a'); var bodyLinks = []; $allLinks.each(function () { var $link = $(this); var href = $link.attr('href') || ''; // ఆంగ్ల వికీపీడియాకు వెళ్లే లింక్ అవునా కాదా అనేది కచ్చితంగా తనిఖీ చేయడం var isEnWiki = $link.hasClass('extiw') && (href.indexOf('/en:') !== -1 || href.indexOf('%65%6E:') !== -1 || href.indexOf('en.wikipedia.org') !== -1); if (!isEnWiki && href.indexOf('en.wikipedia.org/wiki/') !== -1) { isEnWiki = true; } if (isEnWiki) { // ఫైళ్లు, వర్గాలు, మూలాలు, ఇన్ఫోబాక్స్, సైడ్‌బార్లను మినహాయించడం var isSpecial = href.indexOf('/File:') !== -1 || href.indexOf('/Image:') !== -1 || href.indexOf('/Category:') !== -1 || href.indexOf('/Special:') !== -1; var isInExcludedArea = $link.closest('.infobox, .reflist, .references, .navbox, #catlinks, .thumb, .image, .ext-related-articles-card').length > 0; if (!isSpecial && !isInExcludedArea) { bodyLinks.push($link); } } }); if (bodyLinks.length > 0) { // ఆంగ్ల లింకులను వ్యాసంలో ఎరుపు రంగు బోర్డర్‌తో స్పష్టంగా చూపిస్తుంది $.each(bodyLinks, function() { $(this).css({ 'background-color': '#ffe6e6', 'border': '1px solid #ff0000', 'padding': '1px 3px', 'border-radius': '3px' }); }); var noticeContainer = $('<div id="en-link-notice" style="background: #fff3cd; color: #856404; padding: 12px; border: 1px solid #ffeeba; margin-bottom: 15px; border-radius: 4px; font-size: 14px;">' + '<strong>గమనిక:</strong> ఈ వ్యాస పాఠ్యంలో <strong>' + bodyLinks.length + '</strong> ఆంగ్ల ఇంటర్వికీ పైప్ లింకులు ఉన్నాయి. (తెలుగు వ్యాసాల కోసం వెతుకుతోంది...)' + '</div>'); // పేజీ శీర్షిక కింద బాక్స్ ఉంచడం if ($('#firstHeading').length) { $('#firstHeading').after(noticeContainer); } else { $('#mw-content-text').before(noticeContainer); } var titleListHtml = '<ol style="margin-top: 8px; margin-bottom: 0; padding-left: 20px;">'; var linkData = []; $.each(bodyLinks, function(index, $link) { var linkText = $link.text() || '(శీర్షిక లేదు)'; var href = $link.attr('href') || ''; var enTitle = ''; if (href.indexOf('/en:') !== -1) { enTitle = href.split('/en:')[1]; } else if (href.indexOf('%65%6E:') !== -1) { enTitle = href.split('%65%6E:')[1]; } else if (href.indexOf('/wiki/') !== -1) { enTitle = href.split('/wiki/')[1]; } if (enTitle) { enTitle = decodeURIComponent(enTitle).replace(/_/g, ' ').split('#')[0]; } var listItemId = 'en-link-item-' + index; titleListHtml += '<li id="' + listItemId + '"><b>' + linkText + '</b> (ఆంగ్ల శీర్షిక: <i>' + enTitle + '</i>) - <span class="te-status">తెలుగు వ్యాసం తనిఖీ చేస్తోంది...</span></li>'; linkData.push({ id: listItemId, enTitle: enTitle }); }); titleListHtml += '</ol>'; noticeContainer.html('<strong>గమనిక:</strong> ఈ వ్యాస పాఠ్యంలో <strong>' + bodyLinks.length + '</strong> ఆంగ్ల ఇంటర్వికీ పైప్ లింకులు ఉన్నాయి:' + titleListHtml); // ఆంగ్ల శీర్షికలకు తెలుగు వికీపీడియాలో వ్యాసాలు ఉన్నాయో లేదో తనిఖీ చేయడం $.each(linkData, function(i, item) { if (!item.enTitle) return; $.ajax({ url: 'https://en.wikipedia.org/w/api.php', data: { action: 'query', prop: 'langlinks', titles: item.enTitle, lllang: 'te', format: 'json', origin: '*' }, dataType: 'json', success: function(data) { var pages = data.query ? data.query.pages : {}; var teTitle = null; for (var id in pages) { if (pages[id].langlinks && pages[id].langlinks.length > 0) { teTitle = pages[id].langlinks[0]['*']; } } var $item = $('#' + item.id); if (teTitle) { $item.find('.te-status').html('<strong style="color: #28a745;">తెలుగు వ్యాసం ఉంది:</strong> <a href="/wiki/' + encodeURIComponent(teTitle) + '" target="_blank" style="color: #0056b3; font-weight: bold;">' + teTitle + '</a>'); } else { $item.find('.te-status').html('<span style="color: #dc3545;">(తెలుగు వికీలో ఇంకా వ్యాసం లేదు - ఎరుపు లింక్‌గా మార్చవచ్చు)</span>'); } } }); }); } } // DOM పూర్తిగా లోడ్ అయ్యాక అమలు చేయడం $(document).ready(function () { detectEnLinks(); }); })(); // తెలుగు వికీపీడియాలో పాఠయంలోని ఆంగ్ల పైప్ లింకులను పక్కాగా గుర్తించే స్క్రిప్ట్ (function () { function detectEnLinks() { var action = mw.config.get('wgAction'); var namespace = mw.config.get('wgNamespaceNumber'); // కేవలం వ్యాసం వ్యూ మోడ్‌లో ఉన్నప్పుడు మాత్రమే if (action !== 'view' || namespace !== 0) return; // వికీపీడియాలోని అన్ని బయటి/ఇంటర్వికీ లింకులను సరి చూసుకోవడం var $allLinks = $('#mw-content-text .mw-parser-output a'); var bodyLinks = []; $allLinks.each(function () { var $link = $(this); var href = $link.attr('href') || ''; // ఆంగ్ల వికీపీడియాకు వెళ్లే లింక్ అవునా కాదా అనేది కచ్చితంగా తనిఖీ చేయడం var isEnWiki = $link.hasClass('extiw') && (href.indexOf('/en:') !== -1 || href.indexOf('%65%6E:') !== -1 || href.indexOf('en.wikipedia.org') !== -1); if (!isEnWiki && href.indexOf('en.wikipedia.org/wiki/') !== -1) { isEnWiki = true; } if (isEnWiki) { // ఫైళ్లు, వర్గాలు, మూలాలు, ఇన్ఫోబాక్స్, సైడ్‌బార్లను మినహాయించడం var isSpecial = href.indexOf('/File:') !== -1 || href.indexOf('/Image:') !== -1 || href.indexOf('/Category:') !== -1 || href.indexOf('/Special:') !== -1; var isInExcludedArea = $link.closest('.infobox, .reflist, .references, .navbox, #catlinks, .thumb, .image, .ext-related-articles-card').length > 0; if (!isSpecial && !isInExcludedArea) { bodyLinks.push($link); } } }); if (bodyLinks.length > 0) { // ఆంగ్ల లింకులను వ్యాసంలో ఎరుపు రంగు బోర్డర్‌తో స్పష్టంగా చూపిస్తుంది $.each(bodyLinks, function() { $(this).css({ 'background-color': '#ffe6e6', 'border': '1px solid #ff0000', 'padding': '1px 3px', 'border-radius': '3px' }); }); var noticeContainer = $('<div id="en-link-notice" style="background: #fff3cd; color: #856404; padding: 12px; border: 1px solid #ffeeba; margin-bottom: 15px; border-radius: 4px; font-size: 14px;">' + '<strong>గమనిక:</strong> ఈ వ్యాస పాఠ్యంలో <strong>' + bodyLinks.length + '</strong> ఆంగ్ల ఇంటర్వికీ పైప్ లింకులు ఉన్నాయి. (తెలుగు వ్యాసాల కోసం వెతుకుతోంది...)' + '</div>'); // పేజీ శీర్షిక కింద బాక్స్ ఉంచడం if ($('#firstHeading').length) { $('#firstHeading').after(noticeContainer); } else { $('#mw-content-text').before(noticeContainer); } var titleListHtml = '<ol style="margin-top: 8px; margin-bottom: 0; padding-left: 20px;">'; var linkData = []; $.each(bodyLinks, function(index, $link) { var linkText = $link.text() || '(శీర్షిక లేదు)'; var href = $link.attr('href') || ''; var enTitle = ''; if (href.indexOf('/en:') !== -1) { enTitle = href.split('/en:')[1]; } else if (href.indexOf('%65%6E:') !== -1) { enTitle = href.split('%65%6E:')[1]; } else if (href.indexOf('/wiki/') !== -1) { enTitle = href.split('/wiki/')[1]; } if (enTitle) { enTitle = decodeURIComponent(enTitle).replace(/_/g, ' ').split('#')[0]; } var listItemId = 'en-link-item-' + index; titleListHtml += '<li id="' + listItemId + '"><b>' + linkText + '</b> (ఆంగ్ల శీర్షిక: <i>' + enTitle + '</i>) - <span class="te-status">తెలుగు వ్యాసం తనిఖీ చేస్తోంది...</span></li>'; linkData.push({ id: listItemId, enTitle: enTitle }); }); titleListHtml += '</ol>'; noticeContainer.html('<strong>గమనిక:</strong> ఈ వ్యాస పాఠ్యంలో <strong>' + bodyLinks.length + '</strong> ఆంగ్ల ఇంటర్వికీ పైప్ లింకులు ఉన్నాయి:' + titleListHtml); // ఆంగ్ల శీర్షికలకు తెలుగు వికీపీడియాలో వ్యాసాలు ఉన్నాయో లేదో తనిఖీ చేయడం $.each(linkData, function(i, item) { if (!item.enTitle) return; $.ajax({ url: 'https://en.wikipedia.org/w/api.php', data: { action: 'query', prop: 'langlinks', titles: item.enTitle, lllang: 'te', format: 'json', origin: '*' }, dataType: 'json', success: function(data) { var pages = data.query ? data.query.pages : {}; var teTitle = null; for (var id in pages) { if (pages[id].langlinks && pages[id].langlinks.length > 0) { teTitle = pages[id].langlinks[0]['*']; } } var $item = $('#' + item.id); if (teTitle) { $item.find('.te-status').html('<strong style="color: #28a745;">తెలుగు వ్యాసం ఉంది:</strong> <a href="/wiki/' + encodeURIComponent(teTitle) + '" target="_blank" style="color: #0056b3; font-weight: bold;">' + teTitle + '</a>'); } else { $item.find('.te-status').html('<span style="color: #dc3545;">(తెలుగు వికీలో ఇంకా వ్యాసం లేదు - ఎరుపు లింక్‌గా మార్చవచ్చు)</span>'); } } }); }); } } // DOM పూర్తిగా లోడ్ అయ్యాక అమలు చేయడం $(document).ready(function () { detectEnLinks(); }); })(); 14movsjnh8sbhzbj0dsvjnh7ujadlu6 4955778 4955777 2026-09-10T16:43:51Z యర్రా రామారావు 28161 [[Special:Contributions/యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] ([[User talk:యర్రా రామారావు|చర్చ]]) దిద్దుబాటు చేసిన కూర్పు 4955777 ను రద్దు చేసారు 4955778 javascript text/javascript mw.loader.load( 'https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Robertsky/Reflinks.js&action=raw&ctype=text/javascript'); mw.loader.load('//meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Saroj/CatSync.js&action=raw&ctype=text/javascript'); mw.loader.load('//en.wikipedia.org/w/index.php?title=User:Ucucha/HarvErrors.js&action=raw&ctype=text/javascript'); importScript('User:యర్రా_రామారావు/Cs1dates & params.js'); importScript('User:యర్రా_రామారావు/RefFix-Te-Final.js'); importScript('User:యర్రా_రామారావు/langcodefixer.js'); importScript('User:యర్రా_రామారావు/DupParamsFix.js'); importScript('User:యర్రా_రామారావు/UnsupportParam.Fix.js'); importScript('User:యర్రా_రామారావు/RefRedlinks.Fix.js'); importScript('User:యర్రా_రామారావు/redlink-checker.js'); importScript('User:యర్రా_రామారావు/EnPipeLinkFinder.js'); /* Cat-a-lot - changes category of multiple files */ mw.loader.using(['mediawiki.util'], function() { mw.loader.load('//commons.wikimedia.org/w/load.php?modules=ext.gadget.Cat-a-lot'); }); /* డెడ్ లింకుల సహాయకి (Dead Link Checker & Auto-Archiver) - Full Working Version */ mw.loader.using(['mediawiki.util', 'mediawiki.api', 'jquery'], function () { if (mw.config.get('wgNamespaceNumber') !== 0) return; let deadLinks = []; function createUI() { if ($('#dead-link-helper-panel').length > 0) { $('#dead-link-helper-panel').show(); return; } const panelHtml = ` <div id="dead-link-helper-panel" style="position: fixed; top: 70px; right: 20px; width: 360px; max-height: 80vh; background: #ffffff; border: 2px solid #a2d9ce; box-shadow: 0 4px 12px rgba(0,0,0,0.15); z-index: 9999; border-radius: 8px; font-family: sans-serif; overflow-y: auto; padding: 15px;"> <div style="display: flex; justify-content: space-between; align-items: center; border-bottom: 2px solid #eee; padding-bottom: 8px; margin-bottom: 12px;"> <h3 style="margin: 0; font-size: 16px; color: #2c3e50;">🔗 డెడ్ లింకుల సహాయకి</h3> <button id="close-dl-panel" style="background: none; border: none; font-size: 18px; cursor: pointer; color: #7f8c8d;">&times;</button> </div> <div id="dl-status" style="font-size: 13px; color: #34495e; margin-bottom: 10px;">స్కాన్ చేస్తోంది...</div> <div id="dl-results"></div> <div style="margin-top: 15px; display: flex; gap: 8px;"> <button id="dl-save-btn" style="display: none; width: 100%; background: #27ae60; color: white; border: none; padding: 8px 12px; border-radius: 4px; cursor: pointer; font-weight: bold;">మార్పులను సేవ్ చేయి</button> </div> </div> `; $('body').append(panelHtml); $('#close-dl-panel').on('click', function () { $('#dead-link-helper-panel').hide(); }); $('#dl-save-btn').on('click', saveChangesToWiki); } async function queryWayback(targetUrl) { try { const response = await fetch(`https://archive.org/wayback/available?url=${encodeURIComponent(targetUrl)}`); if (!response.ok) return null; const data = await response.json(); if (data.archived_snapshots && data.archived_snapshots.closest) { const closest = data.archived_snapshots.closest; if (closest.available) { const dateStr = closest.timestamp.substring(0, 8); const formattedDate = `${dateStr.substring(0,4)}-${dateStr.substring(4,6)}-${dateStr.substring(6,8)}`; return { url: closest.url.replace(/^http:/, 'https:'), date: formattedDate }; } } } catch (e) { console.error("Archive fetch error:", e); } return null; } async function fetchArchive(url) { let archiveData = await queryWayback(url); // http / https మార్చి చెక్ చేయడం if (!archiveData) { let altUrl = url.startsWith('http://') ? url.replace('http://', 'https://') : url.replace('https://', 'http://'); archiveData = await queryWayback(altUrl); } return archiveData; } async function scanDeadLinks() { const api = new mw.Api(); const pageTitle = mw.config.get('wgPageName'); try { const data = await api.get({ action: 'query', prop: 'revisions', titles: pageTitle, rvprop: 'content', rvslots: 'main', formatversion: 2 }); const wikitext = data.query.pages[0].revisions[0].slots.main.content; deadLinks = []; // 1. <ref>...</ref> టాగ్స్ మొత్తాన్ని స్కాన్ చేయడం const refRegex = /<ref[^>]*>([\s\S]*?)<\/ref>/gi; let refMatch; while ((refMatch = refRegex.exec(wikitext)) !== null) { const fullRef = refMatch[0]; const refContent = refMatch[1]; // {{Cite web}} పక్కన {{Dead link}} ఉన్నా లేదా లోపల url-status ఉన్న్తె గుర్తించడం const isDead = /url-status\s*=\s*dead/i.test(refContent) || /dead-link\s*=\s*yes/i.test(refContent) || /deadurl\s*=\s*yes/i.test(refContent) || /\{\{\s*(dead\s*link|నెట్\s*ఊడె|deadlink)/i.test(refContent); if (isDead) { // URL ని పట్టుకోవడం (| url = http... లేదా నేరుగా ఉన్న http...) const urlMatch = refContent.match(/\|?\s*url\s*=\s*([^\s\|\}]+)/i) || refContent.match(/https?:\/\/[^\s\|\}<>"']+/i); if (urlMatch) { let cleanUrl = urlMatch[1] || urlMatch[0]; cleanUrl = cleanUrl.trim().replace(/[\]\}]+$/, ''); deadLinks.push({ id: deadLinks.length + 1, fullMatch: fullRef, innerContent: refContent, url: cleanUrl, archiveUrl: null, archiveDate: null, status: 'pending' }); } } } // 2. ఒకవేళ <ref> టాగ్ బయట విడిగా ఉన్న టెంప్లేట్లలో చెక్ చేయడం if (deadLinks.length === 0) { const templateRegex = /\{\{[^}]*?(url-status\s*=\s*dead|dead\s*link|నెట్\s*ఊడె)[^}]*\}\}/gi; let tmplMatch; while ((tmplMatch = templateRegex.exec(wikitext)) !== null) { const tmplContent = tmplMatch[0]; const urlMatch = tmplContent.match(/\|?\s*url\s*=\s*([^\s\|\}]+)/i) || tmplContent.match(/https?:\/\/[^\s\|\}]+/i); if (urlMatch) { let cleanUrl = urlMatch[1] || urlMatch[0]; cleanUrl = cleanUrl.trim().replace(/[\]\}]+$/, ''); deadLinks.push({ id: deadLinks.length + 1, fullMatch: tmplContent, innerContent: tmplContent, url: cleanUrl, archiveUrl: null, archiveDate: null, status: 'pending' }); } } } renderResults(wikitext); } catch (err) { $('#dl-status').html('<span style="color: red;">కోడ్‌ను రన్ చేయడంలో లోపం జరిగింది.</span>'); } } async function renderResults(wikitext) { if (deadLinks.length === 0) { $('#dl-status').html('✅ ఈ పేజీలో ఎలాంటి డెడ్ లింకులు గుర్తించబడలేదు.'); return; } $('#dl-status').html(`గుర్తించబడిన డెడ్ లింకులు: <b>${deadLinks.length}</b>. ఆర్కైవ్‌లు వెతుకుతోంది...`); let resultsHtml = ''; for (let i = 0; i < deadLinks.length; i++) { const item = deadLinks[i]; const archive = await fetchArchive(item.url); if (archive) { item.archiveUrl = archive.url; item.archiveDate = archive.date; item.status = 'found'; resultsHtml += ` <div style="background: #f4f6f7; border-left: 4px solid #27ae60; padding: 8px; margin-bottom: 8px; border-radius: 4px; font-size: 12px;"> <div><b>URL:</b> <a href="${item.url}" target="_blank" style="color: #e74c3c; word-break: break-all;">${item.url.substring(0, 35)}...</a></div> <div style="color: #27ae60; margin-top: 4px;"><b>ఆర్కైవ్ లభించింది!</b></div> <div><a href="${archive.url}" target="_blank" style="word-break: break-all;">ఆర్కైవ్ చూడు (${archive.date})</a></div> </div> `; } else { item.status = 'not_found'; resultsHtml += ` <div style="background: #f4f6f7; border-left: 4px solid #e74c3c; padding: 8px; margin-bottom: 8px; border-radius: 4px; font-size: 12px;"> <div><b>URL:</b> <span style="word-break: break-all;">${item.url.substring(0, 35)}...</span></div> <div style="color: #c0392b; margin-top: 4px;">ఆర్కైవ్ లభించలేదు.</div> </div> `; } } $('#dl-results').html(resultsHtml); $('#dl-status').html(`పరిశీలన పూర్తయింది. (${deadLinks.filter(x => x.status === 'found').length}/${deadLinks.length} ఆర్కైవ్‌లు సిద్ధం)`); if (deadLinks.some(x => x.status === 'found')) { $('#dl-save-btn').show(); } } async function saveChangesToWiki() { $('#dl-save-btn').prop('disabled', true).text('సేవ్ చేస్తోంది...'); const api = new mw.Api(); const pageTitle = mw.config.get('wgPageName'); try { const data = await api.get({ action: 'query', prop: 'revisions', titles: pageTitle, rvprop: 'content', rvslots: 'main', formatversion: 2 }); let wikitext = data.query.pages[0].revisions[0].slots.main.content; deadLinks.forEach(item => { if (item.status === 'found') { let updatedBlock = item.fullMatch; // 1. {{Dead link...}} లేదా {{నెట్ ఊడె...}} ట్యాగ్‌ను తొలగించడం updatedBlock = updatedBlock.replace(/\{\{\s*(dead\s*link|నెట్\s*ఊడె|deadlink)[^}]*\}\}/gi, ''); // 2. archive-url మరియు archive-date లను Cite టెంప్లేట్ లోపల సరిగ్గా అమర్చడం if (/\|?\s*archive-?url\s*=/i.test(updatedBlock)) { updatedBlock = updatedBlock.replace(/(\|\s*archive-?url\s*=\s*)[^\|\}]*/i, `$1${item.archiveUrl}`); } else if (/\{\{\s*(Cite|సైట్)/i.test(updatedBlock)) { updatedBlock = updatedBlock.replace(/(\}\}\s*)(<\/ref>)?$/i, ` | archive-url = ${item.archiveUrl} | archive-date = ${item.archiveDate} | url-status = dead }}$2`); } else { updatedBlock = updatedBlock.replace(/(<\/ref>)$/i, ` [${item.archiveUrl} Archived] $1`); } wikitext = wikitext.replace(item.fullMatch, updatedBlock); } }); await api.postWithEditToken({ action: 'edit', title: pageTitle, text: wikitext, summary: 'డెడ్ లింకుల సహాయకి ద్వారా ఆర్కైవ్ లింక్ జోడించబడింది, {{Dead link}} ట్యాగ్ తొలగించబడింది' }); alert('మార్పులు విజయవంతంగా సేవ్ అయ్యాయి!'); location.reload(); } catch (err) { alert('సేవ్ చేయడంలో విఫలమైంది: ' + err); $('#dl-save-btn').prop('disabled', false).text('మార్పులను సేవ్ చేయి'); } } function initDeadLinkCheck() { createUI(); scanDeadLinks(); } $(document).ready(function () { const portletId = mw.config.get('skin') === 'vector-2022' ? 'p-cactions' : 'p-tb'; const link = mw.util.addPortletLink( portletId, '#', '🔗 డెడ్ లింకులు తనిఖీ చేయి', 't-deadlink-checker', 'డెడ్ లింకులు తనిఖీ చేయి' ); if (link) { $(link).on('click', function (e) { e.preventDefault(); initDeadLinkCheck(); }); } }); }); /* <nowiki> * sfnHarvFixer.js * ----------------------------------------------------------------------- * వర్గం:Harv and Sfn no-target errors లోని పేజీలను వరుసగా (queue) తీసుకుని, * {{sfn}}/{{harv}}/{{harvnb}}/{{harvtxt}} వంటి షార్ట్ సైటేషన్లు * ఏ పూర్తి {{cite ...}}/{{citation}} టెంప్లేట్‌కు లింక్ కావట్లేదో గుర్తించి, * human-in-the-loop popup ద్వారా సరిదిద్దటానికి సాయం చేసే యూజర్‌స్క్రిప్ట్. * * వాడకం: * 1. ఈ ఫైల్‌ను మీ commons.js / groupJs లో దిగుమతి చేసుకోండి: * importScript('User:YourName/sfnHarvFixer.js'); * 2. ఏ పేజీలోనైనా (ప్రాధాన్యంగా ఏ ఆర్టికల్ మీదైనా) ఎడమవైపు టూల్స్ మెనూలో * "Sfn/Harv fixer" లింక్ కనిపిస్తుంది. దానిపై నొక్కితే ఫ్లోటింగ్ ప్యానెల్ తెరుచుకుంటుంది. * 3. "క్యూ ప్రారంభించు" నొక్కితే వర్గంలోని అన్ని పేజీల జాబితా తెచ్చి, * ఒక్కో పేజీని API ద్వారా తనిఖీ చేస్తూ వెళ్తుంది. ఎర్రర్లు లేని పేజీలను * ఆటోమేటిక్‌గా దాటవేస్తుంది (auto-skip), ఎర్రర్లు ఉన్న చోట ఆగి మీకు చూపిస్తుంది. * 4. ప్రతి flagged sfn/harv కాల్ కోసం సూచించిన సరైన anchor (దగ్గరి పోలిక) చూపిస్తుంది. * మీరు "సూచనను స్వీకరించు" నొక్కి auto-fix చేయవచ్చు, లేదా టెక్స్ట్‌బాక్స్‌లో * మాన్యువల్‌గా సరిదిద్దవచ్చు, లేదా ఆ పేజీని స్కిప్ చేయవచ్చు. * 5. "సేవ్ చేసి తదుపరి" నొక్కితే API ద్వారా ఎడిట్ సేవ్ అయ్యి తర్వాతి పేజీకి వెళ్తుంది. * * గమనిక: CITEREF యాంకర్ నిర్మాణం ఇక్కడ Module:Citation/CS1 లాజిక్‌కు దగ్గరి * అంచనా (approximation) మాత్రమే. చిన్న ఎడ్జ్-కేసుల్లో (editor-only citations, * అసాధారణ ref= విలువలు, etc.) తప్పుడు సూచనలు రావచ్చు కాబట్టి ఎప్పుడూ * "సూచనను స్వీకరించు" నొక్కే ముందు కంటితో సరిచూసుకోండి. ఇది పూర్తి ఆటోమేషన్ * కాదు — ప్రతి సేవ్‌కు మీ ఆమోదం అవసరం. * ----------------------------------------------------------------------- */ (function () { 'use strict'; /* ================= CONFIG ================= */ var CONFIG = { // అవసరమైతే ఖచ్చితమైన వర్గం పేరు సరిచూసుకోండి (ఖాళీ స్పేస్‌లు సరిగ్గా ఉండాలి). category: 'వర్గం:Harv and Sfn no-target errors', editSummary: 'సవరణ: Harv/Sfn no-target ఎర్రర్ సరిదిద్దాను (sfnHarvFixer.js)', // sfn/harv కుటుంబ టెంప్లేట్లు (redirect పేర్లు అవసరమైతే జోడించండి) shortCiteNames: ['sfn', 'sfnp', 'sfnm', 'harv', 'harvnb', 'harvtxt', 'harvcol', 'harvcolnb', 'harvc'], // పూర్తి సైటేషన్ టెంప్లేట్ల గుర్తింపు రెగెక్స్ (cite XXX, citation) fullCiteRegex: /^(cite[\s_-]|citation$)/i, queueStorageKey: 'sfnHarvFixer_queue_v1', posStorageKey: 'sfnHarvFixer_pos_v1', apiDelayMs: 600, // auto-skip చేసేటప్పుడు API పై ఒత్తిడి తగ్గించడానికి bibliographyHeading: 'గ్రంథసూచి' // కొత్త సైటేషన్లు చేర్చేటప్పుడు వాడే ఉప-విభాగం పేరు }; if (mw.config.get('wgUserName') === null) { console.warn('[sfnHarvFixer] లాగిన్ కాలేదు కాబట్టి స్క్రిప్ట్ ఆగిపోయింది.'); return; // లాగిన్ కాకుండా సేవ్ చేయలేం } console.log('[sfnHarvFixer] స్క్రిప్ట్ లోడ్ అయ్యింది, mw.loader.using ప్రారంభం'); mw.loader.using(['mediawiki.api', 'mediawiki.util', 'mediawiki.ForeignApi'], init); function init() { console.log('[sfnHarvFixer] init() ప్రారంభమైంది'); // స్కిన్‌ను బట్టి 'toolbox' పోర్ట్‌లెట్ వేరే id తో ఉండొచ్చు, లేదా దాచబడి ఉండొచ్చు // (ఉదా. Vector 2022 లో 'ఉపకరణాలు' మెనూ కుడివైపు కుదించి ఉంటుంది). // కాబట్టి వరుసగా చాలా చోట్ల ప్రయత్నించి, మొదట పనిచేసిన చోట లింక్ పెడతాం. var targets = ['p-tb', 'p-cactions', 'p-views', 'p-personal']; var link = null; for (var i = 0; i < targets.length; i++) { try { link = mw.util.addPortletLink( targets[i], '#', 'Sfn/Harv fixer', 't-sfnharvfixer', 'Harv/Sfn no-target ఎర్రర్లు సరిదిద్దటానికి ప్యానెల్ తెరవండి' ); if (link) { console.log('[sfnHarvFixer] లింక్ చేర్చబడింది: ' + targets[i]); break; } } catch (e) { console.warn('[sfnHarvFixer] ' + targets[i] + ' లో లింక్ చేర్చడం విఫలమైంది', e); } } if (link) { link.addEventListener('click', function (e) { e.preventDefault(); openPanel(); }); } else { // ఏ పోర్ట్‌లెట్‌లోనూ చేర్చలేకపోతే, పేజీ దిగువ-కుడి మూలలో స్థిర బటన్ చూపిస్తాం console.warn('[sfnHarvFixer] ఏ portlet దొరకలేదు — floating బటన్ చూపిస్తున్నాం'); var fab = document.createElement('button'); fab.textContent = 'Sfn/Harv fixer'; fab.style.cssText = 'position:fixed;bottom:20px;right:20px;z-index:10000;' + 'padding:8px 12px;background:#36c;color:#fff;border:none;border-radius:4px;cursor:pointer;box-shadow:0 1px 4px rgba(0,0,0,.4);'; fab.onclick = function () { openPanel(); }; document.body.appendChild(fab); } } var api = null; function getApi() { if (!api) api = new mw.Api(); return api; } /* ================= TEMPLATE PARSER (brace-depth aware) ================= */ function splitTopLevel(str, delim) { var parts = []; var depthCurly = 0, depthBracket = 0; var cur = ''; for (var i = 0; i < str.length; i++) { var ch = str[i]; var two = str.substr(i, 2); if (two === '{{') { depthCurly++; cur += two; i++; continue; } if (two === '}}') { depthCurly--; cur += two; i++; continue; } if (two === '[[') { depthBracket++; cur += two; i++; continue; } if (two === ']]') { depthBracket--; cur += two; i++; continue; } if (ch === delim && depthCurly === 0 && depthBracket === 0) { parts.push(cur); cur = ''; } else { cur += ch; } } parts.push(cur); return parts; } function findTopLevelEquals(str) { var depthCurly = 0, depthBracket = 0; for (var i = 0; i < str.length; i++) { var two = str.substr(i, 2); if (two === '{{') { depthCurly++; i++; continue; } if (two === '}}') { depthCurly--; i++; continue; } if (two === '[[') { depthBracket++; i++; continue; } if (two === ']]') { depthBracket--; i++; continue; } if (str[i] === '=' && depthCurly === 0 && depthBracket === 0) return i; } return -1; } function parseTemplateRaw(raw, start, end) { var inner = raw.slice(2, -2); var parts = splitTopLevel(inner, '|'); var name = parts[0].trim(); var params = []; var posIndex = 1; for (var k = 1; k < parts.length; k++) { var p = parts[k]; var eqIdx = findTopLevelEquals(p); if (eqIdx > -1) { params.push({ name: p.slice(0, eqIdx).trim(), value: p.slice(eqIdx + 1).trim() }); } else { params.push({ name: String(posIndex), value: p.trim() }); posIndex++; } } return { name: name, params: params, raw: raw, start: start, end: end }; } function parseTemplates(text) { var templates = []; var i = 0; while (i < text.length) { if (text[i] === '{' && text[i + 1] === '{') { var start = i; var depth = 1; // '{{' ఇప్పటికే ఒక నెస్టింగ్ లెవెల్ తెరిచింది var j = i + 2; while (j < text.length && depth > 0) { var two = text.substr(j, 2); if (two === '{{') { depth++; j += 2; continue; } if (two === '}}') { depth--; j += 2; continue; } j++; } var raw = text.slice(start, j); if (raw.slice(0, 2) === '{{' && raw.slice(-2) === '}}') { templates.push(parseTemplateRaw(raw, start, j)); } i = j; } else { i++; } } return templates; } function getParam(tpl, name) { for (var i = 0; i < tpl.params.length; i++) { if (tpl.params[i].name.toLowerCase() === name.toLowerCase()) return tpl.params[i].value; } return null; } /* ================= ANCHOR LOGIC ================= */ function stripWikiMarkup(text) { if (!text) return ''; var t = text; t = t.replace(/\[\[([^\]|]*)\|([^\]]*)\]\]/g, '$2'); // [[target|display]] -> display t = t.replace(/\[\[([^\]]*)\]\]/g, '$1'); // [[target]] -> target t = t.replace(/'''''|'''|''/g, ''); // బోల్డ్/ఇటాలిక్ t = t.replace(/<[^>]+>/g, ''); // HTML ట్యాగులు t = t.replace(/\s+/g, ' ').trim(); return t; } function extractYear(text) { if (!text) return null; var m = String(text).match(/(1[0-9]{3}|20[0-9]{2})\s*([a-z])?/i); if (!m) return null; return m[1] + (m[2] || ''); } function collectSurnames(tpl) { var surnames = []; var single = getParam(tpl, 'last') || getParam(tpl, 'surname') || getParam(tpl, 'author'); if (single) surnames.push(stripWikiMarkup(single)); for (var n = 1; n <= 4; n++) { var v = getParam(tpl, 'last' + n) || getParam(tpl, 'surname' + n) || getParam(tpl, 'author' + n); if (v) surnames.push(stripWikiMarkup(v)); } // duplicate తీసివేత (last మరియు last1 ఒకేలా ఉంటే) var seen = {}; return surnames.filter(function (s) { if (seen[s]) return false; seen[s] = true; return true; }); } // పూర్తి సైటేషన్ టెంప్లేట్ నుండి దాని CITEREF యాంకర్ లెక్కించండి. ref=none అయితే null. function computeCitationAnchor(tpl) { var refParam = getParam(tpl, 'ref'); if (refParam && refParam.trim().toLowerCase() === 'none') return null; if (refParam && /sfnref|harvid/i.test(refParam)) { // {{sfnref|...}} ఇచ్చినప్పుడు దాని లోపలి పారామీటర్లే యాంకర్ నిర్మిస్తాయి var inner = parseTemplates(refParam); if (inner.length) { var pos = inner[0].params.filter(function (p) { return /^\d+$/.test(p.name); }).map(function (p) { return stripWikiMarkup(p.value); }); if (pos.length) return 'CITEREF' + pos.join(''); } } else if (refParam && refParam.trim() !== '' && refParam.trim().toLowerCase() !== 'harv') { // స్పష్టమైన ref="ఏదైనా టెక్స్ట్" అయితే అదే యాంకర్ (CITEREF ప్రిఫిక్స్ లేకుండా) return stripWikiMarkup(refParam); } var surnames = collectSurnames(tpl); var year = extractYear(getParam(tpl, 'year') || getParam(tpl, 'date') || getParam(tpl, 'orig-date') || getParam(tpl, 'orig-year')); if (!surnames.length || !year) return null; return 'CITEREF' + surnames.join('') + year; } // sfn/harv కాల్ నుండి అది వెతుకుతున్న యాంకర్ లెక్కించండి. function computeShortCiteAnchor(tpl) { if (/^sfnref$/i.test(tpl.name)) return null; // ఇది టార్గెట్, సోర్స్ కాదు var positional = tpl.params.filter(function (p) { return /^\d+$/.test(p.name); }).map(function (p) { return stripWikiMarkup(p.value); }); if (!positional.length) return null; var last = positional[positional.length - 1]; var yearMatch = last.match(/^(1[0-9]{3}|20[0-9]{2})([a-z])?$/i); var year, surnames; if (yearMatch) { year = yearMatch[0]; surnames = positional.slice(0, -1); } else { var namedYear = getParam(tpl, 'year') || getParam(tpl, 'date') || getParam(tpl, 'y'); if (!namedYear) return null; year = extractYear(namedYear); if (!year) return null; surnames = positional; } if (!surnames.length) return null; return 'CITEREF' + surnames.join('') + year; } function levenshtein(a, b) { var m = a.length, n = b.length; var dp = []; for (var i = 0; i <= m; i++) dp.push([i]); for (var j = 0; j <= n; j++) dp[0][j] = j; for (i = 1; i <= m; i++) { for (j = 1; j <= n; j++) { dp[i][j] = Math.min( dp[i - 1][j] + 1, dp[i][j - 1] + 1, dp[i - 1][j - 1] + (a[i - 1] === b[j - 1] ? 0 : 1) ); } } return dp[m][n]; } /* ================= PAGE ANALYSIS ================= */ // wikitext ఇచ్చి, sfn/harv కాల్స్‌లో ఏవి పూర్తి citation యాంకర్‌తో సరిపోలడం లేదో గుర్తించండి. function analyze(wikitext, debugTitle) { var templates = parseTemplates(wikitext); var anchorMap = {}; // anchor -> [templates] var shortCites = []; templates.forEach(function (tpl) { if (CONFIG.fullCiteRegex.test(tpl.name.trim())) { var a = computeCitationAnchor(tpl); if (a) { if (!anchorMap[a]) anchorMap[a] = []; anchorMap[a].push(tpl); } } }); var shortNameSet = {}; CONFIG.shortCiteNames.forEach(function (n) { shortNameSet[n.toLowerCase()] = true; }); var usedAnchors = {}; // anchor -> true, ఏదైనా sfn/harv కాల్ దీన్ని వెతికిందా అని (సరిపోలినా, పోలకపోయినా) var shortCiteTplCount = 0; templates.forEach(function (tpl) { if (shortNameSet[tpl.name.trim().toLowerCase()]) { shortCiteTplCount++; var expected = computeShortCiteAnchor(tpl); if (expected) usedAnchors[expected] = true; if (expected && !anchorMap[expected]) { // దగ్గరి పోలిక వెతకండి var allAnchors = Object.keys(anchorMap); var best = null, bestDist = Infinity; allAnchors.forEach(function (a) { var d = levenshtein(a, expected); if (d < bestDist) { bestDist = d; best = a; } }); shortCites.push({ tpl: tpl, expected: expected, suggestion: (bestDist <= Math.max(3, Math.floor(expected.length * 0.3))) ? best : null, suggestionDist: bestDist }); } } }); // రివర్స్ కేస్: పూర్తి సైటేషన్‌కు యాంకర్ ఉంది కానీ ఏ sfn/harv కాల్ దాన్ని వెతకటం లేదు // ("Harv warning: There is no link pointing to this citation" తరహా ఎర్రర్). var orphans = []; Object.keys(anchorMap).forEach(function (a) { if (usedAnchors[a]) return; anchorMap[a].forEach(function (tpl) { orphans.push({ tpl: tpl, anchor: a }); }); }); if (window.SFN_HF_DEBUG !== false) { var allNames = templates.map(function (t) { return t.name.trim(); }); var uniqueNames = allNames.filter(function (n, i) { return allNames.indexOf(n) === i; }); console.log('[sfnHarvFixer][DEBUG] పేజీ: ' + debugTitle); console.log('[sfnHarvFixer][DEBUG] మొత్తం టెంప్లేట్లు: ' + templates.length + ', యూనిక్ పేర్లు:', uniqueNames); console.log('[sfnHarvFixer][DEBUG] shortCite (sfn/harv) కాల్స్ కనుగొన్నవి: ' + shortCiteTplCount); console.log('[sfnHarvFixer][DEBUG] fullCite యాంకర్లు లెక్కించినవి: ' + Object.keys(anchorMap).length, Object.keys(anchorMap)); console.log('[sfnHarvFixer][DEBUG] issues (broken sfn/harv):', shortCites.length); console.log('[sfnHarvFixer][DEBUG] orphans (unused citation anchors):', orphans.length); } return { templates: templates, anchorMap: anchorMap, issues: shortCites, orphans: orphans }; } function checkPageCategoryMembership(title, cb) { getApi().get({ action: 'query', prop: 'categories', titles: title, clcategories: CONFIG.category, cllimit: 1, format: 'json' }).done(function (data) { var pages = data.query && data.query.pages; if (!pages) { cb(null); return; } var pageId = Object.keys(pages)[0]; var page = pages[pageId]; cb(!!(page && page.categories && page.categories.length)); }).fail(function () { cb(null); }); } function checkCurrentPage() { if (mw.config.get('wgNamespaceNumber') !== 0) { statusEl.textContent = 'ఇది ఆర్టికల్ (ns0) పేజీ కాదు — ఏదైనా వ్యాసం తెరిచి మళ్ళీ ప్రయత్నించండి.'; bodyEl.innerHTML = ''; return; } var title = mw.config.get('wgPageName').replace(/_/g, ' '); progressEl.textContent = 'ఒకే-పేజీ మోడ్'; statusEl.textContent = title + ' తనిఖీ చేస్తోంది...'; bodyEl.innerHTML = ''; checkPageCategoryMembership(title, function (isMember) { var membershipNote; if (isMember === true) { membershipNote = '✅ ఈ పేజీ "' + CONFIG.category + '" లో సభ్యురాలు. '; } else if (isMember === false) { membershipNote = '⚠️ ఈ పేజీ "' + CONFIG.category + '" లో లేదు (ఇప్పటికే సరిదిద్దబడిందేమో, లేదా వేరే వర్గం పేజీ). అయినా తనిఖీ కొనసాగిస్తున్నాం. '; } else { membershipNote = '(వర్గం సభ్యత్వం తనిఖీ చేయడం విఫలమైంది) '; } fetchWikitext(title, function (wikitext) { if (wikitext === null) { statusEl.textContent = membershipNote + title + ' — పేజీ కంటెంట్ దొరకలేదు.'; return; } var result = analyze(wikitext, title); if (!result.issues.length && !result.orphans.length) { statusEl.textContent = membershipNote + title + ' — sfn/harv ఎర్రర్లు కనిపించలేదు. ✓'; return; } statusEl.textContent = membershipNote; renderIssues(title, wikitext, result, 'single', membershipNote + ' '); }); }); } /* ================= QUEUE MANAGEMENT ================= */ function fetchCategoryMembers(category, cont, acc, cb) { acc = acc || []; var params = { action: 'query', list: 'categorymembers', cmtitle: category, cmlimit: 500, cmnamespace: 0, format: 'json' }; if (cont) params.cmcontinue = cont; getApi().get(params).done(function (data) { var members = (data.query && data.query.categorymembers) || []; members.forEach(function (m) { acc.push(m.title); }); if (data.continue && data.continue.cmcontinue) { fetchCategoryMembers(category, data.continue.cmcontinue, acc, cb); } else { cb(acc); } }).fail(function () { cb(acc); }); } function loadQueue(force, cb) { var stored = mw.storage.get(CONFIG.queueStorageKey); if (stored && !force) { try { cb(JSON.parse(stored)); return; } catch (e) { /* fallthrough */ } } fetchCategoryMembers(CONFIG.category, null, [], function (titles) { mw.storage.set(CONFIG.queueStorageKey, JSON.stringify(titles)); mw.storage.set(CONFIG.posStorageKey, '0'); cb(titles); }); } function getPos() { return parseInt(mw.storage.get(CONFIG.posStorageKey) || '0', 10); } function setPos(p) { mw.storage.set(CONFIG.posStorageKey, String(p)); } function fetchWikitextBatch(titles, cb) { getApi().get({ action: 'query', prop: 'revisions', rvprop: 'content', rvslots: 'main', titles: titles.join('|'), format: 'json' }).done(function (data) { var result = {}; var pages = data.query && data.query.pages; if (pages) { Object.keys(pages).forEach(function (pid) { var page = pages[pid]; if (page.missing !== undefined || !page.revisions) { result[page.title] = null; return; } var rev = page.revisions[0]; var content = rev.slots ? rev.slots.main['*'] : rev['*']; result[page.title] = content; }); } cb(result); }).fail(function () { cb({}); }); } function fetchWikitext(title, cb) { getApi().get({ action: 'query', prop: 'revisions', rvprop: 'content|timestamp', rvslots: 'main', titles: title, format: 'json' }).done(function (data) { var pages = data.query && data.query.pages; if (!pages) { cb(null); return; } var pageId = Object.keys(pages)[0]; var page = pages[pageId]; if (!page || page.missing !== undefined || !page.revisions) { cb(null); return; } var rev = page.revisions[0]; var content = rev.slots ? rev.slots.main['*'] : rev['*']; cb(content); }).fail(function () { cb(null); }); } function saveWikitext(title, newText, summary, cb) { getApi().postWithToken('csrf', { action: 'edit', title: title, text: newText, summary: summary, bot: false, minor: true }).done(function (data) { cb(!!(data && data.edit && data.edit.result === 'Success'), data); }).fail(function (err) { cb(false, err); }); } function triageQueue() { statusEl.textContent = 'క్యూ లోడ్ అవుతోంది...'; bodyEl.innerHTML = ''; loadQueue(false, function (titles) { progressEl.textContent = 'ట్రయేజ్ మోడ్: ' + titles.length + ' పేజీలు'; var buckets = { clean: [], quick: [], manual: [], failed: [] }; var idx = 0; var batchSize = 50; function processBatch() { if (idx >= titles.length) { renderTriageResults(buckets); return; } var batch = titles.slice(idx, idx + batchSize); statusEl.textContent = 'ట్రయేజ్: ' + idx + ' / ' + titles.length + ' పేజీలు తనిఖీ చేయబడ్డాయి...'; fetchWikitextBatch(batch, function (contents) { batch.forEach(function (t) { var wt = contents[t]; if (wt === undefined || wt === null) { buckets.failed.push(t); return; } var result = analyze(wt, t); if (!result.issues.length && !result.orphans.length) { buckets.clean.push(t); return; } var hasSuggestion = result.issues.some(function (iss) { return !!iss.suggestion; }); if (hasSuggestion) buckets.quick.push(t); else buckets.manual.push(t); }); idx += batchSize; setTimeout(processBatch, CONFIG.apiDelayMs); }); } processBatch(); }); } function renderTriageResults(buckets) { statusEl.textContent = 'ట్రయేజ్ పూర్తయింది — త్వరగా ఫిక్స్: ' + buckets.quick.length + ', మాన్యువల్ అవసరం: ' + buckets.manual.length + ', క్లీన్: ' + buckets.clean.length + (buckets.failed.length ? ', విఫలం: ' + buckets.failed.length : ''); bodyEl.innerHTML = ''; function renderList(heading, arr, color) { if (!arr.length) return; var h = document.createElement('div'); h.style.cssText = 'font-weight:bold;margin-top:10px;color:' + color + ';'; h.textContent = heading + ' (' + arr.length + ')'; bodyEl.appendChild(h); var ul = document.createElement('ul'); ul.style.cssText = 'margin:4px 0 0 0;padding-left:18px;max-height:220px;overflow:auto;font-size:12px;'; arr.forEach(function (t) { var li = document.createElement('li'); var a = document.createElement('a'); a.href = mw.util.getUrl(t); a.target = '_blank'; a.textContent = t; li.appendChild(a); ul.appendChild(li); }); bodyEl.appendChild(ul); } renderList('🟢 త్వరగా ఫిక్స్ చేయగలిగేవి (కనీసం ఒక సూచన ఉంది)', buckets.quick, '#0a7d28'); renderList('🟠 మాన్యువల్ అవసరం (సూచన లేదు — మిస్సింగ్ citation కావొచ్చు)', buckets.manual, '#b35c00'); renderList('⚪ ఇప్పటికే క్లీన్ (false-positive కావొచ్చు)', buckets.clean, '#888'); if (buckets.failed.length) renderList('❌ తనిఖీ విఫలమైంది', buckets.failed, '#c00'); var note = document.createElement('div'); note.style.cssText = 'margin-top:10px;font-size:11px;color:#888;'; note.textContent = 'ఒక్కో లింక్ కొత్త ట్యాబ్‌లో తెరుచుకుంటుంది. ఆ పేజీలో "ప్రస్తుత పేజీని తనిఖీ చేయి" నొక్కి సరిదిద్దండి.'; bodyEl.appendChild(note); } var enApi = null; function getEnApi() { if (!enApi) enApi = new mw.ForeignApi('https://en.wikipedia.org/w/api.php'); return enApi; } function fetchEnglishTitle(teTitle, cb) { getApi().get({ action: 'query', prop: 'langlinks', titles: teTitle, lllang: 'en', format: 'json' }).done(function (data) { var pages = data.query && data.query.pages; if (!pages) { cb(null); return; } var pid = Object.keys(pages)[0]; var page = pages[pid]; if (page && page.langlinks && page.langlinks.length) { cb(page.langlinks[0]['*']); } else { cb(null); } }).fail(function () { cb(null); }); } function fetchEnglishWikitext(enTitle, cb) { getEnApi().get({ action: 'query', prop: 'revisions', rvprop: 'content', rvslots: 'main', titles: enTitle, format: 'json' }).done(function (data) { var pages = data.query && data.query.pages; if (!pages) { cb(null); return; } var pid = Object.keys(pages)[0]; var page = pages[pid]; if (!page || page.missing !== undefined || !page.revisions) { cb(null); return; } var rev = page.revisions[0]; var content = rev.slots ? rev.slots.main['*'] : rev['*']; cb(content); }).fail(function () { cb(null); }); } // ఆంగ్ల వ్యాసంలో, ఇచ్చిన anchor కు సరిపోయే పూర్తి సైటేషన్ టెంప్లేట్‌ను వెతకండి function findEnglishCitationForAnchor(enWikitext, targetAnchor) { var enTemplates = parseTemplates(enWikitext); var match = null; enTemplates.forEach(function (t) { if (match) return; if (CONFIG.fullCiteRegex.test(t.name.trim())) { var a = computeCitationAnchor(t); if (a === targetAnchor) match = t; } }); return match; } // wikitext లో {{Reflist}} తర్వాత (దొరకకపోతే మొదటి వర్గం లింక్ ముందు, లేదా చివర్లో) కొత్త సైటేషన్లు చేర్చండి function insertAdditions(wikitext, additions) { if (!additions.length) return wikitext; var citeBlock = additions.map(function (a) { return '* ' + a; }).join('\n'); // 1) ఇప్పటికే గ్రంథసూచి/పుస్తకాలు వంటి heading ఉందేమో చూడండి — ఉంటే దాని కిందే చేర్చండి var biblioHeadingRegex = /^(={2,4})\s*(గ్రంథసూచి|పుస్తకాలు|Bibliography)\s*\1\s*$/im; var bm = wikitext.match(biblioHeadingRegex); if (bm) { var afterBiblio = bm.index + bm[0].length; return wikitext.slice(0, afterBiblio) + '\n' + citeBlock + wikitext.slice(afterBiblio); } var newSection = '\n=== ' + CONFIG.bibliographyHeading + ' ===\n' + citeBlock + '\n'; // 2) 'మూలాలు' heading ఉందేమో చూడండి — ఉంటే దాని కింద కొత్త ఉప-విభాగం సృష్టించండి var refHeadingRegex = /^(={2,3})\s*మూలాలు\s*\1\s*$/im; var rm = wikitext.match(refHeadingRegex); if (rm) { var templates = parseTemplates(wikitext); var reflistInSection = null; templates.forEach(function (t) { if (!reflistInSection && /^reflist$/i.test(t.name.trim()) && t.start > rm.index) reflistInSection = t; }); if (reflistInSection) { return wikitext.slice(0, reflistInSection.end) + newSection + wikitext.slice(reflistInSection.end); } var afterRefHeading = rm.index + rm[0].length; return wikitext.slice(0, afterRefHeading) + newSection + wikitext.slice(afterRefHeading); } // 3) 'మూలాలు' heading కూడా లేకపోతే — {{Reflist/<references> తర్వాత, లేదా // నావిగేషన్ మూస/వర్గం లింక్‌లలో ఏది ముందు వస్తే దాని ముందు, లేదా చివర్లో var templates2 = parseTemplates(wikitext); var reflistTpl = null; templates2.forEach(function (t) { if (!reflistTpl && /^reflist$/i.test(t.name.trim())) reflistTpl = t; }); if (reflistTpl) { return wikitext.slice(0, reflistTpl.end) + newSection + wikitext.slice(reflistTpl.end); } var refTagMatch = wikitext.match(/<references[^>]*\/?>(?:[\s\S]*?<\/references>)?/i); if (refTagMatch) { var afterRefTag = refTagMatch.index + refTagMatch[0].length; return wikitext.slice(0, afterRefTag) + newSection + wikitext.slice(afterRefTag); } // నావిగేషన్ మూస (navbox) లేదా వర్గం లింక్ — ఏది ముందు వస్తే దాని ముందే చేర్చండి, // లేకపోతే బాహ్య లింకుల తర్వాతే నావ్‌బాక్స్ కనిపిస్తుంది కాబట్టి దాని తర్వాత చేరితే తప్పు స్థానంలో పడుతుంది var candidates = []; var catIdx = wikitext.search(/\[\[వర్గం:/); if (catIdx > -1) candidates.push(catIdx); templates2.forEach(function (t) { if (/నావిగేషన్|navbox/i.test(t.name)) candidates.push(t.start); }); if (candidates.length) { var insertIdx = Math.min.apply(null, candidates); return wikitext.slice(0, insertIdx) + newSection + '\n' + wikitext.slice(insertIdx); } return wikitext + newSection; } /* ================= UI ================= */ var panel, bodyEl, statusEl, progressEl; function openPanel() { if (panel) { panel.style.display = 'block'; return; } panel = document.createElement('div'); panel.style.cssText = 'position:fixed;top:60px;right:20px;width:520px;max-height:85vh;overflow:auto;' + 'background:#fff;border:1px solid #a2a9b1;box-shadow:0 2px 8px rgba(0,0,0,.3);z-index:10000;' + 'font-family:sans-serif;font-size:13px;border-radius:4px;'; var header = document.createElement('div'); header.style.cssText = 'background:#eaecf0;padding:8px 10px;font-weight:bold;display:flex;justify-content:space-between;align-items:center;border-bottom:1px solid #a2a9b1;cursor:move;user-select:none;'; header.innerHTML = '<span>⠿ Sfn/Harv no-target fixer</span>'; var closeBtn = document.createElement('span'); closeBtn.textContent = '✕'; closeBtn.style.cssText = 'cursor:pointer;padding:0 4px;'; closeBtn.onclick = function () { panel.style.display = 'none'; }; header.appendChild(closeBtn); panel.appendChild(header); // హెడర్‌ను పట్టుకుని లాగి ప్యానెల్‌ను తెరపై ఎక్కడికైనా జరపవచ్చు (draggable popup) (function makeDraggable() { var dragging = false, startX, startY, startLeft, startTop; header.addEventListener('mousedown', function (e) { if (e.target === closeBtn) return; // ✕ బటన్‌పై నొక్కితే డ్రాగ్ మొదలవ్వకూడదు dragging = true; var rect = panel.getBoundingClientRect(); // మొదటిసారి డ్రాగ్ చేసినప్పుడు 'right' ఆధారిత పొజిషనింగ్‌ను 'left' కు మారుస్తాం panel.style.left = rect.left + 'px'; panel.style.top = rect.top + 'px'; panel.style.right = 'auto'; startLeft = rect.left; startTop = rect.top; startX = e.clientX; startY = e.clientY; e.preventDefault(); }); document.addEventListener('mousemove', function (e) { if (!dragging) return; var newLeft = startLeft + (e.clientX - startX); var newTop = startTop + (e.clientY - startY); // తెర అంచుల దాటి పూర్తిగా మాయం కాకుండా కొంచెం పరిమితి newLeft = Math.max(-panel.offsetWidth + 60, Math.min(newLeft, window.innerWidth - 60)); newTop = Math.max(0, Math.min(newTop, window.innerHeight - 40)); panel.style.left = newLeft + 'px'; panel.style.top = newTop + 'px'; }); document.addEventListener('mouseup', function () { dragging = false; }); })(); progressEl = document.createElement('div'); progressEl.style.cssText = 'padding:6px 10px;font-size:12px;color:#54595d;border-bottom:1px solid #eaecf0;'; progressEl.textContent = 'క్యూ లోడ్ కాలేదు.'; panel.appendChild(progressEl); var controls = document.createElement('div'); controls.style.cssText = 'padding:8px 10px;border-bottom:1px solid #eaecf0;display:flex;gap:6px;flex-wrap:wrap;'; controls.innerHTML = '<button id="sfnHF_checkCurrent" style="font-weight:bold;background:#36c;color:#fff;">ప్రస్తుత పేజీని తనిఖీ చేయి</button>' + '<button id="sfnHF_triage" style="font-weight:bold;background:#0a7d28;color:#fff;">అన్ని పేజీలను ట్రయేజ్ చేయి</button>' + '<button id="sfnHF_start">క్యూ ప్రారంభించు / కొనసాగించు (బల్క్)</button>' + '<button id="sfnHF_reset">క్యూ రీసెట్ చేయి</button>' + '<button id="sfnHF_skip">ఈ పేజీ స్కిప్</button>'; panel.appendChild(controls); statusEl = document.createElement('div'); statusEl.style.cssText = 'padding:6px 10px;font-size:12px;color:#54595d;'; panel.appendChild(statusEl); bodyEl = document.createElement('div'); bodyEl.style.cssText = 'padding:10px;'; panel.appendChild(bodyEl); document.body.appendChild(panel); document.getElementById('sfnHF_checkCurrent').onclick = function () { checkCurrentPage(); }; document.getElementById('sfnHF_triage').onclick = function () { triageQueue(); }; document.getElementById('sfnHF_start').onclick = function () { startOrContinue(); }; document.getElementById('sfnHF_reset').onclick = function () { if (confirm('క్యూను రీసెట్ చేసి మళ్లీ మొదటి నుండి తీసుకురావాలా?')) { loadQueue(true, function (titles) { updateProgress(titles.length, 0); statusEl.textContent = 'క్యూ రీసెట్ అయ్యింది. "ప్రారంభించు" నొక్కండి.'; }); } }; document.getElementById('sfnHF_skip').onclick = function () { setPos(getPos() + 1); processNext(); }; progressEl.textContent = 'ఏదైనా వ్యాసం తెరిచి "ప్రస్తుత పేజీని తనిఖీ చేయి" నొక్కండి, లేదా బల్క్ క్యూ ప్రారంభించండి.'; } function updateProgress(total, pos) { progressEl.textContent = 'పురోగతి: ' + pos + ' / ' + total + ' పేజీలు తనిఖీ చేయబడ్డాయి'; } function startOrContinue() { statusEl.textContent = 'క్యూ లోడ్ అవుతోంది...'; loadQueue(false, function (titles) { updateProgress(titles.length, getPos()); processNext(); }); } var autoSkipping = false; function processNext() { var titles = JSON.parse(mw.storage.get(CONFIG.queueStorageKey) || '[]'); var pos = getPos(); updateProgress(titles.length, pos); bodyEl.innerHTML = ''; if (pos >= titles.length) { statusEl.textContent = 'క్యూ పూర్తయింది! అన్ని పేజీలు తనిఖీ చేయబడ్డాయి.'; return; } var title = titles[pos]; statusEl.textContent = 'తనిఖీ చేస్తోంది: ' + title + ' ...'; fetchWikitext(title, function (wikitext) { if (wikitext === null) { statusEl.textContent = title + ' — పేజీ దొరకలేదు, స్కిప్ చేస్తున్నాం.'; setPos(pos + 1); setTimeout(processNext, CONFIG.apiDelayMs); return; } var result = analyze(wikitext, title); if (!result.issues.length && !result.orphans.length) { // ఎర్రర్లు కనిపించలేదు — ఆటోమేటిక్‌గా తదుపరికి వెళ్ళు statusEl.textContent = title + ' — ఎర్రర్లు కనిపించలేదు (auto-skip).'; setPos(pos + 1); setTimeout(processNext, CONFIG.apiDelayMs); return; } renderIssues(title, wikitext, result); }); } function renderIssues(title, wikitext, result, mode, prefixNote) { mode = mode || 'queue'; var summaryParts = []; if (result.issues.length) summaryParts.push(result.issues.length + ' broken sfn/harv'); if (result.orphans.length) summaryParts.push(result.orphans.length + ' అనుసంధానం లేని (orphan) citation యాంకర్లు'); statusEl.innerHTML = (prefixNote || '') + '<a href="' + mw.util.getUrl(title) + '" target="_blank">' + title + '</a> — ' + (summaryParts.length ? summaryParts.join(', ') + ' కనుగొనబడ్డాయి' : 'సమస్యలు కనుగొనబడ్డాయి'); var allAnchors = Object.keys(result.anchorMap); if (allAnchors.length) { var anchorBox = document.createElement('details'); anchorBox.style.cssText = 'margin-bottom:10px;border:1px solid #c8ccd1;border-radius:4px;padding:6px 8px;background:#f8f9fa;font-size:12px;'; var summaryEl = document.createElement('summary'); summaryEl.style.cssText = 'cursor:pointer;font-weight:bold;'; summaryEl.textContent = 'ఈ పేజీలో లభ్యమైన పూర్తి సైటేషన్ యాంకర్లు (' + allAnchors.length + ') — కంటితో పోల్చి చూడండి'; anchorBox.appendChild(summaryEl); var ul = document.createElement('ul'); ul.style.cssText = 'margin:6px 0 0 0;padding-left:18px;max-height:150px;overflow:auto;font-family:monospace;'; allAnchors.forEach(function (a) { var li = document.createElement('li'); li.textContent = a; ul.appendChild(li); }); anchorBox.appendChild(ul); bodyEl.appendChild(anchorBox); } else { var noneNote = document.createElement('div'); noneNote.style.cssText = 'margin-bottom:10px;padding:6px 8px;background:#fef6e7;border:1px solid #e0c88a;border-radius:4px;font-size:12px;'; noneNote.textContent = '⚠️ ఈ పేజీలో ఏ పూర్తి సైటేషన్ యాంకర్ దొరకలేదు — పుస్తకాలు/వ్యాసాలు విభాగం ఖాళీగా ఉందేమో పరిశీలించండి.'; bodyEl.appendChild(noneNote); } var editedText = wikitext; var fixes = []; // {oldRaw, newRaw} var additions = []; // కొత్తగా చేర్చాల్సిన పూర్తి సైటేషన్ టెంప్లేట్ల raw టెక్స్ట్ var suggestionIssues = result.issues.filter(function (i) { return !!i.suggestion; }); var noSuggestionIssues = result.issues.filter(function (i) { return !i.suggestion; }); // suggestion ఉన్న సమస్యలు — ఒక్కోదానికి ఒక్కో బాక్స్ (accept సూచన), ఇక్కడ డూప్లికేషన్ సమస్య లేదు suggestionIssues.forEach(function (issue) { var box = document.createElement('div'); box.style.cssText = 'border:1px solid #ddd;border-radius:4px;padding:8px;margin-bottom:10px;background:#f8f9fa;'; var raw = document.createElement('div'); raw.style.cssText = 'font-family:monospace;font-size:12px;background:#fff;padding:4px 6px;border:1px solid #eee;margin-bottom:6px;word-break:break-all;'; raw.textContent = issue.tpl.raw; box.appendChild(raw); var info = document.createElement('div'); info.style.cssText = 'margin-bottom:6px;'; info.innerHTML = 'వెతుకుతున్న యాంకర్: <code>' + issue.expected + '</code><br>' + 'సూచన (దగ్గరి పోలిక, distance=' + issue.suggestionDist + '): <code>' + issue.suggestion + '</code>'; box.appendChild(info); var editArea = document.createElement('textarea'); editArea.style.cssText = 'width:100%;font-family:monospace;font-size:12px;box-sizing:border-box;'; editArea.rows = 2; editArea.value = issue.tpl.raw; box.appendChild(editArea); var btnRow = document.createElement('div'); btnRow.style.cssText = 'margin-top:6px;display:flex;gap:6px;'; var acceptBtn = document.createElement('button'); acceptBtn.textContent = 'సూచనను స్వీకరించు'; acceptBtn.onclick = function () { // suggestion యాంకర్‌కు అనుగుణంగా ఉన్న citation నుండి last/year తీసుకుని // sfn పారామీటర్లను తిరిగి కడతాము (ఉన్న p=/pp= వంటి named params అలాగే ఉంచుతూ) var srcTpl = result.anchorMap[issue.suggestion][0]; var surnames = collectSurnames(srcTpl); var year = extractYear(getParam(srcTpl, 'year') || getParam(srcTpl, 'date')); var namedParams = issue.tpl.params.filter(function (p) { return !/^\d+$/.test(p.name); }); var newParts = ['{{' + issue.tpl.name]; surnames.forEach(function (s) { newParts.push('|' + s); }); if (year) newParts.push('|' + year); namedParams.forEach(function (p) { newParts.push('|' + p.name + '=' + p.value); }); var newRaw = newParts.join('') + '}}'; editArea.value = newRaw; editArea.style.background = '#d5fdf4'; }; btnRow.appendChild(acceptBtn); var markDoneBtn = document.createElement('button'); markDoneBtn.textContent = 'ఈ మార్పు వర్తింపజేయి'; markDoneBtn.onclick = function () { fixes.push({ oldRaw: issue.tpl.raw, newRaw: editArea.value }); box.style.opacity = '0.5'; markDoneBtn.disabled = true; markDoneBtn.textContent = '✓ జోడించబడింది'; }; btnRow.appendChild(markDoneBtn); box.appendChild(btnRow); bodyEl.appendChild(box); }); // సూచన లేని సమస్యలు — అదే expected anchor కోసం ఎన్ని sfn/harv కాల్స్ ఉన్నా, // "ఆంగ్ల వికీ నుండి తీసుకురా" UI ను ఒక్కసారే (ఒక్కో యాంకర్‌కు ఒకటే) చూపిస్తాం — // దీనివల్ల "ఇప్పటికే స్టేజ్ చేశారు" అనే మెసేజ్ మళ్ళీ మళ్ళీ రావాల్సిన పనిలేదు. var anchorGroups = {}; // expected -> [issues] var anchorGroupOrder = []; noSuggestionIssues.forEach(function (issue) { if (!anchorGroups[issue.expected]) { anchorGroups[issue.expected] = []; anchorGroupOrder.push(issue.expected); } anchorGroups[issue.expected].push(issue); }); anchorGroupOrder.forEach(function (expected) { var groupIssues = anchorGroups[expected]; var box = document.createElement('div'); box.style.cssText = 'border:1px solid #ddd;border-radius:4px;padding:8px;margin-bottom:10px;background:#f8f9fa;'; var info = document.createElement('div'); info.style.cssText = 'margin-bottom:6px;'; info.innerHTML = 'వెతుకుతున్న యాంకర్: <code>' + expected + '</code>' + (groupIssues.length > 1 ? ' — ఈ యాంకర్ కోసం ' + groupIssues.length + ' sfn/harv కాల్స్ ఉన్నాయి (అన్నింటికీ ఒకే మూలం సరిపోతుంది):' : ':'); box.appendChild(info); var rawList = document.createElement('div'); rawList.style.cssText = 'font-family:monospace;font-size:12px;background:#fff;padding:4px 6px;border:1px solid #eee;margin-bottom:6px;max-height:90px;overflow:auto;'; groupIssues.forEach(function (issue) { var line = document.createElement('div'); line.style.cssText = 'word-break:break-all;padding:1px 0;'; line.textContent = issue.tpl.raw; rawList.appendChild(line); }); box.appendChild(rawList); var noteLine = document.createElement('div'); noteLine.style.cssText = 'margin-bottom:6px;color:#666;font-size:12px;'; noteLine.textContent = 'పోలిక దొరకలేదు — పూర్తి సైటేషన్ లేకపోవచ్చు, లేదా మాన్యువల్‌గా సరిదిద్దాలి.'; box.appendChild(noteLine); var importBtn = document.createElement('button'); importBtn.textContent = 'ఆంగ్ల వికీ నుండి తీసుకురా'; var importNote = document.createElement('div'); importNote.style.cssText = 'font-size:11px;color:#666;margin-top:4px;'; var importLink = document.createElement('div'); importLink.style.cssText = 'font-size:11px;margin-top:2px;'; var importArea = document.createElement('textarea'); importArea.style.cssText = 'display:none;width:100%;font-family:monospace;font-size:11px;box-sizing:border-box;margin-top:4px;background:#eef7ee;'; importArea.rows = 2; var importAddBtn = document.createElement('button'); importAddBtn.textContent = 'ఈ సైటేషన్‌ను జోడించు'; importAddBtn.style.cssText = 'display:none;margin-top:4px;'; importBtn.onclick = function () { importBtn.disabled = true; importNote.textContent = 'ఆంగ్ల సమాన వ్యాసం కోసం వెతుకుతోంది...'; importLink.innerHTML = ''; fetchEnglishTitle(title, function (enTitle) { if (!enTitle) { importNote.textContent = '⚠️ ఈ వ్యాసానికి ఆంగ్ల వికీపీడియా లింక్ దొరకలేదు. మాన్యువల్‌గా ఈ మూలాన్ని వెతికి పేజీలో నేరుగా జోడించండి.'; importBtn.disabled = false; return; } var enLink = document.createElement('a'); enLink.href = 'https://en.wikipedia.org/wiki/' + encodeURIComponent(enTitle.replace(/ /g, '_')); enLink.target = '_blank'; enLink.textContent = 'en:' + enTitle + ' తెరవండి (అసలు వ్యాసం ఇదేనా అని నిర్ధారించుకోండి)'; importLink.innerHTML = ''; importLink.appendChild(enLink); importNote.textContent = 'en:' + enTitle + ' లో వెతుకుతోంది...'; fetchEnglishWikitext(enTitle, function (enWikitext) { importBtn.disabled = false; if (!enWikitext) { importNote.textContent = '⚠️ ఆంగ్ల వ్యాసం కంటెంట్ దొరకలేదు. మాన్యువల్‌గా పైన లింక్ తెరిచి చూడండి.'; return; } var match = findEnglishCitationForAnchor(enWikitext, expected); if (match) { importArea.value = match.raw; importArea.style.display = 'block'; importAddBtn.style.display = 'inline-block'; importNote.textContent = '✅ సరిపోయే సైటేషన్ దొరికింది — పైన లింక్ తెరిచి ఇది సరైన మూలమేనా అని కంటితో నిర్ధారించుకున్న తర్వాతే జోడించండి.'; } else { importNote.textContent = '⚠️ ఆంగ్ల వ్యాసంలో కూడా సరిపోయే యాంకర్ దొరకలేదు. తదుపరి చేయాల్సినవి: (1) పైన లింక్ తెరిచి ఆ వ్యాసంలో ఈ రచయిత మూలం నిజంగా ఉందో లేదో మాన్యువల్‌గా వెతకండి — పేరు వేరేలా (short name) రాసుంటే మా Levenshtein పోలిక పట్టుకోలేదు కావొచ్చు, (2) ఏమీ దొరక్కపోతే ఈ sfn కాల్ పొరపాటుగా ఉందేమో (తప్పు రచయిత పేరు/సంవత్సరం) పరిశీలించండి, (3) పైన చూపిన ఆంగ్ల టైటిల్ అసలు అసంబద్ధంగా అనిపిస్తే (వేరే విషయం గురించి ఉంటే) ఆ Wikidata లింక్ తప్పుగా ఉందని అర్థం — దీన్ని పట్టించుకోకుండా ఆర్టికల్‌నే నేరుగా వెతకండి.'; } }); }); }; importAddBtn.onclick = function () { additions.push(importArea.value); importAddBtn.disabled = true; importBtn.disabled = true; importAddBtn.textContent = '✓ జోడించడానికి సిద్ధం'; importArea.style.background = '#d5fdf4'; }; var btnRow = document.createElement('div'); btnRow.style.cssText = 'margin-top:6px;display:flex;gap:6px;'; btnRow.appendChild(importBtn); box.appendChild(importLink); box.appendChild(importNote); box.appendChild(importArea); box.appendChild(importAddBtn); box.appendChild(btnRow); bodyEl.appendChild(box); }); if (result.orphans.length) { var orphanHeading = document.createElement('div'); orphanHeading.style.cssText = 'font-weight:bold;margin:6px 0;color:#8b5a00;'; orphanHeading.textContent = 'అనుసంధానం లేని (orphan) citation యాంకర్లు — "Harv warning: There is no link pointing to this citation"'; bodyEl.appendChild(orphanHeading); var orphanIntro = document.createElement('div'); orphanIntro.style.cssText = 'font-size:12px;color:#666;margin-bottom:8px;'; orphanIntro.textContent = 'ఈ మూలాలకు యాంకర్ ఉంది కానీ ఆర్టికల్‌లో ఏ {{sfn}}/{{harv}} వాటిని వెతకటం లేదు. వ్యాసంలో సరైన చోట {{sfn}} జోడించాలి, లేదా ఈ మూలం నిజంగా ఇన్‌లైన్‌గా అవసరం లేకపోతే |ref=none పెట్టి యాంకర్‌ను ఆపవచ్చు.'; bodyEl.appendChild(orphanIntro); } result.orphans.forEach(function (orphan) { var obox = document.createElement('div'); obox.style.cssText = 'border:1px solid #e0c88a;border-radius:4px;padding:8px;margin-bottom:10px;background:#fef9ee;'; var oraw = document.createElement('div'); oraw.style.cssText = 'font-family:monospace;font-size:12px;background:#fff;padding:4px 6px;border:1px solid #eee;margin-bottom:6px;word-break:break-all;'; oraw.textContent = orphan.tpl.raw; obox.appendChild(oraw); var oinfo = document.createElement('div'); oinfo.style.cssText = 'margin-bottom:6px;'; var oSurnames = collectSurnames(orphan.tpl); var oYear = extractYear(getParam(orphan.tpl, 'year') || getParam(orphan.tpl, 'date')); var suggestedSfn = (oSurnames.length && oYear) ? ('{{sfn|' + oSurnames.join('|') + '|' + oYear + '}}') : null; oinfo.innerHTML = 'ఈ citation యాంకర్: <code>' + orphan.anchor + '</code><br>' + (suggestedSfn ? 'ఈ మూలాన్ని ఇన్‌లైన్‌గా ఉదహరించాలంటే వాడాల్సిన రూపం (వ్యాసంలో సరైన వాక్యం తర్వాత మీరే మాన్యువల్‌గా చేర్చాలి): <code>' + suggestedSfn + '</code>' : 'రచయిత/సంవత్సరం లెక్కించలేకపోయాం — ఈ మూలం ref= ద్వారా కస్టమ్ యాంకర్ వాడుతోంది కావొచ్చు.'); obox.appendChild(oinfo); var oEditArea = document.createElement('textarea'); oEditArea.style.cssText = 'width:100%;font-family:monospace;font-size:12px;box-sizing:border-box;'; oEditArea.rows = 2; oEditArea.value = orphan.tpl.raw; obox.appendChild(oEditArea); var obtnRow = document.createElement('div'); obtnRow.style.cssText = 'margin-top:6px;display:flex;gap:6px;'; var refNoneBtn = document.createElement('button'); refNoneBtn.textContent = '|ref=none జోడించు (యాంకర్ ఆపు)'; refNoneBtn.onclick = function () { var withRefNone = oEditArea.value.replace(/\}\}\s*$/, '|ref=none}}'); oEditArea.value = withRefNone; oEditArea.style.background = '#d5fdf4'; }; obtnRow.appendChild(refNoneBtn); var oMarkDoneBtn = document.createElement('button'); oMarkDoneBtn.textContent = 'ఈ మార్పు వర్తింపజేయి'; oMarkDoneBtn.onclick = function () { fixes.push({ oldRaw: orphan.tpl.raw, newRaw: oEditArea.value }); obox.style.opacity = '0.5'; oMarkDoneBtn.disabled = true; oMarkDoneBtn.textContent = '✓ జోడించబడింది'; }; obtnRow.appendChild(oMarkDoneBtn); obox.appendChild(obtnRow); bodyEl.appendChild(obox); }); var saveRow = document.createElement('div'); saveRow.style.cssText = 'margin-top:8px;display:flex;gap:6px;'; var saveBtn = document.createElement('button'); saveBtn.textContent = mode === 'single' ? 'సేవ్ చేయి' : 'సేవ్ చేసి తదుపరి పేజీకి వెళ్ళు'; saveBtn.onclick = function () { if (!fixes.length && !additions.length) { if (!confirm('ఏ మార్పూ వర్తింపజేయలేదు. అయినా కొనసాగించాలా (ఈ పేజీ మారదు)?')) return; if (mode === 'queue') { setPos(getPos() + 1); processNext(); } return; } var newText = wikitext; fixes.forEach(function (f) { newText = newText.split(f.oldRaw).join(f.newRaw); }); var uniqueAdditions = additions.filter(function (a, i) { return additions.indexOf(a) === i; }); newText = insertAdditions(newText, uniqueAdditions); statusEl.textContent = title + ' — సేవ్ చేస్తోంది...'; saveWikitext(title, newText, CONFIG.editSummary, function (ok) { if (ok) { statusEl.textContent = title + ' — సేవ్ అయ్యింది ✓'; } else { statusEl.textContent = title + ' — సేవ్ విఫలమైంది. చేతితో తనిఖీ చేయండి.'; } if (mode === 'queue') { setPos(getPos() + 1); setTimeout(processNext, CONFIG.apiDelayMs); } else if (ok) { // ఒకే-పేజీ మోడ్‌లో: సేవ్ తర్వాత అదే పేజీని మళ్ళీ తనిఖీ చేసి మిగిలిన సమస్యలు చూపిస్తాం setTimeout(function () { checkCurrentPage(); }, CONFIG.apiDelayMs); } }); }; saveRow.appendChild(saveBtn); var skipBtn = document.createElement('button'); skipBtn.textContent = mode === 'single' ? 'మూసివేయి' : 'ఈ పేజీ స్కిప్ (మార్పు లేకుండా)'; skipBtn.onclick = function () { if (mode === 'queue') { setPos(getPos() + 1); processNext(); } else { bodyEl.innerHTML = ''; statusEl.textContent = ''; } }; saveRow.appendChild(skipBtn); bodyEl.appendChild(saveRow); } }()); /* </nowiki> */ // తెలుగు వికీపీడియాలో పాఠయంలోని ఆంగ్ల పైప్ లింకులను పక్కాగా గుర్తించే స్క్రిప్ట్ (function () { function detectEnLinks() { var action = mw.config.get('wgAction'); var namespace = mw.config.get('wgNamespaceNumber'); // కేవలం వ్యాసం వ్యూ మోడ్‌లో ఉన్నప్పుడు మాత్రమే if (action !== 'view' || namespace !== 0) return; // వికీపీడియాలోని అన్ని బయటి/ఇంటర్వికీ లింకులను సరి చూసుకోవడం var $allLinks = $('#mw-content-text .mw-parser-output a'); var bodyLinks = []; $allLinks.each(function () { var $link = $(this); var href = $link.attr('href') || ''; // ఆంగ్ల వికీపీడియాకు వెళ్లే లింక్ అవునా కాదా అనేది కచ్చితంగా తనిఖీ చేయడం var isEnWiki = $link.hasClass('extiw') && (href.indexOf('/en:') !== -1 || href.indexOf('%65%6E:') !== -1 || href.indexOf('en.wikipedia.org') !== -1); if (!isEnWiki && href.indexOf('en.wikipedia.org/wiki/') !== -1) { isEnWiki = true; } if (isEnWiki) { // ఫైళ్లు, వర్గాలు, మూలాలు, ఇన్ఫోబాక్స్, సైడ్‌బార్లను మినహాయించడం var isSpecial = href.indexOf('/File:') !== -1 || href.indexOf('/Image:') !== -1 || href.indexOf('/Category:') !== -1 || href.indexOf('/Special:') !== -1; var isInExcludedArea = $link.closest('.infobox, .reflist, .references, .navbox, #catlinks, .thumb, .image, .ext-related-articles-card').length > 0; if (!isSpecial && !isInExcludedArea) { bodyLinks.push($link); } } }); if (bodyLinks.length > 0) { // ఆంగ్ల లింకులను వ్యాసంలో ఎరుపు రంగు బోర్డర్‌తో స్పష్టంగా చూపిస్తుంది $.each(bodyLinks, function() { $(this).css({ 'background-color': '#ffe6e6', 'border': '1px solid #ff0000', 'padding': '1px 3px', 'border-radius': '3px' }); }); var noticeContainer = $('<div id="en-link-notice" style="background: #fff3cd; color: #856404; padding: 12px; border: 1px solid #ffeeba; margin-bottom: 15px; border-radius: 4px; font-size: 14px;">' + '<strong>గమనిక:</strong> ఈ వ్యాస పాఠ్యంలో <strong>' + bodyLinks.length + '</strong> ఆంగ్ల ఇంటర్వికీ పైప్ లింకులు ఉన్నాయి. (తెలుగు వ్యాసాల కోసం వెతుకుతోంది...)' + '</div>'); // పేజీ శీర్షిక కింద బాక్స్ ఉంచడం if ($('#firstHeading').length) { $('#firstHeading').after(noticeContainer); } else { $('#mw-content-text').before(noticeContainer); } var titleListHtml = '<ol style="margin-top: 8px; margin-bottom: 0; padding-left: 20px;">'; var linkData = []; $.each(bodyLinks, function(index, $link) { var linkText = $link.text() || '(శీర్షిక లేదు)'; var href = $link.attr('href') || ''; var enTitle = ''; if (href.indexOf('/en:') !== -1) { enTitle = href.split('/en:')[1]; } else if (href.indexOf('%65%6E:') !== -1) { enTitle = href.split('%65%6E:')[1]; } else if (href.indexOf('/wiki/') !== -1) { enTitle = href.split('/wiki/')[1]; } if (enTitle) { enTitle = decodeURIComponent(enTitle).replace(/_/g, ' ').split('#')[0]; } var listItemId = 'en-link-item-' + index; titleListHtml += '<li id="' + listItemId + '"><b>' + linkText + '</b> (ఆంగ్ల శీర్షిక: <i>' + enTitle + '</i>) - <span class="te-status">తెలుగు వ్యాసం తనిఖీ చేస్తోంది...</span></li>'; linkData.push({ id: listItemId, enTitle: enTitle }); }); titleListHtml += '</ol>'; noticeContainer.html('<strong>గమనిక:</strong> ఈ వ్యాస పాఠ్యంలో <strong>' + bodyLinks.length + '</strong> ఆంగ్ల ఇంటర్వికీ పైప్ లింకులు ఉన్నాయి:' + titleListHtml); // ఆంగ్ల శీర్షికలకు తెలుగు వికీపీడియాలో వ్యాసాలు ఉన్నాయో లేదో తనిఖీ చేయడం $.each(linkData, function(i, item) { if (!item.enTitle) return; $.ajax({ url: 'https://en.wikipedia.org/w/api.php', data: { action: 'query', prop: 'langlinks', titles: item.enTitle, lllang: 'te', format: 'json', origin: '*' }, dataType: 'json', success: function(data) { var pages = data.query ? data.query.pages : {}; var teTitle = null; for (var id in pages) { if (pages[id].langlinks && pages[id].langlinks.length > 0) { teTitle = pages[id].langlinks[0]['*']; } } var $item = $('#' + item.id); if (teTitle) { $item.find('.te-status').html('<strong style="color: #28a745;">తెలుగు వ్యాసం ఉంది:</strong> <a href="/wiki/' + encodeURIComponent(teTitle) + '" target="_blank" style="color: #0056b3; font-weight: bold;">' + teTitle + '</a>'); } else { $item.find('.te-status').html('<span style="color: #dc3545;">(తెలుగు వికీలో ఇంకా వ్యాసం లేదు - ఎరుపు లింక్‌గా మార్చవచ్చు)</span>'); } } }); }); } } // DOM పూర్తిగా లోడ్ అయ్యాక అమలు చేయడం $(document).ready(function () { detectEnLinks(); }); })(); m84y26qtknpri42boxq74n6v7hk4av6 0 421060 4956229 4678762 2026-09-11T09:14:29Z Curvasingh 115260 4956229 wikitext text/x-wiki {{Infobox organization |name=హైదరాబాద్‌ డిజాస్టర్‌ రెస్పాన్స్‌ అండ్‌ అస్సెట్‌ ప్రొటెక్షన్‌ ఏజెన్సీ <br>(హైడ్రా ) | image= HYDRAA near Durgam Cheruvu lake.jpg |formation=జులై 2024 |owners=తెలంగాణ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం |location_city=[[హైదరాబాదు]], [[తెలంగాణ]]|leader_name=ఏవీ రంగనాథ్‌|leader_title=కమిషనర్ |established=జులై 2024}} '''హైడ్రా''' ('''హైదరాబాద్‌ డిజాస్టర్‌ రెస్పాన్స్‌ అండ్‌ అస్సెట్‌ ప్రొటెక్షన్‌ ఏజెన్సీ''') (ఆంగ్లం: HYDRAA - Hyderabad Disaster Response and Asset Protection Agency) అనేది తెలంగాణ రాష్ట్ర రాజధాని హైదరాబాదులో విపత్తు నిర్వహణ, ప్రభుత్వ ఆస్తుల రక్షణ కోసం 2024లో ఒక స్వతంత్ర సంస్థగా ఏర్పాటైంది. దీనికి మొదటి కమిషనర్‌ గా ఐపిఎస్ అధికారి [[ఏవీ రంగనాథ్‌]] వ్యవహరిస్తున్నాడు.<ref>{{Cite web|date=2024-08-26|title=18 ప్రాంతాలు.. 43.94 ఎకరాలు! {{!}} HYDRA reclaims 43. 94 acres from encroachers in three months {{!}} Sakshi|url=https://sakshi.com/telugu-news/telangana/hydra-reclaims-43-94-acres-encroachers-three-months-2164647|access-date=2024-08-26|website=web.archive.org|archive-date=2024-08-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20240826173753/https://sakshi.com/telugu-news/telangana/hydra-reclaims-43-94-acres-encroachers-three-months-2164647|url-status=bot: unknown}}</ref> 1996 బ్యాచ్‌ లో డీఎస్పీగా కెరీర్ ప్రారంభించిన ఆయన ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో వివిధ ప్రాంతాల్లో పలు బాధ్యతలు నిర్వహించి రాష్ట్రపతి గ్యాలంటరీ అవార్డు పొందాడు.<ref>{{Cite web|date=2024-08-26|title=Hydra Commissioner,AV Ranganath: హైడ్రాకు రేవంత్ ఏరికోరి తెచ్చుకున్న ఏవీ రంగనాథ్.. సంచలన కేసులకు కేరాఫ్ - who is av ranganath hyderabad disaster response and assets monitoring and protection hydra commissioner - Samayam Telugu|url=https://telugu.samayam.com/telangana/news/who-is-av-ranganath-hyderabad-disaster-response-and-assets-monitoring-and-protection-hydra-commissioner/articleshow/112767041.cms|access-date=2024-08-26|website=web.archive.org|archive-date=2024-08-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20240826182236/https://telugu.samayam.com/telangana/news/who-is-av-ranganath-hyderabad-disaster-response-and-assets-monitoring-and-protection-hydra-commissioner/articleshow/112767041.cms|url-status=bot: unknown}}</ref> ప్రభుత్వ ఉత్తర్వుల (జీవో-99) మేరకు జులై 2024లో ఏర్పాటైనా హైడ్రా ప్రధాన లక్ష్యం [[హైదరాబాదు]]<nowiki/>లోని చెరువులు, పార్కులు, లేఅవుట్‌లోని ఖాళీ స్థలాలు, ఆట స్థలాలు, నాలాలు, రహదారులు, ఫుట్‌పాత్‌ల పరిరక్షణ, వాటిలోని ఆక్రమణల తొలగింపు చర్యలు చేపట్టడం.<ref>{{Cite web|date=2024-08-26|title=HYDRA: 166 నిర్మాణాలపై హైడ్రా బుల్డోజర్‌ {{!}} hydra-demolished-166-constructions-in-hyderabad|url=https://www.eenadu.net/telugu-news/ts-top-news/hydra-demolished-166-constructions-in-hyderabad/2601/124156986|access-date=2024-08-26|website=web.archive.org|archive-date=2024-08-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20240826014453/https://www.eenadu.net/telugu-news/ts-top-news/hydra-demolished-166-constructions-in-hyderabad/2601/124156986|url-status=bot: unknown}}</ref> జాతీయ విపత్తుల నిర్వహణ చట్టానికి అనుగుణంగా ఏర్పాటయిన హైడ్రా వ్యవస్థాగత నిర్మాణం, విధి విధానాలపై ప్రభుత్వ ఆదేశానుసారం మరింత అధ్యయనం జరగనుంది. ఇక హైడ్రాకు దాదాపు 3 వేల మంది అధికారులు, ఉద్యోగులు, సిబ్బందిని నియమించనున్నారు. == మూలాలు == {{Uncategorized|date=ఏప్రిల్ 2025}} sb2qi1zkd2j6lh27c5zpve6p5h9i9sw 0 422779 4955875 4387024 2026-09-11T04:05:11Z CommonsDelinker 608 Jharkhand_Rajakiya_Chihna.svgను తీసేసాను. బొమ్మను తొలగించింది:[[c:User:Krd]]. కారణం: (No permission since 3 September 2026). 4955875 wikitext text/x-wiki {{Infobox coat of arms | name = జార్ఖండ్ చిహ్నం |image = | image_width = 150 | middle = | middle_width = | middle_caption = | lesser = | lesser_width = | lesser_caption = | armiger = [[జార్ఖండ్ ప్రభుత్వం]] | year_adopted = 2020 ఆగస్టు 15 | crest = | torse = | shield = అశోకుని సింహ రాజధాని | supporters = | compartment = | motto = ''[[సత్యమేవ జయతే]]'' | orders = | other_elements = | earlier_versions = | use = }} '''జార్ఖండ్ చిహ్నం''' [[భారతదేశం|భారతదేశంలోని]] [[జార్ఖండ్]] [[భారతదేశ రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు|రాష్ట్ర]] ప్రభుత్వ అధికారిక ముద్ర .<ref>{{Cite web|date=|title=Jharkhand|url=http://www.hubert-herald.nl/BhaJharkhand.htm|access-date=2020-03-15|publisher=Hubert-herald.nl}}</ref> == రూపం == చిహ్నం బహుళ వలయాలను కలిగి ఉంటుంది. దీనిలో ఏనుగులు (రాష్ట్ర జంతువు) బయటి వలయంలో ఆకుపచ్చ నేపథ్యం, బలం, వన్యప్రాణులు, రాయల్టీ, గొప్ప వృక్ష సంపదను సూచిస్తాయి. మధ్య వలయం ప్రదర్శనలు, [[మోదుగ|పలాష్]] పువ్వులు (రాష్ట్ర పుష్పం), వీటిని 'అడవి జ్వాలలు' అని అంటారు. ఇది గొప్ప వృక్షజాలం, అందం, సంస్కృతిని సూచిస్తుంది. అంతర్గత వలయంలో ప్రత్యేకమైన జార్ఖండ్ శైలి పెయింటింగ్‌లో వ్యక్తులు ఉంటారు. ఇది గొప్ప చరిత్ర. సామాజిక సరిహద్దుల బలాన్ని సూచిస్తుంది. ''[[సత్యమేవ జయతే]]'' అనే నినాదంతో [[అశోక సింహం రాజధాని]] మధ్యలో ఉంది. == చరిత్ర == [[దస్త్రం:Seal_of_Jharkhand.svg|కుడి|frameless|220x220px]] జార్ఖండ్ మొదటి చిహ్నం 2000 నవంబరు 15న బీహార్ దక్షిణ భాగం నుండి జార్ఖండ్ రాష్ట్రం ఏర్పడినప్పుడు స్వీకరించబడింది. ఈ చిహ్నం [[భారత జాతీయపతాకం|భారతదేశ జాతీయ పతాకంపై]] చిత్రీకరించబడిన [[అశోకచక్రం|అశోక చక్రాన్ని]] కలిగి ఉంది.దాని చుట్టూ [[J|జెఎస్]] అనే నాలుగు అక్షరాలు బాకులుగా రూపొందించబడ్డాయి. కింద ఉన్న పురాణం, జార్ఖండ్ సర్కార్, ''జార్ఖండ్ ప్రభుత్వం'' అని అనువదిస్తుంది. 2020 జనవరిలో, [[జార్ఖండ్ ముఖ్యమంత్రుల జాబితా|జార్ఖండ్ కొత్త ముఖ్యమంత్రి]] [[హేమంత్ సోరెన్]] త్వరలో కొత్త రాష్ట్ర చిహ్నాన్ని స్వీకరించబోతున్నట్లు ప్రకటించారు.<ref>{{Cite web|last=Staff Reporter|date=December 29, 2019|title=In maiden order, Hemant Soren drops Pathalgadi cases|url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/in-maiden-order-hemant-soren-drops-pathalgadi-cases/article30427378.ece|via=www.thehindu.com}}</ref> కొత్త చిహ్నం రాష్ట్ర సంస్కృతి, సంప్రదాయం, చరిత్ర, భవిష్యత్తును సూచిస్తుందని, బహిరంగ పోటీ ద్వారా కొత్త రూపంతో పతాక తయారీ కోసం పోటీదారులను ఆహ్వానించాలని అతను పేర్కొన్నారు.<ref>{{Cite web|date=January 26, 2020|title=CM Hemant Soren seeks suggestions for Jharkhand logo|url=https://www.business-standard.com/article/news-ani/cm-hemant-soren-seeks-suggestions-for-jharkhand-logo-120012600209_1.html|via=Business Standard}}</ref> ఒక చెట్టును వర్ణించే ఒక విజయవంతమైన రూపం అనేక మాధ్యమిక సంస్థలు ఆ తర్వాత నివేదించాయి, అయితే ఇది ఆచరణలోకి రాలేదు.<ref>{{Cite web|title=Jharkhand govt gets new logo - Jharkhand State News|url=https://jharkhandstatenews.com/article/grapevine/117/jharkhand-govt-gets-new-logo/|website=jharkhandstatenews.com}}</ref><ref>{{Cite tweet|author=JMM Garhwa|user=JMM_Garhwa|number=1215157781218545664|date=2020-01-09|title=This is not the new logo of Jharkhand Government, the design is still in progress. Plz don't share this fake logo pic. @HemantSorenJMM @JmmJharkhand @JharkhandCMO https://t.co/dTP00cm62n|access-date=2021-01-04}}</ref> 2020 ఆగస్టు15 నుండి ఉపయోగించేందుకు 2020 జూలై 22న కొత్త చిహ్నాన్ని అధికారికంగా ఆమోదించబడింది.<ref>{{Cite web|title=Jharkhand NEW LOGO: झारखंड के नए लोगो में सफेद हाथी, जानिए क्‍या कह रही हेमंत सरकार...|url=https://www.jagran.com/jharkhand/ranchi-jharkhand-logo-changed-dispute-over-jharkhand-government-new-jharkhand-logo-release-on-15-august2020-20542746.html|website=Dainik Jagran}}</ref> == ప్రభుత్వ జెండా == తెల్లటి మైదానంలో రాష్ట్రచిహ్నాన్ని ప్రదర్శించే పతాకం ద్వారా జార్ఖండ్ ప్రభుత్వాన్ని సూచిస్తుంది.<ref>{{Cite web|last=Inc|first=Depositphotos|title=Jharkhand State India Flag Textile Cloth Fabric Waving Top Sunrise|url=https://depositphotos.com/227705700/stock-photo-jharkhand-state-india-flag-textile.html|website=Depositphotos}}</ref><ref>{{Cite web|title=Indian states since 1947|url=https://www.worldstatesmen.org/India_states.html|website=www.worldstatesmen.org}}</ref> <gallery> దస్త్రం:Jharkhand Flag(INDIA).png|జార్ఖండ్ పతాకం (2000-2020) దస్త్రం:Flag of Jharkhand.svg|alt=Banner of Jharkhand (2020–present) |జార్ఖండ్ పతాకం (2020–ప్రస్తుతం) </gallery> == ఇవి కూడా చూడండి == * [[భారత జాతీయ చిహ్నం|భారతదేశ జాతీయ చిహ్నం]] * [[భారత రాష్ట్ర చిహ్నాల జాబితా]] == మూలాలు == <references /> {{భారత రాష్ట్ర చిహ్నాలు}} [[వర్గం:జార్ఖండ్ ప్రభుత్వం]] [[వర్గం:భారత రాష్ట్ర చిహ్నాలు]] o1m7a9jraadlw58y97qt5yfvlf8hakv 0 424209 4955695 4345145 2026-09-10T13:20:05Z Rajasekhar1961 2596 [[వర్గం:గ్రంథుల వ్యాధులు]] ను తీసివేసారు; [[వర్గం:వినాళ గ్రంధుల వ్యాధులు]] ను చేర్చారు (హాట్‌కేట్ ఉపయోగించి) 4955695 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition | name = గ్రేవ్స్ వ్యాధి | synonym = టాక్సిక్ డిఫ్యూజ్ గాయిటర్, <br>ఫ్లాజాని-బేస్డో-గ్రేవ్స్ వ్యాధి | image = Proptosis and lid retraction from Graves' Disease.jpg | caption = గ్రేవ్స్ వ్యాధిలో ఎక్సోఫ్తాల్మోస్ మూత ఉపసంహరణ | specialty = ఎండోక్రినాలజీ | symptoms = చిరాకు, కండరాల బలహీనత, నిద్ర సమస్యలు, వేగవంతమైన హృదయ స్పందన, వేడిని తట్టుకోలేని సామర్థ్యం, అతిసారం, అనుకోకుండా బరువు తగ్గడం | complications = గ్రేవ్స్ ఆప్తాల్మోపతీ | onset = 40 నుంచి 60 సంవత్సరాల మధ్య | duration = | causes = ఖచ్చితమైన కారణం లేదు. అయితే ఇది జన్యు, పర్యావరణ కారకాల కలయక | risks = టైప్ 1 మధుమేహం, కీళ్ళవాతము (రుమటాయిడ్ ఆర్థరైటిస్) వంటి ఇతర స్వయం ప్రతిరక్షక వ్యాధులు ఉన్నవారు. ధూమపానం, కంటి సమస్యలు మరింత తీవ్రతరం. | diagnosis = రక్త పరీక్షలు, [[రేడియోఅడిన్]] తీసుకోవడం | differential = | prevention = | treatment = రేడియోఆయోడిన్ చికిత్స, మందులు, థైరాయిడ్ శస్త్రచికిత్స. రేడియోఆయోడిన్ | medication = | prognosis = | frequency = 0,5% మంది పురుషులు, 3% మంది స్త్రీలు | deaths = }} '''గ్రేవ్స్ వ్యాధిని''' టాక్సిక్ డిఫ్యూజ్ గాయిటర్ అని కూడా పిలుస్తారు. ఇది [[అవటు గ్రంధి|థైరాయిడ్]] గ్రంధిని ప్రభావితం చేసే స్వయం ప్రతిరక్షక వ్యాధి<ref name="NIH2012">{{Cite web|title=Graves' Disease|url=http://www.niddk.nih.gov/health-information/health-topics/endocrine/graves-disease/Pages/fact-sheet.aspx|website=www.niddk.nih.gov|access-date=2015-04-02|date=August 10, 2012|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402223830/http://www.niddk.nih.gov/health-information/health-topics/endocrine/graves-disease/Pages/fact-sheet.aspx|archive-date=April 2, 2015}}</ref>. ఇది తరచుగా హైపర్ థైరాయిడిజానికి దారితీస్తుంది<ref name="Hen2015">{{Cite paper|title=Management of Graves Disease: A Review|date=December 2015}}</ref>. ఇది తరచుగా [[గ్రంథివాపు వ్యాధి|వృద్ధిచెందిన (enlarged) థైరాయిడ్]] కూడా దారితీస్తుంది. హైపర్ థైరాయిడిజం లక్షణాలు చిరాకు, [[మయోపతీ|కండరాల బలహీనత]], [[నిద్రలేమి|నిద్ర సమస్యలు]], వేగవంతమైన హృదయ స్పందన, వేడిని తట్టుకోలేని సామర్థ్యం, [[అతిసారం]], అనుకోకుండా బరువు తగ్గడం వంటివి ఉండవచ్చు. ఇతర లక్షణాలలో షిన్లపై (మోకాలి నుండి చీలమండ వరకు కాలు ముందు భాగం) చర్మం గట్టిపడటం, దీనిని ప్రీటిబియల్ మిక్సేడెమా అని పిలుస్తారు. కన్ను ఉబ్బుతుంది, దీనిని గ్రేవ్స్ ఆప్తాల్మోపతీ అని పిలుస్తారు. ఈ పరిస్థితి ఉన్నవారిలో సుమారు 25 నుండి 80% మంది కంటి సమస్యలు పెరుగుతాయి<ref name="NIH2012" /><ref name="NEJM2008">{{Cite paper|title=Clinical practice. Graves' disease|date=June 2008}}</ref>. == కారణాలు == ఖచ్చితమైన స్పష్టమైన కారణం లేదు, అయితే ఇది జన్యు, పర్యావరణ కారకాల కలిసి ఉంటుందని భావిస్తారు. కుటుంబంలో ఒక వ్యక్తికి వ్యాధి ఉంటే తరువాతవారు ప్రభావితమయ్యే అవకాశం ఎక్కువగా ఉంటుంది<ref name="NIH2012" />. కవలలలో ఒకరు ప్రభావితమైతే ఇతరులకు కూడా వ్యాధి వచ్చే అవకాశం 30% ఉంటుంది<ref name="Nik2012">{{Cite book|last=Nikiforov|first=Yuri E.|last2=Biddinger|first2=Paul W.|last3=Nikiforova|first3=Lester D.R.|last4=Biddinger|first4=Paul W.|title=Diagnostic pathology and molecular genetics of the thyroid|date=2012|publisher=Wolters Kluwer Health/Lippincott Williams & Wilkins|location=Philadelphia|isbn=9781451114553|page=69|edition=2nd|url=https://books.google.com/books?id=jX1h00B4QJoC&pg=PA69|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908171950/https://books.google.com/books?id=jX1h00B4QJoC&pg=PA69|archive-date=2017-09-08}}</ref>. వ్యాధి ప్రారంభానికి శారీరక లేదా భావోద్వేగ ఒత్తిడి, సంక్రమణం లేదా [[కానుపు|ప్రసవం]] వంటివి కావచ్చు<ref name="NEJM2008" />. టైప్ 1 మధుమేహం, [[కీళ్ళ వాతము|కీళ్ళవాతము (రుమటాయిడ్ ఆర్థరైటిస్]]) వంటి ఇతర స్వయం ప్రతిరక్షక వ్యాధులు ఉన్నవారు ఎక్కువగా ప్రభావితమయ్యే అవకాశం ఉంది. ధూమపానం వ్యాధి ప్రమాదాన్ని పెంచుతుంది, కంటి సమస్యలను మరింత తీవ్రతరం చేస్తుంది. థైరాయిడ్-స్టిమ్యులేటింగ్ ఇమ్యునోగ్లోబులిన్ (టిఎస్ఐ) అని పిలువబడే యాంటీబాడీ నుండి ఈ రుగ్మత వస్తుంది, ఇది థైరాయిడ్ స్టిమ్యులేటర్ హార్మోన్ (టిఎస్ఎచ్) తో సమానమైన ప్రభావాన్ని కలిగి ఉంటుంది. ఈ టిఎస్ఐ ప్రతిరోధకాలు వలన థైరాయిడ్ గ్రంధి అదనపు థైరాయిడ్ హార్మోన్లను ఉత్పత్తి చేస్తాయి<ref name="NIH2012" />. == రోగ నిర్ధారణ == రోగ లక్షణాల ఆధారంగా నిర్ధారణ ఉంటుంది. ఇంకా రక్త పరీక్షలు, రేడియోఆయోడిన్ ఇవ్వడం ఆధారంగా జరుగుతుంది<ref name="NIH2012" />. సాధారణంగా, రక్త పరీక్షలలో అంటే T3, T4 లు ఎక్కువ అవడము TSH తగ్గడము, థైరాయిడ్ TSI ప్రతిరోధకాలకు సంబంధించిన అన్ని ప్రాంతాలలో రేడియో ఆయోడిన్ పెరగడం వంటివి పరిగణనలో ఉంటాయి.<ref name="NEJM2008" /> == చికిత్స == చికిత్స లో మూడు రకాలు - రేడియో ఆయోడిన్ చికిత్స, మందులు, థైరాయిడ్ శస్త్రచికిత్స. రేడియో ఆయోడిన్ చికిత్సలో నోటి ద్వారా అయోడిన్-131 తీసుకోవడం ఉంటుంది, ఇది థైరాయిడ్లో కేంద్రీకృతమై ఉంటుంది. వారాల నుండి నెలల వరకు దానిని నాశనం చేస్తుంది. ఫలితంగా వచ్చే హైపోథైరాయిడిజానికి సింథటిక్ థైరాయిడ్ హార్మోన్లతో చికిత్స చేస్తారు. బీటా బ్లాకర్స్ వంటి మందులతో కొన్ని లక్షణాలను నియంత్రించవచ్చు, ఇతర చికిత్సలు ప్రభావం చూపుతున్నప్పుడు మెతిమజోల్ వంటి యాంటిథైరాయిడ్ మందులు తాత్కాలికంగా ఉపయోగపడవచ్చు. థైరాయిడ్ను శస్త్రచికిత్స ద్వారా తొలగించడము కూడా చేస్తారు. కంటి సమస్యలకు అదనంగా చికిత్సలు అవసరం కావచ్చు<ref name="NIH2012" />. గ్రేవ్స్ వ్యాధి వలన 0,5% మంది పురుషులు, 3% మంది స్త్రీలు ప్రభావితమవుతుంటారు. ఇది పురుషుల కంటే మహిళల్లో 7.6 రెట్లు ఎక్కువగా సంభవిస్తుంది<ref name="NIH2012" />. తరచుగా, ఇది 40 నుంచి 60 సంవత్సరాల మధ్య ప్రారంభమవుతుంది, కానీ ఏ వయసులోనైనా ప్రారంభమవవచ్చు<ref name="Nik2012" />. యునైటెడ్ స్టేట్స్ లో హైపర్ థైరాయిడిజానికి ఇది అత్యంత సాధారణ కారణం (సుమారు 50 నుండి 80% కేసులు)<ref name="NIH2012" />. 1835లో ఈ శరీర అనారోగ్య పరిస్థితిని ఐరిష్ శస్త్రవైద్యుడు రాబర్ట్ జేమ్స్ గ్రేవ్స్ వివరించాడు . అందుకు ఈ వ్యాధికి అతని పేరుతో "గ్రేవ్స్ వ్యాధి" అని పెట్టారు<ref name="Nik2012" />. == మూలాలు == [[Category:Translated from MDWiki]] <references /> [[వర్గం:వినాళ గ్రంధుల వ్యాధులు]] [[వర్గం:రోగ నిరోధక శక్తి సంబంధిత వ్యాధులు]] cmed7th1vo24v8mqpor9zurm3v7ylz8 0 424591 4955674 4348719 2026-09-10T12:08:38Z Rajasekhar1961 2596 [[వర్గం:ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ ప్రకటించిన అవసరమైన మందులు]] ను చేర్చారు (హాట్‌కేట్ ఉపయోగించి) 4955674 wikitext text/x-wiki {{Infobox drug | Verifiedfields = changed | Watchedfields = changed | verifiedrevid = 477166918 | image = Doxycycline structure.svg | width = 200 | alt = | image2 = Doxycycline 3D ball.png | alt2 = <!-- Clinical data --> | pronounce = {{IPAc-en|ˌ|d|ɒ|k|s|ɪ|ˈ|s|aɪ|k|l|iː|n}}<br />{{respell|DOKS|iss|EYE|kleen}} | tradename = డాక్సీ, డోరిక్స్, వైబ్రామైసిన్, ఇతరాలు | Drugs.com = {{drugs.com|monograph|doxycycline_calcium}} | MedlinePlus = a682063 | DailyMedID = డాక్సీసైక్లిన్ | pregnancy_AU = D | routes_of_administration = నోటి ద్వారా, ఇంట్రావీనస్<ref name=AHFS2015/> | ATC_prefix = J01 | ATC_suffix = AA02 | ATC_supplemental = {{ATC|A01|AB22}} | legal_AU = S4 | legal_UK = POM | legal_US = Rx-only <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = ~100% | protein_bound = 80–90% | metabolism = Negligible | elimination_half-life = 10–22 గంటలు | excretion = ప్రధానంగా మలం, 40% మూత్రం <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|??}} | CAS_number = 564-25-0 | PubChem = Doxycycline | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = DB00254 | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 10482106 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 334895S862 | KEGG_Ref = {{keggcite|changed|kegg}} | KEGG = D07876 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = 60648 | ChEMBL_Ref = {{ebicite|changed|EBI}} | ChEMBL = 1433 <!-- Chemical data --> | IUPAC_name = (4''S'',4a''R'',5''S'',5a''R'',6''R'',12a''S'')-4-(Dimethylamino)-3,5,10,12,12a-pentahydroxy-6-methyl-1,11-dioxo-1,4,4a,5,5a,6,11,12a-octahydrotetracene-2-carboxamide | C=22 | H=24 | N=2 | O=8 | smiles = CN(C)[C@@H]3C(\O)=C(\C(N)=O)C(=O)[C@@]4(O)C(/O)=C2/C(=O)c1c(cccc1O)[C@H](C)[C@H]2[C@H](O)[C@@H]34 | StdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI = 1S/C22H24N2O8.H2O/c1-7-8-5-4-6-9(25)11(8)16(26)12-10(7)17(27)14-15(24(2)3)18(28)13(21(23)31)20(30)22(14,32)19(12)29;/h4-7,10,14-15,17,25,27-29,32H,1-3H3,(H2,23,31);1H2/t7-,10+,14+,15-,17-,22-;/m0./s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChIKey = XQTWDDCIUJNLTR-CVHRZJFOSA-N }} '''డాక్సీసైక్లిన్''' అనేది [[బాక్టీరియా|బ్యాక్టీరియా]], కొన్ని [[పరాన్నజీవనం|పరాన్నజీవుల]] వల్ల వచ్చే ఇన్ఫెక్షన్ల చికిత్సలో ఉపయోగించే [[యాంటీబయోటిక్|యాంటీబయాటిక్]].<ref name="AHFS2015">{{Cite web|title=Doxycycline calcium|url=https://www.drugs.com/monograph/doxycycline-calcium.html|publisher=The American Society of Health-System Pharmacists|access-date=Aug 18, 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150923232739/http://www.drugs.com/monograph/doxycycline-calcium.html|archive-date=23 September 2015}}</ref> ఇది [[న్యుమోనియా|బాక్టీరియల్ న్యుమోనియా]], [[మొటిమ|మొటిమలు]], క్లామిడియా ఇన్ఫెక్షన్లు, ప్రారంభ లైమ్ వ్యాధి, [[కలరా]], టైఫస్, సిఫిలిస్ చికిత్సకు ఉపయోగిస్తారు.<ref name="AHFS2015" /> ఇది [[మలేరియా|మలేరియాను]] నివారించడానికి, [[క్వినైన్|క్వినైన్‌తో]] కలిపి, మలేరియా చికిత్సకు కూడా ఉపయోగించబడుతుంది.<ref name="AHFS2015" /> డాక్సీసైక్లిన్ నోటి ద్వారా లేదా సిరలోకి ఇంజెక్షన్ ద్వారా తీసుకోవాలి.<ref name="AHFS2015" /> ఈ మందు వలన [[అతిసారం]], వికారం, [[వాంతులు]], వడదెబ్బ ప్రమాదం వంటి సాధారణ దుష్ప్రభావాలు ఉంటుంది.<ref name="AHFS2015" /> గర్భం మొదటి త్రైమాసికంలో లేదా చిన్న పిల్లలలో దంతాల శాశ్వత రంగు మారడానికి దారితీసే ఆందోళనలు ఉన్నాయి.<ref name="AHFS2015" /> పిల్లలలో ఇది సాధారణ మోతాదులతో జరగదు. చనుబాలివ్వడం సమయంలో దీని ఉపయోగం బహుశా సురక్షితం.<ref name="AHFS2015" /> డాక్సీసైక్లిన్ అనేది టెట్రాసైక్లిన్ తరగతికి చెందిన విస్తృత-స్పెక్ట్రమ్ యాంటీబయాటిక్.<ref name="AHFS2015" /> ఈ తరగతికి చెందిన ఇతర ఏజెంట్ల వలె, ఇది ప్రోటీన్ ఉత్పత్తిని నిరోధించడం ద్వారా బ్యాక్టీరియాను నెమ్మదిస్తుంది లేదా చంపుతుంది.<ref name="AHFS2015" /> ఇది ప్లాస్టిడ్ ఆర్గానెల్, ఎపికోప్లాస్ట్‌ను లక్ష్యంగా చేసుకోవడం ద్వారా మలేరియాను చంపుతుంది.<ref>{{Cite book|last=Schlagenhauf-Lawlor|first=Patricia|title=Travelers' Malaria|date=2008|publisher=PMPH-USA|isbn=9781550093360|page=148|url=https://books.google.com/books?id=54Dza0UHyngC&pg=PA148|language=en|access-date=18 August 2019|archive-date=1 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200801031111/https://books.google.com/books?id=54Dza0UHyngC&pg=PA148}}</ref> డాక్సీసైక్లిన్ 1957లో పేటెంట్ పొందింది. 1967లో వాణిజ్య ఉపయోగంలోకి వచ్చింది.<ref>{{Cite book|last=Fischer|first=Janos|last2=Ganellin|first2=C. Robin|title=Analogue-based Drug Discovery|date=2006|publisher=John Wiley & Sons|isbn=9783527607495|page=489|url=https://books.google.com/books?id=FjKfqkaKkAAC&pg=PA489|language=en|df=dmy-all|access-date=9 September 2017|archive-date=1 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200801030558/https://books.google.com/books?id=FjKfqkaKkAAC&pg=PA489}}</ref><ref>{{Cite book|last=Corey|first=E.J.|title=Drug discovery practices, processes, and perspectives|date=2013|publisher=John Wiley & Sons|location=Hoboken, N.J.|isbn=9781118354469|page=406|url=https://books.google.com/books?id=mIyxO5cLEAcC&pg=PA406|df=dmy-all|access-date=9 September 2017|archive-date=1 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200801030618/https://books.google.com/books?id=mIyxO5cLEAcC&pg=PA406}}</ref> ఇది ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ అవసరమైన ఔషధాల జాబితాలో ఉంది.<ref name="WHO21st">{{Cite book|vauthors=((World Health Organization))|title=World Health Organization model list of essential medicines: 21st list 2019|year=2019|hdl=10665/325771|author-link=World Health Organization|publisher=World Health Organization|location=Geneva|id=WHO/MVP/EMP/IAU/2019.06. License: CC BY-NC-SA 3.0 IGO}}</ref> డాక్సీసైక్లిన్ [[జనరిక్ మందులు|సాధారణ ఔషధంగా]] అందుబాటులో ఉంది, సాధారణంగా చవకైనది.<ref name="AHFS2015" /><ref name="Rich2011">{{Cite book|last=Hamilton|first=Richard J.|title=Tarascon pharmacopoeia|date=2011|publisher=Jones & Bartlett Learning|location=Sudbury, MA|isbn=9781449600679|page=79|edition=12th|url=https://books.google.com/books?id=17euT63udIAC&pg=PA79|df=dmy-all|access-date=9 September 2017|archive-date=1 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200801031034/https://books.google.com/books?id=17euT63udIAC&pg=PA79}}</ref> అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలలో హోల్‌సేల్ ధర ఒక్కో మాత్రకు US$0.01, US$0.04 మధ్య ఉంటుంది.<ref name="Price2014">{{Cite web|title=Doxycycline|url=http://mshpriceguide.org/en/single-drug-information/?DMFId=283&searchYear=2015|website=International Medical Products Price Guide|access-date=16 January 2018|archive-date=30 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190330221430/http://mshpriceguide.org/en/single-drug-information/?DMFId=283&searchYear=2015|url-status=live}}</ref> [[అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు|యునైటెడ్ స్టేట్స్‌]]లో, పది రోజుల చికిత్సకు 2019 నాటికి US$3.40 టోకు ఖర్చు అవుతుంది.<ref>{{Cite web|title=NADAC as of 2019-09-11 {{!}} Data.Medicaid.gov|url=https://data.medicaid.gov/Drug-Pricing-and-Payment/NADAC-as-of-2019-09-11/xh57-kaa3|website=Centers for Medicare and Medicaid Services|access-date=10 September 2019|language=en|archive-date=30 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191230163627/https://data.medicaid.gov/Drug-Pricing-and-Payment/NADAC-as-of-2019-09-11/xh57-kaa3|url-status=dead}}</ref> అయితే, 2014లో, సరఫరా సమస్యల కారణంగా, ఆ మొత్తానికి US$60–200 వరకు విక్రయించబడింది.<ref name="AHFS2015" /><ref name="NYT2014">{{Cite news|title=Officials Question the Rising Costs of Generic Drugs|url=https://www.nytimes.com/2014/10/08/business/officials-question-the-rising-costs-of-generic-drugs.html|access-date=22 September 2015|work=New York Times|date=Oct 7, 2014|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20151028024537/http://www.nytimes.com/2014/10/08/business/officials-question-the-rising-costs-of-generic-drugs.html|archive-date=28 October 2015}}</ref> 2017లో, ఇది యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో ఆరు మిలియన్లకు పైగా ప్రిస్క్రిప్షన్‌లతో సాధారణంగా సూచించబడిన 113వ ఔషధంగా ఉంది.<ref>{{Cite web|title=The Top 300 of 2020|url=https://clincalc.com/DrugStats/Top300Drugs.aspx|website=ClinCalc|access-date=11 April 2020|archive-date=12 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210212142534/https://clincalc.com/DrugStats/Top300Drugs.aspx|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=Doxycycline - Drug Usage Statistics|website=ClinCalc|url=https://clincalc.com/DrugStats/Drugs/Doxycycline|access-date=11 April 2020|archive-date=8 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200708062418/https://clincalc.com/DrugStats/Drugs/Doxycycline|url-status=live}}</ref> == మూలాలు == {{మూలాలజాబితా}} [[Category:Translated from MDWiki]] [[వర్గం:ఔషధాలు]] [[వర్గం:ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ ప్రకటించిన అవసరమైన మందులు]] d4ue3de8u83fdntxc62444vwj738skz 4955676 4955674 2026-09-10T12:10:15Z Rajasekhar1961 2596 4955676 wikitext text/x-wiki {{Infobox drug | Verifiedfields = changed | Watchedfields = changed | verifiedrevid = 477166918 | image = Doxycycline structure.svg | width = 200 | alt = | image2 = Doxycycline 3D ball.png | alt2 = <!-- Clinical data --> | pronounce = {{IPAc-en|ˌ|d|ɒ|k|s|ɪ|ˈ|s|aɪ|k|l|iː|n}}<br />{{respell|DOKS|iss|EYE|kleen}} | tradename = డాక్సీ, డోరిక్స్, వైబ్రామైసిన్, ఇతరాలు | Drugs.com = {{drugs.com|monograph|doxycycline_calcium}} | MedlinePlus = a682063 | DailyMedID = డాక్సీసైక్లిన్ | pregnancy_AU = D | routes_of_administration = నోటి ద్వారా, ఇంట్రావీనస్<ref name=AHFS2015/> | ATC_prefix = J01 | ATC_suffix = AA02 | ATC_supplemental = {{ATC|A01|AB22}} | legal_AU = S4 | legal_UK = POM | legal_US = Rx-only <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = ~100% | protein_bound = 80–90% | metabolism = Negligible | elimination_half-life = 10–22 గంటలు | excretion = ప్రధానంగా మలం, 40% మూత్రం <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|??}} | CAS_number = 564-25-0 | PubChem = Doxycycline | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = DB00254 | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 10482106 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 334895S862 | KEGG_Ref = {{keggcite|changed|kegg}} | KEGG = D07876 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = 60648 | ChEMBL_Ref = {{ebicite|changed|EBI}} | ChEMBL = 1433 <!-- Chemical data --> | IUPAC_name = (4''S'',4a''R'',5''S'',5a''R'',6''R'',12a''S'')-4-(Dimethylamino)-3,5,10,12,12a-pentahydroxy-6-methyl-1,11-dioxo-1,4,4a,5,5a,6,11,12a-octahydrotetracene-2-carboxamide | C=22 | H=24 | N=2 | O=8 | smiles = CN(C)[C@@H]3C(\O)=C(\C(N)=O)C(=O)[C@@]4(O)C(/O)=C2/C(=O)c1c(cccc1O)[C@H](C)[C@H]2[C@H](O)[C@@H]34 | StdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI = 1S/C22H24N2O8.H2O/c1-7-8-5-4-6-9(25)11(8)16(26)12-10(7)17(27)14-15(24(2)3)18(28)13(21(23)31)20(30)22(14,32)19(12)29;/h4-7,10,14-15,17,25,27-29,32H,1-3H3,(H2,23,31);1H2/t7-,10+,14+,15-,17-,22-;/m0./s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChIKey = XQTWDDCIUJNLTR-CVHRZJFOSA-N }} '''డాక్సీసైక్లిన్''' (ఆంగ్లం: '''Doxycycline'''} అనేది [[బాక్టీరియా|బ్యాక్టీరియా]], కొన్ని [[పరాన్నజీవనం|పరాన్నజీవుల]] వల్ల వచ్చే ఇన్ఫెక్షన్ల చికిత్సలో ఉపయోగించే [[యాంటీబయోటిక్|యాంటీబయాటిక్]].<ref name="AHFS2015">{{Cite web|title=Doxycycline calcium|url=https://www.drugs.com/monograph/doxycycline-calcium.html|publisher=The American Society of Health-System Pharmacists|access-date=Aug 18, 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150923232739/http://www.drugs.com/monograph/doxycycline-calcium.html|archive-date=23 September 2015}}</ref> ఇది [[న్యుమోనియా|బాక్టీరియల్ న్యుమోనియా]], [[మొటిమ|మొటిమలు]], క్లామిడియా ఇన్ఫెక్షన్లు, ప్రారంభ లైమ్ వ్యాధి, [[కలరా]], టైఫస్, సిఫిలిస్ చికిత్సకు ఉపయోగిస్తారు.<ref name="AHFS2015" /> ఇది [[మలేరియా|మలేరియాను]] నివారించడానికి, [[క్వినైన్|క్వినైన్‌తో]] కలిపి, మలేరియా చికిత్సకు కూడా ఉపయోగించబడుతుంది.<ref name="AHFS2015" /> డాక్సీసైక్లిన్ నోటి ద్వారా లేదా సిరలోకి ఇంజెక్షన్ ద్వారా తీసుకోవాలి.<ref name="AHFS2015" /> ఈ మందు వలన [[అతిసారం]], వికారం, [[వాంతులు]], వడదెబ్బ ప్రమాదం వంటి సాధారణ దుష్ప్రభావాలు ఉంటుంది.<ref name="AHFS2015" /> గర్భం మొదటి త్రైమాసికంలో లేదా చిన్న పిల్లలలో దంతాల శాశ్వత రంగు మారడానికి దారితీసే ఆందోళనలు ఉన్నాయి.<ref name="AHFS2015" /> పిల్లలలో ఇది సాధారణ మోతాదులతో జరగదు. చనుబాలివ్వడం సమయంలో దీని ఉపయోగం బహుశా సురక్షితం.<ref name="AHFS2015" /> డాక్సీసైక్లిన్ అనేది టెట్రాసైక్లిన్ తరగతికి చెందిన విస్తృత-స్పెక్ట్రమ్ యాంటీబయాటిక్.<ref name="AHFS2015" /> ఈ తరగతికి చెందిన ఇతర ఏజెంట్ల వలె, ఇది ప్రోటీన్ ఉత్పత్తిని నిరోధించడం ద్వారా బ్యాక్టీరియాను నెమ్మదిస్తుంది లేదా చంపుతుంది.<ref name="AHFS2015" /> ఇది ప్లాస్టిడ్ ఆర్గానెల్, ఎపికోప్లాస్ట్‌ను లక్ష్యంగా చేసుకోవడం ద్వారా మలేరియాను చంపుతుంది.<ref>{{Cite book|last=Schlagenhauf-Lawlor|first=Patricia|title=Travelers' Malaria|date=2008|publisher=PMPH-USA|isbn=9781550093360|page=148|url=https://books.google.com/books?id=54Dza0UHyngC&pg=PA148|language=en|access-date=18 August 2019|archive-date=1 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200801031111/https://books.google.com/books?id=54Dza0UHyngC&pg=PA148}}</ref> డాక్సీసైక్లిన్ 1957లో పేటెంట్ పొందింది. 1967లో వాణిజ్య ఉపయోగంలోకి వచ్చింది.<ref>{{Cite book|last=Fischer|first=Janos|last2=Ganellin|first2=C. Robin|title=Analogue-based Drug Discovery|date=2006|publisher=John Wiley & Sons|isbn=9783527607495|page=489|url=https://books.google.com/books?id=FjKfqkaKkAAC&pg=PA489|language=en|df=dmy-all|access-date=9 September 2017|archive-date=1 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200801030558/https://books.google.com/books?id=FjKfqkaKkAAC&pg=PA489}}</ref><ref>{{Cite book|last=Corey|first=E.J.|title=Drug discovery practices, processes, and perspectives|date=2013|publisher=John Wiley & Sons|location=Hoboken, N.J.|isbn=9781118354469|page=406|url=https://books.google.com/books?id=mIyxO5cLEAcC&pg=PA406|df=dmy-all|access-date=9 September 2017|archive-date=1 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200801030618/https://books.google.com/books?id=mIyxO5cLEAcC&pg=PA406}}</ref> ఇది ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ అవసరమైన ఔషధాల జాబితాలో ఉంది.<ref name="WHO21st">{{Cite book|vauthors=((World Health Organization))|title=World Health Organization model list of essential medicines: 21st list 2019|year=2019|hdl=10665/325771|author-link=World Health Organization|publisher=World Health Organization|location=Geneva|id=WHO/MVP/EMP/IAU/2019.06. License: CC BY-NC-SA 3.0 IGO}}</ref> డాక్సీసైక్లిన్ [[జనరిక్ మందులు|సాధారణ ఔషధంగా]] అందుబాటులో ఉంది, సాధారణంగా చవకైనది.<ref name="AHFS2015" /><ref name="Rich2011">{{Cite book|last=Hamilton|first=Richard J.|title=Tarascon pharmacopoeia|date=2011|publisher=Jones & Bartlett Learning|location=Sudbury, MA|isbn=9781449600679|page=79|edition=12th|url=https://books.google.com/books?id=17euT63udIAC&pg=PA79|df=dmy-all|access-date=9 September 2017|archive-date=1 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200801031034/https://books.google.com/books?id=17euT63udIAC&pg=PA79}}</ref> అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలలో హోల్‌సేల్ ధర ఒక్కో మాత్రకు US$0.01, US$0.04 మధ్య ఉంటుంది.<ref name="Price2014">{{Cite web|title=Doxycycline|url=http://mshpriceguide.org/en/single-drug-information/?DMFId=283&searchYear=2015|website=International Medical Products Price Guide|access-date=16 January 2018|archive-date=30 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190330221430/http://mshpriceguide.org/en/single-drug-information/?DMFId=283&searchYear=2015|url-status=live}}</ref> [[అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు|యునైటెడ్ స్టేట్స్‌]]లో, పది రోజుల చికిత్సకు 2019 నాటికి US$3.40 టోకు ఖర్చు అవుతుంది.<ref>{{Cite web|title=NADAC as of 2019-09-11 {{!}} Data.Medicaid.gov|url=https://data.medicaid.gov/Drug-Pricing-and-Payment/NADAC-as-of-2019-09-11/xh57-kaa3|website=Centers for Medicare and Medicaid Services|access-date=10 September 2019|language=en|archive-date=30 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191230163627/https://data.medicaid.gov/Drug-Pricing-and-Payment/NADAC-as-of-2019-09-11/xh57-kaa3|url-status=dead}}</ref> అయితే, 2014లో, సరఫరా సమస్యల కారణంగా, ఆ మొత్తానికి US$60–200 వరకు విక్రయించబడింది.<ref name="AHFS2015" /><ref name="NYT2014">{{Cite news|title=Officials Question the Rising Costs of Generic Drugs|url=https://www.nytimes.com/2014/10/08/business/officials-question-the-rising-costs-of-generic-drugs.html|access-date=22 September 2015|work=New York Times|date=Oct 7, 2014|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20151028024537/http://www.nytimes.com/2014/10/08/business/officials-question-the-rising-costs-of-generic-drugs.html|archive-date=28 October 2015}}</ref> 2017లో, ఇది యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో ఆరు మిలియన్లకు పైగా ప్రిస్క్రిప్షన్‌లతో సాధారణంగా సూచించబడిన 113వ ఔషధంగా ఉంది.<ref>{{Cite web|title=The Top 300 of 2020|url=https://clincalc.com/DrugStats/Top300Drugs.aspx|website=ClinCalc|access-date=11 April 2020|archive-date=12 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210212142534/https://clincalc.com/DrugStats/Top300Drugs.aspx|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=Doxycycline - Drug Usage Statistics|website=ClinCalc|url=https://clincalc.com/DrugStats/Drugs/Doxycycline|access-date=11 April 2020|archive-date=8 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200708062418/https://clincalc.com/DrugStats/Drugs/Doxycycline|url-status=live}}</ref> == మూలాలు == {{మూలాలజాబితా}} [[Category:Translated from MDWiki]] [[వర్గం:ఔషధాలు]] [[వర్గం:ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ ప్రకటించిన అవసరమైన మందులు]] h2riq1pepqgn7d2couk0snsaop8n10w 0 424887 4955679 4350482 2026-09-10T12:33:31Z Rajasekhar1961 2596 4955679 wikitext text/x-wiki {{Infobox drug | Verifiedfields = changed | Watchedfields = changed | verifiedrevid = 408578167 | IUPAC_name = (2''S'',4''R'')-''N''-[(1''R'',2''R'')-2-Hydroxy-1-[(2''R'',3''R'',4''S'',5''R'',6''R'')-3,4,5-trihydroxy-6-(methylsulfanyl)oxan-2-yl]propyl]-1-methyl-4-propylpyrrolidine-2-carboxamide | image = Lincomycin.svg | alt = | image2 = Lincomycin molecule ball.png | width2 = 250 | alt2 = Ball-and-stick model of lincomycin <!-- Clinical data --> | tradename = బయోసిన్, లింకోసిన్ | Drugs.com = {{drugs.com|monograph|lincomycin-hydrochloride}} | MedlinePlus = a609005 | pregnancy_AU = <!-- A / B1 / B2 / B3 / C / D / X --> | pregnancy_category = | routes_of_administration = IM/IV | ATC_prefix = J01 | ATC_suffix = FF02 | ATC_supplemental = {{ATCvet|J51|FF02}} | legal_AU = S4 | legal_AU_comment = <ref>{{cite web | title=Prescription medicines: registration of new generic medicines and biosimilar medicines, 2017 | website=Therapeutic Goods Administration (TGA) | date=21 June 2022 | url=https://www.tga.gov.au/resources/publication/publications/prescription-medicines-registration-new-generic-medicines-and-biosimilar-medicines-2017 | access-date=30 March 2024}}</ref> | legal_CA = <!-- / Schedule I, II, III, IV, V, VI, VII, VIII --> | legal_UK = <!-- GSL / P / POM / CD / Class A, B, C --> | legal_US = Rx-only | legal_status = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = N/A | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = 5.4 ± 1.0&nbsp;h after IM or IV administration | excretion = [[కిడ్నీ]], పిత్త వాహిక <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|??}} | CAS_number = 154-21-2 | PubChem = 3000540 | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|changed|drugbank}} | DrugBank = DB01627 | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 2272112 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = BOD072YW0F | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D00223 | ChEBI_Ref = {{ebicite|changed|EBI}} | ChEBI = 6472 | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 1447 <!-- Chemical data --> | C=18 | H=34 | N=2 | O=6 | S=1 | smiles = O=C(N[C@@H]([C@H]1O[C@H](SC)[C@H](O)[C@@H](O)[C@H]1O)[C@H](O)C)[C@H]2N(C)C[C@H](CCC)C2 | StdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI = 1S/C18H34N2O6S/c1-5-6-10-7-11(20(3)8-10)17(25)19-12(9(2)21)16-14(23)13(22)15(24)18(26-16)27-4/h9-16,18,21-24H,5-8H2,1-4H3,(H,19,25)/t9-,10-,11+,12-,13+,14-,15-,16-,18-/m1/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChIKey = OJMMVQQUTAEWLP-KIDUDLJLSA-N }} '''లింకోమైసిన్''' (ఆంగ్లం: '''Lincomycin'''), అనేది [[స్టాఫిలోకోకస్|స్టెఫిలోకాకి]], [[స్ట్రెప్టోకోకస్|స్ట్రెప్టోకోకి]] ఇన్ఫెక్షన్లకు చికిత్స చేయడానికి ఉపయోగించే [[యాంటీబయోటిక్|యాంటీబయాటిక్]].<ref name="AHFS2021">{{Cite web|title=Lincomycin Monograph for Professionals|url=https://www.drugs.com/monograph/lincomycin.html|website=Drugs.com|access-date=23 November 2021|language=en|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127131024/https://www.drugs.com/monograph/lincomycin.html|url-status=live}}</ref> ఇతర ఎంపికలు అనుకూలంగా లేనప్పుడు మాత్రమే ఉపయోగించడం సిఫార్సు చేయబడింది.<ref name="AHFS2021" /> ఇది కండరాలు లేదా సిరలోకి ఇంజెక్షన్ ద్వారా ఉపయోగించబడుతుంది.<ref name="AHFS2021" /> ఈ మందు వలన వికారం, విరేచనాలు, [[దద్దుర్లు]], [[దురద]], కండరాల నొప్పులు, చెవుల్లో మోగడం, ప్రపంచాన్ని తిప్పడం వంటి సాధారణ దుష్ప్రభావాలు ఉన్నాయి.<ref name="AHFS2021" /> ఇతర దుష్ప్రభావాలలో [[అలర్జీ|అలెర్జీ ప్రతిచర్యలు]], క్లోస్ట్రిడియోయిడ్స్ డిఫిసిల్ ఇన్ఫెక్షన్, తక్కువ రక్త కణాలు, కాలేయ సమస్యలు ఉండవచ్చు.<ref name="AHFS2021" /> గర్భధారణ సమయంలో భద్రత అస్పష్టంగా ఉంది.<ref name="AHFS2021" /> ఇది లింకోసమైడ్, ఇది క్లిండమైసిన్ కంటే తక్కువ ప్రభావవంతంగా ఉంటుంది.<ref name="AHFS2021" /> లింకోమైసిన్ 1964లో [[అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు|యునైటెడ్ స్టేట్స్‌]]లో వైద్యపరమైన ఉపయోగం కోసం ఆమోదించబడింది.<ref name="AHFS2021" /> యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో 600 మి.గ్రా.ల 10 మోతాదుల ధర 2021 నాటికి దాదాపు 280 అమెరికన్ డాలర్లు ఖర్చవుతుంది.<ref>{{Cite web|title=Lincomycin Prices, Coupons & Patient Assistance Programs|url=https://www.drugs.com/price-guide/lincomycin|website=Drugs.com|access-date=23 November 2021|language=en|archive-date=16 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210116054534/https://www.drugs.com/price-guide/lincomycin|url-status=live}}</ref> ఇది ''స్ట్రెప్టోమైసెస్ లింకోనెన్సిస్'' నుండి తయారు చేయబడింది.<ref name="AHFS2021" /> == మూలాలు == {{మూలాలజాబితా}} [[Category:Translated from MDWiki]] [[వర్గం:ఔషధాలు]] gkh5e8leswdmjzt2bahoelwzwnjzyn2 0 425450 4955852 4946185 2026-09-11T02:42:08Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4955852 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder | name = అభయ్ సింగ్ చౌతాలా | image = | imagesize = | small = | order = | office = [[హర్యానా శాసనసభ|హర్యానా శాసనసభ సభ్యుడు]] | constituency = [[ఎల్లెనాబాద్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఎల్లెనాబాద్]] | term_start = 24 జనవరి 2010 | term_end = 8 అక్టోబర్ 2024 | predecessor = [[ఓం ప్రకాశ్ చౌతాలా]] | successor = [[భరత్ సింగ్ బెనివాల్]] | office1 = హర్యానా శాసనసభ ప్రతిపక్ష నాయకుడు | term_start1 = డిసెంబర్ 2009 | office2 = భారత ఒలింపిక్ సంఘం 10వ అధ్యక్షుడు | term_start2 = 5 డిసెంబర్ 2012 | term_end2 = 9 ఫిబ్రవరి 2014 | predecessor2 = విజయ్ కుమార్ మల్హోత్రా (యాక్టింగ్ ప్రెసిడెంట్) | successor2 = నారాయణ రామచంద్రన్ | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1963|02|14}} | birth_place = చౌతాలా , పంజాబ్ , భారతదేశం (ప్రస్తుతం హర్యానా, భారతదేశం ) | death_date = | death_place = | nationality = | party = [[ఇండియన్ నేషనల్ లోక్ దళ్| ఐఎన్ఎల్‌డీ]] | parents = [[ఓం ప్రకాశ్ చౌతాలా]] | mother = | spouse = సుప్రియ (మార్చి 1987 - 11 నవంబర్ 1988) <br/>కాంత చౌతాలా | relations = [[దేవీలాల్|చౌదరి దేవి లాల్]] (తాత)<br/> అజయ్ సింగ్ చౌతాలా (సోదరుడు)<br/> [[దుష్యంత్ చౌతాలా]] (మేనల్లుడు) | children = 2, అర్జున్ చౌతాలాతో సహా | residence = సిర్సా , హర్యానా , భారతదేశం | alma_mater = | occupation = [[రాజకీయ నాయకుడు]] | signature = | website = | footnotes = | successor1 = [[భూపిందర్ సింగ్ హూడా]] | termstart1 = అక్టోబర్ 2014 | termend1 = మార్చి 2019<ref>{{Cite web | url=https://www.ndtv.com/india-news/abhay-chautala-resigns-as-leader-of-opposition-in-haryana-assembly-2011916?amp=1&akamai-rum=off |title = Abhay Chautala Resigns as Leader of Opposition in Haryana Assembly}}</ref> | predecessor1 = [[ఓం ప్రకాశ్ చౌతాలా]] }} '''అభయ్ సింగ్ చౌతాలా''' (జననం 14 ఫిబ్రవరి 1963) [[హర్యానా]] రాష్ట్రానికి చెందిన [[రాజకీయ నాయకుడు]]. ఆయన [[ఎల్లెనాబాద్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఎల్లెనాబాద్ నియోజకవర్గం]] నుండి నాలుగుసార్లు ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికై 2014 నుండి 2019 వరకు హర్యానా శాసనసభలో ప్రతిపక్ష నాయకుడిగా పని చేశాడు. ఆయన భారత మాజీ ఉప ప్రధాన మంత్రి [[దేవీలాల్|దేవి లాల్]] మనవడు.<ref name="Abhay Singh Chautala of INLD loses Ellenabad seat in Haryana assembly election 2024">{{cite news|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/abhay-singh-chautala-of-inld-leading-from-haryanas-ellenabad-constituency-shows-early-trends-101728214218821.html|title=Abhay Singh Chautala of INLD loses Ellenabad seat in Haryana assembly election 2024|last1=Hindustantimes|date=8 October 2024|accessdate=2 November 2024}}</ref><ref name="Lone INLD MLA Abhay Singh Chautala resigns from Haryana Assembly over farm laws">{{cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/lone-inld-mla-abhay-singh-chautala-resigns-from-haryana-assembly-over-farm-laws/article61736442.ece|title=Lone INLD MLA Abhay Singh Chautala resigns from Haryana Assembly over farm laws|last1=The Hindu|date=27 January 2021|access-date=2 November 2024|language=en-IN}}</ref><ref name="Ellenabad Assembly Election: Abhay Singh Chautala loses from family bastion">{{cite news|url=https://www.cnbctv18.com/india/politics/ellenabad-assembly-election-inld-abhay-singh-chautala-vs-bharat-singh-beniwal-amir-chand-talwara-19487386.htm|title=Ellenabad Assembly Election: Abhay Singh Chautala loses from family bastion|last1=CNBCTV18|date=5 October 2024|access-date=2 November 2024|language=en}}</ref> == క్రీడా సంస్థల్లో పదవులు == {| class="wikitable" !స్థానం !సంస్థ !సంవత్సరం |- |అధ్యక్షుడు |హర్యానా ఒలింపిక్ అసోసియేషన్ <ref name=":1">{{Cite web|title=Haryana Olympic Association|url=https://olympicharyana.in/|access-date=2024-11-02|archive-date=2023-03-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20230305042848/http://olympicharyana.in/|url-status=dead}}</ref> |2016-ఇప్పటి వరకు 1999-2012 1991-1995 |- |అధ్యక్షుడు |హర్యానా స్టేట్ అథ్లెటిక్ అసోసియేషన్<ref>{{Cite web|title=Haryana Athletics|url=http://www.haryanaathletics.com/|website=www.haryanaathletics.com}}</ref> |2013-ఇప్పటి వరకు 1996-2008 |- |అధ్యక్షుడు |హర్యానా స్టేట్ బాక్సింగ్ అసోసియేషన్<ref>{{Cite web|title=Haryana State Boxing Association (HSBA), Official Website|url=http://www.haryanaboxing.com/|website=www.haryanaboxing.com}}</ref> |2000-ఇప్పటి వరకు |- |చైర్మన్ |ఇండియన్ అమెచ్యూర్ బాక్సింగ్ ఫెడరేషన్<ref>{{Cite web|title=Indian Amateur Boxing Federation (IABF) Official Website|url=http://indiaboxing.in/|website=indiaboxing.in|access-date=2024-11-02|archive-date=2024-05-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20240519085556/https://indiaboxing.in/|url-status=dead}}</ref> |2012-2016 |- |ప్రధాన పోషకుడు |ఆల్ ఇండియా టగ్ ఆఫ్ వార్ ఫెడరేషన్ |2008-2014 |- |అధ్యక్షుడు |ఇండియన్ ఒలింపిక్ అసోసియేషన్ <ref name=":2">{{Cite web|title=Indian Olympic Association|url=https://www.olympic.ind.in/|website=www.olympic.ind.in}}{{Dead link|date=నవంబర్ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |2012-2014 |- |అధ్యక్షుడు |ఇండియన్ బాక్సింగ్ ఫెడరేషన్<ref>{{Cite web|title=Boxing Federation of India|url=http://boxingfederation.in/|website=boxingfederation.in|access-date=2024-11-02|archive-date=2024-11-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20241106120458/https://boxingfederation.in/|url-status=dead}}</ref> |2001-2012 |- |చెఫ్-డి-మిషన్ |ఇండియన్ కంటెంజెంట్, గ్వాంగ్‌జౌ (చైనా) ఆసియా క్రీడలు |2010 |- |సభ్యుడు |ఆర్గనైజింగ్ కమిటీ, కామన్వెల్త్ గేమ్స్-2010 ఢిల్లీ |2010 |- |ఉపాధ్యక్షుడు |ఆసియా బాక్సింగ్ సమాఖ్య |2004-2011 |- |ఉపాధ్యక్షుడు |ఇండియన్ ఒలింపిక్ అసోసియేషన్ |1991-2012 |- |అధ్యక్షుడు |హర్యానా స్టేట్ వాలీబాల్ అసోసియేషన్ |1991-2000 |- |సెక్రటరీ జనరల్ |హర్యానా స్టేట్ వాలీబాల్ అసోసియేషన్ |1985-1991 |} ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:హర్యానా నుండి ఎన్నికైన శాసన సభ్యులు]] [[వర్గం:హర్యానా రాజకీయ నాయకులు ]] [[వర్గం:హర్యానా వ్యక్తులు]] [[వర్గం:2014 హర్యానా శాసన సభ్యులు]] [[వర్గం:2019 హర్యానా శాసన సభ్యులు]] [[వర్గం:వారసత్వ రాజకీయ నాయకులు]] m0uadl8t01wnwlfcj168ft0rc03ufnn 0 426054 4955681 4359009 2026-09-10T12:35:48Z Rajasekhar1961 2596 4955681 wikitext text/x-wiki {{Infobox drug |Verifiedfields =changed |Watchedfields =changed |verifiedrevid =408783354 |image =Oxacillin skeletal.svg |image2 =<!-- Names --> |pronounce = |tradename =Bactocill |synonyms = |IUPAC_name =(2''S'',5''R'',6''R'')-3,3-dimethyl-6-[(5-methyl-3-phenyl-<br>1,2-oxazole-4-carbonyl)amino]-7-oxo-4-thia-1-<br>azabicyclo[3.2.0]heptane-2-carboxylic acid <!-- Clinical data --> |class =[[Antibiotic]] ([[penicillin]])<ref name=AHFS2021/> |pregnancy_AU =<!-- A / B1 / B2 / B3 / C / D / X --> |onset = |duration_of_action= |Drugs.com ={{drugs.com|monograph|bactocill}} |MedlinePlus =a685020 <!-- Legal data --> |legal_AU =<!-- Unscheduled / S2 / S4 / S8 --> |legal_UK =<!-- GSL / P / POM / CD --> |legal_US =<!-- OTC / Rx-only --> <!-- Chemical and physical data --> |C=19|H=19|N=3|O=5|S=1|SMILES =[H][C@]12SC(C)(C)[C@@H](N1C(=O)[C@H]2NC(=O)C1=C(C)ON=C1C1=CC=CC=C1)C(O)=O |StdInChI =1S/C19H19N3O5S/c1-9-11(12(21-27-9)10-7-5-4-6-8-10)15(23)20-13-16(24)22-14(18(25)26)19(2,3)28-17(13)22/h4-8,13-14,17H,1-3H3,(H,20,23)(H,25,26)/t13-,14+,17-/m1/s1 |StdInChI_Ref ={{stdinchicite|changed|chemspider}} |StdInChIKey =UWYHMGVUTGAWSP-JKIFEVAISA-N |StdInChIKey_Ref ={{stdinchicite|changed|chemspider}} |density =1.49 |boiling_point =686.8 }} '''ఆక్సాసిలిన్''' (ఆంగ్లం: '''Oxacillin'''), అనేది స్ట్రాఫిలోకాకల్ ఇన్ఫెక్షన్‌లకు చికిత్స చేయడానికి, నిరోధించడానికి ఉపయోగించే [[యాంటీబయోటిక్|యాంటీబయాటిక్]].<ref name="AHFS2021">{{Cite web|title=Oxacillin Monograph for Professionals|url=https://www.drugs.com/monograph/oxacillin.html|website=Drugs.com|access-date=10 November 2021|language=en|archive-date=12 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210812072127/https://www.drugs.com/monograph/oxacillin.html|url-status=live}}</ref> ఇందులో చర్మం, శ్వాసకోశం, మూత్రం, రక్తం ఉంటాయి.<ref name="AHFS2021" /> దీనిని సిర లేదా కండరాలలోకి ఇంజెక్షన్ ద్వారా తీసుకోవాలి.<ref name="AHFS2021" /> ఇంజెక్షన్ ప్రాంతంలో నొప్పి, వాపు వంటి సాధారణ దుష్ప్రభావాలు ఉన్నాయి.<ref name="AHFS2021" /> ఇతర దుష్ప్రభావాలలో అనాఫిలాక్సిస్, <nowiki><i id="mwHA">క్లోస్ట్రిడియోయిడ్స్ డిఫిసిల్</i></nowiki> ఇన్ఫెక్షన్ ఉండవచ్చు.<ref name="AHFS2021" /> గర్భధారణ సమయంలో ఉపయోగంతో హాని ఉన్నట్లు ఎటువంటి రుజువు లేదు, అయినప్పటికీ ఇటువంటి ఉపయోగం బాగా అధ్యయనం చేయబడలేదు.<ref>{{Cite web|title=Oxacillin (Bactocill) Use During Pregnancy|url=https://www.drugs.com/pregnancy/oxacillin.html|website=Drugs.com|access-date=10 November 2021|language=en|archive-date=5 December 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201205184243/https://www.drugs.com/pregnancy/oxacillin.html|url-status=live}}</ref> ఇది [[పెన్సిలిన్]] తరగతికి చెందిన బీటా-లాక్టమ్ యాంటీబయాటిక్.<ref name="AHFS2021" /> ఆక్సాసిలిన్ 1960లో పేటెంట్ పొందింది. 1962లో వైద్యపరమైన ఉపయోగం కోసం ఆమోదించబడింది.<ref name="Fis2006">{{Cite book|last=Fischer|first=Jnos|last2=Ganellin|first2=C. Robin|title=Analogue-based Drug Discovery|date=2006|publisher=John Wiley & Sons|isbn=9783527607495|page=490|url=https://books.google.com/books?id=FjKfqkaKkAAC&pg=PA490|language=en|access-date=2021-07-17|archive-date=2017-09-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908135935/https://books.google.com/books?id=FjKfqkaKkAAC&pg=PA490}}</ref> [[అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు|యునైటెడ్ స్టేట్స్‌]]లో 2021 నాటికి 2 గ్రాముల 10 మోతాదుల ధర దాదాపు 45 అమెరికన్ డాలర్లు ఖర్చవుతుంది.<ref>{{Cite web|title=Oxacillin Prices, Coupons & Patient Assistance Programs|url=https://www.drugs.com/price-guide/oxacillin|website=Drugs.com|access-date=10 November 2021|language=en|archive-date=18 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210118100124/https://www.drugs.com/price-guide/oxacillin|url-status=live}}</ref> 39 దేశాల్లో ఇది 2017 నాటికి 6లో మాత్రమే అందుబాటులో ఉంది. == మూలాలు == {{మూలాలజాబితా}} [[Category:Translated from MDWiki]] [[వర్గం:ఔషధాలు]] hdg5ov6absuc5h205ml443i351prmsa 0 426238 4955696 4360347 2026-09-10T13:20:50Z Rajasekhar1961 2596 [[వర్గం:గ్రంథుల వ్యాధులు]] ను తీసివేసారు; [[వర్గం:వినాళ గ్రంధుల వ్యాధులు]] ను చేర్చారు (హాట్‌కేట్ ఉపయోగించి) 4955696 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition | name = హషిమోటో థైరాయిడిటిస్ | synonym = దీర్ఘకాలిక లింఫోసైటిక్ థైరాయిడిటిస్, ఆటో ఇమ్యూన్ థైరాయిడిటిస్, స్ట్రుమా లింఫోమాటోసా, హషిమోటోస్ వ్యాధి | image = Hashimoto thyroiditis - alt -- very low mag.jpg | image_size = | image_thumbtime = | alt = | caption = సూక్ష్మ దర్శని ద్వారా హషిమోటో థైరాయిడిటిస్ ఉన్న వ్యక్తి | pronounce = | specialty = ఎండోక్రైనాలజీ | symptoms = నొప్పి లేని గాయిటర్, బరువు పెరగడం, అలసటగా అనిపించడం, మలబద్ధకం, కుంగుబాటు | complications = థైరాయిడ్ లింఫోమా | onset = 30–50 సంవత్సరాల మధ్య | duration = | types = | causes = జన్యు , పర్యావరణ కారకాలు | risks = కుటుంబ చరిత్ర, మరొక ఆటో ఇమ్యూన్ వ్యాధి | diagnosis = TSH, T4, యాంటీ థైరాయిడ్ ప్రతిరక్షకాలు | differential = [[గ్రేవ్స్ వ్యాధి|గ్రేవ్స్ వ్యాధి]], విష రహిత నాడ్యులర్ గాయిటర్ | prevention = | treatment = లెవోథైరాక్సిన్, శస్త్ర చికిత్స | medication = | prognosis = | frequency = 5% | deaths = }} హషిమోటో థైరాయిడిటిస్ అంటే థైరాయిడ్ గ్రంధి క్రమంగా నాశనం అయే స్వయం ప్రతిరక్షక వ్యాధి. దీనిని దీర్ఘకాలిక (క్రానిక్ ) లింఫోసైటిక్ థైరాయిడిటిస్ లేదా హషిమోటో వ్యాధి అని కూడా పిలుస్తారు<ref name="NIH2014">{{Cite web|title=Hashimoto's Disease|url=https://www.niddk.nih.gov/health-information/health-topics/endocrine/hashimotos-disease/Pages/fact-sheet.aspx|website=NIDDK|access-date=9 August 2016|date=May 2014|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160822021514/https://www.niddk.nih.gov/health-information/health-topics/endocrine/hashimotos-disease/Pages/fact-sheet.aspx|archive-date=22 August 2016}}</ref><ref name="NIH2017">{{Cite web|title=Hashimoto's disease|url=https://www.womenshealth.gov/a-z-topics/hashimotos-disease|publisher=Office on Women’s Health, U.S. Department of Health and Human Services|access-date=17 July 2017|date=12 June 2017|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170728031758/https://www.womenshealth.gov/a-z-topics/hashimotos-disease|archive-date=28 July 2017}}{{PD-notice}}</ref>. == లక్షణాలు == ఆరంభంలో ఎటువంటి లక్షణాలు లేకపోవచ్చు. కానీ కాలక్రమేణా థైరాయిడ్ గ్రంధి పెద్దదిగా మారి, గొయిటర్ ను ఏర్పరుస్తుంది. నొప్పి ఉండదు. కానీ కొంతమందిలో బరువు పెరగడం, అలసట, [[మలబద్దకం|మలబద్ధకం]], నిరాశ, సాధారణమైన నొప్పులతో [[హైపోథైరాయిడిజం]] అను వ్యాధి అభివృద్ధి అవుతుంది. సాధారణంగా చాలా ఏళ్ల తరువాత థైరాయిడ్ పరిమాణం తగ్గుతుంది<ref name="NIH2014" />. థైరాయిడ్ లింఫోమా వంటి సంక్లిష్ట సమస్యలు ఉండవచ్చు<ref name="Nou2015">{{cite journal|last1=Noureldine|first1=SI|last2=Tufano|first2=RP|title=Association of Hashimoto's thyroiditis and thyroid cancer.|journal=Current Opinion in Oncology|date=January 2015|volume=27|issue=1|pages=21–5|pmid=25390557|doi=10.1097/cco.0000000000000150}}</ref>. == కారణాలు == హషిమోటో థైరాయిడిటిస్ వ్యాధి జన్యు, పర్యావరణ కారకాల వలన ఏర్పడుతుందని భావిస్తున్నారు<ref name="Py2015">{{Cite paper|last=Pyzik|first=A|title=Immune disorders in Hashimoto's thyroiditis: what do we know so far?|date=2015}}</ref>. ఈ పరిస్థితికి ప్రమాద కారకాలలో కుటుంబ చరిత్ర, వేరొక స్వయం ప్రతిరక్షక వ్యాధి కలిగి ఉండటం వంటివి ఉన్నాయి. == వ్యాధి నిర్ధారణ == రోగ నిర్ధారణ సాధారణంగా TSH, T4, యాంటీ-థైరాయిడ్ ఆటోఆంటిబాడీస్ వంటి రక్త పరీక్షలతో జరుగుతుంది<ref name="NIH2014" />. అయితే [[గ్రేవ్స్ వ్యాధి]], విషరహిత నోడ్యులర్ గోయిటర్ వంటి వ్యాధులలో ఇలాంటి లక్షణాలు ఉన్నాయి అని గమనించి చికిత్స చేయాలి<ref name="Ak20002">{{cite journal|last1=Akamizu|first1=T|last2=Amino|first2=N|last3=DeGroot|first3=LJ|last4=De Groot|first4=LJ|last5=Beck-Peccoz|first5=P|last6=Chrousos|first6=G|last7=Dungan|first7=K|last8=Grossman|first8=A|last9=Hershman|first9=JM|last10=Koch|first10=C|last11=McLachlan|first11=R|last12=New|first12=M|last13=Rebar|first13=R|last14=Singer|first14=F|last15=Vinik|first15=A|last16=Weickert|first16=MO|title=Hashimoto's Thyroiditis|date=2000|pmid=25905412|journal=Endotext}}</ref>. == చికిత్స == హషిమోటో థైరాయిడిటిస్ కు సాధారణంగా లెవోథైరాక్సిన్ (థైరాక్సిన్ హార్మోన్)తో చికిత్స చేస్తారు<ref name="NIH2014" /><ref name="Mer2016Pro">{{Cite web|title=Hashimoto Thyroiditis – Endocrine and Metabolic Disorders|url=http://www.merckmanuals.com/en-ca/professional/endocrine-and-metabolic-disorders/thyroid-disorders/hashimoto-thyroiditis|website=Merck Manuals Professional Edition|access-date=30 December 2017|language=en-CA|date=July 2016|archive-date=31 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171231082043/http://www.merckmanuals.com/en-ca/professional/endocrine-and-metabolic-disorders/thyroid-disorders/hashimoto-thyroiditis|url-status=live}}</ref>. హైపోథైరాయిడిజం లేకపోతే, కొందరు మందులు సిఫారసు చేయకపోవచ్చు, మరికొందరు గొయిటర్ పరిమాణాన్ని తగ్గించడానికి ప్రయత్నిస్తారు<ref name="NIH2014" /><ref name="Mer2017Con">{{Cite web|title=Hashimoto Thyroiditis – Hormonal and Metabolic Disorders|url=http://www.merckmanuals.com/en-ca/home/hormonal-and-metabolic-disorders/thyroid-gland-disorders/hashimoto-thyroiditis|website=Merck Manuals Consumer Version|access-date=30 December 2017|language=en-CA|archive-date=30 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171230115231/http://www.merckmanuals.com/en-ca/home/hormonal-and-metabolic-disorders/thyroid-gland-disorders/hashimoto-thyroiditis|url-status=live}}</ref>. ఈ వ్యాధికి గురైన వారు [[అయోడిన్]] ఎక్కువగా ఆహరంలో తీసుకోకూడదు, అయితే ముఖ్యంగా గమనించవలసిన విషయం ఏమంటే గర్భధారణ సమయంలో తగినంత అయోడిన్ అవసరం<ref name="NIH2014" />. గాయిటర్ చికిత్సకు శస్త్రచికిత్స చాలా అరుదుగా అవసరం పడుతుంది<ref name="Ak2000">{{Cite paper|last=Akamizu|first=T|title=Hashimoto's Thyroiditis|date=2000}}</ref>. == వ్యాప్తి == సుమారు 5% మంది కాకేసియన్లను (పురాతన మానవ తెగ), వారి జీవితంలో ఏదో ఒక సమయంలో హషిమోటో థైరాయిడిటిస్ వ్యాధి ప్రభావితం చేస్తుంది<ref name="Py2015" />. ఇది సాధారణంగా 30 నుంచి 50 సంవత్సరాల మధ్య ప్రారంభమవుతుంది. పురుషుల కంటే మహిళల్లో ఇది చాలా సాధారణంగా కనపడుతుంది <ref name="NIH2014" /><ref name="Hir2013">{{Cite paper|last=Hiromatsu|first=Y|title=Hashimoto's thyroiditis: history and future outlook.|date=2013}}</ref>. వ్యాధి వ్యాప్తి పెరుగుతున్నట్లు తెలుస్తోంది<ref name="Ak2000" />. దీనిని మొట్టమొదట 1912లో [[జపాన్|జపనీస్]] వైద్యుడు హకారు హషిమోటో వివరించాడు<ref>{{Cite book|last=Shoenfeld|first=Yehuda|last2=Cervera|first2=Ricard|last3=Gershwin|first3=M. Eric|title=Diagnostic Criteria in Autoimmune Diseases|date=2010|publisher=Springer Science & Business Media|isbn=9781603272858|page=216|url=https://books.google.com/books?id=A_vtzMxtd9AC&pg=PA216|language=en|access-date=29 August 2017|archive-date=28 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200728123111/https://books.google.com/books?id=A_vtzMxtd9AC&pg=PA216}}</ref>. 1957లో దీనిని స్వయం ప్రతిరక్షక రుగ్మతగా గుర్తించారు <ref name="Mo2009">{{Cite book|last=Moore|first=Elaine A.|last2=Wilkinson|first2=Samantha|title=The Promise of Low Dose Naltrexone Therapy: Potential Benefits in Cancer, Autoimmune, Neurological and Infectious Disorders|date=2009|publisher=McFarland|isbn=9780786452583|page=30|url=https://books.google.com/books?id=bkZ9dWPrz2QC&pg=PA30|access-date=29 August 2017|archive-date=28 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200728123044/https://books.google.com/books?id=bkZ9dWPrz2QC&pg=PA30}}</ref>. == సూచనలు == <references /> [[Category:Translated from MDWiki]] [[వర్గం:వ్యాధులు]] [[వర్గం:వినాళ గ్రంధుల వ్యాధులు]] q2qbv0x36weddy2qqu0cjk61bggynf9 0 427840 4956172 4675440 2026-09-11T07:36:15Z యర్రా రామారావు 28161 [[వర్గం:హైదరాబాద్ చిత్రకారులు]] ను తీసివేసారు; [[వర్గం:హైదరాబాదు చిత్రకారులు]] ను చేర్చారు (హాట్‌కేట్ ఉపయోగించి) 4956172 wikitext text/x-wiki {{సమాచారపెట్టె వ్యక్తి | name = బి.ఏ. రెడ్డి | residence = | other_names = | image =[[File:BAReddy artist.png|thumb|బి.ఏ. రెడ్డి]] | imagesize = 250px | caption = బి.ఏ. రెడ్డి చిత్రకారుడు | birth_name = | birth_date =[[1940]] | birth_place = [[పామర్రు]], [[కృష్ణా జిల్లా]] | native_place = | death_date = | death_place = | death_cause = | known = చిత్రకారుడు | occupation = | title = | salary = | term = | predecessor = | successor = | party = | boards = | religion = | wife = | spouse= | partner = | children = | father = | mother = | website = | footnotes = | employer = | weight = }} '''బి.ఏ. రెడ్డి''', [[ఆంధ్రప్రదేశ్]] రాష్ట్రానికి చెందిన [[చిత్రకారుడు]]. వీరి పూర్తి పేరు బొమ్మారెడ్డి అప్పిరెడ్డి. గ్రామీణ జీవన శైలి నేపథ్యంలో చిత్రాలు గీసే బి.ఏ. రెడ్డి [[హైదరాబాద్]] లో స్థిరపడ్డాడు. == జననం == ఇతను [[1940]], [[కృష్ణా జిల్లా]] [[పామర్రు]] గ్రామంలోని ఒక మధ్య [[తరగతి]] కుటుంబంలో జన్మించాడు. == చిత్రకళా ప్రస్థానం == తన కుటుంబంలో ఎవరికీ చిత్రకళలో అనుభవం లేదు. [[గుడివాడ]]లో ప్రముఖ [[చిత్రకారుడు]] కొప్పాక వేణుగోపాలం దగ్గర చిత్రకళలో ఓనమాలు దిద్దాడు. [[ఆంధ్రప్రదేశ్]] ప్రభుత్వం నుండి ఫైన్ ఆర్ట్స్ లో డిప్లొమా చేశాడు. == పురస్కారాలు == ఇప్పటివరకు వందల చిత్రాలు గీసిన బి.ఏ. రెడ్డి అనేక పురస్కారాలు అందుకున్నాడు. # సోవియట్ లాండ్ నెహ్రూ అవార్డ్ 1984 # ఎ.పి. బాలల అకాడెమీ నుండి బాలబందు బిరుదు # [[అల్లూరి సీతారామరాజు]] యువజన సమితి వారి నుండి అంధ్రశ్రీ అవార్డ్ # [[రాజమండ్రి]] చిత్రకళా నికేతన్ నుండి [[వరదా వెంకటరత్నం]] మెమోరియల్ అవార్డ్ == మూలాలు == https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.386109 [[వర్గం:1946 జననాలు]] [[వర్గం:కృష్ణా జిల్లా చిత్రకారులు]] [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] [[వర్గం:కృష్ణా జిల్లా వ్యక్తులు]] [[వర్గం:హైదరాబాదు చిత్రకారులు]] <references /> == వెలుపలి లంకెలు == * https://www.youtube.com/watch?v=TIwPBUjLrTc * http://goaartgallery.com/b_a_reddy.htm https://www.youtube.com/watch?v=bB-zIkc08-M 3d8mt3agra1ucalbjlk4hnd7dgn3soh 0 433506 4955684 4813662 2026-09-10T12:45:28Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4955684 wikitext text/x-wiki '''హీనా రిజ్వీ''' పాకిస్థానీ నటి. '' ఆమె తిష్నాగి దిల్ కి'' , ''ఉమీద్'' , ''హరి హరి చురియన్'' , ''నీలీ జిందా హై'', ''ఖుద్దూసి సాహబ్ కీ బేవా'' నాటకాలలో ఆమె పాత్రలకు ప్రసిద్ధి చెందింది .<ref>{{Cite web|date=1 March 2021|title=Naach Na Jaane proves thundering success|url=https://www.thenews.com.pk/print/516072-naach-na-jaane-proves-thundering-success|website=The News International}}</ref><ref>{{Cite web|date=2 March 2021|title=It was laughter, laughter all the way|url=https://www.thenews.com.pk/print/446997-it-was-laughter-laughter-all-the-way|website=The News International}}</ref> == ప్రారంభ జీవితం == హీనా 1980 మార్చి 16న [[పాకిస్తాన్|పాకిస్తాన్‌]]<nowiki/>లోని [[లాహోర్|లాహోర్‌]]<nowiki/>లో జన్మించింది. ఆమె ఇంగ్లాండ్‌లోని వెస్ట్‌మినిస్టర్ విశ్వవిద్యాలయం నుండి తన చదువును పూర్తి చేసింది.  హీనా తల్లి మెహతాబ్ రిజ్వి స్క్రీన్ రైటర్, నిర్మాత, ఆమె తండ్రి తయ్యబ్ హుస్సేన్ రిజ్వి నిర్మాత.<ref name="GNN">{{Cite web|date=17 March 2021|title=Taron Sey Karen Batain with Fiza Ali, Hina Rizvi and Waris Baig|url=https://www.youtube.com/watch?v=FKJwpVK_jno|website=GNN}}</ref><ref name="GNN" /><ref>{{Cite web|date=3 March 2021|title=Dare to dance|url=https://www.thenews.com.pk/tns/detail/568406-dare-dance|website=The News International}}{{Dead link|date=మే 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|date=2 July 2021|title=Cinema Ghar's Karachi Kahaani is a glimpse of urban stories|url=https://cutacut.com/2021/05/28/cinema-ghars-karachi-kahaani-is-a-glimpse-of-urban-stories|website=Cutacut}}</ref> == కెరీర్ == హీనా 2003లో ఫైజల్ ఖురేషి సరసన పి. టి. వి యొక్క సిట్కామ్ షార్ట్కట్లో నటిగా అరంగేట్రం చేసింది.<ref>{{Cite web|date=4 March 2021|title=Audience left with mixed feelings after Naach Na Jaane premiere|url=https://www.dawn.com/news/1496601|website=Dawn News}}</ref> ఆమె మెయిన్ సోటేలి, ''బాబుల్ కి దుఆయెన్ లెటి జా'', యహీ హై జిందగీ, యహీ హై జిన్దగీ సీజన్ 2, ''ఆప్ కో క్యా తక్లీఫ్ హై'' , ''జల్తే ఖ్వాబ్'' నాటకాలలో తన పాత్రలకు ప్రసిద్ధి చెందింది.<ref>{{Cite web|date=5 March 2021|title=Pakistan National Council of Arts arranges special show of Anwar Maqsood's 'Naach Na Janay'|url=https://dailytimes.com.pk/438222/pakistan-national-council-of-arts-arranges-special-show-of-anwar-maqsoods-naach-na-janay|website=Daily Times}}</ref><ref>{{Cite web|date=6 March 2021|title=Anwar Maqsood's Naach Na Jaane failed to lay bare the realities of Zia's rule|url=https://images.dawn.com/news/1182109|website=Images.Dawn}}</ref> ఆమె ''ఉల్లు బరాయ్ ఫరోకత్ నహీ'', ''కల్మూహి'', ''రిష్టన్ కి డోర్'' , ''బంటీ ఐ లవ్ యు'', కుద్దుసి సాహబ్ కి బేవా నాటకాలలో కూడా కనిపించింది.<ref>{{Cite web|date=18 March 2021|title=3rd Galaxy Lollywood Awards 2017 (Nominations)|url=https://galaxylollywood.com/2017/01/26/gala2017|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20230923210127/https://galaxylollywood.com/2017/01/26/gala2017/|archive-date=23 September 2023|access-date=1 April 2021|website=Galaxy Lollywood}}</ref> అప్పటి నుండి ఆమె ''తేరే బినా'', మెహ్రమ్, తిష్నగి దిల్ కీ , ''ఉమేద్'' నాటకాలలో కనిపించింది.<ref>{{Cite web|date=15 March 2021|title=Not quite workman like|url=https://www.dawn.com/news/1470853|website=Dawn News}}</ref> ఆమె ''ఇష్క్ పాజిటివ్'', ''బాలు మహి'' , ''హల్లా గుల్లా'' చిత్రాలలో కూడా కనిపించింది.<ref>{{Cite web|date=7 March 2021|title=Halla Gulla all set to provide you wholesome entertainment this August.|url=https://galaxylollywood.com/2015/06/20/halla-gulla-all-set-to-provide-you-wholesome-entertainment-this-august|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20230722183006/https://galaxylollywood.com/2015/06/20/halla-gulla-all-set-to-provide-you-wholesome-entertainment-this-august/|archive-date=22 July 2023|access-date=1 April 2021|website=Galaxy Lollywood}}</ref><ref>{{Cite web|date=8 March 2021|title=Balu Mahi (Review): 30 minutes too long but definitely worth seeing!|url=https://galaxylollywood.com/2017/02/12/balu-mahi-review|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20231004074757/https://galaxylollywood.com/2017/02/12/balu-mahi-review/|archive-date=4 October 2023|access-date=1 April 2021|website=Galaxy Lollywood}}</ref> == వ్యక్తిగత జీవితం == హీనా సోదరీమణులు [[సంగీత (పాకిస్తానీ నటి)|సంగీత]], [[కవీత (పాకిస్తానీ నటి)|కవీత]] ఇద్దరూ నటీమణులు.<ref>{{Cite web|date=9 March 2021|title=I don't appreciate women wearing revealing clothes at award shows: Sangeeta|url=https://tribune.com.pk/story/2153802/4-dont-appreciate-women-wearing-revealing-clothes-award-shows-sangeeta|website=The Express Tribune}}</ref> హీనా అన్నయ్య రజా అలీ రిజ్వీ కూడా నిర్మాత.<ref>{{Cite web|date=16 March 2021|title=Family of Tayyab Rizvi|url=https://reviewit.pk/family-of-tayyab-rizvi/|website=Pakistani Drama Story & Movie Reviews {{!}} Ratings {{!}} Celebrities {{!}} Entertainment news Portal {{!}} Reviewit.pk|language=en-US}}</ref> ఆమె బ్రిటిష్ అమెరికన్ నటి [[జియా ఖాన్]] అత్త కూడా.<ref>{{Cite web|date=December 10, 2023|title=Habs character Bobby Phupho belongs to this Lollywood actress|url=https://www.bolnews.com/latest/2022/08/habs-characters-bobby-phupho-is-belongs-to-this-lollywood-actress/|website=BOL News|access-date=2025-02-19|archive-date=2025-02-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20250221192027/https://www.bolnews.com/latest/2022/08/habs-characters-bobby-phupho-is-belongs-to-this-lollywood-actress/|url-status=dead}}</ref> 2024లో ఆమె నటుడు అమ్మర్ అహ్మద్ ఖాన్ను వివాహం చేసుకున్నారు.<ref>{{Cite web|date=April 21, 2024|title=Hina Rizvi gets married to Ammar Ahmed Khan|url=https://www.pakistantoday.com.pk/2024/04/21/hina-rizvi-gets-married-to-ammar-ahmed-khan/|website=Pakistan Today}}</ref> == ఫిల్మోగ్రఫీ == === టెలివిజన్ === {| class="wikitable sortable" |} {| class="wikitable sortable" !సంవత్సరం !శీర్షిక !పాత్ర !నెట్‌వర్క్ |- |2003 |''సత్వరమార్గం'' |నజ్మా |పిటివి |- |2011 |''దిల్ బెహ్కే గా'' |జావి బేగం |పిటివి |- |2011 |''కౌంట్రీ లవ్'' |నహీద్ |ఎ-ప్లస్ |- |2012 |''షష్లిక్ ఎక్స్‌ట్రా హాట్'' |మున్నీ |జియో టీవీ |- |2012 |''ఖుద్దూసి సహబ్ కీ బేవా'' |రిజ్వానా |ఎ.ఆర్.వై డిజిటల్ |- |2013 |''కల్మూహి'' |ఖైరాన్ |జియో టీవీ |- |2013 |''ఉళ్ళు బరాయే ఫరోఖ్త్ నహీ'' |ఫాతిమా |హమ్ టీవీ |- |2013 |''ప్రధాన సోటెలి'' |ఫౌజియా |ఉర్దూ 1 |- |2014 |''బాబుల్ కి దువాయెన్ లేతి జా'' |నిఘాట్ |ఎ.ఆర్.వై డిజిటల్ |- |2014 |''బంటీ ఐ లవ్ యు'' |మెహ్నాజ్ |హమ్ టీవీ |- |2014 |''బషర్ మోమిన్'' |జాఫర్ భార్య |జియో ఎంటర్టైన్మెంట్ |- |2014 |''మెహ్రామ్'' |హబీబా |హమ్ టీవీ |- |2015 |''రిష్టన్ కి డోర్'' |సోఫియా |జియో ఎంటర్టైన్మెంట్ |- |2015 |''యేహి హై జిందగీ'' |సఫీనా |ఎక్స్‌ప్రెస్ ఎంటర్‌టైన్‌మెంట్ |- |2015 |''ఇస్ ఖామోషి కా మతలబ్'' |యాస్మీన్ |జియో టీవీ |- |2015 |''మురాడ మై'' |మోనా |ఉర్దూ 1 |- |2016 |''మంచాలి'' |నస్రీన్ |జియో టీవీ |- |2016 |''యేహి హై జిందగీ సీజన్ 2'' |సఫీనా |ఎక్స్‌ప్రెస్ ఎంటర్‌టైన్‌మెంట్ |- |2016 |''మేరా యార్ మిలాడే'' |బిబ్బో బేగం |ఎ.ఆర్.వై డిజిటల్ |- |2017 |''తేరే బినా'' |నాజియా |జియో ఎంటర్టైన్మెంట్ |- |2017 |''జన్నత్'' |అతిఫ్ తల్లి |ఎ-ప్లస్ |- |2017 |''చంపా ఔర్ చంబేలి'' |కామి తల్లి |జియో ఎంటర్టైన్మెంట్ |- |2017 |''తిష్నాగి దిల్ కి'' |నైమా |జియో టీవీ |- |2017 |''హరి హరి చురియాన్'' |గుడ్డి |జియో ఎంటర్టైన్మెంట్ |- |2018 |''ఆప్ కో క్యా తక్లీఫ్ హై'' |బాబ్రా |బిఓఎల్ వినోదం |- |2018 |''మిర్చియన్'' |ఫర్హీన్ |బిఓఎల్ వినోదం |- |2018 |''జల్టే ఖ్వాబ్'' |రైసా |ఎక్స్‌ప్రెస్ ఎంటర్‌టైన్‌మెంట్ |- |2019 |''మేరా కసూర్'' |నస్రీన్ |ఎ.ఆర్.వై డిజిటల్ |- |2019 |''బుల్బులే సీజన్ 2'' |షుమైలా |ఎ.ఆర్.వై డిజిటల్ |- |2020 |''ఉమీద్'' |శ్రీమతి బిల్గ్రామి |జియో ఎంటర్టైన్మెంట్ |- |2021 |''పెహ్లి సి ముహబ్బత్'' |బుష్రా తల్లి |ఎ.ఆర్.వై డిజిటల్ |- |2021 |''నీలి జిందా హై'' |షైస్తా |ఎ.ఆర్.వై డిజిటల్ |- |2021 |''షత్రాంజ్'' |బఖ్తవర్ |టీవీ వన్ |- |2021 |''సిరాత్-ఎ-ముస్తకీమ్'' |ఫాతిమా |ఎ.ఆర్.వై డిజిటల్ |- |2021 |''బెబాసి'' |అజ్రా |హమ్ టీవీ |- |2021 |''మే హరి పియా'' |జావేరియా |ఎ.ఆర్.వై డిజిటల్ |- |2022 |''హమ్ తుమ్'' |నర్గీస్ |హమ్ టీవీ |- |2022 |''సిరత్-ఎ-ముస్తాకీమ్ సీజన్ 2'' |నీలం అత్త |ఎ.ఆర్.వై డిజిటల్ |- |2022 |''హబ్స్'' |బాబీ |ఎ.ఆర్.వై డిజిటల్ |- |2022 |''దిల్-ఎ-వీరన్'' |షబ్నం |ఎ.ఆర్.వై డిజిటల్ |- |2022 |''తక్దీర్'' |సలేహా |ఎ.ఆర్.వై డిజిటల్ |- |2023 |''ఓయ్ మోట్టి సీజన్ 2'' |అంబర్ తల్లి |ఎక్స్‌ప్రెస్ ఎంటర్‌టైన్‌మెంట్ |- |2023 |''అహ్సాస్'' |బిల్కీస్ |ఎక్స్‌ప్రెస్ ఎంటర్‌టైన్‌మెంట్ |- |2023 |''కథ'' |అబ్గీనా పాషా |హమ్ టీవీ |- |2023 |''బాండిష్ 2'' |జమీలా |ఎ.ఆర్.వై డిజిటల్ |- |2023 |''కాలేజ్ గేట్'' |హినా |గ్రీన్ ఎంటర్టైన్మెంట్ |- |2023 |''ఫెయిరీ టేల్ సీజన్ 2'' |అబ్గీనా పాషా |హమ్ టీవీ |- |2023 |''101 తలాకైన్'' |శ్రీమతి రయీస్ |గ్రీన్ ఎంటర్టైన్మెంట్ |- |2023 |''మేరా సుస్రాల్'' |నస్రీన్ |ఆన్ టీవీ |- |2023 |''తేరా వాడా'' |నిఘాట్ |ఎ.ఆర్.వై డిజిటల్ |- |2024 |''రాజ్'' |మలైకా |గ్రీన్ ఎంటర్టైన్మెంట్ |- |2024 |''తుమ్ మేరే క్యా హో'' |షెహనాజ్ |హమ్ టీవీ |- |2024 |''మొహబ్బత్ ప్రయత్నిద్దాం'' |ఖుర్షీద్ |గ్రీన్ ఎంటర్టైన్మెంట్ |- |2024 |''షాదీ కార్డ్'' |నిఘాట్ |ఎక్స్‌ప్రెస్ ఎంటర్‌టైన్‌మెంట్ |} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col" |సంవత్సరం. ! scope="col" |శీర్షిక ! scope="col" |పాత్ర ! scope="col" |నెట్వర్క్ |- |2021 |''కరాచీ కహానీ'' |అస్మా |ప్రైమ్ చూడండి<ref>{{Cite web|date=12 July 2021|title=Teaser of web series 'Karachi Kahaani' is out now|url=https://nation.com.pk/30-May-2021/teaser-of-web-series-karachi-kahaani-is-out-now|website=The Nation}}</ref> |} === టెలిఫిల్మ్ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col" |సంవత్సరం. ! scope="col" |శీర్షిక ! scope="col" |పాత్ర |- |2013 |''లేడీ బాక్సర్'' |మునవ్వర |- |2022 |''చాంద్ రాత్ ఔర్ చాందిని'' |చాందిని తల్లి <ref>{{Cite web|date=24 April 2022|title=Shahzad Sheikh and Alizeh Shah come together for 'Chand Raat Aur Chandni'|url=https://dailytimes.com.pk/923477/shahzad-sheikh-and-alizeh-shah-come-together-for-chand-raat-aur-chandni|website=Daily Times}}</ref> |- |2022 |''సివైయాన్'' |రాణి <ref>{{Cite web|date=2 May 2022|title=Yasir and Sonya tackle Eid guests and a murder mystery in 'Siwaiyaan'|url=https://dailytimes.com.pk/927017/yasir-and-sonya-tackle-eid-guests-and-a-murder-mystery-in-siwaiyaan|website=Daily Times}}</ref> |- |2022 |''అత్త అలెర్జీ'' |ఫరజానా |} === సినిమా === {| class="wikitable sortable" |} {| class="wikitable sortable" !సంవత్సరం !శీర్షిక !పాత్ర |- |2014 |''ఓ21'' |జర్మీనే |- |2015 |''హల్లా గుల్లా'' |చట్పతి |- |2016 |''ఇష్క్ పాజిటివ్'' |నీలో |- |2017 |''బాలు మహి'' |హసన్ తల్లి |- |2021 |''ఖేల్ ఖేల్ మెయిన్'' |హాస్టల్ వార్డెన్ |- |2022 |''ఖిలోనా'' |ఫిర్దౌస్ |- |2022 |''క్వాయిడ్-ఎ-ఆజం జిందాబాద్'' |లేడీ కానిస్టేబుల్ |- |2023 |''తేరి మేరి కహానియా'' |పార్లర్ యజమాని |- |2023 |''మైరా బావు'' |తానియా |} == మూలాలు == {{Reflist}} == బాహ్య లింకులు == * {{Instagram|hina_rizvi_official}} * {{IMDb name|7501964}} [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] [[వర్గం:1981 జననాలు]] o1da2dspbxrjibaq3rqgcco4f26bl59 0 433507 4955879 4822450 2026-09-11T04:51:24Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4955879 wikitext text/x-wiki '''అరుబా మీర్జా''' ఒక [[పాకిస్తాన్|పాకిస్తానీ]] నటి, మోడల్. '' ఆమె షారుఖ్ కీ సలియాన్'' , ''కసక్ రహయ్ గే'' , ''బాబుల్ కా అంగ్నా'' , ''రంగ్ మహల్'' , ''ఇంతేకం'', ''మేరే హి రెహ్నా'' నాటకాల్లోని పాత్రలకు ప్రసిద్ధి చెందింది . ఆమె ''తమాషా'' రియాలిటీ షో ''సీజన్ 2'' విజేత .<ref name="DunyaNews">{{Cite web|date=4 August 2024|title=طلاق کے بعد اداکارہ عروبہ مرزا کی منگنی بھی ٹوٹ گئی|url=https://dunya.com.pk/index.php/entertainment/2024-08-04/2387990|website=Dunya News}}</ref><ref>{{Cite web|date=17 November 2021|title=Ruling the charts|url=https://www.thenews.com.pk/tns/detail/878239-ruling-the-charts|website=The News International}}{{Dead link|date=మే 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|date=23 September 2020|title=نئے سیریل "اے دِل تو بتا" کا آج سے "جیو ٹی وی" پر آغازہوگا|url=https://jang.com.pk/news/577528|website=Jang News}}</ref> == ప్రారంభ జీవితం == అరుబా మీర్జా [[కరాచీ]] వెళ్లడానికి ముందు [[ఇస్లామాబాద్]] [[టెలివిజన్|టెలివిజన్లో]] ప్రసారం కాని [[నాటకరంగం|నాటకం]]<nowiki/>లో కనిపించింది. ఆమె ఇస్లామాబాద్ కు విమానంలో మోడల్ ఇక్రాను కలుసుకుని ఆమెతో నంబర్లు మార్పిడి చేసుకుంది. తరువాత ఆమె తన చిత్రాలను ఒక దర్శకుడికి చూపించింది, దర్శకుడు ఆమెను బెహ్కే కదమ్ అనే నాటకంలో ఒక పాత్ర కోసం నియమించారు.<ref>{{Cite web|date=24 July 2023|title=Aruba Mirza calls herself 'Papa ki pari'|url=https://arynews.tv/aruba-mirza-papa-ki-pari-the-night-show/|website=ARY News}}</ref> == కెరీర్ == ఆమె 2014లో ''బెహ్కే కదమ్ అనే సినిమాతో తెరంగేట్రం చేసింది. బతాషే'' , ''కంబాఖ్త్ తన్నో'' , ''బాబుల్'' కా అంగ్నా, నజర్-ఎ-బాద్, తేరే బినా అనే నాటకాల్లో ఆమె పాత్రలకు గుర్తింపు పొందింది . ఆమె డిజైనర్ బ్రాండ్లకు మోడలింగ్ చేసింది. ఆమె కసక్ రహయ్ గే, నక్కార-ఎ-ఖుదా, ఆయే దిల్ తుయే బాటా, షారుఖ్ కి సాలియన్,, మేరా హక్ నాటకాల్లో నటించింది. తరువాత ఆమె మై మోడరన్ ఫ్యామిలీ, సోతాన్, రంగ్ మహల్, ఇంతేకామ్,, మేరే హి రెహ్నా., ''నజర్-ఎ-బాద్'', ''తేరే బినా'' అనే నాటకాల్లో నటించింది .  ఆమె డిజైనర్ బ్రాండ్లకు మోడలింగ్ చేసింది. '' ఆమె కసక్ రహయ్ గే'' , ''నక్కార-ఎ-ఖుదా'' , ''ఆయే దిల్ తుయే బాటా'' , ''షారుఖ్ కి సాలియన్'', ''మేరా హక్'' నాటకాల్లో నటించింది . '' తరువాత ఆమె మై మోడరన్ ఫ్యామిలీ'' , ''సోటన్'' , ''రంగ్ మహల్'' , ''ఇంతేకామ్'', ''మెరే హి రెహ్నా'' అనే నాటకాల్లో నటించింది.<ref name="BOLNews">{{Cite web|date=10 February 2023|title=Aruba Mirza appeared on Nida Yasir's morning show with her husband|url=https://www.bolnews.com/trending/2022/08/aruba-mirza-appeared-on-nida-yasirs-morning-show-with-her-husband/|website=BOL News|access-date=19 ఫిబ్రవరి 2025|archive-date=2 ఆగస్టు 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230802104536/https://www.bolnews.com/trending/2022/08/aruba-mirza-appeared-on-nida-yasirs-morning-show-with-her-husband/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|date=28 June 2021|title=ڈرامہ سیریل "میرا حق"کی ریکارڈنگ دوبارہ شروع|url=https://dailypakistan.com.pk/27-Nov-2017/685509|website=Daily Pakistan|access-date=19 ఫిబ్రవరి 2025|archive-date=2 ఆగస్టు 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230802175927/https://dailypakistan.com.pk/27-Nov-2017/685509|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|date=28 November 2022|title=بہترین ٹی وی سیریل کا ایوارڈ جیو کے 'رنگ محل' کے نام|url=https://jang.com.pk/news/1164096|website=Jang News}}</ref><ref>{{Cite web|date=10 January 2022|title=ڈرامہ "اے دل تو بتا" 19نومبر سے تہلکہ مچانے کو تیار|url=https://roznama92news.com/%D8%B1%D8%A7%D9%85%DB%81-%D9%86%D9%88%D9%85%D8%A8%D8%B1-%D8%B3%DB%92-%D8%AA%D9%84%DA%A9%DB%81-%D9%85%DA%86%D8%A7%D9%86%DB%92-%DA%A9%D9%88-%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1|website=Daily News|access-date=19 ఫిబ్రవరి 2025|archive-date=8 సెప్టెంబరు 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230908170205/https://roznama92news.com/%D8%B1%D8%A7%D9%85%DB%81-%D9%86%D9%88%D9%85%D8%A8%D8%B1-%D8%B3%DB%92-%D8%AA%D9%84%DA%A9%DB%81-%D9%85%DA%86%D8%A7%D9%86%DB%92-%DA%A9%D9%88-%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1|url-status=dead}}</ref> == వ్యక్తిగత జీవితం == అరుబా హారిస్ సులేమాన్తో నిశ్చితార్థం జరిగింది, కాని తరువాత వారు 2024లో పరస్పర సమ్మతితో విడిపోయారు, ఆమెకు ఒక కుమార్తె ఉంది.<ref name="DunyaNews"/> == ఫిల్మోగ్రఫీ == === టెలివిజన్ === {| class="wikitable sortable" !సంవత్సరం !శీర్షిక !పాత్ర !నెట్‌వర్క్ |- |2014 |''బెహ్కే కదమ్'' |అలియా |ఎక్స్‌ప్రెస్ ఎంటర్‌టైన్‌మెంట్ |- |2015 |''బటాషే'' |షిజా |ఎ.ఆర్.వై డిజిటల్ |- |2016 |''కంబాఖ్త్ తన్నో'' |నోరీన్ |ఎ-ప్లస్ |- |2016 |''ఖుదా గవా'' |సుమైరా |టీవీ వన్ |- |2016 |''బాబుల్ కా అంగ్నా'' |సెహ్రిష్ |జియో ఎంటర్టైన్మెంట్ |- |2017 |''నజర్-ఎ-బాద్'' |అబీర |హమ్ టీవీ |- |2017 |''తేరే బినా'' |అబియా |జియో ఎంటర్టైన్మెంట్ |- |2017 |''మేరా హక్'' |సబా |జియో టీవీ |- |2018 |''కజఖ్ రహే గే'' |వాజియా |టీవీ వన్ |- |2018 |''కుచ్ ఇస్ తరాహ్'' |నిర్మ |పిటివి |- |2018 |''ఆయే దిల్ తు బాతా'' |తయ్యబా |జియో టీవీ |- |2019 |''షారుఖ్ కి సాలియన్'' |కిట్టి |జియో ఎంటర్టైన్మెంట్ |- |2019 |''డాలీ డార్లింగ్'' |నిషా |జియో టీవీ |- |2020 |''నా ఆధునిక కుటుంబం'' |సమీనా |వినోదాన్ని ప్లే చేయండి |- |2020 |''సోటన్'' |నీలం |ఎ-ప్లస్ |- |2021 |''దిఖావా సీజన్ 2'' |నైనా |జియో ఎంటర్టైన్మెంట్ |- |2021 |''మకాఫాత్ సీజన్ 3'' |అంబర్ |జియో ఎంటర్టైన్మెంట్ |- |2021 |''రంగ్ మహల్'' |హజ్రా |జియో ఎంటర్టైన్మెంట్ |- |2022 |''నక్కార-ఎ-ఖుదా'' |బిస్మా |టీవీ వన్ |- |2022 |''ఇంతేకామ్'' |ఉరూసా |జియో ఎంటర్టైన్మెంట్ |- |2023 |''బిన్ తేరే'' |సైరా |వినోదాన్ని ప్లే చేయండి |- |2023 |''వావ్, మిలా.'' |గురియ |వినోదాన్ని ప్లే చేయండి |- |2023 |''రాజ్'' |అర్జూ |ఎ-ప్లస్ |- |2023 |''మేరే హాయ్ రెహ్నా'' |అనిల |ఎ.ఆర్.వై డిజిటల్ |- |2023 |''తమాషా సీజన్ 2'' |ఆమె / విజేత |ఎ.ఆర్.వై డిజిటల్ |- |2024 |''సుహానా'' |సుహానా |ఔర్ లైఫ్ |- |2024 |''BOL కథ'' |మార్జన్ |BOL నెట్‌వర్క్ |} === టెలిఫిల్మ్ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col" |సంవత్సరం. ! scope="col" |శీర్షిక ! scope="col" |పాత్ర |- |2024 |''అప్నా పాన్'' |మహా ఖలీద్ |} == అవార్డులు, నామినేషన్లు == {| class="wikitable" !సంవత్సరం. !అవార్డు !వర్గం !పని. !ఫలితం. !రిఫరెండెంట్. |- |2023 |''తమాషా సీజన్ 2 అవార్డ్స్'' |''ఉత్తమ నటుడు'' |''తమాషా సీజన్ 2''|| {{Won}} |<ref name="TheExpressTribune">{{Cite web|date=2 December 2023|title=Voters declare Aruba Mirza winner of 'Tamasha Season 2'|url=https://tribune.com.pk/story/2437664/voters-declare-aruba-mirza-winner-of-tamasha-season-2|website=The Express Tribune}}</ref> |} == మూలాలు == {{Reflist}} == బాహ్య లింకులు == * {{IMDb name|13287439}} [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] [[వర్గం:1996 జననాలు]] orx17wd6dik9e1341zcsti0r46zrsfa 0 433643 4956199 4617804 2026-09-11T08:46:32Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4956199 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ఆకాంక్ష రంజన్ కపూర్ | image = Akansha Ranjan Kapoor at Sonakshi Sinha and Zaheer Iqbals reception (cropped).jpg | image_size = 200px | caption = 2024లో ఆకాంక్ష | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|1993|09|18|df=y}} | birth_place = [[ముంబై]], [[మహారాష్ట్ర]], భారతదేశం | citizenship = యునైటెడ్ స్టేట్స్ | alma_mater = విస్లింగ్ వుడ్స్ ఇంటర్నేషనల్ ఇన్స్టిట్యూట్, [[ముంబై]] | occupation = {{hlist|నటి}} | years_active = 2019–ప్రస్తుతం | known_for = | relatives = [[అనుష్కా రంజన్]] (సోదరి)<br/> [[ఆదిత్య సీల్]] (బావ) }} '''ఆకాంక్ష రంజన్ కపూర్''' (జననం 1993 సెప్టెంబరు 18) అమెరికన్ నటి, ఆమె ప్రధానంగా [[హిందీ]] చిత్రాలలో పనిచేస్తుంది. కపూర్ 2020లో దోషి (2020) చిత్రంతో సినీ రంగ ప్రవేశం చేసింది, దీనికి ఆమె ఫిలింఫేర్ ఓటిటి అవార్డుల నామినేషన్ను అందుకుంది. [[నెట్‌ఫ్లిక్స్]] సిరీస్ రే (2021) తో ఆమె వెబ్ అరంగేట్రం చేసింది.<ref>{{Cite web|date=6 June 2022|title='My dream role is Kangana Ranaut's character in Queen,' reveals Akansha Ranjan Kapoor|url=https://www.freepressjournal.in/entertainment/my-dream-role-is-kangana-ranauts-character-in-queen-reveals-akansha-ranjan-kapoor}}</ref> == ప్రారంభ జీవితం == కపూర్ 1993 సెప్టెంబర్ 18న ముంబైలో జన్మించారు  ఆమె తల్లిదండ్రులు FTII నుండి నటుడు/దర్శకుడు, GR8 మ్యాగజైన్ ప్రచురణకర్త అయిన శశి రంజన్, ది ఇండియన్ టెలివిజన్ అకాడమీ వ్యవస్థాపకురాలు అను రంజన్. ఆమెకు [[అనుష్కా రంజన్]] అనే అక్క ఉంది , ఆమె కూడా నటి.<ref>{{Cite web|date=18 September 2021|title=Alia Bhatt wishes best friend Akansha Ranjan Kapoor on birthday, shares throwback pic from Maldives|url=https://www.indiatoday.in/movies/celebrities/story/alia-bhatt-wishes-best-friend-akansha-ranjan-on-birthday-shares-throwback-pic-from-maldives-1854244-2021-09-18|website=India Today}}</ref><ref>{{Cite web|date=18 September 2021|title=Celebrities brim with love on Akansha Ranjan Kapoor's birthday|url=https://www.aninews.in/news/entertainment/bollywood/celebrities-brim-with-love-on-akansha-ranjan-kapoors-birthday20210918191517/|website=ANI News|access-date=20 ఫిబ్రవరి 2025|archive-date=13 మార్చి 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230313101435/https://www.aninews.in/news/entertainment/bollywood/celebrities-brim-with-love-on-akansha-ranjan-kapoors-birthday20210918191517/|url-status=dead}}</ref> జమ్నాబాయి నర్సీ స్కూల్ నుండి పాఠశాల విద్యను పూర్తి చేసిన తర్వాత, ఆమె విజిలింగ్ వుడ్స్ నుండి నటన డిప్లొమాను అభ్యసించింది. ఆమె ఒక అమెరికన్ పౌరురాలు, 2024 యూఎస్ ఎన్నికలలో [[కమల హారిస్|కమలా హారిస్‌]]<nowiki/>కు ఓటు వేసింది .<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/akansha-ranjan-kapoor-who-shares-a-close-bond-with-alia-bhatt-votes-for-the-us-presidential-election-internet-is-confused-over-her-citizenship/articleshow/115001623.cms|title=Akansha Ranjan Kapoor, who shares a close bond with Alia Bhatt, votes for the US Presidential election; internet is confused over her citizenship|date=2024-11-06|work=The Times of India|access-date=2024-11-06|issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.hindustantimes.com/trending/this-india-based-actress-voted-in-us-elections-internet-surprised-to-learn-she-s-a-us-citizen-101730857496562.html|title=This India-based actress voted in US presidential election, internet surprised to learn she’s an American citizen|date=2024-11-06|work=Hindustan Times}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.livemint.com/news/2024-us-elections-who-is-the-mumbai-based-actress-alia-bhatts-friend-an-american-citizen-who-cast-her-vote-11730862078447.html|title=2024 US Elections: Who is the Mumbai based actress, Alia Bhatt’s friend — an American citizen, who cast her vote?|date=2024-11-06|work=Mint}}</ref> == కెరీర్ == కపూర్ 2019లో టెలివిజన్ ఫ్యాషన్ సిరీస్ టిఎల్సి 'స్ డీకోడెడ్ తో తన వృత్తిని ప్రారంభించింది. ఆమె తరువాత [[అపరశక్తి ఖురానా|అపర్శక్తి ఖురానా]] కలిసి ''తేరే దో నైనా'' అనే మ్యూజిక్ వీడియోలో కనిపించింది.<ref>{{Cite web|title=ALIA BHATT'S BESTIE AKANSHA RANJAN KAPOOR MAKES ACTING DEBUT WITH APARSHAKTI KHURANA|url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/entertainment/bollywood/alia-bhatts-bestie-akansha-ranjan-kapoor-makes-acting-debut-with-aparshakti-khurana/articleshow/69402737.cms|access-date=20 May 2019|website=[[Mumbai Mirror]]|archive-date=20 మే 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190520093042/https://mumbaimirror.indiatimes.com/entertainment/bollywood/alia-bhatts-bestie-akansha-ranjan-kapoor-makes-acting-debut-with-aparshakti-khurana/articleshow/69402737.cms|url-status=dead}}</ref> 2020 లో, ఆమె నెట్‌ఫ్లిక్స్ చిత్రం ''గిల్టీతో'' తన సినీరంగ ప్రవేశం చేసింది, అక్కడ ఆమె అత్యాచార బాధితురాలిగా కనిపించింది. ఆమె నటనకు ఉత్తమ సహాయ నటి (మహిళా) నామినేషన్ అందుకుంది.<ref>{{Cite web|date=7 March 2020|title=Guilty movie review: Netflix and Dharmatic present a flawed but important take on the #MeToo movement|url=https://www.firstpost.com/entertainment/guilty-movie-review-netflix-and-dharmatic-present-a-flawed-but-important-take-on-the-metoo-movement-8125691.html|access-date=20 March 2020|website=Firstpost|language=en}}</ref> కపూర్ తరువాత 2021 నెట్ఫ్లిక్స్ సిరీస్ రేతో వెబ్ అరంగేట్రం చేసింది, అక్కడ ఆమె హర్షవర్ధన్ కపూర్ సరసన నటించింది. తరువాత ఆమె ఆషిమ్ గులాటీతో కలిసి "హమ్ హి హమ్ ది" అనే మ్యూజిక్ వీడియోలో కనిపించింది. కపూర్ తరువాత రాజ్ కుమార్ రావు, రాధికా ఆప్టే , హ్యూమా ఖురేషితో కలిసి మోనికా, ఓ మై డార్లింగ్ లో నటించారు.<ref>{{Cite news|url=https://www.indiatoday.in/binge-watch/story/nextflix-shares-first-look-of-radhika-apte-huma-rajkummar-from-monica-o-my-darling-1833593-2021-07-28|title=Nextflix shares first look of Radhika Apte, Huma, Rajkummar from Monica, O My Darling|date=28 July 2021|work=India Today|access-date=28 July 2021}}</ref><ref>{{Cite web|date=28 July 2021|title=Monica, O My Darling: Netflix announces its upcoming thriller with ensemble cast; directed by Vasan Bala|url=https://www.mid-day.com/entertainment/bollywood-news/article/monica-o-my-darling-netflix-announces-its-upcoming-thriller-with-ensemble-cast-23185146|website=Mid-Day}}</ref> ఈ నాటకం అంతటికీ కేంద్రబిందువుగా నిలిచిన ధన్‌బాద్‌కు చెందిన చిన్న పట్టణ అమ్మాయి తను కుమార్ పాత్రను ఆకాన్ష పోషించింది. తన మొదటి చిత్రానికి సానుకూల స్పందన వస్తుందని ఆశిస్తున్నారా అని అడిగినప్పుడు, ఆకాన్ష ఇలా అన్నారు: “నా జీవితాంతం దాని గురించి కలలు కన్నాను. దాని షూటింగ్‌కు ముందు, ‘నేను నా మొదటి సినిమా చేయబోతున్నాను, నాకు ఇలాంటి స్పందన వస్తుందని’ అనుకుంటాను, కాబట్టి ఇది నాకు కల నిజమైన క్షణం.” == ఫిల్మోగ్రఫీ == === సినిమాలు === {| class="wikitable sortable" !సంవత్సరం. !శీర్షిక !పాత్ర !భాష. ! class="unsortable" |గమనికలు ! class="unsortable" |రిఫరెండెంట్. |- |2020 |''దోషి.'' |తను కుమార్ |[[హిందీ]] | |<ref>{{Cite web|date=18 March 2020|title=Akansha Ranjan Kapoor on response to debut film Guilty: 'Nobody has told me it is a very bold character'|url=https://www.hindustantimes.com/bollywood/akansha-ranjan-kapoor-on-response-to-debut-film-guilty-nobody-has-told-me-it-is-a-very-bold-character/story-KvDl9y029q5CkotzPkedaO_amp.html|website=Hindustan Times}}</ref> |- |2022 |''[[మోనికా, ఓ మై డార్లింగ్|మోనికా, ఓ నా డార్లింగ్]]'' |నిక్కీ అధికారి |హిందీ | |<ref>{{Cite web|title=Akansha Ranjan Kapoor is on a high, to star in Vasan Bala's Monica, O My Darling|url=https://www.telegraphindia.com/amp/entertainment/akansha-ranjan-kapoor-is-on-a-high/cid/1825932|access-date=3 July 2022|website=The Telegraph (India)}}</ref> |- |2024 |''[[జిగ్రా]]'' |విమాన సహాయకులు |హిందీ |కామియో రూపాన్ని | |- |టీబీఏ| |TBA |[[తమిళ భాష]]<br />[[తెలుగు]] |పూర్తయింది. |<ref>{{Cite web|title=Akansha Ranjan Kapoor to play the leading lady of Sundeep Kishan in MaayaOne|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/south-cinema/akansha-ranjan-kapoor-play-leading-lady-sundeep-kishan-maayaone/|access-date=10 December 2023|website=Bollywood Hungama}}</ref> |} === టెలివిజన్ === {| class="wikitable sortable" !సంవత్సరం. !శీర్షిక !పాత్ర ! class="unsortable" |గమనికలు ! class="unsortable" |రిఫరెండెంట్. |- |2019 |''డీకోడ్ చేయబడింది'' |తానే | |<ref>{{Cite web|title=Alia Bhatt's bestie Akansha Ranjan set for her small screen debut|url=https://www.mid-day.com/entertainment/television-news/article/alia-bhatts-bestie-akansha-ranjan-set-for-her-small-screen-debut-20706162|access-date=19 April 2019|website=Mid Day}}</ref> |- |2021 |''రే'' |అనూయా |విభాగంః "స్పాట్లైట్" |<ref>{{Cite web|title=Akansha Ranjan Kapoor is on a high|url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/akansha-ranjan-kapoor-is-on-a-high/cid/1825932|access-date=10 August 2021|website=The Telegraph (India)}}</ref> |} === మ్యూజిక్ వీడియోలు === {| class="wikitable sortable" !సంవత్సరం. !శీర్షిక !గాయకుడు (s) ! class="unsortable" |రిఫరెండెంట్. |- |2019 |''తేరే దో నైనా'' |అంకిత్ తివారీ |<ref>{{Cite web|title='Tere Do Naina' Sung By Ankit Tiwari; featuring Aparshakti Khurana and Akansha Ranjan Kapoor|url=https://timesofindia.indiatimes.com/videos/entertainment/music/hindi/latest-hindi-song-tere-do-naina-sung-by-ankit-tiwari/videoshow/69446164.cms|access-date=9 May 2022|website=The Times of India|language=en}}</ref> |- |2022 |''హమ్ హాయ్ హమ్ ది'' |బందిష్ వాజ్ |<ref>{{Cite web|title=Akansha Ranjan Kapoor, Aashim Gulati star in new music video 'Hum Hi Hum The'|url=https://www.indiatvnews.com/entertainment/music/akansha-ranjan-kapoor-aashim-gulati-star-in-new-music-video-hum-hi-hum-the-2022-05-31-780682|access-date=31 May 2022|publisher=India TV|language=en}}</ref> |- |2023 |''దస్తూర్'' |జస్లీన్ రాయల్ |<ref>{{Cite web|title=Akansha Ranjan Kapoor talks about playing Neena Gupta's daughter in 'Dastoor’|url=https://www.outlookindia.com/art-entertainment/akansha-ranjan-kapoor-talks-about-playing-neena-gupta-s-daughter-in-dastoor--news-337999/amp|access-date=21 December 2023|website=Outlook India|language=en}}</ref> |} == అవార్డులు, నామినేషన్లు == {| class="wikitable" !సంవత్సరం !అవార్డు !వర్గం !పని !ఫలితం !సూచిక నెం. |- | rowspan="2" |2021 |ఫిల్మ్‌ఫేర్ OTT అవార్డులు |ఉత్తమ సహాయ నటి - వెబ్ ఒరిజినల్ ఫిల్మ్ | rowspan="2" |''దోషి'' |నామినేట్ అయ్యారు | |- |ఇండియన్ టెలివిజన్ అకాడమీ అవార్డులు |సంవత్సరపు ఉత్తమ తొలి నటి - OTT |గెలిచింది | |} == మూలాలు == {{Reflist}} == బాహ్య లింకులు == * {{IMDb name|11406768}} * {{Instagram|akansharanjankapoor}} [[వర్గం:హిందీ సినిమా నటీమణులు]] [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] [[వర్గం:1993 జననాలు]] 3vaxt1h57g96mer47vuiglo5gpadrsz 0 434968 4955821 4779087 2026-09-11T00:43:55Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4955821 wikitext text/x-wiki {| class="infobox biography vcard" ! colspan="2" class="infobox-above" style="font-size:125%;" |<div class="fn">అనితా శర్మ</div> |- | colspan="2" class="infobox-image" |[[File:Anita_Sharma_-Sattriya-007.jpg|frameless]]<div class="infobox-caption">సత్రియా ప్రదర్శనలో అనితా శర్మ</div> |- ! class="infobox-label" scope="row" |జన్మించారు. | class="infobox-data" |<span style="display:none">(<span class="bday">1969-03-01</span>) </span>1 మార్చి 1969 <span class="noprint ForceAgeToShow"> (వయస్సు 55) &nbsp;</span> <br /><div class="birthplace" style="display:inline">దిబ్రూగఢ్, [[Assam|అస్సాం]], భారతదేశం</div> |- ! class="infobox-label" scope="row" |అల్మా మేటర్&nbsp; | class="infobox-data" |గౌహతి విశ్వవిద్యాలయం |- ! class="infobox-label" scope="row" |వృత్తి (s) | class="infobox-data role" |[[Sattriya|సత్రియా]] నృత్య కళాకారిణి, నృత్య ఉపాధ్యాయురాలు, నృత్య దర్శకురాలు |- ! class="infobox-label" scope="row" |అవార్డులు | class="infobox-data" |సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు (2014) |} '''అనితా శర్మ''' భారతదేశంలోని అస్సాంకు చెందిన [[సత్త్రియ నృత్యం|సత్రియా]] నృత్యకారిణి. ఆమె అస్సామీ జానపద సంస్కృతి , సత్రియా నృత్య రూపంపై విస్తృతమైన పరిశోధనలు నిర్వహించింది. 2014లో, ఆమె సత్రియా నృత్యానికి [[సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు]] అందుకున్నారు. == జీవితచరిత్ర == అనితా శర్మ 1969 మార్చి 1న అస్సాంలోని [[డిబ్రూగఢ్|దిబ్రూగఢ్]] జన్మించారు.<ref name="SNA">{{Cite web|title=Anita Sharma|url=https://sangeetnatak.gov.in/public/uploads/awardees/docs/1704537882_ANITA%20SHARMA.pdf|publisher=Sangeet Natak Akademi}}</ref> ఆమె చిన్నప్పటి నుండి భారతీయ శాస్త్రీయ నృత్య రూపాలపై ఆసక్తి కలిగి ఉంది. ఆమె కేవలం ఏడు సంవత్సరాల వయస్సులో ఉన్నప్పుడు సత్రియా నేర్చుకోవడం ప్రారంభించింది.<ref>{{Cite web|title=Anita Sharma, Artistic Director at Abhinay Society, Guwahati|url=https://stories.workmob.com/anita-sharma-hotria-dance|access-date=2025-01-21|website=stories.workmob.com|language=en-US}}</ref> ఆమె మొదట రోసేశ్వర్ సైకియా బయాన్ వద్ద, తరువాత [[జతిన్ గోస్వామి]] వద్ద సత్రియా నృత్యంలో శిక్షణ పొందింది.<ref name="SNA" /> ఆమె గోరిమా హజారికా , కేలుచరణ్ మోహపాత్రా వద్ద [[ఒడిస్సీ|ఒడిస్సీ నృత్యం]] కూడా శిక్షణ పొందింది.<ref name="SNA" /> ఆమె అస్సామీ సాహిత్యం మాస్టర్స్ డిగ్రీని కలిగి ఉంది.<ref name="Ashirvachan">{{Cite web|date=30 June 2024|title=Anita Sharma: Leading Sattriya Dance with Distinction|url=https://ashirvachan.com/Portrait/Anita-Sharma|website=Ashirvachan}}</ref> == వ్యక్తిగత జీవితం == ఆమె భర్త సమర్ శర్మ. .<ref name="narthaki2">{{Cite web|title=8th edition of Parampara Dance and Music Festival - Footloose and fancy free with Dr.Sunil Kothari|url=https://narthaki.com/info/gtsk/gtsk198.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240526120613/http://www.narthaki.com/info/gtsk/gtsk198.html|archive-date=2024-05-26|access-date=2025-01-21|website=narthaki.com}}</ref> ఆమె కుమార్తె ఆరహీ కౌశిక్ కూడా సత్రీయ , ఒడిస్సీ నర్తకి.<ref name="narthaki2"/><ref>{{Cite web|last=Ray|first=Kasturi|date=2015-12-12|title=Divas of Dance Dynasties|url=https://www.newindianexpress.com/magazine/2015/Dec/12/divas-of-dance-dynasties-856826.html|access-date=2025-01-21|website=The New Indian Express|language=en}}</ref> == కెరీర్ == గౌహతి విశ్వవిద్యాలయం నుండి అస్సామీ సాహిత్యంలో మాస్టర్స్ డిగ్రీ పొందిన అనిత, సత్రియా నృత్య రూపంపై విస్తృతమైన పరిశోధనను నిర్వహించింది , ఆమె పరిశోధన ఫలితాలను తన నృత్య నృత్యరూపకల్పనలో ఉపయోగించింది.<ref name="WEF4">{{Cite web|date=8 February 2018|title=Anita Sharma|url=https://www.wef.org.in/anita-sharma/}}</ref> ఆమె [[దూరదర్శన్ (టివి ఛానల్)|దూరదర్శన్]] యొక్క 'ఎ' గ్రేడ్ కళాకారిణి , ఇండియన్ కౌన్సిల్ ఫర్ కల్చరల్ రిలేషన్స్ యొక్క ఎంపానెల్ కళాకారిణీ కూడా.<ref name="WEF4"/><ref name="SNA2">{{Cite web|title=Anita Sharma|url=https://sangeetnatak.gov.in/public/uploads/awardees/docs/1704537882_ANITA%20SHARMA.pdf|publisher=Sangeet Natak Akademi}}</ref> ఆమె 'అనునాద్' పత్రికలో నృత్యంపై అనేక కథనాలను కూడా రాసింది.<ref>{{Cite web|last=Michael|first=Swaran|date=13 April 2019|title=[VoxSpace Life] Sattriya : The Ancient Assamese Dance Form Comes Alive With the Modern Generation|url=https://www.voxspace.in/2019/04/13/sattriya/|website=VoxSpace|access-date=28 ఫిబ్రవరి 2025|archive-date=23 జనవరి 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250123120355/https://www.voxspace.in/2019/04/13/sattriya/|url-status=dead}}</ref> అనిత భారతదేశంలోని ఖజురాహో నృత్య ఉత్సవం, కోనార్క్ నృత్య ఉత్సవం , ఢిల్లీ అంతర్జాతీయ కళా ఉత్సవం, భారతీయ నృత్య ఉత్సవం వంటి ప్రధాన నృత్య ఉత్సవాలలో ప్రదర్శనలు ఇచ్చింది , [[కేంద్ర సంగీత నాటక అకాడమీ|సంగీత నాటక అకాడమీ]] కింద దేశంలోని వివిధ ప్రాంతాలలో కూడా ప్రదర్శనలు ఇచ్చింది.<ref name="WEF4"/> ఆమె సిడ్నీ డాన్స్ ఫెస్టివల్ , న్యూయార్క్లో జరిగిన ఎరేసింగ్ బోర్డర్స్ & డ్రైవ్ ఈస్ట్ ఫెస్టివల్తో సహా ఇండియన్ కౌన్సిల్ ఫర్ కల్చరల్ రిలేషన్స్ ద్వారా భారతదేశం వెలుపల వివిధ వేదికలలో కూడా ప్రదర్శనలు ఇచ్చింది.<ref name="WEF4"/> అనిత గౌహతిలోని అభినయ డాన్స్ అకాడమీకి వ్యవస్థాపక డైరెక్టర్, అక్కడ ఆమె సత్రియా నృత్యంలో శిక్షణ ఇస్తుంది , ప్రతి సంవత్సరం 'పరంపర డాన్స్ అండ్ మ్యూజిక్ ఫెస్టివల్' నిర్వహిస్తుంది.<ref name="WEF4"/> 2010లో, అనిత , ఆమె భర్త సమద్ పరంపర పండుగను ప్రారంభించారు.<ref name="narthaki2"/> == పరిశోధన == అనితకు "సత్రియా నృత్యంలో అస్సాం జానపద అంశాల యొక్క వివిధ రూపాలు" అనే అంశంపై పరిశోధన నిర్వహించడానికి భారత ప్రభుత్వ సాంస్కృతిక శాఖ, మానవ వనరుల అభివృద్ధి మంత్రిత్వ శాఖ రెండు సంవత్సరాల జూనియర్ ఫెలోషిప్ను ప్రదానం చేసింది.<ref name="WEF4"/> ఆమె [[కేంద్ర సంగీత నాటక అకాడమీ|సంగీత నాటక అకాడమీ]] యొక్క సత్రియా కేంద్రం క్రింద అస్సాం యొక్క ప్రత్యేకమైన సాంస్కృతిక సంప్రదాయం "ఓజపాలి" పై పరిశోధన కూడా నిర్వహించింది. == అవార్డులు, గౌరవాలు == 2012లో భువనేశ్వర్లో జరిగిన అంతర్జాతీయ నృత్య కాంగ్రెస్ సందర్భంగా ''నృత్య విదుషి'' బిరుదును అందించి అనితను సత్కరించారు.<ref>{{Cite web|last=Service|first=Express News|date=2012-06-19|title=Exponents of eight classical dance forms to be felicitated|url=https://www.newindianexpress.com/states/odisha/2012/Jun/19/exponents-of-eight-classical-dance-forms-to-be-felicitated-378708.html|access-date=2025-01-21|website=The New Indian Express|language=en}}</ref> 2013లో, ఆమె భువనేశ్వర్లోని దేవదాసి నేషనల్ డాన్స్ ఫెస్టివల్ కమిటీ ఏర్పాటు చేసిన దేవదాసి అవార్డును అందుకున్నారు.<ref>{{Cite web|last=Service|first=Express News|date=2013-10-08|title=Devadasi Award for Jayaprabha Menon|url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2013/Oct/08/devadasi-award-for-jayaprabha-menon-524368.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20241204091829/https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2013/Oct/08/devadasi-award-for-jayaprabha-menon-524368.html|archive-date=2024-12-04|access-date=2025-01-21|website=The New Indian Express|language=en}}</ref> 2014లో, అనితా శర్మ సత్రియా నృత్యానికి [[సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు]] అందుకున్నారు.<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/features/friday-review/dance/my-dance-is-my-worship/article7379040.ece|title=‘My dance is my worship’|date=2015-07-02|work=The Hindu|access-date=2025-01-21|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref> ఆమె 2024లో పంకజ్ చరణ్ ఒడిస్సీ రీసెర్చ్ ఫౌండేషన్ యొక్క మహరి అవార్డును అందుకున్నారు.<ref>{{Cite news|url=https://www.indiatodayne.in/assam/story/assam-satriya-dancer-anita-sharma-honoured-with-mahari-award-2024-930690-2024-03-13|title=Assam: Satriya dancer Anita Sharma honoured with Mahari Award 2024|date=13 March 2024|work=India Today NE|language=hi}}</ref> == ఇవి కూడా చూడండి == * [[సరవ్జిత్ కౌర్ మానుకే]] * [[డెబ్లినా హెంబ్రామ్]] * [[హిరాబాయి బరోడేకర్]] * [[పెంచల్ దాస్]] * [[కుట్లే ఖాన్]] * [[ఆదిత్య గధ్వి]] * [[సెంథిల్ గణేష్]] == మూలాలు == [[వర్గం:కేంద్ర సంగీత నాటక అకాడమీ పురస్కార గ్రహీతలు]] [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] [[వర్గం:1969 జననాలు]] 2unungku6xkz6n9q3z9p8lr27x857oq 0 435739 4955890 4510397 2026-09-11T06:25:41Z InternetArchiveBot 88395 0 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 1 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4955890 wikitext text/x-wiki '''అషిత''' (ఏప్రిల్ 5, 1956 - మార్చి 27, 2019) మలయాళ సాహిత్య రచయిత్రి, ఆమె చిన్న [[తెలుగు కథ|కథలు]], కవితలు, అనువాదాలకు ప్రసిద్ధి చెందింది. ఆమె తన అనువాదాల ద్వారా [[మలయాళం]]<nowiki/>లో [[హైకూ|హైకూ కవిత]]<nowiki/>లను ప్రాచుర్యంలోకి తీసుకురావడంలో సహాయపడింది. పద్మరాజన్ అవార్డు, లలితాంబికా అంతర్జనం స్మారక సాహిత్య పురస్కారం, ఎడస్సేరి అవార్డుతో సహా కేరళ సాహిత్య అకాడమీ అవార్డు, ఇతర గౌరవాలను ఆమె అందుకున్నారు. == జీవిత చరిత్ర == [[దస్త్రం:Maharajas_Entrance.jpg|thumb|235x235px| మహారాజా కళాశాల, ఆశిత విద్యాలయం]] అషిత 1956 ఏప్రిల్ 5 న<ref name="Kerala: Malayalam writer Ashita passes away2">{{Cite web|date=2019-03-27|title=Kerala: Malayalam writer Ashita passes away|url=https://indianexpress.com/article/india/kerala-malayalam-writer-ashita-passes-away-5644542/|access-date=2019-03-27|website=The Indian Express|language=en-I}}</ref>[[కేరళ]]<nowiki/>లోని త్రిచూర్ జిల్లాలోని పజయన్నూర్లో కజంగోట్టు బాలచంద్రన్ నాయర్, తెక్కెకరుపథ్ తంగమణి అమ్మ దంపతులకు జన్మించింది.<ref name="Writer Ashitha, who popularised Haiku in Kerala, passes away2">{{Cite web|date=2019-03-27|title=Writer Ashitha, who popularised Haiku in Kerala, passes away|url=https://english.manoramaonline.com/news/kerala/2019/03/27/malayalam-writer-ashitha-dies.html|access-date=2019-03-27|website=OnManorama|language=en}}</ref>[[ఢిల్లీ]], [[ముంబై|బొంబాయి]]<nowiki/>లలో పాఠశాల విద్యను పూర్తి చేసిన ఆమె ఎర్నాకుళం మహారాజా కళాశాల నుండి [[ఆంగ్ల సాహిత్యం]]<nowiki/>లో గ్రాడ్యుయేట్, మాస్టర్స్ డిగ్రీలను పొందింది.<ref>{{Cite web|title="Famous alumni of the Department"|url=http://maharajascollege.in/template.php?id=30&page=101&catid=156&subcatid=58|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304002313/http://maharajascollege.in/template.php?id=30&page=101&catid=156&subcatid=58|archive-date=4 March 2016|access-date=30 March 2014}}</ref> అషితకు కె.వి.రామన్ కుట్టితో వివాహం జరిగింది, ఉమా ప్రసీధ అనే కుమార్తె ఉంది.<ref name="books.puzha.com - Author Details2">{{Cite web|date=2019-03-27|title=books.puzha.com - Author Details|url=http://www.puzha.com/malayalam/bookstore/cgi-bin/author-detail.cgi?code=586|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20190327090344/http://www.puzha.com/malayalam/bookstore/cgi-bin/author-detail.cgi?code=586|archive-date=27 March 2019|access-date=2019-03-27|website=www.puzha.com}}</ref><ref name="Malayalam writer Ashita passes away - Kalakaumudi2">{{Cite web|date=2019-03-27|title=Malayalam writer Ashita passes away - Kalakaumudi|url=https://www.keralakaumudi.com/en/news/kerala/general/malayalam-writer-ashita-passes-away-63404|access-date=2019-03-27|website=Keralakaumudi Daily}}{{Dead link|date=సెప్టెంబర్ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ఆమె 2013 లో క్యాన్సర్తో బాధపడింది, చికిత్స పొందుతూ 2019 మార్చి 27 న 62 సంవత్సరాల వయస్సులో మరణించింది, ఆమెకు భర్త, కుమార్తె, అల్లుడు ఉన్నారు.<ref name="എഴുത്തുകാരി അഷിത അന്തരിച്ചു2">{{Cite web|title=എഴുത്തുകാരി അഷിത അന്തരിച്ചു|url=https://www.mathrubhumi.com/news/kerala/writer-ashitha-passed-away-1.3680356|access-date=2019-03-27|website=Mathrubhumi|language=en}}</ref> == వారసత్వం == 20కి పైగా పుస్తకాలు రచించిన అషిత<ref name="Noted Malayalam writer Ashitha dead - Times of India2">{{Cite web|date=2019-03-27|title=Noted Malayalam writer Ashitha dead - Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/books/features/noted-malayalam-writer-ashitha-dead/articleshow/68596303.cms|access-date=2019-03-27|website=The Times of India|language=en}}</ref><ref name="Malayalam Writer and Poet Ashita Passes Away at 632">{{Cite web|date=2019-03-27|title=Malayalam Writer and Poet Ashita Passes Away at 63|url=https://www.thequint.com/news/india/malayalam-writer-and-poet-ashita-passes-away-at-the-age-of-63|access-date=2019-03-27|website=The Quint|language=en}}</ref> తన జీవితానుభవాలను చిన్న కథలు, కవితల ద్వారా చిత్రించారు. కమలా సూరయ్య తరువాత మలయాళంలో అత్యంత ప్రముఖ మహిళా రచయితల్లో ఒకరిగా పరిగణించబడి, ఆమె చిన్న కథలకు ప్రసిద్ధి చెందింది, ఆమె అలెగ్జాండర్ పుష్కిన్, జలాల్ అద్-దీన్ ముహమ్మద్ రూమీ అనేక రచనలతో పాటు అనేక హైకూలను అనువదించింది<ref name="പ്രശസ്ത സാഹിത്യകാരി അഷിത അന്തരിച്ചു2">{{Cite web|date=2019-03-27|title=പ്രശസ്ത സാഹിത്യകാരി അഷിത അന്തരിച്ചു|url=https://www.mediaonetv.in/kerala/2019/03/27/writer-ashitha-passed-away|access-date=2019-03-27|website=mediaone}}</ref> ఆమె రామాయణం, భాగవతం, జాతక కథలు, అతిథిమాలలను పిల్లల కోసం స్వీకరించింది.<ref name="Noted Malayalam writer Ashitha passes away2">{{Cite web|date=2019-03-27|title=Noted Malayalam writer Ashitha passes away|url=https://english.mathrubhumi.com/books/books-news/noted-malayalam-writer-ashitha-passes-away-literature-1.3680400|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20190327065427/https://english.mathrubhumi.com/books/books-news/noted-malayalam-writer-ashitha-passes-away-literature-1.3680400|archive-date=27 March 2019|access-date=2019-03-27|website=Mathrubhumi|language=en}}</ref> ఆమె జీవితచరిత్ర, అతు నజనైరున్ను (దట్ వాజ్ ఐ), షిహాబుద్దీన్ పొయితుంకడవు చే ప్రచురించబడింది.<ref name="mathrubhumi.com">{{cite news|url=https://www.mathrubhumi.com/literature/news/the-first-ashita-memorial-literary-awards-were-presented-1.7389794|title=പ്രഥമ അഷിത സ്മാരക സാഹിത്യ പുരസ്‌കാരങ്ങള്‍ വിതരണം ചെയ്തു|date=30 March 2022|newspaper=Mathrubhumi|access-date=2 April 2024|language=ml}}</ref> ఆమె జ్ఞాపకార్థం వార్షిక ఆషిత స్మారక సాహిత్య పురస్కారాన్ని 2022 లో స్థాపించారు.<ref name="mathrubhumi.com"/> == అవార్డులు == పొన్నాని ఎడస్సేరి స్మారక సమితి 1986 లో అషిత రచన, విస్మయ చిహ్నాంగల్ ను ఎడస్సేరి అవార్డుకు ఎంపిక చేసింది<ref name="Winners of Edasseri Award2">{{Cite web|title=Winners of Edasseri Award|url=http://www.keralaculture.org/edasseri-award/578|access-date=2019-03-27|website=www.keralaculture.org|language=en}}</ref>, 1994 లో లలితాంబిక అంతర్జనం స్మారక సాహిత్య పురస్కారాన్ని అందుకుంది.<ref name="എഴുത്തുകാരി അഷിത അന്തരിച്ചു - Asianet News2">{{Cite web|date=2019-03-27|title=എഴുത്തുകാരി അഷിത അന്തരിച്ചു - Asianet News|url=https://www.asianetnews.com/kerala-news/malayalam-writer-ashitha-is-no-more-pozzu0|access-date=2019-03-27|website=Asianet News Network Pvt Ltd}}</ref> ఆమె రాసిన కథా సంకలనం తాతగాథ ఆమెకు 2000 లో పద్మరాజన్ అవార్డును తెచ్చిపెట్టింది.<ref name="Winners of Padmarajan Award2">{{Cite web|date=2019-03-27|title=Winners of Padmarajan Award|url=http://www.keralaculture.org/padmarajan-award/583|access-date=2019-03-27|publisher=Department of Cultural Affairs, Government of Kerala|language=en}}</ref><ref name="Malayalam writer Ashita passes away - rediff2">{{Cite web|title=Malayalam writer Ashita passes away - rediff|url=http://news.rediff.com/commentary/2019/mar/27/malayalam-writer-ashita-passes-away/aac52b72ddaf90c80875dd82fc8ebc43|access-date=2019-03-27|website=news.rediff.com}}</ref> కేరళ సాహిత్య అకాడమీ 2015 లో తన వార్షిక కథా పురస్కారానికి మరో కథా సంకలనం అషితాయుడే కథకల్ ను ఎంపిక చేసింది. ఆమె అంకనం అవార్డు, తోప్పిల్ రవి ఫౌండేషన్ అవార్డును కూడా పొందింది.<ref name="Thoppil Ravi Foundation Award2">{{Cite web|date=2019-03-27|title=Thoppil Ravi Foundation Award|url=https://keralabookstore.com/about-author/ashitha/314/|access-date=2019-03-27|website=keralabookstore.com}}</ref> == ఎంచుకున్న రచనలు == === చిన్న కథలు === * అషిత (2002). ''నిలవింటే నాత్తిలే''. డిసి బుక్స్. * అషిత (2012). ''మజమేఘంగల్''. డిసి బుక్స్. * అషిత (2007). ''అమ్మ ఎన్నోటు పర్ణ నూనకల్''. గ్రీన్ బుక్స్. * అషిత (2015). ''అశితయుడే కథకల్''. మాతృభూమి. * అషిత (2013). ''ఓరి స్త్రీయుం పరాయథాతు''. కేరళ భాషా సంస్థ. * అషిత (2015). ''మా ఫలేషు''(మలయాళంలో). కేల్క్కమ్ ఆడియో బుక్స్. <nowiki>ISBN 9780000104847</nowiki>. (ఆడియో పుస్తకం) * అషిత (1987). ''విస్మయ చిహ్నంగల్'', సవరణ: మలయాళం. * అషిత (1993). ''అపూర్వ వీరమంగల్''. కోజికోడ్: మల్బరీ. * అషిత (1999). ''తాత గాథ'' === నవలలు === * అషిత (2013). ''మయిల్పీలిస్పర్శం''. మెలిండా బుక్స్. <nowiki>ISBN 978-8188420841</nowiki>. * అషిత (2017). ''అశితయుడే నోవాలెత్తుకళ్''. సైకతం బుక్స్. <nowiki>ISBN 978-9386222152</nowiki>. * అషిత (2018). ''అశితయుడే నోవాలెత్తుకళ్''. సైకతం బుక్స్. <nowiki>ISBN 978-9386222787</nowiki>. == మూలాలు == [[వర్గం:20వ శతాబ్దపు భారతీయ రచయిత్రులు]] [[వర్గం:2019 మరణాలు]] [[వర్గం:1956 జననాలు]] iek1uttiqe6lfk7hie1s3jr2cl8gvvm 0 439279 4955784 4507521 2026-09-10T17:43:59Z Dostojewskij 39235 దస్త్రం 4955784 wikitext text/x-wiki [[దస్త్రం:Brittney Reese (2013 World Championships in Athletics) 02.jpg|thumb|బ్రిట్నీ రీస్]] '''బ్రిట్నీ డావన్ రీస్''' (జననం: సెప్టెంబర్ 9, 1986) ఒక రిటైర్డ్ అమెరికన్ [[లాంగ్ జంప్|లాంగ్ జంపర్]] , ఒలింపిక్ [[బంగారు పతకం|బంగారు పతక]] విజేత , ఏడుసార్లు ప్రపంచ ఛాంపియన్. రీస్ 7.23 మీటర్ల దూరంతో ఇండోర్ అమెరికన్ లాంగ్ జంప్ రికార్డ్ హోల్డర్. == వ్యక్తిగతం == [[కాలిఫోర్నియా]]<nowiki/>లోని ఇంగిల్‌వుడ్‌లో జన్మించిన  రీస్ 2004లో మిస్సిస్సిప్పిలోని గల్ఫ్‌పోర్ట్‌లోని గల్ఫ్‌పోర్ట్ హై స్కూల్ నుండి పట్టభద్రురాలైంది , అక్కడ ఆమె లాంగ్ జంప్ , ట్రిపుల్ జంప్‌లో రాష్ట్ర ఛాంపియన్‌గా నిలిచింది.  తరువాత ఆమె ఎంజీసీసీసీ , మిస్సిస్సిప్పి విశ్వవిద్యాలయంలో చదివారు . రీస్ ఎంజీసీసీసీలో మహిళల బాస్కెట్‌బాల్ జట్టులో సభ్యురాలు , ఇటీవల వారి స్పోర్ట్స్ హాల్ ఆఫ్ ఫేమ్‌లోకి ప్రవేశించారు. రీస్ 2013 నుండి శాన్ డియాగో మెసా కాలేజీలో అసిస్టెంట్ ట్రాక్ అండ్ ఫీల్డ్ కోచ్‌గా ఉన్నారు.<ref>{{Cite news|url=https://www.latimes.com/sports/la-xpm-2012-apr-20-la-sp-oly-track-reese-20120421-story.html|title=Brittney Reese hopes to be leaps and bounds above the rest|date=April 20, 2012|work=Los Angeles Times|access-date=June 2, 2012|quote=Reese, who was born in Inglewood, Calif., and moved at the age of 3 to Mississippi}}</ref><ref name="seacoastecho">{{Cite news|url=http://12.68.233.230/40/article_6168.shtml|title=Brittney Reese - Coast's golden hero|last=Gex II|first=Joseph W.|date=August 14, 2012|work=Sea Coast Echo|access-date=November 11, 2012|url-status=dead|archive-url=https://archive.today/20121209145327/http://12.68.233.230/40/article_6168.shtml%23.UJ_IxobAET5|archive-date=December 9, 2012}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.sdccd.edu/newscenter/articles/brittney-reese-olympics-long-jump.asp|title=Mesa College coach going for the gold at 2016 Olympics|date=August 2, 2016|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160818054030/https://www.sdccd.edu/newscenter/articles/brittney-reese-olympics-long-jump.asp|archive-date=August 18, 2016|publisher=San Diego Community College District}}</ref> == కెరీర్ == ఆమె 2007 , 2008లో లాంగ్ జంప్‌లో ఎన్‌సిఎఎ అవుట్‌డోర్ ఛాంపియన్‌గా నిలిచింది. రీస్ జూలై 2008లో ఒరెగాన్‌లోని యూజీన్‌లో జరిగిన US ఒలింపిక్ ట్రయల్స్‌లో 22 అడుగుల 9.75 అంగుళాలు (6.95 మీటర్లు) లాంగ్ జంప్‌లో వ్యక్తిగత అత్యుత్తమ ప్రదర్శనను నమోదు చేసింది, బీజింగ్‌లో జరిగే 2008 వేసవి ఒలింపిక్స్‌కు అర్హత సాధించింది. ఒలింపిక్స్‌లో, రీస్ 6.87 మీటర్లతో ఉత్తమ అర్హత జంప్‌ను కలిగి ఉన్నాడు. అయితే, రీస్ ఫైనల్‌లో 6.76 మీటర్ల జంప్‌తో ఐదవ స్థానంలో నిలిచింది. మే 24, 2009న, బెలెమ్‌లో , రీస్ తన వ్యక్తిగత ఉత్తమ వేగాన్ని 7.06 మీ (0.7 మీ/సె గాలి)కు పెంచుకుంది. దీనితో ఆమె అమెరికన్ ఆల్-టైమ్ జాబితాలో మారియన్ జోన్స్ , జాకీ జాయ్నర్-కెర్సీ తర్వాత మూడవ స్థానానికి చేరుకుంది.<ref>Biscayart, Eduardo (2009-05-25). [http://www.iaaf.org/GP09/news/kind=100/newsid=50699.html Belém spectacular produces five world season leads – IAAF World Athletics Tour]. [[IAAF]]. Retrieved on 2009-05-30.</ref> బెర్లిన్‌లో జరిగిన 2009 ప్రపంచ అథ్లెటిక్స్ ఛాంపియన్‌షిప్‌లో , రీస్ 7.10 మీటర్లు దూకి లాంగ్ జంప్ టైటిల్‌ను గెలుచుకున్నాడు, డిఫెండింగ్ ఛాంపియన్ టాట్యానా లెబెదేవాను ఓడించాడు .  రీస్ ఈ ఈవెంట్ చరిత్రలో మూడవ అతి పిన్న వయస్కుడైన ఛాంపియన్. 2010 ఐఏఏఎఫ్ ప్రపంచ ఇండోర్ ఛాంపియన్‌షిప్‌లలో , రీస్ లాంగ్ జంప్‌లో 6.70 మీటర్ల జంప్‌తో బంగారు పతకాన్ని గెలుచుకున్నాడు. 2011 ప్రపంచ అథ్లెటిక్స్ ఛాంపియన్‌షిప్‌లో , రీస్ లాంగ్ జంప్‌లో 6.82 మీటర్లు దూకి బంగారు పతకాన్ని విజయవంతంగా నిలబెట్టుకున్నాడు. 2012 ఐఏఏఎఫ్ వరల్డ్ ఇండోర్ ఛాంపియన్‌షిప్స్‌లో , రీస్ లాంగ్ జంప్‌లో 7.23 మీటర్ల జంప్‌తో బంగారు పతకాన్ని విజయవంతంగా నిలుపుకుంది.  ఆమె చివరి రౌండ్ ప్రయత్నంలో 7.23 మీటర్లు సాధించడం ద్వారా లాంగ్ జంప్‌లో వరుసగా ప్రపంచ ఇండోర్ టైటిళ్లను గెలుచుకున్న మొదటి మహిళగా నిలిచింది, ఇది 1989 తర్వాత ఇండోర్‌లలో అత్యంత పొడవైన రికార్డు, ఇది కొత్త అమెరికన్ రికార్డు , ఆల్-టైమ్ ఇండోర్ జాబితాలలో మూడవది. అవుట్‌డోర్ సీజన్ ప్రారంభంలో ఆమె మౌంట్ ఎస్ఎసి రిలేస్‌లో 7.12 మీటర్ల జంప్‌తో కరోల్ లూయిస్ యొక్క దీర్ఘకాల మీట్ రికార్డును బద్దలు కొట్టింది .  ఆ సంవత్సరం, ఆమె 7.12 మీటర్ల జంప్‌తో ఒలింపిక్ బంగారు పతకాన్ని కూడా గెలుచుకుంది.<ref>{{cite web|title=EVENT REPORT - Women's Long Jump - Final|url=http://www.iaaf.org/Mini/WIC12/News/kind=108/NewsDetail.aspx?id=64200|work=iaaf.org}}</ref> మాస్కోలో జరిగిన 2013 ప్రపంచ ఛాంపియన్‌షిప్‌లో రీస్ 7.01 మీటర్ల జంప్‌తో వరుసగా మూడవ లాంగ్ జంప్ ప్రపంచ అవుట్‌డోర్ టైటిల్‌ను గెలుచుకుంది , బ్లెస్సింగ్ ఒకాగ్‌బేర్‌ను 2 సెం.మీ. తృటిలో ఓడించింది. == పోటీ రికార్డు == {| class="wikitable sortable" !సంవత్సరం !పోటీ !వేదిక !స్థానం !ఈవెంట్ !గమనికలు |- ! colspan="7" |ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్నారు ఉనైటెడ్ స్టేట్స్ |- |2007 |ప్రపంచ ఛాంపియన్‌షిప్‌లు |ఒసాకా , జపాన్ |8వ |లాంగ్ జంప్ |6.60 మీ ( 21 అడుగులు 7+^3/4 అంగుళాలు  )​ |- |2008 |ఒలింపిక్ క్రీడలు |బీజింగ్ , చైనా |5వ |లాంగ్ జంప్ |6.76 మీ (22 అడుగులు 2 అంగుళాలు) |- |2009 |ప్రపంచ ఛాంపియన్‌షిప్‌లు |బెర్లిన్ , జర్మనీ |1వ |లాంగ్ జంప్ |7.10 మీ ( 23 అడుగులు 3+^1/2 _{అంగుళాలు}  )​ |- |2010 |ప్రపంచ ఇండోర్ ఛాంపియన్‌షిప్‌లు |దోహా , ఖతార్ |1వ |లాంగ్ జంప్ |6.70 మీ ( 21 అడుగులు 11+^3/4 అంగుళాలు  )​ |- |2011 |ప్రపంచ ఛాంపియన్‌షిప్‌లు |డేగు , దక్షిణ కొరియా |1వ |లాంగ్ జంప్ |6.82 మీ ( 22 అడుగులు 4+^1/2 _{అంగుళాలు}  )​ |- | rowspan="2" |2012 |ప్రపంచ ఇండోర్ ఛాంపియన్‌షిప్‌లు |ఇస్తాంబుల్ , టర్కీ |1వ |లాంగ్ జంప్ |7.23 మీ ( 23 అడుగులు 8+^1/2 _{అంగుళాలు}  )​ |- |[[ఒలింపిక్ క్రీడలు]] |లండన్ , యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్ |1వ |లాంగ్ జంప్ |7.12 మీ ( 23 అడుగులు 4+^1/4 _{అంగుళాలు}  )​ |- |2013 |ప్రపంచ ఛాంపియన్‌షిప్‌లు |మాస్కో , రష్యా |1వ |లాంగ్ జంప్ |7.01 మీ ( 22 అడుగులు 11+^3/4 అంగుళాలు  )​ |- |2015 |ప్రపంచ ఛాంపియన్‌షిప్‌లు |బీజింగ్, చైనా |24వ (క్వార్టర్) |లాంగ్ జంప్ |6.39 మీ ( 20 అడుగులు 11+^1/2 _{అంగుళాలు}  )​ |- | rowspan="2" |2016 |ప్రపంచ ఇండోర్ ఛాంపియన్‌షిప్‌లు |పోర్ట్ ల్యాండ్ , యునైటెడ్ స్టేట్స్ |1వ |లాంగ్ జంప్ |7.22 మీ ( 23 అడుగులు 8+^1/4 _{అంగుళాలు}  )​ |- |ఒలింపిక్ క్రీడలు |రియో డి జనీరో , బ్రెజిల్ |2వ |లాంగ్ జంప్ |7.15 మీ ( 23 అడుగులు 5+^1/4 _{అంగుళాలు}  )​ |- |2017 |ప్రపంచ ఛాంపియన్‌షిప్‌లు |లండన్ , యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్ |1వ |లాంగ్ జంప్ |7.02 మీ ( 23 అడుగులు ¹ ⁄ ₄  అంగుళాలు) |- |2018 |ప్రపంచ ఇండోర్ ఛాంపియన్‌షిప్‌లు |బర్మింగ్‌హామ్, యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్ |2వ |లాంగ్ జంప్ |6.89 మీ ( 22 అడుగులు 7+^1/4 _{అంగుళాలు}  )​ |- |2019 |ప్రపంచ ఛాంపియన్‌షిప్‌లు |దోహా, ఖతార్ |13వ (క్) |లాంగ్ జంప్ |6.52 మీ ( 21 అడుగులు 4+^1/2 _{అంగుళాలు}  )​ |- |2021 |ఒలింపిక్ క్రీడలు |టోక్యో, జపాన్ |2వ |లాంగ్ జంప్ |6.97 మీ ( 22 అడుగులు 10+^1/4 _{అంగుళాలు}  ) |} == వ్యక్తిగత ఉత్తమ == {| class="wikitable" !ఈవెంట్ !ఉత్తమమైనది (మీ) !వేదిక !తేదీ !గమనిక (s) |- |[[లాంగ్ జంప్]] (అవుట్డోర్) |7.31 +1.7 |యూజీన్ |2016, జూలై 2 |[[లాంగ్ జంప్|= #9 అన్ని సమయాలలో]] |- |లాంగ్ జంప్ (ఇండోర్) |7.23 |[[ఇస్తాంబుల్]] |మార్చి 11,2012 |4వ ఆల్ టైమ్''4 అన్ని సమయం'' |} == ఇవి కూడా చూడండి == * [[షారా ప్రోక్టర్]] * [[లోరైన్ ఉగెన్]] * [[దర్యా క్లిషినా]] * [[లూయిస్ హాజెల్]] * [[క్రిస్టాబెల్ నెట్టే]] == మూలాలు == [[వర్గం:ప్రపంచ అథ్లెటిక్స్ ఛాంపియన్‌షిప్ పతక విజేతలు]] [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] [[వర్గం:1986 జననాలు]] 5cw96ts0nsexahr6qwyo56h74a6qsop 0 454394 4955883 4896823 2026-09-11T05:39:53Z InternetArchiveBot 88395 0 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 1 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4955883 wikitext text/x-wiki {{Infobox artist | name = అలెగ్జాండర్ ఆర్కిపెంకో | image = Alexander Archipenko.jpg | imagesize = | caption = 1935 లో అర్కిపెంకో | native_name_lang = uk | native_name = Олександр Архипенко | birth_date = {{OldStyleDate|May 30|1887|May 18}} | birth_place = [[కీవ్]], [[రష్యన్ సామ్రాజ్యం]] (ఇప్పుడు [[కీవ్]], [[ఉక్రెయిన్]]) | death_date = {{Death date and age|1964|2|25|1887|5|30|mf=yes}} | death_place = [[న్యూయార్క్ నగరం]], [[న్యూయార్క్ (రాష్ట్రం)|న్యూయార్క్]], [[యునైటెడ్ స్టేట్స్]] | field = [[శిల్పం]] | training = [[కీవ్ ఆర్ట్ స్కూల్]] | movement = [[క్యూబిజం]] | works = ''The Boxers'', 1914 | elected = [[అమెరికన్ అకాడమీ ఆఫ్ ఆర్ట్స్ అండ్ లెటర్స్]] (1962) }} '''అలెగ్జాండర్ పోర్ఫిరోవిచ్ ఆర్కిపెంకో'''{{efn|{{langx|uk|Олександр Порфирович Архипенко|{{transliteration|uk|ukrainian|Oleksandr Porfyrovych Arkhypenko}}}}}} (మే 30 [O.S. మే 18] 1887 – ఫిబ్రవరి 25, 1964) ఒక ఉక్రేనియన్-అమెరికన్ అవాంట్-గార్డ్ కళాకారుడు, శిల్పి, గ్రాఫిక్ కళాకారుడు, ఫ్రాన్స్, యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో చురుకుగా ఉన్నారు.<ref>{{Cite web|title=Источник|url=https://gallerix.ru/pedia/sculpture--alexander-archipenko/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231113183223/https://gallerix.ru/pedia/sculpture--alexander-archipenko/|archive-date=2023-11-13|access-date=2023-11-13}}</ref><ref>{{Cite web|date=2022|title=Alexander Archipenko|url=https://www.britannica.com/biography/Alexander-Archipenko|access-date=2023-02-16|website=Britannica|language=en|quote=Ukrainian-American artist}}</ref><ref>{{Citation|last=Marter|first=Joan|title=Archipenko, Alexander|date=2003|url=http://www.oxfordartonline.com/groveart/documentid/oao-9781884446054-e-7000003752|work=Oxford Art Online|publisher=Oxford University Press|language=en|doi=10.1093/gao/9781884446054.article.t003752|access-date=2023-02-16}}</ref><ref>{{Cite book|url=http://www.oxfordartonline.com/benezit/view/10.1093/benz/9780199773787.001.0001/acref-9780199773787-e-00006597|title=Benezit Dictionary of Artists|date=2011-10-31|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-977378-7|volume=1|language=en|chapter=Archipenko, Aleksandr|doi=10.1093/benz/9780199773787.article.b00006597|quote=Ukrainian, 20th century, male. Active in France and in the USA.}}</ref><ref>{{Cite web|last=P. Lagasse, & Columbia University|title=Archipenko, Alexander|url=https://search.credoreference.com/content/entry/columency/archipenko_alexander/0|access-date=2023-02-16|website=The Columbia Encyclopedia (8th ed.)|publisher=Columbia University Press|quote=Ukrainian-American sculptor}}{{Dead link|date=సెప్టెంబర్ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> మానవ బొమ్మలను రేఖాగణిత రూపాల్లో విశ్లేషించి, క్యూబిజం సూత్రాలను వాస్తుశిల్పానికి వర్తింపజేసిన మొదటి వ్యక్తులలో ఆయన ఒకరు.<ref>{{Cite book|title=Oxford illustrated encyclopedia|url=https://archive.org/details/oxfordillustrate01judg|date=1985–1993|publisher=Oxford University Press|others=Judge, Harry George., Toyne, Anthony.|isbn=0-19-869129-7|location=Oxford [England]|pages=[https://archive.org/details/oxfordillustrate01judg/page/n37 21]|oclc=11814265}}</ref> == జీవిత చరిత్ర == [[File:Alexander_Archipenko,_La_Vie_Familiale_(Family_Life),_Salon_d'Automne,_1912.jpg|ఎడమ|thumb| ''లా వీ ఫ్యామిలీ'' ( ''కుటుంబ జీవితం'' ), 1912, ఎత్తు సుమారు. {{Convert|6|ft|m}} . 1912 సలోన్ డి'ఆటోమ్నే, పారిస్, 1913 న్యూయార్క్ నగరం, చికాగో, బోస్టన్‌లలో జరిగిన ఆర్మరీ షోలో ప్రదర్శించబడింది. ''కొమోడియా ఇల్లస్ట్రే'' (1912) నుండి తీసిన అసలు శిల్పం, ఛాయాచిత్రం, తరువాత ప్రమాదవశాత్తు నాశనం చేయబడింది.]] అలెగ్జాండర్ అర్కిపెంకో 1887లో [[కీవ్]] (రష్యన్ సామ్రాజ్యం, ఇప్పుడు [[ఉక్రెయిన్]])లో పోర్ఫైరీ ఆంటోనోవిచ్ అర్కిపెంకో, పోరోస్కోవియా వాసిలివ్నా మచోవా అర్కిపెంకో దంపతులకు జన్మించాడు; అతను యూజీన్ అర్కిపెంకో తమ్ముడు. 1902 నుండి 1905 వరకు అతను కైవ్ ఆర్ట్ స్కూల్ (KKhU) లో చదివాడు. 1906 లో అతను సెర్హి స్వెటోస్లావ్స్కీ (కైవ్) లో కళలలో తన విద్యను కొనసాగించాడు, ఆ సంవత్సరం తరువాత అలెగ్జాండర్ బోగోమాజోవ్ తో కలిసి అక్కడ ఒక ప్రదర్శన ఇచ్చాడు. తరువాత అతను [[మాస్కో]]<nowiki/>కు వెళ్లాడు, అక్కడ కొన్ని గ్రూప్ షోలలో తన రచనలను ప్రదర్శించే అవకాశం లభించింది. ఆర్కిపెంకో 1908లో [[పారిస్]]<nowiki/>కు వెళ్లాడు<ref name="AAA2">{{cite web|year=2011|title=Finding Aid|url=http://www.aaa.si.edu/collections/alexander-archipenko-papers-7025/more|access-date=17 Jun 2011|work=Alexander Archipenko papers, 1904–1986, (bulk 1930–1964)|publisher=[[Archives of American Art]]}}</ref>, త్వరగా ఎకోల్ డెస్ బ్యూక్స్-ఆర్ట్స్‌లో చేరాడు, కొన్ని వారాల తర్వాత అతను దానిని విడిచిపెట్టాడు.<ref>{{cite web|title=Alexander Archipenko|url=https://www.theartstory.org/artist/archipenko-alexander/|access-date=27 July 2022}}</ref> అతను కళాకారుల కాలనీ లా రుచేలో నివాసి, వలస వచ్చిన ఉక్రేనియన్ కళాకారులు: వ్లాదిమిర్ బరనోఫ్-రోసిన్, సోనియా డెలానే-టెర్క్, నాథన్ ఆల్ట్మాన్. 1910 తర్వాత అతను సలోన్ డెస్ ఇండిపెండెంట్స్, సలోన్ డి'ఆటోమ్నేలో అలెగ్జాండ్రా ఎక్స్‌టర్, కాజిమిర్ మాలెవిచ్, వాడిమ్ మెల్లెర్, సోనియా డెలానే-టెర్క్, జార్జెస్ బ్రాక్, ఆండ్రీ డెరైన్, ఇతరులతో కలిసి ప్రదర్శనలు ఇచ్చాడు. 1912లో, ఆర్కిపెంకో జర్మనీలోని హాగెన్‌లోని మ్యూజియం ఫోక్వాంగ్‌లో తన మొదటి వ్యక్తిగత ప్రదర్శనను నిర్వహించాడు, 1912 నుండి 1914 వరకు అతను [[పారిస్]]<nowiki/>లోని తన సొంత ఆర్ట్ స్కూల్‌లో బోధించాడు. [[File:Alexander_Archipenko,_1912.jpg|thumb| పేరులేనిది, 1912, యాక్షన్‌లో ప్రచురించబడింది, ''కాహియర్స్ ఇండివిడ్యులిస్ట్స్ డి ఫిలాసఫీ ఎట్ డి ఆర్ట్'', అక్టోబర్ 1920]] [[File:Alexander_Archipenko,_1913,_Recherche_de_plastique,_1913._Erster_Deutscher_Herbstsalon,_Berlin,_1913,_postcard.jpg|thumb| ''రీచెర్చే డి ప్లాస్టిక్'', 1913. 1913లో [[బెర్లిన్|బెర్లిన్‌లోని]] ఎర్స్టర్ డ్యుచెర్ హెర్బ్‌స్ట్‌సలోన్‌లో ప్రదర్శించబడింది, మెట్‌జింజర్, డెలౌనే, గ్లీజెస్, లెగర్, మార్కౌసిస్, పికాబియాతో సహా హెర్వార్త్ వాల్డెన్ (గ్యాలరీ డెర్ స్టర్మ్ ) నిర్వహించిన ప్రదర్శన.]] ఆర్కిపెంకో గీసిన నాలుగు క్యూబిస్ట్ శిల్పాలు, వాటిలో ఫ్యామిలీ లైఫ్, అతని ఐదు డ్రాయింగ్‌లు 1913లో [[న్యూయార్క్ నగరం]]<nowiki/>లో జరిగిన వివాదాస్పద ఆర్మరీ షోలో కనిపించాయి. ఈ రచనలు న్యూయార్క్ ప్రపంచంలో వ్యంగ్య చిత్రాలుగా చిత్రీకరించబడ్డాయి.<ref>Donald H. Karshan, ''Archipenko, Content and Continuity 1908–1963'', Kovlan Gallery, Chicago, 1968. p. 40.</ref> 1914లో ఆర్కిపెంకో నీస్‌కు వెళ్లారు. 1920లో అతను [[ఇటలీ]]<nowiki/>లోని పన్నెండవ బిన్నెలే ఇంటర్నేజియోనేల్ డెల్'ఆర్టే డి వెనిజియాలో పాల్గొన్నాడు, మరుసటి సంవత్సరం [[బెర్లిన్]]<nowiki/>లో తన సొంత ఆర్ట్ స్కూల్‌ను ప్రారంభించాడు. 1922లో ఆర్కిపెంకో బెర్లిన్‌లోని గ్యాలరీ వాన్ డైమెన్‌లో జరిగిన మొదటి రష్యన్ ఆర్ట్ ఎగ్జిబిషన్‌లో అలెగ్జాండ్రా ఎక్స్‌టర్, కాజిమిర్ మాలెవిచ్, సోలమన్ నిక్రిటిన్, ఎల్ లిసిట్జ్కీ, ఇతరులతో కలిసి పాల్గొన్నాడు. 1923లో, అతను యునైటెడ్ స్టేట్స్‌కు వలస వెళ్ళాడు.<ref name="AAA2" /> అతను 1929లో US పౌరసత్వం పొందాడు. 1933లో అతను శతాబ్దపు పురోగతి ప్రపంచ ఉత్సవంలో భాగంగా [[చికాగో]]<nowiki/>లోని ఉక్రేనియన్ పెవిలియన్‌లో ప్రదర్శన ఇచ్చాడు. ఉక్రేనియన్ పెవిలియన్ విజయానికి అర్కిపెంకో అత్యధికంగా దోహదపడింది. అతని రచనలు ఒక గదిని ఆక్రమించాయి, వాటి విలువ $25,000.<ref>Halich, W. (1937) ''Ukrainians in the United States'', Chicago {{ISBN|0-405-00552-0}}</ref> 1936లో ఆర్కిపెంకో న్యూయార్క్‌లో జరిగిన క్యూబిజం, అబ్‌స్ట్రాక్ట్ ఆర్ట్ ప్రదర్శనలో, అలాగే యూరప్, USలోని ఇతర ప్రదేశాలలో అనేక ప్రదర్శనలలో పాల్గొన్నాడు. అతను 1962లో అమెరికన్ అకాడమీ ఆఫ్ ఆర్ట్స్ అండ్ లెటర్స్‌కు ఎన్నికయ్యాడు.<ref name="AAAL">{{Cite web|title=Deceased Members|url=http://www.artsandletters.org/academicians2_deceased.php|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110726004624/http://www.artsandletters.org/academicians2_deceased.php|archive-date=26 July 2011|access-date=July 30, 2011|website=American Academy of Arts and Letters}}</ref> అలెగ్జాండర్ అర్కిపెంకో ఫిబ్రవరి 25, 1964న న్యూయార్క్ నగరంలో మరణించారు.<ref name="AAA2" /> ఆయన అంత్యక్రియలు న్యూయార్క్ నగరంలోని బ్రోంక్స్‌లోని వుడ్‌లాన్ స్మశానవాటికలో జరిగాయి. == కళకు సహకారం == [[File:Alexander_Archipenko,_Statuette,_1916.jpg|కుడి|thumb| ''విగ్రహం'', 1916]] [[File:Alexander_Archipenko,_Jean_Metzinger,_Au_Salon_des_Indépendants,_Le_Petit_Comtois,_13_March_1914.jpg|thumb| (మధ్యలో) జీన్ మెట్జింగర్, c.1913, ''లే ఫ్యూమర్ (మ్యాన్ విత్ పైప్)'', కార్నెగీ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్, పిట్స్‌బర్గ్; (ఎడమ) అలెగ్జాండర్ ఆర్చిపెంకో, 1914, ''డాన్సీయుస్ డు మెడ్రానో (మెడ్రానో II)'', (కుడి) ఆర్చిపెంకో, 1913, ''పియరోట్-కారౌసెల్'', సోలమన్ ఆర్. గుగ్గెన్‌హీమ్ మ్యూజియం, న్యూయార్క్. Le Petit Comtois, 13 మార్చి 1914లో ప్రచురించబడింది]] ఫ్రెంచ్-హంగేరియన్ శిల్పి జోసెఫ్ క్సాకీతో కలిసి ఆర్కిపెంకో, పారిస్‌లో [[క్యూబిజం]], మొదటి ప్రజా ప్రదర్శనలలో ప్రదర్శించారు; సాలోన్ డెస్ ఇండిపెండెంట్స్, సాలోన్ డి'ఆటోమ్నే, 1910, 1911, [[పాబ్లో పికాసో]]<ref>[[:File:Womans Head Picasso.jpg]] Picasso, ''Woman's Head'', modeled on [[Fernande Olivier]]</ref> తర్వాత క్యూబిస్ట్ శైలిని మూడు కోణాలలో ఉపయోగించిన మొదటి వ్యక్తి.<ref name="AAA2" /><ref>[http://www.archipenko.org/aa_chron_1910.html The Archipenko Foundation, Chronology, 1910–1914] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130531060520/http://www.archipenko.org/aa_chron_1910.html|date=2013-05-31}}</ref> ఆర్కిపెంకో తన కాలంలోని [[శిల్పం|నియో-క్లాసికల్ శిల్పం]] నుండి వైదొలిగి, ముఖభాగాలు, ప్రతికూల స్థలాన్ని ఉపయోగించి మానవ వ్యక్తిని చూసే కొత్త మార్గాన్ని సృష్టించాడు, ఒకేసారి విషయం, అనేక దృక్కోణాలను చూపించాడు. అతను శిల్ప శూన్యాలను పరిచయం చేసినందుకు, తన కెరీర్ అంతటా శైలుల, ఆవిష్కరణ కలయికకు ప్రసిద్ధి చెందాడు: 'శిల్ప-చిత్రలేఖనాలు' రూపొందించడం, తరువాత స్పష్టమైన యాక్రిలిక్, [[టెర్రకోట]] వంటి పదార్థాలతో ప్రయోగాలు చేయడం. పాబ్లో పికాసో, జార్జెస్ బ్రాక్ రచనల నుండి ప్రేరణ పొందిన అతను, తన మెడ్రానో సిరీస్‌తో విస్తృత ప్రేక్షకులకు కోల్లెజ్‌ను పరిచయం చేసిన ఘనత కూడా పొందాడు.<ref>{{Cite web|title=Alexander Archipenko {{!}} Ukrainian-American artist|url=https://www.britannica.com/biography/Alexander-Archipenko|access-date=2019-12-13|website=Encyclopedia Britannica|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=1913-01-01|title=Médrano II|url=https://www.guggenheim.org/artwork/246|access-date=2019-12-13|website=Guggenheim|language=en-US}}</ref> శిల్పి ఆన్ వీవర్ నార్టన్ అనేక సంవత్సరాలు ఆర్కిపెంకో వద్ద శిష్యరికం చేసింది.<ref name="HellerHeller2013">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=AYxmAgAAQBAJ&pg=PR11|title=North American Women Artists of the Twentieth Century: A Biographical Dictionary|last=Jules Heller|last2=Nancy G. Heller|date=19 December 2013|publisher=Routledge|isbn=978-1-135-63882-5}}</ref> == పబ్లిక్ సేకరణలు == అలెగ్జాండర్ ఆర్చిపెంకో రచనలను కలిగి ఉన్న పబ్లిక్ సేకరణలలో ఇవి ఉన్నాయి: * ది అమెరికన్ ఆర్ట్, అడిసన్ గ్యాలరీ (అండోవర్, మసాచుసెట్స్) * ది చికాగో ఆర్ట్ ఇన్స్టిట్యూట్ * ది మేరీ, లీ బ్లాక్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్ (నార్త్ వెస్ట్రన్ యూనివర్సిటీ, ఇల్లినాయిస్) * బ్రిఘం యంగ్ యూనివర్సిటీ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్ (ఉటా) * చి-మే మ్యూజియం (తైవాన్) * ది డెలావేర్ ఆర్ట్ మ్యూజియం (విల్మింగ్టన్, డెలావేర్) * డెన్వర్ ఆర్ట్ మ్యూజియం (కొలరాడో) * ది శాన్ ఫ్రాన్సిస్కో, ఫైన్ ఆర్ట్స్ మ్యూజియంలు * ది గుగ్గెన్హైమ్ మ్యూజియం (న్యూ యార్క్ సిటీ) * ది ఎర్మిటేజ్ మ్యూజియం (సెయింట్ పీటర్స్బర్గ్) * ది హిర్షోర్న్ మ్యూజియం, శిల్ప తోట (వాషింగ్టన్ డి. సి.) * ది హోనోలులు మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్ * ఇండియానా యూనివర్సిటీ ఆర్ట్ మ్యూజియం (బ్లూమింగ్టన్) * ది లాస్ ఏంజిల్స్ కౌంటీ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్ * మేయర్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్ (రాండోల్ఫ్-మాకాన్ ఉమెన్స్ కాలేజ్, వర్జీనియా) * ది మిల్వాకీ ఆర్ట్ మ్యూజియం * ది మిన్నియాపాలిస్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఆర్ట్ (మిన్నియాపాలిస్)<ref>{{Cite web|title=artist:"Alexander Archipenko" {{!}} Minneapolis Institute of Art|url=https://collections.artsmia.org/search/artist:%22Alexander%20Archipenko%22|access-date=2020-11-21|website=collections.artsmia.org}}</ref> * ది మోంట్గోమేరీ మ్యూజియం ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ (అలబామా) * ది బోస్టన్ లోని మ్యూజియం ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ * ది హ్యూస్టన్ లోని మ్యూజియం ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ * ది ఆధునిక కళల మ్యూజియం (న్యూ యార్క్ సిటీ) * ది సెర్బియా జాతీయ మ్యూజియం (బెల్గ్రేడ్, సెర్బియా) * ది నాషర్ శిల్పకళా కేంద్రం (డల్లాస్, టెక్సాస్) * ది నేషనల్ గ్యాలరీ ఆఫ్ ఆర్ట్ (వాషింగ్టన్ డి. సి.) * నేషనల్ మ్యూజియం కార్డిఫ్ * ది నార్త్ కరోలినా మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్ * ది నార్టన్ సైమన్ మ్యూజియం (పాసడేనా, కాలిఫోర్నియా) * ది పెగ్గీ గుగ్గెన్హైమ్ సేకరణ (వెనిస్) * ది ఫిలడెల్ఫియా మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్ (పెన్సిల్వేనియా) * ది ఫిలిప్స్ సేకరణ (వాషింగ్టన్ డి. సి.) * పోర్ట్లాండ్ ఆర్ట్ మ్యూజియం (పోర్ట్లాండ్, ఒరెగాన్) * ది పోర్ట్లాండ్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్ (మేన్) * సాలెస్బరీ హౌస్ (డెస్ మోయిన్స్, అయోవా) * శాన్ ఆంటోనియో ఆర్ట్ లీగ్ మ్యూజియం (టెక్సాస్) * ది శాన్ డియాగో మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్ (కాలిఫోర్నియా) * ది షెల్డన్ మెమోరియల్ ఆర్ట్ గ్యాలరీ (లింకన్, నెబ్రాస్కా) * ది స్మిత్సోనియన్ అమెరికన్ ఆర్ట్ మ్యూజియం (వాషింగ్టన్ డి. సి.) * స్టడెల్ మ్యూజియం (ఫ్రాంక్ఫర్ట్) * టేట్ మోడరన్ (లండన్) * ది టెల్ అవీవ్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్ (ఇజ్రాయెల్) * ది ఉక్రేనియన్ మ్యూజియం (న్యూ యార్క్ సిటీ) * వాన్ డెర్ హేడ్ట్-మ్యూజియం (వుపెర్టాల్, జర్మనీ) * వాకర్ ఆర్ట్ సెంటర్ (మిన్నెసోటా) * క్లీవ్ల్యాండ్ కల్చరల్ గార్డెన్స్ (ఉక్రేనియన్ గార్డెన్) లో రాక్ఫెల్లర్ పార్క్ (ఒహియో) * [[DOP Foundation|ఫండసియోన్ డి. ఓ. పి.]] (కరాకాస్) * మ్యూజియం డి ఫండేటీ (జ్వోలే, నెదర్లాండ్స్) అర్కిపెంకో నిర్మించిన 14.5 అడుగుల (4.4 మీ) పొడవైన కింగ్ సోలమన్ [[క్యూబిజం|క్యూబిస్ట్]] విగ్రహం [[పెన్సిల్వేనియా విశ్వవిద్యాలయం|పెన్సిల్వేనియా విశ్వవిద్యాలయ]] ప్రాంగణంలో ప్రతిష్టించబడింది. అర్కిపెంకో 1964 లో విగ్రహం, చిన్న నమూనాపై పని ప్రారంభించాడు, కానీ పని పూర్తి కాకముందే మరణించాడు, దీని పూర్తిని పర్యవేక్షించే బాధ్యత అతని భార్యపై ఉంది. పూర్తి-పరిమాణ విగ్రహం 1968 లో పూర్తయింది, 1985 లో విశ్వవిద్యాలయానికి విరాళంగా ఇవ్వబడింది.<ref>{{Cite web|last=Isaac Kaplan|date=1 December 2011|title=Campus Gems: King Solomon Statue|url=https://www.34st.com/article/2011/12/campus-gems-king-solomon-statue|website=34st.com}}</ref> == స్మారక, వారసత్వం == [[దస్త్రం:Олександр_Архипенко_реверс.jpg|thumb|ఎన్ బి యు, జూబ్లీ నాణెం ఒలెక్సాండర్ ఆర్ఖిపెంకోకు అంకితం చేయబడింది]] తన జీవితకాలంలో అర్కిపెంకో USA లోని ఉక్రేనియన్ సమాజంతో సన్నిహిత సంబంధాలను కొనసాగించాడు, అమెరికన్ గడ్డపై షెవ్‌చెంకో, ఫ్రాంక్, ప్రిన్స్ వోలోడిమిర్‌లకు స్మారక చిహ్నాలను సృష్టించడంలో పాల్గొన్నాడు.<ref>{{Cite web|date=30 May 2023|title=10 шедеврів скульптора Олександра Архипенка|url=https://vogue.ua/article/culture/art/10-shedevriv-skulptora-oleksandra-arhipenka-52452.html|access-date=27 March 2024|website=vogue.ua|publisher=vogue|language=uk}}</ref> [[కీవ్]]<nowiki/>లోని ఓబోలోన్స్కీ జిల్లాలోని ఒక వీధికి, ల్వివ్‌లోని సోఫివ్కా ప్రాంతంలోని ఒక వీధికి అతని గౌరవార్థం పేరు పెట్టారు. మే 30, 2017న, ఉక్రెయిన్ ఒలెక్సాండర్ అర్కిపెంకో జన్మించి 130 సంవత్సరాలు పూర్తి చేసుకుంది.<ref>{{Cite web|date=16 November 2018|title=Про відзначення пам'ятних ... {{!}} від 22.12.2016 № 1807-VIII|url=http://zakon2.rada.gov.ua/laws/show/1807-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20181116100401/http://zakon2.rada.gov.ua/laws/show/1807-19|archive-date=2018-11-16|access-date=27 March 2024}}</ref> నవంబర్ 9, 2017న, నేషనల్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఉక్రెయిన్ కళాకారుడికి అంకితం చేసిన 2-హ్రివ్నియా స్మారక నాణెంను పంపిణీ చేసింది. నాణెం వెనుక భాగంలో అతని చిత్రం చిత్రీకరించబడింది.<ref>{{Cite web|date=13 November 2017|title=Олександр Архипенко|url=http://www.bank.gov.ua/control/uk/currentmoney/cmcoin/details?coin_id=746|archive-url=https://web.archive.org/web/20171113221545/http://www.bank.gov.ua/control/uk/currentmoney/cmcoin/details?coin_id=746|archive-date=2017-11-13|access-date=27 March 2024|publisher=National Bank of Ukraine}}</ref> == గ్యాలరీ == <gallery widths="170" heights="170" perrow="4"> File:Alexander_Archipenko,_1910,_Le_baiser_(The_Kiss)._Reproduced_in_Archipenko-Album,_1921..jpg|alt=Le baiser (The Kiss), 1910|''లే బైసర్ (ది కిస్)'', 1910 File:Alexander_Archipenko,_Portrait_de_Mme_Kameneff,_Folkwang_Museum,_Hagen._Reproduced_in_Archipenko-Album,_1921.jpg|alt=Portrait de Mme Kameneff|''మేడమ్ కామెనెఫ్ చిత్రం'' File:Alexander_Archipenko,_1910-11,_Venus.jpg|alt=Venus, 1910–11|''వీనస్'', 1910–11 File:Alexander_Archipenko,_L'Héros_(The_Hero)._Reproduced_in_Archipenko-Album,_1921.jpg|alt=L'Héros (The Hero), ca.1912|''హెరోస్ (హీరో)'' సుమారుగా1912 File:Alexander_Archipenko,_1912,_Femme_Marchante_(Woman_Walking)._Reproduced_in_Archipenko-Album,_1921.jpg|alt=Femme Marchant (Woman Walking), 1912|''ఫెమ్మే మార్చాంట్ (వాకింగ్ వుమన్)'', 1912 File:Alexander_Archipenko,_1912,_Dancers,_Der_Tanz,_24_in._original_plaster.jpg|alt=Dancers (Der Tanz), 1912, original plaster, 24 in. This first version of Dancers was illustrated on the front cover of The Sketch, 29 October 1913, London|''నృత్యకారులు (డెర్ టాంజ్)'', 1912, అసలు ప్లాస్టర్, 24 అంగుళాలు. ఈ మొదటి వెర్షన్ ''నృత్యకారులు'' ముందు కవర్ మీద చిత్రీకరించబడింది ''స్కెచ్'', అక్టోబరు 29, 1913, లండన్ File:Alexander_Archipenko,_1912-13,_Zwei_Körper_(Two_Bodies).jpg|alt=Zwei Körper (Two Bodies), 1912–13|''జ్వే కోర్పెర్ (రెండు శరీరాలు)'', 1912–13 File:Alexander_Archipenko,_1912-13,_Roter_Tanz_(Danse_rouge,_Blue_Dancer).jpg|alt=Roter Tanz (Danse rouge, Blue Dancer), 1912–13|''రోటర్ టాంజ్ (డాన్స్ రూజ్, బ్లూ డాన్సర్)'', 1912–13 File:Alexander_Archipenko,_1913,_Femme_à_l'Éventail_(Woman_with_a_Fan),_108_x_61.5_x_13.5_cm,_Tel_Aviv_Museum_of_Art._Reproduced_in_Archipenko-Album,_1921.jpg|alt=Femme à l'Éventail (Woman with a Fan), 1913, Tel Aviv Museum of Art|''ఫెమ్మే ఎ లోవెంటైల్ (ఫ్యాన్ తో ఉన్న మహిళ)'', 1913, టెల్ అవీవ్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్ File:Alexander_Archipenko,_1913,_Pierrot-carrousel,_painted_plaster,_61_×_48.6_×_34_cm,_Solomon_R._Guggenheim_Museum,_New_York._Reproduced_in_Archipenko-Album,_1921.jpg|alt=Pierrot-carrousel, 1913, painted plaster, Solomon R. Guggenheim Museum, New York|''పియరోట్-కరోసెల్'', 1913, పెయింటెడ్ ప్లాస్టర్, సొలొమోన్ ఆర్. గుగ్గెన్హైమ్ మ్యూజియం న్యూ యార్క్ File:Alexander_Archipenko,_1914,_Danseuse_du_Médrano_(Médrano_II),_Solomon_R._Guggenheim_Museum,_New_York._Reproduced_in_Archipenko-Album,_1921.jpg|alt=Danseuse du Médrano (Médrano II), 1914, Solomon R. Guggenheim Museum, New York|''డాన్సుస్ డు మెడ్రానో (మెడ్రానో రెండవ)'', 1914, సొలొమోన్ ఆర్. గుగ్గెన్హైమ్ మ్యూజియం న్యూ యార్క్ File:Alexander_Archipenko,_Flat_Torso,_1914.jpg|alt=Flat Torso, 1914|''ఫ్లాట్ టోర్సో'', 1914 File:Alexander_Archipenko,_Sculpto-peinture.jpg|alt=Sculpto-peinture|''శిల్పకళ-పెయింట్'' File:Alexander_Archipenko,_c.1920,_Femme_assise_(Composition),_31.1_x_23.2_cm,_gouache_on_paper.jpg|alt=Alexander Archipenko, c.1920, Femme assise (Composition), 31.1 x 23.2 cm, gouache on paper|అలెగ్జాండర్ ఆర్చిపెంకో, 1920 లో, ''స్త్రీ అసిస్'' (''కూర్పు''), 31.1 ఎక్స్ 23.2&nbsp;సీఎం, కాగితంపై గౌచీ File:Alexander_Archipenko,_1919,_Femmes_-_Vases_(Women_-_Vases)._Reproduced_in_Archipenko-Album,_1921.jpg|alt=Femmes - Vases (Women - Vases), 1919|''స్త్రీలు-వాసాలు (మహిళలు-వాసాలు)'', 1919 దస్త్రం:Alexander_archipenko.JPG|alt=Woman combing her hair, 1914, bronze, Israel Museum, Jerusalem|''జుట్టు కత్తిరించే స్త్రీ'', 1914, కాంస్య, [[ఇస్రేల్ మ్యూజియం|ఇజ్రాయెల్ మ్యూజియం]], [[జెరూసలేం]] దస్త్రం:Gateway_Sculptures_by_Alexander_Archipenko_1950.jpg|alt=Gateway Sculptures, 1950, painted steel, University of Missouri–Kansas City.|''గేట్వే శిల్పాలు'', 1950, పెయింటెడ్ స్టీల్, మిస్సౌరీ విశ్వవిద్యాలయం కాన్సాస్ సిటీ. దస్త్రం:King_Solomon_Archipenko.JPG|alt=King Solomon on the University of Pennsylvania campus|సల్మాన్ పై ఫ్యాన్స్ ఫైర్ [[పెన్సిల్వేనియా విశ్వవిద్యాలయం]] క్యాంపస్ దస్త్రం:Alexander_Archipenko_Gravesite_2009.JPG|alt=The gravesite of Alexander Archipenko in Woodlawn Cemetery, Bronx, NY|వుడ్లాన్ స్మశానంలో అలెగ్జాండర్ ఆర్చిపెంకో సమాధి, బ్రోంక్స్, న్యూ యార్క్ దస్త్రం:Queen_of_Sheba,_Alexander_Archipenko,_1961.jpg|alt=|''షెబా రాణి'', 1961 లో లిండెన్ శిల్ప తోట </gallery> == మరింత చదవండి == * {{Cite book|title=Alexander Archipenko A Centennial Tribute|url=https://archive.org/details/alexanderarchipe0000mich|last=Michaelsen|first=Katherine J.|last2=Nehama Guralnik|publisher=National Gallery of Art, The Tel Aviv Museum|year=1986}} * {{Cite book|title=Archipenko, International Visionary|publisher=Smithsonian Institution Press|year=1969|editor-last=Karshan|editor-first=Donald H.}} == గమనికలు == {{Notelist}} == మూలాలు == {{Reflist}} == బాహ్య లింకులు == * [http://www.archipenko.org/ ఆర్కిపెంకో ఫౌండేషన్] * Alexander Archipenko * Alexander Archipenko collection . సెప్టెంబర్ 2016న పునరుద్ధరించబడింది. * [http://www.artcyclopedia.com/artists/archipenko_alexander.html చిత్రాలకు లింక్‌లతో ఆర్ట్‌సైక్లోపీడియా పేజీ] * [https://web.archive.org/web/20130531065524/http://www.archipenko.org/pdfs/arch_essay.pdf "రిఫ్యాషనింగ్ ది ఫిగర్ – ది స్కెచ్‌బుక్స్ ఆఫ్ ఆర్కిపెంకో c.1920"], బై మారెక్ బార్టెలిక్ (హెన్రీ మూర్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఎస్సేస్ ఆన్ స్కల్ప్చర్ నం. 41) * [http://en.uartlib.org/books/archipenko-catalogue-of-exhibition-and-description-of-archipentura/ అర్కిపెంకో.] [http://en.uartlib.org/books/archipenko-catalogue-of-exhibition-and-description-of-archipentura/ ఆర్కిపెంటురా, ప్రదర్శన, వివరణ, కేటలాగ్.] న్యూయార్క్, ఆండర్సన్ గ్యాలరీస్, 1928. * [http://en.uartlib.org/books/katharine-kuh-alexander-archipenko-memorial-exhibition-1967-1969/ కాథరిన్ కుహ్.] [http://en.uartlib.org/books/katharine-kuh-alexander-archipenko-memorial-exhibition-1967-1969/ అలెగ్జాండర్ అర్కిపెంకో.] [http://en.uartlib.org/books/katharine-kuh-alexander-archipenko-memorial-exhibition-1967-1969/ 1967-1969 స్మారక ప్రదర్శన.] [http://en.uartlib.org/books/katharine-kuh-alexander-archipenko-memorial-exhibition-1967-1969/ UCLA ఆర్ట్ గ్యాలరీలు, 1969] . * [http://en.uartlib.org/books/nagy-ildiko-archipenko/ నాగి ఇల్డికో, ''ఆర్చిపెంకో ఆల్బమ్'', 1980] * Alexander Archipenko . [[వర్గం:1964 మరణాలు]] [[వర్గం:1887 జననాలు]] hebpng5gbc2f0f2su4pfelsyc6nbh9j 0 474336 4955710 4838686 2026-09-10T14:36:56Z Kalasagary 107518 4955710 wikitext text/x-wiki '''“వపా"కు వందనం''' [[వడ్డాది పాపయ్య]] గారి శతజయంతి సందర్భంగా విడుదలైన ఒక ప్రత్యేక సంచిక. ఇది [[చిత్రకళ]]కు సంభందించి మంచి అనుభూతిని కలిగించే పుస్తకం. ==వడ్డాది పాపయ్య== గంధర్వ చిత్రకారుడు వడ్డాది పాపయ్య గారి శత జయంతి సందర్భంగా చిత్రకళా పరిషత్ విశాఖపట్నం వారు ప్రచురించిన “వపాకు వందనం” శతవసంతాల ప్రత్యేక సంచిక నిజంగా అలాంటి మంచి అందమైన అనుభూతిని చిత్రకారులకు, చిత్రకళాభిమానులకు కలిగిస్తుంది. జలవర్ణాలతో వేలాది చిత్రాలను తన కుంచె విన్యాసంతో చిత్రించి లోకాన్ని నేటికీ అబ్బురపరుస్తున్న ఈ గంధర్వ చిత్రకారుడు ఏ ఒక్క ప్రదర్శన చేయలేదంటే నిజంగా ఆశ్చర్యం కలుగుతుంది. అయితేనేం ఎన్నో ప్రదర్శనలు చేసిన చిత్రకారులను మించి ఒక్క తెలుగు వారి మదిలోనే గాక యావత్ దక్షిణాది ప్రజల గుండెల్లో కూడా చెరగని ముద్ర వేసుకున్న గొప్ప చిత్రకారుడు వడ్డాది పాపయ్య. ప్రచారాలకి అల్లంత దూరంలో వుండే ఈ వ్యక్తి తన జీవితకాలములో కూడా అంతగా ఎవరికీ చేరువ కాకుండా తనదైన లోకంలో మునిగితేలి ఒక అద్భుతమైన ఊహా సౌందర్యంతో తనదైన ఒక గొప్ప కళాసామ్రాజ్యాన్ని సృష్టించి, దానిని మనకు అందించి వెళ్ళిన గొప్ప చిత్రకారుడు వడ్డాది పాపయ్య. ఆయన ఈ భువిపై జన్మించి సెప్టెంబర్ 10, 2021 నాటికి వందేళ్ళు గడిస్తే, ఆయన ఈ భువి నుండి గతించి కూడా అప్పుడే 29 ఏళ్ళు గడిచాయి. అయినప్పటికీ చిత్రకళాభిలాషుల మదిలో అంత గొప్పగా ముద్రవేసిన చిత్రకారుడు మరెవరూ లేరంటే అతిశయోక్తి కాదు. అంతటి గొప్ప చిత్రకారునికి నివాళిగా ఒక ప్రత్యేక మైన శ్రద్దతో రూపొందించబడ్డ గ్రంథం ఈ శతవసంతాల ప్రత్యేక సంచిక ‘వపాకు వందనం’. ==ప్రత్యేకత== ఇందులోని వ్యాసాలన్నీ ‘వపా’ గారితో కొద్దో గొప్పో పరిచయమున్న వ్యక్తుల అనుభవాలతో కూడిన వ్యాసాలనే పొందుపరచడం. దానిలో ముఖ్యంగా ఈ గ్రంథం రూపుదిద్దుకోడానికి ప్రధాన కారకులైన సుంకర చలపతిరావుగారు రాసిన వ్యాసాలు ప్రధానమైనవి. అయితే, ఇంకా వీరుకాక ‘వపా’గారితో వివిధ సందర్భాలలో ప్రత్యక్ష పరిచయ భాగ్యం కలిగిన కొందరు వ్యక్తులు, కళాకారులు కూడా వున్నారు. ఈ గ్రంధానికి అద్భుతమైన ముఖపత్రాలంకరణ చేసిన చిత్రకారుడు [[కడలి సురేష్]], పి.ఎస్. బాబు, ఇటీవలనే అమర లోకానికేగిన ప్రఖ్యాత సిని పబ్లిసిటీ డిజైనర్ [[ఈశ్వర్]], జగమెరిగిన కార్టూనిస్ట్ [[జయదేవ్|జయదేవ్ బాబు]], శిల్పి దివిలి అప్పారావు, చిత్రకారులు కోరసాల సీతారామస్వామి, కొండూరి నాగేశ్వరరావు, ఇప్పిలి జోగి సన్యాసిరావు, [[సింగంపల్లి సత్యనారాయణ]], ఈనాడు చీఫ్ ఆర్టిస్ట్ రవికిశోర్, సత్యం పెద సింగు, మంగేన గంగాధరరావు, నఖ చిత్రకారుడు పల్ల పర్సినాయుడు వంటి వారంతా వడ్డాది పాపయ్య గారితో తమకు వున్న అనుభవాలను వ్యాసాల రూపంలో పొందుపరచడం ముఖ్య విషయం. అంతేగాక వపా సృష్టించిన సర్వాంగ సుందరమైన వారి చిత్ర సుందరిల లాంటి వారి అక్షరాలను కూడా స్వయంగా వారు వివిధ వ్యక్తులకు రాసిన వుత్తరాల ముద్రణ ద్వారా ఈ గ్రంథంలో మనం వీక్షించవచ్చు. ఇంకా ‘వపా’ గారు 1992 డిసెంబర్ 30న స్వర్గస్తులైనప్పుడు వివిధ రచయితలు ‘వపా’గారి గురించి ఆనాడు స్వాతి లాంటి వివిధ పత్రికలలో రాసిన కవితలు వ్యాసాలూ, పేపర్ కట్టింగ్స్ మొదలైనవి దీనిలో పొందుపరిచారు. ==డిజైన్== అన్నింటి కంటే ముఖ్యమైనది పుస్తకం యొక్క అలంకరణ. క్రౌన్ సైజ్ లో ముద్రించిన ఈ గ్రంథ ముఖచిత్రం ప్రత్యేకంగా వుంటుంది. శత వసంతాలను సూచించే విదంగా ‘వపా’ తన సప్తవర్ణాల రథాన్ని అధిరోహించి కుంచె కళ్ళెంతో ముందుకు నడిపిస్తున్నరీతిగా కడలి సురేష్ గారు ఎంతో భావయుక్తంగా ఈ గ్రంథాన్నివేసిన వడ్డాది పాపయ్యగారి ముఖచిత్రంతో పాటు ఇందులో ‘వపా’గారి 27 పూర్తి నిడివి వర్ణచిత్రాలు, 46 హాఫ్ అండ్ క్వార్టర్ సైజ్ వర్ణచిత్రాలే గాక చిన్న పెద్ద కలిసి మరో 75 వర్ణరహిత చిత్రాలు, అన్ని కలిసి మొత్తంగా 150 చిత్రాలు వరకూ ఈ గ్రంథంలో కన్నుల పండుగ చేస్తాయి. వర్ణ చిత్రాలన్ని కేవలం పుస్తకంలో ఒక్క చోటనే పొందు పరచకుండా, కొన్ని వర్ణచిత్రాల తర్వాత బ్లాకు అండ్ వైట్ చిత్రాలు, వ్యాసాలూ మరలా అబ్భురపరిచే వర్ణచిత్రాల మేళవింపుతో వున్నఈ పుస్తకం చూడగానే మనసును మనసుకి హాయిగొలిపే రీతిలో తీర్చిదిద్దారు. పుస్తకం తీయగానే ఎంతో ఆకర్షణీయంగా వుండి వెంటనే కొని దాచుకోవాలనిపించే తీరుగా మనకు కనిపిస్తుంది. వివిధ పత్రికలలో ప్రచురితమైన ఎన్నో చిత్రాలతో బాటు అసలు ఇంతవరకూ ఎన్నడూ పబ్లిష్ కాకుండా కొందరి కలక్షన్ లో మాత్రమే వున్నవాటిని కూడా ప్రత్యేకంగా సేకరించిన చిత్రాలు కూడా ఇందులో పొందుపరచడం మరో విశేషం. తెలుగు ప్రజలకు గర్వకారణమైన ఈ చిత్రకారుడి శతజయంతి గ్రంథాన్ని ప్రభుత్వ సహకారం లేకుండా కేవలం ‘వపా’ యొక్క అభిమానులు, ప్రకటనలద్వారా వచ్చిన ఆర్ధిక సహకారంతోనే చిత్రకళా పరిషత్ పేరు మీదుగా వపా శత జయంతోత్సవ కమిటీ ఆధ్వర్యంలో ప్రచురించబడింది. ==మూలాలు== * "వపా"కు వందనం శతవసంతాల ప్రత్యేక సంచిక (రంగుల చిత్రాలు, వ్యాసాలు) పుస్తకం, సంపాదకులు: కళాసాగర్, చలపతిరావు; ప్రచురణ: చిత్రకళాపరిషత్, 64కళలు; తేదీ: సెప్టెంబర్, 2021; పేజీలు: 112 [[వర్గం:తెలుగు పుస్తకాలు]] [[వర్గం:2021 పుస్తకాలు]] dhsejt86xfb2yq6qby03cu99niaw6b6 4955711 4955710 2026-09-10T14:39:56Z Kalasagary 107518 4955711 wikitext text/x-wiki '''“వపా"కు వందనం''' [[వడ్డాది పాపయ్య]] గారి శతజయంతి సందర్భంగా విడుదలైన ఒక ప్రత్యేక సంచిక. ఇది [[చిత్రకళ]]కు సంభందించి మంచి అనుభూతిని కలిగించే పుస్తకం. ==వడ్డాది పాపయ్య== గంధర్వ చిత్రకారుడు వడ్డాది పాపయ్య గారి శత జయంతి సందర్భంగా చిత్రకళా పరిషత్ [[విశాఖపట్నం]] వారు ప్రచురించిన “వపాకు వందనం” శతవసంతాల ప్రత్యేక సంచిక నిజంగా అలాంటి మంచి అందమైన అనుభూతిని చిత్రకారులకు, చిత్రకళాభిమానులకు కలిగిస్తుంది. జలవర్ణాలతో వేలాది చిత్రాలను తన కుంచె విన్యాసంతో చిత్రించి లోకాన్ని నేటికీ అబ్బురపరుస్తున్న ఈ గంధర్వ చిత్రకారుడు ఏ ఒక్క ప్రదర్శన చేయలేదంటే నిజంగా ఆశ్చర్యం కలుగుతుంది. అయితేనేం ఎన్నో ప్రదర్శనలు చేసిన చిత్రకారులను మించి ఒక్క తెలుగు వారి మదిలోనే గాక యావత్ దక్షిణాది ప్రజల గుండెల్లో కూడా చెరగని ముద్ర వేసుకున్న గొప్ప [[చిత్రకారుడు]] [[వడ్డాది పాపయ్య]]. ప్రచారాలకి అల్లంత దూరంలో వుండే ఈ వ్యక్తి తన జీవితకాలములో కూడా అంతగా ఎవరికీ చేరువ కాకుండా తనదైన లోకంలో మునిగితేలి ఒక అద్భుతమైన ఊహా సౌందర్యంతో తనదైన ఒక గొప్ప కళాసామ్రాజ్యాన్ని సృష్టించి, దానిని మనకు అందించి వెళ్ళిన గొప్ప చిత్రకారుడు వడ్డాది పాపయ్య. ఆయన ఈ భువిపై జన్మించి [[సెప్టెంబరు|సెప్టెంబర్]] 10, 2021 నాటికి వందేళ్ళు గడిస్తే, ఆయన ఈ భువి నుండి గతించి కూడా అప్పుడే 29 ఏళ్ళు గడిచాయి. అయినప్పటికీ చిత్రకళాభిలాషుల మదిలో అంత గొప్పగా ముద్రవేసిన చిత్రకారుడు మరెవరూ లేరంటే అతిశయోక్తి కాదు. అంతటి గొప్ప చిత్రకారునికి నివాళిగా ఒక ప్రత్యేక మైన శ్రద్దతో రూపొందించబడ్డ గ్రంథం ఈ శతవసంతాల ప్రత్యేక సంచిక ‘వపాకు వందనం’. ==ప్రత్యేకత== ఇందులోని వ్యాసాలన్నీ ‘వపా’ గారితో కొద్దో గొప్పో పరిచయమున్న వ్యక్తుల అనుభవాలతో కూడిన వ్యాసాలనే పొందుపరచడం. దానిలో ముఖ్యంగా ఈ గ్రంథం రూపుదిద్దుకోడానికి ప్రధాన కారకులైన సుంకర చలపతిరావుగారు రాసిన వ్యాసాలు ప్రధానమైనవి. అయితే, ఇంకా వీరుకాక ‘వపా’గారితో వివిధ సందర్భాలలో ప్రత్యక్ష పరిచయ భాగ్యం కలిగిన కొందరు వ్యక్తులు, కళాకారులు కూడా వున్నారు. ఈ గ్రంధానికి అద్భుతమైన ముఖపత్రాలంకరణ చేసిన చిత్రకారుడు [[సురేష్ కడలి]], పి.ఎస్. బాబు, ఇటీవలనే అమర లోకానికేగిన ప్రఖ్యాత సిని పబ్లిసిటీ డిజైనర్ [[ఈశ్వర్]], జగమెరిగిన కార్టూనిస్ట్ [[జయదేవ్|జయదేవ్ బాబు]], శిల్పి దివిలి అప్పారావు, చిత్రకారులు కోరసాల సీతారామస్వామి, కొండూరి నాగేశ్వరరావు, ఇప్పిలి జోగి సన్యాసిరావు, [[సింగంపల్లి సత్యనారాయణ]], ఈనాడు చీఫ్ ఆర్టిస్ట్ రవికిశోర్, సత్యం పెద సింగు, మంగేన గంగాధరరావు, నఖ చిత్రకారుడు పల్ల పర్సినాయుడు వంటి వారంతా [[వడ్డాది పాపయ్య]] గారితో తమకు వున్న అనుభవాలను వ్యాసాల రూపంలో పొందుపరచడం ముఖ్య విషయం. అంతేగాక వపా సృష్టించిన సర్వాంగ సుందరమైన వారి చిత్ర సుందరిల లాంటి వారి అక్షరాలను కూడా స్వయంగా వారు వివిధ వ్యక్తులకు రాసిన వుత్తరాల ముద్రణ ద్వారా ఈ గ్రంథంలో మనం వీక్షించవచ్చు. ఇంకా ‘వపా’ గారు 1992 డిసెంబర్ 30న స్వర్గస్తులైనప్పుడు వివిధ రచయితలు ‘వపా’గారి గురించి ఆనాడు స్వాతి లాంటి వివిధ పత్రికలలో రాసిన కవితలు వ్యాసాలూ, పేపర్ కట్టింగ్స్ మొదలైనవి దీనిలో పొందుపరిచారు. ==డిజైన్== అన్నింటి కంటే ముఖ్యమైనది పుస్తకం యొక్క అలంకరణ. క్రౌన్ సైజ్ లో ముద్రించిన ఈ గ్రంథ ముఖచిత్రం ప్రత్యేకంగా వుంటుంది. శత వసంతాలను సూచించే విదంగా ‘వపా’ తన సప్తవర్ణాల రథాన్ని అధిరోహించి కుంచె కళ్ళెంతో ముందుకు నడిపిస్తున్నరీతిగా కడలి సురేష్ గారు ఎంతో భావయుక్తంగా ఈ గ్రంథాన్నివేసిన [[వడ్డాది పాపయ్య]]<nowiki/>గారి ముఖచిత్రంతో పాటు ఇందులో ‘వపా’గారి 27 పూర్తి నిడివి వర్ణచిత్రాలు, 46 హాఫ్ అండ్ క్వార్టర్ సైజ్ వర్ణచిత్రాలే గాక చిన్న పెద్ద కలిసి మరో 75 వర్ణరహిత చిత్రాలు, అన్ని కలిసి మొత్తంగా 150 చిత్రాలు వరకూ ఈ గ్రంథంలో కన్నుల పండుగ చేస్తాయి. వర్ణ చిత్రాలన్ని కేవలం పుస్తకంలో ఒక్క చోటనే పొందు పరచకుండా, కొన్ని వర్ణచిత్రాల తర్వాత బ్లాకు అండ్ వైట్ చిత్రాలు, వ్యాసాలూ మరలా అబ్భురపరిచే వర్ణచిత్రాల మేళవింపుతో వున్నఈ పుస్తకం చూడగానే మనసును మనసుకి హాయిగొలిపే రీతిలో తీర్చిదిద్దారు. పుస్తకం తీయగానే ఎంతో ఆకర్షణీయంగా వుండి వెంటనే కొని దాచుకోవాలనిపించే తీరుగా మనకు కనిపిస్తుంది. వివిధ పత్రికలలో ప్రచురితమైన ఎన్నో చిత్రాలతో బాటు అసలు ఇంతవరకూ ఎన్నడూ పబ్లిష్ కాకుండా కొందరి కలక్షన్ లో మాత్రమే వున్నవాటిని కూడా ప్రత్యేకంగా సేకరించిన చిత్రాలు కూడా ఇందులో పొందుపరచడం మరో విశేషం. తెలుగు ప్రజలకు గర్వకారణమైన ఈ చిత్రకారుడి శతజయంతి గ్రంథాన్ని ప్రభుత్వ సహకారం లేకుండా కేవలం ‘వపా’ యొక్క అభిమానులు, ప్రకటనలద్వారా వచ్చిన ఆర్ధిక సహకారంతోనే చిత్రకళా పరిషత్ పేరు మీదుగా వపా శత జయంతోత్సవ కమిటీ ఆధ్వర్యంలో ప్రచురించబడింది. ==మూలాలు== * "వపా"కు వందనం శతవసంతాల ప్రత్యేక సంచిక (రంగుల చిత్రాలు, వ్యాసాలు) పుస్తకం, సంపాదకులు: కళాసాగర్, చలపతిరావు; ప్రచురణ: చిత్రకళాపరిషత్, 64కళలు; తేదీ: సెప్టెంబర్, 2021; పేజీలు: 112 [[వర్గం:తెలుగు పుస్తకాలు]] [[వర్గం:2021 పుస్తకాలు]] 3c3t0ie24ys859w68nyi6wvx079sops 0 474437 4955888 4789990 2026-09-11T06:12:50Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4955888 wikitext text/x-wiki {{Short description|భారతీయ పర్వతారోహకుడు (1933-1989)}} {{Use dmy dates|date=June 2016}} {{Use Indian English|date=June 2016}} {{Infobox military person |honorific_prefix= |name= '''అవతార్ సింగ్ చీమా''' |honorific_suffix= |other_names = |birth_date= |birth_place= [[పంజాబ్ ప్రావిన్స్ (బ్రిటిష్ ఇండియా)|పంజాబ్]], [[భారతదేశం]] |death_place= |placeofburial= |placeofburial_label= |image= |caption= |nickname= |allegiance=భారతదేశం |serviceyears= |rank= |branch=ఆర్మీ |commands= |unit= |battles= |awards= {{ubl|[[పద్మశ్రీ]]|[[అర్జున అవార్డు]]}} |laterwork= }} [[File:Everest Expedition 1965 stamp of India.jpg|thumb|1965 ఎవరెస్ట్ యాత్ర గుర్తుగా విడుదలైన భారత తపాలా బిళ్ళ]] [[File:The Prime Minister, Shri Narendra Modi meets the members of 1965 Everest Expedition on the golden jubilee of the occasion, in New Delhi on May 20, 2015.jpg|thumb|250px| 2015 మే 20న ఢిల్లీలో 1965 ఎవరెస్ట్ యాత్ర స్వర్ణోత్సవాల సందర్భంగా ఆ బృంద సభ్యులతో ప్రధాన మంత్రి [[నరేంద్ర మోదీ]]]] [[File:The Prime Minister, Shri Narendra Modi meets the members of 1965 Everest Expedition on the golden jubilee of the occasion, in New Delhi on May 20, 2015 (2).jpg|thumb|250px |ప్రధాన మంత్రి నరేంద్ర మోదీ తో భారత ఎవరెస్ట్ యాత్ర సభ్యులు]] '''అవతార్ సింగ్ చీమా''' (1933–1989) [[ఎవరెస్ట్ శిఖరం]] అధిరోహించిన మొదటి భారతీయుడు, ప్రపంచవ్యాప్తంగా 16వ వ్యక్తి.<ref>{{Cite web |url= https://www.everesthistory.com/climbers/cheema.htm |title= Avtar Singh Cheema - |website= www.everesthistory.com |access-date= 2026-01-16 |archive-date= 2019-08-06 |archive-url= https://web.archive.org/web/20190806215653/http://everesthistory.com/climbers/cheema.htm |url-status= dead }}</ref> గతంలో రెండుసార్లు విఫలమైన ప్రయత్నాల తర్వాత, 1965లో [[భారత సైన్యం]] చేపట్టిన మూడవ ఎవరెస్ట్ యాత్రలో ఈయన మరో ఎనిమిది మందితో కలిసి పాల్గొన్నారు. [[1965 భారత ఎవరెస్ట్ యాత్ర]] మే 20న తొమ్మిది మంది పర్వతారోహకులను శిఖరంపైకి చేర్చి రికార్డు సృష్టించింది. పదమూడేళ్ల తర్వాత [[1978 జర్మన్-ఫ్రెంచ్ యాత్ర]] వరకు ఈ రికార్డు చెక్కుచెదరలేదు.<ref name=unsworth>{{cite book|last=Unsworth|first=Walt|title=Everest|location=London|publisher=Allen Lane|date=1981|isbn=0713911085 | url = https://archive.org/stream/in.ernet.dli.2015.65800/2015.65800.Everest_djvu.txt | access-date = 5 February 2025}}</ref>{{rp|page=477|style=ama}} కెప్టెన్ [[మోహన్ సింగ్ కోహ్లీ]] ఈ బృందానికి నాయకత్వం వహించారు. చీమాతో పాటు [[నవాంగ్ గొంబు]], సోనమ్ గ్యాత్సో, సోనమ్ వాంగ్యాల్, చంద్ర ప్రకాష్ వోహ్రా, అంగ్ కామీ, హెచ్.పి.ఎస్. అహ్లువాలియా, హరీష్ చంద్ర సింగ్ రావత్, ఫు దోర్జీ షెర్పాలు శిఖరాన్ని చేరుకున్నారు.<ref>{{Cite web|url=https://www.istampgallery.com/indian-mount-everest-expedition/|title=First successful Indian Expedition of 1965-|website=www.istampgallery.com|date=22 January 2015|access-date=16 జనవరి 2026|archive-date=1 జనవరి 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210101214118/https://www.istampgallery.com/indian-mount-everest-expedition/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.thebetterindia.com/25939/did-you-know-that-50-years-ago-9-indians-held-a-record-for-climbing-mount-everest/|title=First successful Indian Expedition of 1965-|website=www.thebetterindia.com|date=17 June 2015 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=UjF7ZzEJPhg |archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211215/UjF7ZzEJPhg |archive-date=2021-12-15 |url-status=live|title=First successful Indian Expedition of 1965-|website=www.youtube.com|date=21 May 2016 }}{{cbignore}}</ref><ref>{{Cite book| url=https://books.google.com/books?id=KHkwqaXLmooC|title= Nine Atop Everest-First successful Indian Expedition of 1965-|isbn= 9788173871115|last1= Kohli|first1= M. S.|date= December 2000|publisher= Indus}}</ref><ref>{{Cite web| url=https://www.livemint.com/Leisure/ZDIwIHEyFLl1y3lVvqtQ5J/The-first-Indians-on-Everest.html|title= The first Indians on Everest-First successful Indian Expedition of 1965-|website= www.livemint.com|date= 16 May 2015}}</ref><ref>{{Cite web| url=https://www.himalayanclub.org/hj/26/2/nine-atop-everest/|title= The first Indians on Everest-First successful Indian Expedition of 1965-|website= www.himalayanclub.org}}</ref> ఆ సమయంలో ఈయన పారాచూట్ రెజిమెంట్ 7వ బెటాలియన్‌లో కెప్టెన్‌గా ఉండేవారు. తర్వాతి కాలంలో కల్నల్‌గా పదోన్నతి పొంది తన బెటాలియన్‌కు నాయకత్వం వహించారు.<ref>{{cite web|url=http://everesthistory.com/climbers/cheema.htm |title=EverestHistory.com: A. S. Cheema |access-date=2010-02-13 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091014132823/http://www.everesthistory.com/climbers/cheema.htm |archive-date=2009-10-14 |df=dmy }}</ref> రాజస్థాన్‌లోని శ్రీ గంగానగర్ జిల్లాలో గురు హరికృష్ణ పబ్లిక్ స్కూల్ స్థాపనలో కూడా ఈయన కీలక పాత్ర పోషించారు. == గౌరవాలు, పురస్కారాలు == ఈయన సాధించిన విజయాలకు గాను భారత ప్రభుత్వం [[అర్జున అవార్డు]]<ref>{{Cite web|url= http://www.sportsauthorityofindia.nic.in/showfile.asp?link_temp_id=560|title= Arjuna Award for The first Indians on Everest on 1965-|website= www.sportsauthorityofindia.nic.in|access-date= 21 August 2019|archive-date= 8 August 2019|archive-url= https://web.archive.org/web/20190808121806/http://www.sportsauthorityofindia.nic.in/showfile.asp%3Flink_temp_id%3D560|url-status= dead}}</ref>, [[పద్మశ్రీ]]<ref>{{Cite web| url=http://www.dashboard-padmaawards.gov.in/?Year=1965-1965&Award=Padma%20Shri&Field=Sports| title=Padma Shree for The first Indians board-padmaawards.gov.in| access-date=21 August 2019| archive-date=21 October 2020| archive-url=https://web.archive.org/web/20201021173851/http://www.dashboard-padmaawards.gov.in/?Year=1965-1965&Award=Padma%20Shri&Field=Sports| url-status=dead}}</ref> పురస్కారాలతో గౌరవించింది. == మూలాలు == {{Reflist}} == ఇవి కూడా చూడండి == [[ఎవరెస్ట్ శిఖరాన్ని అధిరోహించిన భారతీయులు]] [[ఎవరెస్ట్ రికార్డుల జాబితా]] {{క్రీడారంగంలో పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు}} {{భారతీయ పర్వతారోహకులు}} {{DEFAULTSORT:చీమా, అవతార్ సింగ్}} [[వర్గం:ఎవరెస్ట్ శిఖరాన్ని అధిరోహించిన భారతీయులు]] [[వర్గం:భారత సైనిక అధికారులు]] [[వర్గం:క్రీడారంగంలో పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు]] [[వర్గం:అర్జున అవార్డు గ్రహీతలు]] [[వర్గం:పంజాబ్ పర్వతారోహకులు]] [[వర్గం:1933 జననాలు]] [[వర్గం:1989 మరణాలు]] [[వర్గం:పంజాబ్ సైనిక సిబ్బంది]] [[వర్గం:పంజాబీ సిక్కులు]] [[వర్గం:బ్రిటిష్ ఇండియా వ్యక్తులు]] h9yga88kzhjmyg9zcj7nsx0hjk4u4kz 0 475106 4956177 4737856 2026-09-11T08:24:52Z యర్రా రామారావు 28161 [[వర్గం:అస్సాంలోని పర్యాటక ఆకర్షణలు]] ను తీసివేసారు; [[వర్గం:అసోంలోని పర్యాటక ఆకర్షణలు]] ను చేర్చారు (హాట్‌కేట్ ఉపయోగించి) 4956177 wikitext text/x-wiki {{Infobox Hindu temple | name = శ్రీ శ్రీ ఆత్‌ఖేలియా నామ్‌ఘర్ | image = Entrance of Athkheliya Namghar.jpg | image_upright = | alt = | caption = శ్రీ శ్రీ ఆత్‌ఖేలియా నామ్‌ఘర్ ప్రవేశద్వారం | map_type = India Assam | coordinates = {{coord|26.47|94.09|type:landmark|display=inline}} | map_caption = శ్రీ శ్రీ ఆత్‌ఖేలియా నామ్‌ఘర్ యొక్క స్థానం | map_size = 250 | country = భారతదేశం | state = అస్సాం | district = గోలాఘాట్ జిల్లా | locale = ఘిలాధారి | deity = | festivals = | architecture = | temple_quantity = | monument_quantity = | inscriptions = | year_completed = {{start date and age|1681}} | creator = గడా పాణి | temple_board = | website = {{URL|http://athkhelianamghar.org|athkhelianamghar.org}} }} '''శ్రీ శ్రీ ఆత్‌ఖేలియా నామ్‌ఘర్''' లేదా '''శ్రీ శ్రీ ఆత్‌ఖేలియా నామ్‌ఘర్''' అనేది [[అస్సాం]], [[ఈశాన్య భారతదేశం]]లోని ఒక ప్రముఖ తీర్థయాత్ర కేంద్రం. ఇది అస్సాం రాష్ట్రంలోని [[గోలాఘాట్ జిల్లా|గోలాఘాట్]]లోని బోసా గావ్‌లో ఉంది. ఇక్కడ ఘిలాధారి, మొక్రోంగ్, కాకోడోంగా అనే మూడు నదులు కలుస్తాయి.<ref name="বিষয়ে">{{cite web|url=http://athkhelianamghar.org/about.php |title=শ্ৰী শ্ৰী আঠখেলীয়া নামঘৰৰ বিষয়ে |publisher=শ্ৰী শ্ৰী আঠখেলীয়া নামঘৰ |work=Merrylook Technologies Private Limited |access-date=3 November 2012 }}{{dead link|date=October 2016 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ఈ ఆలయాన్ని అహోం రాజైన [[సుపాత్‌ఫా|గడా పాణి]] 1681 క్రీస్తుశకంలో నిర్మించారు.<ref name="ইতিহাস">{{cite web|url=http://athkhelianamghar.org/history.php |title=শ্ৰী শ্ৰী আঠখেলীয়া নামঘৰৰ ইতিহাস |publisher=শ্ৰী শ্ৰী আঠখেলীয়া নামঘৰ |work=Merrylook Technologies Private Limited |access-date=3 November 2012 }}{{dead link|date=October 2016 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 1970ల వరకు ఈ ఆలయం '''శ్రీ శ్రీ ఆత్‌ఖేలియా ఆలయం'''గా పిలవబడింది. తరువాత [[వైష్ణవం|వైష్ణవ మతం]] ప్రభావంతో దీనికి '''శ్రీ శ్రీ ఆత్‌ఖేలియా నామ్‌ఘర్''' అనే పేరు పెట్టబడింది. ==వ్యుత్పత్తి== శ్రీ శ్రీ ఆత్‌ఖేలియా అనే పేరు ఎనిమిది ''కురీలు'' లేదా "పరిసర ప్రాంతాలు" లేదా "భాగాలు" అనే అర్థాన్ని సూచిస్తుంది. ఈ ఎనిమిది ''కురీల'' ప్రజలు కలసి ఒక సమాజంగా ఏర్పడి, మతపరమైన కార్యక్రమాలను కలిసి నిర్వహించినందువల్ల ఈ ప్రదేశానికి శ్రీ శ్రీ ఆత్‌ఖేలియా నామ్‌ఘర్ అనే పేరు వచ్చింది.<ref name="বিষয়ে" /><ref name="বুৰঞ্জী প্ৰসিদ্ধ">{{cite journal | title= বুৰঞ্জী প্ৰসিদ্ধ শ্ৰী শ্ৰী আঠখেলীয়া নামঘৰ | journal= বুৰঞ্জী প্ৰসিদ্ধ শ্ৰী শ্ৰী আঠখেলীয়া নামঘৰ | publisher= সম্পাদক, সম্পাদনা সমিতি, শ্ৰী শ্ৰী আঠখেলীয়া নামঘৰ | year= 2013 | pages= 30 to 41 }}</ref> ''[[అసోం|అస్సాం]] బురంజి'' లేదా "అస్సాం చరిత్ర" ప్రకారం, అహోం రాజులు క్రమబద్ధమైన [[వ్యవసాయం]] తెలిసినవారిని మినహాయించి, విస్తరణ ఆధారిత వ్యవసాయానికి ప్రోత్సహించేందుకు ''[[పైక్ వ్యవస్థ]]''ను ప్రారంభించారు. ''పైక్''ల కంటే పై స్థాయిలో ఉన్న సమూహాలను ''ఖేల్స్'' అని పిలిచేవారు. ఇలాంటి రాజ కుటుంబ సభ్యులు లేదా పదవిదారులు కొన్ని పరిసర ప్రాంతాల్లో స్థిరపడ్డారు. ఆ పదవిదారుల పదవుల ఆధారంగా ఆ ''ఖేల్స్'' పేర్లు నిర్ణయించబడ్డాయి.<ref name="উপক্ৰমনিকা">{{cite journal | title= উপক্ৰমনিকা | journal= বুৰঞ্জী প্ৰসিদ্ধ শ্ৰী শ্ৰী আঠখেলীয়া নামঘৰ | publisher= সম্পাদক, সম্পাদনা সমితి, శ্রী శ్రీ ఆత్‌ఖేలియా నామ్‌ఘర్ | author= శ্রী యోగెన్ శైకియా | year= 2013 | pages= 22, 23 and 24}}</ref> 1970కి ముందు, శ్రీ శ్రీ ఆత్‌ఖేలియా నామ్‌ఘర్‌ను '''శ్రీ శ్రీ ఆత్‌ఖేలియా హోరి మందిర్'''గా పిలిచేవారు. ఇప్పటికీ ఆలయ ప్రవేశద్వారంపై ఉన్న శాసనంలో "శ్రీ శ్రీ ఆత్‌ఖేలియా హోరి మందిర్" అని చదవవచ్చు. 1970 తరువాత దీనికి అధికారికంగా '''శ్రీ శ్రీ ఆత్‌ఖేలియా నామ్‌ఘర్''' అనే పేరు పెట్టబడింది.<ref name="পৰ্যালোচনা">{{cite journal | title= শ্ৰী শ্ৰী আঠখেলীয়া নামঘৰৰ ইতিবৃত্তৰ মূল তথ্যৰে ঐতিহাসিক ভেটিৰ এক অনুসంధానমূলక পৰ্যালోচনা | journal= বুৰঞ্জী প্ৰসిద్ధ শ্ৰী শ্ৰী আঠখেলীয়া নামঘর | publisher= সম্পাদক, সম্পাদనా సమితి, శ্রী శ్రీ ఆత్‌ఖేలియా నామ్‌ఘర్ | author= శ্রী యోగెన్ శైకియా | year= 2013 | pages= 113 to 131 }}</ref> ==చరిత్ర== శ్రీ శ్రీ ఆత్‌ఖేలియా నామ్‌ఘర్ ఎప్పుడు, ఎలా నిర్మించబడిందనే విషయంపై ఖచ్చితమైన సమాధానం తెలియదు. [[ఎడ్వర్డ్ గైట్]] రచించిన ''History of Assam'' ప్రకారం, '''కచారి రాజ్యం''' కలాంగ్ నది నుండి దిఖౌ నది వరకు విస్తరించి ఉండేది.<ref>History Of Assam by E A Gait పుటలు: 248–249</ref> 1600 సంవత్సరంలో ఈ ప్రాంతం కచారుల అధీనంలోకి వచ్చింది.<ref name="ইতিহাস" /> అందువల్ల, ఆ కాలంలో ఒక కచారి రాజు ఇక్కడ పూజల కోసం ఒక హోరి మందిరం లేదా శివాలయాన్ని స్థాపించి ఉండవచ్చని భావిస్తారు. ''బురంజి'' గ్రంథాలలో కూడా ఆ ప్రదేశంలో ఏదైనా నామ్‌ఘర్ స్థాపనకు సంబంధించిన ప్రస్తావన లేదు. అంతేకాక, గడా పాణి వైష్ణవ మతానికి అత్యంత భక్తుడిగా ప్రసిద్ధి చెందలేదు. బహుశా ఏదైనా ప్రకృతి విపత్తు కారణంగా ఆలయం ధ్వంసమై ఉండవచ్చు. ఆ తరువాత ఆ ప్రదేశం అడవిగా మారింది. జానపద కథనాల ప్రకారం, ఒక మహర్షి నిర్వహించిన కర్మకాండల తరువాత ఆలయం మళ్లీ ప్రత్యక్షమైంది. ప్రజలు అక్కడికి ఆకర్షితులై, మళ్లీ పూజలు ప్రారంభించారు. అదేవిధంగా, సుమారు 5 కి.మీ దూరంలో ఉన్న ఒక [[తేయాకు|టీ తోటలో]] శివుని విగ్రహం ఒకటి లభ్యమైంది. నిపుణుల అభిప్రాయం ప్రకారం, అది 9వ శతాబ్దానికి చెందినది, అంటే అహోం వంశం రావడానికి ముందే అది తయారైందని భావిస్తున్నారు.<ref>স্মৃতিগ্ৰন্থ; বৰহোলা উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় সোণালী জয়ন্তী</ref> జానపద కథల ప్రకారం, శ్రీ శ్రీ ఆత్‌ఖేలియా నామ్‌ఘర్ ఉన్న భూమి ఒకప్పుడు తెలియని ఒక కులశీల మహర్షి యొక్క [[ఆశ్రమం]]గా ఉండేది.<ref name="বুৰঞ্জী প্ৰসিদ্ধ-2">{{cite journal | title= বুৰঞ্জী প্ৰసిద్ధ శ্ৰী శ্ৰী ఆత్‌ఖేలియా నామ్‌ఘర్ | journal= బురంజీ ప్రసిద్ధ శ్రీ శ్రీ ఆత్‌ఖేలియా నామ్‌ఘర్ | publisher= సంపాదకులు, సంపాదనా సమితి, శ్రీ శ్రీ ఆత్‌ఖేలియా నామ్‌ఘర్ | year= 2013 | pages= 30 నుండి 41 పుటలు }}</ref> [[సులిక్‌ఫా|స్వర్గదేవో లోరారాజా]] అక్రమంగా అహోం సామ్రాజ్య సింహాసనాన్ని అధిష్టించిన తరువాత, గడా పాణి కౌవర్ లేదా గోదాధర్ సింఘా వేషధారణలో కొండ ప్రాంతాల్లో సంచరిస్తూ ఉండేవాడు. ఒకసారి అతను ఆ ఆశ్రమాన్ని చూసి కొన్ని రోజుల పాటు అక్కడ నివసించాడు. గడా పాణిని వెతుకుతూ వచ్చిన లోరారాజా సైనికులు, అక్కడ చెట్లు అధికంగా ఉండటం, దారంతా సాలెపురుగుల జాలాలతో నిండిపోయి ఉండటంతో అక్కడ ఎవ్వరూ ఉండరని భావించి వెనుదిరిగారు. గడా పాణి బయటకు వచ్చిన తరువాత, అక్కడ కనిపించిన పాదముద్రలను చూసి సైనికులు తనను వెతుకుతూ వచ్చారని గ్రహించాడు. ఆ మహర్షి ఒకసారి గడా పాణికి, అతను ఒక రోజు రాజు అవుతాడని చెప్పాడు. దానికి ప్రతిగా, అలా జరిగితే తాను ఆ మహర్షిని తన మంత్రిగా నియమిస్తానని గడా పాణి వాగ్దానం చేశాడు. కాలక్రమంలో, 1681 క్రీస్తుశకంలో గడా పాణి రాజయ్యాడు. తన వాగ్దానం నెరవేర్చేందుకు మహర్షిని వెతకమని గడా పాణి తన వారిని పంపించాడు. అయితే, ఆ మహర్షి మళ్లీ ఎప్పటికీ కనిపించలేదు. అతనికి ఏమైందో ఎవరికీ తెలియదు. కానీ, ఆ ఆశ్రమ సంరక్షణ బాధ్యతను గడా పాణి అక్కడికి సమీపంలోని ఎనిమిది పైక్ కుటుంబాలకు అప్పగించాడు. కాలక్రమంలో, ఆ కుటుంబాలు ''కురీలు''గా మారాయి. ఆ ఎనిమిది ''కురీలు'' పవిత్ర స్థలంతో అనుసంధానమై ఉండటంతో, ఆ ప్రదేశానికి మొదట '''ఆత్‌కురియా''' అనే పేరు వచ్చి, తరువాత '''ఆత్‌ఖేలియా'''గా మారింది.<ref name="ইতিহাস" /> కాలానుగుణంగా, వైష్ణవ మత ప్రభావంతో ఆ ''మందిరం'' ఒక ''నామ్‌ఘర్''గా రూపాంతరం చెందింది. ==స్థానం== శ్రీ శ్రీ ఆత్‌ఖేలియా నామ్‌ఘర్ ({{Coord|26.47|N|94.09|E}}) అస్సాం రాష్ట్రంలోని గోలాఘాట్ జిల్లా, ఘిలాధారి ప్రాంతంలోని బోసా గావ్‌లో ఉంది. ఈ స్థలం [[గోలాఘాట్|గోలాఘాట్ నగరం]] నుండి సుమారు 18 కి.మీ దూరంలో ఉంది. [[నాగా కొండలు|నాగా కొండల]] నుండి ప్రయాణం ప్రారంభించిన మూడు నదులు, శ్రీ శ్రీ ఆత్‌ఖేలియా నామ్‌ఘర్‌కు అతి సమీపంలో కలుస్తాయి. మాత్రాంగ్ నది ఉత్తర దిశగా ప్రవహించే ఘిలాధారి నదిలో కలుస్తుంది. అనంతరం ఈ రెండు నదులు కలిసి కాకోడోంగా నదిలో చేరుతాయి.<ref name=" అతి‌రిక్త ">{{cite journal | title= అతి‌రిక్త | journal= బురంజీ ప్రసిద్ధ శ్రీ శ్రీ ఆత్‌ఖేలియా నామ్‌ఘర్ | publisher= సంపాదకులు, సంపాదనా సమితి, శ్రీ శ్రీ ఆత్‌ఖేలియా నామ్‌ఘర్ | year= 2013 | pages= 29 పుట }}</ref> ==రవాణా== ;విమాన మార్గం [[జోర్హాట్ విమానాశ్రయం]] కేంద్రానికి సుమారు {{convert|60|km}} దూరంలో ఉంది.<ref name="అవస్థానం" /> ;రైల్వే ఫోర్కేటింగ్ రైల్వే స్టేషన్ కేంద్రానికి సుమారు {{convert|12.8|km}} దూరంలో ఉంది.<ref name="అవస్థానం" /> ;రోడ్డు మార్గం గోలాఘాట్ అస్సాం రాష్ట్రంలోని అన్ని ప్రాంతాలతో రహదారుల ద్వారా బాగా అనుసంధానమై ఉంది. గోలాఘాట్ నగరం నుండి శ్రీ శ్రీ ఆత్‌ఖేలియా నామ్‌ఘర్ సుమారు {{convert|20|km}} దూరంలో ఉంది. బస్సులో ప్రయాణిస్తే సుమారు 40 నిమిషాలు పడుతుంది.<ref name="అవస్థానం">{{cite web | url=http://www.assaminfo.com/tourist-places/23/athkhelia-naamghar.htm | title=శ్రీ శ్రీ ఆత్‌ఖేలియా నామ్‌ఘర్ యొక్క స్థానం | work=www.assaminfo.com | access-date=3 November 2012}}</ref> ==సూచనలు== {{Reflist}} [[Category:గోలాఘాట్ జిల్లా]] [[Category:ఏకశరణ ధర్మం]] [[వర్గం:శ్రీకృష్ణుని దేవాలయాలు]] [[Category:భారతదేశంలోని హిందూ తీర్థస్థలాలు]] [[Category:అస్సాంలోని భవనాలు, నిర్మాణాలు]] [[వర్గం:అసోంలోని పర్యాటక ఆకర్షణలు]] [[Category:అస్సాం సాంస్కృతిక చరిత్ర]] [[వర్గం:అసోం పర్యాటక ప్రదేశాలు]] [[వర్గం:విష్ణు దేవాలయాలు]] [[వర్గం:హిందూ దేవాలయాలు]] 3o3ajn9skouar3wr3zgcmj90uowaqu8 4956178 4956177 2026-09-11T08:25:15Z యర్రా రామారావు 28161 [[వర్గం:అస్సాం సాంస్కృతిక చరిత్ర]] ను తీసివేసారు; [[వర్గం:అసోం సాంస్కృతిక చరిత్ర]] ను చేర్చారు (హాట్‌కేట్ ఉపయోగించి) 4956178 wikitext text/x-wiki {{Infobox Hindu temple | name = శ్రీ శ్రీ ఆత్‌ఖేలియా నామ్‌ఘర్ | image = Entrance of Athkheliya Namghar.jpg | image_upright = | alt = | caption = శ్రీ శ్రీ ఆత్‌ఖేలియా నామ్‌ఘర్ ప్రవేశద్వారం | map_type = India Assam | coordinates = {{coord|26.47|94.09|type:landmark|display=inline}} | map_caption = శ్రీ శ్రీ ఆత్‌ఖేలియా నామ్‌ఘర్ యొక్క స్థానం | map_size = 250 | country = భారతదేశం | state = అస్సాం | district = గోలాఘాట్ జిల్లా | locale = ఘిలాధారి | deity = | festivals = | architecture = | temple_quantity = | monument_quantity = | inscriptions = | year_completed = {{start date and age|1681}} | creator = గడా పాణి | temple_board = | website = {{URL|http://athkhelianamghar.org|athkhelianamghar.org}} }} '''శ్రీ శ్రీ ఆత్‌ఖేలియా నామ్‌ఘర్''' లేదా '''శ్రీ శ్రీ ఆత్‌ఖేలియా నామ్‌ఘర్''' అనేది [[అస్సాం]], [[ఈశాన్య భారతదేశం]]లోని ఒక ప్రముఖ తీర్థయాత్ర కేంద్రం. ఇది అస్సాం రాష్ట్రంలోని [[గోలాఘాట్ జిల్లా|గోలాఘాట్]]లోని బోసా గావ్‌లో ఉంది. ఇక్కడ ఘిలాధారి, మొక్రోంగ్, కాకోడోంగా అనే మూడు నదులు కలుస్తాయి.<ref name="বিষয়ে">{{cite web|url=http://athkhelianamghar.org/about.php |title=শ্ৰী শ্ৰী আঠখেলীয়া নামঘৰৰ বিষয়ে |publisher=শ্ৰী শ্ৰী আঠখেলীয়া নামঘৰ |work=Merrylook Technologies Private Limited |access-date=3 November 2012 }}{{dead link|date=October 2016 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ఈ ఆలయాన్ని అహోం రాజైన [[సుపాత్‌ఫా|గడా పాణి]] 1681 క్రీస్తుశకంలో నిర్మించారు.<ref name="ইতিহাস">{{cite web|url=http://athkhelianamghar.org/history.php |title=শ্ৰী শ্ৰী আঠখেলীয়া নামঘৰৰ ইতিহাস |publisher=শ্ৰী শ্ৰী আঠখেলীয়া নামঘৰ |work=Merrylook Technologies Private Limited |access-date=3 November 2012 }}{{dead link|date=October 2016 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 1970ల వరకు ఈ ఆలయం '''శ్రీ శ్రీ ఆత్‌ఖేలియా ఆలయం'''గా పిలవబడింది. తరువాత [[వైష్ణవం|వైష్ణవ మతం]] ప్రభావంతో దీనికి '''శ్రీ శ్రీ ఆత్‌ఖేలియా నామ్‌ఘర్''' అనే పేరు పెట్టబడింది. ==వ్యుత్పత్తి== శ్రీ శ్రీ ఆత్‌ఖేలియా అనే పేరు ఎనిమిది ''కురీలు'' లేదా "పరిసర ప్రాంతాలు" లేదా "భాగాలు" అనే అర్థాన్ని సూచిస్తుంది. ఈ ఎనిమిది ''కురీల'' ప్రజలు కలసి ఒక సమాజంగా ఏర్పడి, మతపరమైన కార్యక్రమాలను కలిసి నిర్వహించినందువల్ల ఈ ప్రదేశానికి శ్రీ శ్రీ ఆత్‌ఖేలియా నామ్‌ఘర్ అనే పేరు వచ్చింది.<ref name="বিষয়ে" /><ref name="বুৰঞ্জী প্ৰসিদ্ধ">{{cite journal | title= বুৰঞ্জী প্ৰসিদ্ধ শ্ৰী শ্ৰী আঠখেলীয়া নামঘৰ | journal= বুৰঞ্জী প্ৰসিদ্ধ শ্ৰী শ্ৰী আঠখেলীয়া নামঘৰ | publisher= সম্পাদক, সম্পাদনা সমিতি, শ্ৰী শ্ৰী আঠখেলীয়া নামঘৰ | year= 2013 | pages= 30 to 41 }}</ref> ''[[అసోం|అస్సాం]] బురంజి'' లేదా "అస్సాం చరిత్ర" ప్రకారం, అహోం రాజులు క్రమబద్ధమైన [[వ్యవసాయం]] తెలిసినవారిని మినహాయించి, విస్తరణ ఆధారిత వ్యవసాయానికి ప్రోత్సహించేందుకు ''[[పైక్ వ్యవస్థ]]''ను ప్రారంభించారు. ''పైక్''ల కంటే పై స్థాయిలో ఉన్న సమూహాలను ''ఖేల్స్'' అని పిలిచేవారు. ఇలాంటి రాజ కుటుంబ సభ్యులు లేదా పదవిదారులు కొన్ని పరిసర ప్రాంతాల్లో స్థిరపడ్డారు. ఆ పదవిదారుల పదవుల ఆధారంగా ఆ ''ఖేల్స్'' పేర్లు నిర్ణయించబడ్డాయి.<ref name="উপক্ৰমনিকা">{{cite journal | title= উপক্ৰমনিকা | journal= বুৰঞ্জী প্ৰসিদ্ধ শ্ৰী শ্ৰী আঠখেলীয়া নামঘৰ | publisher= সম্পাদক, সম্পাদনা সমితి, శ্রী శ్రీ ఆత్‌ఖేలియా నామ్‌ఘర్ | author= శ্রী యోగెన్ శైకియా | year= 2013 | pages= 22, 23 and 24}}</ref> 1970కి ముందు, శ్రీ శ్రీ ఆత్‌ఖేలియా నామ్‌ఘర్‌ను '''శ్రీ శ్రీ ఆత్‌ఖేలియా హోరి మందిర్'''గా పిలిచేవారు. ఇప్పటికీ ఆలయ ప్రవేశద్వారంపై ఉన్న శాసనంలో "శ్రీ శ్రీ ఆత్‌ఖేలియా హోరి మందిర్" అని చదవవచ్చు. 1970 తరువాత దీనికి అధికారికంగా '''శ్రీ శ్రీ ఆత్‌ఖేలియా నామ్‌ఘర్''' అనే పేరు పెట్టబడింది.<ref name="পৰ্যালোচনা">{{cite journal | title= শ্ৰী শ্ৰী আঠখেলীয়া নামঘৰৰ ইতিবৃত্তৰ মূল তথ্যৰে ঐতিহাসিক ভেটিৰ এক অনুসంధానমূলక পৰ্যালోচনা | journal= বুৰঞ্জী প্ৰসిద్ధ শ্ৰী শ্ৰী আঠখেলীয়া নামঘর | publisher= সম্পাদক, সম্পাদనా సమితి, శ্রী శ్రీ ఆత్‌ఖేలియా నామ్‌ఘర్ | author= శ্রী యోగెన్ శైకియా | year= 2013 | pages= 113 to 131 }}</ref> ==చరిత్ర== శ్రీ శ్రీ ఆత్‌ఖేలియా నామ్‌ఘర్ ఎప్పుడు, ఎలా నిర్మించబడిందనే విషయంపై ఖచ్చితమైన సమాధానం తెలియదు. [[ఎడ్వర్డ్ గైట్]] రచించిన ''History of Assam'' ప్రకారం, '''కచారి రాజ్యం''' కలాంగ్ నది నుండి దిఖౌ నది వరకు విస్తరించి ఉండేది.<ref>History Of Assam by E A Gait పుటలు: 248–249</ref> 1600 సంవత్సరంలో ఈ ప్రాంతం కచారుల అధీనంలోకి వచ్చింది.<ref name="ইতিহাস" /> అందువల్ల, ఆ కాలంలో ఒక కచారి రాజు ఇక్కడ పూజల కోసం ఒక హోరి మందిరం లేదా శివాలయాన్ని స్థాపించి ఉండవచ్చని భావిస్తారు. ''బురంజి'' గ్రంథాలలో కూడా ఆ ప్రదేశంలో ఏదైనా నామ్‌ఘర్ స్థాపనకు సంబంధించిన ప్రస్తావన లేదు. అంతేకాక, గడా పాణి వైష్ణవ మతానికి అత్యంత భక్తుడిగా ప్రసిద్ధి చెందలేదు. బహుశా ఏదైనా ప్రకృతి విపత్తు కారణంగా ఆలయం ధ్వంసమై ఉండవచ్చు. ఆ తరువాత ఆ ప్రదేశం అడవిగా మారింది. జానపద కథనాల ప్రకారం, ఒక మహర్షి నిర్వహించిన కర్మకాండల తరువాత ఆలయం మళ్లీ ప్రత్యక్షమైంది. ప్రజలు అక్కడికి ఆకర్షితులై, మళ్లీ పూజలు ప్రారంభించారు. అదేవిధంగా, సుమారు 5 కి.మీ దూరంలో ఉన్న ఒక [[తేయాకు|టీ తోటలో]] శివుని విగ్రహం ఒకటి లభ్యమైంది. నిపుణుల అభిప్రాయం ప్రకారం, అది 9వ శతాబ్దానికి చెందినది, అంటే అహోం వంశం రావడానికి ముందే అది తయారైందని భావిస్తున్నారు.<ref>স্মৃতিগ্ৰন্থ; বৰহোলা উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় সোণালী জয়ন্তী</ref> జానపద కథల ప్రకారం, శ్రీ శ్రీ ఆత్‌ఖేలియా నామ్‌ఘర్ ఉన్న భూమి ఒకప్పుడు తెలియని ఒక కులశీల మహర్షి యొక్క [[ఆశ్రమం]]గా ఉండేది.<ref name="বুৰঞ্জী প্ৰসিদ্ধ-2">{{cite journal | title= বুৰঞ্জী প্ৰసిద్ధ శ্ৰী శ্ৰী ఆత్‌ఖేలియా నామ్‌ఘర్ | journal= బురంజీ ప్రసిద్ధ శ్రీ శ్రీ ఆత్‌ఖేలియా నామ్‌ఘర్ | publisher= సంపాదకులు, సంపాదనా సమితి, శ్రీ శ్రీ ఆత్‌ఖేలియా నామ్‌ఘర్ | year= 2013 | pages= 30 నుండి 41 పుటలు }}</ref> [[సులిక్‌ఫా|స్వర్గదేవో లోరారాజా]] అక్రమంగా అహోం సామ్రాజ్య సింహాసనాన్ని అధిష్టించిన తరువాత, గడా పాణి కౌవర్ లేదా గోదాధర్ సింఘా వేషధారణలో కొండ ప్రాంతాల్లో సంచరిస్తూ ఉండేవాడు. ఒకసారి అతను ఆ ఆశ్రమాన్ని చూసి కొన్ని రోజుల పాటు అక్కడ నివసించాడు. గడా పాణిని వెతుకుతూ వచ్చిన లోరారాజా సైనికులు, అక్కడ చెట్లు అధికంగా ఉండటం, దారంతా సాలెపురుగుల జాలాలతో నిండిపోయి ఉండటంతో అక్కడ ఎవ్వరూ ఉండరని భావించి వెనుదిరిగారు. గడా పాణి బయటకు వచ్చిన తరువాత, అక్కడ కనిపించిన పాదముద్రలను చూసి సైనికులు తనను వెతుకుతూ వచ్చారని గ్రహించాడు. ఆ మహర్షి ఒకసారి గడా పాణికి, అతను ఒక రోజు రాజు అవుతాడని చెప్పాడు. దానికి ప్రతిగా, అలా జరిగితే తాను ఆ మహర్షిని తన మంత్రిగా నియమిస్తానని గడా పాణి వాగ్దానం చేశాడు. కాలక్రమంలో, 1681 క్రీస్తుశకంలో గడా పాణి రాజయ్యాడు. తన వాగ్దానం నెరవేర్చేందుకు మహర్షిని వెతకమని గడా పాణి తన వారిని పంపించాడు. అయితే, ఆ మహర్షి మళ్లీ ఎప్పటికీ కనిపించలేదు. అతనికి ఏమైందో ఎవరికీ తెలియదు. కానీ, ఆ ఆశ్రమ సంరక్షణ బాధ్యతను గడా పాణి అక్కడికి సమీపంలోని ఎనిమిది పైక్ కుటుంబాలకు అప్పగించాడు. కాలక్రమంలో, ఆ కుటుంబాలు ''కురీలు''గా మారాయి. ఆ ఎనిమిది ''కురీలు'' పవిత్ర స్థలంతో అనుసంధానమై ఉండటంతో, ఆ ప్రదేశానికి మొదట '''ఆత్‌కురియా''' అనే పేరు వచ్చి, తరువాత '''ఆత్‌ఖేలియా'''గా మారింది.<ref name="ইতিহাস" /> కాలానుగుణంగా, వైష్ణవ మత ప్రభావంతో ఆ ''మందిరం'' ఒక ''నామ్‌ఘర్''గా రూపాంతరం చెందింది. ==స్థానం== శ్రీ శ్రీ ఆత్‌ఖేలియా నామ్‌ఘర్ ({{Coord|26.47|N|94.09|E}}) అస్సాం రాష్ట్రంలోని గోలాఘాట్ జిల్లా, ఘిలాధారి ప్రాంతంలోని బోసా గావ్‌లో ఉంది. ఈ స్థలం [[గోలాఘాట్|గోలాఘాట్ నగరం]] నుండి సుమారు 18 కి.మీ దూరంలో ఉంది. [[నాగా కొండలు|నాగా కొండల]] నుండి ప్రయాణం ప్రారంభించిన మూడు నదులు, శ్రీ శ్రీ ఆత్‌ఖేలియా నామ్‌ఘర్‌కు అతి సమీపంలో కలుస్తాయి. మాత్రాంగ్ నది ఉత్తర దిశగా ప్రవహించే ఘిలాధారి నదిలో కలుస్తుంది. అనంతరం ఈ రెండు నదులు కలిసి కాకోడోంగా నదిలో చేరుతాయి.<ref name=" అతి‌రిక్త ">{{cite journal | title= అతి‌రిక్త | journal= బురంజీ ప్రసిద్ధ శ్రీ శ్రీ ఆత్‌ఖేలియా నామ్‌ఘర్ | publisher= సంపాదకులు, సంపాదనా సమితి, శ్రీ శ్రీ ఆత్‌ఖేలియా నామ్‌ఘర్ | year= 2013 | pages= 29 పుట }}</ref> ==రవాణా== ;విమాన మార్గం [[జోర్హాట్ విమానాశ్రయం]] కేంద్రానికి సుమారు {{convert|60|km}} దూరంలో ఉంది.<ref name="అవస్థానం" /> ;రైల్వే ఫోర్కేటింగ్ రైల్వే స్టేషన్ కేంద్రానికి సుమారు {{convert|12.8|km}} దూరంలో ఉంది.<ref name="అవస్థానం" /> ;రోడ్డు మార్గం గోలాఘాట్ అస్సాం రాష్ట్రంలోని అన్ని ప్రాంతాలతో రహదారుల ద్వారా బాగా అనుసంధానమై ఉంది. గోలాఘాట్ నగరం నుండి శ్రీ శ్రీ ఆత్‌ఖేలియా నామ్‌ఘర్ సుమారు {{convert|20|km}} దూరంలో ఉంది. బస్సులో ప్రయాణిస్తే సుమారు 40 నిమిషాలు పడుతుంది.<ref name="అవస్థానం">{{cite web | url=http://www.assaminfo.com/tourist-places/23/athkhelia-naamghar.htm | title=శ్రీ శ్రీ ఆత్‌ఖేలియా నామ్‌ఘర్ యొక్క స్థానం | work=www.assaminfo.com | access-date=3 November 2012}}</ref> ==సూచనలు== {{Reflist}} [[Category:గోలాఘాట్ జిల్లా]] [[Category:ఏకశరణ ధర్మం]] [[వర్గం:శ్రీకృష్ణుని దేవాలయాలు]] [[Category:భారతదేశంలోని హిందూ తీర్థస్థలాలు]] [[Category:అస్సాంలోని భవనాలు, నిర్మాణాలు]] [[వర్గం:అసోంలోని పర్యాటక ఆకర్షణలు]] [[వర్గం:అసోం సాంస్కృతిక చరిత్ర]] [[వర్గం:అసోం పర్యాటక ప్రదేశాలు]] [[వర్గం:విష్ణు దేవాలయాలు]] [[వర్గం:హిందూ దేవాలయాలు]] ap24y8oyv2f64gy2ub82frdx4b7zgvv 4956179 4956178 2026-09-11T08:25:37Z యర్రా రామారావు 28161 [[వర్గం:అస్సాంలోని భవనాలు, నిర్మాణాలు]] ను తీసివేసారు; [[వర్గం:అసోంలోని భవనాలు, నిర్మాణాలు]] ను చేర్చారు (హాట్‌కేట్ ఉపయోగించి) 4956179 wikitext text/x-wiki {{Infobox Hindu temple | name = శ్రీ శ్రీ ఆత్‌ఖేలియా నామ్‌ఘర్ | image = Entrance of Athkheliya Namghar.jpg | image_upright = | alt = | caption = శ్రీ శ్రీ ఆత్‌ఖేలియా నామ్‌ఘర్ ప్రవేశద్వారం | map_type = India Assam | coordinates = {{coord|26.47|94.09|type:landmark|display=inline}} | map_caption = శ్రీ శ్రీ ఆత్‌ఖేలియా నామ్‌ఘర్ యొక్క స్థానం | map_size = 250 | country = భారతదేశం | state = అస్సాం | district = గోలాఘాట్ జిల్లా | locale = ఘిలాధారి | deity = | festivals = | architecture = | temple_quantity = | monument_quantity = | inscriptions = | year_completed = {{start date and age|1681}} | creator = గడా పాణి | temple_board = | website = {{URL|http://athkhelianamghar.org|athkhelianamghar.org}} }} '''శ్రీ శ్రీ ఆత్‌ఖేలియా నామ్‌ఘర్''' లేదా '''శ్రీ శ్రీ ఆత్‌ఖేలియా నామ్‌ఘర్''' అనేది [[అస్సాం]], [[ఈశాన్య భారతదేశం]]లోని ఒక ప్రముఖ తీర్థయాత్ర కేంద్రం. ఇది అస్సాం రాష్ట్రంలోని [[గోలాఘాట్ జిల్లా|గోలాఘాట్]]లోని బోసా గావ్‌లో ఉంది. ఇక్కడ ఘిలాధారి, మొక్రోంగ్, కాకోడోంగా అనే మూడు నదులు కలుస్తాయి.<ref name="বিষয়ে">{{cite web|url=http://athkhelianamghar.org/about.php |title=শ্ৰী শ্ৰী আঠখেলীয়া নামঘৰৰ বিষয়ে |publisher=শ্ৰী শ্ৰী আঠখেলীয়া নামঘৰ |work=Merrylook Technologies Private Limited |access-date=3 November 2012 }}{{dead link|date=October 2016 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ఈ ఆలయాన్ని అహోం రాజైన [[సుపాత్‌ఫా|గడా పాణి]] 1681 క్రీస్తుశకంలో నిర్మించారు.<ref name="ইতিহাস">{{cite web|url=http://athkhelianamghar.org/history.php |title=শ্ৰী শ্ৰী আঠখেলীয়া নামঘৰৰ ইতিহাস |publisher=শ্ৰী শ্ৰী আঠখেলীয়া নামঘৰ |work=Merrylook Technologies Private Limited |access-date=3 November 2012 }}{{dead link|date=October 2016 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 1970ల వరకు ఈ ఆలయం '''శ్రీ శ్రీ ఆత్‌ఖేలియా ఆలయం'''గా పిలవబడింది. తరువాత [[వైష్ణవం|వైష్ణవ మతం]] ప్రభావంతో దీనికి '''శ్రీ శ్రీ ఆత్‌ఖేలియా నామ్‌ఘర్''' అనే పేరు పెట్టబడింది. ==వ్యుత్పత్తి== శ్రీ శ్రీ ఆత్‌ఖేలియా అనే పేరు ఎనిమిది ''కురీలు'' లేదా "పరిసర ప్రాంతాలు" లేదా "భాగాలు" అనే అర్థాన్ని సూచిస్తుంది. ఈ ఎనిమిది ''కురీల'' ప్రజలు కలసి ఒక సమాజంగా ఏర్పడి, మతపరమైన కార్యక్రమాలను కలిసి నిర్వహించినందువల్ల ఈ ప్రదేశానికి శ్రీ శ్రీ ఆత్‌ఖేలియా నామ్‌ఘర్ అనే పేరు వచ్చింది.<ref name="বিষয়ে" /><ref name="বুৰঞ্জী প্ৰসিদ্ধ">{{cite journal | title= বুৰঞ্জী প্ৰসিদ্ধ শ্ৰী শ্ৰী আঠখেলীয়া নামঘৰ | journal= বুৰঞ্জী প্ৰসিদ্ধ শ্ৰী শ্ৰী আঠখেলীয়া নামঘৰ | publisher= সম্পাদক, সম্পাদনা সমিতি, শ্ৰী শ্ৰী আঠখেলীয়া নামঘৰ | year= 2013 | pages= 30 to 41 }}</ref> ''[[అసోం|అస్సాం]] బురంజి'' లేదా "అస్సాం చరిత్ర" ప్రకారం, అహోం రాజులు క్రమబద్ధమైన [[వ్యవసాయం]] తెలిసినవారిని మినహాయించి, విస్తరణ ఆధారిత వ్యవసాయానికి ప్రోత్సహించేందుకు ''[[పైక్ వ్యవస్థ]]''ను ప్రారంభించారు. ''పైక్''ల కంటే పై స్థాయిలో ఉన్న సమూహాలను ''ఖేల్స్'' అని పిలిచేవారు. ఇలాంటి రాజ కుటుంబ సభ్యులు లేదా పదవిదారులు కొన్ని పరిసర ప్రాంతాల్లో స్థిరపడ్డారు. ఆ పదవిదారుల పదవుల ఆధారంగా ఆ ''ఖేల్స్'' పేర్లు నిర్ణయించబడ్డాయి.<ref name="উপক্ৰমনিকা">{{cite journal | title= উপক্ৰমনিকা | journal= বুৰঞ্জী প্ৰসিদ্ধ শ্ৰী শ্ৰী আঠখেলীয়া নামঘৰ | publisher= সম্পাদক, সম্পাদনা সমితి, శ্রী శ్రీ ఆత్‌ఖేలియా నామ్‌ఘర్ | author= శ্রী యోగెన్ శైకియా | year= 2013 | pages= 22, 23 and 24}}</ref> 1970కి ముందు, శ్రీ శ్రీ ఆత్‌ఖేలియా నామ్‌ఘర్‌ను '''శ్రీ శ్రీ ఆత్‌ఖేలియా హోరి మందిర్'''గా పిలిచేవారు. ఇప్పటికీ ఆలయ ప్రవేశద్వారంపై ఉన్న శాసనంలో "శ్రీ శ్రీ ఆత్‌ఖేలియా హోరి మందిర్" అని చదవవచ్చు. 1970 తరువాత దీనికి అధికారికంగా '''శ్రీ శ్రీ ఆత్‌ఖేలియా నామ్‌ఘర్''' అనే పేరు పెట్టబడింది.<ref name="পৰ্যালোচনা">{{cite journal | title= শ্ৰী শ্ৰী আঠখেলীয়া নামঘৰৰ ইতিবৃত্তৰ মূল তথ্যৰে ঐতিহাসিক ভেটিৰ এক অনুসంధానমূলక পৰ্যালోচনা | journal= বুৰঞ্জী প্ৰসిద్ధ শ্ৰী শ্ৰী আঠখেলীয়া নামঘর | publisher= সম্পাদক, সম্পাদనా సమితి, శ্রী శ్రీ ఆత్‌ఖేలియా నామ్‌ఘర్ | author= శ্রী యోగెన్ శైకియా | year= 2013 | pages= 113 to 131 }}</ref> ==చరిత్ర== శ్రీ శ్రీ ఆత్‌ఖేలియా నామ్‌ఘర్ ఎప్పుడు, ఎలా నిర్మించబడిందనే విషయంపై ఖచ్చితమైన సమాధానం తెలియదు. [[ఎడ్వర్డ్ గైట్]] రచించిన ''History of Assam'' ప్రకారం, '''కచారి రాజ్యం''' కలాంగ్ నది నుండి దిఖౌ నది వరకు విస్తరించి ఉండేది.<ref>History Of Assam by E A Gait పుటలు: 248–249</ref> 1600 సంవత్సరంలో ఈ ప్రాంతం కచారుల అధీనంలోకి వచ్చింది.<ref name="ইতিহাস" /> అందువల్ల, ఆ కాలంలో ఒక కచారి రాజు ఇక్కడ పూజల కోసం ఒక హోరి మందిరం లేదా శివాలయాన్ని స్థాపించి ఉండవచ్చని భావిస్తారు. ''బురంజి'' గ్రంథాలలో కూడా ఆ ప్రదేశంలో ఏదైనా నామ్‌ఘర్ స్థాపనకు సంబంధించిన ప్రస్తావన లేదు. అంతేకాక, గడా పాణి వైష్ణవ మతానికి అత్యంత భక్తుడిగా ప్రసిద్ధి చెందలేదు. బహుశా ఏదైనా ప్రకృతి విపత్తు కారణంగా ఆలయం ధ్వంసమై ఉండవచ్చు. ఆ తరువాత ఆ ప్రదేశం అడవిగా మారింది. జానపద కథనాల ప్రకారం, ఒక మహర్షి నిర్వహించిన కర్మకాండల తరువాత ఆలయం మళ్లీ ప్రత్యక్షమైంది. ప్రజలు అక్కడికి ఆకర్షితులై, మళ్లీ పూజలు ప్రారంభించారు. అదేవిధంగా, సుమారు 5 కి.మీ దూరంలో ఉన్న ఒక [[తేయాకు|టీ తోటలో]] శివుని విగ్రహం ఒకటి లభ్యమైంది. నిపుణుల అభిప్రాయం ప్రకారం, అది 9వ శతాబ్దానికి చెందినది, అంటే అహోం వంశం రావడానికి ముందే అది తయారైందని భావిస్తున్నారు.<ref>স্মৃতিগ্ৰন্থ; বৰহোলা উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় সোণালী জয়ন্তী</ref> జానపద కథల ప్రకారం, శ్రీ శ్రీ ఆత్‌ఖేలియా నామ్‌ఘర్ ఉన్న భూమి ఒకప్పుడు తెలియని ఒక కులశీల మహర్షి యొక్క [[ఆశ్రమం]]గా ఉండేది.<ref name="বুৰঞ্জী প্ৰসিদ্ধ-2">{{cite journal | title= বুৰঞ্জী প্ৰసిద్ధ శ্ৰী శ্ৰী ఆత్‌ఖేలియా నామ్‌ఘర్ | journal= బురంజీ ప్రసిద్ధ శ్రీ శ్రీ ఆత్‌ఖేలియా నామ్‌ఘర్ | publisher= సంపాదకులు, సంపాదనా సమితి, శ్రీ శ్రీ ఆత్‌ఖేలియా నామ్‌ఘర్ | year= 2013 | pages= 30 నుండి 41 పుటలు }}</ref> [[సులిక్‌ఫా|స్వర్గదేవో లోరారాజా]] అక్రమంగా అహోం సామ్రాజ్య సింహాసనాన్ని అధిష్టించిన తరువాత, గడా పాణి కౌవర్ లేదా గోదాధర్ సింఘా వేషధారణలో కొండ ప్రాంతాల్లో సంచరిస్తూ ఉండేవాడు. ఒకసారి అతను ఆ ఆశ్రమాన్ని చూసి కొన్ని రోజుల పాటు అక్కడ నివసించాడు. గడా పాణిని వెతుకుతూ వచ్చిన లోరారాజా సైనికులు, అక్కడ చెట్లు అధికంగా ఉండటం, దారంతా సాలెపురుగుల జాలాలతో నిండిపోయి ఉండటంతో అక్కడ ఎవ్వరూ ఉండరని భావించి వెనుదిరిగారు. గడా పాణి బయటకు వచ్చిన తరువాత, అక్కడ కనిపించిన పాదముద్రలను చూసి సైనికులు తనను వెతుకుతూ వచ్చారని గ్రహించాడు. ఆ మహర్షి ఒకసారి గడా పాణికి, అతను ఒక రోజు రాజు అవుతాడని చెప్పాడు. దానికి ప్రతిగా, అలా జరిగితే తాను ఆ మహర్షిని తన మంత్రిగా నియమిస్తానని గడా పాణి వాగ్దానం చేశాడు. కాలక్రమంలో, 1681 క్రీస్తుశకంలో గడా పాణి రాజయ్యాడు. తన వాగ్దానం నెరవేర్చేందుకు మహర్షిని వెతకమని గడా పాణి తన వారిని పంపించాడు. అయితే, ఆ మహర్షి మళ్లీ ఎప్పటికీ కనిపించలేదు. అతనికి ఏమైందో ఎవరికీ తెలియదు. కానీ, ఆ ఆశ్రమ సంరక్షణ బాధ్యతను గడా పాణి అక్కడికి సమీపంలోని ఎనిమిది పైక్ కుటుంబాలకు అప్పగించాడు. కాలక్రమంలో, ఆ కుటుంబాలు ''కురీలు''గా మారాయి. ఆ ఎనిమిది ''కురీలు'' పవిత్ర స్థలంతో అనుసంధానమై ఉండటంతో, ఆ ప్రదేశానికి మొదట '''ఆత్‌కురియా''' అనే పేరు వచ్చి, తరువాత '''ఆత్‌ఖేలియా'''గా మారింది.<ref name="ইতিহাস" /> కాలానుగుణంగా, వైష్ణవ మత ప్రభావంతో ఆ ''మందిరం'' ఒక ''నామ్‌ఘర్''గా రూపాంతరం చెందింది. ==స్థానం== శ్రీ శ్రీ ఆత్‌ఖేలియా నామ్‌ఘర్ ({{Coord|26.47|N|94.09|E}}) అస్సాం రాష్ట్రంలోని గోలాఘాట్ జిల్లా, ఘిలాధారి ప్రాంతంలోని బోసా గావ్‌లో ఉంది. ఈ స్థలం [[గోలాఘాట్|గోలాఘాట్ నగరం]] నుండి సుమారు 18 కి.మీ దూరంలో ఉంది. [[నాగా కొండలు|నాగా కొండల]] నుండి ప్రయాణం ప్రారంభించిన మూడు నదులు, శ్రీ శ్రీ ఆత్‌ఖేలియా నామ్‌ఘర్‌కు అతి సమీపంలో కలుస్తాయి. మాత్రాంగ్ నది ఉత్తర దిశగా ప్రవహించే ఘిలాధారి నదిలో కలుస్తుంది. అనంతరం ఈ రెండు నదులు కలిసి కాకోడోంగా నదిలో చేరుతాయి.<ref name=" అతి‌రిక్త ">{{cite journal | title= అతి‌రిక్త | journal= బురంజీ ప్రసిద్ధ శ్రీ శ్రీ ఆత్‌ఖేలియా నామ్‌ఘర్ | publisher= సంపాదకులు, సంపాదనా సమితి, శ్రీ శ్రీ ఆత్‌ఖేలియా నామ్‌ఘర్ | year= 2013 | pages= 29 పుట }}</ref> ==రవాణా== ;విమాన మార్గం [[జోర్హాట్ విమానాశ్రయం]] కేంద్రానికి సుమారు {{convert|60|km}} దూరంలో ఉంది.<ref name="అవస్థానం" /> ;రైల్వే ఫోర్కేటింగ్ రైల్వే స్టేషన్ కేంద్రానికి సుమారు {{convert|12.8|km}} దూరంలో ఉంది.<ref name="అవస్థానం" /> ;రోడ్డు మార్గం గోలాఘాట్ అస్సాం రాష్ట్రంలోని అన్ని ప్రాంతాలతో రహదారుల ద్వారా బాగా అనుసంధానమై ఉంది. గోలాఘాట్ నగరం నుండి శ్రీ శ్రీ ఆత్‌ఖేలియా నామ్‌ఘర్ సుమారు {{convert|20|km}} దూరంలో ఉంది. బస్సులో ప్రయాణిస్తే సుమారు 40 నిమిషాలు పడుతుంది.<ref name="అవస్థానం">{{cite web | url=http://www.assaminfo.com/tourist-places/23/athkhelia-naamghar.htm | title=శ్రీ శ్రీ ఆత్‌ఖేలియా నామ్‌ఘర్ యొక్క స్థానం | work=www.assaminfo.com | access-date=3 November 2012}}</ref> ==సూచనలు== {{Reflist}} [[Category:గోలాఘాట్ జిల్లా]] [[Category:ఏకశరణ ధర్మం]] [[వర్గం:శ్రీకృష్ణుని దేవాలయాలు]] [[Category:భారతదేశంలోని హిందూ తీర్థస్థలాలు]] [[వర్గం:అసోంలోని భవనాలు, నిర్మాణాలు]] [[వర్గం:అసోంలోని పర్యాటక ఆకర్షణలు]] [[వర్గం:అసోం సాంస్కృతిక చరిత్ర]] [[వర్గం:అసోం పర్యాటక ప్రదేశాలు]] [[వర్గం:విష్ణు దేవాలయాలు]] [[వర్గం:హిందూ దేవాలయాలు]] qzb0w153kg4gr6b23lz8zxtarrykvgh 0 483869 4956164 4797935 2026-09-11T07:08:46Z యర్రా రామారావు 28161 [[వర్గం:ఎన్నికల సంఘాలు]] ను చేర్చారు (హాట్‌కేట్ ఉపయోగించి) 4956164 wikitext text/x-wiki {{Infobox government agency | name = ఒడిశా రాష్ట్ర ఎన్నికల సంఘం | nativename = | nativename_a = | nativename_r = | logo = | logo_width = | logo_caption = | seal = | seal_width = | seal_caption = | formed = May'1994 | preceding1 = | preceding2 = | dissolved = | superseding = | jurisdiction = [[ఒడిశా]] | headquarters = కమిషనర్-కమ్-సెక్రటరీ, సహకార శాఖ, [[ఒడిశా ప్రభుత్వం]] | employees = | budget = | minister1_name = | minister1_pfo = | minister2_name = | minister2_pfo = | chief1_name = ఆదిత్య ప్రసాద్ పాధి, ఐఏఎస్ (రిటైర్డ్) | chief1_position = చీఫ్ ఎలక్షన్ కమిషనర్ | chief2_name = | chief2_position = | chief3_name = | chief3_position = | chief4_name = | chief4_position = | chief5_name = | chief5_position = | chief6_name = | chief6_position = | chief7_name = | chief7_position = | chief8_name = | chief8_position = | chief9_name = | chief9_position = | parent_department = | parent_agency = | website = {{URL|http://sec.odisha.gov.in/}} | footnotes = }} ఒడిశా రాష్ట్ర ఎన్నికల కమిషన్ భారతదేశంలోని ఒడిశా రాష్ట్రంలో ఎన్నికలు స్వేచ్ఛగా, న్యాయంగా, నిష్పాక్షికంగా జరిగేలా చూసుకోవడానికి ఏర్పాటు చేయబడిన స్వయంప్రతిపత్తి & చట్టబద్ధమైన సంస్థ. ఆర్టికల్ 243K, 243 ZA & ఆర్టికల్ 324 ప్రకారం నిబంధనలతో కూడిన [[భారత రాజ్యాంగం]] రాష్ట్ర ఎన్నికల కమిషన్ల అధికారాలను సృష్టించడం, రక్షించడం నిర్ధారిస్తుంది. రాష్ట్ర పరిధిలోని మునిసిపాలిటీలు, మునిసిపల్ కార్పొరేషన్లు, పంచాయతీలు భారత ఎన్నికల కమిషన్ పేర్కొన్న ఏవైనా ఇతర పట్టణ స్థానిక సంస్థలకు ఎన్నికలు నిర్వహించడానికి ఒడిశా రాష్ట్ర ఎన్నికల కమిషనర్ బాధ్యత వహిస్తుంది. ఒడిశా రాష్ట్ర ఎన్నికల కమిషనర్‌ను ఒడిశా గవర్నర్ నియమిస్తారు. ==చరిత్ర & పరిపాలన== రాష్ట్ర స్థాయి ఎన్నికలను పర్యవేక్షించడానికి 1950లో ఏర్పాటు చేయబడిన భారత ఎన్నికల కమిషన్ అధికారాలకు అనుగుణంగా అప్పటి ఒరిస్సా రాష్ట్ర ఎన్నికల కమిషన్ ఏర్పడింది.<ref name="sec ref1">{{cite news|url=https://www.business-standard.com/about/what-is-election-commission-of-india#collapse|title=WHAT IS ELECTION COMMISSION OF INDIA (ECI)?|access-date=6 December 2021|publisher=Business Standard India}}</ref><ref name="sec ref3">{{cite news|url=https://indianexpress.com/article/explained/state-election-panels-independent-of-central-ec-with-similar-powers-5132220/|title=State election panels: Independent of central EC, with similar powers|date=12 April 2018|work=The Indian Express|access-date=6 December 2021|language=en}}</ref> రాష్ట్ర ఎన్నికల కమిషనర్‌ను గవర్నర్ నియమిస్తారు.<ref name="sec ref2">{{cite news|url=https://www.indiacode.nic.in/show-data?actid=AC_CEN_18_21_00005_199426_1517807320414&sectionId=42788&sectionno=98&orderno=98|title=India Code: Section Details|access-date=6 December 2021|publisher=www.indiacode.nic.in}}</ref><ref name="sec ref6">{{cite news|url=http://www.bareactslive.com/HRY/HL534.HTM|title=State Election Commissioner Conditions of Service Rules, 1994|access-date=6 December 2021|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20211206113835/http://www.bareactslive.com/HRY/HL534.HTM|archive-date=6 December 2021|publisher=www.bareactslive.com}}</ref> పదవి స్వయంప్రతిపత్తిని నిర్ధారించడానికి, హైకోర్టు న్యాయమూర్తికి పేర్కొన్న కారణాలు, పద్ధతిలో తప్ప రాష్ట్ర ఎన్నికల కమిషనర్‌ను పదవి నుండి తొలగించలేరు. == విధులు == రాష్ట్ర ఎన్నికల కమిషనర్ ఈ క్రింది వాటికి బాధ్యత వహిస్తారు:<ref name="sec ref1" /><ref name="sec ref7">{{cite news|url=https://www.thestatesman.com/india/election-commission-directs-state-electoral-officers-immediately-redress-pending-voter-applications-1503026387.html|title=Election Commission directs all state electoral officers to immediately redress all pending voter applications|date=23 November 2021|access-date=6 December 2021|publisher=The Statesman}}</ref> * రాష్ట్రంలోని మున్సిపల్ కార్పొరేషన్లకు ఎన్నికలు నిర్వహించడానికి మార్గదర్శకాలతో కూడిన నోటిఫికేషన్ జారీ చేయడం. * రాష్ట్రంలో మున్సిపల్ కార్పొరేషన్లకు ఎన్నికలు నిర్వహించడం. * రాష్ట్రంలోని మున్సిపల్ పంచాయతీలకు ఎన్నికలు నిర్వహించడానికి మార్గదర్శకాలతో కూడిన నోటిఫికేషన్ జారీ చేయడం. * రాష్ట్రంలో మున్సిపల్ పంచాయతీలకు ఎన్నికలు నిర్వహించడం.<ref name="or ref8">{{cite news|url=https://indianexpress.com/article/cities/bhubaneswar/orissa-hc-seeks-response-from-sec-chief-secy-on-pleas-seeking-civic-polls-7470607/|title=Orissa HC seeks response from SEC, Chief Secy on pleas seeking civic polls|date=25 August 2021|access-date=11 December 2021|publisher=The Indian Express|language=en}}</ref> * రాష్ట్రంలోని మున్సిపల్ కార్పొరేషన్ల ఎన్నికలలో పోటీ చేయడానికి అర్హులైన వ్యక్తులకు మార్గదర్శకాలను రూపొందించడం. * రాష్ట్రంలో మున్సిపల్ పంచాయతీలకు ఎన్నికలు నిర్వహించడం.<ref name="od ref7">{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/cuttack/plea-in-orissa-hc-to-allow-rourkela-civic-body-polls/articleshow/87959830.cms|title=rourkela municipality: Plea in Orissa HC to allow Rourkela civic body polls {{!}} Cuttack News - Times of India|last1=patnaik|first1=lalmohan|date=28 November 2021|access-date=12 December 2021|publisher=The Times of India|language=en}}</ref> * స్థానిక సంస్థల ఎన్నికలలో ప్రవర్తనా నియమావళిని అనుసరిస్తారు. * కొత్త చేర్పులతో ఓటర్ల జాబితాలను నవీకరించడం.<ref name="od ref4">{{cite news|url=https://www.newindianexpress.com/states/odisha/2021/nov/09/final-voters-list-for-panchayat-polls-on-december-14-odishaelection-commission-2381306.html|title=Final voters' list for panchayat polls on December 14: Odisha Election Commission|date=9 November 2021|access-date=11 December 2021|publisher=The New Indian Express}}</ref> * తొలగింపులతో కూడిన ఓటర్ల జాబితాలను నవీకరించడం, ఏదైనా ఉంటే. * రాష్ట్రంలోని మున్సిపల్ కార్పొరేషన్లకు జరిగిన ఎన్నికల ఫలితాల ప్రకటన. * రాష్ట్రంలో మున్సిపల్ పంచాయతీలకు జరిగిన ఎన్నికల ఫలితాల ప్రకటన. * అవసరమైతే రీపోలింగ్‌కు ఆదేశిస్తున్నాం. * రాష్ట్రవ్యాప్త ఎన్నికలకు ఏర్పాట్లు చేస్తోంది. * పంచాయతీ ఎన్నికలకు సంబంధించిన ఎన్నికల ఖర్చును పర్యవేక్షించడం.<ref name="od ref3">{{cite news|url=https://kalingatv.com/state/odisha-state-election-commission-increases-poll-expenditure-limit-check-details/|title=Odisha: State Election Commission increases expenditure limit for Panchayat polls: Check details|date=15 November 2021|access-date=11 December 2021|publisher=KalingaTV}}</ref><ref name="or ref6">{{cite news|url=https://www.hindustantimes.com/cities/others/odisha-panchayat-polls-candidates-can-spend-more-state-election-commission-101637001745108.html|title=‘Odisha panchayat polls candidates can spend more’: State Election Commission|date=16 November 2021|access-date=11 December 2021|publisher=Hindustan Times|language=en}}</ref> == కూర్పు == ఒడిషా రాష్ట్ర ఎన్నికల కమిషన్‌కు ప్రధాన ఎన్నికల అధికారి, రాష్ట్ర చట్టంలో పేర్కొన్నంత మంది సభ్యులు నేతృత్వం వహిస్తారు.<ref name="od ref5">{{cite news|url=https://www.elections.in/election-commission/odisha.html|title=Election Commission of Odisha - Its history, Functions and Officers|access-date=11 December 2021|publisher=Elections in India}}</ref> రాష్ట్ర ఎన్నికల కమిషనర్లు ఏ కేంద్ర లేదా రాష్ట్ర ప్రభుత్వ సంస్థలలోనూ పదవులు లేదా పదవులు కలిగి ఉండని స్వతంత్ర వ్యక్తులు.<ref name="sec ref5">{{cite news|url=https://www.telegraphindia.com/india/state-election-commissioners-should-be-independent-says-sc/cid/1809411|title=State election commissioners should be independent, says SC|date=13 March 2021|publisher=www.telegraphindia.com}}</ref> ఆదిత్య ప్రసాద్ పాధి, రిటైర్డ్ ఐఏఎస్ , ఒడిశా ప్రధాన ఎన్నికల అధికారి. ఆయన పదవీకాలం కాలం 5 సంవత్సరాలు లేదా 65 సంవత్సరాల వయస్సు వచ్చే వరకు, ఏది ముందు అయితే అది జరుగుతుంది. == రాజ్యాంగ అవసరాలు == ఒడిశా రాష్ట్ర ఎన్నికల కమిషన్ 73వ & 74వ ప్రకటనలతో రాజ్యాంగ సవరణ తర్వాత  ఏర్పడింది.<ref name="sec ref4">{{cite news|url=https://www.elections.in/state-elections.html|title=India State Election - Find information of all State elections in India|access-date=6 December 2021|publisher=www.elections.in}}</ref> ఆర్టికల్ 324 ప్రకారం భారత ఎన్నికల కమిషన్ ఏర్పాటు చేసినట్లే, రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 243కె ప్రకారం రాష్ట్ర ఎన్నికల కమిషన్లు ఏర్పడ్డాయి.<ref name="sec ref3" /> ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:ఒడిశా]] [[వర్గం:ఒడిశా ప్రభుత్వం]] [[వర్గం:భారతదేశ రాష్ట్ర ఎన్నికల కమిషనర్లు]] [[వర్గం:ఎన్నికల సంఘాలు]] 4cd27kskba5v9zegamjrvya27h1myjz 0 485629 4955803 4851621 2026-09-10T18:47:37Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4955803 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tournament|name=2026 ఇండియన్ ప్రీమియర్ లీగ్|image=Ipl.svg|fromdate=28 మార్చి|todate=31 మే 2026|administrator=[[భారత క్రికెట్ నియంత్రణ మండలి]]|cricket format=[[ట్వంటీ20]]|tournament format=గ్రూప్ దశ, ప్లేఆఫ్‌లు|champions=[[రాయల్ ఛాలెంజర్స్ బెంగళూరు]]|count=2|runner up=[[గుజరాత్ టైటాన్స్]]|participants=10|matches=74|most valuable player=వైభవ్ సూర్యవంశీ ([[రాజస్థాన్ రాయల్స్]])|most runs=వైభవ్ సూర్యవంశీ ([[రాజస్థాన్ రాయల్స్]]) (776)|most wickets=కగిసో రబడ ([[గుజరాత్ టైటాన్స్]]) (29)|website={{URL|iplt20.com}}|previous_year=2025|previous_tournament=2025 ఇండియన్ ప్రీమియర్ లీగ్|next_year=2027|next_tournament=2027 ఇండియన్ ప్రీమియర్ లీగ్}} {{Sidebar | title = {{#ifeq:{{{main}}}|y||[[ఇండియన్ ప్రీమియర్ లీగ్ - 2026]]}} జట్లు | image = {{#ifeq:{{{main}}}|y||[[దస్త్రం:Ipl.svg|150px]]}} | heading1 = గ్రూప్ ఎ | content1 = {{ubl| * [[చెన్నై సూపర్ కింగ్స్|చెన్నై సూపర్ కింగ్స్]] * [[కోల్‌కతా నైట్ రైడర్స్]] * [[రాజస్థాన్ రాయల్స్]] * [[రాయల్ ఛాలెంజర్స్ బెంగళూరు]] * [[పంజాబ్ కింగ్స్]] }} | heading2 = గ్రూప్ బి | content2 = {{ubl| * [[ముంబై ఇండియన్స్]] * [[సన్‌రైజర్స్ హైదరాబాద్]] * [[గుజరాత్ టైటాన్స్]] * [[ఢిల్లీ క్యాపిటల్స్]] * [[లక్నో సూపర్ జెయింట్స్]] }} | heading3 = ఇవి కూడా చూడండి | content3 = {{flatlist| * [[2026 ఇండియన్ ప్రీమియర్ లీగ్ ఆటగాళ్ల మార్పుల జాబితా|వేలం]] * [[2026 ఇండియన్ ప్రీమియర్ లీగ్ ఫైనల్|ఫైనల్]] }} | below = '''గమనిక:''' ఆడే క్రమం ప్రకారం జట్లు జాబితా చేయబడ్డాయి.<br/>{{Navbar|2026 ఇండియన్ ప్రీమియర్ లీగ్ జట్లు|plain=1}} }} '''2026 ఇండియన్ ప్రీమియర్ లీగ్''' (దీనిని '''ఐపీఎల్ 19''', బ్రాండింగ్ పరంగా '''టాటా ఐపీఎల్ 2026''' అని కూడా పిలుస్తారు) ప్రొఫెషనల్ [[ట్వంటీ20]] [[క్రికెట్]] లీగ్ అయిన [[ఇండియన్ ప్రీమియర్ లీగ్]] 19వ ఎడిషన్. ఈ టోర్నమెంట్‌లో 10 జట్లు 13 వేదికలలో 74 మ్యాచ్‌లలో తలపడ్డాయి, ఇవి మార్చి 28 నుండి మే 31 వరకు జరిగాయి. [[రాయల్ ఛాలెంజర్స్ బెంగళూరు]] డిఫెండింగ్ ఛాంపియన్‌గా బరిలోకి దిగింది. ఫైనల్‌లో వారు [[గుజరాత్ టైటాన్స్]] జట్టును 5 వికెట్ల తేడాతో ఓడించి వరుసగా రెండవ ఐపీఎల్ టైటిల్‌ను కైవసం చేసుకున్నారు.<ref>{{cite web |access-date=31 May 2026 |title=Kohli, bowlers lead RCB to second straight IPL title |url=https://www.espncricinfo.com/series/ipl-2026-1510719/royal-challengers-bengaluru-vs-gujarat-titans-final-1535465/match-report |website=ESPNCricinfo}}</ref> == నేపథ్యం == [[ఇండియన్ ప్రీమియర్ లీగ్]] (ఐపీఎల్) అనేది భారతదేశంలో జరిగే ప్రొఫెషనల్ [[ట్వంటీ20]] (T20) [[క్రికెట్]] లీగ్, దీనిని [[బోర్డ్ ఆఫ్ కంట్రోల్ ఫర్ క్రికెట్ ఇన్ ఇండియా]] (బీసీసీఐ) నిర్వహిస్తోంది. [[2008 ఇండియన్ ప్రీమియర్ లీగ్|2008లో మొదటి ఎడిషన్]] జరిగినప్పటి నుంచి ఇది ప్రతి ఏటా జరుగుతోంది.<ref>{{Cite web |title=Indian Premier League |url=https://www.britannica.com/topic/Indian-Premier-League |access-date=16 December 2025 |website=[[Britannica.com]] |language=en-uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20250317155833/https://www.britannica.com/topic/Indian-Premier-League|archive-date=17 March 2025|url-status=live}}</ref> [[రాయల్ ఛాలెంజర్స్ బెంగళూరు]] డిఫెండింగ్ ఛాంపియన్‌గా ఉంది. గత సీజన్ [[2025 ఇండియన్ ప్రీమియర్ లీగ్ ఫైనల్|ఫైనల్]]‌లో [[పంజాబ్ కింగ్స్]]ను ఓడించి తమ తొలి టైటిల్‌ను గెలుచుకుంది.<ref>{{Cite news |date=2025-06-03 |title=RCB and Virat Kohli end 18-year wait for IPL glory with six-run defeat of Punjab Kings |url=https://www.theguardian.com/sport/2025/jun/03/rcb-and-virat-kohli-end-18-year-wait-for-ipl-glory-with-six-run-defeat-of-punjab-kings |access-date=2025-12-23 |work=[[The Guardian]] |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> === ఫార్మాట్ === 2026, 2027 సంవత్సరాలకు ఐపీఎల్ 84 మ్యాచ్‌లకు విస్తరిస్తుందని [[ఇండియన్ ప్రీమియర్ లీగ్#నిర్వహణ|ఐపీఎల్ గవర్నింగ్ కౌన్సిల్]] ప్రకటించింది.<ref>{{Cite web |title=IPL 2025: No increase in the number of matches as BCCI wary of India's workload |url=https://www.espncricinfo.com/story/ipl-2025-with-player-workload-in-mind-no-increase-in-number-of-matches-played-1452783 |access-date=2024-10-01 |publisher=[[ESPNcricinfo]] |language=en |archive-date=25 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250525221102/https://www.espncricinfo.com/story/ipl-2025-with-player-workload-in-mind-no-increase-in-number-of-matches-played-1452783 |url-status=live }}</ref> 2021 వరకు ఉపయోగించిన పూర్తి డబుల్ రౌండ్-రాబిన్ ఫార్మాట్ తిరిగి రావడంతో ఇది 2028 నుండి 94 మ్యాచ్‌లకు విస్తరిస్తుందని భావిస్తున్నారు.<ref>{{Cite web |title=Arun Dhumal hints at expanded 94-match IPL in 2028 but without new teams |url=https://www.espncricinfo.com/story/ipl-could-expand-to-94-matches-in-2028-with-csk-dc-mi-rcb-kkr-gt-pbks-srh-rr-and-lsg-as-the-ten-teams-1483410 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250429015210/https://www.espncricinfo.com/story/ipl-could-expand-to-94-matches-in-2028-with-csk-dc-mi-rcb-kkr-gt-pbks-srh-rr-and-lsg-as-the-ten-teams-1483410 |archive-date=29 April 2025 |access-date=2025-12-23 |publisher=[[ESPNcricinfo]] |language=en |url-status=live }}</ref> === షెడ్యూల్ === [[ESPNcricinfo]] ప్రకారం, 2025 నుండి 2027 మధ్య మూడు సీజన్లకు టోర్నమెంట్ విండో తేదీలను 2025 వేలం కంటే ముందే ఫ్రాంచైజీలకు పంపారు.<ref>{{Cite web |title=IPL 2025 to begin on March 14; dates for next three seasons revealed |url=https://www.espncricinfo.com/story/ipl-2025-to-begin-on-march-14-dates-for-next-three-seasons-revealed-1460927 |access-date=22 November 2024 |publisher=[[ESPNcricinfo]] |language=en |archive-date=22 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241122030301/https://www.espncricinfo.com/story/ipl-2025-to-begin-on-march-14-dates-for-next-three-seasons-revealed-1460927 |url-status=live }}</ref> నవంబర్ 2024లో, మూడు సీజన్‌ల తాత్కాలిక తేదీలను ప్రకటించారు, 2026 ఎడిషన్ మార్చి 15 నుండి మే 31 వరకు జరుగుతుందని తెలిపారు.<ref>{{Cite web |title=BCCI announces dates for IPL 2025, 2026 and 2027 all at once in never-before-heard move |url=https://www.hindustantimes.com/cricket/ipl-2025-to-start-on-march-14-as-dates-for-next-three-seasons-revealed-101732247112302.html |access-date=22 November 2024 |work=[[Hindustan Times]] |date=22 November 2024 |language=en |archive-date=22 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241122040833/https://www.hindustantimes.com/cricket/ipl-2025-to-start-on-march-14-as-dates-for-next-three-seasons-revealed-101732247112302.html |url-status=live }}</ref> మార్చి 8న జరగాల్సిన 2026 పురుషుల T20 ప్రపంచ కప్ ఫైనల్ తర్వాత మూడు వారాల విరామం ఇవ్వడానికి 2026 సీజన్ మార్చి 26న ప్రారంభమవుతుందని 2025 డిసెంబరులో ప్రకటించారు.<ref>{{Cite web |title=IPL 2026 to be held between March 26 and May 31 |url=https://www.espncricinfo.com/story/ipl-2026-to-be-held-between-march-26-and-may-31-1515758 |access-date=23 December 2025 |publisher=[[ESPNcricinfo]] |language=en |archive-date=23 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251223004319/https://www.espncricinfo.com/story/ipl-2026-to-be-held-between-march-26-and-may-31-1515758 |url-status=live }}</ref> ఈ కారణంగా 2026 మార్చి 26 నుండి మే 3 వరకు జరగనున్న 2026 పాకిస్తాన్ సూపర్ లీగ్‌తో వరుసగా రెండవ సంవత్సరం షెడ్యూల్ వివాదం తలెత్తింది, పాకిస్తాన్ సూపర్ లీగ్ కూడా ఇదే కారణంగా తన సాధారణ ఫిబ్రవరి-మార్చి విండో నుండి మార్చబడింది.<ref>{{Cite web |date=2025-12-16 |title=PSL 2026 Set To Clash With IPL Again As PCB Courts Global Investors Ahead Of Franchise Expansion |url=https://www.wisden.com/series/hbl-pakistan-super-league/cricket-news/psl-2026-set-to-clash-with-ipl-again-as-pcb-courts-global-investors-ahead-of-franchise-expansion |access-date=2025-12-23 |website=Wisden |language=en}}</ref> ఆ తర్వాత, 2026 ఫిబ్రవరి చివర్లో, ప్రారంభ తేదీని 2 రోజులు వాయిదా వేస్తున్నట్లు ప్రకటించారు, ఫలితంగా ఐపీఎల్ విండో మార్చి 28 నుండి మే 31 వరకు ఉంటుంది. === ముస్తాఫిజుర్ రెహమాన్ మినహాయింపు === వేలంలో బంగ్లాదేశ్ ఫాస్ట్ బౌలర్ ముస్తాఫిజుర్ రెహమాన్‌ను [[కోల్‌కతా నైట్ రైడర్స్]] ₹9.2 కోట్లకు కొనుగోలు చేసింది.<ref>{{Cite web|title=IPL 2026 Auction: Mustafizur Rahman sold to KKR for Rs. 9.20 crore|url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/ipl/ipl-news/mustafizur-rahman-ipl-2026-auction-kkr-kolkata-knight-riders-920-crore/article70403422.ece|work=[[Sportstar]]|language=en|date=16 December 2025|access-date=3 January 2026}}</ref> 2025లో బంగ్లాదేశ్‌లో జరిగిన హిందూ వ్యతిరేక అల్లర్లు, 2025 డిసెంబరులో బంగ్లాదేశ్ అల్లర్లలో దీపు చంద్ర దాస్ మూకదాడిలో హత్యకు గురైన తర్వాత, ఐపీఎల్ నుండి బంగ్లాదేశ్ ఆటగాళ్లను మినహాయించాలన్న డిమాండ్లు వెల్లువెత్తాయి.<ref>{{Cite web|title=KKR And Mustafizur Rahman Controversy Explained: What Is It About?|url=https://www.news18.com/cricket/kkr-and-mustafizur-rahman-controversy-explained-what-is-it-about-ws-kln-9804495.html|work=[[News18]]|language=en|date=2 January 2026|access-date=3 January 2026|archive-date=1 January 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260101185309/https://www.news18.com/cricket/kkr-and-mustafizur-rahman-controversy-explained-what-is-it-about-ws-kln-9804495.html|url-status=live}}</ref> 2026 జనవరిలో, ఫ్రాంచైజీ జట్టు నుండి రెహమాన్‌ను విడుదల చేయాలని బీసీసీఐ అభ్యర్థించింది, అతడికి బదులుగా మరో ఆటగాడిని ఎంపిక చేసుకోవడానికి వారిని అనుమతించింది.<ref>{{Cite web|title=KKR release Mustafizur from IPL 2026 squad following BCCI instructions|url=https://www.espncricinfo.com/story/ipl-2026-bcci-asks-kkr-to-release-mustafiqur-rahman-from-their-squad-because-of-recent-developments-1517878|publisher=[[ESPNcricinfo]]|language=en|access-date=3 January 2026|archive-date=3 January 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260103060823/https://www.espncricinfo.com/story/ipl-2026-bcci-asks-kkr-to-release-mustafiqur-rahman-from-their-squad-because-of-recent-developments-1517878|url-status=live}}</ref> ఈ చర్యను మాజీ భారత క్రికెటర్ [[మదన్ లాల్]],<ref>{{Cite web |last=Narayanan |first=V. M. Suriya |date=2026-01-03 |title=Former Indian cricketer blames political influence for BCCI's decision on Mustafizur Rahman |url=https://crictoday.com/cricket/news/former-indian-cricketer-blames-political-influence-for-bccis-decision-on-mustafizur-rahman/ |access-date=2026-01-04 |website=Crictoday |language=en-US |archive-date=12 January 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260112161727/https://crictoday.com/cricket/news/former-indian-cricketer-blames-political-influence-for-bccis-decision-on-mustafizur-rahman/ |url-status=live }}</ref> [[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] నాయకుడు [[శశి థరూర్]],<ref>{{Cite web |date=2026-01-03 |title=Who are we punishing? Shashi Tharoor after KKR releases Bangladesh's Mustafizur Rahman |url=https://www.indiatoday.in/india/story/shashi-tharoor-kkr-mustafizur-rahman-bangladesh-unrest-hindu-atrocities-dipu-das-khokon-das-2846070-2026-01-03 |access-date=2026-01-04 |work=[[India Today]] |language=en |archive-date=3 January 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260103174125/https://www.indiatoday.in/india/story/shashi-tharoor-kkr-mustafizur-rahman-bangladesh-unrest-hindu-atrocities-dipu-das-khokon-das-2846070-2026-01-03 |url-status=live }}</ref> మాజీ బంగ్లాదేశ్ కెప్టెన్లు ఖాలెద్ మహమూద్, మహ్మద్ అష్రఫుల్<ref>{{Cite web |date=2026-01-03 |title='Totally shocked': Ex-Bangladesh captains voice concern over Mustafizur's IPL exclusion |url=https://www.thedailystar.net/sports/cricket/news/totally-shocked-ex-bangladesh-captains-voice-concern-over-mustafizurs-ipl-exclusion-4072191 |access-date=2026-01-04 |work=[[The Daily Star (Bangladesh)|The Daily Star]] |language=en |archive-date=4 January 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260104221707/https://www.thedailystar.net/sports/cricket/news/totally-shocked-ex-bangladesh-captains-voice-concern-over-mustafizurs-ipl-exclusion-4072191 |url-status=live }}</ref> విమర్శించారు. మరోవైపు మాజీ భారత క్రికెటర్ ఆకాశ్ చోప్రా,<ref>{{Cite web |date=2026-01-04 |title=What Is Mustafizur Rahman's Fault? Ex-KKR Star Responds With Epic 'Pakistan' Example |url=https://sports.ndtv.com/ipl-2026/what-is-mustafizur-rahmans-fault-ex-kkr-star-responds-with-epic-pakistan-example-10247560 |work=[[NDTV Sports]] |language=en |access-date=4 January 2026 |archive-date=4 January 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260104045114/https://sports.ndtv.com/ipl-2026/what-is-mustafizur-rahmans-fault-ex-kkr-star-responds-with-epic-pakistan-example-10247560 |url-status=live }}</ref> [[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] నాయకుడు సంగీత్ సింగ్ సోమ్ బీసీసీఐ చర్యను సమర్థించారు.<ref>{{Cite web |date=2026-01-03 |title='Win for Hindus': BJP leaders, spiritual gurus hail Bangladeshi player Mustafizur Rahman's KKR exit |url=https://www.tbsnews.net/world/south-asia/win-hindus-bjp-leaders-spiritual-gurus-hail-bangladeshi-player-mustafizur-rahmans |access-date=2026-01-04 |work=[[The Business Standard]] |language=en |archive-date=5 January 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260105063307/https://www.tbsnews.net/world/south-asia/win-hindus-bjp-leaders-spiritual-gurus-hail-bangladeshi-player-mustafizur-rahmans |url-status=live }}</ref> ఉద్రిక్తతల కారణంగా భారత బంగ్లాదేశ్ పర్యటనను బీసీసీఐ తాత్కాలికంగా నిలిపివేసింది.<ref>{{Cite web |title=Like with Pakistan, India-Bangladesh cricket ties could snap after BCCI asks IPL franchise Shahrukh Khan's KKR, to eject Mustafizur Rahman from team |url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/bcci-puts-indias-bangladesh-tour-on-hold-amid-political-uncertainty-10453303/ |access-date=2026-01-03 |publisher=[[ESPNcricinfo]] |language=en |archive-date=3 January 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260103102254/https://indianexpress.com/article/sports/cricket/bcci-puts-indias-bangladesh-tour-on-hold-amid-political-uncertainty-10453303/ |url-status=live }}</ref> అంతేగాకుండా, పాకిస్తాన్ తరహాలోనే, భారతదేశం, శ్రీలంక సంయుక్తంగా ఆతిథ్యమివ్వనున్న 2026 పురుషుల T20 ప్రపంచ కప్‌లో తమ మ్యాచ్‌లను భారతదేశం నుండి తరలించాలని బంగ్లాదేశ్ క్రికెట్ బోర్డు [[అంతర్జాతీయ క్రికెట్ కౌన్సిల్|అంతర్జాతీయ క్రికెట్ మండలి]]ని అభ్యర్థించింది.<ref>{{Cite news |date=2026-01-04 |title=Bangladesh govt asks cricket board to shift T20 World Cup games out of India after Mustafizur controversy |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/sports/bangladesh-govt-asks-cricket-board-to-shift-t20-world-cup-games-out-of-india-after-mustafizur-controversy/articleshow/126330617.cms |access-date=2026-01-04 |work=The Economic Times |issn=0013-0389 |archive-date=4 January 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260104105817/https://economictimes.indiatimes.com/news/sports/bangladesh-govt-asks-cricket-board-to-shift-t20-world-cup-games-out-of-india-after-mustafizur-controversy/articleshow/126330617.cms |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-01-04 |title=Bangladesh refuse to travel to India for T20 World Cup |url=https://www.espncricinfo.com/story/2026-t20-world-cup-bangladesh-refuse-to-travel-to-india-for-t20-world-cup-1518033 |publisher=[[ESPNcricinfo]] |language=en |access-date=6 January 2026 |archive-date=5 January 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260105080256/https://www.espncricinfo.com/story/2026-t20-world-cup-bangladesh-refuse-to-travel-to-india-for-t20-world-cup-1518033 |url-status=live }}</ref> బంగ్లాదేశ్ ప్రభుత్వం కూడా తమ దేశంలో ఐపీఎల్ ప్రసారాన్ని నిషేధించింది.<ref>{{Cite news |last=Bhattacherjee |first=Kallol |date=2026-01-05 |title=Bangladesh bans IPL telecast, cites 'hurt sentiments' |url=https://www.thehindu.com/sport/cricket/bangladesh-bans-ipl-broadcast-in-another-retaliatory-move/article70473655.ece |access-date=2026-01-06 |work=[[The Hindu]] |language=en-IN |issn=0971-751X |archive-date=5 January 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260105165042/https://www.thehindu.com/sport/cricket/bangladesh-bans-ipl-broadcast-in-another-retaliatory-move/article70473655.ece |url-status=live }}</ref> === మార్కెటింగ్ === [[టాటా గ్రూప్]] ఐపీఎల్ టైటిల్ స్పాన్సర్‌గా తమ ఒప్పందాన్ని 5 సంవత్సరాల (2024-2028) కాలానికి ₹2500 కోట్లతో పునరుద్ధరించుకుంది.<ref>{{cite news|title=TATA Group secures title sponsorship rights for IPL 2024-28|website=[[IPLT20.com]]|url=https://www.iplt20.com/news/3986/tata-group-secures-title-sponsorship-rights-for-ipl-2024-28|access-date=1 March 2024|date=20 January 2024|archive-date=21 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240221053306/https://www.iplt20.com/news/3986/tata-group-secures-title-sponsorship-rights-for-ipl-2024-28|url-status=live}}</ref> === ప్రసారం === జియోస్టార్‌కు చెందిన స్టార్ స్పోర్ట్స్, జియోహాట్‌స్టార్ వరుసగా 2023-2027 కాలానికి శాటిలైట్, డిజిటల్ ప్రసార హక్కులను కలిగి ఉన్నాయి.<ref>{{Cite web |last=McCaskill |first=Steve |date=2025-12-08 |title=JioStar seeks exit from US$3bn ICC cricket deal |url=https://www.sportspro.com/news/broadcast-ott/jiostar-icc-cricket-india-rights-deal-december-2025/ |access-date=2025-12-23 |website=[[SportsPro]] |language=en-GB |quote=JioStar also owns the domestic broadcast and streaming rights to the IPL [...] |archive-date=8 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251208131607/https://www.sportspro.com/news/broadcast-ott/jiostar-icc-cricket-india-rights-deal-december-2025/ |url-status=live }}</ref> == జట్లు == గత సీజన్‌లో ఆడిన అదే 10 జట్లు తిరిగి బరిలోకి దిగాయి. {| class="wikitable" ! scope="col" | జట్టు || [[ఇండియన్ ప్రీమియర్ లీగ్ - 2025|2025]] ప్రదర్శన<ref>{{ESPNcricinfo 2|series|ref=ipl-2025-1449924/points-table-standings|title=2025 Indian Premier League points table standings|access-date=22 December 2025|dynamic=n|archive-url=http://web.archive.org/web/20250816101807/https://www.espncricinfo.com/series/ipl-2025-1449924/points-table-standings|archive-date=16 August 2025}}</ref> || ప్రధాన శిక్షకుడు (హెడ్ కోచ్)<ref name="Cap">{{cn|date=December 2025}}</ref> || కెప్టెన్<ref name="Cap"/> |- | [[చెన్నై సూపర్ కింగ్స్]] || {{center|10వ స్థానం}} || [[స్టీఫెన్ ఫ్లెమింగ్]] || [[రుతురాజ్ గైక్వాడ్]] |- | [[ఢిల్లీ క్యాపిటల్స్]] || {{center|5వ స్థానం}} || [[హేమంగ్ బదాని|హేమాంగ్ బదాని]]|| [[అక్షర్ పటేల్]] |- | [[గుజరాత్ టైటాన్స్]] || {{center|4వ స్థానం}} || [[ఆశిష్ నెహ్రా]] || [[శుభ్‌మ‌న్ గిల్|శుభ్‌మన్ గిల్]] |- | [[కోల్‌కతా నైట్ రైడర్స్]] || {{center|8వ స్థానం}} || [[అభిషేక్ నాయర్]]<ref>{{cite web | title=Abhishek Nayar appointed Kolkata Knight Riders head coach | date=26 October 2025 | url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/abhishek-nayar-appointed-kolkata-knight-riders-head-coach-10327578/lite/ |work=[[The Indian Express]]}}</ref> || [[అజింక్య రహానే|అజింక్యా రహానే]] |- | [[లక్నో సూపర్ జెయింట్స్]] || {{center|7వ స్థానం}} || [[జస్టిన్ లాంగర్]] || [[రిషబ్ పంత్|రిషభ్ పంత్]] |- | [[ముంబై ఇండియన్స్]] || {{center|3వ స్థానం}} || [[మహేలా జయవర్థనే|మహేల జయవర్ధనే]]|| [[హార్దిక్ పాండ్యా]] |- | [[పంజాబ్ కింగ్స్]] || {{center|రన్నరప్}} || [[రికీ పాంటింగ్]] || [[శ్రేయాస్ అయ్యర్|శ్రేయస్ అయ్యర్]] |- | [[రాజస్థాన్ రాయల్స్]] || {{center|9వ స్థానం}} || [[కుమార సంగక్కర]]<ref>{{cite web |access-date=15 November 2025 |title=Kumar Sangakkara back to helm Rajasthan Royals' coaching staff|url=https://www.espncricinfo.com/story/kumar-sangakkara-back-to-helm-rajasthan-royals-coaching-staff-1504458 |publisher=[[ESPNcricinfo]] |date=25 September 2025}}</ref> || [[రియాన్ పరాగ్]]<ref>{{cite web |access-date=14 February 2026 |title=Riyan Parag named Rajasthan Royals' new captain |url=https://www.espncricinfo.com/story/ipl-2026-riyan-parag-named-rajasthan-royals-new-captain-1523698 |publisher=[[ESPNcricinfo]] |date=13 February 2026}}</ref> |- | [[రాయల్ ఛాలెంజర్స్ బెంగళూరు]] || {{center|విజేత}} || [[ఆండీ ఫ్లవర్]] || [[రజత్ పాటిదార్]] |- | [[సన్‌రైజర్స్ హైదరాబాద్]] || {{center|6వ స్థానం}} || [[డేనియెల్ వెట్టోరీ|డేనియల్ వెట్టోరి]]|| [[పాట్ కమ్మిన్స్|పాట్ కమిన్స్]] |} === ఆటగాళ్ల మార్పులు === ఫ్రాంచైజీలు తమ రిటెన్షన్ జాబితాలను 2025 నవంబర్ 15లోపు సమర్పించాల్సి ఉంది.<ref name="TOI">{{Cite news |date=2025-11-12 |title=IPL 2026 retention rules explained: How many players can a franchise retain or release before auction? |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/ipl/top-stories/ipl-2026-retention-rules-explained-how-many-players-can-a-franchise-retain-or-release-before-auction/articleshow/125275371.cms |access-date=2025-12-23 |work=[[The Times of India]] |issn=0971-8257 |archive-date=13 November 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251113035257/https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/ipl/top-stories/ipl-2026-retention-rules-explained-how-many-players-can-a-franchise-retain-or-release-before-auction/articleshow/125275371.cms |url-status=live }}</ref> వేలానికి ముందు మొత్తం 173 మంది ఆటగాళ్లను అట్టిపెట్టుకున్నారు.<ref>{{Cite web |title=TATA IPL 2026 Player Retentions Announced |url=https://www.iplt20.com/news/4247/tata-ipl-2026-player-retentions-announced |access-date=23 December 2025 |website=[[IPLT20.com]]}}</ref> యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్‌లోని [[అబు దాబి]]లో 2025 డిసెంబరు 16న వేలం జరిగింది.<ref>{{cite web |access-date=15 December 2025 |title=IPL auction set to take place on December 16 in Abu Dhabi |url=https://www.espncricinfo.com/story/ipl-2026-auction-to-take-place-on-december-16-in-abu-dhabi-1510968 |publisher=[[ESPNcricinfo]] |archive-date=5 January 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260105022626/https://www.espncricinfo.com/story/ipl-2026-auction-to-take-place-on-december-16-in-abu-dhabi-1510968 |url-status=live }}</ref> ప్రతి ఫ్రాంచైజీకి వేలం పర్స్ ₹125 కోట్లుగా నిర్ణయించబడింది.<ref name="retain1">{{Cite web |title=IPL 2026: How the squads stack up ahead of the auction |url=https://www.espncricinfo.com/story/ipl-2026-how-the-squads-stack-up-1511304 |access-date=23 December 2025 |publisher=[[ESPNcricinfo]] |archive-date=16 November 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251116181308/https://www.espncricinfo.com/story/ipl-2026-how-the-squads-stack-up-1511304 |url-status=live }}</ref> వేలం కోసం మొత్తం 1,355 మంది ఆటగాళ్లు నమోదు చేసుకున్నారు, వారిలో 369 మందిని వేలం కోసం షార్ట్‌లిస్ట్ చేశారు, వేలంలో 77 మంది అమ్ముడయ్యారు.<ref name="sold1">{{ESPNcricinfo 2|auction|ref=ipl-2026-auction-1515016/sold-players|title=2026 Indian Premier League auction, sold players|access-date=23 December 2025|dynamic=n|archive-url=http://web.archive.org/web/20251223103935/https://www.espncricinfo.com/auction/ipl-2026-auction-1515016/sold-players|archive-date=23 December 2025}}</ref><ref name="sold2">{{Cite web |title=IPL 2026 player list - full squads of each team |url=https://www.olympics.com/en/news/ipl-2026-teams-squads-list-player-prices |access-date=23 December 2025 |website=[[Olympics.com]]}}</ref> [[కామెరాన్ గ్రీన్|కామెరూన్ గ్రీన్ను]] [[కోల్‌కతా నైట్ రైడర్స్]] ₹25.20 కోట్లకు కొనుగోలు చేసింది. దీనిద్వారా ఐపీఎల్ చరిత్రలోనే అత్యంత ఖరీదైన విదేశీ ఆటగాడిగా, మూడవ అత్యంత ఖరీదైన ఆటగాడిగా రికార్డు సృష్టించాడు.<ref>{{Cite web |title=IPL auction 2026: Australia's Cameron Green becomes most expensive overseas player in tournament's history |url=https://www.skysports.com/cricket/news/12040/13484111/ipl-auction-2026-australias-cameron-green-becomes-most-expensive-overseas-player-in-tournaments-history |access-date=23 December 2025|work=[[Sky Sports]]}}</ref> [[ప్రశాంత్ వీర్]], కార్తీక్ శర్మలను [[చెన్నై సూపర్ కింగ్స్]] చెరో ₹14.20 కోట్లకు కొనుగోలు చేసింది. దీనిద్వారా ఐపీఎల్ చరిత్రలో అత్యంత ఖరీదైన అన్‌క్యాప్డ్ ఆటగాళ్లుగా వీరు నిలిచారు.<ref>{{Cite web |title=Who are Kartik Sharma and Prashant Veer - the costliest uncapped buys? |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/136917/who-are-kartik-sharma-and-prashant-veer-the-costliest-uncapped-buys-cricbuzzcom |access-date=23 December 2025|publisher=[[Cricbuzz]]}}</ref> అదే సమయంలో అమ్ముడవని 79 మంది ఆటగాళ్లలో ప్రధానంగా [[జేక్ ఫ్రేజర్-మెక్‌గుర్క్]], [[జానీ బెయిర్‌స్టో]], [[డారిల్ మిచెల్]], [[డెవన్ కాన్వే|డెవాన్ కాన్వే]], [[అల్జారీ జోసెఫ్]], [[గస్ అట్కిన్సన్]], [[దీపక్ హుడా|దీపక్ హూడా]], [[కర్ణ్ శర్మ]] ఉన్నారు.<ref>{{Cite web |title=Unsold players at IPL 2026 auction: Jake Fraser-McGurk, Deepak Hooda among big names - get full list |url=https://www.olympics.com/en/news/ipl-2026-auction-unsold-player-list-indian-premier-league |access-date=23 December 2025|website=[[Olympics.com]]}}</ref> == వేదికలు == === ధృవీకరించిన వేదికలు === 2026 ఐపీఎల్ సీజన్ కోసం, 18 వేదికలను ప్రతిపాదించారు. ధృవీకరించినవి ఇక్కడ ఉన్నాయి:<ref>{{Cite web |title=BCCI announces schedule for first phase of TATA IPL 2026 |url=https://www.iplt20.com/news/4249/bcci-announces-schedule-for-first-phase-of-tata-ipl-2026 |access-date=12 March 2026 |website=[[IPLT20.com]]}}</ref> * [[అరుణ్ జైట్లీ క్రికెట్ స్టేడియం|అరుణ్ జైట్లీ స్టేడియం]], [[ఢిల్లీ]] (ఢిల్లీ క్యాపిటల్స్) * బరసపర స్టేడియం, [[గౌహతి]] (రాజస్థాన్ రాయల్స్, 3 మ్యాచ్‌లు మాత్రమే) * [[ఈడెన్ గార్డెన్స్]], [[కోల్‌కతా]] (కోల్‌కతా నైట్ రైడర్స్) * బీఆర్ఎస్‌ఏబీవీ ఎకానా స్టేడియం, [[లక్నో]] (లక్నో సూపర్ జెయింట్స్) *[[హిమాచల్ ప్రదేశ్ క్రికెట్ అసోసియేషన్ స్టేడియం|హెచ్‌పీసీఏ స్టేడియం]], [[ధర్మశాల]] (పంజాబ్ కింగ్స్, 3 మ్యాచ్‌లు మాత్రమే) * [[ఎం. చిన్నస్వామి స్టేడియం|చిన్న స్వామీ స్టేడియం]] , [[బెంగళూరు]] (రాయల్ ఛాలెంజర్స్ బెంగళూరు) * చిదంబరం స్టేడియం, [[చెన్నై]] (చెన్నై సూపర్ కింగ్స్) * [[నరేంద్ర మోడీ స్టేడియం]], [[అహ్మదాబాద్]] (గుజరాత్ టైటాన్స్) * పీసీఏ ఎంవైఎస్ ఇంటర్నేషనల్ స్టేడియం, న్యూ చండీగఢ్ (పంజాబ్ కింగ్స్) * [[రాజీవ్ గాంధీ అంతర్జాతీయ క్రికెట్ స్టేడియం]], [[హైదరాబాద్]] (సన్‌రైజర్స్ హైదరాబాద్) * [[సవాయ్ మాన్‌సింగ్ స్టేడియం]], [[జైపూర్]] (రాజస్థాన్ రాయల్స్) * షహీద్ వీర్ నారాయణ్ సింగ్ ఇంటర్నేషనల్ స్టేడియం, [[నవ రాయ్‌పూర్]] (రాయల్ ఛాలెంజర్స్ బెంగళూరు, 2 మ్యాచ్‌లు మాత్రమే) * [[వాంఖెడే స్టేడియం|వాంఖడే స్టేడియం]], [[ముంబై]] (ముంబై ఇండియన్స్) == లీగ్ దశ == === పాయింట్ల పట్టిక === <section begin="pt"/>{{#invoke:Sports table |main |style=CricketRR |show_tie=no |show_groups=yes |title=లీగ్ దశ స్టాండింగ్స్ |source=[[ESPNcricinfo]]<ref name=pts>{{ESPNcricinfo 2|series-sub|id=ipl-2026-1510719|sub=points table|event=2026 Indian Premier League|access-date=28 March 2026|dynamic=y}}</ref> |update=complete |team_order=RCB, GT, SRH, RR, PBKS, DC, KKR, CSK, MI, LSG |group_CSK=A |win_CSK=6 |loss_CSK=8 |nr_CSK= |nrr_CSK=-0.345 |group_DC=B |win_DC=7 |loss_DC=7 |nr_DC= |nrr_DC=-0.651 |group_GT=B |win_GT=9 |loss_GT=5 |nr_GT= |nrr_GT=0.695|status_GT=R |group_KKR=A |win_KKR=6 |loss_KKR=7 |nr_KKR=1 |nrr_KKR=-0.147 |group_LSG=B |win_LSG=4 |loss_LSG=10 |nr_LSG= |nrr_LSG=-0.740 |group_MI=B |win_MI=4 |loss_MI=10 |nr_MI= |nrr_MI=-0.584 |group_PBKS=A |win_PBKS=7 |loss_PBKS=6 |nr_PBKS=1 |nrr_PBKS=0.309 |group_RR=A |win_RR=8 |loss_RR=6 |nr_RR= |nrr_RR=0.189 |group_RCB=A |win_RCB=9 |loss_RCB=5 |nr_RCB= |nrr_RCB=0.783 |status_RCB=C |group_SRH=B |win_SRH=9 |loss_SRH=5 |nr_SRH= |nrr_SRH=0.524 |name_CSK=[[చెన్నై సూపర్ కింగ్స్]] |name_DC=[[ఢిల్లీ క్యాపిటల్స్]] |name_GT=[[గుజరాత్ టైటాన్స్]] |name_KKR=[[కోల్‌కతా నైట్ రైడర్స్]] |name_LSG=[[లక్నో సూపర్ జెయింట్స్]] |name_MI=[[ముంబై ఇండియన్స్]] |name_PBKS=[[పంజాబ్ కింగ్స్]] |name_RR=[[రాజస్థాన్ రాయల్స్]] |name_RCB=[[రాయల్ ఛాలెంజర్స్ బెంగళూరు]] |name_SRH=[[సన్‌రైజర్స్ హైదరాబాద్]] |result1=Q |result2=Q |result3=A |result4=A |result5=E |result6=E |result7=E |result8=E |result9=E |result10=E |col_Q=green1 |col_A=yellow1 |res_col_header=Q |text_Q={{nobr|అర్హత సాధించినవి}} [[#క్వాలిఫైయర్ 1|క్వాలిఫైయర్ 1]] |text_A={{nobr|అర్హత సాధించినవి}} [[#ఎలిమినేటర్|ఎలిమినేటర్]] |text_E=ఎలిమినేట్ అయ్యాయి |status_text_C=ఛాంపియన్స్ |status_text_R=రన్నరప్ }}<section end="pt" /> === మ్యాచ్‌లు === {{hatnote|అన్ని సమయాలు [[భారత ప్రామాణిక కాలమానం]] ([[UTC+05:30]]) లో ఉన్నాయి}} <section begin="match1" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match1}}'''మ్యాచ్ 1''' | date = {{Start date|2026|03|28|df=y}} | time = 19:30 | night = y | team1 = [[సన్‌రైజర్స్ హైదరాబాద్]] | team2 = [[రాయల్ ఛాలెంజర్స్ బెంగళూరు]] (H) | score1 = 201/9 (20 ఓవర్లు) | runs1 = [[ఇషాన్ కిషన్]] 80 (38) | wickets1 = [[జాకబ్ డఫీ]] 3/22 (4 ఓవర్లు) | score2 = 203/4 (15.4 ఓవర్లు) | runs2 = [[విరాట్ కోహ్లి]] 69[[not out|*]] (38) | wickets2 = [[డేవిడ్ పైన్ (క్రికెటర్)|డేవిడ్ పైన్]] 2/35 (3 ఓవర్లు) | result = రాయల్ ఛాలెంజర్స్ బెంగళూరు 6 వికెట్ల తేడాతో గెలిచింది | report = [http://espncricinfo.com/ci/engine/match/1527674.html స్కోర్‌కార్డ్] | venue = [[ఎం. చిన్నస్వామి స్టేడియం]], [[బెంగళూరు]] | attendance = | umpires = [[ఉల్హాస్ గాంధే]] (భారత్), [[జయరామన్ మదనగోపాల్]] (భారత్) | motm = [[జాకబ్ డఫీ]] (రాయల్ ఛాలెంజర్స్ బెంగళూరు) | toss = రాయల్ ఛాలెంజర్స్ బెంగళూరు టాస్ గెలిచి ఫీల్డింగ్ ఎంచుకుంది. | rain = | notes = [[అభినందన్ సింగ్]] (రాయల్ ఛాలెంజర్స్ బెంగళూరు) టి20 అరంగేట్రం చేశాడు.<ref>{{cite news |date=28 March 2026 |work=[[Business Standard]] |url=https://www.business-standard.com/cricket/ipl/who-is-abhinandan-singh-rcb-pacer-who-makes-ipl-debut-vs-srh-in-bengaluru-126032800715_1.html |title=Who is Abhinandan Singh? RCB pacer who makes IPL debut vs SRH in Bengaluru |access-date=30 March 2026}}</ref> * [[జాకబ్ డఫీ]] (రాయల్ ఛాలెంజర్స్ బెంగళూరు), [[డేవిడ్ పైన్ (క్రికెటర్)|డేవిడ్ పైన్]] (సన్‌రైజర్స్ హైదరాబాద్) ఇద్దరూ తమ ఐపీఎల్ అరంగేట్రం చేశారు.<ref>{{cite news |date=28 March 2026 |work=[[Mathrubhumi]] |url=https://english.mathrubhumi.com/sports/cricket/duffy-magic-rcb-debutant-wrecks-srh-top-order-in-ipl-opening-clash-tpgl7cdq |title=Duffy magic! RCB debutant wrecks SRH top order in IPL opening clash |access-date=29 March 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=29 March 2026 |work=[[Gloucestershire Live]] |url=https://www.gloucestershirelive.co.uk/sport/other-sport/gloucestershire-star-david-payne-makes-10891961 |title=Gloucestershire star David Payne makes Indian Premier League debut for Sunrisers Hyderabad hours aft-er flying in as an injury replacement |access-date=30 March 2026}}</ref> }}<section end="match1" /> ---- <section begin="match2" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match2}}'''మ్యాచ్ 2''' | date = {{Start date|2026|03|29|df=y}} | time = 19:30 | night = y | team1 = [[కోల్‌కతా నైట్ రైడర్స్]] | team2 = [[ముంబై ఇండియన్స్]] (H) | score1 = 220/4 (20 ఓవర్లు) | runs1 = [[అజింక్య రహానే]] 67 (40) | wickets1 = [[శార్దూల్ ఠాకూర్]] 3/39 (4 ఓవర్లు) | score2 = 224/4 (19.1 ఓవర్లు) | runs2 = [[ర్యాన్ రికెల్టన్]] 81 (43) | wickets2 = [[సునీల్ నరైన్]] 1/30 (3 ఓవర్లు) | result = ముంబై ఇండియన్స్ 6 వికెట్ల తేడాతో గెలిచింది | report = [http://espncricinfo.com/ci/engine/match/1527675.html స్కోర్‌కార్డ్] | venue = [[వాంఖెడే స్టేడియం]], [[ముంబై]] | attendance = | umpires = సాయిదర్శన్ కుమార్ (భారత్), అనీష్ సహస్రబుధే (భారత్) | motm = [[శార్దూల్ ఠాకూర్]] (ముంబై ఇండియన్స్) | toss = ముంబై ఇండియన్స్ టాస్ గెలిచి ఫీల్డింగ్ ఎంచుకుంది. | rain = | notes = ముంబై ఇండియన్స్ తమ 300వ టి20 మ్యాచ్ ఆడింది.<ref>{{cite news |date=29 March 2026 |work=[[The Times of India]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/ipl/top-stories/mumbai-indians-hit-300-match-mark-first-franchise-to-reach-t20-milestone/articleshow/129877681.cms |title=Mumbai Indians hit 300-match mark, first franchise to reach T20 milestone |access-date=6 April 2026}}</ref> * [[అల్లాహ్ మొహమ్మద్ గజన్‌ఫర్|అల్లాహ్ గజన్‌ఫర్]] (ముంబై ఇండియన్స్), [[ఫిన్ అలెన్]], [[బ్లెస్సింగ్ ముజరబానీ]] (కోల్‌కతా నైట్ రైడర్స్) అందరూ తమ ఐపీఎల్ అరంగేట్రం చేశారు.<ref>{{cite news |date=28 March 2026 |work=[[Cricket Country]] |url=https://www.cricketcountry.com/news/who-is-allah-ghazanfar-afghanistans-young-mystery-spinner-makes-ipl-debut-for-mumbai-indians-1333908/ |title=Who is Allah Ghazanfar? Afghanistan’s young mystery spinner makes IPL debut for Mumbai Indians |access-date=30 March 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=2 April 2026 |work=[[NDTV Sports]] |url=https://sports.ndtv.com/ipl-2026/who-is-blessing-muzarabani-kkr-pacer-who-shone-with-four-wicket-haul-in-ipl-2026-11303727 |title=Who Is Blessing Muzarabani? KKR Pacer Who Shone With Four-Wicket Haul In IPL 2026 |access-date=6 April 2026 }}{{Dead link|date=మే 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite news |last=Narendra Chaudhary |date=3 April 2026 |work=Gyanhi Gyan |url=https://gyanhigyan.com/sports/cricket/finn-allen-sets-new-record-in-ipl-debut-for-kkr/cid18460552.htm |title=Finn Allen Sets New Record in IPL Debut for KKR |access-date=8 April 2026}}</ref> * [[అజింక్య రహానే]] (కోల్‌కతా నైట్ రైడర్స్) తన 200వ ఐపీఎల్ మ్యాచ్ ఆడాడు.<ref>{{cite news |date=2 April 2026 |work=[[NewsX]] |url=https://www.newsx.com/sports/kkr-vs-srh-ipl-2026-ajinkya-rahane-hits-special-double-century-at-eden-gardens-192926/ |title=Ajinkya Rahane Hits Special ‘Double Century’ At Eden Gardens |access-date=6 April 2026}}</ref> * ఇది ఐపీఎల్‌లో ముంబై ఇండియన్స్ అత్యధిక విజయవంతమైన రన్ చేజ్.<ref>{{cite news |date=30 March 2026 |work=[[News 18]] |url=https://www.news18.com/cricket/mumbai-indians-break-record-of-their-highest-successful-run-chase-in-ipl-10004169.html |title=Mumbai Indians Break Record Of Their Highest Successful Run Chase In IPL |access-date=6 April 2026}}</ref> * [[2012 ఇండియన్ ప్రీమియర్ లీగ్|2012]] తర్వాత మొదటిసారిగా, ముంబై ఇండియన్స్ తమ ప్రారంభ మ్యాచ్‌లో గెలిచింది.<ref>{{cite news |date=29 March 2026 |work=[[ESPNcricinfo]] |url=https://www.espncricinfo.com/series/ipl-2026-1510719/mumbai-indians-vs-kolkata-knight-riders-2nd-match-1527675/match-report |title=Rickelton, Rohit, Shardul break Mumbai's first-game jinx |access-date=30 March 2026}}</ref> }}<section end="match2" /> ---- <section begin="match3" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match3}}'''మ్యాచ్ 3''' | date = {{Start date|2026|03|30|df=y}} | time = 19:30 | night = y | team1 = [[చెన్నై సూపర్ కింగ్స్]] | team2 = [[రాజస్థాన్ రాయల్స్]] (H) | score1 = 127 (19.4 ఓవర్లు) | runs1 = [[జేమీ ఓవర్టన్]] 43 (36) | wickets1 = [[రవీంద్ర జడేజా]] 2/18 (3 ఓవర్లు) | score2 = 128/2 (12.1 ఓవర్లు) | runs2 = [[వైభవ్ సూర్యవంశీ]] 52 (17) | wickets2 = [[అన్షుల్ కాంబోజ్]] 2/27 (3 ఓవర్లు) | result = రాజస్థాన్ రాయల్స్ 8 వికెట్ల తేడాతో గెలిచింది | report = [http://espncricinfo.com/ci/engine/match/1527676.html స్కోర్‌కార్డ్] | venue = [[అసోం క్రికెట్ అసోసియేషన్ స్టేడియం (గౌహతి)|ఎసిఎ క్రికెట్ స్టేడియం]], [[గౌహతి]] | attendance = | umpires = [[కుమార్ ధర్మసేన]] (శ్రీలంక), మోహిత్ కృష్ణదాస్ (భారత్) | motm = [[నాండ్రే బర్గర్]] (రాజస్థాన్ రాయల్స్) | toss = రాజస్థాన్ రాయల్స్ టాస్ గెలిచి ఫీల్డింగ్ ఎంచుకుంది. | rain = | notes = బ్రిజేష్ శర్మ (రాజస్థాన్ రాయల్స్) టి20 అరంగేట్రం చేశాడు.<ref>{{cite news |date=30 March 2026 |work=[[The Times of India]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/ipl/top-stories/who-is-brijesh-sharma-jk-pacer-making-his-ipl-debut-for-rr-against-csk/articleshow/129902816.cms |title=Who is Brijesh Sharma? J&K pacer making his IPL debut for RR against CSK |access-date=8 April 2026}}</ref> * కార్తీక్ శర్మ (చెన్నై సూపర్ కింగ్స్) ఐపీఎల్ అరంగేట్రం చేశాడు.<ref>{{cite news |date=3 April 2026 |work=Be Right News |url=https://berightnews.com/2026/04/03/kartik-sharma/ |title=Kartik Sharma Shines in IPL Debut with Chennai Super Kings |access-date=8 April 2026 |archive-date=19 ఏప్రిల్ 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260419004220/https://berightnews.com/2026/04/03/kartik-sharma/ |url-status=dead }}</ref> }}<section end="match3" /> ---- <section begin="match4" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match4}}'''మ్యాచ్ 4''' | date = {{Start date|2026|03|31|df=y}} | time = 19:30 | night = y | team1 = [[గుజరాత్ టైటాన్స్]] | team2 = [[పంజాబ్ కింగ్స్]] (H) | score1 = 162/6 (20 ఓవర్లు) | runs1 = [[శుభ్‌మ‌న్ గిల్]] 39 (27) | wickets1 = [[విజయ్ కుమార్ వైశక్]] 3/34 (4 ఓవర్లు) | score2 = 165/7 (19.1 ఓవర్లు) | runs2 = [[కూపర్ కానల్లీ]] 72[[not out|*]] (44) | wickets2 = [[ప్రసిద్ కృష్ణ]] 3/29 (4 ఓవర్లు) | result = పంజాబ్ కింగ్స్ 3 వికెట్ల తేడాతో గెలిచింది | report = [http://espncricinfo.com/ci/engine/match/1527677.html స్కోర్‌కార్డ్] | venue = [[మహారాజా యాదవీంద్ర సింగ్ అంతర్జాతీయ క్రికెట్ స్టేడియం|మహారాజా యాదవీంద్ర సింగ్ స్టేడియం]], [[ముల్లాన్‌పూర్ గరీబ్‌దాస్|ముల్లాన్‌పూర్]] | attendance = | umpires = అభిజిత్ భట్టాచార్య (భారత్), అక్షయ్ తోట్రే (భారత్) | motm = [[కూపర్ కానల్లీ]] (పంజాబ్ కింగ్స్) | toss = పంజాబ్ కింగ్స్ టాస్ గెలిచి ఫీల్డింగ్ ఎంచుకుంది. | rain = | notes = [[కూపర్ కొన్నోలీ]], అశోక్ శర్మ (పంజాబ్ కింగ్స్) ఇద్దరూ తమ ఐపీఎల్ అరంగేట్రం చేశారు.<ref>{{cite news |date=1 April 2026 |work=[[ABC News (Australia)|ABC News]] |url=https://www.abc.net.au/news/2026-04-01/ipl-cooper-connolly-stars-in-debut-for-punjab-kings/106519488 |title=Australia's Cooper Connolly makes stunning IPL debut with Punjab Kings |access-date=8 April 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=31 March 2026 |work=[[ESPNcricinfo]] |url=https://www.espncricinfo.com/story/ipl-2026-pbks-vs-gt-ashok-sharma-and-cooper-connolly-debut-as-pbks-choose-to-bowl-1529967 |title=PBKS bowl against GT, Ashok and Connolly make IPL debut |access-date=8 April 2026}}</ref> * [[కగిసో రబడ]] (గుజరాత్ టైటాన్స్) టి20లలో తన 300వ వికెట్ తీసుకున్నాడు.<ref>{{cite news |date=1 April 2026 |work=IPL T20 Players |url=https://iplt20players.com/news/kagiso-rabada-reaches-300-t20-wickets-milestone-in-ipl-2026-clash |title=Kagiso Rabada Reaches 300 T20 Wickets Milestone in IPL 2026 Clash |access-date=8 April 2026}}</ref> }}<section end="match4" /> ---- <section begin="match5" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match5}}'''మ్యాచ్ 5''' | date = {{Start date|2026|04|01|df=y}} | time = 19:30 | night = y | team1 = [[లక్నో సూపర్ జెయింట్స్]] (H) | team2 = [[ఢిల్లీ క్యాపిటల్స్]] | score1 = 141 (18.4 ఓవర్లు) | runs1 = [[అబ్దుల్ సమద్]] 36 (25) | wickets1 = [[లుంగీ ఎన్‌గిడి]] 3/27 (3.4 ఓవర్లు) | score2 = 145/4 (17.1 ఓవర్లు) | runs2 = [[సమీర్ రిజ్వి]] 70[[not out|*]] (47) | wickets2 = [[ప్రిన్స్ యాదవ్]] 2/20 (3 ఓవర్లు) | result = ఢిల్లీ క్యాపిటల్స్ 6 వికెట్ల తేడాతో గెలిచింది | report = [http://espncricinfo.com/ci/engine/match/1527678.html స్కోర్‌కార్డ్] | venue = [[ఏకానా క్రికెట్ స్టేడియం]], [[లక్నో]] | attendance = | umpires = [[ఉల్హాస్ గాంధే]] (భారత్), [[రోహన్ పండిట్]] (భారత్) | motm = [[సమీర్ రిజ్వి]] (ఢిల్లీ క్యాపిటల్స్) | toss = ఢిల్లీ క్యాపిటల్స్ టాస్ గెలిచి ఫీల్డింగ్ ఎంచుకుంది. | rain = | notes = [[పాతుమ్ నిస్సాంకా]] (ఢిల్లీ క్యాపిటల్స్) ఐపీఎల్ అరంగేట్రం చేశాడు.<ref>{{cite news |date=4 April 2026 |work=Emsekflol |url=https://www.emsekflol.com/2026/04/pathum-nissanka-fails-at-ipl-debut.html |title=Pathum Nissanka fails at IPL debut |access-date=8 April 2026 }}{{Dead link|date=మే 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> }}<section end="match5" /> ---- <section begin="match6" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match6}}'''మ్యాచ్ 6''' | date = {{Start date|2026|04|02|df=y}} | time = 19:30 | night = y | team1 = [[సన్‌రైజర్స్ హైదరాబాద్]] | team2 = [[కోల్‌కతా నైట్ రైడర్స్]] (H) | score1 = 226/8 (20 ఓవర్లు) | runs1 = [[హెన్రిచ్ క్లాసెన్]] 52 (35) | wickets1 = [[బ్లెస్సింగ్ ముజారబానీ]] 4/41 (4 ఓవర్లు) | score2 = 161 (16 ఓవర్లు) | runs2 = [[అంగ్క్రిష్ రఘువంశీ]] 52 (29) | wickets2 = [[జయదేవ్ ఉనద్కత్]] 3/21 (3 ఓవర్లు) | result = సన్‌రైజర్స్ హైదరాబాద్ 65 పరుగుల తేడాతో గెలిచింది | report = [http://espncricinfo.com/ci/engine/match/1527679.html స్కోర్‌కార్డ్] | venue = [[ఈడెన్ గార్డెన్స్]], [[కోల్‌కతా]] | attendance = | umpires = వినోద్ శేషన్ (భారత్), సాయిదర్శన్ కుమార్ (భారత్) | motm = [[నితీష్ కుమార్ రెడ్డి]] (సన్‌రైజర్స్ హైదరాబాద్) | toss = కోల్‌కతా నైట్ రైడర్స్ టాస్ గెలిచి ఫీల్డింగ్ ఎంచుకుంది. | rain = | notes = [[డేవిడ్ వార్నర్ (క్రికెటర్)|డేవిడ్ వార్నర్]] తర్వాత సన్‌రైజర్స్ హైదరాబాద్ తరఫున 100 సిక్సర్లు బాదిన రెండవ ఆటగాడిగా [[అభిషేక్ శర్మ]] నిలిచాడు.<ref>{{cite news |title=Abhishek Sharma Becomes First Indian Cricketer To Hit 100 Sixes In IPL For Sunrisers Hyderabad |work=[[News18]] |url=https://www.news18.com/amp/cricket/abhishek-sharma-becomes-first-indian-cricketer-to-hit-100-sixes-in-ipl-for-sunrisers-hyderabad-ws-no-10011908.html#amp_tf=From%20%251%24s&aoh=17751973836817&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com |date=3 April 2026 |accessdate=3 April 2026}}</ref> }}<section end="match6" /> ---- <section begin="match7" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match7}}'''మ్యాచ్ 7''' | date = {{Start date|2026|04|03|df=y}} | time = 19:30 | night = y | team1 = [[చెన్నై సూపర్ కింగ్స్]] (H) | team2 = [[పంజాబ్ కింగ్స్]] | score1 = 209/5 (20 ఓవర్లు) | runs1 = [[ఆయుష్ మ్హత్రే]] 73 (43) | wickets1 = [[విజయ్‌కుమార్ వైశాక్]] 2/38 (4 ఓవర్లు) | score2 = 210/5 (18.4 ఓవర్లు) | runs2 = [[శ్రేయాస్ అయ్యర్]] 50 (29) | wickets2 = [[అన్షుల్ కాంబోజ్]] 2/43 (3.4 ఓవర్లు) | result = పంజాబ్ కింగ్స్ 5 వికెట్ల తేడాతో గెలిచింది | report = [http://espncricinfo.com/ci/engine/match/1527680.html స్కోర్‌కార్డ్] | venue = [[ఎం. ఎ. చిదంబరం స్టేడియం]], [[చెన్నై]] | attendance = | umpires = అభిజిత్ భట్టాచార్య (భారత్), అక్షయ్ తోట్రే (భారత్) | motm = [[ప్రియాన్ష్ ఆర్య]] (పంజాబ్ కింగ్స్) | toss = పంజాబ్ కింగ్స్ టాస్ గెలిచి ఫీల్డింగ్ ఎంచుకుంది. | rain = | notes = }}<section end="match7" /> ---- <section begin=match8/> {{Single-innings cricket match |date= 4 April 2026 |time= 15:30 |daynight= true |team1= [[ముంబై ఇండియన్స్]] |team2= [[ఢిల్లీ క్యాపిటల్స్]] (H) | score1 = 162/6 (20 ఓవర్లు) | runs1 = [[సూర్యకుమార్ యాదవ్]] 51 (36) | wickets1 = [[ముఖేష్ కుమార్ (క్రికెటర్)|ముఖేష్ కుమార్]] 2/26 (3 ఓవర్లు) | score2 = 164/4 (18.1 ఓవర్లు) | runs2 = [[సమీర్ రిజ్వి]] 90 (51) | wickets2 = [[దీపక్ చాహర్]] 1/20 (3 ఓవర్లు) | result = ఢిల్లీ క్యాపిటల్స్ 6 వికెట్ల తేడాతో గెలిచింది |report= [http://espncricinfo.com/ci/engine/match/1527681.html స్కోర్‌కార్డ్] | venue = [[అరుణ్ జైట్లీ క్రికెట్ స్టేడియం|అరుణ్ జైట్లీ స్టేడియం]], [[ఢిల్లీ]] |umpires=[[కుమార్ ధర్మసేన]] (శ్రీలంక), మోహిత్ కృష్ణదాస్ (భారత్) |motm = [[సమీర్ రిజ్వి]] (ఢిల్లీ క్యాపిటల్స్) |toss= ఢిల్లీ క్యాపిటల్స్ టాస్ గెలిచి ఫీల్డింగ్ ఎంచుకుంది. |notes= |rain= |round={{anchor|match8}}'''మ్యాచ్ 8'''}} <section end=match8/> ---- <section begin="match9" />{{Single-innings cricket match|date= 4 April 2026|time= 19:30|night= y |team1= [[రాజస్థాన్ రాయల్స్]] |team2= [[గుజరాత్ టైటాన్స్]] (H) | score1 = 210/6 (20 ఓవర్లు) | runs1 = [[ధ్రువ్ జురెల్]] 75 (42) | wickets1 = [[కగిసో రబాడా]] 2/42 (4 ఓవర్లు) | score2 = 204/8 (20 ఓవర్లు) | runs2 = [[సాయి సుదర్శన్]] 73 (44) | wickets2 = [[రవి బిష్ణోయ్]] 4/41 (4 ఓవర్లు) | result = రాజస్థాన్ రాయల్స్ 6 పరుగుల తేడాతో గెలిచింది |report= [http://espncricinfo.com/ci/engine/match/1527682.html స్కోర్‌కార్డ్] |venue= [[నరేంద్ర మోదీ స్టేడియం]], [[అహ్మదాబాద్]] |umpires= [[ఉల్హాస్ గాంధే]] (భారత్), [[రోహన్ పండిట్]] (భారత్) |motm= [[రవి బిష్ణోయ్]] (రాజస్థాన్ రాయల్స్) |toss= రాజస్థాన్ రాయల్స్ టాస్ గెలిచి బ్యాటింగ్ ఎంచుకుంది. |notes= |rain= |round= {{anchor|match9}}'''మ్యాచ్ 9'''}}<section end="match9" /> ---- <section begin=match10/> {{Single-innings cricket match|date= 5 April 2026 |time= 15:30 |daynight= true |team1= [[సన్‌రైజర్స్ హైదరాబాద్]] (H) |team2= [[లక్నో సూపర్ జెయింట్స్]] | score1 =156/9 (20 ఓవర్లు) | runs1 = [[హైన్రిక్ క్లాసెన్]] 62 (41) | wickets1 = [[మొహమ్మద్ షమీ]] 2/9 (4 ఓవర్లు) | score2 = 160/5 (19.5 ఓవర్లు) | runs2 = [[రిషబ్ పంత్]] 68[[not out|*]] (50) | wickets2 = [[హర్ష్ దూబే]] 2/18 (4 ఓవర్లు) | result = లక్నో సూపర్ జెయింట్స్ 5 వికెట్ల తేడాతో గెలిచింది |report= [http://espncricinfo.com/ci/engine/match/1527683.html స్కోర్‌కార్డ్] | venue = [[రాజీవ్ గాంధీ అంతర్జాతీయ క్రికెట్ స్టేడియం|రాజీవ్ గాంధీ స్టేడియం]], [[హైదరాబాద్]] |umpires= సాయిదర్శన్ కుమార్ (భారత్), అనీష్ సహస్రబుధే (భారత్) |motm=[[మొహమ్మద్ షమీ]] (లక్నో సూపర్ జెయింట్స్) |toss= లక్నో సూపర్ జెయింట్స్ టాస్ గెలిచి ఫీల్డింగ్ ఎంచుకుంది. |notes= సన్‌రైజర్స్ హైదరాబాద్ తరపున [[హైన్రిక్ క్లాసెన్]], [[నితీశ్ కుమార్ రెడ్డి]] అత్యధిక ఐదవ వికెట్ భాగస్వామ్యాన్ని (116) నమోదు చేశారు.<ref>{{cite web |title=Shami sets up LSG victory before Pant fifty takes them home |url=https://www.espncricinfo.com/series/ipl-2026-1510719/sunrisers-hyderabad-vs-lucknow-super-giants-10th-match-1527683/match-report |website=[[ESPNcricinfo]] |access-date=5 April 2026}}</ref> |rain= |round={{anchor|match10}}'''మ్యాచ్ 10'''}} <section end="match10" /> ---- <section begin="match11" /> {{Single-innings cricket match|date= 5 April 2026 |time= 19:30 |night= y |team1= [[రాయల్ ఛాలెంజర్స్ బెంగళూరు]] (H) |team2= [[చెన్నై సూపర్ కింగ్స్]] | score1 = 250/3 (20 ఓవర్లు) | runs1 = [[టిమ్ డేవిడ్]] 70[[not out|*]] (25) | wickets1 = [[శివమ్ దూబే]] 1/30 (2 ఓవర్లు) | score2 = 207 (19.4 ఓవర్లు) | runs2 = [[సర్ఫరాజ్ ఖాన్]] 50 (25) | wickets2 = [[భువనేశ్వర్ కుమార్]] 3/41 (4 ఓవర్లు) | result = రాయల్ ఛాలెంజర్స్ బెంగళూరు 43 పరుగుల తేడాతో గెలిచింది |report= [http://espncricinfo.com/ci/engine/match/1527684.html స్కోర్‌కార్డ్] | venue = [[ఎం. చిన్నస్వామి స్టేడియం]], [[బెంగళూరు]] |umpires= [[కె. ఎన్. అనంతపద్మనాభన్]] (భారత్), అక్షయ్ తోట్రే (భారత్) |motm= [[టిమ్ డేవిడ్]] (రాయల్ ఛాలెంజర్స్ బెంగళూరు) |toss= చెన్నై సూపర్ కింగ్స్ టాస్ గెలిచి ఫీల్డింగ్ ఎంచుకుంది. |notes= [[టిమ్ డేవిడ్]] (రాయల్ ఛాలెంజర్స్ బెంగళూరు) టి20లలో తన 400వ సిక్సర్‌ను సాధించాడు.{{Cn|date=April 2026}} * [[భువనేశ్వర్ కుమార్]] (రాయల్ ఛాలెంజర్స్ బెంగళూరు) ఐపీఎల్‌లో తన 200వ వికెట్‌ను తీసుకున్నాడు.<ref>{{cite web |title=Bhuvneshwar Kumar becomes first fast bowler to take 200 wickets in IPL |url=https://www.espn.in/cricket/story/_/id/48404430/bhuvneshwar-kumar-becomes-first-fast-bowler-take-200-wickets-ipl |website=[[ESPN]] |access-date=5 April 2026}}</ref> |rain= |round= {{anchor|match11}}'''మ్యాచ్ 11'''}} <section end="match11" /> ---- <section begin="match12" /> {{Single-innings cricket match |date= 6 April 2026 |time= 19:30 |night= y |team1= [[కోల్‌కతా నైట్ రైడర్స్]] (H) |team2= [[పంజాబ్ కింగ్స్]] | score1 = 25/2 (3.4 ఓవర్లు) | runs1 = [[అజింక్య రహానే]] 8[[not out|*]] (6) | wickets1 = [[జేవియర్ బార్ట్‌లెట్]] 2/9 (1.4 ఓవర్లు) | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = ఫలితం తేలలేదు |report = [http://espncricinfo.com/ci/engine/match/1527685.html స్కోర్‌కార్డ్] | venue = [[ఈడెన్ గార్డెన్స్]], [[కోల్‌కతా]] |umpires= అభిజీత్ బెంగేరి (భారత్), [[జయరామన్ మదనగోపాల్]] (భారత్) |motm= |toss= కోల్‌కతా నైట్ రైడర్స్ టాస్ గెలిచి బ్యాటింగ్ ఎంచుకుంది. |notes= |rain= వర్షం కారణంగా తదుపరి ఆట సాధ్యపడలేదు. |round={{anchor|match12}}'''మ్యాచ్ 12'''}}<section end="match12" /> ---- <section begin="match13" /> {{Single-innings cricket match |date= 7 April 2026 |time= 19:30 |night=y |team1= [[రాజస్థాన్ రాయల్స్]] (H) |team2= [[ముంబై ఇండియన్స్]] |score1 = 150/3 (11 ఓవర్లు) |runs1 = [[యశస్వి జైస్వాల్]] 77[[not out|*]] (32) |wickets1 = [[అల్లాహ్ గజన్‌ఫర్]] 2/20 (2 ఓవర్లు) |score2 = 123/9 (11 ఓవర్లు) |runs2 = [[షెర్ఫేన్ రూథర్‌ఫోర్డ్]] 25 (8) |wickets2 = [[నాండ్రే బర్గర్]] 2/21 (2 ఓవర్లు) |result = రాజస్థాన్ రాయల్స్ 27 పరుగుల తేడాతో గెలిచింది |report = [http://espncricinfo.com/ci/engine/match/1527686.html స్కోర్‌కార్డ్] | venue = [[ఎసిఎ క్రికెట్ స్టేడియం]], [[గౌహతి]] |umpires = [[కుమార ధర్మసేన]] (శ్రీలంక), మోహిత్ కృష్ణదాస్ (భారత్) |motm= [[యశస్వి జైస్వాల్]] (రాజస్థాన్ రాయల్స్) |toss = ముంబై ఇండియన్స్ టాస్ గెలిచి ఫీల్డింగ్ ఎంచుకుంది. |notes = [[యశస్వి జైస్వాల్]] (రాజస్థాన్ రాయల్స్) ఐపీఎల్‌లో తన 100వ సిక్సర్‌ను సాధించాడు, రాజస్థాన్ రాయల్స్ తరపున [[షేన్ వాట్సన్]], [[సంజు శాంసన్]], [[జోస్ బట్లర్]] తర్వాత 100 సిక్సర్లు బాదిన నాలుగో ఆటగాడిగా నిలిచాడు.<ref>{{cite web |title=RR Star Jaiswal Enters 'Century Of Maximums' Club With Six Against MI|url=https://www.news18.com/cricket/rr-star-jaiswal-enters-century-of-maximums-club-with-six-against-mi-10020219.html |website=[[News 18]] |access-date=7 April 2026}}</ref> |rain =వర్షం కారణంగా మ్యాచ్‌ను ఇరువైపులా 11 ఓవర్లకు కుదించారు. |round= {{anchor|match13}}'''మ్యాచ్ 13'''}}<section end="match13" /> ---- <section begin="match14" />{{Single-innings cricket match |date= 8 April 2026 |time= 19:30 |night=y |team1= [[గుజరాత్ టైటాన్స్]] |team2= [[ఢిల్లీ క్యాపిటల్స్]] (H) |score1= 210/4 (20 ఓవర్లు) |runs1= [[శుభ్‌మన్ గిల్]] 70 (45) |wickets1= [[ముఖేష్ కుమార్ (క్రికెటర్)|ముఖేష్ కుమార్]] 2/55 (4 ఓవర్లు) |score2= 209/8 (20 ఓవర్లు) |runs2= [[కెఎల్ రాహుల్]] 92 (52) |wickets2= [[రషీద్ ఖాన్]] 3/17 (4 ఓవర్లు) |result= గుజరాత్ టైటాన్స్ 1 పరుగు తేడాతో గెలిచింది |report= [http://espncricinfo.com/ci/engine/match/1527687.html స్కోర్‌కార్డ్] | venue = [[అరుణ్ జైట్లీ క్రికెట్ స్టేడియం|అరుణ్ జైట్లీ స్టేడియం]], [[ఢిల్లీ]] |umpires= [[నితిన్ మీనన్]] (భారత్), అనీష్ సహస్రబుధే (భారత్) |motm= [[రషీద్ ఖాన్]] (గుజరాత్ టైటాన్స్) |toss= ఢిల్లీ క్యాపిటల్స్ టాస్ గెలిచి ఫీల్డింగ్ ఎంచుకుంది. |notes= [[డేవిడ్ మిల్లర్]] (గుజరాత్ టైటాన్స్) టి20లలో తన 600వ సిక్సర్‌ను సాధించాడు.{{Cn|date=April 2026}} |rain= |round= {{anchor|match14}}'''మ్యాచ్ 14'''}}<section end="match14" /> ---- <section begin="match15" />{{Single-innings cricket match|date= 9 April 2026|time= 19:30|night= y |team1= [[కోల్‌కతా నైట్ రైడర్స్]] (H) |team2= [[లక్నో సూపర్ జెయింట్స్]] |score1= 181/4 (20 ఓవర్లు) |runs1= [[అంగ్క్రిష్ రఘువంశీ]] 45 (33) |wickets1= [[దిగ్వేష్ రాఠీ]] 1/25 (4 ఓవర్లు) |score2= 182/7 (20 ఓవర్లు) |runs2= [[ముకుల్ చౌదరి]] 54[[not out|*]] (27) |wickets2= [[అనుకుల్ రాయ్]] 2/32 (4 ఓవర్లు) |result= లక్నో సూపర్ జెయింట్స్ 3 వికెట్ల తేడాతో గెలిచింది |report= [http://espncricinfo.com/ci/engine/match/1527688.html స్కోర్‌కార్డ్] | venue = [[ఈడెన్ గార్డెన్స్]], [[కోల్‌కతా]] |umpires= [[అడ్రియన్ హోల్డ్‌స్టాక్]] (దక్షిణాఫ్రికా), అక్షయ్ తోట్రే (భారత్) |motm= [[ముకుల్ చౌదరి]] (లక్నో సూపర్ జెయింట్స్) |toss= లక్నో సూపర్ జెయింట్స్ టాస్ గెలిచి ఫీల్డింగ్ ఎంచుకుంది. |notes= |rain= |round= {{anchor|match15}}'''మ్యాచ్ 15'''}}<section end="match15" /> ---- <section begin="match16" />{{Single-innings cricket match | date = {{Start date|2026|04|10|df=y}} | time = 19:30 | night = y | team1 = [[రాయల్ ఛాలెంజర్స్ బెంగళూరు]] | team2 = [[రాజస్థాన్ రాయల్స్]] (H) | score1 = 201/8 (20 ఓవర్లు) | runs1 = [[రజత్ పాటిదార్]] 63 (40) |wickets1= [[రవి బిష్ణోయ్]] 2/32 (4 ఓవర్లు) | score2 = 202/4 (18 ఓవర్లు) | runs2 = [[ధ్రువ్ జురెల్]] 81[[నాటౌట్|*]] (43) | wickets2 = [[కృనాల్ పాండ్యా]] 2/30 (4 ఓవర్లు) | result = రాజస్థాన్ రాయల్స్ 6 వికెట్ల తేడాతో గెలిచింది | report = [http://espncricinfo.com/ci/engine/match/1527689.html స్కోర్‌కార్డ్] | venue = [[అసోం క్రికెట్ అసోసియేషన్ స్టేడియం|ఏసిఏ క్రికెట్ స్టేడియం]], [[గువహాటి]] | umpires = [[కుమార్ ధర్మసేన]] (శ్రీలంక), స్వరూపానంద్ కన్నూర్ (భారత్) | motm = [[వైభవ్ సూర్యవంశీ]] (రాజస్థాన్ రాయల్స్) | toss = రాజస్థాన్ రాయల్స్ టాస్ గెలిచి ఫీల్డింగ్ ఎంచుకుంది. | notes = | rain = | round = {{anchor|match16}}'''మ్యాచ్ 16'''}}<section end="match16" /> ---- <section begin="match17" />{{Single-innings cricket match | date = {{Start date|2026|04|11|df=y}} | time = 15:30 | daynight = y | team1 = [[సన్‌రైజర్స్ హైదరాబాద్]] | team2 = [[పంజాబ్ కింగ్స్]] (H) | score1 = 219/6 (20 ఓవర్లు) | runs1 = [[అభిషేక్ శర్మ]] 74 (28) |wickets1= [[శశాంక్ సింగ్]] 2/20 (3 ఓవర్లు) | score2 = 223/4 (18.5 ఓవర్లు) | runs2 = [[శ్రేయాస్ అయ్యర్]] 69[[నాటౌట్|*]] (33) | wickets2 = శివాంగ్ కుమార్ 3/33 (4 ఓవర్లు) | result = పంజాబ్ కింగ్స్ 6 వికెట్ల తేడాతో గెలిచింది | report = [http://espncricinfo.com/ci/engine/match/1527690.html స్కోర్‌కార్డ్] | venue = [[మహారాజా యాదవీంద్ర సింగ్ అంతర్జాతీయ క్రికెట్ స్టేడియం|మహారాజా యాదవీంద్ర సింగ్ స్టేడియం]], [[ముల్లన్‌పూర్ గరీబ్‌దాస్|ముల్లన్‌పూర్]] | umpires = అభిజీత్ బెంగేరి (భారత్), [[రోహన్ పండిట్]] (భారత్) | motm = [[శ్రేయాస్ అయ్యర్]] (పంజాబ్ కింగ్స్) | toss = పంజాబ్ కింగ్స్ టాస్ గెలిచి ఫీల్డింగ్ ఎంచుకుంది. | notes = | rain = | round = {{anchor|match17}}'''మ్యాచ్ 17'''}}<section end="match17" /> ---- <section begin="match18" />{{Single-innings cricket match | date = {{Start date|2026|04|11|df=y}} | time = 19:30 | night = y | team1 = [[చెన్నై సూపర్ కింగ్స్]] (H) | team2 = [[ఢిల్లీ క్యాపిటల్స్]] | score1 = 212/2 (20 ఓవర్లు) | runs1 = [[సంజు శాంసన్]] 115[[నాటౌట్|*]] (56) |wickets1= [[అక్షర్ పటేల్]] 1/39 (4 ఓవర్లు) | score2 = 189 (20 ఓవర్లు) | runs2 = [[ట్రిస్టన్ స్టబ్స్]] 60 (38) | wickets2 = [[జామీ ఓవర్టన్]] 4/18 (4 ఓవర్లు) | result = చెన్నై సూపర్ కింగ్స్ 23 పరుగుల తేడాతో గెలిచింది | report = [http://espncricinfo.com/ci/engine/match/1527691.html స్కోర్‌కార్డ్] | venue = [[ఎం. ఎ. చిదంబరం స్టేడియం]], [[చెన్నై]] | umpires = సాయిదర్శన్ కుమార్ (భారత్), వినోద్ శేషన్ (భారత్) | motm = [[సంజు శాంసన్]] (చెన్నై సూపర్ కింగ్స్) | toss = ఢిల్లీ క్యాపిటల్స్ టాస్ గెలిచి ఫీల్డింగ్ ఎంచుకుంది. | notes = [[సంజు శాంసన్]] (చెన్నై సూపర్ కింగ్స్) టీ20ల్లో తన 400వ సిక్సర్ నమోదు చేశాడు.{{Cn| date = April 2026}} | rain = | round = {{anchor|match18}}'''మ్యాచ్ 18'''}}<section end="match18" /> ---- <section begin="match19" />{{Single-innings cricket match | date = {{Start date|2026|04|12|df=y}} | time = 15:30 | daynight = y | team1 = [[లక్నో సూపర్ జెయింట్స్]] (H) | team2 = [[గుజరాత్ టైటాన్స్]] | score1 = 164/8 (20 ఓవర్లు) | runs1 = [[ఐడెన్ మార్క్రమ్]] 30 (21) |wickets1= [[ప్రసిద్ధ్ కృష్ణ]] 4/28 (4 ఓవర్లు) | score2 = 165/3 (18.4 ఓవర్లు) | runs2 = [[జోస్ బట్లర్]] 60 (37) | wickets2 = ప్రిన్స్ యాదవ్ 1/31 (4 ఓవర్లు)<br>[[దిగ్విశ్ రాఠీ]] 1/31 (4 ఓవర్లు) | result = గుజరాత్ టైటాన్స్ 7 వికెట్ల తేడాతో గెలిచింది | report = [http://espncricinfo.com/ci/engine/match/1527692.html స్కోర్‌కార్డ్] | venue = [[ఏకనా క్రికెట్ స్టేడియం]], [[లక్నో]] | umpires = [[కె. ఎన్. అనంతపద్మనాభన్]] (భారత్), అభిజిత్ భట్టాచార్య (భారత్) | motm = [[ప్రసిద్ధ్ కృష్ణ]] (గుజరాత్ టైటాన్స్) | toss = గుజరాత్ టైటాన్స్ టాస్ గెలిచి ఫీల్డింగ్ ఎంచుకుంది. | notes = | rain = | round = {{anchor|match19}}'''మ్యాచ్ 19'''}}<section end="match19" /> ---- <section begin="match20" />{{Single-innings cricket match | date = {{Start date|2026|04|12|df=y}} | time = 19:30 | night = y | team1 = [[రాయల్ ఛాలెంజర్స్ బెంగళూరు]] | team2 = [[ముంబై ఇండియన్స్]] (H) | score1 = 240/4 (20 ఓవర్లు) | runs1 = [[ఫిల్ సాల్ట్]] 78 (36) |wickets1= [[శార్దూల్ ఠాకూర్]] 1/32 (2 ఓవర్లు) | score2 = 222/5 (20 ఓవర్లు) | runs2 = [[షెర్ఫేన్ రూథర్‌ఫోర్డ్]] 71[[నాటౌట్|*]] (31) | wickets2 = [[సుయాశ్ శర్మ]] 2/47 (4 ఓవర్లు) | result = రాయల్ ఛాలెంజర్స్ బెంగళూరు 18 పరుగుల తేడాతో గెలిచింది | report = [http://espncricinfo.com/ci/engine/match/1527693.html స్కోర్‌కార్డ్] | venue = [[వాంఖడే స్టేడియం]], [[ముంబై]] | umpires = స్వరూపానంద్ కన్నూర్ (భారత్), [[వీరేందర్ శర్మ]] (భారత్) | motm = [[ఫిల్ సాల్ట్]] (రాయల్ ఛాలెంజర్స్ బెంగళూరు) | toss = ముంబై ఇండియన్స్ టాస్ గెలిచి ఫీల్డింగ్ ఎంచుకుంది. | notes = | rain = | round = {{anchor|match20}}'''మ్యాచ్ 20'''}}<section end="match20" /> ---- <section begin="match21" />{{Single-innings cricket match | date = {{Start date|2026|04|13|df=y}} | time = 19:30 | night = y | team1 = [[సన్‌రైజర్స్ హైదరాబాద్]] (H) | team2 = [[రాజస్థాన్ రాయల్స్]] | score1 = 216/6 (20 ఓవర్లు) | runs1 = [[ఇషాన్ కిషన్]] 91 (44) |wickets1= [[జోఫ్రా ఆర్చర్]] 2/37 (4 ఓవర్లు) | score2 = 159 (19 ఓవర్లు) | runs2 = [[డొనొవన్ ఫెరీరా]] 69 (44) | wickets2 = సాకిబ్ హుస్సేన్ 4/24 (4 ఓవర్లు) | result = సన్‌రైజర్స్ హైదరాబాద్ 57 పరుగుల తేడాతో గెలిచింది | report = [http://espncricinfo.com/ci/engine/match/1529264.html స్కోర్‌కార్డ్] | venue = [[రాజీవ్ గాంధీ అంతర్జాతీయ క్రికెట్ స్టేడియం|రాజీవ్ గాంధీ స్టేడియం]], [[హైదరాబాద్]] | umpires = [[జయరామన్ మదనగోపాల్]] (భారత్), [[రోహన్ పండిట్]] (భారత్) | motm = ప్రఫుల్ హింగే (సన్‌రైజర్స్ హైదరాబాద్) | toss = రాజస్థాన్ రాయల్స్ టాస్ గెలిచి ఫీల్డింగ్ ఎంచుకుంది. | notes = [[ప్రఫుల్ హింగే]], [[సాకిబ్ హుస్సేన్]] (సన్‌రైజర్స్ హైదరాబాద్) ఇద్దరూ ఐపీఎల్‌లోకి అరంగేట్రం చేశారు.<ref>{{cite web |title=From debut dreams to dominance: Praful Hinge and Sakib Hussain spark a new dawn for Sunrisers Hyderabad |url=https://www.sportsyaari.com/cricket/from-debut-dreams-to-dominance-praful-hinge-and-sakib-hussain-spark-a-new-dawn-for-sunrisers-hyderabad-24680/ |website=Sports Yaari |access-date=15 April 2026}}</ref> * ప్రఫుల్ హింగే (సన్‌రైజర్స్ హైదరాబాద్) తన అరంగేట్రం ఓవర్‌లోనే 3 వికెట్లు తీసిన మొదటి బౌలర్‌గా, అలాగే ఐపీఎల్‌లో ఇన్నింగ్స్ మొదటి ఓవర్‌లోనే 3 వికెట్లు తీసిన తొలి బౌలర్‌గా నిలిచాడు.<ref>{{cite news |date= 13 April 2026 |work= [[ESPNcricinfo]] |url= https://www.espncricinfo.com/story/srh-vs-rr-ipl-2026-who-is-praful-hinge-who-started-his-ipl-career-with-a-triple-wicket-over-1531840 |title= Meet Praful Hinge, who started his IPL career with a triple-wicket over |access-date= 14 April 2026}}</ref> | rain = | round = {{anchor|match21}}'''మ్యాచ్ 21'''}}<section end="match21" /> ---- <section begin="match22" />{{Single-innings cricket match | date = {{Start date|2026|04|14|df=y}} | time = 19:30 | night = y | team1 = [[చెన్నై సూపర్ కింగ్స్]] (H) | team2 = [[కోల్‌కతా నైట్ రైడర్స్]] | score1 = 192/5 (20 ఓవర్లు) | runs1 = [[సంజు శాంసన్]] 48 (32) | wickets1 = [[కార్తీక్ త్యాగి]] 2/35 (4 ఓవర్లు) | score2 = 160/7 (20 ఓవర్లు) | runs2 = [[రమణ్‌దీప్ సింగ్]] 35 (23) | wickets2 = [[నూర్ అహ్మద్]] 3/21 (4 ఓవర్లు) | result = చెన్నై సూపర్ కింగ్స్ 32 పరుగుల తేడాతో గెలిచింది | report = [http://espncricinfo.com/ci/engine/match/1529265.html స్కోర్‌కార్డ్] | venue = [[ఎం. ఎ. చిదంబరం స్టేడియం]], [[చెన్నై]] | umpires = [[నితిన్ మీనన్]] (భారత్), సాయిదర్శన్ కుమార్ (భారత్) | motm = [[నూర్ అహ్మద్]] (చెన్నై సూపర్ కింగ్స్) | toss = కోల్‌కతా నైట్ రైడర్స్ టాస్ గెలిచి ఫీల్డింగ్ ఎంచుకుంది. | notes = [[రోవ్‌మాన్ పావెల్]] (కోల్‌కతా నైట్ రైడర్స్) టీ20ల్లో తన 6,000వ పరుగు సాధించాడు.<ref>{{cite web |title=Rovman Powell completes 6,000 runs in T20s: 6 key stats behind the milestone |url=https://www.el-balad.com/16912929 |website=El Balad |date=14 April 2026 |access-date=15 April 2026}}</ref> | rain = | round = {{anchor|match22}}'''మ్యాచ్ 22'''}}<section end="match22" /> ---- <section begin="match23" />{{Single-innings cricket match | date = 2026 ఏప్రిల్ 15 | time = 19:30 | night = y | team1 = [[లక్నో సూపర్ జెయింట్స్]] | team2 = [[రాయల్ ఛాలెంజర్స్ బెంగళూరు]] (H) | score1 = | runs1 = |wickets1= | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [http://espncricinfo.com/ci/engine/match/1529266.html స్కోర్‌కార్డ్] | venue = [[ఎం. చిన్నస్వామి స్టేడియం]], [[బెంగళూరు]] | umpires = [[అడ్రియన్ హోల్డ్‌స్టాక్]] (దక్షిణాఫ్రికా), భావేష్ పటేల్ (భారత్) | motm = | toss = రాయల్ ఛాలెంజర్స్ బెంగళూరు టాస్ గెలిచి ఫీల్డింగ్ ఎంచుకుంది. | notes = | rain = | round = {{anchor|match23}}'''మ్యాచ్ 23'''}}<section end="match23" /> ---- <section begin="match24" />{{Single-innings cricket match | date = 2026 ఏప్రిల్ 16 | time = 19:30| night = y | team1 = [[ముంబై ఇండియన్స్]] (H) | team2 = [[పంజాబ్ కింగ్స్]] | score1 = | runs1 = |wickets1= | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [http://espncricinfo.com/ci/engine/match/1529267.html స్కోర్‌కార్డ్] | venue = [[వాంఖడే స్టేడియం]], [[ముంబై]] | umpires = | motm = | toss = | notes = | rain = | round = {{anchor|match24}}'''మ్యాచ్ 24'''}}<section end="match24" /> ---- <section begin="match25" />{{Single-innings cricket match | date = 2026 ఏప్రిల్ 17 | time = 19:30 | night = y | team1 = [[గుజరాత్ టైటాన్స్]] (H) | team2 = [[కోల్‌కతా నైట్ రైడర్స్]] | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = | venue = [[నరేంద్ర మోదీ స్టేడియం]], [[అహ్మదాబాద్]] | umpires = | motm = | toss = | notes = | rain = | round = {{anchor|match25}}'''మ్యాచ్ 25'''}}<section end="match25" /> ---- <section begin="match26" />{{Single-innings cricket match | date = 2026 ఏప్రిల్ 18 | time = 15:30 | daynight = y | team1 = [[రాయల్ ఛాలెంజర్స్ బెంగళూరు]] (H) | team2 = [[ఢిల్లీ క్యాపిటల్స్]] | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = | venue = [[ఎం. చిన్నస్వామి స్టేడియం]], [[బెంగళూరు]] | umpires = | motm = | toss = | notes = | rain = | round = {{anchor|match26}}'''మ్యాచ్ 26'''}}<section end="match26" /> ---- <section begin="match27" />{{Single-innings cricket match | date = 2026 ఏప్రిల్ 18 | time = 19:30 | night = y | team1 = [[సన్‌రైజర్స్ హైదరాబాద్]] (H) | team2 = [[చెన్నై సూపర్ కింగ్స్]] | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = | venue = [[రాజీవ్ గాంధీ అంతర్జాతీయ క్రికెట్ స్టేడియం|రాజీవ్ గాంధీ స్టేడియం]], [[హైదరాబాద్]] | umpires = | motm = | toss = | notes = | rain = | round = {{anchor|match27}}'''మ్యాచ్ 27'''}}<section end="match27" /> ---- <section begin="match28" />{{Single-innings cricket match | date = 2026 ఏప్రిల్ 19 | time = 15:30 | daynight = y | team1 = [[కోల్‌కతా నైట్ రైడర్స్]] (H) | team2 = [[రాజస్థాన్ రాయల్స్]] | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = | venue = [[ఈడెన్ గార్డెన్స్]], [[కోల్‌కతా]] | umpires = | motm = | toss = | notes = | rain = | round = {{anchor|match28}}'''మ్యాచ్ 28'''}}<section end="match28" /> ---- <section begin="match29" />{{Single-innings cricket match | date = 2026 ఏప్రిల్ 19 | time = 19:30 | night = y | team1 = [[పంజాబ్ కింగ్స్]] (H) | team2 = [[లక్నో సూపర్ జెయింట్స్]] | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = | venue = [[మహారాజా యాదవీంద్ర సింగ్ అంతర్జాతీయ క్రికెట్ స్టేడియం|మహారాజా యాదవీంద్ర సింగ్ స్టేడియం]], [[ముల్లన్‌పూర్ గరీబ్‌దాస్|ముల్లన్‌పూర్]] | umpires = | motm = | toss = | notes = | rain = | round = {{anchor|match29}}'''మ్యాచ్ 29'''}}<section end="match29" /> ---- <section begin="match30" />{{Single-innings cricket match | date = 2026 ఏప్రిల్ 20 | time = 19:30 | night = y | team1 = [[గుజరాత్ టైటాన్స్]] (H) | team2 = [[ముంబై ఇండియన్స్]] | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = | venue = [[నరేంద్ర మోదీ స్టేడియం]], [[అహ్మదాబాద్]] | umpires = | motm = | toss = | notes = | rain = | round = {{anchor|match30}}'''మ్యాచ్ 30'''}}<section end="match30" /> ---- <section begin="match31" />{{Single-innings cricket match| date = 2026 ఏప్రిల్ 21| time = 19:30| night = y | team1 = [[సన్‌రైజర్స్ హైదరాబాద్]] (H) | team2 = [[ఢిల్లీ క్యాపిటల్స్]] | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = | venue = [[రాజీవ్ గాంధీ అంతర్జాతీయ క్రికెట్ స్టేడియం|రాజీవ్ గాంధీ స్టేడియం]], [[హైదరాబాద్]] | umpires = | motm = | toss = | notes = | rain = | round = {{anchor|match31}}'''మ్యాచ్ 31'''}}<section end="match31" /> ---- <section begin="match32" />{{Single-innings cricket match| date = 2026 ఏప్రిల్ 22| time = 19:30| night = y | team1 = [[లక్నో సూపర్ జెయింట్స్]] (H) | team2 = [[రాజస్థాన్ రాయల్స్]] | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = | venue = [[ఏకనా క్రికెట్ స్టేడియం]], [[లక్నో]] | umpires = | motm = | toss = | notes = | rain = | round = {{anchor|match32}}'''మ్యాచ్ 32'''}}<section end="match32" /> ---- <section begin="match33" />{{Single-innings cricket match| date = 2026 ఏప్రిల్ 23| time = 19:30| night = | team1 = [[ముంబై ఇండియన్స్]] (H) | team2 = [[చెన్నై సూపర్ కింగ్స్]] | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = | venue = [[వాంఖడే స్టేడియం]], [[ముంబై]] | umpires = | motm = | toss = | notes = | rain = | round = {{anchor|match33}}'''మ్యాచ్ 33'''}}<section end="match33" /> ---- <section begin="match34" />{{Single-innings cricket match| date = 2026 ఏప్రిల్ 24| time = 19:30| night = y | team1 = [[రాయల్ ఛాలెంజర్స్ బెంగళూరు]] (H) | team2 = [[గుజరాత్ టైటాన్స్]] | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = | venue = [[ఎం. చిన్నస్వామి స్టేడియం]], [[బెంగళూరు]] | umpires = | motm = | toss = | notes = | rain = | round = {{anchor|match34}}'''మ్యాచ్ 34'''}}<section end="match34" /> ---- <section begin="match35" />{{Single-innings cricket match| date = 2026 ఏప్రిల్ 25| time = 15:30| daynight = y | team1 = [[ఢిల్లీ క్యాపిటల్స్]] (H) | team2 = [[పంజాబ్ కింగ్స్]] | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = | venue = [[అరుణ్ జైట్లీ క్రికెట్ స్టేడియం|అరుణ్ జైట్లీ స్టేడియం]], [[ఢిల్లీ]] | umpires = | motm = | toss = | notes = | rain = | round = {{anchor|match35}}'''మ్యాచ్ 35'''}}<section end="match35" /> ---- <section begin="match36" />{{Single-innings cricket match| date = 2026 ఏప్రిల్ 25| time = 19:30| night = y | team1 = [[రాజస్థాన్ రాయల్స్]] (H) | team2 = [[సన్‌రైజర్స్ హైదరాబాద్]] | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = | venue = [[సవాయ్ మాన్‌సింగ్ స్టేడియం]], [[జైపూర్]] | umpires = | motm = | toss = | notes = | rain = | round = {{anchor|match36}}'''మ్యాచ్ 36'''}}<section end="match36" /> ---- <section begin="match37" />{{Single-innings cricket match| date = 2026 ఏప్రిల్ 26| time = 15:30| daynight = y | team1 = [[చెన్నై సూపర్ కింగ్స్]] (H) | team2 = [[గుజరాత్ టైటాన్స్]] | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = | venue = [[ఎం. ఎ. చిదంబరం స్టేడియం]], [[చెన్నై]] | umpires = | motm = | toss = | notes = ఈ మ్యాచ్ వాస్తవానికి [[అహ్మదాబాద్]]‌లోని [[నరేంద్ర మోదీ స్టేడియం]]లో జరగాల్సి ఉంది. అయితే 2026 గుజరాత్ స్థానిక ఎన్నికల కారణంగా దీనిని [[చెన్నై]]కి మార్చారు. | rain = | round = {{anchor|match37}}'''మ్యాచ్ 37'''}}<section end="match37" /> ---- <section begin="match38" />{{Single-innings cricket match| date = 2026 ఏప్రిల్ 26| time = 19:30| night = y | team1 = [[లక్నో సూపర్ జెయింట్స్]] (H) | team2 = [[కోల్‌కతా నైట్ రైడర్స్]] | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = | venue = [[ఏకనా క్రికెట్ స్టేడియం]], [[లక్నో]] | umpires = | motm = | toss = | notes = | rain = | round = {{anchor|match38}}'''మ్యాచ్ 38'''}}<section end="match38" /> ---- <section begin="match39" />{{Single-innings cricket match| date = 2026 ఏప్రిల్ 27| time = 19:30| night = y | team1 = [[ఢిల్లీ క్యాపిటల్స్]] (H) | team2 = [[రాయల్ ఛాలెంజర్స్ బెంగళూరు]] | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = | venue = [[అరుణ్ జైట్లీ క్రికెట్ స్టేడియం|అరుణ్ జైట్లీ స్టేడియం]], [[ఢిల్లీ]] | umpires = | motm = | toss = | notes = | rain = | round = {{anchor|match39}}'''మ్యాచ్ 39'''}}<section end="match39" /> ---- <section begin="match40" />{{Single-innings cricket match| date = 2026 ఏప్రిల్ 28| time = 19:30| night = y | team1 = [[పంజాబ్ కింగ్స్]] (H) | team2 = [[రాజస్థాన్ రాయల్స్]] | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = | venue = [[మహారాజా యాదవీంద్ర సింగ్ అంతర్జాతీయ క్రికెట్ స్టేడియం|మహారాజా యాదవీంద్ర సింగ్ స్టేడియం]], [[ముల్లన్‌పూర్ గరీబ్‌దాస్|ముల్లన్‌పూర్]] | umpires = | motm = | toss = | notes = | rain = | round = {{anchor|match40}}'''మ్యాచ్ 40'''}}<section end="match40" /> ---- <section begin="match41" />{{Single-innings cricket match| date = 2026 ఏప్రిల్ 29| time = 19:30| night = y | team1 = [[ముంబై ఇండియన్స్]] (H) | team2 = [[సన్‌రైజర్స్ హైదరాబాద్]] | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = | venue = [[వాంఖడే స్టేడియం]], [[ముంబై]] | umpires = | motm = | toss = | notes = | rain = | round = {{anchor|match41}}'''మ్యాచ్ 41'''}}<section end="match41" /> ---- <section begin="match42" />{{Single-innings cricket match| date = 2026 ఏప్రిల్ 30| time = 19:30| night = y | team1 = [[గుజరాత్ టైటాన్స్]] (H) | team2 = [[రాయల్ ఛాలెంజర్స్ బెంగళూరు]] | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = | venue = [[నరేంద్ర మోదీ స్టేడియం]], [[అహ్మదాబాద్]] | umpires = | motm = | toss = | notes = | rain = | round = {{anchor|match42}}'''మ్యాచ్ 42'''}}<section end="match42" /> ---- <section begin="match43" />{{Single-innings cricket match| date = 2026 మే 1| time = 19:30| night = y | team1 = [[రాజస్థాన్ రాయల్స్]] (H) | team2 = [[ఢిల్లీ క్యాపిటల్స్]] | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = | venue = [[సవాయ్ మాన్‌సింగ్ స్టేడియం]], [[జైపూర్]] | umpires = | motm = | toss = | notes = | rain = | round = {{anchor|match43}}'''మ్యాచ్ 43'''}}<section end="match43" /> ---- <section begin="match44" />{{Single-innings cricket match| date = 2026 మే 2| time = 19:30| night = y | team1 = [[చెన్నై సూపర్ కింగ్స్]] (H) | team2 = [[ముంబై ఇండియన్స్]] | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = | venue = [[ఎం. ఎ. చిదంబరం స్టేడియం]], [[చెన్నై]] | umpires = | motm = | toss = | notes = | rain = | round = {{anchor|match44}}'''మ్యాచ్ 44'''}}<section end="match44" /> ---- <section begin="match45" />{{Single-innings cricket match| date = 2026 మే 3| time = 15:30| daynight = y | team1 = [[సన్‌రైజర్స్ హైదరాబాద్]] (H) | team2 = [[కోల్‌కతా నైట్ రైడర్స్]] | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = | venue = [[రాజీవ్ గాంధీ అంతర్జాతీయ క్రికెట్ స్టేడియం|రాజీవ్ గాంధీ స్టేడియం]], [[హైదరాబాద్]] | umpires = | motm = | toss = | notes = | rain = | round = {{anchor|match45}}'''మ్యాచ్ 45'''}}<section end="match45" /> ---- <section begin="match46" />{{Single-innings cricket match| date = 2026 మే 3| time = 19:30| night = y | team1 = [[గుజరాత్ టైటాన్స్]] (H) | team2 = [[పంజాబ్ కింగ్స్]] | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = | venue = [[నరేంద్ర మోదీ స్టేడియం]], [[అహ్మదాబాద్]] | umpires = | motm = | toss = | notes = | rain = | round = {{anchor|match46}}'''మ్యాచ్ 46'''}}<section end="match46" /> ---- <section begin="match47" />{{Single-innings cricket match| date = 2026 మే 4| time = 19:30| night = y | team1 = [[ముంబై ఇండియన్స్]] (H) | team2 = [[లక్నో సూపర్ జెయింట్స్]] | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = | venue = [[వాంఖడే స్టేడియం]], [[ముంబై]] | umpires = | motm = | toss = | notes = | rain = | round = {{anchor|match47}}'''మ్యాచ్ 47'''}}<section end="match47" /> ---- <section begin="match48" />{{Single-innings cricket match| date = 2026 మే 5| time = 19:30| night = y | team1 = [[ఢిల్లీ క్యాపిటల్స్]] (H) | team2 = [[చెన్నై సూపర్ కింగ్స్]] | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = | venue = [[అరుణ్ జైట్లీ క్రికెట్ స్టేడియం|అరుణ్ జైట్లీ స్టేడియం]], [[ఢిల్లీ]] | umpires = | motm = | toss = | notes = | rain = | round = {{anchor|match48}}'''మ్యాచ్ 48'''}}<section end="match48" /> ---- <section begin="match49" />{{Single-innings cricket match| date = 2026 మే 6| time = 15:30| night = y | team1 = [[సన్‌రైజర్స్ హైదరాబాద్]] (H) | team2 = [[పంజాబ్ కింగ్స్]] | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = | venue = [[రాజీవ్ గాంధీ అంతర్జాతీయ క్రికెట్ స్టేడియం|రాజీవ్ గాంధీ స్టేడియం]], [[హైదరాబాద్]] | umpires = | motm = | toss = | notes = | rain = | round = {{anchor|match49}}'''మ్యాచ్ 49'''}}<section end="match49" /> ---- <section begin="match50" />{{Single-innings cricket match| date = 2026 మే 7| time = 19:30| night = y | team1 = [[లక్నో సూపర్ జెయింట్స్]] (H) | team2 = [[రాయల్ ఛాలెంజర్స్ బెంగళూరు]] | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = | venue = [[ఏకనా క్రికెట్ స్టేడియం]], [[లక్నో]] | umpires = | motm = | toss = | notes = | rain = | round = {{anchor|match50}}'''మ్యాచ్ 50'''}}<section end="match50" /> ---- <section begin="match51" />{{Single-innings cricket match| date = 2026 మే 8| time = 19:30| night = y | team1 = [[ఢిల్లీ క్యాపిటల్స్]] (H) | team2 = [[కోల్‌కతా నైట్ రైడర్స్]] | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = | venue = [[అరుణ్ జైట్లీ క్రికెట్ స్టేడియం|అరుణ్ జైట్లీ స్టేడియం]], [[ఢిల్లీ]] | umpires = | motm = | toss = | notes = | rain = | round = {{anchor|match51}}'''మ్యాచ్ 51'''}}<section end="match51" /> ---- <section begin="match52" />{{Single-innings cricket match| date = 2026 మే 9| time = 19:30| night = y | team1 = [[రాజస్థాన్ రాయల్స్]] (H) | team2 = [[గుజరాత్ టైటాన్స్]] | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = | venue = [[సవాయ్ మాన్‌సింగ్ స్టేడియం]], [[జైపూర్]] | umpires = | motm = | toss = | notes = | rain = | round = {{anchor|match52}}'''మ్యాచ్ 52'''}}<section end="match52" /> ---- <section begin="match53" />{{Single-innings cricket match| date = 2026 మే 10| time = 15:30| daynight = y | team1 = [[చెన్నై సూపర్ కింగ్స్]] (H) | team2 = [[లక్నో సూపర్ జెయింట్స్]] | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = | venue = [[ఎం. ఎ. చిదంబరం స్టేడియం]], [[చెన్నై]] | umpires = | motm = | toss = | notes = | rain = | round = {{anchor|match53}}'''మ్యాచ్ 53'''}}<section end="match53" /> ---- <section begin="match54" />{{Single-innings cricket match| date = 2026 మే 10| time = 19:30| night = y | team1 = [[రాయల్ ఛాలెంజర్స్ బెంగళూరు]] (H) | team2 = [[ముంబై ఇండియన్స్]] | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = | venue = [[నవ రాయ్‌పూర్ అంతర్జాతీయ క్రికెట్ స్టేడియం|నవ రాయ్‌పూర్ క్రికెట్ స్టేడియం]], [[నవ రాయ్‌పూర్]] | umpires = | motm = | toss = | notes = | rain = | round = {{anchor|match54}}'''మ్యాచ్ 54'''}}<section end="match54" /> ---- <section begin="match55" />{{Single-innings cricket match| date = 2026 మే 11| time = 19:30| night = y | team1 = [[పంజాబ్ కింగ్స్]] (H) | team2 = [[ఢిల్లీ క్యాపిటల్స్]] | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = | venue = [[హిమాచల్ ప్రదేశ్ క్రికెట్ అసోసియేషన్ స్టేడియం|హెచ్‌పిసిఏ క్రికెట్ స్టేడియం]], [[ధర్మశాల]] | umpires = | motm = | toss = | notes = | rain = | round = {{anchor|match55}}'''మ్యాచ్ 55'''}}<section end="match55" /> ---- <section begin="match56" />{{Single-innings cricket match| date = 2026 మే 12| time = 19:30| night = y | team1 = [[గుజరాత్ టైటాన్స్]] (H) | team2 = [[సన్‌రైజర్స్ హైదరాబాద్]] | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = | venue = [[నరేంద్ర మోదీ స్టేడియం]], [[అహ్మదాబాద్]] | umpires = | motm = | toss = | notes = | rain = | round = {{anchor|match56}}'''మ్యాచ్ 56'''}}<section end="match56" /> ---- <section begin="match57" />{{Single-innings cricket match| date = 2026 మే 13| time = 19:30| night = y | team1 = [[రాయల్ ఛాలెంజర్స్ బెంగళూరు]] (H) | team2 = [[కోల్‌కతా నైట్ రైడర్స్]] | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = | venue = [[నవ రాయ్‌పూర్ అంతర్జాతీయ క్రికెట్ స్టేడియం|నవ రాయ్‌పూర్ క్రికెట్ స్టేడియం]], [[నవ రాయ్‌పూర్]] | umpires = | motm = | toss = | notes = | rain = | round = {{anchor|match57}}'''మ్యాచ్ 57'''}}<section end="match57" /> ---- <section begin="match58" />{{Single-innings cricket match| date = 2026 మే 14| time = 19:30| night = y | team1 = [[పంజాబ్ కింగ్స్]] (H) | team2 = [[ముంబై ఇండియన్స్]] | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = | venue = [[హిమాచల్ ప్రదేశ్ క్రికెట్ అసోసియేషన్ స్టేడియం|హెచ్‌పిసిఏ క్రికెట్ స్టేడియం]], [[ధర్మశాల]] | umpires = | motm = | toss = | notes = | rain = | round = {{anchor|match58}}'''మ్యాచ్ 58'''}}<section end="match58" /> ---- <section begin="match59" />{{Single-innings cricket match| date = 2026 మే 15| time = 19:30| night = y | team1 = [[లక్నో సూపర్ జెయింట్స్]] (H) | team2 = [[చెన్నై సూపర్ కింగ్స్]] | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = | venue = [[ఏకనా క్రికెట్ స్టేడియం]], [[లక్నో]] | umpires = | motm = | toss = | notes = | rain = | round = {{anchor|match59}}'''మ్యాచ్ 59'''}}<section end="match59" /> ---- <section begin="match60" />{{Single-innings cricket match| date = 2026 మే 16| time = 19:30| night = y | team1 = [[కోల్‌కతా నైట్ రైడర్స్]] (H) | team2 = [[గుజరాత్ టైటాన్స్]] | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = | venue = [[ఈడెన్ గార్డెన్స్]], [[కోల్‌కతా]] | umpires = | motm = | toss = | notes = | rain = | round = {{anchor|match60}}'''మ్యాచ్ 60'''}}<section end="match60" /> ---- <section begin="match61" />{{Single-innings cricket match| date = 2026 మే 17| time = 15:30| night = y | team1 = [[పంజాబ్ కింగ్స్]] (H) | team2 = [[రాయల్ ఛాలెంజర్స్ బెంగళూరు]] | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = | venue = [[హిమాచల్ ప్రదేశ్ క్రికెట్ అసోసియేషన్ స్టేడియం|హెచ్‌పిసిఏ క్రికెట్ స్టేడియం]], [[ధర్మశాల]] | umpires = | motm = | toss = | notes = | rain = | round = {{anchor|match61}}'''మ్యాచ్ 61'''}}<section end="match61" /> ---- <section begin="match62" />{{Single-innings cricket match| date = 2026 మే 17| time = 19:30| night = y | team1 = [[ఢిల్లీ క్యాపిటల్స్]] (H) | team2 = [[రాజస్థాన్ రాయల్స్]] | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = | venue = [[అరుణ్ జైట్లీ క్రికెట్ స్టేడియం|అరుణ్ జైట్లీ స్టేడియం]], [[ఢిల్లీ]] | umpires = | motm = | toss = | notes = | rain = | round = {{anchor|match62}}'''మ్యాచ్ 62'''}}<section end="match62" /> ---- <section begin="match63" />{{Single-innings cricket match| date = 2026 మే 18| time = 19:30| night = y | team1 = [[చెన్నై సూపర్ కింగ్స్]] (H) | team2 = [[సన్‌రైజర్స్ హైదరాబాద్]] | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = | venue = [[ఎం. ఎ. చిదంబరం స్టేడియం]], [[చెన్నై]] | umpires = | motm = | toss = | notes = | rain = | round = {{anchor|match63}}'''మ్యాచ్ 63'''}}<section end="match63" /> ---- <section begin="match64" />{{Single-innings cricket match| date = 2026 మే 19| time = 19:30| night = y | team1 = [[రాజస్థాన్ రాయల్స్]] (H) | team2 = [[లక్నో సూపర్ జెయింట్స్]] | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = | venue = [[సవాయ్ మాన్‌సింగ్ స్టేడియం]], [[జైపూర్]] | umpires = | motm = | toss = | notes = | rain = | round = {{anchor|match64}}'''మ్యాచ్ 64'''}}<section end="match64" /> ---- <section begin="match65" />{{Single-innings cricket match| date = 2026 మే 20| time = 19:30| night = y | team1 = [[కోల్‌కతా నైట్ రైడర్స్]] (H) | team2 = [[ముంబై ఇండియన్స్]] | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = | venue = [[ఈడెన్ గార్డెన్స్]], [[కోల్‌కతా]] | umpires = | motm = | toss = | notes = | rain = | round = {{anchor|match65}}'''మ్యాచ్ 65'''}}<section end="match65" /> ---- <section begin="match66" />{{Single-innings cricket match| date = 2026 మే 21| time = 19:30| night = y | team1 = [[గుజరాత్ టైటాన్స్]] (H) | team2 = [[చెన్నై సూపర్ కింగ్స్]] | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = | venue = [[నరేంద్ర మోదీ స్టేడియం]], [[అహ్మదాబాద్]] | umpires = | motm = | toss = | notes = ఈ మ్యాచ్ వాస్తవానికి [[చెన్నై]]లోని [[ఎం. ఎ. చిదంబరం స్టేడియం]]లో జరగాల్సి ఉంది. అయితే 2026 గుజరాత్ స్థానిక ఎన్నికల రీషెడ్యూలింగ్ కారణంగా దీనిని [[అహ్మదాబాద్]]‌కి మార్చారు. | rain = | round = {{anchor|match66}}'''మ్యాచ్ 66'''}}<section end="match66" /> ---- <section begin="match67" />{{Single-innings cricket match| date = 2026 మే 22| time = 19:30| night = y | team1 = [[సన్‌రైజర్స్ హైదరాబాద్]] (H) | team2 = [[రాయల్ ఛాలెంజర్స్ బెంగళూరు]] | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = | venue = [[రాజీవ్ గాంధీ అంతర్జాతీయ క్రికెట్ స్టేడియం|రాజీవ్ గాంధీ స్టేడియం]], [[హైదరాబాద్]] | umpires = | motm = | toss = | notes = | rain = | round = {{anchor|match69}}'''మ్యాచ్ 67'''}}<section end="match67" /> ---- <section begin="match68" />{{Single-innings cricket match| date = 2026 మే 23| time = 19:30| night = y | team1 = [[లక్నో సూపర్ జెయింట్స్]] (H) | team2 = [[పంజాబ్ కింగ్స్]] | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = | venue = [[ఏకనా క్రికెట్ స్టేడియం]], [[లక్నో]] | umpires = | motm = | toss = | notes = | rain = | round = {{anchor|match68}}'''మ్యాచ్ 68'''}}<section end="match68" /> ---- <section begin="match69" />{{Single-innings cricket match | date = 2026 మే 24 | time = 15:30 | daynight = y | team1 = [[ముంబై ఇండియన్స్]] (H) | team2 = [[రాజస్థాన్ రాయల్స్]] | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = | venue = [[వాంఖడే స్టేడియం]], [[ముంబై]] | umpires = | motm = | toss = | notes = | rain = | round = {{anchor|match69}}'''మ్యాచ్ 69'''}}<section end="match69" /> ---- <section begin="match70" />{{Single-innings cricket match| date = 2026 మే 24| time = 19:30| night = y | team1 = [[కోల్‌కతా నైట్ రైడర్స్]] (H) | team2 = [[ఢిల్లీ క్యాపిటల్స్]] | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = | venue = [[ఈడెన్ గార్డెన్స్]], [[కోల్‌కతా]] | umpires = | motm = | toss = | notes = | rain = | round = {{anchor|match70}}'''మ్యాచ్ 70'''}}<section end="match70" /> == ప్లేఆఫ్‌లు == === క్వాలిఫైయర్ 1 === <section begin="match71" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match71}} '''క్వాలిఫైయర్ 1''' | date = {{Start date|2026|05|26|df=y}} | time = 19:30 | night = y | team1 = [[రాయల్ ఛాలెంజర్స్ బెంగళూరు]] | team2 = [[గుజరాత్ టైటాన్స్]] | score1 = 254/5 (20 ఓవర్లు) | runs1 = రజత్ పటీదార్ 93[[not out|*]] (33) | wickets1 = జాసన్ హోల్డర్ 2/39 (4 ఓవర్లు) | score2 = 162 (19.3 ఓవర్లు) | runs2 = రాహుల్ తెవాటియా 68 (43) | wickets2 = జాకబ్ డఫీ 3/39 (4 ఓవర్లు) | result = రాయల్ ఛాలెంజర్స్ బెంగళూరు 92 పరుగుల తేడాతో విజయం సాధించింది | report = [http://espncricinfo.com/ci/engine/match/1535462.html స్కోర్‌కార్డ్] | venue = హెచ్‌పీసీఏ క్రికెట్ స్టేడియం, ధర్మశాల | umpires = జయరామన్ మదనగోపాల్ (భారత్), వీరేందర్ శర్మ (భారత్) | motm = రజత్ పటీదార్ (రాయల్ ఛాలెంజర్స్ బెంగళూరు) | toss = గుజరాత్ టైటాన్స్ టాస్ గెలిచి ఫీల్డింగ్ ఎంచుకుంది. }}<section end="match71" /> === ఫైనల్ === <section begin="match74" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match74}} '''ఫైనల్''' | date = {{Start date|2026|05|31|df=y}} | time = 19:30 | night = y | team1 = [[గుజరాత్ టైటాన్స్]] | team2 = [[రాయల్ ఛాలెంజర్స్ బెంగళూరు]] | score1 = 155/8 (20 ఓవర్లు) | runs1 = వాషింగ్టన్ సుందర్ 50[[not out|*]] (37) | wickets1 = రసిఖ్ సలామ్ 3/27 (4 ఓవర్లు) | score2 = 161/5 (18 ఓవర్లు) | runs2 = విరాట్ కోహ్లీ 75[[not out|*]] (42) | wickets2 = రషీద్ ఖాన్ 2/25 (4 ఓవర్లు) | result = రాయల్ ఛాలెంజర్స్ బెంగళూరు 5 వికెట్ల తేడాతో విజయం సాధించింది | report = [http://espncricinfo.com/ci/engine/match/1535465.html స్కోర్‌కార్డ్] | venue = నరేంద్ర మోదీ స్టేడియం, అహ్మదాబాద్ | umpires = కే.ఎన్. అనంతపద్మనాభన్ (భారత్), నితిన్ మీనన్ (భారత్) | motm = విరాట్ కోహ్లీ (రాయల్ ఛాలెంజర్స్ బెంగళూరు) | toss = రాయల్ ఛాలెంజర్స్ బెంగళూరు టాస్ గెలిచి ఫీల్డింగ్ ఎంచుకుంది. }}<section end="match74" /> == గణాంకాలు, అవార్డులు == {| class="wikitable" |+అత్యధిక పరుగులు<ref name="mr">{{ESPNcricinfo 2|tournament-rec|id=indian-premier-league-2026-17740|rec=most runs|access-date=31 May 2026|dynamic=y}}</ref> ! scope="col" |పరుగులు ! scope="col" |ఆటగాడు ! scope="col" |జట్టు |- !776 |[[వైభవ్ సూర్యవంశీ]] |[[రాజస్థాన్ రాయల్స్]] |- !732 |[[శుభ్‌మ‌న్ గిల్|శుభ్‌మాన్ గిల్]] |[[గుజరాత్ టైటాన్స్]] |- !722 |సై సుదర్శన్ |[[గుజరాత్ టైటాన్స్]] |- !675 |[[విరాట్ కోహ్లి|విరాట్ కోహ్లీ]] |[[రాయల్ ఛాలెంజర్స్ బెంగళూరు]] |- !624 |హెన్రిచ్ క్లాసెన్ |[[సన్‌రైజర్స్ హైదరాబాద్]] |} {| class="wikitable" |+అత్యధిక వికెట్లు<ref name="mw">{{ESPNcricinfo 2|tournament-rec|id=indian-premier-league-2026-17740|rec=most wickets|access-date=31 May 2026|dynamic=y}}</ref> ! scope="col" |వికెట్లు ! scope="col" |ఆటగాడు ! scope="col" |జట్టు |- !29 |[[కగిసో రబాడా|కగిసో రబడ]] |[[గుజరాత్ టైటాన్స్]] |- !28 |[[భువనేశ్వర్ కుమార్]] |[[రాయల్ ఛాలెంజర్స్ బెంగళూరు]] |- !25 |[[జోఫ్రా ఆర్చర్]] |[[రాజస్థాన్ రాయల్స్]] |- ! rowspan="2" |21 |[[రషీద్ ఖాన్]] |[[గుజరాత్ టైటాన్స్]] |- |అన్షుల్ కాంబోజ్ |[[చెన్నై సూపర్ కింగ్స్]] |} {| class="wikitable" |+మోస్ట్ వాల్యూబుల్ ప్లేయర్<ref name="mvp">{{cite web|title=IPL 2026 Stats – Most Valuable Player|url=https://www.iplt20.com/stats/2026/playerPoints|access-date=31 May 2026|website=[[Indian Premier League]]}}</ref> ! scope="col" |పాయింట్లు ! scope="col" |ఆటగాడు ! scope="col" |జట్టు |- !436.5 |[[వైభవ్ సూర్యవంశీ]] |[[రాజస్థాన్ రాయల్స్]] |- !427.0 |[[కగిసో రబాడా|కగిసో రబడ]] |[[గుజరాత్ టైటాన్స్]] |- !396.5 |[[జోఫ్రా ఆర్చర్]] |[[రాజస్థాన్ రాయల్స్]] |- !379.5 |[[భువనేశ్వర్ కుమార్]] |[[రాయల్ ఛాలెంజర్స్ బెంగళూరు]] |- !369.5 |[[శుభ్‌మ‌న్ గిల్|శుభ్‌మాన్ గిల్]] |[[గుజరాత్ టైటాన్స్]] |} === సీజన్ ముగింపు అవార్డులు === {| class="wikitable" |+సీజన్ ముగింపు అవార్డులు<ref>{{cite web|title=IPL 2026 award winners: Vaibhav Sooryavanshi sweeps top honours, wins Tata Sierra car at just 15|url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/ipl/ipl-2026-full-list-of-award-winners-vaibhav-sooryavanshi-most-valuable-player-emerging-player-orange-purple-cap/article71045050.ece|access-date=1 June 2026|website=Sportstar}}</ref> ! scope="col" |అవార్డు ! scope="col" |బహుమతి ! scope="col" |ఆటగాడు ! scope="col" |జట్టు |- |మోస్ట్ వాల్యూబుల్ ప్లేయర్ |{{INRConvert|10|l}} , ట్రోఫీ |[[వైభవ్ సూర్యవంశీ]] |[[రాజస్థాన్ రాయల్స్]] |- |ఆరెంజ్ క్యాప్ (అత్యధిక పరుగులు) |{{INRConvert|10|l}} |[[వైభవ్ సూర్యవంశీ]] |[[రాజస్థాన్ రాయల్స్]] |- |పర్పుల్ క్యాప్ (అత్యధిక వికెట్లు) |{{INRConvert|10|l}} |[[కగిసో రబాడా|కగిసో రబడ]] |[[గుజరాత్ టైటాన్స్]] |- |ఎమర్జింగ్ ప్లేయర్ ఆఫ్ ది సీజన్ |{{INRConvert|10|l}} , ట్రోఫీ |[[వైభవ్ సూర్యవంశీ]] |[[రాజస్థాన్ రాయల్స్]] |- |అత్యధిక ఫోర్లు |{{INRConvert|10|l}} , ట్రోఫీ |సై సుదర్శన్ |[[గుజరాత్ టైటాన్స్]] |- |అత్యధిక సిక్సర్లు |{{INRConvert|10|l}} , ట్రోఫీ |[[వైభవ్ సూర్యవంశీ]] |[[రాజస్థాన్ రాయల్స్]] |- |అత్యధిక డాట్ బాల్స్ |{{INRConvert|10|l}} , ట్రోఫీ |[[మహమ్మద్ సిరాజ్]] |[[గుజరాత్ టైటాన్స్]] |- |అత్యధిక బ్యాటింగ్ స్ట్రైక్ రేట్ |{{INRConvert|10|l}}, ట్రోఫీ , కారు |[[వైభవ్ సూర్యవంశీ]] |[[రాజస్థాన్ రాయల్స్]] |- |క్యాచ్ ఆఫ్ ది సీజన్ |{{INRConvert|10|l}} , ట్రోఫీ |[[మనీష్ పాండే]] |[[కోల్‌కతా నైట్ రైడర్స్]] |- |ఉత్తమ పిచ్ |{{INRConvert|50|l}} |ఈడెన్ గార్డెన్స్, కోల్‌కతా|| {{N/A}} |- |టీమ్ ఫేర్‌ప్లే అవార్డు |{{INRConvert|10|l}}|| {{N/A}} |[[పంజాబ్ కింగ్స్]] |- |రన్నరప్ |{{INRConvert|12.5|c}}|| {{N/A}} |[[గుజరాత్ టైటాన్స్]] |- |ఛాంపియన్స్ |{{INRConvert|20|c}} , ఐపీఎల్ ట్రోఫీ|| {{N/A}} |[[రాయల్ ఛాలెంజర్స్ బెంగళూరు]] |} === సాధారణ మూలాలు === * {{Cite journal |date= |title=IPL Season Schedule 2026 |url= |journal=Indian Premier League Schedule |publisher=[[బోర్డ్ ఆఫ్ కంట్రోల్ ఫర్ క్రికెట్ ఇన్ ఇండియా]] |volume=19 |issue=1}} == బాహ్య లింకులు == * {{Official website|https://www.iplt20.com/}} == మూలాలు == {{reflist}} {{ఇండియన్ ప్రీమియర్ లీగ్}} [[వర్గం:ఇండియన్ ప్రీమియర్ లీగ్]] syy4bo1547t0l6bvw8qj4v98uee57vc 0 492968 4956267 4952521 2026-09-11T10:40:59Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4956267 wikitext text/x-wiki {{Infobox programming language|name=ఆర్ (R)|logo=R logo.svg|logo_size=150px|screenshot=R terminal.jpg|screenshot_size=250px|screenshot caption=ఆర్ కోసం టెర్మినల్ విండో|released={{Start date and age|1993|08}}|designer=రాస్ ఇహాకా, రాబర్ట్ జెంటిల్‌మన్|developer=ఆర్ కోర్ టీమ్|typing=డైనమిక్|influenced={{startflatlist}} * జూలియా<ref name="Introduction">{{cite web |url=https://docs.julialang.org/en/stable/manual/introduction/#man-introduction-1 |title=Introduction |work=The Julia Manual |access-date=2018-08-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180620172516/https://docs.julialang.org/en/stable/manual/introduction/#man-introduction-1 |archive-date=20 June 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> * పాండాస్<ref name="pandas">{{cite web |url=https://pandas.pydata.org/pandas-docs/stable/getting_started/comparison/comparison_with_r.html |title=Comparison with R|access-date=2024-07-15 |work=pandas Getting started}}</ref> {{endflatlist}}|platform=ఆర్మ్64 (arm64), x86-64|license=[[గ్నూ జనరల్ పబ్లిక్ లైసెన్స్|GPL-2.0-or-later]]<ref name="gnugpl" />|website={{URL|https://www.r-project.org/|r-project.org}}|wikibooks=ఆర్ ప్రోగ్రామింగ్|paradigms=బహుళ-నమూనా: ప్రొసీజరల్, ఆబ్జెక్ట్-ఓరియెంటెడ్, ఫంక్షనల్, రిఫ్లెక్టివ్, ఇంపెరేటివ్, అర్రే<ref name="Morandat"/>|latest release version={{wikidata|property|edit|reference|P348|P548=Q2804309}}|latest release date={{start date and age|df=yes|{{wikidata|qualifier|P348|P548=Q2804309|P577}}}}|latest preview version={{wikidata|property|edit|reference|P348|P548=Q51930650}}|latest preview date={{start date and age|df=yes|{{wikidata|qualifier|P348|P548=Q51930650|P577}}}}|influenced_by={{startflatlist}} * లిస్ప్ (Lisp) * ఎస్ (S)<ref name="R FAQ"/> * స్కీమ్ (Scheme)<ref name="Morandat" /> {{endflatlist}}|file_ext={{Unbulleted list|.R<ref>{{Cite web |title=R scripts |url=http://mercury.webster.edu/aleshunas/R_learning_infrastructure/R%20scripts.html |access-date=2021-07-17 |website=mercury.webster.edu |archive-date=2022-01-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220115062658/http://mercury.webster.edu/aleshunas/R_learning_infrastructure/R%20scripts.html |url-status=dead }}</ref>|.r|.rdata|.rhistory|.rds|.rda<ref>{{Cite web |date=2017-06-09 |title=R Data Format Family (.rdata, .rda) |url=https://www.loc.gov/preservation/digital/formats/fdd/fdd000470.shtml|access-date=2021-07-17 |website=Loc.gov}}</ref>}}}} '''ఆర్ (R)''' అనేది గణాంక కంప్యూటింగ్, డేటా విజువలైజేషన్ కోసం ఉపయోగించే ఒక [[ప్రోగ్రామింగ్ భాష]]. దీనిని డేటా మైనింగ్, బయోఇన్ఫర్మేటిక్స్, [[డేటాబేస్|డేటా]] అనాలిసిస్, డేటా సైన్స్ రంగాలలో విస్తృతంగా ఉపయోగిస్తున్నారు.<ref>{{Cite journal |last1=Giorgi |first1=Federico M. |last2=Ceraolo |first2=Carmine |last3=Mercatelli |first3=Daniele |date=2022-04-27 |title=The R Language: An Engine for Bioinformatics and Data Science |journal=Life |language=en |volume=12 |issue=5 |page=648 |bibcode=2022Life...12..648G |doi=10.3390/life12050648 |pmc=9148156 |pmid=35629316 |doi-access=free}}</ref> ప్రధాన ఆర్ భాషను పెద్ద సంఖ్యలో సాఫ్ట్‌వేర్ ప్యాకేజీలు విస్తరించాయి, వీటిలో పునర్వినియోగ కోడ్, డాక్యుమెంటేషన్, నమూనా డేటా ఉంటాయి. అత్యంత ప్రజాదరణ పొందిన కొన్ని ఆర్ ప్యాకేజీలు టైడీవర్స్ (tidyverse) సేకరణలో ఉన్నాయి, ఇవి డేటాను దృశ్యమానం చేయడానికి, మార్చడానికి, మోడలింగ్ చేయడానికి కార్యాచరణను మెరుగుపరుస్తాయి, ప్రోగ్రామింగ్ సౌలభ్యాన్ని కూడా మెరుగుపరుస్తాయి (రచయితలు, వినియోగదారుల ప్రకారం).<ref>{{Cite web|title=Home - RDocumentation|url=https://www.rdocumentation.org/|access-date=2025-06-13|website=www.rdocumentation.org}}</ref> ఆర్ అనేది [[గ్నూ జనరల్ పబ్లిక్ లైసెన్స్]] కింద పంపిణీ చేయబడే ఉచిత, ఓపెన్-సోర్స్ [[సాఫ్ట్‌వేర్]].<ref name="gnugpl">{{Cite web|title=R - Free Software Directory|url=https://directory.fsf.org/wiki/R#tab=Details|access-date=2024-01-26|website=directory.fsf.org}}</ref><ref>{{Cite web|title=R: What is R?|url=https://www.r-project.org/about.html|access-date=2025-05-10|website=www.r-project.org}}</ref> ఈ భాష ప్రధానంగా సి (C), ఫోర్ట్రాన్ (Fortran), ఆర్ లలో అమలు చేయబడింది. ప్రధాన ఆపరేటింగ్ సిస్టమ్‌ల కోసం ([[లినక్స్|లైనక్స్]], మాక్ఓఎస్, [[మైక్రోసాఫ్ట్]] [[విండోస్ 10|విండోస్‌]]<nowiki/>తో సహా) ముందుగా కంపైల్ చేయబడిన ఎక్జిక్యూటబుల్స్ అందుబాటులో ఉన్నాయి. దీని ప్రధాన భాగం స్థానిక కమాండ్ లైన్ ఇంటర్‌ఫేస్‌తో కూడిన ఇంటర్‌ప్రెటెడ్ భాష. అదనంగా, బహుళ థర్డ్-పార్టీ అప్లికేషన్లు గ్రాఫికల్ యూజర్ ఇంటర్‌ఫేస్‌లుగా అందుబాటులో ఉన్నాయి; ఇటువంటి అప్లికేషన్లలో ఆర్ స్టూడియో (RStudio) (ఇంటిగ్రేటెడ్ డెవలప్‌మెంట్ ఎన్విరాన్‌మెంట్), జూపిటర్ (Jupyter) (నోట్‌బుక్ ఇంటర్‌ఫేస్), మొబైల్ పరికరాల కోసం టెర్ముక్స్ (Termux), [[గూగుల్]] కోలాబ్ (Google Colab) ఉన్నాయి.<ref>{{bulleted list|{{Cite web |last=Conor I. |first=Anderson |date=2018-07-08 |title=Installing R on Android via Termux |url=https://conr.ca/post/installing-r-on-android-via-termux/ |access-date=2025-12-12 |website=Conor I. Anderson |language=en-ca}}|{{Cite journal |last=Quintana Denis |first=José Armando |date=2025 |title=Análisis de datos en R utilizando Google Colab |url=https://ebuah.uah.es/dspace/handle/10017/67257 |journal=Escuela Politécnica Superior |publisher=Universidad de Alcalá}}|{{Cite journal |last=Hewitt |first=Christopher |date=2024-04-01 |title=Exploring Canadian Geospatial Data with GeoPandas in Colab Notebooks |url=https://openjournals.uwaterloo.ca/index.php/acmla/article/view/5671 |journal=Bulletin - Association of Canadian Map Libraries and Archives (ACMLA) |language=en |issue=173 |pages=14–17 |doi=10.15353/acmla.n173.5671 |issn=2561-2263|doi-access=free}}|{{Cite journal |last1=Poolman |first1=Toryn M. |last2=Townsend-Nicholson |first2=Andrea |last3=Cain |first3=Amanda |date=2022 |title=Teaching genomics to life science undergraduates using cloud computing platforms with open datasets |journal=Biochemistry and Molecular Biology Education |language=en |volume=50 |issue=5 |pages=446–449 |doi=10.1002/bmb.21646 |issn=1539-3429 |pmc=9804627 |pmid=35972192}}|{{Cite journal |last=Nurdin |first=Naufal Muharam |title=Development of blood hemoglobin level early detection device based on a noninvasive optical platform |url=https://www.academia.edu/97712835 |journal=Heliyon |date=2022 |volume=8 |issue=11 |article-number=e11260 |doi=10.1016/J.HELIYON.2022.E11260 |doi-access=free |pmid=36345523 |bibcode=2022Heliy...811260I |pmc=9636482}}|{{Cite journal |last3=Alamsyah |first3=Dafiq Fajri |last2=Fauzi Helmi |last1=Miftahul Arifin |title=Analisis Pola Asosiasi Penjualan Produk Ritel dengan Platform Google Colab |url=https://journal.ibrahimy.ac.id/index.php/JUSTIFY/article/view/5569 |access-date=2025-12-12 |journal=Justify: Jurnal Sistem Informasi Ibrahimy |date=2024 |volume=3 |pages=74–85 |doi=10.35316/justify.v3i1.5569|doi-access=free}}}}</ref> == చరిత్ర == {{Multiple image |total_width = 250 | align = left | header = ఆర్ భాష సహ-సృష్టికర్తలు | image1 = Ross Ihaka (5189180796).jpg | caption1 = రాస్ ఇహాకా | image2 = Robert Gentleman on R Consortium.jpg | caption2 = రాబర్ట్ జెంటిల్‌మన్ }} ఆక్లాండ్ [[విశ్వవిద్యాలయం]]<nowiki/>లో ప్రాథమిక గణాంకాలను బోధించడానికి ప్రొఫెసర్లు రాస్ ఇహాకా, రాబర్ట్ జెంటిల్‌మన్ ఒక ప్రోగ్రామింగ్ భాషగా ఆర్ ను ప్రారంభించారు.<ref name="otago_pg12">{{Cite web |last=Ihaka |first=Ross |title=The R Project: A Brief History and Thoughts About the Future |url=https://www.stat.auckland.ac.nz/~ihaka/downloads/Otago.pdf |page=12 |url-status=live |quote=We set a goal of developing enough of a language to teach introductory statistics courses at Auckland. |archive-url=https://web.archive.org/web/20221228043824/https://www.stat.auckland.ac.nz/~ihaka/downloads/Otago.pdf |archive-date=2022-12-28 |access-date=2022-12-27}}</ref> ఈ భాష ఎస్ (S) ప్రోగ్రామింగ్ భాష స్ఫూర్తితో రూపొందించబడింది, చాలా ఎస్ ప్రోగ్రామ్‌లు ఎలాంటి మార్పులు లేకుండా ఆర్ లో రన్ అవుతాయి.<ref name="R FAQ">{{Cite web |last1=Hornik |first1=Kurt |last2=The R Core Team |date=2022-04-12 |title=R FAQ |url=https://cran.r-project.org/doc/FAQ/R-FAQ.html#What-are-the-differences-between-R-and-S_003f |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221228045640/https://cran.r-project.org/doc/FAQ/R-FAQ.html |archive-date=2022-12-28 |access-date=2022-12-27 |website=The Comprehensive R Archive Network |at=3.3 What are the differences between R and S?}}</ref> లోకల్ వేరియబుల్స్‌ను అనుమతించే స్కీమ్ (Scheme) లెక్సికల్ స్కోపింగ్ స్ఫూర్తితో కూడా ఈ భాషను రూపొందించారు.<ref name="Morandat">{{cite journal |last1=Morandat |first1=Frances |last2=Hill |first2=Brandon |last3=Osvald |first3=Leo |last4=Vitek |first4=Jan |date=11 June 2012 |title=Evaluating the design of the R language: objects and functions for data analysis |url=https://doi.org/10.1007/978-3-642-31057-7_6 |journal=European Conference on Object-Oriented Programming |volume=2012 |pages=104–131 |doi=10.1007/978-3-642-31057-7_6|access-date=2016-05-17 |via=SpringerLink|url-access=subscription}}</ref> ఆర్ అనే పేరు ఎస్ (S) భాషకు వారసుడిగా రావడం, రచయితలు రాస్, రాబర్ట్ ల పేర్లలో మొదటి అక్షరం పంచుకోవడం ద్వారా వచ్చింది.<ref>{{Cite web |last1=Hornik |first1=Kurt |last2=The R Core Team |date=2022-04-12 |title=R FAQ |url=https://cran.r-project.org/doc/FAQ/R-FAQ.html#Why-is-R-named-R_003f |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221228045640/https://cran.r-project.org/doc/FAQ/R-FAQ.html |archive-date=2022-12-28 |access-date=2022-12-28 |website=The Comprehensive R Archive Network |at=2.13 What is the R Foundation?}}</ref> ఆగస్టు 1993లో ఇహాకా, జెంటిల్‌మన్ డేటా ఆర్కైవ్ వెబ్‌సైట్ అయిన స్టాట్‌లిబ్ (StatLib) లో ఆర్ బైనరీ ఫైల్‌ను పోస్ట్ చేశారు.<ref>{{Cite web |title=Index of /datasets |url=https://lib.stat.cmu.edu/datasets/ |access-date=2024-09-05 |website=lib.stat.cmu.edu |archive-date=2024-09-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240910211702/https://lib.stat.cmu.edu/datasets/ |url-status=dead }}</ref> అదే సమయంలో వారు s-news మెయిలింగ్ జాబితాలో ఈ పోస్టింగ్‌ను ప్రకటించారు.<ref name="Interface98">{{Cite web |last=Ihaka |first=Ross |title=R: Past and Future History |url=https://www.stat.auckland.ac.nz/~ihaka/downloads/Interface98.pdf |url-status=live |page=4 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221228071311/https://www.stat.auckland.ac.nz/~ihaka/downloads/Interface98.pdf |archive-date=2022-12-28 |access-date=2022-12-28}}</ref> 5 డిసెంబర్ 1997న వెర్షన్ 0.60 విడుదలైనప్పుడు ఆర్ ఒక గ్నూ ప్రాజెక్ట్‌గా మారింది.<ref>{{Cite web |last=Ihaka |first=Ross |date=1997-12-05 |title=New R Version for Unix |url=https://stat.ethz.ch/pipermail/r-announce/1997/000014.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230212133422/https://stat.ethz.ch/pipermail/r-announce/1997/000014.html |archive-date=2023-02-12 |access-date=2023-02-12 |website=stat.ethz.ch}}</ref> 29 ఫిబ్రవరి 2000న 1.0 వెర్షన్ విడుదలైంది.<ref name="otago_pg18">{{Cite web |last=Ihaka |first=Ross |title=The R Project: A Brief History and Thoughts About the Future |url=https://www.stat.auckland.ac.nz/~ihaka/downloads/Otago.pdf |page=18 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221228043824/https://www.stat.auckland.ac.nz/~ihaka/downloads/Otago.pdf |archive-date=2022-12-28 |access-date=2022-12-27}}</ref> == ప్యాకేజీలు == [[File:Ggplot2 PlantGrowth violin plot.svg|alt=వివరణ చూడండి|thumb|డేటా విజువలైజేషన్ కోసం ggplot2 ప్యాకేజీతో సృష్టించబడిన వయోలిన్ ప్లాట్]] ఆర్ ప్యాకేజీలు ఆర్ ను విస్తరించే ఫంక్షన్‌లు, డాక్యుమెంటేషన్, డేటా కలయికలు.<ref name="rds_pagexvii">{{cite book |last1=Wickham |first1=Hadley |last2=Cetinkaya-Rundel |first2=Mine |last3=Grolemund |first3=Garrett |title=R for Data Science, Second Edition |publisher=O'Reilly |year=2023 |page=xvii |isbn=978-1-492-09740-2}}</ref> ఉదాహరణకు, ప్యాకేజీలు రిపోర్టింగ్ ఫీచర్లను జోడించగలవు (R Markdown, Quarto,<ref>{{Cite web |title=Quarto |url=https://quarto.org/ |access-date=2024-09-05 |website=Quarto |language=en}}</ref> knitr, Sweave వంటి ప్యాకేజీలను ఉపయోగించి), వివిధ గణాంక సాంకేతికతలకు మద్దతు ఇస్తాయి (లీనియర్, జనరలైజ్డ్ లీనియర్, నాన్‌లీనియర్ మోడలింగ్, క్లాసికల్ స్టాటిస్టికల్ పరీక్షలు, ప్రాదేశిక విశ్లేషణ, టైమ్-సిరీస్ అనాలిసిస్, క్లస్టరింగ్ వంటివి). ప్యాకేజీ ఇన్‌స్టాలేషన్, వినియోగం సులభం కావడం డేటా సైన్స్‌లో ఈ భాష స్వీకరణకు దోహదపడింది.<ref name="Chambers2020">{{Cite journal |last=Chambers |first=John M. |date=2020 |title=S, R, and Data Science |url=https://journal.r-project.org/archive/2020/RJ-2020-028/index.html |journal=The R Journal |language=en |volume=12 |issue=1 |pages=462–476 |doi=10.32614/RJ-2020-028 |issn=2073-4859 |doi-access=free |quote=The R language and related software play a major role in computing for data science. ... R packages provide tools for a wide range of purposes and users.}}</ref> ఇన్‌స్టాలేషన్ తర్వాత ఆర్ ప్రారంభించిన వెంటనే అందుబాటులో ఉండే బేస్ ప్యాకేజీలు [[ప్రోగ్రామింగు భాష|ప్రోగ్రామింగ్]], కంప్యూటింగ్, గ్రాఫిక్స్ ప్రొడక్షన్, బేసిక్ అంకగణితం, గణాంక కార్యాచరణ కోసం ప్రాథమిక, అవసరమైన సింటాక్స్, కమాండ్‌లను అందిస్తాయి.<ref>{{cite book |title=The Book of R: A First Course in Programming and Statistics |first1=Tilman M. |last1=Davies |isbn=9781593276515 |year=2016 |publisher=No Starch Press |location=San Francisco, California |chapter=Installing R and Contributed Packages |pages=739}}</ref> ఆర్ ప్యాకేజీల టైడీవర్స్ (tidyverse) సేకరణ ఒక ఉదాహరణ, ఇది సాధారణ APIని అందించడానికి పలు ఉప ప్యాకేజీలను కట్టగా అందిస్తుంది. ఈ సేకరణ "టైడీ డేటా"ను యాక్సెస్ చేయడం, ప్రాసెస్ చేయడం వంటి పనులలో ప్రత్యేకత కలిగి ఉంది,<ref>Wickham, Hadley (2014). "Tidy Data" ([https://vita.had.co.nz/papers/tidy-data.pdf PDF]). ''Journal of Statistical Software''. '''59''' (10). doi:10.18637/jss.v059.i10.</ref> ఇది ప్రతి పరిశీలనకు ఒకే అడ్డు వరుస, ప్రతి వేరియబుల్‌కు ఒకే నిలువు వరుసతో రెండు-డైమెన్షనల్ పట్టికలో ఉన్న డేటా.<ref name="rds">{{cite book |last1=Wickham |first1=Hadley |title=R for Data Science, Second Edition |last2=Cetinkaya-Rundel |first2=Mine |last3=Grolemund |first3=Garrett |publisher=O'Reilly |year=2023 |isbn=978-1-492-09740-2}}</ref> ప్యాకేజీని ఇన్‌స్టాల్ చేయడం ఒకసారి మాత్రమే జరుగుతుంది. ఉదాహరణకు, టైడీవర్స్ సేకరణను ఇన్‌స్టాల్ చేయడానికి:<ref name="rds" /> <syntaxhighlight lang="rout"> > install.packages("tidyverse") </syntaxhighlight> ఒక ప్యాకేజీ ఫంక్షన్లు, డేటా, డాక్యుమెంటేషన్‌ను లోడ్ చేయడానికి `library()` ఫంక్షన్‌ను పిలుస్తారు. టైడీవర్స్ సేకరణను లోడ్ చేయడానికి, కింది కోడ్‌ను అమలు చేయవచ్చు: <syntaxhighlight lang="rout"> > # ప్యాకేజీ పేరును కోట్స్‌లో ఉంచవచ్చు > library("tidyverse") > # ప్యాకేజీ పేరును కోట్స్ లేకుండా కూడా ఉపయోగించవచ్చు > library(tidyverse) </syntaxhighlight> కాంప్రహెన్సివ్ ఆర్ [[ఆర్కైవ్]] నెట్‌వర్క్ (CRAN) 1997లో ఆర్ సోర్స్ కోడ్, ఎక్జిక్యూటబుల్ ఫైళ్లు, డాక్యుమెంటేషన్, [[వినియోగదారుడు|వినియోగదారులు]] సృష్టించిన ప్యాకేజీలను హోస్ట్ చేయడానికి కర్ట్ హార్నిక్, ఫ్రెడరిక్ లీష్ చేత స్థాపించబడింది.<ref name=":10" /> CRAN పేరు, పరిధి కాంప్రహెన్సివ్ టెక్ (TeX) ఆర్కైవ్ [[నెట్‌వర్క్]] (CTAN), కాంప్రహెన్సివ్ పెర్ల్ (Perl) ఆర్కైవ్ నెట్‌వర్క్ (CPAN) లను అనుకరిస్తాయి.<ref name=":10">{{Cite journal |last=Hornik |first=Kurt |date=2012 |title=The Comprehensive R Archive Network |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/wics.1212 |journal=WIREs Computational Statistics |language=en |volume=4 |issue=4 |pages=394–398 |doi=10.1002/wics.1212 |issn=1939-5108 |s2cid=62231320|url-access=subscription}}</ref> CRAN మొదట కేవలం మూడు మిర్రర్ సైట్‌లు, పన్నెండు సహకార ప్యాకేజీలను మాత్రమే కలిగి ఉండేది.<ref>{{cite Q|Q101068595}}.</ref> జూన్ 30, 2025 నాటికి దీనికి 90 మిర్రర్లు,<ref name=":3">{{Cite web |title=The Status of CRAN Mirrors |url=https://cran.r-project.org/mirmon_report.html |access-date=2024-10-16 |website=cran.r-project.org}}</ref> 22,390 సహకార ప్యాకేజీలు ఉన్నాయి.<ref name=":9">{{Cite web |title=CRAN - Contributed Packages |url=https://cran.r-project.org/web/packages/index.html |access-date=2024-10-16 |website=cran.r-project.org}}</ref> ప్యాకేజీలు R-Forge, Omegahat, గిట్‌హబ్ (GitHub) లాంటి రిపోజిటరీలలో కూడా అందుబాటులో ఉన్నాయి.<ref>{{Cite web |title=R-Forge: Welcome |url=https://r-forge.r-project.org/ |access-date=2024-09-05 |website=r-forge.r-project.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=The Omega Project for Statistical Computing |url=https://www.omegahat.net/ |access-date=2024-09-05 |website=www.omegahat.net |archive-date=2024-02-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240229005424/https://omegahat.net/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Build software better, together |url=https://github.com/trending/r |access-date=2024-09-05 |website=GitHub |language=en}}</ref> CRAN [[వెబ్‌సైటు|వెబ్‌సైట్‌]]<nowiki/>లో మార్గదర్శకత్వం అందించడానికి, దాని టాస్క్ వ్యూస్ (Task Views) విభాగం నిర్దిష్ట అంశాలకు సంబంధించిన ప్యాకేజీలను జాబితా చేస్తుంది; నమూనా అంశాలలో క్యాజువల్ ఇన్‌ఫరెన్స్, ఫైనాన్స్, జెనెటిక్స్, హై-పెర్ఫార్మెన్స్ [[కంప్యూటింగ్]], మెషిన్ లెర్నింగ్, మెడికల్ ఇమేజింగ్, మెటా-అనాలిసిస్, సోషల్ సైన్సెస్, స్పేషియల్ స్టాటిస్టిక్స్ ఉన్నాయి. బయోకండక్టర్ (Bioconductor) ప్రాజెక్ట్ జెనోమిక్ డేటా అనాలిసిస్, కాంప్లిమెంటరీ DNA, మైక్రోఅరే, హై-త్రూపుట్ సీక్వెన్సింగ్ పద్ధతుల కోసం ప్యాకేజీలను అందిస్తుంది. == కమ్యూనిటీ == [[File:RConsortiumLogo.webp|thumb|ఆర్ సాఫ్ట్‌వేర్‌కు మద్దతు ఇచ్చే మూడు ప్రధాన గ్రూపులలో ఆర్ కన్సార్టియం ఒకటి.]] ఆర్ సాఫ్ట్‌వేర్ అభివృద్ధికి మద్దతు ఇచ్చే మూడు ప్రధాన గ్రూపులు ఉన్నాయి: * ఆర్ సోర్స్ కోడ్‌ను నిర్వహించడానికి 1997లో ఆర్ కోర్ టీమ్ స్థాపించబడింది. * ఆర్థిక మద్దతు అందించడానికి ఏప్రిల్ 2003లో ఆర్ ఫౌండేషన్ ఫర్ స్టాటిస్టికల్ కంప్యూటింగ్ స్థాపించబడింది. * ఆర్ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్‌ను అభివృద్ధి చేయడానికి ఆర్ కన్సార్టియం ఒక లైనక్స్ ఫౌండేషన్ ప్రాజెక్ట్. ది ఆర్ జర్నల్ (The R Journal) అనేది ఆర్ వినియోగం, అభివృద్ధిపై చిన్న నుండి మధ్యస్థ-నిడివి వ్యాసాలను ప్రచురించే ఓపెన్ యాక్సెస్ అకడమిక్ జర్నల్. ఈ జర్నల్‌లో ప్యాకేజీలు, ప్రోగ్రామింగ్ చిట్కాలు, CRAN వార్తలు, ఫౌండేషన్ వార్తలపై వ్యాసాలు ఉంటాయి. [[File:UseR Logo.png|thumb|125x125px|ఆర్ కమ్యూనిటీ సమావేశమయ్యే ప్రదేశాలలో UseR! సదస్సు ఒకటి.]] ఆర్ కమ్యూనిటీ అనేక సదస్సులు, వ్యక్తిగత సమావేశాలను నిర్వహిస్తుంది. ఈ గ్రూపులలో ఇవి ఉన్నాయి: * UseR!: వార్షిక అంతర్జాతీయ ఆర్ యూజర్ కాన్ఫరెన్స్ * Directions in Statistical Computing (DSC) * R-Ladies: ఆర్ కమ్యూనిటీలో లింగ వైవిధ్యాన్ని ప్రోత్సహించే సంస్థ * SatRdays: శనివారాల్లో జరిగే ఆర్-ఫోకస్డ్ సదస్సులు * Data Science & AI Conferences * posit::conf (గతంలో rstudio::conf) * uRos: అధికారిక గణాంకాలలో ఆర్ వాడకంపై వార్షిక సదస్సు ట్విట్టర్ లాంటి సోషల్ మీడియా సైట్లలో, ఆర్ కమ్యూనిటీలో కొత్త పరిణామాలను అనుసరించడానికి <code>#rstats</code> హ్యాష్‌ట్యాగ్‌ను ఉపయోగించవచ్చు.<ref>{{Cite book |last1=Wickham |first1=Hadley |url=https://r4ds.had.co.nz/introduction.html |title=1 Introduction {{!}} R for Data Science |last2=Grolemund |first2=Garrett |date=January 2017 |publisher=O'Reilly Media |isbn=978-1491910399 |edition=1st |language=en}}</ref> == ఉదాహరణలు == === హలో, వరల్డ్! === కిందిది ఒక "హలో, వరల్డ్!" ప్రోగ్రామ్: <syntaxhighlight lang="rout">> print("Hello, World!") [1] "Hello, World!"</syntaxhighlight>ఇది <code>cat()</code> ఫంక్షన్‌ను ఉపయోగించే ప్రత్యామ్నాయ వెర్షన్:<syntaxhighlight lang="rout"> > cat("Hello, World!") Hello, World! </syntaxhighlight> === బేసిక్ సింటాక్స్ === కింది ఉదాహరణలు భాష ప్రాథమిక సింటాక్స్‌ను, కమాండ్-లైన్ ఇంటర్‌ఫేస్ వినియోగాన్ని వివరిస్తాయి. ఆర్ లో, సాధారణంగా ఇష్టపడే అసైన్‌మెంట్ ఆపరేటర్ రెండు అక్షరాలతో కూడిన బాణం <code><-</code>, అయితే కొన్ని సందర్భాల్లో <code>=</code> ఉపయోగించవచ్చు.<ref>{{cite web |author=R Development Core Team |title=Assignments with the = Operator |url=https://developer.r-project.org/equalAssign.html|access-date=2018-09-11}}</ref> <syntaxhighlight lang="rout"> > x <- 1:6 # ప్రస్తుత వాతావరణంలో సంఖ్యా వెక్టార్‌ను సృష్టించండి > y <- x^2 # అదేవిధంగా, xలోని విలువల ఆధారంగా వెక్టార్‌ను సృష్టించండి. > y # వెక్టార్ కంటెంట్‌లను ప్రింట్ చేయండి. [1] 1 4 9 16 25 36 > z <- x + y # x, y ల మొత్తంతో కొత్త వెక్టార్‌ను సృష్టించండి > z # z కంటెంట్‌లను ప్రస్తుత వాతావరణానికి తిరిగి ఇవ్వండి. [1] 2 6 12 20 30 42 > z_matrix <- matrix(z, nrow = 3) # వెక్టార్ z ను 3x2 మ్యాట్రిక్స్ ఆబ్జెక్ట్‌గా మార్చే # కొత్త మ్యాట్రిక్స్‌ను సృష్టించండి > z_matrix [,1] [,2] [1,] 2 20 [2,] 6 30 [3,] 12 42 > 2 * t(z_matrix) - 2 # మ్యాట్రిక్స్‌ను ట్రాన్స్‌పోజ్ చేయండి; ప్రతి మూలకాన్ని 2 తో గుణించండి; # మ్యాట్రిక్స్‌లోని ప్రతి మూలకం నుండి 2 తీసివేయండి; ఆపై # ఫలితాలను టెర్మినల్‌కు తిరిగి ఇవ్వండి. [,1] [,2] [,3] [1,] 2 10 22 [2,] 38 58 82 # ట్రాన్స్‌పోజ్ చేయబడిన z_matrix నుండి డేటాను కలిగి ఉన్న కొత్త డేటాఫ్రేమ్ ఆబ్జెక్ట్‌ను సృష్టించండి, # రో పేర్లు 'A', 'B' తో > new_df <- data.frame(t(z_matrix), row.names = c("A", "B")) > names(new_df) <- c("X", "Y", "Z") # new_df డేటాఫ్రేమ్ కాలమ్ పేర్లను X, Y, Z గా సెట్ చేయండి. > new_df # ప్రస్తుత ఫలితాలను ప్రింట్ చేయండి. X Y Z A 2 6 12 B 20 30 42 > new_df$Z # Z కాలమ్‌ను అవుట్‌పుట్ చేయండి [1] 12 42 > new_df$Z == new_df['Z'] && new_df[3] == new_df$Z # డేటాఫ్రేమ్ కాలమ్ Z ను $Z, ['Z'], లేదా [3] సింటాక్స్ ఉపయోగించి యాక్సెస్ చేయవచ్చు, విలువలు ఒకేలా ఉంటాయి. [1] TRUE > attributes(new_df) # new_df డేటాఫ్రేమ్ గుణాల గురించి సమాచారాన్ని ప్రింట్ చేయండి $names [1] "X" "Y" "Z" $row.names [1] "A" "B" $class [1] "data.frame" > attributes(new_df)$row.names <- c("one", "two") # row.names అట్రిబ్యూట్‌ను యాక్సెస్ చేసి ఆపై మార్చండి; దీనిని rownames() ఫంక్షన్‌ని ఉపయోగించి కూడా చేయవచ్చు > new_df X Y Z one 2 6 12 two 20 30 42 </syntaxhighlight> === ఫంక్షన్ నిర్మాణం === కొత్త కార్యాచరణను జోడించి, కోడ్ పునర్వినియోగాన్ని ఎనేబుల్ చేసే ఫంక్షన్‌లను ఆర్ సృష్టించగలదు.<ref>{{cite web |url=http://www.statmethods.net/management/userfunctions.html |title=Quick-R: User-Defined Functions |first=Robert |last=Kabacoff |year=2012|access-date=2018-09-28 |website=statmethods.net}}</ref> ఫంక్షన్ బాడీలో (కర్లీ బ్రాకెట్లతో ఆవరించబడి ఉంటుంది) సృష్టించబడిన ఆబ్జెక్ట్‌లు ఫంక్షన్ లోపల మాత్రమే యాక్సెస్ చేయబడతాయి, ఏ డేటా రకాన్నైనా తిరిగి ఇవ్వవచ్చు. ఆర్ లో, దాదాపు అన్ని ఫంక్షన్‌లు, అన్ని యూజర్-డిఫైన్డ్ ఫంక్షన్‌లు క్లోజర్‌లే.<ref>{{cite web |url=http://adv-r.had.co.nz/Functional-programming.html#closures |title=Advanced R - Functional programming - Closures |website=adv-r.had.co.nz |first=Hadley |last=Wickham}}</ref> అంకగణిత గణనను నిర్వహించడానికి ఒక ఫంక్షన్‌ను సృష్టించడానికి కిందిది ఒక ఉదాహరణ: <syntaxhighlight lang="r"># ఫంక్షన్ ఇన్‌పుట్ పారామితులు x, y. # f అని పేరు పెట్టబడిన ఫంక్షన్, x, y ల లీనియర్ కలయికను తిరిగి ఇస్తుంది. f <- function(x, y) { z <- 3 * x + 4 * y # స్పష్టమైన return() స్టేట్‌మెంట్ ఐచ్ఛికం--ఈ సందర్భంలో దీనిని కేవలం `z` తో భర్తీ చేయవచ్చు. return(z) } # ప్రత్యామ్నాయంగా, ఫంక్షన్‌లో అమలు చేయబడిన చివరి స్టేట్‌మెంట్ పరోక్షంగా తిరిగి ఇవ్వబడుతుంది. f <- function(x, y) 3 * x + 4 * y</syntaxhighlight> పైన నిర్వచించిన ఫంక్షన్‌ను ఉపయోగించడం ద్వారా వచ్చిన కొన్ని అవుట్‌పుట్‌లు కింద ఇవ్వబడ్డాయి: <syntaxhighlight lang="rout"> > f(1, 2) # 3 * 1 + 4 * 2 = 3 + 8 [1] 11 > f(c(1, 2, 3), c(5, 3, 4)) # ఎలిమెంట్-వైస్ లెక్కింపు [1] 23 18 25 > f(1:3, 4) # f(c(1, 2, 3), c(4, 4, 4)) కి సమానం [1] 19 22 25 </syntaxhighlight> <code>`%name%`</code> అనే ప్రత్యేక సింటాక్స్‌ని ఉపయోగించడం ద్వారా ఇన్‌ఫిక్స్ ఆపరేటర్‌లుగా ఉపయోగించడానికి ఫంక్షన్‌లను నిర్వచించడం సాధ్యమవుతుంది, ఇక్కడ "name" అనేది ఫంక్షన్ వేరియబుల్ పేరు: <syntaxhighlight lang="rout"> > `%sumx2y2%` <- function(e1, e2) {e1 ^ 2 + e2 ^ 2} > 1:3 %sumx2y2% -(1:3) [1] 2 8 18 </syntaxhighlight> ఆర్ వెర్షన్ 4.1.0 నుండి, ఫంక్షన్‌లను చిన్న నోటేషన్‌లో వ్రాయవచ్చు (లాంబ్డా కాలిక్యులస్ స్ఫూర్తితో), ఇది అనామక ఫంక్షన్‌లను హైయర్-ఆర్డర్ ఫంక్షన్‌లకు పంపడానికి ఉపయోగపడుతుంది:<ref>{{cite web |url=https://cran.r-project.org/doc/manuals/r-release/NEWS.html#:~:text=R%20now%20provides%20a%20shorthand%20notation%20for%20creating%20functions |title=NEWS |website=r-project.org}}</ref> <syntaxhighlight lang="rout"> > sapply(1:5, \(i) i^2) # ఇక్కడ \(i), function(i) కి సమానం [1] 1 4 9 16 25 </syntaxhighlight> === స్థానిక పైప్ ఆపరేటర్ === ఆర్ వెర్షన్ 4.1.0లో, ఒక స్థానిక పైప్ ఆపరేటర్, <code>|></code> పరిచయం చేయబడింది.<ref>{{Cite web |title=R: R News |url=https://cran.r-project.org/doc/manuals/r-devel/NEWS.html |access-date=2024-03-14 |website=cran.r-project.org}}</ref> ఈ ఆపరేటర్ వినియోగదారులను నెస్టెడ్ ఫంక్షన్ కాల్‌లను ఉపయోగించడానికి బదులుగా ఫంక్షన్‌లను ఒకదానికొకటి గొలుసులా కలపడానికి అనుమతిస్తుంది. <syntaxhighlight lang="rout"> > nrow(subset(mtcars, cyl == 4)) # పైప్ క్యారెక్టర్ లేకుండా నెస్టెడ్ [1] 11 > mtcars |> subset(cyl == 4) |> nrow() # పైప్ క్యారెక్టర్ ఉపయోగించి [1] 11 </syntaxhighlight> పైప్ ఆపరేటర్‌కు బదులుగా ఇంటర్మీడియట్ ఆబ్జెక్ట్‌లను ఉపయోగించడం నెస్టెడ్ ఫంక్షన్‌లకు ప్రత్యామ్నాయం: <syntaxhighlight lang="rout"> > mtcars_subset_rows <- subset(mtcars, cyl == 4) > num_mtcars_subset <- nrow(mtcars_subset_rows) > print(num_mtcars_subset) [1] 11 </syntaxhighlight>పైప్ ఆపరేటర్ చదవడానికి సులభంగా ఉండే కోడ్‌ను ఉత్పత్తి చేయగలిగినప్పటికీ, హ్యాడ్లీ విక్హామ్ లాంటి ప్రభావవంతమైన ఆర్ ప్రోగ్రామర్లు ఈ ఆపరేటర్‌ని ఉపయోగించి గరిష్టంగా 10-15 లైన్ల కోడ్‌ను ఒకదానికొకటి గొలుసులా కలిపి, కోడ్ అస్పష్టతను నివారించడానికి వాటిని అర్థవంతమైన పేర్లతో ఆబ్జెక్ట్‌లలో సేవ్ చేయాలని సూచిస్తున్నారు.<ref>{{Cite book |last1=Wickham |first1=Hadley |url=https://r4ds.hadley.nz/ |title=R for data science: import, tidy, transform, visualize, and model data |last2=Çetinkaya-Rundel |first2=Mine |last3=Grolemund |first3=Garrett |date=2023 |publisher=O'Reilly |isbn=978-1-4920-9740-2 |edition=2nd |location=Beijing; Sebastopol, CA |chapter=4 Workflow: code style |oclc=on1390607935 |chapter-url=https://r4ds.hadley.nz/workflow-style.html}}</ref> === ఆబ్జెక్ట్-ఓరియెంటెడ్ ప్రోగ్రామింగ్ === ఆర్ భాషకు ఆబ్జెక్ట్-ఓరియెంటెడ్ ప్రోగ్రామింగ్‌కు స్థానిక మద్దతు ఉంది. S3, S4 సిస్టమ్స్ అని పిలువబడే రెండు స్థానిక ఫ్రేమ్‌వర్క్‌లు ఉన్నాయి. మొదటిది మరింత అనధికారికంగా ఉండి మొదటి ఆర్గ్యుమెంట్‌పై సింగిల్ డిస్పాచ్‌కు మద్దతు ఇస్తుంది, ప్రతి ఆబ్జెక్ట్‌లో "క్లాస్" అట్రిబ్యూట్‌ను సెట్ చేయడం ద్వారా ఆబ్జెక్ట్‌లు కేవలం ఒక క్లాస్‌కు కేటాయించబడతాయి. రెండవది ఫార్మల్ క్లాస్‌లు (ఎస్ నుండి కూడా తీసుకోబడింది), జెనెరిక్ మెథడ్స్‌తో కూడిన కామన్ లిస్ప్ ఆబ్జెక్ట్ సిస్టమ్ (CLOS) లాంటి సిస్టమ్, ఇది బహుళ డిస్పాచ్, బహుళ వారసత్వానికి మద్దతు ఇస్తుంది.<ref>{{cite web |url=https://stat.ethz.ch/R-manual/R-devel/library/base/html/UseMethod.html |title=Class Methods|access-date=2024-04-25}}</ref> దిగువ ఉదాహరణలో, <code>summary()</code> అనేది ఒక జెనెరిక్ ఫంక్షన్, ఇది దాని ఆర్గ్యుమెంట్ సంఖ్యా వెక్టార్ లేదా ''ఫాక్టర్'' అనే దానిపై ఆధారపడి వేర్వేరు పద్ధతులకు పంపుతుంది: <syntaxhighlight lang="rout"> > data <- c("a", "b", "c", "a", NA) > summary(data) Length Class Mode 5 character character > summary(as.factor(data)) a b c NA's 2 1 1 1 </syntaxhighlight> === మోడలింగ్, ప్లాటింగ్ === [[File:Plots from lm example.svg|right|thumb|200px|"మోడలింగ్, ప్లాటింగ్" విభాగంలోని ఉదాహరణ కోడ్ నుండి మోడల్ కోసం డయాగ్నస్టిక్ ప్లాట్‌లు (q.v. <code>plot.lm()</code> ఫంక్షన్). దిగువ ఎడమ ప్లాట్‌లో చూపిన విధంగా, లేబుల్‌లలో గణిత సంజ్ఞామానం అనుమతించబడుతుంది.]] డేటా మోడలింగ్, గ్రాఫిక్స్ కోసం ఆర్ భాష అంతర్నిర్మిత మద్దతును కలిగి ఉంది. అవశేషాలతో కూడిన లీనియర్ మోడల్‌ను ఆర్ ఎలా రూపొందించి, ప్లాట్ చేయగలదో కింది ఉదాహరణ చూపుతుంది. <syntaxhighlight lang="r"> # x, y విలువల సృష్టి x <- 1:6 y <- x^2 # లీనియర్ రిగ్రెషన్ మోడల్: y = A + B * x model <- lm(y ~ x) # మోడల్ లోతైన సారాంశాన్ని ప్రదర్శించండి summary(model) # బొమ్మల కోసం 2-బై-2 లేఅవుట్‌ని సృష్టించండి par(mfrow = c(2, 2)) # మోడల్ డయాగ్నస్టిక్ ప్లాట్‌లను అవుట్‌పుట్ చేయండి plot(model) </syntaxhighlight> మునుపటి కోడ్ బ్లాక్‌లోని <code>summary()</code> ఫంక్షన్ నుండి వచ్చే అవుట్‌పుట్ ఈ కింది విధంగా ఉంటుంది: <syntaxhighlight lang="rout"> Residuals: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 3.3333 -0.6667 -2.6667 -2.6667 -0.6667 3.3333 Coefficients: Estimate Std. Error t value Pr(>|t|) (Intercept) -9.3333 2.8441 -3.282 0.030453 * x 7.0000 0.7303 9.585 0.000662 *** --- Signif. codes: 0 ‘***’ 0.001 ‘**’ 0.01 ‘*’ 0.05 ‘.’ 0.1 ‘ ’ 1 Residual standard error: 3.055 on 4 degrees of freedom Multiple R-squared: 0.9583, Adjusted R-squared: 0.9478 F-statistic: 91.88 on 1 and 4 DF, p-value: 0.000662 </syntaxhighlight> === మాండెల్‌బ్రాట్ సెట్ === [[File:Mandelbrot Creation Animation.gif|thumb|200px|ఆర్ లో విజువలైజ్ చేసిన మాండెల్‌బ్రాట్ సెట్. (గమనిక: ఈ చిత్రంలోని రంగులు "మాండెల్‌బ్రాట్ సెట్" విభాగంలోని నమూనా కోడ్ అవుట్‌పుట్ నుండి భిన్నంగా ఉంటాయి.)]] మాండెల్‌బ్రాట్ సెట్ ఈ ఉదాహరణ సంక్లిష్ట సంఖ్యల వినియోగాన్ని హైలైట్ చేస్తుంది. ఇది <code>z = z² + c</code> సమీకరణం మొదటి 20 ఇటరేషన్‌లను మోడల్ చేస్తుంది, ఇక్కడ <code>c</code> వేర్వేరు సంక్లిష్ట స్థిరాంకాలను సూచిస్తుంది. ఈ నమూనా కోడ్‌ని అమలు చేయడానికి, ముందుగా <code>write.gif()</code> ఫంక్షన్‌ని అందించే ప్యాకేజీని ఇన్‌స్టాల్ చేయడం అవసరం: <syntaxhighlight lang="r"> install.packages("caTools") </syntaxhighlight> నమూనా కోడ్ కింది విధంగా ఉంటుంది: <syntaxhighlight lang="r">library(caTools) jet.colors <- colorRampPalette( c("green", "pink", "#007FFF", "cyan", "#7FFF7F", "white", "#FF7F00", "red", "#7F0000")) dx <- 1500 # వెడల్పు నిర్వచించండి dy <- 1400 # ఎత్తు నిర్వచించండి C <- complex( real = rep(seq(-2.2, 1.0, length.out = dx), each = dy), imag = rep(seq(-1.2, 1.2, length.out = dy), times = dx) ) # సంక్లిష్ట సంఖ్యల మ్యాట్రిక్స్‌గా మార్చండి C <- matrix(C, dy, dx) # అవుట్‌పుట్ 3D అర్రేను ప్రారంభించండి X <- array(0, c(dy, dx, 20)) Z <- 0 # 20 ఇటరేషన్‌లతో లూప్ for (k in 1:20) { # సెంట్రల్ డిఫరెన్స్ సమీకరణం Z <- Z^2 + C # ఫలితాలను క్యాప్చర్ చేయండి X[, , k] <- exp(-abs(Z)) } write.gif( X, "Mandelbrot.gif", col = jet.colors, delay = 100)</syntaxhighlight> == వెర్షన్ పేర్లు == [[File:CD of R 1 0 0.png|alt=సంతకాలతో కూడిన సీడీ|thumb|ఆర్ వెర్షన్ 1.0.0 సీడీ, ఆర్ కోర్ టీమ్ సంతకాలతో, 2019లో క్యూబెక్ నగరంలో చిత్రీకరించబడింది|180x180px]] 2.14.0 నుండి విడుదలైన అన్ని ఆర్ వెర్షన్‌లకు పీనట్స్ (Peanuts) కామిక్స్, సినిమాలను సూచించే కోడ్‌నేమ్‌లు ఉన్నాయి.<ref>{{Cite book |last=Monkman |first=Martin |url=https://bookdown.org/martin_monkman/DataScienceResources_book/r-release-names.html |title=Chapter 5 R Release Names {{!}} Data Science with R: A Resource Compendium}}</ref><ref>{{Cite web |last=McGowan |first=Lucy D’Agostino |date=2017-09-28 |title=R release names |url=https://livefreeordichotomize.com/posts/2017-09-28-r-release-names/index.html |access-date=2024-04-07 |website=livefreeordichotomize.com |language=en}}</ref><ref>{{Citation |title=r-hub/rversions |date=2024-02-29 |url=https://github.com/r-hub/rversions |access-date=2024-04-07 |publisher=The R-hub project of the R Consortium}}</ref> 2018లో, కోర్ ఆర్ డెవలపర్ పీటర్ దాల్గార్డ్ 1997 నుండి ఆర్ విడుదలల చరిత్రను సమర్పించారు.<ref name=":2">{{Cite web |last=Dalgaard |first=Peter |date=2018-07-15 |title=What's in a name? 20 years of R release management |url=https://www.youtube.com/watch?v=z1vTSdRolgI |access-date=2024-04-09 |website=YouTube |format=video}}</ref> పేరు పెట్టబడిన విడుదలలకు ముందు ఉన్న కొన్ని ముఖ్యమైన ప్రారంభ విడుదలలు: * వెర్షన్ 1.0.0, 29 ఫిబ్రవరి 2000, లీప్ రోజున విడుదలైంది * వెర్షన్ 2.0.0, 4 అక్టోబర్ 2004 న విడుదలైంది<ref name=":2" /> ఆర్ వెర్షన్ విడుదలలకు పేరు పెట్టే ఆలోచన డెబియన్, ఉబుంటు వెర్షన్‌ల నామకరణ వ్యవస్థ నుండి ప్రేరణ పొందింది. ఆర్ కోడ్‌నేమ్‌లలో పీనట్స్ సూచనలను ఉపయోగించడానికి దాల్గార్డ్ అదనపు కారణాన్ని గుర్తించారు — "గణాంకాలలో ప్రతి ఒక్కరూ పీ-నట్ (P-nut)" అనే హాస్యాస్పదమైన పరిశీలన.<ref name=":2" /> == ఇంటర్‌ఫేస్‌లు == {{Gallery |title=ఆర్ యూజర్ ఇంటర్‌ఫేస్‌ల ఉదాహరణలు |width=160 | height=150 |noborder=yes |align=center |footer= |File:RKWard_screenshot.png |KDE 4 ఎన్విరాన్‌మెంట్‌లో రన్ అవుతున్న RKWard ఫ్రంట్-ఎండ్ స్క్రీన్‌షాట్ |alt1= |File:RinEmacswithESS.png |ESS ప్యాకేజీతో ఈమాక్స్ (emacs) ఎడిటర్‌లో నడుస్తున్న ఆర్ |alt2= |File:RStudio 2023.12.1 Build 402 (256-135).png |ఆర్ స్టూడియో (RStudio) ఇంటిగ్రేటెడ్ డెవలప్‌మెంట్ ఎన్విరాన్‌మెంట్ (IDE) |mode=packed}} ఆర్ అప్రమేయంగా కమాండ్ లైన్ కన్సోల్‌తో ఇన్‌స్టాల్ చేయబడుతుంది, అయితే భాషతో ఇంటర్‌ఫేస్ చేయడానికి బహుళ మార్గాలు ఉన్నాయి: * ఐడీఈ (IDE): ** R.app<ref>{{Cite web |title=R for macOS |url=https://cran.r-project.org/bin/macosx/ |access-date=2024-09-05 |website=cran.r-project.org}}</ref> (OSX/మాక్ఓఎస్ కు మాత్రమే) ** Rattle GUI ** R Commander ** RKWard ** RStudio ** Positron<ref>{{Cite web |title=IDE from Posit PBC, the creators of RStudio {{!}} Positron - Home |url=https://positron.posit.co/ |access-date=2025-09-24 |website=Positron|language=en}}</ref> ** Tinn-R<ref>{{Cite web |title=IDE/Editor para Linguagem R {{!}} Tinn-R - Home |url=https://tinn-r.org/en/ |access-date=2024-09-05 |website=Tinn-R |language=pt-br}}</ref> * సాధారణ-ప్రయోజన IDEలు: ** StatET ప్లగిన్ ద్వారా Eclipse ** R Tools for Visual Studio ద్వారా Visual Studio. * సోర్స్-కోడ్ ఎడిటర్లు: ** Emacs ** Nvim-R ప్లగిన్ ద్వారా Vim ** Kate ** Sweave ద్వారా LyX ** WinEdt ** Jupyter * ఇతర స్క్రిప్టింగ్ భాషలు: ** పైథాన్ (Python) ** పెర్ల్ (Perl) ** రూబీ (Ruby) ** ఎఫ్ షార్ప్ (F#) ** జూలియా (Julia) * సాధారణ-ప్రయోజన ప్రోగ్రామింగ్ భాషలు: ** Rserve సాకెట్ సర్వర్ ద్వారా జావా (Java) ** .NET C# బ్యాక్‌గ్రౌండ్‌లో ఆర్ ను ఉపయోగించే స్టాటిస్టికల్ ఫ్రేమ్‌వర్క్‌లలో Jamovi, JASP ఉన్నాయి.{{citation needed|date=March 2025}} == ఇంప్లిమెంటేషన్లు == ప్రధాన ఆర్ ఇంప్లిమెంటేషన్ ప్రాథమికంగా సి, ఫోర్ట్రాన్, ఆర్ లలో వ్రాయబడింది. ఇతర ఇంప్లిమెంటేషన్లలో కిందివి ఉన్నాయి: * మెమరీ నిర్వహణను మెరుగుపరచడానికి ప్రయత్నించే రాడ్‌ఫోర్డ్ ఎమ్. నీల్ రూపొందించిన pretty quick R (pqR). * జావా వర్చువల్ మెషిన్ కోసం Renjin. * C++ లో వ్రాయబడిన CXXR, Riposte<ref>{{cite book |last1=Talbot |first1=Justin |last2=DeVito |first2=Zachary |last3=Hanrahan |first3=Pat |title=Proceedings of the 21st international conference on Parallel architectures and compilation techniques |chapter=Riposte: A trace-driven compiler and parallel VM for vector code in R |date=1 January 2012 |pages=43–52 |doi=10.1145/2370816.2370825 |publisher=ACM |isbn=9781450311823 |s2cid=1989369}}</ref>. * GraalVM పైన నిర్మించిన ఒరాకిల్ FastR. * స్పాట్‌ఫైర్ (Spotfire) తో కలపడానికి TIBCO Enterprise Runtime for R (TERR).<ref>Jackson, Joab (16 May 2013). [https://www.pcworld.com/article/2038944/tibco-offers-free-r-to-the-enterprise.html TIBCO offers free R to the enterprise]. ''PC World''. Retrieved 20 July 2015.</ref> (ఈ కంపెనీ ఎస్ భాష నిలిపివేయబడిన ఇంప్లిమెంటేషన్ అయిన S-Plus ను కూడా విక్రయించింది.) మైక్రోసాఫ్ట్ ఆర్ ఓపెన్ (MRO) అనేది ఒక ఆర్ ఇంప్లిమెంటేషన్. 30 జూన్ 2021 నాటికి, మైక్రోసాఫ్ట్ CRAN డిస్ట్రిబ్యూషన్‌కు అనుకూలంగా MROను క్రమంగా నిలిపివేయడం ప్రారంభించింది.<ref>{{cite web |title=Looking to the future for R in Azure SQL and SQL Server |date=30 June 2021 |access-date=7 November 2021 |url=https://cloudblogs.microsoft.com/sqlserver/2021/06/30/looking-to-the-future-for-r-in-azure-sql-and-sql-server/}}</ref> == కమర్షియల్ సపోర్ట్ == {{anchor|Commercialised versions of R|Commercialized versions of R}} ఆర్ ఓపెన్-సోర్స్ ప్రాజెక్ట్ అయినప్పటికీ, కొన్ని కంపెనీలు వాణిజ్యపరమైన మద్దతును అందిస్తున్నాయి: * ఒరాకిల్ తన బిగ్ డేటా అప్లయెన్స్ కోసం వాణిజ్య మద్దతును అందిస్తుంది, ఇది ఇతర ఉత్పత్తులలో ఆర్ ను ఏకీకృతం చేస్తుంది. * హడూప్ (Hadoop) లో ఆర్ అమలు కోసం IBM వాణిజ్య మద్దతును అందిస్తుంది. == ఇవి కూడా చూడండి == * గణాంక ప్యాకేజీల పోలిక * ఆర్ ప్రోగ్రామింగ్ పుస్తకాల జాబితా * ఆర్ సాఫ్ట్‌వేర్, సాధనాల జాబితా * స్టాటిస్టికల్ సాఫ్ట్‌వేర్ జాబితా == గమనికలు == {{Notelist}} == మూలాలు == {{reflist}} == మరింత చదవడానికి == * {{Cite book |last1=Wickham |first1=Hadley |url=https://r4ds.hadley.nz/ |title=R for data science: import, tidy, transform, visualize, and model data |last2=Çetinkaya-Rundel |first2=Mine |last3=Grolemund |first3=Garrett |date=2023 |publisher=O'Reilly |isbn=978-1-4920-9740-2 |edition=2nd |location=Beijing Boston Farnham Sebastopol Tokyo}} * {{Cite book |last=Gagolewski |first=Marek |year=2024 |isbn=978-0-6455719-2-9 |title=Deep R Programming |url=https://zenodo.org/record/7490464 |language=en |doi=10.5281/ZENODO.7490464}} == బాహ్య లింకులు == * [https://www.r-project.org/other-docs.html ఆర్ డాక్యుమెంటేషన్] * [https://developer.r-project.org/TechDocs/ ఆర్ టెక్నికల్ పేపర్లు] * [https://www.bigbookofr.com/ ఆర్ కి సంబంధించిన ప్రోగ్రామింగ్ పుస్తకాల జాబితా] * [https://www.r-project.org/doc/bib/R-books.html ఆర్ కి సంబంధించిన పుస్తకాలు] {{R (programming language)}} {{GNU}} {{Numerical analysis software}} {{Statistical software}} {{Programming languages}} {{Portal bar|కంప్యూటర్ ప్రోగ్రామింగ్}} {{Authority control}} [[వర్గం:ప్రోగ్రామింగ్ భాషలు]] [[వర్గం:ప్రోగ్రామింగ్ భాషలు]] [[వర్గం:ప్రోగ్రామింగ్ భాషలు]] [[వర్గం:కంప్యూటర్]] [[వర్గం:కంప్యూటరు శాస్త్రం]] 0izeulghmjwqwou8wkvrna5kq7uhnev 2 496441 4956197 4954748 2026-09-11T08:43:49Z యర్రా రామారావు 28161 4956197 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" |+ !rowspan="2"|వ.సంఖ్య !వర్గం !rowspan="2"|రిమార్కులు !rowspan="2"|వికీడేటా లింకు |- !నిర్వహణ వర్గాలు |- !3 |[[:వర్గం:పర్యాటక ఆకర్షణలు]] [[:వర్గం:పర్యాటక ప్రదేశాలు]] | | |- !4 |[[:వర్గం:హిందీ భాషా పాఠాన్ని కలిగి ఉన్న వ్యాసాలు]] [[:వర్గం:Articles containing Hindi-language text]] | | |- !colspan="4"|సాధారణ వర్గాలు |- !1 |[[:వర్గం:విజయవాడ పరిసరాలు]] [[:వర్గం:విజయవాడ పరిసర ప్రాంతాలు]] | | |- !2 |[[:వర్గం:ముంబాయి]] [[:వర్గం:ముంబై]] [[:వర్గం:ముంబాయి క్రికెట్ క్రీడాకారులు]] [[:వర్గం:ముంబై క్రికెట్ క్రీడాకారులు]] [[:వర్గం:ముంబాయి సంస్కృతి]] (ముంబై సంస్కృతి) అని మార్చాలి | | |- !3 |[[:వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] [[:వర్గం:జీవిస్తున్న వ్యక్తులు]] [[:వర్గం:జీవించి ఉన్న వ్యక్తులు]] | | |- ! |[[:వర్గం:మొఘల్ సామ్రాజ్య యుద్ధాలు]] [[:వర్గం:మొఘల్ సామ్రాజ్యం చేసిన యుద్ధాలు]] | | |- ! |[[:వర్గం:కర్ణాటకలో జైన మతం]] [[:వర్గం:కర్ణాటకలో జైనమతం]] | | |- ! |[[:వర్గం:ఆంగ్ల భాషా సినిమాలు]] [[:వర్గం:ఇంగ్లీషు సినిమాలు]] | | |- ! |[[:వర్గం:సెయింట్ పీటర్స్‌బర్గ్ చిత్రకారులు]] [[:వర్గం:సెయింట్ పీటర్స్ బర్గ్ చిత్రకారులు]] | | |- !4 |[[:వర్గం:హిందూ మతం తాత్విక భావనలు]] [[:వర్గం:హిందూ తాత్విక భావనలు]] [[:వర్గం:హిందూ తత్త్వశాస్త్ర విధానములు]] | | |- !5 |[[:వర్గం:భారతదేశంలోని ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశాలు]] [[:వర్గం:భారతదేశం లోని ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశాలు]] [[:వర్గం:భారత వారసత్వ ప్రదేశాలు]] | | |- !6 |[[:వర్గం:విద్యుత్తు]] [[:వర్గం:విద్యుచ్ఛక్తి]] | | |- ! |[[:వర్గం:అశోకుని స్మారకాలు]] [[:వర్గం:అశోకుడి స్మారక చిహ్నాలు]] | | |- ! |[[:వర్గం:1995లో స్థాపించినవి]] [[:వర్గం:1995 స్థాపనలు]] | | |- ! |[[:వర్గం:అసోం భూగోళశాస్త్రం]] [[:వర్గం:అసోం భౌగోళికం]] | | |- ! |[[:వర్గం:భారతదేశంలో అంతరించిపోతున్న భాషలు]] [[:వర్గం:భారతదేశంలోని అంతరించిపోతున్న భాషలు]] | | |- ! |[[:వర్గం:భారతదేశంలో అంతరించిపోతున్న భాషలు]] [[:వర్గం:భారతదేశంలోని అంతరించిపోతున్న భాషలు]] | | |- ! |[[:వర్గం:అసోం భాషలు]] [[:వర్గం:అస్సాం భాషలు]] | | |- ! |[[:వర్గం:ఈశాన్య భారతదేశంలో పర్యాటక రంగం]] [[:వర్గం:ఈశాన్య భారతదేశంలో పర్యాటకం]] | | |- ! |[[:వర్గం:రిజర్వ్ బ్యాంకు గవర్నర్లు]] [[:వర్గం:రిజర్వ్ బ్యాంక్ గవర్నర్లు]] (దారిమార్పు) | | |- ! |[[:వర్గం:ఉత్తరాఖండ్‌లో హిందూ ఆలయాలు]] [[:వర్గం:ఉత్తరాఖండ్ హిందూ ఆలయాలు]] | | |- ! |[[:వర్గం:ఉడుపి జిల్లాలో హిందూ ఆలయాలు]] [[:వర్గం:ఉడిపి జిల్లా హిందూ దేవాలయాలు]] | | |- ! |[[:వర్గం:6వ శతాబ్దపు హిందూ దేవాలయాలు]] [[:వర్గం:6వ శతాబ్దపు హిందూ ఆలయాలు]] | | |- ! |[[:వర్గం:8వ శతాబ్దపు హిందూ దేవాలయాలు]] [[:వర్గం:8వ శతాబ్దపు హిందూ ఆలయాలు]] | | |- ! |[[:వర్గం:ఆలప్పుఝ జిల్లా హిందూ ఆలయాలు]] [[:వర్గం:అలప్పుజ జిల్లా హిందూ ఆలయాలు]] | | |- ! |[[:వర్గం:చెన్నైలోని హిందూ దేవాలయాలు]] [[:వర్గం:చెన్నైలోని హిందూ ఆలయాలు]] | | |- ! |[[:వర్గం:కర్ణాటక హిందూ దేవాలయాలు]] [[:వర్గం:కర్ణాటకలోని హిందూ దేవాలయాలు]] | | |- ! |[[:వర్గం:కేరళలోని దేవి ఆలయాలు]] [[:వర్గం:కేరళలో దేవి ఆలయాలు]] | | |- ! |[[:వర్గం:క్రీ.పూ. 2వ శతాబ్ద హిందూ దేవాలయాలు]] [[:వర్గం:క్రీ.పూ. 2వ శతాబ్దానికి చెందిన హిందూ ఆలయాలు]] | | |- ! |[[:వర్గం:తిరుచిరాపల్లి జిల్లాలోని హిందూ ఆలయాలు]] [[:వర్గం:తిరుచిరాపల్లి జిల్లాలోని హిందూ దేవాలయాలు]] | | |- ! |[[:వర్గం:తంజావూరు జిల్లాలోని హిందూ ఆలయాలు]] [[:వర్గం:తంజావూరు హిందూ ఆలయాలు]] | | |- ! |[[:వర్గం:పశ్చిమ బెంగాల్‌లోని హిందూ దేవాలయాలు]] [[:వర్గం:పశ్చిమ బెంగాల్ దేవాలయాలు]] | | |- ! |[[:వర్గం:బాదామిలోని హిందూ ఆలయాలు]] [[:వర్గం:బాదామిలోని హిందూ దేవాలయాలు]] | | |- ! |[[:వర్గం:భారత ఉపఖండంలోని ముస్లిం కాలంలో ధ్వంసమైన హిందూ ఆలయాలు]] [[:వర్గం:భారత ఉపఖండంలో ముస్లిం కాలంలో ధ్వంసమైన హిందూ ఆలయాలు]] [[:వర్గం:ముస్లిం కాలంలో ధ్వంసమైన హిందూ ఆలయాలు]] [[:వర్గం:హిందూ ఆలయాలపై దాడులు]] | | |- ! |[[:వర్గం:భువనేశ్వర్ లోని హిందూ ఆలయాలు]] [[:వర్గం:భువనేశ్వర్‌లోని హిందూ దేవాలయాలు]] | | |- ! |[[:వర్గం:మండ్య జిల్లాలోని హిందూ ఆలయాలు]] [[:వర్గం:మాండ్య జిల్లాలోని హిందూ దేవాలయాలు]] | | |- ! |[[:వర్గం:హిమాచల్ ప్రదేశ్‌లోని హిందూ ఆలయాలు]] [[:వర్గం:హిమాచల్ ప్రదేశ్ హిందూ ఆలయాలు]] | | |- ! |[[:వర్గం:శివగంగ జిల్లాలో హిందూ ఆలయాలు]] [[:వర్గం:శివగంగై జిల్లాలోని హిందూ దేవాలయాలు]] | | |- ! |[[:వర్గం:రాజస్థాన్‌లోని హిందూ ఆలయాలు]] [[:వర్గం:రాజస్థాన్ లోని హిందూ దేవాలయాలు]] [[:వర్గం:రాజస్థాన్ దేవాలయాలు]] | | |- ! |[[:వర్గం:భారతదేశంలో ప్రకృతి పరిరక్షణ]] [[:వర్గం:భారతదేశంలో ప్రకృతి సంరక్షణ]] | | |} bo24fnow2cti80p8fhrra7h35a3ke3o 0 496818 4956270 4953474 2026-09-11T10:55:51Z Veera.sj 9700 /* 1వ గుహ */ 10వ గుహ 4956270 wikitext text/x-wiki [[అజంతా గుహలు]] [[మహారాష్ట్ర]] లోని [[ఔరంగాబాద్ జిల్లా (మహారాష్ట్ర)]] లో వాఘోరా నది ఒడ్డున కల 30 శిలాగుహల సముదాయం. ఈ గుహలలో ఎక్కువ భాగం [[శిల్పకళ]] తో కళకళలాడుతూ ఉన్ననూ, ఇక్కడి [[చిత్రకళ]] కూడా అత్యంత ప్రాముఖ్యత సంతరించుకొన్నది. ఈ గుహలలో జాతక కథలుగా వ్యవహరించబడే [[గౌతమ బుద్ధుడు|గౌతమ బుద్ధుడి]] జీవిత చరిత్రలోని వివిధ ఘట్టాలను విశదీకరించే చిత్రపటాలు చిత్రీకరించబడ్డాయి. తర్వాతి తరాలలో [[అబనీంద్రనాథ్ ఠాగూర్]] [[బెంగాల్ స్కూల్ ఆఫ్ ఆర్ట్]] ను స్థాపించటానికి, [[భారతీయ చిత్రకళ]]లో [[నందలాల్ బోస్]] కళాదర్శకుడిగా/[[చిత్రకారుడు|చిత్రకారుడి]]గా ఒక మెరుపు మెరవటానికి, తన భారతీయ మూలాలు వెదుక్కొంటూ [[ఫ్రాన్స్]] నుండి [[భారతదేశం]] వచ్చిన [[అమృతా షేర్-గిల్]] చిత్రకళలో భారతీయత యొక్క పాళ్ళు పెరగటానికి దోహదపడ్డాయి. అంతే కాక పలు ఇతర కళాకారులను, కళాశాలలను [[ఆధునిక భారతీయ చిత్రకళ]] వైపు నడిపించాయి. <ref name=":0">{{Cite web|date=2014-02-19|title=Monumental effort|url=https://frontline.thehindu.com/arts-and-culture/heritage/monumental-effort/article5698492.ece|access-date=2026-06-05|website=Frontline|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Indian Heritage - AJANTA CAVE PAINTINGS by Prof. Subramanian Swaminathan - Glossary|url=https://www.indian-heritage.org/painting/ajanta/glossary.html|access-date=2026-06-05|website=www.indian-heritage.org}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000069834|access-date=2026-06-05|website=unesdoc.unesco.org|title=Ajanta: masterpiece of rock-cut temples and of fresco art|first=UNESCO|last=UNESCO DOCS}}</ref><ref>{{Cite web|date=2025-12-05|title=What Makes Ajanta & Ellora Cave Paintings & Sculptures Iconic?|url=https://www.teravarna.in/post/ajanta-and-ellora-cave-paintings-indias-timeless-masterpieces|access-date=2026-06-05|language=en-US}}</ref> అజంతా గుహలలో చిత్రకళకు సంబంధించిన కొన్ని ప్రశ్నలను నిపుణులు ఛేధించగలిగిననూ, కొన్నింటికి మాత్రం ఇప్పటికీ సమాధానం దొరకలేదు. అద్భుతమైన శైలితో సమ్మోహనపరుస్తూనే వీక్షకుల మదులలో ఈ చిత్రలేఖనాలు ప్రశ్నలను లేవనెత్తుతాయి. ఈ చిత్రకళ చేయటానికి తైల ప్రమిదలు ఉపయోగించబడ్డాయా? చిత్రీకరణ యొక్క ఉపరితలం ఎలా తయారు చేయబడ్డది? వీటికి రంగులను ఎక్కడి నుండి తేబడ్డాయి? - వంటి దుర్భేద్యమైన ప్రశ్నలు కళారాధకులను ఉక్కిరిబిక్కిరి చేస్తాయి.<ref name=":0" /> == చరిత్ర == 1817లో గబ్బిలాలతో నిండిపోయిన అజంతా గుహలను బ్రిటీషు సైన్యం కనుగొంది. పురాతత్వ శాస్త్రవేత్తలు జేమ్స్ బర్గెస్, మేజర్ విలియం గిల్ వీటి నకళ్ళను మొట్టమొదటగా 1866 లో ప్రదర్శించారు. ఆ తర్వాత 1896లో జాన్ గ్రిఫిత్స్ , 1915 లేడీ హెర్రింఘాం వీటి నకళ్ళను సృష్టించారు. ఇటలీకి చెందిన కళా పరిరక్షణ నిపుణుల బృందపు విసృతమైన మరమ్మత్తుల తర్వాత 1933లో హైదరాబాదు రాష్ట్ర పురాతత్వ శాస్త్ర దర్శకుడు అయిన యాజ్దానీ అప్పటి నిజాం ఆర్థిక సహకారంతో పలు సంపుటాల పుస్తకాలకు సంపాదకీయం వహించాడు. {{sfn|Rowland|1963|page=5}} == పద్ధతి == అజంతా గుహలలో పైకప్పులు రేఖాగణిత శాస్త్రాంశాల, ఫలపుష్పాల, పశుపక్షాదుల, పరలోకజీవుల, విదూషకుల చిత్రకళ కలిగి ఉండగా, వాటి గోడల పై బుద్ధుడి జీవిత చరిత్రను వివరించే చిత్రకళ కలిగి ఉన్నది. ఈ చిత్రకళలో వివరాలను జాగ్రత్త పొందుపరచటం జరిగింది. పశుపక్షాదుల శరీర నిర్మాణ శాస్త్రంపై వీటిని చిత్రించిన కళాకారులకు ఉండే పట్టుకు ఇవి నిదర్శనం. <ref name=":0" /> == విధానం == [[భారత పురాతత్వ సర్వేక్షణ]] కు చెందిన నిపుణులు పైకప్పులకు వ్రేలాడదీసిన మంచెలపై కళాకారులు వెల్లకిల్లా పడుకొని ఈ చిత్రలేఖనాలను చేశారని తెలిపాడు. పై కప్పులకు రెండు పొరలుగా మట్టిని అద్ది వాటిపై సున్నపు తేట పూసి ఉపరితలాన్ని సిద్ధం చేసుకొన్నారని తెలిపారు.<ref name=":0" /> == చిత్రకళ వివరాలు == 1, 2, 16, 17వ గుహలో జాతక (గౌతమ బుద్ధుని జీవిత ఘట్టాల) కథలు చిత్రీకరించబడ్డాయి. <ref name=":0" /> === 1వ గుహ === ఇందులో పద్మపాణి యొక్క సహచరిణి చిత్రపటం కలదు. ఈమె నల్లని వర్ణంలో చిత్రీకరించబడటానికి కారణం నిపుణులకు సైతం అర్థం కాలేదు.<ref name=":0" /> === 10వ గుహ === 10వ గుహ అన్నింటికంటే పురాతనమైనదిగా భావింపబడుతోంది. === 16వ గుహ === ప్రధాన స్త్రీలు అర్థ నగ్నంగా, లేదా నగ్నంగా చిత్రీకరించబడిననూ, అవే దృశ్యాలలో చెలికత్తెలు మాత్రం పూర్తి దుస్తులలో చిత్రీకరించబడటం ఆసక్తి రేపే అంశం. ఉదాహరణకు చావుబ్రతుకులలో కొట్టుమిట్టాడుతూ, నందుడి పరివర్తనకు కారణం అయిన అతడి భార్య నగ్నంగానే చిత్రీకరించబడినది.<ref name=":0" /> === 17వ గుహ === 17వ గుహ యొక్క గోడలపై ఒక పెద్ద జాతక చక్రము చిత్రీకరించబడ్డది. అందుకే దీనిని జాతక చక్ర గుహ అని అంటారు. ఇపటి వరకు భూమిపై మనుష్య అవతారం ఎత్తిన ఏడుగురు బుద్ధుల చిత్రలేఖనాలతో బాటు, భవిష్యత్తులో ఎత్తబోయే మరో మనుష్య అవతారం అయిన మైత్రేయ బుద్ధావతారం కూడా ఇక్కడ చిత్రీకరించబడ్డవి. ఆనంద డోలికలలో తేలియాడుతోన్న ఎనిమిది జంటలు వీటి క్రింద చిత్రీకరించబడ్డాయి. ఒక్కొక్క మనుష్య బుద్ధుడి శరీర వర్ణం వేర్వేరుగా ఉండటం గమనార్హమని, స్త్రీ-పురుష సంగమం లేనిదే జీవితం కొనసాగదని, అందుకే మిథునాలు పవిత్రంగా పరిగణించబడ్డాయని నిపుణులు తెలిపారు.<ref name=":0" /> అందమైన కంఠాభరణాలు ధరించిన అప్సరసల చిత్రలేఖనాలు కూడా ఈ గుహలో కలవు. ఈ అప్సరసలు సైతం నల్లని వర్ణంలోనే చిత్రీకరించబడ్డారు.<ref name=":0" /> == ఇతర దేశాల కళలపై ప్రభావం == [[టిబెట్]], [[నేపాల్]], మధ్య [[ఆసియా]], [[చైనా]], [[జపాన్]] వంటి దేశాల చిత్రలేఖన శైలిపై అజంతా చిత్రలేఖనం, చెరగని ముద్ర వేసింది.<ref name=":1" /> == పరిరక్షణ == వర్షాకాలంలో వానల వల్ల ఈ గుహల్లోకి కారే నీటి వలన నష్టం జరగకుండా, ఆ నీటిని దారి మరలేలా చేసి సర్వేక్షణ బృందం నిత్యం కృషి చేస్తోంది.<ref name=":0" /> == ఇవి కూడా చూడండి == * [[అజంతా గుహలు]] * [[చిత్రలేఖన చరిత్ర]] * [[కళా ఉద్యమం]] == రెఫరెన్స్ == *{{Cite book|last=Rowland|first=Benjamin|title=The Ajanta Caves: Early Buddhist Paintings from India|year=1963|publisher=Collins|url=https://archive.org/details/ajantacavesearly00rowl/mode/2up}} == మూలాలు == {{Reflist}} {{భారతీయ చిత్రకళ}} [[వర్గం:భారతీయ చిత్రకళ శైలులు]] 58kpspwg7ynr3sh7modgh2dl89cidyl 4956272 4956270 2026-09-11T10:58:58Z Veera.sj 9700 /* 10వ గుహ */ మూలాలు 4956272 wikitext text/x-wiki [[అజంతా గుహలు]] [[మహారాష్ట్ర]] లోని [[ఔరంగాబాద్ జిల్లా (మహారాష్ట్ర)]] లో వాఘోరా నది ఒడ్డున కల 30 శిలాగుహల సముదాయం. ఈ గుహలలో ఎక్కువ భాగం [[శిల్పకళ]] తో కళకళలాడుతూ ఉన్ననూ, ఇక్కడి [[చిత్రకళ]] కూడా అత్యంత ప్రాముఖ్యత సంతరించుకొన్నది. ఈ గుహలలో జాతక కథలుగా వ్యవహరించబడే [[గౌతమ బుద్ధుడు|గౌతమ బుద్ధుడి]] జీవిత చరిత్రలోని వివిధ ఘట్టాలను విశదీకరించే చిత్రపటాలు చిత్రీకరించబడ్డాయి. తర్వాతి తరాలలో [[అబనీంద్రనాథ్ ఠాగూర్]] [[బెంగాల్ స్కూల్ ఆఫ్ ఆర్ట్]] ను స్థాపించటానికి, [[భారతీయ చిత్రకళ]]లో [[నందలాల్ బోస్]] కళాదర్శకుడిగా/[[చిత్రకారుడు|చిత్రకారుడి]]గా ఒక మెరుపు మెరవటానికి, తన భారతీయ మూలాలు వెదుక్కొంటూ [[ఫ్రాన్స్]] నుండి [[భారతదేశం]] వచ్చిన [[అమృతా షేర్-గిల్]] చిత్రకళలో భారతీయత యొక్క పాళ్ళు పెరగటానికి దోహదపడ్డాయి. అంతే కాక పలు ఇతర కళాకారులను, కళాశాలలను [[ఆధునిక భారతీయ చిత్రకళ]] వైపు నడిపించాయి. <ref name=":0">{{Cite web|date=2014-02-19|title=Monumental effort|url=https://frontline.thehindu.com/arts-and-culture/heritage/monumental-effort/article5698492.ece|access-date=2026-06-05|website=Frontline|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Indian Heritage - AJANTA CAVE PAINTINGS by Prof. Subramanian Swaminathan - Glossary|url=https://www.indian-heritage.org/painting/ajanta/glossary.html|access-date=2026-06-05|website=www.indian-heritage.org}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000069834|access-date=2026-06-05|website=unesdoc.unesco.org|title=Ajanta: masterpiece of rock-cut temples and of fresco art|first=UNESCO|last=UNESCO DOCS}}</ref><ref>{{Cite web|date=2025-12-05|title=What Makes Ajanta & Ellora Cave Paintings & Sculptures Iconic?|url=https://www.teravarna.in/post/ajanta-and-ellora-cave-paintings-indias-timeless-masterpieces|access-date=2026-06-05|language=en-US}}</ref> అజంతా గుహలలో చిత్రకళకు సంబంధించిన కొన్ని ప్రశ్నలను నిపుణులు ఛేధించగలిగిననూ, కొన్నింటికి మాత్రం ఇప్పటికీ సమాధానం దొరకలేదు. అద్భుతమైన శైలితో సమ్మోహనపరుస్తూనే వీక్షకుల మదులలో ఈ చిత్రలేఖనాలు ప్రశ్నలను లేవనెత్తుతాయి. ఈ చిత్రకళ చేయటానికి తైల ప్రమిదలు ఉపయోగించబడ్డాయా? చిత్రీకరణ యొక్క ఉపరితలం ఎలా తయారు చేయబడ్డది? వీటికి రంగులను ఎక్కడి నుండి తేబడ్డాయి? - వంటి దుర్భేద్యమైన ప్రశ్నలు కళారాధకులను ఉక్కిరిబిక్కిరి చేస్తాయి.<ref name=":0" /> == చరిత్ర == 1817లో గబ్బిలాలతో నిండిపోయిన అజంతా గుహలను బ్రిటీషు సైన్యం కనుగొంది. పురాతత్వ శాస్త్రవేత్తలు జేమ్స్ బర్గెస్, మేజర్ విలియం గిల్ వీటి నకళ్ళను మొట్టమొదటగా 1866 లో ప్రదర్శించారు. ఆ తర్వాత 1896లో జాన్ గ్రిఫిత్స్ , 1915 లేడీ హెర్రింఘాం వీటి నకళ్ళను సృష్టించారు. ఇటలీకి చెందిన కళా పరిరక్షణ నిపుణుల బృందపు విసృతమైన మరమ్మత్తుల తర్వాత 1933లో హైదరాబాదు రాష్ట్ర పురాతత్వ శాస్త్ర దర్శకుడు అయిన యాజ్దానీ అప్పటి నిజాం ఆర్థిక సహకారంతో పలు సంపుటాల పుస్తకాలకు సంపాదకీయం వహించాడు. {{sfn|Rowland|1963|page=5}} == పద్ధతి == అజంతా గుహలలో పైకప్పులు రేఖాగణిత శాస్త్రాంశాల, ఫలపుష్పాల, పశుపక్షాదుల, పరలోకజీవుల, విదూషకుల చిత్రకళ కలిగి ఉండగా, వాటి గోడల పై బుద్ధుడి జీవిత చరిత్రను వివరించే చిత్రకళ కలిగి ఉన్నది. ఈ చిత్రకళలో వివరాలను జాగ్రత్త పొందుపరచటం జరిగింది. పశుపక్షాదుల శరీర నిర్మాణ శాస్త్రంపై వీటిని చిత్రించిన కళాకారులకు ఉండే పట్టుకు ఇవి నిదర్శనం. <ref name=":0" /> == విధానం == [[భారత పురాతత్వ సర్వేక్షణ]] కు చెందిన నిపుణులు పైకప్పులకు వ్రేలాడదీసిన మంచెలపై కళాకారులు వెల్లకిల్లా పడుకొని ఈ చిత్రలేఖనాలను చేశారని తెలిపాడు. పై కప్పులకు రెండు పొరలుగా మట్టిని అద్ది వాటిపై సున్నపు తేట పూసి ఉపరితలాన్ని సిద్ధం చేసుకొన్నారని తెలిపారు.<ref name=":0" /> == చిత్రకళ వివరాలు == 1, 2, 16, 17వ గుహలో జాతక (గౌతమ బుద్ధుని జీవిత ఘట్టాల) కథలు చిత్రీకరించబడ్డాయి. <ref name=":0" /> === 1వ గుహ === ఇందులో పద్మపాణి యొక్క సహచరిణి చిత్రపటం కలదు. ఈమె నల్లని వర్ణంలో చిత్రీకరించబడటానికి కారణం నిపుణులకు సైతం అర్థం కాలేదు.<ref name=":0" /> === 10వ గుహ === 10వ గుహ అన్నింటికంటే పురాతనమైనదిగా భావింపబడుతోంది.{{sfn|Rowland|1963|page=5}}{{sfn|Rowland|1963|page=6}} === 16వ గుహ === ప్రధాన స్త్రీలు అర్థ నగ్నంగా, లేదా నగ్నంగా చిత్రీకరించబడిననూ, అవే దృశ్యాలలో చెలికత్తెలు మాత్రం పూర్తి దుస్తులలో చిత్రీకరించబడటం ఆసక్తి రేపే అంశం. ఉదాహరణకు చావుబ్రతుకులలో కొట్టుమిట్టాడుతూ, నందుడి పరివర్తనకు కారణం అయిన అతడి భార్య నగ్నంగానే చిత్రీకరించబడినది.<ref name=":0" /> === 17వ గుహ === 17వ గుహ యొక్క గోడలపై ఒక పెద్ద జాతక చక్రము చిత్రీకరించబడ్డది. అందుకే దీనిని జాతక చక్ర గుహ అని అంటారు. ఇపటి వరకు భూమిపై మనుష్య అవతారం ఎత్తిన ఏడుగురు బుద్ధుల చిత్రలేఖనాలతో బాటు, భవిష్యత్తులో ఎత్తబోయే మరో మనుష్య అవతారం అయిన మైత్రేయ బుద్ధావతారం కూడా ఇక్కడ చిత్రీకరించబడ్డవి. ఆనంద డోలికలలో తేలియాడుతోన్న ఎనిమిది జంటలు వీటి క్రింద చిత్రీకరించబడ్డాయి. ఒక్కొక్క మనుష్య బుద్ధుడి శరీర వర్ణం వేర్వేరుగా ఉండటం గమనార్హమని, స్త్రీ-పురుష సంగమం లేనిదే జీవితం కొనసాగదని, అందుకే మిథునాలు పవిత్రంగా పరిగణించబడ్డాయని నిపుణులు తెలిపారు.<ref name=":0" /> అందమైన కంఠాభరణాలు ధరించిన అప్సరసల చిత్రలేఖనాలు కూడా ఈ గుహలో కలవు. ఈ అప్సరసలు సైతం నల్లని వర్ణంలోనే చిత్రీకరించబడ్డారు.<ref name=":0" /> == ఇతర దేశాల కళలపై ప్రభావం == [[టిబెట్]], [[నేపాల్]], మధ్య [[ఆసియా]], [[చైనా]], [[జపాన్]] వంటి దేశాల చిత్రలేఖన శైలిపై అజంతా చిత్రలేఖనం, చెరగని ముద్ర వేసింది.<ref name=":1" /> == పరిరక్షణ == వర్షాకాలంలో వానల వల్ల ఈ గుహల్లోకి కారే నీటి వలన నష్టం జరగకుండా, ఆ నీటిని దారి మరలేలా చేసి సర్వేక్షణ బృందం నిత్యం కృషి చేస్తోంది.<ref name=":0" /> == ఇవి కూడా చూడండి == * [[అజంతా గుహలు]] * [[చిత్రలేఖన చరిత్ర]] * [[కళా ఉద్యమం]] == రెఫరెన్స్ == *{{Cite book|last=Rowland|first=Benjamin|title=The Ajanta Caves: Early Buddhist Paintings from India|year=1963|publisher=Collins|url=https://archive.org/details/ajantacavesearly00rowl/mode/2up}} == మూలాలు == {{Reflist}} {{భారతీయ చిత్రకళ}} [[వర్గం:భారతీయ చిత్రకళ శైలులు]] fl5z3uhidfxggojwwhr4lcawg0gus2c 4956273 4956272 2026-09-11T11:02:00Z Veera.sj 9700 /* 10వ గుహ */ విస్తరణ 4956273 wikitext text/x-wiki [[అజంతా గుహలు]] [[మహారాష్ట్ర]] లోని [[ఔరంగాబాద్ జిల్లా (మహారాష్ట్ర)]] లో వాఘోరా నది ఒడ్డున కల 30 శిలాగుహల సముదాయం. ఈ గుహలలో ఎక్కువ భాగం [[శిల్పకళ]] తో కళకళలాడుతూ ఉన్ననూ, ఇక్కడి [[చిత్రకళ]] కూడా అత్యంత ప్రాముఖ్యత సంతరించుకొన్నది. ఈ గుహలలో జాతక కథలుగా వ్యవహరించబడే [[గౌతమ బుద్ధుడు|గౌతమ బుద్ధుడి]] జీవిత చరిత్రలోని వివిధ ఘట్టాలను విశదీకరించే చిత్రపటాలు చిత్రీకరించబడ్డాయి. తర్వాతి తరాలలో [[అబనీంద్రనాథ్ ఠాగూర్]] [[బెంగాల్ స్కూల్ ఆఫ్ ఆర్ట్]] ను స్థాపించటానికి, [[భారతీయ చిత్రకళ]]లో [[నందలాల్ బోస్]] కళాదర్శకుడిగా/[[చిత్రకారుడు|చిత్రకారుడి]]గా ఒక మెరుపు మెరవటానికి, తన భారతీయ మూలాలు వెదుక్కొంటూ [[ఫ్రాన్స్]] నుండి [[భారతదేశం]] వచ్చిన [[అమృతా షేర్-గిల్]] చిత్రకళలో భారతీయత యొక్క పాళ్ళు పెరగటానికి దోహదపడ్డాయి. అంతే కాక పలు ఇతర కళాకారులను, కళాశాలలను [[ఆధునిక భారతీయ చిత్రకళ]] వైపు నడిపించాయి. <ref name=":0">{{Cite web|date=2014-02-19|title=Monumental effort|url=https://frontline.thehindu.com/arts-and-culture/heritage/monumental-effort/article5698492.ece|access-date=2026-06-05|website=Frontline|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Indian Heritage - AJANTA CAVE PAINTINGS by Prof. Subramanian Swaminathan - Glossary|url=https://www.indian-heritage.org/painting/ajanta/glossary.html|access-date=2026-06-05|website=www.indian-heritage.org}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000069834|access-date=2026-06-05|website=unesdoc.unesco.org|title=Ajanta: masterpiece of rock-cut temples and of fresco art|first=UNESCO|last=UNESCO DOCS}}</ref><ref>{{Cite web|date=2025-12-05|title=What Makes Ajanta & Ellora Cave Paintings & Sculptures Iconic?|url=https://www.teravarna.in/post/ajanta-and-ellora-cave-paintings-indias-timeless-masterpieces|access-date=2026-06-05|language=en-US}}</ref> అజంతా గుహలలో చిత్రకళకు సంబంధించిన కొన్ని ప్రశ్నలను నిపుణులు ఛేధించగలిగిననూ, కొన్నింటికి మాత్రం ఇప్పటికీ సమాధానం దొరకలేదు. అద్భుతమైన శైలితో సమ్మోహనపరుస్తూనే వీక్షకుల మదులలో ఈ చిత్రలేఖనాలు ప్రశ్నలను లేవనెత్తుతాయి. ఈ చిత్రకళ చేయటానికి తైల ప్రమిదలు ఉపయోగించబడ్డాయా? చిత్రీకరణ యొక్క ఉపరితలం ఎలా తయారు చేయబడ్డది? వీటికి రంగులను ఎక్కడి నుండి తేబడ్డాయి? - వంటి దుర్భేద్యమైన ప్రశ్నలు కళారాధకులను ఉక్కిరిబిక్కిరి చేస్తాయి.<ref name=":0" /> == చరిత్ర == 1817లో గబ్బిలాలతో నిండిపోయిన అజంతా గుహలను బ్రిటీషు సైన్యం కనుగొంది. పురాతత్వ శాస్త్రవేత్తలు జేమ్స్ బర్గెస్, మేజర్ విలియం గిల్ వీటి నకళ్ళను మొట్టమొదటగా 1866 లో ప్రదర్శించారు. ఆ తర్వాత 1896లో జాన్ గ్రిఫిత్స్ , 1915 లేడీ హెర్రింఘాం వీటి నకళ్ళను సృష్టించారు. ఇటలీకి చెందిన కళా పరిరక్షణ నిపుణుల బృందపు విసృతమైన మరమ్మత్తుల తర్వాత 1933లో హైదరాబాదు రాష్ట్ర పురాతత్వ శాస్త్ర దర్శకుడు అయిన యాజ్దానీ అప్పటి నిజాం ఆర్థిక సహకారంతో పలు సంపుటాల పుస్తకాలకు సంపాదకీయం వహించాడు. {{sfn|Rowland|1963|page=5}} == పద్ధతి == అజంతా గుహలలో పైకప్పులు రేఖాగణిత శాస్త్రాంశాల, ఫలపుష్పాల, పశుపక్షాదుల, పరలోకజీవుల, విదూషకుల చిత్రకళ కలిగి ఉండగా, వాటి గోడల పై బుద్ధుడి జీవిత చరిత్రను వివరించే చిత్రకళ కలిగి ఉన్నది. ఈ చిత్రకళలో వివరాలను జాగ్రత్త పొందుపరచటం జరిగింది. పశుపక్షాదుల శరీర నిర్మాణ శాస్త్రంపై వీటిని చిత్రించిన కళాకారులకు ఉండే పట్టుకు ఇవి నిదర్శనం. <ref name=":0" /> == విధానం == [[భారత పురాతత్వ సర్వేక్షణ]] కు చెందిన నిపుణులు పైకప్పులకు వ్రేలాడదీసిన మంచెలపై కళాకారులు వెల్లకిల్లా పడుకొని ఈ చిత్రలేఖనాలను చేశారని తెలిపాడు. పై కప్పులకు రెండు పొరలుగా మట్టిని అద్ది వాటిపై సున్నపు తేట పూసి ఉపరితలాన్ని సిద్ధం చేసుకొన్నారని తెలిపారు.<ref name=":0" /> == చిత్రకళ వివరాలు == 1, 2, 16, 17వ గుహలో జాతక (గౌతమ బుద్ధుని జీవిత ఘట్టాల) కథలు చిత్రీకరించబడ్డాయి. <ref name=":0" /> === 1వ గుహ === ఇందులో పద్మపాణి యొక్క సహచరిణి చిత్రపటం కలదు. ఈమె నల్లని వర్ణంలో చిత్రీకరించబడటానికి కారణం నిపుణులకు సైతం అర్థం కాలేదు.<ref name=":0" /> === 10వ గుహ === 10వ గుహ అన్నింటికంటే పురాతనమైనదిగా భావింపబడుతోంది.{{sfn|Rowland|1963|page=5}} ఇందులోని చిత్రలేఖనాలు క్రీస్తుపూర్వం మొదటి శతాబ్దంలో గానీ లేదా క్రీస్తుశకం మొదట శతాబ్దంలో గానీ జరిగి ఉండవచ్చు.{{sfn|Rowland|1963|page=6}} === 16వ గుహ === ప్రధాన స్త్రీలు అర్థ నగ్నంగా, లేదా నగ్నంగా చిత్రీకరించబడిననూ, అవే దృశ్యాలలో చెలికత్తెలు మాత్రం పూర్తి దుస్తులలో చిత్రీకరించబడటం ఆసక్తి రేపే అంశం. ఉదాహరణకు చావుబ్రతుకులలో కొట్టుమిట్టాడుతూ, నందుడి పరివర్తనకు కారణం అయిన అతడి భార్య నగ్నంగానే చిత్రీకరించబడినది.<ref name=":0" /> === 17వ గుహ === 17వ గుహ యొక్క గోడలపై ఒక పెద్ద జాతక చక్రము చిత్రీకరించబడ్డది. అందుకే దీనిని జాతక చక్ర గుహ అని అంటారు. ఇపటి వరకు భూమిపై మనుష్య అవతారం ఎత్తిన ఏడుగురు బుద్ధుల చిత్రలేఖనాలతో బాటు, భవిష్యత్తులో ఎత్తబోయే మరో మనుష్య అవతారం అయిన మైత్రేయ బుద్ధావతారం కూడా ఇక్కడ చిత్రీకరించబడ్డవి. ఆనంద డోలికలలో తేలియాడుతోన్న ఎనిమిది జంటలు వీటి క్రింద చిత్రీకరించబడ్డాయి. ఒక్కొక్క మనుష్య బుద్ధుడి శరీర వర్ణం వేర్వేరుగా ఉండటం గమనార్హమని, స్త్రీ-పురుష సంగమం లేనిదే జీవితం కొనసాగదని, అందుకే మిథునాలు పవిత్రంగా పరిగణించబడ్డాయని నిపుణులు తెలిపారు.<ref name=":0" /> అందమైన కంఠాభరణాలు ధరించిన అప్సరసల చిత్రలేఖనాలు కూడా ఈ గుహలో కలవు. ఈ అప్సరసలు సైతం నల్లని వర్ణంలోనే చిత్రీకరించబడ్డారు.<ref name=":0" /> == ఇతర దేశాల కళలపై ప్రభావం == [[టిబెట్]], [[నేపాల్]], మధ్య [[ఆసియా]], [[చైనా]], [[జపాన్]] వంటి దేశాల చిత్రలేఖన శైలిపై అజంతా చిత్రలేఖనం, చెరగని ముద్ర వేసింది.<ref name=":1" /> == పరిరక్షణ == వర్షాకాలంలో వానల వల్ల ఈ గుహల్లోకి కారే నీటి వలన నష్టం జరగకుండా, ఆ నీటిని దారి మరలేలా చేసి సర్వేక్షణ బృందం నిత్యం కృషి చేస్తోంది.<ref name=":0" /> == ఇవి కూడా చూడండి == * [[అజంతా గుహలు]] * [[చిత్రలేఖన చరిత్ర]] * [[కళా ఉద్యమం]] == రెఫరెన్స్ == *{{Cite book|last=Rowland|first=Benjamin|title=The Ajanta Caves: Early Buddhist Paintings from India|year=1963|publisher=Collins|url=https://archive.org/details/ajantacavesearly00rowl/mode/2up}} == మూలాలు == {{Reflist}} {{భారతీయ చిత్రకళ}} [[వర్గం:భారతీయ చిత్రకళ శైలులు]] 477qgwh754tcf3y0ktl4gbyh2j0jsuu 4956274 4956273 2026-09-11T11:10:30Z Veera.sj 9700 విస్తరణ 4956274 wikitext text/x-wiki [[అజంతా గుహలు]] [[మహారాష్ట్ర]] లోని [[ఔరంగాబాద్ జిల్లా (మహారాష్ట్ర)]] లో వాఘోరా నది ఒడ్డున కల 30 శిలాగుహల సముదాయం. ఈ గుహలలో ఎక్కువ భాగం [[శిల్పకళ]] తో కళకళలాడుతూ ఉన్ననూ, ఇక్కడి [[చిత్రకళ]] కూడా అత్యంత ప్రాముఖ్యత సంతరించుకొన్నది. ఈ గుహలలో జాతక కథలుగా వ్యవహరించబడే [[గౌతమ బుద్ధుడు|గౌతమ బుద్ధుడి]] జీవిత చరిత్రలోని వివిధ ఘట్టాలను విశదీకరించే చిత్రపటాలు చిత్రీకరించబడ్డాయి. తర్వాతి తరాలలో [[అబనీంద్రనాథ్ ఠాగూర్]] [[బెంగాల్ స్కూల్ ఆఫ్ ఆర్ట్]] ను స్థాపించటానికి, [[భారతీయ చిత్రకళ]]లో [[నందలాల్ బోస్]] కళాదర్శకుడిగా/[[చిత్రకారుడు|చిత్రకారుడి]]గా ఒక మెరుపు మెరవటానికి, తన భారతీయ మూలాలు వెదుక్కొంటూ [[ఫ్రాన్స్]] నుండి [[భారతదేశం]] వచ్చిన [[అమృతా షేర్-గిల్]] చిత్రకళలో భారతీయత యొక్క పాళ్ళు పెరగటానికి దోహదపడ్డాయి. అంతే కాక పలు ఇతర కళాకారులను, కళాశాలలను [[ఆధునిక భారతీయ చిత్రకళ]] వైపు నడిపించాయి. <ref name=":0">{{Cite web|date=2014-02-19|title=Monumental effort|url=https://frontline.thehindu.com/arts-and-culture/heritage/monumental-effort/article5698492.ece|access-date=2026-06-05|website=Frontline|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Indian Heritage - AJANTA CAVE PAINTINGS by Prof. Subramanian Swaminathan - Glossary|url=https://www.indian-heritage.org/painting/ajanta/glossary.html|access-date=2026-06-05|website=www.indian-heritage.org}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000069834|access-date=2026-06-05|website=unesdoc.unesco.org|title=Ajanta: masterpiece of rock-cut temples and of fresco art|first=UNESCO|last=UNESCO DOCS}}</ref><ref>{{Cite web|date=2025-12-05|title=What Makes Ajanta & Ellora Cave Paintings & Sculptures Iconic?|url=https://www.teravarna.in/post/ajanta-and-ellora-cave-paintings-indias-timeless-masterpieces|access-date=2026-06-05|language=en-US}}</ref> నాలుగవ శతాబ్దం నుండి ఏడవ శతాబ్దం వరకు, [[వాకాటకులు]], [[చాళుక్యులు]] రాజ్యాల కాలావధులలో అజంతా గుహలలో ఈ కళాత్మక మహాయజ్ఞం నిర్వహింపబడింది. అజంతా గుహలలో చిత్రకళకు సంబంధించిన కొన్ని ప్రశ్నలను నిపుణులు ఛేధించగలిగిననూ, కొన్నింటికి మాత్రం ఇప్పటికీ సమాధానం దొరకలేదు. అద్భుతమైన శైలితో సమ్మోహనపరుస్తూనే వీక్షకుల మదులలో ఈ చిత్రలేఖనాలు ప్రశ్నలను లేవనెత్తుతాయి. ఈ చిత్రకళ చేయటానికి తైల ప్రమిదలు ఉపయోగించబడ్డాయా? చిత్రీకరణ యొక్క ఉపరితలం ఎలా తయారు చేయబడ్డది? వీటికి రంగులను ఎక్కడి నుండి తేబడ్డాయి? - వంటి దుర్భేద్యమైన ప్రశ్నలు కళారాధకులను ఉక్కిరిబిక్కిరి చేస్తాయి.<ref name=":0" /> == చరిత్ర == 1817లో గబ్బిలాలతో నిండిపోయిన అజంతా గుహలను బ్రిటీషు సైన్యం కనుగొంది. పురాతత్వ శాస్త్రవేత్తలు జేమ్స్ బర్గెస్, మేజర్ విలియం గిల్ వీటి నకళ్ళను మొట్టమొదటగా 1866 లో ప్రదర్శించారు. ఆ తర్వాత 1896లో జాన్ గ్రిఫిత్స్ , 1915 లేడీ హెర్రింఘాం వీటి నకళ్ళను సృష్టించారు. ఇటలీకి చెందిన కళా పరిరక్షణ నిపుణుల బృందపు విసృతమైన మరమ్మత్తుల తర్వాత 1933లో హైదరాబాదు రాష్ట్ర పురాతత్వ శాస్త్ర దర్శకుడు అయిన యాజ్దానీ అప్పటి నిజాం ఆర్థిక సహకారంతో పలు సంపుటాల పుస్తకాలకు సంపాదకీయం వహించాడు. {{sfn|Rowland|1963|page=5}} == పద్ధతి == అజంతా గుహలలో పైకప్పులు రేఖాగణిత శాస్త్రాంశాల, ఫలపుష్పాల, పశుపక్షాదుల, పరలోకజీవుల, విదూషకుల చిత్రకళ కలిగి ఉండగా, వాటి గోడల పై బుద్ధుడి జీవిత చరిత్రను వివరించే చిత్రకళ కలిగి ఉన్నది. ఈ చిత్రకళలో వివరాలను జాగ్రత్త పొందుపరచటం జరిగింది. పశుపక్షాదుల శరీర నిర్మాణ శాస్త్రంపై వీటిని చిత్రించిన కళాకారులకు ఉండే పట్టుకు ఇవి నిదర్శనం. <ref name=":0" /> == విధానం == [[భారత పురాతత్వ సర్వేక్షణ]] కు చెందిన నిపుణులు పైకప్పులకు వ్రేలాడదీసిన మంచెలపై కళాకారులు వెల్లకిల్లా పడుకొని ఈ చిత్రలేఖనాలను చేశారని తెలిపాడు. పై కప్పులకు రెండు పొరలుగా మట్టిని అద్ది వాటిపై సున్నపు తేట పూసి ఉపరితలాన్ని సిద్ధం చేసుకొన్నారని తెలిపారు.<ref name=":0" /> == చిత్రకళ వివరాలు == 1, 2, 16, 17వ గుహలో జాతక (గౌతమ బుద్ధుని జీవిత ఘట్టాల) కథలు చిత్రీకరించబడ్డాయి. <ref name=":0" /> === 1వ గుహ === ఇందులో పద్మపాణి యొక్క సహచరిణి చిత్రపటం కలదు. ఈమె నల్లని వర్ణంలో చిత్రీకరించబడటానికి కారణం నిపుణులకు సైతం అర్థం కాలేదు.<ref name=":0" /> === 10వ గుహ === 10వ గుహ అన్నింటికంటే పురాతనమైనదిగా భావింపబడుతోంది.{{sfn|Rowland|1963|page=5}} ఇందులోని చిత్రలేఖనాలు క్రీస్తుపూర్వం మొదటి శతాబ్దంలో గానీ లేదా క్రీస్తుశకం మొదట శతాబ్దంలో గానీ జరిగి ఉండవచ్చు.{{sfn|Rowland|1963|page=6}} === 16వ గుహ === ప్రధాన స్త్రీలు అర్థ నగ్నంగా, లేదా నగ్నంగా చిత్రీకరించబడిననూ, అవే దృశ్యాలలో చెలికత్తెలు మాత్రం పూర్తి దుస్తులలో చిత్రీకరించబడటం ఆసక్తి రేపే అంశం. ఉదాహరణకు చావుబ్రతుకులలో కొట్టుమిట్టాడుతూ, నందుడి పరివర్తనకు కారణం అయిన అతడి భార్య నగ్నంగానే చిత్రీకరించబడినది.<ref name=":0" /> === 17వ గుహ === 17వ గుహ యొక్క గోడలపై ఒక పెద్ద జాతక చక్రము చిత్రీకరించబడ్డది. అందుకే దీనిని జాతక చక్ర గుహ అని అంటారు. ఇపటి వరకు భూమిపై మనుష్య అవతారం ఎత్తిన ఏడుగురు బుద్ధుల చిత్రలేఖనాలతో బాటు, భవిష్యత్తులో ఎత్తబోయే మరో మనుష్య అవతారం అయిన మైత్రేయ బుద్ధావతారం కూడా ఇక్కడ చిత్రీకరించబడ్డవి. ఆనంద డోలికలలో తేలియాడుతోన్న ఎనిమిది జంటలు వీటి క్రింద చిత్రీకరించబడ్డాయి. ఒక్కొక్క మనుష్య బుద్ధుడి శరీర వర్ణం వేర్వేరుగా ఉండటం గమనార్హమని, స్త్రీ-పురుష సంగమం లేనిదే జీవితం కొనసాగదని, అందుకే మిథునాలు పవిత్రంగా పరిగణించబడ్డాయని నిపుణులు తెలిపారు.<ref name=":0" /> అందమైన కంఠాభరణాలు ధరించిన అప్సరసల చిత్రలేఖనాలు కూడా ఈ గుహలో కలవు. ఈ అప్సరసలు సైతం నల్లని వర్ణంలోనే చిత్రీకరించబడ్డారు.<ref name=":0" /> == ఇతర దేశాల కళలపై ప్రభావం == [[టిబెట్]], [[నేపాల్]], మధ్య [[ఆసియా]], [[చైనా]], [[జపాన్]] వంటి దేశాల చిత్రలేఖన శైలిపై అజంతా చిత్రలేఖనం, చెరగని ముద్ర వేసింది.<ref name=":1" /> == పరిరక్షణ == వర్షాకాలంలో వానల వల్ల ఈ గుహల్లోకి కారే నీటి వలన నష్టం జరగకుండా, ఆ నీటిని దారి మరలేలా చేసి సర్వేక్షణ బృందం నిత్యం కృషి చేస్తోంది.<ref name=":0" /> == ఇవి కూడా చూడండి == * [[అజంతా గుహలు]] * [[చిత్రలేఖన చరిత్ర]] * [[కళా ఉద్యమం]] == రెఫరెన్స్ == *{{Cite book|last=Rowland|first=Benjamin|title=The Ajanta Caves: Early Buddhist Paintings from India|year=1963|publisher=Collins|url=https://archive.org/details/ajantacavesearly00rowl/mode/2up}} == మూలాలు == {{Reflist}} {{భారతీయ చిత్రకళ}} [[వర్గం:భారతీయ చిత్రకళ శైలులు]] 33q98ytwa55m4j2bumznuh1remt7u49 4956275 4956274 2026-09-11T11:11:38Z Veera.sj 9700 దిద్దుబాటు/మూలం 4956275 wikitext text/x-wiki [[అజంతా గుహలు]] [[మహారాష్ట్ర]] లోని [[ఔరంగాబాద్ జిల్లా (మహారాష్ట్ర)]] లో వాఘోరా నది ఒడ్డున కల 30 శిలాగుహల సముదాయం. ఈ గుహలలో ఎక్కువ భాగం [[శిల్పకళ]] తో కళకళలాడుతూ ఉన్ననూ, ఇక్కడి [[చిత్రకళ]] కూడా అత్యంత ప్రాముఖ్యత సంతరించుకొన్నది. ఈ గుహలలో జాతక కథలుగా వ్యవహరించబడే [[గౌతమ బుద్ధుడు|గౌతమ బుద్ధుడి]] జీవిత చరిత్రలోని వివిధ ఘట్టాలను విశదీకరించే చిత్రపటాలు చిత్రీకరించబడ్డాయి. తర్వాతి తరాలలో [[అబనీంద్రనాథ్ ఠాగూర్]] [[బెంగాల్ స్కూల్ ఆఫ్ ఆర్ట్]] ను స్థాపించటానికి, [[భారతీయ చిత్రకళ]]లో [[నందలాల్ బోస్]] కళాదర్శకుడిగా/[[చిత్రకారుడు|చిత్రకారుడి]]గా ఒక మెరుపు మెరవటానికి, తన భారతీయ మూలాలు వెదుక్కొంటూ [[ఫ్రాన్స్]] నుండి [[భారతదేశం]] వచ్చిన [[అమృతా షేర్-గిల్]] చిత్రకళలో భారతీయత యొక్క పాళ్ళు పెరగటానికి దోహదపడ్డాయి. అంతే కాక పలు ఇతర కళాకారులను, కళాశాలలను [[ఆధునిక భారతీయ చిత్రకళ]] వైపు నడిపించాయి. <ref name=":0">{{Cite web|date=2014-02-19|title=Monumental effort|url=https://frontline.thehindu.com/arts-and-culture/heritage/monumental-effort/article5698492.ece|access-date=2026-06-05|website=Frontline|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Indian Heritage - AJANTA CAVE PAINTINGS by Prof. Subramanian Swaminathan - Glossary|url=https://www.indian-heritage.org/painting/ajanta/glossary.html|access-date=2026-06-05|website=www.indian-heritage.org}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000069834|access-date=2026-06-05|website=unesdoc.unesco.org|title=Ajanta: masterpiece of rock-cut temples and of fresco art|first=UNESCO|last=UNESCO DOCS}}</ref><ref>{{Cite web|date=2025-12-05|title=What Makes Ajanta & Ellora Cave Paintings & Sculptures Iconic?|url=https://www.teravarna.in/post/ajanta-and-ellora-cave-paintings-indias-timeless-masterpieces|access-date=2026-06-05|language=en-US}}</ref> నాలుగవ శతాబ్దం నుండి ఏడవ శతాబ్దం వరకు, [[వాకాటకులు|వాకాటాకుల]], [[చాళుక్యులు|చాళుక్యుల]] రాజ్యాల కాలావధులలో అజంతా గుహలలో ఈ కళాత్మక మహాయజ్ఞం నిర్వహింపబడింది.{{sfn|Rowland|1963|page=7}} అజంతా గుహలలో చిత్రకళకు సంబంధించిన కొన్ని ప్రశ్నలను నిపుణులు ఛేధించగలిగిననూ, కొన్నింటికి మాత్రం ఇప్పటికీ సమాధానం దొరకలేదు. అద్భుతమైన శైలితో సమ్మోహనపరుస్తూనే వీక్షకుల మదులలో ఈ చిత్రలేఖనాలు ప్రశ్నలను లేవనెత్తుతాయి. ఈ చిత్రకళ చేయటానికి తైల ప్రమిదలు ఉపయోగించబడ్డాయా? చిత్రీకరణ యొక్క ఉపరితలం ఎలా తయారు చేయబడ్డది? వీటికి రంగులను ఎక్కడి నుండి తేబడ్డాయి? - వంటి దుర్భేద్యమైన ప్రశ్నలు కళారాధకులను ఉక్కిరిబిక్కిరి చేస్తాయి.<ref name=":0" /> == చరిత్ర == 1817లో గబ్బిలాలతో నిండిపోయిన అజంతా గుహలను బ్రిటీషు సైన్యం కనుగొంది. పురాతత్వ శాస్త్రవేత్తలు జేమ్స్ బర్గెస్, మేజర్ విలియం గిల్ వీటి నకళ్ళను మొట్టమొదటగా 1866 లో ప్రదర్శించారు. ఆ తర్వాత 1896లో జాన్ గ్రిఫిత్స్ , 1915 లేడీ హెర్రింఘాం వీటి నకళ్ళను సృష్టించారు. ఇటలీకి చెందిన కళా పరిరక్షణ నిపుణుల బృందపు విసృతమైన మరమ్మత్తుల తర్వాత 1933లో హైదరాబాదు రాష్ట్ర పురాతత్వ శాస్త్ర దర్శకుడు అయిన యాజ్దానీ అప్పటి నిజాం ఆర్థిక సహకారంతో పలు సంపుటాల పుస్తకాలకు సంపాదకీయం వహించాడు. {{sfn|Rowland|1963|page=5}} == పద్ధతి == అజంతా గుహలలో పైకప్పులు రేఖాగణిత శాస్త్రాంశాల, ఫలపుష్పాల, పశుపక్షాదుల, పరలోకజీవుల, విదూషకుల చిత్రకళ కలిగి ఉండగా, వాటి గోడల పై బుద్ధుడి జీవిత చరిత్రను వివరించే చిత్రకళ కలిగి ఉన్నది. ఈ చిత్రకళలో వివరాలను జాగ్రత్త పొందుపరచటం జరిగింది. పశుపక్షాదుల శరీర నిర్మాణ శాస్త్రంపై వీటిని చిత్రించిన కళాకారులకు ఉండే పట్టుకు ఇవి నిదర్శనం. <ref name=":0" /> == విధానం == [[భారత పురాతత్వ సర్వేక్షణ]] కు చెందిన నిపుణులు పైకప్పులకు వ్రేలాడదీసిన మంచెలపై కళాకారులు వెల్లకిల్లా పడుకొని ఈ చిత్రలేఖనాలను చేశారని తెలిపాడు. పై కప్పులకు రెండు పొరలుగా మట్టిని అద్ది వాటిపై సున్నపు తేట పూసి ఉపరితలాన్ని సిద్ధం చేసుకొన్నారని తెలిపారు.<ref name=":0" /> == చిత్రకళ వివరాలు == 1, 2, 16, 17వ గుహలో జాతక (గౌతమ బుద్ధుని జీవిత ఘట్టాల) కథలు చిత్రీకరించబడ్డాయి. <ref name=":0" /> === 1వ గుహ === ఇందులో పద్మపాణి యొక్క సహచరిణి చిత్రపటం కలదు. ఈమె నల్లని వర్ణంలో చిత్రీకరించబడటానికి కారణం నిపుణులకు సైతం అర్థం కాలేదు.<ref name=":0" /> === 10వ గుహ === 10వ గుహ అన్నింటికంటే పురాతనమైనదిగా భావింపబడుతోంది.{{sfn|Rowland|1963|page=5}} ఇందులోని చిత్రలేఖనాలు క్రీస్తుపూర్వం మొదటి శతాబ్దంలో గానీ లేదా క్రీస్తుశకం మొదట శతాబ్దంలో గానీ జరిగి ఉండవచ్చు.{{sfn|Rowland|1963|page=6}} === 16వ గుహ === ప్రధాన స్త్రీలు అర్థ నగ్నంగా, లేదా నగ్నంగా చిత్రీకరించబడిననూ, అవే దృశ్యాలలో చెలికత్తెలు మాత్రం పూర్తి దుస్తులలో చిత్రీకరించబడటం ఆసక్తి రేపే అంశం. ఉదాహరణకు చావుబ్రతుకులలో కొట్టుమిట్టాడుతూ, నందుడి పరివర్తనకు కారణం అయిన అతడి భార్య నగ్నంగానే చిత్రీకరించబడినది.<ref name=":0" /> === 17వ గుహ === 17వ గుహ యొక్క గోడలపై ఒక పెద్ద జాతక చక్రము చిత్రీకరించబడ్డది. అందుకే దీనిని జాతక చక్ర గుహ అని అంటారు. ఇపటి వరకు భూమిపై మనుష్య అవతారం ఎత్తిన ఏడుగురు బుద్ధుల చిత్రలేఖనాలతో బాటు, భవిష్యత్తులో ఎత్తబోయే మరో మనుష్య అవతారం అయిన మైత్రేయ బుద్ధావతారం కూడా ఇక్కడ చిత్రీకరించబడ్డవి. ఆనంద డోలికలలో తేలియాడుతోన్న ఎనిమిది జంటలు వీటి క్రింద చిత్రీకరించబడ్డాయి. ఒక్కొక్క మనుష్య బుద్ధుడి శరీర వర్ణం వేర్వేరుగా ఉండటం గమనార్హమని, స్త్రీ-పురుష సంగమం లేనిదే జీవితం కొనసాగదని, అందుకే మిథునాలు పవిత్రంగా పరిగణించబడ్డాయని నిపుణులు తెలిపారు.<ref name=":0" /> అందమైన కంఠాభరణాలు ధరించిన అప్సరసల చిత్రలేఖనాలు కూడా ఈ గుహలో కలవు. ఈ అప్సరసలు సైతం నల్లని వర్ణంలోనే చిత్రీకరించబడ్డారు.<ref name=":0" /> == ఇతర దేశాల కళలపై ప్రభావం == [[టిబెట్]], [[నేపాల్]], మధ్య [[ఆసియా]], [[చైనా]], [[జపాన్]] వంటి దేశాల చిత్రలేఖన శైలిపై అజంతా చిత్రలేఖనం, చెరగని ముద్ర వేసింది.<ref name=":1" /> == పరిరక్షణ == వర్షాకాలంలో వానల వల్ల ఈ గుహల్లోకి కారే నీటి వలన నష్టం జరగకుండా, ఆ నీటిని దారి మరలేలా చేసి సర్వేక్షణ బృందం నిత్యం కృషి చేస్తోంది.<ref name=":0" /> == ఇవి కూడా చూడండి == * [[అజంతా గుహలు]] * [[చిత్రలేఖన చరిత్ర]] * [[కళా ఉద్యమం]] == రెఫరెన్స్ == *{{Cite book|last=Rowland|first=Benjamin|title=The Ajanta Caves: Early Buddhist Paintings from India|year=1963|publisher=Collins|url=https://archive.org/details/ajantacavesearly00rowl/mode/2up}} == మూలాలు == {{Reflist}} {{భారతీయ చిత్రకళ}} [[వర్గం:భారతీయ చిత్రకళ శైలులు]] tc3599hktqhr271lezov6ntsz5pwx50 4956276 4956275 2026-09-11T11:16:55Z Veera.sj 9700 /* 1వ గుహ */ 4956276 wikitext text/x-wiki [[అజంతా గుహలు]] [[మహారాష్ట్ర]] లోని [[ఔరంగాబాద్ జిల్లా (మహారాష్ట్ర)]] లో వాఘోరా నది ఒడ్డున కల 30 శిలాగుహల సముదాయం. ఈ గుహలలో ఎక్కువ భాగం [[శిల్పకళ]] తో కళకళలాడుతూ ఉన్ననూ, ఇక్కడి [[చిత్రకళ]] కూడా అత్యంత ప్రాముఖ్యత సంతరించుకొన్నది. ఈ గుహలలో జాతక కథలుగా వ్యవహరించబడే [[గౌతమ బుద్ధుడు|గౌతమ బుద్ధుడి]] జీవిత చరిత్రలోని వివిధ ఘట్టాలను విశదీకరించే చిత్రపటాలు చిత్రీకరించబడ్డాయి. తర్వాతి తరాలలో [[అబనీంద్రనాథ్ ఠాగూర్]] [[బెంగాల్ స్కూల్ ఆఫ్ ఆర్ట్]] ను స్థాపించటానికి, [[భారతీయ చిత్రకళ]]లో [[నందలాల్ బోస్]] కళాదర్శకుడిగా/[[చిత్రకారుడు|చిత్రకారుడి]]గా ఒక మెరుపు మెరవటానికి, తన భారతీయ మూలాలు వెదుక్కొంటూ [[ఫ్రాన్స్]] నుండి [[భారతదేశం]] వచ్చిన [[అమృతా షేర్-గిల్]] చిత్రకళలో భారతీయత యొక్క పాళ్ళు పెరగటానికి దోహదపడ్డాయి. అంతే కాక పలు ఇతర కళాకారులను, కళాశాలలను [[ఆధునిక భారతీయ చిత్రకళ]] వైపు నడిపించాయి. <ref name=":0">{{Cite web|date=2014-02-19|title=Monumental effort|url=https://frontline.thehindu.com/arts-and-culture/heritage/monumental-effort/article5698492.ece|access-date=2026-06-05|website=Frontline|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Indian Heritage - AJANTA CAVE PAINTINGS by Prof. Subramanian Swaminathan - Glossary|url=https://www.indian-heritage.org/painting/ajanta/glossary.html|access-date=2026-06-05|website=www.indian-heritage.org}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000069834|access-date=2026-06-05|website=unesdoc.unesco.org|title=Ajanta: masterpiece of rock-cut temples and of fresco art|first=UNESCO|last=UNESCO DOCS}}</ref><ref>{{Cite web|date=2025-12-05|title=What Makes Ajanta & Ellora Cave Paintings & Sculptures Iconic?|url=https://www.teravarna.in/post/ajanta-and-ellora-cave-paintings-indias-timeless-masterpieces|access-date=2026-06-05|language=en-US}}</ref> నాలుగవ శతాబ్దం నుండి ఏడవ శతాబ్దం వరకు, [[వాకాటకులు|వాకాటాకుల]], [[చాళుక్యులు|చాళుక్యుల]] రాజ్యాల కాలావధులలో అజంతా గుహలలో ఈ కళాత్మక మహాయజ్ఞం నిర్వహింపబడింది.{{sfn|Rowland|1963|page=7}} అజంతా గుహలలో చిత్రకళకు సంబంధించిన కొన్ని ప్రశ్నలను నిపుణులు ఛేధించగలిగిననూ, కొన్నింటికి మాత్రం ఇప్పటికీ సమాధానం దొరకలేదు. అద్భుతమైన శైలితో సమ్మోహనపరుస్తూనే వీక్షకుల మదులలో ఈ చిత్రలేఖనాలు ప్రశ్నలను లేవనెత్తుతాయి. ఈ చిత్రకళ చేయటానికి తైల ప్రమిదలు ఉపయోగించబడ్డాయా? చిత్రీకరణ యొక్క ఉపరితలం ఎలా తయారు చేయబడ్డది? వీటికి రంగులను ఎక్కడి నుండి తేబడ్డాయి? - వంటి దుర్భేద్యమైన ప్రశ్నలు కళారాధకులను ఉక్కిరిబిక్కిరి చేస్తాయి.<ref name=":0" /> == చరిత్ర == 1817లో గబ్బిలాలతో నిండిపోయిన అజంతా గుహలను బ్రిటీషు సైన్యం కనుగొంది. పురాతత్వ శాస్త్రవేత్తలు జేమ్స్ బర్గెస్, మేజర్ విలియం గిల్ వీటి నకళ్ళను మొట్టమొదటగా 1866 లో ప్రదర్శించారు. ఆ తర్వాత 1896లో జాన్ గ్రిఫిత్స్ , 1915 లేడీ హెర్రింఘాం వీటి నకళ్ళను సృష్టించారు. ఇటలీకి చెందిన కళా పరిరక్షణ నిపుణుల బృందపు విసృతమైన మరమ్మత్తుల తర్వాత 1933లో హైదరాబాదు రాష్ట్ర పురాతత్వ శాస్త్ర దర్శకుడు అయిన యాజ్దానీ అప్పటి నిజాం ఆర్థిక సహకారంతో పలు సంపుటాల పుస్తకాలకు సంపాదకీయం వహించాడు. {{sfn|Rowland|1963|page=5}} == పద్ధతి == అజంతా గుహలలో పైకప్పులు రేఖాగణిత శాస్త్రాంశాల, ఫలపుష్పాల, పశుపక్షాదుల, పరలోకజీవుల, విదూషకుల చిత్రకళ కలిగి ఉండగా, వాటి గోడల పై బుద్ధుడి జీవిత చరిత్రను వివరించే చిత్రకళ కలిగి ఉన్నది. ఈ చిత్రకళలో వివరాలను జాగ్రత్త పొందుపరచటం జరిగింది. పశుపక్షాదుల శరీర నిర్మాణ శాస్త్రంపై వీటిని చిత్రించిన కళాకారులకు ఉండే పట్టుకు ఇవి నిదర్శనం. <ref name=":0" /> == విధానం == [[భారత పురాతత్వ సర్వేక్షణ]] కు చెందిన నిపుణులు పైకప్పులకు వ్రేలాడదీసిన మంచెలపై కళాకారులు వెల్లకిల్లా పడుకొని ఈ చిత్రలేఖనాలను చేశారని తెలిపాడు. పై కప్పులకు రెండు పొరలుగా మట్టిని అద్ది వాటిపై సున్నపు తేట పూసి ఉపరితలాన్ని సిద్ధం చేసుకొన్నారని తెలిపారు.<ref name=":0" /> == చిత్రకళ వివరాలు == 1, 2, 16, 17వ గుహలో జాతక (గౌతమ బుద్ధుని జీవిత ఘట్టాల) కథలు చిత్రీకరించబడ్డాయి. <ref name=":0" /> === 1వ గుహ === 1వ గుహలో జరిగిన అలంకరణలు 642లో మరణించిన రెండవ పులకేశి హయాంలో జరిగి ఉండవచ్చు. ఇందులో పద్మపాణి యొక్క సహచరిణి చిత్రపటం కలదు. ఈమె నల్లని వర్ణంలో చిత్రీకరించబడటానికి కారణం నిపుణులకు సైతం అర్థం కాలేదు.<ref name=":0" /> === 10వ గుహ === 10వ గుహ అన్నింటికంటే పురాతనమైనదిగా భావింపబడుతోంది.{{sfn|Rowland|1963|page=5}} ఇందులోని చిత్రలేఖనాలు క్రీస్తుపూర్వం మొదటి శతాబ్దంలో గానీ లేదా క్రీస్తుశకం మొదట శతాబ్దంలో గానీ జరిగి ఉండవచ్చు.{{sfn|Rowland|1963|page=6}} === 16వ గుహ === ప్రధాన స్త్రీలు అర్థ నగ్నంగా, లేదా నగ్నంగా చిత్రీకరించబడిననూ, అవే దృశ్యాలలో చెలికత్తెలు మాత్రం పూర్తి దుస్తులలో చిత్రీకరించబడటం ఆసక్తి రేపే అంశం. ఉదాహరణకు చావుబ్రతుకులలో కొట్టుమిట్టాడుతూ, నందుడి పరివర్తనకు కారణం అయిన అతడి భార్య నగ్నంగానే చిత్రీకరించబడినది.<ref name=":0" /> === 17వ గుహ === 17వ గుహ యొక్క గోడలపై ఒక పెద్ద జాతక చక్రము చిత్రీకరించబడ్డది. అందుకే దీనిని జాతక చక్ర గుహ అని అంటారు. ఇపటి వరకు భూమిపై మనుష్య అవతారం ఎత్తిన ఏడుగురు బుద్ధుల చిత్రలేఖనాలతో బాటు, భవిష్యత్తులో ఎత్తబోయే మరో మనుష్య అవతారం అయిన మైత్రేయ బుద్ధావతారం కూడా ఇక్కడ చిత్రీకరించబడ్డవి. ఆనంద డోలికలలో తేలియాడుతోన్న ఎనిమిది జంటలు వీటి క్రింద చిత్రీకరించబడ్డాయి. ఒక్కొక్క మనుష్య బుద్ధుడి శరీర వర్ణం వేర్వేరుగా ఉండటం గమనార్హమని, స్త్రీ-పురుష సంగమం లేనిదే జీవితం కొనసాగదని, అందుకే మిథునాలు పవిత్రంగా పరిగణించబడ్డాయని నిపుణులు తెలిపారు.<ref name=":0" /> అందమైన కంఠాభరణాలు ధరించిన అప్సరసల చిత్రలేఖనాలు కూడా ఈ గుహలో కలవు. ఈ అప్సరసలు సైతం నల్లని వర్ణంలోనే చిత్రీకరించబడ్డారు.<ref name=":0" /> == ఇతర దేశాల కళలపై ప్రభావం == [[టిబెట్]], [[నేపాల్]], మధ్య [[ఆసియా]], [[చైనా]], [[జపాన్]] వంటి దేశాల చిత్రలేఖన శైలిపై అజంతా చిత్రలేఖనం, చెరగని ముద్ర వేసింది.<ref name=":1" /> == పరిరక్షణ == వర్షాకాలంలో వానల వల్ల ఈ గుహల్లోకి కారే నీటి వలన నష్టం జరగకుండా, ఆ నీటిని దారి మరలేలా చేసి సర్వేక్షణ బృందం నిత్యం కృషి చేస్తోంది.<ref name=":0" /> == ఇవి కూడా చూడండి == * [[అజంతా గుహలు]] * [[చిత్రలేఖన చరిత్ర]] * [[కళా ఉద్యమం]] == రెఫరెన్స్ == *{{Cite book|last=Rowland|first=Benjamin|title=The Ajanta Caves: Early Buddhist Paintings from India|year=1963|publisher=Collins|url=https://archive.org/details/ajantacavesearly00rowl/mode/2up}} == మూలాలు == {{Reflist}} {{భారతీయ చిత్రకళ}} [[వర్గం:భారతీయ చిత్రకళ శైలులు]] l1rui2ufgpbiphmyr8m4uudyhbm1pg3 4956277 4956276 2026-09-11T11:17:31Z Veera.sj 9700 /* 1వ గుహ */ విస్తరణ 4956277 wikitext text/x-wiki [[అజంతా గుహలు]] [[మహారాష్ట్ర]] లోని [[ఔరంగాబాద్ జిల్లా (మహారాష్ట్ర)]] లో వాఘోరా నది ఒడ్డున కల 30 శిలాగుహల సముదాయం. ఈ గుహలలో ఎక్కువ భాగం [[శిల్పకళ]] తో కళకళలాడుతూ ఉన్ననూ, ఇక్కడి [[చిత్రకళ]] కూడా అత్యంత ప్రాముఖ్యత సంతరించుకొన్నది. ఈ గుహలలో జాతక కథలుగా వ్యవహరించబడే [[గౌతమ బుద్ధుడు|గౌతమ బుద్ధుడి]] జీవిత చరిత్రలోని వివిధ ఘట్టాలను విశదీకరించే చిత్రపటాలు చిత్రీకరించబడ్డాయి. తర్వాతి తరాలలో [[అబనీంద్రనాథ్ ఠాగూర్]] [[బెంగాల్ స్కూల్ ఆఫ్ ఆర్ట్]] ను స్థాపించటానికి, [[భారతీయ చిత్రకళ]]లో [[నందలాల్ బోస్]] కళాదర్శకుడిగా/[[చిత్రకారుడు|చిత్రకారుడి]]గా ఒక మెరుపు మెరవటానికి, తన భారతీయ మూలాలు వెదుక్కొంటూ [[ఫ్రాన్స్]] నుండి [[భారతదేశం]] వచ్చిన [[అమృతా షేర్-గిల్]] చిత్రకళలో భారతీయత యొక్క పాళ్ళు పెరగటానికి దోహదపడ్డాయి. అంతే కాక పలు ఇతర కళాకారులను, కళాశాలలను [[ఆధునిక భారతీయ చిత్రకళ]] వైపు నడిపించాయి. <ref name=":0">{{Cite web|date=2014-02-19|title=Monumental effort|url=https://frontline.thehindu.com/arts-and-culture/heritage/monumental-effort/article5698492.ece|access-date=2026-06-05|website=Frontline|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Indian Heritage - AJANTA CAVE PAINTINGS by Prof. Subramanian Swaminathan - Glossary|url=https://www.indian-heritage.org/painting/ajanta/glossary.html|access-date=2026-06-05|website=www.indian-heritage.org}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000069834|access-date=2026-06-05|website=unesdoc.unesco.org|title=Ajanta: masterpiece of rock-cut temples and of fresco art|first=UNESCO|last=UNESCO DOCS}}</ref><ref>{{Cite web|date=2025-12-05|title=What Makes Ajanta & Ellora Cave Paintings & Sculptures Iconic?|url=https://www.teravarna.in/post/ajanta-and-ellora-cave-paintings-indias-timeless-masterpieces|access-date=2026-06-05|language=en-US}}</ref> నాలుగవ శతాబ్దం నుండి ఏడవ శతాబ్దం వరకు, [[వాకాటకులు|వాకాటాకుల]], [[చాళుక్యులు|చాళుక్యుల]] రాజ్యాల కాలావధులలో అజంతా గుహలలో ఈ కళాత్మక మహాయజ్ఞం నిర్వహింపబడింది.{{sfn|Rowland|1963|page=7}} అజంతా గుహలలో చిత్రకళకు సంబంధించిన కొన్ని ప్రశ్నలను నిపుణులు ఛేధించగలిగిననూ, కొన్నింటికి మాత్రం ఇప్పటికీ సమాధానం దొరకలేదు. అద్భుతమైన శైలితో సమ్మోహనపరుస్తూనే వీక్షకుల మదులలో ఈ చిత్రలేఖనాలు ప్రశ్నలను లేవనెత్తుతాయి. ఈ చిత్రకళ చేయటానికి తైల ప్రమిదలు ఉపయోగించబడ్డాయా? చిత్రీకరణ యొక్క ఉపరితలం ఎలా తయారు చేయబడ్డది? వీటికి రంగులను ఎక్కడి నుండి తేబడ్డాయి? - వంటి దుర్భేద్యమైన ప్రశ్నలు కళారాధకులను ఉక్కిరిబిక్కిరి చేస్తాయి.<ref name=":0" /> == చరిత్ర == 1817లో గబ్బిలాలతో నిండిపోయిన అజంతా గుహలను బ్రిటీషు సైన్యం కనుగొంది. పురాతత్వ శాస్త్రవేత్తలు జేమ్స్ బర్గెస్, మేజర్ విలియం గిల్ వీటి నకళ్ళను మొట్టమొదటగా 1866 లో ప్రదర్శించారు. ఆ తర్వాత 1896లో జాన్ గ్రిఫిత్స్ , 1915 లేడీ హెర్రింఘాం వీటి నకళ్ళను సృష్టించారు. ఇటలీకి చెందిన కళా పరిరక్షణ నిపుణుల బృందపు విసృతమైన మరమ్మత్తుల తర్వాత 1933లో హైదరాబాదు రాష్ట్ర పురాతత్వ శాస్త్ర దర్శకుడు అయిన యాజ్దానీ అప్పటి నిజాం ఆర్థిక సహకారంతో పలు సంపుటాల పుస్తకాలకు సంపాదకీయం వహించాడు. {{sfn|Rowland|1963|page=5}} == పద్ధతి == అజంతా గుహలలో పైకప్పులు రేఖాగణిత శాస్త్రాంశాల, ఫలపుష్పాల, పశుపక్షాదుల, పరలోకజీవుల, విదూషకుల చిత్రకళ కలిగి ఉండగా, వాటి గోడల పై బుద్ధుడి జీవిత చరిత్రను వివరించే చిత్రకళ కలిగి ఉన్నది. ఈ చిత్రకళలో వివరాలను జాగ్రత్త పొందుపరచటం జరిగింది. పశుపక్షాదుల శరీర నిర్మాణ శాస్త్రంపై వీటిని చిత్రించిన కళాకారులకు ఉండే పట్టుకు ఇవి నిదర్శనం. <ref name=":0" /> == విధానం == [[భారత పురాతత్వ సర్వేక్షణ]] కు చెందిన నిపుణులు పైకప్పులకు వ్రేలాడదీసిన మంచెలపై కళాకారులు వెల్లకిల్లా పడుకొని ఈ చిత్రలేఖనాలను చేశారని తెలిపాడు. పై కప్పులకు రెండు పొరలుగా మట్టిని అద్ది వాటిపై సున్నపు తేట పూసి ఉపరితలాన్ని సిద్ధం చేసుకొన్నారని తెలిపారు.<ref name=":0" /> == చిత్రకళ వివరాలు == 1, 2, 16, 17వ గుహలో జాతక (గౌతమ బుద్ధుని జీవిత ఘట్టాల) కథలు చిత్రీకరించబడ్డాయి. <ref name=":0" /> === 1వ గుహ === 1వ గుహలో జరిగిన అలంకరణలు 642లో మరణించిన రెండవ పులకేశి హయాంలో జరిగి ఉండవచ్చు.{{sfn|Rowland|1963|page=7}} ఇందులో పద్మపాణి యొక్క సహచరిణి చిత్రపటం కలదు. ఈమె నల్లని వర్ణంలో చిత్రీకరించబడటానికి కారణం నిపుణులకు సైతం అర్థం కాలేదు.<ref name=":0" /> === 10వ గుహ === 10వ గుహ అన్నింటికంటే పురాతనమైనదిగా భావింపబడుతోంది.{{sfn|Rowland|1963|page=5}} ఇందులోని చిత్రలేఖనాలు క్రీస్తుపూర్వం మొదటి శతాబ్దంలో గానీ లేదా క్రీస్తుశకం మొదట శతాబ్దంలో గానీ జరిగి ఉండవచ్చు.{{sfn|Rowland|1963|page=6}} === 16వ గుహ === ప్రధాన స్త్రీలు అర్థ నగ్నంగా, లేదా నగ్నంగా చిత్రీకరించబడిననూ, అవే దృశ్యాలలో చెలికత్తెలు మాత్రం పూర్తి దుస్తులలో చిత్రీకరించబడటం ఆసక్తి రేపే అంశం. ఉదాహరణకు చావుబ్రతుకులలో కొట్టుమిట్టాడుతూ, నందుడి పరివర్తనకు కారణం అయిన అతడి భార్య నగ్నంగానే చిత్రీకరించబడినది.<ref name=":0" /> === 17వ గుహ === 17వ గుహ యొక్క గోడలపై ఒక పెద్ద జాతక చక్రము చిత్రీకరించబడ్డది. అందుకే దీనిని జాతక చక్ర గుహ అని అంటారు. ఇపటి వరకు భూమిపై మనుష్య అవతారం ఎత్తిన ఏడుగురు బుద్ధుల చిత్రలేఖనాలతో బాటు, భవిష్యత్తులో ఎత్తబోయే మరో మనుష్య అవతారం అయిన మైత్రేయ బుద్ధావతారం కూడా ఇక్కడ చిత్రీకరించబడ్డవి. ఆనంద డోలికలలో తేలియాడుతోన్న ఎనిమిది జంటలు వీటి క్రింద చిత్రీకరించబడ్డాయి. ఒక్కొక్క మనుష్య బుద్ధుడి శరీర వర్ణం వేర్వేరుగా ఉండటం గమనార్హమని, స్త్రీ-పురుష సంగమం లేనిదే జీవితం కొనసాగదని, అందుకే మిథునాలు పవిత్రంగా పరిగణించబడ్డాయని నిపుణులు తెలిపారు.<ref name=":0" /> అందమైన కంఠాభరణాలు ధరించిన అప్సరసల చిత్రలేఖనాలు కూడా ఈ గుహలో కలవు. ఈ అప్సరసలు సైతం నల్లని వర్ణంలోనే చిత్రీకరించబడ్డారు.<ref name=":0" /> == ఇతర దేశాల కళలపై ప్రభావం == [[టిబెట్]], [[నేపాల్]], మధ్య [[ఆసియా]], [[చైనా]], [[జపాన్]] వంటి దేశాల చిత్రలేఖన శైలిపై అజంతా చిత్రలేఖనం, చెరగని ముద్ర వేసింది.<ref name=":1" /> == పరిరక్షణ == వర్షాకాలంలో వానల వల్ల ఈ గుహల్లోకి కారే నీటి వలన నష్టం జరగకుండా, ఆ నీటిని దారి మరలేలా చేసి సర్వేక్షణ బృందం నిత్యం కృషి చేస్తోంది.<ref name=":0" /> == ఇవి కూడా చూడండి == * [[అజంతా గుహలు]] * [[చిత్రలేఖన చరిత్ర]] * [[కళా ఉద్యమం]] == రెఫరెన్స్ == *{{Cite book|last=Rowland|first=Benjamin|title=The Ajanta Caves: Early Buddhist Paintings from India|year=1963|publisher=Collins|url=https://archive.org/details/ajantacavesearly00rowl/mode/2up}} == మూలాలు == {{Reflist}} {{భారతీయ చిత్రకళ}} [[వర్గం:భారతీయ చిత్రకళ శైలులు]] 8d7vxsxmfawssi7j2lhaso06cnhgmz0 0 500545 4956161 4905146 2026-09-11T06:53:00Z InternetArchiveBot 88395 3 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4956161 wikitext text/x-wiki {{Short description|భారతదేశంలోని అస్సాంకు చెందిన ఒక రకమైన [[అడవి పట్టు]]}} '''అస్సాం పట్టు''' ('''Assam silk''') అనేది [[అస్సాం]]లో ఉత్పత్తి అయ్యే మూడు ప్రధాన రకాల స్థానిక అడవి పట్టు (Wild silk). అవి బంగారు [[ముగా పట్టు]] (Muga silk), తెల్లటి పాట్ పట్టు (Pat silk), వెచ్చని [[ఎరి పట్టు|ఈరి పట్టు]] (Eri silk), ఈ మూడు రకాలు. దీనికి సువాల్‌కుచి ప్రధాన కేంద్రం. ఇది, కార్మిక శక్తి బాగా అవసరమైన పరిశ్రమ.<ref name="SUALKUCHI'S">{{cite web | url=http://ipindiaonline.gov.in/tmrpublicsearch/tmsearch.aspx?tn=45262680&st=Wordmark | title=From 2016, Sualkuchi textile products has a trademark '''Sualkuchi's''' in proprietorship of Sualkuchi Tat Silpa Unnayan Samity. | publisher=Intellectual Property India | access-date=2016-11-09 | archive-date=2016-11-10 | archive-url=https://web.archive.org/web/20161110043531/http://ipindiaonline.gov.in/tmrpublicsearch/tmsearch.aspx?tn=45262680&st=Wordmark | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.dsource.in/resource/assam-silk/index.html |title=Silk Weaving Tradition of Sualkuchi, Assam |last1=Mokashi |first1=Ravi |last2=Kire |first2=Menuolhoulie |publisher=D'source |access-date=10 January 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121030140849/http://www.dsource.in/resource/assam-silk/index.html |archive-date=30 October 2012}}</ref> == చరిత్ర == [[File:Assamese Muga With Japi.jpg|thumb|right|300px|అస్సాంకు చెందిన ముగా పట్టుతో తయారు చేసిన మేఖల చాదర్ (Mekhela chador) సెట్, జాపి (Jaapi) మరియు ఈరి పట్టుతో చేసిన శాలువా.]] పురాతన కాలం నుండి అస్సాం అత్యంత నాణ్యమైన పట్టు ఉత్పత్తికి ప్రసిద్ధి చెందింది. పట్టు ఉత్పత్తితో పాటు చేనేత కళ కూడా ఇక్కడ సమాంతరంగా వృద్ధి చెందింది. అస్సాంలో ఈ కళ ఎంతగానో అభివృద్ధి చెంది, భారతదేశవ్యాప్తంగా మరియు విదేశాలలో కూడా మంచి గుర్తింపు పొందింది. [[రామాయణం]] లోని ''కిష్కింధా కాండం'' లో, తూర్పు వైపు ప్రయాణించే వారు మొదట [[మగధ]], అంగ, పుండ్ర మరియు ఆ తర్వాత 'కోశ-కరణం-భూమి' (పట్టుపురుగులను పెంచే దేశం) గుండా వెళ్ళాలని పేర్కొనబడింది.<ref>Sharma,S.K.,''Discovery of North-East India'', p.315.</ref><ref>Deka, Phani. ''The Great Indian Corridor in the East'', p.63.</ref><ref>M, Mignonette. ''Society and Economy in North-east India, Volume 2'', 2004, p.316.</ref> క్రీస్తుపూర్వం 3వ శతాబ్దానికి చెందిన [[చాణక్యుడు|కౌటిల్యుని]] ''[[అర్థశాస్త్రం]]'' లో అస్సాంకు చెందిన అత్యంత అధునాతన పట్టు వస్త్రాల ప్రస్తావన ఉంది. కౌటిల్యుడు కామరూపానికి చెందిన ''సువర్ణకుడ్యక'' వస్త్రాలను, వంగ (దక్షిణ బెంగాల్) కు చెందిన ''వంగిక'', మగధకు చెందిన ''మగధిక'' మరియు పుండ్ర (ఉత్తర బెంగాల్) కు చెందిన ''పౌండ్రిక'' వస్త్రాలతో పాటుగా ప్రస్తావించాడు. వీటిలో సువర్ణకుడ్యక, మగధిక మరియు పౌండ్రిక వస్త్రాలు ''కౌశేయ'' ([[టస్సార్ పట్టు|టస్సార్]]/ముగా) మరియు ''చీన-పట్ట'' (మల్బరీ పట్టు) రకాలు.<ref>{{Cite web |url=https://csboa.com/eBooks/Arthashastra_of_Chanakya_-_English.pdf |title=Kautilya,''Arthashatra'',p.110 |access-date=2020-02-06 |archive-date=2020-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201112031454/https://www.csboa.com/eBooks/Arthashastra_of_Chanakya_-_English.pdf |url-status=dead }}</ref> కామరూప దేశం సువర్ణకుడ్యకను ఉత్పత్తి చేసిందనే విషయాన్ని 8వ శతాబ్దపు రచయిత [[కుమారిల భట్టు]] తన అర్థశాస్త్ర వ్యాఖ్యానంలో ధృవీకరిస్తూ, కామరూపమే సువర్ణకుడ్య ('కామరూపేశ్చైవ సువర్ణ కుడ్యాః') అని పేర్కొన్నారు.<ref>Dhavalikar, M.K., ''Archeology of Guwahati'', 1972, p.139</ref> అర్థశాస్త్రం ప్రకారం, సువర్ణకుడ్యక పోగులు 'వెన్న రంగు' లో, 'సూర్యుని వలె ఎర్రగా' మరియు అత్యుత్తమ నాణ్యతతో ఉండేవి.<ref>{{Cite web |url=https://csboa.com/eBooks/Arthashastra_of_Chanakya_-_English.pdf |title=Kautilya,''Arthashatra'',p.110 |access-date=2020-02-06 |archive-date=2020-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201112031454/https://www.csboa.com/eBooks/Arthashastra_of_Chanakya_-_English.pdf |url-status=dead }}</ref> ఈ రంగు వర్ణన ఆధారంగా, ఆ పట్టును సులభంగా 'ముగా పట్టు' గా గుర్తించవచ్చు. పట్టుపురుగులు ఆహారంగా తీసుకునే నాలుగు వృక్షాల (వకుల, లికుచ, వట మరియు నాగ-వృక్ష) ప్రస్తావన కూడా ఈ గ్రంథంలో ఉంది. వీటిలో, ''వకుల'' మరియు ''నాగ-వృక్ష''<ref>Journal Of Bihar And Orissa Research Society Vol. 3, p.215</ref> జాతులు ముగా పట్టుపురుగు (Antheraea assamensis) తినే చెట్లకు చెందినవి; కాగా ''లికుచ'' మరియు ''వట'' మొక్కలు మల్బరీ జాతికి చెందినవి, వీటిని పాట్ పట్టుపురుగులు (Pat silkworm) తింటాయి. 9వ శతాబ్దపు నిఘంటువు ''[[అమరకోశం]]'' లో కూడా 'పత్రోర్ణ' (తెల్లటి పట్టు యొక్క రూపం) పోగులను ఉత్పత్తి చేసే పురుగులు వట, లికుచ మొదలైన ఆకులను తింటాయని పేర్కొనడం ద్వారా ఇది మరింత ధృవీకరించబడింది.<ref>Journal Of Bihar And Orissa Research Society Vol. 3, p.214</ref> అర్థశాస్త్రంలో దారాలు తడిగా ఉన్నప్పుడే వడికారు అని పేర్కొనబడింది, ఇది ఆ కాలంలో కూడా ప్రస్తుత పద్ధతినే ఉపయోగించారని సూచిస్తుంది.<ref>{{Cite web |url=https://csboa.com/eBooks/Arthashastra_of_Chanakya_-_English.pdf |title=Kautilya,''Arthashatra'', p.109 |access-date=2020-02-06 |archive-date=2020-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201112031454/https://www.csboa.com/eBooks/Arthashastra_of_Chanakya_-_English.pdf |url-status=dead }}</ref> పురాతన గ్రంథమైన కాలికా పురాణం (10వ-11వ శతాబ్దం మధ్య కాలం నాటిది) పురాతన కామరూపంలో దేవతల ఆరాధనలో పట్టు వినియోగాన్ని చక్కగా నమోదు చేసింది. ఆ వచనం ప్రకారం, దిక్కరవాసిని పీఠం (సదియా లోని తామ్రేశ్వరి ఆలయం) లో దేవతలను పూజించేటప్పుడు, ఆలయ అధిష్టాన దేవతల విగ్రహాలను అలంకరించడానికి ఎరుపు, పసుపు మరియు తెలుపు రంగుల 'కౌశేయ' (అడవి పట్టు, బహుశా ముగా) వస్త్రాలను ఉపయోగించేవారు.<ref>Shastri, B.N, "The Kalikapurana: Text, Introduction and English Trans. with Shloka Index", p. 1240</ref><ref>Shastri, B.N, "The Kalikapurana: Text, Introduction and English Trans. with Shloka Index", p. 1243-45</ref><ref>Shastri, B.N, "The Kalikapurana: Text, Introduction and English Trans. with Shloka Index", p. 1259</ref> పాత కాలంలో ముగా పట్టు సహజ పసుపు రంగులో, తెలుపు రంగులో (మేజంకరి ముగా) మరియు లక్కతో ఎరుపు రంగు వేయబడిన రూపాలలో లభించేది.<ref>Journal Of Bihar And Orissa Research Society Vol. 3, p.212</ref> పట్టు పరిశ్రమ ([[సెరికల్చర్]]) పరిజ్ఞానం బహుశా క్రీస్తుపూర్వం 3000-2000 కాలంలో చైనా నుండి వచ్చిన టిబెటో-బర్మన్ సమూహాల ద్వారా ఇక్కడికి చేరి ఉండవచ్చు. అంతేకాకుండా, నైరుతి సిల్క్ రోడ్ (Southwestern Silk road) ద్వారా చైనా నుండి ప్రారంభమై, బర్మా మరియు అస్సాం గుండా వెళ్లి, చివరకు తజికిస్తాన్/తుర్క్మెనిస్తాన్ లోని ప్రధాన సిల్క్ రోడ్‌కు అనుసంధానించబడిన పట్టు వాణిజ్యం మరొకటి ఉంది. అస్సాం గుండా భారతదేశానికి పట్టు వచ్చిందని చూపించడానికి అనేక ఇతర ఆధారాలు ఉన్నాయి. సంస్కృత గ్రంథమైన ''[[హర్షచరితం]]'' (7వ శతాబ్దంలో ఆస్థాన కవి [[బాణభట్టుడు]] రాసిన ఉత్తర భారత పాలకుడు హర్షవర్ధనుని జీవిత చరిత్ర) ప్రకారం, రాజు హర్షవర్ధనుని పట్టాభిషేక మహోత్సవంలో, కామరూప రాజు [[భాస్కరవర్మన్]] ఉత్తర భారత రాజుకు అనేక విలువైన వస్తువులను బహుమతిగా ఇచ్చాడు. వీటిలో 'దుకూల' వస్త్రంతో చుట్టబడిన ఒక గొడుగు, 'పట్ట-సూత్ర' వస్త్రాల సంచులు, అలాగే శరదృతువు నాటి చంద్రుని కాంతి వలె స్వచ్ఛంగా ఉన్న 'క్షోమ' వస్త్రాలు ఉన్నాయి. ఈ వస్త్రాలు పట్టు<ref>"Kirata-jana-kriti", S.K. Chatterjee, 1951, p. 95-96</ref> లేదా నార (Linen) వస్త్రాలు కావచ్చు. భాస్కర వర్మన్ పాలనలో కామరూపంలో పట్టు వినియోగం మరియు వాణిజ్యం గురించి హుయ్ త్సాంగ్ (Xuanzang) రాసిన రికార్డులలో కూడా అస్సాం పట్టు ప్రస్తావనలు ఉన్నాయి. రామ్ మోహన్ నాథ్ తన 'ది బ్యాక్‌గ్రౌండ్ ఆఫ్ అస్సామీస్ కల్చర్' అనే పుస్తకంలో ఇలా పేర్కొన్నారు: "పురాతన కాలంలో టిబెట్, మధ్య ఆసియా మరియు చైనాలోని వివిధ ప్రాంతాల నుండి వ్యాపారులు వివిధ మార్గాల ద్వారా అస్సాంలోకి వచ్చేవారని, వారు ఎక్కువగా పట్టు వ్యాపారం చేయడం వల్ల వారిని సాధారణంగా సెరెస్ - కిరాత అని పిలిచేవారని స్పష్టమవుతుంది."<ref>{{Cite book|last=Nath|first=Ram Mohan|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.126984|title=The Back Ground Of Assamese Culture|date=1948|pages=15}}</ref> పట్టుపురుగులపై జరిగిన జన్యు పరిశోధనలు అస్సాం పట్టు అస్సాంలోని రెండు నిర్దిష్ట ప్రాంతాలలో ఉద్భవించిందని చూపిస్తున్నాయి. ఒకటి పురాతన కామరూప రాజ్యంలో ఉన్న గారో హిల్స్, మరొకటి పురాతన చుటియా రాజ్యంలో ఉన్న ఢకువాఖానా. == అస్సాం పట్టు రకాలు == === ముగా పట్టు === {{Main article|ముగా పట్టు}} [[File:Muga Silkworm.JPG|thumb|right|220px|సోమ్ వృక్షంపై ముగా పట్టుపురుగులు]] ముగా పట్టు (Muga silk) అనేది అస్సాంకు మాత్రమే ప్రత్యేకమైన ''Antheraea assamensis'' అనే పట్టుపురుగు యొక్క ఉత్పత్తి. ఈ చిమ్మటల లార్వాలు సోమ్ (Machilus bombycina) మరియు సువాలు (Litsaea polyantha) ఆకులను తింటాయి. దీని ద్వారా తయారయ్యే పట్టు దాని నిగనిగలాడే ఆకృతికి (Glossy texture) మరియు మన్నికకు ప్రసిద్ధి చెందింది. ఈ పట్టు వస్త్రాలను చేతితో ఉతకవచ్చు మరియు ప్రతి ఉతుకు తర్వాత దీని మెరుపు పెరుగుతుంది. చాలా తరచుగా ఈ పట్టు వస్త్రం దాని యజమాని జీవితకాలం కంటే ఎక్కువ కాలం మన్నుతుంది. 2007 నుండి ముగా పట్టుకు భౌగోళిక సూచిక (Geographical Indication - GI) హోదా ఇవ్వబడింది మరియు ప్రామాణికమైన ఉత్పత్తి కోసం లోగో అస్సాం సైన్స్ టెక్నాలజీ అండ్ ఎన్విరాన్‌మెంట్ కౌన్సిల్‌ వద్ద నమోదు చేయబడింది. సెంట్రల్ సిల్క్ బోర్డ్ ఆఫ్ ఇండియాకు ముగా పట్టు ఉత్పత్తులను తనిఖీ చేయడానికి, వాటి ప్రామాణికతను ధృవీకరించడానికి మరియు వర్తకులను జిఐ లోగోను ఉపయోగించడానికి అనుమతించే అధికారం ఉంది. === తెల్లటి పాట్ పట్టు === {{Main article|పాట్ పట్టు}} [[File:পাটৰ কাপোৰ.jpg|thumb|right|220px|పాట్ పట్టుతో చేసిన మేఖల-చాదర్ సెట్]] పాట్ పట్టు (Pat silk) అనేది మల్బరీ (Morus spp.) ఆకులను తినే ''Bombyx textor'' పట్టుపురుగుల ద్వారా ఉత్పత్తి అవుతుంది. ఇది సాధారణంగా ప్రకాశవంతమైన తెలుపు లేదా ఆఫ్-వైట్ (Off-white) రంగులో ఉంటుంది. ఈ వస్త్రాన్ని నీడలో ఆరబెట్టవచ్చు. === [[ఎరి పట్టు]] === {{Main article|ఎరి పట్టు}} ఈరి పట్టు (Eri silk) అనేది ఆముదపు మొక్క (Ricinus communis) ఆకులను తినే ''Samia cynthia ricini'' ద్వారా తయారు చేయబడుతుంది. దీనిని ఎండి (Endi) లేదా ఎర్రాండి పట్టు అని కూడా పిలుస్తారు. ఈరి తయారీ ప్రక్రియలో ప్యూపాలు పూర్తిగా ఎదిగి సీతాకోకచిలుకలుగా మారి బయటకు వెళ్ళిన తర్వాత, కేవలం మిగిలిన ఖాళీ గూళ్లను మాత్రమే పట్టుగా మారుస్తారు కాబట్టి దీనిని ప్రముఖంగా అహింసా పట్టు (Non-violent silk) అని పిలుస్తారు. ఈ పట్టు మృదువుగా, వెచ్చగా ఉంటుంది మరియు శాలువాలు, రగ్గుల (Quilts) తయారీలో ప్రసిద్ధి చెందింది.<ref>{{Cite book|last=Nick Battey|first=Paul E. Hatcher|title=Biological Diversity: Exploiters and Exploited|publisher=Willey|year=2011|isbn=9780470979860}}</ref> == సువాల్‌కుచి పట్టు పరిశ్రమ == సువాల్‌కుచి (Sualkuchi) అనేది అస్సాంలోని కమ్రూప్ (రూరల్) జిల్లాకు చెందిన ఒక పట్టణం, ఇది గౌహతికి పశ్చిమంగా 30 కిలోమీటర్ల దూరంలో బ్రహ్మపుత్రా నది ఉత్తర ఒడ్డున ఉంది. సువాల్‌కుచిలోని చాలా మంది ప్రజలు చేనేత కార్మికులు. సాంప్రదాయ అస్సామీ పట్టును తయారు చేయడానికి దాదాపు ప్రతి ఇంట్లోనూ ఒక మగ్గం (Hand-loom) ఉంటుంది. 2002 లో నిర్వహించిన చేనేత గణన ప్రకారం, సువాల్‌కుచిలో 13,752 వాణిజ్య చేనేత మగ్గాలు ఉన్నాయి. === చరిత్ర === అస్సాం అంతటా మహిళలచే పట్టు సాగు చేయబడి, నేయబడినప్పటికీ, సువాల్‌కుచి అనే నిర్దిష్ట ప్రదేశానికి చెందిన పట్టు వస్త్రాలు కామరూప మరియు [[అహోం రాజ్యం|అహోం]] పాలనలో చాలా ప్రసిద్ధి చెందాయి. క్రీస్తు శకం 900 నుండి 1100 వరకు పశ్చిమ అస్సాంను పాలించిన పాల వంశానికి చెందిన రాజు ధర్మపాలుడు 11వ శతాబ్దంలో సువాల్‌కుచిని స్థాపించినట్లు చెబుతారు. ధర్మపాలుడు బార్పేటా లోని తంతీకుచి నుండి 26 చేనేత కుటుంబాలను సువాల్‌కుచికి తీసుకువచ్చి, ఆధునిక గౌహతికి సమీపంలో ఒక చేనేత గ్రామాన్ని సృష్టించాడు.<ref>[http://archive.indianexpress.com/news/trouble-looms/831610/ ''Trouble looms'']</ref> ఆ కాలంలో పట్టు పరిశ్రమకు రాజపోషణ లభించింది మరియు సువాల్‌కుచి పట్టు చేనేతకు ఒక ముఖ్యమైన కేంద్రంగా మారింది. సువాల్‌కుచి చేనేత పరిశ్రమ పత్తి వస్త్రాలు, పట్టు వస్త్రాలు మరియు ఖాదీ వస్త్రాలను తయారు చేస్తుంది. అయితే, సువాల్‌కుచి మల్బరీ మరియు ముగా పట్టు రెండింటికీ బాగా ప్రసిద్ధి చెందింది. కనీసం 17వ శతాబ్దం నుండి పట్టు చేనేత యొక్క సుదీర్ఘ సంప్రదాయాన్ని కలిగి ఉన్న సువాల్‌కుచి, అస్సాం యొక్క పట్టు చేనేత పరిశ్రమకు ప్రధాన కేంద్రంగా ఉంది.<ref>{{Cite book|last=Baishya|first=Prabin|title=The silk industry of Assam: a case study of the Sualkuchi|publisher=Spectrum|year=2005|isbn=9788187502982|pages=65}}</ref> == సాంస్కృతిక ప్రభావం == [[File:Eri silk clothes.jpg|thumb|right|220px|అస్సాం సాంప్రదాయ చేనేత వస్త్రాలు]] అస్సాం పట్టును ప్రముఖ భారతీయ సాంస్కృతిక వ్యక్తులు, ముఖ్యంగా [[మహాత్మా గాంధీ]] గుర్తించారు. గాంధీజీ 1946 జనవరి 9న సువాల్‌కుచిని సందర్శించి ఈరి మరియు ఖాదీ వస్త్రాల ప్రదర్శనను వీక్షించారు. డిజైనర్ రాజేన్ దేక్ గాంధీజీ చిత్రాన్ని ఒక పాట్ పట్టు వస్త్రంపై నేయగా, ప్రదర్శన నిర్వాహకులు దానిని ఆయనకు బహుకరించారు. ఆ చేనేత చిత్రం ఎంత సూక్ష్మంగా ఉందంటే, గాంధీజీ చిరునవ్వుతో ఉన్న ముఖంలోని రెండు విరిగిన ముందు పళ్ళు కూడా అందులో స్పష్టంగా కనిపించాయి. ఆ చిత్రాన్ని చూసిన జాతిపిత, ఇక్కడి చేనేత కార్మికులు తమ వస్త్రాలలో "కలలను నేయగలరని" కొనియాడారు. == ఇవి కూడా చూడండి == * [[ఎరి పట్టు|ఈరి పట్టు]] * [[ముగా పట్టు]] * మేఖల చాదర్ == మూలాలు == {{Reflist}} == బాహ్య లింకులు == * [http://www.cdfd.org.in/wildsilkbase/info_moths.php అడవి పట్టుపురుగులపై సమాచారం (ఇంగ్లీష్)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230129195805/http://www.cdfd.org.in/wildsilkbase/info_moths.php |date=2023-01-29 }} {{Assam}} [[वर्घं:పట్టు]] [[వర్గం:భారతదేశంలో పట్టు పరిశ్రమ]] [[వర్గం:అసోం సంస్కృతి]] 0z7l9i03pd3k7kroisdp7i9medbl1rn 0 501227 4956175 4954186 2026-09-11T08:14:41Z యర్రా రామారావు 28161 [[వర్గం:అస్సాంలోని పర్యాటక ఆకర్షణలు]] ను తీసివేసారు; [[వర్గం:అసోంలోని పర్యాటక ఆకర్షణలు]] ను చేర్చారు (హాట్‌కేట్ ఉపయోగించి) 4956175 wikitext text/x-wiki {{Short description|అస్సాంలోని 18వ శతాబ్దపు రాజభవనం}} {{Use dmy dates|date=July 2018}} {{Use Indian English|date=July 2018}} {{Infobox building | name = తలతల్ ఘర్ | native_name = তলাতল ঘৰ | image = File:Talatal Ghar in Sivasagar, Assam.jpg | caption = ఒక వైపు నుండి తలతల్ ఘర్ దృశ్యం | pushpin_map = | coordinates = {{coord|26.9663056|94.6246917|region:IN-AS|display=inline,title}} | location = [[శివసాగర్]]<br />[[అస్సాం]]<br />[[భారతదేశం]] | architect = ఘనశ్యామ్ ఖనికర్ | client = [[సురెమ్‌ఫా]] లేదా [[రాజేశ్వర్ సింఘా]] | other_designers = సేంగ్ కొన్వారీ | engineer = | construction_start_date = | completion_date = {{start date and age|1765}} | demolished_date = | cost = | structural_system = ఇటుకలు మరియు స్థానిక రకాల సిమెంట్ | architectural_style = మిశ్రమ శైలి (Mixed Architecture) | size = }} '''తలతల్ ఘర్''' (Talatal Ghar) అనేది 18వ శతాబ్దానికి చెందిన ఒక రాజభవనం మరియు సైనిక స్థావరం. ఇది [[భారతదేశం]]లోని [[అస్సాం]] రాష్ట్రంలో, ప్రస్తుత [[శివసాగర్]] పట్టణానికి 4 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న రంగ్‌పూర్ లో ఉంది. అహోం కాలంలో నిర్మించిన కట్టడాలన్నింటిలోకి ఇది అతిపెద్దది. కారెంగ్ ఘర్ (Kareng Ghar) నిర్మాణానికి రాజు రుద్ర సింఘా కారణం కాగా, ప్రస్తుతమున్న నిర్మాణాన్ని రాజు రాజేశ్వర్ సింఘా (సురెమ్‌ఫా) నిర్మించాడు. దీనిని ప్రారంభంలో సైనిక స్థావరంగా నిర్మించారు. ఇందులో 2 సొరంగాలు, 3 భూగర్భ అంతస్తులు ఉన్నాయి. ప్రస్తుతం ఈ కట్టడం శిథిలావస్థలో ఉన్నప్పటికీ, ఈ శిథిలాలు ఒకప్పుడు ఈ రాజభవనానికి ఉన్న వైభవాన్ని తెలియజేస్తాయి. == చరిత్ర == రాజు రుద్ర సింఘా తన రాజధానిని 1707లో గార్గావ్ నుండి రంగ్‌పూర్‌కు (అప్పట్లో దీనిని తెంగాబరి అని పిలిచేవారు) మార్చాడు. ఆయన తలతల్ ఘర్ నిర్మాణాన్ని ప్రారంభించినప్పటికీ, మొదట్లో దీనిని తాత్కాలిక పదార్థాలతో నిర్మించారు. ఆయన ప్రత్యేకంగా [[కూచ్ బెహార్]] నుండి ఘనశ్యామ్ అనే వాస్తుశిల్పిని రప్పించి,<ref>"Ghanashyam, the artisan from Bengal employed to construct the Ranghar and the Kareng of Rangpur city, was put to death after being caught red handed with a map of the city concealed between two layers of a water pot." {{Harvcol|Gogoi|2017|p=71}}</ref> అతనికి రంగ్‌పూర్ కొత్త రాజధాని నగర రూపకల్పన బాధ్యతలను అప్పగించాడు. ఆ తర్వాత వచ్చిన రాజు రాజేశ్వర్ సింఘా ఇటుకలతో పెద్ద ఎత్తున మార్పులు చేస్తూ తలతల్ ఘర్‌ను పునర్నిర్మించాడు. ప్రస్తుతం పైకి కనిపిస్తున్న పై అంతస్తులో ఒకప్పుడు కలప మరియు ఇతర తాత్కాలిక పదార్థాలతో చేసిన గదులు ఉండేవి, ఇవి మోఅమారియా తిరుగుబాటు, బర్మీస్ దండయాత్రలు మరియు బ్రిటిష్ వారి కాలంలో తగలబడిపోయాయి.<ref>{{Cite web |title=The Enigmatic Talatal Ghar: Epitomizing Ahom Glory |url=http://indianculture.gov.in/node/2790471 |access-date=2023-03-03 |website=INDIAN CULTURE |language=en}}</ref> ఈ రాజభవనం 7 అంతస్తులను కలిగి ఉండేది, వాటిలో 4 అంతస్తులు నేలపై కనిపిస్తుండగా, భూగర్భంలో ఉన్న మిగిలిన 3 అంతస్తులను బ్రిటిష్ కాలంలో మూసివేసి నింపేశారు.<ref>{{Harvcol|Nath|2005|pp=71–72}}</ref><ref>{{cite web |url=http://onlinesivasagar.com/tourism/talatal-ghar.html |title=Talatal Ghar - Kareng Ghar, Sivasagar, Rangpur, Ahom royal palace, Sibsagar, Assam, India |publisher=Onlinesivasagar.com |access-date=2013-05-30 |archive-date=2012-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121225073057/http://onlinesivasagar.com/tourism/talatal-ghar.html |url-status=dead }}</ref> == వాస్తుశిల్పం గదులు == === తలతల్ ఘర్ === [[File:Kareng Ghar inside 1.jpg|thumb|పూజా గదికి ఆనుకుని ఉన్న గది; దేవతా విగ్రహాలను ఉంచడానికి ఈ గది గోడను ఉపయోగించేవారు|left]] తలతల్ ఘర్ ప్రారంభంలో సైనిక స్థావరంగా నిర్మించబడింది. ఇందులో రెండు రహస్య సొరంగాలు, భూగర్భంలో మూడు అంతస్తులు ఉన్నాయి. ఇతర రాజ్యాలతో అహోం యుద్ధాలు జరిగినప్పుడు లేదా శత్రువులు దాడి చేసినప్పుడు వీటిని తప్పించుకునే మార్గాలుగా ఉపయోగించేవారు (దీని కారణంగానే ఈ కట్టడానికి ఆ పేరు వచ్చింది).<ref>{{Harvcol|Nath|2005|pp=72}}</ref> ప్రస్తుతం ఈ రాజభవనం క్రమరహిత ఆకారంలో ఉన్న భవనంగా కనిపిస్తుంది. నేల అంతస్తును గుర్రపు శాలలుగా, స్టోర్ రూమ్‌లుగా మరియు సేవకుల గదులుగా ఉపయోగించేవారు. రాజు నివసించే గదులు పై అంతస్తులలో ఉండేవి, ఇవి తాత్కాలిక పదార్థాలతో నిర్మితమవడం వల్ల ప్రస్తుతం చాలా వరకు కనిపించకుండా పోయాయి. [[File:Kareng Ghar 3.JPG|thumb|పైన కొన్ని పూల ఆకృతుల గుర్తులు మిగిలి ఉన్న కారెంగ్ (రాజభవన గది) ప్రవేశ ద్వారం]] స్వర్గదేవ్ (''Swargadeo'') ''రాజేశ్వర్ సింఘా'' భూగర్భంలో మూడు అంతస్తులను జోడించాడు, ఇవే 'తలతల్ ఘర్' గా మారాయి. దీనిని ఇటుకలు మరియు ఒక రకమైన స్థానిక సిమెంట్ (బోరా చాల్ అనే జిగట బియ్యం, హంస గుడ్లు మొదలైన వాటి మిశ్రమం) తో నిర్మించారు. తలతల్ ఘర్‌లో రెండు రహస్య సొరంగాలు ఉండేవి. దాదాపు 3 కిలోమీటర్ల పొడవున్న ఒక సొరంగం తలతల్ ఘర్‌ను దిఖౌ నదికి అనుసంధానించగా, 16 కిలోమీటర్ల పొడవున్న మరొక సొరంగం ''గార్గావ్'' రాజభవనానికి దారితీసేది. శత్రువుల దాడి సమయంలో వీటిని తప్పించుకునే మార్గంగా ఉపయోగించేవారు.<ref>{{Harvcol|Nath|2005|pp=72}}</ref> === గదులు విభాగాలు === [[File:Ahom Cannon.jpg|thumb|తలతల్ ఘర్‌లో ఉంచిన మూడు పెద్ద ఫిరంగులు. మధ్యలో ఉన్నది అహోం కాలంలో తయారు చేయబడిన అతిపెద్ద ఫిరంగులలో ఒకటి, దీని పేరు 'బాహీఖోవా బోర్ఫుకానర్ బోర్తోప్']] తూర్పు నుండి పడమర వరకు ఒక పొడవైన కారిడార్ వెంబడి అనేక గదులు ఉన్నాయి; ఉత్తరం నుండి దక్షణం వైపు చిన్న చిన్న విభాగాలు ఉన్నాయి. నేల అంతస్తు గుర్రపు శాలలుగా, స్టోర్ రూమ్‌లుగా మరియు సేవకుల నివాసాలుగా ఉపయోగపడింది. ''కారెంగ్ ఘర్'' ప్రధానంగా కలపతో నిర్మించబడటం వల్ల కాలక్రమేణా పాడైపోయింది. రాజు నివసించే గదులు పై అంతస్తులో ఉండేవి, వాటిలో ఇప్పుడు కొన్ని గదులు మాత్రమే మిగిలి ఉన్నాయి. ఉత్తర విభాగంలో ఒకప్పుడు ప్రార్థనా మందిరంగా ఉపయోగపడిన అష్టభుజి (octagonal) గదికి సమీపంలో ఇవి ఉన్నాయి. టెర్రస్ పైకి వెళ్లడానికి మెట్లు ఉన్నాయి. మెట్లకు ఉత్తరాన మంత్రణాగృహం (సమావేశాల గది) మరియు దానికి తూర్పున బర్చరా (అసెంబ్లీ హాల్) ఉన్నాయి, ఇవి వెదురు మరియు చెక్క స్తంభాలతో నిర్మించబడ్డాయి. దీనికి సమీపంలో 'గంధియా భోరల్' అనే రాయల్ ఆర్కైవ్స్ (రాజ పత్రాల నిధి) ఉండేది, ఇది గంధియా బరువా మరియు గంధియా ఫుకన్ పర్యవేక్షణలో ఉండేది.<ref>"(B)uranjis were closely guarded, at least the official ones, the reason why they were kept in the ''Gandhia Bhoral'' (store house/library) under the supervision of an Ahom official called ''Gandhia Barua''." {{harvcol|Narzary|2021|p=13}}</ref> తూర్పున న్యాయ్-శోధా-ఫుకన్ అసెంబ్లీ హాల్ (ప్రధాన న్యాయమూర్తి కోర్టు), దక్షణాన భితరువాల్ ఫుకన్ అసెంబ్లీ హాల్ (రహస్య సమావేశాల గది) ఉన్నాయి. దక్షణాన విడిగా ఉన్న ఒక గదిని రాణి ప్రసవ సమయంలో ఉపయోగించినట్లు నమ్ముతారు. నైరుతి దిశలో ఉన్న మరొక ప్రత్యేక గది బహుశా రాజ వంటగది కావచ్చు.<ref>{{Harvcol|Gogoi|1999–2000|p=27}}</ref><ref>{{Harvcol|Archaeological Survey Report|1902}}</ref> ఈ రాజభవనం లోపలి మరియు వెలుపలి భాగాలు ఒకప్పుడు వేట దృశ్యాలు, పూల డిజైన్లు, దేవతామూర్తుల శిల్పాలతో అందంగా చెక్కబడ్డాయి, వాటిలో కొన్ని మాత్రమే ఇప్పుడు మిగిలి ఉన్నాయి.<ref>{{harvcol|Konwar|2014|pp=1–13}}</ref> [[File:Structures at Kareng Ghar 6.jpg|left|thumb|200x200px|నేల అంతస్తులోని గుర్రపు శాలలు]] రంగ్‌పూర్ రాజభవనం చుట్టూ ఒకప్పుడు ఇటుకల కోటగోడ మరియు నీటితో నిండిన కందకాలు (Garh) ఉండేవి. రాజభవనానికి సమీపంలో మందుగుండు సామగ్రిని నిల్వ చేయడానికి దో-చాలా (Do-chala) శైలిలో నిర్మించిన ఒక ''గోలా ఘర్'' (Gola Ghar) ఉంది. [[File:Golaghar (Magazine House) of the Ahom Kings 04.jpg|thumb|తలతల్ సమీపంలోని గోలా ఘర్ (మందుగుండు సామాగ్రి నిల్వ కేంద్రం)]] == పురావస్తు సర్వే == 2000-2001లో తలతల్ ఘర్‌లో జరిగిన పురావస్తు తవ్వకాల్లో, ఈ కాంప్లెక్స్ యొక్క వాయువ్య మరియు ఈశాన్య భాగంలో భూగర్భంలో పూడుకుపోయిన ఒక నిర్మాణం బయటపడింది. లభ్యమైన పురావస్తు అవశేషాలలో ఇటుకల ప్లాట్‌ఫారమ్, రహదారి, పొడవైన గోడలు, టెర్రకోట పైపులతో చేసిన పారుదల వ్యవస్థ ఉన్నాయి. అలాగే కుండలు, పాత్రలు, డిష్‌లు, గిన్నెలు వంటి పింగాణీ వస్తువులు కూడా దొరికాయి.<ref>{{Cite web |title=Archaeological Survey of India(ASI), Guwahati Circle, Assam |url=http://asiguwahaticircle.gov.in/excavation9.html |access-date=2023-03-03 |website=asiguwahaticircle.gov.in}}</ref> అయితే, 2015 ఏప్రిల్ ప్రారంభంలో శివసాగర్ జిల్లాలోని రెండు అహోం స్మారక కట్టడాల వద్ద [[ఐఐటీ కాన్పూర్]], భారత పురావస్తు సర్వే (ASI) గౌహతి సర్కిల్ సంయుక్తంగా నిర్వహించిన మొట్టమొదటి గ్రౌండ్ పెనెట్రేటింగ్ రాడార్ (GPR) సర్వేలో ఎటువంటి రహస్య సొరంగాలు ఉన్నట్లు ఆధారాలు లభించలేదు. తలతల్ ఘర్ మరియు అహోం రాజభవనం (కారెంగ్ ఘర్) లలో ఐదు రోజుల పాటు ఈ సర్వే సాగింది.<ref>{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/Ahom-monuments-have-no-hidden-tunnels-Survey/articleshow/46995148.cms|title = Ahom monuments have no hidden tunnels: Survey &#124; Guwahati News - Times of India| website=[[The Times of India]] | date=21 April 2015 }}</ref> == చిత్రమాలిక == <gallery> File:TALATAL GHAR9.jpg|తలతల్ ఘర్ ఆవరణలో మిగిలి ఉన్న ఇటుక కోటగోడ అవశేషాలు File:Kareng Ghar (Talatal Ghar) of the Ahom Kings 04.jpg|పూజా ఘర్ మరియు మిగిలి ఉన్న రాజభవన గదులు File:Kareng Ghar front view.jpg|తలతల్ ఘర్ ముందు వైపు దృశ్యం File:Kareng Ghar (Talatal Ghar) of the Ahom Kings 19.jpg|న్యాయ్-శోధా-ఫుకన్ బర్చోరా పక్క వైపు దృశ్యం File:TALATAL GHAR.jpg|తలతల్ ఘర్ లోపలి భాగం File:Kareng Ghar (Talatal Ghar) of the Ahom Kings 13.jpg|తలతల్ ఘర్ లోపల ఒక భ్రమను కలిగించే దృశ్యం (Illusion) File:Talatal Ghar (Kareng side view).jpg|రాజభవన గది పక్క వైపు దృశ్యం File:Structures at Kareng Ghar 5.jpg|బార్ చొరా (రాజదర్బార్) </gallery> == ఇవి కూడా చూడండి == * ''రంగ్ ఘర్'' * ''[[శివసాగర్]]'' * ''చరాయిదేవ్'' == మూలాలు == {{reflist}} ;గ్రంథ పట్టిక * {{Citation| last=Nath | given=Hemanta Kumar | title=Arowan | publisher=Rangpur Utsav Celebration Committee, Sivasagar | year=2005}} * {{cite book |last1=Gogoi |first1=Khagen |title=Ahom warfare evolution nature and strategy |date=2017 |location=Gauhati University}} * {{Citation |last1=Biswas |first1=S.S. |title=Sibsagar |date=2011}} * {{Citation| last=Gogoi | given=Prem | title= Boranjiya Parasa Rangpur | publisher= Rangpur Tinisah Basar Otjapan Samiti, Sivasagar | year=1999–2000}} * {{Citation| last= Archaeological Survey Report| title= Archaeological Survey Report| publisher= Government of India, Bengal Circle| date=March 1902}} * {{cite journal |year=2021 |last=Narzary |first=Dharitri |title=Buranjis and the Asian History Writing Tradition |journal=History and Sociology of South Asia |volume=15 |number=1–2 |pages=7–27 |doi=10.1177/22308075221077716|s2cid=247544118 }} * {{cite journal |last1=Konwar |first1=Paranan |title=Town Planning and Architectural Study of The Medieval Ahom Royal Palaces at Che-Hong (Gargāon) and Che-Muan (Rangpur) |date=2014}} {{Forts in India}} [[వర్గం:అహోం రాజ్య రాజధానులు]] [[వర్గం:అస్సాంలోని కట్టడాలు]] [[వర్గం:అసోంలోని పర్యాటక ఆకర్షణలు]] [[వర్గం:అసోం కోటలు]] [[వర్గం:భారతదేశంలోని రాజనివాసాలు]] [[వర్గం:అస్సాంలోని రాజభవనాలు]] [[వర్గం:శివసాగర్ జిల్లా]] [[వర్గం:1769లో పూర్తయిన ప్రభుత్వ భవనాలు]] lkyevhmxe0fyf3xase8mtm7qlz0bgld 4956180 4956175 2026-09-11T08:27:44Z యర్రా రామారావు 28161 [[వర్గం:అస్సాంలోని కట్టడాలు]] ను తీసివేసారు; [[వర్గం:అసోంలోని కట్టడాలు]] ను చేర్చారు (హాట్‌కేట్ ఉపయోగించి) 4956180 wikitext text/x-wiki {{Short description|అస్సాంలోని 18వ శతాబ్దపు రాజభవనం}} {{Use dmy dates|date=July 2018}} {{Use Indian English|date=July 2018}} {{Infobox building | name = తలతల్ ఘర్ | native_name = তলাতল ঘৰ | image = File:Talatal Ghar in Sivasagar, Assam.jpg | caption = ఒక వైపు నుండి తలతల్ ఘర్ దృశ్యం | pushpin_map = | coordinates = {{coord|26.9663056|94.6246917|region:IN-AS|display=inline,title}} | location = [[శివసాగర్]]<br />[[అస్సాం]]<br />[[భారతదేశం]] | architect = ఘనశ్యామ్ ఖనికర్ | client = [[సురెమ్‌ఫా]] లేదా [[రాజేశ్వర్ సింఘా]] | other_designers = సేంగ్ కొన్వారీ | engineer = | construction_start_date = | completion_date = {{start date and age|1765}} | demolished_date = | cost = | structural_system = ఇటుకలు మరియు స్థానిక రకాల సిమెంట్ | architectural_style = మిశ్రమ శైలి (Mixed Architecture) | size = }} '''తలతల్ ఘర్''' (Talatal Ghar) అనేది 18వ శతాబ్దానికి చెందిన ఒక రాజభవనం మరియు సైనిక స్థావరం. ఇది [[భారతదేశం]]లోని [[అస్సాం]] రాష్ట్రంలో, ప్రస్తుత [[శివసాగర్]] పట్టణానికి 4 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న రంగ్‌పూర్ లో ఉంది. అహోం కాలంలో నిర్మించిన కట్టడాలన్నింటిలోకి ఇది అతిపెద్దది. కారెంగ్ ఘర్ (Kareng Ghar) నిర్మాణానికి రాజు రుద్ర సింఘా కారణం కాగా, ప్రస్తుతమున్న నిర్మాణాన్ని రాజు రాజేశ్వర్ సింఘా (సురెమ్‌ఫా) నిర్మించాడు. దీనిని ప్రారంభంలో సైనిక స్థావరంగా నిర్మించారు. ఇందులో 2 సొరంగాలు, 3 భూగర్భ అంతస్తులు ఉన్నాయి. ప్రస్తుతం ఈ కట్టడం శిథిలావస్థలో ఉన్నప్పటికీ, ఈ శిథిలాలు ఒకప్పుడు ఈ రాజభవనానికి ఉన్న వైభవాన్ని తెలియజేస్తాయి. == చరిత్ర == రాజు రుద్ర సింఘా తన రాజధానిని 1707లో గార్గావ్ నుండి రంగ్‌పూర్‌కు (అప్పట్లో దీనిని తెంగాబరి అని పిలిచేవారు) మార్చాడు. ఆయన తలతల్ ఘర్ నిర్మాణాన్ని ప్రారంభించినప్పటికీ, మొదట్లో దీనిని తాత్కాలిక పదార్థాలతో నిర్మించారు. ఆయన ప్రత్యేకంగా [[కూచ్ బెహార్]] నుండి ఘనశ్యామ్ అనే వాస్తుశిల్పిని రప్పించి,<ref>"Ghanashyam, the artisan from Bengal employed to construct the Ranghar and the Kareng of Rangpur city, was put to death after being caught red handed with a map of the city concealed between two layers of a water pot." {{Harvcol|Gogoi|2017|p=71}}</ref> అతనికి రంగ్‌పూర్ కొత్త రాజధాని నగర రూపకల్పన బాధ్యతలను అప్పగించాడు. ఆ తర్వాత వచ్చిన రాజు రాజేశ్వర్ సింఘా ఇటుకలతో పెద్ద ఎత్తున మార్పులు చేస్తూ తలతల్ ఘర్‌ను పునర్నిర్మించాడు. ప్రస్తుతం పైకి కనిపిస్తున్న పై అంతస్తులో ఒకప్పుడు కలప మరియు ఇతర తాత్కాలిక పదార్థాలతో చేసిన గదులు ఉండేవి, ఇవి మోఅమారియా తిరుగుబాటు, బర్మీస్ దండయాత్రలు మరియు బ్రిటిష్ వారి కాలంలో తగలబడిపోయాయి.<ref>{{Cite web |title=The Enigmatic Talatal Ghar: Epitomizing Ahom Glory |url=http://indianculture.gov.in/node/2790471 |access-date=2023-03-03 |website=INDIAN CULTURE |language=en}}</ref> ఈ రాజభవనం 7 అంతస్తులను కలిగి ఉండేది, వాటిలో 4 అంతస్తులు నేలపై కనిపిస్తుండగా, భూగర్భంలో ఉన్న మిగిలిన 3 అంతస్తులను బ్రిటిష్ కాలంలో మూసివేసి నింపేశారు.<ref>{{Harvcol|Nath|2005|pp=71–72}}</ref><ref>{{cite web |url=http://onlinesivasagar.com/tourism/talatal-ghar.html |title=Talatal Ghar - Kareng Ghar, Sivasagar, Rangpur, Ahom royal palace, Sibsagar, Assam, India |publisher=Onlinesivasagar.com |access-date=2013-05-30 |archive-date=2012-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121225073057/http://onlinesivasagar.com/tourism/talatal-ghar.html |url-status=dead }}</ref> == వాస్తుశిల్పం గదులు == === తలతల్ ఘర్ === [[File:Kareng Ghar inside 1.jpg|thumb|పూజా గదికి ఆనుకుని ఉన్న గది; దేవతా విగ్రహాలను ఉంచడానికి ఈ గది గోడను ఉపయోగించేవారు|left]] తలతల్ ఘర్ ప్రారంభంలో సైనిక స్థావరంగా నిర్మించబడింది. ఇందులో రెండు రహస్య సొరంగాలు, భూగర్భంలో మూడు అంతస్తులు ఉన్నాయి. ఇతర రాజ్యాలతో అహోం యుద్ధాలు జరిగినప్పుడు లేదా శత్రువులు దాడి చేసినప్పుడు వీటిని తప్పించుకునే మార్గాలుగా ఉపయోగించేవారు (దీని కారణంగానే ఈ కట్టడానికి ఆ పేరు వచ్చింది).<ref>{{Harvcol|Nath|2005|pp=72}}</ref> ప్రస్తుతం ఈ రాజభవనం క్రమరహిత ఆకారంలో ఉన్న భవనంగా కనిపిస్తుంది. నేల అంతస్తును గుర్రపు శాలలుగా, స్టోర్ రూమ్‌లుగా మరియు సేవకుల గదులుగా ఉపయోగించేవారు. రాజు నివసించే గదులు పై అంతస్తులలో ఉండేవి, ఇవి తాత్కాలిక పదార్థాలతో నిర్మితమవడం వల్ల ప్రస్తుతం చాలా వరకు కనిపించకుండా పోయాయి. [[File:Kareng Ghar 3.JPG|thumb|పైన కొన్ని పూల ఆకృతుల గుర్తులు మిగిలి ఉన్న కారెంగ్ (రాజభవన గది) ప్రవేశ ద్వారం]] స్వర్గదేవ్ (''Swargadeo'') ''రాజేశ్వర్ సింఘా'' భూగర్భంలో మూడు అంతస్తులను జోడించాడు, ఇవే 'తలతల్ ఘర్' గా మారాయి. దీనిని ఇటుకలు మరియు ఒక రకమైన స్థానిక సిమెంట్ (బోరా చాల్ అనే జిగట బియ్యం, హంస గుడ్లు మొదలైన వాటి మిశ్రమం) తో నిర్మించారు. తలతల్ ఘర్‌లో రెండు రహస్య సొరంగాలు ఉండేవి. దాదాపు 3 కిలోమీటర్ల పొడవున్న ఒక సొరంగం తలతల్ ఘర్‌ను దిఖౌ నదికి అనుసంధానించగా, 16 కిలోమీటర్ల పొడవున్న మరొక సొరంగం ''గార్గావ్'' రాజభవనానికి దారితీసేది. శత్రువుల దాడి సమయంలో వీటిని తప్పించుకునే మార్గంగా ఉపయోగించేవారు.<ref>{{Harvcol|Nath|2005|pp=72}}</ref> === గదులు విభాగాలు === [[File:Ahom Cannon.jpg|thumb|తలతల్ ఘర్‌లో ఉంచిన మూడు పెద్ద ఫిరంగులు. మధ్యలో ఉన్నది అహోం కాలంలో తయారు చేయబడిన అతిపెద్ద ఫిరంగులలో ఒకటి, దీని పేరు 'బాహీఖోవా బోర్ఫుకానర్ బోర్తోప్']] తూర్పు నుండి పడమర వరకు ఒక పొడవైన కారిడార్ వెంబడి అనేక గదులు ఉన్నాయి; ఉత్తరం నుండి దక్షణం వైపు చిన్న చిన్న విభాగాలు ఉన్నాయి. నేల అంతస్తు గుర్రపు శాలలుగా, స్టోర్ రూమ్‌లుగా మరియు సేవకుల నివాసాలుగా ఉపయోగపడింది. ''కారెంగ్ ఘర్'' ప్రధానంగా కలపతో నిర్మించబడటం వల్ల కాలక్రమేణా పాడైపోయింది. రాజు నివసించే గదులు పై అంతస్తులో ఉండేవి, వాటిలో ఇప్పుడు కొన్ని గదులు మాత్రమే మిగిలి ఉన్నాయి. ఉత్తర విభాగంలో ఒకప్పుడు ప్రార్థనా మందిరంగా ఉపయోగపడిన అష్టభుజి (octagonal) గదికి సమీపంలో ఇవి ఉన్నాయి. టెర్రస్ పైకి వెళ్లడానికి మెట్లు ఉన్నాయి. మెట్లకు ఉత్తరాన మంత్రణాగృహం (సమావేశాల గది) మరియు దానికి తూర్పున బర్చరా (అసెంబ్లీ హాల్) ఉన్నాయి, ఇవి వెదురు మరియు చెక్క స్తంభాలతో నిర్మించబడ్డాయి. దీనికి సమీపంలో 'గంధియా భోరల్' అనే రాయల్ ఆర్కైవ్స్ (రాజ పత్రాల నిధి) ఉండేది, ఇది గంధియా బరువా మరియు గంధియా ఫుకన్ పర్యవేక్షణలో ఉండేది.<ref>"(B)uranjis were closely guarded, at least the official ones, the reason why they were kept in the ''Gandhia Bhoral'' (store house/library) under the supervision of an Ahom official called ''Gandhia Barua''." {{harvcol|Narzary|2021|p=13}}</ref> తూర్పున న్యాయ్-శోధా-ఫుకన్ అసెంబ్లీ హాల్ (ప్రధాన న్యాయమూర్తి కోర్టు), దక్షణాన భితరువాల్ ఫుకన్ అసెంబ్లీ హాల్ (రహస్య సమావేశాల గది) ఉన్నాయి. దక్షణాన విడిగా ఉన్న ఒక గదిని రాణి ప్రసవ సమయంలో ఉపయోగించినట్లు నమ్ముతారు. నైరుతి దిశలో ఉన్న మరొక ప్రత్యేక గది బహుశా రాజ వంటగది కావచ్చు.<ref>{{Harvcol|Gogoi|1999–2000|p=27}}</ref><ref>{{Harvcol|Archaeological Survey Report|1902}}</ref> ఈ రాజభవనం లోపలి మరియు వెలుపలి భాగాలు ఒకప్పుడు వేట దృశ్యాలు, పూల డిజైన్లు, దేవతామూర్తుల శిల్పాలతో అందంగా చెక్కబడ్డాయి, వాటిలో కొన్ని మాత్రమే ఇప్పుడు మిగిలి ఉన్నాయి.<ref>{{harvcol|Konwar|2014|pp=1–13}}</ref> [[File:Structures at Kareng Ghar 6.jpg|left|thumb|200x200px|నేల అంతస్తులోని గుర్రపు శాలలు]] రంగ్‌పూర్ రాజభవనం చుట్టూ ఒకప్పుడు ఇటుకల కోటగోడ మరియు నీటితో నిండిన కందకాలు (Garh) ఉండేవి. రాజభవనానికి సమీపంలో మందుగుండు సామగ్రిని నిల్వ చేయడానికి దో-చాలా (Do-chala) శైలిలో నిర్మించిన ఒక ''గోలా ఘర్'' (Gola Ghar) ఉంది. [[File:Golaghar (Magazine House) of the Ahom Kings 04.jpg|thumb|తలతల్ సమీపంలోని గోలా ఘర్ (మందుగుండు సామాగ్రి నిల్వ కేంద్రం)]] == పురావస్తు సర్వే == 2000-2001లో తలతల్ ఘర్‌లో జరిగిన పురావస్తు తవ్వకాల్లో, ఈ కాంప్లెక్స్ యొక్క వాయువ్య మరియు ఈశాన్య భాగంలో భూగర్భంలో పూడుకుపోయిన ఒక నిర్మాణం బయటపడింది. లభ్యమైన పురావస్తు అవశేషాలలో ఇటుకల ప్లాట్‌ఫారమ్, రహదారి, పొడవైన గోడలు, టెర్రకోట పైపులతో చేసిన పారుదల వ్యవస్థ ఉన్నాయి. అలాగే కుండలు, పాత్రలు, డిష్‌లు, గిన్నెలు వంటి పింగాణీ వస్తువులు కూడా దొరికాయి.<ref>{{Cite web |title=Archaeological Survey of India(ASI), Guwahati Circle, Assam |url=http://asiguwahaticircle.gov.in/excavation9.html |access-date=2023-03-03 |website=asiguwahaticircle.gov.in}}</ref> అయితే, 2015 ఏప్రిల్ ప్రారంభంలో శివసాగర్ జిల్లాలోని రెండు అహోం స్మారక కట్టడాల వద్ద [[ఐఐటీ కాన్పూర్]], భారత పురావస్తు సర్వే (ASI) గౌహతి సర్కిల్ సంయుక్తంగా నిర్వహించిన మొట్టమొదటి గ్రౌండ్ పెనెట్రేటింగ్ రాడార్ (GPR) సర్వేలో ఎటువంటి రహస్య సొరంగాలు ఉన్నట్లు ఆధారాలు లభించలేదు. తలతల్ ఘర్ మరియు అహోం రాజభవనం (కారెంగ్ ఘర్) లలో ఐదు రోజుల పాటు ఈ సర్వే సాగింది.<ref>{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/Ahom-monuments-have-no-hidden-tunnels-Survey/articleshow/46995148.cms|title = Ahom monuments have no hidden tunnels: Survey &#124; Guwahati News - Times of India| website=[[The Times of India]] | date=21 April 2015 }}</ref> == చిత్రమాలిక == <gallery> File:TALATAL GHAR9.jpg|తలతల్ ఘర్ ఆవరణలో మిగిలి ఉన్న ఇటుక కోటగోడ అవశేషాలు File:Kareng Ghar (Talatal Ghar) of the Ahom Kings 04.jpg|పూజా ఘర్ మరియు మిగిలి ఉన్న రాజభవన గదులు File:Kareng Ghar front view.jpg|తలతల్ ఘర్ ముందు వైపు దృశ్యం File:Kareng Ghar (Talatal Ghar) of the Ahom Kings 19.jpg|న్యాయ్-శోధా-ఫుకన్ బర్చోరా పక్క వైపు దృశ్యం File:TALATAL GHAR.jpg|తలతల్ ఘర్ లోపలి భాగం File:Kareng Ghar (Talatal Ghar) of the Ahom Kings 13.jpg|తలతల్ ఘర్ లోపల ఒక భ్రమను కలిగించే దృశ్యం (Illusion) File:Talatal Ghar (Kareng side view).jpg|రాజభవన గది పక్క వైపు దృశ్యం File:Structures at Kareng Ghar 5.jpg|బార్ చొరా (రాజదర్బార్) </gallery> == ఇవి కూడా చూడండి == * ''రంగ్ ఘర్'' * ''[[శివసాగర్]]'' * ''చరాయిదేవ్'' == మూలాలు == {{reflist}} ;గ్రంథ పట్టిక * {{Citation| last=Nath | given=Hemanta Kumar | title=Arowan | publisher=Rangpur Utsav Celebration Committee, Sivasagar | year=2005}} * {{cite book |last1=Gogoi |first1=Khagen |title=Ahom warfare evolution nature and strategy |date=2017 |location=Gauhati University}} * {{Citation |last1=Biswas |first1=S.S. |title=Sibsagar |date=2011}} * {{Citation| last=Gogoi | given=Prem | title= Boranjiya Parasa Rangpur | publisher= Rangpur Tinisah Basar Otjapan Samiti, Sivasagar | year=1999–2000}} * {{Citation| last= Archaeological Survey Report| title= Archaeological Survey Report| publisher= Government of India, Bengal Circle| date=March 1902}} * {{cite journal |year=2021 |last=Narzary |first=Dharitri |title=Buranjis and the Asian History Writing Tradition |journal=History and Sociology of South Asia |volume=15 |number=1–2 |pages=7–27 |doi=10.1177/22308075221077716|s2cid=247544118 }} * {{cite journal |last1=Konwar |first1=Paranan |title=Town Planning and Architectural Study of The Medieval Ahom Royal Palaces at Che-Hong (Gargāon) and Che-Muan (Rangpur) |date=2014}} {{Forts in India}} [[వర్గం:అహోం రాజ్య రాజధానులు]] [[వర్గం:అసోంలోని కట్టడాలు]] [[వర్గం:అసోంలోని పర్యాటక ఆకర్షణలు]] [[వర్గం:అసోం కోటలు]] [[వర్గం:భారతదేశంలోని రాజనివాసాలు]] [[వర్గం:అస్సాంలోని రాజభవనాలు]] [[వర్గం:శివసాగర్ జిల్లా]] [[వర్గం:1769లో పూర్తయిన ప్రభుత్వ భవనాలు]] i71iwjbd5rdv27p6z2tgqrpok0q7ono 4956181 4956180 2026-09-11T08:28:12Z యర్రా రామారావు 28161 [[వర్గం:అస్సాంలోని రాజభవనాలు]] ను తీసివేసారు; [[వర్గం:అసోంలోని రాజభవనాలు]] ను చేర్చారు (హాట్‌కేట్ ఉపయోగించి) 4956181 wikitext text/x-wiki {{Short description|అస్సాంలోని 18వ శతాబ్దపు రాజభవనం}} {{Use dmy dates|date=July 2018}} {{Use Indian English|date=July 2018}} {{Infobox building | name = తలతల్ ఘర్ | native_name = তলাতল ঘৰ | image = File:Talatal Ghar in Sivasagar, Assam.jpg | caption = ఒక వైపు నుండి తలతల్ ఘర్ దృశ్యం | pushpin_map = | coordinates = {{coord|26.9663056|94.6246917|region:IN-AS|display=inline,title}} | location = [[శివసాగర్]]<br />[[అస్సాం]]<br />[[భారతదేశం]] | architect = ఘనశ్యామ్ ఖనికర్ | client = [[సురెమ్‌ఫా]] లేదా [[రాజేశ్వర్ సింఘా]] | other_designers = సేంగ్ కొన్వారీ | engineer = | construction_start_date = | completion_date = {{start date and age|1765}} | demolished_date = | cost = | structural_system = ఇటుకలు మరియు స్థానిక రకాల సిమెంట్ | architectural_style = మిశ్రమ శైలి (Mixed Architecture) | size = }} '''తలతల్ ఘర్''' (Talatal Ghar) అనేది 18వ శతాబ్దానికి చెందిన ఒక రాజభవనం మరియు సైనిక స్థావరం. ఇది [[భారతదేశం]]లోని [[అస్సాం]] రాష్ట్రంలో, ప్రస్తుత [[శివసాగర్]] పట్టణానికి 4 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న రంగ్‌పూర్ లో ఉంది. అహోం కాలంలో నిర్మించిన కట్టడాలన్నింటిలోకి ఇది అతిపెద్దది. కారెంగ్ ఘర్ (Kareng Ghar) నిర్మాణానికి రాజు రుద్ర సింఘా కారణం కాగా, ప్రస్తుతమున్న నిర్మాణాన్ని రాజు రాజేశ్వర్ సింఘా (సురెమ్‌ఫా) నిర్మించాడు. దీనిని ప్రారంభంలో సైనిక స్థావరంగా నిర్మించారు. ఇందులో 2 సొరంగాలు, 3 భూగర్భ అంతస్తులు ఉన్నాయి. ప్రస్తుతం ఈ కట్టడం శిథిలావస్థలో ఉన్నప్పటికీ, ఈ శిథిలాలు ఒకప్పుడు ఈ రాజభవనానికి ఉన్న వైభవాన్ని తెలియజేస్తాయి. == చరిత్ర == రాజు రుద్ర సింఘా తన రాజధానిని 1707లో గార్గావ్ నుండి రంగ్‌పూర్‌కు (అప్పట్లో దీనిని తెంగాబరి అని పిలిచేవారు) మార్చాడు. ఆయన తలతల్ ఘర్ నిర్మాణాన్ని ప్రారంభించినప్పటికీ, మొదట్లో దీనిని తాత్కాలిక పదార్థాలతో నిర్మించారు. ఆయన ప్రత్యేకంగా [[కూచ్ బెహార్]] నుండి ఘనశ్యామ్ అనే వాస్తుశిల్పిని రప్పించి,<ref>"Ghanashyam, the artisan from Bengal employed to construct the Ranghar and the Kareng of Rangpur city, was put to death after being caught red handed with a map of the city concealed between two layers of a water pot." {{Harvcol|Gogoi|2017|p=71}}</ref> అతనికి రంగ్‌పూర్ కొత్త రాజధాని నగర రూపకల్పన బాధ్యతలను అప్పగించాడు. ఆ తర్వాత వచ్చిన రాజు రాజేశ్వర్ సింఘా ఇటుకలతో పెద్ద ఎత్తున మార్పులు చేస్తూ తలతల్ ఘర్‌ను పునర్నిర్మించాడు. ప్రస్తుతం పైకి కనిపిస్తున్న పై అంతస్తులో ఒకప్పుడు కలప మరియు ఇతర తాత్కాలిక పదార్థాలతో చేసిన గదులు ఉండేవి, ఇవి మోఅమారియా తిరుగుబాటు, బర్మీస్ దండయాత్రలు మరియు బ్రిటిష్ వారి కాలంలో తగలబడిపోయాయి.<ref>{{Cite web |title=The Enigmatic Talatal Ghar: Epitomizing Ahom Glory |url=http://indianculture.gov.in/node/2790471 |access-date=2023-03-03 |website=INDIAN CULTURE |language=en}}</ref> ఈ రాజభవనం 7 అంతస్తులను కలిగి ఉండేది, వాటిలో 4 అంతస్తులు నేలపై కనిపిస్తుండగా, భూగర్భంలో ఉన్న మిగిలిన 3 అంతస్తులను బ్రిటిష్ కాలంలో మూసివేసి నింపేశారు.<ref>{{Harvcol|Nath|2005|pp=71–72}}</ref><ref>{{cite web |url=http://onlinesivasagar.com/tourism/talatal-ghar.html |title=Talatal Ghar - Kareng Ghar, Sivasagar, Rangpur, Ahom royal palace, Sibsagar, Assam, India |publisher=Onlinesivasagar.com |access-date=2013-05-30 |archive-date=2012-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121225073057/http://onlinesivasagar.com/tourism/talatal-ghar.html |url-status=dead }}</ref> == వాస్తుశిల్పం గదులు == === తలతల్ ఘర్ === [[File:Kareng Ghar inside 1.jpg|thumb|పూజా గదికి ఆనుకుని ఉన్న గది; దేవతా విగ్రహాలను ఉంచడానికి ఈ గది గోడను ఉపయోగించేవారు|left]] తలతల్ ఘర్ ప్రారంభంలో సైనిక స్థావరంగా నిర్మించబడింది. ఇందులో రెండు రహస్య సొరంగాలు, భూగర్భంలో మూడు అంతస్తులు ఉన్నాయి. ఇతర రాజ్యాలతో అహోం యుద్ధాలు జరిగినప్పుడు లేదా శత్రువులు దాడి చేసినప్పుడు వీటిని తప్పించుకునే మార్గాలుగా ఉపయోగించేవారు (దీని కారణంగానే ఈ కట్టడానికి ఆ పేరు వచ్చింది).<ref>{{Harvcol|Nath|2005|pp=72}}</ref> ప్రస్తుతం ఈ రాజభవనం క్రమరహిత ఆకారంలో ఉన్న భవనంగా కనిపిస్తుంది. నేల అంతస్తును గుర్రపు శాలలుగా, స్టోర్ రూమ్‌లుగా మరియు సేవకుల గదులుగా ఉపయోగించేవారు. రాజు నివసించే గదులు పై అంతస్తులలో ఉండేవి, ఇవి తాత్కాలిక పదార్థాలతో నిర్మితమవడం వల్ల ప్రస్తుతం చాలా వరకు కనిపించకుండా పోయాయి. [[File:Kareng Ghar 3.JPG|thumb|పైన కొన్ని పూల ఆకృతుల గుర్తులు మిగిలి ఉన్న కారెంగ్ (రాజభవన గది) ప్రవేశ ద్వారం]] స్వర్గదేవ్ (''Swargadeo'') ''రాజేశ్వర్ సింఘా'' భూగర్భంలో మూడు అంతస్తులను జోడించాడు, ఇవే 'తలతల్ ఘర్' గా మారాయి. దీనిని ఇటుకలు మరియు ఒక రకమైన స్థానిక సిమెంట్ (బోరా చాల్ అనే జిగట బియ్యం, హంస గుడ్లు మొదలైన వాటి మిశ్రమం) తో నిర్మించారు. తలతల్ ఘర్‌లో రెండు రహస్య సొరంగాలు ఉండేవి. దాదాపు 3 కిలోమీటర్ల పొడవున్న ఒక సొరంగం తలతల్ ఘర్‌ను దిఖౌ నదికి అనుసంధానించగా, 16 కిలోమీటర్ల పొడవున్న మరొక సొరంగం ''గార్గావ్'' రాజభవనానికి దారితీసేది. శత్రువుల దాడి సమయంలో వీటిని తప్పించుకునే మార్గంగా ఉపయోగించేవారు.<ref>{{Harvcol|Nath|2005|pp=72}}</ref> === గదులు విభాగాలు === [[File:Ahom Cannon.jpg|thumb|తలతల్ ఘర్‌లో ఉంచిన మూడు పెద్ద ఫిరంగులు. మధ్యలో ఉన్నది అహోం కాలంలో తయారు చేయబడిన అతిపెద్ద ఫిరంగులలో ఒకటి, దీని పేరు 'బాహీఖోవా బోర్ఫుకానర్ బోర్తోప్']] తూర్పు నుండి పడమర వరకు ఒక పొడవైన కారిడార్ వెంబడి అనేక గదులు ఉన్నాయి; ఉత్తరం నుండి దక్షణం వైపు చిన్న చిన్న విభాగాలు ఉన్నాయి. నేల అంతస్తు గుర్రపు శాలలుగా, స్టోర్ రూమ్‌లుగా మరియు సేవకుల నివాసాలుగా ఉపయోగపడింది. ''కారెంగ్ ఘర్'' ప్రధానంగా కలపతో నిర్మించబడటం వల్ల కాలక్రమేణా పాడైపోయింది. రాజు నివసించే గదులు పై అంతస్తులో ఉండేవి, వాటిలో ఇప్పుడు కొన్ని గదులు మాత్రమే మిగిలి ఉన్నాయి. ఉత్తర విభాగంలో ఒకప్పుడు ప్రార్థనా మందిరంగా ఉపయోగపడిన అష్టభుజి (octagonal) గదికి సమీపంలో ఇవి ఉన్నాయి. టెర్రస్ పైకి వెళ్లడానికి మెట్లు ఉన్నాయి. మెట్లకు ఉత్తరాన మంత్రణాగృహం (సమావేశాల గది) మరియు దానికి తూర్పున బర్చరా (అసెంబ్లీ హాల్) ఉన్నాయి, ఇవి వెదురు మరియు చెక్క స్తంభాలతో నిర్మించబడ్డాయి. దీనికి సమీపంలో 'గంధియా భోరల్' అనే రాయల్ ఆర్కైవ్స్ (రాజ పత్రాల నిధి) ఉండేది, ఇది గంధియా బరువా మరియు గంధియా ఫుకన్ పర్యవేక్షణలో ఉండేది.<ref>"(B)uranjis were closely guarded, at least the official ones, the reason why they were kept in the ''Gandhia Bhoral'' (store house/library) under the supervision of an Ahom official called ''Gandhia Barua''." {{harvcol|Narzary|2021|p=13}}</ref> తూర్పున న్యాయ్-శోధా-ఫుకన్ అసెంబ్లీ హాల్ (ప్రధాన న్యాయమూర్తి కోర్టు), దక్షణాన భితరువాల్ ఫుకన్ అసెంబ్లీ హాల్ (రహస్య సమావేశాల గది) ఉన్నాయి. దక్షణాన విడిగా ఉన్న ఒక గదిని రాణి ప్రసవ సమయంలో ఉపయోగించినట్లు నమ్ముతారు. నైరుతి దిశలో ఉన్న మరొక ప్రత్యేక గది బహుశా రాజ వంటగది కావచ్చు.<ref>{{Harvcol|Gogoi|1999–2000|p=27}}</ref><ref>{{Harvcol|Archaeological Survey Report|1902}}</ref> ఈ రాజభవనం లోపలి మరియు వెలుపలి భాగాలు ఒకప్పుడు వేట దృశ్యాలు, పూల డిజైన్లు, దేవతామూర్తుల శిల్పాలతో అందంగా చెక్కబడ్డాయి, వాటిలో కొన్ని మాత్రమే ఇప్పుడు మిగిలి ఉన్నాయి.<ref>{{harvcol|Konwar|2014|pp=1–13}}</ref> [[File:Structures at Kareng Ghar 6.jpg|left|thumb|200x200px|నేల అంతస్తులోని గుర్రపు శాలలు]] రంగ్‌పూర్ రాజభవనం చుట్టూ ఒకప్పుడు ఇటుకల కోటగోడ మరియు నీటితో నిండిన కందకాలు (Garh) ఉండేవి. రాజభవనానికి సమీపంలో మందుగుండు సామగ్రిని నిల్వ చేయడానికి దో-చాలా (Do-chala) శైలిలో నిర్మించిన ఒక ''గోలా ఘర్'' (Gola Ghar) ఉంది. [[File:Golaghar (Magazine House) of the Ahom Kings 04.jpg|thumb|తలతల్ సమీపంలోని గోలా ఘర్ (మందుగుండు సామాగ్రి నిల్వ కేంద్రం)]] == పురావస్తు సర్వే == 2000-2001లో తలతల్ ఘర్‌లో జరిగిన పురావస్తు తవ్వకాల్లో, ఈ కాంప్లెక్స్ యొక్క వాయువ్య మరియు ఈశాన్య భాగంలో భూగర్భంలో పూడుకుపోయిన ఒక నిర్మాణం బయటపడింది. లభ్యమైన పురావస్తు అవశేషాలలో ఇటుకల ప్లాట్‌ఫారమ్, రహదారి, పొడవైన గోడలు, టెర్రకోట పైపులతో చేసిన పారుదల వ్యవస్థ ఉన్నాయి. అలాగే కుండలు, పాత్రలు, డిష్‌లు, గిన్నెలు వంటి పింగాణీ వస్తువులు కూడా దొరికాయి.<ref>{{Cite web |title=Archaeological Survey of India(ASI), Guwahati Circle, Assam |url=http://asiguwahaticircle.gov.in/excavation9.html |access-date=2023-03-03 |website=asiguwahaticircle.gov.in}}</ref> అయితే, 2015 ఏప్రిల్ ప్రారంభంలో శివసాగర్ జిల్లాలోని రెండు అహోం స్మారక కట్టడాల వద్ద [[ఐఐటీ కాన్పూర్]], భారత పురావస్తు సర్వే (ASI) గౌహతి సర్కిల్ సంయుక్తంగా నిర్వహించిన మొట్టమొదటి గ్రౌండ్ పెనెట్రేటింగ్ రాడార్ (GPR) సర్వేలో ఎటువంటి రహస్య సొరంగాలు ఉన్నట్లు ఆధారాలు లభించలేదు. తలతల్ ఘర్ మరియు అహోం రాజభవనం (కారెంగ్ ఘర్) లలో ఐదు రోజుల పాటు ఈ సర్వే సాగింది.<ref>{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/Ahom-monuments-have-no-hidden-tunnels-Survey/articleshow/46995148.cms|title = Ahom monuments have no hidden tunnels: Survey &#124; Guwahati News - Times of India| website=[[The Times of India]] | date=21 April 2015 }}</ref> == చిత్రమాలిక == <gallery> File:TALATAL GHAR9.jpg|తలతల్ ఘర్ ఆవరణలో మిగిలి ఉన్న ఇటుక కోటగోడ అవశేషాలు File:Kareng Ghar (Talatal Ghar) of the Ahom Kings 04.jpg|పూజా ఘర్ మరియు మిగిలి ఉన్న రాజభవన గదులు File:Kareng Ghar front view.jpg|తలతల్ ఘర్ ముందు వైపు దృశ్యం File:Kareng Ghar (Talatal Ghar) of the Ahom Kings 19.jpg|న్యాయ్-శోధా-ఫుకన్ బర్చోరా పక్క వైపు దృశ్యం File:TALATAL GHAR.jpg|తలతల్ ఘర్ లోపలి భాగం File:Kareng Ghar (Talatal Ghar) of the Ahom Kings 13.jpg|తలతల్ ఘర్ లోపల ఒక భ్రమను కలిగించే దృశ్యం (Illusion) File:Talatal Ghar (Kareng side view).jpg|రాజభవన గది పక్క వైపు దృశ్యం File:Structures at Kareng Ghar 5.jpg|బార్ చొరా (రాజదర్బార్) </gallery> == ఇవి కూడా చూడండి == * ''రంగ్ ఘర్'' * ''[[శివసాగర్]]'' * ''చరాయిదేవ్'' == మూలాలు == {{reflist}} ;గ్రంథ పట్టిక * {{Citation| last=Nath | given=Hemanta Kumar | title=Arowan | publisher=Rangpur Utsav Celebration Committee, Sivasagar | year=2005}} * {{cite book |last1=Gogoi |first1=Khagen |title=Ahom warfare evolution nature and strategy |date=2017 |location=Gauhati University}} * {{Citation |last1=Biswas |first1=S.S. |title=Sibsagar |date=2011}} * {{Citation| last=Gogoi | given=Prem | title= Boranjiya Parasa Rangpur | publisher= Rangpur Tinisah Basar Otjapan Samiti, Sivasagar | year=1999–2000}} * {{Citation| last= Archaeological Survey Report| title= Archaeological Survey Report| publisher= Government of India, Bengal Circle| date=March 1902}} * {{cite journal |year=2021 |last=Narzary |first=Dharitri |title=Buranjis and the Asian History Writing Tradition |journal=History and Sociology of South Asia |volume=15 |number=1–2 |pages=7–27 |doi=10.1177/22308075221077716|s2cid=247544118 }} * {{cite journal |last1=Konwar |first1=Paranan |title=Town Planning and Architectural Study of The Medieval Ahom Royal Palaces at Che-Hong (Gargāon) and Che-Muan (Rangpur) |date=2014}} {{Forts in India}} [[వర్గం:అహోం రాజ్య రాజధానులు]] [[వర్గం:అసోంలోని కట్టడాలు]] [[వర్గం:అసోంలోని పర్యాటక ఆకర్షణలు]] [[వర్గం:అసోం కోటలు]] [[వర్గం:భారతదేశంలోని రాజనివాసాలు]] [[వర్గం:అసోంలోని రాజభవనాలు]] [[వర్గం:శివసాగర్ జిల్లా]] [[వర్గం:1769లో పూర్తయిన ప్రభుత్వ భవనాలు]] o36cxwjv3hkd9s2aorppzea2smkmxmv 0 501229 4956183 4906122 2026-09-11T08:31:23Z యర్రా రామారావు 28161 [[వర్గం:అస్సాంలోని పురావస్తు ప్రదేశాలు]] ను తీసివేసారు; [[వర్గం:అసోంలోని పురావస్తు ప్రదేశాలు]] ను చేర్చారు (హాట్‌కేట్ ఉపయోగించి) 4956183 wikitext text/x-wiki {{Short description|భారతదేశంలోని అస్సాంలో ఉన్న యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశం}} {{Use dmy dates|date=July 2018}} {{Use Indian English|date=July 2018}} {{Infobox settlement | name = చారాయిదేవ్ | native_name = చే-రాయ్-దోయ్ <ref>built his first capital on a permanent basis on a small hill the high fcot-hill area adjacent to that of Lang-Ku-Ri Deo. ... Tai Che-Rai-Doi, Assamised into Charaideo or Charai-khorong and Sans- kritized into Bihagachal… {{cite book |last1=Gogoi |first1=Padmeswar |title=The Tai and the Tai kingdoms: with a fuller treatment of the Tai-Ahom kingdom in the Brahmaputra Valley |date=1968 |publisher=Dept. of Publication, Gauhati University |pages=264 & 265 |url=https://books.google.com/books?id=rIduAAAAMAAJ |language=en}}</ref> | native_name_lang = [[అహోం భాష]] | other_name = | nickname = | settlement_type = చారిత్రక నగరం | image_skyline = File:Charadeo Maidam mausoleum.jpg | image_alt = | image_caption = చారాయిదేవ్‌లో సమాధి చేయబడిన అహోం రాజవంశీయుల మైదామ్ (సమాధి) | pushpin_map = India Assam#India | pushpin_label_position = left | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = అస్సాం, భారతదేశంలో దీని స్థానం | coordinates = {{coord|26|56|31|N|94|52|34|E|region:IN|display=inline,title}} | subdivision_type = దేశం | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[భారతదేశ రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు|రాష్ట్రం]] | subdivision_name1 = [[అస్సాం]] | subdivision_type2 = [[భారతదేశ జిల్లాల జాబితా|జిల్లా]] | subdivision_name2 = [[చారాయిదేవ్ జిల్లా|చారాయిదేవ్]] | established_title = రాజధాని, [[అహోం రాజ్యం]] | established_date = {{start date and age|1253|df=yes}} | founder = [[సుకాఫా]] | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = | population_as_of = 2001 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = భాషలు | demographics1_title1 = అధికారికం | demographics1_info1 = [[అస్సామీ భాష|అస్సామీ]] | timezone1 = [[భారత ప్రామాణిక కాలమానం|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = | postal_code = | registration_plate = AS | website = | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-AS]] | footnotes = }} '''చారాయిదేవ్''' లేదా '''చే-రాయ్-దోయ్''' (అహోం భాషలో అర్థం: ''కొండలపై మెరుస్తున్న నగరం''<ref>built his first capital on a permanent basis on a small hill including the high fcot-hill area adjacent to that of Lang-Ku-Ri Deo. ... Tai Che-Rai-Doi, Assamised into Charaideo or Charai-khorong and Sans- kritized into Bihagachal… {{cite book |last1=Gogoi |first1=Padmeswar |title=The Tai and the Tai kingdoms: with a fuller treatment of the Tai-Ahom kingdom in the Brahmaputra Valley |date=1968 |publisher=Dept. of Publication, Gauhati University |pages=264 & 265 |url=https://books.google.com/books?id=rIduAAAAMAAJ |language=en}}</ref>) అనేది భారతదేశంలోని [[అస్సాం]] రాష్ట్రం, చారాయిదేవ్ జిల్లాలో ఉన్న ఒక చారిత్రక పట్టణం. చారాయిదేవ్‌ను మొదటి అహోం రాజు చావో లుంగ్ సియు-కా-ఫా క్రీ.శ. 1253 లో అహోం రాజ్యానికి మొదటి రాజధానిగా స్థాపించాడు.<ref>{{Harv|Phukan|1992|p=53}}</ref> అహోంల 600 సంవత్సరాల పాలనలో రాజధాని వివిధ నగరాలకు మారినప్పటికీ, చారాయిదేవ్ అహోం అధికారానికి ప్రతీకాత్మక కేంద్రంగా నిలిచింది. ఇది ప్రస్తుతం ఇక్కడున్న విస్తారమైన 'మైదామ్స్' (maidams - సమాధి గుట్టలు) కు ప్రసిద్ధి చెందింది. ఇవి అహోం రాజులు మరియు రాజకుటుంబీకుల సమాధులు. ఇది చారాయిదేవ్ జిల్లాలోని [[శివసాగర్]] పట్టణానికి దాదాపు 30 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది. [[File:Charaideo_Moidams_,Assam.jpg|thumb|చారాయిదేవ్ మైదామ్స్, అస్సాం]] [[File:Charaideo_Moidams,Assam.jpg|thumb|చారాయిదేవ్ మైదామ్స్ ప్రాంతపు రూట్ మ్యాప్, అస్సాం]] == వ్యుత్పత్తి == మొదటి అహోం రాజు చావోలుంగ్ సుకాఫా యొక్క శాశ్వత స్థావరమైన చారాయిదేవ్‌ను (అహోం భాషలో: ''చే-రాయ్-దోయ్''; ''చరాయ్-ఖోరాంగ్'') అంతకుముందు 'చే-తమ్-దోయ్-ఫి' (అనగా ''నగరం-కొండ-దేవుడు'') అని పిలిచేవారు, దీని అర్థం "పవిత్ర కొండ నగరం".<ref>{{cite book |last1=Gogoi |first1=Padmeswar |title=The Tai and the Tai kingdoms: with a fuller treatment of the Tai-Ahom kingdom in the Brahmaputra Valley |date=1968 |publisher=Dept. of Publication, Gauhati University |pages=264 & 265 |url=https://books.google.com/books?id=rIduAAAAMAAJ |language=en}}</ref><ref>{{cite book |last1=Bezbaruah |first1=Ranju |last2=Banerjee |first2=Dipankar |last3=Research |first3=Indian Council of Historical |title=North-East India: interpreting the sources of its history |date=2008 |publisher=Indian Council of Historical Research |isbn=9788173052958 |pages=117 |url=https://books.google.com/books?id=inwMAQAAMAAJ |language=en}}</ref><ref>{{cite book |last1=Gohain |first1=Birendra Kr |title=Origin of the Tai and Chao Lung Hsukapha: A Historical Perspective |date=1999 |publisher=Omsons Publications |pages=72 & 73 |url=https://books.google.com/books?id=k01uAAAAMAAJ |language=en}}</ref><ref>{{cite book |title=Pan-Asiatic Linguistics: Proceedings of the Fourth International Symposium on Languages and Linguistics, January 8-10, 1996 |date=1996 |publisher=Institute of Language and Culture for Rural Development |pages=1023 |url=https://books.google.com/books?id=ZlFkAAAAMAAJ |language=en}}</ref> ఈ చారాయిదేవ్ అనే పేరు తాయ్-అహోం పదం 'చే రాయ్ దోయ్' నుండి వచ్చింది, దీని అర్థం 'కొండలపై మెరుస్తున్న నగరం'. ఈ చే-రాయ్-దోయ్ అనే పదం [[అస్సామీ భాష]]లో చారాయిదేవ్ లేదా చరాయ్-ఖోరాంగ్‌గా మారింది.<ref>{{cite book |title=Texts and Contexts in Southeast Asia: Proceedings of the Texts and Contexts in Southeast Asia Conference, 12-14 December 2001 |date=2003 |publisher=Universities Historical Research Centre |pages=73 & 74 |url=https://books.google.com/books?id=fXZuAAAAMAAJ |language=en}}</ref><ref>{{cite web |last1=Centre |first1=UNESCO World Heritage |title=Moidams – the Mound-Burial system of the Ahom Dynasty |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5915/ |website=[[UNESCO World Heritage Centre]] |language=en}}</ref><ref>{{Citation|title=Moidams – the Mound-Burial system of the Ahom Dynasty|url=http://www.asiguwahaticircle.gov.in/Tentative%20list.html|publisher=[[Archaeological Survey of India]] Guwahati Circle|language=English|access-date=2026-07-04|archive-date=2016-11-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20161109105215/http://www.asiguwahaticircle.gov.in/Tentative%20list.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |title=Charaideo Maidams |url=http://www.assaminfo.com/tourist-places/9/charaideo-maidams.htm |website=www.assaminfo.com}}</ref> తాయ్-బైలుంగ్-మోహోంగ్ బురంజి (తాయ్ భాషలోని ఒక చారిత్రక పత్రం) ప్రకారం, రాజు సుకాఫా తన రాజధాని నగరం చే-రాయ్-దోయ్‌లోనే సమాధి చేయబడ్డాడు.<ref>{{Citation|title=An evaluation of original Tai Culture Heritage ...|last=gogoi|first=Pushpadhar 1998|url=http://sealang.net/sala/archives/pdf8/gogoi1998evaluation.pdf|publisher=sealang.net|language=en}}</ref><ref>{{Citation|title=Ahom language: It's typology language contact ...|last=Hazarika|first=Nagen 2004|url=http://sealang.net/sala/archives/pdf8/hazarika2004ahom.pdf|publisher=sealang.net|language=en}}</ref> == చరిత్ర == [[File:Sukapha, first Ahom king.jpg|thumb|మొదటి అహోం రాజు సుకాఫా గోడ శిల్పం]] సుకాఫా ఇక్కడికి రాకముందు, ఈ ప్రాంతం మొరాన్, బొరాహి వంటి స్థానిక తెగల ప్రార్థనా స్థలంగా ఉండేది. అహోం రాజ్య రాజధాని అనేకసార్లు మారినప్పటికీ, చారాయిదేవ్ ప్రతీకాత్మక కేంద్రంగానే నిలిచింది. ఇది అహోం రాజులు, రాణుల పవిత్ర సమాధి స్థలాలను కలిగి ఉంది మరియు అహోంల పూర్వీకుల దైవాల స్థానం కూడా. అహోం రాజులు మరియు రాణులు మరణించినప్పుడు విస్తృతమైన రాజ సంప్రదాయాల ప్రకారం అంత్యక్రియలు నిర్వహించి ఇక్కడ సమాధి చేసేవారు. చారాయిదేవ్ కొండలపై ఉన్న ఈ సమాధులు (మైదామ్‌లు) ఈజిప్ట్ పిరమిడ్ల ఆకారాన్ని పోలి ఉంటాయి. ఇవి మధ్యయుగ కాలం నాటి అస్సాం శిల్పుల అద్భుతమైన వాస్తుశిల్ప నైపుణ్యానికి నిదర్శనాలుగా నిలిచాయి. ఇక్కడ అసలైన మైదామ్‌ల సంఖ్య 150 కంటే ఎక్కువగా ఉండేది, కానీ ప్రస్తుతం కేవలం 30 మైదామ్‌లు మాత్రమే భారత పురావస్తు సర్వే (ASI) మరియు అస్సాం రాష్ట్ర పురావస్తు శాఖ ద్వారా రక్షించబడుతున్నాయి. మిగిలిన మైదామ్‌లు రక్షణ లేకుండా ఉన్నాయి. ఈ అసురక్షిత మైదామ్‌లలో ఎక్కువ భాగం ప్రజల ఆక్రమణలకు గురై దెబ్బతింటున్నాయి. నిమోనాగఢ్ సమీపంలో ఉన్న 'బాలి మైదామ్' అత్యంత పెద్ద అసురక్షిత మైదామ్. బ్రిటిష్ వారు దీనిని దోచుకోవడానికి ప్రయత్నించినప్పుడు, ఈ మైదామ్ చుట్టూ ఉన్న అధిక ఇసుక (బాలి) వల్ల వారికి ఆటంకం కలిగింది, అందుకే దీనికి బాలి మైదామ్ అని పేరు వచ్చింది. [[File:Charaideo_Moidams_photo,Assam.jpg|thumb|చారాయిదేవ్ మైదామ్స్, అస్సాం]] == యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశం గుర్తింపు == [[File:Charaideo Maidam of Ahom Kings at Charaideo in Sivasagar, Assam 4.jpg|thumb|చారాయిదేవ్‌లోని ఒక అహోం రాజు మైదామ్]] 2023లో ప్రధానమంత్రి [[నరేంద్ర మోదీ]] చారాయిదేవ్ మైదామ్‌లను యునెస్కో (UNESCO) ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశం నామినేషన్ కోసం ఎంపిక చేశారు.<ref name="UNESCO World Heritage Site">{{cite news |title=Pyramid-like Ahom burial mounds in Assam to vie for UNESCO World Heritage Site tag |url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/pyramid-like-ahom-burial-mounds-to-be-indias-nomination-for-unesco-world-heritage-site-tag/article66416742.ece |access-date=22 January 2023 |publisher=The Hindu |date=21 January 2023 |language=en-IN}}</ref> అనంతరం 2024 జూలై 26న ఈ ప్రదేశానికి అధికారికంగా **యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశం** హోదా లభించింది.<ref>{{Cite web |date=July 26, 2024 |title=India’s moidam royal burial mounds are its latest World Heritage Site |url=https://apnews.com/article/unesco-world-heritage-site-india-assam-moidams-99d34c3e33b1a5862170102e1021b08a |work=Associated Press}}</ref> [[File:Charaideo_Moidams_image_,Assam.jpg|thumb|చారాయిదేవ్ మైదామ్స్ శ్రేణి, అస్సాం]] == ఇవి కూడా చూడండి == * సుకాఫా * [[అహోం రాజ్యం]] * అహోం వంశం * [[శివసాగర్ జిల్లా]] * చారాయిదేవ్ జిల్లా == మూలాలు == {{reflist}} == వనరులు == {{refbegin}} * {{Cite book |last=Phukan |first=J. N. |contribution=The Tai-Ahom Power in Assam |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=2 |pages=49–60 |publisher=Assam Publication Board |place=Guwahati |year=1992 }} {{refend}} {{అస్సాం}} [[వర్గం:అహోం kingdom రాజధానులు]] [[వర్గం:అసోంలోని పురావస్తు ప్రదేశాలు]] [[వర్గం:భారతదేశంలోని పూర్వ జనావాస ప్రాంతాలు]] [[వర్గం:భారతదేశంలోని పూర్వ రాజధానులు]] [[వర్గం:చారాయిదేవ్ జిల్లాలోని నగరాలు మరియు పట్టణాలు]] [[వర్గం:చారాయిదేవ్ జిల్లా]] [[వర్గం:ఆసియాలో 1228 స్థాపనలు]] [[వర్గం:భారతదేశంలో 13వ శతాబ్దపు స్థాపనలు]] [[వర్గం:13వ శతాబ్దంలో పూర్తయిన కట్టడాలు]] [[వర్గం:అస్సాంలో పర్యాటకం]] fspb86i88spptny724dibkk38yy8t8p 4956184 4956183 2026-09-11T08:31:53Z యర్రా రామారావు 28161 [[వర్గం:చారాయిదేవ్ జిల్లాలోని నగరాలు మరియు పట్టణాలు]] ను తీసివేసారు; [[వర్గం:చారాయిదేవ్ జిల్లాలోని నగరాలు, పట్టణాలు]] ను చేర్చారు (హాట్‌కేట్ ఉపయోగించి) 4956184 wikitext text/x-wiki {{Short description|భారతదేశంలోని అస్సాంలో ఉన్న యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశం}} {{Use dmy dates|date=July 2018}} {{Use Indian English|date=July 2018}} {{Infobox settlement | name = చారాయిదేవ్ | native_name = చే-రాయ్-దోయ్ <ref>built his first capital on a permanent basis on a small hill the high fcot-hill area adjacent to that of Lang-Ku-Ri Deo. ... Tai Che-Rai-Doi, Assamised into Charaideo or Charai-khorong and Sans- kritized into Bihagachal… {{cite book |last1=Gogoi |first1=Padmeswar |title=The Tai and the Tai kingdoms: with a fuller treatment of the Tai-Ahom kingdom in the Brahmaputra Valley |date=1968 |publisher=Dept. of Publication, Gauhati University |pages=264 & 265 |url=https://books.google.com/books?id=rIduAAAAMAAJ |language=en}}</ref> | native_name_lang = [[అహోం భాష]] | other_name = | nickname = | settlement_type = చారిత్రక నగరం | image_skyline = File:Charadeo Maidam mausoleum.jpg | image_alt = | image_caption = చారాయిదేవ్‌లో సమాధి చేయబడిన అహోం రాజవంశీయుల మైదామ్ (సమాధి) | pushpin_map = India Assam#India | pushpin_label_position = left | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = అస్సాం, భారతదేశంలో దీని స్థానం | coordinates = {{coord|26|56|31|N|94|52|34|E|region:IN|display=inline,title}} | subdivision_type = దేశం | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[భారతదేశ రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు|రాష్ట్రం]] | subdivision_name1 = [[అస్సాం]] | subdivision_type2 = [[భారతదేశ జిల్లాల జాబితా|జిల్లా]] | subdivision_name2 = [[చారాయిదేవ్ జిల్లా|చారాయిదేవ్]] | established_title = రాజధాని, [[అహోం రాజ్యం]] | established_date = {{start date and age|1253|df=yes}} | founder = [[సుకాఫా]] | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = | population_as_of = 2001 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = భాషలు | demographics1_title1 = అధికారికం | demographics1_info1 = [[అస్సామీ భాష|అస్సామీ]] | timezone1 = [[భారత ప్రామాణిక కాలమానం|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = | postal_code = | registration_plate = AS | website = | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-AS]] | footnotes = }} '''చారాయిదేవ్''' లేదా '''చే-రాయ్-దోయ్''' (అహోం భాషలో అర్థం: ''కొండలపై మెరుస్తున్న నగరం''<ref>built his first capital on a permanent basis on a small hill including the high fcot-hill area adjacent to that of Lang-Ku-Ri Deo. ... Tai Che-Rai-Doi, Assamised into Charaideo or Charai-khorong and Sans- kritized into Bihagachal… {{cite book |last1=Gogoi |first1=Padmeswar |title=The Tai and the Tai kingdoms: with a fuller treatment of the Tai-Ahom kingdom in the Brahmaputra Valley |date=1968 |publisher=Dept. of Publication, Gauhati University |pages=264 & 265 |url=https://books.google.com/books?id=rIduAAAAMAAJ |language=en}}</ref>) అనేది భారతదేశంలోని [[అస్సాం]] రాష్ట్రం, చారాయిదేవ్ జిల్లాలో ఉన్న ఒక చారిత్రక పట్టణం. చారాయిదేవ్‌ను మొదటి అహోం రాజు చావో లుంగ్ సియు-కా-ఫా క్రీ.శ. 1253 లో అహోం రాజ్యానికి మొదటి రాజధానిగా స్థాపించాడు.<ref>{{Harv|Phukan|1992|p=53}}</ref> అహోంల 600 సంవత్సరాల పాలనలో రాజధాని వివిధ నగరాలకు మారినప్పటికీ, చారాయిదేవ్ అహోం అధికారానికి ప్రతీకాత్మక కేంద్రంగా నిలిచింది. ఇది ప్రస్తుతం ఇక్కడున్న విస్తారమైన 'మైదామ్స్' (maidams - సమాధి గుట్టలు) కు ప్రసిద్ధి చెందింది. ఇవి అహోం రాజులు మరియు రాజకుటుంబీకుల సమాధులు. ఇది చారాయిదేవ్ జిల్లాలోని [[శివసాగర్]] పట్టణానికి దాదాపు 30 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది. [[File:Charaideo_Moidams_,Assam.jpg|thumb|చారాయిదేవ్ మైదామ్స్, అస్సాం]] [[File:Charaideo_Moidams,Assam.jpg|thumb|చారాయిదేవ్ మైదామ్స్ ప్రాంతపు రూట్ మ్యాప్, అస్సాం]] == వ్యుత్పత్తి == మొదటి అహోం రాజు చావోలుంగ్ సుకాఫా యొక్క శాశ్వత స్థావరమైన చారాయిదేవ్‌ను (అహోం భాషలో: ''చే-రాయ్-దోయ్''; ''చరాయ్-ఖోరాంగ్'') అంతకుముందు 'చే-తమ్-దోయ్-ఫి' (అనగా ''నగరం-కొండ-దేవుడు'') అని పిలిచేవారు, దీని అర్థం "పవిత్ర కొండ నగరం".<ref>{{cite book |last1=Gogoi |first1=Padmeswar |title=The Tai and the Tai kingdoms: with a fuller treatment of the Tai-Ahom kingdom in the Brahmaputra Valley |date=1968 |publisher=Dept. of Publication, Gauhati University |pages=264 & 265 |url=https://books.google.com/books?id=rIduAAAAMAAJ |language=en}}</ref><ref>{{cite book |last1=Bezbaruah |first1=Ranju |last2=Banerjee |first2=Dipankar |last3=Research |first3=Indian Council of Historical |title=North-East India: interpreting the sources of its history |date=2008 |publisher=Indian Council of Historical Research |isbn=9788173052958 |pages=117 |url=https://books.google.com/books?id=inwMAQAAMAAJ |language=en}}</ref><ref>{{cite book |last1=Gohain |first1=Birendra Kr |title=Origin of the Tai and Chao Lung Hsukapha: A Historical Perspective |date=1999 |publisher=Omsons Publications |pages=72 & 73 |url=https://books.google.com/books?id=k01uAAAAMAAJ |language=en}}</ref><ref>{{cite book |title=Pan-Asiatic Linguistics: Proceedings of the Fourth International Symposium on Languages and Linguistics, January 8-10, 1996 |date=1996 |publisher=Institute of Language and Culture for Rural Development |pages=1023 |url=https://books.google.com/books?id=ZlFkAAAAMAAJ |language=en}}</ref> ఈ చారాయిదేవ్ అనే పేరు తాయ్-అహోం పదం 'చే రాయ్ దోయ్' నుండి వచ్చింది, దీని అర్థం 'కొండలపై మెరుస్తున్న నగరం'. ఈ చే-రాయ్-దోయ్ అనే పదం [[అస్సామీ భాష]]లో చారాయిదేవ్ లేదా చరాయ్-ఖోరాంగ్‌గా మారింది.<ref>{{cite book |title=Texts and Contexts in Southeast Asia: Proceedings of the Texts and Contexts in Southeast Asia Conference, 12-14 December 2001 |date=2003 |publisher=Universities Historical Research Centre |pages=73 & 74 |url=https://books.google.com/books?id=fXZuAAAAMAAJ |language=en}}</ref><ref>{{cite web |last1=Centre |first1=UNESCO World Heritage |title=Moidams – the Mound-Burial system of the Ahom Dynasty |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5915/ |website=[[UNESCO World Heritage Centre]] |language=en}}</ref><ref>{{Citation|title=Moidams – the Mound-Burial system of the Ahom Dynasty|url=http://www.asiguwahaticircle.gov.in/Tentative%20list.html|publisher=[[Archaeological Survey of India]] Guwahati Circle|language=English|access-date=2026-07-04|archive-date=2016-11-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20161109105215/http://www.asiguwahaticircle.gov.in/Tentative%20list.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |title=Charaideo Maidams |url=http://www.assaminfo.com/tourist-places/9/charaideo-maidams.htm |website=www.assaminfo.com}}</ref> తాయ్-బైలుంగ్-మోహోంగ్ బురంజి (తాయ్ భాషలోని ఒక చారిత్రక పత్రం) ప్రకారం, రాజు సుకాఫా తన రాజధాని నగరం చే-రాయ్-దోయ్‌లోనే సమాధి చేయబడ్డాడు.<ref>{{Citation|title=An evaluation of original Tai Culture Heritage ...|last=gogoi|first=Pushpadhar 1998|url=http://sealang.net/sala/archives/pdf8/gogoi1998evaluation.pdf|publisher=sealang.net|language=en}}</ref><ref>{{Citation|title=Ahom language: It's typology language contact ...|last=Hazarika|first=Nagen 2004|url=http://sealang.net/sala/archives/pdf8/hazarika2004ahom.pdf|publisher=sealang.net|language=en}}</ref> == చరిత్ర == [[File:Sukapha, first Ahom king.jpg|thumb|మొదటి అహోం రాజు సుకాఫా గోడ శిల్పం]] సుకాఫా ఇక్కడికి రాకముందు, ఈ ప్రాంతం మొరాన్, బొరాహి వంటి స్థానిక తెగల ప్రార్థనా స్థలంగా ఉండేది. అహోం రాజ్య రాజధాని అనేకసార్లు మారినప్పటికీ, చారాయిదేవ్ ప్రతీకాత్మక కేంద్రంగానే నిలిచింది. ఇది అహోం రాజులు, రాణుల పవిత్ర సమాధి స్థలాలను కలిగి ఉంది మరియు అహోంల పూర్వీకుల దైవాల స్థానం కూడా. అహోం రాజులు మరియు రాణులు మరణించినప్పుడు విస్తృతమైన రాజ సంప్రదాయాల ప్రకారం అంత్యక్రియలు నిర్వహించి ఇక్కడ సమాధి చేసేవారు. చారాయిదేవ్ కొండలపై ఉన్న ఈ సమాధులు (మైదామ్‌లు) ఈజిప్ట్ పిరమిడ్ల ఆకారాన్ని పోలి ఉంటాయి. ఇవి మధ్యయుగ కాలం నాటి అస్సాం శిల్పుల అద్భుతమైన వాస్తుశిల్ప నైపుణ్యానికి నిదర్శనాలుగా నిలిచాయి. ఇక్కడ అసలైన మైదామ్‌ల సంఖ్య 150 కంటే ఎక్కువగా ఉండేది, కానీ ప్రస్తుతం కేవలం 30 మైదామ్‌లు మాత్రమే భారత పురావస్తు సర్వే (ASI) మరియు అస్సాం రాష్ట్ర పురావస్తు శాఖ ద్వారా రక్షించబడుతున్నాయి. మిగిలిన మైదామ్‌లు రక్షణ లేకుండా ఉన్నాయి. ఈ అసురక్షిత మైదామ్‌లలో ఎక్కువ భాగం ప్రజల ఆక్రమణలకు గురై దెబ్బతింటున్నాయి. నిమోనాగఢ్ సమీపంలో ఉన్న 'బాలి మైదామ్' అత్యంత పెద్ద అసురక్షిత మైదామ్. బ్రిటిష్ వారు దీనిని దోచుకోవడానికి ప్రయత్నించినప్పుడు, ఈ మైదామ్ చుట్టూ ఉన్న అధిక ఇసుక (బాలి) వల్ల వారికి ఆటంకం కలిగింది, అందుకే దీనికి బాలి మైదామ్ అని పేరు వచ్చింది. [[File:Charaideo_Moidams_photo,Assam.jpg|thumb|చారాయిదేవ్ మైదామ్స్, అస్సాం]] == యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశం గుర్తింపు == [[File:Charaideo Maidam of Ahom Kings at Charaideo in Sivasagar, Assam 4.jpg|thumb|చారాయిదేవ్‌లోని ఒక అహోం రాజు మైదామ్]] 2023లో ప్రధానమంత్రి [[నరేంద్ర మోదీ]] చారాయిదేవ్ మైదామ్‌లను యునెస్కో (UNESCO) ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశం నామినేషన్ కోసం ఎంపిక చేశారు.<ref name="UNESCO World Heritage Site">{{cite news |title=Pyramid-like Ahom burial mounds in Assam to vie for UNESCO World Heritage Site tag |url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/pyramid-like-ahom-burial-mounds-to-be-indias-nomination-for-unesco-world-heritage-site-tag/article66416742.ece |access-date=22 January 2023 |publisher=The Hindu |date=21 January 2023 |language=en-IN}}</ref> అనంతరం 2024 జూలై 26న ఈ ప్రదేశానికి అధికారికంగా **యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశం** హోదా లభించింది.<ref>{{Cite web |date=July 26, 2024 |title=India’s moidam royal burial mounds are its latest World Heritage Site |url=https://apnews.com/article/unesco-world-heritage-site-india-assam-moidams-99d34c3e33b1a5862170102e1021b08a |work=Associated Press}}</ref> [[File:Charaideo_Moidams_image_,Assam.jpg|thumb|చారాయిదేవ్ మైదామ్స్ శ్రేణి, అస్సాం]] == ఇవి కూడా చూడండి == * సుకాఫా * [[అహోం రాజ్యం]] * అహోం వంశం * [[శివసాగర్ జిల్లా]] * చారాయిదేవ్ జిల్లా == మూలాలు == {{reflist}} == వనరులు == {{refbegin}} * {{Cite book |last=Phukan |first=J. N. |contribution=The Tai-Ahom Power in Assam |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=2 |pages=49–60 |publisher=Assam Publication Board |place=Guwahati |year=1992 }} {{refend}} {{అస్సాం}} [[వర్గం:అహోం kingdom రాజధానులు]] [[వర్గం:అసోంలోని పురావస్తు ప్రదేశాలు]] [[వర్గం:భారతదేశంలోని పూర్వ జనావాస ప్రాంతాలు]] [[వర్గం:భారతదేశంలోని పూర్వ రాజధానులు]] [[వర్గం:చారాయిదేవ్ జిల్లాలోని నగరాలు, పట్టణాలు]] [[వర్గం:చారాయిదేవ్ జిల్లా]] [[వర్గం:ఆసియాలో 1228 స్థాపనలు]] [[వర్గం:భారతదేశంలో 13వ శతాబ్దపు స్థాపనలు]] [[వర్గం:13వ శతాబ్దంలో పూర్తయిన కట్టడాలు]] [[వర్గం:అస్సాంలో పర్యాటకం]] lr6ksdhu07pjna46eaihn5jkqkdrsm7 4956185 4956184 2026-09-11T08:32:27Z యర్రా రామారావు 28161 [[వర్గం:అస్సాంలో పర్యాటకం]] ను తీసివేసారు; [[వర్గం:అసోం పర్యాటకం]] ను చేర్చారు (హాట్‌కేట్ ఉపయోగించి) 4956185 wikitext text/x-wiki {{Short description|భారతదేశంలోని అస్సాంలో ఉన్న యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశం}} {{Use dmy dates|date=July 2018}} {{Use Indian English|date=July 2018}} {{Infobox settlement | name = చారాయిదేవ్ | native_name = చే-రాయ్-దోయ్ <ref>built his first capital on a permanent basis on a small hill the high fcot-hill area adjacent to that of Lang-Ku-Ri Deo. ... Tai Che-Rai-Doi, Assamised into Charaideo or Charai-khorong and Sans- kritized into Bihagachal… {{cite book |last1=Gogoi |first1=Padmeswar |title=The Tai and the Tai kingdoms: with a fuller treatment of the Tai-Ahom kingdom in the Brahmaputra Valley |date=1968 |publisher=Dept. of Publication, Gauhati University |pages=264 & 265 |url=https://books.google.com/books?id=rIduAAAAMAAJ |language=en}}</ref> | native_name_lang = [[అహోం భాష]] | other_name = | nickname = | settlement_type = చారిత్రక నగరం | image_skyline = File:Charadeo Maidam mausoleum.jpg | image_alt = | image_caption = చారాయిదేవ్‌లో సమాధి చేయబడిన అహోం రాజవంశీయుల మైదామ్ (సమాధి) | pushpin_map = India Assam#India | pushpin_label_position = left | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = అస్సాం, భారతదేశంలో దీని స్థానం | coordinates = {{coord|26|56|31|N|94|52|34|E|region:IN|display=inline,title}} | subdivision_type = దేశం | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[భారతదేశ రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు|రాష్ట్రం]] | subdivision_name1 = [[అస్సాం]] | subdivision_type2 = [[భారతదేశ జిల్లాల జాబితా|జిల్లా]] | subdivision_name2 = [[చారాయిదేవ్ జిల్లా|చారాయిదేవ్]] | established_title = రాజధాని, [[అహోం రాజ్యం]] | established_date = {{start date and age|1253|df=yes}} | founder = [[సుకాఫా]] | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = | population_as_of = 2001 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = భాషలు | demographics1_title1 = అధికారికం | demographics1_info1 = [[అస్సామీ భాష|అస్సామీ]] | timezone1 = [[భారత ప్రామాణిక కాలమానం|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = | postal_code = | registration_plate = AS | website = | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-AS]] | footnotes = }} '''చారాయిదేవ్''' లేదా '''చే-రాయ్-దోయ్''' (అహోం భాషలో అర్థం: ''కొండలపై మెరుస్తున్న నగరం''<ref>built his first capital on a permanent basis on a small hill including the high fcot-hill area adjacent to that of Lang-Ku-Ri Deo. ... Tai Che-Rai-Doi, Assamised into Charaideo or Charai-khorong and Sans- kritized into Bihagachal… {{cite book |last1=Gogoi |first1=Padmeswar |title=The Tai and the Tai kingdoms: with a fuller treatment of the Tai-Ahom kingdom in the Brahmaputra Valley |date=1968 |publisher=Dept. of Publication, Gauhati University |pages=264 & 265 |url=https://books.google.com/books?id=rIduAAAAMAAJ |language=en}}</ref>) అనేది భారతదేశంలోని [[అస్సాం]] రాష్ట్రం, చారాయిదేవ్ జిల్లాలో ఉన్న ఒక చారిత్రక పట్టణం. చారాయిదేవ్‌ను మొదటి అహోం రాజు చావో లుంగ్ సియు-కా-ఫా క్రీ.శ. 1253 లో అహోం రాజ్యానికి మొదటి రాజధానిగా స్థాపించాడు.<ref>{{Harv|Phukan|1992|p=53}}</ref> అహోంల 600 సంవత్సరాల పాలనలో రాజధాని వివిధ నగరాలకు మారినప్పటికీ, చారాయిదేవ్ అహోం అధికారానికి ప్రతీకాత్మక కేంద్రంగా నిలిచింది. ఇది ప్రస్తుతం ఇక్కడున్న విస్తారమైన 'మైదామ్స్' (maidams - సమాధి గుట్టలు) కు ప్రసిద్ధి చెందింది. ఇవి అహోం రాజులు మరియు రాజకుటుంబీకుల సమాధులు. ఇది చారాయిదేవ్ జిల్లాలోని [[శివసాగర్]] పట్టణానికి దాదాపు 30 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది. [[File:Charaideo_Moidams_,Assam.jpg|thumb|చారాయిదేవ్ మైదామ్స్, అస్సాం]] [[File:Charaideo_Moidams,Assam.jpg|thumb|చారాయిదేవ్ మైదామ్స్ ప్రాంతపు రూట్ మ్యాప్, అస్సాం]] == వ్యుత్పత్తి == మొదటి అహోం రాజు చావోలుంగ్ సుకాఫా యొక్క శాశ్వత స్థావరమైన చారాయిదేవ్‌ను (అహోం భాషలో: ''చే-రాయ్-దోయ్''; ''చరాయ్-ఖోరాంగ్'') అంతకుముందు 'చే-తమ్-దోయ్-ఫి' (అనగా ''నగరం-కొండ-దేవుడు'') అని పిలిచేవారు, దీని అర్థం "పవిత్ర కొండ నగరం".<ref>{{cite book |last1=Gogoi |first1=Padmeswar |title=The Tai and the Tai kingdoms: with a fuller treatment of the Tai-Ahom kingdom in the Brahmaputra Valley |date=1968 |publisher=Dept. of Publication, Gauhati University |pages=264 & 265 |url=https://books.google.com/books?id=rIduAAAAMAAJ |language=en}}</ref><ref>{{cite book |last1=Bezbaruah |first1=Ranju |last2=Banerjee |first2=Dipankar |last3=Research |first3=Indian Council of Historical |title=North-East India: interpreting the sources of its history |date=2008 |publisher=Indian Council of Historical Research |isbn=9788173052958 |pages=117 |url=https://books.google.com/books?id=inwMAQAAMAAJ |language=en}}</ref><ref>{{cite book |last1=Gohain |first1=Birendra Kr |title=Origin of the Tai and Chao Lung Hsukapha: A Historical Perspective |date=1999 |publisher=Omsons Publications |pages=72 & 73 |url=https://books.google.com/books?id=k01uAAAAMAAJ |language=en}}</ref><ref>{{cite book |title=Pan-Asiatic Linguistics: Proceedings of the Fourth International Symposium on Languages and Linguistics, January 8-10, 1996 |date=1996 |publisher=Institute of Language and Culture for Rural Development |pages=1023 |url=https://books.google.com/books?id=ZlFkAAAAMAAJ |language=en}}</ref> ఈ చారాయిదేవ్ అనే పేరు తాయ్-అహోం పదం 'చే రాయ్ దోయ్' నుండి వచ్చింది, దీని అర్థం 'కొండలపై మెరుస్తున్న నగరం'. ఈ చే-రాయ్-దోయ్ అనే పదం [[అస్సామీ భాష]]లో చారాయిదేవ్ లేదా చరాయ్-ఖోరాంగ్‌గా మారింది.<ref>{{cite book |title=Texts and Contexts in Southeast Asia: Proceedings of the Texts and Contexts in Southeast Asia Conference, 12-14 December 2001 |date=2003 |publisher=Universities Historical Research Centre |pages=73 & 74 |url=https://books.google.com/books?id=fXZuAAAAMAAJ |language=en}}</ref><ref>{{cite web |last1=Centre |first1=UNESCO World Heritage |title=Moidams – the Mound-Burial system of the Ahom Dynasty |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5915/ |website=[[UNESCO World Heritage Centre]] |language=en}}</ref><ref>{{Citation|title=Moidams – the Mound-Burial system of the Ahom Dynasty|url=http://www.asiguwahaticircle.gov.in/Tentative%20list.html|publisher=[[Archaeological Survey of India]] Guwahati Circle|language=English|access-date=2026-07-04|archive-date=2016-11-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20161109105215/http://www.asiguwahaticircle.gov.in/Tentative%20list.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |title=Charaideo Maidams |url=http://www.assaminfo.com/tourist-places/9/charaideo-maidams.htm |website=www.assaminfo.com}}</ref> తాయ్-బైలుంగ్-మోహోంగ్ బురంజి (తాయ్ భాషలోని ఒక చారిత్రక పత్రం) ప్రకారం, రాజు సుకాఫా తన రాజధాని నగరం చే-రాయ్-దోయ్‌లోనే సమాధి చేయబడ్డాడు.<ref>{{Citation|title=An evaluation of original Tai Culture Heritage ...|last=gogoi|first=Pushpadhar 1998|url=http://sealang.net/sala/archives/pdf8/gogoi1998evaluation.pdf|publisher=sealang.net|language=en}}</ref><ref>{{Citation|title=Ahom language: It's typology language contact ...|last=Hazarika|first=Nagen 2004|url=http://sealang.net/sala/archives/pdf8/hazarika2004ahom.pdf|publisher=sealang.net|language=en}}</ref> == చరిత్ర == [[File:Sukapha, first Ahom king.jpg|thumb|మొదటి అహోం రాజు సుకాఫా గోడ శిల్పం]] సుకాఫా ఇక్కడికి రాకముందు, ఈ ప్రాంతం మొరాన్, బొరాహి వంటి స్థానిక తెగల ప్రార్థనా స్థలంగా ఉండేది. అహోం రాజ్య రాజధాని అనేకసార్లు మారినప్పటికీ, చారాయిదేవ్ ప్రతీకాత్మక కేంద్రంగానే నిలిచింది. ఇది అహోం రాజులు, రాణుల పవిత్ర సమాధి స్థలాలను కలిగి ఉంది మరియు అహోంల పూర్వీకుల దైవాల స్థానం కూడా. అహోం రాజులు మరియు రాణులు మరణించినప్పుడు విస్తృతమైన రాజ సంప్రదాయాల ప్రకారం అంత్యక్రియలు నిర్వహించి ఇక్కడ సమాధి చేసేవారు. చారాయిదేవ్ కొండలపై ఉన్న ఈ సమాధులు (మైదామ్‌లు) ఈజిప్ట్ పిరమిడ్ల ఆకారాన్ని పోలి ఉంటాయి. ఇవి మధ్యయుగ కాలం నాటి అస్సాం శిల్పుల అద్భుతమైన వాస్తుశిల్ప నైపుణ్యానికి నిదర్శనాలుగా నిలిచాయి. ఇక్కడ అసలైన మైదామ్‌ల సంఖ్య 150 కంటే ఎక్కువగా ఉండేది, కానీ ప్రస్తుతం కేవలం 30 మైదామ్‌లు మాత్రమే భారత పురావస్తు సర్వే (ASI) మరియు అస్సాం రాష్ట్ర పురావస్తు శాఖ ద్వారా రక్షించబడుతున్నాయి. మిగిలిన మైదామ్‌లు రక్షణ లేకుండా ఉన్నాయి. ఈ అసురక్షిత మైదామ్‌లలో ఎక్కువ భాగం ప్రజల ఆక్రమణలకు గురై దెబ్బతింటున్నాయి. నిమోనాగఢ్ సమీపంలో ఉన్న 'బాలి మైదామ్' అత్యంత పెద్ద అసురక్షిత మైదామ్. బ్రిటిష్ వారు దీనిని దోచుకోవడానికి ప్రయత్నించినప్పుడు, ఈ మైదామ్ చుట్టూ ఉన్న అధిక ఇసుక (బాలి) వల్ల వారికి ఆటంకం కలిగింది, అందుకే దీనికి బాలి మైదామ్ అని పేరు వచ్చింది. [[File:Charaideo_Moidams_photo,Assam.jpg|thumb|చారాయిదేవ్ మైదామ్స్, అస్సాం]] == యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశం గుర్తింపు == [[File:Charaideo Maidam of Ahom Kings at Charaideo in Sivasagar, Assam 4.jpg|thumb|చారాయిదేవ్‌లోని ఒక అహోం రాజు మైదామ్]] 2023లో ప్రధానమంత్రి [[నరేంద్ర మోదీ]] చారాయిదేవ్ మైదామ్‌లను యునెస్కో (UNESCO) ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశం నామినేషన్ కోసం ఎంపిక చేశారు.<ref name="UNESCO World Heritage Site">{{cite news |title=Pyramid-like Ahom burial mounds in Assam to vie for UNESCO World Heritage Site tag |url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/pyramid-like-ahom-burial-mounds-to-be-indias-nomination-for-unesco-world-heritage-site-tag/article66416742.ece |access-date=22 January 2023 |publisher=The Hindu |date=21 January 2023 |language=en-IN}}</ref> అనంతరం 2024 జూలై 26న ఈ ప్రదేశానికి అధికారికంగా **యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశం** హోదా లభించింది.<ref>{{Cite web |date=July 26, 2024 |title=India’s moidam royal burial mounds are its latest World Heritage Site |url=https://apnews.com/article/unesco-world-heritage-site-india-assam-moidams-99d34c3e33b1a5862170102e1021b08a |work=Associated Press}}</ref> [[File:Charaideo_Moidams_image_,Assam.jpg|thumb|చారాయిదేవ్ మైదామ్స్ శ్రేణి, అస్సాం]] == ఇవి కూడా చూడండి == * సుకాఫా * [[అహోం రాజ్యం]] * అహోం వంశం * [[శివసాగర్ జిల్లా]] * చారాయిదేవ్ జిల్లా == మూలాలు == {{reflist}} == వనరులు == {{refbegin}} * {{Cite book |last=Phukan |first=J. N. |contribution=The Tai-Ahom Power in Assam |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=2 |pages=49–60 |publisher=Assam Publication Board |place=Guwahati |year=1992 }} {{refend}} {{అస్సాం}} [[వర్గం:అహోం kingdom రాజధానులు]] [[వర్గం:అసోంలోని పురావస్తు ప్రదేశాలు]] [[వర్గం:భారతదేశంలోని పూర్వ జనావాస ప్రాంతాలు]] [[వర్గం:భారతదేశంలోని పూర్వ రాజధానులు]] [[వర్గం:చారాయిదేవ్ జిల్లాలోని నగరాలు, పట్టణాలు]] [[వర్గం:చారాయిదేవ్ జిల్లా]] [[వర్గం:ఆసియాలో 1228 స్థాపనలు]] [[వర్గం:భారతదేశంలో 13వ శతాబ్దపు స్థాపనలు]] [[వర్గం:13వ శతాబ్దంలో పూర్తయిన కట్టడాలు]] [[వర్గం:అసోం పర్యాటకం]] j20k2qpllyqxws71h7yokutsn0t7w54 4956187 4956185 2026-09-11T08:33:38Z యర్రా రామారావు 28161 [[వర్గం:అహోం kingdom రాజధానులు]] ను తీసివేసారు; [[వర్గం:అహోం రాజధాని]] ను చేర్చారు (హాట్‌కేట్ ఉపయోగించి) 4956187 wikitext text/x-wiki {{Short description|భారతదేశంలోని అస్సాంలో ఉన్న యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశం}} {{Use dmy dates|date=July 2018}} {{Use Indian English|date=July 2018}} {{Infobox settlement | name = చారాయిదేవ్ | native_name = చే-రాయ్-దోయ్ <ref>built his first capital on a permanent basis on a small hill the high fcot-hill area adjacent to that of Lang-Ku-Ri Deo. ... Tai Che-Rai-Doi, Assamised into Charaideo or Charai-khorong and Sans- kritized into Bihagachal… {{cite book |last1=Gogoi |first1=Padmeswar |title=The Tai and the Tai kingdoms: with a fuller treatment of the Tai-Ahom kingdom in the Brahmaputra Valley |date=1968 |publisher=Dept. of Publication, Gauhati University |pages=264 & 265 |url=https://books.google.com/books?id=rIduAAAAMAAJ |language=en}}</ref> | native_name_lang = [[అహోం భాష]] | other_name = | nickname = | settlement_type = చారిత్రక నగరం | image_skyline = File:Charadeo Maidam mausoleum.jpg | image_alt = | image_caption = చారాయిదేవ్‌లో సమాధి చేయబడిన అహోం రాజవంశీయుల మైదామ్ (సమాధి) | pushpin_map = India Assam#India | pushpin_label_position = left | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = అస్సాం, భారతదేశంలో దీని స్థానం | coordinates = {{coord|26|56|31|N|94|52|34|E|region:IN|display=inline,title}} | subdivision_type = దేశం | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[భారతదేశ రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు|రాష్ట్రం]] | subdivision_name1 = [[అస్సాం]] | subdivision_type2 = [[భారతదేశ జిల్లాల జాబితా|జిల్లా]] | subdivision_name2 = [[చారాయిదేవ్ జిల్లా|చారాయిదేవ్]] | established_title = రాజధాని, [[అహోం రాజ్యం]] | established_date = {{start date and age|1253|df=yes}} | founder = [[సుకాఫా]] | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = | population_as_of = 2001 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = భాషలు | demographics1_title1 = అధికారికం | demographics1_info1 = [[అస్సామీ భాష|అస్సామీ]] | timezone1 = [[భారత ప్రామాణిక కాలమానం|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = | postal_code = | registration_plate = AS | website = | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-AS]] | footnotes = }} '''చారాయిదేవ్''' లేదా '''చే-రాయ్-దోయ్''' (అహోం భాషలో అర్థం: ''కొండలపై మెరుస్తున్న నగరం''<ref>built his first capital on a permanent basis on a small hill including the high fcot-hill area adjacent to that of Lang-Ku-Ri Deo. ... Tai Che-Rai-Doi, Assamised into Charaideo or Charai-khorong and Sans- kritized into Bihagachal… {{cite book |last1=Gogoi |first1=Padmeswar |title=The Tai and the Tai kingdoms: with a fuller treatment of the Tai-Ahom kingdom in the Brahmaputra Valley |date=1968 |publisher=Dept. of Publication, Gauhati University |pages=264 & 265 |url=https://books.google.com/books?id=rIduAAAAMAAJ |language=en}}</ref>) అనేది భారతదేశంలోని [[అస్సాం]] రాష్ట్రం, చారాయిదేవ్ జిల్లాలో ఉన్న ఒక చారిత్రక పట్టణం. చారాయిదేవ్‌ను మొదటి అహోం రాజు చావో లుంగ్ సియు-కా-ఫా క్రీ.శ. 1253 లో అహోం రాజ్యానికి మొదటి రాజధానిగా స్థాపించాడు.<ref>{{Harv|Phukan|1992|p=53}}</ref> అహోంల 600 సంవత్సరాల పాలనలో రాజధాని వివిధ నగరాలకు మారినప్పటికీ, చారాయిదేవ్ అహోం అధికారానికి ప్రతీకాత్మక కేంద్రంగా నిలిచింది. ఇది ప్రస్తుతం ఇక్కడున్న విస్తారమైన 'మైదామ్స్' (maidams - సమాధి గుట్టలు) కు ప్రసిద్ధి చెందింది. ఇవి అహోం రాజులు మరియు రాజకుటుంబీకుల సమాధులు. ఇది చారాయిదేవ్ జిల్లాలోని [[శివసాగర్]] పట్టణానికి దాదాపు 30 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది. [[File:Charaideo_Moidams_,Assam.jpg|thumb|చారాయిదేవ్ మైదామ్స్, అస్సాం]] [[File:Charaideo_Moidams,Assam.jpg|thumb|చారాయిదేవ్ మైదామ్స్ ప్రాంతపు రూట్ మ్యాప్, అస్సాం]] == వ్యుత్పత్తి == మొదటి అహోం రాజు చావోలుంగ్ సుకాఫా యొక్క శాశ్వత స్థావరమైన చారాయిదేవ్‌ను (అహోం భాషలో: ''చే-రాయ్-దోయ్''; ''చరాయ్-ఖోరాంగ్'') అంతకుముందు 'చే-తమ్-దోయ్-ఫి' (అనగా ''నగరం-కొండ-దేవుడు'') అని పిలిచేవారు, దీని అర్థం "పవిత్ర కొండ నగరం".<ref>{{cite book |last1=Gogoi |first1=Padmeswar |title=The Tai and the Tai kingdoms: with a fuller treatment of the Tai-Ahom kingdom in the Brahmaputra Valley |date=1968 |publisher=Dept. of Publication, Gauhati University |pages=264 & 265 |url=https://books.google.com/books?id=rIduAAAAMAAJ |language=en}}</ref><ref>{{cite book |last1=Bezbaruah |first1=Ranju |last2=Banerjee |first2=Dipankar |last3=Research |first3=Indian Council of Historical |title=North-East India: interpreting the sources of its history |date=2008 |publisher=Indian Council of Historical Research |isbn=9788173052958 |pages=117 |url=https://books.google.com/books?id=inwMAQAAMAAJ |language=en}}</ref><ref>{{cite book |last1=Gohain |first1=Birendra Kr |title=Origin of the Tai and Chao Lung Hsukapha: A Historical Perspective |date=1999 |publisher=Omsons Publications |pages=72 & 73 |url=https://books.google.com/books?id=k01uAAAAMAAJ |language=en}}</ref><ref>{{cite book |title=Pan-Asiatic Linguistics: Proceedings of the Fourth International Symposium on Languages and Linguistics, January 8-10, 1996 |date=1996 |publisher=Institute of Language and Culture for Rural Development |pages=1023 |url=https://books.google.com/books?id=ZlFkAAAAMAAJ |language=en}}</ref> ఈ చారాయిదేవ్ అనే పేరు తాయ్-అహోం పదం 'చే రాయ్ దోయ్' నుండి వచ్చింది, దీని అర్థం 'కొండలపై మెరుస్తున్న నగరం'. ఈ చే-రాయ్-దోయ్ అనే పదం [[అస్సామీ భాష]]లో చారాయిదేవ్ లేదా చరాయ్-ఖోరాంగ్‌గా మారింది.<ref>{{cite book |title=Texts and Contexts in Southeast Asia: Proceedings of the Texts and Contexts in Southeast Asia Conference, 12-14 December 2001 |date=2003 |publisher=Universities Historical Research Centre |pages=73 & 74 |url=https://books.google.com/books?id=fXZuAAAAMAAJ |language=en}}</ref><ref>{{cite web |last1=Centre |first1=UNESCO World Heritage |title=Moidams – the Mound-Burial system of the Ahom Dynasty |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5915/ |website=[[UNESCO World Heritage Centre]] |language=en}}</ref><ref>{{Citation|title=Moidams – the Mound-Burial system of the Ahom Dynasty|url=http://www.asiguwahaticircle.gov.in/Tentative%20list.html|publisher=[[Archaeological Survey of India]] Guwahati Circle|language=English|access-date=2026-07-04|archive-date=2016-11-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20161109105215/http://www.asiguwahaticircle.gov.in/Tentative%20list.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |title=Charaideo Maidams |url=http://www.assaminfo.com/tourist-places/9/charaideo-maidams.htm |website=www.assaminfo.com}}</ref> తాయ్-బైలుంగ్-మోహోంగ్ బురంజి (తాయ్ భాషలోని ఒక చారిత్రక పత్రం) ప్రకారం, రాజు సుకాఫా తన రాజధాని నగరం చే-రాయ్-దోయ్‌లోనే సమాధి చేయబడ్డాడు.<ref>{{Citation|title=An evaluation of original Tai Culture Heritage ...|last=gogoi|first=Pushpadhar 1998|url=http://sealang.net/sala/archives/pdf8/gogoi1998evaluation.pdf|publisher=sealang.net|language=en}}</ref><ref>{{Citation|title=Ahom language: It's typology language contact ...|last=Hazarika|first=Nagen 2004|url=http://sealang.net/sala/archives/pdf8/hazarika2004ahom.pdf|publisher=sealang.net|language=en}}</ref> == చరిత్ర == [[File:Sukapha, first Ahom king.jpg|thumb|మొదటి అహోం రాజు సుకాఫా గోడ శిల్పం]] సుకాఫా ఇక్కడికి రాకముందు, ఈ ప్రాంతం మొరాన్, బొరాహి వంటి స్థానిక తెగల ప్రార్థనా స్థలంగా ఉండేది. అహోం రాజ్య రాజధాని అనేకసార్లు మారినప్పటికీ, చారాయిదేవ్ ప్రతీకాత్మక కేంద్రంగానే నిలిచింది. ఇది అహోం రాజులు, రాణుల పవిత్ర సమాధి స్థలాలను కలిగి ఉంది మరియు అహోంల పూర్వీకుల దైవాల స్థానం కూడా. అహోం రాజులు మరియు రాణులు మరణించినప్పుడు విస్తృతమైన రాజ సంప్రదాయాల ప్రకారం అంత్యక్రియలు నిర్వహించి ఇక్కడ సమాధి చేసేవారు. చారాయిదేవ్ కొండలపై ఉన్న ఈ సమాధులు (మైదామ్‌లు) ఈజిప్ట్ పిరమిడ్ల ఆకారాన్ని పోలి ఉంటాయి. ఇవి మధ్యయుగ కాలం నాటి అస్సాం శిల్పుల అద్భుతమైన వాస్తుశిల్ప నైపుణ్యానికి నిదర్శనాలుగా నిలిచాయి. ఇక్కడ అసలైన మైదామ్‌ల సంఖ్య 150 కంటే ఎక్కువగా ఉండేది, కానీ ప్రస్తుతం కేవలం 30 మైదామ్‌లు మాత్రమే భారత పురావస్తు సర్వే (ASI) మరియు అస్సాం రాష్ట్ర పురావస్తు శాఖ ద్వారా రక్షించబడుతున్నాయి. మిగిలిన మైదామ్‌లు రక్షణ లేకుండా ఉన్నాయి. ఈ అసురక్షిత మైదామ్‌లలో ఎక్కువ భాగం ప్రజల ఆక్రమణలకు గురై దెబ్బతింటున్నాయి. నిమోనాగఢ్ సమీపంలో ఉన్న 'బాలి మైదామ్' అత్యంత పెద్ద అసురక్షిత మైదామ్. బ్రిటిష్ వారు దీనిని దోచుకోవడానికి ప్రయత్నించినప్పుడు, ఈ మైదామ్ చుట్టూ ఉన్న అధిక ఇసుక (బాలి) వల్ల వారికి ఆటంకం కలిగింది, అందుకే దీనికి బాలి మైదామ్ అని పేరు వచ్చింది. [[File:Charaideo_Moidams_photo,Assam.jpg|thumb|చారాయిదేవ్ మైదామ్స్, అస్సాం]] == యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశం గుర్తింపు == [[File:Charaideo Maidam of Ahom Kings at Charaideo in Sivasagar, Assam 4.jpg|thumb|చారాయిదేవ్‌లోని ఒక అహోం రాజు మైదామ్]] 2023లో ప్రధానమంత్రి [[నరేంద్ర మోదీ]] చారాయిదేవ్ మైదామ్‌లను యునెస్కో (UNESCO) ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశం నామినేషన్ కోసం ఎంపిక చేశారు.<ref name="UNESCO World Heritage Site">{{cite news |title=Pyramid-like Ahom burial mounds in Assam to vie for UNESCO World Heritage Site tag |url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/pyramid-like-ahom-burial-mounds-to-be-indias-nomination-for-unesco-world-heritage-site-tag/article66416742.ece |access-date=22 January 2023 |publisher=The Hindu |date=21 January 2023 |language=en-IN}}</ref> అనంతరం 2024 జూలై 26న ఈ ప్రదేశానికి అధికారికంగా **యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశం** హోదా లభించింది.<ref>{{Cite web |date=July 26, 2024 |title=India’s moidam royal burial mounds are its latest World Heritage Site |url=https://apnews.com/article/unesco-world-heritage-site-india-assam-moidams-99d34c3e33b1a5862170102e1021b08a |work=Associated Press}}</ref> [[File:Charaideo_Moidams_image_,Assam.jpg|thumb|చారాయిదేవ్ మైదామ్స్ శ్రేణి, అస్సాం]] == ఇవి కూడా చూడండి == * సుకాఫా * [[అహోం రాజ్యం]] * అహోం వంశం * [[శివసాగర్ జిల్లా]] * చారాయిదేవ్ జిల్లా == మూలాలు == {{reflist}} == వనరులు == {{refbegin}} * {{Cite book |last=Phukan |first=J. N. |contribution=The Tai-Ahom Power in Assam |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=2 |pages=49–60 |publisher=Assam Publication Board |place=Guwahati |year=1992 }} {{refend}} {{అస్సాం}} [[వర్గం:అహోం రాజధాని]] [[వర్గం:అసోంలోని పురావస్తు ప్రదేశాలు]] [[వర్గం:భారతదేశంలోని పూర్వ జనావాస ప్రాంతాలు]] [[వర్గం:భారతదేశంలోని పూర్వ రాజధానులు]] [[వర్గం:చారాయిదేవ్ జిల్లాలోని నగరాలు, పట్టణాలు]] [[వర్గం:చారాయిదేవ్ జిల్లా]] [[వర్గం:ఆసియాలో 1228 స్థాపనలు]] [[వర్గం:భారతదేశంలో 13వ శతాబ్దపు స్థాపనలు]] [[వర్గం:13వ శతాబ్దంలో పూర్తయిన కట్టడాలు]] [[వర్గం:అసోం పర్యాటకం]] esbuxh1cr46d5t4ydynrq788txmjtw5 0 501436 4956188 4918223 2026-09-11T08:34:12Z యర్రా రామారావు 28161 [[వర్గం:అస్సాంలోని సంస్థలు]] ను తీసివేసారు; [[వర్గం:అసోంలోని సంస్థలు]] ను చేర్చారు (హాట్‌కేట్ ఉపయోగించి) 4956188 wikitext text/x-wiki {{short description|ఈశాన్య భారతదేశానికి చెందిన పర్యావరణ కార్యకర్తల సమూహం}}{{Infobox organization | name = నేచర్స్ బెకన్ | native_name_lang = | image = | image_size = | image_alt = | caption = | logo = | logo_size = | logo_alt = | logo_caption = 'బంగారు లంగూర్' ను వర్ణించే నేచర్స్ బెకన్ అసలు లోగో | map = | map_size = | map_alt = | map_caption = | map2 = | map2_size = | map2_alt = | map2_caption = | abbreviation = | nickname = | pronunciation = | pronounce_ref = | pronounce_comment = | named_after = | predecessor = | merged_into = | successor = | formation = <!-- use {{start age|1982}} --> | founder = సౌమ్యదీప్ దత్తా | founding_location = | extinction = <!-- use {{end date and age|YYYY|MM|DD}} --> | merger = | type = [[లాభాపేక్ష లేని సంస్థ]] | tax_id = <!-- or | vat_id = (for European organizations) --> | registration_id = <!-- for non-profit org --> | status = క్రియాశీలం | purpose = పర్యావరణ పరిరక్షణ కోసం క్రియాశీలక ఉద్యమం | professional_title = | headquarters = ధుబ్రి, అస్సాం, భారతదేశం | location = | coordinates = <!-- {{coord|LAT|LON|display=inline, title}} --> | origins = | region_served = ఈశాన్య భారతదేశం | products = | services = | methods = | fields = | membership = | num_members_year = | language = అస్సామీ, ఇంగ్లీష్, హిందీ, బెంగాలీ, బోడో, రాభా, గోపాల్‌పారియా మొదలైనవి. | owner = <!-- or | owners = --> | secretary_general = <!-- or | gen_sec for General Secretary --> | leader_title = దర్శకుడు | leader_name = సౌమ్యదీప్ దత్తా | leader_title2 = | leader_name2 = | leader_title3 = | leader_name3 = | leader_title4 = | leader_name4 = | board_of_directors = | key_people = | main_organ = | parent_organization = | subsidiaries = | secessions = | affiliations = | budget = | budget_year = | revenue = | revenue_year = | disbursements = | expenses = | expenses_year = | endowment = | endowment_year = | num_staff = | num_staff_year = | num_volunteers = | num_volunteers_year = | num_students = | num_students_year = | website = http://naturesbeckon.org/ | remarks = | former_name = | footnotes = ధ్యేయం: భారతదేశ ప్రజల నిరంతర ప్రయోజనం కోసం వన్యప్రాణులు, మొక్కలు, వాటి ఆవాసాలను పరిరక్షించడానికి, రక్షించడానికి, పెంపొందించడానికి ప్రజలతో కలిసి నేచర్స్ బెకన్ పని చేస్తుంది. | bodystyle = }} '''నేచర్స్ బెకన్''' అనేది ఈశాన్య భారతదేశంలోని ఒక స్వతంత్ర పర్యావరణ కార్యకర్తల సమూహం.<ref name=":0">{{Cite web|title=About Us|url=http://naturesbeckon.org/about-us|access-date=2020-09-07|website=Nature's Beckon|language=en-US}}</ref> ఇది [[అస్సాం]] లో పర్యావరణ ఉద్యమం ప్రారంభించింది.<ref>{{Cite web|title=Rakesh Soud {{!}} Changemakers|url=https://www.changemakers.org/es/users/rakesh-soud|access-date=2020-09-07|website=www.changemakers.org}}{{Dead link|date=జూలై 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ఈ సంస్థను అశోక ఫెలో సౌమ్యదీప్ దత్తా<ref name=":1">{{Cite web|title=Ashoka-Soumyadeep Datta|url=https://www.ashoka.org/en-in/fellow/soumyadeep-datta|website=Ashoka International Website}}</ref> 1982 లో స్థాపించారు.<ref name=":2">{{cite thesis|last=Bhattacharjee|first=Jhimli|year=2009|type=Ph.D thesis|title=Environmental activism in North East India: exploring environmental movements and action groups with special reference to Assam|chapter=4|url=http://shodhganga.inflibnet.ac.in:8080/jspui/bitstream/10603/13466/11/11_chapter%204.pdf}}</ref><ref name=":12">{{Cite book|title=Kaziranga National Park|publisher=Banalata|year=2018|isbn=978-93-82056-68-3|pages=195}}</ref><ref name="Taking poachers by Horns">{{Cite web|title=Taking poachers by Horns|url=https://www.newindianexpress.com/magazine/2016/jul/09/taking-poachers-by-horns-879064.html|access-date=2020-09-07|website=The New Indian Express}}</ref> వన్యప్రాణులు, వాటి ఆవాసాలను సంరక్షించడం, రక్షించడం దీని ముఖ్య ఉద్దేశం.<ref name=":0" /> 1991 లో, ఈ సంస్థ సొసైటీస్ రిజిస్ట్రేషన్ యాక్ట్, 1860 కింద అధికారికంగా నమోదైంది.{{citation needed|date=September 2020}} చక్రశిల కొండ నిల్వలలో బంగారు లంగూర్ (''Presbytis geei'') ఉనికిని కనుగొన్న ఘనత ఈ సంస్థకు దక్కుతుంది.<ref name=":4">{{Cite web|title=A few valuable letters, messages and other documents|url=http://naturesbeckon.org/letters-and-messages|access-date=2020-09-07|website=Nature's Beckon|language=en-US}}</ref><ref name=":6">{{Cite news|last=Ghosh|first=Tapan|date=January–March 1993|title=Golden Discovery|work=WWF-India Quarterly}}</ref><ref name=":7">{{Cite journal|last=Datta|first=Soumyadeep|date=April–June 1998|title=A report on the discovery of Golden Languar at Chakrashila Wildlife Sanctuay and its Conservation|journal=Tigerpaper|volume=25| issue = 2|pages=23–26}}</ref> ఇది అస్సాంలో చక్రశిల వన్యప్రాణుల అభయారణ్యం ఉద్యమం, వర్షారణ్య పరిరక్షణ ఉద్యమం వంటి అనేక పర్యావరణ పరిరక్షణ ఉద్యమాలకు నాయకత్వం వహించింది. చక్రశిల, దిహింగ్ పట్కాయ్ వంటి ప్రాంతాలను రక్షిత ప్రాంతాలుగా ప్రకటించడంలో కీలక పాత్ర పోషించింది.<ref>{{Cite news|last=Datta|first=Soumyadeep Datta|date=December 15, 2003|title=Feral Instinct|work=India Today}}</ref><ref name=":10">{{Cite book|last=Wolvekamp|first=Paul|title=Forests for the Future: Local Strategies for Forest Protection,Economic Welfare and Social Justice|url=https://archive.org/details/forestsforfuture0000unse|publisher=Zed Books Ltd.|year=1999|isbn=1-85649-756-9|location=New York, London|pages=[https://archive.org/details/forestsforfuture0000unse/page/58 58]–65}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Datta|first=Soumyadeep|date=July 1996|title=Battling to Protect the Environment|journal=Participation and Governence.|volume=3| issue = 7|pages=3–7|via=Society for Participatory Research in Asia)}}</ref><ref>{{Cite web|date=2013-11-21|agency=Press Trust of India|title=Concerted effort for conservation of rainforests urged|url=https://timesofindia.indiatimes.com/home/environment/flora-fauna/Concerted-effort-for-conservation-of-rainforests-urged/articleshow=26158457.cms|access-date=2020-09-07|website=The Times of India|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Nature's Beckon North East India - Activities and Achievements|url=https://sites.google.com/view/naturesbeckon/activities-and-achievements|access-date=2020-09-07|language=en-US}}</ref> విద్యార్థులు, పర్యావరణ కార్యకర్తలు, కార్మికులకు పర్యావరణం, సహజ ఆవాసాల గురించి అవగాహన కల్పించడానికి కొన్ని ప్రత్యేక కార్యక్రమాలను ఈ సంస్థ నిర్వహిస్తుంది.<ref name=":0" /> == స్థాపన == నేचర్స్ బెకన్ 1982 లో సౌమ్యదీప్ దత్తా స్థాపించిన ఒక నేచర్ క్లబ్‌గా ప్రారంభమైంది. ఆయన నాయకత్వంలో, సభ్యులు [[ధుబ్రి]] అడవులలో ప్రకృతి నడకలు, పక్షుల వీక్షణ యాత్రలు చేపట్టారు. కమల్ నారాయణ్ చౌదరి వీరికి మార్గదర్శకత్వం అందిస్తూ కార్యకలాపాలను విస్తరించడానికి సహాయం చేశారు.<ref name=":6" /><ref name=":11">{{Cite journal|date=August 2007|title=Visionaire Extraordinaire Soumyadeep Datta|journal=The Eclectic-A Global Magazine|volume=August 2007|pages=20–27}}</ref> == కార్యకలాపాలు == [[File:NB Street Play.jpg|thumb|అస్సాం వర్షారణ్య పరిరక్షణ ఉద్యమ సమయంలో నేచర్స్ బెకన్ ఆధ్వర్యంలో వీధి నాటక ప్రదర్శన.|left]] === చక్రశిల వన్యప్రాణుల అభయారణ్యం ఉద్యమం, బంగారు లంగూర్ పరిరక్షణ === చక్రశిల ప్రాంతాన్ని వన్యప్రాణుల అభయారణ్యంగా ప్రకటించడం కోసం ప్రజల భాగస్వామ్యంతో నేచర్స్ బెకన్ 12 సంవత్సరాల సుదీర్ఘ పరిరక్షణ ఉద్యమాన్ని చేపట్టింది.<ref name=":5">{{Cite web |date=2017-09-23 |title=Chakrashila Wildlife Sanctuary |url=https://wildtrails.in/chakrashila-wildlife-sanctuary/ |access-date=2020-09-07 |website=WildTrails Recent Sightings {{!}} The One-Stop Destination for all your Wildlife Travels |language=en-GB}}</ref><ref name=":8">{{Cite web |title=Golden Langur |url=http://kokrajhar.gov.in/glangur.html |access-date=2020-09-07 |website=kokrajhar.gov.in}}</ref><ref name=":1" /><ref name=":12" /> చక్రశిల కొండ నిల్వలలో బంగారు లంగూర్ ఉనికిని కనుగొన్న తర్వాత,<ref name=":13">{{Cite news |year=1994 |title=Status Survey of Endangered Species-Report 1 |work=Zoological Survey of India}}</ref><ref>{{Cite web|title=Chakrashila Wildlife Sanctuary {{!}} Chakrashila Wildlife Sanctuary Kokrajhar {{!}} Chakrashila Wildlife Sanctuary Assam {{!}} Golden Langur in Assam|url=http://www.assaminfo.com/tourist-places/38/chakrashila-wildlife-sanctuary.htm|access-date=2020-09-08|website=www.assaminfo.com}}</ref> స్థానిక ప్రజలను చేరదీసి, క్షేత్రస్థాయి పరిశోధనలు, సర్వేలు, ప్రభుత్వాలపై ఒత్తిడి తీసుకురావడం ద్వారా ఆ జీవుల రక్షణ కోసం ఈ సంస్థ విస్తృతంగా శ్రమించింది.<ref name=":10" /><ref name=":9">{{Cite book |title=Communities and Conservation:Natural Resource Management in South and Central Asia |url=https://archive.org/details/communitiesconse0000unse_v5m2 |publisher=Sage Publications |year=1998 |isbn=0-7619-9279-0 |location=California, New Delhi, London |pages=[https://archive.org/details/communitiesconse0000unse_v5m2/page/425 425]–434}}</ref><ref name=":3">{{Cite web |title=Activities and Achievements |url=http://naturesbeckon.org/activities-and-achievements |access-date=2020-09-07 |website=Nature's Beckon |language=en-US}}</ref> === అస్సాం పర్యావరణ పరిరక్షణ ఉద్యమం, దిహింగ్ పట్కాయ్ వన్యప్రాణుల అభయారణ్యం ప్రకటన === [[File:NB-Protest Against Premier OIL.jpg|thumb|2003 లో బ్రిటన్‌కు చెందిన [[ప్రీమియర్ ఆయిల్]] సంస్థకు వర్షారణ్యాల అంతర్భాగంలో చమురు అన్వేషణకు అటవీ శాఖ అనుమతి ఇచ్చింది. నేచర్స్ బెకన్ నిరసనల కారణంగా ఆ తర్వాత అది మూతపడింది.{{citation needed|date=September 2020}}]] ఎగువ అస్సాంలోని దిబ్రూగఢ్, తిన్సుకియా జిల్లాలలో వర్షారణ్యాల ఉనికిని నేచర్స్ బెకన్ గుర్తించింది. 500 చదరపు కిలోమీటర్ల విస్తీర్ణంలో ఉన్న ఈ వర్షారణ్యానికి చట్టపరమైన రక్షణ కల్పించాలని 1995 లో ఒక ఉద్యమాన్ని ప్రారంభించింది. ఈ ఉద్యమం సంస్థ నిర్వహించిన ప్రాథమిక సర్వేలతో మొదలైంది. 13 జూన్ 2004 న, [[అస్సాం ప్రభుత్వం]] 111.19 చదరపు కిలోమీటర్ల వర్షారణ్యాన్ని 'దిహింగ్ పట్కాయ్ వన్యప్రాణుల అభయారణ్యం'గా ప్రకటించింది.<ref>{{Cite news|last=Sharma|first=Novanita|title=Dehing Patkai: A survivor once again|work=The Hill Times|url=https://drive.google.com/file/d/14Ckout5DxcP5wHNfuBYPaoMcqE7M8_BM/view?fbclid=IwAR2gE3wq7P-L7m4BN8DIiBTGsUI9DAVdJS45rFh7DsHZLTAI16n72cMdNvg}}</ref> ఈ అభయారణ్యాన్ని మరింత విస్తరించాలని, మొత్తం వర్షారణ్య ప్రాంతాన్ని దీని పరిధిలోకి తీసుకురావాలని ఈ సంస్థ ఇప్పటికీ డిమాండ్ చేస్తూ పనిచేస్తోంది.<ref>{{Cite web|title=Dehing-Patkai national park should include entire Amazon of the East: Conservationists, activists {{!}} Headlines|url=https://www.devdiscourse.com/article/headlines/1130529-dehing-patkai-national-park-should-include-entire-amazon-of-the-east-conservationists-activists|access-date=2020-09-08|website=Devdiscourse|language=en}}</ref><ref name=":14">{{Cite book |title=Rainforests of Assam |publisher=Nature's Beckon |year=2013 |isbn=978-93-82624-71-4}}</ref><ref name=":2" /> == వెలుపలి లింకులు == * [http://naturesbeckon.org/ అధికారిక వెబ్‌సైట్] == మూలాలు == {{Reflist}} [[వర్గం:అసోంలోని సంస్థలు]] [[వర్గం:1982 లో స్థాపించబడిన సంస్థలు]] [[వర్గం:అస్సాంలో 1982 స్థాపనలు]] [[వర్గం:సామాజిక పారిశ్రామికవేత్తలు]] fdngc5kmymmiegt2o2sffcxtepskfkn 4956189 4956188 2026-09-11T08:34:44Z యర్రా రామారావు 28161 [[వర్గం:అస్సాంలో 1982 స్థాపనలు]] ను తీసివేసారు; [[వర్గం:అసోంలోని 1982 స్థాపనలు]] ను చేర్చారు (హాట్‌కేట్ ఉపయోగించి) 4956189 wikitext text/x-wiki {{short description|ఈశాన్య భారతదేశానికి చెందిన పర్యావరణ కార్యకర్తల సమూహం}}{{Infobox organization | name = నేచర్స్ బెకన్ | native_name_lang = | image = | image_size = | image_alt = | caption = | logo = | logo_size = | logo_alt = | logo_caption = 'బంగారు లంగూర్' ను వర్ణించే నేచర్స్ బెకన్ అసలు లోగో | map = | map_size = | map_alt = | map_caption = | map2 = | map2_size = | map2_alt = | map2_caption = | abbreviation = | nickname = | pronunciation = | pronounce_ref = | pronounce_comment = | named_after = | predecessor = | merged_into = | successor = | formation = <!-- use {{start age|1982}} --> | founder = సౌమ్యదీప్ దత్తా | founding_location = | extinction = <!-- use {{end date and age|YYYY|MM|DD}} --> | merger = | type = [[లాభాపేక్ష లేని సంస్థ]] | tax_id = <!-- or | vat_id = (for European organizations) --> | registration_id = <!-- for non-profit org --> | status = క్రియాశీలం | purpose = పర్యావరణ పరిరక్షణ కోసం క్రియాశీలక ఉద్యమం | professional_title = | headquarters = ధుబ్రి, అస్సాం, భారతదేశం | location = | coordinates = <!-- {{coord|LAT|LON|display=inline, title}} --> | origins = | region_served = ఈశాన్య భారతదేశం | products = | services = | methods = | fields = | membership = | num_members_year = | language = అస్సామీ, ఇంగ్లీష్, హిందీ, బెంగాలీ, బోడో, రాభా, గోపాల్‌పారియా మొదలైనవి. | owner = <!-- or | owners = --> | secretary_general = <!-- or | gen_sec for General Secretary --> | leader_title = దర్శకుడు | leader_name = సౌమ్యదీప్ దత్తా | leader_title2 = | leader_name2 = | leader_title3 = | leader_name3 = | leader_title4 = | leader_name4 = | board_of_directors = | key_people = | main_organ = | parent_organization = | subsidiaries = | secessions = | affiliations = | budget = | budget_year = | revenue = | revenue_year = | disbursements = | expenses = | expenses_year = | endowment = | endowment_year = | num_staff = | num_staff_year = | num_volunteers = | num_volunteers_year = | num_students = | num_students_year = | website = http://naturesbeckon.org/ | remarks = | former_name = | footnotes = ధ్యేయం: భారతదేశ ప్రజల నిరంతర ప్రయోజనం కోసం వన్యప్రాణులు, మొక్కలు, వాటి ఆవాసాలను పరిరక్షించడానికి, రక్షించడానికి, పెంపొందించడానికి ప్రజలతో కలిసి నేచర్స్ బెకన్ పని చేస్తుంది. | bodystyle = }} '''నేచర్స్ బెకన్''' అనేది ఈశాన్య భారతదేశంలోని ఒక స్వతంత్ర పర్యావరణ కార్యకర్తల సమూహం.<ref name=":0">{{Cite web|title=About Us|url=http://naturesbeckon.org/about-us|access-date=2020-09-07|website=Nature's Beckon|language=en-US}}</ref> ఇది [[అస్సాం]] లో పర్యావరణ ఉద్యమం ప్రారంభించింది.<ref>{{Cite web|title=Rakesh Soud {{!}} Changemakers|url=https://www.changemakers.org/es/users/rakesh-soud|access-date=2020-09-07|website=www.changemakers.org}}{{Dead link|date=జూలై 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ఈ సంస్థను అశోక ఫెలో సౌమ్యదీప్ దత్తా<ref name=":1">{{Cite web|title=Ashoka-Soumyadeep Datta|url=https://www.ashoka.org/en-in/fellow/soumyadeep-datta|website=Ashoka International Website}}</ref> 1982 లో స్థాపించారు.<ref name=":2">{{cite thesis|last=Bhattacharjee|first=Jhimli|year=2009|type=Ph.D thesis|title=Environmental activism in North East India: exploring environmental movements and action groups with special reference to Assam|chapter=4|url=http://shodhganga.inflibnet.ac.in:8080/jspui/bitstream/10603/13466/11/11_chapter%204.pdf}}</ref><ref name=":12">{{Cite book|title=Kaziranga National Park|publisher=Banalata|year=2018|isbn=978-93-82056-68-3|pages=195}}</ref><ref name="Taking poachers by Horns">{{Cite web|title=Taking poachers by Horns|url=https://www.newindianexpress.com/magazine/2016/jul/09/taking-poachers-by-horns-879064.html|access-date=2020-09-07|website=The New Indian Express}}</ref> వన్యప్రాణులు, వాటి ఆవాసాలను సంరక్షించడం, రక్షించడం దీని ముఖ్య ఉద్దేశం.<ref name=":0" /> 1991 లో, ఈ సంస్థ సొసైటీస్ రిజిస్ట్రేషన్ యాక్ట్, 1860 కింద అధికారికంగా నమోదైంది.{{citation needed|date=September 2020}} చక్రశిల కొండ నిల్వలలో బంగారు లంగూర్ (''Presbytis geei'') ఉనికిని కనుగొన్న ఘనత ఈ సంస్థకు దక్కుతుంది.<ref name=":4">{{Cite web|title=A few valuable letters, messages and other documents|url=http://naturesbeckon.org/letters-and-messages|access-date=2020-09-07|website=Nature's Beckon|language=en-US}}</ref><ref name=":6">{{Cite news|last=Ghosh|first=Tapan|date=January–March 1993|title=Golden Discovery|work=WWF-India Quarterly}}</ref><ref name=":7">{{Cite journal|last=Datta|first=Soumyadeep|date=April–June 1998|title=A report on the discovery of Golden Languar at Chakrashila Wildlife Sanctuay and its Conservation|journal=Tigerpaper|volume=25| issue = 2|pages=23–26}}</ref> ఇది అస్సాంలో చక్రశిల వన్యప్రాణుల అభయారణ్యం ఉద్యమం, వర్షారణ్య పరిరక్షణ ఉద్యమం వంటి అనేక పర్యావరణ పరిరక్షణ ఉద్యమాలకు నాయకత్వం వహించింది. చక్రశిల, దిహింగ్ పట్కాయ్ వంటి ప్రాంతాలను రక్షిత ప్రాంతాలుగా ప్రకటించడంలో కీలక పాత్ర పోషించింది.<ref>{{Cite news|last=Datta|first=Soumyadeep Datta|date=December 15, 2003|title=Feral Instinct|work=India Today}}</ref><ref name=":10">{{Cite book|last=Wolvekamp|first=Paul|title=Forests for the Future: Local Strategies for Forest Protection,Economic Welfare and Social Justice|url=https://archive.org/details/forestsforfuture0000unse|publisher=Zed Books Ltd.|year=1999|isbn=1-85649-756-9|location=New York, London|pages=[https://archive.org/details/forestsforfuture0000unse/page/58 58]–65}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Datta|first=Soumyadeep|date=July 1996|title=Battling to Protect the Environment|journal=Participation and Governence.|volume=3| issue = 7|pages=3–7|via=Society for Participatory Research in Asia)}}</ref><ref>{{Cite web|date=2013-11-21|agency=Press Trust of India|title=Concerted effort for conservation of rainforests urged|url=https://timesofindia.indiatimes.com/home/environment/flora-fauna/Concerted-effort-for-conservation-of-rainforests-urged/articleshow=26158457.cms|access-date=2020-09-07|website=The Times of India|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Nature's Beckon North East India - Activities and Achievements|url=https://sites.google.com/view/naturesbeckon/activities-and-achievements|access-date=2020-09-07|language=en-US}}</ref> విద్యార్థులు, పర్యావరణ కార్యకర్తలు, కార్మికులకు పర్యావరణం, సహజ ఆవాసాల గురించి అవగాహన కల్పించడానికి కొన్ని ప్రత్యేక కార్యక్రమాలను ఈ సంస్థ నిర్వహిస్తుంది.<ref name=":0" /> == స్థాపన == నేचర్స్ బెకన్ 1982 లో సౌమ్యదీప్ దత్తా స్థాపించిన ఒక నేచర్ క్లబ్‌గా ప్రారంభమైంది. ఆయన నాయకత్వంలో, సభ్యులు [[ధుబ్రి]] అడవులలో ప్రకృతి నడకలు, పక్షుల వీక్షణ యాత్రలు చేపట్టారు. కమల్ నారాయణ్ చౌదరి వీరికి మార్గదర్శకత్వం అందిస్తూ కార్యకలాపాలను విస్తరించడానికి సహాయం చేశారు.<ref name=":6" /><ref name=":11">{{Cite journal|date=August 2007|title=Visionaire Extraordinaire Soumyadeep Datta|journal=The Eclectic-A Global Magazine|volume=August 2007|pages=20–27}}</ref> == కార్యకలాపాలు == [[File:NB Street Play.jpg|thumb|అస్సాం వర్షారణ్య పరిరక్షణ ఉద్యమ సమయంలో నేచర్స్ బెకన్ ఆధ్వర్యంలో వీధి నాటక ప్రదర్శన.|left]] === చక్రశిల వన్యప్రాణుల అభయారణ్యం ఉద్యమం, బంగారు లంగూర్ పరిరక్షణ === చక్రశిల ప్రాంతాన్ని వన్యప్రాణుల అభయారణ్యంగా ప్రకటించడం కోసం ప్రజల భాగస్వామ్యంతో నేచర్స్ బెకన్ 12 సంవత్సరాల సుదీర్ఘ పరిరక్షణ ఉద్యమాన్ని చేపట్టింది.<ref name=":5">{{Cite web |date=2017-09-23 |title=Chakrashila Wildlife Sanctuary |url=https://wildtrails.in/chakrashila-wildlife-sanctuary/ |access-date=2020-09-07 |website=WildTrails Recent Sightings {{!}} The One-Stop Destination for all your Wildlife Travels |language=en-GB}}</ref><ref name=":8">{{Cite web |title=Golden Langur |url=http://kokrajhar.gov.in/glangur.html |access-date=2020-09-07 |website=kokrajhar.gov.in}}</ref><ref name=":1" /><ref name=":12" /> చక్రశిల కొండ నిల్వలలో బంగారు లంగూర్ ఉనికిని కనుగొన్న తర్వాత,<ref name=":13">{{Cite news |year=1994 |title=Status Survey of Endangered Species-Report 1 |work=Zoological Survey of India}}</ref><ref>{{Cite web|title=Chakrashila Wildlife Sanctuary {{!}} Chakrashila Wildlife Sanctuary Kokrajhar {{!}} Chakrashila Wildlife Sanctuary Assam {{!}} Golden Langur in Assam|url=http://www.assaminfo.com/tourist-places/38/chakrashila-wildlife-sanctuary.htm|access-date=2020-09-08|website=www.assaminfo.com}}</ref> స్థానిక ప్రజలను చేరదీసి, క్షేత్రస్థాయి పరిశోధనలు, సర్వేలు, ప్రభుత్వాలపై ఒత్తిడి తీసుకురావడం ద్వారా ఆ జీవుల రక్షణ కోసం ఈ సంస్థ విస్తృతంగా శ్రమించింది.<ref name=":10" /><ref name=":9">{{Cite book |title=Communities and Conservation:Natural Resource Management in South and Central Asia |url=https://archive.org/details/communitiesconse0000unse_v5m2 |publisher=Sage Publications |year=1998 |isbn=0-7619-9279-0 |location=California, New Delhi, London |pages=[https://archive.org/details/communitiesconse0000unse_v5m2/page/425 425]–434}}</ref><ref name=":3">{{Cite web |title=Activities and Achievements |url=http://naturesbeckon.org/activities-and-achievements |access-date=2020-09-07 |website=Nature's Beckon |language=en-US}}</ref> === అస్సాం పర్యావరణ పరిరక్షణ ఉద్యమం, దిహింగ్ పట్కాయ్ వన్యప్రాణుల అభయారణ్యం ప్రకటన === [[File:NB-Protest Against Premier OIL.jpg|thumb|2003 లో బ్రిటన్‌కు చెందిన [[ప్రీమియర్ ఆయిల్]] సంస్థకు వర్షారణ్యాల అంతర్భాగంలో చమురు అన్వేషణకు అటవీ శాఖ అనుమతి ఇచ్చింది. నేచర్స్ బెకన్ నిరసనల కారణంగా ఆ తర్వాత అది మూతపడింది.{{citation needed|date=September 2020}}]] ఎగువ అస్సాంలోని దిబ్రూగఢ్, తిన్సుకియా జిల్లాలలో వర్షారణ్యాల ఉనికిని నేచర్స్ బెకన్ గుర్తించింది. 500 చదరపు కిలోమీటర్ల విస్తీర్ణంలో ఉన్న ఈ వర్షారణ్యానికి చట్టపరమైన రక్షణ కల్పించాలని 1995 లో ఒక ఉద్యమాన్ని ప్రారంభించింది. ఈ ఉద్యమం సంస్థ నిర్వహించిన ప్రాథమిక సర్వేలతో మొదలైంది. 13 జూన్ 2004 న, [[అస్సాం ప్రభుత్వం]] 111.19 చదరపు కిలోమీటర్ల వర్షారణ్యాన్ని 'దిహింగ్ పట్కాయ్ వన్యప్రాణుల అభయారణ్యం'గా ప్రకటించింది.<ref>{{Cite news|last=Sharma|first=Novanita|title=Dehing Patkai: A survivor once again|work=The Hill Times|url=https://drive.google.com/file/d/14Ckout5DxcP5wHNfuBYPaoMcqE7M8_BM/view?fbclid=IwAR2gE3wq7P-L7m4BN8DIiBTGsUI9DAVdJS45rFh7DsHZLTAI16n72cMdNvg}}</ref> ఈ అభయారణ్యాన్ని మరింత విస్తరించాలని, మొత్తం వర్షారణ్య ప్రాంతాన్ని దీని పరిధిలోకి తీసుకురావాలని ఈ సంస్థ ఇప్పటికీ డిమాండ్ చేస్తూ పనిచేస్తోంది.<ref>{{Cite web|title=Dehing-Patkai national park should include entire Amazon of the East: Conservationists, activists {{!}} Headlines|url=https://www.devdiscourse.com/article/headlines/1130529-dehing-patkai-national-park-should-include-entire-amazon-of-the-east-conservationists-activists|access-date=2020-09-08|website=Devdiscourse|language=en}}</ref><ref name=":14">{{Cite book |title=Rainforests of Assam |publisher=Nature's Beckon |year=2013 |isbn=978-93-82624-71-4}}</ref><ref name=":2" /> == వెలుపలి లింకులు == * [http://naturesbeckon.org/ అధికారిక వెబ్‌సైట్] == మూలాలు == {{Reflist}} [[వర్గం:అసోంలోని సంస్థలు]] [[వర్గం:1982 లో స్థాపించబడిన సంస్థలు]] [[వర్గం:అసోంలోని 1982 స్థాపనలు]] [[వర్గం:సామాజిక పారిశ్రామికవేత్తలు]] fadhnt9tdqxw0kisj7uqo70e26rsm3v 4956191 4956189 2026-09-11T08:35:56Z యర్రా రామారావు 28161 /* కార్యకలాపాలు */ 4956191 wikitext text/x-wiki {{short description|ఈశాన్య భారతదేశానికి చెందిన పర్యావరణ కార్యకర్తల సమూహం}}{{Infobox organization | name = నేచర్స్ బెకన్ | native_name_lang = | image = | image_size = | image_alt = | caption = | logo = | logo_size = | logo_alt = | logo_caption = 'బంగారు లంగూర్' ను వర్ణించే నేచర్స్ బెకన్ అసలు లోగో | map = | map_size = | map_alt = | map_caption = | map2 = | map2_size = | map2_alt = | map2_caption = | abbreviation = | nickname = | pronunciation = | pronounce_ref = | pronounce_comment = | named_after = | predecessor = | merged_into = | successor = | formation = <!-- use {{start age|1982}} --> | founder = సౌమ్యదీప్ దత్తా | founding_location = | extinction = <!-- use {{end date and age|YYYY|MM|DD}} --> | merger = | type = [[లాభాపేక్ష లేని సంస్థ]] | tax_id = <!-- or | vat_id = (for European organizations) --> | registration_id = <!-- for non-profit org --> | status = క్రియాశీలం | purpose = పర్యావరణ పరిరక్షణ కోసం క్రియాశీలక ఉద్యమం | professional_title = | headquarters = ధుబ్రి, అస్సాం, భారతదేశం | location = | coordinates = <!-- {{coord|LAT|LON|display=inline, title}} --> | origins = | region_served = ఈశాన్య భారతదేశం | products = | services = | methods = | fields = | membership = | num_members_year = | language = అస్సామీ, ఇంగ్లీష్, హిందీ, బెంగాలీ, బోడో, రాభా, గోపాల్‌పారియా మొదలైనవి. | owner = <!-- or | owners = --> | secretary_general = <!-- or | gen_sec for General Secretary --> | leader_title = దర్శకుడు | leader_name = సౌమ్యదీప్ దత్తా | leader_title2 = | leader_name2 = | leader_title3 = | leader_name3 = | leader_title4 = | leader_name4 = | board_of_directors = | key_people = | main_organ = | parent_organization = | subsidiaries = | secessions = | affiliations = | budget = | budget_year = | revenue = | revenue_year = | disbursements = | expenses = | expenses_year = | endowment = | endowment_year = | num_staff = | num_staff_year = | num_volunteers = | num_volunteers_year = | num_students = | num_students_year = | website = http://naturesbeckon.org/ | remarks = | former_name = | footnotes = ధ్యేయం: భారతదేశ ప్రజల నిరంతర ప్రయోజనం కోసం వన్యప్రాణులు, మొక్కలు, వాటి ఆవాసాలను పరిరక్షించడానికి, రక్షించడానికి, పెంపొందించడానికి ప్రజలతో కలిసి నేచర్స్ బెకన్ పని చేస్తుంది. | bodystyle = }} '''నేచర్స్ బెకన్''' అనేది ఈశాన్య భారతదేశంలోని ఒక స్వతంత్ర పర్యావరణ కార్యకర్తల సమూహం.<ref name=":0">{{Cite web|title=About Us|url=http://naturesbeckon.org/about-us|access-date=2020-09-07|website=Nature's Beckon|language=en-US}}</ref> ఇది [[అస్సాం|అసోం]] లో పర్యావరణ ఉద్యమం ప్రారంభించింది.<ref>{{Cite web|title=Rakesh Soud {{!}} Changemakers|url=https://www.changemakers.org/es/users/rakesh-soud|access-date=2020-09-07|website=www.changemakers.org}}{{Dead link|date=జూలై 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ఈ సంస్థను అశోక ఫెలో సౌమ్యదీప్ దత్తా<ref name=":1">{{Cite web|title=Ashoka-Soumyadeep Datta|url=https://www.ashoka.org/en-in/fellow/soumyadeep-datta|website=Ashoka International Website}}</ref> 1982 లో స్థాపించారు.<ref name=":2">{{cite thesis|last=Bhattacharjee|first=Jhimli|year=2009|type=Ph.D thesis|title=Environmental activism in North East India: exploring environmental movements and action groups with special reference to Assam|chapter=4|url=http://shodhganga.inflibnet.ac.in:8080/jspui/bitstream/10603/13466/11/11_chapter%204.pdf}}</ref><ref name=":12">{{Cite book|title=Kaziranga National Park|publisher=Banalata|year=2018|isbn=978-93-82056-68-3|pages=195}}</ref><ref name="Taking poachers by Horns">{{Cite web|title=Taking poachers by Horns|url=https://www.newindianexpress.com/magazine/2016/jul/09/taking-poachers-by-horns-879064.html|access-date=2020-09-07|website=The New Indian Express}}</ref> వన్యప్రాణులు, వాటి ఆవాసాలను సంరక్షించడం, రక్షించడం దీని ముఖ్య ఉద్దేశం.<ref name=":0" /> 1991 లో, ఈ సంస్థ సొసైటీస్ రిజిస్ట్రేషన్ యాక్ట్, 1860 కింద అధికారికంగా నమోదైంది.{{citation needed|date=September 2020}} చక్రశిల కొండ నిల్వలలో బంగారు లంగూర్ (''Presbytis geei'') ఉనికిని కనుగొన్న ఘనత ఈ సంస్థకు దక్కుతుంది.<ref name=":4">{{Cite web|title=A few valuable letters, messages and other documents|url=http://naturesbeckon.org/letters-and-messages|access-date=2020-09-07|website=Nature's Beckon|language=en-US}}</ref><ref name=":6">{{Cite news|last=Ghosh|first=Tapan|date=January–March 1993|title=Golden Discovery|work=WWF-India Quarterly}}</ref><ref name=":7">{{Cite journal|last=Datta|first=Soumyadeep|date=April–June 1998|title=A report on the discovery of Golden Languar at Chakrashila Wildlife Sanctuay and its Conservation|journal=Tigerpaper|volume=25| issue = 2|pages=23–26}}</ref> ఇది అసోంలో చక్రశిల వన్యప్రాణుల అభయారణ్యం ఉద్యమం, వర్షారణ్య పరిరక్షణ ఉద్యమం వంటి అనేక పర్యావరణ పరిరక్షణ ఉద్యమాలకు నాయకత్వం వహించింది. చక్రశిల, దిహింగ్ పట్కాయ్ వంటి ప్రాంతాలను రక్షిత ప్రాంతాలుగా ప్రకటించడంలో కీలక పాత్ర పోషించింది.<ref>{{Cite news|last=Datta|first=Soumyadeep Datta|date=December 15, 2003|title=Feral Instinct|work=India Today}}</ref><ref name=":10">{{Cite book|last=Wolvekamp|first=Paul|title=Forests for the Future: Local Strategies for Forest Protection,Economic Welfare and Social Justice|url=https://archive.org/details/forestsforfuture0000unse|publisher=Zed Books Ltd.|year=1999|isbn=1-85649-756-9|location=New York, London|pages=[https://archive.org/details/forestsforfuture0000unse/page/58 58]–65}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Datta|first=Soumyadeep|date=July 1996|title=Battling to Protect the Environment|journal=Participation and Governence.|volume=3| issue = 7|pages=3–7|via=Society for Participatory Research in Asia)}}</ref><ref>{{Cite web|date=2013-11-21|agency=Press Trust of India|title=Concerted effort for conservation of rainforests urged|url=https://timesofindia.indiatimes.com/home/environment/flora-fauna/Concerted-effort-for-conservation-of-rainforests-urged/articleshow=26158457.cms|access-date=2020-09-07|website=The Times of India|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Nature's Beckon North East India - Activities and Achievements|url=https://sites.google.com/view/naturesbeckon/activities-and-achievements|access-date=2020-09-07|language=en-US}}</ref> విద్యార్థులు, పర్యావరణ కార్యకర్తలు, కార్మికులకు పర్యావరణం, సహజ ఆవాసాల గురించి అవగాహన కల్పించడానికి కొన్ని ప్రత్యేక కార్యక్రమాలను ఈ సంస్థ నిర్వహిస్తుంది.<ref name=":0" /> == స్థాపన == నేचర్స్ బెకన్ 1982 లో సౌమ్యదీప్ దత్తా స్థాపించిన ఒక నేచర్ క్లబ్‌గా ప్రారంభమైంది. ఆయన నాయకత్వంలో, సభ్యులు [[ధుబ్రి]] అడవులలో ప్రకృతి నడకలు, పక్షుల వీక్షణ యాత్రలు చేపట్టారు. కమల్ నారాయణ్ చౌదరి వీరికి మార్గదర్శకత్వం అందిస్తూ కార్యకలాపాలను విస్తరించడానికి సహాయం చేశారు.<ref name=":6" /><ref name=":11">{{Cite journal|date=August 2007|title=Visionaire Extraordinaire Soumyadeep Datta|journal=The Eclectic-A Global Magazine|volume=August 2007|pages=20–27}}</ref> == కార్యకలాపాలు == [[File:NB Street Play.jpg|thumb|అసోం వర్షారణ్య పరిరక్షణ ఉద్యమ సమయంలో నేచర్స్ బెకన్ ఆధ్వర్యంలో వీధి నాటక ప్రదర్శన.]] === చక్రశిల వన్యప్రాణుల అభయారణ్యం ఉద్యమం, బంగారు లంగూర్ పరిరక్షణ === చక్రశిల ప్రాంతాన్ని వన్యప్రాణుల అభయారణ్యంగా ప్రకటించడం కోసం ప్రజల భాగస్వామ్యంతో నేచర్స్ బెకన్ 12 సంవత్సరాల సుదీర్ఘ పరిరక్షణ ఉద్యమాన్ని చేపట్టింది.<ref name=":5">{{Cite web |date=2017-09-23 |title=Chakrashila Wildlife Sanctuary |url=https://wildtrails.in/chakrashila-wildlife-sanctuary/ |access-date=2020-09-07 |website=WildTrails Recent Sightings {{!}} The One-Stop Destination for all your Wildlife Travels |language=en-GB}}</ref><ref name=":8">{{Cite web |title=Golden Langur |url=http://kokrajhar.gov.in/glangur.html |access-date=2020-09-07 |website=kokrajhar.gov.in}}</ref><ref name=":1" /><ref name=":12" /> చక్రశిల కొండ నిల్వలలో బంగారు లంగూర్ ఉనికిని కనుగొన్న తర్వాత,<ref name=":13">{{Cite news |year=1994 |title=Status Survey of Endangered Species-Report 1 |work=Zoological Survey of India}}</ref><ref>{{Cite web|title=Chakrashila Wildlife Sanctuary {{!}} Chakrashila Wildlife Sanctuary Kokrajhar {{!}} Chakrashila Wildlife Sanctuary Assam {{!}} Golden Langur in Assam|url=http://www.assaminfo.com/tourist-places/38/chakrashila-wildlife-sanctuary.htm|access-date=2020-09-08|website=www.assaminfo.com}}</ref> స్థానిక ప్రజలను చేరదీసి, క్షేత్రస్థాయి పరిశోధనలు, సర్వేలు, ప్రభుత్వాలపై ఒత్తిడి తీసుకురావడం ద్వారా ఆ జీవుల రక్షణ కోసం ఈ సంస్థ విస్తృతంగా శ్రమించింది.<ref name=":10" /><ref name=":9">{{Cite book |title=Communities and Conservation:Natural Resource Management in South and Central Asia |url=https://archive.org/details/communitiesconse0000unse_v5m2 |publisher=Sage Publications |year=1998 |isbn=0-7619-9279-0 |location=California, New Delhi, London |pages=[https://archive.org/details/communitiesconse0000unse_v5m2/page/425 425]–434}}</ref><ref name=":3">{{Cite web |title=Activities and Achievements |url=http://naturesbeckon.org/activities-and-achievements |access-date=2020-09-07 |website=Nature's Beckon |language=en-US}}</ref> === అసోం పర్యావరణ పరిరక్షణ ఉద్యమం, దిహింగ్ పట్కాయ్ వన్యప్రాణుల అభయారణ్యం ప్రకటన === [[File:NB-Protest Against Premier OIL.jpg|thumb|2003 లో బ్రిటన్‌కు చెందిన [[ప్రీమియర్ ఆయిల్]] సంస్థకు వర్షారణ్యాల అంతర్భాగంలో చమురు అన్వేషణకు అటవీ శాఖ అనుమతి ఇచ్చింది. నేచర్స్ బెకన్ నిరసనల కారణంగా ఆ తర్వాత అది మూతపడింది.{{citation needed|date=September 2020}}]] ఎగువ అసోంలోని దిబ్రూగఢ్, తిన్సుకియా జిల్లాలలో వర్షారణ్యాల ఉనికిని నేచర్స్ బెకన్ గుర్తించింది. 500 చదరపు కిలోమీటర్ల విస్తీర్ణంలో ఉన్న ఈ వర్షారణ్యానికి చట్టపరమైన రక్షణ కల్పించాలని 1995 లో ఒక ఉద్యమాన్ని ప్రారంభించింది. ఈ ఉద్యమం సంస్థ నిర్వహించిన ప్రాథమిక సర్వేలతో మొదలైంది. 13 జూన్ 2004 న, [[అస్సాం ప్రభుత్వం|అసోం ప్రభుత్వం]] 111.19 చదరపు కిలోమీటర్ల వర్షారణ్యాన్ని 'దిహింగ్ పట్కాయ్ వన్యప్రాణుల అభయారణ్యం'గా ప్రకటించింది.<ref>{{Cite news|last=Sharma|first=Novanita|title=Dehing Patkai: A survivor once again|work=The Hill Times|url=https://drive.google.com/file/d/14Ckout5DxcP5wHNfuBYPaoMcqE7M8_BM/view?fbclid=IwAR2gE3wq7P-L7m4BN8DIiBTGsUI9DAVdJS45rFh7DsHZLTAI16n72cMdNvg}}</ref> ఈ అభయారణ్యాన్ని మరింత విస్తరించాలని, మొత్తం వర్షారణ్య ప్రాంతాన్ని దీని పరిధిలోకి తీసుకురావాలని ఈ సంస్థ ఇప్పటికీ డిమాండ్ చేస్తూ పనిచేస్తోంది.<ref>{{Cite web|title=Dehing-Patkai national park should include entire Amazon of the East: Conservationists, activists {{!}} Headlines|url=https://www.devdiscourse.com/article/headlines/1130529-dehing-patkai-national-park-should-include-entire-amazon-of-the-east-conservationists-activists|access-date=2020-09-08|website=Devdiscourse|language=en}}</ref><ref name=":14">{{Cite book |title=Rainforests of Assam |publisher=Nature's Beckon |year=2013 |isbn=978-93-82624-71-4}}</ref><ref name=":2" /> == వెలుపలి లింకులు == * [http://naturesbeckon.org/ అధికారిక వెబ్‌సైట్] == మూలాలు == {{Reflist}} [[వర్గం:అసోంలోని సంస్థలు]] [[వర్గం:1982 లో స్థాపించబడిన సంస్థలు]] [[వర్గం:అసోంలోని 1982 స్థాపనలు]] [[వర్గం:సామాజిక పారిశ్రామికవేత్తలు]] prqd143bmq5julnsgje9wqlcfz0fe61 4956192 4956191 2026-09-11T08:37:11Z యర్రా రామారావు 28161 [[వర్గం:1982 లో స్థాపించబడిన సంస్థలు]] ను తీసివేసారు; [[వర్గం:1982 స్థాపితాలు]] ను చేర్చారు (హాట్‌కేట్ ఉపయోగించి) 4956192 wikitext text/x-wiki {{short description|ఈశాన్య భారతదేశానికి చెందిన పర్యావరణ కార్యకర్తల సమూహం}}{{Infobox organization | name = నేచర్స్ బెకన్ | native_name_lang = | image = | image_size = | image_alt = | caption = | logo = | logo_size = | logo_alt = | logo_caption = 'బంగారు లంగూర్' ను వర్ణించే నేచర్స్ బెకన్ అసలు లోగో | map = | map_size = | map_alt = | map_caption = | map2 = | map2_size = | map2_alt = | map2_caption = | abbreviation = | nickname = | pronunciation = | pronounce_ref = | pronounce_comment = | named_after = | predecessor = | merged_into = | successor = | formation = <!-- use {{start age|1982}} --> | founder = సౌమ్యదీప్ దత్తా | founding_location = | extinction = <!-- use {{end date and age|YYYY|MM|DD}} --> | merger = | type = [[లాభాపేక్ష లేని సంస్థ]] | tax_id = <!-- or | vat_id = (for European organizations) --> | registration_id = <!-- for non-profit org --> | status = క్రియాశీలం | purpose = పర్యావరణ పరిరక్షణ కోసం క్రియాశీలక ఉద్యమం | professional_title = | headquarters = ధుబ్రి, అస్సాం, భారతదేశం | location = | coordinates = <!-- {{coord|LAT|LON|display=inline, title}} --> | origins = | region_served = ఈశాన్య భారతదేశం | products = | services = | methods = | fields = | membership = | num_members_year = | language = అస్సామీ, ఇంగ్లీష్, హిందీ, బెంగాలీ, బోడో, రాభా, గోపాల్‌పారియా మొదలైనవి. | owner = <!-- or | owners = --> | secretary_general = <!-- or | gen_sec for General Secretary --> | leader_title = దర్శకుడు | leader_name = సౌమ్యదీప్ దత్తా | leader_title2 = | leader_name2 = | leader_title3 = | leader_name3 = | leader_title4 = | leader_name4 = | board_of_directors = | key_people = | main_organ = | parent_organization = | subsidiaries = | secessions = | affiliations = | budget = | budget_year = | revenue = | revenue_year = | disbursements = | expenses = | expenses_year = | endowment = | endowment_year = | num_staff = | num_staff_year = | num_volunteers = | num_volunteers_year = | num_students = | num_students_year = | website = http://naturesbeckon.org/ | remarks = | former_name = | footnotes = ధ్యేయం: భారతదేశ ప్రజల నిరంతర ప్రయోజనం కోసం వన్యప్రాణులు, మొక్కలు, వాటి ఆవాసాలను పరిరక్షించడానికి, రక్షించడానికి, పెంపొందించడానికి ప్రజలతో కలిసి నేచర్స్ బెకన్ పని చేస్తుంది. | bodystyle = }} '''నేచర్స్ బెకన్''' అనేది ఈశాన్య భారతదేశంలోని ఒక స్వతంత్ర పర్యావరణ కార్యకర్తల సమూహం.<ref name=":0">{{Cite web|title=About Us|url=http://naturesbeckon.org/about-us|access-date=2020-09-07|website=Nature's Beckon|language=en-US}}</ref> ఇది [[అస్సాం|అసోం]] లో పర్యావరణ ఉద్యమం ప్రారంభించింది.<ref>{{Cite web|title=Rakesh Soud {{!}} Changemakers|url=https://www.changemakers.org/es/users/rakesh-soud|access-date=2020-09-07|website=www.changemakers.org}}{{Dead link|date=జూలై 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ఈ సంస్థను అశోక ఫెలో సౌమ్యదీప్ దత్తా<ref name=":1">{{Cite web|title=Ashoka-Soumyadeep Datta|url=https://www.ashoka.org/en-in/fellow/soumyadeep-datta|website=Ashoka International Website}}</ref> 1982 లో స్థాపించారు.<ref name=":2">{{cite thesis|last=Bhattacharjee|first=Jhimli|year=2009|type=Ph.D thesis|title=Environmental activism in North East India: exploring environmental movements and action groups with special reference to Assam|chapter=4|url=http://shodhganga.inflibnet.ac.in:8080/jspui/bitstream/10603/13466/11/11_chapter%204.pdf}}</ref><ref name=":12">{{Cite book|title=Kaziranga National Park|publisher=Banalata|year=2018|isbn=978-93-82056-68-3|pages=195}}</ref><ref name="Taking poachers by Horns">{{Cite web|title=Taking poachers by Horns|url=https://www.newindianexpress.com/magazine/2016/jul/09/taking-poachers-by-horns-879064.html|access-date=2020-09-07|website=The New Indian Express}}</ref> వన్యప్రాణులు, వాటి ఆవాసాలను సంరక్షించడం, రక్షించడం దీని ముఖ్య ఉద్దేశం.<ref name=":0" /> 1991 లో, ఈ సంస్థ సొసైటీస్ రిజిస్ట్రేషన్ యాక్ట్, 1860 కింద అధికారికంగా నమోదైంది.{{citation needed|date=September 2020}} చక్రశిల కొండ నిల్వలలో బంగారు లంగూర్ (''Presbytis geei'') ఉనికిని కనుగొన్న ఘనత ఈ సంస్థకు దక్కుతుంది.<ref name=":4">{{Cite web|title=A few valuable letters, messages and other documents|url=http://naturesbeckon.org/letters-and-messages|access-date=2020-09-07|website=Nature's Beckon|language=en-US}}</ref><ref name=":6">{{Cite news|last=Ghosh|first=Tapan|date=January–March 1993|title=Golden Discovery|work=WWF-India Quarterly}}</ref><ref name=":7">{{Cite journal|last=Datta|first=Soumyadeep|date=April–June 1998|title=A report on the discovery of Golden Languar at Chakrashila Wildlife Sanctuay and its Conservation|journal=Tigerpaper|volume=25| issue = 2|pages=23–26}}</ref> ఇది అసోంలో చక్రశిల వన్యప్రాణుల అభయారణ్యం ఉద్యమం, వర్షారణ్య పరిరక్షణ ఉద్యమం వంటి అనేక పర్యావరణ పరిరక్షణ ఉద్యమాలకు నాయకత్వం వహించింది. చక్రశిల, దిహింగ్ పట్కాయ్ వంటి ప్రాంతాలను రక్షిత ప్రాంతాలుగా ప్రకటించడంలో కీలక పాత్ర పోషించింది.<ref>{{Cite news|last=Datta|first=Soumyadeep Datta|date=December 15, 2003|title=Feral Instinct|work=India Today}}</ref><ref name=":10">{{Cite book|last=Wolvekamp|first=Paul|title=Forests for the Future: Local Strategies for Forest Protection,Economic Welfare and Social Justice|url=https://archive.org/details/forestsforfuture0000unse|publisher=Zed Books Ltd.|year=1999|isbn=1-85649-756-9|location=New York, London|pages=[https://archive.org/details/forestsforfuture0000unse/page/58 58]–65}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Datta|first=Soumyadeep|date=July 1996|title=Battling to Protect the Environment|journal=Participation and Governence.|volume=3| issue = 7|pages=3–7|via=Society for Participatory Research in Asia)}}</ref><ref>{{Cite web|date=2013-11-21|agency=Press Trust of India|title=Concerted effort for conservation of rainforests urged|url=https://timesofindia.indiatimes.com/home/environment/flora-fauna/Concerted-effort-for-conservation-of-rainforests-urged/articleshow=26158457.cms|access-date=2020-09-07|website=The Times of India|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Nature's Beckon North East India - Activities and Achievements|url=https://sites.google.com/view/naturesbeckon/activities-and-achievements|access-date=2020-09-07|language=en-US}}</ref> విద్యార్థులు, పర్యావరణ కార్యకర్తలు, కార్మికులకు పర్యావరణం, సహజ ఆవాసాల గురించి అవగాహన కల్పించడానికి కొన్ని ప్రత్యేక కార్యక్రమాలను ఈ సంస్థ నిర్వహిస్తుంది.<ref name=":0" /> == స్థాపన == నేचర్స్ బెకన్ 1982 లో సౌమ్యదీప్ దత్తా స్థాపించిన ఒక నేచర్ క్లబ్‌గా ప్రారంభమైంది. ఆయన నాయకత్వంలో, సభ్యులు [[ధుబ్రి]] అడవులలో ప్రకృతి నడకలు, పక్షుల వీక్షణ యాత్రలు చేపట్టారు. కమల్ నారాయణ్ చౌదరి వీరికి మార్గదర్శకత్వం అందిస్తూ కార్యకలాపాలను విస్తరించడానికి సహాయం చేశారు.<ref name=":6" /><ref name=":11">{{Cite journal|date=August 2007|title=Visionaire Extraordinaire Soumyadeep Datta|journal=The Eclectic-A Global Magazine|volume=August 2007|pages=20–27}}</ref> == కార్యకలాపాలు == [[File:NB Street Play.jpg|thumb|అసోం వర్షారణ్య పరిరక్షణ ఉద్యమ సమయంలో నేచర్స్ బెకన్ ఆధ్వర్యంలో వీధి నాటక ప్రదర్శన.]] === చక్రశిల వన్యప్రాణుల అభయారణ్యం ఉద్యమం, బంగారు లంగూర్ పరిరక్షణ === చక్రశిల ప్రాంతాన్ని వన్యప్రాణుల అభయారణ్యంగా ప్రకటించడం కోసం ప్రజల భాగస్వామ్యంతో నేచర్స్ బెకన్ 12 సంవత్సరాల సుదీర్ఘ పరిరక్షణ ఉద్యమాన్ని చేపట్టింది.<ref name=":5">{{Cite web |date=2017-09-23 |title=Chakrashila Wildlife Sanctuary |url=https://wildtrails.in/chakrashila-wildlife-sanctuary/ |access-date=2020-09-07 |website=WildTrails Recent Sightings {{!}} The One-Stop Destination for all your Wildlife Travels |language=en-GB}}</ref><ref name=":8">{{Cite web |title=Golden Langur |url=http://kokrajhar.gov.in/glangur.html |access-date=2020-09-07 |website=kokrajhar.gov.in}}</ref><ref name=":1" /><ref name=":12" /> చక్రశిల కొండ నిల్వలలో బంగారు లంగూర్ ఉనికిని కనుగొన్న తర్వాత,<ref name=":13">{{Cite news |year=1994 |title=Status Survey of Endangered Species-Report 1 |work=Zoological Survey of India}}</ref><ref>{{Cite web|title=Chakrashila Wildlife Sanctuary {{!}} Chakrashila Wildlife Sanctuary Kokrajhar {{!}} Chakrashila Wildlife Sanctuary Assam {{!}} Golden Langur in Assam|url=http://www.assaminfo.com/tourist-places/38/chakrashila-wildlife-sanctuary.htm|access-date=2020-09-08|website=www.assaminfo.com}}</ref> స్థానిక ప్రజలను చేరదీసి, క్షేత్రస్థాయి పరిశోధనలు, సర్వేలు, ప్రభుత్వాలపై ఒత్తిడి తీసుకురావడం ద్వారా ఆ జీవుల రక్షణ కోసం ఈ సంస్థ విస్తృతంగా శ్రమించింది.<ref name=":10" /><ref name=":9">{{Cite book |title=Communities and Conservation:Natural Resource Management in South and Central Asia |url=https://archive.org/details/communitiesconse0000unse_v5m2 |publisher=Sage Publications |year=1998 |isbn=0-7619-9279-0 |location=California, New Delhi, London |pages=[https://archive.org/details/communitiesconse0000unse_v5m2/page/425 425]–434}}</ref><ref name=":3">{{Cite web |title=Activities and Achievements |url=http://naturesbeckon.org/activities-and-achievements |access-date=2020-09-07 |website=Nature's Beckon |language=en-US}}</ref> === అసోం పర్యావరణ పరిరక్షణ ఉద్యమం, దిహింగ్ పట్కాయ్ వన్యప్రాణుల అభయారణ్యం ప్రకటన === [[File:NB-Protest Against Premier OIL.jpg|thumb|2003 లో బ్రిటన్‌కు చెందిన [[ప్రీమియర్ ఆయిల్]] సంస్థకు వర్షారణ్యాల అంతర్భాగంలో చమురు అన్వేషణకు అటవీ శాఖ అనుమతి ఇచ్చింది. నేచర్స్ బెకన్ నిరసనల కారణంగా ఆ తర్వాత అది మూతపడింది.{{citation needed|date=September 2020}}]] ఎగువ అసోంలోని దిబ్రూగఢ్, తిన్సుకియా జిల్లాలలో వర్షారణ్యాల ఉనికిని నేచర్స్ బెకన్ గుర్తించింది. 500 చదరపు కిలోమీటర్ల విస్తీర్ణంలో ఉన్న ఈ వర్షారణ్యానికి చట్టపరమైన రక్షణ కల్పించాలని 1995 లో ఒక ఉద్యమాన్ని ప్రారంభించింది. ఈ ఉద్యమం సంస్థ నిర్వహించిన ప్రాథమిక సర్వేలతో మొదలైంది. 13 జూన్ 2004 న, [[అస్సాం ప్రభుత్వం|అసోం ప్రభుత్వం]] 111.19 చదరపు కిలోమీటర్ల వర్షారణ్యాన్ని 'దిహింగ్ పట్కాయ్ వన్యప్రాణుల అభయారణ్యం'గా ప్రకటించింది.<ref>{{Cite news|last=Sharma|first=Novanita|title=Dehing Patkai: A survivor once again|work=The Hill Times|url=https://drive.google.com/file/d/14Ckout5DxcP5wHNfuBYPaoMcqE7M8_BM/view?fbclid=IwAR2gE3wq7P-L7m4BN8DIiBTGsUI9DAVdJS45rFh7DsHZLTAI16n72cMdNvg}}</ref> ఈ అభయారణ్యాన్ని మరింత విస్తరించాలని, మొత్తం వర్షారణ్య ప్రాంతాన్ని దీని పరిధిలోకి తీసుకురావాలని ఈ సంస్థ ఇప్పటికీ డిమాండ్ చేస్తూ పనిచేస్తోంది.<ref>{{Cite web|title=Dehing-Patkai national park should include entire Amazon of the East: Conservationists, activists {{!}} Headlines|url=https://www.devdiscourse.com/article/headlines/1130529-dehing-patkai-national-park-should-include-entire-amazon-of-the-east-conservationists-activists|access-date=2020-09-08|website=Devdiscourse|language=en}}</ref><ref name=":14">{{Cite book |title=Rainforests of Assam |publisher=Nature's Beckon |year=2013 |isbn=978-93-82624-71-4}}</ref><ref name=":2" /> == వెలుపలి లింకులు == * [http://naturesbeckon.org/ అధికారిక వెబ్‌సైట్] == మూలాలు == {{Reflist}} [[వర్గం:అసోంలోని సంస్థలు]] [[వర్గం:1982 స్థాపితాలు]] [[వర్గం:అసోంలోని 1982 స్థాపనలు]] [[వర్గం:సామాజిక పారిశ్రామికవేత్తలు]] eokb4oebaohdhv7pb1br73dz4qbbiek 0 504565 4955849 4913582 2026-09-11T02:37:14Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4955849 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = అబ్రహం ఎం. జార్జ్ | image = Dr. Abraham George.jpg | caption = అబ్రహం ఎం. జార్జ్, భారతీయ-అమెరికన్ వ్యాపారవేత్త, దాత | birth_place = [[తిరువనంతపురం]], [[కేరళ]] | occupation = వ్యాపారవేత్త, విద్యావేత్త, దాత | known_for = 'ది జార్జ్ ఫౌండేషన్' మరియు 'శాంతి భవన్' వ్యవస్థాపకుడు | spouse = మరియం జార్జ్ | children = 2 | website = [http://www.shantibhavanchildren.org shantibhavanchildren.org] }} '''అబ్రహం ఎం. జార్జ్''' ఒక భారతీయ అమెరికన్ [[వ్యాపారవేత్త]], విద్యావేత్త, [[రచయిత]], పరోపకారి. ఆయన ది జార్జ్ ఫౌండేషన్, భారతదేశంలో సామాజికంగా, ఆర్థికంగా వెనుకబడిన కుటుంబాల పిల్లల కోసం ఏర్పాటు చేసిన శాంతి భవన్ అనే రెసిడెన్షియల్ పాఠశాల వ్యవస్థాపకుడు.<ref name=":0">"About the founder – The George Foundation". www.tgfworld.org. Retrieved 3 July 2025.</ref> జార్జ్ తన వృత్తి జీవితాన్ని [[భారత సైనిక దళం|భారత సైన్యంలో]] ఫిరంగి దళ అధికారిగా ప్రారంభించాడు. [[వాస్తవాధీన రేఖ|అతను భారత్-చైనా సరిహద్దు]] వెంబడి ఉన్న ఈశాన్య సరిహద్దు ఏజెన్సీ (ప్రస్తుతం అరుణాచల్ ప్రదేశ్)లోని [[సెలా కనుమ|సేలా పాస్]] వద్ద విధులు నిర్వహించాడు. కెప్టెన్‌గా గౌరవప్రదంగా సైన్యం నుండి విడుదలైన తర్వాత,<ref name=":12">"SternBusiness". w4.stern.nyu.edu. Retrieved 3 July 2025.</ref> అతను [[అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు|యునైటెడ్ స్టేట్స్‌కు]] వెళ్ళాడు, అక్కడ అతను ఫైనాన్స్, విద్యా రంగం, వ్యవస్థాపకతలో తన వృత్తిని కొనసాగించాడు. అతను 1973లో న్యూయార్క్ విశ్వవిద్యాలయంలోని స్టెర్న్ స్కూల్ ఆఫ్ బిజినెస్ నుండి ఆర్థిక శాస్త్రంలో [[ఎంబిఎ|మాస్టర్ ఆఫ్ బిజినెస్ అడ్మినిస్ట్రేషన్]], 1975లో అంతర్జాతీయ ఫైనాన్స్‌లో పిహెచ్.డి సంపాదించాడు.<ref name=":2">Epatko, Larisa (28 July 2017). "At a school for poor children in India, price of attendance is paying it forward". PBS. Retrieved 28 June 2017.</ref> 1976లో, జార్జ్ ప్రపంచవ్యాప్త కార్పొరేషన్లు, ఆర్థిక సంస్థలకు సేవలందించే ఆర్థిక వ్యవస్థల సంస్థ అయిన మల్టీనేషనల్ కంప్యూటర్ మోడల్స్ ఇంక్. (MCM)ను స్థాపించారు. ఆ తర్వాత ఆ సంస్థ క్రెడిట్ సూయిస్ ఫస్ట్ బోస్టన్‌తో భాగస్వామ్యం కుదుర్చుకుంది, అక్కడ ఆయన ముఖ్య సలహాదారుడిగా, మేనేజింగ్ డైరెక్టర్‌గా పనిచేశారు. 1998లో, MCMను సన్‌గార్డ్ డేటా సిస్టమ్స్ స్వాధీనం చేసుకుంది, ఆ తర్వాత జార్జ్ రెండు సంవత్సరాల పాటు వైస్ ఛైర్మన్‌గా పనిచేశారు.<ref name=":22">Epatko, Larisa (28 July 2017). "At a school for poor children in India, price of attendance is paying it forward". PBS. Retrieved 28 June 2017.</ref> 1995లో, జార్జ్ భారతదేశానికి తిరిగి వచ్చి, వ్యవస్థాగత పేదరికం, సామాజిక అసమానత, విద్య, ఆరోగ్య సంరక్షణ అందుబాటు వంటి సమస్యలను పరిష్కరించడంపై దృష్టి సారించిన లాభాపేక్షలేని సంస్థ అయిన 'ది జార్జ్ ఫౌండేషన్'ను స్థాపించారు. దీని కార్యక్రమాలలో శాంతి భవన్,<ref name=":02">"About the founder – The George Foundation". www.tgfworld.org. Retrieved 3 July 2025.</ref> ఇండియన్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ జర్నలిజం & న్యూ మీడియా,, తమిళనాడు, కర్ణాటక అంతటా గ్రామీణ సమాజాలకు ఆరోగ్య సంరక్షణ సేవలను అందించే బల్దేవ్ మెడికల్ & కమ్యూనిటీ సెంటర్ ఉన్నాయి.<ref name=":32">Nichani, Vikram (15 June 2006). "Blood lead levels in children after phase-out of leaded gasoline in Bombay, India". PubMed. Vol. 363, no. 1–3. pp. 95–106. doi:10.1016/j.scitotenv.2005.06.033. <nowiki>PMID 16181659</nowiki>.</ref> ఫౌండేషన్ పిల్లలలో సీసం విషప్రభావంపై ఒక జాతీయ అధ్యయనాన్ని కూడా నిర్వహించింది, ఇది ఏప్రిల్ 2000లో భారతదేశం దేశవ్యాప్తంగా సీసం కలిపిన పెట్రోల్‌ను దశలవారీగా తొలగించడానికి ముందు ప్రజారోగ్య ప్రచారానికి దోహదపడింది.<ref name=":33">Nichani, Vikram (15 June 2006). "Blood lead levels in children after phase-out of leaded gasoline in Bombay, India". PubMed. Vol. 363, no. 1–3. pp. 95–106. doi:10.1016/j.scitotenv.2005.06.033. <nowiki>PMID 16181659</nowiki>.</ref> శాంతి భవన్ తరువాత శాంతి భవన్ 2 అనే రెండవ క్యాంపస్‌ను స్థాపించి, దాని దీర్ఘకాలిక విద్యా నమూనాను విస్తరించింది.<ref name=":4">"GOPIO News Special Bulletin". January 2017. Retrieved 3 January 2017.</ref> ''డాటర్స్ ఆఫ్ డెస్టినీ అనే'' నెట్‌ఫ్లిక్స్ డాక్యుమెంటరీ సిరీస్ ద్వారా అసలు పాఠశాల అంతర్జాతీయ దృష్టిని ఆకర్షించింది.<ref name=":52">Friedman, Thomas (2006). ''The World Is Flat: A Brief History of the Twenty-first Century''. Farrar, Straus and Giroux. pp. 630–634. {{ISBN|0-374-29279-5}}.</ref><ref name=":6">Hale, Mike (28 July 2017). "Review: 'Daughters of Destiny' on Netflix Explores Caste Struggles in India". The New York Times. Retrieved 24 April 2022.</ref> జార్జ్ అంతర్జాతీయ ఆర్థిక, సామాజిక అభివృద్ధిపై అనేక పుస్తకాల రచయిత. అతని స్వీయచరిత్ర, ''మౌంటెన్స్ టు క్రాస్: ఫైండింగ్ లైఫ్స్ పర్పస్ ఇన్ సర్వీస్'', యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో జనవరి 2026లో, భారతదేశంలో మార్చి 2026లో ప్రచురించబడింది.<ref name=":62">Hale, Mike (28 July 2017). "Review: 'Daughters of Destiny' on Netflix Explores Caste Struggles in India". The New York Times. Retrieved 24 April 2022.</ref> ఈ పుస్తకం ''USA టుడే'' బెస్ట్ సెల్లింగ్ బుక్స్ జాబితాలో 16వ స్థానంలో, ''పబ్లిషర్స్ వీక్లీ'' హార్డ్‌కవర్ నాన్‌ఫిక్షన్ బెస్ట్ సెల్లర్ జాబితాలో 23వ స్థానంలో ప్రారంభమైంది.<ref name=":7">"The Alumni Magazine of NYU Stern". Fall–Winter 2007. Retrieved 21 April 2010.</ref> ఇది పోర్చ్‌లైట్ బుక్స్ జనవరి 2026 నాన్ ఫిక్షన్ బెస్ట్ సెల్లర్ జాబితాలో 8వ స్థానంలో నిలిచింది.<ref name=":8">"Awards & Achievements". 2000.</ref> ఈ పుస్తకం లాభాపేక్ష లేని, సామాజిక ప్రభావానికి సంబంధించిన అనేక అమెజాన్ వర్గాలలో కూడా మొదటి స్థానానికి చేరుకుంది.<ref name=":42">"GOPIO News Special Bulletin". January 2017. Retrieved 3 January 2017.</ref> జార్జ్ ఫైనాన్స్ నుండి పరోపకారానికి మారడాన్ని, వృత్తిపరమైన విజయాన్ని సామాజిక బాధ్యతతో మిళితం చేయాలనే అతని తత్వాన్ని ప్రముఖంగా ప్రస్తావిస్తూ, ''ఇండో అమెరికన్ న్యూస్'', ''ఎల్ఏ వీక్లీ'' వంటి మీడియా సంస్థలు ఈ జ్ఞాపకాలను ప్రచురించాయి. జార్జ్ సామాజిక వ్యవస్థాపకత, విద్య, పేదరిక నిర్మూలన గురించి చర్చించే ఇంటర్వ్యూలు, పోడ్‌కాస్ట్‌లలో కూడా కనిపించాడు. తన రచనలకు అదనంగా, జార్జ్ హ్యూమన్ రైట్స్ వాచ్, ఇంటర్నేషనల్ సెంటర్ ఫర్ జర్నలిస్ట్స్ బోర్డులలో పనిచేశారు.<ref name=":44">"GOPIO News Special Bulletin". January 2017. Retrieved 3 January 2017.</ref> == విద్య, వృత్తి == సైనిక సేవ తర్వాత, జాతి వివక్షవాది అయిన గవర్నర్ జార్జ్ వాలెస్ పాలనలో డాక్టర్ జార్జ్ [[అలబామా|అలబామాలో]] తన తల్లితో కలిశారు. అతను తరువాత ఆ సాంస్కృతిక మార్పును తీవ్రమైనదిగా వర్ణించాడు: "నేను కేవలం మరొక దేశానికి కాదు, మరొక ప్రపంచానికి వెళ్ళినట్లు భావించాను."<ref name=":13">"SternBusiness". w4.stern.nyu.edu. Retrieved 3 July 2025.</ref> డాక్టర్ జార్జ్ NYU స్టెర్న్ స్కూల్ ఆఫ్ బిజినెస్ నుండి అంతర్జాతీయ ఫైనాన్స్‌లో తన MBA, Ph.D. పట్టాలను పొందారు.<ref name=":14">"SternBusiness". w4.stern.nyu.edu. Retrieved 3 July 2025.</ref> అతను అమెరికా పౌరసత్వం పొంది, కెమికల్ బ్యాంక్‌లో (ప్రస్తుతం [[జెపిమోర్గాన్ ఛేజ్|జేపీమోర్గాన్ చేజ్‌లో]] భాగం) అధికారిగా చేరాడు.<ref name=":1">"SternBusiness". w4.stern.nyu.edu. Retrieved 3 July 2025.</ref> ఆయన 1995లో భారతదేశానికి తిరిగి వచ్చి 'ది జార్జ్ ఫౌండేషన్'ను స్థాపించారు. ఈ ఫౌండేషన్ విద్య, ఆరోగ్యం, మహిళా సాధికారత, గ్రామీణాభివృద్ధి రంగాలలో ప్రాజెక్టులను ప్రారంభించింది. దాని తొలి కార్యక్రమాలలో ఒకటి సీసం విషప్రభావంపై దేశవ్యాప్త అధ్యయనం, దీనిలో భారతీయ నగరాల్లోని 51% మంది పిల్లల రక్తంలో సీసం స్థాయిలు అధికంగా ఉన్నాయని తేలింది. ఈ పరిశోధన భారతదేశం 2000లో సీసం కలిపిన పెట్రోల్‌ను నిషేధించడంలో పాత్ర పోషించింది.<ref name=":3">Nichani, Vikram (15 June 2006). "Blood lead levels in children after phase-out of leaded gasoline in Bombay, India". PubMed. Vol. 363, no. 1–3. pp. 95–106. doi:10.1016/j.scitotenv.2005.06.033. <nowiki>PMID 16181659</nowiki>.</ref> == బాల్యం == జార్జ్ భారతదేశంలోని [[తిరువనంతపురం]] (త్రివేండ్రం)లో నలుగురు పిల్లలలో రెండవవాడిగా జన్మించాడు. పద్నాలుగేళ్ల వయసులో అతను ఖడక్‌వాస్లాలోని జాతీయ రక్షణ అకాడమీలో చేరాడు. అతను 34వ మీడియం ఆర్టిలరీ రెజిమెంట్‌లో సెకండ్ లెఫ్టినెంట్‌గా పట్టభద్రుడయ్యాడు. 1966లో ఆయనకు తొలి పోస్టింగ్ చైనా సరిహద్దులో ఉన్న ఈశాన్య సరిహద్దు ఏజెన్సీ (NEFA)కి జరిగింది. సేలా పాస్ వద్ద డైనమైట్ పేలుడులో గాయపడిన తరువాత, అతన్ని ఇండో-పాకిస్తాన్ సరిహద్దుకు బదిలీ చేశారు, అక్కడ అతను కెప్టెన్ స్థాయికి ఎదిగాడు.<ref name=":15">"SternBusiness". w4.stern.nyu.edu. Retrieved 3 July 2025.</ref> == మీడియా, గుర్తింపు == శాంతి భవన్ నెట్‌ఫ్లిక్స్ డాక్యుమెంటరీ సిరీస్ 'డాటర్స్ ఆఫ్ డెస్టినీ'లో ప్రదర్శించబడింది. , ఇది పాఠశాల విద్యా విధానానికి అంతర్జాతీయ గుర్తింపును తెచ్చిపెట్టింది.<ref name=":5">Friedman, Thomas (2006). ''The World Is Flat: A Brief History of the Twenty-first Century''. Farrar, Straus and Giroux. pp. 630–634. {{ISBN|0-374-29279-5}}.</ref> జార్జ్ ఆత్మకథ, ''మౌంటెన్స్ టు క్రాస్'', అతని దాతృత్వ కార్యకలాపాలు ''ఇండో అమెరికన్ న్యూస్'', ''LA వీక్లీ'' వంటి మీడియా సంస్థలలో ప్రచురించబడ్డాయి, ఇవి అతను ఫైనాన్స్ నుండి దాతృత్వానికి మారడాన్ని, వృత్తిపరమైన విజయాన్ని సామాజిక బాధ్యతతో కలపాలనే అతని తత్వాన్ని ప్రముఖంగా చూపించాయి.<ref name=":43">"GOPIO News Special Bulletin". January 2017. Retrieved 3 January 2017.</ref><ref name=":63">Hale, Mike (28 July 2017). "Review: 'Daughters of Destiny' on Netflix Explores Caste Struggles in India". The New York Times. Retrieved 24 April 2022.</ref> మార్చి 2026లో, జార్జ్ తన ఆత్మకథ విడుదల సందర్భంగా ''[https://www.youtube.com/watch?v=bI7%20kdapOyA 'ది కెల్లీ క్లార్క్సన్ షో'లో]'' ఇంటర్వ్యూ ఇచ్చారు. అతను సామాజిక వ్యవస్థాపకత, విద్య, దాతృత్వంపై దృష్టి సారించిన ఇంటర్వ్యూలు, పాడ్‌కాస్ట్ కార్యక్రమాలలో కూడా పాల్గొన్నాడు. == ప్రచురణలు == * ''అంతర్జాతీయ ఫైనాన్స్ హ్యాండ్‌బుక్'' (2 సంపుటాలు), జాన్ వైలీ & సన్స్. . * ''విదేశీ మారక నిర్వహణ, బహుళజాతి సంస్థ'', హోల్ట్, రైన్‌హార్ట్, విన్‌స్టన్.{{ISBN|0-03-046641-5}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/0-03-046641-5|<bdi>0-03-046641-5</bdi>]] . * ''వాటాదారుల విలువను పరిరక్షించడం: అంతర్జాతీయ ఆర్థిక ప్రమాద నిర్వహణ'', ప్రెంటిస్ హాల్.{{ISBN|0-7863-0439-1}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/0-7863-0439-1|<bdi>0-7863-0439-1</bdi>]] . * ''ఇండియా అన్‌టచ్డ్: ది ఫర్గాటెన్ ఫేస్ ఆఫ్ రూరల్ పావర్టీ'', రైటర్స్ కలెక్టివ్.{{ISBN|81-88661-18-X}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/81-88661-18-X|<bdi>81-88661-18-X</bdi>]] . * ''సీసం విషప్రభావ నివారణ, చికిత్స: అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలలో జాతీయ కార్యక్రమాన్ని అమలు చేయడం'', ప్రపంచ బ్యాంకు పంపిణీ చేసింది (2001). * ''దాటవలసిన పర్వతాలు: సేవలో జీవిత లక్ష్యాన్ని కనుగొనడం'' (2026) == అవార్డులు == * NYU స్టెర్న్ స్కూల్ ఆఫ్ బిజినెస్ స్టీవర్ట్ సాటర్ సోషల్ ఎంటర్‌ప్రెన్యూర్‌షిప్ అవార్డు. * దాతృత్వానికి జీవితకాల సాఫల్య పురస్కారం – ది కేరళ సెంటర్ (2000). * కమ్యూనిటీ సర్వీస్ అవార్డు – గ్లోబల్ ఆర్గనైజేషన్ ఆఫ్ పీపుల్ ఆఫ్ ఇండియన్ ఆరిజిన్ (GOPIO), 2017. * హింద్ రత్న పురస్కారం – ఎన్నారై వెల్ఫేర్ సొసైటీ ఆఫ్ ఇండియా. * బుక్‌ఫెస్ట్ నాన్ ఫిక్షన్ - జ్ఞాపకాలు - పరివర్తనాత్మక, నాన్ ఫిక్షన్ - స్వీయ-సహాయం - స్ఫూర్తి విభాగంలో ప్రథమ బహుమతి == పుస్తకాలు == # ''దాటవలసిన పర్వతాలు'' – USA టుడే బెస్ట్ సెల్లర్ (నం. 16) # ''దాటవలసిన పర్వతాలు'' – పబ్లిషర్స్ వీక్లీ బెస్ట్ సెల్లర్ (నం. 23) # ''దాటవలసిన పర్వతాలు'' – పోర్చ్‌లైట్ బుక్స్ నాన్‌ఫిక్షన్ బెస్ట్ సెల్లర్ (నం. 8, జనవరి 2026) [10] # ''దాటవలసిన పర్వతాలు'' – లాభాపేక్షలేని, దాతృత్వం, సామాజిక ప్రభావ వర్గాలలో అమెజాన్ == మూలాలు == {{Reflist}} == అదనపు సూచనలు == # శాంతి భవన్ బాలల ప్రాజెక్ట్. "శాంతి భవన్." https://www.shantibhavanchildren.org/ # అబ్రహం ఎం. జార్జ్ జీవిత చరిత్ర (సైనిక సేవా వివరాలు). # న్యూయార్క్ యూనివర్సిటీ స్టెర్న్ స్కూల్ ఆఫ్ బిజినెస్. “అబ్రహం ఎం. జార్జ్.” # జార్జ్ ఫౌండేషన్. “సీసం విషప్రభావ నివారణ, సామాజిక ఆరోగ్య కార్యక్రమాలు.” # అబ్రహం జార్జ్. “పత్రికా, పుస్తక సమాచారం.” https://www.drabrahamgeorge.com/press # నెట్‌ఫ్లిక్స్. ''[https://www.shantibhavanchildren.org/netflix/ విధి కుమార్తెలు]'' . # ఇండో అమెరికన్ న్యూస్. “వాల్ స్ట్రీట్ నుండి భారతదేశంలోని అత్యంత పేదల వరకు: అబ్రహం ఎం. జార్జ్ జ్ఞాపకాలు దాటవలసిన పర్వతాలు.” https://indoamerican-news.com/from-wall-street-to-indias-poorest-abraham-m-georges-memoir-mountains-to-cross-inspires-a-life-of-purpose/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260728180001/https://indoamerican-news.com/from-wall-street-to-indias-poorest-abraham-m-georges-memoir-mountains-to-cross-inspires-a-life-of-purpose/ |date=2026-07-28 }} # యూఎస్ఏ టుడే. “అత్యధికంగా అమ్ముడైన పుస్తకాలు, జనవరి 21, 2026.” https://www.usatoday.com/booklist/date/2026-01-21 # పబ్లిషర్స్ వీక్లీ. “హార్డ్‌కవర్ నాన్‌ఫిక్షన్ బెస్ట్ సెల్లర్స్, జనవరి 26, 2026.” https://www.publishersweekly.com/pw/nielsen/hardcovernonfiction/20260126.html # పోర్చ్‌లైట్ బుక్స్. “జనవరి 2026 నాన్ ఫిక్షన్ బెస్ట్ సెల్లర్స్.” https://www.porchlightbooks.com/collections/january-2026-nonfiction-bestsellers # లీసా హేసెల్టన్. ఆత్మకథా రచయిత డా. అబ్రహం జార్జ్‌తో ఇంటర్వ్యూ. https://lisahaselton.com/2026/01/13/interview-with-memoirist-dr-abraham-george/ # అబ్రహం ఎం. జార్జ్. “గురించి.” https://www.drabrahamgeorge.com/about # ది కెల్లీ క్లార్క్సన్ షో. "ఒక గది గుడిసె నుండి పీహెచ్‌డీ వరకు శాంతి భవన్ గ్రాడ్యుయేట్ చేసిన అద్భుత ప్రయాణాన్ని చూసి కెల్లీ క్లార్క్సన్ ఆశ్చర్యపోయారు" https://www.youtube.com/watch?v=bI7_kdapOyA == బాహ్య లింకులు == * [http://www.tgfworld.org జార్జ్ ఫౌండేషన్] * [http://www.shantibhavanchildren.org శాంతి భవన్] * [https://www.drabrahamgeorge.com/mountains-to-cross-book దాటవలసిన పర్వతాలు] {{Authority control}} [[వర్గం:కేరళ వ్యాపారవేత్తలు]] [[వర్గం:భారత సైనికాధికారులు]] [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] [[వర్గం:Articles with hCards]] [[వర్గం:All articles with unsourced statements]] [[వర్గం:మలయాళీ పౌరులు]] [[వర్గం:మలయాళీ ప్రజలు]] [[వర్గం:మలయాళీ వ్యక్తులు]] [[వర్గం:కేరళ వ్యక్తులు]] [[వర్గం:తిరువనంతపురం]] [[వర్గం:కేరళ ప్రజలు]] f8y0y2ugbztayscik70qqjok8kidphx 0 506352 4956243 4931756 2026-09-11T09:40:15Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4956243 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ఆదిత్య విక్రమ్ బిర్లా | image = Aditya Vikram Birla 2013 stamp of India.jpg | image_size = 240px | caption = 2013 భారత తపాలా బిళ్ళపై బిర్లా | birth_date = {{Birth date|1943|11|14}} | birth_place = [[కలకత్తా]], [[బెంగాల్ ప్రెసిడెన్సీ]], బ్రిటీష్ ఇండియా | death_date = {{Death date and age|1995|10|1|1943|11|14}} | death_place = బాల్టిమోర్, [[మేరీల్యాండ్]], [[అమెరికా]] | occupation = పారిశ్రామికవేత్త, దాత | title = ఆదిత్య బిర్లా గ్రూప్ పూర్వ ఛైర్మన్ | alma_mater = మాసాచుసెట్స్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ<br /> సెయింట్ సేవియర్స్ కాలేజీ, కలకత్తా | spouse = [[రాజశ్రీ బిర్లా]] | parents = బసంత్ కుమార్ బిర్లా<br /> సరళా బిర్లా | children = కుమార్ మంగళం బిర్లా (కుమారుడు) <br/> వాసవదత్తా బజాజ్ (కుమార్తె) }} '''ఆదిత్య విక్రమ్ బిర్లా''' (14 నవంబరు 1943 – 1 అక్టోబరు 1995) ప్రముఖ భారతీయ పారిశ్రామికవేత్త, దాత. [[భారతదేశం]] లోని అతిపెద్ద వ్యాపార కుటుంబాలలో ఒకదానిలో జన్మించిన ఈయన, తన గ్రూప్‌ను జౌళి (టెక్స్‌టైల్స్), పెట్రోకెమికల్స్, టెలికమ్యూనికేషన్స్ రంగాలలోకి విస్తరించారు. [[ఆగ్నేయాసియా]], [[ఫిలిప్పీన్స్]], [[ఈజిప్టు|ఈజిప్ట్]] దేశాలలో ప్లాంట్లను ఏర్పాటు చేసి, విదేశాలకు విస్తరించిన మొదటి భారతీయ పారిశ్రామికవేత్తలలో ఈయన ఒకరు. 1995 నాటికి ఈయన నికర ఆస్తి విలువ 250 మిలియన్ పౌండ్‌లుగా అంచనా వేయబడింది. 51 ఏళ్ల వయసులో ఈయన మరణించిన తర్వాత, ఈయన కుమారుడు [[కుమార్ మంగళం బిర్లా]] గ్రూప్ బాధ్యతలను స్వీకరించారు.<ref>{{Cite news|last=Hazarika|first=Sanjoy|date=1995-10-03|title=Aditya Vikram Birla, 51, A Leading Indian Businessman|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/1995/10/03/business/aditya-vikram-birla-51-a-leading-indian-businessman.html|access-date=2020-05-26}}</ref> == ప్రారంభ జీవితం, విద్య == బిర్లా 1943 నవంబరు 14న [[కోల్‌కాతా|కలకత్తా]] లో పారిశ్రామికవేత్త బసంత్ కుమార్<ref name="NYTimes">{{cite news | last =Hazarika | first = Sanjoy | title = Aditya Vikram Birla, 52, A Leading Indian Businessman | newspaper = The New York Times | date =3 October 1995 | url =https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=990CE2DF173FF930A35753C1A963958260 | accessdate = 6 October 2007 }}</ref>, సరళా బిర్లా దంపతులకు జన్మించారు.<ref name="AVBirla">{{cite news | title = Passing the Baton | newspaper = Economic Times | date = 27 May 2005 | url = http://www.adityabirla.com/media/press_reports/passing_the_baton.htm | accessdate = 6 October 2007 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20071012131001/http://www.adityabirla.com/media/press_reports/passing_the_baton.htm | archivedate = 12 October 2007 | url-status = dead}}</ref> ఈయన పితామహుడు ఘన్‌శ్యామ్‌దాస్ బిర్లా [[మహాత్మా గాంధీ|మహాత్మా గాంధీకి]] సన్నిహితుడు. [[అల్యూమినియం]] అన్వేషణ, అంబాసిడర్ కార్ల తయారీ ద్వారా ఆస్తిని నిర్మించారు.<ref name="NYTimes"/> [[కోల్‌కాతా|కలకత్తాలోని]] సెయింట్ సేవియర్స్ కాలేజీలో చదివిన తరువాత, మాసాచుసెట్స్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ (MIT) నుండి కెమికల్ ఇంజనీరింగ్‌లో డిగ్రీ పొందారు.<ref name="NYTimes"/> ఈయనకు రాజశ్రీతో వివాహమైంది.<ref>{{Cite web|date=2013-01-11|title=At home: Rajashree Birla|url=https://www.ft.com/content/a16cbc34-54fa-11e2-a220-00144feab49a|access-date=2020-06-02|website=www.ft.com|language=en-GB}}</ref> వీరికి వాసవదత్తా అనే కుమార్తె, ప్రసిద్ధ ఆదిత్య బిర్లా గ్రూప్ అధిపతి [[కుమార్ మంగళం బిర్లా|కుమార్ మంగళం]] అనే కుమారుడు ఉన్నారు.<ref name="NYTimes"/><ref name = "AVBirla2">{{cite web | title = At the helm (Aditya Birla Group Management Team) | publisher = Aditya Birla Group | url = http://www.adityabirla.com/the_group/management.htm | accessdate = 6 October 2007 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20071009235454/http://www.adityabirla.com/the_group/management.htm | archivedate = 9 October 2007 | url-status = dead}}</ref> ఆదిత్య విక్రమ్ బిర్లా [[కోల్‌కాతా|కోల్‌కతాలో]] దివంగత సంస్కృత విద్వాంసుడు శ్రీ దుర్గాప్రసాద్ శాస్త్రి వద్ద సంస్కృత విద్యను అభ్యసించారు. == వృత్తి జీవితం == 1965లో [[భారతదేశం|భారతదేశానికి]] తిరిగి వచ్చిన బిర్లా జౌళి రంగంలో స్వతంత్రంగా వ్యాపారం ప్రారంభించారు. [[కోల్‌కాతా|కలకత్తాలోని]] ఈయనకు చెందిన ఈస్టర్న్ స్పిన్నింగ్ మిల్స్ స్వల్పకాలంలోనే విజయం సాధించి, నష్టాల్లో ఉన్న గ్రూప్ రేయాన్, టెక్స్‌టైల్ వ్యాపారాలను తిరిగి లాభాల బాట పట్టించింది. ఆ తర్వాత కార్పొరేషన్ చమురు రంగ విస్తరణ బాధ్యతలను ఈయనకు అప్పగించారు. 1969లో బిర్లా గ్రూప్‌కు చెందిన తొలి విదేశీ కంపెనీ అయిన 'ఇండో-థాయ్ సింథటిక్స్ కంపెనీ లిమిటెడ్'ను స్థాపించారు.<ref>{{cite book|url=https://muftbooks.files.wordpress.com/2014/12/india-unbound-gurcharan-das.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20160311114126/https://muftbooks.files.wordpress.com/2014/12/india-unbound-gurcharan-das.pdf |url-status=dead |archive-date=2016-03-11 |author=Gurcharan Das |title=India Unbound: From Independence to the Global Information Age |publisher=Penguin Books |year=2002 |isbn=978-1861974457}}</ref> 1973లో [[ఇండోనేషియా|ఇండోనేషియాలో]] గ్రూప్ తరఫున తొలి ప్రయత్నంగా నూలు తయారీకి 'పి.టి. ఎలిగెంట్ టెక్స్‌టైల్స్'ను ప్రారంభించారు. 1974లో [[థాయిలాండ్|థాయ్‌లాండ్‌లో]] 'థాయ్ రేయాన్' ప్రారంభమైంది. 1975లో మొదటి ఇండో-ఫిలిపినో సంయుక్త భాగస్వామ్యంతో 'ఇండో ఫిల్ గ్రూప్ ఆఫ్ కంపెనీస్' నూలు ఉత్పత్తిని ప్రారంభించింది. 1977లో [[మలేషియా|మలేషియాలో]] 'పాన్ సెంచరీ ఎడిబుల్ ఆయిల్స్' ప్రారంభమై, ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద పామాయిల్ రిఫైనరీగా అవతరించింది. 1978లో థాయ్‌లాండ్‌లో 'థాయ్ కార్బన్ బ్లాక్', 1982లో ఇండోనేషియాలో తొలి విస్కోస్ స్టేపుల్ ఫైబర్ ఉత్పాదన సంస్థగా 'పి.టి. ఇండో భారత్ రేయాన్' స్థాపించబడ్డాయి. 1983లో ఘన్‌శ్యామ్‌దాస్ బిర్లా మరణించగా, తన కంపెనీల బాధ్యతలను మనవడు ఆదిత్యకు అప్పగించారు. ఆదిత్య విక్రమ్ బిర్లా ఛైర్మన్‌గా హిందుస్థాన్ గ్యాస్‌ను విజయవంతంగా విస్తరించడమే కాకుండా, ఇండో-గల్ఫ్ ఫెర్టిలైజర్స్ అండ్ కెమికల్స్ లిమిటెడ్‌ను తీవ్ర నష్టాల నుంచి గట్టెక్కించారు. == మరణం == 1993లో బిర్లా ప్రోస్టేట్ [[కాన్సర్|క్యాన్సర్]] బారిన పడ్డారు. దాంతో ఈయన వృద్ధ తండ్రి, యువ కుమారుడు గ్రూప్ బాధ్యతలలో కీలక పాత్ర పోషించారు.<ref name="CNBCTV18">{{cite news | title =Story of one of India's prominent business families |publisher = Money Control | date=20 February 2005 |url=http://www.moneycontrol.com/india/news/book-review/storyoneindias-prominent-business-families-/267930 | accessdate = 6 October 2007}}</ref> బాల్టిమోర్‌లోని జాన్స్ హాప్‌కిన్స్ ఆసుపత్రిలో చికిత్స పొందుతూ 1995 అక్టోబరు 1న ఈయన తుదిశ్వాస విడిచారు. ఈయనకు తల్లిదండ్రులు, భార్య, ఇద్దరు పిల్లలతో పాటు ఇద్దరు సోదరీమణులు, కోడలు ఉన్నారు. అప్పటి భారత ఆర్థిక మంత్రి [[మన్మోహన్ సింగ్]] బిర్లాను "భారతదేశ ఉత్తమ, ఉజ్వల పౌరులలో ఒకరు" అని కొనియాడారు.<ref name="NYTimes"/> క్యాన్సర్‌తో పోరాడుతున్న సమయంలో తన కుమార్తె వివాహం చూడాలనేది బిర్లా ప్రధాన కోరికగా ఉండేది. దీనికోసం ఘన్‌శ్యామ్‌దాస్ బిర్లా ఆప్తమిత్రుడైన [[జమ్నాలాల్ బజాజ్]] వారసులైన బజాజ్ కుటుంబంతో తన మైత్రిని ఉపయోగించుకున్నారు. తన కుమార్తె వాసవదత్తను బజాజ్ గ్రూప్‌కు చెందిన శిశిర్ బజాజ్ కుమారుడు కుశాగ్ర బజాజ్‌కు ఇచ్చి వివాహం నిశ్చయించారు.<ref>{{cite web |last1=Raj |first1=Amrit |title=Bajaj Group plans for Gen Next with a family settlement |url=https://www.livemint.com/Companies/W1KcASuM6q2liXL3ALmJRJ/Bajaj-Group-plans-for-Gen-Next-with-a-family-settlement.html |website=www.livemint.com |language=en |date=16 January 2019}}</ref> వీరి నిశ్చితార్థ వేడుకను బిర్లా స్వయంగా చూసినప్పటికీ, [[పెళ్ళి|పెళ్లికి]] ముందే కన్నుమూశారు. 1976లో జన్మించిన ఆ జంట వివాహ సమయానికి చట్టబద్ధమైన వయస్సు కంటే చిన్నవారు కావడంతో 1997లో వారి వివాహం జరిగింది. == వారసత్వం, గుర్తింపు == ఈయన జ్ఞాపకార్థం [[ఆదిత్య బిర్లా గ్రూప్]] 'ఆదిత్య బిర్లా స్కాలర్‌షిప్‌ల'ను ఏర్పాటు చేసింది. ప్రతి సంవత్సరం ఏడు ఐఐఎంలు, ఏడు ఐఐటీలు, బిట్స్ పిలానీ, ఫ్యాకల్టీ ఆఫ్ మేనేజ్‌మెంట్ స్టడీస్ (ఢిల్లీ), ఆరు నేషనల్ లా యూనివర్సిటీలకు చెందిన 40 మందికి పైగా విద్యార్థులు ఈ స్కాలర్‌షిప్‌ను పొందుతున్నారు.<ref>{{Cite web|title=Aditya Birla Scholarship|url=https://www.expertsglobal.com/aditya-birla-scholarship|date=2015-08-22|website=Experts' Global|language=en-US|access-date=2020-05-27}}</ref> పింప్రి-చింఛ్వాడ్‌లోని 'ఆదిత్య బిర్లా మెమోరియల్ హాస్పిటల్'కు ఈయన పేరే పెట్టారు. రంగస్థల, ప్రదర్శన కళలలో విశిష్టతకు గాను 'ఆదిత్య విక్రమ్ బిర్లా కళాశిఖర్', 'కళాకిరణ్' పురస్కారాలను ఇస్తున్నారు. ఈ పురస్కారాలను 1973లో ఆదిత్య విక్రమ్ బిర్లా స్థాపించిన సంగీత కళా కేంద్ర (SKK) ద్వారా 1996 నుండి ప్రదానం చేస్తున్నారు.<ref>[http://www.newstrackindia.com/newsdetails/2013/02/05/433--Chavan-to-give-away-Aditya-Vikram-Birla-awards-.html Chavan to give away Aditya Vikram Birla awards] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241007100648/https://www.newstrackindia.com/newsdetails/2013/02/05/433--Chavan-to-give-away-Aditya-Vikram-Birla-awards-.html |date=2024-10-07 }}. Newstrackindia.com (5 February 2013).</ref> "భారతదేశపు మొదటి గ్లోబల్ పారిశ్రామికవేత్త"గా గౌరవిస్తూ 2013 జనవరి 14న [[భారత ప్రభుత్వం]] ఆదిత్య విక్రమ్ బిర్లా పేరిట ప్రత్యేక స్మారక తపాలా బిళ్ళను విడుదల చేసింది.<ref>[https://web.archive.org/web/20160304194106/http://www.indiapost.gov.in/PDF/Stamps2013/14-01-2013.pdf Aditya Vikram Birla]. indiapost.gov.in (14 January 2013)</ref> == జీవితచరిత్ర == * మిన్హాజ్ మర్చంట్ రాసిన ''ఆదిత్య విక్రమ్ బిర్లా, ఎ బయోగ్రఫీ''.<ref name="Merchant1997">{{cite book|author=Minhaz Merchant|title=Aditya Vikram Birla, a biography|url=https://books.google.com/books?id=TjpuAAAAMAAJ|year=1997|publisher=Viking|isbn=9780670878598}}</ref><ref name="TOI-20130804">{{cite news|url=http://blogs.timesofindia.indiatimes.com/headon/page/authorProfile?page=authorProfile |title=Minhaz Merchant |work=The Times of India |accessdate=4 August 2013 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130616201647/http://blogs.timesofindia.indiatimes.com/headon/page/authorProfile?page=authorProfile |archivedate=16 June 2013 }}</ref> == మూలాలు == {{Reflist}} == వెలుపలి లంకెలు == * [http://www.britannica.com/eb/article-9112007/Birla-Aditya-Vikram బ్రిటానికాలో ఆదిత్య విక్రమ్ బిర్లా] * [https://web.archive.org/web/20050828203319/http://www.adityabirla.com/ ఆదిత్య బిర్లా గ్రూప్ అధికారిక వెబ్‌సైట్] [[వర్గం:1943 జననాలు]] [[వర్గం:1995 మరణాలు]] [[వర్గం:20వ శతాబ్దపు భారతీయ వ్యాపారవేత్తలు]] [[వర్గం:కోల్‌కతా వ్యాపారవేత్తలు]] [[వర్గం:భారతీయ బిలియనీర్లు]] [[వర్గం:బిర్లా కుటుంబం]] [[వర్గం:జౌళి పరిశ్రమ భారతీయ వ్యాపారవేత్తలు]] [[వర్గం:క్యాన్సర్‌తో మరణించిన వ్యక్తులు]] s5scdxw90rjiiaxrn3fxkuob8uzzvvy 0 506377 4955691 4931802 2026-09-10T13:14:46Z Rajasekhar1961 2596 [[వర్గం:వ్యాధులు]] ను తీసివేసారు; [[వర్గం:మందులు]] ను చేర్చారు (హాట్‌కేట్ ఉపయోగించి) 4955691 wikitext text/x-wiki {{Infobox drug |Verifiedfields =changed |Watchedfields =changed |verifiedrevid =462261865 |image =Nitrofurantoin.svg |width =250 |alt =Structural formula of nitrofurantoin |image2 =Nitrofurantoin 3D spacefill.png |alt2 =Ball-and-stick model of the nitrofurantoin molecule <!-- Names --> |pronounce = |tradename =Macrobid, Macrodantin and others |synonyms = |IUPAC_name =(''E'')-1-[(5-nitro-2-furyl)methylideneamino]imidazolidine-2,4-dione <!-- Clinical data --> |class = |pregnancy_AU =A |routes_of_administration=By mouth |onset = |duration_of_action= |Drugs.com ={{drugs.com|monograph|nitrofurantoin}} |MedlinePlus =a682291 <!-- Legal data --> |legal_AU =S4 |legal_CA =Rx-only |legal_UK =POM |legal_US =Rx-only |DailyMedID =Nitrofurantoin <!-- Pharmacokinetic data --> |bioavailability =40% |metabolism =[[Liver]] (75%) |elimination_half-life=20 minutes |excretion =[[Urine]] and [[bile]] <!-- Chemical and physical data --> |C =8 |H =6 |N =4 |O =5 |SMILES =O=[N+]([O-])c2oc(/C=N/N1C(=O)NC(=O)C1)cc2 |StdInChI =1S/C8H6N4O5/c13-6-4-11(8(14)10-6)9-3-5-1-2-7(17-5)12(15)16/h1-3H,4H2,(H,10,13,14)/b9-3+ |StdInChI_Ref ={{stdinchicite|correct|chemspider}} |StdInChIKey =NXFQHRVNIOXGAQ-YCRREMRBSA-N |StdInChIKey_Ref ={{stdinchicite|correct|chemspider}} |molecular_weight =238.16 |melting_point =270 |melting_high =272 |melting_notes =(decomp.) }} '''మాక్రోబిడ్''' బ్రాండ్ పేరుతో విక్రయించే నైట్రోఫ్యురాన్టోయిన్, మూత్రాశయ ఇన్ఫెక్షన్లను నివారించడానికి, చికిత్స చేయడానికి ఉపయోగించే యాంటీబయాటిక్, కానీ మూత్రపిండాల ఇన్ఫెక్షన్లకు అంత ప్రభావవంతంగా ఉండదు.<ref name="AHFS2015">{{Cite web|title=Nitrofurantoin|url=https://www.drugs.com/monograph/nitrofurantoin.html|publisher=The American Society of Health-System Pharmacists|access-date=Aug 1, 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150707224038/http://www.drugs.com/monograph/nitrofurantoin.html|archive-date=2015-07-07}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150707224038/http://www.drugs.com/monograph/nitrofurantoin.html|date=2015-07-07}}</ref><ref name="BNF82">{{Cite book|title=[[British National Formulary|British National Formulary (BNF)]]|date=September 2021 - March 2022|publisher=BMJ Group and the Pharmaceutical Press|location=London|isbn=978-0-85711-413-6|edition=82|pages=534-535|chapter=5. Infection}}</ref> ఇది నోటి ద్వారా తీసుకోబడుతుంది.<ref name="AHFS2015" /> సాధారణ దుష్ప్రభావాలలో వికారం, ఆకలి లేకపోవడం, [[అతిసారం|విరేచనాలు]], [[తలనొప్పి]] ఉంటాయి.<ref name="AHFS2015" /> అరుదుగా తిమ్మిరి, ఊపిరితిత్తుల సమస్యలు లేదా కాలేయ సమస్యలు సంభవించవచ్చు.<ref name="AHFS2015" /> మూత్రపిండాల సమస్యలు ఉన్నవారిలో దీనిని ఉపయోగించకూడదు (జిఎఫ్ఆర్ 30 కన్నా తక్కువ.<ref name="AHFS2015" /><ref name="UK2024">{{Cite web|title=Nitrofurantoin now contraindicated in most patients with an estimated glomerular filtration rate (eGFR) of less than 45 ml/min/1.73m2|url=https://www.gov.uk/drug-safety-update/nitrofurantoin-now-contraindicated-in-most-patients-with-an-estimated-glomerular-filtration-rate-egfr-of-less-than-45-ml-min-1-73m2#:~:text=Nitrofurantoin%20is%20contraindicated%20in%20patients,%2Fmin%2F1.73m2.&text=urinary%20tract%20infections-,A%20short%20course%20(3%20to%207%20days)%20may%20be%20used,%2Fmin%2F1.73m2.|website=GOV.UK|access-date=26 August 2024|language=en|archive-date=27 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240527151627/https://www.gov.uk/drug-safety-update/nitrofurantoin-now-contraindicated-in-most-patients-with-an-estimated-glomerular-filtration-rate-egfr-of-less-than-45-ml-min-1-73m2#:~:text=Nitrofurantoin%20is%20contraindicated%20in%20patients,%2Fmin%2F1.73m2.&text=urinary%20tract%20infections-,A%20short%20course%20(3%20to%207%20days)%20may%20be%20used,%2Fmin%2F1.73m2.|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240527151627/https://www.gov.uk/drug-safety-update/nitrofurantoin-now-contraindicated-in-most-patients-with-an-estimated-glomerular-filtration-rate-egfr-of-less-than-45-ml-min-1-73m2#:~:text=Nitrofurantoin%20is%20contraindicated%20in%20patients,%2Fmin%2F1.73m2.&text=urinary%20tract%20infections-,A%20short%20course%20(3%20to%207%20days)%20may%20be%20used,%2Fmin%2F1.73m2.|date=27 May 2024}}</ref> క్షార మూత్రం ఉన్నవారికి కూడా ఉపయోగించమని సిఫారసు చేయబడలేదు . ఇది గర్భధారణ సమయంలో సాధారణంగా సురక్షితంగా ఉన్నట్లు కనిపిస్తున్నప్పటికీ, దీనిని డెలివరీకి సమీపంలో ఉపయోగించకూడదు..<ref name="AHFS2015" /><ref name="TGA2014">{{Cite web|title=Prescribing medicines in pregnancy database|url=http://www.tga.gov.au/hp/medicines-pregnancy.htm#.U1Yw8Bc3tqw|website=Australian Government|access-date=22 April 2014|date=3 March 2014|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140408040902/http://www.tga.gov.au/hp/medicines-pregnancy.htm#.U1Yw8Bc3tqw|archive-date=8 April 2014}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140408040902/http://www.tga.gov.au/hp/medicines-pregnancy.htm#.U1Yw8Bc3tqw|date=8 April 2014}}</ref> ఇది సాధారణంగా బ్యాక్టీరియా పెరుగుదలను మందగించడం ద్వారా పనిచేస్తుండగా, మూత్రంలో కనిపించే అధిక సాంద్రతలలో ఇది బ్యాక్టీరియా మరణానికి దారితీయవచ్చు.<ref name="AHFS2015" /> నైట్రోఫ్యురాంటోయిన్ మొట్టమొదట 1953లో విక్రయించబడింది.<ref name="Ben2015">{{Cite book|last=Blass|first=Benjamin|title=Basic Principles of Drug Discovery and Development|date=2015|publisher=Elsevier|isbn=9780124115255|page=511|url=https://books.google.com/books?id=YTvLAwAAQBAJ&pg=PA511|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908150204/https://books.google.com/books?id=YTvLAwAAQBAJ&pg=PA511|archive-date=2017-09-08}}</ref> ఇది ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ యొక్క అత్యవసర ఔషధాల జాబితా ఉంది.<ref name="WHO21st">{{Cite book|vauthors=((World Health Organization))|title=World Health Organization model list of essential medicines: 21st list 2019|year=2019|hdl=10665/325771|author-link=World Health Organization|publisher=World Health Organization|location=Geneva|id=WHO/MVP/EMP/IAU/2019.06. License: CC BY-NC-SA 3.0 IGO|hdl-access=free}}</ref> ఇది సాధారణ ఔషధంగా అందుబాటులో ఉంది.<ref name="AHFS2015" /> అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల్లో చికిత్స కోసం టోకు ఖర్చు US $0.10, US $9.20 మధ్య ఉంటుంది.<ref name="ERC2015">{{Cite web|title=Nitrofurantoin|url=http://mshpriceguide.org/en/single-drug-information/?DMFId=554&searchYear=2014|website=International Drug Price Indicator Guide|access-date=31 August 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170305001809/http://mshpriceguide.org/en/single-drug-information/?DMFId=554&searchYear=2014|archive-date=5 March 2017}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170305001809/http://mshpriceguide.org/en/single-drug-information/?DMFId=554&searchYear=2014|date=5 March 2017}}</ref> యునైటెడ్ స్టేట్స్లో, 2018 నాటికి చికిత్స కోసం టోకు ఖర్చు సుమారు US $8.<ref name="NADAC2018">{{Cite web|title=NADAC as of 2018-09-12|url=https://data.medicaid.gov/Drug-Pricing-and-Payment/NADAC-as-of-2018-09-12/df3u-3kse|website=Centers for Medicare and Medicaid Services|access-date=26 June 2018|language=en|archive-date=13 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180913040200/https://data.medicaid.gov/Drug-Pricing-and-Payment/NADAC-as-of-2018-09-12/df3u-3kse|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180913040200/https://data.medicaid.gov/Drug-Pricing-and-Payment/NADAC-as-of-2018-09-12/df3u-3kse|date=2018-09-13}}</ref> కెనడాలో ఇది 2023 నాటికి సుమారు 21 CAD.<ref>{{Cite web|last=Ton|first=Joey|title=#337 Clear, not cloudy: Antibiotic options for uncomplicated urinary tract infections|url=https://cfpclearn.ca/tfp337/|website=CFPCLearn|access-date=14 June 2023|date=2 April 2023|archive-date=1 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230701022548/https://cfpclearn.ca/tfp337/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230701022548/https://cfpclearn.ca/tfp337/|date=1 July 2023}}</ref> 2017లో, ఇది మూడు మిలియన్లకు పైగా ప్రిస్క్రిప్షన్లతో యునైటెడ్ స్టేట్స్లో 185వ అత్యంత సాధారణంగా సూచించబడిన ఔషధం.<ref>{{Cite web|title=The Top 300 of 2020|url=https://clincalc.com/DrugStats/Top300Drugs.aspx|website=ClinCalc|access-date=11 April 2020|archive-date=12 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210212142534/https://clincalc.com/DrugStats/Top300Drugs.aspx|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210212142534/https://clincalc.com/DrugStats/Top300Drugs.aspx|date=12 February 2021}}</ref><ref>{{Cite web|title=Nitrofurantoin - Drug Usage Statistics|website=ClinCalc|url=https://clincalc.com/DrugStats/Drugs/Nitrofurantoin|access-date=11 April 2020|archive-date=8 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200708071435/https://clincalc.com/DrugStats/Drugs/Nitrofurantoin|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200708071435/https://clincalc.com/DrugStats/Drugs/Nitrofurantoin|date=8 July 2020}}</ref> == సూచనలు == {{:మూస:Reflist}}{{Reflist}} [[వర్గం:మందులు]] [[వర్గం:Translated from MDWiki]] havz4mm68kdctma585vph31f5xg3m00 4955692 4955691 2026-09-10T13:15:10Z Rajasekhar1961 2596 [[వర్గం:ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ ప్రకటించిన అవసరమైన మందులు]] ను చేర్చారు (హాట్‌కేట్ ఉపయోగించి) 4955692 wikitext text/x-wiki {{Infobox drug |Verifiedfields =changed |Watchedfields =changed |verifiedrevid =462261865 |image =Nitrofurantoin.svg |width =250 |alt =Structural formula of nitrofurantoin |image2 =Nitrofurantoin 3D spacefill.png |alt2 =Ball-and-stick model of the nitrofurantoin molecule <!-- Names --> |pronounce = |tradename =Macrobid, Macrodantin and others |synonyms = |IUPAC_name =(''E'')-1-[(5-nitro-2-furyl)methylideneamino]imidazolidine-2,4-dione <!-- Clinical data --> |class = |pregnancy_AU =A |routes_of_administration=By mouth |onset = |duration_of_action= |Drugs.com ={{drugs.com|monograph|nitrofurantoin}} |MedlinePlus =a682291 <!-- Legal data --> |legal_AU =S4 |legal_CA =Rx-only |legal_UK =POM |legal_US =Rx-only |DailyMedID =Nitrofurantoin <!-- Pharmacokinetic data --> |bioavailability =40% |metabolism =[[Liver]] (75%) |elimination_half-life=20 minutes |excretion =[[Urine]] and [[bile]] <!-- Chemical and physical data --> |C =8 |H =6 |N =4 |O =5 |SMILES =O=[N+]([O-])c2oc(/C=N/N1C(=O)NC(=O)C1)cc2 |StdInChI =1S/C8H6N4O5/c13-6-4-11(8(14)10-6)9-3-5-1-2-7(17-5)12(15)16/h1-3H,4H2,(H,10,13,14)/b9-3+ |StdInChI_Ref ={{stdinchicite|correct|chemspider}} |StdInChIKey =NXFQHRVNIOXGAQ-YCRREMRBSA-N |StdInChIKey_Ref ={{stdinchicite|correct|chemspider}} |molecular_weight =238.16 |melting_point =270 |melting_high =272 |melting_notes =(decomp.) }} '''మాక్రోబిడ్''' బ్రాండ్ పేరుతో విక్రయించే నైట్రోఫ్యురాన్టోయిన్, మూత్రాశయ ఇన్ఫెక్షన్లను నివారించడానికి, చికిత్స చేయడానికి ఉపయోగించే యాంటీబయాటిక్, కానీ మూత్రపిండాల ఇన్ఫెక్షన్లకు అంత ప్రభావవంతంగా ఉండదు.<ref name="AHFS2015">{{Cite web|title=Nitrofurantoin|url=https://www.drugs.com/monograph/nitrofurantoin.html|publisher=The American Society of Health-System Pharmacists|access-date=Aug 1, 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150707224038/http://www.drugs.com/monograph/nitrofurantoin.html|archive-date=2015-07-07}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150707224038/http://www.drugs.com/monograph/nitrofurantoin.html|date=2015-07-07}}</ref><ref name="BNF82">{{Cite book|title=[[British National Formulary|British National Formulary (BNF)]]|date=September 2021 - March 2022|publisher=BMJ Group and the Pharmaceutical Press|location=London|isbn=978-0-85711-413-6|edition=82|pages=534-535|chapter=5. Infection}}</ref> ఇది నోటి ద్వారా తీసుకోబడుతుంది.<ref name="AHFS2015" /> సాధారణ దుష్ప్రభావాలలో వికారం, ఆకలి లేకపోవడం, [[అతిసారం|విరేచనాలు]], [[తలనొప్పి]] ఉంటాయి.<ref name="AHFS2015" /> అరుదుగా తిమ్మిరి, ఊపిరితిత్తుల సమస్యలు లేదా కాలేయ సమస్యలు సంభవించవచ్చు.<ref name="AHFS2015" /> మూత్రపిండాల సమస్యలు ఉన్నవారిలో దీనిని ఉపయోగించకూడదు (జిఎఫ్ఆర్ 30 కన్నా తక్కువ.<ref name="AHFS2015" /><ref name="UK2024">{{Cite web|title=Nitrofurantoin now contraindicated in most patients with an estimated glomerular filtration rate (eGFR) of less than 45 ml/min/1.73m2|url=https://www.gov.uk/drug-safety-update/nitrofurantoin-now-contraindicated-in-most-patients-with-an-estimated-glomerular-filtration-rate-egfr-of-less-than-45-ml-min-1-73m2#:~:text=Nitrofurantoin%20is%20contraindicated%20in%20patients,%2Fmin%2F1.73m2.&text=urinary%20tract%20infections-,A%20short%20course%20(3%20to%207%20days)%20may%20be%20used,%2Fmin%2F1.73m2.|website=GOV.UK|access-date=26 August 2024|language=en|archive-date=27 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240527151627/https://www.gov.uk/drug-safety-update/nitrofurantoin-now-contraindicated-in-most-patients-with-an-estimated-glomerular-filtration-rate-egfr-of-less-than-45-ml-min-1-73m2#:~:text=Nitrofurantoin%20is%20contraindicated%20in%20patients,%2Fmin%2F1.73m2.&text=urinary%20tract%20infections-,A%20short%20course%20(3%20to%207%20days)%20may%20be%20used,%2Fmin%2F1.73m2.|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240527151627/https://www.gov.uk/drug-safety-update/nitrofurantoin-now-contraindicated-in-most-patients-with-an-estimated-glomerular-filtration-rate-egfr-of-less-than-45-ml-min-1-73m2#:~:text=Nitrofurantoin%20is%20contraindicated%20in%20patients,%2Fmin%2F1.73m2.&text=urinary%20tract%20infections-,A%20short%20course%20(3%20to%207%20days)%20may%20be%20used,%2Fmin%2F1.73m2.|date=27 May 2024}}</ref> క్షార మూత్రం ఉన్నవారికి కూడా ఉపయోగించమని సిఫారసు చేయబడలేదు . ఇది గర్భధారణ సమయంలో సాధారణంగా సురక్షితంగా ఉన్నట్లు కనిపిస్తున్నప్పటికీ, దీనిని డెలివరీకి సమీపంలో ఉపయోగించకూడదు..<ref name="AHFS2015" /><ref name="TGA2014">{{Cite web|title=Prescribing medicines in pregnancy database|url=http://www.tga.gov.au/hp/medicines-pregnancy.htm#.U1Yw8Bc3tqw|website=Australian Government|access-date=22 April 2014|date=3 March 2014|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140408040902/http://www.tga.gov.au/hp/medicines-pregnancy.htm#.U1Yw8Bc3tqw|archive-date=8 April 2014}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140408040902/http://www.tga.gov.au/hp/medicines-pregnancy.htm#.U1Yw8Bc3tqw|date=8 April 2014}}</ref> ఇది సాధారణంగా బ్యాక్టీరియా పెరుగుదలను మందగించడం ద్వారా పనిచేస్తుండగా, మూత్రంలో కనిపించే అధిక సాంద్రతలలో ఇది బ్యాక్టీరియా మరణానికి దారితీయవచ్చు.<ref name="AHFS2015" /> నైట్రోఫ్యురాంటోయిన్ మొట్టమొదట 1953లో విక్రయించబడింది.<ref name="Ben2015">{{Cite book|last=Blass|first=Benjamin|title=Basic Principles of Drug Discovery and Development|date=2015|publisher=Elsevier|isbn=9780124115255|page=511|url=https://books.google.com/books?id=YTvLAwAAQBAJ&pg=PA511|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908150204/https://books.google.com/books?id=YTvLAwAAQBAJ&pg=PA511|archive-date=2017-09-08}}</ref> ఇది ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ యొక్క అత్యవసర ఔషధాల జాబితా ఉంది.<ref name="WHO21st">{{Cite book|vauthors=((World Health Organization))|title=World Health Organization model list of essential medicines: 21st list 2019|year=2019|hdl=10665/325771|author-link=World Health Organization|publisher=World Health Organization|location=Geneva|id=WHO/MVP/EMP/IAU/2019.06. License: CC BY-NC-SA 3.0 IGO|hdl-access=free}}</ref> ఇది సాధారణ ఔషధంగా అందుబాటులో ఉంది.<ref name="AHFS2015" /> అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల్లో చికిత్స కోసం టోకు ఖర్చు US $0.10, US $9.20 మధ్య ఉంటుంది.<ref name="ERC2015">{{Cite web|title=Nitrofurantoin|url=http://mshpriceguide.org/en/single-drug-information/?DMFId=554&searchYear=2014|website=International Drug Price Indicator Guide|access-date=31 August 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170305001809/http://mshpriceguide.org/en/single-drug-information/?DMFId=554&searchYear=2014|archive-date=5 March 2017}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170305001809/http://mshpriceguide.org/en/single-drug-information/?DMFId=554&searchYear=2014|date=5 March 2017}}</ref> యునైటెడ్ స్టేట్స్లో, 2018 నాటికి చికిత్స కోసం టోకు ఖర్చు సుమారు US $8.<ref name="NADAC2018">{{Cite web|title=NADAC as of 2018-09-12|url=https://data.medicaid.gov/Drug-Pricing-and-Payment/NADAC-as-of-2018-09-12/df3u-3kse|website=Centers for Medicare and Medicaid Services|access-date=26 June 2018|language=en|archive-date=13 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180913040200/https://data.medicaid.gov/Drug-Pricing-and-Payment/NADAC-as-of-2018-09-12/df3u-3kse|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180913040200/https://data.medicaid.gov/Drug-Pricing-and-Payment/NADAC-as-of-2018-09-12/df3u-3kse|date=2018-09-13}}</ref> కెనడాలో ఇది 2023 నాటికి సుమారు 21 CAD.<ref>{{Cite web|last=Ton|first=Joey|title=#337 Clear, not cloudy: Antibiotic options for uncomplicated urinary tract infections|url=https://cfpclearn.ca/tfp337/|website=CFPCLearn|access-date=14 June 2023|date=2 April 2023|archive-date=1 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230701022548/https://cfpclearn.ca/tfp337/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230701022548/https://cfpclearn.ca/tfp337/|date=1 July 2023}}</ref> 2017లో, ఇది మూడు మిలియన్లకు పైగా ప్రిస్క్రిప్షన్లతో యునైటెడ్ స్టేట్స్లో 185వ అత్యంత సాధారణంగా సూచించబడిన ఔషధం.<ref>{{Cite web|title=The Top 300 of 2020|url=https://clincalc.com/DrugStats/Top300Drugs.aspx|website=ClinCalc|access-date=11 April 2020|archive-date=12 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210212142534/https://clincalc.com/DrugStats/Top300Drugs.aspx|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210212142534/https://clincalc.com/DrugStats/Top300Drugs.aspx|date=12 February 2021}}</ref><ref>{{Cite web|title=Nitrofurantoin - Drug Usage Statistics|website=ClinCalc|url=https://clincalc.com/DrugStats/Drugs/Nitrofurantoin|access-date=11 April 2020|archive-date=8 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200708071435/https://clincalc.com/DrugStats/Drugs/Nitrofurantoin|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200708071435/https://clincalc.com/DrugStats/Drugs/Nitrofurantoin|date=8 July 2020}}</ref> == సూచనలు == {{:మూస:Reflist}}{{Reflist}} [[వర్గం:మందులు]] [[వర్గం:Translated from MDWiki]] [[వర్గం:ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ ప్రకటించిన అవసరమైన మందులు]] k4fgmus00ztfh3lgeyp6vo8pgm40a1e 0 507314 4955832 4952427 2026-09-11T01:15:25Z InternetArchiveBot 88395 3 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 3 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4955832 wikitext text/x-wiki {{Short description|భారతీయ రచయిత}} {{EngvarB|date=August 2014}} {{Use dmy dates|date=December 2022}} {{Infobox writer | image = | caption = ది లెజెండ్ ఆఫ్ ఆమ్రపాలి ఆవిష్కరణ కార్యక్రమంలో రచయిత అనురాగ్ ఆనంద్ | name = అనురాగ్ ఆనంద్ | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1978|11|2}} | birth_place = [[పాట్నా]], [[బీహార్]], [[భారతదేశం]] | occupation = నవలా రచయిత, కళాకారుడు, రచయిత, బ్యాంకర్, మార్కెటర్ | nationality = భారతీయుడు | genre = కల్పన, చారిత్రక కల్పన, ప్రేరణాత్మకం | spouse = నీరూ శర్మ ఆనంద్ | children = నైషా ఆనంద్ | website = {{url|http://anuraganand.in}} }} '''అనురాగ్ ఆనంద్''' (జననం 2 నవంబర్ 1978) ఒక భారతీయ కళాకారుడు, కార్పొరేట్ ప్రొఫెషనల్, రచయిత.<ref name="Asian Chronicle">{{Cite web |last= |last2= |last3= |last4= |date=2022-04-28 |title=Anurag Anand's Sutras: The threads of a happy life is an intriguing array of colourful paintings |url=http://theasianchronicle.com/anurag-anands-sutras-the-threads-of-a-happy-life-is-an-intriguing-array-of-colourful-paintings/ |access-date=2023-08-23 |website=The Asian Chronicle |language=en-US }}{{Dead link|date=సెప్టెంబర్ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> సెల్ఫ్-హెల్ప్, సాధారణ కల్పన, చారిత్రక కల్పన విభాగాలలో ఆయన అనేక బెస్ట్ సెల్లింగ్ పుస్తకాలను రచించారు.<ref>{{Cite web |url=http://www.thehindu.com/arts/books/article2924588.ece |title=Interview in ''The Hindu'' |website=[[The Hindu]] |access-date=13 March 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120224175836/http://www.thehindu.com/arts/books/article2924588.ece |archive-date=24 February 2012 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=The Quest for Nothing |url=https://www.mid-day.com/opinion/2010/sep/010910-The-Quest-for-Nothing-New-book-Opinion.htm |access-date=2023-08-23 |website=Mid-day }}{{Dead link|date=సెప్టెంబర్ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.dnaindia.com/authors/kritika-kapoor|title=Interview/ profiling in ''DNA''|access-date=5 September 2023}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.hindustantimes.com/News-Feed/Entertainment/What-to-read-listen-eat-and-watch/Article1-803744.aspx|archive-url=https://web.archive.org/web/20131102205444/http://www.hindustantimes.com/News-Feed/Entertainment/What-to-read-listen-eat-and-watch/Article1-803744.aspx|url-status=dead|title=Anurag's recommended reads in ''Hindustan Times''|archive-date=2 November 2013}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.tribuneindia.com/2011/20110206/ttlife.htm|title=The Tribune, Chandigarh, India - The Tribune Lifestyle|access-date=5 September 2023}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.sentinelassam.com/saturday/saturday1.php?sec=16&subsec=0&ppr=3&dtP=2012-03-18 |title=The Legend of Amrapali in ''The Sentinel, Assam''|access-date=19 March 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924101007/http://www.sentinelassam.com/saturday/saturday1.php?sec=16&subsec=0&ppr=3&dtP=2012-03-18 |archive-date=24 September 2015 |url-status=dead }}</ref> ఫార్మాస్యూటికల్, ఫాస్ట్-మూవింగ్ కన్స్యూమర్ గూడ్స్, ఫైనాన్షియల్ సర్వీసెస్ పరిశ్రమలలో ఆయనకు కార్పొరేట్ అనుభవం ఉంది.<ref name="crest">{{Cite web |url=http://www.timescrest.com/society/swapping-pie-charts-for-plots-3849 |title=Times of India Crest |access-date=13 March 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120321092908/http://www.timescrest.com/society/swapping-pie-charts-for-plots-3849 |archive-date=21 March 2012 |url-status=dead }}</ref> == విద్యాభ్యాసం == డార్జిలింగ్ జిల్లాలోని కుర్సియోంగ్‌లో ప్రాథమిక విద్యను అభ్యసించిన తరువాత, ఆనంద్ ఢిల్లీకి మారారు.{{Citation needed|date=October 2023}} ఆయన 1996లో న్యూఢిల్లీలోని ఢిల్లీ పబ్లిక్ స్కూల్, మధుర రోడ్‌లో పాఠశాల విద్యను పూర్తి చేశారు. ఆనంద్ [[ఢిల్లీ విశ్వవిద్యాలయం]] నుండి ఎకనామిక్స్‌లో బి.ఎ. (ఆనర్స్) పట్టా పొంది, 2000 నుండి 2002 వరకు ఢిల్లీలోని లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి ఇనిస్టిట్యూట్ ఆఫ్ మేనేజ్‌మెంట్‌లో పిజిడిబిఎం (పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేట్ డిప్లొమా ఇన్ మేనేజ్‌మెంట్) పూర్తి చేశారు. == కెరీర్ == ఆనంద్ తన కళాశాల రోజులలో ఢిల్లీకి చెందిన ఎన్జీవో యూఎన్ఈఎస్ (UNES) అనుబంధంతో 2004లో విడుదలైన ''"పిల్లర్స్ ఆఫ్ సక్సెస్"'' అనే సెల్ఫ్-హెల్ప్ పుస్తకంతో తన రచనా ప్రస్థానాన్ని ప్రారంభించారు. యూఎన్ఈఎస్ యూత్ డెవలప్‌మెంట్ ప్రోగ్రామ్‌లో పాల్గొన్న సమయంలో ఆనంద్ దేశవ్యాప్తంగా విద్యార్థులకు వ్యక్తిత్వ వికాసానికి సంబంధించిన వివిధ అంశాలపై ఉపన్యాసాలు ఇచ్చేవారు, ఈ అనుభవాలే ఆయన మొదటి పుస్తకానికి పునాదిగా నిలిచాయి. అప్పటి నుండి ఆనంద్ సాధారణ కల్పన, చారిత్రక కల్పన నవలలు కూడా రాశారు. ఆనంద్ రాసిన వ్యాసాలు, కాలమ్‌లు అనేక ప్రధాన ప్రచురణలలో అచ్చయ్యాయి. ఆయన రాసే నెలవారీ కాలమ్ "కార్పొరేట్ విస్పర్స్" సబర్బ్ లైవ్ మ్యాగజైన్‌లో ప్రచురితమై గుర్తింపు పొందింది.<ref>{{Cite web |url=http://emagazine.suburblive.in/1357814/SUBURB/Suburb-September-2017#page/24 |title=Corporate Whispers ''Suburb Live'' |access-date=2026-08-21 |archive-date=2017-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171201042124/http://emagazine.suburblive.in/1357814/SUBURB/Suburb-September-2017#page/24 |url-status=dead }}</ref> తన ''టు హెల్ అండ్ బ్యాక్'' (2018) పుస్తకానికి థీమ్ సాంగ్‌గా ఉపయోగపడే ''"భాగా"'' అనే పాటను కూడా ఆనంద్ రాశారు. ఈ పాటను ప్రముఖ సంగీత దర్శకుడు [[రామ్ సంపత్]] స్వరపరిచి పాడారు.<ref>{{Cite web|url=https://www.telegraphindia.com/states/bihar/song-to-promote-book-259854#.W58ZBUyQBik.whatsapp|title=Song to promote book - Telegraph India|date=17 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180917215305/https://www.telegraphindia.com/states/bihar/song-to-promote-book-259854#.W58ZBUyQBik.whatsapp |accessdate=5 September 2023|archive-date=17 September 2018 }}</ref> == పురస్కారాలు == కార్పొరేట్ ప్రపంచంలో ఆయన సాధించిన విజయాలకు గాను 2016లో ఆనంద్ ''లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి అవార్డ్ ఫర్ కార్పొరేట్ ఎక్సలెన్స్'' అందుకున్నారు.<ref>{{Cite web|url=https://www.lbsim.ac.in/news-detail/124/125/33/|title=''Corporate Excellence Award''|accessdate=5 September 2023|archive-date=21 జూన్ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210621132503/https://www.lbsim.ac.in/news-detail/124/125/33/|url-status=dead}}</ref> ఈ అవార్డును మాజీ భారత వైమానిక దళ అధిపతి ఎయిర్ చీఫ్ మార్షల్ ఎస్.కె.సరీన్, మాజీ కేంద్ర మంత్రి అనిల్ శాస్త్రి అందజేశారు. ఫిబ్రవరి 2019లో లీడింగ్ ఫ్రమ్ బిహైండ్ సమ్మిట్‌లో ఆనంద్ దేశంలోని ''టాప్ హెచ్ఆర్ 40 అండర్ 40'' నాయకులలో ఒకరిగా ఎంపికయ్యారు.<ref>{{Cite web|url=https://www.apnnews.com/leading-from-behind-summit-by-jombay-sets-the-tone-for-young-leaders-for-2019/|title=Leading From Behind Summit by Jombay Sets the Tone for Young Leaders for 2019 &#124; APN News|accessdate=5 September 2023}}</ref> వరల్డ్ ట్రైనింగ్ అండ్ డెవలప్‌మెంట్ కాంగ్రెస్ వారి ''రోల్ ప్లేయర్స్ - 2019'' లో కూడా ఆయన గుర్తింపు పొందారు.<ref>{{Cite web|url=https://www.worldhrdcongress.com/HRD/worldtraininganddevelopmentcongress/role-players2019.html|title=''Role Players 2019''|accessdate=5 September 2023|archive-date=13 ఆగస్టు 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220813065847/https://www.worldhrdcongress.com/HRD/worldtraininganddevelopmentcongress/role-players2019.html|url-status=dead}}</ref> ఇటి హెచ్ఆర్ వరల్డ్ ఫ్యూచర్ స్కిల్స్ అవార్డ్స్ 2024 ఎడిషన్‌లో అనురాగ్ "ఎల్&డి లీడర్స్ (హెడ్స్ & సిఎల్ఓలు)" విభాగంలో స్వర్ణ పతకం గెలుచుకున్నారు. <ref>{{Cite web|url=https://hr.economictimes.indiatimes.com/future-skill-award/winners-list#|title= ''ET HRWorld Awards 2024''|accessdate=5 September 2023}}</ref> == గ్రంథసూచిక == ;నాన్-ఫిక్షన్ *''పిల్లర్స్ ఆఫ్ సక్సెస్'' (2004) *''కార్పొరేట్ మంత్రాస్'' (2007) ;ఫిక్షన్ * ''టిక్ టాక్ – ఎ టేల్ ఆఫ్ లవ్, హేట్ అండ్ టెర్రర్''<ref name="dnatictoc">{{Cite web|url=https://www.dnaindia.com/lifestyle/report-the-write-thing-to-do-1291642|title=The write thing to do|website=DNA India|accessdate=5 September 2023}}</ref> (2009); {{ISBN|978-9380151007}} ఉగ్రవాదం పట్ల ఒక సామాన్యుడి ద్వేషానికి సంబంధించిన కథ ఈ పుస్తకం. ప్రముఖ చిత్రనిర్మాత [[మహేష్ భట్]] ఈ పుస్తకాన్ని ముంబైలో ఆవిష్కరించారు.<ref name="tictoc">{{Cite web|url=http://www.nowrunning.com/event/bollywood/mahesh-bhatt-at-tic-toc-book-launch/23529/gallery.htm|title=Mahesh Bhatt launches Anurag Anand's Tic Toc|accessdate=5 September 2023|archive-date=4 మార్చి 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304100434/http://www.nowrunning.com/event/bollywood/mahesh-bhatt-at-tic-toc-book-launch/23529/gallery.htm|url-status=dead}}</ref> * ''ది క్వెస్ట్ ఫర్ నథింగ్'' (2010); {{ISBN|978-9380349206}} యువతీయువకుల వ్యక్తిగత ఆకాంక్షలు, కెరీర్ లక్ష్యాల మధ్య సంఘర్షణను తెలిపే సమకాలీన కథ, ది క్వెస్ట్ ఫర్ నథింగ్ విడుదలై ఆరు నెలల్లోనే జాతీయ బెస్ట్ సెల్లర్‌గా నిలిచింది. ఈ పుస్తకాన్ని ప్రీతీష్ నంది,<ref name="questlaunch1">{{Cite web|url=http://www.probharat.com/movies/events/photo-pritish-nandy-at-the-book-launch-of-the-quest-706.html|title=Pritish Nandy at the launch of The Quest for Nothing|accessdate=5 September 2023|archive-date=24 సెప్టెంబర్ 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924082028/http://www.probharat.com/movies/events/photo-pritish-nandy-at-the-book-launch-of-the-quest-706.html|url-status=dead}}</ref> గుల్ పనాగ్, మినీ మాథుర్<ref name="questlaunch3">{{Cite web|url=http://www.probharat.com/movies/events/actress-mini-mathur-at-the-book-launch-of-the-quest-for-nothing-held-at-65/|title=Actress Mini Mathur at the launch of The Quest for Nothing|accessdate=5 September 2023|archive-date=15 ఏప్రిల్ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160415082501/http://www.probharat.com/movies/events/actress-mini-mathur-at-the-book-launch-of-the-quest-for-nothing-held-at-65/|url-status=dead}}</ref>లతో కూడిన బృందం ఆవిష్కరించింది. * ''రియాలిటీ బైట్స్''<ref name="realityht">{{Cite web|url=https://issuu.com/brunch/docs/brunch-31-july-2011|title=Hindustantimes Brunch 31 july 2011 by Hindustan Times - Issuu|date=30 July 2011|website=issuu.com|accessdate=5 September 2023|archive-date=5 సెప్టెంబర్ 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230905082853/https://issuu.com/brunch/docs/brunch-31-july-2011|url-status=dead}}</ref> (2011); {{ISBN|978-9380349374}} రియాలిటీ బైట్స్ అనేది హైస్కూల్ హాస్టల్ నేపథ్యంలో సాగే యవ్వన ప్రేమకథ. ఈ పుస్తకాన్ని ముంబైలోని ల్యాండ్‌మార్క్‌లో సుధీర్ మిశ్రా,<ref name="realitylaunch1">{{Cite web|url=https://photogallery.indiatimes.com/events/mumbai/book-launch-reality-bites/sudhir-mishra/articleshow/9120978.cms|title=Sudhir Mishra at the launch of Anurag Anand's book 'Reality Bites' at Landmark, Mumbai on July 5, 2011 - Photogallery|website=photogallery.indiatimes.com|accessdate=5 September 2023}}</ref> రణదీప్ హుడా<ref name="realitylaunch2">{{Cite web|url=http://www.indiaglitz.com/channels/hindi/Events/28081.html|title=Bollywood Movie launch, audio release, celebrity events and function converage - IndiaGlitz.com|date=24 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924075339/http://www.indiaglitz.com/channels/hindi/Events/28081.html |accessdate=5 September 2023|archive-date=24 September 2015 }}</ref>, కనిష్ఠ ధన్‌ఖర్<ref name="realitylaunch3">{{Cite web|url=https://photogallery.indiatimes.com/events/mumbai/book-launch-reality-bites/kanishtha-dhankhar/articleshow/9121028.cms|title=Kanishtha Dhankhar at the launch of Anurag Anand's book 'Reality Bites'|website=photogallery.indiatimes.com|accessdate=5 September 2023}}</ref> వంటి బాలీవుడ్ ప్రముఖులు ఆవిష్కరించారు. * ''ది లెజెండ్ ఆఫ్ ఆమ్రపాలి''<ref name="legend">{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/books/Amarapali-an-inspiration-for-many/articleshow/11685586.cms|title=Amarapali, an inspiration for many - Times Of India|date=21 September 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130921101621/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-01-30/books/31004952_1_amrapali-first-title-fiction |access-date=5 September 2023|url-status=live|archive-date=21 September 2013 }}</ref> (2012); {{ISBN|978-9380349473}} క్రీస్తుపూర్వం 500 నాటి వైశాలి రాజ్యంలో నివసించిన వేశ్య ఆమ్రపాలి<ref name="Nandana">[http://www.dnasyndication.com/dna/article/DNMUM239330 DNA, Nandana Sen keen to play the role of Anurag's Amrapali]{{Dead link|date=సెప్టెంబర్ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> జీవిత చరిత్రను తెలిపే చారిత్రక కల్పన రచన ఇది. ఈ పుస్తకాన్ని ముంబై, న్యూఢిల్లీ,<ref name="legendlaunchdel">{{Deprecated archive|url=https://archive.today/20130203174133/http://www.tehelka.com/story_main52.asp?filename=Fw190512legend.asp|title=Tehelka on The Legend of Amrapali}}</ref> కోల్‌కతా,<ref name="kollaunch">{{Cite web|url=http://epaper.telegraphindia.com/PUBLICATIONS/TT/TT/2012/02/09/index.shtml|title=English Online Newspaper: Read Kolkata's Telegraph English ePaper|date=11 February 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120211194748/http://epaper.telegraphindia.com/PUBLICATIONS/TT/TT/2012/02/09/index.shtml |accessdate=5 September 2023|archive-date=11 February 2012 }}</ref> అహ్మదాబాద్‌లలో ప్రహ్లాద్ కక్కర్,<ref name="legendlaunch1">{{Cite web |url=http://www.supergoodmovies.com/37157/bollywood/bhagyashree-and-prahlad-kakkar-at-the-legend-of-amrapali-events-details |title=Adman Prahlad Kakkar at the launch of The Legend of Amrapali |access-date=13 March 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924120838/http://www.supergoodmovies.com/37157/bollywood/bhagyashree-and-prahlad-kakkar-at-the-legend-of-amrapali-events-details |archive-date=24 September 2015 |url-status=usurped }}</ref> భాగ్యశ్రీ,<ref name="legendlaunch2">{{Cite web|url=https://in.search.yahoo.com/?fr2=inr|archive-url=https://web.archive.org/web/20120129062644/http://in.movies.yahoo.com/video/teaserstrailers-24306328/bhagyashree-launches-the-legend-of-amrapali-27860801.html|url-status=dead|title=Yahoo Search - Web Search|archive-date=29 January 2012|website=in.search.yahoo.com}}</ref> మల్లికా సారాభాయ్,<ref name="legendlaunch3">{{Cite web |url=http://www.dnasyndication.com/dna/article/DNAHM51405 |title=DNA: Ahmedabad launch of The Legend of Amrapali |access-date=2026-08-21 |archive-date=2016-03-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160325030125/http://dnasyndication.com/dna/article/DNAHM51405 |url-status=dead }}</ref> [[శశి థరూర్]], సోనాలికా సహాయ్, ఇంద్రాణి దాస్‌గుప్తా, అలోకానంద రాయ్‌లతో కూడిన ప్యానెల్ ఆవిష్కరించింది. * ''ఆఫ్ టాటూస్ అండ్ టాబూస్!''<ref name="flipkart">{{Cite web|url=https://www.flipkart.com/birth-bastard-prince-legend-amrapali-english/p/itmdyzysaqryjrh4?q=Birth+of+the+Bastard+Prince+:+The+Legend+of+Amrapali+(English)&as=on&as-show=on&otracker=start&as-pos=p_1&pid=9788129134547|title=Online Shopping India &#124; Buy Mobiles, Electronics, Appliances, Clothing and More Online at Flipkart.com|website=Flipkart.com|accessdate=5 September 2023}}</ref> (2009); {{ISBN|978-9380349619}} ఒక అమాయకమైన చిన్న పట్టణానికి చెందిన అమ్మాయి, ఆధునిక, స్వతంత్ర, పెద్ద నగర యువతిగా మారిన క్రమాన్ని గుర్తించే సమకాలీన కథ. * ''వేర్ ది రెయిన్‌బో'' (2013); {{ISBN|978-9382665014}} వేర్ ది రెయిన్‌బో ఎండ్స్ అనేది గర్భాశయ క్యాన్సర్ గురించి అవగాహన కల్పించే లక్ష్యంతో రాసిన కల్పిత కథ.<ref name="Hindu">{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/books/the-rainbow-effect/article5296982.ece|title=The rainbow effect|date=30 October 2013|accessdate=5 September 2023|via=www.thehindu.com}}</ref> * ''బర్త్ ఆఫ్ ది బాస్టర్డ్ ప్రిన్స్'' (2014); {{ISBN|8129134543}} బర్త్ ఆఫ్ ది బాస్టర్డ్ ప్రిన్స్, ది లెజెండ్ ఆఫ్ ఆమ్రపాలికి సీక్వెల్, ఈ రెండూ రాచరిక కుట్రల కథలే. * ''లవ్ ఆన్ 3 వీల్స్'' (2015); {{ISBN|978-9382665588}} లవ్ ఆన్ 3 వీల్స్ అనేది మూడు రోజుల వ్యవధిలో ఢిల్లీ వీధుల్లో జరిగే రొమాంటిక్ థ్రిల్లర్.<ref name="Times of India">{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/books/book-launches/This-is-the-golden-period-for-authors-in-India/articleshow/50332746.cms|title='This is the golden period for authors in India'|date=10 March 2016|accessdate=5 September 2023|via=The Economic Times - The Times of India}}</ref> * ''టు హెల్ అండ్ బ్యాక్'' (2018); {{ISBN|978-9385854620}}<ref>{{Cite web|url=https://www.amazon.in/s/ref=nb_sb_noss_2?url=search-alias=aps&field-keywords=anurag+anand&rh=i:aps,k:anurag+anand|title=Amazon.in : anurag anand|website=www.amazon.in|accessdate=5 September 2023}}</ref> * ''ది అసాసినేషన్ ఆఫ్ రజత్ గాంధీ'' (2018); {{ISBN|978-9385854712}} <ref>{{cite book |isbn=978-9385854712|title=The Assass!nation of Rajat Gandy |last1=Anand |first1=Anurag |year=2018 |publisher=Readomania }}</ref> * ''వన్స్ అపాన్ ఎ లాక్‌డౌన్'' (2020); {{ASIN|B08C7FKKJJ}} భారతదేశంలో కోవిడ్-19 లాక్‌డౌన్‌ల నుండి కథల సమాహారం.<ref>{{Cite book|url=https://www.amazon.in/Once-Upon-Lockdown-Gripping-Pandemic-ebook/dp/B08C7FKKJJ/|title = Once Upon a Lockdown: Gripping Tales from a Pandemic Era|date = July 2020|publisher = Readomania}}</ref> * ''ది క్రిమ్సన్ త్రోన్ ఆఫ్ మహోబా'' (2023); {{ISBN|978-9395106047}} * ''ఆపరేషన్ బాంబూ గార్డెన్'' (2024); {{ISBN|978-8119670307}} ఆపరేషన్ బాంబూ గార్డెన్ అనేది వేగంగా మారుతున్న ప్రపంచ క్రమంలోని సంక్లిష్టతల చుట్టూ కేంద్రీకృతమైన వేగవంతమైన స్పై థ్రిల్లర్. <ref name="TOI Lifestyle">{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/books/book-launches/artist-author-anurag-anands-new-spy-thriller-operation-bamboo-garden-launched-in-delhi/articleshow/114213994.cms|title=Artist-author Anurag Anand's new spy thriller Operation Bamboo Garden launched in Delhi|date=15 October 2024|accessdate=15 October 2024|via=The Times of India}}</ref> == కళ == అనురాగ్ తన మోటు, భూసంబంధమైన రంగులు, ఆలోచింపజేసే సందేశాలకు ప్రసిద్ధి చెందిన ఒక ప్రముఖ విజువల్ ఆర్టిస్ట్.<ref name="ART1">[https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/the-arts/from-doodles-to-canvases-an-unconventional-journey-of-a-self-taught-artist/articleshow/105676173.cms From Doodles to Canvases]</ref> అనురాగ్ కళాత్మక ప్రయాణం చిన్న వయస్సులోనే ప్రారంభమైంది, అక్కడ అతను తన పాఠశాల నోట్‌బుక్ పేజీలను డూడుల్స్‌తో నింపేవాడు. కళ, రచన తన భావ వ్యక్తీకరణకు ముఖ్యమైన మాధ్యమాలు అని ఆయన నమ్ముతారు, కళ మరింత యాదృచ్ఛికమైనది, అనియంత్రితమైనది. అనురాగ్ కళాఖండాలు ప్రపంచవ్యాప్తంగా అనేక ప్రముఖ గ్యాలరీలు, సేకరణలలో ప్రదర్శనకు ఉంచబడ్డాయి.<ref name="Art2">[https://www.suburblive.in/work-life/corporate/solo-art-exhibition-soulful-sojourn-by-anurag-anand-is-open-for-viewing-till-october-19/ Soulful Sojourn]</ref><ref name="Art3">[https://colourcanvasmedia.com/artist-anuraganand-unveils-hislatest-series-roots// Roots]</ref> 2023లో న్యూఢిల్లీలోని ఏఐఎఫ్ఏసీఎస్ లో ఆయన నిర్వహించిన సోలో ఎగ్జిబిషన్‌ను పద్మశ్రీ అవార్డు గ్రహీత, శిల్పి బిమన్ దాస్, రాయబారి, రచయిత డాక్టర్ అమరేంద్ర ఖతువా, కళ, డిజైన్ పరిశ్రమకు చెందిన ఇతర ప్రముఖులు ప్రారంభించారు. 2022లో, అనురాగ్ తన కళాత్మక ప్రతిభకు గాను బంగియా కళా ఉపాసనా అవార్డును అందుకున్నారు.<ref name="Art4">[https://colourcanvasmedia.com/artist-anuraganand-unveils-hislatest-series-roots// Roots]</ref> == మీడియా == అనేక జాతీయ దినపత్రికలు, మ్యాగజైన్‌లతో సహా అన్ని రకాల మీడియాలో ఆనంద్ రచనలు కవర్ చేయబడ్డాయి. ప్యానెల్ చర్చలు, డిబేట్లలో పాల్గొనడానికి సిఎన్ఎన్ ఐబీఎన్<ref name="JLTF">[https://web.archive.org/web/20140730005216/http://ibnlive.in.com/newstopics/Anurag-Anand.html Panel discussion on Jaipur Litfest 2012]</ref>, బిటీవీఐ<ref name="Assignment">{{Cite web|url=http://www.yourmoneysite.com/theassignment2/contestants.php|archive-url=https://web.archive.org/web/20120110134352/http://www.yourmoneysite.com/theassignment2/contestants.php|url-status=dead|title=The Assignment, Corporate Reality Show on UTV Bloomberg|archive-date=10 January 2012}}</ref> వంటి వివిధ టెలివిజన్ వార్తా ఛానెల్‌లకు ఆయన ఆహ్వానించబడ్డారు. ఆన్-ఎయిర్ చర్చల కోసం రేడియో మిర్చి, రేడియో సిటీ,<ref name="Radio">{{Cite web|url=http://yourlisten.com/channel/content/113509/Anurag_Anand_on_Radio_City_(Part_1)Anurag|title=Anand live on Radio City|accessdate=5 September 2023}}{{Dead link|date=సెప్టెంబర్ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> రెడ్ ఎఫ్ఎమ్ వంటి ఎఫ్ఎమ్ రేడియో ఛానెల్‌లు కూడా ఆయనను ఆహ్వానించాయి. == కుటుంబం == అనురాగ్ ఆనంద్ తన భార్య నీరూ, కుమార్తె నైషాతో కలిసి గురుగ్రామ్‌లో నివసిస్తున్నారు.<ref>{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/features/metroplus/more-than-a-legend/article6481621.ece|title=More than a legend|date=8 October 2014|accessdate=5 September 2023|via=www.thehindu.com}}</ref> ఢిల్లీలో ఉన్నత విద్యాభ్యాసం చేస్తున్నప్పుడు అనురాగ్ నీరూని కలుసుకున్నారు. నీరూ ఆనంద్ ఒక బహుళజాతి ఫార్మాస్యూటికల్ కంపెనీలో పనిచేస్తున్నారు.<ref name="Jagran">{{Cite web |title=Yahoo Search - Web Search |url=https://in.search.yahoo.com/?fr2=inr |accessdate=5 September 2023 |website=in.search.yahoo.com}}</ref> == ఇవి కూడా చూడండి == * [[భారతీయ రచయితల జాబితా]] * [[భారతీయ కళాకారుల జాబితా]] == మూలాలు == {{Reflist|30em}} == బయటి లింకులు == * [http://www.anuraganand.in అధికారిక వెబ్‌సైట్] * [https://www.youtube.com/user/anuraganandtube అధికారిక యూట్యూబ్ ఛానల్] {{Portal bar|జీవిత చరిత్ర|భారతదేశం|సాహిత్యం}} {{authority control}} {{DEFAULTSORT:ఆనంద్, అనురాగ్}} [[వర్గం:1978 జననాలు]] [[వర్గం:భారతీయ నవలా రచయితలు]] [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] [[వర్గం:ఢిల్లీ విశ్వవిద్యాలయ పూర్వ విద్యార్థులు]] [[వర్గం:21వ శతాబ్దపు భారతీయ పురుష రచయితలు]] [[వర్గం:21వ శతాబ్దపు భారతీయ చిత్రకారులు]] [[వర్గం:ఢిల్లీ నుండి రచయితలు]] nv87iaegqb4ywzegaeg63aef190yu9t 0 507318 4955807 4946391 2026-09-10T23:49:01Z InternetArchiveBot 88395 2 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4955807 wikitext text/x-wiki {{Short description|భారతీయ చిత్రకారుడు (జననం 1959)}} {{more footnotes needed|date=September 2013}} {{Use dmy dates|date=April 2018}} {{Use Indian English|date=April 2018}} {{Infobox person | name = అతుల్ డోడియా | image = Atul Dodiya.jpg | birth_name = | birth_date = {{Birth date and age|1959|01|20|df=yes}} | birth_place = ఘాట్‌కోపర్, [[ముంబై]], [[మహారాష్ట్ర]], [[భారతదేశం]] | education = బ్యాచిలర్ ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ | alma_mater = సర్ జె. జె. స్కూల్ ఆఫ్ ఆర్ట్<br>ఎకోల్ డెస్ బ్యూక్స్-ఆర్ట్స్ | occupation = చిత్రకారుడు | known_for = | spouse = అంజు డోడియా | children = | awards = మహారాష్ట్ర ప్రభుత్వ బంగారు పతకం }} '''అతుల్ డోడియా''' (జననం 20 జనవరి 1959, [[ముంబై]] లోని ఘాట్‌కోపర్ లో) ఒక భారతీయ చిత్రకారుడు.<ref>{{Cite book |url=https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=File%3A%E0%A4%B6%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%AA%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B0_%E0%A4%9A%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%95%E0%A5%8B%E0%A4%B6_%E0%A4%96%E0%A4%82%E0%A4%A1_%E0%A5%AC_-_%E0%A4%A6%E0%A5%83%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%95%E0%A4%B2%E0%A4%BE.pdf&page=300 |title=शिल्पकार चरित्रकोश खंड ६ - दृश्यकला |publisher=साप्ताहिक विवेक, हिंदुस्थान प्रकाशन संस्था |year=2013 |location=मुंबई |pages=235–239 |language=Marathi}}</ref> == విద్యాభ్యాసం == [[ముంబై]] లోని సర్ జె. జె. స్కూల్ ఆఫ్ ఆర్ట్ నుండి బ్యాచిలర్ ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ పట్టా పొందిన తరువాత, అతుల్ 1980ల ప్రారంభంలో తన కళాఖండాలను ప్రదర్శించడం, విక్రయించడం ప్రారంభించాడు. ఫ్రెంచ్ ప్రభుత్వం మంజూరు చేసిన స్కాలర్‌షిప్ పొందిన తరువాత, అతను 1991 నుండి 1992 వరకు పారిస్ లోని ఎకోల్ డెస్ బ్యూక్స్-ఆర్ట్స్ (École des Beaux-Arts) లో తన విద్యా శిక్షణను మరింత అభివృద్ధి చేసుకున్నాడు.{{Citation needed|date=April 2024}} == కెరీర్ == అతుల్ భారతదేశంలో అనేక సోలో ప్రదర్శనలు నిర్వహించాడు, 1993లో న్యూఢిల్లీ, ముంబైలలోని వాదేహ్రా ఆర్ట్ గ్యాలరీలో 'రిఫ్లెక్షన్స్ అండ్ ఇమేజెస్', 1993లో కలకత్తా లోని సీఐఎంఏ (CIMA) లో 'ట్రెండ్స్ అండ్ ఇమేజెస్' ప్రదర్శించాడు. భారతదేశం వెలుపల, అతను 1993లో ఆమ్‌స్టర్‌డామ్ లోని గ్యాలరీ లండ్ లో తన కళాఖండాలను ప్రదర్శించాడు, 1986–89లో కువైట్, రోమ్ లో జరిగిన 'ది రిచ్‌నెస్ ఆఫ్ ది స్పిరిట్', 1989లో ఆమ్‌స్టర్‌డామ్ వరల్డ్ ట్రేడ్ సెంటర్ లో జరిగిన 'ఇండియా - కాంటెంపరరీ ఆర్ట్', 1992లో పారిస్ లోని సైట్ ఇంటర్నేషనల్ డెస్ ఆర్ట్స్ లో జరిగిన 'ఎక్స్‌పొజిషన్ కలెక్టివ్' లో పాల్గొన్నాడు. [[మహాత్మా గాంధీ]] తత్వశాస్త్రం స్ఫూర్తితో 2002లో రూపొందించిన "బ్రోకెన్ బ్రాంచెస్" అనే ఇన్‌స్టాలేషన్‌ను ప్రదర్శిస్తూ, 2019 వెనిస్ బినాలే ఇండియా పెవిలియన్ లో పాల్గొన్న కళాకారులలో అతుల్ డోడియా ఒకరు.<ref>{{cite web |last1=Kalra |first1=Vandana |title=Taking the Mahatma to Venice |url=https://indianexpress.com/article/express-sunday-eye/talking-of-mohandas-5719443/ |website=www.indianexpress.com |accessdate=12 May 2019}}</ref> 1995లో అతనికి న్యూఢిల్లీలో సంస్కృతి పురస్కారం లభించింది. మాజీ టీమ్ ఇండియా కెప్టెన్ రాహుల్ ద్రవిడ్ కు అంకితమిస్తూ అతను కాన్వాస్‌పై వేసిన ఆయిల్, యాక్రిలిక్ పెయింటింగ్ "ది వాల్" వేలంలో రూ. 57.6 లక్షలు పలికింది.<ref>{{cite news|url=http://economictimes.indiatimes.com/Personal-Finance/Art-/Art-work-dedicated-to-Dravid-fetches-Rs-576-lakh/articleshow/4170469.cms |title=Art work dedicated to Dravid fetches Rs 57.6 lakh - Economic Times |publisher=Economictimes.indiatimes.com |date= 2009-02-22|accessdate=2011-09-21}}</ref> అతుల్ డోడియా సహ చిత్రకారిణి అంజు డోడియాను వివాహం చేసుకున్నాడు, అతను ముంబైలో నివసిస్తూ పనిచేస్తున్నాడు. == సోలో ప్రదర్శనలు == *2010 ''మాలెవిచ్ మ్యాటర్స్ అండ్ అదర్ షట్టర్స్'', వాదేహ్రా ఆర్ట్ గ్యాలరీ, న్యూఢిల్లీ *2008 ''పేల్ ఆన్సెస్టర్స్'', బోధి ఆర్ట్, ముంబై *2007 వాదేహ్రా ఆర్ట్ గ్యాలరీ, న్యూఢిల్లీ మ్యూజియం గ్యాలరీ, ముంబై కెమౌల్డ్ ప్రెస్కాట్, ముంబై *2006 సుముఖ గ్యాలరీ, బెంగళూరు సింగపూర్; టైలర్ ప్రింట్ ఇన్‌స్టిట్యూట్, సింగపూర్; బోధి ఆర్ట్, న్యూఢిల్లీ, ముంబై, న్యూయార్క్ *2005 ఫ్యాకల్టీ ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్, వడోదర; బోస్ పాసియా, న్యూయార్క్ *2004 ఫ్యాకల్టీ ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్, వడోదర *2003 బోస్ పాసియా, న్యూయార్క్ *2002 వాల్ష్ గ్యాలరీ, చికాగో; సాక్షి గ్యాలరీ, బాంబే; రీనా సోఫియా మ్యూజియం, మాడ్రిడ్ *2001 ది ఫైన్ ఆర్ట్ రిసోర్స్, బెర్లిన్; ది జపాన్ ఫౌండేషన్ ఆసియా సెంటర్, టోక్యో; గ్యాలరీ కెమౌల్డ్, బాంబే *1999 వాదేహ్రా ఆర్ట్ గ్యాలరీ, న్యూఢిల్లీ; గ్యాలరీ కెమౌల్డ్, బాంబే *1997 సీఐఎంఏ (CIMA) గ్యాలరీ, కలకత్తా *1989 91, 95,97, గ్యాలరీ కెమౌల్డ్, బాంబే == పురస్కారాలు == *2008 - రజా పురస్కారం, రజా ఫౌండేషన్<ref>{{Cite web |last=ADMIN |title=Awaedees-2008 {{!}} The Raza Foundation |url=https://www.therazafoundation.org/Awaedees-2008?p=0&s=12&o=0&c=l |access-date=2024-07-27 |website=www.therazafoundation.org |language=en-us |archive-date=2024-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240727194742/https://www.therazafoundation.org/Awaedees-2008?p=0&s=12&o=0&c=l |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=admin |title=Atul Dodiya {{!}} The Raza Foundation |url=https://www.therazafoundation.org/awards-Atul-Dodiya |access-date=2024-07-27 |website=www.therazafoundation.org |language=en-us |archive-date=2024-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240727194744/https://www.therazafoundation.org/awards-Atul-Dodiya |url-status=dead }}</ref> *1999 - సివిటెల్లా రానియరీ ఫౌండేషన్ ఫెలోషిప్, ఇటలీ *1999 - సోత్‌బైస్ ప్రైజ్ (Sotheby's Prize) *1995 - సంస్కృతి పురస్కారం *1982 - మహారాష్ట్ర ప్రభుత్వ బంగారు పతకం == మూలాలు == {{Reflist}} == బయటి లింకులు == *[https://web.archive.org/web/20140424104944/http://www.saffronart.com/artists/atul-dodiya "అతుల్ డోడియా ప్రొఫైల్, ఆర్ట్ వర్క్స్ కలెక్షన్"] *గ్యాలరీ నేచర్ మోర్టేలో [http://www.naturemorte.com/artists/atul-dodiya/ అతుల్ డోడియా] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130225085639/http://www.naturemorte.com/artists/atul-dodiya/ |date=2013-02-25 }} *[http://www.theartstrust.com/artistexhibhition.aspx?artistid=195&name=Atul%20Dodiya అతుల్ డోడియా కళాఖండాలు] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120206041103/http://www.theartstrust.com/artistexhibhition.aspx?artistid=195&name=Atul%20Dodiya |date=6 February 2012 }} *[http://www.culturebase.net/artist.php?1368 కల్చర్‌బేస్.నెట్‌లో అతుల్ డోడియా] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120204131451/http://www.culturebase.net/artist.php?1368 |date=4 February 2012 }} *[https://web.archive.org/web/20071007230405/http://www.ngmaindia.gov.in/exhibition_edge.asp ఎడ్జ్ ఆఫ్ డిజైర్: రీసెంట్ ఆర్ట్ ఇన్ ఇండియా (ఎగ్జిబిషన్ 2007), నేషనల్ గ్యాలరీ ఆఫ్ మోడరన్ ఆర్ట్] - 'టూంబ్స్ డే' (2001) ట్రిప్టిచ్‌ను కలిగి ఉంది *[https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/tryst-with-mythic-structures/article3217370.ece ''ట్రిస్ట్ విత్ మిథిక్ స్ట్రక్చర్స్'', ది హిందూ, మార్చి 03, 2006] *[https://www.platform-mag.com/art/throwbackthursday-with-atul-dodiya.html అతుల్ డోడియాతో #ThrowbackThursday] {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:డోడియా, అతుల్}} [[వర్గం:1959 జననాలు]] [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] [[వర్గం:ముంబై కళాకారులు]] [[వర్గం:20వ శతాబ్దపు భారతీయ చిత్రకారులు]] [[వర్గం:21వ శతాబ్దపు భారతీయ చిత్రకారులు]] [[వర్గం:మహారాష్ట్ర చిత్రకారులు]] [[వర్గం:20వ శతాబ్దపు భారతీయ పురుష చిత్రకారులు]] [[వర్గం:21వ శతాబ్దపు భారతీయ పురుష చిత్రకారులు]] 46xfperh1pzasuaehhwy4apqavirsxe 0 507335 4956283 4952531 2026-09-11T11:49:11Z InternetArchiveBot 88395 0 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 1 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4956283 wikitext text/x-wiki {{Infobox church | name = ఆల్ సెయింట్స్ చర్చి | full_name = | other_name = | native_name = | native_name_lang = | image = File:All Saints of Chernihiv Church.JPG | image_size = 270px | imagelink = | alt = | caption = ఆల్ సెయింట్స్ చర్చి, [[చెర్నిహివ్]] | pushpin_map = | pushpin_alt = | pushpin_map_size = | pushpin_relief = | pushpin_caption = | coordinates = {{coord|51|30|46|N|31|19|36|E|display=it|type:landmark}} | osgraw = <!-- TEXT --> | location = Vsikhsviatska St, 1, [[చెర్నిహివ్]], [[చెర్నిహివ్ ఒబ్లాస్ట్]], [[ఉక్రెయిన్]], 14030 | country = [[Ukraine]] | denomination = [[తూర్పు ఆర్థోడాక్స్ చర్చి]] | previous_denomination = | churchmanship = | website = http://xvc-cn.net.ua/ | former_name = | founded = <!-- {{start date|YYYY|MM|DD|df=y}} - but see note below --> | founder = | dedication = | dedicated = | consecrated = | events = | status = చిన్న ప్రార్థన మందిరం | functional_status = క్రియాశీల <br>[[మ్యూజియం]] | heritage_designation = | designated = | architect = వి. ఉస్టినోవ్, టి. ఓవ్స్యానికోవ్ | architectural_type = చర్చి | style = | years_built = 2001 | groundbreaking = | completed = 2011 | construction_cost = | closed = | demolished = | capacity = | length = <!-- {{convert| }} --> | width = <!-- {{convert| }} --> | height = <!-- {{convert| }} --> | materials = | parish = | deanery = | archdeaconry = | archdiocese = | metropolis = | diocese = [[చెర్నిహివ్]] | province = | district = | division = | archbishop = | bishop = | dean = | succentor = | rector = | vice-rector = | vicar = | priest = | pastor = | abbot = | elder = | embedded = }} '''ఆల్ సెయింట్స్ చర్చి''' అనేది [[ఉక్రెయిన్|ఉక్రెయిన్‌]]<nowiki/>లోని [[చెర్నిహివ్]] నగరంలో ప్రస్తుతం సేవలందిస్తున్న ఒక [[చర్చి]].<ref>{{cite web|title=చర్చ్ ఆఫ్ ఆల్ సెయింట్స్ chernihiv|url=http://www.encyclopediaofukraine.com/display.asp?linkpath=pages%5CC%5CH%5CChernihiv.htm|website=www.encyclopediaac3 October-www.encyclopediaac3 2021}}</ref> <ref>{{cite web|title=క్రామ్ ఉసిహ్ Святих Чернігівських|url=https://chernihiv.travel/ua/place/hram-usih-svyatyh-chernihivskyh.chernihivskyh|3=2021}}{{Dead link|date=సెప్టెంబర్ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == స్థానం == చర్చి నివా మార్కెట్‌కు సమీపంలోని రోకోసోవ్‌స్కీ స్ట్రీట్‌లోని నివాస ప్రాంతంలో స్టాలిన్‌గ్రాడ్ స్క్వేర్ హీరోస్లో ఉంది. దీని నిర్మాణం 2000 చివరలో ప్రారంభమైంది. 2011 నాటికి, ఇది దాదాపు పూర్తయింది.<ref>{{cite web|title=CHURCH OF ALL SAINTS OF CHERNIHIV|url=https://find-way.com.ua/en/regions/chernihiv-region/chernihiv/church-all-saints-chernihiv|access-date=13 October 2021|website=www.find-way.com.ua}}</ref><ref>{{cite web|title=ХРАМ УСІХ СВЯТИХ ЧЕРНІГІВСЬКИХ|url=https://ua.polomap.com/%D1%87%D0%B5%D1%80%D0%BD%D1%96%D0%B3%D1%96%D0%B2/3010|access-date=13 October 2021|website=www.ua.polomap.com}}</ref><ref>{{cite web|title=ПЕРША В УКРАЇНІ: У ЧЕРНІГОВІ Є ЦЕРКВА З ЛІФТОМ|url=https://val.ua/ru/site/125887|access-date=13 October 2021|website=www.val.ua|archive-date=28 అక్టోబర్ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028164036/https://val.ua/ru/site/125887|url-status=dead}}</ref> == చరిత్ర == ఈ సముదాయాన్ని నిర్మించడానికి ముందు, ఈ ప్రాంతంలో అనేక నిర్మాణ ప్రాజెక్టులు ఉండేవి. ఒక సాంస్కృతిక కేంద్రం, ఒక వినోద ఉద్యానవనం ఒక షాపింగ్ సెంటర్ నిర్మించడానికి ప్రణాళికలు సిద్ధంగా ఉండేవి; చివరికి ఒక దేవాలయాన్ని నిర్మించాలని నిర్ణయించారు. చెర్నిహివ్ జనాభాలో దాదాపు సగం మంది నివసించే ఈ ప్రాంతానికి ఇంతకు ముందు సొంత చర్చి లేదు, అందువల్ల దేవాలయానికి సెలవు దినం కూడా ఉండేది కాదు. 2001 వేసవిలో, UOC-MP యొక్క పవిత్ర సినోడ్ 'చెర్నిహివ్ పునీతులందరి దినోత్సవం' జరుపుకోవాలని నిర్ణయించింది. ఇది పునీత పేతురు పునీతుల పండుగ తర్వాత వచ్చే మొదటి శనివారం నాడు, అంటే జూలై 12 తర్వాత వచ్చే మొదటి శనివారం నాడు వస్తుంది. ఈ నిర్ణయం యాదృచ్ఛికం కాదు, ఎందుకంటే ఉక్రేనియన్ ఆర్థోడాక్స్ పునీతులలో చాలామంది—26 మంది—చెర్నిహివ్‌కు చెందినవారే. వీరిలో ప్రిన్స్ ఇగోర్, విశ్వాసం కోసం అమరులైన ప్రిన్స్ మైఖేల్ బోయార్ ఫ్యోడర్, కీవ్-పెచెర్స్క్ లావ్రా వ్యవస్థాపకుడైన సెయింట్ ఆంథోనీ ఆఫ్ పెచెర్స్క్, విద్యావేత్తలైన డానిలో టుప్టల్ చెర్నిహివ్ కొలీజియం వ్యవస్థాపకుడైన ఇవాన్ మాక్సిమోవిచ్, మెట్రోపాలిటన్ టోబోల్స్కీ మరెందరో ఉన్నారు. == నిర్మాణం == ఈ చర్చిని చెర్నిహివ్ వాస్తుశిల్పి విక్టర్ మాట్వియోవిచ్ ఉస్టినోవ్, "ఆర్కిటెక్ట్" సంస్థ అధిపతి అయిన తమారా ఓవ్స్యాన్నికోవా భాగస్వామ్యంతో రూపొందించారు. కానీ, చర్చి రెక్టర్, ఆర్చ్‌ప్రీస్ట్ ఫాదర్ పెట్రో కజ్నోవెట్స్కీ ఈ ప్రాజెక్టులో గణనీయమైన మార్పులు సర్దుబాట్లు చేశారు. ఆయన ప్రకారం, రూపకర్త ఆలయానికి సరైన నిష్పత్తులు ఉండాలని, అది కాంతివంతంగా ఆకర్షణీయంగా కనిపించాలని కోరుకున్నారు. ఈ చర్చికి రెండు అంతస్తులు ఉన్నాయి, దీని పొడవు వెడల్పు 30 మీటర్లు, ఎత్తు 52 మీటర్లు. 2000 సంవత్సరం చివరి నాటికి భవిష్యత్ భవనానికి పునాది వేయబడింది, 2001లో గోడల నిర్మాణం ప్రారంభమైంది. గోడల నిర్మాణానికి 15 లక్షల ఇటుకలను ఉపయోగించారు. 20వ శతాబ్దపు మొదటి అర్ధభాగంలో జరిగిన సంపూర్ణ అణచివేత సమయంలో విశ్వాసం కోసం, ఆర్థడాక్స్ చర్చి కోసం బాధపడిన రష్యన్ ల్యాండ్ విశ్వాసుల నూతన అమరవీరుల గౌరవార్థం కింది అంతస్తును ప్రతిష్ఠించారు. ఈ ప్రతిష్ఠాపన కార్యక్రమానికి కీవ్ ఆల్ ఉక్రెయిన్ మెట్రోపాలిటన్, ఉక్రేనియన్ ఆర్థడాక్స్ చర్చి (మాస్కో పాట్రియార్కేట్) ప్రైమేట్ అయిన హిస్ బీటిట్యూడ్ వోలోడిమిర్ అధ్యక్షత వహించారు. పై అంతస్తును చెర్నిహివ్‌లోని సకల పుణ్యపురుషుల గౌరవార్థం ప్రతిష్ఠించారు. ఈ దేవాలయం పల్లపు ప్రాంతంలో ఉన్నప్పటికీ, దాని బంగారు గోపురాలు సెంట్రల్ మార్కెట్ సమీపంలోని విక్టరీ అవెన్యూ నుండి కూడా కనిపిస్తాయి. = వాస్తుశిల్పం = ఈ దేవాలయం ఐదు గోపురాలతో, రెండు అంతస్తుల భవనంగా ఉంది. ఇది నిర్మాణాల సాంప్రదాయ నిలువుదనాన్ని స్పష్టంగా చూపిస్తుంది: మొదటి అంతస్తు నుండి దృశ్యం సున్నితంగా రెండు అంతస్తుల పక్క అనుబంధ భవనాలకు, ఆపై దక్షిణ ఉత్తర ముఖద్వారాలకు వెళుతుంది, తర్వాత నాలుగు చిన్న గోపురాలు మధ్యలో ఉన్న పెద్ద గోపురం నిలువుదనం దానిని అనుసరిస్తుంది. ఈ భావవ్యక్తీకరణతో కూడిన నిర్మాణ పద్ధతి ప్రాచీన కాలం నుండి చెక్క రాతి వాస్తుశిల్పంలో విస్తృతంగా ఉంది. ఇరుకైన ఎత్తైన కిటికీలు కూడా నిలువుదనాన్ని నొక్కి చెబుతాయి. ముఖభాగాలు శిరోభాగాలతో కూడిన మూల స్తంభాలతో, అలాగే సంక్లిష్టమైన ఆకారంలో ఉన్న బహుళ-ప్రొఫైల్ కార్నిస్‌తో అలంకరించబడ్డాయి. కేంద్ర గోపురం ఆధారం (డ్రమ్) ఒక వంపుల వరుసతో అలంకరించబడి ఉంటుంది. ప్రధాన మెట్ల మార్గం రెండవ అంతస్తులోని పశ్చిమ వైపు గల ప్రధాన ప్రవేశద్వారం వద్దకు దారితీస్తుంది. పశ్చిమ వైపు ముఖద్వారం ఒక ప్రత్యేకమైన రంగుల అద్దాల కిటికీతో అలంకరించబడి ఉంది; దీనికి సాటి మరొకటి లేదు. ఈ రంగుల అద్దాల కిటికీ వైశాల్యం 70 చదరపు మీటర్లు, ఎత్తు 12 మీటర్లు వెడల్పు 6 మీటర్లు ఉంటుంది. దీనిపై క్రీస్తు పునరుత్థానాన్ని సూచించే ఒక భారీ చిత్రం (ఐకాన్) ఉంది, ఇందులో యేసు క్రీస్తు పూర్తి రూపం కనిపిస్తుంది. వీధి నుండి చూసినప్పుడు కూడా ఇది స్పష్టంగా కనిపిస్తున్నప్పటికీ, ఆలయం లోపలి నుండి చూసినప్పుడు ఈ రంగుల అద్దాల కిటికీ అద్భుతమైన చిరస్మరణీయమైన అనుభూతిని కలిగిస్తుంది. అటువంటి ప్రభావాన్ని సృష్టించడానికి, ఆధునిక సాంకేతికతతో తయారు చేసిన ప్రత్యేకమైన అద్దాలను ఉపయోగించారు. రాత్రివేళలో ఈ అద్దాల కిటికీకి ఉండే వెలుతురు ఆలయానికి ఒక ప్రత్యేకమైన వైభవాన్ని చేకూరుస్తుంది. అందం. పెద్దలు పిల్లల కోసం ఆదివారం పాఠశాల, ఆధ్యాత్మిక సాహిత్యం లైబ్రరీ, ప్రత్యేక వర్క్‌షాప్‌లు: ఐకాన్ పెయింటింగ్, చెక్క చెక్కడం, కళాత్మక ఎంబ్రాయిడరీ, చర్చి బృంద గానం పిల్లలు యువత కోసం క్రీడలు ఆరోగ్య కేంద్రం వంటి ఆర్కేడ్‌తో రెండు పెద్ద అర్ధ వృత్తాకార రెక్కలు చర్చికి జోడించబడతాయి. లెఫ్ట్ వింగ్ బెల్ టవర్‌తో ముగుస్తుంది కుడివైపు సెయింట్ జార్జ్ గౌరవార్థం అవసరమైన చర్చి ఉంటుంది. ఈ చర్చి వివాహాలు, బాప్టిజం, అంత్యక్రియలు, అనగా ప్రతిరోజూ జరిగే సేవలను నిర్వహిస్తుంది. == గ్యాలరీ == <gallery> File:All Saints of Chernihiv Church.JPG File:Пл. Героев Сталинграда. Собор всех святых. Фото Виктора Белоусова. - panoramio (1).jpg File:Пл. Героев Сталинграда. Собор всех святых. Фото Виктора Белоусова. - panoramio (2).jpg File:Пл. Героев Сталинграда. Собор всех святых. Фото Виктора Белоусова. - panoramio.jpg File:Собор всех святых. Фото Виктора Белоусова. - panoramio.jpg </gallery> == ఇంకా చూడండి == * [[చెర్నిహివ్‌లోని చర్చిలు మరియు మఠాల జాబితా|చెర్నిహివ్‌లోని చర్చిలు మఠాల జాబితా]] * [[కేథరీన్ చర్చి (చెర్నిహివ్)]] * [[సెయింట్ మైఖేల్, సెయింట్ ఫెడోర్ చర్చి]] == మూలాలు == {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:ఉక్రెయిన్]] [[వర్గం:ఉక్రెయిన్‌లోని ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశాలు]] [[వర్గం:ఉక్రెయిన్‌లోని కోటలు]] [[వర్గం:క్రైస్తవ మతము]] aqpbv5mw9jsodpqsglmpo3dmds085rs 0 507375 4955714 4942514 2026-09-10T15:04:23Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4955714 wikitext text/x-wiki {{Infobox building|name=హోస్టిన్నీ డ్విర్ (కీవ్)|native_name=Будинок полкової канцелярії|image=File:Будинок полкової канцелярії 7359.jpg|caption=|location=[[డైట్నెట్స్ పార్క్]], [[చెర్నిహివ్]], [[ఉక్రెయిన్]]|religious_affiliation=|district=|consecration_year=|leadership=|architect=|architectural_style=[[ఉక్రేనియన్ బరోక్]]|completion_date=1690s|construction_cost=|seating_capacity=|length=|width=|width_nave=|height_max=|dome_quantity=|spire_quantity=|embedded={{Infobox historic site |embed = yes |designation1 = ఉక్రెయిన్ జాతీయ |designation1_offname = {{Lang|uk|రెజిమెంటల్ కార్యాలయ భవనం (వై. లైజోహబ్ భవనం)}} (''రెజిమెంటల్ కార్యాలయ భవనం (వై. లైజోహబ్ భవనం)'') |designation1_type = వాస్తుశిల్పం |designation1_number = 250046 }}}}'''హోస్టిన్నీ డ్విర్''' అనేది [[ఉక్రెయిన్|ఉక్రెయిన్‌]]<nowiki/>లోని [[కీవ్]] నగరంలో (అప్పట్లో [[రష్యన్ సామ్రాజ్యం]]<nowiki/>లో భాగంగా ఉన్నప్పుడు) 1813లో లూయిగి రుస్కాచే నిర్మించబడిన ఒక వాణిజ్య సముదాయం.<ref>{{Cite web|title=Hostynyi Dvir|url=https://www.urbanyna.com/en/hostynyi-dvir|access-date=2026-08-23|website=www.urbanyna.com}}</ref> రెండు [[భాష]]<nowiki/>లలోని అర్థాల (సెమాంటిక్స్) వ్యత్యాసం కారణంగా, ఈ పేరుకు ఆయా భాషల్లో వేర్వేరు అర్థాలు ఉన్నాయి. [[రష్యన్ భాష]]<nowiki/>లో దీనికి అక్షరాలా 'వస్తువుల ప్రాంగణం' అని అర్థం కాగా, ఉక్రేనియన్ భాషలో 'ఆహ్వానపూర్వక ప్రాంగణం' అని అర్థం వస్తుంది. రష్యన్ సామ్రాజ్యంలోని నగరాల్లో నిర్మించిన అనేక వాణిజ్య సముదాయాలలో భాగంగా ఇది కూడా నిర్మించబడింది. చారిత్రక ప్రాంతమైన 'పోడిల్' లోని 'కొంట్రాక్టోవా ప్లోష్చా' వద్ద ఉన్న ఈ భవనం, ఆ ప్రాంతంలోని వాస్తుశిల్ప సముదాయంలో ప్రధాన ఆకర్షణగా నిలుస్తుంది. ఇక్కడి అనేక భవనాలు "పురాతన కైవ్" అనే చారిత్రక-వాస్తుశిల్ప సంరక్షణ ప్రాంతంలో భాగంగా ఉన్నాయి. == చరిత్ర == === నేపథ్యం === కీవ్లోని పోడిల్ ప్రాంతంలో వ్యాపారుల కోసం ఉద్దేశించిన అసలు భవన సముదాయం 1760లలో ఇవాన్ హ్రిహోరోవిచ్-బార్స్కీ రూపకల్పనతో నిర్మించబడింది.<ref>{{Cite web|title=Self-guided tour of Kyiv|url=https://smart-guide.org/destinations/en/kyiv/|access-date=2026-08-23|website=SmartGuide|language=en}}</ref> అయితే, కాలక్రమేణా వాణిజ్యం పెరగడంతో అది సరిపోని స్థాయికి చేరింది; దాంతో 1790లలో సమీపంలోని ఒక మైదానంలో అదనపు మార్కెట్‌ను ఏర్పాటు చేయాలని నిర్ణయించారు. అక్కడ జరిగే ఒప్పందాల ఆధారిత వాణిజ్య ప్రదర్శనలకారణంగా ఆ ప్రదేశానికి 'కొంట్రాక్టోవా ప్లోష్చా' (ఒప్పందాల మైదానం) అని పేరు వచ్చింది. 1808 నవంబర్ 21న [[అగ్ని ప్రమాదాలు|అగ్నిప్రమాదం]] కారణంగా ఆ మార్కెట్ పూర్తిగా ధ్వంసమైంది. దాంతో, [[రాయి|రాతి]]<nowiki/>తో కూడిన కొత్త వాణిజ్య భవన నిర్మాణానికి అనుమతి కోరుతూ వ్యాపారుల సంఘం పౌర గవర్నర్‌ను ఆశ్రయించాల్సి వచ్చింది. ఆ మైదానంలో రెండు అంతస్తుల [[వాణిజ్యం|వాణిజ్య]] సముదాయాన్ని నిర్మించడానికి నియో-క్లాసికల్ [[వాస్తుశిల్పుల జాబితా|వాస్తుశిల్పి]] లూయిగి రుస్కా ఎంపికయ్యారు. ఈ నిర్మాణ పనులను పర్యవేక్షించే బాధ్యతను ప్రత్యేక నిర్మాణ విభాగం చేపట్టేలా ప్రణాళిక రూపొందించారు. === అసలు ప్రాజెక్ట్ ప్రకారం నిర్మాణం === 1809 ఆగస్టు 10న లూయిగి రుస్కా రూపొందించిన ప్రాజెక్ట్‌కు ఆమోదం లభించింది, సెప్టెంబర్ 18న పునాది రాయి వేయబడింది. పునాది నిర్మాణంలో జరిగిన ఒక పొరపాటు వల్ల భవనం కుంగిపోవడం, గోడలకు పగుళ్లు రావడం వంటి సమస్యలు తలెత్తాయి. ఈ లోపాన్ని 1811లో సరిదిద్దారు. 1811 జూలైలో పోడిల్ ప్రాంతంలో అగ్నిప్రమాదం సంభవించింది. అగ్నిమాపక సిబ్బంది మంటలను త్వరగా అదుపు చేయలేకపోయారు; ఆ ప్రాంతంలో ఎక్కువగా చెక్క భవనాలు ఉండటం, గాలి బలంగా వీచే కాలం కావడంతో, ఈ ప్రమాదం మూడు రోజుల పాటు కొనసాగిన భారీ విపత్తుగా మారింది. దీనివల్ల భవన నిర్మాణం నిలిపివేయబడింది. అప్పటికి కేవలం ఒక అంతస్తు మాత్రమే నిర్మించబడి ఉండటంతో, 1813లో దానికి పైకప్పు వేశారు. నిర్మాణం పూర్తిగా కాకపోయినప్పటికీ, 'హోస్టిన్నీ డ్విర్' ప్రారంభించబడి కార్యకలాపాలు మొదలుపెట్టింది. === మొదటి పునర్నిర్మాణం === 1820ల నాటికి భవనం శిథిలావస్థకు చేరుకోవడంతో పునర్నిర్మాణం అవసరమైంది. ఆండ్రీ మెలెన్స్కీ ఒక కొత్త ప్రాజెక్ట్‌ను రూపొందించారు; ఇందులో 'ఎంపైర్' శైలి వాస్తుశిల్పం, రెండవ అంతస్తు నిర్మాణం వంటి అంశాలు ఉన్నాయి. ఈ ప్రాజెక్ట్ అసలు రూపానికి చాలా భిన్నంగా ఉండేది. దీనిని 1825లో రూపొందించారు, కొన్ని మార్పుల తర్వాత 1826లో ఆమోదించారు. అనారోగ్యం కారణంగా మెలెన్స్కీ తన ఉద్యోగం నుండి తప్పుకున్న సమయంలో, 1829లో పునర్నిర్మాణ పనులు ప్రారంభమయ్యాయి. 'మర్చంట్ కోర్ట్'కు చెందిన పారిశ్రామికవేత్తలు నిర్మాణ సామాగ్రిని సరఫరా చేశారు. పునర్నిర్మాణాన్ని 1830 నాటికి పూర్తి చేయాలని ప్రణాళిక వేసినప్పటికీ, వివిధ కారణాల వల్ల అది 1833 వరకు కొనసాగింది. ప్రారంభం తర్వాత, తర్వాతి సంవత్సరాల్లో భవనంలోని కొన్ని భాగాలలో మార్పులు చేశారు. 20వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో, వాణిజ్యానికి ఎక్కువ స్థలం కల్పించే ఉద్దేశంతో మొదటి అంతస్తు ఎత్తును తగ్గించి, రెండవ అంతస్తును విస్తరించారు. సోవియట్ కాలంలో, భవనంలో భారీ మార్పులు చేయబడ్డాయి, దీనివల్ల అది తన అసలు ముఖభాగాన్ని కోల్పోయింది. [[రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం|రెండవ ప్రపంచ యుద్ధ]] సమయంలో 'హోస్టిన్నీ డ్విర్' నిర్లక్ష్యానికి గురైంది. 1947 నాటి నగర ప్రణాళికలో దీనిని కూల్చివేయాలని నిర్ణయించినప్పటికీ, ఆ భవనం కాపాడబడి తన కార్యకలాపాలను కొనసాగించింది. 1970లలో పోడిల్ ప్రాంతానికి కైవ్ మెట్రో లైన్ నిర్మాణం జరిగింది; ఆ సమయంలో జరిగిన భూగర్భ పనుల కారణంగా ఈ వాణిజ్య భవనం పునాదులు కుంగిపోయాయి. === పునరుద్ధరణ === [[దస్త్రం:Будинок_з_крамницями.JPG|thumb|2012లో పునర్నిర్మించబడిన హోస్టిన్నీ డ్విర్]] ఈ భవనాన్ని పునరుద్ధరించాలని ప్రణాళిక వేసినప్పటికీ, అది ప్రమాదకర స్థితిలో ఉండటంతో ఎవరూ ఆ పనిని చేపట్టడానికి ముందుకు రాలేదు. వాలెంటినా షెవ్‌చెంకో, యూరి లోసిట్స్కీలు ఆర్కీవ్లో లభించిన లూయిగి రుస్కా అసలు నమూనా ఆధారంగా ఒక పునర్నిర్మాణ ప్రాజెక్టును రూపొందించారు. 1979లో హోస్టిన్నీ డ్విర్ 'వాస్తుశిల్ప వారసత్వ సంపద'లో భాగంగా గుర్తించబడింది. అయితే, తీవ్రమైన నష్టం కారణంగా దీనిని సాధారణ మరమ్మతులతో బాగు చేయడం సాధ్యం కాలేదు; అందువల్ల పాత భవనాన్ని కూల్చివేసి, అసలు నమూనాను ఉపయోగించి కొత్త భవనాన్ని నిర్మించాలని నిర్ణయించారు. 1983లో పునరుద్ధరణ పనులు ప్రారంభమయ్యాయి. భవనంలో ఒక భాగాన్ని కూల్చివేసి, 1985 నాటికి దానిని పునర్నిర్మించారు; ఇది 'జబోలోట్నీ స్టేట్ సైంటిఫిక్ లైబ్రరీ ఆఫ్ ఆర్కిటెక్చర్ అండ్ కన్‌స్ట్రక్షన్'కు నిలయంగా మారింది. తర్వాతి సంవత్సరం సంభవించిన 'చెర్నోబిల్ విపత్తు' కారణంగా నిధులు ఇతర అవసరాలకు మళ్లించబడటంతో, హోస్టిన్నీ డ్విర్ పనులు మందగించాయి. 1987లో పాత భవనం మిగిలిన భాగాలను తొలగించారు, 1990 నాటికి పునరుద్ధరణ పనులు పూర్తయ్యాయి. కొత్తగా నిర్మించినప్పటికీ, ఈ వాణిజ్య భవనం తన 'వాస్తుశిల్ప వారసత్వ సంపద' హోదాను నిలుపుకుంది. 1994లో, ఉక్రెయిన్ పీపుల్స్ ఆర్టిస్ట్ అయిన పావ్లో జిబ్రోవ్ పాడిన "బిలియ్ ట్విట్ నా కలిని" (పొదపై తెల్లని పువ్వు) అనే పాట చిత్రీకరణ 'హోస్టిన్నీ డ్విర్' ప్రాంగణంలో జరిగింది. ఇందులో ఉక్రెయిన్ పీపుల్స్ ఆర్టిస్టులైన ఇవో బోబుల్, లిలియా సాండులేసు, విటాలీ బిలోనోజ్కో, స్విట్లనా బిలోనోజ్కో పాల్గొన్నారు.<ref>{{YouTube|FTnAA70mpHQ|Павలో Зібров - Білий цвіт на калині [Гостинний двір 1994]}}</ref> === అక్రమ ప్రైవేటీకరణ, రెండవ పునర్నిర్మాణం === [[దస్త్రం:Гостинний_двір,_за_проектними_матеріалами_арх._Л._Руска.jpg|thumb|2019లో పైకప్పు లేకుండా వదిలివేయబడిన హోస్టిన్నీ డ్విర్]] 1994లో, ఈ భవనాన్ని 'ఉక్రెస్టావ్రాట్సియా' అనే సంస్థకు లీజుకు ఇచ్చారు. ఆ సంస్థ భవనాన్ని మంచి స్థితిలో ఉంచుతామని హామీ ఇచ్చినప్పటికీ, వాస్తవానికి అందులో ఒక షాపింగ్ మాల్‌ను ఏర్పాటు చేయాలని ప్రణాళిక వేసింది. 2011లో, దీనిని నిర్మాణపరమైన వారసత్వ కట్టడాల జాబితా నుండి తొలగించారు. తర్వాతి సంవత్సరంలో, దీనిని కార్యాలయాలు, పార్కింగ్ సదుపాయాలతో కూడిన షాపింగ్ మాల్‌గా మార్చడానికి పునర్నిర్మాణ ప్రణాళిక ఆమోదించబడింది. ఆండ్రీ మిర్హోరోడ్స్కీ రూపొందించిన ఈ కొత్త ప్రాజెక్ట్‌లో మూడవ అంతస్తు, ప్రాంగణం (కోర్ట్) పైన గాజు పైకప్పును ఏర్పాటు చేయడం వంటి అంశాలు ఉన్నాయి. గతంలో దీని పునర్నిర్మాణ పనులను పర్యవేక్షించిన ఆర్కిటెక్ట్ వాలెంటినా షెవ్చెంకో ఈ ప్రాజెక్ట్‌ను విమర్శించారు. ఈ ప్రాజెక్ట్ కారణంగా 'జ్బెరెజి స్టారీ కైవ్' (పాత కీవ్ను కాపాడండి), 'ప్రవో నా మిస్టో' (నగరంపై హక్కు) వంటి ఉద్యమకారులు హోస్టిన్నీ డ్విర్ ప్రాంగణంలో నిరసనలు చేపట్టారు; వారు ఈ చర్యలను 'ప్రత్యామ్నాయ కైవ్ నగర దినోత్సవ వేడుక'గా అభివర్ణించారు. అయినప్పటికీ, భూమిని సిద్ధం చేసే పనులను ప్రారంభించకుండా డెవలపర్‌ను ఏదీ ఆపలేకపోయింది. 2013 ఫిబ్రవరి 8 రాత్రి, హోస్టిన్నీ డ్విర్ పైకప్పుకు మంటలు అంటుకున్నాయి. అగ్నిమాపక సిబ్బంది ఆరు గంటల పాటు మంటలను ఆర్పేందుకు శ్రమించారు, దీనివల్ల భవనం తీవ్రంగా దెబ్బతింది. భవనానికి పునర్నిర్మాణం అవసరమైనందున, అక్కడ ఉన్న వ్యాపారులందరినీ వేరే ప్రాంతాలకు తరలించారు. వివాదాస్పద ప్రాజెక్ట్ ద్వారా భవన పునర్నిర్మాణాన్ని వెంటనే ప్రారంభించిన డెవలపరే ఈ అగ్నిప్రమాదానికి కారణమని భావిస్తున్నారు. ఫిబ్రవరి 18 నుండి, కార్యకర్తలు ఆ నిర్మాణ సంస్థకు వ్యతిరేకంగా నిరసనలు చేపట్టారు, అయితే 'బెర్కుట్' ప్రత్యేక పోలీసు దళం ఆ నిరసనకారులను అణచివేసి, కొందరిని అరెస్టు చేసింది. భవనం పైకప్పును తొలగించడం, ప్రాంగణం మధ్యలో కొత్త నిర్మాణం చేపట్టడం వంటి చట్టవిరుద్ధమైన పునర్నిర్మాణ పనులు కొనసాగుతూనే ఉన్నాయి; అయితే, అదే ఏడాది చివరలో ఉక్రెయిన్‌లో 'విప్లవం'మొదలవడంతో, 2014 ఫిబ్రవరిలో ఆ పనులను నిలిపివేయాల్సి వచ్చింది. ఆ నెలలోనే 'ఉక్రెస్టావ్రాట్సియా' సంస్థపై విచారణ ప్రారంభమైంది; తదనంతరం ఆ పునర్నిర్మాణ అనుమతి రద్దు చేయబడింది, ఆ భవనంపై ఆ సంస్థకు ఉన్న యాజమాన్య హక్కు చట్టవిరుద్ధమని తేలింది. == చిత్రమాలిక == <gallery> File:Hostynyi_Dvir_Podil.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hostynyi_Dvir_Podil.jpg|ఏప్రిల్ 2005లో హోస్టిన్నీ డ్విర్ File:Gostiny_Dvor.JPG|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Gostiny_Dvor.JPG|ఆగస్టు 2012లో హోస్టిన్నీ డ్విర్ File:Hostynnyi_Dvir_(Kyiv)_in_November_of_2013.JPG|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hostynnyi_Dvir_(Kyiv)_in_November_of_2013.JPG|నవంబర్ 2013లో హోస్టిన్నీ డ్విర్ </gallery> == మూలాలు == {{reflist}} == బయటి లింకులు == * [http://www.tour2kiev.com.ua/Gostinnyi.html Information at tour2kiev.com.ua] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220426183612/http://www.tour2kiev.com.ua/Gostinnyi.html |date=2022-04-26 }} * [https://web.archive.org/web/20130514000802/http://www.oldkyiv.org.ua/data/gost_dvor.php?lang=ua Information at website oldkyiv.org.ua] * [http://kp.ua/daily/290312/331484/ Brief history of Gostinny Dvor from KP in Ukraine] [[వర్గం:ఉక్రెయిన్]] [[వర్గం:ఉక్రెయిన్‌లోని ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశాలు]] [[వర్గం:ఉక్రెయిన్‌లోని కోటలు]] eaq2ga5qxt2anyionlezbvy1uwe6ezd 0 507728 4955719 4954849 2026-09-10T15:21:09Z ~2026-49092-44 154045 /* */ 4955719 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ఇరుముడి | director = [[శివ నిర్వాణ]] | writer = శివ నిర్వాణ | producer = నవీన్ యెర్నేని<br>వై. రవిశంకర్ | starring = [[రవితేజ]]<br>[[ప్రియ భవాని శంకర్]]<br>[[సాయి కుమార్]]<br>[[నక్షత్ర (బాలనటి)|బేబీ నక్షత్ర]] | cinematography = విష్ణు శర్మ | editing = ప్రవీణ్ పూడి | music = [[జి. వి. ప్రకాష్ కుమార్]] | studio = మైత్రీ మూవీ మేకర్స్ | released = {{Film date|2026|08|21|df=y}} | runtime = 145 నిమిషాలు<ref>{{Cite web |date=13 August 2026 |title=''Irumudi'' |url=https://cbfcindia.gov.in/cbfcAdmin/search-result.php?recid=Q0EwNzAyMDgyMDI2MDAwOTA= |access-date=14 August 2026 |publisher=[[Central Board of Film Certification]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=13 August 2026 |title =''Irumudi - 18'' |url=https://www.bbfc.co.uk/release/irumudi-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmte4ndc5 |access-date=14 August 2026 |publisher=[[British Board of Film Classification]] |language=en}}</ref> | country = భారతదేశం | language = తెలుగు | budget = ₹35 కోట్లు<ref name="CinemaExpress">{{Cite web |title=Irumudi Box Office: Ravi Teja’s film is unstoppable on Sunday, best in actor’s career |url=https://www.cinemaexpress.com/amp/story/telugu/news/2026/Aug/24/irumudi-box-office-ravi-tejas-film-is-unstoppable-on-sunday-best-in-actors-career |date=24 August 2026 |access-date=24 August 2026 |website=Cinema Express |language=en}}</ref> | gross = ₹300 cr కోట్లు<ref name="123Telugu">{{Cite web |title=Irumudi Grosses Rs. 500 Crores in 3 Days, Fastest Regional Film to Reach the Mark |url=https://www.123telugu.com/mnews/irumudi-grosses-rs-80-crore-in-3-days-fastest-regional-film-to-reach-the-mark-hk.html?amp=1 |date=24 August 2026 |access-date=24 August 2026 |website=123Telugu |language=en}}</ref> }} ఇరుముడి అనేది [[శివ నిర్వాణ]] రచించి దర్శకత్వం వహించిన 2026 [[తెలుగు]] భాషా యాక్షన్ డ్రామా చిత్రం. [[మైత్రి మూవీ మేకర్స్|మైత్రీ మూవీ మేకర్స్]] నిర్మించి, టి-సిరీస్ సమర్పించిన ఈ చిత్రంలో [[రవితేజ]], [[ప్రియ భవాని శంకర్|ప్రియా భవానీ శంకర్]], [[సాయి కుమార్]], [[నక్షత్ర (బాలనటి)|బేబీ నక్షత్ర]] నటించారు. ఈ చిత్రం ఒక తండ్రి, అతని కుమార్తె మధ్య సంబంధాన్ని కేంద్రీకరిస్తుంది. అయ్యప్ప దీక్ష తీర్థయాత్రలో కథానాయకుడి భాగస్వామ్యాన్ని కలిగి ఉంటుంది.<ref>{{Cite web|title=Irumudi Kattu - Official Tamil Glimpse|url=https://timesofindia.indiatimes.com/videos/entertainment/regional/tamil/irumudi-official-tamil-glimpse/videoshow/131479628.cms|access-date=2026-07-08|website=The Times of India|language=en}}</ref> ఈ చిత్రం 2026 ఆగస్టు 21న విడుదలై సానుకూల సమీక్షలను అందుకుంది.<ref>{{Cite web|date=2026-06-09|title=Ravi Teja-Shiva Nirvana's Irumudi locks its release date|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/telugu/2026/Jun/09/telugunews2026jun08ravi-teja-shiva-nirvanas-irumudi-locks-its-release-date|access-date=2026-07-08|website=The New Indian Express|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=2026-06-27|title=Ravi Teja, Shiva Nirvana's Irumudi first single Irumudi Kattu to release on this date|url=https://www.cinemaexpress.com/telugu/news/2026/Jun/27/ravi-teja-shiva-nirvanas-irumudi-first-single-irumudi-kattu-to-release-on-this-date|access-date=2026-07-08|website=Cinema Express|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/irumudi-release-date-ravi-tejas-upcoming-film-to-hit-the-big-screens-on-this-date-set-to-clash-with-nani-starrer/articleshow/131566146.cms|title='Irumudi' release date: Ravi Teja's upcoming film to hit the big screens on THIS date; set to clash with Nani starrer|date=2026-06-07|work=The Times of India|access-date=2026-07-08|issn=0971-8257}}</ref> == ప్లాట్ == పొల్లూరు అనే గ్రామంలో త్రినాధ రామ కాసు తన భార్య కావేరి, కుమార్తె మణికంఠ అలియాస్ మణెమ్మతో కలిసి సంతోషంగా జీవిస్తుంటాడు. త్రినాధ మద్యానికి బానిసైన వ్యక్తి అయినప్పటికీ, అయ్యప్పస్వామిపై ఎంతో భక్తిని కలిగి ఉంటాడు. ప్రతి సంవత్సరం 41 రోజుల పాటు అయ్యప్ప దీక్ష తీసుకుంటాడు. దీక్ష సమయంలో మద్యం సేవించకుండా, ఎవరితోనూ వివాదాలకు వెళ్లకుండా కఠినంగా దీక్షను పాటిస్తాడు. అయ్యప్పస్వామి ఆశీస్సులతో తమకు మణెమ్మ జన్మించిందని నమ్మే త్రినాధ, ఆమెను ఎంతో ప్రేమగా పెంచుతాడు. త్రినాధ తన గ్రామంలోని అరటి తోటలో అరటిపండ్లను పండించి విక్రయిస్తూ జీవనం సాగిస్తుంటాడు. అతనికి గోపరాజు అనే గురుస్వామి సన్నిహితుడు. గోపరాజు దాదాపు 40 సంవత్సరాలుగా అయ్యప్ప దీక్షను కొనసాగిస్తున్నాడు. గ్రామంలోనే కాకుండా దూర ప్రాంతాల నుంచి కూడా కన్యాస్వాములు అతని వద్ద ఇరుముడి కట్టించుకోవడానికి వస్తుంటారు. గోపరాజుకు గాయత్రి అనే కుమార్తె ఉంటుంది. గాయత్రి మాణెమ్మతో పాటు గ్రామంలోని ఇతర బాలికలతో కలిసి చదువుకుంటుంది. అయితే బాలికలకు ఎదురయ్యే వేధింపుల వంటి విషయాలను బయటకు చెప్పకూడదని గోపరాజు తన కుమార్తెకు చెబుతుంటాడు. ఏదైనా జరిగినా భయంతో దానిని తమలోనే దాచుకోవాలని ఆమెను సూచిస్తాడు. దీనికి విరుద్ధంగా త్రినాధ తన కుమార్తె మణెమ్మను తనకు జరిగే ప్రతి విషయాన్ని చెప్పాలని ప్రోత్సహిస్తాడు. పాఠశాలలో ఏం జరిగింది, గ్రామంలో ఏం జరుగుతోంది అనే ప్రతి చిన్న విషయాన్ని కూడా తనతో పంచుకోవాలని చెబుతుంటాడు. మణెమ్మ ఐదో తరగతి వరకు చదువుకుంటుంది. పొల్లూరులో ఉన్నత పాఠశాల లేకపోవడంతో పాటు సమీప గ్రామంలోని ఉన్నత పాఠశాలకు వెళ్లేందుకు సరైన బస్సు సౌకర్యం లేకపోవడంతో త్రినాధ ఆమెను ఉన్నత పాఠశాలకు పంపడానికి నిరాకరిస్తాడు. ఒకసారి శబరిమల నుంచి తిరిగి వచ్చిన త్రినాధకు మణెమ్మ గ్రామంలోని బాలికలు స్థానిక కబడ్డీ పోటీల్లో పాల్గొనడం లేదని చెబుతుంది. సమీప గ్రామానికి చెందిన కబడ్డీ నిర్వాహకుడు వీరాజు, అతని కుమారుడు నాగులు బాలికలను వేధిస్తున్నారని ఆమె చెబుతుంది. దీంతో త్రినాధ నాగులును కొట్టి, పొల్లూరు బాలికల విషయంలో ఇకపై జోక్యం చేసుకోవద్దని హెచ్చరిస్తాడు. ఇదిలా ఉండగా గాయత్రి, ఇతర బాలికలు బస్సులో సమీప గ్రామంలోని ఉన్నత పాఠశాలకు వెళ్లి, అక్కడి నుంచి సైకిళ్లపై పొల్లూరుకు తిరిగి వస్తుంటారు. ఆ పాఠశాలలో ధనలక్ష్మి అనే కఠినమైన ఉపాధ్యాయురాలు పనిచేస్తుంటుంది. ఒకసారి తక్కువ మార్కులు సాధించిన పదో తరగతి విద్యార్థినిని ధనలక్ష్మి కొట్టి శిక్షిస్తుంది. ఈ ఘటనతో తీవ్ర మనస్తాపానికి గురైన ఆ విద్యార్థిని పాఠశాల తరగతి గదిలో ఉరివేసుకుని ఆత్మహత్య చేసుకుంటుంది. ఈ ఘటన అనంతరం ధనలక్ష్మిని సస్పెండ్ చేస్తారు. గాయత్రి, ఆమె స్నేహితురాలు సౌజన్య, వారి సీనియర్ అనుష కలిసి సమీపంలోని డొంకరాయి బస్ స్టేషన్‌కు వెళ్తారు. పదో తరగతి పూర్తి చేసిన అనుష తన పుస్తకాలను సౌజన్యకు ఇస్తుంది. త్వరలో తనకు వివాహం జరగబోతుందని కూడా చెబుతుంది. ఆ సమయంలో మాదకద్రవ్యాలకు బానిసలైన, ఆ ప్రాంతానికి చెందిన వారు కాని కొంతమంది యువకులు బాలికలను వేధిస్తారు. వారు బాలికల సైకిళ్లలోని గాలిని తీసివేసి వారిని ఎగతాళి చేస్తారు. అనుష వారిని ఎదిరించి, ఈ విషయాన్ని తమ గ్రామ పెద్దలకు ఫిర్యాదు చేస్తానని హెచ్చరిస్తుంది. భయపడిన బాలికలు సైకిళ్లను తీసుకుని పొల్లూరుకు తిరిగి వస్తారు. గాయత్రి ఈ విషయాన్ని తన తండ్రి గోపరాజుకు చెబుతుంది. అయితే త్రినాధ బాలికల విషయంలో జోక్యం చేసుకుంటే వివాదం పెద్దదవుతుందని భావించిన గోపరాజు, ఈ విషయాన్ని త్రినాధకు చెప్పవద్దని గాయత్రిని హెచ్చరిస్తాడు. మరుసటి రోజు అనుష మృతదేహం లభిస్తుంది. తనకు వివాహం జరగబోతుండటం ఇష్టం లేకపోవడంతో ఆమె ఆత్మహత్య చేసుకుందని గ్రామస్థులు భావిస్తారు. ఈ ఘటనల తరువాత గోపరాజు తమ ప్రాంత ఎమ్మెల్యే బుజ్జిని కలిసి పొల్లూరుకు బస్సు సౌకర్యం కల్పించాలని లేదా గ్రామంలోనే ఉన్నత పాఠశాలను ఏర్పాటు చేయాలని కోరుతాడు. గ్రామంలో ఉన్నత పాఠశాల ఏర్పాటు చేయడం కష్టమని, ముందుగా బస్సు సౌకర్యం కల్పిస్తానని బుజ్జి చెబుతాడు. బస్సు సౌకర్యం ఏర్పడిన తరువాత కావేరి, మణెమ్మను తిరిగి పాఠశాలకు పంపాలని త్రినాధను ఒప్పిస్తుంది. మణెమ్మకు కూడా చదువుకోవాలనే ఆసక్తి ఉండటంతో త్రినాధ అంగీకరిస్తాడు. మణెమ్మ గాయత్రి, సౌజన్యలతో కలిసి పాఠశాలకు వెళ్లడం ప్రారంభిస్తుంది. ఇదే సమయంలో ధనలక్ష్మి తన సస్పెన్షన్ రద్దయిందని చెప్పి తిరిగి అదే పాఠశాలలో చేరుతుంది. గాయత్రి పదో తరగతిలో ఉండగా, ధనలక్ష్మి తరగతిలోని ఇద్దరు విద్యార్థినులను ప్రత్యేక తరగతులకు ఎంపిక చేస్తుంది. గాయత్రి, సౌజన్యలు ఆ ప్రత్యేక తరగతులకు ఎంపికవుతారు. ప్రత్యేక తరగతులు పూర్తయిన తరువాత పాఠశాల ప్యూన్ గాయత్రిని ఇంటి వద్ద దింపుతానని చెబుతాడు. ఒకరోజు బస్సులో గాయత్రి, ఇతర బాలికలను అదే మాదకద్రవ్యాలకు బానిసైన యువకులు మళ్లీ వేధిస్తారు. ఈ విషయం మణెమ్మ ద్వారా త్రినాధకు తెలుస్తుంది. త్రినాధ వారిని కొట్టి, ఇకపై ఏ బాలికను వేధించవద్దని హెచ్చరిస్తాడు. ఈ విషయం తెలుసుకున్న గోపరాజు త్రినాధను మందలిస్తాడు. ముఖ్యంగా గాయత్రి విషయంలో త్రినాధ జోక్యం చేసుకోవద్దని చెబుతాడు. త్రినాధ చేసిన ఈ గొడవ గాయత్రికి కూడా ప్రమాదంగా మారవచ్చని గోపరాజు హెచ్చరిస్తాడు. మరుసటి రోజు సాయంత్రం మణెమ్మ పాఠశాల వెలుపల సౌజన్యను కలుస్తుంది. సౌజన్య తాను చదువు మానేశానని చెబుతుంది. సౌజన్య ప్రవర్తనపై అనుమానం వచ్చిన మణెమ్మ, తన తండ్రి త్రినాధతో కలిసి గాయత్రిని తమతో ఇంటికి తీసుకువెళ్దామని చెబుతుంది. దీంతో త్రినాధ, మాణెమ్మ కలిసి గాయత్రిని తీసుకురావడానికి ధనలక్ష్మి ఇంటికి వెళ్తారు. ఆ రోజు సాయంత్రం గాయత్రి ప్రత్యేక తరగతికి వెళ్లి ధనలక్ష్మి ప్రవర్తనలో ఏదో తప్పు ఉందని గమనిస్తుంది. తాను చూసిన విషయాన్ని తన తల్లిదండ్రులకు చెబుతానని గాయత్రి ధనలక్ష్మికి చెబుతుంది. దీంతో ధనలక్ష్మి ఆమెను బెదిరిస్తూ, తన మాట వినకపోతే పబ్లిక్ పరీక్షకు హాల్ టికెట్ ఇవ్వనని హెచ్చరిస్తుంది. అదే సమయంలో గాయత్రి కోసం త్రినాధ ధనలక్ష్మి ఇంటికి వస్తాడు. అయితే భయంతో గాయత్రి ధనలక్ష్మి గురించి నిజం త్రినాధకు చెప్పదు. ఆ రాత్రి గాయత్రి త్రినాధ ఇంటికి వెళ్లి ధనలక్ష్మి గురించి నిజం చెప్పాలని ప్రయత్నిస్తుంది. కానీ త్రినాధ మద్యం సేవించి ఉండటంతో ఆమె మాట వినలేకపోతాడు. దీంతో గాయత్రి అక్కడి నుంచి వెళ్లిపోతుంది. ఆ తరువాత గాయత్రి ప్రతిరోజూ ధనలక్ష్మి ఇంటికి ప్రత్యేక తరగతులకు వెళ్తుంటుంది. ఆమె ప్రతిరోజూ అలసిపోయి ఇంటికి వస్తుండటాన్ని తల్లిదండ్రులు గమనిస్తారు. అయితే ఎక్కువ సమయం చదువుకోవడం వల్లే ఆమె అలసిపోతుందని భావిస్తారు. ఇదే సమయంలో త్రినాధ మరోసారి అయ్యప్ప దీక్ష తీసుకునే సమయం వస్తుంది. గ్రామంలో నాగులును గమనించిన గోపరాజు, త్రినాధ దీక్షలో ఉన్న సమయంలో అతని శత్రువుల నుంచి ప్రమాదం ఏర్పడవచ్చని భావిస్తాడు. దీక్ష ప్రారంభించే ముందు పాత వివాదాలన్నింటినీ పరిష్కరించుకోవాలని త్రినాధకు సూచిస్తాడు. త్రినాధ తన శత్రువులందరినీ కలిసి, తాను 41 రోజుల పాటు అయ్యప్ప దీక్షలో ఉండబోతున్నానని, ఆ సమయంలో తనతో ఎటువంటి వివాదాలకు వెళ్లవద్దని కోరుతాడు. శాంతికి సంకేతంగా తనకు 'శరణం' చెప్పాలని కోరుతాడు. అందరూ అంగీకరించినప్పటికీ నాగులు మాత్రం అక్కడికి రాడు. అయితే వీరాజు తన కుమారుడు నాగులు త్రినాధను ఇబ్బంది పెట్టడని హామీ ఇస్తాడు. అయితే మద్యం మత్తులో ఉన్న త్రినాధ నాగులును కలవడానికి కత్తితో బయలుదేరుతాడు. నాగులును కొడ్తున్న సమయంలో ముసుగు ధరించిన ఒక వ్యక్తి నాగులును హత్య చేస్తాడు. ఈ హత్యను త్రినాధే చేశాడని గ్రామస్థులు భావిస్తారు. అయితే తాను నాగులును హత్య చేయలేదని త్రినాధ చెబుతాడు. మణెమ్మ తన తండ్రిని ఇకపై జీవితాంతం మద్యం సేవించకూడదని కోరుతుంది. త్రినాధ ఆమెకు మాట ఇస్తాడు. ఒకరోజు బస్సులో మణెమ్మ సౌజన్యను కలుస్తుంది. సౌజన్య చదువు ఎందుకు మానేసిందని మణెమ్మ అడిగినప్పుడు, అనుష ఇచ్చిన పదో తరగతి పుస్తకాల్లో తనకు ఒక లేఖ దొరికిందని చెబుతుంది. ప్రత్యేక తరగతులకు ఎంపికైన బాలికలు వాటికి వెళ్లకూడదని, ధనలక్ష్మి ఇంట్లో ఏదో తప్పు జరుగుతోందని అనుష ఆ లేఖలో పేర్కొంది. గాయత్రిని కూడా ధనలక్ష్మి ఇంటికి వెళ్లకుండా ఆపాలని సౌజన్య మణెమ్మను కోరుతుంది. ఇదిలా ఉండగా నాగులు త్రినాధ వల్లే చనిపోయాడని భావించిన వీరాజు తన అనుచరులను పంపి త్రినాధను హత్య చేయించాలని ప్రయత్నిస్తాడు. ఈ ఘర్షణలో త్రినాధ ఫోన్ దెబ్బతింటుంది. గాయత్రి ప్రవర్తనపై మాణెమ్మకు అనుమానం మరింత పెరుగుతుంది. ఈ విషయం తండ్రికి చెప్పాలని ఆమె ప్రయత్నిస్తుంది. అయితే అదే సమయంలో మణెమ్మ పుష్పవతి అవుతుంది. అయ్యప్ప దీక్షలో ఉన్న త్రినాధను చూడకూడదని కావేరి ఆమెకు చెబుతుంది.మణెమ్మ త్రినాధకు పలుమార్లు ఫోన్ చేయడానికి ప్రయత్నించినప్పటికీ, అతని ఫోన్ పాడై ఉండటంతో అతనిని సంప్రదించలేకపోతుంది. త్రినాధ ఒక పడిపూజ కార్యక్రమానికి ఎమ్మెల్యే బుజ్జిని కూడా ఆహ్వానిస్తాడు. అయితే తాను సమీపంలోని మరో గ్రామానికి వెళ్లాల్సి ఉందని, పూజకు హాజరు కాలేనని బుజ్జి చెబుతాడు. మరుసటి రోజు ప్రత్యేక తరగతి ముగిసిన తరువాత గాయత్రి ఇంటికి తిరిగి రాదు. ఆమెను ఇంటి వద్ద దింపాల్సిన ప్యూన్ వాహనంలో పెట్రోల్ అయిపోవడంతో ఆమెను మధ్యలోనే దింపి అతను పెట్రోల్ కోసం వెళ్తాడు. గాయత్రి ఒక వంతెన వద్ద వేచి ఉండగా, అదే మాదకద్రవ్యాలకు బానిసైన యువకులు అక్కడికి వస్తారు. అదే సమయంలో గోపరాజు త్రినాధతో కలిసి పడిపూజలో ఉండగా, తన భార్య నుంచి ఫోన్ వస్తుంది. గాయత్రి ఇంటికి రాలేదని తెలుసుకున్న గోపరాజు వెంటనే ఆమెను వెతకడానికి బయలుదేరుతాడు. త్రినాధకు కూడా విషయం తెలియడంతో అతను గాయత్రి కోసం వెతకడం ప్రారంభిస్తాడు. మరుసటి రోజు ఒక ప్రదేశంలో బాలిక మృతదేహం లభిస్తుంది. కావేరి, గోపరాజు అక్కడికి వెళ్లగా, ఆ మృతదేహం గాయత్రిది కాదని మణెమ్మదని గుర్తిస్తారు. ఇదే సమయంలో గాయత్రి ఇంటికి తిరిగి వచ్చిందని తెలుస్తుంది. కుమార్తె మరణంతో తీవ్ర విషాదంలో ఉన్న త్రినాధ కుటుంబానికి మద్దతుగా గోపరాజు తన అయ్యప్ప మాలను తొలగిస్తాడు. త్రినాధ తన కుమార్తె మరణాన్ని నమ్మలేకపోతాడు. మణెమ్మను వెంటనే దహనం చేయడానికి నిరాకరించి, ఆమె మృతదేహాన్ని ఫ్రీజర్‌లో భద్రపరుస్తాడు. అనంతరం త్రినాధ కూడా తన అయ్యప్ప మాలను తొలగిస్తాడు. ఆ రోజు మార్కెట్‌లో త్రినాధకు మాదకద్రవ్యాలకు బానిసైన యువకుల్లో ఒకడు కనిపిస్తాడు. త్రినాధ అతడిని వెంబడిస్తాడు. గాయత్రి కనిపించకుండా పోయిన రోజు ఆమెకు తాము ఎలాంటి హాని చేయలేదని ఆ వ్యక్తి చెబుతాడు. అదే రోజు ఎమ్మెల్యే బుజ్జి గాయత్రిని తీసుకెళ్లాడని వెల్లడిస్తాడు. తాను మరో గ్రామానికి వెళ్తున్నానని బుజ్జి త్రినాధకు చెప్పినప్పటికీ, అదే రోజు గాయత్రిని తీసుకెళ్లాడని తెలుసుకున్న త్రినాధకు బుజ్జిపై అనుమానం కలుగుతుంది. త్రినాధ తన ఫోన్‌ను బాగు చేయించుకుంటాడు. తరువాత, అందులో మణెమ్మ పంపిన చివరి వాయిస్ మెసేజ్ అతనికి లభిస్తుంది. అందులో గోపరాజు తనను చంపబోతున్నాడని మణెమ్మ చెబుతుంది. త్రినాధ గోపరాజును నదీ తీరానికి రమ్మని పిలుస్తాడు. అక్కడికి వచ్చిన గోపరాజుకు త్రినాధకు నిజం తెలిసిపోయిందని అర్థమవుతుంది. అనంతరం గోపరాజు మణెమ్మను ఎందుకు హత్య చేయాల్సి వచ్చిందో త్రినాధకు వివరిస్తాడు. అంతకుముందు మణెమ్మ సౌజన్యతో కలిసి ధనలక్ష్మి ఇంటికి వెళ్లినప్పుడు, అక్కడ ఎమ్మెల్యే బుజ్జి గాయత్రితో ఉండటాన్ని గమనిస్తుంది. బుజ్జి, ధనలక్ష్మితో కలిసి పాఠశాల బాలికలను లైంగికంగా వేధిస్తున్నాడని మణెమ్మ తెలుసుకుంటుంది. ఈ విషయాన్ని తన తండ్రికి, పెద్దలకు చెప్పేందుకు ఆమె అక్కడి నుంచి పారిపోతుంది. గోపరాజు పడిపూజలో ఉన్న సమయంలో బుజ్జి అతనికి ఫోన్ చేసి ధనలక్ష్మి ఇంటికి రమ్మని చెబుతాడు. అక్కడికి వెళ్లిన గోపరాజు గాయత్రి ఏడుస్తున్న స్థితిలో ఉండటాన్ని చూస్తాడు. బుజ్జి పాఠశాల బాలికలను లైంగికంగా వేధిస్తున్నాడని, అతని మాట వినని బాలికలను హత్య చేయిస్తున్నాడని గోపరాజుకు తెలుస్తుంది. పాఠశాలలో ఉరివేసుకుని చనిపోయిన బాలిక, అనుష కూడా ఇదే కారణంతో హత్యకు గురయ్యారని అతనికి తెలుస్తుంది. బుజ్జి గాయత్రికి సంబంధించిన వీడియోలను రికార్డు చేసి తన వద్ద ఉంచుకున్నట్లు గోపరాజుకు చెబుతాడు. మణెమ్మను తమ వద్దకు తీసుకురావాలని, లేదంటే ఆ వీడియోలను బయటపెడతానని గోపరాజును బెదిరిస్తాడు. మాణెమ్మను ఈ విషయం బయటకు చెప్పకుండా ఆపాలని ఆదేశిస్తాడు. గోపరాజు అయ్యప్ప దీక్షను తొలగించి మణెమ్మను కలుస్తాడు. మణెమ్మ బుజ్జి, ధనలక్ష్మి చేస్తున్న అకృత్యాల గురించి గోపరాజుకు నిజం చెబుతుంది. గోపరాజు ఆమెను బుజ్జి, ధనలక్ష్మి వద్దకు తీసుకువెళ్తాడు.బుజ్జి ఈ విషయాన్ని త్రినాధకు చెప్పవద్దని మణెమ్మను కోరుతాడు. అయితే మణెమ్మ తాను తన తండ్రికి అన్ని విషయాలు చెబుతానని స్పష్టం చేస్తుంది. మణెమ్మను ఆపేందుకు గోపరాజు కూడా ప్రయత్నిస్తాడు. బుజ్జి వద్ద ఉన్న గాయత్రి వీడియోలను బయటపెడితే ఆమె జీవితానికి ప్రమాదం ఏర్పడుతుందని చెబుతాడు. అయినప్పటికీ మణెమ్మ తన నిర్ణయాన్ని మార్చుకోదు. చివరకు బుజ్జి ఆదేశంతో గోపరాజు మణెమ్మను హత్య చేస్తాడు. అయితే గోపరాజు తనను హత్య చేయడానికి ముందు మణెమ్మ అతని ఫోన్ నుంచి ఒక వాయిస్ రికార్డింగ్‌ను త్రినాధ ఫోన్‌కు పంపిస్తుంది. నిజం తెలుసుకున్న త్రినాధ గోపరాజును హత్య చేస్తాడు. అనంతరం బాధిత బాలికలతో కలిసి ధనలక్ష్మి ఇంటికి వెళ్తాడు. ధనలక్ష్మితో ఎమ్మెల్యే బుజ్జికి ఫోన్ చేయిస్తాడు.బుజ్జి అక్కడికి వచ్చిన తరువాత త్రినాధ అతనిని హత్య చేస్తాడు. అనంతరం ధనలక్ష్మిని ఉరివేసి చంపుతాడు. తరువాత త్రినాధ తన కుమార్తె మణెమ్మకు వోనీల కార్యక్రమం నిర్వహించి, ఆమెను సమాధి చేస్తాడు. మూడు సంవత్సరాల తరువాత త్రినాధ స్వయంగా గురుస్వామిగా మారుతాడు. ఒక వ్యక్తి తన కుమార్తెకు ఇరుముడి కట్టించేందుకు దూర ప్రాంతం నుంచి త్రినాధ వద్దకు వస్తాడు. ఆ అమ్మాయి పేరు మణికంఠ. ఆమెను చూసిన త్రినాధకు తన కుమార్తె మణెమ్మ కనిపించినట్లు అనిపిస్తుంది. అతని ఊహలో మణెమ్మ తనను ఒక కారణం కోసం ఈ లోకానికి వచ్చానని, ఆ కారణం నెరవేరిన తరువాత వెళ్లిపోయానని చెబుతుంది. సమయం వచ్చినప్పుడు తాను మళ్లీ అతని కుమార్తెగా జన్మిస్తానని చెబుతుంది. మణెమ్మను అయ్యప్ప స్వామి రూపంగా భావించిన త్రినాధ, మణెమ్మ తన జీవితంలో ఒక కారణంతో జన్మించి, తన పని పూర్తయిన తరువాత ఈ లోకాన్ని విడిచిపోయిందని అర్థం చేసుకుంటాడు. == తారాగణం == * త్రినాధ్ రామ కాసుగా [[రవితేజ]] * త్రినాధ్ భార్య కావేరిగా [[ప్రియ భవాని శంకర్|ప్రియా భవానీ శంకర్]] * గురుస్వామి గోపరాజుగా [[సాయి కుమార్]] * త్రినాధ్ కుమార్తె మణికంఠ "మణి"/"మణిమ్మ" గా [[నక్షత్ర (బాలనటి)|బేబీ నక్షత్ర]] * యెరాజీగా [[అజయ్ ఘోష్]] * నాగులుగా జబరదస్త్ కొమరం * బుజ్జి రాజుగా రమేష్ ఇందిరా * ధనలక్ష్మిగా [[స్వాసిక]] * బాబుగా లక్ష్మణ్ మీసాల * గురుస్వామి కుమార్తె గాయత్రిగా సామ్ * [[రాజ్ కుమార్ కసిరెడ్డి]] == ప్రొడక్షన్ == [[మాస్ జాతర]] (2025) విడుదలైన తరువాత [[రవితేజ]] [[కిషోర్ తిరుమల]] తన [[భర్త మహాశయులకు విజ్ఞప్తి|76వ చిత్రం]] పూర్తి చేసిన తరువాత, [[శివ నిర్వాణ]] 77వ చిత్రం కోసం చేతులు కలపనున్నట్లు తెలిసింది.<ref>{{Cite web|last=Harsh|first=B. H.|date=2025-10-16|title=Ravi Teja to work with Shiva Nirvana in a crime-thriller: Reports|url=https://www.cinemaexpress.com/telugu/news/2025/Oct/16/ravi-teja-to-work-with-shiva-nirvana-in-a-crime-thriller-reports|access-date=2026-01-26|website=Cinema Express|language=en}}</ref> క్రైమ్ థ్రిల్లర్ గా నివేదించబడిన ఈ చిత్రాన్ని మైత్రి మూవీ మేకర్స్ నిర్మించనున్నట్లు ప్రకటించారు.<ref>{{Cite web|title=Ravi Teja locks a new age thriller: Title, heroine, director and shoot update is here|url=https://www.ottplay.com/news/ravi-teja-locks-a-new-age-thriller-title-heroine-director-and-shoot-update-is-here/ec80cc26d0768|access-date=2026-01-26|website=OTTPlay|language=en}}</ref> నటుడు రవితేజ, దర్శకుడు శివ నిర్వాణ మధ్య ఇది మొదటి సహకారం, ఈ ప్రాజెక్టును తాత్కాలికంగా ''#RT77'' గా ప్రకటించారు.<ref name="TelegraphFL">{{Cite news|url=https://telanganatoday.com/ravi-teja-shiva-nirvana-film-titled-irumudi-first-look-unveiled|title=Ravi Teja–Shiva Nirvana film titled 'Irumudi', first look unveiled|last=IANS|date=26 January 2026|work=[[Telangana Today]]|access-date=8 July 2026}}</ref> 2026 జనవరి 26న, రవితేజ పుట్టినరోజు సందర్భంగా, అధికారిక శీర్షిక ''ఇరుముడి'' ఫస్ట్ లుక్ పోస్టర్ తో పాటు ప్రకటించబడింది, ఇందులో ప్రధాన నటుడు సాంప్రదాయ అయ్యప్ప మాల దుస్తులు ధరించి కనిపించాడు.<ref name="GulteFL">{{Cite news|url=https://www.gulte.com/movienews/393439/irumudi-fl-ravi-teja-swamy|title=Irumudi FL: Ravi Teja Swamy!|last=Satya|date=26 January 2026|work=Gulte|access-date=8 July 2026}}</ref> ఈ శీర్షిక [[అయ్యప్ప స్వామి]] తీర్థయాత్ర సమయంలో భక్తులు తీసుకువెళ్ళే పవిత్ర సమర్పణ సంచిని సూచిస్తుంది. శివ నిర్వాణ ఈ చిత్రానికి కథ, స్క్రీన్ ప్లే, సంభాషణలు అందించాడు.<ref name="IndExpressTeaser">{{Cite news|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/telugu/ravi-teja-steps-into-new-territory-with-irumudi-a-father-daughter-story-watch-10722474/|title=Ravi Teja steps into new territory with Irumudi, a father-daughter story. Watch|date=3 June 2026|work=[[The Indian Express]]|access-date=8 July 2026}}</ref> === చిత్రీకరణ === రవితేజ భార్యగా ప్రియా భవాని శంకర్ కథానాయికగా నటించగా, కథ ఆధారంగా ఆయన కుమార్తెగా బాలనటి బేబీ నక్షత్రను ఎంపిక చేసారు.<ref name="TOIRelease">{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/irumudi-release-date-ravi-tejas-upcoming-film-to-hit-the-big-screens-on-this-date-set-to-clash-with-nani-starrer/articleshow/131566146.cms|title='Irumudi' release date: Ravi Teja's upcoming film to hit the big screens on THIS date|date=7 June 2026|work=[[The Times of India]]|access-date=8 July 2026}}</ref> ప్రధాన చిత్రీకరణ 2026 ప్రారంభంలో హైదరాబాదులో ప్రారంభమైంది. జూన్ 2026 నాటికి, యాభై శాతానికి పైగా చిత్రీకరణ పూర్తయిందని మేకర్స్ ధృవీకరించారు.<ref name="CinExpressGlimpse">{{Cite news|url=https://www.cinemaexpress.com/telugu/news/2026/Jun/03/irumudi-glimpse-ravi-teja-shiva-nirvanas-film-promises-an-action-packed-emotional-drama|title=Irumudi Glimpse: Ravi Teja-Shiva Nirvana's film promises an action-packed emotional drama|date=3 June 2026|work=[[Cinema Express]]|access-date=8 July 2026}}</ref> == సంగీతం == ఈ చిత్రానికి సంగీతం, సౌండ్ట్రాక్ ను [[జి. వి. ప్రకాష్|జి. వి. ప్రకాష్ కుమార్]] స్వరపరిచాడు, ఇది దర్శకుడు శివ నిర్వాణతో ఆయన చేసిన మొదటి సహకారం, రవితేజతో చేసిన రెండవ చిత్రం. మొదటి సింగిల్, "ఇరుముడి కట్టు" అనే భక్తి గీతం, 2026 ప్రారంభంలో విడుదలైంది.<ref name="GulteFL" /> == విడుదల == ఈ చిత్రం ఇరముడికట్టు అనే తమిళ డబ్బింగ్ వెర్షన్ తో పాటుగా 2026 ఆగస్టు 21న థియేటర్లలో విడుదలైంది.<ref name="TOIRelease" /> == మూలాలు == [[వర్గం:తెలుగు సినిమా]] [[వర్గం:2026 సినిమాలు]] dw3heu8j44tfeytyjrghd2sjlhlnu5z 0 507731 4955805 4950034 2026-09-10T22:50:27Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4955805 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = అజోవ్‌స్టాల్ ఐరన్ అండ్ స్టీల్ వర్క్స్ | logo = Azovstal logo.svg | logo_size = 130 | image = Azovstal iron and steel factory, Mariupol, Ukraine 3.jpg | image_caption = 2014లో అజోవ్‌స్టాల్ ఉక్కు కర్మాగారం | native_name = | native_name_lang = uk | type = [[ప్రైవేట్ సంస్థ|ప్రైవేట్]], [[సంయుక్త సంస్థ|సంయుక్త సంస్థ]] | traded_as = {{PFTS|AZST}} | industry = [[ఉక్కు ఉత్పత్తి]] | predecessor = | founded = {{Start date|1930|02|02|df=yes}} | founder = | defunct = 20 మే 2022 | fate = మారియుపోల్ ముట్టడి సమయంలో ధ్వంసమైంది | successor = | hq_location = | hq_location_city = [[మారియుపోల్]] | hq_location_country = [[ఉక్రెయిన్]] | num_locations = | area_served = | key_people = [[రినాట్ అఖ్మెతోవ్]], ఎన్వర్ స్కిటిష్విలి (ఏప్రిల్ 2011 - మే 2022)<br>{{small|(జనరల్ డైరెక్టర్)}} | products = | services = | revenue = | operating_income = | net_income = ₴558,417,000 (2016) | assets = | equity = | owner = [[మెట్‌ఇన్వెస్ట్|మెట్‌ఇన్వెస్ట్ బి.వి.]]<br> [[మెట్‌ఇన్వెస్ట్ ఇంటర్నేషనల్]] | num_employees = 12,293 | num_employees_year = 2015<ref>{{Cite web |title=Річна інформація емітента цінних паперів за 2014 рік |trans-title=Annual information of the issuer of securities for 2014 |language=uk |date=2014-04-21 |url=http://azovstal.metinvestholding.com/upload/azovstal/shareholders/godovaja_info_2014.pdf |work=Metinvest |access-date=2022-04-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160127105451/http://azovstal.metinvestholding.com/upload/azovstal/shareholders/godovaja_info_2014.pdf |archive-date=2016-01-27}}</ref> | parent = [[మెట్‌ఇన్వెస్ట్]] | divisions = | website = {{URL|https://azovstal.metinvestholding.com/en|azovstal.metinvestholding.com}} }} '''అజోవ్‌స్టాల్ ఐరన్ అండ్ స్టీల్ వర్క్స్''' అనేది తూర్పు [[ఉక్రెయిన్]] ని మారియుపోల్ లో ఉన్న ఒక లోహశాస్త్ర సౌకర్యం. దేశంలోని అతిపెద్ద ఉక్కు రోలింగ్ కంపెనీలలో ఒకటి. [[2022 ఉక్రెయిన్‌పై రష్యా దాడి|ఉక్రెయిన్పై రష్యా దండయాత్ర]] సమయంలో మారియుపోల్ ముట్టడి అజోవ్స్టల్ ప్లాంట్ అత్యంత ప్రతీకగా మారింది. ఈ కర్మాగారంలో అణు దాడిని తట్టుకునే సామర్థ్యం కలిగిన సొరంగాలు. బంకర్లు ఉన్నాయి, ఇది చాలా రక్షణాత్మక స్థానంగా మారింది.<ref name="BBC20220418">{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-61135901|title=Ukraine war: Mariupol defenders will fight to the end says PM|date=18 April 2022|work=BBC News|access-date=21 April 2022|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220421083755/https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-61135901|archive-date=21 April 2022|language=en-GB}}</ref> రష్యన్ దళాలు మారియుపోల్ లోకి ప్రవేశించడంతో, ఉక్రేనియన్ దళాలు అజోవ్‌స్టాల్కు ఉపసంహరించుకున్నాయి,. ఏప్రిల్ 2022 చివరి నాటికి ఇది నగరంలో ఉక్రేనియన్కు చివరి ప్రతిఘటనగా మారింది.<ref>{{Cite web|date=16 April 2022|title=Russia Says All Urban Areas of Mariupol Cleared of Ukrainian Forces|url=https://www.voanews.com/a/russia-says-all-urban-areas-of-mariupol-cleared-of-ukrainian-forces/6532471.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220418204349/https://www.voanews.com/a/russia-says-all-urban-areas-of-mariupol-cleared-of-ukrainian-forces/6532471.html|archive-date=2022-04-18|access-date=2022-05-19|website=VOA|language=en}}</ref> అజోవ్‌స్టాల్ యుద్ధం ఈ ప్రదేశంలో జరిగింది, ఒక నెల ప్రతిఘటన తరువాత మిగిలిన ఉక్రేనియన్ రక్షకులు లొంగిపోవడంతో ముగిసింది.<ref name=":1">{{Cite web|last=Lister|first=Tim|last2=Zadorozhnyy|first2=Taras|last3=Butenko|first3=Victoria|last4=Guy|first4=Jack|date=16 May 2022|title=Ukraine declares 'combat mission' over in Mariupol amid evacuation|url=https://www.cnn.com/2022/05/16/europe/azovstal-siege-halt-mariupol-intl/index.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220528090316/https://www.cnn.com/2022/05/16/europe/azovstal-siege-halt-mariupol-intl/index.html|archive-date=2022-05-28|access-date=2022-05-17|publisher=CNN}}</ref> యుద్ధ సమయంలో రష్యన్ బాంబు దాడిలో ఈ కర్మాగారం దాదాపు పూర్తిగా నాశనమైంది.<ref>{{Cite news|url=https://www.radiosvoboda.org/a/news-zavod-azovstal-znyshchenyj-azov/31811299.html|title="Завод "Азовсталь" розбомблений та знищений практично повністю» – «Азов"|date=19 April 2022|work=Радіо Свобода|access-date=2022-04-22|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220419201107/https://www.radiosvoboda.org/a/news-zavod-azovstal-znyshchenyj-azov/31811299.html|archive-date=2022-04-19|language=uk|trans-title="Azovstal Plant bombed and destroyed almost completely" – Azov}}</ref><ref>{{Cite web|title=Окупанти майже повністю знищили завод Маріуполя "Азовсталь", – "Азов"|trans-title=The occupiers almost completely destroyed the Mariupol plant "Azovstal", – "Azov"|url=https://www.rbc.ua/ukr/news/okkupanty-polnostyu-unichtozhili-zavod-mariupolya-1650386446.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220513034114/https://www.rbc.ua/ukr/news/okkupanty-polnostyu-unichtozhili-zavod-mariupolya-1650386446.html|archive-date=2022-05-13|access-date=2022-04-22|website=РБК-Украина|language=uk}}</ref> మారియుపోల్ను స్వాధీనం చేసుకున్న తరువాత, నగర పునరుద్ధరణ సమయంలో ప్లాంట్ అవశేషాలను కూల్చివేసే ప్రణాళికలను రష్యన్లు ప్రకటించారు.<ref name="Gazeta">{{Cite web|date=18 May 2022|title=Глава ДНР Пушилин рассказал о планах по сносу завода "Азовсталь" в Мариуполе|trans-title=DPR Head Pushilin Talks About Plans to Demolish Azovstal Plant in Mariupol|url=https://www.gazeta.ru/social/news/2022/05/18/17761628.shtml|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220521115701/https://www.gazeta.ru/social/news/2022/05/18/17761628.shtml|archive-date=2022-05-21|access-date=2022-05-18|website=Газета.Ru|language=ru}}</ref> == చరిత్ర == === సోవియట్ శకం === [[దస్త్రం:Новая_домна_«Азовстали».jpg|thumb|అజోవ్స్టల్ వద్ద కొత్త పేలుడు కొలిమి, 1940]] అజోవ్‌స్టాల్ 1930లో ఉక్రేనియన్ ఎస్ఎస్ఆర్ ([[సోవియట్ యూనియన్]]) లోని మారియుపోల్ లో నేషనల్ ఎకానమీ సుప్రీం సోవియట్ ప్రెసిడియం (బిసిహెచ్ఎక్స్) నిర్ణయం ద్వారా స్థాపించబడింది. దాని నిర్మాణ సమయంలో, మైదానంలో ఒక నూతన శిలాయుగం స్మశానవాటిక కనుగొనబడింది,. ఆగష్టు నుండి అక్టోబరు వరకు, 124 సమాధులు. అనేక సమాధుల వస్తువులు తవ్వబడ్డాయి, దాని అన్వేషణలు 1933 లో ప్రచారం చేయబడ్డాయి.<ref name=":02">{{Cite paper|date=2023|title=Mykola Makarenko and Mariupol Neolithic Burial Ground The tragic fates of the archaeologist and the site|url=https://www.journals.vu.lt/archaeologia-lituana/article/view/34846}}</ref> [[రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం]] సమయంలో, [[నాజీ జర్మనీ|జర్మన్]] దళాలు అక్టోబరు 1941 నుండి ఈ కర్మాగారాన్ని ఆక్రమించాయి.<ref name="FullyHalts">{{Cite news|url=https://www.ukrinform.net/rubric-economy/3434668-in-mariupol-azovstal-fully-halts-operations-first-time-since-1941.html|title=In Mariupol, Azovstal fully halts operations, first time since 1941|date=2022-03-20|work=Ukrinform|access-date=2022-04-07|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220517111545/https://www.ukrinform.net/rubric-economy/3434668-in-mariupol-azovstal-fully-halts-operations-first-time-since-1941.html|archive-date=2022-05-17|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.0629.com.ua/news/3202098/kak-vojska-gitlera-zahvatili-mariupol-v-1941-godu-vospominania-okkupantov-foto|title=Как войска Гитлера захватили Мариуполь в 1941 году. Воспоминания оккупантов|last=Днепровский|first=Ганс|work=0629.com.ua|language=uk|trans-title=How Hitler's troops captured Mariupol in 1941. Memories of the occupiers}}</ref> జర్మన్ ఇవాన్ ప్రోగ్రాం (1942-1943) లో భాగంగా ఈ కర్మాగారాన్ని 1942 నుండి మందుగుండు సామగ్రిని ఉత్పత్తి చేయడానికి ఉపయోగించారు.[de]<ref>{{Citation|last=Matthias Riedel|title=Bergbau und Eisenhüttenindustrie in der Ukraine unter deutscher Besatzung (1941–1944)|date=1973|url=https://www.ifz-muenchen.de/heftarchiv/1973_3_1_riedel.pdf|trans-title=Mining and iron and steel industry in Ukraine under German occupation (1941–1944)|archive-url=https://web.archive.org/web/20220418064858/https://www.ifz-muenchen.de/heftarchiv/1973_3_1_riedel.pdf|series=Vierteljahreshefte für Zeitgeschichte 3 21|at=pp.&nbsp;245–284|publication-place=München, Stuttgart, Berlin|publisher=Oldenbourg Wissenschaftsverlag GmbH|language=German|access-date=2022-04-24|archive-date=2022-04-18}}</ref> 1943 సెప్టెంబరులో సోవియట్ దళాలు నగరాన్ని తిరిగి స్వాధీనం చేసుకున్న తరువాత, ఈ కర్మాగారాన్ని పునర్నిర్మించారు.<ref name="FullyHalts" /> === ఉక్రేనియన్ స్వాతంత్ర్యం === 1991 లో, ఉక్రెయిన్ స్వాతంత్ర్యం తరువాత, ఈ కర్మాగారం ఉక్రేనియన్ రాష్ట్ర ఆస్తిగా మారింది. 1996లో రాష్ట్రం ప్రైవేటీకరణను ప్రారంభించింది.<ref name="Armunia">{{Cite news|url=https://www.eldiario.es/internacional/planta-azovstal-fortaleza-sovietica-tuneles-subterraneos-resistencia-ucraniana-mariupol_1_8928055.html|title=La planta de Azovstal, una fortaleza soviética de túneles subterráneos para la resistencia ucraniana en Mariúpol|last=Armunia Berges|first=Cristina|date=20 April 2022|work=ElDiario.es|access-date=21 April 2022|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220420202300/https://www.eldiario.es/internacional/planta-azovstal-fortaleza-sovietica-tuneles-subterraneos-resistencia-ucraniana-mariupol_1_8928055.html|archive-date=20 April 2022|last2=Gutiérrez|first2=Icíar|language=es|trans-title=The Azovstal plant, a Soviet fortress of underground tunnels for the Ukrainian resistance in Mariupol}}</ref> ఈ కర్మాగారం మెటిన్వెస్ట్ యాజమాన్యంలో మారింది, ఇది కేవలం ఉక్రేనియన్ వ్యాపార సమ్మేళనం సిస్టమ్స్ క్యాపిటల్ మేనేజ్మెంట్ యాజమాన్యంలోని ఒక లోహశాస్త్ర సంస్థ.<ref name=":0">{{Cite book|title=Out of the Red; Investment and Capitalism in Russia|last=Connor|first=John T|publisher=Wiley|year=2011|isbn=9781118160763}}</ref> 2005లో, ఈ కర్మాగారం 5.906 మిలియన్ టన్నుల ఉక్కును ఉత్పత్తి చేసింది.<ref name="liga">{{Cite web|title=Азовсталь|trans-title=Azovstal|url=http://file.liga.net/company/21.html|url-status=usurped|archive-url=https://web.archive.org/web/20070608124745/http://file.liga.net/company/21.html|archive-date=8 June 2007|language=uk}}</ref> 2006 నుండి, ఇది విద్యార్థులను సైట్లో పనిచేయడానికి సహాయపడటానికి ప్రియజోవ్స్కీ స్టేట్ టెక్నికల్ యూనివర్సిటీతో భాగస్వామ్యం కలిగి ఉంది.<ref>{{Cite book|title=Talent Management in Global Organizations; A Cross-Country Perspective|last=Latukha|first=Marina|publisher=Springer International Publishing|year=2018|isbn=9783319764184}}</ref> 2011 లో, ఇది దేశంలో మూడవ అతిపెద్ద ఉక్కు ఉత్పత్తిదారుగా ఉంది, మొత్తం ఉక్కు ఉత్పత్తిలో 15% వాటాను కలిగి ఉంది. ఉక్కు పలకలు. బిల్లెట్ల పెద్ద ఎగుమతిదారుగా ప్రసిద్ధి చెందింది.<ref name=":0" /> 2014 లో, రష్యన్ మద్దతుగల డాన్బాస్ వేర్పాటువాదులు ఉక్రేనియన్ ప్రభుత్వం నుండి మారియుపోల్ను తీసుకోవడానికి ప్రయత్నించినప్పుడు ఈ ప్లాంట్ క్రింద ఉన్న బంకర్లను ఉపయోగించారు.<ref name="Armunia" /> === ఉక్రెయిన్పై రష్యా దండయాత్ర === [[దస్త్రం:Бої_за_Азовсталь.jpg|thumb|మారియుపోల్ ముట్టడి పోరాట సమయంలో అజోవ్స్టల్ ప్లాంట్ నుండి పొగ పైకి లేచింది]] మార్చి 2022లో, మారియుపోల్ ముట్టడి సమయంలో, పనులు తీవ్రంగా దెబ్బతిన్నాయి, ఉక్రేనియన్ పార్లమెంటు సభ్యుడు సెర్హీ తరుటా రష్యన్ దళాలు "కర్మాగారాన్ని ఆచరణాత్మకంగా నాశనం చేశాయి" అని పేర్కొన్నారు.<ref>{{Cite web|date=20 March 2022|title=One Of Europe's Biggest Steel Works Damaged in Ukraine's Mariupol|url=https://www.voanews.com/a/one-of-europe-s-biggest-steel-works-damaged-in-ukraine-s-mariupol-/6493030.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220323052543/https://www.voanews.com/a/one-of-europe-s-biggest-steel-works-damaged-in-ukraine-s-mariupol-/6493030.html|archive-date=23 March 2022|access-date=20 March 2022}}</ref> ఏప్రిల్ 16 నాటికి, ముట్టడిలో వ్యవస్థీకృత ప్రతిఘటనకు ఇది చివరి పాకెట్గా మారింది. ఏప్రిల్ 17న ఉదయం 6:00 గంటల వరకు రష్యా దళాలు రక్షకులకు లొంగిపోవడానికి అవకాశం ఇచ్చాయి, వారు తమ ఆయుధాలను వదిలిపెట్టినట్లయితే, వారు తమ ప్రాణాలకు హామీ ఇస్తారని పేర్కొన్నారు.<ref>{{Cite web|date=16 April 2022|title=Russia offers Mariupol defence a surrender window|url=https://www.bbc.com/news/live/world-europe-61124291|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220416005007/https://www.bbc.com/news/live/world-europe-61124291|archive-date=16 April 2022|access-date=17 April 2022}}</ref> &nbsp;ఉక్రేనియన్ దళాలు లొంగిపోవడానికి నిరాకరించాయి, ఆ కర్మాగారంలోని భాగాలు వారి నియంత్రణలో ఉండిపోయాయి.<ref>{{Cite news|url=https://apnews.com/article/russia-ukraine-zelenskyy-kyiv-business-europe-893384be23cf0fc1c0b9e566de372046|title=Ukrainian defenders in Mariupol defy surrender-or-die demand|date=2022-04-17|work=Associated Press News|access-date=2022-04-18|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220417195202/https://apnews.com/article/russia-ukraine-zelenskyy-kyiv-business-europe-893384be23cf0fc1c0b9e566de372046|archive-date=2022-04-17|language=en}}</ref> మే 4న, రష్యా దళాలు పూర్తి స్థాయి దాడిని ప్రారంభించిన తరువాత ఉక్కు కర్మాగారంలోకి ప్రవేశించినట్లు ప్రకటించాయి.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-61327638|title=Ukraine war: Zelensky plea as Russians seek Mariupol endgame|date=2022-05-04|access-date=2022-05-05|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220511003750/https://www.bbc.com/news/world-europe-61327638|archive-date=2022-05-11|agency=BBC News|language=en-GB}}</ref> అయితే, దీనిని ఉక్రేనియన్ వర్గాలు ఖండించాయి, వారు కొన్ని రష్యన్ దాడులను తిప్పికొట్టారని పేర్కొన్నారు.<ref>{{Cite news|url=https://www.pbs.org/newshour/world/ukraine-repels-some-attacks-as-battle-in-mariupol-steel-mill-rages-on|title=Ukraine repels some attacks as battle in Mariupol steel mill rages on|date=2022-05-06|work=PBS NewsHour|access-date=2022-05-07|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220528055716/https://www.pbs.org/newshour/world/ukraine-repels-some-attacks-as-battle-in-mariupol-steel-mill-rages-on|archive-date=2022-05-28|language=en-GB}}</ref> మే 7న, ఉప ప్రధాన మంత్రి ఇరినా వెరెషుక్, అజోవ్‌స్టాల్ నుండి "మహిళలు, పిల్లలు. వృద్ధులందరినీ" ఖాళీ చేయించినట్లు ప్రకటించారు.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-61362557|title=Ukraine war: Civilians now out of Azovstal plant in Mariupol|date=2022-05-07|access-date=2022-05-07|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220527105733/https://www.bbc.com/news/world-europe-61362557|archive-date=2022-05-27|agency=BBC News|language=en-GB}}</ref> ''ది న్యూయార్క్ టైమ్స్'' ప్రకారం, అజోవ్ బెటాలియన్ లొంగిపోవాలని మే 16న ఉక్రేనియన్ జనరల్ స్టాఫ్ ఆదేశించింది, అతను "సిబ్బంది ప్రాణాలను కాపాడటానికి" ఇది అవసరమని చెప్పాడు.<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2022/05/16/world/europe/azovstal-mariupol.html|title=Ukrainian authorities declare an end to the combat mission in Mariupol after weeks of Russian siege.|last=Hopkins|first=Valerie|date=2022-05-16|work=The New York Times|access-date=2022-05-17|url-status=live|archive-url=https://archive.today/20220516233043/https://www.nytimes.com/2022/05/16/world/europe/azovstal-mariupol.html|archive-date=2022-05-16|last2=Nechepurenko|first2=Ivan|language=en-US|issn=0362-4331|last3=Santora|first3=Marc}}</ref> యూరోవిజన్ సాంగ్ కాంటెస్ట్ 2022లో ఉక్రెయిన్కు ప్రాతినిధ్యం వహించి, తరువాత పోటీలో గెలిచిన రాప్ గ్రూప్ కలుష్ ఆర్కెస్ట్రా, వారి ప్రదర్శన తర్వాత అజోవ్స్టల్ వద్ద సైనికులను వేదికపై రక్షించాలని పిలుపునిచ్చింది. ఇది అజోవ్స్టల్ పట్ల ప్రపంచ ఆసక్తి గణనీయంగా పెరగడానికి దోహదపడింది. <ref>{{Cite web|date=14 May 2022|title=Гурт Kalush закликав світ врятувати захисників Маріуполя зі сцени фіналу «Євробачення-2022»|trans-title=Kalush band called on the world to save the defenders of Mariupol from the stage of the Eurovision 2022 final|url=https://hromadske.ua/posts/gurt-kalush-zaklikav-svit-vryatuvati-zahisnikiv-mariupolya-pid-chas-vistupu-na-finali-yevrobachennya|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220515070656/https://hromadske.ua/posts/gurt-kalush-zaklikav-svit-vryatuvati-zahisnikiv-mariupolya-pid-chas-vistupu-na-finali-yevrobachennya|archive-date=2022-05-15|access-date=2022-05-15|website=hromadske.ua|language=uk}}</ref><ref>{{Cite web|date=2022-05-14|title=Ukraine wins 2022 Eurovision song contest as UK finishes second in Turin|url=https://www.theguardian.com/tv-and-radio/2022/may/15/ukraine-wins-2022-eurovision-song-contest-as-uk-finishes-second-in-turin|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220515000539/https://www.theguardian.com/tv-and-radio/2022/may/15/ukraine-wins-2022-eurovision-song-contest-as-uk-finishes-second-in-turin|archive-date=2022-05-15|access-date=2022-05-15|website=The Guardian|language=en}}</ref> 17 మే 2022న, తీవ్రంగా గాయపడిన 53 మంది లొంగిపోయి అజోవ్‌స్టాల్ నుండి నోవాజోవ్స్క్లోని వైద్య సదుపాయానికి తరలించబడ్డారు. 211 మందిని మానవతా కారిడార్ ద్వారా ఒలెనివ్కాకు తీసుకెళ్లారు, ఇది మారియుపోల్ లో పోరాట మిషన్ ముగింపును. 82 రోజుల పోరాటం తరువాత అజోవ్స్టల్ ప్లాంట్ రక్షణను సూచిస్తుంది.<ref name=":1" /> డిపిఆర్. రష్యన్ దళాలు మారియుపోల్ను స్వాధీనం చేసుకున్న తరువాత. అజోవ్‌స్టాల్లో మిగిలిన ఉక్రేనియన్ సైనికులు లొంగిపోయిన తరువాత, డెనిస్ పుషిలిన్ ఈ కర్మాగారాన్ని కూల్చివేస్తామని. "అజోవ్‌స్టాల్ స్థానంలో ఇతర ప్రాజెక్టులు ప్రణాళిక చేయబడుతున్నాయి" అని ప్రకటించారు.<ref name="Gazeta" /> 2023 ఫిబ్రవరి 25న, అజోవ్‌స్టాల్ భూభాగంలో ఒక టెక్నోపార్క్ నిర్మించబడుతుందని పుషిలిన్ ప్రకటించారు.<ref>{{Cite web|date=25 February 2023|title=Пушилин: в Мариуполе не будут восстанавливать комбинат "Азовсталь"|trans-title=Pushilin: Azovstal plant will not be restored in Mariupol|url=https://www.autoparus.by/publication/129835|website=autoparus.by|language=ru|access-date=24 ఆగస్టు 2026|archive-date=24 ఆగస్టు 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260824215202/https://www.autoparus.by/publication/129835|url-status=dead}}</ref> == పర్యావరణ ప్రభావాలు == 1999 అధ్యయనంలో, ఈ ప్రాంతంలోని రెండవ అతిపెద్ద వాయు కాలుష్య కారకంగా ప్రాంతీయ పర్యావరణ పరిరక్షణ సంస్థ ఈ ప్రదేశాన్ని గుర్తించినట్లు కనుగొనబడింది. కాలుష్య మొత్తాలను తగ్గించే ప్రయత్నంలో, [[గ్రాఫైట్]]. కరిగే పొగల వల్ల కలిగే కాలుష్యాన్ని తగ్గించడానికి మొదట ఒక చిన్న పైలట్ కార్యక్రమం అమలు చేయబడింది. ప్రయోజనకరమైన ఫలితాలను చూపించిన తర్వాత పెద్ద ఎత్తున ప్రవేశపెట్టబడింది. ఈ సైట్ ప్రతి సంవత్సరం క్రమం తప్పకుండా కాలుష్య నివారణ ఆడిట్లను కూడా అమలు చేసింది.<ref>{{Cite book|title=The Environmental Implications of Privatization; Lessons for Developing Countries · Parts 63-426|url=https://archive.org/details/environmentalimp0000love|last=Lovei|first=Magda|last2=Gentry|first2=Bradford S.|publisher=World Bank|year=2002|isbn=9780821350065|page=[https://archive.org/details/environmentalimp0000love/page/19 19]|language=English}}</ref> అజోవ్స్టల్ నగరంలోని ఇతర మెటిన్వెస్ట్ యాజమాన్యంలోని కర్మాగారాలు ఉపయోగించే అపరిమిత పర్యావరణ నిబంధనలు. "పూర్తిగా వాడుకలో లేని" పరికరాల ఫలితంగా, ''నేషనల్ జియోగ్రాఫిక్'' ఉక్రెయిన్లోని "అత్యంత కలుషితమైన నగరాల్లో ఒకటి" గా మారియుపోల్ను అభివర్ణించింది. 2018, 2019లో, మారియుపోల్ నివాసితులు సంస్కరణల కోసం వీధుల్లో నిరసన వ్యక్తం చేశారు.<ref name="NatGeo">{{Cite news|url=https://www.nationalgeographic.co.uk/environment-and-conservation/2021/11/inside-a-ukrainian-war-zone-another-fight-rages-for-clean-air|title=Inside a Ukrainian war zone, another fight rages—for clean air|last=Gardiner|first=Beth|date=2021-11-30|access-date=2022-04-07|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220325035246/https://www.nationalgeographic.co.uk/environment-and-conservation/2021/11/inside-a-ukrainian-war-zone-another-fight-rages-for-clean-air|archive-date=2022-03-25|language=en-gb}}</ref> == లేఅవుట్ == [[దస్త్రం:Azovstal_iron_and_steel_factory,_Mariupol,_Ukraine_4.jpg|thumb|ఫ్యాక్టరీ ఫర్నేసుల దృశ్యం]] ఈ పనులలో కోక్ ఉత్పత్తి, ఒక సింటర్ ప్లాంట్, ఆరు బ్లాస్ట్ ఫర్నేసులు. ఉక్కు తయారీ సముదాయం ఉన్నాయి.<ref>{{Cite news|url=https://www.unian.info/society/313-explosion-at-azovstal-employees-say-there-are-victims.html|title=Explosion at Azovstal. Employees say, there are victims|date=2024-03-06|work=UNIAN Information Agency|access-date=2022-04-07|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20221002233956/https://www.unian.info/society/313-explosion-at-azovstal-employees-say-there-are-victims.html|archive-date=2022-10-02|language=en|quote=Out of the six blast furnaces, the work of the first and fourth was suspended, and the third is being repaired.}}</ref><ref name="liga" /> == నిర్వహణ == ఈ ఉక్కు కర్మాగారం ముట్టడి సమయంలో మెటిన్వెస్ట్ హోల్డింగ్ ఎల్ఎల్సి అనుబంధ సంస్థగా పనిచేసింది, ఇది మెటిన్వెస్ట్కు అనుబంధ సంస్థగా ఉండేది.<ref>{{Cite web|title=Metallurgy|url=http://www.metinvestholding.com/en/activity/steel_rolling|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20180128110215/https://www.metinvestholding.com/en/activity/steel_rolling|archive-date=2018-01-28|access-date=2011-06-29|website=Metinvest}}</ref><ref>{{Cite web|title=Metinvest BV – Company Profile and News|url=https://www.bloomberg.com/profile/company/3900730Z:NA|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220422153243/https://www.bloomberg.com/profile/company/3900730Z:NA|archive-date=2022-04-22|access-date=2022-04-22|publisher=Bloomberg|language=en}}</ref> రినాట్ అఖ్మెటోవ్ మెటిన్వెస్ట్ బి. వి. కి సహ యజమాని <ref>{{Cite web|title=Profile - Rinat Akhmetov|url=https://www.forbes.com/profile/rinat-akhmetov/?sh=2780d5a024fa|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220515072325/https://www.forbes.com/profile/rinat-akhmetov/?sh=2780d5a024fa|archive-date=2022-05-15|access-date=2022-05-15|website=[[Forbes]]}}</ref> మారియుపోల్ కోసం పోరాటంలో ఉక్రేనియన్ దళాలకు అఖ్మెటోవ్ మద్దతు ఇచ్చాడుః "మారియుపోల్ ఎల్లప్పుడూ ఉక్రేనియను నగరంగా ఉంది, అలాగే ఉంటుంది. ఉక్రేనియన్లు ఉక్రేనియన్ల నేలలోని ప్రతి అంగుళంను తీవ్రంగా రక్షిస్తారు. అజోవ్‌స్టాల్ మన ప్రతిఘటనకు కంచుకోట అని నేను గర్విస్తున్నాను".<ref>{{Cite web|last=Akhmetov|first=Rinat|date=2 May 2022|title=Rinat Akhmetov: I’m Proud that Azovstal is our Bastion of Resistance in Mariupol (Opinion)|url=https://www.kyivpost.com/article/opinion/op-ed/1065068.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220502191653/https://www.kyivpost.com/article/opinion/op-ed/1065068.html|archive-date=2022-05-02|access-date=2022-05-15|website=Kyiv Post}}</ref> == మూలాలు == {{Reflist}} == బాహ్య లింకులు == * {{Commons category-inline}} * {{Official website|http://azovstal.metinvestholding.com/en|Azovstal official website}} * [https://gmk.center/en/manufacturer/azovstal-iron-and-steel-works/ బొమ్మలలో అజోవ్స్టల్] [[వర్గం:ఉక్రెయిన్]] [[వర్గం:Pages using gadget WikiMiniAtlas]] [[వర్గం:వ్యాపారం]] [[వర్గం:సంస్థలు]] [[వర్గం:కర్మాగారాలు]] a8seps6pa1pmt77elgp7rvx84pc32wh 0 507870 4955831 4945784 2026-09-11T01:02:45Z InternetArchiveBot 88395 0 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 7 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4955831 wikitext text/x-wiki {{Short description|పోర్చుగీస్ ఆర్థికవేత్త, రాజకీయ నాయకుడు (జననం 1939)}} {{Use dmy dates|date=March 2025}} {{Infobox officeholder | honorific_prefix = [[ఎక్సలెన్సీ|హిజ్ ఎక్సలెన్సీ]] | honorific_suffix = [[ఆర్డర్ ఆఫ్ క్రైస్ట్ (పోర్చుగల్)|GCC]] [[మిలిటరీ ఆర్డర్ ఆఫ్ ది టవర్ అండ్ స్వోర్డ్|GColTE]] [[ఆర్డర్ ఆఫ్ లిబర్టీ|GColL]] [[ఆర్డర్ ఆఫ్ ప్రిన్స్ హెన్రీ|GColIH]] | image = Анибал Каваку Силва 02 (13-06-2013) (cropped).jpg | caption = 2013లో కవాకో సిల్వా | office = [[పోర్చుగల్ అధ్యక్షుడు]] | prime_minister = [[జోస్ సోక్రటీస్]]<br>[[పెడ్రో పాసోస్ కోయెల్హో]]<br>[[ఆంటోనియో కోస్టా]] | term_start = 9 మార్చి 2006 | term_end = 9 మార్చి 2016 | predecessor = [[జార్జ్ సాంపయో]] | successor = [[మార్సెలో రెబెలో డి సౌసా]] | order1 = <!-- Please do not add his order, it is against WP:MOS, unused and clutter, only exception is the President of the United States. --> | office1 = [[పోర్చుగల్ ప్రధాన మంత్రి]] | president1 = [[ఆంటోనియో రామాల్యో ఇయాన్స్]]<br />[[మారియో సోరెస్]] | deputy1 = [[యురికో డి మెలో]] | term_start1 = 6 నవంబర్ 1985 | term_end1 = 25 అక్టోబర్ 1995<ref name=Cavaco>{{cite web |title=Aníbal Cavaco Silva, PSD |url=https://www.psd.pt/pt/anibal-cavaco-silva}}</ref> | predecessor1 = [[మారియో సోరెస్]] | successor1 = [[ఆంటోనియో గుటెర్రెస్]] | office2 = [[సోషల్ డెమోక్రటిక్ పార్టీ (పోర్చుగల్)|సోషల్ డెమోక్రటిక్ పార్టీ అధ్యక్షుడు]] | term_start2 = 19 మే 1985 | term_end2 = 19 ఫిబ్రవరి 1995 | 1blankname2 = {{nowrap|సెక్రటరీ-జనరల్}} | 1namedata2 = [[మాన్యుయెల్ డయాస్ లౌరీరో]]<br />[[జోస్ ఫాల్కావో ఇ కున్హా]]<br />[[జోస్ న్యూన్స్ లైబేరాటో]] | predecessor2 = [[రూయ్ మాచెటే]] | successor2 = [[ఫెర్నాండో నోగుయేరా]] | office4 = [[ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖ (పోర్చుగల్)|ఆర్థిక మంత్రి]] | term_start4 = 3 జనవరి 1980 | term_end4 = 9 జనవరి 1981 | prime_minister4 = [[ఫ్రాన్సిస్కో సా కార్నీరో]] | predecessor4 = [[ఆంటోనియో డి సౌసా ఫ్రాంకో]] | successor4 = [[జోవావో మోరైస్ లీటావ్]] | office5 = {{MP PT}} | term_start5 = 4 నవంబర్ 1985 | term_end5 = 12 ఆగస్టు 1987 | constituency5 = [[లిస్బన్ జిల్లా|లిస్బన్]] | birth_name = అనీబల్ ఆంటోనియో కవాకో సిల్వా | birth_date = {{birth date and age|1939|7|15|df=y}} | birth_place = [[బోలిక్వీమ్]], పోర్చుగల్ | party = [[సోషల్ డెమోక్రటిక్ పార్టీ (పోర్చుగల్)|సోషల్ డెమోక్రటిక్]]<br>(1974 నుండి) | spouse = {{marriage|[[మారియా కవాకో సిల్వా]]<br />|1963}} | children = 2 | alma_mater = [[టెక్నికల్ యూనివర్సిటీ ఆఫ్ లిస్బన్]]<br />[[అల్క్యూయిన్ కాలేజ్, యార్క్|అల్క్యూయిన్ కాలేజ్]], [[యార్క్ విశ్వవిద్యాలయం|యార్క్]] | signature = Signature Aníbal Cavaco Silva-edit.svg | website = {{URL|http://www.gabinetesacramento.pt|అధికారిక వెబ్‌సైట్}} }} '''అనీబల్ ఆంటోనియో కవాకో సిల్వా''' {{Post-nominals|list=[[ఆర్డర్ ఆఫ్ క్రైస్ట్ (పోర్చుగల్)|GCC]] [[మిలిటరీ ఆర్డర్ ఆఫ్ ది టవర్ అండ్ స్వోర్డ్|GColTE]] [[ఆర్డర్ ఆఫ్ లిబర్టీ|GColL]] [[ఆర్డర్ ఆఫ్ ప్రిన్స్ హెన్రీ|GColIH]]}} (జననం 15 జూలై 1939) ఒక పోర్చుగీస్ ఆర్థికవేత్త, రాజకీయ నాయకుడు. ఇతను 2006 నుండి 2016 వరకు పోర్చుగల్ అధ్యక్షుడిగా, 1985 నుండి 1995 వరకు పోర్చుగల్ ప్రధాన మంత్రిగా పనిచేశాడు.<ref name=Cavaco/> సలాజర్ తర్వాత అత్యధిక కాలం ప్రధానమంత్రిగా పనిచేసిన వ్యక్తిగా ఇతను గుర్తింపు పొందాడు. రిపబ్లికన్ చరిత్రలో స్వేచ్ఛగా ఎన్నికైన ప్రధానమంత్రులలో ఇతని పదవీకాలం అత్యంత సుదీర్ఘమైనది. ప్రస్తుత రాజ్యాంగ వ్యవస్థ (1974 నుండి) ప్రకారం పార్లమెంటులో సంపూర్ణ మెజారిటీ సాధించిన మొదటి పోర్చుగీస్ ప్రధాన మంత్రి ఇతనే. పోర్చుగల్‌ను [[యూరోపియన్ యూనియన్|యూరోపియన్ యూనియన్‌]]లోకి నడిపించడం, పోర్చుగీస్ ఆర్థిక వ్యవస్థను సరళీకృతం చేయడం, దేశవ్యాప్తంగా మౌలిక సదుపాయాలను మెరుగుపరచడం వంటి కార్యకలాపాలకు ఇతను అత్యంత గుర్తింపు పొందాడు.<ref>{{cite news |date=March 7, 2016 |title=A "década de betão" do cavaquismo |url=https://www.rtp.pt/noticias/politica/a-decada-de-betao-do-cavaquismo_es901116 |language=pt |website=RTP |access-date=December 4, 2025}}</ref> ప్రధానమంత్రిగా ఉన్నప్పుడు ఇతని పనితీరు, విధానాలు కవాకోయిజంగా ప్రసిద్ధి చెందాయి.<ref>{{cite news |title=cavaquismo |url=https://www.infopedia.pt/dicionarios/lingua-portuguesa/cavaquismo |language=pt |website=Infopédia Dicionários Porto Editora |access-date=July 13, 2026}}</ref> ==ప్రారంభ జీవితం, కెరీర్== అనీబల్ ఆంటోనియో కవాకో సిల్వా 1939లో అల్గార్వేలోని లౌలేలో ఉన్న బోలిక్వీమ్లో జన్మించాడు.<ref name=nyt/> ఇతను థియోడోరో గొన్సాల్వ్స్ [డా] సిల్వా, మరియా డో నాసిమెంటో కవాకోల రెండవ కుమారుడు.<ref>{{Cite web|url=https://www.rtp.pt/noticias/pais/morreu-teodoro-goncalves-silva-pai-do-presidente-da-republica_n50471 |title=Morreu Teodoro Gonçalves Silva, pai do Presidente da República|date=2025-10-01 |access-date=2025-12-04 |website=RTP}}</ref> ప్రారంభంలో ఇతను ఒక సాధారణ విద్యార్థి. 12 ఏళ్ల వయసులో కమర్షియల్ స్కూల్ 3వ తరగతిలో ఫెయిల్ అవ్వడంతో శిక్షగా వాళ్ళ తాతయ్య ఇతడిని పొలంలో పనికి పెట్టాడు.<ref>{{in lang|pt}} [http://diario.iol.pt/noticia.html?id=637824&div_id=4071 Perfil de Cavaco Silva]{{dead link|date=October 2016|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}, iol.pt</ref> పాఠశాలకు తిరిగి వచ్చిన తర్వాత కవాకో సిల్వా ఒక ప్రతిభావంతుడైన విద్యార్థిగా ఎదిగాడు. కవాకో సిల్వా తర్వాత లిస్బన్ వెళ్లాడు. అక్కడ 1959లో ఇన్‌స్టిట్యూటో కమర్షియల్ డి లిస్బోవా (నేటి ఇన్‌స్టిట్యూటో సుపీరియర్ డి కాంటబిలిడేడ్ ఇ అడ్మినిస్ట్రేషన్ డి లిస్బోవా - ISCAL) నుండి అకౌంటింగ్‌లో ఒకేషనల్ ఎడ్యుకేషన్ కోర్సును అభ్యసించాడు. దానికి సమాంతరంగా ఇతను టెక్నికల్ యూనివర్సిటీ ఆఫ్ లిస్బన్ (UTL) లోని ఇన్‌స్టిట్యూటో సుపీరియర్ డి సియెన్సియాస్ ఎకనామికాస్ ఇ ఫైనాన్సిరాస్ డి లిస్బోవా (ISCEF) లో విశ్వవిద్యాలయ విద్యకు ప్రవేశం పొందాడు (ప్రస్తుతం ఇది యూనివర్సిటీ ఆఫ్ లిస్బన్ లోని ఇన్‌స్టిట్యూటో సుపీరియర్ డి ఎకనామియా ఇ గెస్టావ్ - ISEG). 1964లో ఫస్ట్ క్లాస్ తో ఎకనామిక్స్, ఫైనాన్స్ లో డిగ్రీని పొందాడు (20కి 16 మార్కులు సాధించాడు).<ref>{{cite web|access-date=28 September 2024 |publisher=Museu da Presidência da República |title=Aníbal Cavaco Silva |url=https://www.museu.presidencia.pt/pt/conhecer/presidentes-da-republica-biografias/presidentes-da-democracia/anibal-cavaco-silva/}}</ref> లిస్బన్‌లో చదువుతున్నప్పుడు కవాకో సిల్వా 1958 నుండి 1963 వరకు CDUL అథ్లెటిక్స్ విభాగంలో అథ్లెట్‌గా ఉన్నాడు. 1963 నుండి 1964 మధ్యకాలంలో పోర్చుగీస్ ఆర్మీ ఆర్టిలరీలో 11 నెలల సైనిక సేవ కోసం ఇతడిని తీసుకున్నారు. పోర్చుగీస్ మొజాంబిక్‌లోని లౌరెన్కో మార్క్వెస్ (ప్రస్తుత మపుటో) లోని బెటాలియన్‌లో పనిచేశాడు.<ref>{{in lang|pt}} [http://www.record.xl.pt/interior.aspx?content_id=258860 Ás nas barreiras] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121018172157/http://www.record.xl.pt/interior.aspx?content_id=258860 |date=2012-10-18 }}, [[Record (Portuguese newspaper)|Record]]</ref> కవాకో సిల్వా ఇంగ్లాండ్‌లోని యార్క్ విశ్వవిద్యాలయంలో గ్రాడ్యుయేట్ కోర్సును అభ్యసించాడు.<ref name=nyt/> పోర్చుగల్‌కు తిరిగి వచ్చిన తర్వాత ISCEFలో అసిస్టెంట్ ప్రొఫెసర్‌గా (1974), క్యాథలిక్ యూనివర్శిటీ ఆఫ్ పోర్చుగల్‌లో ప్రొఫెసర్‌గా (1975), న్యూ యూనివర్శిటీ ఆఫ్ లిస్బన్‌లో ఎక్స్‌ట్రార్డినరీ ప్రొఫెసర్‌గా (1979), బ్యాంక్ ఆఫ్ పోర్చుగల్ స్టడీస్ ఆఫీస్ డైరెక్టర్‌గా బాధ్యతలు స్వీకరించాడు.<ref>[http://noticias.uol.com.br/ultnot/lusa/2006/01/22/ult611u70070.jhtm Cavaco Silva – Perfil], source [[Agência Lusa]]; website [[Universo Online|UOL]] (January 2006)</ref> కవాకో సిల్వా ద్రవ్య విధానం, ద్రవ్య సంఘాలు వంటి ఉప రంగాలతో సహా అర్థశాస్త్రంలో అనేక విద్యా విషయక రచనలను ప్రచురించాడు. 2009లో స్కాట్లాండ్‌లోని హెరియట్-వాట్ విశ్వవిద్యాలయం నుండి గౌరవ డాక్టరేట్‌ను అందుకున్నాడు.<ref>{{Cite web|url=http://www1.hw.ac.uk/ppr/docs/network-summer-2009.pdf |title=Honorary Graduates 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090816050207/http://www.hw.ac.uk/ppr/docs/network-summer-2009.pdf |archive-date=2009-08-16 }}</ref> ==రాజకీయ జీవితం== ===తొలి సంవత్సరాలు=== కవాకో సిల్వా 1974లో సోషల్ డెమోక్రటిక్ పార్టీలో చేరాడు. 1980 నుండి 1981 మధ్యకాలంలో ప్రధాన మంత్రి ఫ్రాన్సిస్కో సా కార్నీరో ప్రభుత్వంలో ఆర్థిక మంత్రిగా పనిచేశాడు. ఐదేళ్ల తర్వాత 1985లో కవాకో సిల్వా పార్టీ నాయకుడిగా ఎన్నికయ్యాడు.<ref name=nyt/> ===ప్రధాన మంత్రి=== [[File:Bundesarchiv B 145 Bild-F075760-0010, Brüssel, Sitzung des Europarates.jpg|left|thumb|1987 యూరోపియన్ కౌన్సిల్ సమావేశంలో కవాకో సిల్వా. (కవాకో ముందు వరుసలో ఎడమ నుండి రెండవ స్థానంలో నిలబడి ఉన్నాడు.)]] {{Short description|పోర్చుగీస్ ఆర్థికవేత్త, రాజకీయ నాయకుడు (జననం 1939)}} {{Use dmy dates|date=March 2025}} {{Infobox officeholder | honorific_prefix = [[Excellency|హిజ్ ఎక్సలెన్సీ]] | honorific_suffix = [[Order of Christ (Portugal)|GCC]] [[Military Order of the Tower and Sword|GColTE]] [[Order of Liberty|GColL]] [[Order of Prince Henry|GColIH]] | image = Анибал Каваку Силва 02 (13-06-2013) (cropped).jpg | caption = 2013లో కావాకో సిల్వా | office = [[పోర్చుగల్ అధ్యక్షుడు]] | prime_minister = [[జోస్ సోక్రటీస్]]<br>[[పెడ్రో పాసోస్ కోయెల్హో]]<br>[[ఆంటోనియో కోస్టా]] | term_start = 9 మార్చి 2006 | term_end = 9 మార్చి 2016 | predecessor = [[జార్జ్ సాంపయో]] | successor = [[మార్సెలో రెబెలో డి సౌసా]] | order1 = <!-- Please do not add his order, it is against WP:MOS, unused and clutter, only exception is the President of the United States. --> | office1 = [[పోర్చుగల్ ప్రధాన మంత్రి]] | president1 = [[ఆంటోనియో రమాల్హో ఇయాన్స్]]<br />[[మారియో సోరెస్]] | deputy1 = [[యూరికో డి మెలో]] | term_start1 = 6 నవంబర్ 1985 | term_end1 = 25 అక్టోబర్ 1995<ref name=Cavaco>{{cite web |title=Aníbal Cavaco Silva, PSD |url=[https://www.psd.pt/pt/anibal-cavaco-silva](https://www.psd.pt/pt/anibal-cavaco-silva)}}</ref> | predecessor1 = [[మారియో సోరెస్]] | successor1 = [[ఆంటోనియో గుటెర్రెస్]] | office2 = [[సోషల్ డెమోక్రటిక్ పార్టీ (పోర్చుగల్) అధ్యక్షుడు|సోషల్ డెమోక్రటిక్ పార్టీ అధ్యక్షుడు]] | term_start2 = 19 మే 1985 | term_end2 = 19 ఫిబ్రవరి 1995 | 1blankname2 = {{nowrap|సెక్రటరీ జనరల్}} | 1namedata2 = [[మాన్యుయెల్ డయాస్ లౌరీరో]]<br />[[జోస్ ఫాల్కావో ఇ కున్హా]]<br />[[జోస్ నూన్స్ లిబెరటో]] | predecessor2 = [[రూయ్ మాచెటే]] | successor2 = [[ఫెర్నాండో నోగ్యురా]] | office4 = [[ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖ (పోర్చుగల్)|ఆర్థిక మంత్రి]] | term_start4 = 3 జనవరి 1980 | term_end4 = 9 జనవరి 1981 | prime_minister4 = [[ఫ్రాన్సిస్కో సా కార్నెరో]] | predecessor4 = [[ఆంటోనియో డి సౌసా ఫ్రాంకో]] | successor4 = [[జోవావో మొరైస్ లీటావ్]] | office5 = {{MP PT}} | term_start5 = 4 నవంబర్ 1985 | term_end5 = 12 ఆగస్టు 1987 | constituency5 = [[లిస్బన్ జిల్లా|లిస్బన్]] | birth_name = అనిబాల్ ఆంటోనియో కావాకో సిల్వా | birth_date = {{birth date and age|1939|7|15|df=y}} | birth_place = [[బోలిక్వీమ్]], పోర్చుగల్ | party = [[సోషల్ డెమోక్రటిక్ పార్టీ (పోర్చుగల్)|సోషల్ డెమోక్రటిక్]]<br>(1974 నుండి) | spouse = {{marriage|[[మారియా కావాకో సిల్వా]]<br />|1963}} | children = 2 | alma_mater = [[టెక్నికల్ యూనివర్సిటీ ఆఫ్ లిస్బన్]]<br />[[ఆల్క్యూన్ కాలేజ్, యార్క్|ఆల్క్యూన్ కాలేజ్]], [[యూనివర్సిటీ ఆఫ్ యార్క్|యార్క్]] | signature = Signature Aníbal Cavaco Silva-edit.svg | website = {{URL|[http://www.gabinetesacramento.pt](http://www.gabinetesacramento.pt)|అధికారిక వెబ్‌సైట్}} }} '''అనిబాల్ ఆంటోనియో కావాకో సిల్వా''' (; జననం 15 జూలై 1939) ఒక పోర్చుగీస్ ఆర్థికవేత్త, రాజకీయ నాయకుడు. ఈయన 2006 నుండి 2016 వరకు పోర్చుగల్ అధ్యక్షుడిగా, 1985 నుండి 1995 వరకు పోర్చుగల్ ప్రధాన మంత్రిగా పనిచేశాడు.<ref name=Cavaco/> ఈయన 10 సంవత్సరాల ప్రధాన మంత్రి పదవీకాలం సలాజర్ తర్వాత అత్యంత సుదీర్ఘమైనది, పోర్చుగల్ రిపబ్లికన్ చరిత్రలో స్వేచ్ఛగా ఎన్నికైన ప్రధాన మంత్రికి ఇదే అత్యంత సుదీర్ఘ కాలం. ప్రస్తుత రాజ్యాంగ వ్యవస్థలో (1974 నాటి నుండి) పూర్తి పార్లమెంటరీ మెజారిటీ సాధించిన మొదటి పోర్చుగీస్ ప్రధాన మంత్రి ఈయనే. పోర్చుగల్‌ను [[యూరోపియన్ యూనియన్]]లో చేర్చడం, పోర్చుగీస్ ఆర్థిక వ్యవస్థను సరళీకృతం చేయడం, దేశవ్యాప్తంగా మౌలిక సదుపాయాలను మెరుగుపరచడం ద్వారా ఆయన ఎక్కువ గుర్తింపు పొందాడు.<ref>{{cite news |date=March 7, 2016 |title=A "década de betão" do cavaquismo |url=[https://www.rtp.pt/noticias/politica/a-decada-de-betao-do-cavaquismo_es901116](https://www.rtp.pt/noticias/politica/a-decada-de-betao-do-cavaquismo_es901116) |language=pt |website=RTP |access-date=December 4, 2025}}</ref> ప్రధాన మంత్రిగా ఆయన శైలి, విధానాలు కావాకోయిజం అని పేరు పొందాయి.<ref>{{cite news |title=cavaquismo |url=[https://www.infopedia.pt/dicionarios/lingua-portuguesa/cavaquismo](https://www.infopedia.pt/dicionarios/lingua-portuguesa/cavaquismo) |language=pt |website=Infopédia Dicionários Porto Editora |access-date=July 13, 2026}}</ref> ==ప్రారంభ జీవితం, వృత్తి== అనిబాల్ ఆంటోనియో కావాకో సిల్వా అల్గార్వేలోని లౌలేకు చెందిన బోలిక్వీమ్లో జన్మించాడు.<ref name=nyt/> 1939లో థియోడోరో గొన్సాల్వెస్ సిల్వా,<ref>{{Cite web|url=[https://www.rtp.pt/noticias/pais/morreu-teodoro-goncalves-silva-pai-do-presidente-da-republica_n50471](https://www.rtp.pt/noticias/pais/morreu-teodoro-goncalves-silva-pai-do-presidente-da-republica_n50471) |title=Morreu Teodoro Gonçalves Silva, pai do Presidente da República|date=2025-10-01 |access-date=2025-12-04 |website=RTP}}</ref> మారియా డో నాస్సిమెంటో కావాకో దంపతులకు ఈయన రెండవ కుమారుడిగా జన్మించాడు. ప్రారంభంలో ఆయన అంతగా రాణించని విద్యార్థి. 12 ఏళ్ల వయసులో కమర్షియల్ స్కూల్‌లో 3వ తరగతి ఫెయిల్ కావడంతో శిక్షగా అతని తాత వ్యవసాయ పనులకు పంపాడు.<ref>{{in lang|pt}} [[http://diario.iol.pt/noticia.html?id=637824&div_id=4071](http://diario.iol.pt/noticia.html?id=637824&div_id=4071) Perfil de Cavaco Silva]{{dead link|date=October 2016|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}, iol.pt</ref> పాఠశాలకు తిరిగి వచ్చిన తర్వాత కావాకో సిల్వా మెరిక లాంటి విద్యార్థిగా ఎదిగాడు. ఆ తర్వాత [[లిస్బన్]] వెళ్లి 1959లో 'ఇన్‌స్టిట్యూటో కమర్షియల్ డి లిస్బోవా' (ప్రస్తుతం ఇన్‌స్టిట్యూటో సుపీరియర్ డి కాంటాబిలిడేడ్ ఇ అడ్మినిస్ట్రాకో డి లిస్బోవా - ISCAL) నుండి అకౌంటింగ్‌లో వృత్తి విద్యా కోర్సును పూర్తి చేశాడు. దానికి సమాంతరంగా టెక్నికల్ యూనివర్సిటీ ఆఫ్ లిస్బన్ (UTL) (ప్రస్తుతం యూనివర్సిటీ ఆఫ్ లిస్బన్‌కు చెందిన ఇన్‌స్టిట్యూటో సుపీరియర్ డి ఎకానమీ ఇ గెస్టావ్ - ISEG) అనుబంధ సంస్థ అయిన 'ఇన్‌స్టిట్యూటో సుపీరియర్ డి సియెన్సియాస్ ఎకనామికాస్ ఇ ఫైనాన్సిరాస్ డి లిస్బోవా' (ISCEF) లో [[విశ్వవిద్యాలయం|యూనివర్సిటీ]] విద్య కోసం ప్రవేశం పొందాడు. 1964లో డిస్టింక్షన్‌తో [[ఆర్థిక శాస్త్రం|ఎకనామిక్స్]], ఫైనాన్స్లో పట్టా పొందాడు (ఆయన 20కి 16 మార్కులు సాధించాడు).<ref>{{cite web |access-date=28 September 2024 |publisher=Museu da Presidência da República |title=Aníbal Cavaco Silva |url=[https://www.museu.presidencia.pt/pt/conhecer/presidentes-da-republica-biografias/presidentes-da-democracia/anibal-cavaco-silva/](https://www.museu.presidencia.pt/pt/conhecer/presidentes-da-republica-biografias/presidentes-da-democracia/anibal-cavaco-silva/) }}{{Dead link|date=సెప్టెంబర్ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> లిస్బన్‌లో చదువుతున్న సమయంలో కావాకో సిల్వా 1958 నుండి 1963 వరకు [[అథ్లెటిక్స్ (క్రీడ)|అథ్లెటిక్స్]] విభాగంలో క్రీడాకారుడిగా కూడా ఉన్నాడు. 1963, 1964 మధ్యకాలంలో పోర్చుగీస్ ఆర్మీ ఆర్టిలరీలో 11 నెలల తప్పనిసరి సైనిక సేవ కోసం ఎంపికై, పోర్చుగీస్ మొజాంబిక్లోని లౌరెంకో మార్కెస్ బెటాలియన్‌లో పనిచేశాడు.<ref>{{in lang|pt}} [[http://www.record.xl.pt/interior.aspx?content_id=258860](http://www.record.xl.pt/interior.aspx?content_id=258860) Ás nas barreiras], [[Record (Portuguese newspaper)|Record]]</ref> ఆపై ఇంగ్లాండ్‌లోని యూనివర్సిటీ ఆఫ్ యార్క్లో గ్రాడ్యుయేట్ కోర్సు చదివాడు.<ref name=nyt/> పోర్చుగల్‌కు తిరిగి వచ్చిన తర్వాత 1974లో ISCEFలో అసిస్టెంట్ ప్రొఫెసర్‌గా బాధ్యతలు చేపట్టాడు. ఆ తర్వాత క్యాథలిక్ యూనివర్సిటీ ఆఫ్ పోర్చుగల్లో (1975) ప్రొఫెసర్‌గా, న్యూ యూనివర్సిటీ ఆఫ్ లిస్బన్లో (1979) ఎక్స్‌ట్రార్డినరీ ప్రొఫెసర్‌గా పనిచేశాడు. చివరగా బ్యాంక్ ఆఫ్ పోర్చుగల్ స్టడీస్ ఆఫీస్ డైరెక్టర్‌గా బాధ్యతలు నిర్వర్తించాడు.<ref>[[http://noticias.uol.com.br/ultnot/lusa/2006/01/22/ult611u70070.jhtm](http://noticias.uol.com.br/ultnot/lusa/2006/01/22/ult611u70070.jhtm) Cavaco Silva – Perfil], source [[Agência Lusa]]; website [[Universo Online|UOL]] (January 2006)</ref> కావాకో సిల్వా ఎకనామిక్స్‌తో పాటు ద్రవ్య విధానం, మానిటరీ యూనియన్ల వంటి ఉప విభాగాల్లో అనేక అకడమిక్ రచనలు ప్రచురించాడు. 2009లో స్కాట్లాండ్‌లోని హెరియట్-వాట్ యూనివర్సిటీ నుండి గౌరవ డాక్టరేట్ అందుకున్నాడు.<ref>{{Cite web|url=[http://www1.hw.ac.uk/ppr/docs/network-summer-2009.pdf](http://www1.hw.ac.uk/ppr/docs/network-summer-2009.pdf) |title=Honorary Graduates 2009 |url-status=dead |archive-url=[https://web.archive.org/web/20090816050207/http://www.hw.ac.uk/ppr/docs/network-summer-2009.pdf](https://web.archive.org/web/20090816050207/http://www.hw.ac.uk/ppr/docs/network-summer-2009.pdf) |archive-date=2009-08-16 }}</ref> ==రాజకీయ జీవితం== ===తొలినాళ్లు=== కావాకో సిల్వా 1974లో సోషల్ డెమోక్రటిక్ పార్టీలో చేరాడు. 1980, 1981 మధ్య కాలంలో ప్రధాన మంత్రి ఫ్రాన్సిస్కో సా కార్నెరో ప్రభుత్వంలో ఆర్థిక మంత్రిగా పనిచేశాడు. ఐదేళ్ల తర్వాత, 1985లో కావాకో సిల్వా పార్టీ నాయకుడిగా ఎన్నికయ్యాడు.<ref name=nyt/> ===ప్రధాన మంత్రి=== [[File:Bundesarchiv B 145 Bild-F075760-0010, Brüssel, Sitzung des Europarates.jpg|left|thumb|1987 యూరోపియన్ కౌన్సిల్ సమావేశంలో కావాకో సిల్వా. (ఎడమ నుండి రెండవ స్థానంలో నిలబడి ఉన్నారు.)]] 1985 శాసనసభ ఎన్నికల సమయానికి అధ్యక్షుడు ఆంటోనియో రమాల్హో ఇయాన్స్ మద్దతుదారులతో డెమోక్రటిక్ రెన్యూవల్ పార్టీ (PRD) అనే కొత్త రాజకీయ పార్టీ ఏర్పడటం వల్ల పరిస్థితి సంక్లిష్టంగా మారింది. దేశ శాసనసభ అయిన 250-సభ్యుల అసెంబ్లీ ఆఫ్ ది రిపబ్లిక్లో, కొత్త పార్టీ అయిన PRD 45 సీట్లు గెలుచుకుంది. ఇది కావాకో సిల్వా యొక్క PSD మినహా ప్రతి పార్టీకి నష్టాన్ని కలిగించింది. 30 శాతం కంటే తక్కువ ఓట్లను సాధించినప్పటికీ చెప్పుకోదగ్గ నష్టాన్ని ఎదుర్కోని ఏకైక సాంప్రదాయ పార్టీగా PSD నిలిచింది. దాని 88 స్థానాలు మునుపటి ఎన్నికలతో పోలిస్తే 13 స్థానాల లాభాన్ని చూపించాయి. దీని ప్రకారం 6 నవంబర్ 1985న కావాకో సిల్వా ప్రధాన మంత్రి అయ్యాడు. కావాకో సిల్వా మైనారిటీ ప్రభుత్వానికి నాయకత్వం వహించాడు. చాలా విషయాలలో ఆయన పార్టీ సోషల్ అండ్ డెమోక్రటిక్ సెంటర్ పార్టీ (CDS) యొక్క 22 ఓట్లపై ఆధారపడాల్సి వచ్చింది. అయితే రెండు పార్టీల ఉమ్మడి బలం 110 సీట్లు మాత్రమే అవ్వడంతో పార్లమెంటరీ మెజారిటీకి 16 స్థానాల దూరంలో నిలిచిపోయింది. సోషలిస్టులు (PS) 57 సీట్లు, కమ్యూనిస్టులు (CDU) 38 స్థానాలను కలిగి ఉన్నారు. ఒకవేళ 45 మంది సభ్యులున్న PRD పార్టీ ఓటింగ్‌కు దూరంగా ఉంటే కావాకో సిల్వా ప్రభుత్వాన్ని నడపగలడు. ''[[ది న్యూయార్క్ టైమ్స్]]'' సమకాలీన నివేదిక ప్రకారం, కావాకో సిల్వా మొదటి ప్రభుత్వం ఒక "ఆర్థిక విజృంభణ" సాధించింది. ఈ వ్యాసం ఆయనను "అమెరికా అనుకూల" నాయకుడిగా అభివర్ణించింది, యూరోపియన్ కమ్యూనిటీ పట్ల ఆయన అంకితభావాన్ని ప్రశంసించింది.<ref name=nyt/> [[File:Working visit of Prime Minister Silva of Portugal in Oval Office - DPLA - c556bba6df84678217c2b0de3c47db83.jpg|left|thumb|[[వైట్ హౌస్]]లో అమెరికా అధ్యక్షుడు రొనాల్డ్ రీగన్తో సమావేశమైన ప్రధాన మంత్రి కావాకో సిల్వా, 1988]] 1987లో PRD పార్టీ తన పరోక్ష మద్దతును ఉపసంహరించుకుంది. దీంతో జరిగిన అవిశ్వాస తీర్మానం కారణంగా అధ్యక్షుడు మారియో సోరెస్ ముందస్తు ఎన్నికలకు పిలుపునిచ్చారు. కావాకో సిల్వా యొక్క సోషల్ డెమోక్రాట్లు ఈ ఎన్నికలలో 50.2 శాతం ఓట్లను సొంతం చేసుకుని 250 సీట్ల శాసనసభలో 148 సీట్లను కైవసం చేసుకున్నారు. సోషలిస్టులు 60 స్థానాలతో, కమ్యూనిస్టులు 31 స్థానాలతో చాలా వెనుకబడిపోయారు. CDS, PRD పార్టీలు దాదాపుగా తుడిచిపెట్టుకుపోయి వరుసగా నాలుగు, ఏడు స్థానాలకు మాత్రమే పరిమితమయ్యాయి. 1974 విప్లవం తర్వాత జాతీయ పార్లమెంట్‌లో ఒకే పార్టీకి పూర్తి మెజారిటీ రావడం ఇదే తొలిసారి.<ref>David B. Goldey, "The Portuguese elections of 1987 and 1991 and the presidential election of 1991." ''Electoral Studies'' 11.2 (1992): 171-176.</ref> స్వేచ్ఛాయుత ఎన్నికలలో అప్పటి వరకు ఏ పోర్చుగీస్ పార్టీ కూడా ఇంతటి భారీ మెజారిటీని సాధించలేదు. [[File:João de Deus Pinheiro, Aníbal Cavaco Silva, François Mitterrand & Roland Dumas - 1989.jpg|right|thumb|1989లో ఫ్రాన్స్ అధ్యక్షుడు ఫ్రాంకోయిస్ మిట్టర్‌రాండ్తో ప్రధాన మంత్రి కావాకో సిల్వా]] ఆర్థిక వృద్ధి సాధించినప్పటికీ పౌర సేవకుల సంఖ్య 1988లోని 485,368 నుండి 1991 నాటికి 509,732కి పెరగడంతో ప్రభుత్వ రుణం ఒకింత నియంత్రణలో ఉంచబడింది. 2011 వరకు చూసుకుంటే ఈ పెరుగుదల చాలా తక్కువగా పరిగణించవచ్చు. కావాకో సిల్వా నాయకత్వంలోని ప్రభుత్వాల కాలంలో (1988-1993) పోర్చుగీస్ ఆర్థిక వ్యవస్థ సమూలంగా మార్చబడింది. దీని ఫలితంగా వర్తక వస్తువుల ఉత్పత్తి గణనీయంగా పడిపోయి పోర్చుగీస్ ఆర్థిక వ్యవస్థలో నాన్-ట్రేడబుల్ వస్తువుల రంగం ప్రాముఖ్యత పెరిగింది.<ref>{{in lang|pt}} [[http://www.tsf.pt/PaginaInicial/Economia/Interior.aspx?content_id=2965582](http://www.tsf.pt/PaginaInicial/Economia/Interior.aspx?content_id=2965582) Maior queda nos bens e serviços transaccionáveis aconteceu entre 1988 e 1993], [[TSF (radio)|TSF]] (27 December 2012)</ref> 1991 ఎన్నికలలో కావాకో సిల్వా పార్టీ అంతకు ముందు కంటే భారీ మెజారిటీతో (50.6 శాతం) మళ్ళీ విజయం సాధించింది. 10 సంవత్సరాలు అధికారంలో ఉన్న తర్వాత, ఆయన తిరిగి పార్టీ నాయకుడిగా పోటీ చేయకూడదని నిర్ణయించుకున్నాడు. 1995 ఎన్నికలలో ఆయన పోటీ చేయలేదు. ఆయన స్థాయి నాయకుడు లేకపోవడంతో PSD 48 స్థానాలను కోల్పోయి సోషలిస్టుల చేతిలో పరాజయం పాలైంది. ===ప్రధాని పదవి తర్వాత=== కావాకో సిల్వా 1996 అధ్యక్ష ఎన్నికలలో పోటీ చేసినప్పటికీ సోషలిస్ట్ అభ్యర్థి, [[లిస్బన్]] మేయర్ అయిన జార్జ్ సాంపయో చేతిలో ఓడిపోయాడు. రాజకీయాల నుండి విరమించుకున్న ఆయన పలు సంవత్సరాలు బాంకో డి పోర్చుగల్ (బ్యాంక్ ఆఫ్ పోర్చుగల్) బోర్డు సలహాదారుగా పనిచేశాడు. 2004లో ఆ పదవి నుండి విరమణ పొందాడు. ఆ తర్వాత క్యాథలిక్ యూనివర్సిటీ ఆఫ్ పోర్చుగల్ స్కూల్ ఆఫ్ ఎకనామిక్స్ అండ్ మేనేజ్‌మెంట్‌లో ఫుల్ ప్రొఫెసర్‌గా చేరి అండర్ గ్రాడ్యుయేట్, MBA ప్రోగ్రామ్‌లకు పాఠాలు బోధించాడు. ఈయన క్లబ్ ఆఫ్ మాడ్రిడ్ సభ్యుడు,<ref>{{in lang|en}} [[http://www.clubmadrid.org](http://www.clubmadrid.org) The Club of Madrid is an independent organization dedicated to strengthening democracy around the world by drawing on the unique experience and resources of its Members – 66 democratic former heads of state and government]</ref> అంతర్జాతీయ రౌల్ వాలెన్‌బర్గ్ ఫౌండేషన్‌లో గౌరవ సభ్యుడిగా ఉన్నాడు. ===రిపబ్లిక్ అధ్యక్షుడు=== [[File:Cavaco Silva e Lula 04072007.jpg|thumb|right|2007లో బ్రెజిల్ అధ్యక్షుడు లూయిజ్ ఇనాసియో లులా డా సిల్వాతో అధ్యక్షుడు కావాకో సిల్వా సమావేశం.]] 20 అక్టోబర్ 2005న కావాకో సిల్వా 2006 అధ్యక్ష ఎన్నికలకు తన అభ్యర్థిత్వాన్ని ప్రకటించాడు. ఆయన 50.6% ఓట్లతో రన్-ఆఫ్ అవసరం లేకుండానే 22 జనవరి 2006న రిపబ్లిక్ అధ్యక్షుడిగా ఎన్నికయ్యాడు. 1974 తర్వాత పోర్చుగల్‌లో ఎన్నికైన మొట్టమొదటి సెంటర్-రైట్ అధ్యక్షుడు ఆయనే. మారియో సోరెస్ తర్వాత అధ్యక్షుడిగా ఎన్నికైన రెండవ మాజీ ప్రధాన మంత్రి కూడా ఈయనే కావడం విశేషం. [[File:The Prime Minister, Dr. Manmohan Singh meeting with the President of Portugal, Professor Anibal Cavaco Silva in New Delhi on January 11, 2007.jpg|thumb|11 జనవరి 2007న న్యూఢిల్లీలో భారత ప్రధాన మంత్రి [[మన్మోహన్ సింగ్]]తో అధ్యక్షుడు అనిబాల్ కావాకో సిల్వా]] ఆయన 9 మార్చి 2006న ప్రమాణ స్వీకారం చేసి మూడు దశాబ్దాలలో పోర్చుగల్ యొక్క మొదటి రైట్-ఆఫ్-సెంటర్ దేశాధినేత అయ్యాడు.<ref>{{cite news |title=Former PM takes oath as Portuguese head of state |url=[https://www.irishexaminer.com/world/arid-30248452.html](https://www.irishexaminer.com/world/arid-30248452.html) |work=Irish Examiner |date=9 March 2006 |language=en}}</ref> ఆయన పోర్చుగీస్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ స్టేట్ అధ్యక్షుడు కూడా. కావాకో సిల్వా పదవీకాలం తొలి నాళ్లలో సోషలిస్ట్ నాయకుడు జోస్ సోక్రటీస్ నేతృత్వంలోని ప్రభుత్వంతో పరస్పర అవగాహనతో కొనసాగింది. దాన్ని ఆయన "వ్యూహాత్మక సహకారం"గా అభివర్ణించాడు. గర్భం దాల్చిన మొదటి 10 వారాలలో ఎలాంటి ఆంక్షలు లేకుండా పోర్చుగల్‌లో గర్భవిచ్ఛిత్తిని చట్టబద్ధం చేసే విషయమై ప్రీ-లెజిస్లేటివ్ ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ నిర్వహించడానికి అసెంబ్లీ ఆఫ్ ది రిపబ్లిక్ ఒక బిల్లును ఆమోదించినప్పుడు ఆయన అధ్యక్ష పదవీకాలంలో అత్యంత వివాదాస్పద క్షణం నెలకొంది. ఈ బిల్లుకు పార్లమెంటరీ ఆమోదం లభించిన తర్వాత, కావాకో సిల్వా విషయాన్ని పోర్చుగీస్ రాజ్యాంగ న్యాయస్థానానికి నివేదించాడు. అది 7-6 స్వల్ప తేడాతో చట్టబద్ధత బిల్లును రాజ్యాంగబద్ధమైనదిగా ప్రకటించింది. ఈ ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ బిల్లును వీటో చేసే అవకాశం ఉన్నప్పటికీ కావాకో సిల్వా దానిపై సంతకం చేసి చట్టంగా మార్చి ప్రజాభిప్రాయ సేకరణకు అనుమతించాడు. మెజారిటీ పోర్చుగీస్ ఓటర్లు ప్రజాభిప్రాయ సేకరణకు దూరంగా ఉన్నారు, కానీ ఓటు వేయాలని ఎంచుకున్న వారిలో చట్టబద్ధతకు అనుకూలంగా ఓటు వేశారు. [[File:President Barack Obama participates in an arrival ceremony at Belem National Palace with President Cavaco Silva of Portugal in Lisbon, Portugal, November 19, 2010.png|thumb|2010లో [[లిస్బన్]]లో అమెరికా అధ్యక్షుడు [[బరాక్ ఒబామా]]తో అధ్యక్షుడు అనిబాల్ కావాకో సిల్వా.]] కావాకో సిల్వా 23 జనవరి 2011న 52.92% ఓట్లతో పోర్చుగల్ అధ్యక్షుడిగా తిరిగి ఎన్నికయ్యాడు. ఆ తర్వాత ఆయన 9 మార్చి 2011న తన రెండవ ఐదేళ్ల పదవీకాలం ప్రారంభించాడు.<ref>{{cite news |title=Portugal votes – DW – 01/23/2011 |url=[https://www.dw.com/en/crisis-hit-portugal-reelects-cavaco-silva-as-president/a-14780849](https://www.dw.com/en/crisis-hit-portugal-reelects-cavaco-silva-as-president/a-14780849) |work=dw.com |language=en }}{{Dead link|date=సెప్టెంబర్ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ===2015 రాజ్యాంగ సంక్షోభం=== 4 అక్టోబర్ 2015న ఏకసభ పోర్చుగీస్ పార్లమెంట్ అయిన అసెంబ్లీ ఆఫ్ ది రిపబ్లిక్కి జరిగిన సార్వత్రిక ఎన్నికల్లో ప్రధాని పెడ్రో పాసోస్ కోయెల్హోకి చెందిన మితవాద ప్రభుత్వం మెజారిటీని కోల్పోయింది. కేంద్ర-వామపక్ష, అతివాద-వామపక్ష ప్రతిపక్ష పార్టీలు సగానికి పైగా సీట్లను గెలుచుకున్నాయి. పాసోస్ కోయెల్హో యొక్క సొంత సోషల్ డెమోక్రటిక్ పార్టీ పార్లమెంటులో అతిపెద్ద పార్టీగా నిలిచి చిన్నదైన CDS – పీపుల్స్ పార్టీ మద్దతుతో కొనసాగింది. దీంతో కావాకో సిల్వా, పాసోస్ కోయెల్హోను ప్రధాన మంత్రిగా కొనసాగేందుకు అనుమతిస్తూ కొత్త ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేసే అవకాశాన్ని ఇచ్చాడు. పాసోస్ కోయెల్హో కొత్త భాగస్వాములను వెతకడంలో విఫలమయ్యాడు, తప్పుకుంటాడని విస్తృతంగా ఊహాగానాలు వచ్చాయి. అయినప్పటికీ అక్టోబర్ 22న అది మైనారిటీ ప్రభుత్వమే అయినప్పటికీ కొత్త ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేయాలని కావాకో సిల్వా అతడిని ఆహ్వానించాడు. అక్టోబర్ 24న కావాకో సిల్వా తన నిర్ణయం వెనుక ఉన్న ఆలోచనను ఈ విధంగా వివరించాడు:<ref name=dtel>Eurozone crosses Rubicon as Portugal's anti-euro Left banned from power] in ''[[The Daily Telegraph]]'' dated 24 October 2015, online at telegraph.co.uk, accessed 25 October 2015</ref> {{cquote|40 ఏళ్ల ప్రజాస్వామ్య చరిత్రలో పోర్చుగల్‌లోని ఏ ప్రభుత్వం కూడా ఐరోపా వ్యతిరేక శక్తుల మద్దతుపై ఆధారపడలేదు. అనగా లిస్బన్ ఒప్పందం, ఫిస్కల్ కాంపాక్ట్, గ్రోత్ అండ్ స్టెబిలిటీ ప్యాక్ట్‌లను రద్దు చేయడానికి ప్రచారం చేసిన శక్తులు, ఆర్థిక సంఘాన్ని కూల్చివేసి పోర్చుగల్‌ను యూరో నుండి బయటకు తీసుకురావాలనే ఆలోచనతో పాటు, నాటో రద్దును కోరుకుంటున్న శక్తుల మద్దతుతో ఎప్పుడూ ప్రభుత్వం ఏర్పాటు కాలేదు.<ref name=dtel/>}} సోషలిస్ట్ పార్టీ నాయకుడు ఆంటోనియో కోస్టా దీన్ని తీవ్రమైన తప్పుగా పేర్కొంటూ, "పార్లమెంటు ప్రత్యేక అధికారాలను లాక్కోవడం ఆమోదయోగ్యం కాదు. మా ప్రజాస్వామ్య పరిరక్షణపై ప్రొఫెసర్ కావాకో సిల్వా నుండి సోషలిస్టులు పాఠాలు నేర్చుకోరు" అని వ్యాఖ్యానించాడు. గ్రీన్ పార్టీ రాజకీయ నాయకుడు రూయ్ తవారెస్ వ్యాఖ్యానిస్తూ, "అధ్యక్షుడు రాజ్యాంగ సంక్షోభాన్ని సృష్టించారు. వామపక్షవాదులు, కమ్యూనిస్టులతో కూడిన ప్రభుత్వాన్ని తాను ఎప్పటికీ అనుమతించనని ఆయన చెబుతున్నారు. జరిగిన సంఘటనలను చూసి ప్రజలు ఆశ్చర్యపోతున్నారు" అన్నాడు. త్వరలోనే ప్రతిపక్ష పార్టీలు కొత్త ప్రభుత్వాన్ని తిరస్కరణ తీర్మానం ద్వారా పడగొట్టే ఉద్దేశాన్ని ప్రకటించాయి.<ref name=dtel/> చివరగా పాసోస్ కోయెల్హో ప్రభుత్వం అవిశ్వాస తీర్మానం ద్వారా పడిపోయింది. ఆ తర్వాత అధ్యక్షుడు సోషలిస్టుల నాయకుడు ఆంటోనియో కోస్టాను ప్రధాన మంత్రిగా నియమించాడు.<ref>{{cite news |last1=Lisbon |first1=Agence France-Presse in |title=Portugal gets Antonio Costa as new PM after election winner only lasted 11 days |url=[https://www.theguardian.com/world/2015/nov/25/portugal-gets-new-leftwing-pm-after-election-winner-only-lasted-11-days](https://www.theguardian.com/world/2015/nov/25/portugal-gets-new-leftwing-pm-after-election-winner-only-lasted-11-days) |work=the Guardian |date=25 November 2015 |language=en}}</ref> ==కుటుంబం== కావాకో సిల్వా 20 అక్టోబర్ 1963న లిస్బన్‌లోని సావో విసెంటే డి ఫోరాలో ఉన్న చర్చ్ ఆఫ్ ది మానస్ట్రీ ఆఫ్ సావో విసెంటే డి ఫోరాలో మారియా ఆల్వ్స్ డా సిల్వాను వివాహం చేసుకున్నాడు. ఈ దంపతులకు ప్యాట్రిసియా అనే కుమార్తె, బ్రూనో అనే కుమారుడు ఉన్నారు.<ref name=nyt>{{cite news |last1=Delaney |first1=Paul |title=MAN IN THE NEWS: ANIBAL CAVACO SILVA; The Runaway Winner in Portugal |url=[https://www.nytimes.com/1987/07/21/world/man-in-the-news-anibal-cavaco-silva-the-runaway-winner-in-portugal.html](https://www.nytimes.com/1987/07/21/world/man-in-the-news-anibal-cavaco-silva-the-runaway-winner-in-portugal.html) |access-date=4 January 2022 |work=[[The New York Times]] |date=21 July 1987}}</ref> ఈయనకు ఐదుగురు మనవలు ఉన్నారు. వారిలో నలుగురు ఆయన కుమార్తెకు జన్మించారు.<ref>{{cite news |title=Já nasceu o quinto neto de Maria e Aníbal Cavaco Silva|trans-title=Maria and Aníbal Cavaco Silva's fifth grandchild has just been born|url=[https://caras.sapo.pt/famosos/2009-01-14-ja-nasceu-o-quinto-neto-de-maria-e-anibal-cavaco-silva/](https://caras.sapo.pt/famosos/2009-01-14-ja-nasceu-o-quinto-neto-de-maria-e-anibal-cavaco-silva/) |access-date=4 January 2022 |publisher=Caras |date=14 January 2009 |language=Portuguese}}</ref> వారిలో ఒకరైన ఆంటోనియో మోంటెజ్ ప్రొఫెషనల్ ఫుట్‌బాల్ ఆటగాడిగా స్థిరపడ్డాడు.<ref>{{cite news |title=Neto de Cavaco Silva chamado: António Montez deve jogar contra o Benfica |trans-title=Cavaco Silva's grandchild called up: António Montez must play against Benfica |url=[https://www.record.pt/futebol/futebol-nacional/liga-bwin/belenenses-sad/detalhe/neto-de-cavaco-silva-chamado-antonio-montez-deve-jogar-contra-o-benfica](https://www.record.pt/futebol/futebol-nacional/liga-bwin/belenenses-sad/detalhe/neto-de-cavaco-silva-chamado-antonio-montez-deve-jogar-contra-o-benfica) |access-date=4 January 2022 |work=[[Record (Portuguese newspaper)|Record]] |date=27 November 2021 |language=Portuguese }}{{Dead link|date=సెప్టెంబర్ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> అనిబాల్ కావాకో సిల్వాకు ఇద్దరు సోదరులు ఉన్నారు: ఆంటోనియో కావాకో సిల్వా (1947–2010),<ref>{{cite news |date=April 23, 2010 |title=Óbito: Morreu irmão de Cavaco Silva, Presidente cancela agenda hoje e sábado |url=[https://www.dn.pt/arquivo/diario-de-noticias/obito:-morreu-irmao-de-cavaco-silva,-presidente-cancela-agenda-hoje-e-sabado.html](https://www.dn.pt/arquivo/diario-de-noticias/obito:-morreu-irmao-de-cavaco-silva,-presidente-cancela-agenda-hoje-e-sabado.html) |language=pt |website=Diário de Notícias |access-date=December 4, 2025 }}{{Dead link|date=సెప్టెంబర్ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> రోజెరియో కావాకో సిల్వా (1934–2025).<ref>{{cite news |date=December 3, 2025 |title=Morreu irmão de Cavaco Silva, Rogério Cavaco Silva |url=[https://sapo.pt/artigo/morreu-irmao-de-cavaco-silva-rogerio-cavaco-silva-69307157e26561019e05204d](https://sapo.pt/artigo/morreu-irmao-de-cavaco-silva-rogerio-cavaco-silva-69307157e26561019e05204d) |language=pt |website=Sapo |access-date=December 4, 2025 }}{{Dead link|date=సెప్టెంబర్ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> రోజెరియో కావాకో సిల్వా ఒక వ్యాపారవేత్త, అలాగే డొమినియన్ ఆఫ్ మెల్చిజెడెక్ స్కామ్‌లో బాధితుడు కూడా.<ref>{{cite news |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |date=October 27, 2002 |title=Tribunal da Relação anula julgamento de burla com empresas 'off-shore' |trans-title=Appeals court voids swindle trial involving 'off-shore' companies |url=[https://www.publico.pt/2002/10/27/economia/noticia/tribunal-da-relacao-anula-julgamento-de-burla-com-empresas-offshore-192327](https://www.publico.pt/2002/10/27/economia/noticia/tribunal-da-relacao-anula-julgamento-de-burla-com-empresas-offshore-192327) |language=pt |newspaper=[[Público (Portugal)|Público]] |publication-date=October 27, 2002 |agency=[[Lusa News Agency|Lusa]] |location=Lisbon |access-date=March 25, 2017}}</ref><ref>{{cite news |last=Gomes |first=Adelino |date=November 14, 2005 |title=Burla que vitimou irmão de Cavaco Silva regressa hoje a tribunal |trans-title=Swindle that victimized Cavaco Silva's brother comes back to court today |url=[https://www.publico.pt/2005/11/14/local/noticia/burla-que-vitimou-irmao-de-cavaco-silva-regressa-hoje-a-tribunal-1238709](https://www.publico.pt/2005/11/14/local/noticia/burla-que-vitimou-irmao-de-cavaco-silva-regressa-hoje-a-tribunal-1238709) |language=pt |work=[[Público (Portugal)|Público]] |location=Lisbon |access-date=March 25, 2017}}</ref><ref>{{cite news |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |date=May 5, 2006 |title=Burlaram 50 em 5 milhões |trans-title=[They] conned 50 [people] in 5 million [euros] |url=[https://www.cmjornal.pt/cm-ao-minuto/detalhe/burlaram-50-em-5-milhoes](https://www.cmjornal.pt/cm-ao-minuto/detalhe/burlaram-50-em-5-milhoes) |language=pt |work=[[Correio da Manhã (Portugal)|Correio da Manhã]] |location=Lisbon |access-date=March 25, 2017 }}{{Dead link|date=సెప్టెంబర్ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite news |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |date=May 22, 2006 |title='Só quero ver se recebo o meu dinheiro' |trans-title=I just want to see if I get my money back |url=[http://regiaodanazare.com/JournalNews/JournalNewsDetail.aspx?news=3c6204c6-c431-4dd2-9398-4c310afc9c7c](http://regiaodanazare.com/JournalNews/JournalNewsDetail.aspx?news=3c6204c6-c431-4dd2-9398-4c310afc9c7c) |language=pt |work=Região da Nazaré |location=Nazaré |access-date=March 25, 2017}}</ref> ==గౌరవాలు / పురస్కారాలు== ===జాతీయ పురస్కారాలు=== ''మూలం:<ref>{{cite web |title=Entidades nacionais agraciadas com ordens portuguesas|trans-title=National entities honoured with Portuguese orders|url=[https://www.ordens.presidencia.pt/?idc=153&list=1](https://www.ordens.presidencia.pt/?idc=153&list=1) |publisher=Presidencia de Portugal |access-date=29 September 2021 |language=Portuguese}}</ref>'' *[[File:PRT Order of Prince Henry - Grand Collar BAR.svg|55px]] గ్రాండ్ కాలర్ ఆఫ్ ది [[ఆర్డర్ ఆఫ్ ప్రిన్స్ హెన్రీ]] (5 జూలై 2022) *[[File:PRT Order of Liberty - Grand Collar BAR.svg|55px]] గ్రాండ్ కాలర్ ఆఫ్ ది [[ఆర్డర్ ఆఫ్ లిబర్టీ]] (9 మార్చి 2016) *[[File:PRT Military Order of the Tower and of the Sword - Grand Collar.svg|55px]] గ్రాండ్ కాలర్ ఆఫ్ ది [[మిలిటరీ ఆర్డర్ ఆఫ్ ది టవర్ అండ్ స్వోర్డ్]] (9 మార్చి 2011) *[[File:PRT Three Orders BAR.svg|55px]] గ్రాండ్ క్రాస్ ఆఫ్ ది [[సాష్ ఆఫ్ ది త్రీ ఆర్డర్స్]] (9 మార్చి 2006) *[[File:PRT Order of Christ - Grand Cross BAR.svg|55px]] గ్రాండ్ క్రాస్ ఆఫ్ ది [[ఆర్డర్ ఆఫ్ క్రీస్తు (పోర్చుగల్)|మిలిటరీ ఆర్డర్ ఆఫ్ క్రీస్తు]] (29 నవంబర్ 1995) ===విదేశీ పురస్కారాలు=== [[File:Coat_of_Arms_of_Aníbal_Cavaco_Silva_(Order_of_the_Seraphim).svg|thumb|upright|స్వీడిష్ [[రాయల్ ఆర్డర్ ఆఫ్ ది సెరాఫిమ్]] గుర్రుపౌరునిగా అనిబాల్ కావాకో సిల్వా [[కోట్ ఆఫ్ ఆర్మ్స్]]]]''మూలం:<ref name=int>{{cite web |title=Entidades nacionais agraciadas com ordens estrangeiras|trans-title=National entities honoured with foreign orders |url=[https://www.ordens.presidencia.pt/?idc=155&list=1](https://www.ordens.presidencia.pt/?idc=155&list=1) |publisher=Presidencia de Portugal |access-date=29 September 2021 |language=Portuguese}}</ref>'' ==రాష్ట్ర పర్యటనలు== {{main list|అనిబాల్ కావాకో సిల్వా చేసిన అంతర్జాతీయ రాష్ట్ర పర్యటనల జాబితా }} [[File:CavacoSilva Presidential Trips.PNG|thumb|right|కావాకో సిల్వా చేసిన విదేశీ పర్యటనలు.]] కావాకో సిల్వా యూరప్, ఆఫ్రికా, ఆసియా, అమెరికా ఖండాలలోని దేశాలకు రాష్ట్ర పర్యటనలు చేశాడు. సెప్టెంబర్ 2006లో తన మొదటి రాష్ట్ర పర్యటనలో భాగంగా పోర్చుగల్ పొరుగు దేశమైన స్పెయిన్‌ను సందర్శించాడు.<ref>{{cite news|last1=Francisco|first1=Susete|title=Presidente visita Espanha em Setembro|trans-title=President visits Spain in September|url=[https://www.dn.pt/arquivo/2006/interior/presidente-visita-espanha-em-setembro-644823.html](https://www.dn.pt/arquivo/2006/interior/presidente-visita-espanha-em-setembro-644823.html)|access-date=9 November 2015|work=Diário de Notícias|language=pt}}{{Dead link|date=సెప్టెంబర్ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite news |title=Cavaco quatro dias em Espanha|trans-title=Cavaco four days in Spain|url=[https://www.jn.pt/arquivo/2006/cavaco-quatro-dias-em-espanha-567242.html](https://www.jn.pt/arquivo/2006/cavaco-quatro-dias-em-espanha-567242.html) |access-date=4 January 2022 |work=[[Jornal de Notícias]] |date=2 September 2006 |language=Portuguese}}</ref> ==ఎన్నికల చరిత్ర== [[File:Cavaco na California.jpg|thumb|2011లో అమెరికా పర్యటన సందర్భంగా కావాకో; [[జాన్ టి చాంబర్స్]], [[హెల్డర్ ఆంటూన్స్]]లతో కలిసి ఉన్న చిత్రం.]] ===PSD నాయకత్వ ఎన్నికలు, 1985=== {{election table|title=బ్యాలెట్: 19 మే 1985}} |- style="background-color:#E9E9E9" ! align="center" colspan=2 style="width: 60px"|అభ్యర్థి ! align="center" style="width: 50px"|ఓట్లు ! align="center" style="width: 50px"|శాతం (%) |- |bgcolor={{party color|Social Democratic Party (Portugal)}}| | align=left | '''అనిబాల్ కావాకో సిల్వా''' | align=right | 422 | align=right | 53.6 |- |bgcolor={{party color|Social Democratic Party (Portugal)}}| | align=left | [[జోవావో మారిషియో ఫెర్నాండెజ్ సాల్గేరో|జోవావో సాల్గేరో]] | align=right | 365 | align=right | 46.4 |- |- style="background-color:#E9E9E9" | colspan=2 style="text-align:left;" | '''మొత్తం పోలింగ్''' | align=right | '''787''' | align=center | |- | colspan="4" align=left|మూలం: ఫలితాలు<ref>[[https://ubibliorum.ubi.pt/bitstream/10400.6/2797/1/Disserta%C3%A7%C3%A3o%20de%20Mestrado%20em%20Ci%C3%AAncia%20Pol%C3%ADtica%20-%20Nuno%20Freire.pdf](https://ubibliorum.ubi.pt/bitstream/10400.6/2797/1/Disserta%C3%A7%C3%A3o%20de%20Mestrado%20em%20Ci%C3%AAncia%20Pol%C3%ADtica%20-%20Nuno%20Freire.pdf) "Aníbal Cavaco Silva, o PSD e a Evolução da Democracia Portuguesa: o XI Governo Constitucional (1987-1991)"], ''Nuno Marques Freire, UNIVERSIDADE DA BEIRA INTERIOR Faculdade de Ciências Socias e Humanas'', October 2012. Retrieved 29 December 2022.</ref> |} ===శాసనసభ ఎన్నికలు, 1985=== {{Main|1985 పోర్చుగీస్ శాసనసభ ఎన్నికలు}} {{election table|title=బ్యాలెట్: 6 అక్టోబర్ 1985}} |- ! colspan="2" | పార్టీ ! అభ్యర్థి ! ఓట్లు ! align="center" style="width: 50px"|శాతం (%) ! align="center" style="width: 50px"|సీట్లు ! align="center" style="width: 50px"|+/− |- | style="background:{{party color|Social Democratic Party (Portugal)}};"| | align="left"|[[సోషల్ డెమోక్రటిక్ పార్టీ (పోర్చుగల్)|PSD]] | align=left |'''అనిబాల్ కావాకో సిల్వా''' || 1,732,288 || 29.9 || '''88''' || style="color:green;"| +13 |- | style="background:{{party color|Socialist Party (Portugal)}};"| | align="left"|[[సోషలిస్ట్ పార్టీ (పోర్చుగల్)|PS]] | align=left |[[ఆంటోనియో డి అల్మెయిడా శాంటోస్|అల్మెయిడా శాంటోస్]] || 1,204,321 || 20.8 || '''57''' || style="color:red;"| –44 |- | style="background:green;"| | align="left"| [[డెమోక్రటిక్ రెన్యూవల్ పార్టీ (పోర్చుగల్)|PRD]] | align=left |[[హెర్మినో మార్టిన్హో]] || 1,038,893 || 17.9 || '''45''' || ''కొత్తది'' |- | style="background:{{party color|Unitary Democratic Coalition}};"| | align="left"| [[యునైటెడ్ పీపుల్ అలయన్స్|APU]] | align=left |[[అల్వారో కున్హాల్]] || 898,281 || 15.5 || '''38''' || style="color:red;"| –6 |- | style="background:{{party color|CDS – People's Party}};"| | align="left"| [[సోషల్ అండ్ డెమోక్రటిక్ సెంటర్ పార్టీ (పోర్చుగల్)|CDS]] | align=left |[[ఫ్రాన్సిస్కో లూకాస్ పిరెస్|లూకాస్ పిరెస్]] || 577,580 || 10.0 || '''22''' || style="color:red;"| –8 |- | style="background:#E2062C;"| | align="left"| [[పీపుల్స్ డెమోక్రటిక్ యూనియన్ (పోర్చుగల్)|UDP]] | align=left |[[మారియో టోమ్]] || 73,401 || 1.3 || '''0''' || ±0 |- | style="background:white;"| | colspan="2" align="left"| ఇతర పార్టీలు | 128,846 || 2.2 || '''0''' || ±0 |- | colspan="3" align="left"| ఖాళీ/చెల్లని బ్యాలెట్లు | 145,319 || 2.5 || – || – |- style="background-color:#E9E9E9" | colspan="3" align="left"| '''మొత్తం పోలింగ్''' | '''5,798,929''' || '''74.16''' || '''250''' || '''±0''' |- | colspan="7" align=left|మూలం: Comissão Nacional de Eleições<ref>{{cite web |url=[https://www.cne.pt/sites/default/files/dl/resultados_ar_1985.pdf](https://www.cne.pt/sites/default/files/dl/resultados_ar_1985.pdf) |title=Resultados AR 1985 |work=Comissão Nacional de Eleições |access-date=5 August 2024}}</ref> |} ===శాసనసభ ఎన్నికలు, 1987=== {{Main|1987 పోర్చుగీస్ శాసనసభ ఎన్నికలు}} {{election table|title=బ్యాలెట్: 19 జూలై 1987}} |- ! colspan="2" | పార్టీ ! అభ్యర్థి ! ఓట్లు ! align="center" style="width: 50px"|శాతం (%) ! align="center" style="width: 50px"|సీట్లు ! align="center" style="width: 50px"|+/− |- | style="background:{{party color|Social Democratic Party (Portugal)}};"| | align="left"|[[సోషల్ డెమోక్రటిక్ పార్టీ (పోర్చుగల్)|PSD]] | align=left |'''అనిబాల్ కావాకో సిల్వా''' || 2,850,784 || 50.2 || '''148''' || style="color:green;"| +60 |- | style="background:{{party color|Socialist Party (Portugal)}};"| | align="left"|[[సోషలిస్ట్ పార్టీ (పోర్చుగల్)|PS]] | align=left |[[విటోర్ కాన్స్టాన్షియో]] || 1,262,506 || 22.2 || '''60''' || style="color:green;"| +3 |- | style="background:{{party color|Unitary Democratic Coalition}};"| | align="left"| [[యునిటరీ డెమోక్రటిక్ కోయలిషన్|CDU]] | align=left |[[అల్వారో కున్హాల్]] || 689,137 || 12.1 || '''31''' || style="color:red;"| –7 |- | style="background:green;"| | align="left"| [[డెమోక్రటిక్ రెన్యూవల్ పార్టీ (పోర్చుగల్)|PRD]] | align=left |[[ఆంటోనియో రమాల్హో ఇయాన్స్]] || 278,561 || 4.9 || '''7''' || style="color:red;"| –38 |- | style="background:{{party color|CDS – People's Party}};"| | align="left"| [[సోషల్ అండ్ డెమోక్రటిక్ సెంటర్ పార్టీ (పోర్చుగల్)|CDS]] | align=left |[[అడ్రియానో మొరేరా]] || 251,987 || 4.4 || '''4''' || style="color:red;"| –18 |- | style="background:white;"| | colspan="2" align="left"| ఇతర పార్టీలు | 219,715 || 3.9 || '''0''' || ±0 |- | colspan="3" align="left"| ఖాళీ/చెల్లని బ్యాలెట్లు | 123,668 || 2.2 || – || – |- style="background-color:#E9E9E9" | colspan="3" align="left"| '''మొత్తం పోలింగ్''' | '''5,676,358''' || '''71.57''' || '''250''' || '''±0''' |- | colspan="7" align=left|మూలం: Comissão Nacional de Eleições<ref>{{cite web |url=[https://www.cne.pt/sites/default/files/dl/resultados_ar_1987.pdf](https://www.cne.pt/sites/default/files/dl/resultados_ar_1987.pdf) |title=Resultados AR 1987 |work=Comissão Nacional de Eleições |access-date=5 August 2024}}</ref> |} ===శాసనసభ ఎన్నికలు, 1991=== {{Main|1991 పోర్చుగీస్ శాసనసభ ఎన్నికలు}} {{election table|title=బ్యాలెట్: 6 అక్టోబర్ 1991}} |- ! colspan="2" | పార్టీ ! అభ్యర్థి ! ఓట్లు ! align="center" style="width: 50px"|శాతం (%) ! align="center" style="width: 50px"|సీట్లు ! align="center" style="width: 50px"|+/− |- | style="background:{{party color|Social Democratic Party (Portugal)}};"| | align="left"|[[సోషల్ డెమోక్రటిక్ పార్టీ (పోర్చుగల్)|PSD]] | align=left |'''అనిబాల్ కావాకో సిల్వా''' || 2,902,351 || 50.6 || '''135''' || style="color:red;"| –13 |- | style="background:{{party color|Socialist Party (Portugal)}};"| | align="left"|[[సోషలిస్ట్ పార్టీ (పోర్చుగల్)|PS]] | align=left |[[జార్జ్ సాంపయో]] || 1,670,758 || 29.1 || '''72''' || style="color:green;"| +12 |- | style="background:{{party color|Unitary Democratic Coalition}};"| | align="left"| [[యునిటరీ డెమోక్రటిక్ కోయలిషన్|CDU]] | align=left |[[అల్వారో కున్హాల్]] || 504,583 || 8.8 || '''17''' || style="color:red;"| –14 |- | style="background:{{party color|CDS – People's Party}};"| | align="left"| [[సోషల్ అండ్ డెమోక్రటిక్ సెంటర్ పార్టీ (పోర్చుగల్)|CDS]] | align=left |[[డియోడో ఫ్రీటాస్ డో అమరల్]] || 254,317 || 4.4 || '''5''' || style="color:green;"| +1 |- | style="background:#000080;"| | align="left"| [[నేషనల్ సాలిడారిటీ పార్టీ (పోర్చుగల్)|PSN]] | align=left |[[మాన్యుయెల్ సెర్గియో]] || 96,096 || 1.6 || '''1''' || ''కొత్తది'' |- | style="background:red;"| | align="left"| [[నేషనల్ సాలిడారిటీ పార్టీ (పోర్చుగల్)|PSR]] | align=left |[[ఫ్రాన్సిస్కో లూసా]] || 64,159 || 1.1 || '''0''' || ±0 |- | style="background:white;"| | colspan="2" align="left"| ఇతర పార్టీలు | 132,495 || 2.3 || '''0''' || style="color:red;"| –7 |- | colspan="3" align="left"| ఖాళీ/చెల్లని బ్యాలెట్లు | 110,672 || 1.9 || – || – |- style="background-color:#E9E9E9" | colspan="3" align="left"| '''మొత్తం పోలింగ్''' | '''5,735,431''' || '''67.78''' || '''230''' || style="color:red;"| '''–20''' |- | colspan="7" align=left|మూలం: Comissão Nacional de Eleições<ref>{{cite web |url=[https://www.cne.pt/sites/default/files/dl/resultados_ar_1987.pdf](https://www.cne.pt/sites/default/files/dl/resultados_ar_1987.pdf) |title=Resultados AR 1991 |work=Comissão Nacional de Eleições |access-date=5 August 2024}}</ref> |} === అధ్యక్ష ఎన్నికలు, 1996=== {{Main|1996 పోర్చుగీస్ అధ్యక్ష ఎన్నికలు}} {{election table|title=బ్యాలెట్: 14 జనవరి 1996}} |- ! colspan="2" |అభ్యర్థి ! ఓట్లు ! align="center" style="width: 50px"|శాతం (%) |- | style="background:{{party color|Socialist Party (Portugal)}};"| | align=left |[[జార్జ్ సాంపయో]] || 3,035,056 || 53.9 |- | style="background:{{party color|Social Democratic Party (Portugal)}};"| | align=left |'''అనిబాల్ కావాకో సిల్వా''' || 2,595,131 || 46.1 |- | colspan="2" align="left"| ఖాళీ/చెల్లని బ్యాలెట్లు | 132,791 || – |- style="background-color:#E9E9E9" | colspan="2" align="left"| '''మొత్తం పోలింగ్''' | '''5,762,978''' || '''66.29''' |- | colspan="4" align=left|మూలం: Comissão Nacional de Eleições<ref>{{cite web |url=[https://www.cne.pt/sites/default/files/dl/resultados_pr_1996.pdf](https://www.cne.pt/sites/default/files/dl/resultados_pr_1996.pdf) |title=Resultados PR 1996 |work=Comissão Nacional de Eleições |access-date=5 August 2024}}</ref> |} === అధ్యక్ష ఎన్నికలు, 2006=== {{Main|2006 పోర్చుగీస్ అధ్యక్ష ఎన్నికలు}} {{election table|title=బ్యాలెట్: 22 జనవరి 2006}} |- ! colspan="2" |అభ్యర్థి ! ఓట్లు ! align="center" style="width: 50px"|శాతం (%) |- | style="background:{{party color|Social Democratic Party (Portugal)}};"| | align=left |'''అనిబాల్ కావాకో సిల్వా''' || 2,773,431 || 50.5 |- | style="background:{{party color|Independent (politician)}};"| | align=left |[[మాన్యుయెల్ అలెగ్రే]] || 1,138,297 || 20.7 |- | style="background:{{party color|Socialist Party (Portugal)}};"| | align=left |[[మారియో సోరెస్]] || 785,355 || 14.3 |- | style="background:{{party color|Unitary Democratic Coalition}};"| | align=left |[[జెరోనిమో డి సౌసా]] || 474,083 || 8.6 |- | style="background:{{party color|Left Bloc (Portugal)}};"| | align=left |[[ఫ్రాన్సిస్కో లూసా]] || 292,198 || 5.3 |- | style="background:{{party color|Communist Party of the Portuguese Workers / Reorganizative Movement of the Party of the Proletariat}};"| | align=left |[[ఆంటోనియో గార్సియా పెరీరా|గార్సియా పెరీరా]] || 23,983 || 0.4 |- | colspan="2" align="left"| ఖాళీ/చెల్లని బ్యాలెట్లు | 102,785 || – |- style="background-color:#E9E9E9" | colspan="2" align="left"| '''మొత్తం పోలింగ్''' | '''5,590,132''' || '''61.53''' |- | colspan="4" align=left|మూలం: Comissão Nacional de Eleições<ref>{{cite web |url=[https://www.cne.pt/sites/default/files/dl/resultados_pr_2006.pdf](https://www.cne.pt/sites/default/files/dl/resultados_pr_2006.pdf) |title=Resultados PR 2006 |work=Comissão Nacional de Eleições |access-date=5 August 2024}}</ref> |} === అధ్యక్ష ఎన్నికలు, 2011=== {{Main|2011 పోర్చుగీస్ అధ్యక్ష ఎన్నికలు}} {{election table|title=బ్యాలెట్: 23 జనవరి 2011}} |- ! colspan="2" |అభ్యర్థి ! ఓట్లు ! align="center" style="width: 50px"|శాతం (%) |- | style="background:{{party color|Social Democratic Party (Portugal)}};"| | align=left |'''అనిబాల్ కావాకో సిల్వా''' || 2,231,956 || 53.0 |- | style="background:{{party color|Socialist Party (Portugal)}};"| | align=left |[[మాన్యుయెల్ అలెగ్రే]] || 831,838 || 19.7 |- | style="background:{{party color|Independent (politician)}};"| | align=left |[[ఫెర్నాండో నోబ్రే]] || 593,021 || 14.1 |- | style="background:{{party color|Unitary Democratic Coalition}};"| | align=left |[[ఫ్రాన్సిస్కో లోప్స్]] || 301,017 || 7.1 |- | style="background:#1F468B;"| | align=left |[[జోస్ మాన్యుయెల్ కోయెల్హో]] || 189,918 || 4.5 |- | style="background:{{party color|Independent (politician)}};"| | align=left |[[డిఫెన్సర్ మౌరా]] || 67,110 || 1.6 |- | colspan="2" align="left"| ఖాళీ/చెల్లని బ్యాలెట్లు | 277,593 || – |- style="background-color:#E9E9E9" | colspan="2" align="left"| '''మొత్తం పోలింగ్''' | '''4,492,453''' || '''46.52''' |- | colspan="4" align=left|మూలం: Comissão Nacional de Eleições<ref>{{cite web |url=[https://www.cne.pt/sites/default/files/dl/resultados_pr_2011_rectificado.pdf](https://www.cne.pt/sites/default/files/dl/resultados_pr_2011_rectificado.pdf) |title=Resultados PR 2011 Rectificado |work=Comissão Nacional de Eleições |access-date=5 August 2024}}</ref> |} ==గ్రంథ పట్టిక== * ''Cavaco Silva, Autobiografia Política'', 2 సంపుటాలలో. ==ఇవి కూడా చూడండి== * [[పోర్చుగల్‌లో ఉదారవాదం]] ==మూలాలు== {{reflist|30em}} {{s-start}} {{s-ppo}} {{s-bef|before=[[రూయ్ మాచెటే]]}} {{s-ttl|title={{nowrap|[[సోషల్ డెమోక్రటిక్ పార్టీ (పోర్చుగల్) అధ్యక్షుడు|సోషల్ డెమోక్రటిక్ పార్టీ అధ్యక్షుడు]]}}|years=1985–1995}} {{s-aft|after=[[ఫెర్నాండో నోగ్యురా]]}} |- {{s-off}} {{s-bef|before=[[ఆంటోనియో డి సౌసా ఫ్రాంకో]]|as=ఆర్థిక మంత్రి}} {{s-ttl|title=[[ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖ (పోర్చుగల్)|ఆర్థిక, ప్రణాళికా మంత్రి]]|years=1980–1981|rows=2}} {{s-aft|after=[[జోవావో మొరైస్ లీటావ్]]|rows=2}} {{s-bef|before=[[కార్లోస్ కోరియా గాగో]]|as=ప్రణాళికా మంత్రి}} |- {{s-bef|before=[[మారియో సోరెస్]]}} {{s-ttl|title=[[పోర్చుగల్ ప్రధాన మంత్రి]]|years=1985–1995}} {{s-aft|after=[[ఆంటోనియో గుటెర్రెస్]]}} |- {{s-bef|before=[[జార్జ్ సాంపయో]]}} {{s-ttl|title=[[పోర్చుగల్ అధ్యక్షుడు]]|years=2006–2016}} {{s-aft|after=[[మార్సెలో రెబెలో డి సౌసా]]}} {{s-end}} {{Authority control}} lq4r5qqiffp5pyhb0p6917wn5m1bwnp 0 507880 4955706 4944813 2026-09-10T14:31:51Z InternetArchiveBot 88395 0 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 2 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4955706 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition |name =Hyperandrogenism |synonym = |image =File:Testosterone.PNG |image_size = |image_thumbtime = |alt = |caption =Testosterone is a type of androgen that is important in the development of hyperandrogenism since high levels of it can cause this condition. |pronounce ='hīpər'andrəjənizəm |specialty =[[Endocrinology]] |symptoms =[[Acne]], [[pattern hair loss|hair loss on scalp]], [[hirsutism|increased body or facial hair]], infrequent or absent [[menstruation]]<ref name=Pe2013/><ref name=Cur2014/> |complications = |onset = |duration = |types = |causes =[[Polycystic ovary syndrome]] (PCOS), [[adrenal hyperplasia]], [[Cushing's disease]], [[cancer]]<ref name=Pe2013/><ref name=Cat2012/> |risks = |diagnosis =Blood tests, [[ultrasound]]<ref name=Pe2013/><ref name=Carl2004/> |differential = |prevention = |treatment =[[Birth control pill|Birth control pills]], [[cyproterone acetate]]<ref name=Pe2013/> |medication = |prognosis = |frequency =5% (reproductive age women)<ref name=Cur2014/> |deaths = }} '''హైపరాండ్రోజెనిజం''' అనేది స్త్రీలలో ఆండ్రోజెన్ల స్థాయిలు ఎక్కువగా ఉండటం వల్ల వచ్చే ఒక [[వ్యాధి|వైద్య పరిస్థితి]].<ref name="Carl2004">{{Cite book|last=Carlson|first=Karen J.|last2=Eisenstat|first2=Stephanie A.|title=The New Harvard Guide to Women's Health|date=2004|publisher=Harvard University Press|isbn=9780674012820|page=[https://archive.org/details/newharvardguidet00carl/page/286 286]|url=https://archive.org/details/newharvardguidet00carl|url-access=registration|language=en}}</ref> లక్షణాలలో [[మొటిమ|మొటిమలు]], సెబోరియా (చర్మం వాపు), తలపై జుట్టు రాలడం, శరీరం లేదా ముఖంపై జుట్టు పెరగడం, అరుదుగా లేదా అసలు [[ఋతుస్రావం]] కాకపోవడం వంటివి ఉండవచ్చు.<ref name="Cur2014">{{Cite book|last=Curtis|first=Michele|last2=Antoniewicz|first2=Leah|last3=Linares|first3=Silvia T.|title=Glass' Office Gynecology|date=2014|publisher=Lippincott Williams & Wilkins|isbn=9781608318209|page=39|url=https://books.google.ca/books?id=w2AGBAAAQBAJ&pg=PA39|language=en|access-date=6 May 2019|archive-date=28 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210828114604/https://books.google.ca/books?id=w2AGBAAAQBAJ&pg=PA39}}</ref> సంక్లిష్టతలలో అధిక రక్త కొలెస్ట్రాల్ ఉండవచ్చు.<ref name="Carl2004" /> సుమారు 70% కేసులలో దీనికి కారణం [[పాలీసిస్టిక్ అండాశయ వ్యాధి (పీసీఓడీ)|పాలిసిస్టిక్ ఓవరీ సిండ్రోమ్]] (PCOS).<ref name="Pe2013">{{Cite paper|author=Peigné|first=M|title=[Hyperandrogenism in women].|date=November 2013}}</ref> ఇతర కారణాలలో అడ్రినల్ హైపర్‌ప్లాసియా, కుషింగ్స్ వ్యాధి, కొన్ని రకాల [[కాన్సర్|క్యాన్సర్లు]], కొన్ని మందులు ఉన్నాయి.<ref name="Pe2013" /><ref name="Cat2012">{{Cite paper|author=Catteau-Jonard|first=S|title=Hyperandrogenism in adolescent girls.|date=2012}}</ref><ref name="Carl2004" /> రోగ నిర్ధారణలో తరచుగా [[టెస్టోస్టెరాన్]], 17-హైడ్రాక్సీప్రొజెస్టెరాన్, ప్రోలాక్టిన్ కోసం రక్త పరీక్షలు అలాగే పెల్విక్ [[అతిధ్వనులు|అల్ట్రాసౌండ్]] ఉంటాయి.<ref name="Pe2013" /><ref name="Carl2004" /> చికిత్స అనేది అంతర్లీన కారణంపై ఆధారపడి ఉంటుంది .<ref name="Carl20042">{{Cite book|url=https://archive.org/details/newharvardguidet00carl|title=The New Harvard Guide to Women's Health|last=Carlson|first=Karen J.|last2=Eisenstat|first2=Stephanie A.|date=2004|publisher=Harvard University Press|isbn=9780674012820|page=[https://archive.org/details/newharvardguidet00carl/page/286 286]|language=en|url-access=registration}}</ref> హైపరాండ్రోజెనిజం యొక్క లక్షణాలు జనన నియంత్రణ మాత్రలు లేదా [https://mdwikicx.toolforge.org/wiki/Cyproterone_acetate సైప్రోటెరాన్ అసిటేట్]{{Dead link|date=సెప్టెంబర్ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} లేదా స్పిరోనోలక్టోన్ వంటి యాంటిఆండ్రోజెన్లతో మెరుగుపరచబడతాయి.<ref name="Pe20132">{{Cite paper}}</ref><ref name="Carl20042" /> ఇతర చర్యలలో [https://mdwikicx.toolforge.org/wiki/Hair_removal జుట్టు తొలగింపు]{{Dead link|date=సెప్టెంబర్ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} పద్ధతులు ఉండవచ్చు .<ref name="Cat20122">{{Cite paper|author=Catteau-Jonard|first=S|title=Hyperandrogenism in adolescent girls.|date=2012}}</ref> ఇది పునరుత్పత్తి వయస్సు గల మహిళల్లో సుమారు 5% సంభవిస్తుంది.<ref name="Cur20142">{{Cite book|url=https://books.google.ca/books?id=w2AGBAAAQBAJ&pg=PA39|title=Glass' Office Gynecology|last=Curtis|first=Michele|last2=Antoniewicz|first2=Leah|last3=Linares|first3=Silvia T.|date=2014|publisher=Lippincott Williams & Wilkins|isbn=9781608318209|page=39|language=en|access-date=6 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20210828114604/https://books.google.ca/books?id=w2AGBAAAQBAJ&pg=PA39|archive-date=28 August 2021}}</ref> ఈ పరిస్థితికి సంబంధించిన మొట్టమొదటి వివరణలు క్రీ.పూ. 5వ శతాబ్దంలో [[హిప్పోక్రేట్స్]] ద్వారా ఇవ్వబడ్డాయి.<ref>{{Cite book|last=Banker|first=Manish|title=Nova IVI Textbook of Infertility & Assisted Reproductive Technology|date=2019|publisher=JP Medical Ltd|isbn=9789388958844|page=237|url=https://books.google.ca/books?id=dXKSDwAAQBAJ&pg=PA237|language=en|access-date=6 May 2019|archive-date=28 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210828114530/https://books.google.ca/books?id=dXKSDwAAQBAJ&pg=PA237}}</ref><ref>{{Cite book|title=Pathobiology of Human Disease: A Dynamic Encyclopedia of Disease Mechanisms|date=2014|publisher=Elsevier|isbn=9780123864574|page=1385|url=https://books.google.ca/books?id=uQB0AwAAQBAJ&pg=PA1385|language=en|access-date=6 May 2019|archive-date=28 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210828114531/https://books.google.ca/books?id=uQB0AwAAQBAJ&pg=PA1385}}</ref> 2011లో ఇంటర్నేషనల్ అసోసియేషన్ ఆఫ్ అథ్లెటిక్స్ ఫెడరేషన్స్, మహిళలు పోటీ పడటానికి పురుషుల కంటే తక్కువ [[టెస్టోస్టెరాన్]] స్థాయిలను కలిగి ఉండాలని తీర్పు ఇచ్చింది.<ref name="Bur2016" /> ఈ నియమాలు అశాస్త్రీయమైనవి, అన్యాయమైనవి అనే ఆందోళనలు ఉన్నాయి. == సూచనలు == [[Category:వ్యాధి లక్షణాలు]] [[వర్గం:Translated from MDWiki]] o8qttseuzr6ss0mw0xho1axg4r07ewa 0 507918 4955844 4945324 2026-09-11T02:16:10Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4955844 wikitext text/x-wiki {{Infobox protected area | name = అప్పర్ పోబుజ్జియా నేషనల్ నేచర్ పార్క్ | alt_name =Національний парк «Верхнє Побужжя» | iucn_category = II | image = Medzyboz_Zamek_IMG_2090_68-230-0055.JPG | image_caption =మెడ్జిబిజ్ కోట | pushpin_map = | map_size = | map_caption = | location = ఖ్మెల్నిట్స్కై ఒబ్లాస్ట్, ఉక్రెయిన్ | nearest_city = ఖ్మెల్నిట్స్కై | coordinates = {{coord|49|26|11|N|27|25|7|E}} | area = 108,000 హెక్టార్లు (1,080 కిమీ 2) | established = 2013 | visitation_num = | visitation_year = | governing_body = }} ఎగువ పోబుజ్జియా నేషనల్ నేచర్ పార్క్ (ఉక్రేనియన్ : Національний природний парк «Верхнє Побужжя», లిట్.  ' 'అప్పర్ సర్కమ్-బగ్ ల్యాండ్స్ ' , ఉక్రెయిన్‌లో ఉన్న ఒక ప్రణాళికాబద్ధమైన జాతీయ ఉద్యానవనం, ఉక్రెయిన్‌లో ఉంది. దేశం పశ్చిమ భాగంలో. 2015 నాటికి, 108,000 హెక్టార్ల (1,080 కిమీ 2 ) విస్తీర్ణంలో ఉన్న ఈ పార్క్ 2021 నాటికి తెరవబడుతుందని అంచనా వేయబడింది.<ref name="ngp">{{cite web |url=https://test.ngp-ua.info/2015/11/24282 |title=By 2021, the area of Khmelnytskyi Region protected by the Nature Protection Fund will increase to 28.5%<!-- До 2021 року на Хмельниччині площа природно-заповідного фонду має збільшитися до 28,5%--> |lang=uk |date=November 8, 2015 |website=Independent Public Portal (Незалежний Громадський Портал) |access-date=January 8, 2021 |archive-date=2024-11-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241127171544/https://test.ngp-ua.info/2015/11/24282 |url-status=dead }}</ref> ఎగువ పోబుజ్జియా దక్షిణ బగ్ జలవిభజన ప్రాంతం ఎగువ భాగంలో ఉంది. ప్రతిపాదిత పార్కులో వివిధ రకాల వృక్షజాలం, జంతుజాలం ​​ఉన్నాయి, వీటిలో ఉక్రెయిన్ రెడ్ బుక్‌లో జాబితా చేయబడిన 19 మొక్కల జాతులు, 37 ప్రాంతీయ అరుదైన జాతులు & యూరోపియన్ రెడ్ లిస్ట్‌లో కనిపించే 17 జంతు జాతులు ఉన్నాయి.<ref name="ngp"/> == మూలాలు == {{మూలాలజాబితా}} {{ఉక్రెయిన్ రక్షిత ప్రాంతాలు}} [[వర్గం:ఉక్రెయిన్‌లోని ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశాలు]] lj3q9mtb1xxk01vog3s4ednd6kxbkoa 0 507971 4955713 4946698 2026-09-10T15:02:27Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4955713 wikitext text/x-wiki {{Short description|భారతదేశంలోని తమిళనాడులో ఉన్న పారిశ్రామిక నగరం}} {{Use dmy dates|date=April 2018}} {{Use Indian English|date=April 2018}} {{Infobox settlement | name = హోసూరు | official_name = | other_name = | settlement_type = నగరం | image_skyline = Hosur_City.JPG | image_alt = | image_caption = హోసూరు నగర స్కైలైన్ దృశ్యం | nicknames = లిటిల్ ఇంగ్లండ్, పూల నగరం, పారిశ్రామిక నగరం | pushpin_map = India Tamil Nadu#India3 | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = హోసూరు (తమిళనాడు) | coordinates = {{coord|12.740900|N|77.825300|E|display=inline,title}} | subdivision_type = [[దేశం]] | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[భారతదేశ రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు|రాష్ట్రం]] | subdivision_name1 = [[File:Seal of Tamil Nadu.svg|23x16px|border|link=|alt=|Tamil Nadu]] [[తమిళనాడు]] | subdivision_type2 = జిల్లా | subdivision_name2 = [[కృష్ణగిరి జిల్లా]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = 13 ఫిబ్రవరి 2019 | demographics_type1 = భాషలు | demographics1_title1 = అధికారికం | demographics1_info1 = [[తమిళ భాష|తమిళం]] | demographics1_title2 = ప్రాంతీయం | demographics1_info2 = [[తమిళ భాష|తమిళం]], [[తెలుగు భాష|తెలుగు]], [[కన్నడ]]<ref name="Language">{{cite web |title=Census of India - Language |url=http://censusindia.gov.in/2011census/C-16.html |website= censusindia.gov.in |access-date= 17 April 2020}}</ref> | founder = | named_for = | government_type = [[మేయర్-కౌన్సిల్ ప్రభుత్వం|మేయర్-కౌన్సిల్]] | governing_body = [[హోసూరు నగరపాలక సంస్థ]] | leader_title1 = [[మేయర్]] | leader_name1 = ఎస్. ఎ. సత్య [[ద్రావిడ మున్నేట్ర కజగం|డి.ఎం.కె]] | leader_title2 = కార్పొరేషన్ కమిషనర్ | leader_name2 = మహ్మద్ షబీర్ ఆలం [[ఇండియన్ అడ్మినిస్ట్రేటివ్ సర్వీస్|IAS]] | leader_title3 = సబ్ కలెక్టర్ | leader_name3 = ఆర్. శరణ్య [[ఇండియన్ అడ్మినిస్ట్రేటివ్ సర్వీస్|IAS]] | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | elevation_footnotes = | elevation_m = 880 | population_total = 245,354 | population_as_of = 2011 | population_footnotes = <ref>{{Cite web|last=Jayaramiah|first=JMC Jaishankar|date=2021-08-14|title=Hosur Corporation employees association submits memorandum to Commissioner|url=https://theonlook.com/2021/08/14/hosur-corporation-employees-association-submits-memorandum-to-commissioner/|access-date=2022-01-26|website=The OnLook|language=en-US}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.tnurbantree.tn.gov.in/hosur/ |title=Hosur municipal corporation}}</ref> | population_density_km2 = auto | population_urban = 229528 | population_density_urban_km2 = auto | population_rank = | timezone1 = [[భారత ప్రామాణిక కాలమానం|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[పిన్ కోడ్|PIN]] | postal_code = 635109, 635110,635126,635130 | area_code = 04344<ref>{{cite web|url=http://www.stdcodes.in/std-codes-in-india-31-std-codes-in-tamilnadu.htm|title=STD Codes (Tamil Nadu)|access-date=2009-10-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20110719105404/http://www.stdcodes.in/std-codes-in-india-31-std-codes-in-tamilnadu.htm|archive-date=19 July 2011|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> | area_code_type = | iso_code = 04344 | registration_plate = TN 70 | blank1_name_sec1 = [[లింగ నిష్పత్తి]] | blank1_info_sec1 = 1000:963 [[పురుషులు|♂]]/[[స్త్రీలు|♀]] | website = https://www.tnurbantree.tn.gov.in/hosur/ | footnotes = | area_total_km2 = 72.41 | area_urban_km2 = 59.91 | area_urban_footnotes = <ref>{{cite web|url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/42876/download/46544/CLASS_I.xlsx|title=A-4 TOWNS AND URBAN AGGLOMERATIONS CLASSIFIED BY POPULATION SIZE CLASS IN 2011 WITH VARIATION SINCE 1901}}</ref> | area_metro_km2 = | area_metro_footnotes = <ref>{{Cite web |title=Housing and Urban Development |url=http://cms.tn.gov.in/sites/default/files/go/hud_e_257_2022.pdf |access-date=6 December 2022 |website=TN GOVERNMENT}}</ref> }} '''హోసూరు''' భారతదేశంలోని [[తమిళనాడు]] రాష్ట్రంలో ఉన్న ఒక పారిశ్రామిక నగరం. తమిళనాడులోని 21 నగరపాలక సంస్థలలో హోసూరు ఒకటి. ఇది పొన్నైయార్ నది ఒడ్డున, [[బెంగళూరు]]కు ఆగ్నేయంగా {{convert|40|km|mi|0}} దూరంలో, రాష్ట్ర రాజధాని [[చెన్నై]]కి పశ్చిమంగా {{convert|306|km|mi|0}} దూరంలో ఉంది. హోసూరు స్టెల్లాంటిస్, అశోక్ లేలాండ్, టైటాన్, టాటా ఎలక్ట్రానిక్స్, టీవీఎస్ మోటార్స్, క్యాటర్‌పిల్లర్, ఏథర్ ఎనర్జీ, షెఫ్లర్ లాంటి అనేక భారీ ఉత్పాదక పరిశ్రమలకు నిలయం.<ref>{{cite web|url=http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S22/TN_ACPC.pdf |title=List of Parliamentary and Assembly Constituencies |access-date=2008-10-09 |publisher=Election Commission of India |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081031131000/http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S22/TN_ACPC.pdf |archive-date=2008-10-31 }}</ref> ==చరిత్ర== [[File:Oosor Hosur , Salem District.jpg|left|thumb|200x200px|1860లో [[చంద్రచూడేశ్వర ఆలయం, హోసూరు|చంద్రచూడేశ్వర ఆలయం]] దృశ్యం]] [[File:The fort of Hosur, 1792, from the south-west with breached wall and Union flag flying.jpg|left|thumb|200x200px|[[మూడవ ఆంగ్లో-మైసూర్ యుద్ధం]]లో ఉపయోగించిన బ్రిటిష్ కోట]] {{unreferenced section|date=May 2021}} 13వ శతాబ్దంలో చోళుల కాలంలో హోసూరును మురసు నాడు అని పిలిచేవారు.<ref>{{cite web | url = https://krishnagiri.nic.in/about-district/history/ | title = History | last = | first = | date = n.d. | website = nic.in | publisher = | access-date = 29 June 2026 | quote = }}</ref> 16వ శతాబ్దం నుండి ఈ పట్టణం ప్రస్తుత పేరుతో పిలవబడుతోంది.{{citation needed|date=January 2021}} 11వ శతాబ్దానికి చెందిన చంద్రచూడేశ్వర స్వామి ఆలయంలో హోయసలులు చేసిన సేవలను తెలిపే శాసనాలు ఉన్నాయి. సా.శ 1200 ప్రాంతంలో హోయసలులు హోసూరును పరిపాలించారు, ఆలయ అభివృద్ధికి విశేషంగా తోడ్పడ్డారు. ఆ తర్వాత ఇది విజయనగర సామ్రాజ్యం కిందకు వచ్చింది. తరువాతి కాలంలో, హోసూరు మైసూర్ రాజ్యంలో భాగంగా ఉండేది. 1790 నుండి 1792 వరకు జరిగిన మూడవ ఆంగ్లో-మైసూర్ యుద్ధంలో టిప్పు సుల్తాన్ బ్రిటీష్ వారి చేతిలో ఓడిపోయాడు. 1801లో అతను మైసూర్ రాజ్యంలో దక్షిణ భాగాన్ని బ్రిటిష్ ఇండియా ప్రావిన్సులకు పాక్షిక పరిష్కారంగా అప్పగించాడు. బ్రిటిష్ కాలంలో, సేలం కలెక్టర్ వాల్టన్ ఇలియట్ లాక్‌హార్ట్ సేలం జిల్లాకు హోసూరును ప్రధాన కేంద్రంగా చేశాడు.{{citation needed|date=September 2020}} జేమ్స్ హంటర్ రాయల్ ఆర్టిలరీలో లెఫ్టినెంట్‌గా పనిచేశాడు. అతనొక మిలిటరీ చిత్రకారుడు. అతని రేఖాచిత్రాలు సైనిక జీవితం, రోజువారీ జీవితంలోని అంశాలను చిత్రీకరించాయి.{{citation needed|date=February 2023}} 1980లలో సిప్కాట్ (స్టేట్ ఇండస్ట్రీస్ ప్రమోషన్ కార్పొరేషన్ ఆఫ్ తమిళనాడు) సహాయంతో పారిశ్రామికీకరణ ప్రారంభమై హోసూరు పారిశ్రామిక పట్టణంగా మారింది. ఆ తర్వాత కనీస మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధి జరగడం మొదలైంది. ఏప్రిల్ 2022లో, నగర పరిమితిని 740 చదరపు కిలోమీటర్లకు విస్తరించే ప్రణాళికలను ప్రకటించారు.<ref>{{cite web|url=https://tamil.samayam.com/latest-news/krishnagiri/hosur-corporation-expansion-master-plan-meeting-held-by-mayor-sa-sathya/articleshow/90782856.cms|title=ఓசூர் மாநகராட்சி 'மாஸ்டர் பிளான்' - நடப்பது என்ன?|website=Samayam Tamil|language=ta|access-date=2022-04-14}}</ref> ==పరిపాలన== హోసూరు నగరం 2019లో ఏర్పాటైన హోసూరు నగరపాలక సంస్థ (మునిసిపల్ కార్పొరేషన్)చే నిర్వహించబడుతుంది. ఈ నగరాన్ని తూర్పు, పశ్చిమ, ఉత్తర, దక్షిణ అనే నాలుగు పరిపాలనా మండలాలుగా విభజించారు. కార్పొరేషన్ కు మేయర్ నాయకత్వం వహిస్తారు. నగర మేయర్, కౌన్సిలర్లను స్థానిక ప్రజలు ఓటింగ్ ద్వారా ఎన్నుకుంటారు. హోసూరు పట్టణం 1962లో ఎంపిక గ్రేడ్ (సెలక్షన్ గ్రేడ్) నగర పంచాయతీగా ఏర్పడింది. ఇది 1992లో రెండవ గ్రేడ్ మున్సిపాలిటీగా, 1998లో సెలక్షన్ గ్రేడ్ మున్సిపాలిటీగా అప్‌గ్రేడ్ చేయబడింది. హోసూరు నగరపాలక సంస్థ 2019లో ఏర్పడి తమిళనాడులోని 21 మున్సిపల్ కార్పొరేషన్లలో ఒకటిగా నిలిచింది. 2011లో మత్తిగిరి పట్టణ పంచాయతీతో పాటు జుజువాడి, మూకండపల్లి, అవలపల్లి, చెన్నత్తూర్ గ్రామ పంచాయతీలు హోసూరు మున్సిపాలిటీలో విలీనమయ్యాయి, ఇది ప్రత్యేక గ్రేడ్ మున్సిపాలిటీగా అప్‌గ్రేడ్ చేయబడింది. 13 ఫిబ్రవరి 2019న పరిసర ప్రాంతాలను కలుపుతూ హోసూరును తమిళనాడు 13వ కార్పొరేషన్ నగరంగా ఉన్నతీకరించారు. నగర పరిమితులు 72.41 చదరపు కిలోమీటర్లకు విస్తరించబడ్డాయి.<ref>{{cite web|url=http://www.newindianexpress.com/cities/bengaluru/2019/feb/13/hosur-nagercoil-municipalities-set-to-become-municipal-corporations-1938320.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20190213183758/http://www.newindianexpress.com/cities/bengaluru/2019/feb/13/hosur-nagercoil-municipalities-set-to-become-municipal-corporations-1938320.html|url-status=dead|archive-date=13 February 2019|title=Hosur, Nagercoil municipalities set to become municipal corporations|website=The New Indian Express|access-date=2019-02-13}}</ref> ==వాతావరణం== హోసూరు ఉష్ణమండల సవన్నా వాతావరణాన్ని (కొప్పెన్ వాతావరణ వర్గీకరణ) కలిగి ఉండి స్పష్టమైన తడి, పొడి రుతువులను కలిగి ఉంటుంది. అధిక ఎత్తులో ఉన్నందున, హోసూరు ఏడాది పొడవునా ఆహ్లాదకరమైన, మితమైన వాతావరణాన్ని ఆస్వాదిస్తుంది. అప్పుడప్పుడూ వడగాలులు వీస్తుంటాయి. జనవరి అత్యంత శీతల నెల, సగటు కనిష్ట ఉష్ణోగ్రత 17.1°C ఉంటుంది. మే అత్యంత వేడి నెల, సగటు గరిష్ట ఉష్ణోగ్రత 33.6°C ఉంటుంది.{{citation needed|date=September 2012}} శీతాకాలపు ఉష్ణోగ్రతలు అరుదుగా 12°C కంటే తక్కువకు పడిపోతాయి. అత్యల్పంగా 1 ఫిబ్రవరి 2018న 7.1°C ఉష్ణోగ్రత నమోదైంది.<ref>{{cite web |url=http://www.thenewsminute.com/article/winter-still-here-tn-telangana-record-lowest-temperatures-season-february-1-75802%3famp |title=Winter is still here: TN, Telangana record lowest temperatures of season on February 1 |publisher=The News Minute |date=February 2, 2018 |access-date=2022-05-25 |archive-date=2021-10-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211004074849/https://www.thenewsminute.com/article/winter-still-here-tn-telangana-record-lowest-temperatures-season-february-1-75802?amp |url-status=dead }}</ref> వేసవి ఉష్ణోగ్రతలు చాలా అరుదుగా 35°C దాటుతాయి. హోసూరు ఈశాన్య, నైరుతి రుతుపవనాల ద్వారా వర్షపాతం పొందుతుంది. అక్టోబర్, సెప్టెంబర్, ఆగస్టు వరుసగా అత్యధిక వర్షపాతం కలిగిన నెలలు. వేసవి వేడి అప్పుడప్పుడు కురిసే ఉరుములతో కూడిన వర్షాల వల్ల చల్లబడుతుంది, అయితే అప్పుడప్పుడు వరదలు కూడా వస్తాయి. సగటు తేమ 31%, సగటు వర్షపాతం 84 సెం.మీ. {{Weather box |location = హోసూరు |metric first = Y |single line = Y |temperature colour =pastel |Jan high C = 26.9 |Feb high C = 29.4 |Mar high C = 33.0 |Apr high C = 33.3 |May high C = 33.2 |Jun high C = 29.3 |Jul high C = 28.2 |Aug high C = 28.4 |Sep high C = 28.8 |Oct high C = 28.1 |Nov high C = 27.4 |Dec high C = 26.4 |Jan low C = 14.8 |Feb low C = 16.2 |Mar low C = 18.6 |Apr low C = 21.1 |May low C = 21.3 |Jun low C = 20.3 |Jul low C = 19.6 |Aug low C = 19.7 |Sep low C = 19.4 |Oct low C = 19.1 |Nov low C = 17.2 |Dec low C = 15.5 |precipitation colour=green |Jan rain mm = 7 |Feb rain mm = 8 |Mar rain mm = 3 |Apr rain mm = 62 |May rain mm = 94 |Jun rain mm = 63 |Jul rain mm = 78 |Aug rain mm = 101 |Sep rain mm = 134 |Oct rain mm = 179 |Nov rain mm = 65 |Dec rain mm = 15 |source 1 = en.climate-data.org,<ref name= climate >{{cite web | url = http://en.climate-data.org/location/53367/ | title = Climate:Hosur | access-date = 4 January 2014 }}</ref> }} ==జనాభా గణాంకాలు== {{bar box|title=మతపరమైన జనాభా|titlebar=#ddd|left1=మతం|right1=శాతం(%)|float=left|bars={{bar percent|[[హిందూమతం|హిందువులు]]|darkorange|83.66}}{{bar percent|[[ఇస్లాం|ముస్లింలు]]|Green|11.37}}{{bar percent|[[క్రైస్తవమతం|క్రైస్తవులు]]|dodgerblue|4.50}}{{bar percent|ఇతరులు|grey|0.47}}}} {{Pie chart |thumb = right |caption = '''హోసూరు నగరంలో భాషలు''' (2011)<ref name="language">{{Cite web |title=Table C-16 Population by Mother Tongue: Tamil Nadu (Urban) |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/10259/download/13371/DDW-C16-TOWN-STMT-MDDS-3300.XLSX |website=[[Census of India]] |publisher=[[Registrar General and Census Commissioner of India]]}}</ref> |label1 = [[తమిళ భాష|తమిళం]] |value1 = 51.99 |color1 = royalblue |label2 = [[తెలుగు భాష|తెలుగు]] |value2 = 25.12 |color2 = brown |label3 = [[ఉర్దూ]] |value3 = 10.67 |color3 = green |label4 = [[కన్నడ]] |value4 = 8.13 |color4 = darkslateblue |label5 = [[హిందీ]] |value5 = 1.67 |color5 = orange |label6 = [[మలయాళం]] |value6 = 1.19 |color6 = cornflowerblue |label7 = ఇతరులు |value7 = 1.23 |color7 = grey }} {{Pie chart |thumb = right |caption = '''హోసూరు తాలూకాలో భాషలు''' (2011)<ref name="Language">{{cite web |title=Census of India - Language |url=http://censusindia.gov.in/2011census/C-16.html |website= censusindia.gov.in |access-date= 17 April 2020}}</ref> |label1 = [[తమిళ భాష|తమిళం]] |value1 = 42.13 |color1 = royalblue |label2 = [[తెలుగు భాష|తెలుగు]] |value2 = 32.19 |color2 = brown |label3 = [[కన్నడ]] |value3 = 17.07 |color3 = darkslateblue |label4 = [[ఉర్దూ]] |value4 = 5.56 |color4 = green |label5 = [[హిందీ]] |value5 = 1.18 |color5 = orange |label6 = [[మలయాళం]] |value6 = 0.77 |color6 = cornflowerblue |label7 = ఇతరులు |value7 = 1.09 |color7 = grey }} {{Historical populations|type= |align = right |state=collapsed |1901|6695|1911|5913 | 1921| 6519|1931|6071 |footnote=Sources:https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/31753 |Notable person=Fredrick Samuel J|1941|6457|1951|8712|1961|15=1971|17=1981|18=27129|19=1991|20=41739|21=2001|22=84394|23=2011|24=116821}} 2011 భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం, హోసూరు జనాభా 116,821. ప్రతి 1,000 మంది పురుషులకు 968 మంది స్త్రీలు ఉన్నారు, ఇది జాతీయ సగటు 929 కంటే చాలా ఎక్కువ.<ref name="dashboard">{{cite web|title=Census Info 2011 Final population totals|url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/censusinfodashboard/index.html|publisher=Office of The Registrar General and Census Commissioner, Ministry of Home Affairs, Government of India|year=2013|access-date=26 January 2014}}</ref> ఆరేళ్లలోపు వయస్సు ఉన్నవారు మొత్తం 14,307 మంది, వీరిలో 7,274 మంది బాలురు, 7,033 మంది బాలికలు ఉన్నారు. జనాభాలో షెడ్యూల్డ్ కులాలు 8.08%, షెడ్యూల్డ్ తెగలు 0.17% ఉన్నారు. నగర సగటు అక్షరాస్యత 76.69%, జాతీయ సగటు 72.99% తో పోలిస్తే ఇది మెరుగ్గా ఉంది.<ref name="dashboard"/> నగరంలో మొత్తం 29,255 గృహాలు ఉన్నాయి. మొత్తం 43,959 మంది కార్మికులు ఉన్నారు, ఇందులో 212 మంది సాగుదారులు, 308 మంది ప్రధాన వ్యవసాయ కార్మికులు, గృహ పరిశ్రమలలో 747 మంది, 38,463 మంది ఇతర కార్మికులు, 4,229 మంది ఉపాంత కార్మికులు, 57 మంది ఉపాంత సాగుదారులు, 62 మంది ఉపాంత వ్యవసాయ కార్మికులు, గృహ పరిశ్రమలలో 189 మంది ఉపాంత కార్మికులు, 3,921 మంది ఇతర ఉపాంత కార్మికులు ఉన్నారు.{{citation needed|date=February 2023}} 2011 మతపరమైన జనాభా లెక్కల ప్రకారం, హోసూరులో 83.66% హిందువులు, 11.37% ముస్లింలు, 4.5% క్రైస్తవులు, 0.05% సిక్కులు, 0.02% బౌద్ధులు, 0.11% జైనులు ఉన్నారు. 0.27% మంది ఇతర మతాలను అనుసరిస్తున్నారు. 0.02% మంది ఏ మతాన్ని అనుసరించడం లేదు లేదా మతపరమైన ప్రాధాన్యతను సూచించలేదు.<ref name=religion2011>{{cite web|title=Population By Religious Community - Tamil Nadu|year=2011|url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/C-01.html|format=XLS|publisher=Office of The Registrar General and Census Commissioner, Ministry of Home Affairs, Government of India|access-date=13 September 2015}}</ref> తమిళం అధికారిక భాష. ఇది మెజారిటీ ప్రజలు మాట్లాడే భాష. 1956లో రాష్ట్రాల భాషా ప్రయుక్త పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ పట్టణం మైసూర్ రాజ్యంలో భాగంగా ఉన్నందున, తెలుగు, కన్నడ భాషలు కూడా ఇక్కడ విస్తృతంగా మాట్లాడతారు.<ref name="censusindia.gov.in">{{cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/DigitalLibrary/TablesSeries2001.aspx|title=WELCOME TO CENSUS OF INDIA : Census India Library|website=www.censusindia.gov.in|access-date=2016-04-26}}</ref> ==ఆర్థిక వ్యవస్థ== హోసూరు ఒక పారిశ్రామిక కేంద్రం. అనేక ఆటోమొబైల్, ఉత్పాదక పరిశ్రమలు ఇక్కడ ఉన్నాయి. ప్రధాన కంపెనీలలో టీవీఎస్ మోటార్స్, అశోక్ లేలాండ్, టైటాన్, సుందరం క్లేటన్, హరిత సీటింగ్స్, హరిత ఫెహ్రర్, జనరల్ ఎలక్ట్రిక్, కాన్సాయ్ నెరోలాక్ పెయింట్స్, మైలాన్, జి.ఆర్.బి ఫుడ్స్, కమాజ్ వెక్ట్రా మోటార్స్, ఆల్‌స్టామ్, ఫైవ్లీ ట్రాన్స్‌పోర్ట్, క్యాటర్‌పిల్లర్, కార్బోరండమ్ యూనివర్సల్, ఎక్సైడ్ ఇండస్ట్రీస్ లిమిటెడ్, హిందుస్థాన్ మోటార్స్, అయాన్ ఎక్స్ఛేంజ్ (ఇండియా) లిమిటెడ్, హిందుస్థాన్ యూనిలీవర్, షెఫ్లర్, టీటీకే ప్రెస్టీజ్, ట్యాబ్ ఇండియా గ్రానైట్స్ ప్రైవేట్ లిమిటెడ్, బాటా షూస్, డెల్ మోంటే ఫుడ్స్, నిప్పాన్ ఎలక్ట్రికల్స్, వెండ్ట్, టయోటా బోషోకు, నీల్‌కమల్ ప్లాస్టిక్స్, రెకిట్ బెంకిజర్ ఉన్నాయి. హోసూరు సమీపంలో ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ స్పెషల్ ఎకనామిక్ జోన్‌ (ప్రత్యేక ఆర్థిక మండలి) అభివృద్ధి కోసం ప్రణాళికలు ఉన్నాయి.<ref>{{cite news|url=http://www.hindu.com/2009/06/09/stories/2009060957720100.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20090611051054/http://www.hindu.com/2009/06/09/stories/2009060957720100.htm|url-status=dead|archive-date=2009-06-11|title=Plans for IT-SEZ in Hosur | location=Chennai, India |work=[[The Hindu]]|date=2009-06-09}}</ref> జూన్ 2010 నెలలో హోసూరు ఐటి పార్క్‌లో భూమి కేటాయింపు కోసం ఎల్కాట్ దరఖాస్తులను ఆహ్వానించింది. బెంగళూరుకు సమీపంలో ఉండటం ఒక ప్రయోజనంగా పరిగణిస్తారు. అనేక స్టార్టప్ ఐటీ కంపెనీలు తమ ప్రారంభ కార్యకలాపాల కోసం హోసూరును ఎంచుకుంటున్నాయి. డిసెంబర్ 2019లో ఎలక్ట్రిక్ వాహనాల తయారీ సంస్థ ఏథర్ ఎనర్జీ తమిళనాడు ప్రభుత్వంతో 4,00,000 చ.అ. తయారీ ప్లాంట్‌ను ఏర్పాటు చేయడానికి అవగాహన ఒప్పందం కుదుర్చుకుంది.<ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/ather-energy-to-set-up-electric-vehicle-manufacturing-facility-at-hosur-in-tn/articleshow/72331050.cms|title=Ather Energy to set up electric vehicle manufacturing facility at Hosur in TN |website=The Times of India|date=2 December 2019 |access-date=2019-12-23}}</ref> హోసూరు చుట్టుపక్కల అనేక రకాల పండ్లు, కూరగాయలు సాగు చేస్తారు. ఇక్కడి భూమి చాలా సారవంతమైనది. స్వచ్ఛమైన నీటితో పాటు కార్మికులు తగినంతగా అందుబాటులో ఉంటారు. టొమాటో, క్యాబేజీ, ఉల్లిపాయలు, మామిడి, క్యాప్సికమ్, క్యారెట్, దోసకాయ, బీన్స్, కొత్తిమీర, టర్నిప్, ముల్లంగి లాంటి పంటలు పండిస్తారు. గులాబీలను కూడా పెద్ద సంఖ్యలో పండిస్తారు.<ref>{{cite web|url=http://www.tidco.com/tanflora.html|title=TANFLORA - Tidco|work=tidco.com|access-date=15 September 2012|archive-date=1 July 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120701184108/http://www.tidco.com/tanflora.html|url-status=dead}}</ref> జిల్లా పశువుల క్షేత్రం 1824లో ప్రారంభించబడింది.<ref>{{cite web|url=http://www.tn.gov.in/policynotes/archives/policy2002_03/ahus-c.htm|title=District Livestock Farm}}</ref> మల్బరీ, పట్టుపురుగుల జెర్మ్ ప్లాజం వనరులను రక్షించడానికి, సంరక్షించడానికి సెంట్రల్ సెరికల్చరల్ జెర్మ్ ప్లాజం రిసోర్సెస్ సెంటర్ (CSGRC) 1991లో స్థాపించబడింది.<ref>{{cite web|url=http://www.silkgermplasm.com.html|title=CSGRC}}{{dead link|date=November 2017 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> నాణ్యత నియంత్రణ ప్రయోగశాల, శీతల గిడ్డంగి సౌకర్యం, పరిపాలనా భవనం, ఎలక్ట్రానిక్ వేలం హాలుతో కూడిన అంతర్జాతీయ పూల వేలం కేంద్రాన్ని ₹20.2 కోట్ల వ్యయంతో నిర్మించనున్నట్లు జూలై 2019లో ప్రభుత్వం ప్రకటించింది. ఇది జిల్లాలో 3,702 హెక్టార్లలో పండించే పూల వ్యాపారాన్ని నిర్వహిస్తుంది. ఈ పూలు ఆస్ట్రేలియా, సింగపూర్, మలేషియా దేశాలకు కూడా ఎగుమతి అవుతాయి.<ref>{{cite news | title = Hosur to get international flower auction centre | newspaper = The Hindu | location = Chennai | page = 4 | publisher = Kasturi & Sons | date = 19 July 2019 | url = https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/hosur-to-get-international-flower-auction-centre/article28566297.ece | access-date = 21 July 2019}}</ref> ==రవాణా== {{unreferenced section|date=May 2021}} ===రోడ్డు మార్గం=== జాతీయ రహదారి ఏహెచ్43 (NH 44) హోసూరు గుండా వెళుతూ బెంగళూరు, చెన్నై, సేలం, మధురై, కన్యాకుమారిలను కలుపుతుంది. నగరం గుండా వెళ్ళే ఈ హైవే స్ట్రెచ్ స్వర్ణ చతుర్భుజి (గోల్డెన్ క్వాడ్రిలేటరల్) హైవేకి చెందిన చెన్నై-ముంబై విభాగం. జాతీయ రహదారులు 648, 844 కూడా హోసూరును ఇతర నగరాలతో కలుపుతాయి. ===రైలు మార్గం=== [[File:Hosurcity.jpg|thumb|252x252px|హోసూరు నగర పనోరమిక్ దృశ్యం]] [[File:Hosur Railway Station 1.jpg|thumb|హోసూరు రైల్వే స్టేషన్]] హోసూరులో ఒక రైల్వే స్టేషన్ ఉంది. ఇది బెంగళూరు-సేలం రైలు మార్గంలో ఉండి, నైరుతి రైల్వే జోన్‌లోని బెంగళూరు డివిజన్ పరిధిలోకి వస్తుంది. హోసూరుకు రైలు మార్గం ద్వారా దేశవ్యాప్తంగా ఉన్న ప్రధాన నగరాలతో చక్కటి అనుసంధానం ఉంది. హోసూరు, బెంగళూరు మధ్య తరచుగా ప్రయాణీకుల రైళ్లు తిరుగుతుంటాయి. ప్యాసింజర్ రైళ్లు, ఇంటర్‌సిటీ, ఎక్స్‌ప్రెస్ రైళ్ల కోసం రెండు, సరుకు రవాణా కోసం మరొకటి చొప్పున మొత్తం మూడు రైలు మార్గాలు ఉన్నాయి. ===బస్సు మార్గం=== హోసూరులో ఒక కేంద్ర బస్సు స్టేషన్ ఉంది. దీనిని పునర్నిర్మించి, హోసూరు పితామహుడు, అనుభవజ్ఞుడైన రాజకీయ నాయకుడు కె. అప్పావు పిళ్ళై పేరు పెట్టారు. దీనిని జూలై 18, 2010న ఎం. కె. స్టాలిన్ ప్రారంభించారు.<ref>{{cite news| url=http://www.hindu.com/2010/07/10/stories/2010071054840300.htm | archive-url=https://web.archive.org/web/20100714165025/http://www.hindu.com/2010/07/10/stories/2010071054840300.htm | url-status=dead | archive-date=14 July 2010 | location=Chennai, India | work=[[The Hindu]] | title=New bus stand in Hosur to be named after Appavu Pillai | date=10 July 2010}}</ref><ref>{{cite news| url=http://www.thehindu.com/news/cities/Coimbatore/stalin-to-commission-new-bus-stand-in-hosur-today/article520797.ece | location=Chennai, India | work=The Hindu | title=Stalin to commission new bus stand in Hosur today | date=17 July 2010}}</ref> టీఎన్ఎస్‌టీసీ (తమిళనాడు స్టేట్ ట్రాన్స్‌పోర్ట్ కార్పొరేషన్) సేలం విభాగం బస్సులు హోసూరును తమిళనాడులోని ప్రధాన నగరాలు, పట్టణాలకు, అలాగే పొరుగు రాష్ట్రాలకు కలుపుతాయి. కేఎస్ఆర్టీసీ (కర్ణాటక రాష్ట్ర రోడ్డు రవాణా సంస్థ), ఏపీఎస్ఆర్టీసీ (ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర రోడ్డు రవాణా సంస్థ), పీఆర్టీసీ (పాండిచ్చేరి రోడ్డు రవాణా సంస్థ) సహా అనేక ప్రైవేట్ బస్సు సర్వీసులు కూడా నగరం నుండి నడుస్తాయి. [[File:Area view of New Bus station.jpg|thumb|హోసూరు బస్సు స్టేషన్ ఏరియల్ దృశ్యం]] ===వాయు మార్గం=== సమీప ప్రధాన విమానాశ్రయం కెంపెగౌడ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం. ఇది హోసూరు నుండి 75 కి.మీ దూరంలో ఉంది. ఆగస్టు 2025లో, శూలగిరి తాలూకాలోని బేరిగై, బాగలూరు మధ్య హోసూరు కోసం గ్రీన్‌ఫీల్డ్ విమానాశ్రయాన్ని నిర్మించాలని తమిళనాడు ప్రభుత్వం నిర్ణయించింది. ఈ ప్రాజెక్టుకు అంచనా ప్రకారం 2,300 ఎకరాల భూమి అవసరం. ఈ ప్రాంతంలో ప్రభుత్వానికి ఇప్పటికే దాదాపు 650 ఎకరాలు ఉంది.<ref name='TH1'>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/cities/chennai/tn-govt-identifies-site-for-proposed-airport-at-hosur/article69969136.ece |title=T.N. govt. identifies site for proposed airport at Hosur |newspaper=[[The Hindu]]|date=24 August 2025|access-date=24 August 2025}}</ref> 1994లో స్థాపించబడిన హోసూరు ఏరోడ్రోమ్ విమానాల సాధారణ నిర్వహణ, తనిఖీల కోసం ఉపయోగించే ఒక ప్రైవేట్ ఏరోడ్రోమ్.<ref>{{cite web |title= Aviation Infrastructure|url= https://taal.co.in/aviation-infrastructure/ |accessdate= 24 August 2025 }}</ref> ==ఆసక్తికర ప్రదేశాలు== [[File:Sri Chandra Choodeswara Temple.jpg|thumb|శ్రీ చంద్రచూడేశ్వర ఆలయం]] *రాజాజీ జన్మించిన తోరపల్లిలోని రాజాజీ మెమోరియల్ *శ్రీ చంద్రచూడేశ్వర ఆలయం<ref>{{cite web|title=Chandira Choodeswarar Temple, Hosur|url=http://www.tripadvisor.com/Attraction_Review-g1102838-d4089147-Reviews-Chandira_Choodeswarar_Temple-Hosur_Krishnagiri_District_Tamil_Nadu.html|website=Tripadvisor|language=en|access-date=2020-05-12}}</ref> *రామా నాయకన్ సరస్సు వద్ద ఎకోలాజికల్ పార్క్, వాకర్స్ లేన్. *హోసూరు ప్రధాన ఆకర్షణలలో కేలవరపల్లి రిజర్వాయర్ ప్రాజెక్ట్ ఒకటి. కేలవరపల్లి రిజర్వాయర్ ప్రాజెక్ట్ లేదా కేలవరపల్లి ఆనకట్ట హోసూరు నుండి 10 కి.మీ, కర్ణాటక నుండి 8 కి.మీ దూరంలో చెన్నకేశవ కొండల తూర్పు వాలుల నుండి ఉద్భవించే పొన్నైయార్ నదిపై ఉంది. *బెంగళూరు హైవే పక్కన సనమావు అటవీ ప్రవేశ ద్వారం వద్ద ఉన్న దక్షిణ తిరుపతి ఆలయం *శ్రీ పార్శ్వ సుశీల్ ధామ్ శ్వేతాంబర్ జైన దేవాలయం - ప్రసిద్ధ జైన దేవాలయం, హోసూరు నుండి 19 కి.మీ దూరంలో ఉంది. == మూలాలు == {{reflist}} == బయటి లింకులు == * [https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/pager.html?objectid=DS405.1.I34_V13_211.gif డిజిటల్ సౌత్ ఆసియా లైబ్రరీలో హోసూరు చారిత్రక వివరాలు] {{commons}} {{Municipalities of Tamil Nadu}} {{Krishnagiri district}} {{Authority control}} [[వర్గం:తమిళనాడు జిల్లాల ముఖ్యపట్టణాలు]] [[వర్గం:తమిళనాడు నగరాలు, పట్టణాలు]] gxjnckd4g12a3h13r1n8h6zgd4bcq46 0 508153 4955779 4947515 2026-09-10T16:48:41Z InternetArchiveBot 88395 2 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4955779 wikitext text/x-wiki {{Infobox census | name = 2011 సామాజిక ఆర్థిక, కుల గణన | logo = | logo_size = | logo_caption = | image = | image_size = | image_caption = | previous_census = | date = | next_census = తెలియదు | country = [[భారతదేశం]] | population = 1,186,403,770 | most_populous = | least_populous = | authority = [[గ్రామీణాభివృద్ధి మంత్రిత్వ శాఖ]] | website = {{URL|https://secc.gov.in/}} | additional_label1 = | additional_data1 = | additional_label2 = | additional_data2 = | additional_label5 = | additional_data5 = }} '''సామాజిక ఆర్థిక, కుల గణన''' ('''SECC''') ను [[భారత జనాభా లెక్కలు|భారత జనాభా లెక్కల]] కోసం గ్రామీణాభివృద్ధి మంత్రిత్వ శాఖ 2011—2015 వరకు నిర్వహించింది.<ref name="l624">{{cite web|date=2018-06-27|title='Caste Census-2011 not yet released'|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Hyderabad/caste-census-2011-not-yet-released/article24273716.ece|access-date=2026-07-12|website=The Hindu}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.financialexpress.com/article/fe-columnist/column-how-bad-is-the-secc-data-very-bad/105798/|title=Column: How bad is the SECC data? Very bad|last=Bhalla|first=Surjit S|date=23 July 2015|work=[[The Financial Express (India)|The Financial Express]]}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.financialexpress.com/article/economy/socio-economic-and-caste-census-for-2011-five-key-takeaways/97602/|title=Socio Economic and Caste Census for 2011 : Five key takeaways|last=Damodaran|first=Harish|date=9 July 2015|work=[[The Financial Express (India)|The Financial Express]]}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.thehindubusinessline.com/opinion/the-many-shades-of-deprivation/article7417888.ece|title=The many shades of deprivation|last=Sabnavis|first=Madan|date=13 July 2015|work=[[Business Line]]}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://indianexpress.com/article/india/india-others/in-villages-one-in-three-households-in-poverty-over-a-fifth-scsts/|title=Socio Economic Caste Census: In villages, one in three households in poverty; over a fifth SC/STs|last=Tewari|first=Ruhi|date=25 June 2015|work=[[The Indian Express]]}}</ref> 2010లో పార్లమెంటు ఉభయ సభలలో చర్చించిన తర్వాత 2011 సామాజిక ఆర్థిక, కుల గణనను నిర్వహించేందుకు [[మన్మోహన్ సింగ్]] ప్రభుత్వం ఆమోదం తెలిపింది.<ref>{{Cite web|last=Anuja|date=2011-06-29|title=Socio - Economic and Caste Census 2011 begins|url=https://www.livemint.com/Politics/3moTeuqKAfQqy4p5WDezwJ/Socio--Economic-and-Caste-Census-2011-begins.html|access-date=2023-10-15|website=mint|language=en}}</ref> SECC-2011 1948 భారత జనాభా చట్టం కింద నిర్వహించబడలేదు, దీనిని నిర్వహించే బాధ్యతను రిజిస్ట్రార్ జనరల్, సెన్సస్ కమీషనర్ ఆఫ్ ఇండియాకు అప్పగించలేదు.<ref>{{cite web|last=Mandal|first=Dilip|date=5 August 2022|title=Not counting, won't let states count either—Modi govt's message on caste census|url=https://theprint.in/opinion/more-bad-policies-caste-disputes-thats-what-keeping-census-on-union-list-will-bring/1070055/|newspaper=[[ThePrint]]}}</ref> SECC ని [[భారతదేశ రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు|భారతదేశంలోని అన్ని రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలలో]] నిర్వహించారు, దీనికి సంబంధించిన కొన్ని ఫలితాలను 3 జూలై 2015న కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రి [[అరుణ్ జైట్లీ]] వెల్లడించారు.<ref>{{Cite news|url=https://www.hindustantimes.com/india/govt-releases-socio-economic-and-caste-census-for-better-policy-making/story-Ajf4fLjhq9ghHZDDVxYOMP.html|title=Govt releases socio-economic and caste census for better policy-making|author=|date=3 July 2015|newspaper=[[Hindustan Times]]|agency=[[Press Trust of India]]}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/jaitley-our-priority-is-to-eliminate-deprivation/article7390035.ece|title=Jaitley: our priority is to eliminate deprivation|last=Mehra|first=Puja|date=6 July 2015|newspaper=[[The Hindu]]}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.livemint.com/Politics/Z7qBrPVydCpoMJ6hkunaZP/Arun-Jaitley-refutes-charges-of-withholding-caste-census-dat.html|title=Arun Jaitley refutes charges of withholding caste census data|last1=Nanda|first1=Prashant K.|date=16 July 2015|author2=Anuja|last3=Roche|first3=Elizabeth|website=[[Mint (newspaper)|Mint]]}}</ref> SECC 2011 భారతదేశంలో 640 జిల్లాల్లో ప్రభుత్వం చేతిలో ఇమిడిపోయే ఎలక్ట్రానిక్ పరికరాలలో నిర్వహించిన మొట్టమొదటి కాగిత రహిత జనాభా గణన.<ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/economy/indicators/socio-economic-and-caste-census-paints-grim-rural-picture-to-help-improve-social-schemes/articleshow/47930341.cms|title=Socio Economic and Caste Census paints grim rural picture, to help improve social schemes|date=2015-07-03|newspaper=[[The Economic Times]]|agency=[[Press Trust of India|PTI]]}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://indianexpress.com/article/india/india-others/rural-development-to-home-to-social-justice-no-one-wants-to-own-undisclosed-caste-data/|title=Rural Development to Home to Social Justice, no one wants to own undisclosed caste data|last1=Tewari|first1=Ruhi|date=8 July 2015|work=[[The Indian Express]]|last2=Singh|first2=Vijaita}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.thequint.com/hot-wire/2015/07/03/govt-releases-socio-economic-caste-census|title=Socio-Economic & Caste Census: One in Three Households in Poverty|author=The Quint|date=3 July 2015|website=[[The Quint]]}}</ref> గ్రామీణాభివృద్ధి మంత్రిత్వ శాఖ తన అన్ని కార్యక్రమాలైన MGNREGA, జాతీయ ఆహార భద్రతా చట్టం, దీన్ దయాళ్ ఉపాధ్యాయ గ్రామీణ కౌశల్య యోజనలలో SECC డేటాను ఉపయోగించాలని నిర్ణయం తీసుకుంది.<ref>{{Cite news|url=https://www.business-standard.com/article/current-affairs/centre-to-first-use-secc-data-in-25-of-villages-115071300035_1.html|title=Centre to first use SECC data in 25% of villages|last=Mukherjee|first=Sanjeeb|date=13 July 2015|newspaper=[[Business Standard]]}}</ref> 1931 భారత జనాభా లెక్కల తర్వాత SECC 2011 మొదటి కుల ఆధారిత జనాభా గణన,<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/No-data-since-1931-will-2011-Census-be-all-caste-inclusive/articleshow/5669801.cms|title=No data since 1931, will 2011 Census be all-caste inclusive?|author=<!--not stated-->|date=11 March 2010|newspaper=[[The Times of India]]|agency=Times News Network}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.livemint.com/Opinion/BlraW3bo9gLJcCAZyxvfVK/Development-vs-caste-dj-vu.html|title=Development vs caste: déjà vu|last=Padmanabhan|first=Anil|date=19 July 2015|newspaper=[[Mint (newspaper)|Mint]]}}</ref> దీనిని 29 జూన్ 2011న పశ్చిమ త్రిపుర జిల్లాలోని హజెమారా బ్లాక్ లోని సంఖోలా గ్రామం నుండి ప్రారంభించారు.<ref>{{Cite web|title=Press Information Bureau|url=https://pib.gov.in/newsite/erelease.aspx?relid=72924|website=pib.gov.in}}</ref><ref>{{Cite web|title=November date for caste census - First ever central survey to determine number of BPL families in state|url=https://www.telegraphindia.com/jharkhand/november-date-for-caste-census-first-ever-central-survey-to-determine-number-of-bpl-families-in-state/cid/370287|website=www.telegraphindia.com}}</ref> కులాల వివరాలను విడుదల చేయడానికి నిరాకరించినట్లు ఆరోపణలు వచ్చిన నేపథ్యంలో, ఈ జనాభా లెక్కలు పాతబడిపోయాయని, సరికానివని 2021లో కేంద్ర ప్రభుత్వం తెలియజేసింది.<ref name="w881">{{cite web | title=Centre calls Caste Census of 2011 outdated and incorrect | website=Telegraph India | date=2021-08-11 | url=https://www.telegraphindia.com/india/centre-calls-socio-economic-caste-census-of-2011-outdated-and-incorrect/cid/1826046 | access-date=2026-07-12}}</ref> == చరిత్ర == రెండు ప్రధాన రాజకీయ పార్టీలు [[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్]], [[భారతీయ జనతా పార్టీ]] పార్టీల లోపల కుల ఆధారిత జనాభా గణనపై విభేదాలు ఉన్నాయి.<ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/india/caste-census-after-cong-dissent-brews-within-bjp/story-g56SSjA2de93GbKSC23snK.html|title=Caste census: After Cong, dissent brews within BJP|date=28 May 2010|website=Hindustan Times}}</ref><ref name="auto">{{Cite news |first1=Liz |last1=Mathew |first2=Sahil |last2=Makkar |date=8 May 2010 |title=UPA blinks, may include caste count in Census |newspaper=[[Mint (newspaper)|Mint]] |url=https://www.livemint.com/Politics/nErfqn2UyM1vqovRBU99XL/UPA-blinks-may-include-caste-count-in-Census.html}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ndtv.com/india-news/bjp-rethink-on-caste-census-426320|title=BJP rethink on caste census?|website=NDTV.com}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/india/video/cabinet-split-on-caste-based-census-409556-2010-05-05|title=Cabinet split on caste-based Census|website=India Today}}</ref> లోక్‌సభలో ప్రతిపక్ష నాయకురాలు [[సుష్మా స్వరాజ్]] కుల ఆధారిత జనాభా గణన ఆలోచనకు మద్దతు పలికారు,<ref>{{Cite web|url=http://archive.indianexpress.com/news/parivar-divided-over-castebased-census/617648/|title=Parivar divided over caste-based census - Indian Express|website=archive.indianexpress.com}}</ref> కాగా అప్పటి కేంద్ర హోం మంత్రి [[పి. చిదంబరం]] జనాభా లెక్కల నిర్వహణలో కులాలను లెక్కించడంలో ఆచరణాత్మక ఇబ్బందులను ఉటంకిస్తూ దీనిని వ్యతిరేకించారు.<ref>{{Cite web|url=https://scroll.in/article/808249/as-quota-wars-rage-are-upper-caste-interests-blocking-caste-census-data|title=As quota wars rage, are upper caste interests blocking caste census data?|first=Shoaib|last=Daniyal|website=Scroll.in|date=30 May 2016 }}</ref><ref name="auto"/> JAM (ప్రధాన మంత్రి జన్ ధన్ యోజన-ఆధార్-మొబైల్ గవర్నెన్స్) త్రయం ఆధారంగా లబ్ధిదారులను గుర్తించడానికి, ప్రత్యక్ష ప్రయోజన బదిలీ పథకాన్ని విస్తరించడానికి SECC 2011 డేటా ఉపయోగపడుతుంది.<ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/business/business-others/to-build-upon-jam-trinity-finmin-to-look-into-caste-census/|title=To build upon JAM trinity, FinMin to look into caste census|date=2 July 2015}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/india/india-others/for-better-targetting-jamming-the-subsidies/|title=Socio-Economic & Caste Census to use Jan Dhan Aadhar Mobile number trinity to better target benefeciaries|date=14 July 2015}}</ref> SECC 2011 భారతదేశంలో మలవిసర్జనను చేతులతో శుభ్రం చేసేవారు, [[హిజ్రా|ట్రాన్స్‌జెండర్ల]] సంఖ్య వంటి ఇతర అంశాలను కూడా లెక్కించింది.<ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/editorials/swachh-bharat-abhiyan-should-aim-to-stamp-out-manual-scavenging/story-6Mfkfn27AYndBR4OaJnCQP.html|title=Swachh Bharat Abhiyan should aim to stamp out manual scavenging|date=12 July 2015|website=Hindustan Times}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/karnataka-worst-in-the-south-in-manual-scavenging-numbers/article7396071.ece|title=Karnataka worst in the south in manual scavenging numbers|first=Mohit M.|last=Rao|date=8 July 2015|via=www.thehindu.com|newspaper=The Hindu}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.telegraphindia.com/india/census-yanks-lid-off-india-scavenger-stink/cid/1512167|title=Census yanks lid off India scavenger stink|website=www.telegraphindia.com}}</ref> SECC 2011 1948 భారత జనాభా చట్టం కింద నిర్వహించబడలేదు,<ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/socio-economic-and-caste-census-data-unreliable-or-incomplete-experts/articleshow/48137666.cms|title=Socio Economic and Caste Census data unreliable or incomplete: Experts|date=20 July 2015|newspaper=The Economic Times}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abplive.in/author/nilanjanmukhopadhyay/2015/07/17/article653067.ece/So-called-caste-census-was-a-waste-conduct-a-fresh-one|title=So-called caste census was a waste, conduct a fresh one}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/opinion/columns/chuck-the-bpl-card/|title=Chuck the BPL card|date=10 July 2015}}</ref> దీనివల్ల పౌరులు సమాచారాన్ని బహిర్గతం చేయడం స్వచ్ఛందంగా మారింది, ఇది తప్పనిసరి కాదు.<ref name="discrepancy"/> 1992, 1997, 2002లలో మూడుసార్లు జనాభా లెక్కల తర్వాత, భారతదేశంలో దారిద్య్రరేఖకు దిగువన (BPL) నివసిస్తున్న, వివిధ ప్రయోజనాలను పొందే గృహాలను గుర్తించడానికి [[భారత ప్రభుత్వం]] నిర్వహించిన నాల్గవ ప్రక్రియ 2011 సామాజిక ఆర్థిక, కుల గణన.<ref>{{Cite web|url=https://scroll.in/article/740903/indias-socio-economic-census-threatens-to-exclude-crores-of-poor-from-social-schemes|title=India's socio-economic census threatens to exclude crores of poor from social schemes|first=Anumeha|last=Yadav|website=Scroll.in|date=16 July 2015 }}</ref> భారతదేశంలో చివరి BPL జనాభా గణన 2002లో జరిగింది, ప్రతి గ్రామీణ గృహానికి సంబంధించి 13 సూచికలపై సమాచారాన్ని సేకరించి, వాటిలో ప్రతిదానికి ఒక మార్కును కేటాయించే పద్ధతిని అనుసరించారు.<ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/opinion/columns/neither-bpl-nor-apl/|title=Neither BPL nor APL|date=22 July 2015}}</ref> భారతదేశంలో మొట్టమొదటి కుల గణన 1881లో జరిగింది.<ref>{{Cite web|url=https://thediplomat.com/2016/08/counting-castes-in-india/|title=Counting Castes in India|first=Krzysztof|last= Iwanek|website=The Diplomat}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.outlookindia.com/national/how-many-is-your-caste-news-297527|title='How Many' Is Your Caste?|website=Outlook (India)|date=4 February 2022}}</ref> జనవరి 2017లో గ్రామీణ ప్రాంతాల్లోని సామాజిక పథకాలకు నిధుల బదిలీకి, లబ్ధిదారులను గుర్తించడానికి దారిద్య్ర రేఖకు బదులుగా సామాజిక-ఆర్థిక కుల గణనను ప్రధాన సాధనంగా ఉపయోగించాలనే సిఫార్సులను కేంద్ర ప్రభుత్వం అంగీకరించింది.<ref>{{Cite news|url=https://www.business-standard.com/article/current-affairs/centre-to-use-secc-data-as-social-registry-to-route-all-benefits-117011300887_1.html|title=Socio-Economic Census to replace poverty line|first=Sanjeeb|last=Mukherjee|date=14 January 2017|via=Business Standard|newspaper=Business Standard India}}</ref> SECC 2011లో మూడు జనాభా గణన భాగాలు ఉన్నాయి, వీటిని మూడు వేర్వేరు అధికారులు నిర్వహించారు, కానీ భారత ప్రభుత్వంలోని గ్రామీణాభివృద్ధి శాఖ సమగ్ర సమన్వయంతో ఇవి జరిగాయి:<ref>{{Cite web|url=https://www.livemint.com/Opinion/HoD41QjovO493fyHcPOAMI/The-politics-of-data-1931--2015.html|title=The politics of data: 1931 & 2015|first=Dipankar De|last=Sarkar|date=24 July 2015|website=Mint}}</ref> * గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో జనాభా గణనను గ్రామీణాభివృద్ధి శాఖ నిర్వహించింది. * పట్టణ ప్రాంతాల్లో జనాభా గణన గృహ నిర్మాణ, పట్టణ దారిద్య్ర నిర్మూలన మంత్రిత్వ శాఖ పరిపాలనా పరిధిలో ఉంది. * కుల గణన హోం వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ: రిజిస్ట్రార్ జనరల్, సెన్సస్ కమీషనర్ ఆఫ్ ఇండియా పరిపాలనా నియంత్రణలో ఉంది. SECC డేటా 2011 విశ్లేషణ కోసం [[నీతి ఆయోగ్]] వైస్-ఛైర్మన్ నేతృత్వంలోని నిపుణుల బృందానికి పంపబడింది.<ref>{{Cite web|url=https://www.businesstoday.in/current/policy/caste-census-data-niti-ayog-arvind-panagariya/story/221780.html|title=Govt sets up expert group to collate caste census data|website=www.businesstoday.in|date=16 July 2015 }}</ref> బహిర్గతం చేయడానికి ముందు ఈ నిపుణుల బృందాన్ని సామాజిక న్యాయ, గిరిజన అభివృద్ధి మంత్రిత్వ శాఖలు ఏర్పాటు చేశాయి.<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/Experts-to-go-through-caste-census/articleshow/48062639.cms|title=Experts to go through caste census &#124; India News - Times of India|website=The Times of India|date=14 July 2015 }}</ref> ==జూలై 2014లో ప్రచురితమైన కుల గణన== రిజిస్ట్రార్ జనరల్ ఆఫ్ ఇండియా నిర్వహించిన 2011 సామాజిక ఆర్థిక, కుల గణన కులం, ఉపకులం, పర్యాయపదాలు, విభిన్న ఇంటిపేర్లు, కులంలోని గోత్రాలు, వంశాల పేర్లతో 4,673,034 వర్గాలను వెల్లడించింది.<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/8-crore-errors-found-in-caste-data-government/article7474939.ece|title=8 crore errors found in caste data: government|first=|last=|date=29 July 2015|via=www.thehindu.com|newspaper=[[The Hindu]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/india/india-others/cabinet-meeting-panagariya-to-head-panel-to-classify-caste-census-data/|title=Cabinet meeting: Panagariya to head panel to 'classify' caste census data|date=17 July 2015}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/india/classifying-caste-census-data-could-be-panagariya-s-toughest-job/story-SYNZijYZOYQwyNyOPjxikN.html|title=Classifying caste census data could be Panagariya's toughest job|date=18 July 2015|website=Hindustan Times}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/content/489752/socio-economic-census-2011-reveals.html|title=Socio-economic census 2011 reveals 46 lakh castes, sub-castes|date=17 July 2015|website=Deccan Herald}}</ref> కులాల గణనను క్రోడీకరించడానికి, వాటిని కలపడానికి ఈ కులాల డేటాను నవంబర్ 2014లో అన్ని రాష్ట్రాలకు పంపారు.<ref>{{Cite web |url=http://www.abplive.in/india/2015/07/16/article652176.ece/Caste-census-data-to-be-released-Government |title=Archived copy |access-date=16 July 2015 |archive-date=17 July 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150717065627/http://www.abplive.in/india/2015/07/16/article652176.ece/Caste-census-data-to-be-released-Government |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/opinion/columnists/ajit-ranade/Into-the-caste-cauldron/articleshow/48121707.cms|title=Into the caste cauldron|website=Mumbai Mirror}}</ref> కులాల వివరాలలో, అన్ని రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలలో మొత్తం 81,958,314 లోపాలు కనుగొన్నట్లు, వాటిలో 67,381,119 లోపాలను సరిదిద్దినట్లు 28 జూలై 2015న భారత ప్రభుత్వం తెలిపింది.<ref>{{cite web|url=http://www.huffingtonpost.in/2015/07/29/the-morning-wrap-287_n_7888668.html|title=The Morning Wrap: One Crore Errors In Government Caste Census; Eight Air India Dreamliner Pilots Resign|date=29 July 2015}}</ref> అయితే, 14,577,195 లోపాలను ఇంకా సరిదిద్దాల్సి ఉంది.<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/Caste-census-report-had-over-8-crore-errors-Govt/articleshow/48259008.cms|title=Caste census report had over 8 crore errors: Govt &#124; India News - Times of India|website=The Times of India|date=29 July 2015 }}</ref><ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/government-defends-deferment-of-caste-data-8-19-crore-errors-found/articleshow/48255008.cms|title=Government defends deferment of caste data; 8.19 crore errors found|date=28 July 2015|newspaper=The Economic Times}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/nation/2015/jul/29/caste-census-states-asked-to-rectify-1.45-crore-errors-787561.html|title=Caste Census: States Asked to Rectify 1.45 Crore Errors|website=The New Indian Express}}</ref> 31 ఆగస్టు 2016న లోక్‌సభ స్పీకర్‌కు సమర్పించిన గ్రామీణాభివృద్ధిపై పార్లమెంటరీ కమిటీ నివేదిక, వ్యక్తుల కులం, మతం గురించిన 98.87 శాతం డేటా దోషరహితమైనదని పేర్కొంది.<ref>{{cite web|url=https://www.outlookindia.com/national/caste-census-in-india-has-a-complicated-history-the-fate-of-bihar-is-not-new-news-284360|title=Caste Census In India Has A Complicated History, The Fate Of Bihar Is Not New}}</ref> మొత్తం 118,64,03,770 SECC జనాభాలో 13,477,030 మంది వ్యక్తులకు సంబంధించి లోపాలు జరిగినట్లు రిజిస్ట్రార్ జనరల్, సెన్సస్ కమిషనర్ కార్యాలయం గుర్తించింది.<ref>{{cite web|url=https://www.thehindu.com/news/national/98-of-the-caste-data-is-error-free-rgi-told-house-panel-in-2016/article36702927.ece|title=98% of the caste data is error-free: Registrar General and Census Commissioner of India told parliamentary panel in 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=https://indianexpress.com/article/explained/explained-the-caste-census-debate-7422053/|title=Explained: The caste census debate, and the government stand over the years}}</ref> {| class="wikitable" |- ! క్ర.సం. !! రాష్ట్రం !! లోపాలు |- | 1|| [[మహారాష్ట్ర]]|| 69.1 లక్షలు |- | 2|| [[మధ్య ప్రదేశ్]]|| 13.9 లక్షలు |- | 3|| [[పశ్చిమ బెంగాల్]]|| 11.6 లక్షలు |- | 4|| [[రాజస్థాన్]] || 7.2 లక్షలు |- | 5|| [[ఉత్తర ప్రదేశ్]]|| 5.4 లక్షలు |- | 6|| [[కర్ణాటక]]|| 2.9 లక్షలు |- | 7|| [[బీహార్]]|| 1.75 లక్షలు |- | 8|| [[తమిళనాడు]]|| 1.4 లక్షలు |} 2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ఇల్లు లేని వారు 11.65 లక్షల మంది నమోదు కాగా, SECCలో వారి సంఖ్య 6.1 లక్షలు మాత్రమే. SECC 2011 తాత్కాలిక గ్రామీణ డేటా ప్రకారం షెడ్యూల్డ్ కులాలు 18.46% (లేదా 15.88 కోట్లు), షెడ్యూల్డ్ తెగలు 10.97% (9.27 కోట్లు), ఇతరులు 68.52%, "కులం, తెగ లేదు" అని చెప్పిన గృహాలు 2.04% (లేదా 36.57 లక్షలు) ఉన్నాయి.<ref name="discrepancy">{{Cite web|url=https://scroll.in/article/746204/before-releasing-caste-numbers-the-government-needs-to-account-for-discrepancies-in-data|title=Before releasing caste numbers, the government needs to account for discrepancies in data|first=Anumeha|last=Yadav|website=Scroll.in|date=7 August 2015 }}</ref> ==SECC 2011 జనాభా గణన నివేదిక== * భారతదేశంలో 24.49<ref name="Socio-Economic Caste Census-2011">{{Cite web | url=https://secc.gov.in/reportlistContent | title=Socio-Economic Caste Census-2011 | access-date=2026-08-28 | archive-date=2021-07-29 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210729135131/https://secc.gov.in/reportlistContent | url-status=dead }}</ref> కోట్ల (243.9 మిలియన్లు) గృహాలు ఉన్నాయి, వాటిలో 17.97 (179.7<ref name="Socio-Economic Caste Census-2011"/> మిలియన్లు) కోట్లు గ్రామాలలో నివసిస్తున్నాయి. వీటిలో 10.74<ref name="Socio-Economic Caste Census-2011"/> కోట్ల గృహాలు లేమికి గురైనవిగా పరిగణించబడ్డాయి.<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/Census-2011-data-released-10-key-highlights/articleshow/47923276.cms|title=Census 2011 data released: 10 key highlights &#124; India News - Times of India|website=The Times of India|date=3 July 2015 }}</ref> * గ్రామీణ ప్రాంతాల్లోని 5.37 కోట్ల (29.97%) కుటుంబాలు "భూమిలేనివి, తమ ఆదాయంలో ఎక్కువ భాగాన్ని శారీరక శ్రమ ద్వారా పొందుతున్నాయి". * గ్రామాల్లో దాదాపు 23,700,000 (13.25%) కుటుంబాలు పచ్చి గోడలు, పైకప్పు (తాత్కాలికమైన) ఉన్న ఒకే గది ఇంట్లో నివసిస్తున్నాయి. * గ్రామాల్లో నివసించే కుటుంబాల్లో 21.53%, లేదా 38,600,000 SC/ST వర్గాలకు చెందినవి. * భారతదేశంలోని గ్రామీణ గృహాలలో 56% మందికి వ్యవసాయ భూమి లేదు.<ref>{{Cite web|url=https://www.telegraphindia.com/india/twice-as-many-census-springs-landless-surprise/cid/1512143|title=Twice as many: census springs landless surprise|website=www.telegraphindia.com}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/economy/agriculture/half-of-rural-india-still-doesnt-own-agricultural-land-secc-2011/articleshow/48062767.cms|title=Half of rural India still doesn't own agricultural land: SECC 2011|date=9 September 2015|newspaper=The Economic Times}}</ref> * గ్రామీణ భారతదేశంలోని 884 మిలియన్ల ప్రజలలో 36% మంది నిరక్షరాస్యులు. ఇది 2011 భారత జనాభా లెక్కల్లో నమోదైన 32% కంటే ఎక్కువ.<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/socio-economic-and-caste-census-2011-shows-growing-illiteracy-in-rural-india/article7383859.ece|title=Over a third of rural India still illiterate: Socio Economic Census|first=Tca Sharad|last=Raghavan|date=4 July 2015|via=www.thehindu.com|newspaper=The Hindu}}</ref> * 64% అక్షరాస్యులైన గ్రామీణ భారతీయులలో, ఐదవ వంతు కంటే ఎక్కువ మంది ప్రాథమిక పాఠశాల విద్యను పూర్తి చేయలేదు. * 179,100,000 గ్రామీణ కుటుంబాలలో 60% మంది లేమికి గురైనవారు లేదా పేదలు.<ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/opinion/columns/a-greek-tragedy-every-which-way/|title=A Greek tragedy every which way|date=12 July 2015}}</ref> * పట్టణ భారతీయ కుటుంబాలలో 35% మంది పేదలుగా అర్హత పొందారు.<ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/india/india-others/35-per-cent-urban-india-is-bpl-says-unreleased-data/|title=35 per cent urban India is BPL, says unreleased data|date=17 July 2015}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/opinion/editorials/urban-poor/|title=Urban, poor|date=18 July 2015}}</ref> * 74.5% (133,400,000) గ్రామీణ కుటుంబాలలో అత్యధికంగా సంపాదించే వారి నెలవారీ ఆదాయం రూ. 5,000 పైనే ఆధారపడి జీవిస్తున్నాయి.<ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/india/india-others/the-90-per-cent-3/|title=Letter from the Nirmalkars: The 90 per cent|date=12 July 2015}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/data/socio-economic-and-caste-censuss-data-on-standard-of-living-of-rural-households/article7383259.ece|title=8 Reality Checks from the SECC|first1=Rukmini|last1=S|first2=Samarth|last2=Bansal|date=3 July 2015|via=www.thehindu.com|newspaper=The Hindu}}</ref> * గ్రామీణ భారతదేశంలో 5.4% మంది ఉన్నత పాఠశాల విద్యను పూర్తి చేశారు. * గ్రామీణ గృహాలలో 3.4% కుటుంబాలలో ఒక సభ్యుడు గ్రాడ్యుయేట్ గా ఉన్నారు.<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/opinion/editorial/socio-economic-and-caste-census-rural-realities/article7392533.ece|title=Rural realities|date=7 July 2015|via=www.thehindu.com|newspaper=The Hindu}}</ref> * భారతదేశంలోని మొత్తం గ్రామీణ గృహాలలో 4.6% మంది ఆదాయపు పన్ను చెల్లిస్తున్నారు. * 14% గ్రామీణ కుటుంబాలు ప్రభుత్వ లేదా ప్రైవేట్ రంగంలో ఉద్యోగం చేస్తున్నాయి. * 180,657 కుటుంబాలు జీవనోపాధి కోసం మలవిసర్జనను చేతులతో శుభ్రపరిచే పనిలో నిమగ్నమై ఉన్నాయి. 63,713 కుటుంబాలతో మహారాష్ట్ర అగ్రస్థానంలో ఉండగా, ఆ తర్వాత మధ్య ప్రదేశ్, ఉత్తర ప్రదేశ్, త్రిపుర, కర్ణాటక ఉన్నాయి.<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/manual-scavenging-still-a-reality-socioeconomic-caste-census/article7400578.ece|title=Manual scavenging still a reality|first=Vidya|last=Venkat|date=9 July 2015|via=www.thehindu.com|newspaper=The Hindu}}</ref> * భారతీయ గ్రామీణ జనాభాలో 48 శాతానికి పైగా మహిళలు ఉన్నారు.<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/over-48-pc-of-rural-population-is-female/article7383862.ece|title=Over 48 p.c. of rural population is female|first=Tca Sharad|last=Raghavan|date=4 July 2015|via=www.thehindu.com|newspaper=The Hindu}}</ref> * భారతదేశ 121.08 కోట్ల జనాభాలో మూడవ వంతు కంటే ఎక్కువగా, 44.72 కోట్ల మంది భారతీయులు నిరక్షరాస్యులుగా ఉన్నారు.<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/lucknow/37-lakh-first-time-voters-in-India-are-unlettered-Census/articleshow/48012534.cms|title=37 lakh first-time voters in India are unlettered: Census &#124; Lucknow News - Times of India|website=The Times of India|date=10 July 2015 }}</ref> * భారతదేశ గ్రామీణ జనాభాలో [[హిజ్రా|ట్రాన్స్‌జెండర్లు]] 0.1% ఉన్నారు. అండమాన్ నికోబార్ దీవులు, పశ్చిమ బెంగాల్, గుజరాత్, ఒడిశా, మిజోరంలలో ట్రాన్స్‌జెండర్ల నిష్పత్తి అత్యధికంగా ఉంది. * సైన్యం, పారామిలటరీ దళాలను SECC కి దూరంగా ఉంచారు. * కర్ణాటక రాష్ట్ర వెనుకబడిన తరగతుల కమిషన్ నిర్వహించిన కర్ణాటక ప్రభుత్వ 2015 సామాజిక ఆర్థిక సర్వేను అధికారిక వెబ్‌సైట్‌లో ఉంచారు.<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/Information-on-your-caste-and-religion-is-now-on-Karnataka-govt-website/articleshow/47965568.cms|title=Information on your caste and religion is now on Karnataka govt website &#124; Bengaluru News - Times of India|website=The Times of India|date=7 July 2015 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://bangaloremirror.indiatimes.com/bangalore/others/random-check-shows-erroneous-census-data/articleshow/56207953.cms|title=Random check shows erroneous census data|website=Bangalore Mirror}}</ref> ఈ సర్వే 11 ఏప్రిల్ 2015న ప్రారంభమైంది.<ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/india/india-others/karnataka-caste-count-cm-wants-it-out-after-33-queries/|title=Karnataka caste count: CM wants it out after 33 queries|date=18 April 2015}}</ref> కర్ణాటకలోని దాదాపు 1.26 కోట్ల కుటుంబాలను కవర్ చేయడం ద్వారా సుమారు 6.60 కోట్ల మంది ప్రజల మతం, కులం, విద్య, సామాజిక, ఆర్థిక పరిస్థితులకు సంబంధించిన డేటాను సేకరించడానికి 133,000 మంది ఎన్యుమరేటర్లు ప్రతి గ్రామం, పట్టణం, వీధిలో 2015 సామాజిక ఆర్థిక సర్వేను నిర్వహించారు.<ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/states/karnataka/2015/apr/09/caste-census-in-state-to-cover-1.26-crore-families-739983.html|title=Caste Census in State to Cover 1.26 Crore Families|website=The New Indian Express}}</ref> * బెంగుళూరులోని మొత్తం 21,16,949 కుటుంబాలలో 18.8 లక్షల కుటుంబాలను (88.82%) మాత్రమే సర్వే కవర్ చేసినందున, బెంగుళూరులోని 2.37 లక్షల కుటుంబాలకు కర్ణాటక ప్రభుత్వ సాంఘిక సంక్షేమ శాఖ రెండవ విడత కుల గణనను నిర్వహించవచ్చు.<ref>{{Cite web|url=http://www.deccanherald.com/content/491161/second-round-caste-census.html|title=Second round of caste census}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/cities/bangalore/bengaluru-may-have-one-more-round-of-caste-census/article7458688.ece|title=Bengaluru may have one more round of caste census|first=B. s Satish|last=Kumar|newspaper=The Hindu|date=24 July 2015|via=www.thehindu.com}}</ref> * భారతదేశంలో మానసిక రుగ్మతలతో బాధపడుతున్న వారి సంఖ్యలో కేరళ అగ్రస్థానంలో ఉంది.<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/Census-presents-grim-figures-on-health-education/articleshow/47957502.cms|title=Census presents grim figures on health, education &#124; Thiruvananthapuram News - Times of India|website=The Times of India|date=6 July 2015 }}</ref> * 1% గ్రామీణ గృహాలు మొబైల్ ఫోన్ లేకుండా ల్యాండ్‌లైన్ ఫోన్‌ను కలిగి ఉండగా, 68.35% గ్రామీణ గృహాలకు మొబైల్ ఫోన్‌లు మాత్రమే ఏకైక ఫోన్‌(ల)గా ఉన్నాయి.<ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/india/india-others/socio-economic-caste-census-2011-a-mobile-in-2-of-every-3-rural-homes-a-salaried-job-in-1-of-10/|title=Socio Economic & Caste Census 2011: A mobile in 2 of every 3 rural homes, a salaried job in 1 of 10|date=6 July 2015}}</ref> ==విమర్శలు== SECC 2011 డేటా నమ్మదగనిదిగా కొంతమంది నిపుణులు విమర్శించారు.<ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/opinion/poke-me/poke-me-delink-surveys-like-secc-2011-from-pre-poll-shenanigans/articleshow/48175953.cms|title=Poke me: Delink surveys like SECC 2011 from pre-poll shenanigans|date=22 July 2015|newspaper=The Economic Times}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/opinion/poke-me/poke-me-delink-surveys-like-secc-2011-from-pre-poll-shenanigans-readers-react/articleshow/48210908.cms|title=Poke me: Delink surveys like SECC 2011 from pre-poll shenanigans (Readers' React)|date=25 July 2015|newspaper=The Economic Times}}</ref> 2011 భారత జనాభా లెక్కల మతపరమైన డేటా మాదిరిగానే, కులానికి సంబంధించిన డేటాను ఉద్దేశపూర్వకంగా నిలిపివేశారనే విమర్శ ఉంది.<ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/socio-economic-caste-census-numbers-not-being-revealed-to-hide-upper-caste-dominance-in-governance/articleshow/48034215.cms|title=Socio-economic caste census: Numbers not being revealed to hide upper caste dominance in governance?|first=Rajesh|last=Ramachandran|date=12 July 2015|newspaper=The Economic Times}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.asianage.com/columnists/caste-census-and-obc-bandwagon-852|title=Caste census and the OBC bandwagon|access-date=2026-08-28|archive-date=2015-09-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20150923180634/http://www.asianage.com/columnists/caste-census-and-obc-bandwagon-852|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://blogs.wsj.com/indiarealtime/2015/01/09/where-are-indias-census-figures-on-religion/|title=Where Are India's 2011 Census Figures on Religion?|first=Joanna Sugden and Shanoor|last=Seervai|newspaper=Wall Street Journal|date=9 January 2015}}</ref> 2011 జనాభా లెక్కల మతపరమైన డేటాను చివరకు 25 ఆగస్టు 2015న భారత ప్రభుత్వం విడుదల చేసింది.<ref>{{cite web| url=http://indianexpress.com/article/india/india-others/indias-population-121-09-crores-hindus-79-8-pc-muslims-14-2-pc-census/| title= Census 2011: Muslims record decadal growth of 24.6 pc, Hindus 16.8 pc | author= Abantika Ghosh, Vijaita Singh | work=Indian Express| date= 24 January 2015 | publisher= Indian Express| accessdate= 2015-01-27}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/Muslim-population-growth-slows/article10336665.ece|title=Muslim population growth slows|first1=Rukmini|last1=S|first2=Vijaita|last2=Singh|newspaper=The Hindu|date=25 August 2015|via=www.thehindu.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/c-01.html |title=India Census 2011 |publisher=Censusindia.gov.in |date= |accessdate=2015-08-25}}</ref> కులాలపై SECC ఫలితాలను విడుదల చేయాలని కేంద్ర ప్రభుత్వాన్ని డిమాండ్ చేస్తూ 13 జూలై 2015న [[లాలూ ప్రసాద్ యాదవ్]] ఒక కవాతుకు నాయకత్వం వహించారు.<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/lalu-leads-march-for-caste-census-data/article7418607.ece|title=Lalu leads march for caste census data|first=Amarnath|last=Tewary|newspaper=The Hindu|date=14 July 2015|via=www.thehindu.com}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/nation/2015/jul/14/lalus-ultimatum-to-modi-government-on-caste-census-data-783726.html|title=Lalu's Ultimatum to Modi Government on Caste Census Data|website=The New Indian Express}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/caste-census-data-demand-is-jehad-lalu/article7449349.ece|title=Caste census data demand is 'jehad': Lalu|newspaper=The Hindu|date=22 July 2015|via=www.thehindu.com}}</ref> తమిళనాడులో వెనుకబడిన వర్గాలకు ఉన్న 69 శాతం కోటాను సమర్థించడానికి కీలకమైన కుల ఆధారిత జనాభా లెక్కల డేటాను విడుదల చేయాలని [[ఎం. కరుణానిధి]], [[అన్బుమణి రామదాస్]] వంటి రాజకీయ నాయకులు కూడా డిమాండ్ చేశారు.<ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/states/tamil-nadu/2015/jul/07/release-of-caste-census-data-crucial-to-justify-69-per-cent-quota-to-backward-classes-780227.html|title=Release of Caste Census Data Crucial to Justify 69 Per Cent Quota to Backward Classes|website=The New Indian Express}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/cities/chennai/2015/jul/06/karunanidhi-demands-release-of-caste-census-data-780022.html|title=Karunanidhi Demands Release of Caste Census Data|website=The New Indian Express}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/cities/chennai/dravidian-parties-responsible-for-appalling-human-indices-pmk/article7397144.ece|title=Dravidian parties responsible for appalling human indices: PMK|newspaper=The Hindu|date=8 July 2015|via=www.thehindu.com}}</ref> SECC 2011 కులాల డేటాను విడుదల చేయడానికి ముందు దాన్ని సమగ్రంగా వర్గీకరించాలని కేంద్ర మంత్రి [[రాంవిలాస్ పాశ్వాన్]] సూచించినప్పటికీ, కుల ఆధారిత జనాభా లెక్కల సమాచారాన్ని నిలిపివేసిందని [[నితీష్ కుమార్]], వీరప్ప మొయిలీ కూడా కేంద్ర ప్రభుత్వాన్ని నిందించారు.<ref>{{Cite magazine|url=https://www.indiatoday.in/assembly-elections-2015/bihar-polls/story/bihar-assembly-polls-arun-jaitley-nitish-kumar-lalu-prasad-secc-281213-2015-07-08|title=Bihar polls: Nitish-Lalu alliance uses caste census against BJP|date=July 26, 2015 |magazine=India Today}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2015-07-09/news/64243559_1_secc-economic-caste-census-caste-data|archive-url=https://web.archive.org/web/20150714131906/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2015-07-09/news/64243559_1_secc-economic-caste-census-caste-data|url-status=dead|archive-date=14 July 2015|title=Former union minister, M Veerappa Moily demands caste data collected to be made public}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/india/politics/ram-vilas-dalit-face-wherever-you-go-manjhi-can-be-mahadalit-face/|title=Ram Vilas Dalit face wherever you go, Jitan Ram Manjhi can be Mahadalit face|date=29 July 2015}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/india/politics/lalu-prasad-nitish-kumar-to-be-hit-hardest-if-caste-data-released-paswan/|title=Lalu Prasad, Nitish Kumar to be hit hardest if caste data released: Paswan|date=19 July 2015}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/lalu-prasad-yadav-nitish-kumar-to-be-hit-hardest-if-caste-data-released-ram-vilas-paswan/articleshow/48134227.cms|title=Lalu Prasad Yadav, Nitish Kumar to be hit hardest if caste data released: Ram Vilas Paswan|date=19 July 2015|newspaper=The Economic Times}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ndtv.com/india-news/caste-data-will-hit-lalu-prasad-and-nitish-kumar-the-hardest-claims-union-minister-ram-vilas-paswan-783046|title=Caste Data Will Hit Lalu Prasad and Nitish Kumar Hard, Claims Union Minister Ram Vilas Paswan|website=NDTV.com}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/Lalu-Nitish-to-be-hit-hardest-if-caste-data-released-Paswan/articleshow/48134441.cms|title=Lalu, Nitish to be hit hardest if caste data released: Paswan &#124; India News - Times of India|website=The Times of India|date=19 July 2015 }}</ref> కులాల డేటాను విడుదల చేయడానికి ముందు బీహార్‌లోని 175,000 మందితో సహా భారతదేశంలోని 14,600,000 మంది కేసులలోని లోపాలను సరిదిద్దాలని బిజెపి నాయకుడు [[సుశీల్ కుమార్ మోదీ]] పిలుపునిచ్చారు.<ref>{{Cite news|url=https://www.business-standard.com/article/pti-stories/caste-census-data-release-after-error-correction-sushil-115072100870_1.html|title=Caste census data to be release after error correction: Sushil Modi|newspaper=Business Standard India|date=21 July 2015|via=Business Standard|agency=[[Press Trust of India|PTI]]}}</ref> 1980 మండల్ కమిషన్ నివేదిక ప్రకారం దేశ జనాభాలో OBCలు 52% ఉన్నారని తేలింది, ఈ సంఖ్య 2006లో నేషనల్ శాంపిల్ సర్వే ఆర్గనైజేషన్ జరిగిన సమయానికి 41%కి తగ్గిపోయింది.<ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/india/survey-puts-obc-population-at-40-pc/story-CuajzBUPRt4LZCtiw6aSbI.html|title=Survey puts OBC population at 40 pc|date=3 September 2007|website=Hindustan Times}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2007-05-07/news/28386153_1_population-backward-classes-census|archive-url=https://web.archive.org/web/20160219101934/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2007-05-07/news/28386153_1_population-backward-classes-census|url-status=dead|archive-date=19 February 2016|title=OBC population in UP stands at 7 crore}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/OBCs-form-41-of-population-Survey/articleshow/2328117.cms|title=OBCs form 41% of population: Survey &#124; India News - Times of India|website=The Times of India|date=September 2007 }}</ref><ref>{{cite news| url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/OBc-count-52-or-41/articleshow/263918.cms | archive-url=https://web.archive.org/web/20131203020047/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2006-11-01/india/27792478_1_obc-count-obc-numbers-nsso | url-status=live | archive-date=2013-12-03 | work=[[The Times of India]] | title=OBc count: 52 or 41%?}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.rediff.com/news/2006/nov/01quota.htm|title=OBCs make up 41% of population: Survey|website=www.rediff.com}}</ref> నేషనల్ శాంపిల్ సర్వే ఆర్గనైజేషన్ 55వ (1999–2000), నేషనల్ శాంపిల్ సర్వే ఆర్గనైజేషన్ 61వ రౌండ్ల (2004–05) రౌండ్ సర్వే అందుబాటులో ఉన్న డేటాలో షెడ్యూల్ 1, షెడ్యూల్ 10 విలీన నమూనా నుండి పొందిన కుల వర్గాల వారీగా ప్రతి మత జనాభా పంపిణీ కింద ఇవ్వబడింది.<ref>{{cite web |last=Sachar |first=Rajindar |title=Sachar Committee Report(2004-2005) |publisher=Government of India |year=2006 |url=http://www.teindia.nic.in/Files/Reports/CCR/Sachar%20Committee%20Report.pdf |access-date=2008-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140402143832/http://www.teindia.nic.in/Files/Reports/CCR/Sachar%20Committee%20Report.pdf |archive-date=2014-04-02 |url-status=dead }}</ref> 1979-80లో ఏర్పాటైన మండల్ కమిషన్ తొలి జాబితాలో వెనుకబడిన కులాలు, సంఘాల సంఖ్య 3,743.<ref>{{Cite web|url=https://www.telegraphindia.com/india/bc-dc-or-ec-what-lies-ahead-of-the-census-haphazard-lists-and-multiple-definitions-could-pose-hurdles-in-establishing-identity-during-the-caste-count/cid/518585|title=BC, DC or EC? What lies ahead of the census - Haphazard lists and multiple definitions could pose hurdles in establishing identity during the caste count|website=www.telegraphindia.com}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/magazine/cover-story/story/20060717-reservation-policy-for-obcs-who-would-benefit-and-the-costs-involved-782759-2006-07-16|title=OBCs: Who are they?-Reservation policy for OBCs: Who would benefit and what are the costs involved|access-date = 2006-07-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.outlookindia.com/national/the-muslim-obcs-and-affirmative-action-news-233259|title=The Muslim OBCs And Affirmative Action|website=Outlook (India)|date=3 February 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.firstpost.com/india/secc-2011-headed-mandal-2-quotas-2019-2347952.html|title=SECC 2011: Why we are headed for Mandal 2 and more quotas before 2019|website=Firstpost|date=17 July 2015}}</ref> జాతీయ వెనుకబడిన తరగతుల కమిషన్ ప్రకారం 2006లో OBCల కేంద్ర జాబితాలో వెనుకబడిన కులాల సంఖ్య ఇప్పుడు 5,013కి పెరిగింది (చాలా కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలకు సంబంధించిన గణాంకాలు లేకుండా).<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/ldquoTime-to-curb-number-of-backward-castesrdquo/article14834500.ece|title=Time to curb number of backward castes|newspaper=The Hindu|date=13 September 2007|via=www.thehindu.com}}</ref> ==మూలాలు== {{Reflist|2}} ==బయటి లింకులు== * [http://www.secc.gov.in/welcome SECC అధికారిక వెబ్‌సైట్] * [http://www.thehindu.com/system/topicRoot/Socio_Economic_And_Caste_Census/ 2011 సామాజిక ఆర్థిక కుల గణనకు సంబంధించిన కథనాలు] [[వర్గం:భారత జనాభా లెక్కలు]] [[వర్గం:భారతీయ కుల వ్యవస్థ]] e34lad9mb22k1r9ptk76y7qbhm4wa9k 0 508926 4955724 4952640 2026-09-10T15:36:39Z Pranayraj1985 29393 4955724 wikitext text/x-wiki [[దస్త్రం:Atlantis_Kircher_Mundus_subterraneus_1678.jpg|thumb| ఆమ్స్టర్డామ్‌లో 1669లో ప్రచురించబడిన ''ముండస్ సబ్‌టెర్రేనియస్'' నుండి, అట్లాంటిక్ మహాసముద్రం మధ్యలో అట్లాంటిస్‌ను ఉంచిన అథనాసియస్ కిర్చర్ పటం. పటంలో దక్షిణం పైభాగంలో ఉండేలా అమర్చబడింది.]] '''అట్లాంటిస్''' [[ప్లేటో]] రచనలైన ''టిమాయస్'', ''క్రిటియాస్‌లలో'' జాతుల అహంకారంపై ఒక రూపకంలో భాగంగా ప్రస్తావించబడిన ఒక [[ఫిక్షన్|కల్పిత]] ద్వీపం. అట్లాంటిస్‌ను పశ్చిమం నుండి వచ్చిన నావికా సామ్రాజ్యంగా, ఐరోపా, లిబియాలో ఎక్కువ భాగాన్ని జయించినట్లుగా వర్ణించడం ద్వారా, <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=z1iI-C4r09oC|title=Lords of the Sea: The Epic Story of the Athenian Navy and the Birth of Democracy|last=Hale|first=John R.|publisher=Penguin|year=2009|isbn=978-0-670-02080-5|location=New York|pages=277, 368|quote=Plato also wrote the myth of Atlantis as an allegory of the archetypal [[thalassocracy]] or naval power.}}</ref> ప్లేటో ఉద్దేశపూర్వకంగా తూర్పును (గ్రీకులు [[ఆసియా]] అని పిలిచే) పాలించిన గొప్ప భూ-ఆధారిత శక్తి అయిన [[పర్షియా సామ్రాజ్యం|అకెమెనిడ్ సామ్రాజ్యంతో]] <ref>{{Cite book|url={{Google books |plainurl=yes |id=Ppg3AAAAIAAJ |page=42}}|title=Character, Plot and Thought in Plato's Timaeus-Critias|last=Welliver|first=Warman|publisher=E.J. Brill|year=1977|isbn=978-90-04-04870-6|location=Leiden|page=42}}</ref> సాహిత్య వైరుధ్యాన్ని సృష్టించాడు. {{Efn|Plato's contemporaries pictured the world as consisting of only Europe, Northern Africa, and Western Asia (see the map of [[Hecataeus of Miletus]]).}} ప్లేటో కథనం ప్రకారం, కల్పిత ఏథెన్స్‌పై జరిగిన ఒక దురదృష్టకరమైన పోరాటం తరువాత అట్లాంటిస్ దైవిక అనుగ్రహాన్ని కోల్పోయి, తదనంతరం [[అట్లాంటిక్ మహాసముద్రం|అట్లాంటిక్ మహాసముద్రంలో]] మునిగిపోతుంది. ''[[రిపబ్లిక్ (ప్లాటో)|రిపబ్లిక్ గ్రంథంలోని]]'' తన ఆదర్శ రాజ్యానికి ప్రతీకగా విజయం సాధించిన ఏథెన్స్‌ను చిత్రీకరించడం ద్వారా, ప్లేటో తన రాజ్య భావన ఆధిక్యతకు అట్లాంటిస్ కథ సాక్ష్యంగా నిలవాలని ఉద్దేశించాడు. ప్లేటో రచనలలో దీనికి స్వల్ప ప్రాముఖ్యత ఉన్నప్పటికీ, అట్లాంటిస్ కథ సాహిత్యంపై గణనీయమైన ప్రభావాన్ని చూపింది. అట్లాంటిస్ అలంకారిక అంశాన్ని [[ఫ్రాన్సిస్ బేకన్]] ''<nowiki/>'న్యూ అట్లాంటిస్'<nowiki/>'', థామస్ మోర్ ' ''యుటోపియా'' ' వంటి అనేక [[రినైజెన్స్|పునరుజ్జీవన]] రచయితల ఆదర్శధామ రచనలలో స్వీకరించారు. మరోవైపు, పంతొమ్మిదవ శతాబ్దపు ఔత్సాహిక పండితులు ప్లేటో కథనాన్ని చారిత్రక సంప్రదాయంగా తప్పుగా అన్వయించారు, వీరిలో అత్యంత ప్రసిద్ధుడు ఇగ్నేషియస్ ఎల్. డోనెల్లీ తన ''<nowiki/>'అట్లాంటిస్: ది యాంటిడైలువియన్ వరల్డ్''' అనే గ్రంథంలో. సంఘటనల సమయం గురించి ప్లేటో ఇచ్చిన అస్పష్టమైన సూచనలు (అతని కాలానికి 9,000 సంవత్సరాల కంటే ముందు {{Efn|The [[frame story]] in ''[[Critias (dialogue)|Critias]]'' tells about an alleged visit of the Athenian lawmaker [[Solon]] (c. 638 BC – 558 BC) to Egypt, where he was told the Atlantis story that supposedly occurred 9,000 years before his time.}} ), అట్లాంటిస్ ఆరోపిత ప్రదేశం (" హెర్క్యులస్ స్తంభాలకు ఆవల") చాలా నకిలీ శాస్త్రీయ ఊహాగానాలకు దారితీశాయి. <ref>{{Cite book|title=Frauds, Myths, and Mysteries: Science and Pseudoscience in Archaeology|last=Feder|first=Kenneth|publisher=McGraw-Hill|year=2011|isbn=978-0-07-811697-1|edition=Seventh|location=New York|pages=141–164|chapter=Lost: One Continent – Reward|chapter-url={{Google books |plainurl=yes |id=8yw5QwAACAAJ |page=141 }}}}</ref> ఫలితంగా, అట్లాంటిస్ అనేది అభివృద్ధి చెందిన, చరిత్రపూర్వ కాలంలో కనుమరుగైన నాగరికతలన్నింటికీ పర్యాయపదంగా మారింది, కామిక్ పుస్తకాల నుండి సినిమాల వరకు సమకాలీన కల్పనలకు స్ఫూర్తినిస్తూనే ఉంది. ప్రస్తుత భాషావేత్తలు, ప్రాచీన గ్రంథకర్తలు ఈ కథ కల్పితమని అంగీకరిస్తున్నప్పటికీ, <ref>{{Cite book|title=Proceedings of the Boston Area Colloquium in Ancient Philosophy|last=Clay|first=Diskin|publisher=E. J. Brill|year=2000|isbn=978-90-04-11704-4|editor-last=Cleary|editor-first=John J.|volume=15|location=Leiden|pages=1–21|chapter=The Invention of Atlantis: The Anatomy of a Fiction|editor-last2=Gurtler|editor-first2=Gary M.|chapter-url={{Google books |plainurl=yes |id=AMRl67uqD9wC |page=1}}}}</ref> దీనికి ప్రేరణ ఏమిటనే దానిపై ఇప్పటికీ చర్చ జరుగుతోంది. ప్లేటో తన కొన్ని రూపకాలు, అలంకారాలను పాత సంప్రదాయాల నుండి స్వేచ్ఛగా స్వీకరించాడని అంటారు, గైజెస్ కథ విషయంలో అతను చేసినట్లుగా. దీనివల్ల చాలా మంది పండితులు అట్లాంటిస్‌కు థెరా అగ్నిపర్వత విస్ఫోటనం <ref name="Luce">{{Cite book|title=Atlantis, Fact or Fiction?|last=Luce|first=John V.|publisher=Indiana University Press|year=1978|isbn=978-0-253-10482-3|editor-last=Ramage|editor-first=Edwin S.|page=[https://archive.org/details/atlantisfactorfi00rama/page/72 72]|chapter=The Literary Perspective|author-link=John V. Luce|chapter-url=https://archive.org/details/atlantisfactorfi00rama/page/72}}</ref> , సముద్ర ప్రజల దండయాత్ర లేదా [[ట్రోయ్ సంగ్రామం|ట్రోజన్ యుద్ధం]] వంటి [[పురాతన ఈజిప్టు|ఈజిప్షియన్]] రికార్డుల నుండి ప్రేరణ లభించి ఉండవచ్చని సూచించారు. ఇతరులు ఈ సంప్రదాయ పరంపరను అసంభవమని తిరస్కరించారు, ప్లేటో పూర్తిగా కల్పిత వృత్తాంతాన్ని సృష్టించాడని పట్టుబట్టారు, క్రీ.పూ. 415–413లో సిసిలీపై ఏథెనియన్ దండయాత్ర విఫలమవడం లేదా క్రీ.పూ. 373లో హెలికే నాశనం వంటి సమకాలీన సంఘటనల నుండి ప్రేరణ పొందాడు. == మూలాలు == {{మూలాలజాబితా}} qam19z3kjvs277ugf67fb2ygq0tyvsw 4955725 4955724 2026-09-10T15:37:06Z Pranayraj1985 29393 4955725 wikitext text/x-wiki [[దస్త్రం:Atlantis_Kircher_Mundus_subterraneus_1678.jpg|thumb| ఆమ్స్టర్డామ్‌లో 1669లో ప్రచురించబడిన ''ముండస్ సబ్‌టెర్రేనియస్'' నుండి, అట్లాంటిక్ మహాసముద్రం మధ్యలో అట్లాంటిస్‌ను ఉంచిన అథనాసియస్ కిర్చర్ పటం. పటంలో దక్షిణం పైభాగంలో ఉండేలా అమర్చబడింది.]] '''అట్లాంటిస్''' [[ప్లేటో]] రచనలైన ''టిమాయస్'', ''క్రిటియాస్‌లలో'' జాతుల అహంకారంపై ఒక రూపకంలో భాగంగా ప్రస్తావించబడిన ఒక [[ఫిక్షన్|కల్పిత]] ద్వీపం. అట్లాంటిస్‌ను పశ్చిమం నుండి వచ్చిన నావికా సామ్రాజ్యంగా, ఐరోపా, లిబియాలో ఎక్కువ భాగాన్ని జయించినట్లుగా వర్ణించడం ద్వారా, <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=z1iI-C4r09oC|title=Lords of the Sea: The Epic Story of the Athenian Navy and the Birth of Democracy|last=Hale|first=John R.|publisher=Penguin|year=2009|isbn=978-0-670-02080-5|location=New York|pages=277, 368|quote=Plato also wrote the myth of Atlantis as an allegory of the archetypal [[thalassocracy]] or naval power.}}</ref> ప్లేటో ఉద్దేశపూర్వకంగా తూర్పును (గ్రీకులు [[ఆసియా]] అని పిలిచే) పాలించిన గొప్ప భూ-ఆధారిత శక్తి అయిన [[పర్షియా సామ్రాజ్యం|అకెమెనిడ్ సామ్రాజ్యంతో]] <ref>{{Cite book|url={{Google books |plainurl=yes |id=Ppg3AAAAIAAJ |page=42}}|title=Character, Plot and Thought in Plato's Timaeus-Critias|last=Welliver|first=Warman|publisher=E.J. Brill|year=1977|isbn=978-90-04-04870-6|location=Leiden|page=42}}</ref> సాహిత్య వైరుధ్యాన్ని సృష్టించాడు. ప్లేటో కథనం ప్రకారం, కల్పిత ఏథెన్స్‌పై జరిగిన ఒక దురదృష్టకరమైన పోరాటం తరువాత అట్లాంటిస్ దైవిక అనుగ్రహాన్ని కోల్పోయి, తదనంతరం [[అట్లాంటిక్ మహాసముద్రం|అట్లాంటిక్ మహాసముద్రంలో]] మునిగిపోతుంది. ''[[రిపబ్లిక్ (ప్లాటో)|రిపబ్లిక్ గ్రంథంలోని]]'' తన ఆదర్శ రాజ్యానికి ప్రతీకగా విజయం సాధించిన ఏథెన్స్‌ను చిత్రీకరించడం ద్వారా, ప్లేటో తన రాజ్య భావన ఆధిక్యతకు అట్లాంటిస్ కథ సాక్ష్యంగా నిలవాలని ఉద్దేశించాడు. ప్లేటో రచనలలో దీనికి స్వల్ప ప్రాముఖ్యత ఉన్నప్పటికీ, అట్లాంటిస్ కథ సాహిత్యంపై గణనీయమైన ప్రభావాన్ని చూపింది. అట్లాంటిస్ అలంకారిక అంశాన్ని [[ఫ్రాన్సిస్ బేకన్]] ''<nowiki/>'న్యూ అట్లాంటిస్'<nowiki/>'', థామస్ మోర్ ' ''యుటోపియా'' ' వంటి అనేక [[రినైజెన్స్|పునరుజ్జీవన]] రచయితల ఆదర్శధామ రచనలలో స్వీకరించారు. మరోవైపు, పంతొమ్మిదవ శతాబ్దపు ఔత్సాహిక పండితులు ప్లేటో కథనాన్ని చారిత్రక సంప్రదాయంగా తప్పుగా అన్వయించారు, వీరిలో అత్యంత ప్రసిద్ధుడు ఇగ్నేషియస్ ఎల్. డోనెల్లీ తన ''<nowiki/>'అట్లాంటిస్: ది యాంటిడైలువియన్ వరల్డ్''' అనే గ్రంథంలో. సంఘటనల సమయం గురించి ప్లేటో ఇచ్చిన అస్పష్టమైన సూచనలు (అతని కాలానికి 9,000 సంవత్సరాల కంటే ముందు), అట్లాంటిస్ ఆరోపిత ప్రదేశం (" హెర్క్యులస్ స్తంభాలకు ఆవల") చాలా నకిలీ శాస్త్రీయ ఊహాగానాలకు దారితీశాయి. <ref>{{Cite book|title=Frauds, Myths, and Mysteries: Science and Pseudoscience in Archaeology|last=Feder|first=Kenneth|publisher=McGraw-Hill|year=2011|isbn=978-0-07-811697-1|edition=Seventh|location=New York|pages=141–164|chapter=Lost: One Continent – Reward|chapter-url={{Google books |plainurl=yes |id=8yw5QwAACAAJ |page=141 }}}}</ref> ఫలితంగా, అట్లాంటిస్ అనేది అభివృద్ధి చెందిన, చరిత్రపూర్వ కాలంలో కనుమరుగైన నాగరికతలన్నింటికీ పర్యాయపదంగా మారింది, కామిక్ పుస్తకాల నుండి సినిమాల వరకు సమకాలీన కల్పనలకు స్ఫూర్తినిస్తూనే ఉంది. ప్రస్తుత భాషావేత్తలు, ప్రాచీన గ్రంథకర్తలు ఈ కథ కల్పితమని అంగీకరిస్తున్నప్పటికీ, <ref>{{Cite book|title=Proceedings of the Boston Area Colloquium in Ancient Philosophy|last=Clay|first=Diskin|publisher=E. J. Brill|year=2000|isbn=978-90-04-11704-4|editor-last=Cleary|editor-first=John J.|volume=15|location=Leiden|pages=1–21|chapter=The Invention of Atlantis: The Anatomy of a Fiction|editor-last2=Gurtler|editor-first2=Gary M.|chapter-url={{Google books |plainurl=yes |id=AMRl67uqD9wC |page=1}}}}</ref> దీనికి ప్రేరణ ఏమిటనే దానిపై ఇప్పటికీ చర్చ జరుగుతోంది. ప్లేటో తన కొన్ని రూపకాలు, అలంకారాలను పాత సంప్రదాయాల నుండి స్వేచ్ఛగా స్వీకరించాడని అంటారు, గైజెస్ కథ విషయంలో అతను చేసినట్లుగా. దీనివల్ల చాలా మంది పండితులు అట్లాంటిస్‌కు థెరా అగ్నిపర్వత విస్ఫోటనం <ref name="Luce">{{Cite book|title=Atlantis, Fact or Fiction?|last=Luce|first=John V.|publisher=Indiana University Press|year=1978|isbn=978-0-253-10482-3|editor-last=Ramage|editor-first=Edwin S.|page=[https://archive.org/details/atlantisfactorfi00rama/page/72 72]|chapter=The Literary Perspective|author-link=John V. Luce|chapter-url=https://archive.org/details/atlantisfactorfi00rama/page/72}}</ref> , సముద్ర ప్రజల దండయాత్ర లేదా [[ట్రోయ్ సంగ్రామం|ట్రోజన్ యుద్ధం]] వంటి [[పురాతన ఈజిప్టు|ఈజిప్షియన్]] రికార్డుల నుండి ప్రేరణ లభించి ఉండవచ్చని సూచించారు. ఇతరులు ఈ సంప్రదాయ పరంపరను అసంభవమని తిరస్కరించారు, ప్లేటో పూర్తిగా కల్పిత వృత్తాంతాన్ని సృష్టించాడని పట్టుబట్టారు, క్రీ.పూ. 415–413లో సిసిలీపై ఏథెనియన్ దండయాత్ర విఫలమవడం లేదా క్రీ.పూ. 373లో హెలికే నాశనం వంటి సమకాలీన సంఘటనల నుండి ప్రేరణ పొందాడు. == మూలాలు == {{మూలాలజాబితా}} tgc5a1aydh8rltl9ospjqfepzwcrh05 4955727 4955725 2026-09-10T15:39:03Z Pranayraj1985 29393 4955727 wikitext text/x-wiki [[దస్త్రం:Atlantis_Kircher_Mundus_subterraneus_1678.jpg|thumb| ఆమ్స్టర్డామ్‌లో 1669లో ప్రచురించబడిన ''ముండస్ సబ్‌టెర్రేనియస్'' నుండి, అట్లాంటిక్ మహాసముద్రం మధ్యలో అట్లాంటిస్‌ను ఉంచిన అథనాసియస్ కిర్చర్ పటం. పటంలో దక్షిణం పైభాగంలో ఉండేలా అమర్చబడింది.]] '''అట్లాంటిస్''' [[ప్లేటో]] రచనలైన ''టిమాయస్'', ''క్రిటియాస్‌లలో'' జాతుల అహంకారంపై ఒక రూపకంలో భాగంగా ప్రస్తావించబడిన ఒక [[ఫిక్షన్|కల్పిత]] ద్వీపం. అట్లాంటిస్‌ను పశ్చిమం నుండి వచ్చిన నావికా సామ్రాజ్యంగా, ఐరోపా, లిబియాలో ఎక్కువ భాగాన్ని జయించినట్లుగా వర్ణించడం ద్వారా, <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=z1iI-C4r09oC|title=Lords of the Sea: The Epic Story of the Athenian Navy and the Birth of Democracy|last=Hale|first=John R.|publisher=Penguin|year=2009|isbn=978-0-670-02080-5|location=New York|pages=277, 368|quote=Plato also wrote the myth of Atlantis as an allegory of the archetypal [[thalassocracy]] or naval power.}}</ref> ప్లేటో ఉద్దేశపూర్వకంగా తూర్పును (గ్రీకులు [[ఆసియా]] అని పిలిచే) పాలించిన గొప్ప భూ-ఆధారిత శక్తి అయిన [[పర్షియా సామ్రాజ్యం|అకెమెనిడ్ సామ్రాజ్యంతో]] <ref>{{Cite book|url={{Google books |plainurl=yes |id=Ppg3AAAAIAAJ |page=42}}|title=Character, Plot and Thought in Plato's Timaeus-Critias|last=Welliver|first=Warman|publisher=E.J. Brill|year=1977|isbn=978-90-04-04870-6|location=Leiden|page=42}}</ref> సాహిత్య వైరుధ్యాన్ని సృష్టించాడు. ప్లేటో కథనం ప్రకారం, కల్పిత ఏథెన్స్‌పై జరిగిన ఒక దురదృష్టకరమైన పోరాటం తరువాత అట్లాంటిస్ దైవిక అనుగ్రహాన్ని కోల్పోయి, తదనంతరం [[అట్లాంటిక్ మహాసముద్రం|అట్లాంటిక్ మహాసముద్రంలో]] మునిగిపోతుంది. ''[[రిపబ్లిక్ (ప్లాటో)|రిపబ్లిక్ గ్రంథంలోని]]'' తన ఆదర్శ రాజ్యానికి ప్రతీకగా విజయం సాధించిన ఏథెన్స్‌ను చిత్రీకరించడం ద్వారా, ప్లేటో తన రాజ్య భావన ఆధిక్యతకు అట్లాంటిస్ కథ సాక్ష్యంగా నిలవాలని ఉద్దేశించాడు. ప్లేటో రచనలలో దీనికి స్వల్ప ప్రాముఖ్యత ఉన్నప్పటికీ, అట్లాంటిస్ కథ సాహిత్యంపై గణనీయమైన ప్రభావాన్ని చూపింది. అట్లాంటిస్ అలంకారిక అంశాన్ని [[ఫ్రాన్సిస్ బేకన్]] ''<nowiki/>'న్యూ అట్లాంటిస్'<nowiki/>'', థామస్ మోర్ ' ''యుటోపియా'' ' వంటి అనేక [[రినైజెన్స్|పునరుజ్జీవన]] రచయితల ఆదర్శధామ రచనలలో స్వీకరించారు. మరోవైపు, పంతొమ్మిదవ శతాబ్దపు ఔత్సాహిక పండితులు ప్లేటో కథనాన్ని చారిత్రక సంప్రదాయంగా తప్పుగా అన్వయించారు, వీరిలో అత్యంత ప్రసిద్ధుడు ఇగ్నేషియస్ ఎల్. డోనెల్లీ తన ''<nowiki/>'అట్లాంటిస్: ది యాంటిడైలువియన్ వరల్డ్''' అనే గ్రంథంలో. సంఘటనల సమయం గురించి ప్లేటో ఇచ్చిన అస్పష్టమైన సూచనలు (అతని కాలానికి 9,000 సంవత్సరాల కంటే ముందు), అట్లాంటిస్ ఆరోపిత ప్రదేశం (" హెర్క్యులస్ స్తంభాలకు ఆవల") చాలా నకిలీ శాస్త్రీయ ఊహాగానాలకు దారితీశాయి. <ref>{{Cite book|title=Frauds, Myths, and Mysteries: Science and Pseudoscience in Archaeology|last=Feder|first=Kenneth|publisher=McGraw-Hill|year=2011|isbn=978-0-07-811697-1|edition=Seventh|location=New York|pages=141–164|chapter=Lost: One Continent – Reward|chapter-url={{Google books |plainurl=yes |id=8yw5QwAACAAJ |page=141 }}}}</ref> ఫలితంగా, అట్లాంటిస్ అనేది అభివృద్ధి చెందిన, చరిత్రపూర్వ కాలంలో కనుమరుగైన నాగరికతలన్నింటికీ పర్యాయపదంగా మారింది, కామిక్ పుస్తకాల నుండి సినిమాల వరకు సమకాలీన కల్పనలకు స్ఫూర్తినిస్తూనే ఉంది. ప్రస్తుత భాషావేత్తలు, ప్రాచీన గ్రంథకర్తలు ఈ కథ కల్పితమని అంగీకరిస్తున్నప్పటికీ, <ref>{{Cite book|title=Proceedings of the Boston Area Colloquium in Ancient Philosophy|last=Clay|first=Diskin|publisher=E. J. Brill|year=2000|isbn=978-90-04-11704-4|editor-last=Cleary|editor-first=John J.|volume=15|location=Leiden|pages=1–21|chapter=The Invention of Atlantis: The Anatomy of a Fiction|editor-last2=Gurtler|editor-first2=Gary M.|chapter-url={{Google books |plainurl=yes |id=AMRl67uqD9wC |page=1}}}}</ref> దీనికి ప్రేరణ ఏమిటనే దానిపై ఇప్పటికీ చర్చ జరుగుతోంది. ప్లేటో తన కొన్ని రూపకాలు, అలంకారాలను పాత సంప్రదాయాల నుండి స్వేచ్ఛగా స్వీకరించాడని అంటారు, గైజెస్ కథ విషయంలో అతను చేసినట్లుగా. దీనివల్ల చాలా మంది పండితులు అట్లాంటిస్‌కు థెరా అగ్నిపర్వత విస్ఫోటనం <ref name="Luce">{{Cite book|title=Atlantis, Fact or Fiction?|last=Luce|first=John V.|publisher=Indiana University Press|year=1978|isbn=978-0-253-10482-3|editor-last=Ramage|editor-first=Edwin S.|page=[https://archive.org/details/atlantisfactorfi00rama/page/72 72]|chapter=The Literary Perspective|author-link=John V. Luce|chapter-url=https://archive.org/details/atlantisfactorfi00rama/page/72}}</ref> , సముద్ర ప్రజల దండయాత్ర లేదా [[ట్రోయ్ సంగ్రామం|ట్రోజన్ యుద్ధం]] వంటి [[పురాతన ఈజిప్టు|ఈజిప్షియన్]] రికార్డుల నుండి ప్రేరణ లభించి ఉండవచ్చని సూచించారు. ఇతరులు ఈ సంప్రదాయ పరంపరను అసంభవమని తిరస్కరించారు, ప్లేటో పూర్తిగా కల్పిత వృత్తాంతాన్ని సృష్టించాడని పట్టుబట్టారు, క్రీ.పూ. 415–413లో సిసిలీపై ఏథెనియన్ దండయాత్ర విఫలమవడం లేదా క్రీ.పూ. 373లో హెలికే నాశనం వంటి సమకాలీన సంఘటనల నుండి ప్రేరణ పొందాడు. == మూలాలు == {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:ద్వీపాలు]] a3lzouxsnkte6xoxhz4c7nd6crpwd55 0 508971 4955728 4953006 2026-09-10T15:40:43Z Pranayraj1985 29393 4955728 wikitext text/x-wiki   [[దస్త్రం:Thomas_More_Utopia_1516_VTOPIAE_INSVLAE_FIGVRA_(Bibliothèque_Nationale_de_France).jpg|thumb| డిసెంబర్ 1516లో డిర్క్ మార్టెన్స్ ముద్రించిన (మొదటి ఎడిషన్) థామస్ మోర్ యొక్క 'యుటోపియా'లో కనిపించే యుటోపియా పటం యొక్క చెక్క బొమ్మ ఇది.]] '''యుటోపియా''' అనేది దాని నివాసితులకు అత్యంత ఆమోదయోగ్యమైన లేదా దాదాపు పరిపూర్ణమైన లక్షణాలను కలిగి ఉండే ఒక ఊహాత్మక [[సంఘం|సమాజం]] లేదా [[సమాజం|సంఘం]] . ఈ పదాన్ని సర్ థామస్ మోర్ తన 1516 పుస్తకం ''యుటోపియా'' కోసం సృష్టించారు, ఇది [[కొత్త ప్రపంచం|కొత్త ప్రపంచంలోని]] ఒక కల్పిత ద్వీప సమాజాన్ని వివరిస్తుంది, <ref>{{Cite paper|title=Utopianism|date=2016}}</ref> కానీ కొన్ని ఆదర్శవంతమైన దృశ్యాలు దీనికంటే ముందు ఉన్నాయి. ఊహాజనిత ఆదర్శ సమాజాలు, ఆదర్శవాద అంశాలను కలిగి ఉన్న ప్రస్తుత ఉద్దేశపూర్వక సంఘాలు, ఇతర విషయాలతో పాటు, [[ఆర్థిక శాస్త్రం|ఆర్థిక]], [[ప్రభుత్వం|ప్రభుత్వ]], [[న్యాయం|న్యాయ]] రంగాలలో సమానత్వంపై దృష్టి పెడతాయి, ప్రతిపాదిత అమలు పద్ధతి, నిర్మాణం భావజాలం ప్రకారం మారుతూ ఉంటాయి. సమాజాలు సజాతీయంగా ఉండవు కాబట్టి, ఆదర్శ సమాజం స్వభావం అంతర్గతంగా వైరుధ్యభరితంగా ఉంటుందని లైమన్ టవర్ సార్జెంట్ వాదిస్తారు. వారి సభ్యులకు పరస్పర విరుద్ధమైన కోరికలు ఉంటాయి, అందువల్ల వాటిని ఏకకాలంలో సంతృప్తి పరచడం సాధ్యం కాదు. ఉటంకించాలంటే: {{Blockquote|text=సామ్యవాద, పెట్టుబడిదారీ, రాచరిక, ప్రజాస్వామ్య, అరాచకవాద, పర్యావరణ, స్త్రీవాద, పితృస్వామ్య, సమతావాద, శ్రేణిబద్ధ, జాత్యహంకార, వామపక్ష, దక్షిణపక్ష, సంస్కరణవాద, స్వేచ్ఛా ప్రేమ, అణు కుటుంబం, విస్తృత కుటుంబం, స్వలింగ సంపర్కులు, లెస్బియన్లు, మరెన్నో ఆదర్శలోకాలు నగ్నవాదం, నగ్న క్రైస్తవులు ఉన్నాయి. మానవ స్థితిగతుల మెరుగుదలకు ఆదర్శలోకవాదం అత్యవసరం అని కొందరు వాదిస్తారు. కానీ దానిని తప్పుగా ఉపయోగించినప్పుడు, అది ప్రమాదకరంగా మారుతుంది. ఇక్కడ ఆదర్శలోకానికి అంతర్గతంగా ఒక వైరుధ్య స్వభావం ఉంది.|author=లైమన్ టవర్ సార్జెంట్|source=''యుటోపియానిజం: ఎ వెరీ షార్ట్ ఇంట్రడక్షన్'' (2010)<ref>{{cite book |author=Sargent, Lyman Tower |title=Utopianism: A very short introduction |url=https://books.google.com/books?id=xgA69UImZu8C&pg=PA21 |year=2010 |publisher=Oxford University Press |location=Oxford, UK |isbn=978-0-19-957340-0 |pages=21 |doi=10.1093/actrade/9780199573400.003.0002}}</ref>}} ఆదర్శ సమాజానికి వ్యతిరేకం విపరీత సమాజం . ఆదర్శలోక, విపరీతలోక కల్పనలు ఒక ప్రజాదరణ పొందిన సాహిత్య విభాగంగా మారాయి. ఊహాజనితమైన దానికి సాధారణ వాడుక పదం అయినప్పటికీ, ఆదర్శవాదం వాస్తుశిల్పం, ఫైల్ షేరింగ్, సామాజిక నెట్‌వర్క్‌లు, సార్వత్రిక ప్రాథమిక ఆదాయం, కమ్యూన్‌లు, బహిరంగ సరిహద్దులు, పైరేట్ స్థావరాలు వంటి కొన్ని వాస్తవిక రంగాలకు, భావనలకు ప్రేరణనిచ్చింది, వాటి నుండి ప్రేరణ పొందింది. == వ్యుత్పత్తి, చరిత్ర == [[wiktionary:utopia|''<nowiki/>'యుటోపియా'<nowiki/>'']] అనే పదాన్ని 1516లో ఆంగ్లేయుడైన సర్ థామస్ మోర్ తన లాటిన్ గ్రంథం ''<nowiki/>'యుటోపియా''' కోసం ప్రాచీన గ్రీకు భాష నుండి సృష్టించారు. Greek వచ్చిన దీనికి అక్షరాలా "స్థలం లేదు" అని అర్థం. ("కాదు"), τόπος ("స్థలం"), 'గణనీయమైన వివరాలతో వర్ణించబడినప్పుడు', ఉనికిలో లేని ఏదైనా సమాజాన్ని సూచించింది. <ref>{{Cite web|title=Definitions {{!}} Utopian Literature in English: An Annotated Bibliography From 1516 to the Present|url=https://openpublishing.psu.edu/utopia/content/definitions|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220904090946/https://openpublishing.psu.edu/utopia/content/definitions|archive-date=4 September 2022|access-date=4 September 2022|website=openpublishing.psu.edu}}</ref> అయితే, ప్రామాణిక వాడుకలో, ఈ పదం యొక్క అర్థం మారిపోయింది, ఇప్పుడు సాధారణంగా సమకాలీన సమాజం కంటే ''గణనీయంగా మెరుగైనదిగా'' భావించబడే ఉనికిలో లేని సమాజాన్ని వివరిస్తుంది. <ref name="Thinking Utopia">{{Cite report |title=The Necessity of Utopian Thinking: A cross-national perspective |last=Sargent |first=Lyman Tower |year=2005 |publisher=Berghahn Books |location=New York |pages=11 |isbn=978-1-57181-440-1}}</ref> తన అసలు రచనలో, మోర్ జాగ్రత్తగా ఈ పదానికి Greek వచ్చిన "మంచి ప్రదేశం" అని అర్థం వచ్చే ''యూటోపియా'' అనే పదంతో ఉన్న సారూప్యతను ఎత్తి చూపారు. ("మంచి" లేదా "బాగు"), τόπος ("స్థలం"), ఇది ఆధునిక ఆంగ్లంలో ఈ భావనకు మరింత సముచితమైన పదంగా కనిపిస్తుంది. [[ఇంగ్లీషు భాష|ఇంగ్లీషులో]] ''యూటోపియా'', ''యూటోపియా'' ఉచ్చారణలు ఒకేలా ఉంటాయి, ఇది అర్థంలో మార్పుకు దారితీసి ఉండవచ్చు. <ref name="Thinking Utopia" /> <ref>{{Cite book|title=Utopian Reality: Reconstructing culture in revolutionary Russia and beyond|last=Lodder|first=C.|last2=Kokkori|first2=M|last3=Mileeva|first3=M.|publisher=Koninklijke Brill NV|year=2013|isbn=978-90-04-26320-8|location=Leiden, The Netherlands|pages=1–9}}</ref> 1868లో "చెడు ప్రదేశం" అని అర్థం వచ్చేలా సృష్టించబడిన ''డిస్టోపియా'' అనే పదం, ఈ రెండవ అర్థం నుండి ఉద్భవించింది. ఆదర్శలోకానికి వ్యతిరేకమైన విపరీతలోకం ''(డిస్టోపియా)'', 1950ల నుండి కాల్పనిక సాహిత్యంలో ''ఆదర్శలోకాన్ని'' మించి ప్రాచుర్యం పొందిన ఒక భావన. దీనికి ప్రధాన కారణం జార్జ్ ఆర్వెల్ రాసిన ' ''[[నైన్టీన్ ఎయిటీ-ఫోర్|నైన్టీన్ ఎయిటీ-ఫోర్'<nowiki/>]]'' నవల ప్రభావమే. 1876 లో, రచయిత చార్లెస్ రెనౌవియర్ ''ఉక్రోనియా'' ( [[ఫ్రెంచి భాష|ఫ్రెంచ్]] ''ఉక్రోనీ'' ) అనే నవలను ప్రచురించారు. <ref>{{Citation|title=Uchronia: Uchronie (l'utopie dans l'histoire), esquisse historique apocryphe du développement de la civilisation européenne tel qu'il n'a pas été, tel qu'il aurait pu être|url=http://www.uchronia.net/bib.cgi/label.html?id=renouchron|archive-url=https://web.archive.org/web/20210311164457/http://www.uchronia.net/bib.cgi/label.html?id=renouchron|publisher=Uchronia.net|access-date=2011-10-01|archive-date=2021-03-11}}, reprinted 1988, {{ISBN|2-213-02058-2}}.</ref> ''టోపోస్‌కు'' బదులుగా ''క్రోనోస్‌ను'' ఉపయోగించే ఈ నూతన పదాన్ని, అప్పటి నుండి ఫిలిప్ రోత్ యొక్క ''ది ప్లాట్ ఎగైనెస్ట్ అమెరికా'' (2004) '', '', ఫిలిప్ కె. డిక్ యొక్క ''ది మ్యాన్ ఇన్ ది హై క్యాజిల్'' (1962) '' వంటి కాల్పనిక సాహిత్యంలో ఉనికిలో లేని ఆదర్శవంతమైన సమయాలను సూచించడానికి ఉపయోగించారు.'' ''ఫిలసాఫికల్ డిక్షనరీ'' ప్రకారం, ప్రోటో-యుటోపియన్ ఆలోచనలు [[పురాతన గ్రీసు|ప్రాచీన గ్రీస్]], రోమ్ కాలం, మధ్యయుగ మతవిరోధులు, రైతుల తిరుగుబాట్ల నుండి ప్రారంభమై, ప్రారంభ పెట్టుబడిదారీ విధానం, సంస్కరణ, [[రినైజెన్స్|పునరుజ్జీవనం]] ( హస్, మ్యూంట్‌జర్, మోర్, కాంపనెల్లా ), ప్రజాస్వామ్య విప్లవాలు ( మెస్లియర్, మోరెల్లీ, మాబ్లీ, విన్‌స్టాన్లీ, తరువాత బాబ్యూఫిస్టులు, బ్లాంక్విస్టులు ), [[పెట్టుబడిదారీ విధానం|పెట్టుబడిదారీ సమాజంలోని]] వైరుధ్యాలను హైలైట్ చేసిన పెట్టుబడిదారీ విధానం యొక్క అల్లకల్లోల అభివృద్ధి కాలంలో ( సెయింట్-సైమన్, ఫోరియర్, ఓవెన్, కాబెట్, లామెన్నైస్, ప్రౌధోన్, వారి అనుచరులు) స్థిరపడ్డాయి. == మూలాలు == {{Reflist}} [[వర్గం:ఊహాత్మక కల్పన]] [[వర్గం:Articles containing Chinese-language text]] 00qem2rvkp0w1ai0cqke0hz6ig4ne4z 4955729 4955728 2026-09-10T15:41:35Z Pranayraj1985 29393 4955729 wikitext text/x-wiki [[దస్త్రం:Thomas_More_Utopia_1516_VTOPIAE_INSVLAE_FIGVRA_(Bibliothèque_Nationale_de_France).jpg|thumb| డిసెంబర్ 1516లో డిర్క్ మార్టెన్స్ ముద్రించిన (మొదటి ఎడిషన్) థామస్ మోర్ యొక్క 'యుటోపియా'లో కనిపించే యుటోపియా పటం యొక్క చెక్క బొమ్మ ఇది.]] '''యుటోపియా''' అనేది దాని నివాసితులకు అత్యంత ఆమోదయోగ్యమైన లేదా దాదాపు పరిపూర్ణమైన లక్షణాలను కలిగి ఉండే ఒక ఊహాత్మక [[సంఘం|సమాజం]] లేదా [[సమాజం|సంఘం]] . ఈ పదాన్ని సర్ థామస్ మోర్ తన 1516 పుస్తకం ''యుటోపియా'' కోసం సృష్టించారు, ఇది [[కొత్త ప్రపంచం|కొత్త ప్రపంచంలోని]] ఒక కల్పిత ద్వీప సమాజాన్ని వివరిస్తుంది, <ref>{{Cite paper|title=Utopianism|date=2016}}</ref> కానీ కొన్ని ఆదర్శవంతమైన దృశ్యాలు దీనికంటే ముందు ఉన్నాయి. ఊహాజనిత ఆదర్శ సమాజాలు, ఆదర్శవాద అంశాలను కలిగి ఉన్న ప్రస్తుత ఉద్దేశపూర్వక సంఘాలు, ఇతర విషయాలతో పాటు, [[ఆర్థిక శాస్త్రం|ఆర్థిక]], [[ప్రభుత్వం|ప్రభుత్వ]], [[న్యాయం|న్యాయ]] రంగాలలో సమానత్వంపై దృష్టి పెడతాయి, ప్రతిపాదిత అమలు పద్ధతి, నిర్మాణం భావజాలం ప్రకారం మారుతూ ఉంటాయి. సమాజాలు సజాతీయంగా ఉండవు కాబట్టి, ఆదర్శ సమాజం స్వభావం అంతర్గతంగా వైరుధ్యభరితంగా ఉంటుందని లైమన్ టవర్ సార్జెంట్ వాదిస్తారు. వారి సభ్యులకు పరస్పర విరుద్ధమైన కోరికలు ఉంటాయి, అందువల్ల వాటిని ఏకకాలంలో సంతృప్తి పరచడం సాధ్యం కాదు. ఉటంకించాలంటే: {{Blockquote|text=సామ్యవాద, పెట్టుబడిదారీ, రాచరిక, ప్రజాస్వామ్య, అరాచకవాద, పర్యావరణ, స్త్రీవాద, పితృస్వామ్య, సమతావాద, శ్రేణిబద్ధ, జాత్యహంకార, వామపక్ష, దక్షిణపక్ష, సంస్కరణవాద, స్వేచ్ఛా ప్రేమ, అణు కుటుంబం, విస్తృత కుటుంబం, స్వలింగ సంపర్కులు, లెస్బియన్లు, మరెన్నో ఆదర్శలోకాలు నగ్నవాదం, నగ్న క్రైస్తవులు ఉన్నాయి. మానవ స్థితిగతుల మెరుగుదలకు ఆదర్శలోకవాదం అత్యవసరం అని కొందరు వాదిస్తారు. కానీ దానిని తప్పుగా ఉపయోగించినప్పుడు, అది ప్రమాదకరంగా మారుతుంది. ఇక్కడ ఆదర్శలోకానికి అంతర్గతంగా ఒక వైరుధ్య స్వభావం ఉంది.|author=లైమన్ టవర్ సార్జెంట్|source=''యుటోపియానిజం: ఎ వెరీ షార్ట్ ఇంట్రడక్షన్'' (2010)<ref>{{cite book |author=Sargent, Lyman Tower |title=Utopianism: A very short introduction |url=https://books.google.com/books?id=xgA69UImZu8C&pg=PA21 |year=2010 |publisher=Oxford University Press |location=Oxford, UK |isbn=978-0-19-957340-0 |pages=21 |doi=10.1093/actrade/9780199573400.003.0002}}</ref>}} ఆదర్శ సమాజానికి వ్యతిరేకం విపరీత సమాజం . ఆదర్శలోక, విపరీతలోక కల్పనలు ఒక ప్రజాదరణ పొందిన సాహిత్య విభాగంగా మారాయి. ఊహాజనితమైన దానికి సాధారణ వాడుక పదం అయినప్పటికీ, ఆదర్శవాదం వాస్తుశిల్పం, ఫైల్ షేరింగ్, సామాజిక నెట్‌వర్క్‌లు, సార్వత్రిక ప్రాథమిక ఆదాయం, కమ్యూన్‌లు, బహిరంగ సరిహద్దులు, పైరేట్ స్థావరాలు వంటి కొన్ని వాస్తవిక రంగాలకు, భావనలకు ప్రేరణనిచ్చింది, వాటి నుండి ప్రేరణ పొందింది. == వ్యుత్పత్తి, చరిత్ర == [[wiktionary:utopia|''<nowiki/>'యుటోపియా'<nowiki/>'']] అనే పదాన్ని 1516లో ఆంగ్లేయుడైన సర్ థామస్ మోర్ తన లాటిన్ గ్రంథం ''<nowiki/>'యుటోపియా''' కోసం ప్రాచీన గ్రీకు భాష నుండి సృష్టించారు. Greek వచ్చిన దీనికి అక్షరాలా "స్థలం లేదు" అని అర్థం. ("కాదు"), τόπος ("స్థలం"), 'గణనీయమైన వివరాలతో వర్ణించబడినప్పుడు', ఉనికిలో లేని ఏదైనా సమాజాన్ని సూచించింది. <ref>{{Cite web|title=Definitions {{!}} Utopian Literature in English: An Annotated Bibliography From 1516 to the Present|url=https://openpublishing.psu.edu/utopia/content/definitions|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220904090946/https://openpublishing.psu.edu/utopia/content/definitions|archive-date=4 September 2022|access-date=4 September 2022|website=openpublishing.psu.edu}}</ref> అయితే, ప్రామాణిక వాడుకలో, ఈ పదం యొక్క అర్థం మారిపోయింది, ఇప్పుడు సాధారణంగా సమకాలీన సమాజం కంటే ''గణనీయంగా మెరుగైనదిగా'' భావించబడే ఉనికిలో లేని సమాజాన్ని వివరిస్తుంది. <ref name="Thinking Utopia">{{Cite report |title=The Necessity of Utopian Thinking: A cross-national perspective |last=Sargent |first=Lyman Tower |year=2005 |publisher=Berghahn Books |location=New York |pages=11 |isbn=978-1-57181-440-1}}</ref> తన అసలు రచనలో, మోర్ జాగ్రత్తగా ఈ పదానికి Greek వచ్చిన "మంచి ప్రదేశం" అని అర్థం వచ్చే ''యూటోపియా'' అనే పదంతో ఉన్న సారూప్యతను ఎత్తి చూపారు. ("మంచి" లేదా "బాగు"), τόπος ("స్థలం"), ఇది ఆధునిక ఆంగ్లంలో ఈ భావనకు మరింత సముచితమైన పదంగా కనిపిస్తుంది. [[ఇంగ్లీషు భాష|ఇంగ్లీషులో]] ''యూటోపియా'', ''యూటోపియా'' ఉచ్చారణలు ఒకేలా ఉంటాయి, ఇది అర్థంలో మార్పుకు దారితీసి ఉండవచ్చు. <ref name="Thinking Utopia" /> <ref>{{Cite book|title=Utopian Reality: Reconstructing culture in revolutionary Russia and beyond|last=Lodder|first=C.|last2=Kokkori|first2=M|last3=Mileeva|first3=M.|publisher=Koninklijke Brill NV|year=2013|isbn=978-90-04-26320-8|location=Leiden, The Netherlands|pages=1–9}}</ref> 1868లో "చెడు ప్రదేశం" అని అర్థం వచ్చేలా సృష్టించబడిన ''డిస్టోపియా'' అనే పదం, ఈ రెండవ అర్థం నుండి ఉద్భవించింది. ఆదర్శలోకానికి వ్యతిరేకమైన విపరీతలోకం ''(డిస్టోపియా)'', 1950ల నుండి కాల్పనిక సాహిత్యంలో ''ఆదర్శలోకాన్ని'' మించి ప్రాచుర్యం పొందిన ఒక భావన. దీనికి ప్రధాన కారణం జార్జ్ ఆర్వెల్ రాసిన ' ''[[నైన్టీన్ ఎయిటీ-ఫోర్|నైన్టీన్ ఎయిటీ-ఫోర్'<nowiki/>]]'' నవల ప్రభావమే. 1876 లో, రచయిత చార్లెస్ రెనౌవియర్ ''ఉక్రోనియా'' ( [[ఫ్రెంచి భాష|ఫ్రెంచ్]] ''ఉక్రోనీ'' ) అనే నవలను ప్రచురించారు. <ref>{{Citation|title=Uchronia: Uchronie (l'utopie dans l'histoire), esquisse historique apocryphe du développement de la civilisation européenne tel qu'il n'a pas été, tel qu'il aurait pu être|url=http://www.uchronia.net/bib.cgi/label.html?id=renouchron|archive-url=https://web.archive.org/web/20210311164457/http://www.uchronia.net/bib.cgi/label.html?id=renouchron|publisher=Uchronia.net|access-date=2011-10-01|archive-date=2021-03-11}}, reprinted 1988, {{ISBN|2-213-02058-2}}.</ref> ''టోపోస్‌కు'' బదులుగా ''క్రోనోస్‌ను'' ఉపయోగించే ఈ నూతన పదాన్ని, అప్పటి నుండి ఫిలిప్ రోత్ యొక్క ''ది ప్లాట్ ఎగైనెస్ట్ అమెరికా'' (2004) '', '', ఫిలిప్ కె. డిక్ యొక్క ''ది మ్యాన్ ఇన్ ది హై క్యాజిల్'' (1962) '' వంటి కాల్పనిక సాహిత్యంలో ఉనికిలో లేని ఆదర్శవంతమైన సమయాలను సూచించడానికి ఉపయోగించారు.'' ''ఫిలసాఫికల్ డిక్షనరీ'' ప్రకారం, ప్రోటో-యుటోపియన్ ఆలోచనలు [[పురాతన గ్రీసు|ప్రాచీన గ్రీస్]], రోమ్ కాలం, మధ్యయుగ మతవిరోధులు, రైతుల తిరుగుబాట్ల నుండి ప్రారంభమై, ప్రారంభ పెట్టుబడిదారీ విధానం, సంస్కరణ, [[రినైజెన్స్|పునరుజ్జీవనం]] ( హస్, మ్యూంట్‌జర్, మోర్, కాంపనెల్లా ), ప్రజాస్వామ్య విప్లవాలు ( మెస్లియర్, మోరెల్లీ, మాబ్లీ, విన్‌స్టాన్లీ, తరువాత బాబ్యూఫిస్టులు, బ్లాంక్విస్టులు ), [[పెట్టుబడిదారీ విధానం|పెట్టుబడిదారీ సమాజంలోని]] వైరుధ్యాలను హైలైట్ చేసిన పెట్టుబడిదారీ విధానం యొక్క అల్లకల్లోల అభివృద్ధి కాలంలో ( సెయింట్-సైమన్, ఫోరియర్, ఓవెన్, కాబెట్, లామెన్నైస్, ప్రౌధోన్, వారి అనుచరులు) స్థిరపడ్డాయి. == మూలాలు == {{Reflist}} [[వర్గం:ఊహాత్మక కల్పన]] n3p2ayund282zkxnqum4qaj45hzpk8f 4955731 4955729 2026-09-10T15:42:24Z Pranayraj1985 29393 4955731 wikitext text/x-wiki [[దస్త్రం:Thomas_More_Utopia_1516_VTOPIAE_INSVLAE_FIGVRA_(Bibliothèque_Nationale_de_France).jpg|thumb| డిసెంబర్ 1516లో డిర్క్ మార్టెన్స్ ముద్రించిన (మొదటి ఎడిషన్) థామస్ మోర్ యొక్క 'యుటోపియా'లో కనిపించే యుటోపియా పటం యొక్క చెక్క బొమ్మ ఇది.]] '''యుటోపియా''' అనేది దాని నివాసితులకు అత్యంత ఆమోదయోగ్యమైన లేదా దాదాపు పరిపూర్ణమైన లక్షణాలను కలిగి ఉండే ఒక ఊహాత్మక [[సంఘం|సమాజం]] లేదా [[సమాజం|సంఘం]] . ఈ పదాన్ని సర్ థామస్ మోర్ తన 1516 పుస్తకం ''యుటోపియా'' కోసం సృష్టించారు, ఇది [[కొత్త ప్రపంచం|కొత్త ప్రపంచంలోని]] ఒక కల్పిత ద్వీప సమాజాన్ని వివరిస్తుంది, <ref>{{Cite paper|title=Utopianism|date=2016}}</ref> కానీ కొన్ని ఆదర్శవంతమైన దృశ్యాలు దీనికంటే ముందు ఉన్నాయి. ఊహాజనిత ఆదర్శ సమాజాలు, ఆదర్శవాద అంశాలను కలిగి ఉన్న ప్రస్తుత ఉద్దేశపూర్వక సంఘాలు, ఇతర విషయాలతో పాటు, [[ఆర్థిక శాస్త్రం|ఆర్థిక]], [[ప్రభుత్వం|ప్రభుత్వ]], [[న్యాయం|న్యాయ]] రంగాలలో సమానత్వంపై దృష్టి పెడతాయి, ప్రతిపాదిత అమలు పద్ధతి, నిర్మాణం భావజాలం ప్రకారం మారుతూ ఉంటాయి. సమాజాలు సజాతీయంగా ఉండవు కాబట్టి, ఆదర్శ సమాజం స్వభావం అంతర్గతంగా వైరుధ్యభరితంగా ఉంటుందని లైమన్ టవర్ సార్జెంట్ వాదిస్తారు. వారి సభ్యులకు పరస్పర విరుద్ధమైన కోరికలు ఉంటాయి, అందువల్ల వాటిని ఏకకాలంలో సంతృప్తి పరచడం సాధ్యం కాదు. ఉటంకించాలంటే: {{Blockquote|text=సామ్యవాద, పెట్టుబడిదారీ, రాచరిక, ప్రజాస్వామ్య, అరాచకవాద, పర్యావరణ, స్త్రీవాద, పితృస్వామ్య, సమతావాద, శ్రేణిబద్ధ, జాత్యహంకార, వామపక్ష, దక్షిణపక్ష, సంస్కరణవాద, స్వేచ్ఛా ప్రేమ, అణు కుటుంబం, విస్తృత కుటుంబం, స్వలింగ సంపర్కులు, లెస్బియన్లు, మరెన్నో ఆదర్శలోకాలు నగ్నవాదం, నగ్న క్రైస్తవులు ఉన్నాయి. మానవ స్థితిగతుల మెరుగుదలకు ఆదర్శలోకవాదం అత్యవసరం అని కొందరు వాదిస్తారు. కానీ దానిని తప్పుగా ఉపయోగించినప్పుడు, అది ప్రమాదకరంగా మారుతుంది. ఇక్కడ ఆదర్శలోకానికి అంతర్గతంగా ఒక వైరుధ్య స్వభావం ఉంది.|author=లైమన్ టవర్ సార్జెంట్|source=''యుటోపియానిజం: ఎ వెరీ షార్ట్ ఇంట్రడక్షన్'' (2010)<ref>{{cite book |author=Sargent, Lyman Tower |title=Utopianism: A very short introduction |url=https://books.google.com/books?id=xgA69UImZu8C&pg=PA21 |year=2010 |publisher=Oxford University Press |location=Oxford, UK |isbn=978-0-19-957340-0 |pages=21 |doi=10.1093/actrade/9780199573400.003.0002}}</ref>}} ఆదర్శ సమాజానికి వ్యతిరేకం విపరీత సమాజం . ఆదర్శలోక, విపరీతలోక కల్పనలు ఒక ప్రజాదరణ పొందిన సాహిత్య విభాగంగా మారాయి. ఊహాజనితమైన దానికి సాధారణ వాడుక పదం అయినప్పటికీ, ఆదర్శవాదం వాస్తుశిల్పం, ఫైల్ షేరింగ్, సామాజిక నెట్‌వర్క్‌లు, సార్వత్రిక ప్రాథమిక ఆదాయం, కమ్యూన్‌లు, బహిరంగ సరిహద్దులు, పైరేట్ స్థావరాలు వంటి కొన్ని వాస్తవిక రంగాలకు, భావనలకు ప్రేరణనిచ్చింది, వాటి నుండి ప్రేరణ పొందింది. == వ్యుత్పత్తి, చరిత్ర == ''<nowiki/>'యుటోపియా'<nowiki/>'' అనే పదాన్ని 1516లో ఆంగ్లేయుడైన సర్ థామస్ మోర్ తన లాటిన్ గ్రంథం ''<nowiki/>'యుటోపియా''' కోసం ప్రాచీన గ్రీకు భాష నుండి సృష్టించారు. Greek వచ్చిన దీనికి అక్షరాలా "స్థలం లేదు" అని అర్థం. ("కాదు"), τόπος ("స్థలం"), 'గణనీయమైన వివరాలతో వర్ణించబడినప్పుడు', ఉనికిలో లేని ఏదైనా సమాజాన్ని సూచించింది. <ref>{{Cite web|title=Definitions {{!}} Utopian Literature in English: An Annotated Bibliography From 1516 to the Present|url=https://openpublishing.psu.edu/utopia/content/definitions|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220904090946/https://openpublishing.psu.edu/utopia/content/definitions|archive-date=4 September 2022|access-date=4 September 2022|website=openpublishing.psu.edu}}</ref> అయితే, ప్రామాణిక వాడుకలో, ఈ పదం యొక్క అర్థం మారిపోయింది, ఇప్పుడు సాధారణంగా సమకాలీన సమాజం కంటే ''గణనీయంగా మెరుగైనదిగా'' భావించబడే ఉనికిలో లేని సమాజాన్ని వివరిస్తుంది. <ref name="Thinking Utopia">{{Cite report |title=The Necessity of Utopian Thinking: A cross-national perspective |last=Sargent |first=Lyman Tower |year=2005 |publisher=Berghahn Books |location=New York |pages=11 |isbn=978-1-57181-440-1}}</ref> తన అసలు రచనలో, మోర్ జాగ్రత్తగా ఈ పదానికి Greek వచ్చిన "మంచి ప్రదేశం" అని అర్థం వచ్చే ''యూటోపియా'' అనే పదంతో ఉన్న సారూప్యతను ఎత్తి చూపారు. ("మంచి" లేదా "బాగు"), τόπος ("స్థలం"), ఇది ఆధునిక ఆంగ్లంలో ఈ భావనకు మరింత సముచితమైన పదంగా కనిపిస్తుంది. [[ఇంగ్లీషు భాష|ఇంగ్లీషులో]] ''యూటోపియా'', ''యూటోపియా'' ఉచ్చారణలు ఒకేలా ఉంటాయి, ఇది అర్థంలో మార్పుకు దారితీసి ఉండవచ్చు. <ref name="Thinking Utopia" /> <ref>{{Cite book|title=Utopian Reality: Reconstructing culture in revolutionary Russia and beyond|last=Lodder|first=C.|last2=Kokkori|first2=M|last3=Mileeva|first3=M.|publisher=Koninklijke Brill NV|year=2013|isbn=978-90-04-26320-8|location=Leiden, The Netherlands|pages=1–9}}</ref> 1868లో "చెడు ప్రదేశం" అని అర్థం వచ్చేలా సృష్టించబడిన ''డిస్టోపియా'' అనే పదం, ఈ రెండవ అర్థం నుండి ఉద్భవించింది. ఆదర్శలోకానికి వ్యతిరేకమైన విపరీతలోకం ''(డిస్టోపియా)'', 1950ల నుండి కాల్పనిక సాహిత్యంలో ''ఆదర్శలోకాన్ని'' మించి ప్రాచుర్యం పొందిన ఒక భావన. దీనికి ప్రధాన కారణం జార్జ్ ఆర్వెల్ రాసిన '''[[నైన్టీన్ ఎయిటీ-ఫోర్|నైన్టీన్ ఎయిటీ-ఫోర్'<nowiki/>]]'' నవల ప్రభావమే. 1876 లో, రచయిత చార్లెస్ రెనౌవియర్ ''ఉక్రోనియా'' ( [[ఫ్రెంచి భాష|ఫ్రెంచ్]] ''ఉక్రోనీ'' ) అనే నవలను ప్రచురించారు. <ref>{{Citation|title=Uchronia: Uchronie (l'utopie dans l'histoire), esquisse historique apocryphe du développement de la civilisation européenne tel qu'il n'a pas été, tel qu'il aurait pu être|url=http://www.uchronia.net/bib.cgi/label.html?id=renouchron|archive-url=https://web.archive.org/web/20210311164457/http://www.uchronia.net/bib.cgi/label.html?id=renouchron|publisher=Uchronia.net|access-date=2011-10-01|archive-date=2021-03-11}}, reprinted 1988, {{ISBN|2-213-02058-2}}.</ref> ''టోపోస్‌కు'' బదులుగా ''క్రోనోస్‌ను'' ఉపయోగించే ఈ నూతన పదాన్ని, అప్పటి నుండి ఫిలిప్ రోత్ యొక్క ''ది ప్లాట్ ఎగైనెస్ట్ అమెరికా'' (2004) '', '', ఫిలిప్ కె. డిక్ యొక్క ''ది మ్యాన్ ఇన్ ది హై క్యాజిల్'' (1962) '' వంటి కాల్పనిక సాహిత్యంలో ఉనికిలో లేని ఆదర్శవంతమైన సమయాలను సూచించడానికి ఉపయోగించారు.'' ''ఫిలసాఫికల్ డిక్షనరీ'' ప్రకారం, ప్రోటో-యుటోపియన్ ఆలోచనలు [[పురాతన గ్రీసు|ప్రాచీన గ్రీస్]], రోమ్ కాలం, మధ్యయుగ మతవిరోధులు, రైతుల తిరుగుబాట్ల నుండి ప్రారంభమై, ప్రారంభ పెట్టుబడిదారీ విధానం, సంస్కరణ, [[రినైజెన్స్|పునరుజ్జీవనం]] ( హస్, మ్యూంట్‌జర్, మోర్, కాంపనెల్లా ), ప్రజాస్వామ్య విప్లవాలు ( మెస్లియర్, మోరెల్లీ, మాబ్లీ, విన్‌స్టాన్లీ, తరువాత బాబ్యూఫిస్టులు, బ్లాంక్విస్టులు ), [[పెట్టుబడిదారీ విధానం|పెట్టుబడిదారీ సమాజంలోని]] వైరుధ్యాలను హైలైట్ చేసిన పెట్టుబడిదారీ విధానం యొక్క అల్లకల్లోల అభివృద్ధి కాలంలో ( సెయింట్-సైమన్, ఫోరియర్, ఓవెన్, కాబెట్, లామెన్నైస్, ప్రౌధోన్, వారి అనుచరులు) స్థిరపడ్డాయి. == మూలాలు == {{Reflist}} [[వర్గం:ఊహాత్మక కల్పన]] 6s2g7h25xv7bt8gp6qdcmg6yj2ghktc 0 508985 4955732 4953052 2026-09-10T15:44:03Z Pranayraj1985 29393 [[వర్గం:సంగీత చరిత్ర]] ను చేర్చారు (హాట్‌కేట్ ఉపయోగించి) 4955732 wikitext text/x-wiki [[దస్త్రం:Canon_example.png|thumb|300x300px|ఏకస్వరంలో, రెండు బీట్‌ల అంతరంతో మూడు స్వరాలలో ఉన్న కానన్‌కు ఇది ఒక కల్పిత ఉదాహరణ.]] [[File:WoManSingt.ogg|thumb| నాలుగు బీట్‌ల అంతరంతో ఒక జర్మన్ పద్యం వచనంతో, ఏకతాళంలో మూడు స్వరాలలో పాడిన ఒక కానన్‌కు ఉదాహరణ.]] [[సంగీతం|సంగీతంలో]], '''కానన్''' అనేది ఒక కాంట్రాపంటల్ ( [[కౌంటర్ పాయింట్|కౌంటర్‌పాయింట్]] ఆధారిత) స్వరరచన పద్ధతి. దీనిలో ఒక నిర్దిష్ట వ్యవధి (ఉదాహరణకు, క్వార్టర్ రెస్ట్, ఒక మెజర్ మొదలైనవి) తర్వాత ఒక [[మెలోడీ|రాగాన్ని]], దాని ఒకటి లేదా అంతకంటే ఎక్కువ అనుకరణలతో కలిపి వాయిస్తారు. ప్రారంభ రాగాన్ని లీడర్ (లేదా ''డక్స్'' ) అని, భిన్నమైన స్వరంలో వాయించే అనుకరణ రాగాన్ని ఫాలోవర్ (లేదా ''కమ్స్'' ) అని అంటారు. అనుచరుడు నాయకుడిని అనుకరించాలి, అది వారి [[లయ|లయలు]], [[అంతరం (సంగీతం)|విరామాలను]] యథాతథంగా పునరావృతం చేయడం ద్వారా గానీ లేదా వాటిలో కొంత మార్పు తీసుకురావడం ద్వారా గానీ కావచ్చు. అన్ని స్వరాలు సంగీతపరంగా ఒకేలా ఉండే పునరావృత కానన్‌లను రౌండ్స్ అంటారు — " రో, రో, రో యువర్ బోట్ ", " ఫ్రేర్ జాక్వెస్ " వంటి సుపరిచితమైన సామూహిక గాన రూపాలు దీనికి ప్రసిద్ధ ఉదాహరణలు. వీటిలో తర్వాతి స్వరాల సమూహం, ముందు సమూహం ప్రారంభించిన ఒకటి లేదా రెండు బార్‌ల తర్వాత అదే పాటను ప్రారంభిస్తుంది. '''అకంపెయింటెడ్ కానన్''' అంటే, రాగాన్ని అనుకరించని ఒకటి లేదా అంతకంటే ఎక్కువ అదనపు స్వతంత్ర భాగాలతో కూడిన కానన్. == చరిత్ర == === మధ్యయుగం, పునరుజ్జీవనం === [[మధ్యయుగ సంగీతం|మధ్యయుగం]], [[పునరుజ్జీవన సంగీతం|పునరుజ్జీవనం]], [[బరోక్ సంగీతం|బరోక్]] కాలంలో —అంటే, 18వ శతాబ్దం ప్రారంభం వరకు— ఏ విధమైన అనుకరణ సంగీత కౌంటర్‌పాయింట్‌లను అయినా ఫ్యూగ్‌లు అని పిలిచేవారు, ఇప్పుడు కానన్ అని పిలువబడే కఠినమైన అనుకరణను ''ఫ్యూగా లిగాటాగా'' వర్గీకరించారు, దీని అర్థం "సంకెళ్ళు వేయబడిన ఫ్యూగ్". {{Sfn|Bridge|1881|loc=76}} {{Sfn|Mann, Wilson, and Urquhart|n.d.}} {{Sfn|Walker|2000|loc=1}} 16వ శతాబ్దంలో మాత్రమే "కానన్" అనే పదాన్ని అటువంటి ప్రక్రియ ద్వారా సృష్టించబడిన కఠినమైన, అనుకరణ నిర్మాణాన్ని వివరించడానికి ఉపయోగించడం ప్రారంభమైంది. {{Sfn|Mann, Wilson, and Urquhart|n.d.}} ఈ పదం [[గ్రీకు భాష|గ్రీకు]] పదం "κανών" నుండి ఉద్భవించింది, దీనిని లాటిన్ భాషలోకి ''"canon"'' అని పిలుస్తారు, దీని అర్థం "చట్టం" లేదా "నియమం". కాంట్రాపంటల్ వాడుకలో, ఈ పదం ఒకే వ్రాసిన స్వర పంక్తి నుండి ఒకటి లేదా అంతకంటే ఎక్కువ అదనపు భాగాలను ఎలా పొందవచ్చో వివరించే "నియమాన్ని" సూచిస్తుంది, ఇది భాగాల సంఖ్య, ప్రవేశ స్థానాలు, స్థానభ్రంశం మొదలైనవాటిని వివరిస్తుంది. ఈ నియమాన్ని సాధారణంగా మౌఖికంగా ఇచ్చేవారు, కానీ స్కోరులో ప్రత్యేక సంకేతాల ద్వారా కూడా దీనిని అనుబంధించవచ్చు, కొన్నిసార్లు వాటిని ''కానోని'' అని పిలుస్తారు. {{Sfn|Bridge|1881|loc=76}} మొట్టమొదటిగా తెలిసిన మతపరమైనవి కాని కానన్‌లు ఇంగ్లీష్ రౌండ్‌లు ,  14వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో వాల్టర్ ఓడింగ్టన్ మొదటిసారిగా ''రోండెల్లస్'' అని పేరు పెట్టిన ఒక రూపం; {{Sfn|Mann, Wilson, and Urquhart|n.d.}} బాగా తెలిసినది " సుమెర్ ఈజ్ ఐకుమెన్ ఇన్ " (సుమారు 1250లో రచించబడింది), దీనిని వ్రాతప్రతి మూలంలో ''రోటా'' ("చక్రం") అని పిలుస్తారు. {{Sfn|Sanders|2001a}} {{Sfn|Sanders|2001b}} "రౌండ్" అనే పదాన్ని 16వ శతాబ్దంలో ఆంగ్ల మూలాల్లో మొదటిసారిగా ఉపయోగించారు. {{Sfn|Johnson|2001}} ఇటాలియన్ ట్రెసెంటో సంగీతంలో, ఫ్రాన్స్‌లోని 14వ శతాబ్దపు ఆర్ట్స్ నోవాలో కానన్‌లు ప్రదర్శించబడ్డాయి. ఇటాలియన్ ఉదాహరణ గెరార్డెల్లో డా ఫిరెంజ్ రచించిన "టోస్టో చే ఎల్'అల్బా". ఫ్రాన్స్, ఇటలీ రెండింటిలోనూ, వేట పాటలలో ఫిరంగులు తరచుగా ప్రస్తావించబడేవి. వేటను సూచించే మధ్యయుగ, ఆధునిక ఇటాలియన్ పదం "caccia", అయితే మధ్యయుగ ఫ్రెంచ్ పదం "chace" (ఆధునిక స్పెల్లింగ్: "chasse") అని ఉచ్ఛరిస్తారు. ఒక ప్రసిద్ధ ఫ్రెంచ్ చేస్ అనామక "Se je chant mains". <ref>{{YouTube|h_Yn9y0BjR8|"Se je chant mains"}}</ref> రిచర్డ్ టారుస్కిన్ "Se je chant mains" ఒక డేగ వేట వాతావరణాన్ని రేకెత్తిస్తుందని వర్ణించారు: "మధ్య భాగం నిజంగా ఒక అద్భుత ప్రదర్శన, కానీ పూర్తిగా కొత్త, విలక్షణమైనది: ఫ్రెంచ్, పక్షి భాష, వేట కుక్కల భాషను ధ్వన్యనుకరణ కలగలిపిన 'పదాల'కు అనుగుణంగా అమర్చిన హాకెట్‌ల కోలాహలం." {{Sfn|Taruskin|2010|loc=331}} గియోమ్ డి మాచౌట్ తన కళాఖండమైన ''Le Lai de la Fontaine'' (1361) లోని కదలికలలో 3-స్వర "చేస్" రూపాన్ని కూడా ఉపయోగించాడు. ఈ రచనలోని నాల్గవ చరణం నేపథ్యాన్ని ప్రస్తావిస్తూ, టారుస్కిన్ ఇలా అంటారు: "చక్కగా రూపొందించిన ఒక ఛేజ్ దాని భాగాల మొత్తం కంటే చాలా గొప్పగా ఉంటుంది;, ఈ ప్రత్యేకమైన ఛేజ్ బహుశా మచాట్ ''సూక్ష్మతలో'' అత్యంత గొప్ప ఘనత." {{Sfn|Taruskin|2010|loc=334–335}} 14వ శతాబ్దపు చివరి కాలపు స్వరకర్తల ''ఆర్ట్స్ సబ్టిలియర్'' పాఠశాల కొంత లయ సంక్లిష్టతను కలిగి ఉన్న 14వ శతాబ్దపు చివరి కాలపు ప్రామాణిక సంగీతానికి జాకబ్ డి సెన్లెచెస్ రచించిన ''లా హార్ప్ డి మెలోడీ'' ఒక ఉదాహరణ. రిచర్డ్ హాపిన్ ప్రకారం, "ఈ విరెలైలో స్వేచ్ఛాయుతమైన, సాహిత్యరహితమైన టెనార్ స్వరంపై రెండు ప్రామాణిక స్వరాలు ఉన్నాయి." {{Sfn|Hoppin|1978|loc=468}} [[వర్గం:CS1 ఫ్రెంచ్-language sources (fr)]] [[వర్గం:CS1 errors: ISBN date]] [[వర్గం:Articles with hAudio microformats]] [[వర్గం:సంగీత చరిత్ర]] jq5slhnm7hm8n4x9bayjz7v61eatfw9 4955733 4955732 2026-09-10T15:44:25Z Pranayraj1985 29393 [[వర్గం:సంగీతం]] ను చేర్చారు (హాట్‌కేట్ ఉపయోగించి) 4955733 wikitext text/x-wiki [[దస్త్రం:Canon_example.png|thumb|300x300px|ఏకస్వరంలో, రెండు బీట్‌ల అంతరంతో మూడు స్వరాలలో ఉన్న కానన్‌కు ఇది ఒక కల్పిత ఉదాహరణ.]] [[File:WoManSingt.ogg|thumb| నాలుగు బీట్‌ల అంతరంతో ఒక జర్మన్ పద్యం వచనంతో, ఏకతాళంలో మూడు స్వరాలలో పాడిన ఒక కానన్‌కు ఉదాహరణ.]] [[సంగీతం|సంగీతంలో]], '''కానన్''' అనేది ఒక కాంట్రాపంటల్ ( [[కౌంటర్ పాయింట్|కౌంటర్‌పాయింట్]] ఆధారిత) స్వరరచన పద్ధతి. దీనిలో ఒక నిర్దిష్ట వ్యవధి (ఉదాహరణకు, క్వార్టర్ రెస్ట్, ఒక మెజర్ మొదలైనవి) తర్వాత ఒక [[మెలోడీ|రాగాన్ని]], దాని ఒకటి లేదా అంతకంటే ఎక్కువ అనుకరణలతో కలిపి వాయిస్తారు. ప్రారంభ రాగాన్ని లీడర్ (లేదా ''డక్స్'' ) అని, భిన్నమైన స్వరంలో వాయించే అనుకరణ రాగాన్ని ఫాలోవర్ (లేదా ''కమ్స్'' ) అని అంటారు. అనుచరుడు నాయకుడిని అనుకరించాలి, అది వారి [[లయ|లయలు]], [[అంతరం (సంగీతం)|విరామాలను]] యథాతథంగా పునరావృతం చేయడం ద్వారా గానీ లేదా వాటిలో కొంత మార్పు తీసుకురావడం ద్వారా గానీ కావచ్చు. అన్ని స్వరాలు సంగీతపరంగా ఒకేలా ఉండే పునరావృత కానన్‌లను రౌండ్స్ అంటారు — " రో, రో, రో యువర్ బోట్ ", " ఫ్రేర్ జాక్వెస్ " వంటి సుపరిచితమైన సామూహిక గాన రూపాలు దీనికి ప్రసిద్ధ ఉదాహరణలు. వీటిలో తర్వాతి స్వరాల సమూహం, ముందు సమూహం ప్రారంభించిన ఒకటి లేదా రెండు బార్‌ల తర్వాత అదే పాటను ప్రారంభిస్తుంది. '''అకంపెయింటెడ్ కానన్''' అంటే, రాగాన్ని అనుకరించని ఒకటి లేదా అంతకంటే ఎక్కువ అదనపు స్వతంత్ర భాగాలతో కూడిన కానన్. == చరిత్ర == === మధ్యయుగం, పునరుజ్జీవనం === [[మధ్యయుగ సంగీతం|మధ్యయుగం]], [[పునరుజ్జీవన సంగీతం|పునరుజ్జీవనం]], [[బరోక్ సంగీతం|బరోక్]] కాలంలో —అంటే, 18వ శతాబ్దం ప్రారంభం వరకు— ఏ విధమైన అనుకరణ సంగీత కౌంటర్‌పాయింట్‌లను అయినా ఫ్యూగ్‌లు అని పిలిచేవారు, ఇప్పుడు కానన్ అని పిలువబడే కఠినమైన అనుకరణను ''ఫ్యూగా లిగాటాగా'' వర్గీకరించారు, దీని అర్థం "సంకెళ్ళు వేయబడిన ఫ్యూగ్". {{Sfn|Bridge|1881|loc=76}} {{Sfn|Mann, Wilson, and Urquhart|n.d.}} {{Sfn|Walker|2000|loc=1}} 16వ శతాబ్దంలో మాత్రమే "కానన్" అనే పదాన్ని అటువంటి ప్రక్రియ ద్వారా సృష్టించబడిన కఠినమైన, అనుకరణ నిర్మాణాన్ని వివరించడానికి ఉపయోగించడం ప్రారంభమైంది. {{Sfn|Mann, Wilson, and Urquhart|n.d.}} ఈ పదం [[గ్రీకు భాష|గ్రీకు]] పదం "κανών" నుండి ఉద్భవించింది, దీనిని లాటిన్ భాషలోకి ''"canon"'' అని పిలుస్తారు, దీని అర్థం "చట్టం" లేదా "నియమం". కాంట్రాపంటల్ వాడుకలో, ఈ పదం ఒకే వ్రాసిన స్వర పంక్తి నుండి ఒకటి లేదా అంతకంటే ఎక్కువ అదనపు భాగాలను ఎలా పొందవచ్చో వివరించే "నియమాన్ని" సూచిస్తుంది, ఇది భాగాల సంఖ్య, ప్రవేశ స్థానాలు, స్థానభ్రంశం మొదలైనవాటిని వివరిస్తుంది. ఈ నియమాన్ని సాధారణంగా మౌఖికంగా ఇచ్చేవారు, కానీ స్కోరులో ప్రత్యేక సంకేతాల ద్వారా కూడా దీనిని అనుబంధించవచ్చు, కొన్నిసార్లు వాటిని ''కానోని'' అని పిలుస్తారు. {{Sfn|Bridge|1881|loc=76}} మొట్టమొదటిగా తెలిసిన మతపరమైనవి కాని కానన్‌లు ఇంగ్లీష్ రౌండ్‌లు ,  14వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో వాల్టర్ ఓడింగ్టన్ మొదటిసారిగా ''రోండెల్లస్'' అని పేరు పెట్టిన ఒక రూపం; {{Sfn|Mann, Wilson, and Urquhart|n.d.}} బాగా తెలిసినది " సుమెర్ ఈజ్ ఐకుమెన్ ఇన్ " (సుమారు 1250లో రచించబడింది), దీనిని వ్రాతప్రతి మూలంలో ''రోటా'' ("చక్రం") అని పిలుస్తారు. {{Sfn|Sanders|2001a}} {{Sfn|Sanders|2001b}} "రౌండ్" అనే పదాన్ని 16వ శతాబ్దంలో ఆంగ్ల మూలాల్లో మొదటిసారిగా ఉపయోగించారు. {{Sfn|Johnson|2001}} ఇటాలియన్ ట్రెసెంటో సంగీతంలో, ఫ్రాన్స్‌లోని 14వ శతాబ్దపు ఆర్ట్స్ నోవాలో కానన్‌లు ప్రదర్శించబడ్డాయి. ఇటాలియన్ ఉదాహరణ గెరార్డెల్లో డా ఫిరెంజ్ రచించిన "టోస్టో చే ఎల్'అల్బా". ఫ్రాన్స్, ఇటలీ రెండింటిలోనూ, వేట పాటలలో ఫిరంగులు తరచుగా ప్రస్తావించబడేవి. వేటను సూచించే మధ్యయుగ, ఆధునిక ఇటాలియన్ పదం "caccia", అయితే మధ్యయుగ ఫ్రెంచ్ పదం "chace" (ఆధునిక స్పెల్లింగ్: "chasse") అని ఉచ్ఛరిస్తారు. ఒక ప్రసిద్ధ ఫ్రెంచ్ చేస్ అనామక "Se je chant mains". <ref>{{YouTube|h_Yn9y0BjR8|"Se je chant mains"}}</ref> రిచర్డ్ టారుస్కిన్ "Se je chant mains" ఒక డేగ వేట వాతావరణాన్ని రేకెత్తిస్తుందని వర్ణించారు: "మధ్య భాగం నిజంగా ఒక అద్భుత ప్రదర్శన, కానీ పూర్తిగా కొత్త, విలక్షణమైనది: ఫ్రెంచ్, పక్షి భాష, వేట కుక్కల భాషను ధ్వన్యనుకరణ కలగలిపిన 'పదాల'కు అనుగుణంగా అమర్చిన హాకెట్‌ల కోలాహలం." {{Sfn|Taruskin|2010|loc=331}} గియోమ్ డి మాచౌట్ తన కళాఖండమైన ''Le Lai de la Fontaine'' (1361) లోని కదలికలలో 3-స్వర "చేస్" రూపాన్ని కూడా ఉపయోగించాడు. ఈ రచనలోని నాల్గవ చరణం నేపథ్యాన్ని ప్రస్తావిస్తూ, టారుస్కిన్ ఇలా అంటారు: "చక్కగా రూపొందించిన ఒక ఛేజ్ దాని భాగాల మొత్తం కంటే చాలా గొప్పగా ఉంటుంది;, ఈ ప్రత్యేకమైన ఛేజ్ బహుశా మచాట్ ''సూక్ష్మతలో'' అత్యంత గొప్ప ఘనత." {{Sfn|Taruskin|2010|loc=334–335}} 14వ శతాబ్దపు చివరి కాలపు స్వరకర్తల ''ఆర్ట్స్ సబ్టిలియర్'' పాఠశాల కొంత లయ సంక్లిష్టతను కలిగి ఉన్న 14వ శతాబ్దపు చివరి కాలపు ప్రామాణిక సంగీతానికి జాకబ్ డి సెన్లెచెస్ రచించిన ''లా హార్ప్ డి మెలోడీ'' ఒక ఉదాహరణ. రిచర్డ్ హాపిన్ ప్రకారం, "ఈ విరెలైలో స్వేచ్ఛాయుతమైన, సాహిత్యరహితమైన టెనార్ స్వరంపై రెండు ప్రామాణిక స్వరాలు ఉన్నాయి." {{Sfn|Hoppin|1978|loc=468}} [[వర్గం:CS1 ఫ్రెంచ్-language sources (fr)]] [[వర్గం:CS1 errors: ISBN date]] [[వర్గం:Articles with hAudio microformats]] [[వర్గం:సంగీత చరిత్ర]] [[వర్గం:సంగీతం]] f9lhoi6770xiqegy0i6iv0kzqqv5eys 4955734 4955733 2026-09-10T15:44:53Z Pranayraj1985 29393 4955734 wikitext text/x-wiki [[దస్త్రం:Canon_example.png|thumb|300x300px|ఏకస్వరంలో, రెండు బీట్‌ల అంతరంతో మూడు స్వరాలలో ఉన్న కానన్‌కు ఇది ఒక కల్పిత ఉదాహరణ.]] [[File:WoManSingt.ogg|thumb| నాలుగు బీట్‌ల అంతరంతో ఒక జర్మన్ పద్యం వచనంతో, ఏకతాళంలో మూడు స్వరాలలో పాడిన ఒక కానన్‌కు ఉదాహరణ.]] [[సంగీతం|సంగీతంలో]], '''కానన్''' అనేది ఒక కాంట్రాపంటల్ ( [[కౌంటర్ పాయింట్|కౌంటర్‌పాయింట్]] ఆధారిత) స్వరరచన పద్ధతి. దీనిలో ఒక నిర్దిష్ట వ్యవధి (ఉదాహరణకు, క్వార్టర్ రెస్ట్, ఒక మెజర్ మొదలైనవి) తర్వాత ఒక [[మెలోడీ|రాగాన్ని]], దాని ఒకటి లేదా అంతకంటే ఎక్కువ అనుకరణలతో కలిపి వాయిస్తారు. ప్రారంభ రాగాన్ని లీడర్ (లేదా ''డక్స్'' ) అని, భిన్నమైన స్వరంలో వాయించే అనుకరణ రాగాన్ని ఫాలోవర్ (లేదా ''కమ్స్'' ) అని అంటారు. అనుచరుడు నాయకుడిని అనుకరించాలి, అది వారి [[లయ|లయలు]], [[అంతరం (సంగీతం)|విరామాలను]] యథాతథంగా పునరావృతం చేయడం ద్వారా గానీ లేదా వాటిలో కొంత మార్పు తీసుకురావడం ద్వారా గానీ కావచ్చు. అన్ని స్వరాలు సంగీతపరంగా ఒకేలా ఉండే పునరావృత కానన్‌లను రౌండ్స్ అంటారు — " రో, రో, రో యువర్ బోట్ ", " ఫ్రేర్ జాక్వెస్ " వంటి సుపరిచితమైన సామూహిక గాన రూపాలు దీనికి ప్రసిద్ధ ఉదాహరణలు. వీటిలో తర్వాతి స్వరాల సమూహం, ముందు సమూహం ప్రారంభించిన ఒకటి లేదా రెండు బార్‌ల తర్వాత అదే పాటను ప్రారంభిస్తుంది. '''అకంపెయింటెడ్ కానన్''' అంటే, రాగాన్ని అనుకరించని ఒకటి లేదా అంతకంటే ఎక్కువ అదనపు స్వతంత్ర భాగాలతో కూడిన కానన్. == చరిత్ర == === మధ్యయుగం, పునరుజ్జీవనం === [[మధ్యయుగ సంగీతం|మధ్యయుగం]], [[పునరుజ్జీవన సంగీతం|పునరుజ్జీవనం]], [[బరోక్ సంగీతం|బరోక్]] కాలంలో —అంటే, 18వ శతాబ్దం ప్రారంభం వరకు— ఏ విధమైన అనుకరణ సంగీత కౌంటర్‌పాయింట్‌లను అయినా ఫ్యూగ్‌లు అని పిలిచేవారు, ఇప్పుడు కానన్ అని పిలువబడే కఠినమైన అనుకరణను ''ఫ్యూగా లిగాటాగా'' వర్గీకరించారు, దీని అర్థం "సంకెళ్ళు వేయబడిన ఫ్యూగ్". {{Sfn|Bridge|1881|loc=76}} {{Sfn|Mann, Wilson, and Urquhart|n.d.}} {{Sfn|Walker|2000|loc=1}} 16వ శతాబ్దంలో మాత్రమే "కానన్" అనే పదాన్ని అటువంటి ప్రక్రియ ద్వారా సృష్టించబడిన కఠినమైన, అనుకరణ నిర్మాణాన్ని వివరించడానికి ఉపయోగించడం ప్రారంభమైంది. {{Sfn|Mann, Wilson, and Urquhart|n.d.}} ఈ పదం [[గ్రీకు భాష|గ్రీకు]] పదం "κανών" నుండి ఉద్భవించింది, దీనిని లాటిన్ భాషలోకి ''"canon"'' అని పిలుస్తారు, దీని అర్థం "చట్టం" లేదా "నియమం". కాంట్రాపంటల్ వాడుకలో, ఈ పదం ఒకే వ్రాసిన స్వర పంక్తి నుండి ఒకటి లేదా అంతకంటే ఎక్కువ అదనపు భాగాలను ఎలా పొందవచ్చో వివరించే "నియమాన్ని" సూచిస్తుంది, ఇది భాగాల సంఖ్య, ప్రవేశ స్థానాలు, స్థానభ్రంశం మొదలైనవాటిని వివరిస్తుంది. ఈ నియమాన్ని సాధారణంగా మౌఖికంగా ఇచ్చేవారు, కానీ స్కోరులో ప్రత్యేక సంకేతాల ద్వారా కూడా దీనిని అనుబంధించవచ్చు, కొన్నిసార్లు వాటిని ''కానోని'' అని పిలుస్తారు. {{Sfn|Bridge|1881|loc=76}} మొట్టమొదటిగా తెలిసిన మతపరమైనవి కాని కానన్‌లు ఇంగ్లీష్ రౌండ్‌లు ,  14వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో వాల్టర్ ఓడింగ్టన్ మొదటిసారిగా ''రోండెల్లస్'' అని పేరు పెట్టిన ఒక రూపం; {{Sfn|Mann, Wilson, and Urquhart|n.d.}} బాగా తెలిసినది " సుమెర్ ఈజ్ ఐకుమెన్ ఇన్ " (సుమారు 1250లో రచించబడింది), దీనిని వ్రాతప్రతి మూలంలో ''రోటా'' ("చక్రం") అని పిలుస్తారు. {{Sfn|Sanders|2001a}} {{Sfn|Sanders|2001b}} "రౌండ్" అనే పదాన్ని 16వ శతాబ్దంలో ఆంగ్ల మూలాల్లో మొదటిసారిగా ఉపయోగించారు. {{Sfn|Johnson|2001}} ఇటాలియన్ ట్రెసెంటో సంగీతంలో, ఫ్రాన్స్‌లోని 14వ శతాబ్దపు ఆర్ట్స్ నోవాలో కానన్‌లు ప్రదర్శించబడ్డాయి. ఇటాలియన్ ఉదాహరణ గెరార్డెల్లో డా ఫిరెంజ్ రచించిన "టోస్టో చే ఎల్'అల్బా". ఫ్రాన్స్, ఇటలీ రెండింటిలోనూ, వేట పాటలలో ఫిరంగులు తరచుగా ప్రస్తావించబడేవి. వేటను సూచించే మధ్యయుగ, ఆధునిక ఇటాలియన్ పదం "caccia", అయితే మధ్యయుగ ఫ్రెంచ్ పదం "chace" (ఆధునిక స్పెల్లింగ్: "chasse") అని ఉచ్ఛరిస్తారు. ఒక ప్రసిద్ధ ఫ్రెంచ్ చేస్ అనామక "Se je chant mains". <ref>{{YouTube|h_Yn9y0BjR8|"Se je chant mains"}}</ref> రిచర్డ్ టారుస్కిన్ "Se je chant mains" ఒక డేగ వేట వాతావరణాన్ని రేకెత్తిస్తుందని వర్ణించారు: "మధ్య భాగం నిజంగా ఒక అద్భుత ప్రదర్శన, కానీ పూర్తిగా కొత్త, విలక్షణమైనది: ఫ్రెంచ్, పక్షి భాష, వేట కుక్కల భాషను ధ్వన్యనుకరణ కలగలిపిన 'పదాల'కు అనుగుణంగా అమర్చిన హాకెట్‌ల కోలాహలం." {{Sfn|Taruskin|2010|loc=331}} గియోమ్ డి మాచౌట్ తన కళాఖండమైన ''Le Lai de la Fontaine'' (1361) లోని కదలికలలో 3-స్వర "చేస్" రూపాన్ని కూడా ఉపయోగించాడు. ఈ రచనలోని నాల్గవ చరణం నేపథ్యాన్ని ప్రస్తావిస్తూ, టారుస్కిన్ ఇలా అంటారు: "చక్కగా రూపొందించిన ఒక ఛేజ్ దాని భాగాల మొత్తం కంటే చాలా గొప్పగా ఉంటుంది;, ఈ ప్రత్యేకమైన ఛేజ్ బహుశా మచాట్ ''సూక్ష్మతలో'' అత్యంత గొప్ప ఘనత." {{Sfn|Taruskin|2010|loc=334–335}} 14వ శతాబ్దపు చివరి కాలపు స్వరకర్తల ''ఆర్ట్స్ సబ్టిలియర్'' పాఠశాల కొంత లయ సంక్లిష్టతను కలిగి ఉన్న 14వ శతాబ్దపు చివరి కాలపు ప్రామాణిక సంగీతానికి జాకబ్ డి సెన్లెచెస్ రచించిన ''లా హార్ప్ డి మెలోడీ'' ఒక ఉదాహరణ. రిచర్డ్ హాపిన్ ప్రకారం, "ఈ విరెలైలో స్వేచ్ఛాయుతమైన, సాహిత్యరహితమైన టెనార్ స్వరంపై రెండు ప్రామాణిక స్వరాలు ఉన్నాయి." {{Sfn|Hoppin|1978|loc=468}} == మూలాలు == {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:సంగీత చరిత్ర]] [[వర్గం:సంగీతం]] nok6gx9fet3q82ylhuzam28g67v8sx8 0 508986 4955736 4953056 2026-09-10T15:50:18Z Pranayraj1985 29393 4955736 wikitext text/x-wiki [[దస్త్రం:Soloquartet_and_strings.jpg|thumb|300x300px| సోలోక్వార్టెట్, స్ట్రింగ్స్]] '''కెంటాటా''' అనేది [[సంగీత వాయిద్యం|వాద్య]] సహకారంతో కూడిన ఒక గాత్ర సంగీత కూర్పు, ఇది సాధారణంగా అనేక విభాగాలుగా ఉంటుంది. ఈ పదం అర్థం కాలక్రమేణా మారింది, 17వ శతాబ్దం ప్రారంభంలోని సరళమైన ఏక-స్వర మాడ్రిగల్ నుండి ఆ శతాబ్దం చివరి భాగంలోని బహుళ-స్వర "కాంటాటా డా కెమెరా", "కాంటాటా డా కీసా" వరకు, 18వ శతాబ్దపు మరింత ముఖ్యమైన నాటకీయ రూపాల నుండి సాధారణంగా పవిత్ర-గ్రంథాలతో కూడిన 19వ శతాబ్దపు కాంటాటా వరకు, ఇది ప్రభావవంతంగా ఒక రకమైన చిన్న ఒరేటోరియో . చర్చి ఆరాధనలలో ఉపయోగించే కాంటాటాలను చర్చి కాంటాటా లేదా పవిత్ర కాంటాటాలు అని పిలుస్తారు; ఇతర కాంటాటాలను లౌకిక కాంటాటాలుగా సూచించవచ్చు. క్రిస్మస్ కాంటాటాల వంటి అనేక కాంటాటాలు ప్రత్యేక సందర్భాల కోసం వ్రాయబడ్డాయి, ఇప్పటికీ వ్రాయబడుతున్నాయి. క్రిస్టోఫ్ గ్రౌప్నర్, జార్జ్ ఫిలిప్ టెలిమాన్, [[జోహన్ సెబాస్టియన్ బాచ్]] ఆరాధనా సంవత్సరంలోని సందర్భాల కోసం చర్చి కాంటాటాల చక్రాలను స్వరపరిచారు. == చారిత్రక సందర్భం == ఈ పదం 17వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో, [[ఒపెరా]], ఒరేటోరియోలతో పాటు ఏకకాలంలో ఉద్భవించింది.  <ref>{{Cite web|date=8 February 2022|title=Cantata Definition: What Is a Cantata in Music?|url=https://www.masterclass.com/articles/cantata|website=MasterClass}}</ref> దానికి ముందు, " సంస్కారవంతమైన " సంగీతం అంతా గాత్ర సంబంధమైనది. వాద్య సంగీతం పెరుగుదలతో ఈ పదం ఉద్భవించింది, అదే సమయంలో వాద్య కళ సోనాటాలలో పొందుపరచబడేంతగా అభివృద్ధి చెందింది. 17వ శతాబ్దం ప్రారంభం నుండి 18వ శతాబ్దం చివరి వరకు, బాసో కంటిన్యూయో (బహుశా కొన్ని సోలో వాయిద్యాలు) సహకారంతో ఒకటి లేదా రెండు సోలో స్వరాల కోసం కాంటాటా ఇటాలియన్ వోకల్ ఛాంబర్ సంగీతంలో ఒక ప్రధాన రూపంగా ఉండేది. ఒక కాంటాటాలో మొదటగా, విరామాలలో పునరావృతమయ్యే ఒక ప్రాథమిక [[అరియా|ఆరియాతో]] అనుసంధానించబడిన, రెసిటేటివ్‌లో ఒక ఉపన్యాస కథనం లేదా దృశ్యం ఉంటుంది. జాకోమో కారిస్సిమి చర్చి సంగీతంలో చక్కటి ఉదాహరణలు కనిపిస్తాయి;, హెన్రీ పర్సెల్ ఆంగ్ల గాత్ర సోలోలు ( ''మ్యాడ్ టామ్'', ''మ్యాడ్ బెస్'' వంటివి) ఈ పురాతన రూపం నుండి ఏమి సాధించవచ్చో అత్యున్నతంగా చూపిస్తాయి. డా కాపో ఏరియా ప్రాచుర్యం పెరగడంతో, కాంటాటా అనేది రెసిటేటివ్‌తో కలిపిన రెండు లేదా మూడు ఏరియాల సమూహంగా మారింది. జార్జ్ ఫ్రిడెరిక్ హాండెల్ అనేక ఇటాలియన్ యుగళగీతాలు, త్రిగీతాలు దీనికి చాలా పెద్ద స్థాయిలో ఉదాహరణలు. సోప్రానో సోలో కోసం అతని లాటిన్ మోటెట్ ''సిలెట్ వెంటి'', చర్చి సంగీతంలో ఈ రూపం వినియోగాన్ని చూపిస్తుంది. <ref>Tovey, Donald. Francis. ''In Musical Forms'', {{Full citation needed|date=April 2016}}: Meridian Books, 1956; reprinted by arrangement by Oxford University Press.{{Page needed|date=April 2016}}</ref> == బరోక్ == బరోక్ యుగంలో, "కాంటాటా" అనే పదం సాధారణంగా దాని అసలు ఇటాలియన్ వాడుకను నిలుపుకుంది. ఇది సుదీర్ఘమైన, తరచుగా విభిన్న విభాగాలుగా ఉండే, సాధారణంగా ఇటాలియన్ శైలిలో ఉండే ఒక లౌకిక గాత్ర సంగీత భాగాన్ని వర్ణించడానికి ఉపయోగించబడింది. అదే సమయంలో, లూథరన్ చర్చి ప్రార్థనల కోసం, అదే స్థాయి గాత్ర గీతాలకు, తరచుగా పలువురు గాయకులు, వివిధ వాద్యపరికరాలతో కూడిన వాటికి, అధిక గిరాకీ ఉండేది. ఇటువంటి ముక్కలను సాధారణంగా ''గీస్ట్‌లిచ్ కొంజెర్టే'' అని పిలుస్తారు (ఏకవచనం: ''గీస్ట్‌లిచెస్ కొంజెర్ట్'', అంటే పవిత్రమైన కచేరీ). వీటిలోని చాలా రచనలకు వాటి ప్రారంభ వచనం ఆధారంగానే పేర్లు పెట్టారు. ప్రార్థన లేదా ఇతర సందర్భాల కోసం ఇటువంటి సంగీత రచనలను బాచ్ మాత్రమే కాకుండా, డీటెరిచ్ బుక్స్‌టెహూడ్, క్రిస్టోఫ్ గ్రౌప్నర్, గాట్‌ఫ్రైడ్ హెన్రిచ్ స్టోల్జెల్, జార్జ్ ఫిలిప్ టెలిమాన్ వంటి మరికొందరు కూడా స్వరపరిచారు. బాక్ గెసెల్షాఫ్ట్ సంపాదకులు బాక్ చాలా ప్రార్థనా గీతాలను సులభంగా వర్ణించడానికి "పవిత్ర కాంటాటా" అనే పదాన్ని స్వీకరించారు. ఆ తర్వాత ఫిలిప్ స్పిట్టా ఈ పదాన్ని హెన్రిచ్ షూట్జ్ నుండి వచ్చిన స్వరకర్తల తులనాత్మక రచనలను సూచించడానికి పునరాలోచనతో వర్తింపజేశాడు. <ref>{{Cite web|last=Krummacher|first=Friedhelm|title=Cantata, § II: The German cantata to 1800|url=http://www.oxfordmusiconline.com/subscriber/article/grove/music/04748pg2|access-date=6 July 2017|website=Grove Music Online}}</ref> ప్రభువుల కార్యక్రమాలలో పాల్గొనడానికి అనేక లౌకిక కాంటాటాలు రూపొందించబడ్డాయి. అవి రూపంలో పవిత్రమైన వాటిని ఎంతగానో పోలి ఉండటంతో, వాటిలో చాలావాటిని (పాక్షికంగా లేదా పూర్తిగా) పవిత్రమైన కాంటాటాలుగా [[పేరడీ]] చేశారు, ఉదాహరణకు బాక్ ''క్రిస్మస్ ఒరేటోరియోలో'' . === బాచ్ కాంటాటాలు === జోహన్ సెబాస్టియన్ బాచ్, అతని దాదాపు 200 కాంటాటాలు నేటికీ లభ్యమవుతున్నాయి, ఈ ప్రక్రియకు ఒక ముఖ్యమైన తోడ్పాటుదారుడు. <ref>{{Cite web|last=Dellal|first=Pamela|title=What is a Cantata?|url=http://www.emmanuelmusic.org/notes_translations/notes_cantata/what_is_a_cantata.htm|access-date=22 April 2018|website=www.emmanuelmusic.org}}</ref> ''ట్రిట్ ఔఫ్ డై గ్లౌబెన్స్‌బాన్ ,'' BWV 152 (1714) వంటి అతని కాంటాటాలలో కొన్ని డైలాగ్ కాంటాటాలుగా వ్రాయబడ్డాయి. ఈ కాంటాటాలు రెండు పక్షాల మధ్య (ఎక్కువగా బాస్ పోషించిన యేసు, సోప్రానో పోషించిన ఆత్మ మధ్య) పరస్పర చర్యలను సూచించాయి, == మూలాలు == {{Reflist}} [[వర్గం:Articles with hAudio microformats]] <references /> [[వర్గం:సంగీత చరిత్ర]] [[వర్గం:సంగీతం]] 7hb1e15tk2afs9wfgg8c08xn24b0t4a 0 509039 4955737 4953324 2026-09-10T15:52:42Z Pranayraj1985 29393 4955737 wikitext text/x-wiki [[దస్త్రం:Adolph_Menzel_-_Flötenkonzert_Friedrichs_des_Großen_in_Sanssouci_-_Google_Art_Project.jpg|thumb| ఫ్రెడరిక్ ది గ్రేట్ తన వేసవి రాజభవనం సాన్సౌసీలో వేణువు వాయిస్తుండగా, ఫ్రాంజ్ బెండా వయోలిన్ వాయిస్తున్నారు, కార్ల్ ఫిలిప్ ఇమాన్యుయెల్ బాచ్ కీబోర్డుపై సహకారం అందిస్తున్నారు, గుర్తించబడని తంత్రీ వాద్యకారులు ఉన్నారు; చిత్రకారుడు అడాల్ఫ్ మెన్జెల్ (1850–52).]] '''ఛాంబర్ మ్యూజిక్''' అనేది [[శాస్త్రీయ సంగీతం|శాస్త్రీయ సంగీతంలో]] ఒక రూపం, దీనిని కొన్ని [[సంగీత వాయిద్యం|వాద్య పరికరాల]] సమూహం కోసం స్వరపరుస్తారు —సాంప్రదాయకంగా ఈ సమూహం ఒక రాజభవనంలోని గదిలో లేదా ఒక పెద్ద గదిలో సరిపోతుంది. స్థూలంగా చెప్పాలంటే, ఇందులో తక్కువ మంది ప్రదర్శకులు ప్రదర్శించే ఏదైనా కళా సంగీతం ఉంటుంది, దీనిలో ఒక్కో భాగానికి ఒక్కో ప్రదర్శకుడు ఉంటాడు (దీనికి విరుద్ధంగా [[ఆర్కెస్ట్రా]] సంగీతంలో, ప్రతి తీగ వాయిద్య భాగాన్ని చాలా మంది ప్రదర్శకులు వాయిస్తారు). అయితే, సాంప్రదాయం ప్రకారం, ఇందులో సాధారణంగా సోలో వాయిద్య ప్రదర్శనలు ఉండవు. దాని సన్నిహిత స్వభావం కారణంగా, చాంబర్ సంగీతాన్ని "స్నేహితుల సంగీతం" అని వర్ణించారు. <ref>Christina Bashford, "The String Quartet and Society", in {{Harvp|Stowell|2003}}. The expression "music of friends" was first used by Richard Walthew in a lecture published in South Place Institute, London, in 1909.{{Cite book|title=The Development of Chamber Music|last=Walthew|first=Richard H.|date=1909|publisher=Boosey|location=London|page=42}}</ref> వంద సంవత్సరాలకు పైగా, చాంబర్ సంగీతాన్ని ప్రధానంగా ఔత్సాహిక సంగీతకారులు వారి ఇళ్లలో వాయించేవారు. నేటికీ, చాంబర్ సంగీత ప్రదర్శనలు ఇళ్ల నుండి కచేరీ మందిరాలకు మారినప్పటికీ, ఔత్సాహిక, వృత్తిపరమైన అనేకమంది సంగీతకారులు తమ స్వంత ఆనందం కోసం చాంబర్ సంగీతాన్ని వాయిస్తూనే ఉన్నారు. సోలో లేదా సింఫోనిక్ రచనలను వాయించడానికి అవసరమైన నైపుణ్యాల కంటే భిన్నంగా, చాంబర్ సంగీతాన్ని వాయించడానికి సంగీతపరమైన, సామాజికమైన ప్రత్యేక నైపుణ్యాలు అవసరం. <ref>Estelle Ruth Jorgensen, ''The Art of Teaching Music'' (Bloomington: Indiana University Press, 2008): 153–54. {{ISBN|978-0-253-35078-7}} (cloth); {{ISBN|978-0-253-21963-3}} (pbk).</ref> [[గేథే|జోహన్ వోల్ఫ్‌గాంగ్ వాన్ గోథే]] చాంబర్ సంగీతాన్ని (ప్రత్యేకంగా, స్ట్రింగ్ క్వార్టెట్ సంగీతాన్ని) "నలుగురు హేతుబద్ధమైన వ్యక్తులు సంభాషించుకోవడం"గా వర్ణించారు. ఒక వాద్యపరికరం ఒక రాగాన్ని లేదా మూలస్వరాన్ని పరిచయం చేసినప్పుడు, ఇతర వాద్యపరికరాలు కూడా అదే విధమైన మూలస్వరంతో "ప్రతిస్పందించే" విధానాన్ని సూచించే ఈ సంభాషణాత్మక నమూనా, 18వ శతాబ్దం చివరి నుండి నేటి వరకు చాంబర్ సంగీత స్వరరచన చరిత్రలో ఒక అంతర్భాగంగా కొనసాగుతోంది. == చాంబర్ మ్యూజిక్ అనుభవం == ఔత్సాహిక, వృత్తిపరమైన చాంబర్ సంగీత విద్వాంసులు ఇద్దరూ, బృంద ప్రదర్శన పట్ల తమకున్న విశిష్టమైన ఆకర్షణను ధృవీకరిస్తారు. "నా ముందు ఒక మాయా ప్రపంచం ఆవిష్కృతమైందని చెప్పడం అతిశయోక్తి కాదు" అని కాబెట్ పోటీ, కాబెట్ పతకం ప్రేరేపకుడు, ''కాబెట్ 'సైక్లోపెడిక్ సర్వే ఆఫ్ ఛాంబర్ మ్యూజిక్''' సంపాదకుడు వాల్టర్ విల్సన్ కాబెట్ రాశారు. <ref>Cobbett, "Chamber Music Life", in {{Harvp|Cobbett|1929}}.</ref> సంగీత బృందాలు ఉమ్మడి సంగీత అనుభవం ద్వారా సన్నిహిత సంబంధాన్ని పెంపొందించుకుంటాయి. "నిజమైన ఆత్మీయ క్షణాలు సంగీత కచేరీ వేదికపైనే ఏర్పడతాయి" అని స్టెయిన్‌హార్డ్ రాశారు. ప్రదర్శన జరుగుతున్నప్పుడు, మేం నలుగురం కలిసి మా మ్యూజిక్ స్టాండ్‌ల మధ్య ఎక్కడో ఒక మాయా ప్రపంచంలోకి ప్రవేశించి, ఒక వాహకంగా, సందేశవాహకుడిగా, మిషనరీగా మారిపోతాం.... అది మాటల్లో చెప్పలేనంత వ్యక్తిగతమైన అనుభవం, అయినప్పటికీ అది మా సంబంధంలోని ప్రతి అంశాన్ని, మా మధ్య జరిగే ప్రతి సరదా సంగీతపరమైన వాదనను, వృత్తిపరమైన కబుర్లన్నింటినీ, వయోలాకు సంబంధించిన తాజా జోకులను కూడా ప్రభావితం చేస్తుంది. {{Sfnp|Steinhardt|1998}} ఛాంబర్ సంగీత ప్రదర్శన కల్పనా, వాస్తవిక రచనలతో సహా అనేక పుస్తకాలకు ప్రేరణగా నిలిచింది. [[విక్రమ్ సేఠ్|విక్రమ్ సేథ్]] రచించిన ''<nowiki/>'యాన్ ఈక్వల్ మ్యూజిక్''', 'మ్యాగియోర్' అనే కల్పిత క్వార్టెట్‌లోని రెండవ వయోలినిస్ట్ జీవితాన్ని, ప్రేమను అన్వేషిస్తుంది. ఆ నలుగురి బృందంలోని సభ్యుల మధ్య ఏర్పడిన ఉద్రిక్తతలు, సాన్నిహిత్యం ఈ కథకు ప్రధానాంశం. ప్రదర్శనలో మనం ఒక విచిత్రమైన మిశ్రమ స్వరూపం; ఇకపై మనం కాదు, కానీ ఎన్నో విడివిడి భాగాలతో కూడిన మ్యాగియోర్: కుర్చీలు, స్టాండ్‌లు, సంగీతం, విల్లులు, వాయిద్యాలు, సంగీతకారులు.... {{Sfnp|Seth|1999}} నాథన్ షాహమ్ రచించిన ''రోసెండోర్ఫ్ క్వార్టెట్'', {{Sfnp|Shaham|1994}} ఇజ్రాయెల్ రాజ్యం స్థాపనకు ముందు పాలస్తీనాలో ఒక స్ట్రింగ్ క్వార్టెట్ పరీక్షలను వివరిస్తుంది. వేన్ బూత్ రచించిన ''ఫర్ ది లవ్ ఆఫ్ ఇట్'' {{Sfnp|Booth|1999}} అనేది సెల్లో వాయించడం, చాంబర్ సంగీతంతో రచయితకు ఉన్న అనుబంధం గురించిన ఒక వాస్తవిక కథనం. == మూలాలు == {{Reflist}} [[వర్గం:CS1 errors: ISBN date]] [[వర్గం:Articles with hAudio microformats]] <references /> [[వర్గం:సంగీత చరిత్ర]] [[వర్గం:సంగీతం]] hpk3n1m3e7qd5cpbgq0m509ra03l27n 0 509040 4955738 4955325 2026-09-10T15:54:19Z Pranayraj1985 29393 4955738 wikitext text/x-wiki [[దస్త్రం:Bach_Matthäuspassion_O_Haupt_voll_Blut_und_Wunden.jpg|thumb| సెయింట్ మాథ్యూ ప్యాషన్‌లో కనిపించే విధంగా " ఓ హాప్ట్ వోల్ బ్లట్ అండ్ వుండెన్ " బాచ్ నాలుగు-భాగాల కోరల్ సెట్టింగ్.]] లూథరన్ కోరల్ అనే సంగీత ప్రక్రియ నుండి ఉద్భవించిన అనేక సంబంధిత [[సంగీత రూపం|సంగీత రూపాల]] సముదాయమే '''కోరల్'''. 16వ శతాబ్దం మొదటి పాదం చివరిలో, చర్చి సంగీతంలో స్థిరపడిన పద్ధతికి విరుద్ధంగా, [[మార్టిన్ లూథర్]] పవిత్ర గీతాలను వాడుక భాష (జర్మన్)లోకి అనువదించినప్పుడు కోరల్ ఉద్భవించింది. లూథర్ కొత్త పద్ధతి ప్రకారం మొదటి కీర్తనల పుస్తకాలు 1524లో ప్రచురించబడ్డాయి. లూథర్, అతని అనుచరులు ఛందస్సుతో కూడిన కీర్తనల సాహిత్యాన్ని రచించడమే కాకుండా, ఆ రచనలకు ఛందస్సుతో కూడిన సంగీత కూర్పులను కూడా చేశారు. ఈ సంగీతం పాక్షికంగా చర్చి కీర్తనలు, ప్రసిద్ధ లౌకిక పాటల స్థిరపడిన రాగాలపై ఆధారపడి ఉంది. 17వ శతాబ్దంలో కోరల్ ట్యూన్‌లకు మరిన్ని [[కోయిర్|కోరల్]], ఆర్గాన్ కూర్పులను జోడించడం ద్వారా ప్రదర్శనల జాబితా సుసంపన్నమైంది. శతాబ్దం చివరి నాటికి SATB స్వరాల కోసం నాలుగు-భాగాల కూర్పు బృందగాన కూర్పులకు ప్రామాణికంగా మారింది, అయితే బృందగానాల సామూహిక గానం వాద్య సహకారంతో ఏకస్వర గానం వైపు మొగ్గు చూపింది. కొత్త లూథరన్ కోరల్ ట్యూన్‌ల విస్తృతమైన సృష్టి ఆ సమయానికి ముగిసింది. వాస్తవానికి కేవలం రెసిటేటివ్‌లు, [[అరియా|ఏరియాలను]] మాత్రమే కలిగి ఉన్న కాంటాటా ప్రక్రియ, 18వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో లూథరన్ చర్చి సేవలలో ప్రవేశపెట్టబడింది. త్వరలోనే ఈ ఫార్మాట్‌ను నాలుగు భాగాల కోరల్స్ రూపంలో కోరల్ మూవ్‌మెంట్స్‌తో విస్తరించారు. [[జోహన్ సెబాస్టియన్ బాచ్]], గాట్‌ఫ్రైడ్ హెన్రిచ్ స్టోల్జెల్ వంటి స్వరకర్తలు తరచుగా ఈ బృందగానాలను తమ చర్చి సంగీత రచనల ముగింపు భాగంగా చేర్చేవారు. 19వ శతాబ్దపు [[రొమాంటిక్ మ్యూజిక్|రొమాంటిక్]] సింఫనీల వంటి మరింత లౌకిక ప్రక్రియలలో కోరల్ ఫైనాలేను అనుకరించారు. ఫ్రాంక్ వంటి ఆ కాలంలోని ఇతర స్వరకర్తలు, ఒక శతాబ్దానికి పైగా క్రితం బాచ్ వంటి చివరి [[బరోక్ సంగీతం|బరోక్]] స్వరకర్తలు సృష్టించిన వాటిని అనుకరిస్తూ, ఆర్గాన్ కోరల్ సంగీత సంకలనాన్ని విస్తరించారు. రొమాంటిక్ యుగం తర్వాత పూర్తిగా కొత్త కోరల్ స్వరకల్పనలు అరుదయ్యాయి, కానీ అప్పటికే నాలుగు-స్వర కోరల్స్‌లో ఉదాహరించబడిన నాలుగు-స్వర శ్రావ్యత పద్ధతి పాశ్చాత్య సంగీతంలో ఒక భాగంగా మారింది. [[జర్మన్ భాష|జర్మన్]] భాషలో, {{Lang|de|Choral}} అనే పదం గ్రెగోరియన్ చాంట్‌తో సహా ఇతర గాత్ర (చర్చి) సంగీత రూపాల వలె [[ప్రొటెస్టంటు|ప్రొటెస్టంట్]] సమాజ గానాన్ని కూడా సూచించవచ్చు. {{Sfn|Praßl|2001}} ఈ జర్మన్ పదం నుండి ఉద్భవించిన ఆంగ్ల పదం, అంటే ''కోరల్'', అయితే దాదాపు ప్రత్యేకంగా జర్మన్ సంస్కరణలో ఉద్భవించిన సంగీత రూపాలను సూచిస్తుంది. {{Sfn|Parry|Martineau|1900}} === 17వ శతాబ్దం === లూథరన్ శ్లోకాల సాహిత్యం, కోరల్ శ్రావ్యతలలో ఎక్కువ భాగం 17వ శతాబ్దం చివరికి ముందే సృష్టించబడ్డాయి. {{Sfn|Parry|Martineau|1900}} జోహాన్ పాచెల్‌బెల్ ''ఎర్స్టర్ థీల్ ఎట్లిచెర్ చోరేల్'', ఆర్గాన్ కోరల్స్ సమితి, 17వ శతాబ్దం చివరి దశాబ్దంలో ప్రచురించబడింది. [[జోహన్ సెబాస్టియన్ బాచ్]] తొలికాలపు స్వరరచనలు, బహుశా అతను తన పదిహేనవ పుట్టినరోజుకు ముందే రాసిన ఆర్గాన్ రచనలు, BWV 700, 724, 1091, 1094, 1097, 1112, 1113, 1119 కోరల్స్‌ను కలిగి ఉన్నాయి. === 18వ శతాబ్దం === 18వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో ఎర్డ్‌మాన్ న్యూమైస్టర్, లూథరన్ ప్రార్థనా సంగీతంలో కాంటాటా రూపాన్ని ప్రవేశపెట్టారు, ఇది మొదట్లో కేవలం రెసిటేటివ్‌లు, [[అరియా|ఏరియాలను]] మాత్రమే కలిగి ఉండేది. కొన్ని సంవత్సరాలలోనే, ఈ ఫార్మాట్‌ను కోరల్ కాన్సర్టో వంటి అప్పటికే ఉన్న ఇతర ప్రార్థనా క్రమ ఫార్మాట్‌లతో కలపడం జరిగింది. దీని ఫలితంగా, రెసిటేటివ్‌లు, ఏరియాలలో ఉపయోగించిన స్వేచ్ఛా కవిత్వం, డిక్టా,/లేదా శ్లోకాల ఆధారిత భాగాలతో కూడిన చర్చి కాంటాటాలు ఏర్పడ్డాయి: 1704లో మైనింగెన్‌లో ప్రచురించబడిన ''<nowiki/>'సొన్‌టాగ్స్-ఉండ్ ఫెస్ట్-అండాచ్టెన్''' కాంటాటా లిబ్రెట్టో చక్రంలో అటువంటి విస్తృతమైన కాంటాటా పాఠాలు ఉన్నాయి. దాని లిబ్రెట్టో పూర్తిగా మార్పులేని లూథరన్ కీర్తనగా ఉన్నప్పుడు ''పెర్ ఓమ్నెస్ వర్సస్'' (అన్ని పద్యాల ద్వారా) అని పిలువబడే కోరల్ కాంటాటా కూడా, మునుపటి రకాల నుండి ఆధునీకరించబడిన ఒక రూపం. డైటెరిచ్ బక్స్టెహుడ్ ''ప్రతి ఒమ్నెస్ వర్సెస్'' కోరల్ సెట్టింగ్‌లకు సిక్స్ కంపోజ్ చేసారు. {{Sfn|Zager|2006|pp=[https://books.google.com/books?id=GeT9AAAAQBAJ&pg=PA38 38ff.]}} 1707లో స్వరపరచబడిన తొలి బాక్ కాంటాటా అయిన BWV 4 కూడా ఇదే ఫార్మాట్‌లో ఉంది. తరువాత, 1720లలో వచ్చిన తన రెండవ కాంటాటా చక్రం కోసం, బాచ్ ఒక కోరల్ కాంటాటా ఫార్మాట్‌ను అభివృద్ధి చేశాడు, దీనిలో అంతర్గత కదలికలు, ఆ కాంటాటాకు ఆధారమైన [[స్తోత్రగీతం]] అంతర్గత పద్యాల వచనాన్ని ఉటంకించకుండా, తమ మాటల్లోకి మార్చి చెప్పాయి. మైనింగెన్ కాంటాటా లిబ్రెట్టోలలో ప్రతి ఒక్కటి ఒకే ఒక కోరల్-ఆధారిత మూవ్‌మెంట్‌ను కలిగి ఉండి, దానితోనే అది ముగిసేది. బాక్, స్టోల్జెల్, జార్జ్ ఫిలిప్ టెలిమాన్ వంటి 18వ శతాబ్దపు మొదటి అర్ధభాగపు స్వరకర్తలు, కాంటాటా లిబ్రెట్టోలో అప్పటికే లూథరన్ శ్లోకం పద్యాలు ఉన్నా లేకపోయినా, తరచుగా ఒక కాంటాటాను నాలుగు-భాగాల కోరల్ కూర్పుతో ముగించేవారు. బాచ్ 1726లో మైనింగెన్ లిబ్రెట్టోలలో కొన్నింటికి సంగీతం సమకూర్చాడు, స్టోల్జెల్ 1720ల ప్రారంభంలో బెంజమిన్ ష్మోల్క్ ''సైటెన్‌స్పీల్'' చక్రానికి సంగీతం సమకూర్చినప్పుడు, ప్రతి హాఫ్ కాంటాటాకు ముగింపు కోరల్‌ను జోడించి ఆ చక్రపు లిబ్రెట్టోలను విస్తరించాడు. టెలిమాన్ రచించిన అటువంటి రెండు ముగింపు కోరల్స్ అనుకోకుండా ''బాక్-వెర్కే-వెర్జీచ్నిస్'' (BWV)లో చేరాయి: అవి BWV 218, 219 కాంటాటాల ఐదవ మూవ్‌మెంట్‌లు, టెలిమాన్ గాత్ర రచనల కేటలాగ్‌లో వరుసగా నెం. 1:634/5, 1:1328/5గా స్వీకరించబడ్డాయి. ఈ ముగింపు కోరల్స్ దాదాపు ఎల్లప్పుడూ ఈ రూప లక్షణాలకు అనుగుణంగా ఉండేవి: * లూథరన్ కీర్తనలోని ఒకటి లేదా అసాధారణంగా రెండు చరణాలతో కూడిన పాఠం * అత్యంత ఎత్తైన స్వరంతో పాడిన బృందగాన గీతం * సమధ్వని వచన అమరిక * SATB గాయకుల కోసం నాలుగు-స్వరాల శ్రావ్యత * కొల్లా పార్టే ఇన్‌స్ట్రుమెంటేషన్, కంటిన్యూతో సహా బాచ్ స్వరపరిచిన అటువంటి సుమారు 400 కూర్పులు లభ్యమవుతుండగా, వాటిలో సగానికి పైగా కూర్పులకు కొల్లా పార్టే వాద్యసంగీత కూర్పు నేటికీ నిలిచి ఉంది. అవి చర్చి కాంటాటాల ముగింపు భాగాలలో మాత్రమే కనిపించవు: అవి కాంటాటాలలో ఇతర చోట్ల కూడా కనిపించవచ్చు, అసాధారణంగా, ఒక కాంటాటాను ప్రారంభిస్తూ కూడా ( BWV 80b ). బాచ్ <nowiki><i id="mwmg">జెసు, మెయిన్ ఫ్రూడ్</i></nowiki> మోటెట్‌లో ఇటువంటి అనేక స్వరాలు ఉన్నాయి. పాషన్స్, ఒరేటోరియోస్ వంటి పెద్ద-స్థాయి కూర్పులలో తరచుగా బహుళ నాలుగు-భాగాల కోరల్ సెట్టింగ్‌లు ఉంటాయి, ఇవి పాక్షికంగా కూర్పు నిర్మాణాన్ని నిర్వచిస్తాయి: ఉదాహరణకు, బాక్ ''సెయింట్ జాన్'', ''సెయింట్ మాథ్యూ'' పాషన్స్‌లో, కథనంలోని తదుపరి భాగం వచ్చే ముందు అవి తరచుగా యూనిట్‌లను (దృశ్యాలను) ముగిస్తాయి, ''Wer ist der, so von Edom kömmt'' Passion pasticcio లో " Christus, der uns selig macht " అనే స్తోత్రగీతంలోని దాదాపు అన్ని చరణాల నాలుగు-భాగాల కోరల్ సెట్టింగ్‌ల ద్వారా కథనం ముందుకు సాగుతుంది. ఈ కాలపు గాత్ర చర్చి సంగీతంలో ఇతర రకాల కోరల్ కూర్పులు కూడా ఉండేవి, వీటి సాధారణ స్వరూపాన్ని కోరల్ ఫాంటసియాగా సూచిస్తారు: ఇందులో ఒక స్వరం, అది అత్యధిక శృతి గల స్వరం కానవసరం లేదు, కోరల్ బాణీని ఆలపిస్తుంది; మిగిలిన స్వరాలు హోమోరిథమిక్‌గా కాకుండా [[కౌంటర్ పాయింట్|కాంట్రాపంటల్‌గా]] ఉంటాయి, తరచుగా కోరల్ బాణీ కాకుండా ఇతర శ్రావ్యతలను కలిగి ఉంటాయి, గానం మధ్యలో వాద్య సంగీత విరామాలు ఉంటాయి. ఉదాహరణకు, బాక్ తన రెండవ కాంటాటా చక్రాన్ని ప్రారంభించిన నాలుగు కాంటాటాలు ప్రతి ఒక్కటి కోరల్ ఫాంటాసియా ఫార్మాట్‌లో ఒక కోరల్ మూవ్‌మెంట్‌తో ప్రారంభమవుతాయి, ఇక్కడ కోరల్ ట్యూన్‌ను వరుసగా సోప్రానో పాడుతుంది ( BWV 20, 11).&nbsp;జూన్ 1724), ఆల్టో ( BWV 2, 18&nbsp;జూన్ 1724), టెనార్ ( BWV 7, 24&nbsp;జూన్ 1724), బాస్ ( BWV 135, 25&nbsp;జూన్ 1724) స్వరాలు. కోరల్ ఫాంటసియా కూర్పులు తప్పనిసరిగా కోరల్ మూవ్‌మెంట్‌లు కావు: ఉదాహరణకు, కాంటాటా BWV 10 ఐదవ మూవ్‌మెంట్ ఆ ఫార్మాట్‌లో ఆల్టో, టెనార్ స్వరాల కోసం ఒక యుగళగీతం. బాచ్ ఆ యుగళగీతాన్ని స్వరపరిచిన పావు శతాబ్దం తర్వాత, దానిని ఆర్గాన్ కోసం ఒక కూర్పులో ' ''షూబ్లర్ కోరల్స్'లో'' నాల్గవదిగా ప్రచురించాడు. దీని ద్వారా కోరల్ ఫాంటసియా ఫార్మాట్, ఆర్గాన్ కోసం కోరల్ ప్రిల్యూడ్ వంటి పూర్తిగా వాద్య సంగీత ప్రక్రియలకు చాలా చక్కగా అనుకూలించుకుంటుందని నిరూపించాడు. బాక్ సుమారు 200 కోరల్ ప్రిల్యూడ్‌లు లభ్యమవుతున్నాయి, వాటిలో చాలా వరకు కోరల్ ఫాంటసియా రూపంలో ఉన్నాయి (ఇతరాలు ఫ్యూగ్‌లు లేదా హోమోరిథమిక్ కూర్పులు). 18వ శతాబ్దం మొదటి భాగంలో, {{Lang|de|[[Hausmusik]]}} కోరల్స్ కూడా కనిపిస్తాయి. (కుటుంబ సభ్యుల మధ్య సంగీత ప్రదర్శన కోసం), ఉదాహరణకు ''<nowiki/>'నోట్‌బుక్ ఫర్ అన్నా మాగ్డలీనా బాచ్'లోని'' BWV 299,/లేదా బోధనా ప్రయోజనాల కోసం ఉపయోగించబడతాయి, బాచ్ నాలుగు-భాగాల కోరల్స్‌లో చాలా వరకు, సుమారు 370, 1765, 1787 మధ్య మొదటిసారిగా ప్రచురించబడ్డాయి: ''ది ఆర్ట్ ఆఫ్ ఫ్యూగ్'' (1751), 1800లో స్వరకర్త మరణించిన 50వ వార్షికోత్సవం మధ్య ప్రచురించబడిన స్వరకర్త ఏకైక రచనలు ఇవే. 18వ శతాబ్దం చివరిలో సింఫొనీలలో కోరల్ మూవ్‌మెంట్ ఉండేది: ఉదాహరణకు జోసెఫ్ మార్టిన్ క్రాస్ 1792 ''సింఫొనీ ఫ్యూనెబ్రే'' మూడవ మూవ్‌మెంట్ " నున్ లాస్ట్ ఉన్స్ డెన్ లీబ్ బెగ్రాబెన్ " (స్వీడిష్ వెర్షన్) పై ఒక కోరల్. {{Sfn|Will|2002|p=[https://books.google.com/books?id=Wp_z2jsDZkQC&pg=PA219 219]}} == మూలాలు == {{Reflist}}<references /> [[వర్గం:సంగీత చరిత్ర]] [[వర్గం:సంగీతం]] dv9tg6gdn5a85zdgfv2lhm3svx7mgmv 0 509046 4955739 4953352 2026-09-10T15:56:29Z Pranayraj1985 29393 4955739 wikitext text/x-wiki [[దస్త్రం:OFCM_con_Irvine_Arditti_en_Bellas_Artes_(14401284806).jpg|thumb| వయోలిన్ విద్వాంసుడు ఇర్విన్ ఆర్డిట్టి, 2014లో జోస్ అరియాన్ ఆధ్వర్యంలో మెక్సికో సిటీ ఫిల్హార్మోనిక్ ఆర్కెస్ట్రాతో కలిసి లిగెటి వయోలిన్ కాన్సెర్టోను ప్రదర్శిస్తున్నారు.]] '''కచేరీ (కాన్సెర్టో''') అనేది, చివరి [[బరోక్ సంగీతం|బరోక్]] యుగం నుండి, ప్రధానంగా ఒకటి లేదా అంతకంటే ఎక్కువ సోలో వాద్యకారుల కోసం, [[ఆర్కెస్ట్రా]] లేదా ఇతర [[సంగీత బృందం|బృంద]] సహకారంతో వ్రాయబడిన ఒక వాద్య సంగీత కూర్పుగా అర్థం చేసుకోబడుతుంది. నెమ్మది కదలిక (ఉదాహరణకు, [[టెంపో|లెంటో]] లేదా [[టెంపో|అడాజియో]] ) ముందు, తరువాత వేగవంతమైన కదలికలు (ఉదాహరణకు, [[టెంపో|ప్రెస్టో]] లేదా [[టెంపో|అల్లెగ్రో]] ) ఉండే సాధారణ మూడు- కదలికల నిర్మాణం 18వ శతాబ్దం ప్రారంభం నుండి ప్రామాణికంగా మారింది. <ref name="auto1">{{Cite book|title=Nathalie Sarraute. Du tropisme|last=Yannick Cheval|last2=Philippe Wahl|date=2003|publisher=Presses universitaires de Lyon|isbn=978-2-7297-1080-4|location=Erscheinungsort nicht ermittelbar}}</ref> కాన్సెర్టో 16వ శతాబ్దం చివరలో గాత్ర సంగీత ప్రక్రియగా ఆవిర్భవించింది: దీని వాద్య సంగీత రూపం సుమారు ఒక శతాబ్దం తరువాత, ఆర్కాంగెలో కోరెల్లి, గియుసెప్పె టోరెల్లి వంటి ఇటాలియన్లు తమ కాన్సెర్టోలను ప్రచురించడం ప్రారంభించినప్పుడు వెలుగులోకి వచ్చింది. కొన్ని దశాబ్దాల తరువాత, ఆంటోనియో వివాల్డి వంటి [[వెనిస్|వెనీషియన్]] స్వరకర్తలు వందలాది వయోలిన్ కాన్సర్టోలను రచించడంతో పాటు, సెల్లో లేదా వుడ్‌విండ్ వాయిద్యం వంటి ఇతర వాయిద్యాల కోసం సోలో కాన్సర్టోలను, సోలో వాద్యకారుల బృందం కోసం కాన్సర్టి గ్రోస్సీలను కూడా రూపొందించారు. జార్జ్ ఫ్రిడెరిక్ హాండెల్ ఆర్గాన్ కచేరీలు, [[జోహన్ సెబాస్టియన్ బాచ్]] హార్ప్సికార్డ్ కచేరీలు వంటి మొదటి కీబోర్డ్ కచేరీలు దాదాపు అదే సమయంలో వ్రాయబడ్డాయి. 18వ శతాబ్దం ద్వితీయార్ధంలో, [[పియానో]] అత్యంత ఎక్కువగా ఉపయోగించే కీబోర్డ్ వాయిద్యంగా మారింది, జోసెఫ్ హేడెన్, [[మోజార్ట్|వోల్ఫ్‌గ్యాంగ్ అమేడియస్ మొజార్ట్]], [[లుడ్విగ్ వాన్ బీథోవెన్]] వంటి [[శాస్త్రీయ కాలం (సంగీతం)|శాస్త్రీయ యుగానికి]] చెందిన స్వరకర్తలు ఒక్కొక్కరు అనేక పియానో కచేరీలను, కొంత తక్కువ స్థాయిలో, వయోలిన్ కచేరీలను, ఇతర వాయిద్యాల కోసం కచేరీలను రచించారు. [[రొమాంటిక్ మ్యూజిక్|రొమాంటిక్ యుగంలో]], గియుసెప్పె వెర్డి, నికోలో పగనిని, ఫెలిక్స్ మెండెల్సన్, ఫ్రెడెరిక్ చోపిన్, రాబర్ట్ షూమాన్ , జోహన్నెస్ బ్రాహ్మ్స్, ప్యోటర్ ఇలిచ్ చైకోవ్స్కీ, సెర్గీ రాఖ్మానినాఫ్ వంటి అనేక స్వరకర్తలు సోలో కాన్సెర్టోలను, మరింత అసాధారణంగా, ఒకటి కంటే ఎక్కువ వాయిద్యాల కోసం కాన్సెర్టోలను రాయడం కొనసాగించారు; అయితే, పియానో, వయోలిన్, సెల్లో కాకుండా ఇతర వాయిద్యాల కోసం 19వ శతాబ్దపు కాన్సెర్టోలు తులనాత్మకంగా అరుదుగానే ఉన్నాయి. 20వ శతాబ్దం మొదటి భాగంలో, మారిస్ రావెల్, ఎడ్వర్డ్ ఎల్గార్, రిచర్డ్ స్ట్రాస్, సెర్గీ ప్రోకోఫివ్, జార్జ్ గెర్ష్విన్, హీటర్ విల్లా-లోబోస్, జోక్విన్ రోడ్రిగో, బేలా బార్టోక్ వంటి వారు కాన్సెర్టోలను రచించారు; వీరిలో చివరి వ్యక్తి అయిన బేలా బార్టోక్, ఆర్కెస్ట్రా కోసం, అంటే సోలోయిస్ట్ లేకుండా, ఒక కాన్సెర్టోను కూడా స్వరపరిచారు. 20వ శతాబ్దంలో, 19వ శతాబ్దంలో నిర్లక్ష్యం చేయబడిన క్లారినెట్, వయోలా, ఫ్రెంచ్ హార్న్ వంటి ఆర్కెస్ట్రా వాయిద్యాల కోసం ప్రముఖ స్వరకర్తలచే కాన్సెర్టోలు వెలువడ్డాయి. 20వ శతాబ్దం ద్వితీయార్ధంలో, 21వ శతాబ్దంలోకి కూడా, ఆల్ఫ్రెడ్ ష్నిట్కే, గ్యోర్గీ లిగెటి, డిమిత్రి షోస్తాకోవిచ్, ఫిలిప్ గ్లాస్, జేమ్స్ మాక్‌మిలన్ వంటి అనేక మంది గొప్ప స్వరకర్తలు కాన్సెర్టోలను రచించడం కొనసాగించారు. ఈ కాలంలోని ఒక ఆసక్తికరమైన లక్షణం ఏమిటంటే, అంతగా உச்சரிப்படத்படு஍படும்டு , డబుల్ బాస్ ( ఎడ్వర్డ్ టూబిన్ లేదా పీటర్ మాక్స్‌వెల్ డేవిస్ వంటి స్వరకర్తలచే), కోర్ ఆంగ్లే (మాక్‌మిలన్, ఆరోన్ జే కెర్నిస్ వంటి వారిచే) వంటి ఆర్కెస్ట్రా వాయిద్యాలతో సహా, [[జానపద సంగీతం|జానపద]] వాయిద్యాల ( బాలాలైకా కోసం టూబిన్ కాన్సెర్టో, బాసెట్టి అకార్డియన్ కోసం సెర్రీ ''కాన్సెర్టో ఇన్ సి మేజర్'', <ref name="auto2">{{Cite web|date=2002|title=The Library of Congress Copyright Office – Public Catalog 1978–Present, "Concerto in C major for Free Bass Accordion" (Revised for Piano), Composer: John Serry Sr.|url=https://cocatalog.loc.gov/cgi-bin/Pwebrecon.cgi?v1=12&ti=1,12&Search%5FArg=Serry&Search%5FCode=NALL&CNT=25&PID=qtoCDJJcISkF-Y5Tnolj9EU37&SEQ=20180726172131&SID=7|website=Cocatalog.loc.gov}}</ref> <ref name="esm.rochester.edu">{{Cite web|title=Eastman School of Music – University of Rochester – Sibley Music Library: John J. Serry Sr. Collection score 'Concerto in C major (1967) for Free Bass Accordion' Folder 15 & 16 p. 10 archived at the University of Rochester Eastman School of Music Sibley Music Library Special collections|url=https://www.esm.rochester.edu/sibley/files/John-J-Serry-Sr-Collection.pdf}}</ref> లేదా విల్లా-లోబోస్, మాల్కం ఆర్నాల్డ్ లచే [[హార్మోనికా]] కోసం కాన్సెర్టోలు) కోసం కూడా కాన్సెర్టోలు విపరీతంగా పెరగడం. అంతేకాకుండా, ఒక రాక్ బ్యాండ్ కోసం డీప్ పర్పుల్ ''కాన్సెర్టో ఫర్ గ్రూప్ అండ్ ఆర్కెస్ట్రా'' కూడా ఉంది. గత కాలపు కాన్సెర్టోలు కచేరీ ప్రదర్శనలు, రికార్డింగ్‌ల రిపర్టరీలో ఒక ప్రముఖ భాగంగా నిలిచిపోయాయి. ఒక ప్రదర్శకుడు స్వయంగా ప్రదర్శించడం కోసం కాన్సెర్టోలను స్వరపరిచే పూర్వపు సాధారణ పద్ధతి ఇప్పుడు అంతగా ప్రచలితం కాలేదు, అయినప్పటికీ డానియిల్ ట్రిఫోనోవ్ వంటి కొంతమంది స్వరకర్త-ప్రదర్శకుల ద్వారా ఈ పద్ధతి కొనసాగుతూనే ఉంది. == మూలాలు == {{Reflist}}<references /> [[వర్గం:సంగీతం]] [[వర్గం:సంగీత చరిత్ర]] p5ekmp9v3ewdm6e06kznxdq8zq6nlw9 0 509047 4955741 4953366 2026-09-10T15:59:12Z Pranayraj1985 29393 4955741 wikitext text/x-wiki [[దస్త్రం:Etude_10_2.png|thumb| ఫ్రెడెరిక్ చోపిన్ ఎట్యూడ్ Op. 10, నెం. 2 : కుడి చేతిలోని బలహీనమైన వేళ్లను అభివృద్ధి చేయడానికి, కుడి చేతితో వేగవంతమైన క్రోమాటిక్ స్కేల్‌ను ఉపయోగిస్తారు. చాలా అధ్యయనాలు ఒక నిర్దిష్ట సాంకేతిక నైపుణ్యాన్ని పరిపూర్ణం చేయడానికి వ్రాయబడతాయి.]] [[దస్త్రం:Chopin_Op._25_No._11.svg|thumb| ఫ్రెడెరిక్ చోపిన్ Étude Op. 25, నం. 11]] '''ఎట్యూడ్''' లేదా స్టడీ అనేది ఒక నిర్దిష్ట [[సంగీతం|సంగీత]] నైపుణ్యాన్ని పరిపూర్ణం చేయడానికి సాధన సామగ్రిని అందించడానికి రూపొందించబడిన ఒక వాయిద్య, సాధారణంగా చిన్న<ref>{{Cite web|last=Newman|first=Teresa|date=Apr 4, 2026|title=Etude in Music {{!}} Definition, History & Examples|url=https://study.com/learn/lesson/etude-overview-instruments-examples-what-is-a-musical-etude.html#:~:text=An%20%C3%A9tude%20is%20a%20musical,skill%20for%20students%20to%20master.|url-status=live|website=Study.com}}</ref> సంగీత కూర్పు. పియానోకు వేగంగా పెరుగుతున్న ప్రజాదరణతో 19వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో ఎట్యూడ్‌లను వ్రాసే సంప్రదాయం ఉద్భవించింది. ఆ కాలంలోని అసంఖ్యాకమైన ఎట్యూడ్‌లలో, కొన్ని ఇప్పటికీ బోధనా సామగ్రిగా ఉపయోగించబడుతున్నాయి (ముఖ్యంగా కార్ల్ జెర్నీ, ముజియో క్లెమెంటీ రచనలు), ఫ్రెడరిక్ చోపిన్, ఫ్రాంజ్ లిస్ట్, క్లాడ్ డెబస్సీ వంటి ప్రముఖ స్వరకర్తలచే వ్రాయబడిన కొన్ని, నేటి కచేరీల రిపర్టరీలో స్థానం సంపాదించాయి. 20వ శతాబ్దంలో వ్రాయబడిన ఎట్యూడ్‌లలో సాంప్రదాయమైన వాటికి సంబంధించినవి (గ్యోర్గీ లిగెటి) మరియు పూర్తిగా అసాంప్రదాయ పద్ధతి అవసరమయ్యేవి (జాన్ కేజ్) ఉన్నాయి. == 19వ శతాబ్దం == === పియానో === 19వ శతాబ్దంలో, స్వరకర్తలు అధ్యయనాలు రాయడం చాలా ప్రాచుర్యం పొందింది, స్వరకర్త హోవార్డ్ ఫెర్గూసన్ "దాదాపు ప్రతి 19వ శతాబ్దపు పియానిస్ట్-స్వరకర్త అధ్యయనాలు రాశారు" అని అన్నారు. <ref name="p456">{{Cite web|date=2026-06-29|title=Study|url=https://www.oxfordmusiconline.com/grovemusic/display/10.1093/gmo/9781561592630.001.0001/omo-9781561592630-e-0000027018|access-date=2026-06-29|website=Grove Music Online}}</ref> 19వ శతాబ్దానికి ముందు స్వరపరచబడిన అధ్యయనాలు, పాఠాలు, ఇతర బోధనాత్మక వాద్య సంగీత రచనలు ఏ నిర్దిష్ట శైలులు లేకుండా అత్యంత వైవిధ్యంగా ఉంటాయి. డొమెనికో స్కార్లాట్టి ''30 Essercizi per gravicembalo'' ("హార్ప్సికార్డ్ కోసం 30 వ్యాయామాలు", 1738) అతని ఇతర కీబోర్డ్ రచనల నుండి పరిధిలో భిన్నంగా లేవు, [[జోహన్ సెబాస్టియన్ బాచ్|JS బాచ్]] నాలుగు సంపుటాల ''Clavier-Übung'' ("కీబోర్డ్ ప్రాక్టీస్") సాధారణ ఆర్గాన్ యుగళగీతాల నుండి విస్తృతమైన, కష్టమైన ''గోల్డ్‌బెర్గ్ వైవిధ్యాల'' వరకు ప్రతిదీ కలిగి ఉన్నాయి. <ref>{{Cite web|title=Italian Concerto, French Ouverture, Four Duets, Goldberg Variations|url=https://www.henle.de/Italian-Concerto-French-Ouverture-Four-Duets-Goldberg-Variations/HN-129|website=G. Henle Verlag|publisher=G. Henle Verlag}}</ref> 19వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో పరిస్థితి మారింది. అభ్యాసాలతో కూడిన సూచనల పుస్తకాలు సర్వసాధారణమయ్యాయి. జోహాన్ బాప్టిస్ట్ క్రామెర్ (1804, 1810 మధ్య ప్రచురించబడినది), ముజియో క్లెమెంటి ''గ్రాడస్ అడ్ పర్నాసమ్'' (1817-26) ప్రారంభ భాగాలు (1817-26), కార్ల్ సెర్నీ, మరియా స్జిమనోవ్స్కా అనేక రచనలు, ''ఎక్సర్సైజ్‌లు'' (2006) "అధ్యయనాల" సేకరణలు ప్రత్యేక ప్రాముఖ్యత కలిగి ఉన్నాయి. ఇగ్నాజ్ మోస్కెల్స్ ' ''స్టూడియన్'' ఆప్. 70 (1825–26). అయితే, క్లెమెంటీ సేకరణలోని చివరి భాగాలు, మోషెలెస్ ' ''చారక్టెరిస్టిష్ స్టూడియన్'' ఓపస్ 95' (1836–37)తో పరిస్థితి మారడం ప్రారంభమైంది. ఇద్దరు స్వరకర్తలు కూడా కచేరీలలో ప్రేక్షకులను మెప్పించే, మంచి బోధనా సాధనంగా ఉపయోగపడే సంగీతాన్ని సృష్టించడానికి కృషి చేశారు. ఒక అధ్యయనంలో బోధనాత్మక, సంగీత విలువల ఇటువంటి కలయికను కొన్నిసార్లు కచేరీ అధ్యయనం అని అంటారు.  [[దస్త్రం:FuseesLiszt.JPG|ఎడమ|thumb| ఫ్రాంజ్ లిజ్ట్ ట్రాన్సెండెంటల్ ఎట్యూడ్ నెం. 2 చివరి భాగాలు : లిజ్ట్ ఎట్యూడ్‌లలో అత్యంత కష్టమైన వాటిలో ఒకటి , ఇది చేతులను మార్చి మార్చి, ఒకదానిపై ఒకటి ఉంచే పద్ధతులపై చేసే అధ్యయనం.]] చోపిన్ <nowiki><i id="mwTw">ఎట్యూడ్స్</i></nowiki>, ఒపస్ 10 (1833), ఒపస్ 25 (1837) లను వాయించడానికి అవసరమైన సాంకేతికత, అవి ప్రచురించబడిన సమయంలో అత్యంత నూతనమైనది; ఈ రచనలలో ప్రావీణ్యం సాధించిన మొదటి ప్రదర్శకుడు ప్రఖ్యాత విద్వాంసుడైన స్వరకర్త ఫ్రాంజ్ లిస్ట్ (చోపిన్ ఒపస్ 10ను ఆయనకే అంకితం చేశారు). చోపిన్ స్వరపరిచిన వాటి కంటే మరింత విస్తృతమైన, సంక్లిష్టమైన అనేక ఎట్యూడ్‌లను లిజ్ట్ స్వయంగా స్వరపరిచాడు. వీటిలో, అత్యంత ప్రసిద్ధి చెందినది ''Études d'Execution Transcendante'' అనే సంకలనం (తుది కూర్పు 1852లో ప్రచురించబడింది). అయితే, ఇవి చోపిన్ రచనలోని బోధనాత్మక అంశాన్ని నిలుపుకోలేదు, ఎందుకంటే ఒకే రచనలో కష్టత, ఉపయోగించిన పద్ధతి మారుతూ ఉంటాయి. ప్రతి ఎట్యూడ్‌కు దాని పేరు ద్వారా సూచించబడిన విభిన్న స్వభావం ఉంటుంది: ప్రిలూడియో; మోల్టో వివాస్; పేసాజ్ [ప్రకృతి దృశ్యం]; మజెప్పా; ఫ్యూ ఫోలెట్స్ [ఇర్లిచ్టర్/విల్-ఓ'-ది-విస్ప్]; విజన్; ఎరోయికా [వీరోచిత]; వైల్డ్ జాగ్డ్ [అడవి వేట]; రికోర్డాంజా; అల్లెగ్రో మోల్టో అగిటాటో; హార్మోనీస్ డు సోయిర్ [సాయంకాలపు శ్రావ్యతలు];, చాస్సే-నీజ్ [మంచు సుడిగుండాలు]. === సెల్లో === ఇప్పటివరకు రూపొందించిన అన్ని సెల్లో ఎట్యూడ్‌లలో, సెల్లో వాద్యకారుడు, స్వరకర్త అయిన డేవిడ్ పాపర్ రచించిన 40 ఎట్యూడ్‌ల సమితి అయిన ''<nowiki/>'హోహే షూలే డెస్ వియోలోన్సెల్లో-స్పీల్స్'' ' ("హై స్కూల్ ఆఫ్ సెల్లో ప్లేయింగ్") బహుశా అత్యంత ప్రసిద్ధమైనది, విస్తృతంగా ఉపయోగించబడేది. సెల్లో వాద్యకారులు కేవలం సోలో సంగీతాన్ని మాత్రమే కాకుండా, ఆర్కెస్ట్రా సంగీతాన్ని కూడా వాయించడంలో సహాయపడే అధ్యయనాలు చేయడానికి, పాపర్ ఆ కాలంలోని వాగ్నర్, బెర్లియోజ్, లిస్ట్ వంటి అనేక ప్రసిద్ధ స్వరకర్తలను కలుసుకున్నారు. ఉదాహరణకు, 19వ ఎట్యూడ్‌కు "లోహెన్‌గ్రిన్ ఎట్యూడ్" అనే ఉపశీర్షిక ఉంది, ఎందుకంటే ఇది వాగ్నర్ లోహెన్‌గ్రిన్ (ఒపెరా) లోని మూడవ అంకం, మూడవ దృశ్యం నుండి సంగీతాన్ని ఉపయోగించి వ్రాయబడింది. <ref>{{Cite web|last=Brown|first=Loralee|date=May 2021|title=The Importance of Technical Studies for Cello Performance|url=https://scholarworks.calstate.edu/concern/theses/ws859n153|access-date=October 18, 2023|publisher=[[California State University, Northridge]]}}</ref> తన ''<nowiki/>'హై స్కూల్ ఆఫ్ సెల్లో ప్లేయింగ్'' ' పుస్తకాన్ని రూపొందించిన తరువాత, పాపర్ ప్రారంభ, మధ్యస్థ స్థాయి ప్రేక్షకులను లక్ష్యంగా చేసుకుని మరో రెండు ఎట్యూడ్స్ సెట్‌లను సృష్టించాడు. మొదటిది, ''జెహ్న్ మిట్టెల్ష్ స్థూల ఎటుడెన్; Als Vorstudien zur "Hohen Schule des Violoncellspieles" ("హై స్కూల్ ఆఫ్ సెల్లో ప్లేయింగ్"కి 10 అధ్యయనాల ప్రిపరేటరీ)'', ఒక సంవత్సరం తర్వాత ప్రచురించబడింది. ఈ 10 ఎట్యూడ్స్ సెట్, మరింత ఉన్నత స్థాయి హై స్కూల్ ఆఫ్ సెల్లో ప్లేయింగ్ పుస్తకంపై పనిచేయడానికి ముందు అధ్యయనం చేయడానికి ఇంటర్మీడియట్ ప్లేయర్‌ల కోసం ఉద్దేశించబడింది. <ref>{{Cite web|title=10 Mittelschwere grosse Etüden, Op.76 (Popper, David)|url=https://imslp.org/wiki/15_Leichte_Et%C3%BCden_in_der_ersten_Lage%2C_Op.76a_(Popper%2C_David)|access-date=October 23, 2023}}</ref> సుమారు ఐదు సంవత్సరాల తరువాత, పాప్పర్ తన చివరి ఎటుడ్స్ సెట్‌ను ప్రచురించాడు, ''15 లీచ్టే ఎటుడెన్ ఇన్ డెర్ ఎర్స్టెన్ లేజ్ (15 ఈజీ ఎటుడ్స్ ఇన్ ది ఫస్ట్ పొజిషన్)'' . శీర్షికలో పేర్కొన్నట్లుగా, ఈ ఎట్యూడ్స్ సెట్ ఆటగాడు మొదటి స్థానంలో ఉండగలిగేలా వ్రాయబడింది, ఇది ఈ సెట్‌ను ప్రారంభకులకు మరింత సులభతరం చేస్తుంది. <ref>{{Cite web|title=15 Leichte Etüden in der ersten Lage, Op.76a (Popper, David)|url=https://imslp.org/wiki/15_Leichte_Et%C3%BCden_in_der_ersten_Lage%2C_Op.76a_(Popper%2C_David)|access-date=October 23, 2023}}</ref> == 20వ శతాబ్దం == 20వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో అనేక ముఖ్యమైన అధ్యయనాల సంకలనాలు ప్రచురించబడ్డాయి. క్లాడ్ డెబస్సీ పియానో కోసం ''రాసిన ఎట్యూడ్స్'' (1915) "ప్రతి రచనకు సాంకేతికతలోని ఒకే అంశం" అనే నియమానికి అనుగుణంగా ఉన్నప్పటికీ, అనేక పదునైన వైరుధ్యాలతో కూడిన అసాధారణ నిర్మాణాలను ప్రదర్శిస్తాయి., వాటిలో చాలా వరకు సాంకేతిక అంశాల కంటే, పియానోకు ప్రత్యేకమైన ధ్వనులు, ధ్వని లక్షణాలపై దృష్టి పెడతాయి. లియోపోల్డ్ గొడోవస్కీ ''<nowiki/>'చోపిన్ ఎట్యూడ్స్‌పై 53 అధ్యయనాలు'' ' (1894–1914) చోపిన్ ఎట్యూడ్స్‌పై ఆధారపడి రూపొందించబడ్డాయి: గొడోవస్కీ చేసిన చేర్పులు, మార్పులు చోపిన్ సంగీతాన్ని కొత్త, మునుపెన్నడూ లేని క్లిష్టత స్థాయిలకు తీసుకువెళ్లాయి. ఈ కాలంలోని ఇతర ముఖ్యమైన ఎట్యూడ్‌లలో హీటర్ విల్లా-లోబోస్ అద్భుతమైన ''12 గిటార్ ఎట్యూడ్‌లు'' (1929), రష్యన్ స్వరకర్తల రచనలు ఉన్నాయి: సెర్గీ రాఖ్మానినాఫ్ ''ఎట్యూడ్స్-టాబ్లోస్'' (1911, 1917), అలెగ్జాండర్ స్క్రియాబిన్ అనేక సేకరణలు (అన్నీ పియానో కోసం). శతాబ్దం మధ్య నాటికి పాత ఎట్యూడ్ సంప్రదాయం చాలా వరకు విడిచిపెట్టబడింది. ఒలివియర్ మెస్సియన్ ' ''క్వాట్రే ఎట్యూడ్స్ డి రిథ్మే'' ' ("లయలో నాలుగు అధ్యయనాలు", 1949–50) అనేవి బోధనాత్మక కూర్పులు కావు, కానీ అవి కాల వ్యవధుల స్కేల్స్‌తో పాటు, డైనమిక్స్, ఫిగరేషన్స్, కలరేషన్, పిచ్‌లతో చేసిన ప్రయోగాలు. జాన్ కేజ్ ఎట్యూడ్స్—పియానో కోసం ''ఎట్యూడ్స్ ఆస్ట్రాలెస్'' (1974–75), సెల్లో,/లేదా పియానో కోసం ''ఎట్యూడ్స్ బోరియల్స్'' (1978), వయోలిన్ కోసం ''ఫ్రీమాన్ ఎట్యూడ్స్'' (1977–80, 1989–90)—అనేవి స్టార్ చార్ట్‌ల ఆధారంగా రూపొందించబడిన అనిశ్చితమైన రచనలు, సంగీత ప్రదర్శనల జాబితాలోని అత్యంత కష్టతరమైన కొన్ని రచనలు. గ్యోర్గీ లిగెటి రచించిన ఎట్యూడ్స్ మూడు పుస్తకాలు (1985, 1988–94, 1995) బహుశా పాత సంప్రదాయానికి అత్యంత దగ్గరగా ఉంటాయి, ఎందుకంటే అవి కూడా ఒక్కొక్కటి ఒక నిర్దిష్ట పద్ధతిపై దృష్టి పెడతాయి. గోడోవ్స్కీ, లిస్ట్‌లను తమ ప్రారంభ బిందువుగా తీసుకున్న కైఖోస్రు షాపుర్జీ సోరాబ్జీ ''100 ట్రాన్సెండెంటల్ స్టడీస్'' (1940–44), తరచుగా నిర్దిష్ట సాంకేతిక అంశాలపై, అలాగే వివిధ లయబద్ధమైన కష్టాలపై దృష్టి పెడతాయి. <ref>{{Cite web|last=Fredrik Ullén|title=100 Transcendental Etudes (1940–44)|url=http://www.sorabji-archive.co.uk/etudes/etudes-list.php|access-date=2013-08-01|publisher=The Sorabji Archive}}</ref> <ref>{{Cite web|last=Marc-André Roberge|title=Notes on the Études transcendantes|url=http://www.mus.ulaval.ca/roberge/srs/05-etude.htm|access-date=2013-08-01|publisher=Sorabji Resource Site}}</ref> విలియం బోల్కామ్ తన ''<nowiki/>'ట్వెల్వ్ న్యూ ఎట్యూడ్స్ ఫర్ పియానో'కు'' 1988లో పులిట్జర్ బహుమతిని అందుకున్నారు.  ఇప్పటివరకు రూపొందించిన అన్ని సెల్లో ఎట్యూడ్‌లలో, సెల్లో వాద్యకారుడు, స్వరకర్త అయిన డేవిడ్ పాపర్ రచించిన 40 ఎట్యూడ్‌ల సమితి అయిన ''<nowiki/>'హోహే షూలే డెస్ వియోలోన్సెల్లో-స్పీల్స్'' ' ("హై స్కూల్ ఆఫ్ సెల్లో ప్లేయింగ్") బహుశా అత్యంత ప్రసిద్ధమైనది, విస్తృతంగా ఉపయోగించబడేది. సెల్లో వాద్యకారులు కేవలం సోలో సంగీతాన్ని మాత్రమే కాకుండా, ఆర్కెస్ట్రా సంగీతాన్ని కూడా వాయించడంలో సహాయపడే అధ్యయనాలు చేయడానికి, పాపర్ ఆ కాలంలోని వాగ్నర్, బెర్లియోజ్, లిస్ట్ వంటి అనేక ప్రసిద్ధ స్వరకర్తలను కలుసుకున్నారు. ఉదాహరణకు, 19వ ఎట్యూడ్‌కు "లోహెన్‌గ్రిన్ ఎట్యూడ్" అనే ఉపశీర్షిక ఉంది, ఎందుకంటే ఇది వాగ్నర్ లోహెన్‌గ్రిన్ (ఒపెరా) లోని మూడవ అంకం, మూడవ దృశ్యం నుండి సంగీతాన్ని ఉపయోగించి వ్రాయబడింది. <ref>{{Cite web|last=Brown|first=Loralee|date=May 2021|title=The Importance of Technical Studies for Cello Performance|url=https://scholarworks.calstate.edu/concern/theses/ws859n153|access-date=October 18, 2023|publisher=[[California State University, Northridge]]}}</ref> == మూలాలు == {{Reflist}}<references /> [[వర్గం:సంగీత చరిత్ర]] [[వర్గం:సంగీతం]] 7ev2hxxdq239naee1eoxp3gihb3kuex 0 509048 4955744 4953367 2026-09-10T16:00:57Z Pranayraj1985 29393 4955744 wikitext text/x-wiki [[దస్త్రం:Ricercare_a_6_from_The_Musical_Offering.jpg|thumb| [[జోహన్ సెబాస్టియన్ బాచ్]] స్వరపరిచిన ''<nowiki/>'ది మ్యూజికల్ ఆఫరింగ్'లోని'' " రిసెర్కార్ ఎ 6" లో ఉన్న ఆరు భాగాల ఫ్యూగ్]] [[శాస్త్రీయ సంగీతం|శాస్త్రీయ సంగీతంలో]], ఒక '''ఫ్యూగ్''' అనేది రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ స్వరాలలో ఉండే ఒక [[కౌంటర్ పాయింట్|కాంట్రాపంటల్]], పాలిఫోనిక్ కంపోజిషనల్ టెక్నిక్, ఇది ప్రారంభంలో అనుకరణలో (విభిన్న పిచ్‌లలో పునరావృతం) పరిచయం చేయబడిన ఒక సబ్జెక్ట్ (ఒక సంగీత థీమ్) పై నిర్మించబడింది, ఇది కంపోజిషన్ అంతటా తరచుగా పునరావృతమవుతుంది. దీనిని ''ఫ్యూగింగ్ ట్యూన్‌తో'' గందరగోళపడకూడదు, ఇది ప్రారంభ అమెరికన్ (అంటే షేప్ నోట్ లేదా " సేక్రెడ్ హార్ప్ ") సంగీతం, వెస్ట్ గ్యాలరీ సంగీతం ద్వారా ప్రాచుర్యం పొందిన, ఎక్కువగా వాటికే పరిమితమైన ఒక పాట శైలి. ఒక ఫ్యూగ్‌లో సాధారణంగా మూడు ప్రధాన విభాగాలు ఉంటాయి: ఎక్స్‌పోజిషన్, డెవలప్‌మెంట్, ఫ్యూగ్ టానిక్ కీలో సబ్జెక్ట్ తిరిగి వచ్చే చివరి భాగం. ఫ్యూగ్‌లలో ఎపిసోడ్‌లు కూడా ఉండవచ్చు, ఇవి ఫ్యూగ్‌లోని భాగాలు, ఇక్కడ తరచుగా విషయం ఆధారంగా కొత్త విషయం వినబడుతుంది; ఒక స్ట్రెట్టో (బహువచనం స్ట్రెట్టి), ఫ్యూగ్ విషయం వేర్వేరు స్వరాలలో దానిపైనే అతివ్యాప్తి చెందినప్పుడు, లేదా ఒక రీక్యాపిట్యులేషన్ . <ref>{{Cite book|title=Music in Theory and Practice|last=Benward|first=Bruce|publisher=Wm. C. Brown Publishers|year=1985|isbn=0-697-03633-2|edition=3rd|volume=2|location=Dubuque|page=45}}</ref> బరోక్ యుగంలో ఒక ప్రసిద్ధ స్వరరచన పద్ధతి అయిన ఫ్యూగ్, [[కౌంటర్ పాయింట్|కౌంటర్‌పాయింట్‌ను]] ప్రదర్శించడం ద్వారా స్వర సామరస్యం, స్వరస్థాయిపై ప్రావీణ్యాన్ని చూపించడంలో ప్రాథమికమైనది. మధ్యయుగాలలో, ఈ పదాన్ని ప్రామాణిక శైలిలోని ఏవైనా రచనలను సూచించడానికి విస్తృతంగా ఉపయోగించారు; అయితే, [[రినైజెన్స్|పునరుజ్జీవన కాలం]] నాటికి, ఇది ప్రత్యేకంగా అనుకరణ రచనలను సూచించడానికి వచ్చింది. <ref>"Fugue [Fr. fugue; Ger. Fuge; Lat., It., Sp., fuga]." ''The Harvard Dictionary of Music'' (Cambridge: Harvard University Press, 2003), {{Cite web|title=credo Reference|url=http://www.xreferplus.com/entry.jsp?xrefid=4663031&secid=.3.2.|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160315000417/http://corp.credoreference.com/entry.jsp?secid=.3.2.&xrefid=4663031|archive-date=15 March 2016|access-date=2008-05-06|website=www.xreferplus.com}}</ref> 17వ శతాబ్దం నుండి, ''ఫ్యూగ్'' అనే పదం అనుకరణ కౌంటర్‌పాయింట్ అత్యంత పూర్తిగా అభివృద్ధి చెందిన విధానంగా సాధారణంగా పరిగణించబడే దానిని వర్ణించింది. <ref name="Ratner-1980-p263">{{Harvnb|Ratner|1980|p=263}}</ref> చాలా ఫ్యూగ్‌లు సబ్జెక్ట్ అని పిలువబడే ఒక చిన్న ప్రధాన థీమ్‌తో ప్రారంభమవుతాయి, <ref>{{Harvnb|Gedalge|1964|p=7}}</ref> ఇది తరువాత ప్రతి స్వరంలో వరుసగా వినిపిస్తుంది. ప్రతి స్వరం దాని కర్త ప్రవేశాన్ని పూర్తి చేసినప్పుడు, ''వివరణ'' పూర్తవుతుంది. దీని తర్వాత తరచుగా, ఇంతకు ముందు విన్న అంశం నుండి అభివృద్ధి చేయబడిన ఒక అనుసంధాన భాగం లేదా ''ఘట్టం వస్తుంది''; ఆపై ఆ అంశానికి సంబంధించిన తదుపరి 'ప్రవేశాలు' సంబంధిత స్వరాలలో వినబడతాయి. ఎపిసోడ్‌లు (వర్తిస్తే), ఎంట్రీలు సాధారణంగా సబ్జెక్ట్ చివరి ఎంట్రీ వరకు ఒకదాని తర్వాత ఒకటి వస్తాయి, ఆ సమయంలో సంగీతం ప్రారంభ కీ లేదా టానిక్‌కి తిరిగి వస్తుంది, దీని తర్వాత తరచుగా కోడా వస్తుంది. <ref>{{Cite web|title=Fugue {{!}} music|url=https://www.britannica.com/art/fugue|access-date=2019-05-29|website=[[Encyclopædia Britannica]]}}</ref> చాలా నిర్మాణ అంశాలను నిర్ణయించే అధికారం స్వరకర్తకు ఉన్నందున, ఫ్యూగ్ ఒక నిర్మాణ రూపం కంటే స్వరరచన శైలికి దగ్గరగా ఉంటుంది. ఈ రూపం 18వ శతాబ్దంలో అనుకరణ రిసెర్కార్స్, కాప్రిసియోస్, కాన్జోనాస్, ఫాంటాసియాస్ వంటి అనేక మునుపటి రకాల కాంట్రాపంటల్ కూర్పుల నుండి అభివృద్ధి చెందింది. ఫ్యూగ్‌లకు ప్రసిద్ధి చెందిన బరోక్ స్వరకర్త [[జోహన్ సెబాస్టియన్ బాచ్]] (1685–1750), జాన్ పీటర్స్‌జూన్ స్వీలింక్ (1562–1621), జోహన్ జాకబ్ ఫ్రోబెర్గర్ (1616–1667), జోహన్ పాచెల్బెల్ (1653–1706), గిరోలామో ఫ్రెస్కోబాల్డి (1583–1643), డీటెరిచ్ బుక్స్‌టెహూడ్ (సుమారు 1637–1707), ఇతరుల రచనల నుండి స్ఫూర్తి పొంది తన సొంత రచనలను రూపొందించుకున్నాడు. <ref name="grovemain" /> [[బరోక్ సంగీతం|బరోక్ కాలం]] చివరిలో అధునాతన శైలులు క్షీణించడంతో, ఫ్యూగ్ కేంద్ర పాత్ర తగ్గిపోయింది, చివరికి సొనాటా రూపం, [[ఆర్కెస్ట్రా|సింఫనీ ఆర్కెస్ట్రా]] మరింత ప్రముఖ స్థానానికి ఎదగడంతో దానికి దారి ఇచ్చింది. అయినప్పటికీ, స్వరకర్తలు ఫ్యూగ్‌లను రాయడం, అధ్యయనం చేయడం కొనసాగించారు; అవి [[మోజార్ట్|వోల్ఫ్‌గ్యాంగ్ అమేడియస్ మోజార్ట్]] (1756–1791) , [[లుడ్విగ్ వాన్ బీథోవెన్]] (1770–1827) ల రచనలలో, అలాగే డిమిత్రి షోస్తాకోవిచ్ (1906–1975), పాల్ హిండెమిత్ (1895–1963) వంటి ఆధునిక స్వరకర్తల రచనలలో కనిపిస్తాయి.<ref>{{Cite Grove|last=Walker|first=Paul|title=Fugue, §8: 20th century}}</ref> == మూలాలు == {{Reflist}}<references /> [[వర్గం:సంగీతం]] [[వర్గం:సంగీత చరిత్ర]] eqibxi9thrqbaxwkpvd6lywmlccmb0a 4955746 4955744 2026-09-10T16:01:19Z Pranayraj1985 29393 4955746 wikitext text/x-wiki [[దస్త్రం:Ricercare_a_6_from_The_Musical_Offering.jpg|thumb| [[జోహన్ సెబాస్టియన్ బాచ్]] స్వరపరిచిన ''<nowiki/>'ది మ్యూజికల్ ఆఫరింగ్'లోని'' " రిసెర్కార్ ఎ 6" లో ఉన్న ఆరు భాగాల ఫ్యూగ్]] [[శాస్త్రీయ సంగీతం|శాస్త్రీయ సంగీతంలో]], ఒక '''ఫ్యూగ్''' అనేది రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ స్వరాలలో ఉండే ఒక [[కౌంటర్ పాయింట్|కాంట్రాపంటల్]], పాలిఫోనిక్ కంపోజిషనల్ టెక్నిక్, ఇది ప్రారంభంలో అనుకరణలో (విభిన్న పిచ్‌లలో పునరావృతం) పరిచయం చేయబడిన ఒక సబ్జెక్ట్ (ఒక సంగీత థీమ్) పై నిర్మించబడింది, ఇది కంపోజిషన్ అంతటా తరచుగా పునరావృతమవుతుంది. దీనిని ''ఫ్యూగింగ్ ట్యూన్‌తో'' గందరగోళపడకూడదు, ఇది ప్రారంభ అమెరికన్ (అంటే షేప్ నోట్ లేదా " సేక్రెడ్ హార్ప్ ") సంగీతం, వెస్ట్ గ్యాలరీ సంగీతం ద్వారా ప్రాచుర్యం పొందిన, ఎక్కువగా వాటికే పరిమితమైన ఒక పాట శైలి. ఒక ఫ్యూగ్‌లో సాధారణంగా మూడు ప్రధాన విభాగాలు ఉంటాయి: ఎక్స్‌పోజిషన్, డెవలప్‌మెంట్, ఫ్యూగ్ టానిక్ కీలో సబ్జెక్ట్ తిరిగి వచ్చే చివరి భాగం. ఫ్యూగ్‌లలో ఎపిసోడ్‌లు కూడా ఉండవచ్చు, ఇవి ఫ్యూగ్‌లోని భాగాలు, ఇక్కడ తరచుగా విషయం ఆధారంగా కొత్త విషయం వినబడుతుంది; ఒక స్ట్రెట్టో (బహువచనం స్ట్రెట్టి), ఫ్యూగ్ విషయం వేర్వేరు స్వరాలలో దానిపైనే అతివ్యాప్తి చెందినప్పుడు, లేదా ఒక రీక్యాపిట్యులేషన్ . <ref>{{Cite book|title=Music in Theory and Practice|last=Benward|first=Bruce|publisher=Wm. C. Brown Publishers|year=1985|isbn=0-697-03633-2|edition=3rd|volume=2|location=Dubuque|page=45}}</ref> బరోక్ యుగంలో ఒక ప్రసిద్ధ స్వరరచన పద్ధతి అయిన ఫ్యూగ్, [[కౌంటర్ పాయింట్|కౌంటర్‌పాయింట్‌ను]] ప్రదర్శించడం ద్వారా స్వర సామరస్యం, స్వరస్థాయిపై ప్రావీణ్యాన్ని చూపించడంలో ప్రాథమికమైనది. మధ్యయుగాలలో, ఈ పదాన్ని ప్రామాణిక శైలిలోని ఏవైనా రచనలను సూచించడానికి విస్తృతంగా ఉపయోగించారు; అయితే, [[రినైజెన్స్|పునరుజ్జీవన కాలం]] నాటికి, ఇది ప్రత్యేకంగా అనుకరణ రచనలను సూచించడానికి వచ్చింది. <ref>"Fugue [Fr. fugue; Ger. Fuge; Lat., It., Sp., fuga]." ''The Harvard Dictionary of Music'' (Cambridge: Harvard University Press, 2003), {{Cite web|title=credo Reference|url=http://www.xreferplus.com/entry.jsp?xrefid=4663031&secid=.3.2.|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160315000417/http://corp.credoreference.com/entry.jsp?secid=.3.2.&xrefid=4663031|archive-date=15 March 2016|access-date=2008-05-06|website=www.xreferplus.com}}</ref> 17వ శతాబ్దం నుండి, ''ఫ్యూగ్'' అనే పదం అనుకరణ కౌంటర్‌పాయింట్ అత్యంత పూర్తిగా అభివృద్ధి చెందిన విధానంగా సాధారణంగా పరిగణించబడే దానిని వర్ణించింది. <ref name="Ratner-1980-p263">{{Harvnb|Ratner|1980|p=263}}</ref> చాలా ఫ్యూగ్‌లు సబ్జెక్ట్ అని పిలువబడే ఒక చిన్న ప్రధాన థీమ్‌తో ప్రారంభమవుతాయి, <ref>{{Harvnb|Gedalge|1964|p=7}}</ref> ఇది తరువాత ప్రతి స్వరంలో వరుసగా వినిపిస్తుంది. ప్రతి స్వరం దాని కర్త ప్రవేశాన్ని పూర్తి చేసినప్పుడు, ''వివరణ'' పూర్తవుతుంది. దీని తర్వాత తరచుగా, ఇంతకు ముందు విన్న అంశం నుండి అభివృద్ధి చేయబడిన ఒక అనుసంధాన భాగం లేదా ''ఘట్టం వస్తుంది''; ఆపై ఆ అంశానికి సంబంధించిన తదుపరి 'ప్రవేశాలు' సంబంధిత స్వరాలలో వినబడతాయి. ఎపిసోడ్‌లు (వర్తిస్తే), ఎంట్రీలు సాధారణంగా సబ్జెక్ట్ చివరి ఎంట్రీ వరకు ఒకదాని తర్వాత ఒకటి వస్తాయి, ఆ సమయంలో సంగీతం ప్రారంభ కీ లేదా టానిక్‌కి తిరిగి వస్తుంది, దీని తర్వాత తరచుగా కోడా వస్తుంది. <ref>{{Cite web|title=Fugue {{!}} music|url=https://www.britannica.com/art/fugue|access-date=2019-05-29|website=[[Encyclopædia Britannica]]}}</ref> చాలా నిర్మాణ అంశాలను నిర్ణయించే అధికారం స్వరకర్తకు ఉన్నందున, ఫ్యూగ్ ఒక నిర్మాణ రూపం కంటే స్వరరచన శైలికి దగ్గరగా ఉంటుంది. ఈ రూపం 18వ శతాబ్దంలో అనుకరణ రిసెర్కార్స్, కాప్రిసియోస్, కాన్జోనాస్, ఫాంటాసియాస్ వంటి అనేక మునుపటి రకాల కాంట్రాపంటల్ కూర్పుల నుండి అభివృద్ధి చెందింది. ఫ్యూగ్‌లకు ప్రసిద్ధి చెందిన బరోక్ స్వరకర్త [[జోహన్ సెబాస్టియన్ బాచ్]] (1685–1750), జాన్ పీటర్స్‌జూన్ స్వీలింక్ (1562–1621), జోహన్ జాకబ్ ఫ్రోబెర్గర్ (1616–1667), జోహన్ పాచెల్బెల్ (1653–1706), గిరోలామో ఫ్రెస్కోబాల్డి (1583–1643), డీటెరిచ్ బుక్స్‌టెహూడ్ (సుమారు 1637–1707), ఇతరుల రచనల నుండి స్ఫూర్తి పొంది తన సొంత రచనలను రూపొందించుకున్నాడు. <ref name="grovemain" /> [[బరోక్ సంగీతం|బరోక్ కాలం]] చివరిలో అధునాతన శైలులు క్షీణించడంతో, ఫ్యూగ్ కేంద్ర పాత్ర తగ్గిపోయింది, చివరికి సొనాటా రూపం, [[ఆర్కెస్ట్రా|సింఫనీ ఆర్కెస్ట్రా]] మరింత ప్రముఖ స్థానానికి ఎదగడంతో దానికి దారి ఇచ్చింది. అయినప్పటికీ, స్వరకర్తలు ఫ్యూగ్‌లను రాయడం, అధ్యయనం చేయడం కొనసాగించారు; అవి [[మోజార్ట్|వోల్ఫ్‌గ్యాంగ్ అమేడియస్ మోజార్ట్]] (1756–1791) , [[లుడ్విగ్ వాన్ బీథోవెన్]] (1770–1827) ల రచనలలో, అలాగే డిమిత్రి షోస్తాకోవిచ్ (1906–1975), పాల్ హిండెమిత్ (1895–1963) వంటి ఆధునిక స్వరకర్తల రచనలలో కనిపిస్తాయి.<ref>{{Cite Grove|last=Walker|first=Paul|title=Fugue, §8: 20th century}}</ref> == మూలాలు == {{Reflist}} [[వర్గం:సంగీతం]] [[వర్గం:సంగీత చరిత్ర]] himb8uons75y13gzfqdhi3yrs1uz6po 4955748 4955746 2026-09-10T16:01:41Z Pranayraj1985 29393 4955748 wikitext text/x-wiki [[దస్త్రం:Ricercare_a_6_from_The_Musical_Offering.jpg|thumb| [[జోహన్ సెబాస్టియన్ బాచ్]] స్వరపరిచిన ''<nowiki/>'ది మ్యూజికల్ ఆఫరింగ్'లోని'' " రిసెర్కార్ ఎ 6" లో ఉన్న ఆరు భాగాల ఫ్యూగ్]] [[శాస్త్రీయ సంగీతం|శాస్త్రీయ సంగీతంలో]], ఒక '''ఫ్యూగ్''' అనేది రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ స్వరాలలో ఉండే ఒక [[కౌంటర్ పాయింట్|కాంట్రాపంటల్]], పాలిఫోనిక్ కంపోజిషనల్ టెక్నిక్, ఇది ప్రారంభంలో అనుకరణలో (విభిన్న పిచ్‌లలో పునరావృతం) పరిచయం చేయబడిన ఒక సబ్జెక్ట్ (ఒక సంగీత థీమ్) పై నిర్మించబడింది, ఇది కంపోజిషన్ అంతటా తరచుగా పునరావృతమవుతుంది. దీనిని ''ఫ్యూగింగ్ ట్యూన్‌తో'' గందరగోళపడకూడదు, ఇది ప్రారంభ అమెరికన్ (అంటే షేప్ నోట్ లేదా " సేక్రెడ్ హార్ప్ ") సంగీతం, వెస్ట్ గ్యాలరీ సంగీతం ద్వారా ప్రాచుర్యం పొందిన, ఎక్కువగా వాటికే పరిమితమైన ఒక పాట శైలి. ఒక ఫ్యూగ్‌లో సాధారణంగా మూడు ప్రధాన విభాగాలు ఉంటాయి: ఎక్స్‌పోజిషన్, డెవలప్‌మెంట్, ఫ్యూగ్ టానిక్ కీలో సబ్జెక్ట్ తిరిగి వచ్చే చివరి భాగం. ఫ్యూగ్‌లలో ఎపిసోడ్‌లు కూడా ఉండవచ్చు, ఇవి ఫ్యూగ్‌లోని భాగాలు, ఇక్కడ తరచుగా విషయం ఆధారంగా కొత్త విషయం వినబడుతుంది; ఒక స్ట్రెట్టో (బహువచనం స్ట్రెట్టి), ఫ్యూగ్ విషయం వేర్వేరు స్వరాలలో దానిపైనే అతివ్యాప్తి చెందినప్పుడు, లేదా ఒక రీక్యాపిట్యులేషన్ . <ref>{{Cite book|title=Music in Theory and Practice|last=Benward|first=Bruce|publisher=Wm. C. Brown Publishers|year=1985|isbn=0-697-03633-2|edition=3rd|volume=2|location=Dubuque|page=45}}</ref> బరోక్ యుగంలో ఒక ప్రసిద్ధ స్వరరచన పద్ధతి అయిన ఫ్యూగ్, [[కౌంటర్ పాయింట్|కౌంటర్‌పాయింట్‌ను]] ప్రదర్శించడం ద్వారా స్వర సామరస్యం, స్వరస్థాయిపై ప్రావీణ్యాన్ని చూపించడంలో ప్రాథమికమైనది. మధ్యయుగాలలో, ఈ పదాన్ని ప్రామాణిక శైలిలోని ఏవైనా రచనలను సూచించడానికి విస్తృతంగా ఉపయోగించారు; అయితే, [[రినైజెన్స్|పునరుజ్జీవన కాలం]] నాటికి, ఇది ప్రత్యేకంగా అనుకరణ రచనలను సూచించడానికి వచ్చింది. <ref>"Fugue [Fr. fugue; Ger. Fuge; Lat., It., Sp., fuga]." ''The Harvard Dictionary of Music'' (Cambridge: Harvard University Press, 2003), {{Cite web|title=credo Reference|url=http://www.xreferplus.com/entry.jsp?xrefid=4663031&secid=.3.2.|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160315000417/http://corp.credoreference.com/entry.jsp?secid=.3.2.&xrefid=4663031|archive-date=15 March 2016|access-date=2008-05-06|website=www.xreferplus.com}}</ref> 17వ శతాబ్దం నుండి, ''ఫ్యూగ్'' అనే పదం అనుకరణ కౌంటర్‌పాయింట్ అత్యంత పూర్తిగా అభివృద్ధి చెందిన విధానంగా సాధారణంగా పరిగణించబడే దానిని వర్ణించింది. <ref name="Ratner-1980-p263">{{Harvnb|Ratner|1980|p=263}}</ref> చాలా ఫ్యూగ్‌లు సబ్జెక్ట్ అని పిలువబడే ఒక చిన్న ప్రధాన థీమ్‌తో ప్రారంభమవుతాయి, <ref>{{Harvnb|Gedalge|1964|p=7}}</ref> ఇది తరువాత ప్రతి స్వరంలో వరుసగా వినిపిస్తుంది. ప్రతి స్వరం దాని కర్త ప్రవేశాన్ని పూర్తి చేసినప్పుడు, ''వివరణ'' పూర్తవుతుంది. దీని తర్వాత తరచుగా, ఇంతకు ముందు విన్న అంశం నుండి అభివృద్ధి చేయబడిన ఒక అనుసంధాన భాగం లేదా ''ఘట్టం వస్తుంది''; ఆపై ఆ అంశానికి సంబంధించిన తదుపరి 'ప్రవేశాలు' సంబంధిత స్వరాలలో వినబడతాయి. ఎపిసోడ్‌లు (వర్తిస్తే), ఎంట్రీలు సాధారణంగా సబ్జెక్ట్ చివరి ఎంట్రీ వరకు ఒకదాని తర్వాత ఒకటి వస్తాయి, ఆ సమయంలో సంగీతం ప్రారంభ కీ లేదా టానిక్‌కి తిరిగి వస్తుంది, దీని తర్వాత తరచుగా కోడా వస్తుంది. <ref>{{Cite web|title=Fugue {{!}} music|url=https://www.britannica.com/art/fugue|access-date=2019-05-29|website=[[Encyclopædia Britannica]]}}</ref> చాలా నిర్మాణ అంశాలను నిర్ణయించే అధికారం స్వరకర్తకు ఉన్నందున, ఫ్యూగ్ ఒక నిర్మాణ రూపం కంటే స్వరరచన శైలికి దగ్గరగా ఉంటుంది. ఈ రూపం 18వ శతాబ్దంలో అనుకరణ రిసెర్కార్స్, కాప్రిసియోస్, కాన్జోనాస్, ఫాంటాసియాస్ వంటి అనేక మునుపటి రకాల కాంట్రాపంటల్ కూర్పుల నుండి అభివృద్ధి చెందింది. ఫ్యూగ్‌లకు ప్రసిద్ధి చెందిన బరోక్ స్వరకర్త [[జోహన్ సెబాస్టియన్ బాచ్]] (1685–1750), జాన్ పీటర్స్‌జూన్ స్వీలింక్ (1562–1621), జోహన్ జాకబ్ ఫ్రోబెర్గర్ (1616–1667), జోహన్ పాచెల్బెల్ (1653–1706), గిరోలామో ఫ్రెస్కోబాల్డి (1583–1643), డీటెరిచ్ బుక్స్‌టెహూడ్ (సుమారు 1637–1707), ఇతరుల రచనల నుండి స్ఫూర్తి పొంది తన సొంత రచనలను రూపొందించుకున్నాడు. [[బరోక్ సంగీతం|బరోక్ కాలం]] చివరిలో అధునాతన శైలులు క్షీణించడంతో, ఫ్యూగ్ కేంద్ర పాత్ర తగ్గిపోయింది, చివరికి సొనాటా రూపం, [[ఆర్కెస్ట్రా|సింఫనీ ఆర్కెస్ట్రా]] మరింత ప్రముఖ స్థానానికి ఎదగడంతో దానికి దారి ఇచ్చింది. అయినప్పటికీ, స్వరకర్తలు ఫ్యూగ్‌లను రాయడం, అధ్యయనం చేయడం కొనసాగించారు; అవి [[మోజార్ట్|వోల్ఫ్‌గ్యాంగ్ అమేడియస్ మోజార్ట్]] (1756–1791) , [[లుడ్విగ్ వాన్ బీథోవెన్]] (1770–1827) ల రచనలలో, అలాగే డిమిత్రి షోస్తాకోవిచ్ (1906–1975), పాల్ హిండెమిత్ (1895–1963) వంటి ఆధునిక స్వరకర్తల రచనలలో కనిపిస్తాయి. == మూలాలు == {{Reflist}} [[వర్గం:సంగీతం]] [[వర్గం:సంగీత చరిత్ర]] jz9g7h9ncjg70kok5xin49ywm2lcucs 0 509086 4955749 4953604 2026-09-10T16:03:17Z Pranayraj1985 29393 4955749 wikitext text/x-wiki [[దస్త్రం:Margarita_primera_pagina_(cropped).jpg|కుడి|thumb| ఫ్రాంజ్ షుబెర్ట్ తన 17వ ఏట [[గేథే|గోథే]] పద్యాలకు స్వరపరిచిన తన తొలి కళాఖండమైన 'గ్రెట్చెన్ ఆమ్ స్పిన్‌రాడే', నేడు విస్తృతంగా ప్రదర్శించబడుతున్న అతని తొలి లీడర్‌లలో ఒకటి.]] పాశ్చాత్య శాస్త్రీయ సంగీత సంప్రదాయంలో, '''లీడ్''' అనేది కవిత్వాన్ని సంగీతానికి అమర్చడాన్ని సూచించే పదం. ఈ పదాన్ని జర్మన్ భాషలో ఏ రకమైన పాటకు అయినా ఉపయోగిస్తారు, కానీ ఆంగ్లం మాట్లాడేవారిలో, లీడ్ ఈ సంప్రదాయం ఇతర భాషలలో కూడా ప్రేరేపించిన రచనలను చేర్చడానికి, దీనిని తరచుగా " ఆర్ట్ సాంగ్ " కు పర్యాయపదంగా ఉపయోగిస్తారు. లీడర్‌లుగా రూపొందించబడిన కవితలు తరచుగా గ్రామీణ ఇతివృత్తాలు లేదా శృంగార ప్రేమ ఇతివృత్తాలపై కేంద్రీకృతమై ఉంటాయి. <ref>{{Cite web|title=Lieder|url=http://www.bbc.co.uk/schools/gcsebitesize/music/western_tradition/lieder3.shtml|archive-url=https://web.archive.org/web/20150304120506/http://www.bbc.co.uk/schools/gcsebitesize/music/western_tradition/lieder3.shtml|archive-date=4 March 2015|website=GCSE Bitesize|publisher=BBC Schools}}</ref> అతి పురాతన ''లీడర్‌లు'' పద్నాలుగో శతాబ్దం చివరి లేదా పదిహేనో శతాబ్దం ప్రారంభం నాటివి, అవి {{Lang|de|[[Minnesang]]}} కూడా సూచించవచ్చు. 12వ, 13వ శతాబ్దాల ప్రారంభం నుండే. <ref>{{Britannica|339896|Lied}}</ref> తదనంతరం ఇది ముఖ్యంగా పద్దెనిమిదవ, పంతొమ్మిదవ శతాబ్దాల చివర్లో, ఇరవయ్యవ శతాబ్దం ప్రారంభంలో రొమాంటిక్ కవిత్వంలోని నేపథ్యాలను సూచించడానికి ఉపయోగపడింది. ఉదాహరణకు జోసెఫ్ హేడెన్, [[మోజార్ట్|వోల్ఫ్‌గాంగ్ అమేడియస్ మోజార్ట్]], [[లుడ్విగ్ వాన్ బీథోవెన్]], ఫ్రాంజ్ షుబెర్ట్, రాబర్ట్ షుమాన్, జోహన్నెస్ బ్రాహ్మ్స్, హ్యూగో వోల్ఫ్, గుస్తావ్ మహ్లర్ లేదా రిచర్డ్ స్ట్రాస్ వంటి వారి స్వరకల్పనలు ఉన్నాయి. == ప్రారంభ చరిత్ర == === పరిభాష === జర్మన్ మాట్లాడేవారికి, "లీడ్" అనే పదానికి పన్నెండవ శతాబ్దపు ట్రూబడూర్ పాటల ( {{Lang|de|[[Minnesang]]}} నుండి మొదలైన సుదీర్ఘ చరిత్ర ఉంది. ) [[జానపద సంగీతం|జానపద పాటల]] ద్వారా ( ''{{Lang|de|Volkslieder}}'' ), చర్చి కీర్తనలు ( ''{{Lang|de|Kirchenlieder}}'' ) ఇరవయ్యవ శతాబ్దపు కార్మికుల పాటలకు ( ''{{Lang|de|Arbeiterlieder}}'' ) లేదా నిరసన పాటలు ( ''{{Lang|de|Kabarettlieder, Protestlieder}}'' ). "పాట" అనే అర్థం వచ్చే జర్మన్ పదం ''Lied'' (ఇంగ్లీష్ మాండలిక [[wiktionary:leed|పదం leed]] తో సంబంధం కలిగి ఉంది) పదిహేనవ శతాబ్దం ప్రారంభంలో జర్మన్ భాషలో మొదటిసారిగా సాధారణ వాడుకలోకి వచ్చింది, ఇది అంతకు ముందు ఉన్న ''gesang'' అనే పదాన్ని చాలా వరకు తొలగించింది. === మధ్యయుగం చివరి భాగం లేదా తొలి పునరుజ్జీవనం === కవి, స్వరకర్త ఓస్వాల్డ్ వాన్ వోల్కెన్‌స్టీన్ పదాలు, సంగీతాన్ని కలపడంలో చేసిన ఆవిష్కరణల కారణంగా కొన్నిసార్లు లీడ్ సృష్టికర్తగా పేర్కొనబడ్డాడు. <ref>{{Cite book|title=The Oxford Companion to Music|last=Orrey|first=Leslie|last2=Warrack|first2=John|publisher=Oxford University Press|year=2002|isbn=978-0-19-866212-9|editor-last=Latham|editor-first=Alison|location=Oxford and New York|chapter=Lied|author-link2=John Warrack}}</ref> పద్నాలుగో శతాబ్దం చివరిలో సాల్జ్‌బర్గ్ సన్యాసిగా ప్రసిద్ధి చెందిన స్వరకర్త ఇంకా పాతవైన ఆరు రెండు-భాగాల లీడర్‌లను రాశాడు, కానీ ఓస్వాల్డ్ పాటలు (వాటిలో దాదాపు సగం వాస్తవానికి ఇతర స్వరకర్తల నుండి సంగీతాన్ని తీసుకున్నాయి) సంఖ్య (దాదాపు 120 లీడర్‌లు), నాణ్యత రెండింటిలోనూ సాల్జ్‌బర్గ్ సన్యాసిని మించిపోయాయి. 15వ శతాబ్దం నుండి జర్మనీలో సంకలనం చేయబడిన మూడు పెద్ద పాటల సేకరణలు వచ్చాయి: ''లోచామర్ లైడర్‌బుచ్'', ''షెడెల్‌షెస్ లైడర్‌బుచ్'', ''గ్లోగౌర్ లైడర్‌బుచ్'' . <ref>{{Cite book|title=The New Oxford Companion to Music|last=Arnold|first=Devis|date=1984|publisher=Oxford University Press|isbn=0-19-311316-3|page=1065}}</ref> === పునరుజ్జీవనం === జర్మన్ పునరుజ్జీవనం ఆర్చ్-హ్యూమనిస్ట్ అయిన పండితుడు కొన్రాడ్ సెల్టిస్ (1459-1508), హొరాషియన్ ఓడ్స్ నమూనాను అనుసరించి మెట్రిక్ నమూనాలను ఉపయోగించి లాటిన్ పద్యాలను రచించమని తన విద్యార్థులకు నేర్పించాడు. ఈ కవితలు తరువాత "సరళమైన, నాలుగు భాగాల సంగీతానికి సెట్ చేయబడ్డాయి, ఫ్రెంచ్ వెర్షన్ మెసూరీ మారుతున్న స్వర నమూనాలను కలిగి ఉంటాయి". ఈ శైలి స్వరకర్తలలో హెన్రిచ్ ఫింక్, పాల్ హోఫైమర్, లుడ్విగ్ సెన్ఫల్ ఉన్నారు. ఈ శైలి కొత్త జర్మన్ మానవతావాద నాటకాలలో కూడా చొప్పించబడింది, తద్వారా ప్రొటెస్టంట్ శ్లోకాల అభివృద్ధికి దోహదపడింది. జోహన్ ఓట్ మెహర్స్టిమ్మిగెస్ డ్యూయిష్ లైడెర్బుచ్ (1534), జార్జ్ ఫోర్స్టర్ ఫ్రిస్చే టీచ్ లీడ్లీన్ (సుమారు 1540 నుండి) వంటి తొలి జర్మన్ లౌకిక పాలిఫోనీ సేకరణలలో ఈ శైలి ఉంది. చెస్టర్ లీ అల్వెస్ ప్రకారం, హెన్రిచ్ ఐజాక్ ప్రసిద్ధ పాట ఇన్స్బ్రక్, ఇచ్ మస్ డిచ్ లాస్సెన్ "అబద్ధాల శైలికి బంగారు ప్రమాణంగా మారింది".<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=brq6BwAAQBAJ&pg=PA66|title=A History of Western Choral Music|last=Alwes|first=Chester Lee|date=2015|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-936193-9|page=66|language=en|access-date=10 December 2022}}</ref> == మూలాలు == {{Reflist}}<references /> [[వర్గం:సంగీత చరిత్ర]] [[వర్గం:సంగీతం]] 0hau1wlpnju11g6t9zlqhseiswyoyf4 0 509098 4955750 4953654 2026-09-10T16:04:44Z Pranayraj1985 29393 4955750 wikitext text/x-wiki [[దస్త్రం:Michelangelo_Caravaggio_020.jpg|thumb| ''వీణ వాయించేవాడు'' ( {{Circa|1600}} ) కారవాగియోచే. ల్యూట్ వాద్యకారుడు స్వరకర్త జాక్వెస్ ఆర్కాడెల్ట్ స్వరపరిచిన మాడ్రిగల్ సంగీతాన్ని వాయిస్తున్నాడు. (హెర్మిటేజ్, సెయింట్ పీటర్స్‌బర్గ్)]] '''మాడ్రిగల్''' అనేది లౌకిక గాత్ర సంగీత రూపం, ఇది [[పునరుజ్జీవన సంగీతం|పునరుజ్జీవన]] (15వ-16వ శతాబ్దాలు), ప్రారంభ [[బరోక్ సంగీతం|బరోక్]] (1580-1650) కాలాలకు అత్యంత విలక్షణమైనది, అయినప్పటికీ కొంతమంది తరువాతి యూరోపియన్ స్వరకర్తలు దీనిని తిరిగి ఉపయోగించారు. పాలిఫోనిక్ మాడ్రిగల్ వాయిద్య సహకారం లేకుండా ఉంటుంది, స్వరాల సంఖ్య రెండు నుండి ఎనిమిది వరకు మారుతూ ఉంటుంది, కానీ ఈ రూపంలో సాధారణంగా మూడు నుండి ఆరు స్వరాలు ఉంటాయి, అయితే మాడ్రిగల్ ఛందస్సు రెండు లేదా మూడు టెర్సెట్‌లు, తరువాత ఒకటి లేదా రెండు కప్లెట్‌ల మధ్య మారుతూ ఉంటుంది. <ref name="Penguin521">{{Cite book|title=The Penguin Dictionary of Literary Terms and Literary Theory|year=1991|editor-last=J. A. Cuddon|page=521}}</ref> ఒకే సంగీతానికి పాడే పద్యం పునరావృతమయ్యే స్ట్రోఫిక్ రూపాల వలె కాకుండా, <ref name="Tilmouth">{{Citation|last=Tilmouth|first=Michael|title=[[The New Grove Dictionary of Music and Musicians]]|volume=18|pages=292–293|year=1980|editor-last=Sadie|editor-first=Stanley|chapter=Strophic|place=London|publisher=Macmillan Press|isbn=0-333-23111-2|editor-link=Stanley Sadie}}</ref> చాలా మాడ్రిగల్స్ పూర్తిగా స్వరపరచబడతాయి, ఇవి సాహిత్యం ప్రతి చరణానికి వేర్వేరు సంగీతాన్ని కలిగి ఉంటాయి, దీని ద్వారా స్వరకర్త పాడే [[కవిత్వం|పద్యంలోని]] ప్రతి పంక్తిలో, ఒక్కొక్క పదంలో ఉన్న భావోద్వేగాలను వ్యక్తపరుస్తాడు. <ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/oxfordcompaniont00scho|title=The Oxford Companion to Music|last=Scholes|first=Percy A.|date=1970|publisher=Oxford University Press|isbn=0-19-311306-6|editor-last=Ward|editor-first=John Owen|edition=Tenth|location=Oxford|page=308|quote=Durchkomponiert (G.) Through-composed; applied to songs with different music for every stanza, i.e. not merely a repeated tune.|author-link=Percy Scholes|url-access=registration}}</ref> 1520లలో ఇటాలియన్ భాషా ప్రభావం పొందిన ఫ్రాంకో-ఫ్లెమిష్ స్వరకర్తలు రచించిన మాడ్రిగల్స్ పాక్షికంగా మూడు నుండి నాలుగు స్వరాల ఫ్రోటోలా (1470–1530) నుండి; పాక్షికంగా [[ఇటాలియన్ భాష|స్థానిక ఇటాలియన్]] భాషలో వ్రాసిన కవిత్వంపై స్వరకర్తలకు తిరిగి కలిగిన ఆసక్తి నుండి; పాక్షికంగా ఫ్రెంచ్ చాన్సన్ శైలీ ప్రభావం నుండి;, మోటెట్ (13వ-16వ శతాబ్దాలు) బహుస్వరత నుండి ఉద్భవించాయి. సంగీత రూపాల మధ్య సాంకేతిక వ్యత్యాసం ఏమిటంటే, ఫ్రోటోలాలో పాఠ్య చరణాలకు సంగీతం అమర్చబడి ఉంటుంది, అయితే మాడ్రిగల్ అనేది పూర్తిగా స్వరపరచబడిన రచన, ఇందులో వేర్వేరు చరణాలకు వేర్వేరు సంగీతం ఉంటుంది. <ref name="Brown, p. 198">{{Harvnb|Brown|1976|p=198}}</ref> ఒక కూర్పుగా, పునరుజ్జీవన కాలపు మాడ్రిగల్, 14వ శతాబ్దపు రెండు నుండి మూడు స్వరాల ఇటాలియన్ ట్రెసెంటో మాడ్రిగల్ (1300–1370)కి భిన్నంగా ఉంటుంది, వీటికి ''మాడ్రిగల్'' అనే పేరు మాత్రమే ఉమ్మడిగా ఉంది, <ref name="Fischer">{{Harvnb|von Fischer|et al.|2001}}</ref> ఇది లాటిన్ పదం {{Lang|la|matricalis}} నుండి ఉద్భవించిందని కొందరు సూచించారు. (మాతృ) మాతృ చర్చికి సేవలో సంగీత పనిని సూచిస్తుంది <ref name="Penguin521" />  లేదా ఉత్తర-శాస్త్రీయ లాటిన్ పదం ' ''మాత్రికాలిస్'' ' (మాతృ సంబంధమైన, సరళమైన, ఆదిమమైన) నుండి. ఇతర మూలాలు "మడ్రిగల్" అనే పదం "మెట్టు" అని అర్థం వచ్చే "మడ్రిగా" అనే హీబ్రూ పదం నుండి వచ్చిందని పేర్కొన్నాయి (పదం "-అల్" ప్రత్యయం కూడా హీబ్రూ, ఈ సందర్భంలో "శైలిలో" అని అర్థం), ఇది ట్యూన్ మెట్ల వంటి పురోగతిని వివరిస్తుంది. <ref> {{Cite OED|madrigal}} </ref> కళాత్మకంగా, పునరుజ్జీవన కాలపు ఇటలీలో మాడ్రిగల్ లౌకిక సంగీతంలో అత్యంత ముఖ్యమైన రూపం, 16వ శతాబ్దం చివరిలో దాని రూప, చారిత్రక శిఖరాగ్రానికి చేరుకుంది. ఆ సమయంలో జాన్ విల్బై (1574–1638), థామస్ వీల్క్స్ (1576–1623), ఇంగ్లీష్ మాడ్రిగల్ స్కూల్ (1588–1627) కు చెందిన థామస్ మోర్లీ (1557–1602) వంటి జర్మన్, ఆంగ్ల స్వరకర్తలు కూడా ఈ రూపాన్ని స్వీకరించారు. బ్రిటిష్ స్వభావం కలిగినప్పటికీ, చాలా ఇంగ్లీష్ మాడ్రిగల్స్ మూడు నుండి ఆరు స్వరాల కోసం ''అకాపెల్లా'' కూర్పులు, ఇవి ఇటలీ నుండి వచ్చిన అసలు మాడ్రిగల్స్ సంగీత శైలులను కాపీ చేశాయి లేదా అనువదించాయి. <ref name="Penguin521" /> 16వ శతాబ్దం మధ్య నాటికి, ఇటాలియన్ స్వరకర్తలు మాడ్రిగల్‌ను [[కెంటాటా|కాంటాటా]], సంభాషణల కూర్పులో విలీనం చేయడం ప్రారంభించారు;, 17వ శతాబ్దం ప్రారంభం నాటికి, [[ఒపెరా|ఒపెరాలో]] మాడ్రిగల్ స్థానంలో [[అరియా|ఏరియా]] వచ్చింది. <ref name="Fischer" /> == మూలాలు == {{Reflist}}<references /> [[వర్గం:సంగీతం]] [[వర్గం:సంగీత చరిత్ర]] 2cynphp6sqj1fy9xv6begesfcd7wp7q 0 509103 4955752 4953678 2026-09-10T16:09:15Z Pranayraj1985 29393 4955752 wikitext text/x-wiki [[దస్త్రం:Barbireau_illum.jpg|thumb| జాకోబస్ బార్బిరో రచించిన ''మిస్సా విర్గో పేరెన్స్ క్రిస్టీ'']] ది '''మాస్''' అనేది పాఠాలను స్వరపరిచే ఒక [[సంగీత రూపం|రకమైన]] సంగీత కూర్పునే సంగీత రచన అంటారు. సాధారణంగా ఇవి దివ్యబలి ఆర్డినరీలోని ఐదు కదలికలు (కైరీ, గ్లోరియా ఇన్ ఎక్సెల్సిస్, క్రెడో, సాంక్టస్, ఆగ్నస్ డెయ్) కానీ ఈ చక్రాన్ని సంక్షిప్తీకరించవచ్చు ( ''మిస్సా బ్రెవిస్'' ) లేదా దివ్యబలి ప్రాపర్‌లోని కొన్నింటిని లేదా అన్నింటినీ చేర్చడానికి విస్తరించవచ్చు (ప్లీనరీ మాస్ లేదా ''[[Missa plena|మిస్సా ప్లీనా]]'' ). తరువాతి దాని ఒక ప్రత్యేక సందర్భం రిక్వియమ్, దీని ఇంట్రాయిట్ ప్రారంభ పదం నుండి దీనికి ఆ పేరు వచ్చింది. రెండవ వాటికన్ సభ వరకు కాథలిక్ ప్రార్థనలు రోమన్ ఆచార పవిత్ర భాష అయిన లాటిన్‌లో ఆరాధన క్రమాన్ని నిర్దేశించాయి, కానీ లూథర్ ''డాయిచే మెస్సే'' (1526), క్రామర్ ''బుక్ ఆఫ్ కామన్ ప్రేయర్'' (1549) లోని కమ్యూనియన్ సర్వీస్‌తో ప్రారంభించి, కాథలికేతర దేశాల స్థానిక భాషలలో వ్రాయబడిన గణనీయమైన సంఖ్యలో ఉన్నాయి. 1970 నుండి అనేక కాథలిక్ ప్రార్థనలు వాటి వివిధ దేశాల ఆమోదిత అనువాదాలలో, కొత్త లాటిన్ స్వరకల్పనలతో పాటుగా వ్రాయబడ్డాయి. లో మాసెస్‌లో స్థానిక భాషలో పాడే ఒక పాత సంప్రదాయం ఉండేది, అక్కడ ప్రార్థనా గ్రంథాలకు బదులుగా భజన గీతాలు పాడేవారు; దీనికి షుబెర్ట్ <nowiki><i id="mwMw">డాయిషే మెస్సే</i></nowiki> అత్యంత ప్రసిద్ధ ఉదాహరణ. మాస్‌లు ''అకాపెల్లాగా'' (అంటే, స్వతంత్ర వాయిద్య సహకారం లేకుండా [[కోయిర్|బృందగానం)]] ఉండవచ్చు, లేదా పూర్తి ఆర్కెస్ట్రాతో సహా ''ఒబ్లిగాటో'' వాయిద్యాల సహకారంతో కూడా ఉండవచ్చు, ఇవి తరచుగా కచేరీ హాలులో ప్రదర్శించబడతాయి. == చరిత్ర == === మధ్యయుగాలు === మాస్ తొలి సంగీత కూర్పులు గ్రెగోరియన్ చాంట్ . మాస్ వివిధ మార్పులేని భాగాలు, సమిష్టిగా ఆర్డినరీ అని పిలువబడతాయి, ఇవి వేర్వేరు సమయాల్లో లిటర్జీలోకి వచ్చాయి, కైరీ బహుశా మొదట (బహుశా 7వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో), క్రెడో చివరిది (ఇది 1014 వరకు రోమన్ మాస్‌లో భాగం కాలేదు). 14వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో, స్వరకర్తలు ఆర్డినరీలోని విభాగాలకు బహుస్వర కూర్పులను రాయడం ప్రారంభించారు. ఈ ఆసక్తి పెరుగుదలకు కారణం తెలియదు, కానీ స్వరకర్తలు లౌకిక సంగీతం వైపు ఎక్కువగా ఆకర్షితులవడం వల్ల కొత్త సంగీతానికి కొరత ఏర్పడిందని, పవిత్ర సంగీతాన్ని రాయడంలో మొత్తం ఆసక్తి క్షీణదశలోకి ప్రవేశించిందని సూచించబడింది. అప్పుడు ఆర్డినరీలో ఎల్లప్పుడూ ప్రదర్శన కోసం అందుబాటులో ఉండే సంగీతం ఉండేది. 14వ శతాబ్దానికి చెందిన ఇవ్రియా కోడెక్స్, [[Apt Codex|ఆప్ట్ కోడెక్స్ అనే]] రెండు వ్రాతప్రతులు, ఆర్డినరీ బహుస్వర కూర్పులకు ప్రాథమిక ఆధారాలుగా ఉన్నాయి. శైలీపరంగా, ఈ కూర్పులు ఆ కాలంలోని మోటెట్‌లు, లౌకిక సంగీతం రెండింటినీ పోలి ఉంటాయి, వీటిలో అత్యంత ఎత్తైన స్వరభాగం ఆధిపత్యం వహించే మూడు స్వరాల నిర్మాణం ఉంటుంది. ఈ సంగీతంలో అధిక భాగం అవినోన్‌లోని పోప్ ఆస్థానంలో రచించబడింది లేదా కూర్చబడింది. 14వ శతాబ్దానికి చెందిన, టోర్నాయ్ మాస్‌తో సహా, అనామకంగా రచించబడిన అనేక సంపూర్ణ మాస్‌లు లభ్యమవుతున్నాయి; అయితే, శైలిలోని వ్యత్యాసాలు ఈ మాస్‌ల భాగాలను పలువురు స్వరకర్తలు రచించి, ఆ తర్వాత లేఖకులచే ఒకే సమితిగా సంకలనం చేయబడ్డాయని సూచిస్తున్నాయి. మనకు తెలిసినంతవరకు, స్వరకర్తను గుర్తించగలిగిన మొట్టమొదటి సంపూర్ణ ప్రార్థన గీతం 14వ శతాబ్దంలో గియోమ్ డి మచాట్ రచించిన ''మెస్సే డి నోస్ట్రే డామే'' (మాస్ ఆఫ్ అవర్ లేడీ). == మూలాలు == {{Reflist}} [[వర్గం:సంగీత చరిత్ర]] [[వర్గం:సంగీతం]] swib66l26tux2y5nevd0ghxel7aijlq 0 509108 4955753 4953716 2026-09-10T16:10:55Z Pranayraj1985 29393 4955753 wikitext text/x-wiki '''ఓవర్చర్''' ( [[ఫ్రెంచి భాష|ఫ్రెంచ్]] ''పదం 'ఓవర్చర్'' ' నుండి వచ్చింది, {{Abbr|lit.|literally}} "ప్రారంభం" అని అర్థం) అనేది 17వ శతాబ్దంలో [[బ్యాలెట్ డ్యాన్స్|బ్యాలెట్]], [[ఒపెరా]] లేదా ఒరేటోరియోకు వాయిద్య [[సంగీతం|సంగీత]] పరిచయం. <ref name="auto1">{{Harvnb|Temperley|2001}}</ref> తొలి [[రొమాంటిసిజం|రొమాంటిక్ యుగంలో]], [[లుడ్విగ్ వాన్ బీథోవెన్|బీథోవెన్]], మెండెల్సన్ వంటి స్వరకర్తలు సింఫోనిక్ పోయెమ్ వంటి ప్రక్రియలకు నాంది పలికిన స్వతంత్రమైన, ప్రత్యేకమైన, వాద్య సంగీత, కార్యక్రమాత్మక రచనలైన ఓవర్చర్లను స్వరపరిచారు. ఇవి "మొదట్లో నిస్సందేహంగా ఒక కార్యక్రమం ప్రారంభంలో ప్రదర్శించడానికి ఉద్దేశించబడ్డాయి". <ref>{{Harvnb|Blom|1954}}</ref> [[ఒపెరా|ఒపెరాకు]] వాద్య సంగీతంతో ప్రారంభం అనే ఆలోచన 17వ శతాబ్దంలోనే ఉండేది. పెరి ''యూరిడిస్'' ఒక సంక్షిప్త వాయిద్య రిటోర్నెల్లోతో ప్రారంభమవుతుంది, మాంటెవెర్డి ''ఎల్'ఓర్ఫియో'' (1607) ఒక టోకాటాతో ప్రారంభమవుతుంది, ఈ సందర్భంలో అది మ్యూటెడ్ [[ట్రంపెట్|ట్రంపెట్‌ల]] కోసం ఒక ఫ్యాన్‌ఫేర్ . మరింత ముఖ్యమైనది ప్రస్తావన, ఇందులో రూపకాలంకార పాత్రల మధ్య పాడిన సంభాషణ ఉంటుంది, ఇది చిత్రీకరించబడిన కథల ప్రధాన ఇతివృత్తాలను పరిచయం చేసింది. <ref>{{Harvnb|Carter|n.d.}}</ref> == ఫ్రెంచ్ ఓవర్చర్ == ఒక [[సంగీత రూపం|సంగీత రూపంగా]], ఫ్రెంచ్ ఓవర్చర్ మొదట జీన్-బాప్టిస్ట్ లుల్లీ కోర్ట్ బ్యాలెట్, ఒపెరాటిక్ ఓవర్చర్‌లలో కనిపిస్తుంది, <ref>{{Harvnb|Waterman and Anthony|2001}}</ref> అతను 1640 నాటికే ఫ్రెంచ్ బ్యాలెట్స్ డి కోర్‌లో కనిపించే ''ఓవర్చర్'' అనే రెండు-విభాగాల రూపం నుండి దీనిని విస్తరించాడు. <ref name="auto1" /> ఈ ఫ్రెంచ్ ఓవర్చర్, స్పష్టమైన "డాటెడ్ రిథమ్" (అంటే, మొదటి తీగను విస్మరిస్తే, అతిశయోక్తి అయంబిక్ )లో ఒక నెమ్మదైన పరిచయంతో మొదలై, దాని తర్వాత [[ఫ్యూగ్|ఫ్యూగాటో]] శైలిలో చురుకైన కదలికతో కొనసాగుతుంది. తెర లేవడానికి ముందు ఓవర్చర్ తరచుగా వరుస నృత్య గీతాలను అనుసరిస్తుంది, {{Sfn|Tovey|1911|p=385}}, తరచుగా అసలు చర్యను పరిచయం చేయడానికి ప్రస్తావన తర్వాత తిరిగి వస్తుంది. ఈ ఓవర్చర్ శైలిని ఆంగ్ల ఒపెరాలో కూడా ఉపయోగించారు, ముఖ్యంగా హెన్రీ పర్సెల్ ''డిడో అండ్ ఏనియాస్‌లో'' . దాని విలక్షణమైన లయబద్ధమైన స్వరూపం, పనితీరు [[జోహన్ సెబాస్టియన్ బాచ్|, జోహన్ సెబాస్టియన్ బాచ్]], జార్జ్ ఫ్రెడ్రిక్ హ్యాండెల్, జార్జ్ ఫిలిప్ టెలిమాన్ వంటి చివరి బరోక్ స్వరకర్తల రచనలలో కనిపించే ఫ్రెంచ్ ఓవర్చర్ శైలికి దారితీసింది. ఈ శైలిని చాలా తరచుగా సూట్‌ల ముందుమాటలలో ఉపయోగిస్తారు, [[కెంటాటా|కాంటాటాల]] వంటి వేదికపై ప్రదర్శించని గాత్ర రచనలలో కూడా దీనిని చూడవచ్చు, ఉదాహరణకు బాక్ కాంటాటా ' ''నన్ కొమ్, డెర్ హైడెన్ హైలాండ్, BWV 61''' ప్రారంభ కోరస్‌లో. హ్యాండెల్ తన కొన్ని ఇటాలియన్ ఒపెరాలలో, ఉదాహరణకు ''గియులియో సిజేర్'' లో కూడా ఫ్రెంచ్ ఓవర్చర్ రూపాన్ని ఉపయోగిస్తాడు. <ref>{{Harvnb|Burrows|2012|loc={{Page needed|date=June 2013}}}}</ref> == ఇటాలియన్ ఓవర్చర్ == ఇటలీలో, 1680లలో "ఓవర్చర్" అనే ఒక ప్రత్యేక రూపం ఉద్భవించింది, ముఖ్యంగా అలెశాండ్రో స్కార్లాట్టి ఒపెరాల ద్వారా స్థిరపడింది, ఐరోపా అంతటా వ్యాపించి, 18వ శతాబ్దం మధ్య నాటికి ఫ్రెంచ్ రూపాన్ని ప్రామాణిక ఒపెరాటిక్ ఓవర్చర్‌గా భర్తీ చేసింది. <ref name="auto2">{{Harvnb|Fisher|2001}}</ref> దీని మూస రూపం సాధారణంగా మూడు సమధ్వని కదలికలలో ఉంటుంది: వేగం–నెమ్మది–వేగం. ప్రారంభ భాగం సాధారణంగా ద్విస్వరంలో, ప్రధాన స్వరంలో ఉంటుంది; మునుపటి ఉదాహరణలలోని నెమ్మదైన భాగం సాధారణంగా చాలా చిన్నదిగా ఉంటుంది, కొన్నిసార్లు విరుద్ధమైన స్వరంలో ఉంటుంది; ముగింపు భాగం నృత్యంలా ఉంటుంది, చాలా తరచుగా జిగ్ లేదా మినూయెట్ లయలతో ఉంటుంది, తిరిగి ప్రారంభ భాగం స్వరానికి వస్తుంది. రూపం పరిణామం చెందుతున్న కొద్దీ, మొదటి కదలిక తరచుగా ఫ్యాన్‌ఫేర్ లాంటి అంశాలను చేర్చింది, "సోనాటినా ఫారం" (అభివృద్ధి విభాగం లేని సోనాటా ఫారం ) అని పిలువబడే నమూనాను తీసుకుంది, నెమ్మదిగా ఉండే విభాగం మరింత విస్తరించింది, గీతాత్మకంగా మారింది. <ref name="auto2" /> ఇటాలియన్ ఓవర్చర్‌లు తరచుగా వాటి ఒపెరాల నుండి వేరు చేయబడి, స్వతంత్ర కచేరీ భాగాలుగా ప్రదర్శించబడేవి. ఈ నేపథ్యంలో, సింఫనీ ప్రారంభ చరిత్రలో అవి ముఖ్యమైనవిగా మారాయి.<ref>{{Harvnb|Larue|2001}}</ref> == మూలాలు == {{Reflist}} [[వర్గం:సంగీతం]] [[వర్గం:సంగీత చరిత్ర]] i0mc61bnv9tvx4afdw97iudpcgfi48u 0 509127 4955754 4953842 2026-09-10T16:13:07Z Pranayraj1985 29393 4955754 wikitext text/x-wiki '''ప్రిల్యూడ్''' అనేది ఒక చిన్న [[సంగీతం|సంగీత]] భాగం, దీని [[సంగీత రూపం|రూపం]] ఒక్కో భాగానికి ఒక్కో విధంగా ఉండవచ్చు. <ref>{{Cite web|title=preludes|url=http://www.thefreedictionary.com/preludes|access-date=9 April 2018|via=The Free Dictionary}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Prelude - music|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/474848/prelude|access-date=9 April 2018|website=britannica.com}}</ref> ఉదాహరణకు, బరోక్ యుగంలో ఇది సాధారణంగా పొడవైన, మరింత సంక్లిష్టమైన ఒక రచనలోని తదుపరి భాగాలకు పరిచయంగా ఉపయోగపడి ఉండవచ్చు, అయితే [[రొమాంటిసిజం|రొమాంటిక్ యుగంలో]] ఇది ఒక స్వతంత్ర రచనగా కూడా ఉండి ఉండవచ్చు. సాధారణంగా ఇందులో, ఆ రచన అంతటా పునరావృతమయ్యే కొన్ని లయబద్ధమైన, శ్రావ్యమైన మూలాంశాలు ఉంటాయి. శైలీపరంగా, ఈ పీఠిక ఆశువుగా సాగే స్వభావం కలిగి ఉంటుంది. ఈ పదం ఒక ఆరంభ గీతాన్ని, ముఖ్యంగా ఒక [[ఒపెరా]] లేదా ఒరేటోరియోను కూడా సూచించవచ్చు. సోలో కీబోర్డ్ కోసం ఒక '''ప్రిల్యూడ్, ఫ్యూగ్''' సాధారణంగా ఒకే కీలో రెండు మూవ్‌మెంట్‌లను కలిగి ఉంటుంది. [[శాస్త్రీయ సంగీతం|శాస్త్రీయ సంగీతంలో]], ప్రిల్యూడ్, [[ఫ్యూగ్|ఫ్యూగ్‌ల]] కలయికకు సుదీర్ఘ చరిత్ర ఉంది. చాలా మంది సంగీతకర్తలు ఈ రకమైన రచనలు చేశారు. ఈ ఫార్మాట్ వాడకానికి సాధారణంగా [[జోహన్ సెబాస్టియన్ బాచ్]] యొక్క రెండు ప్రిల్యూడ్స్, ఫ్యూగ్స్ పుస్తకాలైన ' ''ది వెల్-టెంపర్డ్ క్లావియర్' స్ఫూర్తినిచ్చింది,'' వీటిని వరుసగా 1722, 1742లో పూర్తి చేశారు. అయితే, అటువంటి స్వరకల్పన చేసిన మొదటి వ్యక్తి బాచ్ కాదు: జోహన్ కాస్పర్ ఫెర్డినాండ్ ఫిషర్ తన 1702 నాటి రచన ''<nowiki/>'అరియాడ్నే మ్యూసికా'లో'' 20 స్వరాల చక్రాన్ని రచించాడు. బాక్, చోపిన్, స్క్రియాబిన్, షోస్తాకోవిచ్, డెబస్సీ వంటి అనేక స్వరకర్తలు 24 ప్రిల్యూడ్‌ల సెట్‌లను రచించారు. == చరిత్ర == [[మ్యూజికల్ నోటేషన్|నోటేషన్]] చేయబడిన మొదటి ప్రీలుడ్స్ చర్చి సంగీతాన్ని పరిచయం చేయడానికి వాయించే ఆర్గాన్ పీసులు, 1448 నాటి ఇలెబోర్గ్ టాబ్లేచర్‌లోని ఐదు చిన్న ''ప్రెయాంబులాలు'' తొలి ఉదాహరణలుగా మిగిలి ఉన్నాయి వీటి వెంటనే, [[లూట్ (వీణ)|ల్యూట్]], ఇతర [[పునరుజ్జీవన సంగీతం|పునరుజ్జీవన]] కాలపు తంత్రీ వాయిద్యాల కోసం [[సంగీత మెరుగుదల|ఆశువుగా]], స్వేచ్ఛగా స్వరపరిచిన ప్రీల్యూడ్‌లు వచ్చాయి. వీటిని మొదట్లో వేళ్లకు వ్యాయామం చేయడానికి, వాయిద్యం యొక్క శృతిని, ధ్వని నాణ్యతను తనిఖీ చేయడానికి ఉపయోగించేవారు. ఉదాహరణకు, 1508లో {{Lang|it|tastar de corde}} అనే శీర్షికతో ప్రచురించబడిన జోన్ అంబ్రోసియో డల్జా యొక్క కొన్ని రచనల సమూహంలో ఇది కనిపిస్తుంది. (ఇటాలియన్‌లో, అక్షరాలా, "తీగల పరీక్ష"). <ref name="Grove" /> కీబోర్డ్ ప్రీల్యూడ్‌లు 17వ శతాబ్దంలో [[ఫ్రాన్స్|ఫ్రాన్స్‌లో]] కనిపించడం ప్రారంభించాయి: ప్రతి స్వర వ్యవధిని ప్రదర్శకుడికే వదిలివేసే కొలత లేని ప్రీల్యూడ్‌లను, హార్ప్‌సికార్డ్ సూట్‌లలో పరిచయ భాగాలుగా ఉపయోగించారు. లూయిస్ కూపెరిన్ (సుమారు 1626–1661) ఈ శైలిని స్వీకరించిన మొదటి స్వరకర్త, 18వ శతాబ్దం మొదటి అర్ధభాగం వరకు జీన్-హెన్రీ డి'ఆంగెల్‌బర్ట్ (1629–1691), ఎలిసబెత్ జాక్వెట్ డి లా గెర్రే (1665–1729), ఫ్రాంకోయిస్ కూపెరిన్ (1668–1733), జీన్-ఫిలిప్ రామో (1683–1764) వంటి అనేక మంది స్వరకర్తలు హార్ప్‌సికార్డ్ ప్రీల్యూడ్‌లను ఉపయోగించారు, వీరిలో రామో యొక్క మొట్టమొదటి ముద్రిత రచన (1706) ఈ రూపంలోనే ఉంది. హార్ప్సికార్డ్ కోసం చివరి కొలత లేని ప్రీల్యూడ్‌లు 1720ల కాలం నాటివి. 17వ శతాబ్దపు [[జర్మనీ|జర్మనీలో]] ప్రిల్యూడ్ అభివృద్ధి చెందడం , జోహన్ జాకబ్ ఫ్రోబెర్గర్ లేదా గిరోలామో ఫ్రెస్కోబాల్డి వంటి వారి కీబోర్డ్ టోకాటాలను పోలిన ఒక విభాగాల రూపానికి దారితీసింది. డీటెరిచ్ బుక్స్‌టెహూడ్ (సుమారు 1637–1707), నికోలస్ బ్రున్స్ (సుమారు 1665–1697) వంటి ఉత్తర జర్మన్ స్వరకర్తల ప్రీల్యూడ్‌లు, స్వేచ్ఛాయుత ఆశువుగా పలికిన భాగాలను కచ్చితమైన [[కౌంటర్ పాయింట్|కాంట్రాపంటల్]] రచనలోని భాగాలతో (సాధారణంగా సంక్షిప్త [[ఫ్యూగ్|ఫ్యూగ్‌లు]] ) కలిపాయి. జర్మనీ వెలుపల, ఆ కాలంలోని అత్యంత ముఖ్యమైన డచ్ స్వరకర్తలలో ఒకరైన అబ్రహం వాన్ డెన్ కెర్క్‌హోవెన్ (సుమారు 1618–సుమారు 1701), తన కొన్ని ప్రీల్యూడ్‌ల కోసం ఈ నమూనాను ఉపయోగించారు. దక్షిణ, మధ్య జర్మన్ స్వరకర్తలు విభాగాల నమూనాను అనుసరించలేదు, వారి ప్రస్తావనలు దాదాపుగా కచ్చితమైన కౌంటర్‌పాయింట్ లేకుండా, ఆశువుగా సాగే స్వభావంతోనే ఉండిపోయాయి. 17వ శతాబ్దం ద్వితీయార్ధంలో, జర్మన్ స్వరకర్తలు ప్రిల్యూడ్‌లను (లేదా కొన్నిసార్లు టోకాటాలను ) అదే కీలో ఫ్యూగ్‌లతో జత చేయడం ప్రారంభించారు; అలా చేసిన వారిలో జోహన్ పాచెల్బెల్ (సుమారు 1653–1706) మొదటివారు, అయినప్పటికీ [[జోహన్ సెబాస్టియన్ బాచ్]] (1685–1750) యొక్క "ప్రిల్యూడ్, ఫ్యూగ్" రచనలు నేడు చాలా ఎక్కువ సంఖ్యలో, సుప్రసిద్ధంగా ఉన్నాయి. బాక్ యొక్క ఆర్గాన్ ప్రీల్యూడ్‌లు దక్షిణ, ఉత్తర జర్మన్ ప్రభావాలను రెండింటినీ స్వీకరించి, చాలా వైవిధ్యభరితంగా ఉంటాయి. బాక్ యొక్క చాలా ప్రీల్యూడ్‌లు థీమ్, వేరియేషన్ రూపంలో వ్రాయబడ్డాయి, ఇందులో ఒకే థీమ్ మోటిఫ్‌ను అనుకరణ, విలోమం, మాడ్యులేషన్ లేదా రెట్రోగ్రెషన్‌తో పాటు ఈ బరోక్ రూపంలో ఉన్న ఇతర పద్ధతులతో ఉపయోగించారు. జోహన్ కాస్పర్ ఫెర్డినాండ్ ఫిషర్, 17వ శతాబ్దం చివరి నాటి ఫ్రెంచ్ శైలిని జర్మన్ హార్ప్సికార్డ్ సంగీతానికి తీసుకువచ్చిన తొలి జర్మన్ స్వరకర్తలలో ఒకరు. ఆయన ప్రామాణిక ఫ్రెంచ్ ఓవర్చర్‌ స్థానంలో కొలత లేని ప్రిల్యూడ్‌ను ప్రవేశపెట్టారు. ఫిషర్ యొక్క ''అరియాడ్నే మ్యూసికా'' అనేది కీబోర్డ్ సంగీత చక్రం, ఇందులో ప్రీలుడ్‌లు, ఫ్యూగ్‌ల జంటలు ఉంటాయి; ఈ ప్రీలుడ్‌లు చాలా వైవిధ్యంగా ఉంటాయి, ఏ నిర్దిష్ట నమూనాకు కట్టుబడి ఉండవు. జోహన్ సెబాస్టియన్ బాక్ యొక్క ' ''ది వెల్-టెంపర్డ్ క్లావియర్'కు'' ''<nowiki/>'అరియాడ్నే మ్యూసికా''' ఒక పూర్వగామిగా పనిచేసింది; ఈ క్లావియర్‌లో ఒక్కొక్కదానిలో 24 "ప్రెల్యూడ్, ఫ్యూగ్" జతలు కలిగిన రెండు పుస్తకాలు ఉన్నాయి. బాక్ యొక్క ప్రీల్యూడ్‌లు కూడా విభిన్నంగా ఉండేవి; కొన్ని బరోక్ నృత్యాలను పోలి ఉండగా, మరికొన్ని అతనిఇన్వెన్షన్స్, సింఫోనియాస్‌ను పోలిన రెండు, మూడు భాగాల కాంట్రాపంటల్ రచనలుగా ఉండేవి. బాచ్ తన ప్రతి ఇంగ్లీష్ సూట్‌ను పరిచయం చేయడానికి ప్రీలుడ్‌లను కూడా స్వరపరిచాడు. ''వెల్-టెంపర్డ్ క్లావియర్'' రాబోయే శతాబ్దాలలో చాలా మంది స్వరకర్తలను ప్రభావితం చేసింది, వారిలో కొందరు బాక్ చేసినట్లుగా 24 [[మేజర్ స్కేల్ (సంగీతం)|మేజర్]], [[మైనర్ స్కేల్ (సంగీతం)|మైనర్]] కీలను ఉపయోగించుకోవాలనే ఉద్దేశ్యంతో, కొన్నిసార్లు 12 లేదా 24 చొప్పున ప్రీల్యూడ్‌లను రాశారు. ఫ్రెడెరిక్ చోపిన్ (1810–1849) 24 ప్రీల్యూడ్‌ల సమితి, Op. 28 ను రచించారు. ఇది తరచుగా సరళమైన త్రికోణ రూపంలో స్వరపరచబడింది, ఇది ప్రీల్యూడ్‌ను దాని అసలు పరిచయ ప్రయోజనం నుండి విముక్తి చేసి, ఒక స్వతంత్ర కచేరీ భాగంగా పనిచేయడానికి అనుమతించింది. ముజియో క్లెమెంటీ, జోహన్ నెపోముక్ హమ్మెల్, ఇగ్నాజ్ మోషెలెస్ వంటి ఇతర పియానిస్ట్-స్వరకర్తలు, ఆశువుగా ప్రీలుడింగ్ చేయడంలో నైపుణ్యం లేని పియానిస్టుల ప్రయోజనం కోసం ఇంతకు ముందు ప్రీలుడ్‌ల సేకరణలను ప్రచురించినప్పటికీ, చోపిన్ యొక్క సెట్ ఈ శైలిని పునరుద్ధరించింది. <ref name="Taruskin2009">{{Cite book|title=The Oxford History of Western Music: Music in the Nineteenth Century|last=Taruskin|first=Richard|date=24 June 2009|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-979602-1|location=Oxford|pages=333–338|chapter=The Chopinesque Miniature|chapter-url=https://books.google.com/books?id=D-0VX3ASxm4C&pg=PT333}}</ref> చోపిన్ యొక్క కూర్పు మేజర్, మైనర్ కీలలో 24 లేదా 25 పియానో ప్రీల్యూడ్‌ల ఇతర సేకరణలకు ఒక నమూనాగా పనిచేసింది, వాటిలో చార్లెస్-వాలెంటిన్ అల్కాన్ ( పియానో లేదా ఆర్గాన్ కోసం Op. 31 ), ఫెర్రుసియో బుసోని (Op. 37, BV 181), సీజర్ క్యూయి (Op. 64), స్టీఫెన్ హెల్లర్ (Op. 81), అలెగ్జాండర్ స్క్రియాబిన్ ( Op. 11 ) లచే రూపొందించబడినవి ఉన్నాయి. క్లాడ్ డెబస్సీ (1862–1918) [[సంగీతంలో ఇంప్రెషనిజం|ఇంప్రెషనిస్టిక్]] పియానో ప్రీల్యూడ్‌ల రెండు పుస్తకాలను రాశారు, ఈ శైలిలో అసాధారణంగా, వాటికి వర్ణనాత్మక శీర్షికలు ఉన్నాయి. <ref name="Grove" /> ఒక నిర్దిష్ట సంగీత కార్యక్రమానికి బదులుగా ఒక భావోద్వేగాన్ని వ్యక్తపరిచే, అనుబంధం లేని పాత్ర రచనగా ప్రీల్యూడ్ గురించి చోపిన్ యొక్క భావన, జార్జ్ ఆంథెయిల్, జార్జ్ గెర్ష్విన్, ఆల్బెర్టో గినాస్టెరా, డిమిత్రి కబాలెవ్స్కీ, బోహుస్లావ్ మార్టినూ, ఒలివియర్ మెస్సియన్, సెర్గీ రాఖ్మానినాఫ్ (ఇతను ఒక పూర్తి సెట్‌ను కూడా పూర్తి చేశాడు), గియాసింటో స్కెల్సీ, కరోల్ షిమానోవ్స్కీ వంటి స్వరకర్తల రచనలతో 20వ శతాబ్దంలోకి విస్తరించింది. <ref name="Grove" /> 20వ శతాబ్దపు కొంతమంది స్వరకర్తలు బరోక్-ప్రేరేపిత సూట్‌లలోకి ప్రిల్యూడ్‌లను కూడా చేర్చారు: అటువంటి "జతపరచబడిన" ప్రిల్యూడ్‌లలో మారిస్ రావెల్ యొక్క ''లే టోంబో డి కూపెరిన్'' (1914/17), ఆర్నాల్డ్ షోన్‌బెర్గ్ యొక్క పియానో కోసం సూట్, Op. 25 (1921/23) ఉన్నాయి, ఈ రెండూ పరిచయ ప్రిల్యూడ్‌తో ప్రారంభమవుతాయి ( ''జెనెసిస్ సూట్‌కు'' షోన్‌బెర్గ్ యొక్క కోరల్ పరిచయం [[నియోక్లాసిసిజం (సంగీతం)|నియోబరోక్]] ఉద్దేశం లేకుండా 20వ శతాబ్దంలో వ్రాయబడిన జతపరచబడిన ప్రిల్యూడ్‌కు ఒక అరుదైన ఉదాహరణ ). విడిగా ఉన్న పియానో ప్రీల్యూడ్స్ ( Op. 34 ) శ్రేణితో పాటు, డిమిత్రి షోస్తాకోవిచ్ బాక్ యొక్క ''వెల్-టెంపర్డ్ క్లావియర్'' సంప్రదాయంలో 24 ప్రీల్యూడ్స్, ఫ్యూగ్స్ సమితిని స్వరపరిచారు, అయితే బాక్ వలె క్రోమాటిక్‌గా కాకుండా, చోపిన్ చేసినట్లుగా సర్కిల్ ఆఫ్ ఫిఫ్త్స్ ఉపయోగించి వాటిని కీ ప్రకారం అమర్చారు. కొంతమంది అవాంట్-గార్డ్ స్వరకర్తలు కూడా అనుబంధం లేని ప్రస్తావనలను రూపొందించారు. జాన్ కేజ్ యొక్క సంక్షిప్త 'ప్రెల్యూడ్ ఫర్ మెడిటేషన్' ప్రిపేర్డ్ పియానో కోసం వ్రాయబడింది, అయితే ఫ్రాంకోయిస్-బెర్నార్డ్ మాచే యొక్క ''<nowiki/>'ప్రెల్యూడ్'' ' (1959), [[Branimir Sakač|బ్రానిమిర్ సకాచ్]] యొక్క ''<nowiki/>'అలేటరీ ప్రెల్యూడ్'' ' (1961) ఎలక్ట్రానిక్ వనరులు, [[యాదృచ్ఛిక సంగీతం|అలేటరీ]] టెక్నిక్‌లను ఉపయోగిస్తాయి. == మూలాలు == {{Reflist}} [[వర్గం:సంగీతం]] [[వర్గం:సంగీత చరిత్ర]] b9liob33my118dbq6fwhix3u99pdz9l 0 509142 4955755 4953955 2026-09-10T16:13:58Z Pranayraj1985 29393 4955755 wikitext text/x-wiki [[దస్త్రం:09965jfCirilo_R._Almario_Wake_Funeral_ceremonies_Malolos_Cathedralfvf_02.jpg|thumb| మైనర్ బాసిలికా, కేథడ్రల్ ఆఫ్ ది ఇమ్మాక్యులేట్ కాన్సెప్షన్, మలోలోస్, బులాకాన్, 2016లో జరిగిన మాస్ ఆఫ్ పాల్ VI లో బిషప్ సిరిలో అల్మారియో కోసం రిక్వియం]] [[దస్త్రం:Strasbourg_crypte_de_la_cathédrale_Notre_Dame_messe_de_Requiem_2013_01.JPG|thumb| లూయిస్ XVI, [[ఫ్రెంచ్ విప్లవం|ఫ్రెంచ్ విప్లవ]] బాధితుల కోసం ప్రతి సంవత్సరం స్ట్రాస్‌బర్గ్ కేథడ్రల్ క్రిప్ట్‌లో జరుపుకునే ట్రైడెంటైన్ మాస్‌లోని రిక్వియమ్, 2013]] [[దస్త్రం:Bulla-Ferdinant.jpg|thumb|270x270px| 1914లో ఒక [[రష్యా|రష్యన్]] వార్తాపత్రికలో ప్రచురించబడిన, [[సెయింట్ పీటర్స్‌బర్గ్|సెయింట్ పీటర్స్‌బర్గ్‌లోని]] సెయింట్ కేథరీన్ కేథడ్రల్‌లో ఆస్ట్రియా ఆర్చ్‌డ్యూక్ ఫ్రాంజ్ ఫెర్డినాండ్ కోసం జరిపిన రెక్వియమ్ మాస్.]] '''రిక్వియమ్''' ( [[లాటిన్|లాటిన్‌లో]] 'విశ్రాంతి') లేదా '''రిక్వియమ్ మాస్''', దీనిని '''మృతుల కోసం చేసే మాస్''' అని కూడా పిలుస్తారు ( Latin ) లేదా '''మాస్ ఆఫ్ ది డెడ్''' ( Latin ), అనేది [[కాథలిక్ చర్చి|కాథలిక్ చర్చిలో]] మరణించిన వారి ఆత్మల శాంతి కొరకు, రోమన్ మిస్సల్ యొక్క ఒక ప్రత్యేక రూపాన్ని ఉపయోగించి అర్పించే ఒక ప్రార్థన . దీనిని సాధారణంగా అంత్యక్రియల సందర్భంలో జరుపుకుంటారు (కొన్ని దేశాలలో దీనిని తరచుగా అంత్యక్రియల ప్రార్థన అని పిలుస్తారు). రిక్వియమ్ మాస్‌లోని ప్రార్థనల యొక్క సంగీత కూర్పులను కూడా రిక్వియమ్‌లు అని పిలుస్తారు, ఆ తర్వాత ఈ పదాన్ని మతపరమైన లేదా ఆరాధనాపరమైన సంబంధం లేకపోయినప్పటికీ, మరణం, మరణించడం, సంతాపంతో ముడిపడి ఉన్న ఇతర సంగీత కూర్పులకు కూడా వర్తింపజేయడం జరిగింది. ఈ పదాన్ని క్యాథలిక్ చర్చి వెలుపల, ముఖ్యంగా వెస్ట్రన్ రైట్ ఆర్థోడాక్స్ క్రైస్తవ్యం, ఆంగ్లికనిజం యొక్క ఆంగ్లో-క్యాథలిక్ సంప్రదాయం, కొన్ని లూథరన్ చర్చిలలో ఇలాంటి వేడుకల కోసం కూడా ఉపయోగిస్తారు. తూర్పు ఆర్థడాక్స్, తూర్పు కాథలిక్ చర్చిలలో, అలాగే కొన్ని మెథడిస్ట్ చర్చిలలో కూడా, పూర్తిగా భిన్నమైన ఆచార రూపం, గ్రంథాలతో పోల్చదగిన సేవ ఉంది. <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=C5V7oyy69zgC&pg=PA649|title=The Encyclopedia Of Christianity, Volume 4|last=Fahlbusch|first=Erwin|publisher=Wm. B. Eerdmans Publishing|year=2005|isbn=978-0802824165|quote=The possibility of a funeral Eucharist is provided in North American Lutheran, Episcopal/Anglican, and United Methodist worship books.|access-date=3 November 2012}}</ref> దివ్యబలి, దాని కూర్పులు, ఆరాధన క్రమం యొక్క ప్రవేశ గీతం నుండి వాటి పేర్లను తీసుకున్నాయి, ఇది {{Lang|la|Requiem aeternam dona eis, Domine}} అనే పదాలతో ప్రారంభమవుతుంది. ( [[లాటిన్|లాటిన్‌లో]] " ఓ ప్రభువా, వారికి నిత్య విశ్రాంతిని ప్రసాదించు "), ఇది 2 ఎజ్రా 2:34-35 నుండి ఉదహరించబడింది — ''రిక్వియమ్'' అనేది "విశ్రాంతి, సేదతీరు" అని అర్థం వచ్చే లాటిన్ నామవాచకం {{Wikt-lang|la|requies}} యొక్క ఏకవచన కర్మ విభక్తి రూపం. 1970లో సవరించబడిన రోమన్ మిస్సల్, మృతుల కొరకు జరిపే ప్రార్థనల సూత్రాలలో ఈ పదబంధాన్ని మొదటి ప్రవేశ గీతంగా ఉపయోగిస్తుంది, ఇది నేటికీ వాడుకలో ఉంది.  === సంగీత కూర్పుల చరిత్ర === [[దస్త్రం:RequiemAeternamChant.jpg|thumb|400x400px| ''లిబర్ యుజువాలిస్'' నుండి ఒక రిక్వియమ్ మాస్ కోసం గ్రెగోరియన్ శ్లోకం యొక్క ప్రారంభోత్సవం]] అనేక శతాబ్దాలుగా రిక్వియమ్ యొక్క పాఠాలను గ్రెగోరియన్ రాగాలకు అనుగుణంగా పాడేవారు. 15వ శతాబ్దం ఉత్తరార్ధంలో ఎప్పుడో రచించిన జోహన్నెస్ ఓకెఘెమ్ యొక్క 'ది రిక్వియమ్ ', నేటికీ లభ్యమవుతున్న అత్యంత పురాతన బహుస్వర సంగీత కూర్పు. పెద్ద స్వరకర్త అయిన డుఫే స్వరపరిచిన ఒక కూర్పు, బహుశా అంతకు ముందే ఉండి ఉండవచ్చు, అది ఇప్పుడు లభ్యం కాలేదు: ఓకెఘెమ్ స్వరపరిచినది దానిని నమూనాగా తీసుకుని ఉండవచ్చు. ట్రెంట్ మండలి ప్రార్థనా క్రమాలలో ఉపయోగించే గ్రంథాలను ప్రామాణీకరించడానికి ముందు, ఐరోపా అంతటా వివిధ ప్రార్థనా క్రమాలలో వాడుకలో ఉన్న విభిన్న గ్రంథాలను అనేక తొలి రచనలు ప్రతిబింబిస్తాయి. సుమారు 1500 నాటి బ్రుమెల్ యొక్క రిక్వియమ్, ''డైస్ ఇరేను'' కలిగి ఉన్న మొదటిది. రిక్వియమ్ యొక్క ప్రారంభ బహుస్వర కూర్పులలో, కూర్పులలోనే గణనీయమైన నిర్మాణాత్మక వైరుధ్యం ఉంది: సాధారణ స్వర లేదా ఫాక్స్‌బోర్డాన్ లాంటి భాగాలు, ఓకెఘెమ్ యొక్క రిక్వియమ్ యొక్క ఆఫర్టరీలో వలె, ప్రతిస్వర సంక్లిష్టత కలిగిన ఇతర విభాగాలతో విరుద్ధంగా ఉంటాయి. <ref name="Fitch" /> 16వ శతాబ్దంలో, మరింత ఎక్కువ మంది స్వరకర్తలు రెక్వియమ్ మాస్‌కు సంగీతం సమకూర్చారు. మాస్ ఆర్డినరీని కూర్చే పద్ధతికి భిన్నంగా, ఈ కూర్పులలో చాలా వరకు కాంటస్-ఫిర్మస్ పద్ధతిని ఉపయోగించాయి, ఇది శతాబ్దం మధ్య నాటికి చాలా పాతబడిపోయింది. అదనంగా, ఈ కూర్పులు ఓకెఘెమ్, బ్రుమెల్ యొక్క ప్రారంభ కూర్పుల కంటే తక్కువ ధ్వని వైరుధ్యాన్ని ఉపయోగించాయి, అయినప్పటికీ స్వర స్కోరింగ్ తరచుగా మరింత గొప్పగా ఉండేది, ఉదాహరణకు జోస్క్విన్ డెస్ ప్రెజ్ మరణం కోసం జీన్ రిచాఫోర్ట్ రాసిన ఆరు-స్వరాల రెక్వియమ్‌లో. 1550కి ముందు ఉన్న ఇతర స్వరకర్తలలో పెడ్రో డి ఎస్కోబార్, ఆంటోయిన్ డి ఫెవిన్, క్రిస్టోబల్ మోరేల్స్, పియరీ డి లా ర్యూ ఉన్నారు; లా ర్యూ ద్వారా బహుశా Ockeghem తర్వాత రెండవ పురాతనమైనది. [[దస్త్రం:K626_Requiem_Mozart.jpg|thumb| మోజార్ట్ యొక్క <nowiki><i id="mwATM">రెక్వియమ్</i></nowiki>, K 626 (1791) రాతప్రతిలోని ఒక భాగం, మొదటి మూవ్‌మెంట్ కోసం అతను పెట్టిన శీర్షికను చూపుతోంది.]] నేటి వరకు 2,000కు పైగా రిక్వియమ్ స్వరరచనలు చేయబడ్డాయి. సాధారణంగా పునరుజ్జీవన కాలపు స్వరకల్పనలు, ముఖ్యంగా ఐబీరియన్ ద్వీపకల్పంలో రచించబడనివి, ''అకాపెల్లాగా'' (అంటే తోడుగా వాద్య పరికరాలు లేకుండా) ప్రదర్శించబడవచ్చు, అయితే సుమారు 1600 నుండి స్వరకర్తలు బృందగానానికి తోడుగా వాద్య పరికరాలను ఉపయోగించడానికి, గాత్ర సోలో వాద్యకారులను కూడా చేర్చడానికి ఎక్కువగా ఇష్టపడ్డారు. ప్రార్థనా గ్రంథంలోని ఎంత భాగాన్ని సంగీతానికి అనువదించారనే విషయంలో వివిధ కూర్పుల మధ్య చాలా వైవిధ్యం ఉంటుంది. చాలా మంది స్వరకర్తలు ఆరాధన క్రమం యొక్క కొన్ని భాగాలను, ముఖ్యంగా గ్రాడ్యువల్, ట్రాక్ట్‌లను విడిచిపెడతారు. ఫౌరే ''<nowiki/>'డైస్ ఇరే'ను'' విడిచిపెట్టాడు, అయితే గత శతాబ్దాలలో ఫ్రెంచ్ స్వరకర్తలు అదే పాఠాన్ని తరచుగా ఒక స్వతంత్ర రచనగా స్వరపరిచారు. కొన్నిసార్లు స్వరకర్తలు ప్రార్థనా గ్రంథంలోని ఒక అంశాన్ని రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ భాగాలుగా విభజిస్తారు; దాని గ్రంథం నిడివి కారణంగా, ''<nowiki/>'డైస్ ఇరే''' అనేది గ్రంథంలో అత్యంత తరచుగా విభజించబడే విభాగం (ఉదాహరణకు, మొజార్ట్ విషయంలో వలె). అసలైన రోమన్ కాథలిక్ ప్రార్థనా క్రమంలో ''ఇంట్రాయిట్'', ''కైరీ'' వెంటనే పక్కపక్కనే ఉండటం వలన, వాటిని తరచుగా ఒకే మూవ్‌మెంట్‌గా స్వరపరుస్తారు. == మూలాలు == {{Reflist}} [[వర్గం:సంగీతం]] [[వర్గం:సంగీత చరిత్ర]] jdudylio5sidtntqhpct0f8ooq5ucoi 0 509146 4955756 4953966 2026-09-10T16:15:38Z Pranayraj1985 29393 4955756 wikitext text/x-wiki [[దస్త్రం:Beethoven_opus_101_manuscript.jpg|thumb| పియానో సొనాట నం. 28 కోసం [[లుడ్విగ్ వాన్ బీథోవెన్]]<nowiki/>మాన్యుస్క్రిప్ట్ స్కెచ్, మూవ్‌మెంట్ IV ''గెష్‌విండ్, డోచ్ నిచ్ట్ జు సెహ్ర్ అండ్ మిట్ ఎంట్‌స్చ్‌లోసెన్‌హీట్'' ( [[టెంపో|అల్లెగ్రో]] ), అతని స్వంత చేతివ్రాతతో. ఈ రచన 1816లో పూర్తయింది.]] సంగీతంలో, '''సొనాటా''' అనేది 3 లేదా 4 కదలికలను కలిగి ఉండే ఒక సంగీత భాగం, ఇది వివిధ సంగీత వాయిద్యాల కోసం ఉండవచ్చు. <ref name=":0">{{Cite book|url=https://archive.org/details/sonatainbaroquee0000newm_b8u3|title=The Sonata in the Baroque Era|last=Newman|first=William S.|publisher=Q. Q. Norton & Company|year=1983|isbn=0393952754|edition=Fourth}}</ref> : 17 సంగీత చరిత్రలో ఈ పదం పరిణామం చెందుతూ, [[శాస్త్రీయ కాలం (సంగీతం)|శాస్త్రీయ]] యుగం వరకు వివిధ రూపాలను సూచించింది, ఆ తర్వాత దీని ప్రాముఖ్యత క్రమంగా పెరిగింది. సోనాటా అనేది ఒక అస్పష్టమైన పదం, దీనికి సందర్భం, కాల వ్యవధిని బట్టి వేర్వేరు అర్థాలు ఉంటాయి. 19వ శతాబ్దం ప్రారంభం నాటికి ఇది భారీ స్థాయి రచనలను రూపొందించే సూత్రంగా మారింది. దీనిని చాలా వాద్య సంగీత ప్రక్రియలకు వర్తింపజేశారు, [[ఫ్యూగ్|ఫ్యూగ్‌తో]] పాటు, కచేరీ సంగీతాన్ని వ్యవస్థీకరించడానికి, వ్యాఖ్యానించడానికి, విశ్లేషించడానికి ఉపయోగించే రెండు ప్రాథమిక పద్ధతులలో ఒకటిగా పరిగణించారు. శాస్త్రీయ యుగం నుండి సొనాటాల సంగీత శైలి మారినప్పటికీ, 20వ, 21వ శతాబ్దపు చాలా సొనాటాలు వాటి ప్రధాన నిర్మాణాన్ని కొనసాగిస్తున్నాయి. సొనాటాచిన్న రూపమైన సొనాటినా (బహువచనం: ''సొనాటినే)'' అనే పదాన్ని తరచుగా చిన్న లేదా సాంకేతికంగా సులభమైన సొనాటా కోసం ఉపయోగిస్తారు. == చరిత్ర == === బరోక్ === [[దస్త్రం:Archive-ugent-be-0B4371EA-DD2B-11E1-8693-E85B8375B242_DS-5_(cropped).jpg|thumb| బరోక్ కాలంలో వ్రాయబడిన ఒక సొనాటావ్యక్తిగత స్వరలిపి. <ref>{{Cite web|title=Sonata|url=https://lib.ugent.be/viewer/archive.ugent.be:0B4371EA-DD2B-11E1-8693-E85B8375B242#?c=&m=&s=&cv=1&xywh=0,-1012,11855,6619|access-date=2020-08-27|website=lib.ugent.be}}</ref>]] ఆర్కాంగెలో కోరెల్లి, అతని సమకాలీనుల రచనలలో, రెండు విస్తృత తరగతుల సొనాటాలు స్థాపించబడ్డాయి, వీటిని మొదట సెబాస్టియన్ డి బ్రోసార్డ్ తన ''డిక్షనైర్ డి మ్యూజిక్'' (మూడవ ఎడిషన్, ఆమ్‌స్టర్‌డామ్, సుమారు 1710)లో వివరించాడు: సొనాటా డా కీసా (అంటే, చర్చిలో ఉపయోగించడానికి అనువైనది), ఇది " ''సొనాటాస్'' " అని సరిగ్గా పిలువబడే రకం, సొనాటా డా కెమెరా (రాజసభలో ఉపయోగించడానికి సరైనది), ఇది ఒక ప్రస్తావనను కలిగి ఉంటుంది, దాని తర్వాత వరుస నృత్యాలు ఉంటాయి, అన్నీ ఒకే కీలో ఉంటాయి. <ref name=":0" /> : 21, 40 సొనాటా డా కీసానాలుగు, ఐదు లేదా ఆరు కదలికలు కూడా చాలా తరచుగా ఒకే కీలో ఉన్నప్పటికీ, ఒకటి లేదా రెండు అంతర్గత కదలికలు కొన్నిసార్లు విరుద్ధమైన టోనాలిటీలో ఉంటాయి. {{Sfn|Newman|1972a|loc=23–24}} సాధారణంగా ఒకటి లేదా రెండు [[వయొలిన్|వయోలిన్‌లు]], బాసో కంటిన్యూవో కోసం ఉద్దేశించిన సొనాటా డా కీసాలో, సాధారణంగా ఒక నెమ్మదైన పరిచయం, వదులుగా ఫ్యూగ్ చేసిన [[టెంపో|అల్లెగ్రో]], ఒక [[wiktionary:cantabile|కాంటాబైల్]] నెమ్మదైన భాగం, సూట్‌లోని నృత్య బాణీలతో సారూప్యతను సూచించే ఒక బైనరీ రూపంలో ఉండే ఉత్సాహభరితమైన ముగింపు ఉంటాయి. అయితే, ఆర్కాంగెలో కోరెల్లి రచనల వరకు ఈ విధానం అంత స్పష్టంగా నిర్వచించబడలేదు, ఆ తర్వాత అది ఆవశ్యకమైన సొనాటాగా మారి ఇటాలియన్ వయోలిన్ సంగీత సంప్రదాయంగా కొనసాగింది. సొనాటా డా కెమెరా దాదాపు పూర్తిగా ఆదర్శప్రాయమైన నృత్య బాణీలతో కూడి ఉంది. మరోవైపు, ''సొనాటా డా కీసా'', ''సొనాటా డా కెమెరా''లక్షణాలు అప్పుడు స్వేచ్ఛగా కలగలిసిపోయేవి. [[జోహన్ సెబాస్టియన్ బాచ్]]<nowiki/>లభ్యమయ్యే 1,100 స్వరకల్పనలు, అమరికలు, లిప్యంతరీకరణలలో దాదాపు సగం వాద్య సంగీత రచనలు అయినప్పటికీ, వాటిలో కేవలం 4% మాత్రమే సొనాటాలు. {{Sfn|Newman|1972a|loc=266}} ''సొనాటా'' అనే పదాన్ని డొమెనికో స్కార్లాట్టి రచించిన, హార్ప్‌సికార్డ్ సోలో కోసం లేదా కొన్నిసార్లు ఇతర కీబోర్డ్ వాయిద్యాల కోసం రూపొందించిన 500కు పైగా రచనల శ్రేణికి కూడా వర్తింపజేస్తారు, ఇవి మొదట ''ఎస్సెర్సిజి పెర్ ఇల్ గ్రావిసెంబలో'' (హార్ప్‌సికార్డ్ కోసం వ్యాయామాలు) అనే పేరుతో ప్రచురించబడ్డాయి. ఈ రచనలలో చాలా వరకు ఒకే బైనరీ-ఫార్మ్ మూవ్‌మెంట్‌లో ఉంటాయి, దీనిలో రెండు భాగాలు ఒకే టెంపోలో ఉండి, ఒకే థీమాటిక్ మెటీరియల్‌ను ఉపయోగిస్తాయి, అయినప్పటికీ అప్పుడప్పుడు విభాగాల మధ్య టెంపోలో మార్పులు ఉంటాయి. అవి తరచుగా అత్యంత నైపుణ్యంతో కూడి ఉంటాయి, ఆ కాలంలోని ఇతర రచనలలో సాధారణంగా ఉండే వాటికంటే మరింత దూరపు స్వర పరివర్తనాలు, మాడ్యులేషన్‌లను ఉపయోగిస్తాయి. వారి గొప్ప వైవిధ్యానికి, సృజనాత్మకతకు వారు ప్రశంసలు పొందారు. వివాల్డిసోలో, ట్రియో సొనాటాలు రెండూ, అతను అదే సమయంలో రచిస్తున్న కాన్సర్టీలతో సారూప్యతలను చూపుతాయి. అతను 70కి పైగా సొనాటాలను స్వరపరిచాడు, వాటిలో అత్యధికం సోలో రకానికి చెందినవి; మిగిలిన వాటిలో చాలా వరకు ట్రియో సొనాటాలు, చాలా తక్కువ సంఖ్యలో బహుళ స్వరాల రకానికి చెందినవి. {{Sfn|Newman|1972a|loc=169–70}} డొమెనికో పారాడీస్సొనాటాలు సౌమ్యమైన, దీర్ఘమైన రచనలు, వీటిలో సుందరమైన, శ్రావ్యమైన ఒక చిన్న రెండవ భాగం కూడా ఉంటుంది. == మూలాలు == {{Reflist}} [[వర్గం:సంగీతం]] [[వర్గం:సంగీత చరిత్ర]] cxqk4338som3683jrqpfxewob78boaq 0 509148 4955757 4953968 2026-09-10T16:17:52Z Pranayraj1985 29393 4955757 wikitext text/x-wiki [[దస్త్రం:Gavotte_from_French_suite_n._5.jpg|thumb|260x260px| [[జోహన్ సెబాస్టియన్ బాచ్|జె.ఎస్. బాచ్]] ఫ్రెంచ్ సూట్ నెం . 5 నుండి గవోట్]] [[శాస్త్రీయ సంగీతం|పాశ్చాత్య శాస్త్రీయ సంగీతంలో]], '''సూట్''' అనగా వాద్య లేదా ఆర్కెస్ట్రా/ కచేరీ బృందాల క్రమబద్ధమైన కూర్పు. ఇది 14వ శతాబ్దం చివరలో నృత్య బాణీల జతగా ప్రారంభమైంది;, దాని పరిధి పెరిగి, 17వ శతాబ్దం ప్రారంభం నాటికి, కొన్నిసార్లు పీఠికతో సహా ఐదు నృత్యాల వరకు ఉండేది. వేర్వేరు కదలికలు తరచుగా ఇతివృత్తపరంగా, స్వరపరంగా అనుసంధానించబడి ఉండేవి. ఈ పదాన్ని టర్కిష్ ఫాసిల్, అరబ్ నూబాత్ వంటి ఇతర సంగీత సంప్రదాయాలలోని సారూప్య రూపాలను సూచించడానికి కూడా ఉపయోగించవచ్చు. [[బరోక్ సంగీతం|బరోక్]] యుగంలో, సూట్ ఒక ముఖ్యమైన [[సంగీత రూపం]], దీనిని ''సూట్ డి డాన్సెస్'', ''ఆర్డ్రే'' ( ఫ్రాంకోయిస్ కూపెరిన్ ఇష్టపడే పదం), ''పార్టిటా'', లేదా ''ఓవర్చర్'' (తరచుగా నృత్యాల శ్రేణిని కలిగి ఉండే నాటకీయ " ఓవర్చర్ " తర్వాత) అని కూడా పిలుస్తారు <ref name="Schulenberg">{{Cite book|title=The Keyboard Music of J. S. Bach|last=Schulenberg|first=David|date=1992|publisher=Schirmer Books|location=New York, N.Y.}}</ref> క్రిస్టోఫ్ గ్రౌప్నర్, టెలిమాన్, [[జోహన్ సెబాస్టియన్ బాచ్|జె.ఎస్. బాచ్]] ల ఆర్కెస్ట్రల్ సూట్‌ల వలె ఉంటుంది. 18వ శతాబ్దంలో, సూట్ ఒక చక్రీయ రూపంగా ఆదరణ కోల్పోయి, దాని స్థానంలో సింఫనీ, సొనాటా, కాన్సెర్టోలకు చోటు కల్పించింది. ఇది 19వ శతాబ్దం చివరిలో పునరుద్ధరించబడింది, కానీ వేరే రూపంలో, తరచుగా బ్యాలెట్ ( ''నట్‌క్రాకర్ సూట్'' ), నాటకానికి అనుబంధ సంగీతం ( ''ఎల్'ఆర్లేసియెన్'', ''మాస్క్వెరేడ్'' ), ఒపెరా, సినిమా ( ''లెఫ్టినెంట్ కిజే సూట్'' ) లేదా వీడియో గేమ్ ( ''షైనింగ్'' సిరీస్‌కు మోటోకి టేకెనౌచి 1994 సూట్) నుండి సారాంశాలను ప్రదర్శిస్తుంది, <ref>{{Cite web|title=''Symphonic Suite the Another Story of Shining Force''|url=http://www.rpgfan.com/soundtracks/sfss/index.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20180124005942/http://www.rpgfan.com/soundtracks/sfss/index.html|archive-date=2018-01-24|access-date=2012-01-04}}</ref> లేదా పూర్తిగా అసలైన కదలికలు ( ''హోల్‌బర్గ్ సూట్'', ''ది ప్లానెట్స్'' ). == చరిత్ర == ఎస్టియెన్ డు టెర్ట్రే 1557లో ''<nowiki/>'సుయ్టెస్ డి బ్రాన్స్లెస్'ను'' ప్రచురించారు, దీనితో సంగీతంలో 'సూట్' లేదా 'సుయ్టెస్' అనే పదం మొట్టమొదటిసారిగా విస్తృతంగా ఉపయోగించబడింది, అయినప్పటికీ ఆ కాలంలో దీని సాధారణ రూపం జంట నృత్యాలుగా ఉండేది. మొట్టమొదటి గుర్తించదగిన సూట్ 1611 నాటి ప్యూర్ల్ ' ''న్యూ పడోవాన్, ఇంట్రాడా, డాంట్జ్, గాలియార్డా''', దీనిలో శీర్షికలోని నాలుగు నృత్యాలు పది సూట్‌లలో పదేపదే కనిపిస్తాయి. జోహన్ షైన్ (1617) రచించిన ''బాంచెట్టో మ్యూజికేల్‌లో'' ఐదు విభిన్న నృత్యాలకు చెందిన 20 సన్నివేశాలు ఉన్నాయి. ఒక నిర్దిష్ట స్వరకర్త పేరు మీద రూపొందించబడిన మొట్టమొదటి నాలుగు-కదలికల సూట్, ''శాండ్లీ సూట్'', 1663లో ప్రచురించబడింది. <ref>{{Cite book|title=English Keyboard Music Before the Nineteenth Century|last=Caldwell|first=John|date=1 April 1985|publisher=Courier Dover Publications|isbn=978-0-486-24851-6|page=155}}</ref> <ref>{{Cite book|title=English Solo Keyboard Music of the Middle and Late Baroque|last=Cooper|first=Barry A. R.|publisher=Garland|year=1989|isbn=978-0-8240-0191-9|page=40}}</ref> == మూలాలు == {{Reflist}} [[వర్గం:సంగీత చరిత్ర]] [[వర్గం:సంగీతం]] jzdfi91axbvo8213nk2pkpo7bwqy55s 0 509175 4955758 4954112 2026-09-10T16:19:24Z Pranayraj1985 29393 4955758 wikitext text/x-wiki '''సింఫోనిక్ పోయెమ్''' లేదా '''టోన్ పోయెమ్''' అనేది ఒక ఆర్కెస్ట్రా సంగీత రచన, ఇది సాధారణంగా ఒకే నిరంతర కదలికలో ఉండి, ఒక పద్యం, చిన్న కథ, నవల, పెయింటింగ్, [[ప్రకృతి దృశ్యం]] లేదా ఇతర సంగీతేతర మూలం యొక్క విషయాన్ని వివరిస్తుంది లేదా స్ఫురింపజేస్తుంది. జర్మన్ పదం {{Lang|de|Tondichtung}} అక్షరాలా ' ''స్వర కవిత' అని'' అర్థం వచ్చే ఈ పదాన్ని, 1828లో స్వరకర్త కార్ల్ లోవె మొదటిసారిగా ఉపయోగించినట్లు తెలుస్తోంది. హంగేరియన్ స్వరకర్త ఫ్రాంజ్ లిజ్ట్ మొదట {{Lang|de|Symphonische Dichtung}} అనే పదాన్ని ఉపయోగించారు అతని 13 కి ఈ తరహా పనులు 1848లో ప్రారంభమయ్యాయి. == నేపథ్యం == అనేక సింఫోనిక్ పోయెమ్‌లు పరిమాణంలో, స్థాయిలో సింఫోనిక్ మూవ్‌మెంట్‌లతో పోల్చదగినవిగా ఉన్నప్పటికీ (లేదా ఒక పూర్తి సింఫనీ నిడివిని కూడా చేరుకున్నప్పటికీ), అవి సాంప్రదాయ శాస్త్రీయ సింఫోనిక్ మూవ్‌మెంట్‌ల వలె ఉండవు. ఎందుకంటే వాటి సంగీతం, సోనాటా ఫారం వంటి సాంప్రదాయ [[సంగీత రూపం|సంగీత రూప]] నమూనాలను అనుసరించడంపై దృష్టి పెట్టడానికి కాకుండా, శ్రోతలను దృశ్యాలు, చిత్రాలు, నిర్దిష్ట ఆలోచనలు లేదా భావోద్వేగాలను ఊహించుకోవడానికి లేదా పరిగణించడానికి ప్రేరేపించే ఉద్దేశ్యంతో ఉంటుంది. శ్రోతలను ఉత్తేజపరచాలనే ఈ ఉద్దేశం, సంగీతంలో సాహిత్య, చిత్ర, నాటకీయ అనుబంధాలను ప్రోత్సహించిన [[రొమాంటిసిజం]] యొక్క ప్రత్యక్ష పర్యవసానమే. [[సంగీత శాస్త్రం|సంగీత శాస్త్రవేత్త]] హ్యూ మాక్‌డొనాల్డ్ ప్రకారం, సింఫోనిక్ పోయెమ్ 19వ శతాబ్దపు మూడు సౌందర్య లక్ష్యాలను సాధించింది: ఇది సంగీతాన్ని బాహ్య మూలాలతో అనుసంధానించింది; ఇది తరచుగా బహుళ కదలికలను ఒకే ప్రధాన విభాగంలోకి మిళితం చేసింది లేదా కుదించింది;, ఇది వాయిద్య ప్రోగ్రామ్ సంగీతాన్ని [[ఒపెరా|ఒపెరాకు]] సమానమైన లేదా అంతకంటే ఉన్నతమైన సౌందర్య స్థాయికి పెంచింది. సింఫోనిక్ పోయెమ్ 1840ల నుండి 1920ల వరకు ఒక ప్రజాదరణ పొందిన స్వరరచన రూపంగా కొనసాగింది, ఆ తర్వాత స్వరకర్తలు ఈ ప్రక్రియను విడిచిపెట్టడం ప్రారంభించారు. సింఫోనిక్ కవితలు విభిన్న భావప్రకటనా రీతుల మధ్య వారధిగా పనిచేస్తాయని భావిస్తారు. సింఫోనిక్ కవితలు, వాటి సంగీతేతర ప్రేరణలైన కళ, సాహిత్యం, ప్రకృతి మధ్య ఉన్న సంకేత సంబంధంపై చాలా పరిశోధనలు జరిగాయి. <ref name=":0">{{Cite paper|title=Hamlet as Music: A Study in the Semantics of Symphonic Poetry|url=https://firescholars.seu.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1132&context=honors}}</ref> సంగీతకర్తలు సంగీతేతర భావనను రేకెత్తించడానికి అనేక విభిన్న సంగీత సంజ్ఞలను ఉపయోగించారు. కొన్ని సంగీత సంజ్ఞలు వాటి సంగీతేతర రూపాలకు అక్షర రూప ప్రాతినిధ్యాలుగా కనిపిస్తాయి. ఉదాహరణకు, సెర్గీ రాచ్మానినాఫ్ అసమాన టైమ్ సిగ్నేచర్ ఉపయోగించబడింది. <ref>{{Cite paper|title=A Study of Musical and Extra-Musical Imagery in Rachmaninoff's ''Études-Tableaux'', Opus 33.|url=https://repository.lsu.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=6048&context=gradschool_disstheses}}</ref> రిచర్డ్ స్ట్రాస్ యొక్క ' ''డెత్ అండ్ ట్రాన్స్‌ఫిగరేషన్'లో'', స్వరకర్త క్రమరహిత హృదయ స్పందన, శ్రమతో కూడిన శ్వాస శబ్దాన్ని అనుకరించడానికి ఆర్కెస్ట్రాని ఉపయోగిస్తాడు. ఇతర సంగీత సంజ్ఞలు విషయం యొక్క సారాంశాన్ని మరింత అమూర్త స్థాయిలో సంగ్రహిస్తాయి. ఉదాహరణకు, ఫ్రాంజ్ లిస్ట్ యొక్క ''హామ్లెట్‌లో'', లిస్ట్ హామ్లెట్, ఒఫెలియా మధ్య ఉన్న సంక్లిష్ట సంబంధాన్ని, శ్రావ్యంగా అసంపూర్ణమైన (హామ్లెట్) విషాదకరమైన మూలాంశాన్ని, ప్రశాంతమైన, శ్రావ్యంగా నిశ్చయాత్మకమైన మూలాంశం (ఒఫెలియా)తో పక్కపక్కన ఉంచి, ఈ సూత్రాల నుండి సంగీతాన్ని అభివృద్ధి చేయడం ద్వారా చిత్రీకరించాడు. <ref name=":0" /> ''డెత్ అండ్ ట్రాన్స్‌ఫిగరేషన్‌లో'', మేజర్ కీలోని ఉల్లాసభరితమైన శ్రావ్యత బాల్యాన్ని గుర్తుకు తెస్తుంది. <ref name=":1" /> ఆర్నాల్డ్ షోన్‌బెర్గ్ యొక్క స్ట్రింగ్ సెక్స్టెట్ ' ''వెర్క్లార్టే నాఖ్ట్'' ' వంటి కొన్ని పియానో, [[ఛాంబర్ మ్యూజిక్|చాంబర్ రచనలు]], వాటి మొత్తం ఉద్దేశ్యం, ప్రభావంలో సింఫోనిక్ పోయెమ్‌లతో సారూప్యతలను కలిగి ఉంటాయి. అయితే, సింఫోనిక్ పోయెమ్ అనే పదం సాధారణంగా ఆర్కెస్ట్రా రచనలను సూచించడానికి అంగీకరించబడింది. ఒక సింఫోనిక్ పోయెమ్ స్వతంత్రంగా ఉండవచ్చు ( రిచర్డ్ స్ట్రాస్ రచనల వలె), లేదా అది ఒక శ్రేణిలో భాగంగా కలిసి సింఫోనిక్ సూట్ లేదా సైకిల్‌గా ఏర్పడవచ్చు. ఉదాహరణకు, ''ద స్వాన్ ఆఫ్ టుయోనెలా'' (1895) అనేది జీన్ సిబెలియస్ యొక్క ''లెమ్మింకైనెన్ సూట్'' నుండి వచ్చిన ఒక టోన్ పోయెమ్, బెడ్రిచ్ స్మెటానా రచించిన ''వల్టవా'' ( ''ది మోల్డౌ'' ) అనేది ''మా వ్లాస్ట్ అనే'' ఆరు-కృతుల చక్రంలో భాగం. ''సింఫోనిక్ పోయెమ్'', ''టోన్ పోయెమ్'' అనే పదాలను తరచుగా ఒకదానికొకటి పర్యాయపదాలుగా ఉపయోగించినప్పటికీ, రిచర్డ్ స్ట్రాస్, జీన్ సిబెలియస్ వంటి కొంతమంది స్వరకర్తలు తమ రచనల కోసం రెండవ పదాన్ని ఇష్టపడ్డారు. జర్మన్ పదం ''టోన్‌డిచ్టుంగ్'' (స్వర కవిత)ను మొట్టమొదట కార్ల్ లోవె ఉపయోగించినట్లు తెలుస్తోంది. దీనిని అతను ఒక ఆర్కెస్ట్రా రచనకు కాకుండా, లార్డ్ [[లార్డ్ బైరన్|బైరన్]] యొక్క అదే పేరు గల కవిత ఆధారంగా రూపొందించిన తన పియానో సోలో రచన, ''మజెప్పా'', Op. 27 (1828)కు వర్తింపజేశాడు. లిస్ట్ అదే విషయాన్ని ఆర్కెస్ట్రా పరంగా రూపొందించడానికి పన్నెండు సంవత్సరాల ముందు ఇది వ్రాయబడింది. 19వ శతాబ్దపు రెండవ పాదంలో సింఫోనిక్ ప్రక్రియ యొక్క భవిష్యత్తు అనిశ్చితంగా కనిపించిందని సంగీత శాస్త్రవేత్త మార్క్ బాండ్స్ సూచిస్తున్నారు. 1820లు, 30లలో చాలా మంది స్వరకర్తలు సింఫొనీలను రాయడం కొనసాగించినప్పటికీ, "ఈ రచనలు సౌందర్యాత్మకంగా [[లుడ్విగ్ వాన్ బీథోవెన్|బీథోవెన్]] రచనల కంటే చాలా తక్కువ స్థాయిలో ఉన్నాయనే భావన పెరుగుతోంది.... సింఫొనీలను ఇంకా రాయగలరా లేదా అన్నది అంత అసలు ప్రశ్న కాదు, కానీ ఆ ప్రక్రియ వర్ధిల్లుతూ, అభివృద్ధి చెందుతూ కొనసాగగలదా అన్నదే అసలు ప్రశ్న. {{Sfn|Bonds|2001|loc=24:837–8}} ఫెలిక్స్ మెండెల్సన్, రాబర్ట్ షూమాన్, నీల్స్ గేడ్ తమ సింఫొనీలతో విజయాలు సాధించారు, ఈ ప్రక్రియ అంతరించిపోయిందా అనే చర్చకు కనీసం తాత్కాలికంగానైనా ముగింపు పలికారు. <ref name="bonds24838">{{Harvnb|Bonds|2001|loc=24:838}}</ref> అయినప్పటికీ, స్వరకర్తలు కచేరీ ఓవర్చర్ యొక్క "మరింత సంక్షిప్త రూపాన్ని" అన్వేషించడం ప్రారంభించారు... సంగీత, కథన, చిత్ర సంబంధిత ఆలోచనలను మిళితం చేయడానికి ఒక వాహనంగా. ఉదాహరణకు మెండెల్సన్ యొక్క ఓవర్చర్లు ''ఎ మిడ్‌సమ్మర్ నైట్స్ డ్రీమ్'' (1826), ''ది హెబ్రైడ్స్'' (1830). <ref name="bonds24838" /> 1845, 1847 మధ్య, బెల్జియన్ స్వరకర్త సీజర్ ఫ్రాంక్, [[విక్టర్ హ్యూగో]] యొక్క ''<nowiki/>'Ce qu'on entend sur la montagne''' అనే కవిత ఆధారంగా ఒక ఆర్కెస్ట్రా సంగీత భాగాన్ని రచించారు. ఈ రచన సింఫోనిక్ పోయెమ్ యొక్క లక్షణాలను ప్రదర్శిస్తుంది, నార్మన్ డెముత్, జూలియన్ టియర్సోట్ వంటి కొంతమంది సంగీత శాస్త్రవేత్తలు దీనిని లిజ్ట్ యొక్క కూర్పులకు ముందు వచ్చిన దాని శైలిలో మొదటిదిగా పరిగణిస్తారు. అయితే, ఫ్రాంక్ తన రచనను ప్రచురించలేదు లేదా ప్రదర్శించలేదు; అలాగే అతను ఆ ప్రక్రియను నిర్వచించే ప్రయత్నం కూడా చేయలేదు. సింఫోనిక్ పోయెమ్‌ను అన్వేషించి, ప్రోత్సహించాలనే లిజ్ట్ సంకల్పం అతనికి ఆ ప్రక్రియ యొక్క ఆవిష్కర్తగా గుర్తింపును తెచ్చిపెట్టింది. సింఫోనిక్ పోయెమ్ అనే భావన, లిజ్ట్‌కు ఒక కొత్త సంగీత భావనగా ఉండేది. అతను ప్రేక్షకులను ఆకట్టుకోవడానికి ఒక కొత్త మార్గాన్ని కోరుకున్నాడు. లిజ్ట్ కనుగొన్న సింఫోనిక్ పోయెమ్‌లో ప్రధాన థీమ్ ముక్క ప్రారంభంలో వినిపిస్తుంది, తరువాత థీమాటిక్ పరివర్తన ద్వారా అభివృద్ధి చెందుతుంది, సంగీత పొందికను ఎప్పుడూ విడిచిపెట్టదు. <ref>{{Cite paper|last=Antokoletz|first=Elliott|date=2017|title=Backgrounds and Early Development (Through Liszt) of the Symphonic Poem}}</ref> == మూలాలు == {{Reflist}} [[వర్గం:సంగీత చరిత్ర]] [[వర్గం:సంగీతం]] 6cc69icyfrpreomc5zenaif3zewtev2 4955759 4955758 2026-09-10T16:19:39Z Pranayraj1985 29393 4955759 wikitext text/x-wiki '''సింఫోనిక్ పోయెమ్''' లేదా '''టోన్ పోయెమ్''' అనేది ఒక ఆర్కెస్ట్రా సంగీత రచన, ఇది సాధారణంగా ఒకే నిరంతర కదలికలో ఉండి, ఒక పద్యం, చిన్న కథ, నవల, పెయింటింగ్, [[ప్రకృతి దృశ్యం]] లేదా ఇతర సంగీతేతర మూలం యొక్క విషయాన్ని వివరిస్తుంది లేదా స్ఫురింపజేస్తుంది. జర్మన్ పదం {{Lang|de|Tondichtung}} అక్షరాలా ' ''స్వర కవిత' అని'' అర్థం వచ్చే ఈ పదాన్ని, 1828లో స్వరకర్త కార్ల్ లోవె మొదటిసారిగా ఉపయోగించినట్లు తెలుస్తోంది. హంగేరియన్ స్వరకర్త ఫ్రాంజ్ లిజ్ట్ మొదట {{Lang|de|Symphonische Dichtung}} అనే పదాన్ని ఉపయోగించారు అతని 13 కి ఈ తరహా పనులు 1848లో ప్రారంభమయ్యాయి. == నేపథ్యం == అనేక సింఫోనిక్ పోయెమ్‌లు పరిమాణంలో, స్థాయిలో సింఫోనిక్ మూవ్‌మెంట్‌లతో పోల్చదగినవిగా ఉన్నప్పటికీ (లేదా ఒక పూర్తి సింఫనీ నిడివిని కూడా చేరుకున్నప్పటికీ), అవి సాంప్రదాయ శాస్త్రీయ సింఫోనిక్ మూవ్‌మెంట్‌ల వలె ఉండవు. ఎందుకంటే వాటి సంగీతం, సోనాటా ఫారం వంటి సాంప్రదాయ [[సంగీత రూపం|సంగీత రూప]] నమూనాలను అనుసరించడంపై దృష్టి పెట్టడానికి కాకుండా, శ్రోతలను దృశ్యాలు, చిత్రాలు, నిర్దిష్ట ఆలోచనలు లేదా భావోద్వేగాలను ఊహించుకోవడానికి లేదా పరిగణించడానికి ప్రేరేపించే ఉద్దేశ్యంతో ఉంటుంది. శ్రోతలను ఉత్తేజపరచాలనే ఈ ఉద్దేశం, సంగీతంలో సాహిత్య, చిత్ర, నాటకీయ అనుబంధాలను ప్రోత్సహించిన [[రొమాంటిసిజం]] యొక్క ప్రత్యక్ష పర్యవసానమే. [[సంగీత శాస్త్రం|సంగీత శాస్త్రవేత్త]] హ్యూ మాక్‌డొనాల్డ్ ప్రకారం, సింఫోనిక్ పోయెమ్ 19వ శతాబ్దపు మూడు సౌందర్య లక్ష్యాలను సాధించింది: ఇది సంగీతాన్ని బాహ్య మూలాలతో అనుసంధానించింది; ఇది తరచుగా బహుళ కదలికలను ఒకే ప్రధాన విభాగంలోకి మిళితం చేసింది లేదా కుదించింది;, ఇది వాయిద్య ప్రోగ్రామ్ సంగీతాన్ని [[ఒపెరా|ఒపెరాకు]] సమానమైన లేదా అంతకంటే ఉన్నతమైన సౌందర్య స్థాయికి పెంచింది. సింఫోనిక్ పోయెమ్ 1840ల నుండి 1920ల వరకు ఒక ప్రజాదరణ పొందిన స్వరరచన రూపంగా కొనసాగింది, ఆ తర్వాత స్వరకర్తలు ఈ ప్రక్రియను విడిచిపెట్టడం ప్రారంభించారు. సింఫోనిక్ కవితలు విభిన్న భావప్రకటనా రీతుల మధ్య వారధిగా పనిచేస్తాయని భావిస్తారు. సింఫోనిక్ కవితలు, వాటి సంగీతేతర ప్రేరణలైన కళ, సాహిత్యం, ప్రకృతి మధ్య ఉన్న సంకేత సంబంధంపై చాలా పరిశోధనలు జరిగాయి. <ref name=":0">{{Cite paper|title=Hamlet as Music: A Study in the Semantics of Symphonic Poetry|url=https://firescholars.seu.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1132&context=honors}}</ref> సంగీతకర్తలు సంగీతేతర భావనను రేకెత్తించడానికి అనేక విభిన్న సంగీత సంజ్ఞలను ఉపయోగించారు. కొన్ని సంగీత సంజ్ఞలు వాటి సంగీతేతర రూపాలకు అక్షర రూప ప్రాతినిధ్యాలుగా కనిపిస్తాయి. ఉదాహరణకు, సెర్గీ రాచ్మానినాఫ్ అసమాన టైమ్ సిగ్నేచర్ ఉపయోగించబడింది. <ref>{{Cite paper|title=A Study of Musical and Extra-Musical Imagery in Rachmaninoff's ''Études-Tableaux'', Opus 33.|url=https://repository.lsu.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=6048&context=gradschool_disstheses}}</ref> రిచర్డ్ స్ట్రాస్ యొక్క ' ''డెత్ అండ్ ట్రాన్స్‌ఫిగరేషన్'లో'', స్వరకర్త క్రమరహిత హృదయ స్పందన, శ్రమతో కూడిన శ్వాస శబ్దాన్ని అనుకరించడానికి ఆర్కెస్ట్రాని ఉపయోగిస్తాడు. ఇతర సంగీత సంజ్ఞలు విషయం యొక్క సారాంశాన్ని మరింత అమూర్త స్థాయిలో సంగ్రహిస్తాయి. ఉదాహరణకు, ఫ్రాంజ్ లిస్ట్ యొక్క ''హామ్లెట్‌లో'', లిస్ట్ హామ్లెట్, ఒఫెలియా మధ్య ఉన్న సంక్లిష్ట సంబంధాన్ని, శ్రావ్యంగా అసంపూర్ణమైన (హామ్లెట్) విషాదకరమైన మూలాంశాన్ని, ప్రశాంతమైన, శ్రావ్యంగా నిశ్చయాత్మకమైన మూలాంశం (ఒఫెలియా)తో పక్కపక్కన ఉంచి, ఈ సూత్రాల నుండి సంగీతాన్ని అభివృద్ధి చేయడం ద్వారా చిత్రీకరించాడు. <ref name=":0" /> ''డెత్ అండ్ ట్రాన్స్‌ఫిగరేషన్‌లో'', మేజర్ కీలోని ఉల్లాసభరితమైన శ్రావ్యత బాల్యాన్ని గుర్తుకు తెస్తుంది. ఆర్నాల్డ్ షోన్‌బెర్గ్ యొక్క స్ట్రింగ్ సెక్స్టెట్ ' ''వెర్క్లార్టే నాఖ్ట్'' ' వంటి కొన్ని పియానో, [[ఛాంబర్ మ్యూజిక్|చాంబర్ రచనలు]], వాటి మొత్తం ఉద్దేశ్యం, ప్రభావంలో సింఫోనిక్ పోయెమ్‌లతో సారూప్యతలను కలిగి ఉంటాయి. అయితే, సింఫోనిక్ పోయెమ్ అనే పదం సాధారణంగా ఆర్కెస్ట్రా రచనలను సూచించడానికి అంగీకరించబడింది. ఒక సింఫోనిక్ పోయెమ్ స్వతంత్రంగా ఉండవచ్చు ( రిచర్డ్ స్ట్రాస్ రచనల వలె), లేదా అది ఒక శ్రేణిలో భాగంగా కలిసి సింఫోనిక్ సూట్ లేదా సైకిల్‌గా ఏర్పడవచ్చు. ఉదాహరణకు, ''ద స్వాన్ ఆఫ్ టుయోనెలా'' (1895) అనేది జీన్ సిబెలియస్ యొక్క ''లెమ్మింకైనెన్ సూట్'' నుండి వచ్చిన ఒక టోన్ పోయెమ్, బెడ్రిచ్ స్మెటానా రచించిన ''వల్టవా'' ( ''ది మోల్డౌ'' ) అనేది ''మా వ్లాస్ట్ అనే'' ఆరు-కృతుల చక్రంలో భాగం. ''సింఫోనిక్ పోయెమ్'', ''టోన్ పోయెమ్'' అనే పదాలను తరచుగా ఒకదానికొకటి పర్యాయపదాలుగా ఉపయోగించినప్పటికీ, రిచర్డ్ స్ట్రాస్, జీన్ సిబెలియస్ వంటి కొంతమంది స్వరకర్తలు తమ రచనల కోసం రెండవ పదాన్ని ఇష్టపడ్డారు. జర్మన్ పదం ''టోన్‌డిచ్టుంగ్'' (స్వర కవిత)ను మొట్టమొదట కార్ల్ లోవె ఉపయోగించినట్లు తెలుస్తోంది. దీనిని అతను ఒక ఆర్కెస్ట్రా రచనకు కాకుండా, లార్డ్ [[లార్డ్ బైరన్|బైరన్]] యొక్క అదే పేరు గల కవిత ఆధారంగా రూపొందించిన తన పియానో సోలో రచన, ''మజెప్పా'', Op. 27 (1828)కు వర్తింపజేశాడు. లిస్ట్ అదే విషయాన్ని ఆర్కెస్ట్రా పరంగా రూపొందించడానికి పన్నెండు సంవత్సరాల ముందు ఇది వ్రాయబడింది. 19వ శతాబ్దపు రెండవ పాదంలో సింఫోనిక్ ప్రక్రియ యొక్క భవిష్యత్తు అనిశ్చితంగా కనిపించిందని సంగీత శాస్త్రవేత్త మార్క్ బాండ్స్ సూచిస్తున్నారు. 1820లు, 30లలో చాలా మంది స్వరకర్తలు సింఫొనీలను రాయడం కొనసాగించినప్పటికీ, "ఈ రచనలు సౌందర్యాత్మకంగా [[లుడ్విగ్ వాన్ బీథోవెన్|బీథోవెన్]] రచనల కంటే చాలా తక్కువ స్థాయిలో ఉన్నాయనే భావన పెరుగుతోంది.... సింఫొనీలను ఇంకా రాయగలరా లేదా అన్నది అంత అసలు ప్రశ్న కాదు, కానీ ఆ ప్రక్రియ వర్ధిల్లుతూ, అభివృద్ధి చెందుతూ కొనసాగగలదా అన్నదే అసలు ప్రశ్న. {{Sfn|Bonds|2001|loc=24:837–8}} ఫెలిక్స్ మెండెల్సన్, రాబర్ట్ షూమాన్, నీల్స్ గేడ్ తమ సింఫొనీలతో విజయాలు సాధించారు, ఈ ప్రక్రియ అంతరించిపోయిందా అనే చర్చకు కనీసం తాత్కాలికంగానైనా ముగింపు పలికారు. <ref name="bonds24838">{{Harvnb|Bonds|2001|loc=24:838}}</ref> అయినప్పటికీ, స్వరకర్తలు కచేరీ ఓవర్చర్ యొక్క "మరింత సంక్షిప్త రూపాన్ని" అన్వేషించడం ప్రారంభించారు... సంగీత, కథన, చిత్ర సంబంధిత ఆలోచనలను మిళితం చేయడానికి ఒక వాహనంగా. ఉదాహరణకు మెండెల్సన్ యొక్క ఓవర్చర్లు ''ఎ మిడ్‌సమ్మర్ నైట్స్ డ్రీమ్'' (1826), ''ది హెబ్రైడ్స్'' (1830). <ref name="bonds24838" /> 1845, 1847 మధ్య, బెల్జియన్ స్వరకర్త సీజర్ ఫ్రాంక్, [[విక్టర్ హ్యూగో]] యొక్క ''<nowiki/>'Ce qu'on entend sur la montagne''' అనే కవిత ఆధారంగా ఒక ఆర్కెస్ట్రా సంగీత భాగాన్ని రచించారు. ఈ రచన సింఫోనిక్ పోయెమ్ యొక్క లక్షణాలను ప్రదర్శిస్తుంది, నార్మన్ డెముత్, జూలియన్ టియర్సోట్ వంటి కొంతమంది సంగీత శాస్త్రవేత్తలు దీనిని లిజ్ట్ యొక్క కూర్పులకు ముందు వచ్చిన దాని శైలిలో మొదటిదిగా పరిగణిస్తారు. అయితే, ఫ్రాంక్ తన రచనను ప్రచురించలేదు లేదా ప్రదర్శించలేదు; అలాగే అతను ఆ ప్రక్రియను నిర్వచించే ప్రయత్నం కూడా చేయలేదు. సింఫోనిక్ పోయెమ్‌ను అన్వేషించి, ప్రోత్సహించాలనే లిజ్ట్ సంకల్పం అతనికి ఆ ప్రక్రియ యొక్క ఆవిష్కర్తగా గుర్తింపును తెచ్చిపెట్టింది. సింఫోనిక్ పోయెమ్ అనే భావన, లిజ్ట్‌కు ఒక కొత్త సంగీత భావనగా ఉండేది. అతను ప్రేక్షకులను ఆకట్టుకోవడానికి ఒక కొత్త మార్గాన్ని కోరుకున్నాడు. లిజ్ట్ కనుగొన్న సింఫోనిక్ పోయెమ్‌లో ప్రధాన థీమ్ ముక్క ప్రారంభంలో వినిపిస్తుంది, తరువాత థీమాటిక్ పరివర్తన ద్వారా అభివృద్ధి చెందుతుంది, సంగీత పొందికను ఎప్పుడూ విడిచిపెట్టదు. <ref>{{Cite paper|last=Antokoletz|first=Elliott|date=2017|title=Backgrounds and Early Development (Through Liszt) of the Symphonic Poem}}</ref> == మూలాలు == {{Reflist}} [[వర్గం:సంగీత చరిత్ర]] [[వర్గం:సంగీతం]] 6nukvwm5kbn25rq5oaa4jgbsorzasrv 0 509188 4955760 4954188 2026-09-10T16:20:32Z Pranayraj1985 29393 4955760 wikitext text/x-wiki [[దస్త్రం:8th_symphony_of_Mahler,_Kölner_Philharmonie,_27-6-2009.JPG|thumb|300x300px| Sinfonieorchester Wuppertal ద్వారా కోల్నర్ ఫిల్హార్మోనీలో గుస్తావ్ మాహ్లెర్ ఎనిమిదవ సింఫొనీ ప్రదర్శన Heinz Walter Florin నిర్వహించారు]] '''సింఫనీ''' అనేది [[శాస్త్రీయ సంగీతం|పాశ్చాత్య శాస్త్రీయ సంగీతంలో]] ఒక విస్తృతమైన సంగీత కూర్పు, ఇది చాలా తరచుగా [[ఆర్కెస్ట్రా]] కోసం ఉంటుంది. ప్రాచీన గ్రీకు యుగంలో దీని మూలాల నుండి ఈ పదానికి అనేక అర్థాలు ఉన్నప్పటికీ, 18వ శతాబ్దం చివరి నాటికి ఈ పదం నేడు సాధారణంగా వాడుకలో ఉన్న అర్థాన్ని సంతరించుకుంది: సాధారణంగా మూడు లేదా నాలుగు విభిన్న విభాగాలు లేదా కదలికలతో కూడిన ఒక రచన, దీనిలోని మొదటి కదలిక సోనాటా రూపంలో ఉంటుంది. సింఫనీలు దాదాపు ఎల్లప్పుడూ ఒక ఆర్కెస్ట్రా కోసం స్వరపరచబడతాయి, ఇందులో తంత్రీ వాద్య విభాగం ( [[వయొలిన్|వయోలిన్]], వయోలా, సెల్లో, డబుల్ బాస్ ), ఇత్తడి, వాయు వాద్యాలు, తాళ [[సంగీత వాయిద్యం|వాద్యాలు]] ఉంటాయి, వీరి మొత్తం సంఖ్య సుమారు 30 నుండి 100 మంది సంగీతకారులు ఉంటారు. సింఫనీలు ఒక మ్యూజికల్ స్కోర్‌లో లిఖించబడతాయి, ఇందులో అన్ని వాద్య భాగాలూ ఉంటాయి. ఆర్కెస్ట్రా సంగీతకారులు తమ సొంత వాయిద్యానికి సంబంధించిన స్వరలిపి మాత్రమే ఉన్న భాగాల నుండి వాయిస్తారు. కొన్ని సింఫనీలలో గాత్ర భాగాలు కూడా ఉంటాయి (ఉదాహరణకు, బీథోవెన్ తొమ్మిదవ సింఫనీ, లేదా మహ్లర్ రెండవ సింఫనీ ). == వ్యుత్పత్తి, మూలాలు == ''సింఫనీ'' అనే పదం [[గ్రీకు భాష|గ్రీకు]] పదం {{Lang|grc|συμφωνία}} నుండి ఉద్భవించింది. ( {{Transliteration|grc|symphōnía}} ), అంటే "ధ్వని ఒప్పందం లేదా ఏకీభావం", "గాత్ర లేదా వాద్య సంగీత కచేరీ", ఇది {{Lang|grc|σύμφωνος}} నుండి వచ్చింది. ( {{Transliteration|grc|sýmphōnos}} ), "సామరస్యభరితమైన". ఈ పదం, చివరికి ఒక సంగీత రూపాన్ని సూచించే ప్రస్తుత అర్థాన్ని సంతరించుకోవడానికి ముందు, అనేక విభిన్న భావనలను సూచించింది. చివరి గ్రీకు, మధ్యయుగ సిద్ధాంతంలో, ఈ పదాన్ని {{Lang|grc|διαφωνία}} కు విరుద్ధంగా, వ్యంజనార్థకత కోసం ఉపయోగించారు. ( {{Transliteration|grc|diaphōnía}} ), ఇది "అసంగతత్వం" అనే పదానికి సమానం. <ref name="Brown2001">{{Harvnb|Brown|2001}}</ref> మధ్యయుగాలలో, తరువాత, ''<nowiki/>'సింఫోనియా''' అనే లాటిన్ పదాన్ని వివిధ వాయిద్యాలను, ముఖ్యంగా ఒకేసారి ఒకటి కంటే ఎక్కువ శబ్దాలను ఉత్పత్తి చేయగల వాటిని వర్ణించడానికి ఉపయోగించారు. <ref name="Brown2001" /> సెవిల్లేకు చెందిన ఇసిడోర్ రెండు తలల డ్రమ్ పేరుగా సింఫోనియా అనే పదాన్ని మొదట ఉపయోగించాడు, <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=3ep502syZv8C|title=The Etymologies of Isidore of Seville|date=2006-06-08|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-139-45616-6|pages=98|language=en}}</ref>, {{Circa|1155}} నుండి 1377 వరకు ఫ్రెంచ్ రూపమైన ''సింఫనీ,'' ''ఆర్గానిస్ట్రమ్'' లేదా హర్డీ-గర్డీకి పేరుగా ఉండేది. మధ్యయుగపు చివరి కాలపు ఇంగ్లాండ్‌లో, ''సింఫనీ అనే పదాన్ని'' ఈ రెండు అర్థాలలోనూ ఉపయోగించారు, అయితే 16వ శతాబ్దం నాటికి దానిని డల్సిమర్‌తో సమానం చేశారు. జర్మన్ భాషలో, 16వ శతాబ్దం చివరి నుండి 18వ శతాబ్దం వరకు స్పినెట్‌లు, వర్జినల్‌లకు ''సింఫోనీ'' అనేది ఒక సాధారణ పదం. {{Sfn|Marcuse|1975|p=501}} "కలిసి ధ్వనించడం" అనే అర్థంలో, ఈ పదం 16వ, 17వ శతాబ్దపు స్వరకర్తల ద్వారా కొన్ని రచనల శీర్షికలలో కనిపించడం ప్రారంభమవుతుంది, ఇందులో జియోవన్నీ గాబ్రియేలీ ''సాక్రే సింఫోనియా'', ''సింఫోనియా సాక్రే, లిబర్ సెకండస్'', వరుసగా 1597, 1615లో ప్రచురించబడ్డాయి; అడ్రియానో బాంచిరీస్ ''ఎక్లెసియాస్టిచే సిన్‌ఫోనీ, డెట్ కాన్జోని ఇన్ అరియా ఫ్రాన్సీ, పర్ సోనారే, ఎట్ కాంటారే'', ఆప్. 16, 1607లో ప్రచురించబడింది; Lodovico Grossi da Viadana 's ''Sinfonie musicali'', Op. 18, 1610లో ప్రచురించబడింది;, హెన్రిచ్ షుట్జ్ ''సింఫోనియే సాక్రే'', Op. 6, ''సింఫొనియారమ్ సాక్రరం సెకుండా పార్స్'', Op. 10, వరుసగా 1629, 1647లో ప్రచురించబడింది. పూర్తిగా వాద్య, లౌకిక సంగీతాన్ని కలిగి ఉన్న వియాదానా సేకరణ మినహా, ఇవన్నీ పవిత్ర గాత్ర రచనల సేకరణలు, కొన్ని వాద్య సహకారంతో ఉన్నాయి. {{Sfn|Bowman|1971|p=7}} {{Sfnp|LaRue, Bonds, Walsh, and Wilson|2001}} == శృంగార యుగం == 19వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో, [[లుడ్విగ్ వాన్ బీథోవెన్|బీథోవెన్]] సింఫనీని అధిక సంఖ్యలో ఉత్పత్తి చేయబడిన ఒక సాధారణ ప్రక్రియ నుండి, స్వరకర్తలు కేవలం కొన్ని రచనలలోనే సంగీతం అత్యున్నత సామర్థ్యాన్ని చేరుకోవడానికి ప్రయత్నించే ఒక ఉన్నతమైన రూపంగా ఉన్నతీకరించాడు. <ref name="Dahlhaus1989">{{Harvnb|Dahlhaus|1989|p=265}}</ref> బీథోవెన్ తన ఆదర్శ పురుషులైన మొజార్ట్, హేడెన్‌లను నేరుగా అనుకరిస్తూ రెండు రచనలతో ప్రారంభించి, ఆ తర్వాత మూడవ సింఫనీ ("ఎరోయికా")తో మొదలుపెట్టి మరో ఏడు సింఫనీలను రచించాడు, ఇవి ఆ ప్రక్రియ పరిధిని, ఆశయాలను విస్తరించాయి. అతని సింఫనీ నెం. 5 బహుశా ఇప్పటివరకు వ్రాసిన అత్యంత ప్రసిద్ధ సింఫనీ; భావోద్వేగభరితమైన సి మైనర్ ప్రారంభ కదలిక నుండి విజయవంతమైన మేజర్-కీ ఫైనల్‌కు దాని పరివర్తన బ్రహ్మ్స్ {{Sfn|Libbey|1999|p=40}}, మహ్లర్ వంటి తరువాతి సింఫనీ రచయితలు అనుసరించిన నమూనాను అందించింది. అతని సింఫనీ నెం. 6 ఒక ఇందులో పక్షుల కూతలు, తుఫాను వాద్య అనుకరణలు ఉన్నాయి;, అసాధారణంగా, దీనికి ఐదవ మూవ్‌మెంట్ కూడా ఉంది (ఆ కాలంలో సింఫనీలలో సాధారణంగా గరిష్టంగా నాలుగు మూవ్‌మెంట్లు ఉండేవి). అతని సింఫనీ నెం. 9 చివరి భాగంలో గాత్ర సోలో వాద్యకారులకు, బృందగానానికి భాగాలు ఉన్నాయి, ఇది ఒక బృందగాన సింఫనీగా మారింది. షూబెర్ట్ సింఫొనీలలో, రెండు ప్రధానమైనవి, తరచుగా ప్రదర్శించబడతాయి. ఎనిమిదవ సింఫనీ (1822)లో, షుబెర్ట్ మొదటి రెండు మూవ్‌మెంట్‌లను మాత్రమే పూర్తి చేశాడు; ఈ అత్యంత రొమాంటిక్ రచనను సాధారణంగా దాని మారుపేరు "ది అన్‌ఫినిష్డ్" అని పిలుస్తారు. అతను పూర్తి చేసిన చివరి సింఫనీ, తొమ్మిదవది (1826), శాస్త్రీయ శైలిలో ఒక భారీ రచన. {{Sfn|Rosen|1997|p=521}} తొలి రొమాంటిక్ సంగీతకారులలో, ఫెలిక్స్ మెండెల్సన్ (ఐదు సింఫనీలు, అదనంగా పదమూడు స్ట్రింగ్ సింఫనీలు ), రాబర్ట్ షూమాన్ (నాలుగు) తమదైన సంగీత భాషను ఉపయోగించినప్పటికీ, శాస్త్రీయ శైలిలోనే సింఫనీలను రాయడం కొనసాగించారు. దీనికి విరుద్ధంగా, బెర్లియోజ్ తన "నాటకీయ సింఫనీ" అయిన ''రోమియో ఎట్ జూలియట్'', వయోలా సింఫనీ ''హెరాల్డ్ ఎన్ ఇటలీ'', అత్యంత విలక్షణమైన ''సింఫోనీ ఫాంటాస్టిక్'' వంటి ప్రోగ్రామాటిక్ రచనలకు ప్రాధాన్యత ఇచ్చాడు. రెండవది కూడా ఒక కార్యక్రమ రచన, ఇందులో ఒక మార్చ్, ఒక వాల్ట్జ్ రెండూ ఉండి, సాధారణంగా ఉండే నాలుగుకు బదులుగా ఐదు విభాగాలు ఉన్నాయి. అతని నాలుగవ, చివరి సింఫనీ, ''గ్రాండే సింఫనీ ఫ్యూనెబ్రే ఎట్ ట్రయంఫాలే'' (వాస్తవానికి ''సింఫనీ మిలిటేర్'' అని పేరు పెట్టబడింది), 1840లో 200 మంది సభ్యులు గల మార్చింగ్ మిలిటరీ బ్యాండ్ కోసం బహిరంగ ప్రదేశాలలో ప్రదర్శించడానికి స్వరపరచబడింది, ఇది బ్యాండ్ సింఫనీకి ఒక తొలి ఉదాహరణ. బెర్లియోజ్ తరువాత ఐచ్ఛిక స్ట్రింగ్ భాగాలను, కోరల్ ఫైనాలేను జోడించాడు. {{Sfn|Macdonald|2001|loc=§3: 1831–42}} 1851లో, బీథోవెన్ తర్వాత వచ్చిన ఈ సింఫనీలన్నీ కేవలం ఒక ముగింపు మాత్రమేనని, అవి గణనీయంగా కొత్తదనాన్ని ఏమీ అందించడం లేదని రిచర్డ్ వాగ్నర్ ప్రకటించారు. నిజానికి, 1850లో స్వరపరిచిన షుమాన్ చివరి సింఫనీ అయిన "రైనిష్" తర్వాత, రెండు దశాబ్దాల పాటు లిస్ట్సియన్ సింఫోనిక్ పోయెమ్, భారీ స్థాయి వాద్య సంగీతంలో సింఫనీ స్థానాన్ని ఆక్రమించి ప్రధాన రూపంగా అవతరించినట్లు కనిపించింది. అయితే, ఈ సమయంలో లిస్ట్ ''ఫౌస్ట్'', ''డాంటే అనే'' రెండు ప్రోగ్రామాటిక్ కోరల్ సింఫొనీలను కూడా స్వరపరిచాడు. ఒకవేళ సింఫనీ ఇతరత్రా ప్రాభవాన్ని కోల్పోయినప్పటికీ, 1870లు, 1880లలో బ్రూక్నర్, బ్రాహ్మ్స్, చైకోవ్స్కీ, సెయింట్-సాన్స్, బోరోడిన్, డ్వోరాక్, ఫ్రాంక్‌ల సింఫనీలతో అది "రెండవ శకం"లో త్వరలోనే తిరిగి ఉద్భవించింది — ఈ రచనలు బెర్లియోజ్, లిస్జ్ట్‌ల ప్రోగ్రామాటిక్ అంశాలను చాలావరకు నివారించాయి, కనీసం ఒక శతాబ్దం పాటు కచేరీల ప్రదర్శనల జాబితాలో ఆధిపత్యం చెలాయించాయి. <ref name="Dahlhaus1989" /> 19వ శతాబ్దం అంతటా, స్వరకర్తలు సింఫోనిక్ ఆర్కెస్ట్రా పరిమాణాన్ని పెంచుతూనే వచ్చారు. శతాబ్దం ప్రారంభంలో, పూర్తి స్థాయి ఆర్కెస్ట్రాలో స్ట్రింగ్ విభాగంతో పాటు జంటలుగా వేణువులు, ఓబోలు, క్లారినెట్లు, బాసూన్లు, హార్న్‌లు, ట్రంపెట్‌లు, చివరగా టింపనీల సెట్ ఉండేవి. {{Sfnp|LaRue, Bonds, Walsh, and Wilson|2001}} ఉదాహరణకు, బీథోవెన్ 1, 2, 4, 7, 8 సంఖ్య గల సింఫనీలలో ఉపయోగించిన స్కోరింగ్ ఇది. ఇంతకుముందు చర్చి, నాటక సంగీతానికి మాత్రమే పరిమితమైన ట్రోంబోన్‌లు, ముఖ్యంగా బీథోవెన్ 5వ, 6వ, 9వ సింఫనీలలో సింఫోనిక్ ఆర్కెస్ట్రాలో చేర్చబడ్డాయి. 18వ శతాబ్దపు స్వరకర్తలు " టర్కిష్ సంగీతం " అని పిలవబడే దానిలో రంగుల ప్రభావం కోసం ఉపయోగించిన బాస్ డ్రమ్, ట్రయాంగిల్, సింబల్స్ (కొన్నిసార్లు: పికోలో కూడా) కలయిక, 19వ శతాబ్దపు రెండవ భాగంలో శైలి అటువంటి సూచనలు లేకుండా ఎక్కువగా ఉపయోగించబడింది. {{Sfnp|LaRue, Bonds, Walsh, and Wilson|2001}} మహ్లర్ కాలం నాటికి (క్రింద చూడండి), ఒక స్వరకర్త "వివిధ రకాల ఆర్కెస్ట్రా వాయిద్యాల" కోసం స్కోర్ చేయబడిన సింఫొనీని వ్రాయడం సాధ్యమైంది. {{Sfnp|LaRue, Bonds, Walsh, and Wilson|2001}} వాయిద్యాల వైవిధ్యం పెరగడంతో పాటు, 19వ శతాబ్దపు సింఫనీలలో క్రమంగా ఎక్కువ మంది తీగ వాయిద్యకారులు, ఎక్కువ వాయు వాయిద్యాలు చేర్చబడ్డాయి, తద్వారా కచేరీ మందిరాలు పెరిగినట్లే ఆర్కెస్ట్రా కూడా సంఖ్యాపరంగా గణనీయంగా పెరిగింది. {{Sfnp|LaRue, Bonds, Walsh, and Wilson|2001}} == మూలాలు == {{Reflist}} [[వర్గం:Articles with hAudio microformats]] [[వర్గం:సంగీతం]] [[వర్గం:సంగీత చరిత్ర]] buwr1gy9s3sc0q3pez3ncku7obau479 0 509208 4955761 4954763 2026-09-10T16:21:15Z Pranayraj1985 29393 4955761 wikitext text/x-wiki '''బ్లూస్''' అనేది 1860ల కాలంలో యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లోని డీప్ సౌత్‌లో ఆఫ్రికన్ అమెరికన్ల మధ్య ఉద్భవించిన ఒక సంగీత శైలి , [[సంగీత రూపం]] . <ref name=":0">{{Cite web|date=May 9, 2018|title=The Historical Roots of Blues Music|url=https://www.aaihs.org/the-historical-roots-of-blues-music/|access-date=September 29, 2020|publisher=African American Intellectual History Society}}</ref> బ్లూస్ సంగీతం ఆఫ్రికన్-అమెరికన్ సంస్కృతి నుండి ఆధ్యాత్మిక గీతాలు, పని పాటలు, పొలాల్లో చేసే కేకలు, అరుపులు, శ్లోకాలు, ప్రాసతో కూడిన సరళమైన కథన గీతాలను తనలో ఇముడ్చుకుంది. బ్లూస్ శైలి [[జాజ్]], రిథమ్ అండ్ బ్లూస్, రాక్ అండ్ రోల్ వంటి సంగీత ప్రక్రియలలో సర్వవ్యాపితంగా ఉంటుంది. దీని ప్రత్యేకతలు: కాల్-అండ్-రెస్పాన్స్ పద్ధతి, బ్లూస్ స్కేల్, నిర్దిష్ట కార్డ్ ప్రోగ్రెషన్లు . వీటిలో ట్వెల్వ్-బార్ బ్లూస్ అత్యంత సాధారణమైనది. బ్లూ నోట్స్ (లేదా "వర్రీడ్ నోట్స్"), సాధారణంగా పిచ్‌లో తగ్గించబడిన థర్డ్స్, ఫిఫ్త్స్ లేదా సెవెంత్స్, కూడా ధ్వనిలో ఒక ముఖ్యమైన భాగం. బ్లూస్ షఫుల్స్ లేదా వాకింగ్ బాస్ వంటివి ట్రాన్స్ లాంటి లయను బలపరిచి, గ్రూవ్ అని పిలువబడే ఒక పునరావృత ప్రభావాన్ని ఏర్పరుస్తాయి. బ్లూస్ సంగీతం దాని సాహిత్యం, బాస్ లైన్లు, వాయిద్యాల ద్వారా ప్రత్యేకతను సంతరించుకుంటుంది. తొలి సాంప్రదాయ బ్లూస్ పద్యాలలో ఒకే పంక్తి నాలుగు సార్లు పునరావృతమయ్యేది. 20వ శతాబ్దం మొదటి దశాబ్దాలలో మాత్రమే అత్యంత సాధారణమైన ప్రస్తుత నిర్మాణం ప్రామాణికంగా మారింది: అదే AAB నమూనా, ఇందులో మొదటి నాలుగు బార్‌ల మీద ఒక పంక్తిని పాడటం, తర్వాతి నాలుగు బార్‌ల మీద దానిని పునరావృతం చేయడం, ఆపై చివరి బార్‌ల మీద పొడవైన ముగింపు పంక్తిని పాడటం ఉంటాయి. తొలి బ్లూస్ సంగీతం తరచుగా ఒక వదులైన కథన రూపంలో ఉండేది, ఇది తరచుగా ఆఫ్రికన్ అమెరికన్లు అనుభవించిన జాతి విభజన, వివక్ష, ఇతర సవాళ్లకు సంబంధించినది. <ref>{{Cite web|title=Honoring Jazz: An Early American Art Form|url=https://www.civilrightsmuseum.org/from-the-vault/posts/honoring-jazz|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20230205110639/https://www.civilrightsmuseum.org/from-the-vault/posts/honoring-jazz|archive-date=February 5, 2023|access-date=2022-11-07|website=National Civil Rights Museum|language=en-us}}</ref> ఈ సమయానికి, బ్లూస్ సంగీతం ఆఫ్రికన్ అమెరికన్ సంస్కృతిలో ఒక ముఖ్యమైన అంశంగా రూపుదిద్దుకుంది, ఇది నల్లజాతి వర్గాల కష్టాలను, సంస్కృతిని వ్యక్తీకరిస్తుంది. <ref>{{Cite book|title=Negro Music in White America|last=Baraka|first=Amiri|publisher=W. Morrow|year=1963|isbn=9780688184742|pages=235–236}}</ref> ఈ కథనాలు తరచుగా దక్షిణ ప్రాంతంలోని కఠినమైన వాస్తవాలను, కౌలు వ్యవసాయంలోని కష్టాలను, బాల్ వీవిల్ వల్ల కలిగే ఆర్థిక వినాశనాన్ని వివరంగా తెలియజేశాయి. <ref name="auto">{{Cite web|last=Pearley|first=Lamont Sr.|date=May 9, 2018|title=The Historical Roots of Blues Music|url=https://www.aaihs.org/the-historical-roots-of-blues-music/|access-date=December 8, 2025|website=African American Intellectual History Society (AAIHS)}}</ref> ప్రశ్నోత్తరాల శైలి, బ్లూ నోట్స్ వాడకం వంటి అనేక అంశాలు ఆఫ్రికా సంగీతం నుండి ఉద్భవించాయని చెప్పవచ్చు. బ్లూస్ మూలాలు ఆఫ్రికన్-అమెరికన్ సమాజం మతపరమైన సంగీతమైన స్పిరిచువల్స్‌తో కూడా దగ్గరి సంబంధం కలిగి ఉన్నాయి. బ్లూస్ సంగీతం తొలిసారిగా బానిసత్వం అంతమైన తర్వాత ఆవిర్భవించిందని తరచుగా చెబుతుండగా, జ్యూక్ జాయింట్‌ల అభివృద్ధి ఆ తర్వాత కాలంలో జరిగింది. ఇది పూర్వ బానిసలు కొత్తగా పొందిన స్వేచ్ఛకు సంబంధించినది. 20వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో చరిత్రకారులు బ్లూస్ సంగీతం గురించి నివేదించడం మొదలుపెట్టారు. బ్లూస్ స్వరలిపి తొలి ప్రచురణ 1908లో జరిగింది. అప్పటి నుండి బ్లూస్ సంగీతం, వాయిద్య సహకారం లేని గాత్ర సంగీతం, బానిసల మౌఖిక సంప్రదాయాల నుండి పరిణామం చెంది, అనేక రకాల శైలులు, ఉపజాతులుగా రూపుదిద్దుకుంది. బ్లూస్ ఉపశైలులలో కంట్రీ బ్లూస్, డెల్టా బ్లూస్, పీడ్‌మాంట్ బ్లూస్‌తో పాటు, చికాగో బ్లూస్, వెస్ట్ కోస్ట్ బ్లూస్ వంటి పట్టణ బ్లూస్ శైలులు కూడా ఉన్నాయి. [[రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం]] అకౌస్టిక్ నుండి ఎలక్ట్రిక్ బ్లూస్‌కు పరివర్తనకు నాంది పలికింది, బ్లూస్ సంగీతం క్రమంగా విస్తృత ప్రేక్షకులకు, ముఖ్యంగా శ్వేతజాతీయులకు అందుబాటులోకి రావడానికి దారితీసింది. 1960వ, 1970వ దశకాలలో, బ్లూస్ శైలులను రాక్ సంగీతంతో మిళితం చేసిన బ్లూస్ రాక్ అనే ఒక సంకర రూపం అభివృద్ధి చెందింది. == వ్యుత్పత్తి == 'బ్లూస్' అనే పదం విషాదం, విచారం అని అర్థం వచ్చే 'బ్లూ డెవిల్స్' నుండి ఉద్భవించి ఉండవచ్చు. ఈ అర్థంలో ఈ పదాన్ని తొలిసారిగా జార్జ్ కోల్మన్ ఏకాంక ప్రహసనం ''బ్లూ డెవిల్స్'' (1798)లో ఉపయోగించారు. <ref>The "Trésor de la Langue Française informatisé" provides this etymology of ''blues'' and cites Colman's farce as the first appearance of the term in the English language; see {{Cite web|title=Blues|url=http://atilf.atilf.fr/dendien/scripts/fast.exe?mot=blues|url-status=dead|archive-url=https://archive.today/20120628163715/http://atilf.atilf.fr/dendien/scripts/fast.exe?mot=blues|archive-date=June 28, 2012|access-date=October 15, 2010|publisher=Centre Nationale de Ressources Textuelles et Lixicales|language=fr}}</ref> 'బ్లూ డెవిల్స్' అనే పదం 1600లలో బ్రిటిష్ వారు వాడిన "తీవ్రమైన ఆల్కహాల్ ఉపసంహరణతో పాటు వచ్చే తీవ్రమైన దృశ్య భ్రాంతులు" అనే పదం నుండి కూడా ఉద్భవించి ఉండవచ్చు. కాలం గడిచేకొద్దీ, ఆ పదబంధం దెయ్యాల ప్రస్తావనను కోల్పోయి, ఆందోళన లేదా నిరాశ అనే అర్థాన్ని సంతరించుకుంది. 1800ల నాటికి యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో, "బ్లూస్" అనే పదం మద్యం సేవించడంతో ముడిపడి ఉంది, ఈ అర్థం ' బ్లూ లా ' అనే పదబంధంలో నిలిచి ఉంది, ఇది ఆదివారం మద్యం అమ్మకాన్ని నిషేధిస్తుంది. <ref name="huff" /> 1827లో, జాన్ జేమ్స్ ఆడుబాన్ ఒక విచారకరమైన మానసిక స్థితిని సూచిస్తూ, తనకు "బ్లూస్ వచ్చాయని" తన భార్యకు రాశాడు. <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=4j2FDwAAQBAJ&dq=%22+John+James+Audubon+%22+%22had+the+blues%22&pg=PA302|title=John James Audubon: The Making of an American|last=Rhodes|first=Richard|publisher=Random House|year=2006|isbn=9780375713934|page=302}}</ref> హెన్రీ డేవిడ్ థోరో తన ' ''వాల్డెన్'' ' పుస్తకంలో, తన ఏకాంత సమయాన్ని గురించి రాసే అధ్యాయంలో "బ్లూస్" గురించి ప్రస్తావించారు. అతను తన వ్యక్తిగత అన్వేషణ వృత్తాంతాన్ని 1845లో రాశాడు, అయినప్పటికీ అది 1854 వరకు ప్రచురించబడలేదు. <ref>{{Cite web|title=Image 5 of Walden, or, Life in the woods|url=https://www.loc.gov/resource/gdcmassbookdig.waldenorlifeinwo00thor/?sp=5&st=pdf|website=Loc.gov}}</ref> "ది బ్లూస్" అనే పదబంధాన్ని, అప్పుడు 25 ఏళ్ల వయసున్న షార్లెట్ ఫోర్టెన్, 1862 డిసెంబర్ 14న తన డైరీలో రాశారు. పెన్సిల్వేనియాకు చెందిన, స్వేచ్ఛగా జన్మించిన ఒక నల్లజాతి మహిళ అయిన ఆమె, సౌత్ కరోలినాలో బానిసలకు, విముక్తి పొందినవారికి ఇద్దరికీ బోధించే పాఠశాల ఉపాధ్యాయురాలిగా పనిచేస్తుండేది. ఆమె ఒంటరితనం, తనపై తనకే జాలి కలగడంతో "విచారంతో ఇంటికి తిరిగి వచ్చానని" రాసింది. ఆమె తన నిరాశను అధిగమించి, ఆ తర్వాత బానిసలలో ప్రాచుర్యం పొందిన 'పూర్ రోజీ' వంటి అనేక పాటలను నమోదు చేసింది. తాను విన్న గాన శైలిని వర్ణించలేనని ఆమె అంగీకరించినప్పటికీ, "నిండు హృదయం, కలత చెందిన ఆత్మ లేకుండా ఆ పాటలను పాడలేరు" అని ఫోర్టెన్ రాశారు, ఈ పరిస్థితులే లెక్కలేనన్ని బ్లూస్ పాటలకు ప్రేరణనిచ్చాయి. <ref>{{Cite book|url=http://archive.org/details/isbn_9781555533540|title=The story of the blues|last=Oliver|first=Paul|date=1998|publisher=Boston, Mass. : Northeastern University Press|others=Internet Archive|isbn=978-1-55553-355-7}}</ref> ఆఫ్రికన్-అమెరికన్ సంగీతంలో ఈ పదబంధం ఉపయోగం పాతది అయినప్పటికీ, 1912 నుండి ఇది ముద్రణలో ధృవీకరించబడింది, ఆ సమయంలో హార్ట్ వాండ్ " డల్లాస్ బ్లూస్ " మొదటి కాపీరైట్ పొందిన బ్లూస్ కూర్పుగా మారింది. పాటల సాహిత్యంలో, ఈ పదబంధాన్ని తరచుగా నిరాశాపూరిత మానసిక స్థితిని వివరించడానికి ఉపయోగిస్తారు. == మూలాలు == {{Reflist}} [[వర్గం:సంగీతం]] [[వర్గం:సంగీత చరిత్ర]] f70j1blolrehmnujerui9nycgr73jgs 4955762 4955761 2026-09-10T16:21:46Z Pranayraj1985 29393 4955762 wikitext text/x-wiki '''బ్లూస్''' అనేది 1860ల కాలంలో యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లోని డీప్ సౌత్‌లో ఆఫ్రికన్ అమెరికన్ల మధ్య ఉద్భవించిన ఒక సంగీత శైలి , [[సంగీత రూపం]] . <ref name=":0">{{Cite web|date=May 9, 2018|title=The Historical Roots of Blues Music|url=https://www.aaihs.org/the-historical-roots-of-blues-music/|access-date=September 29, 2020|publisher=African American Intellectual History Society}}</ref> బ్లూస్ సంగీతం ఆఫ్రికన్-అమెరికన్ సంస్కృతి నుండి ఆధ్యాత్మిక గీతాలు, పని పాటలు, పొలాల్లో చేసే కేకలు, అరుపులు, శ్లోకాలు, ప్రాసతో కూడిన సరళమైన కథన గీతాలను తనలో ఇముడ్చుకుంది. బ్లూస్ శైలి [[జాజ్]], రిథమ్ అండ్ బ్లూస్, రాక్ అండ్ రోల్ వంటి సంగీత ప్రక్రియలలో సర్వవ్యాపితంగా ఉంటుంది. దీని ప్రత్యేకతలు: కాల్-అండ్-రెస్పాన్స్ పద్ధతి, బ్లూస్ స్కేల్, నిర్దిష్ట కార్డ్ ప్రోగ్రెషన్లు . వీటిలో ట్వెల్వ్-బార్ బ్లూస్ అత్యంత సాధారణమైనది. బ్లూ నోట్స్ (లేదా "వర్రీడ్ నోట్స్"), సాధారణంగా పిచ్‌లో తగ్గించబడిన థర్డ్స్, ఫిఫ్త్స్ లేదా సెవెంత్స్, కూడా ధ్వనిలో ఒక ముఖ్యమైన భాగం. బ్లూస్ షఫుల్స్ లేదా వాకింగ్ బాస్ వంటివి ట్రాన్స్ లాంటి లయను బలపరిచి, గ్రూవ్ అని పిలువబడే ఒక పునరావృత ప్రభావాన్ని ఏర్పరుస్తాయి. బ్లూస్ సంగీతం దాని సాహిత్యం, బాస్ లైన్లు, వాయిద్యాల ద్వారా ప్రత్యేకతను సంతరించుకుంటుంది. తొలి సాంప్రదాయ బ్లూస్ పద్యాలలో ఒకే పంక్తి నాలుగు సార్లు పునరావృతమయ్యేది. 20వ శతాబ్దం మొదటి దశాబ్దాలలో మాత్రమే అత్యంత సాధారణమైన ప్రస్తుత నిర్మాణం ప్రామాణికంగా మారింది: అదే AAB నమూనా, ఇందులో మొదటి నాలుగు బార్‌ల మీద ఒక పంక్తిని పాడటం, తర్వాతి నాలుగు బార్‌ల మీద దానిని పునరావృతం చేయడం, ఆపై చివరి బార్‌ల మీద పొడవైన ముగింపు పంక్తిని పాడటం ఉంటాయి. తొలి బ్లూస్ సంగీతం తరచుగా ఒక వదులైన కథన రూపంలో ఉండేది, ఇది తరచుగా ఆఫ్రికన్ అమెరికన్లు అనుభవించిన జాతి విభజన, వివక్ష, ఇతర సవాళ్లకు సంబంధించినది. <ref>{{Cite web|title=Honoring Jazz: An Early American Art Form|url=https://www.civilrightsmuseum.org/from-the-vault/posts/honoring-jazz|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20230205110639/https://www.civilrightsmuseum.org/from-the-vault/posts/honoring-jazz|archive-date=February 5, 2023|access-date=2022-11-07|website=National Civil Rights Museum|language=en-us}}</ref> ఈ సమయానికి, బ్లూస్ సంగీతం ఆఫ్రికన్ అమెరికన్ సంస్కృతిలో ఒక ముఖ్యమైన అంశంగా రూపుదిద్దుకుంది, ఇది నల్లజాతి వర్గాల కష్టాలను, సంస్కృతిని వ్యక్తీకరిస్తుంది. <ref>{{Cite book|title=Negro Music in White America|last=Baraka|first=Amiri|publisher=W. Morrow|year=1963|isbn=9780688184742|pages=235–236}}</ref> ఈ కథనాలు తరచుగా దక్షిణ ప్రాంతంలోని కఠినమైన వాస్తవాలను, కౌలు వ్యవసాయంలోని కష్టాలను, బాల్ వీవిల్ వల్ల కలిగే ఆర్థిక వినాశనాన్ని వివరంగా తెలియజేశాయి. <ref name="auto">{{Cite web|last=Pearley|first=Lamont Sr.|date=May 9, 2018|title=The Historical Roots of Blues Music|url=https://www.aaihs.org/the-historical-roots-of-blues-music/|access-date=December 8, 2025|website=African American Intellectual History Society (AAIHS)}}</ref> ప్రశ్నోత్తరాల శైలి, బ్లూ నోట్స్ వాడకం వంటి అనేక అంశాలు ఆఫ్రికా సంగీతం నుండి ఉద్భవించాయని చెప్పవచ్చు. బ్లూస్ మూలాలు ఆఫ్రికన్-అమెరికన్ సమాజం మతపరమైన సంగీతమైన స్పిరిచువల్స్‌తో కూడా దగ్గరి సంబంధం కలిగి ఉన్నాయి. బ్లూస్ సంగీతం తొలిసారిగా బానిసత్వం అంతమైన తర్వాత ఆవిర్భవించిందని తరచుగా చెబుతుండగా, జ్యూక్ జాయింట్‌ల అభివృద్ధి ఆ తర్వాత కాలంలో జరిగింది. ఇది పూర్వ బానిసలు కొత్తగా పొందిన స్వేచ్ఛకు సంబంధించినది. 20వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో చరిత్రకారులు బ్లూస్ సంగీతం గురించి నివేదించడం మొదలుపెట్టారు. బ్లూస్ స్వరలిపి తొలి ప్రచురణ 1908లో జరిగింది. అప్పటి నుండి బ్లూస్ సంగీతం, వాయిద్య సహకారం లేని గాత్ర సంగీతం, బానిసల మౌఖిక సంప్రదాయాల నుండి పరిణామం చెంది, అనేక రకాల శైలులు, ఉపజాతులుగా రూపుదిద్దుకుంది. బ్లూస్ ఉపశైలులలో కంట్రీ బ్లూస్, డెల్టా బ్లూస్, పీడ్‌మాంట్ బ్లూస్‌తో పాటు, చికాగో బ్లూస్, వెస్ట్ కోస్ట్ బ్లూస్ వంటి పట్టణ బ్లూస్ శైలులు కూడా ఉన్నాయి. [[రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం]] అకౌస్టిక్ నుండి ఎలక్ట్రిక్ బ్లూస్‌కు పరివర్తనకు నాంది పలికింది, బ్లూస్ సంగీతం క్రమంగా విస్తృత ప్రేక్షకులకు, ముఖ్యంగా శ్వేతజాతీయులకు అందుబాటులోకి రావడానికి దారితీసింది. 1960వ, 1970వ దశకాలలో, బ్లూస్ శైలులను రాక్ సంగీతంతో మిళితం చేసిన బ్లూస్ రాక్ అనే ఒక సంకర రూపం అభివృద్ధి చెందింది. == వ్యుత్పత్తి == 'బ్లూస్' అనే పదం విషాదం, విచారం అని అర్థం వచ్చే 'బ్లూ డెవిల్స్' నుండి ఉద్భవించి ఉండవచ్చు. ఈ అర్థంలో ఈ పదాన్ని తొలిసారిగా జార్జ్ కోల్మన్ ఏకాంక ప్రహసనం ''బ్లూ డెవిల్స్'' (1798)లో ఉపయోగించారు. <ref>The "Trésor de la Langue Française informatisé" provides this etymology of ''blues'' and cites Colman's farce as the first appearance of the term in the English language; see {{Cite web|title=Blues|url=http://atilf.atilf.fr/dendien/scripts/fast.exe?mot=blues|url-status=dead|archive-url=https://archive.today/20120628163715/http://atilf.atilf.fr/dendien/scripts/fast.exe?mot=blues|archive-date=June 28, 2012|access-date=October 15, 2010|publisher=Centre Nationale de Ressources Textuelles et Lixicales|language=fr}}</ref> 'బ్లూ డెవిల్స్' అనే పదం 1600లలో బ్రిటిష్ వారు వాడిన "తీవ్రమైన ఆల్కహాల్ ఉపసంహరణతో పాటు వచ్చే తీవ్రమైన దృశ్య భ్రాంతులు" అనే పదం నుండి కూడా ఉద్భవించి ఉండవచ్చు. కాలం గడిచేకొద్దీ, ఆ పదబంధం దెయ్యాల ప్రస్తావనను కోల్పోయి, ఆందోళన లేదా నిరాశ అనే అర్థాన్ని సంతరించుకుంది. 1800ల నాటికి యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో, "బ్లూస్" అనే పదం మద్యం సేవించడంతో ముడిపడి ఉంది, ఈ అర్థం ' బ్లూ లా ' అనే పదబంధంలో నిలిచి ఉంది, ఇది ఆదివారం మద్యం అమ్మకాన్ని నిషేధిస్తుంది. 1827లో, జాన్ జేమ్స్ ఆడుబాన్ ఒక విచారకరమైన మానసిక స్థితిని సూచిస్తూ, తనకు "బ్లూస్ వచ్చాయని" తన భార్యకు రాశాడు. <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=4j2FDwAAQBAJ&dq=%22+John+James+Audubon+%22+%22had+the+blues%22&pg=PA302|title=John James Audubon: The Making of an American|last=Rhodes|first=Richard|publisher=Random House|year=2006|isbn=9780375713934|page=302}}</ref> హెన్రీ డేవిడ్ థోరో తన ' ''వాల్డెన్'' ' పుస్తకంలో, తన ఏకాంత సమయాన్ని గురించి రాసే అధ్యాయంలో "బ్లూస్" గురించి ప్రస్తావించారు. అతను తన వ్యక్తిగత అన్వేషణ వృత్తాంతాన్ని 1845లో రాశాడు, అయినప్పటికీ అది 1854 వరకు ప్రచురించబడలేదు. <ref>{{Cite web|title=Image 5 of Walden, or, Life in the woods|url=https://www.loc.gov/resource/gdcmassbookdig.waldenorlifeinwo00thor/?sp=5&st=pdf|website=Loc.gov}}</ref> "ది బ్లూస్" అనే పదబంధాన్ని, అప్పుడు 25 ఏళ్ల వయసున్న షార్లెట్ ఫోర్టెన్, 1862 డిసెంబర్ 14న తన డైరీలో రాశారు. పెన్సిల్వేనియాకు చెందిన, స్వేచ్ఛగా జన్మించిన ఒక నల్లజాతి మహిళ అయిన ఆమె, సౌత్ కరోలినాలో బానిసలకు, విముక్తి పొందినవారికి ఇద్దరికీ బోధించే పాఠశాల ఉపాధ్యాయురాలిగా పనిచేస్తుండేది. ఆమె ఒంటరితనం, తనపై తనకే జాలి కలగడంతో "విచారంతో ఇంటికి తిరిగి వచ్చానని" రాసింది. ఆమె తన నిరాశను అధిగమించి, ఆ తర్వాత బానిసలలో ప్రాచుర్యం పొందిన 'పూర్ రోజీ' వంటి అనేక పాటలను నమోదు చేసింది. తాను విన్న గాన శైలిని వర్ణించలేనని ఆమె అంగీకరించినప్పటికీ, "నిండు హృదయం, కలత చెందిన ఆత్మ లేకుండా ఆ పాటలను పాడలేరు" అని ఫోర్టెన్ రాశారు, ఈ పరిస్థితులే లెక్కలేనన్ని బ్లూస్ పాటలకు ప్రేరణనిచ్చాయి. <ref>{{Cite book|url=http://archive.org/details/isbn_9781555533540|title=The story of the blues|last=Oliver|first=Paul|date=1998|publisher=Boston, Mass. : Northeastern University Press|others=Internet Archive|isbn=978-1-55553-355-7}}</ref> ఆఫ్రికన్-అమెరికన్ సంగీతంలో ఈ పదబంధం ఉపయోగం పాతది అయినప్పటికీ, 1912 నుండి ఇది ముద్రణలో ధృవీకరించబడింది, ఆ సమయంలో హార్ట్ వాండ్ " డల్లాస్ బ్లూస్ " మొదటి కాపీరైట్ పొందిన బ్లూస్ కూర్పుగా మారింది. పాటల సాహిత్యంలో, ఈ పదబంధాన్ని తరచుగా నిరాశాపూరిత మానసిక స్థితిని వివరించడానికి ఉపయోగిస్తారు. == మూలాలు == {{Reflist}} [[వర్గం:సంగీతం]] [[వర్గం:సంగీత చరిత్ర]] d0nm191pr4k3ec2e5wo47eqbss91axr 0 509229 4955864 4955359 2026-09-11T03:42:02Z యర్రా రామారావు 28161 4955864 wikitext text/x-wiki {{విలీనం|ములుగు (ములుగు జిల్లా)}} {{Infobox settlement | name = ములుగు | official_name = | native_name = | settlement_type = [[పట్టణం]] | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | nickname = తెలంగాణ గిరిజన రాజధాని | pushpin_map = India Telangana#India | pushpin_label_position = Right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = తెలంగాణ, భారతదేశంలో స్థానం | coordinates = {{coord|18|11|28|N|79|56|35|E|region:IN|display=inline,title}} | subdivision_type = దేశం | subdivision_name = {{flag|భారతదేశం}} | subdivision_type1 = [[భారతదేశ రాష్ట్రాలు మరియు కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు|రాష్ట్రం]] | subdivision_type2 = [[భారతదేశ ప్రాంతాలు|ప్రాంతం]] | subdivision_type3 = [[భారతదేశ జిల్లాల జాబితా|జిల్లా]] | subdivision_name1 = [[తెలంగాణ]] | subdivision_name2 = తెలంగాణ | established_title = | established_date = అక్టోబర్ 2016 | founder = | government_type = [[మున్సిపల్ కౌన్సిల్]] | governing_body = | leader_title1 = కలెక్టర్ | leader_name1 = శ్రీ దివాకర టి.ఎస్., ఐఏఎస్ | unit_pref = Metric | area_footnotes = <ref name="civicbody">{{cite web|title=పట్టణ స్థానిక సంస్థల సమాచారం|url=http://www.dtcp.telangana.gov.in/ULBs-List-68.pdf|website=పట్టణ మరియు దేశ ప్రణాళికా సంచాలకత్వం|publisher=తెలంగాణ ప్రభుత్వం|access-date=28 June 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160615135503/http://dtcp.telangana.gov.in/ULBs-List-68.pdf|archive-date=15 June 2016}}</ref> | area_total_km2 = 102.2 | area_rank = 1వ | elevation_footnotes = | elevation_m = 177 | population_total = 12135 | population_as_of = 2011 | population_est = 25,000 | pop_est_as_of = 2025 | population_footnotes = | population_density_km2 = auto | population_rank = 1వ | population_demonym = ములుగువాసి | demographics_type1 = భాషలు | demographics1_title1 = అధికారిక | timezone1 = [[భారత ప్రామాణిక కాలమానం|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[పోస్టల్ ఇండెక్స్ నంబర్|పిన్]] | postal_code = 506 343 | area_code = 08715 | area_code_type = టెలిఫోన్ కోడ్ | registration_plate = TG–37 | blank1_name_sec1 = [[లోక్‌సభ]] | blank1_info_sec1 = [[మహబూబాబాద్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం]] | website = {{URL|mulugu.telangana.gov.in}} | footnotes = | leader_title2 = పార్లమెంట్ సభ్యుడు | leader_name2 = పోరిక బలరాం నాయక్ [[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్]] (ఐఎన్‌సీ) | leader_title3 = శాసనసభ సభ్యుడు | leader_name3 = దనసరి అనసూయ [[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్]] (ఐఎన్‌సీ) | leader_title4 = [[పోలీస్ సూపరింటెండెంట్|ఎస్పీ]] | leader_name4 = డా. పి. శబరీష్, ఐపీఎస్ <ref>{{cite web | url=https://www.deccanchronicle.com/nation/in-other-news/040124/state-govt-transfers-23-ips-officers.html | title=రాష్ట్ర ప్రభుత్వం 23 మంది ఐపీఎస్ అధికారులను బదిలీ చేసింది | date=4 January 2024 }}</ref> | demographics1_info1 = తెలుగు | blank2_name_sec1 = [[శాసనసభ నియోజకవర్గం]] | blank2_info_sec1 = [[ములుగు శాసనసభ నియోజకవర్గం]] }} '''ములుగు''' [[ములుగు జిల్లా]], [[తెలంగాణ]] రాష్ట్రంలోని పట్టణం. ఇది ములుగు జిల్లా కేంద్రం. 2019లో [[జయశంకర్ భూపాలపల్లి జిల్లా]] విభజన తరువాత ములుగు జిల్లా ఏర్పడింది. జయశంకర్ భూపాలపల్లి జిల్లా ఏర్పాటుకు ముందు ములుగు [[వరంగల్ జిల్లా]]లో భాగంగా ఉండేది. ఇది [[జాతీయ రహదారి 163 (భారతదేశం)|జాతీయ రహదారి 163]]పై ఉంది. ములుగు పట్టణ పరిపాలన ములుగు మున్సిపల్ కౌన్సిల్ పరిధిలో ఉంటుంది. == ప్రభుత్వం రాజకీయాలు == ములుగు మేజర్ 2011లో ఏర్పాటు చేయబడింది. ఇది రెండవ శ్రేణి మున్సిపాలిటీగా వర్గీకరించబడింది. పౌర సంస్థ పరిధి {{convert|44.99|km2|mi2|abbr=on}} విస్తీర్ణంలో ఉంది.<ref name="civicbody" /> === రాజకీయాలు === ములుగుకు [[తెలంగాణ శాసనసభ]]లో ఒక నియోజకవర్గ స్థానం ఉంది. [[2018 తెలంగాణ శాసనసభ ఎన్నికలు|2018 సాధారణ ఎన్నికల్లో]] [[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్ పార్టీ]]కి చెందిన దనసరి అనసూయ ములుగు నియోజకవర్గం నుంచి ఎన్నికయ్యారు. ఇది రెండవ శ్రేణి మున్సిపాలిటీ. రెవెన్యూ పరిపాలనను ఆర్.డీ.ఓ., ఎం.ఆర్.ఓ.లు పర్యవేక్షిస్తారు. == వాతావరణం == {{stack|{{climate chart |Mulugu |11|26.5|15 |14|31|5 |22|36|5 |26|40|7 |28|48|15 |28|37|50 |25|32|85 |25|31|170 |23|33|160 |22|33|70 |16|31|10 |10|26|0 |source=<ref name="accuweather_191819">{{cite web | url=https://www.accuweather.com/en/in/mahbubabad/191819/weather-forecast/191819?partner=Googleonex | title=మహబూబాబాద్, భారతదేశం | publisher=AccuWeather | accessdate=21 February 2019 }}</ref> |float=right |clear=right }}}} ములుగులో అర్ధ ఉష్ణమండల వాతావరణం ఉంటుంది. వేసవిలో ఉష్ణోగ్రతలు 48&nbsp;°C కంటే ఎక్కువగా నమోదవుతాయి. శీతాకాలంలో ఉష్ణోగ్రతలు 12&nbsp;°C నుంచి 27&nbsp;°C వరకు ఉంటాయి. ములుగుకు జూన్ నుంచి సెప్టెంబరు వరకు నైరుతి రుతుపవనాలు, అక్టోబరు నుంచి నవంబరు వరకు ఈశాన్య రుతుపవనాల ద్వారా వర్షపాతం లభిస్తుంది. పట్టణం ప్రధానంగా రుతుపవనాలు, వర్షపాతంపై ఆధారపడి ఉంటుంది.{{Citation needed|date=జూలై 2025}} == ప్రసార మాధ్యమాలు == ములుగులో ముద్రిత, వినోద ప్రసార మాధ్యమాలు ఉన్నాయి. ఇన్ ములుగు కేబుల్ స్థానిక వినోద ఛానల్‌గా టెలివిజన్ కార్యక్రమాలను ప్రసారం చేస్తుంది. === ముద్రిత మాధ్యమాలు === ''నమస్తే తెలంగాణ, [[సాక్షి (ప్రసారమధ్యమ సమూహం)|సాక్షి]], [[ఈనాడు]], [[వార్త]], ఆంధ్రజ్యోతి, [[ప్రజాశక్తి]], [[ఆంధ్రభూమి]], [[ది హిందూ]], డెక్కన్ క్రానికల్'', ''[[టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా]]'' వార్తాపత్రికలు పట్టణంలో అందుబాటులో ఉన్నాయి. ''సిరాచుక్క'' స్థానిక టాబ్లాయిడ్. ఇది వారానికొకసారి ప్రచురించబడుతుంది. == రవాణా == ములుగు పట్టణం రాష్ట్రంలోని ఇతర ప్రాంతాలతో, దేశంలోని ఇతర ప్రాంతాలతో రహదారి మార్గాల ద్వారా అనుసంధానించబడి ఉంది. [[జాతీయ రహదారి 163 (భారతదేశం)|జాతీయ రహదారి 163]] ములుగు మీదుగా వెళ్తూ [[ఛత్తీస్‌గఢ్]] వైపు కొనసాగుతుంది. === రహదారి రవాణా === ములుగులో [[తెలంగాణ రాష్ట్ర రోడ్డు రవాణా సంస్థ|టీఎస్‌ఆర్‌టీసీ]] బస్‌స్టాండ్ ఉంది. దీని సామర్థ్యం 40 బస్సులు. పట్టణ ప్రజల అవసరాలకు అనుగుణంగా అనేక బస్సు సర్వీసులు అందుబాటులో ఉన్నాయి. ములుగు [[వరంగల్]]–[[భద్రాచలం]] ప్రధాన రహదారి మార్గంలో ఉంది. బస్సు సౌకర్యాల ద్వారా ప్రతిరోజూ సుమారు 20,000 మంది ప్రయాణిస్తారు. అదనంగా అనేక ఏడు సీట్ల ఆటో రిక్షాలు, కమాండర్ జీపులు సమీప గ్రామాలను పట్టణంతో అనుసంధానిస్తాయి. == జనాభా గణాంకాలు == 2011 జనగణన నివేదికల ప్రకారం ములుగు జిల్లా జనాభా సుమారు 294,671. పురుషుల జనాభా 146,205 (49.6%), మహిళల జనాభా 148,466 (50.04%). ప్రతి 1000 మంది పురుషులకు 1015 మంది మహిళలు ఉన్నారు. ఇది జాతీయ సగటు 943:1000 కంటే ఎక్కువ. అక్షరాస్యత రేటు 63.57%. పురుషుల అక్షరాస్యత 73.49%, మహిళల అక్షరాస్యత 53.83%.<ref>{{Cite web |title=అక్షరాస్యత రేటు {{!}} ములుగు జిల్లా, తెలంగాణ ప్రభుత్వం {{!}} భారతదేశం |url=https://mulugu.telangana.gov.in/literacy-rate/ |access-date=2023-04-17 |language=en-US}}</ref> తెలంగాణ రాష్ట్రంలో గ్రామీణ జనాభా వాటా అత్యధికంగా ఉన్న జిల్లాల్లో ములుగు ఒకటి. మొత్తం జనాభాలో 96.10% గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో నివసిస్తున్నారు. సుమారు 11,493 మంది, అంటే 3.9% మంది పట్టణ ప్రాంతాల్లో నివసిస్తున్నారు.<ref name=":0">{{Cite web |title=తెలంగాణ గణాంక సారాంశం 2021 |url=https://www.tsdps.telangana.gov.in/Statistical_Abstract_2021.pdf}}</ref> గతంలో తెలంగాణ రాష్ట్రంలో అతిపెద్ద రెవెన్యూ డివిజన్లలో ములుగు ఒకటి. ప్రస్తుతం జిల్లాలో 1 రెవెన్యూ డివిజన్, 9 రెవెన్యూ మండలాలు, 336 రెవెన్యూ గ్రామాలు, 174 రెవెన్యూ గ్రామ పంచాయతీలు ఉన్నాయి.<ref name=":0" /> ప్రధానంగా [[తెలుగు భాష|తెలుగు]] మాట్లాడతారు. [[హిందీ]] కూడా మాట్లాడే ప్రజలు ఉన్నారు. కొంతమంది [[ఉర్దూ]] మాట్లాడతారు. విద్యావంతులలో కొందరు [[ఆంగ్ల భాష|ఆంగ్లం]] మాట్లాడగలరు. అధికారిక సమాచారంలో, బోధనా మాధ్యమంలో తెలుగు, ఆంగ్ల భాషలు ఉపయోగించబడతాయి. పట్టణంతో సహా అనేక గ్రామాలు, ఆవాసాల్లో [[షెడ్యూల్డ్ తెగలు]] అధికంగా నివసిస్తారు. ప్రధాన గిరిజన సముదాయాల్లో కోయ, [[లంబాడీ]]లు ఉన్నారు. గిరిజన సముదాయాల్లో లంబాడీ లేదా [[బంజారా భాష|బంజారా]] భాషల వినియోగం ఉంది. ఈ భాషను భారత ప్రభుత్వం గుర్తించిన భాషా రూపాల్లో ఒకటిగా పరిగణిస్తారు. దీనికి ప్రత్యేక లిపి లేదు. మౌఖిక సంప్రదాయం ద్వారా భాష కొనసాగుతోంది. {{Historical populations |1901|4366 |1911|5087 |1921|4211 |1931|7098 |1941|9866 |1951|9898 |1961|10567 |1971|12334 |1981|24566 |1991|31765 |2001|36766 |2011|46901 |state= |title=ములుగు నగర జనాభా |footnote=మూలాలు:<ref name="Census 1951-61">{{cite book|title=పట్టణ అంచు అభివృద్ధి ప్రక్రియ: ఒక నమూనా|url=https://books.google.com/books?id=buz5csyXFmwC|publisher=Concept Publishing Company|page=25|last=Gopi|first=K.N|year=1978|accessdate=6 August 2013}}</ref><ref name="Census Hyderabad">{{cite web|title=భారతదేశంలోని బెంగళూరు, హైదరాబాద్ పట్టణ సముదాయాల ఆర్థిక వ్యవస్థ, జనాభా, పట్టణ విస్తరణపై తులనాత్మక అధ్యయనం|url=http://www.cicred.org/Eng/Seminars/Details/Seminars/PDE2007/Papers/IYER_Neelakantan_paperNairobi2007-project.pdf|last1=Iyer|first1=Neelakantan Krishna|last2=Kulkarni|first2=Sumati|last3=Raghavaswam|first3=V.|page=21|date=13 June 2007|publisher=circed.org|accessdate=10 December 2012}}</ref><ref name="greater Hyderabad">{{cite web|title=2011 జనగణన ప్రకారం 1 లక్షకు పైగా జనాభా కలిగిన నగరాలు|url=http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/India2/Table_2_PR_Cities_1Lakh_and_Above.pdf|page=11|year=2011|publisher=భారత ప్రభుత్వం|accessdate=10 December 2012}}</ref>}} == ఆరోగ్య సంరక్షణ == 100 పడకల మినీ మహాత్మా గాంధీ మెమోరియల్ ఆసుపత్రి నగరంలోని అతిపెద్ద ఆసుపత్రి. ఇది పొరుగున ఉన్న [[ఖమ్మం]], [[కరీంనగర్]] జిల్లాల నుంచి వచ్చే రోగులకు కూడా వైద్య సేవలు అందిస్తుంది.<ref>{{cite web|url=https://www.sehat.com/mmgm-mini-mahatma-gandhi-memorial-hospitals-mulug|title=ములుగులో ఎంఎంజీఎం (మహాత్మా గాంధీ మెమోరియల్) ఆసుపత్రి – Sehat|publisher=|accessdate=28 July 2015}}</ref> ప్రసూతి, ఛాతీ, క్షయ వ్యాధుల కోసం ఉన్న ప్రధాన ప్రభుత్వ ఆసుపత్రులతో పాటు అప్పయ్య, రవీందర్, స్టార్, సూపర్‌స్పెషాలిటీ, ఏరియా హాస్పిటల్, సెయింట్ ఆన్స్ వంటి అనేక ప్రైవేట్ ప్రత్యేక ఆసుపత్రులు కూడా ఉన్నాయి.<ref>{{cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/141029/nation-current-affairs/article/biomedical-wastes-pose-threat-lives|title=బయోమెడికల్ వ్యర్థాలు ప్రాణాలకు ముప్పుగా మారుతున్నాయి|work=[[డెక్కన్ క్రానికల్]]|date=29 October 2014 }}</ref> == మూలాలు == {{reflist}}{{తెలంగాణ పురపాలక సంఘాలు}} [[వర్గం:ములుగు జిల్లా నగరాలు, పట్టణాలు]] 41vrgoe5ayhdfe4ue7q5avsgnaadt9e 4955865 4955864 2026-09-11T03:44:55Z యర్రా రామారావు 28161 4955865 wikitext text/x-wiki {{విలీనం|ములుగు (ములుగు జిల్లా)}} {{Infobox settlement | name = ములుగు | official_name = | native_name = | settlement_type = [[పట్టణం]] | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | nickname = తెలంగాణ గిరిజన రాజధాని | pushpin_map = India Telangana#India | pushpin_label_position = Right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = తెలంగాణ, భారతదేశంలో స్థానం | coordinates = {{coord|18|11|28|N|79|56|35|E|region:IN|display=inline,title}} | subdivision_type = దేశం | subdivision_name = {{flag|భారతదేశం}} | subdivision_type1 = [[భారతదేశ రాష్ట్రాలు మరియు కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు|రాష్ట్రం]] | subdivision_type2 = [[భారతదేశ ప్రాంతాలు|ప్రాంతం]] | subdivision_type3 = [[భారతదేశ జిల్లాల జాబితా|జిల్లా]] | subdivision_name1 = [[తెలంగాణ]] | subdivision_name2 = తెలంగాణ | established_title = | established_date = అక్టోబర్ 2016 | founder = | government_type = [[మున్సిపల్ కౌన్సిల్]] | governing_body = | leader_title1 = కలెక్టర్ | leader_name1 = శ్రీ దివాకర టి.ఎస్., ఐఏఎస్ | unit_pref = Metric | area_footnotes = <ref name="civicbody">{{cite web|title=పట్టణ స్థానిక సంస్థల సమాచారం|url=http://www.dtcp.telangana.gov.in/ULBs-List-68.pdf|website=పట్టణ మరియు దేశ ప్రణాళికా సంచాలకత్వం|publisher=తెలంగాణ ప్రభుత్వం|access-date=28 June 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160615135503/http://dtcp.telangana.gov.in/ULBs-List-68.pdf|archive-date=15 June 2016}}</ref> | area_total_km2 = 102.2 | area_rank = 1వ | elevation_footnotes = | elevation_m = 177 | population_total = 12135 | population_as_of = 2011 | population_est = 25,000 | pop_est_as_of = 2025 | population_footnotes = | population_density_km2 = auto | population_rank = 1వ | population_demonym = ములుగువాసి | demographics_type1 = భాషలు | demographics1_title1 = అధికారిక | timezone1 = [[భారత ప్రామాణిక కాలమానం|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[పోస్టల్ ఇండెక్స్ నంబర్|పిన్]] | postal_code = 506 343 | area_code = 08715 | area_code_type = టెలిఫోన్ కోడ్ | registration_plate = TG–37 | blank1_name_sec1 = [[లోక్‌సభ]] | blank1_info_sec1 = [[మహబూబాబాద్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం]] | website = {{URL|mulugu.telangana.gov.in}} | footnotes = | leader_title2 = పార్లమెంట్ సభ్యుడు | leader_name2 = పోరిక బలరాం నాయక్ [[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్]] (ఐఎన్‌సీ) | leader_title3 = శాసనసభ సభ్యుడు | leader_name3 = దనసరి అనసూయ [[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్]] (ఐఎన్‌సీ) | leader_title4 = [[పోలీస్ సూపరింటెండెంట్|ఎస్పీ]] | leader_name4 = డా. పి. శబరీష్, ఐపీఎస్ <ref>{{cite web | url=https://www.deccanchronicle.com/nation/in-other-news/040124/state-govt-transfers-23-ips-officers.html | title=రాష్ట్ర ప్రభుత్వం 23 మంది ఐపీఎస్ అధికారులను బదిలీ చేసింది | date=4 January 2024 }}</ref> | demographics1_info1 = తెలుగు | blank2_name_sec1 = [[శాసనసభ నియోజకవర్గం]] | blank2_info_sec1 = [[ములుగు శాసనసభ నియోజకవర్గం]] }} '''ములుగు''' [[ములుగు జిల్లా]], [[తెలంగాణ]] రాష్ట్రంలోని పట్టణం. ఇది ములుగు జిల్లా కేంద్రం. 2019లో [[జయశంకర్ భూపాలపల్లి జిల్లా]] విభజన తరువాత ములుగు జిల్లా ఏర్పడింది. జయశంకర్ భూపాలపల్లి జిల్లా ఏర్పాటుకు ముందు ములుగు [[వరంగల్ జిల్లా]]లో భాగంగా ఉండేది. ఇది [[జాతీయ రహదారి 163 (భారతదేశం)|జాతీయ రహదారి 163]]పై ఉంది. ములుగు పట్టణ పరిపాలన ములుగు మున్సిపల్ కౌన్సిల్ పరిధిలో ఉంటుంది. == ప్రభుత్వం రాజకీయాలు == ములుగు మేజర్ 2011లో ఏర్పాటు చేయబడింది. ఇది రెండవ శ్రేణి మున్సిపాలిటీగా వర్గీకరించబడింది. పౌర సంస్థ పరిధి {{convert|44.99|km2|mi2|abbr=on}} విస్తీర్ణంలో ఉంది.<ref name="civicbody" /> === రాజకీయాలు === ములుగుకు [[తెలంగాణ శాసనసభ]]లో ఒక నియోజకవర్గ స్థానం ఉంది. [[2018 తెలంగాణ శాసనసభ ఎన్నికలు|2018 సాధారణ ఎన్నికల్లో]] [[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్ పార్టీ]]కి చెందిన దనసరి అనసూయ ములుగు నియోజకవర్గం నుంచి ఎన్నికయ్యారు. ఇది రెండవ శ్రేణి [[ములుగు పురపాలక సంఘం|మున్సిపాలిటీ]]. రెవెన్యూ పరిపాలనను ఆర్.డీ.ఓ., ఎం.ఆర్.ఓ.లు పర్యవేక్షిస్తారు. == వాతావరణం == {{stack|{{climate chart |Mulugu |11|26.5|15 |14|31|5 |22|36|5 |26|40|7 |28|48|15 |28|37|50 |25|32|85 |25|31|170 |23|33|160 |22|33|70 |16|31|10 |10|26|0 |source=<ref name="accuweather_191819">{{cite web | url=https://www.accuweather.com/en/in/mahbubabad/191819/weather-forecast/191819?partner=Googleonex | title=మహబూబాబాద్, భారతదేశం | publisher=AccuWeather | accessdate=21 February 2019 }}</ref> |float=right |clear=right }}}} ములుగులో అర్ధ ఉష్ణమండల వాతావరణం ఉంటుంది. వేసవిలో ఉష్ణోగ్రతలు 48&nbsp;°C కంటే ఎక్కువగా నమోదవుతాయి. శీతాకాలంలో ఉష్ణోగ్రతలు 12&nbsp;°C నుంచి 27&nbsp;°C వరకు ఉంటాయి. ములుగుకు జూన్ నుంచి సెప్టెంబరు వరకు నైరుతి రుతుపవనాలు, అక్టోబరు నుంచి నవంబరు వరకు ఈశాన్య రుతుపవనాల ద్వారా వర్షపాతం లభిస్తుంది. పట్టణం ప్రధానంగా రుతుపవనాలు, వర్షపాతంపై ఆధారపడి ఉంటుంది.{{Citation needed|date=జూలై 2025}} == ప్రసార మాధ్యమాలు == ములుగులో ముద్రిత, వినోద ప్రసార మాధ్యమాలు ఉన్నాయి. ఇన్ ములుగు కేబుల్ స్థానిక వినోద ఛానల్‌గా టెలివిజన్ కార్యక్రమాలను ప్రసారం చేస్తుంది. === ముద్రిత మాధ్యమాలు === ''నమస్తే తెలంగాణ, [[సాక్షి (ప్రసారమధ్యమ సమూహం)|సాక్షి]], [[ఈనాడు]], [[వార్త]], ఆంధ్రజ్యోతి, [[ప్రజాశక్తి]], [[ఆంధ్రభూమి]], [[ది హిందూ]], డెక్కన్ క్రానికల్'', ''[[టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా]]'' వార్తాపత్రికలు పట్టణంలో అందుబాటులో ఉన్నాయి. ''సిరాచుక్క'' స్థానిక టాబ్లాయిడ్. ఇది వారానికొకసారి ప్రచురించబడుతుంది. == రవాణా == ములుగు పట్టణం రాష్ట్రంలోని ఇతర ప్రాంతాలతో, దేశంలోని ఇతర ప్రాంతాలతో రహదారి మార్గాల ద్వారా అనుసంధానించబడి ఉంది. [[జాతీయ రహదారి 163 (భారతదేశం)|జాతీయ రహదారి 163]] ములుగు మీదుగా వెళ్తూ [[ఛత్తీస్‌గఢ్]] వైపు కొనసాగుతుంది. === రహదారి రవాణా === ములుగులో [[తెలంగాణ రాష్ట్ర రోడ్డు రవాణా సంస్థ|టీఎస్‌ఆర్‌టీసీ]] బస్‌స్టాండ్ ఉంది. దీని సామర్థ్యం 40 బస్సులు. పట్టణ ప్రజల అవసరాలకు అనుగుణంగా అనేక బస్సు సర్వీసులు అందుబాటులో ఉన్నాయి. ములుగు [[వరంగల్]]–[[భద్రాచలం]] ప్రధాన రహదారి మార్గంలో ఉంది. బస్సు సౌకర్యాల ద్వారా ప్రతిరోజూ సుమారు 20,000 మంది ప్రయాణిస్తారు. అదనంగా అనేక ఏడు సీట్ల ఆటో రిక్షాలు, కమాండర్ జీపులు సమీప గ్రామాలను పట్టణంతో అనుసంధానిస్తాయి. == జనాభా గణాంకాలు == 2011 జనగణన నివేదికల ప్రకారం ములుగు జిల్లా జనాభా సుమారు 294,671. పురుషుల జనాభా 146,205 (49.6%), మహిళల జనాభా 148,466 (50.04%). ప్రతి 1000 మంది పురుషులకు 1015 మంది మహిళలు ఉన్నారు. ఇది జాతీయ సగటు 943:1000 కంటే ఎక్కువ. అక్షరాస్యత రేటు 63.57%. పురుషుల అక్షరాస్యత 73.49%, మహిళల అక్షరాస్యత 53.83%.<ref>{{Cite web |title=అక్షరాస్యత రేటు {{!}} ములుగు జిల్లా, తెలంగాణ ప్రభుత్వం {{!}} భారతదేశం |url=https://mulugu.telangana.gov.in/literacy-rate/ |access-date=2023-04-17 |language=en-US}}</ref> తెలంగాణ రాష్ట్రంలో గ్రామీణ జనాభా వాటా అత్యధికంగా ఉన్న జిల్లాల్లో ములుగు ఒకటి. మొత్తం జనాభాలో 96.10% గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో నివసిస్తున్నారు. సుమారు 11,493 మంది, అంటే 3.9% మంది పట్టణ ప్రాంతాల్లో నివసిస్తున్నారు.<ref name=":0">{{Cite web |title=తెలంగాణ గణాంక సారాంశం 2021 |url=https://www.tsdps.telangana.gov.in/Statistical_Abstract_2021.pdf}}</ref> గతంలో తెలంగాణ రాష్ట్రంలో అతిపెద్ద రెవెన్యూ డివిజన్లలో ములుగు ఒకటి. ప్రస్తుతం జిల్లాలో 1 రెవెన్యూ డివిజన్, 9 రెవెన్యూ మండలాలు, 336 రెవెన్యూ గ్రామాలు, 174 రెవెన్యూ గ్రామ పంచాయతీలు ఉన్నాయి.<ref name=":0" /> ప్రధానంగా [[తెలుగు భాష|తెలుగు]] మాట్లాడతారు. [[హిందీ]] కూడా మాట్లాడే ప్రజలు ఉన్నారు. కొంతమంది [[ఉర్దూ]] మాట్లాడతారు. విద్యావంతులలో కొందరు [[ఆంగ్ల భాష|ఆంగ్లం]] మాట్లాడగలరు. అధికారిక సమాచారంలో, బోధనా మాధ్యమంలో తెలుగు, ఆంగ్ల భాషలు ఉపయోగించబడతాయి. పట్టణంతో సహా అనేక గ్రామాలు, ఆవాసాల్లో [[షెడ్యూల్డ్ తెగలు]] అధికంగా నివసిస్తారు. ప్రధాన గిరిజన సముదాయాల్లో కోయ, [[లంబాడీ]]లు ఉన్నారు. గిరిజన సముదాయాల్లో లంబాడీ లేదా [[బంజారా భాష|బంజారా]] భాషల వినియోగం ఉంది. ఈ భాషను భారత ప్రభుత్వం గుర్తించిన భాషా రూపాల్లో ఒకటిగా పరిగణిస్తారు. దీనికి ప్రత్యేక లిపి లేదు. మౌఖిక సంప్రదాయం ద్వారా భాష కొనసాగుతోంది. {{Historical populations |1901|4366 |1911|5087 |1921|4211 |1931|7098 |1941|9866 |1951|9898 |1961|10567 |1971|12334 |1981|24566 |1991|31765 |2001|36766 |2011|46901 |state= |title=ములుగు నగర జనాభా |footnote=మూలాలు:<ref name="Census 1951-61">{{cite book|title=పట్టణ అంచు అభివృద్ధి ప్రక్రియ: ఒక నమూనా|url=https://books.google.com/books?id=buz5csyXFmwC|publisher=Concept Publishing Company|page=25|last=Gopi|first=K.N|year=1978|accessdate=6 August 2013}}</ref><ref name="Census Hyderabad">{{cite web|title=భారతదేశంలోని బెంగళూరు, హైదరాబాద్ పట్టణ సముదాయాల ఆర్థిక వ్యవస్థ, జనాభా, పట్టణ విస్తరణపై తులనాత్మక అధ్యయనం|url=http://www.cicred.org/Eng/Seminars/Details/Seminars/PDE2007/Papers/IYER_Neelakantan_paperNairobi2007-project.pdf|last1=Iyer|first1=Neelakantan Krishna|last2=Kulkarni|first2=Sumati|last3=Raghavaswam|first3=V.|page=21|date=13 June 2007|publisher=circed.org|accessdate=10 December 2012}}</ref><ref name="greater Hyderabad">{{cite web|title=2011 జనగణన ప్రకారం 1 లక్షకు పైగా జనాభా కలిగిన నగరాలు|url=http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/India2/Table_2_PR_Cities_1Lakh_and_Above.pdf|page=11|year=2011|publisher=భారత ప్రభుత్వం|accessdate=10 December 2012}}</ref>}} == ఆరోగ్య సంరక్షణ == 100 పడకల మినీ మహాత్మా గాంధీ మెమోరియల్ ఆసుపత్రి నగరంలోని అతిపెద్ద ఆసుపత్రి. ఇది పొరుగున ఉన్న [[ఖమ్మం]], [[కరీంనగర్]] జిల్లాల నుంచి వచ్చే రోగులకు కూడా వైద్య సేవలు అందిస్తుంది.<ref>{{cite web|url=https://www.sehat.com/mmgm-mini-mahatma-gandhi-memorial-hospitals-mulug|title=ములుగులో ఎంఎంజీఎం (మహాత్మా గాంధీ మెమోరియల్) ఆసుపత్రి – Sehat|publisher=|accessdate=28 July 2015}}</ref> ప్రసూతి, ఛాతీ, క్షయ వ్యాధుల కోసం ఉన్న ప్రధాన ప్రభుత్వ ఆసుపత్రులతో పాటు అప్పయ్య, రవీందర్, స్టార్, సూపర్‌స్పెషాలిటీ, ఏరియా హాస్పిటల్, సెయింట్ ఆన్స్ వంటి అనేక ప్రైవేట్ ప్రత్యేక ఆసుపత్రులు కూడా ఉన్నాయి.<ref>{{cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/141029/nation-current-affairs/article/biomedical-wastes-pose-threat-lives|title=బయోమెడికల్ వ్యర్థాలు ప్రాణాలకు ముప్పుగా మారుతున్నాయి|work=[[డెక్కన్ క్రానికల్]]|date=29 October 2014 }}</ref> == మూలాలు == {{reflist}}{{తెలంగాణ పురపాలక సంఘాలు}} [[వర్గం:ములుగు జిల్లా నగరాలు, పట్టణాలు]] 6a9svbebtkkw9wb7ljt38nnjsroh4zr 0 509239 4955763 4954978 2026-09-10T16:22:48Z Pranayraj1985 29393 4955763 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width: 220px; clear: right; float:right;margin:0 0 4px 1.5em" ! colspan="2" class="infobox-above" style="font-size:115%" |బాహ్య ఆడియో |- | colspan="2" class="infobox-full-data" style="text-align: left" | [[File:Nuvola_apps_arts.svg|alt=audio icon|class=noviewer|16x16px]]1956లో జాన్ సెర్రీ తన ''<nowiki/>'స్క్వీజ్ ప్లే''' ఆల్బమ్‌లో ప్రదర్శించిన సులభ శ్రవణ సంగీత ఉదాహరణలను మీరు వినవచ్చు.<br /><br /><br /><br /> [https://listenbrainz.org/artist/9ff7e10c-d72b-4948-9a2e-635b0ad19be0/ '''ఇక్కడ listenbrainz.orgలో'''] |} {| class="infobox" style="width: 220px; clear: right; float:right;margin:0 0 4px 1.5em" ! colspan="2" class="infobox-above" style="font-size:115%" |బాహ్య ఆడియో |- | colspan="2" class="infobox-full-data" style="text-align: left" | [[File:Nuvola_apps_arts.svg|alt=audio icon|class=noviewer|16x16px]]1956లో జాన్ సెర్రీ తన ''<nowiki/>'స్క్వీజ్ ప్లే''' ఆల్బమ్‌లో ప్రదర్శించిన సులభ శ్రవణ సంగీత ఉదాహరణలను మీరు వినవచ్చు.<br /><br /><br /><br /> [https://listenbrainz.org/artist/9ff7e10c-d72b-4948-9a2e-635b0ad19be0/ '''ఇక్కడ listenbrainz.orgలో'''] |} '''ఈజీ లిజనింగ్''' ('''మూడ్ మ్యూజిక్‌తో''' సహా <ref name="musiker">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=ipnrAgAAQBAJ&pg=PT16|title=Conductors and Composers of Popular Orchestral Music: A Biographical and Discographical Sourcebook|last=Musiker|first=Naomi|last2=Musiker|first2=Reuben|publisher=Routledge|year=2014|isbn=978-1-135-91770-8|page=16|quote=Mood music has come to be known as easy-listening music; however ... in the strict sense of the term, mood music means background music written for radio and television programs (including 'commercials'), as well as feature, documentary and newsreel films.}}</ref>) అనేది 1950ల నుండి 1970ల వరకు అత్యంత ప్రజాదరణ పొందిన ఒక [[ప్రజా సంగీతం|ప్రసిద్ధ సంగీత]] శైలి <ref>{{Cite web|title=BBC Four - the Joy of Easy Listening|url=https://www.bbc.co.uk/programmes/b011g614}}</ref> <ref>{{Cite web|title=What is Easy Listening Music?|url=https://www.liveabout.com/easy-listening-genre-overview-2522405}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Easy Listening Music Genre Overview|url=https://www.allmusic.com/genre/easy-listening-ma0000002567|website=[[AllMusic]]}}</ref>, రేడియో ఫార్మాట్. <ref name="lanza">{{Cite book|title=Sound Unbound: Sampling Digital Music and Culture|last=Lanza|first=Joseph|publisher=[[MIT Press]]|year=2008|isbn=978-0-262-63363-5|editor-last=Miller|editor-first=Paul D.|editor-link=DJ Spooky|location=Cambridge, Massachusetts|page=161|chapter=Chapter 16: Zing! Went the Strings|ref={{SfnRef|Lanza et al.|2008}}|chapter-url=https://books.google.com/books?id=9vvapHTNuqwC&pg=PA161}}</ref> ఇది మిడిల్ ఆఫ్ ది రోడ్ (MOR) సంగీతానికి <ref name="keightley">{{Cite book|title=Continuum Encyclopedia of Popular Music of the World Volume 8: Genres: North America|last=Keightley|first=Keir|date=2012|publisher=A&C Black|isbn=978-1-4411-4874-2|editor-last=Shepherd|editor-first=John|page=192|chapter=Easy-Listening|editor-last2=Horn|editor-first2=David|chapter-url=https://books.google.com/books?id=__DTvryrBZkC&pg=PA192}}</ref> సంబంధించినది, ప్రమాణాల వాయిద్య రికార్డింగ్‌లు, హిట్ పాటలు, నాన్- రాక్ గాత్రాలు, ఎంచుకున్న ప్రముఖ రాక్ పాటల వాయిద్య కవర్లను కలిగి ఉంటుంది. ఇది ప్రధానంగా రాక్ అండ్ రోల్ శకానికి ముందు కాలం నాటి సంగీతంపై, ముఖ్యంగా 1940లు, 1950ల నాటి సంగీతంపై దృష్టి పెడుతుంది. ప్రసార దినంలోని వివిధ భాగాలకు సరిపోయేలా, కొంత శాతం గాత్రం, స్వరకల్పనలు, [[టెంపో|వేగాలను]] చేర్చడం వంటి విభిన్న శైలుల ద్వారా, ఇది ప్రధానంగా వాద్య సంగీతంతో కూడిన రమణీయ సంగీత ఫార్మాట్ నుండి భిన్నంగా నిలిచింది. సులభంగా వినగలిగే సంగీతాన్ని తరచుగా లాంజ్ మ్యూజిక్‌తో పోల్చి పొరబడతారు, కానీ అది కూడా అవే ప్రదేశాలలో కొన్నింటిలో ప్రాచుర్యం పొందినప్పటికీ, దానిని నేపథ్య సంగీతంగా కాకుండా ఆనందం కోసం వినడానికి ఉద్దేశించారు. == చరిత్ర == ఈ శైలి "స్ట్రింగ్స్‌తో" అనే పదానికి పర్యాయపదంగా మారింది. 1930లలో స్వీట్ బ్యాండ్‌లలో తీగ వాయిద్యాలను ఉపయోగించేవారు, హాలీవుడ్ స్వర్ణయుగంలోని సినిమాలకు అవే ప్రధాన నేపథ్య సంగీతంగా ఉండేవి. 1940వ, 1950వ దశకాలలో [[జాజ్]], [[ప్రజా సంగీతం|పాపులర్ సంగీత]] సందర్భాలలో తీగ వాయిద్యాలను ఉపయోగించారు. జాజ్ శైలిలో ఉదాహరణలుగా, ఫ్రాంక్ సినాట్రా రికార్డింగ్‌లు ఉన్నాయి. <ref>{{Citation|last=Auster|first=Albert|title=Pop Music and Easy Listening|date=2017-07-05|pages=159–167|editor-last=Hawkins|editor-first=Stan|chapter=Frank Sinatra|chapter-url=https://www.taylorfrancis.com/books/9781351553780/chapters/10.4324/9781315089669-8|edition=1|publisher=Routledge|language=en|doi=10.4324/9781315089669-8|isbn=978-1-315-08966-9|access-date=2025-06-03}}</ref> ప్రజాదరణ పొందిన సందర్భంలో దీనిని ఆచరించిన మరొక ఉదాహరణ డైనా వాషింగ్టన్ "వాట్ ఎ డిఫరెన్స్ ఎ డే మేక్స్". 1950వ దశకంలో, అభివృద్ధి చెందుతున్న ఈజీ లిజనింగ్ సంగీత ప్రక్రియలో తీగ వాయిద్యాల వాడకం త్వరగా ఒక ప్రధాన లక్షణంగా మారింది. తొలి పది ఆల్బమ్‌లు గోల్డ్ సాధించిన జాకీ గ్లీసన్, "ఎప్పుడూ అంతరాయం కలిగించని, కానీ అనుకూలమైన సంగీత నేపథ్యాన్ని" సృష్టించడమే లక్ష్యమని వ్యక్తం చేశారు. <ref>{{Cite web|last=AoL Music|year=2012|title=Jackie Gleason Albums|url=http://music.aol.com/album/the-romantic-moods-of-jackie-gleason/191846|url-status=dead|archive-url=https://archive.today/20120712164054/http://music.aol.com/album/the-romantic-moods-of-jackie-gleason/191846|archive-date=July 12, 2012|access-date=August 16, 2012|website=AoL Music|publisher=AOL Inc}}</ref> అదేవిధంగా, 1956లో, జాన్ సెర్రీ సీనియర్ తన ''స్క్వీజ్ ప్లే'' ఆల్బమ్‌లో "తక్కువ ఒత్తిడి"తో వినడానికి అనువైన ప్రశాంతమైన వాతావరణాన్ని సృష్టించడానికి జాజ్ సెక్స్టెట్ సందర్భంలో అకార్డియన్‌ను ఉపయోగించుకోవడానికి ప్రయత్నించాడు.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=hgoEAAAAMBAJ&pg=PA22|title=Billboard|date=1956-12-01|publisher=Nielsen Business Media, Inc.|pages=22|language=en}}</ref> == మూలాలు == {{Reflist}} [[వర్గం:సంగీతం]] [[వర్గం:సంగీత చరిత్ర]] osd88xxudkjbj9yrog1d48urzoywsm6 0 509240 4955764 4954980 2026-09-10T16:24:02Z Pranayraj1985 29393 4955764 wikitext text/x-wiki [[దస్త్రం:Arvid_Liljelund_-_Man_Singing_Hymn_-_A_I_187_-_Finnish_National_Gallery.jpg|thumb|Arvid Liljelund [ de ; fi ; sv ] 's ''Man Singing Hymn'' (1884)]] {{Multiple image | direction = horizontal | width = 300 | image1 = Länna kyrka pelarmålning.jpg | image2 = Högmässa Länna kyrka brödbrytelsen.jpg | footer = స్వీడన్‌లోని [[నార్టాల్జే]]లోని లన్నా చర్చి (ఎవాంజెలికల్-లూథరన్)లో [[గంభీరమైన మాస్|హై మాస్]] సమర్పణ సమయంలో [[స్తోత్రం బోర్డు]] కనిపిస్తుంది }} '''స్తోత్రగీతం''' అనేది ఒక రకమైన [[పాట]],, భక్తి గీతానికి పాక్షికంగా పర్యాయపదంగా ఉంటుంది, ఇది ప్రత్యేకంగా ఆరాధన లేదా ప్రార్థన ప్రయోజనం కోసం వ్రాయబడుతుంది, సాధారణంగా ఒక దేవత లేదా దేవతలకు, లేదా ఒక ప్రముఖ వ్యక్తికి లేదా వ్యక్తిత్వానికి ఉద్దేశించబడుతుంది. <ref>{{Cite web|date=2024-04-01|title=Definition of HYMN|url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/hymn|access-date=2024-04-08|website=www.merriam-webster.com|language=en}}</ref> ''hymn'' అనే పదం [[గ్రీకు భాష|గ్రీకు]] {{Lang|grc|ὕμνος}} నుండి ఉద్భవించింది. ( ''హైమ్నోస్'' ), అంటే "స్తుతి గీతం". <ref>{{Cite web|title=hymn {{!}} Search Online Etymology Dictionary|url=https://www.etymonline.com/search?q=hymn|access-date=2024-04-08|website=www.etymonline.com}}</ref> కీర్తనలు రాసే రచయితను కీర్తనకారుడు లేదా కీర్తనల కవిగాడు అని పిలుస్తారు. స్తోత్రాలను పాడటాన్ని లేదా రచించడాన్ని '''స్తోత్రగానం''' అంటారు. కీర్తనల సంకలనాలను కీర్తనల పుస్తకాలు అని అంటారు. కీర్తనలలో వాద్య సహకారం ఉండవచ్చు లేదా ఉండకపోవచ్చు. పాలీహిమ్నియా గ్రీకు స్తోత్రాల దేవత. <ref>{{Cite web|title=Polyhymnia ***|url=https://www.talesbeyondbelief.com/nymphs/polyhymnia-muse.htm|access-date=2024-04-08|website=www.talesbeyondbelief.com}}</ref> ఆంగ్లం మాట్లాడేవారికి క్రైస్తవ మత సందర్భంలో ఎక్కువగా పరిచితమైనప్పటికీ, స్తోత్రాలు ఇతర ప్రపంచ మతాలలో, ముఖ్యంగా భారత ఉపఖండంలో కూడా ఒక భాగంగా ఉన్నాయి (స్తోత్రాలు).<ref>{{Cite book|url=http://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780198610250.001.0001/acref-9780198610250|title=A Dictionary of Hinduism|date=2009-01-01|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-861025-0|edition=1|language=en|doi=10.1093/acref/9780198610250.001.0001|quote=A short praise poem or hymn in Sanskrit verse, usually intended to be sung. They are frequently excerpted or anthologized in Stotramāla.}}</ref> స్తోత్రాలు ప్రాచీన కాలం నుండి, ముఖ్యంగా ఈజిప్షియన్, గ్రీకు సంస్కృతుల నుండి కూడా లభించాయి. స్వరలిపి సంగీతానికి సంబంధించిన అత్యంత పురాతన ఉదాహరణలలో కొన్ని గ్రీకు పాఠాలతో కూడిన స్తోత్రాలు.<ref>{{Cite web|last=ANDREWS|first=EVAN|date=2015-12-18|title=What Is the Oldest Known Piece of Music?|url=https://www.history.com/news/what-is-the-oldest-known-piece-of-music|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20190720132159/http://www.history.com/news/what-is-the-oldest-known-piece-of-music|archive-date=2019-07-20|access-date=2024-04-08|website=HISTORY|language=en}}</ref> == మూలాలు == ప్రాచీన తూర్పు స్తోత్రాలలో సుమేరియన్ కేశ్ దేవాలయ స్తోత్రం (ప్రపంచంలో మిగిలి ఉన్న అత్యంత పురాతన సాహిత్య గ్రంథం);<ref name="BlackBlack2006">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=a1W2mTtGVV4C&pg=PA325|title=The Literature of Ancient Sumer|author1=Jeremy A. Black|author2=Jeremy Black|author3=Graham Cunningham|author4=Eleanor Robson|date=13 April 2006|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-929633-0|pages=325–|access-date=2 June 2011}}</ref> ఫారో అఖెనాటెన్ రచించిన ఈజిప్షియన్ గ్రేట్ హిమ్న్ టు అటెన్;<ref>{{Cite web|title=Amarna Belief|url=https://www.ucl.ac.uk/museums-static/digitalegypt/amarna/belief.html|access-date=2024-04-08|website=www.ucl.ac.uk}}</ref> హుర్రియన్ హిమ్న్ టు నిక్కల్;<ref>{{citation|last=Witzel|first=Michael|title=Inside the Texts, Beyond the Texts: New Approaches to the Study of the Vedas|volume=2|pages=259{{ndash}}264|year=1997|editor-last=Michael Witzel|archive-url=https://web.archive.org/web/20200804151138/http://www.people.fas.harvard.edu/~witzel/canon.pdf|series=Harvard Oriental Series, Opera Minora|chapter=The Development of the Vedic Canon and its Schools: The Social and Political Milieu|chapter-url=http://www.people.fas.harvard.edu/~witzel/canon.pdf|place=Cambridge|publisher=Harvard University Press|access-date=22 September 2015|archive-date=4 August 2020|author-link=Michael Witzel|url-status=live}}</ref> భారతీయ వేద స్తోత్రాల సంకలనం అయిన ఋగ్వేదం;<ref>{{citation|last=Witzel|first=Michael|title=Inside the Texts, Beyond the Texts: New Approaches to the Study of the Vedas|volume=2|pages=259{{ndash}}264|year=1997|editor-last=Michael Witzel|archive-url=https://web.archive.org/web/20200804151138/http://www.people.fas.harvard.edu/~witzel/canon.pdf|series=Harvard Oriental Series, Opera Minora|chapter=The Development of the Vedic Canon and its Schools: The Social and Political Milieu|chapter-url=http://www.people.fas.harvard.edu/~witzel/canon.pdf|place=Cambridge|publisher=Harvard University Press|access-date=22 September 2015|archive-date=4 August 2020|author-link=Michael Witzel|url-status=live}}</ref> క్రీ.పూ. 11వ నుండి 7వ శతాబ్దాల నాటి చైనీస్ కవితల సంకలనం అయిన క్లాసిక్ ఆఫ్ పొయెట్రీ (షిజింగ్) నుండి స్తోత్రాలు;<ref>{{Cite web|title=Shijing {{!}} Classical Poetry, Ancient Texts & Confucianism {{!}} Britannica|url=https://www.britannica.com/topic/Shijing|access-date=2024-04-08|website=www.britannica.com|language=en}}</ref> గాథలు—జొరాస్టర్ రచించినట్లు భావించే అవెస్తాన్ స్తోత్రాలు;<ref>{{Cite web|title=The Gathas ("Hymns") of Zarathushtra|url=http://www.avesta.org/gathas.htm|access-date=2024-04-08|website=www.avesta.org}}</ref>, బైబిల్‌లోని కీర్తనల గ్రంథం ఉన్నాయి.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=hKAaJXvUaUoC&pg=PA589|title=The Oxford Dictionary of the Jewish Religion|last=Berlin|first=Adele|date=2011|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-973004-9|pages=589|language=en}}</ref> పాశ్చాత్య స్తోత్రగీతాల సంప్రదాయం హోమెరిక్ స్తోత్రాలతో ప్రారంభమవుతుంది, ఇది ప్రాచీన గ్రీకు స్తోత్రాల సంకలనం, వీటిలో అత్యంత పురాతనమైనవి క్రీ.పూ. 7వ శతాబ్దంలో ప్రాచీన గ్రీకు మతాల దేవతలను స్తుతిస్తూ వ్రాయబడ్డాయి.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=BbQwDwAAQBAJ&q=homeric+hymns|title=The Homeric Hymns: A Translation, with Introduction and Notes|last=Rayor|first=Diane J.|date=2014-03-14|publisher=Univ of California Press|isbn=978-0-520-28211-7|pages=1–2|language=en}}</ref> క్రీ.పూ. 3వ శతాబ్దం నుండి అలెగ్జాండ్రియా కవి కాలిమాకస్ రచించిన ఆరు సాహిత్య స్తోత్రాల (Ὕμνοι) సంకలనం లభ్యమవుతోంది.<ref>{{Cite book|title=The Oxford dictionary of the classical world|last=Roberts|first=John Willoby|date=2007|publisher=Oxford University press Inc|isbn=978-0-19-280146-3|location=New-York}}</ref> ఓర్ఫిక్ స్తోత్రాలు గ్రీకు మతంలోని 87 చిన్న పద్యాల సంకలనం.<ref>{{Cite journal |last=Calame |first=C. |title=Orphism, Orphic poetry In Brill's New Pauly Online |url=https://wikipedialibrary.wmflabs.org/ |language=en |doi=10.1163/1574-9347_bnp_e901320 |url-access=subscription |access-date=2024-04-08 |website=wikipedialibrary.wmflabs.org}}</ref> పితృసంబంధ రచయితలు ὕμνος, లేదా లాటిన్‌లో hymnus అనే పదాన్ని క్రైస్తవ స్తుతి గీతాలకు వర్తింపజేయడం ప్రారంభించారు, తరచుగా ఈ పదాన్ని "కీర్తన"కు పర్యాయపదంగా ఉపయోగించారు.<ref>Entry on {{lang|grc|ὕμνος}}, Liddell and Scott, ''[[A Greek-English Lexicon]]'' (Oxford: Clarendon Press, 8th edition 1897, 1985 printing), p. 1849; entry on 'hymnus,' Lewis and Short, ''[[A Latin Dictionary]]'' (Oxford: Clarendon Press 1879, 1987 printing), p. 872.</ref> == మూలాలు == {{Reflist}} [[వర్గం:Articles with hAudio microformats]] [[వర్గం:సంగీతం]] [[వర్గం:సంగీత చరిత్ర]] amhns2vlthzyq3p0ho9dfmkmyfehpgu 1 509269 4955716 4955264 2026-09-10T15:11:54Z Chaduvari 97 4955716 wikitext text/x-wiki [[వాడుకరి:Vjsuseela|సుశీల]] గారు [[గ్రంథచౌర్యం]] వ్యాసాన్ని మంచి వ్యాసంగా ప్రతిపాదించారు. దీన్ని నేను సమీక్షకు స్వీకరించాను.__[[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 05:39, 9 సెప్టెంబరు 2026 (UTC) :ధన్యవాదాలు అండి [[వాడుకరి:Vjsuseela|V.J.Suseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 07:40, 9 సెప్టెంబరు 2026 (UTC) == స్థూలంగా == * వాక్య నిర్మాణ లోపాలున్నాయి * కర్మణి వాక్యాలు ఉన్నాయి * తేదీ ఆకృతి వంటి శైలీ దోషాలున్నాయి * కొన్ని చోట్ల ఇచ్చిన మూలాల్లో సమాచారం లేదు. (ఉదాహరణకు: '''<nowiki><ref name="Lynch02">Lynch (2002)</ref></nowiki>''') * మూలాల్లో సిఎస్1 లోపాలున్నాయి * ఎర్ర వర్గాలు నాలుగున్నాయి * మూలానికి ముందు స్పేసు ఉండకూడదు. కామా, ఫుల్‌స్టాప్ వంటి విరామ చిహ్నాలు మూలాలకు ముందే రావాలి, తరవాత కాదు. ఒకటి రెండు చోట్ల సవరించాలి. * పని అని ఉన్నచోట్ల (ఇది ఇంగ్లీషులో వర్క్‌కు అనువాదం అనుకుంటాను) కృతి అంటే బావుంటుందేమో చూడండి. * అనేకచోట్ల బ్రాకెట్లలో ఇంగ్లీషు పదాలతో అర్థాలు ఇచ్చారు. ఎక్కడో బాగా అవసరమైన చోట్ల తప్ప ఇలా రాయకూడదు. * చాలా చోట్ల విరామ చిహ్నాలు - మరీ ముఖ్యంగా కామాలు, వాడాల్సిన అవసరం ఉంది. * తేదీ ఆకృతి లోపం ఉంది. * నిర్వచనాల్లోనూ, ప్రత్యేకించి ఆ పదాన్ని ప్రస్తావించే సందర్భాల్లోనూ తప్ప మరెక్కడా ప్లాగారిజం/ప్లాజరిజం/ప్లాగరిజం అనే ఇంగ్లీషు మాటను వాడవద్దు. గ్రంథచౌర్యమే వాడాలి. == వివరంగా == #వేరొక కర్త భాష, ఆలోచనలు, భావాలు లేదా వ్యక్తీకరణలను తమ స్వంత రచనగా సూచించడాన్ని గ్రంథచౌర్యం అంటారు - వేరొక కర్తకు చెందిన భాష, ఆలోచనలు, భావాలు లేదా వ్యక్తీకరణలను తమ స్వంత రచనగా చూపించుకోడాన్ని గ్రంథచౌర్యం అంటారు # గ్రంథాన్ని చౌర్యం చేయడమని అర్థం - గ్రంథాన్ని చౌర్యం చేయడమనే అర్థం # అదేవిధంగా సంగీతంలో ఈరకమైన - అదే విధంగా సంగీతంలో ఈ రకమైన # అదేవిధంగా సంగీతంలో ఈరకమైన చౌర్యాన్ని 'స్వరచౌర్యం' అనవచ్చు. - ఈ వాక్యానికి ముందు, తరువాతా వచ్చిన వాక్యాలను పరిశీలిస్తే, ఈ వాక్యం ఇక్కడ ఉండడం సముచితంగా లేదు. ప్రస్తుత కూర్పులో దీన్ని ప్రవేశికలో కాకుండా వ్యాసంలో మరెక్కడైనా పెడిటే బాగుంటుంది. # దీంట్లో చలనచిత్రాలు, కథలు, పాటలు, స్వర రచనలు, కావ్య రచనలు, కళాఖండాలు, ఔషధ సూత్రాలు నకలు చేయడము, ఇంకా పరిశోధనా వ్యాసాలు, సిద్ధాంత గ్రంథాలు పరిశోధనా ఫలితాలు పూర్తిగా కానీ, కొంత భాగం కానీ చౌర్యం చేయడాన్ని గ్రంథచౌర్యంగా పరిగణిస్తారు - వాక్యంలో నడక సరిగ్గా లేదు. "నకలు చేయడము,", "చౌర్యం చేయడాన్ని", "గ్రంథచౌర్యంగా పరిగణిస్తారు" - ఈ మూడింటినీ పరిశీలిస్తే ఈ సంగతి తెల్లమౌతుంది. # సాధారణంగా విద్యా ప్రపంచంలో, విద్యార్థుల గ్రంథచౌర్యం చర్యలను చాలా తీవ్రమైన నేరంగా పరిగణిస్తారు. - "విద్యా రంగంలో", "విద్యార్థులు చేసే గ్రంథచౌర్యాన్ని" అని అంటే మరింత సహజంగా ఉంటుంది # హెచ్.ఎం.పాల్, సాహిత్యంలో మూడు రకాల చౌర్యచర్యలను గమనించాడు - అబద్ధపు ప్రతులను సృష్టించటం (ఫోర్జరీ); బందిపోటుతనం; మూడవది గ్రంథచౌర్యం. ఈ చర్యలను కొందరు కీర్తికోసం, మరికొందరు ధనాశతోటీ చేస్తారని ఇతడు పేర్కొన్నాడు. - ఈ వాక్యంలో కింది సమస్యలున్నాయి ## చౌర్యచర్యలను - దొంగతనాలను అనొచ్చు, చౌర్యాలను అనొచ్చు ## అబద్ధపు ప్రతులను సృష్టించటం (ఫోర్జరీ) - నేరుగా ఫోర్జరీ అనడం మెరుగ్గా ఉంటుంది ## బందిపోటుతనం - అర్థం కావడం లేదు. అంటే, వేరేవారి కృతులను బలవంతంగా లాక్కుని తన కృతిగా ప్రకటించుకోవడమా? ## గ్రంథచౌర్యం - ??? '''''గ్రంథచౌర్యం''''' లో కదా మూడు రకాలున్నది? మరి ఆ మూడింట్లో మళ్ళీ "గ్రంథచౌర్యం" ఒక రకం ఎలా అవుతుంది? ## దీనికి ఇచ్చిన మూలం సమగ్రంగా లేదు. అందులో పుస్తక్లం పేరు పూర్తిగా లేదు (పూర్తి పేరు: Literary Ethics: A Study in the Growth of the Literary Conscience), పేజీ నంబర్లు లేవు. దానికి లింకు కూడా లేదు (లింకు ఇవ్వడం తప్పనిసరేమీ కాదులెండి) # ఈ రకమైన గ్రంథచౌర్యం గురించి అన్ని సంస్కృతులలో, దేశాలలో ఒకే విధమైన అభిప్రాయాలు లేవు, - కామా కాదు, ఫుల్‌స్టాపుండాలి. # ఇంకా సాహిత్య చోరత్వం సాధారణంగా నేరంగా పరిగణించరు. - 1. "ఇంకా" అక్కర్లేదు 2. "చోరత్వాన్ని" # నైతిక హక్కుల ఉల్లంఘన వంటివి అపరాధాలు, మోసాలు గా పరిగణించి కోర్టులో శిక్షించవచ్చు - "వంటివి" కాదు, "వంటివాటిని", "మోసాలుగా" # అమలులో ఉన్న గ్రంథ స్వామ్య (కాపీరైట్) చట్ట రక్షణను బట్టి, సాహిత్య చోరీ, కాపీరైట్ ఉల్లంఘన చర్యలు క్రియాత్మకంగా ఒకదానితో ఒకటి అతిగా వ్యాప్తి చెందుతాయి, కానీ అవి సమానమైన భావనలు కావు. - ఈ వాక్యంలో.. ## "గ్రంథ స్వామ్యం" అనేది రైటు కావచ్చేమో గానీ, "కాపీహక్కులు" అనేది మరింత స్ఫోరకంగా ఉంటుందేమో! ## "చట్ట రక్షణను బట్టి" అని ఎందుకు అనారో అర్థం కాలేదు. "చట్టాన్ని బట్టి" అనొచ్చు గదా? ## సాహిత్య చోరీ అని కాకుండా సాహితీ చౌర్యం అంటే మరింత మెరుగ్గా ఉంటుంది. చోరీ అనేబదులు చౌర్యం/దొంగతనం బాగుంటుందేమో! ## అతిగా వ్యాప్తి చెందుతాయి - దీని బదులు ఓవర్‌ల్యాపౌతాయి అనేది మరింత స్ఫోరకంగా ఉంటుందేమో! ## చెందుతాయి, కానీ - దీని బదులు "చెందినప్పటికీ" అని గానీ "చెందుతాయి గానీ" అంటే వాక్యం మరింత సహజంగా ఉంటుంది # విభిన్న వర్గీకరణలు విద్యాయుత గ్రంథచౌర్యానికి చెందిన వివిధ రూపాలను అంటే చర్యలను ప్రతిపాదించాయి. - కృతకంగా ఉంది. "అంటే" అనే మాట తికమక కలిగిస్తోంది.. గ్రంథ చౌర్యపు వివిధ రూపాలూ, చర్యలూ ఒకటే ఎలా అవుతాయి? # వేరొకరి పనిని, రచనలను తమ స్వంతంగా సమర్పించడం - వేరొకరి పనిని, రచనలను తమ స్వంత రచనలుగా సమర్పించడం # వ్యాఖ్యానాలను (కొటేషన్లను) ఉపయోగించినప్పటికీ, మూలాన్ని మాత్రం పేర్కొనకపోవడం. - ఇక్కడ వ్యాఖ్యానాలను అనకూడదు. "కొటేషన్ మార్కులను ఉపయోగించినప్పటికీ, మూలాన్ని మాత్రం పేర్కొనకపోవడం" అనాలి. # మూలాలను పేర్కొనకుండా వివిధ వనరులను ఒకే రచనలో కలిపివేయడం. - "మూలాలను పేర్కొనకుండా వివిధ వనరుల నుండి సేఖరించిన పాఠ్యాన్ని తమ రచనలో కలిపివేయడం." # ఒక భాగంలో పేర్కొనిన, పేర్కొనబడని విభాగాలను కలిపివేయడం. - ఉల్లేఖించిన భాగాన్నీ, ఉల్లేఖించని భాగాన్నీ ఒకే చోట కలిపివేయడం. # సరైన అనులేఖనాలను అందించడం, కానీ వేరొకరి రచన నుంచి తీసుకున్న ఆలోచనల నిర్మాణం పదాలను తగిన విధంగా మార్చడం (పారాఫ్రేసింగ్)లో విఫలమవడం. - సరిగానే ఉల్లేఖించినప్పటికీ, మూలంలోని పాఠ్యాన్నీ, ఆలోచనలనూ తగినంతగా మార్చకపోవడం (పారాఫ్రేసింగ్) # ఇతరుల పని లేదా రచన పై ఎక్కువగా ఆధారపడటం, అసలు తమ ఆలోచనను వచనంలోకి తీసుకురావడంలో విఫలమవడం - ఇతరుల కృతి పైనే ఎక్కువగా ఆధారపడి, ఒరిజినల్ ఆలోచనలను పాఠ్యంలో పెట్టకపోవడం # నకలు చేయడం, అతికించడం మొదలగునవి వివరించడానికి కంటెంట్ స్క్రాపింగ్ అనే పదం వాడటం మొదలయింది. - నకలు చేయడం, అతికించడం మొదలైనవాటిని కంటెంట్ స్క్రాపింగ్ అనడం మొదలైంది. # రచన చేయని వ్యక్తికి ఆ రచన చేసినట్లుగా హక్కును ఇవ్వడం లేదా మూలాన్ని తప్పుగా పేర్కొనడాన్ని ఇది సూచిస్తుంది - "చేసినట్లుగా హక్కును ఇవ్వడం " అని కాకుండా "కర్తృత్వాన్ని ఆపాదించడం" అంటే బాగుంటుంది. # గ్రంథచౌర్యాన్ని విద్యా సమగ్రతను ఉల్లంఘించడం, పాత్రికేయ నీతి అతిక్రమించడంగా భావిస్తారు. - వాక్య నిర్మాణ లోపం. "విద్య, పాత్రికేయ రంగాల్లో గ్రంథచౌర్యాన్ని నైతిక ఉల్లంఘనగా భావిస్తారు." # నకిలీ తయారు చేయడము, మోసం - ఈ వాక్యం అర్థం కావడం లేదు. ముందు వాక్యంతో (లేదా తరువాతి వాక్యంతో) దీనికి సంబంధం కలపాలి. # గ్రంథస్వామ్య హక్కుల (కాపీరైట్) ఉల్లంఘన,[16] [17] నైతిక హక్కుల ఉల్లంఘన, [18] వంటివి న్యాయస్థానాలు అపరాధాలుగా పరిగణిస్తాయి. - ఇది సరైన వాక్యమేణా? "అపరాధాలుగా పరిగణిస్తాయి" బదులు "అపరాధాలుగా పరిగణించవు" అనాలేమో పరిశీలించండి. # దీని వలన జరిమానాలు, పాఠశాల నుండి [19] లేదా పని నుండి [20] బహిష్కరించడం, గణనీయంగా అపరాధ రుసుము వసూలు చేయడం,[21] [22] జైలుశిక్ష వంటి ఆంక్షలు విధిస్తాయి - వాక్య నిర్మాణ లోపం # ఈ భావన చట్టపరంగా ఉనికిలో లేదు, అయినప్పటికీ - ఇక్కడ కామా అతకడం లేదు., ఫుల్‌స్టాపు ఉండాలి. # 8వ శతాబ్దపు, కాల్పనిక సాహిత్య ఉద్యమంతో ముఖ్యంగా ఐరోపాలో ఈ చౌర్యం అనైతికము, మౌలికతే ఆదర్శం అను ఆధునిక భావన ఉద్భవించింది. - ## సాహిత్య ఉద్యమంతో - సాహిత్య ఉద్యమం కారణంగా అంటే మెరుగ్గా ఉంటుంది ## "ముఖ్యంగా ఐరోపాలో" అనే ప్రయోగం ఇంగ్లీషులో బానే ఉన్నప్పటికీ, తెలుగులో "ముఖ్యంగా" లేఖుండా ఉత్త "ఐరోపాలో" అంటేనే బాగున్నట్టు ఉంటుంది. "ముఖ్యంగా" అనే మాటను, దానికి ముందు కొన్ని ప్రాంతాలను రాసిన సందర్భంలో వాడవచ్చు. ఉదాహరణకు, "ప్రపంచవ్యాప్తంగా పలు దేశాల్లో, ముఖ్యంగా ఐరోపాలో," అనే వాక్యం సహజం గానే ఉంటుంది. పరిశీలించండి. # ఒకదానికి ఒకటి పోలి ఉంటాయి, కానీ ఈ పదాలు ఒకే నిర్దిష్ట చర్యకు వర్తించినా సమానమైన భావనలు కావు - ## పోలి ఉంటాయి, - కామా కాదు, ఫుల్‌స్టాపుండాలి ## నిర్దిష్ట - నిర్దుష్ట ## నిర్దిష్ట చర్యకు వర్తించినా - వర్తించినా (దీని తరువాత కామా పెట్టడం అవసరం) అనడంలో లోపమేమీ లేదు గానీ, వర్తించినప్పటికీ అనేది మెరుగు # గ్రంథస్వామ్యం ద్వారా పరిమితం చేయబడిన వనరులను హక్కుదారుల అనుమతి లేకుండా ఉపయోగించినప్పుడు గ్రంథస్వామ్య హక్కులను ఉల్లంఘించడం అవుతుంది - కాపీహక్కులకు లోబడి ఉన్న వనరులను హక్కుదారుల అనుమతి లేకుండా ఉపయోగించినప్పుడు గ్రంథస్వామ్య హక్కులను ఉల్లంఘించడం అవుతుంది. # అందువల్ల, ఈ గ్రంథచౌర్యం అనేది నైతిక నేరంగా పరిగణించబడుతుంది. - కర్మణి వాక్యం # గ్రంథచౌర్యం వివిధ రూపాలలో అన్ని రంగాలలో అగుపించినా, సృజనాత్మకతకి సంబంధించిన కళలు, పాత్రికేయ వృత్తి, విద్వత్సంబంధమైన కార్యక్రమాలు, విద్యారంగాలలో ప్రభావం ఎక్కువగా కనిపిస్తుంటుంది. - "ప్రభావం" అక్కరలేదు. ఒకవేళ రాసే పనైతే "దీని ప్రభావం" అని రాయాలి # గ్రంథచౌర్యానికి శతాబ్దాల పురాతన చరిత్ర ఉన్నప్పటికీ, అంతర్జాల అభివృద్ధి, ఎలక్ట్రానిక్ మాధ్యమంలో కనిపించే ఇతరులకు సంబంధించిన మూలవాక్యాలను నకలు (కాపీ) చేసే చర్యలను చాలా సులభతరం చేసింది. - వాక్య నిర్మాణ లోపం # పాత్రికేయ వృత్తి (జర్నలిజం)లో గ్రంథచౌర్యం - ఆకృతి సవరణ "(జర్నలిజం) లో". అసలు (జర్నలిజం) అని ఎందుకు రాయాలి? పాత్రికేయ వృత్తి అనేది అర్థం కాని/పరిచయం లేని పదమేమీ కాదు గదా? # ఒక పాత్రికేయుడు, వార్తాపత్రిక లేదా దూరదర్శన్ లలో వార్తా ప్రదర్శనలకు సంబంధించిన మూలాలను నిజాయితీగా ప్రదర్శించకపోవడం వలన వారు గ్రంథచౌర్య చర్యలకు పట్టుబడతారు, పాత్రికేయ వృత్తి సమగ్రత తగ్గుతుంది, విశ్వసనీయత బలహీనపడుతుంది. - "పట్టుబడతారు" అణే మాట సరిగా లేదు. # గ్రంథచౌర్యం అనేది పాత్రికేయవృత్తిలో నైతిక నేరంగా పరిగణించబడుతుంది. - కర్మణి వాక్యం # తాత్కాలిక తొలగింపు నుండి ఉపాధి రద్దు వరకు - మరింత అర్థవంతంగా ఉండాలి. సస్పెండవడం నుండి ఉద్వాసన వరకూ అనొచ్చు. తాత్కాలిక తొలగింపు నుండి శాశ్వత ఉద్వాసన వరకూ అనొచ్చు. # ఎదుర్కుంటాయి - ఎదుర్కొంటాయి # శైలీకృత చౌర్యం, - శైలీ చౌర్యం అనాలి గదా? # కావ్యమీమాంస గ్రంథం నుండి పేర్కొన్న పాఠ్యంలో- ## [] బ్రాకెట్లలో ఉన్నది మీరు రాసినది అనిపిస్తోంది. అదే అయితే దాన్ని తీసెయ్యడం ఉత్తమం. అది మూలంలోనే ఉన్నట్లైతే - మూలంలోనే ఉన్నదా, లేక మధ్యలో ఎవరైనా చొప్పించారా అనేది ఒకసారి సరిచూడండి. ## కూ గీర్చుటయే హరిణము - ఇందులో "గీర్చుటయే" సరైన మాటయేనా అనేది నిర్థారించుకోవాలి. అలాగే "హరిణము" కాకపోవచ్చు, "హరణము" కావచ్చు. పరిశీలించండి. # భారతీయ అలంకారికులు గ్రంథ చౌర్యాన్ని గురించి పలు సందర్భాలలో చర్చించినట్లు వారి రచనల ద్వారా తెలుస్తుంది. ఈ విషయాన్ని గురించి ఆనందవర్ధనుడు ధ్వన్యాలోకం గ్రంథంలో, వామనుడు కావ్యాలంకార.. - ఈ పేరా అంతా మూలంలో ఎలా ఉందో సరిగ్గా అలాగే రాసారు. మార్చి రాయాలి. # వారి భావ చోరత్వాన్ని నిరసిస్తూ వారిని 'ఛాయాపహరులు' గా పేర్కొంటూ ఒక పద కవిత వ్రాసాడు - ఈ పద కవిత "అన్నమయ్య రాసాడు" అనేది స్పష్టంగా ఉండాలి. # ఒకరు మరొక వ్యక్తికి చెందిన మౌలిక రచన, రచయిత లేదా మూలం - అంటే అది స్మృతి (కోడ్), సూత్రాలు, ఆలోచనలు, భాష, పరిశోధన, వ్యూహాలు, రచన లేదా ఇతర వాటితో రూపొందించబడినప్పటికిని సహేతుకమైన గుర్తింపు ఇవ్వకుండా ఉపయోగిస్తే అది గ్రంథచౌర్యం" అని నిర్వచించింది. - అనువాదం తప్పు, వాక్య నిర్మాణం తప్పు # యేల్ విశ్వవిద్యాలయం, గ్రంథచౌర్యాన్ని "... మరొకరి పని, పదాలు లేదా ఆలోచనలను ఆపాదింపు లేకుండా ఉపయోగించడం", అని పేర్కొనింది. ఇందులో "... ప్రస్తావించకుండా, మూల రచన భాషను ఉపయోగించడం, మూలం నుండి సమాచారాన్ని ఉపయోగించడం ఇంకా ఆపాదింపు లేకుండా ఒక రూపంలోని పదాలు, వాక్యాలు మార్చి భావానువాదం (పారాఫ్రేజింగ్) చేయడం వంటివి ఉన్నాయి" - "ప్రస్తావించకుండా," స్థానంలో "ఉల్లేఖించకుండా", "మూల రచన భాషను" బదులు "మూల రచన లోని భాషను" # వేరొకరి భాష, ఆలోచనలు లేదా అసలు విషయాన్ని దాని మూలాన్ని ఉద్దేశపూర్వకంగా ప్రస్తావించకుండా" ఉపయోగించడం - వాక్య నిర్మాణాన్ని సరిచెయ్యాలి. మధ్యలో కొటేషన్ మార్కు (") అవసరం లేదు. # అని గ్రంథచౌర్యాన్ని పేర్కొనింది. - గ్రంథచౌర్యమని పేర్కొంది లేదా "అని గ్రంథచౌర్యాన్ని నిర్వచించింది" # పేర్కొనింది అని చాలా చోట్ల వచ్చింది. పేర్కొంది అంటే మెరుగు # "ఈ గ్రంథచౌర్య సంఘటనలు ఉద్దేశపూర్వకంగా (వ్యూహాత్మక మోసం) లేదా అనుకోకుండా అయినా జ్ఞానం లేదా అజ్ఞానం వలన అయినా ఆమోదయోగ్యం కాదు" - వాక్య నిర్మాణాన్ని సరిచెయ్యాలి. "ఈ గ్రంథచౌర్య సంఘటనలు ఉద్దేశపూర్వకంగా (వ్యూహాత్మక మోసం) జరిగినా, అనుకోకుండా జరిగినా, జ్ఞానం ఉండి జరిగినా, అజ్ఞానం వలన జరిగినా ఆమోదయోగ్యం కాదు" అనొచ్చేమీ చూడండి. ఇంగ్లీషులో ఏముందో తెలీదు (చూపించిన మూలంలో మాత్రం వేరేగా ఉంది) # మౌలికత నిర్దేశించే - "ఒరిజినల్" అనే మాటకు అర్థంగా "మౌలిక"ను వాడినట్లున్నారు. "ఒరిజినల్" వాడితేనే మెరుగు. # అయితే దీనిని కొన్ని దేశాలు ఒక వృత్తి పరమైన పనిని మెరుగుపరచే చర్యగా భావించి ప్రశంసిస్తాయి. - అయితే, కొన్ని దేశాల్లో దీన్ని వృత్తి పరమైన పనిని మెరుగుపరచే చర్యగా భావిస్తారు. # అధ్యాపకులు, పరిశోధకులకు, తమ గ్రంథచౌర్య చర్యల వలన వారిపై ఉన్న సమగ్రత, విశ్వసనీయత కోల్పోవడంతో పాటు, - "వారిపై ఉన్న సమగ్రత, విశ్వసనీయత" "వారు తమ నైతికతను, విశ్వసనీయతనూ" # వైజ్ఞానిక ప్రచురణ కర్తలు ఇంతకూ ముందే ప్రచురించిన విద్యా, పరిశోధనా వ్యాసాలు ఉపసంహరించడానికి గ్రంథచౌర్యం గుర్తించడం ఒక సాధారణ కారణం - "వైజ్ఞానిక ప్రచురణ కర్తలు, తాము ప్రచురించిన విద్యా, పరిశోధనా వ్యాసాలను ఉపసంహరించుకోడానికి, గ్రంథచౌర్యాన్ని గుర్తించడం ఒక సాధారణ కారణం" # ఉదాహరణకు, జర్మన్ విశ్వవిద్యాలయాల విద్యార్థులతో ఒక సభ్య మండలి (ప్యానెల్) ఆరు నెలల్లో నిర్వహించిన అధ్యయనం, గ్రంథచౌర్యం ఎంత తరచుగా (ఫ్రీక్వెన్సీ) సంభవిస్తుందో అని అంచనా వేసింది. - ## బ్రాకెట్లో ఇంగ్లీషు అర్థాలు అక్కర్లేదు ## జర్మన్ విశ్వవిద్యాలయాల విద్యార్థులతో ఒక సభ్య మండలి - జర్మన్ విశ్వవిద్యాలయాల విద్యార్థులతో "కూడిన" ఒక సభ్య మండలి ## ఆరు నెలల్లో నిర్వహించిన అధ్యయనం, - "ఆరు నెలల పాటు చేసిన అధ్యయనంలో" ## గ్రంథచౌర్యం ఎంత తరచుగా (ఫ్రీక్వెన్సీ) సంభవిస్తుందో అని అంచనా వేసింది. - "గ్రంథచౌర్యం ఎంత తరచుగా సంభవిస్తుందో అంచనా వేసింది." # ఇంకొక అధ్యయనం ప్రకారం, విద్యార్థులు గ్రంథచౌర్యాన్ని ప్రయోజనకరంగా భావించి, అవకాశం ఉంటే, వారు చాలా తరచుగా ఈ చర్యలకు పాల్పడతారు - "ఇంకొక అధ్యయనం ప్రకారం, విద్యార్థులు గ్రంథచౌర్యాన్ని ప్రయోజనకరంగా భావిస్తారు. అవకాశం ఉంటే, వారు చాలా తరచుగా ఈ చర్యలకు పాల్పడతారు" # ఇంకా కొంతమంది సృజనాత్మక పనులు కార్యకలాపాలను ప్రతిపాదించడంలో విద్యార్థుల స్వంత వైఫల్య పరిణామమే గ్రంథచౌర్యం అని భావించారు - ఇంకా కొంతమంది, సృజనాత్మక పనులు కార్యకలాపాలను ప్రతిపాదించడంలో విద్యార్థుల స్వంత వైఫల్య పరిణామమే గ్రంథచౌర్యం అని భావించారు # ఇంకా కొంతమంది సృజనాత్మక పనులు కార్యకలాపాలను ప్రతిపాదించడంలో విద్యార్థుల స్వంత వైఫల్య పరిణామమే గ్రంథచౌర్యం అని భావించారు - అనువాద దోషం. "అదే అధ్యయనంలో కొంతమంది ఉపాధ్యాయులు, సృజనాత్మకమైన పనులను ప్రతిపాదించడంలో తమ వైఫల్యానికి పర్యవసానమే గ్రంథచౌర్యం అని భావించారు" # గ్రంథచౌర్య నివారణ, ప్రభావము, అంతర్జాల శ్రేణీకరణ (ఆన్‌లైన్ గ్రేడింగ్)పై ‘టర్నిటిన్’ అధ్యయనం "ఉన్నత విద్యా సంస్థలలో స్వేచ్ఛా వనరులు సులభంగా లభ్యమవుతున్నందున వాడకం పెరుగుతోందని" తెలియచేస్తున్నది. - వాక్యం స్పష్టంగా లేదు, పూర్తిగా అర్థం కావడం లేదు. "అంతర్జాల శ్రేణీకరణ (ఆన్‌లైన్ గ్రేడింగ్)పై" ఏంటో తెలియడం లేదు.. మూల్యాంకనమా? "వాడకం పెరుగుతోందని" దేని వాడకం? "వాటి వాడకం" అనాలేమో చూడండి. # గ్రంథచౌర్యం గుర్తింపు పరీక్షలో స్వేచ్ఛాప్రాప్యత విషయము (కంటెంట్) ఎక్కువగా కనుగొనబడిందని ‘ఓచొల్ల & ఓచొల్ల (2016)’ విశ్లేషణ సూచించింది. ఇంకా ఉన్నత విద్యలో ఈ ధోరణులను నిరుత్సాహపరచాలి అని సూచించారు. ## స్వేచ్ఛాప్రాప్యత విషయము (కంటెంట్) - "స్వేచ్ఛగా లభించే కంటెంటు" ## కర్మణి వాక్యం ## "ఇంకా" తీసేసి, "అని కూడా సూచించారు" అంటే మెరుగ్గా ఉంటుంది # విద్యార్థులకు గ్రంథచౌర్యం అంటే ఏమిటో, విద్యాసంస్థలు ఈ గ్రంథచౌర్యం సమస్య తీవ్రత ఏమిటో, ఏవిధంగా పరిష్కరిస్తారో పూర్తిగా అర్థం కావు.- వాక్య నిర్మాణ లోపం # విశ్వవిద్యాలయ అధ్యయనానికి కొత్తగా ప్రవేశం పొందిన విద్యార్థులకు విద్యాయుత రచనలలో మూలాలను ఎలా ఆపాదించాలి వంటి ప్రాథమిక విషయాల గురించి కూడా తగిన అవగాహన లేదని 2015 అధ్యయనం చూపించింది. - "విశ్వవిద్యాలయాల్లో కొత్తగా ప్రవేశం పొందిన విద్యార్థులకు విద్యా రచనలలో మూలాలను ఎలా ఆపాదించాలి వంటి ప్రాథమిక విషయాల గురించి కూడా తగిన అవగాహన లేదని 2015 నాటి ఒక అధ్యయనంలో తేలింది." # 2008 లో ఉన్నత విద్యా సంస్థలు, విశ్వవిద్యాలయ విద్యార్థుల గ్రంథచౌర్యం చర్యలకి జరిమానాలు విధించే విధానాలను ప్రామాణీకరించే ప్రయత్నంలో యునైటెడ్ కింగ్ డమ్ ఒక గ్రంథచౌర్యం సుంకం రూపొందించబడింది - వాక్య నిర్మాణ దోషం # కొటేషన్ లో ఉంచిన విషయాన్ని, మార్చి వ్రాసిన విషయాన్ని తప్పనిసరిగా ప్రస్తావనలో చేర్చాలి, చివర సూచికలో ఉంచాలి. - వాక్య నిర్మాణ దోషం. ప్రస్తావన అంటే ఉల్లేఖనే గదా?అ యితే ఉల్లేఖన అని రాయాలి. # మొదలగునవి గ్రంథచౌర్య నిర్ధారణ నుండి మినహాయించవచ్చు. - "మొదలైనవాటిని గ్రంథచౌర్య నిర్ధారణ నుండి మినహాయించవచ్చు." # యుజిసి “కేర్” (కన్సార్షియం ఫర్ ఆకడెమిక్ అండ్ రిసర్చ్ ఎథిక్స్) విభాగము” సారూప్యతను (similarity) 4 స్థాయిలలో నిర్ణయించి విశ్వవిద్యాలయాలకు కార్యాచరణ రూపొందించారు. - ## విభాగము” పక్కన ” అక్కరలేదు. ## స్థాయిలలో - స్థాయిలుగా ## రూపొందించారు - రూపొందించింది # ఏదేమైనా, ఆంక్షలు విధించడానికి, గ్రంథచౌర్యాన్ని గుర్తించడం అవసరం. - "ఏదేమైనా" అక్కర్లేదు. # నైతిక ధోరణులు గురించిన అవగాహన అందించడం, అవసరమైన రచనా అధ్యయనాలను నిర్వహించడం, ద్వారా - "నైతిక ధోరణుల గురించిన అవగాహన అందించడం, అవసరమైన రచనా అధ్యయనాలను నిర్వహించడం ద్వారా" # ఉలేఖించడంలో - అక్షర దోషం # ..ఉపయోగించడం వంటి పద్ధతులను గణనీయంగా ఉపయోగించరని కనుగొనబడింది - "గణనీయంగా" స్థానంలో "పెద్దగా". "కనుగొనబడింది" బదులు "పెద్దగా" # భారత ప్రభుత్వ మానవవనరుల మంత్రిత్వ శాఖ (MHRD) సంస్థాగతంగా ఈ సమస్యకు కొంతవరకు పరిష్కారంగా విశ్వవిద్యాలయాలకు ప్లాగారిజం గుర్తించే అంతర్జాల సాధనాలను అందచేస్తోంది. - "భారత ప్రభుత్వ మానవవనరుల మంత్రిత్వ శాఖ (MHRD) సంస్థాగతంగా ఈ సమస్యకు కొంతవరకు పరిష్కారంగా, గ్రంథచౌర్యాన్ని గుర్తించే అంతర్జాల సాధనాలను విశ్వవిద్యాలయాలకు అందచేస్తోంది." # ఇంఫ్లిబినెట్ (INFLIBNET) మొదట్లో ఈ సిద్ధాంత గ్రంథాలలో సారూప్యతను నిర్ధారించడానికి వాటి పనితీరును గమనించడానికి టర్నిటిన్, ఐథెన్టికెట్ అనే సాధనాలను పరిమిత సంఖ్యలోను తరువాత ఊర్కుండ్ అనే అంతర్జాల సాధనాన్ని ఎక్కువ సంఖ్యలో విశ్వవిద్యాలయాలకు ప్రాప్యత ఇచ్చింది. - వాక్య నిర్మాణ లోపం వలన అర్థం బోధపడడం లేదు # క్రమంగా వారి ఈ-శోధ్ సింధు అనే ప్రాజెక్ట్ కు చెందిన జాతీయ స్టీరింగ్ కమిటీ (NSC National Steering Committee) సిఫారసు అనుసరించి భారత ప్రభుత్వ విద్యామంత్రిత్వ శాఖ, శోధశుద్ధి అనే కార్యక్రమాన్ని సెప్టెంబరు 21, 2019న ఆరంభించింది. ## "క్రమంగా వారి" అవసరం లేదు ## ప్రాజెక్ట్ లాంటి హలంత పదాలను అజంతాలుగా మారిస్తే బాగుంటుంది. ## సిఫారసు అనుసరించి - "చేసిన సిఫారసులను అనుసరించి" ## తేదీ ఆకృతి లోపం # దీని ద్వారా దేశంలోని కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వ, డీమ్డ్, ప్రైవేట్, విశ్వవిద్యాలయాలకు ఇంకా సాంకేతిక విద్యాసంస్థలకు ప్లాగారిజం గుర్తించే అంతర్జాల సాధనం (Plagiarism Detection Software - PDS) 'ఔరిజినల్' (Ouriginal) ను అక్టోబరు 2023వరకు అందచేసింది, - ## ప్రైవేట్ పక్కన కామా తీసెయ్యాలి ## "విశ్వవిద్యాలయాలకు ఇంకా " - "విశ్వవిద్యాలయాలకూ" ## సాంకేతిక విద్యాసంస్థలకు - "సాంకేతిక విద్యాసంస్థలకూ" ## ప్లాగారిజం గుర్తించే అంతర్జాల సాధనం (Plagiarism Detection Software - PDS) 'ఔరిజినల్' (Ouriginal) ను - గ్రంథచౌర్యాన్ని గుర్తించే, 'ఔరిజినల్' (Ouriginal) అనే అంతర్జాల సాధనాన్ని (Plagiarism Detection Software - PDS) ## అక్టోబరు 2023వరకు - 2023 అక్టోబరు వరకు ## చివర కామా గాదు, ఫుల్‌స్టాపు. # గ్రంథచౌర్యం గురించిన అవగాహన అవసరం విద్యాసంస్థల సిబ్బందికి కూడా విస్తరించాలి, లేకపోతే వారు తమ విద్యార్థుల దుష్ప్రవర్తన పరిణామాలను గురించిన పూర్తి అవగాహన ఇవ్వలేరు. - రెండు వేరువేరు వాక్యాలు. కామా తీసెయ్యాలి. వాక్య నిర్మాణం సరిగా లేదు; సరిచెయ్యాలి. # విద్యార్థుల భారాన్ని తగ్గించడానికి గ్రంథచౌర్యాన్ని తగ్గించే చర్యలలో బోధనా కార్యకలాపాలను అనుగుణంగా సమన్వయం చేయడం; జ్ఞాపకశక్తి ఆధారిత అధ్యయనాలని (మెమొరైజేషన్) తగ్గించడం, వ్యక్తిగత ఆచరణాత్మక కార్యకలాపాలను పెంచడం; శిక్షపై సానుకూల మద్దత్తును ప్రోత్సహించడం వంటివి ఉన్నాయి- వాక్య నిర్మాణాన్ని సరిచెయ్యాలి # ఉల్లేఖాలు అనేవి నిజాయితీకి సంబంధించినవి. గతంలో పరిశోధకులు పేర్కొన్న ఉల్లేఖాలు పరిశోధకుడి పరిశోధన సొంతంగా చేశాడు అని నిరూపించుకోవడానికి ఉపయోగపడుతాయి. - వాక్య నిర్మాణ దోషాలు, అక్షర దోషాలు సరిచెయ్యాలి. # ప్రయత్నించే అనేక విధానాలు ఉన్నాయి, - కామా కాదు ఫుల్‌స్టాపుండాలి # గ్రంథస్వామ్య హక్కు‌ల ఉల్లంఘనతో కూడిన గ్రంథచౌర్యం సందర్భాలలో అసలు హక్కుదారులు లేదా యజమానులు 'డిజిటల్ మిలీనియం కాపీరైట్ యాక్ట్' (DMCA) తొలగింపు నోటీసును ఆక్షేపణీయ అంతర్జాల వేదిక (వెబ్ సైట్) యజమానికి లేదా సంబంధిత ఇంటర్నెట్ సర్వీస్ ప్రొవైడర్ (ISP) కి పంపవచ్చు - వాక్య నిర్మాణ దోషం సరిచెయ్యాలి # విద్యా రంగాలలో, ఒక రచయిత వారి గ్రంథ స్వామ్య హక్కులు ఏర్పడిన స్వంత రచన, ప్రచురణల భాగాలను తరువాతి ప్రచురణలలో ప్రస్తావించకుండా దానికి సంబంధించిన, సారూప్య భాగాలను తిరిగి ఉపయోగించినప్పుడు స్వీయ గ్రంథచౌర్యంగా పేర్కొంటారు.- వాక్య నిర్మాణ లోపం # స్వీయ-గ్రంథచౌర్యాన్ని గుర్తించడం చాలా కష్టం, ఎందుకంటే రచన పునర్వినియోగం తరచుగా పరిమితంగా, చట్టబద్ధంగా, నైతికంగా అంగీకరించబడుతుంది- వాక్య నిర్మాణ దోషం # స్వీయ-గ్రంథచౌర్యాన్ని గుర్తించడం చాలా కష్టం, ఎందుకంటే రచన పునర్వినియోగం తరచుగా పరిమితంగా, చట్టబద్ధంగా, నైతికంగా అంగీకరించబడుతుంది - అనువాద దోషం # మిగెల్ రోజ్ స్వీయ-గ్రంథచౌర్యం అనే అంశాన్ని, పదాన్ని పరస్పర విరుద్ధమైనవిగా భావించాడు [80] అంతకుముందు ప్రచురించిన రచన విషయ నిపుణులుచే (పీర్-రివ్యూ) విస్తృతంగా అంగీకరించబడింది. - వాక్య నిర్మాణ దోషం, సమాచార దోషం, అనువాద దోషం ## పై వాక్యాలతో మొదలైన పేరా మొత్తాన్నీ సరిచెయ్యాలి ## పరస్పర విరుద్ధమైనవిగా - "విరోధాభాసం" అని రాయవచ్చు. # "దీన్ని పక్కనున్న చిత్రంలో చూడవచ్చు." - కానీ అక్కడ బొమ్మ లేదు. __[[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 15:11, 10 సెప్టెంబరు 2026 (UTC) s6ojb7jrrs9tjjj8rereuvgo1fzc3ro 0 509275 4955765 4955239 2026-09-10T16:25:02Z Pranayraj1985 29393 4955765 wikitext text/x-wiki '''కంట్రీ మ్యూజిక్''', దీనిని '''కంట్రీ అండ్ వెస్ట్రన్''' లేదా కేవలం '''కంట్రీ''' అని కూడా పిలుస్తారు, ఇది [[అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు|యునైటెడ్ స్టేట్స్]] నుండి ఉద్భవించిన ఒక [[ప్రజా సంగీతం|సంగీత శైలి]] . ఇది దాని జానపద గీతాలు, నృత్య బాణీలకు ప్రసిద్ధి చెందింది, ఇవి సాంప్రదాయ సాహిత్యం, బాంజోలు, మాండొలిన్‌లు, ఫిడిల్స్, [[హార్మోనికా|హార్మోనికాలు]], అనేక రకాల [[గిటారు|గిటార్‌లతో]] కూడిన శ్రావ్యతల ద్వారా గుర్తించబడతాయి; అవి అకౌస్టిక్, ఎలక్ట్రిక్, స్టీల్ లేదా రెసోనేటర్ గిటార్‌లు. ఒకప్పుడు ''హిల్బిల్లీ మ్యూజిక్'' అని పిలువబడిన కంట్రీ మ్యూజిక్ అనే పదం 1940లలో ప్రాచుర్యం పొందింది. <ref name=":5">{{Cite paper|title=Bill Malone, Alan Lomax, and the Origins of Country Music|url=https://muse.jhu.edu/pub/25/article/542874}}</ref> కంట్రీ మ్యూజిక్ మొదట దక్షిణ ప్రాంతంలో అభివృద్ధి చెందింది, ఆ తర్వాత లూసియానా నుండి అపలాచియన్ పర్వతాల మీదుగా న్యూయార్క్ వరకు పీడ్‌మాంట్ అంతటా వ్యాపించింది. <ref name="Duncan Burns Steisel Shumaker 2019 p.">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=0hapDwAAQBAJ|title=Country music|last=Duncan|first=Dayton|last2=Burns|first2=Ken|last3=Steisel|first3=Susanna|last4=Shumaker|first4=Susan|last5=Baucom|first5=Pam Tubridy|last6=Mosher|first6=Emily|last7=Hinders|first7=Maggie|date=2019|isbn=978-0-525-52054-2|publication-place=New York|page=|oclc=1057241126}}</ref> ఈ సంగీతం, తొలి దశ వలసల సమయంలో యునైటెడ్ స్టేట్స్‌కు తీసుకువచ్చిన బ్రిటిష్ జానపద సంగీతం నుండి ఉద్భవించిందని నమ్ముతారు. <ref name=":6">{{Cite book|title=The Oxford Handbook of Country Music|date=2017-06-06|isbn=978-0-19-024817-8|editor-last=Stimeling|editor-first=Travis D.|pages=479–494|language=en|chapter=Country Music and Fan Culture|doi=10.1093/oxfordhb/9780190248178.013.10}}</ref> పాతకాలపు, దక్షిణ అపలాచియన్ సంగీతం వంటి అమెరికన్ జానపద సంగీతంలో పాతుకుపోయి, <ref name="Duncan Burns Steisel Shumaker 2019 p." /> <ref name=":6" /> అనేక సంప్రదాయాలు కలిసి కంట్రీ సంగీతాన్ని ఏర్పరిచాయి. ముఖ్యంగా, ఇందులో కౌబాయ్, వాక్వెరో వెస్ట్రన్ సంగీతం, ఆఫ్రికన్-అమెరికన్ సాంప్రదాయ జానపద పాటలు, ఆధ్యాత్మిక గీతాలు ఉన్నాయి. <ref name="encyclopediaofarkansas.net">{{Cite web|title=Country Music|url=https://encyclopediaofarkansas.net/entries/country-music-5015/|access-date=2025-07-16|website=Encyclopedia of Arkansas|language=en-US}}</ref> మెక్సికన్, ఐరిష్, గాస్పెల్ సంగీతాలు ఈ శైలిపై గణనీయమైన ప్రభావాన్ని చూపాయి, అలాగే పాలినేషియన్ హవాయి సంగీతం, న్యూ మెక్సికో, టెజానో నైరుతి శైలులు కూడా ప్రభావితం చేశాయి, <ref>{{Cite book|title=The Hawaiian Steel Guitar and Its Great Hawaiian Musicians|last=Ruymar|first=Lorene|date=1996|publisher=Centerstream Publications|isbn=978-1-57424-021-4|page=75}}</ref> <ref>{{Cite book|title=Transnational Encounters: Music and Performance at the U.S.-Mexico Border|last=Madrid|first=A.L.|publisher=Oxford University Press|year=2011|isbn=978-0-19-987611-2|page=318}}</ref> <ref name="Center 2017">{{Cite web|last=Egge|first=Sara|date=March 19, 2017|title=The Origins of Country Music|url=https://nortoncenter.com/2017/03/19/the-origins-of-country-music/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20221203150941/https://nortoncenter.com/2017/03/19/the-origins-of-country-music/|archive-date=December 3, 2022|access-date=December 3, 2022|website=Centre College's Norton Center For The Arts}}</ref> వీటికి అదనంగా బ్లూస్ సంగీతం నుండి బ్లూస్ మోడ్‌లు కూడా ఉన్నాయి. <ref>{{Cite book|title=Country Music: The American Sound|last=De Marco|first=P.|publisher=Pasquale De Marco|year=2025|page=6}}</ref> <ref>{{Cite book|title=The New Blue Music: Changes in Rhythm & Blues, 1950–1999|last=Ripani|first=Richard J.|date=August 1, 2006|publisher=Wm. B. Eerdmans Publishing|isbn=978-1-57806-861-6|page=22}}</ref> 2020ల ప్రారంభం నుండి ఆసక్తిలో ఇటీవలి పునరుజ్జీవనంతో కంట్రీ మ్యూజిక్ అమెరికన్ సంగీత రంగంలో ఒక అంతర్భాగంగా మిగిలిపోయింది. <ref name=":6" /> 2023లో, 45% మంది అమెరికన్లు కంట్రీ మ్యూజిక్ వింటున్నట్లు నివేదించారు, ఇది ఈ శైలి ప్రజాదరణలో పెరుగుదల. <ref>{{Cite news|url=https://www.economist.com/culture/2023/09/01/thanks-to-morgan-wallen-country-musics-popularity-has-surged|title=Thanks to Morgan Wallen, country music's popularity has surged|work=The Economist|access-date=2025-07-15|issn=0013-0613}}</ref> == మూలాలు == ఆధునిక కంట్రీ మ్యూజిక్ శైలి ప్రధాన అంశాలు దక్షిణ యునైటెడ్ స్టేట్స్, నైరుతి యునైటెడ్ స్టేట్స్ అంతటా ఉన్న సంగీత సంప్రదాయాల నుండి వచ్చాయి, అయితే అమెరికన్ పాపులర్ మ్యూజిక్‌లో దాని స్థానం 1930లలో సంగీత రికార్డింగ్ ప్రారంభ రోజులలో స్థాపించబడింది. <ref name="Peterson">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=J3zWpIOLB-MC&pg=PA9|title=Creating Country Music: Fabricating Authenticity|last=Peterson|first=Richard A.|date=December 15, 1999|publisher=[[University of Chicago Press]]|isbn=978-0-226-66285-5|page=9}}</ref> కంట్రీ చరిత్రకారుడు బిల్ సి. మలోన్ ప్రకారం, కంట్రీ సంగీతం "దక్షిణ ప్రాంత దృగ్విషయంగా ప్రపంచానికి పరిచయం చేయబడింది." ఆగ్నేయ యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లోని దక్షిణ అపలాచియన్ పర్వతాలలోకి జరిగిన వలసల వల్ల, దాదాపు 300 సంవత్సరాల పాటు [[ఐరోపా|యూరప్]], మధ్యధరా ప్రాంతాల [[జానపద సంగీతం]], వాద్యపరికరాలు తమతో పాటు వచ్చాయి, ఇవే అపలాచియన్ సంగీతంగా అభివృద్ధి చెందాయి. దేశం పశ్చిమం వైపు విస్తరించినప్పుడు, [[మిసిసిపీ నది]], [[లూసియానా]] కంట్రీ మ్యూజిక్‌కు కూడలిగా మారాయి కేజన్ సంగీతం ఉద్భవించింది. నైరుతి యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో, [[రాకీ పర్వతాలు]], అమెరికన్ ఫ్రాంటియర్, రియో గ్రాండే అనేవి స్థానిక అమెరికన్, మెక్సికన్, కౌబాయ్ జానపద గీతాలకు ఒకే విధమైన నేపథ్యంగా పనిచేశాయి. దీని ఫలితంగా న్యూ మెక్సికో సంగీతం, పాశ్చాత్య సంగీతం అభివృద్ధి చెందాయి, ఇది రెడ్ డర్ట్, టెక్సాస్ కంట్రీ, టెజానో సంగీత శైలులతో నేరుగా సంబంధం కలిగి ఉంది. [[ఓషియానియా|ఓషియానియాలో]], కంట్రీ మ్యూజిక్‌లోని స్టీల్ గిటార్ శబ్దానికి మూలాలు హవాయి సంగీతంలో ఉన్నాయి. <ref name="Tiki with Ray 2018">{{Cite web|date=February 22, 2018|title=How Hawaiian Music Influenced Country Music|url=http://www.tikiwithray.com/hawaiian-music-influenced-country-music/|access-date=November 29, 2022|website=Tiki with Ray}}</ref> <ref name="Magazine Shah 2019">{{Cite web|last=Shah|first=Haleema|date=April 25, 2019|title=How the Hawaiian Steel Guitar Changed American Music|url=https://www.smithsonianmag.com/smithsonian-institution/how-hawaiian-steel-guitar-changed-american-music-180972028/|access-date=December 3, 2022|website=Smithsonian Magazine}}</ref> === తూర్పు టెన్నెస్సీ పాత్ర === 1927 నాటి చారిత్రాత్మక బ్రిస్టల్ రికార్డింగ్ సెషన్‌ల ఆధారంగా, యూఎస్ కాంగ్రెస్ టెన్నెస్సీలోని బ్రిస్టల్‌ను "కంట్రీ మ్యూజిక్ పుట్టిన ప్రదేశం"గా అధికారికంగా గుర్తించింది . <ref>{{Cite web|title=The Birthplace of Country Music|url=https://video.nationalgeographic.com/video/news/0000014a-114f-d57c-a97e-9fef510f0000|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20200729011037/https://video.nationalgeographic.com/video/news/0000014a-114f-d57c-a97e-9fef510f0000|archive-date=July 29, 2020|access-date=July 14, 2020|via=National Geographic}}</ref> నాష్విల్, టెన్నెస్సీ కూడా చాలా మంది కంట్రీ కళాకారులకు ఒక సాధారణ హాట్‌స్పాట్‌గా మారింది. <ref>{{Cite news|url=http://www.birthplaceofcountrymusic.org/news/dolly-parton-vince-gill-marty-stuart-and-more-appear-orthophonic-joy-1927-bristol-sessions|title=Dolly Parton, Vince Gill, Marty Stuart, and more, to appear on Orthophonic Joy: The 1927 Bristol Sessions Revisited|date=April 30, 2015|access-date=September 7, 2016|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150520105312/http://www.birthplaceofcountrymusic.org/news/dolly-parton-vince-gill-marty-stuart-and-more-appear-orthophonic-joy-1927-bristol-sessions|archive-date=May 20, 2015|publisher=Birthplace of Country Music Museum}}</ref> చరిత్రకారులు 1928, 1929 నాటి అంతగా తెలియని జాన్సన్ సిటీ సమావేశాలు, <ref>[http://www.johnsonsdepot.com/oldtime/oldtime.htm "Old-Time Music Heritage"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090131063945/http://www.johnsonsdepot.com/oldtime/oldtime.htm|date=January 31, 2009}}, Johnson's Depot</ref> , 1929, 1930 నాటి నాక్స్‌విల్ సమావేశాల <ref>{{Cite web|last=Simmons|first=Morgan|date=April 11, 2016|title=Museum of East Tennessee History showcases St. James recording sessions of 1929-30|url=https://archive.knoxnews.com/entertainment/arts/museum-of-east-tennessee-history-showcases-st-james-recording-sessions-of-1929-30-2ebd5699-376b-3b0c-375075391.html|access-date=February 15, 2022|website=Knox News}}</ref> ప్రభావాన్ని కూడా గుర్తించారు. అంతేకాకుండా, 1925లో జరిగిన మౌంటెన్ సిటీ ఫిడ్లర్స్ కన్వెన్షన్, ఆధునిక కంట్రీ సంగీతానికి స్ఫూర్తినివ్వడంలో సహాయపడింది. వీటికి ముందు, గ్రేట్ స్మోకీ మౌంటెన్స్ ప్రాంతంలోని తొలితరం స్థిరనివాసులు గొప్ప సంగీత వారసత్వాన్ని అభివృద్ధి చేసుకున్నారు. <ref>{{Cite web|date=December 6, 2012|title=CD of Old-Time Smokies Music Nominated for Grammy|url=https://www.nps.gov/grsm/learn/news/grammy-nomination.htm|website=Great Smoky Mountains National Park (U.S. National Park Service)}}</ref> == మూలాలు == {{Reflist}} [[వర్గం:సంగీత చరిత్ర]] [[వర్గం:సంగీతం]] qdofhcr1rll0ttlagaihil4yonajveo 0 509281 4955766 4955248 2026-09-10T16:26:27Z Pranayraj1985 29393 4955766 wikitext text/x-wiki {{Infobox music genre | name = Dance music | native_name = | etymology = | other_names = | image = Pacha room 2 an up-for-it crowd (2616544196).jpg | alt = | caption = People dancing to a [[Disc jockey|club DJ's]] music | stylistic_origins = {{hlist|[[Folk music|Folk]]}} | cultural_origins = Ancient, worldwide | instruments = | derivatives = {{hlist|[[Disco]]}} | subgenres = {{hlist|[[Electronic dance music]]}} }} {{Listen | filename = Soft and Furious - 03 - Lucidity.ogg | title = Soft and Furious - Lucidity | description = An example of dance music | pos = }} '''నృత్య సంగీతం''' అనేది ప్రత్యేకంగా [[నాట్యం|నృత్యాన్ని]] సులభతరం చేయడానికి లేదా దానికి తోడుగా ఉండటానికి స్వరపరచబడిన [[సంగీతం]] . ఇది ఒక పూర్తి సంగీత భాగం కావచ్చు లేదా ఒక పెద్ద సంగీత కూర్పులో భాగం కావచ్చు. ప్రదర్శన పరంగా, ప్రధాన విభాగాలు లైవ్ డ్యాన్స్ మ్యూజిక్, రికార్డెడ్ డ్యాన్స్ మ్యూజిక్. ప్రాచీన చరిత్రలో నృత్యం, సంగీతం కలయికకు సంబంధించిన ఆధారాలు ఉన్నప్పటికీ (ఉదాహరణకు, ప్రాచీన గ్రీకు కుండలపై కొన్నిసార్లు సంగీతకారులతో కూడిన నృత్యకారులు కనిపిస్తారు), మనం ఇప్పటికీ కొంత ఖచ్చితత్వంతో పునఃసృష్టించగలిగే తొలి పాశ్చాత్య నృత్య సంగీతం పాతకాలపు నృత్యాలే. [[బరోక్ సంగీతం|బరోక్]] కాలంలో, ప్రధాన నృత్య శైలులు ప్రభువుల ఆస్థాన నృత్యాలుగా ఉండేవి ( బరోక్ నృత్యం చూడండి). [[శాస్త్రీయ కాలం (సంగీతం)|శాస్త్రీయ సంగీత యుగంలో]], మినుయెట్‌ను తరచుగా మూడవ మూవ్‌మెంట్‌గా ఉపయోగించేవారు, అయినప్పటికీ ఈ సందర్భంలో అది ఏ నృత్యానికి తోడుగా ఉండేది కాదు. వాల్ట్జ్ కూడా శాస్త్రీయ యుగంలో తరువాత ఉద్భవించింది. బార్కరోల్, మజుర్కా, ఎకోసైస్, బల్లాడ్, పోలోనైస్ వంటి వివిధ ఇతర జాతీయవాద నృత్య రూపాలు కూడా ఉద్భవించిన [[రొమాంటిక్ మ్యూజిక్|శృంగార సంగీత]] కాలంలో ఈ రెండూ భాగంగానే ఉన్నాయి. ఆధునిక జనాదరణ పొందిన నృత్య సంగీతం ప్రారంభంలో 19వ శతాబ్దం చివరి నాటి పాశ్చాత్య బాల్‌రూమ్, సామాజిక నృత్య సంగీతం నుండి ఉద్భవించింది. 20వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో, బహిరంగ నృత్యశాలలకు హాజరయ్యే శ్రామిక వర్గంలో బాల్‌రూమ్ నృత్యం ప్రజాదరణ పొందింది. 1920లలో నృత్య సంగీతం విపరీతంగా ప్రాచుర్యం పొందింది. స్వింగ్ యుగంగా పిలువబడే 1930లలో, అమెరికాలో స్వింగ్ సంగీతం జనాదరణ పొందిన నృత్య సంగీతంగా ఉండేది. 1950లలో, రాక్ అండ్ రోల్ జనాదరణ పొందిన నృత్య సంగీతంగా మారింది. 1960ల చివరలో సోల్, R&B సంగీతం ప్రాచుర్యం పొందింది. 1960ల చివరలో డొమినికన్, క్యూబన్ న్యూయార్కర్లు జనాదరణ పొందిన సల్సా నృత్యాన్ని సృష్టించారు, ఇది సల్సా అనే లాటిన్ సంగీత శైలి నుండి ఉద్భవించింది. 1970ల ప్రారంభంలో డిస్కో ప్రాచుర్యం పొందడంతో నృత్య సంగీతం ప్రజలలో ప్రజాదరణ పొందింది. 1970ల చివరి నాటికి, ఎలక్ట్రానిక్ నృత్య సంగీతం అభివృద్ధి చెందుతోంది. ఎలక్ట్రానిక్స్ ఉపయోగించి తయారు చేయబడిన ఈ సంగీతం, నైట్‌క్లబ్‌లు, రేడియో స్టేషన్‌లు, ప్రదర్శనలు, రేవ్‌లలో సాధారణంగా ప్లే చేయబడే ఒక జనాదరణ పొందిన సంగీత శైలి. ఎలక్ట్రానిక్ నృత్య సంగీతంలో అనేక ఉప-శైలులు అభివృద్ధి చెందాయి. === దశాబ్దాల వారీగా === ==== 1900లు–1910లు ==== 20వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో, బహిరంగ నృత్యశాలలకు హాజరయ్యే శ్రామిక వర్గంలో బాల్‌రూమ్ నృత్యం ప్రజాదరణ పొందింది. ==== 1920లు ==== 1920వ దశకంలో నృత్య సంగీతం విపరీతంగా ప్రాచుర్యం పొందింది. నైట్‌క్లబ్‌లకు అధిక సంఖ్యలో ప్రజలు వచ్చేవారు, అక్కడ తీగ వాయిద్యాలు, సంక్లిష్టమైన స్వరకల్పనలతో కూడిన ఆడంబరమైన [[ఆర్కెస్ట్రా|ఆర్కెస్ట్రాలతో]] ప్రత్యేకతను సంతరించుకున్న ఒక రకమైన [[జాజ్]] సంగీతం క్లబ్‌లలో ప్రామాణిక సంగీతంగా మారింది. ఫాక్స్-ట్రాట్ అనేది ప్రత్యేకంగా ప్రజాదరణ పొందిన నృత్యం. ఆ కాలంలో ఈ సంగీతాన్ని కేవలం జాజ్ అని పిలిచేవారు, అయితే నేడు ప్రజలు దీనిని "వైట్ జాజ్" లేదా బిగ్ బ్యాండ్ అని పిలుస్తారు. మరాబి 1920లలో [[దక్షిణాఫ్రికా|దక్షిణాఫ్రికాలో]] ఉద్భవించింది, దీని మూలాలు దక్షిణాఫ్రికా జానపద సంగీతం, రాగ్‌టైమ్, [[జాజ్]], బ్లూస్‌లలో ఉన్నాయి. ఇంతకు ముందు ప్లే అవుతున్న పాటలతో పరిచయం లేకపోయినా ప్రజలు అంతులేకుండా నృత్యం చేయగలిగారు. <ref>{{Cite web|date=26 May 2023|title=The development of Music in South Africa timeline 1600-2004|url=https://www.sahistory.org.za/article/development-music-south-africa-timeline-1600-2004|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230619105302/https://www.sahistory.org.za/article/development-music-south-africa-timeline-1600-2004|archive-date=19 June 2023|access-date=6 April 2024|website=South African History Online}}</ref> <ref name="Garland Encyclopedia of Music">{{Cite book|title=The Garland Encyclopedia of World Music: Vol. 1: Africa|last=Stone|first=Ruth|publisher=Routledge|year=1998|isbn=9780824060350|location=New York|publication-date=7 October 1997|language=English}}</ref> 1920వ దశకంలో నృత్య సంగీతం విపరీతంగా ప్రాచుర్యం పొందింది. నైట్‌క్లబ్‌లకు అధిక సంఖ్యలో ప్రజలు వచ్చేవారు, అక్కడ తీగ వాయిద్యాలు, సంక్లిష్టమైన స్వరకల్పనలతో కూడిన ఆడంబరమైన [[ఆర్కెస్ట్రా|ఆర్కెస్ట్రాలతో]] ప్రత్యేకతను సంతరించుకున్న ఒక రకమైన [[జాజ్]] సంగీతం క్లబ్‌లలో ప్రామాణిక సంగీతంగా మారింది. ఫాక్స్-ట్రాట్ అనేది ప్రత్యేకంగా ప్రజాదరణ పొందిన నృత్యం. ఆ కాలంలో ఈ సంగీతాన్ని కేవలం జాజ్ అని పిలిచేవారు, అయితే నేడు ప్రజలు దీనిని "వైట్ జాజ్" లేదా బిగ్ బ్యాండ్ అని పిలుస్తారు. మరాబి 1920లలో [[దక్షిణాఫ్రికా|దక్షిణాఫ్రికాలో]] ఉద్భవించింది, దీని మూలాలు దక్షిణాఫ్రికా జానపద సంగీతం, రాగ్‌టైమ్, [[జాజ్]], బ్లూస్‌లలో ఉన్నాయి. ఇంతకు ముందు ప్లే అవుతున్న పాటలతో పరిచయం లేకపోయినా ప్రజలు అంతులేకుండా నృత్యం చేయగలిగారు. <ref>{{Cite web|date=26 May 2023|title=The development of Music in South Africa timeline 1600-2004|url=https://www.sahistory.org.za/article/development-music-south-africa-timeline-1600-2004|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230619105302/https://www.sahistory.org.za/article/development-music-south-africa-timeline-1600-2004|archive-date=19 June 2023|access-date=6 April 2024|website=South African History Online}}</ref> <ref name="Garland Encyclopedia of Music" /> ==== 1930లు–1940లు ==== ''శైలులు'' : స్వింగ్ సంగీతం, మ్బుబే, కాంగోలీస్ రంబా, వెస్ట్రన్ స్వింగ్ . డ్యూక్ ఎల్లింగ్టన్, బెన్నీ గుడ్‌మన్, గ్లెన్ మిల్లర్ స్వింగ్ జాజ్ హిట్‌లను సాధించారు. == మూలాలు == {{మూలాలజాబితా}} 7gtlrfjcrr4ynl3bnrsnlv046tdocsp 4955767 4955766 2026-09-10T16:26:49Z Pranayraj1985 29393 4955767 wikitext text/x-wiki {{Infobox music genre | name = Dance music | native_name = | etymology = | other_names = | image = Pacha room 2 an up-for-it crowd (2616544196).jpg | alt = | caption = People dancing to a [[Disc jockey|club DJ's]] music | stylistic_origins = {{hlist|[[Folk music|Folk]]}} | cultural_origins = Ancient, worldwide | instruments = | derivatives = {{hlist|[[Disco]]}} | subgenres = {{hlist|[[Electronic dance music]]}} }} {{Listen | filename = Soft and Furious - 03 - Lucidity.ogg | title = Soft and Furious - Lucidity | description = An example of dance music | pos = }} '''నృత్య సంగీతం''' అనేది ప్రత్యేకంగా [[నాట్యం|నృత్యాన్ని]] సులభతరం చేయడానికి లేదా దానికి తోడుగా ఉండటానికి స్వరపరచబడిన [[సంగీతం]] . ఇది ఒక పూర్తి సంగీత భాగం కావచ్చు లేదా ఒక పెద్ద సంగీత కూర్పులో భాగం కావచ్చు. ప్రదర్శన పరంగా, ప్రధాన విభాగాలు లైవ్ డ్యాన్స్ మ్యూజిక్, రికార్డెడ్ డ్యాన్స్ మ్యూజిక్. ప్రాచీన చరిత్రలో నృత్యం, సంగీతం కలయికకు సంబంధించిన ఆధారాలు ఉన్నప్పటికీ (ఉదాహరణకు, ప్రాచీన గ్రీకు కుండలపై కొన్నిసార్లు సంగీతకారులతో కూడిన నృత్యకారులు కనిపిస్తారు), మనం ఇప్పటికీ కొంత ఖచ్చితత్వంతో పునఃసృష్టించగలిగే తొలి పాశ్చాత్య నృత్య సంగీతం పాతకాలపు నృత్యాలే. [[బరోక్ సంగీతం|బరోక్]] కాలంలో, ప్రధాన నృత్య శైలులు ప్రభువుల ఆస్థాన నృత్యాలుగా ఉండేవి ( బరోక్ నృత్యం చూడండి). [[శాస్త్రీయ కాలం (సంగీతం)|శాస్త్రీయ సంగీత యుగంలో]], మినుయెట్‌ను తరచుగా మూడవ మూవ్‌మెంట్‌గా ఉపయోగించేవారు, అయినప్పటికీ ఈ సందర్భంలో అది ఏ నృత్యానికి తోడుగా ఉండేది కాదు. వాల్ట్జ్ కూడా శాస్త్రీయ యుగంలో తరువాత ఉద్భవించింది. బార్కరోల్, మజుర్కా, ఎకోసైస్, బల్లాడ్, పోలోనైస్ వంటి వివిధ ఇతర జాతీయవాద నృత్య రూపాలు కూడా ఉద్భవించిన [[రొమాంటిక్ మ్యూజిక్|శృంగార సంగీత]] కాలంలో ఈ రెండూ భాగంగానే ఉన్నాయి. ఆధునిక జనాదరణ పొందిన నృత్య సంగీతం ప్రారంభంలో 19వ శతాబ్దం చివరి నాటి పాశ్చాత్య బాల్‌రూమ్, సామాజిక నృత్య సంగీతం నుండి ఉద్భవించింది. 20వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో, బహిరంగ నృత్యశాలలకు హాజరయ్యే శ్రామిక వర్గంలో బాల్‌రూమ్ నృత్యం ప్రజాదరణ పొందింది. 1920లలో నృత్య సంగీతం విపరీతంగా ప్రాచుర్యం పొందింది. స్వింగ్ యుగంగా పిలువబడే 1930లలో, అమెరికాలో స్వింగ్ సంగీతం జనాదరణ పొందిన నృత్య సంగీతంగా ఉండేది. 1950లలో, రాక్ అండ్ రోల్ జనాదరణ పొందిన నృత్య సంగీతంగా మారింది. 1960ల చివరలో సోల్, R&B సంగీతం ప్రాచుర్యం పొందింది. 1960ల చివరలో డొమినికన్, క్యూబన్ న్యూయార్కర్లు జనాదరణ పొందిన సల్సా నృత్యాన్ని సృష్టించారు, ఇది సల్సా అనే లాటిన్ సంగీత శైలి నుండి ఉద్భవించింది. 1970ల ప్రారంభంలో డిస్కో ప్రాచుర్యం పొందడంతో నృత్య సంగీతం ప్రజలలో ప్రజాదరణ పొందింది. 1970ల చివరి నాటికి, ఎలక్ట్రానిక్ నృత్య సంగీతం అభివృద్ధి చెందుతోంది. ఎలక్ట్రానిక్స్ ఉపయోగించి తయారు చేయబడిన ఈ సంగీతం, నైట్‌క్లబ్‌లు, రేడియో స్టేషన్‌లు, ప్రదర్శనలు, రేవ్‌లలో సాధారణంగా ప్లే చేయబడే ఒక జనాదరణ పొందిన సంగీత శైలి. ఎలక్ట్రానిక్ నృత్య సంగీతంలో అనేక ఉప-శైలులు అభివృద్ధి చెందాయి. === దశాబ్దాల వారీగా === ==== 1900లు–1910లు ==== 20వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో, బహిరంగ నృత్యశాలలకు హాజరయ్యే శ్రామిక వర్గంలో బాల్‌రూమ్ నృత్యం ప్రజాదరణ పొందింది. ==== 1920లు ==== 1920వ దశకంలో నృత్య సంగీతం విపరీతంగా ప్రాచుర్యం పొందింది. నైట్‌క్లబ్‌లకు అధిక సంఖ్యలో ప్రజలు వచ్చేవారు, అక్కడ తీగ వాయిద్యాలు, సంక్లిష్టమైన స్వరకల్పనలతో కూడిన ఆడంబరమైన [[ఆర్కెస్ట్రా|ఆర్కెస్ట్రాలతో]] ప్రత్యేకతను సంతరించుకున్న ఒక రకమైన [[జాజ్]] సంగీతం క్లబ్‌లలో ప్రామాణిక సంగీతంగా మారింది. ఫాక్స్-ట్రాట్ అనేది ప్రత్యేకంగా ప్రజాదరణ పొందిన నృత్యం. ఆ కాలంలో ఈ సంగీతాన్ని కేవలం జాజ్ అని పిలిచేవారు, అయితే నేడు ప్రజలు దీనిని "వైట్ జాజ్" లేదా బిగ్ బ్యాండ్ అని పిలుస్తారు. మరాబి 1920లలో [[దక్షిణాఫ్రికా|దక్షిణాఫ్రికాలో]] ఉద్భవించింది, దీని మూలాలు దక్షిణాఫ్రికా జానపద సంగీతం, రాగ్‌టైమ్, [[జాజ్]], బ్లూస్‌లలో ఉన్నాయి. ఇంతకు ముందు ప్లే అవుతున్న పాటలతో పరిచయం లేకపోయినా ప్రజలు అంతులేకుండా నృత్యం చేయగలిగారు. <ref>{{Cite web|date=26 May 2023|title=The development of Music in South Africa timeline 1600-2004|url=https://www.sahistory.org.za/article/development-music-south-africa-timeline-1600-2004|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230619105302/https://www.sahistory.org.za/article/development-music-south-africa-timeline-1600-2004|archive-date=19 June 2023|access-date=6 April 2024|website=South African History Online}}</ref> <ref name="Garland Encyclopedia of Music">{{Cite book|title=The Garland Encyclopedia of World Music: Vol. 1: Africa|last=Stone|first=Ruth|publisher=Routledge|year=1998|isbn=9780824060350|location=New York|publication-date=7 October 1997|language=English}}</ref> 1920వ దశకంలో నృత్య సంగీతం విపరీతంగా ప్రాచుర్యం పొందింది. నైట్‌క్లబ్‌లకు అధిక సంఖ్యలో ప్రజలు వచ్చేవారు, అక్కడ తీగ వాయిద్యాలు, సంక్లిష్టమైన స్వరకల్పనలతో కూడిన ఆడంబరమైన [[ఆర్కెస్ట్రా|ఆర్కెస్ట్రాలతో]] ప్రత్యేకతను సంతరించుకున్న ఒక రకమైన [[జాజ్]] సంగీతం క్లబ్‌లలో ప్రామాణిక సంగీతంగా మారింది. ఫాక్స్-ట్రాట్ అనేది ప్రత్యేకంగా ప్రజాదరణ పొందిన నృత్యం. ఆ కాలంలో ఈ సంగీతాన్ని కేవలం జాజ్ అని పిలిచేవారు, అయితే నేడు ప్రజలు దీనిని "వైట్ జాజ్" లేదా బిగ్ బ్యాండ్ అని పిలుస్తారు. మరాబి 1920లలో [[దక్షిణాఫ్రికా|దక్షిణాఫ్రికాలో]] ఉద్భవించింది, దీని మూలాలు దక్షిణాఫ్రికా జానపద సంగీతం, రాగ్‌టైమ్, [[జాజ్]], బ్లూస్‌లలో ఉన్నాయి. ఇంతకు ముందు ప్లే అవుతున్న పాటలతో పరిచయం లేకపోయినా ప్రజలు అంతులేకుండా నృత్యం చేయగలిగారు. <ref>{{Cite web|date=26 May 2023|title=The development of Music in South Africa timeline 1600-2004|url=https://www.sahistory.org.za/article/development-music-south-africa-timeline-1600-2004|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230619105302/https://www.sahistory.org.za/article/development-music-south-africa-timeline-1600-2004|archive-date=19 June 2023|access-date=6 April 2024|website=South African History Online}}</ref> <ref name="Garland Encyclopedia of Music" /> ==== 1930లు–1940లు ==== ''శైలులు'' : స్వింగ్ సంగీతం, మ్బుబే, కాంగోలీస్ రంబా, వెస్ట్రన్ స్వింగ్ . డ్యూక్ ఎల్లింగ్టన్, బెన్నీ గుడ్‌మన్, గ్లెన్ మిల్లర్ స్వింగ్ జాజ్ హిట్‌లను సాధించారు. == మూలాలు == {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:సంగీత చరిత్ర]] f1ggx9grr4aa6nrpgz2qk3ynvhl6gg1 4955768 4955767 2026-09-10T16:27:00Z Pranayraj1985 29393 [[వర్గం:సంగీతం]] ను చేర్చారు (హాట్‌కేట్ ఉపయోగించి) 4955768 wikitext text/x-wiki {{Infobox music genre | name = Dance music | native_name = | etymology = | other_names = | image = Pacha room 2 an up-for-it crowd (2616544196).jpg | alt = | caption = People dancing to a [[Disc jockey|club DJ's]] music | stylistic_origins = {{hlist|[[Folk music|Folk]]}} | cultural_origins = Ancient, worldwide | instruments = | derivatives = {{hlist|[[Disco]]}} | subgenres = {{hlist|[[Electronic dance music]]}} }} {{Listen | filename = Soft and Furious - 03 - Lucidity.ogg | title = Soft and Furious - Lucidity | description = An example of dance music | pos = }} '''నృత్య సంగీతం''' అనేది ప్రత్యేకంగా [[నాట్యం|నృత్యాన్ని]] సులభతరం చేయడానికి లేదా దానికి తోడుగా ఉండటానికి స్వరపరచబడిన [[సంగీతం]] . ఇది ఒక పూర్తి సంగీత భాగం కావచ్చు లేదా ఒక పెద్ద సంగీత కూర్పులో భాగం కావచ్చు. ప్రదర్శన పరంగా, ప్రధాన విభాగాలు లైవ్ డ్యాన్స్ మ్యూజిక్, రికార్డెడ్ డ్యాన్స్ మ్యూజిక్. ప్రాచీన చరిత్రలో నృత్యం, సంగీతం కలయికకు సంబంధించిన ఆధారాలు ఉన్నప్పటికీ (ఉదాహరణకు, ప్రాచీన గ్రీకు కుండలపై కొన్నిసార్లు సంగీతకారులతో కూడిన నృత్యకారులు కనిపిస్తారు), మనం ఇప్పటికీ కొంత ఖచ్చితత్వంతో పునఃసృష్టించగలిగే తొలి పాశ్చాత్య నృత్య సంగీతం పాతకాలపు నృత్యాలే. [[బరోక్ సంగీతం|బరోక్]] కాలంలో, ప్రధాన నృత్య శైలులు ప్రభువుల ఆస్థాన నృత్యాలుగా ఉండేవి ( బరోక్ నృత్యం చూడండి). [[శాస్త్రీయ కాలం (సంగీతం)|శాస్త్రీయ సంగీత యుగంలో]], మినుయెట్‌ను తరచుగా మూడవ మూవ్‌మెంట్‌గా ఉపయోగించేవారు, అయినప్పటికీ ఈ సందర్భంలో అది ఏ నృత్యానికి తోడుగా ఉండేది కాదు. వాల్ట్జ్ కూడా శాస్త్రీయ యుగంలో తరువాత ఉద్భవించింది. బార్కరోల్, మజుర్కా, ఎకోసైస్, బల్లాడ్, పోలోనైస్ వంటి వివిధ ఇతర జాతీయవాద నృత్య రూపాలు కూడా ఉద్భవించిన [[రొమాంటిక్ మ్యూజిక్|శృంగార సంగీత]] కాలంలో ఈ రెండూ భాగంగానే ఉన్నాయి. ఆధునిక జనాదరణ పొందిన నృత్య సంగీతం ప్రారంభంలో 19వ శతాబ్దం చివరి నాటి పాశ్చాత్య బాల్‌రూమ్, సామాజిక నృత్య సంగీతం నుండి ఉద్భవించింది. 20వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో, బహిరంగ నృత్యశాలలకు హాజరయ్యే శ్రామిక వర్గంలో బాల్‌రూమ్ నృత్యం ప్రజాదరణ పొందింది. 1920లలో నృత్య సంగీతం విపరీతంగా ప్రాచుర్యం పొందింది. స్వింగ్ యుగంగా పిలువబడే 1930లలో, అమెరికాలో స్వింగ్ సంగీతం జనాదరణ పొందిన నృత్య సంగీతంగా ఉండేది. 1950లలో, రాక్ అండ్ రోల్ జనాదరణ పొందిన నృత్య సంగీతంగా మారింది. 1960ల చివరలో సోల్, R&B సంగీతం ప్రాచుర్యం పొందింది. 1960ల చివరలో డొమినికన్, క్యూబన్ న్యూయార్కర్లు జనాదరణ పొందిన సల్సా నృత్యాన్ని సృష్టించారు, ఇది సల్సా అనే లాటిన్ సంగీత శైలి నుండి ఉద్భవించింది. 1970ల ప్రారంభంలో డిస్కో ప్రాచుర్యం పొందడంతో నృత్య సంగీతం ప్రజలలో ప్రజాదరణ పొందింది. 1970ల చివరి నాటికి, ఎలక్ట్రానిక్ నృత్య సంగీతం అభివృద్ధి చెందుతోంది. ఎలక్ట్రానిక్స్ ఉపయోగించి తయారు చేయబడిన ఈ సంగీతం, నైట్‌క్లబ్‌లు, రేడియో స్టేషన్‌లు, ప్రదర్శనలు, రేవ్‌లలో సాధారణంగా ప్లే చేయబడే ఒక జనాదరణ పొందిన సంగీత శైలి. ఎలక్ట్రానిక్ నృత్య సంగీతంలో అనేక ఉప-శైలులు అభివృద్ధి చెందాయి. === దశాబ్దాల వారీగా === ==== 1900లు–1910లు ==== 20వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో, బహిరంగ నృత్యశాలలకు హాజరయ్యే శ్రామిక వర్గంలో బాల్‌రూమ్ నృత్యం ప్రజాదరణ పొందింది. ==== 1920లు ==== 1920వ దశకంలో నృత్య సంగీతం విపరీతంగా ప్రాచుర్యం పొందింది. నైట్‌క్లబ్‌లకు అధిక సంఖ్యలో ప్రజలు వచ్చేవారు, అక్కడ తీగ వాయిద్యాలు, సంక్లిష్టమైన స్వరకల్పనలతో కూడిన ఆడంబరమైన [[ఆర్కెస్ట్రా|ఆర్కెస్ట్రాలతో]] ప్రత్యేకతను సంతరించుకున్న ఒక రకమైన [[జాజ్]] సంగీతం క్లబ్‌లలో ప్రామాణిక సంగీతంగా మారింది. ఫాక్స్-ట్రాట్ అనేది ప్రత్యేకంగా ప్రజాదరణ పొందిన నృత్యం. ఆ కాలంలో ఈ సంగీతాన్ని కేవలం జాజ్ అని పిలిచేవారు, అయితే నేడు ప్రజలు దీనిని "వైట్ జాజ్" లేదా బిగ్ బ్యాండ్ అని పిలుస్తారు. మరాబి 1920లలో [[దక్షిణాఫ్రికా|దక్షిణాఫ్రికాలో]] ఉద్భవించింది, దీని మూలాలు దక్షిణాఫ్రికా జానపద సంగీతం, రాగ్‌టైమ్, [[జాజ్]], బ్లూస్‌లలో ఉన్నాయి. ఇంతకు ముందు ప్లే అవుతున్న పాటలతో పరిచయం లేకపోయినా ప్రజలు అంతులేకుండా నృత్యం చేయగలిగారు. <ref>{{Cite web|date=26 May 2023|title=The development of Music in South Africa timeline 1600-2004|url=https://www.sahistory.org.za/article/development-music-south-africa-timeline-1600-2004|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230619105302/https://www.sahistory.org.za/article/development-music-south-africa-timeline-1600-2004|archive-date=19 June 2023|access-date=6 April 2024|website=South African History Online}}</ref> <ref name="Garland Encyclopedia of Music">{{Cite book|title=The Garland Encyclopedia of World Music: Vol. 1: Africa|last=Stone|first=Ruth|publisher=Routledge|year=1998|isbn=9780824060350|location=New York|publication-date=7 October 1997|language=English}}</ref> 1920వ దశకంలో నృత్య సంగీతం విపరీతంగా ప్రాచుర్యం పొందింది. నైట్‌క్లబ్‌లకు అధిక సంఖ్యలో ప్రజలు వచ్చేవారు, అక్కడ తీగ వాయిద్యాలు, సంక్లిష్టమైన స్వరకల్పనలతో కూడిన ఆడంబరమైన [[ఆర్కెస్ట్రా|ఆర్కెస్ట్రాలతో]] ప్రత్యేకతను సంతరించుకున్న ఒక రకమైన [[జాజ్]] సంగీతం క్లబ్‌లలో ప్రామాణిక సంగీతంగా మారింది. ఫాక్స్-ట్రాట్ అనేది ప్రత్యేకంగా ప్రజాదరణ పొందిన నృత్యం. ఆ కాలంలో ఈ సంగీతాన్ని కేవలం జాజ్ అని పిలిచేవారు, అయితే నేడు ప్రజలు దీనిని "వైట్ జాజ్" లేదా బిగ్ బ్యాండ్ అని పిలుస్తారు. మరాబి 1920లలో [[దక్షిణాఫ్రికా|దక్షిణాఫ్రికాలో]] ఉద్భవించింది, దీని మూలాలు దక్షిణాఫ్రికా జానపద సంగీతం, రాగ్‌టైమ్, [[జాజ్]], బ్లూస్‌లలో ఉన్నాయి. ఇంతకు ముందు ప్లే అవుతున్న పాటలతో పరిచయం లేకపోయినా ప్రజలు అంతులేకుండా నృత్యం చేయగలిగారు. <ref>{{Cite web|date=26 May 2023|title=The development of Music in South Africa timeline 1600-2004|url=https://www.sahistory.org.za/article/development-music-south-africa-timeline-1600-2004|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230619105302/https://www.sahistory.org.za/article/development-music-south-africa-timeline-1600-2004|archive-date=19 June 2023|access-date=6 April 2024|website=South African History Online}}</ref> <ref name="Garland Encyclopedia of Music" /> ==== 1930లు–1940లు ==== ''శైలులు'' : స్వింగ్ సంగీతం, మ్బుబే, కాంగోలీస్ రంబా, వెస్ట్రన్ స్వింగ్ . డ్యూక్ ఎల్లింగ్టన్, బెన్నీ గుడ్‌మన్, గ్లెన్ మిల్లర్ స్వింగ్ జాజ్ హిట్‌లను సాధించారు. == మూలాలు == {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:సంగీత చరిత్ర]] [[వర్గం:సంగీతం]] c4sevggic8iyfmbzni0orf8xg47kkl5 0 509282 4955769 4955254 2026-09-10T16:27:49Z Pranayraj1985 29393 4955769 wikitext text/x-wiki '''ఎలక్ట్రానిక్ సంగీతం''' అనేది స్థూలంగా చెప్పాలంటే, దాని సృష్టిలో ఎలక్ట్రానిక్ సంగీత వాయిద్యాలు, సర్క్యూట్రీ ఆధారిత సంగీత సాంకేతికత, సాఫ్ట్‌వేర్, లేదా సాధారణ ప్రయోజన [[ఎలక్ట్రానిక్స్]] ( [[వ్యక్తిగత కంప్యూటర్|వ్యక్తిగత కంప్యూటర్ల]] వంటివి) ఉపయోగించుకునే సంగీత ప్రక్రియల సమూహం. ఇందులో ఎలక్ట్రానిక్, ఎలక్ట్రోమెకానికల్ పద్ధతులను ఉపయోగించి తయారు చేసిన సంగీతం ( ఎలక్ట్రోఅకౌస్టిక్ సంగీతం ) రెండూ ఉంటాయి. స్వచ్ఛమైన ఎలక్ట్రానిక్ వాయిద్యాలు పూర్తిగా సర్క్యూట్రీ ఆధారిత ధ్వని ఉత్పత్తిపై ఆధారపడి ఉంటాయి, ఉదాహరణకు ఎలక్ట్రానిక్ ఆసిలేటర్, థెరమిన్ లేదా [[సింథసైజర్]] వంటి పరికరాలను ఉపయోగించడం ద్వారా: యాంత్రిక పద్ధతుల ద్వారా ధ్వని తరంగాలను ముందుగా ఉత్పత్తి చేసి, ఆపై వాటిని విద్యుత్ సంకేతాలుగా మార్చాల్సిన అవసరం లేదు. మరోవైపు, ఎలక్ట్రోమెకానికల్ వాయిద్యాలలో ధ్వని తరంగాలను ఉత్పత్తి చేసే తీగలు లేదా సుత్తుల వంటి యాంత్రిక భాగాలు ఉంటాయి. వీటితో పాటు, మాగ్నెటిక్ పికప్‌లు, పవర్ యాంప్లిఫైయర్‌లు, లౌడ్‌స్పీకర్‌ల వంటి విద్యుత్ అంశాలు, పికప్‌ల ద్వారా ఉత్పత్తి చేయబడిన విద్యుత్ సంకేతాలను ప్రాసెస్ చేసి, వాటిని తిరిగి ధ్వని తరంగాలుగా మారుస్తాయి. అటువంటి ఎలక్ట్రోమెకానికల్ పరికరాలలో టెల్హార్మోనియం, హామండ్ ఆర్గాన్, ఎలక్ట్రిక్ పియానో, ఎలక్ట్రిక్ గిటార్ ఉన్నాయి. మొట్టమొదటి ఎలక్ట్రానిక్ సంగీత పరికరాలు 19వ శతాబ్దం చివరిలో అభివృద్ధి చేయబడ్డాయి. 1920వ, 1930వ దశాబ్దాలలో, కొన్ని ఎలక్ట్రానిక్ వాయిద్యాలు ప్రవేశపెట్టబడ్డాయి, వాటిని ఉపయోగించి మొదటి స్వరరచనలు వ్రాయబడ్డాయి. 1940వ దశకం నాటికి, మాగ్నెటిక్ ఆడియో టేప్ అందుబాటులోకి రావడంతో సంగీతకారులు శబ్దాలను రికార్డ్ చేసి, టేప్ వేగాన్ని లేదా దిశను మార్చడం ద్వారా వాటిని సవరించగలిగారు. ఇది 1940వ దశకంలో ఈజిప్ట్, ఫ్రాన్స్‌లలో ఎలక్ట్రోఅకౌస్టిక్ టేప్ మ్యూజిక్ అభివృద్ధికి దారితీసింది. 1948లో పారిస్‌లో సృష్టించబడిన మ్యూజిక్ కాంక్రీట్, రికార్డ్ చేయబడిన సహజ, పారిశ్రామిక శబ్దాల శకలాలను కలిపి కూర్పు చేయడంపై ఆధారపడింది. కేవలం ఎలక్ట్రానిక్ జనరేటర్ల నుండి ఉత్పత్తి చేయబడిన సంగీతాన్ని మొట్టమొదటగా 1953లో జర్మనీలో కార్ల్‌హైంజ్ స్టాక్‌హౌసెన్ రూపొందించారు. 1950వ దశకం నుండి జపాన్, యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో ఎలక్ట్రానిక్ సంగీతం కూడా సృష్టించబడింది, అదే దశాబ్దంలో కంప్యూటర్‌లతో అల్గారిథమిక్ స్వరకల్పన మొదటిసారిగా ప్రదర్శించబడింది. 1960వ దశకంలో, డిజిటల్ కంప్యూటర్ సంగీతానికి నాంది పలికారు, లైవ్ ఎలక్ట్రానిక్స్‌లో ఆవిష్కరణలు జరిగాయి, జపనీస్ ఎలక్ట్రానిక్ సంగీత వాయిద్యాలు సంగీత పరిశ్రమను ప్రభావితం చేయడం ప్రారంభించాయి. 1970ల ప్రారంభంలో, మూగ్ సింథసైజర్లు, డ్రమ్ మెషీన్లు సింథసైజ్డ్ ఎలక్ట్రానిక్ సంగీతాన్ని ప్రాచుర్యంలోకి తీసుకురావడానికి సహాయపడ్డాయి. 1970వ దశకంలో, పాలిఫోనిక్ సింథసైజర్‌లు, ఎలక్ట్రానిక్ డ్రమ్స్, డ్రమ్ మెషీన్‌లు, టర్న్‌టేబుల్స్ వాడకంతో పాటు, డిస్కో, క్రౌట్‌రాక్, న్యూ వేవ్, సింథ్-పాప్, [[హిప్ హాప్ సంగీతం|హిప్-హాప్]], ఎలక్ట్రానిక్ డ్యాన్స్ మ్యూజిక్ (EDM) వంటి శైలులు ఆవిర్భవించడంతో, ఎలక్ట్రానిక్ సంగీతం [[ప్రజా సంగీతం|జనాదరణ పొందిన సంగీతంపై]] గణనీయమైన ప్రభావాన్ని చూపడం ప్రారంభించింది. 1980ల ప్రారంభంలో, యమహా DX7 వంటి భారీగా ఉత్పత్తి చేయబడిన డిజిటల్ సింథసైజర్‌లు ప్రాచుర్యం పొందాయి, దీనితో MIDI (మ్యూజికల్ ఇన్‌స్ట్రుమెంట్ డిజిటల్ ఇంటర్‌ఫేస్) అభివృద్ధి చెందింది. అదే దశాబ్దంలో, సింథసైజర్‌లపై అధికంగా ఆధారపడటం, ప్రోగ్రామబుల్ డ్రమ్ మెషీన్‌లను స్వీకరించడంతో, ఎలక్ట్రానిక్ పాపులర్ సంగీతం ప్రాముఖ్యతను సంతరించుకుంది. 1990వ దశకంలో, మరింత సరసమైన సంగీత సాంకేతికత విస్తరించడంతో, ఎలక్ట్రానిక్ సంగీత నిర్మాణం ప్రజాదరణ పొందిన సంస్కృతిలో ఒక స్థిరమైన భాగంగా మారింది. <ref>"Electronically produced music is part of the mainstream of popular culture. Musical concepts that were once considered radical—the use of environmental sounds, ambient music, turntable music, digital sampling, computer music, the electronic modification of acoustic sounds, and music made from fragments of speech-have now been subsumed by many kinds of popular music. Record store genres including new age, rap, hip-hop, electronica, techno, jazz, and popular song all rely heavily on production values and techniques that originated with classic electronic music" ({{Harvnb|Holmes|2002|p=1}}). </ref> 1989లో బెర్లిన్‌లో ప్రారంభమైన లవ్ పరేడ్, 1 మిలియన్‌కు పైగా పాల్గొనేవారితో అతిపెద్ద వీధి పార్టీగా మారింది.&nbsp;మిలియన్ల సందర్శకులు, ఎలక్ట్రానిక్ సంగీతం ఇతర ప్రసిద్ధ వేడుకలకు స్ఫూర్తినిచ్చారు. <ref>{{Cite web|title=Berlin Love Parade. What happened to the World's Greatest Party?|url=https://www.berlinloveparade.com/|access-date=2022-09-23|website=www.berlinloveparade.com}}</ref> సమకాలీన ఎలక్ట్రానిక్ సంగీతంలో అనేక రకాలు ఉన్నాయి, ఇది ప్రయోగాత్మక కళా సంగీతం నుండి ఎలక్ట్రానిక్ డ్యాన్స్ మ్యూజిక్ వంటి జనాదరణ పొందిన రూపాల వరకు విస్తరించి ఉంది. ఇటీవలి సంవత్సరాలలో, మధ్యప్రాచ్యంలో ఎలక్ట్రానిక్ సంగీతం ప్రాచుర్యం పొందింది, ఇరాన్, టర్కీకి చెందిన కళాకారులు సాంప్రదాయ వాయిద్యాలను యాంబియంట్, టెక్నో ప్రభావాలతో మేళవిస్తున్నారు. పాప్ ఎలక్ట్రానిక్ సంగీతం దాని 4/4 రూపంలో ఎక్కువగా గుర్తించబడుతుంది, సముచిత మార్కెట్లలో ప్రాచుర్యం పొందిన మునుపటి రూపాల కంటే ప్రధాన స్రవంతితో ఎక్కువ సంబంధం కలిగి ఉంటుంది. 1960వ దశకంలో, డిజిటల్ కంప్యూటర్ సంగీతానికి నాంది పలికారు, లైవ్ ఎలక్ట్రానిక్స్‌లో ఆవిష్కరణలు జరిగాయి, జపనీస్ ఎలక్ట్రానిక్ సంగీత వాయిద్యాలు సంగీత పరిశ్రమను ప్రభావితం చేయడం ప్రారంభించాయి. 1970ల ప్రారంభంలో, మూగ్ సింథసైజర్లు, డ్రమ్ మెషీన్లు సింథసైజ్డ్ ఎలక్ట్రానిక్ సంగీతాన్ని ప్రాచుర్యంలోకి తీసుకురావడానికి సహాయపడ్డాయి. 1970వ దశకంలో, పాలిఫోనిక్ సింథసైజర్‌లు, ఎలక్ట్రానిక్ డ్రమ్స్, డ్రమ్ మెషీన్‌లు, టర్న్‌టేబుల్స్ వాడకంతో పాటు, డిస్కో, క్రౌట్‌రాక్, న్యూ వేవ్, సింథ్-పాప్, [[హిప్ హాప్ సంగీతం|హిప్-హాప్]], ఎలక్ట్రానిక్ డ్యాన్స్ మ్యూజిక్ (EDM) వంటి శైలులు ఆవిర్భవించడంతో, ఎలక్ట్రానిక్ సంగీతం [[ప్రజా సంగీతం|జనాదరణ పొందిన సంగీతంపై]] గణనీయమైన ప్రభావాన్ని చూపడం ప్రారంభించింది. 1980ల ప్రారంభంలో, యమహా DX7 వంటి భారీగా ఉత్పత్తి చేయబడిన డిజిటల్ సింథసైజర్‌లు ప్రాచుర్యం పొందాయి, దీనితో MIDI (మ్యూజికల్ ఇన్‌స్ట్రుమెంట్ డిజిటల్ ఇంటర్‌ఫేస్) అభివృద్ధి చెందింది. అదే దశాబ్దంలో, సింథసైజర్‌లపై అధికంగా ఆధారపడటం, ప్రోగ్రామబుల్ డ్రమ్ మెషీన్‌లను స్వీకరించడంతో, ఎలక్ట్రానిక్ పాపులర్ సంగీతం ప్రాముఖ్యతను సంతరించుకుంది. 1990వ దశకంలో, మరింత సరసమైన సంగీత సాంకేతికత విస్తరించడంతో, ఎలక్ట్రానిక్ సంగీత నిర్మాణం ప్రజాదరణ పొందిన సంస్కృతిలో ఒక స్థిరమైన భాగంగా మారింది. <ref>"Electronically produced music is part of the mainstream of popular culture. Musical concepts that were once considered radical—the use of environmental sounds, ambient music, turntable music, digital sampling, computer music, the electronic modification of acoustic sounds, and music made from fragments of speech-have now been subsumed by many kinds of popular music. Record store genres including new age, rap, hip-hop, electronica, techno, jazz, and popular song all rely heavily on production values and techniques that originated with classic electronic music" ({{Harvnb|Holmes|2002|p=1}}). </ref> 1989లో బెర్లిన్‌లో ప్రారంభమైన లవ్ పరేడ్, 1 మిలియన్‌కు పైగా పాల్గొనేవారితో అతిపెద్ద వీధి పార్టీగా మారింది.&nbsp;మిలియన్ల సందర్శకులు, ఎలక్ట్రానిక్ సంగీతం ఇతర ప్రసిద్ధ వేడుకలకు స్ఫూర్తినిచ్చారు. <ref>{{Cite web|title=Berlin Love Parade. What happened to the World's Greatest Party?|url=https://www.berlinloveparade.com/|access-date=2022-09-23|website=www.berlinloveparade.com}}</ref> సమకాలీన ఎలక్ట్రానిక్ సంగీతంలో అనేక రకాలు ఉన్నాయి, ఇది ప్రయోగాత్మక కళా సంగీతం నుండి ఎలక్ట్రానిక్ డ్యాన్స్ మ్యూజిక్ వంటి జనాదరణ పొందిన రూపాల వరకు విస్తరించి ఉంది. ఇటీవలి సంవత్సరాలలో, మధ్యప్రాచ్యంలో ఎలక్ట్రానిక్ సంగీతం ప్రాచుర్యం పొందింది, ఇరాన్, టర్కీకి చెందిన కళాకారులు సాంప్రదాయ వాయిద్యాలను యాంబియంట్, టెక్నో ప్రభావాలతో మేళవిస్తున్నారు. పాప్ ఎలక్ట్రానిక్ సంగీతం దాని 4/4 రూపంలో ఎక్కువగా గుర్తించబడుతుంది, సముచిత మార్కెట్లలో ప్రాచుర్యం పొందిన మునుపటి రూపాల కంటే ప్రధాన స్రవంతితో ఎక్కువ సంబంధం కలిగి ఉంటుంది. == మూలాలు == {{Reflist}} [[వర్గం:ఆడియో ఇంజనీరింగ్]] [[వర్గం:సంగీతం]] [[వర్గం:సంగీత చరిత్ర]] imex6oopem1uczn4g4bhzst0b3ccbsa 2 509283 4955869 4955662 2026-09-11T03:54:39Z యర్రా రామారావు 28161 4955869 javascript text/javascript // తెలుగు వికీపీడియా వ్యాసాల్లో ఆంగ్ల-సంబంధిత లింకులను గుర్తించి, తగిన తెలుగు శీర్షికలను సూచించే స్క్రిప్ట్ // // రెండు రకాల లింకులను ఒకే పాస్‌లో గుర్తిస్తుంది: // Type A: బయటి en.wikipedia.org లింకులు // - [https://en.wikipedia.org/wiki/Title టెక్స్ట్] (raw external URL) // - [[:en:Title|టెక్స్ట్]] (ఇంటర్‌వికీ, అదే href కు resolve అవుతుంది) // Type B: తెవికీ లోపలి internal లింకులు, కానీ target శీర్షిక ఇంకా ఆంగ్లంలోనే ఉన్నవి // - [[Title|టెక్స్ట్]] / [[:Title|టెక్స్ట్]] (te.wikipedia లోపలి లింక్, ఆంగ్ల టైటిల్) // // రెండు రకాలకూ ఒకే en.wikipedia langlinks lookup వాడతాం (title ఆంగ్లంలో ఉంటే, దాని తెలుగు // సమానార్థం వెతకడం) కాబట్టి, ఒకే బ్యాచ్డ్ API కాల్స్ సెట్‌తో రెండింటినీ కవర్ చేయొచ్చు. mw.hook('wikipage.content').add(function ($content) { var action = mw.config.get('wgAction'); var namespace = mw.config.get('wgNamespaceNumber'); var ALLOWED_NAMESPACES = [0]; // ప్రధాన వ్యాస namespace మాత్రమే (production వాడకానికి సిద్ధమైంది) if (action !== 'view' || $.inArray(namespace, ALLOWED_NAMESPACES) === -1) { return; } // పాత వెర్షన్ల నోటీసులు ఏవైనా మిగిలి ఉంటే తీసివేయడం $('#en-link-notice, #en-title-link-notice, #en-combined-link-notice').remove(); function escapeHtml(str) { return $('<div>').text(str == null ? '' : str).html(); } var TELUGU_RANGE = /[\u0C00-\u0C7F]/; var LATIN_LETTER = /[A-Za-z]/; var NON_ARTICLE_NAMESPACE_PREFIX = /^(File|Image|Category|Template|Talk|User|User_talk|Wikipedia|Help|Portal|Module|MediaWiki|Special):/i; var typeAEntries = []; // బయటి en.wikipedia.org లింకులు var typeBEntries = []; // internal ఆంగ్ల-శీర్షిక లింకులు var highlightedLinks = []; // టోగుల్ బటన్ కోసం - హైలైట్ చేసిన అన్ని లింకుల జాబితా // ---- "బయటి లింకులు" (External links) విభాగాన్ని heading టెక్స్ట్ ఆధారంగా గుర్తించి, ఆ విభాగంలోని లింకులను మినహాయించడం ---- // (ఇది మూలాలు/reflist లానే ఉద్దేశపూర్వకంగా పెట్టిన బాహ్య లింకుల జాబితా, ప్రత్యేక CSS క్లాస్ ఉండదు కాబట్టి heading వెతకాలి) var EXTERNAL_LINKS_HEADING = /^(బయటి లింకులు|బాహ్య లింకులు|ఇతర లింకులు)$/; var excludedSectionElements = []; $content.find('.mw-parser-output').children('h2, h3').each(function () { var $heading = $(this); var headingText = ($heading.find('.mw-headline').text() || $heading.text()).trim(); if (EXTERNAL_LINKS_HEADING.test(headingText)) { var $sibling = $heading.next(); while ($sibling.length && !$sibling.is('h2, h3')) { excludedSectionElements.push($sibling[0]); $sibling = $sibling.next(); } } }); function isInExcludedSection($link) { for (var i = 0; i < excludedSectionElements.length; i++) { if ($.contains(excludedSectionElements[i], $link[0])) { return true; } } return false; } var allLinks = $content.find('a').filter(function () { var $link = $(this); return $link.closest('.mw-parser-output').length > 0 && !$link.closest('.reflist, .references, .navbox, .infobox, .thumbcaption, .gallerytext, #catlinks').length && !isInExcludedSection($link); }); allLinks.each(function (index) { var $link = $(this); var href = $link.attr('href') || ''; var linkText = $link.text(); // ---- Type A: en.wikipedia.org కు వెళ్ళే లింక్ ---- var enwikiMatch = href.match(/en\.wikipedia\.org\/wiki\/([^?#]+)/); if (enwikiMatch) { var enTitle; try { enTitle = decodeURIComponent(enwikiMatch[1]).replace(/_/g, ' '); } catch (e) { return; // మాల్‌ఫార్మ్డ్ URI } if (/^(File|Image):/i.test(enTitle)) { return; // ఫైల్ లింకులు వద్దు } $link.css({ 'background-color': '#ffe6e6', 'border': '1px solid #ff0000', 'padding': '1px 3px', 'border-radius': '3px' }); highlightedLinks.push($link); typeAEntries.push({ id: 'combo-a-' + index, linkText: linkText, lookupTitle: enTitle }); return; } // ---- Type B: internal లింక్, ఆంగ్ల శీర్షిక ---- if ($link.hasClass('external')) { return; // బాహ్య లింకులు (ఇతర డొమైన్లు) వద్దు } var wikiPathMatch = href.match(/\/wiki\/([^?#]+)/); if (!wikiPathMatch) { return; } var titlePart; try { titlePart = decodeURIComponent(wikiPathMatch[1]).replace(/_/g, ' '); } catch (e) { return; } if (NON_ARTICLE_NAMESPACE_PREFIX.test(titlePart)) { return; } if (TELUGU_RANGE.test(titlePart) || !LATIN_LETTER.test(titlePart)) { return; } if (/^[A-Z0-9]+$/.test(titlePart.trim())) { return; // పూర్తిగా పెద్ద అక్షరాలతో ఉన్న సంక్షిప్త పదాలను మాత్రమే వదిలేయడం (NASA, ISRO వంటివి) - // ఒకే-పదం అయినా టైటిల్-కేస్‌లో ఉంటే (Vihāra, Chaitya, Stupa వంటివి) ఫ్లాగ్ చేయాలి } $link.css({ 'background-color': '#ffe6e6', 'border': '1px solid #ff0000', 'padding': '1px 3px', 'border-radius': '3px' }); highlightedLinks.push($link); typeBEntries.push({ id: 'combo-b-' + index, linkText: linkText, lookupTitle: titlePart, isRedLink: $link.hasClass('new') }); }); if (typeAEntries.length === 0 && typeBEntries.length === 0) { return; } function buildListHtml(entries, kind) { var html = '<ol style="margin-top: 4px; margin-bottom: 0; padding-left: 20px;">'; $.each(entries, function (i, entry) { if (kind === 'A') { html += '<li id="' + entry.id + '"><b>' + escapeHtml(entry.linkText) + '</b> (ఆంగ్ల శీర్షిక: <i>' + escapeHtml(entry.lookupTitle) + '</i>) - <span class="te-status">తనిఖీ చేస్తోంది...</span></li>'; } else { var statusLabel = entry.isRedLink ? '<span style="color:#dc3545;">ఎర్రలింక్</span>' : '<span style="color:#28a745;">నీలిలింక్</span>'; html += '<li id="' + entry.id + '"><b>' + escapeHtml(entry.linkText) + '</b> (target: <i>' + escapeHtml(entry.lookupTitle) + '</i>, ' + statusLabel + ') - <span class="te-status">తనిఖీ చేస్తోంది...</span></li>'; } }); html += '</ol>'; return html; } var sectionsHtml = ''; if (typeAEntries.length > 0) { sectionsHtml += '<div style="margin-top:8px;"><strong>1. బయటి ఆంగ్ల ఇంటర్‌వికీ లింకులు (' + typeAEntries.length + '):</strong>' + buildListHtml(typeAEntries, 'A') + '</div>'; } if (typeBEntries.length > 0) { sectionsHtml += '<div style="margin-top:8px;"><strong>2. ఆంగ్ల శీర్షిక internal లింకులు (' + typeBEntries.length + '):</strong>' + buildListHtml(typeBEntries, 'B') + '</div>'; } var noticeContainer = $('<div id="en-combined-link-notice" style="background: #fff3cd; color: #856404; padding: 12px; border: 1px solid #ffeeba; margin-bottom: 15px; border-radius: 4px;">' + '<div>' + '<strong>గమనిక:</strong> ఈ వ్యాసంలో ఆంగ్ల-సంబంధిత లింకులు కనుగొనబడ్డాయి. (తెలుగు శీర్షికల కోసం వెతుకుతోంది...) ' + '<button id="en-link-copy-btn" disabled style="margin-left:6px; padding:2px 8px; font-size:0.9em; cursor:not-allowed;">డేటా తయారవుతోంది...</button> ' + '<button id="en-link-toggle-btn" style="margin-left:4px; padding:2px 8px; font-size:0.9em; cursor:pointer;">🙈 వ్యాసం అసలు రూపం చూడండి</button>' + '</div>' + '<div id="en-link-notice-body">' + sectionsHtml + '</div>' + '</div>'); $('#firstHeading').after(noticeContainer); // ---- టోగుల్ బటన్: హైలైట్‌లు + నోటీసు బాడీని దాచి, వ్యాసం అసలు రూపం చూపడానికి ---- var highlightsOn = true; $('#en-link-toggle-btn').on('click', function () { highlightsOn = !highlightsOn; if (highlightsOn) { $('#en-link-notice-body').show(); $.each(highlightedLinks, function (i, $l) { $l.css({ 'background-color': '#ffe6e6', 'border': '1px solid #ff0000', 'padding': '1px 3px', 'border-radius': '3px' }); }); $(this).text('🙈 వ్యాసం అసలు రూపం చూడండి'); } else { $('#en-link-notice-body').hide(); $.each(highlightedLinks, function (i, $l) { $l.css({ 'background-color': '', 'border': '', 'padding': '', 'border-radius': '' }); }); $(this).text('👁️ స్క్రిప్టు ఫలితాలు చూపు'); } }); // ---- రెండు రకాల ఎంట్రీల నుండి ఉమ్మడి యూనిక్ టైటిల్స్ జాబితా, ఒకే బ్యాచ్డ్ లుకప్ కోసం ---- var allEntries = typeAEntries.concat(typeBEntries); var uniqueTitles = []; $.each(allEntries, function (i, entry) { if ($.inArray(entry.lookupTitle, uniqueTitles) === -1) { uniqueTitles.push(entry.lookupTitle); } }); var BATCH_SIZE = 50; var batches = []; for (var i = 0; i < uniqueTitles.length; i += BATCH_SIZE) { batches.push(uniqueTitles.slice(i, i + BATCH_SIZE)); } var titleToTeMap = {}; var batchPromises = $.map(batches, function (batchTitles) { return $.ajax({ url: 'https://en.wikipedia.org/w/api.php', data: { action: 'query', prop: 'langlinks', titles: batchTitles.join('|'), lllang: 'te', redirects: 1, format: 'json', origin: '*' }, dataType: 'json' }).then( function (data) { var query = data.query || {}; var titleAliasMap = {}; $.each(batchTitles, function (i, t) { titleAliasMap[t] = t; }); $.each(query.normalized || [], function (i, n) { if (titleAliasMap.hasOwnProperty(n.from)) { titleAliasMap[n.from] = n.to; } }); $.each(query.redirects || [], function (i, r) { $.each(titleAliasMap, function (orig, cur) { if (cur === r.from) { titleAliasMap[orig] = r.to; } }); }); var normalizedToTe = {}; $.each(query.pages || {}, function (pageId, page) { var teTitle = null; if (page.langlinks && page.langlinks.length > 0) { teTitle = page.langlinks[0]['*']; } normalizedToTe[page.title] = teTitle; }); $.each(batchTitles, function (i, origTitle) { var normalized = titleAliasMap[origTitle]; titleToTeMap[origTitle] = normalizedToTe.hasOwnProperty(normalized) ? normalizedToTe[normalized] : null; }); }, function () { $.each(batchTitles, function (i, origTitle) { titleToTeMap[origTitle] = null; }); return $.Deferred().resolve(); } ); }); $.when.apply($, batchPromises).always(function () { $.each(typeAEntries, function (i, entry) { var $item = $('#' + entry.id); var teTitle = titleToTeMap[entry.lookupTitle]; if (teTitle) { $item.find('.te-status').html('<strong style="color:#28a745;">తెలుగు వ్యాసం ఉంది:</strong> <a href="/wiki/' + encodeURIComponent(teTitle.replace(/ /g, '_')) + '" target="_blank">' + escapeHtml(teTitle) + '</a>'); } else { $item.find('.te-status').html('<span style="color:#dc3545;">(తెలుగు వికీలో ఇంకా వ్యాసం లేదు)</span>'); } }); $.each(typeBEntries, function (i, entry) { var $item = $('#' + entry.id); var teTitle = titleToTeMap[entry.lookupTitle]; if (teTitle) { $item.find('.te-status').html('<strong style="color:#28a745;">సూచించిన తెలుగు శీర్షిక:</strong> <a href="/wiki/' + encodeURIComponent(teTitle.replace(/ /g, '_')) + '" target="_blank">' + escapeHtml(teTitle) + '</a> (రీటార్గెట్ చేయవచ్చు)'); } else { $item.find('.te-status').html('<span style="color:#dc3545;">(సమానార్థ వ్యాసం దొరకలేదు)</span>'); } }); // ---- సూచించిన తెలుగు శీర్షికలు ఎర్రలింకులో నీలిలింకులో తెలుసుకోవడానికి, స్థానిక తెవికీ APIకి రెండో బ్యాచ్డ్ లుకప్ ---- var suggestedTitles = []; $.each(titleToTeMap, function (enTitle, teTitle) { if (teTitle && $.inArray(teTitle, suggestedTitles) === -1) { suggestedTitles.push(teTitle); } }); var teTitleExistsMap = {}; var teCheckPromise; if (suggestedTitles.length === 0) { teCheckPromise = $.Deferred().resolve(); } else { var teBatches = []; for (var j = 0; j < suggestedTitles.length; j += 50) { teBatches.push(suggestedTitles.slice(j, j + 50)); } var teCheckPromises = $.map(teBatches, function (batchTitles) { return new mw.Api().get({ action: 'query', titles: batchTitles.join('|'), format: 'json' }).then(function (data) { var pages = (data.query || {}).pages || {}; $.each(pages, function (pageId, page) { teTitleExistsMap[page.title] = !page.hasOwnProperty('missing'); }); }, function () { // ఈ చెక్ విఫలమైతే స్థితి తెలియదని ఉంచడం - మిగతా డేటాకు అంతరాయం కలగకూడదు return $.Deferred().resolve(); }); }); teCheckPromise = $.when.apply($, teCheckPromises); } // ---- "నిర్వహణ పేజీ" లో పోగు చేయడానికి డేటాను వికీటెక్స్ట్ టేబుల్‌గా క్లిప్‌బోర్డ్‌కు కాపీ చేసే బటన్ ---- // ఇది పూర్తిగా అదనపు ఫీచర్ - పైన ఉన్న Type A/B రెండరింగ్ లాజిక్‌ను తాకదు var pageTitle = mw.config.get('wgPageName').replace(/_/g, ' '); function wikitextSafe(str) { // వికీటేబుల్ సిన్టాక్స్ విరగకుండా | [ ] అక్షరాలను ఎస్కేప్ చేయడం (అరుదుగా శీర్షికల్లో వస్తే) return String(str).replace(/\|/g, '{{!}}').replace(/\[/g, '&#91;').replace(/\]/g, '&#93;'); } function aggregateEntries(entries) { // ఒకే target (లింక్ టెక్స్ట్ కూడా కలిపి) రెండు మూడుసార్లు వస్తే, కాపీ-టేబుల్‌లో ఒకే రోగా చూపడానికి group చేయడం var map = {}; var order = []; $.each(entries, function (i, entry) { var key = entry.lookupTitle; if (!map[key]) { map[key] = { lookupTitle: entry.lookupTitle, count: 0, linkTexts: [], isRedLink: entry.isRedLink }; order.push(key); } map[key].count++; if ($.inArray(entry.linkText, map[key].linkTexts) === -1) { map[key].linkTexts.push(entry.linkText); } }); return $.map(order, function (key) { return map[key]; }); } function buildCopyRows(entries, typeLabel) { var rows = ''; $.each(aggregateEntries(entries), function (i, agg) { var teTitle = titleToTeMap[agg.lookupTitle]; var statusText = typeLabel === 'A' ? 'బయటి లింక్' : (agg.isRedLink ? 'ఎర్రలింక్' : 'నీలిలింక్'); var suggestedStatus = '—'; if (teTitle) { suggestedStatus = teTitleExistsMap.hasOwnProperty(teTitle) ? (teTitleExistsMap[teTitle] ? 'నీలిలింక్' : 'ఎర్రలింక్') : 'తెలియదు'; } var targetLinked = typeLabel === 'A' ? '[[:en:' + wikitextSafe(agg.lookupTitle) + ']]' : '[[' + wikitextSafe(agg.lookupTitle) + ']]'; var suggestedLinked = teTitle ? '[[' + wikitextSafe(teTitle) + ']]' : 'దొరకలేదు'; var occurrenceText = agg.count > 1 ? (agg.count + '×') : '1'; rows += '\n|-\n| ' + typeLabel + ' || ' + agg.linkTexts.join(' / ') + ' || ' + targetLinked + ' || ' + statusText + ' || ' + suggestedLinked + ' || ' + suggestedStatus + ' || ' + occurrenceText; }); return rows; } var $copyBtn = $('#en-link-copy-btn'); teCheckPromise.always(function () { $copyBtn.prop('disabled', false).css('cursor', 'pointer').text('📋 డేటా కాపీ చేయి'); }); $copyBtn.on('click', function () { var wikitext = '== [[' + pageTitle + ']] ==\n{| class="wikitable"\n! రకం !! లింక్ టెక్స్ట్ !! Target శీర్షిక !! స్థితి !! సూచించిన తెలుగు శీర్షిక !! సూచిత శీర్షిక స్థితి !! వ్యాసంలో ఎన్నిసార్లు' + buildCopyRows(typeAEntries, 'A') + buildCopyRows(typeBEntries, 'B') + '\n|}'; if (navigator.clipboard && navigator.clipboard.writeText) { navigator.clipboard.writeText(wikitext).then(function () { var original = $copyBtn.text(); $copyBtn.text('✅ కాపీ అయ్యింది!'); setTimeout(function () { $copyBtn.text(original); }, 2000); }, function () { window.prompt('క్లిప్‌బోర్డ్ యాక్సెస్ విఫలమైంది. ఈ టెక్స్ట్‌ను మాన్యువల్‌గా కాపీ చేయండి:', wikitext); }); } else { window.prompt('ఈ టెక్స్ట్‌ను మాన్యువల్‌గా కాపీ చేయండి:', wikitext); } }); }); }); 3htnei0q6tvqa474ncynlxuye4jjv0o 4955891 4955869 2026-09-11T06:26:00Z యర్రా రామారావు 28161 4955891 javascript text/javascript // తెలుగు వికీపీడియా వ్యాసాల్లో ఆంగ్ల-సంబంధిత లింకులను గుర్తించి, తగిన తెలుగు శీర్షికలను సూచించే స్క్రిప్ట్ // // రెండు రకాల లింకులను ఒకే పాస్‌లో గుర్తిస్తుంది: // Type A: బయటి en.wikipedia.org లింకులు // - [https://en.wikipedia.org/wiki/Title టెక్స్ట్] (raw external URL) // - [[:en:Title|టెక్స్ట్]] (ఇంటర్‌వికీ, అదే href కు resolve అవుతుంది) // Type B: తెవికీ లోపలి internal లింకులు, కానీ target శీర్షిక ఇంకా ఆంగ్లంలోనే ఉన్నవి // - [[Title|టెక్స్ట్]] / [[:Title|టెక్స్ట్]] (te.wikipedia లోపలి లింక్, ఆంగ్ల టైటిల్) // // రెండు రకాలకూ ఒకే en.wikipedia langlinks lookup వాడతాం (title ఆంగ్లంలో ఉంటే, దాని తెలుగు // సమానార్థం వెతకడం) కాబట్టి, ఒకే బ్యాచ్డ్ API కాల్స్ సెట్‌తో రెండింటినీ కవర్ చేయొచ్చు. mw.hook('wikipage.content').add(function ($content) { var action = mw.config.get('wgAction'); var namespace = mw.config.get('wgNamespaceNumber'); var ALLOWED_NAMESPACES = [0]; // ప్రధాన వ్యాస namespace మాత్రమే (production వాడకానికి సిద్ధమైంది) if (action !== 'view' || $.inArray(namespace, ALLOWED_NAMESPACES) === -1) { return; } // పాత వెర్షన్ల నోటీసులు ఏవైనా మిగిలి ఉంటే తీసివేయడం $('#en-link-notice, #en-title-link-notice, #en-combined-link-notice').remove(); function escapeHtml(str) { return $('<div>').text(str == null ? '' : str).html(); } var TELUGU_RANGE = /[\u0C00-\u0C7F]/; var LATIN_LETTER = /[A-Za-z]/; var NON_ARTICLE_NAMESPACE_PREFIX = /^(File|Image|Category|Template|Talk|User|User_talk|Wikipedia|Help|Portal|Module|MediaWiki|Special):/i; var typeAEntries = []; // బయటి en.wikipedia.org లింకులు var typeBEntries = []; // internal ఆంగ్ల-శీర్షిక లింకులు var highlightedLinks = []; // టోగుల్ బటన్ కోసం - హైలైట్ చేసిన అన్ని లింకుల జాబితా // ---- "బయటి లింకులు" (External links) విభాగాన్ని heading టెక్స్ట్ ఆధారంగా గుర్తించి, ఆ విభాగంలోని లింకులను మినహాయించడం ---- // (ఇది మూలాలు/reflist లానే ఉద్దేశపూర్వకంగా పెట్టిన బాహ్య లింకుల జాబితా, ప్రత్యేక CSS క్లాస్ ఉండదు కాబట్టి heading వెతకాలి) // గమనిక: పాత స్కిన్‌లో h2/h3 నేరుగా .mw-parser-output పిల్లవాడు; Vector 2022 లో అది // div.mw-heading2/div.mw-heading3 లోపల wrap అయి ఉంటుంది - రెండు structure లనూ గుర్తించాలి var EXTERNAL_LINKS_HEADING = /^(బయటి లింకులు|బాహ్య లింకులు|ఇతర లింకులు)$/; var HEADING_SELECTOR = 'h2, h3, div.mw-heading2, div.mw-heading3'; var excludedSectionElements = []; $content.find('.mw-parser-output').children(HEADING_SELECTOR).each(function () { var $heading = $(this); var headingText = ($heading.find('.mw-headline').text() || $heading.find('h2, h3').text() || $heading.text()).trim(); if (EXTERNAL_LINKS_HEADING.test(headingText)) { var $sibling = $heading.next(); while ($sibling.length && !$sibling.is(HEADING_SELECTOR)) { excludedSectionElements.push($sibling[0]); $sibling = $sibling.next(); } } }); function isInExcludedSection($link) { for (var i = 0; i < excludedSectionElements.length; i++) { if ($.contains(excludedSectionElements[i], $link[0])) { return true; } } return false; } var allLinks = $content.find('a').filter(function () { var $link = $(this); return $link.closest('.mw-parser-output').length > 0 && !$link.closest('.reflist, .references, .navbox, .infobox, .thumbcaption, .gallerytext, #catlinks').length && !isInExcludedSection($link); }); allLinks.each(function (index) { var $link = $(this); var href = $link.attr('href') || ''; var linkText = $link.text(); // ---- Type A: en.wikipedia.org కు వెళ్ళే లింక్ ---- var enwikiMatch = href.match(/en\.wikipedia\.org\/wiki\/([^?#]+)/); if (enwikiMatch) { var enTitle; try { enTitle = decodeURIComponent(enwikiMatch[1]).replace(/_/g, ' '); } catch (e) { return; // మాల్‌ఫార్మ్డ్ URI } if (/^(File|Image):/i.test(enTitle)) { return; // ఫైల్ లింకులు వద్దు } $link.css({ 'background-color': '#ffe6e6', 'border': '1px solid #ff0000', 'padding': '1px 3px', 'border-radius': '3px' }); highlightedLinks.push($link); typeAEntries.push({ id: 'combo-a-' + index, linkText: linkText, lookupTitle: enTitle }); return; } // ---- Type B: internal లింక్, ఆంగ్ల శీర్షిక ---- if ($link.hasClass('external')) { return; // బాహ్య లింకులు (ఇతర డొమైన్లు) వద్దు } var wikiPathMatch = href.match(/\/wiki\/([^?#]+)/); if (!wikiPathMatch) { return; } var titlePart; try { titlePart = decodeURIComponent(wikiPathMatch[1]).replace(/_/g, ' '); } catch (e) { return; } if (NON_ARTICLE_NAMESPACE_PREFIX.test(titlePart)) { return; } if (TELUGU_RANGE.test(titlePart) || !LATIN_LETTER.test(titlePart)) { return; } if (/^[A-Z0-9]+$/.test(titlePart.trim())) { return; // పూర్తిగా పెద్ద అక్షరాలతో ఉన్న సంక్షిప్త పదాలను మాత్రమే వదిలేయడం (NASA, ISRO వంటివి) - // ఒకే-పదం అయినా టైటిల్-కేస్‌లో ఉంటే (Vihāra, Chaitya, Stupa వంటివి) ఫ్లాగ్ చేయాలి } $link.css({ 'background-color': '#ffe6e6', 'border': '1px solid #ff0000', 'padding': '1px 3px', 'border-radius': '3px' }); highlightedLinks.push($link); typeBEntries.push({ id: 'combo-b-' + index, linkText: linkText, lookupTitle: titlePart, isRedLink: $link.hasClass('new') }); }); if (typeAEntries.length === 0 && typeBEntries.length === 0) { return; } function buildListHtml(entries, kind) { var html = '<ol style="margin-top: 4px; margin-bottom: 0; padding-left: 20px;">'; $.each(entries, function (i, entry) { if (kind === 'A') { html += '<li id="' + entry.id + '"><b>' + escapeHtml(entry.linkText) + '</b> (ఆంగ్ల శీర్షిక: <i>' + escapeHtml(entry.lookupTitle) + '</i>) - <span class="te-status">తనిఖీ చేస్తోంది...</span></li>'; } else { var statusLabel = entry.isRedLink ? '<span style="color:#dc3545;">ఎర్రలింక్</span>' : '<span style="color:#28a745;">నీలిలింక్</span>'; html += '<li id="' + entry.id + '"><b>' + escapeHtml(entry.linkText) + '</b> (target: <i>' + escapeHtml(entry.lookupTitle) + '</i>, ' + statusLabel + ') - <span class="te-status">తనిఖీ చేస్తోంది...</span></li>'; } }); html += '</ol>'; return html; } var sectionsHtml = ''; if (typeAEntries.length > 0) { sectionsHtml += '<div style="margin-top:8px;"><strong>1. బయటి ఆంగ్ల ఇంటర్‌వికీ లింకులు (' + typeAEntries.length + '):</strong>' + buildListHtml(typeAEntries, 'A') + '</div>'; } if (typeBEntries.length > 0) { sectionsHtml += '<div style="margin-top:8px;"><strong>2. ఆంగ్ల శీర్షిక internal లింకులు (' + typeBEntries.length + '):</strong>' + buildListHtml(typeBEntries, 'B') + '</div>'; } var noticeContainer = $('<div id="en-combined-link-notice" style="background: #fff3cd; color: #856404; padding: 12px; border: 1px solid #ffeeba; margin-bottom: 15px; border-radius: 4px;">' + '<div>' + '<strong>గమనిక:</strong> ఈ వ్యాసంలో ఆంగ్ల-సంబంధిత లింకులు కనుగొనబడ్డాయి. (తెలుగు శీర్షికల కోసం వెతుకుతోంది...) ' + '<button id="en-link-copy-btn" disabled style="margin-left:6px; padding:2px 8px; font-size:0.9em; cursor:not-allowed;">డేటా తయారవుతోంది...</button> ' + '<button id="en-link-toggle-btn" style="margin-left:4px; padding:2px 8px; font-size:0.9em; cursor:pointer;">🙈 వ్యాసం అసలు రూపం చూడండి</button>' + '</div>' + '<div id="en-link-notice-body">' + sectionsHtml + '</div>' + '</div>'); $('#firstHeading').after(noticeContainer); // ---- టోగుల్ బటన్: హైలైట్‌లు + నోటీసు బాడీని దాచి, వ్యాసం అసలు రూపం చూపడానికి ---- var highlightsOn = true; $('#en-link-toggle-btn').on('click', function () { highlightsOn = !highlightsOn; if (highlightsOn) { $('#en-link-notice-body').show(); $.each(highlightedLinks, function (i, $l) { $l.css({ 'background-color': '#ffe6e6', 'border': '1px solid #ff0000', 'padding': '1px 3px', 'border-radius': '3px' }); }); $(this).text('🙈 వ్యాసం అసలు రూపం చూడండి'); } else { $('#en-link-notice-body').hide(); $.each(highlightedLinks, function (i, $l) { $l.css({ 'background-color': '', 'border': '', 'padding': '', 'border-radius': '' }); }); $(this).text('👁️ స్క్రిప్టు ఫలితాలు చూపు'); } }); // ---- రెండు రకాల ఎంట్రీల నుండి ఉమ్మడి యూనిక్ టైటిల్స్ జాబితా, ఒకే బ్యాచ్డ్ లుకప్ కోసం ---- var allEntries = typeAEntries.concat(typeBEntries); var uniqueTitles = []; $.each(allEntries, function (i, entry) { if ($.inArray(entry.lookupTitle, uniqueTitles) === -1) { uniqueTitles.push(entry.lookupTitle); } }); var BATCH_SIZE = 50; var batches = []; for (var i = 0; i < uniqueTitles.length; i += BATCH_SIZE) { batches.push(uniqueTitles.slice(i, i + BATCH_SIZE)); } var titleToTeMap = {}; var batchPromises = $.map(batches, function (batchTitles) { return $.ajax({ url: 'https://en.wikipedia.org/w/api.php', data: { action: 'query', prop: 'langlinks', titles: batchTitles.join('|'), lllang: 'te', redirects: 1, format: 'json', origin: '*' }, dataType: 'json' }).then( function (data) { var query = data.query || {}; var titleAliasMap = {}; $.each(batchTitles, function (i, t) { titleAliasMap[t] = t; }); $.each(query.normalized || [], function (i, n) { if (titleAliasMap.hasOwnProperty(n.from)) { titleAliasMap[n.from] = n.to; } }); $.each(query.redirects || [], function (i, r) { $.each(titleAliasMap, function (orig, cur) { if (cur === r.from) { titleAliasMap[orig] = r.to; } }); }); var normalizedToTe = {}; $.each(query.pages || {}, function (pageId, page) { var teTitle = null; if (page.langlinks && page.langlinks.length > 0) { teTitle = page.langlinks[0]['*']; } normalizedToTe[page.title] = teTitle; }); $.each(batchTitles, function (i, origTitle) { var normalized = titleAliasMap[origTitle]; titleToTeMap[origTitle] = normalizedToTe.hasOwnProperty(normalized) ? normalizedToTe[normalized] : null; }); }, function () { $.each(batchTitles, function (i, origTitle) { titleToTeMap[origTitle] = null; }); return $.Deferred().resolve(); } ); }); $.when.apply($, batchPromises).always(function () { $.each(typeAEntries, function (i, entry) { var $item = $('#' + entry.id); var teTitle = titleToTeMap[entry.lookupTitle]; if (teTitle) { $item.find('.te-status').html('<strong style="color:#28a745;">తెలుగు వ్యాసం ఉంది:</strong> <a href="/wiki/' + encodeURIComponent(teTitle.replace(/ /g, '_')) + '" target="_blank">' + escapeHtml(teTitle) + '</a>'); } else { $item.find('.te-status').html('<span style="color:#dc3545;">(తెలుగు వికీలో ఇంకా వ్యాసం లేదు)</span>'); } }); $.each(typeBEntries, function (i, entry) { var $item = $('#' + entry.id); var teTitle = titleToTeMap[entry.lookupTitle]; if (teTitle) { $item.find('.te-status').html('<strong style="color:#28a745;">సూచించిన తెలుగు శీర్షిక:</strong> <a href="/wiki/' + encodeURIComponent(teTitle.replace(/ /g, '_')) + '" target="_blank">' + escapeHtml(teTitle) + '</a> (రీటార్గెట్ చేయవచ్చు)'); } else { $item.find('.te-status').html('<span style="color:#dc3545;">(సమానార్థ వ్యాసం దొరకలేదు)</span>'); } }); // ---- సూచించిన తెలుగు శీర్షికలు ఎర్రలింకులో నీలిలింకులో తెలుసుకోవడానికి, స్థానిక తెవికీ APIకి రెండో బ్యాచ్డ్ లుకప్ ---- var suggestedTitles = []; $.each(titleToTeMap, function (enTitle, teTitle) { if (teTitle && $.inArray(teTitle, suggestedTitles) === -1) { suggestedTitles.push(teTitle); } }); var teTitleExistsMap = {}; var teCheckPromise; if (suggestedTitles.length === 0) { teCheckPromise = $.Deferred().resolve(); } else { var teBatches = []; for (var j = 0; j < suggestedTitles.length; j += 50) { teBatches.push(suggestedTitles.slice(j, j + 50)); } var teCheckPromises = $.map(teBatches, function (batchTitles) { return new mw.Api().get({ action: 'query', titles: batchTitles.join('|'), format: 'json' }).then(function (data) { var pages = (data.query || {}).pages || {}; $.each(pages, function (pageId, page) { teTitleExistsMap[page.title] = !page.hasOwnProperty('missing'); }); }, function () { // ఈ చెక్ విఫలమైతే స్థితి తెలియదని ఉంచడం - మిగతా డేటాకు అంతరాయం కలగకూడదు return $.Deferred().resolve(); }); }); teCheckPromise = $.when.apply($, teCheckPromises); } // ---- "నిర్వహణ పేజీ" లో పోగు చేయడానికి డేటాను వికీటెక్స్ట్ టేబుల్‌గా క్లిప్‌బోర్డ్‌కు కాపీ చేసే బటన్ ---- // ఇది పూర్తిగా అదనపు ఫీచర్ - పైన ఉన్న Type A/B రెండరింగ్ లాజిక్‌ను తాకదు var pageTitle = mw.config.get('wgPageName').replace(/_/g, ' '); function wikitextSafe(str) { // వికీటేబుల్ సిన్టాక్స్ విరగకుండా | [ ] అక్షరాలను ఎస్కేప్ చేయడం (అరుదుగా శీర్షికల్లో వస్తే) return String(str).replace(/\|/g, '{{!}}').replace(/\[/g, '&#91;').replace(/\]/g, '&#93;'); } function aggregateEntries(entries) { // ఒకే target (లింక్ టెక్స్ట్ కూడా కలిపి) రెండు మూడుసార్లు వస్తే, కాపీ-టేబుల్‌లో ఒకే రోగా చూపడానికి group చేయడం var map = {}; var order = []; $.each(entries, function (i, entry) { var key = entry.lookupTitle; if (!map[key]) { map[key] = { lookupTitle: entry.lookupTitle, count: 0, linkTexts: [], isRedLink: entry.isRedLink }; order.push(key); } map[key].count++; if ($.inArray(entry.linkText, map[key].linkTexts) === -1) { map[key].linkTexts.push(entry.linkText); } }); return $.map(order, function (key) { return map[key]; }); } function buildCopyRows(entries, typeLabel) { var rows = ''; $.each(aggregateEntries(entries), function (i, agg) { var teTitle = titleToTeMap[agg.lookupTitle]; var statusText = typeLabel === 'A' ? 'బయటి లింక్' : (agg.isRedLink ? 'ఎర్రలింక్' : 'నీలిలింక్'); var suggestedStatus = '—'; if (teTitle) { suggestedStatus = teTitleExistsMap.hasOwnProperty(teTitle) ? (teTitleExistsMap[teTitle] ? 'నీలిలింక్' : 'ఎర్రలింక్') : 'తెలియదు'; } var targetLinked = typeLabel === 'A' ? '[[:en:' + wikitextSafe(agg.lookupTitle) + ']]' : '[[' + wikitextSafe(agg.lookupTitle) + ']]'; var suggestedLinked = teTitle ? '[[' + wikitextSafe(teTitle) + ']]' : 'దొరకలేదు'; var occurrenceText = agg.count > 1 ? (agg.count + '×') : '1'; rows += '\n|-\n| ' + typeLabel + ' || ' + agg.linkTexts.join(' / ') + ' || ' + targetLinked + ' || ' + statusText + ' || ' + suggestedLinked + ' || ' + suggestedStatus + ' || ' + occurrenceText; }); return rows; } var $copyBtn = $('#en-link-copy-btn'); teCheckPromise.always(function () { $copyBtn.prop('disabled', false).css('cursor', 'pointer').text('📋 డేటా కాపీ చేయి'); }); $copyBtn.on('click', function () { var wikitext = '== [[' + pageTitle + ']] ==\n{| class="wikitable"\n! రకం !! లింక్ టెక్స్ట్ !! Target శీర్షిక !! స్థితి !! సూచించిన తెలుగు శీర్షిక !! సూచిత శీర్షిక స్థితి !! వ్యాసంలో ఎన్నిసార్లు' + buildCopyRows(typeAEntries, 'A') + buildCopyRows(typeBEntries, 'B') + '\n|}'; if (navigator.clipboard && navigator.clipboard.writeText) { navigator.clipboard.writeText(wikitext).then(function () { var original = $copyBtn.text(); $copyBtn.text('✅ కాపీ అయ్యింది!'); setTimeout(function () { $copyBtn.text(original); }, 2000); }, function () { window.prompt('క్లిప్‌బోర్డ్ యాక్సెస్ విఫలమైంది. ఈ టెక్స్ట్‌ను మాన్యువల్‌గా కాపీ చేయండి:', wikitext); }); } else { window.prompt('ఈ టెక్స్ట్‌ను మాన్యువల్‌గా కాపీ చేయండి:', wikitext); } }); }); }); b347dz5mg1sjfzt4lb8jap702uai4j7 0 509322 4955770 4955466 2026-09-10T16:31:12Z Pranayraj1985 29393 4955770 wikitext text/x-wiki [[File:Javier_Bayon_7.jpg|thumb| సంగీత దర్శకుడు (కెమెరాకు వీపు చూపిస్తూ, పోడియం వద్ద కండక్ట్ చేస్తూ), ఒక చిన్న బృందం కలిసి ఒక సినిమా సంగీతాన్ని రికార్డ్ చేస్తున్నారు. ఒక సూచనగా ఉపయోగపడటానికి సినిమా తెరపై ప్రదర్శించబడుతోంది.]] '''ఫిల్మ్ స్కోర్''' అనేది ఒక [[సినిమా]] లేదా టెలివిజన్ కార్యక్రమానికి అనుగుణంగా ప్రత్యేకంగా స్వరపరచబడిన అసలైన సంగీతం. ఈ స్కోర్‌లో క్యూస్ అని పిలువబడే అనేక ఆర్కెస్ట్రల్, వాయిద్య, లేదా కోరల్ భాగాలు ఉంటాయి, ఇవి నాటకీయ కథనాన్ని, సన్నివేశాల భావోద్వేగ ప్రభావాన్ని పెంచడానికి సినిమాలోని నిర్దిష్ట క్షణాలలో ప్రారంభమై ముగిసేలా సమయం నిర్దేశించబడతాయి. <ref>Savage, Mark. "[http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/7525242.stm Where Are the New Movie Themes] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200312064518/http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/7525242.stm|date=March 12, 2020}}?" ''BBC,'' July 28, 2008.</ref> చిత్ర దర్శకుడు లేదా నిర్మాత మార్గదర్శకత్వంలో లేదా వారి సహకారంతో ఒకటి లేదా అంతకంటే ఎక్కువ మంది సంగీత స్వరకర్తలు స్వరాలను రచిస్తారు, ఆ తర్వాత చాలా తరచుగా వాటిని సంగీతకారుల బృందం ప్రదర్శిస్తుంది.&nbsp;– సాధారణంగా ఒక ఆర్కెస్ట్రా (చాలా మటుకు [[ఆర్కెస్ట్రా|సింఫనీ ఆర్కెస్ట్రా]] ), బ్యాండ్, వాయిద్య సోలో వాద్యకారులు, గాయక బృందం లేదా గాయకులు ఉంటారు&nbsp;– ప్లేబ్యాక్ సింగర్స్ అని పిలువబడేవారు –, ఒక [[ఆడియో ఇంజనీర్|సౌండ్ ఇంజనీర్]] ద్వారా రికార్డ్ చేయబడింది. ప్రత్యక్ష నాటకాలు, [[టెలివిజన్]], రేడియో కార్యక్రమాలు, [[వీడియో గేమ్|వీడియో గేమ్‌ల]] వంటి మాధ్యమాల కోసం వ్రాసిన సంగీతానికి ఈ పదాన్ని తక్కువగా ఉపయోగిస్తారు, ఆ సంగీతాన్ని సాధారణంగా సౌండ్‌ట్రాక్ లేదా ఇన్సిడెంటల్ మ్యూజిక్ అని పిలుస్తారు. సినిమాల స్వభావాన్ని బట్టి, ఫిల్మ్ స్కోర్‌లు అనేక రకాల సంగీత శైలులను కలిగి ఉంటాయి. చాలావరకు స్వరకల్పనలు [[శాస్త్రీయ సంగీతం|పాశ్చాత్య శాస్త్రీయ సంగీతంలో]] పాతుకుపోయిన ఆర్కెస్ట్రా రచనలు అయినప్పటికీ, అనేక స్వరకల్పనలు [[జాజ్]], రాక్, పాప్, [[బ్లూస్]], న్యూ-ఏజ్, యాంబియంట్ సంగీతంతో పాటు, విస్తృత శ్రేణి జాతి, ప్రపంచ సంగీత శైలులచే కూడా ప్రభావితమయ్యాయి. 1950ల నుండి, పెరుగుతున్న సంఖ్యలో స్వరాలు ఎలక్ట్రానిక్ అంశాలను కూడా చేర్చాయి, ఈ రోజు వ్రాసిన అనేక స్వరాలు ఆర్కెస్ట్రా, ఎలక్ట్రానిక్ వాయిద్యాల హైబ్రిడ్‌ను కలిగి ఉన్నాయి. <ref>{{Cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/obituaries/bebe-barron-cocomposer-of-the-first-electronic-film-score-for-forbidden-planet-822755.html|title=Bebe Barron: Co-composer of the first electronic film score, for 'Forbidden Planet'|date=May 8, 2008|work=The Independent|access-date=2010-05-02|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20080704152347/http://www.independent.co.uk/news/obituaries/bebe-barron-cocomposer-of-the-first-electronic-film-score-for-forbidden-planet-822755.html|archive-date=July 4, 2008|location=London}}</ref> డిజిటల్ టెక్నాలజీ, ఆడియో శాంప్లింగ్ ఆవిష్కరణ నుండి, అనేక ఆధునిక చిత్రాలు అకౌస్టిక్ వాయిద్యాల ధ్వనిని అనుకరించడానికి డిజిటల్ నమూనాలపై ఆధారపడగలిగాయి, కొన్ని స్కోర్‌లు మ్యూజిక్ కంపోజిషన్ సాఫ్ట్‌వేర్, సింథసైజర్‌లు, శాంప్లర్‌లు, MIDI కంట్రోలర్‌లను ఉపయోగించి స్వరకర్తలచే పూర్తిగా సృష్టించబడతాయి, ప్రదర్శించబడతాయి. <ref>{{Cite web|last=|date=2022-12-16|title=How Is Film Music Made?|url=https://online.suu.edu/degrees/arts-communications/master-music-technology/film-music/how-is-film-music-made/|access-date=2026-08-16|website=Southern Utah University|language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web|last=Vargo|first=Ian|date=2020-02-06|title=Top Virtual Instruments for Composing and Scoring to Picture|url=https://theproaudiofiles.com/virtual-instruments-for-composing-and-scoring-to-picture/|access-date=2026-08-16|website=Pro Audio Files|language=en-US}}</ref> పాప్ పాటలు, రాక్ పాటలు వంటివి సాధారణంగా సినిమా స్కోర్‌లో భాగంగా పరిగణించబడవు, <ref>{{Cite web|date=2020-06-03|title=Film Scores Facts, Worksheets, Definition & History For Kids|url=https://kidskonnect.com/social-studies/film-scores/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210125235721/https://kidskonnect.com/social-studies/film-scores/|archive-date=January 25, 2021|access-date=2021-03-29|website=KidsKonnect|language=en-US}}</ref> అయినప్పటికీ పాటలు సినిమా సౌండ్‌ట్రాక్‌లో కూడా భాగంగా ఉంటాయి. <ref>{{Cite news|url=http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F30617F8355A11728DDDA80A94DD405B888BF1D3|title=When the Soundtrack Makes the Film|last=Rockwell|first=John|date=May 21, 1978|work=The New York Times|access-date=2010-08-10}}</ref> కొన్ని పాటలు, ముఖ్యంగా సంగీత నాటకాలలో, స్కోర్‌లోని ఇతివృత్త ఆలోచనల ఆధారంగా రూపొందించబడినప్పటికీ (లేదా దీనికి విరుద్ధంగా), బృందగాయకులు లేదా సోలో గాయకులు ఒక సూచనలో భాగంగా పాడినప్పుడు తప్ప, సాధారణంగా స్కోర్‌లకు సాహిత్యం ఉండదు. అదేవిధంగా, ఒక సినిమాలో ఒక నిర్దిష్ట సన్నివేశానికి ప్రాధాన్యతనివ్వడానికి లేదా డైజెటిక్ మ్యూజిక్‌గా (ఉదాహరణకు, ఒక పాత్ర కారు రేడియోలో ప్లే అవుతున్న పాట) చేర్చబడిన పాప్ పాటలను స్కోర్‌లో భాగంగా పరిగణించరు, అయినప్పటికీ స్కోర్ స్వరకర్త అప్పుడప్పుడు వాటి ఇతివృత్తాల ఆధారంగా ఒక ఒరిజినల్ పాప్ పాటను స్వరపరుస్తారు, ఉదాహరణకు, ''[[టైటానిక్ (1997 సినిమా)|టైటానిక్ చిత్రం]]'' కోసం సెలిన్ డియోన్ కోసం జేమ్స్ హార్నర్ స్వరపరిచిన " మై హార్ట్ విల్ గో ఆన్ " పాట. == పరిభాష == ఫిల్మ్ స్కోర్‌ను '''బ్యాక్‌గ్రౌండ్ స్కోర్''', '''బ్యాక్‌గ్రౌండ్ మ్యూజిక్''', '''ఫిల్మ్ సౌండ్‌ట్రాక్''', '''ఒరిజినల్ సౌండ్‌ట్రాక్ (OST)''', '''ఫిల్మ్ మ్యూజిక్''', '''స్క్రీన్ కంపోజిషన్''', '''స్క్రీన్ మ్యూజిక్''' లేదా '''ఇన్సిడెంటల్ మ్యూజిక్''' అని కూడా పిలుస్తారు. <ref>{{Cite book|title=Reel music: exploring 100 years of film music|last=Hickman|first=Roger|date=2017|isbn=978-0-393-93766-4|edition=Second|location=New York|oclc=976036236}}</ref> == సృష్టి ప్రక్రియ == === గుర్తించడం === సాధారణంగా సంగీత దర్శకుడు చిత్రీకరణ చివరి దశలో, సినిమా ఎడిటింగ్ జరుగుతున్న సమయంలోనే సృజనాత్మక ప్రక్రియలోకి ప్రవేశిస్తాడు. అయితే, కొన్ని సందర్భాల్లో, ముఖ్యంగా నటీనటులు అసలైన డైజెటిక్ సంగీతంతో కలిసి నటించాల్సి వచ్చినప్పుడు లేదా దాని గురించి తెలుసుకోవలసి వచ్చినప్పుడు, సంగీత దర్శకుడు సినిమా షూటింగ్ మొత్తం అందుబాటులో ఉంటాడు. ఎడిటింగ్ పూర్తికాకముందే, సంగీత దర్శకుడికి సినిమా సవరించని 'రఫ్ కట్' చూపించి, ఆ సినిమాకు శైలి, భావం పరంగా ఎలాంటి సంగీతం అవసరమో ఆయన దర్శకుడితో లేదా నిర్మాతతో చర్చిస్తారు. దర్శకుడు, సంగీత దర్శకుడు మొత్తం సినిమాను చూసి, ఏ సన్నివేశాలకు అసలైన సంగీతం అవసరమో గమనిస్తారు. ఈ ప్రక్రియలో, స్వరకర్తలు ప్రతి క్యూ ఎంతసేపు ఉండాలి, అది ఎక్కడ మొదలవుతుంది, ఎక్కడ ముగుస్తుంది, అలాగే ఒక సన్నివేశంలోని ఏ ప్రత్యేక క్షణాలతో సంగీతం ఒక నిర్దిష్ట పద్ధతిలో సరిపోలవలసి ఉంటుందో తెలుసుకోవడం కోసం ఖచ్చితమైన టైమింగ్ నోట్లను రాసుకుంటారు. ఈ ప్రక్రియను ''స్పాటింగ్'' అని అంటారు. <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=plJ5gEhhnrcC|title=On the Track: A Guide to Contemporary Film Scoring|last=Karlin|first=Fred|last2=Wright|first2=Rayburn|date=January 1, 2004|publisher=Routledge|isbn=9780415941365|via=Google Books}}</ref> అప్పుడప్పుడు, సంగీత స్వరకర్త తుది కూర్పుకు అనుగుణంగా సంగీతాన్ని సవరించడానికి బదులుగా, చిత్రనిర్మాత స్వయంగా తమ చిత్రాన్ని సంగీత ప్రవాహానికి సరిపోయేలా సవరించుకుంటారు. దీనికి ఒక తీవ్రమైన ఉదాహరణ ఎడ్గర్ రైట్ రచించి, దర్శకత్వం వహించిన ''<nowiki/>'బేబీ డ్రైవర్'<nowiki/>'' . దర్శకుడు గాడ్ఫ్రే రెగ్గియో స్వరకర్త ఫిలిప్ గ్లాస్ సంగీతం ఆధారంగా తన చిత్రాలైన ''కోయానిస్కాట్సి'', ''[[పొవాకాట్సి|పోవాక్కాట్సిలను]]'' సవరించారు. <ref>{{Cite web|title=About the Naqoyqatsi team|url=http://www.naqoy.com/naqoy/creators.asp|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20081226103424/http://www.naqoy.com/naqoy/creators.asp|archive-date=2008-12-26}}</ref> అదేవిధంగా, దర్శకుడు సెర్గియో లియోన్, స్వరకర్త ఎనియో మోరికోన్ మధ్య ఉన్న సంబంధం ఎంతగా అంటే, ''[[ది గుడ్, ది బాడ్ అండ్ ది అగ్లీ|<nowiki/>'ది గుడ్, ది బ్యాడ్ అండ్ ది అగ్లీ'<nowiki/>]]'' చిత్రం ముగింపు సన్నివేశం, ' ''వన్స్ అపాన్ ఎ టైమ్ ఇన్ ది వెస్ట్'<nowiki/>'', ' ''వన్స్ అపాన్ ఎ టైమ్ ఇన్ అమెరికా''' చిత్రాలకు మోరికోన్ స్వరపరిచిన సంగీతానికి అనుగుణంగా కూర్పు చేయబడింది, ఎందుకంటే ఆ చిత్రాల నిర్మాణం ముగియడానికి నెలల ముందే స్వరకర్త ఆ సంగీతాన్ని సిద్ధం చేశారు. <ref>{{Cite web|title=The Good, The Bad and The Ugly – Expanded Edition Soundtrack (1967)|url=http://www.soundtrack.net/albums/database/?id=3475|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20070930072322/http://www.soundtrack.net/albums/database/?id=3475|archive-date=September 30, 2007|access-date=July 22, 2008}}</ref> మరో ఉదాహరణగా, [[స్టీవెన్ స్పీల్‌బెర్గ్|స్టీవెన్ స్పీల్‌బర్గ్]] ' ''ET ది ఎక్స్‌ట్రా-టెర్రెస్ట్రియల్''' చిత్రం ముగింపు సన్నివేశాన్ని, అతని దీర్ఘకాల సహచరుడైన జాన్ విలియమ్స్ సంగీతానికి సరిపోయేలా ఎడిట్ చేశారు: DVDలోని ఒక అనుబంధ డాక్యుమెంటరీలో వివరించినట్లుగా, స్పీల్‌బర్గ్ విలియమ్స్‌కు సంగీతం విషయంలో పూర్తి స్వేచ్ఛ ఇచ్చి, దృశ్యాలు లేకుండా ఆ భాగాన్ని రికార్డ్ చేయమని కోరారు; ఆ తర్వాత స్పీల్‌బర్గ్ ఆ సన్నివేశాన్ని సంగీతానికి సరిపోయేలా తిరిగి ఎడిట్ చేశారు. కొన్ని పరిస్థితులలో, ఒక సంగీత దర్శకుడు సినిమాను చూడకుండానే, [[స్క్రీన్ ప్లే|స్క్రిప్ట్]] లేదా స్టోరీబోర్డులపై తనకున్న అభిప్రాయాల ఆధారంగా సంగీతాన్ని రచిస్తాడు. దీనివల్ల, నిర్దిష్ట సంగీత భాగాల నిడివికి కట్టుబడి ఉండాల్సిన అవసరం గానీ, ఒక నిర్దిష్ట సన్నివేశంలోని భావోద్వేగ ప్రవాహాన్ని ప్రతిబింబించాల్సిన అవసరం గానీ లేకుండా సంగీతాన్ని సృష్టించడానికి అతనికి మరింత స్వేచ్ఛ లభిస్తుంది. సినిమాలోని ఒక నిర్దిష్ట సన్నివేశం లేదా సూక్ష్మ అంశంపై సంగీతం ప్రత్యేకంగా వ్యాఖ్యానించాలని కోరుకోని దర్శకులు సాధారణంగా ఈ పద్ధతిని అనుసరిస్తారు. దీనికి బదులుగా, పోస్ట్-ప్రొడక్షన్ ప్రక్రియలో దర్శకుడు కోరుకున్న ఏ సమయంలోనైనా సంగీతాన్ని సినిమాలో చేర్చవచ్చు. 2010లో దర్శకుడు [[క్రిస్టొఫర్ నొలన్|క్రిస్టోఫర్ నోలన్]] ' ''ఇన్సెప్షన్'' ' చిత్రానికి స్వరకర్త హన్స్ జిమ్మర్‌ను ఈ విధంగా సంగీతం రాయమని కోరారు; <ref>{{Cite web|title=We Built Our Own World: Hans Zimmer and the Music of 'Inception'|url=https://www.popmatters.com/pm/feature/128323-we-built-our-own-world-hans-zimmer-and-the-music-of-inception/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20251121071629/https://www.popmatters.com/pm/feature/128323-we-built-our-own-world-hans-zimmer-and-the-music-of-inception/|archive-date=November 21, 2025|access-date=April 28, 2020}}</ref> స్వరకర్త గుస్తావో శాంటావోలల్లా కూడా ''<nowiki/>'బ్రోక్‌బ్యాక్ మౌంటెన్''' కోసం తన ఆస్కార్-విజేత స్కోర్‌ను రాసినప్పుడు అదే పని చేసాడు. <ref>{{Cite web|title=Gustavo Santaolalla|url=http://www.thenitmustbetrue.com/gsantaolalla/gsantaolalla1.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20050412161512/http://www.thenitmustbetrue.com/gsantaolalla/gsantaolalla1.html|archive-date=April 12, 2005|website=thenitmustbetrue.com}}</ref> == మూలాలు == {{Reflist}} [[వర్గం:సంగీతం]] [[వర్గం:సంగీత చరిత్ర]] oqc0ex6cw5e7zclr01uazs5sbr1mkyy 0 509323 4955772 4955467 2026-09-10T16:32:18Z Pranayraj1985 29393 4955772 wikitext text/x-wiki '''గామెలాన్'''<ref>{{cite book|title=Longman Pronunciation Dictionary|last=Wells|first=John|date=3 April 2008|publisher=Pearson Longman|isbn=978-1405881180|edition=3rd|author-link=John C. Wells}}</ref>{{sfn|Robson|Wibisono|2002|pp=225}} అనేది [[ఇండోనేషియా]]<nowiki/>లోని జావానీస్, సుండనీస్, బాలినీస్ ప్రజల సాంప్రదాయ బృంద సంగీతం, ఇది ప్రధానంగా తాళ వాయిద్యాలతో కూడి ఉంటుంది.<ref>{{Cite web|title=Gamelan|url=https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/gamelan|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170809123118/http://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/gamelan|archive-date=9 August 2017|access-date=17 December 2020|work=Cambridge}}</ref><ref>{{Cite web|title=Gamelan|url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/gamelan#:~:text=%3A%20an%20Indonesian%20orchestra%20made%20up,gongs%2C%20xylophones%2C%20and%20drums)|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201124084026/https://www.merriam-webster.com/dictionary/gamelan#:~:text=%3A%20an%20Indonesian%20orchestra%20made%20up,gongs%2C%20xylophones%2C%20and%20drums)|archive-date=24 November 2020|access-date=17 December 2020|work=Merriam-Webster}}</ref> ఇందులో ఎక్కువగా ఉపయోగించే వాయిద్యాలు మెటలోఫోన్‌లు (మేలెట్‌లతో వాయించేవి), కెండాంగ్ అని పిలువబడే చేతి డ్రమ్ములు, ఇవి తాళాన్ని అందిస్తాయి. బాలిలో సాధారణంగా ఉపయోగించే గమెలాన్ వాయిద్యాలలో కెమనక్ (అరటి ఆకారంలో ఉండే ఒక ఇడియోఫోన్), గంగ్సా (మరొక మెటలోఫోన్) కూడా ఉన్నాయి. ఇతర ముఖ్యమైన వాయిద్యాలలో జైలోఫోన్‌లు, వెదురు వేణువులు (భారతీయ బన్సూరిని పోలి ఉంటాయి), రెబాబ్ అనే విల్లుతో వాయించే తంత్రీ వాయిద్యం (బల్గేరియా గడుల్కాను కొంతవరకు పోలి ఉంటుంది), జావానీస్ గమెలాన్‌లో ఉపయోగించే సైటర్ అనే వీణ లాంటి వాయిద్యం ఉన్నాయి. అదనంగా, గాయకులు కూడా ఉండవచ్చు, వీరిని స్త్రీలను సింధెన్ అని లేదా పురుషులను గెరాంగ్ అని పిలుస్తారు.<ref name="sumarsam">Sumarsam (1998).</ref> సంబంధిత సంప్రదాయాలు సముద్రతీర ఆగ్నేయాసియాలోని ఇతర ప్రాంతాలలో కూడా కనిపిస్తాయి, వాటిలో గమెలాన్ మెలాయు (మలయ్ గమెలాన్) కూడా ఉంది. ఇది జోహోర్-రియావ్ సాంస్కృతిక రంగానికి సంబంధించిన ఒక ప్రత్యేకమైన ఆస్థాన సంప్రదాయం, ఇది కనీసం పద్దెనిమిదవ శతాబ్దం నుండి నమోదు చేయబడింది, ప్రధానంగా మలేషియాలో ఆచరించబడుతోంది.<ref>{{cite book|url=https://archive.org/details/hikayat-banjar-dan-kotaringin/page/104/mode/2up|title=Hikayat Banjar dan Kotaringin|last1=Rosyadi|last2=Mintosih|first2=Sri|last3=Soeloso|date=1993|publisher=Departemen Pendidikan dan Kebudayaan, Direktorat Jenderal Kebudayaan|location=Jakarta, Indonesia|language=Indonesian|via=[[Internet Archive]]. p.105}}</ref><ref name="Keromong and Gambang">{{cite journal |last1=Teuku Iskandar |first1=Teuku Umar Ilany |date=15 December 2021 |title=Malay Gamelan: Playing Techniques of the Keromong and Gambang |url=https://www.researchgate.net/profile/Teuku-Umar-Ilany-Teuku-Iskandar/publication/357241865_Malay_Gamelan_Playing_Techniques_of_the_Keromong_and_Gambang/links/61c2f06babfb4634cb35a8d7/Malay-Gamelan-Playing-Techniques-of-the-Keromong-and-Gambang.pdf |journal=International Journal of Creative Industries |doi=10.35631/IJCREI.38001}}</ref> ఇండోనేషియాలో ఆధునిక జనాదరణ పొందిన సంగీతం ప్రవేశించినప్పటి నుండి గామెలాన్ ప్రజాదరణ కొద్దిగా తగ్గినప్పటికీ, ఈ కళారూపం ఇప్పటికీ విస్తృతంగా గౌరవించబడుతోంది, అనేక సాంప్రదాయ వేడుకలలో దీనిని సాధారణంగా వాయిస్తారు. అధికారిక సాంస్కృతిక, కార్పొరేట్, ప్రభుత్వ లేదా విద్యా సంబంధిత కార్యక్రమాలు, లాంఛనప్రాయమైనవి, అసంప్రదాయమైనవి వంటి కొన్ని ఆధునిక కార్యక్రమాలలో వినోదం కోసం కూడా దీనిని ప్రదర్శించవచ్చు. సాంప్రదాయకంగా, మతపరమైన ఆచారాలు, వేడుకలు, [[నాట్యం|నృత్య]] నాటకాలు, సాంప్రదాయ ఇండోనేషియా [[నాటకరంగం|నాటకాలు]], వాయంగ్ బొమ్మల నాటకాలు, [[గానం]], సంగీత కచేరీలు, [[పండుగ|పండుగలు]], [[ఎగ్జిబిషన్|ప్రదర్శనలు]], మరెన్నో సందర్భాలలో గమెలాన్‌ను ఏర్పాటు చేసి ప్రదర్శిస్తారు. చాలా మంది గమెలాన్‌ను ఇండోనేషియా సంస్కృతిలో అంతర్భాగంగా భావిస్తారు. 2014లో, ఇండోనేషియా విద్యా, సాంస్కృతిక మంత్రిత్వ శాఖ గమెలాన్ సంప్రదాయాలను ఇండోనేషియా జాతీయ అరూప సాంస్కృతిక వారసత్వంలో భాగంగా గుర్తించింది. <ref>{{Cite web|title=Warisan Budaya Takbenda, Penetapan|url=https://warisanbudaya.kemdikbud.go.id/?newdetail&detailTetap=168|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210226182536/https://warisanbudaya.kemdikbud.go.id/?newdetail&detailTetap=168|archive-date=26 February 2021|access-date=15 December 2020|website=Cultural Heritage, Ministry of Education and Culture of Indonesia}}</ref> 15 డిసెంబర్ 2021న, గమెలాన్‌ను యునెస్కో మానవజాతి అమూర్త సాంస్కృతిక వారసత్వ ప్రతినిధి జాబితాలో చేర్చారు. ఈ నామినేషన్ [[బోరోబుదూర్|బోరోబుదుర్‌తో]] ఉన్న పురావస్తు సంబంధాన్ని మరింత ముందుకు తీసుకువెళుతుంది. అంతేకాకుండా, మానసిక ఆరోగ్యం, పరస్పర సంబంధ నైపుణ్యాల అభివృద్ధి వంటి శ్రేయస్సు అంశాలతో పాటు, జాతీయ గుర్తింపు, గర్వ భావనను పెంపొందించడంలో దాని పాత్రపై, అలాగే దాని విశ్వశాస్త్రానికి, పరస్పర గౌరవం, శ్రద్ధ అనే నీతికి మధ్య ఉన్న సంబంధంపై కూడా ఇది దృష్టి సారిస్తుంది. జాబితాలో సెంట్రల్ జావా, యోగ్యకర్త ప్రత్యేక ప్రాంతం జావానీస్ గామెలాన్ (గేమెలన్ జావా), బాలికి చెందిన బాలినీస్ గామెలాన్ (గేమెలన్ బాలి), వెస్ట్ జావాకు చెందిన సుండానీస్ గామెలాన్ (గేమెలన్ సుండా), మదురీస్ గామెలాన్ (గేమెలాన్ మధుర), బన్యువాంగియన్ గామెలన్ (గ్లామెలన్ ఆఫ్ ఈస్ట్ బెవాంగియన్ గమెలన్ ) ఉన్నాయి. దక్షిణ కాలిమంటన్‌కు చెందిన నుసా టెంగ్‌గారా, బంజరీస్ గేమ్‌లాన్ (గేమెలన్ బంజర్), లాంపంగ్‌కు చెందిన గామెలాన్ పెకింగ్, వెస్ట్ సుమత్రాలోని టాలెంపాంగ్, [[ఇండోనేషియా]] నుండి ఓరల్ అండ్ ఇంటాంజిబుల్ హెరిటేజ్ ఆఫ్ హ్యుమానిటీకి మాస్టర్ పీస్‌గా నిలిచాయి, ఇండోనేషియా ప్రజలను, ఇండోనేషియా ప్రభుత్వాన్ని గేమ్‌లాన్‌ను రక్షించడానికి, ప్రసారం చేయడానికి, అభివృద్ధి చేయడానికి ప్రోత్సహించారు. <ref name="UNESCO">{{Cite web|title=Gamelan|url=https://ich.unesco.org/en/RL/gamelan-01607|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220211073105/https://ich.unesco.org/en/RL/gamelan-01607|archive-date=11 February 2022|access-date=18 December 2021|publisher=UNESCO}}</ref> పద్ధతులలో జాతీయ, అంతర్జాతీయ, ప్రాంతీయ ఉత్సవాలకు మద్దతు ఇవ్వడం, 'గామెలాన్ గోస్ టు స్కూల్' కార్యక్రమంతో సహా విద్యా పాఠ్య ప్రణాళికలను ఏర్పాటు చేయడం, ప్రాంతీయ గామెలాన్ సంఘాల సంఖ్యను పెంచాలనే ఉద్దేశం, ప్రపంచ విశ్వవిద్యాలయాలకు గామెలాన్ నిపుణులను పంపడం ద్వారా సాంస్కృతిక దౌత్యం వంటివి ఉన్నాయి. <ref>{{Cite web|title=Gamelan Mengalun Merdu di Amerika|url=https://www.voaindonesia.com/a/gamelan-mengalun-merdu-di-amerika/2563289.html|url-status=live|access-date=18 December 2022|publisher=[[VOA]]}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Gamelan dan wayang jadi media pembelajaran populer di London|url=https://tfr.news/berita/id/gamelan-dan-wayang-jadi-media-pembelajaran-populer-di-london#:~:text=Gamelan%20dan%20wayang%20jadi%20media,program%20diplomasi%20seni%20dan%20budaya.|url-status=live|access-date=28 November 2021|publisher=tfr.news}}</ref> == మూలాలు == {{Reflist}} [[వర్గం:సంగీతం]] [[వర్గం:సంగీత చరిత్ర]] obugptiw2te8vywd4waoazx5idpxrgf 0 509324 4955773 4955468 2026-09-10T16:33:40Z Pranayraj1985 29393 /* చరిత్ర */ 4955773 wikitext text/x-wiki '''గ్రెగోరియన్ చాంట్''' అనేది పాశ్చాత్య ప్లెయిన్‌చాంట్ కేంద్ర సంప్రదాయం; [[కాథలిక్ చర్చి|ఇది రోమన్ కాథలిక్ చర్చికి]] చెందిన, [[లాటిన్]] (అప్పుడప్పుడు [[గ్రీకు భాష|గ్రీకు]] ) భాషలలోని, వాయిద్య సహకారం లేని ఏకస్వర పవిత్ర గీతం ఒక రూపం. గ్రెగోరియన్ చాంట్ ప్రధానంగా 9వ, 10వ శతాబ్దాలలో పశ్చిమ, మధ్య ఐరోపాలో అభివృద్ధి చెందింది, ఆ తర్వాత దానికి చేర్పులు, సవరణలు జరిగాయి. ప్రసిద్ధ కథనం ప్రకారం పోప్ గ్రెగొరీ I గ్రెగోరియన్ చాెంట్‌ను కనుగొన్నారని చెప్పినప్పటికీ, పండితులు ఏమనుకుంటున్నారంటే, అతను స్కోలా కాంటోరమ్‌లో తన దూతలకు బోధించిన తర్వాత, క్రైస్తవ ప్రపంచం అంతటా శ్రావ్యతలను సంకలనం చేయమని మాత్రమే ఆదేశించాడు, అక్కడ న్యూమాటికల్ నోటేషన్ పరిపూర్ణం చేయబడింది, ఫలితంగా ఆ శ్రావ్యతలలో చాలా వరకు పాత రోమన్ చాంట్, గల్లికన్ చాంట్ తరువాతి కరోలింగియన్ సంశ్లేషణగా మారాయి. {{Sfn|Murray|1963|pp=3–4}} గ్రెగోరియన్ చాంట్‌లు మొదట నాలుగు, తర్వాత ఎనిమిది, చివరకు 12 [[మోడ్ (సంగీతం)|రీతులుగా]] వ్యవస్థీకరించబడ్డాయి. సాధారణ శ్రావ్యమైన లక్షణాలలో ఒక విశిష్టమైన అంబిటస్, అలాగే ఒక సూచక మోడ్ ఫైనల్‌కు సంబంధించి విశిష్టమైన ఇంటర్వాలిక్ నమూనాలు, ఇన్సిపిట్‌లు, కాడెన్స్‌లు, ఫైనల్ నుండి ఒక నిర్దిష్ట దూరంలో పఠన స్వరాల వాడకం (దీని చుట్టూ శ్రావ్యతలోని ఇతర స్వరాలు తిరుగుతాయి), సెంటోనైజేషన్ అనే ప్రక్రియ ద్వారా ఒకదానితో ఒకటి అల్లిన సంగీత మూలాంశాల పదజాలం ఉంటాయి, ఇవి సంబంధిత శ్లోకాల కుటుంబాలను సృష్టిస్తాయి. సంయుక్త, వియుక్త టెట్రాకార్డ్‌లతో ఏర్పడిన నేపథ్య నమూనాకు వ్యతిరేకంగా స్కేల్ నమూనాలు వ్యవస్థీకరించబడి, గామట్ అని పిలువబడే ఒక పెద్ద పిచ్ వ్యవస్థను ఉత్పత్తి చేస్తాయి. హెక్సాకార్డ్స్ అని పిలువబడే ఆరు [[మ్యూజికల్ నోట్|స్వరాల]] నమూనాలను ఉపయోగించి ఈ మంత్రాలను పాడవచ్చు. గ్రెగోరియన్ శ్రావ్యతలను సాంప్రదాయకంగా న్యూమ్స్ ఉపయోగించి వ్రాస్తారు, ఇది [[మ్యూజికల్ నోటేషన్|సంగీత సంకేతాల]] ప్రారంభ రూపం, దీని నుండి ఆధునిక నాలుగు-లైన్, ఐదు-లైన్ స్టాఫ్ అభివృద్ధి చెందింది. ఆర్గానమ్ అని పిలువబడే గ్రెగోరియన్ చాంట్ బహుళ-స్వర విస్తరణలు పాశ్చాత్య పాలిఫోనీ అభివృద్ధిలో ఒక ప్రారంభ దశ. సాంప్రదాయకంగా గ్రెగోరియన్ చాంట్‌ను చర్చిలలో పురుషులు, బాలుర [[కోయిర్|బృందాలుగా]], లేదా మతసంస్థలకు చెందిన స్త్రీలు, పురుషులు వారి ప్రార్థనా మందిరాలలో పాడేవారు. ఇది రోమన్ సంప్రదాయానికి చెందిన సంగీతం, దీనిని దివ్యబలి పూజలో, సన్యాసుల ప్రార్థనలలో ప్రదర్శిస్తారు. క్రైస్తవ పాశ్చాత్య దేశాలలోని ఇతర దేశీయ ప్లెయిన్‌చాంట్ సంప్రదాయాలను గ్రెగోరియన్ చాంట్ భర్తీ చేసినా లేదా వాటి స్థానాన్ని ఆక్రమించినా, అది క్రైస్తవ ప్రార్థనా విధానాలకు అధికారిక సంగీతంగా మారింది. అయినప్పటికీ, మిలన్‌లో ఆంబ్రోసియన్ చాంట్ ఇప్పటికీ వాడుకలో కొనసాగుతోంది. అంతేకాకుండా, సంగీత శాస్త్రవేత్తలు ఆంబ్రోసియన్ చాంట్‌తో పాటు క్రైస్తవ స్పెయిన్‌కు చెందిన మొజారాబిక్ చాంట్‌ను కూడా అన్వేషిస్తున్నారు. గ్రెగోరియన్ చాంట్ ఇప్పుడు తప్పనిసరి కానప్పటికీ, రోమన్ కాథలిక్ చర్చి ఇప్పటికీ అధికారికంగా దీనిని ఆరాధనకు అత్యంత అనువైన సంగీతంగా పరిగణిస్తుంది. == చరిత్ర == === మునుపటి సాదా గానం అభివృద్ధి === చర్చి తొలి రోజుల నుండి గానం క్రైస్తవ ఆరాధనలో ఒక భాగంగా ఉంది. ప్రాచీన యూదుల ఆరాధనలోని కీర్తనలు తొలి క్రైస్తవ ఆచారాలు, గానాలపై గణనీయంగా ప్రభావం చూపి, దోహదపడ్డాయని విస్తృతంగా అంగీకరించబడింది. తమ యూదు పూర్వీకులు చేసినట్లే, క్రైస్తవులు కూడా గ్రంథాలను పఠించి, కీర్తనలు పాడారు. నూతన క్రైస్తవ ఆరాధనా క్రమం అభివృద్ధి చేయబడినప్పటికీ, ఈ క్రైస్తవ ఆరాధనా క్రమంలో చాలా భాగం యూదుల కీర్తనల నుండే ఉద్భవించింది. కొత్తగా ఉద్భవించిన క్రైస్తవ కీర్తనల మూల సామగ్రిని మొదట యూదులు పాడే రూపంలో ప్రసారం చేశారు. <ref>{{Cite web|title=The History of Gregorian Chant|url=https://stceciliasabbey.org.uk/wp-content/uploads/2022/07/CHANT-HISTORY-1.pdf|access-date=21 May 2024|website=St. Cecilia's Abbey|publisher=St. Cecillia's Abbey}}</ref> తొలి క్రైస్తవ ఆచారాలు యూదుల ఆరాధనలోని అంశాలను కూడా తమలో ఇముడ్చుకున్నాయి, అవి తర్వాతి కాలపు కీర్తనల సంప్రదాయంలో నిలిచి ఉన్నాయి. ప్రామాణిక సమయాలు యూదుల ప్రార్థన సమయాలలో వాటి మూలాలను కలిగి ఉన్నాయి. " ఆమెన్ ", " అల్లెలూయా ", " హోసన్నా " అనేవి [[హీబ్రూ భాష|హీబ్రూ]] నుండి వచ్చాయి, త్రివిధ " శాంటస్ " అనేది కెడుషా త్రివిధ "కడోష్" నుండి ఉద్భవించింది. {{Sfn|Apel|1990||p=34}} క్రొత్త నిబంధన చివరి భోజన సమయంలో కీర్తనలు పాడటాన్ని ప్రస్తావిస్తుంది: "వారు ఆ కీర్తన పాడిన తరువాత ఒలీవ కొండకు వెళ్లిరి" ( {{Niv||Matthew|26.30|NT}} ). పోప్ క్లెమెంట్ I, టెర్టుల్లియన్, సెయింట్ అథనాసియస్, ఎగేరియా వంటి ఇతర ప్రాచీన సాక్షులు ఈ అభ్యాసాన్ని ధృవీకరిస్తారు, {{Sfn|Apel|1990|p=74}} అయినప్పటికీ ఈ కాలంలో సంగీతం ఎలా వినిపించిందో పెద్దగా వెలుగునివ్వని కవితాత్మక లేదా అస్పష్టమైన మార్గాల్లో. {{Sfn|Hiley|1995|pp=484–487}} {{Sfn|McKinnon|1990|p=72}} తరువాత రోమన్ ఆచారంలో ఉపయోగించబడే సంగీత అంశాలు 3వ శతాబ్దంలో కనిపించడం ప్రారంభించాయి. వేదాంతి హిప్పోలిటస్‌కు ఆపాదించబడిన ''అపోస్టోలిక్ ట్రెడిషన్'', ప్రారంభ క్రైస్తవఅగాపే పండుగలలో అల్లెలూయాను పల్లవిగా ఉపయోగించి హల్లెల్ (యూదు) కీర్తనలను పాడటాన్ని ధృవీకరిస్తుంది. {{Sfn|Hiley|1995|p=486}} నియమిత ప్రార్థన సమయాలలో పాడే 'చాంట్స్ ఆఫ్ ది ఆఫీస్' మూలాలు 4వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో ఉన్నాయి. ఆ సమయంలో సెయింట్ ఆంథోనీని అనుసరించిన ఎడారి సన్యాసులు, ప్రతి వారం 150 కీర్తనల పూర్తి చక్రాన్ని పాడుతూ, నిరంతర కీర్తనల పద్ధతిని ప్రవేశపెట్టారు. సుమారు 375లో, క్రైస్తవ తూర్పు దేశాలలో ప్రతిగాన కీర్తనల గానం ప్రాచుర్యం పొందింది; 386లో, సెయింట్ ఆంబ్రోస్ ఈ పద్ధతిని పశ్చిమ దేశాలకు పరిచయం చేశారు. ఐదవ శతాబ్దంలో, చర్చి సంగీత నైపుణ్యంలో శిక్షణ అందించడానికి రోమ్‌లో స్కోలా కాంటోరమ్ అనే గాన పాఠశాల స్థాపించబడింది. {{Sfn|Grout|1960|p=28}} ఈ కాలానికి సంబంధించిన సమాచారం చాలా అరుదుగా లభించడం వల్ల, 5వ శతాబ్దం నుండి 9వ శతాబ్దం వరకు ప్లెయిన్‌చాంట్ ఎలా అభివృద్ధి చెందిందనే విషయంపై పండితులు ఇప్పటికీ చర్చిస్తున్నారు. సుమారు 410లో, సెయింట్ అగస్టిన్ మాస్‌లో గ్రాడ్యువల్ కీర్తనను ప్రతిస్పందనగా పాడటాన్ని వివరించారు. సుమారు క్రీ.శ. 520లో, నర్సియాకు చెందిన బెనెడిక్ట్, సెయింట్ బెనెడిక్ట్ నియమావళి అని పిలువబడే దానిని స్థాపించారు, దీనిలో సన్యాసుల ఉపయోగం కోసం దైవిక ప్రార్థనల నియమావళిని నిర్దేశించారు. సుమారు 678లో, యార్క్‌లో రోమన్ చాంట్ బోధించబడింది. {{Sfn|McKinnon|1990|p=320}} ఈ కాలంలో పాశ్చాత్య ప్లెయిన్‌చాంట్ విలక్షణమైన ప్రాంతీయ సంప్రదాయాలు ఉద్భవించాయి, ముఖ్యంగా బ్రిటిష్ దీవులు ( సెల్టిక్ చాంట్ ), స్పెయిన్ (మొజారాబిక్), గౌల్ (గల్లికన్), ఇటలీ ( ఓల్డ్ రోమన్, అంబ్రోసియన్, బెనెవెంటన్ ) లలో. పశ్చిమ [[రోమన్ సామ్రాజ్యం]] పతనమైన తర్వాత, 5వ శతాబ్దపు ఊహాజనితమైన, ఏడాది పొడవునా కొనసాగిన ప్లెయిన్‌చాంట్ సంగీత సంకలనం నుండి ఈ సంప్రదాయాలు పరిణామం చెంది ఉండవచ్చు. పోప్ గ్రెగొరీ I జీవిత చరిత్రకారుడైన జాన్ ది డీకన్ (సుమారు 872), ఆ సాధువు "ఒక పాచ్‌వర్క్ యాంటిఫోనరీని సంకలనం చేసాడు" అని వినయంగా పేర్కొన్నాడు, <ref name="Bewerunge">{{Harvnb|Bewerunge|1913}}</ref> ప్రార్థనా క్రమ అభివృద్ధికి అతను చేసిన గణనీయమైన కృషిని బట్టి చూస్తే ఇది ఆశ్చర్యం కలిగించదు. ఆయన స్కోలా కాంటోరమ్‌ను పునర్వ్యవస్థీకరించి, తనకు సాధ్యమైనంత వరకు ప్రాంతీయ సంప్రదాయాల నుండి కీర్తనలను సేకరించి, చర్చి సేవలలో మరింత ఏకరీతి ప్రమాణాన్ని నెలకొల్పారు. వాటిలో, అతను వీలైనంత వరకు ఉంచుకుని, అవసరమైన చోట సవరించి, వివిధ సేవలకు నిర్దిష్ట శ్లోకాలను కేటాయించాడు. {{Sfn|Grout|1960|pp=28–29}} డోనాల్డ్ జే గ్రౌట్ ప్రకారం, చర్చి మొత్తం పశ్చిమ ప్రాంతం ఉపయోగించుకోవడానికి వివిధ సంప్రదాయాల నుండి వచ్చిన శ్లోకాల సమూహాలను ఏకరీతి, క్రమబద్ధమైన మొత్తంగా నిర్వహించడమే అతని లక్ష్యం. {{Sfn|Grout|1960|p=30}} సంగీతం పట్ల ఆయనకున్న ప్రసిద్ధ ప్రేమ ఆయన మరణించిన 34 సంవత్సరాల తర్వాత మాత్రమే నమోదు చేయబడింది; సంగీతాన్ని ప్రేమించే పోప్‌కు గ్రెగొరీతో పోలిక అప్పటికే అత్యున్నత ప్రశంసగా పరిగణించబడిందని హోనోరియస్ సమాధి శాసనం సాక్ష్యమిచ్చింది. <ref name="Bewerunge" /> తరువాతి కాలపు గాథలు అతని నిజమైన విజయాలను అతిశయోక్తిగా చెప్పినప్పటికీ, ఈ ముఖ్యమైన చర్యలే గ్రెగోరియన్ చాంట్‌కు అతని పేరు ఎందుకు ముడిపడిందో వివరిస్తాయేమో. == మూలాలు == {{Reflist}} [[వర్గం:సంగీతం]] [[వర్గం:సంగీత చరిత్ర]] tqf1omonyxsgxk1yfv7s2wav36dkhfv 0 509325 4955776 4955469 2026-09-10T16:35:35Z Pranayraj1985 29393 4955776 wikitext text/x-wiki '''బెబాప్''' లేదా '''బాప్''' అనేది 1940ల ప్రారంభం నుండి మధ్యకాలం వరకు యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో అభివృద్ధి చెందిన ఒక [[జాజ్]] శైలి. ఇది వేగవంతమైన టెంపో, సంక్లిష్టమైన కార్డ్ ప్రోగ్రెషన్స్ —వేగవంతమైన కార్డ్ మార్పులు, కీ మార్పులు, [[Angular melody|కోణీయ శ్రావ్యతలు]], ప్రత్యామ్నాయ కార్డ్‌లతో పాటు— [[ఏకస్వరం|హార్మోనిక్ నిర్మాణం]], స్కేల్స్, [[మెలోడీ|శ్రావ్యతకు]] అప్పుడప్పుడు సూచనల కలయికపై ఆధారపడిన విర్టూసో ఇంప్రొవైజేషన్ ద్వారా వర్గీకరించబడుతుంది. <ref name="brody">{{Cite magazine|last=Brody|first=Richard|date=2020-08-29|title=How Charlie Parker Defined the Sound and Substance of Bebop Jazz|url=https://www.newyorker.com/culture/the-front-row/how-charlie-parker-defined-the-sound-and-substance-of-bebop-jazz|magazine=The New Yorker|language=en-US|issn=0028-792X|archive-url=https://web.archive.org/web/20251009195031/https://www.newyorker.com/culture/the-front-row/how-charlie-parker-defined-the-sound-and-substance-of-bebop-jazz|archive-date=2025-10-09|access-date=2025-09-22}}</ref> <ref>{{Cite book|title=The history of jazz|last=Gioia|first=Ted|date=2021|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-008721-0|edition=Third|location=New York, NY}}</ref> యువతరం జాజ్ సంగీతకారులు, జనాదరణ పొందిన, నృత్య-ఆధారిత స్వింగ్ సంగీత శైలికి మించి జాజ్ సృజనాత్మక అవకాశాలను విస్తరించడం ద్వారా, నృత్యానికి అంతగా అనుకూలంగా లేని, శ్రద్ధగా వినవలసిన అవసరం ఉన్న ఒక కొత్త "సంగీతకారుడి సంగీతం"గా బెబోప్ అభివృద్ధి చెందింది. బెబోప్ నృత్యం కోసం ఉద్దేశించబడనందున, <ref>{{Cite book|title=So What: The Life of Miles Davis|last=Szwed|first=John F.|date=2002|publisher=Simon & Schuster|isbn=978-0-684-85982-8|location=New York}}</ref> ఇది సంగీతకారులను వేగవంతమైన టెంపోలలో వాయించడానికి వీలు కల్పించింది. బెబాప్ సంగీతకారులు అధునాతన స్వర సామరస్యాలు, సంక్లిష్టమైన సింకోపేషన్, ఆల్టర్డ్ కార్డ్స్, ఎక్స్‌టెండెడ్ కార్డ్స్, కార్డ్ సబ్‌స్టిట్యూషన్స్, అసిమెట్రికల్ ఫ్రేజింగ్, క్లిష్టమైన మెలోడీలను అన్వేషించారు. బెబాప్ బృందాలు రిథమ్ విభాగాల పాత్రను విస్తరించే విధంగా వాటిని ఉపయోగించుకున్నాయి. స్వింగ్ సంగీత యుగంలో 16–18 మంది సంగీతకారులతో కూడిన బిగ్ బ్యాండ్ బృంద-ఆధారిత శైలిలో వాయించడం కీలకమైన బృందం కాగా, క్లాసిక్ బీబాప్ బృందం ఒక చిన్న కాంబో <ref name="brody" /> గా ఉండేది, ఇందులో సాక్సోఫోన్ (ఆల్టో లేదా టెనార్), [[ట్రంపెట్]], [[పియానో]], [[గిటారు|గిటార్]], డబుల్ బాస్, డ్రమ్స్ ఉండేవి, ఇవి సోలో వాద్యకారులకు బృందం సహాయక పాత్ర పోషించే సంగీతాన్ని వాయించేవి. <ref>{{Cite book|title=So What: The Life of Miles Davis|last=Szwed|first=John F.|date=2002|publisher=Simon & Schuster|isbn=978-0-684-85982-8|location=New York}}</ref> భారీగా అమర్చబడిన సంగీతాన్ని వాయించడానికి బదులుగా, బెబాప్ సంగీతకారులు సాధారణంగా ఒక కూర్పు శ్రావ్యతను ("హెడ్" అని పిలుస్తారు) రిథమ్ విభాగం సహకారంతో వాయించేవారు, తరువాత ప్రతి ప్రదర్శకుడు ఒక సోలోను మెరుగుపరిచే విభాగాన్ని అనుసరించి, కూర్పు చివరిలో శ్రావ్యతకు తిరిగి వచ్చేవారు. <ref>{{Cite book|title=The history of jazz|last=Gioia|first=Ted|date=2021|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-008721-0|edition=Third|location=New York, NY}}</ref> సాధారణంగా స్వరకర్తలు-ప్రదర్శకులుగా ఉన్న అత్యంత ప్రభావవంతమైన బీబాప్ కళాకారులలో కొందరు ఆల్టో శాక్స్ ప్లేయర్లు చార్లీ పార్కర్, సోనీ స్టిట్ ; టెనార్ శాక్స్ ప్లేయర్లు డెక్స్టర్ గోర్డాన్, సోనీ రోలిన్స్, జేమ్స్ మూడీ ; క్లారినెట్ ప్లేయర్ బడ్డీ డిఫ్రాంకో ; ట్రంపెటర్లు ఫాట్స్ నవారో, మైల్స్ డేవిస్, డిజ్జీ గిల్లెస్పీ ; పియానిస్టులు బడ్ పావెల్, బారీ హారిస్, థెలోనియస్ మాంక్ ; ట్రోంబోనిస్ట్ జెజె జాన్సన్ ; ఎలక్ట్రిక్ గిటారిస్ట్ చార్లీ క్రిస్టియన్ ;, డ్రమ్మర్లు కెన్నీ క్లార్క్, మాక్స్ రోచ్, ఆర్ట్ బ్లేకీ ఉన్నారు . <ref>{{Cite web|title=Bebop {{!}} Definition, Characteristics, Artists, & Facts {{!}} Britannica|url=https://www.britannica.com/art/bebop|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190904143107/https://www.britannica.com/art/bebop|archive-date=2019-09-04|access-date=2025-09-19|website=www.britannica.com|language=en}}</ref> == వ్యుత్పత్తి == [[File:"Bebop-rebop"_early_bop_phrase.png|కుడి|thumb|ఈ పదాల మూలాల వివరణలు ఉన్నప్పటికీ, కింది ఉదాహరణలో చూపిన విధంగా ఆటగాళ్ళు వాస్తవానికి 'bebop', 'rebop' అనే పదాలను ప్రారంభ బాప్ పదబంధానికి పాడారు. <ref>Tanner, Paul O. W. and Gerow, Maurice (1964). ''A Study of Jazz'', 81. Second edition. {{ISBN|0-697-03557-3}}.</ref> {{ఆడియో|"Bebop-rebop" early bop phrase.mid|Play}}]] "బెబాప్" అనే పదం స్కాట్ సింగింగ్‌లో ఉపయోగించే అర్థరహిత అక్షరాల (స్వరాలు) నుండి ఉద్భవించింది; "బెబాప్" ఉపయోగించబడిన మొట్టమొదటి ఉదాహరణ 1928లో రికార్డ్ చేయబడిన మెక్‌కిన్నీస్ కాటన్ పిక్కర్స్ ' "ఫోర్ ఆర్ ఫైవ్ టైమ్స్" లో ఉంది. <ref name="Ety">Gleason, Ralph J. (15 February 1959) [https://news.google.com/newspapers?nid=1350&dat=19590215&id=5LxOAAAAIBAJ&sjid=_AAEAAAAIBAJ&pg=6125,874814 "Jazz Fan Really Digs the Language – All the Way Back to Its Origin"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170226233537/https://news.google.com/newspapers?nid=1350&dat=19590215&id=5LxOAAAAIBAJ&sjid=_AAEAAAAIBAJ&pg=6125,874814|date=2017-02-26}}. ''Toledo Blade''.</ref> ఇది 1936లో జాక్ టీగార్డెన్ పాడిన "ఐ'స్ ఎ మగ్గిన్'" పాట రికార్డింగ్‌లో మళ్ళీ కనిపిస్తుంది. <ref name="Ety" /> "రెబాప్" అనే వైవిధ్యం 1939 నాటి అనేక రికార్డింగ్‌లలో కనిపిస్తుంది. <ref name="Ety" /> మొట్టమొదటిసారిగా ముద్రణలో కనిపించినట్లు తెలిసిన సందర్భం కూడా 1939లోనే, కానీ 1940ల మధ్యలో ఇప్పుడు దానితో ముడిపడి ఉన్న సంగీతానికి వర్తింపజేసే వరకు ఆ పదాన్ని ఆ తర్వాత పెద్దగా ఉపయోగించలేదు. <ref name="Ety" /> " 52వ స్ట్రీట్ థీమ్ "గా ప్రసిద్ధి చెందిన తన కూర్పుకు అసలు శీర్షిక "బిప్ బాప్" నుండే "బెబాప్" అనే పేరు వచ్చిందని థెలోనియస్ మాంక్ పేర్కొన్నాడు. <ref>{{Cite book|title=Thelonious Monk: The Life and Times of an American Original|last=Kelley|first=Robin|publisher=[[Simon & Schuster]]|year=2009|isbn=978-1439190494|page=95|author-link=Robin Kelley}}</ref> చార్లీ క్రిస్టియన్ తన వాయింపుతో పాటుగా గునుగుతున్నట్లుగా ధ్వనించడం వల్ల అతను ఈ పదాన్ని ఉపయోగించాడని కొంతమంది పరిశోధకులు ఊహిస్తున్నారు. డిజ్జీ గిల్లెస్పీ తన ఆటగాళ్లకు అప్పటికి పేరులేని స్వరకల్పనలను స్కాట్ చేయడం విన్న తర్వాత ప్రేక్షకులు ఆ పేరును పెట్టారని, చివరికి పత్రికలు దానిని అధికారిక పదంగా స్వీకరించాయని పేర్కొన్నాడు: "ప్రజలు, ఆ సంఖ్యలను అడగాలనుకున్నప్పుడు, పేరు తెలియనప్పుడు, బీబాప్ అని అడిగేవారు." <ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/creatingblackame00pain|title=Creating Black Americans|last=Painter|first=Nell Irvin|publisher=Oxford University Press US|year=2006|isbn=0-19-513755-8|pages=[https://archive.org/details/creatingblackame00pain/page/228 228]–229|author-link=Nell Irvin Painter|access-date=July 9, 2009|url-access=registration}}</ref> మరొక సిద్ధాంతం ఏమిటంటే, ఇది ఆ కాలంలోని లాటిన్ అమెరికన్ బ్యాండ్‌లీడర్లు తమ బ్యాండ్‌లను ప్రోత్సహించడానికి ఉపయోగించే "అరిబా! అరిబా!" అనే కేక నుండి ఉద్భవించింది. <ref>Peter Gammond, ''The Oxford Companion to Popular Music'', 1991, {{ISBN|0-19-311323-6}}</ref> కొన్ని సందర్భాల్లో, 'బెబాప్', 'రెబాప్' అనే పదాలను ఒకదానికొకటి ప్రత్యామ్నాయంగా వాడేవారు. (అయినప్పటికీ, రీబాప్ దాని అపస్వర తీగల వాడకంలో మరింత భావప్రధానంగా బీబాప్ నుండి భిన్నంగా ఉంది.) 1945 నాటికి, "బీబాప్"/"రీబాప్" అనే పదాలను అర్థరహిత అక్షరాలుగా ఉపయోగించడం R&amp;amp;B సంగీతంలో విస్తృతంగా వ్యాపించింది, ఉదాహరణకు లయొనెల్ హాంప్టన్ " హే! బా-బా-రీ-బాప్ ".  1950లలో బీట్నిక్‌తో అతివ్యాప్తి చెందుతూ, బీబాప్ సంగీతకారుడు లేదా '''బాపర్''' జోకులలో ఒక సాధారణ పాత్రగా మారాడు. <ref>{{Cite book|title=Informal Sociology|last=Cameron|first=William Bruce|date=1963|publisher=Random House|page=93|language=en}}</ref> == మూలాలు == {{Reflist}} [[వర్గం:సంగీత చరిత్ర]] [[వర్గం:సంగీతం]] lh3xhvqtoaiwcyxpqthd42ru35ezg8v 0 509335 4955685 4955499 2026-09-10T12:46:07Z Rajasekhar1961 2596 4955685 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition |name =Acromegaly |synonym = |image =Acromegaly facial features.JPEG |image_size = |image_thumbtime = |alt = |caption =Facial features of a person with acromegaly. The [[zygomatic bone|cheekbones]] are pronounced, the [[Skull bossing|forehead bulges]], the jaw is enlarged, and facial lines are prominent. |pronounce ={{IPAc-en|ˌ|æ|k|r|ə|ˈ|m|ɛ|ɡ|əl|i|,_|-|r|oʊ|-}}{{refn|{{OxfordDictionaries.com|access-date=2016-01-20|Acromegaly}}}}{{refn|{{MerriamWebsterDictionary|Acromegaly}}}} |specialty =[[Endocrinology]] |symptoms =Enlargement of the hands, feet, forehead, jaw, and nose, thicker skin, deepening of the voice<ref name=NIH2012/> |complications =[[Type 2 diabetes]], [[sleep apnea]], [[high blood pressure]]<ref name=NIH2012/> |onset =Middle age<ref name=NIH2012/> |duration = |types = |causes =Too much growth hormone<ref name=NIH2012/> |risks = |diagnosis =Blood tests, [[medical imaging]]<ref name=NIH2012/> |differential =[[Pachydermoperiostosis]]<ref>{{cite book |last1=Guglielmi |first1=Giuseppe |last2= Van Kuijk |first2=Cornelis |title=Fundamentals of Hand and Wrist Imaging|date=2001|publisher=Springer Science & Business Media|isbn=9783540678540|page=205|url=https://books.google.ca/books?id=qTCbB2N2UFcC&pg=PA205|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908180117/https://books.google.ca/books?id=qTCbB2N2UFcC&pg=PA205|archive-date=2017-09-08}}</ref> |prevention = |treatment =[[Surgery]], medications, [[radiation therapy]]<ref name=NIH2012/> |medication =[[Somatostatin|Somatostatin analogue]], [[Growth hormone receptor|GH receptor antagonist]]<ref name=NIH2012/> |prognosis =Usually normal (with treatment), 10 year shorter life expectancy (no treatment)<ref name=Ho2011/> |frequency =6 per 100,000 people<ref name=NIH2012/> |deaths = }} '''ఎక్రోమెగాలి''' (ఆంగ్లం: '''Acromegaly''') అనేది గ్రోత్ ప్లేట్లు మూసివేసిన తర్వాత అధిక గ్రోత్ హార్మోన్ (GH) ఫలితంగా ఏర్పడే ఒక రుగ్మత.<ref name="NIH2012">{{Cite web|title=Acromegaly|url=https://www.niddk.nih.gov/health-information/health-topics/endocrine/acromegaly/Pages/fact-sheet.aspx|website=NIDDK|access-date=20 August 2016|date=April 2012|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160827213949/https://www.niddk.nih.gov/health-information/health-topics/endocrine/acromegaly/Pages/fact-sheet.aspx|archive-date=27 August 2016}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160827213949/https://www.niddk.nih.gov/health-information/health-topics/endocrine/acromegaly/Pages/fact-sheet.aspx|date=27 August 2016}}</ref> ప్రారంభ లక్షణం సాధారణంగా చేతులు, కాళ్ళు పెరగడం.<ref name="NIH2012" /> నుదిటి, దవడ, ముక్కు కూడా పెరగవచ్చు.<ref name="NIH2012" /> ఇతర లక్షణాలలో కీళ్ల నొప్పి, మందమైన చర్మం, స్వరం లోతుగా మారడం, [[తలనొప్పి]], దృష్టి సమస్యలు ఉండవచ్చు.<ref name="NIH2012" /> వ్యాధి యొక్క సంక్లిష్టతలు టైప్ 2 డయాబెటిస్, [[నిద్రలో శ్వాసకు అంతరాయాలు|స్లీప్ అప్నియా]], అధిక రక్తపోటు ఉండవచ్చు.<ref name="NIH2012" /> అక్రోమెగాలి సాధారణంగా [[పియూష గ్రంధి|పిట్యూటరీ గ్రంధి]] అధిక పెరుగుదల హార్మోన్ను ఉత్పత్తి చేయడం వల్ల సంభవిస్తుంది.<ref name="NIH2012" /> 95% కంటే ఎక్కువ కేసులలో పిట్యూటరీ అడెనోమా అని పిలువబడే నిరపాయమైన కణితి కారణంగా అధిక ఉత్పత్తి జరుగుతుంది.<ref name="NIH2012" /> ఈ పరిస్థితి ఒక వ్యక్తి తల్లిదండ్రుల నుండి వారసత్వంగా పొందబడలేదు.<ref name="NIH2012" /> అరుదుగా అక్రోమెగాలి అనేది శరీరంలోని మరొక భాగంలో కణితి కారణంగా ఉంటుంది.<ref name="NIH2012" /> ఒక వ్యక్తి [[గ్లూకోస్|గ్లూకోజ్]] ద్రావణాన్ని తాగిన తర్వాత పెరుగుదల హార్మోన్ను కొలవడం ద్వారా లేదా రక్తంలో ఇన్సులిన్ లాంటి పెరుగుదల కారకం I కొలవడం ద్వారా రోగ నిర్ధారణ జరుగుతుంది.<ref name="NIH2012" /> రోగ నిర్ధారణ తరువాత, అడెనోమా ఉందో లేదో తెలుసుకోవడానికి పిట్యూటరీ వైద్య చిత్రణ నిర్వహించబడుతుంది.<ref name="NIH2012" /> బాల్యంలో అధిక పెరుగుదల హార్మోన్ ఉత్పత్తి చేయబడితే, ఫలితంగా అక్రోమెగాలి కాకుండా పెద్దదిగా ఉంటుంది.<ref name="NIH2012" /> చికిత్స ఎంపికల్లో కణితిని తొలగించడానికి [[శస్త్ర చికిత్స|శస్త్రచికిత్స]], మందులు, [[రేడియో చికిత్స|రేడియేషన్ థెరపీ]] ఉన్నాయి.<ref name="NIH2012" /> శస్త్రచికిత్స అనేది సాధారణంగా ఇష్టపడే చికిత్స-కణితి ఎంత చిన్నదైతే, శస్త్రచికిత్స అనేది ఎక్కువ ఉపశమనం కలిగించేదిగా ఉంటుంది.<ref name="NIH2012" /> శస్త్రచికిత్స విరుద్ధంగా లేదా నివారణ కాకపోతే, సోమాటోస్టాటిన్ అనలాగ్లు లేదా GH గ్రాహక శత్రువులను ఉపయోగించవచ్చు.<ref name="NIH2012" /> శస్త్రచికిత్స లేదా మందులు పూర్తిగా ప్రభావవంతంగా లేకపోతే రేడియేషన్ థెరపీని ఉపయోగించవచ్చు.<ref name="NIH2012" /> చికిత్స లేకుండా, ఆయుర్దాయం చికిత్సతో 10 సంవత్సరాలు తగ్గుతుంది, ఆయుర్దృష్టి తగ్గదు.<ref name="Ho2011">{{Cite book|last=Ho|first=Ken|title=Growth Hormone Related Diseases and Therapy: A Molecular and Physiological Perspective for the Clinician|date=2011|publisher=Springer Science & Business Media|isbn=9781607613176|page=400|url=https://books.google.ca/books?id=FWmbHHL4BwsC&pg=PA400|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20160825193205/https://books.google.ca/books?id=FWmbHHL4BwsC&pg=PA400|archive-date=2016-08-25}}</ref> అక్రోమెగాలి 100,000 మందికి 6 మందిని ప్రభావితం చేస్తుంది.<ref name="NIH2012" /> ఇది సాధారణంగా మధ్య వయస్సులో నిర్ధారణ చేయబడుతుంది.<ref name="NIH2012" /> పురుషులు, స్త్రీలు సమానంగా ప్రభావితమవుతారు.<ref>{{Cite book|last=Pack|first=Allan I.|title=Sleep Apnea: Pathogenesis, Diagnosis and Treatment|date=2016|publisher=CRC Press|isbn=9781420020885|page=291|edition=2|url=https://books.google.ca/books?id=yN_LBQAAQBAJ&pg=PA291|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20160825192414/https://books.google.ca/books?id=yN_LBQAAQBAJ&pg=PA291|archive-date=2016-08-25}}</ref> దీనిని మొదటిసారిగా 1772లో వైద్య సాహిత్యంలో నికోలస్ సాసెరోట్టే వర్ణించారు.<ref>{{Cite book|last=Pearce|first=John M. S.|title=Fragments of Neurological History|date=2003|publisher=World Scientific|isbn=9781783261109|page=501|url=https://books.google.ca/books?id=2eu3CgAAQBAJ&pg=PA501|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20160825200427/https://books.google.ca/books?id=2eu3CgAAQBAJ&pg=PA501|archive-date=2016-08-25}}</ref> ఈ పదం [[గ్రీకు భాష|గ్రీకు]] {{Lang|grc|[[wikt:ἄκρον#Noun|ἄκρον]]}} ''అక్రాన్'' నుండి వచ్చింది, దీని అర్థం "అంత్యము" & {{Lang|grc|[[wikt:μέγας|μέγα]]}} ''మెగా'' అంటే "పెద్దది".<ref name="NIH2012" /> == సూచనలు == <references /> [[వర్గం:Translated from MDWiki]] frtn8qzj489ekig9n7kjhws67kvz1gi 4955686 4955685 2026-09-10T12:51:19Z Rajasekhar1961 2596 [[వర్గం:వ్యాధులు]] ను చేర్చారు (హాట్‌కేట్ ఉపయోగించి) 4955686 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition |name =Acromegaly |synonym = |image =Acromegaly facial features.JPEG |image_size = |image_thumbtime = |alt = |caption =Facial features of a person with acromegaly. The [[zygomatic bone|cheekbones]] are pronounced, the [[Skull bossing|forehead bulges]], the jaw is enlarged, and facial lines are prominent. |pronounce ={{IPAc-en|ˌ|æ|k|r|ə|ˈ|m|ɛ|ɡ|əl|i|,_|-|r|oʊ|-}}{{refn|{{OxfordDictionaries.com|access-date=2016-01-20|Acromegaly}}}}{{refn|{{MerriamWebsterDictionary|Acromegaly}}}} |specialty =[[Endocrinology]] |symptoms =Enlargement of the hands, feet, forehead, jaw, and nose, thicker skin, deepening of the voice<ref name=NIH2012/> |complications =[[Type 2 diabetes]], [[sleep apnea]], [[high blood pressure]]<ref name=NIH2012/> |onset =Middle age<ref name=NIH2012/> |duration = |types = |causes =Too much growth hormone<ref name=NIH2012/> |risks = |diagnosis =Blood tests, [[medical imaging]]<ref name=NIH2012/> |differential =[[Pachydermoperiostosis]]<ref>{{cite book |last1=Guglielmi |first1=Giuseppe |last2= Van Kuijk |first2=Cornelis |title=Fundamentals of Hand and Wrist Imaging|date=2001|publisher=Springer Science & Business Media|isbn=9783540678540|page=205|url=https://books.google.ca/books?id=qTCbB2N2UFcC&pg=PA205|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908180117/https://books.google.ca/books?id=qTCbB2N2UFcC&pg=PA205|archive-date=2017-09-08}}</ref> |prevention = |treatment =[[Surgery]], medications, [[radiation therapy]]<ref name=NIH2012/> |medication =[[Somatostatin|Somatostatin analogue]], [[Growth hormone receptor|GH receptor antagonist]]<ref name=NIH2012/> |prognosis =Usually normal (with treatment), 10 year shorter life expectancy (no treatment)<ref name=Ho2011/> |frequency =6 per 100,000 people<ref name=NIH2012/> |deaths = }} '''ఎక్రోమెగాలి''' (ఆంగ్లం: '''Acromegaly''') అనేది గ్రోత్ ప్లేట్లు మూసివేసిన తర్వాత అధిక గ్రోత్ హార్మోన్ (GH) ఫలితంగా ఏర్పడే ఒక రుగ్మత.<ref name="NIH2012">{{Cite web|title=Acromegaly|url=https://www.niddk.nih.gov/health-information/health-topics/endocrine/acromegaly/Pages/fact-sheet.aspx|website=NIDDK|access-date=20 August 2016|date=April 2012|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160827213949/https://www.niddk.nih.gov/health-information/health-topics/endocrine/acromegaly/Pages/fact-sheet.aspx|archive-date=27 August 2016}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160827213949/https://www.niddk.nih.gov/health-information/health-topics/endocrine/acromegaly/Pages/fact-sheet.aspx|date=27 August 2016}}</ref> ప్రారంభ లక్షణం సాధారణంగా చేతులు, కాళ్ళు పెరగడం.<ref name="NIH2012" /> నుదిటి, దవడ, ముక్కు కూడా పెరగవచ్చు.<ref name="NIH2012" /> ఇతర లక్షణాలలో కీళ్ల నొప్పి, మందమైన చర్మం, స్వరం లోతుగా మారడం, [[తలనొప్పి]], దృష్టి సమస్యలు ఉండవచ్చు.<ref name="NIH2012" /> వ్యాధి యొక్క సంక్లిష్టతలు టైప్ 2 డయాబెటిస్, [[నిద్రలో శ్వాసకు అంతరాయాలు|స్లీప్ అప్నియా]], అధిక రక్తపోటు ఉండవచ్చు.<ref name="NIH2012" /> అక్రోమెగాలి సాధారణంగా [[పియూష గ్రంధి|పిట్యూటరీ గ్రంధి]] అధిక పెరుగుదల హార్మోన్ను ఉత్పత్తి చేయడం వల్ల సంభవిస్తుంది.<ref name="NIH2012" /> 95% కంటే ఎక్కువ కేసులలో పిట్యూటరీ అడెనోమా అని పిలువబడే నిరపాయమైన కణితి కారణంగా అధిక ఉత్పత్తి జరుగుతుంది.<ref name="NIH2012" /> ఈ పరిస్థితి ఒక వ్యక్తి తల్లిదండ్రుల నుండి వారసత్వంగా పొందబడలేదు.<ref name="NIH2012" /> అరుదుగా అక్రోమెగాలి అనేది శరీరంలోని మరొక భాగంలో కణితి కారణంగా ఉంటుంది.<ref name="NIH2012" /> ఒక వ్యక్తి [[గ్లూకోస్|గ్లూకోజ్]] ద్రావణాన్ని తాగిన తర్వాత పెరుగుదల హార్మోన్ను కొలవడం ద్వారా లేదా రక్తంలో ఇన్సులిన్ లాంటి పెరుగుదల కారకం I కొలవడం ద్వారా రోగ నిర్ధారణ జరుగుతుంది.<ref name="NIH2012" /> రోగ నిర్ధారణ తరువాత, అడెనోమా ఉందో లేదో తెలుసుకోవడానికి పిట్యూటరీ వైద్య చిత్రణ నిర్వహించబడుతుంది.<ref name="NIH2012" /> బాల్యంలో అధిక పెరుగుదల హార్మోన్ ఉత్పత్తి చేయబడితే, ఫలితంగా అక్రోమెగాలి కాకుండా పెద్దదిగా ఉంటుంది.<ref name="NIH2012" /> చికిత్స ఎంపికల్లో కణితిని తొలగించడానికి [[శస్త్ర చికిత్స|శస్త్రచికిత్స]], మందులు, [[రేడియో చికిత్స|రేడియేషన్ థెరపీ]] ఉన్నాయి.<ref name="NIH2012" /> శస్త్రచికిత్స అనేది సాధారణంగా ఇష్టపడే చికిత్స-కణితి ఎంత చిన్నదైతే, శస్త్రచికిత్స అనేది ఎక్కువ ఉపశమనం కలిగించేదిగా ఉంటుంది.<ref name="NIH2012" /> శస్త్రచికిత్స విరుద్ధంగా లేదా నివారణ కాకపోతే, సోమాటోస్టాటిన్ అనలాగ్లు లేదా GH గ్రాహక శత్రువులను ఉపయోగించవచ్చు.<ref name="NIH2012" /> శస్త్రచికిత్స లేదా మందులు పూర్తిగా ప్రభావవంతంగా లేకపోతే రేడియేషన్ థెరపీని ఉపయోగించవచ్చు.<ref name="NIH2012" /> చికిత్స లేకుండా, ఆయుర్దాయం చికిత్సతో 10 సంవత్సరాలు తగ్గుతుంది, ఆయుర్దృష్టి తగ్గదు.<ref name="Ho2011">{{Cite book|last=Ho|first=Ken|title=Growth Hormone Related Diseases and Therapy: A Molecular and Physiological Perspective for the Clinician|date=2011|publisher=Springer Science & Business Media|isbn=9781607613176|page=400|url=https://books.google.ca/books?id=FWmbHHL4BwsC&pg=PA400|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20160825193205/https://books.google.ca/books?id=FWmbHHL4BwsC&pg=PA400|archive-date=2016-08-25}}</ref> అక్రోమెగాలి 100,000 మందికి 6 మందిని ప్రభావితం చేస్తుంది.<ref name="NIH2012" /> ఇది సాధారణంగా మధ్య వయస్సులో నిర్ధారణ చేయబడుతుంది.<ref name="NIH2012" /> పురుషులు, స్త్రీలు సమానంగా ప్రభావితమవుతారు.<ref>{{Cite book|last=Pack|first=Allan I.|title=Sleep Apnea: Pathogenesis, Diagnosis and Treatment|date=2016|publisher=CRC Press|isbn=9781420020885|page=291|edition=2|url=https://books.google.ca/books?id=yN_LBQAAQBAJ&pg=PA291|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20160825192414/https://books.google.ca/books?id=yN_LBQAAQBAJ&pg=PA291|archive-date=2016-08-25}}</ref> దీనిని మొదటిసారిగా 1772లో వైద్య సాహిత్యంలో నికోలస్ సాసెరోట్టే వర్ణించారు.<ref>{{Cite book|last=Pearce|first=John M. S.|title=Fragments of Neurological History|date=2003|publisher=World Scientific|isbn=9781783261109|page=501|url=https://books.google.ca/books?id=2eu3CgAAQBAJ&pg=PA501|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20160825200427/https://books.google.ca/books?id=2eu3CgAAQBAJ&pg=PA501|archive-date=2016-08-25}}</ref> ఈ పదం [[గ్రీకు భాష|గ్రీకు]] {{Lang|grc|[[wikt:ἄκρον#Noun|ἄκρον]]}} ''అక్రాన్'' నుండి వచ్చింది, దీని అర్థం "అంత్యము" & {{Lang|grc|[[wikt:μέγας|μέγα]]}} ''మెగా'' అంటే "పెద్దది".<ref name="NIH2012" /> == సూచనలు == <references /> [[వర్గం:Translated from MDWiki]] [[వర్గం:వ్యాధులు]] f05b9u991phczw7ro8f7ie8bygocmax 4955687 4955686 2026-09-10T13:02:25Z Rajasekhar1961 2596 [[వర్గం:వినాళ గ్రంధుల వ్యాధులు]] ను చేర్చారు (హాట్‌కేట్ ఉపయోగించి) 4955687 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition |name =Acromegaly |synonym = |image =Acromegaly facial features.JPEG |image_size = |image_thumbtime = |alt = |caption =Facial features of a person with acromegaly. The [[zygomatic bone|cheekbones]] are pronounced, the [[Skull bossing|forehead bulges]], the jaw is enlarged, and facial lines are prominent. |pronounce ={{IPAc-en|ˌ|æ|k|r|ə|ˈ|m|ɛ|ɡ|əl|i|,_|-|r|oʊ|-}}{{refn|{{OxfordDictionaries.com|access-date=2016-01-20|Acromegaly}}}}{{refn|{{MerriamWebsterDictionary|Acromegaly}}}} |specialty =[[Endocrinology]] |symptoms =Enlargement of the hands, feet, forehead, jaw, and nose, thicker skin, deepening of the voice<ref name=NIH2012/> |complications =[[Type 2 diabetes]], [[sleep apnea]], [[high blood pressure]]<ref name=NIH2012/> |onset =Middle age<ref name=NIH2012/> |duration = |types = |causes =Too much growth hormone<ref name=NIH2012/> |risks = |diagnosis =Blood tests, [[medical imaging]]<ref name=NIH2012/> |differential =[[Pachydermoperiostosis]]<ref>{{cite book |last1=Guglielmi |first1=Giuseppe |last2= Van Kuijk |first2=Cornelis |title=Fundamentals of Hand and Wrist Imaging|date=2001|publisher=Springer Science & Business Media|isbn=9783540678540|page=205|url=https://books.google.ca/books?id=qTCbB2N2UFcC&pg=PA205|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908180117/https://books.google.ca/books?id=qTCbB2N2UFcC&pg=PA205|archive-date=2017-09-08}}</ref> |prevention = |treatment =[[Surgery]], medications, [[radiation therapy]]<ref name=NIH2012/> |medication =[[Somatostatin|Somatostatin analogue]], [[Growth hormone receptor|GH receptor antagonist]]<ref name=NIH2012/> |prognosis =Usually normal (with treatment), 10 year shorter life expectancy (no treatment)<ref name=Ho2011/> |frequency =6 per 100,000 people<ref name=NIH2012/> |deaths = }} '''ఎక్రోమెగాలి''' (ఆంగ్లం: '''Acromegaly''') అనేది గ్రోత్ ప్లేట్లు మూసివేసిన తర్వాత అధిక గ్రోత్ హార్మోన్ (GH) ఫలితంగా ఏర్పడే ఒక రుగ్మత.<ref name="NIH2012">{{Cite web|title=Acromegaly|url=https://www.niddk.nih.gov/health-information/health-topics/endocrine/acromegaly/Pages/fact-sheet.aspx|website=NIDDK|access-date=20 August 2016|date=April 2012|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160827213949/https://www.niddk.nih.gov/health-information/health-topics/endocrine/acromegaly/Pages/fact-sheet.aspx|archive-date=27 August 2016}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160827213949/https://www.niddk.nih.gov/health-information/health-topics/endocrine/acromegaly/Pages/fact-sheet.aspx|date=27 August 2016}}</ref> ప్రారంభ లక్షణం సాధారణంగా చేతులు, కాళ్ళు పెరగడం.<ref name="NIH2012" /> నుదిటి, దవడ, ముక్కు కూడా పెరగవచ్చు.<ref name="NIH2012" /> ఇతర లక్షణాలలో కీళ్ల నొప్పి, మందమైన చర్మం, స్వరం లోతుగా మారడం, [[తలనొప్పి]], దృష్టి సమస్యలు ఉండవచ్చు.<ref name="NIH2012" /> వ్యాధి యొక్క సంక్లిష్టతలు టైప్ 2 డయాబెటిస్, [[నిద్రలో శ్వాసకు అంతరాయాలు|స్లీప్ అప్నియా]], అధిక రక్తపోటు ఉండవచ్చు.<ref name="NIH2012" /> అక్రోమెగాలి సాధారణంగా [[పియూష గ్రంధి|పిట్యూటరీ గ్రంధి]] అధిక పెరుగుదల హార్మోన్ను ఉత్పత్తి చేయడం వల్ల సంభవిస్తుంది.<ref name="NIH2012" /> 95% కంటే ఎక్కువ కేసులలో పిట్యూటరీ అడెనోమా అని పిలువబడే నిరపాయమైన కణితి కారణంగా అధిక ఉత్పత్తి జరుగుతుంది.<ref name="NIH2012" /> ఈ పరిస్థితి ఒక వ్యక్తి తల్లిదండ్రుల నుండి వారసత్వంగా పొందబడలేదు.<ref name="NIH2012" /> అరుదుగా అక్రోమెగాలి అనేది శరీరంలోని మరొక భాగంలో కణితి కారణంగా ఉంటుంది.<ref name="NIH2012" /> ఒక వ్యక్తి [[గ్లూకోస్|గ్లూకోజ్]] ద్రావణాన్ని తాగిన తర్వాత పెరుగుదల హార్మోన్ను కొలవడం ద్వారా లేదా రక్తంలో ఇన్సులిన్ లాంటి పెరుగుదల కారకం I కొలవడం ద్వారా రోగ నిర్ధారణ జరుగుతుంది.<ref name="NIH2012" /> రోగ నిర్ధారణ తరువాత, అడెనోమా ఉందో లేదో తెలుసుకోవడానికి పిట్యూటరీ వైద్య చిత్రణ నిర్వహించబడుతుంది.<ref name="NIH2012" /> బాల్యంలో అధిక పెరుగుదల హార్మోన్ ఉత్పత్తి చేయబడితే, ఫలితంగా అక్రోమెగాలి కాకుండా పెద్దదిగా ఉంటుంది.<ref name="NIH2012" /> చికిత్స ఎంపికల్లో కణితిని తొలగించడానికి [[శస్త్ర చికిత్స|శస్త్రచికిత్స]], మందులు, [[రేడియో చికిత్స|రేడియేషన్ థెరపీ]] ఉన్నాయి.<ref name="NIH2012" /> శస్త్రచికిత్స అనేది సాధారణంగా ఇష్టపడే చికిత్స-కణితి ఎంత చిన్నదైతే, శస్త్రచికిత్స అనేది ఎక్కువ ఉపశమనం కలిగించేదిగా ఉంటుంది.<ref name="NIH2012" /> శస్త్రచికిత్స విరుద్ధంగా లేదా నివారణ కాకపోతే, సోమాటోస్టాటిన్ అనలాగ్లు లేదా GH గ్రాహక శత్రువులను ఉపయోగించవచ్చు.<ref name="NIH2012" /> శస్త్రచికిత్స లేదా మందులు పూర్తిగా ప్రభావవంతంగా లేకపోతే రేడియేషన్ థెరపీని ఉపయోగించవచ్చు.<ref name="NIH2012" /> చికిత్స లేకుండా, ఆయుర్దాయం చికిత్సతో 10 సంవత్సరాలు తగ్గుతుంది, ఆయుర్దృష్టి తగ్గదు.<ref name="Ho2011">{{Cite book|last=Ho|first=Ken|title=Growth Hormone Related Diseases and Therapy: A Molecular and Physiological Perspective for the Clinician|date=2011|publisher=Springer Science & Business Media|isbn=9781607613176|page=400|url=https://books.google.ca/books?id=FWmbHHL4BwsC&pg=PA400|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20160825193205/https://books.google.ca/books?id=FWmbHHL4BwsC&pg=PA400|archive-date=2016-08-25}}</ref> అక్రోమెగాలి 100,000 మందికి 6 మందిని ప్రభావితం చేస్తుంది.<ref name="NIH2012" /> ఇది సాధారణంగా మధ్య వయస్సులో నిర్ధారణ చేయబడుతుంది.<ref name="NIH2012" /> పురుషులు, స్త్రీలు సమానంగా ప్రభావితమవుతారు.<ref>{{Cite book|last=Pack|first=Allan I.|title=Sleep Apnea: Pathogenesis, Diagnosis and Treatment|date=2016|publisher=CRC Press|isbn=9781420020885|page=291|edition=2|url=https://books.google.ca/books?id=yN_LBQAAQBAJ&pg=PA291|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20160825192414/https://books.google.ca/books?id=yN_LBQAAQBAJ&pg=PA291|archive-date=2016-08-25}}</ref> దీనిని మొదటిసారిగా 1772లో వైద్య సాహిత్యంలో నికోలస్ సాసెరోట్టే వర్ణించారు.<ref>{{Cite book|last=Pearce|first=John M. S.|title=Fragments of Neurological History|date=2003|publisher=World Scientific|isbn=9781783261109|page=501|url=https://books.google.ca/books?id=2eu3CgAAQBAJ&pg=PA501|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20160825200427/https://books.google.ca/books?id=2eu3CgAAQBAJ&pg=PA501|archive-date=2016-08-25}}</ref> ఈ పదం [[గ్రీకు భాష|గ్రీకు]] {{Lang|grc|[[wikt:ἄκρον#Noun|ἄκρον]]}} ''అక్రాన్'' నుండి వచ్చింది, దీని అర్థం "అంత్యము" & {{Lang|grc|[[wikt:μέγας|μέγα]]}} ''మెగా'' అంటే "పెద్దది".<ref name="NIH2012" /> == సూచనలు == <references /> [[వర్గం:Translated from MDWiki]] [[వర్గం:వ్యాధులు]] [[వర్గం:వినాళ గ్రంధుల వ్యాధులు]] 61re9snvz6t3gxdkjlkn4ow24qwvws4 0 509338 4955802 4955555 2026-09-10T18:41:41Z Vjsuseela 35888 అచ్చు సవరణ, మూలాలు సవరణ , తెలుగులో సమాచారపెట్టె 4955802 wikitext text/x-wiki {{Infobox drug | verifiedrevid = 460044539 | drug_name = క్లోపిడోగ్రెల్ | INN = | image = Clopidogrel skeletal formula.svg | width = 200 | alt = Skeletal formula | image2 = Clopidogrel molecule ball from xtal.png | width2 = 200 | alt2 = Ball-and-stick model clopidogrel | caption = | type = <!-- empty --> <!-- Names -->| pronounce = {{IPAc-en|k|l|ə|ˈ|p|ɪ|d|ə|ɡ|r|ɛ|l|,_|k|l|oʊ|-}}<ref>{{cite web |title=Clopidogrel |url=https://www.lexico.com/en/definition/clopidogrel |website=Lexico Dictionaries |access-date=26 October 2019 |archive-date=25 October 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191025164606/https://www.lexico.com/en/definition/clopidogrel |url-status=live }}</ref> | tradename = ప్లావిక్స్ | synonyms = | IUPAC_name = (+)-(''S'')-methyl 2-(2-chlorophenyl)-2-(6,7-dihydrothieno[3,2-''c'']pyridin-5(4''H'')-yl)acetate <!-- Clinical data -->| class = థియనోపిరిడిన్, యాంటీప్లేట్‌లెట్ | pregnancy_AU = B1 | pregnancy_AU_comment = | pregnancy_category = | routes_of_administration = నోటి ద్వారా | onset = 2 గంటలు | duration_of_action = 5 రోజులు | Drugs.com = {{drugs.com|monograph|clopidogrel-bisulfate}} | MedlinePlus = a601040 <!-- Legal data -->| legal_AU = S4 | legal_AU_comment = | legal_BR = <!-- OTC, A1, A2, A3, B1, B2, C1, C2, C3, C4, C5, D1, D2, E, F--> | legal_BR_comment = | legal_CA = <!-- OTC, Rx-only, Schedule I, II, III, IV, V, VI, VII, VIII --> | legal_CA_comment = | legal_DE = <!-- Anlage I, II, III or Unscheduled--> | legal_DE_comment = | legal_NZ = <!-- Class A, B, C --> | legal_NZ_comment = | legal_UN = <!-- N I, II, III, IV / P I, II, III, IV--> | legal_UN_comment = | legal_UK = POM | legal_UK_comment = | legal_US = Rx-only | legal_US_comment = | legal_status = <!--For countries not listed above--> | DailyMedID = Clopidogrel | licence_US = Clopidogrel | licence_CA = <!-- Health Canada may use generic or brand name (generic name preferred) --> | licence_EU = yes <!-- Pharmacokinetic data -->| bioavailability = >50% | protein_bound = 94–98% | metabolism = [[Liver]] | metabolites = | elimination_half-life = 7–8 గంటలు | excretion = 50% మూత్రపిండాలు >46% పిత్తాశయం <!-- Chemical and physical data -->| C = 16 | Cl = 1 | H = 16 | N = 1 | O = 2 | S = 1 | chemical_formula = | SMILES = COC(=O)[C@H](c1ccccc1Cl)N2CCc3c(ccs3)C2 | StdInChI = 1S/C16H16ClNO2S/c1-20-16(19)15(12-4-2-3-5-13(12)17)18-8-6-14-11(10-18)7-9-21-14/h2-5,7,9,15H,6,8,10H2,1H3/t15-/m0/s1 | StdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = GKTWGGQPFAXNFI-HNNXBMFYSA-N | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | Jmol = | density = | density_notes = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | sol_units = | specific_rotation = }} '''క్లోపిడోగ్రెల్''' (ఆంగ్లం: Clopidogrel) రక్తం గడ్డ కట్టే ప్రక్రియను నిరోధించే ఒక ఔషధం. ఇది ప్లావిక్స్ అనే వాణిజ్య పేరుతో కూడా విక్రయించుతారు. గుండె జబ్బులు, పోటు ([[స్ట్రోక్]]) వంటి అధిక ప్రమాదం ఉన్నవారిలో ఆ ప్రమాదం తగ్గించడానికి ఉపయోగించే ఔషధం. ఇది రక్తం గడ్డ కట్టడాన్ని నిరోధించే (యాంటీప్లెట్లెట్) ఔషధం<ref name="brands">{{Cite web|title=Clopidogrel International brand names|url=https://www.drugs.com/international/clopidogrel.html|publisher=Drugs.com|access-date=1 April 2017|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170401144417/https://www.drugs.com/international/clopidogrel.html|archive-date=1 April 2017}}</ref><ref name="AHFS2016">{{Cite web|title=Clopidogrel Bisulfate|url=https://www.drugs.com/monograph/clopidogrel-bisulfate.html|publisher=The American Society of Health-System Pharmacists|access-date=8 December 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161221010729/https://www.drugs.com/monograph/clopidogrel-bisulfate.html|archive-date=21 December 2016}}</ref> [[గుండెపోటు]], కొరోనరీ ఆర్టరీ [[గుండె|స్టెంట్]] (ద్వంద్వ యాంటీప్లెట్లెట్ థెరపీ) వేసిన తరువాత కూడా దీనిని [[ఆస్పిరిన్]] తో కలిపి ఉపయోగిస్తారు. దీనిని నోటి ద్వారా తీసుకుంటారు. ఈ ఔషధ ప్రభావం సుమారు రెండు గంటలు నుండి ఐదు రోజుల పాటు ఉంటుంది.<ref name="AHFS2016" /> ===దుష్ప్రభావాలు=== సాధారణంగా దుష్ప్రభావాలలో [[తలనొప్పి]], వికారం, సులభంగా గాయపడటం, దురద, గుండెల్లో మంట ఉంటాయి. [[రక్తస్రావం]], థ్రోంబోటిక్ థ్రోంబోసైటోపెనిక్ పర్పురా వంటి ఇంకా తీవ్రమైన దుష్ప్రభావాలు కూడా ఉండవచ్చు.<ref name="AHFS2016" /> గర్భధారణ సమయంలో దీని వినియోగం వల్ల హాని జరిగినట్లు ఎటువంటి ఆధారాలు లేనప్పటికీ, అటువంటి వినియోగం గురించి ఎక్కువగా జరిగిన అధ్యయనాలు లేవు.<ref name="Drugs.com pregnanacy">{{Cite web|title=Clopidogrel (Plavix) Use During Pregnancy|url=https://www.drugs.com/pregnancy/clopidogrel.html|website=Drugs.com|access-date=14 December 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161221010752/https://www.drugs.com/pregnancy/clopidogrel.html|archive-date=21 December 2016}}</ref> ఈ క్లోపిడోగ్రెల్ థియోనోపైరిడిన్-యాంటీప్లెట్లెట్ల తరగతిలో వర్గీకరించారు.. ఇది ప్లేట్లెట్లపై P2Y<nowiki><sub id="mwWw">12</sub></nowiki> అనే స్థిరమైన (irreversible) గ్రాహకాన్ని నిరోధించడం ద్వారా పనిచేస్తుంది.<ref name="AHFS2016" /> క్లోపిడోగ్రెల్ ను 1982 లో పేటెంట్ చేశారు. 1997 లో వైద్య ఉపయోగం కోసం ఆమోదించారు.<ref name="PrescribingInfo">{{Cite web|title=Plavix- clopidogrel bisulfate tablet, film coated|website=DailyMed|date=17 May 2019|url=https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=01b14603-8f29-4fa3-8d7e-9d523f802e0b|access-date=26 December 2019|publisher=Bristol-Myers Squibb/Sanofi Pharmaceuticals Partnership|archive-date=4 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200804222235/https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=01b14603-8f29-4fa3-8d7e-9d523f802e0b|url-status=live}}</ref><ref name="Fis2006">{{Cite book|last=Fischer|first=Janos|last2=Ganellin|first2=C. Robin|title=Analogue-based Drug Discovery|date=2006|publisher=John Wiley & Sons|isbn=9783527607495|page=453|url=https://books.google.ca/books?id=FjKfqkaKkAAC&pg=PA453|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220130738/https://books.google.ca/books?id=FjKfqkaKkAAC&pg=PA453|archive-date=2016-12-20}}</ref> ఇది [[ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ]] వారు ప్రకటించిన అత్యవసర ఔషధాల జాబితాలో ఉంది.<ref name="WHO21st">{{Cite book|vauthors=((World Health Organization))|title=World Health Organization model list of essential medicines: 21st list 2019|year=2019|hdl=10665/325771|author-link=World Health Organization|publisher=World Health Organization|location=Geneva|id=WHO/MVP/EMP/IAU/2019.06. License: CC BY-NC-SA 3.0 IGO|hdl-access=free}}</ref> అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల్లో టోకు ధర నెలకు సుమారు US $0.77-31.59.<ref name="ERC2014">{{Cite web|title=Clopidogrel Bisulfate|url=http://mshpriceguide.org/en/single-drug-information/?DMFId=1486&searchYear=2014|website=International Drug Price Indicator Guide|access-date=8 December 2016|archive-date=13 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181013172350/http://mshpriceguide.org/en/single-drug-information/?DMFId=1486&searchYear=2014|url-status=live}}</ref> యునైటెడ్ స్టేట్స్ లో, ఒక నెల చికిత్స ఖర్చు US $25 కంటే తక్కువ.<ref name="Ric2015">{{Cite book|last=Hamilton|first=Richart|title=Tarascon Pocket Pharmacopoeia 2015 Deluxe Lab-Coat Edition|date=2015|publisher=Jones & Bartlett Learning|isbn=9781284057560|page=147}}</ref> 2017 లో దీనిని 19 మిలియన్లకు పైగా వైద్యుల సూచనలు చేసారు. యునైటెడ్ స్టేట్స్ లో అత్యంత సాధారణంగా సూచించే ఔషధాలలో ఇది 40వడి.<ref name="ref">{{Cite web|title=The Top 300 of 2020|url=https://clincalc.com/DrugStats/Top300Drugs.aspx|website=ClinCalc|access-date=11 April 2020|archive-date=12 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210212142534/https://clincalc.com/DrugStats/Top300Drugs.aspx|url-status=live}}</ref><ref name="ref1">{{Cite web|title=Clopidogrel Bisulfate - Drug Usage Statistics|website=ClinCalc|date=23 December 2019|url=https://clincalc.com/DrugStats/Drugs/ClopidogrelBisulfate|access-date=11 April 2020|archive-date=12 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200412031159/https://clincalc.com/DrugStats/Drugs/ClopidogrelBisulfate|url-status=dead}}</ref> == సూచనలు == <references /> [[వర్గం:Translated from MDWiki]] [[వర్గం:ఔషధాలు]] [[వర్గం:ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ ప్రకటించిన అవసరమైన మందులు]] fytg8v461c9w23j0wnjsirqq2nqsc7g 0 509358 4955677 4955619 2026-09-10T12:32:13Z ఉదయ్ కిరణ్ 124579 /* చరిత్ర */ 4955677 wikitext text/x-wiki {{Infobox Hindu temple | name = శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయం | native_name = శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి దేవస్థానం | image = | image_alt = | image_caption = | map_type = India Andhra Pradesh | map_caption = ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఆలయ స్థానం | coordinates = | country = [[భారతదేశం]] | state = [[ఆంధ్రప్రదేశ్]] | district = [[అనంతపురం జిల్లా]] | town = [[కళ్యాణదుర్గం]] | location = కళ్యాణదుర్గం పట్టణం | deity = [[సుబ్రహ్మణ్యుడు]] | architecture = ద్రావిడ శైలి | established = సుమారు 16వ శతాబ్దం | festivals = [[సుబ్రహ్మణ్య షష్ఠి]] }} '''శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయం''' [[ఆంధ్రప్రదేశ్]] రాష్ట్రంలోని [[అనంతపురం జిల్లా]] [[కళ్యాణదుర్గం]] పట్టణంలో ఉన్న హిందూ దేవాలయం. ఇది కళ్యాణదుర్గం పట్టణం నడిబొడ్డున ఉంది.<ref name="Kalyandurg">{{cite web |title=Kalyandurg |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Kalyandurg |website=Wikipedia |access-date=10 సెప్టెంబరు 2026 }}</ref><ref name="Kshethradanam">{{cite web |title=Sri Subrahmanyeswara Swamy Temple, Kalyandurg |url=https://kalyangeetha.wordpress.com/author/kalyangeetha/page/4/ |website=Kshethradanam |access-date=10 సెప్టెంబరు 2026 }}</ref> ఆలయం సుమారు 16వ శతాబ్దంలో నిర్మించబడినదిగా పేర్కొనబడుతుంది.<ref name="Kalyandurg" /><ref name="Kshethradanam" /> నిర్మాణ శైలిలో ద్రావిడ సంప్రదాయ లక్షణాలు కనిపిస్తాయి.<ref name="Kshethradanam" /> ఆలయంలో ప్రధాన దైవంగా శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామిని ఆరాధిస్తారు. స్వామివారు బ్రహ్మచారి రూపంలో నాగపడగతో దర్శనమిస్తారు.<ref name="Kshethradanam" /> == చరిత్ర == శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయం కళ్యాణదుర్గం పట్టణంలోని పురాతన దేవాలయాల్లో ఒకటిగా గుర్తించబడుతుంది. ఆలయ ప్రాచీనత సుమారు 16వ శతాబ్దానికి చెందినదిగా పేర్కొనబడుతుంది.<ref name="Kalyandurg" /><ref name="Kshethradanam" /> 16వ శతాబ్దంలో కళ్యాణదుర్గం ప్రాంతం [[విజయనగర సామ్రాజ్యం]] పరిధిలో ఉండేది. [[శ్రీకృష్ణదేవరాయలు|శ్రీకృష్ణదేవరాయల]] పాలనా కాలంతో కళ్యాణదుర్గం ప్రాంతానికి చారిత్రక సంబంధం ఉంది.<ref name="Kalyandurg" /> == కళ్యాణదుర్గం చారిత్రక నేపథ్యం == కళ్యాణదుర్గం అనంతపురం జిల్లాలోని చారిత్రక పట్టణం. ఈ ప్రాంతానికి విజయనగర సామ్రాజ్యంతో సంబంధం ఉంది.<ref name="Kalyandurg" /> కళ్యాణదుర్గం ప్రాంతం బోయ పాలెగార్ల పాలనతో కూడా సంబంధం కలిగి ఉంది. కళ్యాణదుర్గం పేరు కళ్యాణప్ప అనే పాలెగారుతో సంబంధం కలిగి ఉన్నట్లు చారిత్రక వివరాలు సూచిస్తున్నాయి.<ref name="Kalyandurg" /> విజయనగర సామ్రాజ్య కాలంలో కళ్యాణదుర్గం ప్రాంతం రాజకీయ, సాంస్కృతిక కార్యకలాపాలకు సంబంధించిన ప్రాంతంగా ఉండేది. ఈ చారిత్రక నేపథ్యం పట్టణంలోని పురాతన దేవాలయాల ప్రాచీనతను అర్థం చేసుకోవడానికి ఉపయోగపడుతుంది. == ఆలయ స్థానం == శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయం కళ్యాణదుర్గం పట్టణం మధ్యభాగంలో ఉంది.<ref name="Kalyandurg" /><ref name="Kshethradanam" /> ఆలయానికి నమోదు చేయబడిన చిరునామా '''G4X5+HRX, Kalyandurg, Andhra Pradesh 515761'''గా ఉంది.<ref name="Kshethradanam2">{{cite web |title=Sri Subrahmanyeswara Swamy Temple, Kalyandurg |url=https://kalyangeetha.wordpress.com/tag/yaganti-uma-maheswar-temple/ |website=Kshethradanam |access-date=10 సెప్టెంబరు 2026 }}</ref> పట్టణంలోని ఇరుకైన వీధుల ద్వారా ఆలయాన్ని చేరుకోవచ్చని సందర్శన వివరాల్లో నమోదు చేయబడింది.<ref name="Kshethradanam" /> == ఆలయ నిర్మాణ శైలి == ఆలయ నిర్మాణం ద్రావిడ శైలికి చెందినదిగా గుర్తించబడుతుంది.<ref name="Kshethradanam" /> ఆలయం పరిమాణంలో చిన్నదిగా ఉన్నప్పటికీ కళ్యాణదుర్గం పట్టణంలో గుర్తింపు పొందిన దేవాలయంగా ఉంది.<ref name="Kshethradanam" /> ఆలయం ముందు ఎత్తైన ధ్వజస్తంభం ఉంది.<ref name="Kshethradanam" /> ధ్వజస్తంభం ఆలయ ప్రవేశ ప్రాంతంలో ప్రధానంగా కనిపించే నిర్మాణ అంశంగా ఉంది. ఆలయం ముందు ఒక చెరువు ఉంది. ఆ చెరువు ప్రస్తుతం ఉపయోగంలో లేని స్థితిలో ఉన్నట్లు నమోదు చేయబడింది.<ref name="Kshethradanam" /> == ప్రధాన దైవం == ఆలయంలో ప్రధాన దైవంగా '''శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి''' కొలువై ఉన్నారు. హిందూ సంప్రదాయంలో సుబ్రహ్మణ్యుడు [[స్కందుడు]], [[కార్తికేయుడు]], కుమారస్వామి, మురుగన్ వంటి పేర్లతో ప్రసిద్ధి చెందాడు. కళ్యాణదుర్గం ఆలయంలో స్వామివారు బ్రహ్మచారి రూపంలో నాగపడగతో దర్శనమిస్తారు.<ref name="Kshethradanam" /> నాగపడగతో కూడిన ఈ రూపం ఆలయానికి ప్రత్యేకతగా నిలుస్తుంది.<ref name="Kshethradanam" /> == ఆలయ ప్రత్యేకత == శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయానికి ప్రధానంగా స్వామివారి ప్రత్యేక రూపం, ఆలయ ప్రాచీనత, పట్టణ మధ్యభాగంలోని స్థానం ప్రాముఖ్యతను కలిగిస్తున్నాయి. స్వామివారు బ్రహ్మచారి రూపంలో నాగపడగతో దర్శనమివ్వడం ఆలయ ప్రత్యేకతగా చెప్పబడుతుంది.<ref name="Kshethradanam" /> ఆలయం సుమారు 16వ శతాబ్దానికి చెందినదిగా గుర్తించబడుతుంది.<ref name="Kalyandurg" /><ref name="Kshethradanam" /> ఆలయ నిర్మాణంలో ద్రావిడ శైలికి సంబంధించిన లక్షణాలు కనిపిస్తాయి.<ref name="Kshethradanam" /> == పూజా విధానం == ఆలయంలో నిత్య పూజలు నిర్వహించబడుతున్నాయి.<ref name="Kshethradanam" /> ఆలయ పూజా కార్యక్రమాలతో ఒకే కుటుంబానికి చెందిన అర్చకులు మూడు తరాలుగా సంబంధం కలిగి ఉన్నట్లు నమోదు చేయబడింది.<ref name="Kshethradanam" /> ఆలయంలో జరిగే పూజలు, సేవలకు సంబంధించిన పూర్తి అధికారిక వివరాలు ప్రస్తుతం అందుబాటులో లేవు. == సుబ్రహ్మణ్య షష్ఠి == [[సుబ్రహ్మణ్య షష్ఠి]] సుబ్రహ్మణ్య స్వామికి సంబంధించిన ముఖ్యమైన పర్వదినాల్లో ఒకటి. కళ్యాణదుర్గం ఆలయంలో ఈ పర్వదినం సందర్భంగా ప్రత్యేక పూజా కార్యక్రమాలు నిర్వహించబడతాయి.<ref name="KalyandurgOld">{{cite web |title=Kalyandurg |url=https://en-academic.com/dic.nsf/enwiki/1064933/ |website=En-academic |access-date=10 సెప్టెంబరు 2026 }}</ref> సుబ్రహ్మణ్య షష్ఠి సందర్భంగా రథోత్సవం సహా పలు ధార్మిక కార్యక్రమాలు నిర్వహించబడినట్లు పాత సమాచారంలో నమోదు చేయబడింది.<ref name="TempleFestival">{{cite web |title=Anantapur District Overview and Temples |url=https://www.scribd.com/document/113601147/ANATAPUR |website=Scribd |access-date=10 సెప్టెంబరు 2026 }}</ref> ప్రస్తుత ఉత్సవాల తేదీలు, కార్యక్రమాల వివరాలు సంవత్సరాన్ని బట్టి మారే అవకాశం ఉంది. తాజా వివరాలకు ఆలయ నిర్వాహకుల ప్రకటనలను పరిశీలించడం అవసరం. == రథోత్సవం == సుబ్రహ్మణ్య షష్ఠి ఉత్సవాల్లో రథోత్సవం నిర్వహించబడినట్లు పాత సమాచారంలో నమోదు చేయబడింది.<ref name="TempleFestival" /> రథోత్సవంలో స్వామివారి ఉత్సవ విగ్రహాన్ని రథంపై ఊరేగించే సంప్రదాయం ఉంటుందని సుబ్రహ్మణ్య ఆలయాల సాధారణ ఆచారాల్లో కనిపిస్తుంది. కళ్యాణదుర్గం ఆలయంలో ప్రస్తుత రథోత్సవ విధానానికి సంబంధించిన పూర్తి వివరాలు అందుబాటులో లేవు. == ధార్మిక ప్రాధాన్యత == సుబ్రహ్మణ్య స్వామి ఆరాధన హిందూ సంప్రదాయంలో ముఖ్యమైన స్థానం కలిగి ఉంది. సుబ్రహ్మణ్యుడు స్కందుడు, కార్తికేయుడు, కుమారస్వామి వంటి పేర్లతో ప్రసిద్ధి చెందాడు. కళ్యాణదుర్గం ఆలయంలో స్వామివారు నాగపడగతో కూడిన బ్రహ్మచారి రూపంలో దర్శనమివ్వడం ప్రత్యేక ధార్మిక లక్షణంగా పరిగణించబడుతుంది.<ref name="Kshethradanam" /> == స్థానిక ప్రాధాన్యత == శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయం కళ్యాణదుర్గం పట్టణంలోని ధార్మిక ప్రదేశాల్లో ఒకటి. పట్టణం మధ్యభాగంలో ఆలయం ఉండటం వల్ల స్థానిక ప్రజలకు ఆలయం అందుబాటులో ఉంది.<ref name="Kalyandurg" /><ref name="Kshethradanam" /> కళ్యాణదుర్గం చారిత్రక నేపథ్యం, ఆలయ ప్రాచీనత కలిసి ఈ దేవాలయానికి ప్రాంతీయ ప్రాధాన్యతను కల్పిస్తున్నాయి. == ఆలయ పరిసరాలు == కళ్యాణదుర్గం ప్రాంతం చారిత్రక ప్రాధాన్యత కలిగిన ప్రాంతంగా గుర్తించబడుతుంది.<ref name="Kalyandurg" /> పట్టణ పరిసరాల్లో మెగాలిథిక్ అవశేషాలు గుర్తించబడినట్లు చారిత్రక వివరాలు పేర్కొంటున్నాయి. డోల్మెనాయిడ్ సిస్ట్‌లు, కైర్న్ వలయాలు వంటి పురావస్తు నిర్మాణాలు కొన్ని ప్రాంతాల్లో ఉన్నట్లు నమోదు చేయబడింది.<ref name="Kalyandurg" /> ఈ పురావస్తు నేపథ్యం కళ్యాణదుర్గం ప్రాంతపు ప్రాచీన చరిత్రకు సంబంధించిన ముఖ్యమైన అంశంగా ఉంది. == ఆలయ సందర్శన == శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయం కళ్యాణదుర్గం పట్టణ మధ్యభాగంలో ఉంది.<ref name="Kalyandurg" /><ref name="Kshethradanam" /> సందర్శన సమయాలు ఉదయం 7:00 గంటల నుంచి 9:30 గంటల వరకు, సాయంత్రం 6:00 గంటల నుంచి 8:00 గంటల వరకు ఉన్నట్లు నమోదు చేయబడింది.<ref name="Kshethradanam" /> ఈ సమయాలు మారే అవకాశం ఉన్నందున ఆలయాన్ని సందర్శించే ముందు తాజా సమయాలను నిర్ధారించుకోవడం అవసరం. == చేరుకునే మార్గాలు == ఆలయం కళ్యాణదుర్గం పట్టణంలో ఉంది. కళ్యాణదుర్గం అనంతపురం జిల్లాలోని పట్టణాల్లో ఒకటి.<ref name="Kalyandurg" /> పట్టణం మధ్యభాగంలో ఆలయం ఉండటంతో కళ్యాణదుర్గం చేరుకున్న తరువాత స్థానిక రహదారుల ద్వారా ఆలయానికి వెళ్లవచ్చు.<ref name="Kshethradanam" /> ఖచ్చితమైన బస్సు మార్గాలు, రైల్వే స్టేషన్, విమానాశ్రయ దూరాలు వంటి వివరాలకు తాజా రవాణా సమాచారాన్ని ఆధారంగా తీసుకోవాలి. == చారిత్రక ప్రదేశాలు == కళ్యాణదుర్గం ప్రాంతానికి విజయనగర సామ్రాజ్య చరిత్రతో సంబంధం ఉంది.<ref name="Kalyandurg" /> పట్టణ పరిసర ప్రాంతాల్లో మెగాలిథిక్ సమాధులు, కైర్న్ వలయాలు, డోల్మెనాయిడ్ సిస్ట్‌లు వంటి పురావస్తు అవశేషాలు ఉన్నట్లు చారిత్రక వివరాలు పేర్కొంటున్నాయి.<ref name="Kalyandurg" /> ఈ ప్రాంతీయ చారిత్రక నేపథ్యం కళ్యాణదుర్గానికి పురావస్తు ప్రాధాన్యతను కల్పిస్తుంది. == ప్రాచీనత == శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయం సుమారు 16వ శతాబ్దానికి చెందినదిగా పేర్కొనబడుతుంది.<ref name="Kalyandurg" /><ref name="Kshethradanam" /> ఖచ్చితమైన నిర్మాణ సంవత్సరం తెలియనందున ఆలయ ప్రాచీనతను సుమారు 16వ శతాబ్దంగా పేర్కొనడం సముచితం. ఆలయ నిర్మాణానికి సంబంధించిన నిర్దిష్ట శాసనం, నిర్మాణ దాత, నిర్మాణ పాలకుడి వివరాలు ప్రస్తుతం నిర్ధారించబడలేదు. == శాసనాలు == శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయానికి సంబంధించిన శాసనాలపై విశ్వసనీయమైన ప్రచురిత సమాచారం ప్రస్తుతం అందుబాటులో లేదు. భవిష్యత్తులో ఆలయ శాసనాలు, శిలాఫలకాలు, దేవస్థాన రికార్డులు, పురావస్తు నివేదికలు లభిస్తే ఆలయ చరిత్రకు సంబంధించిన వివరాలను మరింత విస్తరించవచ్చు. == పురాణాలు, స్థానిక విశ్వాసాలు == సుబ్రహ్మణ్య స్వామి ఆరాధనకు సంబంధించిన పలు పురాణ సంప్రదాయాలు హిందూ ధార్మిక సాహిత్యంలో కనిపిస్తాయి. కళ్యాణదుర్గం ఆలయానికి ప్రత్యేకంగా సంబంధించిన స్థలపురాణం, ఆవిర్భావ కథ, ప్రతిష్ఠా చరిత్ర వంటి అంశాలకు విశ్వసనీయమైన ప్రచురిత ఆధారాలు పరిమితంగా ఉన్నాయి. అందువల్ల ఆధారం లేని స్థానిక కథనాలను చారిత్రక వాస్తవాలుగా పేర్కొనకుండా, విశ్వసనీయ ప్రచురిత ఆధారం లభించినప్పుడు మాత్రమే వ్యాసంలో చేర్చడం సముచితం. == నిర్మాణ పరిరక్షణ == ఆలయం పురాతన నిర్మాణంగా పేర్కొనబడుతున్నప్పటికీ, పునరుద్ధరణ సంవత్సరాలు, పరిరక్షణ పనులు, పురావస్తు సంరక్షణకు సంబంధించిన అధికారిక వివరాలు ప్రస్తుతం అందుబాటులో లేవు. ఆలయ నిర్మాణ పరిరక్షణకు సంబంధించిన ప్రభుత్వ నివేదికలు భవిష్యత్తులో లభిస్తే ఈ విభాగాన్ని మరింత విస్తరించవచ్చు. == సాంస్కృతిక ప్రాధాన్యత == శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయం కళ్యాణదుర్గం పట్టణ ధార్మిక వారసత్వంలో భాగంగా ఉంది. ఆలయ ప్రాచీనత, సుబ్రహ్మణ్య స్వామి ఆరాధన, పట్టణ చారిత్రక నేపథ్యం ఈ దేవాలయానికి సాంస్కృతిక ప్రాధాన్యతను కల్పిస్తున్నాయి. పట్టణం మధ్యభాగంలో ఆలయం ఉండటం వల్ల స్థానిక ధార్మిక కార్యకలాపాల్లో ఆలయానికి స్థానం ఉంది.<ref name="Kshethradanam" /> == మాధ్యమాల్లో ప్రస్తావన == శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయానికి సంబంధించిన వీడియోలు ఆన్‌లైన్ వీడియో వేదికల్లో ప్రచురించబడ్డాయి. 2024 నవంబరు 8న కళ్యాణదుర్గం శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి దేవస్థానానికి సంబంధించిన ఒక వీడియో ప్రచురించబడింది.<ref name="YouTube2024">{{cite web |title=మన కళ్యాణదుర్గం శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి దేవస్థానము, కళ్యాణదుర్గం |url=https://www.youtube.com/watch?v=nyLKw-3rLGc |website=YouTube |publisher=Mana Kalyandurgam |date=8 నవంబరు 2024 |access-date=10 సెప్టెంబరు 2026 }}</ref> 2025 అక్టోబరు 13న కళ్యాణదుర్గం పట్టణంలోని శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయానికి సంబంధించిన మరో వీడియో ప్రచురించబడింది.<ref name="YouTube2025">{{cite web |title=శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయం కళ్యాణదుర్గం పట్టణం అనంతపురం జిల్లా |url=https://www.youtube.com/shorts/yFiBQaeuR9w |website=YouTube |publisher=kalyandurgsamachar |date=13 అక్టోబరు 2025 |access-date=10 సెప్టెంబరు 2026 }}</ref> == పరిపాలన == ఆలయ ప్రస్తుత పరిపాలనా సంస్థ, ధర్మకర్తల మండలి, దేవాదాయ శాఖ పరిధి వంటి అంశాలకు సంబంధించిన తాజా అధికారిక సమాచారం అందుబాటులో లేనందున ఈ వివరాలను నిర్ధారిత సమాచారంగా పేర్కొనడం లేదు. == ప్రస్తుత ప్రాధాన్యత == శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయం కళ్యాణదుర్గం పట్టణంలోని స్థానిక ధార్మిక ప్రదేశాల్లో ఒకటిగా కొనసాగుతోంది. ఆలయం పట్టణం మధ్యభాగంలో ఉండటం వల్ల స్థానిక భక్తులకు అందుబాటులో ఉంది.<ref name="Kalyandurg" /><ref name="Kshethradanam" /> 2024, 2025 సంవత్సరాల్లో ఆలయానికి సంబంధించిన వీడియోలు ఆన్‌లైన్‌లో ప్రచురించబడటం ద్వారా ఆలయంపై స్థానిక స్థాయిలో కొనసాగుతున్న ఆసక్తిని గుర్తించవచ్చు.<ref name="YouTube2024" /><ref name="YouTube2025" /> == ఇవి కూడా చూడండి == * [[సుబ్రహ్మణ్యుడు]] * [[సుబ్రహ్మణ్య షష్ఠి]] * [[కళ్యాణదుర్గం]] * [[విజయనగర సామ్రాజ్యం]] == మూలాలు == {{reflist}} == బాహ్య లింకులు == * [https://kalyangeetha.wordpress.com/author/kalyangeetha/page/4/ శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయం – Kshethradanam] * [https://www.youtube.com/watch?v=nyLKw-3rLGc కళ్యాణదుర్గం శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి దేవస్థానం – YouTube] * [https://www.youtube.com/shorts/yFiBQaeuR9w శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయం కళ్యాణదుర్గం – YouTube] [[వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని హిందూ దేవాలయాలు]] [[వర్గం:సుబ్రహ్మణ్య దేవాలయాలు]] [[వర్గం:అనంతపురం జిల్లాలోని దేవాలయాలు]] [[వర్గం:కళ్యాణదుర్గం]] [[వర్గం:16వ శతాబ్దంలో నిర్మించిన దేవాలయాలు]] fmnp3gu7w4aag8dujo4ovsyx0pnnngu 4955678 4955677 2026-09-10T12:32:50Z ఉదయ్ కిరణ్ 124579 /* ఆలయ స్థానం */ 4955678 wikitext text/x-wiki {{Infobox Hindu temple | name = శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయం | native_name = శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి దేవస్థానం | image = | image_alt = | image_caption = | map_type = India Andhra Pradesh | map_caption = ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఆలయ స్థానం | coordinates = | country = [[భారతదేశం]] | state = [[ఆంధ్రప్రదేశ్]] | district = [[అనంతపురం జిల్లా]] | town = [[కళ్యాణదుర్గం]] | location = కళ్యాణదుర్గం పట్టణం | deity = [[సుబ్రహ్మణ్యుడు]] | architecture = ద్రావిడ శైలి | established = సుమారు 16వ శతాబ్దం | festivals = [[సుబ్రహ్మణ్య షష్ఠి]] }} '''శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయం''' [[ఆంధ్రప్రదేశ్]] రాష్ట్రంలోని [[అనంతపురం జిల్లా]] [[కళ్యాణదుర్గం]] పట్టణంలో ఉన్న హిందూ దేవాలయం. ఇది కళ్యాణదుర్గం పట్టణం నడిబొడ్డున ఉంది.<ref name="Kalyandurg">{{cite web |title=Kalyandurg |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Kalyandurg |website=Wikipedia |access-date=10 సెప్టెంబరు 2026 }}</ref><ref name="Kshethradanam">{{cite web |title=Sri Subrahmanyeswara Swamy Temple, Kalyandurg |url=https://kalyangeetha.wordpress.com/author/kalyangeetha/page/4/ |website=Kshethradanam |access-date=10 సెప్టెంబరు 2026 }}</ref> ఆలయం సుమారు 16వ శతాబ్దంలో నిర్మించబడినదిగా పేర్కొనబడుతుంది.<ref name="Kalyandurg" /><ref name="Kshethradanam" /> నిర్మాణ శైలిలో ద్రావిడ సంప్రదాయ లక్షణాలు కనిపిస్తాయి.<ref name="Kshethradanam" /> ఆలయంలో ప్రధాన దైవంగా శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామిని ఆరాధిస్తారు. స్వామివారు బ్రహ్మచారి రూపంలో నాగపడగతో దర్శనమిస్తారు.<ref name="Kshethradanam" /> == చరిత్ర == శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయం కళ్యాణదుర్గం పట్టణంలోని పురాతన దేవాలయాల్లో ఒకటిగా గుర్తించబడుతుంది. ఆలయ ప్రాచీనత సుమారు 16వ శతాబ్దానికి చెందినదిగా పేర్కొనబడుతుంది.<ref name="Kalyandurg" /><ref name="Kshethradanam" /> 16వ శతాబ్దంలో కళ్యాణదుర్గం ప్రాంతం [[విజయనగర సామ్రాజ్యం]] పరిధిలో ఉండేది. [[శ్రీకృష్ణదేవరాయలు|శ్రీకృష్ణదేవరాయల]] పాలనా కాలంతో కళ్యాణదుర్గం ప్రాంతానికి చారిత్రక సంబంధం ఉంది.<ref name="Kalyandurg" /> == కళ్యాణదుర్గం చారిత్రక నేపథ్యం == కళ్యాణదుర్గం అనంతపురం జిల్లాలోని చారిత్రక పట్టణం. ఈ ప్రాంతానికి విజయనగర సామ్రాజ్యంతో సంబంధం ఉంది.<ref name="Kalyandurg" /> కళ్యాణదుర్గం ప్రాంతం బోయ పాలెగార్ల పాలనతో కూడా సంబంధం కలిగి ఉంది. కళ్యాణదుర్గం పేరు కళ్యాణప్ప అనే పాలెగారుతో సంబంధం కలిగి ఉన్నట్లు చారిత్రక వివరాలు సూచిస్తున్నాయి.<ref name="Kalyandurg" /> విజయనగర సామ్రాజ్య కాలంలో కళ్యాణదుర్గం ప్రాంతం రాజకీయ, సాంస్కృతిక కార్యకలాపాలకు సంబంధించిన ప్రాంతంగా ఉండేది. ఈ చారిత్రక నేపథ్యం పట్టణంలోని పురాతన దేవాలయాల ప్రాచీనతను అర్థం చేసుకోవడానికి ఉపయోగపడుతుంది. == ఆలయ స్థానం == శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయం కళ్యాణదుర్గం పట్టణం మధ్యభాగంలో ఉంది.<ref name="Kalyandurg" /><ref name="Kshethradanam" /> ఆలయానికి నమోదు చేయబడిన చిరునామా '''G4X5+HRX, Kalyandurg, Andhra Pradesh 515761'''గా ఉంది.<ref name="Kshethradanam2">{{cite web |title=Sri Subrahmanyeswara Swamy Temple, Kalyandurg |url=https://kalyangeetha.wordpress.com/tag/yaganti-uma-maheswar-temple/ |website=Kshethradanam |access-date=10 సెప్టెంబరు 2026 }}</ref> <ref name="Kshethradanam" /> == ఆలయ నిర్మాణ శైలి == ఆలయ నిర్మాణం ద్రావిడ శైలికి చెందినదిగా గుర్తించబడుతుంది.<ref name="Kshethradanam" /> ఆలయం పరిమాణంలో చిన్నదిగా ఉన్నప్పటికీ కళ్యాణదుర్గం పట్టణంలో గుర్తింపు పొందిన దేవాలయంగా ఉంది.<ref name="Kshethradanam" /> ఆలయం ముందు ఎత్తైన ధ్వజస్తంభం ఉంది.<ref name="Kshethradanam" /> ధ్వజస్తంభం ఆలయ ప్రవేశ ప్రాంతంలో ప్రధానంగా కనిపించే నిర్మాణ అంశంగా ఉంది. ఆలయం ముందు ఒక చెరువు ఉంది. ఆ చెరువు ప్రస్తుతం ఉపయోగంలో లేని స్థితిలో ఉన్నట్లు నమోదు చేయబడింది.<ref name="Kshethradanam" /> == ప్రధాన దైవం == ఆలయంలో ప్రధాన దైవంగా '''శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి''' కొలువై ఉన్నారు. హిందూ సంప్రదాయంలో సుబ్రహ్మణ్యుడు [[స్కందుడు]], [[కార్తికేయుడు]], కుమారస్వామి, మురుగన్ వంటి పేర్లతో ప్రసిద్ధి చెందాడు. కళ్యాణదుర్గం ఆలయంలో స్వామివారు బ్రహ్మచారి రూపంలో నాగపడగతో దర్శనమిస్తారు.<ref name="Kshethradanam" /> నాగపడగతో కూడిన ఈ రూపం ఆలయానికి ప్రత్యేకతగా నిలుస్తుంది.<ref name="Kshethradanam" /> == ఆలయ ప్రత్యేకత == శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయానికి ప్రధానంగా స్వామివారి ప్రత్యేక రూపం, ఆలయ ప్రాచీనత, పట్టణ మధ్యభాగంలోని స్థానం ప్రాముఖ్యతను కలిగిస్తున్నాయి. స్వామివారు బ్రహ్మచారి రూపంలో నాగపడగతో దర్శనమివ్వడం ఆలయ ప్రత్యేకతగా చెప్పబడుతుంది.<ref name="Kshethradanam" /> ఆలయం సుమారు 16వ శతాబ్దానికి చెందినదిగా గుర్తించబడుతుంది.<ref name="Kalyandurg" /><ref name="Kshethradanam" /> ఆలయ నిర్మాణంలో ద్రావిడ శైలికి సంబంధించిన లక్షణాలు కనిపిస్తాయి.<ref name="Kshethradanam" /> == పూజా విధానం == ఆలయంలో నిత్య పూజలు నిర్వహించబడుతున్నాయి.<ref name="Kshethradanam" /> ఆలయ పూజా కార్యక్రమాలతో ఒకే కుటుంబానికి చెందిన అర్చకులు మూడు తరాలుగా సంబంధం కలిగి ఉన్నట్లు నమోదు చేయబడింది.<ref name="Kshethradanam" /> ఆలయంలో జరిగే పూజలు, సేవలకు సంబంధించిన పూర్తి అధికారిక వివరాలు ప్రస్తుతం అందుబాటులో లేవు. == సుబ్రహ్మణ్య షష్ఠి == [[సుబ్రహ్మణ్య షష్ఠి]] సుబ్రహ్మణ్య స్వామికి సంబంధించిన ముఖ్యమైన పర్వదినాల్లో ఒకటి. కళ్యాణదుర్గం ఆలయంలో ఈ పర్వదినం సందర్భంగా ప్రత్యేక పూజా కార్యక్రమాలు నిర్వహించబడతాయి.<ref name="KalyandurgOld">{{cite web |title=Kalyandurg |url=https://en-academic.com/dic.nsf/enwiki/1064933/ |website=En-academic |access-date=10 సెప్టెంబరు 2026 }}</ref> సుబ్రహ్మణ్య షష్ఠి సందర్భంగా రథోత్సవం సహా పలు ధార్మిక కార్యక్రమాలు నిర్వహించబడినట్లు పాత సమాచారంలో నమోదు చేయబడింది.<ref name="TempleFestival">{{cite web |title=Anantapur District Overview and Temples |url=https://www.scribd.com/document/113601147/ANATAPUR |website=Scribd |access-date=10 సెప్టెంబరు 2026 }}</ref> ప్రస్తుత ఉత్సవాల తేదీలు, కార్యక్రమాల వివరాలు సంవత్సరాన్ని బట్టి మారే అవకాశం ఉంది. తాజా వివరాలకు ఆలయ నిర్వాహకుల ప్రకటనలను పరిశీలించడం అవసరం. == రథోత్సవం == సుబ్రహ్మణ్య షష్ఠి ఉత్సవాల్లో రథోత్సవం నిర్వహించబడినట్లు పాత సమాచారంలో నమోదు చేయబడింది.<ref name="TempleFestival" /> రథోత్సవంలో స్వామివారి ఉత్సవ విగ్రహాన్ని రథంపై ఊరేగించే సంప్రదాయం ఉంటుందని సుబ్రహ్మణ్య ఆలయాల సాధారణ ఆచారాల్లో కనిపిస్తుంది. కళ్యాణదుర్గం ఆలయంలో ప్రస్తుత రథోత్సవ విధానానికి సంబంధించిన పూర్తి వివరాలు అందుబాటులో లేవు. == ధార్మిక ప్రాధాన్యత == సుబ్రహ్మణ్య స్వామి ఆరాధన హిందూ సంప్రదాయంలో ముఖ్యమైన స్థానం కలిగి ఉంది. సుబ్రహ్మణ్యుడు స్కందుడు, కార్తికేయుడు, కుమారస్వామి వంటి పేర్లతో ప్రసిద్ధి చెందాడు. కళ్యాణదుర్గం ఆలయంలో స్వామివారు నాగపడగతో కూడిన బ్రహ్మచారి రూపంలో దర్శనమివ్వడం ప్రత్యేక ధార్మిక లక్షణంగా పరిగణించబడుతుంది.<ref name="Kshethradanam" /> == స్థానిక ప్రాధాన్యత == శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయం కళ్యాణదుర్గం పట్టణంలోని ధార్మిక ప్రదేశాల్లో ఒకటి. పట్టణం మధ్యభాగంలో ఆలయం ఉండటం వల్ల స్థానిక ప్రజలకు ఆలయం అందుబాటులో ఉంది.<ref name="Kalyandurg" /><ref name="Kshethradanam" /> కళ్యాణదుర్గం చారిత్రక నేపథ్యం, ఆలయ ప్రాచీనత కలిసి ఈ దేవాలయానికి ప్రాంతీయ ప్రాధాన్యతను కల్పిస్తున్నాయి. == ఆలయ పరిసరాలు == కళ్యాణదుర్గం ప్రాంతం చారిత్రక ప్రాధాన్యత కలిగిన ప్రాంతంగా గుర్తించబడుతుంది.<ref name="Kalyandurg" /> పట్టణ పరిసరాల్లో మెగాలిథిక్ అవశేషాలు గుర్తించబడినట్లు చారిత్రక వివరాలు పేర్కొంటున్నాయి. డోల్మెనాయిడ్ సిస్ట్‌లు, కైర్న్ వలయాలు వంటి పురావస్తు నిర్మాణాలు కొన్ని ప్రాంతాల్లో ఉన్నట్లు నమోదు చేయబడింది.<ref name="Kalyandurg" /> ఈ పురావస్తు నేపథ్యం కళ్యాణదుర్గం ప్రాంతపు ప్రాచీన చరిత్రకు సంబంధించిన ముఖ్యమైన అంశంగా ఉంది. == ఆలయ సందర్శన == శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయం కళ్యాణదుర్గం పట్టణ మధ్యభాగంలో ఉంది.<ref name="Kalyandurg" /><ref name="Kshethradanam" /> సందర్శన సమయాలు ఉదయం 7:00 గంటల నుంచి 9:30 గంటల వరకు, సాయంత్రం 6:00 గంటల నుంచి 8:00 గంటల వరకు ఉన్నట్లు నమోదు చేయబడింది.<ref name="Kshethradanam" /> ఈ సమయాలు మారే అవకాశం ఉన్నందున ఆలయాన్ని సందర్శించే ముందు తాజా సమయాలను నిర్ధారించుకోవడం అవసరం. == చేరుకునే మార్గాలు == ఆలయం కళ్యాణదుర్గం పట్టణంలో ఉంది. కళ్యాణదుర్గం అనంతపురం జిల్లాలోని పట్టణాల్లో ఒకటి.<ref name="Kalyandurg" /> పట్టణం మధ్యభాగంలో ఆలయం ఉండటంతో కళ్యాణదుర్గం చేరుకున్న తరువాత స్థానిక రహదారుల ద్వారా ఆలయానికి వెళ్లవచ్చు.<ref name="Kshethradanam" /> ఖచ్చితమైన బస్సు మార్గాలు, రైల్వే స్టేషన్, విమానాశ్రయ దూరాలు వంటి వివరాలకు తాజా రవాణా సమాచారాన్ని ఆధారంగా తీసుకోవాలి. == చారిత్రక ప్రదేశాలు == కళ్యాణదుర్గం ప్రాంతానికి విజయనగర సామ్రాజ్య చరిత్రతో సంబంధం ఉంది.<ref name="Kalyandurg" /> పట్టణ పరిసర ప్రాంతాల్లో మెగాలిథిక్ సమాధులు, కైర్న్ వలయాలు, డోల్మెనాయిడ్ సిస్ట్‌లు వంటి పురావస్తు అవశేషాలు ఉన్నట్లు చారిత్రక వివరాలు పేర్కొంటున్నాయి.<ref name="Kalyandurg" /> ఈ ప్రాంతీయ చారిత్రక నేపథ్యం కళ్యాణదుర్గానికి పురావస్తు ప్రాధాన్యతను కల్పిస్తుంది. == ప్రాచీనత == శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయం సుమారు 16వ శతాబ్దానికి చెందినదిగా పేర్కొనబడుతుంది.<ref name="Kalyandurg" /><ref name="Kshethradanam" /> ఖచ్చితమైన నిర్మాణ సంవత్సరం తెలియనందున ఆలయ ప్రాచీనతను సుమారు 16వ శతాబ్దంగా పేర్కొనడం సముచితం. ఆలయ నిర్మాణానికి సంబంధించిన నిర్దిష్ట శాసనం, నిర్మాణ దాత, నిర్మాణ పాలకుడి వివరాలు ప్రస్తుతం నిర్ధారించబడలేదు. == శాసనాలు == శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయానికి సంబంధించిన శాసనాలపై విశ్వసనీయమైన ప్రచురిత సమాచారం ప్రస్తుతం అందుబాటులో లేదు. భవిష్యత్తులో ఆలయ శాసనాలు, శిలాఫలకాలు, దేవస్థాన రికార్డులు, పురావస్తు నివేదికలు లభిస్తే ఆలయ చరిత్రకు సంబంధించిన వివరాలను మరింత విస్తరించవచ్చు. == పురాణాలు, స్థానిక విశ్వాసాలు == సుబ్రహ్మణ్య స్వామి ఆరాధనకు సంబంధించిన పలు పురాణ సంప్రదాయాలు హిందూ ధార్మిక సాహిత్యంలో కనిపిస్తాయి. కళ్యాణదుర్గం ఆలయానికి ప్రత్యేకంగా సంబంధించిన స్థలపురాణం, ఆవిర్భావ కథ, ప్రతిష్ఠా చరిత్ర వంటి అంశాలకు విశ్వసనీయమైన ప్రచురిత ఆధారాలు పరిమితంగా ఉన్నాయి. అందువల్ల ఆధారం లేని స్థానిక కథనాలను చారిత్రక వాస్తవాలుగా పేర్కొనకుండా, విశ్వసనీయ ప్రచురిత ఆధారం లభించినప్పుడు మాత్రమే వ్యాసంలో చేర్చడం సముచితం. == నిర్మాణ పరిరక్షణ == ఆలయం పురాతన నిర్మాణంగా పేర్కొనబడుతున్నప్పటికీ, పునరుద్ధరణ సంవత్సరాలు, పరిరక్షణ పనులు, పురావస్తు సంరక్షణకు సంబంధించిన అధికారిక వివరాలు ప్రస్తుతం అందుబాటులో లేవు. ఆలయ నిర్మాణ పరిరక్షణకు సంబంధించిన ప్రభుత్వ నివేదికలు భవిష్యత్తులో లభిస్తే ఈ విభాగాన్ని మరింత విస్తరించవచ్చు. == సాంస్కృతిక ప్రాధాన్యత == శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయం కళ్యాణదుర్గం పట్టణ ధార్మిక వారసత్వంలో భాగంగా ఉంది. ఆలయ ప్రాచీనత, సుబ్రహ్మణ్య స్వామి ఆరాధన, పట్టణ చారిత్రక నేపథ్యం ఈ దేవాలయానికి సాంస్కృతిక ప్రాధాన్యతను కల్పిస్తున్నాయి. పట్టణం మధ్యభాగంలో ఆలయం ఉండటం వల్ల స్థానిక ధార్మిక కార్యకలాపాల్లో ఆలయానికి స్థానం ఉంది.<ref name="Kshethradanam" /> == మాధ్యమాల్లో ప్రస్తావన == శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయానికి సంబంధించిన వీడియోలు ఆన్‌లైన్ వీడియో వేదికల్లో ప్రచురించబడ్డాయి. 2024 నవంబరు 8న కళ్యాణదుర్గం శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి దేవస్థానానికి సంబంధించిన ఒక వీడియో ప్రచురించబడింది.<ref name="YouTube2024">{{cite web |title=మన కళ్యాణదుర్గం శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి దేవస్థానము, కళ్యాణదుర్గం |url=https://www.youtube.com/watch?v=nyLKw-3rLGc |website=YouTube |publisher=Mana Kalyandurgam |date=8 నవంబరు 2024 |access-date=10 సెప్టెంబరు 2026 }}</ref> 2025 అక్టోబరు 13న కళ్యాణదుర్గం పట్టణంలోని శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయానికి సంబంధించిన మరో వీడియో ప్రచురించబడింది.<ref name="YouTube2025">{{cite web |title=శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయం కళ్యాణదుర్గం పట్టణం అనంతపురం జిల్లా |url=https://www.youtube.com/shorts/yFiBQaeuR9w |website=YouTube |publisher=kalyandurgsamachar |date=13 అక్టోబరు 2025 |access-date=10 సెప్టెంబరు 2026 }}</ref> == పరిపాలన == ఆలయ ప్రస్తుత పరిపాలనా సంస్థ, ధర్మకర్తల మండలి, దేవాదాయ శాఖ పరిధి వంటి అంశాలకు సంబంధించిన తాజా అధికారిక సమాచారం అందుబాటులో లేనందున ఈ వివరాలను నిర్ధారిత సమాచారంగా పేర్కొనడం లేదు. == ప్రస్తుత ప్రాధాన్యత == శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయం కళ్యాణదుర్గం పట్టణంలోని స్థానిక ధార్మిక ప్రదేశాల్లో ఒకటిగా కొనసాగుతోంది. ఆలయం పట్టణం మధ్యభాగంలో ఉండటం వల్ల స్థానిక భక్తులకు అందుబాటులో ఉంది.<ref name="Kalyandurg" /><ref name="Kshethradanam" /> 2024, 2025 సంవత్సరాల్లో ఆలయానికి సంబంధించిన వీడియోలు ఆన్‌లైన్‌లో ప్రచురించబడటం ద్వారా ఆలయంపై స్థానిక స్థాయిలో కొనసాగుతున్న ఆసక్తిని గుర్తించవచ్చు.<ref name="YouTube2024" /><ref name="YouTube2025" /> == ఇవి కూడా చూడండి == * [[సుబ్రహ్మణ్యుడు]] * [[సుబ్రహ్మణ్య షష్ఠి]] * [[కళ్యాణదుర్గం]] * [[విజయనగర సామ్రాజ్యం]] == మూలాలు == {{reflist}} == బాహ్య లింకులు == * [https://kalyangeetha.wordpress.com/author/kalyangeetha/page/4/ శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయం – Kshethradanam] * [https://www.youtube.com/watch?v=nyLKw-3rLGc కళ్యాణదుర్గం శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి దేవస్థానం – YouTube] * [https://www.youtube.com/shorts/yFiBQaeuR9w శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయం కళ్యాణదుర్గం – YouTube] [[వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని హిందూ దేవాలయాలు]] [[వర్గం:సుబ్రహ్మణ్య దేవాలయాలు]] [[వర్గం:అనంతపురం జిల్లాలోని దేవాలయాలు]] [[వర్గం:కళ్యాణదుర్గం]] [[వర్గం:16వ శతాబ్దంలో నిర్మించిన దేవాలయాలు]] 4gvoqliiecfgw0lrowqlcwgbl049vun 4955680 4955678 2026-09-10T12:33:32Z ఉదయ్ కిరణ్ 124579 /* పూజా విధానం */ 4955680 wikitext text/x-wiki {{Infobox Hindu temple | name = శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయం | native_name = శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి దేవస్థానం | image = | image_alt = | image_caption = | map_type = India Andhra Pradesh | map_caption = ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఆలయ స్థానం | coordinates = | country = [[భారతదేశం]] | state = [[ఆంధ్రప్రదేశ్]] | district = [[అనంతపురం జిల్లా]] | town = [[కళ్యాణదుర్గం]] | location = కళ్యాణదుర్గం పట్టణం | deity = [[సుబ్రహ్మణ్యుడు]] | architecture = ద్రావిడ శైలి | established = సుమారు 16వ శతాబ్దం | festivals = [[సుబ్రహ్మణ్య షష్ఠి]] }} '''శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయం''' [[ఆంధ్రప్రదేశ్]] రాష్ట్రంలోని [[అనంతపురం జిల్లా]] [[కళ్యాణదుర్గం]] పట్టణంలో ఉన్న హిందూ దేవాలయం. ఇది కళ్యాణదుర్గం పట్టణం నడిబొడ్డున ఉంది.<ref name="Kalyandurg">{{cite web |title=Kalyandurg |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Kalyandurg |website=Wikipedia |access-date=10 సెప్టెంబరు 2026 }}</ref><ref name="Kshethradanam">{{cite web |title=Sri Subrahmanyeswara Swamy Temple, Kalyandurg |url=https://kalyangeetha.wordpress.com/author/kalyangeetha/page/4/ |website=Kshethradanam |access-date=10 సెప్టెంబరు 2026 }}</ref> ఆలయం సుమారు 16వ శతాబ్దంలో నిర్మించబడినదిగా పేర్కొనబడుతుంది.<ref name="Kalyandurg" /><ref name="Kshethradanam" /> నిర్మాణ శైలిలో ద్రావిడ సంప్రదాయ లక్షణాలు కనిపిస్తాయి.<ref name="Kshethradanam" /> ఆలయంలో ప్రధాన దైవంగా శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామిని ఆరాధిస్తారు. స్వామివారు బ్రహ్మచారి రూపంలో నాగపడగతో దర్శనమిస్తారు.<ref name="Kshethradanam" /> == చరిత్ర == శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయం కళ్యాణదుర్గం పట్టణంలోని పురాతన దేవాలయాల్లో ఒకటిగా గుర్తించబడుతుంది. ఆలయ ప్రాచీనత సుమారు 16వ శతాబ్దానికి చెందినదిగా పేర్కొనబడుతుంది.<ref name="Kalyandurg" /><ref name="Kshethradanam" /> 16వ శతాబ్దంలో కళ్యాణదుర్గం ప్రాంతం [[విజయనగర సామ్రాజ్యం]] పరిధిలో ఉండేది. [[శ్రీకృష్ణదేవరాయలు|శ్రీకృష్ణదేవరాయల]] పాలనా కాలంతో కళ్యాణదుర్గం ప్రాంతానికి చారిత్రక సంబంధం ఉంది.<ref name="Kalyandurg" /> == కళ్యాణదుర్గం చారిత్రక నేపథ్యం == కళ్యాణదుర్గం అనంతపురం జిల్లాలోని చారిత్రక పట్టణం. ఈ ప్రాంతానికి విజయనగర సామ్రాజ్యంతో సంబంధం ఉంది.<ref name="Kalyandurg" /> కళ్యాణదుర్గం ప్రాంతం బోయ పాలెగార్ల పాలనతో కూడా సంబంధం కలిగి ఉంది. కళ్యాణదుర్గం పేరు కళ్యాణప్ప అనే పాలెగారుతో సంబంధం కలిగి ఉన్నట్లు చారిత్రక వివరాలు సూచిస్తున్నాయి.<ref name="Kalyandurg" /> విజయనగర సామ్రాజ్య కాలంలో కళ్యాణదుర్గం ప్రాంతం రాజకీయ, సాంస్కృతిక కార్యకలాపాలకు సంబంధించిన ప్రాంతంగా ఉండేది. ఈ చారిత్రక నేపథ్యం పట్టణంలోని పురాతన దేవాలయాల ప్రాచీనతను అర్థం చేసుకోవడానికి ఉపయోగపడుతుంది. == ఆలయ స్థానం == శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయం కళ్యాణదుర్గం పట్టణం మధ్యభాగంలో ఉంది.<ref name="Kalyandurg" /><ref name="Kshethradanam" /> ఆలయానికి నమోదు చేయబడిన చిరునామా '''G4X5+HRX, Kalyandurg, Andhra Pradesh 515761'''గా ఉంది.<ref name="Kshethradanam2">{{cite web |title=Sri Subrahmanyeswara Swamy Temple, Kalyandurg |url=https://kalyangeetha.wordpress.com/tag/yaganti-uma-maheswar-temple/ |website=Kshethradanam |access-date=10 సెప్టెంబరు 2026 }}</ref> <ref name="Kshethradanam" /> == ఆలయ నిర్మాణ శైలి == ఆలయ నిర్మాణం ద్రావిడ శైలికి చెందినదిగా గుర్తించబడుతుంది.<ref name="Kshethradanam" /> ఆలయం పరిమాణంలో చిన్నదిగా ఉన్నప్పటికీ కళ్యాణదుర్గం పట్టణంలో గుర్తింపు పొందిన దేవాలయంగా ఉంది.<ref name="Kshethradanam" /> ఆలయం ముందు ఎత్తైన ధ్వజస్తంభం ఉంది.<ref name="Kshethradanam" /> ధ్వజస్తంభం ఆలయ ప్రవేశ ప్రాంతంలో ప్రధానంగా కనిపించే నిర్మాణ అంశంగా ఉంది. ఆలయం ముందు ఒక చెరువు ఉంది. ఆ చెరువు ప్రస్తుతం ఉపయోగంలో లేని స్థితిలో ఉన్నట్లు నమోదు చేయబడింది.<ref name="Kshethradanam" /> == ప్రధాన దైవం == ఆలయంలో ప్రధాన దైవంగా '''శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి''' కొలువై ఉన్నారు. హిందూ సంప్రదాయంలో సుబ్రహ్మణ్యుడు [[స్కందుడు]], [[కార్తికేయుడు]], కుమారస్వామి, మురుగన్ వంటి పేర్లతో ప్రసిద్ధి చెందాడు. కళ్యాణదుర్గం ఆలయంలో స్వామివారు బ్రహ్మచారి రూపంలో నాగపడగతో దర్శనమిస్తారు.<ref name="Kshethradanam" /> నాగపడగతో కూడిన ఈ రూపం ఆలయానికి ప్రత్యేకతగా నిలుస్తుంది.<ref name="Kshethradanam" /> == ఆలయ ప్రత్యేకత == శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయానికి ప్రధానంగా స్వామివారి ప్రత్యేక రూపం, ఆలయ ప్రాచీనత, పట్టణ మధ్యభాగంలోని స్థానం ప్రాముఖ్యతను కలిగిస్తున్నాయి. స్వామివారు బ్రహ్మచారి రూపంలో నాగపడగతో దర్శనమివ్వడం ఆలయ ప్రత్యేకతగా చెప్పబడుతుంది.<ref name="Kshethradanam" /> ఆలయం సుమారు 16వ శతాబ్దానికి చెందినదిగా గుర్తించబడుతుంది.<ref name="Kalyandurg" /><ref name="Kshethradanam" /> ఆలయ నిర్మాణంలో ద్రావిడ శైలికి సంబంధించిన లక్షణాలు కనిపిస్తాయి.<ref name="Kshethradanam" /> == పూజా విధానం == ఆలయంలో నిత్య పూజలు నిర్వహించబడుతున్నాయి.<ref name="Kshethradanam" /> ఆలయ పూజా కార్యక్రమాలతో ఒకే కుటుంబానికి చెందిన అర్చకులు మూడు తరాలుగా సంబంధం కలిగి ఉన్నట్లు నమోదు చేయబడింది.<ref name="Kshethradanam" /> == సుబ్రహ్మణ్య షష్ఠి == [[సుబ్రహ్మణ్య షష్ఠి]] సుబ్రహ్మణ్య స్వామికి సంబంధించిన ముఖ్యమైన పర్వదినాల్లో ఒకటి. కళ్యాణదుర్గం ఆలయంలో ఈ పర్వదినం సందర్భంగా ప్రత్యేక పూజా కార్యక్రమాలు నిర్వహించబడతాయి.<ref name="KalyandurgOld">{{cite web |title=Kalyandurg |url=https://en-academic.com/dic.nsf/enwiki/1064933/ |website=En-academic |access-date=10 సెప్టెంబరు 2026 }}</ref> సుబ్రహ్మణ్య షష్ఠి సందర్భంగా రథోత్సవం సహా పలు ధార్మిక కార్యక్రమాలు నిర్వహించబడినట్లు పాత సమాచారంలో నమోదు చేయబడింది.<ref name="TempleFestival">{{cite web |title=Anantapur District Overview and Temples |url=https://www.scribd.com/document/113601147/ANATAPUR |website=Scribd |access-date=10 సెప్టెంబరు 2026 }}</ref> ప్రస్తుత ఉత్సవాల తేదీలు, కార్యక్రమాల వివరాలు సంవత్సరాన్ని బట్టి మారే అవకాశం ఉంది. తాజా వివరాలకు ఆలయ నిర్వాహకుల ప్రకటనలను పరిశీలించడం అవసరం. == రథోత్సవం == సుబ్రహ్మణ్య షష్ఠి ఉత్సవాల్లో రథోత్సవం నిర్వహించబడినట్లు పాత సమాచారంలో నమోదు చేయబడింది.<ref name="TempleFestival" /> రథోత్సవంలో స్వామివారి ఉత్సవ విగ్రహాన్ని రథంపై ఊరేగించే సంప్రదాయం ఉంటుందని సుబ్రహ్మణ్య ఆలయాల సాధారణ ఆచారాల్లో కనిపిస్తుంది. కళ్యాణదుర్గం ఆలయంలో ప్రస్తుత రథోత్సవ విధానానికి సంబంధించిన పూర్తి వివరాలు అందుబాటులో లేవు. == ధార్మిక ప్రాధాన్యత == సుబ్రహ్మణ్య స్వామి ఆరాధన హిందూ సంప్రదాయంలో ముఖ్యమైన స్థానం కలిగి ఉంది. సుబ్రహ్మణ్యుడు స్కందుడు, కార్తికేయుడు, కుమారస్వామి వంటి పేర్లతో ప్రసిద్ధి చెందాడు. కళ్యాణదుర్గం ఆలయంలో స్వామివారు నాగపడగతో కూడిన బ్రహ్మచారి రూపంలో దర్శనమివ్వడం ప్రత్యేక ధార్మిక లక్షణంగా పరిగణించబడుతుంది.<ref name="Kshethradanam" /> == స్థానిక ప్రాధాన్యత == శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయం కళ్యాణదుర్గం పట్టణంలోని ధార్మిక ప్రదేశాల్లో ఒకటి. పట్టణం మధ్యభాగంలో ఆలయం ఉండటం వల్ల స్థానిక ప్రజలకు ఆలయం అందుబాటులో ఉంది.<ref name="Kalyandurg" /><ref name="Kshethradanam" /> కళ్యాణదుర్గం చారిత్రక నేపథ్యం, ఆలయ ప్రాచీనత కలిసి ఈ దేవాలయానికి ప్రాంతీయ ప్రాధాన్యతను కల్పిస్తున్నాయి. == ఆలయ పరిసరాలు == కళ్యాణదుర్గం ప్రాంతం చారిత్రక ప్రాధాన్యత కలిగిన ప్రాంతంగా గుర్తించబడుతుంది.<ref name="Kalyandurg" /> పట్టణ పరిసరాల్లో మెగాలిథిక్ అవశేషాలు గుర్తించబడినట్లు చారిత్రక వివరాలు పేర్కొంటున్నాయి. డోల్మెనాయిడ్ సిస్ట్‌లు, కైర్న్ వలయాలు వంటి పురావస్తు నిర్మాణాలు కొన్ని ప్రాంతాల్లో ఉన్నట్లు నమోదు చేయబడింది.<ref name="Kalyandurg" /> ఈ పురావస్తు నేపథ్యం కళ్యాణదుర్గం ప్రాంతపు ప్రాచీన చరిత్రకు సంబంధించిన ముఖ్యమైన అంశంగా ఉంది. == ఆలయ సందర్శన == శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయం కళ్యాణదుర్గం పట్టణ మధ్యభాగంలో ఉంది.<ref name="Kalyandurg" /><ref name="Kshethradanam" /> సందర్శన సమయాలు ఉదయం 7:00 గంటల నుంచి 9:30 గంటల వరకు, సాయంత్రం 6:00 గంటల నుంచి 8:00 గంటల వరకు ఉన్నట్లు నమోదు చేయబడింది.<ref name="Kshethradanam" /> ఈ సమయాలు మారే అవకాశం ఉన్నందున ఆలయాన్ని సందర్శించే ముందు తాజా సమయాలను నిర్ధారించుకోవడం అవసరం. == చేరుకునే మార్గాలు == ఆలయం కళ్యాణదుర్గం పట్టణంలో ఉంది. కళ్యాణదుర్గం అనంతపురం జిల్లాలోని పట్టణాల్లో ఒకటి.<ref name="Kalyandurg" /> పట్టణం మధ్యభాగంలో ఆలయం ఉండటంతో కళ్యాణదుర్గం చేరుకున్న తరువాత స్థానిక రహదారుల ద్వారా ఆలయానికి వెళ్లవచ్చు.<ref name="Kshethradanam" /> ఖచ్చితమైన బస్సు మార్గాలు, రైల్వే స్టేషన్, విమానాశ్రయ దూరాలు వంటి వివరాలకు తాజా రవాణా సమాచారాన్ని ఆధారంగా తీసుకోవాలి. == చారిత్రక ప్రదేశాలు == కళ్యాణదుర్గం ప్రాంతానికి విజయనగర సామ్రాజ్య చరిత్రతో సంబంధం ఉంది.<ref name="Kalyandurg" /> పట్టణ పరిసర ప్రాంతాల్లో మెగాలిథిక్ సమాధులు, కైర్న్ వలయాలు, డోల్మెనాయిడ్ సిస్ట్‌లు వంటి పురావస్తు అవశేషాలు ఉన్నట్లు చారిత్రక వివరాలు పేర్కొంటున్నాయి.<ref name="Kalyandurg" /> ఈ ప్రాంతీయ చారిత్రక నేపథ్యం కళ్యాణదుర్గానికి పురావస్తు ప్రాధాన్యతను కల్పిస్తుంది. == ప్రాచీనత == శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయం సుమారు 16వ శతాబ్దానికి చెందినదిగా పేర్కొనబడుతుంది.<ref name="Kalyandurg" /><ref name="Kshethradanam" /> ఖచ్చితమైన నిర్మాణ సంవత్సరం తెలియనందున ఆలయ ప్రాచీనతను సుమారు 16వ శతాబ్దంగా పేర్కొనడం సముచితం. ఆలయ నిర్మాణానికి సంబంధించిన నిర్దిష్ట శాసనం, నిర్మాణ దాత, నిర్మాణ పాలకుడి వివరాలు ప్రస్తుతం నిర్ధారించబడలేదు. == శాసనాలు == శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయానికి సంబంధించిన శాసనాలపై విశ్వసనీయమైన ప్రచురిత సమాచారం ప్రస్తుతం అందుబాటులో లేదు. భవిష్యత్తులో ఆలయ శాసనాలు, శిలాఫలకాలు, దేవస్థాన రికార్డులు, పురావస్తు నివేదికలు లభిస్తే ఆలయ చరిత్రకు సంబంధించిన వివరాలను మరింత విస్తరించవచ్చు. == పురాణాలు, స్థానిక విశ్వాసాలు == సుబ్రహ్మణ్య స్వామి ఆరాధనకు సంబంధించిన పలు పురాణ సంప్రదాయాలు హిందూ ధార్మిక సాహిత్యంలో కనిపిస్తాయి. కళ్యాణదుర్గం ఆలయానికి ప్రత్యేకంగా సంబంధించిన స్థలపురాణం, ఆవిర్భావ కథ, ప్రతిష్ఠా చరిత్ర వంటి అంశాలకు విశ్వసనీయమైన ప్రచురిత ఆధారాలు పరిమితంగా ఉన్నాయి. అందువల్ల ఆధారం లేని స్థానిక కథనాలను చారిత్రక వాస్తవాలుగా పేర్కొనకుండా, విశ్వసనీయ ప్రచురిత ఆధారం లభించినప్పుడు మాత్రమే వ్యాసంలో చేర్చడం సముచితం. == నిర్మాణ పరిరక్షణ == ఆలయం పురాతన నిర్మాణంగా పేర్కొనబడుతున్నప్పటికీ, పునరుద్ధరణ సంవత్సరాలు, పరిరక్షణ పనులు, పురావస్తు సంరక్షణకు సంబంధించిన అధికారిక వివరాలు ప్రస్తుతం అందుబాటులో లేవు. ఆలయ నిర్మాణ పరిరక్షణకు సంబంధించిన ప్రభుత్వ నివేదికలు భవిష్యత్తులో లభిస్తే ఈ విభాగాన్ని మరింత విస్తరించవచ్చు. == సాంస్కృతిక ప్రాధాన్యత == శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయం కళ్యాణదుర్గం పట్టణ ధార్మిక వారసత్వంలో భాగంగా ఉంది. ఆలయ ప్రాచీనత, సుబ్రహ్మణ్య స్వామి ఆరాధన, పట్టణ చారిత్రక నేపథ్యం ఈ దేవాలయానికి సాంస్కృతిక ప్రాధాన్యతను కల్పిస్తున్నాయి. పట్టణం మధ్యభాగంలో ఆలయం ఉండటం వల్ల స్థానిక ధార్మిక కార్యకలాపాల్లో ఆలయానికి స్థానం ఉంది.<ref name="Kshethradanam" /> == మాధ్యమాల్లో ప్రస్తావన == శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయానికి సంబంధించిన వీడియోలు ఆన్‌లైన్ వీడియో వేదికల్లో ప్రచురించబడ్డాయి. 2024 నవంబరు 8న కళ్యాణదుర్గం శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి దేవస్థానానికి సంబంధించిన ఒక వీడియో ప్రచురించబడింది.<ref name="YouTube2024">{{cite web |title=మన కళ్యాణదుర్గం శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి దేవస్థానము, కళ్యాణదుర్గం |url=https://www.youtube.com/watch?v=nyLKw-3rLGc |website=YouTube |publisher=Mana Kalyandurgam |date=8 నవంబరు 2024 |access-date=10 సెప్టెంబరు 2026 }}</ref> 2025 అక్టోబరు 13న కళ్యాణదుర్గం పట్టణంలోని శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయానికి సంబంధించిన మరో వీడియో ప్రచురించబడింది.<ref name="YouTube2025">{{cite web |title=శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయం కళ్యాణదుర్గం పట్టణం అనంతపురం జిల్లా |url=https://www.youtube.com/shorts/yFiBQaeuR9w |website=YouTube |publisher=kalyandurgsamachar |date=13 అక్టోబరు 2025 |access-date=10 సెప్టెంబరు 2026 }}</ref> == పరిపాలన == ఆలయ ప్రస్తుత పరిపాలనా సంస్థ, ధర్మకర్తల మండలి, దేవాదాయ శాఖ పరిధి వంటి అంశాలకు సంబంధించిన తాజా అధికారిక సమాచారం అందుబాటులో లేనందున ఈ వివరాలను నిర్ధారిత సమాచారంగా పేర్కొనడం లేదు. == ప్రస్తుత ప్రాధాన్యత == శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయం కళ్యాణదుర్గం పట్టణంలోని స్థానిక ధార్మిక ప్రదేశాల్లో ఒకటిగా కొనసాగుతోంది. ఆలయం పట్టణం మధ్యభాగంలో ఉండటం వల్ల స్థానిక భక్తులకు అందుబాటులో ఉంది.<ref name="Kalyandurg" /><ref name="Kshethradanam" /> 2024, 2025 సంవత్సరాల్లో ఆలయానికి సంబంధించిన వీడియోలు ఆన్‌లైన్‌లో ప్రచురించబడటం ద్వారా ఆలయంపై స్థానిక స్థాయిలో కొనసాగుతున్న ఆసక్తిని గుర్తించవచ్చు.<ref name="YouTube2024" /><ref name="YouTube2025" /> == ఇవి కూడా చూడండి == * [[సుబ్రహ్మణ్యుడు]] * [[సుబ్రహ్మణ్య షష్ఠి]] * [[కళ్యాణదుర్గం]] * [[విజయనగర సామ్రాజ్యం]] == మూలాలు == {{reflist}} == బాహ్య లింకులు == * [https://kalyangeetha.wordpress.com/author/kalyangeetha/page/4/ శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయం – Kshethradanam] * [https://www.youtube.com/watch?v=nyLKw-3rLGc కళ్యాణదుర్గం శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి దేవస్థానం – YouTube] * [https://www.youtube.com/shorts/yFiBQaeuR9w శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయం కళ్యాణదుర్గం – YouTube] [[వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని హిందూ దేవాలయాలు]] [[వర్గం:సుబ్రహ్మణ్య దేవాలయాలు]] [[వర్గం:అనంతపురం జిల్లాలోని దేవాలయాలు]] [[వర్గం:కళ్యాణదుర్గం]] [[వర్గం:16వ శతాబ్దంలో నిర్మించిన దేవాలయాలు]] r12qc3x19vxpg1hxekl50mck8tse9ud 4955682 4955680 2026-09-10T12:37:08Z ఉదయ్ కిరణ్ 124579 4955682 wikitext text/x-wiki {{Infobox Hindu temple | name = శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయం | native_name = శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి దేవస్థానం | image = | image_alt = | image_caption = | map_type = India Andhra Pradesh | map_caption = ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఆలయ స్థానం | coordinates = | country = [[భారతదేశం]] | state = [[ఆంధ్రప్రదేశ్]] | district = [[అనంతపురం జిల్లా]] | town = [[కళ్యాణదుర్గం]] | location = కళ్యాణదుర్గం పట్టణం | deity = [[సుబ్రహ్మణ్యుడు]] | architecture = ద్రావిడ శైలి | established = సుమారు 16వ శతాబ్దం | festivals = [[సుబ్రహ్మణ్య షష్ఠి]] }} '''శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయం''' [[ఆంధ్రప్రదేశ్]] రాష్ట్రంలోని [[అనంతపురం జిల్లా]] [[కళ్యాణదుర్గం]] పట్టణంలో ఉన్న హిందూ దేవాలయం. ఇది కళ్యాణదుర్గం పట్టణం నడిబొడ్డున ఉంది.<ref name="Kalyandurg">{{cite web |title=Kalyandurg |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Kalyandurg |website=Wikipedia |access-date=10 సెప్టెంబరు 2026 }}</ref><ref name="Kshethradanam">{{cite web |title=Sri Subrahmanyeswara Swamy Temple, Kalyandurg |url=https://kalyangeetha.wordpress.com/author/kalyangeetha/page/4/ |website=Kshethradanam |access-date=10 సెప్టెంబరు 2026 }}</ref> ఈ ఆలయాన్ని సుమారు 16వ శతాబ్దంలో నిర్మించారని చరిత్రకారులు భావిస్తున్నారు.<ref name="Kalyandurg" /><ref name="Kshethradanam" /> నిర్మాణ శైలిలో ద్రావిడ సంప్రదాయ లక్షణాలు కనిపిస్తాయి.<ref name="Kshethradanam" /> ఈ ఆలయంలో ప్రధాన దైవంగా శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామిని ఆరాధిస్తారు. స్వామివారు బ్రహ్మచారి రూపంలో నాగపడగతో దర్శనమిస్తారు.<ref name="Kshethradanam" /> == చరిత్ర == శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయానికి కళ్యాణదుర్గం పట్టణంలోని పురాతన దేవాలయాల్లో ఒకటిగా గుర్తింపు ఉంది. ఈ ఆలయం సుమారు 16వ శతాబ్దానికి చెందినదని చరిత్రకారులు అంచనా వేస్తున్నారు.<ref name="Kalyandurg" /><ref name="Kshethradanam" /> 16వ శతాబ్దంలో కళ్యాణదుర్గం ప్రాంతం [[విజయనగర సామ్రాజ్యం]] పరిధిలో ఉండేది. [[శ్రీకృష్ణదేవరాయలు|శ్రీకృష్ణదేవరాయల]] పాలనా కాలంతో కళ్యాణదుర్గం ప్రాంతానికి చారిత్రక సంబంధం ఉంది.<ref name="Kalyandurg" /> == కళ్యాణదుర్గం చారిత్రక నేపథ్యం == కళ్యాణదుర్గం అనంతపురం జిల్లాలోని చారిత్రక పట్టణం. ఈ ప్రాంతానికి విజయనగర సామ్రాజ్యంతో సంబంధం ఉంది.<ref name="Kalyandurg" /> కళ్యాణదుర్గం ప్రాంతానికి బోయ పాలెగార్ల పాలనతో కూడా సంబంధం ఉంది. కళ్యాణదుర్గం పేరు కళ్యాణప్ప అనే పాలెగారుతో ముడిపడి ఉన్నట్లు చారిత్రక వివరాలు సూచిస్తున్నాయి.<ref name="Kalyandurg" /> విజయనగర సామ్రాజ్య కాలంలో కళ్యాణదుర్గం ప్రాంతం రాజకీయ, సాంస్కృతిక కార్యకలాపాలకు నిలయంగా ఉండేది. ఈ చారిత్రక నేపథ్యం పట్టణంలోని పురాతన దేవాలయాల ప్రాచీనతను అర్థం చేసుకోవడానికి ఉపయోగపడుతుంది. == ఆలయ స్థానం == శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయం కళ్యాణదుర్గం పట్టణం మధ్యభాగంలో ఉంది.<ref name="Kalyandurg" /><ref name="Kshethradanam" /> ఈ ఆలయ చిరునామా '''G4X5+HRX, Kalyandurg, Andhra Pradesh 515761'''.<ref name="Kshethradanam2">{{cite web |title=Sri Subrahmanyeswara Swamy Temple, Kalyandurg |url=https://kalyangeetha.wordpress.com/tag/yaganti-uma-maheswar-temple/ |website=Kshethradanam |access-date=10 సెప్టెంబరు 2026 }}</ref> <ref name="Kshethradanam" /> == ఆలయ నిర్మాణ శైలి == ఈ ఆలయ నిర్మాణంలో ద్రావిడ శైలి కనిపిస్తుంది.<ref name="Kshethradanam" /> ఆలయం పరిమాణంలో చిన్నదిగా ఉన్నప్పటికీ కళ్యాణదుర్గం పట్టణంలో మంచి గుర్తింపు ఉన్న దేవాలయంగా నిలిచింది.<ref name="Kshethradanam" /> ఆలయం ముందు ఎత్తైన ధ్వజస్తంభం ఉంది.<ref name="Kshethradanam" /> ధ్వజస్తంభం ఆలయ ప్రవేశ ప్రాంతంలో ప్రధానంగా కనిపించే నిర్మాణ అంశంగా నిలుస్తుంది. ఆలయం ముందు ఒక చెరువు ఉంది. ఆ చెరువు ప్రస్తుతం ఉపయోగంలో లేదని ఆధారాలు చెబుతున్నాయి.<ref name="Kshethradanam" /> == ప్రధాన దైవం == ఈ ఆలయంలో ప్రధాన దైవంగా '''శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి''' కొలువై ఉన్నారు. హిందూ సంప్రదాయంలో సుబ్రహ్మణ్యస్వామిని [[స్కందుడు]], [[కార్తికేయుడు]], కుమారస్వామి, మురుగన్ వంటి పేర్లతో ఆరాధిస్తారు. కళ్యాణదుర్గం ఆలయంలో స్వామివారు బ్రహ్మచారి రూపంలో నాగపడగతో దర్శనమిస్తారు.<ref name="Kshethradanam" /> నాగపడగతో కూడిన ఈ రూపం ఆలయానికి ప్రత్యేకతను తీసుకువచ్చింది.<ref name="Kshethradanam" /> == ఆలయ ప్రత్యేకత == శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయానికి ప్రధానంగా స్వామివారి ప్రత్యేక రూపం, ఆలయ ప్రాచీనత, పట్టణ మధ్యభాగంలోని స్థానం మంచి ప్రాముఖ్యతను తీసుకువచ్చాయి. స్వామివారు బ్రహ్మచారి రూపంలో నాగపడగతో దర్శనమివ్వడం ఈ ఆలయ ప్రత్యేకత.<ref name="Kshethradanam" /> ఈ ఆలయం సుమారు 16వ శతాబ్దానికి చెందినదని గుర్తింపు పొందింది.<ref name="Kalyandurg" /><ref name="Kshethradanam" /> ఆలయ నిర్మాణంలో ద్రావిడ శైలికి సంబంధించిన లక్షణాలు స్పష్టంగా కనిపిస్తాయి.<ref name="Kshethradanam" /> == పూజా విధానం == ఆలయంలో నిత్య పూజలు నిర్వహిస్తున్నారు.<ref name="Kshethradanam" /> ఆలయ పూజా కార్యక్రమాలతో ఒకే కుటుంబానికి చెందిన అర్చకులు మూడు తరాలుగా సంబంధం కలిగి ఉన్నట్లు రికార్డులు సూచిస్తున్నాయి.<ref name="Kshethradanam" /> == సుబ్రహ్మణ్య షష్ఠి == [[సుబ్రహ్మణ్య షష్ఠి]] సుబ్రహ్మణ్య స్వామికి సంబంధించిన ముఖ్యమైన పర్వదినాల్లో ఒకటి. కళ్యాణదుర్గం ఆలయంలో ఈ పర్వదినం సందర్భంగా ప్రత్యేక పూజా కార్యక్రమాలు నిర్వహిస్తారు.<ref name="KalyandurgOld">{{cite web |title=Kalyandurg |url=https://en-academic.com/dic.nsf/enwiki/1064933/ |website=En-academic |access-date=10 సెప్టెంబరు 2026 }}</ref> సుబ్రహ్మణ్య షష్ఠి సందర్భంగా రథోత్సవం సహా పలు ధార్మిక కార్యక్రమాలు నిర్వహించినట్లు పాత సమాచారం ద్వారా తెలుస్తోంది.<ref name="TempleFestival">{{cite web |title=Anantapur District Overview and Temples |url=https://www.scribd.com/document/113601147/ANATAPUR |website=Scribd |access-date=10 సెప్టెంబరు 2026 }}</ref> ప్రస్తుత ఉత్సవాల తేదీలు, కార్యక్రమాల వివరాలు సంవత్సరాన్ని బట్టి మారే అవకాశం ఉంది. తాజా వివరాలకు ఆలయ నిర్వాహకుల ప్రకటనలను పరిశీలించడం అవసరం. == రథోత్సవం == సుబ్రహ్మణ్య షష్ఠి ఉత్సవాల్లో రథోత్సవం జరిపినట్లు పాత సమాచారం ద్వారా తెలుస్తోంది.<ref name="TempleFestival" /> రథోత్సవంలో స్వామివారి ఉత్సవ విగ్రహాన్ని రథంపై ఊరేగించే సంప్రదాయం సుబ్రహ్మణ్య ఆలయాల సాధారణ ఆచారాల్లో కనిపిస్తుంది. కళ్యాణదుర్గం ఆలయంలో ప్రస్తుత రథోత్సవ విధానానికి సంబంధించిన పూర్తి వివరాలు అందుబాటులో లేవు. == ధార్మిక ప్రాధాన్యత == సుబ్రహ్మణ్య స్వామి ఆరాధనకు హిందూ సంప్రదాయంలో ముఖ్యమైన స్థానం ఉంది. సుబ్రహ్మణ్యస్వామిని స్కందుడు, కార్తికేయుడు, కుమారస్వామి వంటి పేర్లతో పూజిస్తారు. కళ్యాణదుర్గం ఆలయంలో స్వామివారు నాగపడగతో కూడిన బ్రహ్మచారి రూపంలో దర్శనమివ్వడాన్ని ప్రత్యేక ధార్మిక లక్షణంగా పరిగణిస్తారు.<ref name="Kshethradanam" /> == స్థానిక ప్రాధాన్యత == శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయం కళ్యాణదుర్గం పట్టణంలోని ధార్మిక ప్రదేశాల్లో ఒకటి. పట్టణం మధ్యభాగంలో ఆలయం ఉండటం వల్ల స్థానిక ప్రజలకు ఆలయం సులభంగా అందుబాటులో ఉంది.<ref name="Kalyandurg" /><ref name="Kshethradanam" /> కళ్యాణదుర్గం చారిత్రక నేపథ్యం, ఆలయ ప్రాచీనత కలిసి ఈ దేవాలయానికి ప్రాంతీయ ప్రాధాన్యతను తెచ్చిపెట్టాయి. == ఆలయ పరిసరాలు == కళ్యాణదుర్గం ప్రాంతానికి చారిత్రక ప్రాధాన్యత ఉన్నట్లు గుర్తింపు ఉంది.<ref name="Kalyandurg" /> పట్టణ పరిసరాల్లో మెగాలిథిక్ అవశేషాలు ఉన్నట్లు చారిత్రక వివరాలు పేర్కొంటున్నాయి. డోల్మెనాయిడ్ సిస్ట్‌లు, కైర్న్ వలయాలు వంటి పురావస్తు నిర్మాణాలు కొన్ని ప్రాంతాల్లో ఉన్నట్లు ఆధారాలు చెబుతున్నాయి.<ref name="Kalyandurg" /> ఈ పురావస్తు నేపథ్యం కళ్యాణదుర్గం ప్రాంతపు ప్రాచీన చరిత్రకు సంబంధించిన ముఖ్యమైన అంశం. == ఆలయ సందర్శన == శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయం కళ్యాణదుర్గం పట్టణ మధ్యభాగంలో ఉంది.<ref name="Kalyandurg" /><ref name="Kshethradanam" /> సందర్శన సమయాలు ఉదయం 7:00 గంటల నుంచి 9:30 గంటల వరకు, సాయంత్రం 6:00 గంటల నుంచి 8:00 గంటల వరకు ఉన్నట్లు సమాచారం.<ref name="Kshethradanam" /> ఈ సమయాలు మారే అవకాశం ఉన్నందున ఆలయాన్ని సందర్శించే ముందు తాజా సమయాలను నిర్ధారించుకోవడం అవసరం. == చేరుకునే మార్గాలు == ఈ ఆలయం కళ్యాణదుర్గం పట్టణంలో ఉంది. కళ్యాణదుర్గం అనంతపురం జిల్లాలోని పట్టణాల్లో ఒకటి.<ref name="Kalyandurg" /> పట్టణం మధ్యభాగంలో ఆలయం ఉండటంతో కళ్యాణదుర్గం చేరుకున్న తరువాత స్థానిక రహదారుల ద్వారా ఆలయానికి వెళ్లవచ్చు.<ref name="Kshethradanam" /> ఖచ్చితమైన బస్సు మార్గాలు, రైల్వే స్టేషన్, విమానాశ్రయ దూరాలు వంటి వివరాలకు తాజా రవాణా సమాచారాన్ని ఆధారంగా తీసుకోవాలి. == చారిత్రక ప్రదేశాలు == కళ్యాణదుర్గం ప్రాంతానికి విజయనగర సామ్రాజ్య చరిత్రతో సంబంధం ఉంది.<ref name="Kalyandurg" /> పట్టణ పరిసర ప్రాంతాల్లో మెగాలిథిక్ సమాధులు, కైర్న్ వలయాలు, డోల్మెనాయిడ్ సిస్ట్‌లు వంటి పురావస్తు అవశేషాలు ఉన్నట్లు చారిత్రక వివరాలు పేర్కొంటున్నాయి.<ref name="Kalyandurg" /> ఈ ప్రాంతీయ చారిత్రక నేపథ్యం కళ్యాణదుర్గానికి పురావస్తు ప్రాధాన్యతను తీసుకువచ్చింది. == ప్రాచీనత == శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయం సుమారు 16వ శతాబ్దానికి చెందినదని చరిత్రకారులు భావిస్తున్నారు.<ref name="Kalyandurg" /><ref name="Kshethradanam" /> ఖచ్చితమైన నిర్మాణ సంవత్సరం తెలియనందున ఆలయ ప్రాచీనతను సుమారు 16వ శతాబ్దంగా పేర్కొనడం సముచితం. ఆలయ నిర్మాణానికి సంబంధించిన నిర్దిష్ట శాసనం, నిర్మాణ దాత, నిర్మాణ పాలకుడి వివరాలు ప్రస్తుతం లభించలేదు. == శాసనాలు == శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయానికి సంబంధించిన శాసనాలపై విశ్వసనీయమైన ప్రచురిత సమాచారం ప్రస్తుతం అందుబాటులో లేదు. భవిష్యత్తులో ఆలయ శాసనాలు, శిలాఫలకాలు, దేవస్థాన రికార్డులు, పురావస్తు నివేదికలు లభిస్తే ఆలయ చరిత్రకు సంబంధించిన వివరాలను మరింత విస్తరించవచ్చు. == పురాణాలు, స్థానిక విశ్వాసాలు == సుబ్రహ్మణ్య స్వామి ఆరాధనకు సంబంధించిన పలు పురాణ సంప్రదాయాలు హిందూ ధార్మిక సాహిత్యంలో కనిపిస్తాయి. కళ్యాణదుర్గం ఆలయానికి ప్రత్యేకంగా వర్తించే స్థలపురాణం, ఆవిర్భావ కథ, ప్రతిష్ఠా చరిత్ర వంటి అంశాలకు విశ్వసనీయమైన ప్రచురిత ఆధారాలు పరిమితంగా ఉన్నాయి. అందువల్ల ఆధారం లేని స్థానిక కథనాలను చారిత్రక వాస్తవాలుగా పేర్కొనకుండా, విశ్వసనీయ ప్రచురిత ఆధారం లభించినప్పుడు మాత్రమే వ్యాసంలో చేర్చడం సముచితం. == నిర్మాణ పరిరక్షణ == ఆలయాన్ని పురాతన నిర్మాణంగా పరిగణిస్తున్నప్పటికీ, పునరుద్ధరణ సంవత్సరాలు, పరిరక్షణ పనులు, పురావస్తు సంరక్షణకు సంబంధించిన అధికారిక వివరాలు ప్రస్తుతం అందుబాటులో లేవు. ఆలయ నిర్మాణ పరిరక్షణకు సంబంధించిన ప్రభుత్వ నివేదికలు భవిష్యత్తులో లభిస్తే ఈ విభాగాన్ని మరింత విస్తరించవచ్చు. == సాంస్కృతిక ప్రాధాన్యత == శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయం కళ్యాణదుర్గం పట్టణ ధార్మిక వారసత్వంలో భాగంగా నిలిచింది. ఆలయ ప్రాచీనత, సుబ్రహ్మణ్య స్వామి ఆరాధన, పట్టణ చారిత్రక నేపథ్యం ఈ దేవాలయానికి సాంస్కృతిక ప్రాధాన్యతను తీసుకువచ్చాయి. పట్టణం మధ్యభాగంలో ఆలయం ఉండటం వల్ల స్థానిక ధార్మిక కార్యకలాపాల్లో ఆలయానికి మంచి స్థానం ఉంది.<ref name="Kshethradanam" /> == మాధ్యమాల్లో ప్రస్తావన == శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయానికి సంబంధించిన వీడియోలను ఆన్‌లైన్ వీడియో వేదికల్లో ప్రచురించారు. 2024 నవంబరు 8న కళ్యాణదుర్గం శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి దేవస్థానానికి సంబంధించిన ఒక వీడియోను యూట్యూబ్ లో పొందుపరిచారు.<ref name="YouTube2024">{{cite web |title=మన కళ్యాణదుర్గం శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి దేవస్థానము, కళ్యాణదుర్గం |url=https://www.youtube.com/watch?v=nyLKw-3rLGc |website=YouTube |publisher=Mana Kalyandurgam |date=8 నవంబరు 2024 |access-date=10 సెప్టెంబరు 2026 }}</ref> 2025 అక్టోబరు 13న కళ్యాణదుర్గం పట్టణంలోని శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయానికి సంబంధించిన మరో వీడియోను అందుబాటులో ఉంచారు.<ref name="YouTube2025">{{cite web |title=శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయం కళ్యాణదుర్గం పట్టణం అనంతపురం జిల్లా |url=https://www.youtube.com/shorts/yFiBQaeuR9w |website=YouTube |publisher=kalyandurgsamachar |date=13 అక్టోబరు 2025 |access-date=10 సెప్టెంబరు 2026 }}</ref> == పరిపాలన == ఆలయ ప్రస్తుత పరిపాలనా సంస్థ, ధర్మకర్తల మండలి, దేవాదాయ శాఖ పరిధి వంటి అంశాలకు సంబంధించిన తాజా అధికారిక సమాచారం అందుబాటులో లేనందున ఈ వివరాలను నిర్ధారిత సమాచారంగా పేర్కొనడం లేదు. == ప్రస్తుత ప్రాధాన్యత == శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయం కళ్యాణదుర్గం పట్టణంలోని స్థానిక ధార్మిక ప్రదేశాల్లో ఒకటిగా కొనసాగుతోంది. ఆలయం పట్టణం మధ్యభాగంలో ఉండటం వల్ల స్థానిక భక్తులకు సులభంగా అందుబాటులో ఉంది.<ref name="Kalyandurg" /><ref name="Kshethradanam" /> 2024, 2025 సంవత్సరాల్లో ఆలయానికి సంబంధించిన వీడియోలు ఆన్‌లైన్‌లో రావడం ద్వారా ఆలయంపై స్థానిక స్థాయిలో కొనసాగుతున్న ఆసక్తిని గుర్తించవచ్చు.<ref name="YouTube2024" /><ref name="YouTube2025" /> == ఇవి కూడా చూడండి == * [[సుబ్రహ్మణ్యుడు]] * [[సుబ్రహ్మణ్య షష్ఠి]] * [[కళ్యాణదుర్గం]] * [[విజయనగర సామ్రాజ్యం]] == మూలాలు == {{reflist}} == బాహ్య లింకులు == * [https://kalyangeetha.wordpress.com/author/kalyangeetha/page/4/ శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయం – Kshethradanam] * [https://www.youtube.com/watch?v=nyLKw-3rLGc కళ్యాణదుర్గం శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి దేవస్థానం – YouTube] * [https://www.youtube.com/shorts/yFiBQaeuR9w శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయం కళ్యాణదుర్గం – YouTube] [[వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని హిందూ దేవాలయాలు]] [[వర్గం:సుబ్రహ్మణ్య దేవాలయాలు]] [[వర్గం:అనంతపురం జిల్లాలోని దేవాలయాలు]] [[వర్గం:కళ్యాణదుర్గం]] [[వర్గం:16వ శతాబ్దంలో నిర్మించిన దేవాలయాలు]] n5mixymoi85t4vvpqgjr450tj8al66w 4955683 4955682 2026-09-10T12:41:01Z ఉదయ్ కిరణ్ 124579 4955683 wikitext text/x-wiki {{Infobox Hindu temple | name = శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయం | native_name = శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి దేవస్థానం | image = | image_alt = | image_caption = | map_type = India Andhra Pradesh | map_caption = ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఆలయ స్థానం | coordinates = | country = [[భారతదేశం]] | state = [[ఆంధ్రప్రదేశ్]] | district = [[అనంతపురం జిల్లా]] | town = [[కళ్యాణదుర్గం]] | location = కళ్యాణదుర్గం పట్టణం | deity = [[సుబ్రహ్మణ్యుడు]] | architecture = ద్రావిడ శైలి | established = సుమారు 16వ శతాబ్దం | festivals = [[సుబ్రహ్మణ్య షష్ఠి]] }} '''శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయం''' [[ఆంధ్రప్రదేశ్]] రాష్ట్రంలోని [[అనంతపురం జిల్లా]] [[కళ్యాణదుర్గం]] పట్టణంలో ఉన్న హిందూ దేవాలయం. ఇది కళ్యాణదుర్గం పట్టణం నడిబొడ్డున ఉంది.<ref name="Kalyandurg">{{cite web |title=Kalyandurg |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Kalyandurg |website=Wikipedia |access-date=10 సెప్టెంబరు 2026 }}</ref><ref name="Kshethradanam">{{cite web |title=Sri Subrahmanyeswara Swamy Temple, Kalyandurg |url=https://kalyangeetha.wordpress.com/author/kalyangeetha/page/4/ |website=Kshethradanam |access-date=10 సెప్టెంబరు 2026 }}</ref> ఈ ఆలయాన్ని సుమారు 16వ శతాబ్దంలో నిర్మించారని చరిత్రకారులు భావిస్తున్నారు.<ref name="Kalyandurg" /><ref name="Kshethradanam" /> నిర్మాణ శైలిలో ద్రావిడ సంప్రదాయ లక్షణాలు కనిపిస్తాయి.<ref name="Kshethradanam" /> ఈ ఆలయంలో ప్రధాన దైవంగా శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామిని ఆరాధిస్తారు. స్వామివారు బ్రహ్మచారి రూపంలో నాగపడగతో దర్శనమిస్తారు.<ref name="Kshethradanam" /> == చరిత్ర == శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయానికి కళ్యాణదుర్గం పట్టణంలోని పురాతన దేవాలయాల్లో ఒకటిగా గుర్తింపు ఉంది. ఈ ఆలయం సుమారు 16వ శతాబ్దానికి చెందినదని చరిత్రకారులు అంచనా వేస్తున్నారు.<ref name="Kalyandurg" /><ref name="Kshethradanam" /> 16వ శతాబ్దంలో కళ్యాణదుర్గం ప్రాంతం [[విజయనగర సామ్రాజ్యం]] పరిధిలో ఉండేది. [[శ్రీకృష్ణదేవరాయలు|శ్రీకృష్ణదేవరాయల]] పాలనా కాలంతో కళ్యాణదుర్గం ప్రాంతానికి చారిత్రక సంబంధం ఉంది.<ref name="Kalyandurg" /> == కళ్యాణదుర్గం చారిత్రక నేపథ్యం == కళ్యాణదుర్గం అనంతపురం జిల్లాలోని చారిత్రక పట్టణం. ఈ ప్రాంతానికి విజయనగర సామ్రాజ్యంతో సంబంధం ఉంది.<ref name="Kalyandurg" /> కళ్యాణదుర్గం ప్రాంతానికి బోయ పాలెగార్ల పాలనతో కూడా సంబంధం ఉంది. కళ్యాణదుర్గం పేరు కళ్యాణప్ప అనే పాలెగారుతో ముడిపడి ఉన్నట్లు చారిత్రక వివరాలు సూచిస్తున్నాయి.<ref name="Kalyandurg" /> విజయనగర సామ్రాజ్య కాలంలో కళ్యాణదుర్గం ప్రాంతం రాజకీయ, సాంస్కృతిక కార్యకలాపాలకు నిలయంగా ఉండేది. ఈ చారిత్రక నేపథ్యం పట్టణంలోని పురాతన దేవాలయాల ప్రాచీనతను అర్థం చేసుకోవడానికి ఉపయోగపడుతుంది. == ఆలయ స్థానం == శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయం కళ్యాణదుర్గం పట్టణం మధ్యభాగంలో ఉంది.<ref name="Kalyandurg" /><ref name="Kshethradanam" /> ఈ ఆలయ చిరునామా '''G4X5+HRX, Kalyandurg, Andhra Pradesh 515761'''.<ref name="Kshethradanam2">{{cite web |title=Sri Subrahmanyeswara Swamy Temple, Kalyandurg |url=https://kalyangeetha.wordpress.com/tag/yaganti-uma-maheswar-temple/ |website=Kshethradanam |access-date=10 సెప్టెంబరు 2026 }}</ref> <ref name="Kshethradanam" /> == ఆలయ నిర్మాణ శైలి == ఈ ఆలయ నిర్మాణంలో ద్రావిడ శైలి కనిపిస్తుంది.<ref name="Kshethradanam" /> ఆలయం పరిమాణంలో చిన్నదిగా ఉన్నప్పటికీ కళ్యాణదుర్గం పట్టణంలో మంచి గుర్తింపు ఉన్న దేవాలయంగా నిలిచింది.<ref name="Kshethradanam" /> ఆలయం ముందు ఎత్తైన ధ్వజస్తంభం ఉంది.<ref name="Kshethradanam" /> ధ్వజస్తంభం ఆలయ ప్రవేశ ప్రాంతంలో ప్రధానంగా కనిపించే నిర్మాణ అంశంగా నిలుస్తుంది. ఆలయం ముందు ఒక చెరువు ఉంది. ఆ చెరువు ప్రస్తుతం ఉపయోగంలో లేదని ఆధారాలు చెబుతున్నాయి.<ref name="Kshethradanam" /> == ప్రధాన దైవం == ఈ ఆలయంలో ప్రధాన దైవంగా '''శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి''' కొలువై ఉన్నారు. హిందూ సంప్రదాయంలో సుబ్రహ్మణ్యస్వామిని [[స్కందుడు]], [[కార్తికేయుడు]], కుమారస్వామి, మురుగన్ వంటి పేర్లతో ఆరాధిస్తారు. కళ్యాణదుర్గం ఆలయంలో స్వామివారు బ్రహ్మచారి రూపంలో నాగపడగతో దర్శనమిస్తారు.<ref name="Kshethradanam" /> నాగపడగతో కూడిన ఈ రూపం ఆలయానికి ప్రత్యేకతను తీసుకువచ్చింది.<ref name="Kshethradanam" /> == ఆలయ ప్రత్యేకత == శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయానికి ప్రధానంగా స్వామివారి ప్రత్యేక రూపం, ఆలయ ప్రాచీనత, పట్టణ మధ్యభాగంలోని స్థానం మంచి ప్రాముఖ్యతను తీసుకువచ్చాయి. స్వామివారు బ్రహ్మచారి రూపంలో నాగపడగతో దర్శనమివ్వడం ఈ ఆలయ ప్రత్యేకత.<ref name="Kshethradanam" /> ఈ ఆలయం సుమారు 16వ శతాబ్దానికి చెందినదని గుర్తింపు పొందింది.<ref name="Kalyandurg" /><ref name="Kshethradanam" /> ఆలయ నిర్మాణంలో ద్రావిడ శైలికి సంబంధించిన లక్షణాలు స్పష్టంగా కనిపిస్తాయి.<ref name="Kshethradanam" /> == పూజా విధానం == ఆలయంలో నిత్య పూజలు నిర్వహిస్తున్నారు.<ref name="Kshethradanam" /> ఆలయ పూజా కార్యక్రమాలతో ఒకే కుటుంబానికి చెందిన అర్చకులు మూడు తరాలుగా సంబంధం కలిగి ఉన్నట్లు రికార్డులు సూచిస్తున్నాయి.<ref name="Kshethradanam" /> == సుబ్రహ్మణ్య షష్ఠి == [[సుబ్రహ్మణ్య షష్ఠి]] సుబ్రహ్మణ్య స్వామికి సంబంధించిన ముఖ్యమైన పర్వదినాల్లో ఒకటి. కళ్యాణదుర్గం ఆలయంలో ఈ పర్వదినం సందర్భంగా ప్రత్యేక పూజా కార్యక్రమాలు నిర్వహిస్తారు.<ref name="KalyandurgOld">{{cite web |title=Kalyandurg |url=https://en-academic.com/dic.nsf/enwiki/1064933/ |website=En-academic |access-date=10 సెప్టెంబరు 2026 }}</ref> సుబ్రహ్మణ్య షష్ఠి సందర్భంగా రథోత్సవం సహా పలు ధార్మిక కార్యక్రమాలు నిర్వహించినట్లు పాత సమాచారం ద్వారా తెలుస్తోంది.<ref name="TempleFestival">{{cite web |title=Anantapur District Overview and Temples |url=https://www.scribd.com/document/113601147/ANATAPUR |website=Scribd |access-date=10 సెప్టెంబరు 2026 }}</ref> == రథోత్సవం == సుబ్రహ్మణ్య షష్ఠి ఉత్సవాల్లో రథోత్సవం జరిపినట్లు పాత సమాచారం ద్వారా తెలుస్తోంది.<ref name="TempleFestival" /> రథోత్సవంలో స్వామివారి ఉత్సవ విగ్రహాన్ని రథంపై ఊరేగించే సంప్రదాయం సుబ్రహ్మణ్య ఆలయాల సాధారణ ఆచారాల్లో కనిపిస్తుంది. == ధార్మిక ప్రాధాన్యత == సుబ్రహ్మణ్య స్వామి ఆరాధనకు హిందూ సంప్రదాయంలో ముఖ్యమైన స్థానం ఉంది. సుబ్రహ్మణ్యస్వామిని స్కందుడు, కార్తికేయుడు, కుమారస్వామి వంటి పేర్లతో పూజిస్తారు. కళ్యాణదుర్గం ఆలయంలో స్వామివారు నాగపడగతో కూడిన బ్రహ్మచారి రూపంలో దర్శనమివ్వడాన్ని ప్రత్యేక ధార్మిక లక్షణంగా పరిగణిస్తారు.<ref name="Kshethradanam" /> == స్థానిక ప్రాధాన్యత == శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయం కళ్యాణదుర్గం పట్టణంలోని ధార్మిక ప్రదేశాల్లో ఒకటి. పట్టణం మధ్యభాగంలో ఆలయం ఉండటం వల్ల స్థానిక ప్రజలకు ఆలయం సులభంగా అందుబాటులో ఉంది.<ref name="Kalyandurg" /><ref name="Kshethradanam" /> కళ్యాణదుర్గం చారిత్రక నేపథ్యం, ఆలయ ప్రాచీనత కలిసి ఈ దేవాలయానికి ప్రాంతీయ ప్రాధాన్యతను తెచ్చిపెట్టాయి. == ఆలయ పరిసరాలు == కళ్యాణదుర్గం ప్రాంతానికి చారిత్రక ప్రాధాన్యత ఉన్నట్లు గుర్తింపు ఉంది.<ref name="Kalyandurg" /> పట్టణ పరిసరాల్లో మెగాలిథిక్ అవశేషాలు ఉన్నట్లు చారిత్రక వివరాలు పేర్కొంటున్నాయి. డోల్మెనాయిడ్ సిస్ట్‌లు, కైర్న్ వలయాలు వంటి పురావస్తు నిర్మాణాలు కొన్ని ప్రాంతాల్లో ఉన్నట్లు ఆధారాలు చెబుతున్నాయి.<ref name="Kalyandurg" /> ఈ పురావస్తు నేపథ్యం కళ్యాణదుర్గం ప్రాంతపు ప్రాచీన చరిత్రకు సంబంధించిన ముఖ్యమైన అంశం. == ఆలయ సందర్శన == శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయం కళ్యాణదుర్గం పట్టణ మధ్యభాగంలో ఉంది.<ref name="Kalyandurg" /><ref name="Kshethradanam" /> సందర్శన సమయాలు ఉదయం 7:00 గంటల నుంచి 9:30 గంటల వరకు, సాయంత్రం 6:00 గంటల నుంచి 8:00 గంటల వరకు ఉన్నట్లు సమాచారం.<ref name="Kshethradanam" /> == చేరుకునే మార్గాలు == ఈ ఆలయం కళ్యాణదుర్గం పట్టణంలో ఉంది. కళ్యాణదుర్గం అనంతపురం జిల్లాలోని పట్టణాల్లో ఒకటి.<ref name="Kalyandurg" /> పట్టణం మధ్యభాగంలో ఆలయం ఉండటంతో కళ్యాణదుర్గం చేరుకున్న తరువాత స్థానిక రహదారుల ద్వారా ఆలయానికి వెళ్లవచ్చు.<ref name="Kshethradanam" /> == చారిత్రక ప్రదేశాలు == కళ్యాణదుర్గం ప్రాంతానికి విజయనగర సామ్రాజ్య చరిత్రతో సంబంధం ఉంది.<ref name="Kalyandurg" /> పట్టణ పరిసర ప్రాంతాల్లో మెగాలిథిక్ సమాధులు, కైర్న్ వలయాలు, డోల్మెనాయిడ్ సిస్ట్‌లు వంటి పురావస్తు అవశేషాలు ఉన్నట్లు చారిత్రక వివరాలు పేర్కొంటున్నాయి.<ref name="Kalyandurg" /> ఈ ప్రాంతీయ చారిత్రక నేపథ్యం కళ్యాణదుర్గానికి పురావస్తు ప్రాధాన్యతను తీసుకువచ్చింది. == ప్రాచీనత == శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయం సుమారు 16వ శతాబ్దానికి చెందినదని చరిత్రకారులు భావిస్తున్నారు.<ref name="Kalyandurg" /><ref name="Kshethradanam" /> == సాంస్కృతిక ప్రాధాన్యత == శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయం కళ్యాణదుర్గం పట్టణ ధార్మిక వారసత్వంలో భాగంగా నిలిచింది. ఆలయ ప్రాచీనత, సుబ్రహ్మణ్య స్వామి ఆరాధన, పట్టణ చారిత్రక నేపథ్యం ఈ దేవాలయానికి సాంస్కృతిక ప్రాధాన్యతను తీసుకువచ్చాయి. పట్టణం మధ్యభాగంలో ఆలయం ఉండటం వల్ల స్థానిక ధార్మిక కార్యకలాపాల్లో ఆలయానికి మంచి స్థానం ఉంది.<ref name="Kshethradanam" /> == మాధ్యమాల్లో ప్రస్తావన == శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయానికి సంబంధించిన వీడియోలను ఆన్‌లైన్ వీడియో వేదికల్లో ప్రచురించారు. 2024 నవంబరు 8న కళ్యాణదుర్గం శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి దేవస్థానానికి సంబంధించిన ఒక వీడియోను యూట్యూబ్ లో పొందుపరిచారు.<ref name="YouTube2024">{{cite web |title=మన కళ్యాణదుర్గం శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి దేవస్థానము, కళ్యాణదుర్గం |url=https://www.youtube.com/watch?v=nyLKw-3rLGc |website=YouTube |publisher=Mana Kalyandurgam |date=8 నవంబరు 2024 |access-date=10 సెప్టెంబరు 2026 }}</ref> 2025 అక్టోబరు 13న కళ్యాణదుర్గం పట్టణంలోని శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయానికి సంబంధించిన మరో వీడియోను అందుబాటులో ఉంచారు.<ref name="YouTube2025">{{cite web |title=శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయం కళ్యాణదుర్గం పట్టణం అనంతపురం జిల్లా |url=https://www.youtube.com/shorts/yFiBQaeuR9w |website=YouTube |publisher=kalyandurgsamachar |date=13 అక్టోబరు 2025 |access-date=10 సెప్టెంబరు 2026 }}</ref> == ప్రస్తుత ప్రాధాన్యత == శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయం కళ్యాణదుర్గం పట్టణంలోని స్థానిక ధార్మిక ప్రదేశాల్లో ఒకటిగా కొనసాగుతోంది. ఆలయం పట్టణం మధ్యభాగంలో ఉండటం వల్ల స్థానిక భక్తులకు సులభంగా అందుబాటులో ఉంది.<ref name="Kalyandurg" /><ref name="Kshethradanam" /> 2024, 2025 సంవత్సరాల్లో ఆలయానికి సంబంధించిన వీడియోలు ఆన్‌లైన్‌లో రావడం ద్వారా ఆలయంపై స్థానిక స్థాయిలో కొనసాగుతున్న ఆసక్తిని గుర్తించవచ్చు.<ref name="YouTube2024" /><ref name="YouTube2025" /> == ఇవి కూడా చూడండి == * [[సుబ్రహ్మణ్యుడు]] * [[సుబ్రహ్మణ్య షష్ఠి]] * [[కళ్యాణదుర్గం]] * [[విజయనగర సామ్రాజ్యం]] == మూలాలు == {{reflist}} == బాహ్య లింకులు == * [https://kalyangeetha.wordpress.com/author/kalyangeetha/page/4/ శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయం – Kshethradanam] * [https://www.youtube.com/watch?v=nyLKw-3rLGc కళ్యాణదుర్గం శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి దేవస్థానం – YouTube] * [https://www.youtube.com/shorts/yFiBQaeuR9w శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయం కళ్యాణదుర్గం – YouTube] [[వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని హిందూ దేవాలయాలు]] [[వర్గం:సుబ్రహ్మణ్య దేవాలయాలు]] [[వర్గం:అనంతపురం జిల్లాలోని దేవాలయాలు]] [[వర్గం:కళ్యాణదుర్గం]] [[వర్గం:16వ శతాబ్దంలో నిర్మించిన దేవాలయాలు]] kitd435d7uuo87d9cfaqfmtj4fjngfc 2 509363 4955697 4955673 2026-09-10T13:24:43Z యర్రా రామారావు 28161 4955697 wikitext text/x-wiki == పరిచయం == ఈ పేజీలో [[User:RRY/EnLinkFinder.js|EnLinkFinder.js]] యూజర్‌స్క్రిప్టు వివిధ వ్యాసాల్లో గుర్తించిన ఆంగ్ల-సంబంధిత లింకుల వివరాలు పోగు చేయబడతాయి. లక్ష్యం: ఏ ఆంగ్ల టాపిక్‌లు అనేక వ్యాసాల్లో పదేపదే ఎర్రలింకులుగా వస్తున్నాయో గుర్తించి, వాటికి ప్రాధాన్యత ఇచ్చి తెలుగు వ్యాసాలుగా రాయడం. === స్క్రిప్టు గుర్తించే రెండు రకాలు === * '''రకం A — బయటి ఆంగ్ల ఇంటర్‌వికీ లింక్:''' వ్యాసంలో నేరుగా en.wikipedia.orgకి వెళ్ళే లింక్ (ఉదా. <nowiki>[https://en.wikipedia.org/wiki/Title టెక్స్ట్]</nowiki> లేదా <nowiki>[[:en:Title|టెక్స్ట్]]</nowiki>). '''ఫిక్స్:''' తెలుగు వ్యాసం ఉంటే, లింక్‌ను దానికి మార్చాలి (<nowiki>[[తెలుగు శీర్షిక]]</nowiki>). * '''రకం B — internal ఆంగ్ల-శీర్షిక లింక్:''' తెవికీ లోపలే ఉండే లింక్, కానీ target పేజీ శీర్షిక ఇంకా ఆంగ్లంలో ఉంది (ఉదా. <nowiki>[[Buddhist caves in India|బౌద్ధ గుహ స్మారక చిహ్నాలు]]</nowiki>). సాధారణంగా ఎర్రలింకుగా కనిపిస్తుంది. '''ఫిక్స్:''' target శీర్షికను తెలుగులోకి మార్చాలి, లేదా ఆ శీర్షికతో కొత్త వ్యాసం రాయాలి. === పట్టిక కాలమ్‌ల వివరణ === {| class="wikitable" ! కాలమ్ !! అర్థం |- | రకం || A లేదా B (పైన చూడండి) |- | లింక్ టెక్స్ట్ || వ్యాసంలో కనిపించే తెలుగు పైప్ వచనం |- | Target శీర్షిక || లింక్ ఎటు వెళ్తుందో ఆ (ఆంగ్ల) శీర్షిక |- | స్థితి || బయటి లింక్ / ఎర్రలింక్ / నీలిలింక్ (అసలు వ్యాసంలోని లింక్ స్థితి) |- | సూచించిన తెలుగు శీర్షిక || en.wikipedia langlinks ఆధారంగా స్క్రిప్టు సూచించినది (దొరికితే); లేకపోతే "దొరకలేదు" |- | సూచిత శీర్షిక స్థితి || సూచించిన తెలుగు శీర్షిక ఇప్పటికే తెవికీలో ఉందా (నీలిలింక్) లేదా లేదా (ఎర్రలింక్) |} === గమనికలు === '''1.''' "దొరకలేదు" అంటే ఆ ఆంగ్ల వ్యాసానికి తెలుగు సమానార్థం లేదు అని ఖచ్చితంగా అర్థం కాదు — API లుకప్ మిస్ అయ్యే అవకాశం ఉంది, కాబట్టి మాన్యువల్‌గా కూడా ఒకసారి నిర్ధారించుకోవడం మంచిది. '''2.''' "సూచించిన తెలుగు శీర్షిక" ఎర్రలింక్ గానో నీలిలింక్ గానో ఉండొచ్చు — దీన్ని బట్టి తదుపరి చర్య వేరుగా ఉంటుంది: * '''నీలిలింక్''' → ఆ తెలుగు వ్యాసం ఇప్పటికే ఉంది, వెంటనే అసలు వ్యాసంలో లింక్‌ను దీనికి రీటార్గెట్ చేయవచ్చు (తక్షణ ఫిక్స్). * '''ఎర్రలింక్''' → సరైన తెలుగు పేరు (transliteration) తెలిసింది, కానీ ఆ పేరుతో వ్యాసం ఇంకా రాయలేదు — లింక్‌ను ఈ సరైన తెలుగు పేరుకు మార్చొచ్చు (స్థిరమైన నామకరణం కోసం), వ్యాసం రాయడం తర్వాతి పని. ---- '''దిగువన ప్రతి వ్యాసం దాని సొంత విభాగం కింద నమోదవుతుంది (EnLinkFinder.js లోని "📋 డేటా కాపీ చేయి" బటన్ ద్వారా):''' == [[అజంతా గుహలు]] == {| class="wikitable" ! రకం !! లింక్ టెక్స్ట్ !! Target శీర్షిక !! స్థితి !! సూచించిన తెలుగు శీర్షిక !! సూచిత శీర్షిక స్థితి |- | B || బౌద్ధ గుహ స్మారక చిహ్నాలు || Buddhist caves in India || ఎర్రలింక్ || దొరకలేదు || — |- | B || విహారాలు || Vihāra || ఎర్రలింక్ || దొరకలేదు || — |- | B || చైత్యాలు || Chaitya || ఎర్రలింక్ || దొరకలేదు || — |- | B || వాఘూర్ నది || River Waghur || ఎర్రలింక్ || దొరకలేదు || — |- | B || శివలేని గుహలు || Shivleni Caves || ఎర్రలింక్ || దొరకలేదు || — |- | B || క్రెటేషియస్ || Cretaceous || ఎర్రలింక్ || దొరకలేదు || — |- | B || ఘటోత్కచ గుహలు || Ghatotkacha Caves || ఎర్రలింక్ || దొరకలేదు || — |- | B || శివలేని గుహలు || Shivleni Caves || ఎర్రలింక్ || దొరకలేదు || — |- | B || వరండా || Verandah || ఎర్రలింక్ || దొరకలేదు || — |- | B || లోమాస్ రిషి గుహ || Lomas Rishi Cave || ఎర్రలింక్ || దొరకలేదు || — |- | B || ప్రదక్షిణా || Pradakshina || ఎర్రలింక్ || దొరకలేదు || — |- | B || గాంధార కళ || Gandhara art || ఎర్రలింక్ || దొరకలేదు || — |- | B || ఫ్రెస్కో || Fresco || ఎర్రలింక్ || దొరకలేదు || — |- | B || వాల్టర్ స్పింక్ || Walter Spink || ఎర్రలింక్ || దొరకలేదు || — |- | B || వాఘోరా || Waghora || ఎర్రలింక్ || దొరకలేదు || — |- | B || వజ్రపాణి || Vajrapani || ఎర్రలింక్ || దొరకలేదు || — |- | B || వెస్టిబుల్స్ || Vestibule (architecture) || ఎర్రలింక్ || దొరకలేదు || — |- | B || స్తంభాలు || Colonnade || ఎర్రలింక్ || దొరకలేదు || — |- | B || వరండా || Veranda || ఎర్రలింక్ || దొరకలేదు || — |- | B || శ్రావస్తి అద్భుతం || The Twin Miracle || ఎర్రలింక్ || దొరకలేదు || — |- | B || శ్రావస్తి అద్భుతం || The Twin Miracle || ఎర్రలింక్ || దొరకలేదు || — |- | B || చైత్యం || Chaitya || ఎర్రలింక్ || దొరకలేదు || — |- | B || విహార || Vihara || ఎర్రలింక్ || దొరకలేదు || — |- | B || హీనయాన || Hinayana || ఎర్రలింక్ || దొరకలేదు || — |- | B || ఘటోత్కచ గుహ || Ghatotkacha Cave || ఎర్రలింక్ || దొరకలేదు || — |- | B || సుజాత || Sujata (milkmaid) || ఎర్రలింక్ || దొరకలేదు || — |} 1r6dntar53h51z4q409vyu6hxg4tnsm 4955893 4955697 2026-09-11T06:41:51Z యర్రా రామారావు 28161 /* అజంతా గుహలు */ 4955893 wikitext text/x-wiki == పరిచయం == ఈ పేజీలో [[వాడుకరి:యర్రా రామారావు/EnPipeLinkFinder.js|EnLinkFinder.js]] యూజర్‌స్క్రిప్టు వివిధ వ్యాసాల్లో గుర్తించిన ఆంగ్ల-సంబంధిత లింకుల వివరాలు పోగు చేయబడతాయి. లక్ష్యం: ఏ ఆంగ్ల టాపిక్‌లు అనేక వ్యాసాల్లో పదేపదే ఎర్రలింకులుగా వస్తున్నాయో గుర్తించి, వాటికి ప్రాధాన్యత ఇచ్చి తెలుగు వ్యాసాలుగా రాయడం. === స్క్రిప్టు గుర్తించే రెండు రకాలు === * '''రకం A — బయటి ఆంగ్ల ఇంటర్‌వికీ లింక్:''' వ్యాసంలో నేరుగా en.wikipedia.orgకి వెళ్ళే లింక్ (ఉదా. <nowiki>[https://en.wikipedia.org/wiki/Title టెక్స్ట్]</nowiki> లేదా <nowiki>[[:en:Title|టెక్స్ట్]]</nowiki>). '''ఫిక్స్:''' తెలుగు వ్యాసం ఉంటే, లింక్‌ను దానికి మార్చాలి (<nowiki>[[తెలుగు శీర్షిక]]</nowiki>). * '''రకం B — internal ఆంగ్ల-శీర్షిక లింక్:''' తెవికీ లోపలే ఉండే లింక్, కానీ target పేజీ శీర్షిక ఇంకా ఆంగ్లంలో ఉంది (ఉదా. <nowiki>[[Buddhist caves in India|బౌద్ధ గుహ స్మారక చిహ్నాలు]]</nowiki>). సాధారణంగా ఎర్రలింకుగా కనిపిస్తుంది. '''ఫిక్స్:''' target శీర్షికను తెలుగులోకి మార్చాలి, లేదా ఆ శీర్షికతో కొత్త వ్యాసం రాయాలి. === పట్టిక కాలమ్‌ల వివరణ === {| class="wikitable" ! కాలమ్ !! అర్థం |- | రకం || A లేదా B (పైన చూడండి) |- | లింక్ టెక్స్ట్ || వ్యాసంలో కనిపించే తెలుగు పైప్ వచనం |- | Target శీర్షిక || లింక్ ఎటు వెళ్తుందో ఆ (ఆంగ్ల) శీర్షిక |- | స్థితి || బయటి లింక్ / ఎర్రలింక్ / నీలిలింక్ (అసలు వ్యాసంలోని లింక్ స్థితి) |- | సూచించిన తెలుగు శీర్షిక || en.wikipedia langlinks ఆధారంగా స్క్రిప్టు సూచించినది (దొరికితే); లేకపోతే "దొరకలేదు" |- | సూచిత శీర్షిక స్థితి || సూచించిన తెలుగు శీర్షిక ఇప్పటికే తెవికీలో ఉందా (నీలిలింక్) లేదా లేదా (ఎర్రలింక్) |} === గమనికలు === '''1.''' "దొరకలేదు" అంటే ఆ ఆంగ్ల వ్యాసానికి తెలుగు సమానార్థం లేదు అని ఖచ్చితంగా అర్థం కాదు — API లుకప్ మిస్ అయ్యే అవకాశం ఉంది, కాబట్టి మాన్యువల్‌గా కూడా ఒకసారి నిర్ధారించుకోవడం మంచిది. '''2.''' "సూచించిన తెలుగు శీర్షిక" ఎర్రలింక్ గానో నీలిలింక్ గానో ఉండొచ్చు — దీన్ని బట్టి తదుపరి చర్య వేరుగా ఉంటుంది: * '''నీలిలింక్''' → ఆ తెలుగు వ్యాసం ఇప్పటికే ఉంది, వెంటనే అసలు వ్యాసంలో లింక్‌ను దీనికి రీటార్గెట్ చేయవచ్చు (తక్షణ ఫిక్స్). * '''ఎర్రలింక్''' → సరైన తెలుగు పేరు (transliteration) తెలిసింది, కానీ ఆ పేరుతో వ్యాసం ఇంకా రాయలేదు — లింక్‌ను ఈ సరైన తెలుగు పేరుకు మార్చొచ్చు (స్థిరమైన నామకరణం కోసం), వ్యాసం రాయడం తర్వాతి పని. ---- '''దిగువన ప్రతి వ్యాసం దాని సొంత విభాగం కింద నమోదవుతుంది (EnLinkFinder.js లోని "📋 డేటా కాపీ చేయి" బటన్ ద్వారా):''' == [[అజంతా గుహలు]] == {| class="wikitable" !రకం !లింక్ టెక్స్ట్ !Target శీర్షిక !స్థితి !సూచించిన తెలుగు శీర్షిక !సూచిత శీర్షిక స్థితి !వ్యాసంలో ఎన్నిసార్లు |- |B |బౌద్ధ గుహ స్మారక చిహ్నాలు |[[Buddhist caves in India]] |ఎర్రలింక్ |దొరకలేదు |— |1 |- |B |విహారాలు |[[Vihāra]] |ఎర్రలింక్ |దొరకలేదు |— |1 |- |B |చైత్యాలు / చైత్యం |[[Chaitya]] |ఎర్రలింక్ |దొరకలేదు |— |2× |- |B |వాఘూర్ నది |[[River Waghur]] |ఎర్రలింక్ |దొరకలేదు |— |1 |- |B |శివలేని గుహలు |[[Shivleni Caves]] |ఎర్రలింక్ |దొరకలేదు |— |2× |- |B |క్రెటేషియస్ |[[Cretaceous]] |ఎర్రలింక్ |దొరకలేదు |— |1 |- |B |ఘటోత్కచ గుహలు |[[Ghatotkacha Caves]] |ఎర్రలింక్ |దొరకలేదు |— |1 |- |B |వరండా |[[Verandah]] |ఎర్రలింక్ |దొరకలేదు |— |1 |- |B |లోమాస్ రిషి గుహ |[[Lomas Rishi Cave]] |ఎర్రలింక్ |దొరకలేదు |— |1 |- |B |ప్రదక్షిణా |[[Pradakshina]] |ఎర్రలింక్ |దొరకలేదు |— |1 |- |B |గాంధార కళ |[[Gandhara art]] |ఎర్రలింక్ |దొరకలేదు |— |1 |- |B |ఫ్రెస్కో |[[Fresco]] |ఎర్రలింక్ |దొరకలేదు |— |1 |- |B |వాల్టర్ స్పింక్ |[[Walter Spink]] |ఎర్రలింక్ |దొరకలేదు |— |1 |- |B |వాఘోరా |[[Waghora]] |ఎర్రలింక్ |దొరకలేదు |— |1 |- |B |వజ్రపాణి |[[Vajrapani]] |ఎర్రలింక్ |దొరకలేదు |— |1 |- |B |వెస్టిబుల్స్ |[[Vestibule (architecture)]] |ఎర్రలింక్ |దొరకలేదు |— |1 |- |B |స్తంభాలు |[[Colonnade]] |ఎర్రలింక్ |దొరకలేదు |— |1 |- |B |వరండా |[[Veranda]] |ఎర్రలింక్ |దొరకలేదు |— |1 |- |B |శ్రావస్తి అద్భుతం |[[The Twin Miracle]] |ఎర్రలింక్ |దొరకలేదు |— |2× |- |B |విహార |[[Vihara]] |ఎర్రలింక్ |దొరకలేదు |— |1 |- |B |హీనయాన |[[Hinayana]] |ఎర్రలింక్ |దొరకలేదు |— |1 |- |B |ఘటోత్కచ గుహ |[[Ghatotkacha Cave]] |ఎర్రలింక్ |దొరకలేదు |— |1 |- |B |సుజాత |[[Sujata (milkmaid)]] |ఎర్రలింక్ |దొరకలేదు |— |1 |} nv8ltojbivvv80toopssc1slctqo3un 4956213 4955893 2026-09-11T09:01:35Z యర్రా రామారావు 28161 /* అజంతా గుహలు */ 4956213 wikitext text/x-wiki == పరిచయం == ఈ పేజీలో [[వాడుకరి:యర్రా రామారావు/EnPipeLinkFinder.js|EnLinkFinder.js]] యూజర్‌స్క్రిప్టు వివిధ వ్యాసాల్లో గుర్తించిన ఆంగ్ల-సంబంధిత లింకుల వివరాలు పోగు చేయబడతాయి. లక్ష్యం: ఏ ఆంగ్ల టాపిక్‌లు అనేక వ్యాసాల్లో పదేపదే ఎర్రలింకులుగా వస్తున్నాయో గుర్తించి, వాటికి ప్రాధాన్యత ఇచ్చి తెలుగు వ్యాసాలుగా రాయడం. === స్క్రిప్టు గుర్తించే రెండు రకాలు === * '''రకం A — బయటి ఆంగ్ల ఇంటర్‌వికీ లింక్:''' వ్యాసంలో నేరుగా en.wikipedia.orgకి వెళ్ళే లింక్ (ఉదా. <nowiki>[https://en.wikipedia.org/wiki/Title టెక్స్ట్]</nowiki> లేదా <nowiki>[[:en:Title|టెక్స్ట్]]</nowiki>). '''ఫిక్స్:''' తెలుగు వ్యాసం ఉంటే, లింక్‌ను దానికి మార్చాలి (<nowiki>[[తెలుగు శీర్షిక]]</nowiki>). * '''రకం B — internal ఆంగ్ల-శీర్షిక లింక్:''' తెవికీ లోపలే ఉండే లింక్, కానీ target పేజీ శీర్షిక ఇంకా ఆంగ్లంలో ఉంది (ఉదా. <nowiki>[[Buddhist caves in India|బౌద్ధ గుహ స్మారక చిహ్నాలు]]</nowiki>). సాధారణంగా ఎర్రలింకుగా కనిపిస్తుంది. '''ఫిక్స్:''' target శీర్షికను తెలుగులోకి మార్చాలి, లేదా ఆ శీర్షికతో కొత్త వ్యాసం రాయాలి. === పట్టిక కాలమ్‌ల వివరణ === {| class="wikitable" ! కాలమ్ !! అర్థం |- | రకం || A లేదా B (పైన చూడండి) |- | లింక్ టెక్స్ట్ || వ్యాసంలో కనిపించే తెలుగు పైప్ వచనం |- | Target శీర్షిక || లింక్ ఎటు వెళ్తుందో ఆ (ఆంగ్ల) శీర్షిక |- | స్థితి || బయటి లింక్ / ఎర్రలింక్ / నీలిలింక్ (అసలు వ్యాసంలోని లింక్ స్థితి) |- | సూచించిన తెలుగు శీర్షిక || en.wikipedia langlinks ఆధారంగా స్క్రిప్టు సూచించినది (దొరికితే); లేకపోతే "దొరకలేదు" |- | సూచిత శీర్షిక స్థితి || సూచించిన తెలుగు శీర్షిక ఇప్పటికే తెవికీలో ఉందా (నీలిలింక్) లేదా లేదా (ఎర్రలింక్) |} === గమనికలు === '''1.''' "దొరకలేదు" అంటే ఆ ఆంగ్ల వ్యాసానికి తెలుగు సమానార్థం లేదు అని ఖచ్చితంగా అర్థం కాదు — API లుకప్ మిస్ అయ్యే అవకాశం ఉంది, కాబట్టి మాన్యువల్‌గా కూడా ఒకసారి నిర్ధారించుకోవడం మంచిది. '''2.''' "సూచించిన తెలుగు శీర్షిక" ఎర్రలింక్ గానో నీలిలింక్ గానో ఉండొచ్చు — దీన్ని బట్టి తదుపరి చర్య వేరుగా ఉంటుంది: * '''నీలిలింక్''' → ఆ తెలుగు వ్యాసం ఇప్పటికే ఉంది, వెంటనే అసలు వ్యాసంలో లింక్‌ను దీనికి రీటార్గెట్ చేయవచ్చు (తక్షణ ఫిక్స్). * '''ఎర్రలింక్''' → సరైన తెలుగు పేరు (transliteration) తెలిసింది, కానీ ఆ పేరుతో వ్యాసం ఇంకా రాయలేదు — లింక్‌ను ఈ సరైన తెలుగు పేరుకు మార్చొచ్చు (స్థిరమైన నామకరణం కోసం), వ్యాసం రాయడం తర్వాతి పని. ---- '''దిగువన ప్రతి వ్యాసం దాని సొంత విభాగం కింద నమోదవుతుంది (EnLinkFinder.js లోని "📋 డేటా కాపీ చేయి" బటన్ ద్వారా):''' == [[అజంతా గుహలు]] == {| class="wikitable" !రకం !లింక్ టెక్స్ట్ !Target శీర్షిక !స్థితి !సూచించిన తెలుగు శీర్షిక !సూచిత శీర్షిక స్థితి !వ్యాసంలో ఎన్నిసార్లు |- |B |బౌద్ధ గుహ స్మారక చిహ్నాలు |[[Buddhist caves in India]] |ఎర్రలింక్ |దొరకలేదు |— |1 |- |B |విహారాలు |[[Vihāra]] |ఎర్రలింక్ |దొరకలేదు |— |1 |- |B |చైత్యాలు / చైత్యం |[[Chaitya]] |ఎర్రలింక్ |దొరకలేదు |— |2× |- |B |వాఘూర్ నది |[[River Waghur]] |ఎర్రలింక్ |దొరకలేదు |— |1 |- |B |శివలేని గుహలు |[[Shivleni Caves]] |ఎర్రలింక్ |దొరకలేదు |— |2× |- |B |క్రెటేషియస్ |[[Cretaceous]] |ఎర్రలింక్ |దొరకలేదు |— |1 |- |B |ఘటోత్కచ గుహలు |[[Ghatotkacha Caves]] |ఎర్రలింక్ |దొరకలేదు |— |1 |- |B |వరండా |[[Verandah]] |ఎర్రలింక్ |దొరకలేదు |— |1 |- |B |లోమాస్ రిషి గుహ |[[Lomas Rishi Cave]] |ఎర్రలింక్ |దొరకలేదు |— |1 |- |B |ప్రదక్షిణా |[[Pradakshina]] |ఎర్రలింక్ |దొరకలేదు |— |1 |- |B |గాంధార కళ |[[Gandhara art]] |ఎర్రలింక్ |దొరకలేదు |— |1 |- |B |ఫ్రెస్కో |[[Fresco]] |ఎర్రలింక్ |దొరకలేదు |— |1 |- |B |వాల్టర్ స్పింక్ |[[Walter Spink]] |ఎర్రలింక్ |దొరకలేదు |— |1 |- |B |వాఘోరా |[[Waghora]] |ఎర్రలింక్ |దొరకలేదు |— |1 |- |B |వజ్రపాణి |[[Vajrapani]] |ఎర్రలింక్ |దొరకలేదు |— |1 |- |B |వెస్టిబుల్స్ |[[Vestibule (architecture)]] |ఎర్రలింక్ |దొరకలేదు |— |1 |- |B |స్తంభాలు |[[Colonnade]] |ఎర్రలింక్ |దొరకలేదు |— |1 |- |B |వరండా |[[Veranda]] |ఎర్రలింక్ |దొరకలేదు |— |1 |- |B |శ్రావస్తి అద్భుతం |[[The Twin Miracle]] |ఎర్రలింక్ |దొరకలేదు |— |2× |- |B |విహార |[[Vihara]] |ఎర్రలింక్ |దొరకలేదు |— |1 |- |B |హీనయాన |[[Hinayana]] |ఎర్రలింక్ |దొరకలేదు |— |1 |- |B |ఘటోత్కచ గుహ |[[Ghatotkacha Cave]] |ఎర్రలింక్ |దొరకలేదు |— |1 |- |B |సుజాత |[[Sujata (milkmaid)]] |ఎర్రలింక్ |దొరకలేదు |— |1 |} == [[బుగున్ లియోసిచ్లా]] == {| class="wikitable" !రకం !లింక్ టెక్స్ట్ !Target శీర్షిక !స్థితి !సూచించిన తెలుగు శీర్షిక !సూచిత శీర్షిక స్థితి !వ్యాసంలో ఎన్నిసార్లు |- |B |L. phoenicea |[[Liocichla phoenicea]] |ఎర్రలింక్ |దొరకలేదు |— |1 |- |B |L. ripponi |[[Liocichla ripponi]] |ఎర్రలింక్ |దొరకలేదు |— |1 |- |B |L. bugunorum |[[Liocichla bugunorum]] |ఎర్రలింక్ |[[బుగున్ లియోసిచ్లా]] |నీలిలింక్ |1 |- |B |L. omeiensis |[[Liocichla omeiensis]] |ఎర్రలింక్ |దొరకలేదు |— |1 |- |B |L. steerii |[[Liocichla steerii]] |ఎర్రలింక్ |దొరకలేదు |— |1 |} a6gc2ltguiknbzl5zluvrbatuo2c0km 14 509364 4955688 2026-09-10T13:02:57Z Rajasekhar1961 2596 ఖాళీ పేజీని సృష్టించారు 4955688 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 4955689 4955688 2026-09-10T13:03:11Z Rajasekhar1961 2596 [[వర్గం:వ్యాధులు]] ను చేర్చారు (హాట్‌కేట్ ఉపయోగించి) 4955689 wikitext text/x-wiki [[వర్గం:వ్యాధులు]] brb0k8zy95v3wo713nxu401t0zzu4i8 0 509365 4955690 2026-09-10T13:09:28Z Pranayraj1985 29393 "[[:en:Special:Redirect/revision/1274897429|Amanda Williams (cricketer)]]" పేజీని అనువదించి సృష్టించారు 4955690 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer|name=Amanda Williams|female=true|image=|image_size=|caption=|full_name=Amanda Lee Williams|birth_date={{birth date and age|1988|09|06|df=yes}}|birth_place=[[Auckland]], New Zealand|nickname=|height=|batting=Right-handed|bowling=Right-arm [[Fast bowling|medium]]|role=[[All-rounder]]|club1=[[Western Australia women's cricket team|Western Australia]]|year1={{nowrap|2006/07–2014/15}}|columns=2|column1=[[List A cricket|WLA]]|matches1=25|runs1=185|bat avg1=11.56|100s/50s1=0/0|top score1=21[[not out|*]]|deliveries1=542|wickets1=10|bowl avg1=43.10|fivefor1=0|tenfor1=0|best bowling1=2/28|catches/stumpings1=5/–|column2=[[Women's Twenty20|WT20]]|matches2=14|runs2=39|bat avg2=6.50|100s/50s2=0/0|top score2=10|deliveries2=150|wickets2=11|bowl avg2=12.27|fivefor2=0|tenfor2=0|best bowling2=3/13|catches/stumpings2=1/–|source=[https://cricketarchive.com/Archive/Players/148/148527/148527.html CricketArchive]|date=7 July 2021}}<templatestyles src="Reflist/styles.css" /> విలియమ్స్ న్యూజిలాండ్‌లోని [[ఆక్లాండ్|ఆక్లాండ్‌లో]] జన్మించారు.<ref name="ESPNcricinfo">{{Cite web|title=Amanda Williams|url=https://www.espncricinfo.com/player/amanda-williams-272861|access-date=7 July 2021|publisher=[[ESPNcricinfo]]}}</ref><ref name="CricketArchive">{{Cite web|title=Amanda Williams|url=https://cricketarchive.com/Archive/Players/148/148527/148527.html|url-access=subscription|access-date=7 July 2021|publisher=[[CricketArchive]]}}</ref> ఆమె 2015లో సార్కోమా వ్యాధి నిర్ధారణ అయిన తర్వాత, ఆ వ్యాధి నుండి కోలుకున్నారు.<ref>{{Cite web|last=Laschon, Eliza|date=20 January 2017|title=Cancer diagnoses spur Melville cricket club to raise awareness of sarcoma|url=https://www.abc.net.au/news/2017-01-20/perth-cricket-club-raises-awareness-of-sarcoma/8198782|access-date=7 July 2021|publisher=[[Australian Broadcasting Corporation]]}}</ref><ref>{{Cite web|last=Zimmerman, Josh|date=24 January 2017|title=Cancer survivors look forward to Sock it to Sarcoma event|url=https://www.perthnow.com.au/community-news/melville-gazette/cancer-survivors-look-forward-to-sock-it-to-sarcoma-event-c-798542|access-date=7 July 2021|website=Melville Gazette|via=[[The Sunday Times (Western Australia)|''The Sunday Times'']]}}</ref> '''అమండా లీ విలియమ్స్''' (జననం 6 సెప్టెంబర్ 1988) మాజీ ఆస్ట్రేలియన్ [[క్రికెట్|క్రికెటర్]]. [[ఆల్ రౌండర్|ఆల్-రౌండర్ అయిన]] ఆమె, కుడిచేతి వాటం బ్యాటింగ్ చేస్తుంది. కుడిచేతి [[ఫాస్ట్ బౌలింగు|మీడియం పేస్]] బౌలింగ్ చేస్తుంది.<ref name="ESPNcricinfo" /> ఆమె ఉమెన్స్ నేషనల్ క్రికెట్ లీగ్ (WNCL) 2006–07, 2014–15 సీజన్‌ల మధ్య వెస్ట్రన్ ఆస్ట్రేలియా తరపున 25 [[లిస్ట్ ఎ క్రికెట్|లిస్ట్ A]] మ్యాచ్‌లు ఆడింది. ఆమె ఆస్ట్రేలియన్ ఉమెన్స్ ట్వంటీ20 కప్‌లో వెస్ట్రన్ ఆస్ట్రేలియా తరపున 14 సార్లు కూడా ఆడింది.<ref name="CricketArchive" /> విలియమ్స్ న్యూజిలాండ్‌లోని [[ఆక్లాండ్|ఆక్లాండ్‌లో]] జన్మించారు.<ref name="ESPNcricinfo" /><ref name="CricketArchive" /> ఆమె 2015లో సార్కోమా వ్యాధి నిర్ధారణ అయిన తర్వాత, ఆ వ్యాధి నుండి కోలుకున్నారు.<ref>{{Cite web|last=Laschon, Eliza|date=20 January 2017|title=Cancer diagnoses spur Melville cricket club to raise awareness of sarcoma|url=https://www.abc.net.au/news/2017-01-20/perth-cricket-club-raises-awareness-of-sarcoma/8198782|access-date=7 July 2021|publisher=[[Australian Broadcasting Corporation]]}}</ref><ref>{{Cite web|last=Zimmerman, Josh|date=24 January 2017|title=Cancer survivors look forward to Sock it to Sarcoma event|url=https://www.perthnow.com.au/community-news/melville-gazette/cancer-survivors-look-forward-to-sock-it-to-sarcoma-event-c-798542|access-date=7 July 2021|website=Melville Gazette|via=[[The Sunday Times (Western Australia)|''The Sunday Times'']]}}</ref> == మూలాలు == {{Reflist}} == బాహ్య లింకులు == * {{ESPNcricinfo|id=272861}} * Amanda Williams at CricketArchive (subscription required) [[వర్గం:ఆస్ట్రేలియా మహిళా క్రికెట్ క్రీడాకారులు]] [[వర్గం:ఆస్ట్రేలియా క్రికెట్ క్రీడాకారులు]] [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] [[వర్గం:1988 జననాలు]] i242hxla7kxckwlq06quqf1jmo9ljhf 3 509366 4955701 2026-09-10T14:16:40Z Nrgullapalli 11739 వికీపీడియాకు స్వాగతం! ([[WP:TW|TW]]) 4955701 wikitext text/x-wiki ==స్వాగతం== <!--{{Subst:Welcome}}~~~~ --> <div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: Orange;"> <div class="center"><span style="font-size:large; color:black;">Sekhar9131 గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[Wikipedia:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|<span style="color:white;">స్వాగతం!</span>]]! [[దస్త్రం:Wikipedia-logo.png|40px]]</span></div></div> Sekhar9131 గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[వికీపీడియా:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|స్వాగతం!]] వికీపీడియాలో సభ్యులైనందుకు అభినందనలు. {{#if:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}|<div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: light grey;"> వికీపీడియాలో దిద్దుబాట్లు ఎలా చెయ్యాలో మీకు వివరించేందుకు, మీ సందేహాలను తీర్చేందుకూ [[వాడుకరి:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}]] గారిని ప్రత్యేకంగా మీకోసం గురువుగా కేటాయించారు. ఏ సంకోచమూ లేకుండా వారిని మీ సందేహాలు అడగవచ్చు. మీకు [[ప్రత్యేక:Homepage|ప్రత్యేకంగా ఒక హోంపేజీ]] కూడా ఉంది చూడండి. అక్కడ మీకవసరమైన ఏ సహాయమైనా చేసేందుకు {{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}} గారు సిద్ధంగా ఉన్నారు. వారిని [[ప్రత్యేక:Homepage|పలకరించండి]].</div>|}} * [[దస్త్రం:Wikipedia Gurinchi Meeku Telusa?.pdf|thumb|పై బొమ్మపై నొక్కి తెలుగు వికీపీడియాను పరిచయం చేసే పుస్తకం చూడండి.]][[:s:వికీపీడియాలో రచనలు చేయుట|వికీపీడియాలో రచనలు ఎలా చెయ్యాలో చెప్పే పుస్తకం]] చూడండి. తెలుగు వ్యాసరచన గురించి [[విషయ వ్యక్తీకరణ]], కంప్యూటర్ లో తెలుగు టైపు చెయ్యడం గురించి [[వికీపీడియా:టైపింగు సహాయం|టైపింగు సహాయం]], [[కీ బోర్డు]] వ్యాసాలు ఉపయోగపడతాయి. * "మరియు" అనే పదం తెలుగుకు సహజమైన వాడుక కాదు. ప్రామాణిక ప్రచురణల్లో దాన్ని వాడరు. వికీపీడియాలో కూడా దాన్ని వాడరాదు. మరింత సమాచారం కోసం [[వికీపీడియా:శైలి/భాష]] చూడండి. * వికీపీడియాలో ప్రతీ పేజీకి అనుబంధంగా ఒక చర్చ పేజీ ఉంటుంది. వ్యాస విషయానికి సంబంధించిన చర్చ, సంబంధిత చర్చ పేజీలో చెయ్యాలి. మీ వాడుకరి పేజీకి కూడా అనుబంధంగా చర్చ పేజీ ఉంది. ఆ పేజీలోనే ఈ స్వాగత సందేశం పెట్టాను, గమనించారా? * చర్చ పేజీల్లో ఏమైనా రాసినపుడు దాని పక్కన సంతకం పెట్టాలి. నాలుగు టిల్డెలతో (టిల్డె అంటే - కీబోర్డులో "1" అంకె మీటకు ఎడమ పక్కన ఉన్న మీట. షిఫ్ట్ కీతో కలిపి దాన్ని నొక్కాలి.) <nowiki>~~~~</nowiki> ఇలా రాస్తే మీ పేరు, తేదీ, టైము ముద్రితమౌతాయి - అదే సంతకం! దిద్దుబాటు పెట్టె (వికీలో ఎక్కడైనా సరే.., రాసేది, ఇప్పుడు నేను ఇదంతా రాసినదీ దిద్దుబాటు పెట్టెలోనే) పైభాగం లోని ([[File:OOUI JS signature icon LTR.png|20px]]) బొమ్మపై నొక్కినా సంతకం చేరుతుంది. (సంతకం, చర్చ పేజీల్లో మాత్రమే చెయ్యాలి. వ్యాస పేజీలలో చెయ్యరాదు.) చర్చ పేజీలను [[వికీపీడియా:చర్చ పేజీలను ఉపయోగించడం ఎలా|ఎలా ఉపయోగించుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. * వికీపీడియాలో విజ్ఞాన సర్వస్వం పేజీలే కాకుండా వాటికి ఉపయోగపడే అనేక ఇతర పేజీలు కూడా ఉంటాయి. ఇవన్నీ వేరువేరు [[వికీపీడియా:పేరుబరి|పేరుబరుల్లో]] ఉంటాయి. ఈ పేజీల పేర్లకు ముందు ఆ పేరుబరి పేరు వస్తుంది - "వికీపీడియా:" "వాడుకరి:" "మూస:" "వర్గం:" -ఇలాగ (విజ్ఞాన సర్వస పేజీలకు ముందు ఇలాంటిదేమీ ఉండదు.). ఈ పేజీలకు కూడా అనుంబంధంగా చర్చ పేజీలుంటాయి. * వికీ గురించి, వికీపద్ధతుల గురించీ, వికీలో పనిచెయ్యడం గురించీ [[సహాయం:పరిచయం|తెలుసుకోండి]], ఇతరులకు చెప్పండి. * వికీపీడియాలో సవరణలు చెయ్యాలంటే కొత్తవారికి "విజువల్ ఎడిటరు" తేలిగ్గా, చాలా సౌకర్యంగా ఉంటుంది. దాన్ని మీ డిఫాల్టు ఎడిటరుగా ఎంచుకోండి. [[సహాయం:విజువల్ ఎడిటరును ఎంచుకోవడం|ఎలా ఎంచుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. ---- ఇకపోతే.. * ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణాల్లోని దాదాపుగా ప్రతీ ఊరికీ, మండలానికీ, జిల్లాకీ, పట్టణానికీ, నగరానికీ వికీలో పేజీ ఉంది. మీ ఊరి పేజీ చూడండి. అందులో సవరణలు ఏమైనా అవసరమనుకుంటే చేసెయ్యండి. వెనకాడకండి. * ప్రతీ తెలుగు సినిమాకీ ఒక పేజీ పెట్టాలనేది సంకల్పం. అందులో మీరూ పాలుపంచుకోవచ్చు. * [[మానవ పరిణామం]], [[మాయాబజార్]], [[ఇస్రో]], [[ఘట్టమనేని కృష్ణ| కృష్ణ (సినిమా నటుడు)]], [[జవాహర్ లాల్ నెహ్రూ]], [[మహా ఘాత పరికల్పన|చంద్రుడెలా పుట్టాడు]], [[తిరుమల ప్రసాదం]], [[హిరోషిమా, నాగసాకిలపై అణ్వస్త్ర దాడులు]], [[కొండారెడ్డి బురుజు]],..ఇలాంటి వేలాది వ్యాసాలు ఉన్నవి. రండి. విజ్ఞాన సర్వస్వ ప్రపంచంలో విహరించండి. ఇక్కడ రాయండి. తప్పులను సరిదిద్దండి. ఒప్పులకు మెరుగులు పెట్టండి. ------ * తెలుగు వికీ సభ్యులు అభిప్రాయాలు పంచుకొనే [http://groups.google.com/group/teluguwiki తెవికీ గూగుల్ గుంపు]లో చేరండి. ఫేస్బుక్ వాడేవారైతే [https://www.facebook.com/groups/560945180622204/ తెలుగు వికీపీడియా సముదాయ పేజీ] ఇష్టపడండి. * ఈ సైటు గురించి [[వికీపీడియా:అభిప్రాయాలు|అభిప్రాయాలు]] తెలపండి. * వికీపీడియాను ఉపయోగిస్తున్నప్పుడు మీకేమయినా సందేహాలు వస్తే [http://te.wikipedia.org/w/index.php?title={{TALKPAGENAMEE}}&action=edit&section=new&preload=template:helpme-preload&preloadtitle=సందేహం ఇక్కడ] నొక్కి, మీ సందేహాన్ని అడగండి. వీలయినంత త్వరగా వికీ విధివిధానాలు తెలిసిన సభ్యులు మీ సందేహాన్ని నివృత్తి చేస్తారు. తెలుగు వికీపీడియాలో మళ్ళీ మళ్ళీ కలుద్దాం. [[బొమ్మ:Smile icon.png|25px]] &nbsp;<!-- Template:Welcome--> [[వాడుకరి:Nrgullapalli|Nrgullapalli]] ([[వాడుకరి చర్చ:Nrgullapalli|చర్చ]]) 14:16, 10 సెప్టెంబరు 2026 (UTC) gho3q08f5b1dd0cjl8injw6byrgsl0l 3 509367 4955702 2026-09-10T14:17:00Z Nrgullapalli 11739 వికీపీడియాకు స్వాగతం! ([[WP:TW|TW]]) 4955702 wikitext text/x-wiki ==స్వాగతం== <!--{{Subst:Welcome}}~~~~ --> <div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: Orange;"> <div class="center"><span style="font-size:large; color:black;">Sh099078 గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[Wikipedia:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|<span style="color:white;">స్వాగతం!</span>]]! [[దస్త్రం:Wikipedia-logo.png|40px]]</span></div></div> Sh099078 గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[వికీపీడియా:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|స్వాగతం!]] వికీపీడియాలో సభ్యులైనందుకు అభినందనలు. {{#if:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}|<div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: light grey;"> వికీపీడియాలో దిద్దుబాట్లు ఎలా చెయ్యాలో మీకు వివరించేందుకు, మీ సందేహాలను తీర్చేందుకూ [[వాడుకరి:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}]] గారిని ప్రత్యేకంగా మీకోసం గురువుగా కేటాయించారు. ఏ సంకోచమూ లేకుండా వారిని మీ సందేహాలు అడగవచ్చు. మీకు [[ప్రత్యేక:Homepage|ప్రత్యేకంగా ఒక హోంపేజీ]] కూడా ఉంది చూడండి. అక్కడ మీకవసరమైన ఏ సహాయమైనా చేసేందుకు {{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}} గారు సిద్ధంగా ఉన్నారు. వారిని [[ప్రత్యేక:Homepage|పలకరించండి]].</div>|}} * [[దస్త్రం:Wikipedia Gurinchi Meeku Telusa?.pdf|thumb|పై బొమ్మపై నొక్కి తెలుగు వికీపీడియాను పరిచయం చేసే పుస్తకం చూడండి.]][[:s:వికీపీడియాలో రచనలు చేయుట|వికీపీడియాలో రచనలు ఎలా చెయ్యాలో చెప్పే పుస్తకం]] చూడండి. తెలుగు వ్యాసరచన గురించి [[విషయ వ్యక్తీకరణ]], కంప్యూటర్ లో తెలుగు టైపు చెయ్యడం గురించి [[వికీపీడియా:టైపింగు సహాయం|టైపింగు సహాయం]], [[కీ బోర్డు]] వ్యాసాలు ఉపయోగపడతాయి. * "మరియు" అనే పదం తెలుగుకు సహజమైన వాడుక కాదు. ప్రామాణిక ప్రచురణల్లో దాన్ని వాడరు. వికీపీడియాలో కూడా దాన్ని వాడరాదు. మరింత సమాచారం కోసం [[వికీపీడియా:శైలి/భాష]] చూడండి. * వికీపీడియాలో ప్రతీ పేజీకి అనుబంధంగా ఒక చర్చ పేజీ ఉంటుంది. వ్యాస విషయానికి సంబంధించిన చర్చ, సంబంధిత చర్చ పేజీలో చెయ్యాలి. మీ వాడుకరి పేజీకి కూడా అనుబంధంగా చర్చ పేజీ ఉంది. ఆ పేజీలోనే ఈ స్వాగత సందేశం పెట్టాను, గమనించారా? * చర్చ పేజీల్లో ఏమైనా రాసినపుడు దాని పక్కన సంతకం పెట్టాలి. నాలుగు టిల్డెలతో (టిల్డె అంటే - కీబోర్డులో "1" అంకె మీటకు ఎడమ పక్కన ఉన్న మీట. షిఫ్ట్ కీతో కలిపి దాన్ని నొక్కాలి.) <nowiki>~~~~</nowiki> ఇలా రాస్తే మీ పేరు, తేదీ, టైము ముద్రితమౌతాయి - అదే సంతకం! దిద్దుబాటు పెట్టె (వికీలో ఎక్కడైనా సరే.., రాసేది, ఇప్పుడు నేను ఇదంతా రాసినదీ దిద్దుబాటు పెట్టెలోనే) పైభాగం లోని ([[File:OOUI JS signature icon LTR.png|20px]]) బొమ్మపై నొక్కినా సంతకం చేరుతుంది. (సంతకం, చర్చ పేజీల్లో మాత్రమే చెయ్యాలి. వ్యాస పేజీలలో చెయ్యరాదు.) చర్చ పేజీలను [[వికీపీడియా:చర్చ పేజీలను ఉపయోగించడం ఎలా|ఎలా ఉపయోగించుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. * వికీపీడియాలో విజ్ఞాన సర్వస్వం పేజీలే కాకుండా వాటికి ఉపయోగపడే అనేక ఇతర పేజీలు కూడా ఉంటాయి. ఇవన్నీ వేరువేరు [[వికీపీడియా:పేరుబరి|పేరుబరుల్లో]] ఉంటాయి. ఈ పేజీల పేర్లకు ముందు ఆ పేరుబరి పేరు వస్తుంది - "వికీపీడియా:" "వాడుకరి:" "మూస:" "వర్గం:" -ఇలాగ (విజ్ఞాన సర్వస పేజీలకు ముందు ఇలాంటిదేమీ ఉండదు.). ఈ పేజీలకు కూడా అనుంబంధంగా చర్చ పేజీలుంటాయి. * వికీ గురించి, వికీపద్ధతుల గురించీ, వికీలో పనిచెయ్యడం గురించీ [[సహాయం:పరిచయం|తెలుసుకోండి]], ఇతరులకు చెప్పండి. * వికీపీడియాలో సవరణలు చెయ్యాలంటే కొత్తవారికి "విజువల్ ఎడిటరు" తేలిగ్గా, చాలా సౌకర్యంగా ఉంటుంది. దాన్ని మీ డిఫాల్టు ఎడిటరుగా ఎంచుకోండి. [[సహాయం:విజువల్ ఎడిటరును ఎంచుకోవడం|ఎలా ఎంచుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. ---- ఇకపోతే.. * ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణాల్లోని దాదాపుగా ప్రతీ ఊరికీ, మండలానికీ, జిల్లాకీ, పట్టణానికీ, నగరానికీ వికీలో పేజీ ఉంది. మీ ఊరి పేజీ చూడండి. అందులో సవరణలు ఏమైనా అవసరమనుకుంటే చేసెయ్యండి. వెనకాడకండి. * ప్రతీ తెలుగు సినిమాకీ ఒక పేజీ పెట్టాలనేది సంకల్పం. అందులో మీరూ పాలుపంచుకోవచ్చు. * [[మానవ పరిణామం]], [[మాయాబజార్]], [[ఇస్రో]], [[ఘట్టమనేని కృష్ణ| కృష్ణ (సినిమా నటుడు)]], [[జవాహర్ లాల్ నెహ్రూ]], [[మహా ఘాత పరికల్పన|చంద్రుడెలా పుట్టాడు]], [[తిరుమల ప్రసాదం]], [[హిరోషిమా, నాగసాకిలపై అణ్వస్త్ర దాడులు]], [[కొండారెడ్డి బురుజు]],..ఇలాంటి వేలాది వ్యాసాలు ఉన్నవి. రండి. విజ్ఞాన సర్వస్వ ప్రపంచంలో విహరించండి. ఇక్కడ రాయండి. తప్పులను సరిదిద్దండి. ఒప్పులకు మెరుగులు పెట్టండి. ------ * తెలుగు వికీ సభ్యులు అభిప్రాయాలు పంచుకొనే [http://groups.google.com/group/teluguwiki తెవికీ గూగుల్ గుంపు]లో చేరండి. ఫేస్బుక్ వాడేవారైతే [https://www.facebook.com/groups/560945180622204/ తెలుగు వికీపీడియా సముదాయ పేజీ] ఇష్టపడండి. * ఈ సైటు గురించి [[వికీపీడియా:అభిప్రాయాలు|అభిప్రాయాలు]] తెలపండి. * వికీపీడియాను ఉపయోగిస్తున్నప్పుడు మీకేమయినా సందేహాలు వస్తే [http://te.wikipedia.org/w/index.php?title={{TALKPAGENAMEE}}&action=edit&section=new&preload=template:helpme-preload&preloadtitle=సందేహం ఇక్కడ] నొక్కి, మీ సందేహాన్ని అడగండి. వీలయినంత త్వరగా వికీ విధివిధానాలు తెలిసిన సభ్యులు మీ సందేహాన్ని నివృత్తి చేస్తారు. తెలుగు వికీపీడియాలో మళ్ళీ మళ్ళీ కలుద్దాం. [[బొమ్మ:Smile icon.png|25px]] &nbsp;<!-- Template:Welcome--> [[వాడుకరి:Nrgullapalli|Nrgullapalli]] ([[వాడుకరి చర్చ:Nrgullapalli|చర్చ]]) 14:17, 10 సెప్టెంబరు 2026 (UTC) ca1l2qm0ky1119es25k3i2924exsutj 3 509368 4955703 2026-09-10T14:17:20Z Nrgullapalli 11739 వికీపీడియాకు స్వాగతం! ([[WP:TW|TW]]) 4955703 wikitext text/x-wiki ==స్వాగతం== <!--{{Subst:Welcome}}~~~~ --> <div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: Orange;"> <div class="center"><span style="font-size:large; color:black;">DynamicHorse గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[Wikipedia:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|<span style="color:white;">స్వాగతం!</span>]]! [[దస్త్రం:Wikipedia-logo.png|40px]]</span></div></div> DynamicHorse గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[వికీపీడియా:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|స్వాగతం!]] వికీపీడియాలో సభ్యులైనందుకు అభినందనలు. {{#if:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}|<div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: light grey;"> వికీపీడియాలో దిద్దుబాట్లు ఎలా చెయ్యాలో మీకు వివరించేందుకు, మీ సందేహాలను తీర్చేందుకూ [[వాడుకరి:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}]] గారిని ప్రత్యేకంగా మీకోసం గురువుగా కేటాయించారు. ఏ సంకోచమూ లేకుండా వారిని మీ సందేహాలు అడగవచ్చు. మీకు [[ప్రత్యేక:Homepage|ప్రత్యేకంగా ఒక హోంపేజీ]] కూడా ఉంది చూడండి. అక్కడ మీకవసరమైన ఏ సహాయమైనా చేసేందుకు {{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}} గారు సిద్ధంగా ఉన్నారు. వారిని [[ప్రత్యేక:Homepage|పలకరించండి]].</div>|}} * [[దస్త్రం:Wikipedia Gurinchi Meeku Telusa?.pdf|thumb|పై బొమ్మపై నొక్కి తెలుగు వికీపీడియాను పరిచయం చేసే పుస్తకం చూడండి.]][[:s:వికీపీడియాలో రచనలు చేయుట|వికీపీడియాలో రచనలు ఎలా చెయ్యాలో చెప్పే పుస్తకం]] చూడండి. తెలుగు వ్యాసరచన గురించి [[విషయ వ్యక్తీకరణ]], కంప్యూటర్ లో తెలుగు టైపు చెయ్యడం గురించి [[వికీపీడియా:టైపింగు సహాయం|టైపింగు సహాయం]], [[కీ బోర్డు]] వ్యాసాలు ఉపయోగపడతాయి. * "మరియు" అనే పదం తెలుగుకు సహజమైన వాడుక కాదు. ప్రామాణిక ప్రచురణల్లో దాన్ని వాడరు. వికీపీడియాలో కూడా దాన్ని వాడరాదు. మరింత సమాచారం కోసం [[వికీపీడియా:శైలి/భాష]] చూడండి. * వికీపీడియాలో ప్రతీ పేజీకి అనుబంధంగా ఒక చర్చ పేజీ ఉంటుంది. వ్యాస విషయానికి సంబంధించిన చర్చ, సంబంధిత చర్చ పేజీలో చెయ్యాలి. మీ వాడుకరి పేజీకి కూడా అనుబంధంగా చర్చ పేజీ ఉంది. ఆ పేజీలోనే ఈ స్వాగత సందేశం పెట్టాను, గమనించారా? * చర్చ పేజీల్లో ఏమైనా రాసినపుడు దాని పక్కన సంతకం పెట్టాలి. నాలుగు టిల్డెలతో (టిల్డె అంటే - కీబోర్డులో "1" అంకె మీటకు ఎడమ పక్కన ఉన్న మీట. షిఫ్ట్ కీతో కలిపి దాన్ని నొక్కాలి.) <nowiki>~~~~</nowiki> ఇలా రాస్తే మీ పేరు, తేదీ, టైము ముద్రితమౌతాయి - అదే సంతకం! దిద్దుబాటు పెట్టె (వికీలో ఎక్కడైనా సరే.., రాసేది, ఇప్పుడు నేను ఇదంతా రాసినదీ దిద్దుబాటు పెట్టెలోనే) పైభాగం లోని ([[File:OOUI JS signature icon LTR.png|20px]]) బొమ్మపై నొక్కినా సంతకం చేరుతుంది. (సంతకం, చర్చ పేజీల్లో మాత్రమే చెయ్యాలి. వ్యాస పేజీలలో చెయ్యరాదు.) చర్చ పేజీలను [[వికీపీడియా:చర్చ పేజీలను ఉపయోగించడం ఎలా|ఎలా ఉపయోగించుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. * వికీపీడియాలో విజ్ఞాన సర్వస్వం పేజీలే కాకుండా వాటికి ఉపయోగపడే అనేక ఇతర పేజీలు కూడా ఉంటాయి. ఇవన్నీ వేరువేరు [[వికీపీడియా:పేరుబరి|పేరుబరుల్లో]] ఉంటాయి. ఈ పేజీల పేర్లకు ముందు ఆ పేరుబరి పేరు వస్తుంది - "వికీపీడియా:" "వాడుకరి:" "మూస:" "వర్గం:" -ఇలాగ (విజ్ఞాన సర్వస పేజీలకు ముందు ఇలాంటిదేమీ ఉండదు.). ఈ పేజీలకు కూడా అనుంబంధంగా చర్చ పేజీలుంటాయి. * వికీ గురించి, వికీపద్ధతుల గురించీ, వికీలో పనిచెయ్యడం గురించీ [[సహాయం:పరిచయం|తెలుసుకోండి]], ఇతరులకు చెప్పండి. * వికీపీడియాలో సవరణలు చెయ్యాలంటే కొత్తవారికి "విజువల్ ఎడిటరు" తేలిగ్గా, చాలా సౌకర్యంగా ఉంటుంది. దాన్ని మీ డిఫాల్టు ఎడిటరుగా ఎంచుకోండి. [[సహాయం:విజువల్ ఎడిటరును ఎంచుకోవడం|ఎలా ఎంచుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. ---- ఇకపోతే.. * ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణాల్లోని దాదాపుగా ప్రతీ ఊరికీ, మండలానికీ, జిల్లాకీ, పట్టణానికీ, నగరానికీ వికీలో పేజీ ఉంది. మీ ఊరి పేజీ చూడండి. అందులో సవరణలు ఏమైనా అవసరమనుకుంటే చేసెయ్యండి. వెనకాడకండి. * ప్రతీ తెలుగు సినిమాకీ ఒక పేజీ పెట్టాలనేది సంకల్పం. అందులో మీరూ పాలుపంచుకోవచ్చు. * [[మానవ పరిణామం]], [[మాయాబజార్]], [[ఇస్రో]], [[ఘట్టమనేని కృష్ణ| కృష్ణ (సినిమా నటుడు)]], [[జవాహర్ లాల్ నెహ్రూ]], [[మహా ఘాత పరికల్పన|చంద్రుడెలా పుట్టాడు]], [[తిరుమల ప్రసాదం]], [[హిరోషిమా, నాగసాకిలపై అణ్వస్త్ర దాడులు]], [[కొండారెడ్డి బురుజు]],..ఇలాంటి వేలాది వ్యాసాలు ఉన్నవి. రండి. విజ్ఞాన సర్వస్వ ప్రపంచంలో విహరించండి. ఇక్కడ రాయండి. తప్పులను సరిదిద్దండి. ఒప్పులకు మెరుగులు పెట్టండి. ------ * తెలుగు వికీ సభ్యులు అభిప్రాయాలు పంచుకొనే [http://groups.google.com/group/teluguwiki తెవికీ గూగుల్ గుంపు]లో చేరండి. ఫేస్బుక్ వాడేవారైతే [https://www.facebook.com/groups/560945180622204/ తెలుగు వికీపీడియా సముదాయ పేజీ] ఇష్టపడండి. * ఈ సైటు గురించి [[వికీపీడియా:అభిప్రాయాలు|అభిప్రాయాలు]] తెలపండి. * వికీపీడియాను ఉపయోగిస్తున్నప్పుడు మీకేమయినా సందేహాలు వస్తే [http://te.wikipedia.org/w/index.php?title={{TALKPAGENAMEE}}&action=edit&section=new&preload=template:helpme-preload&preloadtitle=సందేహం ఇక్కడ] నొక్కి, మీ సందేహాన్ని అడగండి. వీలయినంత త్వరగా వికీ విధివిధానాలు తెలిసిన సభ్యులు మీ సందేహాన్ని నివృత్తి చేస్తారు. తెలుగు వికీపీడియాలో మళ్ళీ మళ్ళీ కలుద్దాం. [[బొమ్మ:Smile icon.png|25px]] &nbsp;<!-- Template:Welcome--> [[వాడుకరి:Nrgullapalli|Nrgullapalli]] ([[వాడుకరి చర్చ:Nrgullapalli|చర్చ]]) 14:17, 10 సెప్టెంబరు 2026 (UTC) r4b8fyozol6lxsyr2z4vecpa2uoh7kd 0 509369 4955720 2026-09-10T15:22:05Z Pranayraj1985 29393 "[[:en:Special:Redirect/revision/1333306065|Fiona McDonald (cricketer)]]" పేజీని అనువదించి సృష్టించారు 4955720 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer|name=Fiona McDonald|female=true|image=|image_size=|caption=|full_name=Fiona Joy McDonald|birth_date={{birth date and age|1987|07|22|df=yes}}|birth_place=[[Adelaide]], [[South Australia]]|nickname=|height=|batting=Right-handed|bowling=Right-arm [[Fast bowling|fast-medium]]|role=|club1=[[South Australia women's cricket team|South Australia]]|year1={{nowrap|2004/05–2010/11}}|columns=2|column1=[[List A cricket|WLA]]|matches1=35|runs1=256|bat avg1=13.47|100s/50s1=0/0|top score1=37|deliveries1=189|wickets1=7|bowl avg1=20.71|fivefor1=0|tenfor1=0|best bowling1=4/56|catches/stumpings1=11/–|column2=[[Women's Twenty20|WT20]]|matches2=15|runs2=12|bat avg2=1.71|100s/50s2=0/0|top score2=8[[not out|*]]|deliveries2=24|wickets2=1|bowl avg2=31.00|fivefor2=–|tenfor2=–|best bowling2=–|catches/stumpings2=4/–|source=[https://cricketarchive.com/Archive/Players/93/93860/93860.html CricketArchive]|date=9 July 2021}}<templatestyles src="Reflist/styles.css" /> '''ఫియోనా జాయ్ మెక్‌డొనాల్డ్'''<ref name="ESPNcricinfo">{{Cite web|title=Fiona McDonald|url=https://www.espncricinfo.com/player/fiona-mcdonald-267610|access-date=9 July 2021|publisher=[[ESPNcricinfo]]}}</ref> (జననం 22 జూలై 1987) మాజీ ఆస్ట్రేలియన్ [[క్రికెట్|క్రికెటర్]].<ref>{{Cite web|title=Honour Board|url=https://www.saca.com.au/about/honour-board/awards|access-date=9 July 2021|publisher=[[South Australian Cricket Association]]}}</ref> కుడిచేతి వాటం బ్యాటర్, కుడిచేతి [[ఫాస్ట్ బౌలింగు|ఫాస్ట్-మీడియం]] బౌలర్ అయిన ఆమె, 2004–05 - 2010–11 సీజన్‌ల మధ్య మహిళల జాతీయ క్రికెట్ లీగ్ (WNCL)లో సౌత్ ఆస్ట్రేలియా తరపున 35 [[లిస్ట్ ఎ క్రికెట్|లిస్ట్ A]] మ్యాచ్‌లు ఆడింది. ఆమె ఆస్ట్రేలియన్ మహిళల ట్వంటీ20 కప్‌లో సౌత్ ఆస్ట్రేలియా తరపున 15 సార్లు కూడా ఆడింది.<ref name="CricketArchive">{{Cite web|title=Fiona McDonald|url=https://cricketarchive.com/Archive/Players/93/93860/93860.html|url-access=subscription|access-date=9 July 2021|publisher=[[CricketArchive]]}}</ref> == మూలాలు == {{Reflist}} == బాహ్య లింకులు == * {{ESPNcricinfo|id=267610}} * Fiona McDonald at CricketArchive (subscription required) [[వర్గం:ఆస్ట్రేలియా మహిళా క్రికెట్ క్రీడాకారులు]] [[వర్గం:ఆస్ట్రేలియా క్రికెట్ క్రీడాకారులు]] [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] [[వర్గం:1987 జననాలు]] l030h3fhbjs0y9rkl86dksdhlvpxdp9 0 509370 4955721 2026-09-10T15:22:44Z Pranayraj1985 29393 "[[:en:Special:Redirect/revision/1307519237|Sally Shaw]]" పేజీని అనువదించి సృష్టించారు 4955721 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer|name=Sally Shaw|female=true|image=|image_size=|caption=|full_name=|birth_date={{birth date and age|1978|09|19|df=yes}}|birth_place={{nowrap|[[Goulburn]], [[New South Wales]], Australia}}|nickname=|height=|batting=Right-handed|bowling=|role=[[Opening batter]]|club1=[[New South Wales women's cricket team|New South Wales]]|year1=2000/01|hidedeliveries=true|columns=1|column1=[[List A cricket|WLA]]|matches1=2|runs1=10|bat avg1=10.00|100s/50s1=0/0|top score1=10|deliveries1=–|wickets1=–|bowl avg1=–|fivefor1=–|tenfor1=–|best bowling1=–|catches/stumpings1=0/–|source=[https://cricketarchive.com/Archive/Players/17/17566/17566.html CricketArchive]|date=9 July 2021}}<templatestyles src="Reflist/styles.css" /> '''శాలీ షా''' (జననం 19 సెప్టెంబర్ 1978) మాజీ ఆస్ట్రేలియన్ [[క్రికెట్|క్రికెటర్]].<ref>{{Cite web|last=[[Erin Burns|Burns, Erin]]|date=24 February 2020|title=Goodbye I wasn't ready for|url=https://www.athletesvoice.com.au/erin-burns-goodbye-wasnt-ready-for/|access-date=9 July 2021|website=AthletesVoice}}</ref> కుడిచేతి వాటం ఓపెనింగ్ బ్యాటర్ అయిన ఆమె,<ref name="ESPNcricinfo">{{Cite web|title=Sally Shaw|url=https://www.espncricinfo.com/player/sally-shaw-53466|access-date=9 July 2021|publisher=[[ESPNcricinfo]]}}</ref> ఉమెన్స్ నేషనల్ క్రికెట్ లీగ్ (WNCL) 2000–01 సీజన్‌లో న్యూ సౌత్ వేల్స్ తరపున రెండు [[లిస్ట్ ఎ క్రికెట్|లిస్ట్ A]] మ్యాచ్‌లు ఆడింది.<ref name="CricketArchive">{{Cite web|title=Sally Shaw|url=https://cricketarchive.com/Archive/Players/17/17566/17566.html|url-access=subscription|access-date=9 July 2021|publisher=[[CricketArchive]]}}</ref> == మూలాలు == {{Reflist}}{{DEFAULTSORT:Shaw, Sally}} * {{ESPNcricinfo|id=53466}} * Sally Shaw at CricketArchive (subscription required) [[వర్గం:ఆస్ట్రేలియా మహిళా క్రికెట్ క్రీడాకారులు]] [[వర్గం:ఆస్ట్రేలియా క్రికెట్ క్రీడాకారులు]] [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] [[వర్గం:1978 జననాలు]] afpd5z1g11kcms434pjl8i6tguzs2p6 0 509371 4955722 2026-09-10T15:23:16Z Pranayraj1985 29393 "[[:en:Special:Redirect/revision/1275266763|Angela Murnane]]" పేజీని అనువదించి సృష్టించారు 4955722 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer|name=Angela Murnane|female=true|image=|image_size=|caption=|full_name=Angela Lee Murnane|birth_date={{birth date and age|1983|04|13|df=yes}}|birth_place={{nowrap|[[Brisbane]], [[Queensland]], Australia}}|nickname=|family=|height=|batting=Right-handed|bowling=Right-arm [[Fast bowling|medium]]|role=|club1=[[Queensland women's cricket team|Queensland]]|year1={{nowrap|2003/04–2008/09}}|columns=2|column1=[[List A cricket|WLA]]|matches1=22|runs1=149|bat avg1=12.41|100s/50s1=0/0|top score1=35|deliveries1=462|wickets1=10|bowl avg1=36.50|fivefor1=0|tenfor1=0|best bowling1=2/11|catches/stumpings1=8/–|column2=[[Women's Twenty20|WT20]]|matches2=2|runs2=11|bat avg2=11.00|100s/50s2=0/0|top score2=6|deliveries2=12|wickets2=0|bowl avg2=–|fivefor2=–|tenfor2=–|best bowling2=–|catches/stumpings2=0/–|source=[https://cricketarchive.com/Archive/Players/93/93854/93854.html CricketArchive]|date=9 July 2021}}<templatestyles src="Reflist/styles.css" /> '''ఏంజెలా లీ ముర్నేన్''' (జననం 13 ఏప్రిల్ 1983) మాజీ ఆస్ట్రేలియన్ [[క్రికెట్|క్రికెటర్]]. ఆమె కుడిచేతి వాటం బ్యాటర్, కుడిచేతి [[ఫాస్ట్ బౌలింగు|మీడియం పేస్]] బౌలర్.<ref name="ESPNcricinfo">{{Cite web|title=Angela Murnane|url=https://www.espncricinfo.com/player/angela-murnane-225718|access-date=9 July 2021|publisher=[[ESPNcricinfo]]}}</ref> [[క్వీన్స్‌ల్యాండ్|క్వీన్స్‌లాండ్‌లోని]] బ్రిస్బేన్‌లో జన్మించిన ఆమె, 2003–04 - 2008–09 సీజన్‌ల మధ్య మహిళల జాతీయ క్రికెట్ లీగ్ (WNCL)లో 22 [[లిస్ట్ ఎ క్రికెట్|లిస్ట్ A]] మ్యాచ్‌లలో తన [[క్వీన్స్‌ల్యాండ్ ఫైర్|సొంత రాష్ట్రానికి]] ప్రాతినిధ్యం వహించింది.<ref name="CricketArchive">{{Cite web|title=Angela Murnane|url=https://cricketarchive.com/Archive/Players/93/93854/93854.html|url-access=subscription|access-date=9 July 2021|publisher=[[CricketArchive]]}}</ref><ref>{{Cite web|date=2 February 2006|title=Qld battling history in women's cricket|url=https://www.smh.com.au/sport/qld-battling-history-in-womens-cricket-20060202-gdmw6o.html|access-date=9 July 2021|website=[[The Sydney Morning Herald]]}}</ref><ref>{{Cite web|date=1 February 2006|title=Queensland and NSW battle in women's final series|url=https://www.espn.co.uk/cricket/story/_/id/23020901/queensland-nsw-battle-women-final-series|access-date=9 July 2021|publisher=[[ESPNcricinfo]]|via=[[ESPN]]}}</ref> == మూలాలు == {{Reflist}} == బాహ్య లింకులు == * {{ESPNcricinfo|id=225718}} * Angela Murnane at CricketArchive (subscription required) [[వర్గం:ఆస్ట్రేలియా మహిళా క్రికెట్ క్రీడాకారులు]] [[వర్గం:ఆస్ట్రేలియా క్రికెట్ క్రీడాకారులు]] [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] [[వర్గం:1983 జననాలు]] tft5wgu2iu6in9n58613kf0d1gxi4tr 0 509372 4955745 2026-09-10T16:01:04Z Batthini Vinay Kumar Goud 78298 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1458885|Buspirone]] to:te #mdwikicx 4955745 wikitext text/x-wiki {{Infobox drug|Watchedfields=changed|verifiedrevid=459522704|image=Buspirone 200.svg|width=250px <!-- Names -->|pronounce={{IPAc-en |ˈ|b|juː|s|p|ᵻ|r|oʊ|n }} ({{respell|BEW|spi-rohn}})|tradename=Buspar, Namanspin|synonyms=MJ 9022-1<ref name="Elks2014">{{cite book|vauthors=Elks J|title=The Dictionary of Drugs: Chemical Data: Chemical Data, Structures and Bibliographies|url=https://books.google.com/books?id=0vXTBwAAQBAJ&pg=PA192|date=14 November 2014|publisher=Springer|isbn=978-1-4757-2085-3|pages=192–|access-date=11 March 2017|archive-date=12 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312135341/https://books.google.com/books?id=0vXTBwAAQBAJ&pg=PA192|url-status=live}}</ref>|IUPAC_name=8-{4-[4-(Pyrimidin-2-yl)piperazin-1-yl]butyl}-8-azaspiro[4.5]decane-7,9-dione <!-- Clinical data -->|class=|pregnancy_AU=B1|routes_of_administration=[[Oral administration|By mouth]]|onset=|duration_of_action=|Drugs.com={{drugs.com|monograph|buspirone-hydrochloride}}|MedlinePlus=a688005 <!-- Legal data -->|legal_AU=S4|legal_CA=Rx-only|legal_UK=POM|legal_US=Rx-only <!-- Pharmacokinetic data -->|bioavailability=3.9%<ref name="pmid22608068">{{cite journal | vauthors = Loane C, Politis M | title = Buspirone: what is it all about? | journal = Brain Research | volume = 1461 | issue = | pages = 111–8 | date = June 2012 | pmid = 22608068 | doi = 10.1016/j.brainres.2012.04.032 }}</ref>|protein_bound=86–95%<ref name=MSR>{{cite web|title=buspirone (Rx) - BuSpar, Buspirex, more..|work=Medscape Reference|publisher=WebMD|url=http://reference.medscape.com/drug/buspar-buspirone-342913|access-date=14 November 2013|archive-date=13 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190713163500/https://reference.medscape.com/drug/buspar-buspirone-342913|url-status=live}}</ref>|metabolism=[[Liver]] (via [[CYP3A4]])<ref name="pmid10320950" /><ref name="pmid15640381">{{cite journal | vauthors = Zhu M, Zhao W, Jimenez H, Zhang D, Yeola S, Dai R, Vachharajani N, Mitroka J | display-authors = 6 | title = Cytochrome P450 3A-mediated metabolism of buspirone in human liver microsomes | journal = Drug Metabolism and Disposition | volume = 33 | issue = 4 | pages = 500–7 | date = April 2005 | pmid = 15640381 | doi = 10.1124/dmd.104.000836 | s2cid = 10142905 }}</ref>|metabolites=5-OH-Buspirone; 6-OH-Buspirone; 8-OH-Buspirone; {{abbrlink|1-PP|1-(2-pyrimidinyl)piperazine}}<ref name="pmid3515929">{{cite journal | vauthors = Gammans RE, Mayol RF, LaBudde JA | title = Metabolism and disposition of buspirone | journal = The American Journal of Medicine | volume = 80 | issue = 3B | pages = 41–51 | date = March 1986 | pmid = 3515929 | doi = 10.1016/0002-9343(86)90331-1 }}</ref><ref name="SchatzbergNemeroff2009">{{cite book| first1 = Alan F. | last1 = Schatzberg | first2 = Charles B. | last2 = Nemeroff |title=The American Psychiatric Publishing Textbook of Psychopharmacology|url=https://books.google.com/books?id=Xx7iNGdV25IC&pg=PA490|year=2009|publisher=American Psychiatric Pub|isbn=978-1-58562-309-9|pages=490–}}</ref><ref name="pmid17494642">{{cite journal | vauthors = Wong H, Dockens RC, Pajor L, Yeola S, Grace JE, Stark AD, Taub RA, Yocca FD, Zaczek RC, Li YW | display-authors = 6 | title = 6-Hydroxybuspirone is a major active metabolite of buspirone: assessment of pharmacokinetics and 5-hydroxytryptamine1A receptor occupancy in rats | journal = Drug Metabolism and Disposition | volume = 35 | issue = 8 | pages = 1387–92 | date = August 2007 | pmid = 17494642 | doi = 10.1124/dmd.107.015768 | s2cid = 25558546 }}</ref>|elimination_half-life=2.5&nbsp;hours<ref name="pmid10320950">{{cite journal | vauthors = Mahmood I, Sahajwalla C | title = Clinical pharmacokinetics and pharmacodynamics of buspirone, an anxiolytic drug | journal = Clinical Pharmacokinetics | volume = 36 | issue = 4 | pages = 277–87 | date = April 1999 | pmid = 10320950 | doi = 10.2165/00003088-199936040-00003 | url = https://zenodo.org/record/1236411 | access-date = 2019-09-06 | archive-date = 2021-08-28 | archive-url = https://web.archive.org/web/20210828014120/https://zenodo.org/record/1236411/preview/article.pdf | url-status = live }}</ref>|excretion=[[Urine]]: 29–63%<ref name = MSR/><br />[[Feces]]: 18–38%<ref name = MSR/> <!-- Chemical and physical data -->|C=21|H=31|N=5|O=2|SMILES=O=C1N(CCCCN2CCN(CC2)C3=NC=CC=N3)C(CC4(CCCC4)C1)=O|StdInChI=1S/C21H31N5O2/c27-18-16-21(6-1-2-7-21)17-19(28)26(18)11-4-3-10-24-12-14-25(15-13-24)20-22-8-5-9-23-20/h5,8-9H,1-4,6-7,10-17H2|StdInChI_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}|StdInChIKey=QWCRAEMEVRGPNT-UHFFFAOYSA-N|StdInChIKey_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}}}బుస్పిరోన్, ఇతరులలో బుస్పార్ బ్రాండ్ పేరుతో విక్రయించబడుతుంది, ఇది ప్రధానంగా ఆందోళన రుగ్మతలకు, ముఖ్యంగా సాధారణ ఆందోళన రుగ్మత చికిత్స చేయడానికి ఉపయోగించే ఔషధం.<ref name="AHFS2019">{{Cite web|title=Buspirone Hydrochloride Monograph for Professionals|url=https://www.drugs.com/monograph/buspirone-hydrochloride.html|website=Drugs.com|publisher=American Society of Health-System Pharmacists|access-date=3 March 2019|language=en|archive-date=6 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190306044709/https://www.drugs.com/monograph/buspirone-hydrochloride.html|url-status=live}}</ref> ప్రయోజనాలు దాని స్వల్పకాలిక వినియోగానికి మద్దతు ఇస్తాయి.<ref name="BNF76">{{Cite book|title=British national formulary : BNF 76|date=2018|publisher=Pharmaceutical Press|isbn=9780857113382|pages=338|edition=76}}</ref> ఇది సైకోసిస్ చికిత్సలో ప్రభావవంతంగా ఉన్నట్లు కనుగొనబడలేదు.<ref name="AHFS2019" /> ఇది నోటి ద్వారా తీసుకోబడుతుంది, దీని ప్రభావం నాలుగు వారాల వరకు పట్టవచ్చు.<ref name="AHFS2019" /><ref name=Wil2018>{{cite journal |last1=Wilson |first1=TK |last2=Tripp |first2=J |title=Buspirone |journal=StatPearls |date=January 2018 |pmid=30285372 |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK531477/ |access-date=2019-03-05 |archive-date=2020-08-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200811215632/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK531477/ |url-status=live }}</ref> సాధారణ దుష్ప్రభావాలలో వికారం, తలనొప్పి, మైకము, ఏకాగ్రతలో ఇబ్బంది ఉంటాయి.<ref name="AHFS2019" /><ref name="BNF76" /> తీవ్రమైన దుష్ప్రభావాలలో భ్రాంతులు, సెరోటోనిన్ సిండ్రోమ్, మూర్ఛలు ఉండవచ్చు.<ref name="BNF76" /> గర్భధారణ సమయంలో ఉపయోగం సురక్షితంగా ఉన్నట్లు కనిపిస్తుంది, కానీ బాగా అధ్యయనం చేయబడలేదు, అయితే తల్లిపాలను సమయంలో ఉపయోగం సిఫారసు చేయబడలేదు.<ref name="BNF76" /><ref name="Preg2019">{{Cite web|title=Buspirone Pregnancy and Breastfeeding Warnings|url=https://www.drugs.com/pregnancy/buspirone.html|website=Drugs.com|access-date=3 March 2019|language=en|archive-date=6 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190306044514/https://www.drugs.com/pregnancy/buspirone.html|url-status=live}}</ref> ఇది ఎలా పనిచేస్తుందో స్పష్టంగా తెలియదు కానీ దీనికి బెంజోడియాజిపైన్స్ సంబంధం లేదు.<ref name="AHFS2019" /> బుస్పిరోన్ మొట్టమొదట 1968 లో తయారు చేయబడింది, 1986 లో యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో వైద్య ఉపయోగం కోసం ఆమోదించబడింది.<ref name="AHFS2019" /> ఇది సాధారణ ఔషధంగా అందుబాటులో ఉంది.<ref name="BNF76" /> యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్‌లో ఒక నెల సరఫరా 2019 నాటికి NHS కి సుమారు £10 ఖర్చు అవుతుంది.<ref name="BNF76" /> యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో ఈ మొత్తం టోకు ధర సుమారు US $3.<ref name="NADAC2019">{{Cite web|title=NADAC as of 2019-02-27|url=https://data.medicaid.gov/Drug-Pricing-and-Payment/NADAC-as-of-2019-02-27/s7c9-pfa6|website=Centers for Medicare and Medicaid Services|access-date=3 March 2019|language=en|archive-date=2019-03-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20190306044447/https://data.medicaid.gov/Drug-Pricing-and-Payment/NADAC-as-of-2019-02-27/s7c9-pfa6|url-status=dead}}</ref> 2017లో, ఇది పది మిలియన్లకు పైగా ప్రిస్క్రిప్షన్లతో యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో 80వ అత్యంత సాధారణంగా సూచించిన ఔషధం.<ref name="ref">{{Cite web|title=The Top 300 of 2020|url=https://clincalc.com/DrugStats/Top300Drugs.aspx|website=ClinCalc|access-date=11 April 2020|archive-date=12 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210212142534/https://clincalc.com/DrugStats/Top300Drugs.aspx|url-status=live}}</ref><ref name="ref1">{{Cite web|title=Buspirone - Drug Usage Statistics|website=ClinCalc|url=https://clincalc.com/DrugStats/Drugs/BuspironeHydrochloride|access-date=11 April 2020|archive-date=8 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200708071300/https://clincalc.com/DrugStats/Drugs/BuspironeHydrochloride|url-status=dead}}</ref> == సూచనలు == <references /> [[వర్గం:Translated from MDWiki]] l4a3h84zw3mgelowkw9oe4ey65eizzs 4955751 4955745 2026-09-10T16:04:54Z Batthini Vinay Kumar Goud 78298 4955751 wikitext text/x-wiki {{Infobox drug|Watchedfields=changed|verifiedrevid=459522704|image=Buspirone 200.svg|width=250px <!-- Names -->|pronounce={{IPAc-en |ˈ|b|juː|s|p|ᵻ|r|oʊ|n }} ({{respell|BEW|spi-rohn}})|tradename=Buspar, Namanspin|synonyms=MJ 9022-1<ref name="Elks2014">{{cite book|vauthors=Elks J|title=The Dictionary of Drugs: Chemical Data: Chemical Data, Structures and Bibliographies|url=https://books.google.com/books?id=0vXTBwAAQBAJ&pg=PA192|date=14 November 2014|publisher=Springer|isbn=978-1-4757-2085-3|pages=192–|access-date=11 March 2017|archive-date=12 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312135341/https://books.google.com/books?id=0vXTBwAAQBAJ&pg=PA192|url-status=live}}</ref>|IUPAC_name=8-{4-[4-(Pyrimidin-2-yl)piperazin-1-yl]butyl}-8-azaspiro[4.5]decane-7,9-dione <!-- Clinical data -->|class=|pregnancy_AU=B1|routes_of_administration=[[Oral administration|By mouth]]|onset=|duration_of_action=|Drugs.com={{drugs.com|monograph|buspirone-hydrochloride}}|MedlinePlus=a688005 <!-- Legal data -->|legal_AU=S4|legal_CA=Rx-only|legal_UK=POM|legal_US=Rx-only <!-- Pharmacokinetic data -->|bioavailability=3.9%<ref name="pmid22608068">{{cite journal | vauthors = Loane C, Politis M | title = Buspirone: what is it all about? | journal = Brain Research | volume = 1461 | issue = | pages = 111–8 | date = June 2012 | pmid = 22608068 | doi = 10.1016/j.brainres.2012.04.032 }}</ref>|protein_bound=86–95%<ref name=MSR>{{cite web|title=buspirone (Rx) - BuSpar, Buspirex, more..|work=Medscape Reference|publisher=WebMD|url=http://reference.medscape.com/drug/buspar-buspirone-342913|access-date=14 November 2013|archive-date=13 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190713163500/https://reference.medscape.com/drug/buspar-buspirone-342913|url-status=live}}</ref>|metabolism=[[Liver]] (via [[CYP3A4]])<ref name="pmid10320950" /><ref name="pmid15640381">{{cite journal | vauthors = Zhu M, Zhao W, Jimenez H, Zhang D, Yeola S, Dai R, Vachharajani N, Mitroka J | display-authors = 6 | title = Cytochrome P450 3A-mediated metabolism of buspirone in human liver microsomes | journal = Drug Metabolism and Disposition | volume = 33 | issue = 4 | pages = 500–7 | date = April 2005 | pmid = 15640381 | doi = 10.1124/dmd.104.000836 | s2cid = 10142905 }}</ref>|metabolites=5-OH-Buspirone; 6-OH-Buspirone; 8-OH-Buspirone; {{abbrlink|1-PP|1-(2-pyrimidinyl)piperazine}}<ref name="pmid3515929">{{cite journal | vauthors = Gammans RE, Mayol RF, LaBudde JA | title = Metabolism and disposition of buspirone | journal = The American Journal of Medicine | volume = 80 | issue = 3B | pages = 41–51 | date = March 1986 | pmid = 3515929 | doi = 10.1016/0002-9343(86)90331-1 }}</ref><ref name="SchatzbergNemeroff2009">{{cite book| first1 = Alan F. | last1 = Schatzberg | first2 = Charles B. | last2 = Nemeroff |title=The American Psychiatric Publishing Textbook of Psychopharmacology|url=https://books.google.com/books?id=Xx7iNGdV25IC&pg=PA490|year=2009|publisher=American Psychiatric Pub|isbn=978-1-58562-309-9|pages=490–}}</ref><ref name="pmid17494642">{{cite journal | vauthors = Wong H, Dockens RC, Pajor L, Yeola S, Grace JE, Stark AD, Taub RA, Yocca FD, Zaczek RC, Li YW | display-authors = 6 | title = 6-Hydroxybuspirone is a major active metabolite of buspirone: assessment of pharmacokinetics and 5-hydroxytryptamine1A receptor occupancy in rats | journal = Drug Metabolism and Disposition | volume = 35 | issue = 8 | pages = 1387–92 | date = August 2007 | pmid = 17494642 | doi = 10.1124/dmd.107.015768 | s2cid = 25558546 }}</ref>|elimination_half-life=2.5&nbsp;hours<ref name="pmid10320950">{{cite journal | vauthors = Mahmood I, Sahajwalla C | title = Clinical pharmacokinetics and pharmacodynamics of buspirone, an anxiolytic drug | journal = Clinical Pharmacokinetics | volume = 36 | issue = 4 | pages = 277–87 | date = April 1999 | pmid = 10320950 | doi = 10.2165/00003088-199936040-00003 | url = https://zenodo.org/record/1236411 | access-date = 2019-09-06 | archive-date = 2021-08-28 | archive-url = https://web.archive.org/web/20210828014120/https://zenodo.org/record/1236411/preview/article.pdf | url-status = live }}</ref>|excretion=[[Urine]]: 29–63%<ref name = MSR/><br />[[Feces]]: 18–38%<ref name = MSR/> <!-- Chemical and physical data -->|C=21|H=31|N=5|O=2|SMILES=O=C1N(CCCCN2CCN(CC2)C3=NC=CC=N3)C(CC4(CCCC4)C1)=O|StdInChI=1S/C21H31N5O2/c27-18-16-21(6-1-2-7-21)17-19(28)26(18)11-4-3-10-24-12-14-25(15-13-24)20-22-8-5-9-23-20/h5,8-9H,1-4,6-7,10-17H2|StdInChI_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}|StdInChIKey=QWCRAEMEVRGPNT-UHFFFAOYSA-N|StdInChIKey_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}}}బుస్పిరోన్, ఇతరులలో బుస్పార్ బ్రాండ్ పేరుతో విక్రయించబడుతుంది, ఇది ప్రధానంగా ఆందోళన రుగ్మతలకు, ముఖ్యంగా సాధారణ ఆందోళన రుగ్మత చికిత్స చేయడానికి ఉపయోగించే ఔషధం.<ref name="AHFS2019">{{Cite web|title=Buspirone Hydrochloride Monograph for Professionals|url=https://www.drugs.com/monograph/buspirone-hydrochloride.html|website=Drugs.com|publisher=American Society of Health-System Pharmacists|access-date=3 March 2019|language=en|archive-date=6 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190306044709/https://www.drugs.com/monograph/buspirone-hydrochloride.html|url-status=live}}</ref> ప్రయోజనాలు దాని స్వల్పకాలిక వినియోగానికి మద్దతు ఇస్తాయి.<ref name="BNF76">{{Cite book|title=British national formulary : BNF 76|date=2018|publisher=Pharmaceutical Press|isbn=9780857113382|pages=338|edition=76}}</ref> ఇది సైకోసిస్ చికిత్సలో ప్రభావవంతంగా ఉన్నట్లు కనుగొనబడలేదు.<ref name="AHFS2019" /> ఇది నోటి ద్వారా తీసుకోబడుతుంది, దీని ప్రభావం నాలుగు వారాల వరకు పట్టవచ్చు.<ref name="AHFS2019" /><ref name=Wil2018>{{cite journal |last1=Wilson |first1=TK |last2=Tripp |first2=J |title=Buspirone |journal=StatPearls |date=January 2018 |pmid=30285372 |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK531477/ |access-date=2019-03-05 |archive-date=2020-08-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200811215632/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK531477/ |url-status=live }}</ref> సాధారణ దుష్ప్రభావాలలో వికారం, తలనొప్పి, మైకము, ఏకాగ్రతలో ఇబ్బంది ఉంటాయి.<ref name="AHFS2019" /><ref name="BNF76" /> తీవ్రమైన దుష్ప్రభావాలలో భ్రాంతులు, సెరోటోనిన్ సిండ్రోమ్, మూర్ఛలు ఉండవచ్చు.<ref name="BNF76" /> గర్భధారణ సమయంలో ఉపయోగం సురక్షితంగా ఉన్నట్లు కనిపిస్తుంది, కానీ బాగా అధ్యయనం చేయబడలేదు, అయితే తల్లిపాలను సమయంలో ఉపయోగం సిఫారసు చేయబడలేదు.<ref name="BNF76" /><ref name="Preg2019">{{Cite web|title=Buspirone Pregnancy and Breastfeeding Warnings|url=https://www.drugs.com/pregnancy/buspirone.html|website=Drugs.com|access-date=3 March 2019|language=en|archive-date=6 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190306044514/https://www.drugs.com/pregnancy/buspirone.html|url-status=live}}</ref> ఇది ఎలా పనిచేస్తుందో స్పష్టంగా తెలియదు కానీ దీనికి బెంజోడియాజిపైన్స్ సంబంధం లేదు.<ref name="AHFS2019" /> బుస్పిరోన్ మొట్టమొదట 1968 లో తయారు చేయబడింది, 1986 లో యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో వైద్య ఉపయోగం కోసం ఆమోదించబడింది.<ref name="AHFS2019" /> ఇది సాధారణ ఔషధంగా అందుబాటులో ఉంది.<ref name="BNF76" /> యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్‌లో ఒక నెల సరఫరా 2019 నాటికి NHS కి సుమారు £10 ఖర్చు అవుతుంది.<ref name="BNF76" /> యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో ఈ మొత్తం టోకు ధర సుమారు US $3.<ref name="NADAC2019">{{Cite web|title=NADAC as of 2019-02-27|url=https://data.medicaid.gov/Drug-Pricing-and-Payment/NADAC-as-of-2019-02-27/s7c9-pfa6|website=Centers for Medicare and Medicaid Services|access-date=3 March 2019|language=en|archive-date=2019-03-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20190306044447/https://data.medicaid.gov/Drug-Pricing-and-Payment/NADAC-as-of-2019-02-27/s7c9-pfa6|url-status=dead}}</ref> 2017లో, ఇది పది మిలియన్లకు పైగా ప్రిస్క్రిప్షన్లతో యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో 80వ అత్యంత సాధారణంగా సూచించిన ఔషధం.<ref name="ref">{{Cite web|title=The Top 300 of 2020|url=https://clincalc.com/DrugStats/Top300Drugs.aspx|website=ClinCalc|access-date=11 April 2020|archive-date=12 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210212142534/https://clincalc.com/DrugStats/Top300Drugs.aspx|url-status=live}}</ref><ref name="ref1">{{Cite web|title=Buspirone - Drug Usage Statistics|website=ClinCalc|url=https://clincalc.com/DrugStats/Drugs/BuspironeHydrochloride|access-date=11 April 2020|archive-date=8 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200708071300/https://clincalc.com/DrugStats/Drugs/BuspironeHydrochloride|url-status=dead}}</ref> == వైద్యపరమైన ఉపయోగాలు == === ఆందోళన === బస్పిరోన్ ఆందోళన రుగ్మతలు లేదా ఆందోళన లక్షణాల స్వల్పకాలిక చికిత్స కోసం ఉపయోగించబడుతుంది.<ref name = DM>{{cite web|title=BUSPIRONE HCL (buspirone hydrochloride) tablet [Watson Laboratories, Inc.]|work=DailyMed|publisher=Watson Laboratories, Inc.|date=July 2013|access-date=14 November 2013|url=http://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/lookup.cfm?setid=a3fe0ccd-565f-4d0a-a7ba-2fad7a819358|archive-date=13 June 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100613173704/http://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/lookup.cfm?setid=A3FE0CCD-565F-4D0A-A7BA-2FAD7A819358|url-status=live}}</ref><ref name = TGA>{{cite web|title=BUSPAR® (buspirone hydrochloride) Tablets 5 mg & 10 mg PRODUCT INFORMATION|work=TGA eBusiness Services|publisher=Aspen Pharma Pty Ltd|date=January 2010|access-date=14 November 2013|url=https://www.ebs.tga.gov.au/ebs/picmi/picmirepository.nsf/pdf?OpenAgent&id=CP-2010-PI-03962-3|format=PDF|archive-date=24 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170924183655/https://www.ebs.tga.gov.au/ebs/picmi/picmirepository.nsf/pdf?OpenAgent&id=CP-2010-PI-03962-3|url-status=live}}</ref><ref name = AMH>{{cite book | title = Australian Medicines Handbook | year = 2013 | publisher = The Australian Medicines Handbook Unit Trust | isbn = 978-0-9805790-9-3 | edition = 2013 | place = Adelaide | veditors = Rossi S }}</ref><ref name = EMC>{{cite web|title=Buspirone 10mg Tablets|work=electronic Medicines Compendium|publisher=Actavis UK Ltd|date=10 September 2012|access-date=14 November 2013|url=http://www.medicines.org.uk/emc/medicine/23859/SPC/Buspirone+10mg+Tablets/|archive-date=13 November 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131113191142/http://www.medicines.org.uk/emc/medicine/23859/SPC/Buspirone+10mg+Tablets/|url-status=live}}</ref><ref name=BNF> {{cite book | last1 = Joint Formulary Committee | title = British National Formulary (BNF) | publisher = Pharmaceutical Press | pages = 224 }}</ref> ఇది సాధారణంగా సెలెక్టివ్ సెరోటోనిన్ రీఅప్టేక్ ఇన్హిబిటర్స్ (SSRIs) కంటే తక్కువగా ప్రాధాన్యత ఇవ్వబడుతుంది.<ref name=Wil2018/> బస్పిరోన్‌కు తక్షణ ఆందోళన నివారణ ప్రభావాలు లేవు, అందువల్ల దీని ప్రభావం ఆలస్యంగా ప్రారంభమవుతుంది; దీని పూర్తి వైద్యపరమైన ప్రభావం కనపడటానికి 2–4 వారాలు పట్టవచ్చు.<ref name="SadockSadock2014">{{cite book | first1 = Benjamin J. | last1 = Sadock | first2 = Virginia A. | last2 = Sadock | first3 = Pedro | last3 = Ruiz | title = Kaplan and Sadock's Synopsis of Psychiatry: Behavioral Sciences/Clinical Psychiatry | url = https://books.google.com/books?id=IzGYBAAAQBAJ&pg=PT3211 | date = 22 September 2014 | publisher = Wolters Kluwer Health | isbn = 978-1-4698-8375-5 | pages = 3211– | access-date = 11 March 2017 | archive-date = 12 March 2017 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170312135508/https://books.google.com/books?id=IzGYBAAAQBAJ&pg=PT3211 | url-status = live }}</ref> ఈ మందు, డయాజెపామ్ , అల్ప్రాజోలామ్ , లోరాజెపామ్, క్లోరాజెపేట్‌తో సహా బెంజోడియాజెపైన్‌ల మాదిరిగానే సాధారణీకరించిన ఆందోళన రుగ్మత (GAD) చికిత్సలో ప్రభావవంతంగా ఉంటుందని చూపబడింది.<ref name="pmid22608068" /><ref name="pmid26535760">{{cite journal | vauthors = Howland RH | title = Buspirone: Back to the Future | journal = Journal of Psychosocial Nursing and Mental Health Services | volume = 53 | issue = 11 | pages = 21–4 | date = November 2015 | pmid = 26535760 | doi = 10.3928/02793695-20151022-01 }}</ref> GAD కాకుండా ఇతర ఆందోళన రుగ్మతల చికిత్సలో బస్పిరోన్ ప్రభావవంతంగా ఉంటుందని తెలియదు , అయినప్పటికీ, సెలెక్టివ్ సెరోటోనిన్ రీఅప్టేక్ ఇన్హిబిటర్స్ (SSRIs) కు అనుబంధంగా సామాజిక ఫోబియా చికిత్సలో ఇది ఉపయోగకరంగా ఉండవచ్చని కొన్ని పరిమిత ఆధారాలు ఉన్నాయి.<ref name="pmid22608068" /><ref name="pmid25225024">{{cite book | vauthors = Masdrakis VG, Turic D, Baldwin DS | chapter = Pharmacological treatment of social anxiety disorder | volume = 29 | pages = 144–53 | year = 2013 | pmid = 25225024 | doi = 10.1159/000351960 | chapter-url = | isbn = 978-3-318-02463-0 | title = Anxiety Disorders | series = Modern Trends in Pharmacopsychiatry }}</ref> === ఇతర ఉపయోగాలు === ==== లైంగిక అసమర్థత ==== మహిళల్లో హైపోయాక్టివ్ సెక్సువల్ డిజైర్ డిజార్డర్ (HSDD) చికిత్సలో బస్పిరోన్ ఒక్కటే ఉపయోగకరంగా ఉండవచ్చని కొన్ని ఆధారాలు ఉన్నాయి.<ref name="pmid27916394">{{cite journal | vauthors = Goldstein I, Kim NN, Clayton AH, DeRogatis LR, Giraldi A, Parish SJ, Pfaus J, Simon JA, Kingsberg SA, Meston C, Stahl SM, Wallen K, Worsley R | display-authors = 6 | title = Hypoactive Sexual Desire Disorder: International Society for the Study of Women's Sexual Health (ISSWSH) Expert Consensus Panel Review | journal = Mayo Clinic Proceedings | volume = 92 | issue = 1 | pages = 114–128 | date = January 2017 | pmid = 27916394 | doi = 10.1016/j.mayocp.2016.09.018 | doi-access = free }}</ref> == సూచనలు == <references /> [[వర్గం:Translated from MDWiki]] e533ftugrlca9caq2ko4srsu0ceaxjg 0 509373 4955771 2026-09-10T16:31:13Z Batthini Vinay Kumar Goud 78298 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1457409|Propranolol]] to:te #mdwikicx 4955771 wikitext text/x-wiki {{Infobox drug |Watchedfields =changed |verifiedrevid =464216937 |image =Propranolol.svg |width =250px |image2 =Propranolol ball-and-stick model.png |width2 =250px <!-- Names --> |pronounce =prəʊˈpranəlɒl |tradename =Inderal, others |synonyms = |IUPAC_name =(''RS'')-1-(1-methylethylamino)-3-(1-naphthyloxy)propan-2-ol <!-- Clinical data --> |class =[[Beta blocker]]<ref name=AHFS2015/> |pregnancy_AU =C |routes_of_administration=[[Oral administration|By mouth]], [[rectal administration|rectal]], [[intravenous therapy|intravenous]] |onset = |duration_of_action= |Drugs.com ={{drugs.com|monograph|propranolol-hydrochloride}} |MedlinePlus = <!-- Legal data --> |legal_AU =S4 |legal_CA =Rx-only |legal_UK =POM |legal_US =Rx-only |DailyMedID =Propranolol |licence_US =Propranolol |licence_EU =yes <!-- Pharmacokinetic data --> |bioavailability =26% |protein_bound =90% |metabolism =[[Liver]] (extensive) [[CYP1A2|1A2]], [[CYP2D6|2D6]]; minor: [[CYP2C19|2C19]], [[CYP3A4|3A4]] |metabolites =N-desisopropylpropranolol, 4'-hydroxypropanolol |elimination_half-life=4-5 hours<ref name=Katzung2021>{{cite book |last1=Benowitz |first1=Neal L. |editor1-last=Katzung |editor1-first=Bertram G. |editor2-last=Trevor |editor2-first=Anthony J. |title=Basic and Clinical Pharmacology |edition=15th |date=2020 |publisher=McGraw-Hill |location=New York |isbn=978-1-260-45231-0 |page=183 |url=https://books.google.com/books?id=4vGSzQEACAAJ&newbks=0&hl=en |language=en |chapter=11. Antihypertensive agents |access-date=5 December 2021 |archive-date=10 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211010205018/https://books.google.com/books?id=4vGSzQEACAAJ&newbks=0&hl=en |url-status=live }}</ref> |excretion =[[Kidney]] (<1%) <!-- Chemical and physical data --> |C =16 |H =21 |N =1 |O =2 |SMILES =OC(COC1=C2C=CC=CC2=CC=C1)CNC(C)C |StdInChI =1S/C16H21NO2/c1-12(2)17-10-14(18)11-19-16-9-5-7-13-6-3-4-8-15(13)16/h3-9,12,14,17-18H,10-11H2,1-2H3 |StdInChI_Ref ={{stdinchicite|correct|chemspider}} |StdInChIKey =AQHHHDLHHXJYJD-UHFFFAOYSA-N |StdInChIKey_Ref ={{stdinchicite|correct|chemspider}} |chirality =[[Racemic mixture]] |melting_point =96 |drug_name =Propranolol }} '''ప్రొప్రానోలోల్''', బ్రాండ్లో ఇండెరల్ పేరుతో విక్రయించబడుతుంది, ఇది బీటా బ్లాకర్ తరగతికి చెందిన ఔషధం.<ref name="AHFS2015">{{Cite web|title=Propranolol hydrochloride|website=Monograph|url=https://www.drugs.com/monograph/propranolol-hydrochloride.html|publisher=The American Society of Health-System Pharmacists|access-date=1 January 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150101152631/http://www.drugs.com/monograph/propranolol-hydrochloride.html|archive-date=1 January 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150101152631/http://www.drugs.com/monograph/propranolol-hydrochloride.html|date=1 January 2015}}</ref> అధిక రక్తపోటు, అనేక రకాల క్రమరహిత హృదయ స్పందన రేటు, థైరోటాక్సికోసిస్, కేశనాళిక హెమాంజియోమాస్, పనితీరు ఆందోళన, అవసరమైన ప్రకంపనల చికిత్సకు దీనిని ఉపయోగిస్తారు.<ref name="AHFS2015" /> ఇది [[పార్శ్వపు తలనొప్పి|మైగ్రేన్ తలనొప్పి]] నివారించడానికి [[యాంజైన|ఆంజినా]] లేదా మునుపటి [[గుండెపోటు]] ఉన్నవారిలో మరింత గుండె సమస్యలను నివారించడానికి ఉపయోగిస్తారు.<ref name="AHFS2015" /> దీనిని నోటి ద్వారా లేదా సిరలోకి ఇంజెక్షన్ ద్వారా తీసుకోవచ్చు.<ref name="AHFS2015" /> నోటి ద్వారా తీసుకునే సూత్రీకరణ చిన్న-నటన, దీర్ఘ-నటన వెర్షన్లలో వస్తుంది.<ref name="AHFS2015" /> ప్రొప్రానోలోల్ 30 నిమిషాల తర్వాత రక్తంలో కనిపిస్తుంది, నోటి ద్వారా తీసుకున్నప్పుడు 60, 90 నిమిషాల మధ్య గరిష్ట ప్రభావాన్ని కలిగి ఉంటుంది.<ref name="AHFS2015" /><ref>{{Cite book|last=Bryson|first=Peter D.|title=Comprehensive review in toxicology for emergency clinicians|date=1997|publisher=Taylor & Francis|location=Washington, DC|isbn=9781560326120|page=167|edition=3|url=https://books.google.com/books?id=f7009NkJv70C&pg=PA167|archive-url=https://web.archive.org/web/20170324020627/https://books.google.com/books?id=f7009NkJv70C&pg=PA167|archive-date=24 March 2017|df=dmy-all}}</ref> సాధారణ దుష్ప్రభావాలలో వికారం, [[కడుపునొప్పి|కడుపు నొప్పి]], [[మలబద్దకం|మలబద్ధకం]] ఉన్నాయి.<ref name="AHFS2015" /> ఇది ఇప్పటికే నెమ్మదిగా హృదయ స్పందన రేటు ఉన్నవారిలో [[హృదయ వైఫల్యం|గుండె వైఫల్యం]] ఉన్నవారిలో ఎక్కువగా ఉపయోగించకూడదు.<ref name="AHFS2015" /> [[హృద్ధమనుల వ్యాధి|కొరోనరీ ఆర్టరీ వ్యాధి]] ఉన్నవారిలో మందులను త్వరగా ఆపడం వల్ల లక్షణాలు మరింత దిగజారవచ్చు.<ref name="AHFS2015" /> ఇది [[ఉబ్బసము|ఉబ్బసం]] లక్షణాలను మరింత తీవ్రతరం చేయవచ్చు.<ref name="AHFS2015" /> [[కాలేయం]] లేదా మూత్రపిండాల సమస్యలు ఉన్నవారికి జాగ్రత్త వహించాలని సిఫార్సు చేయబడింది.<ref name="AHFS2015" /> గర్భధారణ సమయంలో తీసుకుంటే ప్రొప్రానోలోల్ శిశువులో హానికరమైన ప్రభావాలను కలిగించవచ్చు.<ref>{{Cite web|title=Prescribing medicines in pregnancy database|url=http://www.tga.gov.au/hp/medicines-pregnancy.htm#.U1Yw8Bc3tqw|website=Australian Government|access-date=22 April 2014|date=3 March 2014|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140408040902/http://www.tga.gov.au/hp/medicines-pregnancy.htm#.U1Yw8Bc3tqw|archive-date=8 April 2014}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140408040902/http://www.tga.gov.au/hp/medicines-pregnancy.htm#.U1Yw8Bc3tqw|date=8 April 2014}}</ref> తల్లిపాలను సమయంలో దీని ఉపయోగం బహుశా సురక్షితం, కానీ దుష్ప్రభావాల కోసం శిశువును పర్యవేక్షించాలి.<ref>{{Cite book|first=Gerald G|last=Briggs|first2=Roger K|last2=Freeman|first3=Sumner J|last3=Yaffe|title=Drugs in pregnancy and lactation : a reference guide to fetal and neonatal risk|date=2011|publisher=Wolters Kluwer Health/Lippincott Williams & Wilkins|location=Philadelphia|isbn=9781608317080|page=1226|edition=9th|url=https://books.google.ca/books?id=OIgTE4aynrMC&pg=PA1226|archive-url=https://web.archive.org/web/20170214212837/https://books.google.ca/books?id=OIgTE4aynrMC&pg=PA1226|archive-date=14 February 2017|df=dmy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221014000428/https://books.google.ca/books?id=OIgTE4aynrMC&pg=PA1226|date=14 October 2022}}</ref> ఇది β-అడ్రెనర్జిక్ గ్రాహకాలను నిరోధించడం ద్వారా పనిచేసే నాన్-సెలెక్టివ్ బీటా బ్లాకర్.<ref name="AHFS2015" /> ప్రొప్రానోలోల్ 1962 లో పేటెంట్ చేయబడింది, 1964 లో వైద్య ఉపయోగం కోసం ఆమోదించబడింది.<ref>{{Cite book|last=Fischer|first=Jnos|last2=Ganellin|first2=C. Robin|title=Analogue-based Drug Discovery|date=2006|publisher=John Wiley & Sons|isbn=9783527607495|page=460|url=https://books.google.ca/books?id=FjKfqkaKkAAC&pg=PA460|language=en|access-date=1 March 2019|archive-date=28 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161228195510/https://books.google.ca/books?id=FjKfqkaKkAAC&pg=PA460}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221013170644/https://books.google.ca/books?id=FjKfqkaKkAAC&pg=PA460|date=13 October 2022}}</ref> ఇది ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ అత్యవసర ఔషధాల జాబితా ఉంది.<ref name="WHO21st">{{Cite book|vauthors=((World Health Organization))|title=World Health Organization model list of essential medicines: 21st list 2019|year=2019|hdl=10665/325771|author-link=World Health Organization|publisher=World Health Organization|location=Geneva|id=WHO/MVP/EMP/IAU/2019.06. License: CC BY-NC-SA 3.0 IGO}}</ref> ప్రొప్రానోలోల్ ఒక సాధారణ ఔషధంగా అందుబాటులో ఉంది.<ref name="AHFS2015" /> అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల్లో టోకు ధర 2014 నాటికి నెలకు US $0.24, US $2.16 మధ్య ఉంది.<ref>{{Cite web|title=Propranolol|url=http://mshpriceguide.org/en/single-drug-information/?DMFId=673&searchYear=2014|website=International Drug Price Indicator Guide|access-date=7 October 2019|archive-date=17 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190617200819/http://mshpriceguide.org/en/single-drug-information/?DMFId=673&searchYear=2014|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190617200819/http://mshpriceguide.org/en/single-drug-information/?DMFId=673&searchYear=2014|date=17 June 2019}}</ref> యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో ఇది ఒక సాధారణ మోతాదులో నెలకు సుమారు $15 ఖర్చు అవుతుంది.<ref name="AHFS2015" /> 2017 లో, ఇది 17 మిలియన్లకు పైగా ప్రిస్క్రిప్షన్లతో యునైటెడ్ స్టేట్స్లో 41 వ అత్యంత సాధారణంగా సూచించిన ఔషధం.<ref name="Top300">{{Cite web|title=The Top 300 of 2020|url=https://clincalc.com/DrugStats/Top300Drugs.aspx|website=ClinCalc|access-date=11 April 2020|archive-date=18 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200318234059/https://clincalc.com/DrugStats/Top300Drugs.aspx|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210212142534/https://clincalc.com/DrugStats/Top300Drugs.aspx|date=12 February 2021}}</ref><ref>{{Cite web|title=Propranolol Hydrochloride - Drug Usage Statistics|website=ClinCalc|url=https://clincalc.com/DrugStats/Drugs/PropranololHydrochloride|access-date=11 April 2020|archive-date=11 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411192319/https://clincalc.com/DrugStats/Drugs/PropranololHydrochloride|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200411192319/https://clincalc.com/DrugStats/Drugs/PropranololHydrochloride|date=11 April 2020}}</ref> UKలో ఒక సాధారణ మోతాదు/నెలకు 2020 నాటికి NHS £2.54 ఖర్చవుతుంది.<ref name="BNF80">{{Cite book|title=BNF|date=September 2020 - March 2021|publisher=BMJ Group and the Pharmaceutical Press|isbn=978-0-85711-369-6|edition=80|location=|page=162-163}}</ref> == సూచనలు == <references /> [[వర్గం:Translated from MDWiki]] bjetroypq5zvjicq60zebvkax9cphem 0 509374 4955785 2026-09-10T17:47:13Z Batthini Vinay Kumar Goud 78298 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1500844|Burr hole]] to:te #mdwikicx 4955785 wikitext text/x-wiki {{Interventions infobox |Name =Burr hole |image =ChronicSubduralPostBurrHoles.jpg |caption =Chronic subdural bleed with old burr holes |alt = |MedlinePlus = |eMedicine = }} '''ట్రెపానేషన్''' అని కూడా పిలువబడే '''బుర్ర్ హోల్''' అనేది [[కపాలం|పుర్రె]] ద్వారా రంధ్రం చేయబడే ఒక ప్రక్రియ.<ref>{{Cite paper|title=Trepanation in Ancient China.|date=May 2017}}</ref> మిడ్‌లైన్ షిఫ్ట్ సంభవించినప్పుడు ఎపిడ్యూరల్ లేదా సబ్డ్యూరల్ హెమటోమాస్ చికిత్సకు ఇది జరుగుతుంది, గ్లాస్గో కోమా స్కేల్ 8 కంటే తక్కువగా ఉంటుంది, ఒక విద్యార్థి విస్తరించింది.<ref name="EMD2021">{{Cite web|title=Unlocking Common ED Procedures – Crackin’ the Cranium: A Review of Cranial Burr Hole Decompression|url=http://www.emdocs.net/unlocking-common-ed-procedures-crackin-the-cranium-a-review-of-cranial-burr-hole-decompression/|website=emDOCs.net - Emergency Medicine Education|access-date=15 March 2021|language=en|date=9 April 2020|archive-date=28 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201128222638/http://www.emdocs.net/unlocking-common-ed-procedures-crackin-the-cranium-a-review-of-cranial-burr-hole-decompression/|url-status=live}}</ref> సాధారణంగా న్యూరోసర్జరీ ద్వారా నిర్వహించబడుతున్నప్పటికీ, మొదటిది అందుబాటులో లేకపోతే అత్యవసర వైద్యుడు దీనిని చేయవచ్చు.<ref name="EMD2021" /><ref name="Scan2012">{{Cite paper|title=Emergency burr holes: "How to do it".|date=2 April 2012}}</ref> వ్యక్తి సాధారణంగా ప్రారంభించే ముందు ఇంట్యూబేట్ చేయబడతాడు.<ref name="EMD2021" /> రక్తస్రావం స్థానం సి.టి స్కాన్‌లో నిర్ధారించబడుతుంది, పైభాగంలో ఉన్న పుర్రె మందం కొలుస్తారు.<ref name="EMD2021" /> ఈ ప్రదేశం గొరుగుట, క్రిమిరహితం చేయబడి, ఎపినెఫ్రిన్ తో లిడోకైన్ ఇంజెక్ట్ చేయబడింది.<ref name="EMD2021" /> సుమారు 4 సెంటీమీటర్ల (1.57 అంగుళాల) పొడవైన ఎముకకు కత్తిరించబడుతుంది.<ref name="EMD2021" /> ఇది సాధారణంగా ముందు 2 వేళ్లు, చెవి కాలువ పైన 2 వేళ్లు చేస్తారు.<ref name="EMD2021" /> చర్మం తెరిచి ఉంచడానికి ఒక రిట్రాక్టర్ ఉపయోగించబడుతుంది, అయితే పుర్రె గుండా వెళ్ళడానికి ఒక డ్రిల్ ఉపయోగించబడుతుంది.<ref name="EMD2021" /> ఎపిడ్యూరల్ హెమటోమాతో రక్తం బయటకు రావచ్చు లేదా సున్నితమైన చూషణ అవసరం కావచ్చు.<ref name="EMD2021" /> సబ్డ్యూరల్ హెమటోమాలో, డ్యూరా ను పదునైన హుక్, దానిలో చేసిన X ఆకారపు కోతతో ఎత్తివేయాలి.<ref name="EMD2021" /> సంక్రమణను నివారించడానికి యాంటీబయాటిక్స్ ఇవ్వాలి, వ్యక్తి న్యూరోసర్జరీ ద్వారా ఖచ్చితమైన సంరక్షణ పొందాలి.<ref name="EMD2021" /> ట్రెపనేషన్ అనేది చరిత్ర అంతటా ప్రదర్శించబడుతున్న సాక్ష్యాలతో తెలిసిన పురాతన శస్త్రచికిత్స రకం.<ref name="Far2013a">{{Cite paper|date=2013-04-05|title=Violence, mental illness, and the brain – A brief history of psychosurgery: Part 1 – From trephination to lobotomy}}</ref> ఇది మొదట ఆధ్యాత్మిక ప్రయోజనాల కోసం, [[మూర్ఛలు (ఫిట్స్)|మూర్ఛ]], తలనొప్పి, తల గాయాలు, మానసిక రుగ్మతల కోసం నిర్వహించబడుతుందని [[మానవ శాస్త్రం|మానవ శాస్త్రవేత్తలు]] భావిస్తున్నారు.<ref name="Far2013a" /> == సూచనలు == <references /> [[వర్గం:Translated from MDWiki]] 4ws2rjme8i8q2timvgo4oulgqjqeime 4955786 4955785 2026-09-10T17:47:42Z Batthini Vinay Kumar Goud 78298 4955786 wikitext text/x-wiki {{Interventions infobox |Name =బుర్ర్ హోల్ |image =ChronicSubduralPostBurrHoles.jpg |caption =పాత బర్ రంధ్రాలతో దీర్ఘకాలిక సబ్డ్యూరల్ రక్తస్రావం |alt = |MedlinePlus = |eMedicine = }} '''ట్రెపానేషన్''' అని కూడా పిలువబడే '''బుర్ర్ హోల్''' అనేది [[కపాలం|పుర్రె]] ద్వారా రంధ్రం చేయబడే ఒక ప్రక్రియ.<ref>{{Cite paper|title=Trepanation in Ancient China.|date=May 2017}}</ref> మిడ్‌లైన్ షిఫ్ట్ సంభవించినప్పుడు ఎపిడ్యూరల్ లేదా సబ్డ్యూరల్ హెమటోమాస్ చికిత్సకు ఇది జరుగుతుంది, గ్లాస్గో కోమా స్కేల్ 8 కంటే తక్కువగా ఉంటుంది, ఒక విద్యార్థి విస్తరించింది.<ref name="EMD2021">{{Cite web|title=Unlocking Common ED Procedures – Crackin’ the Cranium: A Review of Cranial Burr Hole Decompression|url=http://www.emdocs.net/unlocking-common-ed-procedures-crackin-the-cranium-a-review-of-cranial-burr-hole-decompression/|website=emDOCs.net - Emergency Medicine Education|access-date=15 March 2021|language=en|date=9 April 2020|archive-date=28 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201128222638/http://www.emdocs.net/unlocking-common-ed-procedures-crackin-the-cranium-a-review-of-cranial-burr-hole-decompression/|url-status=live}}</ref> సాధారణంగా న్యూరోసర్జరీ ద్వారా నిర్వహించబడుతున్నప్పటికీ, మొదటిది అందుబాటులో లేకపోతే అత్యవసర వైద్యుడు దీనిని చేయవచ్చు.<ref name="EMD2021" /><ref name="Scan2012">{{Cite paper|title=Emergency burr holes: "How to do it".|date=2 April 2012}}</ref> వ్యక్తి సాధారణంగా ప్రారంభించే ముందు ఇంట్యూబేట్ చేయబడతాడు.<ref name="EMD2021" /> రక్తస్రావం స్థానం సి.టి స్కాన్‌లో నిర్ధారించబడుతుంది, పైభాగంలో ఉన్న పుర్రె మందం కొలుస్తారు.<ref name="EMD2021" /> ఈ ప్రదేశం గొరుగుట, క్రిమిరహితం చేయబడి, ఎపినెఫ్రిన్ తో లిడోకైన్ ఇంజెక్ట్ చేయబడింది.<ref name="EMD2021" /> సుమారు 4 సెంటీమీటర్ల (1.57 అంగుళాల) పొడవైన ఎముకకు కత్తిరించబడుతుంది.<ref name="EMD2021" /> ఇది సాధారణంగా ముందు 2 వేళ్లు, చెవి కాలువ పైన 2 వేళ్లు చేస్తారు.<ref name="EMD2021" /> చర్మం తెరిచి ఉంచడానికి ఒక రిట్రాక్టర్ ఉపయోగించబడుతుంది, అయితే పుర్రె గుండా వెళ్ళడానికి ఒక డ్రిల్ ఉపయోగించబడుతుంది.<ref name="EMD2021" /> ఎపిడ్యూరల్ హెమటోమాతో రక్తం బయటకు రావచ్చు లేదా సున్నితమైన చూషణ అవసరం కావచ్చు.<ref name="EMD2021" /> సబ్డ్యూరల్ హెమటోమాలో, డ్యూరా ను పదునైన హుక్, దానిలో చేసిన X ఆకారపు కోతతో ఎత్తివేయాలి.<ref name="EMD2021" /> సంక్రమణను నివారించడానికి యాంటీబయాటిక్స్ ఇవ్వాలి, వ్యక్తి న్యూరోసర్జరీ ద్వారా ఖచ్చితమైన సంరక్షణ పొందాలి.<ref name="EMD2021" /> ట్రెపనేషన్ అనేది చరిత్ర అంతటా ప్రదర్శించబడుతున్న సాక్ష్యాలతో తెలిసిన పురాతన శస్త్రచికిత్స రకం.<ref name="Far2013a">{{Cite paper|date=2013-04-05|title=Violence, mental illness, and the brain – A brief history of psychosurgery: Part 1 – From trephination to lobotomy}}</ref> ఇది మొదట ఆధ్యాత్మిక ప్రయోజనాల కోసం, [[మూర్ఛలు (ఫిట్స్)|మూర్ఛ]], తలనొప్పి, తల గాయాలు, మానసిక రుగ్మతల కోసం నిర్వహించబడుతుందని [[మానవ శాస్త్రం|మానవ శాస్త్రవేత్తలు]] భావిస్తున్నారు.<ref name="Far2013a" /> ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:Translated from MDWiki]] kfcddw1bigxn5r22oknxw4cm2wax2p3 4955787 4955786 2026-09-10T17:51:14Z Batthini Vinay Kumar Goud 78298 4955787 wikitext text/x-wiki {{Interventions infobox |Name =బుర్ర్ హోల్ |image =ChronicSubduralPostBurrHoles.jpg |caption =పాత బర్ రంధ్రాలతో దీర్ఘకాలిక సబ్డ్యూరల్ రక్తస్రావం |alt = |MedlinePlus = |eMedicine = }} '''ట్రెపానేషన్''' అని కూడా పిలువబడే '''బుర్ర్ హోల్''' అనేది [[కపాలం|పుర్రె]] ద్వారా రంధ్రం చేయబడే ఒక ప్రక్రియ.<ref>{{Cite paper|title=Trepanation in Ancient China.|date=May 2017}}</ref> మిడ్‌లైన్ షిఫ్ట్ సంభవించినప్పుడు ఎపిడ్యూరల్ లేదా సబ్డ్యూరల్ హెమటోమాస్ చికిత్సకు ఇది జరుగుతుంది, గ్లాస్గో కోమా స్కేల్ 8 కంటే తక్కువగా ఉంటుంది, ఒక విద్యార్థి విస్తరించింది.<ref name="EMD2021">{{Cite web|title=Unlocking Common ED Procedures – Crackin’ the Cranium: A Review of Cranial Burr Hole Decompression|url=http://www.emdocs.net/unlocking-common-ed-procedures-crackin-the-cranium-a-review-of-cranial-burr-hole-decompression/|website=emDOCs.net - Emergency Medicine Education|access-date=15 March 2021|language=en|date=9 April 2020|archive-date=28 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201128222638/http://www.emdocs.net/unlocking-common-ed-procedures-crackin-the-cranium-a-review-of-cranial-burr-hole-decompression/|url-status=live}}</ref> సాధారణంగా న్యూరోసర్జరీ ద్వారా నిర్వహించబడుతున్నప్పటికీ, మొదటిది అందుబాటులో లేకపోతే అత్యవసర వైద్యుడు దీనిని చేయవచ్చు.<ref name="EMD2021" /><ref name="Scan2012">{{Cite paper|title=Emergency burr holes: "How to do it".|date=2 April 2012}}</ref> వ్యక్తి సాధారణంగా ప్రారంభించే ముందు ఇంట్యూబేట్ చేయబడతాడు.<ref name="EMD2021" /> రక్తస్రావం స్థానం సి.టి స్కాన్‌లో నిర్ధారించబడుతుంది, పైభాగంలో ఉన్న పుర్రె మందం కొలుస్తారు.<ref name="EMD2021" /> ఈ ప్రదేశం గొరుగుట, క్రిమిరహితం చేయబడి, ఎపినెఫ్రిన్ తో లిడోకైన్ ఇంజెక్ట్ చేయబడింది.<ref name="EMD2021" /> సుమారు 4 సెంటీమీటర్ల (1.57 అంగుళాల) పొడవైన ఎముకకు కత్తిరించబడుతుంది.<ref name="EMD2021" /> ఇది సాధారణంగా ముందు 2 వేళ్లు, చెవి కాలువ పైన 2 వేళ్లు చేస్తారు.<ref name="EMD2021" /> చర్మం తెరిచి ఉంచడానికి ఒక రిట్రాక్టర్ ఉపయోగించబడుతుంది, అయితే పుర్రె గుండా వెళ్ళడానికి ఒక డ్రిల్ ఉపయోగించబడుతుంది.<ref name="EMD2021" /> ఎపిడ్యూరల్ హెమటోమాతో రక్తం బయటకు రావచ్చు లేదా సున్నితమైన చూషణ అవసరం కావచ్చు.<ref name="EMD2021" /> సబ్డ్యూరల్ హెమటోమాలో, డ్యూరా ను పదునైన హుక్, దానిలో చేసిన X ఆకారపు కోతతో ఎత్తివేయాలి.<ref name="EMD2021" /> సంక్రమణను నివారించడానికి యాంటీబయాటిక్స్ ఇవ్వాలి, వ్యక్తి న్యూరోసర్జరీ ద్వారా ఖచ్చితమైన సంరక్షణ పొందాలి.<ref name="EMD2021" /> ట్రెపనేషన్ అనేది చరిత్ర అంతటా ప్రదర్శించబడుతున్న సాక్ష్యాలతో తెలిసిన పురాతన శస్త్రచికిత్స రకం.<ref name="Far2013a">{{Cite paper|date=2013-04-05|title=Violence, mental illness, and the brain – A brief history of psychosurgery: Part 1 – From trephination to lobotomy}}</ref> ఇది మొదట ఆధ్యాత్మిక ప్రయోజనాల కోసం, [[మూర్ఛలు (ఫిట్స్)|మూర్ఛ]], తలనొప్పి, తల గాయాలు, మానసిక రుగ్మతల కోసం నిర్వహించబడుతుందని [[మానవ శాస్త్రం|మానవ శాస్త్రవేత్తలు]] భావిస్తున్నారు.<ref name="Far2013a" /> == వైద్యపరమైన ఉపయోగం == ఎపిడ్యూరల్, సబ్డ్యూరల్ హెమటోమాల కోసం, ఇంట్రాక్రానియల్ ప్రెజర్ మానిటరింగ్ లేదా మైక్రోవాస్కులర్ డీకంప్రెషన్ వంటి కొన్ని ఇతర న్యూరోసర్జికల్ విధానాల కోసం శస్త్రచికిత్స యాక్సెస్ కొరకు బర్ హోల్స్ ఉపయోగించబడతాయి . పుర్రెలోని ఒక భాగాన్ని తొలగించడానికి బహుళ బర్ హోల్స్ ఉపయోగించినప్పుడు దానిని క్రానియోటమీ అంటారు. ట్రెపనేషన్ పరికరాలు, ఈ రోజుల్లో క్రానియల్ డ్రిల్స్‌తో భర్తీ చేయబడుతున్నాయి , ఇప్పుడు వజ్రం పూత పూసిన అంచులతో అందుబాటులో ఉన్నాయి, ఇవి పదునైన పళ్లతో ఉన్న సాంప్రదాయ ట్రెఫైన్‌ల కంటే తక్కువ గాయపరుస్తాయి. అవి మృదు కణజాలాలకు సున్నితంగా ఉంటాయి, ఎముకను మాత్రమే కత్తిరిస్తాయి.<ref name="TrepanationJournal">{{cite journal |last1=Mondorf |first1=Y. |last2=Abu-Owaimer |first2=M. |last3=Gaab |first3=M.R. |last4=Oertel |first4=J.M. |date=December 2009 |title=Chronic subdural hematoma—craniotomy versus burr hole trepanation. |journal=[[British Journal of Neurosurgery]] |volume=23 |issue=6 |pages=612–616 |doi=10.3109/02688690903370297 |pmid=19922275 |s2cid=41293769}}</ref> అదనంగా, ప్రత్యేకంగా రూపొందించిన డ్రిల్స్ భద్రతా ఫీచర్‌తో వస్తాయి, ఇది డ్రిల్ మెదడు కణజాలంలోకి (డ్యూరా మేటర్ ద్వారా) చొచ్చుకుపోకుండా నిరోధిస్తుంది. == టెక్నిక్ == === తయారీ === సాధారణంగా వ్యక్తికి ముందుగానే ఇంట్యూబేషన్ చేస్తారు . తరువాత వారిని వెల్లకిలా పడుకోబెట్టి, ప్రభావితమైన వైపు భుజం కింద ఒక టవల్ చుట్టను ఉంచుతారు. తరువాత, ఎవరో ఒకరు వ్యక్తి తలను కదలకుండా పట్టుకోగా ఈ ప్రక్రియను చేస్తారు. === దశలు === [[/wiki/File:En.Video-Burr_hole.webm|thumb|దశలు ( స్క్రిప్ట్ )]] దశలు: # CT స్కాన్‌లో స్థానాన్ని నిర్ధారించండి # ఆ ప్రాంతంలో పుర్రె మందాన్ని కొలవండి # ఆ ప్రాంతాన్ని షేవ్ చేసి, క్రిమిరహితం చేయండి # ఎపినెఫ్రిన్‌తో లిడోకైన్‌ను ఇంజెక్ట్ చేయండి # ఎముక వరకు 4 సెంటీమీటర్ల (1.57 అంగుళాల) పొడవైన కోత పెట్టండి. ఇది సాధారణంగా చెవి కాలువకు 2 వేళ్ల ముందు, 2 వేళ్ల పైన చేయబడుతుంది . # చర్మాన్ని తెరిచి ఉంచడానికి రిట్రాక్టర్‌ను ఉపయోగించండి # పుర్రె ద్వారా డ్రిల్ చేయండి # ఎముక శకలాలు ఏవైనా ఉంటే తొలగించండి # ఎపిడ్యూరల్ హెమటోమాతో రక్తం బయటకు రావచ్చు లేదా సున్నితమైన చూషణ అవసరం కావచ్చు. మధ్య మెనింజియల్ ధమని రక్తస్రావం అయితే దానిని క్లాంప్ చేయవచ్చు లేదా కాటరైజ్ చేయవచ్చు. # సబ్డ్యూరల్ హెమటోమాలో, పదునైన కొక్కెంతో డ్యూరాను పైకి లాగి, దానిలో X ఆకారపు కోత పెట్టండి ఎముక అంచుల నుండి రక్తస్రావాన్ని బోన్ వాక్స్ ఉపయోగించి ఆపవచ్చు . ఇన్ఫెక్షన్ నివారించడానికి యాంటీబయాటిక్స్ ఇవ్వాలి. == రక్తస్రావాన్ని తగ్గించడానికి ఇంట్రావోసియస్ సూదిని ఉపయోగించడం గురించి కూడా వివరించబడింది. మూలాలు == {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:Translated from MDWiki]] jk331ar08iz79u3hxhqnaoeecj2vfhq 4955788 4955787 2026-09-10T17:52:44Z Batthini Vinay Kumar Goud 78298 /* దశలు */ 4955788 wikitext text/x-wiki {{Interventions infobox |Name =బుర్ర్ హోల్ |image =ChronicSubduralPostBurrHoles.jpg |caption =పాత బర్ రంధ్రాలతో దీర్ఘకాలిక సబ్డ్యూరల్ రక్తస్రావం |alt = |MedlinePlus = |eMedicine = }} '''ట్రెపానేషన్''' అని కూడా పిలువబడే '''బుర్ర్ హోల్''' అనేది [[కపాలం|పుర్రె]] ద్వారా రంధ్రం చేయబడే ఒక ప్రక్రియ.<ref>{{Cite paper|title=Trepanation in Ancient China.|date=May 2017}}</ref> మిడ్‌లైన్ షిఫ్ట్ సంభవించినప్పుడు ఎపిడ్యూరల్ లేదా సబ్డ్యూరల్ హెమటోమాస్ చికిత్సకు ఇది జరుగుతుంది, గ్లాస్గో కోమా స్కేల్ 8 కంటే తక్కువగా ఉంటుంది, ఒక విద్యార్థి విస్తరించింది.<ref name="EMD2021">{{Cite web|title=Unlocking Common ED Procedures – Crackin’ the Cranium: A Review of Cranial Burr Hole Decompression|url=http://www.emdocs.net/unlocking-common-ed-procedures-crackin-the-cranium-a-review-of-cranial-burr-hole-decompression/|website=emDOCs.net - Emergency Medicine Education|access-date=15 March 2021|language=en|date=9 April 2020|archive-date=28 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201128222638/http://www.emdocs.net/unlocking-common-ed-procedures-crackin-the-cranium-a-review-of-cranial-burr-hole-decompression/|url-status=live}}</ref> సాధారణంగా న్యూరోసర్జరీ ద్వారా నిర్వహించబడుతున్నప్పటికీ, మొదటిది అందుబాటులో లేకపోతే అత్యవసర వైద్యుడు దీనిని చేయవచ్చు.<ref name="EMD2021" /><ref name="Scan2012">{{Cite paper|title=Emergency burr holes: "How to do it".|date=2 April 2012}}</ref> వ్యక్తి సాధారణంగా ప్రారంభించే ముందు ఇంట్యూబేట్ చేయబడతాడు.<ref name="EMD2021" /> రక్తస్రావం స్థానం సి.టి స్కాన్‌లో నిర్ధారించబడుతుంది, పైభాగంలో ఉన్న పుర్రె మందం కొలుస్తారు.<ref name="EMD2021" /> ఈ ప్రదేశం గొరుగుట, క్రిమిరహితం చేయబడి, ఎపినెఫ్రిన్ తో లిడోకైన్ ఇంజెక్ట్ చేయబడింది.<ref name="EMD2021" /> సుమారు 4 సెంటీమీటర్ల (1.57 అంగుళాల) పొడవైన ఎముకకు కత్తిరించబడుతుంది.<ref name="EMD2021" /> ఇది సాధారణంగా ముందు 2 వేళ్లు, చెవి కాలువ పైన 2 వేళ్లు చేస్తారు.<ref name="EMD2021" /> చర్మం తెరిచి ఉంచడానికి ఒక రిట్రాక్టర్ ఉపయోగించబడుతుంది, అయితే పుర్రె గుండా వెళ్ళడానికి ఒక డ్రిల్ ఉపయోగించబడుతుంది.<ref name="EMD2021" /> ఎపిడ్యూరల్ హెమటోమాతో రక్తం బయటకు రావచ్చు లేదా సున్నితమైన చూషణ అవసరం కావచ్చు.<ref name="EMD2021" /> సబ్డ్యూరల్ హెమటోమాలో, డ్యూరా ను పదునైన హుక్, దానిలో చేసిన X ఆకారపు కోతతో ఎత్తివేయాలి.<ref name="EMD2021" /> సంక్రమణను నివారించడానికి యాంటీబయాటిక్స్ ఇవ్వాలి, వ్యక్తి న్యూరోసర్జరీ ద్వారా ఖచ్చితమైన సంరక్షణ పొందాలి.<ref name="EMD2021" /> ట్రెపనేషన్ అనేది చరిత్ర అంతటా ప్రదర్శించబడుతున్న సాక్ష్యాలతో తెలిసిన పురాతన శస్త్రచికిత్స రకం.<ref name="Far2013a">{{Cite paper|date=2013-04-05|title=Violence, mental illness, and the brain – A brief history of psychosurgery: Part 1 – From trephination to lobotomy}}</ref> ఇది మొదట ఆధ్యాత్మిక ప్రయోజనాల కోసం, [[మూర్ఛలు (ఫిట్స్)|మూర్ఛ]], తలనొప్పి, తల గాయాలు, మానసిక రుగ్మతల కోసం నిర్వహించబడుతుందని [[మానవ శాస్త్రం|మానవ శాస్త్రవేత్తలు]] భావిస్తున్నారు.<ref name="Far2013a" /> == వైద్యపరమైన ఉపయోగం == ఎపిడ్యూరల్, సబ్డ్యూరల్ హెమటోమాల కోసం, ఇంట్రాక్రానియల్ ప్రెజర్ మానిటరింగ్ లేదా మైక్రోవాస్కులర్ డీకంప్రెషన్ వంటి కొన్ని ఇతర న్యూరోసర్జికల్ విధానాల కోసం శస్త్రచికిత్స యాక్సెస్ కొరకు బర్ హోల్స్ ఉపయోగించబడతాయి . పుర్రెలోని ఒక భాగాన్ని తొలగించడానికి బహుళ బర్ హోల్స్ ఉపయోగించినప్పుడు దానిని క్రానియోటమీ అంటారు. ట్రెపనేషన్ పరికరాలు, ఈ రోజుల్లో క్రానియల్ డ్రిల్స్‌తో భర్తీ చేయబడుతున్నాయి , ఇప్పుడు వజ్రం పూత పూసిన అంచులతో అందుబాటులో ఉన్నాయి, ఇవి పదునైన పళ్లతో ఉన్న సాంప్రదాయ ట్రెఫైన్‌ల కంటే తక్కువ గాయపరుస్తాయి. అవి మృదు కణజాలాలకు సున్నితంగా ఉంటాయి, ఎముకను మాత్రమే కత్తిరిస్తాయి.<ref name="TrepanationJournal">{{cite journal |last1=Mondorf |first1=Y. |last2=Abu-Owaimer |first2=M. |last3=Gaab |first3=M.R. |last4=Oertel |first4=J.M. |date=December 2009 |title=Chronic subdural hematoma—craniotomy versus burr hole trepanation. |journal=[[British Journal of Neurosurgery]] |volume=23 |issue=6 |pages=612–616 |doi=10.3109/02688690903370297 |pmid=19922275 |s2cid=41293769}}</ref> అదనంగా, ప్రత్యేకంగా రూపొందించిన డ్రిల్స్ భద్రతా ఫీచర్‌తో వస్తాయి, ఇది డ్రిల్ మెదడు కణజాలంలోకి (డ్యూరా మేటర్ ద్వారా) చొచ్చుకుపోకుండా నిరోధిస్తుంది. == టెక్నిక్ == === తయారీ === సాధారణంగా వ్యక్తికి ముందుగానే ఇంట్యూబేషన్ చేస్తారు . తరువాత వారిని వెల్లకిలా పడుకోబెట్టి, ప్రభావితమైన వైపు భుజం కింద ఒక టవల్ చుట్టను ఉంచుతారు. తరువాత, ఎవరో ఒకరు వ్యక్తి తలను కదలకుండా పట్టుకోగా ఈ ప్రక్రియను చేస్తారు. === దశలు === [[File:En.Video-Burr hole.webm|thumb|upright=1.3|Steps (స్క్రిప్ట్ )]] దశలు: # CT స్కాన్‌లో స్థానాన్ని నిర్ధారించండి # ఆ ప్రాంతంలో పుర్రె మందాన్ని కొలవండి # ఆ ప్రాంతాన్ని షేవ్ చేసి, క్రిమిరహితం చేయండి # ఎపినెఫ్రిన్‌తో లిడోకైన్‌ను ఇంజెక్ట్ చేయండి # ఎముక వరకు 4 సెంటీమీటర్ల (1.57 అంగుళాల) పొడవైన కోత పెట్టండి. ఇది సాధారణంగా చెవి కాలువకు 2 వేళ్ల ముందు, 2 వేళ్ల పైన చేయబడుతుంది . # చర్మాన్ని తెరిచి ఉంచడానికి రిట్రాక్టర్‌ను ఉపయోగించండి # పుర్రె ద్వారా డ్రిల్ చేయండి # ఎముక శకలాలు ఏవైనా ఉంటే తొలగించండి # ఎపిడ్యూరల్ హెమటోమాతో రక్తం బయటకు రావచ్చు లేదా సున్నితమైన చూషణ అవసరం కావచ్చు. మధ్య మెనింజియల్ ధమని రక్తస్రావం అయితే దానిని క్లాంప్ చేయవచ్చు లేదా కాటరైజ్ చేయవచ్చు. # సబ్డ్యూరల్ హెమటోమాలో, పదునైన కొక్కెంతో డ్యూరాను పైకి లాగి, దానిలో X ఆకారపు కోత పెట్టండి ఎముక అంచుల నుండి రక్తస్రావాన్ని బోన్ వాక్స్ ఉపయోగించి ఆపవచ్చు . ఇన్ఫెక్షన్ నివారించడానికి యాంటీబయాటిక్స్ ఇవ్వాలి. == రక్తస్రావాన్ని తగ్గించడానికి ఇంట్రావోసియస్ సూదిని ఉపయోగించడం గురించి కూడా వివరించబడింది. మూలాలు == {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:Translated from MDWiki]] kuees36hlzhpycw1wfdkynobywionvo 0 509375 4955789 2026-09-10T17:54:47Z Batthini Vinay Kumar Goud 78298 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1468381|Ménière's disease]] to:te #mdwikicx 4955789 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition |name =Ménière's disease |synonym =Ménière's syndrome, idiopathic [[endolymphatic hydrops]]<ref name=Con2015/> |image =Balance Disorder Illustration A.png |image_size = |image_thumbtime = |alt = |caption =Diagram of the inner ear |pronounce ={{IPAc-en|m|eɪ|n|ˈ|j|ɛər|z}}<ref>''[http://dictionary.reference.com/browse/meniere%27s%20syndrome Dictionary.com Unabridged] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101203141359/http://dictionary.reference.com/browse/meniere%27s%20syndrome |date=3 December 2010 }}'' (v 1.1). Random House, Inc. Accessed on 9 September 2008</ref> |specialty =[[Otorhinolaryngology|Otolaryngology]] |symptoms =[[vertigo|Feeling like the world is spinning]], [[tinnitus|ringing in the ears]], [[hearing loss]], fullness in the ear<ref name=NIH2016/><ref name=See2016/> |complications = |onset =40s–60s<ref name=NIH2016/> |duration =20 minutes to few hours per episode<ref name=Har2014/> |types = |causes =Unknown<ref name=NIH2016/> |risks =Family history<ref name=See2016/> |diagnosis =Based on symptoms, [[hearing test]]<ref name=NIH2016/> |differential =[[Migraine-associated vertigo|Vestibular migraine]], [[transient ischemic attack]]<ref name=Con2015/> |prevention = |treatment =Low-salt diet, [[diuretics]], [[corticosteroid]]s, counselling<ref name=NIH2016/><ref name=See2016/> |medication = |prognosis =After ~10 years [[hearing loss]] and chronic ringing<ref name=Har2014/> |frequency =0.3–1.9 per 1,000<ref name=Con2015/> |deaths = }} '''మెనియర్స్ వ్యాధి''' (MED) అనేది లోపలి చెవి రుగ్మత, ఇది ప్రపంచం తిరుగుతున్నట్లు అనిపించే ఎపిసోడ్ల ద్వారా వర్గీకరించబడుతుంది (చెవులలో రింగింగ్ (టిన్నిటస్) వినికిడి నష్టం, చెవిలో సంపూర్ణత.<ref name="NIH2016">{{Cite web|title=Ménière's Disease|url=https://www.nidcd.nih.gov/health/menieres-disease|website=NIDCD|access-date=18 July 2016|date=June 1, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160727231318/https://www.nidcd.nih.gov/health/menieres-disease|archive-date=27 July 2016}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160727231318/https://www.nidcd.nih.gov/health/menieres-disease|date=27 July 2016}}</ref> సాధారణంగా, ప్రారంభంలో ఒక చెవి మాత్రమే ప్రభావితమవుతుంది, అయితే కాలక్రమేణా రెండు చెవులు కూడా ప్రభావితమవుతాయి.<ref name="NIH2016" /> ఎపిసోడ్లు సాధారణంగా 20 నిమిషాల నుండి కొన్ని గంటల వరకు ఉంటాయి. ఎపిసోడ్ల మధ్య సమయం మారుతూ ఉంటుంది..<ref name="NIH2016" /> వినికిడి లోపం మరియు చెవులలో రింగింగ్ కాలక్రమేణా స్థిరంగా మారవచ్చు.<ref name=See2016>{{Cite journal|last1=Seemungal|first1=Barry|last2=Kaski|first2=Diego|last3=Lopez-Escamez|first3=Jose Antonio|date=August 2015|title=Early Diagnosis and Management of Acute Vertigo from Vestibular Migraine and Ménière's Disease|journal=Neurologic Clinics|volume=33|issue=3|pages=619–628, ix|doi=10.1016/j.ncl.2015.04.008|issn=1557-9875|pmid=26231275}}</ref> మెనియర్స్ వ్యాధికి కారణం అస్పష్టంగా ఉంది, కానీ ఇది జన్యు, పర్యావరణ కారకాలు రెండింటినీ కలిగి ఉంటుంది.<ref name=Con2015>{{Cite journal|last1=Lopez-Escamez|first1=Jose A.|last2=Carey|first2=John|last3=Chung|first3=Won-Ho|last4=Goebel|first4=Joel A.|last5=Magnusson|first5=Måns|last6=Mandalà|first6=Marco|last7=Newman-Toker|first7=David E.|last8=Strupp|first8=Michael|last9=Suzuki|first9=Mamoru|date=2015|title=Diagnostic criteria for Menière's disease|journal=Journal of Vestibular Research: Equilibrium & Orientation|volume=25|issue=1|pages=1–7|doi=10.3233/VES-150549|issn=1878-6464|pmid=25882471|doi-access=free}}</ref><ref name="NIH2016" /> ఇది ఎందుకు సంభవిస్తుందనే దానిపై రక్త నాళాలలో సంకోచం, వైరల్ ఇన్ఫెక్షన్లు మరియు స్వయం ప్రతిరక్షక ప్రతిచర్యలతో సహా అనేక సిద్ధాంతాలు ఉన్నాయి.<ref name="NIH2016" /> దాదాపు 10% కేసులు కుటుంబాలలో నడుస్తాయి. లోపలి చెవి చిక్కైన ప్రదేశంలో ద్రవం పెరగడం వల్ల లక్షణాలు సంభవిస్తాయని నమ్ముతారు.<ref name="NIH2016" /> రోగనిర్ధారణ అనేది లక్షణాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది మరియు తరచుగా వినికిడి పరీక్ష ఉంటుంది..<ref name="NIH2016" /> ఇలాంటి లక్షణాలను కలిగించే ఇతర పరిస్థితులలో వెస్టిబ్యులర్ మైగ్రేన్, తాత్కాలిక ఇస్కీమిక్ దాడి ఉన్నాయి. దీనికి చికిత్స లేదు.<ref name="NIH2016" /> వికారం, [[ఆందోళన]] సహాయపడటానికి దాడులకు తరచుగా మందులతో చికిత్స చేస్తారు. దాడులను నివారించే చర్యలు మొత్తంగా సాక్ష్యాల ద్వారా పేలవంగా మద్దతు ఇవ్వబడ్డాయి.<ref name=See2016 /> తక్కువ ఉప్పు ఆహారం, మూత్రవిసర్జన, కార్టికోస్టెరాయిడ్లను ప్రయత్నించవచ్చు.<ref name=See2016 /> [[ఫిజియోథెరపీ|శారీరక చికిత్స]] సమతుల్యతకు సహాయపడవచ్చు, కౌన్సెలింగ్ ఆందోళనకు సహాయపడగలదు.<ref name="NIH2016" /><ref name=See2016 /> ఇతర చర్యలు ప్రభావవంతంగా లేనప్పటికీ ప్రమాదాలతో ముడిపడి ఉంటే చెవిలో లేదా శస్త్రచికిత్సలో ఇంజెక్షన్లు కూడా ప్రయత్నించవచ్చు.<ref name="NIH2016" /> టిమ్పనోస్టోమీ గొట్టాల వాడకం ప్రజాదరణ పొందినప్పటికీ, మద్దతు ఇవ్వబడదు.<ref name=Har2014>{{cite journal |vauthors=Harcourt J, Barraclough K, Bronstein AM |title=Meniere's disease |journal=BMJ (Clinical Research Ed.) |volume=349 |issue= |pages=g6544 |year=2014 |pmid=25391837 |doi= 10.1136/bmj.g6544|url=}}</ref> మెనియర్ వ్యాధిని మొట్టమొదట 1800 ల ప్రారంభంలో ప్రోస్పర్ మెనియర్ గుర్తించారు. ఇది ప్రతి 1,000 మందికి 0.3-1.9 మధ్య ఉంటుంది. ఇది చాలా తరచుగా 40 నుండి 60 సంవత్సరాల వయస్సు గల వ్యక్తులలో ప్రారంభమవుతుంది.<ref name="NIH2016" /> పురుషుల కంటే స్త్రీలు ఎక్కువగా ప్రభావితమవుతారు.<ref name=Con2015 /> 5 నుండి 15 సంవత్సరాల లక్షణాలు తరువాత, ప్రపంచ కదలిక భాగాలు సాధారణంగా ఆగిపోతాయి మరియు వ్యక్తి స్వల్ప సమతుల్యతను కోల్పోతాడు, ప్రభావిత చెవిలో మధ్యస్తంగా పేలవమైన వినికిడి మరియు వారి చెవిలో రింగింగ్ ఉంటుంది.<ref name=Har2014 /> == సూచనలు == <references /> [[వర్గం:Translated from MDWiki]] 8n4izf5big2kjke3u2x32rwixh5chal 4955790 4955789 2026-09-10T17:57:10Z Batthini Vinay Kumar Goud 78298 4955790 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition |name =మెనియర్స్ వ్యాధి |synonym =మెనియర్స్ సిండ్రోమ్, ఇడియోపతిక్ ఎండోలింఫాటిక్ హైడ్రాప్స్<ref name=Con2015/> |image =Balance Disorder Illustration A.png |image_size = |image_thumbtime = |alt = |caption =లోపలి చెవి రేఖాచిత్రం |pronounce ={{IPAc-en|m|eɪ|n|ˈ|j|ɛər|z}}<ref>''[http://dictionary.reference.com/browse/meniere%27s%20syndrome Dictionary.com Unabridged] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101203141359/http://dictionary.reference.com/browse/meniere%27s%20syndrome |date=3 December 2010 }}'' (v 1.1). Random House, Inc. Accessed on 9 September 2008</ref> |specialty = ఓటోలారింగాలజీ |symptoms =ప్రపంచం తిరుగుతున్నట్లు అనిపించడం, చెవుల్లో రింగుమని శబ్దం, వినికిడి లోపం, చెవిలో నిండుగా ఉన్నట్లు అనిపించడం<ref name=NIH2016/><ref name=See2016/> |complications = |onset =40s–60s<ref name=NIH2016/> |duration =ఒక్కో ఎపిసోడ్‌కు 20 నిమిషాల నుండి కొన్ని గంటల వరకు<ref name=Har2014/> |types = |causes =తెలియని<ref name=NIH2016/> |risks =కుటుంబ చరిత్ర<ref name=See2016/> |diagnosis =లక్షణాల ఆధారంగా, వినికిడి పరీక్ష<ref name=NIH2016/> |differential =వెస్టిబ్యులర్ మైగ్రేన్ , తాత్కాలిక ఇస్కీమిక్ దాడి<ref name=Con2015/> |prevention = |treatment =తక్కువ ఉప్పు ఆహారం, మూత్రవిసర్జన మందులు , కార్టికోస్టెరాయిడ్లు , కౌన్సెలింగ్<ref name=NIH2016/><ref name=See2016/> |medication = |prognosis =దాదాపు 10 సంవత్సరాల తర్వాత వినికిడి లోపం, దీర్ఘకాలిక రింగింగ్<ref name=Har2014/> |frequency =1,000 కి 0.3–1.9<ref name=Con2015/> |deaths = }} '''మెనియర్స్ వ్యాధి''' (MED) అనేది లోపలి చెవి రుగ్మత, ఇది ప్రపంచం తిరుగుతున్నట్లు అనిపించే ఎపిసోడ్ల ద్వారా వర్గీకరించబడుతుంది (చెవులలో రింగింగ్ (టిన్నిటస్) వినికిడి నష్టం, చెవిలో సంపూర్ణత.<ref name="NIH2016">{{Cite web|title=Ménière's Disease|url=https://www.nidcd.nih.gov/health/menieres-disease|website=NIDCD|access-date=18 July 2016|date=June 1, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160727231318/https://www.nidcd.nih.gov/health/menieres-disease|archive-date=27 July 2016}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160727231318/https://www.nidcd.nih.gov/health/menieres-disease|date=27 July 2016}}</ref> సాధారణంగా, ప్రారంభంలో ఒక చెవి మాత్రమే ప్రభావితమవుతుంది, అయితే కాలక్రమేణా రెండు చెవులు కూడా ప్రభావితమవుతాయి.<ref name="NIH2016" /> ఎపిసోడ్లు సాధారణంగా 20 నిమిషాల నుండి కొన్ని గంటల వరకు ఉంటాయి. ఎపిసోడ్ల మధ్య సమయం మారుతూ ఉంటుంది..<ref name="NIH2016" /> వినికిడి లోపం మరియు చెవులలో రింగింగ్ కాలక్రమేణా స్థిరంగా మారవచ్చు.<ref name=See2016>{{Cite journal|last1=Seemungal|first1=Barry|last2=Kaski|first2=Diego|last3=Lopez-Escamez|first3=Jose Antonio|date=August 2015|title=Early Diagnosis and Management of Acute Vertigo from Vestibular Migraine and Ménière's Disease|journal=Neurologic Clinics|volume=33|issue=3|pages=619–628, ix|doi=10.1016/j.ncl.2015.04.008|issn=1557-9875|pmid=26231275}}</ref> మెనియర్స్ వ్యాధికి కారణం అస్పష్టంగా ఉంది, కానీ ఇది జన్యు, పర్యావరణ కారకాలు రెండింటినీ కలిగి ఉంటుంది.<ref name=Con2015>{{Cite journal|last1=Lopez-Escamez|first1=Jose A.|last2=Carey|first2=John|last3=Chung|first3=Won-Ho|last4=Goebel|first4=Joel A.|last5=Magnusson|first5=Måns|last6=Mandalà|first6=Marco|last7=Newman-Toker|first7=David E.|last8=Strupp|first8=Michael|last9=Suzuki|first9=Mamoru|date=2015|title=Diagnostic criteria for Menière's disease|journal=Journal of Vestibular Research: Equilibrium & Orientation|volume=25|issue=1|pages=1–7|doi=10.3233/VES-150549|issn=1878-6464|pmid=25882471|doi-access=free}}</ref><ref name="NIH2016" /> ఇది ఎందుకు సంభవిస్తుందనే దానిపై రక్త నాళాలలో సంకోచం, వైరల్ ఇన్ఫెక్షన్లు మరియు స్వయం ప్రతిరక్షక ప్రతిచర్యలతో సహా అనేక సిద్ధాంతాలు ఉన్నాయి.<ref name="NIH2016" /> దాదాపు 10% కేసులు కుటుంబాలలో నడుస్తాయి. లోపలి చెవి చిక్కైన ప్రదేశంలో ద్రవం పెరగడం వల్ల లక్షణాలు సంభవిస్తాయని నమ్ముతారు.<ref name="NIH2016" /> రోగనిర్ధారణ అనేది లక్షణాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది మరియు తరచుగా వినికిడి పరీక్ష ఉంటుంది..<ref name="NIH2016" /> ఇలాంటి లక్షణాలను కలిగించే ఇతర పరిస్థితులలో వెస్టిబ్యులర్ మైగ్రేన్, తాత్కాలిక ఇస్కీమిక్ దాడి ఉన్నాయి. దీనికి చికిత్స లేదు.<ref name="NIH2016" /> వికారం, [[ఆందోళన]] సహాయపడటానికి దాడులకు తరచుగా మందులతో చికిత్స చేస్తారు. దాడులను నివారించే చర్యలు మొత్తంగా సాక్ష్యాల ద్వారా పేలవంగా మద్దతు ఇవ్వబడ్డాయి.<ref name=See2016 /> తక్కువ ఉప్పు ఆహారం, మూత్రవిసర్జన, కార్టికోస్టెరాయిడ్లను ప్రయత్నించవచ్చు.<ref name=See2016 /> [[ఫిజియోథెరపీ|శారీరక చికిత్స]] సమతుల్యతకు సహాయపడవచ్చు, కౌన్సెలింగ్ ఆందోళనకు సహాయపడగలదు.<ref name="NIH2016" /><ref name=See2016 /> ఇతర చర్యలు ప్రభావవంతంగా లేనప్పటికీ ప్రమాదాలతో ముడిపడి ఉంటే చెవిలో లేదా శస్త్రచికిత్సలో ఇంజెక్షన్లు కూడా ప్రయత్నించవచ్చు.<ref name="NIH2016" /> టిమ్పనోస్టోమీ గొట్టాల వాడకం ప్రజాదరణ పొందినప్పటికీ, మద్దతు ఇవ్వబడదు.<ref name=Har2014>{{cite journal |vauthors=Harcourt J, Barraclough K, Bronstein AM |title=Meniere's disease |journal=BMJ (Clinical Research Ed.) |volume=349 |issue= |pages=g6544 |year=2014 |pmid=25391837 |doi= 10.1136/bmj.g6544|url=}}</ref> మెనియర్ వ్యాధిని మొట్టమొదట 1800 ల ప్రారంభంలో ప్రోస్పర్ మెనియర్ గుర్తించారు. ఇది ప్రతి 1,000 మందికి 0.3-1.9 మధ్య ఉంటుంది. ఇది చాలా తరచుగా 40 నుండి 60 సంవత్సరాల వయస్సు గల వ్యక్తులలో ప్రారంభమవుతుంది.<ref name="NIH2016" /> పురుషుల కంటే స్త్రీలు ఎక్కువగా ప్రభావితమవుతారు.<ref name=Con2015 /> 5 నుండి 15 సంవత్సరాల లక్షణాలు తరువాత, ప్రపంచ కదలిక భాగాలు సాధారణంగా ఆగిపోతాయి మరియు వ్యక్తి స్వల్ప సమతుల్యతను కోల్పోతాడు, ప్రభావిత చెవిలో మధ్యస్తంగా పేలవమైన వినికిడి మరియు వారి చెవిలో రింగింగ్ ఉంటుంది.<ref name=Har2014 /> == సూచనలు == <references /> [[వర్గం:Translated from MDWiki]] iditzj8uz5p0jnrllcryvqgb0bgiakc 0 509376 4955791 2026-09-10T17:59:23Z Batthini Vinay Kumar Goud 78298 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1502099|Frontotemporal dementia]] to:te #mdwikicx 4955791 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition |name =Frontotemporal dementia |synonym =Wilhemsen-Lynch disease,<ref>{{cite web |title=Frontotemporal dementia |url=https://rarediseases.info.nih.gov/diseases/8436/index |website=GARD |access-date=20 December 2024 |archive-date=18 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220318083845/https://rarediseases.info.nih.gov/diseases/8436/index |url-status=live }}</ref> frontotemporal neurocognitive disorder<ref name="DSM5">{{cite book |title=Diagnostic and statistical manual of mental disorders : DSM-5. |date=2013 |publisher=American Psychiatric Association |location=Arlington, VA |isbn=9780890425541 |pages=614–618 |edition=5th}}</ref> |image =Pick's disease.png |image_size = |image_thumbtime = |alt = |caption =[[Magnetic resonance imaging of the brain|Brain MRI]] of a female of 65 years with frontotemporal dementia. [[Cerebral cortex|Cortical]] and [[white matter]] atrophy of the [[frontal lobe]]s is clear in all images. |pronounce = |specialty =[[Psychiatry]], [[neurology]] |symptoms =Personality changes, [[apathy|lack of emotions]], repetitive behavior, loss of [[vocabulary]], decreased ability to understand language<ref name=ICD11/><ref name=Stat2021/> |complications = |onset =50s and 60s<ref name=Fing2016/> |duration = |types =Behavioral variant (bvFTD), [[semantic dementia|semantic variant]] (svPPA), [[progressive nonfluent aphasia|nonfluent variant]] (nfvPPA)<ref name=Sem2019/><ref name=UK2021/> |causes =Unknown<ref name=Card2010/> |risks =[[family history (medicine)|Family history]], [[head injury]], [[thyroid disease]]<ref name=Sem2019/><ref name=Stat2021/> |diagnosis =Based on symptoms and [[Magnetic resonance imaging|MRI]]<ref name=Fing2016/> |differential =[[Alzheimer's disease|Alzheimer]], [[vascular dementia]], [[Lewy body dementias|Lewy body dementia]], [[alcoholism]]<ref name=Stat2021/> |prevention = |treatment =[[Symptomatic treatment|Supportive care]]<ref name=Fing2016/> |medication = |prognosis =[[Life expectancy]] 7.5 yrs<ref name=Stat2021/> |frequency =2 per 10,000 (45 to 65 year old)<ref name=Fing2016/> |deaths = }} '''ఫ్రంటోటెంపోరల్ డిమెన్షియా''' (FTD) అనేది ఫ్రంటల్, టెంపోరల్ లోబ్స్తో కూడిన అనేక రకాల చిత్తవైకల్యాలను కలిగి ఉంటుంది.<ref name="ICD11">{{Cite web|title=ICD-11 - Mortality and Morbidity Statistics|url=https://icd.who.int/browse11/l-m/en#/http%3a%2f%2fid.who.int%2ficd%2fentity%2f831337417|website=icd.who.int|access-date=2020-10-17|archive-date=2018-08-01|archive-url=https://archive.today/20180801205234/https://icd.who.int/browse11/l-m/en%23/http://id.who.int/icd/entity/294762853#/http%3a%2f%2fid.who.int%2ficd%2fentity%2f831337417|url-status=live}}</ref><ref name="Sem2019" /> ప్రాధమిక లక్షణాలు సాధారణంగా ప్రవర్తన లేదా భాషను కలిగి ఉంటాయి.<ref name="Sem2019">{{Cite paper|title=Frontotemporal Dementia: A Clinical Review.|url=https://qmro.qmul.ac.uk/xmlui/handle/123456789/57968}}</ref> ఇందులో వ్యక్తిత్వ మార్పులు, భావోద్వేగాలు లేకపోవడం, పునరావృత ప్రవర్తన, పదజాలం కోల్పోవడం, భాషను అర్థం చేసుకోగల సామర్థ్యం తగ్గడం వంటివి ఉండవచ్చు.<ref name="ICD11" /><ref name="Stat2021">{{Cite paper|title=Frontotemporal Lobe Dementia}}</ref> అవి సాధారణంగా క్రమంగా ప్రారంభమై, అనేక సంవత్సరాలలో మరింత దిగజారుతాయి.<ref name="Fing2016">{{Cite paper|title=Frontotemporal Dementias.}}</ref> జ్ఞాపకశక్తి & మోటార్ విధులు తరచుగా సాపేక్షంగా సంరక్షించబడతాయి.<ref name="ICD11" /> కారణం తెలియదు. ప్రమాద కారకాలలో కుటుంబ చరిత్ర, తల గాయం, థైరాయిడ్ వ్యాధి ఉన్నాయి. అంతర్లీన యంత్రాంగం న్యూరాన్ల నష్టం, ప్రధానంగా కుదురు [[నాడీకణం|న్యూరాన్లు]] కలిగి ఉంటుంది.<ref name="Stat2021" /><ref>{{Cite web|url=http://www.smithsonianmag.com/science-nature/brain-cells-for-socializing-133855450/?no-ist=&onsite_medium=internallink&page=3|title=Brain Cells for Socializing|website=Smithsonian|access-date=30 October 2015|archive-date=22 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210322153130/https://www.smithsonianmag.com/science-nature/brain-cells-for-socializing-133855450/?no-ist=&onsite_medium=internallink&page=3|url-status=live}}</ref> మూడు ప్రధాన ఉపరకాలు ఉన్నాయి: ప్రవర్తనా వైవిధ్యం (bvFTD), రెండు రకాల ప్రాధమిక ప్రగతిశీల అఫాసియా-అర్థ వైవిధ్యం, ప్రవాహరహిత వైవిధ్యం.<ref name="Sem2019" /><ref name="UK2021">{{Cite web|title=What is frontotemporal dementia|url=https://www.dementiauk.org/understanding-dementia/types-and-symptoms/frontotemporal-dementia/|website=Dementia UK|access-date=19 October 2020|archive-date=17 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210417115012/https://www.dementiauk.org/understanding-dementia/types-and-symptoms/frontotemporal-dementia/|url-status=live}}</ref> సంబంధిత రుగ్మతలలో ప్రగతిశీల సుప్రాన్యూక్లియర్ పాల్సీ, కార్టికోబాసల్ సిండ్రోమ్, అమ్యోట్రోఫిక్ లాటరల్ స్క్లెరోసిస్ (FTD-ALS) తో FTD ఉన్నాయి. దీనికి చికిత్స లేదు. నిర్వహణకు సామాజిక మద్దతు, ప్రవర్తనా చికిత్స, ప్రసంగ చికిత్స అవసరం కావచ్చు. లక్షణాలను మెరుగుపరచడానికి ఇతర ప్రయత్నాలలో SSRIలు, యాంటిసైకోటిక్స్, గాలంటమైన్ ఉండవచ్చు.<ref name=Card2010>{{cite journal|vauthors=Cardarelli R, Kertesz A, Knebl JA|title=Frontotemporal dementia: a review for primary care physicians|journal=Am Fam Physician|volume=82|issue=11|pages=1372–7|date=December 2010|pmid=21121521|url=http://www.aafp.org/afp/2010/1201/p1372.html|access-date=2014-08-31|archive-date=2021-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20210304184746/https://www.aafp.org/afp/2010/1201/p1372.html|url-status=live}}</ref> అనేక చికిత్సలు అధ్యయనంలో ఉన్నాయి..<ref name="Stat2021" /> రోగ నిర్ధారణ తర్వాత సగటు ఆయుర్దాయం 7.5 సంవత్సరాలు.<ref name="Stat2021" /> FTD కొత్తగా సంవత్సరానికి 100,000 మందికి వారి 40 లలో 2, వారి 50 లలో 100,000 మందికి 3, వారి 60 లలో 100,000 మందికి 9 మందిని ప్రభావితం చేస్తుంది. 65 సంవత్సరాల వయస్సులోపు, ఇది [[మతిమరపు వ్యాధి|అల్జీమర్స్ వ్యాధి]] (ఫ్రీక్వెన్సీలో) మాత్రమే రెండవ స్థానంలో ఉంటుంది.<ref name="Fing2016" /> 40 నుండి 60 సంవత్సరాల మధ్య వయస్సు ఉన్నవారు సాధారణంగా ప్రభావితమవుతారు.<ref name="Fing2016" /> పురుషులు, స్త్రీలు సమానంగా తరచుగా ప్రభావితమవుతారు . దీనిని మొదటిసారిగా 1892లో ఆర్నాల్డ్ పిక్ వర్ణించారు, దీనిని మొదట పిక్ 'స్ డిసీజ్ అని పిలిచేవారు, ఈ పదం ఇప్పుడు bvFTD కోసం కేటాయించబడింది.<ref name="NIA2020">{{Cite web|title=What are the Different Types of Frontotemporal Disorders?|url=https://www.nia.nih.gov/health/types-frontotemporal-disorders|website=National Institute on Aging|access-date=1 November 2020|language=en|archive-date=9 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210709165659/https://www.nia.nih.gov/health/types-frontotemporal-disorders|url-status=live}}</ref> == సూచనలు == <references /> [[వర్గం:Translated from MDWiki]] ohxopvfez2lm01dgd2fiozkebys21y8 4955792 4955791 2026-09-10T18:02:26Z Batthini Vinay Kumar Goud 78298 4955792 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition |name =ఫ్రంటోటెంపోరల్ డిమెన్షియా |synonym =విల్హెమ్సెన్-లించ్ వ్యాధి,<ref>{{cite web |title=Frontotemporal dementia |url=https://rarediseases.info.nih.gov/diseases/8436/index |website=GARD |access-date=20 December 2024 |archive-date=18 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220318083845/https://rarediseases.info.nih.gov/diseases/8436/index |url-status=live }}</ref> ఫ్రంటోటెంపోరల్ న్యూరోకాగ్నిటివ్ డిజార్డర్<ref name="DSM5">{{cite book |title=Diagnostic and statistical manual of mental disorders : DSM-5. |date=2013 |publisher=American Psychiatric Association |location=Arlington, VA |isbn=9780890425541 |pages=614–618 |edition=5th}}</ref> |image =Pick's disease.png |image_size = |image_thumbtime = |alt = |caption =ఫ్రంటోటెంపోరల్ డిమెన్షియాతో బాధపడుతున్న 65 ఏళ్ల మహిళ మెదడు MRI . అన్ని చిత్రాలలో ఫ్రంటల్ లోబ్స్ కార్టికల్, వైట్ మ్యాటర్ క్షీణత స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. |pronounce = |specialty = మనోవైద్యం , నాడీశాస్త్రం |symptoms =వ్యక్తిత్వ మార్పులు, భావోద్వేగాల లేకపోవడం, పునరావృత ప్రవర్తన, పదజాలం కోల్పోవడం, భాషను అర్థం చేసుకునే సామర్థ్యం తగ్గడం<ref name=ICD11/><ref name=Stat2021/> |complications = |onset =50లు & 60లు<ref name=Fing2016/> |duration = |types =ప్రవర్తనా వైవిధ్యం (bvFTD), సెమాంటిక్ వైవిధ్యం (svPPA), నాన్‌ఫ్లూయెంట్ వైవిధ్యం (nfvPPA))<ref name=Sem2019/><ref name=UK2021/> |causes =తెలియని<ref name=Card2010/> |risks =కుటుంబ చరిత్ర , తల గాయం , థైరాయిడ్ వ్యాధి<ref name=Sem2019/><ref name=Stat2021/> |diagnosis =లక్షణాలు & MRI ఆధారంగా<ref name=Fing2016/> |differential =అల్జీమర్ , వాస్కులర్ డిమెన్షియా , లూయీ బాడీ డిమెన్షియా , మద్యపానం<ref name=Stat2021/> |prevention = |treatment = సహాయక సంరక్షణ<ref name=Fing2016/> |medication = |prognosis =జీవితకాలం 7.5 సంవత్సరాలు<ref name=Stat2021/> |frequency =10,000 మందికి 2 (45 నుండి 65 సంవత్సరాల వయస్సు) <ref name=Fing2016/> |deaths = }} '''ఫ్రంటోటెంపోరల్ డిమెన్షియా''' (FTD) అనేది ఫ్రంటల్, టెంపోరల్ లోబ్స్తో కూడిన అనేక రకాల చిత్తవైకల్యాలను కలిగి ఉంటుంది.<ref name="ICD11">{{Cite web|title=ICD-11 - Mortality and Morbidity Statistics|url=https://icd.who.int/browse11/l-m/en#/http%3a%2f%2fid.who.int%2ficd%2fentity%2f831337417|website=icd.who.int|access-date=2020-10-17|archive-date=2018-08-01|archive-url=https://archive.today/20180801205234/https://icd.who.int/browse11/l-m/en%23/http://id.who.int/icd/entity/294762853#/http%3a%2f%2fid.who.int%2ficd%2fentity%2f831337417|url-status=live}}</ref><ref name="Sem2019" /> ప్రాధమిక లక్షణాలు సాధారణంగా ప్రవర్తన లేదా భాషను కలిగి ఉంటాయి.<ref name="Sem2019">{{Cite paper|title=Frontotemporal Dementia: A Clinical Review.|url=https://qmro.qmul.ac.uk/xmlui/handle/123456789/57968}}</ref> ఇందులో వ్యక్తిత్వ మార్పులు, భావోద్వేగాలు లేకపోవడం, పునరావృత ప్రవర్తన, పదజాలం కోల్పోవడం, భాషను అర్థం చేసుకోగల సామర్థ్యం తగ్గడం వంటివి ఉండవచ్చు.<ref name="ICD11" /><ref name="Stat2021">{{Cite paper|title=Frontotemporal Lobe Dementia}}</ref> అవి సాధారణంగా క్రమంగా ప్రారంభమై, అనేక సంవత్సరాలలో మరింత దిగజారుతాయి.<ref name="Fing2016">{{Cite paper|title=Frontotemporal Dementias.}}</ref> జ్ఞాపకశక్తి & మోటార్ విధులు తరచుగా సాపేక్షంగా సంరక్షించబడతాయి.<ref name="ICD11" /> కారణం తెలియదు. ప్రమాద కారకాలలో కుటుంబ చరిత్ర, తల గాయం, థైరాయిడ్ వ్యాధి ఉన్నాయి. అంతర్లీన యంత్రాంగం న్యూరాన్ల నష్టం, ప్రధానంగా కుదురు [[నాడీకణం|న్యూరాన్లు]] కలిగి ఉంటుంది.<ref name="Stat2021" /><ref>{{Cite web|url=http://www.smithsonianmag.com/science-nature/brain-cells-for-socializing-133855450/?no-ist=&onsite_medium=internallink&page=3|title=Brain Cells for Socializing|website=Smithsonian|access-date=30 October 2015|archive-date=22 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210322153130/https://www.smithsonianmag.com/science-nature/brain-cells-for-socializing-133855450/?no-ist=&onsite_medium=internallink&page=3|url-status=live}}</ref> మూడు ప్రధాన ఉపరకాలు ఉన్నాయి: ప్రవర్తనా వైవిధ్యం (bvFTD), రెండు రకాల ప్రాధమిక ప్రగతిశీల అఫాసియా-అర్థ వైవిధ్యం, ప్రవాహరహిత వైవిధ్యం.<ref name="Sem2019" /><ref name="UK2021">{{Cite web|title=What is frontotemporal dementia|url=https://www.dementiauk.org/understanding-dementia/types-and-symptoms/frontotemporal-dementia/|website=Dementia UK|access-date=19 October 2020|archive-date=17 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210417115012/https://www.dementiauk.org/understanding-dementia/types-and-symptoms/frontotemporal-dementia/|url-status=live}}</ref> సంబంధిత రుగ్మతలలో ప్రగతిశీల సుప్రాన్యూక్లియర్ పాల్సీ, కార్టికోబాసల్ సిండ్రోమ్, అమ్యోట్రోఫిక్ లాటరల్ స్క్లెరోసిస్ (FTD-ALS) తో FTD ఉన్నాయి. దీనికి చికిత్స లేదు. నిర్వహణకు సామాజిక మద్దతు, ప్రవర్తనా చికిత్స, ప్రసంగ చికిత్స అవసరం కావచ్చు. లక్షణాలను మెరుగుపరచడానికి ఇతర ప్రయత్నాలలో SSRIలు, యాంటిసైకోటిక్స్, గాలంటమైన్ ఉండవచ్చు.<ref name=Card2010>{{cite journal|vauthors=Cardarelli R, Kertesz A, Knebl JA|title=Frontotemporal dementia: a review for primary care physicians|journal=Am Fam Physician|volume=82|issue=11|pages=1372–7|date=December 2010|pmid=21121521|url=http://www.aafp.org/afp/2010/1201/p1372.html|access-date=2014-08-31|archive-date=2021-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20210304184746/https://www.aafp.org/afp/2010/1201/p1372.html|url-status=live}}</ref> అనేక చికిత్సలు అధ్యయనంలో ఉన్నాయి..<ref name="Stat2021" /> రోగ నిర్ధారణ తర్వాత సగటు ఆయుర్దాయం 7.5 సంవత్సరాలు.<ref name="Stat2021" /> FTD కొత్తగా సంవత్సరానికి 100,000 మందికి వారి 40 లలో 2, వారి 50 లలో 100,000 మందికి 3, వారి 60 లలో 100,000 మందికి 9 మందిని ప్రభావితం చేస్తుంది. 65 సంవత్సరాల వయస్సులోపు, ఇది [[మతిమరపు వ్యాధి|అల్జీమర్స్ వ్యాధి]] (ఫ్రీక్వెన్సీలో) మాత్రమే రెండవ స్థానంలో ఉంటుంది.<ref name="Fing2016" /> 40 నుండి 60 సంవత్సరాల మధ్య వయస్సు ఉన్నవారు సాధారణంగా ప్రభావితమవుతారు.<ref name="Fing2016" /> పురుషులు, స్త్రీలు సమానంగా తరచుగా ప్రభావితమవుతారు . దీనిని మొదటిసారిగా 1892లో ఆర్నాల్డ్ పిక్ వర్ణించారు, దీనిని మొదట పిక్ 'స్ డిసీజ్ అని పిలిచేవారు, ఈ పదం ఇప్పుడు bvFTD కోసం కేటాయించబడింది.<ref name="NIA2020">{{Cite web|title=What are the Different Types of Frontotemporal Disorders?|url=https://www.nia.nih.gov/health/types-frontotemporal-disorders|website=National Institute on Aging|access-date=1 November 2020|language=en|archive-date=9 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210709165659/https://www.nia.nih.gov/health/types-frontotemporal-disorders|url-status=live}}</ref> == సూచనలు == <references /> [[వర్గం:Translated from MDWiki]] 9mqhfpvnl7qaf72ozbu7l274v04bei2 0 509377 4955794 2026-09-10T18:06:32Z Batthini Vinay Kumar Goud 78298 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1501451|Cystic fibrosis]] to:te #mdwikicx 4955794 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition |name =Cystic fibrosis |synonym =Mucoviscidosis |image =ClubbingCF.JPG |image_size = |image_thumbtime = |alt = |caption =[[Nail clubbing|Clubbing]] in the fingers of a person with cystic fibrosis |pronounce = |specialty =[[Medical genetics]], [[pulmonology]] |symptoms =[[Shortness of breath|Difficulty breathing]], coughing up [[sputum|mucus]], [[failure to thrive|poor growth]], [[Steatorrhea|fatty stool]]<ref name=O2009/> |complications = |onset =Symptoms recognizable ~6 month<ref>{{cite book |last1=Allen |first1=Julian L. |last2=Panitch |first2=Howard B. |last3=Rubenstein|first3=Ronald C. |title=Cystic Fibrosis|date=2016|publisher=CRC Press|isbn=9781439801826|page=92|url=https://books.google.com/books?id=xmbMBQAAQBAJ&pg=PA92|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908140759/https://books.google.com/books?id=xmbMBQAAQBAJ&pg=PA92|archive-date=2017-09-08}}</ref> |duration =Life long<ref name=Mas2013/> |types = |causes =Genetic ([[autosomal recessive]])<ref name=O2009/> |risks = |diagnosis =[[Sweat test]], [[genetic testing]]<ref name=O2009/> |differential = |prevention = |treatment =[[Antibiotic|Antibiotics]], [[pancreatic enzyme replacement]], [[lung transplantation]]<ref name=O2009/> |medication = |prognosis =Life expectancy between 42 and 50 years (developed world)<ref name="Ong2015">{{cite journal | vauthors = Ong T, Ramsey BW | title = Update in Cystic Fibrosis 2014 | journal = American Journal of Respiratory and Critical Care Medicine | volume = 192 | issue = 6 | pages = 669–75 | date = September 2015 | pmid = 26371812 | doi = 10.1164/rccm.201504-0656UP }}</ref> |frequency =1 in 3,000 ([[Northern Europe|Northern European]])<ref name=O2009/> |deaths = }} '''సిస్టిక్ ఫైబ్రోసిస్''' (CF) అనేది ఊపిరితిత్తులను, కానీ [[క్లోమం]], [[కాలేయం]], మూత్రపిండాలు, ప్రేగులను కూడా ప్రభావితం చేసే ఒక జన్యు రుగ్మత.<ref name="CF2012">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=9x_cBQAAQBAJ&pg=PA3|title=Cystic Fibrosis|publisher=Hodder Arnold|year=2012|isbn=978-1-4441-1369-3|veditors=Hodson M, Geddes D, Bush A|edition=3rd|location=London|pages=3|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908140759/https://books.google.com/books?id=9x_cBQAAQBAJ&pg=PA3|archive-date=8 Sep 2017}}</ref> దీర్ఘకాలిక సమస్యలలో తరచుగా ఊపిరితిత్తుల ఇన్ఫెక్షన్ల ఫలితంగా [[ఆయాసం|శ్వాస తీసుకోవడంలో ఇబ్బంది]], దగ్గు వల్ల శ్లేష్మం ఏర్పడటం ఉంటాయి.<ref name="O2009" /> ఇతర సంకేతాలు, లక్షణాలలో [[సైనసైటిస్|సైనస్ ఇన్ఫెక్షన్లు]], పేలవమైన పెరుగుదల, కొవ్వు మలం, వేళ్లు, కాలిని కలపడం, చాలా మంది పురుషులలో [[సంతానలేమి|వంధ్యత్వం]] ఉండవచ్చు.<ref name="O2009" /> వేర్వేరు వ్యక్తులు వేర్వేరు స్థాయిల లక్షణాలను కలిగి ఉండవచ్చు.<ref name="O2009" /> CF ఒక ఆటోసోమల్ తిరోగమన పద్ధతిలో వారసత్వంగా వస్తుంది. ఇది సిస్టిక్ ఫైబ్రోసిస్ ట్రాన్స్‌మెంబ్రేన్ కండక్టెన్స్ రెగ్యులేటర్ (CFTRr ప్రోటీన) కోసం [[జన్యువు]] రెండు కాపీలలో ఉత్పరివర్తనలు ఉండటం వల్ల ఇది సంభవిస్తుంది.<ref name="O2009" /> ఒకే పని కాపీ ఉన్నవారు వాహకాలు, లేకపోతే ఎక్కువగా ఆరోగ్యంగా ఉంటారు. CFTR చెమట, జీర్ణ ద్రవాలు, శ్లేష్మం ఉత్పత్తిలో పాల్గొంటుంది.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=1cTZAAAAQBAJ&pg=PA351|title=Molecular Diagnostics: Fundamentals, Methods and Clinical Applications|vauthors=Buckingham L|publisher=F.A. Davis Co.|year=2012|isbn=978-0-8036-2975-2|edition=2nd|location=Philadelphia|pages=351|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908140759/https://books.google.com/books?id=1cTZAAAAQBAJ&pg=PA351|archive-date=8 Sep 2017}}</ref> CFTR పనిచేయకపోతే, సాధారణంగా సన్నగా ఉండే స్రావాలు మందంగా మారుతాయి. చెమట పరీక్ష, జన్యు పరీక్ష ద్వారా ఈ పరిస్థితిని నిర్ధారిస్తారు.<ref name="O2009" /> పుట్టినప్పుడు శిశువుల స్క్రీనింగ్ ప్రపంచంలోని కొన్ని ప్రాంతాల్లో జరుగుతుంది.<ref name="O2009" /> సిస్టిక్ ఫైబ్రోసిస్కు తెలిసిన నివారణ లేదు. ఊపిరితిత్తుల ఇన్ఫెక్షన్లకు యాంటీబయాటిక్స్తో చికిత్స చేస్తారు, వీటిని సిరల ద్వారా, పీల్చడం ద్వారా లేదా నోటి ద్వారా ఇవ్వవచ్చు.[1] కొన్నిసార్లు, యాంటీబయాటిక్ అజిత్రోమైసిన్ దీర్ఘకాలికంగా ఉపయోగించబడుతుంది.<ref name="O2009" /> పీల్చే హైపర్టోనిక్ సెలైన్, సాల్బుటమాల్ కూడా ఉపయోగపడతాయి.<ref name="O2009" /> ఊపిరితిత్తుల పనితీరు మరింత దిగజారితే ఊపిరితిత్తు మార్పిడి ఒక ఎంపిక కావచ్చు. ప్యాంక్రియాటిక్ ఎంజైమ్ రీప్లేస్మెంట్, [[విటమిన్|కొవ్వులో కరిగే విటమిన్]] సప్లిమెంటేషన్ ముఖ్యమైనవి, ముఖ్యంగా యువకులలో.<ref name="O2009" /> ఛాతీ ఫిజియోథెరపీ వంటి వాయుమార్గ తొలగింపు పద్ధతులు కొంత స్వల్పకాలిక ప్రయోజనాన్ని కలిగి ఉంటాయి, కానీ దీర్ఘకాలిక ప్రభావాలు అస్పష్టంగా ఉన్నాయి. అభివృద్ధి చెందిన దేశాల్లో సగటు ఆయుర్దాయం 42 నుండి 50 సంవత్సరాల మధ్య ఉంటుంది. సిస్టిక్ ఫైబ్రోసిస్ ఉన్న 80% మంది మరణానికి ఊపిరితిత్తుల సమస్యలు కారణమవుతాయి.<ref name="O2009" /> ఉత్తర ఐరోపా సంతతికి చెందిన ప్రజలలో సిఎఫ్ సర్వసాధారణం, ప్రతి 3,000 నవజాత శిశువులలో ఒకరిని ప్రభావితం చేస్తుంది.<ref name="O2009" /> సుమారు 25 మందిలో ఒకరు వాహకాలు.<ref name="Mas2013">{{Cite paper|title=Cystic fibrosis carrier screening|date=December 2013}}</ref> ఇది ఆఫ్రికన్లు, ఆసియన్లలో అతి తక్కువగా ఉంటుంది.<ref name="O2009">{{Cite paper|title=Cystic fibrosis|date=May 2009}}</ref> దీనిని 1938లో డోరతీ ఆండర్సన్ ఒక నిర్దిష్ట వ్యాధిగా గుర్తించారు, ఈ పరిస్థితికి సరిపోయే వివరణలు కనీసం 1595 వరకు సంభవించాయి.<ref name="CF2012" /> "సిస్టిక్ ఫైబ్రోసిస్" అనే పేరు [[క్లోమం]] లోపల ఏర్పడే లక్షణమైన ఫైబ్రోసిస్, తిత్తులను సూచిస్తుంది.<ref name="CF2012" /><ref name="andersen">{{Cite paper|title=Cystic fibrosis of the pancreas and its relation to celiac disease: a clinical and pathological study}}</ref> == సూచనలు == <references /> [[వర్గం:Translated from MDWiki]] elgxu7t9ggl0kdds8g1lk191g6rmval 4955795 4955794 2026-09-10T18:08:41Z Batthini Vinay Kumar Goud 78298 4955795 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition |name =సిస్టిక్ ఫైబ్రోసిస్ |synonym =మ్యూకోవిసిడోసిస్ |image =ClubbingCF.JPG |image_size = |image_thumbtime = |alt = |caption =సిస్టిక్ ఫైబ్రోసిస్ ఉన్న వ్యక్తి వేళ్లలో క్లబ్బింగ్ |pronounce = |specialty =వైద్య జన్యుశాస్త్రం , పల్మోనాలజీ |symptoms =శ్వాస తీసుకోవడంలో ఇబ్బంది , శ్లేష్మం దగ్గడం , ఎదుగుదల లోపం , కొవ్వుతో కూడిన మలం<ref name=O2009/> |complications = |onset =లక్షణాలు ~6 నెలల్లో గుర్తించబడతాయి<ref>{{cite book |last1=Allen |first1=Julian L. |last2=Panitch |first2=Howard B. |last3=Rubenstein|first3=Ronald C. |title=Cystic Fibrosis|date=2016|publisher=CRC Press|isbn=9781439801826|page=92|url=https://books.google.com/books?id=xmbMBQAAQBAJ&pg=PA92|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908140759/https://books.google.com/books?id=xmbMBQAAQBAJ&pg=PA92|archive-date=2017-09-08}}</ref> |duration =జీవితకాలం<ref name=Mas2013/> |types = |causes = జన్యుపరమైన (ఆటోసోమల్ రిసెసివ్)<ref name=O2009/> |risks = |diagnosis =చెమట పరీక్ష, జన్యు పరీక్ష<ref name=O2009/> |differential = |prevention = |treatment = యాంటీబయాటిక్స్ , ప్యాంక్రియాటిక్ ఎంజైమ్ రీప్లేస్‌మెంట్ , ఊపిరితిత్తుల మార్పిడి<ref name=O2009/> |medication = |prognosis =ఆయుర్దాయం 42 నుండి 50 సంవత్సరాల మధ్య (అభివృద్ధి చెందిన ప్రపంచం) <ref name="Ong2015">{{cite journal | vauthors = Ong T, Ramsey BW | title = Update in Cystic Fibrosis 2014 | journal = American Journal of Respiratory and Critical Care Medicine | volume = 192 | issue = 6 | pages = 669–75 | date = September 2015 | pmid = 26371812 | doi = 10.1164/rccm.201504-0656UP }}</ref> |frequency = 3,000 లో 1 ( ఉత్తర యూరోపియన్ )<ref name=O2009/> |deaths = }} '''సిస్టిక్ ఫైబ్రోసిస్''' (CF) అనేది ఊపిరితిత్తులను, కానీ [[క్లోమం]], [[కాలేయం]], మూత్రపిండాలు, ప్రేగులను కూడా ప్రభావితం చేసే ఒక జన్యు రుగ్మత.<ref name="CF2012">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=9x_cBQAAQBAJ&pg=PA3|title=Cystic Fibrosis|publisher=Hodder Arnold|year=2012|isbn=978-1-4441-1369-3|veditors=Hodson M, Geddes D, Bush A|edition=3rd|location=London|pages=3|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908140759/https://books.google.com/books?id=9x_cBQAAQBAJ&pg=PA3|archive-date=8 Sep 2017}}</ref> దీర్ఘకాలిక సమస్యలలో తరచుగా ఊపిరితిత్తుల ఇన్ఫెక్షన్ల ఫలితంగా [[ఆయాసం|శ్వాస తీసుకోవడంలో ఇబ్బంది]], దగ్గు వల్ల శ్లేష్మం ఏర్పడటం ఉంటాయి.<ref name="O2009" /> ఇతర సంకేతాలు, లక్షణాలలో [[సైనసైటిస్|సైనస్ ఇన్ఫెక్షన్లు]], పేలవమైన పెరుగుదల, కొవ్వు మలం, వేళ్లు, కాలిని కలపడం, చాలా మంది పురుషులలో [[సంతానలేమి|వంధ్యత్వం]] ఉండవచ్చు.<ref name="O2009" /> వేర్వేరు వ్యక్తులు వేర్వేరు స్థాయిల లక్షణాలను కలిగి ఉండవచ్చు.<ref name="O2009" /> CF ఒక ఆటోసోమల్ తిరోగమన పద్ధతిలో వారసత్వంగా వస్తుంది. ఇది సిస్టిక్ ఫైబ్రోసిస్ ట్రాన్స్‌మెంబ్రేన్ కండక్టెన్స్ రెగ్యులేటర్ (CFTRr ప్రోటీన) కోసం [[జన్యువు]] రెండు కాపీలలో ఉత్పరివర్తనలు ఉండటం వల్ల ఇది సంభవిస్తుంది.<ref name="O2009" /> ఒకే పని కాపీ ఉన్నవారు వాహకాలు, లేకపోతే ఎక్కువగా ఆరోగ్యంగా ఉంటారు. CFTR చెమట, జీర్ణ ద్రవాలు, శ్లేష్మం ఉత్పత్తిలో పాల్గొంటుంది.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=1cTZAAAAQBAJ&pg=PA351|title=Molecular Diagnostics: Fundamentals, Methods and Clinical Applications|vauthors=Buckingham L|publisher=F.A. Davis Co.|year=2012|isbn=978-0-8036-2975-2|edition=2nd|location=Philadelphia|pages=351|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908140759/https://books.google.com/books?id=1cTZAAAAQBAJ&pg=PA351|archive-date=8 Sep 2017}}</ref> CFTR పనిచేయకపోతే, సాధారణంగా సన్నగా ఉండే స్రావాలు మందంగా మారుతాయి. చెమట పరీక్ష, జన్యు పరీక్ష ద్వారా ఈ పరిస్థితిని నిర్ధారిస్తారు.<ref name="O2009" /> పుట్టినప్పుడు శిశువుల స్క్రీనింగ్ ప్రపంచంలోని కొన్ని ప్రాంతాల్లో జరుగుతుంది.<ref name="O2009" /> సిస్టిక్ ఫైబ్రోసిస్కు తెలిసిన నివారణ లేదు. ఊపిరితిత్తుల ఇన్ఫెక్షన్లకు యాంటీబయాటిక్స్తో చికిత్స చేస్తారు, వీటిని సిరల ద్వారా, పీల్చడం ద్వారా లేదా నోటి ద్వారా ఇవ్వవచ్చు.[1] కొన్నిసార్లు, యాంటీబయాటిక్ అజిత్రోమైసిన్ దీర్ఘకాలికంగా ఉపయోగించబడుతుంది.<ref name="O2009" /> పీల్చే హైపర్టోనిక్ సెలైన్, సాల్బుటమాల్ కూడా ఉపయోగపడతాయి.<ref name="O2009" /> ఊపిరితిత్తుల పనితీరు మరింత దిగజారితే ఊపిరితిత్తు మార్పిడి ఒక ఎంపిక కావచ్చు. ప్యాంక్రియాటిక్ ఎంజైమ్ రీప్లేస్మెంట్, [[విటమిన్|కొవ్వులో కరిగే విటమిన్]] సప్లిమెంటేషన్ ముఖ్యమైనవి, ముఖ్యంగా యువకులలో.<ref name="O2009" /> ఛాతీ ఫిజియోథెరపీ వంటి వాయుమార్గ తొలగింపు పద్ధతులు కొంత స్వల్పకాలిక ప్రయోజనాన్ని కలిగి ఉంటాయి, కానీ దీర్ఘకాలిక ప్రభావాలు అస్పష్టంగా ఉన్నాయి. అభివృద్ధి చెందిన దేశాల్లో సగటు ఆయుర్దాయం 42 నుండి 50 సంవత్సరాల మధ్య ఉంటుంది. సిస్టిక్ ఫైబ్రోసిస్ ఉన్న 80% మంది మరణానికి ఊపిరితిత్తుల సమస్యలు కారణమవుతాయి.<ref name="O2009" /> ఉత్తర ఐరోపా సంతతికి చెందిన ప్రజలలో సిఎఫ్ సర్వసాధారణం, ప్రతి 3,000 నవజాత శిశువులలో ఒకరిని ప్రభావితం చేస్తుంది.<ref name="O2009" /> సుమారు 25 మందిలో ఒకరు వాహకాలు.<ref name="Mas2013">{{Cite paper|title=Cystic fibrosis carrier screening|date=December 2013}}</ref> ఇది ఆఫ్రికన్లు, ఆసియన్లలో అతి తక్కువగా ఉంటుంది.<ref name="O2009">{{Cite paper|title=Cystic fibrosis|date=May 2009}}</ref> దీనిని 1938లో డోరతీ ఆండర్సన్ ఒక నిర్దిష్ట వ్యాధిగా గుర్తించారు, ఈ పరిస్థితికి సరిపోయే వివరణలు కనీసం 1595 వరకు సంభవించాయి.<ref name="CF2012" /> "సిస్టిక్ ఫైబ్రోసిస్" అనే పేరు [[క్లోమం]] లోపల ఏర్పడే లక్షణమైన ఫైబ్రోసిస్, తిత్తులను సూచిస్తుంది.<ref name="CF2012" /><ref name="andersen">{{Cite paper|title=Cystic fibrosis of the pancreas and its relation to celiac disease: a clinical and pathological study}}</ref> == సూచనలు == <references /> [[వర్గం:Translated from MDWiki]] 4ktg6we3ifeid872m5ibv0el624y29q 0 509378 4955796 2026-09-10T18:11:00Z Batthini Vinay Kumar Goud 78298 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1458579|Diphenhydramine]] to:te #mdwikicx 4955796 wikitext text/x-wiki {{Infobox drug |Verifiedfields =changed |Watchedfields =changed |verifiedrevid =460791686 |image =Diphenhydramine 2D skeletal.svg |image2 =Diphenhydramine 3D 2aot.png <!-- Names --> |pronounce ={{IPAc-en|ˌ|d|aɪ|f|ɛ|n|ˈ|h|aɪ|d|r|ə|m|iː|n}} |tradename =[[Benadryl]], Unisom, [[Sominex]], others |synonyms = |IUPAC_name =2-(diphenylmethoxy)-''N'',''N''-dimethylethanamine <!-- Clinical data --> |class = |pregnancy_AU =A |routes_of_administration=[[Oral administration|By mouth]], [[intramuscular injection]], [[intravenous therapy|intravenous]], [[topical medication|topical]], [[rectal administration|rectal]] |onset = |duration_of_action=Up to 7 hrs<ref name=AHSP2016/> |dependency_liability=Very low<ref>{{cite book |last1=Hubbard |first1=John R. |last2=Martin |first2=Peter R. |title=Substance Abuse in the Mentally and Physically Disabled |date=2001 |publisher=CRC Press |isbn=9780824744977 |page=26 |url=https://books.google.com/books?id=MY1kFYk98mQC&pg=PA26 |language=en |access-date=29 July 2020 |archive-date=1 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200801020251/https://books.google.com/books?id=MY1kFYk98mQC&pg=PA26 |url-status=live }}</ref> <!-- External links --> |Drugs.com ={{drugs.com|monograph|diphenhydramine-hydrochloride}} |MedlinePlus =a682539 <!-- Legal data --> |legal_AU =S2 |legal_US =OTC <!-- Pharmacokinetic data --> |bioavailability =40–60%<ref name="pmid2866055">{{cite journal | vauthors = Paton DM, Webster DR | title = Clinical pharmacokinetics of H1-receptor antagonists (the antihistamines) | journal = Clinical Pharmacokinetics | volume = 10 | issue = 6 | pages = 477–97 | year = 1985 | pmid = 2866055 | doi = 10.2165/00003088-198510060-00002 }}</ref> |protein_bound =98–99% |metabolism =[[Liver]] ([[CYP2D6]] (80%), [[CYP3A4]] (10%))<ref>{{cite web | title = Showing Diphenhydramine (DB01075) | url = http://www.drugbank.ca/drugs/DB01075 | publisher = DrugBank |access-date= 5 September 2009 | url-status = live | archive-url = https://web.archive.org/web/20090831145953/http://drugbank.ca/drugs/DB01075 |archive-date= 31 August 2009 | df = dmy-all }}</ref> |elimination_half-life=Range: 2.4–13.5&nbsp;[[hour|h]]<ref name="AHFS">{{cite book|title=AHFS Drug Information|url=https://books.google.com/books?id=WR0NAQAAMAAJ|year=1990|publisher=Published by authority of the Board of Directors of the American Society of Hospital Pharmacists|access-date=29 July 2020|archive-date=1 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200801020320/https://books.google.com/books?id=WR0NAQAAMAAJ|url-status=live}}</ref><ref name="pmid2866055" /><ref name="pmid2391399">{{cite journal | vauthors = Simons KJ, Watson WT, Martin TJ, Chen XY, Simons FE | title = Diphenhydramine: pharmacokinetics and pharmacodynamics in elderly adults, young adults, and children | journal = Journal of Clinical Pharmacology | volume = 30 | issue = 7 | pages = 665–71 | date = July 1990 | pmid = 2391399 | doi = 10.1002/j.1552-4604.1990.tb01871.x }}</ref> |excretion =[[Urine]]: 94%<ref name="pmid3962845">{{cite journal | vauthors = Garnett WR | title = Diphenhydramine | journal = American Pharmacy | volume = NS26 | issue = 2 | pages = 35–40 | date = February 1986 | pmid = 3962845 | doi = 10.1016/s0095-9561(16)38634-0 }}</ref><br />[[Feces]]: 6%<ref name="pmid3962845" /> <!-- Chemical and physical data --> |C =17 |H =21 |N =1 |O =1 |SMILES =O(CCN(C)C)C(c1ccccc1)c2ccccc2 |StdInChI =1S/C17H21NO/c1-18(2)13-14-19-17(15-9-5-3-6-10-15)16-11-7-4-8-12-16/h3-12,17H,13-14H2,1-2H3 |StdInChI_Ref ={{stdinchicite|correct|chemspider}} |StdInChIKey =ZZVUWRFHKOJYTH-UHFFFAOYSA-N |StdInChIKey_Ref ={{stdinchicite|correct|chemspider}} |molecular_weight =255.355 |drug_name =Diphenhydramine }} '''డిఫెన్హైడ్రామైన్''' అనేది ప్రధానంగా అలెర్జీలకు చికిత్స చేయడానికి ఉపయోగించే యాంటిహిస్టామైన్.<ref name="AHSP2016">{{Cite web|title=Diphenhydramine Hydrochloride|url=https://www.drugs.com/monograph/diphenhydramine-hydrochloride.html|website=Drugs.com|publisher=American Society of Health-System Pharmacists|access-date=28 September 2016|date=6 September 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160915002404/https://www.drugs.com/monograph/diphenhydramine-hydrochloride.html|archive-date=15 September 2016}}</ref> అయితే, దద్దుర్లు కోసం సెటిరిజిన్ లేదా లోరాటాడిన్ వంటి కొత్త యాంటిహిస్టామైన్లకు ఇది తక్కువ ప్రాధాన్యతనిస్తుంది. [[నిద్రలేమి]], [[జలుబు|సాధారణ జలుబు]] లక్షణాలు, పార్కిన్సోనిజం వణుకు, వికారం కోసం కూడా దీనిని ఉపయోగించవచ్చు.<ref name="AHSP2016" /> దీనిని నోటి ద్వారా, సిరలోకి ఇంజెక్షన్ ద్వారా, కండరాలలోకి ఇంజెక్షన్ లేదా చర్మానికి పూయడం ద్వారా ఉపయోగిస్తారు.<ref name="AHSP2016" /> గరిష్ట ప్రభావం సాధారణంగా ఒక మోతాదు తర్వాత రెండు గంటల వరకు ఉంటుంది, ప్రభావాలు ఏడు గంటల వరకు ఉంటాయి.<ref name="AHSP2016" /> సాధారణ దుష్ప్రభావాలలో నిద్రపోవడం, సరైన సమన్వయం లేకపోవడం, కడుపు నొప్పి ఉంటాయి..<ref name="AHSP2016" /> దీని ఉపయోగం చిన్న పిల్లలలో లేదా వృద్ధులలో సిఫారసు చేయబడలేదు..<ref name="AHSP2016" /><ref name="schroeck2016">{{Cite paper|title=Review of Safety and Efficacy of Sleep Medicines in Older Adults|date=November 2016}}</ref> గర్భధారణ సమయంలో ఉపయోగించినప్పుడు, తల్లిపాలను సరిగ్గా కనిపించినప్పుడు అప్పుడప్పుడు ఉపయోగించినప్పుడు హాని కలిగించే స్పష్టమైన ప్రమాదం లేదు..<ref name="Preg2021">{{Cite web|title=Diphenhydramine Pregnancy and Breastfeeding Warnings|url=https://www.drugs.com/pregnancy/diphenhydramine.html|website=Drugs.com|access-date=28 September 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161002114958/https://www.drugs.com/pregnancy/diphenhydramine.html|archive-date=2 October 2016}}</ref> ఇది మొదటి తరం H₁-యాంటిహిస్టామైన్, [[హిస్టమిన్|హిస్టామిన్]] కొన్ని ప్రభావాలను నిరోధించడం ద్వారా పనిచేస్తుంది.<ref name="AHSP2016" /> డిఫెన్హైడ్రామైన్ కూడా ఒక యాంటికోలినర్జిక్..<ref>{{Cite book|last=Ayd|first=Frank J.|title=Lexicon of Psychiatry, Neurology, and the Neurosciences|date=2000|publisher=Lippincott Williams & Wilkins|isbn=978-0-7817-2468-5|page=332|url=https://books.google.com/books?id=ea_QVG2BFy8C&pg=PA332|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908214041/https://books.google.ca/books?id=ea_QVG2BFy8C&pg=PA332|archive-date=8 September 2017}}</ref> డిఫెన్హైడ్రామైన్ మొట్టమొదట జార్జ్ రీవ్స్చ్ల్ చేత తయారు చేయబడింది, 1946లో వాణిజ్య ఉపయోగంలోకి వచ్చింది.<ref>{{Cite book|last=Dörwald|first=Florencio Zaragoza|title=Lead Optimization for Medicinal Chemists: Pharmacokinetic Properties of Functional Groups and Organic Compounds|date=2013|publisher=John Wiley & Sons|isbn=978-3-527-64565-7|page=225|url=https://books.google.com/books?id=YTeY9ZEfNccC&pg=PA225|archive-url=https://web.archive.org/web/20161002085621/https://books.google.ca/books?id=YTeY9ZEfNccC&pg=PA225|archive-date=2 October 2016}}</ref><ref>{{Cite web|title=Benadryl|url=http://ohiohistorycentral.org/w/Benadryl?rec=2591|website=Ohio History Central|access-date=28 September 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161017192649/http://ohiohistorycentral.org/w/Benadryl?rec=2591|archive-date=17 October 2016}}</ref> ఇది సాధారణ ఔషధంగా అందుబాటులో ఉంది.<ref name="AHSP2016" /> 2014 నాటికి అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల్లో టోకు ధర మోతాదుకు US $<span>0.01</span> గా ఉంది.<ref name="ref">{{Cite web|title=Diphenhydramine|url=http://mshpriceguide.org/en/single-drug-information/?DMFId=273&searchYear=2014|website=International Drug Price Indicator Guide|access-date=28 September 2016|archive-date=27 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200927162514/https://mshpriceguide.org/en/single-drug-information/?DMFId=273&searchYear=2014|url-status=live}}</ref> యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో, ఒక సాధారణ నెల సరఫరాకు US $<span>25</span> కంటే తక్కువ ఖర్చు అవుతుంది.<ref name="Ric2015">{{Cite book|last=Hamilton|first=Richart|title=Tarascon Pocket Pharmacopoeia 2015 Deluxe Lab-Coat Edition|date=2015|publisher=Jones & Bartlett Learning|isbn=978-1-284-05756-0|page=240}}</ref> ఇది బెనాడ్రైల్ అనే వాణిజ్య పేరుతో విక్రయించబడుతుంది,<ref name="AHSP2016" /> 2017 లో, ఇది రెండు మిలియన్లకు పైగా ప్రిస్క్రిప్షన్‌లతో యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో 241 వ అత్యంత సాధారణంగా సూచించిన ఔషధం.<ref name="ref1">{{Cite web|title=The Top 300 of 2020|url=https://clincalc.com/DrugStats/Top300Drugs.aspx|website=ClinCalc|access-date=11 April 2020|archive-date=12 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210212142534/https://clincalc.com/DrugStats/Top300Drugs.aspx|url-status=live}}</ref><ref name="ref2">{{Cite web|title=Diphenhydramine Hydrochloride - Drug Usage Statistics|website=ClinCalc|url=https://clincalc.com/DrugStats/Drugs/DiphenhydramineHydrochloride|access-date=11 April 2020|archive-date=26 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200626054432/https://clincalc.com/DrugStats/Drugs/DiphenhydramineHydrochloride|url-status=dead}}</ref> == సూచనలు == <references /> [[వర్గం:Translated from MDWiki]] a8r1mdyo9mmlql5zf2v3l0iyg2pbjha 0 509379 4955797 2026-09-10T18:15:53Z Batthini Vinay Kumar Goud 78298 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1503518|Naloxone]] to:te #mdwikicx 4955797 wikitext text/x-wiki {{Infobox drug |Verifiedfields =changed |Watchedfields =changed |verifiedrevid =440816974 |drug_name =Naloxone |INN = |image =Naloxone.svg |width =225px |alt = |image2 =Naloxone-3D-balls.png |width2 =250px |alt2 = |caption = |type =<!-- empty --> <!-- Names --> |pronounce = |tradename =Narcan, Evzio, Nyxoid, others |synonyms =<small>EN-1530; ''N''-Allylnoroxymorphone; 17-Allyl-4,5α-epoxy-3,14-dihydroxymorphinan-6-one</small> |USAN =naloxone hydrochloride |IUPAC_name =(4''R'',4a''S'',7a''R'',12b''S'')-4a,9-dihydroxy-3-(prop-2-en-1-yl)-2,3,4,4a,5,6-hexahydro-1''H''-4,12-methano[1]benzofurano[3,2-''e'']isoquinolin-7(7a''H'')-one <!-- Clinical data --> |class =[[Opioid antagonist|Opioid receptor antagonist]]<ref name="NHM-Naloxone pharmacology">{{cite book | vauthors = Malenka RC, Nestler EJ, Hyman SE | editor = Sydor A, Brown RY | title = Molecular Neuropharmacology: A Foundation for Clinical Neuroscience | year = 2009 | publisher = McGraw-Hill Medical | location = New York | isbn = 9780071481274 | pages = 190–191, 287 | edition = 2nd | quote= Products of this research include the discovery of lipophilic, small-molecule opioid receptor antagonists, such as naloxone and naltrexone, which have been critical tools for investigating the physiology and behavioral actions of opiates.&nbsp;... A competitive antagonist of opiate action (naloxone) had been identified in early studies.&nbsp;... Opiate antagonists have clinical utility as well. Naloxone, a nonselective antagonist with a relative affinity of μ > δ > κ, is used to treat heroin and other opiate overdoses.}}</ref><ref name="Narcan Prescribing Information">{{cite web | title=Narcan- naloxone hydrochloride spray Narcan- naloxone hydrochloride spray | website=DailyMed | date=7 October 2019 | url=https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=724df050-5332-4d0a-9a5f-17bf08a547e1 | access-date=12 May 2020 | archive-date=30 January 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160130063652/https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=724df050-5332-4d0a-9a5f-17bf08a547e1 | url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160130063652/https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=724df050-5332-4d0a-9a5f-17bf08a547e1 |date=30 January 2016 }}</ref> |pregnancy_AU =B1 |pregnancy_AU_comment=<ref name="Drugs.com pregnancy">{{cite web | title=Naloxone Use During Pregnancy | website=Drugs.com | date=2 September 2019 | url=https://www.drugs.com/pregnancy/naloxone.html | access-date=13 May 2020 | archive-date=25 April 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200425111541/https://www.drugs.com/pregnancy/naloxone.html | url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200425111541/https://www.drugs.com/pregnancy/naloxone.html |date=25 April 2020 }}</ref> |pregnancy_category= |routes_of_administration=Endotracheal, intranasal, [[Intravenous therapy|IV]], [[Intramuscular injection|IM]], [[Intraosseous infusion|IO]] |onset =2 min ({{abbrlink|IV|intravenous injection}}), 5 min ({{abbrlink|IM|intramuscular injection}})<ref name=AHFS2015/> |duration_of_action=30–60 min<ref name=AHFS2015/> |dependency_liability= |addiction_liability= <!-- External links --> |Drugs.com ={{drugs.com|monograph|naloxone-hydrochloride}} |MedlinePlus =a612022 <!-- Legal data --> |legal_AU =S4 |legal_AU_comment =/&nbsp;S3 (Pharmacist Only Medicine)<ref name="doi 10.5694/mja15.01181">{{cite journal | last=Lenton | first=Simon R | last2=Dietze | first2=Paul M | last3=Jauncey | first3=Marianne | title=Australia reschedules naloxone for opioid overdose | journal=The Medical Journal of Australia | volume=204 | issue=4 | date=7 March 2016 | doi=10.5694/mja15.01181 | pages=146–147 | url=https://www.mja.com.au/journal/2016/204/4/australia-reschedules-naloxone-opioid-overdose | access-date=19 July 2020 | archive-date=19 July 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200719232637/https://www.mja.com.au/journal/2016/204/4/australia-reschedules-naloxone-opioid-overdose | url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200719232637/https://www.mja.com.au/journal/2016/204/4/australia-reschedules-naloxone-opioid-overdose |date=19 July 2020 }}</ref> |legal_BR =<!-- OTC, A1, A2, A3, B1, B2, C1, C2, C3, C4, C5, D1, D2, E, F --> |legal_BR_comment = |legal_CA =<!-- OTC, Rx-only, Schedule I, II, III, IV, V, VI, VII, VIII --> |legal_CA_comment = |legal_DE =Anlage 1 |legal_DE_comment = |legal_NZ =<!-- Class A, B, C --> |legal_NZ_comment = |legal_UN =<!-- N I, II, III, IV / P I, II, III, IV --> |legal_UN_comment = |legal_UK =POM |legal_UK_comment =<ref>{{cite web | title=Naloxone 400 micrograms/ml solution for Injection/Infusion - Summary of Product Characteristics (SmPC) | website=(emc) | date=6 February 2019 | url=https://www.medicines.org.uk/emc/product/6344/smpc | access-date=13 May 2020 | archive-date=4 August 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200804145336/https://www.medicines.org.uk/emc/product/6344/smpc | url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200804145336/https://www.medicines.org.uk/emc/product/6344/smpc |date=4 August 2020 }}</ref> |legal_US =Rx-only |legal_US_comment =/&nbsp;OTC |legal_status =Rx-only |DailyMedID =Naloxone |licence_US =<!-- FDA may use generic or brand name (generic name preferred) --> |licence_CA =<!-- Health Canada may use generic or brand name (generic name preferred) --> |licence_EU =yes <!-- Pharmacokinetic data --> |bioavailability =2% ([[oral administration|by mouth]], 90% absorption but high [[first-pass metabolism]]) 50% (intranasally) |protein_bound = |metabolism =[[Liver]] |metabolites = |elimination_half-life=1–1.5 h |excretion =[[Urine]], [[bile]] <!-- Chemical and physical data --> |C =19 |H =21 |N =1 |O =4 |SMILES =O=C1[C@@H]2OC3=C(O)C=CC4=C3[C@@]2([C@]5(CC1)O)CCN(CC=C)[C@@H]5C4 |StdInChI =1S/C19H21NO4/c1-2-8-20-9-7-18-15-11-3-4-12(21)16(15)24-17(18)13(22)5-6-19(18,23)14(20)10-11/h2-4,14,17,21,23H,1,5-10H2/t14-,17+,18+,19-/m1/s1 |StdInChI_Ref ={{stdinchicite|correct|chemspider}} |StdInChI_comment = |StdInChIKey =UZHSEJADLWPNLE-GRGSLBFTSA-N |StdInChIKey_Ref ={{stdinchicite|correct|chemspider}} |Jmol = |density = |density_notes = |melting_point = |melting_high = |melting_notes = |boiling_point = |boiling_notes = |solubility = |sol_units = |specific_rotation= }}నార్కాన్ అనే బ్రాండ్ పేరుతో విక్రయించే '''నలోక్సోన్''', ఓపియాయిడ్స్ ప్రభావాలను నిరోధించడానికి ఉపయోగించే ఔషధం.<ref name="AHFS2015">{{Cite web|title=Naloxone Hydrochloride|url=https://www.drugs.com/monograph/naloxone-hydrochloride.html|publisher=The American Society of Health-System Pharmacists|access-date=Jan 2, 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150102115454/http://www.drugs.com/monograph/naloxone-hydrochloride.html|archive-date=2015-01-02}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150102115454/http://www.drugs.com/monograph/naloxone-hydrochloride.html|date=2015-01-02}}</ref> ఓపియాయిడ్ అధిక మోతాదు శ్వాస తగ్గడాన్ని ఎదుర్కోవడానికి దీనిని సాధారణంగా ఉపయోగిస్తారు.<ref name="AHFS2015" /> నలోక్సోన్ను ఓపియాయిడ్తో కూడా కలపవచ్చు (అదే మాత్రలో ఓపియాయిడ్ దుర్వినియోగం ప్రమాదాన్ని తగ్గించడానికి).<ref name="AHFS2015" /> సిరల ద్వారా ఇచ్చినప్పుడు, ప్రభావాలు రెండు నిమిషాల్లో ప్రారంభమవుతాయి, ఐదు నిమిషాల్లో కండరాలలోకి ఇంజెక్ట్ చేసినప్పుడు.<ref name="AHFS2015" /> ఒక వ్యక్తి ముక్కులోకి చల్లడం ద్వారా దీనిని ఇవ్వగల మరొక మార్గం.<ref>{{Cite book|last=Roberts|first=James R.|title=Roberts and Hedges' clinical procedures in emergency medicine|date=2014|publisher=Elsevier Health Sciences|location=London|isbn=9781455748594|page=476|edition=6|url=https://books.google.com/books?id=slyLreFkHuIC&pg=PA476|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908140357/https://books.google.com/books?id=slyLreFkHuIC&pg=PA476|archive-date=2017-09-08}}</ref> నలోక్సోన్ ప్రభావాలు అరగంట నుండి ఒక గంట వరకు ఉంటాయి.<ref>{{Cite book|last=Bosack|first=Robert|title=Anesthesia Complications in the Dental Office|date=2015|publisher=John Wiley & Sons|isbn=9781118828625|page=191|url=https://books.google.com/books?id=Rn51BwAAQBAJ&pg=PA191|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908140357/https://books.google.com/books?id=Rn51BwAAQBAJ&pg=PA191|archive-date=2017-09-08}}</ref> చాలా ఓపియాయిడ్ల చర్య వ్యవధి నలోక్సోన్ కంటే ఎక్కువగా ఉన్నందున బహుళ మోతాదులు అవసరం కావచ్చు.<ref name="AHFS2015" /> ఓపియాయిడ్పై ఆధారపడిన వ్యక్తులకు ఓపియాయిడ్ ఉపసంహరణ లక్షణాలు, అశాంతి, ఆందోళన, వికారం, వాంతులు, వేగవంతమైన హృదయ స్పందన రేటు, చెమటతో సహా ఉండవచ్చు.<ref name="AHFS2015" /> దీనిని నివారించడానికి, కావలసిన ప్రభావాన్ని చేరే వరకు ప్రతి కొన్ని నిమిషాలకు చిన్న మోతాదులను ఇవ్వవచ్చు.<ref name="AHFS2015" /> మునుపటి గుండె జబ్బులు ఉన్నవారిలో లేదా గుండెను ప్రతికూలంగా ప్రభావితం చేసే మందులు తీసుకునేవారిలో, మరింత గుండె సమస్యలు సంభవించాయి.<ref name="AHFS2015" /> ఇది పరిమిత సంఖ్యలో మహిళలకు ఇచ్చిన తర్వాత, గర్భధారణ సమయంలో సురక్షితంగా ఉన్నట్లు కనిపిస్తుంది.<ref name="TGA2014">{{Cite web|title=Prescribing medicines in pregnancy database|url=http://www.tga.gov.au/hp/medicines-pregnancy.htm|website=Australian Government|access-date=22 April 2014|date=3 March 2014|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140408040902/http://www.tga.gov.au/hp/medicines-pregnancy.htm|archive-date=8 April 2014}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140408040902/http://www.tga.gov.au/hp/medicines-pregnancy.htm|date=8 April 2014}}</ref> నలోక్సోన్ అనేది ఎంపిక కాని, పోటీ ఓపియాయిడ్ గ్రాహక విరోధి.<ref name="NHM-Naloxone pharmacology" /><ref name="Narcan Prescribing Information" /> ఇది ఓపియాయిడ్స్ వల్ల కలిగే కేంద్ర నాడీ వ్యవస్థ, శ్వాసకోశ వ్యవస్థ యొక్క మాంద్యాన్ని తిప్పికొట్టడం ద్వారా పనిచేస్తుంది.<ref name="AHFS2015" /> నలోక్సోన్ 1961 లో పేటెంట్ చేయబడింది, 1971 లో యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో ఓపియాయిడ్ అధిక మోతాదుకు ఆమోదించబడింది.<ref name="nyti_Jack">{{Cite web|title=Jack Fishman Dies at 83; Saved Many From Overdose|last=Yardley|first=William|website=New York Times|date=14 December 2013|access-date=2015-07-06|url=https://www.nytimes.com/2013/12/15/business/jack-fishman-who-helped-develop-a-drug-to-treat-overdoses-dies-at-83.html?_r=0|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20131215103845/http://www.nytimes.com/2013/12/15/business/jack-fishman-who-helped-develop-a-drug-to-treat-overdoses-dies-at-83.html?_r=0|archive-date=15 December 2013}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131215103845/http://www.nytimes.com/2013/12/15/business/jack-fishman-who-helped-develop-a-drug-to-treat-overdoses-dies-at-83.html?_r=0|date=15 December 2013}}</ref><ref>{{Cite patent|CountryCode=US|PublicationNumber=3493657|Description=patent|Title=Therapeutic compositions of n-allyl-14-hydroxy - dihydronormorphinane and morphine|PublicationDate=1970-02-03|IssueDate=1970-02-03|FilingDate=1964-01-23|PriorityDate=1961-03-14|Surname1=Jack Fishman|Surname2=Mozes Juda Lewenstein|URL=https://worldwide.espacenet.com/publicationDetails/biblio?II=0&ND=3&adjacent=true&locale=en_EP&FT=D&date=19700203&CC=US&NR=3493657A&KC=A}}</ref> ఇది ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ అత్యవసర ఔషధాల జాబితా ఉంది.<ref name="WHO21st">{{Cite book|vauthors=((World Health Organization))|title=World Health Organization model list of essential medicines: 21st list 2019|year=2019|hdl=10665/325771|author-link=World Health Organization|publisher=World Health Organization|location=Geneva|id=WHO/MVP/EMP/IAU/2019.06. License: CC BY-NC-SA 3.0 IGO|hdl-access=free}}</ref> నలోక్సోన్ ఒక సాధారణ ఔషధంగా అందుబాటులో ఉంది..<ref name="AHFS2015" /> అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలలో దీని టోకు ధర మోతాదుకు $0.50, $5.30 మధ్య ఉంటుంది.<ref>{{Cite web|title=Naloxone HCL|url=http://mshpriceguide.org/en/single-drug-information/?DMFId=537&searchYear=2014|website=International Drug Price Indicator Guide|access-date=13 August 2015|archive-date=22 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180122072937/http://mshpriceguide.org/en/single-drug-information/?DMFId=537&searchYear=2014|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180122072937/http://mshpriceguide.org/en/single-drug-information/?DMFId=537&searchYear=2014|date=22 January 2018}}</ref> నలోక్సోన్ వయల్స్ చాలా ఖరీదైనవి కావు (యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో $25 కన్నా తక్కువ.<ref>{{Cite book|last=Hamilton|first=Richard J.|title=Tarascon pocket pharmacopoeia : 2014 classic shirt-pocket edition|date=2013|publisher=Jones & Bartlett Learning|location=Sudbury|isbn=9781284053982|page=174|edition=28|url=https://books.google.com/books?id=y0KFAgAAQBAJ&pg=PA174|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908140357/https://books.google.com/books?id=y0KFAgAAQBAJ&pg=PA174|archive-date=2017-09-08}}</ref> 2020 నాటికి, USలో రెండు ఆటో-ఇంజెక్టర్ల ప్యాకేజీ ధర $178.<ref>{{Cite web|url=https://www.empr.com/home/news/generics-news/evzio-authorized-generic-soon-to-be-available/|title=Evzio Authorized Generic Soon to Be Available|date=2018-12-12|website=MPR|access-date=2019-10-23|archive-date=2019-10-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20191023061030/https://www.empr.com/home/news/generics-news/evzio-authorized-generic-soon-to-be-available/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191023061030/https://www.empr.com/home/news/generics-news/evzio-authorized-generic-soon-to-be-available/|date=2019-10-23}}</ref><ref name=":5">{{Cite web|url=https://ndclist.com/ndc/72853-051/package/72853-051-02|title=NDC 72853-051-02 Naloxone Hydrochloride Auto-injector|last=|first=|date=|website=NDClist.com|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20200321212308/https://ndclist.com/ndc/72853-051/package/72853-051-02|archive-date=2020-03-21|access-date=2020-03-21}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200321212308/https://ndclist.com/ndc/72853-051/package/72853-051-02|date=2020-03-21}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.fda.gov/drugs/drug-approvals-and-databases/national-drug-code-directory|title=National Drug Code Directory|website=U.S. [[Food and Drug Administration]] (FDA)|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160527135726/http://www.fda.gov/Drugs/InformationOnDrugs/ucm142438.htm|archive-date=2016-05-27|access-date=2020-03-21}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160527135726/http://www.fda.gov/Drugs/InformationOnDrugs/ucm142438.htm|date=2016-05-27}}</ref> యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్‌లోని NHS కోసం 2018 ధర మోతాదుకు సుమారు £5.<ref name="BNF74">{{Cite book|title=British national formulary : BNF 74|date=2017|publisher=British Medical Association|isbn=978-0857112989|page=1260|edition=74}}</ref> ఆస్ట్రేలియాలో, ప్రిస్క్రిప్షన్ లేకుండా ఒకే మోతాదు అందుబాటులో ఉంది, ప్రిస్కిరిప్షన్ ఉన్నవారికి AU $20 ఖర్చు అవుతుంది, ఐదు మోతాదులను AU $40కి కొనుగోలు చేయవచ్చు, ఇది మోతాదుకు ఎనిమిది డాలర్ల చొప్పున ఉంటుంది.<ref>{{Cite web|last=Coulter|first=Ellen|title=This drug can temporarily reverse an opioid overdose. So why aren't people using it?|url=https://www.abc.net.au/news/2019-08-27/naloxone-can-stop-an-overdose-why-arent-people-using-it/11448540|website=ABC News|access-date=28 August 2019|date=27 August 2019|archive-date=27 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190827192233/https://www.abc.net.au/news/2019-08-27/naloxone-can-stop-an-overdose-why-arent-people-using-it/11448540|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190827192233/https://www.abc.net.au/news/2019-08-27/naloxone-can-stop-an-overdose-why-arent-people-using-it/11448540|date=27 August 2019}}</ref> == సూచనలు == <references /> [[వర్గం:Translated from MDWiki]] 57ugwmaxt1gcjdyf2b8waog5874sxgx 4955799 4955797 2026-09-10T18:18:31Z Batthini Vinay Kumar Goud 78298 4955799 wikitext text/x-wiki {{Infobox drug |Verifiedfields =changed |Watchedfields =changed |verifiedrevid =440816974 |drug_name =నలోక్సోన్ |INN = |image =Naloxone.svg |width =225px |alt = |image2 =Naloxone-3D-balls.png |width2 =250px |alt2 = |caption = |type =<!-- empty --> <!-- Names --> |pronounce = |tradename =నార్కాన్, ఎవ్జియో, నిక్సాయిడ్, ఇతరులు |synonyms =<small>EN-1530; ''N''-Allylnoroxymorphone; 17-Allyl-4,5α-epoxy-3,14-dihydroxymorphinan-6-one</small> |USAN =naloxone hydrochloride |IUPAC_name =(4''R'',4a''S'',7a''R'',12b''S'')-4a,9-dihydroxy-3-(prop-2-en-1-yl)-2,3,4,4a,5,6-hexahydro-1''H''-4,12-methano[1]benzofurano[3,2-''e'']isoquinolin-7(7a''H'')-one <!-- Clinical data --> |class =[[Opioid antagonist|Opioid receptor antagonist]]<ref name="NHM-Naloxone pharmacology">{{cite book | vauthors = Malenka RC, Nestler EJ, Hyman SE | editor = Sydor A, Brown RY | title = Molecular Neuropharmacology: A Foundation for Clinical Neuroscience | year = 2009 | publisher = McGraw-Hill Medical | location = New York | isbn = 9780071481274 | pages = 190–191, 287 | edition = 2nd | quote= Products of this research include the discovery of lipophilic, small-molecule opioid receptor antagonists, such as naloxone and naltrexone, which have been critical tools for investigating the physiology and behavioral actions of opiates.&nbsp;... A competitive antagonist of opiate action (naloxone) had been identified in early studies.&nbsp;... Opiate antagonists have clinical utility as well. Naloxone, a nonselective antagonist with a relative affinity of μ > δ > κ, is used to treat heroin and other opiate overdoses.}}</ref><ref name="Narcan Prescribing Information">{{cite web | title=Narcan- naloxone hydrochloride spray Narcan- naloxone hydrochloride spray | website=DailyMed | date=7 October 2019 | url=https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=724df050-5332-4d0a-9a5f-17bf08a547e1 | access-date=12 May 2020 | archive-date=30 January 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160130063652/https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=724df050-5332-4d0a-9a5f-17bf08a547e1 | url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160130063652/https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=724df050-5332-4d0a-9a5f-17bf08a547e1 |date=30 January 2016 }}</ref> |pregnancy_AU =B1 |pregnancy_AU_comment=<ref name="Drugs.com pregnancy">{{cite web | title=Naloxone Use During Pregnancy | website=Drugs.com | date=2 September 2019 | url=https://www.drugs.com/pregnancy/naloxone.html | access-date=13 May 2020 | archive-date=25 April 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200425111541/https://www.drugs.com/pregnancy/naloxone.html | url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200425111541/https://www.drugs.com/pregnancy/naloxone.html |date=25 April 2020 }}</ref> |pregnancy_category= |routes_of_administration=Endotracheal, intranasal, [[Intravenous therapy|IV]], [[Intramuscular injection|IM]], [[Intraosseous infusion|IO]] |onset =2 min ({{abbrlink|IV|intravenous injection}}), 5 min ({{abbrlink|IM|intramuscular injection}})<ref name=AHFS2015/> |duration_of_action=30–60 min<ref name=AHFS2015/> |dependency_liability= |addiction_liability= <!-- External links --> |Drugs.com ={{drugs.com|monograph|naloxone-hydrochloride}} |MedlinePlus =a612022 <!-- Legal data --> |legal_AU =S4 |legal_AU_comment =/&nbsp;S3 (Pharmacist Only Medicine)<ref name="doi 10.5694/mja15.01181">{{cite journal | last=Lenton | first=Simon R | last2=Dietze | first2=Paul M | last3=Jauncey | first3=Marianne | title=Australia reschedules naloxone for opioid overdose | journal=The Medical Journal of Australia | volume=204 | issue=4 | date=7 March 2016 | doi=10.5694/mja15.01181 | pages=146–147 | url=https://www.mja.com.au/journal/2016/204/4/australia-reschedules-naloxone-opioid-overdose | access-date=19 July 2020 | archive-date=19 July 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200719232637/https://www.mja.com.au/journal/2016/204/4/australia-reschedules-naloxone-opioid-overdose | url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200719232637/https://www.mja.com.au/journal/2016/204/4/australia-reschedules-naloxone-opioid-overdose |date=19 July 2020 }}</ref> |legal_BR =<!-- OTC, A1, A2, A3, B1, B2, C1, C2, C3, C4, C5, D1, D2, E, F --> |legal_BR_comment = |legal_CA =<!-- OTC, Rx-only, Schedule I, II, III, IV, V, VI, VII, VIII --> |legal_CA_comment = |legal_DE =Anlage 1 |legal_DE_comment = |legal_NZ =<!-- Class A, B, C --> |legal_NZ_comment = |legal_UN =<!-- N I, II, III, IV / P I, II, III, IV --> |legal_UN_comment = |legal_UK =POM |legal_UK_comment =<ref>{{cite web | title=Naloxone 400 micrograms/ml solution for Injection/Infusion - Summary of Product Characteristics (SmPC) | website=(emc) | date=6 February 2019 | url=https://www.medicines.org.uk/emc/product/6344/smpc | access-date=13 May 2020 | archive-date=4 August 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200804145336/https://www.medicines.org.uk/emc/product/6344/smpc | url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200804145336/https://www.medicines.org.uk/emc/product/6344/smpc |date=4 August 2020 }}</ref> |legal_US =Rx-only |legal_US_comment =/&nbsp;OTC |legal_status =Rx-only |DailyMedID =Naloxone |licence_US =<!-- FDA may use generic or brand name (generic name preferred) --> |licence_CA =<!-- Health Canada may use generic or brand name (generic name preferred) --> |licence_EU =yes <!-- Pharmacokinetic data --> |bioavailability =2% ( నోటి ద్వారా , 90% శోషణ కానీ అధిక ఫస్ట్-పాస్ మెటబాలిజం ) 50% (నాసికా మార్గం ద్వారా) |protein_bound = |metabolism =[[కాలేయం]] |metabolites = |elimination_half-life=1–1.5 గంటలు |excretion = మూత్రం , పైత్యరసం <!-- Chemical and physical data --> |C =19 |H =21 |N =1 |O =4 |SMILES =O=C1[C@@H]2OC3=C(O)C=CC4=C3[C@@]2([C@]5(CC1)O)CCN(CC=C)[C@@H]5C4 |StdInChI =1S/C19H21NO4/c1-2-8-20-9-7-18-15-11-3-4-12(21)16(15)24-17(18)13(22)5-6-19(18,23)14(20)10-11/h2-4,14,17,21,23H,1,5-10H2/t14-,17+,18+,19-/m1/s1 |StdInChI_Ref ={{stdinchicite|correct|chemspider}} |StdInChI_comment = |StdInChIKey =UZHSEJADLWPNLE-GRGSLBFTSA-N |StdInChIKey_Ref ={{stdinchicite|correct|chemspider}} |Jmol = |density = |density_notes = |melting_point = |melting_high = |melting_notes = |boiling_point = |boiling_notes = |solubility = |sol_units = |specific_rotation= }}నార్కాన్ అనే బ్రాండ్ పేరుతో విక్రయించే '''నలోక్సోన్''', ఓపియాయిడ్స్ ప్రభావాలను నిరోధించడానికి ఉపయోగించే ఔషధం.<ref name="AHFS2015">{{Cite web|title=Naloxone Hydrochloride|url=https://www.drugs.com/monograph/naloxone-hydrochloride.html|publisher=The American Society of Health-System Pharmacists|access-date=Jan 2, 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150102115454/http://www.drugs.com/monograph/naloxone-hydrochloride.html|archive-date=2015-01-02}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150102115454/http://www.drugs.com/monograph/naloxone-hydrochloride.html|date=2015-01-02}}</ref> ఓపియాయిడ్ అధిక మోతాదు శ్వాస తగ్గడాన్ని ఎదుర్కోవడానికి దీనిని సాధారణంగా ఉపయోగిస్తారు.<ref name="AHFS2015" /> నలోక్సోన్ను ఓపియాయిడ్తో కూడా కలపవచ్చు (అదే మాత్రలో ఓపియాయిడ్ దుర్వినియోగం ప్రమాదాన్ని తగ్గించడానికి).<ref name="AHFS2015" /> సిరల ద్వారా ఇచ్చినప్పుడు, ప్రభావాలు రెండు నిమిషాల్లో ప్రారంభమవుతాయి, ఐదు నిమిషాల్లో కండరాలలోకి ఇంజెక్ట్ చేసినప్పుడు.<ref name="AHFS2015" /> ఒక వ్యక్తి ముక్కులోకి చల్లడం ద్వారా దీనిని ఇవ్వగల మరొక మార్గం.<ref>{{Cite book|last=Roberts|first=James R.|title=Roberts and Hedges' clinical procedures in emergency medicine|date=2014|publisher=Elsevier Health Sciences|location=London|isbn=9781455748594|page=476|edition=6|url=https://books.google.com/books?id=slyLreFkHuIC&pg=PA476|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908140357/https://books.google.com/books?id=slyLreFkHuIC&pg=PA476|archive-date=2017-09-08}}</ref> నలోక్సోన్ ప్రభావాలు అరగంట నుండి ఒక గంట వరకు ఉంటాయి.<ref>{{Cite book|last=Bosack|first=Robert|title=Anesthesia Complications in the Dental Office|date=2015|publisher=John Wiley & Sons|isbn=9781118828625|page=191|url=https://books.google.com/books?id=Rn51BwAAQBAJ&pg=PA191|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908140357/https://books.google.com/books?id=Rn51BwAAQBAJ&pg=PA191|archive-date=2017-09-08}}</ref> చాలా ఓపియాయిడ్ల చర్య వ్యవధి నలోక్సోన్ కంటే ఎక్కువగా ఉన్నందున బహుళ మోతాదులు అవసరం కావచ్చు.<ref name="AHFS2015" /> ఓపియాయిడ్పై ఆధారపడిన వ్యక్తులకు ఓపియాయిడ్ ఉపసంహరణ లక్షణాలు, అశాంతి, ఆందోళన, వికారం, వాంతులు, వేగవంతమైన హృదయ స్పందన రేటు, చెమటతో సహా ఉండవచ్చు.<ref name="AHFS2015" /> దీనిని నివారించడానికి, కావలసిన ప్రభావాన్ని చేరే వరకు ప్రతి కొన్ని నిమిషాలకు చిన్న మోతాదులను ఇవ్వవచ్చు.<ref name="AHFS2015" /> మునుపటి గుండె జబ్బులు ఉన్నవారిలో లేదా గుండెను ప్రతికూలంగా ప్రభావితం చేసే మందులు తీసుకునేవారిలో, మరింత గుండె సమస్యలు సంభవించాయి.<ref name="AHFS2015" /> ఇది పరిమిత సంఖ్యలో మహిళలకు ఇచ్చిన తర్వాత, గర్భధారణ సమయంలో సురక్షితంగా ఉన్నట్లు కనిపిస్తుంది.<ref name="TGA2014">{{Cite web|title=Prescribing medicines in pregnancy database|url=http://www.tga.gov.au/hp/medicines-pregnancy.htm|website=Australian Government|access-date=22 April 2014|date=3 March 2014|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140408040902/http://www.tga.gov.au/hp/medicines-pregnancy.htm|archive-date=8 April 2014}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140408040902/http://www.tga.gov.au/hp/medicines-pregnancy.htm|date=8 April 2014}}</ref> నలోక్సోన్ అనేది ఎంపిక కాని, పోటీ ఓపియాయిడ్ గ్రాహక విరోధి. ఇది ఓపియాయిడ్స్ వల్ల కలిగే కేంద్ర నాడీ వ్యవస్థ, శ్వాసకోశ వ్యవస్థ యొక్క మాంద్యాన్ని తిప్పికొట్టడం ద్వారా పనిచేస్తుంది.<ref name="AHFS2015" /> నలోక్సోన్ 1961 లో పేటెంట్ చేయబడింది, 1971 లో యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో ఓపియాయిడ్ అధిక మోతాదుకు ఆమోదించబడింది.<ref name="nyti_Jack">{{Cite web|title=Jack Fishman Dies at 83; Saved Many From Overdose|last=Yardley|first=William|website=New York Times|date=14 December 2013|access-date=2015-07-06|url=https://www.nytimes.com/2013/12/15/business/jack-fishman-who-helped-develop-a-drug-to-treat-overdoses-dies-at-83.html?_r=0|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20131215103845/http://www.nytimes.com/2013/12/15/business/jack-fishman-who-helped-develop-a-drug-to-treat-overdoses-dies-at-83.html?_r=0|archive-date=15 December 2013}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131215103845/http://www.nytimes.com/2013/12/15/business/jack-fishman-who-helped-develop-a-drug-to-treat-overdoses-dies-at-83.html?_r=0|date=15 December 2013}}</ref><ref>{{Cite patent|CountryCode=US|PublicationNumber=3493657|Description=patent|Title=Therapeutic compositions of n-allyl-14-hydroxy - dihydronormorphinane and morphine|PublicationDate=1970-02-03|IssueDate=1970-02-03|FilingDate=1964-01-23|PriorityDate=1961-03-14|Surname1=Jack Fishman|Surname2=Mozes Juda Lewenstein|URL=https://worldwide.espacenet.com/publicationDetails/biblio?II=0&ND=3&adjacent=true&locale=en_EP&FT=D&date=19700203&CC=US&NR=3493657A&KC=A}}</ref> ఇది ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ అత్యవసర ఔషధాల జాబితా ఉంది.<ref name="WHO21st">{{Cite book|vauthors=((World Health Organization))|title=World Health Organization model list of essential medicines: 21st list 2019|year=2019|hdl=10665/325771|author-link=World Health Organization|publisher=World Health Organization|location=Geneva|id=WHO/MVP/EMP/IAU/2019.06. License: CC BY-NC-SA 3.0 IGO|hdl-access=free}}</ref> నలోక్సోన్ ఒక సాధారణ ఔషధంగా అందుబాటులో ఉంది..<ref name="AHFS2015" /> అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలలో దీని టోకు ధర మోతాదుకు $0.50, $5.30 మధ్య ఉంటుంది.<ref>{{Cite web|title=Naloxone HCL|url=http://mshpriceguide.org/en/single-drug-information/?DMFId=537&searchYear=2014|website=International Drug Price Indicator Guide|access-date=13 August 2015|archive-date=22 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180122072937/http://mshpriceguide.org/en/single-drug-information/?DMFId=537&searchYear=2014|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180122072937/http://mshpriceguide.org/en/single-drug-information/?DMFId=537&searchYear=2014|date=22 January 2018}}</ref> నలోక్సోన్ వయల్స్ చాలా ఖరీదైనవి కావు (యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో $25 కన్నా తక్కువ.<ref>{{Cite book|last=Hamilton|first=Richard J.|title=Tarascon pocket pharmacopoeia : 2014 classic shirt-pocket edition|date=2013|publisher=Jones & Bartlett Learning|location=Sudbury|isbn=9781284053982|page=174|edition=28|url=https://books.google.com/books?id=y0KFAgAAQBAJ&pg=PA174|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908140357/https://books.google.com/books?id=y0KFAgAAQBAJ&pg=PA174|archive-date=2017-09-08}}</ref> 2020 నాటికి, USలో రెండు ఆటో-ఇంజెక్టర్ల ప్యాకేజీ ధర $178.<ref>{{Cite web|url=https://www.empr.com/home/news/generics-news/evzio-authorized-generic-soon-to-be-available/|title=Evzio Authorized Generic Soon to Be Available|date=2018-12-12|website=MPR|access-date=2019-10-23|archive-date=2019-10-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20191023061030/https://www.empr.com/home/news/generics-news/evzio-authorized-generic-soon-to-be-available/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191023061030/https://www.empr.com/home/news/generics-news/evzio-authorized-generic-soon-to-be-available/|date=2019-10-23}}</ref><ref name=":5">{{Cite web|url=https://ndclist.com/ndc/72853-051/package/72853-051-02|title=NDC 72853-051-02 Naloxone Hydrochloride Auto-injector|last=|first=|date=|website=NDClist.com|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20200321212308/https://ndclist.com/ndc/72853-051/package/72853-051-02|archive-date=2020-03-21|access-date=2020-03-21}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200321212308/https://ndclist.com/ndc/72853-051/package/72853-051-02|date=2020-03-21}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.fda.gov/drugs/drug-approvals-and-databases/national-drug-code-directory|title=National Drug Code Directory|website=U.S. [[Food and Drug Administration]] (FDA)|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160527135726/http://www.fda.gov/Drugs/InformationOnDrugs/ucm142438.htm|archive-date=2016-05-27|access-date=2020-03-21}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160527135726/http://www.fda.gov/Drugs/InformationOnDrugs/ucm142438.htm|date=2016-05-27}}</ref> యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్‌లోని NHS కోసం 2018 ధర మోతాదుకు సుమారు £5.<ref name="BNF74">{{Cite book|title=British national formulary : BNF 74|date=2017|publisher=British Medical Association|isbn=978-0857112989|page=1260|edition=74}}</ref> ఆస్ట్రేలియాలో, ప్రిస్క్రిప్షన్ లేకుండా ఒకే మోతాదు అందుబాటులో ఉంది, ప్రిస్కిరిప్షన్ ఉన్నవారికి AU $20 ఖర్చు అవుతుంది, ఐదు మోతాదులను AU $40కి కొనుగోలు చేయవచ్చు, ఇది మోతాదుకు ఎనిమిది డాలర్ల చొప్పున ఉంటుంది.<ref>{{Cite web|last=Coulter|first=Ellen|title=This drug can temporarily reverse an opioid overdose. So why aren't people using it?|url=https://www.abc.net.au/news/2019-08-27/naloxone-can-stop-an-overdose-why-arent-people-using-it/11448540|website=ABC News|access-date=28 August 2019|date=27 August 2019|archive-date=27 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190827192233/https://www.abc.net.au/news/2019-08-27/naloxone-can-stop-an-overdose-why-arent-people-using-it/11448540|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190827192233/https://www.abc.net.au/news/2019-08-27/naloxone-can-stop-an-overdose-why-arent-people-using-it/11448540|date=27 August 2019}}</ref> == సూచనలు == <references /> [[వర్గం:Translated from MDWiki]] cszv5iz0ab4o5bamisjy291f4jwzh2t 0 509380 4955800 2026-09-10T18:20:09Z Batthini Vinay Kumar Goud 78298 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1500915|Atorvastatin]] to:te #mdwikicx 4955800 wikitext text/x-wiki {{Infobox drug |Verifiedfields = |Watchedfields =changed |verifiedrevid =477861573 |drug_name =Atorvastatin |INN = |image =Atorvastatin.svg |width =275 |alt = |image2 =Atorvastatin-3D-balls.png |width2 =250 |alt2 = |caption = |type =<!-- empty --> <!-- Names --> |pronounce ={{IPAc-en|ə|ˌ|t|ɔr|v|ə|ˈ|s|t|æ|t|ən}} |tradename =Lipitor, Sortis, others |synonyms = |IUPAC_name =(3''R'',5''R'')-7-[2-(4-Fluorophenyl)-3-phenyl-4-(phenylcarbamoyl)-5-propan-2-ylpyrrol-1-yl]-3,5-dihydroxyheptanoic acid <!-- Clinical data --> |class =[[Statin]] |pregnancy_AU =D |pregnancy_AU_comment=<ref name="Drugs.com pregnancy">{{cite web | title=Atorvastatin (Lipitor) Use During Pregnancy | website=Drugs.com | date=3 February 2020 | url=https://www.drugs.com/pregnancy/atorvastatin.html | access-date=26 February 2020 | archive-date=4 December 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191204214758/https://www.drugs.com/pregnancy/atorvastatin.html | url-status=live }}</ref> |pregnancy_category=Contraindicated<ref name="Drugs.com pregnancy" /> |routes_of_administration=[[Oral administration|By mouth]] |onset = |duration_of_action= |dependency_liability= |addiction_liability= <!-- External links --> |Drugs.com ={{drugs.com|monograph|lipitor}} |MedlinePlus =a600045 <!-- Legal data --> |legal_AU =S4 |legal_AU_comment = |legal_BR =<!-- OTC, A1, A2, A3, B1, B2, C1, C2, C3, C4, C5, D1, D2, E, F--> |legal_BR_comment = |legal_CA =<!-- OTC, Rx-only, Schedule I, II, III, IV, V, VI, VII, VIII --> |legal_CA_comment = |legal_DE =<!-- Anlage I, II, III or Unscheduled--> |legal_DE_comment = |legal_NZ =<!-- Class A, B, C --> |legal_NZ_comment = |legal_UN =<!-- N I, II, III, IV / P I, II, III, IV--> |legal_UN_comment = |legal_UK =POM |legal_UK_comment = |legal_US =Rx-only |legal_US_comment = |legal_status =<!--For countries not listed above--> |DailyMedID =Atorvastatin |licence_US =Atorvastatin |licence_CA =<!-- Health Canada may use generic or brand name (generic name preferred) --> |licence_EU =yes <!-- Pharmacokinetic data --> |bioavailability =12% |protein_bound = |metabolism =[[Liver]] ([[CYP3A4]]) |metabolites = |elimination_half-life=14 hours |excretion =[[Bile]] <!-- Chemical and physical data --> |C =33 |F =1 |H =35 |N =2 |O =5 |chemical_formula = |SMILES =O=C(O)C[C@H](O)C[C@H](O)CCn2c(c(c(c2c1ccc(F)cc1)c3ccccc3)C(=O)Nc4ccccc4)C(C)C |StdInChI =1S/C33H35FN2O5/c1-21(2)31-30(33(41)35-25-11-7-4-8-12-25)29(22-9-5-3-6-10-22)32(23-13-15-24(34)16-14-23)36(31)18-17-26(37)19-27(38)20-28(39)40/h3-16,21,26-27,37-38H,17-20H2,1-2H3,(H,35,41)(H,39,40)/t26-,27-/m1/s1 |StdInChI_Ref ={{stdinchicite|correct|chemspider}} |StdInChI_comment = |StdInChIKey =XUKUURHRXDUEBC-KAYWLYCHSA-N |StdInChIKey_Ref ={{stdinchicite|correct|chemspider}} |Jmol = |molecular_weight =558.64 |density = |density_notes = |melting_point = |melting_high = |melting_notes = |boiling_point = |boiling_notes = |solubility = |sol_units = |specific_rotation= }} '''అటోరవాస్టాటిన్''', '''లిపిటర్''' అనే బ్రాండ్ పేరుతో విక్రయించబడుతుంది, ఇది అధిక ప్రమాదం ఉన్నవారిలో హృదయ సంబంధ వ్యాధులను నివారించడానికి, అసాధారణ లిపిడ్ స్థాయిలకు చికిత్స చేయడానికి ఉపయోగించే స్టాటిన్ ఔషధం.<ref name="AHFS2018">{{Cite web|title=Atorvastatin Calcium Monograph for Professionals|url=https://www.drugs.com/monograph/atorvastatin-calcium.html|website=Drugs.com|publisher=AHFS|access-date=23 December 2018|archive-date=25 October 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101025140429/https://www.drugs.com/monograph/atorvastatin-calcium.html|url-status=live}}</ref> హృదయ సంబంధ వ్యాధుల నివారణకు, స్టాటిన్స్ అనేది మొదటి-వరుస చికిత్స.<ref name="AHFS2018" /> ఇది నోటి ద్వారా తీసుకోబడుతుంది.<ref name="AHFS2018" /> సాధారణ దుష్ప్రభావాలలో కీళ్ల నొప్పి, విరేచనాలు, గుండెల్లో మంట, వికారం, కండరాల నొప్పులు ఉంటాయి.<ref name="AHFS2018" /> తీవ్రమైన దుష్ప్రభావాలలో రాబ్డోమియోలిసిస్, కాలేయ సమస్యలు, మధుమేహం ఉండవచ్చు.<ref name="AHFS2018" /> గర్భధారణ సమయంలో ఉపయోగించడం వల్ల శిశువుకు హాని కలిగించవచ్చు.<ref name="AHFS2018" /> అన్ని స్టాటిన్స్ మాదిరిగానే, అటోరవాస్టాటిన్ HMG-CoA రిడక్టేజ్ను నిరోధించడం ద్వారా పనిచేస్తుంది, ఇది [[కొలెస్ట్రాల్]] ఉత్పత్తి చేయడంలో పాత్ర పోషించే [[కాలేయం]] కనిపించే [[ఎంజైము|ఎంజైమ్]].<ref name="AHFS2018" /> అటొర్వాస్టాటిన్ 1986 లో పేటెంట్ చేయబడింది, 1996లో యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో వైద్య ఉపయోగం కోసం ఆమోదించబడింది.<ref name="AHFS2018" /><ref name="Fis2006">{{Cite book|last=Fischer|first=Jnos|last2=Ganellin|first2=C. Robin|title=Analogue-based Drug Discovery|date=2006|publisher=John Wiley & Sons|isbn=9783527607495|page=473|url=https://books.google.com/books?id=FjKfqkaKkAAC&pg=PA473|access-date=10 May 2020|archive-date=16 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210516145523/https://books.google.com/books?id=FjKfqkaKkAAC&pg=PA473}}</ref> ఇది సిమ్వాస్టాటిన్ ప్రత్యామ్నాయంగా ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ ముఖ్యమైన ఔషధాల జాబితాలో ఉంది.<ref name="WHO23rd">{{Cite book|vauthors=((World Health Organization))|title=The selection and use of essential medicines 2023: web annex A: World Health Organization model list of essential medicines: 23rd list (2023)|year=2023|hdl=10665/371090|author-link=World Health Organization|publisher=World Health Organization|location=Geneva|id=WHO/MHP/HPS/EML/2023.02|hdl-access=free}}</ref> ఇది సాధారణ ఔషధంగా లభిస్తుంది, సాపేక్షంగా చవకైనది.<ref name="AHFS2018" /><ref name="Hit2014">{{Cite book|last=Hitchings|first=Andrew|last2=Lonsdale|first2=Dagan|last3=Burrage|first3=Daniel|last4=Baker|first4=Emma|title=The Top 100 Drugs: Clinical Pharmacology and Practical Prescribing|date=2019|publisher=Elsevier|isbn=978-0-7020-7442-4|edition=2nd|page=205|url=https://www.elsevier.com/books/the-top-100-drugs/hitchings/978-0-7020-7442-4|access-date=9 January 2021|archive-date=25 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210325052407/https://www.elsevier.com/books/the-top-100-drugs/hitchings/978-0-7020-7442-4}}</ref> 2018లో ఇది యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో అత్యధికంగా సూచించబడిన ఔషధం, 112 మిలియన్లకు పైగా ప్రిస్క్రిప్షన్‌లతో.<ref name="Clin2018">{{Cite web|title=The Top 300 of 2021|url=https://clincalc.com/DrugStats/Top300Drugs.aspx|website=clincalc.com|access-date=20 November 2020|archive-date=12 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210212142534/https://clincalc.com/DrugStats/Top300Drugs.aspx|url-status=live}}</ref>{{Spaces}} == సూచనలు == <references /> [[వర్గం:Translated from MDWiki]] 1sdnvwiypkei33a0ujdxjk1ai0pb7m7 4955801 4955800 2026-09-10T18:23:11Z Batthini Vinay Kumar Goud 78298 4955801 wikitext text/x-wiki {{Infobox drug |Verifiedfields = |Watchedfields =changed |verifiedrevid =477861573 |drug_name =అటోరవాస్టాటిన్ |INN = |image =Atorvastatin.svg |width =275 |alt = |image2 =Atorvastatin-3D-balls.png |width2 =250 |alt2 = |caption = |type =<!-- empty --> <!-- Names --> |pronounce ={{IPAc-en|ə|ˌ|t|ɔr|v|ə|ˈ|s|t|æ|t|ən}} |tradename =Lipitor, Sortis, others |synonyms = |IUPAC_name =(3''R'',5''R'')-7-[2-(4-Fluorophenyl)-3-phenyl-4-(phenylcarbamoyl)-5-propan-2-ylpyrrol-1-yl]-3,5-dihydroxyheptanoic acid <!-- Clinical data --> |class =[[Statin]] |pregnancy_AU =D |pregnancy_AU_comment=<ref name="Drugs.com pregnancy">{{cite web | title=Atorvastatin (Lipitor) Use During Pregnancy | website=Drugs.com | date=3 February 2020 | url=https://www.drugs.com/pregnancy/atorvastatin.html | access-date=26 February 2020 | archive-date=4 December 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191204214758/https://www.drugs.com/pregnancy/atorvastatin.html | url-status=live }}</ref> |pregnancy_category=Contraindicated |routes_of_administration=[[Oral administration|By mouth]] |onset = |duration_of_action= |dependency_liability= |addiction_liability= <!-- External links --> |Drugs.com ={{drugs.com|monograph|lipitor}} |MedlinePlus =a600045 <!-- Legal data --> |legal_AU =S4 |legal_AU_comment = |legal_BR =<!-- OTC, A1, A2, A3, B1, B2, C1, C2, C3, C4, C5, D1, D2, E, F--> |legal_BR_comment = |legal_CA =<!-- OTC, Rx-only, Schedule I, II, III, IV, V, VI, VII, VIII --> |legal_CA_comment = |legal_DE =<!-- Anlage I, II, III or Unscheduled--> |legal_DE_comment = |legal_NZ =<!-- Class A, B, C --> |legal_NZ_comment = |legal_UN =<!-- N I, II, III, IV / P I, II, III, IV--> |legal_UN_comment = |legal_UK =POM |legal_UK_comment = |legal_US =Rx-మాత్రమే |legal_US_comment = |legal_status =<!--For countries not listed above--> |DailyMedID =అటోరవాస్టాటిన్ |licence_US =అటోరవాస్టాటిన్ |licence_CA =<!-- Health Canada may use generic or brand name (generic name preferred) --> |licence_EU =yes <!-- Pharmacokinetic data --> |bioavailability =12% |protein_bound = |metabolism =కాలేయం ( CYP3A4 ) |metabolites = |elimination_half-life=14 గంటలు |excretion = పైత్యరసం <!-- Chemical and physical data --> |C =33 |F =1 |H =35 |N =2 |O =5 |chemical_formula = |SMILES =O=C(O)C[C@H](O)C[C@H](O)CCn2c(c(c(c2c1ccc(F)cc1)c3ccccc3)C(=O)Nc4ccccc4)C(C)C |StdInChI =1S/C33H35FN2O5/c1-21(2)31-30(33(41)35-25-11-7-4-8-12-25)29(22-9-5-3-6-10-22)32(23-13-15-24(34)16-14-23)36(31)18-17-26(37)19-27(38)20-28(39)40/h3-16,21,26-27,37-38H,17-20H2,1-2H3,(H,35,41)(H,39,40)/t26-,27-/m1/s1 |StdInChI_Ref ={{stdinchicite|correct|chemspider}} |StdInChI_comment = |StdInChIKey =XUKUURHRXDUEBC-KAYWLYCHSA-N |StdInChIKey_Ref ={{stdinchicite|correct|chemspider}} |Jmol = |molecular_weight =558.64 |density = |density_notes = |melting_point = |melting_high = |melting_notes = |boiling_point = |boiling_notes = |solubility = |sol_units = |specific_rotation= }} '''అటోరవాస్టాటిన్''', '''లిపిటర్''' అనే బ్రాండ్ పేరుతో విక్రయించబడుతుంది, ఇది అధిక ప్రమాదం ఉన్నవారిలో హృదయ సంబంధ వ్యాధులను నివారించడానికి, అసాధారణ లిపిడ్ స్థాయిలకు చికిత్స చేయడానికి ఉపయోగించే స్టాటిన్ ఔషధం.<ref name="AHFS2018">{{Cite web|title=Atorvastatin Calcium Monograph for Professionals|url=https://www.drugs.com/monograph/atorvastatin-calcium.html|website=Drugs.com|publisher=AHFS|access-date=23 December 2018|archive-date=25 October 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101025140429/https://www.drugs.com/monograph/atorvastatin-calcium.html|url-status=live}}</ref> హృదయ సంబంధ వ్యాధుల నివారణకు, స్టాటిన్స్ అనేది మొదటి-వరుస చికిత్స.<ref name="AHFS2018" /> ఇది నోటి ద్వారా తీసుకోబడుతుంది.<ref name="AHFS2018" /> సాధారణ దుష్ప్రభావాలలో కీళ్ల నొప్పి, విరేచనాలు, గుండెల్లో మంట, వికారం, కండరాల నొప్పులు ఉంటాయి.<ref name="AHFS2018" /> తీవ్రమైన దుష్ప్రభావాలలో రాబ్డోమియోలిసిస్, కాలేయ సమస్యలు, మధుమేహం ఉండవచ్చు.<ref name="AHFS2018" /> గర్భధారణ సమయంలో ఉపయోగించడం వల్ల శిశువుకు హాని కలిగించవచ్చు.<ref name="AHFS2018" /> అన్ని స్టాటిన్స్ మాదిరిగానే, అటోరవాస్టాటిన్ HMG-CoA రిడక్టేజ్ను నిరోధించడం ద్వారా పనిచేస్తుంది, ఇది [[కొలెస్ట్రాల్]] ఉత్పత్తి చేయడంలో పాత్ర పోషించే [[కాలేయం]] కనిపించే [[ఎంజైము|ఎంజైమ్]].<ref name="AHFS2018" /> అటొర్వాస్టాటిన్ 1986 లో పేటెంట్ చేయబడింది, 1996లో యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో వైద్య ఉపయోగం కోసం ఆమోదించబడింది.<ref name="AHFS2018" /><ref name="Fis2006">{{Cite book|last=Fischer|first=Jnos|last2=Ganellin|first2=C. Robin|title=Analogue-based Drug Discovery|date=2006|publisher=John Wiley & Sons|isbn=9783527607495|page=473|url=https://books.google.com/books?id=FjKfqkaKkAAC&pg=PA473|access-date=10 May 2020|archive-date=16 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210516145523/https://books.google.com/books?id=FjKfqkaKkAAC&pg=PA473}}</ref> ఇది సిమ్వాస్టాటిన్ ప్రత్యామ్నాయంగా ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ ముఖ్యమైన ఔషధాల జాబితాలో ఉంది.<ref name="WHO23rd">{{Cite book|vauthors=((World Health Organization))|title=The selection and use of essential medicines 2023: web annex A: World Health Organization model list of essential medicines: 23rd list (2023)|year=2023|hdl=10665/371090|author-link=World Health Organization|publisher=World Health Organization|location=Geneva|id=WHO/MHP/HPS/EML/2023.02|hdl-access=free}}</ref> ఇది సాధారణ ఔషధంగా లభిస్తుంది, సాపేక్షంగా చవకైనది.<ref name="AHFS2018" /><ref name="Hit2014">{{Cite book|last=Hitchings|first=Andrew|last2=Lonsdale|first2=Dagan|last3=Burrage|first3=Daniel|last4=Baker|first4=Emma|title=The Top 100 Drugs: Clinical Pharmacology and Practical Prescribing|date=2019|publisher=Elsevier|isbn=978-0-7020-7442-4|edition=2nd|page=205|url=https://www.elsevier.com/books/the-top-100-drugs/hitchings/978-0-7020-7442-4|access-date=9 January 2021|archive-date=25 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210325052407/https://www.elsevier.com/books/the-top-100-drugs/hitchings/978-0-7020-7442-4}}</ref> 2018లో ఇది యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో అత్యధికంగా సూచించబడిన ఔషధం, 112 మిలియన్లకు పైగా ప్రిస్క్రిప్షన్‌లతో.<ref name="Clin2018">{{Cite web|title=The Top 300 of 2021|url=https://clincalc.com/DrugStats/Top300Drugs.aspx|website=clincalc.com|access-date=20 November 2020|archive-date=12 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210212142534/https://clincalc.com/DrugStats/Top300Drugs.aspx|url-status=live}}</ref>{{Spaces}} == సూచనలు == <references /> [[వర్గం:Translated from MDWiki]] l47ltrfjj1253zerikryvfaj48na4ok 0 509381 4955808 2026-09-10T23:50:06Z ఉదయ్ కిరణ్ 124579 /* */ 4955808 wikitext text/x-wiki {{Short description|మధ్యప్రదేశ్‌లోని రాష్ట్ర విశ్వవిద్యాలయం}} {{Use dmy dates|date=May 2017}} {{Use Indian English|date=May 2017}} {{Infobox university | name = దేవి అహिल्या విశ్వవిద్యాలయం | other_names = డి.ఏ.వి.వి (DAVV) | image = Devi Ahilya Vishwavidyalaya Logo.png | motto = ''ధియో యో నః ప్రచోదయాత్'' ([[సంస్కృతం]]) | motto_eng = భగవంతుడు మన బుద్ధిని మెరుగుపరచడానికి సహాయం చేసి, సరైన మార్గంలో నడిపించుగాక | established = {{start date and age|1964}} | type = [[ప్రభుత్వ విశ్వవిద్యాలయం|ప్రభుత్వ]] | chancellor = [[మధ్యప్రదేశ్ గవర్నర్]] | vice_chancellor = రాకేష్ సింఘై | academic_staff = 250 {{small|(2012)}}<ref name="Gazette_Stats"/> | students = 9,550 {{small|(2012)}}<ref name="Gazette_Stats">{{cite web | url = https://www.dauniv.ac.in/notices/UnivStatistical%20Information.pdf | title = Statistical Indicators – at a Glance | date = 31 March 2012 | publisher = Devi Ahilya University}}</ref> | campus = [[పట్టణ ప్రాంతాలు|పట్టణ, 764 ఎకరాల విస్తీర్ణం]] | city = [[ఇండోర్]] | state = [[మధ్యప్రదేశ్]] | country = [[భారతదేశం]] | affiliations = యూజీసీ, ఏఐసీటీఈ, ఎన్ఏఏసీ, ఏసీయూ, ఏఐయూ, పీసీఐ, ఎన్సీటీఈ, బీసీఐ | website = {{url|https://www.dauniv.ac.in}} }} '''దేవి అహिल्या విశ్వవిద్యాలయం''' (సాధారణంగా '''DAVV''' అని పిలుస్తారు), గతంలో '''ఇండోర్ విశ్వవిద్యాలయం'''గా పిలిచేవారు,<ref>{{Cite web |title=Devi Ahilya Vishwavidyalaya, Indore |url=https://www.dauniv.ac.in/ |access-date=2023-03-10 |website=www.dauniv.ac.in}}</ref> ఇది [[భారతదేశం]]లోని [[ఇండోర్]]లో ఉన్న ఒక [[కేంద్ర విశ్వవిద్యాలయం, భారతదేశం|రాష్ట్ర విశ్వవిద్యాలయం]]. 18వ శతాబ్దపు [[హోల్కర్ రాజవంశం|హోల్కర్ రాజవంశ]] స్థాపకుడు [[మల్హర్ రావు హోల్కర్]] కోడలు, [[ఇండోర్]] పాలకురాలు అయిన [[అహల్యా బాయి హోల్కర్]] పేరును దీనికి పెట్టారు. ప్రారంభంలో ఈ విశ్వవిద్యాలయ అధికార పరిధి కేవలం [[ఇండోర్]] నగరానికే పరిమితమై ఉండేది. ఆ తర్వాత దీని పరిధిని ఇండోర్ డివిజన్‌లోని గిరిజన ప్రాబల్యం ఉన్న ఏడు జిల్లాలైన [[ఝబువా]], [[అలీరాజ్‌పూర్]], [[ధార్]], [[ఖర్గోన్]], [[ఖాండ్వా]], [[బుర్హాన్‌పూర్]], [[బర్వానీ]]లకు విస్తరించారు. ఈ విధంగా ఇది ఒకవైపు [[మధ్యప్రదేశ్]]లో పారిశ్రామికంగా అభివృద్ధి చెందిన [[ఇండోర్]] జిల్లాతో పాటు మరోవైపు రాష్ట్రంలోని ఏడు గిరిజన, గ్రామీణ వెనుకబడిన జిల్లాల విద్యా అవసరాలను తీరుస్తోంది. == చరిత్ర == [[File:Ahilya Mata Statue at Datta Temple, Sahastra Dhara, Jalkoti.jpg | thumb|right | దత్త మందిరం, సహస్ర ధార, జల్కోటి వద్ద ''హర్ హైనెస్ మహారాణి శ్రీమంత్ అఖండ్ సౌభాగ్యవతి అహల్యా బాయి సాహిబా'' విగ్రహం]] దేవి అహिल्या విశ్వవిద్యాలయం (గతంలో ఇండోర్ విశ్వవిద్యాలయం) 1964లో [[మధ్యప్రదేశ్]] శాసనసభ చట్టం ద్వారా స్థాపించబడింది. అప్పటి భారత ఉపరాష్ట్రపతి [[డాక్టర్ జాకిర్ హుస్సేన్]] 1964లో ఈ విశ్వవిద్యాలయాన్ని ప్రారంభించారు. అప్పట్లో దీని అధికార పరిధి [[ఇండోర్ జిల్లా]]కే పరిమితమైంది. ఇండోర్ మేయర్‌గా తన పదవీకాలంలో, ఆ ప్రాంత రాజకీయ నాయకుడిగా [[నారాయణ్ ప్రసాద్ శుక్లా]] ఇండోర్ విశ్వవిద్యాలయ స్థాపనలో కీలక పాత్ర పోషించారు, దీనినే తర్వాత దేవి అహिल्या విశ్వవిద్యాలయంగా మార్చారు. 1982లో, [[మరాఠా సామ్రాజ్యం|మరాఠా సామ్రాజ్యానికి]] చెందిన [[హోల్కర్ వంశం|హోల్కర్ మహారాణి]] '[[అహల్యా బాయి హోల్కర్|దేవి అహల్యా బాయి హోల్కర్]]' గౌరవార్థం దీని పేరును 'దేవి అహिल्या విశ్వవిద్యాలయం'గా మార్చారు. 'విశ్వవిద్యాలయ' అనేది విశ్వవిద్యాలయానికి హిందీ పదం, అందుకే దీనిని దేవి అహिल्या విశ్వవిద్యాలయం అని పిలుస్తారు. విశ్వవిద్యాలయాల పునర్వ్యవస్థీకరణ సమయంలో, దీని అధికార పరిధి ఏడు జిల్లాలను కలుపుతూ [[ఇండోర్ డివిజన్]] అంతటా విస్తరించింది. == క్యాంపస్ == ఈ విశ్వవిద్యాలయ పరిపాలనా కార్యాలయాలు, ప్రాథమిక పాఠశాల ప్రాంగణం ఇండోర్‌లోని రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్ మార్గ్‌లో ఉన్నాయి. 139, ఖాండ్వా రోడ్, ఇంద్ర పురి కాలనీ, ఇండోర్, మధ్యప్రదేశ్ 452001లో ఉన్న [[తక్షశిల క్యాంపస్]] అనేది విశ్వవిద్యాలయం నేరుగా నిర్వహించే విస్తరణ ప్రాంగణం. ఈ మూడు ప్రాంగణాలలోని అన్ని పాఠశాలలను విశ్వవిద్యాలయమే నియంత్రిస్తుంది. [[ఇండోర్ డివిజన్]]లో ఈ విశ్వవిద్యాలయానికి అనుబంధంగా అనేక ఇతర కళాశాలలు ఉన్నాయి. ప్రాథమిక, వృత్తి విద్యా విభాగాలలో అండర్-గ్రాడ్యుయేట్, పోస్ట్-గ్రాడ్యుయేట్ స్థాయిలలో విద్యను అందించే 300కు పైగా అనుబంధ కళాశాలలు ఈ విశ్వవిద్యాలయానికి ఉన్నాయి. క్యాంపస్‌లో 9,000 మంది విద్యార్థులు చదువుతుండగా, అనుబంధ కళాశాలల్లో మొత్తం 3,00,000 మందికి పైగా విద్యార్థులు ఉన్నారు. విశ్వవిద్యాలయం మొత్తం 760 ఎకరాల విస్తీర్ణంలో ఉంది. విద్యా తరగతులు 510 ఎకరాల విస్తీర్ణంలో ఉన్న తక్షశిల పరిసర్‌లో, 154 ఎకరాల విస్తీర్ణంలో ఉన్న అవంతి పరిసర్‌లో జరుగుతాయి. నలంద పరిసర్ (క్యాంపస్) అనేది పరిపాలనా, అధికారిక పనుల కోసం ఉద్దేశించబడింది, ఇది 100 ఎకరాల విస్తీర్ణంలో ఉంది. ఇటీవల మధ్యప్రదేశ్ రాష్ట్ర ప్రభుత్వ విశ్వవిద్యాలయాల చట్టంలోని సెక్షన్ 52ను ఈ విశ్వవిద్యాలయంపై ప్రయోగించారు, తీవ్రమైన నిర్వహణా లోపం, అవినీతి ఆరోపణల కారణంగా ఉపకులపతి నరేంద్ర ధాకడ్‌ను తొలగించారు. ఆయన స్థానంలో కొత్త ఉపకులపతిగా రేణు జైన్ నియమితులయ్యారు. == విద్యా విషయాలు == విశ్వవిద్యాలయ బోధనా విభాగంలోని ప్రతి కళాశాల స్వయంప్రతిపత్తి కలిగినది. === సాంప్రదాయ కోర్సులు === 1964–1984 అభివృద్ధి ప్రారంభ దశలో, భౌతిక శాస్త్రం, గణితం, గణాంక శాస్త్రం, రసాయన శాస్త్రాలలో సాంప్రదాయ అధ్యయన పాఠశాలలను విశ్వవిద్యాలయం స్థాపించింది. 1968లో B.Ed., 1969లో MBA ప్రారంభించిన మొదటి కొన్ని విశ్వవిద్యాలయాలలో ఇది ఒకటి. ఆ తర్వాత లైఫ్ సైన్సెస్, ఎకనామిక్స్, బయోకెమిస్ట్రీ, జర్నలిజం కోర్సులను ప్రారంభించింది. === స్వయం-ఆధారిత కోర్సులు === మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధికి పాక్షిక మద్దతు పొందే ఉద్దేశ్యంతో 1991 నాటికే స్వయం-ఆధారిత కోర్సుల ప్రయోగాన్ని ప్రారంభించిన మొదటి విశ్వవిద్యాలయాలలో ఇది ఒకటి. ఈ ప్రయోగం ఒకవైపు ఉపాధి అవకాశాలు, మరోవైపు విద్యార్థుల అవసరాల పరంగా విశ్వవిద్యాలయ సమగ్ర అభివృద్ధిపై ఖచ్చితంగా సానుకూల ప్రభావాన్ని చూపింది. === ఇంజనీరింగ్, వైద్య కోర్సులు === ఇంజనీరింగ్, టెక్నాలజీ విభాగం (I.E.T.) [[ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఇంజనీరింగ్ అండ్ టెక్నాలజీ, DAVV]] 1996 నుండి పనిచేస్తోంది, ప్రస్తుతం అనేక B.E., M.E. కోర్సులను నడుపుతోంది. I.E.T. లో ప్రవేశాలు మధ్యప్రదేశ్ ప్రీ-ఇంజనీరింగ్ టెస్ట్ (M.P.P.E.T.) ద్వారా జరుగుతాయి, 2014లో దీనిని మార్చారు, దీని ప్రకారం జాయింట్ ఎంట్రన్స్ ఎగ్జామ్ (J.E.E.) లో ఆల్ ఇండియా ర్యాంకింగ్ ఆధారంగా ప్రవేశాలు కల్పిస్తున్నారు. విశ్వవిద్యాలయం వైద్య, దంత కళాశాలలను కూడా నిర్వహిస్తోంది. === అద్భుతమైన, ప్రత్యేక సహాయ కార్యక్రమం === విశ్వవిద్యాలయంలోని స్కూల్ ఆఫ్ ఎడ్యుకేషన్, స్కూల్ ఆఫ్ ఎకనామిక్స్, స్కూల్ ఆఫ్ లైఫ్ సైన్సెస్, స్కూల్ ఆఫ్ ఫిజిక్స్ విభాగాలకు యూజీసీ SAP లను మంజూరు చేసింది. === ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ, అప్లికేషన్స్‌లో ప్రతిభ === మునుపటి కృషి: 1998-2002 మధ్యకాలంలో క్యాంపస్ అంతటా ఫైబర్ నెట్‌వర్క్, విద్యా, పరిపాలనా ప్రాంగణాలన్నింటిలో ఇంటర్నెట్ సౌకర్యాలను ఏర్పాటు చేయడం ద్వారా విశ్వవిద్యాలయం మరో పెద్ద ముందడుగు వేసింది. దేశం మధ్య భాగంలో ఇది అత్యుత్తమ ఐ.టి. కేంద్రం. ఈ కాలంలోనే M.Sc. (ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ), M.Tech. (ఎంబెడెడ్ సిస్టమ్స్) కూడా ప్రారంభించారు. ఇటీవలి కార్యక్రమాలు : 2006 ఆగస్టు నుండి విశ్వవిద్యాలయం ప్రధాన కార్యక్రమాలను ప్రారంభించింది, అన్ని తరగతి గదులలో LCD ప్రొజెక్టర్లు, ఇంటర్నెట్ యాక్సెస్ పాయింట్లను ఏర్పాటు చేస్తోంది, విశ్వవిద్యాలయ ఇ-మేనేజ్‌మెంట్, విద్యార్థుల ద్వారా ఆన్‌లైన్‌లో ఫీజులు, ఫారమ్‌ల సమర్పణ, వై-ఫై క్యాంపస్, హాస్టళ్లు, విద్యార్థులకు మైగ్రేషన్, అర్హత ధృవీకరణ పత్రాల ఇ-మంజూరు, ఇ-రికార్డ్ రూమ్ స్థాపన వంటివి చేపట్టింది. విశ్వవిద్యాలయం నుండి పరిపాలనా సేవలను పొందడంలో విద్యార్థుల కష్టాలను తగ్గించడంతో పాటు తాజా కంప్యూటర్లు, సర్వర్లు, ఇంటర్నెట్‌తో పనిచేయడానికి దాని ఉద్యోగులకు ఈ చర్య సులభతరం చేస్తుందని భావిస్తున్నారు. === సెంట్రల్ లైబ్రరీ === విశ్వవిద్యాలయ స్థాపనతో పాటే 1964 సంవత్సరంలో విశ్వవిద్యాలయ గ్రంథాలయాన్ని స్థాపించారు. ఈ గ్రంథాలయం విద్యా సంఘం సమాచార అవసరాలను తీరుస్తుంది. 21వ శతాబ్దపు గ్రంథాలయాలను నిర్వహించడానికి మానవ వనరులకు శిక్షణ ఇచ్చే లక్ష్యంతో 1993-94 సంవత్సరం నుండి బ్యాచిలర్ ఆఫ్ లైబ్రరీ, ఇన్ఫర్మేషన్ సైన్స్ ప్రోగ్రామ్‌ను పార్ట్-టైమ్ కోర్సుగా ప్రారంభించారు. ఈ గ్రంథాలయంలో 2,00,000కు పైగా పుస్తకాలు ఉన్నాయి.{{cn|date=July 2025}} == సంస్థ, పరిపాలన == === సంస్థలు === * స్కూల్ ఆఫ్ డేటా సైన్స్ అండ్ ఫోర్కాస్టింగ్ (SDSF) * స్కూల్ ఆఫ్ ఫార్మసీ (SOP) * అకడమిక్ స్టాఫ్ కాలేజ్ * బహాయి చైర్ ఫర్ స్టడీస్ ఇన్ డెవలప్‌మెంట్ * సెంటర్ ఫర్ సైన్స్ కమ్యూనికేషన్ * సెంటర్ ఫర్ ఇ-బిజినెస్ * సెంటర్ ఫర్ లైఫ్‌లాంగ్ లెర్నింగ్ * డిపార్ట్‌మెంట్ ఆఫ్ అడల్ట్ / కంటిన్యూయింగ్ ఎడ్యుకేషన్ & ఎక్స్‌టెన్షన్ * డిపార్ట్‌మెంట్ ఆఫ్ స్టూడెంట్ వెల్ఫేర్ (DSW) * డైరెక్టరేట్ ఆఫ్ డిస్టెన్స్ ఎడ్యుకేషన్<ref>{{Cite web|title=Distance Education Bureau {{!}} UGC|url=https://deb.ugc.ac.in/Search/preview?id=HEI-U-0270&ved=2ahUKEwis5Iaf_Lb1AhVy4zgGHbgFAM0QFnoECAQQAQ&usg=AOvVaw1hiaBa2s73s2muLI0rgSNb|access-date=2022-01-16|website=deb.ugc.ac.in}}</ref> * ఎడ్యుకేషనల్ మల్టీమీడియా రీసెర్చ్ సెంటర్ * ఇన్ఫర్మేషన్ & కమ్యూనికేషన్ టెక్నాలజీ సెంటర్ * [[ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఇంజనీరింగ్ అండ్ టెక్నాలజీ, DAVV|ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఇంజనీరింగ్ అండ్ టెక్నాలజీ (IET)]] * [[ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ మేనేజ్‌మెంట్ స్టడీస్ (IMS)]] * ఇంటర్నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ప్రొఫెషనల్ స్టడీస్ * స్కూల్ ఆఫ్ అడ్వాన్స్‌డ్ లిబరల్ స్టడీస్ * స్కూల్ ఆఫ్ ఆంత్రోపాలజీ * స్కూల్ ఆఫ్ బయోకెమిస్ట్రీ * స్కూల్ ఆఫ్ బయోటెక్నాలజీ * [[స్కూల్ ఆఫ్ కెమికల్ సైన్స్]] * స్కూల్ ఆఫ్ కామర్స్ * స్కూల్ ఆఫ్ కంపారిటివ్ లాంగ్వేజ్ & కల్చర్ * స్కూల్ ఆఫ్ కంప్యూటర్ సైన్స్ అండ్ ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ (SCSIT) * స్కూల్ ఆఫ్ ఎకనామిక్స్ (SOE)<ref>{{Cite web|title=Home|url=https://www.soedavv.ac.in/|access-date=2022-01-16|website=www.soedavv.ac.in|language=en-gb}}</ref> * స్కూల్ ఆఫ్ ఎడ్యుకేషన్ * స్కూల్ ఆఫ్ ఎనర్జీ అండ్ ఎన్విరాన్‌మెంటల్ స్టడీస్ (SEES) * [[స్కూల్ ఆఫ్ ఎలక్ట్రానిక్స్ DAVV ఇండోర్|స్కూల్ ఆఫ్ ఎలక్ట్రానిక్స్]] * స్కూల్ ఆఫ్ ఫ్యూచర్స్ స్టడీస్ అండ్ ప్లానింగ్ (FSP) * స్కూల్ ఆఫ్ జర్నలిజం అండ్ మాస్ కమ్యూనికేషన్ * స్కూల్ ఆఫ్ లా * స్కూల్ ఆఫ్ లైఫ్ సైన్సెస్ * స్కూల్ ఆఫ్ ఇన్‌స్ట్రుమెంటేషన్ * స్కూల్ ఆఫ్ సోషల్ సైన్సెస్ (SOSS) * స్కూల్ ఆఫ్ స్టాటిస్టిక్స్ (SoSt) === అనుబంధ కళాశాలలు === ఈ విశ్వవిద్యాలయం [[అనుబంధ కళాశాలల]] వ్యవస్థపై కూడా పనిచేస్తుంది, ఇందులో సగం స్వతంత్రంగా ఉండే [[సంస్థలు]] DAVVతో అనుసంధానించబడి, దాని విద్యా నిబంధనలు, పాఠ్యాంశాలకు కట్టుబడి ఉంటాయి. ఈ కళాశాలలు వివిధ అండర్ గ్రాడ్యుయేట్, పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేట్ కోర్సులను అందిస్తాయి, పరీక్షలు విశ్వవిద్యాలయం ద్వారా నిర్వహించబడతాయి, డిగ్రీలు దాని చిహ్నం కింద ప్రదానం చేస్తారు. దీని ప్రముఖ అనుబంధ కళాశాలలలో వ్యాపార విద్యకు ప్రసిద్ధి చెందిన డాలీ కాలేజ్ ఆఫ్ బిజినెస్ మేనేజ్‌మెంట్;<ref>{{Cite web |last=Designers |first=Creative Web |title=Affiliation – Daly College of Business Management |url=https://dcbm.edu.in/institute/affiliation/ |access-date=2023-08-17 |language=English}}</ref> న్యాయ విద్యను అందించే ఇండోర్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ లా; మేనేజ్‌మెంట్ విద్యలో నైపుణ్యం కలిగిన పునరుజ్జీవన ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ మేనేజ్‌మెంట్ స్టడీస్; మేనేజ్‌మెంట్ కోర్సులను అందించే అక్రోపోలిస్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ మేనేజ్‌మెంట్ స్టడీస్ & రీసెర్చ్ ఉన్నాయి.<ref>{{Cite web |title=Devi Ahilya Vishwavidyalaya, Indore |url=https://www.dauniv.ac.in/affiliated-college-list |access-date=2023-08-17 |website=www.dauniv.ac.in}}</ref><ref>{{Cite web |title=Colleges affiliated with Devi Ahilya Vishwavidyalaya, Indore, Madhya Pradesh |url=https://targetstudy.com/university/175/devi-ahilya-university/affiliated-colleges/ |access-date=2023-08-17 |website=targetstudy.com}}</ref> === ఇ-మేనేజ్‌మెంట్ స్టడీస్ === 1969 నాటికే MBA కోర్సును ప్రారంభించిన మొదటి కొన్ని విశ్వవిద్యాలయాలలో దేవి అహिल्या విశ్వవిద్యాలయం ఒకటి. 1986 నాటికే దేశంలో కంప్యూటర్ సెంటర్‌తో పాటు MCA, M.Sc. కంప్యూటర్ సైన్స్ కోర్సులను ప్రారంభించిన మొదటి కొన్ని విశ్వవిద్యాలయాలలో కూడా దేవి అహिल्या విశ్వవిద్యాలయం ఒకటి. మేనేజ్‌మెంట్, కంప్యూటర్ స్కూల్స్ ఆఫ్ స్టడీస్ గత 25 సంవత్సరాలుగా తమ కొత్త కార్యక్రమాలకు దేశంలో ప్రసిద్ధి చెందాయి. దేశంలో మొదటిసారిగా అనేక వినూత్న కోర్సులను ప్రారంభించిన ఘనత కూడా వాటికే దక్కుతుంది. క్యాంపస్‌ల అంతటా విస్తరించిన ఫైబర్ బ్యాక్‌బోన్‌తో పాటు అప్పట్లో అత్యంత వేగవంతమైన స్విచ్‌లు, రూటర్ ఆధారిత నెట్‌వర్క్‌తో ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ సెంటర్ (ITC) ను ఏర్పాటు చేయడానికి 1998లో దేశంలో మొదటి కొన్ని ప్రయత్నాలలో విశ్వవిద్యాలయం ఒకటి తీసుకుంది. విశ్వవిద్యాలయ విద్యార్థులు, అధ్యాపకులు, పరిశోధనా పండితులు, సిబ్బందికి 24 గంటల పాటు హై-స్పీడ్ ఇంటర్నెట్ సదుపాయం, అత్యుత్తమ కంప్యూటింగ్ వనరుల సదుపాయంతో ITC పూర్తయింది. ఇ-మేనేజ్‌మెంట్ స్టడీస్‌లో విశేషమైన ప్రతిభ కనబరిచే కేంద్రంగా DAVVని UGC ఎంపిక చేసింది.{{cn|date=July 2025}} === ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ సెంటర్ === వివిధ క్యాంపస్‌లు, విభాగాలను అనుసంధానించడం ద్వారా క్యాంపస్-వైడ్ నెట్‌వర్క్‌ను రూపొందించడానికి 2000 సంవత్సరంలో IT సెంటర్‌ను స్థాపించారు. ఏప్రిల్ 2001లో పూర్తయిన మొదటి దశలో 524 నోడ్‌లతో 18 విభాగాలను నెట్‌వర్క్ చేశారు. అక్టోబర్ 2002లో పూర్తయిన రెండవ దశలో మరో పది విభాగాలను కలుపుతూ అదనంగా 331 నోడ్‌లను ఇన్‌స్టాల్ చేశారు. UGC-INFONET పథకం కింద, జనవరి 2004 నుండి, ERNET ద్వారా 2 Mbit/s బ్యాండ్‌విడ్త్‌తో పాటు వివిధ ఇ-జర్నల్స్‌కు ఉచిత సభ్యత్వాన్ని UGC విశ్వవిద్యాలయానికి అందించింది. ఫైబర్ ఆప్టిక్ బ్యాక్‌బోన్, 16 Mbit/s లీజు లైన్ ఉపయోగించి అన్ని విభాగాలకు ఇంటర్నెట్ సదుపాయం కల్పించారు. === విశ్వవిద్యాలయ సాంస్కృతిక కేంద్రం === విశ్వవిద్యాలయ ఆడిటోరియంను 2005 సెప్టెంబర్ 30న ఎంపీ గవర్నర్ డాక్టర్ బలరామ్ జాఖర్ ప్రారంభించారు.{{cn|date=July 2025}} === ర్యాంకింగ్స్ === {{Infobox | above = [[విద్యా మంత్రిత్వ శాఖ (భారతదేశం)|విద్యా మంత్రిత్వ శాఖ]]<br />[[భారత ప్రభుత్వం]] | aboveclass = | abovestyle = | headerstyle = white-space: nowrap; background-color:lavender;color:#000000; | labelstyle = width:50% | datastyle = text-align: center; | header1 = [[NIRF|NIRF ఇండియా ర్యాంకింగ్స్]] | label2 = 2021 (విశ్వవిద్యాలయం)<ref>{{cite web |last1=University Rankings |first1=NIRF |title=NIRF 2021 University Rankings |url=https://www.nirfindia.org/Rankings/2021/UniversityRanking150.html |website=Ministry of Education |access-date=6 September 2025}}</ref> | data2 = 101-150 | label3 = 2022 (మొత్తం)<ref>{{cite web |last1=University Rankings |first1=NIRF |title=NIRF 2022 Overall Rankings |url=https://www.nirfindia.org/Rankings/2022/OverallRanking200.html |website=Ministry of Education |access-date=6 September 2025}}</ref> | data3 = 151-200 | label4 = 2023 (విశ్వవిద్యాలయం)<ref>{{cite web |last1=University Rankings |first1=NIRF |title=NIRF 2023 University Rankings |url=https://www.nirfindia.org/Rankings/2023/UniversityRanking150.html |website=Ministry of Education |access-date=6 September 2025}}</ref> | data4 = 101-150 | label5 = 2024 (రాష్ట్ర ప్రభుత్వ విశ్వవిద్యాలయం)<ref>{{cite web |last1=University Rankings |first1=NIRF |title=NIRF 2024 State Public University Rankings |url=https://www.nirfindia.org/Rankings/2024/STATEPUBLICUNIVERSITYRanking.html |website=Ministry of Education |access-date=6 September 2025}}</ref><ref> Data Submitted by Institution for India Rankings '2024' | https://www.nirfindia.org/nirfpdfcdn/2024/pdf/STATEPUBLICUNIVERSITY/IR-O-U-0270.pdf</ref> | data5 = 50 | label6 = 2025 (రాష్ట్ర ప్రభుత్వ విశ్వవిద్యాలయం)<ref>{{cite web |last1=University Rankings |first1=NIRF |title=NIRF 2025 State Public University Rankings |url=https://www.nirfindia.org/Rankings/2025/STATEPUBLICUNIVERSITYRanking.html |website=Ministry of Education |access-date=6 September 2025}}</ref><ref> Data Submitted by Institution for India Rankings '2025' Institute Name: Devi Ahilya Vishwavidyalaya [IR-O-U-0270] | https://www.nirfindia.org/nirfpdfcdn/2025/pdf/STATEPUBLICUNIVERSITY/IR-O-U-0270.pdf</ref> | data6 = 49 | belowstyle = font-size:88%; | below = '''మూలం''': {{URL|https://www.nirfindia.org/|NIRF ఇండియా ర్యాంకింగ్స్}} }} దేవి అహिल्या విశ్వవిద్యాలయం స్థిరంగా [[నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూషనల్ ర్యాంకింగ్ ఫ్రేమ్‌వర్క్]] ర్యాంకింగ్స్‌లో చోటు దక్కించుకుంది, ఇది భారతీయ ఉన్నత విద్యా రంగంలో దాని స్థానాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది. దేశవ్యాప్తంగా ఉన్నత విద్యాసంస్థలకు ర్యాంక్ ఇవ్వడానికి భారత ప్రభుత్వ విద్యా మంత్రిత్వ శాఖ అనుసరించే విధానమైన NIRF ర్యాంకింగ్స్‌లో ఈ విశ్వవిద్యాలయం ఏటా పాల్గొంటుంది. 2023లో, దేవి అహिल्या విశ్వవిద్యాలయానికి నేషనల్ అసెస్‌మెంట్ అండ్ అక్రిడిటేషన్ కౌన్సిల్ (NAAC) "A+" గ్రేడ్‌ను ఇచ్చింది.<ref>{{cite news |title=DAVV gets A+ grade from NAAC |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/indore/davv-gets-a-grade-from-naac/articleshow/99999999.cms |work=The Times of India |date=May 2023}}</ref> == పరిశోధన == ప్రత్యేకమైన అధ్యయన పాఠశాలలతో పాటు, విశ్వవిద్యాలయం UGC సహాయంతో అనేక పరిశోధనా పనులను కూడా నిర్వహిస్తుంది. ఇందుకోసం విశ్వవిద్యాలయంలో డీన్‌లతో కూడిన ప్రత్యేక కమిటీ ఉంది, ఇది Ph.D. థీసిస్ మూల్యాంకన విధానం మొత్తం ప్రక్రియను క్రమబద్ధీకరించడానికి మార్గాలను సూచిస్తుంది. ప్రాంతీయ సమస్యలపై పరిశోధనలను ప్రోత్సహించడానికి విశ్వవిద్యాలయం దేవి అహिल्याపై ఒక శోధ పీఠాన్ని ఏర్పాటు చేసింది. IITలు/కేంద్ర విశ్వవిద్యాలయాల తరహాలో పరిశోధనలలో కొత్త పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేట్ డిగ్రీ కార్యక్రమాలను ఊహించారు.{{cn|date=July 2025}} == విద్యార్థి జీవితం == === జ్ఞానవాణి FM రేడియో === జూన్ 2006లో జ్ఞానవాణి FM రేడియోను స్థాపించారు. ఇది సమాజంలోని అన్ని వర్గాలకు రేడియో ద్వారా విద్యా విషయాలను అందిస్తుంది.<ref>{{cite web |title=Gyanvani Radio Broadcast |url=https://iqac.dauniv.ac.in/sitedata/archive%20data/NAAC%20REACCREDitation%20sept%202013%20cycle%203%20ssr/21%20SSR%20Reoprt%20of%20Departments%202013/2%20University%20Centers%20and%20Hostels/3%20University%20Centers/8%20GyanvaniRadioBroadcast_SSR_22_08_2013.pdf |publisher=IQAC / DAVV}}</ref> == ప్రముఖ పూర్వ విద్యార్థులు == * [[జనరల్ (భారతదేశం)|జనరల్]] [[మనోజ్ ముకుంద్ నరవణే]] * [[వైభవ్ అనిల్ కాలే]] * [[గుర్మిత్ సింగ్ (జనరల్)|లెఫ్టినెంట్ జనరల్ గుర్మిత్ సింగ్]] * [[సుమిత్రా మహాజన్]] * [[తులసి సిలావత్]] * [[ఆవృతి చౌదరి]] * [[అంతర్ సింగ్ దర్బార్]] * [[సిద్ధార్థ్ పాల్ తివారీ]] * [[సతీష్ మోధ్]] * [[శుభాంగి ఆత్రే]] * [[ఇబ్రహీం అష్క్]] * [[గౌరవ్ అరోరా]] * [[పరిధి శర్మ]] * [[రంజనా బాఘేల్]] * [[కైలాష్ విజయవర్గియా]] * [[జమీర్ ఉద్దీన్ షా]] * [[జితు పట్వారీ]] * [[బాలా బచ్చన్]] * [[మీనాక్షి నటరాజన్]] * [[ఆకాష్ విజయవర్గియా]] * [[కెన్నెడీ మోంగరే ఒకాంగో]] * లెఫ్టినెంట్ జనరల్ [[వినోద్ జి. ఖండారే]] * [[కిషోర్ కుమార్]] == బాహ్య లింకులు == * [https://davv.mponline.gov.in MPOnline పోర్టల్‌లో దేవి అహिल्या విశ్వవిద్యాలయం] == మూలాలు == {{Reflist}} {{మధ్యప్రదేశ్‌లోని విశ్వవిద్యాలయాలు}} {{అధికార నియంత్రణ}} {{Coord|22.716|75.871|display=title}} [[వర్గం:ఇండోర్‌లోని విశ్వవిద్యాలయాలు, కళాశాలలు]] [[వర్గం:1964లో స్థాపించబడిన భారతదేశ విద్యా సంస్థలు]] [[వర్గం:ఇండోర్‌లోని భవనాలు, నిర్మాణాలు]] [[వర్గం:మధ్యప్రదేశ్‌లో 1964 స్థాపనలు]] qxfjt1j5qdo3prvt71lymvferwywvjn 4955809 4955808 2026-09-10T23:54:28Z ఉదయ్ కిరణ్ 124579 4955809 wikitext text/x-wiki {{Short description|మధ్యప్రదేశ్‌లోని రాష్ట్ర విశ్వవిద్యాలయం}} {{Use dmy dates|date=May 2017}} {{Use Indian English|date=May 2017}} {{Infobox university | name = దేవి అహिल्या విశ్వవిద్యాలయం | other_names = డి.ఏ.వి.వి (DAVV) | image = Devi Ahilya Vishwavidyalaya Logo.png | motto = ''ధియో యో నః ప్రచోదయాత్'' ([[సంస్కృతం]]) | motto_eng = భగవంతుడు మన బుద్ధిని మెరుగుపరచడానికి సహాయం చేసి, సరైన మార్గంలో నడిపించుగాక | established = {{start date and age|1964}} | type = [[ప్రభుత్వ విశ్వవిద్యాలయం|ప్రభుత్వ]] | chancellor = [[మధ్యప్రదేశ్ గవర్నర్]] | vice_chancellor = రాకేష్ సింఘై | academic_staff = 250 {{small|(2012)}}<ref name="Gazette_Stats"/> | students = 9,550 {{small|(2012)}}<ref name="Gazette_Stats">{{cite web | url = https://www.dauniv.ac.in/notices/UnivStatistical%20Information.pdf | title = Statistical Indicators – at a Glance | date = 31 March 2012 | publisher = Devi Ahilya University}}</ref> | campus = [[పట్టణ ప్రాంతాలు|పట్టణ, 764 ఎకరాల విస్తీర్ణం]] | city = [[ఇండోర్]] | state = [[మధ్యప్రదేశ్]] | country = [[భారతదేశం]] | affiliations = యూజీసీ, ఏఐసీటీఈ, ఎన్ఏఏసీ, ఏసీయూ, ఏఐయూ, పీసీఐ, ఎన్సీటీఈ, బీసీఐ | website = {{url|https://www.dauniv.ac.in}} }} '''దేవి అహల్య విశ్వవిద్యాలయం''' (సాధారణంగా '''DAVV''' అని పిలుస్తారు), గతంలో '''ఇండోర్ విశ్వవిద్యాలయం'''గా పిలిచేవారు,<ref>{{Cite web |title=Devi Ahilya Vishwavidyalaya, Indore |url=https://www.dauniv.ac.in/ |access-date=2023-03-10 |website=www.dauniv.ac.in}}</ref> ఇది [[భారతదేశం]]లోని [[ఇండోర్]]లో ఉన్న ఒక రాష్ట్ర విశ్వవిద్యాలయం. 18వ శతాబ్దపు హోల్కర్ రాజవంశ స్థాపకుడు [[మల్హర్ రావు హోల్కర్]] కోడలు, [[ఇండోర్]] పాలకురాలు అయిన [[అహల్యా బాయి హోల్కర్]] పేరును దీనికి పెట్టారు. ప్రారంభంలో ఈ విశ్వవిద్యాలయ అధికార పరిధి కేవలం [[ఇండోర్]] నగరానికే పరిమితమై ఉండేది. ఆ తర్వాత దీని పరిధిని ఇండోర్ డివిజన్‌లోని గిరిజన ప్రాబల్యం ఉన్న ఏడు జిల్లాలైన ఝబువా, [[అలీరాజ్‌పూర్]], [[ధార్]], ఖర్గోన్, [[ఖాండ్వా]], [[బుర్హాన్‌పూర్]], [[బర్వానీ]]లకు విస్తరించారు. ఈ విధంగా ఇది ఒకవైపు [[మధ్యప్రదేశ్]]లో పారిశ్రామికంగా అభివృద్ధి చెందిన [[ఇండోర్]] జిల్లాతో పాటు మరోవైపు రాష్ట్రంలోని ఏడు గిరిజన, గ్రామీణ వెనుకబడిన జిల్లాల విద్యా అవసరాలను తీరుస్తోంది. == చరిత్ర == [[File:Ahilya Mata Statue at Datta Temple, Sahastra Dhara, Jalkoti.jpg | thumb|right | దత్త మందిరం, సహస్ర ధార, జల్కోటి వద్ద ''హర్ హైనెస్ మహారాణి శ్రీమంత్ అఖండ్ సౌభాగ్యవతి అహల్యా బాయి సాహిబా'' విగ్రహం]] దేవి అహల్య విశ్వవిద్యాలయం (గతంలో ఇండోర్ విశ్వవిద్యాలయం) 1964లో [[మధ్యప్రదేశ్]] శాసనసభ చట్టం ద్వారా స్థాపించబడింది. అప్పటి భారత ఉపరాష్ట్రపతి డాక్టర్ జాకిర్ హుస్సేన్ 1964లో ఈ విశ్వవిద్యాలయాన్ని ప్రారంభించారు. అప్పట్లో దీని అధికార పరిధి [[ఇండోర్ జిల్లా]]కే పరిమితమైంది. ఇండోర్ మేయర్‌గా తన పదవీకాలంలో, ఆ ప్రాంత రాజకీయ నాయకుడిగా [[నారాయణ్ ప్రసాద్ శుక్లా]] ఇండోర్ విశ్వవిద్యాలయ స్థాపనలో కీలక పాత్ర పోషించారు, దీనినే తర్వాత దేవి అహల్య విశ్వవిద్యాలయంగా మార్చారు. 1982లో, [[మరాఠా సామ్రాజ్యం|మరాఠా సామ్రాజ్యానికి]] చెందిన హోల్కర్ మహారాణి '[[అహల్యా బాయి హోల్కర్|దేవి అహల్యా బాయి హోల్కర్]]' గౌరవార్థం దీని పేరును 'దేవి అహिल्या విశ్వవిద్యాలయం'గా మార్చారు. 'విశ్వవిద్యాలయ' అనేది విశ్వవిద్యాలయానికి హిందీ పదం, అందుకే దీనిని దేవి అహల్య విశ్వవిద్యాలయం అని పిలుస్తారు. విశ్వవిద్యాలయాల పునర్వ్యవస్థీకరణ సమయంలో, దీని అధికార పరిధి ఏడు జిల్లాలను కలుపుతూ ఇండోర్ డివిజన్ అంతటా విస్తరించింది. == క్యాంపస్ == ఈ విశ్వవిద్యాలయ పరిపాలనా కార్యాలయాలు, ప్రాథమిక పాఠశాల ప్రాంగణం ఇండోర్‌లోని [[రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్]] మార్గ్‌లో ఉన్నాయి. 139, ఖాండ్వా రోడ్, ఇంద్ర పురి కాలనీ, ఇండోర్, మధ్యప్రదేశ్ 452001లో ఉన్న తక్షశిల క్యాంపస్ అనేది విశ్వవిద్యాలయం నేరుగా నిర్వహించే విస్తరణ ప్రాంగణం. ఈ మూడు ప్రాంగణాలలోని అన్ని పాఠశాలలను విశ్వవిద్యాలయమే నియంత్రిస్తుంది. ఇండోర్ డివిజన్లో ఈ విశ్వవిద్యాలయానికి అనుబంధంగా అనేక ఇతర కళాశాలలు ఉన్నాయి. ప్రాథమిక, వృత్తి విద్యా విభాగాలలో అండర్-గ్రాడ్యుయేట్, పోస్ట్-గ్రాడ్యుయేట్ స్థాయిలలో విద్యను అందించే 300కు పైగా అనుబంధ కళాశాలలు ఈ విశ్వవిద్యాలయానికి ఉన్నాయి. క్యాంపస్‌లో 9,000 మంది విద్యార్థులు చదువుతుండగా, అనుబంధ కళాశాలల్లో మొత్తం 3,00,000 మందికి పైగా విద్యార్థులు ఉన్నారు. విశ్వవిద్యాలయం మొత్తం 760 ఎకరాల విస్తీర్ణంలో ఉంది. విద్యా తరగతులు 510 ఎకరాల విస్తీర్ణంలో ఉన్న తక్షశిల పరిసర్‌లో, 154 ఎకరాల విస్తీర్ణంలో ఉన్న అవంతి పరిసర్‌లో జరుగుతాయి. నలంద పరిసర్ (క్యాంపస్) అనేది పరిపాలనా, అధికారిక పనుల కోసం ఉద్దేశించబడింది, ఇది 100 ఎకరాల విస్తీర్ణంలో ఉంది. ఇటీవల మధ్యప్రదేశ్ రాష్ట్ర ప్రభుత్వ విశ్వవిద్యాలయాల చట్టంలోని సెక్షన్ 52ను ఈ విశ్వవిద్యాలయంపై ప్రయోగించారు, తీవ్రమైన నిర్వహణా లోపం, అవినీతి ఆరోపణల కారణంగా ఉపకులపతి నరేంద్ర ధాకడ్‌ను తొలగించారు. ఆయన స్థానంలో కొత్త ఉపకులపతిగా రేణు జైన్ నియమితులయ్యారు. == విద్యా విషయాలు == విశ్వవిద్యాలయ బోధనా విభాగంలోని ప్రతి కళాశాల స్వయంప్రతిపత్తి కలిగినది. === సాంప్రదాయ కోర్సులు === 1964–1984 అభివృద్ధి ప్రారంభ దశలో, భౌతిక శాస్త్రం, గణితం, గణాంక శాస్త్రం, రసాయన శాస్త్రాలలో సాంప్రదాయ అధ్యయన పాఠశాలలను విశ్వవిద్యాలయం స్థాపించింది. 1968లో B.Ed., 1969లో MBA ప్రారంభించిన మొదటి కొన్ని విశ్వవిద్యాలయాలలో ఇది ఒకటి. ఆ తర్వాత లైఫ్ సైన్సెస్, ఎకనామిక్స్, బయోకెమిస్ట్రీ, జర్నలిజం కోర్సులను ప్రారంభించింది. === స్వయం-ఆధారిత కోర్సులు === మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధికి పాక్షిక మద్దతు పొందే ఉద్దేశ్యంతో 1991 నాటికే స్వయం-ఆధారిత కోర్సుల ప్రయోగాన్ని ప్రారంభించిన మొదటి విశ్వవిద్యాలయాలలో ఇది ఒకటి. ఈ ప్రయోగం ఒకవైపు ఉపాధి అవకాశాలు, మరోవైపు విద్యార్థుల అవసరాల పరంగా విశ్వవిద్యాలయ సమగ్ర అభివృద్ధిపై ఖచ్చితంగా సానుకూల ప్రభావాన్ని చూపింది. === ఇంజనీరింగ్, వైద్య కోర్సులు === ఇంజనీరింగ్, టెక్నాలజీ విభాగం (I.E.T.) ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఇంజనీరింగ్ అండ్ టెక్నాలజీ, DAVV 1996 నుండి పనిచేస్తోంది, ప్రస్తుతం అనేక B.E., M.E. కోర్సులను నడుపుతోంది. I.E.T. లో ప్రవేశాలు మధ్యప్రదేశ్ ప్రీ-ఇంజనీరింగ్ టెస్ట్ (M.P.P.E.T.) ద్వారా జరుగుతాయి, 2014లో దీనిని మార్చారు, దీని ప్రకారం జాయింట్ ఎంట్రన్స్ ఎగ్జామ్ (J.E.E.) లో ఆల్ ఇండియా ర్యాంకింగ్ ఆధారంగా ప్రవేశాలు కల్పిస్తున్నారు. విశ్వవిద్యాలయం వైద్య, దంత కళాశాలలను కూడా నిర్వహిస్తోంది. === అద్భుతమైన, ప్రత్యేక సహాయ కార్యక్రమం === విశ్వవిద్యాలయంలోని స్కూల్ ఆఫ్ ఎడ్యుకేషన్, స్కూల్ ఆఫ్ ఎకనామిక్స్, స్కూల్ ఆఫ్ లైఫ్ సైన్సెస్, స్కూల్ ఆఫ్ ఫిజిక్స్ విభాగాలకు యూజీసీ SAP లను మంజూరు చేసింది. === ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ, అప్లికేషన్స్‌లో ప్రతిభ === మునుపటి కృషి: 1998-2002 మధ్యకాలంలో క్యాంపస్ అంతటా ఫైబర్ నెట్‌వర్క్, విద్యా, పరిపాలనా ప్రాంగణాలన్నింటిలో ఇంటర్నెట్ సౌకర్యాలను ఏర్పాటు చేయడం ద్వారా విశ్వవిద్యాలయం మరో పెద్ద ముందడుగు వేసింది. దేశం మధ్య భాగంలో ఇది అత్యుత్తమ ఐ.టి. కేంద్రం. ఈ కాలంలోనే M.Sc. (ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ), M.Tech. (ఎంబెడెడ్ సిస్టమ్స్) కూడా ప్రారంభించారు. ఇటీవలి కార్యక్రమాలు : 2006 ఆగస్టు నుండి విశ్వవిద్యాలయం ప్రధాన కార్యక్రమాలను ప్రారంభించింది, అన్ని తరగతి గదులలో LCD ప్రొజెక్టర్లు, ఇంటర్నెట్ యాక్సెస్ పాయింట్లను ఏర్పాటు చేస్తోంది, విశ్వవిద్యాలయ ఇ-మేనేజ్‌మెంట్, విద్యార్థుల ద్వారా ఆన్‌లైన్‌లో ఫీజులు, ఫారమ్‌ల సమర్పణ, వై-ఫై క్యాంపస్, హాస్టళ్లు, విద్యార్థులకు మైగ్రేషన్, అర్హత ధృవీకరణ పత్రాల ఇ-మంజూరు, ఇ-రికార్డ్ రూమ్ స్థాపన వంటివి చేపట్టింది. విశ్వవిద్యాలయం నుండి పరిపాలనా సేవలను పొందడంలో విద్యార్థుల కష్టాలను తగ్గించడంతో పాటు తాజా కంప్యూటర్లు, సర్వర్లు, ఇంటర్నెట్‌తో పనిచేయడానికి దాని ఉద్యోగులకు ఈ చర్య సులభతరం చేస్తుందని భావిస్తున్నారు. === సెంట్రల్ లైబ్రరీ === విశ్వవిద్యాలయ స్థాపనతో పాటే 1964 సంవత్సరంలో విశ్వవిద్యాలయ గ్రంథాలయాన్ని స్థాపించారు. ఈ గ్రంథాలయం విద్యా సంఘం సమాచార అవసరాలను తీరుస్తుంది. 21వ శతాబ్దపు గ్రంథాలయాలను నిర్వహించడానికి మానవ వనరులకు శిక్షణ ఇచ్చే లక్ష్యంతో 1993-94 సంవత్సరం నుండి బ్యాచిలర్ ఆఫ్ లైబ్రరీ, ఇన్ఫర్మేషన్ సైన్స్ ప్రోగ్రామ్‌ను పార్ట్-టైమ్ కోర్సుగా ప్రారంభించారు. ఈ గ్రంథాలయంలో 2,00,000కు పైగా పుస్తకాలు ఉన్నాయి.{{cn|date=July 2025}} == సంస్థ, పరిపాలన == === సంస్థలు === * స్కూల్ ఆఫ్ డేటా సైన్స్ అండ్ ఫోర్కాస్టింగ్ (SDSF) * స్కూల్ ఆఫ్ ఫార్మసీ (SOP) * అకడమిక్ స్టాఫ్ కాలేజ్ * బహాయి చైర్ ఫర్ స్టడీస్ ఇన్ డెవలప్‌మెంట్ * సెంటర్ ఫర్ సైన్స్ కమ్యూనికేషన్ * సెంటర్ ఫర్ ఇ-బిజినెస్ * సెంటర్ ఫర్ లైఫ్‌లాంగ్ లెర్నింగ్ * డిపార్ట్‌మెంట్ ఆఫ్ అడల్ట్ / కంటిన్యూయింగ్ ఎడ్యుకేషన్ & ఎక్స్‌టెన్షన్ * డిపార్ట్‌మెంట్ ఆఫ్ స్టూడెంట్ వెల్ఫేర్ (DSW) * డైరెక్టరేట్ ఆఫ్ డిస్టెన్స్ ఎడ్యుకేషన్<ref>{{Cite web|title=Distance Education Bureau {{!}} UGC|url=https://deb.ugc.ac.in/Search/preview?id=HEI-U-0270&ved=2ahUKEwis5Iaf_Lb1AhVy4zgGHbgFAM0QFnoECAQQAQ&usg=AOvVaw1hiaBa2s73s2muLI0rgSNb|access-date=2022-01-16|website=deb.ugc.ac.in}}</ref> * ఎడ్యుకేషనల్ మల్టీమీడియా రీసెర్చ్ సెంటర్ * ఇన్ఫర్మేషన్ & కమ్యూనికేషన్ టెక్నాలజీ సెంటర్ * ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఇంజనీరింగ్ అండ్ టెక్నాలజీ (IET) * ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ మేనేజ్‌మెంట్ స్టడీస్ (IMS) * ఇంటర్నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ప్రొఫెషనల్ స్టడీస్ * స్కూల్ ఆఫ్ అడ్వాన్స్‌డ్ లిబరల్ స్టడీస్ * స్కూల్ ఆఫ్ ఆంత్రోపాలజీ * స్కూల్ ఆఫ్ బయోకెమిస్ట్రీ * స్కూల్ ఆఫ్ బయోటెక్నాలజీ * స్కూల్ ఆఫ్ కెమికల్ సైన్స్ * స్కూల్ ఆఫ్ కామర్స్ * స్కూల్ ఆఫ్ కంపారిటివ్ లాంగ్వేజ్ & కల్చర్ * స్కూల్ ఆఫ్ కంప్యూటర్ సైన్స్ అండ్ ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ (SCSIT) * స్కూల్ ఆఫ్ ఎకనామిక్స్ (SOE)<ref>{{Cite web|title=Home|url=https://www.soedavv.ac.in/|access-date=2022-01-16|website=www.soedavv.ac.in|language=en-gb}}</ref> * స్కూల్ ఆఫ్ ఎడ్యుకేషన్ * స్కూల్ ఆఫ్ ఎనర్జీ అండ్ ఎన్విరాన్‌మెంటల్ స్టడీస్ (SEES) * స్కూల్ ఆఫ్ ఎలక్ట్రానిక్స్ * స్కూల్ ఆఫ్ ఫ్యూచర్స్ స్టడీస్ అండ్ ప్లానింగ్ (FSP) * స్కూల్ ఆఫ్ జర్నలిజం అండ్ మాస్ కమ్యూనికేషన్ * స్కూల్ ఆఫ్ లా * స్కూల్ ఆఫ్ లైఫ్ సైన్సెస్ * స్కూల్ ఆఫ్ ఇన్‌స్ట్రుమెంటేషన్ * స్కూల్ ఆఫ్ సోషల్ సైన్సెస్ (SOSS) * స్కూల్ ఆఫ్ స్టాటిస్టిక్స్ (SoSt) === అనుబంధ కళాశాలలు === ఈ విశ్వవిద్యాలయం అనుబంధ కళాశాలల వ్యవస్థపై కూడా పనిచేస్తుంది, ఇందులో సగం స్వతంత్రంగా ఉండే [[సంస్థలు]] DAVVతో అనుసంధానించబడి, దాని విద్యా నిబంధనలు, పాఠ్యాంశాలకు కట్టుబడి ఉంటాయి. ఈ కళాశాలలు వివిధ అండర్ గ్రాడ్యుయేట్, పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేట్ కోర్సులను అందిస్తాయి, పరీక్షలు విశ్వవిద్యాలయం ద్వారా నిర్వహించబడతాయి, డిగ్రీలు దాని చిహ్నం కింద ప్రదానం చేస్తారు. దీని ప్రముఖ అనుబంధ కళాశాలలలో వ్యాపార విద్యకు ప్రసిద్ధి చెందిన డాలీ కాలేజ్ ఆఫ్ బిజినెస్ మేనేజ్‌మెంట్;<ref>{{Cite web |last=Designers |first=Creative Web |title=Affiliation – Daly College of Business Management |url=https://dcbm.edu.in/institute/affiliation/ |access-date=2023-08-17 |language=English}}</ref> న్యాయ విద్యను అందించే ఇండోర్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ లా; మేనేజ్‌మెంట్ విద్యలో నైపుణ్యం కలిగిన పునరుజ్జీవన ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ మేనేజ్‌మెంట్ స్టడీస్; మేనేజ్‌మెంట్ కోర్సులను అందించే అక్రోపోలిస్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ మేనేజ్‌మెంట్ స్టడీస్ & రీసెర్చ్ ఉన్నాయి.<ref>{{Cite web |title=Devi Ahilya Vishwavidyalaya, Indore |url=https://www.dauniv.ac.in/affiliated-college-list |access-date=2023-08-17 |website=www.dauniv.ac.in}}</ref><ref>{{Cite web |title=Colleges affiliated with Devi Ahilya Vishwavidyalaya, Indore, Madhya Pradesh |url=https://targetstudy.com/university/175/devi-ahilya-university/affiliated-colleges/ |access-date=2023-08-17 |website=targetstudy.com}}</ref> === ఇ-మేనేజ్‌మెంట్ స్టడీస్ === 1969 నాటికే MBA కోర్సును ప్రారంభించిన మొదటి కొన్ని విశ్వవిద్యాలయాలలో దేవి అహिल्या విశ్వవిద్యాలయం ఒకటి. 1986 నాటికే దేశంలో కంప్యూటర్ సెంటర్‌తో పాటు MCA, M.Sc. కంప్యూటర్ సైన్స్ కోర్సులను ప్రారంభించిన మొదటి కొన్ని విశ్వవిద్యాలయాలలో కూడా దేవి అహिल्या విశ్వవిద్యాలయం ఒకటి. మేనేజ్‌మెంట్, కంప్యూటర్ స్కూల్స్ ఆఫ్ స్టడీస్ గత 25 సంవత్సరాలుగా తమ కొత్త కార్యక్రమాలకు దేశంలో ప్రసిద్ధి చెందాయి. దేశంలో మొదటిసారిగా అనేక వినూత్న కోర్సులను ప్రారంభించిన ఘనత కూడా వాటికే దక్కుతుంది. క్యాంపస్‌ల అంతటా విస్తరించిన ఫైబర్ బ్యాక్‌బోన్‌తో పాటు అప్పట్లో అత్యంత వేగవంతమైన స్విచ్‌లు, రూటర్ ఆధారిత నెట్‌వర్క్‌తో ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ సెంటర్ (ITC) ను ఏర్పాటు చేయడానికి 1998లో దేశంలో మొదటి కొన్ని ప్రయత్నాలలో విశ్వవిద్యాలయం ఒకటి తీసుకుంది. విశ్వవిద్యాలయ విద్యార్థులు, అధ్యాపకులు, పరిశోధనా పండితులు, సిబ్బందికి 24 గంటల పాటు హై-స్పీడ్ ఇంటర్నెట్ సదుపాయం, అత్యుత్తమ కంప్యూటింగ్ వనరుల సదుపాయంతో ITC పూర్తయింది. ఇ-మేనేజ్‌మెంట్ స్టడీస్‌లో విశేషమైన ప్రతిభ కనబరిచే కేంద్రంగా DAVVని UGC ఎంపిక చేసింది.{{cn|date=July 2025}} === ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ సెంటర్ === వివిధ క్యాంపస్‌లు, విభాగాలను అనుసంధానించడం ద్వారా క్యాంపస్-వైడ్ నెట్‌వర్క్‌ను రూపొందించడానికి 2000 సంవత్సరంలో IT సెంటర్‌ను స్థాపించారు. ఏప్రిల్ 2001లో పూర్తయిన మొదటి దశలో 524 నోడ్‌లతో 18 విభాగాలను నెట్‌వర్క్ చేశారు. అక్టోబర్ 2002లో పూర్తయిన రెండవ దశలో మరో పది విభాగాలను కలుపుతూ అదనంగా 331 నోడ్‌లను ఇన్‌స్టాల్ చేశారు. UGC-INFONET పథకం కింద, జనవరి 2004 నుండి, ERNET ద్వారా 2 Mbit/s బ్యాండ్‌విడ్త్‌తో పాటు వివిధ ఇ-జర్నల్స్‌కు ఉచిత సభ్యత్వాన్ని UGC విశ్వవిద్యాలయానికి అందించింది. ఫైబర్ ఆప్టిక్ బ్యాక్‌బోన్, 16 Mbit/s లీజు లైన్ ఉపయోగించి అన్ని విభాగాలకు ఇంటర్నెట్ సదుపాయం కల్పించారు. === విశ్వవిద్యాలయ సాంస్కృతిక కేంద్రం === విశ్వవిద్యాలయ ఆడిటోరియంను 2005 సెప్టెంబర్ 30న ఎంపీ గవర్నర్ డాక్టర్ బలరామ్ జాఖర్ ప్రారంభించారు.{{cn|date=July 2025}} === ర్యాంకింగ్స్ === {{Infobox | above = [[విద్యా మంత్రిత్వ శాఖ (భారతదేశం)|విద్యా మంత్రిత్వ శాఖ]]<br />[[భారత ప్రభుత్వం]] | aboveclass = | abovestyle = | headerstyle = white-space: nowrap; background-color:lavender;color:#000000; | labelstyle = width:50% | datastyle = text-align: center; | header1 = [[NIRF|NIRF ఇండియా ర్యాంకింగ్స్]] | label2 = 2021 (విశ్వవిద్యాలయం)<ref>{{cite web |last1=University Rankings |first1=NIRF |title=NIRF 2021 University Rankings |url=https://www.nirfindia.org/Rankings/2021/UniversityRanking150.html |website=Ministry of Education |access-date=6 September 2025}}</ref> | data2 = 101-150 | label3 = 2022 (మొత్తం)<ref>{{cite web |last1=University Rankings |first1=NIRF |title=NIRF 2022 Overall Rankings |url=https://www.nirfindia.org/Rankings/2022/OverallRanking200.html |website=Ministry of Education |access-date=6 September 2025}}</ref> | data3 = 151-200 | label4 = 2023 (విశ్వవిద్యాలయం)<ref>{{cite web |last1=University Rankings |first1=NIRF |title=NIRF 2023 University Rankings |url=https://www.nirfindia.org/Rankings/2023/UniversityRanking150.html |website=Ministry of Education |access-date=6 September 2025}}</ref> | data4 = 101-150 | label5 = 2024 (రాష్ట్ర ప్రభుత్వ విశ్వవిద్యాలయం)<ref>{{cite web |last1=University Rankings |first1=NIRF |title=NIRF 2024 State Public University Rankings |url=https://www.nirfindia.org/Rankings/2024/STATEPUBLICUNIVERSITYRanking.html |website=Ministry of Education |access-date=6 September 2025}}</ref><ref> Data Submitted by Institution for India Rankings '2024' | https://www.nirfindia.org/nirfpdfcdn/2024/pdf/STATEPUBLICUNIVERSITY/IR-O-U-0270.pdf</ref> | data5 = 50 | label6 = 2025 (రాష్ట్ర ప్రభుత్వ విశ్వవిద్యాలయం)<ref>{{cite web |last1=University Rankings |first1=NIRF |title=NIRF 2025 State Public University Rankings |url=https://www.nirfindia.org/Rankings/2025/STATEPUBLICUNIVERSITYRanking.html |website=Ministry of Education |access-date=6 September 2025}}</ref><ref> Data Submitted by Institution for India Rankings '2025' Institute Name: Devi Ahilya Vishwavidyalaya [IR-O-U-0270] | https://www.nirfindia.org/nirfpdfcdn/2025/pdf/STATEPUBLICUNIVERSITY/IR-O-U-0270.pdf</ref> | data6 = 49 | belowstyle = font-size:88%; | below = '''మూలం''': {{URL|https://www.nirfindia.org/|NIRF ఇండియా ర్యాంకింగ్స్}} }} దేవి అహिल्या విశ్వవిద్యాలయం స్థిరంగా నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూషనల్ ర్యాంకింగ్ ఫ్రేమ్‌వర్క్ ర్యాంకింగ్స్‌లో చోటు దక్కించుకుంది, ఇది భారతీయ ఉన్నత విద్యా రంగంలో దాని స్థానాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది. దేశవ్యాప్తంగా ఉన్నత విద్యాసంస్థలకు ర్యాంక్ ఇవ్వడానికి భారత ప్రభుత్వ విద్యా మంత్రిత్వ శాఖ అనుసరించే విధానమైన NIRF ర్యాంకింగ్స్‌లో ఈ విశ్వవిద్యాలయం ఏటా పాల్గొంటుంది. 2023లో, దేవి అహల్య విశ్వవిద్యాలయానికి నేషనల్ అసెస్‌మెంట్ అండ్ అక్రిడిటేషన్ కౌన్సిల్ (NAAC) "A+" గ్రేడ్‌ను ఇచ్చింది.<ref>{{cite news |title=DAVV gets A+ grade from NAAC |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/indore/davv-gets-a-grade-from-naac/articleshow/99999999.cms |work=The Times of India |date=May 2023}}</ref> == పరిశోధన == ప్రత్యేకమైన అధ్యయన పాఠశాలలతో పాటు, విశ్వవిద్యాలయం UGC సహాయంతో అనేక పరిశోధనా పనులను కూడా నిర్వహిస్తుంది. ఇందుకోసం విశ్వవిద్యాలయంలో డీన్‌లతో కూడిన ప్రత్యేక కమిటీ ఉంది, ఇది Ph.D. థీసిస్ మూల్యాంకన విధానం మొత్తం ప్రక్రియను క్రమబద్ధీకరించడానికి మార్గాలను సూచిస్తుంది. ప్రాంతీయ సమస్యలపై పరిశోధనలను ప్రోత్సహించడానికి విశ్వవిద్యాలయం దేవి అహिल्याపై ఒక శోధ పీఠాన్ని ఏర్పాటు చేసింది. IITలు/కేంద్ర విశ్వవిద్యాలయాల తరహాలో పరిశోధనలలో కొత్త పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేట్ డిగ్రీ కార్యక్రమాలను ఊహించారు.{{cn|date=July 2025}} == విద్యార్థి జీవితం == === జ్ఞానవాణి FM రేడియో === జూన్ 2006లో జ్ఞానవాణి FM రేడియోను స్థాపించారు. ఇది సమాజంలోని అన్ని వర్గాలకు రేడియో ద్వారా విద్యా విషయాలను అందిస్తుంది.<ref>{{cite web |title=Gyanvani Radio Broadcast |url=https://iqac.dauniv.ac.in/sitedata/archive%20data/NAAC%20REACCREDitation%20sept%202013%20cycle%203%20ssr/21%20SSR%20Reoprt%20of%20Departments%202013/2%20University%20Centers%20and%20Hostels/3%20University%20Centers/8%20GyanvaniRadioBroadcast_SSR_22_08_2013.pdf |publisher=IQAC / DAVV}}</ref> == ప్రముఖ పూర్వ విద్యార్థులు == * జనరల్ [[మనోజ్ ముకుంద్ నరవణే]] * వైభవ్ అనిల్ కాలే * లెఫ్టినెంట్ జనరల్ గుర్మిత్ సింగ్ * [[సుమిత్రా మహాజన్]] * తులసి సిలావత్ * [[ఆవృతి చౌదరి]] * అంతర్ సింగ్ దర్బార్ * సిద్ధార్థ్ పాల్ తివారీ * సతీష్ మోధ్ * [[శుభాంగి ఆత్రే]] * ఇబ్రహీం అష్క్ * గౌరవ్ అరోరా * [[పరిధి శర్మ]] * రంజనా బాఘేల్ * [[కైలాష్ విజయవర్గియా]] * జమీర్ ఉద్దీన్ షా * జితు పట్వారీ * బాలా బచ్చన్ * [[మీనాక్షి నటరాజన్]] * ఆకాష్ విజయవర్గియా * కెన్నెడీ మోంగరే ఒకాంగో * లెఫ్టినెంట్ జనరల్ వినోద్ జి. ఖండారే * [[కిషోర్ కుమార్]] == బాహ్య లింకులు == * [https://davv.mponline.gov.in MPOnline పోర్టల్‌లో దేవి అహिल्या విశ్వవిద్యాలయం] == మూలాలు == {{Reflist}} {{Coord|22.716|75.871|display=title}} [[వర్గం:ఇండోర్‌లోని విశ్వవిద్యాలయాలు, కళాశాలలు]] [[వర్గం:1964లో స్థాపించబడిన భారతదేశ విద్యా సంస్థలు]] [[వర్గం:ఇండోర్‌లోని భవనాలు, నిర్మాణాలు]] [[వర్గం:మధ్యప్రదేశ్‌లో 1964 స్థాపనలు]] 0b8kgkxuuh0ial64srz2c7gzyo03bj3 4955810 4955809 2026-09-10T23:55:08Z ఉదయ్ కిరణ్ 124579 /* */ 4955810 wikitext text/x-wiki {{Short description|మధ్యప్రదేశ్‌లోని రాష్ట్ర విశ్వవిద్యాలయం}} {{Use dmy dates|date=May 2017}} {{Use Indian English|date=May 2017}} {{Infobox university | name = దేవి అహల్య విశ్వవిద్యాలయం | other_names = డి.ఏ.వి.వి (DAVV) | image = | motto = ''ధియో యో నః ప్రచోదయాత్'' ([[సంస్కృతం]]) | motto_eng = భగవంతుడు మన బుద్ధిని మెరుగుపరచడానికి సహాయం చేసి, సరైన మార్గంలో నడిపించుగాక | established = {{start date and age|1964}} | type = [[ప్రభుత్వ విశ్వవిద్యాలయం|ప్రభుత్వ]] | chancellor = [[మధ్యప్రదేశ్ గవర్నర్]] | vice_chancellor = రాకేష్ సింఘై | academic_staff = 250 {{small|(2012)}}<ref name="Gazette_Stats"/> | students = 9,550 {{small|(2012)}}<ref name="Gazette_Stats">{{cite web | url = https://www.dauniv.ac.in/notices/UnivStatistical%20Information.pdf | title = Statistical Indicators – at a Glance | date = 31 March 2012 | publisher = Devi Ahilya University}}</ref> | campus = [[పట్టణ ప్రాంతాలు|పట్టణ, 764 ఎకరాల విస్తీర్ణం]] | city = [[ఇండోర్]] | state = [[మధ్యప్రదేశ్]] | country = [[భారతదేశం]] | affiliations = యూజీసీ, ఏఐసీటీఈ, ఎన్ఏఏసీ, ఏసీయూ, ఏఐయూ, పీసీఐ, ఎన్సీటీఈ, బీసీఐ | website = {{url|https://www.dauniv.ac.in}} }} '''దేవి అహల్య విశ్వవిద్యాలయం''' (సాధారణంగా '''DAVV''' అని పిలుస్తారు), గతంలో '''ఇండోర్ విశ్వవిద్యాలయం'''గా పిలిచేవారు,<ref>{{Cite web |title=Devi Ahilya Vishwavidyalaya, Indore |url=https://www.dauniv.ac.in/ |access-date=2023-03-10 |website=www.dauniv.ac.in}}</ref> ఇది [[భారతదేశం]]లోని [[ఇండోర్]]లో ఉన్న ఒక రాష్ట్ర విశ్వవిద్యాలయం. 18వ శతాబ్దపు హోల్కర్ రాజవంశ స్థాపకుడు [[మల్హర్ రావు హోల్కర్]] కోడలు, [[ఇండోర్]] పాలకురాలు అయిన [[అహల్యా బాయి హోల్కర్]] పేరును దీనికి పెట్టారు. ప్రారంభంలో ఈ విశ్వవిద్యాలయ అధికార పరిధి కేవలం [[ఇండోర్]] నగరానికే పరిమితమై ఉండేది. ఆ తర్వాత దీని పరిధిని ఇండోర్ డివిజన్‌లోని గిరిజన ప్రాబల్యం ఉన్న ఏడు జిల్లాలైన ఝబువా, [[అలీరాజ్‌పూర్]], [[ధార్]], ఖర్గోన్, [[ఖాండ్వా]], [[బుర్హాన్‌పూర్]], [[బర్వానీ]]లకు విస్తరించారు. ఈ విధంగా ఇది ఒకవైపు [[మధ్యప్రదేశ్]]లో పారిశ్రామికంగా అభివృద్ధి చెందిన [[ఇండోర్]] జిల్లాతో పాటు మరోవైపు రాష్ట్రంలోని ఏడు గిరిజన, గ్రామీణ వెనుకబడిన జిల్లాల విద్యా అవసరాలను తీరుస్తోంది. == చరిత్ర == [[File:Ahilya Mata Statue at Datta Temple, Sahastra Dhara, Jalkoti.jpg | thumb|right | దత్త మందిరం, సహస్ర ధార, జల్కోటి వద్ద ''హర్ హైనెస్ మహారాణి శ్రీమంత్ అఖండ్ సౌభాగ్యవతి అహల్యా బాయి సాహిబా'' విగ్రహం]] దేవి అహల్య విశ్వవిద్యాలయం (గతంలో ఇండోర్ విశ్వవిద్యాలయం) 1964లో [[మధ్యప్రదేశ్]] శాసనసభ చట్టం ద్వారా స్థాపించబడింది. అప్పటి భారత ఉపరాష్ట్రపతి డాక్టర్ జాకిర్ హుస్సేన్ 1964లో ఈ విశ్వవిద్యాలయాన్ని ప్రారంభించారు. అప్పట్లో దీని అధికార పరిధి [[ఇండోర్ జిల్లా]]కే పరిమితమైంది. ఇండోర్ మేయర్‌గా తన పదవీకాలంలో, ఆ ప్రాంత రాజకీయ నాయకుడిగా [[నారాయణ్ ప్రసాద్ శుక్లా]] ఇండోర్ విశ్వవిద్యాలయ స్థాపనలో కీలక పాత్ర పోషించారు, దీనినే తర్వాత దేవి అహల్య విశ్వవిద్యాలయంగా మార్చారు. 1982లో, [[మరాఠా సామ్రాజ్యం|మరాఠా సామ్రాజ్యానికి]] చెందిన హోల్కర్ మహారాణి '[[అహల్యా బాయి హోల్కర్|దేవి అహల్యా బాయి హోల్కర్]]' గౌరవార్థం దీని పేరును 'దేవి అహिल्या విశ్వవిద్యాలయం'గా మార్చారు. 'విశ్వవిద్యాలయ' అనేది విశ్వవిద్యాలయానికి హిందీ పదం, అందుకే దీనిని దేవి అహల్య విశ్వవిద్యాలయం అని పిలుస్తారు. విశ్వవిద్యాలయాల పునర్వ్యవస్థీకరణ సమయంలో, దీని అధికార పరిధి ఏడు జిల్లాలను కలుపుతూ ఇండోర్ డివిజన్ అంతటా విస్తరించింది. == క్యాంపస్ == ఈ విశ్వవిద్యాలయ పరిపాలనా కార్యాలయాలు, ప్రాథమిక పాఠశాల ప్రాంగణం ఇండోర్‌లోని [[రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్]] మార్గ్‌లో ఉన్నాయి. 139, ఖాండ్వా రోడ్, ఇంద్ర పురి కాలనీ, ఇండోర్, మధ్యప్రదేశ్ 452001లో ఉన్న తక్షశిల క్యాంపస్ అనేది విశ్వవిద్యాలయం నేరుగా నిర్వహించే విస్తరణ ప్రాంగణం. ఈ మూడు ప్రాంగణాలలోని అన్ని పాఠశాలలను విశ్వవిద్యాలయమే నియంత్రిస్తుంది. ఇండోర్ డివిజన్లో ఈ విశ్వవిద్యాలయానికి అనుబంధంగా అనేక ఇతర కళాశాలలు ఉన్నాయి. ప్రాథమిక, వృత్తి విద్యా విభాగాలలో అండర్-గ్రాడ్యుయేట్, పోస్ట్-గ్రాడ్యుయేట్ స్థాయిలలో విద్యను అందించే 300కు పైగా అనుబంధ కళాశాలలు ఈ విశ్వవిద్యాలయానికి ఉన్నాయి. క్యాంపస్‌లో 9,000 మంది విద్యార్థులు చదువుతుండగా, అనుబంధ కళాశాలల్లో మొత్తం 3,00,000 మందికి పైగా విద్యార్థులు ఉన్నారు. విశ్వవిద్యాలయం మొత్తం 760 ఎకరాల విస్తీర్ణంలో ఉంది. విద్యా తరగతులు 510 ఎకరాల విస్తీర్ణంలో ఉన్న తక్షశిల పరిసర్‌లో, 154 ఎకరాల విస్తీర్ణంలో ఉన్న అవంతి పరిసర్‌లో జరుగుతాయి. నలంద పరిసర్ (క్యాంపస్) అనేది పరిపాలనా, అధికారిక పనుల కోసం ఉద్దేశించబడింది, ఇది 100 ఎకరాల విస్తీర్ణంలో ఉంది. ఇటీవల మధ్యప్రదేశ్ రాష్ట్ర ప్రభుత్వ విశ్వవిద్యాలయాల చట్టంలోని సెక్షన్ 52ను ఈ విశ్వవిద్యాలయంపై ప్రయోగించారు, తీవ్రమైన నిర్వహణా లోపం, అవినీతి ఆరోపణల కారణంగా ఉపకులపతి నరేంద్ర ధాకడ్‌ను తొలగించారు. ఆయన స్థానంలో కొత్త ఉపకులపతిగా రేణు జైన్ నియమితులయ్యారు. == విద్యా విషయాలు == విశ్వవిద్యాలయ బోధనా విభాగంలోని ప్రతి కళాశాల స్వయంప్రతిపత్తి కలిగినది. === సాంప్రదాయ కోర్సులు === 1964–1984 అభివృద్ధి ప్రారంభ దశలో, భౌతిక శాస్త్రం, గణితం, గణాంక శాస్త్రం, రసాయన శాస్త్రాలలో సాంప్రదాయ అధ్యయన పాఠశాలలను విశ్వవిద్యాలయం స్థాపించింది. 1968లో B.Ed., 1969లో MBA ప్రారంభించిన మొదటి కొన్ని విశ్వవిద్యాలయాలలో ఇది ఒకటి. ఆ తర్వాత లైఫ్ సైన్సెస్, ఎకనామిక్స్, బయోకెమిస్ట్రీ, జర్నలిజం కోర్సులను ప్రారంభించింది. === స్వయం-ఆధారిత కోర్సులు === మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధికి పాక్షిక మద్దతు పొందే ఉద్దేశ్యంతో 1991 నాటికే స్వయం-ఆధారిత కోర్సుల ప్రయోగాన్ని ప్రారంభించిన మొదటి విశ్వవిద్యాలయాలలో ఇది ఒకటి. ఈ ప్రయోగం ఒకవైపు ఉపాధి అవకాశాలు, మరోవైపు విద్యార్థుల అవసరాల పరంగా విశ్వవిద్యాలయ సమగ్ర అభివృద్ధిపై ఖచ్చితంగా సానుకూల ప్రభావాన్ని చూపింది. === ఇంజనీరింగ్, వైద్య కోర్సులు === ఇంజనీరింగ్, టెక్నాలజీ విభాగం (I.E.T.) ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఇంజనీరింగ్ అండ్ టెక్నాలజీ, DAVV 1996 నుండి పనిచేస్తోంది, ప్రస్తుతం అనేక B.E., M.E. కోర్సులను నడుపుతోంది. I.E.T. లో ప్రవేశాలు మధ్యప్రదేశ్ ప్రీ-ఇంజనీరింగ్ టెస్ట్ (M.P.P.E.T.) ద్వారా జరుగుతాయి, 2014లో దీనిని మార్చారు, దీని ప్రకారం జాయింట్ ఎంట్రన్స్ ఎగ్జామ్ (J.E.E.) లో ఆల్ ఇండియా ర్యాంకింగ్ ఆధారంగా ప్రవేశాలు కల్పిస్తున్నారు. విశ్వవిద్యాలయం వైద్య, దంత కళాశాలలను కూడా నిర్వహిస్తోంది. === అద్భుతమైన, ప్రత్యేక సహాయ కార్యక్రమం === విశ్వవిద్యాలయంలోని స్కూల్ ఆఫ్ ఎడ్యుకేషన్, స్కూల్ ఆఫ్ ఎకనామిక్స్, స్కూల్ ఆఫ్ లైఫ్ సైన్సెస్, స్కూల్ ఆఫ్ ఫిజిక్స్ విభాగాలకు యూజీసీ SAP లను మంజూరు చేసింది. === ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ, అప్లికేషన్స్‌లో ప్రతిభ === మునుపటి కృషి: 1998-2002 మధ్యకాలంలో క్యాంపస్ అంతటా ఫైబర్ నెట్‌వర్క్, విద్యా, పరిపాలనా ప్రాంగణాలన్నింటిలో ఇంటర్నెట్ సౌకర్యాలను ఏర్పాటు చేయడం ద్వారా విశ్వవిద్యాలయం మరో పెద్ద ముందడుగు వేసింది. దేశం మధ్య భాగంలో ఇది అత్యుత్తమ ఐ.టి. కేంద్రం. ఈ కాలంలోనే M.Sc. (ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ), M.Tech. (ఎంబెడెడ్ సిస్టమ్స్) కూడా ప్రారంభించారు. ఇటీవలి కార్యక్రమాలు : 2006 ఆగస్టు నుండి విశ్వవిద్యాలయం ప్రధాన కార్యక్రమాలను ప్రారంభించింది, అన్ని తరగతి గదులలో LCD ప్రొజెక్టర్లు, ఇంటర్నెట్ యాక్సెస్ పాయింట్లను ఏర్పాటు చేస్తోంది, విశ్వవిద్యాలయ ఇ-మేనేజ్‌మెంట్, విద్యార్థుల ద్వారా ఆన్‌లైన్‌లో ఫీజులు, ఫారమ్‌ల సమర్పణ, వై-ఫై క్యాంపస్, హాస్టళ్లు, విద్యార్థులకు మైగ్రేషన్, అర్హత ధృవీకరణ పత్రాల ఇ-మంజూరు, ఇ-రికార్డ్ రూమ్ స్థాపన వంటివి చేపట్టింది. విశ్వవిద్యాలయం నుండి పరిపాలనా సేవలను పొందడంలో విద్యార్థుల కష్టాలను తగ్గించడంతో పాటు తాజా కంప్యూటర్లు, సర్వర్లు, ఇంటర్నెట్‌తో పనిచేయడానికి దాని ఉద్యోగులకు ఈ చర్య సులభతరం చేస్తుందని భావిస్తున్నారు. === సెంట్రల్ లైబ్రరీ === విశ్వవిద్యాలయ స్థాపనతో పాటే 1964 సంవత్సరంలో విశ్వవిద్యాలయ గ్రంథాలయాన్ని స్థాపించారు. ఈ గ్రంథాలయం విద్యా సంఘం సమాచార అవసరాలను తీరుస్తుంది. 21వ శతాబ్దపు గ్రంథాలయాలను నిర్వహించడానికి మానవ వనరులకు శిక్షణ ఇచ్చే లక్ష్యంతో 1993-94 సంవత్సరం నుండి బ్యాచిలర్ ఆఫ్ లైబ్రరీ, ఇన్ఫర్మేషన్ సైన్స్ ప్రోగ్రామ్‌ను పార్ట్-టైమ్ కోర్సుగా ప్రారంభించారు. ఈ గ్రంథాలయంలో 2,00,000కు పైగా పుస్తకాలు ఉన్నాయి.{{cn|date=July 2025}} == సంస్థ, పరిపాలన == === సంస్థలు === * స్కూల్ ఆఫ్ డేటా సైన్స్ అండ్ ఫోర్కాస్టింగ్ (SDSF) * స్కూల్ ఆఫ్ ఫార్మసీ (SOP) * అకడమిక్ స్టాఫ్ కాలేజ్ * బహాయి చైర్ ఫర్ స్టడీస్ ఇన్ డెవలప్‌మెంట్ * సెంటర్ ఫర్ సైన్స్ కమ్యూనికేషన్ * సెంటర్ ఫర్ ఇ-బిజినెస్ * సెంటర్ ఫర్ లైఫ్‌లాంగ్ లెర్నింగ్ * డిపార్ట్‌మెంట్ ఆఫ్ అడల్ట్ / కంటిన్యూయింగ్ ఎడ్యుకేషన్ & ఎక్స్‌టెన్షన్ * డిపార్ట్‌మెంట్ ఆఫ్ స్టూడెంట్ వెల్ఫేర్ (DSW) * డైరెక్టరేట్ ఆఫ్ డిస్టెన్స్ ఎడ్యుకేషన్<ref>{{Cite web|title=Distance Education Bureau {{!}} UGC|url=https://deb.ugc.ac.in/Search/preview?id=HEI-U-0270&ved=2ahUKEwis5Iaf_Lb1AhVy4zgGHbgFAM0QFnoECAQQAQ&usg=AOvVaw1hiaBa2s73s2muLI0rgSNb|access-date=2022-01-16|website=deb.ugc.ac.in}}</ref> * ఎడ్యుకేషనల్ మల్టీమీడియా రీసెర్చ్ సెంటర్ * ఇన్ఫర్మేషన్ & కమ్యూనికేషన్ టెక్నాలజీ సెంటర్ * ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఇంజనీరింగ్ అండ్ టెక్నాలజీ (IET) * ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ మేనేజ్‌మెంట్ స్టడీస్ (IMS) * ఇంటర్నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ప్రొఫెషనల్ స్టడీస్ * స్కూల్ ఆఫ్ అడ్వాన్స్‌డ్ లిబరల్ స్టడీస్ * స్కూల్ ఆఫ్ ఆంత్రోపాలజీ * స్కూల్ ఆఫ్ బయోకెమిస్ట్రీ * స్కూల్ ఆఫ్ బయోటెక్నాలజీ * స్కూల్ ఆఫ్ కెమికల్ సైన్స్ * స్కూల్ ఆఫ్ కామర్స్ * స్కూల్ ఆఫ్ కంపారిటివ్ లాంగ్వేజ్ & కల్చర్ * స్కూల్ ఆఫ్ కంప్యూటర్ సైన్స్ అండ్ ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ (SCSIT) * స్కూల్ ఆఫ్ ఎకనామిక్స్ (SOE)<ref>{{Cite web|title=Home|url=https://www.soedavv.ac.in/|access-date=2022-01-16|website=www.soedavv.ac.in|language=en-gb}}</ref> * స్కూల్ ఆఫ్ ఎడ్యుకేషన్ * స్కూల్ ఆఫ్ ఎనర్జీ అండ్ ఎన్విరాన్‌మెంటల్ స్టడీస్ (SEES) * స్కూల్ ఆఫ్ ఎలక్ట్రానిక్స్ * స్కూల్ ఆఫ్ ఫ్యూచర్స్ స్టడీస్ అండ్ ప్లానింగ్ (FSP) * స్కూల్ ఆఫ్ జర్నలిజం అండ్ మాస్ కమ్యూనికేషన్ * స్కూల్ ఆఫ్ లా * స్కూల్ ఆఫ్ లైఫ్ సైన్సెస్ * స్కూల్ ఆఫ్ ఇన్‌స్ట్రుమెంటేషన్ * స్కూల్ ఆఫ్ సోషల్ సైన్సెస్ (SOSS) * స్కూల్ ఆఫ్ స్టాటిస్టిక్స్ (SoSt) === అనుబంధ కళాశాలలు === ఈ విశ్వవిద్యాలయం అనుబంధ కళాశాలల వ్యవస్థపై కూడా పనిచేస్తుంది, ఇందులో సగం స్వతంత్రంగా ఉండే [[సంస్థలు]] DAVVతో అనుసంధానించబడి, దాని విద్యా నిబంధనలు, పాఠ్యాంశాలకు కట్టుబడి ఉంటాయి. ఈ కళాశాలలు వివిధ అండర్ గ్రాడ్యుయేట్, పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేట్ కోర్సులను అందిస్తాయి, పరీక్షలు విశ్వవిద్యాలయం ద్వారా నిర్వహించబడతాయి, డిగ్రీలు దాని చిహ్నం కింద ప్రదానం చేస్తారు. దీని ప్రముఖ అనుబంధ కళాశాలలలో వ్యాపార విద్యకు ప్రసిద్ధి చెందిన డాలీ కాలేజ్ ఆఫ్ బిజినెస్ మేనేజ్‌మెంట్;<ref>{{Cite web |last=Designers |first=Creative Web |title=Affiliation – Daly College of Business Management |url=https://dcbm.edu.in/institute/affiliation/ |access-date=2023-08-17 |language=English}}</ref> న్యాయ విద్యను అందించే ఇండోర్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ లా; మేనేజ్‌మెంట్ విద్యలో నైపుణ్యం కలిగిన పునరుజ్జీవన ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ మేనేజ్‌మెంట్ స్టడీస్; మేనేజ్‌మెంట్ కోర్సులను అందించే అక్రోపోలిస్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ మేనేజ్‌మెంట్ స్టడీస్ & రీసెర్చ్ ఉన్నాయి.<ref>{{Cite web |title=Devi Ahilya Vishwavidyalaya, Indore |url=https://www.dauniv.ac.in/affiliated-college-list |access-date=2023-08-17 |website=www.dauniv.ac.in}}</ref><ref>{{Cite web |title=Colleges affiliated with Devi Ahilya Vishwavidyalaya, Indore, Madhya Pradesh |url=https://targetstudy.com/university/175/devi-ahilya-university/affiliated-colleges/ |access-date=2023-08-17 |website=targetstudy.com}}</ref> === ఇ-మేనేజ్‌మెంట్ స్టడీస్ === 1969 నాటికే MBA కోర్సును ప్రారంభించిన మొదటి కొన్ని విశ్వవిద్యాలయాలలో దేవి అహिल्या విశ్వవిద్యాలయం ఒకటి. 1986 నాటికే దేశంలో కంప్యూటర్ సెంటర్‌తో పాటు MCA, M.Sc. కంప్యూటర్ సైన్స్ కోర్సులను ప్రారంభించిన మొదటి కొన్ని విశ్వవిద్యాలయాలలో కూడా దేవి అహिल्या విశ్వవిద్యాలయం ఒకటి. మేనేజ్‌మెంట్, కంప్యూటర్ స్కూల్స్ ఆఫ్ స్టడీస్ గత 25 సంవత్సరాలుగా తమ కొత్త కార్యక్రమాలకు దేశంలో ప్రసిద్ధి చెందాయి. దేశంలో మొదటిసారిగా అనేక వినూత్న కోర్సులను ప్రారంభించిన ఘనత కూడా వాటికే దక్కుతుంది. క్యాంపస్‌ల అంతటా విస్తరించిన ఫైబర్ బ్యాక్‌బోన్‌తో పాటు అప్పట్లో అత్యంత వేగవంతమైన స్విచ్‌లు, రూటర్ ఆధారిత నెట్‌వర్క్‌తో ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ సెంటర్ (ITC) ను ఏర్పాటు చేయడానికి 1998లో దేశంలో మొదటి కొన్ని ప్రయత్నాలలో విశ్వవిద్యాలయం ఒకటి తీసుకుంది. విశ్వవిద్యాలయ విద్యార్థులు, అధ్యాపకులు, పరిశోధనా పండితులు, సిబ్బందికి 24 గంటల పాటు హై-స్పీడ్ ఇంటర్నెట్ సదుపాయం, అత్యుత్తమ కంప్యూటింగ్ వనరుల సదుపాయంతో ITC పూర్తయింది. ఇ-మేనేజ్‌మెంట్ స్టడీస్‌లో విశేషమైన ప్రతిభ కనబరిచే కేంద్రంగా DAVVని UGC ఎంపిక చేసింది.{{cn|date=July 2025}} === ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ సెంటర్ === వివిధ క్యాంపస్‌లు, విభాగాలను అనుసంధానించడం ద్వారా క్యాంపస్-వైడ్ నెట్‌వర్క్‌ను రూపొందించడానికి 2000 సంవత్సరంలో IT సెంటర్‌ను స్థాపించారు. ఏప్రిల్ 2001లో పూర్తయిన మొదటి దశలో 524 నోడ్‌లతో 18 విభాగాలను నెట్‌వర్క్ చేశారు. అక్టోబర్ 2002లో పూర్తయిన రెండవ దశలో మరో పది విభాగాలను కలుపుతూ అదనంగా 331 నోడ్‌లను ఇన్‌స్టాల్ చేశారు. UGC-INFONET పథకం కింద, జనవరి 2004 నుండి, ERNET ద్వారా 2 Mbit/s బ్యాండ్‌విడ్త్‌తో పాటు వివిధ ఇ-జర్నల్స్‌కు ఉచిత సభ్యత్వాన్ని UGC విశ్వవిద్యాలయానికి అందించింది. ఫైబర్ ఆప్టిక్ బ్యాక్‌బోన్, 16 Mbit/s లీజు లైన్ ఉపయోగించి అన్ని విభాగాలకు ఇంటర్నెట్ సదుపాయం కల్పించారు. === విశ్వవిద్యాలయ సాంస్కృతిక కేంద్రం === విశ్వవిద్యాలయ ఆడిటోరియంను 2005 సెప్టెంబర్ 30న ఎంపీ గవర్నర్ డాక్టర్ బలరామ్ జాఖర్ ప్రారంభించారు.{{cn|date=July 2025}} === ర్యాంకింగ్స్ === {{Infobox | above = [[విద్యా మంత్రిత్వ శాఖ (భారతదేశం)|విద్యా మంత్రిత్వ శాఖ]]<br />[[భారత ప్రభుత్వం]] | aboveclass = | abovestyle = | headerstyle = white-space: nowrap; background-color:lavender;color:#000000; | labelstyle = width:50% | datastyle = text-align: center; | header1 = [[NIRF|NIRF ఇండియా ర్యాంకింగ్స్]] | label2 = 2021 (విశ్వవిద్యాలయం)<ref>{{cite web |last1=University Rankings |first1=NIRF |title=NIRF 2021 University Rankings |url=https://www.nirfindia.org/Rankings/2021/UniversityRanking150.html |website=Ministry of Education |access-date=6 September 2025}}</ref> | data2 = 101-150 | label3 = 2022 (మొత్తం)<ref>{{cite web |last1=University Rankings |first1=NIRF |title=NIRF 2022 Overall Rankings |url=https://www.nirfindia.org/Rankings/2022/OverallRanking200.html |website=Ministry of Education |access-date=6 September 2025}}</ref> | data3 = 151-200 | label4 = 2023 (విశ్వవిద్యాలయం)<ref>{{cite web |last1=University Rankings |first1=NIRF |title=NIRF 2023 University Rankings |url=https://www.nirfindia.org/Rankings/2023/UniversityRanking150.html |website=Ministry of Education |access-date=6 September 2025}}</ref> | data4 = 101-150 | label5 = 2024 (రాష్ట్ర ప్రభుత్వ విశ్వవిద్యాలయం)<ref>{{cite web |last1=University Rankings |first1=NIRF |title=NIRF 2024 State Public University Rankings |url=https://www.nirfindia.org/Rankings/2024/STATEPUBLICUNIVERSITYRanking.html |website=Ministry of Education |access-date=6 September 2025}}</ref><ref> Data Submitted by Institution for India Rankings '2024' | https://www.nirfindia.org/nirfpdfcdn/2024/pdf/STATEPUBLICUNIVERSITY/IR-O-U-0270.pdf</ref> | data5 = 50 | label6 = 2025 (రాష్ట్ర ప్రభుత్వ విశ్వవిద్యాలయం)<ref>{{cite web |last1=University Rankings |first1=NIRF |title=NIRF 2025 State Public University Rankings |url=https://www.nirfindia.org/Rankings/2025/STATEPUBLICUNIVERSITYRanking.html |website=Ministry of Education |access-date=6 September 2025}}</ref><ref> Data Submitted by Institution for India Rankings '2025' Institute Name: Devi Ahilya Vishwavidyalaya [IR-O-U-0270] | https://www.nirfindia.org/nirfpdfcdn/2025/pdf/STATEPUBLICUNIVERSITY/IR-O-U-0270.pdf</ref> | data6 = 49 | belowstyle = font-size:88%; | below = '''మూలం''': {{URL|https://www.nirfindia.org/|NIRF ఇండియా ర్యాంకింగ్స్}} }} దేవి అహिल्या విశ్వవిద్యాలయం స్థిరంగా నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూషనల్ ర్యాంకింగ్ ఫ్రేమ్‌వర్క్ ర్యాంకింగ్స్‌లో చోటు దక్కించుకుంది, ఇది భారతీయ ఉన్నత విద్యా రంగంలో దాని స్థానాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది. దేశవ్యాప్తంగా ఉన్నత విద్యాసంస్థలకు ర్యాంక్ ఇవ్వడానికి భారత ప్రభుత్వ విద్యా మంత్రిత్వ శాఖ అనుసరించే విధానమైన NIRF ర్యాంకింగ్స్‌లో ఈ విశ్వవిద్యాలయం ఏటా పాల్గొంటుంది. 2023లో, దేవి అహల్య విశ్వవిద్యాలయానికి నేషనల్ అసెస్‌మెంట్ అండ్ అక్రిడిటేషన్ కౌన్సిల్ (NAAC) "A+" గ్రేడ్‌ను ఇచ్చింది.<ref>{{cite news |title=DAVV gets A+ grade from NAAC |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/indore/davv-gets-a-grade-from-naac/articleshow/99999999.cms |work=The Times of India |date=May 2023}}</ref> == పరిశోధన == ప్రత్యేకమైన అధ్యయన పాఠశాలలతో పాటు, విశ్వవిద్యాలయం UGC సహాయంతో అనేక పరిశోధనా పనులను కూడా నిర్వహిస్తుంది. ఇందుకోసం విశ్వవిద్యాలయంలో డీన్‌లతో కూడిన ప్రత్యేక కమిటీ ఉంది, ఇది Ph.D. థీసిస్ మూల్యాంకన విధానం మొత్తం ప్రక్రియను క్రమబద్ధీకరించడానికి మార్గాలను సూచిస్తుంది. ప్రాంతీయ సమస్యలపై పరిశోధనలను ప్రోత్సహించడానికి విశ్వవిద్యాలయం దేవి అహिल्याపై ఒక శోధ పీఠాన్ని ఏర్పాటు చేసింది. IITలు/కేంద్ర విశ్వవిద్యాలయాల తరహాలో పరిశోధనలలో కొత్త పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేట్ డిగ్రీ కార్యక్రమాలను ఊహించారు.{{cn|date=July 2025}} == విద్యార్థి జీవితం == === జ్ఞానవాణి FM రేడియో === జూన్ 2006లో జ్ఞానవాణి FM రేడియోను స్థాపించారు. ఇది సమాజంలోని అన్ని వర్గాలకు రేడియో ద్వారా విద్యా విషయాలను అందిస్తుంది.<ref>{{cite web |title=Gyanvani Radio Broadcast |url=https://iqac.dauniv.ac.in/sitedata/archive%20data/NAAC%20REACCREDitation%20sept%202013%20cycle%203%20ssr/21%20SSR%20Reoprt%20of%20Departments%202013/2%20University%20Centers%20and%20Hostels/3%20University%20Centers/8%20GyanvaniRadioBroadcast_SSR_22_08_2013.pdf |publisher=IQAC / DAVV}}</ref> == ప్రముఖ పూర్వ విద్యార్థులు == * జనరల్ [[మనోజ్ ముకుంద్ నరవణే]] * వైభవ్ అనిల్ కాలే * లెఫ్టినెంట్ జనరల్ గుర్మిత్ సింగ్ * [[సుమిత్రా మహాజన్]] * తులసి సిలావత్ * [[ఆవృతి చౌదరి]] * అంతర్ సింగ్ దర్బార్ * సిద్ధార్థ్ పాల్ తివారీ * సతీష్ మోధ్ * [[శుభాంగి ఆత్రే]] * ఇబ్రహీం అష్క్ * గౌరవ్ అరోరా * [[పరిధి శర్మ]] * రంజనా బాఘేల్ * [[కైలాష్ విజయవర్గియా]] * జమీర్ ఉద్దీన్ షా * జితు పట్వారీ * బాలా బచ్చన్ * [[మీనాక్షి నటరాజన్]] * ఆకాష్ విజయవర్గియా * కెన్నెడీ మోంగరే ఒకాంగో * లెఫ్టినెంట్ జనరల్ వినోద్ జి. ఖండారే * [[కిషోర్ కుమార్]] == బాహ్య లింకులు == * [https://davv.mponline.gov.in MPOnline పోర్టల్‌లో దేవి అహिल्या విశ్వవిద్యాలయం] == మూలాలు == {{Reflist}} {{Coord|22.716|75.871|display=title}} [[వర్గం:ఇండోర్‌లోని విశ్వవిద్యాలయాలు, కళాశాలలు]] [[వర్గం:1964లో స్థాపించబడిన భారతదేశ విద్యా సంస్థలు]] [[వర్గం:ఇండోర్‌లోని భవనాలు, నిర్మాణాలు]] [[వర్గం:మధ్యప్రదేశ్‌లో 1964 స్థాపనలు]] nxycllwtj8prftoh2ylcvfil5jty8ky 4955811 4955810 2026-09-10T23:56:37Z ఉదయ్ కిరణ్ 124579 [[వర్గం:విద్యా సంస్థలు]] ను చేర్చారు (హాట్‌కేట్ ఉపయోగించి) 4955811 wikitext text/x-wiki {{Short description|మధ్యప్రదేశ్‌లోని రాష్ట్ర విశ్వవిద్యాలయం}} {{Use dmy dates|date=May 2017}} {{Use Indian English|date=May 2017}} {{Infobox university | name = దేవి అహల్య విశ్వవిద్యాలయం | other_names = డి.ఏ.వి.వి (DAVV) | image = | motto = ''ధియో యో నః ప్రచోదయాత్'' ([[సంస్కృతం]]) | motto_eng = భగవంతుడు మన బుద్ధిని మెరుగుపరచడానికి సహాయం చేసి, సరైన మార్గంలో నడిపించుగాక | established = {{start date and age|1964}} | type = [[ప్రభుత్వ విశ్వవిద్యాలయం|ప్రభుత్వ]] | chancellor = [[మధ్యప్రదేశ్ గవర్నర్]] | vice_chancellor = రాకేష్ సింఘై | academic_staff = 250 {{small|(2012)}}<ref name="Gazette_Stats"/> | students = 9,550 {{small|(2012)}}<ref name="Gazette_Stats">{{cite web | url = https://www.dauniv.ac.in/notices/UnivStatistical%20Information.pdf | title = Statistical Indicators – at a Glance | date = 31 March 2012 | publisher = Devi Ahilya University}}</ref> | campus = [[పట్టణ ప్రాంతాలు|పట్టణ, 764 ఎకరాల విస్తీర్ణం]] | city = [[ఇండోర్]] | state = [[మధ్యప్రదేశ్]] | country = [[భారతదేశం]] | affiliations = యూజీసీ, ఏఐసీటీఈ, ఎన్ఏఏసీ, ఏసీయూ, ఏఐయూ, పీసీఐ, ఎన్సీటీఈ, బీసీఐ | website = {{url|https://www.dauniv.ac.in}} }} '''దేవి అహల్య విశ్వవిద్యాలయం''' (సాధారణంగా '''DAVV''' అని పిలుస్తారు), గతంలో '''ఇండోర్ విశ్వవిద్యాలయం'''గా పిలిచేవారు,<ref>{{Cite web |title=Devi Ahilya Vishwavidyalaya, Indore |url=https://www.dauniv.ac.in/ |access-date=2023-03-10 |website=www.dauniv.ac.in}}</ref> ఇది [[భారతదేశం]]లోని [[ఇండోర్]]లో ఉన్న ఒక రాష్ట్ర విశ్వవిద్యాలయం. 18వ శతాబ్దపు హోల్కర్ రాజవంశ స్థాపకుడు [[మల్హర్ రావు హోల్కర్]] కోడలు, [[ఇండోర్]] పాలకురాలు అయిన [[అహల్యా బాయి హోల్కర్]] పేరును దీనికి పెట్టారు. ప్రారంభంలో ఈ విశ్వవిద్యాలయ అధికార పరిధి కేవలం [[ఇండోర్]] నగరానికే పరిమితమై ఉండేది. ఆ తర్వాత దీని పరిధిని ఇండోర్ డివిజన్‌లోని గిరిజన ప్రాబల్యం ఉన్న ఏడు జిల్లాలైన ఝబువా, [[అలీరాజ్‌పూర్]], [[ధార్]], ఖర్గోన్, [[ఖాండ్వా]], [[బుర్హాన్‌పూర్]], [[బర్వానీ]]లకు విస్తరించారు. ఈ విధంగా ఇది ఒకవైపు [[మధ్యప్రదేశ్]]లో పారిశ్రామికంగా అభివృద్ధి చెందిన [[ఇండోర్]] జిల్లాతో పాటు మరోవైపు రాష్ట్రంలోని ఏడు గిరిజన, గ్రామీణ వెనుకబడిన జిల్లాల విద్యా అవసరాలను తీరుస్తోంది. == చరిత్ర == [[File:Ahilya Mata Statue at Datta Temple, Sahastra Dhara, Jalkoti.jpg | thumb|right | దత్త మందిరం, సహస్ర ధార, జల్కోటి వద్ద ''హర్ హైనెస్ మహారాణి శ్రీమంత్ అఖండ్ సౌభాగ్యవతి అహల్యా బాయి సాహిబా'' విగ్రహం]] దేవి అహల్య విశ్వవిద్యాలయం (గతంలో ఇండోర్ విశ్వవిద్యాలయం) 1964లో [[మధ్యప్రదేశ్]] శాసనసభ చట్టం ద్వారా స్థాపించబడింది. అప్పటి భారత ఉపరాష్ట్రపతి డాక్టర్ జాకిర్ హుస్సేన్ 1964లో ఈ విశ్వవిద్యాలయాన్ని ప్రారంభించారు. అప్పట్లో దీని అధికార పరిధి [[ఇండోర్ జిల్లా]]కే పరిమితమైంది. ఇండోర్ మేయర్‌గా తన పదవీకాలంలో, ఆ ప్రాంత రాజకీయ నాయకుడిగా [[నారాయణ్ ప్రసాద్ శుక్లా]] ఇండోర్ విశ్వవిద్యాలయ స్థాపనలో కీలక పాత్ర పోషించారు, దీనినే తర్వాత దేవి అహల్య విశ్వవిద్యాలయంగా మార్చారు. 1982లో, [[మరాఠా సామ్రాజ్యం|మరాఠా సామ్రాజ్యానికి]] చెందిన హోల్కర్ మహారాణి '[[అహల్యా బాయి హోల్కర్|దేవి అహల్యా బాయి హోల్కర్]]' గౌరవార్థం దీని పేరును 'దేవి అహिल्या విశ్వవిద్యాలయం'గా మార్చారు. 'విశ్వవిద్యాలయ' అనేది విశ్వవిద్యాలయానికి హిందీ పదం, అందుకే దీనిని దేవి అహల్య విశ్వవిద్యాలయం అని పిలుస్తారు. విశ్వవిద్యాలయాల పునర్వ్యవస్థీకరణ సమయంలో, దీని అధికార పరిధి ఏడు జిల్లాలను కలుపుతూ ఇండోర్ డివిజన్ అంతటా విస్తరించింది. == క్యాంపస్ == ఈ విశ్వవిద్యాలయ పరిపాలనా కార్యాలయాలు, ప్రాథమిక పాఠశాల ప్రాంగణం ఇండోర్‌లోని [[రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్]] మార్గ్‌లో ఉన్నాయి. 139, ఖాండ్వా రోడ్, ఇంద్ర పురి కాలనీ, ఇండోర్, మధ్యప్రదేశ్ 452001లో ఉన్న తక్షశిల క్యాంపస్ అనేది విశ్వవిద్యాలయం నేరుగా నిర్వహించే విస్తరణ ప్రాంగణం. ఈ మూడు ప్రాంగణాలలోని అన్ని పాఠశాలలను విశ్వవిద్యాలయమే నియంత్రిస్తుంది. ఇండోర్ డివిజన్లో ఈ విశ్వవిద్యాలయానికి అనుబంధంగా అనేక ఇతర కళాశాలలు ఉన్నాయి. ప్రాథమిక, వృత్తి విద్యా విభాగాలలో అండర్-గ్రాడ్యుయేట్, పోస్ట్-గ్రాడ్యుయేట్ స్థాయిలలో విద్యను అందించే 300కు పైగా అనుబంధ కళాశాలలు ఈ విశ్వవిద్యాలయానికి ఉన్నాయి. క్యాంపస్‌లో 9,000 మంది విద్యార్థులు చదువుతుండగా, అనుబంధ కళాశాలల్లో మొత్తం 3,00,000 మందికి పైగా విద్యార్థులు ఉన్నారు. విశ్వవిద్యాలయం మొత్తం 760 ఎకరాల విస్తీర్ణంలో ఉంది. విద్యా తరగతులు 510 ఎకరాల విస్తీర్ణంలో ఉన్న తక్షశిల పరిసర్‌లో, 154 ఎకరాల విస్తీర్ణంలో ఉన్న అవంతి పరిసర్‌లో జరుగుతాయి. నలంద పరిసర్ (క్యాంపస్) అనేది పరిపాలనా, అధికారిక పనుల కోసం ఉద్దేశించబడింది, ఇది 100 ఎకరాల విస్తీర్ణంలో ఉంది. ఇటీవల మధ్యప్రదేశ్ రాష్ట్ర ప్రభుత్వ విశ్వవిద్యాలయాల చట్టంలోని సెక్షన్ 52ను ఈ విశ్వవిద్యాలయంపై ప్రయోగించారు, తీవ్రమైన నిర్వహణా లోపం, అవినీతి ఆరోపణల కారణంగా ఉపకులపతి నరేంద్ర ధాకడ్‌ను తొలగించారు. ఆయన స్థానంలో కొత్త ఉపకులపతిగా రేణు జైన్ నియమితులయ్యారు. == విద్యా విషయాలు == విశ్వవిద్యాలయ బోధనా విభాగంలోని ప్రతి కళాశాల స్వయంప్రతిపత్తి కలిగినది. === సాంప్రదాయ కోర్సులు === 1964–1984 అభివృద్ధి ప్రారంభ దశలో, భౌతిక శాస్త్రం, గణితం, గణాంక శాస్త్రం, రసాయన శాస్త్రాలలో సాంప్రదాయ అధ్యయన పాఠశాలలను విశ్వవిద్యాలయం స్థాపించింది. 1968లో B.Ed., 1969లో MBA ప్రారంభించిన మొదటి కొన్ని విశ్వవిద్యాలయాలలో ఇది ఒకటి. ఆ తర్వాత లైఫ్ సైన్సెస్, ఎకనామిక్స్, బయోకెమిస్ట్రీ, జర్నలిజం కోర్సులను ప్రారంభించింది. === స్వయం-ఆధారిత కోర్సులు === మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధికి పాక్షిక మద్దతు పొందే ఉద్దేశ్యంతో 1991 నాటికే స్వయం-ఆధారిత కోర్సుల ప్రయోగాన్ని ప్రారంభించిన మొదటి విశ్వవిద్యాలయాలలో ఇది ఒకటి. ఈ ప్రయోగం ఒకవైపు ఉపాధి అవకాశాలు, మరోవైపు విద్యార్థుల అవసరాల పరంగా విశ్వవిద్యాలయ సమగ్ర అభివృద్ధిపై ఖచ్చితంగా సానుకూల ప్రభావాన్ని చూపింది. === ఇంజనీరింగ్, వైద్య కోర్సులు === ఇంజనీరింగ్, టెక్నాలజీ విభాగం (I.E.T.) ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఇంజనీరింగ్ అండ్ టెక్నాలజీ, DAVV 1996 నుండి పనిచేస్తోంది, ప్రస్తుతం అనేక B.E., M.E. కోర్సులను నడుపుతోంది. I.E.T. లో ప్రవేశాలు మధ్యప్రదేశ్ ప్రీ-ఇంజనీరింగ్ టెస్ట్ (M.P.P.E.T.) ద్వారా జరుగుతాయి, 2014లో దీనిని మార్చారు, దీని ప్రకారం జాయింట్ ఎంట్రన్స్ ఎగ్జామ్ (J.E.E.) లో ఆల్ ఇండియా ర్యాంకింగ్ ఆధారంగా ప్రవేశాలు కల్పిస్తున్నారు. విశ్వవిద్యాలయం వైద్య, దంత కళాశాలలను కూడా నిర్వహిస్తోంది. === అద్భుతమైన, ప్రత్యేక సహాయ కార్యక్రమం === విశ్వవిద్యాలయంలోని స్కూల్ ఆఫ్ ఎడ్యుకేషన్, స్కూల్ ఆఫ్ ఎకనామిక్స్, స్కూల్ ఆఫ్ లైఫ్ సైన్సెస్, స్కూల్ ఆఫ్ ఫిజిక్స్ విభాగాలకు యూజీసీ SAP లను మంజూరు చేసింది. === ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ, అప్లికేషన్స్‌లో ప్రతిభ === మునుపటి కృషి: 1998-2002 మధ్యకాలంలో క్యాంపస్ అంతటా ఫైబర్ నెట్‌వర్క్, విద్యా, పరిపాలనా ప్రాంగణాలన్నింటిలో ఇంటర్నెట్ సౌకర్యాలను ఏర్పాటు చేయడం ద్వారా విశ్వవిద్యాలయం మరో పెద్ద ముందడుగు వేసింది. దేశం మధ్య భాగంలో ఇది అత్యుత్తమ ఐ.టి. కేంద్రం. ఈ కాలంలోనే M.Sc. (ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ), M.Tech. (ఎంబెడెడ్ సిస్టమ్స్) కూడా ప్రారంభించారు. ఇటీవలి కార్యక్రమాలు : 2006 ఆగస్టు నుండి విశ్వవిద్యాలయం ప్రధాన కార్యక్రమాలను ప్రారంభించింది, అన్ని తరగతి గదులలో LCD ప్రొజెక్టర్లు, ఇంటర్నెట్ యాక్సెస్ పాయింట్లను ఏర్పాటు చేస్తోంది, విశ్వవిద్యాలయ ఇ-మేనేజ్‌మెంట్, విద్యార్థుల ద్వారా ఆన్‌లైన్‌లో ఫీజులు, ఫారమ్‌ల సమర్పణ, వై-ఫై క్యాంపస్, హాస్టళ్లు, విద్యార్థులకు మైగ్రేషన్, అర్హత ధృవీకరణ పత్రాల ఇ-మంజూరు, ఇ-రికార్డ్ రూమ్ స్థాపన వంటివి చేపట్టింది. విశ్వవిద్యాలయం నుండి పరిపాలనా సేవలను పొందడంలో విద్యార్థుల కష్టాలను తగ్గించడంతో పాటు తాజా కంప్యూటర్లు, సర్వర్లు, ఇంటర్నెట్‌తో పనిచేయడానికి దాని ఉద్యోగులకు ఈ చర్య సులభతరం చేస్తుందని భావిస్తున్నారు. === సెంట్రల్ లైబ్రరీ === విశ్వవిద్యాలయ స్థాపనతో పాటే 1964 సంవత్సరంలో విశ్వవిద్యాలయ గ్రంథాలయాన్ని స్థాపించారు. ఈ గ్రంథాలయం విద్యా సంఘం సమాచార అవసరాలను తీరుస్తుంది. 21వ శతాబ్దపు గ్రంథాలయాలను నిర్వహించడానికి మానవ వనరులకు శిక్షణ ఇచ్చే లక్ష్యంతో 1993-94 సంవత్సరం నుండి బ్యాచిలర్ ఆఫ్ లైబ్రరీ, ఇన్ఫర్మేషన్ సైన్స్ ప్రోగ్రామ్‌ను పార్ట్-టైమ్ కోర్సుగా ప్రారంభించారు. ఈ గ్రంథాలయంలో 2,00,000కు పైగా పుస్తకాలు ఉన్నాయి.{{cn|date=July 2025}} == సంస్థ, పరిపాలన == === సంస్థలు === * స్కూల్ ఆఫ్ డేటా సైన్స్ అండ్ ఫోర్కాస్టింగ్ (SDSF) * స్కూల్ ఆఫ్ ఫార్మసీ (SOP) * అకడమిక్ స్టాఫ్ కాలేజ్ * బహాయి చైర్ ఫర్ స్టడీస్ ఇన్ డెవలప్‌మెంట్ * సెంటర్ ఫర్ సైన్స్ కమ్యూనికేషన్ * సెంటర్ ఫర్ ఇ-బిజినెస్ * సెంటర్ ఫర్ లైఫ్‌లాంగ్ లెర్నింగ్ * డిపార్ట్‌మెంట్ ఆఫ్ అడల్ట్ / కంటిన్యూయింగ్ ఎడ్యుకేషన్ & ఎక్స్‌టెన్షన్ * డిపార్ట్‌మెంట్ ఆఫ్ స్టూడెంట్ వెల్ఫేర్ (DSW) * డైరెక్టరేట్ ఆఫ్ డిస్టెన్స్ ఎడ్యుకేషన్<ref>{{Cite web|title=Distance Education Bureau {{!}} UGC|url=https://deb.ugc.ac.in/Search/preview?id=HEI-U-0270&ved=2ahUKEwis5Iaf_Lb1AhVy4zgGHbgFAM0QFnoECAQQAQ&usg=AOvVaw1hiaBa2s73s2muLI0rgSNb|access-date=2022-01-16|website=deb.ugc.ac.in}}</ref> * ఎడ్యుకేషనల్ మల్టీమీడియా రీసెర్చ్ సెంటర్ * ఇన్ఫర్మేషన్ & కమ్యూనికేషన్ టెక్నాలజీ సెంటర్ * ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఇంజనీరింగ్ అండ్ టెక్నాలజీ (IET) * ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ మేనేజ్‌మెంట్ స్టడీస్ (IMS) * ఇంటర్నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ప్రొఫెషనల్ స్టడీస్ * స్కూల్ ఆఫ్ అడ్వాన్స్‌డ్ లిబరల్ స్టడీస్ * స్కూల్ ఆఫ్ ఆంత్రోపాలజీ * స్కూల్ ఆఫ్ బయోకెమిస్ట్రీ * స్కూల్ ఆఫ్ బయోటెక్నాలజీ * స్కూల్ ఆఫ్ కెమికల్ సైన్స్ * స్కూల్ ఆఫ్ కామర్స్ * స్కూల్ ఆఫ్ కంపారిటివ్ లాంగ్వేజ్ & కల్చర్ * స్కూల్ ఆఫ్ కంప్యూటర్ సైన్స్ అండ్ ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ (SCSIT) * స్కూల్ ఆఫ్ ఎకనామిక్స్ (SOE)<ref>{{Cite web|title=Home|url=https://www.soedavv.ac.in/|access-date=2022-01-16|website=www.soedavv.ac.in|language=en-gb}}</ref> * స్కూల్ ఆఫ్ ఎడ్యుకేషన్ * స్కూల్ ఆఫ్ ఎనర్జీ అండ్ ఎన్విరాన్‌మెంటల్ స్టడీస్ (SEES) * స్కూల్ ఆఫ్ ఎలక్ట్రానిక్స్ * స్కూల్ ఆఫ్ ఫ్యూచర్స్ స్టడీస్ అండ్ ప్లానింగ్ (FSP) * స్కూల్ ఆఫ్ జర్నలిజం అండ్ మాస్ కమ్యూనికేషన్ * స్కూల్ ఆఫ్ లా * స్కూల్ ఆఫ్ లైఫ్ సైన్సెస్ * స్కూల్ ఆఫ్ ఇన్‌స్ట్రుమెంటేషన్ * స్కూల్ ఆఫ్ సోషల్ సైన్సెస్ (SOSS) * స్కూల్ ఆఫ్ స్టాటిస్టిక్స్ (SoSt) === అనుబంధ కళాశాలలు === ఈ విశ్వవిద్యాలయం అనుబంధ కళాశాలల వ్యవస్థపై కూడా పనిచేస్తుంది, ఇందులో సగం స్వతంత్రంగా ఉండే [[సంస్థలు]] DAVVతో అనుసంధానించబడి, దాని విద్యా నిబంధనలు, పాఠ్యాంశాలకు కట్టుబడి ఉంటాయి. ఈ కళాశాలలు వివిధ అండర్ గ్రాడ్యుయేట్, పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేట్ కోర్సులను అందిస్తాయి, పరీక్షలు విశ్వవిద్యాలయం ద్వారా నిర్వహించబడతాయి, డిగ్రీలు దాని చిహ్నం కింద ప్రదానం చేస్తారు. దీని ప్రముఖ అనుబంధ కళాశాలలలో వ్యాపార విద్యకు ప్రసిద్ధి చెందిన డాలీ కాలేజ్ ఆఫ్ బిజినెస్ మేనేజ్‌మెంట్;<ref>{{Cite web |last=Designers |first=Creative Web |title=Affiliation – Daly College of Business Management |url=https://dcbm.edu.in/institute/affiliation/ |access-date=2023-08-17 |language=English}}</ref> న్యాయ విద్యను అందించే ఇండోర్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ లా; మేనేజ్‌మెంట్ విద్యలో నైపుణ్యం కలిగిన పునరుజ్జీవన ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ మేనేజ్‌మెంట్ స్టడీస్; మేనేజ్‌మెంట్ కోర్సులను అందించే అక్రోపోలిస్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ మేనేజ్‌మెంట్ స్టడీస్ & రీసెర్చ్ ఉన్నాయి.<ref>{{Cite web |title=Devi Ahilya Vishwavidyalaya, Indore |url=https://www.dauniv.ac.in/affiliated-college-list |access-date=2023-08-17 |website=www.dauniv.ac.in}}</ref><ref>{{Cite web |title=Colleges affiliated with Devi Ahilya Vishwavidyalaya, Indore, Madhya Pradesh |url=https://targetstudy.com/university/175/devi-ahilya-university/affiliated-colleges/ |access-date=2023-08-17 |website=targetstudy.com}}</ref> === ఇ-మేనేజ్‌మెంట్ స్టడీస్ === 1969 నాటికే MBA కోర్సును ప్రారంభించిన మొదటి కొన్ని విశ్వవిద్యాలయాలలో దేవి అహिल्या విశ్వవిద్యాలయం ఒకటి. 1986 నాటికే దేశంలో కంప్యూటర్ సెంటర్‌తో పాటు MCA, M.Sc. కంప్యూటర్ సైన్స్ కోర్సులను ప్రారంభించిన మొదటి కొన్ని విశ్వవిద్యాలయాలలో కూడా దేవి అహिल्या విశ్వవిద్యాలయం ఒకటి. మేనేజ్‌మెంట్, కంప్యూటర్ స్కూల్స్ ఆఫ్ స్టడీస్ గత 25 సంవత్సరాలుగా తమ కొత్త కార్యక్రమాలకు దేశంలో ప్రసిద్ధి చెందాయి. దేశంలో మొదటిసారిగా అనేక వినూత్న కోర్సులను ప్రారంభించిన ఘనత కూడా వాటికే దక్కుతుంది. క్యాంపస్‌ల అంతటా విస్తరించిన ఫైబర్ బ్యాక్‌బోన్‌తో పాటు అప్పట్లో అత్యంత వేగవంతమైన స్విచ్‌లు, రూటర్ ఆధారిత నెట్‌వర్క్‌తో ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ సెంటర్ (ITC) ను ఏర్పాటు చేయడానికి 1998లో దేశంలో మొదటి కొన్ని ప్రయత్నాలలో విశ్వవిద్యాలయం ఒకటి తీసుకుంది. విశ్వవిద్యాలయ విద్యార్థులు, అధ్యాపకులు, పరిశోధనా పండితులు, సిబ్బందికి 24 గంటల పాటు హై-స్పీడ్ ఇంటర్నెట్ సదుపాయం, అత్యుత్తమ కంప్యూటింగ్ వనరుల సదుపాయంతో ITC పూర్తయింది. ఇ-మేనేజ్‌మెంట్ స్టడీస్‌లో విశేషమైన ప్రతిభ కనబరిచే కేంద్రంగా DAVVని UGC ఎంపిక చేసింది.{{cn|date=July 2025}} === ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ సెంటర్ === వివిధ క్యాంపస్‌లు, విభాగాలను అనుసంధానించడం ద్వారా క్యాంపస్-వైడ్ నెట్‌వర్క్‌ను రూపొందించడానికి 2000 సంవత్సరంలో IT సెంటర్‌ను స్థాపించారు. ఏప్రిల్ 2001లో పూర్తయిన మొదటి దశలో 524 నోడ్‌లతో 18 విభాగాలను నెట్‌వర్క్ చేశారు. అక్టోబర్ 2002లో పూర్తయిన రెండవ దశలో మరో పది విభాగాలను కలుపుతూ అదనంగా 331 నోడ్‌లను ఇన్‌స్టాల్ చేశారు. UGC-INFONET పథకం కింద, జనవరి 2004 నుండి, ERNET ద్వారా 2 Mbit/s బ్యాండ్‌విడ్త్‌తో పాటు వివిధ ఇ-జర్నల్స్‌కు ఉచిత సభ్యత్వాన్ని UGC విశ్వవిద్యాలయానికి అందించింది. ఫైబర్ ఆప్టిక్ బ్యాక్‌బోన్, 16 Mbit/s లీజు లైన్ ఉపయోగించి అన్ని విభాగాలకు ఇంటర్నెట్ సదుపాయం కల్పించారు. === విశ్వవిద్యాలయ సాంస్కృతిక కేంద్రం === విశ్వవిద్యాలయ ఆడిటోరియంను 2005 సెప్టెంబర్ 30న ఎంపీ గవర్నర్ డాక్టర్ బలరామ్ జాఖర్ ప్రారంభించారు.{{cn|date=July 2025}} === ర్యాంకింగ్స్ === {{Infobox | above = [[విద్యా మంత్రిత్వ శాఖ (భారతదేశం)|విద్యా మంత్రిత్వ శాఖ]]<br />[[భారత ప్రభుత్వం]] | aboveclass = | abovestyle = | headerstyle = white-space: nowrap; background-color:lavender;color:#000000; | labelstyle = width:50% | datastyle = text-align: center; | header1 = [[NIRF|NIRF ఇండియా ర్యాంకింగ్స్]] | label2 = 2021 (విశ్వవిద్యాలయం)<ref>{{cite web |last1=University Rankings |first1=NIRF |title=NIRF 2021 University Rankings |url=https://www.nirfindia.org/Rankings/2021/UniversityRanking150.html |website=Ministry of Education |access-date=6 September 2025}}</ref> | data2 = 101-150 | label3 = 2022 (మొత్తం)<ref>{{cite web |last1=University Rankings |first1=NIRF |title=NIRF 2022 Overall Rankings |url=https://www.nirfindia.org/Rankings/2022/OverallRanking200.html |website=Ministry of Education |access-date=6 September 2025}}</ref> | data3 = 151-200 | label4 = 2023 (విశ్వవిద్యాలయం)<ref>{{cite web |last1=University Rankings |first1=NIRF |title=NIRF 2023 University Rankings |url=https://www.nirfindia.org/Rankings/2023/UniversityRanking150.html |website=Ministry of Education |access-date=6 September 2025}}</ref> | data4 = 101-150 | label5 = 2024 (రాష్ట్ర ప్రభుత్వ విశ్వవిద్యాలయం)<ref>{{cite web |last1=University Rankings |first1=NIRF |title=NIRF 2024 State Public University Rankings |url=https://www.nirfindia.org/Rankings/2024/STATEPUBLICUNIVERSITYRanking.html |website=Ministry of Education |access-date=6 September 2025}}</ref><ref> Data Submitted by Institution for India Rankings '2024' | https://www.nirfindia.org/nirfpdfcdn/2024/pdf/STATEPUBLICUNIVERSITY/IR-O-U-0270.pdf</ref> | data5 = 50 | label6 = 2025 (రాష్ట్ర ప్రభుత్వ విశ్వవిద్యాలయం)<ref>{{cite web |last1=University Rankings |first1=NIRF |title=NIRF 2025 State Public University Rankings |url=https://www.nirfindia.org/Rankings/2025/STATEPUBLICUNIVERSITYRanking.html |website=Ministry of Education |access-date=6 September 2025}}</ref><ref> Data Submitted by Institution for India Rankings '2025' Institute Name: Devi Ahilya Vishwavidyalaya [IR-O-U-0270] | https://www.nirfindia.org/nirfpdfcdn/2025/pdf/STATEPUBLICUNIVERSITY/IR-O-U-0270.pdf</ref> | data6 = 49 | belowstyle = font-size:88%; | below = '''మూలం''': {{URL|https://www.nirfindia.org/|NIRF ఇండియా ర్యాంకింగ్స్}} }} దేవి అహिल्या విశ్వవిద్యాలయం స్థిరంగా నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూషనల్ ర్యాంకింగ్ ఫ్రేమ్‌వర్క్ ర్యాంకింగ్స్‌లో చోటు దక్కించుకుంది, ఇది భారతీయ ఉన్నత విద్యా రంగంలో దాని స్థానాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది. దేశవ్యాప్తంగా ఉన్నత విద్యాసంస్థలకు ర్యాంక్ ఇవ్వడానికి భారత ప్రభుత్వ విద్యా మంత్రిత్వ శాఖ అనుసరించే విధానమైన NIRF ర్యాంకింగ్స్‌లో ఈ విశ్వవిద్యాలయం ఏటా పాల్గొంటుంది. 2023లో, దేవి అహల్య విశ్వవిద్యాలయానికి నేషనల్ అసెస్‌మెంట్ అండ్ అక్రిడిటేషన్ కౌన్సిల్ (NAAC) "A+" గ్రేడ్‌ను ఇచ్చింది.<ref>{{cite news |title=DAVV gets A+ grade from NAAC |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/indore/davv-gets-a-grade-from-naac/articleshow/99999999.cms |work=The Times of India |date=May 2023}}</ref> == పరిశోధన == ప్రత్యేకమైన అధ్యయన పాఠశాలలతో పాటు, విశ్వవిద్యాలయం UGC సహాయంతో అనేక పరిశోధనా పనులను కూడా నిర్వహిస్తుంది. ఇందుకోసం విశ్వవిద్యాలయంలో డీన్‌లతో కూడిన ప్రత్యేక కమిటీ ఉంది, ఇది Ph.D. థీసిస్ మూల్యాంకన విధానం మొత్తం ప్రక్రియను క్రమబద్ధీకరించడానికి మార్గాలను సూచిస్తుంది. ప్రాంతీయ సమస్యలపై పరిశోధనలను ప్రోత్సహించడానికి విశ్వవిద్యాలయం దేవి అహिल्याపై ఒక శోధ పీఠాన్ని ఏర్పాటు చేసింది. IITలు/కేంద్ర విశ్వవిద్యాలయాల తరహాలో పరిశోధనలలో కొత్త పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేట్ డిగ్రీ కార్యక్రమాలను ఊహించారు.{{cn|date=July 2025}} == విద్యార్థి జీవితం == === జ్ఞానవాణి FM రేడియో === జూన్ 2006లో జ్ఞానవాణి FM రేడియోను స్థాపించారు. ఇది సమాజంలోని అన్ని వర్గాలకు రేడియో ద్వారా విద్యా విషయాలను అందిస్తుంది.<ref>{{cite web |title=Gyanvani Radio Broadcast |url=https://iqac.dauniv.ac.in/sitedata/archive%20data/NAAC%20REACCREDitation%20sept%202013%20cycle%203%20ssr/21%20SSR%20Reoprt%20of%20Departments%202013/2%20University%20Centers%20and%20Hostels/3%20University%20Centers/8%20GyanvaniRadioBroadcast_SSR_22_08_2013.pdf |publisher=IQAC / DAVV}}</ref> == ప్రముఖ పూర్వ విద్యార్థులు == * జనరల్ [[మనోజ్ ముకుంద్ నరవణే]] * వైభవ్ అనిల్ కాలే * లెఫ్టినెంట్ జనరల్ గుర్మిత్ సింగ్ * [[సుమిత్రా మహాజన్]] * తులసి సిలావత్ * [[ఆవృతి చౌదరి]] * అంతర్ సింగ్ దర్బార్ * సిద్ధార్థ్ పాల్ తివారీ * సతీష్ మోధ్ * [[శుభాంగి ఆత్రే]] * ఇబ్రహీం అష్క్ * గౌరవ్ అరోరా * [[పరిధి శర్మ]] * రంజనా బాఘేల్ * [[కైలాష్ విజయవర్గియా]] * జమీర్ ఉద్దీన్ షా * జితు పట్వారీ * బాలా బచ్చన్ * [[మీనాక్షి నటరాజన్]] * ఆకాష్ విజయవర్గియా * కెన్నెడీ మోంగరే ఒకాంగో * లెఫ్టినెంట్ జనరల్ వినోద్ జి. ఖండారే * [[కిషోర్ కుమార్]] == బాహ్య లింకులు == * [https://davv.mponline.gov.in MPOnline పోర్టల్‌లో దేవి అహिल्या విశ్వవిద్యాలయం] == మూలాలు == {{Reflist}} {{Coord|22.716|75.871|display=title}} [[వర్గం:ఇండోర్‌లోని విశ్వవిద్యాలయాలు, కళాశాలలు]] [[వర్గం:1964లో స్థాపించబడిన భారతదేశ విద్యా సంస్థలు]] [[వర్గం:ఇండోర్‌లోని భవనాలు, నిర్మాణాలు]] [[వర్గం:మధ్యప్రదేశ్‌లో 1964 స్థాపనలు]] [[వర్గం:విద్యా సంస్థలు]] hxyj3iumcwvv8xis74861ipiycehodz 4955812 4955811 2026-09-10T23:56:56Z ఉదయ్ కిరణ్ 124579 [[వర్గం:విశ్వవిద్యాలయాలు]] ను చేర్చారు (హాట్‌కేట్ ఉపయోగించి) 4955812 wikitext text/x-wiki {{Short description|మధ్యప్రదేశ్‌లోని రాష్ట్ర విశ్వవిద్యాలయం}} {{Use dmy dates|date=May 2017}} {{Use Indian English|date=May 2017}} {{Infobox university | name = దేవి అహల్య విశ్వవిద్యాలయం | other_names = డి.ఏ.వి.వి (DAVV) | image = | motto = ''ధియో యో నః ప్రచోదయాత్'' ([[సంస్కృతం]]) | motto_eng = భగవంతుడు మన బుద్ధిని మెరుగుపరచడానికి సహాయం చేసి, సరైన మార్గంలో నడిపించుగాక | established = {{start date and age|1964}} | type = [[ప్రభుత్వ విశ్వవిద్యాలయం|ప్రభుత్వ]] | chancellor = [[మధ్యప్రదేశ్ గవర్నర్]] | vice_chancellor = రాకేష్ సింఘై | academic_staff = 250 {{small|(2012)}}<ref name="Gazette_Stats"/> | students = 9,550 {{small|(2012)}}<ref name="Gazette_Stats">{{cite web | url = https://www.dauniv.ac.in/notices/UnivStatistical%20Information.pdf | title = Statistical Indicators – at a Glance | date = 31 March 2012 | publisher = Devi Ahilya University}}</ref> | campus = [[పట్టణ ప్రాంతాలు|పట్టణ, 764 ఎకరాల విస్తీర్ణం]] | city = [[ఇండోర్]] | state = [[మధ్యప్రదేశ్]] | country = [[భారతదేశం]] | affiliations = యూజీసీ, ఏఐసీటీఈ, ఎన్ఏఏసీ, ఏసీయూ, ఏఐయూ, పీసీఐ, ఎన్సీటీఈ, బీసీఐ | website = {{url|https://www.dauniv.ac.in}} }} '''దేవి అహల్య విశ్వవిద్యాలయం''' (సాధారణంగా '''DAVV''' అని పిలుస్తారు), గతంలో '''ఇండోర్ విశ్వవిద్యాలయం'''గా పిలిచేవారు,<ref>{{Cite web |title=Devi Ahilya Vishwavidyalaya, Indore |url=https://www.dauniv.ac.in/ |access-date=2023-03-10 |website=www.dauniv.ac.in}}</ref> ఇది [[భారతదేశం]]లోని [[ఇండోర్]]లో ఉన్న ఒక రాష్ట్ర విశ్వవిద్యాలయం. 18వ శతాబ్దపు హోల్కర్ రాజవంశ స్థాపకుడు [[మల్హర్ రావు హోల్కర్]] కోడలు, [[ఇండోర్]] పాలకురాలు అయిన [[అహల్యా బాయి హోల్కర్]] పేరును దీనికి పెట్టారు. ప్రారంభంలో ఈ విశ్వవిద్యాలయ అధికార పరిధి కేవలం [[ఇండోర్]] నగరానికే పరిమితమై ఉండేది. ఆ తర్వాత దీని పరిధిని ఇండోర్ డివిజన్‌లోని గిరిజన ప్రాబల్యం ఉన్న ఏడు జిల్లాలైన ఝబువా, [[అలీరాజ్‌పూర్]], [[ధార్]], ఖర్గోన్, [[ఖాండ్వా]], [[బుర్హాన్‌పూర్]], [[బర్వానీ]]లకు విస్తరించారు. ఈ విధంగా ఇది ఒకవైపు [[మధ్యప్రదేశ్]]లో పారిశ్రామికంగా అభివృద్ధి చెందిన [[ఇండోర్]] జిల్లాతో పాటు మరోవైపు రాష్ట్రంలోని ఏడు గిరిజన, గ్రామీణ వెనుకబడిన జిల్లాల విద్యా అవసరాలను తీరుస్తోంది. == చరిత్ర == [[File:Ahilya Mata Statue at Datta Temple, Sahastra Dhara, Jalkoti.jpg | thumb|right | దత్త మందిరం, సహస్ర ధార, జల్కోటి వద్ద ''హర్ హైనెస్ మహారాణి శ్రీమంత్ అఖండ్ సౌభాగ్యవతి అహల్యా బాయి సాహిబా'' విగ్రహం]] దేవి అహల్య విశ్వవిద్యాలయం (గతంలో ఇండోర్ విశ్వవిద్యాలయం) 1964లో [[మధ్యప్రదేశ్]] శాసనసభ చట్టం ద్వారా స్థాపించబడింది. అప్పటి భారత ఉపరాష్ట్రపతి డాక్టర్ జాకిర్ హుస్సేన్ 1964లో ఈ విశ్వవిద్యాలయాన్ని ప్రారంభించారు. అప్పట్లో దీని అధికార పరిధి [[ఇండోర్ జిల్లా]]కే పరిమితమైంది. ఇండోర్ మేయర్‌గా తన పదవీకాలంలో, ఆ ప్రాంత రాజకీయ నాయకుడిగా [[నారాయణ్ ప్రసాద్ శుక్లా]] ఇండోర్ విశ్వవిద్యాలయ స్థాపనలో కీలక పాత్ర పోషించారు, దీనినే తర్వాత దేవి అహల్య విశ్వవిద్యాలయంగా మార్చారు. 1982లో, [[మరాఠా సామ్రాజ్యం|మరాఠా సామ్రాజ్యానికి]] చెందిన హోల్కర్ మహారాణి '[[అహల్యా బాయి హోల్కర్|దేవి అహల్యా బాయి హోల్కర్]]' గౌరవార్థం దీని పేరును 'దేవి అహिल्या విశ్వవిద్యాలయం'గా మార్చారు. 'విశ్వవిద్యాలయ' అనేది విశ్వవిద్యాలయానికి హిందీ పదం, అందుకే దీనిని దేవి అహల్య విశ్వవిద్యాలయం అని పిలుస్తారు. విశ్వవిద్యాలయాల పునర్వ్యవస్థీకరణ సమయంలో, దీని అధికార పరిధి ఏడు జిల్లాలను కలుపుతూ ఇండోర్ డివిజన్ అంతటా విస్తరించింది. == క్యాంపస్ == ఈ విశ్వవిద్యాలయ పరిపాలనా కార్యాలయాలు, ప్రాథమిక పాఠశాల ప్రాంగణం ఇండోర్‌లోని [[రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్]] మార్గ్‌లో ఉన్నాయి. 139, ఖాండ్వా రోడ్, ఇంద్ర పురి కాలనీ, ఇండోర్, మధ్యప్రదేశ్ 452001లో ఉన్న తక్షశిల క్యాంపస్ అనేది విశ్వవిద్యాలయం నేరుగా నిర్వహించే విస్తరణ ప్రాంగణం. ఈ మూడు ప్రాంగణాలలోని అన్ని పాఠశాలలను విశ్వవిద్యాలయమే నియంత్రిస్తుంది. ఇండోర్ డివిజన్లో ఈ విశ్వవిద్యాలయానికి అనుబంధంగా అనేక ఇతర కళాశాలలు ఉన్నాయి. ప్రాథమిక, వృత్తి విద్యా విభాగాలలో అండర్-గ్రాడ్యుయేట్, పోస్ట్-గ్రాడ్యుయేట్ స్థాయిలలో విద్యను అందించే 300కు పైగా అనుబంధ కళాశాలలు ఈ విశ్వవిద్యాలయానికి ఉన్నాయి. క్యాంపస్‌లో 9,000 మంది విద్యార్థులు చదువుతుండగా, అనుబంధ కళాశాలల్లో మొత్తం 3,00,000 మందికి పైగా విద్యార్థులు ఉన్నారు. విశ్వవిద్యాలయం మొత్తం 760 ఎకరాల విస్తీర్ణంలో ఉంది. విద్యా తరగతులు 510 ఎకరాల విస్తీర్ణంలో ఉన్న తక్షశిల పరిసర్‌లో, 154 ఎకరాల విస్తీర్ణంలో ఉన్న అవంతి పరిసర్‌లో జరుగుతాయి. నలంద పరిసర్ (క్యాంపస్) అనేది పరిపాలనా, అధికారిక పనుల కోసం ఉద్దేశించబడింది, ఇది 100 ఎకరాల విస్తీర్ణంలో ఉంది. ఇటీవల మధ్యప్రదేశ్ రాష్ట్ర ప్రభుత్వ విశ్వవిద్యాలయాల చట్టంలోని సెక్షన్ 52ను ఈ విశ్వవిద్యాలయంపై ప్రయోగించారు, తీవ్రమైన నిర్వహణా లోపం, అవినీతి ఆరోపణల కారణంగా ఉపకులపతి నరేంద్ర ధాకడ్‌ను తొలగించారు. ఆయన స్థానంలో కొత్త ఉపకులపతిగా రేణు జైన్ నియమితులయ్యారు. == విద్యా విషయాలు == విశ్వవిద్యాలయ బోధనా విభాగంలోని ప్రతి కళాశాల స్వయంప్రతిపత్తి కలిగినది. === సాంప్రదాయ కోర్సులు === 1964–1984 అభివృద్ధి ప్రారంభ దశలో, భౌతిక శాస్త్రం, గణితం, గణాంక శాస్త్రం, రసాయన శాస్త్రాలలో సాంప్రదాయ అధ్యయన పాఠశాలలను విశ్వవిద్యాలయం స్థాపించింది. 1968లో B.Ed., 1969లో MBA ప్రారంభించిన మొదటి కొన్ని విశ్వవిద్యాలయాలలో ఇది ఒకటి. ఆ తర్వాత లైఫ్ సైన్సెస్, ఎకనామిక్స్, బయోకెమిస్ట్రీ, జర్నలిజం కోర్సులను ప్రారంభించింది. === స్వయం-ఆధారిత కోర్సులు === మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధికి పాక్షిక మద్దతు పొందే ఉద్దేశ్యంతో 1991 నాటికే స్వయం-ఆధారిత కోర్సుల ప్రయోగాన్ని ప్రారంభించిన మొదటి విశ్వవిద్యాలయాలలో ఇది ఒకటి. ఈ ప్రయోగం ఒకవైపు ఉపాధి అవకాశాలు, మరోవైపు విద్యార్థుల అవసరాల పరంగా విశ్వవిద్యాలయ సమగ్ర అభివృద్ధిపై ఖచ్చితంగా సానుకూల ప్రభావాన్ని చూపింది. === ఇంజనీరింగ్, వైద్య కోర్సులు === ఇంజనీరింగ్, టెక్నాలజీ విభాగం (I.E.T.) ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఇంజనీరింగ్ అండ్ టెక్నాలజీ, DAVV 1996 నుండి పనిచేస్తోంది, ప్రస్తుతం అనేక B.E., M.E. కోర్సులను నడుపుతోంది. I.E.T. లో ప్రవేశాలు మధ్యప్రదేశ్ ప్రీ-ఇంజనీరింగ్ టెస్ట్ (M.P.P.E.T.) ద్వారా జరుగుతాయి, 2014లో దీనిని మార్చారు, దీని ప్రకారం జాయింట్ ఎంట్రన్స్ ఎగ్జామ్ (J.E.E.) లో ఆల్ ఇండియా ర్యాంకింగ్ ఆధారంగా ప్రవేశాలు కల్పిస్తున్నారు. విశ్వవిద్యాలయం వైద్య, దంత కళాశాలలను కూడా నిర్వహిస్తోంది. === అద్భుతమైన, ప్రత్యేక సహాయ కార్యక్రమం === విశ్వవిద్యాలయంలోని స్కూల్ ఆఫ్ ఎడ్యుకేషన్, స్కూల్ ఆఫ్ ఎకనామిక్స్, స్కూల్ ఆఫ్ లైఫ్ సైన్సెస్, స్కూల్ ఆఫ్ ఫిజిక్స్ విభాగాలకు యూజీసీ SAP లను మంజూరు చేసింది. === ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ, అప్లికేషన్స్‌లో ప్రతిభ === మునుపటి కృషి: 1998-2002 మధ్యకాలంలో క్యాంపస్ అంతటా ఫైబర్ నెట్‌వర్క్, విద్యా, పరిపాలనా ప్రాంగణాలన్నింటిలో ఇంటర్నెట్ సౌకర్యాలను ఏర్పాటు చేయడం ద్వారా విశ్వవిద్యాలయం మరో పెద్ద ముందడుగు వేసింది. దేశం మధ్య భాగంలో ఇది అత్యుత్తమ ఐ.టి. కేంద్రం. ఈ కాలంలోనే M.Sc. (ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ), M.Tech. (ఎంబెడెడ్ సిస్టమ్స్) కూడా ప్రారంభించారు. ఇటీవలి కార్యక్రమాలు : 2006 ఆగస్టు నుండి విశ్వవిద్యాలయం ప్రధాన కార్యక్రమాలను ప్రారంభించింది, అన్ని తరగతి గదులలో LCD ప్రొజెక్టర్లు, ఇంటర్నెట్ యాక్సెస్ పాయింట్లను ఏర్పాటు చేస్తోంది, విశ్వవిద్యాలయ ఇ-మేనేజ్‌మెంట్, విద్యార్థుల ద్వారా ఆన్‌లైన్‌లో ఫీజులు, ఫారమ్‌ల సమర్పణ, వై-ఫై క్యాంపస్, హాస్టళ్లు, విద్యార్థులకు మైగ్రేషన్, అర్హత ధృవీకరణ పత్రాల ఇ-మంజూరు, ఇ-రికార్డ్ రూమ్ స్థాపన వంటివి చేపట్టింది. విశ్వవిద్యాలయం నుండి పరిపాలనా సేవలను పొందడంలో విద్యార్థుల కష్టాలను తగ్గించడంతో పాటు తాజా కంప్యూటర్లు, సర్వర్లు, ఇంటర్నెట్‌తో పనిచేయడానికి దాని ఉద్యోగులకు ఈ చర్య సులభతరం చేస్తుందని భావిస్తున్నారు. === సెంట్రల్ లైబ్రరీ === విశ్వవిద్యాలయ స్థాపనతో పాటే 1964 సంవత్సరంలో విశ్వవిద్యాలయ గ్రంథాలయాన్ని స్థాపించారు. ఈ గ్రంథాలయం విద్యా సంఘం సమాచార అవసరాలను తీరుస్తుంది. 21వ శతాబ్దపు గ్రంథాలయాలను నిర్వహించడానికి మానవ వనరులకు శిక్షణ ఇచ్చే లక్ష్యంతో 1993-94 సంవత్సరం నుండి బ్యాచిలర్ ఆఫ్ లైబ్రరీ, ఇన్ఫర్మేషన్ సైన్స్ ప్రోగ్రామ్‌ను పార్ట్-టైమ్ కోర్సుగా ప్రారంభించారు. ఈ గ్రంథాలయంలో 2,00,000కు పైగా పుస్తకాలు ఉన్నాయి.{{cn|date=July 2025}} == సంస్థ, పరిపాలన == === సంస్థలు === * స్కూల్ ఆఫ్ డేటా సైన్స్ అండ్ ఫోర్కాస్టింగ్ (SDSF) * స్కూల్ ఆఫ్ ఫార్మసీ (SOP) * అకడమిక్ స్టాఫ్ కాలేజ్ * బహాయి చైర్ ఫర్ స్టడీస్ ఇన్ డెవలప్‌మెంట్ * సెంటర్ ఫర్ సైన్స్ కమ్యూనికేషన్ * సెంటర్ ఫర్ ఇ-బిజినెస్ * సెంటర్ ఫర్ లైఫ్‌లాంగ్ లెర్నింగ్ * డిపార్ట్‌మెంట్ ఆఫ్ అడల్ట్ / కంటిన్యూయింగ్ ఎడ్యుకేషన్ & ఎక్స్‌టెన్షన్ * డిపార్ట్‌మెంట్ ఆఫ్ స్టూడెంట్ వెల్ఫేర్ (DSW) * డైరెక్టరేట్ ఆఫ్ డిస్టెన్స్ ఎడ్యుకేషన్<ref>{{Cite web|title=Distance Education Bureau {{!}} UGC|url=https://deb.ugc.ac.in/Search/preview?id=HEI-U-0270&ved=2ahUKEwis5Iaf_Lb1AhVy4zgGHbgFAM0QFnoECAQQAQ&usg=AOvVaw1hiaBa2s73s2muLI0rgSNb|access-date=2022-01-16|website=deb.ugc.ac.in}}</ref> * ఎడ్యుకేషనల్ మల్టీమీడియా రీసెర్చ్ సెంటర్ * ఇన్ఫర్మేషన్ & కమ్యూనికేషన్ టెక్నాలజీ సెంటర్ * ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఇంజనీరింగ్ అండ్ టెక్నాలజీ (IET) * ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ మేనేజ్‌మెంట్ స్టడీస్ (IMS) * ఇంటర్నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ప్రొఫెషనల్ స్టడీస్ * స్కూల్ ఆఫ్ అడ్వాన్స్‌డ్ లిబరల్ స్టడీస్ * స్కూల్ ఆఫ్ ఆంత్రోపాలజీ * స్కూల్ ఆఫ్ బయోకెమిస్ట్రీ * స్కూల్ ఆఫ్ బయోటెక్నాలజీ * స్కూల్ ఆఫ్ కెమికల్ సైన్స్ * స్కూల్ ఆఫ్ కామర్స్ * స్కూల్ ఆఫ్ కంపారిటివ్ లాంగ్వేజ్ & కల్చర్ * స్కూల్ ఆఫ్ కంప్యూటర్ సైన్స్ అండ్ ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ (SCSIT) * స్కూల్ ఆఫ్ ఎకనామిక్స్ (SOE)<ref>{{Cite web|title=Home|url=https://www.soedavv.ac.in/|access-date=2022-01-16|website=www.soedavv.ac.in|language=en-gb}}</ref> * స్కూల్ ఆఫ్ ఎడ్యుకేషన్ * స్కూల్ ఆఫ్ ఎనర్జీ అండ్ ఎన్విరాన్‌మెంటల్ స్టడీస్ (SEES) * స్కూల్ ఆఫ్ ఎలక్ట్రానిక్స్ * స్కూల్ ఆఫ్ ఫ్యూచర్స్ స్టడీస్ అండ్ ప్లానింగ్ (FSP) * స్కూల్ ఆఫ్ జర్నలిజం అండ్ మాస్ కమ్యూనికేషన్ * స్కూల్ ఆఫ్ లా * స్కూల్ ఆఫ్ లైఫ్ సైన్సెస్ * స్కూల్ ఆఫ్ ఇన్‌స్ట్రుమెంటేషన్ * స్కూల్ ఆఫ్ సోషల్ సైన్సెస్ (SOSS) * స్కూల్ ఆఫ్ స్టాటిస్టిక్స్ (SoSt) === అనుబంధ కళాశాలలు === ఈ విశ్వవిద్యాలయం అనుబంధ కళాశాలల వ్యవస్థపై కూడా పనిచేస్తుంది, ఇందులో సగం స్వతంత్రంగా ఉండే [[సంస్థలు]] DAVVతో అనుసంధానించబడి, దాని విద్యా నిబంధనలు, పాఠ్యాంశాలకు కట్టుబడి ఉంటాయి. ఈ కళాశాలలు వివిధ అండర్ గ్రాడ్యుయేట్, పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేట్ కోర్సులను అందిస్తాయి, పరీక్షలు విశ్వవిద్యాలయం ద్వారా నిర్వహించబడతాయి, డిగ్రీలు దాని చిహ్నం కింద ప్రదానం చేస్తారు. దీని ప్రముఖ అనుబంధ కళాశాలలలో వ్యాపార విద్యకు ప్రసిద్ధి చెందిన డాలీ కాలేజ్ ఆఫ్ బిజినెస్ మేనేజ్‌మెంట్;<ref>{{Cite web |last=Designers |first=Creative Web |title=Affiliation – Daly College of Business Management |url=https://dcbm.edu.in/institute/affiliation/ |access-date=2023-08-17 |language=English}}</ref> న్యాయ విద్యను అందించే ఇండోర్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ లా; మేనేజ్‌మెంట్ విద్యలో నైపుణ్యం కలిగిన పునరుజ్జీవన ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ మేనేజ్‌మెంట్ స్టడీస్; మేనేజ్‌మెంట్ కోర్సులను అందించే అక్రోపోలిస్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ మేనేజ్‌మెంట్ స్టడీస్ & రీసెర్చ్ ఉన్నాయి.<ref>{{Cite web |title=Devi Ahilya Vishwavidyalaya, Indore |url=https://www.dauniv.ac.in/affiliated-college-list |access-date=2023-08-17 |website=www.dauniv.ac.in}}</ref><ref>{{Cite web |title=Colleges affiliated with Devi Ahilya Vishwavidyalaya, Indore, Madhya Pradesh |url=https://targetstudy.com/university/175/devi-ahilya-university/affiliated-colleges/ |access-date=2023-08-17 |website=targetstudy.com}}</ref> === ఇ-మేనేజ్‌మెంట్ స్టడీస్ === 1969 నాటికే MBA కోర్సును ప్రారంభించిన మొదటి కొన్ని విశ్వవిద్యాలయాలలో దేవి అహिल्या విశ్వవిద్యాలయం ఒకటి. 1986 నాటికే దేశంలో కంప్యూటర్ సెంటర్‌తో పాటు MCA, M.Sc. కంప్యూటర్ సైన్స్ కోర్సులను ప్రారంభించిన మొదటి కొన్ని విశ్వవిద్యాలయాలలో కూడా దేవి అహिल्या విశ్వవిద్యాలయం ఒకటి. మేనేజ్‌మెంట్, కంప్యూటర్ స్కూల్స్ ఆఫ్ స్టడీస్ గత 25 సంవత్సరాలుగా తమ కొత్త కార్యక్రమాలకు దేశంలో ప్రసిద్ధి చెందాయి. దేశంలో మొదటిసారిగా అనేక వినూత్న కోర్సులను ప్రారంభించిన ఘనత కూడా వాటికే దక్కుతుంది. క్యాంపస్‌ల అంతటా విస్తరించిన ఫైబర్ బ్యాక్‌బోన్‌తో పాటు అప్పట్లో అత్యంత వేగవంతమైన స్విచ్‌లు, రూటర్ ఆధారిత నెట్‌వర్క్‌తో ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ సెంటర్ (ITC) ను ఏర్పాటు చేయడానికి 1998లో దేశంలో మొదటి కొన్ని ప్రయత్నాలలో విశ్వవిద్యాలయం ఒకటి తీసుకుంది. విశ్వవిద్యాలయ విద్యార్థులు, అధ్యాపకులు, పరిశోధనా పండితులు, సిబ్బందికి 24 గంటల పాటు హై-స్పీడ్ ఇంటర్నెట్ సదుపాయం, అత్యుత్తమ కంప్యూటింగ్ వనరుల సదుపాయంతో ITC పూర్తయింది. ఇ-మేనేజ్‌మెంట్ స్టడీస్‌లో విశేషమైన ప్రతిభ కనబరిచే కేంద్రంగా DAVVని UGC ఎంపిక చేసింది.{{cn|date=July 2025}} === ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ సెంటర్ === వివిధ క్యాంపస్‌లు, విభాగాలను అనుసంధానించడం ద్వారా క్యాంపస్-వైడ్ నెట్‌వర్క్‌ను రూపొందించడానికి 2000 సంవత్సరంలో IT సెంటర్‌ను స్థాపించారు. ఏప్రిల్ 2001లో పూర్తయిన మొదటి దశలో 524 నోడ్‌లతో 18 విభాగాలను నెట్‌వర్క్ చేశారు. అక్టోబర్ 2002లో పూర్తయిన రెండవ దశలో మరో పది విభాగాలను కలుపుతూ అదనంగా 331 నోడ్‌లను ఇన్‌స్టాల్ చేశారు. UGC-INFONET పథకం కింద, జనవరి 2004 నుండి, ERNET ద్వారా 2 Mbit/s బ్యాండ్‌విడ్త్‌తో పాటు వివిధ ఇ-జర్నల్స్‌కు ఉచిత సభ్యత్వాన్ని UGC విశ్వవిద్యాలయానికి అందించింది. ఫైబర్ ఆప్టిక్ బ్యాక్‌బోన్, 16 Mbit/s లీజు లైన్ ఉపయోగించి అన్ని విభాగాలకు ఇంటర్నెట్ సదుపాయం కల్పించారు. === విశ్వవిద్యాలయ సాంస్కృతిక కేంద్రం === విశ్వవిద్యాలయ ఆడిటోరియంను 2005 సెప్టెంబర్ 30న ఎంపీ గవర్నర్ డాక్టర్ బలరామ్ జాఖర్ ప్రారంభించారు.{{cn|date=July 2025}} === ర్యాంకింగ్స్ === {{Infobox | above = [[విద్యా మంత్రిత్వ శాఖ (భారతదేశం)|విద్యా మంత్రిత్వ శాఖ]]<br />[[భారత ప్రభుత్వం]] | aboveclass = | abovestyle = | headerstyle = white-space: nowrap; background-color:lavender;color:#000000; | labelstyle = width:50% | datastyle = text-align: center; | header1 = [[NIRF|NIRF ఇండియా ర్యాంకింగ్స్]] | label2 = 2021 (విశ్వవిద్యాలయం)<ref>{{cite web |last1=University Rankings |first1=NIRF |title=NIRF 2021 University Rankings |url=https://www.nirfindia.org/Rankings/2021/UniversityRanking150.html |website=Ministry of Education |access-date=6 September 2025}}</ref> | data2 = 101-150 | label3 = 2022 (మొత్తం)<ref>{{cite web |last1=University Rankings |first1=NIRF |title=NIRF 2022 Overall Rankings |url=https://www.nirfindia.org/Rankings/2022/OverallRanking200.html |website=Ministry of Education |access-date=6 September 2025}}</ref> | data3 = 151-200 | label4 = 2023 (విశ్వవిద్యాలయం)<ref>{{cite web |last1=University Rankings |first1=NIRF |title=NIRF 2023 University Rankings |url=https://www.nirfindia.org/Rankings/2023/UniversityRanking150.html |website=Ministry of Education |access-date=6 September 2025}}</ref> | data4 = 101-150 | label5 = 2024 (రాష్ట్ర ప్రభుత్వ విశ్వవిద్యాలయం)<ref>{{cite web |last1=University Rankings |first1=NIRF |title=NIRF 2024 State Public University Rankings |url=https://www.nirfindia.org/Rankings/2024/STATEPUBLICUNIVERSITYRanking.html |website=Ministry of Education |access-date=6 September 2025}}</ref><ref> Data Submitted by Institution for India Rankings '2024' | https://www.nirfindia.org/nirfpdfcdn/2024/pdf/STATEPUBLICUNIVERSITY/IR-O-U-0270.pdf</ref> | data5 = 50 | label6 = 2025 (రాష్ట్ర ప్రభుత్వ విశ్వవిద్యాలయం)<ref>{{cite web |last1=University Rankings |first1=NIRF |title=NIRF 2025 State Public University Rankings |url=https://www.nirfindia.org/Rankings/2025/STATEPUBLICUNIVERSITYRanking.html |website=Ministry of Education |access-date=6 September 2025}}</ref><ref> Data Submitted by Institution for India Rankings '2025' Institute Name: Devi Ahilya Vishwavidyalaya [IR-O-U-0270] | https://www.nirfindia.org/nirfpdfcdn/2025/pdf/STATEPUBLICUNIVERSITY/IR-O-U-0270.pdf</ref> | data6 = 49 | belowstyle = font-size:88%; | below = '''మూలం''': {{URL|https://www.nirfindia.org/|NIRF ఇండియా ర్యాంకింగ్స్}} }} దేవి అహिल्या విశ్వవిద్యాలయం స్థిరంగా నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూషనల్ ర్యాంకింగ్ ఫ్రేమ్‌వర్క్ ర్యాంకింగ్స్‌లో చోటు దక్కించుకుంది, ఇది భారతీయ ఉన్నత విద్యా రంగంలో దాని స్థానాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది. దేశవ్యాప్తంగా ఉన్నత విద్యాసంస్థలకు ర్యాంక్ ఇవ్వడానికి భారత ప్రభుత్వ విద్యా మంత్రిత్వ శాఖ అనుసరించే విధానమైన NIRF ర్యాంకింగ్స్‌లో ఈ విశ్వవిద్యాలయం ఏటా పాల్గొంటుంది. 2023లో, దేవి అహల్య విశ్వవిద్యాలయానికి నేషనల్ అసెస్‌మెంట్ అండ్ అక్రిడిటేషన్ కౌన్సిల్ (NAAC) "A+" గ్రేడ్‌ను ఇచ్చింది.<ref>{{cite news |title=DAVV gets A+ grade from NAAC |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/indore/davv-gets-a-grade-from-naac/articleshow/99999999.cms |work=The Times of India |date=May 2023}}</ref> == పరిశోధన == ప్రత్యేకమైన అధ్యయన పాఠశాలలతో పాటు, విశ్వవిద్యాలయం UGC సహాయంతో అనేక పరిశోధనా పనులను కూడా నిర్వహిస్తుంది. ఇందుకోసం విశ్వవిద్యాలయంలో డీన్‌లతో కూడిన ప్రత్యేక కమిటీ ఉంది, ఇది Ph.D. థీసిస్ మూల్యాంకన విధానం మొత్తం ప్రక్రియను క్రమబద్ధీకరించడానికి మార్గాలను సూచిస్తుంది. ప్రాంతీయ సమస్యలపై పరిశోధనలను ప్రోత్సహించడానికి విశ్వవిద్యాలయం దేవి అహिल्याపై ఒక శోధ పీఠాన్ని ఏర్పాటు చేసింది. IITలు/కేంద్ర విశ్వవిద్యాలయాల తరహాలో పరిశోధనలలో కొత్త పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేట్ డిగ్రీ కార్యక్రమాలను ఊహించారు.{{cn|date=July 2025}} == విద్యార్థి జీవితం == === జ్ఞానవాణి FM రేడియో === జూన్ 2006లో జ్ఞానవాణి FM రేడియోను స్థాపించారు. ఇది సమాజంలోని అన్ని వర్గాలకు రేడియో ద్వారా విద్యా విషయాలను అందిస్తుంది.<ref>{{cite web |title=Gyanvani Radio Broadcast |url=https://iqac.dauniv.ac.in/sitedata/archive%20data/NAAC%20REACCREDitation%20sept%202013%20cycle%203%20ssr/21%20SSR%20Reoprt%20of%20Departments%202013/2%20University%20Centers%20and%20Hostels/3%20University%20Centers/8%20GyanvaniRadioBroadcast_SSR_22_08_2013.pdf |publisher=IQAC / DAVV}}</ref> == ప్రముఖ పూర్వ విద్యార్థులు == * జనరల్ [[మనోజ్ ముకుంద్ నరవణే]] * వైభవ్ అనిల్ కాలే * లెఫ్టినెంట్ జనరల్ గుర్మిత్ సింగ్ * [[సుమిత్రా మహాజన్]] * తులసి సిలావత్ * [[ఆవృతి చౌదరి]] * అంతర్ సింగ్ దర్బార్ * సిద్ధార్థ్ పాల్ తివారీ * సతీష్ మోధ్ * [[శుభాంగి ఆత్రే]] * ఇబ్రహీం అష్క్ * గౌరవ్ అరోరా * [[పరిధి శర్మ]] * రంజనా బాఘేల్ * [[కైలాష్ విజయవర్గియా]] * జమీర్ ఉద్దీన్ షా * జితు పట్వారీ * బాలా బచ్చన్ * [[మీనాక్షి నటరాజన్]] * ఆకాష్ విజయవర్గియా * కెన్నెడీ మోంగరే ఒకాంగో * లెఫ్టినెంట్ జనరల్ వినోద్ జి. ఖండారే * [[కిషోర్ కుమార్]] == బాహ్య లింకులు == * [https://davv.mponline.gov.in MPOnline పోర్టల్‌లో దేవి అహिल्या విశ్వవిద్యాలయం] == మూలాలు == {{Reflist}} {{Coord|22.716|75.871|display=title}} [[వర్గం:ఇండోర్‌లోని విశ్వవిద్యాలయాలు, కళాశాలలు]] [[వర్గం:1964లో స్థాపించబడిన భారతదేశ విద్యా సంస్థలు]] [[వర్గం:ఇండోర్‌లోని భవనాలు, నిర్మాణాలు]] [[వర్గం:మధ్యప్రదేశ్‌లో 1964 స్థాపనలు]] [[వర్గం:విద్యా సంస్థలు]] [[వర్గం:విశ్వవిద్యాలయాలు]] ji0u4kuek0k63pgyde9mlk3j64ea8qo 4955813 4955812 2026-09-10T23:57:28Z ఉదయ్ కిరణ్ 124579 4955813 wikitext text/x-wiki {{Short description|మధ్యప్రదేశ్‌లోని రాష్ట్ర విశ్వవిద్యాలయం}} {{Use dmy dates|date=May 2017}} {{Use Indian English|date=May 2017}} {{Infobox university | name = దేవి అహల్య విశ్వవిద్యాలయం | other_names = డి.ఏ.వి.వి (DAVV) | image = | motto = ''ధియో యో నః ప్రచోదయాత్'' ([[సంస్కృతం]]) | motto_eng = భగవంతుడు మన బుద్ధిని మెరుగుపరచడానికి సహాయం చేసి, సరైన మార్గంలో నడిపించుగాక | established = {{start date and age|1964}} | type = [[ప్రభుత్వ విశ్వవిద్యాలయం|ప్రభుత్వ]] | chancellor = [[మధ్యప్రదేశ్ గవర్నర్]] | vice_chancellor = రాకేష్ సింఘై | academic_staff = 250 {{small|(2012)}}<ref name="Gazette_Stats"/> | students = 9,550 {{small|(2012)}}<ref name="Gazette_Stats">{{cite web | url = https://www.dauniv.ac.in/notices/UnivStatistical%20Information.pdf | title = Statistical Indicators – at a Glance | date = 31 March 2012 | publisher = Devi Ahilya University}}</ref> | campus = [[పట్టణ ప్రాంతాలు|పట్టణ, 764 ఎకరాల విస్తీర్ణం]] | city = [[ఇండోర్]] | state = [[మధ్యప్రదేశ్]] | country = [[భారతదేశం]] | affiliations = యూజీసీ, ఏఐసీటీఈ, ఎన్ఏఏసీ, ఏసీయూ, ఏఐయూ, పీసీఐ, ఎన్సీటీఈ, బీసీఐ | website = {{url|https://www.dauniv.ac.in}} }} '''దేవి అహల్య విశ్వవిద్యాలయం''' (సాధారణంగా '''DAVV''' అని పిలుస్తారు), గతంలో '''ఇండోర్ విశ్వవిద్యాలయం'''గా పిలిచేవారు,<ref>{{Cite web |title=Devi Ahilya Vishwavidyalaya, Indore |url=https://www.dauniv.ac.in/ |access-date=2023-03-10 |website=www.dauniv.ac.in}}</ref> ఇది [[భారతదేశం]]లోని [[ఇండోర్]]లో ఉన్న ఒక రాష్ట్ర విశ్వవిద్యాలయం. 18వ శతాబ్దపు హోల్కర్ రాజవంశ స్థాపకుడు [[మల్హర్ రావు హోల్కర్]] కోడలు, [[ఇండోర్]] పాలకురాలు అయిన [[అహల్యా బాయి హోల్కర్]] పేరును దీనికి పెట్టారు. ప్రారంభంలో ఈ విశ్వవిద్యాలయ అధికార పరిధి కేవలం [[ఇండోర్]] నగరానికే పరిమితమై ఉండేది. ఆ తర్వాత దీని పరిధిని ఇండోర్ డివిజన్‌లోని గిరిజన ప్రాబల్యం ఉన్న ఏడు జిల్లాలైన ఝబువా, [[అలీరాజ్‌పూర్]], [[ధార్]], ఖర్గోన్, [[ఖాండ్వా]], [[బుర్హాన్‌పూర్]], [[బర్వానీ]]లకు విస్తరించారు. ఈ విధంగా ఇది ఒకవైపు [[మధ్యప్రదేశ్]]లో పారిశ్రామికంగా అభివృద్ధి చెందిన [[ఇండోర్]] జిల్లాతో పాటు మరోవైపు రాష్ట్రంలోని ఏడు గిరిజన, గ్రామీణ వెనుకబడిన జిల్లాల విద్యా అవసరాలను తీరుస్తోంది. == చరిత్ర == [[File:Ahilya Mata Statue at Datta Temple, Sahastra Dhara, Jalkoti.jpg | thumb|right | దత్త మందిరం, సహస్ర ధార, జల్కోటి వద్ద ''హర్ హైనెస్ మహారాణి శ్రీమంత్ అఖండ్ సౌభాగ్యవతి అహల్యా బాయి సాహిబా'' విగ్రహం]] దేవి అహల్య విశ్వవిద్యాలయం (గతంలో ఇండోర్ విశ్వవిద్యాలయం) 1964లో [[మధ్యప్రదేశ్]] శాసనసభ చట్టం ద్వారా స్థాపించబడింది. అప్పటి భారత ఉపరాష్ట్రపతి డాక్టర్ జాకిర్ హుస్సేన్ 1964లో ఈ విశ్వవిద్యాలయాన్ని ప్రారంభించారు. అప్పట్లో దీని అధికార పరిధి [[ఇండోర్ జిల్లా]]కే పరిమితమైంది. ఇండోర్ మేయర్‌గా తన పదవీకాలంలో, ఆ ప్రాంత రాజకీయ నాయకుడిగా [[నారాయణ్ ప్రసాద్ శుక్లా]] ఇండోర్ విశ్వవిద్యాలయ స్థాపనలో కీలక పాత్ర పోషించారు, దీనినే తర్వాత దేవి అహల్య విశ్వవిద్యాలయంగా మార్చారు. 1982లో, [[మరాఠా సామ్రాజ్యం|మరాఠా సామ్రాజ్యానికి]] చెందిన హోల్కర్ మహారాణి '[[అహల్యా బాయి హోల్కర్|దేవి అహల్యా బాయి హోల్కర్]]' గౌరవార్థం దీని పేరును 'దేవి అహिल्या విశ్వవిద్యాలయం'గా మార్చారు. 'విశ్వవిద్యాలయ' అనేది విశ్వవిద్యాలయానికి హిందీ పదం, అందుకే దీనిని దేవి అహల్య విశ్వవిద్యాలయం అని పిలుస్తారు. విశ్వవిద్యాలయాల పునర్వ్యవస్థీకరణ సమయంలో, దీని అధికార పరిధి ఏడు జిల్లాలను కలుపుతూ ఇండోర్ డివిజన్ అంతటా విస్తరించింది. == క్యాంపస్ == ఈ విశ్వవిద్యాలయ పరిపాలనా కార్యాలయాలు, ప్రాథమిక పాఠశాల ప్రాంగణం ఇండోర్‌లోని [[రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్]] మార్గ్‌లో ఉన్నాయి. 139, ఖాండ్వా రోడ్, ఇంద్ర పురి కాలనీ, ఇండోర్, మధ్యప్రదేశ్ 452001లో ఉన్న తక్షశిల క్యాంపస్ అనేది విశ్వవిద్యాలయం నేరుగా నిర్వహించే విస్తరణ ప్రాంగణం. ఈ మూడు ప్రాంగణాలలోని అన్ని పాఠశాలలను విశ్వవిద్యాలయమే నియంత్రిస్తుంది. ఇండోర్ డివిజన్లో ఈ విశ్వవిద్యాలయానికి అనుబంధంగా అనేక ఇతర కళాశాలలు ఉన్నాయి. ప్రాథమిక, వృత్తి విద్యా విభాగాలలో అండర్-గ్రాడ్యుయేట్, పోస్ట్-గ్రాడ్యుయేట్ స్థాయిలలో విద్యను అందించే 300కు పైగా అనుబంధ కళాశాలలు ఈ విశ్వవిద్యాలయానికి ఉన్నాయి. క్యాంపస్‌లో 9,000 మంది విద్యార్థులు చదువుతుండగా, అనుబంధ కళాశాలల్లో మొత్తం 3,00,000 మందికి పైగా విద్యార్థులు ఉన్నారు. విశ్వవిద్యాలయం మొత్తం 760 ఎకరాల విస్తీర్ణంలో ఉంది. విద్యా తరగతులు 510 ఎకరాల విస్తీర్ణంలో ఉన్న తక్షశిల పరిసర్‌లో, 154 ఎకరాల విస్తీర్ణంలో ఉన్న అవంతి పరిసర్‌లో జరుగుతాయి. నలంద పరిసర్ (క్యాంపస్) అనేది పరిపాలనా, అధికారిక పనుల కోసం ఉద్దేశించబడింది, ఇది 100 ఎకరాల విస్తీర్ణంలో ఉంది. ఇటీవల మధ్యప్రదేశ్ రాష్ట్ర ప్రభుత్వ విశ్వవిద్యాలయాల చట్టంలోని సెక్షన్ 52ను ఈ విశ్వవిద్యాలయంపై ప్రయోగించారు, తీవ్రమైన నిర్వహణా లోపం, అవినీతి ఆరోపణల కారణంగా ఉపకులపతి నరేంద్ర ధాకడ్‌ను తొలగించారు. ఆయన స్థానంలో కొత్త ఉపకులపతిగా రేణు జైన్ నియమితులయ్యారు. == విద్యా విషయాలు == విశ్వవిద్యాలయ బోధనా విభాగంలోని ప్రతి కళాశాల స్వయంప్రతిపత్తి కలిగినది. === సాంప్రదాయ కోర్సులు === 1964–1984 అభివృద్ధి ప్రారంభ దశలో, భౌతిక శాస్త్రం, గణితం, గణాంక శాస్త్రం, రసాయన శాస్త్రాలలో సాంప్రదాయ అధ్యయన పాఠశాలలను విశ్వవిద్యాలయం స్థాపించింది. 1968లో B.Ed., 1969లో MBA ప్రారంభించిన మొదటి కొన్ని విశ్వవిద్యాలయాలలో ఇది ఒకటి. ఆ తర్వాత లైఫ్ సైన్సెస్, ఎకనామిక్స్, బయోకెమిస్ట్రీ, జర్నలిజం కోర్సులను ప్రారంభించింది. === స్వయం-ఆధారిత కోర్సులు === మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధికి పాక్షిక మద్దతు పొందే ఉద్దేశ్యంతో 1991 నాటికే స్వయం-ఆధారిత కోర్సుల ప్రయోగాన్ని ప్రారంభించిన మొదటి విశ్వవిద్యాలయాలలో ఇది ఒకటి. ఈ ప్రయోగం ఒకవైపు ఉపాధి అవకాశాలు, మరోవైపు విద్యార్థుల అవసరాల పరంగా విశ్వవిద్యాలయ సమగ్ర అభివృద్ధిపై ఖచ్చితంగా సానుకూల ప్రభావాన్ని చూపింది. === ఇంజనీరింగ్, వైద్య కోర్సులు === ఇంజనీరింగ్, టెక్నాలజీ విభాగం (I.E.T.) ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఇంజనీరింగ్ అండ్ టెక్నాలజీ, DAVV 1996 నుండి పనిచేస్తోంది, ప్రస్తుతం అనేక B.E., M.E. కోర్సులను నడుపుతోంది. I.E.T. లో ప్రవేశాలు మధ్యప్రదేశ్ ప్రీ-ఇంజనీరింగ్ టెస్ట్ (M.P.P.E.T.) ద్వారా జరుగుతాయి, 2014లో దీనిని మార్చారు, దీని ప్రకారం జాయింట్ ఎంట్రన్స్ ఎగ్జామ్ (J.E.E.) లో ఆల్ ఇండియా ర్యాంకింగ్ ఆధారంగా ప్రవేశాలు కల్పిస్తున్నారు. విశ్వవిద్యాలయం వైద్య, దంత కళాశాలలను కూడా నిర్వహిస్తోంది. === అద్భుతమైన, ప్రత్యేక సహాయ కార్యక్రమం === విశ్వవిద్యాలయంలోని స్కూల్ ఆఫ్ ఎడ్యుకేషన్, స్కూల్ ఆఫ్ ఎకనామిక్స్, స్కూల్ ఆఫ్ లైఫ్ సైన్సెస్, స్కూల్ ఆఫ్ ఫిజిక్స్ విభాగాలకు యూజీసీ SAP లను మంజూరు చేసింది. === ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ, అప్లికేషన్స్‌లో ప్రతిభ === మునుపటి కృషి: 1998-2002 మధ్యకాలంలో క్యాంపస్ అంతటా ఫైబర్ నెట్‌వర్క్, విద్యా, పరిపాలనా ప్రాంగణాలన్నింటిలో ఇంటర్నెట్ సౌకర్యాలను ఏర్పాటు చేయడం ద్వారా విశ్వవిద్యాలయం మరో పెద్ద ముందడుగు వేసింది. దేశం మధ్య భాగంలో ఇది అత్యుత్తమ ఐ.టి. కేంద్రం. ఈ కాలంలోనే M.Sc. (ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ), M.Tech. (ఎంబెడెడ్ సిస్టమ్స్) కూడా ప్రారంభించారు. ఇటీవలి కార్యక్రమాలు : 2006 ఆగస్టు నుండి విశ్వవిద్యాలయం ప్రధాన కార్యక్రమాలను ప్రారంభించింది, అన్ని తరగతి గదులలో LCD ప్రొజెక్టర్లు, ఇంటర్నెట్ యాక్సెస్ పాయింట్లను ఏర్పాటు చేస్తోంది, విశ్వవిద్యాలయ ఇ-మేనేజ్‌మెంట్, విద్యార్థుల ద్వారా ఆన్‌లైన్‌లో ఫీజులు, ఫారమ్‌ల సమర్పణ, వై-ఫై క్యాంపస్, హాస్టళ్లు, విద్యార్థులకు మైగ్రేషన్, అర్హత ధృవీకరణ పత్రాల ఇ-మంజూరు, ఇ-రికార్డ్ రూమ్ స్థాపన వంటివి చేపట్టింది. విశ్వవిద్యాలయం నుండి పరిపాలనా సేవలను పొందడంలో విద్యార్థుల కష్టాలను తగ్గించడంతో పాటు తాజా కంప్యూటర్లు, సర్వర్లు, ఇంటర్నెట్‌తో పనిచేయడానికి దాని ఉద్యోగులకు ఈ చర్య సులభతరం చేస్తుందని భావిస్తున్నారు. === సెంట్రల్ లైబ్రరీ === విశ్వవిద్యాలయ స్థాపనతో పాటే 1964 సంవత్సరంలో విశ్వవిద్యాలయ గ్రంథాలయాన్ని స్థాపించారు. ఈ గ్రంథాలయం విద్యా సంఘం సమాచార అవసరాలను తీరుస్తుంది. 21వ శతాబ్దపు గ్రంథాలయాలను నిర్వహించడానికి మానవ వనరులకు శిక్షణ ఇచ్చే లక్ష్యంతో 1993-94 సంవత్సరం నుండి బ్యాచిలర్ ఆఫ్ లైబ్రరీ, ఇన్ఫర్మేషన్ సైన్స్ ప్రోగ్రామ్‌ను పార్ట్-టైమ్ కోర్సుగా ప్రారంభించారు. ఈ గ్రంథాలయంలో 2,00,000కు పైగా పుస్తకాలు ఉన్నాయి.{{cn|date=July 2025}} == సంస్థ, పరిపాలన == === సంస్థలు === * స్కూల్ ఆఫ్ డేటా సైన్స్ అండ్ ఫోర్కాస్టింగ్ (SDSF) * స్కూల్ ఆఫ్ ఫార్మసీ (SOP) * అకడమిక్ స్టాఫ్ కాలేజ్ * బహాయి చైర్ ఫర్ స్టడీస్ ఇన్ డెవలప్‌మెంట్ * సెంటర్ ఫర్ సైన్స్ కమ్యూనికేషన్ * సెంటర్ ఫర్ ఇ-బిజినెస్ * సెంటర్ ఫర్ లైఫ్‌లాంగ్ లెర్నింగ్ * డిపార్ట్‌మెంట్ ఆఫ్ అడల్ట్ / కంటిన్యూయింగ్ ఎడ్యుకేషన్ & ఎక్స్‌టెన్షన్ * డిపార్ట్‌మెంట్ ఆఫ్ స్టూడెంట్ వెల్ఫేర్ (DSW) * డైరెక్టరేట్ ఆఫ్ డిస్టెన్స్ ఎడ్యుకేషన్<ref>{{Cite web|title=Distance Education Bureau {{!}} UGC|url=https://deb.ugc.ac.in/Search/preview?id=HEI-U-0270&ved=2ahUKEwis5Iaf_Lb1AhVy4zgGHbgFAM0QFnoECAQQAQ&usg=AOvVaw1hiaBa2s73s2muLI0rgSNb|access-date=2022-01-16|website=deb.ugc.ac.in}}</ref> * ఎడ్యుకేషనల్ మల్టీమీడియా రీసెర్చ్ సెంటర్ * ఇన్ఫర్మేషన్ & కమ్యూనికేషన్ టెక్నాలజీ సెంటర్ * ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఇంజనీరింగ్ అండ్ టెక్నాలజీ (IET) * ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ మేనేజ్‌మెంట్ స్టడీస్ (IMS) * ఇంటర్నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ప్రొఫెషనల్ స్టడీస్ * స్కూల్ ఆఫ్ అడ్వాన్స్‌డ్ లిబరల్ స్టడీస్ * స్కూల్ ఆఫ్ ఆంత్రోపాలజీ * స్కూల్ ఆఫ్ బయోకెమిస్ట్రీ * స్కూల్ ఆఫ్ బయోటెక్నాలజీ * స్కూల్ ఆఫ్ కెమికల్ సైన్స్ * స్కూల్ ఆఫ్ కామర్స్ * స్కూల్ ఆఫ్ కంపారిటివ్ లాంగ్వేజ్ & కల్చర్ * స్కూల్ ఆఫ్ కంప్యూటర్ సైన్స్ అండ్ ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ (SCSIT) * స్కూల్ ఆఫ్ ఎకనామిక్స్ (SOE)<ref>{{Cite web|title=Home|url=https://www.soedavv.ac.in/|access-date=2022-01-16|website=www.soedavv.ac.in|language=en-gb}}</ref> * స్కూల్ ఆఫ్ ఎడ్యుకేషన్ * స్కూల్ ఆఫ్ ఎనర్జీ అండ్ ఎన్విరాన్‌మెంటల్ స్టడీస్ (SEES) * స్కూల్ ఆఫ్ ఎలక్ట్రానిక్స్ * స్కూల్ ఆఫ్ ఫ్యూచర్స్ స్టడీస్ అండ్ ప్లానింగ్ (FSP) * స్కూల్ ఆఫ్ జర్నలిజం అండ్ మాస్ కమ్యూనికేషన్ * స్కూల్ ఆఫ్ లా * స్కూల్ ఆఫ్ లైఫ్ సైన్సెస్ * స్కూల్ ఆఫ్ ఇన్‌స్ట్రుమెంటేషన్ * స్కూల్ ఆఫ్ సోషల్ సైన్సెస్ (SOSS) * స్కూల్ ఆఫ్ స్టాటిస్టిక్స్ (SoSt) === అనుబంధ కళాశాలలు === ఈ విశ్వవిద్యాలయం అనుబంధ కళాశాలల వ్యవస్థపై కూడా పనిచేస్తుంది, ఇందులో సగం స్వతంత్రంగా ఉండే [[సంస్థలు]] DAVVతో అనుసంధానించబడి, దాని విద్యా నిబంధనలు, పాఠ్యాంశాలకు కట్టుబడి ఉంటాయి. ఈ కళాశాలలు వివిధ అండర్ గ్రాడ్యుయేట్, పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేట్ కోర్సులను అందిస్తాయి, పరీక్షలు విశ్వవిద్యాలయం ద్వారా నిర్వహించబడతాయి, డిగ్రీలు దాని చిహ్నం కింద ప్రదానం చేస్తారు. దీని ప్రముఖ అనుబంధ కళాశాలలలో వ్యాపార విద్యకు ప్రసిద్ధి చెందిన డాలీ కాలేజ్ ఆఫ్ బిజినెస్ మేనేజ్‌మెంట్;<ref>{{Cite web |last=Designers |first=Creative Web |title=Affiliation – Daly College of Business Management |url=https://dcbm.edu.in/institute/affiliation/ |access-date=2023-08-17 |language=English}}</ref> న్యాయ విద్యను అందించే ఇండోర్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ లా; మేనేజ్‌మెంట్ విద్యలో నైపుణ్యం కలిగిన పునరుజ్జీవన ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ మేనేజ్‌మెంట్ స్టడీస్; మేనేజ్‌మెంట్ కోర్సులను అందించే అక్రోపోలిస్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ మేనేజ్‌మెంట్ స్టడీస్ & రీసెర్చ్ ఉన్నాయి.<ref>{{Cite web |title=Devi Ahilya Vishwavidyalaya, Indore |url=https://www.dauniv.ac.in/affiliated-college-list |access-date=2023-08-17 |website=www.dauniv.ac.in}}</ref><ref>{{Cite web |title=Colleges affiliated with Devi Ahilya Vishwavidyalaya, Indore, Madhya Pradesh |url=https://targetstudy.com/university/175/devi-ahilya-university/affiliated-colleges/ |access-date=2023-08-17 |website=targetstudy.com}}</ref> === ఇ-మేనేజ్‌మెంట్ స్టడీస్ === 1969 నాటికే MBA కోర్సును ప్రారంభించిన మొదటి కొన్ని విశ్వవిద్యాలయాలలో దేవి అహिल्या విశ్వవిద్యాలయం ఒకటి. 1986 నాటికే దేశంలో కంప్యూటర్ సెంటర్‌తో పాటు MCA, M.Sc. కంప్యూటర్ సైన్స్ కోర్సులను ప్రారంభించిన మొదటి కొన్ని విశ్వవిద్యాలయాలలో కూడా దేవి అహिल्या విశ్వవిద్యాలయం ఒకటి. మేనేజ్‌మెంట్, కంప్యూటర్ స్కూల్స్ ఆఫ్ స్టడీస్ గత 25 సంవత్సరాలుగా తమ కొత్త కార్యక్రమాలకు దేశంలో ప్రసిద్ధి చెందాయి. దేశంలో మొదటిసారిగా అనేక వినూత్న కోర్సులను ప్రారంభించిన ఘనత కూడా వాటికే దక్కుతుంది. క్యాంపస్‌ల అంతటా విస్తరించిన ఫైబర్ బ్యాక్‌బోన్‌తో పాటు అప్పట్లో అత్యంత వేగవంతమైన స్విచ్‌లు, రూటర్ ఆధారిత నెట్‌వర్క్‌తో ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ సెంటర్ (ITC) ను ఏర్పాటు చేయడానికి 1998లో దేశంలో మొదటి కొన్ని ప్రయత్నాలలో విశ్వవిద్యాలయం ఒకటి తీసుకుంది. విశ్వవిద్యాలయ విద్యార్థులు, అధ్యాపకులు, పరిశోధనా పండితులు, సిబ్బందికి 24 గంటల పాటు హై-స్పీడ్ ఇంటర్నెట్ సదుపాయం, అత్యుత్తమ కంప్యూటింగ్ వనరుల సదుపాయంతో ITC పూర్తయింది. ఇ-మేనేజ్‌మెంట్ స్టడీస్‌లో విశేషమైన ప్రతిభ కనబరిచే కేంద్రంగా DAVVని UGC ఎంపిక చేసింది.{{cn|date=July 2025}} === ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ సెంటర్ === వివిధ క్యాంపస్‌లు, విభాగాలను అనుసంధానించడం ద్వారా క్యాంపస్-వైడ్ నెట్‌వర్క్‌ను రూపొందించడానికి 2000 సంవత్సరంలో IT సెంటర్‌ను స్థాపించారు. ఏప్రిల్ 2001లో పూర్తయిన మొదటి దశలో 524 నోడ్‌లతో 18 విభాగాలను నెట్‌వర్క్ చేశారు. అక్టోబర్ 2002లో పూర్తయిన రెండవ దశలో మరో పది విభాగాలను కలుపుతూ అదనంగా 331 నోడ్‌లను ఇన్‌స్టాల్ చేశారు. UGC-INFONET పథకం కింద, జనవరి 2004 నుండి, ERNET ద్వారా 2 Mbit/s బ్యాండ్‌విడ్త్‌తో పాటు వివిధ ఇ-జర్నల్స్‌కు ఉచిత సభ్యత్వాన్ని UGC విశ్వవిద్యాలయానికి అందించింది. ఫైబర్ ఆప్టిక్ బ్యాక్‌బోన్, 16 Mbit/s లీజు లైన్ ఉపయోగించి అన్ని విభాగాలకు ఇంటర్నెట్ సదుపాయం కల్పించారు. === విశ్వవిద్యాలయ సాంస్కృతిక కేంద్రం === విశ్వవిద్యాలయ ఆడిటోరియంను 2005 సెప్టెంబర్ 30న ఎంపీ గవర్నర్ డాక్టర్ బలరామ్ జాఖర్ ప్రారంభించారు.{{cn|date=July 2025}} === ర్యాంకింగ్స్ === {{Infobox | above = [[విద్యా మంత్రిత్వ శాఖ (భారతదేశం)|విద్యా మంత్రిత్వ శాఖ]]<br />[[భారత ప్రభుత్వం]] | aboveclass = | abovestyle = | headerstyle = white-space: nowrap; background-color:lavender;color:#000000; | labelstyle = width:50% | datastyle = text-align: center; | header1 = [[NIRF|NIRF ఇండియా ర్యాంకింగ్స్]] | label2 = 2021 (విశ్వవిద్యాలయం)<ref>{{cite web |last1=University Rankings |first1=NIRF |title=NIRF 2021 University Rankings |url=https://www.nirfindia.org/Rankings/2021/UniversityRanking150.html |website=Ministry of Education |access-date=6 September 2025}}</ref> | data2 = 101-150 | label3 = 2022 (మొత్తం)<ref>{{cite web |last1=University Rankings |first1=NIRF |title=NIRF 2022 Overall Rankings |url=https://www.nirfindia.org/Rankings/2022/OverallRanking200.html |website=Ministry of Education |access-date=6 September 2025}}</ref> | data3 = 151-200 | label4 = 2023 (విశ్వవిద్యాలయం)<ref>{{cite web |last1=University Rankings |first1=NIRF |title=NIRF 2023 University Rankings |url=https://www.nirfindia.org/Rankings/2023/UniversityRanking150.html |website=Ministry of Education |access-date=6 September 2025}}</ref> | data4 = 101-150 | label5 = 2024 (రాష్ట్ర ప్రభుత్వ విశ్వవిద్యాలయం)<ref>{{cite web |last1=University Rankings |first1=NIRF |title=NIRF 2024 State Public University Rankings |url=https://www.nirfindia.org/Rankings/2024/STATEPUBLICUNIVERSITYRanking.html |website=Ministry of Education |access-date=6 September 2025}}</ref><ref> Data Submitted by Institution for India Rankings '2024' | https://www.nirfindia.org/nirfpdfcdn/2024/pdf/STATEPUBLICUNIVERSITY/IR-O-U-0270.pdf</ref> | data5 = 50 | label6 = 2025 (రాష్ట్ర ప్రభుత్వ విశ్వవిద్యాలయం)<ref>{{cite web |last1=University Rankings |first1=NIRF |title=NIRF 2025 State Public University Rankings |url=https://www.nirfindia.org/Rankings/2025/STATEPUBLICUNIVERSITYRanking.html |website=Ministry of Education |access-date=6 September 2025}}</ref><ref> Data Submitted by Institution for India Rankings '2025' Institute Name: Devi Ahilya Vishwavidyalaya [IR-O-U-0270] | https://www.nirfindia.org/nirfpdfcdn/2025/pdf/STATEPUBLICUNIVERSITY/IR-O-U-0270.pdf</ref> | data6 = 49 | belowstyle = font-size:88%; | below = '''మూలం''': {{URL|https://www.nirfindia.org/|NIRF ఇండియా ర్యాంకింగ్స్}} }} దేవి అహिल्या విశ్వవిద్యాలయం స్థిరంగా నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూషనల్ ర్యాంకింగ్ ఫ్రేమ్‌వర్క్ ర్యాంకింగ్స్‌లో చోటు దక్కించుకుంది, ఇది భారతీయ ఉన్నత విద్యా రంగంలో దాని స్థానాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది. దేశవ్యాప్తంగా ఉన్నత విద్యాసంస్థలకు ర్యాంక్ ఇవ్వడానికి భారత ప్రభుత్వ విద్యా మంత్రిత్వ శాఖ అనుసరించే విధానమైన NIRF ర్యాంకింగ్స్‌లో ఈ విశ్వవిద్యాలయం ఏటా పాల్గొంటుంది. 2023లో, దేవి అహల్య విశ్వవిద్యాలయానికి నేషనల్ అసెస్‌మెంట్ అండ్ అక్రిడిటేషన్ కౌన్సిల్ (NAAC) "A+" గ్రేడ్‌ను ఇచ్చింది.<ref>{{cite news |title=DAVV gets A+ grade from NAAC |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/indore/davv-gets-a-grade-from-naac/articleshow/99999999.cms |work=The Times of India |date=May 2023}}</ref> == పరిశోధన == ప్రత్యేకమైన అధ్యయన పాఠశాలలతో పాటు, విశ్వవిద్యాలయం UGC సహాయంతో అనేక పరిశోధనా పనులను కూడా నిర్వహిస్తుంది. ఇందుకోసం విశ్వవిద్యాలయంలో డీన్‌లతో కూడిన ప్రత్యేక కమిటీ ఉంది, ఇది Ph.D. థీసిస్ మూల్యాంకన విధానం మొత్తం ప్రక్రియను క్రమబద్ధీకరించడానికి మార్గాలను సూచిస్తుంది. ప్రాంతీయ సమస్యలపై పరిశోధనలను ప్రోత్సహించడానికి విశ్వవిద్యాలయం దేవి అహिल्याపై ఒక శోధ పీఠాన్ని ఏర్పాటు చేసింది. IITలు/కేంద్ర విశ్వవిద్యాలయాల తరహాలో పరిశోధనలలో కొత్త పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేట్ డిగ్రీ కార్యక్రమాలను ఊహించారు.{{cn|date=July 2025}} == విద్యార్థి జీవితం == === జ్ఞానవాణి FM రేడియో === జూన్ 2006లో జ్ఞానవాణి FM రేడియోను స్థాపించారు. ఇది సమాజంలోని అన్ని వర్గాలకు రేడియో ద్వారా విద్యా విషయాలను అందిస్తుంది.<ref>{{cite web |title=Gyanvani Radio Broadcast |url=https://iqac.dauniv.ac.in/sitedata/archive%20data/NAAC%20REACCREDitation%20sept%202013%20cycle%203%20ssr/21%20SSR%20Reoprt%20of%20Departments%202013/2%20University%20Centers%20and%20Hostels/3%20University%20Centers/8%20GyanvaniRadioBroadcast_SSR_22_08_2013.pdf |publisher=IQAC / DAVV}}</ref> == ప్రముఖ పూర్వ విద్యార్థులు == * జనరల్ [[మనోజ్ ముకుంద్ నరవణే]] * వైభవ్ అనిల్ కాలే * లెఫ్టినెంట్ జనరల్ గుర్మిత్ సింగ్ * [[సుమిత్రా మహాజన్]] * తులసి సిలావత్ * [[ఆవృతి చౌదరి]] * అంతర్ సింగ్ దర్బార్ * సిద్ధార్థ్ పాల్ తివారీ * సతీష్ మోధ్ * [[శుభాంగి ఆత్రే]] * ఇబ్రహీం అష్క్ * గౌరవ్ అరోరా * [[పరిధి శర్మ]] * రంజనా బాఘేల్ * [[కైలాష్ విజయవర్గియా]] * జమీర్ ఉద్దీన్ షా * జితు పట్వారీ * బాలా బచ్చన్ * [[మీనాక్షి నటరాజన్]] * ఆకాష్ విజయవర్గియా * కెన్నెడీ మోంగరే ఒకాంగో * లెఫ్టినెంట్ జనరల్ వినోద్ జి. ఖండారే * [[కిషోర్ కుమార్]] == బాహ్య లింకులు == * [https://davv.mponline.gov.in MPOnline పోర్టల్‌లో దేవి అహिल्या విశ్వవిద్యాలయం] == మూలాలు == {{Reflist}} {{Coord|22.716|75.871|display=title}} [[వర్గం:విద్యా సంస్థలు]] [[వర్గం:విశ్వవిద్యాలయాలు]] 0lv4a0y88n6kx8pj9lmagtoj66oh58g 4955815 4955813 2026-09-10T23:59:15Z ఉదయ్ కిరణ్ 124579 4955815 wikitext text/x-wiki {{Short description|మధ్యప్రదేశ్‌లోని రాష్ట్ర విశ్వవిద్యాలయం}} {{Use dmy dates|date=May 2017}} {{Use Indian English|date=May 2017}} {{Infobox university | name = దేవి అహల్య విశ్వవిద్యాలయం | other_names = డి.ఏ.వి.వి (DAVV) | image = | motto = ''ధియో యో నః ప్రచోదయాత్'' ([[సంస్కృతం]]) | motto_eng = భగవంతుడు మన బుద్ధిని మెరుగుపరచడానికి సహాయం చేసి, సరైన మార్గంలో నడిపించుగాక | established = {{start date and age|1964}} | type = [[ప్రభుత్వ విశ్వవిద్యాలయం|ప్రభుత్వ]] | chancellor = [[మధ్యప్రదేశ్ గవర్నర్]] | vice_chancellor = రాకేష్ సింఘై | academic_staff = 250 {{small|(2012)}}<ref name="Gazette_Stats"/> | students = 9,550 {{small|(2012)}}<ref name="Gazette_Stats">{{cite web | url = https://www.dauniv.ac.in/notices/UnivStatistical%20Information.pdf | title = Statistical Indicators – at a Glance | date = 31 March 2012 | publisher = Devi Ahilya University}}</ref> | campus = [[పట్టణ ప్రాంతాలు|పట్టణ, 764 ఎకరాల విస్తీర్ణం]] | city = [[ఇండోర్]] | state = [[మధ్యప్రదేశ్]] | country = [[భారతదేశం]] | affiliations = యూజీసీ, ఏఐసీటీఈ, ఎన్ఏఏసీ, ఏసీయూ, ఏఐయూ, పీసీఐ, ఎన్సీటీఈ, బీసీఐ | website = {{url|https://www.dauniv.ac.in}} }} '''దేవి అహల్య విశ్వవిద్యాలయం''' (సాధారణంగా '''DAVV''' అని పిలుస్తారు), గతంలో '''ఇండోర్ విశ్వవిద్యాలయం'''గా పిలిచేవారు,<ref>{{Cite web |title=Devi Ahilya Vishwavidyalaya, Indore |url=https://www.dauniv.ac.in/ |access-date=2023-03-10 |website=www.dauniv.ac.in}}</ref> ఇది [[భారతదేశం]]లోని [[ఇండోర్]]లో ఉన్న ఒక రాష్ట్ర విశ్వవిద్యాలయం. 18వ శతాబ్దపు హోల్కర్ రాజవంశ స్థాపకుడు [[మల్హర్ రావు హోల్కర్]] కోడలు, [[ఇండోర్]] పాలకురాలు అయిన [[అహల్యా బాయి హోల్కర్]] పేరును దీనికి పెట్టారు. ప్రారంభంలో ఈ విశ్వవిద్యాలయ అధికార పరిధి కేవలం [[ఇండోర్]] నగరానికే పరిమితమై ఉండేది. ఆ తర్వాత దీని పరిధిని ఇండోర్ డివిజన్‌లోని గిరిజన ప్రాబల్యం ఉన్న ఏడు జిల్లాలైన ఝబువా, [[అలీరాజ్‌పూర్]], [[ధార్]], ఖర్గోన్, [[ఖాండ్వా]], [[బుర్హాన్‌పూర్]], [[బర్వానీ]]లకు విస్తరించారు. ఈ విధంగా ఇది ఒకవైపు [[మధ్యప్రదేశ్]]లో పారిశ్రామికంగా అభివృద్ధి చెందిన [[ఇండోర్]] జిల్లాతో పాటు మరోవైపు రాష్ట్రంలోని ఏడు గిరిజన, గ్రామీణ వెనుకబడిన జిల్లాల విద్యా అవసరాలను తీరుస్తోంది. == చరిత్ర == [[File:Ahilya Mata Statue at Datta Temple, Sahastra Dhara, Jalkoti.jpg | thumb|right | దత్త మందిరం, సహస్ర ధార, జల్కోటి వద్ద ''హర్ హైనెస్ మహారాణి శ్రీమంత్ అఖండ్ సౌభాగ్యవతి అహల్యా బాయి సాహిబా'' విగ్రహం]] దేవి అహల్య విశ్వవిద్యాలయం (గతంలో ఇండోర్ విశ్వవిద్యాలయం) 1964లో [[మధ్యప్రదేశ్]] శాసనసభ చట్టం ద్వారా స్థాపించబడింది. అప్పటి భారత ఉపరాష్ట్రపతి డాక్టర్ జాకిర్ హుస్సేన్ 1964లో ఈ విశ్వవిద్యాలయాన్ని ప్రారంభించారు. అప్పట్లో దీని అధికార పరిధి [[ఇండోర్ జిల్లా]]కే పరిమితమైంది. ఇండోర్ మేయర్‌గా తన పదవీకాలంలో, ఆ ప్రాంత రాజకీయ నాయకుడిగా [[నారాయణ్ ప్రసాద్ శుక్లా]] ఇండోర్ విశ్వవిద్యాలయ స్థాపనలో కీలక పాత్ర పోషించారు, దీనినే తర్వాత దేవి అహల్య విశ్వవిద్యాలయంగా మార్చారు. 1982లో, [[మరాఠా సామ్రాజ్యం|మరాఠా సామ్రాజ్యానికి]] చెందిన హోల్కర్ మహారాణి '[[అహల్యా బాయి హోల్కర్|దేవి అహల్యా బాయి హోల్కర్]]' గౌరవార్థం దీని పేరును 'దేవి అహల్య విశ్వవిద్యాలయం'గా మార్చారు. 'విశ్వవిద్యాలయ' అనేది విశ్వవిద్యాలయానికి హిందీ పదం, అందుకే దీనిని దేవి అహల్య విశ్వవిద్యాలయం అని పిలుస్తారు. విశ్వవిద్యాలయాల పునర్వ్యవస్థీకరణ సమయంలో, దీని అధికార పరిధి ఏడు జిల్లాలను కలుపుతూ ఇండోర్ డివిజన్ అంతటా విస్తరించింది. == క్యాంపస్ == ఈ విశ్వవిద్యాలయ పరిపాలనా కార్యాలయాలు, ప్రాథమిక పాఠశాల ప్రాంగణం ఇండోర్‌లోని [[రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్]] మార్గ్‌లో ఉన్నాయి. 139, ఖాండ్వా రోడ్, ఇంద్ర పురి కాలనీ, ఇండోర్, మధ్యప్రదేశ్ 452001లో ఉన్న తక్షశిల క్యాంపస్ అనేది విశ్వవిద్యాలయం నేరుగా నిర్వహించే విస్తరణ ప్రాంగణం. ఈ మూడు ప్రాంగణాలలోని అన్ని పాఠశాలలను విశ్వవిద్యాలయమే నియంత్రిస్తుంది. ఇండోర్ డివిజన్లో ఈ విశ్వవిద్యాలయానికి అనుబంధంగా అనేక ఇతర కళాశాలలు ఉన్నాయి. ప్రాథమిక, వృత్తి విద్యా విభాగాలలో అండర్-గ్రాడ్యుయేట్, పోస్ట్-గ్రాడ్యుయేట్ స్థాయిలలో విద్యను అందించే 300కు పైగా అనుబంధ కళాశాలలు ఈ విశ్వవిద్యాలయానికి ఉన్నాయి. క్యాంపస్‌లో 9,000 మంది విద్యార్థులు చదువుతుండగా, అనుబంధ కళాశాలల్లో మొత్తం 3,00,000 మందికి పైగా విద్యార్థులు ఉన్నారు. విశ్వవిద్యాలయం మొత్తం 760 ఎకరాల విస్తీర్ణంలో ఉంది. విద్యా తరగతులు 510 ఎకరాల విస్తీర్ణంలో ఉన్న తక్షశిల పరిసర్‌లో, 154 ఎకరాల విస్తీర్ణంలో ఉన్న అవంతి పరిసర్‌లో జరుగుతాయి. నలంద పరిసర్ (క్యాంపస్) అనేది పరిపాలనా, అధికారిక పనుల కోసం ఉద్దేశించబడింది, ఇది 100 ఎకరాల విస్తీర్ణంలో ఉంది. ఇటీవల మధ్యప్రదేశ్ రాష్ట్ర ప్రభుత్వ విశ్వవిద్యాలయాల చట్టంలోని సెక్షన్ 52ను ఈ విశ్వవిద్యాలయంపై ప్రయోగించారు, తీవ్రమైన నిర్వహణా లోపం, అవినీతి ఆరోపణల కారణంగా ఉపకులపతి నరేంద్ర ధాకడ్‌ను తొలగించారు. ఆయన స్థానంలో కొత్త ఉపకులపతిగా రేణు జైన్ నియమితులయ్యారు. == విద్యా విషయాలు == విశ్వవిద్యాలయ బోధనా విభాగంలోని ప్రతి కళాశాల స్వయంప్రతిపత్తి కలిగినది. === సాంప్రదాయ కోర్సులు === 1964–1984 అభివృద్ధి ప్రారంభ దశలో, భౌతిక శాస్త్రం, గణితం, గణాంక శాస్త్రం, రసాయన శాస్త్రాలలో సాంప్రదాయ అధ్యయన పాఠశాలలను విశ్వవిద్యాలయం స్థాపించింది. 1968లో B.Ed., 1969లో MBA ప్రారంభించిన మొదటి కొన్ని విశ్వవిద్యాలయాలలో ఇది ఒకటి. ఆ తర్వాత లైఫ్ సైన్సెస్, ఎకనామిక్స్, బయోకెమిస్ట్రీ, జర్నలిజం కోర్సులను ప్రారంభించింది. === స్వయం-ఆధారిత కోర్సులు === మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధికి పాక్షిక మద్దతు పొందే ఉద్దేశ్యంతో 1991 నాటికే స్వయం-ఆధారిత కోర్సుల ప్రయోగాన్ని ప్రారంభించిన మొదటి విశ్వవిద్యాలయాలలో ఇది ఒకటి. ఈ ప్రయోగం ఒకవైపు ఉపాధి అవకాశాలు, మరోవైపు విద్యార్థుల అవసరాల పరంగా విశ్వవిద్యాలయ సమగ్ర అభివృద్ధిపై ఖచ్చితంగా సానుకూల ప్రభావాన్ని చూపింది. === ఇంజనీరింగ్, వైద్య కోర్సులు === ఇంజనీరింగ్, టెక్నాలజీ విభాగం (I.E.T.) ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఇంజనీరింగ్ అండ్ టెక్నాలజీ, DAVV 1996 నుండి పనిచేస్తోంది, ప్రస్తుతం అనేక B.E., M.E. కోర్సులను నడుపుతోంది. I.E.T. లో ప్రవేశాలు మధ్యప్రదేశ్ ప్రీ-ఇంజనీరింగ్ టెస్ట్ (M.P.P.E.T.) ద్వారా జరుగుతాయి, 2014లో దీనిని మార్చారు, దీని ప్రకారం జాయింట్ ఎంట్రన్స్ ఎగ్జామ్ (J.E.E.) లో ఆల్ ఇండియా ర్యాంకింగ్ ఆధారంగా ప్రవేశాలు కల్పిస్తున్నారు. విశ్వవిద్యాలయం వైద్య, దంత కళాశాలలను కూడా నిర్వహిస్తోంది. === అద్భుతమైన, ప్రత్యేక సహాయ కార్యక్రమం === విశ్వవిద్యాలయంలోని స్కూల్ ఆఫ్ ఎడ్యుకేషన్, స్కూల్ ఆఫ్ ఎకనామిక్స్, స్కూల్ ఆఫ్ లైఫ్ సైన్సెస్, స్కూల్ ఆఫ్ ఫిజిక్స్ విభాగాలకు యూజీసీ SAP లను మంజూరు చేసింది. === ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ, అప్లికేషన్స్‌లో ప్రతిభ === మునుపటి కృషి: 1998-2002 మధ్యకాలంలో క్యాంపస్ అంతటా ఫైబర్ నెట్‌వర్క్, విద్యా, పరిపాలనా ప్రాంగణాలన్నింటిలో ఇంటర్నెట్ సౌకర్యాలను ఏర్పాటు చేయడం ద్వారా విశ్వవిద్యాలయం మరో పెద్ద ముందడుగు వేసింది. దేశం మధ్య భాగంలో ఇది అత్యుత్తమ ఐ.టి. కేంద్రం. ఈ కాలంలోనే M.Sc. (ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ), M.Tech. (ఎంబెడెడ్ సిస్టమ్స్) కూడా ప్రారంభించారు. ఇటీవలి కార్యక్రమాలు : 2006 ఆగస్టు నుండి విశ్వవిద్యాలయం ప్రధాన కార్యక్రమాలను ప్రారంభించింది, అన్ని తరగతి గదులలో LCD ప్రొజెక్టర్లు, ఇంటర్నెట్ యాక్సెస్ పాయింట్లను ఏర్పాటు చేస్తోంది, విశ్వవిద్యాలయ ఇ-మేనేజ్‌మెంట్, విద్యార్థుల ద్వారా ఆన్‌లైన్‌లో ఫీజులు, ఫారమ్‌ల సమర్పణ, వై-ఫై క్యాంపస్, హాస్టళ్లు, విద్యార్థులకు మైగ్రేషన్, అర్హత ధృవీకరణ పత్రాల ఇ-మంజూరు, ఇ-రికార్డ్ రూమ్ స్థాపన వంటివి చేపట్టింది. విశ్వవిద్యాలయం నుండి పరిపాలనా సేవలను పొందడంలో విద్యార్థుల కష్టాలను తగ్గించడంతో పాటు తాజా కంప్యూటర్లు, సర్వర్లు, ఇంటర్నెట్‌తో పనిచేయడానికి దాని ఉద్యోగులకు ఈ చర్య సులభతరం చేస్తుందని భావిస్తున్నారు. === సెంట్రల్ లైబ్రరీ === విశ్వవిద్యాలయ స్థాపనతో పాటే 1964 సంవత్సరంలో విశ్వవిద్యాలయ గ్రంథాలయాన్ని స్థాపించారు. ఈ గ్రంథాలయం విద్యా సంఘం సమాచార అవసరాలను తీరుస్తుంది. 21వ శతాబ్దపు గ్రంథాలయాలను నిర్వహించడానికి మానవ వనరులకు శిక్షణ ఇచ్చే లక్ష్యంతో 1993-94 సంవత్సరం నుండి బ్యాచిలర్ ఆఫ్ లైబ్రరీ, ఇన్ఫర్మేషన్ సైన్స్ ప్రోగ్రామ్‌ను పార్ట్-టైమ్ కోర్సుగా ప్రారంభించారు. ఈ గ్రంథాలయంలో 2,00,000కు పైగా పుస్తకాలు ఉన్నాయి.{{cn|date=July 2025}} == సంస్థ, పరిపాలన == === సంస్థలు === * స్కూల్ ఆఫ్ డేటా సైన్స్ అండ్ ఫోర్కాస్టింగ్ (SDSF) * స్కూల్ ఆఫ్ ఫార్మసీ (SOP) * అకడమిక్ స్టాఫ్ కాలేజ్ * బహాయి చైర్ ఫర్ స్టడీస్ ఇన్ డెవలప్‌మెంట్ * సెంటర్ ఫర్ సైన్స్ కమ్యూనికేషన్ * సెంటర్ ఫర్ ఇ-బిజినెస్ * సెంటర్ ఫర్ లైఫ్‌లాంగ్ లెర్నింగ్ * డిపార్ట్‌మెంట్ ఆఫ్ అడల్ట్ / కంటిన్యూయింగ్ ఎడ్యుకేషన్ & ఎక్స్‌టెన్షన్ * డిపార్ట్‌మెంట్ ఆఫ్ స్టూడెంట్ వెల్ఫేర్ (DSW) * డైరెక్టరేట్ ఆఫ్ డిస్టెన్స్ ఎడ్యుకేషన్<ref>{{Cite web|title=Distance Education Bureau {{!}} UGC|url=https://deb.ugc.ac.in/Search/preview?id=HEI-U-0270&ved=2ahUKEwis5Iaf_Lb1AhVy4zgGHbgFAM0QFnoECAQQAQ&usg=AOvVaw1hiaBa2s73s2muLI0rgSNb|access-date=2022-01-16|website=deb.ugc.ac.in}}</ref> * ఎడ్యుకేషనల్ మల్టీమీడియా రీసెర్చ్ సెంటర్ * ఇన్ఫర్మేషన్ & కమ్యూనికేషన్ టెక్నాలజీ సెంటర్ * ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఇంజనీరింగ్ అండ్ టెక్నాలజీ (IET) * ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ మేనేజ్‌మెంట్ స్టడీస్ (IMS) * ఇంటర్నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ప్రొఫెషనల్ స్టడీస్ * స్కూల్ ఆఫ్ అడ్వాన్స్‌డ్ లిబరల్ స్టడీస్ * స్కూల్ ఆఫ్ ఆంత్రోపాలజీ * స్కూల్ ఆఫ్ బయోకెమిస్ట్రీ * స్కూల్ ఆఫ్ బయోటెక్నాలజీ * స్కూల్ ఆఫ్ కెమికల్ సైన్స్ * స్కూల్ ఆఫ్ కామర్స్ * స్కూల్ ఆఫ్ కంపారిటివ్ లాంగ్వేజ్ & కల్చర్ * స్కూల్ ఆఫ్ కంప్యూటర్ సైన్స్ అండ్ ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ (SCSIT) * స్కూల్ ఆఫ్ ఎకనామిక్స్ (SOE)<ref>{{Cite web|title=Home|url=https://www.soedavv.ac.in/|access-date=2022-01-16|website=www.soedavv.ac.in|language=en-gb}}</ref> * స్కూల్ ఆఫ్ ఎడ్యుకేషన్ * స్కూల్ ఆఫ్ ఎనర్జీ అండ్ ఎన్విరాన్‌మెంటల్ స్టడీస్ (SEES) * స్కూల్ ఆఫ్ ఎలక్ట్రానిక్స్ * స్కూల్ ఆఫ్ ఫ్యూచర్స్ స్టడీస్ అండ్ ప్లానింగ్ (FSP) * స్కూల్ ఆఫ్ జర్నలిజం అండ్ మాస్ కమ్యూనికేషన్ * స్కూల్ ఆఫ్ లా * స్కూల్ ఆఫ్ లైఫ్ సైన్సెస్ * స్కూల్ ఆఫ్ ఇన్‌స్ట్రుమెంటేషన్ * స్కూల్ ఆఫ్ సోషల్ సైన్సెస్ (SOSS) * స్కూల్ ఆఫ్ స్టాటిస్టిక్స్ (SoSt) === అనుబంధ కళాశాలలు === ఈ విశ్వవిద్యాలయం అనుబంధ కళాశాలల వ్యవస్థపై కూడా పనిచేస్తుంది, ఇందులో సగం స్వతంత్రంగా ఉండే [[సంస్థలు]] DAVVతో అనుసంధానించబడి, దాని విద్యా నిబంధనలు, పాఠ్యాంశాలకు కట్టుబడి ఉంటాయి. ఈ కళాశాలలు వివిధ అండర్ గ్రాడ్యుయేట్, పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేట్ కోర్సులను అందిస్తాయి, పరీక్షలు విశ్వవిద్యాలయం ద్వారా నిర్వహించబడతాయి, డిగ్రీలు దాని చిహ్నం కింద ప్రదానం చేస్తారు. దీని ప్రముఖ అనుబంధ కళాశాలలలో వ్యాపార విద్యకు ప్రసిద్ధి చెందిన డాలీ కాలేజ్ ఆఫ్ బిజినెస్ మేనేజ్‌మెంట్;<ref>{{Cite web |last=Designers |first=Creative Web |title=Affiliation – Daly College of Business Management |url=https://dcbm.edu.in/institute/affiliation/ |access-date=2023-08-17 |language=English}}</ref> న్యాయ విద్యను అందించే ఇండోర్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ లా; మేనేజ్‌మెంట్ విద్యలో నైపుణ్యం కలిగిన పునరుజ్జీవన ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ మేనేజ్‌మెంట్ స్టడీస్; మేనేజ్‌మెంట్ కోర్సులను అందించే అక్రోపోలిస్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ మేనేజ్‌మెంట్ స్టడీస్ & రీసెర్చ్ ఉన్నాయి.<ref>{{Cite web |title=Devi Ahilya Vishwavidyalaya, Indore |url=https://www.dauniv.ac.in/affiliated-college-list |access-date=2023-08-17 |website=www.dauniv.ac.in}}</ref><ref>{{Cite web |title=Colleges affiliated with Devi Ahilya Vishwavidyalaya, Indore, Madhya Pradesh |url=https://targetstudy.com/university/175/devi-ahilya-university/affiliated-colleges/ |access-date=2023-08-17 |website=targetstudy.com}}</ref> === ఇ-మేనేజ్‌మెంట్ స్టడీస్ === 1969 నాటికే MBA కోర్సును ప్రారంభించిన మొదటి కొన్ని విశ్వవిద్యాలయాలలో దేవి అహिल्या విశ్వవిద్యాలయం ఒకటి. 1986 నాటికే దేశంలో కంప్యూటర్ సెంటర్‌తో పాటు MCA, M.Sc. కంప్యూటర్ సైన్స్ కోర్సులను ప్రారంభించిన మొదటి కొన్ని విశ్వవిద్యాలయాలలో కూడా దేవి అహिल्या విశ్వవిద్యాలయం ఒకటి. మేనేజ్‌మెంట్, కంప్యూటర్ స్కూల్స్ ఆఫ్ స్టడీస్ గత 25 సంవత్సరాలుగా తమ కొత్త కార్యక్రమాలకు దేశంలో ప్రసిద్ధి చెందాయి. దేశంలో మొదటిసారిగా అనేక వినూత్న కోర్సులను ప్రారంభించిన ఘనత కూడా వాటికే దక్కుతుంది. క్యాంపస్‌ల అంతటా విస్తరించిన ఫైబర్ బ్యాక్‌బోన్‌తో పాటు అప్పట్లో అత్యంత వేగవంతమైన స్విచ్‌లు, రూటర్ ఆధారిత నెట్‌వర్క్‌తో ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ సెంటర్ (ITC) ను ఏర్పాటు చేయడానికి 1998లో దేశంలో మొదటి కొన్ని ప్రయత్నాలలో విశ్వవిద్యాలయం ఒకటి తీసుకుంది. విశ్వవిద్యాలయ విద్యార్థులు, అధ్యాపకులు, పరిశోధనా పండితులు, సిబ్బందికి 24 గంటల పాటు హై-స్పీడ్ ఇంటర్నెట్ సదుపాయం, అత్యుత్తమ కంప్యూటింగ్ వనరుల సదుపాయంతో ITC పూర్తయింది. ఇ-మేనేజ్‌మెంట్ స్టడీస్‌లో విశేషమైన ప్రతిభ కనబరిచే కేంద్రంగా DAVVని UGC ఎంపిక చేసింది.{{cn|date=July 2025}} === ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ సెంటర్ === వివిధ క్యాంపస్‌లు, విభాగాలను అనుసంధానించడం ద్వారా క్యాంపస్-వైడ్ నెట్‌వర్క్‌ను రూపొందించడానికి 2000 సంవత్సరంలో IT సెంటర్‌ను స్థాపించారు. ఏప్రిల్ 2001లో పూర్తయిన మొదటి దశలో 524 నోడ్‌లతో 18 విభాగాలను నెట్‌వర్క్ చేశారు. అక్టోబర్ 2002లో పూర్తయిన రెండవ దశలో మరో పది విభాగాలను కలుపుతూ అదనంగా 331 నోడ్‌లను ఇన్‌స్టాల్ చేశారు. UGC-INFONET పథకం కింద, జనవరి 2004 నుండి, ERNET ద్వారా 2 Mbit/s బ్యాండ్‌విడ్త్‌తో పాటు వివిధ ఇ-జర్నల్స్‌కు ఉచిత సభ్యత్వాన్ని UGC విశ్వవిద్యాలయానికి అందించింది. ఫైబర్ ఆప్టిక్ బ్యాక్‌బోన్, 16 Mbit/s లీజు లైన్ ఉపయోగించి అన్ని విభాగాలకు ఇంటర్నెట్ సదుపాయం కల్పించారు. === విశ్వవిద్యాలయ సాంస్కృతిక కేంద్రం === విశ్వవిద్యాలయ ఆడిటోరియంను 2005 సెప్టెంబర్ 30న ఎంపీ గవర్నర్ డాక్టర్ బలరామ్ జాఖర్ ప్రారంభించారు.{{cn|date=July 2025}} === ర్యాంకింగ్స్ === {{Infobox | above = [[విద్యా మంత్రిత్వ శాఖ (భారతదేశం)|విద్యా మంత్రిత్వ శాఖ]]<br />[[భారత ప్రభుత్వం]] | aboveclass = | abovestyle = | headerstyle = white-space: nowrap; background-color:lavender;color:#000000; | labelstyle = width:50% | datastyle = text-align: center; | header1 = [[NIRF|NIRF ఇండియా ర్యాంకింగ్స్]] | label2 = 2021 (విశ్వవిద్యాలయం)<ref>{{cite web |last1=University Rankings |first1=NIRF |title=NIRF 2021 University Rankings |url=https://www.nirfindia.org/Rankings/2021/UniversityRanking150.html |website=Ministry of Education |access-date=6 September 2025}}</ref> | data2 = 101-150 | label3 = 2022 (మొత్తం)<ref>{{cite web |last1=University Rankings |first1=NIRF |title=NIRF 2022 Overall Rankings |url=https://www.nirfindia.org/Rankings/2022/OverallRanking200.html |website=Ministry of Education |access-date=6 September 2025}}</ref> | data3 = 151-200 | label4 = 2023 (విశ్వవిద్యాలయం)<ref>{{cite web |last1=University Rankings |first1=NIRF |title=NIRF 2023 University Rankings |url=https://www.nirfindia.org/Rankings/2023/UniversityRanking150.html |website=Ministry of Education |access-date=6 September 2025}}</ref> | data4 = 101-150 | label5 = 2024 (రాష్ట్ర ప్రభుత్వ విశ్వవిద్యాలయం)<ref>{{cite web |last1=University Rankings |first1=NIRF |title=NIRF 2024 State Public University Rankings |url=https://www.nirfindia.org/Rankings/2024/STATEPUBLICUNIVERSITYRanking.html |website=Ministry of Education |access-date=6 September 2025}}</ref><ref> Data Submitted by Institution for India Rankings '2024' | https://www.nirfindia.org/nirfpdfcdn/2024/pdf/STATEPUBLICUNIVERSITY/IR-O-U-0270.pdf</ref> | data5 = 50 | label6 = 2025 (రాష్ట్ర ప్రభుత్వ విశ్వవిద్యాలయం)<ref>{{cite web |last1=University Rankings |first1=NIRF |title=NIRF 2025 State Public University Rankings |url=https://www.nirfindia.org/Rankings/2025/STATEPUBLICUNIVERSITYRanking.html |website=Ministry of Education |access-date=6 September 2025}}</ref><ref> Data Submitted by Institution for India Rankings '2025' Institute Name: Devi Ahilya Vishwavidyalaya [IR-O-U-0270] | https://www.nirfindia.org/nirfpdfcdn/2025/pdf/STATEPUBLICUNIVERSITY/IR-O-U-0270.pdf</ref> | data6 = 49 | belowstyle = font-size:88%; | below = '''మూలం''': {{URL|https://www.nirfindia.org/|NIRF ఇండియా ర్యాంకింగ్స్}} }} దేవి అహिल्या విశ్వవిద్యాలయం స్థిరంగా నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూషనల్ ర్యాంకింగ్ ఫ్రేమ్‌వర్క్ ర్యాంకింగ్స్‌లో చోటు దక్కించుకుంది, ఇది భారతీయ ఉన్నత విద్యా రంగంలో దాని స్థానాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది. దేశవ్యాప్తంగా ఉన్నత విద్యాసంస్థలకు ర్యాంక్ ఇవ్వడానికి భారత ప్రభుత్వ విద్యా మంత్రిత్వ శాఖ అనుసరించే విధానమైన NIRF ర్యాంకింగ్స్‌లో ఈ విశ్వవిద్యాలయం ఏటా పాల్గొంటుంది. 2023లో, దేవి అహల్య విశ్వవిద్యాలయానికి నేషనల్ అసెస్‌మెంట్ అండ్ అక్రిడిటేషన్ కౌన్సిల్ (NAAC) "A+" గ్రేడ్‌ను ఇచ్చింది.<ref>{{cite news |title=DAVV gets A+ grade from NAAC |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/indore/davv-gets-a-grade-from-naac/articleshow/99999999.cms |work=The Times of India |date=May 2023}}</ref> == పరిశోధన == ప్రత్యేకమైన అధ్యయన పాఠశాలలతో పాటు, విశ్వవిద్యాలయం UGC సహాయంతో అనేక పరిశోధనా పనులను కూడా నిర్వహిస్తుంది. ఇందుకోసం విశ్వవిద్యాలయంలో డీన్‌లతో కూడిన ప్రత్యేక కమిటీ ఉంది, ఇది Ph.D. థీసిస్ మూల్యాంకన విధానం మొత్తం ప్రక్రియను క్రమబద్ధీకరించడానికి మార్గాలను సూచిస్తుంది. ప్రాంతీయ సమస్యలపై పరిశోధనలను ప్రోత్సహించడానికి విశ్వవిద్యాలయం దేవి అహिल्याపై ఒక శోధ పీఠాన్ని ఏర్పాటు చేసింది. IITలు/కేంద్ర విశ్వవిద్యాలయాల తరహాలో పరిశోధనలలో కొత్త పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేట్ డిగ్రీ కార్యక్రమాలను ఊహించారు.{{cn|date=July 2025}} == విద్యార్థి జీవితం == === జ్ఞానవాణి FM రేడియో === జూన్ 2006లో జ్ఞానవాణి FM రేడియోను స్థాపించారు. ఇది సమాజంలోని అన్ని వర్గాలకు రేడియో ద్వారా విద్యా విషయాలను అందిస్తుంది.<ref>{{cite web |title=Gyanvani Radio Broadcast |url=https://iqac.dauniv.ac.in/sitedata/archive%20data/NAAC%20REACCREDitation%20sept%202013%20cycle%203%20ssr/21%20SSR%20Reoprt%20of%20Departments%202013/2%20University%20Centers%20and%20Hostels/3%20University%20Centers/8%20GyanvaniRadioBroadcast_SSR_22_08_2013.pdf |publisher=IQAC / DAVV}}</ref> == ప్రముఖ పూర్వ విద్యార్థులు == * జనరల్ [[మనోజ్ ముకుంద్ నరవణే]] * వైభవ్ అనిల్ కాలే * లెఫ్టినెంట్ జనరల్ గుర్మిత్ సింగ్ * [[సుమిత్రా మహాజన్]] * తులసి సిలావత్ * [[ఆవృతి చౌదరి]] * అంతర్ సింగ్ దర్బార్ * సిద్ధార్థ్ పాల్ తివారీ * సతీష్ మోధ్ * [[శుభాంగి ఆత్రే]] * ఇబ్రహీం అష్క్ * గౌరవ్ అరోరా * [[పరిధి శర్మ]] * రంజనా బాఘేల్ * [[కైలాష్ విజయవర్గియా]] * జమీర్ ఉద్దీన్ షా * జితు పట్వారీ * బాలా బచ్చన్ * [[మీనాక్షి నటరాజన్]] * ఆకాష్ విజయవర్గియా * కెన్నెడీ మోంగరే ఒకాంగో * లెఫ్టినెంట్ జనరల్ వినోద్ జి. ఖండారే * [[కిషోర్ కుమార్]] == బాహ్య లింకులు == * [https://davv.mponline.gov.in MPOnline పోర్టల్‌లో దేవి అహिल्या విశ్వవిద్యాలయం] == మూలాలు == {{Reflist}} {{Coord|22.716|75.871|display=title}} [[వర్గం:విద్యా సంస్థలు]] [[వర్గం:విశ్వవిద్యాలయాలు]] c34371xqs8rhxifv1fjv1k02i1963ej 3 509382 4955816 2026-09-11T00:40:19Z Nrgullapalli 11739 వికీపీడియాకు స్వాగతం! ([[WP:TW|TW]]) 4955816 wikitext text/x-wiki ==స్వాగతం== <!--{{Subst:Welcome}}~~~~ --> <div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: Orange;"> <div class="center"><span style="font-size:large; color:black;">SURESH DAMULURI గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[Wikipedia:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|<span style="color:white;">స్వాగతం!</span>]]! [[దస్త్రం:Wikipedia-logo.png|40px]]</span></div></div> SURESH DAMULURI గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[వికీపీడియా:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|స్వాగతం!]] వికీపీడియాలో సభ్యులైనందుకు అభినందనలు. {{#if:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}|<div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: light grey;"> వికీపీడియాలో దిద్దుబాట్లు ఎలా చెయ్యాలో మీకు వివరించేందుకు, మీ సందేహాలను తీర్చేందుకూ [[వాడుకరి:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}]] గారిని ప్రత్యేకంగా మీకోసం గురువుగా కేటాయించారు. ఏ సంకోచమూ లేకుండా వారిని మీ సందేహాలు అడగవచ్చు. మీకు [[ప్రత్యేక:Homepage|ప్రత్యేకంగా ఒక హోంపేజీ]] కూడా ఉంది చూడండి. అక్కడ మీకవసరమైన ఏ సహాయమైనా చేసేందుకు {{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}} గారు సిద్ధంగా ఉన్నారు. వారిని [[ప్రత్యేక:Homepage|పలకరించండి]].</div>|}} * [[దస్త్రం:Wikipedia Gurinchi Meeku Telusa?.pdf|thumb|పై బొమ్మపై నొక్కి తెలుగు వికీపీడియాను పరిచయం చేసే పుస్తకం చూడండి.]][[:s:వికీపీడియాలో రచనలు చేయుట|వికీపీడియాలో రచనలు ఎలా చెయ్యాలో చెప్పే పుస్తకం]] చూడండి. తెలుగు వ్యాసరచన గురించి [[విషయ వ్యక్తీకరణ]], కంప్యూటర్ లో తెలుగు టైపు చెయ్యడం గురించి [[వికీపీడియా:టైపింగు సహాయం|టైపింగు సహాయం]], [[కీ బోర్డు]] వ్యాసాలు ఉపయోగపడతాయి. * "మరియు" అనే పదం తెలుగుకు సహజమైన వాడుక కాదు. ప్రామాణిక ప్రచురణల్లో దాన్ని వాడరు. వికీపీడియాలో కూడా దాన్ని వాడరాదు. మరింత సమాచారం కోసం [[వికీపీడియా:శైలి/భాష]] చూడండి. * వికీపీడియాలో ప్రతీ పేజీకి అనుబంధంగా ఒక చర్చ పేజీ ఉంటుంది. వ్యాస విషయానికి సంబంధించిన చర్చ, సంబంధిత చర్చ పేజీలో చెయ్యాలి. మీ వాడుకరి పేజీకి కూడా అనుబంధంగా చర్చ పేజీ ఉంది. ఆ పేజీలోనే ఈ స్వాగత సందేశం పెట్టాను, గమనించారా? * చర్చ పేజీల్లో ఏమైనా రాసినపుడు దాని పక్కన సంతకం పెట్టాలి. నాలుగు టిల్డెలతో (టిల్డె అంటే - కీబోర్డులో "1" అంకె మీటకు ఎడమ పక్కన ఉన్న మీట. షిఫ్ట్ కీతో కలిపి దాన్ని నొక్కాలి.) <nowiki>~~~~</nowiki> ఇలా రాస్తే మీ పేరు, తేదీ, టైము ముద్రితమౌతాయి - అదే సంతకం! దిద్దుబాటు పెట్టె (వికీలో ఎక్కడైనా సరే.., రాసేది, ఇప్పుడు నేను ఇదంతా రాసినదీ దిద్దుబాటు పెట్టెలోనే) పైభాగం లోని ([[File:OOUI JS signature icon LTR.png|20px]]) బొమ్మపై నొక్కినా సంతకం చేరుతుంది. (సంతకం, చర్చ పేజీల్లో మాత్రమే చెయ్యాలి. వ్యాస పేజీలలో చెయ్యరాదు.) చర్చ పేజీలను [[వికీపీడియా:చర్చ పేజీలను ఉపయోగించడం ఎలా|ఎలా ఉపయోగించుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. * వికీపీడియాలో విజ్ఞాన సర్వస్వం పేజీలే కాకుండా వాటికి ఉపయోగపడే అనేక ఇతర పేజీలు కూడా ఉంటాయి. ఇవన్నీ వేరువేరు [[వికీపీడియా:పేరుబరి|పేరుబరుల్లో]] ఉంటాయి. ఈ పేజీల పేర్లకు ముందు ఆ పేరుబరి పేరు వస్తుంది - "వికీపీడియా:" "వాడుకరి:" "మూస:" "వర్గం:" -ఇలాగ (విజ్ఞాన సర్వస పేజీలకు ముందు ఇలాంటిదేమీ ఉండదు.). ఈ పేజీలకు కూడా అనుంబంధంగా చర్చ పేజీలుంటాయి. * వికీ గురించి, వికీపద్ధతుల గురించీ, వికీలో పనిచెయ్యడం గురించీ [[సహాయం:పరిచయం|తెలుసుకోండి]], ఇతరులకు చెప్పండి. * వికీపీడియాలో సవరణలు చెయ్యాలంటే కొత్తవారికి "విజువల్ ఎడిటరు" తేలిగ్గా, చాలా సౌకర్యంగా ఉంటుంది. దాన్ని మీ డిఫాల్టు ఎడిటరుగా ఎంచుకోండి. [[సహాయం:విజువల్ ఎడిటరును ఎంచుకోవడం|ఎలా ఎంచుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. ---- ఇకపోతే.. * ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణాల్లోని దాదాపుగా ప్రతీ ఊరికీ, మండలానికీ, జిల్లాకీ, పట్టణానికీ, నగరానికీ వికీలో పేజీ ఉంది. మీ ఊరి పేజీ చూడండి. అందులో సవరణలు ఏమైనా అవసరమనుకుంటే చేసెయ్యండి. వెనకాడకండి. * ప్రతీ తెలుగు సినిమాకీ ఒక పేజీ పెట్టాలనేది సంకల్పం. అందులో మీరూ పాలుపంచుకోవచ్చు. * [[మానవ పరిణామం]], [[మాయాబజార్]], [[ఇస్రో]], [[ఘట్టమనేని కృష్ణ| కృష్ణ (సినిమా నటుడు)]], [[జవాహర్ లాల్ నెహ్రూ]], [[మహా ఘాత పరికల్పన|చంద్రుడెలా పుట్టాడు]], [[తిరుమల ప్రసాదం]], [[హిరోషిమా, నాగసాకిలపై అణ్వస్త్ర దాడులు]], [[కొండారెడ్డి బురుజు]],..ఇలాంటి వేలాది వ్యాసాలు ఉన్నవి. రండి. విజ్ఞాన సర్వస్వ ప్రపంచంలో విహరించండి. ఇక్కడ రాయండి. తప్పులను సరిదిద్దండి. ఒప్పులకు మెరుగులు పెట్టండి. ------ * తెలుగు వికీ సభ్యులు అభిప్రాయాలు పంచుకొనే [http://groups.google.com/group/teluguwiki తెవికీ గూగుల్ గుంపు]లో చేరండి. ఫేస్బుక్ వాడేవారైతే [https://www.facebook.com/groups/560945180622204/ తెలుగు వికీపీడియా సముదాయ పేజీ] ఇష్టపడండి. * ఈ సైటు గురించి [[వికీపీడియా:అభిప్రాయాలు|అభిప్రాయాలు]] తెలపండి. * వికీపీడియాను ఉపయోగిస్తున్నప్పుడు మీకేమయినా సందేహాలు వస్తే [http://te.wikipedia.org/w/index.php?title={{TALKPAGENAMEE}}&action=edit&section=new&preload=template:helpme-preload&preloadtitle=సందేహం ఇక్కడ] నొక్కి, మీ సందేహాన్ని అడగండి. వీలయినంత త్వరగా వికీ విధివిధానాలు తెలిసిన సభ్యులు మీ సందేహాన్ని నివృత్తి చేస్తారు. తెలుగు వికీపీడియాలో మళ్ళీ మళ్ళీ కలుద్దాం. [[బొమ్మ:Smile icon.png|25px]] &nbsp;<!-- Template:Welcome--> [[వాడుకరి:Nrgullapalli|Nrgullapalli]] ([[వాడుకరి చర్చ:Nrgullapalli|చర్చ]]) 00:40, 11 సెప్టెంబరు 2026 (UTC) 6b92s8t2ll1wx24q2rlulsr5gsr13er 3 509383 4955817 2026-09-11T00:40:42Z Nrgullapalli 11739 వికీపీడియాకు స్వాగతం! ([[WP:TW|TW]]) 4955817 wikitext text/x-wiki ==స్వాగతం== <!--{{Subst:Welcome}}~~~~ --> <div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: Orange;"> <div class="center"><span style="font-size:large; color:black;">Navunnikrishnan గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[Wikipedia:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|<span style="color:white;">స్వాగతం!</span>]]! [[దస్త్రం:Wikipedia-logo.png|40px]]</span></div></div> Navunnikrishnan గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[వికీపీడియా:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|స్వాగతం!]] వికీపీడియాలో సభ్యులైనందుకు అభినందనలు. {{#if:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}|<div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: light grey;"> వికీపీడియాలో దిద్దుబాట్లు ఎలా చెయ్యాలో మీకు వివరించేందుకు, మీ సందేహాలను తీర్చేందుకూ [[వాడుకరి:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}]] గారిని ప్రత్యేకంగా మీకోసం గురువుగా కేటాయించారు. ఏ సంకోచమూ లేకుండా వారిని మీ సందేహాలు అడగవచ్చు. మీకు [[ప్రత్యేక:Homepage|ప్రత్యేకంగా ఒక హోంపేజీ]] కూడా ఉంది చూడండి. అక్కడ మీకవసరమైన ఏ సహాయమైనా చేసేందుకు {{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}} గారు సిద్ధంగా ఉన్నారు. వారిని [[ప్రత్యేక:Homepage|పలకరించండి]].</div>|}} * [[దస్త్రం:Wikipedia Gurinchi Meeku Telusa?.pdf|thumb|పై బొమ్మపై నొక్కి తెలుగు వికీపీడియాను పరిచయం చేసే పుస్తకం చూడండి.]][[:s:వికీపీడియాలో రచనలు చేయుట|వికీపీడియాలో రచనలు ఎలా చెయ్యాలో చెప్పే పుస్తకం]] చూడండి. తెలుగు వ్యాసరచన గురించి [[విషయ వ్యక్తీకరణ]], కంప్యూటర్ లో తెలుగు టైపు చెయ్యడం గురించి [[వికీపీడియా:టైపింగు సహాయం|టైపింగు సహాయం]], [[కీ బోర్డు]] వ్యాసాలు ఉపయోగపడతాయి. * "మరియు" అనే పదం తెలుగుకు సహజమైన వాడుక కాదు. ప్రామాణిక ప్రచురణల్లో దాన్ని వాడరు. వికీపీడియాలో కూడా దాన్ని వాడరాదు. మరింత సమాచారం కోసం [[వికీపీడియా:శైలి/భాష]] చూడండి. * వికీపీడియాలో ప్రతీ పేజీకి అనుబంధంగా ఒక చర్చ పేజీ ఉంటుంది. వ్యాస విషయానికి సంబంధించిన చర్చ, సంబంధిత చర్చ పేజీలో చెయ్యాలి. మీ వాడుకరి పేజీకి కూడా అనుబంధంగా చర్చ పేజీ ఉంది. ఆ పేజీలోనే ఈ స్వాగత సందేశం పెట్టాను, గమనించారా? * చర్చ పేజీల్లో ఏమైనా రాసినపుడు దాని పక్కన సంతకం పెట్టాలి. నాలుగు టిల్డెలతో (టిల్డె అంటే - కీబోర్డులో "1" అంకె మీటకు ఎడమ పక్కన ఉన్న మీట. షిఫ్ట్ కీతో కలిపి దాన్ని నొక్కాలి.) <nowiki>~~~~</nowiki> ఇలా రాస్తే మీ పేరు, తేదీ, టైము ముద్రితమౌతాయి - అదే సంతకం! దిద్దుబాటు పెట్టె (వికీలో ఎక్కడైనా సరే.., రాసేది, ఇప్పుడు నేను ఇదంతా రాసినదీ దిద్దుబాటు పెట్టెలోనే) పైభాగం లోని ([[File:OOUI JS signature icon LTR.png|20px]]) బొమ్మపై నొక్కినా సంతకం చేరుతుంది. (సంతకం, చర్చ పేజీల్లో మాత్రమే చెయ్యాలి. వ్యాస పేజీలలో చెయ్యరాదు.) చర్చ పేజీలను [[వికీపీడియా:చర్చ పేజీలను ఉపయోగించడం ఎలా|ఎలా ఉపయోగించుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. * వికీపీడియాలో విజ్ఞాన సర్వస్వం పేజీలే కాకుండా వాటికి ఉపయోగపడే అనేక ఇతర పేజీలు కూడా ఉంటాయి. ఇవన్నీ వేరువేరు [[వికీపీడియా:పేరుబరి|పేరుబరుల్లో]] ఉంటాయి. ఈ పేజీల పేర్లకు ముందు ఆ పేరుబరి పేరు వస్తుంది - "వికీపీడియా:" "వాడుకరి:" "మూస:" "వర్గం:" -ఇలాగ (విజ్ఞాన సర్వస పేజీలకు ముందు ఇలాంటిదేమీ ఉండదు.). ఈ పేజీలకు కూడా అనుంబంధంగా చర్చ పేజీలుంటాయి. * వికీ గురించి, వికీపద్ధతుల గురించీ, వికీలో పనిచెయ్యడం గురించీ [[సహాయం:పరిచయం|తెలుసుకోండి]], ఇతరులకు చెప్పండి. * వికీపీడియాలో సవరణలు చెయ్యాలంటే కొత్తవారికి "విజువల్ ఎడిటరు" తేలిగ్గా, చాలా సౌకర్యంగా ఉంటుంది. దాన్ని మీ డిఫాల్టు ఎడిటరుగా ఎంచుకోండి. [[సహాయం:విజువల్ ఎడిటరును ఎంచుకోవడం|ఎలా ఎంచుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. ---- ఇకపోతే.. * ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణాల్లోని దాదాపుగా ప్రతీ ఊరికీ, మండలానికీ, జిల్లాకీ, పట్టణానికీ, నగరానికీ వికీలో పేజీ ఉంది. మీ ఊరి పేజీ చూడండి. అందులో సవరణలు ఏమైనా అవసరమనుకుంటే చేసెయ్యండి. వెనకాడకండి. * ప్రతీ తెలుగు సినిమాకీ ఒక పేజీ పెట్టాలనేది సంకల్పం. అందులో మీరూ పాలుపంచుకోవచ్చు. * [[మానవ పరిణామం]], [[మాయాబజార్]], [[ఇస్రో]], [[ఘట్టమనేని కృష్ణ| కృష్ణ (సినిమా నటుడు)]], [[జవాహర్ లాల్ నెహ్రూ]], [[మహా ఘాత పరికల్పన|చంద్రుడెలా పుట్టాడు]], [[తిరుమల ప్రసాదం]], [[హిరోషిమా, నాగసాకిలపై అణ్వస్త్ర దాడులు]], [[కొండారెడ్డి బురుజు]],..ఇలాంటి వేలాది వ్యాసాలు ఉన్నవి. రండి. విజ్ఞాన సర్వస్వ ప్రపంచంలో విహరించండి. ఇక్కడ రాయండి. తప్పులను సరిదిద్దండి. ఒప్పులకు మెరుగులు పెట్టండి. ------ * తెలుగు వికీ సభ్యులు అభిప్రాయాలు పంచుకొనే [http://groups.google.com/group/teluguwiki తెవికీ గూగుల్ గుంపు]లో చేరండి. ఫేస్బుక్ వాడేవారైతే [https://www.facebook.com/groups/560945180622204/ తెలుగు వికీపీడియా సముదాయ పేజీ] ఇష్టపడండి. * ఈ సైటు గురించి [[వికీపీడియా:అభిప్రాయాలు|అభిప్రాయాలు]] తెలపండి. * వికీపీడియాను ఉపయోగిస్తున్నప్పుడు మీకేమయినా సందేహాలు వస్తే [http://te.wikipedia.org/w/index.php?title={{TALKPAGENAMEE}}&action=edit&section=new&preload=template:helpme-preload&preloadtitle=సందేహం ఇక్కడ] నొక్కి, మీ సందేహాన్ని అడగండి. వీలయినంత త్వరగా వికీ విధివిధానాలు తెలిసిన సభ్యులు మీ సందేహాన్ని నివృత్తి చేస్తారు. తెలుగు వికీపీడియాలో మళ్ళీ మళ్ళీ కలుద్దాం. [[బొమ్మ:Smile icon.png|25px]] &nbsp;<!-- Template:Welcome--> [[వాడుకరి:Nrgullapalli|Nrgullapalli]] ([[వాడుకరి చర్చ:Nrgullapalli|చర్చ]]) 00:40, 11 సెప్టెంబరు 2026 (UTC) lkoinwsv5vc998c9gwna7ihvsqfo7rq 3 509384 4955818 2026-09-11T00:41:07Z Nrgullapalli 11739 వికీపీడియాకు స్వాగతం! ([[WP:TW|TW]]) 4955818 wikitext text/x-wiki ==స్వాగతం== <!--{{Subst:Welcome}}~~~~ --> <div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: Orange;"> <div class="center"><span style="font-size:large; color:black;">Praveenmrg గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[Wikipedia:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|<span style="color:white;">స్వాగతం!</span>]]! [[దస్త్రం:Wikipedia-logo.png|40px]]</span></div></div> Praveenmrg గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[వికీపీడియా:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|స్వాగతం!]] వికీపీడియాలో సభ్యులైనందుకు అభినందనలు. {{#if:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}|<div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: light grey;"> వికీపీడియాలో దిద్దుబాట్లు ఎలా చెయ్యాలో మీకు వివరించేందుకు, మీ సందేహాలను తీర్చేందుకూ [[వాడుకరి:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}]] గారిని ప్రత్యేకంగా మీకోసం గురువుగా కేటాయించారు. ఏ సంకోచమూ లేకుండా వారిని మీ సందేహాలు అడగవచ్చు. మీకు [[ప్రత్యేక:Homepage|ప్రత్యేకంగా ఒక హోంపేజీ]] కూడా ఉంది చూడండి. అక్కడ మీకవసరమైన ఏ సహాయమైనా చేసేందుకు {{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}} గారు సిద్ధంగా ఉన్నారు. వారిని [[ప్రత్యేక:Homepage|పలకరించండి]].</div>|}} * [[దస్త్రం:Wikipedia Gurinchi Meeku Telusa?.pdf|thumb|పై బొమ్మపై నొక్కి తెలుగు వికీపీడియాను పరిచయం చేసే పుస్తకం చూడండి.]][[:s:వికీపీడియాలో రచనలు చేయుట|వికీపీడియాలో రచనలు ఎలా చెయ్యాలో చెప్పే పుస్తకం]] చూడండి. తెలుగు వ్యాసరచన గురించి [[విషయ వ్యక్తీకరణ]], కంప్యూటర్ లో తెలుగు టైపు చెయ్యడం గురించి [[వికీపీడియా:టైపింగు సహాయం|టైపింగు సహాయం]], [[కీ బోర్డు]] వ్యాసాలు ఉపయోగపడతాయి. * "మరియు" అనే పదం తెలుగుకు సహజమైన వాడుక కాదు. ప్రామాణిక ప్రచురణల్లో దాన్ని వాడరు. వికీపీడియాలో కూడా దాన్ని వాడరాదు. మరింత సమాచారం కోసం [[వికీపీడియా:శైలి/భాష]] చూడండి. * వికీపీడియాలో ప్రతీ పేజీకి అనుబంధంగా ఒక చర్చ పేజీ ఉంటుంది. వ్యాస విషయానికి సంబంధించిన చర్చ, సంబంధిత చర్చ పేజీలో చెయ్యాలి. మీ వాడుకరి పేజీకి కూడా అనుబంధంగా చర్చ పేజీ ఉంది. ఆ పేజీలోనే ఈ స్వాగత సందేశం పెట్టాను, గమనించారా? * చర్చ పేజీల్లో ఏమైనా రాసినపుడు దాని పక్కన సంతకం పెట్టాలి. నాలుగు టిల్డెలతో (టిల్డె అంటే - కీబోర్డులో "1" అంకె మీటకు ఎడమ పక్కన ఉన్న మీట. షిఫ్ట్ కీతో కలిపి దాన్ని నొక్కాలి.) <nowiki>~~~~</nowiki> ఇలా రాస్తే మీ పేరు, తేదీ, టైము ముద్రితమౌతాయి - అదే సంతకం! దిద్దుబాటు పెట్టె (వికీలో ఎక్కడైనా సరే.., రాసేది, ఇప్పుడు నేను ఇదంతా రాసినదీ దిద్దుబాటు పెట్టెలోనే) పైభాగం లోని ([[File:OOUI JS signature icon LTR.png|20px]]) బొమ్మపై నొక్కినా సంతకం చేరుతుంది. (సంతకం, చర్చ పేజీల్లో మాత్రమే చెయ్యాలి. వ్యాస పేజీలలో చెయ్యరాదు.) చర్చ పేజీలను [[వికీపీడియా:చర్చ పేజీలను ఉపయోగించడం ఎలా|ఎలా ఉపయోగించుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. * వికీపీడియాలో విజ్ఞాన సర్వస్వం పేజీలే కాకుండా వాటికి ఉపయోగపడే అనేక ఇతర పేజీలు కూడా ఉంటాయి. ఇవన్నీ వేరువేరు [[వికీపీడియా:పేరుబరి|పేరుబరుల్లో]] ఉంటాయి. ఈ పేజీల పేర్లకు ముందు ఆ పేరుబరి పేరు వస్తుంది - "వికీపీడియా:" "వాడుకరి:" "మూస:" "వర్గం:" -ఇలాగ (విజ్ఞాన సర్వస పేజీలకు ముందు ఇలాంటిదేమీ ఉండదు.). ఈ పేజీలకు కూడా అనుంబంధంగా చర్చ పేజీలుంటాయి. * వికీ గురించి, వికీపద్ధతుల గురించీ, వికీలో పనిచెయ్యడం గురించీ [[సహాయం:పరిచయం|తెలుసుకోండి]], ఇతరులకు చెప్పండి. * వికీపీడియాలో సవరణలు చెయ్యాలంటే కొత్తవారికి "విజువల్ ఎడిటరు" తేలిగ్గా, చాలా సౌకర్యంగా ఉంటుంది. దాన్ని మీ డిఫాల్టు ఎడిటరుగా ఎంచుకోండి. [[సహాయం:విజువల్ ఎడిటరును ఎంచుకోవడం|ఎలా ఎంచుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. ---- ఇకపోతే.. * ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణాల్లోని దాదాపుగా ప్రతీ ఊరికీ, మండలానికీ, జిల్లాకీ, పట్టణానికీ, నగరానికీ వికీలో పేజీ ఉంది. మీ ఊరి పేజీ చూడండి. అందులో సవరణలు ఏమైనా అవసరమనుకుంటే చేసెయ్యండి. వెనకాడకండి. * ప్రతీ తెలుగు సినిమాకీ ఒక పేజీ పెట్టాలనేది సంకల్పం. అందులో మీరూ పాలుపంచుకోవచ్చు. * [[మానవ పరిణామం]], [[మాయాబజార్]], [[ఇస్రో]], [[ఘట్టమనేని కృష్ణ| కృష్ణ (సినిమా నటుడు)]], [[జవాహర్ లాల్ నెహ్రూ]], [[మహా ఘాత పరికల్పన|చంద్రుడెలా పుట్టాడు]], [[తిరుమల ప్రసాదం]], [[హిరోషిమా, నాగసాకిలపై అణ్వస్త్ర దాడులు]], [[కొండారెడ్డి బురుజు]],..ఇలాంటి వేలాది వ్యాసాలు ఉన్నవి. రండి. విజ్ఞాన సర్వస్వ ప్రపంచంలో విహరించండి. ఇక్కడ రాయండి. తప్పులను సరిదిద్దండి. ఒప్పులకు మెరుగులు పెట్టండి. ------ * తెలుగు వికీ సభ్యులు అభిప్రాయాలు పంచుకొనే [http://groups.google.com/group/teluguwiki తెవికీ గూగుల్ గుంపు]లో చేరండి. ఫేస్బుక్ వాడేవారైతే [https://www.facebook.com/groups/560945180622204/ తెలుగు వికీపీడియా సముదాయ పేజీ] ఇష్టపడండి. * ఈ సైటు గురించి [[వికీపీడియా:అభిప్రాయాలు|అభిప్రాయాలు]] తెలపండి. * వికీపీడియాను ఉపయోగిస్తున్నప్పుడు మీకేమయినా సందేహాలు వస్తే [http://te.wikipedia.org/w/index.php?title={{TALKPAGENAMEE}}&action=edit&section=new&preload=template:helpme-preload&preloadtitle=సందేహం ఇక్కడ] నొక్కి, మీ సందేహాన్ని అడగండి. వీలయినంత త్వరగా వికీ విధివిధానాలు తెలిసిన సభ్యులు మీ సందేహాన్ని నివృత్తి చేస్తారు. తెలుగు వికీపీడియాలో మళ్ళీ మళ్ళీ కలుద్దాం. [[బొమ్మ:Smile icon.png|25px]] &nbsp;<!-- Template:Welcome--> [[వాడుకరి:Nrgullapalli|Nrgullapalli]] ([[వాడుకరి చర్చ:Nrgullapalli|చర్చ]]) 00:41, 11 సెప్టెంబరు 2026 (UTC) fit0vc7oimk9zwlleadc1gy9qkjegjj 3 509385 4955819 2026-09-11T00:41:55Z Nrgullapalli 11739 వికీపీడియాకు స్వాగతం! ([[WP:TW|TW]]) 4955819 wikitext text/x-wiki ==స్వాగతం== <!--{{Subst:Welcome}}~~~~ --> <div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: Orange;"> <div class="center"><span style="font-size:large; color:black;">Blessi Santhosh గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[Wikipedia:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|<span style="color:white;">స్వాగతం!</span>]]! [[దస్త్రం:Wikipedia-logo.png|40px]]</span></div></div> Blessi Santhosh గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[వికీపీడియా:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|స్వాగతం!]] వికీపీడియాలో సభ్యులైనందుకు అభినందనలు. {{#if:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}|<div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: light grey;"> వికీపీడియాలో దిద్దుబాట్లు ఎలా చెయ్యాలో మీకు వివరించేందుకు, మీ సందేహాలను తీర్చేందుకూ [[వాడుకరి:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}]] గారిని ప్రత్యేకంగా మీకోసం గురువుగా కేటాయించారు. ఏ సంకోచమూ లేకుండా వారిని మీ సందేహాలు అడగవచ్చు. మీకు [[ప్రత్యేక:Homepage|ప్రత్యేకంగా ఒక హోంపేజీ]] కూడా ఉంది చూడండి. అక్కడ మీకవసరమైన ఏ సహాయమైనా చేసేందుకు {{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}} గారు సిద్ధంగా ఉన్నారు. వారిని [[ప్రత్యేక:Homepage|పలకరించండి]].</div>|}} * [[దస్త్రం:Wikipedia Gurinchi Meeku Telusa?.pdf|thumb|పై బొమ్మపై నొక్కి తెలుగు వికీపీడియాను పరిచయం చేసే పుస్తకం చూడండి.]][[:s:వికీపీడియాలో రచనలు చేయుట|వికీపీడియాలో రచనలు ఎలా చెయ్యాలో చెప్పే పుస్తకం]] చూడండి. తెలుగు వ్యాసరచన గురించి [[విషయ వ్యక్తీకరణ]], కంప్యూటర్ లో తెలుగు టైపు చెయ్యడం గురించి [[వికీపీడియా:టైపింగు సహాయం|టైపింగు సహాయం]], [[కీ బోర్డు]] వ్యాసాలు ఉపయోగపడతాయి. * "మరియు" అనే పదం తెలుగుకు సహజమైన వాడుక కాదు. ప్రామాణిక ప్రచురణల్లో దాన్ని వాడరు. వికీపీడియాలో కూడా దాన్ని వాడరాదు. మరింత సమాచారం కోసం [[వికీపీడియా:శైలి/భాష]] చూడండి. * వికీపీడియాలో ప్రతీ పేజీకి అనుబంధంగా ఒక చర్చ పేజీ ఉంటుంది. వ్యాస విషయానికి సంబంధించిన చర్చ, సంబంధిత చర్చ పేజీలో చెయ్యాలి. మీ వాడుకరి పేజీకి కూడా అనుబంధంగా చర్చ పేజీ ఉంది. ఆ పేజీలోనే ఈ స్వాగత సందేశం పెట్టాను, గమనించారా? * చర్చ పేజీల్లో ఏమైనా రాసినపుడు దాని పక్కన సంతకం పెట్టాలి. నాలుగు టిల్డెలతో (టిల్డె అంటే - కీబోర్డులో "1" అంకె మీటకు ఎడమ పక్కన ఉన్న మీట. షిఫ్ట్ కీతో కలిపి దాన్ని నొక్కాలి.) <nowiki>~~~~</nowiki> ఇలా రాస్తే మీ పేరు, తేదీ, టైము ముద్రితమౌతాయి - అదే సంతకం! దిద్దుబాటు పెట్టె (వికీలో ఎక్కడైనా సరే.., రాసేది, ఇప్పుడు నేను ఇదంతా రాసినదీ దిద్దుబాటు పెట్టెలోనే) పైభాగం లోని ([[File:OOUI JS signature icon LTR.png|20px]]) బొమ్మపై నొక్కినా సంతకం చేరుతుంది. (సంతకం, చర్చ పేజీల్లో మాత్రమే చెయ్యాలి. వ్యాస పేజీలలో చెయ్యరాదు.) చర్చ పేజీలను [[వికీపీడియా:చర్చ పేజీలను ఉపయోగించడం ఎలా|ఎలా ఉపయోగించుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. * వికీపీడియాలో విజ్ఞాన సర్వస్వం పేజీలే కాకుండా వాటికి ఉపయోగపడే అనేక ఇతర పేజీలు కూడా ఉంటాయి. ఇవన్నీ వేరువేరు [[వికీపీడియా:పేరుబరి|పేరుబరుల్లో]] ఉంటాయి. ఈ పేజీల పేర్లకు ముందు ఆ పేరుబరి పేరు వస్తుంది - "వికీపీడియా:" "వాడుకరి:" "మూస:" "వర్గం:" -ఇలాగ (విజ్ఞాన సర్వస పేజీలకు ముందు ఇలాంటిదేమీ ఉండదు.). ఈ పేజీలకు కూడా అనుంబంధంగా చర్చ పేజీలుంటాయి. * వికీ గురించి, వికీపద్ధతుల గురించీ, వికీలో పనిచెయ్యడం గురించీ [[సహాయం:పరిచయం|తెలుసుకోండి]], ఇతరులకు చెప్పండి. * వికీపీడియాలో సవరణలు చెయ్యాలంటే కొత్తవారికి "విజువల్ ఎడిటరు" తేలిగ్గా, చాలా సౌకర్యంగా ఉంటుంది. దాన్ని మీ డిఫాల్టు ఎడిటరుగా ఎంచుకోండి. [[సహాయం:విజువల్ ఎడిటరును ఎంచుకోవడం|ఎలా ఎంచుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. ---- ఇకపోతే.. * ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణాల్లోని దాదాపుగా ప్రతీ ఊరికీ, మండలానికీ, జిల్లాకీ, పట్టణానికీ, నగరానికీ వికీలో పేజీ ఉంది. మీ ఊరి పేజీ చూడండి. అందులో సవరణలు ఏమైనా అవసరమనుకుంటే చేసెయ్యండి. వెనకాడకండి. * ప్రతీ తెలుగు సినిమాకీ ఒక పేజీ పెట్టాలనేది సంకల్పం. అందులో మీరూ పాలుపంచుకోవచ్చు. * [[మానవ పరిణామం]], [[మాయాబజార్]], [[ఇస్రో]], [[ఘట్టమనేని కృష్ణ| కృష్ణ (సినిమా నటుడు)]], [[జవాహర్ లాల్ నెహ్రూ]], [[మహా ఘాత పరికల్పన|చంద్రుడెలా పుట్టాడు]], [[తిరుమల ప్రసాదం]], [[హిరోషిమా, నాగసాకిలపై అణ్వస్త్ర దాడులు]], [[కొండారెడ్డి బురుజు]],..ఇలాంటి వేలాది వ్యాసాలు ఉన్నవి. రండి. విజ్ఞాన సర్వస్వ ప్రపంచంలో విహరించండి. ఇక్కడ రాయండి. తప్పులను సరిదిద్దండి. ఒప్పులకు మెరుగులు పెట్టండి. ------ * తెలుగు వికీ సభ్యులు అభిప్రాయాలు పంచుకొనే [http://groups.google.com/group/teluguwiki తెవికీ గూగుల్ గుంపు]లో చేరండి. ఫేస్బుక్ వాడేవారైతే [https://www.facebook.com/groups/560945180622204/ తెలుగు వికీపీడియా సముదాయ పేజీ] ఇష్టపడండి. * ఈ సైటు గురించి [[వికీపీడియా:అభిప్రాయాలు|అభిప్రాయాలు]] తెలపండి. * వికీపీడియాను ఉపయోగిస్తున్నప్పుడు మీకేమయినా సందేహాలు వస్తే [http://te.wikipedia.org/w/index.php?title={{TALKPAGENAMEE}}&action=edit&section=new&preload=template:helpme-preload&preloadtitle=సందేహం ఇక్కడ] నొక్కి, మీ సందేహాన్ని అడగండి. వీలయినంత త్వరగా వికీ విధివిధానాలు తెలిసిన సభ్యులు మీ సందేహాన్ని నివృత్తి చేస్తారు. తెలుగు వికీపీడియాలో మళ్ళీ మళ్ళీ కలుద్దాం. [[బొమ్మ:Smile icon.png|25px]] &nbsp;<!-- Template:Welcome--> [[వాడుకరి:Nrgullapalli|Nrgullapalli]] ([[వాడుకరి చర్చ:Nrgullapalli|చర్చ]]) 00:41, 11 సెప్టెంబరు 2026 (UTC) eg832dys37de3ch129fc5jky673mxlv 3 509386 4955820 2026-09-11T00:42:15Z Nrgullapalli 11739 వికీపీడియాకు స్వాగతం! ([[WP:TW|TW]]) 4955820 wikitext text/x-wiki ==స్వాగతం== <!--{{Subst:Welcome}}~~~~ --> <div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: Orange;"> <div class="center"><span style="font-size:large; color:black;">Mp3cut గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[Wikipedia:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|<span style="color:white;">స్వాగతం!</span>]]! [[దస్త్రం:Wikipedia-logo.png|40px]]</span></div></div> Mp3cut గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[వికీపీడియా:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|స్వాగతం!]] వికీపీడియాలో సభ్యులైనందుకు అభినందనలు. {{#if:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}|<div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: light grey;"> వికీపీడియాలో దిద్దుబాట్లు ఎలా చెయ్యాలో మీకు వివరించేందుకు, మీ సందేహాలను తీర్చేందుకూ [[వాడుకరి:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}]] గారిని ప్రత్యేకంగా మీకోసం గురువుగా కేటాయించారు. ఏ సంకోచమూ లేకుండా వారిని మీ సందేహాలు అడగవచ్చు. మీకు [[ప్రత్యేక:Homepage|ప్రత్యేకంగా ఒక హోంపేజీ]] కూడా ఉంది చూడండి. అక్కడ మీకవసరమైన ఏ సహాయమైనా చేసేందుకు {{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}} గారు సిద్ధంగా ఉన్నారు. వారిని [[ప్రత్యేక:Homepage|పలకరించండి]].</div>|}} * [[దస్త్రం:Wikipedia Gurinchi Meeku Telusa?.pdf|thumb|పై బొమ్మపై నొక్కి తెలుగు వికీపీడియాను పరిచయం చేసే పుస్తకం చూడండి.]][[:s:వికీపీడియాలో రచనలు చేయుట|వికీపీడియాలో రచనలు ఎలా చెయ్యాలో చెప్పే పుస్తకం]] చూడండి. తెలుగు వ్యాసరచన గురించి [[విషయ వ్యక్తీకరణ]], కంప్యూటర్ లో తెలుగు టైపు చెయ్యడం గురించి [[వికీపీడియా:టైపింగు సహాయం|టైపింగు సహాయం]], [[కీ బోర్డు]] వ్యాసాలు ఉపయోగపడతాయి. * "మరియు" అనే పదం తెలుగుకు సహజమైన వాడుక కాదు. ప్రామాణిక ప్రచురణల్లో దాన్ని వాడరు. వికీపీడియాలో కూడా దాన్ని వాడరాదు. మరింత సమాచారం కోసం [[వికీపీడియా:శైలి/భాష]] చూడండి. * వికీపీడియాలో ప్రతీ పేజీకి అనుబంధంగా ఒక చర్చ పేజీ ఉంటుంది. వ్యాస విషయానికి సంబంధించిన చర్చ, సంబంధిత చర్చ పేజీలో చెయ్యాలి. మీ వాడుకరి పేజీకి కూడా అనుబంధంగా చర్చ పేజీ ఉంది. ఆ పేజీలోనే ఈ స్వాగత సందేశం పెట్టాను, గమనించారా? * చర్చ పేజీల్లో ఏమైనా రాసినపుడు దాని పక్కన సంతకం పెట్టాలి. నాలుగు టిల్డెలతో (టిల్డె అంటే - కీబోర్డులో "1" అంకె మీటకు ఎడమ పక్కన ఉన్న మీట. షిఫ్ట్ కీతో కలిపి దాన్ని నొక్కాలి.) <nowiki>~~~~</nowiki> ఇలా రాస్తే మీ పేరు, తేదీ, టైము ముద్రితమౌతాయి - అదే సంతకం! దిద్దుబాటు పెట్టె (వికీలో ఎక్కడైనా సరే.., రాసేది, ఇప్పుడు నేను ఇదంతా రాసినదీ దిద్దుబాటు పెట్టెలోనే) పైభాగం లోని ([[File:OOUI JS signature icon LTR.png|20px]]) బొమ్మపై నొక్కినా సంతకం చేరుతుంది. (సంతకం, చర్చ పేజీల్లో మాత్రమే చెయ్యాలి. వ్యాస పేజీలలో చెయ్యరాదు.) చర్చ పేజీలను [[వికీపీడియా:చర్చ పేజీలను ఉపయోగించడం ఎలా|ఎలా ఉపయోగించుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. * వికీపీడియాలో విజ్ఞాన సర్వస్వం పేజీలే కాకుండా వాటికి ఉపయోగపడే అనేక ఇతర పేజీలు కూడా ఉంటాయి. ఇవన్నీ వేరువేరు [[వికీపీడియా:పేరుబరి|పేరుబరుల్లో]] ఉంటాయి. ఈ పేజీల పేర్లకు ముందు ఆ పేరుబరి పేరు వస్తుంది - "వికీపీడియా:" "వాడుకరి:" "మూస:" "వర్గం:" -ఇలాగ (విజ్ఞాన సర్వస పేజీలకు ముందు ఇలాంటిదేమీ ఉండదు.). ఈ పేజీలకు కూడా అనుంబంధంగా చర్చ పేజీలుంటాయి. * వికీ గురించి, వికీపద్ధతుల గురించీ, వికీలో పనిచెయ్యడం గురించీ [[సహాయం:పరిచయం|తెలుసుకోండి]], ఇతరులకు చెప్పండి. * వికీపీడియాలో సవరణలు చెయ్యాలంటే కొత్తవారికి "విజువల్ ఎడిటరు" తేలిగ్గా, చాలా సౌకర్యంగా ఉంటుంది. దాన్ని మీ డిఫాల్టు ఎడిటరుగా ఎంచుకోండి. [[సహాయం:విజువల్ ఎడిటరును ఎంచుకోవడం|ఎలా ఎంచుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. ---- ఇకపోతే.. * ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణాల్లోని దాదాపుగా ప్రతీ ఊరికీ, మండలానికీ, జిల్లాకీ, పట్టణానికీ, నగరానికీ వికీలో పేజీ ఉంది. మీ ఊరి పేజీ చూడండి. అందులో సవరణలు ఏమైనా అవసరమనుకుంటే చేసెయ్యండి. వెనకాడకండి. * ప్రతీ తెలుగు సినిమాకీ ఒక పేజీ పెట్టాలనేది సంకల్పం. అందులో మీరూ పాలుపంచుకోవచ్చు. * [[మానవ పరిణామం]], [[మాయాబజార్]], [[ఇస్రో]], [[ఘట్టమనేని కృష్ణ| కృష్ణ (సినిమా నటుడు)]], [[జవాహర్ లాల్ నెహ్రూ]], [[మహా ఘాత పరికల్పన|చంద్రుడెలా పుట్టాడు]], [[తిరుమల ప్రసాదం]], [[హిరోషిమా, నాగసాకిలపై అణ్వస్త్ర దాడులు]], [[కొండారెడ్డి బురుజు]],..ఇలాంటి వేలాది వ్యాసాలు ఉన్నవి. రండి. విజ్ఞాన సర్వస్వ ప్రపంచంలో విహరించండి. ఇక్కడ రాయండి. తప్పులను సరిదిద్దండి. ఒప్పులకు మెరుగులు పెట్టండి. ------ * తెలుగు వికీ సభ్యులు అభిప్రాయాలు పంచుకొనే [http://groups.google.com/group/teluguwiki తెవికీ గూగుల్ గుంపు]లో చేరండి. ఫేస్బుక్ వాడేవారైతే [https://www.facebook.com/groups/560945180622204/ తెలుగు వికీపీడియా సముదాయ పేజీ] ఇష్టపడండి. * ఈ సైటు గురించి [[వికీపీడియా:అభిప్రాయాలు|అభిప్రాయాలు]] తెలపండి. * వికీపీడియాను ఉపయోగిస్తున్నప్పుడు మీకేమయినా సందేహాలు వస్తే [http://te.wikipedia.org/w/index.php?title={{TALKPAGENAMEE}}&action=edit&section=new&preload=template:helpme-preload&preloadtitle=సందేహం ఇక్కడ] నొక్కి, మీ సందేహాన్ని అడగండి. వీలయినంత త్వరగా వికీ విధివిధానాలు తెలిసిన సభ్యులు మీ సందేహాన్ని నివృత్తి చేస్తారు. తెలుగు వికీపీడియాలో మళ్ళీ మళ్ళీ కలుద్దాం. [[బొమ్మ:Smile icon.png|25px]] &nbsp;<!-- Template:Welcome--> [[వాడుకరి:Nrgullapalli|Nrgullapalli]] ([[వాడుకరి చర్చ:Nrgullapalli|చర్చ]]) 00:42, 11 సెప్టెంబరు 2026 (UTC) 3hblpod3hk43gxsvcbqupky75a2hj3u 0 509387 4955822 2026-09-11T00:53:36Z ఉదయ్ కిరణ్ 124579 [[WP:AES|←]]Created page with '{{Short description|భారతీయ నటుడు, స్క్రీన్ ప్లే రచయిత (జననం 1935)}} {{About|నటుడు, స్క్రీన్ ప్లే రచయిత గురించి|ఇతర వాడుకల కొరకు|}} {{Use dmy dates|date=October 2025}} {{Infobox person | name = సలీమ్ ఖాన్ | pronunciation = {{IPA|hns|sɐliːm xɑːn|}} | image = SalimKhan.jpg | i...' 4955822 wikitext text/x-wiki {{Short description|భారతీయ నటుడు, స్క్రీన్ ప్లే రచయిత (జననం 1935)}} {{About|నటుడు, స్క్రీన్ ప్లే రచయిత గురించి|ఇతర వాడుకల కొరకు|}} {{Use dmy dates|date=October 2025}} {{Infobox person | name = సలీమ్ ఖాన్ | pronunciation = {{IPA|hns|sɐliːm xɑːn|}} | image = SalimKhan.jpg | image_size = | caption = 2013 ఆగస్టులో ఖాన్ | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1935|11|24}} | birth_place = ఇండోర్, ఇండోర్ స్టేట్, బ్రిటిష్ ఇండియా | occupation = {{hlist|నటుడు|సినిమా నిర్మాత|స్క్రీన్ ప్లే రచయిత}} | years_active = {{ubl|1959–ప్రస్తుతం}} | spouse = {{ubl|{{marriage|సల్మా ఖాన్ (సుశీల చరక్)|1964}}|{{marriage|హెలెన్|1981}}}} | awards = {{ubl|6 ఫిల్మ్‌ఫేర్ పురస్కారాలు}} | children = 5 (సల్మాన్ ఖాన్, అర్బాజ్ ఖాన్, అల్విరా ఖాన్ అగ్నిహోత్రి, సొహైల్ ఖాన్ లతో సహా) | relatives = హిందీ సినిమా వంశాల జాబితా#ఖాన్ కుటుంబం (సలీమ్ ఖాన్) చూడండి }} '''సలీమ్ అబ్దుల్ రషీద్ ఖాన్'''{{Efn|{{IPA|hns|sɐliːm xɑːn}}.}} ({{IPA|hns|sɐliːm xɑːn}}; జననం 24 నవంబరు 1935) ఒక భారతీయ స్క్రీన్ ప్లే రచయిత, నటుడు, సినిమా నిర్మాత.<ref>{{cite news |last1=Roy |first1=Sagorika |date=25 November 2023 |title=Salman Khan wishes father Salim Khan on his 88th birthday: Top Instagram moments |url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/salman-khan-wishes-father-salim-khan-on-his-88th-birthday-top-instagram-moments/cid/1982563 |work=The Telegraph |access-date=27 November 2023}}</ref> అతను అనేక హిందీ సినిమాలకు స్క్రీన్ ప్లేలు, కథలు, స్క్రిప్ట్ లు రాశాడు. అతను జావేద్ అక్తర్ తో కలిసి విజయవంతమైన స్క్రీన్ ప్లే రచయితల ద్వయం సలీమ్-జావేద్ లో ఒకరిగా బాగా ప్రసిద్ధి చెందాడు. హిందీ సినిమాలో స్టార్ హోదాను సాధించిన మొదటి భారతీయ స్క్రీన్ ప్లే రచయితలలో ఈ జంట ఒకరు,<ref name="Encyclopaedia of Hindi cinema">Ramesh Dawar (2003), ''[https://books.google.com/books?id=8y8vN9A14nkC Encyclopaedia of Hindi cinema] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190405040645/https://books.google.com/books?id=8y8vN9A14nkC |date=5 April 2019 }}'', Encyclopædia Britannica (India) Pvt. Ltd.</ref> భారతీయ సినిమా చరిత్రలో అత్యంత ప్రభావవంతమైన స్క్రీన్ ప్లే రచయితలలో ఒకరిగా వీరు నిలిచారు.<ref name="rediff.com">Sholay, through the eyes of Salim Khan, ''[https://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-interview-with-salim-khan/20120228.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190406110656/https://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-interview-with-salim-khan/20120228.htm|date=6 April 2019}}'', Rediff.com</ref><ref name="Chaudhuri">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Cri9CgAAQBAJ|title=Written by Salim-Javed: The Story of Hindi Cinema's Greatest Screenwriters|last=Chaudhuri|first=Diptakirti|date=1 October 2015|publisher=[[Penguin Books|Penguin UK]]|isbn=9789352140084|language=en|access-date=29 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20190404170145/https://books.google.com/books?id=Cri9CgAAQBAJ|archive-date=4 April 2019|url-status=live}}</ref> ఈ భాగస్వామ్యంలో, సలీమ్ ఖాన్ ప్రధానంగా కథలు, పాత్రలను అభివృద్ధి చేయగా, అక్తర్ సంభాషణలు, స్క్రీన్ ప్లే రచనపై దృష్టి పెట్టాడు.<ref>{{cite news |last=Chintamani|first=Gautam|title=The brilliance of Salim-Javed lies not just in what they said, but how they said it|url=https://scroll.in/article/764622/the-brilliance-of-salim-javed-lies-not-just-in-what-they-said-but-how-they-said-it|work=Scroll.in|access-date=2 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20161118105025/http://scroll.in/article/764622/the-brilliance-of-salim-javed-lies-not-just-in-what-they-said-but-how-they-said-it|archive-date=18 November 2016|url-status=live}}</ref> సలీమ్-జావేద్ జంట 1970లలో భారతీయ చలనచిత్ర రంగాన్ని విప్లవాత్మకంగా మార్చారు,<ref name="Pandolin">{{cite web|title=Salim-Javed: Writing Duo that Revolutionized Indian Cinema|url=https://pandolin.com/salim-javed-writing-duo-that-revolutionized-indian-cinema/|website=Pandolin|date=25 April 2013|access-date=29 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201035749/https://pandolin.com/salim-javed-writing-duo-that-revolutionized-indian-cinema/|archive-date=1 December 2017|url-status=dead}}</ref> బాలీవుడ్ కథా ఫార్ములాను మార్చి బ్లాక్‌బస్టర్ ఫార్మాట్‌కు మార్గదర్శకత్వం వహించారు.<ref name="Chaudhuri" /> వారు మసాలా సినిమా,<ref name="Chaudhuri58">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Cri9CgAAQBAJ&pg=PT58|title=Written by Salim-Javed: The Story of Hindi Cinema's Greatest Screenwriters|last=Chaudhuri|first=Diptakirti|date=1 October 2015|publisher=[[Penguin Books|Penguin UK]]|isbn=9789352140084|language=en|pages=58|access-date=29 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20190405032331/https://books.google.com/books?id=Cri9CgAAQBAJ&pg=PT58|archive-date=5 April 2019|url-status=live}}</ref> డెకాయిట్ వెస్ట్రన్ శైలిని ప్రాచుర్యంలోకి తెచ్చారు.<ref name="Teo">{{cite book|last=Teo|first=Stephen|title=Eastern Westerns: Film and Genre Outside and Inside Hollywood|date=2017|publisher=[[Taylor & Francis]]|isbn=978-1-317-59226-6|pages=122|url=https://books.google.com/books?id=pi8lDwAAQBAJ&pg=PA122|language=en|access-date=29 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171130151204/https://books.google.com/books?id=pi8lDwAAQBAJ&pg=PA122|archive-date=30 November 2017|url-status=live}}</ref> అమితాబ్ బచ్చన్ కెరీర్ ను నిర్వచించిన "యాంగ్రీ యంగ్ మ్యాన్" మూసను సృష్టించడంలో కీలక పాత్ర పోషించారు.<ref name="timesofindia">{{cite news|title=Why Salim Khan was angry with Amitabh Bachchan|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Why-Salim-Khan-was-angry-with-Amitabh-Bachchan/articleshow/27245793.cms|work=[[The Times of India]]|date=13 December 2013|access-date=29 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20180102180945/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Why-Salim-Khan-was-angry-with-Amitabh-Bachchan/articleshow/27245793.cms|archive-date=2 January 2018|url-status=live}}</ref> వారి ప్రధాన విజయాలలో ''[[సీతా ఔర్ గీతా]]'' (1972), ''[[జంజీర్]]'' (1973), ''[[దీవార్ (సినిమా)|దీవార్]]'' (1975), ''[[షోలే]]'' (1975), ''[[త్రిశూల్]]'' (1978), ''[[క్రాంతి]]'' (1981), ''డాన్'' ఫ్రాంచైజీ ఉన్నాయి. ''షోలే'' ఆ కాలంలో అత్యధిక వసూళ్లు సాధించిన భారతీయ చిత్రంగా నిలిచింది, ఇప్పటివరకు రూపొందించిన అత్యుత్తమ భారతీయ చిత్రాల జాబితాలో తరచుగా చోటు దక్కించుకుంటుంది.<ref>{{cite news|title=G. P. Sippy, Indian Filmmaker Whose ''Sholay'' Was a Bollywood Hit, Dies at 93 |url=https://www.nytimes.com/2007/12/27/arts/27Sippy.html |work=[[The New York Times]] |access-date=23 February 2011 |first=Haresh |last=Pandya |date=27 December 2007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110828135232/http://www.nytimes.com/2007/12/27/arts/27Sippy.html |archive-date=28 August 2011 }}</ref><ref name="bfi">{{cite web|title=Top 10 Indian Films|publisher=[[British Film Institute]]|year=2002 |url=http://www.bfi.org.uk/features/imagineasia/guide/poll/india |access-date=14 June 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110515101729/http://www.bfi.org.uk/features/imagineasia/guide/poll/india/|archive-date=15 May 2011 }}</ref> సలీమ్ ఖాన్ సలీమ్ ఖాన్ కుటుంబానికి పెద్దగా, ముగ్గురు బాలీవుడ్ నటులు — సల్మాన్ ఖాన్, సొహైల్ ఖాన్, అర్బాజ్ ఖాన్ — సినిమా నిర్మాత అల్విరా ఖాన్ అగ్నిహోత్రిల తండ్రిగా కూడా సుపరిచితుడు. అతను సుశీల చరక్ (సల్మా ఖాన్ అని కూడా పిలుస్తారు),<ref>{{cite news|title=Salman Khan's mom Salma Khan and stepmom Helen share a strong bond|url=http://daily.bhaskar.com/news/ENT-salman-khans-mom-salma-khan-and-stepmom-helen-share-a-strong-bond-4282546-PHO.html|access-date=18 June 2016|publisher=[[Dainik Bhaskar]]|date=4 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20160701013615/http://daily.bhaskar.com/news/ENT-salman-khans-mom-salma-khan-and-stepmom-helen-share-a-strong-bond-4282546-PHO.html|archive-date=1 July 2016|url-status=dead}}</ref> నటి [[హెలెన్ (నటి)|హెలెన్]] లను వివాహం చేసుకున్నాడు.<ref>{{cite news|title=Helen elated over grandson's birth|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/helen-elated-over-grandsons-birth-arpita-khan-baby-ahil-aayush-sharma/|access-date=18 June 2016|publisher=[[The Indian Express]]|date=2 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160611082011/http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/helen-elated-over-grandsons-birth-arpita-khan-baby-ahil-aayush-sharma/|archive-date=11 June 2016|url-status=live}}</ref> తన కెరీర్ లో సలీమ్-జావేద్ భాగస్వామ్యంలో భాగంగా సలీమ్ ఖాన్ ఆరు ఫిల్మ్‌ఫేర్ పురస్కారాలను గెలుచుకున్నాడు. 2014లో, హిందీ సినిమాకు ఆయన చేసిన కృషికి గాను భారత ప్రభుత్వం సలీమ్ ఖాన్‌కు పద్మశ్రీ పురస్కారాన్ని ప్రకటించింది, తాను అంతకంటే ఉన్నతమైన పురస్కారానికి అర్హుడినని పేర్కొంటూ అతను ఆ పురస్కారాన్ని తిరస్కరించాడు.<ref>{{Cite news |last=Talwaar |first=Pooja |date=27 January 2015 |title=Salim Khan on Declining Padma Shri: I Deserve More, Would Have Accepted Padma Bhushan |url=https://www.ndtv.com/entertainment/salim-khan-on-declining-padma-shri-i-deserve-more-would-have-accepted-padma-bhushan-733803 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007112430/https://www.ndtv.com/entertainment/salim-khan-on-declining-padma-shri-i-deserve-more-would-have-accepted-padma-bhushan-733803 |archive-date=7 October 2024 |work=NDTV |access-date=26 October 2025}}</ref> 2024లో, అమెజాన్ ప్రైమ్ వీడియో సలీమ్-జావేద్ స్క్రీన్ ప్లే రచయితల ద్వయం గురించి ''యాంగ్రీ యంగ్ మెన్'' పేరుతో మూడు భాగాల డాక్యుమెంటరీ సిరీస్‌ను విడుదల చేసింది. ఈ సిరీస్ వారి సృజనాత్మక భాగస్వామ్యాన్ని, భారతీయ చలనచిత్ర పరిణామంపై వారి ప్రభావాన్ని, భాగస్వామ్యానికి మించిన వారి వ్యక్తిగత ప్రయాణాలను అన్వేషిస్తుంది.<ref>{{cite magazine |last1=Ramachandran |first1=Naman |date=16 August 2024 |title='Angry Young Men': Inside Prime Video's Documentary Series on Bollywood Screenwriting Legends Salim-Javed (EXCLUSIVE) |url=https://variety.com/2024/tv/news/salim-javed-angry-young-men-prime-video-1236108804/ |magazine=[[Variety (magazine)|Variety]] |access-date=18 January 2025}}</ref> == తొలినాటి జీవితం == సలీమ్ ఖాన్ బ్రిటిష్ ఇండియాలోని (ప్రస్తుత మధ్యప్రదేశ్, భారత్) ఒక సంస్థానమైన ఇండోర్ స్టేట్ లోని ఇండోర్ లో ఒక సంపన్న కుటుంబంలో జన్మించాడు. అతను ఇండోర్ లోని హోల్కర్ సైన్స్ కళాశాలలో తన విద్యాభ్యాసాన్ని కొనసాగించాడు. ఖాన్ ప్రకారం, అతని తాతలు 1800ల మధ్యలో ఆఫ్ఘనిస్తాన్ నుండి భారతదేశానికి వలస వచ్చిన అలకోజాయ్ పష్తూన్లు, వారు బ్రిటిష్ ఇండియన్ ఆర్మీ అశ్వికదళంలో పనిచేశారు,<ref>{{cite news |url=http://www.openthemagazine.com/article/art-culture/the-kingdom-of-khan |title=The Kingdom of Khan |publisher=[[Open (Indian magazine)|OPEN]] |quote=Salim Khan, scriptwriter and father of [[Salman Khan]], remembers the [[Afghans|Afghan]] tribe his family historically belongs to. "It is [[Alakozai]]," he says. "My family came to Indore 150 years ago, and worked as [part of the] cavalry in the time of the British." Salman Khan is a fifth-generation Khan in India. |first=Shubhangi |last=Swarup |date=29 January 2011 |access-date=17 July 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160402073310/http://www.openthemagazine.com/article/art-culture/the-kingdom-of-khan#page4 |archive-date=2 April 2016 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |url=https://in.news.yahoo.com/khans-bollywood-afghan-traces-pathan-roots-074154652.html |title=Khans in Bollywood: Afghan traces their Pathan roots |publisher=IANS |first=Devirupa |last=Mitra |date=17 May 2011 |access-date=17 July 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140812150944/https://in.news.yahoo.com/khans-bollywood-afghan-traces-pathan-roots-074154652.html |archive-date=12 August 2014 |url-status=live }}</ref> అయితే రచయిత జసిమ్ ఖాన్, సల్మాన్ ఖాన్ జీవిత చరిత్రలో, ఈ పూర్వీకులు బ్రిటిష్ ఇండియాలోని (ప్రస్తుత పాకిస్తాన్ లోని ఖైబర్ పఖ్తుంక్వా) నార్త్-వెస్ట్ ఫ్రాంటియర్ ప్రావిన్స్ లోని స్వాత్ వ్యాలీలో ఉన్న మలకండ్ కు చెందిన యూసుఫ్ జాయ్ పష్తూన్ల అకజాయ్ ఉప-తెగకు చెందినవారని పేర్కొన్నాడు.<ref name="Khan2015">{{cite book |author=Jasim Khan |url=https://books.google.com/books?id=2jgHCwAAQBAJ |title=Being Salman |date=27 December 2015 |publisher=Penguin Books Limited |isbn=978-81-8475-094-2 |pages=34, 35, 37, 38– |quote=Superstar Salman Khan is a Pashtun from the Akuzai clan...One has to travel roughly forty-five kilometres from Mingora towards Peshawar to reach the nondescript town of Malakand. This is the place where the forebears of Salman Khan once lived. They belonged to the Akuzai clan of the Pashtun tribe...}}</ref> ఖాన్ కుటుంబం ప్రభుత్వ ఉద్యోగాల కోసం అన్వేషించేది, చివరకు ఇండోర్ లో స్థిరపడింది. సలీమ్ ఖాన్ తన తల్లిదండ్రులకు చిన్న కుమారుడు, అతనికి 14 ఏళ్లు వచ్చేసరికి వారిద్దరూ మరణించారు. అతని తండ్రి అబ్దుల్ రషీద్ ఖాన్ ఇండియన్ ఇంపీరియల్ పోలీస్ లో చేరి డీఐజీ-ఇండోర్ స్థాయికి ఎదిగాడు, ఇది బ్రిటిష్ ఇండియాలో ఒక భారతీయుడికి లభించే అత్యున్నత పోలీసు ర్యాంకు. సలీమ్ తల్లి సిద్ధిఖా బానో ఖాన్ అతనికి తొమ్మిదేళ్ల వయసులో మరణించింది. ఆమె మరణానికి ముందు నాలుగు సంవత్సరాల పాటు క్షయవ్యాధితో బాధపడింది, ఆ కారణంగా చిన్నపిల్లలు ఆమె దగ్గరకు వెళ్లడం లేదా ఆమెను కౌగిలించుకోవడం నిషేధించబడింది; తద్వారా సలీమ్ కు ఆమె మరణానికి ముందే తన తల్లితో పెద్దగా సంబంధం ఉండేది కాదు. సలీమ్ కు పద్నాలుగేళ్ల వయసులో 1950 జనవరిలో అతని తండ్రి కూడా మరణించాడు. రెండు నెలల తర్వాత 1950 మార్చిలో సలీమ్ (ఇండోర్ లోని సెయింట్ రాఫెల్స్ పాఠశాలలో చదివాడు) తన మెట్రిక్యులేషన్ పరీక్షలకు హాజరయ్యాడు. అతను ఒక మోస్తరుగా రాణించి ఇండోర్ లోని హోల్కర్ కళాశాలలో చేరాడు, తన బి.ఎ. పూర్తి చేశాడు. కుటుంబానికి ఉన్న గణనీయమైన సంపద ద్వారా అతని అన్నలు అతనికి ఆర్థికంగా మద్దతు ఇచ్చారు, అతను కళాశాల విద్యార్థిగా ఉన్నప్పుడే అతనికి సొంతంగా ఒక కారు ఇచ్చేంతగా ఈ మద్దతు ఉండేది. అతను క్రీడలలో, ముఖ్యంగా క్రికెట్‌లో రాణించాడు, బ్యాచిలర్స్ పూర్తయ్యాక మాస్టర్స్ డిగ్రీలో చేరడానికి కళాశాల అనుమతించడానికి అతని స్టార్ క్రికెటర్ హోదానే కారణం. అతను శిక్షణ పొందిన పైలట్ కూడా.<ref name="telegraphindia">{{cite news|title=We were more successful than most leading pairs|url=https://www.telegraphindia.com/1101114/jsp/7days/story_13173933.jsp|work=[[The Telegraph (Calcutta)|The Telegraph]]|date=14 November 2010|access-date=2 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171203013841/https://www.telegraphindia.com/1101114/jsp/7days/story_13173933.jsp|archive-date=3 December 2017|url-status=dead}}</ref> ఈ సమయంలో, అతను సినిమాల పట్ల కూడా ఆకర్షితుడయ్యాడు, అతని అసాధారణమైన అందం వల్ల అతను సినిమా స్టార్ కావడానికి ప్రయత్నించాలని అతని సహాధ్యాయులు ప్రోత్సహించారు. == కెరీర్ == === నటనా దశ (1960–1969) === అతను కె. అమర్‌నాథ్ దర్శకత్వం వహించిన బారాత్ సినిమాలో సహాయక పాత్రలో నటించాడు. అతనికి సైనింగ్ మొత్తంగా రూ. 1000/- (2023లో ₹88,356.56), షూటింగ్ కాలానికి నెలవారీ వేతనంగా రూ. 400/- (2023లో ₹35,342.64) చెల్లించారు. సలీమ్ అంగీకరించి ముంబైకి మకాం మార్చి మహిమ్ లోని ఒక అద్దె అపార్ట్‌మెంట్‌లో నివసించాడు. ఇండోర్ లో ట్రాన్స్‌పోర్ట్ ట్రక్కులు ఉన్న అతని సోదరుడు అతనికి డబ్బుతో సహాయం చేశాడు. బారాత్ చిత్రం 1960లో పూర్తయి విడుదలైనప్పటికీ, అది అంతగా రాణించలేదు. ప్రిన్స్ సలీమ్ అనే పేరుతో పనిచేస్తూ,<ref name="telegraphindia" /> వర్థమాన నటులు ఎదుర్కొనే సాధారణ 'కష్టకాలం'లోకి అడుగుపెట్టాడు, చిన్న పాత్రలు చేస్తూ, అందమైన సహాయ నటుడిగా ముద్రవేయబడి, క్రమంగా బి-గ్రేడ్ సినిమాలకు పరిమితమయ్యాడు. తరువాతి దశాబ్ద కాలంలో, అతను దాదాపు రెండు డజన్ల చిత్రాలలో చిన్న పాత్రలు పోషిస్తూ "సాధారణ పాత్రలలో" నటించాడు, ఆ పాత్రలు ఎంత చిన్నవంటే ఆ చిత్రాలలో చాలా వాటి టైటిల్స్ లో అతని పేరు కనిపించలేదు; 1970 వరకు మొత్తం 14 సినిమాల్లో, 1977లో చివరిసారిగా ఒక సినిమాలో నటించినట్లు అతనికి గుర్తింపు దక్కింది. వీటిలో ''తీస్రీ మంజిల్'' (1966), ''సర్హాది లూటేరా'' (1966), ''దీవానా'' (1967) చిత్రాలు ఉన్నాయి. అతనికి కాస్త గుర్తింపు తెచ్చిన ముఖ్యమైన పాత్ర తీస్రీ మంజిల్ చిత్రంలోనిది, అందులో హీరో స్నేహితుడిగా అతని పాత్ర బలంగా ఉండటంతో పాటు, అతని ఎంట్రీ సీన్ కు చాలా మంచి బిల్డ్-అప్ లభించింది. === స్క్రీన్ ప్లే రచన వైపు మళ్లింపు (1969–1971) === 25 చిత్రాలలో పనిచేసిన తర్వాత, "నాలో నటనను ప్రదర్శించే కళ లేనందున నేను నటుడిగా పనికిరాను" అని అతనికి అర్థమైంది. "కానీ అప్పటికే చాలా ఆలస్యమైంది - నేను ఇండోర్ కు ఎలా తిరిగి వెళ్లగలను?" అని భావించాడు.<ref name="telegraphindia" /> 1960ల చివరలో, సలీమ్ ఖాన్ తన దృష్టిని నటన నుండి స్క్రిప్ట్ రచన వైపు మళ్లించాలని నిర్ణయించుకున్నాడు, ప్రిన్స్ సలీమ్ అనే పేరునే వాడటం కొనసాగించాడు. అతని ప్రసిద్ధ సినిమా స్క్రిప్ట్ లలో ''దో భాయ్'' (1969) ఒకటి. అబ్రార్ అల్వి దగ్గర రైటింగ్ అసిస్టెంట్ గా కూడా పనిచేయడం ప్రారంభించాడు.<ref>{{cite book|last1=Chaudhuri|first1=Diptakirti|title=Written by Salim-Javed: The Story of Hindi Cinema's Greatest Screenwriters|date=2015|publisher=[[Penguin Group]]|isbn=9789352140084|pages=23|url=https://books.google.com/books?id=Cri9CgAAQBAJ&pg=PT23|language=en|quote=Salim had decided to cut down on his acting assignments in order to concentrate on writing. In ''Do Bhai'', he was credited as Prince Salim. During this period, he joined Abrar Alvi as a writing assistant.}}</ref> === సలీమ్-జావేద్ దశ (1971–1982) === {{Main|సలీమ్-జావేద్}} సలీమ్ కు చివరి నటనగా మిగిలిపోయిన సర్హాది లూటేరా సినిమా నిర్మాణ సమయంలో సలీమ్ మొదటిసారి జావేద్ అక్తర్ ను కలిశాడు. షూటింగ్ ప్రారంభమైనప్పుడు క్లాపర్ బాయ్‌గా పనిచేసిన జావేద్‌ను తరువాత దర్శకుడు ఎస్.ఎం. సాగర్ ఆ సినిమాకు డైలాగ్ రైటర్‌గా మార్చాడు. ఈ సినిమాలో ఇద్దరూ కలిసి పనిచేస్తున్నప్పుడు జావేద్ తో స్నేహం మొదలైంది, వారి బాస్‌లు ఒకరికొకరు ఇరుగుపొరుగు వారు కావడంతో ఆ స్నేహం మరింత బలపడింది. స్క్రీన్ ప్లేలు, సంభాషణలను ఖరారు చేయడంలో రచయిత/దర్శకుడు అబ్రార్ అల్వికి సహాయకుడిగా సలీమ్ ఖాన్ కు అవకాశం దక్కింది, జావేద్ అక్తర్ కవిత్వాన్ని మెరుగుపరచడంపై దృష్టి పెడుతూ కైఫీ ఆజ్మీకి సహాయకుడిగా పనిచేయడం ప్రారంభించాడు. అబ్రార్ అల్వి, కైఫీ ఆజ్మీ పొరుగువారు కావడంతో సలీమ్ ఖాన్, జావేద్ అక్తర్ తరచుగా కలుసుకునేవారు. వారిద్దరి మధ్య సత్సంబంధాలు ఏర్పడి సలీమ్-జావేద్ పేరుతో ఒక స్క్రిప్ట్ రైటింగ్ బృందంగా ఏర్పడ్డారు. సలీమ్ కథలు, ప్లాట్లను రూపొందించేవాడు, జావేద్ సంభాషణలను, అప్పుడప్పుడు ఆ చిత్రాలకు పాటల సాహిత్యాన్ని అభివృద్ధి చేసేవాడు. వారు కలిసి చర్చించుకుని సినిమా ఫైనల్ డ్రాఫ్ట్ గురించి నిర్ణయాలకు వచ్చేవారు. స్క్రిప్ట్ రచయితలుగా వారికి తొలి అవకాశం ఇచ్చిన ఘనత రాజేష్ ఖన్నాకు దక్కుతుంది.<ref>{{cite news|title=More facts about Rajesh Khanna|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bollywood/news-interviews/More-facts-about-Rajesh-Khanna/articleshow/15030591.cms|access-date=18 June 2016|work=[[The Times of India]]|date=19 July 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20131202231114/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-07-19/news-interviews/32731341_1_rajesh-khanna-consecutive-solo-superhits-record-in-indian-film|archive-date=2 December 2013|url-status=live}}</ref> జావేద్ అక్తర్ ఒక ఇంటర్వ్యూలో ఈ విధంగా అంగీకరించాడు: "ఒకరోజు, అతను (రాజేష్ ఖన్నా) సలీమ్ సాబ్ వద్దకు వెళ్లి, దేవర్ తనకు భారీ సైనింగ్ అమౌంట్ ఇచ్చాడని, దానితో తన బంగ్లా ఆశీర్వాద్ కోసం చెల్లింపులు పూర్తి చేయవచ్చని చెప్పాడు. కానీ ఆ సినిమా ఒక రీమేక్ (దైవ చెయల్), ఒరిజినల్ స్క్రిప్ట్ ఏమాత్రం సంతృప్తికరంగా లేదు. మనం స్క్రిప్ట్ ని సరిచేయగలిగితే, మాకు డబ్బుతో పాటు క్రెడిట్ కూడా వచ్చేలా చూసుకుంటానని అతను మాతో చెప్పాడు."<ref>{{cite web|title=The Magic of Haathi Mere Saathi|url=http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/3718/|website=[[Bollywood Hungama]]|access-date=18 June 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304094059/http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/3718/|archive-date=4 March 2016|url-status=dead}}</ref> స్క్రిప్ట్ రచయితలుగా ఇది వారికి మొదటి అవకాశం, ఈ చిత్రం, ''హాథీ మేరే సాథీ'', పెద్ద హిట్ గా నిలిచింది. సిప్పీ ఫిల్మ్స్ కు రెసిడెంట్ స్క్రీన్ ప్లే రచయితలుగా పనిచేయడానికి జి.పి. సిప్పీ సలీమ్-జావేద్ జంటను నియమించుకున్నాడు. వారు అందాజ్, సీతా ఔర్ గీతా, షోలే, డాన్ వంటి పలు విజయవంతమైన చిత్రాలకు స్క్రీన్ ప్లేలను అందించారు. అందాజ్ స్క్రిప్ట్ వారి మొదటి పెద్ద విజయం, ఆ తరువాత అధికార్ (1971), ''హాథీ మేరే సాథీ'' (1971), ''సీతా ఔర్ గీతా'' (1972) విజయాలు సాధించాయి. ''యాదోం కి బారాత్'' (1973), ''జంజీర్'' (1973), హాథ్ కి సఫాయి (1974), ''దీవార్'' (1975), ''షోలే'' (1975), చాచా భతీజా (1977), డాన్ (1978), ''త్రిశూల్'' (1978), దోస్తానా (1980), ''క్రాంతి'' (1981), ''జమానా'' (1985), ''మిస్టర్ ఇండియా'' (1987) చిత్రాలతో వారు హిట్లను అందుకున్నారు. ప్రేమద కనికె, రాజా నన్న రాజా అనే రెండు కన్నడ చిత్రాలతో సహా మొత్తం 24 చిత్రాలకు వారు కలిసి పనిచేశారు. వారు రాసిన 24 చిత్రాలలో 20 హిట్స్. వారు రాసి బాక్సాఫీస్ వద్ద పరాజయం పాలైన స్క్రిప్ట్ లలో ఆఖ్రీ దావ్ (1975), ఇమాన్ ధరమ్ (1977), కాలా పత్తర్ (1979), షాన్ (1980) ఉన్నాయి. ఇగో సమస్యల కారణంగా వారు 1982లో విడిపోయినప్పటికీ, వారు రాసిన కొన్ని స్క్రిప్ట్ లు జమానా, ''మిస్టర్ ఇండియా'' వంటివి తరువాత కాలంలో చిత్రాలుగా తెరకెక్కి విజయవంతమయ్యాయి. అనేక సందర్భాల్లో "సార్వకాలిక అత్యంత విజయవంతమైన స్క్రిప్ట్ రచయితలు"గా వర్ణించబడిన సలీమ్-జావేద్,<ref name="rediff.com"/> భారతీయ చలనచిత్ర రంగానికి స్టార్ హోదాను సాధించిన మొట్టమొదటి స్క్రిప్ట్ రచయితలుగా గుర్తింపు పొందారు.<ref name="Encyclopaedia of Hindi cinema" /> హిందీ సినిమా పరిశ్రమలో స్క్రిప్ట్ రచయితలను చూసే విధానం, వారిపట్ల వ్యవహరించే తీరులో అనేక మార్పులు తీసుకురావడంలో కూడా సలీమ్-జావేద్ జంట విశేషంగా గుర్తింపు పొందింది. 1970ల వరకు, ఒకే వ్యక్తులు స్క్రీన్ ప్లే, కథ, సంభాషణలు రాసే విధానం ఉండేది కాదు. సినిమా క్రెడిట్స్ లో రచయితల పేర్లు సాధారణంగా వేసేవారు కాదు; ముఖ్యంగా జూనియర్, కష్టపడుతున్న రచయితలకు కేవలం డబ్బులిచ్చి పంపించేవారు. సలీమ్-జావేద్ ఈ పరిస్థితిని మార్చారు. వారి స్క్రిప్ట్ లు అత్యంత విజయవంతం కావడంతో, ఫిల్మ్-మేకర్లను డిమాండ్ చేసే స్థాయికి వారు చేరుకున్నారు. అప్పటివరకు ఉన్న సాధారణ పారితోషికం కంటే చాలా ఎక్కువ చెల్లించాలని పట్టుబట్టడమే కాకుండా, సినిమా క్రెడిట్స్ లో తమ పేరు ఉండేలా చూసుకున్నారు, స్క్రీన్ ప్లే, సంభాషణలు సహా సినిమా నిర్మాణ ప్రక్రియలోని అనేక దశలలో తమ భాగస్వామ్యం ఉండేలా చూసుకున్నారు. క్రెడిట్స్ "సలీమ్-జావేద్" పేరుతో ఉన్నప్పటికీ, ''జంజీర్'' స్క్రీన్ ప్లే దాదాపు పూర్తిగా సలీమ్ ఖాన్ ఒక్కడే రాశాడు, ఆ తరువాత జావేద్ అక్తర్ ను ప్రాజెక్టులోకి తీసుకువచ్చి ఆ పేరుతో క్రెడిట్ ఇవ్వడం జరిగింది.<ref name="timesofindia" /> అమితాబ్ బచ్చన్ కెరీర్ ను ప్రారంభించడంలో కూడా సలీమ్ ఖాన్ కీలక పాత్ర పోషించాడు,<ref name="timesofindia" /> కష్టాల్లో ఉన్న నటుడిని సలీమ్-జావేద్ గుర్తించి, అతని నటనా ప్రతిభకు ముగ్ధులై తమ చిత్రాలలో అతడిని ప్రధాన పాత్రలో తీసుకోవాలని పట్టుబట్టారు.<ref name="indianexpress">{{cite news|title=Revisiting Prakash Mehra's Zanjeer: The film that made Amitabh Bachchan|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/revisiting-prakash-mehra-zanjeer-the-film-that-made-amitabh-bachchan-4714064/|work=[[The Indian Express]]|date=20 June 2017|access-date=2 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201033352/http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/revisiting-prakash-mehra-zanjeer-the-film-that-made-amitabh-bachchan-4714064/|archive-date=1 December 2017|url-status=live}}</ref><ref name="hindustantimes">{{cite news|title=Deewaar was the perfect script: Amitabh Bachchan on 42 years of the cult film|url=http://www.hindustantimes.com/bollywood/deewaar-was-the-perfect-script-amitabh-bachchan-on-42-years-of-the-cult-film/story-x2hy87zQ0ebVlsVMV59U2I.html|work=[[Hindustan Times]]|date=29 January 2017|language=en|access-date=2 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201030549/http://www.hindustantimes.com/bollywood/deewaar-was-the-perfect-script-amitabh-bachchan-on-42-years-of-the-cult-film/story-x2hy87zQ0ebVlsVMV59U2I.html|archive-date=1 December 2017|url-status=live}}</ref> ప్రకాష్ మెహ్రా, మన్మోహన్ దేశాయ్ వంటి దర్శకులకు బచ్చన్ ను పరిచయం చేయడంలో సలీమ్ ఖాన్ వ్యక్తిగతంగా బాధ్యత తీసుకున్నాడు.<ref name="timesofindia" /> === మలి దశ (1983–2003) === జావేద్ తో విడిపోయిన తర్వాత సలీమ్ ఖాన్ ''అంగారే'' (1986), ''నామ్'' (1986), ''కబ్జా'' (1988), ''జుర్మ్'' (1990) వంటి విజయవంతమైన చిత్రాలకు స్క్రిప్ట్, సంభాషణలు రాశాడు. అంగారే సినిమా కోసం, దర్శకుడు రాజేష్ సేథీని సలీమ్ ఖాన్ దగ్గరకు వెళ్లి తమ వద్ద ఉన్న స్క్రిప్ట్ పై పునర్నిర్మాణం చేయాలని రాజేష్ ఖన్నా కోరాడు. అతను రాసిన అకైలా (1991), తుఫాన్ (1989) తదితర కొన్ని చిత్రాలు విఫలం కావడంతో, 1996 తర్వాత సలీమ్ సినిమాల్లో అంతగా చురుకుగా లేడు. జావేద్ అక్తర్ తో విడిపోయిన తర్వాత 1983 నుండి 1996 వరకు పదమూడు చిత్రాలకు స్క్రిప్ట్ లు రాశాడు. వీటిలో ''మజ్‌ధార్'' తో పాటు అతని కుమారుడు సల్మాన్ ఖాన్ నటించిన హిట్ చిత్రం ''పత్తర్ కే ఫూల్'' ఉన్నాయి. అతని చిన్న కుమారుడు సొహైల్ ఖాన్ నిర్మించి, సల్మాన్ నటించిన ''ప్యార్ కియా తో డర్నా క్యా'', ''ఔజార్'' స్క్రిప్ట్ లు ఇతర ముఖ్యమైన విజయాలు. జావేద్ అక్తర్ తో అతని చివరి అనధికారిక కలయిక ''బాఘ్‌బన్'' (2003) చిత్రంలో జరిగింది. తన చివరి ప్రసంగాన్ని జావేద్ అక్తర్ రాయాలని అమితాబ్ బచ్చన్ అభ్యర్థించాడు. సినిమాలో అంతకుముందు, సల్మాన్ ఖాన్ తన ప్రసంగాన్ని రాయమని తన తండ్రి సలీమ్ ఖాన్ ను కోరాడు. అయితే, సలీమ్ ఖాన్ కు గానీ జావేద్ అక్తర్ కు గానీ క్రెడిట్ దక్కలేదు.<ref name="Chaudhuri595">{{cite book|last1=Chaudhuri|first1=Diptakirti|title=Bollybook: The Big Book of Hindi Movie Trivia|date=2014|publisher=[[Penguin Group]]|isbn=9789351187998|pages=595|url=https://books.google.com/books?id=gq-CBAAAQBAJ&pg=PT595|language=en}}</ref> == వ్యక్తిగత జీవితం == [[File:Helen-SalimKhan.jpg|thumb|2013లో తన రెండవ భార్య హెలెన్ తో ఖాన్]] [[File:Arbaaz-Salman-Sohail.jpg|thumb|2013లో ఒక కార్యక్రమంలో ఖాన్ కుమారులు – అర్బాజ్ ఖాన్, సల్మాన్ ఖాన్, సొహైల్ ఖాన్]] ఖాన్ రెండుసార్లు వివాహం చేసుకున్నాడు. అతని మొదటి వివాహం 1964 నవంబరు 18న హిందూ మతానికి చెందిన సల్మా ఖాన్ తో (పుట్టుకతో సుశీల చరక్) జరిగింది. చరక్ తల్లిదండ్రులు ఇద్దరూ హిందువులే: ఆమె తండ్రి బల్దేవ్ సింగ్ చరక్ జమ్మూకి చెందినవారు కాగా, ఆమె తల్లి మహారాష్ట్రియన్.<ref>{{cite news |url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/salman-khan-if-you-havent-seen-kashmir-you-have-seen-nothing/|title=Salman Khan: We would love to premiere a film in Kashmir, if theatres are re-opened|work=The Indian Express|date=18 May 2015|access-date=19 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150519232107/http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/salman-khan-if-you-havent-seen-kashmir-you-have-seen-nothing/|archive-date=19 May 2015|url-status=live}}</ref> ఖాన్, సల్మా దంపతులకు నలుగురు పిల్లలు; ముగ్గురు కుమారులు సల్మాన్, అర్బాజ్, సొహైల్, ఒక కుమార్తె అల్విరా. 1981లో, ఖాన్ క్రిస్టియన్ అయిన నటి హెలెన్ రిచర్డ్‌సన్‌ను వివాహం చేసుకున్నాడు, ఆమె తండ్రి ఆంగ్లో-ఇండియన్ కాగా తల్లి బర్మా దేశస్తురాలు. కొన్ని సంవత్సరాల తరువాత, వారు ముంబై ఫుట్‌పాత్‌పై మరణించిన నిరాశ్రయురాలైన మహిళ కుమార్తె అర్పితను దత్తత తీసుకున్నారు.<ref>{{cite magazine |url=https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/wedding-special-6-facts-to-know-about-arpita-khan-wedding-aayush-sharma-salman-khan-227628-2014-11-18|title=Wedding special: 6 facts to know about Arpita Khan|magazine=India Today|access-date=19 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141120225912/http://indiatoday.intoday.in/story/wedding-special-6-facts-to-know-about-arpita-khan-wedding-aayush-sharma-salman-khan/1/401329.html|archive-date=20 November 2014|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://daily.bhaskar.com/article/ENT-the-truth-behind-salman-khans-family-salma-helen-arbaaz-sohail-arpita-alvira-4366624-PHO.html|title=The truth behind Salman Khan's family: Salma, Helen, Arbaaz, Sohail, Arpita, Alvira|access-date=19 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141129032139/http://daily.bhaskar.com/article/ENT-the-truth-behind-salman-khans-family-salma-helen-arbaaz-sohail-arpita-alvira-4366624-PHO.html|archive-date=29 November 2014|url-status=dead}}</ref> ఖాన్ పెద్ద కుమారుడు సల్మాన్, భారతీయ చలనచిత్ర పరిశ్రమలో వాణిజ్యపరంగా అత్యంత విజయవంతమైన నటులలో ఒకరు. అతని ఇతర ఇద్దరు కుమారులు అర్బాజ్, సొహైల్ కూడా నటులు, సినిమా నిర్మాతలు. అతని పెద్ద కుమార్తె అల్విరా మాజీ నటుడు, ఫిల్మ్-మేకర్ అతుల్ అగ్నిహోత్రిని వివాహం చేసుకుంది, అతని చిన్న కుమార్తె అర్పిత హిమాచల్ ప్రదేశ్ మాజీ మంత్రి, కాంగ్రెస్ పార్టీ సుదీర్ఘకాల సభ్యుడైన సుఖ్ రామ్ మనవడు ఆయుష్ శర్మను వివాహం చేసుకుంది. అతని కుమారుడు సల్మాన్ ఖాన్ అతనిని కాజీ నజ్రుల్ ఇస్లాంకు పెద్ద అభిమానిగా అభివర్ణించాడు, అతను ఆ కవి రాసిన చాలా కవితలను చదివినట్లు చెప్పబడింది.<ref>{{cite news |title=Hasina opens Bangabandhu BPL, wishes it 'grand success' |url=http://m.theindependentbd.com/printversion/details/227089 |access-date=7 February 2020 |work=The Independent |location=Dhaka |date=9 December 2019}}</ref> == ఫిల్మోగ్రఫీ == === స్క్రీన్ ప్లే రచయిత (సలీమ్-జావేద్) === {| class="wikitable sortable" |- ! సంవత్సరం !! సినిమా !! భాష !! దర్శకుడు !! నటవర్గం |- | 1971 || అందాజ్ || హిందీ<ref>{{cite book|last1=Aḵẖtar|first1=Jāvīd|author-link1=Javed Akhtar|last2=Kabir|first2=Nasreen Munni|title=Talking Films: Conversations on Hindi Cinema with Javed Akhtar|date=2002|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=978-0-19-566462-1|pages=49|url=https://books.google.com/books?id=_JILAQAAMAAJ|language=en|quote=JA: I write dialogue in Urdu, but the action and descriptions are in English. Then an assistant transcribes the Urdu dialogue into Devnagari because most people read Hindi. But I write in Urdu. Not only me, I think most of the writers working in this so-called Hindi cinema write in Urdu|access-date=29 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170427113433/https://books.google.com/books?id=_JILAQAAMAAJ|archive-date=27 April 2017|url-status=live}}</ref> || రమేష్ సిప్పీ || షమ్మీ కపూర్, హేమమాలిని, రాజేష్ ఖన్నా, సిమి గరేవాల్ |- | 1971 || అధికార్ || హిందీ || ఎస్.ఎం. సాగర్ || అశోక్ కుమార్, నందా, దేబ్ ముఖర్జీ |- | 1971 || హాథీ మేరే సాథీ || హిందీ || ఎం. ఎ. తిరుముగం || రాజేష్ ఖన్నా, తనూజ |- | 1972 || సీతా ఔర్ గీతా || హిందీ || రమేష్ సిప్పీ || ధర్మేంద్ర, హేమమాలిని, సంజీవ్ కుమార్ |- | 1973 || యాదోం కి బారాత్ || హిందీ || నాసిర్ హుస్సేన్ || ధర్మేంద్ర, జీనత్ అమన్, విజయ్ అరోరా, తారిఖ్ ఖాన్ |- | 1973 || జంజీర్ || హిందీ || ప్రకాష్ మెహ్రా || అమితాబ్ బచ్చన్, జయా బచ్చన్, ప్రాణ్ |- | 1974 || మజ్బూర్ || హిందీ || రవి టాండన్ || అమితాబ్ బచ్చన్, పర్వీన్ బాబీ, ప్రాణ్ |- | 1974 || హాథ్ కి సఫాయి || హిందీ || ప్రకాష్ మెహ్రా || రణధీర్ కపూర్, వినోద్ ఖన్నా, హేమమాలిని, సిమి గరేవాల్, రంజీత్ |- | 1975 || దీవార్ || హిందీ || యశ్ చోప్రా || అమితాబ్ బచ్చన్, శశి కపూర్, పర్వీన్ బాబీ, నీతూ సింగ్ |- | 1975 || షోలే || హిందీ || రమేష్ సిప్పీ || ధర్మేంద్ర, అమితాబ్ బచ్చన్, సంజీవ్ కుమార్, హేమమాలిని, జయా భాదురి |- | 1975 || ఆఖ్రీ దావ్ || హిందీ || ఎ. సలాం || జితేంద్ర, సైరా బాను, డానీ డెంజోంగ్ప |- | 1976 || ప్రేమద కనికె || కన్నడం || వి. సోమశేఖర్ || డా. రాజ్‌కుమార్, ఆరతి |- | 1976 || రాజా నన్న రాజా || కన్నడం || ఎ. వి. శేషగిరి రావు || డా. రాజ్‌కుమార్, ఆరతి |- | 1977 || ఇమాన్ ధరమ్ || హిందీ || దేశ్ ముఖర్జీ || అమితాబ్ బచ్చన్, శశి కపూర్, సంజీవ్ కుమార్, రేఖ |- | 1977 || చాచా భతీజా || హిందీ || మన్మోహన్ దేశాయ్ || ధర్మేంద్ర, రణధీర్ కపూర్, హేమమాలిని |- | 1978 || త్రిశూల్ || హిందీ || యశ్ చోప్రా || అమితాబ్ బచ్చన్, సంజీవ్ కుమార్, శశి కపూర్, హేమమాలిని |- | 1978 || డాన్ || హిందీ || చంద్ర బారోట్ || అమితాబ్ బచ్చన్, హెలెన్, జీనత్ అమన్ |- | 1979 || కాలా పత్తర్ || హిందీ || యశ్ చోప్రా || అమితాబ్ బచ్చన్, శశి కపూర్, శతృఘ్న సిన్హా |- | 1980 || దోస్తానా || హిందీ || రాజ్ ఖోస్లా || అమితాబ్ బచ్చన్, శతృఘ్న సిన్హా, జీనత్ అమన్, హెలెన్ |- | 1980 || షాన్ || హిందీ || రమేష్ సిప్పీ || అమితాబ్ బచ్చన్, సునీల్ దత్, శతృఘ్న సిన్హా, శశి కపూర్, రాఖీ గుల్జార్, పర్వీన్ బాబీ |- | 1981 || క్రాంతి || హిందీ || మనోజ్ కుమార్ || దిలీప్ కుమార్, శశి కపూర్, శతృఘ్న సిన్హా, హేమమాలిని, పర్వీన్ బాబీ |- | 1982 || శక్తి || హిందీ || రమేష్ సిప్పీ || దిలీప్ కుమార్, అమితాబ్ బచ్చన్, రాఖీ, అనిల్ కపూర్ |- | 1985 || జమానా || హిందీ || రమేష్ తల్వార్ || రాజేష్ ఖన్నా, రిషి కపూర్, పూనమ్ ధిల్లాన్, రంజీతా కౌర్ |- | 1987 || మిస్టర్ ఇండియా || హిందీ || శేఖర్ కపూర్ || అనిల్ కపూర్, శ్రీదేవి, అమ్రీష్ పురి |} === నటుడు === * బారాత్ (1960) * పోలీస్ డిటెక్టివ్ (1960) * రాము దాదా (1961) * ప్రొఫెసర్ (1962) * కాబ్లి ఖాన్ (1963) * బచ్ పన్ (1963) * దారాసింగ్: ఐరన్ మ్యాన్ (1964) * ఆంధీ ఔర్ తుఫాన్ (1964) * రాకా (1965) * సర్హాది లూటేరా (1966) * తీస్రీ మంజిల్ (1966) * సర్హాది లూటేరా (1966) * దీవానా (1967) * ఛైలా బాబు (1967) * లహూ పుకారేగా (1968) * వఫాదార్ (1977) * మహాభారత్ (1965) == పురస్కారాలు == === ఫిల్మ్‌ఫేర్ పురస్కారాలు === {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:center;" ! సంవత్సరం !! విభాగం !! ఫలితం !! సినిమా !! దర్శకుడు !! గమనికలు |- |rowspan="2"|1974 || ఉత్తమ స్క్రీన్ ప్లే || {{won}} || rowspan="2"|జంజీర్ (1973) || rowspan=2 | ప్రకాష్ మెహ్రా || rowspan=2 | <ref>{{cite magazine |title=Filmfare Awards Winners From 1953 to 2025 |url=https://www.filmfare.com/awards/filmfare-awards/winners |magazine=Filmfare |access-date=13 November 2025}}</ref> |- | ఉత్తమ కథ || {{won}} |- |rowspan="3"|1976 || ఉత్తమ సంభాషణలు || {{won}} || rowspan="3"|దీవార్ (1975) || rowspan=3 | యశ్ చోప్రా |- | ఉత్తమ స్క్రీన్ ప్లే || {{won}} |- | ఉత్తమ కథ || {{won}} |- |1983 || ఉత్తమ స్క్రీన్ ప్లే || {{won}} || శక్తి (1982) || రమేష్ సిప్పీ |} === బ్రిటిష్ ఫిల్మ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ === బ్రిటిష్ ఫిల్మ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ 2002లో నిర్వహించిన సార్వకాలిక "టాప్ 10 భారతీయ చిత్రాల" పోల్ లో షోలే (1975) మొదటి స్థానంలో నిలిచింది.<ref name="bfi" /> === గౌరవ పురస్కారాలు === * 2014 జనవరిలో అప్సరా ఫిల్మ్ & టెలివిజన్ ప్రొడ్యూసర్స్ గిల్డ్ అవార్డ్స్ లో లైఫ్ టైమ్ అచీవ్ మెంట్ ఆనర్. * తన హిందీ సినిమా కృషికి ఆ పురస్కారం సరిపోదని, పద్మభూషణ్ వంటి ఉన్నత పౌర పురస్కారానికి తాను అర్హుడినని భావిస్తున్నట్లు పేర్కొంటూ 2015లో అతను పద్మశ్రీని తిరస్కరించాడు. == పాదటికలు == {{Notelist}} == మూలాలు == {{Reflist}} == బయటి లింకులు == {{Commons category}} * {{IMDb name|id=0451311|name=సలీమ్ ఖాన్}} * బాలీవుడ్ హంగామా లో సలీమ్ ఖాన్ * రోటెన్ టొమాటోస్ లో సలీమ్ ఖాన్ * సలీమ్ ఖాన్ తో ఒక ఇంటర్వ్యూ * సలీమ్-జావేద్ {{IFFI - Indian Film Personality of the year Award}} {{Salim-Javed}} {{Angry Young Man Cinema of India}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:ఖాన్, సలీమ్}} [[వర్గం:1935 జననాలు]] [[వర్గం:జీవించి ఉన్నవారు]] [[వర్గం:భారతీయ ముస్లింలు]] [[వర్గం:భారతీయ పురుష స్క్రీన్ ప్లే రచయితలు]] [[వర్గం:ఇండోర్ కు చెందిన పురుష నటులు]] [[వర్గం:హిందీ సినిమా పురుష నటులు]] [[వర్గం:భారతీయ పురుష సినిమా నటులు]] [[వర్గం:ముంబైకి చెందిన పురుష నటులు]] [[వర్గం:పష్తూన్ సంతతికి చెందిన భారతీయులు]] [[వర్గం:20వ శతాబ్దపు భారతీయ పురుష నటులు]] [[వర్గం:హిందీ భాషా స్క్రీన్ ప్లే రచయితలు]] [[వర్గం:హిందీ భాషా భారతీయ రచయితలు]] [[వర్గం:20వ శతాబ్దపు భారతీయ నాటక రచయితలు]] [[వర్గం:20వ శతాబ్దపు భారతీయ పురుష నాటక రచయితలు]] [[వర్గం:ఇండోర్ కు చెందిన రచయితలు]] [[వర్గం:మధ్యప్రదేశ్ కు చెందిన స్క్రీన్ ప్లే రచయితలు]] [[వర్గం:ఉర్దూ భాషా రచయితలు]] [[వర్గం:సలీమ్-జావేద్ స్క్రీన్ ప్లే అందించిన చిత్రాలు|*]] [[వర్గం:సలీమ్ ఖాన్ కుటుంబం|సలీమ్]] [[వర్గం:బ్రిటిష్ ఇండియాకు చెందిన పురుష నటులు]] 5jz1zoidzq0v584hx1gqlhsk0if50rs 4955823 4955822 2026-09-11T00:54:53Z ఉదయ్ కిరణ్ 124579 /* బయటి లింకులు */ 4955823 wikitext text/x-wiki {{Short description|భారతీయ నటుడు, స్క్రీన్ ప్లే రచయిత (జననం 1935)}} {{About|నటుడు, స్క్రీన్ ప్లే రచయిత గురించి|ఇతర వాడుకల కొరకు|}} {{Use dmy dates|date=October 2025}} {{Infobox person | name = సలీమ్ ఖాన్ | pronunciation = {{IPA|hns|sɐliːm xɑːn|}} | image = SalimKhan.jpg | image_size = | caption = 2013 ఆగస్టులో ఖాన్ | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1935|11|24}} | birth_place = ఇండోర్, ఇండోర్ స్టేట్, బ్రిటిష్ ఇండియా | occupation = {{hlist|నటుడు|సినిమా నిర్మాత|స్క్రీన్ ప్లే రచయిత}} | years_active = {{ubl|1959–ప్రస్తుతం}} | spouse = {{ubl|{{marriage|సల్మా ఖాన్ (సుశీల చరక్)|1964}}|{{marriage|హెలెన్|1981}}}} | awards = {{ubl|6 ఫిల్మ్‌ఫేర్ పురస్కారాలు}} | children = 5 (సల్మాన్ ఖాన్, అర్బాజ్ ఖాన్, అల్విరా ఖాన్ అగ్నిహోత్రి, సొహైల్ ఖాన్ లతో సహా) | relatives = హిందీ సినిమా వంశాల జాబితా#ఖాన్ కుటుంబం (సలీమ్ ఖాన్) చూడండి }} '''సలీమ్ అబ్దుల్ రషీద్ ఖాన్'''{{Efn|{{IPA|hns|sɐliːm xɑːn}}.}} ({{IPA|hns|sɐliːm xɑːn}}; జననం 24 నవంబరు 1935) ఒక భారతీయ స్క్రీన్ ప్లే రచయిత, నటుడు, సినిమా నిర్మాత.<ref>{{cite news |last1=Roy |first1=Sagorika |date=25 November 2023 |title=Salman Khan wishes father Salim Khan on his 88th birthday: Top Instagram moments |url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/salman-khan-wishes-father-salim-khan-on-his-88th-birthday-top-instagram-moments/cid/1982563 |work=The Telegraph |access-date=27 November 2023}}</ref> అతను అనేక హిందీ సినిమాలకు స్క్రీన్ ప్లేలు, కథలు, స్క్రిప్ట్ లు రాశాడు. అతను జావేద్ అక్తర్ తో కలిసి విజయవంతమైన స్క్రీన్ ప్లే రచయితల ద్వయం సలీమ్-జావేద్ లో ఒకరిగా బాగా ప్రసిద్ధి చెందాడు. హిందీ సినిమాలో స్టార్ హోదాను సాధించిన మొదటి భారతీయ స్క్రీన్ ప్లే రచయితలలో ఈ జంట ఒకరు,<ref name="Encyclopaedia of Hindi cinema">Ramesh Dawar (2003), ''[https://books.google.com/books?id=8y8vN9A14nkC Encyclopaedia of Hindi cinema] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190405040645/https://books.google.com/books?id=8y8vN9A14nkC |date=5 April 2019 }}'', Encyclopædia Britannica (India) Pvt. Ltd.</ref> భారతీయ సినిమా చరిత్రలో అత్యంత ప్రభావవంతమైన స్క్రీన్ ప్లే రచయితలలో ఒకరిగా వీరు నిలిచారు.<ref name="rediff.com">Sholay, through the eyes of Salim Khan, ''[https://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-interview-with-salim-khan/20120228.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190406110656/https://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-interview-with-salim-khan/20120228.htm|date=6 April 2019}}'', Rediff.com</ref><ref name="Chaudhuri">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Cri9CgAAQBAJ|title=Written by Salim-Javed: The Story of Hindi Cinema's Greatest Screenwriters|last=Chaudhuri|first=Diptakirti|date=1 October 2015|publisher=[[Penguin Books|Penguin UK]]|isbn=9789352140084|language=en|access-date=29 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20190404170145/https://books.google.com/books?id=Cri9CgAAQBAJ|archive-date=4 April 2019|url-status=live}}</ref> ఈ భాగస్వామ్యంలో, సలీమ్ ఖాన్ ప్రధానంగా కథలు, పాత్రలను అభివృద్ధి చేయగా, అక్తర్ సంభాషణలు, స్క్రీన్ ప్లే రచనపై దృష్టి పెట్టాడు.<ref>{{cite news |last=Chintamani|first=Gautam|title=The brilliance of Salim-Javed lies not just in what they said, but how they said it|url=https://scroll.in/article/764622/the-brilliance-of-salim-javed-lies-not-just-in-what-they-said-but-how-they-said-it|work=Scroll.in|access-date=2 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20161118105025/http://scroll.in/article/764622/the-brilliance-of-salim-javed-lies-not-just-in-what-they-said-but-how-they-said-it|archive-date=18 November 2016|url-status=live}}</ref> సలీమ్-జావేద్ జంట 1970లలో భారతీయ చలనచిత్ర రంగాన్ని విప్లవాత్మకంగా మార్చారు,<ref name="Pandolin">{{cite web|title=Salim-Javed: Writing Duo that Revolutionized Indian Cinema|url=https://pandolin.com/salim-javed-writing-duo-that-revolutionized-indian-cinema/|website=Pandolin|date=25 April 2013|access-date=29 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201035749/https://pandolin.com/salim-javed-writing-duo-that-revolutionized-indian-cinema/|archive-date=1 December 2017|url-status=dead}}</ref> బాలీవుడ్ కథా ఫార్ములాను మార్చి బ్లాక్‌బస్టర్ ఫార్మాట్‌కు మార్గదర్శకత్వం వహించారు.<ref name="Chaudhuri" /> వారు మసాలా సినిమా,<ref name="Chaudhuri58">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Cri9CgAAQBAJ&pg=PT58|title=Written by Salim-Javed: The Story of Hindi Cinema's Greatest Screenwriters|last=Chaudhuri|first=Diptakirti|date=1 October 2015|publisher=[[Penguin Books|Penguin UK]]|isbn=9789352140084|language=en|pages=58|access-date=29 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20190405032331/https://books.google.com/books?id=Cri9CgAAQBAJ&pg=PT58|archive-date=5 April 2019|url-status=live}}</ref> డెకాయిట్ వెస్ట్రన్ శైలిని ప్రాచుర్యంలోకి తెచ్చారు.<ref name="Teo">{{cite book|last=Teo|first=Stephen|title=Eastern Westerns: Film and Genre Outside and Inside Hollywood|date=2017|publisher=[[Taylor & Francis]]|isbn=978-1-317-59226-6|pages=122|url=https://books.google.com/books?id=pi8lDwAAQBAJ&pg=PA122|language=en|access-date=29 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171130151204/https://books.google.com/books?id=pi8lDwAAQBAJ&pg=PA122|archive-date=30 November 2017|url-status=live}}</ref> అమితాబ్ బచ్చన్ కెరీర్ ను నిర్వచించిన "యాంగ్రీ యంగ్ మ్యాన్" మూసను సృష్టించడంలో కీలక పాత్ర పోషించారు.<ref name="timesofindia">{{cite news|title=Why Salim Khan was angry with Amitabh Bachchan|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Why-Salim-Khan-was-angry-with-Amitabh-Bachchan/articleshow/27245793.cms|work=[[The Times of India]]|date=13 December 2013|access-date=29 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20180102180945/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Why-Salim-Khan-was-angry-with-Amitabh-Bachchan/articleshow/27245793.cms|archive-date=2 January 2018|url-status=live}}</ref> వారి ప్రధాన విజయాలలో ''[[సీతా ఔర్ గీతా]]'' (1972), ''[[జంజీర్]]'' (1973), ''[[దీవార్ (సినిమా)|దీవార్]]'' (1975), ''[[షోలే]]'' (1975), ''[[త్రిశూల్]]'' (1978), ''[[క్రాంతి]]'' (1981), ''డాన్'' ఫ్రాంచైజీ ఉన్నాయి. ''షోలే'' ఆ కాలంలో అత్యధిక వసూళ్లు సాధించిన భారతీయ చిత్రంగా నిలిచింది, ఇప్పటివరకు రూపొందించిన అత్యుత్తమ భారతీయ చిత్రాల జాబితాలో తరచుగా చోటు దక్కించుకుంటుంది.<ref>{{cite news|title=G. P. Sippy, Indian Filmmaker Whose ''Sholay'' Was a Bollywood Hit, Dies at 93 |url=https://www.nytimes.com/2007/12/27/arts/27Sippy.html |work=[[The New York Times]] |access-date=23 February 2011 |first=Haresh |last=Pandya |date=27 December 2007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110828135232/http://www.nytimes.com/2007/12/27/arts/27Sippy.html |archive-date=28 August 2011 }}</ref><ref name="bfi">{{cite web|title=Top 10 Indian Films|publisher=[[British Film Institute]]|year=2002 |url=http://www.bfi.org.uk/features/imagineasia/guide/poll/india |access-date=14 June 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110515101729/http://www.bfi.org.uk/features/imagineasia/guide/poll/india/|archive-date=15 May 2011 }}</ref> సలీమ్ ఖాన్ సలీమ్ ఖాన్ కుటుంబానికి పెద్దగా, ముగ్గురు బాలీవుడ్ నటులు — సల్మాన్ ఖాన్, సొహైల్ ఖాన్, అర్బాజ్ ఖాన్ — సినిమా నిర్మాత అల్విరా ఖాన్ అగ్నిహోత్రిల తండ్రిగా కూడా సుపరిచితుడు. అతను సుశీల చరక్ (సల్మా ఖాన్ అని కూడా పిలుస్తారు),<ref>{{cite news|title=Salman Khan's mom Salma Khan and stepmom Helen share a strong bond|url=http://daily.bhaskar.com/news/ENT-salman-khans-mom-salma-khan-and-stepmom-helen-share-a-strong-bond-4282546-PHO.html|access-date=18 June 2016|publisher=[[Dainik Bhaskar]]|date=4 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20160701013615/http://daily.bhaskar.com/news/ENT-salman-khans-mom-salma-khan-and-stepmom-helen-share-a-strong-bond-4282546-PHO.html|archive-date=1 July 2016|url-status=dead}}</ref> నటి [[హెలెన్ (నటి)|హెలెన్]] లను వివాహం చేసుకున్నాడు.<ref>{{cite news|title=Helen elated over grandson's birth|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/helen-elated-over-grandsons-birth-arpita-khan-baby-ahil-aayush-sharma/|access-date=18 June 2016|publisher=[[The Indian Express]]|date=2 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160611082011/http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/helen-elated-over-grandsons-birth-arpita-khan-baby-ahil-aayush-sharma/|archive-date=11 June 2016|url-status=live}}</ref> తన కెరీర్ లో సలీమ్-జావేద్ భాగస్వామ్యంలో భాగంగా సలీమ్ ఖాన్ ఆరు ఫిల్మ్‌ఫేర్ పురస్కారాలను గెలుచుకున్నాడు. 2014లో, హిందీ సినిమాకు ఆయన చేసిన కృషికి గాను భారత ప్రభుత్వం సలీమ్ ఖాన్‌కు పద్మశ్రీ పురస్కారాన్ని ప్రకటించింది, తాను అంతకంటే ఉన్నతమైన పురస్కారానికి అర్హుడినని పేర్కొంటూ అతను ఆ పురస్కారాన్ని తిరస్కరించాడు.<ref>{{Cite news |last=Talwaar |first=Pooja |date=27 January 2015 |title=Salim Khan on Declining Padma Shri: I Deserve More, Would Have Accepted Padma Bhushan |url=https://www.ndtv.com/entertainment/salim-khan-on-declining-padma-shri-i-deserve-more-would-have-accepted-padma-bhushan-733803 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007112430/https://www.ndtv.com/entertainment/salim-khan-on-declining-padma-shri-i-deserve-more-would-have-accepted-padma-bhushan-733803 |archive-date=7 October 2024 |work=NDTV |access-date=26 October 2025}}</ref> 2024లో, అమెజాన్ ప్రైమ్ వీడియో సలీమ్-జావేద్ స్క్రీన్ ప్లే రచయితల ద్వయం గురించి ''యాంగ్రీ యంగ్ మెన్'' పేరుతో మూడు భాగాల డాక్యుమెంటరీ సిరీస్‌ను విడుదల చేసింది. ఈ సిరీస్ వారి సృజనాత్మక భాగస్వామ్యాన్ని, భారతీయ చలనచిత్ర పరిణామంపై వారి ప్రభావాన్ని, భాగస్వామ్యానికి మించిన వారి వ్యక్తిగత ప్రయాణాలను అన్వేషిస్తుంది.<ref>{{cite magazine |last1=Ramachandran |first1=Naman |date=16 August 2024 |title='Angry Young Men': Inside Prime Video's Documentary Series on Bollywood Screenwriting Legends Salim-Javed (EXCLUSIVE) |url=https://variety.com/2024/tv/news/salim-javed-angry-young-men-prime-video-1236108804/ |magazine=[[Variety (magazine)|Variety]] |access-date=18 January 2025}}</ref> == తొలినాటి జీవితం == సలీమ్ ఖాన్ బ్రిటిష్ ఇండియాలోని (ప్రస్తుత మధ్యప్రదేశ్, భారత్) ఒక సంస్థానమైన ఇండోర్ స్టేట్ లోని ఇండోర్ లో ఒక సంపన్న కుటుంబంలో జన్మించాడు. అతను ఇండోర్ లోని హోల్కర్ సైన్స్ కళాశాలలో తన విద్యాభ్యాసాన్ని కొనసాగించాడు. ఖాన్ ప్రకారం, అతని తాతలు 1800ల మధ్యలో ఆఫ్ఘనిస్తాన్ నుండి భారతదేశానికి వలస వచ్చిన అలకోజాయ్ పష్తూన్లు, వారు బ్రిటిష్ ఇండియన్ ఆర్మీ అశ్వికదళంలో పనిచేశారు,<ref>{{cite news |url=http://www.openthemagazine.com/article/art-culture/the-kingdom-of-khan |title=The Kingdom of Khan |publisher=[[Open (Indian magazine)|OPEN]] |quote=Salim Khan, scriptwriter and father of [[Salman Khan]], remembers the [[Afghans|Afghan]] tribe his family historically belongs to. "It is [[Alakozai]]," he says. "My family came to Indore 150 years ago, and worked as [part of the] cavalry in the time of the British." Salman Khan is a fifth-generation Khan in India. |first=Shubhangi |last=Swarup |date=29 January 2011 |access-date=17 July 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160402073310/http://www.openthemagazine.com/article/art-culture/the-kingdom-of-khan#page4 |archive-date=2 April 2016 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |url=https://in.news.yahoo.com/khans-bollywood-afghan-traces-pathan-roots-074154652.html |title=Khans in Bollywood: Afghan traces their Pathan roots |publisher=IANS |first=Devirupa |last=Mitra |date=17 May 2011 |access-date=17 July 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140812150944/https://in.news.yahoo.com/khans-bollywood-afghan-traces-pathan-roots-074154652.html |archive-date=12 August 2014 |url-status=live }}</ref> అయితే రచయిత జసిమ్ ఖాన్, సల్మాన్ ఖాన్ జీవిత చరిత్రలో, ఈ పూర్వీకులు బ్రిటిష్ ఇండియాలోని (ప్రస్తుత పాకిస్తాన్ లోని ఖైబర్ పఖ్తుంక్వా) నార్త్-వెస్ట్ ఫ్రాంటియర్ ప్రావిన్స్ లోని స్వాత్ వ్యాలీలో ఉన్న మలకండ్ కు చెందిన యూసుఫ్ జాయ్ పష్తూన్ల అకజాయ్ ఉప-తెగకు చెందినవారని పేర్కొన్నాడు.<ref name="Khan2015">{{cite book |author=Jasim Khan |url=https://books.google.com/books?id=2jgHCwAAQBAJ |title=Being Salman |date=27 December 2015 |publisher=Penguin Books Limited |isbn=978-81-8475-094-2 |pages=34, 35, 37, 38– |quote=Superstar Salman Khan is a Pashtun from the Akuzai clan...One has to travel roughly forty-five kilometres from Mingora towards Peshawar to reach the nondescript town of Malakand. This is the place where the forebears of Salman Khan once lived. They belonged to the Akuzai clan of the Pashtun tribe...}}</ref> ఖాన్ కుటుంబం ప్రభుత్వ ఉద్యోగాల కోసం అన్వేషించేది, చివరకు ఇండోర్ లో స్థిరపడింది. సలీమ్ ఖాన్ తన తల్లిదండ్రులకు చిన్న కుమారుడు, అతనికి 14 ఏళ్లు వచ్చేసరికి వారిద్దరూ మరణించారు. అతని తండ్రి అబ్దుల్ రషీద్ ఖాన్ ఇండియన్ ఇంపీరియల్ పోలీస్ లో చేరి డీఐజీ-ఇండోర్ స్థాయికి ఎదిగాడు, ఇది బ్రిటిష్ ఇండియాలో ఒక భారతీయుడికి లభించే అత్యున్నత పోలీసు ర్యాంకు. సలీమ్ తల్లి సిద్ధిఖా బానో ఖాన్ అతనికి తొమ్మిదేళ్ల వయసులో మరణించింది. ఆమె మరణానికి ముందు నాలుగు సంవత్సరాల పాటు క్షయవ్యాధితో బాధపడింది, ఆ కారణంగా చిన్నపిల్లలు ఆమె దగ్గరకు వెళ్లడం లేదా ఆమెను కౌగిలించుకోవడం నిషేధించబడింది; తద్వారా సలీమ్ కు ఆమె మరణానికి ముందే తన తల్లితో పెద్దగా సంబంధం ఉండేది కాదు. సలీమ్ కు పద్నాలుగేళ్ల వయసులో 1950 జనవరిలో అతని తండ్రి కూడా మరణించాడు. రెండు నెలల తర్వాత 1950 మార్చిలో సలీమ్ (ఇండోర్ లోని సెయింట్ రాఫెల్స్ పాఠశాలలో చదివాడు) తన మెట్రిక్యులేషన్ పరీక్షలకు హాజరయ్యాడు. అతను ఒక మోస్తరుగా రాణించి ఇండోర్ లోని హోల్కర్ కళాశాలలో చేరాడు, తన బి.ఎ. పూర్తి చేశాడు. కుటుంబానికి ఉన్న గణనీయమైన సంపద ద్వారా అతని అన్నలు అతనికి ఆర్థికంగా మద్దతు ఇచ్చారు, అతను కళాశాల విద్యార్థిగా ఉన్నప్పుడే అతనికి సొంతంగా ఒక కారు ఇచ్చేంతగా ఈ మద్దతు ఉండేది. అతను క్రీడలలో, ముఖ్యంగా క్రికెట్‌లో రాణించాడు, బ్యాచిలర్స్ పూర్తయ్యాక మాస్టర్స్ డిగ్రీలో చేరడానికి కళాశాల అనుమతించడానికి అతని స్టార్ క్రికెటర్ హోదానే కారణం. అతను శిక్షణ పొందిన పైలట్ కూడా.<ref name="telegraphindia">{{cite news|title=We were more successful than most leading pairs|url=https://www.telegraphindia.com/1101114/jsp/7days/story_13173933.jsp|work=[[The Telegraph (Calcutta)|The Telegraph]]|date=14 November 2010|access-date=2 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171203013841/https://www.telegraphindia.com/1101114/jsp/7days/story_13173933.jsp|archive-date=3 December 2017|url-status=dead}}</ref> ఈ సమయంలో, అతను సినిమాల పట్ల కూడా ఆకర్షితుడయ్యాడు, అతని అసాధారణమైన అందం వల్ల అతను సినిమా స్టార్ కావడానికి ప్రయత్నించాలని అతని సహాధ్యాయులు ప్రోత్సహించారు. == కెరీర్ == === నటనా దశ (1960–1969) === అతను కె. అమర్‌నాథ్ దర్శకత్వం వహించిన బారాత్ సినిమాలో సహాయక పాత్రలో నటించాడు. అతనికి సైనింగ్ మొత్తంగా రూ. 1000/- (2023లో ₹88,356.56), షూటింగ్ కాలానికి నెలవారీ వేతనంగా రూ. 400/- (2023లో ₹35,342.64) చెల్లించారు. సలీమ్ అంగీకరించి ముంబైకి మకాం మార్చి మహిమ్ లోని ఒక అద్దె అపార్ట్‌మెంట్‌లో నివసించాడు. ఇండోర్ లో ట్రాన్స్‌పోర్ట్ ట్రక్కులు ఉన్న అతని సోదరుడు అతనికి డబ్బుతో సహాయం చేశాడు. బారాత్ చిత్రం 1960లో పూర్తయి విడుదలైనప్పటికీ, అది అంతగా రాణించలేదు. ప్రిన్స్ సలీమ్ అనే పేరుతో పనిచేస్తూ,<ref name="telegraphindia" /> వర్థమాన నటులు ఎదుర్కొనే సాధారణ 'కష్టకాలం'లోకి అడుగుపెట్టాడు, చిన్న పాత్రలు చేస్తూ, అందమైన సహాయ నటుడిగా ముద్రవేయబడి, క్రమంగా బి-గ్రేడ్ సినిమాలకు పరిమితమయ్యాడు. తరువాతి దశాబ్ద కాలంలో, అతను దాదాపు రెండు డజన్ల చిత్రాలలో చిన్న పాత్రలు పోషిస్తూ "సాధారణ పాత్రలలో" నటించాడు, ఆ పాత్రలు ఎంత చిన్నవంటే ఆ చిత్రాలలో చాలా వాటి టైటిల్స్ లో అతని పేరు కనిపించలేదు; 1970 వరకు మొత్తం 14 సినిమాల్లో, 1977లో చివరిసారిగా ఒక సినిమాలో నటించినట్లు అతనికి గుర్తింపు దక్కింది. వీటిలో ''తీస్రీ మంజిల్'' (1966), ''సర్హాది లూటేరా'' (1966), ''దీవానా'' (1967) చిత్రాలు ఉన్నాయి. అతనికి కాస్త గుర్తింపు తెచ్చిన ముఖ్యమైన పాత్ర తీస్రీ మంజిల్ చిత్రంలోనిది, అందులో హీరో స్నేహితుడిగా అతని పాత్ర బలంగా ఉండటంతో పాటు, అతని ఎంట్రీ సీన్ కు చాలా మంచి బిల్డ్-అప్ లభించింది. === స్క్రీన్ ప్లే రచన వైపు మళ్లింపు (1969–1971) === 25 చిత్రాలలో పనిచేసిన తర్వాత, "నాలో నటనను ప్రదర్శించే కళ లేనందున నేను నటుడిగా పనికిరాను" అని అతనికి అర్థమైంది. "కానీ అప్పటికే చాలా ఆలస్యమైంది - నేను ఇండోర్ కు ఎలా తిరిగి వెళ్లగలను?" అని భావించాడు.<ref name="telegraphindia" /> 1960ల చివరలో, సలీమ్ ఖాన్ తన దృష్టిని నటన నుండి స్క్రిప్ట్ రచన వైపు మళ్లించాలని నిర్ణయించుకున్నాడు, ప్రిన్స్ సలీమ్ అనే పేరునే వాడటం కొనసాగించాడు. అతని ప్రసిద్ధ సినిమా స్క్రిప్ట్ లలో ''దో భాయ్'' (1969) ఒకటి. అబ్రార్ అల్వి దగ్గర రైటింగ్ అసిస్టెంట్ గా కూడా పనిచేయడం ప్రారంభించాడు.<ref>{{cite book|last1=Chaudhuri|first1=Diptakirti|title=Written by Salim-Javed: The Story of Hindi Cinema's Greatest Screenwriters|date=2015|publisher=[[Penguin Group]]|isbn=9789352140084|pages=23|url=https://books.google.com/books?id=Cri9CgAAQBAJ&pg=PT23|language=en|quote=Salim had decided to cut down on his acting assignments in order to concentrate on writing. In ''Do Bhai'', he was credited as Prince Salim. During this period, he joined Abrar Alvi as a writing assistant.}}</ref> === సలీమ్-జావేద్ దశ (1971–1982) === {{Main|సలీమ్-జావేద్}} సలీమ్ కు చివరి నటనగా మిగిలిపోయిన సర్హాది లూటేరా సినిమా నిర్మాణ సమయంలో సలీమ్ మొదటిసారి జావేద్ అక్తర్ ను కలిశాడు. షూటింగ్ ప్రారంభమైనప్పుడు క్లాపర్ బాయ్‌గా పనిచేసిన జావేద్‌ను తరువాత దర్శకుడు ఎస్.ఎం. సాగర్ ఆ సినిమాకు డైలాగ్ రైటర్‌గా మార్చాడు. ఈ సినిమాలో ఇద్దరూ కలిసి పనిచేస్తున్నప్పుడు జావేద్ తో స్నేహం మొదలైంది, వారి బాస్‌లు ఒకరికొకరు ఇరుగుపొరుగు వారు కావడంతో ఆ స్నేహం మరింత బలపడింది. స్క్రీన్ ప్లేలు, సంభాషణలను ఖరారు చేయడంలో రచయిత/దర్శకుడు అబ్రార్ అల్వికి సహాయకుడిగా సలీమ్ ఖాన్ కు అవకాశం దక్కింది, జావేద్ అక్తర్ కవిత్వాన్ని మెరుగుపరచడంపై దృష్టి పెడుతూ కైఫీ ఆజ్మీకి సహాయకుడిగా పనిచేయడం ప్రారంభించాడు. అబ్రార్ అల్వి, కైఫీ ఆజ్మీ పొరుగువారు కావడంతో సలీమ్ ఖాన్, జావేద్ అక్తర్ తరచుగా కలుసుకునేవారు. వారిద్దరి మధ్య సత్సంబంధాలు ఏర్పడి సలీమ్-జావేద్ పేరుతో ఒక స్క్రిప్ట్ రైటింగ్ బృందంగా ఏర్పడ్డారు. సలీమ్ కథలు, ప్లాట్లను రూపొందించేవాడు, జావేద్ సంభాషణలను, అప్పుడప్పుడు ఆ చిత్రాలకు పాటల సాహిత్యాన్ని అభివృద్ధి చేసేవాడు. వారు కలిసి చర్చించుకుని సినిమా ఫైనల్ డ్రాఫ్ట్ గురించి నిర్ణయాలకు వచ్చేవారు. స్క్రిప్ట్ రచయితలుగా వారికి తొలి అవకాశం ఇచ్చిన ఘనత రాజేష్ ఖన్నాకు దక్కుతుంది.<ref>{{cite news|title=More facts about Rajesh Khanna|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bollywood/news-interviews/More-facts-about-Rajesh-Khanna/articleshow/15030591.cms|access-date=18 June 2016|work=[[The Times of India]]|date=19 July 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20131202231114/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-07-19/news-interviews/32731341_1_rajesh-khanna-consecutive-solo-superhits-record-in-indian-film|archive-date=2 December 2013|url-status=live}}</ref> జావేద్ అక్తర్ ఒక ఇంటర్వ్యూలో ఈ విధంగా అంగీకరించాడు: "ఒకరోజు, అతను (రాజేష్ ఖన్నా) సలీమ్ సాబ్ వద్దకు వెళ్లి, దేవర్ తనకు భారీ సైనింగ్ అమౌంట్ ఇచ్చాడని, దానితో తన బంగ్లా ఆశీర్వాద్ కోసం చెల్లింపులు పూర్తి చేయవచ్చని చెప్పాడు. కానీ ఆ సినిమా ఒక రీమేక్ (దైవ చెయల్), ఒరిజినల్ స్క్రిప్ట్ ఏమాత్రం సంతృప్తికరంగా లేదు. మనం స్క్రిప్ట్ ని సరిచేయగలిగితే, మాకు డబ్బుతో పాటు క్రెడిట్ కూడా వచ్చేలా చూసుకుంటానని అతను మాతో చెప్పాడు."<ref>{{cite web|title=The Magic of Haathi Mere Saathi|url=http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/3718/|website=[[Bollywood Hungama]]|access-date=18 June 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304094059/http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/3718/|archive-date=4 March 2016|url-status=dead}}</ref> స్క్రిప్ట్ రచయితలుగా ఇది వారికి మొదటి అవకాశం, ఈ చిత్రం, ''హాథీ మేరే సాథీ'', పెద్ద హిట్ గా నిలిచింది. సిప్పీ ఫిల్మ్స్ కు రెసిడెంట్ స్క్రీన్ ప్లే రచయితలుగా పనిచేయడానికి జి.పి. సిప్పీ సలీమ్-జావేద్ జంటను నియమించుకున్నాడు. వారు అందాజ్, సీతా ఔర్ గీతా, షోలే, డాన్ వంటి పలు విజయవంతమైన చిత్రాలకు స్క్రీన్ ప్లేలను అందించారు. అందాజ్ స్క్రిప్ట్ వారి మొదటి పెద్ద విజయం, ఆ తరువాత అధికార్ (1971), ''హాథీ మేరే సాథీ'' (1971), ''సీతా ఔర్ గీతా'' (1972) విజయాలు సాధించాయి. ''యాదోం కి బారాత్'' (1973), ''జంజీర్'' (1973), హాథ్ కి సఫాయి (1974), ''దీవార్'' (1975), ''షోలే'' (1975), చాచా భతీజా (1977), డాన్ (1978), ''త్రిశూల్'' (1978), దోస్తానా (1980), ''క్రాంతి'' (1981), ''జమానా'' (1985), ''మిస్టర్ ఇండియా'' (1987) చిత్రాలతో వారు హిట్లను అందుకున్నారు. ప్రేమద కనికె, రాజా నన్న రాజా అనే రెండు కన్నడ చిత్రాలతో సహా మొత్తం 24 చిత్రాలకు వారు కలిసి పనిచేశారు. వారు రాసిన 24 చిత్రాలలో 20 హిట్స్. వారు రాసి బాక్సాఫీస్ వద్ద పరాజయం పాలైన స్క్రిప్ట్ లలో ఆఖ్రీ దావ్ (1975), ఇమాన్ ధరమ్ (1977), కాలా పత్తర్ (1979), షాన్ (1980) ఉన్నాయి. ఇగో సమస్యల కారణంగా వారు 1982లో విడిపోయినప్పటికీ, వారు రాసిన కొన్ని స్క్రిప్ట్ లు జమానా, ''మిస్టర్ ఇండియా'' వంటివి తరువాత కాలంలో చిత్రాలుగా తెరకెక్కి విజయవంతమయ్యాయి. అనేక సందర్భాల్లో "సార్వకాలిక అత్యంత విజయవంతమైన స్క్రిప్ట్ రచయితలు"గా వర్ణించబడిన సలీమ్-జావేద్,<ref name="rediff.com"/> భారతీయ చలనచిత్ర రంగానికి స్టార్ హోదాను సాధించిన మొట్టమొదటి స్క్రిప్ట్ రచయితలుగా గుర్తింపు పొందారు.<ref name="Encyclopaedia of Hindi cinema" /> హిందీ సినిమా పరిశ్రమలో స్క్రిప్ట్ రచయితలను చూసే విధానం, వారిపట్ల వ్యవహరించే తీరులో అనేక మార్పులు తీసుకురావడంలో కూడా సలీమ్-జావేద్ జంట విశేషంగా గుర్తింపు పొందింది. 1970ల వరకు, ఒకే వ్యక్తులు స్క్రీన్ ప్లే, కథ, సంభాషణలు రాసే విధానం ఉండేది కాదు. సినిమా క్రెడిట్స్ లో రచయితల పేర్లు సాధారణంగా వేసేవారు కాదు; ముఖ్యంగా జూనియర్, కష్టపడుతున్న రచయితలకు కేవలం డబ్బులిచ్చి పంపించేవారు. సలీమ్-జావేద్ ఈ పరిస్థితిని మార్చారు. వారి స్క్రిప్ట్ లు అత్యంత విజయవంతం కావడంతో, ఫిల్మ్-మేకర్లను డిమాండ్ చేసే స్థాయికి వారు చేరుకున్నారు. అప్పటివరకు ఉన్న సాధారణ పారితోషికం కంటే చాలా ఎక్కువ చెల్లించాలని పట్టుబట్టడమే కాకుండా, సినిమా క్రెడిట్స్ లో తమ పేరు ఉండేలా చూసుకున్నారు, స్క్రీన్ ప్లే, సంభాషణలు సహా సినిమా నిర్మాణ ప్రక్రియలోని అనేక దశలలో తమ భాగస్వామ్యం ఉండేలా చూసుకున్నారు. క్రెడిట్స్ "సలీమ్-జావేద్" పేరుతో ఉన్నప్పటికీ, ''జంజీర్'' స్క్రీన్ ప్లే దాదాపు పూర్తిగా సలీమ్ ఖాన్ ఒక్కడే రాశాడు, ఆ తరువాత జావేద్ అక్తర్ ను ప్రాజెక్టులోకి తీసుకువచ్చి ఆ పేరుతో క్రెడిట్ ఇవ్వడం జరిగింది.<ref name="timesofindia" /> అమితాబ్ బచ్చన్ కెరీర్ ను ప్రారంభించడంలో కూడా సలీమ్ ఖాన్ కీలక పాత్ర పోషించాడు,<ref name="timesofindia" /> కష్టాల్లో ఉన్న నటుడిని సలీమ్-జావేద్ గుర్తించి, అతని నటనా ప్రతిభకు ముగ్ధులై తమ చిత్రాలలో అతడిని ప్రధాన పాత్రలో తీసుకోవాలని పట్టుబట్టారు.<ref name="indianexpress">{{cite news|title=Revisiting Prakash Mehra's Zanjeer: The film that made Amitabh Bachchan|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/revisiting-prakash-mehra-zanjeer-the-film-that-made-amitabh-bachchan-4714064/|work=[[The Indian Express]]|date=20 June 2017|access-date=2 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201033352/http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/revisiting-prakash-mehra-zanjeer-the-film-that-made-amitabh-bachchan-4714064/|archive-date=1 December 2017|url-status=live}}</ref><ref name="hindustantimes">{{cite news|title=Deewaar was the perfect script: Amitabh Bachchan on 42 years of the cult film|url=http://www.hindustantimes.com/bollywood/deewaar-was-the-perfect-script-amitabh-bachchan-on-42-years-of-the-cult-film/story-x2hy87zQ0ebVlsVMV59U2I.html|work=[[Hindustan Times]]|date=29 January 2017|language=en|access-date=2 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201030549/http://www.hindustantimes.com/bollywood/deewaar-was-the-perfect-script-amitabh-bachchan-on-42-years-of-the-cult-film/story-x2hy87zQ0ebVlsVMV59U2I.html|archive-date=1 December 2017|url-status=live}}</ref> ప్రకాష్ మెహ్రా, మన్మోహన్ దేశాయ్ వంటి దర్శకులకు బచ్చన్ ను పరిచయం చేయడంలో సలీమ్ ఖాన్ వ్యక్తిగతంగా బాధ్యత తీసుకున్నాడు.<ref name="timesofindia" /> === మలి దశ (1983–2003) === జావేద్ తో విడిపోయిన తర్వాత సలీమ్ ఖాన్ ''అంగారే'' (1986), ''నామ్'' (1986), ''కబ్జా'' (1988), ''జుర్మ్'' (1990) వంటి విజయవంతమైన చిత్రాలకు స్క్రిప్ట్, సంభాషణలు రాశాడు. అంగారే సినిమా కోసం, దర్శకుడు రాజేష్ సేథీని సలీమ్ ఖాన్ దగ్గరకు వెళ్లి తమ వద్ద ఉన్న స్క్రిప్ట్ పై పునర్నిర్మాణం చేయాలని రాజేష్ ఖన్నా కోరాడు. అతను రాసిన అకైలా (1991), తుఫాన్ (1989) తదితర కొన్ని చిత్రాలు విఫలం కావడంతో, 1996 తర్వాత సలీమ్ సినిమాల్లో అంతగా చురుకుగా లేడు. జావేద్ అక్తర్ తో విడిపోయిన తర్వాత 1983 నుండి 1996 వరకు పదమూడు చిత్రాలకు స్క్రిప్ట్ లు రాశాడు. వీటిలో ''మజ్‌ధార్'' తో పాటు అతని కుమారుడు సల్మాన్ ఖాన్ నటించిన హిట్ చిత్రం ''పత్తర్ కే ఫూల్'' ఉన్నాయి. అతని చిన్న కుమారుడు సొహైల్ ఖాన్ నిర్మించి, సల్మాన్ నటించిన ''ప్యార్ కియా తో డర్నా క్యా'', ''ఔజార్'' స్క్రిప్ట్ లు ఇతర ముఖ్యమైన విజయాలు. జావేద్ అక్తర్ తో అతని చివరి అనధికారిక కలయిక ''బాఘ్‌బన్'' (2003) చిత్రంలో జరిగింది. తన చివరి ప్రసంగాన్ని జావేద్ అక్తర్ రాయాలని అమితాబ్ బచ్చన్ అభ్యర్థించాడు. సినిమాలో అంతకుముందు, సల్మాన్ ఖాన్ తన ప్రసంగాన్ని రాయమని తన తండ్రి సలీమ్ ఖాన్ ను కోరాడు. అయితే, సలీమ్ ఖాన్ కు గానీ జావేద్ అక్తర్ కు గానీ క్రెడిట్ దక్కలేదు.<ref name="Chaudhuri595">{{cite book|last1=Chaudhuri|first1=Diptakirti|title=Bollybook: The Big Book of Hindi Movie Trivia|date=2014|publisher=[[Penguin Group]]|isbn=9789351187998|pages=595|url=https://books.google.com/books?id=gq-CBAAAQBAJ&pg=PT595|language=en}}</ref> == వ్యక్తిగత జీవితం == [[File:Helen-SalimKhan.jpg|thumb|2013లో తన రెండవ భార్య హెలెన్ తో ఖాన్]] [[File:Arbaaz-Salman-Sohail.jpg|thumb|2013లో ఒక కార్యక్రమంలో ఖాన్ కుమారులు – అర్బాజ్ ఖాన్, సల్మాన్ ఖాన్, సొహైల్ ఖాన్]] ఖాన్ రెండుసార్లు వివాహం చేసుకున్నాడు. అతని మొదటి వివాహం 1964 నవంబరు 18న హిందూ మతానికి చెందిన సల్మా ఖాన్ తో (పుట్టుకతో సుశీల చరక్) జరిగింది. చరక్ తల్లిదండ్రులు ఇద్దరూ హిందువులే: ఆమె తండ్రి బల్దేవ్ సింగ్ చరక్ జమ్మూకి చెందినవారు కాగా, ఆమె తల్లి మహారాష్ట్రియన్.<ref>{{cite news |url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/salman-khan-if-you-havent-seen-kashmir-you-have-seen-nothing/|title=Salman Khan: We would love to premiere a film in Kashmir, if theatres are re-opened|work=The Indian Express|date=18 May 2015|access-date=19 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150519232107/http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/salman-khan-if-you-havent-seen-kashmir-you-have-seen-nothing/|archive-date=19 May 2015|url-status=live}}</ref> ఖాన్, సల్మా దంపతులకు నలుగురు పిల్లలు; ముగ్గురు కుమారులు సల్మాన్, అర్బాజ్, సొహైల్, ఒక కుమార్తె అల్విరా. 1981లో, ఖాన్ క్రిస్టియన్ అయిన నటి హెలెన్ రిచర్డ్‌సన్‌ను వివాహం చేసుకున్నాడు, ఆమె తండ్రి ఆంగ్లో-ఇండియన్ కాగా తల్లి బర్మా దేశస్తురాలు. కొన్ని సంవత్సరాల తరువాత, వారు ముంబై ఫుట్‌పాత్‌పై మరణించిన నిరాశ్రయురాలైన మహిళ కుమార్తె అర్పితను దత్తత తీసుకున్నారు.<ref>{{cite magazine |url=https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/wedding-special-6-facts-to-know-about-arpita-khan-wedding-aayush-sharma-salman-khan-227628-2014-11-18|title=Wedding special: 6 facts to know about Arpita Khan|magazine=India Today|access-date=19 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141120225912/http://indiatoday.intoday.in/story/wedding-special-6-facts-to-know-about-arpita-khan-wedding-aayush-sharma-salman-khan/1/401329.html|archive-date=20 November 2014|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://daily.bhaskar.com/article/ENT-the-truth-behind-salman-khans-family-salma-helen-arbaaz-sohail-arpita-alvira-4366624-PHO.html|title=The truth behind Salman Khan's family: Salma, Helen, Arbaaz, Sohail, Arpita, Alvira|access-date=19 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141129032139/http://daily.bhaskar.com/article/ENT-the-truth-behind-salman-khans-family-salma-helen-arbaaz-sohail-arpita-alvira-4366624-PHO.html|archive-date=29 November 2014|url-status=dead}}</ref> ఖాన్ పెద్ద కుమారుడు సల్మాన్, భారతీయ చలనచిత్ర పరిశ్రమలో వాణిజ్యపరంగా అత్యంత విజయవంతమైన నటులలో ఒకరు. అతని ఇతర ఇద్దరు కుమారులు అర్బాజ్, సొహైల్ కూడా నటులు, సినిమా నిర్మాతలు. అతని పెద్ద కుమార్తె అల్విరా మాజీ నటుడు, ఫిల్మ్-మేకర్ అతుల్ అగ్నిహోత్రిని వివాహం చేసుకుంది, అతని చిన్న కుమార్తె అర్పిత హిమాచల్ ప్రదేశ్ మాజీ మంత్రి, కాంగ్రెస్ పార్టీ సుదీర్ఘకాల సభ్యుడైన సుఖ్ రామ్ మనవడు ఆయుష్ శర్మను వివాహం చేసుకుంది. అతని కుమారుడు సల్మాన్ ఖాన్ అతనిని కాజీ నజ్రుల్ ఇస్లాంకు పెద్ద అభిమానిగా అభివర్ణించాడు, అతను ఆ కవి రాసిన చాలా కవితలను చదివినట్లు చెప్పబడింది.<ref>{{cite news |title=Hasina opens Bangabandhu BPL, wishes it 'grand success' |url=http://m.theindependentbd.com/printversion/details/227089 |access-date=7 February 2020 |work=The Independent |location=Dhaka |date=9 December 2019}}</ref> == ఫిల్మోగ్రఫీ == === స్క్రీన్ ప్లే రచయిత (సలీమ్-జావేద్) === {| class="wikitable sortable" |- ! సంవత్సరం !! సినిమా !! భాష !! దర్శకుడు !! నటవర్గం |- | 1971 || అందాజ్ || హిందీ<ref>{{cite book|last1=Aḵẖtar|first1=Jāvīd|author-link1=Javed Akhtar|last2=Kabir|first2=Nasreen Munni|title=Talking Films: Conversations on Hindi Cinema with Javed Akhtar|date=2002|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=978-0-19-566462-1|pages=49|url=https://books.google.com/books?id=_JILAQAAMAAJ|language=en|quote=JA: I write dialogue in Urdu, but the action and descriptions are in English. Then an assistant transcribes the Urdu dialogue into Devnagari because most people read Hindi. But I write in Urdu. Not only me, I think most of the writers working in this so-called Hindi cinema write in Urdu|access-date=29 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170427113433/https://books.google.com/books?id=_JILAQAAMAAJ|archive-date=27 April 2017|url-status=live}}</ref> || రమేష్ సిప్పీ || షమ్మీ కపూర్, హేమమాలిని, రాజేష్ ఖన్నా, సిమి గరేవాల్ |- | 1971 || అధికార్ || హిందీ || ఎస్.ఎం. సాగర్ || అశోక్ కుమార్, నందా, దేబ్ ముఖర్జీ |- | 1971 || హాథీ మేరే సాథీ || హిందీ || ఎం. ఎ. తిరుముగం || రాజేష్ ఖన్నా, తనూజ |- | 1972 || సీతా ఔర్ గీతా || హిందీ || రమేష్ సిప్పీ || ధర్మేంద్ర, హేమమాలిని, సంజీవ్ కుమార్ |- | 1973 || యాదోం కి బారాత్ || హిందీ || నాసిర్ హుస్సేన్ || ధర్మేంద్ర, జీనత్ అమన్, విజయ్ అరోరా, తారిఖ్ ఖాన్ |- | 1973 || జంజీర్ || హిందీ || ప్రకాష్ మెహ్రా || అమితాబ్ బచ్చన్, జయా బచ్చన్, ప్రాణ్ |- | 1974 || మజ్బూర్ || హిందీ || రవి టాండన్ || అమితాబ్ బచ్చన్, పర్వీన్ బాబీ, ప్రాణ్ |- | 1974 || హాథ్ కి సఫాయి || హిందీ || ప్రకాష్ మెహ్రా || రణధీర్ కపూర్, వినోద్ ఖన్నా, హేమమాలిని, సిమి గరేవాల్, రంజీత్ |- | 1975 || దీవార్ || హిందీ || యశ్ చోప్రా || అమితాబ్ బచ్చన్, శశి కపూర్, పర్వీన్ బాబీ, నీతూ సింగ్ |- | 1975 || షోలే || హిందీ || రమేష్ సిప్పీ || ధర్మేంద్ర, అమితాబ్ బచ్చన్, సంజీవ్ కుమార్, హేమమాలిని, జయా భాదురి |- | 1975 || ఆఖ్రీ దావ్ || హిందీ || ఎ. సలాం || జితేంద్ర, సైరా బాను, డానీ డెంజోంగ్ప |- | 1976 || ప్రేమద కనికె || కన్నడం || వి. సోమశేఖర్ || డా. రాజ్‌కుమార్, ఆరతి |- | 1976 || రాజా నన్న రాజా || కన్నడం || ఎ. వి. శేషగిరి రావు || డా. రాజ్‌కుమార్, ఆరతి |- | 1977 || ఇమాన్ ధరమ్ || హిందీ || దేశ్ ముఖర్జీ || అమితాబ్ బచ్చన్, శశి కపూర్, సంజీవ్ కుమార్, రేఖ |- | 1977 || చాచా భతీజా || హిందీ || మన్మోహన్ దేశాయ్ || ధర్మేంద్ర, రణధీర్ కపూర్, హేమమాలిని |- | 1978 || త్రిశూల్ || హిందీ || యశ్ చోప్రా || అమితాబ్ బచ్చన్, సంజీవ్ కుమార్, శశి కపూర్, హేమమాలిని |- | 1978 || డాన్ || హిందీ || చంద్ర బారోట్ || అమితాబ్ బచ్చన్, హెలెన్, జీనత్ అమన్ |- | 1979 || కాలా పత్తర్ || హిందీ || యశ్ చోప్రా || అమితాబ్ బచ్చన్, శశి కపూర్, శతృఘ్న సిన్హా |- | 1980 || దోస్తానా || హిందీ || రాజ్ ఖోస్లా || అమితాబ్ బచ్చన్, శతృఘ్న సిన్హా, జీనత్ అమన్, హెలెన్ |- | 1980 || షాన్ || హిందీ || రమేష్ సిప్పీ || అమితాబ్ బచ్చన్, సునీల్ దత్, శతృఘ్న సిన్హా, శశి కపూర్, రాఖీ గుల్జార్, పర్వీన్ బాబీ |- | 1981 || క్రాంతి || హిందీ || మనోజ్ కుమార్ || దిలీప్ కుమార్, శశి కపూర్, శతృఘ్న సిన్హా, హేమమాలిని, పర్వీన్ బాబీ |- | 1982 || శక్తి || హిందీ || రమేష్ సిప్పీ || దిలీప్ కుమార్, అమితాబ్ బచ్చన్, రాఖీ, అనిల్ కపూర్ |- | 1985 || జమానా || హిందీ || రమేష్ తల్వార్ || రాజేష్ ఖన్నా, రిషి కపూర్, పూనమ్ ధిల్లాన్, రంజీతా కౌర్ |- | 1987 || మిస్టర్ ఇండియా || హిందీ || శేఖర్ కపూర్ || అనిల్ కపూర్, శ్రీదేవి, అమ్రీష్ పురి |} === నటుడు === * బారాత్ (1960) * పోలీస్ డిటెక్టివ్ (1960) * రాము దాదా (1961) * ప్రొఫెసర్ (1962) * కాబ్లి ఖాన్ (1963) * బచ్ పన్ (1963) * దారాసింగ్: ఐరన్ మ్యాన్ (1964) * ఆంధీ ఔర్ తుఫాన్ (1964) * రాకా (1965) * సర్హాది లూటేరా (1966) * తీస్రీ మంజిల్ (1966) * సర్హాది లూటేరా (1966) * దీవానా (1967) * ఛైలా బాబు (1967) * లహూ పుకారేగా (1968) * వఫాదార్ (1977) * మహాభారత్ (1965) == పురస్కారాలు == === ఫిల్మ్‌ఫేర్ పురస్కారాలు === {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:center;" ! సంవత్సరం !! విభాగం !! ఫలితం !! సినిమా !! దర్శకుడు !! గమనికలు |- |rowspan="2"|1974 || ఉత్తమ స్క్రీన్ ప్లే || {{won}} || rowspan="2"|జంజీర్ (1973) || rowspan=2 | ప్రకాష్ మెహ్రా || rowspan=2 | <ref>{{cite magazine |title=Filmfare Awards Winners From 1953 to 2025 |url=https://www.filmfare.com/awards/filmfare-awards/winners |magazine=Filmfare |access-date=13 November 2025}}</ref> |- | ఉత్తమ కథ || {{won}} |- |rowspan="3"|1976 || ఉత్తమ సంభాషణలు || {{won}} || rowspan="3"|దీవార్ (1975) || rowspan=3 | యశ్ చోప్రా |- | ఉత్తమ స్క్రీన్ ప్లే || {{won}} |- | ఉత్తమ కథ || {{won}} |- |1983 || ఉత్తమ స్క్రీన్ ప్లే || {{won}} || శక్తి (1982) || రమేష్ సిప్పీ |} === బ్రిటిష్ ఫిల్మ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ === బ్రిటిష్ ఫిల్మ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ 2002లో నిర్వహించిన సార్వకాలిక "టాప్ 10 భారతీయ చిత్రాల" పోల్ లో షోలే (1975) మొదటి స్థానంలో నిలిచింది.<ref name="bfi" /> === గౌరవ పురస్కారాలు === * 2014 జనవరిలో అప్సరా ఫిల్మ్ & టెలివిజన్ ప్రొడ్యూసర్స్ గిల్డ్ అవార్డ్స్ లో లైఫ్ టైమ్ అచీవ్ మెంట్ ఆనర్. * తన హిందీ సినిమా కృషికి ఆ పురస్కారం సరిపోదని, పద్మభూషణ్ వంటి ఉన్నత పౌర పురస్కారానికి తాను అర్హుడినని భావిస్తున్నట్లు పేర్కొంటూ 2015లో అతను పద్మశ్రీని తిరస్కరించాడు. == పాదటికలు == {{Notelist}} == మూలాలు == {{Reflist}} == బయటి లింకులు == {{Commons category}} * {{IMDb name|id=0451311|name=సలీమ్ ఖాన్}} * బాలీవుడ్ హంగామా లో సలీమ్ ఖాన్ * రోటెన్ టొమాటోస్ లో సలీమ్ ఖాన్ * సలీమ్ ఖాన్ తో ఒక ఇంటర్వ్యూ * సలీమ్-జావేద్ {{IFFI - Indian Film Personality of the year Award}} {{Salim-Javed}} {{Angry Young Man Cinema of India}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:ఖాన్, సలీమ్}} [[వర్గం:1935 జననాలు]] [[వర్గం:జీవించి ఉన్నవారు]] [[వర్గం:భారతీయ ముస్లింలు]] [[వర్గం:భారతీయ పురుష స్క్రీన్ ప్లే రచయితలు]] [[వర్గం:హిందీ భాషా స్క్రీన్ ప్లే రచయితలు]] [[వర్గం:హిందీ భాషా భారతీయ రచయితలు]] [[వర్గం:20వ శతాబ్దపు భారతీయ నాటక రచయితలు]] [[వర్గం:20వ శతాబ్దపు భారతీయ పురుష నాటక రచయితలు]] [[వర్గం:ఇండోర్ కు చెందిన రచయితలు]] [[వర్గం:మధ్యప్రదేశ్ కు చెందిన స్క్రీన్ ప్లే రచయితలు]] [[వర్గం:ఉర్దూ భాషా రచయితలు]] [[వర్గం:సలీమ్ ఖాన్ కుటుంబం|సలీమ్]] [[వర్గం:బ్రిటిష్ ఇండియాకు చెందిన పురుష నటులు]] ra7j08rqbqis5d74vaz8tvbu0e7xw4m 4955824 4955823 2026-09-11T00:55:18Z ఉదయ్ కిరణ్ 124579 4955824 wikitext text/x-wiki {{Short description|భారతీయ నటుడు, స్క్రీన్ ప్లే రచయిత (జననం 1935)}} {{About|నటుడు, స్క్రీన్ ప్లే రచయిత గురించి|ఇతర వాడుకల కొరకు|}} {{Use dmy dates|date=October 2025}} {{Infobox person | name = సలీమ్ ఖాన్ | pronunciation = {{IPA|hns|sɐliːm xɑːn|}} | image = SalimKhan.jpg | image_size = | caption = 2013 ఆగస్టులో ఖాన్ | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1935|11|24}} | birth_place = ఇండోర్, ఇండోర్ స్టేట్, బ్రిటిష్ ఇండియా | occupation = {{hlist|నటుడు|సినిమా నిర్మాత|స్క్రీన్ ప్లే రచయిత}} | years_active = {{ubl|1959–ప్రస్తుతం}} | spouse = {{ubl|{{marriage|సల్మా ఖాన్ (సుశీల చరక్)|1964}}|{{marriage|హెలెన్|1981}}}} | awards = {{ubl|6 ఫిల్మ్‌ఫేర్ పురస్కారాలు}} | children = 5 (సల్మాన్ ఖాన్, అర్బాజ్ ఖాన్, అల్విరా ఖాన్ అగ్నిహోత్రి, సొహైల్ ఖాన్ లతో సహా) | relatives = హిందీ సినిమా వంశాల జాబితా#ఖాన్ కుటుంబం (సలీమ్ ఖాన్) చూడండి }} '''సలీమ్ అబ్దుల్ రషీద్ ఖాన్'''{{Efn|{{IPA|hns|sɐliːm xɑːn}}.}} ({{IPA|hns|sɐliːm xɑːn}}; జననం 24 నవంబరు 1935) ఒక భారతీయ స్క్రీన్ ప్లే రచయిత, నటుడు, సినిమా నిర్మాత.<ref>{{cite news |last1=Roy |first1=Sagorika |date=25 November 2023 |title=Salman Khan wishes father Salim Khan on his 88th birthday: Top Instagram moments |url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/salman-khan-wishes-father-salim-khan-on-his-88th-birthday-top-instagram-moments/cid/1982563 |work=The Telegraph |access-date=27 November 2023}}</ref> అతను అనేక హిందీ సినిమాలకు స్క్రీన్ ప్లేలు, కథలు, స్క్రిప్ట్ లు రాశాడు. అతను జావేద్ అక్తర్ తో కలిసి విజయవంతమైన స్క్రీన్ ప్లే రచయితల ద్వయం సలీమ్-జావేద్ లో ఒకరిగా బాగా ప్రసిద్ధి చెందాడు. హిందీ సినిమాలో స్టార్ హోదాను సాధించిన మొదటి భారతీయ స్క్రీన్ ప్లే రచయితలలో ఈ జంట ఒకరు,<ref name="Encyclopaedia of Hindi cinema">Ramesh Dawar (2003), ''[https://books.google.com/books?id=8y8vN9A14nkC Encyclopaedia of Hindi cinema] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190405040645/https://books.google.com/books?id=8y8vN9A14nkC |date=5 April 2019 }}'', Encyclopædia Britannica (India) Pvt. Ltd.</ref> భారతీయ సినిమా చరిత్రలో అత్యంత ప్రభావవంతమైన స్క్రీన్ ప్లే రచయితలలో ఒకరిగా వీరు నిలిచారు.<ref name="rediff.com">Sholay, through the eyes of Salim Khan, ''[https://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-interview-with-salim-khan/20120228.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190406110656/https://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-interview-with-salim-khan/20120228.htm|date=6 April 2019}}'', Rediff.com</ref><ref name="Chaudhuri">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Cri9CgAAQBAJ|title=Written by Salim-Javed: The Story of Hindi Cinema's Greatest Screenwriters|last=Chaudhuri|first=Diptakirti|date=1 October 2015|publisher=[[Penguin Books|Penguin UK]]|isbn=9789352140084|language=en|access-date=29 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20190404170145/https://books.google.com/books?id=Cri9CgAAQBAJ|archive-date=4 April 2019|url-status=live}}</ref> ఈ భాగస్వామ్యంలో, సలీమ్ ఖాన్ ప్రధానంగా కథలు, పాత్రలను అభివృద్ధి చేయగా, అక్తర్ సంభాషణలు, స్క్రీన్ ప్లే రచనపై దృష్టి పెట్టాడు.<ref>{{cite news |last=Chintamani|first=Gautam|title=The brilliance of Salim-Javed lies not just in what they said, but how they said it|url=https://scroll.in/article/764622/the-brilliance-of-salim-javed-lies-not-just-in-what-they-said-but-how-they-said-it|work=Scroll.in|access-date=2 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20161118105025/http://scroll.in/article/764622/the-brilliance-of-salim-javed-lies-not-just-in-what-they-said-but-how-they-said-it|archive-date=18 November 2016|url-status=live}}</ref> సలీమ్-జావేద్ జంట 1970లలో భారతీయ చలనచిత్ర రంగాన్ని విప్లవాత్మకంగా మార్చారు,<ref name="Pandolin">{{cite web|title=Salim-Javed: Writing Duo that Revolutionized Indian Cinema|url=https://pandolin.com/salim-javed-writing-duo-that-revolutionized-indian-cinema/|website=Pandolin|date=25 April 2013|access-date=29 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201035749/https://pandolin.com/salim-javed-writing-duo-that-revolutionized-indian-cinema/|archive-date=1 December 2017|url-status=dead}}</ref> బాలీవుడ్ కథా ఫార్ములాను మార్చి బ్లాక్‌బస్టర్ ఫార్మాట్‌కు మార్గదర్శకత్వం వహించారు.<ref name="Chaudhuri" /> వారు మసాలా సినిమా,<ref name="Chaudhuri58">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Cri9CgAAQBAJ&pg=PT58|title=Written by Salim-Javed: The Story of Hindi Cinema's Greatest Screenwriters|last=Chaudhuri|first=Diptakirti|date=1 October 2015|publisher=[[Penguin Books|Penguin UK]]|isbn=9789352140084|language=en|pages=58|access-date=29 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20190405032331/https://books.google.com/books?id=Cri9CgAAQBAJ&pg=PT58|archive-date=5 April 2019|url-status=live}}</ref> డెకాయిట్ వెస్ట్రన్ శైలిని ప్రాచుర్యంలోకి తెచ్చారు.<ref name="Teo">{{cite book|last=Teo|first=Stephen|title=Eastern Westerns: Film and Genre Outside and Inside Hollywood|date=2017|publisher=[[Taylor & Francis]]|isbn=978-1-317-59226-6|pages=122|url=https://books.google.com/books?id=pi8lDwAAQBAJ&pg=PA122|language=en|access-date=29 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171130151204/https://books.google.com/books?id=pi8lDwAAQBAJ&pg=PA122|archive-date=30 November 2017|url-status=live}}</ref> అమితాబ్ బచ్చన్ కెరీర్ ను నిర్వచించిన "యాంగ్రీ యంగ్ మ్యాన్" మూసను సృష్టించడంలో కీలక పాత్ర పోషించారు.<ref name="timesofindia">{{cite news|title=Why Salim Khan was angry with Amitabh Bachchan|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Why-Salim-Khan-was-angry-with-Amitabh-Bachchan/articleshow/27245793.cms|work=[[The Times of India]]|date=13 December 2013|access-date=29 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20180102180945/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Why-Salim-Khan-was-angry-with-Amitabh-Bachchan/articleshow/27245793.cms|archive-date=2 January 2018|url-status=live}}</ref> వారి ప్రధాన విజయాలలో ''[[సీతా ఔర్ గీతా]]'' (1972), ''[[జంజీర్]]'' (1973), ''[[దీవార్ (సినిమా)|దీవార్]]'' (1975), ''[[షోలే]]'' (1975), ''[[త్రిశూల్]]'' (1978), ''[[క్రాంతి]]'' (1981), ''డాన్'' ఫ్రాంచైజీ ఉన్నాయి. ''షోలే'' ఆ కాలంలో అత్యధిక వసూళ్లు సాధించిన భారతీయ చిత్రంగా నిలిచింది, ఇప్పటివరకు రూపొందించిన అత్యుత్తమ భారతీయ చిత్రాల జాబితాలో తరచుగా చోటు దక్కించుకుంటుంది.<ref>{{cite news|title=G. P. Sippy, Indian Filmmaker Whose ''Sholay'' Was a Bollywood Hit, Dies at 93 |url=https://www.nytimes.com/2007/12/27/arts/27Sippy.html |work=[[The New York Times]] |access-date=23 February 2011 |first=Haresh |last=Pandya |date=27 December 2007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110828135232/http://www.nytimes.com/2007/12/27/arts/27Sippy.html |archive-date=28 August 2011 }}</ref><ref name="bfi">{{cite web|title=Top 10 Indian Films|publisher=[[British Film Institute]]|year=2002 |url=http://www.bfi.org.uk/features/imagineasia/guide/poll/india |access-date=14 June 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110515101729/http://www.bfi.org.uk/features/imagineasia/guide/poll/india/|archive-date=15 May 2011 }}</ref> సలీమ్ ఖాన్ సలీమ్ ఖాన్ కుటుంబానికి పెద్దగా, ముగ్గురు బాలీవుడ్ నటులు — సల్మాన్ ఖాన్, సొహైల్ ఖాన్, అర్బాజ్ ఖాన్ — సినిమా నిర్మాత అల్విరా ఖాన్ అగ్నిహోత్రిల తండ్రిగా కూడా సుపరిచితుడు. అతను సుశీల చరక్ (సల్మా ఖాన్ అని కూడా పిలుస్తారు),<ref>{{cite news|title=Salman Khan's mom Salma Khan and stepmom Helen share a strong bond|url=http://daily.bhaskar.com/news/ENT-salman-khans-mom-salma-khan-and-stepmom-helen-share-a-strong-bond-4282546-PHO.html|access-date=18 June 2016|publisher=[[Dainik Bhaskar]]|date=4 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20160701013615/http://daily.bhaskar.com/news/ENT-salman-khans-mom-salma-khan-and-stepmom-helen-share-a-strong-bond-4282546-PHO.html|archive-date=1 July 2016|url-status=dead}}</ref> నటి [[హెలెన్ (నటి)|హెలెన్]] లను వివాహం చేసుకున్నాడు.<ref>{{cite news|title=Helen elated over grandson's birth|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/helen-elated-over-grandsons-birth-arpita-khan-baby-ahil-aayush-sharma/|access-date=18 June 2016|publisher=[[The Indian Express]]|date=2 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160611082011/http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/helen-elated-over-grandsons-birth-arpita-khan-baby-ahil-aayush-sharma/|archive-date=11 June 2016|url-status=live}}</ref> తన కెరీర్ లో సలీమ్-జావేద్ భాగస్వామ్యంలో భాగంగా సలీమ్ ఖాన్ ఆరు ఫిల్మ్‌ఫేర్ పురస్కారాలను గెలుచుకున్నాడు. 2014లో, హిందీ సినిమాకు ఆయన చేసిన కృషికి గాను భారత ప్రభుత్వం సలీమ్ ఖాన్‌కు పద్మశ్రీ పురస్కారాన్ని ప్రకటించింది, తాను అంతకంటే ఉన్నతమైన పురస్కారానికి అర్హుడినని పేర్కొంటూ అతను ఆ పురస్కారాన్ని తిరస్కరించాడు.<ref>{{Cite news |last=Talwaar |first=Pooja |date=27 January 2015 |title=Salim Khan on Declining Padma Shri: I Deserve More, Would Have Accepted Padma Bhushan |url=https://www.ndtv.com/entertainment/salim-khan-on-declining-padma-shri-i-deserve-more-would-have-accepted-padma-bhushan-733803 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007112430/https://www.ndtv.com/entertainment/salim-khan-on-declining-padma-shri-i-deserve-more-would-have-accepted-padma-bhushan-733803 |archive-date=7 October 2024 |work=NDTV |access-date=26 October 2025}}</ref> 2024లో, అమెజాన్ ప్రైమ్ వీడియో సలీమ్-జావేద్ స్క్రీన్ ప్లే రచయితల ద్వయం గురించి ''యాంగ్రీ యంగ్ మెన్'' పేరుతో మూడు భాగాల డాక్యుమెంటరీ సిరీస్‌ను విడుదల చేసింది. ఈ సిరీస్ వారి సృజనాత్మక భాగస్వామ్యాన్ని, భారతీయ చలనచిత్ర పరిణామంపై వారి ప్రభావాన్ని, భాగస్వామ్యానికి మించిన వారి వ్యక్తిగత ప్రయాణాలను అన్వేషిస్తుంది.<ref>{{cite magazine |last1=Ramachandran |first1=Naman |date=16 August 2024 |title='Angry Young Men': Inside Prime Video's Documentary Series on Bollywood Screenwriting Legends Salim-Javed (EXCLUSIVE) |url=https://variety.com/2024/tv/news/salim-javed-angry-young-men-prime-video-1236108804/ |magazine=[[Variety (magazine)|Variety]] |access-date=18 January 2025}}</ref> == తొలినాటి జీవితం == సలీమ్ ఖాన్ బ్రిటిష్ ఇండియాలోని (ప్రస్తుత మధ్యప్రదేశ్, భారత్) ఒక సంస్థానమైన ఇండోర్ స్టేట్ లోని ఇండోర్ లో ఒక సంపన్న కుటుంబంలో జన్మించాడు. అతను ఇండోర్ లోని హోల్కర్ సైన్స్ కళాశాలలో తన విద్యాభ్యాసాన్ని కొనసాగించాడు. ఖాన్ ప్రకారం, అతని తాతలు 1800ల మధ్యలో ఆఫ్ఘనిస్తాన్ నుండి భారతదేశానికి వలస వచ్చిన అలకోజాయ్ పష్తూన్లు, వారు బ్రిటిష్ ఇండియన్ ఆర్మీ అశ్వికదళంలో పనిచేశారు,<ref>{{cite news |url=http://www.openthemagazine.com/article/art-culture/the-kingdom-of-khan |title=The Kingdom of Khan |publisher=[[Open (Indian magazine)|OPEN]] |quote=Salim Khan, scriptwriter and father of [[Salman Khan]], remembers the [[Afghans|Afghan]] tribe his family historically belongs to. "It is [[Alakozai]]," he says. "My family came to Indore 150 years ago, and worked as [part of the] cavalry in the time of the British." Salman Khan is a fifth-generation Khan in India. |first=Shubhangi |last=Swarup |date=29 January 2011 |access-date=17 July 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160402073310/http://www.openthemagazine.com/article/art-culture/the-kingdom-of-khan#page4 |archive-date=2 April 2016 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |url=https://in.news.yahoo.com/khans-bollywood-afghan-traces-pathan-roots-074154652.html |title=Khans in Bollywood: Afghan traces their Pathan roots |publisher=IANS |first=Devirupa |last=Mitra |date=17 May 2011 |access-date=17 July 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140812150944/https://in.news.yahoo.com/khans-bollywood-afghan-traces-pathan-roots-074154652.html |archive-date=12 August 2014 |url-status=live }}</ref> అయితే రచయిత జసిమ్ ఖాన్, సల్మాన్ ఖాన్ జీవిత చరిత్రలో, ఈ పూర్వీకులు బ్రిటిష్ ఇండియాలోని (ప్రస్తుత పాకిస్తాన్ లోని ఖైబర్ పఖ్తుంక్వా) నార్త్-వెస్ట్ ఫ్రాంటియర్ ప్రావిన్స్ లోని స్వాత్ వ్యాలీలో ఉన్న మలకండ్ కు చెందిన యూసుఫ్ జాయ్ పష్తూన్ల అకజాయ్ ఉప-తెగకు చెందినవారని పేర్కొన్నాడు.<ref name="Khan2015">{{cite book |author=Jasim Khan |url=https://books.google.com/books?id=2jgHCwAAQBAJ |title=Being Salman |date=27 December 2015 |publisher=Penguin Books Limited |isbn=978-81-8475-094-2 |pages=34, 35, 37, 38– |quote=Superstar Salman Khan is a Pashtun from the Akuzai clan...One has to travel roughly forty-five kilometres from Mingora towards Peshawar to reach the nondescript town of Malakand. This is the place where the forebears of Salman Khan once lived. They belonged to the Akuzai clan of the Pashtun tribe...}}</ref> ఖాన్ కుటుంబం ప్రభుత్వ ఉద్యోగాల కోసం అన్వేషించేది, చివరకు ఇండోర్ లో స్థిరపడింది. సలీమ్ ఖాన్ తన తల్లిదండ్రులకు చిన్న కుమారుడు, అతనికి 14 ఏళ్లు వచ్చేసరికి వారిద్దరూ మరణించారు. అతని తండ్రి అబ్దుల్ రషీద్ ఖాన్ ఇండియన్ ఇంపీరియల్ పోలీస్ లో చేరి డీఐజీ-ఇండోర్ స్థాయికి ఎదిగాడు, ఇది బ్రిటిష్ ఇండియాలో ఒక భారతీయుడికి లభించే అత్యున్నత పోలీసు ర్యాంకు. సలీమ్ తల్లి సిద్ధిఖా బానో ఖాన్ అతనికి తొమ్మిదేళ్ల వయసులో మరణించింది. ఆమె మరణానికి ముందు నాలుగు సంవత్సరాల పాటు క్షయవ్యాధితో బాధపడింది, ఆ కారణంగా చిన్నపిల్లలు ఆమె దగ్గరకు వెళ్లడం లేదా ఆమెను కౌగిలించుకోవడం నిషేధించబడింది; తద్వారా సలీమ్ కు ఆమె మరణానికి ముందే తన తల్లితో పెద్దగా సంబంధం ఉండేది కాదు. సలీమ్ కు పద్నాలుగేళ్ల వయసులో 1950 జనవరిలో అతని తండ్రి కూడా మరణించాడు. రెండు నెలల తర్వాత 1950 మార్చిలో సలీమ్ (ఇండోర్ లోని సెయింట్ రాఫెల్స్ పాఠశాలలో చదివాడు) తన మెట్రిక్యులేషన్ పరీక్షలకు హాజరయ్యాడు. అతను ఒక మోస్తరుగా రాణించి ఇండోర్ లోని హోల్కర్ కళాశాలలో చేరాడు, తన బి.ఎ. పూర్తి చేశాడు. కుటుంబానికి ఉన్న గణనీయమైన సంపద ద్వారా అతని అన్నలు అతనికి ఆర్థికంగా మద్దతు ఇచ్చారు, అతను కళాశాల విద్యార్థిగా ఉన్నప్పుడే అతనికి సొంతంగా ఒక కారు ఇచ్చేంతగా ఈ మద్దతు ఉండేది. అతను క్రీడలలో, ముఖ్యంగా క్రికెట్‌లో రాణించాడు, బ్యాచిలర్స్ పూర్తయ్యాక మాస్టర్స్ డిగ్రీలో చేరడానికి కళాశాల అనుమతించడానికి అతని స్టార్ క్రికెటర్ హోదానే కారణం. అతను శిక్షణ పొందిన పైలట్ కూడా.<ref name="telegraphindia">{{cite news|title=We were more successful than most leading pairs|url=https://www.telegraphindia.com/1101114/jsp/7days/story_13173933.jsp|work=[[The Telegraph (Calcutta)|The Telegraph]]|date=14 November 2010|access-date=2 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171203013841/https://www.telegraphindia.com/1101114/jsp/7days/story_13173933.jsp|archive-date=3 December 2017|url-status=dead}}</ref> ఈ సమయంలో, అతను సినిమాల పట్ల కూడా ఆకర్షితుడయ్యాడు, అతని అసాధారణమైన అందం వల్ల అతను సినిమా స్టార్ కావడానికి ప్రయత్నించాలని అతని సహాధ్యాయులు ప్రోత్సహించారు. == కెరీర్ == === నటనా దశ (1960–1969) === అతను కె. అమర్‌నాథ్ దర్శకత్వం వహించిన బారాత్ సినిమాలో సహాయక పాత్రలో నటించాడు. అతనికి సైనింగ్ మొత్తంగా రూ. 1000/- (2023లో ₹88,356.56), షూటింగ్ కాలానికి నెలవారీ వేతనంగా రూ. 400/- (2023లో ₹35,342.64) చెల్లించారు. సలీమ్ అంగీకరించి ముంబైకి మకాం మార్చి మహిమ్ లోని ఒక అద్దె అపార్ట్‌మెంట్‌లో నివసించాడు. ఇండోర్ లో ట్రాన్స్‌పోర్ట్ ట్రక్కులు ఉన్న అతని సోదరుడు అతనికి డబ్బుతో సహాయం చేశాడు. బారాత్ చిత్రం 1960లో పూర్తయి విడుదలైనప్పటికీ, అది అంతగా రాణించలేదు. ప్రిన్స్ సలీమ్ అనే పేరుతో పనిచేస్తూ,<ref name="telegraphindia" /> వర్థమాన నటులు ఎదుర్కొనే సాధారణ 'కష్టకాలం'లోకి అడుగుపెట్టాడు, చిన్న పాత్రలు చేస్తూ, అందమైన సహాయ నటుడిగా ముద్రవేయబడి, క్రమంగా బి-గ్రేడ్ సినిమాలకు పరిమితమయ్యాడు. తరువాతి దశాబ్ద కాలంలో, అతను దాదాపు రెండు డజన్ల చిత్రాలలో చిన్న పాత్రలు పోషిస్తూ "సాధారణ పాత్రలలో" నటించాడు, ఆ పాత్రలు ఎంత చిన్నవంటే ఆ చిత్రాలలో చాలా వాటి టైటిల్స్ లో అతని పేరు కనిపించలేదు; 1970 వరకు మొత్తం 14 సినిమాల్లో, 1977లో చివరిసారిగా ఒక సినిమాలో నటించినట్లు అతనికి గుర్తింపు దక్కింది. వీటిలో ''తీస్రీ మంజిల్'' (1966), ''సర్హాది లూటేరా'' (1966), ''దీవానా'' (1967) చిత్రాలు ఉన్నాయి. అతనికి కాస్త గుర్తింపు తెచ్చిన ముఖ్యమైన పాత్ర తీస్రీ మంజిల్ చిత్రంలోనిది, అందులో హీరో స్నేహితుడిగా అతని పాత్ర బలంగా ఉండటంతో పాటు, అతని ఎంట్రీ సీన్ కు చాలా మంచి బిల్డ్-అప్ లభించింది. === స్క్రీన్ ప్లే రచన వైపు మళ్లింపు (1969–1971) === 25 చిత్రాలలో పనిచేసిన తర్వాత, "నాలో నటనను ప్రదర్శించే కళ లేనందున నేను నటుడిగా పనికిరాను" అని అతనికి అర్థమైంది. "కానీ అప్పటికే చాలా ఆలస్యమైంది - నేను ఇండోర్ కు ఎలా తిరిగి వెళ్లగలను?" అని భావించాడు.<ref name="telegraphindia" /> 1960ల చివరలో, సలీమ్ ఖాన్ తన దృష్టిని నటన నుండి స్క్రిప్ట్ రచన వైపు మళ్లించాలని నిర్ణయించుకున్నాడు, ప్రిన్స్ సలీమ్ అనే పేరునే వాడటం కొనసాగించాడు. అతని ప్రసిద్ధ సినిమా స్క్రిప్ట్ లలో ''దో భాయ్'' (1969) ఒకటి. అబ్రార్ అల్వి దగ్గర రైటింగ్ అసిస్టెంట్ గా కూడా పనిచేయడం ప్రారంభించాడు.<ref>{{cite book|last1=Chaudhuri|first1=Diptakirti|title=Written by Salim-Javed: The Story of Hindi Cinema's Greatest Screenwriters|date=2015|publisher=[[Penguin Group]]|isbn=9789352140084|pages=23|url=https://books.google.com/books?id=Cri9CgAAQBAJ&pg=PT23|language=en|quote=Salim had decided to cut down on his acting assignments in order to concentrate on writing. In ''Do Bhai'', he was credited as Prince Salim. During this period, he joined Abrar Alvi as a writing assistant.}}</ref> === సలీమ్-జావేద్ దశ (1971–1982) === {{Main|సలీమ్-జావేద్}} సలీమ్ కు చివరి నటనగా మిగిలిపోయిన సర్హాది లూటేరా సినిమా నిర్మాణ సమయంలో సలీమ్ మొదటిసారి జావేద్ అక్తర్ ను కలిశాడు. షూటింగ్ ప్రారంభమైనప్పుడు క్లాపర్ బాయ్‌గా పనిచేసిన జావేద్‌ను తరువాత దర్శకుడు ఎస్.ఎం. సాగర్ ఆ సినిమాకు డైలాగ్ రైటర్‌గా మార్చాడు. ఈ సినిమాలో ఇద్దరూ కలిసి పనిచేస్తున్నప్పుడు జావేద్ తో స్నేహం మొదలైంది, వారి బాస్‌లు ఒకరికొకరు ఇరుగుపొరుగు వారు కావడంతో ఆ స్నేహం మరింత బలపడింది. స్క్రీన్ ప్లేలు, సంభాషణలను ఖరారు చేయడంలో రచయిత/దర్శకుడు అబ్రార్ అల్వికి సహాయకుడిగా సలీమ్ ఖాన్ కు అవకాశం దక్కింది, జావేద్ అక్తర్ కవిత్వాన్ని మెరుగుపరచడంపై దృష్టి పెడుతూ కైఫీ ఆజ్మీకి సహాయకుడిగా పనిచేయడం ప్రారంభించాడు. అబ్రార్ అల్వి, కైఫీ ఆజ్మీ పొరుగువారు కావడంతో సలీమ్ ఖాన్, జావేద్ అక్తర్ తరచుగా కలుసుకునేవారు. వారిద్దరి మధ్య సత్సంబంధాలు ఏర్పడి సలీమ్-జావేద్ పేరుతో ఒక స్క్రిప్ట్ రైటింగ్ బృందంగా ఏర్పడ్డారు. సలీమ్ కథలు, ప్లాట్లను రూపొందించేవాడు, జావేద్ సంభాషణలను, అప్పుడప్పుడు ఆ చిత్రాలకు పాటల సాహిత్యాన్ని అభివృద్ధి చేసేవాడు. వారు కలిసి చర్చించుకుని సినిమా ఫైనల్ డ్రాఫ్ట్ గురించి నిర్ణయాలకు వచ్చేవారు. స్క్రిప్ట్ రచయితలుగా వారికి తొలి అవకాశం ఇచ్చిన ఘనత రాజేష్ ఖన్నాకు దక్కుతుంది.<ref>{{cite news|title=More facts about Rajesh Khanna|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bollywood/news-interviews/More-facts-about-Rajesh-Khanna/articleshow/15030591.cms|access-date=18 June 2016|work=[[The Times of India]]|date=19 July 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20131202231114/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-07-19/news-interviews/32731341_1_rajesh-khanna-consecutive-solo-superhits-record-in-indian-film|archive-date=2 December 2013|url-status=live}}</ref> జావేద్ అక్తర్ ఒక ఇంటర్వ్యూలో ఈ విధంగా అంగీకరించాడు: "ఒకరోజు, అతను (రాజేష్ ఖన్నా) సలీమ్ సాబ్ వద్దకు వెళ్లి, దేవర్ తనకు భారీ సైనింగ్ అమౌంట్ ఇచ్చాడని, దానితో తన బంగ్లా ఆశీర్వాద్ కోసం చెల్లింపులు పూర్తి చేయవచ్చని చెప్పాడు. కానీ ఆ సినిమా ఒక రీమేక్ (దైవ చెయల్), ఒరిజినల్ స్క్రిప్ట్ ఏమాత్రం సంతృప్తికరంగా లేదు. మనం స్క్రిప్ట్ ని సరిచేయగలిగితే, మాకు డబ్బుతో పాటు క్రెడిట్ కూడా వచ్చేలా చూసుకుంటానని అతను మాతో చెప్పాడు."<ref>{{cite web|title=The Magic of Haathi Mere Saathi|url=http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/3718/|website=[[Bollywood Hungama]]|access-date=18 June 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304094059/http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/3718/|archive-date=4 March 2016|url-status=dead}}</ref> స్క్రిప్ట్ రచయితలుగా ఇది వారికి మొదటి అవకాశం, ఈ చిత్రం, ''హాథీ మేరే సాథీ'', పెద్ద హిట్ గా నిలిచింది. సిప్పీ ఫిల్మ్స్ కు రెసిడెంట్ స్క్రీన్ ప్లే రచయితలుగా పనిచేయడానికి జి.పి. సిప్పీ సలీమ్-జావేద్ జంటను నియమించుకున్నాడు. వారు అందాజ్, సీతా ఔర్ గీతా, షోలే, డాన్ వంటి పలు విజయవంతమైన చిత్రాలకు స్క్రీన్ ప్లేలను అందించారు. అందాజ్ స్క్రిప్ట్ వారి మొదటి పెద్ద విజయం, ఆ తరువాత అధికార్ (1971), ''హాథీ మేరే సాథీ'' (1971), ''సీతా ఔర్ గీతా'' (1972) విజయాలు సాధించాయి. ''యాదోం కి బారాత్'' (1973), ''జంజీర్'' (1973), హాథ్ కి సఫాయి (1974), ''దీవార్'' (1975), ''షోలే'' (1975), చాచా భతీజా (1977), డాన్ (1978), ''త్రిశూల్'' (1978), దోస్తానా (1980), ''క్రాంతి'' (1981), ''జమానా'' (1985), ''మిస్టర్ ఇండియా'' (1987) చిత్రాలతో వారు హిట్లను అందుకున్నారు. ప్రేమద కనికె, రాజా నన్న రాజా అనే రెండు కన్నడ చిత్రాలతో సహా మొత్తం 24 చిత్రాలకు వారు కలిసి పనిచేశారు. వారు రాసిన 24 చిత్రాలలో 20 హిట్స్. వారు రాసి బాక్సాఫీస్ వద్ద పరాజయం పాలైన స్క్రిప్ట్ లలో ఆఖ్రీ దావ్ (1975), ఇమాన్ ధరమ్ (1977), కాలా పత్తర్ (1979), షాన్ (1980) ఉన్నాయి. ఇగో సమస్యల కారణంగా వారు 1982లో విడిపోయినప్పటికీ, వారు రాసిన కొన్ని స్క్రిప్ట్ లు జమానా, ''మిస్టర్ ఇండియా'' వంటివి తరువాత కాలంలో చిత్రాలుగా తెరకెక్కి విజయవంతమయ్యాయి. అనేక సందర్భాల్లో "సార్వకాలిక అత్యంత విజయవంతమైన స్క్రిప్ట్ రచయితలు"గా వర్ణించబడిన సలీమ్-జావేద్,<ref name="rediff.com"/> భారతీయ చలనచిత్ర రంగానికి స్టార్ హోదాను సాధించిన మొట్టమొదటి స్క్రిప్ట్ రచయితలుగా గుర్తింపు పొందారు.<ref name="Encyclopaedia of Hindi cinema" /> హిందీ సినిమా పరిశ్రమలో స్క్రిప్ట్ రచయితలను చూసే విధానం, వారిపట్ల వ్యవహరించే తీరులో అనేక మార్పులు తీసుకురావడంలో కూడా సలీమ్-జావేద్ జంట విశేషంగా గుర్తింపు పొందింది. 1970ల వరకు, ఒకే వ్యక్తులు స్క్రీన్ ప్లే, కథ, సంభాషణలు రాసే విధానం ఉండేది కాదు. సినిమా క్రెడిట్స్ లో రచయితల పేర్లు సాధారణంగా వేసేవారు కాదు; ముఖ్యంగా జూనియర్, కష్టపడుతున్న రచయితలకు కేవలం డబ్బులిచ్చి పంపించేవారు. సలీమ్-జావేద్ ఈ పరిస్థితిని మార్చారు. వారి స్క్రిప్ట్ లు అత్యంత విజయవంతం కావడంతో, ఫిల్మ్-మేకర్లను డిమాండ్ చేసే స్థాయికి వారు చేరుకున్నారు. అప్పటివరకు ఉన్న సాధారణ పారితోషికం కంటే చాలా ఎక్కువ చెల్లించాలని పట్టుబట్టడమే కాకుండా, సినిమా క్రెడిట్స్ లో తమ పేరు ఉండేలా చూసుకున్నారు, స్క్రీన్ ప్లే, సంభాషణలు సహా సినిమా నిర్మాణ ప్రక్రియలోని అనేక దశలలో తమ భాగస్వామ్యం ఉండేలా చూసుకున్నారు. క్రెడిట్స్ "సలీమ్-జావేద్" పేరుతో ఉన్నప్పటికీ, ''జంజీర్'' స్క్రీన్ ప్లే దాదాపు పూర్తిగా సలీమ్ ఖాన్ ఒక్కడే రాశాడు, ఆ తరువాత జావేద్ అక్తర్ ను ప్రాజెక్టులోకి తీసుకువచ్చి ఆ పేరుతో క్రెడిట్ ఇవ్వడం జరిగింది.<ref name="timesofindia" /> అమితాబ్ బచ్చన్ కెరీర్ ను ప్రారంభించడంలో కూడా సలీమ్ ఖాన్ కీలక పాత్ర పోషించాడు,<ref name="timesofindia" /> కష్టాల్లో ఉన్న నటుడిని సలీమ్-జావేద్ గుర్తించి, అతని నటనా ప్రతిభకు ముగ్ధులై తమ చిత్రాలలో అతడిని ప్రధాన పాత్రలో తీసుకోవాలని పట్టుబట్టారు.<ref name="indianexpress">{{cite news|title=Revisiting Prakash Mehra's Zanjeer: The film that made Amitabh Bachchan|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/revisiting-prakash-mehra-zanjeer-the-film-that-made-amitabh-bachchan-4714064/|work=[[The Indian Express]]|date=20 June 2017|access-date=2 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201033352/http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/revisiting-prakash-mehra-zanjeer-the-film-that-made-amitabh-bachchan-4714064/|archive-date=1 December 2017|url-status=live}}</ref><ref name="hindustantimes">{{cite news|title=Deewaar was the perfect script: Amitabh Bachchan on 42 years of the cult film|url=http://www.hindustantimes.com/bollywood/deewaar-was-the-perfect-script-amitabh-bachchan-on-42-years-of-the-cult-film/story-x2hy87zQ0ebVlsVMV59U2I.html|work=[[Hindustan Times]]|date=29 January 2017|language=en|access-date=2 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201030549/http://www.hindustantimes.com/bollywood/deewaar-was-the-perfect-script-amitabh-bachchan-on-42-years-of-the-cult-film/story-x2hy87zQ0ebVlsVMV59U2I.html|archive-date=1 December 2017|url-status=live}}</ref> ప్రకాష్ మెహ్రా, మన్మోహన్ దేశాయ్ వంటి దర్శకులకు బచ్చన్ ను పరిచయం చేయడంలో సలీమ్ ఖాన్ వ్యక్తిగతంగా బాధ్యత తీసుకున్నాడు.<ref name="timesofindia" /> === మలి దశ (1983–2003) === జావేద్ తో విడిపోయిన తర్వాత సలీమ్ ఖాన్ ''అంగారే'' (1986), ''నామ్'' (1986), ''కబ్జా'' (1988), ''జుర్మ్'' (1990) వంటి విజయవంతమైన చిత్రాలకు స్క్రిప్ట్, సంభాషణలు రాశాడు. అంగారే సినిమా కోసం, దర్శకుడు రాజేష్ సేథీని సలీమ్ ఖాన్ దగ్గరకు వెళ్లి తమ వద్ద ఉన్న స్క్రిప్ట్ పై పునర్నిర్మాణం చేయాలని రాజేష్ ఖన్నా కోరాడు. అతను రాసిన అకైలా (1991), తుఫాన్ (1989) తదితర కొన్ని చిత్రాలు విఫలం కావడంతో, 1996 తర్వాత సలీమ్ సినిమాల్లో అంతగా చురుకుగా లేడు. జావేద్ అక్తర్ తో విడిపోయిన తర్వాత 1983 నుండి 1996 వరకు పదమూడు చిత్రాలకు స్క్రిప్ట్ లు రాశాడు. వీటిలో ''మజ్‌ధార్'' తో పాటు అతని కుమారుడు సల్మాన్ ఖాన్ నటించిన హిట్ చిత్రం ''పత్తర్ కే ఫూల్'' ఉన్నాయి. అతని చిన్న కుమారుడు సొహైల్ ఖాన్ నిర్మించి, సల్మాన్ నటించిన ''ప్యార్ కియా తో డర్నా క్యా'', ''ఔజార్'' స్క్రిప్ట్ లు ఇతర ముఖ్యమైన విజయాలు. జావేద్ అక్తర్ తో అతని చివరి అనధికారిక కలయిక ''బాఘ్‌బన్'' (2003) చిత్రంలో జరిగింది. తన చివరి ప్రసంగాన్ని జావేద్ అక్తర్ రాయాలని అమితాబ్ బచ్చన్ అభ్యర్థించాడు. సినిమాలో అంతకుముందు, సల్మాన్ ఖాన్ తన ప్రసంగాన్ని రాయమని తన తండ్రి సలీమ్ ఖాన్ ను కోరాడు. అయితే, సలీమ్ ఖాన్ కు గానీ జావేద్ అక్తర్ కు గానీ క్రెడిట్ దక్కలేదు.<ref name="Chaudhuri595">{{cite book|last1=Chaudhuri|first1=Diptakirti|title=Bollybook: The Big Book of Hindi Movie Trivia|date=2014|publisher=[[Penguin Group]]|isbn=9789351187998|pages=595|url=https://books.google.com/books?id=gq-CBAAAQBAJ&pg=PT595|language=en}}</ref> == వ్యక్తిగత జీవితం == [[File:Helen-SalimKhan.jpg|thumb|2013లో తన రెండవ భార్య హెలెన్ తో ఖాన్]] [[File:Arbaaz-Salman-Sohail.jpg|thumb|2013లో ఒక కార్యక్రమంలో ఖాన్ కుమారులు – అర్బాజ్ ఖాన్, సల్మాన్ ఖాన్, సొహైల్ ఖాన్]] ఖాన్ రెండుసార్లు వివాహం చేసుకున్నాడు. అతని మొదటి వివాహం 1964 నవంబరు 18న హిందూ మతానికి చెందిన సల్మా ఖాన్ తో (పుట్టుకతో సుశీల చరక్) జరిగింది. చరక్ తల్లిదండ్రులు ఇద్దరూ హిందువులే: ఆమె తండ్రి బల్దేవ్ సింగ్ చరక్ జమ్మూకి చెందినవారు కాగా, ఆమె తల్లి మహారాష్ట్రియన్.<ref>{{cite news |url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/salman-khan-if-you-havent-seen-kashmir-you-have-seen-nothing/|title=Salman Khan: We would love to premiere a film in Kashmir, if theatres are re-opened|work=The Indian Express|date=18 May 2015|access-date=19 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150519232107/http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/salman-khan-if-you-havent-seen-kashmir-you-have-seen-nothing/|archive-date=19 May 2015|url-status=live}}</ref> ఖాన్, సల్మా దంపతులకు నలుగురు పిల్లలు; ముగ్గురు కుమారులు సల్మాన్, అర్బాజ్, సొహైల్, ఒక కుమార్తె అల్విరా. 1981లో, ఖాన్ క్రిస్టియన్ అయిన నటి హెలెన్ రిచర్డ్‌సన్‌ను వివాహం చేసుకున్నాడు, ఆమె తండ్రి ఆంగ్లో-ఇండియన్ కాగా తల్లి బర్మా దేశస్తురాలు. కొన్ని సంవత్సరాల తరువాత, వారు ముంబై ఫుట్‌పాత్‌పై మరణించిన నిరాశ్రయురాలైన మహిళ కుమార్తె అర్పితను దత్తత తీసుకున్నారు.<ref>{{cite magazine |url=https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/wedding-special-6-facts-to-know-about-arpita-khan-wedding-aayush-sharma-salman-khan-227628-2014-11-18|title=Wedding special: 6 facts to know about Arpita Khan|magazine=India Today|access-date=19 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141120225912/http://indiatoday.intoday.in/story/wedding-special-6-facts-to-know-about-arpita-khan-wedding-aayush-sharma-salman-khan/1/401329.html|archive-date=20 November 2014|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://daily.bhaskar.com/article/ENT-the-truth-behind-salman-khans-family-salma-helen-arbaaz-sohail-arpita-alvira-4366624-PHO.html|title=The truth behind Salman Khan's family: Salma, Helen, Arbaaz, Sohail, Arpita, Alvira|access-date=19 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141129032139/http://daily.bhaskar.com/article/ENT-the-truth-behind-salman-khans-family-salma-helen-arbaaz-sohail-arpita-alvira-4366624-PHO.html|archive-date=29 November 2014|url-status=dead}}</ref> ఖాన్ పెద్ద కుమారుడు సల్మాన్, భారతీయ చలనచిత్ర పరిశ్రమలో వాణిజ్యపరంగా అత్యంత విజయవంతమైన నటులలో ఒకరు. అతని ఇతర ఇద్దరు కుమారులు అర్బాజ్, సొహైల్ కూడా నటులు, సినిమా నిర్మాతలు. అతని పెద్ద కుమార్తె అల్విరా మాజీ నటుడు, ఫిల్మ్-మేకర్ అతుల్ అగ్నిహోత్రిని వివాహం చేసుకుంది, అతని చిన్న కుమార్తె అర్పిత హిమాచల్ ప్రదేశ్ మాజీ మంత్రి, కాంగ్రెస్ పార్టీ సుదీర్ఘకాల సభ్యుడైన సుఖ్ రామ్ మనవడు ఆయుష్ శర్మను వివాహం చేసుకుంది. అతని కుమారుడు సల్మాన్ ఖాన్ అతనిని కాజీ నజ్రుల్ ఇస్లాంకు పెద్ద అభిమానిగా అభివర్ణించాడు, అతను ఆ కవి రాసిన చాలా కవితలను చదివినట్లు చెప్పబడింది.<ref>{{cite news |title=Hasina opens Bangabandhu BPL, wishes it 'grand success' |url=http://m.theindependentbd.com/printversion/details/227089 |access-date=7 February 2020 |work=The Independent |location=Dhaka |date=9 December 2019}}</ref> == ఫిల్మోగ్రఫీ == === స్క్రీన్ ప్లే రచయిత (సలీమ్-జావేద్) === {| class="wikitable sortable" |- ! సంవత్సరం !! సినిమా !! భాష !! దర్శకుడు !! నటవర్గం |- | 1971 || అందాజ్ || హిందీ<ref>{{cite book|last1=Aḵẖtar|first1=Jāvīd|author-link1=Javed Akhtar|last2=Kabir|first2=Nasreen Munni|title=Talking Films: Conversations on Hindi Cinema with Javed Akhtar|date=2002|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=978-0-19-566462-1|pages=49|url=https://books.google.com/books?id=_JILAQAAMAAJ|language=en|quote=JA: I write dialogue in Urdu, but the action and descriptions are in English. Then an assistant transcribes the Urdu dialogue into Devnagari because most people read Hindi. But I write in Urdu. Not only me, I think most of the writers working in this so-called Hindi cinema write in Urdu|access-date=29 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170427113433/https://books.google.com/books?id=_JILAQAAMAAJ|archive-date=27 April 2017|url-status=live}}</ref> || రమేష్ సిప్పీ || షమ్మీ కపూర్, హేమమాలిని, రాజేష్ ఖన్నా, సిమి గరేవాల్ |- | 1971 || అధికార్ || హిందీ || ఎస్.ఎం. సాగర్ || అశోక్ కుమార్, నందా, దేబ్ ముఖర్జీ |- | 1971 || హాథీ మేరే సాథీ || హిందీ || ఎం. ఎ. తిరుముగం || రాజేష్ ఖన్నా, తనూజ |- | 1972 || సీతా ఔర్ గీతా || హిందీ || రమేష్ సిప్పీ || ధర్మేంద్ర, హేమమాలిని, సంజీవ్ కుమార్ |- | 1973 || యాదోం కి బారాత్ || హిందీ || నాసిర్ హుస్సేన్ || ధర్మేంద్ర, జీనత్ అమన్, విజయ్ అరోరా, తారిఖ్ ఖాన్ |- | 1973 || జంజీర్ || హిందీ || ప్రకాష్ మెహ్రా || అమితాబ్ బచ్చన్, జయా బచ్చన్, ప్రాణ్ |- | 1974 || మజ్బూర్ || హిందీ || రవి టాండన్ || అమితాబ్ బచ్చన్, పర్వీన్ బాబీ, ప్రాణ్ |- | 1974 || హాథ్ కి సఫాయి || హిందీ || ప్రకాష్ మెహ్రా || రణధీర్ కపూర్, వినోద్ ఖన్నా, హేమమాలిని, సిమి గరేవాల్, రంజీత్ |- | 1975 || దీవార్ || హిందీ || యశ్ చోప్రా || అమితాబ్ బచ్చన్, శశి కపూర్, పర్వీన్ బాబీ, నీతూ సింగ్ |- | 1975 || షోలే || హిందీ || రమేష్ సిప్పీ || ధర్మేంద్ర, అమితాబ్ బచ్చన్, సంజీవ్ కుమార్, హేమమాలిని, జయా భాదురి |- | 1975 || ఆఖ్రీ దావ్ || హిందీ || ఎ. సలాం || జితేంద్ర, సైరా బాను, డానీ డెంజోంగ్ప |- | 1976 || ప్రేమద కనికె || కన్నడం || వి. సోమశేఖర్ || డా. రాజ్‌కుమార్, ఆరతి |- | 1976 || రాజా నన్న రాజా || కన్నడం || ఎ. వి. శేషగిరి రావు || డా. రాజ్‌కుమార్, ఆరతి |- | 1977 || ఇమాన్ ధరమ్ || హిందీ || దేశ్ ముఖర్జీ || అమితాబ్ బచ్చన్, శశి కపూర్, సంజీవ్ కుమార్, రేఖ |- | 1977 || చాచా భతీజా || హిందీ || మన్మోహన్ దేశాయ్ || ధర్మేంద్ర, రణధీర్ కపూర్, హేమమాలిని |- | 1978 || త్రిశూల్ || హిందీ || యశ్ చోప్రా || అమితాబ్ బచ్చన్, సంజీవ్ కుమార్, శశి కపూర్, హేమమాలిని |- | 1978 || డాన్ || హిందీ || చంద్ర బారోట్ || అమితాబ్ బచ్చన్, హెలెన్, జీనత్ అమన్ |- | 1979 || కాలా పత్తర్ || హిందీ || యశ్ చోప్రా || అమితాబ్ బచ్చన్, శశి కపూర్, శతృఘ్న సిన్హా |- | 1980 || దోస్తానా || హిందీ || రాజ్ ఖోస్లా || అమితాబ్ బచ్చన్, శతృఘ్న సిన్హా, జీనత్ అమన్, హెలెన్ |- | 1980 || షాన్ || హిందీ || రమేష్ సిప్పీ || అమితాబ్ బచ్చన్, సునీల్ దత్, శతృఘ్న సిన్హా, శశి కపూర్, రాఖీ గుల్జార్, పర్వీన్ బాబీ |- | 1981 || క్రాంతి || హిందీ || మనోజ్ కుమార్ || దిలీప్ కుమార్, శశి కపూర్, శతృఘ్న సిన్హా, హేమమాలిని, పర్వీన్ బాబీ |- | 1982 || శక్తి || హిందీ || రమేష్ సిప్పీ || దిలీప్ కుమార్, అమితాబ్ బచ్చన్, రాఖీ, అనిల్ కపూర్ |- | 1985 || జమానా || హిందీ || రమేష్ తల్వార్ || రాజేష్ ఖన్నా, రిషి కపూర్, పూనమ్ ధిల్లాన్, రంజీతా కౌర్ |- | 1987 || మిస్టర్ ఇండియా || హిందీ || శేఖర్ కపూర్ || అనిల్ కపూర్, శ్రీదేవి, అమ్రీష్ పురి |} === నటుడు === * బారాత్ (1960) * పోలీస్ డిటెక్టివ్ (1960) * రాము దాదా (1961) * ప్రొఫెసర్ (1962) * కాబ్లి ఖాన్ (1963) * బచ్ పన్ (1963) * దారాసింగ్: ఐరన్ మ్యాన్ (1964) * ఆంధీ ఔర్ తుఫాన్ (1964) * రాకా (1965) * సర్హాది లూటేరా (1966) * తీస్రీ మంజిల్ (1966) * సర్హాది లూటేరా (1966) * దీవానా (1967) * ఛైలా బాబు (1967) * లహూ పుకారేగా (1968) * వఫాదార్ (1977) * మహాభారత్ (1965) == పురస్కారాలు == === ఫిల్మ్‌ఫేర్ పురస్కారాలు === {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:center;" ! సంవత్సరం !! విభాగం !! ఫలితం !! సినిమా !! దర్శకుడు !! గమనికలు |- |rowspan="2"|1974 || ఉత్తమ స్క్రీన్ ప్లే || {{won}} || rowspan="2"|జంజీర్ (1973) || rowspan=2 | ప్రకాష్ మెహ్రా || rowspan=2 | <ref>{{cite magazine |title=Filmfare Awards Winners From 1953 to 2025 |url=https://www.filmfare.com/awards/filmfare-awards/winners |magazine=Filmfare |access-date=13 November 2025}}</ref> |- | ఉత్తమ కథ || {{won}} |- |rowspan="3"|1976 || ఉత్తమ సంభాషణలు || {{won}} || rowspan="3"|దీవార్ (1975) || rowspan=3 | యశ్ చోప్రా |- | ఉత్తమ స్క్రీన్ ప్లే || {{won}} |- | ఉత్తమ కథ || {{won}} |- |1983 || ఉత్తమ స్క్రీన్ ప్లే || {{won}} || శక్తి (1982) || రమేష్ సిప్పీ |} === బ్రిటిష్ ఫిల్మ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ === బ్రిటిష్ ఫిల్మ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ 2002లో నిర్వహించిన సార్వకాలిక "టాప్ 10 భారతీయ చిత్రాల" పోల్ లో షోలే (1975) మొదటి స్థానంలో నిలిచింది.<ref name="bfi" /> === గౌరవ పురస్కారాలు === * 2014 జనవరిలో అప్సరా ఫిల్మ్ & టెలివిజన్ ప్రొడ్యూసర్స్ గిల్డ్ అవార్డ్స్ లో లైఫ్ టైమ్ అచీవ్ మెంట్ ఆనర్. * తన హిందీ సినిమా కృషికి ఆ పురస్కారం సరిపోదని, పద్మభూషణ్ వంటి ఉన్నత పౌర పురస్కారానికి తాను అర్హుడినని భావిస్తున్నట్లు పేర్కొంటూ 2015లో అతను పద్మశ్రీని తిరస్కరించాడు. == పాదటికలు == {{Notelist}} == మూలాలు == {{Reflist}} == బయటి లింకులు == {{Commons category}} * {{IMDb name|id=0451311|name=సలీమ్ ఖాన్}} * బాలీవుడ్ హంగామా లో సలీమ్ ఖాన్ * రోటెన్ టొమాటోస్ లో సలీమ్ ఖాన్ * సలీమ్ ఖాన్ తో ఒక ఇంటర్వ్యూ * సలీమ్-జావేద్ {{IFFI - Indian Film Personality of the year Award}} {{Salim-Javed}} {{Angry Young Man Cinema of India}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:ఖాన్, సలీమ్}} [[వర్గం:1935 జననాలు]] [[వర్గం:జీవించి ఉన్నవారు]] [[వర్గం:భారతీయ ముస్లింలు]] [[వర్గం:భారతీయ పురుష స్క్రీన్ ప్లే రచయితలు]] [[వర్గం:హిందీ భాషా స్క్రీన్ ప్లే రచయితలు]] [[వర్గం:హిందీ భాషా భారతీయ రచయితలు]] [[వర్గం:20వ శతాబ్దపు భారతీయ నాటక రచయితలు]] j6g07d53oe8e23j33607vrh9ytlhciv 4955825 4955824 2026-09-11T00:55:34Z ఉదయ్ కిరణ్ 124579 [[వర్గం:జీవించి ఉన్నవారు]] ను తీసివేసారు (హాట్‌కేట్ ఉపయోగించి) 4955825 wikitext text/x-wiki {{Short description|భారతీయ నటుడు, స్క్రీన్ ప్లే రచయిత (జననం 1935)}} {{About|నటుడు, స్క్రీన్ ప్లే రచయిత గురించి|ఇతర వాడుకల కొరకు|}} {{Use dmy dates|date=October 2025}} {{Infobox person | name = సలీమ్ ఖాన్ | pronunciation = {{IPA|hns|sɐliːm xɑːn|}} | image = SalimKhan.jpg | image_size = | caption = 2013 ఆగస్టులో ఖాన్ | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1935|11|24}} | birth_place = ఇండోర్, ఇండోర్ స్టేట్, బ్రిటిష్ ఇండియా | occupation = {{hlist|నటుడు|సినిమా నిర్మాత|స్క్రీన్ ప్లే రచయిత}} | years_active = {{ubl|1959–ప్రస్తుతం}} | spouse = {{ubl|{{marriage|సల్మా ఖాన్ (సుశీల చరక్)|1964}}|{{marriage|హెలెన్|1981}}}} | awards = {{ubl|6 ఫిల్మ్‌ఫేర్ పురస్కారాలు}} | children = 5 (సల్మాన్ ఖాన్, అర్బాజ్ ఖాన్, అల్విరా ఖాన్ అగ్నిహోత్రి, సొహైల్ ఖాన్ లతో సహా) | relatives = హిందీ సినిమా వంశాల జాబితా#ఖాన్ కుటుంబం (సలీమ్ ఖాన్) చూడండి }} '''సలీమ్ అబ్దుల్ రషీద్ ఖాన్'''{{Efn|{{IPA|hns|sɐliːm xɑːn}}.}} ({{IPA|hns|sɐliːm xɑːn}}; జననం 24 నవంబరు 1935) ఒక భారతీయ స్క్రీన్ ప్లే రచయిత, నటుడు, సినిమా నిర్మాత.<ref>{{cite news |last1=Roy |first1=Sagorika |date=25 November 2023 |title=Salman Khan wishes father Salim Khan on his 88th birthday: Top Instagram moments |url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/salman-khan-wishes-father-salim-khan-on-his-88th-birthday-top-instagram-moments/cid/1982563 |work=The Telegraph |access-date=27 November 2023}}</ref> అతను అనేక హిందీ సినిమాలకు స్క్రీన్ ప్లేలు, కథలు, స్క్రిప్ట్ లు రాశాడు. అతను జావేద్ అక్తర్ తో కలిసి విజయవంతమైన స్క్రీన్ ప్లే రచయితల ద్వయం సలీమ్-జావేద్ లో ఒకరిగా బాగా ప్రసిద్ధి చెందాడు. హిందీ సినిమాలో స్టార్ హోదాను సాధించిన మొదటి భారతీయ స్క్రీన్ ప్లే రచయితలలో ఈ జంట ఒకరు,<ref name="Encyclopaedia of Hindi cinema">Ramesh Dawar (2003), ''[https://books.google.com/books?id=8y8vN9A14nkC Encyclopaedia of Hindi cinema] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190405040645/https://books.google.com/books?id=8y8vN9A14nkC |date=5 April 2019 }}'', Encyclopædia Britannica (India) Pvt. Ltd.</ref> భారతీయ సినిమా చరిత్రలో అత్యంత ప్రభావవంతమైన స్క్రీన్ ప్లే రచయితలలో ఒకరిగా వీరు నిలిచారు.<ref name="rediff.com">Sholay, through the eyes of Salim Khan, ''[https://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-interview-with-salim-khan/20120228.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190406110656/https://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-interview-with-salim-khan/20120228.htm|date=6 April 2019}}'', Rediff.com</ref><ref name="Chaudhuri">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Cri9CgAAQBAJ|title=Written by Salim-Javed: The Story of Hindi Cinema's Greatest Screenwriters|last=Chaudhuri|first=Diptakirti|date=1 October 2015|publisher=[[Penguin Books|Penguin UK]]|isbn=9789352140084|language=en|access-date=29 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20190404170145/https://books.google.com/books?id=Cri9CgAAQBAJ|archive-date=4 April 2019|url-status=live}}</ref> ఈ భాగస్వామ్యంలో, సలీమ్ ఖాన్ ప్రధానంగా కథలు, పాత్రలను అభివృద్ధి చేయగా, అక్తర్ సంభాషణలు, స్క్రీన్ ప్లే రచనపై దృష్టి పెట్టాడు.<ref>{{cite news |last=Chintamani|first=Gautam|title=The brilliance of Salim-Javed lies not just in what they said, but how they said it|url=https://scroll.in/article/764622/the-brilliance-of-salim-javed-lies-not-just-in-what-they-said-but-how-they-said-it|work=Scroll.in|access-date=2 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20161118105025/http://scroll.in/article/764622/the-brilliance-of-salim-javed-lies-not-just-in-what-they-said-but-how-they-said-it|archive-date=18 November 2016|url-status=live}}</ref> సలీమ్-జావేద్ జంట 1970లలో భారతీయ చలనచిత్ర రంగాన్ని విప్లవాత్మకంగా మార్చారు,<ref name="Pandolin">{{cite web|title=Salim-Javed: Writing Duo that Revolutionized Indian Cinema|url=https://pandolin.com/salim-javed-writing-duo-that-revolutionized-indian-cinema/|website=Pandolin|date=25 April 2013|access-date=29 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201035749/https://pandolin.com/salim-javed-writing-duo-that-revolutionized-indian-cinema/|archive-date=1 December 2017|url-status=dead}}</ref> బాలీవుడ్ కథా ఫార్ములాను మార్చి బ్లాక్‌బస్టర్ ఫార్మాట్‌కు మార్గదర్శకత్వం వహించారు.<ref name="Chaudhuri" /> వారు మసాలా సినిమా,<ref name="Chaudhuri58">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Cri9CgAAQBAJ&pg=PT58|title=Written by Salim-Javed: The Story of Hindi Cinema's Greatest Screenwriters|last=Chaudhuri|first=Diptakirti|date=1 October 2015|publisher=[[Penguin Books|Penguin UK]]|isbn=9789352140084|language=en|pages=58|access-date=29 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20190405032331/https://books.google.com/books?id=Cri9CgAAQBAJ&pg=PT58|archive-date=5 April 2019|url-status=live}}</ref> డెకాయిట్ వెస్ట్రన్ శైలిని ప్రాచుర్యంలోకి తెచ్చారు.<ref name="Teo">{{cite book|last=Teo|first=Stephen|title=Eastern Westerns: Film and Genre Outside and Inside Hollywood|date=2017|publisher=[[Taylor & Francis]]|isbn=978-1-317-59226-6|pages=122|url=https://books.google.com/books?id=pi8lDwAAQBAJ&pg=PA122|language=en|access-date=29 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171130151204/https://books.google.com/books?id=pi8lDwAAQBAJ&pg=PA122|archive-date=30 November 2017|url-status=live}}</ref> అమితాబ్ బచ్చన్ కెరీర్ ను నిర్వచించిన "యాంగ్రీ యంగ్ మ్యాన్" మూసను సృష్టించడంలో కీలక పాత్ర పోషించారు.<ref name="timesofindia">{{cite news|title=Why Salim Khan was angry with Amitabh Bachchan|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Why-Salim-Khan-was-angry-with-Amitabh-Bachchan/articleshow/27245793.cms|work=[[The Times of India]]|date=13 December 2013|access-date=29 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20180102180945/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Why-Salim-Khan-was-angry-with-Amitabh-Bachchan/articleshow/27245793.cms|archive-date=2 January 2018|url-status=live}}</ref> వారి ప్రధాన విజయాలలో ''[[సీతా ఔర్ గీతా]]'' (1972), ''[[జంజీర్]]'' (1973), ''[[దీవార్ (సినిమా)|దీవార్]]'' (1975), ''[[షోలే]]'' (1975), ''[[త్రిశూల్]]'' (1978), ''[[క్రాంతి]]'' (1981), ''డాన్'' ఫ్రాంచైజీ ఉన్నాయి. ''షోలే'' ఆ కాలంలో అత్యధిక వసూళ్లు సాధించిన భారతీయ చిత్రంగా నిలిచింది, ఇప్పటివరకు రూపొందించిన అత్యుత్తమ భారతీయ చిత్రాల జాబితాలో తరచుగా చోటు దక్కించుకుంటుంది.<ref>{{cite news|title=G. P. Sippy, Indian Filmmaker Whose ''Sholay'' Was a Bollywood Hit, Dies at 93 |url=https://www.nytimes.com/2007/12/27/arts/27Sippy.html |work=[[The New York Times]] |access-date=23 February 2011 |first=Haresh |last=Pandya |date=27 December 2007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110828135232/http://www.nytimes.com/2007/12/27/arts/27Sippy.html |archive-date=28 August 2011 }}</ref><ref name="bfi">{{cite web|title=Top 10 Indian Films|publisher=[[British Film Institute]]|year=2002 |url=http://www.bfi.org.uk/features/imagineasia/guide/poll/india |access-date=14 June 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110515101729/http://www.bfi.org.uk/features/imagineasia/guide/poll/india/|archive-date=15 May 2011 }}</ref> సలీమ్ ఖాన్ సలీమ్ ఖాన్ కుటుంబానికి పెద్దగా, ముగ్గురు బాలీవుడ్ నటులు — సల్మాన్ ఖాన్, సొహైల్ ఖాన్, అర్బాజ్ ఖాన్ — సినిమా నిర్మాత అల్విరా ఖాన్ అగ్నిహోత్రిల తండ్రిగా కూడా సుపరిచితుడు. అతను సుశీల చరక్ (సల్మా ఖాన్ అని కూడా పిలుస్తారు),<ref>{{cite news|title=Salman Khan's mom Salma Khan and stepmom Helen share a strong bond|url=http://daily.bhaskar.com/news/ENT-salman-khans-mom-salma-khan-and-stepmom-helen-share-a-strong-bond-4282546-PHO.html|access-date=18 June 2016|publisher=[[Dainik Bhaskar]]|date=4 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20160701013615/http://daily.bhaskar.com/news/ENT-salman-khans-mom-salma-khan-and-stepmom-helen-share-a-strong-bond-4282546-PHO.html|archive-date=1 July 2016|url-status=dead}}</ref> నటి [[హెలెన్ (నటి)|హెలెన్]] లను వివాహం చేసుకున్నాడు.<ref>{{cite news|title=Helen elated over grandson's birth|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/helen-elated-over-grandsons-birth-arpita-khan-baby-ahil-aayush-sharma/|access-date=18 June 2016|publisher=[[The Indian Express]]|date=2 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160611082011/http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/helen-elated-over-grandsons-birth-arpita-khan-baby-ahil-aayush-sharma/|archive-date=11 June 2016|url-status=live}}</ref> తన కెరీర్ లో సలీమ్-జావేద్ భాగస్వామ్యంలో భాగంగా సలీమ్ ఖాన్ ఆరు ఫిల్మ్‌ఫేర్ పురస్కారాలను గెలుచుకున్నాడు. 2014లో, హిందీ సినిమాకు ఆయన చేసిన కృషికి గాను భారత ప్రభుత్వం సలీమ్ ఖాన్‌కు పద్మశ్రీ పురస్కారాన్ని ప్రకటించింది, తాను అంతకంటే ఉన్నతమైన పురస్కారానికి అర్హుడినని పేర్కొంటూ అతను ఆ పురస్కారాన్ని తిరస్కరించాడు.<ref>{{Cite news |last=Talwaar |first=Pooja |date=27 January 2015 |title=Salim Khan on Declining Padma Shri: I Deserve More, Would Have Accepted Padma Bhushan |url=https://www.ndtv.com/entertainment/salim-khan-on-declining-padma-shri-i-deserve-more-would-have-accepted-padma-bhushan-733803 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007112430/https://www.ndtv.com/entertainment/salim-khan-on-declining-padma-shri-i-deserve-more-would-have-accepted-padma-bhushan-733803 |archive-date=7 October 2024 |work=NDTV |access-date=26 October 2025}}</ref> 2024లో, అమెజాన్ ప్రైమ్ వీడియో సలీమ్-జావేద్ స్క్రీన్ ప్లే రచయితల ద్వయం గురించి ''యాంగ్రీ యంగ్ మెన్'' పేరుతో మూడు భాగాల డాక్యుమెంటరీ సిరీస్‌ను విడుదల చేసింది. ఈ సిరీస్ వారి సృజనాత్మక భాగస్వామ్యాన్ని, భారతీయ చలనచిత్ర పరిణామంపై వారి ప్రభావాన్ని, భాగస్వామ్యానికి మించిన వారి వ్యక్తిగత ప్రయాణాలను అన్వేషిస్తుంది.<ref>{{cite magazine |last1=Ramachandran |first1=Naman |date=16 August 2024 |title='Angry Young Men': Inside Prime Video's Documentary Series on Bollywood Screenwriting Legends Salim-Javed (EXCLUSIVE) |url=https://variety.com/2024/tv/news/salim-javed-angry-young-men-prime-video-1236108804/ |magazine=[[Variety (magazine)|Variety]] |access-date=18 January 2025}}</ref> == తొలినాటి జీవితం == సలీమ్ ఖాన్ బ్రిటిష్ ఇండియాలోని (ప్రస్తుత మధ్యప్రదేశ్, భారత్) ఒక సంస్థానమైన ఇండోర్ స్టేట్ లోని ఇండోర్ లో ఒక సంపన్న కుటుంబంలో జన్మించాడు. అతను ఇండోర్ లోని హోల్కర్ సైన్స్ కళాశాలలో తన విద్యాభ్యాసాన్ని కొనసాగించాడు. ఖాన్ ప్రకారం, అతని తాతలు 1800ల మధ్యలో ఆఫ్ఘనిస్తాన్ నుండి భారతదేశానికి వలస వచ్చిన అలకోజాయ్ పష్తూన్లు, వారు బ్రిటిష్ ఇండియన్ ఆర్మీ అశ్వికదళంలో పనిచేశారు,<ref>{{cite news |url=http://www.openthemagazine.com/article/art-culture/the-kingdom-of-khan |title=The Kingdom of Khan |publisher=[[Open (Indian magazine)|OPEN]] |quote=Salim Khan, scriptwriter and father of [[Salman Khan]], remembers the [[Afghans|Afghan]] tribe his family historically belongs to. "It is [[Alakozai]]," he says. "My family came to Indore 150 years ago, and worked as [part of the] cavalry in the time of the British." Salman Khan is a fifth-generation Khan in India. |first=Shubhangi |last=Swarup |date=29 January 2011 |access-date=17 July 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160402073310/http://www.openthemagazine.com/article/art-culture/the-kingdom-of-khan#page4 |archive-date=2 April 2016 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |url=https://in.news.yahoo.com/khans-bollywood-afghan-traces-pathan-roots-074154652.html |title=Khans in Bollywood: Afghan traces their Pathan roots |publisher=IANS |first=Devirupa |last=Mitra |date=17 May 2011 |access-date=17 July 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140812150944/https://in.news.yahoo.com/khans-bollywood-afghan-traces-pathan-roots-074154652.html |archive-date=12 August 2014 |url-status=live }}</ref> అయితే రచయిత జసిమ్ ఖాన్, సల్మాన్ ఖాన్ జీవిత చరిత్రలో, ఈ పూర్వీకులు బ్రిటిష్ ఇండియాలోని (ప్రస్తుత పాకిస్తాన్ లోని ఖైబర్ పఖ్తుంక్వా) నార్త్-వెస్ట్ ఫ్రాంటియర్ ప్రావిన్స్ లోని స్వాత్ వ్యాలీలో ఉన్న మలకండ్ కు చెందిన యూసుఫ్ జాయ్ పష్తూన్ల అకజాయ్ ఉప-తెగకు చెందినవారని పేర్కొన్నాడు.<ref name="Khan2015">{{cite book |author=Jasim Khan |url=https://books.google.com/books?id=2jgHCwAAQBAJ |title=Being Salman |date=27 December 2015 |publisher=Penguin Books Limited |isbn=978-81-8475-094-2 |pages=34, 35, 37, 38– |quote=Superstar Salman Khan is a Pashtun from the Akuzai clan...One has to travel roughly forty-five kilometres from Mingora towards Peshawar to reach the nondescript town of Malakand. This is the place where the forebears of Salman Khan once lived. They belonged to the Akuzai clan of the Pashtun tribe...}}</ref> ఖాన్ కుటుంబం ప్రభుత్వ ఉద్యోగాల కోసం అన్వేషించేది, చివరకు ఇండోర్ లో స్థిరపడింది. సలీమ్ ఖాన్ తన తల్లిదండ్రులకు చిన్న కుమారుడు, అతనికి 14 ఏళ్లు వచ్చేసరికి వారిద్దరూ మరణించారు. అతని తండ్రి అబ్దుల్ రషీద్ ఖాన్ ఇండియన్ ఇంపీరియల్ పోలీస్ లో చేరి డీఐజీ-ఇండోర్ స్థాయికి ఎదిగాడు, ఇది బ్రిటిష్ ఇండియాలో ఒక భారతీయుడికి లభించే అత్యున్నత పోలీసు ర్యాంకు. సలీమ్ తల్లి సిద్ధిఖా బానో ఖాన్ అతనికి తొమ్మిదేళ్ల వయసులో మరణించింది. ఆమె మరణానికి ముందు నాలుగు సంవత్సరాల పాటు క్షయవ్యాధితో బాధపడింది, ఆ కారణంగా చిన్నపిల్లలు ఆమె దగ్గరకు వెళ్లడం లేదా ఆమెను కౌగిలించుకోవడం నిషేధించబడింది; తద్వారా సలీమ్ కు ఆమె మరణానికి ముందే తన తల్లితో పెద్దగా సంబంధం ఉండేది కాదు. సలీమ్ కు పద్నాలుగేళ్ల వయసులో 1950 జనవరిలో అతని తండ్రి కూడా మరణించాడు. రెండు నెలల తర్వాత 1950 మార్చిలో సలీమ్ (ఇండోర్ లోని సెయింట్ రాఫెల్స్ పాఠశాలలో చదివాడు) తన మెట్రిక్యులేషన్ పరీక్షలకు హాజరయ్యాడు. అతను ఒక మోస్తరుగా రాణించి ఇండోర్ లోని హోల్కర్ కళాశాలలో చేరాడు, తన బి.ఎ. పూర్తి చేశాడు. కుటుంబానికి ఉన్న గణనీయమైన సంపద ద్వారా అతని అన్నలు అతనికి ఆర్థికంగా మద్దతు ఇచ్చారు, అతను కళాశాల విద్యార్థిగా ఉన్నప్పుడే అతనికి సొంతంగా ఒక కారు ఇచ్చేంతగా ఈ మద్దతు ఉండేది. అతను క్రీడలలో, ముఖ్యంగా క్రికెట్‌లో రాణించాడు, బ్యాచిలర్స్ పూర్తయ్యాక మాస్టర్స్ డిగ్రీలో చేరడానికి కళాశాల అనుమతించడానికి అతని స్టార్ క్రికెటర్ హోదానే కారణం. అతను శిక్షణ పొందిన పైలట్ కూడా.<ref name="telegraphindia">{{cite news|title=We were more successful than most leading pairs|url=https://www.telegraphindia.com/1101114/jsp/7days/story_13173933.jsp|work=[[The Telegraph (Calcutta)|The Telegraph]]|date=14 November 2010|access-date=2 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171203013841/https://www.telegraphindia.com/1101114/jsp/7days/story_13173933.jsp|archive-date=3 December 2017|url-status=dead}}</ref> ఈ సమయంలో, అతను సినిమాల పట్ల కూడా ఆకర్షితుడయ్యాడు, అతని అసాధారణమైన అందం వల్ల అతను సినిమా స్టార్ కావడానికి ప్రయత్నించాలని అతని సహాధ్యాయులు ప్రోత్సహించారు. == కెరీర్ == === నటనా దశ (1960–1969) === అతను కె. అమర్‌నాథ్ దర్శకత్వం వహించిన బారాత్ సినిమాలో సహాయక పాత్రలో నటించాడు. అతనికి సైనింగ్ మొత్తంగా రూ. 1000/- (2023లో ₹88,356.56), షూటింగ్ కాలానికి నెలవారీ వేతనంగా రూ. 400/- (2023లో ₹35,342.64) చెల్లించారు. సలీమ్ అంగీకరించి ముంబైకి మకాం మార్చి మహిమ్ లోని ఒక అద్దె అపార్ట్‌మెంట్‌లో నివసించాడు. ఇండోర్ లో ట్రాన్స్‌పోర్ట్ ట్రక్కులు ఉన్న అతని సోదరుడు అతనికి డబ్బుతో సహాయం చేశాడు. బారాత్ చిత్రం 1960లో పూర్తయి విడుదలైనప్పటికీ, అది అంతగా రాణించలేదు. ప్రిన్స్ సలీమ్ అనే పేరుతో పనిచేస్తూ,<ref name="telegraphindia" /> వర్థమాన నటులు ఎదుర్కొనే సాధారణ 'కష్టకాలం'లోకి అడుగుపెట్టాడు, చిన్న పాత్రలు చేస్తూ, అందమైన సహాయ నటుడిగా ముద్రవేయబడి, క్రమంగా బి-గ్రేడ్ సినిమాలకు పరిమితమయ్యాడు. తరువాతి దశాబ్ద కాలంలో, అతను దాదాపు రెండు డజన్ల చిత్రాలలో చిన్న పాత్రలు పోషిస్తూ "సాధారణ పాత్రలలో" నటించాడు, ఆ పాత్రలు ఎంత చిన్నవంటే ఆ చిత్రాలలో చాలా వాటి టైటిల్స్ లో అతని పేరు కనిపించలేదు; 1970 వరకు మొత్తం 14 సినిమాల్లో, 1977లో చివరిసారిగా ఒక సినిమాలో నటించినట్లు అతనికి గుర్తింపు దక్కింది. వీటిలో ''తీస్రీ మంజిల్'' (1966), ''సర్హాది లూటేరా'' (1966), ''దీవానా'' (1967) చిత్రాలు ఉన్నాయి. అతనికి కాస్త గుర్తింపు తెచ్చిన ముఖ్యమైన పాత్ర తీస్రీ మంజిల్ చిత్రంలోనిది, అందులో హీరో స్నేహితుడిగా అతని పాత్ర బలంగా ఉండటంతో పాటు, అతని ఎంట్రీ సీన్ కు చాలా మంచి బిల్డ్-అప్ లభించింది. === స్క్రీన్ ప్లే రచన వైపు మళ్లింపు (1969–1971) === 25 చిత్రాలలో పనిచేసిన తర్వాత, "నాలో నటనను ప్రదర్శించే కళ లేనందున నేను నటుడిగా పనికిరాను" అని అతనికి అర్థమైంది. "కానీ అప్పటికే చాలా ఆలస్యమైంది - నేను ఇండోర్ కు ఎలా తిరిగి వెళ్లగలను?" అని భావించాడు.<ref name="telegraphindia" /> 1960ల చివరలో, సలీమ్ ఖాన్ తన దృష్టిని నటన నుండి స్క్రిప్ట్ రచన వైపు మళ్లించాలని నిర్ణయించుకున్నాడు, ప్రిన్స్ సలీమ్ అనే పేరునే వాడటం కొనసాగించాడు. అతని ప్రసిద్ధ సినిమా స్క్రిప్ట్ లలో ''దో భాయ్'' (1969) ఒకటి. అబ్రార్ అల్వి దగ్గర రైటింగ్ అసిస్టెంట్ గా కూడా పనిచేయడం ప్రారంభించాడు.<ref>{{cite book|last1=Chaudhuri|first1=Diptakirti|title=Written by Salim-Javed: The Story of Hindi Cinema's Greatest Screenwriters|date=2015|publisher=[[Penguin Group]]|isbn=9789352140084|pages=23|url=https://books.google.com/books?id=Cri9CgAAQBAJ&pg=PT23|language=en|quote=Salim had decided to cut down on his acting assignments in order to concentrate on writing. In ''Do Bhai'', he was credited as Prince Salim. During this period, he joined Abrar Alvi as a writing assistant.}}</ref> === సలీమ్-జావేద్ దశ (1971–1982) === {{Main|సలీమ్-జావేద్}} సలీమ్ కు చివరి నటనగా మిగిలిపోయిన సర్హాది లూటేరా సినిమా నిర్మాణ సమయంలో సలీమ్ మొదటిసారి జావేద్ అక్తర్ ను కలిశాడు. షూటింగ్ ప్రారంభమైనప్పుడు క్లాపర్ బాయ్‌గా పనిచేసిన జావేద్‌ను తరువాత దర్శకుడు ఎస్.ఎం. సాగర్ ఆ సినిమాకు డైలాగ్ రైటర్‌గా మార్చాడు. ఈ సినిమాలో ఇద్దరూ కలిసి పనిచేస్తున్నప్పుడు జావేద్ తో స్నేహం మొదలైంది, వారి బాస్‌లు ఒకరికొకరు ఇరుగుపొరుగు వారు కావడంతో ఆ స్నేహం మరింత బలపడింది. స్క్రీన్ ప్లేలు, సంభాషణలను ఖరారు చేయడంలో రచయిత/దర్శకుడు అబ్రార్ అల్వికి సహాయకుడిగా సలీమ్ ఖాన్ కు అవకాశం దక్కింది, జావేద్ అక్తర్ కవిత్వాన్ని మెరుగుపరచడంపై దృష్టి పెడుతూ కైఫీ ఆజ్మీకి సహాయకుడిగా పనిచేయడం ప్రారంభించాడు. అబ్రార్ అల్వి, కైఫీ ఆజ్మీ పొరుగువారు కావడంతో సలీమ్ ఖాన్, జావేద్ అక్తర్ తరచుగా కలుసుకునేవారు. వారిద్దరి మధ్య సత్సంబంధాలు ఏర్పడి సలీమ్-జావేద్ పేరుతో ఒక స్క్రిప్ట్ రైటింగ్ బృందంగా ఏర్పడ్డారు. సలీమ్ కథలు, ప్లాట్లను రూపొందించేవాడు, జావేద్ సంభాషణలను, అప్పుడప్పుడు ఆ చిత్రాలకు పాటల సాహిత్యాన్ని అభివృద్ధి చేసేవాడు. వారు కలిసి చర్చించుకుని సినిమా ఫైనల్ డ్రాఫ్ట్ గురించి నిర్ణయాలకు వచ్చేవారు. స్క్రిప్ట్ రచయితలుగా వారికి తొలి అవకాశం ఇచ్చిన ఘనత రాజేష్ ఖన్నాకు దక్కుతుంది.<ref>{{cite news|title=More facts about Rajesh Khanna|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bollywood/news-interviews/More-facts-about-Rajesh-Khanna/articleshow/15030591.cms|access-date=18 June 2016|work=[[The Times of India]]|date=19 July 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20131202231114/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-07-19/news-interviews/32731341_1_rajesh-khanna-consecutive-solo-superhits-record-in-indian-film|archive-date=2 December 2013|url-status=live}}</ref> జావేద్ అక్తర్ ఒక ఇంటర్వ్యూలో ఈ విధంగా అంగీకరించాడు: "ఒకరోజు, అతను (రాజేష్ ఖన్నా) సలీమ్ సాబ్ వద్దకు వెళ్లి, దేవర్ తనకు భారీ సైనింగ్ అమౌంట్ ఇచ్చాడని, దానితో తన బంగ్లా ఆశీర్వాద్ కోసం చెల్లింపులు పూర్తి చేయవచ్చని చెప్పాడు. కానీ ఆ సినిమా ఒక రీమేక్ (దైవ చెయల్), ఒరిజినల్ స్క్రిప్ట్ ఏమాత్రం సంతృప్తికరంగా లేదు. మనం స్క్రిప్ట్ ని సరిచేయగలిగితే, మాకు డబ్బుతో పాటు క్రెడిట్ కూడా వచ్చేలా చూసుకుంటానని అతను మాతో చెప్పాడు."<ref>{{cite web|title=The Magic of Haathi Mere Saathi|url=http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/3718/|website=[[Bollywood Hungama]]|access-date=18 June 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304094059/http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/3718/|archive-date=4 March 2016|url-status=dead}}</ref> స్క్రిప్ట్ రచయితలుగా ఇది వారికి మొదటి అవకాశం, ఈ చిత్రం, ''హాథీ మేరే సాథీ'', పెద్ద హిట్ గా నిలిచింది. సిప్పీ ఫిల్మ్స్ కు రెసిడెంట్ స్క్రీన్ ప్లే రచయితలుగా పనిచేయడానికి జి.పి. సిప్పీ సలీమ్-జావేద్ జంటను నియమించుకున్నాడు. వారు అందాజ్, సీతా ఔర్ గీతా, షోలే, డాన్ వంటి పలు విజయవంతమైన చిత్రాలకు స్క్రీన్ ప్లేలను అందించారు. అందాజ్ స్క్రిప్ట్ వారి మొదటి పెద్ద విజయం, ఆ తరువాత అధికార్ (1971), ''హాథీ మేరే సాథీ'' (1971), ''సీతా ఔర్ గీతా'' (1972) విజయాలు సాధించాయి. ''యాదోం కి బారాత్'' (1973), ''జంజీర్'' (1973), హాథ్ కి సఫాయి (1974), ''దీవార్'' (1975), ''షోలే'' (1975), చాచా భతీజా (1977), డాన్ (1978), ''త్రిశూల్'' (1978), దోస్తానా (1980), ''క్రాంతి'' (1981), ''జమానా'' (1985), ''మిస్టర్ ఇండియా'' (1987) చిత్రాలతో వారు హిట్లను అందుకున్నారు. ప్రేమద కనికె, రాజా నన్న రాజా అనే రెండు కన్నడ చిత్రాలతో సహా మొత్తం 24 చిత్రాలకు వారు కలిసి పనిచేశారు. వారు రాసిన 24 చిత్రాలలో 20 హిట్స్. వారు రాసి బాక్సాఫీస్ వద్ద పరాజయం పాలైన స్క్రిప్ట్ లలో ఆఖ్రీ దావ్ (1975), ఇమాన్ ధరమ్ (1977), కాలా పత్తర్ (1979), షాన్ (1980) ఉన్నాయి. ఇగో సమస్యల కారణంగా వారు 1982లో విడిపోయినప్పటికీ, వారు రాసిన కొన్ని స్క్రిప్ట్ లు జమానా, ''మిస్టర్ ఇండియా'' వంటివి తరువాత కాలంలో చిత్రాలుగా తెరకెక్కి విజయవంతమయ్యాయి. అనేక సందర్భాల్లో "సార్వకాలిక అత్యంత విజయవంతమైన స్క్రిప్ట్ రచయితలు"గా వర్ణించబడిన సలీమ్-జావేద్,<ref name="rediff.com"/> భారతీయ చలనచిత్ర రంగానికి స్టార్ హోదాను సాధించిన మొట్టమొదటి స్క్రిప్ట్ రచయితలుగా గుర్తింపు పొందారు.<ref name="Encyclopaedia of Hindi cinema" /> హిందీ సినిమా పరిశ్రమలో స్క్రిప్ట్ రచయితలను చూసే విధానం, వారిపట్ల వ్యవహరించే తీరులో అనేక మార్పులు తీసుకురావడంలో కూడా సలీమ్-జావేద్ జంట విశేషంగా గుర్తింపు పొందింది. 1970ల వరకు, ఒకే వ్యక్తులు స్క్రీన్ ప్లే, కథ, సంభాషణలు రాసే విధానం ఉండేది కాదు. సినిమా క్రెడిట్స్ లో రచయితల పేర్లు సాధారణంగా వేసేవారు కాదు; ముఖ్యంగా జూనియర్, కష్టపడుతున్న రచయితలకు కేవలం డబ్బులిచ్చి పంపించేవారు. సలీమ్-జావేద్ ఈ పరిస్థితిని మార్చారు. వారి స్క్రిప్ట్ లు అత్యంత విజయవంతం కావడంతో, ఫిల్మ్-మేకర్లను డిమాండ్ చేసే స్థాయికి వారు చేరుకున్నారు. అప్పటివరకు ఉన్న సాధారణ పారితోషికం కంటే చాలా ఎక్కువ చెల్లించాలని పట్టుబట్టడమే కాకుండా, సినిమా క్రెడిట్స్ లో తమ పేరు ఉండేలా చూసుకున్నారు, స్క్రీన్ ప్లే, సంభాషణలు సహా సినిమా నిర్మాణ ప్రక్రియలోని అనేక దశలలో తమ భాగస్వామ్యం ఉండేలా చూసుకున్నారు. క్రెడిట్స్ "సలీమ్-జావేద్" పేరుతో ఉన్నప్పటికీ, ''జంజీర్'' స్క్రీన్ ప్లే దాదాపు పూర్తిగా సలీమ్ ఖాన్ ఒక్కడే రాశాడు, ఆ తరువాత జావేద్ అక్తర్ ను ప్రాజెక్టులోకి తీసుకువచ్చి ఆ పేరుతో క్రెడిట్ ఇవ్వడం జరిగింది.<ref name="timesofindia" /> అమితాబ్ బచ్చన్ కెరీర్ ను ప్రారంభించడంలో కూడా సలీమ్ ఖాన్ కీలక పాత్ర పోషించాడు,<ref name="timesofindia" /> కష్టాల్లో ఉన్న నటుడిని సలీమ్-జావేద్ గుర్తించి, అతని నటనా ప్రతిభకు ముగ్ధులై తమ చిత్రాలలో అతడిని ప్రధాన పాత్రలో తీసుకోవాలని పట్టుబట్టారు.<ref name="indianexpress">{{cite news|title=Revisiting Prakash Mehra's Zanjeer: The film that made Amitabh Bachchan|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/revisiting-prakash-mehra-zanjeer-the-film-that-made-amitabh-bachchan-4714064/|work=[[The Indian Express]]|date=20 June 2017|access-date=2 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201033352/http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/revisiting-prakash-mehra-zanjeer-the-film-that-made-amitabh-bachchan-4714064/|archive-date=1 December 2017|url-status=live}}</ref><ref name="hindustantimes">{{cite news|title=Deewaar was the perfect script: Amitabh Bachchan on 42 years of the cult film|url=http://www.hindustantimes.com/bollywood/deewaar-was-the-perfect-script-amitabh-bachchan-on-42-years-of-the-cult-film/story-x2hy87zQ0ebVlsVMV59U2I.html|work=[[Hindustan Times]]|date=29 January 2017|language=en|access-date=2 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201030549/http://www.hindustantimes.com/bollywood/deewaar-was-the-perfect-script-amitabh-bachchan-on-42-years-of-the-cult-film/story-x2hy87zQ0ebVlsVMV59U2I.html|archive-date=1 December 2017|url-status=live}}</ref> ప్రకాష్ మెహ్రా, మన్మోహన్ దేశాయ్ వంటి దర్శకులకు బచ్చన్ ను పరిచయం చేయడంలో సలీమ్ ఖాన్ వ్యక్తిగతంగా బాధ్యత తీసుకున్నాడు.<ref name="timesofindia" /> === మలి దశ (1983–2003) === జావేద్ తో విడిపోయిన తర్వాత సలీమ్ ఖాన్ ''అంగారే'' (1986), ''నామ్'' (1986), ''కబ్జా'' (1988), ''జుర్మ్'' (1990) వంటి విజయవంతమైన చిత్రాలకు స్క్రిప్ట్, సంభాషణలు రాశాడు. అంగారే సినిమా కోసం, దర్శకుడు రాజేష్ సేథీని సలీమ్ ఖాన్ దగ్గరకు వెళ్లి తమ వద్ద ఉన్న స్క్రిప్ట్ పై పునర్నిర్మాణం చేయాలని రాజేష్ ఖన్నా కోరాడు. అతను రాసిన అకైలా (1991), తుఫాన్ (1989) తదితర కొన్ని చిత్రాలు విఫలం కావడంతో, 1996 తర్వాత సలీమ్ సినిమాల్లో అంతగా చురుకుగా లేడు. జావేద్ అక్తర్ తో విడిపోయిన తర్వాత 1983 నుండి 1996 వరకు పదమూడు చిత్రాలకు స్క్రిప్ట్ లు రాశాడు. వీటిలో ''మజ్‌ధార్'' తో పాటు అతని కుమారుడు సల్మాన్ ఖాన్ నటించిన హిట్ చిత్రం ''పత్తర్ కే ఫూల్'' ఉన్నాయి. అతని చిన్న కుమారుడు సొహైల్ ఖాన్ నిర్మించి, సల్మాన్ నటించిన ''ప్యార్ కియా తో డర్నా క్యా'', ''ఔజార్'' స్క్రిప్ట్ లు ఇతర ముఖ్యమైన విజయాలు. జావేద్ అక్తర్ తో అతని చివరి అనధికారిక కలయిక ''బాఘ్‌బన్'' (2003) చిత్రంలో జరిగింది. తన చివరి ప్రసంగాన్ని జావేద్ అక్తర్ రాయాలని అమితాబ్ బచ్చన్ అభ్యర్థించాడు. సినిమాలో అంతకుముందు, సల్మాన్ ఖాన్ తన ప్రసంగాన్ని రాయమని తన తండ్రి సలీమ్ ఖాన్ ను కోరాడు. అయితే, సలీమ్ ఖాన్ కు గానీ జావేద్ అక్తర్ కు గానీ క్రెడిట్ దక్కలేదు.<ref name="Chaudhuri595">{{cite book|last1=Chaudhuri|first1=Diptakirti|title=Bollybook: The Big Book of Hindi Movie Trivia|date=2014|publisher=[[Penguin Group]]|isbn=9789351187998|pages=595|url=https://books.google.com/books?id=gq-CBAAAQBAJ&pg=PT595|language=en}}</ref> == వ్యక్తిగత జీవితం == [[File:Helen-SalimKhan.jpg|thumb|2013లో తన రెండవ భార్య హెలెన్ తో ఖాన్]] [[File:Arbaaz-Salman-Sohail.jpg|thumb|2013లో ఒక కార్యక్రమంలో ఖాన్ కుమారులు – అర్బాజ్ ఖాన్, సల్మాన్ ఖాన్, సొహైల్ ఖాన్]] ఖాన్ రెండుసార్లు వివాహం చేసుకున్నాడు. అతని మొదటి వివాహం 1964 నవంబరు 18న హిందూ మతానికి చెందిన సల్మా ఖాన్ తో (పుట్టుకతో సుశీల చరక్) జరిగింది. చరక్ తల్లిదండ్రులు ఇద్దరూ హిందువులే: ఆమె తండ్రి బల్దేవ్ సింగ్ చరక్ జమ్మూకి చెందినవారు కాగా, ఆమె తల్లి మహారాష్ట్రియన్.<ref>{{cite news |url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/salman-khan-if-you-havent-seen-kashmir-you-have-seen-nothing/|title=Salman Khan: We would love to premiere a film in Kashmir, if theatres are re-opened|work=The Indian Express|date=18 May 2015|access-date=19 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150519232107/http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/salman-khan-if-you-havent-seen-kashmir-you-have-seen-nothing/|archive-date=19 May 2015|url-status=live}}</ref> ఖాన్, సల్మా దంపతులకు నలుగురు పిల్లలు; ముగ్గురు కుమారులు సల్మాన్, అర్బాజ్, సొహైల్, ఒక కుమార్తె అల్విరా. 1981లో, ఖాన్ క్రిస్టియన్ అయిన నటి హెలెన్ రిచర్డ్‌సన్‌ను వివాహం చేసుకున్నాడు, ఆమె తండ్రి ఆంగ్లో-ఇండియన్ కాగా తల్లి బర్మా దేశస్తురాలు. కొన్ని సంవత్సరాల తరువాత, వారు ముంబై ఫుట్‌పాత్‌పై మరణించిన నిరాశ్రయురాలైన మహిళ కుమార్తె అర్పితను దత్తత తీసుకున్నారు.<ref>{{cite magazine |url=https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/wedding-special-6-facts-to-know-about-arpita-khan-wedding-aayush-sharma-salman-khan-227628-2014-11-18|title=Wedding special: 6 facts to know about Arpita Khan|magazine=India Today|access-date=19 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141120225912/http://indiatoday.intoday.in/story/wedding-special-6-facts-to-know-about-arpita-khan-wedding-aayush-sharma-salman-khan/1/401329.html|archive-date=20 November 2014|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://daily.bhaskar.com/article/ENT-the-truth-behind-salman-khans-family-salma-helen-arbaaz-sohail-arpita-alvira-4366624-PHO.html|title=The truth behind Salman Khan's family: Salma, Helen, Arbaaz, Sohail, Arpita, Alvira|access-date=19 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141129032139/http://daily.bhaskar.com/article/ENT-the-truth-behind-salman-khans-family-salma-helen-arbaaz-sohail-arpita-alvira-4366624-PHO.html|archive-date=29 November 2014|url-status=dead}}</ref> ఖాన్ పెద్ద కుమారుడు సల్మాన్, భారతీయ చలనచిత్ర పరిశ్రమలో వాణిజ్యపరంగా అత్యంత విజయవంతమైన నటులలో ఒకరు. అతని ఇతర ఇద్దరు కుమారులు అర్బాజ్, సొహైల్ కూడా నటులు, సినిమా నిర్మాతలు. అతని పెద్ద కుమార్తె అల్విరా మాజీ నటుడు, ఫిల్మ్-మేకర్ అతుల్ అగ్నిహోత్రిని వివాహం చేసుకుంది, అతని చిన్న కుమార్తె అర్పిత హిమాచల్ ప్రదేశ్ మాజీ మంత్రి, కాంగ్రెస్ పార్టీ సుదీర్ఘకాల సభ్యుడైన సుఖ్ రామ్ మనవడు ఆయుష్ శర్మను వివాహం చేసుకుంది. అతని కుమారుడు సల్మాన్ ఖాన్ అతనిని కాజీ నజ్రుల్ ఇస్లాంకు పెద్ద అభిమానిగా అభివర్ణించాడు, అతను ఆ కవి రాసిన చాలా కవితలను చదివినట్లు చెప్పబడింది.<ref>{{cite news |title=Hasina opens Bangabandhu BPL, wishes it 'grand success' |url=http://m.theindependentbd.com/printversion/details/227089 |access-date=7 February 2020 |work=The Independent |location=Dhaka |date=9 December 2019}}</ref> == ఫిల్మోగ్రఫీ == === స్క్రీన్ ప్లే రచయిత (సలీమ్-జావేద్) === {| class="wikitable sortable" |- ! సంవత్సరం !! సినిమా !! భాష !! దర్శకుడు !! నటవర్గం |- | 1971 || అందాజ్ || హిందీ<ref>{{cite book|last1=Aḵẖtar|first1=Jāvīd|author-link1=Javed Akhtar|last2=Kabir|first2=Nasreen Munni|title=Talking Films: Conversations on Hindi Cinema with Javed Akhtar|date=2002|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=978-0-19-566462-1|pages=49|url=https://books.google.com/books?id=_JILAQAAMAAJ|language=en|quote=JA: I write dialogue in Urdu, but the action and descriptions are in English. Then an assistant transcribes the Urdu dialogue into Devnagari because most people read Hindi. But I write in Urdu. Not only me, I think most of the writers working in this so-called Hindi cinema write in Urdu|access-date=29 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170427113433/https://books.google.com/books?id=_JILAQAAMAAJ|archive-date=27 April 2017|url-status=live}}</ref> || రమేష్ సిప్పీ || షమ్మీ కపూర్, హేమమాలిని, రాజేష్ ఖన్నా, సిమి గరేవాల్ |- | 1971 || అధికార్ || హిందీ || ఎస్.ఎం. సాగర్ || అశోక్ కుమార్, నందా, దేబ్ ముఖర్జీ |- | 1971 || హాథీ మేరే సాథీ || హిందీ || ఎం. ఎ. తిరుముగం || రాజేష్ ఖన్నా, తనూజ |- | 1972 || సీతా ఔర్ గీతా || హిందీ || రమేష్ సిప్పీ || ధర్మేంద్ర, హేమమాలిని, సంజీవ్ కుమార్ |- | 1973 || యాదోం కి బారాత్ || హిందీ || నాసిర్ హుస్సేన్ || ధర్మేంద్ర, జీనత్ అమన్, విజయ్ అరోరా, తారిఖ్ ఖాన్ |- | 1973 || జంజీర్ || హిందీ || ప్రకాష్ మెహ్రా || అమితాబ్ బచ్చన్, జయా బచ్చన్, ప్రాణ్ |- | 1974 || మజ్బూర్ || హిందీ || రవి టాండన్ || అమితాబ్ బచ్చన్, పర్వీన్ బాబీ, ప్రాణ్ |- | 1974 || హాథ్ కి సఫాయి || హిందీ || ప్రకాష్ మెహ్రా || రణధీర్ కపూర్, వినోద్ ఖన్నా, హేమమాలిని, సిమి గరేవాల్, రంజీత్ |- | 1975 || దీవార్ || హిందీ || యశ్ చోప్రా || అమితాబ్ బచ్చన్, శశి కపూర్, పర్వీన్ బాబీ, నీతూ సింగ్ |- | 1975 || షోలే || హిందీ || రమేష్ సిప్పీ || ధర్మేంద్ర, అమితాబ్ బచ్చన్, సంజీవ్ కుమార్, హేమమాలిని, జయా భాదురి |- | 1975 || ఆఖ్రీ దావ్ || హిందీ || ఎ. సలాం || జితేంద్ర, సైరా బాను, డానీ డెంజోంగ్ప |- | 1976 || ప్రేమద కనికె || కన్నడం || వి. సోమశేఖర్ || డా. రాజ్‌కుమార్, ఆరతి |- | 1976 || రాజా నన్న రాజా || కన్నడం || ఎ. వి. శేషగిరి రావు || డా. రాజ్‌కుమార్, ఆరతి |- | 1977 || ఇమాన్ ధరమ్ || హిందీ || దేశ్ ముఖర్జీ || అమితాబ్ బచ్చన్, శశి కపూర్, సంజీవ్ కుమార్, రేఖ |- | 1977 || చాచా భతీజా || హిందీ || మన్మోహన్ దేశాయ్ || ధర్మేంద్ర, రణధీర్ కపూర్, హేమమాలిని |- | 1978 || త్రిశూల్ || హిందీ || యశ్ చోప్రా || అమితాబ్ బచ్చన్, సంజీవ్ కుమార్, శశి కపూర్, హేమమాలిని |- | 1978 || డాన్ || హిందీ || చంద్ర బారోట్ || అమితాబ్ బచ్చన్, హెలెన్, జీనత్ అమన్ |- | 1979 || కాలా పత్తర్ || హిందీ || యశ్ చోప్రా || అమితాబ్ బచ్చన్, శశి కపూర్, శతృఘ్న సిన్హా |- | 1980 || దోస్తానా || హిందీ || రాజ్ ఖోస్లా || అమితాబ్ బచ్చన్, శతృఘ్న సిన్హా, జీనత్ అమన్, హెలెన్ |- | 1980 || షాన్ || హిందీ || రమేష్ సిప్పీ || అమితాబ్ బచ్చన్, సునీల్ దత్, శతృఘ్న సిన్హా, శశి కపూర్, రాఖీ గుల్జార్, పర్వీన్ బాబీ |- | 1981 || క్రాంతి || హిందీ || మనోజ్ కుమార్ || దిలీప్ కుమార్, శశి కపూర్, శతృఘ్న సిన్హా, హేమమాలిని, పర్వీన్ బాబీ |- | 1982 || శక్తి || హిందీ || రమేష్ సిప్పీ || దిలీప్ కుమార్, అమితాబ్ బచ్చన్, రాఖీ, అనిల్ కపూర్ |- | 1985 || జమానా || హిందీ || రమేష్ తల్వార్ || రాజేష్ ఖన్నా, రిషి కపూర్, పూనమ్ ధిల్లాన్, రంజీతా కౌర్ |- | 1987 || మిస్టర్ ఇండియా || హిందీ || శేఖర్ కపూర్ || అనిల్ కపూర్, శ్రీదేవి, అమ్రీష్ పురి |} === నటుడు === * బారాత్ (1960) * పోలీస్ డిటెక్టివ్ (1960) * రాము దాదా (1961) * ప్రొఫెసర్ (1962) * కాబ్లి ఖాన్ (1963) * బచ్ పన్ (1963) * దారాసింగ్: ఐరన్ మ్యాన్ (1964) * ఆంధీ ఔర్ తుఫాన్ (1964) * రాకా (1965) * సర్హాది లూటేరా (1966) * తీస్రీ మంజిల్ (1966) * సర్హాది లూటేరా (1966) * దీవానా (1967) * ఛైలా బాబు (1967) * లహూ పుకారేగా (1968) * వఫాదార్ (1977) * మహాభారత్ (1965) == పురస్కారాలు == === ఫిల్మ్‌ఫేర్ పురస్కారాలు === {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:center;" ! సంవత్సరం !! విభాగం !! ఫలితం !! సినిమా !! దర్శకుడు !! గమనికలు |- |rowspan="2"|1974 || ఉత్తమ స్క్రీన్ ప్లే || {{won}} || rowspan="2"|జంజీర్ (1973) || rowspan=2 | ప్రకాష్ మెహ్రా || rowspan=2 | <ref>{{cite magazine |title=Filmfare Awards Winners From 1953 to 2025 |url=https://www.filmfare.com/awards/filmfare-awards/winners |magazine=Filmfare |access-date=13 November 2025}}</ref> |- | ఉత్తమ కథ || {{won}} |- |rowspan="3"|1976 || ఉత్తమ సంభాషణలు || {{won}} || rowspan="3"|దీవార్ (1975) || rowspan=3 | యశ్ చోప్రా |- | ఉత్తమ స్క్రీన్ ప్లే || {{won}} |- | ఉత్తమ కథ || {{won}} |- |1983 || ఉత్తమ స్క్రీన్ ప్లే || {{won}} || శక్తి (1982) || రమేష్ సిప్పీ |} === బ్రిటిష్ ఫిల్మ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ === బ్రిటిష్ ఫిల్మ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ 2002లో నిర్వహించిన సార్వకాలిక "టాప్ 10 భారతీయ చిత్రాల" పోల్ లో షోలే (1975) మొదటి స్థానంలో నిలిచింది.<ref name="bfi" /> === గౌరవ పురస్కారాలు === * 2014 జనవరిలో అప్సరా ఫిల్మ్ & టెలివిజన్ ప్రొడ్యూసర్స్ గిల్డ్ అవార్డ్స్ లో లైఫ్ టైమ్ అచీవ్ మెంట్ ఆనర్. * తన హిందీ సినిమా కృషికి ఆ పురస్కారం సరిపోదని, పద్మభూషణ్ వంటి ఉన్నత పౌర పురస్కారానికి తాను అర్హుడినని భావిస్తున్నట్లు పేర్కొంటూ 2015లో అతను పద్మశ్రీని తిరస్కరించాడు. == పాదటికలు == {{Notelist}} == మూలాలు == {{Reflist}} == బయటి లింకులు == {{Commons category}} * {{IMDb name|id=0451311|name=సలీమ్ ఖాన్}} * బాలీవుడ్ హంగామా లో సలీమ్ ఖాన్ * రోటెన్ టొమాటోస్ లో సలీమ్ ఖాన్ * సలీమ్ ఖాన్ తో ఒక ఇంటర్వ్యూ * సలీమ్-జావేద్ {{IFFI - Indian Film Personality of the year Award}} {{Salim-Javed}} {{Angry Young Man Cinema of India}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:ఖాన్, సలీమ్}} [[వర్గం:1935 జననాలు]] [[వర్గం:భారతీయ ముస్లింలు]] [[వర్గం:భారతీయ పురుష స్క్రీన్ ప్లే రచయితలు]] [[వర్గం:హిందీ భాషా స్క్రీన్ ప్లే రచయితలు]] [[వర్గం:హిందీ భాషా భారతీయ రచయితలు]] [[వర్గం:20వ శతాబ్దపు భారతీయ నాటక రచయితలు]] 88f8bbu4pqcwlhls7nf1kxmbvv4h1ch 4955826 4955825 2026-09-11T00:55:44Z ఉదయ్ కిరణ్ 124579 [[వర్గం:భారతీయ పురుష స్క్రీన్ ప్లే రచయితలు]] ను తీసివేసారు (హాట్‌కేట్ ఉపయోగించి) 4955826 wikitext text/x-wiki {{Short description|భారతీయ నటుడు, స్క్రీన్ ప్లే రచయిత (జననం 1935)}} {{About|నటుడు, స్క్రీన్ ప్లే రచయిత గురించి|ఇతర వాడుకల కొరకు|}} {{Use dmy dates|date=October 2025}} {{Infobox person | name = సలీమ్ ఖాన్ | pronunciation = {{IPA|hns|sɐliːm xɑːn|}} | image = SalimKhan.jpg | image_size = | caption = 2013 ఆగస్టులో ఖాన్ | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1935|11|24}} | birth_place = ఇండోర్, ఇండోర్ స్టేట్, బ్రిటిష్ ఇండియా | occupation = {{hlist|నటుడు|సినిమా నిర్మాత|స్క్రీన్ ప్లే రచయిత}} | years_active = {{ubl|1959–ప్రస్తుతం}} | spouse = {{ubl|{{marriage|సల్మా ఖాన్ (సుశీల చరక్)|1964}}|{{marriage|హెలెన్|1981}}}} | awards = {{ubl|6 ఫిల్మ్‌ఫేర్ పురస్కారాలు}} | children = 5 (సల్మాన్ ఖాన్, అర్బాజ్ ఖాన్, అల్విరా ఖాన్ అగ్నిహోత్రి, సొహైల్ ఖాన్ లతో సహా) | relatives = హిందీ సినిమా వంశాల జాబితా#ఖాన్ కుటుంబం (సలీమ్ ఖాన్) చూడండి }} '''సలీమ్ అబ్దుల్ రషీద్ ఖాన్'''{{Efn|{{IPA|hns|sɐliːm xɑːn}}.}} ({{IPA|hns|sɐliːm xɑːn}}; జననం 24 నవంబరు 1935) ఒక భారతీయ స్క్రీన్ ప్లే రచయిత, నటుడు, సినిమా నిర్మాత.<ref>{{cite news |last1=Roy |first1=Sagorika |date=25 November 2023 |title=Salman Khan wishes father Salim Khan on his 88th birthday: Top Instagram moments |url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/salman-khan-wishes-father-salim-khan-on-his-88th-birthday-top-instagram-moments/cid/1982563 |work=The Telegraph |access-date=27 November 2023}}</ref> అతను అనేక హిందీ సినిమాలకు స్క్రీన్ ప్లేలు, కథలు, స్క్రిప్ట్ లు రాశాడు. అతను జావేద్ అక్తర్ తో కలిసి విజయవంతమైన స్క్రీన్ ప్లే రచయితల ద్వయం సలీమ్-జావేద్ లో ఒకరిగా బాగా ప్రసిద్ధి చెందాడు. హిందీ సినిమాలో స్టార్ హోదాను సాధించిన మొదటి భారతీయ స్క్రీన్ ప్లే రచయితలలో ఈ జంట ఒకరు,<ref name="Encyclopaedia of Hindi cinema">Ramesh Dawar (2003), ''[https://books.google.com/books?id=8y8vN9A14nkC Encyclopaedia of Hindi cinema] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190405040645/https://books.google.com/books?id=8y8vN9A14nkC |date=5 April 2019 }}'', Encyclopædia Britannica (India) Pvt. Ltd.</ref> భారతీయ సినిమా చరిత్రలో అత్యంత ప్రభావవంతమైన స్క్రీన్ ప్లే రచయితలలో ఒకరిగా వీరు నిలిచారు.<ref name="rediff.com">Sholay, through the eyes of Salim Khan, ''[https://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-interview-with-salim-khan/20120228.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190406110656/https://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-interview-with-salim-khan/20120228.htm|date=6 April 2019}}'', Rediff.com</ref><ref name="Chaudhuri">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Cri9CgAAQBAJ|title=Written by Salim-Javed: The Story of Hindi Cinema's Greatest Screenwriters|last=Chaudhuri|first=Diptakirti|date=1 October 2015|publisher=[[Penguin Books|Penguin UK]]|isbn=9789352140084|language=en|access-date=29 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20190404170145/https://books.google.com/books?id=Cri9CgAAQBAJ|archive-date=4 April 2019|url-status=live}}</ref> ఈ భాగస్వామ్యంలో, సలీమ్ ఖాన్ ప్రధానంగా కథలు, పాత్రలను అభివృద్ధి చేయగా, అక్తర్ సంభాషణలు, స్క్రీన్ ప్లే రచనపై దృష్టి పెట్టాడు.<ref>{{cite news |last=Chintamani|first=Gautam|title=The brilliance of Salim-Javed lies not just in what they said, but how they said it|url=https://scroll.in/article/764622/the-brilliance-of-salim-javed-lies-not-just-in-what-they-said-but-how-they-said-it|work=Scroll.in|access-date=2 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20161118105025/http://scroll.in/article/764622/the-brilliance-of-salim-javed-lies-not-just-in-what-they-said-but-how-they-said-it|archive-date=18 November 2016|url-status=live}}</ref> సలీమ్-జావేద్ జంట 1970లలో భారతీయ చలనచిత్ర రంగాన్ని విప్లవాత్మకంగా మార్చారు,<ref name="Pandolin">{{cite web|title=Salim-Javed: Writing Duo that Revolutionized Indian Cinema|url=https://pandolin.com/salim-javed-writing-duo-that-revolutionized-indian-cinema/|website=Pandolin|date=25 April 2013|access-date=29 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201035749/https://pandolin.com/salim-javed-writing-duo-that-revolutionized-indian-cinema/|archive-date=1 December 2017|url-status=dead}}</ref> బాలీవుడ్ కథా ఫార్ములాను మార్చి బ్లాక్‌బస్టర్ ఫార్మాట్‌కు మార్గదర్శకత్వం వహించారు.<ref name="Chaudhuri" /> వారు మసాలా సినిమా,<ref name="Chaudhuri58">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Cri9CgAAQBAJ&pg=PT58|title=Written by Salim-Javed: The Story of Hindi Cinema's Greatest Screenwriters|last=Chaudhuri|first=Diptakirti|date=1 October 2015|publisher=[[Penguin Books|Penguin UK]]|isbn=9789352140084|language=en|pages=58|access-date=29 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20190405032331/https://books.google.com/books?id=Cri9CgAAQBAJ&pg=PT58|archive-date=5 April 2019|url-status=live}}</ref> డెకాయిట్ వెస్ట్రన్ శైలిని ప్రాచుర్యంలోకి తెచ్చారు.<ref name="Teo">{{cite book|last=Teo|first=Stephen|title=Eastern Westerns: Film and Genre Outside and Inside Hollywood|date=2017|publisher=[[Taylor & Francis]]|isbn=978-1-317-59226-6|pages=122|url=https://books.google.com/books?id=pi8lDwAAQBAJ&pg=PA122|language=en|access-date=29 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171130151204/https://books.google.com/books?id=pi8lDwAAQBAJ&pg=PA122|archive-date=30 November 2017|url-status=live}}</ref> అమితాబ్ బచ్చన్ కెరీర్ ను నిర్వచించిన "యాంగ్రీ యంగ్ మ్యాన్" మూసను సృష్టించడంలో కీలక పాత్ర పోషించారు.<ref name="timesofindia">{{cite news|title=Why Salim Khan was angry with Amitabh Bachchan|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Why-Salim-Khan-was-angry-with-Amitabh-Bachchan/articleshow/27245793.cms|work=[[The Times of India]]|date=13 December 2013|access-date=29 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20180102180945/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Why-Salim-Khan-was-angry-with-Amitabh-Bachchan/articleshow/27245793.cms|archive-date=2 January 2018|url-status=live}}</ref> వారి ప్రధాన విజయాలలో ''[[సీతా ఔర్ గీతా]]'' (1972), ''[[జంజీర్]]'' (1973), ''[[దీవార్ (సినిమా)|దీవార్]]'' (1975), ''[[షోలే]]'' (1975), ''[[త్రిశూల్]]'' (1978), ''[[క్రాంతి]]'' (1981), ''డాన్'' ఫ్రాంచైజీ ఉన్నాయి. ''షోలే'' ఆ కాలంలో అత్యధిక వసూళ్లు సాధించిన భారతీయ చిత్రంగా నిలిచింది, ఇప్పటివరకు రూపొందించిన అత్యుత్తమ భారతీయ చిత్రాల జాబితాలో తరచుగా చోటు దక్కించుకుంటుంది.<ref>{{cite news|title=G. P. Sippy, Indian Filmmaker Whose ''Sholay'' Was a Bollywood Hit, Dies at 93 |url=https://www.nytimes.com/2007/12/27/arts/27Sippy.html |work=[[The New York Times]] |access-date=23 February 2011 |first=Haresh |last=Pandya |date=27 December 2007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110828135232/http://www.nytimes.com/2007/12/27/arts/27Sippy.html |archive-date=28 August 2011 }}</ref><ref name="bfi">{{cite web|title=Top 10 Indian Films|publisher=[[British Film Institute]]|year=2002 |url=http://www.bfi.org.uk/features/imagineasia/guide/poll/india |access-date=14 June 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110515101729/http://www.bfi.org.uk/features/imagineasia/guide/poll/india/|archive-date=15 May 2011 }}</ref> సలీమ్ ఖాన్ సలీమ్ ఖాన్ కుటుంబానికి పెద్దగా, ముగ్గురు బాలీవుడ్ నటులు — సల్మాన్ ఖాన్, సొహైల్ ఖాన్, అర్బాజ్ ఖాన్ — సినిమా నిర్మాత అల్విరా ఖాన్ అగ్నిహోత్రిల తండ్రిగా కూడా సుపరిచితుడు. అతను సుశీల చరక్ (సల్మా ఖాన్ అని కూడా పిలుస్తారు),<ref>{{cite news|title=Salman Khan's mom Salma Khan and stepmom Helen share a strong bond|url=http://daily.bhaskar.com/news/ENT-salman-khans-mom-salma-khan-and-stepmom-helen-share-a-strong-bond-4282546-PHO.html|access-date=18 June 2016|publisher=[[Dainik Bhaskar]]|date=4 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20160701013615/http://daily.bhaskar.com/news/ENT-salman-khans-mom-salma-khan-and-stepmom-helen-share-a-strong-bond-4282546-PHO.html|archive-date=1 July 2016|url-status=dead}}</ref> నటి [[హెలెన్ (నటి)|హెలెన్]] లను వివాహం చేసుకున్నాడు.<ref>{{cite news|title=Helen elated over grandson's birth|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/helen-elated-over-grandsons-birth-arpita-khan-baby-ahil-aayush-sharma/|access-date=18 June 2016|publisher=[[The Indian Express]]|date=2 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160611082011/http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/helen-elated-over-grandsons-birth-arpita-khan-baby-ahil-aayush-sharma/|archive-date=11 June 2016|url-status=live}}</ref> తన కెరీర్ లో సలీమ్-జావేద్ భాగస్వామ్యంలో భాగంగా సలీమ్ ఖాన్ ఆరు ఫిల్మ్‌ఫేర్ పురస్కారాలను గెలుచుకున్నాడు. 2014లో, హిందీ సినిమాకు ఆయన చేసిన కృషికి గాను భారత ప్రభుత్వం సలీమ్ ఖాన్‌కు పద్మశ్రీ పురస్కారాన్ని ప్రకటించింది, తాను అంతకంటే ఉన్నతమైన పురస్కారానికి అర్హుడినని పేర్కొంటూ అతను ఆ పురస్కారాన్ని తిరస్కరించాడు.<ref>{{Cite news |last=Talwaar |first=Pooja |date=27 January 2015 |title=Salim Khan on Declining Padma Shri: I Deserve More, Would Have Accepted Padma Bhushan |url=https://www.ndtv.com/entertainment/salim-khan-on-declining-padma-shri-i-deserve-more-would-have-accepted-padma-bhushan-733803 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007112430/https://www.ndtv.com/entertainment/salim-khan-on-declining-padma-shri-i-deserve-more-would-have-accepted-padma-bhushan-733803 |archive-date=7 October 2024 |work=NDTV |access-date=26 October 2025}}</ref> 2024లో, అమెజాన్ ప్రైమ్ వీడియో సలీమ్-జావేద్ స్క్రీన్ ప్లే రచయితల ద్వయం గురించి ''యాంగ్రీ యంగ్ మెన్'' పేరుతో మూడు భాగాల డాక్యుమెంటరీ సిరీస్‌ను విడుదల చేసింది. ఈ సిరీస్ వారి సృజనాత్మక భాగస్వామ్యాన్ని, భారతీయ చలనచిత్ర పరిణామంపై వారి ప్రభావాన్ని, భాగస్వామ్యానికి మించిన వారి వ్యక్తిగత ప్రయాణాలను అన్వేషిస్తుంది.<ref>{{cite magazine |last1=Ramachandran |first1=Naman |date=16 August 2024 |title='Angry Young Men': Inside Prime Video's Documentary Series on Bollywood Screenwriting Legends Salim-Javed (EXCLUSIVE) |url=https://variety.com/2024/tv/news/salim-javed-angry-young-men-prime-video-1236108804/ |magazine=[[Variety (magazine)|Variety]] |access-date=18 January 2025}}</ref> == తొలినాటి జీవితం == సలీమ్ ఖాన్ బ్రిటిష్ ఇండియాలోని (ప్రస్తుత మధ్యప్రదేశ్, భారత్) ఒక సంస్థానమైన ఇండోర్ స్టేట్ లోని ఇండోర్ లో ఒక సంపన్న కుటుంబంలో జన్మించాడు. అతను ఇండోర్ లోని హోల్కర్ సైన్స్ కళాశాలలో తన విద్యాభ్యాసాన్ని కొనసాగించాడు. ఖాన్ ప్రకారం, అతని తాతలు 1800ల మధ్యలో ఆఫ్ఘనిస్తాన్ నుండి భారతదేశానికి వలస వచ్చిన అలకోజాయ్ పష్తూన్లు, వారు బ్రిటిష్ ఇండియన్ ఆర్మీ అశ్వికదళంలో పనిచేశారు,<ref>{{cite news |url=http://www.openthemagazine.com/article/art-culture/the-kingdom-of-khan |title=The Kingdom of Khan |publisher=[[Open (Indian magazine)|OPEN]] |quote=Salim Khan, scriptwriter and father of [[Salman Khan]], remembers the [[Afghans|Afghan]] tribe his family historically belongs to. "It is [[Alakozai]]," he says. "My family came to Indore 150 years ago, and worked as [part of the] cavalry in the time of the British." Salman Khan is a fifth-generation Khan in India. |first=Shubhangi |last=Swarup |date=29 January 2011 |access-date=17 July 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160402073310/http://www.openthemagazine.com/article/art-culture/the-kingdom-of-khan#page4 |archive-date=2 April 2016 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |url=https://in.news.yahoo.com/khans-bollywood-afghan-traces-pathan-roots-074154652.html |title=Khans in Bollywood: Afghan traces their Pathan roots |publisher=IANS |first=Devirupa |last=Mitra |date=17 May 2011 |access-date=17 July 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140812150944/https://in.news.yahoo.com/khans-bollywood-afghan-traces-pathan-roots-074154652.html |archive-date=12 August 2014 |url-status=live }}</ref> అయితే రచయిత జసిమ్ ఖాన్, సల్మాన్ ఖాన్ జీవిత చరిత్రలో, ఈ పూర్వీకులు బ్రిటిష్ ఇండియాలోని (ప్రస్తుత పాకిస్తాన్ లోని ఖైబర్ పఖ్తుంక్వా) నార్త్-వెస్ట్ ఫ్రాంటియర్ ప్రావిన్స్ లోని స్వాత్ వ్యాలీలో ఉన్న మలకండ్ కు చెందిన యూసుఫ్ జాయ్ పష్తూన్ల అకజాయ్ ఉప-తెగకు చెందినవారని పేర్కొన్నాడు.<ref name="Khan2015">{{cite book |author=Jasim Khan |url=https://books.google.com/books?id=2jgHCwAAQBAJ |title=Being Salman |date=27 December 2015 |publisher=Penguin Books Limited |isbn=978-81-8475-094-2 |pages=34, 35, 37, 38– |quote=Superstar Salman Khan is a Pashtun from the Akuzai clan...One has to travel roughly forty-five kilometres from Mingora towards Peshawar to reach the nondescript town of Malakand. This is the place where the forebears of Salman Khan once lived. They belonged to the Akuzai clan of the Pashtun tribe...}}</ref> ఖాన్ కుటుంబం ప్రభుత్వ ఉద్యోగాల కోసం అన్వేషించేది, చివరకు ఇండోర్ లో స్థిరపడింది. సలీమ్ ఖాన్ తన తల్లిదండ్రులకు చిన్న కుమారుడు, అతనికి 14 ఏళ్లు వచ్చేసరికి వారిద్దరూ మరణించారు. అతని తండ్రి అబ్దుల్ రషీద్ ఖాన్ ఇండియన్ ఇంపీరియల్ పోలీస్ లో చేరి డీఐజీ-ఇండోర్ స్థాయికి ఎదిగాడు, ఇది బ్రిటిష్ ఇండియాలో ఒక భారతీయుడికి లభించే అత్యున్నత పోలీసు ర్యాంకు. సలీమ్ తల్లి సిద్ధిఖా బానో ఖాన్ అతనికి తొమ్మిదేళ్ల వయసులో మరణించింది. ఆమె మరణానికి ముందు నాలుగు సంవత్సరాల పాటు క్షయవ్యాధితో బాధపడింది, ఆ కారణంగా చిన్నపిల్లలు ఆమె దగ్గరకు వెళ్లడం లేదా ఆమెను కౌగిలించుకోవడం నిషేధించబడింది; తద్వారా సలీమ్ కు ఆమె మరణానికి ముందే తన తల్లితో పెద్దగా సంబంధం ఉండేది కాదు. సలీమ్ కు పద్నాలుగేళ్ల వయసులో 1950 జనవరిలో అతని తండ్రి కూడా మరణించాడు. రెండు నెలల తర్వాత 1950 మార్చిలో సలీమ్ (ఇండోర్ లోని సెయింట్ రాఫెల్స్ పాఠశాలలో చదివాడు) తన మెట్రిక్యులేషన్ పరీక్షలకు హాజరయ్యాడు. అతను ఒక మోస్తరుగా రాణించి ఇండోర్ లోని హోల్కర్ కళాశాలలో చేరాడు, తన బి.ఎ. పూర్తి చేశాడు. కుటుంబానికి ఉన్న గణనీయమైన సంపద ద్వారా అతని అన్నలు అతనికి ఆర్థికంగా మద్దతు ఇచ్చారు, అతను కళాశాల విద్యార్థిగా ఉన్నప్పుడే అతనికి సొంతంగా ఒక కారు ఇచ్చేంతగా ఈ మద్దతు ఉండేది. అతను క్రీడలలో, ముఖ్యంగా క్రికెట్‌లో రాణించాడు, బ్యాచిలర్స్ పూర్తయ్యాక మాస్టర్స్ డిగ్రీలో చేరడానికి కళాశాల అనుమతించడానికి అతని స్టార్ క్రికెటర్ హోదానే కారణం. అతను శిక్షణ పొందిన పైలట్ కూడా.<ref name="telegraphindia">{{cite news|title=We were more successful than most leading pairs|url=https://www.telegraphindia.com/1101114/jsp/7days/story_13173933.jsp|work=[[The Telegraph (Calcutta)|The Telegraph]]|date=14 November 2010|access-date=2 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171203013841/https://www.telegraphindia.com/1101114/jsp/7days/story_13173933.jsp|archive-date=3 December 2017|url-status=dead}}</ref> ఈ సమయంలో, అతను సినిమాల పట్ల కూడా ఆకర్షితుడయ్యాడు, అతని అసాధారణమైన అందం వల్ల అతను సినిమా స్టార్ కావడానికి ప్రయత్నించాలని అతని సహాధ్యాయులు ప్రోత్సహించారు. == కెరీర్ == === నటనా దశ (1960–1969) === అతను కె. అమర్‌నాథ్ దర్శకత్వం వహించిన బారాత్ సినిమాలో సహాయక పాత్రలో నటించాడు. అతనికి సైనింగ్ మొత్తంగా రూ. 1000/- (2023లో ₹88,356.56), షూటింగ్ కాలానికి నెలవారీ వేతనంగా రూ. 400/- (2023లో ₹35,342.64) చెల్లించారు. సలీమ్ అంగీకరించి ముంబైకి మకాం మార్చి మహిమ్ లోని ఒక అద్దె అపార్ట్‌మెంట్‌లో నివసించాడు. ఇండోర్ లో ట్రాన్స్‌పోర్ట్ ట్రక్కులు ఉన్న అతని సోదరుడు అతనికి డబ్బుతో సహాయం చేశాడు. బారాత్ చిత్రం 1960లో పూర్తయి విడుదలైనప్పటికీ, అది అంతగా రాణించలేదు. ప్రిన్స్ సలీమ్ అనే పేరుతో పనిచేస్తూ,<ref name="telegraphindia" /> వర్థమాన నటులు ఎదుర్కొనే సాధారణ 'కష్టకాలం'లోకి అడుగుపెట్టాడు, చిన్న పాత్రలు చేస్తూ, అందమైన సహాయ నటుడిగా ముద్రవేయబడి, క్రమంగా బి-గ్రేడ్ సినిమాలకు పరిమితమయ్యాడు. తరువాతి దశాబ్ద కాలంలో, అతను దాదాపు రెండు డజన్ల చిత్రాలలో చిన్న పాత్రలు పోషిస్తూ "సాధారణ పాత్రలలో" నటించాడు, ఆ పాత్రలు ఎంత చిన్నవంటే ఆ చిత్రాలలో చాలా వాటి టైటిల్స్ లో అతని పేరు కనిపించలేదు; 1970 వరకు మొత్తం 14 సినిమాల్లో, 1977లో చివరిసారిగా ఒక సినిమాలో నటించినట్లు అతనికి గుర్తింపు దక్కింది. వీటిలో ''తీస్రీ మంజిల్'' (1966), ''సర్హాది లూటేరా'' (1966), ''దీవానా'' (1967) చిత్రాలు ఉన్నాయి. అతనికి కాస్త గుర్తింపు తెచ్చిన ముఖ్యమైన పాత్ర తీస్రీ మంజిల్ చిత్రంలోనిది, అందులో హీరో స్నేహితుడిగా అతని పాత్ర బలంగా ఉండటంతో పాటు, అతని ఎంట్రీ సీన్ కు చాలా మంచి బిల్డ్-అప్ లభించింది. === స్క్రీన్ ప్లే రచన వైపు మళ్లింపు (1969–1971) === 25 చిత్రాలలో పనిచేసిన తర్వాత, "నాలో నటనను ప్రదర్శించే కళ లేనందున నేను నటుడిగా పనికిరాను" అని అతనికి అర్థమైంది. "కానీ అప్పటికే చాలా ఆలస్యమైంది - నేను ఇండోర్ కు ఎలా తిరిగి వెళ్లగలను?" అని భావించాడు.<ref name="telegraphindia" /> 1960ల చివరలో, సలీమ్ ఖాన్ తన దృష్టిని నటన నుండి స్క్రిప్ట్ రచన వైపు మళ్లించాలని నిర్ణయించుకున్నాడు, ప్రిన్స్ సలీమ్ అనే పేరునే వాడటం కొనసాగించాడు. అతని ప్రసిద్ధ సినిమా స్క్రిప్ట్ లలో ''దో భాయ్'' (1969) ఒకటి. అబ్రార్ అల్వి దగ్గర రైటింగ్ అసిస్టెంట్ గా కూడా పనిచేయడం ప్రారంభించాడు.<ref>{{cite book|last1=Chaudhuri|first1=Diptakirti|title=Written by Salim-Javed: The Story of Hindi Cinema's Greatest Screenwriters|date=2015|publisher=[[Penguin Group]]|isbn=9789352140084|pages=23|url=https://books.google.com/books?id=Cri9CgAAQBAJ&pg=PT23|language=en|quote=Salim had decided to cut down on his acting assignments in order to concentrate on writing. In ''Do Bhai'', he was credited as Prince Salim. During this period, he joined Abrar Alvi as a writing assistant.}}</ref> === సలీమ్-జావేద్ దశ (1971–1982) === {{Main|సలీమ్-జావేద్}} సలీమ్ కు చివరి నటనగా మిగిలిపోయిన సర్హాది లూటేరా సినిమా నిర్మాణ సమయంలో సలీమ్ మొదటిసారి జావేద్ అక్తర్ ను కలిశాడు. షూటింగ్ ప్రారంభమైనప్పుడు క్లాపర్ బాయ్‌గా పనిచేసిన జావేద్‌ను తరువాత దర్శకుడు ఎస్.ఎం. సాగర్ ఆ సినిమాకు డైలాగ్ రైటర్‌గా మార్చాడు. ఈ సినిమాలో ఇద్దరూ కలిసి పనిచేస్తున్నప్పుడు జావేద్ తో స్నేహం మొదలైంది, వారి బాస్‌లు ఒకరికొకరు ఇరుగుపొరుగు వారు కావడంతో ఆ స్నేహం మరింత బలపడింది. స్క్రీన్ ప్లేలు, సంభాషణలను ఖరారు చేయడంలో రచయిత/దర్శకుడు అబ్రార్ అల్వికి సహాయకుడిగా సలీమ్ ఖాన్ కు అవకాశం దక్కింది, జావేద్ అక్తర్ కవిత్వాన్ని మెరుగుపరచడంపై దృష్టి పెడుతూ కైఫీ ఆజ్మీకి సహాయకుడిగా పనిచేయడం ప్రారంభించాడు. అబ్రార్ అల్వి, కైఫీ ఆజ్మీ పొరుగువారు కావడంతో సలీమ్ ఖాన్, జావేద్ అక్తర్ తరచుగా కలుసుకునేవారు. వారిద్దరి మధ్య సత్సంబంధాలు ఏర్పడి సలీమ్-జావేద్ పేరుతో ఒక స్క్రిప్ట్ రైటింగ్ బృందంగా ఏర్పడ్డారు. సలీమ్ కథలు, ప్లాట్లను రూపొందించేవాడు, జావేద్ సంభాషణలను, అప్పుడప్పుడు ఆ చిత్రాలకు పాటల సాహిత్యాన్ని అభివృద్ధి చేసేవాడు. వారు కలిసి చర్చించుకుని సినిమా ఫైనల్ డ్రాఫ్ట్ గురించి నిర్ణయాలకు వచ్చేవారు. స్క్రిప్ట్ రచయితలుగా వారికి తొలి అవకాశం ఇచ్చిన ఘనత రాజేష్ ఖన్నాకు దక్కుతుంది.<ref>{{cite news|title=More facts about Rajesh Khanna|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bollywood/news-interviews/More-facts-about-Rajesh-Khanna/articleshow/15030591.cms|access-date=18 June 2016|work=[[The Times of India]]|date=19 July 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20131202231114/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-07-19/news-interviews/32731341_1_rajesh-khanna-consecutive-solo-superhits-record-in-indian-film|archive-date=2 December 2013|url-status=live}}</ref> జావేద్ అక్తర్ ఒక ఇంటర్వ్యూలో ఈ విధంగా అంగీకరించాడు: "ఒకరోజు, అతను (రాజేష్ ఖన్నా) సలీమ్ సాబ్ వద్దకు వెళ్లి, దేవర్ తనకు భారీ సైనింగ్ అమౌంట్ ఇచ్చాడని, దానితో తన బంగ్లా ఆశీర్వాద్ కోసం చెల్లింపులు పూర్తి చేయవచ్చని చెప్పాడు. కానీ ఆ సినిమా ఒక రీమేక్ (దైవ చెయల్), ఒరిజినల్ స్క్రిప్ట్ ఏమాత్రం సంతృప్తికరంగా లేదు. మనం స్క్రిప్ట్ ని సరిచేయగలిగితే, మాకు డబ్బుతో పాటు క్రెడిట్ కూడా వచ్చేలా చూసుకుంటానని అతను మాతో చెప్పాడు."<ref>{{cite web|title=The Magic of Haathi Mere Saathi|url=http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/3718/|website=[[Bollywood Hungama]]|access-date=18 June 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304094059/http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/3718/|archive-date=4 March 2016|url-status=dead}}</ref> స్క్రిప్ట్ రచయితలుగా ఇది వారికి మొదటి అవకాశం, ఈ చిత్రం, ''హాథీ మేరే సాథీ'', పెద్ద హిట్ గా నిలిచింది. సిప్పీ ఫిల్మ్స్ కు రెసిడెంట్ స్క్రీన్ ప్లే రచయితలుగా పనిచేయడానికి జి.పి. సిప్పీ సలీమ్-జావేద్ జంటను నియమించుకున్నాడు. వారు అందాజ్, సీతా ఔర్ గీతా, షోలే, డాన్ వంటి పలు విజయవంతమైన చిత్రాలకు స్క్రీన్ ప్లేలను అందించారు. అందాజ్ స్క్రిప్ట్ వారి మొదటి పెద్ద విజయం, ఆ తరువాత అధికార్ (1971), ''హాథీ మేరే సాథీ'' (1971), ''సీతా ఔర్ గీతా'' (1972) విజయాలు సాధించాయి. ''యాదోం కి బారాత్'' (1973), ''జంజీర్'' (1973), హాథ్ కి సఫాయి (1974), ''దీవార్'' (1975), ''షోలే'' (1975), చాచా భతీజా (1977), డాన్ (1978), ''త్రిశూల్'' (1978), దోస్తానా (1980), ''క్రాంతి'' (1981), ''జమానా'' (1985), ''మిస్టర్ ఇండియా'' (1987) చిత్రాలతో వారు హిట్లను అందుకున్నారు. ప్రేమద కనికె, రాజా నన్న రాజా అనే రెండు కన్నడ చిత్రాలతో సహా మొత్తం 24 చిత్రాలకు వారు కలిసి పనిచేశారు. వారు రాసిన 24 చిత్రాలలో 20 హిట్స్. వారు రాసి బాక్సాఫీస్ వద్ద పరాజయం పాలైన స్క్రిప్ట్ లలో ఆఖ్రీ దావ్ (1975), ఇమాన్ ధరమ్ (1977), కాలా పత్తర్ (1979), షాన్ (1980) ఉన్నాయి. ఇగో సమస్యల కారణంగా వారు 1982లో విడిపోయినప్పటికీ, వారు రాసిన కొన్ని స్క్రిప్ట్ లు జమానా, ''మిస్టర్ ఇండియా'' వంటివి తరువాత కాలంలో చిత్రాలుగా తెరకెక్కి విజయవంతమయ్యాయి. అనేక సందర్భాల్లో "సార్వకాలిక అత్యంత విజయవంతమైన స్క్రిప్ట్ రచయితలు"గా వర్ణించబడిన సలీమ్-జావేద్,<ref name="rediff.com"/> భారతీయ చలనచిత్ర రంగానికి స్టార్ హోదాను సాధించిన మొట్టమొదటి స్క్రిప్ట్ రచయితలుగా గుర్తింపు పొందారు.<ref name="Encyclopaedia of Hindi cinema" /> హిందీ సినిమా పరిశ్రమలో స్క్రిప్ట్ రచయితలను చూసే విధానం, వారిపట్ల వ్యవహరించే తీరులో అనేక మార్పులు తీసుకురావడంలో కూడా సలీమ్-జావేద్ జంట విశేషంగా గుర్తింపు పొందింది. 1970ల వరకు, ఒకే వ్యక్తులు స్క్రీన్ ప్లే, కథ, సంభాషణలు రాసే విధానం ఉండేది కాదు. సినిమా క్రెడిట్స్ లో రచయితల పేర్లు సాధారణంగా వేసేవారు కాదు; ముఖ్యంగా జూనియర్, కష్టపడుతున్న రచయితలకు కేవలం డబ్బులిచ్చి పంపించేవారు. సలీమ్-జావేద్ ఈ పరిస్థితిని మార్చారు. వారి స్క్రిప్ట్ లు అత్యంత విజయవంతం కావడంతో, ఫిల్మ్-మేకర్లను డిమాండ్ చేసే స్థాయికి వారు చేరుకున్నారు. అప్పటివరకు ఉన్న సాధారణ పారితోషికం కంటే చాలా ఎక్కువ చెల్లించాలని పట్టుబట్టడమే కాకుండా, సినిమా క్రెడిట్స్ లో తమ పేరు ఉండేలా చూసుకున్నారు, స్క్రీన్ ప్లే, సంభాషణలు సహా సినిమా నిర్మాణ ప్రక్రియలోని అనేక దశలలో తమ భాగస్వామ్యం ఉండేలా చూసుకున్నారు. క్రెడిట్స్ "సలీమ్-జావేద్" పేరుతో ఉన్నప్పటికీ, ''జంజీర్'' స్క్రీన్ ప్లే దాదాపు పూర్తిగా సలీమ్ ఖాన్ ఒక్కడే రాశాడు, ఆ తరువాత జావేద్ అక్తర్ ను ప్రాజెక్టులోకి తీసుకువచ్చి ఆ పేరుతో క్రెడిట్ ఇవ్వడం జరిగింది.<ref name="timesofindia" /> అమితాబ్ బచ్చన్ కెరీర్ ను ప్రారంభించడంలో కూడా సలీమ్ ఖాన్ కీలక పాత్ర పోషించాడు,<ref name="timesofindia" /> కష్టాల్లో ఉన్న నటుడిని సలీమ్-జావేద్ గుర్తించి, అతని నటనా ప్రతిభకు ముగ్ధులై తమ చిత్రాలలో అతడిని ప్రధాన పాత్రలో తీసుకోవాలని పట్టుబట్టారు.<ref name="indianexpress">{{cite news|title=Revisiting Prakash Mehra's Zanjeer: The film that made Amitabh Bachchan|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/revisiting-prakash-mehra-zanjeer-the-film-that-made-amitabh-bachchan-4714064/|work=[[The Indian Express]]|date=20 June 2017|access-date=2 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201033352/http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/revisiting-prakash-mehra-zanjeer-the-film-that-made-amitabh-bachchan-4714064/|archive-date=1 December 2017|url-status=live}}</ref><ref name="hindustantimes">{{cite news|title=Deewaar was the perfect script: Amitabh Bachchan on 42 years of the cult film|url=http://www.hindustantimes.com/bollywood/deewaar-was-the-perfect-script-amitabh-bachchan-on-42-years-of-the-cult-film/story-x2hy87zQ0ebVlsVMV59U2I.html|work=[[Hindustan Times]]|date=29 January 2017|language=en|access-date=2 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201030549/http://www.hindustantimes.com/bollywood/deewaar-was-the-perfect-script-amitabh-bachchan-on-42-years-of-the-cult-film/story-x2hy87zQ0ebVlsVMV59U2I.html|archive-date=1 December 2017|url-status=live}}</ref> ప్రకాష్ మెహ్రా, మన్మోహన్ దేశాయ్ వంటి దర్శకులకు బచ్చన్ ను పరిచయం చేయడంలో సలీమ్ ఖాన్ వ్యక్తిగతంగా బాధ్యత తీసుకున్నాడు.<ref name="timesofindia" /> === మలి దశ (1983–2003) === జావేద్ తో విడిపోయిన తర్వాత సలీమ్ ఖాన్ ''అంగారే'' (1986), ''నామ్'' (1986), ''కబ్జా'' (1988), ''జుర్మ్'' (1990) వంటి విజయవంతమైన చిత్రాలకు స్క్రిప్ట్, సంభాషణలు రాశాడు. అంగారే సినిమా కోసం, దర్శకుడు రాజేష్ సేథీని సలీమ్ ఖాన్ దగ్గరకు వెళ్లి తమ వద్ద ఉన్న స్క్రిప్ట్ పై పునర్నిర్మాణం చేయాలని రాజేష్ ఖన్నా కోరాడు. అతను రాసిన అకైలా (1991), తుఫాన్ (1989) తదితర కొన్ని చిత్రాలు విఫలం కావడంతో, 1996 తర్వాత సలీమ్ సినిమాల్లో అంతగా చురుకుగా లేడు. జావేద్ అక్తర్ తో విడిపోయిన తర్వాత 1983 నుండి 1996 వరకు పదమూడు చిత్రాలకు స్క్రిప్ట్ లు రాశాడు. వీటిలో ''మజ్‌ధార్'' తో పాటు అతని కుమారుడు సల్మాన్ ఖాన్ నటించిన హిట్ చిత్రం ''పత్తర్ కే ఫూల్'' ఉన్నాయి. అతని చిన్న కుమారుడు సొహైల్ ఖాన్ నిర్మించి, సల్మాన్ నటించిన ''ప్యార్ కియా తో డర్నా క్యా'', ''ఔజార్'' స్క్రిప్ట్ లు ఇతర ముఖ్యమైన విజయాలు. జావేద్ అక్తర్ తో అతని చివరి అనధికారిక కలయిక ''బాఘ్‌బన్'' (2003) చిత్రంలో జరిగింది. తన చివరి ప్రసంగాన్ని జావేద్ అక్తర్ రాయాలని అమితాబ్ బచ్చన్ అభ్యర్థించాడు. సినిమాలో అంతకుముందు, సల్మాన్ ఖాన్ తన ప్రసంగాన్ని రాయమని తన తండ్రి సలీమ్ ఖాన్ ను కోరాడు. అయితే, సలీమ్ ఖాన్ కు గానీ జావేద్ అక్తర్ కు గానీ క్రెడిట్ దక్కలేదు.<ref name="Chaudhuri595">{{cite book|last1=Chaudhuri|first1=Diptakirti|title=Bollybook: The Big Book of Hindi Movie Trivia|date=2014|publisher=[[Penguin Group]]|isbn=9789351187998|pages=595|url=https://books.google.com/books?id=gq-CBAAAQBAJ&pg=PT595|language=en}}</ref> == వ్యక్తిగత జీవితం == [[File:Helen-SalimKhan.jpg|thumb|2013లో తన రెండవ భార్య హెలెన్ తో ఖాన్]] [[File:Arbaaz-Salman-Sohail.jpg|thumb|2013లో ఒక కార్యక్రమంలో ఖాన్ కుమారులు – అర్బాజ్ ఖాన్, సల్మాన్ ఖాన్, సొహైల్ ఖాన్]] ఖాన్ రెండుసార్లు వివాహం చేసుకున్నాడు. అతని మొదటి వివాహం 1964 నవంబరు 18న హిందూ మతానికి చెందిన సల్మా ఖాన్ తో (పుట్టుకతో సుశీల చరక్) జరిగింది. చరక్ తల్లిదండ్రులు ఇద్దరూ హిందువులే: ఆమె తండ్రి బల్దేవ్ సింగ్ చరక్ జమ్మూకి చెందినవారు కాగా, ఆమె తల్లి మహారాష్ట్రియన్.<ref>{{cite news |url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/salman-khan-if-you-havent-seen-kashmir-you-have-seen-nothing/|title=Salman Khan: We would love to premiere a film in Kashmir, if theatres are re-opened|work=The Indian Express|date=18 May 2015|access-date=19 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150519232107/http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/salman-khan-if-you-havent-seen-kashmir-you-have-seen-nothing/|archive-date=19 May 2015|url-status=live}}</ref> ఖాన్, సల్మా దంపతులకు నలుగురు పిల్లలు; ముగ్గురు కుమారులు సల్మాన్, అర్బాజ్, సొహైల్, ఒక కుమార్తె అల్విరా. 1981లో, ఖాన్ క్రిస్టియన్ అయిన నటి హెలెన్ రిచర్డ్‌సన్‌ను వివాహం చేసుకున్నాడు, ఆమె తండ్రి ఆంగ్లో-ఇండియన్ కాగా తల్లి బర్మా దేశస్తురాలు. కొన్ని సంవత్సరాల తరువాత, వారు ముంబై ఫుట్‌పాత్‌పై మరణించిన నిరాశ్రయురాలైన మహిళ కుమార్తె అర్పితను దత్తత తీసుకున్నారు.<ref>{{cite magazine |url=https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/wedding-special-6-facts-to-know-about-arpita-khan-wedding-aayush-sharma-salman-khan-227628-2014-11-18|title=Wedding special: 6 facts to know about Arpita Khan|magazine=India Today|access-date=19 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141120225912/http://indiatoday.intoday.in/story/wedding-special-6-facts-to-know-about-arpita-khan-wedding-aayush-sharma-salman-khan/1/401329.html|archive-date=20 November 2014|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://daily.bhaskar.com/article/ENT-the-truth-behind-salman-khans-family-salma-helen-arbaaz-sohail-arpita-alvira-4366624-PHO.html|title=The truth behind Salman Khan's family: Salma, Helen, Arbaaz, Sohail, Arpita, Alvira|access-date=19 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141129032139/http://daily.bhaskar.com/article/ENT-the-truth-behind-salman-khans-family-salma-helen-arbaaz-sohail-arpita-alvira-4366624-PHO.html|archive-date=29 November 2014|url-status=dead}}</ref> ఖాన్ పెద్ద కుమారుడు సల్మాన్, భారతీయ చలనచిత్ర పరిశ్రమలో వాణిజ్యపరంగా అత్యంత విజయవంతమైన నటులలో ఒకరు. అతని ఇతర ఇద్దరు కుమారులు అర్బాజ్, సొహైల్ కూడా నటులు, సినిమా నిర్మాతలు. అతని పెద్ద కుమార్తె అల్విరా మాజీ నటుడు, ఫిల్మ్-మేకర్ అతుల్ అగ్నిహోత్రిని వివాహం చేసుకుంది, అతని చిన్న కుమార్తె అర్పిత హిమాచల్ ప్రదేశ్ మాజీ మంత్రి, కాంగ్రెస్ పార్టీ సుదీర్ఘకాల సభ్యుడైన సుఖ్ రామ్ మనవడు ఆయుష్ శర్మను వివాహం చేసుకుంది. అతని కుమారుడు సల్మాన్ ఖాన్ అతనిని కాజీ నజ్రుల్ ఇస్లాంకు పెద్ద అభిమానిగా అభివర్ణించాడు, అతను ఆ కవి రాసిన చాలా కవితలను చదివినట్లు చెప్పబడింది.<ref>{{cite news |title=Hasina opens Bangabandhu BPL, wishes it 'grand success' |url=http://m.theindependentbd.com/printversion/details/227089 |access-date=7 February 2020 |work=The Independent |location=Dhaka |date=9 December 2019}}</ref> == ఫిల్మోగ్రఫీ == === స్క్రీన్ ప్లే రచయిత (సలీమ్-జావేద్) === {| class="wikitable sortable" |- ! సంవత్సరం !! సినిమా !! భాష !! దర్శకుడు !! నటవర్గం |- | 1971 || అందాజ్ || హిందీ<ref>{{cite book|last1=Aḵẖtar|first1=Jāvīd|author-link1=Javed Akhtar|last2=Kabir|first2=Nasreen Munni|title=Talking Films: Conversations on Hindi Cinema with Javed Akhtar|date=2002|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=978-0-19-566462-1|pages=49|url=https://books.google.com/books?id=_JILAQAAMAAJ|language=en|quote=JA: I write dialogue in Urdu, but the action and descriptions are in English. Then an assistant transcribes the Urdu dialogue into Devnagari because most people read Hindi. But I write in Urdu. Not only me, I think most of the writers working in this so-called Hindi cinema write in Urdu|access-date=29 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170427113433/https://books.google.com/books?id=_JILAQAAMAAJ|archive-date=27 April 2017|url-status=live}}</ref> || రమేష్ సిప్పీ || షమ్మీ కపూర్, హేమమాలిని, రాజేష్ ఖన్నా, సిమి గరేవాల్ |- | 1971 || అధికార్ || హిందీ || ఎస్.ఎం. సాగర్ || అశోక్ కుమార్, నందా, దేబ్ ముఖర్జీ |- | 1971 || హాథీ మేరే సాథీ || హిందీ || ఎం. ఎ. తిరుముగం || రాజేష్ ఖన్నా, తనూజ |- | 1972 || సీతా ఔర్ గీతా || హిందీ || రమేష్ సిప్పీ || ధర్మేంద్ర, హేమమాలిని, సంజీవ్ కుమార్ |- | 1973 || యాదోం కి బారాత్ || హిందీ || నాసిర్ హుస్సేన్ || ధర్మేంద్ర, జీనత్ అమన్, విజయ్ అరోరా, తారిఖ్ ఖాన్ |- | 1973 || జంజీర్ || హిందీ || ప్రకాష్ మెహ్రా || అమితాబ్ బచ్చన్, జయా బచ్చన్, ప్రాణ్ |- | 1974 || మజ్బూర్ || హిందీ || రవి టాండన్ || అమితాబ్ బచ్చన్, పర్వీన్ బాబీ, ప్రాణ్ |- | 1974 || హాథ్ కి సఫాయి || హిందీ || ప్రకాష్ మెహ్రా || రణధీర్ కపూర్, వినోద్ ఖన్నా, హేమమాలిని, సిమి గరేవాల్, రంజీత్ |- | 1975 || దీవార్ || హిందీ || యశ్ చోప్రా || అమితాబ్ బచ్చన్, శశి కపూర్, పర్వీన్ బాబీ, నీతూ సింగ్ |- | 1975 || షోలే || హిందీ || రమేష్ సిప్పీ || ధర్మేంద్ర, అమితాబ్ బచ్చన్, సంజీవ్ కుమార్, హేమమాలిని, జయా భాదురి |- | 1975 || ఆఖ్రీ దావ్ || హిందీ || ఎ. సలాం || జితేంద్ర, సైరా బాను, డానీ డెంజోంగ్ప |- | 1976 || ప్రేమద కనికె || కన్నడం || వి. సోమశేఖర్ || డా. రాజ్‌కుమార్, ఆరతి |- | 1976 || రాజా నన్న రాజా || కన్నడం || ఎ. వి. శేషగిరి రావు || డా. రాజ్‌కుమార్, ఆరతి |- | 1977 || ఇమాన్ ధరమ్ || హిందీ || దేశ్ ముఖర్జీ || అమితాబ్ బచ్చన్, శశి కపూర్, సంజీవ్ కుమార్, రేఖ |- | 1977 || చాచా భతీజా || హిందీ || మన్మోహన్ దేశాయ్ || ధర్మేంద్ర, రణధీర్ కపూర్, హేమమాలిని |- | 1978 || త్రిశూల్ || హిందీ || యశ్ చోప్రా || అమితాబ్ బచ్చన్, సంజీవ్ కుమార్, శశి కపూర్, హేమమాలిని |- | 1978 || డాన్ || హిందీ || చంద్ర బారోట్ || అమితాబ్ బచ్చన్, హెలెన్, జీనత్ అమన్ |- | 1979 || కాలా పత్తర్ || హిందీ || యశ్ చోప్రా || అమితాబ్ బచ్చన్, శశి కపూర్, శతృఘ్న సిన్హా |- | 1980 || దోస్తానా || హిందీ || రాజ్ ఖోస్లా || అమితాబ్ బచ్చన్, శతృఘ్న సిన్హా, జీనత్ అమన్, హెలెన్ |- | 1980 || షాన్ || హిందీ || రమేష్ సిప్పీ || అమితాబ్ బచ్చన్, సునీల్ దత్, శతృఘ్న సిన్హా, శశి కపూర్, రాఖీ గుల్జార్, పర్వీన్ బాబీ |- | 1981 || క్రాంతి || హిందీ || మనోజ్ కుమార్ || దిలీప్ కుమార్, శశి కపూర్, శతృఘ్న సిన్హా, హేమమాలిని, పర్వీన్ బాబీ |- | 1982 || శక్తి || హిందీ || రమేష్ సిప్పీ || దిలీప్ కుమార్, అమితాబ్ బచ్చన్, రాఖీ, అనిల్ కపూర్ |- | 1985 || జమానా || హిందీ || రమేష్ తల్వార్ || రాజేష్ ఖన్నా, రిషి కపూర్, పూనమ్ ధిల్లాన్, రంజీతా కౌర్ |- | 1987 || మిస్టర్ ఇండియా || హిందీ || శేఖర్ కపూర్ || అనిల్ కపూర్, శ్రీదేవి, అమ్రీష్ పురి |} === నటుడు === * బారాత్ (1960) * పోలీస్ డిటెక్టివ్ (1960) * రాము దాదా (1961) * ప్రొఫెసర్ (1962) * కాబ్లి ఖాన్ (1963) * బచ్ పన్ (1963) * దారాసింగ్: ఐరన్ మ్యాన్ (1964) * ఆంధీ ఔర్ తుఫాన్ (1964) * రాకా (1965) * సర్హాది లూటేరా (1966) * తీస్రీ మంజిల్ (1966) * సర్హాది లూటేరా (1966) * దీవానా (1967) * ఛైలా బాబు (1967) * లహూ పుకారేగా (1968) * వఫాదార్ (1977) * మహాభారత్ (1965) == పురస్కారాలు == === ఫిల్మ్‌ఫేర్ పురస్కారాలు === {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:center;" ! సంవత్సరం !! విభాగం !! ఫలితం !! సినిమా !! దర్శకుడు !! గమనికలు |- |rowspan="2"|1974 || ఉత్తమ స్క్రీన్ ప్లే || {{won}} || rowspan="2"|జంజీర్ (1973) || rowspan=2 | ప్రకాష్ మెహ్రా || rowspan=2 | <ref>{{cite magazine |title=Filmfare Awards Winners From 1953 to 2025 |url=https://www.filmfare.com/awards/filmfare-awards/winners |magazine=Filmfare |access-date=13 November 2025}}</ref> |- | ఉత్తమ కథ || {{won}} |- |rowspan="3"|1976 || ఉత్తమ సంభాషణలు || {{won}} || rowspan="3"|దీవార్ (1975) || rowspan=3 | యశ్ చోప్రా |- | ఉత్తమ స్క్రీన్ ప్లే || {{won}} |- | ఉత్తమ కథ || {{won}} |- |1983 || ఉత్తమ స్క్రీన్ ప్లే || {{won}} || శక్తి (1982) || రమేష్ సిప్పీ |} === బ్రిటిష్ ఫిల్మ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ === బ్రిటిష్ ఫిల్మ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ 2002లో నిర్వహించిన సార్వకాలిక "టాప్ 10 భారతీయ చిత్రాల" పోల్ లో షోలే (1975) మొదటి స్థానంలో నిలిచింది.<ref name="bfi" /> === గౌరవ పురస్కారాలు === * 2014 జనవరిలో అప్సరా ఫిల్మ్ & టెలివిజన్ ప్రొడ్యూసర్స్ గిల్డ్ అవార్డ్స్ లో లైఫ్ టైమ్ అచీవ్ మెంట్ ఆనర్. * తన హిందీ సినిమా కృషికి ఆ పురస్కారం సరిపోదని, పద్మభూషణ్ వంటి ఉన్నత పౌర పురస్కారానికి తాను అర్హుడినని భావిస్తున్నట్లు పేర్కొంటూ 2015లో అతను పద్మశ్రీని తిరస్కరించాడు. == పాదటికలు == {{Notelist}} == మూలాలు == {{Reflist}} == బయటి లింకులు == {{Commons category}} * {{IMDb name|id=0451311|name=సలీమ్ ఖాన్}} * బాలీవుడ్ హంగామా లో సలీమ్ ఖాన్ * రోటెన్ టొమాటోస్ లో సలీమ్ ఖాన్ * సలీమ్ ఖాన్ తో ఒక ఇంటర్వ్యూ * సలీమ్-జావేద్ {{IFFI - Indian Film Personality of the year Award}} {{Salim-Javed}} {{Angry Young Man Cinema of India}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:ఖాన్, సలీమ్}} [[వర్గం:1935 జననాలు]] [[వర్గం:భారతీయ ముస్లింలు]] [[వర్గం:హిందీ భాషా స్క్రీన్ ప్లే రచయితలు]] [[వర్గం:హిందీ భాషా భారతీయ రచయితలు]] [[వర్గం:20వ శతాబ్దపు భారతీయ నాటక రచయితలు]] go3p5you9usvumd2ahf5znr2sjyt2rt 4955827 4955826 2026-09-11T00:55:56Z ఉదయ్ కిరణ్ 124579 [[వర్గం:హిందీ భాషా స్క్రీన్ ప్లే రచయితలు]] ను తీసివేసారు (హాట్‌కేట్ ఉపయోగించి) 4955827 wikitext text/x-wiki {{Short description|భారతీయ నటుడు, స్క్రీన్ ప్లే రచయిత (జననం 1935)}} {{About|నటుడు, స్క్రీన్ ప్లే రచయిత గురించి|ఇతర వాడుకల కొరకు|}} {{Use dmy dates|date=October 2025}} {{Infobox person | name = సలీమ్ ఖాన్ | pronunciation = {{IPA|hns|sɐliːm xɑːn|}} | image = SalimKhan.jpg | image_size = | caption = 2013 ఆగస్టులో ఖాన్ | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1935|11|24}} | birth_place = ఇండోర్, ఇండోర్ స్టేట్, బ్రిటిష్ ఇండియా | occupation = {{hlist|నటుడు|సినిమా నిర్మాత|స్క్రీన్ ప్లే రచయిత}} | years_active = {{ubl|1959–ప్రస్తుతం}} | spouse = {{ubl|{{marriage|సల్మా ఖాన్ (సుశీల చరక్)|1964}}|{{marriage|హెలెన్|1981}}}} | awards = {{ubl|6 ఫిల్మ్‌ఫేర్ పురస్కారాలు}} | children = 5 (సల్మాన్ ఖాన్, అర్బాజ్ ఖాన్, అల్విరా ఖాన్ అగ్నిహోత్రి, సొహైల్ ఖాన్ లతో సహా) | relatives = హిందీ సినిమా వంశాల జాబితా#ఖాన్ కుటుంబం (సలీమ్ ఖాన్) చూడండి }} '''సలీమ్ అబ్దుల్ రషీద్ ఖాన్'''{{Efn|{{IPA|hns|sɐliːm xɑːn}}.}} ({{IPA|hns|sɐliːm xɑːn}}; జననం 24 నవంబరు 1935) ఒక భారతీయ స్క్రీన్ ప్లే రచయిత, నటుడు, సినిమా నిర్మాత.<ref>{{cite news |last1=Roy |first1=Sagorika |date=25 November 2023 |title=Salman Khan wishes father Salim Khan on his 88th birthday: Top Instagram moments |url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/salman-khan-wishes-father-salim-khan-on-his-88th-birthday-top-instagram-moments/cid/1982563 |work=The Telegraph |access-date=27 November 2023}}</ref> అతను అనేక హిందీ సినిమాలకు స్క్రీన్ ప్లేలు, కథలు, స్క్రిప్ట్ లు రాశాడు. అతను జావేద్ అక్తర్ తో కలిసి విజయవంతమైన స్క్రీన్ ప్లే రచయితల ద్వయం సలీమ్-జావేద్ లో ఒకరిగా బాగా ప్రసిద్ధి చెందాడు. హిందీ సినిమాలో స్టార్ హోదాను సాధించిన మొదటి భారతీయ స్క్రీన్ ప్లే రచయితలలో ఈ జంట ఒకరు,<ref name="Encyclopaedia of Hindi cinema">Ramesh Dawar (2003), ''[https://books.google.com/books?id=8y8vN9A14nkC Encyclopaedia of Hindi cinema] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190405040645/https://books.google.com/books?id=8y8vN9A14nkC |date=5 April 2019 }}'', Encyclopædia Britannica (India) Pvt. Ltd.</ref> భారతీయ సినిమా చరిత్రలో అత్యంత ప్రభావవంతమైన స్క్రీన్ ప్లే రచయితలలో ఒకరిగా వీరు నిలిచారు.<ref name="rediff.com">Sholay, through the eyes of Salim Khan, ''[https://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-interview-with-salim-khan/20120228.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190406110656/https://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-interview-with-salim-khan/20120228.htm|date=6 April 2019}}'', Rediff.com</ref><ref name="Chaudhuri">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Cri9CgAAQBAJ|title=Written by Salim-Javed: The Story of Hindi Cinema's Greatest Screenwriters|last=Chaudhuri|first=Diptakirti|date=1 October 2015|publisher=[[Penguin Books|Penguin UK]]|isbn=9789352140084|language=en|access-date=29 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20190404170145/https://books.google.com/books?id=Cri9CgAAQBAJ|archive-date=4 April 2019|url-status=live}}</ref> ఈ భాగస్వామ్యంలో, సలీమ్ ఖాన్ ప్రధానంగా కథలు, పాత్రలను అభివృద్ధి చేయగా, అక్తర్ సంభాషణలు, స్క్రీన్ ప్లే రచనపై దృష్టి పెట్టాడు.<ref>{{cite news |last=Chintamani|first=Gautam|title=The brilliance of Salim-Javed lies not just in what they said, but how they said it|url=https://scroll.in/article/764622/the-brilliance-of-salim-javed-lies-not-just-in-what-they-said-but-how-they-said-it|work=Scroll.in|access-date=2 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20161118105025/http://scroll.in/article/764622/the-brilliance-of-salim-javed-lies-not-just-in-what-they-said-but-how-they-said-it|archive-date=18 November 2016|url-status=live}}</ref> సలీమ్-జావేద్ జంట 1970లలో భారతీయ చలనచిత్ర రంగాన్ని విప్లవాత్మకంగా మార్చారు,<ref name="Pandolin">{{cite web|title=Salim-Javed: Writing Duo that Revolutionized Indian Cinema|url=https://pandolin.com/salim-javed-writing-duo-that-revolutionized-indian-cinema/|website=Pandolin|date=25 April 2013|access-date=29 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201035749/https://pandolin.com/salim-javed-writing-duo-that-revolutionized-indian-cinema/|archive-date=1 December 2017|url-status=dead}}</ref> బాలీవుడ్ కథా ఫార్ములాను మార్చి బ్లాక్‌బస్టర్ ఫార్మాట్‌కు మార్గదర్శకత్వం వహించారు.<ref name="Chaudhuri" /> వారు మసాలా సినిమా,<ref name="Chaudhuri58">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Cri9CgAAQBAJ&pg=PT58|title=Written by Salim-Javed: The Story of Hindi Cinema's Greatest Screenwriters|last=Chaudhuri|first=Diptakirti|date=1 October 2015|publisher=[[Penguin Books|Penguin UK]]|isbn=9789352140084|language=en|pages=58|access-date=29 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20190405032331/https://books.google.com/books?id=Cri9CgAAQBAJ&pg=PT58|archive-date=5 April 2019|url-status=live}}</ref> డెకాయిట్ వెస్ట్రన్ శైలిని ప్రాచుర్యంలోకి తెచ్చారు.<ref name="Teo">{{cite book|last=Teo|first=Stephen|title=Eastern Westerns: Film and Genre Outside and Inside Hollywood|date=2017|publisher=[[Taylor & Francis]]|isbn=978-1-317-59226-6|pages=122|url=https://books.google.com/books?id=pi8lDwAAQBAJ&pg=PA122|language=en|access-date=29 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171130151204/https://books.google.com/books?id=pi8lDwAAQBAJ&pg=PA122|archive-date=30 November 2017|url-status=live}}</ref> అమితాబ్ బచ్చన్ కెరీర్ ను నిర్వచించిన "యాంగ్రీ యంగ్ మ్యాన్" మూసను సృష్టించడంలో కీలక పాత్ర పోషించారు.<ref name="timesofindia">{{cite news|title=Why Salim Khan was angry with Amitabh Bachchan|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Why-Salim-Khan-was-angry-with-Amitabh-Bachchan/articleshow/27245793.cms|work=[[The Times of India]]|date=13 December 2013|access-date=29 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20180102180945/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Why-Salim-Khan-was-angry-with-Amitabh-Bachchan/articleshow/27245793.cms|archive-date=2 January 2018|url-status=live}}</ref> వారి ప్రధాన విజయాలలో ''[[సీతా ఔర్ గీతా]]'' (1972), ''[[జంజీర్]]'' (1973), ''[[దీవార్ (సినిమా)|దీవార్]]'' (1975), ''[[షోలే]]'' (1975), ''[[త్రిశూల్]]'' (1978), ''[[క్రాంతి]]'' (1981), ''డాన్'' ఫ్రాంచైజీ ఉన్నాయి. ''షోలే'' ఆ కాలంలో అత్యధిక వసూళ్లు సాధించిన భారతీయ చిత్రంగా నిలిచింది, ఇప్పటివరకు రూపొందించిన అత్యుత్తమ భారతీయ చిత్రాల జాబితాలో తరచుగా చోటు దక్కించుకుంటుంది.<ref>{{cite news|title=G. P. Sippy, Indian Filmmaker Whose ''Sholay'' Was a Bollywood Hit, Dies at 93 |url=https://www.nytimes.com/2007/12/27/arts/27Sippy.html |work=[[The New York Times]] |access-date=23 February 2011 |first=Haresh |last=Pandya |date=27 December 2007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110828135232/http://www.nytimes.com/2007/12/27/arts/27Sippy.html |archive-date=28 August 2011 }}</ref><ref name="bfi">{{cite web|title=Top 10 Indian Films|publisher=[[British Film Institute]]|year=2002 |url=http://www.bfi.org.uk/features/imagineasia/guide/poll/india |access-date=14 June 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110515101729/http://www.bfi.org.uk/features/imagineasia/guide/poll/india/|archive-date=15 May 2011 }}</ref> సలీమ్ ఖాన్ సలీమ్ ఖాన్ కుటుంబానికి పెద్దగా, ముగ్గురు బాలీవుడ్ నటులు — సల్మాన్ ఖాన్, సొహైల్ ఖాన్, అర్బాజ్ ఖాన్ — సినిమా నిర్మాత అల్విరా ఖాన్ అగ్నిహోత్రిల తండ్రిగా కూడా సుపరిచితుడు. అతను సుశీల చరక్ (సల్మా ఖాన్ అని కూడా పిలుస్తారు),<ref>{{cite news|title=Salman Khan's mom Salma Khan and stepmom Helen share a strong bond|url=http://daily.bhaskar.com/news/ENT-salman-khans-mom-salma-khan-and-stepmom-helen-share-a-strong-bond-4282546-PHO.html|access-date=18 June 2016|publisher=[[Dainik Bhaskar]]|date=4 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20160701013615/http://daily.bhaskar.com/news/ENT-salman-khans-mom-salma-khan-and-stepmom-helen-share-a-strong-bond-4282546-PHO.html|archive-date=1 July 2016|url-status=dead}}</ref> నటి [[హెలెన్ (నటి)|హెలెన్]] లను వివాహం చేసుకున్నాడు.<ref>{{cite news|title=Helen elated over grandson's birth|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/helen-elated-over-grandsons-birth-arpita-khan-baby-ahil-aayush-sharma/|access-date=18 June 2016|publisher=[[The Indian Express]]|date=2 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160611082011/http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/helen-elated-over-grandsons-birth-arpita-khan-baby-ahil-aayush-sharma/|archive-date=11 June 2016|url-status=live}}</ref> తన కెరీర్ లో సలీమ్-జావేద్ భాగస్వామ్యంలో భాగంగా సలీమ్ ఖాన్ ఆరు ఫిల్మ్‌ఫేర్ పురస్కారాలను గెలుచుకున్నాడు. 2014లో, హిందీ సినిమాకు ఆయన చేసిన కృషికి గాను భారత ప్రభుత్వం సలీమ్ ఖాన్‌కు పద్మశ్రీ పురస్కారాన్ని ప్రకటించింది, తాను అంతకంటే ఉన్నతమైన పురస్కారానికి అర్హుడినని పేర్కొంటూ అతను ఆ పురస్కారాన్ని తిరస్కరించాడు.<ref>{{Cite news |last=Talwaar |first=Pooja |date=27 January 2015 |title=Salim Khan on Declining Padma Shri: I Deserve More, Would Have Accepted Padma Bhushan |url=https://www.ndtv.com/entertainment/salim-khan-on-declining-padma-shri-i-deserve-more-would-have-accepted-padma-bhushan-733803 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007112430/https://www.ndtv.com/entertainment/salim-khan-on-declining-padma-shri-i-deserve-more-would-have-accepted-padma-bhushan-733803 |archive-date=7 October 2024 |work=NDTV |access-date=26 October 2025}}</ref> 2024లో, అమెజాన్ ప్రైమ్ వీడియో సలీమ్-జావేద్ స్క్రీన్ ప్లే రచయితల ద్వయం గురించి ''యాంగ్రీ యంగ్ మెన్'' పేరుతో మూడు భాగాల డాక్యుమెంటరీ సిరీస్‌ను విడుదల చేసింది. ఈ సిరీస్ వారి సృజనాత్మక భాగస్వామ్యాన్ని, భారతీయ చలనచిత్ర పరిణామంపై వారి ప్రభావాన్ని, భాగస్వామ్యానికి మించిన వారి వ్యక్తిగత ప్రయాణాలను అన్వేషిస్తుంది.<ref>{{cite magazine |last1=Ramachandran |first1=Naman |date=16 August 2024 |title='Angry Young Men': Inside Prime Video's Documentary Series on Bollywood Screenwriting Legends Salim-Javed (EXCLUSIVE) |url=https://variety.com/2024/tv/news/salim-javed-angry-young-men-prime-video-1236108804/ |magazine=[[Variety (magazine)|Variety]] |access-date=18 January 2025}}</ref> == తొలినాటి జీవితం == సలీమ్ ఖాన్ బ్రిటిష్ ఇండియాలోని (ప్రస్తుత మధ్యప్రదేశ్, భారత్) ఒక సంస్థానమైన ఇండోర్ స్టేట్ లోని ఇండోర్ లో ఒక సంపన్న కుటుంబంలో జన్మించాడు. అతను ఇండోర్ లోని హోల్కర్ సైన్స్ కళాశాలలో తన విద్యాభ్యాసాన్ని కొనసాగించాడు. ఖాన్ ప్రకారం, అతని తాతలు 1800ల మధ్యలో ఆఫ్ఘనిస్తాన్ నుండి భారతదేశానికి వలస వచ్చిన అలకోజాయ్ పష్తూన్లు, వారు బ్రిటిష్ ఇండియన్ ఆర్మీ అశ్వికదళంలో పనిచేశారు,<ref>{{cite news |url=http://www.openthemagazine.com/article/art-culture/the-kingdom-of-khan |title=The Kingdom of Khan |publisher=[[Open (Indian magazine)|OPEN]] |quote=Salim Khan, scriptwriter and father of [[Salman Khan]], remembers the [[Afghans|Afghan]] tribe his family historically belongs to. "It is [[Alakozai]]," he says. "My family came to Indore 150 years ago, and worked as [part of the] cavalry in the time of the British." Salman Khan is a fifth-generation Khan in India. |first=Shubhangi |last=Swarup |date=29 January 2011 |access-date=17 July 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160402073310/http://www.openthemagazine.com/article/art-culture/the-kingdom-of-khan#page4 |archive-date=2 April 2016 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |url=https://in.news.yahoo.com/khans-bollywood-afghan-traces-pathan-roots-074154652.html |title=Khans in Bollywood: Afghan traces their Pathan roots |publisher=IANS |first=Devirupa |last=Mitra |date=17 May 2011 |access-date=17 July 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140812150944/https://in.news.yahoo.com/khans-bollywood-afghan-traces-pathan-roots-074154652.html |archive-date=12 August 2014 |url-status=live }}</ref> అయితే రచయిత జసిమ్ ఖాన్, సల్మాన్ ఖాన్ జీవిత చరిత్రలో, ఈ పూర్వీకులు బ్రిటిష్ ఇండియాలోని (ప్రస్తుత పాకిస్తాన్ లోని ఖైబర్ పఖ్తుంక్వా) నార్త్-వెస్ట్ ఫ్రాంటియర్ ప్రావిన్స్ లోని స్వాత్ వ్యాలీలో ఉన్న మలకండ్ కు చెందిన యూసుఫ్ జాయ్ పష్తూన్ల అకజాయ్ ఉప-తెగకు చెందినవారని పేర్కొన్నాడు.<ref name="Khan2015">{{cite book |author=Jasim Khan |url=https://books.google.com/books?id=2jgHCwAAQBAJ |title=Being Salman |date=27 December 2015 |publisher=Penguin Books Limited |isbn=978-81-8475-094-2 |pages=34, 35, 37, 38– |quote=Superstar Salman Khan is a Pashtun from the Akuzai clan...One has to travel roughly forty-five kilometres from Mingora towards Peshawar to reach the nondescript town of Malakand. This is the place where the forebears of Salman Khan once lived. They belonged to the Akuzai clan of the Pashtun tribe...}}</ref> ఖాన్ కుటుంబం ప్రభుత్వ ఉద్యోగాల కోసం అన్వేషించేది, చివరకు ఇండోర్ లో స్థిరపడింది. సలీమ్ ఖాన్ తన తల్లిదండ్రులకు చిన్న కుమారుడు, అతనికి 14 ఏళ్లు వచ్చేసరికి వారిద్దరూ మరణించారు. అతని తండ్రి అబ్దుల్ రషీద్ ఖాన్ ఇండియన్ ఇంపీరియల్ పోలీస్ లో చేరి డీఐజీ-ఇండోర్ స్థాయికి ఎదిగాడు, ఇది బ్రిటిష్ ఇండియాలో ఒక భారతీయుడికి లభించే అత్యున్నత పోలీసు ర్యాంకు. సలీమ్ తల్లి సిద్ధిఖా బానో ఖాన్ అతనికి తొమ్మిదేళ్ల వయసులో మరణించింది. ఆమె మరణానికి ముందు నాలుగు సంవత్సరాల పాటు క్షయవ్యాధితో బాధపడింది, ఆ కారణంగా చిన్నపిల్లలు ఆమె దగ్గరకు వెళ్లడం లేదా ఆమెను కౌగిలించుకోవడం నిషేధించబడింది; తద్వారా సలీమ్ కు ఆమె మరణానికి ముందే తన తల్లితో పెద్దగా సంబంధం ఉండేది కాదు. సలీమ్ కు పద్నాలుగేళ్ల వయసులో 1950 జనవరిలో అతని తండ్రి కూడా మరణించాడు. రెండు నెలల తర్వాత 1950 మార్చిలో సలీమ్ (ఇండోర్ లోని సెయింట్ రాఫెల్స్ పాఠశాలలో చదివాడు) తన మెట్రిక్యులేషన్ పరీక్షలకు హాజరయ్యాడు. అతను ఒక మోస్తరుగా రాణించి ఇండోర్ లోని హోల్కర్ కళాశాలలో చేరాడు, తన బి.ఎ. పూర్తి చేశాడు. కుటుంబానికి ఉన్న గణనీయమైన సంపద ద్వారా అతని అన్నలు అతనికి ఆర్థికంగా మద్దతు ఇచ్చారు, అతను కళాశాల విద్యార్థిగా ఉన్నప్పుడే అతనికి సొంతంగా ఒక కారు ఇచ్చేంతగా ఈ మద్దతు ఉండేది. అతను క్రీడలలో, ముఖ్యంగా క్రికెట్‌లో రాణించాడు, బ్యాచిలర్స్ పూర్తయ్యాక మాస్టర్స్ డిగ్రీలో చేరడానికి కళాశాల అనుమతించడానికి అతని స్టార్ క్రికెటర్ హోదానే కారణం. అతను శిక్షణ పొందిన పైలట్ కూడా.<ref name="telegraphindia">{{cite news|title=We were more successful than most leading pairs|url=https://www.telegraphindia.com/1101114/jsp/7days/story_13173933.jsp|work=[[The Telegraph (Calcutta)|The Telegraph]]|date=14 November 2010|access-date=2 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171203013841/https://www.telegraphindia.com/1101114/jsp/7days/story_13173933.jsp|archive-date=3 December 2017|url-status=dead}}</ref> ఈ సమయంలో, అతను సినిమాల పట్ల కూడా ఆకర్షితుడయ్యాడు, అతని అసాధారణమైన అందం వల్ల అతను సినిమా స్టార్ కావడానికి ప్రయత్నించాలని అతని సహాధ్యాయులు ప్రోత్సహించారు. == కెరీర్ == === నటనా దశ (1960–1969) === అతను కె. అమర్‌నాథ్ దర్శకత్వం వహించిన బారాత్ సినిమాలో సహాయక పాత్రలో నటించాడు. అతనికి సైనింగ్ మొత్తంగా రూ. 1000/- (2023లో ₹88,356.56), షూటింగ్ కాలానికి నెలవారీ వేతనంగా రూ. 400/- (2023లో ₹35,342.64) చెల్లించారు. సలీమ్ అంగీకరించి ముంబైకి మకాం మార్చి మహిమ్ లోని ఒక అద్దె అపార్ట్‌మెంట్‌లో నివసించాడు. ఇండోర్ లో ట్రాన్స్‌పోర్ట్ ట్రక్కులు ఉన్న అతని సోదరుడు అతనికి డబ్బుతో సహాయం చేశాడు. బారాత్ చిత్రం 1960లో పూర్తయి విడుదలైనప్పటికీ, అది అంతగా రాణించలేదు. ప్రిన్స్ సలీమ్ అనే పేరుతో పనిచేస్తూ,<ref name="telegraphindia" /> వర్థమాన నటులు ఎదుర్కొనే సాధారణ 'కష్టకాలం'లోకి అడుగుపెట్టాడు, చిన్న పాత్రలు చేస్తూ, అందమైన సహాయ నటుడిగా ముద్రవేయబడి, క్రమంగా బి-గ్రేడ్ సినిమాలకు పరిమితమయ్యాడు. తరువాతి దశాబ్ద కాలంలో, అతను దాదాపు రెండు డజన్ల చిత్రాలలో చిన్న పాత్రలు పోషిస్తూ "సాధారణ పాత్రలలో" నటించాడు, ఆ పాత్రలు ఎంత చిన్నవంటే ఆ చిత్రాలలో చాలా వాటి టైటిల్స్ లో అతని పేరు కనిపించలేదు; 1970 వరకు మొత్తం 14 సినిమాల్లో, 1977లో చివరిసారిగా ఒక సినిమాలో నటించినట్లు అతనికి గుర్తింపు దక్కింది. వీటిలో ''తీస్రీ మంజిల్'' (1966), ''సర్హాది లూటేరా'' (1966), ''దీవానా'' (1967) చిత్రాలు ఉన్నాయి. అతనికి కాస్త గుర్తింపు తెచ్చిన ముఖ్యమైన పాత్ర తీస్రీ మంజిల్ చిత్రంలోనిది, అందులో హీరో స్నేహితుడిగా అతని పాత్ర బలంగా ఉండటంతో పాటు, అతని ఎంట్రీ సీన్ కు చాలా మంచి బిల్డ్-అప్ లభించింది. === స్క్రీన్ ప్లే రచన వైపు మళ్లింపు (1969–1971) === 25 చిత్రాలలో పనిచేసిన తర్వాత, "నాలో నటనను ప్రదర్శించే కళ లేనందున నేను నటుడిగా పనికిరాను" అని అతనికి అర్థమైంది. "కానీ అప్పటికే చాలా ఆలస్యమైంది - నేను ఇండోర్ కు ఎలా తిరిగి వెళ్లగలను?" అని భావించాడు.<ref name="telegraphindia" /> 1960ల చివరలో, సలీమ్ ఖాన్ తన దృష్టిని నటన నుండి స్క్రిప్ట్ రచన వైపు మళ్లించాలని నిర్ణయించుకున్నాడు, ప్రిన్స్ సలీమ్ అనే పేరునే వాడటం కొనసాగించాడు. అతని ప్రసిద్ధ సినిమా స్క్రిప్ట్ లలో ''దో భాయ్'' (1969) ఒకటి. అబ్రార్ అల్వి దగ్గర రైటింగ్ అసిస్టెంట్ గా కూడా పనిచేయడం ప్రారంభించాడు.<ref>{{cite book|last1=Chaudhuri|first1=Diptakirti|title=Written by Salim-Javed: The Story of Hindi Cinema's Greatest Screenwriters|date=2015|publisher=[[Penguin Group]]|isbn=9789352140084|pages=23|url=https://books.google.com/books?id=Cri9CgAAQBAJ&pg=PT23|language=en|quote=Salim had decided to cut down on his acting assignments in order to concentrate on writing. In ''Do Bhai'', he was credited as Prince Salim. During this period, he joined Abrar Alvi as a writing assistant.}}</ref> === సలీమ్-జావేద్ దశ (1971–1982) === {{Main|సలీమ్-జావేద్}} సలీమ్ కు చివరి నటనగా మిగిలిపోయిన సర్హాది లూటేరా సినిమా నిర్మాణ సమయంలో సలీమ్ మొదటిసారి జావేద్ అక్తర్ ను కలిశాడు. షూటింగ్ ప్రారంభమైనప్పుడు క్లాపర్ బాయ్‌గా పనిచేసిన జావేద్‌ను తరువాత దర్శకుడు ఎస్.ఎం. సాగర్ ఆ సినిమాకు డైలాగ్ రైటర్‌గా మార్చాడు. ఈ సినిమాలో ఇద్దరూ కలిసి పనిచేస్తున్నప్పుడు జావేద్ తో స్నేహం మొదలైంది, వారి బాస్‌లు ఒకరికొకరు ఇరుగుపొరుగు వారు కావడంతో ఆ స్నేహం మరింత బలపడింది. స్క్రీన్ ప్లేలు, సంభాషణలను ఖరారు చేయడంలో రచయిత/దర్శకుడు అబ్రార్ అల్వికి సహాయకుడిగా సలీమ్ ఖాన్ కు అవకాశం దక్కింది, జావేద్ అక్తర్ కవిత్వాన్ని మెరుగుపరచడంపై దృష్టి పెడుతూ కైఫీ ఆజ్మీకి సహాయకుడిగా పనిచేయడం ప్రారంభించాడు. అబ్రార్ అల్వి, కైఫీ ఆజ్మీ పొరుగువారు కావడంతో సలీమ్ ఖాన్, జావేద్ అక్తర్ తరచుగా కలుసుకునేవారు. వారిద్దరి మధ్య సత్సంబంధాలు ఏర్పడి సలీమ్-జావేద్ పేరుతో ఒక స్క్రిప్ట్ రైటింగ్ బృందంగా ఏర్పడ్డారు. సలీమ్ కథలు, ప్లాట్లను రూపొందించేవాడు, జావేద్ సంభాషణలను, అప్పుడప్పుడు ఆ చిత్రాలకు పాటల సాహిత్యాన్ని అభివృద్ధి చేసేవాడు. వారు కలిసి చర్చించుకుని సినిమా ఫైనల్ డ్రాఫ్ట్ గురించి నిర్ణయాలకు వచ్చేవారు. స్క్రిప్ట్ రచయితలుగా వారికి తొలి అవకాశం ఇచ్చిన ఘనత రాజేష్ ఖన్నాకు దక్కుతుంది.<ref>{{cite news|title=More facts about Rajesh Khanna|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bollywood/news-interviews/More-facts-about-Rajesh-Khanna/articleshow/15030591.cms|access-date=18 June 2016|work=[[The Times of India]]|date=19 July 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20131202231114/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-07-19/news-interviews/32731341_1_rajesh-khanna-consecutive-solo-superhits-record-in-indian-film|archive-date=2 December 2013|url-status=live}}</ref> జావేద్ అక్తర్ ఒక ఇంటర్వ్యూలో ఈ విధంగా అంగీకరించాడు: "ఒకరోజు, అతను (రాజేష్ ఖన్నా) సలీమ్ సాబ్ వద్దకు వెళ్లి, దేవర్ తనకు భారీ సైనింగ్ అమౌంట్ ఇచ్చాడని, దానితో తన బంగ్లా ఆశీర్వాద్ కోసం చెల్లింపులు పూర్తి చేయవచ్చని చెప్పాడు. కానీ ఆ సినిమా ఒక రీమేక్ (దైవ చెయల్), ఒరిజినల్ స్క్రిప్ట్ ఏమాత్రం సంతృప్తికరంగా లేదు. మనం స్క్రిప్ట్ ని సరిచేయగలిగితే, మాకు డబ్బుతో పాటు క్రెడిట్ కూడా వచ్చేలా చూసుకుంటానని అతను మాతో చెప్పాడు."<ref>{{cite web|title=The Magic of Haathi Mere Saathi|url=http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/3718/|website=[[Bollywood Hungama]]|access-date=18 June 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304094059/http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/3718/|archive-date=4 March 2016|url-status=dead}}</ref> స్క్రిప్ట్ రచయితలుగా ఇది వారికి మొదటి అవకాశం, ఈ చిత్రం, ''హాథీ మేరే సాథీ'', పెద్ద హిట్ గా నిలిచింది. సిప్పీ ఫిల్మ్స్ కు రెసిడెంట్ స్క్రీన్ ప్లే రచయితలుగా పనిచేయడానికి జి.పి. సిప్పీ సలీమ్-జావేద్ జంటను నియమించుకున్నాడు. వారు అందాజ్, సీతా ఔర్ గీతా, షోలే, డాన్ వంటి పలు విజయవంతమైన చిత్రాలకు స్క్రీన్ ప్లేలను అందించారు. అందాజ్ స్క్రిప్ట్ వారి మొదటి పెద్ద విజయం, ఆ తరువాత అధికార్ (1971), ''హాథీ మేరే సాథీ'' (1971), ''సీతా ఔర్ గీతా'' (1972) విజయాలు సాధించాయి. ''యాదోం కి బారాత్'' (1973), ''జంజీర్'' (1973), హాథ్ కి సఫాయి (1974), ''దీవార్'' (1975), ''షోలే'' (1975), చాచా భతీజా (1977), డాన్ (1978), ''త్రిశూల్'' (1978), దోస్తానా (1980), ''క్రాంతి'' (1981), ''జమానా'' (1985), ''మిస్టర్ ఇండియా'' (1987) చిత్రాలతో వారు హిట్లను అందుకున్నారు. ప్రేమద కనికె, రాజా నన్న రాజా అనే రెండు కన్నడ చిత్రాలతో సహా మొత్తం 24 చిత్రాలకు వారు కలిసి పనిచేశారు. వారు రాసిన 24 చిత్రాలలో 20 హిట్స్. వారు రాసి బాక్సాఫీస్ వద్ద పరాజయం పాలైన స్క్రిప్ట్ లలో ఆఖ్రీ దావ్ (1975), ఇమాన్ ధరమ్ (1977), కాలా పత్తర్ (1979), షాన్ (1980) ఉన్నాయి. ఇగో సమస్యల కారణంగా వారు 1982లో విడిపోయినప్పటికీ, వారు రాసిన కొన్ని స్క్రిప్ట్ లు జమానా, ''మిస్టర్ ఇండియా'' వంటివి తరువాత కాలంలో చిత్రాలుగా తెరకెక్కి విజయవంతమయ్యాయి. అనేక సందర్భాల్లో "సార్వకాలిక అత్యంత విజయవంతమైన స్క్రిప్ట్ రచయితలు"గా వర్ణించబడిన సలీమ్-జావేద్,<ref name="rediff.com"/> భారతీయ చలనచిత్ర రంగానికి స్టార్ హోదాను సాధించిన మొట్టమొదటి స్క్రిప్ట్ రచయితలుగా గుర్తింపు పొందారు.<ref name="Encyclopaedia of Hindi cinema" /> హిందీ సినిమా పరిశ్రమలో స్క్రిప్ట్ రచయితలను చూసే విధానం, వారిపట్ల వ్యవహరించే తీరులో అనేక మార్పులు తీసుకురావడంలో కూడా సలీమ్-జావేద్ జంట విశేషంగా గుర్తింపు పొందింది. 1970ల వరకు, ఒకే వ్యక్తులు స్క్రీన్ ప్లే, కథ, సంభాషణలు రాసే విధానం ఉండేది కాదు. సినిమా క్రెడిట్స్ లో రచయితల పేర్లు సాధారణంగా వేసేవారు కాదు; ముఖ్యంగా జూనియర్, కష్టపడుతున్న రచయితలకు కేవలం డబ్బులిచ్చి పంపించేవారు. సలీమ్-జావేద్ ఈ పరిస్థితిని మార్చారు. వారి స్క్రిప్ట్ లు అత్యంత విజయవంతం కావడంతో, ఫిల్మ్-మేకర్లను డిమాండ్ చేసే స్థాయికి వారు చేరుకున్నారు. అప్పటివరకు ఉన్న సాధారణ పారితోషికం కంటే చాలా ఎక్కువ చెల్లించాలని పట్టుబట్టడమే కాకుండా, సినిమా క్రెడిట్స్ లో తమ పేరు ఉండేలా చూసుకున్నారు, స్క్రీన్ ప్లే, సంభాషణలు సహా సినిమా నిర్మాణ ప్రక్రియలోని అనేక దశలలో తమ భాగస్వామ్యం ఉండేలా చూసుకున్నారు. క్రెడిట్స్ "సలీమ్-జావేద్" పేరుతో ఉన్నప్పటికీ, ''జంజీర్'' స్క్రీన్ ప్లే దాదాపు పూర్తిగా సలీమ్ ఖాన్ ఒక్కడే రాశాడు, ఆ తరువాత జావేద్ అక్తర్ ను ప్రాజెక్టులోకి తీసుకువచ్చి ఆ పేరుతో క్రెడిట్ ఇవ్వడం జరిగింది.<ref name="timesofindia" /> అమితాబ్ బచ్చన్ కెరీర్ ను ప్రారంభించడంలో కూడా సలీమ్ ఖాన్ కీలక పాత్ర పోషించాడు,<ref name="timesofindia" /> కష్టాల్లో ఉన్న నటుడిని సలీమ్-జావేద్ గుర్తించి, అతని నటనా ప్రతిభకు ముగ్ధులై తమ చిత్రాలలో అతడిని ప్రధాన పాత్రలో తీసుకోవాలని పట్టుబట్టారు.<ref name="indianexpress">{{cite news|title=Revisiting Prakash Mehra's Zanjeer: The film that made Amitabh Bachchan|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/revisiting-prakash-mehra-zanjeer-the-film-that-made-amitabh-bachchan-4714064/|work=[[The Indian Express]]|date=20 June 2017|access-date=2 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201033352/http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/revisiting-prakash-mehra-zanjeer-the-film-that-made-amitabh-bachchan-4714064/|archive-date=1 December 2017|url-status=live}}</ref><ref name="hindustantimes">{{cite news|title=Deewaar was the perfect script: Amitabh Bachchan on 42 years of the cult film|url=http://www.hindustantimes.com/bollywood/deewaar-was-the-perfect-script-amitabh-bachchan-on-42-years-of-the-cult-film/story-x2hy87zQ0ebVlsVMV59U2I.html|work=[[Hindustan Times]]|date=29 January 2017|language=en|access-date=2 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201030549/http://www.hindustantimes.com/bollywood/deewaar-was-the-perfect-script-amitabh-bachchan-on-42-years-of-the-cult-film/story-x2hy87zQ0ebVlsVMV59U2I.html|archive-date=1 December 2017|url-status=live}}</ref> ప్రకాష్ మెహ్రా, మన్మోహన్ దేశాయ్ వంటి దర్శకులకు బచ్చన్ ను పరిచయం చేయడంలో సలీమ్ ఖాన్ వ్యక్తిగతంగా బాధ్యత తీసుకున్నాడు.<ref name="timesofindia" /> === మలి దశ (1983–2003) === జావేద్ తో విడిపోయిన తర్వాత సలీమ్ ఖాన్ ''అంగారే'' (1986), ''నామ్'' (1986), ''కబ్జా'' (1988), ''జుర్మ్'' (1990) వంటి విజయవంతమైన చిత్రాలకు స్క్రిప్ట్, సంభాషణలు రాశాడు. అంగారే సినిమా కోసం, దర్శకుడు రాజేష్ సేథీని సలీమ్ ఖాన్ దగ్గరకు వెళ్లి తమ వద్ద ఉన్న స్క్రిప్ట్ పై పునర్నిర్మాణం చేయాలని రాజేష్ ఖన్నా కోరాడు. అతను రాసిన అకైలా (1991), తుఫాన్ (1989) తదితర కొన్ని చిత్రాలు విఫలం కావడంతో, 1996 తర్వాత సలీమ్ సినిమాల్లో అంతగా చురుకుగా లేడు. జావేద్ అక్తర్ తో విడిపోయిన తర్వాత 1983 నుండి 1996 వరకు పదమూడు చిత్రాలకు స్క్రిప్ట్ లు రాశాడు. వీటిలో ''మజ్‌ధార్'' తో పాటు అతని కుమారుడు సల్మాన్ ఖాన్ నటించిన హిట్ చిత్రం ''పత్తర్ కే ఫూల్'' ఉన్నాయి. అతని చిన్న కుమారుడు సొహైల్ ఖాన్ నిర్మించి, సల్మాన్ నటించిన ''ప్యార్ కియా తో డర్నా క్యా'', ''ఔజార్'' స్క్రిప్ట్ లు ఇతర ముఖ్యమైన విజయాలు. జావేద్ అక్తర్ తో అతని చివరి అనధికారిక కలయిక ''బాఘ్‌బన్'' (2003) చిత్రంలో జరిగింది. తన చివరి ప్రసంగాన్ని జావేద్ అక్తర్ రాయాలని అమితాబ్ బచ్చన్ అభ్యర్థించాడు. సినిమాలో అంతకుముందు, సల్మాన్ ఖాన్ తన ప్రసంగాన్ని రాయమని తన తండ్రి సలీమ్ ఖాన్ ను కోరాడు. అయితే, సలీమ్ ఖాన్ కు గానీ జావేద్ అక్తర్ కు గానీ క్రెడిట్ దక్కలేదు.<ref name="Chaudhuri595">{{cite book|last1=Chaudhuri|first1=Diptakirti|title=Bollybook: The Big Book of Hindi Movie Trivia|date=2014|publisher=[[Penguin Group]]|isbn=9789351187998|pages=595|url=https://books.google.com/books?id=gq-CBAAAQBAJ&pg=PT595|language=en}}</ref> == వ్యక్తిగత జీవితం == [[File:Helen-SalimKhan.jpg|thumb|2013లో తన రెండవ భార్య హెలెన్ తో ఖాన్]] [[File:Arbaaz-Salman-Sohail.jpg|thumb|2013లో ఒక కార్యక్రమంలో ఖాన్ కుమారులు – అర్బాజ్ ఖాన్, సల్మాన్ ఖాన్, సొహైల్ ఖాన్]] ఖాన్ రెండుసార్లు వివాహం చేసుకున్నాడు. అతని మొదటి వివాహం 1964 నవంబరు 18న హిందూ మతానికి చెందిన సల్మా ఖాన్ తో (పుట్టుకతో సుశీల చరక్) జరిగింది. చరక్ తల్లిదండ్రులు ఇద్దరూ హిందువులే: ఆమె తండ్రి బల్దేవ్ సింగ్ చరక్ జమ్మూకి చెందినవారు కాగా, ఆమె తల్లి మహారాష్ట్రియన్.<ref>{{cite news |url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/salman-khan-if-you-havent-seen-kashmir-you-have-seen-nothing/|title=Salman Khan: We would love to premiere a film in Kashmir, if theatres are re-opened|work=The Indian Express|date=18 May 2015|access-date=19 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150519232107/http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/salman-khan-if-you-havent-seen-kashmir-you-have-seen-nothing/|archive-date=19 May 2015|url-status=live}}</ref> ఖాన్, సల్మా దంపతులకు నలుగురు పిల్లలు; ముగ్గురు కుమారులు సల్మాన్, అర్బాజ్, సొహైల్, ఒక కుమార్తె అల్విరా. 1981లో, ఖాన్ క్రిస్టియన్ అయిన నటి హెలెన్ రిచర్డ్‌సన్‌ను వివాహం చేసుకున్నాడు, ఆమె తండ్రి ఆంగ్లో-ఇండియన్ కాగా తల్లి బర్మా దేశస్తురాలు. కొన్ని సంవత్సరాల తరువాత, వారు ముంబై ఫుట్‌పాత్‌పై మరణించిన నిరాశ్రయురాలైన మహిళ కుమార్తె అర్పితను దత్తత తీసుకున్నారు.<ref>{{cite magazine |url=https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/wedding-special-6-facts-to-know-about-arpita-khan-wedding-aayush-sharma-salman-khan-227628-2014-11-18|title=Wedding special: 6 facts to know about Arpita Khan|magazine=India Today|access-date=19 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141120225912/http://indiatoday.intoday.in/story/wedding-special-6-facts-to-know-about-arpita-khan-wedding-aayush-sharma-salman-khan/1/401329.html|archive-date=20 November 2014|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://daily.bhaskar.com/article/ENT-the-truth-behind-salman-khans-family-salma-helen-arbaaz-sohail-arpita-alvira-4366624-PHO.html|title=The truth behind Salman Khan's family: Salma, Helen, Arbaaz, Sohail, Arpita, Alvira|access-date=19 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141129032139/http://daily.bhaskar.com/article/ENT-the-truth-behind-salman-khans-family-salma-helen-arbaaz-sohail-arpita-alvira-4366624-PHO.html|archive-date=29 November 2014|url-status=dead}}</ref> ఖాన్ పెద్ద కుమారుడు సల్మాన్, భారతీయ చలనచిత్ర పరిశ్రమలో వాణిజ్యపరంగా అత్యంత విజయవంతమైన నటులలో ఒకరు. అతని ఇతర ఇద్దరు కుమారులు అర్బాజ్, సొహైల్ కూడా నటులు, సినిమా నిర్మాతలు. అతని పెద్ద కుమార్తె అల్విరా మాజీ నటుడు, ఫిల్మ్-మేకర్ అతుల్ అగ్నిహోత్రిని వివాహం చేసుకుంది, అతని చిన్న కుమార్తె అర్పిత హిమాచల్ ప్రదేశ్ మాజీ మంత్రి, కాంగ్రెస్ పార్టీ సుదీర్ఘకాల సభ్యుడైన సుఖ్ రామ్ మనవడు ఆయుష్ శర్మను వివాహం చేసుకుంది. అతని కుమారుడు సల్మాన్ ఖాన్ అతనిని కాజీ నజ్రుల్ ఇస్లాంకు పెద్ద అభిమానిగా అభివర్ణించాడు, అతను ఆ కవి రాసిన చాలా కవితలను చదివినట్లు చెప్పబడింది.<ref>{{cite news |title=Hasina opens Bangabandhu BPL, wishes it 'grand success' |url=http://m.theindependentbd.com/printversion/details/227089 |access-date=7 February 2020 |work=The Independent |location=Dhaka |date=9 December 2019}}</ref> == ఫిల్మోగ్రఫీ == === స్క్రీన్ ప్లే రచయిత (సలీమ్-జావేద్) === {| class="wikitable sortable" |- ! సంవత్సరం !! సినిమా !! భాష !! దర్శకుడు !! నటవర్గం |- | 1971 || అందాజ్ || హిందీ<ref>{{cite book|last1=Aḵẖtar|first1=Jāvīd|author-link1=Javed Akhtar|last2=Kabir|first2=Nasreen Munni|title=Talking Films: Conversations on Hindi Cinema with Javed Akhtar|date=2002|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=978-0-19-566462-1|pages=49|url=https://books.google.com/books?id=_JILAQAAMAAJ|language=en|quote=JA: I write dialogue in Urdu, but the action and descriptions are in English. Then an assistant transcribes the Urdu dialogue into Devnagari because most people read Hindi. But I write in Urdu. Not only me, I think most of the writers working in this so-called Hindi cinema write in Urdu|access-date=29 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170427113433/https://books.google.com/books?id=_JILAQAAMAAJ|archive-date=27 April 2017|url-status=live}}</ref> || రమేష్ సిప్పీ || షమ్మీ కపూర్, హేమమాలిని, రాజేష్ ఖన్నా, సిమి గరేవాల్ |- | 1971 || అధికార్ || హిందీ || ఎస్.ఎం. సాగర్ || అశోక్ కుమార్, నందా, దేబ్ ముఖర్జీ |- | 1971 || హాథీ మేరే సాథీ || హిందీ || ఎం. ఎ. తిరుముగం || రాజేష్ ఖన్నా, తనూజ |- | 1972 || సీతా ఔర్ గీతా || హిందీ || రమేష్ సిప్పీ || ధర్మేంద్ర, హేమమాలిని, సంజీవ్ కుమార్ |- | 1973 || యాదోం కి బారాత్ || హిందీ || నాసిర్ హుస్సేన్ || ధర్మేంద్ర, జీనత్ అమన్, విజయ్ అరోరా, తారిఖ్ ఖాన్ |- | 1973 || జంజీర్ || హిందీ || ప్రకాష్ మెహ్రా || అమితాబ్ బచ్చన్, జయా బచ్చన్, ప్రాణ్ |- | 1974 || మజ్బూర్ || హిందీ || రవి టాండన్ || అమితాబ్ బచ్చన్, పర్వీన్ బాబీ, ప్రాణ్ |- | 1974 || హాథ్ కి సఫాయి || హిందీ || ప్రకాష్ మెహ్రా || రణధీర్ కపూర్, వినోద్ ఖన్నా, హేమమాలిని, సిమి గరేవాల్, రంజీత్ |- | 1975 || దీవార్ || హిందీ || యశ్ చోప్రా || అమితాబ్ బచ్చన్, శశి కపూర్, పర్వీన్ బాబీ, నీతూ సింగ్ |- | 1975 || షోలే || హిందీ || రమేష్ సిప్పీ || ధర్మేంద్ర, అమితాబ్ బచ్చన్, సంజీవ్ కుమార్, హేమమాలిని, జయా భాదురి |- | 1975 || ఆఖ్రీ దావ్ || హిందీ || ఎ. సలాం || జితేంద్ర, సైరా బాను, డానీ డెంజోంగ్ప |- | 1976 || ప్రేమద కనికె || కన్నడం || వి. సోమశేఖర్ || డా. రాజ్‌కుమార్, ఆరతి |- | 1976 || రాజా నన్న రాజా || కన్నడం || ఎ. వి. శేషగిరి రావు || డా. రాజ్‌కుమార్, ఆరతి |- | 1977 || ఇమాన్ ధరమ్ || హిందీ || దేశ్ ముఖర్జీ || అమితాబ్ బచ్చన్, శశి కపూర్, సంజీవ్ కుమార్, రేఖ |- | 1977 || చాచా భతీజా || హిందీ || మన్మోహన్ దేశాయ్ || ధర్మేంద్ర, రణధీర్ కపూర్, హేమమాలిని |- | 1978 || త్రిశూల్ || హిందీ || యశ్ చోప్రా || అమితాబ్ బచ్చన్, సంజీవ్ కుమార్, శశి కపూర్, హేమమాలిని |- | 1978 || డాన్ || హిందీ || చంద్ర బారోట్ || అమితాబ్ బచ్చన్, హెలెన్, జీనత్ అమన్ |- | 1979 || కాలా పత్తర్ || హిందీ || యశ్ చోప్రా || అమితాబ్ బచ్చన్, శశి కపూర్, శతృఘ్న సిన్హా |- | 1980 || దోస్తానా || హిందీ || రాజ్ ఖోస్లా || అమితాబ్ బచ్చన్, శతృఘ్న సిన్హా, జీనత్ అమన్, హెలెన్ |- | 1980 || షాన్ || హిందీ || రమేష్ సిప్పీ || అమితాబ్ బచ్చన్, సునీల్ దత్, శతృఘ్న సిన్హా, శశి కపూర్, రాఖీ గుల్జార్, పర్వీన్ బాబీ |- | 1981 || క్రాంతి || హిందీ || మనోజ్ కుమార్ || దిలీప్ కుమార్, శశి కపూర్, శతృఘ్న సిన్హా, హేమమాలిని, పర్వీన్ బాబీ |- | 1982 || శక్తి || హిందీ || రమేష్ సిప్పీ || దిలీప్ కుమార్, అమితాబ్ బచ్చన్, రాఖీ, అనిల్ కపూర్ |- | 1985 || జమానా || హిందీ || రమేష్ తల్వార్ || రాజేష్ ఖన్నా, రిషి కపూర్, పూనమ్ ధిల్లాన్, రంజీతా కౌర్ |- | 1987 || మిస్టర్ ఇండియా || హిందీ || శేఖర్ కపూర్ || అనిల్ కపూర్, శ్రీదేవి, అమ్రీష్ పురి |} === నటుడు === * బారాత్ (1960) * పోలీస్ డిటెక్టివ్ (1960) * రాము దాదా (1961) * ప్రొఫెసర్ (1962) * కాబ్లి ఖాన్ (1963) * బచ్ పన్ (1963) * దారాసింగ్: ఐరన్ మ్యాన్ (1964) * ఆంధీ ఔర్ తుఫాన్ (1964) * రాకా (1965) * సర్హాది లూటేరా (1966) * తీస్రీ మంజిల్ (1966) * సర్హాది లూటేరా (1966) * దీవానా (1967) * ఛైలా బాబు (1967) * లహూ పుకారేగా (1968) * వఫాదార్ (1977) * మహాభారత్ (1965) == పురస్కారాలు == === ఫిల్మ్‌ఫేర్ పురస్కారాలు === {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:center;" ! సంవత్సరం !! విభాగం !! ఫలితం !! సినిమా !! దర్శకుడు !! గమనికలు |- |rowspan="2"|1974 || ఉత్తమ స్క్రీన్ ప్లే || {{won}} || rowspan="2"|జంజీర్ (1973) || rowspan=2 | ప్రకాష్ మెహ్రా || rowspan=2 | <ref>{{cite magazine |title=Filmfare Awards Winners From 1953 to 2025 |url=https://www.filmfare.com/awards/filmfare-awards/winners |magazine=Filmfare |access-date=13 November 2025}}</ref> |- | ఉత్తమ కథ || {{won}} |- |rowspan="3"|1976 || ఉత్తమ సంభాషణలు || {{won}} || rowspan="3"|దీవార్ (1975) || rowspan=3 | యశ్ చోప్రా |- | ఉత్తమ స్క్రీన్ ప్లే || {{won}} |- | ఉత్తమ కథ || {{won}} |- |1983 || ఉత్తమ స్క్రీన్ ప్లే || {{won}} || శక్తి (1982) || రమేష్ సిప్పీ |} === బ్రిటిష్ ఫిల్మ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ === బ్రిటిష్ ఫిల్మ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ 2002లో నిర్వహించిన సార్వకాలిక "టాప్ 10 భారతీయ చిత్రాల" పోల్ లో షోలే (1975) మొదటి స్థానంలో నిలిచింది.<ref name="bfi" /> === గౌరవ పురస్కారాలు === * 2014 జనవరిలో అప్సరా ఫిల్మ్ & టెలివిజన్ ప్రొడ్యూసర్స్ గిల్డ్ అవార్డ్స్ లో లైఫ్ టైమ్ అచీవ్ మెంట్ ఆనర్. * తన హిందీ సినిమా కృషికి ఆ పురస్కారం సరిపోదని, పద్మభూషణ్ వంటి ఉన్నత పౌర పురస్కారానికి తాను అర్హుడినని భావిస్తున్నట్లు పేర్కొంటూ 2015లో అతను పద్మశ్రీని తిరస్కరించాడు. == పాదటికలు == {{Notelist}} == మూలాలు == {{Reflist}} == బయటి లింకులు == {{Commons category}} * {{IMDb name|id=0451311|name=సలీమ్ ఖాన్}} * బాలీవుడ్ హంగామా లో సలీమ్ ఖాన్ * రోటెన్ టొమాటోస్ లో సలీమ్ ఖాన్ * సలీమ్ ఖాన్ తో ఒక ఇంటర్వ్యూ * సలీమ్-జావేద్ {{IFFI - Indian Film Personality of the year Award}} {{Salim-Javed}} {{Angry Young Man Cinema of India}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:ఖాన్, సలీమ్}} [[వర్గం:1935 జననాలు]] [[వర్గం:భారతీయ ముస్లింలు]] [[వర్గం:హిందీ భాషా భారతీయ రచయితలు]] [[వర్గం:20వ శతాబ్దపు భారతీయ నాటక రచయితలు]] 3dx4csyzdkdtzukrjd4cbcbs5xo52lu 4955828 4955827 2026-09-11T00:56:30Z ఉదయ్ కిరణ్ 124579 /* */ 4955828 wikitext text/x-wiki {{Short description|భారతీయ నటుడు, స్క్రీన్ ప్లే రచయిత (జననం 1935)}} {{Use dmy dates|date=October 2025}} {{Infobox person | name = సలీమ్ ఖాన్ | pronunciation = {{IPA|hns|sɐliːm xɑːn|}} | image = SalimKhan.jpg | image_size = | caption = 2013 ఆగస్టులో ఖాన్ | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1935|11|24}} | birth_place = ఇండోర్, ఇండోర్ స్టేట్, బ్రిటిష్ ఇండియా | occupation = {{hlist|నటుడు|సినిమా నిర్మాత|స్క్రీన్ ప్లే రచయిత}} | years_active = {{ubl|1959–ప్రస్తుతం}} | spouse = {{ubl|{{marriage|సల్మా ఖాన్ (సుశీల చరక్)|1964}}|{{marriage|హెలెన్|1981}}}} | awards = {{ubl|6 ఫిల్మ్‌ఫేర్ పురస్కారాలు}} | children = 5 (సల్మాన్ ఖాన్, అర్బాజ్ ఖాన్, అల్విరా ఖాన్ అగ్నిహోత్రి, సొహైల్ ఖాన్ లతో సహా) | relatives = హిందీ సినిమా వంశాల జాబితా#ఖాన్ కుటుంబం (సలీమ్ ఖాన్) చూడండి }} '''సలీమ్ అబ్దుల్ రషీద్ ఖాన్'''{{Efn|{{IPA|hns|sɐliːm xɑːn}}.}} ({{IPA|hns|sɐliːm xɑːn}}; జననం 24 నవంబరు 1935) ఒక భారతీయ స్క్రీన్ ప్లే రచయిత, నటుడు, సినిమా నిర్మాత.<ref>{{cite news |last1=Roy |first1=Sagorika |date=25 November 2023 |title=Salman Khan wishes father Salim Khan on his 88th birthday: Top Instagram moments |url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/salman-khan-wishes-father-salim-khan-on-his-88th-birthday-top-instagram-moments/cid/1982563 |work=The Telegraph |access-date=27 November 2023}}</ref> అతను అనేక హిందీ సినిమాలకు స్క్రీన్ ప్లేలు, కథలు, స్క్రిప్ట్ లు రాశాడు. అతను జావేద్ అక్తర్ తో కలిసి విజయవంతమైన స్క్రీన్ ప్లే రచయితల ద్వయం సలీమ్-జావేద్ లో ఒకరిగా బాగా ప్రసిద్ధి చెందాడు. హిందీ సినిమాలో స్టార్ హోదాను సాధించిన మొదటి భారతీయ స్క్రీన్ ప్లే రచయితలలో ఈ జంట ఒకరు,<ref name="Encyclopaedia of Hindi cinema">Ramesh Dawar (2003), ''[https://books.google.com/books?id=8y8vN9A14nkC Encyclopaedia of Hindi cinema] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190405040645/https://books.google.com/books?id=8y8vN9A14nkC |date=5 April 2019 }}'', Encyclopædia Britannica (India) Pvt. Ltd.</ref> భారతీయ సినిమా చరిత్రలో అత్యంత ప్రభావవంతమైన స్క్రీన్ ప్లే రచయితలలో ఒకరిగా వీరు నిలిచారు.<ref name="rediff.com">Sholay, through the eyes of Salim Khan, ''[https://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-interview-with-salim-khan/20120228.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190406110656/https://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-interview-with-salim-khan/20120228.htm|date=6 April 2019}}'', Rediff.com</ref><ref name="Chaudhuri">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Cri9CgAAQBAJ|title=Written by Salim-Javed: The Story of Hindi Cinema's Greatest Screenwriters|last=Chaudhuri|first=Diptakirti|date=1 October 2015|publisher=[[Penguin Books|Penguin UK]]|isbn=9789352140084|language=en|access-date=29 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20190404170145/https://books.google.com/books?id=Cri9CgAAQBAJ|archive-date=4 April 2019|url-status=live}}</ref> ఈ భాగస్వామ్యంలో, సలీమ్ ఖాన్ ప్రధానంగా కథలు, పాత్రలను అభివృద్ధి చేయగా, అక్తర్ సంభాషణలు, స్క్రీన్ ప్లే రచనపై దృష్టి పెట్టాడు.<ref>{{cite news |last=Chintamani|first=Gautam|title=The brilliance of Salim-Javed lies not just in what they said, but how they said it|url=https://scroll.in/article/764622/the-brilliance-of-salim-javed-lies-not-just-in-what-they-said-but-how-they-said-it|work=Scroll.in|access-date=2 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20161118105025/http://scroll.in/article/764622/the-brilliance-of-salim-javed-lies-not-just-in-what-they-said-but-how-they-said-it|archive-date=18 November 2016|url-status=live}}</ref> సలీమ్-జావేద్ జంట 1970లలో భారతీయ చలనచిత్ర రంగాన్ని విప్లవాత్మకంగా మార్చారు,<ref name="Pandolin">{{cite web|title=Salim-Javed: Writing Duo that Revolutionized Indian Cinema|url=https://pandolin.com/salim-javed-writing-duo-that-revolutionized-indian-cinema/|website=Pandolin|date=25 April 2013|access-date=29 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201035749/https://pandolin.com/salim-javed-writing-duo-that-revolutionized-indian-cinema/|archive-date=1 December 2017|url-status=dead}}</ref> బాలీవుడ్ కథా ఫార్ములాను మార్చి బ్లాక్‌బస్టర్ ఫార్మాట్‌కు మార్గదర్శకత్వం వహించారు.<ref name="Chaudhuri" /> వారు మసాలా సినిమా,<ref name="Chaudhuri58">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Cri9CgAAQBAJ&pg=PT58|title=Written by Salim-Javed: The Story of Hindi Cinema's Greatest Screenwriters|last=Chaudhuri|first=Diptakirti|date=1 October 2015|publisher=[[Penguin Books|Penguin UK]]|isbn=9789352140084|language=en|pages=58|access-date=29 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20190405032331/https://books.google.com/books?id=Cri9CgAAQBAJ&pg=PT58|archive-date=5 April 2019|url-status=live}}</ref> డెకాయిట్ వెస్ట్రన్ శైలిని ప్రాచుర్యంలోకి తెచ్చారు.<ref name="Teo">{{cite book|last=Teo|first=Stephen|title=Eastern Westerns: Film and Genre Outside and Inside Hollywood|date=2017|publisher=[[Taylor & Francis]]|isbn=978-1-317-59226-6|pages=122|url=https://books.google.com/books?id=pi8lDwAAQBAJ&pg=PA122|language=en|access-date=29 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171130151204/https://books.google.com/books?id=pi8lDwAAQBAJ&pg=PA122|archive-date=30 November 2017|url-status=live}}</ref> అమితాబ్ బచ్చన్ కెరీర్ ను నిర్వచించిన "యాంగ్రీ యంగ్ మ్యాన్" మూసను సృష్టించడంలో కీలక పాత్ర పోషించారు.<ref name="timesofindia">{{cite news|title=Why Salim Khan was angry with Amitabh Bachchan|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Why-Salim-Khan-was-angry-with-Amitabh-Bachchan/articleshow/27245793.cms|work=[[The Times of India]]|date=13 December 2013|access-date=29 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20180102180945/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Why-Salim-Khan-was-angry-with-Amitabh-Bachchan/articleshow/27245793.cms|archive-date=2 January 2018|url-status=live}}</ref> వారి ప్రధాన విజయాలలో ''[[సీతా ఔర్ గీతా]]'' (1972), ''[[జంజీర్]]'' (1973), ''[[దీవార్ (సినిమా)|దీవార్]]'' (1975), ''[[షోలే]]'' (1975), ''[[త్రిశూల్]]'' (1978), ''[[క్రాంతి]]'' (1981), ''డాన్'' ఫ్రాంచైజీ ఉన్నాయి. ''షోలే'' ఆ కాలంలో అత్యధిక వసూళ్లు సాధించిన భారతీయ చిత్రంగా నిలిచింది, ఇప్పటివరకు రూపొందించిన అత్యుత్తమ భారతీయ చిత్రాల జాబితాలో తరచుగా చోటు దక్కించుకుంటుంది.<ref>{{cite news|title=G. P. Sippy, Indian Filmmaker Whose ''Sholay'' Was a Bollywood Hit, Dies at 93 |url=https://www.nytimes.com/2007/12/27/arts/27Sippy.html |work=[[The New York Times]] |access-date=23 February 2011 |first=Haresh |last=Pandya |date=27 December 2007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110828135232/http://www.nytimes.com/2007/12/27/arts/27Sippy.html |archive-date=28 August 2011 }}</ref><ref name="bfi">{{cite web|title=Top 10 Indian Films|publisher=[[British Film Institute]]|year=2002 |url=http://www.bfi.org.uk/features/imagineasia/guide/poll/india |access-date=14 June 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110515101729/http://www.bfi.org.uk/features/imagineasia/guide/poll/india/|archive-date=15 May 2011 }}</ref> సలీమ్ ఖాన్ సలీమ్ ఖాన్ కుటుంబానికి పెద్దగా, ముగ్గురు బాలీవుడ్ నటులు — సల్మాన్ ఖాన్, సొహైల్ ఖాన్, అర్బాజ్ ఖాన్ — సినిమా నిర్మాత అల్విరా ఖాన్ అగ్నిహోత్రిల తండ్రిగా కూడా సుపరిచితుడు. అతను సుశీల చరక్ (సల్మా ఖాన్ అని కూడా పిలుస్తారు),<ref>{{cite news|title=Salman Khan's mom Salma Khan and stepmom Helen share a strong bond|url=http://daily.bhaskar.com/news/ENT-salman-khans-mom-salma-khan-and-stepmom-helen-share-a-strong-bond-4282546-PHO.html|access-date=18 June 2016|publisher=[[Dainik Bhaskar]]|date=4 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20160701013615/http://daily.bhaskar.com/news/ENT-salman-khans-mom-salma-khan-and-stepmom-helen-share-a-strong-bond-4282546-PHO.html|archive-date=1 July 2016|url-status=dead}}</ref> నటి [[హెలెన్ (నటి)|హెలెన్]] లను వివాహం చేసుకున్నాడు.<ref>{{cite news|title=Helen elated over grandson's birth|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/helen-elated-over-grandsons-birth-arpita-khan-baby-ahil-aayush-sharma/|access-date=18 June 2016|publisher=[[The Indian Express]]|date=2 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160611082011/http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/helen-elated-over-grandsons-birth-arpita-khan-baby-ahil-aayush-sharma/|archive-date=11 June 2016|url-status=live}}</ref> తన కెరీర్ లో సలీమ్-జావేద్ భాగస్వామ్యంలో భాగంగా సలీమ్ ఖాన్ ఆరు ఫిల్మ్‌ఫేర్ పురస్కారాలను గెలుచుకున్నాడు. 2014లో, హిందీ సినిమాకు ఆయన చేసిన కృషికి గాను భారత ప్రభుత్వం సలీమ్ ఖాన్‌కు పద్మశ్రీ పురస్కారాన్ని ప్రకటించింది, తాను అంతకంటే ఉన్నతమైన పురస్కారానికి అర్హుడినని పేర్కొంటూ అతను ఆ పురస్కారాన్ని తిరస్కరించాడు.<ref>{{Cite news |last=Talwaar |first=Pooja |date=27 January 2015 |title=Salim Khan on Declining Padma Shri: I Deserve More, Would Have Accepted Padma Bhushan |url=https://www.ndtv.com/entertainment/salim-khan-on-declining-padma-shri-i-deserve-more-would-have-accepted-padma-bhushan-733803 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007112430/https://www.ndtv.com/entertainment/salim-khan-on-declining-padma-shri-i-deserve-more-would-have-accepted-padma-bhushan-733803 |archive-date=7 October 2024 |work=NDTV |access-date=26 October 2025}}</ref> 2024లో, అమెజాన్ ప్రైమ్ వీడియో సలీమ్-జావేద్ స్క్రీన్ ప్లే రచయితల ద్వయం గురించి ''యాంగ్రీ యంగ్ మెన్'' పేరుతో మూడు భాగాల డాక్యుమెంటరీ సిరీస్‌ను విడుదల చేసింది. ఈ సిరీస్ వారి సృజనాత్మక భాగస్వామ్యాన్ని, భారతీయ చలనచిత్ర పరిణామంపై వారి ప్రభావాన్ని, భాగస్వామ్యానికి మించిన వారి వ్యక్తిగత ప్రయాణాలను అన్వేషిస్తుంది.<ref>{{cite magazine |last1=Ramachandran |first1=Naman |date=16 August 2024 |title='Angry Young Men': Inside Prime Video's Documentary Series on Bollywood Screenwriting Legends Salim-Javed (EXCLUSIVE) |url=https://variety.com/2024/tv/news/salim-javed-angry-young-men-prime-video-1236108804/ |magazine=[[Variety (magazine)|Variety]] |access-date=18 January 2025}}</ref> == తొలినాటి జీవితం == సలీమ్ ఖాన్ బ్రిటిష్ ఇండియాలోని (ప్రస్తుత మధ్యప్రదేశ్, భారత్) ఒక సంస్థానమైన ఇండోర్ స్టేట్ లోని ఇండోర్ లో ఒక సంపన్న కుటుంబంలో జన్మించాడు. అతను ఇండోర్ లోని హోల్కర్ సైన్స్ కళాశాలలో తన విద్యాభ్యాసాన్ని కొనసాగించాడు. ఖాన్ ప్రకారం, అతని తాతలు 1800ల మధ్యలో ఆఫ్ఘనిస్తాన్ నుండి భారతదేశానికి వలస వచ్చిన అలకోజాయ్ పష్తూన్లు, వారు బ్రిటిష్ ఇండియన్ ఆర్మీ అశ్వికదళంలో పనిచేశారు,<ref>{{cite news |url=http://www.openthemagazine.com/article/art-culture/the-kingdom-of-khan |title=The Kingdom of Khan |publisher=[[Open (Indian magazine)|OPEN]] |quote=Salim Khan, scriptwriter and father of [[Salman Khan]], remembers the [[Afghans|Afghan]] tribe his family historically belongs to. "It is [[Alakozai]]," he says. "My family came to Indore 150 years ago, and worked as [part of the] cavalry in the time of the British." Salman Khan is a fifth-generation Khan in India. |first=Shubhangi |last=Swarup |date=29 January 2011 |access-date=17 July 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160402073310/http://www.openthemagazine.com/article/art-culture/the-kingdom-of-khan#page4 |archive-date=2 April 2016 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |url=https://in.news.yahoo.com/khans-bollywood-afghan-traces-pathan-roots-074154652.html |title=Khans in Bollywood: Afghan traces their Pathan roots |publisher=IANS |first=Devirupa |last=Mitra |date=17 May 2011 |access-date=17 July 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140812150944/https://in.news.yahoo.com/khans-bollywood-afghan-traces-pathan-roots-074154652.html |archive-date=12 August 2014 |url-status=live }}</ref> అయితే రచయిత జసిమ్ ఖాన్, సల్మాన్ ఖాన్ జీవిత చరిత్రలో, ఈ పూర్వీకులు బ్రిటిష్ ఇండియాలోని (ప్రస్తుత పాకిస్తాన్ లోని ఖైబర్ పఖ్తుంక్వా) నార్త్-వెస్ట్ ఫ్రాంటియర్ ప్రావిన్స్ లోని స్వాత్ వ్యాలీలో ఉన్న మలకండ్ కు చెందిన యూసుఫ్ జాయ్ పష్తూన్ల అకజాయ్ ఉప-తెగకు చెందినవారని పేర్కొన్నాడు.<ref name="Khan2015">{{cite book |author=Jasim Khan |url=https://books.google.com/books?id=2jgHCwAAQBAJ |title=Being Salman |date=27 December 2015 |publisher=Penguin Books Limited |isbn=978-81-8475-094-2 |pages=34, 35, 37, 38– |quote=Superstar Salman Khan is a Pashtun from the Akuzai clan...One has to travel roughly forty-five kilometres from Mingora towards Peshawar to reach the nondescript town of Malakand. This is the place where the forebears of Salman Khan once lived. They belonged to the Akuzai clan of the Pashtun tribe...}}</ref> ఖాన్ కుటుంబం ప్రభుత్వ ఉద్యోగాల కోసం అన్వేషించేది, చివరకు ఇండోర్ లో స్థిరపడింది. సలీమ్ ఖాన్ తన తల్లిదండ్రులకు చిన్న కుమారుడు, అతనికి 14 ఏళ్లు వచ్చేసరికి వారిద్దరూ మరణించారు. అతని తండ్రి అబ్దుల్ రషీద్ ఖాన్ ఇండియన్ ఇంపీరియల్ పోలీస్ లో చేరి డీఐజీ-ఇండోర్ స్థాయికి ఎదిగాడు, ఇది బ్రిటిష్ ఇండియాలో ఒక భారతీయుడికి లభించే అత్యున్నత పోలీసు ర్యాంకు. సలీమ్ తల్లి సిద్ధిఖా బానో ఖాన్ అతనికి తొమ్మిదేళ్ల వయసులో మరణించింది. ఆమె మరణానికి ముందు నాలుగు సంవత్సరాల పాటు క్షయవ్యాధితో బాధపడింది, ఆ కారణంగా చిన్నపిల్లలు ఆమె దగ్గరకు వెళ్లడం లేదా ఆమెను కౌగిలించుకోవడం నిషేధించబడింది; తద్వారా సలీమ్ కు ఆమె మరణానికి ముందే తన తల్లితో పెద్దగా సంబంధం ఉండేది కాదు. సలీమ్ కు పద్నాలుగేళ్ల వయసులో 1950 జనవరిలో అతని తండ్రి కూడా మరణించాడు. రెండు నెలల తర్వాత 1950 మార్చిలో సలీమ్ (ఇండోర్ లోని సెయింట్ రాఫెల్స్ పాఠశాలలో చదివాడు) తన మెట్రిక్యులేషన్ పరీక్షలకు హాజరయ్యాడు. అతను ఒక మోస్తరుగా రాణించి ఇండోర్ లోని హోల్కర్ కళాశాలలో చేరాడు, తన బి.ఎ. పూర్తి చేశాడు. కుటుంబానికి ఉన్న గణనీయమైన సంపద ద్వారా అతని అన్నలు అతనికి ఆర్థికంగా మద్దతు ఇచ్చారు, అతను కళాశాల విద్యార్థిగా ఉన్నప్పుడే అతనికి సొంతంగా ఒక కారు ఇచ్చేంతగా ఈ మద్దతు ఉండేది. అతను క్రీడలలో, ముఖ్యంగా క్రికెట్‌లో రాణించాడు, బ్యాచిలర్స్ పూర్తయ్యాక మాస్టర్స్ డిగ్రీలో చేరడానికి కళాశాల అనుమతించడానికి అతని స్టార్ క్రికెటర్ హోదానే కారణం. అతను శిక్షణ పొందిన పైలట్ కూడా.<ref name="telegraphindia">{{cite news|title=We were more successful than most leading pairs|url=https://www.telegraphindia.com/1101114/jsp/7days/story_13173933.jsp|work=[[The Telegraph (Calcutta)|The Telegraph]]|date=14 November 2010|access-date=2 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171203013841/https://www.telegraphindia.com/1101114/jsp/7days/story_13173933.jsp|archive-date=3 December 2017|url-status=dead}}</ref> ఈ సమయంలో, అతను సినిమాల పట్ల కూడా ఆకర్షితుడయ్యాడు, అతని అసాధారణమైన అందం వల్ల అతను సినిమా స్టార్ కావడానికి ప్రయత్నించాలని అతని సహాధ్యాయులు ప్రోత్సహించారు. == కెరీర్ == === నటనా దశ (1960–1969) === అతను కె. అమర్‌నాథ్ దర్శకత్వం వహించిన బారాత్ సినిమాలో సహాయక పాత్రలో నటించాడు. అతనికి సైనింగ్ మొత్తంగా రూ. 1000/- (2023లో ₹88,356.56), షూటింగ్ కాలానికి నెలవారీ వేతనంగా రూ. 400/- (2023లో ₹35,342.64) చెల్లించారు. సలీమ్ అంగీకరించి ముంబైకి మకాం మార్చి మహిమ్ లోని ఒక అద్దె అపార్ట్‌మెంట్‌లో నివసించాడు. ఇండోర్ లో ట్రాన్స్‌పోర్ట్ ట్రక్కులు ఉన్న అతని సోదరుడు అతనికి డబ్బుతో సహాయం చేశాడు. బారాత్ చిత్రం 1960లో పూర్తయి విడుదలైనప్పటికీ, అది అంతగా రాణించలేదు. ప్రిన్స్ సలీమ్ అనే పేరుతో పనిచేస్తూ,<ref name="telegraphindia" /> వర్థమాన నటులు ఎదుర్కొనే సాధారణ 'కష్టకాలం'లోకి అడుగుపెట్టాడు, చిన్న పాత్రలు చేస్తూ, అందమైన సహాయ నటుడిగా ముద్రవేయబడి, క్రమంగా బి-గ్రేడ్ సినిమాలకు పరిమితమయ్యాడు. తరువాతి దశాబ్ద కాలంలో, అతను దాదాపు రెండు డజన్ల చిత్రాలలో చిన్న పాత్రలు పోషిస్తూ "సాధారణ పాత్రలలో" నటించాడు, ఆ పాత్రలు ఎంత చిన్నవంటే ఆ చిత్రాలలో చాలా వాటి టైటిల్స్ లో అతని పేరు కనిపించలేదు; 1970 వరకు మొత్తం 14 సినిమాల్లో, 1977లో చివరిసారిగా ఒక సినిమాలో నటించినట్లు అతనికి గుర్తింపు దక్కింది. వీటిలో ''తీస్రీ మంజిల్'' (1966), ''సర్హాది లూటేరా'' (1966), ''దీవానా'' (1967) చిత్రాలు ఉన్నాయి. అతనికి కాస్త గుర్తింపు తెచ్చిన ముఖ్యమైన పాత్ర తీస్రీ మంజిల్ చిత్రంలోనిది, అందులో హీరో స్నేహితుడిగా అతని పాత్ర బలంగా ఉండటంతో పాటు, అతని ఎంట్రీ సీన్ కు చాలా మంచి బిల్డ్-అప్ లభించింది. === స్క్రీన్ ప్లే రచన వైపు మళ్లింపు (1969–1971) === 25 చిత్రాలలో పనిచేసిన తర్వాత, "నాలో నటనను ప్రదర్శించే కళ లేనందున నేను నటుడిగా పనికిరాను" అని అతనికి అర్థమైంది. "కానీ అప్పటికే చాలా ఆలస్యమైంది - నేను ఇండోర్ కు ఎలా తిరిగి వెళ్లగలను?" అని భావించాడు.<ref name="telegraphindia" /> 1960ల చివరలో, సలీమ్ ఖాన్ తన దృష్టిని నటన నుండి స్క్రిప్ట్ రచన వైపు మళ్లించాలని నిర్ణయించుకున్నాడు, ప్రిన్స్ సలీమ్ అనే పేరునే వాడటం కొనసాగించాడు. అతని ప్రసిద్ధ సినిమా స్క్రిప్ట్ లలో ''దో భాయ్'' (1969) ఒకటి. అబ్రార్ అల్వి దగ్గర రైటింగ్ అసిస్టెంట్ గా కూడా పనిచేయడం ప్రారంభించాడు.<ref>{{cite book|last1=Chaudhuri|first1=Diptakirti|title=Written by Salim-Javed: The Story of Hindi Cinema's Greatest Screenwriters|date=2015|publisher=[[Penguin Group]]|isbn=9789352140084|pages=23|url=https://books.google.com/books?id=Cri9CgAAQBAJ&pg=PT23|language=en|quote=Salim had decided to cut down on his acting assignments in order to concentrate on writing. In ''Do Bhai'', he was credited as Prince Salim. During this period, he joined Abrar Alvi as a writing assistant.}}</ref> === సలీమ్-జావేద్ దశ (1971–1982) === {{Main|సలీమ్-జావేద్}} సలీమ్ కు చివరి నటనగా మిగిలిపోయిన సర్హాది లూటేరా సినిమా నిర్మాణ సమయంలో సలీమ్ మొదటిసారి జావేద్ అక్తర్ ను కలిశాడు. షూటింగ్ ప్రారంభమైనప్పుడు క్లాపర్ బాయ్‌గా పనిచేసిన జావేద్‌ను తరువాత దర్శకుడు ఎస్.ఎం. సాగర్ ఆ సినిమాకు డైలాగ్ రైటర్‌గా మార్చాడు. ఈ సినిమాలో ఇద్దరూ కలిసి పనిచేస్తున్నప్పుడు జావేద్ తో స్నేహం మొదలైంది, వారి బాస్‌లు ఒకరికొకరు ఇరుగుపొరుగు వారు కావడంతో ఆ స్నేహం మరింత బలపడింది. స్క్రీన్ ప్లేలు, సంభాషణలను ఖరారు చేయడంలో రచయిత/దర్శకుడు అబ్రార్ అల్వికి సహాయకుడిగా సలీమ్ ఖాన్ కు అవకాశం దక్కింది, జావేద్ అక్తర్ కవిత్వాన్ని మెరుగుపరచడంపై దృష్టి పెడుతూ కైఫీ ఆజ్మీకి సహాయకుడిగా పనిచేయడం ప్రారంభించాడు. అబ్రార్ అల్వి, కైఫీ ఆజ్మీ పొరుగువారు కావడంతో సలీమ్ ఖాన్, జావేద్ అక్తర్ తరచుగా కలుసుకునేవారు. వారిద్దరి మధ్య సత్సంబంధాలు ఏర్పడి సలీమ్-జావేద్ పేరుతో ఒక స్క్రిప్ట్ రైటింగ్ బృందంగా ఏర్పడ్డారు. సలీమ్ కథలు, ప్లాట్లను రూపొందించేవాడు, జావేద్ సంభాషణలను, అప్పుడప్పుడు ఆ చిత్రాలకు పాటల సాహిత్యాన్ని అభివృద్ధి చేసేవాడు. వారు కలిసి చర్చించుకుని సినిమా ఫైనల్ డ్రాఫ్ట్ గురించి నిర్ణయాలకు వచ్చేవారు. స్క్రిప్ట్ రచయితలుగా వారికి తొలి అవకాశం ఇచ్చిన ఘనత రాజేష్ ఖన్నాకు దక్కుతుంది.<ref>{{cite news|title=More facts about Rajesh Khanna|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bollywood/news-interviews/More-facts-about-Rajesh-Khanna/articleshow/15030591.cms|access-date=18 June 2016|work=[[The Times of India]]|date=19 July 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20131202231114/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-07-19/news-interviews/32731341_1_rajesh-khanna-consecutive-solo-superhits-record-in-indian-film|archive-date=2 December 2013|url-status=live}}</ref> జావేద్ అక్తర్ ఒక ఇంటర్వ్యూలో ఈ విధంగా అంగీకరించాడు: "ఒకరోజు, అతను (రాజేష్ ఖన్నా) సలీమ్ సాబ్ వద్దకు వెళ్లి, దేవర్ తనకు భారీ సైనింగ్ అమౌంట్ ఇచ్చాడని, దానితో తన బంగ్లా ఆశీర్వాద్ కోసం చెల్లింపులు పూర్తి చేయవచ్చని చెప్పాడు. కానీ ఆ సినిమా ఒక రీమేక్ (దైవ చెయల్), ఒరిజినల్ స్క్రిప్ట్ ఏమాత్రం సంతృప్తికరంగా లేదు. మనం స్క్రిప్ట్ ని సరిచేయగలిగితే, మాకు డబ్బుతో పాటు క్రెడిట్ కూడా వచ్చేలా చూసుకుంటానని అతను మాతో చెప్పాడు."<ref>{{cite web|title=The Magic of Haathi Mere Saathi|url=http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/3718/|website=[[Bollywood Hungama]]|access-date=18 June 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304094059/http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/3718/|archive-date=4 March 2016|url-status=dead}}</ref> స్క్రిప్ట్ రచయితలుగా ఇది వారికి మొదటి అవకాశం, ఈ చిత్రం, ''హాథీ మేరే సాథీ'', పెద్ద హిట్ గా నిలిచింది. సిప్పీ ఫిల్మ్స్ కు రెసిడెంట్ స్క్రీన్ ప్లే రచయితలుగా పనిచేయడానికి జి.పి. సిప్పీ సలీమ్-జావేద్ జంటను నియమించుకున్నాడు. వారు అందాజ్, సీతా ఔర్ గీతా, షోలే, డాన్ వంటి పలు విజయవంతమైన చిత్రాలకు స్క్రీన్ ప్లేలను అందించారు. అందాజ్ స్క్రిప్ట్ వారి మొదటి పెద్ద విజయం, ఆ తరువాత అధికార్ (1971), ''హాథీ మేరే సాథీ'' (1971), ''సీతా ఔర్ గీతా'' (1972) విజయాలు సాధించాయి. ''యాదోం కి బారాత్'' (1973), ''జంజీర్'' (1973), హాథ్ కి సఫాయి (1974), ''దీవార్'' (1975), ''షోలే'' (1975), చాచా భతీజా (1977), డాన్ (1978), ''త్రిశూల్'' (1978), దోస్తానా (1980), ''క్రాంతి'' (1981), ''జమానా'' (1985), ''మిస్టర్ ఇండియా'' (1987) చిత్రాలతో వారు హిట్లను అందుకున్నారు. ప్రేమద కనికె, రాజా నన్న రాజా అనే రెండు కన్నడ చిత్రాలతో సహా మొత్తం 24 చిత్రాలకు వారు కలిసి పనిచేశారు. వారు రాసిన 24 చిత్రాలలో 20 హిట్స్. వారు రాసి బాక్సాఫీస్ వద్ద పరాజయం పాలైన స్క్రిప్ట్ లలో ఆఖ్రీ దావ్ (1975), ఇమాన్ ధరమ్ (1977), కాలా పత్తర్ (1979), షాన్ (1980) ఉన్నాయి. ఇగో సమస్యల కారణంగా వారు 1982లో విడిపోయినప్పటికీ, వారు రాసిన కొన్ని స్క్రిప్ట్ లు జమానా, ''మిస్టర్ ఇండియా'' వంటివి తరువాత కాలంలో చిత్రాలుగా తెరకెక్కి విజయవంతమయ్యాయి. అనేక సందర్భాల్లో "సార్వకాలిక అత్యంత విజయవంతమైన స్క్రిప్ట్ రచయితలు"గా వర్ణించబడిన సలీమ్-జావేద్,<ref name="rediff.com"/> భారతీయ చలనచిత్ర రంగానికి స్టార్ హోదాను సాధించిన మొట్టమొదటి స్క్రిప్ట్ రచయితలుగా గుర్తింపు పొందారు.<ref name="Encyclopaedia of Hindi cinema" /> హిందీ సినిమా పరిశ్రమలో స్క్రిప్ట్ రచయితలను చూసే విధానం, వారిపట్ల వ్యవహరించే తీరులో అనేక మార్పులు తీసుకురావడంలో కూడా సలీమ్-జావేద్ జంట విశేషంగా గుర్తింపు పొందింది. 1970ల వరకు, ఒకే వ్యక్తులు స్క్రీన్ ప్లే, కథ, సంభాషణలు రాసే విధానం ఉండేది కాదు. సినిమా క్రెడిట్స్ లో రచయితల పేర్లు సాధారణంగా వేసేవారు కాదు; ముఖ్యంగా జూనియర్, కష్టపడుతున్న రచయితలకు కేవలం డబ్బులిచ్చి పంపించేవారు. సలీమ్-జావేద్ ఈ పరిస్థితిని మార్చారు. వారి స్క్రిప్ట్ లు అత్యంత విజయవంతం కావడంతో, ఫిల్మ్-మేకర్లను డిమాండ్ చేసే స్థాయికి వారు చేరుకున్నారు. అప్పటివరకు ఉన్న సాధారణ పారితోషికం కంటే చాలా ఎక్కువ చెల్లించాలని పట్టుబట్టడమే కాకుండా, సినిమా క్రెడిట్స్ లో తమ పేరు ఉండేలా చూసుకున్నారు, స్క్రీన్ ప్లే, సంభాషణలు సహా సినిమా నిర్మాణ ప్రక్రియలోని అనేక దశలలో తమ భాగస్వామ్యం ఉండేలా చూసుకున్నారు. క్రెడిట్స్ "సలీమ్-జావేద్" పేరుతో ఉన్నప్పటికీ, ''జంజీర్'' స్క్రీన్ ప్లే దాదాపు పూర్తిగా సలీమ్ ఖాన్ ఒక్కడే రాశాడు, ఆ తరువాత జావేద్ అక్తర్ ను ప్రాజెక్టులోకి తీసుకువచ్చి ఆ పేరుతో క్రెడిట్ ఇవ్వడం జరిగింది.<ref name="timesofindia" /> అమితాబ్ బచ్చన్ కెరీర్ ను ప్రారంభించడంలో కూడా సలీమ్ ఖాన్ కీలక పాత్ర పోషించాడు,<ref name="timesofindia" /> కష్టాల్లో ఉన్న నటుడిని సలీమ్-జావేద్ గుర్తించి, అతని నటనా ప్రతిభకు ముగ్ధులై తమ చిత్రాలలో అతడిని ప్రధాన పాత్రలో తీసుకోవాలని పట్టుబట్టారు.<ref name="indianexpress">{{cite news|title=Revisiting Prakash Mehra's Zanjeer: The film that made Amitabh Bachchan|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/revisiting-prakash-mehra-zanjeer-the-film-that-made-amitabh-bachchan-4714064/|work=[[The Indian Express]]|date=20 June 2017|access-date=2 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201033352/http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/revisiting-prakash-mehra-zanjeer-the-film-that-made-amitabh-bachchan-4714064/|archive-date=1 December 2017|url-status=live}}</ref><ref name="hindustantimes">{{cite news|title=Deewaar was the perfect script: Amitabh Bachchan on 42 years of the cult film|url=http://www.hindustantimes.com/bollywood/deewaar-was-the-perfect-script-amitabh-bachchan-on-42-years-of-the-cult-film/story-x2hy87zQ0ebVlsVMV59U2I.html|work=[[Hindustan Times]]|date=29 January 2017|language=en|access-date=2 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201030549/http://www.hindustantimes.com/bollywood/deewaar-was-the-perfect-script-amitabh-bachchan-on-42-years-of-the-cult-film/story-x2hy87zQ0ebVlsVMV59U2I.html|archive-date=1 December 2017|url-status=live}}</ref> ప్రకాష్ మెహ్రా, మన్మోహన్ దేశాయ్ వంటి దర్శకులకు బచ్చన్ ను పరిచయం చేయడంలో సలీమ్ ఖాన్ వ్యక్తిగతంగా బాధ్యత తీసుకున్నాడు.<ref name="timesofindia" /> === మలి దశ (1983–2003) === జావేద్ తో విడిపోయిన తర్వాత సలీమ్ ఖాన్ ''అంగారే'' (1986), ''నామ్'' (1986), ''కబ్జా'' (1988), ''జుర్మ్'' (1990) వంటి విజయవంతమైన చిత్రాలకు స్క్రిప్ట్, సంభాషణలు రాశాడు. అంగారే సినిమా కోసం, దర్శకుడు రాజేష్ సేథీని సలీమ్ ఖాన్ దగ్గరకు వెళ్లి తమ వద్ద ఉన్న స్క్రిప్ట్ పై పునర్నిర్మాణం చేయాలని రాజేష్ ఖన్నా కోరాడు. అతను రాసిన అకైలా (1991), తుఫాన్ (1989) తదితర కొన్ని చిత్రాలు విఫలం కావడంతో, 1996 తర్వాత సలీమ్ సినిమాల్లో అంతగా చురుకుగా లేడు. జావేద్ అక్తర్ తో విడిపోయిన తర్వాత 1983 నుండి 1996 వరకు పదమూడు చిత్రాలకు స్క్రిప్ట్ లు రాశాడు. వీటిలో ''మజ్‌ధార్'' తో పాటు అతని కుమారుడు సల్మాన్ ఖాన్ నటించిన హిట్ చిత్రం ''పత్తర్ కే ఫూల్'' ఉన్నాయి. అతని చిన్న కుమారుడు సొహైల్ ఖాన్ నిర్మించి, సల్మాన్ నటించిన ''ప్యార్ కియా తో డర్నా క్యా'', ''ఔజార్'' స్క్రిప్ట్ లు ఇతర ముఖ్యమైన విజయాలు. జావేద్ అక్తర్ తో అతని చివరి అనధికారిక కలయిక ''బాఘ్‌బన్'' (2003) చిత్రంలో జరిగింది. తన చివరి ప్రసంగాన్ని జావేద్ అక్తర్ రాయాలని అమితాబ్ బచ్చన్ అభ్యర్థించాడు. సినిమాలో అంతకుముందు, సల్మాన్ ఖాన్ తన ప్రసంగాన్ని రాయమని తన తండ్రి సలీమ్ ఖాన్ ను కోరాడు. అయితే, సలీమ్ ఖాన్ కు గానీ జావేద్ అక్తర్ కు గానీ క్రెడిట్ దక్కలేదు.<ref name="Chaudhuri595">{{cite book|last1=Chaudhuri|first1=Diptakirti|title=Bollybook: The Big Book of Hindi Movie Trivia|date=2014|publisher=[[Penguin Group]]|isbn=9789351187998|pages=595|url=https://books.google.com/books?id=gq-CBAAAQBAJ&pg=PT595|language=en}}</ref> == వ్యక్తిగత జీవితం == [[File:Helen-SalimKhan.jpg|thumb|2013లో తన రెండవ భార్య హెలెన్ తో ఖాన్]] [[File:Arbaaz-Salman-Sohail.jpg|thumb|2013లో ఒక కార్యక్రమంలో ఖాన్ కుమారులు – అర్బాజ్ ఖాన్, సల్మాన్ ఖాన్, సొహైల్ ఖాన్]] ఖాన్ రెండుసార్లు వివాహం చేసుకున్నాడు. అతని మొదటి వివాహం 1964 నవంబరు 18న హిందూ మతానికి చెందిన సల్మా ఖాన్ తో (పుట్టుకతో సుశీల చరక్) జరిగింది. చరక్ తల్లిదండ్రులు ఇద్దరూ హిందువులే: ఆమె తండ్రి బల్దేవ్ సింగ్ చరక్ జమ్మూకి చెందినవారు కాగా, ఆమె తల్లి మహారాష్ట్రియన్.<ref>{{cite news |url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/salman-khan-if-you-havent-seen-kashmir-you-have-seen-nothing/|title=Salman Khan: We would love to premiere a film in Kashmir, if theatres are re-opened|work=The Indian Express|date=18 May 2015|access-date=19 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150519232107/http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/salman-khan-if-you-havent-seen-kashmir-you-have-seen-nothing/|archive-date=19 May 2015|url-status=live}}</ref> ఖాన్, సల్మా దంపతులకు నలుగురు పిల్లలు; ముగ్గురు కుమారులు సల్మాన్, అర్బాజ్, సొహైల్, ఒక కుమార్తె అల్విరా. 1981లో, ఖాన్ క్రిస్టియన్ అయిన నటి హెలెన్ రిచర్డ్‌సన్‌ను వివాహం చేసుకున్నాడు, ఆమె తండ్రి ఆంగ్లో-ఇండియన్ కాగా తల్లి బర్మా దేశస్తురాలు. కొన్ని సంవత్సరాల తరువాత, వారు ముంబై ఫుట్‌పాత్‌పై మరణించిన నిరాశ్రయురాలైన మహిళ కుమార్తె అర్పితను దత్తత తీసుకున్నారు.<ref>{{cite magazine |url=https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/wedding-special-6-facts-to-know-about-arpita-khan-wedding-aayush-sharma-salman-khan-227628-2014-11-18|title=Wedding special: 6 facts to know about Arpita Khan|magazine=India Today|access-date=19 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141120225912/http://indiatoday.intoday.in/story/wedding-special-6-facts-to-know-about-arpita-khan-wedding-aayush-sharma-salman-khan/1/401329.html|archive-date=20 November 2014|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://daily.bhaskar.com/article/ENT-the-truth-behind-salman-khans-family-salma-helen-arbaaz-sohail-arpita-alvira-4366624-PHO.html|title=The truth behind Salman Khan's family: Salma, Helen, Arbaaz, Sohail, Arpita, Alvira|access-date=19 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141129032139/http://daily.bhaskar.com/article/ENT-the-truth-behind-salman-khans-family-salma-helen-arbaaz-sohail-arpita-alvira-4366624-PHO.html|archive-date=29 November 2014|url-status=dead}}</ref> ఖాన్ పెద్ద కుమారుడు సల్మాన్, భారతీయ చలనచిత్ర పరిశ్రమలో వాణిజ్యపరంగా అత్యంత విజయవంతమైన నటులలో ఒకరు. అతని ఇతర ఇద్దరు కుమారులు అర్బాజ్, సొహైల్ కూడా నటులు, సినిమా నిర్మాతలు. అతని పెద్ద కుమార్తె అల్విరా మాజీ నటుడు, ఫిల్మ్-మేకర్ అతుల్ అగ్నిహోత్రిని వివాహం చేసుకుంది, అతని చిన్న కుమార్తె అర్పిత హిమాచల్ ప్రదేశ్ మాజీ మంత్రి, కాంగ్రెస్ పార్టీ సుదీర్ఘకాల సభ్యుడైన సుఖ్ రామ్ మనవడు ఆయుష్ శర్మను వివాహం చేసుకుంది. అతని కుమారుడు సల్మాన్ ఖాన్ అతనిని కాజీ నజ్రుల్ ఇస్లాంకు పెద్ద అభిమానిగా అభివర్ణించాడు, అతను ఆ కవి రాసిన చాలా కవితలను చదివినట్లు చెప్పబడింది.<ref>{{cite news |title=Hasina opens Bangabandhu BPL, wishes it 'grand success' |url=http://m.theindependentbd.com/printversion/details/227089 |access-date=7 February 2020 |work=The Independent |location=Dhaka |date=9 December 2019}}</ref> == ఫిల్మోగ్రఫీ == === స్క్రీన్ ప్లే రచయిత (సలీమ్-జావేద్) === {| class="wikitable sortable" |- ! సంవత్సరం !! సినిమా !! భాష !! దర్శకుడు !! నటవర్గం |- | 1971 || అందాజ్ || హిందీ<ref>{{cite book|last1=Aḵẖtar|first1=Jāvīd|author-link1=Javed Akhtar|last2=Kabir|first2=Nasreen Munni|title=Talking Films: Conversations on Hindi Cinema with Javed Akhtar|date=2002|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=978-0-19-566462-1|pages=49|url=https://books.google.com/books?id=_JILAQAAMAAJ|language=en|quote=JA: I write dialogue in Urdu, but the action and descriptions are in English. Then an assistant transcribes the Urdu dialogue into Devnagari because most people read Hindi. But I write in Urdu. Not only me, I think most of the writers working in this so-called Hindi cinema write in Urdu|access-date=29 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170427113433/https://books.google.com/books?id=_JILAQAAMAAJ|archive-date=27 April 2017|url-status=live}}</ref> || రమేష్ సిప్పీ || షమ్మీ కపూర్, హేమమాలిని, రాజేష్ ఖన్నా, సిమి గరేవాల్ |- | 1971 || అధికార్ || హిందీ || ఎస్.ఎం. సాగర్ || అశోక్ కుమార్, నందా, దేబ్ ముఖర్జీ |- | 1971 || హాథీ మేరే సాథీ || హిందీ || ఎం. ఎ. తిరుముగం || రాజేష్ ఖన్నా, తనూజ |- | 1972 || సీతా ఔర్ గీతా || హిందీ || రమేష్ సిప్పీ || ధర్మేంద్ర, హేమమాలిని, సంజీవ్ కుమార్ |- | 1973 || యాదోం కి బారాత్ || హిందీ || నాసిర్ హుస్సేన్ || ధర్మేంద్ర, జీనత్ అమన్, విజయ్ అరోరా, తారిఖ్ ఖాన్ |- | 1973 || జంజీర్ || హిందీ || ప్రకాష్ మెహ్రా || అమితాబ్ బచ్చన్, జయా బచ్చన్, ప్రాణ్ |- | 1974 || మజ్బూర్ || హిందీ || రవి టాండన్ || అమితాబ్ బచ్చన్, పర్వీన్ బాబీ, ప్రాణ్ |- | 1974 || హాథ్ కి సఫాయి || హిందీ || ప్రకాష్ మెహ్రా || రణధీర్ కపూర్, వినోద్ ఖన్నా, హేమమాలిని, సిమి గరేవాల్, రంజీత్ |- | 1975 || దీవార్ || హిందీ || యశ్ చోప్రా || అమితాబ్ బచ్చన్, శశి కపూర్, పర్వీన్ బాబీ, నీతూ సింగ్ |- | 1975 || షోలే || హిందీ || రమేష్ సిప్పీ || ధర్మేంద్ర, అమితాబ్ బచ్చన్, సంజీవ్ కుమార్, హేమమాలిని, జయా భాదురి |- | 1975 || ఆఖ్రీ దావ్ || హిందీ || ఎ. సలాం || జితేంద్ర, సైరా బాను, డానీ డెంజోంగ్ప |- | 1976 || ప్రేమద కనికె || కన్నడం || వి. సోమశేఖర్ || డా. రాజ్‌కుమార్, ఆరతి |- | 1976 || రాజా నన్న రాజా || కన్నడం || ఎ. వి. శేషగిరి రావు || డా. రాజ్‌కుమార్, ఆరతి |- | 1977 || ఇమాన్ ధరమ్ || హిందీ || దేశ్ ముఖర్జీ || అమితాబ్ బచ్చన్, శశి కపూర్, సంజీవ్ కుమార్, రేఖ |- | 1977 || చాచా భతీజా || హిందీ || మన్మోహన్ దేశాయ్ || ధర్మేంద్ర, రణధీర్ కపూర్, హేమమాలిని |- | 1978 || త్రిశూల్ || హిందీ || యశ్ చోప్రా || అమితాబ్ బచ్చన్, సంజీవ్ కుమార్, శశి కపూర్, హేమమాలిని |- | 1978 || డాన్ || హిందీ || చంద్ర బారోట్ || అమితాబ్ బచ్చన్, హెలెన్, జీనత్ అమన్ |- | 1979 || కాలా పత్తర్ || హిందీ || యశ్ చోప్రా || అమితాబ్ బచ్చన్, శశి కపూర్, శతృఘ్న సిన్హా |- | 1980 || దోస్తానా || హిందీ || రాజ్ ఖోస్లా || అమితాబ్ బచ్చన్, శతృఘ్న సిన్హా, జీనత్ అమన్, హెలెన్ |- | 1980 || షాన్ || హిందీ || రమేష్ సిప్పీ || అమితాబ్ బచ్చన్, సునీల్ దత్, శతృఘ్న సిన్హా, శశి కపూర్, రాఖీ గుల్జార్, పర్వీన్ బాబీ |- | 1981 || క్రాంతి || హిందీ || మనోజ్ కుమార్ || దిలీప్ కుమార్, శశి కపూర్, శతృఘ్న సిన్హా, హేమమాలిని, పర్వీన్ బాబీ |- | 1982 || శక్తి || హిందీ || రమేష్ సిప్పీ || దిలీప్ కుమార్, అమితాబ్ బచ్చన్, రాఖీ, అనిల్ కపూర్ |- | 1985 || జమానా || హిందీ || రమేష్ తల్వార్ || రాజేష్ ఖన్నా, రిషి కపూర్, పూనమ్ ధిల్లాన్, రంజీతా కౌర్ |- | 1987 || మిస్టర్ ఇండియా || హిందీ || శేఖర్ కపూర్ || అనిల్ కపూర్, శ్రీదేవి, అమ్రీష్ పురి |} === నటుడు === * బారాత్ (1960) * పోలీస్ డిటెక్టివ్ (1960) * రాము దాదా (1961) * ప్రొఫెసర్ (1962) * కాబ్లి ఖాన్ (1963) * బచ్ పన్ (1963) * దారాసింగ్: ఐరన్ మ్యాన్ (1964) * ఆంధీ ఔర్ తుఫాన్ (1964) * రాకా (1965) * సర్హాది లూటేరా (1966) * తీస్రీ మంజిల్ (1966) * సర్హాది లూటేరా (1966) * దీవానా (1967) * ఛైలా బాబు (1967) * లహూ పుకారేగా (1968) * వఫాదార్ (1977) * మహాభారత్ (1965) == పురస్కారాలు == === ఫిల్మ్‌ఫేర్ పురస్కారాలు === {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:center;" ! సంవత్సరం !! విభాగం !! ఫలితం !! సినిమా !! దర్శకుడు !! గమనికలు |- |rowspan="2"|1974 || ఉత్తమ స్క్రీన్ ప్లే || {{won}} || rowspan="2"|జంజీర్ (1973) || rowspan=2 | ప్రకాష్ మెహ్రా || rowspan=2 | <ref>{{cite magazine |title=Filmfare Awards Winners From 1953 to 2025 |url=https://www.filmfare.com/awards/filmfare-awards/winners |magazine=Filmfare |access-date=13 November 2025}}</ref> |- | ఉత్తమ కథ || {{won}} |- |rowspan="3"|1976 || ఉత్తమ సంభాషణలు || {{won}} || rowspan="3"|దీవార్ (1975) || rowspan=3 | యశ్ చోప్రా |- | ఉత్తమ స్క్రీన్ ప్లే || {{won}} |- | ఉత్తమ కథ || {{won}} |- |1983 || ఉత్తమ స్క్రీన్ ప్లే || {{won}} || శక్తి (1982) || రమేష్ సిప్పీ |} === బ్రిటిష్ ఫిల్మ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ === బ్రిటిష్ ఫిల్మ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ 2002లో నిర్వహించిన సార్వకాలిక "టాప్ 10 భారతీయ చిత్రాల" పోల్ లో షోలే (1975) మొదటి స్థానంలో నిలిచింది.<ref name="bfi" /> === గౌరవ పురస్కారాలు === * 2014 జనవరిలో అప్సరా ఫిల్మ్ & టెలివిజన్ ప్రొడ్యూసర్స్ గిల్డ్ అవార్డ్స్ లో లైఫ్ టైమ్ అచీవ్ మెంట్ ఆనర్. * తన హిందీ సినిమా కృషికి ఆ పురస్కారం సరిపోదని, పద్మభూషణ్ వంటి ఉన్నత పౌర పురస్కారానికి తాను అర్హుడినని భావిస్తున్నట్లు పేర్కొంటూ 2015లో అతను పద్మశ్రీని తిరస్కరించాడు. == పాదటికలు == {{Notelist}} == మూలాలు == {{Reflist}} == బయటి లింకులు == {{Commons category}} * {{IMDb name|id=0451311|name=సలీమ్ ఖాన్}} * బాలీవుడ్ హంగామా లో సలీమ్ ఖాన్ * రోటెన్ టొమాటోస్ లో సలీమ్ ఖాన్ * సలీమ్ ఖాన్ తో ఒక ఇంటర్వ్యూ * సలీమ్-జావేద్ {{IFFI - Indian Film Personality of the year Award}} {{Salim-Javed}} {{Angry Young Man Cinema of India}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:ఖాన్, సలీమ్}} [[వర్గం:1935 జననాలు]] [[వర్గం:భారతీయ ముస్లింలు]] [[వర్గం:హిందీ భాషా భారతీయ రచయితలు]] [[వర్గం:20వ శతాబ్దపు భారతీయ నాటక రచయితలు]] 60yrj3tw4zb0odohyyd1wkqdv622e7w 4955829 4955828 2026-09-11T00:58:32Z ఉదయ్ కిరణ్ 124579 /* బయటి లింకులు */ 4955829 wikitext text/x-wiki {{Short description|భారతీయ నటుడు, స్క్రీన్ ప్లే రచయిత (జననం 1935)}} {{Use dmy dates|date=October 2025}} {{Infobox person | name = సలీమ్ ఖాన్ | pronunciation = {{IPA|hns|sɐliːm xɑːn|}} | image = SalimKhan.jpg | image_size = | caption = 2013 ఆగస్టులో ఖాన్ | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1935|11|24}} | birth_place = ఇండోర్, ఇండోర్ స్టేట్, బ్రిటిష్ ఇండియా | occupation = {{hlist|నటుడు|సినిమా నిర్మాత|స్క్రీన్ ప్లే రచయిత}} | years_active = {{ubl|1959–ప్రస్తుతం}} | spouse = {{ubl|{{marriage|సల్మా ఖాన్ (సుశీల చరక్)|1964}}|{{marriage|హెలెన్|1981}}}} | awards = {{ubl|6 ఫిల్మ్‌ఫేర్ పురస్కారాలు}} | children = 5 (సల్మాన్ ఖాన్, అర్బాజ్ ఖాన్, అల్విరా ఖాన్ అగ్నిహోత్రి, సొహైల్ ఖాన్ లతో సహా) | relatives = హిందీ సినిమా వంశాల జాబితా#ఖాన్ కుటుంబం (సలీమ్ ఖాన్) చూడండి }} '''సలీమ్ అబ్దుల్ రషీద్ ఖాన్'''{{Efn|{{IPA|hns|sɐliːm xɑːn}}.}} ({{IPA|hns|sɐliːm xɑːn}}; జననం 24 నవంబరు 1935) ఒక భారతీయ స్క్రీన్ ప్లే రచయిత, నటుడు, సినిమా నిర్మాత.<ref>{{cite news |last1=Roy |first1=Sagorika |date=25 November 2023 |title=Salman Khan wishes father Salim Khan on his 88th birthday: Top Instagram moments |url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/salman-khan-wishes-father-salim-khan-on-his-88th-birthday-top-instagram-moments/cid/1982563 |work=The Telegraph |access-date=27 November 2023}}</ref> అతను అనేక హిందీ సినిమాలకు స్క్రీన్ ప్లేలు, కథలు, స్క్రిప్ట్ లు రాశాడు. అతను జావేద్ అక్తర్ తో కలిసి విజయవంతమైన స్క్రీన్ ప్లే రచయితల ద్వయం సలీమ్-జావేద్ లో ఒకరిగా బాగా ప్రసిద్ధి చెందాడు. హిందీ సినిమాలో స్టార్ హోదాను సాధించిన మొదటి భారతీయ స్క్రీన్ ప్లే రచయితలలో ఈ జంట ఒకరు,<ref name="Encyclopaedia of Hindi cinema">Ramesh Dawar (2003), ''[https://books.google.com/books?id=8y8vN9A14nkC Encyclopaedia of Hindi cinema] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190405040645/https://books.google.com/books?id=8y8vN9A14nkC |date=5 April 2019 }}'', Encyclopædia Britannica (India) Pvt. Ltd.</ref> భారతీయ సినిమా చరిత్రలో అత్యంత ప్రభావవంతమైన స్క్రీన్ ప్లే రచయితలలో ఒకరిగా వీరు నిలిచారు.<ref name="rediff.com">Sholay, through the eyes of Salim Khan, ''[https://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-interview-with-salim-khan/20120228.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190406110656/https://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-interview-with-salim-khan/20120228.htm|date=6 April 2019}}'', Rediff.com</ref><ref name="Chaudhuri">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Cri9CgAAQBAJ|title=Written by Salim-Javed: The Story of Hindi Cinema's Greatest Screenwriters|last=Chaudhuri|first=Diptakirti|date=1 October 2015|publisher=[[Penguin Books|Penguin UK]]|isbn=9789352140084|language=en|access-date=29 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20190404170145/https://books.google.com/books?id=Cri9CgAAQBAJ|archive-date=4 April 2019|url-status=live}}</ref> ఈ భాగస్వామ్యంలో, సలీమ్ ఖాన్ ప్రధానంగా కథలు, పాత్రలను అభివృద్ధి చేయగా, అక్తర్ సంభాషణలు, స్క్రీన్ ప్లే రచనపై దృష్టి పెట్టాడు.<ref>{{cite news |last=Chintamani|first=Gautam|title=The brilliance of Salim-Javed lies not just in what they said, but how they said it|url=https://scroll.in/article/764622/the-brilliance-of-salim-javed-lies-not-just-in-what-they-said-but-how-they-said-it|work=Scroll.in|access-date=2 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20161118105025/http://scroll.in/article/764622/the-brilliance-of-salim-javed-lies-not-just-in-what-they-said-but-how-they-said-it|archive-date=18 November 2016|url-status=live}}</ref> సలీమ్-జావేద్ జంట 1970లలో భారతీయ చలనచిత్ర రంగాన్ని విప్లవాత్మకంగా మార్చారు,<ref name="Pandolin">{{cite web|title=Salim-Javed: Writing Duo that Revolutionized Indian Cinema|url=https://pandolin.com/salim-javed-writing-duo-that-revolutionized-indian-cinema/|website=Pandolin|date=25 April 2013|access-date=29 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201035749/https://pandolin.com/salim-javed-writing-duo-that-revolutionized-indian-cinema/|archive-date=1 December 2017|url-status=dead}}</ref> బాలీవుడ్ కథా ఫార్ములాను మార్చి బ్లాక్‌బస్టర్ ఫార్మాట్‌కు మార్గదర్శకత్వం వహించారు.<ref name="Chaudhuri" /> వారు మసాలా సినిమా,<ref name="Chaudhuri58">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Cri9CgAAQBAJ&pg=PT58|title=Written by Salim-Javed: The Story of Hindi Cinema's Greatest Screenwriters|last=Chaudhuri|first=Diptakirti|date=1 October 2015|publisher=[[Penguin Books|Penguin UK]]|isbn=9789352140084|language=en|pages=58|access-date=29 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20190405032331/https://books.google.com/books?id=Cri9CgAAQBAJ&pg=PT58|archive-date=5 April 2019|url-status=live}}</ref> డెకాయిట్ వెస్ట్రన్ శైలిని ప్రాచుర్యంలోకి తెచ్చారు.<ref name="Teo">{{cite book|last=Teo|first=Stephen|title=Eastern Westerns: Film and Genre Outside and Inside Hollywood|date=2017|publisher=[[Taylor & Francis]]|isbn=978-1-317-59226-6|pages=122|url=https://books.google.com/books?id=pi8lDwAAQBAJ&pg=PA122|language=en|access-date=29 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171130151204/https://books.google.com/books?id=pi8lDwAAQBAJ&pg=PA122|archive-date=30 November 2017|url-status=live}}</ref> అమితాబ్ బచ్చన్ కెరీర్ ను నిర్వచించిన "యాంగ్రీ యంగ్ మ్యాన్" మూసను సృష్టించడంలో కీలక పాత్ర పోషించారు.<ref name="timesofindia">{{cite news|title=Why Salim Khan was angry with Amitabh Bachchan|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Why-Salim-Khan-was-angry-with-Amitabh-Bachchan/articleshow/27245793.cms|work=[[The Times of India]]|date=13 December 2013|access-date=29 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20180102180945/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Why-Salim-Khan-was-angry-with-Amitabh-Bachchan/articleshow/27245793.cms|archive-date=2 January 2018|url-status=live}}</ref> వారి ప్రధాన విజయాలలో ''[[సీతా ఔర్ గీతా]]'' (1972), ''[[జంజీర్]]'' (1973), ''[[దీవార్ (సినిమా)|దీవార్]]'' (1975), ''[[షోలే]]'' (1975), ''[[త్రిశూల్]]'' (1978), ''[[క్రాంతి]]'' (1981), ''డాన్'' ఫ్రాంచైజీ ఉన్నాయి. ''షోలే'' ఆ కాలంలో అత్యధిక వసూళ్లు సాధించిన భారతీయ చిత్రంగా నిలిచింది, ఇప్పటివరకు రూపొందించిన అత్యుత్తమ భారతీయ చిత్రాల జాబితాలో తరచుగా చోటు దక్కించుకుంటుంది.<ref>{{cite news|title=G. P. Sippy, Indian Filmmaker Whose ''Sholay'' Was a Bollywood Hit, Dies at 93 |url=https://www.nytimes.com/2007/12/27/arts/27Sippy.html |work=[[The New York Times]] |access-date=23 February 2011 |first=Haresh |last=Pandya |date=27 December 2007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110828135232/http://www.nytimes.com/2007/12/27/arts/27Sippy.html |archive-date=28 August 2011 }}</ref><ref name="bfi">{{cite web|title=Top 10 Indian Films|publisher=[[British Film Institute]]|year=2002 |url=http://www.bfi.org.uk/features/imagineasia/guide/poll/india |access-date=14 June 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110515101729/http://www.bfi.org.uk/features/imagineasia/guide/poll/india/|archive-date=15 May 2011 }}</ref> సలీమ్ ఖాన్ సలీమ్ ఖాన్ కుటుంబానికి పెద్దగా, ముగ్గురు బాలీవుడ్ నటులు — సల్మాన్ ఖాన్, సొహైల్ ఖాన్, అర్బాజ్ ఖాన్ — సినిమా నిర్మాత అల్విరా ఖాన్ అగ్నిహోత్రిల తండ్రిగా కూడా సుపరిచితుడు. అతను సుశీల చరక్ (సల్మా ఖాన్ అని కూడా పిలుస్తారు),<ref>{{cite news|title=Salman Khan's mom Salma Khan and stepmom Helen share a strong bond|url=http://daily.bhaskar.com/news/ENT-salman-khans-mom-salma-khan-and-stepmom-helen-share-a-strong-bond-4282546-PHO.html|access-date=18 June 2016|publisher=[[Dainik Bhaskar]]|date=4 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20160701013615/http://daily.bhaskar.com/news/ENT-salman-khans-mom-salma-khan-and-stepmom-helen-share-a-strong-bond-4282546-PHO.html|archive-date=1 July 2016|url-status=dead}}</ref> నటి [[హెలెన్ (నటి)|హెలెన్]] లను వివాహం చేసుకున్నాడు.<ref>{{cite news|title=Helen elated over grandson's birth|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/helen-elated-over-grandsons-birth-arpita-khan-baby-ahil-aayush-sharma/|access-date=18 June 2016|publisher=[[The Indian Express]]|date=2 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160611082011/http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/helen-elated-over-grandsons-birth-arpita-khan-baby-ahil-aayush-sharma/|archive-date=11 June 2016|url-status=live}}</ref> తన కెరీర్ లో సలీమ్-జావేద్ భాగస్వామ్యంలో భాగంగా సలీమ్ ఖాన్ ఆరు ఫిల్మ్‌ఫేర్ పురస్కారాలను గెలుచుకున్నాడు. 2014లో, హిందీ సినిమాకు ఆయన చేసిన కృషికి గాను భారత ప్రభుత్వం సలీమ్ ఖాన్‌కు పద్మశ్రీ పురస్కారాన్ని ప్రకటించింది, తాను అంతకంటే ఉన్నతమైన పురస్కారానికి అర్హుడినని పేర్కొంటూ అతను ఆ పురస్కారాన్ని తిరస్కరించాడు.<ref>{{Cite news |last=Talwaar |first=Pooja |date=27 January 2015 |title=Salim Khan on Declining Padma Shri: I Deserve More, Would Have Accepted Padma Bhushan |url=https://www.ndtv.com/entertainment/salim-khan-on-declining-padma-shri-i-deserve-more-would-have-accepted-padma-bhushan-733803 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007112430/https://www.ndtv.com/entertainment/salim-khan-on-declining-padma-shri-i-deserve-more-would-have-accepted-padma-bhushan-733803 |archive-date=7 October 2024 |work=NDTV |access-date=26 October 2025}}</ref> 2024లో, అమెజాన్ ప్రైమ్ వీడియో సలీమ్-జావేద్ స్క్రీన్ ప్లే రచయితల ద్వయం గురించి ''యాంగ్రీ యంగ్ మెన్'' పేరుతో మూడు భాగాల డాక్యుమెంటరీ సిరీస్‌ను విడుదల చేసింది. ఈ సిరీస్ వారి సృజనాత్మక భాగస్వామ్యాన్ని, భారతీయ చలనచిత్ర పరిణామంపై వారి ప్రభావాన్ని, భాగస్వామ్యానికి మించిన వారి వ్యక్తిగత ప్రయాణాలను అన్వేషిస్తుంది.<ref>{{cite magazine |last1=Ramachandran |first1=Naman |date=16 August 2024 |title='Angry Young Men': Inside Prime Video's Documentary Series on Bollywood Screenwriting Legends Salim-Javed (EXCLUSIVE) |url=https://variety.com/2024/tv/news/salim-javed-angry-young-men-prime-video-1236108804/ |magazine=[[Variety (magazine)|Variety]] |access-date=18 January 2025}}</ref> == తొలినాటి జీవితం == సలీమ్ ఖాన్ బ్రిటిష్ ఇండియాలోని (ప్రస్తుత మధ్యప్రదేశ్, భారత్) ఒక సంస్థానమైన ఇండోర్ స్టేట్ లోని ఇండోర్ లో ఒక సంపన్న కుటుంబంలో జన్మించాడు. అతను ఇండోర్ లోని హోల్కర్ సైన్స్ కళాశాలలో తన విద్యాభ్యాసాన్ని కొనసాగించాడు. ఖాన్ ప్రకారం, అతని తాతలు 1800ల మధ్యలో ఆఫ్ఘనిస్తాన్ నుండి భారతదేశానికి వలస వచ్చిన అలకోజాయ్ పష్తూన్లు, వారు బ్రిటిష్ ఇండియన్ ఆర్మీ అశ్వికదళంలో పనిచేశారు,<ref>{{cite news |url=http://www.openthemagazine.com/article/art-culture/the-kingdom-of-khan |title=The Kingdom of Khan |publisher=[[Open (Indian magazine)|OPEN]] |quote=Salim Khan, scriptwriter and father of [[Salman Khan]], remembers the [[Afghans|Afghan]] tribe his family historically belongs to. "It is [[Alakozai]]," he says. "My family came to Indore 150 years ago, and worked as [part of the] cavalry in the time of the British." Salman Khan is a fifth-generation Khan in India. |first=Shubhangi |last=Swarup |date=29 January 2011 |access-date=17 July 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160402073310/http://www.openthemagazine.com/article/art-culture/the-kingdom-of-khan#page4 |archive-date=2 April 2016 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |url=https://in.news.yahoo.com/khans-bollywood-afghan-traces-pathan-roots-074154652.html |title=Khans in Bollywood: Afghan traces their Pathan roots |publisher=IANS |first=Devirupa |last=Mitra |date=17 May 2011 |access-date=17 July 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140812150944/https://in.news.yahoo.com/khans-bollywood-afghan-traces-pathan-roots-074154652.html |archive-date=12 August 2014 |url-status=live }}</ref> అయితే రచయిత జసిమ్ ఖాన్, సల్మాన్ ఖాన్ జీవిత చరిత్రలో, ఈ పూర్వీకులు బ్రిటిష్ ఇండియాలోని (ప్రస్తుత పాకిస్తాన్ లోని ఖైబర్ పఖ్తుంక్వా) నార్త్-వెస్ట్ ఫ్రాంటియర్ ప్రావిన్స్ లోని స్వాత్ వ్యాలీలో ఉన్న మలకండ్ కు చెందిన యూసుఫ్ జాయ్ పష్తూన్ల అకజాయ్ ఉప-తెగకు చెందినవారని పేర్కొన్నాడు.<ref name="Khan2015">{{cite book |author=Jasim Khan |url=https://books.google.com/books?id=2jgHCwAAQBAJ |title=Being Salman |date=27 December 2015 |publisher=Penguin Books Limited |isbn=978-81-8475-094-2 |pages=34, 35, 37, 38– |quote=Superstar Salman Khan is a Pashtun from the Akuzai clan...One has to travel roughly forty-five kilometres from Mingora towards Peshawar to reach the nondescript town of Malakand. This is the place where the forebears of Salman Khan once lived. They belonged to the Akuzai clan of the Pashtun tribe...}}</ref> ఖాన్ కుటుంబం ప్రభుత్వ ఉద్యోగాల కోసం అన్వేషించేది, చివరకు ఇండోర్ లో స్థిరపడింది. సలీమ్ ఖాన్ తన తల్లిదండ్రులకు చిన్న కుమారుడు, అతనికి 14 ఏళ్లు వచ్చేసరికి వారిద్దరూ మరణించారు. అతని తండ్రి అబ్దుల్ రషీద్ ఖాన్ ఇండియన్ ఇంపీరియల్ పోలీస్ లో చేరి డీఐజీ-ఇండోర్ స్థాయికి ఎదిగాడు, ఇది బ్రిటిష్ ఇండియాలో ఒక భారతీయుడికి లభించే అత్యున్నత పోలీసు ర్యాంకు. సలీమ్ తల్లి సిద్ధిఖా బానో ఖాన్ అతనికి తొమ్మిదేళ్ల వయసులో మరణించింది. ఆమె మరణానికి ముందు నాలుగు సంవత్సరాల పాటు క్షయవ్యాధితో బాధపడింది, ఆ కారణంగా చిన్నపిల్లలు ఆమె దగ్గరకు వెళ్లడం లేదా ఆమెను కౌగిలించుకోవడం నిషేధించబడింది; తద్వారా సలీమ్ కు ఆమె మరణానికి ముందే తన తల్లితో పెద్దగా సంబంధం ఉండేది కాదు. సలీమ్ కు పద్నాలుగేళ్ల వయసులో 1950 జనవరిలో అతని తండ్రి కూడా మరణించాడు. రెండు నెలల తర్వాత 1950 మార్చిలో సలీమ్ (ఇండోర్ లోని సెయింట్ రాఫెల్స్ పాఠశాలలో చదివాడు) తన మెట్రిక్యులేషన్ పరీక్షలకు హాజరయ్యాడు. అతను ఒక మోస్తరుగా రాణించి ఇండోర్ లోని హోల్కర్ కళాశాలలో చేరాడు, తన బి.ఎ. పూర్తి చేశాడు. కుటుంబానికి ఉన్న గణనీయమైన సంపద ద్వారా అతని అన్నలు అతనికి ఆర్థికంగా మద్దతు ఇచ్చారు, అతను కళాశాల విద్యార్థిగా ఉన్నప్పుడే అతనికి సొంతంగా ఒక కారు ఇచ్చేంతగా ఈ మద్దతు ఉండేది. అతను క్రీడలలో, ముఖ్యంగా క్రికెట్‌లో రాణించాడు, బ్యాచిలర్స్ పూర్తయ్యాక మాస్టర్స్ డిగ్రీలో చేరడానికి కళాశాల అనుమతించడానికి అతని స్టార్ క్రికెటర్ హోదానే కారణం. అతను శిక్షణ పొందిన పైలట్ కూడా.<ref name="telegraphindia">{{cite news|title=We were more successful than most leading pairs|url=https://www.telegraphindia.com/1101114/jsp/7days/story_13173933.jsp|work=[[The Telegraph (Calcutta)|The Telegraph]]|date=14 November 2010|access-date=2 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171203013841/https://www.telegraphindia.com/1101114/jsp/7days/story_13173933.jsp|archive-date=3 December 2017|url-status=dead}}</ref> ఈ సమయంలో, అతను సినిమాల పట్ల కూడా ఆకర్షితుడయ్యాడు, అతని అసాధారణమైన అందం వల్ల అతను సినిమా స్టార్ కావడానికి ప్రయత్నించాలని అతని సహాధ్యాయులు ప్రోత్సహించారు. == కెరీర్ == === నటనా దశ (1960–1969) === అతను కె. అమర్‌నాథ్ దర్శకత్వం వహించిన బారాత్ సినిమాలో సహాయక పాత్రలో నటించాడు. అతనికి సైనింగ్ మొత్తంగా రూ. 1000/- (2023లో ₹88,356.56), షూటింగ్ కాలానికి నెలవారీ వేతనంగా రూ. 400/- (2023లో ₹35,342.64) చెల్లించారు. సలీమ్ అంగీకరించి ముంబైకి మకాం మార్చి మహిమ్ లోని ఒక అద్దె అపార్ట్‌మెంట్‌లో నివసించాడు. ఇండోర్ లో ట్రాన్స్‌పోర్ట్ ట్రక్కులు ఉన్న అతని సోదరుడు అతనికి డబ్బుతో సహాయం చేశాడు. బారాత్ చిత్రం 1960లో పూర్తయి విడుదలైనప్పటికీ, అది అంతగా రాణించలేదు. ప్రిన్స్ సలీమ్ అనే పేరుతో పనిచేస్తూ,<ref name="telegraphindia" /> వర్థమాన నటులు ఎదుర్కొనే సాధారణ 'కష్టకాలం'లోకి అడుగుపెట్టాడు, చిన్న పాత్రలు చేస్తూ, అందమైన సహాయ నటుడిగా ముద్రవేయబడి, క్రమంగా బి-గ్రేడ్ సినిమాలకు పరిమితమయ్యాడు. తరువాతి దశాబ్ద కాలంలో, అతను దాదాపు రెండు డజన్ల చిత్రాలలో చిన్న పాత్రలు పోషిస్తూ "సాధారణ పాత్రలలో" నటించాడు, ఆ పాత్రలు ఎంత చిన్నవంటే ఆ చిత్రాలలో చాలా వాటి టైటిల్స్ లో అతని పేరు కనిపించలేదు; 1970 వరకు మొత్తం 14 సినిమాల్లో, 1977లో చివరిసారిగా ఒక సినిమాలో నటించినట్లు అతనికి గుర్తింపు దక్కింది. వీటిలో ''తీస్రీ మంజిల్'' (1966), ''సర్హాది లూటేరా'' (1966), ''దీవానా'' (1967) చిత్రాలు ఉన్నాయి. అతనికి కాస్త గుర్తింపు తెచ్చిన ముఖ్యమైన పాత్ర తీస్రీ మంజిల్ చిత్రంలోనిది, అందులో హీరో స్నేహితుడిగా అతని పాత్ర బలంగా ఉండటంతో పాటు, అతని ఎంట్రీ సీన్ కు చాలా మంచి బిల్డ్-అప్ లభించింది. === స్క్రీన్ ప్లే రచన వైపు మళ్లింపు (1969–1971) === 25 చిత్రాలలో పనిచేసిన తర్వాత, "నాలో నటనను ప్రదర్శించే కళ లేనందున నేను నటుడిగా పనికిరాను" అని అతనికి అర్థమైంది. "కానీ అప్పటికే చాలా ఆలస్యమైంది - నేను ఇండోర్ కు ఎలా తిరిగి వెళ్లగలను?" అని భావించాడు.<ref name="telegraphindia" /> 1960ల చివరలో, సలీమ్ ఖాన్ తన దృష్టిని నటన నుండి స్క్రిప్ట్ రచన వైపు మళ్లించాలని నిర్ణయించుకున్నాడు, ప్రిన్స్ సలీమ్ అనే పేరునే వాడటం కొనసాగించాడు. అతని ప్రసిద్ధ సినిమా స్క్రిప్ట్ లలో ''దో భాయ్'' (1969) ఒకటి. అబ్రార్ అల్వి దగ్గర రైటింగ్ అసిస్టెంట్ గా కూడా పనిచేయడం ప్రారంభించాడు.<ref>{{cite book|last1=Chaudhuri|first1=Diptakirti|title=Written by Salim-Javed: The Story of Hindi Cinema's Greatest Screenwriters|date=2015|publisher=[[Penguin Group]]|isbn=9789352140084|pages=23|url=https://books.google.com/books?id=Cri9CgAAQBAJ&pg=PT23|language=en|quote=Salim had decided to cut down on his acting assignments in order to concentrate on writing. In ''Do Bhai'', he was credited as Prince Salim. During this period, he joined Abrar Alvi as a writing assistant.}}</ref> === సలీమ్-జావేద్ దశ (1971–1982) === {{Main|సలీమ్-జావేద్}} సలీమ్ కు చివరి నటనగా మిగిలిపోయిన సర్హాది లూటేరా సినిమా నిర్మాణ సమయంలో సలీమ్ మొదటిసారి జావేద్ అక్తర్ ను కలిశాడు. షూటింగ్ ప్రారంభమైనప్పుడు క్లాపర్ బాయ్‌గా పనిచేసిన జావేద్‌ను తరువాత దర్శకుడు ఎస్.ఎం. సాగర్ ఆ సినిమాకు డైలాగ్ రైటర్‌గా మార్చాడు. ఈ సినిమాలో ఇద్దరూ కలిసి పనిచేస్తున్నప్పుడు జావేద్ తో స్నేహం మొదలైంది, వారి బాస్‌లు ఒకరికొకరు ఇరుగుపొరుగు వారు కావడంతో ఆ స్నేహం మరింత బలపడింది. స్క్రీన్ ప్లేలు, సంభాషణలను ఖరారు చేయడంలో రచయిత/దర్శకుడు అబ్రార్ అల్వికి సహాయకుడిగా సలీమ్ ఖాన్ కు అవకాశం దక్కింది, జావేద్ అక్తర్ కవిత్వాన్ని మెరుగుపరచడంపై దృష్టి పెడుతూ కైఫీ ఆజ్మీకి సహాయకుడిగా పనిచేయడం ప్రారంభించాడు. అబ్రార్ అల్వి, కైఫీ ఆజ్మీ పొరుగువారు కావడంతో సలీమ్ ఖాన్, జావేద్ అక్తర్ తరచుగా కలుసుకునేవారు. వారిద్దరి మధ్య సత్సంబంధాలు ఏర్పడి సలీమ్-జావేద్ పేరుతో ఒక స్క్రిప్ట్ రైటింగ్ బృందంగా ఏర్పడ్డారు. సలీమ్ కథలు, ప్లాట్లను రూపొందించేవాడు, జావేద్ సంభాషణలను, అప్పుడప్పుడు ఆ చిత్రాలకు పాటల సాహిత్యాన్ని అభివృద్ధి చేసేవాడు. వారు కలిసి చర్చించుకుని సినిమా ఫైనల్ డ్రాఫ్ట్ గురించి నిర్ణయాలకు వచ్చేవారు. స్క్రిప్ట్ రచయితలుగా వారికి తొలి అవకాశం ఇచ్చిన ఘనత రాజేష్ ఖన్నాకు దక్కుతుంది.<ref>{{cite news|title=More facts about Rajesh Khanna|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bollywood/news-interviews/More-facts-about-Rajesh-Khanna/articleshow/15030591.cms|access-date=18 June 2016|work=[[The Times of India]]|date=19 July 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20131202231114/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-07-19/news-interviews/32731341_1_rajesh-khanna-consecutive-solo-superhits-record-in-indian-film|archive-date=2 December 2013|url-status=live}}</ref> జావేద్ అక్తర్ ఒక ఇంటర్వ్యూలో ఈ విధంగా అంగీకరించాడు: "ఒకరోజు, అతను (రాజేష్ ఖన్నా) సలీమ్ సాబ్ వద్దకు వెళ్లి, దేవర్ తనకు భారీ సైనింగ్ అమౌంట్ ఇచ్చాడని, దానితో తన బంగ్లా ఆశీర్వాద్ కోసం చెల్లింపులు పూర్తి చేయవచ్చని చెప్పాడు. కానీ ఆ సినిమా ఒక రీమేక్ (దైవ చెయల్), ఒరిజినల్ స్క్రిప్ట్ ఏమాత్రం సంతృప్తికరంగా లేదు. మనం స్క్రిప్ట్ ని సరిచేయగలిగితే, మాకు డబ్బుతో పాటు క్రెడిట్ కూడా వచ్చేలా చూసుకుంటానని అతను మాతో చెప్పాడు."<ref>{{cite web|title=The Magic of Haathi Mere Saathi|url=http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/3718/|website=[[Bollywood Hungama]]|access-date=18 June 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304094059/http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/3718/|archive-date=4 March 2016|url-status=dead}}</ref> స్క్రిప్ట్ రచయితలుగా ఇది వారికి మొదటి అవకాశం, ఈ చిత్రం, ''హాథీ మేరే సాథీ'', పెద్ద హిట్ గా నిలిచింది. సిప్పీ ఫిల్మ్స్ కు రెసిడెంట్ స్క్రీన్ ప్లే రచయితలుగా పనిచేయడానికి జి.పి. సిప్పీ సలీమ్-జావేద్ జంటను నియమించుకున్నాడు. వారు అందాజ్, సీతా ఔర్ గీతా, షోలే, డాన్ వంటి పలు విజయవంతమైన చిత్రాలకు స్క్రీన్ ప్లేలను అందించారు. అందాజ్ స్క్రిప్ట్ వారి మొదటి పెద్ద విజయం, ఆ తరువాత అధికార్ (1971), ''హాథీ మేరే సాథీ'' (1971), ''సీతా ఔర్ గీతా'' (1972) విజయాలు సాధించాయి. ''యాదోం కి బారాత్'' (1973), ''జంజీర్'' (1973), హాథ్ కి సఫాయి (1974), ''దీవార్'' (1975), ''షోలే'' (1975), చాచా భతీజా (1977), డాన్ (1978), ''త్రిశూల్'' (1978), దోస్తానా (1980), ''క్రాంతి'' (1981), ''జమానా'' (1985), ''మిస్టర్ ఇండియా'' (1987) చిత్రాలతో వారు హిట్లను అందుకున్నారు. ప్రేమద కనికె, రాజా నన్న రాజా అనే రెండు కన్నడ చిత్రాలతో సహా మొత్తం 24 చిత్రాలకు వారు కలిసి పనిచేశారు. వారు రాసిన 24 చిత్రాలలో 20 హిట్స్. వారు రాసి బాక్సాఫీస్ వద్ద పరాజయం పాలైన స్క్రిప్ట్ లలో ఆఖ్రీ దావ్ (1975), ఇమాన్ ధరమ్ (1977), కాలా పత్తర్ (1979), షాన్ (1980) ఉన్నాయి. ఇగో సమస్యల కారణంగా వారు 1982లో విడిపోయినప్పటికీ, వారు రాసిన కొన్ని స్క్రిప్ట్ లు జమానా, ''మిస్టర్ ఇండియా'' వంటివి తరువాత కాలంలో చిత్రాలుగా తెరకెక్కి విజయవంతమయ్యాయి. అనేక సందర్భాల్లో "సార్వకాలిక అత్యంత విజయవంతమైన స్క్రిప్ట్ రచయితలు"గా వర్ణించబడిన సలీమ్-జావేద్,<ref name="rediff.com"/> భారతీయ చలనచిత్ర రంగానికి స్టార్ హోదాను సాధించిన మొట్టమొదటి స్క్రిప్ట్ రచయితలుగా గుర్తింపు పొందారు.<ref name="Encyclopaedia of Hindi cinema" /> హిందీ సినిమా పరిశ్రమలో స్క్రిప్ట్ రచయితలను చూసే విధానం, వారిపట్ల వ్యవహరించే తీరులో అనేక మార్పులు తీసుకురావడంలో కూడా సలీమ్-జావేద్ జంట విశేషంగా గుర్తింపు పొందింది. 1970ల వరకు, ఒకే వ్యక్తులు స్క్రీన్ ప్లే, కథ, సంభాషణలు రాసే విధానం ఉండేది కాదు. సినిమా క్రెడిట్స్ లో రచయితల పేర్లు సాధారణంగా వేసేవారు కాదు; ముఖ్యంగా జూనియర్, కష్టపడుతున్న రచయితలకు కేవలం డబ్బులిచ్చి పంపించేవారు. సలీమ్-జావేద్ ఈ పరిస్థితిని మార్చారు. వారి స్క్రిప్ట్ లు అత్యంత విజయవంతం కావడంతో, ఫిల్మ్-మేకర్లను డిమాండ్ చేసే స్థాయికి వారు చేరుకున్నారు. అప్పటివరకు ఉన్న సాధారణ పారితోషికం కంటే చాలా ఎక్కువ చెల్లించాలని పట్టుబట్టడమే కాకుండా, సినిమా క్రెడిట్స్ లో తమ పేరు ఉండేలా చూసుకున్నారు, స్క్రీన్ ప్లే, సంభాషణలు సహా సినిమా నిర్మాణ ప్రక్రియలోని అనేక దశలలో తమ భాగస్వామ్యం ఉండేలా చూసుకున్నారు. క్రెడిట్స్ "సలీమ్-జావేద్" పేరుతో ఉన్నప్పటికీ, ''జంజీర్'' స్క్రీన్ ప్లే దాదాపు పూర్తిగా సలీమ్ ఖాన్ ఒక్కడే రాశాడు, ఆ తరువాత జావేద్ అక్తర్ ను ప్రాజెక్టులోకి తీసుకువచ్చి ఆ పేరుతో క్రెడిట్ ఇవ్వడం జరిగింది.<ref name="timesofindia" /> అమితాబ్ బచ్చన్ కెరీర్ ను ప్రారంభించడంలో కూడా సలీమ్ ఖాన్ కీలక పాత్ర పోషించాడు,<ref name="timesofindia" /> కష్టాల్లో ఉన్న నటుడిని సలీమ్-జావేద్ గుర్తించి, అతని నటనా ప్రతిభకు ముగ్ధులై తమ చిత్రాలలో అతడిని ప్రధాన పాత్రలో తీసుకోవాలని పట్టుబట్టారు.<ref name="indianexpress">{{cite news|title=Revisiting Prakash Mehra's Zanjeer: The film that made Amitabh Bachchan|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/revisiting-prakash-mehra-zanjeer-the-film-that-made-amitabh-bachchan-4714064/|work=[[The Indian Express]]|date=20 June 2017|access-date=2 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201033352/http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/revisiting-prakash-mehra-zanjeer-the-film-that-made-amitabh-bachchan-4714064/|archive-date=1 December 2017|url-status=live}}</ref><ref name="hindustantimes">{{cite news|title=Deewaar was the perfect script: Amitabh Bachchan on 42 years of the cult film|url=http://www.hindustantimes.com/bollywood/deewaar-was-the-perfect-script-amitabh-bachchan-on-42-years-of-the-cult-film/story-x2hy87zQ0ebVlsVMV59U2I.html|work=[[Hindustan Times]]|date=29 January 2017|language=en|access-date=2 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201030549/http://www.hindustantimes.com/bollywood/deewaar-was-the-perfect-script-amitabh-bachchan-on-42-years-of-the-cult-film/story-x2hy87zQ0ebVlsVMV59U2I.html|archive-date=1 December 2017|url-status=live}}</ref> ప్రకాష్ మెహ్రా, మన్మోహన్ దేశాయ్ వంటి దర్శకులకు బచ్చన్ ను పరిచయం చేయడంలో సలీమ్ ఖాన్ వ్యక్తిగతంగా బాధ్యత తీసుకున్నాడు.<ref name="timesofindia" /> === మలి దశ (1983–2003) === జావేద్ తో విడిపోయిన తర్వాత సలీమ్ ఖాన్ ''అంగారే'' (1986), ''నామ్'' (1986), ''కబ్జా'' (1988), ''జుర్మ్'' (1990) వంటి విజయవంతమైన చిత్రాలకు స్క్రిప్ట్, సంభాషణలు రాశాడు. అంగారే సినిమా కోసం, దర్శకుడు రాజేష్ సేథీని సలీమ్ ఖాన్ దగ్గరకు వెళ్లి తమ వద్ద ఉన్న స్క్రిప్ట్ పై పునర్నిర్మాణం చేయాలని రాజేష్ ఖన్నా కోరాడు. అతను రాసిన అకైలా (1991), తుఫాన్ (1989) తదితర కొన్ని చిత్రాలు విఫలం కావడంతో, 1996 తర్వాత సలీమ్ సినిమాల్లో అంతగా చురుకుగా లేడు. జావేద్ అక్తర్ తో విడిపోయిన తర్వాత 1983 నుండి 1996 వరకు పదమూడు చిత్రాలకు స్క్రిప్ట్ లు రాశాడు. వీటిలో ''మజ్‌ధార్'' తో పాటు అతని కుమారుడు సల్మాన్ ఖాన్ నటించిన హిట్ చిత్రం ''పత్తర్ కే ఫూల్'' ఉన్నాయి. అతని చిన్న కుమారుడు సొహైల్ ఖాన్ నిర్మించి, సల్మాన్ నటించిన ''ప్యార్ కియా తో డర్నా క్యా'', ''ఔజార్'' స్క్రిప్ట్ లు ఇతర ముఖ్యమైన విజయాలు. జావేద్ అక్తర్ తో అతని చివరి అనధికారిక కలయిక ''బాఘ్‌బన్'' (2003) చిత్రంలో జరిగింది. తన చివరి ప్రసంగాన్ని జావేద్ అక్తర్ రాయాలని అమితాబ్ బచ్చన్ అభ్యర్థించాడు. సినిమాలో అంతకుముందు, సల్మాన్ ఖాన్ తన ప్రసంగాన్ని రాయమని తన తండ్రి సలీమ్ ఖాన్ ను కోరాడు. అయితే, సలీమ్ ఖాన్ కు గానీ జావేద్ అక్తర్ కు గానీ క్రెడిట్ దక్కలేదు.<ref name="Chaudhuri595">{{cite book|last1=Chaudhuri|first1=Diptakirti|title=Bollybook: The Big Book of Hindi Movie Trivia|date=2014|publisher=[[Penguin Group]]|isbn=9789351187998|pages=595|url=https://books.google.com/books?id=gq-CBAAAQBAJ&pg=PT595|language=en}}</ref> == వ్యక్తిగత జీవితం == [[File:Helen-SalimKhan.jpg|thumb|2013లో తన రెండవ భార్య హెలెన్ తో ఖాన్]] [[File:Arbaaz-Salman-Sohail.jpg|thumb|2013లో ఒక కార్యక్రమంలో ఖాన్ కుమారులు – అర్బాజ్ ఖాన్, సల్మాన్ ఖాన్, సొహైల్ ఖాన్]] ఖాన్ రెండుసార్లు వివాహం చేసుకున్నాడు. అతని మొదటి వివాహం 1964 నవంబరు 18న హిందూ మతానికి చెందిన సల్మా ఖాన్ తో (పుట్టుకతో సుశీల చరక్) జరిగింది. చరక్ తల్లిదండ్రులు ఇద్దరూ హిందువులే: ఆమె తండ్రి బల్దేవ్ సింగ్ చరక్ జమ్మూకి చెందినవారు కాగా, ఆమె తల్లి మహారాష్ట్రియన్.<ref>{{cite news |url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/salman-khan-if-you-havent-seen-kashmir-you-have-seen-nothing/|title=Salman Khan: We would love to premiere a film in Kashmir, if theatres are re-opened|work=The Indian Express|date=18 May 2015|access-date=19 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150519232107/http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/salman-khan-if-you-havent-seen-kashmir-you-have-seen-nothing/|archive-date=19 May 2015|url-status=live}}</ref> ఖాన్, సల్మా దంపతులకు నలుగురు పిల్లలు; ముగ్గురు కుమారులు సల్మాన్, అర్బాజ్, సొహైల్, ఒక కుమార్తె అల్విరా. 1981లో, ఖాన్ క్రిస్టియన్ అయిన నటి హెలెన్ రిచర్డ్‌సన్‌ను వివాహం చేసుకున్నాడు, ఆమె తండ్రి ఆంగ్లో-ఇండియన్ కాగా తల్లి బర్మా దేశస్తురాలు. కొన్ని సంవత్సరాల తరువాత, వారు ముంబై ఫుట్‌పాత్‌పై మరణించిన నిరాశ్రయురాలైన మహిళ కుమార్తె అర్పితను దత్తత తీసుకున్నారు.<ref>{{cite magazine |url=https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/wedding-special-6-facts-to-know-about-arpita-khan-wedding-aayush-sharma-salman-khan-227628-2014-11-18|title=Wedding special: 6 facts to know about Arpita Khan|magazine=India Today|access-date=19 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141120225912/http://indiatoday.intoday.in/story/wedding-special-6-facts-to-know-about-arpita-khan-wedding-aayush-sharma-salman-khan/1/401329.html|archive-date=20 November 2014|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://daily.bhaskar.com/article/ENT-the-truth-behind-salman-khans-family-salma-helen-arbaaz-sohail-arpita-alvira-4366624-PHO.html|title=The truth behind Salman Khan's family: Salma, Helen, Arbaaz, Sohail, Arpita, Alvira|access-date=19 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141129032139/http://daily.bhaskar.com/article/ENT-the-truth-behind-salman-khans-family-salma-helen-arbaaz-sohail-arpita-alvira-4366624-PHO.html|archive-date=29 November 2014|url-status=dead}}</ref> ఖాన్ పెద్ద కుమారుడు సల్మాన్, భారతీయ చలనచిత్ర పరిశ్రమలో వాణిజ్యపరంగా అత్యంత విజయవంతమైన నటులలో ఒకరు. అతని ఇతర ఇద్దరు కుమారులు అర్బాజ్, సొహైల్ కూడా నటులు, సినిమా నిర్మాతలు. అతని పెద్ద కుమార్తె అల్విరా మాజీ నటుడు, ఫిల్మ్-మేకర్ అతుల్ అగ్నిహోత్రిని వివాహం చేసుకుంది, అతని చిన్న కుమార్తె అర్పిత హిమాచల్ ప్రదేశ్ మాజీ మంత్రి, కాంగ్రెస్ పార్టీ సుదీర్ఘకాల సభ్యుడైన సుఖ్ రామ్ మనవడు ఆయుష్ శర్మను వివాహం చేసుకుంది. అతని కుమారుడు సల్మాన్ ఖాన్ అతనిని కాజీ నజ్రుల్ ఇస్లాంకు పెద్ద అభిమానిగా అభివర్ణించాడు, అతను ఆ కవి రాసిన చాలా కవితలను చదివినట్లు చెప్పబడింది.<ref>{{cite news |title=Hasina opens Bangabandhu BPL, wishes it 'grand success' |url=http://m.theindependentbd.com/printversion/details/227089 |access-date=7 February 2020 |work=The Independent |location=Dhaka |date=9 December 2019}}</ref> == ఫిల్మోగ్రఫీ == === స్క్రీన్ ప్లే రచయిత (సలీమ్-జావేద్) === {| class="wikitable sortable" |- ! సంవత్సరం !! సినిమా !! భాష !! దర్శకుడు !! నటవర్గం |- | 1971 || అందాజ్ || హిందీ<ref>{{cite book|last1=Aḵẖtar|first1=Jāvīd|author-link1=Javed Akhtar|last2=Kabir|first2=Nasreen Munni|title=Talking Films: Conversations on Hindi Cinema with Javed Akhtar|date=2002|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=978-0-19-566462-1|pages=49|url=https://books.google.com/books?id=_JILAQAAMAAJ|language=en|quote=JA: I write dialogue in Urdu, but the action and descriptions are in English. Then an assistant transcribes the Urdu dialogue into Devnagari because most people read Hindi. But I write in Urdu. Not only me, I think most of the writers working in this so-called Hindi cinema write in Urdu|access-date=29 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170427113433/https://books.google.com/books?id=_JILAQAAMAAJ|archive-date=27 April 2017|url-status=live}}</ref> || రమేష్ సిప్పీ || షమ్మీ కపూర్, హేమమాలిని, రాజేష్ ఖన్నా, సిమి గరేవాల్ |- | 1971 || అధికార్ || హిందీ || ఎస్.ఎం. సాగర్ || అశోక్ కుమార్, నందా, దేబ్ ముఖర్జీ |- | 1971 || హాథీ మేరే సాథీ || హిందీ || ఎం. ఎ. తిరుముగం || రాజేష్ ఖన్నా, తనూజ |- | 1972 || సీతా ఔర్ గీతా || హిందీ || రమేష్ సిప్పీ || ధర్మేంద్ర, హేమమాలిని, సంజీవ్ కుమార్ |- | 1973 || యాదోం కి బారాత్ || హిందీ || నాసిర్ హుస్సేన్ || ధర్మేంద్ర, జీనత్ అమన్, విజయ్ అరోరా, తారిఖ్ ఖాన్ |- | 1973 || జంజీర్ || హిందీ || ప్రకాష్ మెహ్రా || అమితాబ్ బచ్చన్, జయా బచ్చన్, ప్రాణ్ |- | 1974 || మజ్బూర్ || హిందీ || రవి టాండన్ || అమితాబ్ బచ్చన్, పర్వీన్ బాబీ, ప్రాణ్ |- | 1974 || హాథ్ కి సఫాయి || హిందీ || ప్రకాష్ మెహ్రా || రణధీర్ కపూర్, వినోద్ ఖన్నా, హేమమాలిని, సిమి గరేవాల్, రంజీత్ |- | 1975 || దీవార్ || హిందీ || యశ్ చోప్రా || అమితాబ్ బచ్చన్, శశి కపూర్, పర్వీన్ బాబీ, నీతూ సింగ్ |- | 1975 || షోలే || హిందీ || రమేష్ సిప్పీ || ధర్మేంద్ర, అమితాబ్ బచ్చన్, సంజీవ్ కుమార్, హేమమాలిని, జయా భాదురి |- | 1975 || ఆఖ్రీ దావ్ || హిందీ || ఎ. సలాం || జితేంద్ర, సైరా బాను, డానీ డెంజోంగ్ప |- | 1976 || ప్రేమద కనికె || కన్నడం || వి. సోమశేఖర్ || డా. రాజ్‌కుమార్, ఆరతి |- | 1976 || రాజా నన్న రాజా || కన్నడం || ఎ. వి. శేషగిరి రావు || డా. రాజ్‌కుమార్, ఆరతి |- | 1977 || ఇమాన్ ధరమ్ || హిందీ || దేశ్ ముఖర్జీ || అమితాబ్ బచ్చన్, శశి కపూర్, సంజీవ్ కుమార్, రేఖ |- | 1977 || చాచా భతీజా || హిందీ || మన్మోహన్ దేశాయ్ || ధర్మేంద్ర, రణధీర్ కపూర్, హేమమాలిని |- | 1978 || త్రిశూల్ || హిందీ || యశ్ చోప్రా || అమితాబ్ బచ్చన్, సంజీవ్ కుమార్, శశి కపూర్, హేమమాలిని |- | 1978 || డాన్ || హిందీ || చంద్ర బారోట్ || అమితాబ్ బచ్చన్, హెలెన్, జీనత్ అమన్ |- | 1979 || కాలా పత్తర్ || హిందీ || యశ్ చోప్రా || అమితాబ్ బచ్చన్, శశి కపూర్, శతృఘ్న సిన్హా |- | 1980 || దోస్తానా || హిందీ || రాజ్ ఖోస్లా || అమితాబ్ బచ్చన్, శతృఘ్న సిన్హా, జీనత్ అమన్, హెలెన్ |- | 1980 || షాన్ || హిందీ || రమేష్ సిప్పీ || అమితాబ్ బచ్చన్, సునీల్ దత్, శతృఘ్న సిన్హా, శశి కపూర్, రాఖీ గుల్జార్, పర్వీన్ బాబీ |- | 1981 || క్రాంతి || హిందీ || మనోజ్ కుమార్ || దిలీప్ కుమార్, శశి కపూర్, శతృఘ్న సిన్హా, హేమమాలిని, పర్వీన్ బాబీ |- | 1982 || శక్తి || హిందీ || రమేష్ సిప్పీ || దిలీప్ కుమార్, అమితాబ్ బచ్చన్, రాఖీ, అనిల్ కపూర్ |- | 1985 || జమానా || హిందీ || రమేష్ తల్వార్ || రాజేష్ ఖన్నా, రిషి కపూర్, పూనమ్ ధిల్లాన్, రంజీతా కౌర్ |- | 1987 || మిస్టర్ ఇండియా || హిందీ || శేఖర్ కపూర్ || అనిల్ కపూర్, శ్రీదేవి, అమ్రీష్ పురి |} === నటుడు === * బారాత్ (1960) * పోలీస్ డిటెక్టివ్ (1960) * రాము దాదా (1961) * ప్రొఫెసర్ (1962) * కాబ్లి ఖాన్ (1963) * బచ్ పన్ (1963) * దారాసింగ్: ఐరన్ మ్యాన్ (1964) * ఆంధీ ఔర్ తుఫాన్ (1964) * రాకా (1965) * సర్హాది లూటేరా (1966) * తీస్రీ మంజిల్ (1966) * సర్హాది లూటేరా (1966) * దీవానా (1967) * ఛైలా బాబు (1967) * లహూ పుకారేగా (1968) * వఫాదార్ (1977) * మహాభారత్ (1965) == పురస్కారాలు == === ఫిల్మ్‌ఫేర్ పురస్కారాలు === {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:center;" ! సంవత్సరం !! విభాగం !! ఫలితం !! సినిమా !! దర్శకుడు !! గమనికలు |- |rowspan="2"|1974 || ఉత్తమ స్క్రీన్ ప్లే || {{won}} || rowspan="2"|జంజీర్ (1973) || rowspan=2 | ప్రకాష్ మెహ్రా || rowspan=2 | <ref>{{cite magazine |title=Filmfare Awards Winners From 1953 to 2025 |url=https://www.filmfare.com/awards/filmfare-awards/winners |magazine=Filmfare |access-date=13 November 2025}}</ref> |- | ఉత్తమ కథ || {{won}} |- |rowspan="3"|1976 || ఉత్తమ సంభాషణలు || {{won}} || rowspan="3"|దీవార్ (1975) || rowspan=3 | యశ్ చోప్రా |- | ఉత్తమ స్క్రీన్ ప్లే || {{won}} |- | ఉత్తమ కథ || {{won}} |- |1983 || ఉత్తమ స్క్రీన్ ప్లే || {{won}} || శక్తి (1982) || రమేష్ సిప్పీ |} === బ్రిటిష్ ఫిల్మ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ === బ్రిటిష్ ఫిల్మ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ 2002లో నిర్వహించిన సార్వకాలిక "టాప్ 10 భారతీయ చిత్రాల" పోల్ లో షోలే (1975) మొదటి స్థానంలో నిలిచింది.<ref name="bfi" /> === గౌరవ పురస్కారాలు === * 2014 జనవరిలో అప్సరా ఫిల్మ్ & టెలివిజన్ ప్రొడ్యూసర్స్ గిల్డ్ అవార్డ్స్ లో లైఫ్ టైమ్ అచీవ్ మెంట్ ఆనర్. * తన హిందీ సినిమా కృషికి ఆ పురస్కారం సరిపోదని, పద్మభూషణ్ వంటి ఉన్నత పౌర పురస్కారానికి తాను అర్హుడినని భావిస్తున్నట్లు పేర్కొంటూ 2015లో అతను పద్మశ్రీని తిరస్కరించాడు. == పాదటికలు == {{Notelist}} == మూలాలు == {{Reflist}} == బయటి లింకులు == {{Commons category}} * {{IMDb name|id=0451311|name=సలీమ్ ఖాన్}} * బాలీవుడ్ హంగామా లో సలీమ్ ఖాన్ * రోటెన్ టొమాటోస్ లో సలీమ్ ఖాన్ * సలీమ్ ఖాన్ తో ఒక ఇంటర్వ్యూ * సలీమ్-జావేద్ {{DEFAULTSORT:ఖాన్, సలీమ్}} [[వర్గం:1935 జననాలు]] [[వర్గం:భారతీయ ముస్లింలు]] [[వర్గం:హిందీ భాషా భారతీయ రచయితలు]] [[వర్గం:20వ శతాబ్దపు భారతీయ నాటక రచయితలు]] td2apu5857ydy3i26m6yoxv43suvni6 4955830 4955829 2026-09-11T00:59:22Z ఉదయ్ కిరణ్ 124579 /* */ 4955830 wikitext text/x-wiki {{Short description|భారతీయ నటుడు, స్క్రీన్ ప్లే రచయిత (జననం 1935)}} {{Use dmy dates|date=October 2025}} {{Infobox person | name = సలీమ్ ఖాన్ | pronunciation = {{IPA|hns|sɐliːm xɑːn|}} | image = SalimKhan.jpg | image_size = | caption = 2013 ఆగస్టులో ఖాన్ | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1935|11|24}} | birth_place = ఇండోర్, ఇండోర్ స్టేట్, బ్రిటిష్ ఇండియా | occupation = {{hlist|నటుడు|సినిమా నిర్మాత|స్క్రీన్ ప్లే రచయిత}} | years_active = {{ubl|1959–ప్రస్తుతం}} | spouse = {{ubl|{{marriage|సల్మా ఖాన్ (సుశీల చరక్)|1964}}|{{marriage|హెలెన్|1981}}}} | awards = {{ubl|6 ఫిల్మ్‌ఫేర్ పురస్కారాలు}} | children = 5 (సల్మాన్ ఖాన్, అర్బాజ్ ఖాన్, అల్విరా ఖాన్ అగ్నిహోత్రి, సొహైల్ ఖాన్ లతో సహా) | relatives = హిందీ సినిమా వంశాల జాబితా#ఖాన్ కుటుంబం (సలీమ్ ఖాన్) చూడండి }} '''సలీమ్ అబ్దుల్ రషీద్ ఖాన్'''{{Efn|{{IPA|hns|sɐliːm xɑːn}}.}} ({{IPA|hns|sɐliːm xɑːn}}; జననం 24 నవంబరు 1935) ఒక భారతీయ స్క్రీన్ ప్లే రచయిత, నటుడు, సినిమా నిర్మాత.<ref>{{cite news |last1=Roy |first1=Sagorika |date=25 November 2023 |title=Salman Khan wishes father Salim Khan on his 88th birthday: Top Instagram moments |url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/salman-khan-wishes-father-salim-khan-on-his-88th-birthday-top-instagram-moments/cid/1982563 |work=The Telegraph |access-date=27 November 2023}}</ref> అతను అనేక హిందీ సినిమాలకు స్క్రీన్ ప్లేలు, కథలు, స్క్రిప్ట్ లు రాశాడు. అతను జావేద్ అక్తర్ తో కలిసి విజయవంతమైన స్క్రీన్ ప్లే రచయితల ద్వయం సలీమ్-జావేద్ లో ఒకరిగా బాగా ప్రసిద్ధి చెందాడు. హిందీ సినిమాలో స్టార్ హోదాను సాధించిన మొదటి భారతీయ స్క్రీన్ ప్లే రచయితలలో ఈ జంట ఒకరు,<ref name="Encyclopaedia of Hindi cinema">Ramesh Dawar (2003), ''[https://books.google.com/books?id=8y8vN9A14nkC Encyclopaedia of Hindi cinema] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190405040645/https://books.google.com/books?id=8y8vN9A14nkC |date=5 April 2019 }}'', Encyclopædia Britannica (India) Pvt. Ltd.</ref> భారతీయ సినిమా చరిత్రలో అత్యంత ప్రభావవంతమైన స్క్రీన్ ప్లే రచయితలలో ఒకరిగా వీరు నిలిచారు.<ref name="rediff.com">Sholay, through the eyes of Salim Khan, ''[https://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-interview-with-salim-khan/20120228.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190406110656/https://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-interview-with-salim-khan/20120228.htm|date=6 April 2019}}'', Rediff.com</ref><ref name="Chaudhuri">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Cri9CgAAQBAJ|title=Written by Salim-Javed: The Story of Hindi Cinema's Greatest Screenwriters|last=Chaudhuri|first=Diptakirti|date=1 October 2015|publisher=[[Penguin Books|Penguin UK]]|isbn=9789352140084|language=en|access-date=29 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20190404170145/https://books.google.com/books?id=Cri9CgAAQBAJ|archive-date=4 April 2019|url-status=live}}</ref> ఈ భాగస్వామ్యంలో, సలీమ్ ఖాన్ ప్రధానంగా కథలు, పాత్రలను అభివృద్ధి చేయగా, అక్తర్ సంభాషణలు, స్క్రీన్ ప్లే రచనపై దృష్టి పెట్టాడు.<ref>{{cite news |last=Chintamani|first=Gautam|title=The brilliance of Salim-Javed lies not just in what they said, but how they said it|url=https://scroll.in/article/764622/the-brilliance-of-salim-javed-lies-not-just-in-what-they-said-but-how-they-said-it|work=Scroll.in|access-date=2 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20161118105025/http://scroll.in/article/764622/the-brilliance-of-salim-javed-lies-not-just-in-what-they-said-but-how-they-said-it|archive-date=18 November 2016|url-status=live}}</ref> సలీమ్-జావేద్ జంట 1970లలో భారతీయ చలనచిత్ర రంగాన్ని విప్లవాత్మకంగా మార్చారు,<ref name="Pandolin">{{cite web|title=Salim-Javed: Writing Duo that Revolutionized Indian Cinema|url=https://pandolin.com/salim-javed-writing-duo-that-revolutionized-indian-cinema/|website=Pandolin|date=25 April 2013|access-date=29 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201035749/https://pandolin.com/salim-javed-writing-duo-that-revolutionized-indian-cinema/|archive-date=1 December 2017|url-status=dead}}</ref> బాలీవుడ్ కథా ఫార్ములాను మార్చి బ్లాక్‌బస్టర్ ఫార్మాట్‌కు మార్గదర్శకత్వం వహించారు.<ref name="Chaudhuri" /> వారు మసాలా సినిమా,<ref name="Chaudhuri58">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Cri9CgAAQBAJ&pg=PT58|title=Written by Salim-Javed: The Story of Hindi Cinema's Greatest Screenwriters|last=Chaudhuri|first=Diptakirti|date=1 October 2015|publisher=[[Penguin Books|Penguin UK]]|isbn=9789352140084|language=en|pages=58|access-date=29 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20190405032331/https://books.google.com/books?id=Cri9CgAAQBAJ&pg=PT58|archive-date=5 April 2019|url-status=live}}</ref> డెకాయిట్ వెస్ట్రన్ శైలిని ప్రాచుర్యంలోకి తెచ్చారు.<ref name="Teo">{{cite book|last=Teo|first=Stephen|title=Eastern Westerns: Film and Genre Outside and Inside Hollywood|date=2017|publisher=[[Taylor & Francis]]|isbn=978-1-317-59226-6|pages=122|url=https://books.google.com/books?id=pi8lDwAAQBAJ&pg=PA122|language=en|access-date=29 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171130151204/https://books.google.com/books?id=pi8lDwAAQBAJ&pg=PA122|archive-date=30 November 2017|url-status=live}}</ref> అమితాబ్ బచ్చన్ కెరీర్ ను నిర్వచించిన "యాంగ్రీ యంగ్ మ్యాన్" మూసను సృష్టించడంలో కీలక పాత్ర పోషించారు.<ref name="timesofindia">{{cite news|title=Why Salim Khan was angry with Amitabh Bachchan|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Why-Salim-Khan-was-angry-with-Amitabh-Bachchan/articleshow/27245793.cms|work=[[The Times of India]]|date=13 December 2013|access-date=29 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20180102180945/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Why-Salim-Khan-was-angry-with-Amitabh-Bachchan/articleshow/27245793.cms|archive-date=2 January 2018|url-status=live}}</ref> వారి ప్రధాన విజయాలలో ''సీతా ఔర్ గీతా'' (1972), ''జంజీర్'' (1973), ''దీవార్'' (1975), ''[[షోలే]]'' (1975), ''త్రిశూల్'' (1978), ''క్రాంతి'' (1981), ''డాన్'' ఫ్రాంచైజీ ఉన్నాయి. ''షోలే'' ఆ కాలంలో అత్యధిక వసూళ్లు సాధించిన భారతీయ చిత్రంగా నిలిచింది, ఇప్పటివరకు రూపొందించిన అత్యుత్తమ భారతీయ చిత్రాల జాబితాలో తరచుగా చోటు దక్కించుకుంటుంది.<ref>{{cite news|title=G. P. Sippy, Indian Filmmaker Whose ''Sholay'' Was a Bollywood Hit, Dies at 93 |url=https://www.nytimes.com/2007/12/27/arts/27Sippy.html |work=[[The New York Times]] |access-date=23 February 2011 |first=Haresh |last=Pandya |date=27 December 2007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110828135232/http://www.nytimes.com/2007/12/27/arts/27Sippy.html |archive-date=28 August 2011 }}</ref><ref name="bfi">{{cite web|title=Top 10 Indian Films|publisher=[[British Film Institute]]|year=2002 |url=http://www.bfi.org.uk/features/imagineasia/guide/poll/india |access-date=14 June 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110515101729/http://www.bfi.org.uk/features/imagineasia/guide/poll/india/|archive-date=15 May 2011 }}</ref> సలీమ్ ఖాన్ సలీమ్ ఖాన్ కుటుంబానికి పెద్దగా, ముగ్గురు బాలీవుడ్ నటులు — సల్మాన్ ఖాన్, సొహైల్ ఖాన్, అర్బాజ్ ఖాన్ — సినిమా నిర్మాత అల్విరా ఖాన్ అగ్నిహోత్రిల తండ్రిగా కూడా సుపరిచితుడు. అతను సుశీల చరక్ (సల్మా ఖాన్ అని కూడా పిలుస్తారు),<ref>{{cite news|title=Salman Khan's mom Salma Khan and stepmom Helen share a strong bond|url=http://daily.bhaskar.com/news/ENT-salman-khans-mom-salma-khan-and-stepmom-helen-share-a-strong-bond-4282546-PHO.html|access-date=18 June 2016|publisher=[[Dainik Bhaskar]]|date=4 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20160701013615/http://daily.bhaskar.com/news/ENT-salman-khans-mom-salma-khan-and-stepmom-helen-share-a-strong-bond-4282546-PHO.html|archive-date=1 July 2016|url-status=dead}}</ref> నటి [[హెలెన్ (నటి)|హెలెన్]] లను వివాహం చేసుకున్నాడు.<ref>{{cite news|title=Helen elated over grandson's birth|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/helen-elated-over-grandsons-birth-arpita-khan-baby-ahil-aayush-sharma/|access-date=18 June 2016|publisher=[[The Indian Express]]|date=2 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160611082011/http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/helen-elated-over-grandsons-birth-arpita-khan-baby-ahil-aayush-sharma/|archive-date=11 June 2016|url-status=live}}</ref> తన కెరీర్ లో సలీమ్-జావేద్ భాగస్వామ్యంలో భాగంగా సలీమ్ ఖాన్ ఆరు ఫిల్మ్‌ఫేర్ పురస్కారాలను గెలుచుకున్నాడు. 2014లో, హిందీ సినిమాకు ఆయన చేసిన కృషికి గాను భారత ప్రభుత్వం సలీమ్ ఖాన్‌కు పద్మశ్రీ పురస్కారాన్ని ప్రకటించింది, తాను అంతకంటే ఉన్నతమైన పురస్కారానికి అర్హుడినని పేర్కొంటూ అతను ఆ పురస్కారాన్ని తిరస్కరించాడు.<ref>{{Cite news |last=Talwaar |first=Pooja |date=27 January 2015 |title=Salim Khan on Declining Padma Shri: I Deserve More, Would Have Accepted Padma Bhushan |url=https://www.ndtv.com/entertainment/salim-khan-on-declining-padma-shri-i-deserve-more-would-have-accepted-padma-bhushan-733803 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007112430/https://www.ndtv.com/entertainment/salim-khan-on-declining-padma-shri-i-deserve-more-would-have-accepted-padma-bhushan-733803 |archive-date=7 October 2024 |work=NDTV |access-date=26 October 2025}}</ref> 2024లో, అమెజాన్ ప్రైమ్ వీడియో సలీమ్-జావేద్ స్క్రీన్ ప్లే రచయితల ద్వయం గురించి ''యాంగ్రీ యంగ్ మెన్'' పేరుతో మూడు భాగాల డాక్యుమెంటరీ సిరీస్‌ను విడుదల చేసింది. ఈ సిరీస్ వారి సృజనాత్మక భాగస్వామ్యాన్ని, భారతీయ చలనచిత్ర పరిణామంపై వారి ప్రభావాన్ని, భాగస్వామ్యానికి మించిన వారి వ్యక్తిగత ప్రయాణాలను అన్వేషిస్తుంది.<ref>{{cite magazine |last1=Ramachandran |first1=Naman |date=16 August 2024 |title='Angry Young Men': Inside Prime Video's Documentary Series on Bollywood Screenwriting Legends Salim-Javed (EXCLUSIVE) |url=https://variety.com/2024/tv/news/salim-javed-angry-young-men-prime-video-1236108804/ |magazine=[[Variety (magazine)|Variety]] |access-date=18 January 2025}}</ref> == తొలినాటి జీవితం == సలీమ్ ఖాన్ బ్రిటిష్ ఇండియాలోని (ప్రస్తుత మధ్యప్రదేశ్, భారత్) ఒక సంస్థానమైన ఇండోర్ స్టేట్ లోని ఇండోర్ లో ఒక సంపన్న కుటుంబంలో జన్మించాడు. అతను ఇండోర్ లోని హోల్కర్ సైన్స్ కళాశాలలో తన విద్యాభ్యాసాన్ని కొనసాగించాడు. ఖాన్ ప్రకారం, అతని తాతలు 1800ల మధ్యలో ఆఫ్ఘనిస్తాన్ నుండి భారతదేశానికి వలస వచ్చిన అలకోజాయ్ పష్తూన్లు, వారు బ్రిటిష్ ఇండియన్ ఆర్మీ అశ్వికదళంలో పనిచేశారు,<ref>{{cite news |url=http://www.openthemagazine.com/article/art-culture/the-kingdom-of-khan |title=The Kingdom of Khan |publisher=[[Open (Indian magazine)|OPEN]] |quote=Salim Khan, scriptwriter and father of [[Salman Khan]], remembers the [[Afghans|Afghan]] tribe his family historically belongs to. "It is [[Alakozai]]," he says. "My family came to Indore 150 years ago, and worked as [part of the] cavalry in the time of the British." Salman Khan is a fifth-generation Khan in India. |first=Shubhangi |last=Swarup |date=29 January 2011 |access-date=17 July 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160402073310/http://www.openthemagazine.com/article/art-culture/the-kingdom-of-khan#page4 |archive-date=2 April 2016 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |url=https://in.news.yahoo.com/khans-bollywood-afghan-traces-pathan-roots-074154652.html |title=Khans in Bollywood: Afghan traces their Pathan roots |publisher=IANS |first=Devirupa |last=Mitra |date=17 May 2011 |access-date=17 July 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140812150944/https://in.news.yahoo.com/khans-bollywood-afghan-traces-pathan-roots-074154652.html |archive-date=12 August 2014 |url-status=live }}</ref> అయితే రచయిత జసిమ్ ఖాన్, సల్మాన్ ఖాన్ జీవిత చరిత్రలో, ఈ పూర్వీకులు బ్రిటిష్ ఇండియాలోని (ప్రస్తుత పాకిస్తాన్ లోని ఖైబర్ పఖ్తుంక్వా) నార్త్-వెస్ట్ ఫ్రాంటియర్ ప్రావిన్స్ లోని స్వాత్ వ్యాలీలో ఉన్న మలకండ్ కు చెందిన యూసుఫ్ జాయ్ పష్తూన్ల అకజాయ్ ఉప-తెగకు చెందినవారని పేర్కొన్నాడు.<ref name="Khan2015">{{cite book |author=Jasim Khan |url=https://books.google.com/books?id=2jgHCwAAQBAJ |title=Being Salman |date=27 December 2015 |publisher=Penguin Books Limited |isbn=978-81-8475-094-2 |pages=34, 35, 37, 38– |quote=Superstar Salman Khan is a Pashtun from the Akuzai clan...One has to travel roughly forty-five kilometres from Mingora towards Peshawar to reach the nondescript town of Malakand. This is the place where the forebears of Salman Khan once lived. They belonged to the Akuzai clan of the Pashtun tribe...}}</ref> ఖాన్ కుటుంబం ప్రభుత్వ ఉద్యోగాల కోసం అన్వేషించేది, చివరకు ఇండోర్ లో స్థిరపడింది. సలీమ్ ఖాన్ తన తల్లిదండ్రులకు చిన్న కుమారుడు, అతనికి 14 ఏళ్లు వచ్చేసరికి వారిద్దరూ మరణించారు. అతని తండ్రి అబ్దుల్ రషీద్ ఖాన్ ఇండియన్ ఇంపీరియల్ పోలీస్ లో చేరి డీఐజీ-ఇండోర్ స్థాయికి ఎదిగాడు, ఇది బ్రిటిష్ ఇండియాలో ఒక భారతీయుడికి లభించే అత్యున్నత పోలీసు ర్యాంకు. సలీమ్ తల్లి సిద్ధిఖా బానో ఖాన్ అతనికి తొమ్మిదేళ్ల వయసులో మరణించింది. ఆమె మరణానికి ముందు నాలుగు సంవత్సరాల పాటు క్షయవ్యాధితో బాధపడింది, ఆ కారణంగా చిన్నపిల్లలు ఆమె దగ్గరకు వెళ్లడం లేదా ఆమెను కౌగిలించుకోవడం నిషేధించబడింది; తద్వారా సలీమ్ కు ఆమె మరణానికి ముందే తన తల్లితో పెద్దగా సంబంధం ఉండేది కాదు. సలీమ్ కు పద్నాలుగేళ్ల వయసులో 1950 జనవరిలో అతని తండ్రి కూడా మరణించాడు. రెండు నెలల తర్వాత 1950 మార్చిలో సలీమ్ (ఇండోర్ లోని సెయింట్ రాఫెల్స్ పాఠశాలలో చదివాడు) తన మెట్రిక్యులేషన్ పరీక్షలకు హాజరయ్యాడు. అతను ఒక మోస్తరుగా రాణించి ఇండోర్ లోని హోల్కర్ కళాశాలలో చేరాడు, తన బి.ఎ. పూర్తి చేశాడు. కుటుంబానికి ఉన్న గణనీయమైన సంపద ద్వారా అతని అన్నలు అతనికి ఆర్థికంగా మద్దతు ఇచ్చారు, అతను కళాశాల విద్యార్థిగా ఉన్నప్పుడే అతనికి సొంతంగా ఒక కారు ఇచ్చేంతగా ఈ మద్దతు ఉండేది. అతను క్రీడలలో, ముఖ్యంగా క్రికెట్‌లో రాణించాడు, బ్యాచిలర్స్ పూర్తయ్యాక మాస్టర్స్ డిగ్రీలో చేరడానికి కళాశాల అనుమతించడానికి అతని స్టార్ క్రికెటర్ హోదానే కారణం. అతను శిక్షణ పొందిన పైలట్ కూడా.<ref name="telegraphindia">{{cite news|title=We were more successful than most leading pairs|url=https://www.telegraphindia.com/1101114/jsp/7days/story_13173933.jsp|work=[[The Telegraph (Calcutta)|The Telegraph]]|date=14 November 2010|access-date=2 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171203013841/https://www.telegraphindia.com/1101114/jsp/7days/story_13173933.jsp|archive-date=3 December 2017|url-status=dead}}</ref> ఈ సమయంలో, అతను సినిమాల పట్ల కూడా ఆకర్షితుడయ్యాడు, అతని అసాధారణమైన అందం వల్ల అతను సినిమా స్టార్ కావడానికి ప్రయత్నించాలని అతని సహాధ్యాయులు ప్రోత్సహించారు. == కెరీర్ == === నటనా దశ (1960–1969) === అతను కె. అమర్‌నాథ్ దర్శకత్వం వహించిన బారాత్ సినిమాలో సహాయక పాత్రలో నటించాడు. అతనికి సైనింగ్ మొత్తంగా రూ. 1000/- (2023లో ₹88,356.56), షూటింగ్ కాలానికి నెలవారీ వేతనంగా రూ. 400/- (2023లో ₹35,342.64) చెల్లించారు. సలీమ్ అంగీకరించి ముంబైకి మకాం మార్చి మహిమ్ లోని ఒక అద్దె అపార్ట్‌మెంట్‌లో నివసించాడు. ఇండోర్ లో ట్రాన్స్‌పోర్ట్ ట్రక్కులు ఉన్న అతని సోదరుడు అతనికి డబ్బుతో సహాయం చేశాడు. బారాత్ చిత్రం 1960లో పూర్తయి విడుదలైనప్పటికీ, అది అంతగా రాణించలేదు. ప్రిన్స్ సలీమ్ అనే పేరుతో పనిచేస్తూ,<ref name="telegraphindia" /> వర్థమాన నటులు ఎదుర్కొనే సాధారణ 'కష్టకాలం'లోకి అడుగుపెట్టాడు, చిన్న పాత్రలు చేస్తూ, అందమైన సహాయ నటుడిగా ముద్రవేయబడి, క్రమంగా బి-గ్రేడ్ సినిమాలకు పరిమితమయ్యాడు. తరువాతి దశాబ్ద కాలంలో, అతను దాదాపు రెండు డజన్ల చిత్రాలలో చిన్న పాత్రలు పోషిస్తూ "సాధారణ పాత్రలలో" నటించాడు, ఆ పాత్రలు ఎంత చిన్నవంటే ఆ చిత్రాలలో చాలా వాటి టైటిల్స్ లో అతని పేరు కనిపించలేదు; 1970 వరకు మొత్తం 14 సినిమాల్లో, 1977లో చివరిసారిగా ఒక సినిమాలో నటించినట్లు అతనికి గుర్తింపు దక్కింది. వీటిలో ''తీస్రీ మంజిల్'' (1966), ''సర్హాది లూటేరా'' (1966), ''దీవానా'' (1967) చిత్రాలు ఉన్నాయి. అతనికి కాస్త గుర్తింపు తెచ్చిన ముఖ్యమైన పాత్ర తీస్రీ మంజిల్ చిత్రంలోనిది, అందులో హీరో స్నేహితుడిగా అతని పాత్ర బలంగా ఉండటంతో పాటు, అతని ఎంట్రీ సీన్ కు చాలా మంచి బిల్డ్-అప్ లభించింది. === స్క్రీన్ ప్లే రచన వైపు మళ్లింపు (1969–1971) === 25 చిత్రాలలో పనిచేసిన తర్వాత, "నాలో నటనను ప్రదర్శించే కళ లేనందున నేను నటుడిగా పనికిరాను" అని అతనికి అర్థమైంది. "కానీ అప్పటికే చాలా ఆలస్యమైంది - నేను ఇండోర్ కు ఎలా తిరిగి వెళ్లగలను?" అని భావించాడు.<ref name="telegraphindia" /> 1960ల చివరలో, సలీమ్ ఖాన్ తన దృష్టిని నటన నుండి స్క్రిప్ట్ రచన వైపు మళ్లించాలని నిర్ణయించుకున్నాడు, ప్రిన్స్ సలీమ్ అనే పేరునే వాడటం కొనసాగించాడు. అతని ప్రసిద్ధ సినిమా స్క్రిప్ట్ లలో ''దో భాయ్'' (1969) ఒకటి. అబ్రార్ అల్వి దగ్గర రైటింగ్ అసిస్టెంట్ గా కూడా పనిచేయడం ప్రారంభించాడు.<ref>{{cite book|last1=Chaudhuri|first1=Diptakirti|title=Written by Salim-Javed: The Story of Hindi Cinema's Greatest Screenwriters|date=2015|publisher=[[Penguin Group]]|isbn=9789352140084|pages=23|url=https://books.google.com/books?id=Cri9CgAAQBAJ&pg=PT23|language=en|quote=Salim had decided to cut down on his acting assignments in order to concentrate on writing. In ''Do Bhai'', he was credited as Prince Salim. During this period, he joined Abrar Alvi as a writing assistant.}}</ref> === సలీమ్-జావేద్ దశ (1971–1982) === {{Main|సలీమ్-జావేద్}} సలీమ్ కు చివరి నటనగా మిగిలిపోయిన సర్హాది లూటేరా సినిమా నిర్మాణ సమయంలో సలీమ్ మొదటిసారి జావేద్ అక్తర్ ను కలిశాడు. షూటింగ్ ప్రారంభమైనప్పుడు క్లాపర్ బాయ్‌గా పనిచేసిన జావేద్‌ను తరువాత దర్శకుడు ఎస్.ఎం. సాగర్ ఆ సినిమాకు డైలాగ్ రైటర్‌గా మార్చాడు. ఈ సినిమాలో ఇద్దరూ కలిసి పనిచేస్తున్నప్పుడు జావేద్ తో స్నేహం మొదలైంది, వారి బాస్‌లు ఒకరికొకరు ఇరుగుపొరుగు వారు కావడంతో ఆ స్నేహం మరింత బలపడింది. స్క్రీన్ ప్లేలు, సంభాషణలను ఖరారు చేయడంలో రచయిత/దర్శకుడు అబ్రార్ అల్వికి సహాయకుడిగా సలీమ్ ఖాన్ కు అవకాశం దక్కింది, జావేద్ అక్తర్ కవిత్వాన్ని మెరుగుపరచడంపై దృష్టి పెడుతూ కైఫీ ఆజ్మీకి సహాయకుడిగా పనిచేయడం ప్రారంభించాడు. అబ్రార్ అల్వి, కైఫీ ఆజ్మీ పొరుగువారు కావడంతో సలీమ్ ఖాన్, జావేద్ అక్తర్ తరచుగా కలుసుకునేవారు. వారిద్దరి మధ్య సత్సంబంధాలు ఏర్పడి సలీమ్-జావేద్ పేరుతో ఒక స్క్రిప్ట్ రైటింగ్ బృందంగా ఏర్పడ్డారు. సలీమ్ కథలు, ప్లాట్లను రూపొందించేవాడు, జావేద్ సంభాషణలను, అప్పుడప్పుడు ఆ చిత్రాలకు పాటల సాహిత్యాన్ని అభివృద్ధి చేసేవాడు. వారు కలిసి చర్చించుకుని సినిమా ఫైనల్ డ్రాఫ్ట్ గురించి నిర్ణయాలకు వచ్చేవారు. స్క్రిప్ట్ రచయితలుగా వారికి తొలి అవకాశం ఇచ్చిన ఘనత రాజేష్ ఖన్నాకు దక్కుతుంది.<ref>{{cite news|title=More facts about Rajesh Khanna|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bollywood/news-interviews/More-facts-about-Rajesh-Khanna/articleshow/15030591.cms|access-date=18 June 2016|work=[[The Times of India]]|date=19 July 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20131202231114/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-07-19/news-interviews/32731341_1_rajesh-khanna-consecutive-solo-superhits-record-in-indian-film|archive-date=2 December 2013|url-status=live}}</ref> జావేద్ అక్తర్ ఒక ఇంటర్వ్యూలో ఈ విధంగా అంగీకరించాడు: "ఒకరోజు, అతను (రాజేష్ ఖన్నా) సలీమ్ సాబ్ వద్దకు వెళ్లి, దేవర్ తనకు భారీ సైనింగ్ అమౌంట్ ఇచ్చాడని, దానితో తన బంగ్లా ఆశీర్వాద్ కోసం చెల్లింపులు పూర్తి చేయవచ్చని చెప్పాడు. కానీ ఆ సినిమా ఒక రీమేక్ (దైవ చెయల్), ఒరిజినల్ స్క్రిప్ట్ ఏమాత్రం సంతృప్తికరంగా లేదు. మనం స్క్రిప్ట్ ని సరిచేయగలిగితే, మాకు డబ్బుతో పాటు క్రెడిట్ కూడా వచ్చేలా చూసుకుంటానని అతను మాతో చెప్పాడు."<ref>{{cite web|title=The Magic of Haathi Mere Saathi|url=http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/3718/|website=[[Bollywood Hungama]]|access-date=18 June 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304094059/http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/3718/|archive-date=4 March 2016|url-status=dead}}</ref> స్క్రిప్ట్ రచయితలుగా ఇది వారికి మొదటి అవకాశం, ఈ చిత్రం, ''హాథీ మేరే సాథీ'', పెద్ద హిట్ గా నిలిచింది. సిప్పీ ఫిల్మ్స్ కు రెసిడెంట్ స్క్రీన్ ప్లే రచయితలుగా పనిచేయడానికి జి.పి. సిప్పీ సలీమ్-జావేద్ జంటను నియమించుకున్నాడు. వారు అందాజ్, సీతా ఔర్ గీతా, షోలే, డాన్ వంటి పలు విజయవంతమైన చిత్రాలకు స్క్రీన్ ప్లేలను అందించారు. అందాజ్ స్క్రిప్ట్ వారి మొదటి పెద్ద విజయం, ఆ తరువాత అధికార్ (1971), ''హాథీ మేరే సాథీ'' (1971), ''సీతా ఔర్ గీతా'' (1972) విజయాలు సాధించాయి. ''యాదోం కి బారాత్'' (1973), ''జంజీర్'' (1973), హాథ్ కి సఫాయి (1974), ''దీవార్'' (1975), ''షోలే'' (1975), చాచా భతీజా (1977), డాన్ (1978), ''త్రిశూల్'' (1978), దోస్తానా (1980), ''క్రాంతి'' (1981), ''జమానా'' (1985), ''మిస్టర్ ఇండియా'' (1987) చిత్రాలతో వారు హిట్లను అందుకున్నారు. ప్రేమద కనికె, రాజా నన్న రాజా అనే రెండు కన్నడ చిత్రాలతో సహా మొత్తం 24 చిత్రాలకు వారు కలిసి పనిచేశారు. వారు రాసిన 24 చిత్రాలలో 20 హిట్స్. వారు రాసి బాక్సాఫీస్ వద్ద పరాజయం పాలైన స్క్రిప్ట్ లలో ఆఖ్రీ దావ్ (1975), ఇమాన్ ధరమ్ (1977), కాలా పత్తర్ (1979), షాన్ (1980) ఉన్నాయి. ఇగో సమస్యల కారణంగా వారు 1982లో విడిపోయినప్పటికీ, వారు రాసిన కొన్ని స్క్రిప్ట్ లు జమానా, ''మిస్టర్ ఇండియా'' వంటివి తరువాత కాలంలో చిత్రాలుగా తెరకెక్కి విజయవంతమయ్యాయి. అనేక సందర్భాల్లో "సార్వకాలిక అత్యంత విజయవంతమైన స్క్రిప్ట్ రచయితలు"గా వర్ణించబడిన సలీమ్-జావేద్,<ref name="rediff.com"/> భారతీయ చలనచిత్ర రంగానికి స్టార్ హోదాను సాధించిన మొట్టమొదటి స్క్రిప్ట్ రచయితలుగా గుర్తింపు పొందారు.<ref name="Encyclopaedia of Hindi cinema" /> హిందీ సినిమా పరిశ్రమలో స్క్రిప్ట్ రచయితలను చూసే విధానం, వారిపట్ల వ్యవహరించే తీరులో అనేక మార్పులు తీసుకురావడంలో కూడా సలీమ్-జావేద్ జంట విశేషంగా గుర్తింపు పొందింది. 1970ల వరకు, ఒకే వ్యక్తులు స్క్రీన్ ప్లే, కథ, సంభాషణలు రాసే విధానం ఉండేది కాదు. సినిమా క్రెడిట్స్ లో రచయితల పేర్లు సాధారణంగా వేసేవారు కాదు; ముఖ్యంగా జూనియర్, కష్టపడుతున్న రచయితలకు కేవలం డబ్బులిచ్చి పంపించేవారు. సలీమ్-జావేద్ ఈ పరిస్థితిని మార్చారు. వారి స్క్రిప్ట్ లు అత్యంత విజయవంతం కావడంతో, ఫిల్మ్-మేకర్లను డిమాండ్ చేసే స్థాయికి వారు చేరుకున్నారు. అప్పటివరకు ఉన్న సాధారణ పారితోషికం కంటే చాలా ఎక్కువ చెల్లించాలని పట్టుబట్టడమే కాకుండా, సినిమా క్రెడిట్స్ లో తమ పేరు ఉండేలా చూసుకున్నారు, స్క్రీన్ ప్లే, సంభాషణలు సహా సినిమా నిర్మాణ ప్రక్రియలోని అనేక దశలలో తమ భాగస్వామ్యం ఉండేలా చూసుకున్నారు. క్రెడిట్స్ "సలీమ్-జావేద్" పేరుతో ఉన్నప్పటికీ, ''జంజీర్'' స్క్రీన్ ప్లే దాదాపు పూర్తిగా సలీమ్ ఖాన్ ఒక్కడే రాశాడు, ఆ తరువాత జావేద్ అక్తర్ ను ప్రాజెక్టులోకి తీసుకువచ్చి ఆ పేరుతో క్రెడిట్ ఇవ్వడం జరిగింది.<ref name="timesofindia" /> అమితాబ్ బచ్చన్ కెరీర్ ను ప్రారంభించడంలో కూడా సలీమ్ ఖాన్ కీలక పాత్ర పోషించాడు,<ref name="timesofindia" /> కష్టాల్లో ఉన్న నటుడిని సలీమ్-జావేద్ గుర్తించి, అతని నటనా ప్రతిభకు ముగ్ధులై తమ చిత్రాలలో అతడిని ప్రధాన పాత్రలో తీసుకోవాలని పట్టుబట్టారు.<ref name="indianexpress">{{cite news|title=Revisiting Prakash Mehra's Zanjeer: The film that made Amitabh Bachchan|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/revisiting-prakash-mehra-zanjeer-the-film-that-made-amitabh-bachchan-4714064/|work=[[The Indian Express]]|date=20 June 2017|access-date=2 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201033352/http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/revisiting-prakash-mehra-zanjeer-the-film-that-made-amitabh-bachchan-4714064/|archive-date=1 December 2017|url-status=live}}</ref><ref name="hindustantimes">{{cite news|title=Deewaar was the perfect script: Amitabh Bachchan on 42 years of the cult film|url=http://www.hindustantimes.com/bollywood/deewaar-was-the-perfect-script-amitabh-bachchan-on-42-years-of-the-cult-film/story-x2hy87zQ0ebVlsVMV59U2I.html|work=[[Hindustan Times]]|date=29 January 2017|language=en|access-date=2 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201030549/http://www.hindustantimes.com/bollywood/deewaar-was-the-perfect-script-amitabh-bachchan-on-42-years-of-the-cult-film/story-x2hy87zQ0ebVlsVMV59U2I.html|archive-date=1 December 2017|url-status=live}}</ref> ప్రకాష్ మెహ్రా, మన్మోహన్ దేశాయ్ వంటి దర్శకులకు బచ్చన్ ను పరిచయం చేయడంలో సలీమ్ ఖాన్ వ్యక్తిగతంగా బాధ్యత తీసుకున్నాడు.<ref name="timesofindia" /> === మలి దశ (1983–2003) === జావేద్ తో విడిపోయిన తర్వాత సలీమ్ ఖాన్ ''అంగారే'' (1986), ''నామ్'' (1986), ''కబ్జా'' (1988), ''జుర్మ్'' (1990) వంటి విజయవంతమైన చిత్రాలకు స్క్రిప్ట్, సంభాషణలు రాశాడు. అంగారే సినిమా కోసం, దర్శకుడు రాజేష్ సేథీని సలీమ్ ఖాన్ దగ్గరకు వెళ్లి తమ వద్ద ఉన్న స్క్రిప్ట్ పై పునర్నిర్మాణం చేయాలని రాజేష్ ఖన్నా కోరాడు. అతను రాసిన అకైలా (1991), తుఫాన్ (1989) తదితర కొన్ని చిత్రాలు విఫలం కావడంతో, 1996 తర్వాత సలీమ్ సినిమాల్లో అంతగా చురుకుగా లేడు. జావేద్ అక్తర్ తో విడిపోయిన తర్వాత 1983 నుండి 1996 వరకు పదమూడు చిత్రాలకు స్క్రిప్ట్ లు రాశాడు. వీటిలో ''మజ్‌ధార్'' తో పాటు అతని కుమారుడు సల్మాన్ ఖాన్ నటించిన హిట్ చిత్రం ''పత్తర్ కే ఫూల్'' ఉన్నాయి. అతని చిన్న కుమారుడు సొహైల్ ఖాన్ నిర్మించి, సల్మాన్ నటించిన ''ప్యార్ కియా తో డర్నా క్యా'', ''ఔజార్'' స్క్రిప్ట్ లు ఇతర ముఖ్యమైన విజయాలు. జావేద్ అక్తర్ తో అతని చివరి అనధికారిక కలయిక ''బాఘ్‌బన్'' (2003) చిత్రంలో జరిగింది. తన చివరి ప్రసంగాన్ని జావేద్ అక్తర్ రాయాలని అమితాబ్ బచ్చన్ అభ్యర్థించాడు. సినిమాలో అంతకుముందు, సల్మాన్ ఖాన్ తన ప్రసంగాన్ని రాయమని తన తండ్రి సలీమ్ ఖాన్ ను కోరాడు. అయితే, సలీమ్ ఖాన్ కు గానీ జావేద్ అక్తర్ కు గానీ క్రెడిట్ దక్కలేదు.<ref name="Chaudhuri595">{{cite book|last1=Chaudhuri|first1=Diptakirti|title=Bollybook: The Big Book of Hindi Movie Trivia|date=2014|publisher=[[Penguin Group]]|isbn=9789351187998|pages=595|url=https://books.google.com/books?id=gq-CBAAAQBAJ&pg=PT595|language=en}}</ref> == వ్యక్తిగత జీవితం == [[File:Helen-SalimKhan.jpg|thumb|2013లో తన రెండవ భార్య హెలెన్ తో ఖాన్]] [[File:Arbaaz-Salman-Sohail.jpg|thumb|2013లో ఒక కార్యక్రమంలో ఖాన్ కుమారులు – అర్బాజ్ ఖాన్, సల్మాన్ ఖాన్, సొహైల్ ఖాన్]] ఖాన్ రెండుసార్లు వివాహం చేసుకున్నాడు. అతని మొదటి వివాహం 1964 నవంబరు 18న హిందూ మతానికి చెందిన సల్మా ఖాన్ తో (పుట్టుకతో సుశీల చరక్) జరిగింది. చరక్ తల్లిదండ్రులు ఇద్దరూ హిందువులే: ఆమె తండ్రి బల్దేవ్ సింగ్ చరక్ జమ్మూకి చెందినవారు కాగా, ఆమె తల్లి మహారాష్ట్రియన్.<ref>{{cite news |url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/salman-khan-if-you-havent-seen-kashmir-you-have-seen-nothing/|title=Salman Khan: We would love to premiere a film in Kashmir, if theatres are re-opened|work=The Indian Express|date=18 May 2015|access-date=19 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150519232107/http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/salman-khan-if-you-havent-seen-kashmir-you-have-seen-nothing/|archive-date=19 May 2015|url-status=live}}</ref> ఖాన్, సల్మా దంపతులకు నలుగురు పిల్లలు; ముగ్గురు కుమారులు సల్మాన్, అర్బాజ్, సొహైల్, ఒక కుమార్తె అల్విరా. 1981లో, ఖాన్ క్రిస్టియన్ అయిన నటి హెలెన్ రిచర్డ్‌సన్‌ను వివాహం చేసుకున్నాడు, ఆమె తండ్రి ఆంగ్లో-ఇండియన్ కాగా తల్లి బర్మా దేశస్తురాలు. కొన్ని సంవత్సరాల తరువాత, వారు ముంబై ఫుట్‌పాత్‌పై మరణించిన నిరాశ్రయురాలైన మహిళ కుమార్తె అర్పితను దత్తత తీసుకున్నారు.<ref>{{cite magazine |url=https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/wedding-special-6-facts-to-know-about-arpita-khan-wedding-aayush-sharma-salman-khan-227628-2014-11-18|title=Wedding special: 6 facts to know about Arpita Khan|magazine=India Today|access-date=19 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141120225912/http://indiatoday.intoday.in/story/wedding-special-6-facts-to-know-about-arpita-khan-wedding-aayush-sharma-salman-khan/1/401329.html|archive-date=20 November 2014|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://daily.bhaskar.com/article/ENT-the-truth-behind-salman-khans-family-salma-helen-arbaaz-sohail-arpita-alvira-4366624-PHO.html|title=The truth behind Salman Khan's family: Salma, Helen, Arbaaz, Sohail, Arpita, Alvira|access-date=19 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141129032139/http://daily.bhaskar.com/article/ENT-the-truth-behind-salman-khans-family-salma-helen-arbaaz-sohail-arpita-alvira-4366624-PHO.html|archive-date=29 November 2014|url-status=dead}}</ref> ఖాన్ పెద్ద కుమారుడు సల్మాన్, భారతీయ చలనచిత్ర పరిశ్రమలో వాణిజ్యపరంగా అత్యంత విజయవంతమైన నటులలో ఒకరు. అతని ఇతర ఇద్దరు కుమారులు అర్బాజ్, సొహైల్ కూడా నటులు, సినిమా నిర్మాతలు. అతని పెద్ద కుమార్తె అల్విరా మాజీ నటుడు, ఫిల్మ్-మేకర్ అతుల్ అగ్నిహోత్రిని వివాహం చేసుకుంది, అతని చిన్న కుమార్తె అర్పిత హిమాచల్ ప్రదేశ్ మాజీ మంత్రి, కాంగ్రెస్ పార్టీ సుదీర్ఘకాల సభ్యుడైన సుఖ్ రామ్ మనవడు ఆయుష్ శర్మను వివాహం చేసుకుంది. అతని కుమారుడు సల్మాన్ ఖాన్ అతనిని కాజీ నజ్రుల్ ఇస్లాంకు పెద్ద అభిమానిగా అభివర్ణించాడు, అతను ఆ కవి రాసిన చాలా కవితలను చదివినట్లు చెప్పబడింది.<ref>{{cite news |title=Hasina opens Bangabandhu BPL, wishes it 'grand success' |url=http://m.theindependentbd.com/printversion/details/227089 |access-date=7 February 2020 |work=The Independent |location=Dhaka |date=9 December 2019}}</ref> == ఫిల్మోగ్రఫీ == === స్క్రీన్ ప్లే రచయిత (సలీమ్-జావేద్) === {| class="wikitable sortable" |- ! సంవత్సరం !! సినిమా !! భాష !! దర్శకుడు !! నటవర్గం |- | 1971 || అందాజ్ || హిందీ<ref>{{cite book|last1=Aḵẖtar|first1=Jāvīd|author-link1=Javed Akhtar|last2=Kabir|first2=Nasreen Munni|title=Talking Films: Conversations on Hindi Cinema with Javed Akhtar|date=2002|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=978-0-19-566462-1|pages=49|url=https://books.google.com/books?id=_JILAQAAMAAJ|language=en|quote=JA: I write dialogue in Urdu, but the action and descriptions are in English. Then an assistant transcribes the Urdu dialogue into Devnagari because most people read Hindi. But I write in Urdu. Not only me, I think most of the writers working in this so-called Hindi cinema write in Urdu|access-date=29 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170427113433/https://books.google.com/books?id=_JILAQAAMAAJ|archive-date=27 April 2017|url-status=live}}</ref> || రమేష్ సిప్పీ || షమ్మీ కపూర్, హేమమాలిని, రాజేష్ ఖన్నా, సిమి గరేవాల్ |- | 1971 || అధికార్ || హిందీ || ఎస్.ఎం. సాగర్ || అశోక్ కుమార్, నందా, దేబ్ ముఖర్జీ |- | 1971 || హాథీ మేరే సాథీ || హిందీ || ఎం. ఎ. తిరుముగం || రాజేష్ ఖన్నా, తనూజ |- | 1972 || సీతా ఔర్ గీతా || హిందీ || రమేష్ సిప్పీ || ధర్మేంద్ర, హేమమాలిని, సంజీవ్ కుమార్ |- | 1973 || యాదోం కి బారాత్ || హిందీ || నాసిర్ హుస్సేన్ || ధర్మేంద్ర, జీనత్ అమన్, విజయ్ అరోరా, తారిఖ్ ఖాన్ |- | 1973 || జంజీర్ || హిందీ || ప్రకాష్ మెహ్రా || అమితాబ్ బచ్చన్, జయా బచ్చన్, ప్రాణ్ |- | 1974 || మజ్బూర్ || హిందీ || రవి టాండన్ || అమితాబ్ బచ్చన్, పర్వీన్ బాబీ, ప్రాణ్ |- | 1974 || హాథ్ కి సఫాయి || హిందీ || ప్రకాష్ మెహ్రా || రణధీర్ కపూర్, వినోద్ ఖన్నా, హేమమాలిని, సిమి గరేవాల్, రంజీత్ |- | 1975 || దీవార్ || హిందీ || యశ్ చోప్రా || అమితాబ్ బచ్చన్, శశి కపూర్, పర్వీన్ బాబీ, నీతూ సింగ్ |- | 1975 || షోలే || హిందీ || రమేష్ సిప్పీ || ధర్మేంద్ర, అమితాబ్ బచ్చన్, సంజీవ్ కుమార్, హేమమాలిని, జయా భాదురి |- | 1975 || ఆఖ్రీ దావ్ || హిందీ || ఎ. సలాం || జితేంద్ర, సైరా బాను, డానీ డెంజోంగ్ప |- | 1976 || ప్రేమద కనికె || కన్నడం || వి. సోమశేఖర్ || డా. రాజ్‌కుమార్, ఆరతి |- | 1976 || రాజా నన్న రాజా || కన్నడం || ఎ. వి. శేషగిరి రావు || డా. రాజ్‌కుమార్, ఆరతి |- | 1977 || ఇమాన్ ధరమ్ || హిందీ || దేశ్ ముఖర్జీ || అమితాబ్ బచ్చన్, శశి కపూర్, సంజీవ్ కుమార్, రేఖ |- | 1977 || చాచా భతీజా || హిందీ || మన్మోహన్ దేశాయ్ || ధర్మేంద్ర, రణధీర్ కపూర్, హేమమాలిని |- | 1978 || త్రిశూల్ || హిందీ || యశ్ చోప్రా || అమితాబ్ బచ్చన్, సంజీవ్ కుమార్, శశి కపూర్, హేమమాలిని |- | 1978 || డాన్ || హిందీ || చంద్ర బారోట్ || అమితాబ్ బచ్చన్, హెలెన్, జీనత్ అమన్ |- | 1979 || కాలా పత్తర్ || హిందీ || యశ్ చోప్రా || అమితాబ్ బచ్చన్, శశి కపూర్, శతృఘ్న సిన్హా |- | 1980 || దోస్తానా || హిందీ || రాజ్ ఖోస్లా || అమితాబ్ బచ్చన్, శతృఘ్న సిన్హా, జీనత్ అమన్, హెలెన్ |- | 1980 || షాన్ || హిందీ || రమేష్ సిప్పీ || అమితాబ్ బచ్చన్, సునీల్ దత్, శతృఘ్న సిన్హా, శశి కపూర్, రాఖీ గుల్జార్, పర్వీన్ బాబీ |- | 1981 || క్రాంతి || హిందీ || మనోజ్ కుమార్ || దిలీప్ కుమార్, శశి కపూర్, శతృఘ్న సిన్హా, హేమమాలిని, పర్వీన్ బాబీ |- | 1982 || శక్తి || హిందీ || రమేష్ సిప్పీ || దిలీప్ కుమార్, అమితాబ్ బచ్చన్, రాఖీ, అనిల్ కపూర్ |- | 1985 || జమానా || హిందీ || రమేష్ తల్వార్ || రాజేష్ ఖన్నా, రిషి కపూర్, పూనమ్ ధిల్లాన్, రంజీతా కౌర్ |- | 1987 || మిస్టర్ ఇండియా || హిందీ || శేఖర్ కపూర్ || అనిల్ కపూర్, శ్రీదేవి, అమ్రీష్ పురి |} === నటుడు === * బారాత్ (1960) * పోలీస్ డిటెక్టివ్ (1960) * రాము దాదా (1961) * ప్రొఫెసర్ (1962) * కాబ్లి ఖాన్ (1963) * బచ్ పన్ (1963) * దారాసింగ్: ఐరన్ మ్యాన్ (1964) * ఆంధీ ఔర్ తుఫాన్ (1964) * రాకా (1965) * సర్హాది లూటేరా (1966) * తీస్రీ మంజిల్ (1966) * సర్హాది లూటేరా (1966) * దీవానా (1967) * ఛైలా బాబు (1967) * లహూ పుకారేగా (1968) * వఫాదార్ (1977) * మహాభారత్ (1965) == పురస్కారాలు == === ఫిల్మ్‌ఫేర్ పురస్కారాలు === {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:center;" ! సంవత్సరం !! విభాగం !! ఫలితం !! సినిమా !! దర్శకుడు !! గమనికలు |- |rowspan="2"|1974 || ఉత్తమ స్క్రీన్ ప్లే || {{won}} || rowspan="2"|జంజీర్ (1973) || rowspan=2 | ప్రకాష్ మెహ్రా || rowspan=2 | <ref>{{cite magazine |title=Filmfare Awards Winners From 1953 to 2025 |url=https://www.filmfare.com/awards/filmfare-awards/winners |magazine=Filmfare |access-date=13 November 2025}}</ref> |- | ఉత్తమ కథ || {{won}} |- |rowspan="3"|1976 || ఉత్తమ సంభాషణలు || {{won}} || rowspan="3"|దీవార్ (1975) || rowspan=3 | యశ్ చోప్రా |- | ఉత్తమ స్క్రీన్ ప్లే || {{won}} |- | ఉత్తమ కథ || {{won}} |- |1983 || ఉత్తమ స్క్రీన్ ప్లే || {{won}} || శక్తి (1982) || రమేష్ సిప్పీ |} === బ్రిటిష్ ఫిల్మ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ === బ్రిటిష్ ఫిల్మ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ 2002లో నిర్వహించిన సార్వకాలిక "టాప్ 10 భారతీయ చిత్రాల" పోల్ లో షోలే (1975) మొదటి స్థానంలో నిలిచింది.<ref name="bfi" /> === గౌరవ పురస్కారాలు === * 2014 జనవరిలో అప్సరా ఫిల్మ్ & టెలివిజన్ ప్రొడ్యూసర్స్ గిల్డ్ అవార్డ్స్ లో లైఫ్ టైమ్ అచీవ్ మెంట్ ఆనర్. * తన హిందీ సినిమా కృషికి ఆ పురస్కారం సరిపోదని, పద్మభూషణ్ వంటి ఉన్నత పౌర పురస్కారానికి తాను అర్హుడినని భావిస్తున్నట్లు పేర్కొంటూ 2015లో అతను పద్మశ్రీని తిరస్కరించాడు. == పాదటికలు == {{Notelist}} == మూలాలు == {{Reflist}} == బయటి లింకులు == {{Commons category}} * {{IMDb name|id=0451311|name=సలీమ్ ఖాన్}} * బాలీవుడ్ హంగామా లో సలీమ్ ఖాన్ * రోటెన్ టొమాటోస్ లో సలీమ్ ఖాన్ * సలీమ్ ఖాన్ తో ఒక ఇంటర్వ్యూ * సలీమ్-జావేద్ {{DEFAULTSORT:ఖాన్, సలీమ్}} [[వర్గం:1935 జననాలు]] [[వర్గం:భారతీయ ముస్లింలు]] [[వర్గం:హిందీ భాషా భారతీయ రచయితలు]] [[వర్గం:20వ శతాబ్దపు భారతీయ నాటక రచయితలు]] ow3qxx7vev5but2h1pfyw5juu63gd63 4955836 4955830 2026-09-11T01:35:49Z ఉదయ్ కిరణ్ 124579 4955836 wikitext text/x-wiki {{Short description|భారతీయ నటుడు, స్క్రీన్ ప్లే రచయిత (జననం 1935)}} {{Use dmy dates|date=October 2025}} {{Infobox person | name = సలీమ్ ఖాన్ | pronunciation = {{IPA|hns|sɐliːm xɑːn|}} | image = SalimKhan.jpg | image_size = | caption = 2013 ఆగస్టులో ఖాన్ | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1935|11|24}} | birth_place = ఇండోర్, ఇండోర్ స్టేట్, బ్రిటిష్ ఇండియా | occupation = {{hlist|నటుడు|సినిమా నిర్మాత|స్క్రీన్ ప్లే రచయిత}} | years_active = {{ubl|1959–ప్రస్తుతం}} | spouse = {{ubl|{{marriage|సల్మా ఖాన్ (సుశీల చరక్)|1964}}|{{marriage|హెలెన్|1981}}}} | awards = {{ubl|6 ఫిల్మ్‌ఫేర్ పురస్కారాలు}} | children = 5 (సల్మాన్ ఖాన్, అర్బాజ్ ఖాన్, అల్విరా ఖాన్ అగ్నిహోత్రి, సొహైల్ ఖాన్ లతో సహా) | relatives = హిందీ సినిమా వంశాల జాబితా#ఖాన్ కుటుంబం (సలీమ్ ఖాన్) చూడండి }} '''సలీమ్ అబ్దుల్ రషీద్ ఖాన్'''{{Efn|{{IPA|hns|sɐliːm xɑːn}}.}} ({{IPA|hns|sɐliːm xɑːn}}; జననం 24 నవంబరు 1935) ఒక భారతీయ స్క్రీన్ ప్లే రచయిత, నటుడు, సినిమా నిర్మాత.<ref>{{cite news |last1=Roy |first1=Sagorika |date=25 November 2023 |title=Salman Khan wishes father Salim Khan on his 88th birthday: Top Instagram moments |url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/salman-khan-wishes-father-salim-khan-on-his-88th-birthday-top-instagram-moments/cid/1982563 |work=The Telegraph |access-date=27 November 2023}}</ref> అతను అనేక హిందీ సినిమాలకు స్క్రీన్ ప్లేలు, కథలు, స్క్రిప్ట్ లు రాశాడు. అతను జావేద్ అక్తర్ తో కలిసి విజయవంతమైన స్క్రీన్ ప్లే రచయితల ద్వయం సలీమ్-జావేద్ లో ఒకరిగా బాగా ప్రసిద్ధి చెందాడు. హిందీ సినిమాలో స్టార్ హోదాను సాధించిన మొదటి భారతీయ స్క్రీన్ ప్లే రచయితలలో ఈ జంట ఒకరు,<ref name="Encyclopaedia of Hindi cinema">Ramesh Dawar (2003), ''[https://books.google.com/books?id=8y8vN9A14nkC Encyclopaedia of Hindi cinema] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190405040645/https://books.google.com/books?id=8y8vN9A14nkC |date=5 April 2019 }}'', Encyclopædia Britannica (India) Pvt. Ltd.</ref> భారతీయ సినిమా చరిత్రలో అత్యంత ప్రభావవంతమైన స్క్రీన్ ప్లే రచయితలలో ఒకరిగా వీరు నిలిచారు.<ref name="rediff.com">Sholay, through the eyes of Salim Khan, ''[https://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-interview-with-salim-khan/20120228.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190406110656/https://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-interview-with-salim-khan/20120228.htm|date=6 April 2019}}'', Rediff.com</ref><ref name="Chaudhuri">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Cri9CgAAQBAJ|title=Written by Salim-Javed: The Story of Hindi Cinema's Greatest Screenwriters|last=Chaudhuri|first=Diptakirti|date=1 October 2015|publisher=[[Penguin Books|Penguin UK]]|isbn=9789352140084|language=en|access-date=29 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20190404170145/https://books.google.com/books?id=Cri9CgAAQBAJ|archive-date=4 April 2019|url-status=live}}</ref> ఈ భాగస్వామ్యంలో, సలీమ్ ఖాన్ ప్రధానంగా కథలు, పాత్రలను అభివృద్ధి చేయగా, అక్తర్ సంభాషణలు, స్క్రీన్ ప్లే రచనపై దృష్టి పెట్టాడు.<ref>{{cite news |last=Chintamani|first=Gautam|title=The brilliance of Salim-Javed lies not just in what they said, but how they said it|url=https://scroll.in/article/764622/the-brilliance-of-salim-javed-lies-not-just-in-what-they-said-but-how-they-said-it|work=Scroll.in|access-date=2 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20161118105025/http://scroll.in/article/764622/the-brilliance-of-salim-javed-lies-not-just-in-what-they-said-but-how-they-said-it|archive-date=18 November 2016|url-status=live}}</ref> సలీమ్-జావేద్ జంట 1970లలో భారతీయ చలనచిత్ర రంగాన్ని విప్లవాత్మకంగా మార్చారు,<ref name="Pandolin">{{cite web|title=Salim-Javed: Writing Duo that Revolutionized Indian Cinema|url=https://pandolin.com/salim-javed-writing-duo-that-revolutionized-indian-cinema/|website=Pandolin|date=25 April 2013|access-date=29 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201035749/https://pandolin.com/salim-javed-writing-duo-that-revolutionized-indian-cinema/|archive-date=1 December 2017|url-status=dead}}</ref> బాలీవుడ్ కథా ఫార్ములాను మార్చి బ్లాక్‌బస్టర్ ఫార్మాట్‌కు మార్గదర్శకత్వం వహించారు.<ref name="Chaudhuri" /> వారు మసాలా సినిమా,<ref name="Chaudhuri58">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Cri9CgAAQBAJ&pg=PT58|title=Written by Salim-Javed: The Story of Hindi Cinema's Greatest Screenwriters|last=Chaudhuri|first=Diptakirti|date=1 October 2015|publisher=[[Penguin Books|Penguin UK]]|isbn=9789352140084|language=en|pages=58|access-date=29 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20190405032331/https://books.google.com/books?id=Cri9CgAAQBAJ&pg=PT58|archive-date=5 April 2019|url-status=live}}</ref> డెకాయిట్ వెస్ట్రన్ శైలిని ప్రాచుర్యంలోకి తెచ్చారు.<ref name="Teo">{{cite book|last=Teo|first=Stephen|title=Eastern Westerns: Film and Genre Outside and Inside Hollywood|date=2017|publisher=[[Taylor & Francis]]|isbn=978-1-317-59226-6|pages=122|url=https://books.google.com/books?id=pi8lDwAAQBAJ&pg=PA122|language=en|access-date=29 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171130151204/https://books.google.com/books?id=pi8lDwAAQBAJ&pg=PA122|archive-date=30 November 2017|url-status=live}}</ref> అమితాబ్ బచ్చన్ కెరీర్ ను నిర్వచించిన "యాంగ్రీ యంగ్ మ్యాన్" మూసను సృష్టించడంలో కీలక పాత్ర పోషించారు.<ref name="timesofindia">{{cite news|title=Why Salim Khan was angry with Amitabh Bachchan|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Why-Salim-Khan-was-angry-with-Amitabh-Bachchan/articleshow/27245793.cms|work=[[The Times of India]]|date=13 December 2013|access-date=29 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20180102180945/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Why-Salim-Khan-was-angry-with-Amitabh-Bachchan/articleshow/27245793.cms|archive-date=2 January 2018|url-status=live}}</ref> వారి ప్రధాన విజయాలలో ''సీతా ఔర్ గీతా'' (1972), ''జంజీర్'' (1973), ''దీవార్'' (1975), ''[[షోలే]]'' (1975), ''త్రిశూల్'' (1978), ''క్రాంతి'' (1981), ''డాన్'' ఫ్రాంచైజీ ఉన్నాయి. ''షోలే'' ఆ కాలంలో అత్యధిక వసూళ్లు సాధించిన భారతీయ చిత్రంగా నిలిచింది, ఇప్పటివరకు రూపొందించిన అత్యుత్తమ భారతీయ చిత్రాల జాబితాలో తరచుగా చోటు దక్కించుకుంటుంది.<ref>{{cite news|title=G. P. Sippy, Indian Filmmaker Whose ''Sholay'' Was a Bollywood Hit, Dies at 93 |url=https://www.nytimes.com/2007/12/27/arts/27Sippy.html |work=[[The New York Times]] |access-date=23 February 2011 |first=Haresh |last=Pandya |date=27 December 2007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110828135232/http://www.nytimes.com/2007/12/27/arts/27Sippy.html |archive-date=28 August 2011 }}</ref><ref name="bfi">{{cite web|title=Top 10 Indian Films|publisher=[[British Film Institute]]|year=2002 |url=http://www.bfi.org.uk/features/imagineasia/guide/poll/india |access-date=14 June 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110515101729/http://www.bfi.org.uk/features/imagineasia/guide/poll/india/|archive-date=15 May 2011 }}</ref> సలీమ్ ఖాన్ సలీమ్ ఖాన్ కుటుంబానికి పెద్దగా, ముగ్గురు బాలీవుడ్ నటులు — సల్మాన్ ఖాన్, సొహైల్ ఖాన్, అర్బాజ్ ఖాన్ — సినిమా నిర్మాత అల్విరా ఖాన్ అగ్నిహోత్రిల తండ్రిగా కూడా సుపరిచితుడు. అతను సుశీల చరక్ (సల్మా ఖాన్ అని కూడా పిలుస్తారు),<ref>{{cite news|title=Salman Khan's mom Salma Khan and stepmom Helen share a strong bond|url=http://daily.bhaskar.com/news/ENT-salman-khans-mom-salma-khan-and-stepmom-helen-share-a-strong-bond-4282546-PHO.html|access-date=18 June 2016|publisher=[[Dainik Bhaskar]]|date=4 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20160701013615/http://daily.bhaskar.com/news/ENT-salman-khans-mom-salma-khan-and-stepmom-helen-share-a-strong-bond-4282546-PHO.html|archive-date=1 July 2016|url-status=dead}}</ref> నటి [[హెలెన్ (నటి)|హెలెన్]] లను వివాహం చేసుకున్నాడు.<ref>{{cite news|title=Helen elated over grandson's birth|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/helen-elated-over-grandsons-birth-arpita-khan-baby-ahil-aayush-sharma/|access-date=18 June 2016|publisher=[[The Indian Express]]|date=2 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160611082011/http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/helen-elated-over-grandsons-birth-arpita-khan-baby-ahil-aayush-sharma/|archive-date=11 June 2016|url-status=live}}</ref> తన కెరీర్ లో సలీమ్-జావేద్ భాగస్వామ్యంలో భాగంగా సలీమ్ ఖాన్ ఆరు ఫిల్మ్‌ఫేర్ పురస్కారాలను గెలుచుకున్నాడు. 2014లో, హిందీ సినిమాకు ఆయన చేసిన కృషికి గాను భారత ప్రభుత్వం సలీమ్ ఖాన్‌కు పద్మశ్రీ పురస్కారాన్ని ప్రకటించింది, తాను అంతకంటే ఉన్నతమైన పురస్కారానికి అర్హుడినని పేర్కొంటూ అతను ఆ పురస్కారాన్ని తిరస్కరించాడు.<ref>{{Cite news |last=Talwaar |first=Pooja |date=27 January 2015 |title=Salim Khan on Declining Padma Shri: I Deserve More, Would Have Accepted Padma Bhushan |url=https://www.ndtv.com/entertainment/salim-khan-on-declining-padma-shri-i-deserve-more-would-have-accepted-padma-bhushan-733803 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007112430/https://www.ndtv.com/entertainment/salim-khan-on-declining-padma-shri-i-deserve-more-would-have-accepted-padma-bhushan-733803 |archive-date=7 October 2024 |work=NDTV |access-date=26 October 2025}}</ref> 2024లో, అమెజాన్ ప్రైమ్ వీడియో సలీమ్-జావేద్ స్క్రీన్ ప్లే రచయితల ద్వయం గురించి ''యాంగ్రీ యంగ్ మెన్'' పేరుతో మూడు భాగాల డాక్యుమెంటరీ సిరీస్‌ను విడుదల చేసింది. ఈ సిరీస్ వారి సృజనాత్మక భాగస్వామ్యాన్ని, భారతీయ చలనచిత్ర పరిణామంపై వారి ప్రభావాన్ని, భాగస్వామ్యానికి మించిన వారి వ్యక్తిగత ప్రయాణాలను అన్వేషిస్తుంది.<ref>{{cite magazine |last1=Ramachandran |first1=Naman |date=16 August 2024 |title='Angry Young Men': Inside Prime Video's Documentary Series on Bollywood Screenwriting Legends Salim-Javed (EXCLUSIVE) |url=https://variety.com/2024/tv/news/salim-javed-angry-young-men-prime-video-1236108804/ |magazine=[[Variety (magazine)|Variety]] |access-date=18 January 2025}}</ref> == తొలినాటి జీవితం == సలీమ్ ఖాన్ బ్రిటిష్ ఇండియాలోని (ప్రస్తుత [[మధ్య ప్రదేశ్|మధ్యప్రదేశ్]], భారత్) ఒక సంస్థానమైన ఇండోర్ స్టేట్ లోని [[ఇండోర్]] లో ఒక సంపన్న కుటుంబంలో జన్మించాడు. అతను ఇండోర్ లోని హోల్కర్ సైన్స్ కళాశాలలో తన విద్యాభ్యాసాన్ని కొనసాగించాడు. ఖాన్ ప్రకారం, అతని తాతలు 1800ల మధ్యలో [[ఆఫ్ఘనిస్తాన్]] నుండి [[భారతదేశం|భారతదేశానికి]] వలస వచ్చిన అలకోజాయ్ పష్తూన్లు, వారు బ్రిటిష్ ఇండియన్ ఆర్మీ అశ్వికదళంలో పనిచేశారు,<ref>{{cite news |url=http://www.openthemagazine.com/article/art-culture/the-kingdom-of-khan |title=The Kingdom of Khan |publisher=[[Open (Indian magazine)|OPEN]] |quote=Salim Khan, scriptwriter and father of [[Salman Khan]], remembers the [[Afghans|Afghan]] tribe his family historically belongs to. "It is [[Alakozai]]," he says. "My family came to Indore 150 years ago, and worked as [part of the] cavalry in the time of the British." Salman Khan is a fifth-generation Khan in India. |first=Shubhangi |last=Swarup |date=29 January 2011 |access-date=17 July 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160402073310/http://www.openthemagazine.com/article/art-culture/the-kingdom-of-khan#page4 |archive-date=2 April 2016 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |url=https://in.news.yahoo.com/khans-bollywood-afghan-traces-pathan-roots-074154652.html |title=Khans in Bollywood: Afghan traces their Pathan roots |publisher=IANS |first=Devirupa |last=Mitra |date=17 May 2011 |access-date=17 July 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140812150944/https://in.news.yahoo.com/khans-bollywood-afghan-traces-pathan-roots-074154652.html |archive-date=12 August 2014 |url-status=live }}</ref> అయితే రచయిత జసిమ్ ఖాన్, సల్మాన్ ఖాన్ జీవిత చరిత్రలో, ఈ పూర్వీకులు బ్రిటిష్ ఇండియాలోని (ప్రస్తుత [[పాకిస్తాన్]] లోని ఖైబర్ పఖ్తుంక్వా) నార్త్-వెస్ట్ ఫ్రాంటియర్ ప్రావిన్స్ లోని స్వాత్ వ్యాలీలో ఉన్న మలకండ్ కు చెందిన యూసుఫ్ జాయ్ పష్తూన్ల అకజాయ్ ఉప-తెగకు చెందినవారని పేర్కొన్నాడు.<ref name="Khan2015">{{cite book |author=Jasim Khan |url=https://books.google.com/books?id=2jgHCwAAQBAJ |title=Being Salman |date=27 December 2015 |publisher=Penguin Books Limited |isbn=978-81-8475-094-2 |pages=34, 35, 37, 38– |quote=Superstar Salman Khan is a Pashtun from the Akuzai clan...One has to travel roughly forty-five kilometres from Mingora towards Peshawar to reach the nondescript town of Malakand. This is the place where the forebears of Salman Khan once lived. They belonged to the Akuzai clan of the Pashtun tribe...}}</ref> ఖాన్ కుటుంబం ప్రభుత్వ ఉద్యోగాల కోసం అన్వేషించేది, చివరకు ఇండోర్ లో స్థిరపడింది. సలీమ్ ఖాన్ తన తల్లిదండ్రులకు చిన్న కుమారుడు, అతనికి 14 ఏళ్లు వచ్చేసరికి వారిద్దరూ మరణించారు. అతని తండ్రి అబ్దుల్ రషీద్ ఖాన్ ఇండియన్ ఇంపీరియల్ పోలీస్ లో చేరి డీఐజీ-ఇండోర్ స్థాయికి ఎదిగాడు, ఇది బ్రిటిష్ ఇండియాలో ఒక భారతీయుడికి లభించే అత్యున్నత పోలీసు ర్యాంకు. సలీమ్ తల్లి సిద్ధిఖా బానో ఖాన్ అతనికి తొమ్మిదేళ్ల వయసులో మరణించింది. ఆమె మరణానికి ముందు నాలుగు సంవత్సరాల పాటు క్షయవ్యాధితో బాధపడింది, ఆ కారణంగా చిన్నపిల్లలు ఆమె దగ్గరకు వెళ్లడం లేదా ఆమెను కౌగిలించుకోవడం నిషేధించబడింది; తద్వారా సలీమ్ కు ఆమె మరణానికి ముందే తన తల్లితో పెద్దగా సంబంధం ఉండేది కాదు. సలీమ్ కు పద్నాలుగేళ్ల వయసులో 1950 జనవరిలో అతని తండ్రి కూడా మరణించాడు. రెండు నెలల తర్వాత 1950 మార్చిలో సలీమ్ (ఇండోర్ లోని సెయింట్ రాఫెల్స్ పాఠశాలలో చదివాడు) తన మెట్రిక్యులేషన్ పరీక్షలకు హాజరయ్యాడు. అతను ఒక మోస్తరుగా రాణించి [[ఇండోర్]] లోని హోల్కర్ కళాశాలలో చేరాడు, తన బి.ఎ. పూర్తి చేశాడు. కుటుంబానికి ఉన్న గణనీయమైన సంపద ద్వారా అతని అన్నలు అతనికి ఆర్థికంగా మద్దతు ఇచ్చారు, అతను కళాశాల విద్యార్థిగా ఉన్నప్పుడే అతనికి సొంతంగా ఒక కారు ఇచ్చేంతగా ఈ మద్దతు ఉండేది. అతను క్రీడలలో, ముఖ్యంగా క్రికెట్‌లో రాణించాడు, బ్యాచిలర్స్ పూర్తయ్యాక మాస్టర్స్ డిగ్రీలో చేరడానికి కళాశాల అనుమతించడానికి అతని స్టార్ క్రికెటర్ హోదానే కారణం. అతను శిక్షణ పొందిన పైలట్ కూడా.<ref name="telegraphindia">{{cite news|title=We were more successful than most leading pairs|url=https://www.telegraphindia.com/1101114/jsp/7days/story_13173933.jsp|work=[[The Telegraph (Calcutta)|The Telegraph]]|date=14 November 2010|access-date=2 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171203013841/https://www.telegraphindia.com/1101114/jsp/7days/story_13173933.jsp|archive-date=3 December 2017|url-status=dead}}</ref> ఈ సమయంలో, అతను సినిమాల పట్ల కూడా ఆకర్షితుడయ్యాడు, అతని అసాధారణమైన అందం వల్ల అతను సినిమా స్టార్ కావడానికి ప్రయత్నించాలని అతని సహాధ్యాయులు ప్రోత్సహించారు. == కెరీర్ == === నటనా దశ (1960–1969) === అతను కె. అమర్‌నాథ్ దర్శకత్వం వహించిన బారాత్ సినిమాలో సహాయక పాత్రలో నటించాడు. అతనికి సైనింగ్ మొత్తంగా రూ. 1000/- (2023లో ₹88,356.56), షూటింగ్ కాలానికి నెలవారీ వేతనంగా రూ. 400/- (2023లో ₹35,342.64) చెల్లించారు. సలీమ్ అంగీకరించి ముంబైకి మకాం మార్చి మహిమ్ లోని ఒక అద్దె అపార్ట్‌మెంట్‌లో నివసించాడు. ఇండోర్ లో ట్రాన్స్‌పోర్ట్ ట్రక్కులు ఉన్న అతని సోదరుడు అతనికి డబ్బుతో సహాయం చేశాడు. బారాత్ చిత్రం 1960లో పూర్తయి విడుదలైనప్పటికీ, అది అంతగా రాణించలేదు. ప్రిన్స్ సలీమ్ అనే పేరుతో పనిచేస్తూ,<ref name="telegraphindia" /> వర్థమాన నటులు ఎదుర్కొనే సాధారణ 'కష్టకాలం'లోకి అడుగుపెట్టాడు, చిన్న పాత్రలు చేస్తూ, అందమైన సహాయ నటుడిగా ముద్రవేయబడి, క్రమంగా బి-గ్రేడ్ సినిమాలకు పరిమితమయ్యాడు. తరువాతి దశాబ్ద కాలంలో, అతను దాదాపు రెండు డజన్ల చిత్రాలలో చిన్న పాత్రలు పోషిస్తూ "సాధారణ పాత్రలలో" నటించాడు, ఆ పాత్రలు ఎంత చిన్నవంటే ఆ చిత్రాలలో చాలా వాటి టైటిల్స్ లో అతని పేరు కనిపించలేదు; 1970 వరకు మొత్తం 14 సినిమాల్లో, 1977లో చివరిసారిగా ఒక సినిమాలో నటించినట్లు అతనికి గుర్తింపు దక్కింది. వీటిలో ''తీస్రీ మంజిల్'' (1966), ''సర్హాది లూటేరా'' (1966), ''దీవానా'' (1967) చిత్రాలు ఉన్నాయి. అతనికి కాస్త గుర్తింపు తెచ్చిన ముఖ్యమైన పాత్ర తీస్రీ మంజిల్ చిత్రంలోనిది, అందులో హీరో స్నేహితుడిగా అతని పాత్ర బలంగా ఉండటంతో పాటు, అతని ఎంట్రీ సీన్ కు చాలా మంచి బిల్డ్-అప్ లభించింది. === స్క్రీన్ ప్లే రచన వైపు మళ్లింపు (1969–1971) === 25 చిత్రాలలో పనిచేసిన తర్వాత, "నాలో నటనను ప్రదర్శించే కళ లేనందున నేను నటుడిగా పనికిరాను" అని అతనికి అర్థమైంది. "కానీ అప్పటికే చాలా ఆలస్యమైంది - నేను ఇండోర్ కు ఎలా తిరిగి వెళ్లగలను?" అని భావించాడు.<ref name="telegraphindia" /> 1960ల చివరలో, సలీమ్ ఖాన్ తన దృష్టిని నటన నుండి స్క్రిప్ట్ రచన వైపు మళ్లించాలని నిర్ణయించుకున్నాడు, ప్రిన్స్ సలీమ్ అనే పేరునే వాడటం కొనసాగించాడు. అతని ప్రసిద్ధ సినిమా స్క్రిప్ట్ లలో ''దో భాయ్'' (1969) ఒకటి. అబ్రార్ అల్వి దగ్గర రైటింగ్ అసిస్టెంట్ గా కూడా పనిచేయడం ప్రారంభించాడు.<ref>{{cite book|last1=Chaudhuri|first1=Diptakirti|title=Written by Salim-Javed: The Story of Hindi Cinema's Greatest Screenwriters|date=2015|publisher=[[Penguin Group]]|isbn=9789352140084|pages=23|url=https://books.google.com/books?id=Cri9CgAAQBAJ&pg=PT23|language=en|quote=Salim had decided to cut down on his acting assignments in order to concentrate on writing. In ''Do Bhai'', he was credited as Prince Salim. During this period, he joined Abrar Alvi as a writing assistant.}}</ref> === సలీమ్-జావేద్ దశ (1971–1982) === సలీమ్ కు చివరి నటనగా మిగిలిపోయిన సర్హాది లూటేరా సినిమా నిర్మాణ సమయంలో సలీమ్ మొదటిసారి [[జావేద్ అక్తర్]] ను కలిశాడు. షూటింగ్ ప్రారంభమైనప్పుడు క్లాపర్ బాయ్‌గా పనిచేసిన జావేద్‌ను తరువాత దర్శకుడు ఎస్.ఎం. సాగర్ ఆ సినిమాకు డైలాగ్ రైటర్‌గా మార్చాడు. ఈ సినిమాలో ఇద్దరూ కలిసి పనిచేస్తున్నప్పుడు జావేద్ తో స్నేహం మొదలైంది, వారి బాస్‌లు ఒకరికొకరు ఇరుగుపొరుగు వారు కావడంతో ఆ స్నేహం మరింత బలపడింది. స్క్రీన్ ప్లేలు, సంభాషణలను ఖరారు చేయడంలో రచయిత/దర్శకుడు అబ్రార్ అల్వికి సహాయకుడిగా సలీమ్ ఖాన్ కు అవకాశం దక్కింది, జావేద్ అక్తర్ కవిత్వాన్ని మెరుగుపరచడంపై దృష్టి పెడుతూ కైఫీ ఆజ్మీకి సహాయకుడిగా పనిచేయడం ప్రారంభించాడు. అబ్రార్ అల్వి, కైఫీ ఆజ్మీ పొరుగువారు కావడంతో సలీమ్ ఖాన్, జావేద్ అక్తర్ తరచుగా కలుసుకునేవారు. వారిద్దరి మధ్య సత్సంబంధాలు ఏర్పడి సలీమ్-జావేద్ పేరుతో ఒక స్క్రిప్ట్ రైటింగ్ బృందంగా ఏర్పడ్డారు. సలీమ్ కథలు, ప్లాట్లను రూపొందించేవాడు, జావేద్ సంభాషణలను, అప్పుడప్పుడు ఆ చిత్రాలకు పాటల సాహిత్యాన్ని అభివృద్ధి చేసేవాడు. వారు కలిసి చర్చించుకుని సినిమా ఫైనల్ డ్రాఫ్ట్ గురించి నిర్ణయాలకు వచ్చేవారు. స్క్రిప్ట్ రచయితలుగా వారికి తొలి అవకాశం ఇచ్చిన ఘనత [[రాజేష్ ఖన్నా|రాజేష్ ఖన్నాకు]] దక్కుతుంది.<ref>{{cite news|title=More facts about Rajesh Khanna|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bollywood/news-interviews/More-facts-about-Rajesh-Khanna/articleshow/15030591.cms|access-date=18 June 2016|work=[[The Times of India]]|date=19 July 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20131202231114/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-07-19/news-interviews/32731341_1_rajesh-khanna-consecutive-solo-superhits-record-in-indian-film|archive-date=2 December 2013|url-status=live}}</ref> జావేద్ అక్తర్ ఒక ఇంటర్వ్యూలో ఈ విధంగా అంగీకరించాడు: "ఒకరోజు, అతను (రాజేష్ ఖన్నా) సలీమ్ సాబ్ వద్దకు వెళ్లి, దేవర్ తనకు భారీ సైనింగ్ అమౌంట్ ఇచ్చాడని, దానితో తన బంగ్లా ఆశీర్వాద్ కోసం చెల్లింపులు పూర్తి చేయవచ్చని చెప్పాడు. కానీ ఆ సినిమా ఒక రీమేక్ (దైవ చెయల్), ఒరిజినల్ స్క్రిప్ట్ ఏమాత్రం సంతృప్తికరంగా లేదు. మనం స్క్రిప్ట్ ని సరిచేయగలిగితే, మాకు డబ్బుతో పాటు క్రెడిట్ కూడా వచ్చేలా చూసుకుంటానని అతను మాతో చెప్పాడు."<ref>{{cite web|title=The Magic of Haathi Mere Saathi|url=http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/3718/|website=[[Bollywood Hungama]]|access-date=18 June 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304094059/http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/3718/|archive-date=4 March 2016|url-status=dead}}</ref> స్క్రిప్ట్ రచయితలుగా ఇది వారికి మొదటి అవకాశం, ఈ చిత్రం, ''హాథీ మేరే సాథీ'', పెద్ద హిట్ గా నిలిచింది. సిప్పీ ఫిల్మ్స్ కు రెసిడెంట్ స్క్రీన్ ప్లే రచయితలుగా పనిచేయడానికి జి.పి. సిప్పీ సలీమ్-జావేద్ జంటను నియమించుకున్నాడు. వారు అందాజ్, సీతా ఔర్ గీతా, షోలే, డాన్ వంటి పలు విజయవంతమైన చిత్రాలకు స్క్రీన్ ప్లేలను అందించారు. అందాజ్ స్క్రిప్ట్ వారి మొదటి పెద్ద విజయం, ఆ తరువాత అధికార్ (1971), ''హాథీ మేరే సాథీ'' (1971), ''సీతా ఔర్ గీతా'' (1972) విజయాలు సాధించాయి. ''యాదోం కి బారాత్'' (1973), ''జంజీర్'' (1973), హాథ్ కి సఫాయి (1974), ''దీవార్'' (1975), ''షోలే'' (1975), చాచా భతీజా (1977), డాన్ (1978), ''త్రిశూల్'' (1978), దోస్తానా (1980), ''క్రాంతి'' (1981), ''జమానా'' (1985), ''మిస్టర్ ఇండియా'' (1987) చిత్రాలతో వారు హిట్లను అందుకున్నారు. ప్రేమద కనికె, రాజా నన్న రాజా అనే రెండు కన్నడ చిత్రాలతో సహా మొత్తం 24 చిత్రాలకు వారు కలిసి పనిచేశారు. వారు రాసిన 24 చిత్రాలలో 20 హిట్స్. వారు రాసి బాక్సాఫీస్ వద్ద పరాజయం పాలైన స్క్రిప్ట్ లలో ఆఖ్రీ దావ్ (1975), ఇమాన్ ధరమ్ (1977), కాలా పత్తర్ (1979), షాన్ (1980) ఉన్నాయి. ఇగో సమస్యల కారణంగా వారు 1982లో విడిపోయినప్పటికీ, వారు రాసిన కొన్ని స్క్రిప్ట్ లు జమానా, ''మిస్టర్ ఇండియా'' వంటివి తరువాత కాలంలో చిత్రాలుగా తెరకెక్కి విజయవంతమయ్యాయి. అనేక సందర్భాల్లో "సార్వకాలిక అత్యంత విజయవంతమైన స్క్రిప్ట్ రచయితలు"గా వర్ణించబడిన సలీమ్-జావేద్,<ref name="rediff.com"/> భారతీయ చలనచిత్ర రంగానికి స్టార్ హోదాను సాధించిన మొట్టమొదటి స్క్రిప్ట్ రచయితలుగా గుర్తింపు పొందారు.<ref name="Encyclopaedia of Hindi cinema" /> [[హిందీ సినిమా]] పరిశ్రమలో స్క్రిప్ట్ రచయితలను చూసే విధానం, వారిపట్ల వ్యవహరించే తీరులో అనేక మార్పులు తీసుకురావడంలో కూడా సలీమ్-జావేద్ జంట విశేషంగా గుర్తింపు పొందింది. 1970ల వరకు, ఒకే వ్యక్తులు స్క్రీన్ ప్లే, కథ, సంభాషణలు రాసే విధానం ఉండేది కాదు. సినిమా క్రెడిట్స్ లో రచయితల పేర్లు సాధారణంగా వేసేవారు కాదు; ముఖ్యంగా జూనియర్, కష్టపడుతున్న రచయితలకు కేవలం డబ్బులిచ్చి పంపించేవారు. సలీమ్-జావేద్ ఈ పరిస్థితిని మార్చారు. వారి స్క్రిప్ట్ లు అత్యంత విజయవంతం కావడంతో, ఫిల్మ్-మేకర్లను డిమాండ్ చేసే స్థాయికి వారు చేరుకున్నారు. అప్పటివరకు ఉన్న సాధారణ పారితోషికం కంటే చాలా ఎక్కువ చెల్లించాలని పట్టుబట్టడమే కాకుండా, సినిమా క్రెడిట్స్ లో తమ పేరు ఉండేలా చూసుకున్నారు, స్క్రీన్ ప్లే, సంభాషణలు సహా సినిమా నిర్మాణ ప్రక్రియలోని అనేక దశలలో తమ భాగస్వామ్యం ఉండేలా చూసుకున్నారు. క్రెడిట్స్ "సలీమ్-జావేద్" పేరుతో ఉన్నప్పటికీ, ''జంజీర్'' స్క్రీన్ ప్లే దాదాపు పూర్తిగా సలీమ్ ఖాన్ ఒక్కడే రాశాడు, ఆ తరువాత జావేద్ అక్తర్ ను ప్రాజెక్టులోకి తీసుకువచ్చి ఆ పేరుతో క్రెడిట్ ఇవ్వడం జరిగింది.<ref name="timesofindia" /> అమితాబ్ బచ్చన్ కెరీర్ ను ప్రారంభించడంలో కూడా సలీమ్ ఖాన్ కీలక పాత్ర పోషించాడు,<ref name="timesofindia" /> కష్టాల్లో ఉన్న నటుడిని సలీమ్-జావేద్ గుర్తించి, అతని నటనా ప్రతిభకు ముగ్ధులై తమ చిత్రాలలో అతడిని ప్రధాన పాత్రలో తీసుకోవాలని పట్టుబట్టారు.<ref name="indianexpress">{{cite news|title=Revisiting Prakash Mehra's Zanjeer: The film that made Amitabh Bachchan|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/revisiting-prakash-mehra-zanjeer-the-film-that-made-amitabh-bachchan-4714064/|work=[[The Indian Express]]|date=20 June 2017|access-date=2 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201033352/http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/revisiting-prakash-mehra-zanjeer-the-film-that-made-amitabh-bachchan-4714064/|archive-date=1 December 2017|url-status=live}}</ref><ref name="hindustantimes">{{cite news|title=Deewaar was the perfect script: Amitabh Bachchan on 42 years of the cult film|url=http://www.hindustantimes.com/bollywood/deewaar-was-the-perfect-script-amitabh-bachchan-on-42-years-of-the-cult-film/story-x2hy87zQ0ebVlsVMV59U2I.html|work=[[Hindustan Times]]|date=29 January 2017|language=en|access-date=2 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201030549/http://www.hindustantimes.com/bollywood/deewaar-was-the-perfect-script-amitabh-bachchan-on-42-years-of-the-cult-film/story-x2hy87zQ0ebVlsVMV59U2I.html|archive-date=1 December 2017|url-status=live}}</ref> ప్రకాష్ మెహ్రా, మన్మోహన్ దేశాయ్ వంటి దర్శకులకు బచ్చన్ ను పరిచయం చేయడంలో సలీమ్ ఖాన్ వ్యక్తిగతంగా బాధ్యత తీసుకున్నాడు.<ref name="timesofindia" /> === మలి దశ (1983–2003) === జావేద్ తో విడిపోయిన తర్వాత సలీమ్ ఖాన్ ''అంగారే'' (1986), ''నామ్'' (1986), ''కబ్జా'' (1988), ''జుర్మ్'' (1990) వంటి విజయవంతమైన చిత్రాలకు స్క్రిప్ట్, సంభాషణలు రాశాడు. అంగారే సినిమా కోసం, దర్శకుడు రాజేష్ సేథీని సలీమ్ ఖాన్ దగ్గరకు వెళ్లి తమ వద్ద ఉన్న స్క్రిప్ట్ పై పునర్నిర్మాణం చేయాలని రాజేష్ ఖన్నా కోరాడు. అతను రాసిన అకైలా (1991), తుఫాన్ (1989) తదితర కొన్ని చిత్రాలు విఫలం కావడంతో, 1996 తర్వాత సలీమ్ సినిమాల్లో అంతగా చురుకుగా లేడు. జావేద్ అక్తర్ తో విడిపోయిన తర్వాత 1983 నుండి 1996 వరకు పదమూడు చిత్రాలకు స్క్రిప్ట్ లు రాశాడు. వీటిలో ''మజ్‌ధార్'' తో పాటు అతని కుమారుడు [[సల్మాన్ ఖాన్]] నటించిన హిట్ చిత్రం ''పత్తర్ కే ఫూల్'' ఉన్నాయి. అతని చిన్న కుమారుడు సొహైల్ ఖాన్ నిర్మించి, సల్మాన్ నటించిన ''ప్యార్ కియా తో డర్నా క్యా'', ''ఔజార్'' స్క్రిప్ట్ లు ఇతర ముఖ్యమైన విజయాలు. [[జావేద్ అక్తర్]] తో అతని చివరి అనధికారిక కలయిక ''బాఘ్‌బన్'' (2003) చిత్రంలో జరిగింది. తన చివరి ప్రసంగాన్ని జావేద్ అక్తర్ రాయాలని అమితాబ్ బచ్చన్ అభ్యర్థించాడు. సినిమాలో అంతకుముందు, [[సల్మాన్ ఖాన్]] తన ప్రసంగాన్ని రాయమని తన తండ్రి సలీమ్ ఖాన్ ను కోరాడు. అయితే, సలీమ్ ఖాన్ కు గానీ జావేద్ అక్తర్ కు గానీ క్రెడిట్ దక్కలేదు.<ref name="Chaudhuri595">{{cite book|last1=Chaudhuri|first1=Diptakirti|title=Bollybook: The Big Book of Hindi Movie Trivia|date=2014|publisher=[[Penguin Group]]|isbn=9789351187998|pages=595|url=https://books.google.com/books?id=gq-CBAAAQBAJ&pg=PT595|language=en}}</ref> == వ్యక్తిగత జీవితం == [[File:Helen-SalimKhan.jpg|thumb|2013లో తన రెండవ భార్య హెలెన్ తో ఖాన్]] [[File:Arbaaz-Salman-Sohail.jpg|thumb|2013లో ఒక కార్యక్రమంలో ఖాన్ కుమారులు – అర్బాజ్ ఖాన్, [[సల్మాన్ ఖాన్|సల్మాన్ ఖాన్,]] సొహైల్ ఖాన్]] ఖాన్ రెండుసార్లు వివాహం చేసుకున్నాడు. అతని మొదటి వివాహం 1964 నవంబరు 18న [[హిందూధర్మం|హిందూ మతానికి]] చెందిన సల్మా ఖాన్ తో (పుట్టుకతో సుశీల చరక్) జరిగింది. చరక్ తల్లిదండ్రులు ఇద్దరూ హిందువులే: ఆమె తండ్రి బల్దేవ్ సింగ్ చరక్ జమ్మూకి చెందినవారు కాగా, ఆమె తల్లి మహారాష్ట్రియన్.<ref>{{cite news |url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/salman-khan-if-you-havent-seen-kashmir-you-have-seen-nothing/|title=Salman Khan: We would love to premiere a film in Kashmir, if theatres are re-opened|work=The Indian Express|date=18 May 2015|access-date=19 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150519232107/http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/salman-khan-if-you-havent-seen-kashmir-you-have-seen-nothing/|archive-date=19 May 2015|url-status=live}}</ref> ఖాన్, సల్మా దంపతులకు నలుగురు పిల్లలు; ముగ్గురు కుమారులు సల్మాన్, అర్బాజ్, సొహైల్, ఒక కుమార్తె అల్విరా. 1981లో, ఖాన్ క్రిస్టియన్ అయిన నటి హెలెన్ రిచర్డ్‌సన్‌ను వివాహం చేసుకున్నాడు, ఆమె తండ్రి ఆంగ్లో-ఇండియన్ కాగా తల్లి [[మయన్మార్|బర్మా]] దేశస్తురాలు. కొన్ని సంవత్సరాల తరువాత, వారు ముంబై ఫుట్‌పాత్‌పై మరణించిన నిరాశ్రయురాలైన మహిళ కుమార్తె అర్పితను దత్తత తీసుకున్నారు.<ref>{{cite magazine |url=https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/wedding-special-6-facts-to-know-about-arpita-khan-wedding-aayush-sharma-salman-khan-227628-2014-11-18|title=Wedding special: 6 facts to know about Arpita Khan|magazine=India Today|access-date=19 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141120225912/http://indiatoday.intoday.in/story/wedding-special-6-facts-to-know-about-arpita-khan-wedding-aayush-sharma-salman-khan/1/401329.html|archive-date=20 November 2014|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://daily.bhaskar.com/article/ENT-the-truth-behind-salman-khans-family-salma-helen-arbaaz-sohail-arpita-alvira-4366624-PHO.html|title=The truth behind Salman Khan's family: Salma, Helen, Arbaaz, Sohail, Arpita, Alvira|access-date=19 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141129032139/http://daily.bhaskar.com/article/ENT-the-truth-behind-salman-khans-family-salma-helen-arbaaz-sohail-arpita-alvira-4366624-PHO.html|archive-date=29 November 2014|url-status=dead}}</ref> ఖాన్ పెద్ద కుమారుడు సల్మాన్, భారతీయ చలనచిత్ర పరిశ్రమలో వాణిజ్యపరంగా అత్యంత విజయవంతమైన నటులలో ఒకరు. అతని ఇతర ఇద్దరు కుమారులు అర్బాజ్, సొహైల్ కూడా నటులు, సినిమా నిర్మాతలు. అతని పెద్ద కుమార్తె అల్విరా మాజీ నటుడు, ఫిల్మ్-మేకర్ అతుల్ అగ్నిహోత్రిని వివాహం చేసుకుంది, అతని చిన్న కుమార్తె అర్పిత హిమాచల్ ప్రదేశ్ మాజీ మంత్రి, కాంగ్రెస్ పార్టీ సుదీర్ఘకాల సభ్యుడైన సుఖ్ రామ్ మనవడు ఆయుష్ శర్మను వివాహం చేసుకుంది. అతని కుమారుడు సల్మాన్ ఖాన్ అతనిని కాజీ నజ్రుల్ ఇస్లాంకు పెద్ద అభిమానిగా అభివర్ణించాడు, అతను ఆ కవి రాసిన చాలా కవితలను చదివినట్లు చెప్పబడింది.<ref>{{cite news |title=Hasina opens Bangabandhu BPL, wishes it 'grand success' |url=http://m.theindependentbd.com/printversion/details/227089 |access-date=7 February 2020 |work=The Independent |location=Dhaka |date=9 December 2019}}</ref> == ఫిల్మోగ్రఫీ == === స్క్రీన్ ప్లే రచయిత (సలీమ్-జావేద్) === {| class="wikitable sortable" |- ! సంవత్సరం !! సినిమా !! భాష !! దర్శకుడు !! నటవర్గం |- | 1971 || అందాజ్ || హిందీ<ref>{{cite book|last1=Aḵẖtar|first1=Jāvīd|author-link1=Javed Akhtar|last2=Kabir|first2=Nasreen Munni|title=Talking Films: Conversations on Hindi Cinema with Javed Akhtar|date=2002|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=978-0-19-566462-1|pages=49|url=https://books.google.com/books?id=_JILAQAAMAAJ|language=en|quote=JA: I write dialogue in Urdu, but the action and descriptions are in English. Then an assistant transcribes the Urdu dialogue into Devnagari because most people read Hindi. But I write in Urdu. Not only me, I think most of the writers working in this so-called Hindi cinema write in Urdu|access-date=29 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170427113433/https://books.google.com/books?id=_JILAQAAMAAJ|archive-date=27 April 2017|url-status=live}}</ref> || రమేష్ సిప్పీ || షమ్మీ కపూర్, హేమమాలిని, రాజేష్ ఖన్నా, సిమి గరేవాల్ |- | 1971 || అధికార్ || హిందీ || ఎస్.ఎం. సాగర్ || అశోక్ కుమార్, నందా, దేబ్ ముఖర్జీ |- | 1971 || హాథీ మేరే సాథీ || హిందీ || ఎం. ఎ. తిరుముగం || రాజేష్ ఖన్నా, తనూజ |- | 1972 || సీతా ఔర్ గీతా || హిందీ || రమేష్ సిప్పీ || ధర్మేంద్ర, హేమమాలిని, సంజీవ్ కుమార్ |- | 1973 || యాదోం కి బారాత్ || హిందీ || నాసిర్ హుస్సేన్ || ధర్మేంద్ర, జీనత్ అమన్, విజయ్ అరోరా, తారిఖ్ ఖాన్ |- | 1973 || జంజీర్ || హిందీ || ప్రకాష్ మెహ్రా || అమితాబ్ బచ్చన్, జయా బచ్చన్, ప్రాణ్ |- | 1974 || మజ్బూర్ || హిందీ || రవి టాండన్ || అమితాబ్ బచ్చన్, పర్వీన్ బాబీ, ప్రాణ్ |- | 1974 || హాథ్ కి సఫాయి || హిందీ || ప్రకాష్ మెహ్రా || రణధీర్ కపూర్, వినోద్ ఖన్నా, హేమమాలిని, సిమి గరేవాల్, రంజీత్ |- | 1975 || దీవార్ || హిందీ || యశ్ చోప్రా || అమితాబ్ బచ్చన్, శశి కపూర్, పర్వీన్ బాబీ, నీతూ సింగ్ |- | 1975 || షోలే || హిందీ || రమేష్ సిప్పీ || ధర్మేంద్ర, అమితాబ్ బచ్చన్, సంజీవ్ కుమార్, హేమమాలిని, జయా భాదురి |- | 1975 || ఆఖ్రీ దావ్ || హిందీ || ఎ. సలాం || జితేంద్ర, సైరా బాను, డానీ డెంజోంగ్ప |- | 1976 || ప్రేమద కనికె || కన్నడం || వి. సోమశేఖర్ || డా. రాజ్‌కుమార్, ఆరతి |- | 1976 || రాజా నన్న రాజా || కన్నడం || ఎ. వి. శేషగిరి రావు || డా. రాజ్‌కుమార్, ఆరతి |- | 1977 || ఇమాన్ ధరమ్ || హిందీ || దేశ్ ముఖర్జీ || అమితాబ్ బచ్చన్, శశి కపూర్, సంజీవ్ కుమార్, రేఖ |- | 1977 || చాచా భతీజా || హిందీ || మన్మోహన్ దేశాయ్ || ధర్మేంద్ర, రణధీర్ కపూర్, హేమమాలిని |- | 1978 || త్రిశూల్ || హిందీ || యశ్ చోప్రా || అమితాబ్ బచ్చన్, సంజీవ్ కుమార్, శశి కపూర్, హేమమాలిని |- | 1978 || డాన్ || హిందీ || చంద్ర బారోట్ || అమితాబ్ బచ్చన్, హెలెన్, జీనత్ అమన్ |- | 1979 || కాలా పత్తర్ || హిందీ || యశ్ చోప్రా || అమితాబ్ బచ్చన్, శశి కపూర్, శతృఘ్న సిన్హా |- | 1980 || దోస్తానా || హిందీ || రాజ్ ఖోస్లా || అమితాబ్ బచ్చన్, శతృఘ్న సిన్హా, జీనత్ అమన్, హెలెన్ |- | 1980 || షాన్ || హిందీ || రమేష్ సిప్పీ || అమితాబ్ బచ్చన్, సునీల్ దత్, శతృఘ్న సిన్హా, శశి కపూర్, రాఖీ గుల్జార్, పర్వీన్ బాబీ |- | 1981 || క్రాంతి || హిందీ || మనోజ్ కుమార్ || దిలీప్ కుమార్, శశి కపూర్, శతృఘ్న సిన్హా, హేమమాలిని, పర్వీన్ బాబీ |- | 1982 || శక్తి || హిందీ || రమేష్ సిప్పీ || దిలీప్ కుమార్, అమితాబ్ బచ్చన్, రాఖీ, అనిల్ కపూర్ |- | 1985 || జమానా || హిందీ || రమేష్ తల్వార్ || రాజేష్ ఖన్నా, రిషి కపూర్, పూనమ్ ధిల్లాన్, రంజీతా కౌర్ |- | 1987 || మిస్టర్ ఇండియా || హిందీ || శేఖర్ కపూర్ || అనిల్ కపూర్, శ్రీదేవి, అమ్రీష్ పురి |} === నటుడు === * బారాత్ (1960) * పోలీస్ డిటెక్టివ్ (1960) * రాము దాదా (1961) * ప్రొఫెసర్ (1962) * కాబ్లి ఖాన్ (1963) * బచ్ పన్ (1963) * దారాసింగ్: ఐరన్ మ్యాన్ (1964) * ఆంధీ ఔర్ తుఫాన్ (1964) * రాకా (1965) * సర్హాది లూటేరా (1966) * తీస్రీ మంజిల్ (1966) * సర్హాది లూటేరా (1966) * దీవానా (1967) * ఛైలా బాబు (1967) * లహూ పుకారేగా (1968) * వఫాదార్ (1977) * మహాభారత్ (1965) == పురస్కారాలు == === ఫిల్మ్‌ఫేర్ పురస్కారాలు === {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:center;" ! సంవత్సరం !! విభాగం !! ఫలితం !! సినిమా !! దర్శకుడు !! గమనికలు |- |rowspan="2"|1974 || ఉత్తమ స్క్రీన్ ప్లే || {{won}} || rowspan="2"|జంజీర్ (1973) || rowspan=2 | ప్రకాష్ మెహ్రా || rowspan=2 | <ref>{{cite magazine |title=Filmfare Awards Winners From 1953 to 2025 |url=https://www.filmfare.com/awards/filmfare-awards/winners |magazine=Filmfare |access-date=13 November 2025}}</ref> |- | ఉత్తమ కథ || {{won}} |- |rowspan="3"|1976 || ఉత్తమ సంభాషణలు || {{won}} || rowspan="3"|దీవార్ (1975) || rowspan=3 | యశ్ చోప్రా |- | ఉత్తమ స్క్రీన్ ప్లే || {{won}} |- | ఉత్తమ కథ || {{won}} |- |1983 || ఉత్తమ స్క్రీన్ ప్లే || {{won}} || శక్తి (1982) || రమేష్ సిప్పీ |} === బ్రిటిష్ ఫిల్మ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ === బ్రిటిష్ ఫిల్మ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ 2002లో నిర్వహించిన సార్వకాలిక "టాప్ 10 భారతీయ చిత్రాల" పోల్ లో షోలే (1975) మొదటి స్థానంలో నిలిచింది.<ref name="bfi" /> === గౌరవ పురస్కారాలు === * 2014 జనవరిలో అప్సరా ఫిల్మ్ & టెలివిజన్ ప్రొడ్యూసర్స్ గిల్డ్ అవార్డ్స్ లో లైఫ్ టైమ్ అచీవ్ మెంట్ ఆనర్. * తన హిందీ సినిమా కృషికి ఆ పురస్కారం సరిపోదని, పద్మభూషణ్ వంటి ఉన్నత పౌర పురస్కారానికి తాను అర్హుడినని భావిస్తున్నట్లు పేర్కొంటూ 2015లో అతను పద్మశ్రీని తిరస్కరించాడు. == పాదటికలు == {{Notelist}} == మూలాలు == {{Reflist}} == బయటి లింకులు == {{Commons category}} * {{IMDb name|id=0451311|name=సలీమ్ ఖాన్}} * బాలీవుడ్ హంగామా లో సలీమ్ ఖాన్ * రోటెన్ టొమాటోస్ లో సలీమ్ ఖాన్ * సలీమ్ ఖాన్ తో ఒక ఇంటర్వ్యూ * సలీమ్-జావేద్ {{DEFAULTSORT:ఖాన్, సలీమ్}} [[వర్గం:1935 జననాలు]] [[వర్గం:భారతీయ ముస్లింలు]] [[వర్గం:హిందీ భాషా భారతీయ రచయితలు]] [[వర్గం:20వ శతాబ్దపు భారతీయ నాటక రచయితలు]] tff7ivh64v7f6uuiwajlbd3xtsrwzte 0 509388 4955839 2026-09-11T02:01:04Z Muralikrishna m 106628 "[[:en:Special:Redirect/revision/1372270537|Seema Chishti]]" పేజీని అనువదించి సృష్టించారు 4955839 wikitext text/x-wiki {{సమాచారపెట్టె వ్యక్తి|name=సీమా చిస్తీ|image=Seema Chishti.png|caption=2019లో సీమా చిస్తీ|citizenship=భారతీయురాలు|education=[[జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ విశ్వవిద్యాలయం]] (ఎం.ఎ.)<br> సెయింట్ స్టీఫెన్స్ కళాశాల (బి.ఎ.)|occupation=పాత్రికేయురాలు, సంపాదకురాలు, రచయిత|years_active=1990 – ప్రస్తుతం|employer=ది వైర్|spouse=[[సీతారాం ఏచూరి]] (మ. 2024)|website={{URL|https://www.seemachishti.com}}}} '''సీమా చిస్తీ''' (ఆంగ్లం: Seema Chishti) భారతదేశంలోని ఢిల్లీకి చెందిన పాత్రికేయురాలు, రచయిత. ఆమె ప్రస్తుతం డిజిటల్ న్యూస్ పోర్టల్ ''ది వైర్'' సంపాదకులలో ఒకరు. ఆమె బిబిసి హిందీ ఢిల్లీ బ్యూరో హెడ్ ఎడిటర్ గా, భారతీయ దినపత్రిక ''ది న్యూ ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్'' డిప్యూటీ ఎడిటర్ గా పనిచేసింది. ఆమె 'సుమిత్ర అండ్ అనీస్ః టేల్స్ అండ్ రెసిపీస్ ఫ్రమ్ ఎ ఖిచ్దీ ఫ్యామిలీ' అనే పుస్తకాన్ని కూడా ప్రచురించింది, 'నోట్ బై నోట్ః ది ఇండియా స్టోరీ' (1947-2017)కి సహ రచయిత్రిగా పనిచేసింది.<ref name="auto">{{Cite web|title=Seema Chishti Joins The Wire as Editor|url=https://thewire.in/media/seema-chishti-joins-the-wire-as-editor|access-date=2024-10-14|website=The Wire|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Seema Chishti|url=https://caravanmagazine.in/author/seema-chishti|access-date=2024-10-14|website=The Caravan}}</ref><ref name="auto1">{{Cite web|title=Seema Chishti : Author Details|url=https://harpercollins.co.in/author-details/seema-chishti/|access-date=2024-10-14|publisher=HarperCollins India}}</ref> == కెరీర్ == ఆమె అనీస్ చిస్తీ, సుమిత్ర చిస్తీ దంపతుల కుమార్తె.<ref>{{Cite web|date=2022-05-21|title=Seema Chishti's new book, on her parents' interfaith marriage, is a compendium of notes from another India|url=https://indianexpress.com/article/books-and-literature/seema-chishti-new-book-sumitra-and-anees-tales-and-recipes-from-a-khichdi-family-interfaith-marriage-7928446/|access-date=2024-10-15|website=The Indian Express|language=en}}</ref> ఆమె [[ఢిల్లీ]]<nowiki/>లోని సెయింట్ స్టీఫెన్స్ కళాశాల నుండి బ్యాచిలర్ డిగ్రీ, [[జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ విశ్వవిద్యాలయం (న్యూ ఢిల్లీ)|జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ విశ్వవిద్యాలయం]] నుండి ఆర్థిక శాస్త్రంలో మాస్టర్స్ డిగ్రీని పూర్తిచేసింది.<ref name="auto" /> ఆమె [[బిబిసి న్యూస్|బిబిసి]] ఇండియాకు మారడానికి ముందు 1994 నుండి 1996 వరకు [[లండన్]] లోని హెచ్‌టివి, బిబిసి వరల్డ్ సర్వీస్ లలో పనిచేసింది. ఆమె 2006 నుండి ''[[ది న్యూ ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్]]'' పనిచేసింది, అక్కడ ఆమె 2020 వరకు రెసిడెంట్ ఎడిటర్ గా, డిప్యూటీ ఎడిటర్ గా కూడా పనిచేసింది.<ref name="auto1" /><ref>{{Cite web|date=2020-11-17|title=Seema Chishti|url=https://nfi.org.in/seema-chishti|access-date=2024-10-14|website=National Foundation For India}}</ref> వ్యక్తిగత జీవితం ఆమె రాజకీయ నాయకుడు, సీపీఎం మాజీ ప్రధాన కార్యదర్శి, పార్లమెంటు సభ్యుడు [[సీతారాం ఏచూరి]]<nowiki/>ని వివాహం చేసుకున్నది.<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/cpim-leader-sitaram-yechury-passes-away/article68633808.ece|title=Sitaram Yechury Passes away|work=The Hindu}}</ref> == పుస్తకాలు == * ''సుమిత్ర అండ్ అనీస్ః టేల్స్ అండ్ రిసిపీస్ ఫ్రమ్ ల కిచిడీ ఫ్యామిలీ''<ref>{{Cite book|title=Sumitra and Anees: tales and recipes from a khichdi family|date=2022|publisher=HarperCollins Publishers|isbn=978-93-5489-588-3|location=Gurugram, Haryana}}</ref> * ''నోట్ బై నోట్: ది ఇండియా స్టోరీ (1947-2017) ''<ref>{{Cite book|title=Note by Note: the India story, 1947-2017|last=Bhardwaj|first=Ankur|last2=Chishti|first2=Seema|last3=Singh|first3=Sushant|date=2018|publisher=HarperCollins Publishers India|isbn=978-93-5277-010-6|location=Noida, Uttar Pradesh, India}}</ref> == మూలాలు == [[వర్గం:21వ శతాబ్దపు భారతీయ పాత్రికేయులు]] [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] [[వర్గం:Articles with hCards]] otj8l6pu9982rwicrqz4ox47kfoy0wj 4955840 4955839 2026-09-11T02:01:37Z Muralikrishna m 106628 4955840 wikitext text/x-wiki {{సమాచారపెట్టె వ్యక్తి|name=సీమా చిస్తీ|image=Seema Chishti.png|caption=2019లో సీమా చిస్తీ|citizenship=భారతీయురాలు|education=[[జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ విశ్వవిద్యాలయం]] (ఎం.ఎ.)<br> సెయింట్ స్టీఫెన్స్ కళాశాల (బి.ఎ.)|occupation=పాత్రికేయురాలు, సంపాదకురాలు, రచయిత|years_active=1990 – ప్రస్తుతం|employer=ది వైర్|spouse=[[సీతారాం ఏచూరి]] (మ. 2024)|website={{URL|https://www.seemachishti.com}}}} '''సీమా చిస్తీ''' (ఆంగ్లం: Seema Chishti) భారతదేశంలోని ఢిల్లీకి చెందిన పాత్రికేయురాలు, రచయిత. ఆమె ప్రస్తుతం డిజిటల్ న్యూస్ పోర్టల్ ''ది వైర్'' సంపాదకులలో ఒకరు. ఆమె బిబిసి హిందీ ఢిల్లీ బ్యూరో హెడ్ ఎడిటర్ గా, భారతీయ దినపత్రిక ''ది న్యూ ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్'' డిప్యూటీ ఎడిటర్ గా పనిచేసింది. ఆమె 'సుమిత్ర అండ్ అనీస్ః టేల్స్ అండ్ రెసిపీస్ ఫ్రమ్ ఎ ఖిచ్దీ ఫ్యామిలీ' అనే పుస్తకాన్ని కూడా ప్రచురించింది, 'నోట్ బై నోట్ః ది ఇండియా స్టోరీ' (1947-2017)కి సహ రచయిత్రిగా పనిచేసింది.<ref name="auto">{{Cite web|title=Seema Chishti Joins The Wire as Editor|url=https://thewire.in/media/seema-chishti-joins-the-wire-as-editor|access-date=2024-10-14|website=The Wire|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Seema Chishti|url=https://caravanmagazine.in/author/seema-chishti|access-date=2024-10-14|website=The Caravan}}</ref><ref name="auto1">{{Cite web|title=Seema Chishti : Author Details|url=https://harpercollins.co.in/author-details/seema-chishti/|access-date=2024-10-14|publisher=HarperCollins India}}</ref> == కెరీర్ == ఆమె అనీస్ చిస్తీ, సుమిత్ర చిస్తీ దంపతుల కుమార్తె.<ref>{{Cite web|date=2022-05-21|title=Seema Chishti's new book, on her parents' interfaith marriage, is a compendium of notes from another India|url=https://indianexpress.com/article/books-and-literature/seema-chishti-new-book-sumitra-and-anees-tales-and-recipes-from-a-khichdi-family-interfaith-marriage-7928446/|access-date=2024-10-15|website=The Indian Express|language=en}}</ref> ఆమె [[ఢిల్లీ]]<nowiki/>లోని సెయింట్ స్టీఫెన్స్ కళాశాల నుండి బ్యాచిలర్ డిగ్రీ, [[జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ విశ్వవిద్యాలయం (న్యూ ఢిల్లీ)|జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ విశ్వవిద్యాలయం]] నుండి ఆర్థిక శాస్త్రంలో మాస్టర్స్ డిగ్రీని పూర్తిచేసింది.<ref name="auto" /> ఆమె [[బిబిసి న్యూస్|బిబిసి]] ఇండియాకు మారడానికి ముందు 1994 నుండి 1996 వరకు [[లండన్]] లోని హెచ్‌టివి, బిబిసి వరల్డ్ సర్వీస్ లలో పనిచేసింది. ఆమె 2006 నుండి ''[[ది న్యూ ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్]]'' పనిచేసింది, అక్కడ ఆమె 2020 వరకు రెసిడెంట్ ఎడిటర్ గా, డిప్యూటీ ఎడిటర్ గా కూడా పనిచేసింది.<ref name="auto1" /><ref>{{Cite web|date=2020-11-17|title=Seema Chishti|url=https://nfi.org.in/seema-chishti|access-date=2024-10-14|website=National Foundation For India}}</ref> == వ్యక్తిగత జీవితం == ఆమె రాజకీయ నాయకుడు, సీపీఎం మాజీ ప్రధాన కార్యదర్శి, పార్లమెంటు సభ్యుడు [[సీతారాం ఏచూరి]]<nowiki/>ని వివాహం చేసుకున్నది.<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/cpim-leader-sitaram-yechury-passes-away/article68633808.ece|title=Sitaram Yechury Passes away|work=The Hindu}}</ref> == పుస్తకాలు == * ''సుమిత్ర అండ్ అనీస్ః టేల్స్ అండ్ రిసిపీస్ ఫ్రమ్ ల కిచిడీ ఫ్యామిలీ''<ref>{{Cite book|title=Sumitra and Anees: tales and recipes from a khichdi family|date=2022|publisher=HarperCollins Publishers|isbn=978-93-5489-588-3|location=Gurugram, Haryana}}</ref> * ''నోట్ బై నోట్: ది ఇండియా స్టోరీ (1947-2017) ''<ref>{{Cite book|title=Note by Note: the India story, 1947-2017|last=Bhardwaj|first=Ankur|last2=Chishti|first2=Seema|last3=Singh|first3=Sushant|date=2018|publisher=HarperCollins Publishers India|isbn=978-93-5277-010-6|location=Noida, Uttar Pradesh, India}}</ref> == మూలాలు == [[వర్గం:21వ శతాబ్దపు భారతీయ పాత్రికేయులు]] [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] [[వర్గం:Articles with hCards]] 7111cjdl0vojp7fgiynlr9u2da4oqzt 4955841 4955840 2026-09-11T02:02:03Z Muralikrishna m 106628 4955841 wikitext text/x-wiki {{సమాచారపెట్టె వ్యక్తి|name=సీమా చిస్తీ|image=Seema Chishti.png|caption=2019లో సీమా చిస్తీ|citizenship=భారతీయురాలు|education=[[జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ విశ్వవిద్యాలయం]] (ఎం.ఎ.)<br> సెయింట్ స్టీఫెన్స్ కళాశాల (బి.ఎ.)|occupation=పాత్రికేయురాలు, సంపాదకురాలు, రచయిత|years_active=1990 – ప్రస్తుతం|employer=ది వైర్|spouse=[[సీతారాం ఏచూరి]] (మ. 2024)|website={{URL|https://www.seemachishti.com}}}} '''సీమా చిస్తీ''' (ఆంగ్లం: Seema Chishti) భారతదేశంలోని ఢిల్లీకి చెందిన పాత్రికేయురాలు, రచయిత. ఆమె ప్రస్తుతం డిజిటల్ న్యూస్ పోర్టల్ ''ది వైర్'' సంపాదకులలో ఒకరు. ఆమె బిబిసి హిందీ ఢిల్లీ బ్యూరో హెడ్ ఎడిటర్ గా, భారతీయ దినపత్రిక ''ది న్యూ ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్'' డిప్యూటీ ఎడిటర్ గా పనిచేసింది. ఆమె 'సుమిత్ర అండ్ అనీస్ః టేల్స్ అండ్ రెసిపీస్ ఫ్రమ్ ఎ ఖిచ్దీ ఫ్యామిలీ' అనే పుస్తకాన్ని కూడా ప్రచురించింది, 'నోట్ బై నోట్ః ది ఇండియా స్టోరీ' (1947-2017)కి సహ రచయిత్రిగా పనిచేసింది.<ref name="auto">{{Cite web|title=Seema Chishti Joins The Wire as Editor|url=https://thewire.in/media/seema-chishti-joins-the-wire-as-editor|access-date=2024-10-14|website=The Wire|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Seema Chishti|url=https://caravanmagazine.in/author/seema-chishti|access-date=2024-10-14|website=The Caravan}}</ref><ref name="auto1">{{Cite web|title=Seema Chishti : Author Details|url=https://harpercollins.co.in/author-details/seema-chishti/|access-date=2024-10-14|publisher=HarperCollins India}}</ref> == కెరీర్ == ఆమె అనీస్ చిస్తీ, సుమిత్ర చిస్తీ దంపతుల కుమార్తె.<ref>{{Cite web|date=2022-05-21|title=Seema Chishti's new book, on her parents' interfaith marriage, is a compendium of notes from another India|url=https://indianexpress.com/article/books-and-literature/seema-chishti-new-book-sumitra-and-anees-tales-and-recipes-from-a-khichdi-family-interfaith-marriage-7928446/|access-date=2024-10-15|website=The Indian Express|language=en}}</ref> ఆమె [[ఢిల్లీ]]<nowiki/>లోని సెయింట్ స్టీఫెన్స్ కళాశాల నుండి బ్యాచిలర్ డిగ్రీ, [[జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ విశ్వవిద్యాలయం (న్యూ ఢిల్లీ)|జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ విశ్వవిద్యాలయం]] నుండి ఆర్థిక శాస్త్రంలో మాస్టర్స్ డిగ్రీని పూర్తిచేసింది.<ref name="auto" /> ఆమె [[బిబిసి న్యూస్|బిబిసి]] ఇండియాకు మారడానికి ముందు 1994 నుండి 1996 వరకు [[లండన్]] లోని హెచ్‌టివి, బిబిసి వరల్డ్ సర్వీస్ లలో పనిచేసింది. ఆమె 2006 నుండి ''[[ది న్యూ ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్]]'' పనిచేసింది, అక్కడ ఆమె 2020 వరకు రెసిడెంట్ ఎడిటర్ గా, డిప్యూటీ ఎడిటర్ గా కూడా పనిచేసింది.<ref name="auto1" /><ref>{{Cite web|date=2020-11-17|title=Seema Chishti|url=https://nfi.org.in/seema-chishti|access-date=2024-10-14|website=National Foundation For India}}</ref> == వ్యక్తిగత జీవితం == ఆమె రాజకీయ నాయకుడు, సీపీఎం మాజీ ప్రధాన కార్యదర్శి, పార్లమెంటు సభ్యుడు [[సీతారాం ఏచూరి]]<nowiki/>ని వివాహం చేసుకున్నది.<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/cpim-leader-sitaram-yechury-passes-away/article68633808.ece|title=Sitaram Yechury Passes away|work=The Hindu}}</ref> == పుస్తకాలు == * ''సుమిత్ర అండ్ అనీస్ః టేల్స్ అండ్ రిసిపీస్ ఫ్రమ్ ల కిచిడీ ఫ్యామిలీ''<ref>{{Cite book|title=Sumitra and Anees: tales and recipes from a khichdi family|date=2022|publisher=HarperCollins Publishers|isbn=978-93-5489-588-3|location=Gurugram, Haryana}}</ref> * ''నోట్ బై నోట్: ది ఇండియా స్టోరీ (1947-2017) ''<ref>{{Cite book|title=Note by Note: the India story, 1947-2017|last=Bhardwaj|first=Ankur|last2=Chishti|first2=Seema|last3=Singh|first3=Sushant|date=2018|publisher=HarperCollins Publishers India|isbn=978-93-5277-010-6|location=Noida, Uttar Pradesh, India}}</ref> == మూలాలు == [[వర్గం:21వ శతాబ్దపు భారతీయ పాత్రికేయులు]] [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] [[వర్గం:Articles with hCards]] etwug2e2m7b7glgal1mcruws6tllgpi 4955843 4955841 2026-09-11T02:06:20Z Muralikrishna m 106628 4955843 wikitext text/x-wiki {{సమాచారపెట్టె వ్యక్తి|name=సీమా చిస్తీ|image=Seema Chishti.png|caption=2019లో సీమా చిస్తీ|citizenship=భారతీయురాలు|education=[[జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ విశ్వవిద్యాలయం]] (ఎం.ఎ.)<br> సెయింట్ స్టీఫెన్స్ కళాశాల (బి.ఎ.)|occupation=పాత్రికేయురాలు, సంపాదకురాలు, రచయిత|years_active=1990 – ప్రస్తుతం|employer=ది వైర్|spouse=[[సీతారాం ఏచూరి]] (మ. 2024)|website={{URL|https://www.seemachishti.com}}}} '''సీమా చిస్తీ''' (ఆంగ్లం: Seema Chishti) భారతదేశంలోని ఢిల్లీకి చెందిన పాత్రికేయురాలు, రచయిత. ఆమె ప్రస్తుతం డిజిటల్ న్యూస్ పోర్టల్ ''ది వైర్'' సంపాదకులలో ఒకరు. ఆమె బిబిసి హిందీ ఢిల్లీ బ్యూరో హెడ్ ఎడిటర్ గా, భారతీయ దినపత్రిక ''ది న్యూ ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్'' డిప్యూటీ ఎడిటర్ గా పనిచేసింది. ఆమె 'సుమిత్ర అండ్ అనీస్ః టేల్స్ అండ్ రెసిపీస్ ఫ్రమ్ ఎ ఖిచ్దీ ఫ్యామిలీ' అనే పుస్తకాన్ని కూడా ప్రచురించింది, 'నోట్ బై నోట్ః ది ఇండియా స్టోరీ' (1947-2017)కి సహ రచయిత్రిగా పనిచేసింది.<ref name="auto">{{Cite web|title=Seema Chishti Joins The Wire as Editor|url=https://thewire.in/media/seema-chishti-joins-the-wire-as-editor|access-date=2024-10-14|website=The Wire|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Seema Chishti|url=https://caravanmagazine.in/author/seema-chishti|access-date=2024-10-14|website=The Caravan}}</ref><ref name="auto1">{{Cite web|title=Seema Chishti : Author Details|url=https://harpercollins.co.in/author-details/seema-chishti/|access-date=2024-10-14|publisher=HarperCollins India}}</ref> == కెరీర్ == ఆమె అనీస్ చిస్తీ, సుమిత్ర చిస్తీ దంపతుల కుమార్తె.<ref>{{Cite web|date=2022-05-21|title=Seema Chishti's new book, on her parents' interfaith marriage, is a compendium of notes from another India|url=https://indianexpress.com/article/books-and-literature/seema-chishti-new-book-sumitra-and-anees-tales-and-recipes-from-a-khichdi-family-interfaith-marriage-7928446/|access-date=2024-10-15|website=The Indian Express|language=en}}</ref> ఆమె [[ఢిల్లీ]]<nowiki/>లోని సెయింట్ స్టీఫెన్స్ కళాశాల నుండి బ్యాచిలర్ డిగ్రీ, [[జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ విశ్వవిద్యాలయం (న్యూ ఢిల్లీ)|జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ విశ్వవిద్యాలయం]] నుండి ఆర్థిక శాస్త్రంలో మాస్టర్స్ డిగ్రీని పూర్తిచేసింది.<ref name="auto" /> ఆమె [[బిబిసి న్యూస్|బిబిసి]] ఇండియాకు మారడానికి ముందు 1994 నుండి 1996 వరకు [[లండన్]] లోని హెచ్‌టివి, బిబిసి వరల్డ్ సర్వీస్ లలో పనిచేసింది. ఆమె 2006 నుండి ''[[ది న్యూ ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్]]'' పనిచేసింది, అక్కడ ఆమె 2020 వరకు రెసిడెంట్ ఎడిటర్ గా, డిప్యూటీ ఎడిటర్ గా కూడా పనిచేసింది.<ref name="auto1" /><ref>{{Cite web|date=2020-11-17|title=Seema Chishti|url=https://nfi.org.in/seema-chishti|access-date=2024-10-14|website=National Foundation For India}}</ref> == వ్యక్తిగత జీవితం == ఆమె రాజకీయ నాయకుడు, సీపీఎం మాజీ ప్రధాన కార్యదర్శి, పార్లమెంటు సభ్యుడు [[సీతారాం ఏచూరి]]<nowiki/>ని వివాహం చేసుకున్నది.<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/cpim-leader-sitaram-yechury-passes-away/article68633808.ece|title=Sitaram Yechury Passes away|work=The Hindu}}</ref> సీతారాం ఏచూరికి ఇది రెండవ వివాహం కాగా, ఆయన మొదటి భార్య [[వీణా మజుందార్]] కూతురు. ఆయనకు ముగ్గురు సంతానం, కుమార్తె ఎడిన్‌బరోలో ఫ్రొఫెసర్, ఓ కుమారుడు జర్నలిస్ట్. == పుస్తకాలు == * ''సుమిత్ర అండ్ అనీస్ః టేల్స్ అండ్ రిసిపీస్ ఫ్రమ్ ల కిచిడీ ఫ్యామిలీ''<ref>{{Cite book|title=Sumitra and Anees: tales and recipes from a khichdi family|date=2022|publisher=HarperCollins Publishers|isbn=978-93-5489-588-3|location=Gurugram, Haryana}}</ref> * ''నోట్ బై నోట్: ది ఇండియా స్టోరీ (1947-2017) ''<ref>{{Cite book|title=Note by Note: the India story, 1947-2017|last=Bhardwaj|first=Ankur|last2=Chishti|first2=Seema|last3=Singh|first3=Sushant|date=2018|publisher=HarperCollins Publishers India|isbn=978-93-5277-010-6|location=Noida, Uttar Pradesh, India}}</ref> == మూలాలు == [[వర్గం:21వ శతాబ్దపు భారతీయ పాత్రికేయులు]] [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] [[వర్గం:Articles with hCards]] b1u6y401crktwufj8vv59ouqe4rluzh 0 509389 4955845 2026-09-11T02:27:11Z Pranayraj1985 29393 "[[:en:Special:Redirect/revision/1371156149|Dixieland jazz]]" పేజీని అనువదించి సృష్టించారు 4955845 wikitext text/x-wiki  {{Infobox music genre|name=Dixieland|stylistic_origins=[[Jazz]]|cultural_origins=[[New Orleans]], Louisiana, U.S.|instruments={{hlist|[[Cornet]]|[[trumpet]]|[[trombone]]|[[clarinet]]|[[tuba]]|[[banjo]]|[[piano]]|keyboard|[[double bass]]|drums|[[guitar]]|vocals}}|derivatives=|regional_scenes=* New Orleans * [[Dixieland#Chicago style|Chicago]]|other_topics=* [[List of jazz venues]] * jazz standards * [[jazz (word)]]}}  '''డిక్సీల్యాండ్ జాజ్''', దీనిని '''సాంప్రదాయ జాజ్''', '''హాట్ జాజ్''', లేదా కేవలం '''డిక్సీల్యాండ్''' అని కూడా పిలుస్తారు, ఇది 20వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో న్యూ ఓర్లీన్స్‌లో అభివృద్ధి చెందిన సంగీతం ఆధారంగా ఏర్పడిన ఒక [[జాజ్]] శైలి. ఒరిజినల్ డిక్సీల్యాండ్ జాజ్ బ్యాండ్ 1917 రికార్డింగ్‌లు ఈ కొత్త సంగీత శైలిపై అవగాహనను పెంపొందించాయి. == చరిత్ర == [[File:BrianOConnell05.jpg|thumb|270x270px| 2005లో న్యూ ఓర్లీన్స్‌లో జరిగిన ఒక పార్టీలో సాంప్రదాయవాద జాజ్ బృందం ప్రదర్శన ఇచ్చింది.]] 1917లో తమ మొదటి డిస్క్‌ను రికార్డ్ చేసిన ది ఒరిజినల్ డిక్సీల్యాండ్ జాజ్ బ్యాండ్, <ref>{{Cite web|date=2020-04-26|title=The Original Dixieland Jazz Band - The Syncopated Times|url=https://syncopatedtimes.com/the-original-dixieland-jazz-band/|access-date=2026-05-11|language=en-US}}</ref> జాజ్ సంగీతాన్ని "డిక్సీల్యాండ్" అని పిలవడం ఇదే మొదటిసారి, అయితే ఆ సమయంలో, ఈ పదం శైలిని కాకుండా బ్యాండ్‌ను సూచించింది. ఆ బృందం సంగీతం ఆఫ్రికన్ అమెరికన్/న్యూ ఓర్లీన్స్ రాగ్‌టైమ్, సిసిలియన్ సంగీతం కలయిక. <ref name="Viale">{{Cite web|last=Viale|first=Valerio|date=10 March 2017|title=First Recording in Jazz History has strong Sicilian roots|url=https://www.italoamericano.org/story/2017-3-10/jazz-history-sicilian-roots|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20180814040201/https://www.italoamericano.org/story/2017-3-10/jazz-history-sicilian-roots|archive-date=14 August 2018|access-date=23 August 2018|website=italoamericano.org}}</ref> 1910లలో న్యూ ఓర్లీన్స్ సంగీత రంగంలో, పవిత్రమైన చర్చి సంగీతం, బ్రాస్ బ్యాండ్ సంగీతం, బ్లూస్‌తో పాటు సిసిలీ సంగీతం కూడా అనేక శైలులలో ఒకటిగా ఉండేది. <ref>{{Cite web|last=De Stefano|first=George|date=2018|title=The Sicily-New Orleans Connection: Jazz is the Art of Encounter par Excellence|url=https://lavocedinewyork.com/en/arts/2018/05/19/jazz-the-sicily-new-orleans-connection-and-the-art-of-encounter-par-excellence/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20250113181212/https://lavocedinewyork.com/en/arts/2018/05/19/jazz-the-sicily-new-orleans-connection-and-the-art-of-encounter-par-excellence/|archive-date=2025-01-13|access-date=2025-11-21|website=La Voce di New York|language=en-US}}</ref> చాలా కాలం తర్వాత, 1940లు, 1950లలో ప్రారంభించి, సాంప్రదాయ జాజ్ పునరుద్ధరణవాదులు తొలి జాజ్‌కు "డిక్సీల్యాండ్" అనే పదాన్ని వర్తింపజేశారు. విమర్శకుడు రెక్స్ హారిస్ తన ''<nowiki/>'జాజ్''' అనే పుస్తకంలో డిక్సీల్యాండ్‌ను "శ్వేతజాతీయులైన సంగీతకారులు దాదాపు న్యూ ఓర్లీన్స్ శైలిలో వాయించే జాజ్" అని నిర్వచించారు. ఈ పేరు "పాత దక్షిణాది"ని, ప్రత్యేకంగా మేసన్-డిక్సన్ రేఖకు దక్షిణంగా ఉన్న ప్రాంతాన్ని సూచిస్తుంది. ఈ పదం మునుపటి బ్రాస్ బ్యాండ్ మార్చ్‌లు, ఫ్రెంచ్ క్వాడ్రిల్స్, బెగైన్, రాగ్‌టైమ్, [[బ్లూస్|బ్లూస్‌లను]] సామూహిక, బహుస్వర ఆశువుగా వాయించడంతో కలిగి ఉంటుంది. <ref name="auto">{{Cite web|title=Jazz in America : Early Jazz and the Swing Era|url=https://hancockinstitute.org/media/Grade-7-9-JIA-Synopsis-5-Early-Jazz-Swing-Era.pdf|access-date=May 22, 2026|publisher=Herbie HancocK Institute of Jazz|format=PDF}}</ref> బ్యాండ్‌ల వాయిద్యాలు, పరిమాణం చాలా సరళంగా ఉండవచ్చు, "ప్రామాణిక" బ్యాండ్‌లో ట్రంపెట్ (లేదా కార్నెట్ ), ట్రోంబోన్, క్లారినెట్‌లతో కూడిన "ఫ్రంట్ లైన్" ఉంటుంది, అలాగే " రిథమ్ సెక్షన్ "లో కనీసం ఈ క్రింది వాయిద్యాలలో రెండు ఉంటాయి: గిటార్ లేదా బాంజో, స్ట్రింగ్ బాస్ లేదా ట్యూబా, పియానో, డ్రమ్స్. <ref name="auto" /> 1940లలో డిక్సీల్యాండ్ సంగీతంతో అత్యంత ప్రాచుర్యం పొందిన బృందం లూయిస్ ఆర్మ్‌స్ట్రాంగ్ ఆల్-స్టార్స్. అయినప్పటికీ, 1920లలో ఆర్మ్‌స్ట్రాంగ్ సొంత ప్రభావం ఆ సంగీతాన్ని సాంప్రదాయ న్యూ ఓర్లీన్స్ శైలికి మించి ముందుకు తీసుకువెళ్ళింది. ఒక వాయిద్యం (సాధారణంగా ట్రంపెట్) రాగాన్ని లేదా దాని గుర్తించదగిన అనుసరణను లేదా వైవిధ్యాన్ని వాయించినప్పుడు, "ముందు వరుస"లోని ఇతర వాయిద్యాలు ఆ రాగం చుట్టూ ఆశువుగా వాయించినప్పుడు, ఖచ్చితమైన డిక్సీల్యాండ్ శబ్దం సృష్టించబడుతుంది. ఇది బిగ్ బ్యాండ్ సౌండ్ అమర్చబడిన బృంద ప్రదర్శన లేదా బీబాప్ సూటి "హెడ్" శ్రావ్యతల కంటే మరింత బహుస్వర ధ్వనిని సృష్టిస్తుంది. 1930లు, 1940ల కాలంలో, అంతకు ముందున్న సమూహ-ఆశువుగా వాయించే శైలి చాలా మంది యువ నల్లజాతి వాద్యకారుల ఆదరణను కోల్పోయింది, అయితే కొంతమంది వృద్ధ వాద్యకారులు పాత శైలిలోనే కొనసాగారు. యువ సంగీతకారులు కొత్త రూపాలను అభివృద్ధి చేసినప్పటికీ, చాలా మంది బీబాపర్లు ఆర్మ్‌స్ట్రాంగ్‌ను ఆరాధించి, తమ సొంత ఆశు ప్రదర్శనలలో ఆయన రికార్డ్ చేసిన సంగీతంలోని భాగాలను ఉటంకించారు. 1940ల చివరలో, 1950లలో డిక్సీల్యాండ్ పునరుజ్జీవనం , స్వింగ్ యుగం ఆర్కెస్ట్రేటెడ్ శబ్దాలకు, కొత్త బీబాప్ శబ్దాల ( క్యాబ్ కల్లోవే "చైనీస్ సంగీతం" అని పిలిచారు) గందరగోళానికి ప్రతిచర్యగా ఏర్పడింది. <ref>{{Cite paper|last=Edwards|first=Brent Hayes|date=Spring 2002|title=Louis Armstrong and the Syntax of Scat|publisher=University of Chicago Press}}</ref> తమ అద్భుతమైన ఆశువుగా వాయించడం, చరిత్రలోనే మొట్టమొదటి స్టీరియో రికార్డును రికార్డ్ చేయడం కోసం ప్రసిద్ధి చెందిన, అస్సంటో సోదరుల అసలైన ' డ్యూక్స్ ఆఫ్ డిక్సీల్యాండ్' బృందం నేతృత్వంలో, ఈ ఉద్యమం పాక్షికంగా విరమించుకున్న సంగీతకారులకు వారి జీవిత చరమాంకంలో కొంత కీర్తిని తెచ్చిపెట్టడమే కాకుండా, ( కిడ్ ఓరీ, రెడ్ నికోల్స్‌తో సహా) సంవత్సరాల తరబడి వాయించని విరమించుకున్న సంగీతకారులను తిరిగి జాజ్ రంగంలోకి తీసుకువచ్చింది. పునరుజ్జీవన యుగంలోని అనేక డిక్సీల్యాండ్ బృందాలు దశాబ్దాల క్రితం నాటి రికార్డింగ్‌లను, బ్యాండ్‌లను ఉద్దేశపూర్వకంగా అనుకరించాయి. ఇతర సంగీతకారులు సరికొత్త ప్రదర్శనలను, కొత్త బాణీలను సృష్టించడం కొనసాగించారు. 1950లలో "ప్రోగ్రెసివ్ డిక్సీల్యాండ్" అనే శైలి, పాలిఫోనిక్ ఇంప్రొవైజేషన్‌ను బీబాప్ -శైలి [[లయ|రిథమ్‌తో]] మిళితం చేయడానికి ప్రయత్నించింది. స్పైక్ జోన్స్ &amp;amp; హిస్ న్యూ బ్యాండ్, స్టీవ్ లేసీ అటువంటి బ్యాండ్‌లతో కలిసి ప్రదర్శనలు ఇచ్చారు. ఈ శైలిని కొన్నిసార్లు "డిక్సీ-బాప్" అని పిలుస్తారు. లేసీ ఆ విధానాన్ని థెలోనియస్ మాంక్, చార్లెస్ మింగస్, డ్యూక్ ఎల్లింగ్టన్, హెర్బీ నికోల్స్ సంగీతానికి అనువర్తించాడు. == మూలాలు == {{Reflist}} [[వర్గం:సంగీత చరిత్ర]] [[వర్గం:సంగీతం]] mmgzdiuoiws0wjd7gl8199ozckm357f 4955885 4955845 2026-09-11T06:05:46Z యర్రా రామారావు 28161 4955885 wikitext text/x-wiki  {{Infobox music genre|name=Dixieland|stylistic_origins=[[Jazz]]|cultural_origins=[[New Orleans]], Louisiana, U.S.|instruments={{hlist|[[Cornet]]|[[trumpet]]|[[trombone]]|[[clarinet]]|[[tuba]]|[[banjo]]|[[piano]]|keyboard|[[double bass]]|drums|[[guitar]]|vocals}}|derivatives=|regional_scenes=* New Orleans * [[Dixieland#Chicago style|Chicago]]|other_topics=* [[List of jazz venues]] * jazz standards * [[jazz (word)]]}}  '''డిక్సీల్యాండ్ జాజ్''', దీనిని '''సాంప్రదాయ జాజ్''', '''హాట్ జాజ్''', లేదా కేవలం '''డిక్సీల్యాండ్''' అని కూడా పిలుస్తారు, ఇది 20వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో న్యూ ఓర్లీన్స్‌లో అభివృద్ధి చెందిన సంగీతం ఆధారంగా ఏర్పడిన ఒక [[జాజ్]] శైలి. ఒరిజినల్ డిక్సీల్యాండ్ జాజ్ బ్యాండ్ 1917 రికార్డింగ్‌లు ఈ కొత్త సంగీత శైలిపై అవగాహనను పెంపొందించాయి. == చరిత్ర == [[File:BrianOConnell05.jpg|thumb|270x270px| 2005లో న్యూ ఓర్లీన్స్‌లో జరిగిన ఒక పార్టీలో సాంప్రదాయవాద జాజ్ బృందం ప్రదర్శన ఇచ్చింది.]] 1917లో తమ మొదటి డిస్క్‌ను రికార్డ్ చేసిన ది ఒరిజినల్ డిక్సీల్యాండ్ జాజ్ బ్యాండ్, <ref>{{Cite web|date=2020-04-26|title=The Original Dixieland Jazz Band - The Syncopated Times|url=https://syncopatedtimes.com/the-original-dixieland-jazz-band/|access-date=2026-05-11|language=en-US}}</ref> జాజ్ సంగీతాన్ని "డిక్సీల్యాండ్" అని పిలవడం ఇదే మొదటిసారి, అయితే ఆ సమయంలో, ఈ పదం శైలిని కాకుండా బ్యాండ్‌ను సూచించింది. ఆ బృందం సంగీతం ఆఫ్రికన్ అమెరికన్/న్యూ ఓర్లీన్స్ రాగ్‌టైమ్, సిసిలియన్ సంగీతం కలయిక. <ref name="Viale">{{Cite web|last=Viale|first=Valerio|date=10 March 2017|title=First Recording in Jazz History has strong Sicilian roots|url=https://www.italoamericano.org/story/2017-3-10/jazz-history-sicilian-roots|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20180814040201/https://www.italoamericano.org/story/2017-3-10/jazz-history-sicilian-roots|archive-date=14 August 2018|access-date=23 August 2018|website=italoamericano.org}}</ref> 1910లలో న్యూ ఓర్లీన్స్ సంగీత రంగంలో, పవిత్రమైన చర్చి సంగీతం, బ్రాస్ బ్యాండ్ సంగీతం, బ్లూస్‌తో పాటు సిసిలీ సంగీతం కూడా అనేక శైలులలో ఒకటిగా ఉండేది. <ref>{{Cite web|last=De Stefano|first=George|date=2018|title=The Sicily-New Orleans Connection: Jazz is the Art of Encounter par Excellence|url=https://lavocedinewyork.com/en/arts/2018/05/19/jazz-the-sicily-new-orleans-connection-and-the-art-of-encounter-par-excellence/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20250113181212/https://lavocedinewyork.com/en/arts/2018/05/19/jazz-the-sicily-new-orleans-connection-and-the-art-of-encounter-par-excellence/|archive-date=2025-01-13|access-date=2025-11-21|website=La Voce di New York|language=en-US}}</ref> చాలా కాలం తర్వాత, 1940లు, 1950లలో ప్రారంభించి, సాంప్రదాయ జాజ్ పునరుద్ధరణవాదులు తొలి జాజ్‌కు "డిక్సీల్యాండ్" అనే పదాన్ని వర్తింపజేశారు. విమర్శకుడు రెక్స్ హారిస్ తన ''<nowiki/>'జాజ్''' అనే పుస్తకంలో డిక్సీల్యాండ్‌ను "శ్వేతజాతీయులైన సంగీతకారులు దాదాపు న్యూ ఓర్లీన్స్ శైలిలో వాయించే జాజ్" అని నిర్వచించారు. ఈ పేరు "పాత దక్షిణాది"ని, ప్రత్యేకంగా మేసన్-డిక్సన్ రేఖకు దక్షిణంగా ఉన్న ప్రాంతాన్ని సూచిస్తుంది. ఈ పదం మునుపటి బ్రాస్ బ్యాండ్ మార్చ్‌లు, ఫ్రెంచ్ క్వాడ్రిల్స్, బెగైన్, రాగ్‌టైమ్, [[బ్లూస్|బ్లూస్‌లను]] సామూహిక, బహుస్వర ఆశువుగా వాయించడంతో కలిగి ఉంటుంది. <ref name="auto">{{Cite web|title=Jazz in America : Early Jazz and the Swing Era|url=https://hancockinstitute.org/media/Grade-7-9-JIA-Synopsis-5-Early-Jazz-Swing-Era.pdf|access-date=May 22, 2026|publisher=Herbie HancocK Institute of Jazz|format=PDF}}</ref> బ్యాండ్‌ల వాయిద్యాలు, పరిమాణం చాలా సరళంగా ఉండవచ్చు, "ప్రామాణిక" బ్యాండ్‌లో ట్రంపెట్ (లేదా కార్నెట్ ), ట్రోంబోన్, క్లారినెట్‌లతో కూడిన "ఫ్రంట్ లైన్" ఉంటుంది, అలాగే " రిథమ్ సెక్షన్ "లో కనీసం ఈ క్రింది వాయిద్యాలలో రెండు ఉంటాయి: గిటార్ లేదా బాంజో, స్ట్రింగ్ బాస్ లేదా ట్యూబా, పియానో, డ్రమ్స్. <ref name="auto" /> 1940లలో డిక్సీల్యాండ్ సంగీతంతో అత్యంత ప్రాచుర్యం పొందిన బృందం లూయిస్ ఆర్మ్‌స్ట్రాంగ్ ఆల్-స్టార్స్. అయినప్పటికీ, 1920లలో ఆర్మ్‌స్ట్రాంగ్ సొంత ప్రభావం ఆ సంగీతాన్ని సాంప్రదాయ న్యూ ఓర్లీన్స్ శైలికి మించి ముందుకు తీసుకువెళ్ళింది. ఒక వాయిద్యం (సాధారణంగా ట్రంపెట్) రాగాన్ని లేదా దాని గుర్తించదగిన అనుసరణను లేదా వైవిధ్యాన్ని వాయించినప్పుడు, "ముందు వరుస"లోని ఇతర వాయిద్యాలు ఆ రాగం చుట్టూ ఆశువుగా వాయించినప్పుడు, ఖచ్చితమైన డిక్సీల్యాండ్ శబ్దం సృష్టించబడుతుంది. ఇది బిగ్ బ్యాండ్ సౌండ్ అమర్చబడిన బృంద ప్రదర్శన లేదా బీబాప్ సూటి "హెడ్" శ్రావ్యతల కంటే మరింత బహుస్వర ధ్వనిని సృష్టిస్తుంది. 1930లు, 1940ల కాలంలో, అంతకు ముందున్న సమూహ-ఆశువుగా వాయించే శైలి చాలా మంది యువ నల్లజాతి వాద్యకారుల ఆదరణను కోల్పోయింది, అయితే కొంతమంది వృద్ధ వాద్యకారులు పాత శైలిలోనే కొనసాగారు. యువ సంగీతకారులు కొత్త రూపాలను అభివృద్ధి చేసినప్పటికీ, చాలా మంది బీబాపర్లు ఆర్మ్‌స్ట్రాంగ్‌ను ఆరాధించి, తమ సొంత ఆశు ప్రదర్శనలలో ఆయన రికార్డ్ చేసిన సంగీతంలోని భాగాలను ఉటంకించారు. 1940ల చివరలో, 1950లలో డిక్సీల్యాండ్ పునరుజ్జీవనం , స్వింగ్ యుగం ఆర్కెస్ట్రేటెడ్ శబ్దాలకు, కొత్త బీబాప్ శబ్దాల ( క్యాబ్ కల్లోవే "చైనీస్ సంగీతం" అని పిలిచారు) గందరగోళానికి ప్రతిచర్యగా ఏర్పడింది. <ref>{{Cite paper|last=Edwards|first=Brent Hayes|date=Spring 2002|title=Louis Armstrong and the Syntax of Scat|publisher=University of Chicago Press}}</ref> తమ అద్భుతమైన ఆశువుగా వాయించడం, చరిత్రలోనే మొట్టమొదటి స్టీరియో రికార్డును రికార్డ్ చేయడం కోసం ప్రసిద్ధి చెందిన, అస్సంటో సోదరుల అసలైన ' డ్యూక్స్ ఆఫ్ డిక్సీల్యాండ్' బృందం నేతృత్వంలో, ఈ ఉద్యమం పాక్షికంగా విరమించుకున్న సంగీతకారులకు వారి జీవిత చరమాంకంలో కొంత కీర్తిని తెచ్చిపెట్టడమే కాకుండా, ( కిడ్ ఓరీ, రెడ్ నికోల్స్‌తో సహా) సంవత్సరాల తరబడి వాయించని విరమించుకున్న సంగీతకారులను తిరిగి జాజ్ రంగంలోకి తీసుకువచ్చింది. పునరుజ్జీవన యుగంలోని అనేక డిక్సీల్యాండ్ బృందాలు దశాబ్దాల క్రితం నాటి రికార్డింగ్‌లను, బ్యాండ్‌లను ఉద్దేశపూర్వకంగా అనుకరించాయి. ఇతర సంగీతకారులు సరికొత్త ప్రదర్శనలను, కొత్త బాణీలను సృష్టించడం కొనసాగించారు. 1950లలో "ప్రోగ్రెసివ్ డిక్సీల్యాండ్" అనే శైలి, పాలిఫోనిక్ ఇంప్రొవైజేషన్‌ను బీబాప్ -శైలి [[లయ|రిథమ్‌తో]] మిళితం చేయడానికి ప్రయత్నించింది. స్పైక్ జోన్స్ &amp;amp; హిస్ న్యూ బ్యాండ్, స్టీవ్ లేసీ అటువంటి బ్యాండ్‌లతో కలిసి ప్రదర్శనలు ఇచ్చారు. ఈ శైలిని కొన్నిసార్లు "డిక్సీ-బాప్" అని పిలుస్తారు. లేసీ ఆ విధానాన్ని థెలోనియస్ మాంక్, చార్లెస్ మింగస్, డ్యూక్ ఎల్లింగ్టన్, హెర్బీ నికోల్స్ సంగీతానికి అనువర్తించాడు. == మూలాలు == {{Reflist}} [[వర్గం:సంగీత చరిత్ర]] [[వర్గం:సంగీతం]] k5uoob0nihy180gw35nygiyuxch4xfc 4955886 4955885 2026-09-11T06:06:55Z యర్రా రామారావు 28161 సవరణ: Harv/Sfn no-target ఎర్రర్ సరిదిద్దాను (sfnHarvFixer.js) 4955886 wikitext text/x-wiki  {{Infobox music genre|name=Dixieland|stylistic_origins=[[Jazz]]|cultural_origins=[[New Orleans]], Louisiana, U.S.|instruments={{hlist|[[Cornet]]|[[trumpet]]|[[trombone]]|[[clarinet]]|[[tuba]]|[[banjo]]|[[piano]]|keyboard|[[double bass]]|drums|[[guitar]]|vocals}}|derivatives=|regional_scenes=* New Orleans * [[Dixieland#Chicago style|Chicago]]|other_topics=* [[List of jazz venues]] * jazz standards * [[jazz (word)]]}}  '''డిక్సీల్యాండ్ జాజ్''', దీనిని '''సాంప్రదాయ జాజ్''', '''హాట్ జాజ్''', లేదా కేవలం '''డిక్సీల్యాండ్''' అని కూడా పిలుస్తారు, ఇది 20వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో న్యూ ఓర్లీన్స్‌లో అభివృద్ధి చెందిన సంగీతం ఆధారంగా ఏర్పడిన ఒక [[జాజ్]] శైలి. ఒరిజినల్ డిక్సీల్యాండ్ జాజ్ బ్యాండ్ 1917 రికార్డింగ్‌లు ఈ కొత్త సంగీత శైలిపై అవగాహనను పెంపొందించాయి. == చరిత్ర == [[File:BrianOConnell05.jpg|thumb|270x270px| 2005లో న్యూ ఓర్లీన్స్‌లో జరిగిన ఒక పార్టీలో సాంప్రదాయవాద జాజ్ బృందం ప్రదర్శన ఇచ్చింది.]] 1917లో తమ మొదటి డిస్క్‌ను రికార్డ్ చేసిన ది ఒరిజినల్ డిక్సీల్యాండ్ జాజ్ బ్యాండ్, <ref>{{Cite web|date=2020-04-26|title=The Original Dixieland Jazz Band - The Syncopated Times|url=https://syncopatedtimes.com/the-original-dixieland-jazz-band/|access-date=2026-05-11|language=en-US}}</ref> జాజ్ సంగీతాన్ని "డిక్సీల్యాండ్" అని పిలవడం ఇదే మొదటిసారి, అయితే ఆ సమయంలో, ఈ పదం శైలిని కాకుండా బ్యాండ్‌ను సూచించింది. ఆ బృందం సంగీతం ఆఫ్రికన్ అమెరికన్/న్యూ ఓర్లీన్స్ రాగ్‌టైమ్, సిసిలియన్ సంగీతం కలయిక. <ref name="Viale">{{Cite web|last=Viale|first=Valerio|date=10 March 2017|title=First Recording in Jazz History has strong Sicilian roots|url=https://www.italoamericano.org/story/2017-3-10/jazz-history-sicilian-roots|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20180814040201/https://www.italoamericano.org/story/2017-3-10/jazz-history-sicilian-roots|archive-date=14 August 2018|access-date=23 August 2018|website=italoamericano.org|ref=none}}</ref> 1910లలో న్యూ ఓర్లీన్స్ సంగీత రంగంలో, పవిత్రమైన చర్చి సంగీతం, బ్రాస్ బ్యాండ్ సంగీతం, బ్లూస్‌తో పాటు సిసిలీ సంగీతం కూడా అనేక శైలులలో ఒకటిగా ఉండేది. <ref>{{Cite web|last=De Stefano|first=George|date=2018|title=The Sicily-New Orleans Connection: Jazz is the Art of Encounter par Excellence|url=https://lavocedinewyork.com/en/arts/2018/05/19/jazz-the-sicily-new-orleans-connection-and-the-art-of-encounter-par-excellence/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20250113181212/https://lavocedinewyork.com/en/arts/2018/05/19/jazz-the-sicily-new-orleans-connection-and-the-art-of-encounter-par-excellence/|archive-date=2025-01-13|access-date=2025-11-21|website=La Voce di New York|language=en-US|ref=none}}</ref> చాలా కాలం తర్వాత, 1940లు, 1950లలో ప్రారంభించి, సాంప్రదాయ జాజ్ పునరుద్ధరణవాదులు తొలి జాజ్‌కు "డిక్సీల్యాండ్" అనే పదాన్ని వర్తింపజేశారు. విమర్శకుడు రెక్స్ హారిస్ తన ''<nowiki/>'జాజ్''' అనే పుస్తకంలో డిక్సీల్యాండ్‌ను "శ్వేతజాతీయులైన సంగీతకారులు దాదాపు న్యూ ఓర్లీన్స్ శైలిలో వాయించే జాజ్" అని నిర్వచించారు. ఈ పేరు "పాత దక్షిణాది"ని, ప్రత్యేకంగా మేసన్-డిక్సన్ రేఖకు దక్షిణంగా ఉన్న ప్రాంతాన్ని సూచిస్తుంది. ఈ పదం మునుపటి బ్రాస్ బ్యాండ్ మార్చ్‌లు, ఫ్రెంచ్ క్వాడ్రిల్స్, బెగైన్, రాగ్‌టైమ్, [[బ్లూస్|బ్లూస్‌లను]] సామూహిక, బహుస్వర ఆశువుగా వాయించడంతో కలిగి ఉంటుంది. <ref name="auto">{{Cite web|title=Jazz in America : Early Jazz and the Swing Era|url=https://hancockinstitute.org/media/Grade-7-9-JIA-Synopsis-5-Early-Jazz-Swing-Era.pdf|access-date=May 22, 2026|publisher=Herbie HancocK Institute of Jazz|format=PDF}}</ref> బ్యాండ్‌ల వాయిద్యాలు, పరిమాణం చాలా సరళంగా ఉండవచ్చు, "ప్రామాణిక" బ్యాండ్‌లో ట్రంపెట్ (లేదా కార్నెట్ ), ట్రోంబోన్, క్లారినెట్‌లతో కూడిన "ఫ్రంట్ లైన్" ఉంటుంది, అలాగే " రిథమ్ సెక్షన్ "లో కనీసం ఈ క్రింది వాయిద్యాలలో రెండు ఉంటాయి: గిటార్ లేదా బాంజో, స్ట్రింగ్ బాస్ లేదా ట్యూబా, పియానో, డ్రమ్స్. <ref name="auto" /> 1940లలో డిక్సీల్యాండ్ సంగీతంతో అత్యంత ప్రాచుర్యం పొందిన బృందం లూయిస్ ఆర్మ్‌స్ట్రాంగ్ ఆల్-స్టార్స్. అయినప్పటికీ, 1920లలో ఆర్మ్‌స్ట్రాంగ్ సొంత ప్రభావం ఆ సంగీతాన్ని సాంప్రదాయ న్యూ ఓర్లీన్స్ శైలికి మించి ముందుకు తీసుకువెళ్ళింది. ఒక వాయిద్యం (సాధారణంగా ట్రంపెట్) రాగాన్ని లేదా దాని గుర్తించదగిన అనుసరణను లేదా వైవిధ్యాన్ని వాయించినప్పుడు, "ముందు వరుస"లోని ఇతర వాయిద్యాలు ఆ రాగం చుట్టూ ఆశువుగా వాయించినప్పుడు, ఖచ్చితమైన డిక్సీల్యాండ్ శబ్దం సృష్టించబడుతుంది. ఇది బిగ్ బ్యాండ్ సౌండ్ అమర్చబడిన బృంద ప్రదర్శన లేదా బీబాప్ సూటి "హెడ్" శ్రావ్యతల కంటే మరింత బహుస్వర ధ్వనిని సృష్టిస్తుంది. 1930లు, 1940ల కాలంలో, అంతకు ముందున్న సమూహ-ఆశువుగా వాయించే శైలి చాలా మంది యువ నల్లజాతి వాద్యకారుల ఆదరణను కోల్పోయింది, అయితే కొంతమంది వృద్ధ వాద్యకారులు పాత శైలిలోనే కొనసాగారు. యువ సంగీతకారులు కొత్త రూపాలను అభివృద్ధి చేసినప్పటికీ, చాలా మంది బీబాపర్లు ఆర్మ్‌స్ట్రాంగ్‌ను ఆరాధించి, తమ సొంత ఆశు ప్రదర్శనలలో ఆయన రికార్డ్ చేసిన సంగీతంలోని భాగాలను ఉటంకించారు. 1940ల చివరలో, 1950లలో డిక్సీల్యాండ్ పునరుజ్జీవనం , స్వింగ్ యుగం ఆర్కెస్ట్రేటెడ్ శబ్దాలకు, కొత్త బీబాప్ శబ్దాల ( క్యాబ్ కల్లోవే "చైనీస్ సంగీతం" అని పిలిచారు) గందరగోళానికి ప్రతిచర్యగా ఏర్పడింది. <ref>{{Cite paper|last=Edwards|first=Brent Hayes|date=Spring 2002|title=Louis Armstrong and the Syntax of Scat|publisher=University of Chicago Press|ref=none}}</ref> తమ అద్భుతమైన ఆశువుగా వాయించడం, చరిత్రలోనే మొట్టమొదటి స్టీరియో రికార్డును రికార్డ్ చేయడం కోసం ప్రసిద్ధి చెందిన, అస్సంటో సోదరుల అసలైన ' డ్యూక్స్ ఆఫ్ డిక్సీల్యాండ్' బృందం నేతృత్వంలో, ఈ ఉద్యమం పాక్షికంగా విరమించుకున్న సంగీతకారులకు వారి జీవిత చరమాంకంలో కొంత కీర్తిని తెచ్చిపెట్టడమే కాకుండా, ( కిడ్ ఓరీ, రెడ్ నికోల్స్‌తో సహా) సంవత్సరాల తరబడి వాయించని విరమించుకున్న సంగీతకారులను తిరిగి జాజ్ రంగంలోకి తీసుకువచ్చింది. పునరుజ్జీవన యుగంలోని అనేక డిక్సీల్యాండ్ బృందాలు దశాబ్దాల క్రితం నాటి రికార్డింగ్‌లను, బ్యాండ్‌లను ఉద్దేశపూర్వకంగా అనుకరించాయి. ఇతర సంగీతకారులు సరికొత్త ప్రదర్శనలను, కొత్త బాణీలను సృష్టించడం కొనసాగించారు. 1950లలో "ప్రోగ్రెసివ్ డిక్సీల్యాండ్" అనే శైలి, పాలిఫోనిక్ ఇంప్రొవైజేషన్‌ను బీబాప్ -శైలి [[లయ|రిథమ్‌తో]] మిళితం చేయడానికి ప్రయత్నించింది. స్పైక్ జోన్స్ &amp;amp; హిస్ న్యూ బ్యాండ్, స్టీవ్ లేసీ అటువంటి బ్యాండ్‌లతో కలిసి ప్రదర్శనలు ఇచ్చారు. ఈ శైలిని కొన్నిసార్లు "డిక్సీ-బాప్" అని పిలుస్తారు. లేసీ ఆ విధానాన్ని థెలోనియస్ మాంక్, చార్లెస్ మింగస్, డ్యూక్ ఎల్లింగ్టన్, హెర్బీ నికోల్స్ సంగీతానికి అనువర్తించాడు. == మూలాలు == {{Reflist}} [[వర్గం:సంగీత చరిత్ర]] [[వర్గం:సంగీతం]] 9nqyhyt9hox4upw55i0cqnywbar81n8 4956160 4955886 2026-09-11T06:50:30Z యర్రా రామారావు 28161 4956160 wikitext text/x-wiki {{Infobox music genre |name=Dixieland |stylistic_origins=[[Jazz]] |cultural_origins=[[New Orleans]], Louisiana, U.S. |instruments={{hlist|[[Cornet]]|[[trumpet]]|[[trombone]]|[[clarinet]]|[[tuba]]|[[banjo]]|[[piano]]|keyboard|[[double bass]]|drums|[[guitar]]|vocals}} |derivatives= |regional_scenes=* New Orleans * [[Dixieland#Chicago style|Chicago]]|other_topics=* [[List of jazz venues]] * jazz standards * [[jazz (word)]]}}  '''డిక్సీల్యాండ్ జాజ్''', దీనిని '''సాంప్రదాయ జాజ్''', '''హాట్ జాజ్''', లేదా కేవలం '''డిక్సీల్యాండ్''' అని కూడా పిలుస్తారు, ఇది 20వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో న్యూ ఓర్లీన్స్‌లో అభివృద్ధి చెందిన సంగీతం ఆధారంగా ఏర్పడిన ఒక [[జాజ్]] శైలి. ఒరిజినల్ డిక్సీల్యాండ్ జాజ్ బ్యాండ్ 1917 రికార్డింగ్‌లు ఈ కొత్త సంగీత శైలిపై అవగాహనను పెంపొందించాయి. == చరిత్ర == [[File:BrianOConnell05.jpg|thumb|270x270px| 2005లో న్యూ ఓర్లీన్స్‌లో జరిగిన ఒక పార్టీలో సాంప్రదాయవాద జాజ్ బృందం ప్రదర్శన ఇచ్చింది.]] 1917లో తమ మొదటి డిస్క్‌ను రికార్డ్ చేసిన ది ఒరిజినల్ డిక్సీల్యాండ్ జాజ్ బ్యాండ్, <ref>{{Cite web|date=2020-04-26|title=The Original Dixieland Jazz Band - The Syncopated Times|url=https://syncopatedtimes.com/the-original-dixieland-jazz-band/|access-date=2026-05-11|language=en-US}}</ref> జాజ్ సంగీతాన్ని "డిక్సీల్యాండ్" అని పిలవడం ఇదే మొదటిసారి, అయితే ఆ సమయంలో, ఈ పదం శైలిని కాకుండా బ్యాండ్‌ను సూచించింది. ఆ బృందం సంగీతం ఆఫ్రికన్ అమెరికన్/న్యూ ఓర్లీన్స్ రాగ్‌టైమ్, సిసిలియన్ సంగీతం కలయిక. <ref name="Viale">{{Cite web|last=Viale|first=Valerio|date=10 March 2017|title=First Recording in Jazz History has strong Sicilian roots|url=https://www.italoamericano.org/story/2017-3-10/jazz-history-sicilian-roots|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20180814040201/https://www.italoamericano.org/story/2017-3-10/jazz-history-sicilian-roots|archive-date=14 August 2018|access-date=23 August 2018|website=italoamericano.org|ref=none}}</ref> 1910లలో న్యూ ఓర్లీన్స్ సంగీత రంగంలో, పవిత్రమైన చర్చి సంగీతం, బ్రాస్ బ్యాండ్ సంగీతం, బ్లూస్‌తో పాటు సిసిలీ సంగీతం కూడా అనేక శైలులలో ఒకటిగా ఉండేది. <ref>{{Cite web|last=De Stefano|first=George|date=2018|title=The Sicily-New Orleans Connection: Jazz is the Art of Encounter par Excellence|url=https://lavocedinewyork.com/en/arts/2018/05/19/jazz-the-sicily-new-orleans-connection-and-the-art-of-encounter-par-excellence/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20250113181212/https://lavocedinewyork.com/en/arts/2018/05/19/jazz-the-sicily-new-orleans-connection-and-the-art-of-encounter-par-excellence/|archive-date=2025-01-13|access-date=2025-11-21|website=La Voce di New York|language=en-US|ref=none}}</ref> చాలా కాలం తర్వాత, 1940లు, 1950లలో ప్రారంభించి, సాంప్రదాయ జాజ్ పునరుద్ధరణవాదులు తొలి జాజ్‌కు "డిక్సీల్యాండ్" అనే పదాన్ని వర్తింపజేశారు. విమర్శకుడు రెక్స్ హారిస్ తన ''<nowiki/>'జాజ్''' అనే పుస్తకంలో డిక్సీల్యాండ్‌ను "శ్వేతజాతీయులైన సంగీతకారులు దాదాపు న్యూ ఓర్లీన్స్ శైలిలో వాయించే జాజ్" అని నిర్వచించారు. ఈ పేరు "పాత దక్షిణాది"ని, ప్రత్యేకంగా మేసన్-డిక్సన్ రేఖకు దక్షిణంగా ఉన్న ప్రాంతాన్ని సూచిస్తుంది. ఈ పదం మునుపటి బ్రాస్ బ్యాండ్ మార్చ్‌లు, ఫ్రెంచ్ క్వాడ్రిల్స్, బెగైన్, రాగ్‌టైమ్, [[బ్లూస్|బ్లూస్‌లను]] సామూహిక, బహుస్వర ఆశువుగా వాయించడంతో కలిగి ఉంటుంది. <ref name="auto">{{Cite web|title=Jazz in America : Early Jazz and the Swing Era|url=https://hancockinstitute.org/media/Grade-7-9-JIA-Synopsis-5-Early-Jazz-Swing-Era.pdf|access-date=May 22, 2026|publisher=Herbie HancocK Institute of Jazz|format=PDF}}</ref> బ్యాండ్‌ల వాయిద్యాలు, పరిమాణం చాలా సరళంగా ఉండవచ్చు, "ప్రామాణిక" బ్యాండ్‌లో ట్రంపెట్ (లేదా కార్నెట్ ), ట్రోంబోన్, క్లారినెట్‌లతో కూడిన "ఫ్రంట్ లైన్" ఉంటుంది, అలాగే " రిథమ్ సెక్షన్ "లో కనీసం ఈ క్రింది వాయిద్యాలలో రెండు ఉంటాయి: గిటార్ లేదా బాంజో, స్ట్రింగ్ బాస్ లేదా ట్యూబా, పియానో, డ్రమ్స్. <ref name="auto" /> 1940లలో డిక్సీల్యాండ్ సంగీతంతో అత్యంత ప్రాచుర్యం పొందిన బృందం లూయిస్ ఆర్మ్‌స్ట్రాంగ్ ఆల్-స్టార్స్. అయినప్పటికీ, 1920లలో ఆర్మ్‌స్ట్రాంగ్ సొంత ప్రభావం ఆ సంగీతాన్ని సాంప్రదాయ న్యూ ఓర్లీన్స్ శైలికి మించి ముందుకు తీసుకువెళ్ళింది. ఒక వాయిద్యం (సాధారణంగా ట్రంపెట్) రాగాన్ని లేదా దాని గుర్తించదగిన అనుసరణను లేదా వైవిధ్యాన్ని వాయించినప్పుడు, "ముందు వరుస"లోని ఇతర వాయిద్యాలు ఆ రాగం చుట్టూ ఆశువుగా వాయించినప్పుడు, ఖచ్చితమైన డిక్సీల్యాండ్ శబ్దం సృష్టించబడుతుంది. ఇది బిగ్ బ్యాండ్ సౌండ్ అమర్చబడిన బృంద ప్రదర్శన లేదా బీబాప్ సూటి "హెడ్" శ్రావ్యతల కంటే మరింత బహుస్వర ధ్వనిని సృష్టిస్తుంది. 1930లు, 1940ల కాలంలో, అంతకు ముందున్న సమూహ-ఆశువుగా వాయించే శైలి చాలా మంది యువ నల్లజాతి వాద్యకారుల ఆదరణను కోల్పోయింది, అయితే కొంతమంది వృద్ధ వాద్యకారులు పాత శైలిలోనే కొనసాగారు. యువ సంగీతకారులు కొత్త రూపాలను అభివృద్ధి చేసినప్పటికీ, చాలా మంది బీబాపర్లు ఆర్మ్‌స్ట్రాంగ్‌ను ఆరాధించి, తమ సొంత ఆశు ప్రదర్శనలలో ఆయన రికార్డ్ చేసిన సంగీతంలోని భాగాలను ఉటంకించారు. 1940ల చివరలో, 1950లలో డిక్సీల్యాండ్ పునరుజ్జీవనం , స్వింగ్ యుగం ఆర్కెస్ట్రేటెడ్ శబ్దాలకు, కొత్త బీబాప్ శబ్దాల ( క్యాబ్ కల్లోవే "చైనీస్ సంగీతం" అని పిలిచారు) గందరగోళానికి ప్రతిచర్యగా ఏర్పడింది. <ref>{{Cite paper|last=Edwards|first=Brent Hayes|date=Spring 2002|title=Louis Armstrong and the Syntax of Scat|publisher=University of Chicago Press|ref=none}}</ref> తమ అద్భుతమైన ఆశువుగా వాయించడం, చరిత్రలోనే మొట్టమొదటి స్టీరియో రికార్డును రికార్డ్ చేయడం కోసం ప్రసిద్ధి చెందిన, అస్సంటో సోదరుల అసలైన ' డ్యూక్స్ ఆఫ్ డిక్సీల్యాండ్' బృందం నేతృత్వంలో, ఈ ఉద్యమం పాక్షికంగా విరమించుకున్న సంగీతకారులకు వారి జీవిత చరమాంకంలో కొంత కీర్తిని తెచ్చిపెట్టడమే కాకుండా, ( కిడ్ ఓరీ, రెడ్ నికోల్స్‌తో సహా) సంవత్సరాల తరబడి వాయించని విరమించుకున్న సంగీతకారులను తిరిగి జాజ్ రంగంలోకి తీసుకువచ్చింది. పునరుజ్జీవన యుగంలోని అనేక డిక్సీల్యాండ్ బృందాలు దశాబ్దాల క్రితం నాటి రికార్డింగ్‌లను, బ్యాండ్‌లను ఉద్దేశపూర్వకంగా అనుకరించాయి. ఇతర సంగీతకారులు సరికొత్త ప్రదర్శనలను, కొత్త బాణీలను సృష్టించడం కొనసాగించారు. 1950లలో "ప్రోగ్రెసివ్ డిక్సీల్యాండ్" అనే శైలి, పాలిఫోనిక్ ఇంప్రొవైజేషన్‌ను బీబాప్ -శైలి [[లయ|రిథమ్‌తో]] మిళితం చేయడానికి ప్రయత్నించింది. స్పైక్ జోన్స్ &amp;amp; హిస్ న్యూ బ్యాండ్, స్టీవ్ లేసీ అటువంటి బ్యాండ్‌లతో కలిసి ప్రదర్శనలు ఇచ్చారు. ఈ శైలిని కొన్నిసార్లు "డిక్సీ-బాప్" అని పిలుస్తారు. లేసీ ఆ విధానాన్ని థెలోనియస్ మాంక్, చార్లెస్ మింగస్, డ్యూక్ ఎల్లింగ్టన్, హెర్బీ నికోల్స్ సంగీతానికి అనువర్తించాడు. == మూలాలు == {{Reflist}} [[వర్గం:సంగీత చరిత్ర]] [[వర్గం:సంగీతం]] pa3my5qydzarbs3leyv884g7qjm7gcw 0 509390 4955846 2026-09-11T02:33:57Z Muralikrishna m 106628 "[[:en:Special:Redirect/revision/1374186216|18th BRICS summit]]" పేజీని అనువదించి సృష్టించారు 4955846 wikitext text/x-wiki {{Infobox summit meeting|name=2026 బ్రిక్స్ శిఖరాగ్ర సమావేశం|other_titles=18వ బ్రిక్స్ శిఖరాగ్ర సమావేశం|image=|alt=బ్రిక్స్ 2026 భారత అధ్యక్షత లోగో|caption=భారతదేశం అధ్యక్షత కాలంలో బ్రిక్స్ 2026 లోగో|country={{flag|భారతదేశం}}|date=12–13 సెప్టెంబరు 2026|motto=స్థితిస్థాపకత, ఆవిష్కరణ, సహకారం, సుస్థిరత కోసం నిర్మాణం|venues=భారత్ మండపం|cities=[[న్యూఢిల్లీ]]|participants=* బ్రెజిల్<br> * చైనా<br> * ఈజిప్టు<br> * ఇథియోపియా<br> * భారతదేశం<br> * ఇండోనేషియా<br> * ఇరాన్<br> * రష్యా<br> * దక్షిణాఫ్రికా<br> * యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్|chairperson=[[నరేంద్ర మోదీ]], [[భారత ప్రధాన మంత్రి]]|website={{URL|https://brics2026.gov.in}}|keypoints=}} '''18వ బ్రిక్స్ శిఖరాగ్ర సమావేశం''' (ఆంగ్లం: '''18th BRICS Summit'''), ఇది 2026 సెప్టెంబరు 12, 13 తేదీలలో జరగనున్న బ్రిక్స్ దేశాల అంతర్జాతీయ శిఖరాగ్ర సమావేశం. దీనికి భారతదేశం తన బ్రిక్స్ అధ్యక్షతన ఆతిథ్యం ఇస్తున్నది.<ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/india/countries-extend-support-for-indias-brics-2026-chairship/articleshow/122289066.cms?utm_source=chat|title=Countries extend support for India's BRICS 2026 Chairship|date=2025-07-07|work=The Economic Times|access-date=2026-01-13|issn=0013-0389}}</ref> == నేపథ్యం == బ్రిక్స్ అనేది [[బ్రెజిల్]], [[రష్యా]], [[ఇండియా]], [[చైనా]], [[దక్షిణాఫ్రికా]], ఇటీవలి సంవత్సరాలలో అనుమతించబడిన అదనపు సభ్య దేశాలతో కూడిన అంతర్ ప్రభుత్వ సంస్థ.<ref>{{Cite news|url=https://www.firstpost.com/world/new-brics-year-india-takes-charge-as-world-looks-to-ease-looming-trade-tensions-13964616.html|title=New Brics year: India takes charge as world looks to ease looming trade tensions|date=2026-01-01|work=Firstpost|access-date=2026-01-13|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20260101204936/https://www.firstpost.com/world/new-brics-year-india-takes-charge-as-world-looks-to-ease-looming-trade-tensions-13964616.html|archive-date=2026-01-01|language=en-IN}}</ref> సభ్య దేశాల మధ్య అధ్యక్షతన ప్రతి సంవత్సరం బ్రిక్స్ శిఖరాగ్ర సమావేశం జరుగుతుంది.<ref>{{Cite news|url=https://www.firstpost.com/opinion/brics-and-west-asia-how-strategic-realignment-is-taking-shape-in-global-order-13042252.html|title=BRICS and West Asia: How a strategic realignment is taking shape in global order|date=2023-08-26|work=Firstpost|access-date=2026-01-13|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230827073447/https://www.firstpost.com/opinion/brics-and-west-asia-how-strategic-realignment-is-taking-shape-in-global-order-13042252.html|archive-date=2023-08-27|language=en-US}}</ref> 2026 మే 14, 15ల మధ్య, బ్రిక్స్ సభ్య దేశాల విదేశాంగ మంత్రులు నాయకుల శిఖరాగ్ర సమావేశానికి ముందు భారతదేశంలోని [[ఢిల్లీ]]<nowiki/>లో సమావేశమయ్యారు. == భారత అధ్యక్ష పదవి == 2025లో 17వ బ్రిక్స్ శిఖరాగ్ర సమావేశానికి ఆతిథ్యం ఇచ్చిన బ్రెజిల్ తరువాత భారతదేశం 2026 జనవరి 1న బ్రిక్స్ అధ్యక్ష పదవిని చేపట్టింది.<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/international/brics-shifts-gears-as-brazil-passes-the-gavel-to-india-amid-global-tensions-and-ambitious-goals/article70407772.ece|title=BRICS shifts gears as Brazil passes the gavel to India amid global tensions and ambitious goals|last=Saxena|first=Shobhan|date=2025-12-18|work=The Hindu|access-date=2026-01-13|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref> అధ్యక్షుడిగా, 18వ బ్రిక్స్ శిఖరాగ్ర సమావేశం, అనుబంధ మంత్రివర్గ, వర్కింగ్ గ్రూప్ సమావేశాలను నిర్వహించడానికి భారతదేశం బాధ్యత వహిస్తుంది.<ref>{{Cite web|date=2026-01-13|title=India says BRICS must commit to reformed multilateralism, unveils logo and website for its 2026 presidency|url=https://www.thestatesman.com/india/india-says-brics-must-commit-to-reformed-multilateralism-unveils-logo-and-website-for-its-2026-presidency-1503539675.html|access-date=2026-01-13|website=The Statesman|language=en}}</ref> == లోగో, అధికారిక వెబ్సైట్ == బ్రిక్స్ 2026 అధ్యక్ష పదవి కోసం భారత ప్రభుత్వం అధికారిక లోగో, వెబ్సైట్ లను 2026 జనవరి 13న ప్రారంభించింది, ఇది శిఖరాగ్ర సమావేశానికి సన్నాహాల అధికారిక ప్రారంభానికి గుర్తుగా నిలిచింది.<ref>{{Cite web|date=2026-01-13|title=‘Weathering global shocks’: Jaishankar lays out India’s BRICS strategy amid dual-tariff pressure from US|url=https://indianexpress.com/article/india/jaishankar-india-brics-strategy-tariff-us-10471039/|access-date=2026-01-13|website=The Indian Express|language=en}}</ref> == మూలాలు == s3bxrqld470cj1s596v9htz3d80plfs 4955847 4955846 2026-09-11T02:35:17Z Muralikrishna m 106628 4955847 wikitext text/x-wiki {{Infobox summit meeting|name=2026 బ్రిక్స్ శిఖరాగ్ర సమావేశం|other_titles=18వ బ్రిక్స్ శిఖరాగ్ర సమావేశం|image=|alt=బ్రిక్స్ 2026 భారత అధ్యక్షత లోగో|caption=భారతదేశం అధ్యక్షత కాలంలో బ్రిక్స్ 2026 లోగో|country={{flag|భారతదేశం}}|date=12–13 సెప్టెంబరు 2026|motto=స్థితిస్థాపకత, ఆవిష్కరణ, సహకారం, సుస్థిరత కోసం నిర్మాణం|venues=భారత్ మండపం|cities=[[న్యూఢిల్లీ]]|participants=* బ్రెజిల్<br> * చైనా<br> * ఈజిప్టు<br> * ఇథియోపియా<br> * భారతదేశం<br> * ఇండోనేషియా<br> * ఇరాన్<br> * రష్యా<br> * దక్షిణాఫ్రికా<br> * యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్|chairperson=[[నరేంద్ర మోదీ]], [[భారత ప్రధాన మంత్రి]]|website={{URL|https://brics2026.gov.in}}|keypoints=}} '''18వ బ్రిక్స్ శిఖరాగ్ర సమావేశం''' (ఆంగ్లం: '''18th BRICS Summit'''), ఇది 2026 సెప్టెంబరు 12, 13 తేదీలలో జరగనున్న బ్రిక్స్ దేశాల అంతర్జాతీయ శిఖరాగ్ర సమావేశం. దీనికి భారతదేశం తన బ్రిక్స్ అధ్యక్షతన ఆతిథ్యం ఇస్తున్నది.<ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/india/countries-extend-support-for-indias-brics-2026-chairship/articleshow/122289066.cms?utm_source=chat|title=Countries extend support for India's BRICS 2026 Chairship|date=2025-07-07|work=The Economic Times|access-date=2026-01-13|issn=0013-0389}}</ref> == నేపథ్యం == [[బ్రిక్స్]] అనేది [[బ్రెజిల్]], [[రష్యా]], [[ఇండియా]], [[చైనా]], [[దక్షిణాఫ్రికా]], ఇటీవలి సంవత్సరాలలో అనుమతించబడిన అదనపు సభ్య దేశాలతో కూడిన అంతర్ ప్రభుత్వ సంస్థ.<ref>{{Cite news|url=https://www.firstpost.com/world/new-brics-year-india-takes-charge-as-world-looks-to-ease-looming-trade-tensions-13964616.html|title=New Brics year: India takes charge as world looks to ease looming trade tensions|date=2026-01-01|work=Firstpost|access-date=2026-01-13|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20260101204936/https://www.firstpost.com/world/new-brics-year-india-takes-charge-as-world-looks-to-ease-looming-trade-tensions-13964616.html|archive-date=2026-01-01|language=en-IN}}</ref> సభ్య దేశాల మధ్య అధ్యక్షతన ప్రతి సంవత్సరం బ్రిక్స్ శిఖరాగ్ర సమావేశం జరుగుతుంది.<ref>{{Cite news|url=https://www.firstpost.com/opinion/brics-and-west-asia-how-strategic-realignment-is-taking-shape-in-global-order-13042252.html|title=BRICS and West Asia: How a strategic realignment is taking shape in global order|date=2023-08-26|work=Firstpost|access-date=2026-01-13|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230827073447/https://www.firstpost.com/opinion/brics-and-west-asia-how-strategic-realignment-is-taking-shape-in-global-order-13042252.html|archive-date=2023-08-27|language=en-US}}</ref> 2026 మే 14, 15ల మధ్య, బ్రిక్స్ సభ్య దేశాల విదేశాంగ మంత్రులు నాయకుల శిఖరాగ్ర సమావేశానికి ముందు భారతదేశంలోని [[ఢిల్లీ]]<nowiki/>లో సమావేశమయ్యారు. == భారత అధ్యక్ష పదవి == 2025లో 17వ బ్రిక్స్ శిఖరాగ్ర సమావేశానికి ఆతిథ్యం ఇచ్చిన బ్రెజిల్ తరువాత భారతదేశం 2026 జనవరి 1న బ్రిక్స్ అధ్యక్ష పదవిని చేపట్టింది.<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/international/brics-shifts-gears-as-brazil-passes-the-gavel-to-india-amid-global-tensions-and-ambitious-goals/article70407772.ece|title=BRICS shifts gears as Brazil passes the gavel to India amid global tensions and ambitious goals|last=Saxena|first=Shobhan|date=2025-12-18|work=The Hindu|access-date=2026-01-13|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref> అధ్యక్షుడిగా, 18వ బ్రిక్స్ శిఖరాగ్ర సమావేశం, అనుబంధ మంత్రివర్గ, వర్కింగ్ గ్రూప్ సమావేశాలను నిర్వహించడానికి భారతదేశం బాధ్యత వహిస్తుంది.<ref>{{Cite web|date=2026-01-13|title=India says BRICS must commit to reformed multilateralism, unveils logo and website for its 2026 presidency|url=https://www.thestatesman.com/india/india-says-brics-must-commit-to-reformed-multilateralism-unveils-logo-and-website-for-its-2026-presidency-1503539675.html|access-date=2026-01-13|website=The Statesman|language=en}}</ref> == లోగో, అధికారిక వెబ్సైట్ == బ్రిక్స్ 2026 అధ్యక్ష పదవి కోసం భారత ప్రభుత్వం అధికారిక లోగో, వెబ్సైట్ లను 2026 జనవరి 13న ప్రారంభించింది, ఇది శిఖరాగ్ర సమావేశానికి సన్నాహాల అధికారిక ప్రారంభానికి గుర్తుగా నిలిచింది.<ref>{{Cite web|date=2026-01-13|title=‘Weathering global shocks’: Jaishankar lays out India’s BRICS strategy amid dual-tariff pressure from US|url=https://indianexpress.com/article/india/jaishankar-india-brics-strategy-tariff-us-10471039/|access-date=2026-01-13|website=The Indian Express|language=en}}</ref> == మూలాలు == lqfrzglb8388zt0dbmirflfr8j76mxz 4955850 4955847 2026-09-11T02:37:22Z Muralikrishna m 106628 4955850 wikitext text/x-wiki {{Infobox summit meeting|name=2026 బ్రిక్స్ శిఖరాగ్ర సమావేశం|other_titles=18వ బ్రిక్స్ శిఖరాగ్ర సమావేశం|image=|alt=బ్రిక్స్ 2026 భారత అధ్యక్షత లోగో|caption=భారతదేశం అధ్యక్షత కాలంలో బ్రిక్స్ 2026 లోగో|country={{flag|భారతదేశం}}|date=12–13 సెప్టెంబరు 2026|motto=స్థితిస్థాపకత, ఆవిష్కరణ, సహకారం, సుస్థిరత కోసం నిర్మాణం|venues=భారత్ మండపం|cities=[[న్యూఢిల్లీ]]|participants=* బ్రెజిల్<br> * చైనా<br> * ఈజిప్టు<br> * ఇథియోపియా<br> * భారతదేశం<br> * ఇండోనేషియా<br> * ఇరాన్<br> * రష్యా<br> * దక్షిణాఫ్రికా<br> * యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్|chairperson=[[నరేంద్ర మోదీ]], [[భారత ప్రధాన మంత్రి]]|website={{URL|https://brics2026.gov.in}}|keypoints=}} '''18వ బ్రిక్స్ శిఖరాగ్ర సమావేశం''' (ఆంగ్లం: '''18th BRICS Summit'''), ఇది 2026 సెప్టెంబరు 12, 13 తేదీలలో జరగనున్న బ్రిక్స్ దేశాల అంతర్జాతీయ శిఖరాగ్ర సమావేశం. దీనికి భారతదేశం తన బ్రిక్స్ అధ్యక్షతన ఆతిథ్యం ఇస్తున్నది.<ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/india/countries-extend-support-for-indias-brics-2026-chairship/articleshow/122289066.cms?utm_source=chat|title=Countries extend support for India's BRICS 2026 Chairship|date=2025-07-07|work=The Economic Times|access-date=2026-01-13|issn=0013-0389}}</ref> == నేపథ్యం == [[బ్రిక్స్]] అనేది [[బ్రెజిల్]], [[రష్యా]], [[ఇండియా]], [[చైనా]], [[దక్షిణాఫ్రికా]], ఇటీవలి సంవత్సరాలలో అనుమతించబడిన అదనపు సభ్య దేశాలతో కూడిన అంతర్ ప్రభుత్వ సంస్థ.<ref>{{Cite news|url=https://www.firstpost.com/world/new-brics-year-india-takes-charge-as-world-looks-to-ease-looming-trade-tensions-13964616.html|title=New Brics year: India takes charge as world looks to ease looming trade tensions|date=2026-01-01|work=Firstpost|access-date=2026-01-13|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20260101204936/https://www.firstpost.com/world/new-brics-year-india-takes-charge-as-world-looks-to-ease-looming-trade-tensions-13964616.html|archive-date=2026-01-01|language=en-IN}}</ref> సభ్య దేశాల మధ్య అధ్యక్షతన ప్రతి సంవత్సరం బ్రిక్స్ శిఖరాగ్ర సమావేశం జరుగుతుంది.<ref>{{Cite news|url=https://www.firstpost.com/opinion/brics-and-west-asia-how-strategic-realignment-is-taking-shape-in-global-order-13042252.html|title=BRICS and West Asia: How a strategic realignment is taking shape in global order|date=2023-08-26|work=Firstpost|access-date=2026-01-13|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230827073447/https://www.firstpost.com/opinion/brics-and-west-asia-how-strategic-realignment-is-taking-shape-in-global-order-13042252.html|archive-date=2023-08-27|language=en-US}}</ref> 2026 మే 14, 15ల మధ్య, బ్రిక్స్ సభ్య దేశాల విదేశాంగ మంత్రులు నాయకుల శిఖరాగ్ర సమావేశానికి ముందు భారతదేశంలోని [[ఢిల్లీ]]<nowiki/>లో సమావేశమయ్యారు. == భారత అధ్యక్ష పదవి == 2025లో 17వ బ్రిక్స్ శిఖరాగ్ర సమావేశానికి ఆతిథ్యం ఇచ్చిన బ్రెజిల్ తరువాత భారతదేశం 2026 జనవరి 1న బ్రిక్స్ అధ్యక్ష పదవిని చేపట్టింది.<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/international/brics-shifts-gears-as-brazil-passes-the-gavel-to-india-amid-global-tensions-and-ambitious-goals/article70407772.ece|title=BRICS shifts gears as Brazil passes the gavel to India amid global tensions and ambitious goals|last=Saxena|first=Shobhan|date=2025-12-18|work=The Hindu|access-date=2026-01-13|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref> అధ్యక్షుడిగా, 18వ బ్రిక్స్ శిఖరాగ్ర సమావేశం, అనుబంధ మంత్రివర్గ, వర్కింగ్ గ్రూప్ సమావేశాలను నిర్వహించడానికి భారతదేశం బాధ్యత వహిస్తుంది.<ref>{{Cite web|date=2026-01-13|title=India says BRICS must commit to reformed multilateralism, unveils logo and website for its 2026 presidency|url=https://www.thestatesman.com/india/india-says-brics-must-commit-to-reformed-multilateralism-unveils-logo-and-website-for-its-2026-presidency-1503539675.html|access-date=2026-01-13|website=The Statesman|language=en}}</ref> == లోగో, అధికారిక వెబ్సైట్ == బ్రిక్స్ 2026 అధ్యక్ష పదవి కోసం భారత ప్రభుత్వం అధికారిక లోగో, వెబ్సైట్ లను 2026 జనవరి 13న ప్రారంభించింది, ఇది శిఖరాగ్ర సమావేశానికి సన్నాహాల అధికారిక ప్రారంభానికి గుర్తుగా నిలిచింది.<ref>{{Cite web|date=2026-01-13|title=‘Weathering global shocks’: Jaishankar lays out India’s BRICS strategy amid dual-tariff pressure from US|url=https://indianexpress.com/article/india/jaishankar-india-brics-strategy-tariff-us-10471039/|access-date=2026-01-13|website=The Indian Express|language=en}}</ref> == మూలాలు == [[వర్గం:అంతర్జాతీయ సంస్థలు]] [[వర్గం:అంతర్జాతీయ సదస్సులు]] thzv4c8qsdp4mg5q7lep2yk3e208qkf 4955851 4955850 2026-09-11T02:40:53Z Muralikrishna m 106628 4955851 wikitext text/x-wiki {{Infobox summit meeting|name=2026 బ్రిక్స్ శిఖరాగ్ర సమావేశం|other_titles=18వ బ్రిక్స్ శిఖరాగ్ర సమావేశం|image=18ª_BRICS_Summit_2026,_New_Delhi,_India.png|alt=|caption=బ్రిక్స్ 2026 లోగో|country={{flag|భారతదేశం}}|date=12–13 సెప్టెంబరు 2026|motto=స్థితిస్థాపకత, ఆవిష్కరణ, సహకారం, సుస్థిరత కోసం నిర్మాణం|venues=భారత్ మండపం|cities=[[న్యూఢిల్లీ]]|participants=* బ్రెజిల్<br> * చైనా<br> * ఈజిప్టు<br> * ఇథియోపియా<br> * భారతదేశం<br> * ఇండోనేషియా<br> * ఇరాన్<br> * రష్యా<br> * దక్షిణాఫ్రికా<br> * యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్|chairperson=[[నరేంద్ర మోదీ]], [[భారత ప్రధాన మంత్రి]]|website={{URL|https://brics2026.gov.in}}|keypoints=}} '''18వ బ్రిక్స్ శిఖరాగ్ర సమావేశం''' (ఆంగ్లం: '''18th BRICS Summit'''), ఇది 2026 సెప్టెంబరు 12, 13 తేదీలలో జరగనున్న బ్రిక్స్ దేశాల అంతర్జాతీయ శిఖరాగ్ర సమావేశం. దీనికి భారతదేశం తన బ్రిక్స్ అధ్యక్షతన ఆతిథ్యం ఇస్తున్నది.<ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/india/countries-extend-support-for-indias-brics-2026-chairship/articleshow/122289066.cms?utm_source=chat|title=Countries extend support for India's BRICS 2026 Chairship|date=2025-07-07|work=The Economic Times|access-date=2026-01-13|issn=0013-0389}}</ref> == నేపథ్యం == [[బ్రిక్స్]] అనేది [[బ్రెజిల్]], [[రష్యా]], [[ఇండియా]], [[చైనా]], [[దక్షిణాఫ్రికా]], ఇటీవలి సంవత్సరాలలో అనుమతించబడిన అదనపు సభ్య దేశాలతో కూడిన అంతర్ ప్రభుత్వ సంస్థ.<ref>{{Cite news|url=https://www.firstpost.com/world/new-brics-year-india-takes-charge-as-world-looks-to-ease-looming-trade-tensions-13964616.html|title=New Brics year: India takes charge as world looks to ease looming trade tensions|date=2026-01-01|work=Firstpost|access-date=2026-01-13|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20260101204936/https://www.firstpost.com/world/new-brics-year-india-takes-charge-as-world-looks-to-ease-looming-trade-tensions-13964616.html|archive-date=2026-01-01|language=en-IN}}</ref> సభ్య దేశాల మధ్య అధ్యక్షతన ప్రతి సంవత్సరం బ్రిక్స్ శిఖరాగ్ర సమావేశం జరుగుతుంది.<ref>{{Cite news|url=https://www.firstpost.com/opinion/brics-and-west-asia-how-strategic-realignment-is-taking-shape-in-global-order-13042252.html|title=BRICS and West Asia: How a strategic realignment is taking shape in global order|date=2023-08-26|work=Firstpost|access-date=2026-01-13|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230827073447/https://www.firstpost.com/opinion/brics-and-west-asia-how-strategic-realignment-is-taking-shape-in-global-order-13042252.html|archive-date=2023-08-27|language=en-US}}</ref> 2026 మే 14, 15ల మధ్య, బ్రిక్స్ సభ్య దేశాల విదేశాంగ మంత్రులు నాయకుల శిఖరాగ్ర సమావేశానికి ముందు భారతదేశంలోని [[ఢిల్లీ]]<nowiki/>లో సమావేశమయ్యారు. == భారత అధ్యక్ష పదవి == 2025లో 17వ బ్రిక్స్ శిఖరాగ్ర సమావేశానికి ఆతిథ్యం ఇచ్చిన బ్రెజిల్ తరువాత భారతదేశం 2026 జనవరి 1న బ్రిక్స్ అధ్యక్ష పదవిని చేపట్టింది.<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/international/brics-shifts-gears-as-brazil-passes-the-gavel-to-india-amid-global-tensions-and-ambitious-goals/article70407772.ece|title=BRICS shifts gears as Brazil passes the gavel to India amid global tensions and ambitious goals|last=Saxena|first=Shobhan|date=2025-12-18|work=The Hindu|access-date=2026-01-13|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref> అధ్యక్షుడిగా, 18వ బ్రిక్స్ శిఖరాగ్ర సమావేశం, అనుబంధ మంత్రివర్గ, వర్కింగ్ గ్రూప్ సమావేశాలను నిర్వహించడానికి భారతదేశం బాధ్యత వహిస్తుంది.<ref>{{Cite web|date=2026-01-13|title=India says BRICS must commit to reformed multilateralism, unveils logo and website for its 2026 presidency|url=https://www.thestatesman.com/india/india-says-brics-must-commit-to-reformed-multilateralism-unveils-logo-and-website-for-its-2026-presidency-1503539675.html|access-date=2026-01-13|website=The Statesman|language=en}}</ref> == లోగో, అధికారిక వెబ్సైట్ == బ్రిక్స్ 2026 అధ్యక్ష పదవి కోసం భారత ప్రభుత్వం అధికారిక లోగో, వెబ్సైట్ లను 2026 జనవరి 13న ప్రారంభించింది, ఇది శిఖరాగ్ర సమావేశానికి సన్నాహాల అధికారిక ప్రారంభానికి గుర్తుగా నిలిచింది.<ref>{{Cite web|date=2026-01-13|title=‘Weathering global shocks’: Jaishankar lays out India’s BRICS strategy amid dual-tariff pressure from US|url=https://indianexpress.com/article/india/jaishankar-india-brics-strategy-tariff-us-10471039/|access-date=2026-01-13|website=The Indian Express|language=en}}</ref> == మూలాలు == [[వర్గం:అంతర్జాతీయ సంస్థలు]] [[వర్గం:అంతర్జాతీయ సదస్సులు]] oircyfgwm5elkcqghz69m6zamsg5dnw 4955854 4955851 2026-09-11T02:51:14Z Muralikrishna m 106628 4955854 wikitext text/x-wiki {{Infobox summit meeting|name=2026 బ్రిక్స్ శిఖరాగ్ర సమావేశం|other_titles=18వ బ్రిక్స్ శిఖరాగ్ర సమావేశం|image=18ª_BRICS_Summit_2026,_New_Delhi,_India.png|alt=|caption=బ్రిక్స్ 2026 లోగో|country={{flag|భారతదేశం}}|date=12–13 సెప్టెంబరు 2026|motto=స్థితిస్థాపకత, ఆవిష్కరణ, సహకారం, సుస్థిరత కోసం నిర్మాణం|venues=భారత్ మండపం|cities=[[న్యూఢిల్లీ]]|participants=* బ్రెజిల్<br> * చైనా<br> * ఈజిప్టు<br> * ఇథియోపియా<br> * భారతదేశం<br> * ఇండోనేషియా<br> * ఇరాన్<br> * రష్యా<br> * దక్షిణాఫ్రికా<br> * యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్|chairperson=[[నరేంద్ర మోదీ]], [[భారత ప్రధాన మంత్రి]]|website={{URL|https://brics2026.gov.in}}|keypoints=}} '''18వ బ్రిక్స్ శిఖరాగ్ర సమావేశం''' (ఆంగ్లం: '''18th BRICS Summit'''), ఇది 2026 సెప్టెంబరు 12, 13 తేదీలలో జరగనున్న బ్రిక్స్ దేశాల అంతర్జాతీయ శిఖరాగ్ర సమావేశం. దీనికి భారతదేశం తన బ్రిక్స్ అధ్యక్షతన ఆతిథ్యం ఇస్తున్నది.<ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/india/countries-extend-support-for-indias-brics-2026-chairship/articleshow/122289066.cms?utm_source=chat|title=Countries extend support for India's BRICS 2026 Chairship|date=2025-07-07|work=The Economic Times|access-date=2026-01-13|issn=0013-0389}}</ref> == నేపథ్యం == [[బ్రిక్స్]] అనేది [[బ్రెజిల్]], [[రష్యా]], [[ఇండియా]], [[చైనా]], [[దక్షిణాఫ్రికా]], ఇటీవలి సంవత్సరాలలో అనుమతించబడిన అదనపు సభ్య దేశాలతో కూడిన అంతర్ ప్రభుత్వ సంస్థ.<ref>{{Cite news|url=https://www.firstpost.com/world/new-brics-year-india-takes-charge-as-world-looks-to-ease-looming-trade-tensions-13964616.html|title=New Brics year: India takes charge as world looks to ease looming trade tensions|date=2026-01-01|work=Firstpost|access-date=2026-01-13|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20260101204936/https://www.firstpost.com/world/new-brics-year-india-takes-charge-as-world-looks-to-ease-looming-trade-tensions-13964616.html|archive-date=2026-01-01|language=en-IN}}</ref> సభ్య దేశాల మధ్య అధ్యక్షతన ప్రతి సంవత్సరం బ్రిక్స్ శిఖరాగ్ర సమావేశం జరుగుతుంది.<ref>{{Cite news|url=https://www.firstpost.com/opinion/brics-and-west-asia-how-strategic-realignment-is-taking-shape-in-global-order-13042252.html|title=BRICS and West Asia: How a strategic realignment is taking shape in global order|date=2023-08-26|work=Firstpost|access-date=2026-01-13|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230827073447/https://www.firstpost.com/opinion/brics-and-west-asia-how-strategic-realignment-is-taking-shape-in-global-order-13042252.html|archive-date=2023-08-27|language=en-US}}</ref> 2026 మే 14, 15ల మధ్య, బ్రిక్స్ సభ్య దేశాల విదేశాంగ మంత్రులు నాయకుల శిఖరాగ్ర సమావేశానికి ముందు భారతదేశంలోని [[ఢిల్లీ]]<nowiki/>లో సమావేశమయ్యారు. == భారత అధ్యక్ష పదవి == 2025లో 17వ బ్రిక్స్ శిఖరాగ్ర సమావేశానికి ఆతిథ్యం ఇచ్చిన బ్రెజిల్ తరువాత భారతదేశం 2026 జనవరి 1న బ్రిక్స్ అధ్యక్ష పదవిని చేపట్టింది.<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/international/brics-shifts-gears-as-brazil-passes-the-gavel-to-india-amid-global-tensions-and-ambitious-goals/article70407772.ece|title=BRICS shifts gears as Brazil passes the gavel to India amid global tensions and ambitious goals|last=Saxena|first=Shobhan|date=2025-12-18|work=The Hindu|access-date=2026-01-13|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref> అధ్యక్షుడిగా, 18వ బ్రిక్స్ శిఖరాగ్ర సమావేశం, అనుబంధ మంత్రివర్గ, వర్కింగ్ గ్రూప్ సమావేశాలను నిర్వహించడానికి భారతదేశం బాధ్యత వహిస్తుంది.<ref>{{Cite web|date=2026-01-13|title=India says BRICS must commit to reformed multilateralism, unveils logo and website for its 2026 presidency|url=https://www.thestatesman.com/india/india-says-brics-must-commit-to-reformed-multilateralism-unveils-logo-and-website-for-its-2026-presidency-1503539675.html|access-date=2026-01-13|website=The Statesman|language=en}}</ref> == లోగో, అధికారిక వెబ్సైట్ == బ్రిక్స్ 2026 అధ్యక్ష పదవి కోసం భారత ప్రభుత్వం అధికారిక లోగో, వెబ్సైట్ లను 2026 జనవరి 13న ప్రారంభించింది, ఇది శిఖరాగ్ర సమావేశానికి సన్నాహాల అధికారిక ప్రారంభానికి గుర్తుగా నిలిచింది.<ref>{{Cite web|date=2026-01-13|title=‘Weathering global shocks’: Jaishankar lays out India’s BRICS strategy amid dual-tariff pressure from US|url=https://indianexpress.com/article/india/jaishankar-india-brics-strategy-tariff-us-10471039/|access-date=2026-01-13|website=The Indian Express|language=en}}</ref> == పాల్గొనే నాయకులు == === బ్రిక్స్ సభ్యులు === <gallery class="center" widths="90"> దస్త్రం:Mauro Vieira em 2023.jpeg|{{Flag icon|Brazil}} '''[[బ్రెజిల్]]''' మౌరో వీరా, విదేశాంగ మంత్రి దస్త్రం:Xi Jinping (November 2024) 02.jpg|{{Flag icon|China}} '''[[చైనా]]''' [[షీ జిన్‌పింగ్]], సీపీపీ ప్రధాన కార్యదర్శి, అధ్యక్షుడు దస్త్రం:Abdel Fattah el-Sisi (2) - 2023.jpg|{{Flag icon|Egypt}} '''[[ఈజిప్టు]]''' అబ్దెల్ ఫట్టా ఎల్-సిసి, అధ్యక్షుడు దస్త్రం:Minister of Foreign Affairs Gedion Timothewos.jpg|{{Flag icon|Ethiopia}} '''[[ఇథియోపియా]]''' గెడియన్ తిమోథెవోస్ హెసెబాన్, విదేశాంగ మంత్రి దస్త్రం:The official portrait of Shri Narendra Modi, the Prime Minister of the Republic of India.jpg|{{Flag icon|India}} '''[[భారతదేశం]]''' [[నరేంద్ర మోదీ]], ప్రధాన మంత్రి (ఆతిథ్యమిచ్చేవారు) దస్త్రం:Prabowo Subianto 2024 official portrait (3x4 cropped).jpg|{{Flag icon|Indonesia}} '''[[ఇండోనేషియా]]''' ప్రబోవో సుబియాంటో, అధ్యక్షుడు దస్త్రం:Masoud Pezeshkian 2025 (cropped).jpg|{{Flag icon|Iran}} '''[[ఇరాన్]]''' మసూద్ పెజెష్కియన్, అధ్యక్షుడు దస్త్రం:Владимир Путин (08-03-2024) (cropped) (higher res) 2.jpg|{{Flag icon|Russia}} '''[[రష్యా]]''' [[వ్లాదిమిర్ పుతిన్]], అధ్యక్షుడు దస్త్రం:President of South Africa Cyril Ramaphosa (3x4 cropped).jpg|{{Flag icon|South Africa}} '''[[దక్షిణాఫ్రికా]]''' సిరిల్ రామఫోసా, అధ్యక్షుడు దస్త్రం:Khaled bin Mohamed Al Nahyan.jpg|{{Flag icon|United Arab Emirates}} '''[[యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్]]''' అబుదాబి యువరాజు ఖలీద్ బిన్ మొహమ్మద్ అల్ నహ్యాన్ </gallery> == మూలాలు == [[వర్గం:అంతర్జాతీయ సంస్థలు]] [[వర్గం:అంతర్జాతీయ సదస్సులు]] mdsi8zhgeix5sp0okr2zzp6x59cxnay 4955855 4955854 2026-09-11T02:57:55Z Muralikrishna m 106628 4955855 wikitext text/x-wiki {{Infobox summit meeting|name=2026 బ్రిక్స్ శిఖరాగ్ర సమావేశం|other_titles=18వ బ్రిక్స్ శిఖరాగ్ర సమావేశం|image=18ª_BRICS_Summit_2026,_New_Delhi,_India.png|alt=|caption=బ్రిక్స్ 2026 లోగో|country={{flag|భారతదేశం}}|date=12–13 సెప్టెంబరు 2026|motto=స్థితిస్థాపకత, ఆవిష్కరణ, సహకారం, సుస్థిరత కోసం నిర్మాణం|venues=భారత్ మండపం|cities=[[న్యూఢిల్లీ]]|participants=* బ్రెజిల్<br> * చైనా<br> * ఈజిప్టు<br> * ఇథియోపియా<br> * భారతదేశం<br> * ఇండోనేషియా<br> * ఇరాన్<br> * రష్యా<br> * దక్షిణాఫ్రికా<br> * యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్|chairperson=[[నరేంద్ర మోదీ]], [[భారత ప్రధాన మంత్రి]]|website={{URL|https://brics2026.gov.in}}|keypoints=}} '''18వ బ్రిక్స్ శిఖరాగ్ర సమావేశం''' (ఆంగ్లం: '''18th BRICS Summit'''), ఇది 2026 సెప్టెంబరు 12, 13 తేదీలలో జరగనున్న బ్రిక్స్ దేశాల అంతర్జాతీయ శిఖరాగ్ర సమావేశం. దీనికి భారతదేశం తన బ్రిక్స్ అధ్యక్షతన ఆతిథ్యం ఇస్తున్నది.<ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/india/countries-extend-support-for-indias-brics-2026-chairship/articleshow/122289066.cms?utm_source=chat|title=Countries extend support for India's BRICS 2026 Chairship|date=2025-07-07|work=The Economic Times|access-date=2026-01-13|issn=0013-0389}}</ref> == నేపథ్యం == [[బ్రిక్స్]] అనేది [[బ్రెజిల్]], [[రష్యా]], [[ఇండియా]], [[చైనా]], [[దక్షిణాఫ్రికా]], ఇటీవలి సంవత్సరాలలో అనుమతించబడిన అదనపు సభ్య దేశాలతో కూడిన అంతర్ ప్రభుత్వ సంస్థ.<ref>{{Cite news|url=https://www.firstpost.com/world/new-brics-year-india-takes-charge-as-world-looks-to-ease-looming-trade-tensions-13964616.html|title=New Brics year: India takes charge as world looks to ease looming trade tensions|date=2026-01-01|work=Firstpost|access-date=2026-01-13|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20260101204936/https://www.firstpost.com/world/new-brics-year-india-takes-charge-as-world-looks-to-ease-looming-trade-tensions-13964616.html|archive-date=2026-01-01|language=en-IN}}</ref> సభ్య దేశాల మధ్య అధ్యక్షతన ప్రతి సంవత్సరం బ్రిక్స్ శిఖరాగ్ర సమావేశం జరుగుతుంది.<ref>{{Cite news|url=https://www.firstpost.com/opinion/brics-and-west-asia-how-strategic-realignment-is-taking-shape-in-global-order-13042252.html|title=BRICS and West Asia: How a strategic realignment is taking shape in global order|date=2023-08-26|work=Firstpost|access-date=2026-01-13|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230827073447/https://www.firstpost.com/opinion/brics-and-west-asia-how-strategic-realignment-is-taking-shape-in-global-order-13042252.html|archive-date=2023-08-27|language=en-US}}</ref> 2026 మే 14, 15ల మధ్య, బ్రిక్స్ సభ్య దేశాల విదేశాంగ మంత్రులు నాయకుల శిఖరాగ్ర సమావేశానికి ముందు భారతదేశంలోని [[ఢిల్లీ]]<nowiki/>లో సమావేశమయ్యారు. == భారత అధ్యక్ష పదవి == 2025లో 17వ బ్రిక్స్ శిఖరాగ్ర సమావేశానికి ఆతిథ్యం ఇచ్చిన బ్రెజిల్ తరువాత భారతదేశం 2026 జనవరి 1న బ్రిక్స్ అధ్యక్ష పదవిని చేపట్టింది.<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/international/brics-shifts-gears-as-brazil-passes-the-gavel-to-india-amid-global-tensions-and-ambitious-goals/article70407772.ece|title=BRICS shifts gears as Brazil passes the gavel to India amid global tensions and ambitious goals|last=Saxena|first=Shobhan|date=2025-12-18|work=The Hindu|access-date=2026-01-13|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref> అధ్యక్షుడిగా, 18వ బ్రిక్స్ శిఖరాగ్ర సమావేశం, అనుబంధ మంత్రివర్గ, వర్కింగ్ గ్రూప్ సమావేశాలను నిర్వహించడానికి భారతదేశం బాధ్యత వహిస్తుంది.<ref>{{Cite web|date=2026-01-13|title=India says BRICS must commit to reformed multilateralism, unveils logo and website for its 2026 presidency|url=https://www.thestatesman.com/india/india-says-brics-must-commit-to-reformed-multilateralism-unveils-logo-and-website-for-its-2026-presidency-1503539675.html|access-date=2026-01-13|website=The Statesman|language=en}}</ref> == లోగో, అధికారిక వెబ్సైట్ == బ్రిక్స్ 2026 అధ్యక్ష పదవి కోసం భారత ప్రభుత్వం అధికారిక లోగో, వెబ్సైట్ లను 2026 జనవరి 13న ప్రారంభించింది, ఇది శిఖరాగ్ర సమావేశానికి సన్నాహాల అధికారిక ప్రారంభానికి గుర్తుగా నిలిచింది.<ref>{{Cite web|date=2026-01-13|title=‘Weathering global shocks’: Jaishankar lays out India’s BRICS strategy amid dual-tariff pressure from US|url=https://indianexpress.com/article/india/jaishankar-india-brics-strategy-tariff-us-10471039/|access-date=2026-01-13|website=The Indian Express|language=en}}</ref> == పాల్గొనే నాయకులు == === బ్రిక్స్ సభ్యులు === <gallery class="center" widths="90"> దస్త్రం:Mauro Vieira em 2023.jpeg|{{Flag icon|Brazil}} '''[[బ్రెజిల్]]''' మౌరో వీరా, విదేశాంగ మంత్రి దస్త్రం:Xi Jinping (November 2024) 02.jpg|{{Flag icon|China}} '''[[చైనా]]''' [[షీ జిన్‌పింగ్]], సీపీపీ ప్రధాన కార్యదర్శి, అధ్యక్షుడు దస్త్రం:Abdel Fattah el-Sisi (2) - 2023.jpg|{{Flag icon|Egypt}} '''[[ఈజిప్టు]]''' అబ్దెల్ ఫట్టా ఎల్-సిసి, అధ్యక్షుడు దస్త్రం:Minister of Foreign Affairs Gedion Timothewos.jpg|{{Flag icon|Ethiopia}} '''[[ఇథియోపియా]]''' గెడియన్ తిమోథెవోస్ హెసెబాన్, విదేశాంగ మంత్రి దస్త్రం:The official portrait of Shri Narendra Modi, the Prime Minister of the Republic of India.jpg|{{Flag icon|India}} '''[[భారతదేశం]]''' [[నరేంద్ర మోదీ]], ప్రధాన మంత్రి (ఆతిథ్యమిచ్చేవారు) దస్త్రం:Prabowo Subianto 2024 official portrait (3x4 cropped).jpg|{{Flag icon|Indonesia}} '''[[ఇండోనేషియా]]''' ప్రబోవో సుబియాంటో, అధ్యక్షుడు దస్త్రం:Masoud Pezeshkian 2025 (cropped).jpg|{{Flag icon|Iran}} '''[[ఇరాన్]]''' మసూద్ పెజెష్కియన్, అధ్యక్షుడు దస్త్రం:Владимир Путин (08-03-2024) (cropped) (higher res) 2.jpg|{{Flag icon|Russia}} '''[[రష్యా]]''' [[వ్లాదిమిర్ పుతిన్]], అధ్యక్షుడు దస్త్రం:President of South Africa Cyril Ramaphosa (3x4 cropped).jpg|{{Flag icon|South Africa}} '''[[దక్షిణాఫ్రికా]]''' సిరిల్ రామఫోసా, అధ్యక్షుడు దస్త్రం:Khaled bin Mohamed Al Nahyan.jpg|{{Flag icon|United Arab Emirates}} '''[[యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్]]''' అబుదాబి యువరాజు ఖలీద్ బిన్ మొహమ్మద్ అల్ నహ్యాన్ </gallery> === బ్రిక్స్ భాగస్వాములు === <gallery class="center" widths="90"> దస్త్రం:Alexander Lukashenko (14-03-2025) (3x4 cropped 2).jpg|{{Flag icon|Belarus}} '''[[బెలారస్]]''' అలెగ్జాండర్ లుకాషెంకో, అధ్యక్షుడు దస్త్రం:Rodrigo Paz enero 2026.jpg|{{Flag icon|Bolivia}} '''[[బొలీవియా]]''' రోడ్రిగో పాజ్, అధ్యక్షుడు దస్త్రం:Miguel Diaz-Canel on July 7, 2025 (cropped).jpg|{{Flag icon|Cuba}} '''[[క్యూబా]]''' [[మిగుల్ డియాజ్ కనెల్]], అధ్యక్షుడు దస్త్రం:Kassym-Jomart Tokayev (2020-02-01).jpg|{{Flag icon|Kazakhstan}} '''[[కజకస్తాన్]]''' కాస్సిమ్-జోమార్ట్ టోకాయేవ్, అధ్యక్షుడు దస్త్రం:Anwar Ibrahim in June 2026.jpg|{{Flag icon|Malaysia}} '''[[మలేషియా]]''' [[అన్వర్ ఇబ్రహీం]], ప్రధాన మంత్రి దస్త్రం:Bola Tinubu portrait (cropped).jpg|{{Flag icon|Nigeria}} '''[[నైజీరియా]]''' బోలా టినుబు, అధ్యక్షుడు దస్త్రం:Anutin Charnvirakul in 2025.jpg|{{Flag icon|Thailand}} '''[[థాయిలాండ్]]''' అనుతిన్ చార్న్‌విరాకుల్, ప్రధాన మంత్రి దస్త్రం:Alupo Jessica Rose Epel.jpg|{{Flag icon|Uganda}} '''[[ఉగాండా]]''' జెసికా అలుపో, ఉపాధ్యక్షురాలు దస్త్రం:Shavkat Mirziyoyev, 5 June 2026.jpg|{{Flag icon|Uzbekistan}} '''[[ఉజ్బెకిస్తాన్]]''' షవ్కత్ మిర్జియోయేవ్, అధ్యక్షుడు దస్త్రం:Le Minh Hung 20260502.jpg|{{Flag icon|Vietnam}} '''[[వియత్నాం]]''' లె మిన్ హంగ్, ప్రధాన మంత్రి </gallery> == మూలాలు == [[వర్గం:అంతర్జాతీయ సంస్థలు]] [[వర్గం:అంతర్జాతీయ సదస్సులు]] q3ci3gxqllr9boxu18a3srucbjhqxfl 4955857 4955855 2026-09-11T03:06:15Z Muralikrishna m 106628 4955857 wikitext text/x-wiki {{Infobox summit meeting|name=2026 బ్రిక్స్ శిఖరాగ్ర సమావేశం|other_titles=18వ బ్రిక్స్ శిఖరాగ్ర సమావేశం|image=18ª_BRICS_Summit_2026,_New_Delhi,_India.png|alt=|caption=బ్రిక్స్ 2026 లోగో|country={{flag|భారతదేశం}}|date=12–13 సెప్టెంబరు 2026|motto=స్థితిస్థాపకత, ఆవిష్కరణ, సహకారం, సుస్థిరత కోసం నిర్మాణం|venues=భారత్ మండపం|cities=[[న్యూఢిల్లీ]]|participants=* బ్రెజిల్<br> * చైనా<br> * ఈజిప్టు<br> * ఇథియోపియా<br> * భారతదేశం<br> * ఇండోనేషియా<br> * ఇరాన్<br> * రష్యా<br> * దక్షిణాఫ్రికా<br> * యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్|chairperson=[[నరేంద్ర మోదీ]], [[భారత ప్రధాన మంత్రి]]|website={{URL|https://brics2026.gov.in}}|keypoints=}} '''18వ బ్రిక్స్ శిఖరాగ్ర సమావేశం''' (ఆంగ్లం: '''18th BRICS Summit'''), ఇది 2026 సెప్టెంబరు 12, 13 తేదీలలో జరగనున్న బ్రిక్స్ దేశాల అంతర్జాతీయ శిఖరాగ్ర సమావేశం. దీనికి భారతదేశం తన బ్రిక్స్ అధ్యక్షతన ఆతిథ్యం ఇస్తున్నది.<ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/india/countries-extend-support-for-indias-brics-2026-chairship/articleshow/122289066.cms?utm_source=chat|title=Countries extend support for India's BRICS 2026 Chairship|date=2025-07-07|work=The Economic Times|access-date=2026-01-13|issn=0013-0389}}</ref> == నేపథ్యం == [[బ్రిక్స్]] అనేది [[బ్రెజిల్]], [[రష్యా]], [[ఇండియా]], [[చైనా]], [[దక్షిణాఫ్రికా]], ఇటీవలి సంవత్సరాలలో అనుమతించబడిన అదనపు సభ్య దేశాలతో కూడిన అంతర్ ప్రభుత్వ సంస్థ.<ref>{{Cite news|url=https://www.firstpost.com/world/new-brics-year-india-takes-charge-as-world-looks-to-ease-looming-trade-tensions-13964616.html|title=New Brics year: India takes charge as world looks to ease looming trade tensions|date=2026-01-01|work=Firstpost|access-date=2026-01-13|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20260101204936/https://www.firstpost.com/world/new-brics-year-india-takes-charge-as-world-looks-to-ease-looming-trade-tensions-13964616.html|archive-date=2026-01-01|language=en-IN}}</ref> సభ్య దేశాల మధ్య అధ్యక్షతన ప్రతి సంవత్సరం బ్రిక్స్ శిఖరాగ్ర సమావేశం జరుగుతుంది.<ref>{{Cite news|url=https://www.firstpost.com/opinion/brics-and-west-asia-how-strategic-realignment-is-taking-shape-in-global-order-13042252.html|title=BRICS and West Asia: How a strategic realignment is taking shape in global order|date=2023-08-26|work=Firstpost|access-date=2026-01-13|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230827073447/https://www.firstpost.com/opinion/brics-and-west-asia-how-strategic-realignment-is-taking-shape-in-global-order-13042252.html|archive-date=2023-08-27|language=en-US}}</ref> 2026 మే 14, 15ల మధ్య, బ్రిక్స్ సభ్య దేశాల విదేశాంగ మంత్రులు నాయకుల శిఖరాగ్ర సమావేశానికి ముందు భారతదేశంలోని [[ఢిల్లీ]]<nowiki/>లో సమావేశమయ్యారు. == భారత అధ్యక్ష పదవి == 2025లో 17వ బ్రిక్స్ శిఖరాగ్ర సమావేశానికి ఆతిథ్యం ఇచ్చిన బ్రెజిల్ తరువాత భారతదేశం 2026 జనవరి 1న బ్రిక్స్ అధ్యక్ష పదవిని చేపట్టింది.<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/international/brics-shifts-gears-as-brazil-passes-the-gavel-to-india-amid-global-tensions-and-ambitious-goals/article70407772.ece|title=BRICS shifts gears as Brazil passes the gavel to India amid global tensions and ambitious goals|last=Saxena|first=Shobhan|date=2025-12-18|work=The Hindu|access-date=2026-01-13|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref> అధ్యక్షుడిగా, 18వ బ్రిక్స్ శిఖరాగ్ర సమావేశం, అనుబంధ మంత్రివర్గ, వర్కింగ్ గ్రూప్ సమావేశాలను నిర్వహించడానికి భారతదేశం బాధ్యత వహిస్తుంది.<ref>{{Cite web|date=2026-01-13|title=India says BRICS must commit to reformed multilateralism, unveils logo and website for its 2026 presidency|url=https://www.thestatesman.com/india/india-says-brics-must-commit-to-reformed-multilateralism-unveils-logo-and-website-for-its-2026-presidency-1503539675.html|access-date=2026-01-13|website=The Statesman|language=en}}</ref> == లోగో, అధికారిక వెబ్సైట్ == బ్రిక్స్ 2026 అధ్యక్ష పదవి కోసం భారత ప్రభుత్వం అధికారిక లోగో, వెబ్సైట్ లను 2026 జనవరి 13న ప్రారంభించింది, ఇది శిఖరాగ్ర సమావేశానికి సన్నాహాల అధికారిక ప్రారంభానికి గుర్తుగా నిలిచింది.<ref>{{Cite web|date=2026-01-13|title=‘Weathering global shocks’: Jaishankar lays out India’s BRICS strategy amid dual-tariff pressure from US|url=https://indianexpress.com/article/india/jaishankar-india-brics-strategy-tariff-us-10471039/|access-date=2026-01-13|website=The Indian Express|language=en}}</ref> == పాల్గొనే నాయకులు == === బ్రిక్స్ సభ్యులు === <gallery class="center" widths="90"> దస్త్రం:Mauro Vieira em 2023.jpeg|{{Flag icon|Brazil}} '''[[బ్రెజిల్]]''' మౌరో వీరా, విదేశాంగ మంత్రి దస్త్రం:Xi Jinping (November 2024) 02.jpg|{{Flag icon|China}} '''[[చైనా]]''' [[షీ జిన్‌పింగ్]], సీపీపీ ప్రధాన కార్యదర్శి, అధ్యక్షుడు దస్త్రం:Abdel Fattah el-Sisi (2) - 2023.jpg|{{Flag icon|Egypt}} '''[[ఈజిప్టు]]''' అబ్దెల్ ఫట్టా ఎల్-సిసి, అధ్యక్షుడు దస్త్రం:Minister of Foreign Affairs Gedion Timothewos.jpg|{{Flag icon|Ethiopia}} '''[[ఇథియోపియా]]''' గెడియన్ తిమోథెవోస్ హెసెబాన్, విదేశాంగ మంత్రి దస్త్రం:The official portrait of Shri Narendra Modi, the Prime Minister of the Republic of India.jpg|{{Flag icon|India}} '''[[భారతదేశం]]''' [[నరేంద్ర మోదీ]], ప్రధాన మంత్రి (ఆతిథ్యమిచ్చేవారు) దస్త్రం:Prabowo Subianto 2024 official portrait (3x4 cropped).jpg|{{Flag icon|Indonesia}} '''[[ఇండోనేషియా]]''' ప్రబోవో సుబియాంటో, అధ్యక్షుడు దస్త్రం:Masoud Pezeshkian 2025 (cropped).jpg|{{Flag icon|Iran}} '''[[ఇరాన్]]''' మసూద్ పెజెష్కియన్, అధ్యక్షుడు దస్త్రం:Владимир Путин (08-03-2024) (cropped) (higher res) 2.jpg|{{Flag icon|Russia}} '''[[రష్యా]]''' [[వ్లాదిమిర్ పుతిన్]], అధ్యక్షుడు దస్త్రం:President of South Africa Cyril Ramaphosa (3x4 cropped).jpg|{{Flag icon|South Africa}} '''[[దక్షిణాఫ్రికా]]''' సిరిల్ రామఫోసా, అధ్యక్షుడు దస్త్రం:Khaled bin Mohamed Al Nahyan.jpg|{{Flag icon|United Arab Emirates}} '''[[యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్]]''' అబుదాబి యువరాజు ఖలీద్ బిన్ మొహమ్మద్ అల్ నహ్యాన్ </gallery> === బ్రిక్స్ భాగస్వాములు === <gallery class="center" widths="90"> దస్త్రం:Alexander Lukashenko (14-03-2025) (3x4 cropped 2).jpg|{{Flag icon|Belarus}} '''[[బెలారస్]]''' అలెగ్జాండర్ లుకాషెంకో, అధ్యక్షుడు దస్త్రం:Rodrigo Paz enero 2026.jpg|{{Flag icon|Bolivia}} '''[[బొలీవియా]]''' రోడ్రిగో పాజ్, అధ్యక్షుడు దస్త్రం:Miguel Diaz-Canel on July 7, 2025 (cropped).jpg|{{Flag icon|Cuba}} '''[[క్యూబా]]''' [[మిగుల్ డియాజ్ కనెల్]], అధ్యక్షుడు దస్త్రం:Kassym-Jomart Tokayev (2020-02-01).jpg|{{Flag icon|Kazakhstan}} '''[[కజకస్తాన్]]''' కాస్సిమ్-జోమార్ట్ టోకాయేవ్, అధ్యక్షుడు దస్త్రం:Anwar Ibrahim in June 2026.jpg|{{Flag icon|Malaysia}} '''[[మలేషియా]]''' [[అన్వర్ ఇబ్రహీం]], ప్రధాన మంత్రి దస్త్రం:Bola Tinubu portrait (cropped).jpg|{{Flag icon|Nigeria}} '''[[నైజీరియా]]''' బోలా టినుబు, అధ్యక్షుడు దస్త్రం:Anutin Charnvirakul in 2025.jpg|{{Flag icon|Thailand}} '''[[థాయిలాండ్]]''' అనుతిన్ చార్న్‌విరాకుల్, ప్రధాన మంత్రి దస్త్రం:Alupo Jessica Rose Epel.jpg|{{Flag icon|Uganda}} '''[[ఉగాండా]]''' జెసికా అలుపో, ఉపాధ్యక్షురాలు దస్త్రం:Shavkat Mirziyoyev, 5 June 2026.jpg|{{Flag icon|Uzbekistan}} '''[[ఉజ్బెకిస్తాన్]]''' షవ్కత్ మిర్జియోయేవ్, అధ్యక్షుడు దస్త్రం:Le Minh Hung 20260502.jpg|{{Flag icon|Vietnam}} '''[[వియత్నాం]]''' లె మిన్ హంగ్, ప్రధాన మంత్రి </gallery> === ఆహ్వానించబడిన నాయకులు === <gallery class="center" widths="90"> దస్త్రం:Bilateral Meeting with King Hamad bin Isa Al Khalifa - 54551307222 (cropped).jpg|{{Flag icon|Bahrain}} '''[[బహ్రెయిన్]]''' హమద్ బిన్ ఇసా అల్ ఖలీఫా, రాజు, [[గల్ఫ్ సహకార మండలి]] అధ్యక్షులు దస్త్రం:Edouard Bizimana, September 2014 (15258303732) (cropped).jpg|{{Flag icon|Burundi}} '''[[బురుండి]]''' <small>ఎడౌవార్డ్ బిజిమానా, విదేశాంగ మంత్రి, [[ఆఫ్రికన్ యూనియన్]] ప్రతినిధి</small> దస్త్రం:Ferdinand "Bongbong" Marcos Jr. 2025 SONA Portrait (cropped).jpg|{{Flag icon|Philippines}} '''[[ఫిలిప్పీన్స్]]''' బాంగ్‌బాంగ్ మార్కోస్ అధ్యక్షుడు, [[ఆగ్నేయ ఆసియా దేశాల సమాఖ్య]] అధ్యక్షుడు దస్త్రం:Mario Lubetkin (cropped).jpg|{{Flag icon|Uruguay}} '''[[ఉరుగ్వే]]''' మారియో లుబెట్కిన్, విదేశాంగ మంత్రి, సెలాక్ ప్రతినిధి </gallery> == మూలాలు == [[వర్గం:అంతర్జాతీయ సంస్థలు]] [[వర్గం:అంతర్జాతీయ సదస్సులు]] p9100e4ew4xbwj5b17kpelwy3fq2s4k 4955858 4955857 2026-09-11T03:11:27Z Muralikrishna m 106628 4955858 wikitext text/x-wiki {{Infobox summit meeting|name=18వ బ్రిక్స్ శిఖరాగ్ర సమావేశం|other_titles=( 2026 బ్రిక్స్ శిఖరాగ్ర సమావేశం )|image=18ª_BRICS_Summit_2026,_New_Delhi,_India.png|alt=|caption=____________________|country={{flag|భారతదేశం}}|date=12–13 సెప్టెంబరు 2026|motto=స్థితిస్థాపకత, ఆవిష్కరణ, సహకారం, సుస్థిరత కోసం నిర్మాణం|venues=భారత్ మండపం|cities=[[న్యూఢిల్లీ]]|participants=* బ్రెజిల్<br> * చైనా<br> * ఈజిప్టు<br> * ఇథియోపియా<br> * భారతదేశం<br> * ఇండోనేషియా<br> * ఇరాన్<br> * రష్యా<br> * దక్షిణాఫ్రికా<br> * యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్|chairperson=[[నరేంద్ర మోదీ]], [[భారత ప్రధాన మంత్రి]]|website={{URL|https://brics2026.gov.in}}|keypoints=}} '''18వ బ్రిక్స్ శిఖరాగ్ర సమావేశం''' (ఆంగ్లం: '''18th BRICS Summit'''), ఇది 2026 సెప్టెంబరు 12, 13 తేదీలలో జరగనున్న బ్రిక్స్ దేశాల అంతర్జాతీయ శిఖరాగ్ర సమావేశం. దీనికి భారతదేశం తన బ్రిక్స్ అధ్యక్షతన ఆతిథ్యం ఇస్తున్నది.<ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/india/countries-extend-support-for-indias-brics-2026-chairship/articleshow/122289066.cms?utm_source=chat|title=Countries extend support for India's BRICS 2026 Chairship|date=2025-07-07|work=The Economic Times|access-date=2026-01-13|issn=0013-0389}}</ref> == నేపథ్యం == [[బ్రిక్స్]] అనేది [[బ్రెజిల్]], [[రష్యా]], [[ఇండియా]], [[చైనా]], [[దక్షిణాఫ్రికా]], ఇటీవలి సంవత్సరాలలో అనుమతించబడిన అదనపు సభ్య దేశాలతో కూడిన అంతర్ ప్రభుత్వ సంస్థ.<ref>{{Cite news|url=https://www.firstpost.com/world/new-brics-year-india-takes-charge-as-world-looks-to-ease-looming-trade-tensions-13964616.html|title=New Brics year: India takes charge as world looks to ease looming trade tensions|date=2026-01-01|work=Firstpost|access-date=2026-01-13|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20260101204936/https://www.firstpost.com/world/new-brics-year-india-takes-charge-as-world-looks-to-ease-looming-trade-tensions-13964616.html|archive-date=2026-01-01|language=en-IN}}</ref> సభ్య దేశాల మధ్య అధ్యక్షతన ప్రతి సంవత్సరం బ్రిక్స్ శిఖరాగ్ర సమావేశం జరుగుతుంది.<ref>{{Cite news|url=https://www.firstpost.com/opinion/brics-and-west-asia-how-strategic-realignment-is-taking-shape-in-global-order-13042252.html|title=BRICS and West Asia: How a strategic realignment is taking shape in global order|date=2023-08-26|work=Firstpost|access-date=2026-01-13|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230827073447/https://www.firstpost.com/opinion/brics-and-west-asia-how-strategic-realignment-is-taking-shape-in-global-order-13042252.html|archive-date=2023-08-27|language=en-US}}</ref> 2026 మే 14, 15ల మధ్య, బ్రిక్స్ సభ్య దేశాల విదేశాంగ మంత్రులు నాయకుల శిఖరాగ్ర సమావేశానికి ముందు భారతదేశంలోని [[ఢిల్లీ]]<nowiki/>లో సమావేశమయ్యారు. == భారత అధ్యక్ష పదవి == 2025లో 17వ బ్రిక్స్ శిఖరాగ్ర సమావేశానికి ఆతిథ్యం ఇచ్చిన బ్రెజిల్ తరువాత భారతదేశం 2026 జనవరి 1న బ్రిక్స్ అధ్యక్ష పదవిని చేపట్టింది.<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/international/brics-shifts-gears-as-brazil-passes-the-gavel-to-india-amid-global-tensions-and-ambitious-goals/article70407772.ece|title=BRICS shifts gears as Brazil passes the gavel to India amid global tensions and ambitious goals|last=Saxena|first=Shobhan|date=2025-12-18|work=The Hindu|access-date=2026-01-13|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref> అధ్యక్షుడిగా, 18వ బ్రిక్స్ శిఖరాగ్ర సమావేశం, అనుబంధ మంత్రివర్గ, వర్కింగ్ గ్రూప్ సమావేశాలను నిర్వహించడానికి భారతదేశం బాధ్యత వహిస్తుంది.<ref>{{Cite web|date=2026-01-13|title=India says BRICS must commit to reformed multilateralism, unveils logo and website for its 2026 presidency|url=https://www.thestatesman.com/india/india-says-brics-must-commit-to-reformed-multilateralism-unveils-logo-and-website-for-its-2026-presidency-1503539675.html|access-date=2026-01-13|website=The Statesman|language=en}}</ref> == లోగో, అధికారిక వెబ్సైట్ == బ్రిక్స్ 2026 అధ్యక్ష పదవి కోసం భారత ప్రభుత్వం అధికారిక లోగో, వెబ్సైట్ లను 2026 జనవరి 13న ప్రారంభించింది, ఇది శిఖరాగ్ర సమావేశానికి సన్నాహాల అధికారిక ప్రారంభానికి గుర్తుగా నిలిచింది.<ref>{{Cite web|date=2026-01-13|title=‘Weathering global shocks’: Jaishankar lays out India’s BRICS strategy amid dual-tariff pressure from US|url=https://indianexpress.com/article/india/jaishankar-india-brics-strategy-tariff-us-10471039/|access-date=2026-01-13|website=The Indian Express|language=en}}</ref> == పాల్గొనే నాయకులు == === బ్రిక్స్ సభ్యులు === <gallery class="center" widths="90"> దస్త్రం:Mauro Vieira em 2023.jpeg|{{Flag icon|Brazil}} '''[[బ్రెజిల్]]''' మౌరో వీరా, విదేశాంగ మంత్రి దస్త్రం:Xi Jinping (November 2024) 02.jpg|{{Flag icon|China}} '''[[చైనా]]''' [[షీ జిన్‌పింగ్]], సీపీపీ ప్రధాన కార్యదర్శి, అధ్యక్షుడు దస్త్రం:Abdel Fattah el-Sisi (2) - 2023.jpg|{{Flag icon|Egypt}} '''[[ఈజిప్టు]]''' అబ్దెల్ ఫట్టా ఎల్-సిసి, అధ్యక్షుడు దస్త్రం:Minister of Foreign Affairs Gedion Timothewos.jpg|{{Flag icon|Ethiopia}} '''[[ఇథియోపియా]]''' గెడియన్ తిమోథెవోస్ హెసెబాన్, విదేశాంగ మంత్రి దస్త్రం:The official portrait of Shri Narendra Modi, the Prime Minister of the Republic of India.jpg|{{Flag icon|India}} '''[[భారతదేశం]]''' [[నరేంద్ర మోదీ]], ప్రధాన మంత్రి (ఆతిథ్యమిచ్చేవారు) దస్త్రం:Prabowo Subianto 2024 official portrait (3x4 cropped).jpg|{{Flag icon|Indonesia}} '''[[ఇండోనేషియా]]''' ప్రబోవో సుబియాంటో, అధ్యక్షుడు దస్త్రం:Masoud Pezeshkian 2025 (cropped).jpg|{{Flag icon|Iran}} '''[[ఇరాన్]]''' మసూద్ పెజెష్కియన్, అధ్యక్షుడు దస్త్రం:Владимир Путин (08-03-2024) (cropped) (higher res) 2.jpg|{{Flag icon|Russia}} '''[[రష్యా]]''' [[వ్లాదిమిర్ పుతిన్]], అధ్యక్షుడు దస్త్రం:President of South Africa Cyril Ramaphosa (3x4 cropped).jpg|{{Flag icon|South Africa}} '''[[దక్షిణాఫ్రికా]]''' సిరిల్ రామఫోసా, అధ్యక్షుడు దస్త్రం:Khaled bin Mohamed Al Nahyan.jpg|{{Flag icon|United Arab Emirates}} '''[[యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్]]''' అబుదాబి యువరాజు ఖలీద్ బిన్ మొహమ్మద్ అల్ నహ్యాన్ </gallery> === బ్రిక్స్ భాగస్వాములు === <gallery class="center" widths="90"> దస్త్రం:Alexander Lukashenko (14-03-2025) (3x4 cropped 2).jpg|{{Flag icon|Belarus}} '''[[బెలారస్]]''' అలెగ్జాండర్ లుకాషెంకో, అధ్యక్షుడు దస్త్రం:Rodrigo Paz enero 2026.jpg|{{Flag icon|Bolivia}} '''[[బొలీవియా]]''' రోడ్రిగో పాజ్, అధ్యక్షుడు దస్త్రం:Miguel Diaz-Canel on July 7, 2025 (cropped).jpg|{{Flag icon|Cuba}} '''[[క్యూబా]]''' [[మిగుల్ డియాజ్ కనెల్]], అధ్యక్షుడు దస్త్రం:Kassym-Jomart Tokayev (2020-02-01).jpg|{{Flag icon|Kazakhstan}} '''[[కజకస్తాన్]]''' కాస్సిమ్-జోమార్ట్ టోకాయేవ్, అధ్యక్షుడు దస్త్రం:Anwar Ibrahim in June 2026.jpg|{{Flag icon|Malaysia}} '''[[మలేషియా]]''' [[అన్వర్ ఇబ్రహీం]], ప్రధాన మంత్రి దస్త్రం:Bola Tinubu portrait (cropped).jpg|{{Flag icon|Nigeria}} '''[[నైజీరియా]]''' బోలా టినుబు, అధ్యక్షుడు దస్త్రం:Anutin Charnvirakul in 2025.jpg|{{Flag icon|Thailand}} '''[[థాయిలాండ్]]''' అనుతిన్ చార్న్‌విరాకుల్, ప్రధాన మంత్రి దస్త్రం:Alupo Jessica Rose Epel.jpg|{{Flag icon|Uganda}} '''[[ఉగాండా]]''' జెసికా అలుపో, ఉపాధ్యక్షురాలు దస్త్రం:Shavkat Mirziyoyev, 5 June 2026.jpg|{{Flag icon|Uzbekistan}} '''[[ఉజ్బెకిస్తాన్]]''' షవ్కత్ మిర్జియోయేవ్, అధ్యక్షుడు దస్త్రం:Le Minh Hung 20260502.jpg|{{Flag icon|Vietnam}} '''[[వియత్నాం]]''' లె మిన్ హంగ్, ప్రధాన మంత్రి </gallery> === ఆహ్వానించబడిన నాయకులు === <gallery class="center" widths="90"> దస్త్రం:Bilateral Meeting with King Hamad bin Isa Al Khalifa - 54551307222 (cropped).jpg|{{Flag icon|Bahrain}} '''[[బహ్రెయిన్]]''' హమద్ బిన్ ఇసా అల్ ఖలీఫా, రాజు, [[గల్ఫ్ సహకార మండలి]] అధ్యక్షులు దస్త్రం:Edouard Bizimana, September 2014 (15258303732) (cropped).jpg|{{Flag icon|Burundi}} '''[[బురుండి]]''' <small>ఎడౌవార్డ్ బిజిమానా, విదేశాంగ మంత్రి, [[ఆఫ్రికన్ యూనియన్]] ప్రతినిధి</small> దస్త్రం:Ferdinand "Bongbong" Marcos Jr. 2025 SONA Portrait (cropped).jpg|{{Flag icon|Philippines}} '''[[ఫిలిప్పీన్స్]]''' బాంగ్‌బాంగ్ మార్కోస్ అధ్యక్షుడు, [[ఆగ్నేయ ఆసియా దేశాల సమాఖ్య]] అధ్యక్షుడు దస్త్రం:Mario Lubetkin (cropped).jpg|{{Flag icon|Uruguay}} '''[[ఉరుగ్వే]]''' మారియో లుబెట్కిన్, విదేశాంగ మంత్రి, సెలాక్ ప్రతినిధి </gallery> == మూలాలు == [[వర్గం:అంతర్జాతీయ సంస్థలు]] [[వర్గం:అంతర్జాతీయ సదస్సులు]] 7mrocrsg1lghwgybovcnx16kfbi3061 3 509391 4955861 2026-09-11T03:41:11Z Nrgullapalli 11739 వికీపీడియాకు స్వాగతం! ([[WP:TW|TW]]) 4955861 wikitext text/x-wiki ==స్వాగతం== <!--{{Subst:Welcome}}~~~~ --> <div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: Orange;"> <div class="center"><span style="font-size:large; color:black;">Shyam3260 గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[Wikipedia:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|<span style="color:white;">స్వాగతం!</span>]]! [[దస్త్రం:Wikipedia-logo.png|40px]]</span></div></div> Shyam3260 గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[వికీపీడియా:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|స్వాగతం!]] వికీపీడియాలో సభ్యులైనందుకు అభినందనలు. {{#if:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}|<div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: light grey;"> వికీపీడియాలో దిద్దుబాట్లు ఎలా చెయ్యాలో మీకు వివరించేందుకు, మీ సందేహాలను తీర్చేందుకూ [[వాడుకరి:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}]] గారిని ప్రత్యేకంగా మీకోసం గురువుగా కేటాయించారు. ఏ సంకోచమూ లేకుండా వారిని మీ సందేహాలు అడగవచ్చు. మీకు [[ప్రత్యేక:Homepage|ప్రత్యేకంగా ఒక హోంపేజీ]] కూడా ఉంది చూడండి. అక్కడ మీకవసరమైన ఏ సహాయమైనా చేసేందుకు {{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}} గారు సిద్ధంగా ఉన్నారు. వారిని [[ప్రత్యేక:Homepage|పలకరించండి]].</div>|}} * [[దస్త్రం:Wikipedia Gurinchi Meeku Telusa?.pdf|thumb|పై బొమ్మపై నొక్కి తెలుగు వికీపీడియాను పరిచయం చేసే పుస్తకం చూడండి.]][[:s:వికీపీడియాలో రచనలు చేయుట|వికీపీడియాలో రచనలు ఎలా చెయ్యాలో చెప్పే పుస్తకం]] చూడండి. తెలుగు వ్యాసరచన గురించి [[విషయ వ్యక్తీకరణ]], కంప్యూటర్ లో తెలుగు టైపు చెయ్యడం గురించి [[వికీపీడియా:టైపింగు సహాయం|టైపింగు సహాయం]], [[కీ బోర్డు]] వ్యాసాలు ఉపయోగపడతాయి. * "మరియు" అనే పదం తెలుగుకు సహజమైన వాడుక కాదు. ప్రామాణిక ప్రచురణల్లో దాన్ని వాడరు. వికీపీడియాలో కూడా దాన్ని వాడరాదు. మరింత సమాచారం కోసం [[వికీపీడియా:శైలి/భాష]] చూడండి. * వికీపీడియాలో ప్రతీ పేజీకి అనుబంధంగా ఒక చర్చ పేజీ ఉంటుంది. వ్యాస విషయానికి సంబంధించిన చర్చ, సంబంధిత చర్చ పేజీలో చెయ్యాలి. మీ వాడుకరి పేజీకి కూడా అనుబంధంగా చర్చ పేజీ ఉంది. ఆ పేజీలోనే ఈ స్వాగత సందేశం పెట్టాను, గమనించారా? * చర్చ పేజీల్లో ఏమైనా రాసినపుడు దాని పక్కన సంతకం పెట్టాలి. నాలుగు టిల్డెలతో (టిల్డె అంటే - కీబోర్డులో "1" అంకె మీటకు ఎడమ పక్కన ఉన్న మీట. షిఫ్ట్ కీతో కలిపి దాన్ని నొక్కాలి.) <nowiki>~~~~</nowiki> ఇలా రాస్తే మీ పేరు, తేదీ, టైము ముద్రితమౌతాయి - అదే సంతకం! దిద్దుబాటు పెట్టె (వికీలో ఎక్కడైనా సరే.., రాసేది, ఇప్పుడు నేను ఇదంతా రాసినదీ దిద్దుబాటు పెట్టెలోనే) పైభాగం లోని ([[File:OOUI JS signature icon LTR.png|20px]]) బొమ్మపై నొక్కినా సంతకం చేరుతుంది. (సంతకం, చర్చ పేజీల్లో మాత్రమే చెయ్యాలి. వ్యాస పేజీలలో చెయ్యరాదు.) చర్చ పేజీలను [[వికీపీడియా:చర్చ పేజీలను ఉపయోగించడం ఎలా|ఎలా ఉపయోగించుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. * వికీపీడియాలో విజ్ఞాన సర్వస్వం పేజీలే కాకుండా వాటికి ఉపయోగపడే అనేక ఇతర పేజీలు కూడా ఉంటాయి. ఇవన్నీ వేరువేరు [[వికీపీడియా:పేరుబరి|పేరుబరుల్లో]] ఉంటాయి. ఈ పేజీల పేర్లకు ముందు ఆ పేరుబరి పేరు వస్తుంది - "వికీపీడియా:" "వాడుకరి:" "మూస:" "వర్గం:" -ఇలాగ (విజ్ఞాన సర్వస పేజీలకు ముందు ఇలాంటిదేమీ ఉండదు.). ఈ పేజీలకు కూడా అనుంబంధంగా చర్చ పేజీలుంటాయి. * వికీ గురించి, వికీపద్ధతుల గురించీ, వికీలో పనిచెయ్యడం గురించీ [[సహాయం:పరిచయం|తెలుసుకోండి]], ఇతరులకు చెప్పండి. * వికీపీడియాలో సవరణలు చెయ్యాలంటే కొత్తవారికి "విజువల్ ఎడిటరు" తేలిగ్గా, చాలా సౌకర్యంగా ఉంటుంది. దాన్ని మీ డిఫాల్టు ఎడిటరుగా ఎంచుకోండి. [[సహాయం:విజువల్ ఎడిటరును ఎంచుకోవడం|ఎలా ఎంచుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. ---- ఇకపోతే.. * ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణాల్లోని దాదాపుగా ప్రతీ ఊరికీ, మండలానికీ, జిల్లాకీ, పట్టణానికీ, నగరానికీ వికీలో పేజీ ఉంది. మీ ఊరి పేజీ చూడండి. అందులో సవరణలు ఏమైనా అవసరమనుకుంటే చేసెయ్యండి. వెనకాడకండి. * ప్రతీ తెలుగు సినిమాకీ ఒక పేజీ పెట్టాలనేది సంకల్పం. అందులో మీరూ పాలుపంచుకోవచ్చు. * [[మానవ పరిణామం]], [[మాయాబజార్]], [[ఇస్రో]], [[ఘట్టమనేని కృష్ణ| కృష్ణ (సినిమా నటుడు)]], [[జవాహర్ లాల్ నెహ్రూ]], [[మహా ఘాత పరికల్పన|చంద్రుడెలా పుట్టాడు]], [[తిరుమల ప్రసాదం]], [[హిరోషిమా, నాగసాకిలపై అణ్వస్త్ర దాడులు]], [[కొండారెడ్డి బురుజు]],..ఇలాంటి వేలాది వ్యాసాలు ఉన్నవి. రండి. విజ్ఞాన సర్వస్వ ప్రపంచంలో విహరించండి. ఇక్కడ రాయండి. తప్పులను సరిదిద్దండి. ఒప్పులకు మెరుగులు పెట్టండి. ------ * తెలుగు వికీ సభ్యులు అభిప్రాయాలు పంచుకొనే [http://groups.google.com/group/teluguwiki తెవికీ గూగుల్ గుంపు]లో చేరండి. ఫేస్బుక్ వాడేవారైతే [https://www.facebook.com/groups/560945180622204/ తెలుగు వికీపీడియా సముదాయ పేజీ] ఇష్టపడండి. * ఈ సైటు గురించి [[వికీపీడియా:అభిప్రాయాలు|అభిప్రాయాలు]] తెలపండి. * వికీపీడియాను ఉపయోగిస్తున్నప్పుడు మీకేమయినా సందేహాలు వస్తే [http://te.wikipedia.org/w/index.php?title={{TALKPAGENAMEE}}&action=edit&section=new&preload=template:helpme-preload&preloadtitle=సందేహం ఇక్కడ] నొక్కి, మీ సందేహాన్ని అడగండి. వీలయినంత త్వరగా వికీ విధివిధానాలు తెలిసిన సభ్యులు మీ సందేహాన్ని నివృత్తి చేస్తారు. తెలుగు వికీపీడియాలో మళ్ళీ మళ్ళీ కలుద్దాం. [[బొమ్మ:Smile icon.png|25px]] &nbsp;<!-- Template:Welcome--> [[వాడుకరి:Nrgullapalli|Nrgullapalli]] ([[వాడుకరి చర్చ:Nrgullapalli|చర్చ]]) 03:41, 11 సెప్టెంబరు 2026 (UTC) glmg0trihx0sje5raeyolu08uqj8xj5 3 509392 4955862 2026-09-11T03:41:36Z Nrgullapalli 11739 వికీపీడియాకు స్వాగతం! ([[WP:TW|TW]]) 4955862 wikitext text/x-wiki ==స్వాగతం== <!--{{Subst:Welcome}}~~~~ --> <div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: Orange;"> <div class="center"><span style="font-size:large; color:black;">Swadesh swadi గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[Wikipedia:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|<span style="color:white;">స్వాగతం!</span>]]! [[దస్త్రం:Wikipedia-logo.png|40px]]</span></div></div> Swadesh swadi గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[వికీపీడియా:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|స్వాగతం!]] వికీపీడియాలో సభ్యులైనందుకు అభినందనలు. {{#if:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}|<div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: light grey;"> వికీపీడియాలో దిద్దుబాట్లు ఎలా చెయ్యాలో మీకు వివరించేందుకు, మీ సందేహాలను తీర్చేందుకూ [[వాడుకరి:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}]] గారిని ప్రత్యేకంగా మీకోసం గురువుగా కేటాయించారు. ఏ సంకోచమూ లేకుండా వారిని మీ సందేహాలు అడగవచ్చు. మీకు [[ప్రత్యేక:Homepage|ప్రత్యేకంగా ఒక హోంపేజీ]] కూడా ఉంది చూడండి. అక్కడ మీకవసరమైన ఏ సహాయమైనా చేసేందుకు {{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}} గారు సిద్ధంగా ఉన్నారు. వారిని [[ప్రత్యేక:Homepage|పలకరించండి]].</div>|}} * [[దస్త్రం:Wikipedia Gurinchi Meeku Telusa?.pdf|thumb|పై బొమ్మపై నొక్కి తెలుగు వికీపీడియాను పరిచయం చేసే పుస్తకం చూడండి.]][[:s:వికీపీడియాలో రచనలు చేయుట|వికీపీడియాలో రచనలు ఎలా చెయ్యాలో చెప్పే పుస్తకం]] చూడండి. తెలుగు వ్యాసరచన గురించి [[విషయ వ్యక్తీకరణ]], కంప్యూటర్ లో తెలుగు టైపు చెయ్యడం గురించి [[వికీపీడియా:టైపింగు సహాయం|టైపింగు సహాయం]], [[కీ బోర్డు]] వ్యాసాలు ఉపయోగపడతాయి. * "మరియు" అనే పదం తెలుగుకు సహజమైన వాడుక కాదు. ప్రామాణిక ప్రచురణల్లో దాన్ని వాడరు. వికీపీడియాలో కూడా దాన్ని వాడరాదు. మరింత సమాచారం కోసం [[వికీపీడియా:శైలి/భాష]] చూడండి. * వికీపీడియాలో ప్రతీ పేజీకి అనుబంధంగా ఒక చర్చ పేజీ ఉంటుంది. వ్యాస విషయానికి సంబంధించిన చర్చ, సంబంధిత చర్చ పేజీలో చెయ్యాలి. మీ వాడుకరి పేజీకి కూడా అనుబంధంగా చర్చ పేజీ ఉంది. ఆ పేజీలోనే ఈ స్వాగత సందేశం పెట్టాను, గమనించారా? * చర్చ పేజీల్లో ఏమైనా రాసినపుడు దాని పక్కన సంతకం పెట్టాలి. నాలుగు టిల్డెలతో (టిల్డె అంటే - కీబోర్డులో "1" అంకె మీటకు ఎడమ పక్కన ఉన్న మీట. షిఫ్ట్ కీతో కలిపి దాన్ని నొక్కాలి.) <nowiki>~~~~</nowiki> ఇలా రాస్తే మీ పేరు, తేదీ, టైము ముద్రితమౌతాయి - అదే సంతకం! దిద్దుబాటు పెట్టె (వికీలో ఎక్కడైనా సరే.., రాసేది, ఇప్పుడు నేను ఇదంతా రాసినదీ దిద్దుబాటు పెట్టెలోనే) పైభాగం లోని ([[File:OOUI JS signature icon LTR.png|20px]]) బొమ్మపై నొక్కినా సంతకం చేరుతుంది. (సంతకం, చర్చ పేజీల్లో మాత్రమే చెయ్యాలి. వ్యాస పేజీలలో చెయ్యరాదు.) చర్చ పేజీలను [[వికీపీడియా:చర్చ పేజీలను ఉపయోగించడం ఎలా|ఎలా ఉపయోగించుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. * వికీపీడియాలో విజ్ఞాన సర్వస్వం పేజీలే కాకుండా వాటికి ఉపయోగపడే అనేక ఇతర పేజీలు కూడా ఉంటాయి. ఇవన్నీ వేరువేరు [[వికీపీడియా:పేరుబరి|పేరుబరుల్లో]] ఉంటాయి. ఈ పేజీల పేర్లకు ముందు ఆ పేరుబరి పేరు వస్తుంది - "వికీపీడియా:" "వాడుకరి:" "మూస:" "వర్గం:" -ఇలాగ (విజ్ఞాన సర్వస పేజీలకు ముందు ఇలాంటిదేమీ ఉండదు.). ఈ పేజీలకు కూడా అనుంబంధంగా చర్చ పేజీలుంటాయి. * వికీ గురించి, వికీపద్ధతుల గురించీ, వికీలో పనిచెయ్యడం గురించీ [[సహాయం:పరిచయం|తెలుసుకోండి]], ఇతరులకు చెప్పండి. * వికీపీడియాలో సవరణలు చెయ్యాలంటే కొత్తవారికి "విజువల్ ఎడిటరు" తేలిగ్గా, చాలా సౌకర్యంగా ఉంటుంది. దాన్ని మీ డిఫాల్టు ఎడిటరుగా ఎంచుకోండి. [[సహాయం:విజువల్ ఎడిటరును ఎంచుకోవడం|ఎలా ఎంచుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. ---- ఇకపోతే.. * ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణాల్లోని దాదాపుగా ప్రతీ ఊరికీ, మండలానికీ, జిల్లాకీ, పట్టణానికీ, నగరానికీ వికీలో పేజీ ఉంది. మీ ఊరి పేజీ చూడండి. అందులో సవరణలు ఏమైనా అవసరమనుకుంటే చేసెయ్యండి. వెనకాడకండి. * ప్రతీ తెలుగు సినిమాకీ ఒక పేజీ పెట్టాలనేది సంకల్పం. అందులో మీరూ పాలుపంచుకోవచ్చు. * [[మానవ పరిణామం]], [[మాయాబజార్]], [[ఇస్రో]], [[ఘట్టమనేని కృష్ణ| కృష్ణ (సినిమా నటుడు)]], [[జవాహర్ లాల్ నెహ్రూ]], [[మహా ఘాత పరికల్పన|చంద్రుడెలా పుట్టాడు]], [[తిరుమల ప్రసాదం]], [[హిరోషిమా, నాగసాకిలపై అణ్వస్త్ర దాడులు]], [[కొండారెడ్డి బురుజు]],..ఇలాంటి వేలాది వ్యాసాలు ఉన్నవి. రండి. విజ్ఞాన సర్వస్వ ప్రపంచంలో విహరించండి. ఇక్కడ రాయండి. తప్పులను సరిదిద్దండి. ఒప్పులకు మెరుగులు పెట్టండి. ------ * తెలుగు వికీ సభ్యులు అభిప్రాయాలు పంచుకొనే [http://groups.google.com/group/teluguwiki తెవికీ గూగుల్ గుంపు]లో చేరండి. ఫేస్బుక్ వాడేవారైతే [https://www.facebook.com/groups/560945180622204/ తెలుగు వికీపీడియా సముదాయ పేజీ] ఇష్టపడండి. * ఈ సైటు గురించి [[వికీపీడియా:అభిప్రాయాలు|అభిప్రాయాలు]] తెలపండి. * వికీపీడియాను ఉపయోగిస్తున్నప్పుడు మీకేమయినా సందేహాలు వస్తే [http://te.wikipedia.org/w/index.php?title={{TALKPAGENAMEE}}&action=edit&section=new&preload=template:helpme-preload&preloadtitle=సందేహం ఇక్కడ] నొక్కి, మీ సందేహాన్ని అడగండి. వీలయినంత త్వరగా వికీ విధివిధానాలు తెలిసిన సభ్యులు మీ సందేహాన్ని నివృత్తి చేస్తారు. తెలుగు వికీపీడియాలో మళ్ళీ మళ్ళీ కలుద్దాం. [[బొమ్మ:Smile icon.png|25px]] &nbsp;<!-- Template:Welcome--> [[వాడుకరి:Nrgullapalli|Nrgullapalli]] ([[వాడుకరి చర్చ:Nrgullapalli|చర్చ]]) 03:41, 11 సెప్టెంబరు 2026 (UTC) oyodk69ox1zmfql8lnxcl462xpsrzf1 3 509393 4955863 2026-09-11T03:41:58Z Nrgullapalli 11739 వికీపీడియాకు స్వాగతం! ([[WP:TW|TW]]) 4955863 wikitext text/x-wiki ==స్వాగతం== <!--{{Subst:Welcome}}~~~~ --> <div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: Orange;"> <div class="center"><span style="font-size:large; color:black;">Ravichavali గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[Wikipedia:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|<span style="color:white;">స్వాగతం!</span>]]! [[దస్త్రం:Wikipedia-logo.png|40px]]</span></div></div> Ravichavali గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[వికీపీడియా:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|స్వాగతం!]] వికీపీడియాలో సభ్యులైనందుకు అభినందనలు. {{#if:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}|<div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: light grey;"> వికీపీడియాలో దిద్దుబాట్లు ఎలా చెయ్యాలో మీకు వివరించేందుకు, మీ సందేహాలను తీర్చేందుకూ [[వాడుకరి:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}]] గారిని ప్రత్యేకంగా మీకోసం గురువుగా కేటాయించారు. ఏ సంకోచమూ లేకుండా వారిని మీ సందేహాలు అడగవచ్చు. మీకు [[ప్రత్యేక:Homepage|ప్రత్యేకంగా ఒక హోంపేజీ]] కూడా ఉంది చూడండి. అక్కడ మీకవసరమైన ఏ సహాయమైనా చేసేందుకు {{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}} గారు సిద్ధంగా ఉన్నారు. వారిని [[ప్రత్యేక:Homepage|పలకరించండి]].</div>|}} * [[దస్త్రం:Wikipedia Gurinchi Meeku Telusa?.pdf|thumb|పై బొమ్మపై నొక్కి తెలుగు వికీపీడియాను పరిచయం చేసే పుస్తకం చూడండి.]][[:s:వికీపీడియాలో రచనలు చేయుట|వికీపీడియాలో రచనలు ఎలా చెయ్యాలో చెప్పే పుస్తకం]] చూడండి. తెలుగు వ్యాసరచన గురించి [[విషయ వ్యక్తీకరణ]], కంప్యూటర్ లో తెలుగు టైపు చెయ్యడం గురించి [[వికీపీడియా:టైపింగు సహాయం|టైపింగు సహాయం]], [[కీ బోర్డు]] వ్యాసాలు ఉపయోగపడతాయి. * "మరియు" అనే పదం తెలుగుకు సహజమైన వాడుక కాదు. ప్రామాణిక ప్రచురణల్లో దాన్ని వాడరు. వికీపీడియాలో కూడా దాన్ని వాడరాదు. మరింత సమాచారం కోసం [[వికీపీడియా:శైలి/భాష]] చూడండి. * వికీపీడియాలో ప్రతీ పేజీకి అనుబంధంగా ఒక చర్చ పేజీ ఉంటుంది. వ్యాస విషయానికి సంబంధించిన చర్చ, సంబంధిత చర్చ పేజీలో చెయ్యాలి. మీ వాడుకరి పేజీకి కూడా అనుబంధంగా చర్చ పేజీ ఉంది. ఆ పేజీలోనే ఈ స్వాగత సందేశం పెట్టాను, గమనించారా? * చర్చ పేజీల్లో ఏమైనా రాసినపుడు దాని పక్కన సంతకం పెట్టాలి. నాలుగు టిల్డెలతో (టిల్డె అంటే - కీబోర్డులో "1" అంకె మీటకు ఎడమ పక్కన ఉన్న మీట. షిఫ్ట్ కీతో కలిపి దాన్ని నొక్కాలి.) <nowiki>~~~~</nowiki> ఇలా రాస్తే మీ పేరు, తేదీ, టైము ముద్రితమౌతాయి - అదే సంతకం! దిద్దుబాటు పెట్టె (వికీలో ఎక్కడైనా సరే.., రాసేది, ఇప్పుడు నేను ఇదంతా రాసినదీ దిద్దుబాటు పెట్టెలోనే) పైభాగం లోని ([[File:OOUI JS signature icon LTR.png|20px]]) బొమ్మపై నొక్కినా సంతకం చేరుతుంది. (సంతకం, చర్చ పేజీల్లో మాత్రమే చెయ్యాలి. వ్యాస పేజీలలో చెయ్యరాదు.) చర్చ పేజీలను [[వికీపీడియా:చర్చ పేజీలను ఉపయోగించడం ఎలా|ఎలా ఉపయోగించుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. * వికీపీడియాలో విజ్ఞాన సర్వస్వం పేజీలే కాకుండా వాటికి ఉపయోగపడే అనేక ఇతర పేజీలు కూడా ఉంటాయి. ఇవన్నీ వేరువేరు [[వికీపీడియా:పేరుబరి|పేరుబరుల్లో]] ఉంటాయి. ఈ పేజీల పేర్లకు ముందు ఆ పేరుబరి పేరు వస్తుంది - "వికీపీడియా:" "వాడుకరి:" "మూస:" "వర్గం:" -ఇలాగ (విజ్ఞాన సర్వస పేజీలకు ముందు ఇలాంటిదేమీ ఉండదు.). ఈ పేజీలకు కూడా అనుంబంధంగా చర్చ పేజీలుంటాయి. * వికీ గురించి, వికీపద్ధతుల గురించీ, వికీలో పనిచెయ్యడం గురించీ [[సహాయం:పరిచయం|తెలుసుకోండి]], ఇతరులకు చెప్పండి. * వికీపీడియాలో సవరణలు చెయ్యాలంటే కొత్తవారికి "విజువల్ ఎడిటరు" తేలిగ్గా, చాలా సౌకర్యంగా ఉంటుంది. దాన్ని మీ డిఫాల్టు ఎడిటరుగా ఎంచుకోండి. [[సహాయం:విజువల్ ఎడిటరును ఎంచుకోవడం|ఎలా ఎంచుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. ---- ఇకపోతే.. * ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణాల్లోని దాదాపుగా ప్రతీ ఊరికీ, మండలానికీ, జిల్లాకీ, పట్టణానికీ, నగరానికీ వికీలో పేజీ ఉంది. మీ ఊరి పేజీ చూడండి. అందులో సవరణలు ఏమైనా అవసరమనుకుంటే చేసెయ్యండి. వెనకాడకండి. * ప్రతీ తెలుగు సినిమాకీ ఒక పేజీ పెట్టాలనేది సంకల్పం. అందులో మీరూ పాలుపంచుకోవచ్చు. * [[మానవ పరిణామం]], [[మాయాబజార్]], [[ఇస్రో]], [[ఘట్టమనేని కృష్ణ| కృష్ణ (సినిమా నటుడు)]], [[జవాహర్ లాల్ నెహ్రూ]], [[మహా ఘాత పరికల్పన|చంద్రుడెలా పుట్టాడు]], [[తిరుమల ప్రసాదం]], [[హిరోషిమా, నాగసాకిలపై అణ్వస్త్ర దాడులు]], [[కొండారెడ్డి బురుజు]],..ఇలాంటి వేలాది వ్యాసాలు ఉన్నవి. రండి. విజ్ఞాన సర్వస్వ ప్రపంచంలో విహరించండి. ఇక్కడ రాయండి. తప్పులను సరిదిద్దండి. ఒప్పులకు మెరుగులు పెట్టండి. ------ * తెలుగు వికీ సభ్యులు అభిప్రాయాలు పంచుకొనే [http://groups.google.com/group/teluguwiki తెవికీ గూగుల్ గుంపు]లో చేరండి. ఫేస్బుక్ వాడేవారైతే [https://www.facebook.com/groups/560945180622204/ తెలుగు వికీపీడియా సముదాయ పేజీ] ఇష్టపడండి. * ఈ సైటు గురించి [[వికీపీడియా:అభిప్రాయాలు|అభిప్రాయాలు]] తెలపండి. * వికీపీడియాను ఉపయోగిస్తున్నప్పుడు మీకేమయినా సందేహాలు వస్తే [http://te.wikipedia.org/w/index.php?title={{TALKPAGENAMEE}}&action=edit&section=new&preload=template:helpme-preload&preloadtitle=సందేహం ఇక్కడ] నొక్కి, మీ సందేహాన్ని అడగండి. వీలయినంత త్వరగా వికీ విధివిధానాలు తెలిసిన సభ్యులు మీ సందేహాన్ని నివృత్తి చేస్తారు. తెలుగు వికీపీడియాలో మళ్ళీ మళ్ళీ కలుద్దాం. [[బొమ్మ:Smile icon.png|25px]] &nbsp;<!-- Template:Welcome--> [[వాడుకరి:Nrgullapalli|Nrgullapalli]] ([[వాడుకరి చర్చ:Nrgullapalli|చర్చ]]) 03:41, 11 సెప్టెంబరు 2026 (UTC) iuhpsaalandxjht7xja4yuk8maftp8i 3 509394 4955877 2026-09-11T04:14:27Z Nrgullapalli 11739 వికీపీడియాకు స్వాగతం! ([[WP:TW|TW]]) 4955877 wikitext text/x-wiki ==స్వాగతం== <!--{{Subst:Welcome}}~~~~ --> <div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: Orange;"> <div class="center"><span style="font-size:large; color:black;">Gpiduri గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[Wikipedia:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|<span style="color:white;">స్వాగతం!</span>]]! [[దస్త్రం:Wikipedia-logo.png|40px]]</span></div></div> Gpiduri గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[వికీపీడియా:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|స్వాగతం!]] వికీపీడియాలో సభ్యులైనందుకు అభినందనలు. {{#if:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}|<div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: light grey;"> వికీపీడియాలో దిద్దుబాట్లు ఎలా చెయ్యాలో మీకు వివరించేందుకు, మీ సందేహాలను తీర్చేందుకూ [[వాడుకరి:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}]] గారిని ప్రత్యేకంగా మీకోసం గురువుగా కేటాయించారు. ఏ సంకోచమూ లేకుండా వారిని మీ సందేహాలు అడగవచ్చు. మీకు [[ప్రత్యేక:Homepage|ప్రత్యేకంగా ఒక హోంపేజీ]] కూడా ఉంది చూడండి. అక్కడ మీకవసరమైన ఏ సహాయమైనా చేసేందుకు {{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}} గారు సిద్ధంగా ఉన్నారు. వారిని [[ప్రత్యేక:Homepage|పలకరించండి]].</div>|}} * [[దస్త్రం:Wikipedia Gurinchi Meeku Telusa?.pdf|thumb|పై బొమ్మపై నొక్కి తెలుగు వికీపీడియాను పరిచయం చేసే పుస్తకం చూడండి.]][[:s:వికీపీడియాలో రచనలు చేయుట|వికీపీడియాలో రచనలు ఎలా చెయ్యాలో చెప్పే పుస్తకం]] చూడండి. తెలుగు వ్యాసరచన గురించి [[విషయ వ్యక్తీకరణ]], కంప్యూటర్ లో తెలుగు టైపు చెయ్యడం గురించి [[వికీపీడియా:టైపింగు సహాయం|టైపింగు సహాయం]], [[కీ బోర్డు]] వ్యాసాలు ఉపయోగపడతాయి. * "మరియు" అనే పదం తెలుగుకు సహజమైన వాడుక కాదు. ప్రామాణిక ప్రచురణల్లో దాన్ని వాడరు. వికీపీడియాలో కూడా దాన్ని వాడరాదు. మరింత సమాచారం కోసం [[వికీపీడియా:శైలి/భాష]] చూడండి. * వికీపీడియాలో ప్రతీ పేజీకి అనుబంధంగా ఒక చర్చ పేజీ ఉంటుంది. వ్యాస విషయానికి సంబంధించిన చర్చ, సంబంధిత చర్చ పేజీలో చెయ్యాలి. మీ వాడుకరి పేజీకి కూడా అనుబంధంగా చర్చ పేజీ ఉంది. ఆ పేజీలోనే ఈ స్వాగత సందేశం పెట్టాను, గమనించారా? * చర్చ పేజీల్లో ఏమైనా రాసినపుడు దాని పక్కన సంతకం పెట్టాలి. నాలుగు టిల్డెలతో (టిల్డె అంటే - కీబోర్డులో "1" అంకె మీటకు ఎడమ పక్కన ఉన్న మీట. షిఫ్ట్ కీతో కలిపి దాన్ని నొక్కాలి.) <nowiki>~~~~</nowiki> ఇలా రాస్తే మీ పేరు, తేదీ, టైము ముద్రితమౌతాయి - అదే సంతకం! దిద్దుబాటు పెట్టె (వికీలో ఎక్కడైనా సరే.., రాసేది, ఇప్పుడు నేను ఇదంతా రాసినదీ దిద్దుబాటు పెట్టెలోనే) పైభాగం లోని ([[File:OOUI JS signature icon LTR.png|20px]]) బొమ్మపై నొక్కినా సంతకం చేరుతుంది. (సంతకం, చర్చ పేజీల్లో మాత్రమే చెయ్యాలి. వ్యాస పేజీలలో చెయ్యరాదు.) చర్చ పేజీలను [[వికీపీడియా:చర్చ పేజీలను ఉపయోగించడం ఎలా|ఎలా ఉపయోగించుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. * వికీపీడియాలో విజ్ఞాన సర్వస్వం పేజీలే కాకుండా వాటికి ఉపయోగపడే అనేక ఇతర పేజీలు కూడా ఉంటాయి. ఇవన్నీ వేరువేరు [[వికీపీడియా:పేరుబరి|పేరుబరుల్లో]] ఉంటాయి. ఈ పేజీల పేర్లకు ముందు ఆ పేరుబరి పేరు వస్తుంది - "వికీపీడియా:" "వాడుకరి:" "మూస:" "వర్గం:" -ఇలాగ (విజ్ఞాన సర్వస పేజీలకు ముందు ఇలాంటిదేమీ ఉండదు.). ఈ పేజీలకు కూడా అనుంబంధంగా చర్చ పేజీలుంటాయి. * వికీ గురించి, వికీపద్ధతుల గురించీ, వికీలో పనిచెయ్యడం గురించీ [[సహాయం:పరిచయం|తెలుసుకోండి]], ఇతరులకు చెప్పండి. * వికీపీడియాలో సవరణలు చెయ్యాలంటే కొత్తవారికి "విజువల్ ఎడిటరు" తేలిగ్గా, చాలా సౌకర్యంగా ఉంటుంది. దాన్ని మీ డిఫాల్టు ఎడిటరుగా ఎంచుకోండి. [[సహాయం:విజువల్ ఎడిటరును ఎంచుకోవడం|ఎలా ఎంచుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. ---- ఇకపోతే.. * ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణాల్లోని దాదాపుగా ప్రతీ ఊరికీ, మండలానికీ, జిల్లాకీ, పట్టణానికీ, నగరానికీ వికీలో పేజీ ఉంది. మీ ఊరి పేజీ చూడండి. అందులో సవరణలు ఏమైనా అవసరమనుకుంటే చేసెయ్యండి. వెనకాడకండి. * ప్రతీ తెలుగు సినిమాకీ ఒక పేజీ పెట్టాలనేది సంకల్పం. అందులో మీరూ పాలుపంచుకోవచ్చు. * [[మానవ పరిణామం]], [[మాయాబజార్]], [[ఇస్రో]], [[ఘట్టమనేని కృష్ణ| కృష్ణ (సినిమా నటుడు)]], [[జవాహర్ లాల్ నెహ్రూ]], [[మహా ఘాత పరికల్పన|చంద్రుడెలా పుట్టాడు]], [[తిరుమల ప్రసాదం]], [[హిరోషిమా, నాగసాకిలపై అణ్వస్త్ర దాడులు]], [[కొండారెడ్డి బురుజు]],..ఇలాంటి వేలాది వ్యాసాలు ఉన్నవి. రండి. విజ్ఞాన సర్వస్వ ప్రపంచంలో విహరించండి. ఇక్కడ రాయండి. తప్పులను సరిదిద్దండి. ఒప్పులకు మెరుగులు పెట్టండి. ------ * తెలుగు వికీ సభ్యులు అభిప్రాయాలు పంచుకొనే [http://groups.google.com/group/teluguwiki తెవికీ గూగుల్ గుంపు]లో చేరండి. ఫేస్బుక్ వాడేవారైతే [https://www.facebook.com/groups/560945180622204/ తెలుగు వికీపీడియా సముదాయ పేజీ] ఇష్టపడండి. * ఈ సైటు గురించి [[వికీపీడియా:అభిప్రాయాలు|అభిప్రాయాలు]] తెలపండి. * వికీపీడియాను ఉపయోగిస్తున్నప్పుడు మీకేమయినా సందేహాలు వస్తే [http://te.wikipedia.org/w/index.php?title={{TALKPAGENAMEE}}&action=edit&section=new&preload=template:helpme-preload&preloadtitle=సందేహం ఇక్కడ] నొక్కి, మీ సందేహాన్ని అడగండి. వీలయినంత త్వరగా వికీ విధివిధానాలు తెలిసిన సభ్యులు మీ సందేహాన్ని నివృత్తి చేస్తారు. తెలుగు వికీపీడియాలో మళ్ళీ మళ్ళీ కలుద్దాం. [[బొమ్మ:Smile icon.png|25px]] &nbsp;<!-- Template:Welcome--> [[వాడుకరి:Nrgullapalli|Nrgullapalli]] ([[వాడుకరి చర్చ:Nrgullapalli|చర్చ]]) 04:14, 11 సెప్టెంబరు 2026 (UTC) 9ykhc6fi747b8afeyprh2fjferos77v 0 509395 4955878 2026-09-11T04:19:22Z Pranayraj1985 29393 "[[:en:Special:Redirect/revision/1369537532|Free jazz]]" పేజీని అనువదించి సృష్టించారు 4955878 wikitext text/x-wiki    '''ఫ్రీ జాజ్''' ( '''ఫ్రీ ఫార్మ్ జాజ్ <ref>{{Cite book|title=The Story of America|publisher=[[Reader's Digest]]|year=1975|editor-last=Calkins|editor-first=Caroll C.|location=United States|pages=399|editor-last2=Balaban|editor-first2=Priscilla B.|editor-last3=Kelleher|editor-first3=Mary|editor-last4=Latham|editor-first4=Frank B.|editor-last5=Conefrey|editor-first5=Rosemarie|editor-last6=Huber|editor-first6=Robert V.|editor-last7=Pace|editor-first7=Georgea A.|editor-last8=Woodward|editor-first8=Robert J.}}</ref>''' అని కూడా పిలుస్తారు) అనేది అవంట్-గార్డ్ జాజ్ శైలి లేదా జాజ్ ఇంప్రొవైజేషన్‌కు ఒక ప్రయోగాత్మక విధానం, ఇది 1950ల చివరలో, 1960ల ప్రారంభంలో అభివృద్ధి చెందింది, ఆ సమయంలో సంగీతకారులు సాధారణ [[టెంపో|టెంపోలు]], టోన్‌లు, కార్డ్ మార్పులు వంటి జాజ్ సంప్రదాయాలను మార్చడానికి లేదా విచ్ఛిన్నం చేయడానికి ప్రయత్నించారు. ఈ కాలంలోని సంగీతకారులు, తమకు ముందు వాయించిన [[బెబాప్|బీబాప్]], మోడల్ జాజ్ చాలా పరిమితమైనవని భావించి, కొత్తదనాన్ని సృష్టించడంపై దృష్టి పెట్టారు. "ఫ్రీ జాజ్" అనే పదాన్ని 1960లో ఓర్నెట్ కోల్‌మన్ రికార్డ్ చేసిన ''<nowiki/>'ఫ్రీ జాజ్: ఎ కలెక్టివ్ ఇంప్రొవైజేషన్''' నుండి తీసుకున్నారు. యూరోపియన్లు " ఫ్రీ ఇంప్రొవైజేషన్ " అనే పదాన్ని ఎక్కువగా ఇష్టపడతారు. ఇతరులు "ఆధునిక జాజ్", "సృజనాత్మక సంగీతం", "కళాత్మక సంగీతం" వంటి పదాలను ఉపయోగించారు. ఫ్రీ జాజ్‌లోని అస్పష్టత నిర్వచన సమస్యలను సృష్టిస్తుంది. సాధారణంగా దీనిని చిన్న బృందాలు లేదా వ్యక్తులు వాయించినప్పటికీ, ఫ్రీ జాజ్ బిగ్ బ్యాండ్‌లు కూడా ఉనికిలో ఉన్నాయి. సంగీతకారులు, విమర్శకులు దీనిని వినూత్నమైనది, దూరదృష్టితో కూడినది అని పేర్కొన్నప్పటికీ, ఇది జాజ్ తొలి శైలుల నుండి ప్రేరణ పొందింది, ఆదిమ, తరచుగా మతపరమైన, మూలాలకు తిరిగి వెళ్ళే ప్రయత్నంగా వర్ణించబడింది. జాజ్ ఒక అమెరికన్ ఆవిష్కరణ అయినప్పటికీ, ఫ్రీ జాజ్ సంగీతకారులు ప్రపంచ సంగీతం నుండి, ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న జాతి సంగీత సంప్రదాయాల నుండి ఎక్కువగా స్ఫూర్తి పొందారు. కొన్నిసార్లు వారు ఆఫ్రికన్ లేదా ఆసియా వాయిద్యాలను, అసాధారణమైన వాయిద్యాలను వాయించేవారు, లేదా వారి స్వంత వాయిద్యాలను కనిపెట్టేవారు. వారు భావోద్వేగ తీవ్రతకు, కేవలం ధ్వనికే ప్రాధాన్యతనిస్తూ, ధ్వని లక్షణాలను అన్వేషించారు. == లక్షణాలు == ఫ్రీ జాజ్ అనేది బాప్ సంక్లిష్టతకు ఒక ప్రతిచర్యగా పుట్టింది. కండక్టర్, జాజ్ రచయిత లోరెన్ షోయెన్‌బర్గ్ ఇలా రాశారు: ఫ్రీ జాజ్ "ఫంక్షనల్ హార్మొనీని పూర్తిగా వదిలివేసి, దానికి బదులుగా స్వర వైవిధ్యం కోసం విస్తృతమైన, భావధార పద్ధతిపై ఆధారపడింది". ఈ శైలి ఎక్కువగా జాజ్ సాక్సోఫోనిస్ట్ ఓర్నెట్ కోల్‌మన్ కృషి నుండి ప్రేరణ పొందింది. <ref>{{Cite book|title=The NPR Curious Listener's Guide to Jazz|last=Schoenberg|first=Loren|date=2002|publisher=Perigee Books|page=56}}</ref> [[File:Pharoah_Sanders_photo.jpg|కుడి|thumb| 2006లో ఫారో సాండర్స్]] కొంతమంది జాజ్ సంగీతకారులు వర్గీకరణకు చేసే ఏ ప్రయత్నాన్నైనా ప్రతిఘటిస్తారు. ఒక ఇబ్బంది ఏమిటంటే, చాలా జాజ్ సంగీతంలో ఆశువుగా వాయించడం అనే అంశం ఉంటుంది. చాలా మంది సంగీతకారులు ఫ్రీ జాజ్ భావనలను, శైలులను స్వీకరిస్తారు, ఫ్రీ జాజ్ ఎప్పుడూ ఇతర సంగీత ప్రక్రియల నుండి పూర్తిగా భిన్నంగా లేదు, కానీ ఫ్రీ జాజ్‌కు కొన్ని ప్రత్యేక లక్షణాలు ఉన్నాయి. ఫారో సాండర్స్, జాన్ కోల్ట్రేన్ తమ వాయిద్యాల నుండి అసాధారణమైన శబ్దాలను రాబట్టడానికి, కఠినమైన ఓవర్‌బ్లోయింగ్ లేదా ఇతర విస్తరించిన పద్ధతులను ఉపయోగించారు. ఇతర జాజ్ రూపాల మాదిరిగానే, ఇది సంగీతకారుని "స్వరం" లేదా "ధ్వని"ని వ్యక్తపరచడానికి సౌందర్యాత్మక ప్రాధాన్యతను ఇస్తుంది. దీనికి విరుద్ధంగా, శాస్త్రీయ సంప్రదాయంలో ప్రదర్శకుడు స్వరకర్త ఆలోచనలను వ్యక్తపరుస్తున్నట్లుగా ఎక్కువగా పరిగణించబడతాడు. మునుపటి జాజ్ శైలులు సాధారణంగా పన్నెండు-బార్ బ్లూస్ లేదా స్వర మార్పులతో కూడిన 32-బార్ AABA జనాదరణ పొందిన పాట రూపం వంటి పాటల రూపాల చట్రంపై నిర్మించబడ్డాయి. అయితే, ఫ్రీ జాజ్‌లో, స్థిరమైన, ముందుగా స్థాపించబడిన రూపంపై ఆధారపడటం తరచుగా తొలగించబడుతుంది, తదనుగుణంగా ఆశువుగా వాయించే పాత్ర పెరుగుతుంది. <ref>{{Citation|last=Pressing|first=Jeff|title=The Cambridge Companion to Jazz|date=2003|pages=202–216|editor-last=Horn|editor-first=David|series=Cambridge Companions to Music|chapter=Free jazz and the avant-garde|chapter-url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/cambridge-companion-to-jazz/free-jazz-and-the-avantgarde/579E09E0CC38E887D273791CE5C53D42|place=Cambridge|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-66320-5|access-date=2025-02-11|editor2-last=Cooke|editor2-first=Mervyn}}</ref> జాజ్ ఇతర రూపాలు క్రమబద్ధమైన మీటర్లను, స్పందనలతో కూడిన లయలను ఉపయోగిస్తాయి, సాధారణంగా 4/4 లేదా (అరుదుగా) 3/4 లో ఉంటాయి. ఫ్రీ జాజ్‌లో స్పందన ఉంటుంది, కొన్నిసార్లు ఊపు కూడా ఉంటుంది, కానీ దానికి క్రమబద్ధమైన తాళం ఉండదు. తరచుగా జరిగే [[wiktionary:accelerando|యాక్సిలరాండో]], [[టెంపో|రిటార్డాండో]], అలలా కదిలే లయ అనే భావనను కలిగిస్తాయి. <ref name="Litweiler">{{Cite book|title=The Freedom Principle: Jazz After 1958|last=Litweiler|first=John|date=1984|publisher=Da Capo Press|isbn=0-306-80377-1|page=158}}</ref> మునుపటి జాజ్ రూపాలు సాధారణంగా డయాటోనిక్ తీగల చక్రాల వంటి శ్రావ్యమైన నిర్మాణాలను ఉపయోగించాయి. ఆశువుగా వాయించడం జరిగినప్పుడు, అది స్వరసమూహాలలోని స్వరాలపై ఆధారపడి ఉండేది. ఫ్రీ జాజ్ దాదాపు నిర్వచనం ప్రకారం అటువంటి నిర్మాణాల నుండి విముక్తి పొంది ఉంటుంది, కానీ అదే సమయంలో (అది "స్వేచ్ఛ" అయినంతగానే "జాజ్" కూడా) అది మునుపటి జాజ్ వాదన భాషను చాలా వరకు నిలుపుకుంటుంది. అందువల్ల ఈ సంగీతంలో డయాటోనిక్, ఆల్టర్డ్ డామినెంట్, [[బ్లూస్]] పదబంధాలను వినడం చాలా సాధారణం.  గిటారిస్ట్ మార్క్ రిబోట్ వ్యాఖ్యానించారు, ఓర్నెట్ కోల్‌మన్, ఆల్బర్ట్ ఐలర్ "వారు బీబాప్ కొన్ని కఠినమైన నియమాలను సడలించినప్పటికీ, వాస్తవానికి వారిద్దరూ స్వరకల్పన కొత్త నిర్మాణాలను అభివృద్ధి చేస్తున్నారు." <ref name="Ribot">{{Cite web|date=21 February 2004|title=A Fireside Chat with Marc Ribot|url=https://www.allaboutjazz.com/a-fireside-chat-with-marc-ribot-marc-ribot-by-aaj-staff.php?page=1|access-date=18 December 2018|website=All About Jazz}}</ref> కొన్ని రూపాలు సమూహ ప్రదర్శన, ఆశువుగా పాడటానికి ఆధారంగా స్వరపరిచిన రాగాలను ఉపయోగిస్తాయి. ఫ్రీ జాజ్ కళాకారులు కొన్నిసార్లు అలాంటి అంశాలను ఉపయోగిస్తారు. ఇతర కూర్పు నిర్మాణాలు ఉపయోగించబడతాయి, కొన్ని వివరంగా, సంక్లిష్టంగా ఉంటాయి. <ref name="Litweiler" /> జాజ్ సంగీతకారులు పాశ్చాత్యేతర సంగీతం, ముఖ్యంగా ఆఫ్రికన్, అరబిక్, భారతీయ సంగీత అంశాలకు పరిచయం కావడం, వాటిని ఉపయోగించడంతోనే రూపం, లయ నిర్మాణం విచ్ఛిన్నం కావడం ముడిపడి ఉందని కొంతమంది విమర్శకులు భావిస్తున్నారు. ఫ్రీ జాజ్ అటోనాలిటీకి కారణం, పంతొమ్మిదవ శతాబ్దపు ఫీల్డ్ హాలర్స్, స్ట్రీట్ క్రైస్, జూబిలీస్ వంటి నాన్-టోనల్ సంగీతానికి తిరిగి వెళ్లడమే అని చరిత్రకారులు, జాజ్ ప్రదర్శకులు తరచుగా చెప్తారు (ఇది ఫ్రీ జాజ్ "మూలాలకు తిరిగి వెళ్లడం" అనే అంశంలో భాగం). దీనిని బట్టి బహుశా టోనాలిటీ నుండి వైదొలగడం అనేది ఒక అధికారిక అటోనల్ వ్యవస్థను రూపొందించడానికి చేసిన స్పృహతో కూడిన ప్రయత్నం కాకుండా, ఫ్రీ జాజ్ చుట్టూ ఉన్న భావనల ప్రతిబింబం అని తెలుస్తోంది. స్వర శ్రేణులపై ఆధారపడటాన్ని తొలగించి, దానికి బదులుగా బహుస్వర, బహులయ నిర్మాణాలను ఉపయోగించడం ద్వారా జాజ్ "స్వేచ్ఛ"ను పొందింది. <ref name="Southern">{{Cite book|title=The Music of Black Americans|last=Southern|first=Ellen|date=1997|publisher=Norton|isbn=0-393-97141-4|edition=3rd|location=New York|pages=494–497}}</ref> బాప్ సౌందర్యాన్ని తిరస్కరించడంతో పాటు, [[Collective improvisation|సామూహిక ఆశువుగా వాయించే]] డిక్సీల్యాండ్ వంటి పాత జాజ్ శైలుల పట్ల, అలాగే ఆఫ్రికన్ సంగీతం పట్ల కూడా ఆసక్తి పెరిగింది. జాతి సంగీతంపై ఆసక్తి ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న వాయిద్యాల వాడకానికి దారితీసింది, ఉదాహరణకు ఎడ్ బ్లాక్‌వెల్ పశ్చిమ ఆఫ్రికన్ టాకింగ్ డ్రమ్, లియోన్ థామస్ పిగ్మీ యోడెలింగ్ వ్యాఖ్యానం. <ref name="Robinson">{{Cite book|title=The New Grove Dictionary of Jazz|last=Robinson|first=J. Bradford|date=2002|publisher=Grove's Dictionaries|isbn=1-56159-284-6|editor-last=Kernfeld|editor-first=Barry|edition=2nd|volume=1|location=New York|pages=848–849}}</ref> జాన్ కేజ్ సంగీతం, మ్యూసికా ఎలెట్రోనికా వివా, ఫ్లక్సస్ ఉద్యమం నుండి ఆలోచనలు, ప్రేరణ లభించాయి. <ref name="Cambridge">{{Cite book|title=The Cambridge companion to jazz|date=2002|publisher=Cambridge University Press|isbn=9780521663885|editor-last=Cooke|editor-first=Mervyn|location=New York|page=207|editor-last2=Horn|editor-first2=David}}</ref> చాలా మంది విమర్శకులు, ముఖ్యంగా ఆ సంగీతం ఆరంభంలో, జాజ్‌లోని సుపరిచితమైన అంశాలను విడిచిపెట్టడం సంగీతకారులలో సాంకేతిక నైపుణ్యం లోపించిందని సూచిస్తుందని అనుమానించారు. 1974 నాటికి, అటువంటి అభిప్రాయాలు మరింత ప్రాధాన్యతను కోల్పోయాయి, ఆ సంగీతంపై విమర్శనాత్మక రచనలు వెలువడ్డాయి. <ref name="Jost">{{Cite book|title=Free Jazz|last=Jost|first=Ekkehard|date=1974|publisher=Universal Edition|isbn=9783702400132}}</ref> చాలా మంది విమర్శకులు "ఫ్రీ జాజ్" అనే పదానికి, 1950ల చివర, 1960ల నాటి అమెరికన్ సామాజిక వాతావరణానికి, ముఖ్యంగా జాతి సమైక్యత, పౌర హక్కుల ఉద్యమం వల్ల తలెత్తుతున్న సామాజిక ఉద్రిక్తతలకు మధ్య సంబంధాలను గుర్తించారు. 1954 నాటి చారిత్రాత్మక ''బ్రౌన్ వర్సెస్ బోర్డ్ ఆఫ్ ఎడ్యుకేషన్'' తీర్పు, 1961లో ఫ్రీడమ్ రైడర్స్ ఆవిర్భావం, కార్యకర్తల మద్దతుతో జరిగిన 1963 ఫ్రీడమ్ సమ్మర్ నల్లజాతి ఓటర్ల నమోదు, ఉచిత ప్రత్యామ్నాయ నల్లజాతి ఫ్రీడమ్ స్కూల్స్ వంటి ఇటీవలి పరిణామాలు, ఫ్రీ జాజ్ సందర్భంలో "ఫ్రీ" అనే పదానికి ఉన్న రాజకీయ అంతరార్థాలను ప్రదర్శిస్తాయని చాలామంది వాదిస్తున్నారు. అందువల్ల చాలామంది ఫ్రీ జాజ్‌ను కొన్ని సంగీత సిద్ధాంతాలు, ఆలోచనలను తిరస్కరించడమే కాకుండా, నల్లజాతి అమెరికన్ల అణచివేత, అనుభవానికి సంగీత ప్రతిచర్యగా కూడా పరిగణిస్తారు. <ref name="Gioia">{{Cite book|url=https://archive.org/details/historyofjazz00gioia|title=The History of Jazz|last=Gioia|first=Ted|date=2011|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-539970-7|location=Oxford, England|pages=[https://archive.org/details/historyofjazz00gioia/page/309 309–311]|url-access=registration}}</ref> [[వర్గం:సంగీతం]] [[వర్గం:సంగీత చరిత్ర]] i4crmgnaw8zmi1dliguzwey1bq01ni1 10 509396 4955894 2005-01-09T09:45:34Z en>Lexor 0 New parameterized genrebox 4955894 wikitext text/x-wiki {| align=right border="1" cellspacing="0" cellpadding="2" width="250" !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan="2"|<font color=white>{{{name}}}</font> |- !align="left" valign="top"|Stylistic origins: |valign="top"|{{{stylistic_origins}}} |- !align="left" valign="top"|Cultural origins: |valign="top"|{{{cultural_origins}}}} |- !align="left" valign="top"|Typical [[Musical instrument|instruments]]: |valign="top"|{{{instruments}}} |- !align="left" valign="top"|Mainstream popularity: |valign="top"|{{{popularity}}} |- !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color=white>[[List of genres of hip hop|Subgenres]]</font> |- |align=center colspan="2" valign="top"|<small>{{{subgenres}}}</small> |- !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color=white>Fusion genres</font> |- |align=center colspan="2" valign="top"|{{{fusiongenres}}} |- !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color=white>National scenes</font> |- |align=center colspan="2" valign="top"|{{{nationalscenes}}} |- !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color=white>Other topics</font> |- |align=center colspan="2" valign="top"|{{{other_topics}}} |} qtcqgmh4x6hie17sfoya1ai9ti6542f 4955895 4955894 2005-01-09T09:53:05Z en>Lexor 0 4955895 wikitext text/x-wiki {| align=right border="1" cellspacing="0" cellpadding="2" width="250" !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan="2"|<font color=white>{{{name}}}</font> |- !align="left" valign="top"|Stylistic origins: |valign="top"|{{{stylistic_origins}}} |- !align="left" valign="top"|Cultural origins: |valign="top"|{{{cultural_origins}}}} |- !align="left" valign="top"|Typical [[Musical instrument|instruments]]: |valign="top"|{{{instruments}}} |- !align="left" valign="top"|Mainstream popularity: |valign="top"|{{{popularity}}} |- !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color=white>[[List of genres of hip hop|Subgenres]]</font> |- |align=center colspan="2" valign="top"|<small>{{{subgenres}}}</small> |- !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color=white>Fusion genres</font> |- |align=center colspan="2" valign="top"|<small>{{{fusiongenres}}}</small> |- !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color=white>National scenes</font> |- |align=center colspan="2" valign="top"|<small>{{{nationalscenes}}}</small> |- !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color=white>Other topics</font> |- |align=center colspan="2" valign="top"|<small>{{{other_topics}}}</small> |} 3xyv8b8zrhyep96g3cb3suanskzwvfu 4955896 4955895 2005-01-09T09:54:59Z en>Lexor 0 4955896 wikitext text/x-wiki {| align=right border="1" cellspacing="0" cellpadding="2" width="250" !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan="2"|<font color=white>{{{name}}}</font> |- !align="left" valign="top"|Stylistic origins: |valign="top"|{{{stylistic_origins}}} |- !align="left" valign="top"|Cultural origins: |valign="top"|{{{cultural_origins}}} |- !align="left" valign="top"|Typical [[Musical instrument|instruments]]: |valign="top"|{{{instruments}}} |- !align="left" valign="top"|Mainstream popularity: |valign="top"|{{{popularity}}} |- !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color=white>[[List of genres of hip hop|Subgenres]]</font> |- |align=center colspan="2" valign="top"|<small>{{{subgenres}}}</small> |- !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color=white>Fusion genres</font> |- |align=center colspan="2" valign="top"|<small>{{{fusiongenres}}}</small> |- !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color=white>National scenes</font> |- |align=center colspan="2" valign="top"|<small>{{{nationalscenes}}}</small> |- !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color=white>Other topics</font> |- |align=center colspan="2" valign="top"|<small>{{{other_topics}}}</small> |} bk4sji92j6xnoiothud7ivy3a2uncce 4955897 4955896 2005-01-09T09:57:04Z en>Lexor 0 New parameter 4955897 wikitext text/x-wiki {| align=right border="1" cellspacing="0" cellpadding="2" width="250" !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan="2"|<font color="{{{bgcolor}}}">{{{name}}}</font> |- !align="left" valign="top"|Stylistic origins: |valign="top"|{{{stylistic_origins}}} |- !align="left" valign="top"|Cultural origins: |valign="top"|{{{cultural_origins}}} |- !align="left" valign="top"|Typical [[Musical instrument|instruments]]: |valign="top"|{{{instruments}}} |- !align="left" valign="top"|Mainstream popularity: |valign="top"|{{{popularity}}} |- !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color="{{{bgcolor}}}">[[List of genres of hip hop|Subgenres]]</font> |- |align=center colspan="2" valign="top"|<small>{{{subgenres}}}</small> |- !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color="{{{bgcolor}}}">Fusion genres</font> |- |align=center colspan="2" valign="top"|<small>{{{fusiongenres}}}</small> |- !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color="{{{bgcolor}}}>National scenes</font> |- |align=center colspan="2" valign="top"|<small>{{{nationalscenes}}}</small> |- !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color="{{{bgcolor}}}">Other topics</font> |- |align=center colspan="2" valign="top"|<small>{{{other_topics}}}</small> |} 9cekfnzrbtpvb5declkm5spo2oc2gbq 4955898 4955897 2005-01-09T09:58:27Z en>Lexor 0 4955898 wikitext text/x-wiki {| align=right border="1" cellspacing="0" cellpadding="2" width="250" !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan="2"|<font color="{{{bgcolor}}}">{{{name}}}</font> |- !align="left" valign="top"|Stylistic origins: |valign="top"|{{{stylistic_origins}}} |- !align="left" valign="top"|Cultural origins: |valign="top"|{{{cultural_origins}}} |- !align="left" valign="top"|Typical [[Musical instrument|instruments]]: |valign="top"|{{{instruments}}} |- !align="left" valign="top"|Mainstream popularity: |valign="top"|{{{popularity}}} |- !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color="{{{bgcolor}}}">[[List of genres of hip hop|Subgenres]]</font> |- |align=center colspan="2" valign="top"|<small>{{{subgenres}}}</small> |- !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color="{{{bgcolor}}}">Fusion genres</font> |- |align=center colspan="2" valign="top"|<small>{{{fusiongenres}}}</small> |- !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color="{{{bgcolor}}}">National scenes</font> |- |align=center colspan="2" valign="top"|<small>{{{nationalscenes}}}</small> |- !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color="{{{bgcolor}}}">Other topics</font> |- |align=center colspan="2" valign="top"|<small>{{{other_topics}}}</small> |} ps4tnf2jmr07rtschvlzqibpaonh9wx 4955899 4955898 2005-01-09T09:59:40Z en>Lexor 0 4955899 wikitext text/x-wiki {| align=right border="1" cellspacing="0" cellpadding="2" width="250" !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan="2"|<font color="{{{bgcolor}}}">{{{name}}}</font> |- !align="left" valign="top"|Stylistic origins: |valign="top"|{{{stylistic_origins}}} |- !align="left" valign="top"|Cultural origins: |valign="top"|{{{cultural_origins}}} |- !align="left" valign="top"|Typical [[Musical instrument|instruments]]: |valign="top"|{{{instruments}}} |- !align="left" valign="top"|Mainstream popularity: |valign="top"|<small>{{{popularity}}}</small> |- !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color="{{{bgcolor}}}">[[List of genres of hip hop|Subgenres]]</font> |- |align=center colspan="2" valign="top"|<small>{{{subgenres}}}</small> |- !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color="{{{bgcolor}}}">Fusion genres</font> |- |align=center colspan="2" valign="top"|<small>{{{fusiongenres}}}</small> |- !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color="{{{bgcolor}}}">National scenes</font> |- |align=center colspan="2" valign="top"|<small>{{{nationalscenes}}}</small> |- !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color="{{{bgcolor}}}">Other topics</font> |- |align=center colspan="2" valign="top"|<small>{{{other_topics}}}</small> |} ea41dbdoihdae5fa2zlzb87p4fmnj41 4955900 4955899 2005-01-09T10:03:17Z en>Lexor 0 4955900 wikitext text/x-wiki {| align=right border="1" cellspacing="0" cellpadding="2" width="250" !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan="2"|<font color="{{{bgcolor}}}">{{{name}}}</font> |- !align="left" valign="top"|Stylistic origins: |valign="top"|{{{stylistic_origins}}} |- !align="left" valign="top"|Cultural origins: |valign="top"|{{{cultural_origins}}} |- !align="left" valign="top"|Typical [[Musical instrument|instruments]]: |valign="top"|{{{instruments}}} |- !align="left" valign="top"|Mainstream popularity: |valign="top"|<small>{{{popularity}}}</small> |- !align="left" valign="top"|Derivative forms: |valign="top"|<small>{{{derivatives}}}</small> |- !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color="{{{bgcolor}}}">[[List of genres of hip hop|Subgenres]]</font> |- |align=center colspan="2" valign="top"|<small>{{{subgenres}}}</small> |- !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color="{{{bgcolor}}}">Fusion genres</font> |- |align=center colspan="2" valign="top"|<small>{{{fusiongenres}}}</small> |- !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color="{{{bgcolor}}}">National scenes</font> |- |align=center colspan="2" valign="top"|<small>{{{nationalscenes}}}</small> |- !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color="{{{bgcolor}}}">Other topics</font> |- |align=center colspan="2" valign="top"|<small>{{{other_topics}}}</small> |} 9b2mgrykr00rrr50f6rcovgu08gv6i1 4955901 4955900 2005-01-09T10:05:31Z en>Lexor 0 New 4955901 wikitext text/x-wiki {| align=right border="1" cellspacing="0" cellpadding="2" width="250" !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan="2"|<font color="{{{bgcolor}}}">{{{name}}}</font> |- !align="left" valign="top"|Stylistic origins: |valign="top"|{{{stylistic_origins}}} |- !align="left" valign="top"|Cultural origins: |valign="top"|{{{cultural_origins}}} |- !align="left" valign="top"|Typical [[Musical instrument|instruments]]: |valign="top"|{{{instruments}}} |- !align="left" valign="top"|Mainstream popularity: |valign="top"|<small>{{{popularity}}}</small> |- !align="left" valign="top"|Derivative forms: |valign="top"|<small>{{{derivatives}}}</small> |- !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color="{{{bgcolor}}}">[[List of genres of hip hop|Subgenres]]</font> |- |align=center colspan="2" valign="top"|<small>{{{subgenres}}}</small> |- !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color="{{{bgcolor}}}">Fusion genres</font> |- |align=center colspan="2" valign="top"|<small>{{{fusiongenres}}}</small> |- !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color="{{{bgcolor}}}">Regional scenes</font> |- |align=center colspan="2" valign="top"|<small>{{{regional_scenes}}}</small> |- !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color="{{{bgcolor}}}">Other topics</font> |- |align=center colspan="2" valign="top"|<small>{{{other_topics}}}</small> |} d32c0m3mx2281jky3vsc6cx86n141r9 4955902 4955901 2005-01-09T10:08:24Z en>Lexor 0 {{{subgenrelist}}} 4955902 wikitext text/x-wiki {| align=right border="1" cellspacing="0" cellpadding="2" width="250" !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan="2"|<font color="{{{bgcolor}}}">{{{name}}}</font> |- !align="left" valign="top"|Stylistic origins: |valign="top"|{{{stylistic_origins}}} |- !align="left" valign="top"|Cultural origins: |valign="top"|{{{cultural_origins}}} |- !align="left" valign="top"|Typical [[Musical instrument|instruments]]: |valign="top"|{{{instruments}}} |- !align="left" valign="top"|Mainstream popularity: |valign="top"|<small>{{{popularity}}}</small> |- !align="left" valign="top"|Derivative forms: |valign="top"|<small>{{{derivatives}}}</small> |- !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color="{{{bgcolor}}}">[[{{{subgenrelist}}}|Subgenres]]</font> |- |align=center colspan="2" valign="top"|<small>{{{subgenres}}}</small> |- !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color="{{{bgcolor}}}">Fusion genres</font> |- |align=center colspan="2" valign="top"|<small>{{{fusiongenres}}}</small> |- !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color="{{{bgcolor}}}">Regional scenes</font> |- |align=center colspan="2" valign="top"|<small>{{{regional_scenes}}}</small> |- !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color="{{{bgcolor}}}">Other topics</font> |- |align=center colspan="2" valign="top"|<small>{{{other_topics}}}</small> |} rwlp0q68xxdwjuse3flodo1doc8pers 4955903 4955902 2005-01-09T10:18:15Z en>Lexor 0 Left margin 4955903 wikitext text/x-wiki {| align=right border="1" cellspacing="0" cellpadding="2" width="250" style="margin-left:1em;" !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan="2"|<font color="{{{bgcolor}}}">{{{name}}}</font> |- !align="left" valign="top"|Stylistic origins: |valign="top"|{{{stylistic_origins}}} |- !align="left" valign="top"|Cultural origins: |valign="top"|{{{cultural_origins}}} |- !align="left" valign="top"|Typical [[Musical instrument|instruments]]: |valign="top"|{{{instruments}}} |- !align="left" valign="top"|Mainstream popularity: |valign="top"|<small>{{{popularity}}}</small> |- !align="left" valign="top"|Derivative forms: |valign="top"|<small>{{{derivatives}}}</small> |- !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color="{{{bgcolor}}}">[[{{{subgenrelist}}}|Subgenres]]</font> |- |align=center colspan="2" valign="top"|<small>{{{subgenres}}}</small> |- !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color="{{{bgcolor}}}">Fusion genres</font> |- |align=center colspan="2" valign="top"|<small>{{{fusiongenres}}}</small> |- !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color="{{{bgcolor}}}">Regional scenes</font> |- |align=center colspan="2" valign="top"|<small>{{{regional_scenes}}}</small> |- !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color="{{{bgcolor}}}">Other topics</font> |- |align=center colspan="2" valign="top"|<small>{{{other_topics}}}</small> |} swmun8og6mkpc2zftjpgs5kcoayhw44 4955904 4955903 2005-01-09T12:21:14Z en>Lexor 0 class="toccolours" 4955904 wikitext text/x-wiki {| align=right cellspacing="0" cellpadding="2" width="250" class="toccolours" !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan="2"|<font color="{{{bgcolor}}}">{{{name}}}</font> |- !align="left" valign="top"|Stylistic origins: |valign="top"|{{{stylistic_origins}}} |- !align="left" valign="top"|Cultural origins: |valign="top"|{{{cultural_origins}}} |- !align="left" valign="top"|Typical [[Musical instrument|instruments]]: |valign="top"|{{{instruments}}} |- !align="left" valign="top"|Mainstream popularity: |valign="top"|<small>{{{popularity}}}</small> |- !align="left" valign="top"|Derivative forms: |valign="top"|<small>{{{derivatives}}}</small> |- !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color="{{{bgcolor}}}">[[{{{subgenrelist}}}|Subgenres]]</font> |- |align=center colspan="2" valign="top"|<small>{{{subgenres}}}</small> |- !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color="{{{bgcolor}}}">Fusion genres</font> |- |align=center colspan="2" valign="top"|<small>{{{fusiongenres}}}</small> |- !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color="{{{bgcolor}}}">Regional scenes</font> |- |align=center colspan="2" valign="top"|<small>{{{regional_scenes}}}</small> |- !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color="{{{bgcolor}}}">Other topics</font> |- |align=center colspan="2" valign="top"|<small>{{{other_topics}}}</small> |} 0d0m91r806r67wtuk1g2bojl8f6gvfb 4955905 4955904 2005-01-09T12:22:43Z en>Lexor 0 style="margin-left:1em;" 4955905 wikitext text/x-wiki {| align=right cellspacing="0" cellpadding="2" width="250" class="toccolours" style="margin-left:1em;" !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan="2"|<font color="{{{bgcolor}}}">{{{name}}}</font> |- !align="left" valign="top"|Stylistic origins: |valign="top"|{{{stylistic_origins}}} |- !align="left" valign="top"|Cultural origins: |valign="top"|{{{cultural_origins}}} |- !align="left" valign="top"|Typical [[Musical instrument|instruments]]: |valign="top"|{{{instruments}}} |- !align="left" valign="top"|Mainstream popularity: |valign="top"|<small>{{{popularity}}}</small> |- !align="left" valign="top"|Derivative forms: |valign="top"|<small>{{{derivatives}}}</small> |- !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color="{{{bgcolor}}}">[[{{{subgenrelist}}}|Subgenres]]</font> |- |align=center colspan="2" valign="top"|<small>{{{subgenres}}}</small> |- !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color="{{{bgcolor}}}">Fusion genres</font> |- |align=center colspan="2" valign="top"|<small>{{{fusiongenres}}}</small> |- !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color="{{{bgcolor}}}">Regional scenes</font> |- |align=center colspan="2" valign="top"|<small>{{{regional_scenes}}}</small> |- !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color="{{{bgcolor}}}">Other topics</font> |- |align=center colspan="2" valign="top"|<small>{{{other_topics}}}</small> |} kmzqpgky4a1xiudwt1kfwdronqbea4h 4955906 4955905 2005-01-20T12:47:50Z en>Lexor 0 Discreet borders 4955906 wikitext text/x-wiki {| align=right cellspacing="0" cellpadding="2" width="250" class="toccolours" style="margin-left:1em;" !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan="2"|<font color="{{{bgcolor}}}">{{{name}}}</font> |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Stylistic origins: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{stylistic_origins}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Cultural origins: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{cultural_origins}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Typical [[Musical instrument|instruments]]: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{instruments}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Mainstream popularity: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|<small>{{{popularity}}}</small> |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Derivative forms: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|<small>{{{derivatives}}}</small> |- !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color="{{{bgcolor}}}">[[{{{subgenrelist}}}|Subgenres]]</font> |- |align=center colspan="2" valign="top"|<small>{{{subgenres}}}</small> |- !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color="{{{bgcolor}}}">Fusion genres</font> |- |align=center colspan="2" valign="top"|<small>{{{fusiongenres}}}</small> |- !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color="{{{bgcolor}}}">Regional scenes</font> |- |align=center colspan="2" valign="top"|<small>{{{regional_scenes}}}</small> |- !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color="{{{bgcolor}}}">Other topics</font> |- |align=center colspan="2" valign="top"|<small>{{{other_topics}}}</small> |} oq5i0ufzn3ppdlvwlfb7r6yojhjkgbj 4955907 4955906 2005-01-20T12:50:43Z en>Lexor 0 Remove one extraneous border 4955907 wikitext text/x-wiki {| align=right cellspacing="0" cellpadding="2" width="250" class="toccolours" style="margin-left:1em;" !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan="2"|<font color="{{{bgcolor}}}">{{{name}}}</font> |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Stylistic origins: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{stylistic_origins}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Cultural origins: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{cultural_origins}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Typical [[Musical instrument|instruments]]: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{instruments}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Mainstream popularity: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|<small>{{{popularity}}}</small> |- !align="left" valign="top"|Derivative forms: |valign="top"|<small>{{{derivatives}}}</small> |- !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color="{{{bgcolor}}}">[[{{{subgenrelist}}}|Subgenres]]</font> |- |align=center colspan="2" valign="top"|<small>{{{subgenres}}}</small> |- !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color="{{{bgcolor}}}">Fusion genres</font> |- |align=center colspan="2" valign="top"|<small>{{{fusiongenres}}}</small> |- !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color="{{{bgcolor}}}">Regional scenes</font> |- |align=center colspan="2" valign="top"|<small>{{{regional_scenes}}}</small> |- !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color="{{{bgcolor}}}">Other topics</font> |- |align=center colspan="2" valign="top"|<small>{{{other_topics}}}</small> |} 1l0wa32627zyv28zvfv8wt434ehkpiz 4955908 4955907 2005-05-21T00:41:16Z en>Ed g2s 0 4955908 wikitext text/x-wiki {| cellspacing="0" cellpadding="2" class="toccolours" style="float: right; margin: 0 0 1em 1em; width: 20em;" !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan="2"|<font color="{{{bgcolor}}}">{{{name}}}</font> |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Stylistic origins: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{stylistic_origins}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Cultural origins: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{cultural_origins}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Typical [[Musical instrument|instruments]]: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{instruments}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Mainstream popularity: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|<small>{{{popularity}}}</small> |- !align="left" valign="top"|Derivative forms: |valign="top"|<small>{{{derivatives}}}</small> |- !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color="{{{bgcolor}}}">[[{{{subgenrelist}}}|Subgenres]]</font> |- |align=center colspan="2" valign="top"|<small>{{{subgenres}}}</small> |- !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color="{{{bgcolor}}}">Fusion genres</font> |- |align=center colspan="2" valign="top"|<small>{{{fusiongenres}}}</small> |- !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color="{{{bgcolor}}}">Regional scenes</font> |- |align=center colspan="2" valign="top"|<small>{{{regional_scenes}}}</small> |- !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color="{{{bgcolor}}}">Other topics</font> |- |align=center colspan="2" valign="top"|<small>{{{other_topics}}}</small> |} qulw9r5249dls4who0kkdqqeufxs5ye 4955909 4955908 2005-05-21T03:13:35Z en>Netoholic 0 width: 250px 4955909 wikitext text/x-wiki {| cellspacing="0" cellpadding="2" class="toccolours" style="float: right; margin: 0 0 1em 1em; width: 250px;" !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan="2"|<font color="{{{bgcolor}}}">{{{name}}}</font> |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Stylistic origins: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{stylistic_origins}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Cultural origins: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{cultural_origins}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Typical [[Musical instrument|instruments]]: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{instruments}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Mainstream popularity: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|<small>{{{popularity}}}</small> |- !align="left" valign="top"|Derivative forms: |valign="top"|<small>{{{derivatives}}}</small> |- !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color="{{{bgcolor}}}">[[{{{subgenrelist}}}|Subgenres]]</font> |- |align=center colspan="2" valign="top"|<small>{{{subgenres}}}</small> |- !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color="{{{bgcolor}}}">Fusion genres</font> |- |align=center colspan="2" valign="top"|<small>{{{fusiongenres}}}</small> |- !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color="{{{bgcolor}}}">Regional scenes</font> |- |align=center colspan="2" valign="top"|<small>{{{regional_scenes}}}</small> |- !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color="{{{bgcolor}}}">Other topics</font> |- |align=center colspan="2" valign="top"|<small>{{{other_topics}}}</small> |} 0yfacbtha4wq3z9nbbj7pcvek79lwuk 4955910 4955909 2005-05-21T10:14:42Z en>Ed g2s 0 Reverted edits by [[Special:Contributions/Netoholic|Netoholic]] to last version by Ed g2s 4955910 wikitext text/x-wiki {| cellspacing="0" cellpadding="2" class="toccolours" style="float: right; margin: 0 0 1em 1em; width: 20em;" !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan="2"|<font color="{{{bgcolor}}}">{{{name}}}</font> |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Stylistic origins: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{stylistic_origins}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Cultural origins: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{cultural_origins}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Typical [[Musical instrument|instruments]]: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{instruments}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Mainstream popularity: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|<small>{{{popularity}}}</small> |- !align="left" valign="top"|Derivative forms: |valign="top"|<small>{{{derivatives}}}</small> |- !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color="{{{bgcolor}}}">[[{{{subgenrelist}}}|Subgenres]]</font> |- |align=center colspan="2" valign="top"|<small>{{{subgenres}}}</small> |- !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color="{{{bgcolor}}}">Fusion genres</font> |- |align=center colspan="2" valign="top"|<small>{{{fusiongenres}}}</small> |- !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color="{{{bgcolor}}}">Regional scenes</font> |- |align=center colspan="2" valign="top"|<small>{{{regional_scenes}}}</small> |- !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color="{{{bgcolor}}}">Other topics</font> |- |align=center colspan="2" valign="top"|<small>{{{other_topics}}}</small> |} qulw9r5249dls4who0kkdqqeufxs5ye 4955911 4955910 2005-06-29T20:18:14Z en>Mulad 0 css tweak 4955911 wikitext text/x-wiki {| cellspacing="0" cellpadding="2" class="toccolours" style="float: right; margin: 0 0 1em 1em; width: 20em; clear:right;" !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan="2"|<font color="{{{bgcolor}}}">{{{name}}}</font> |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Stylistic origins: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{stylistic_origins}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Cultural origins: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{cultural_origins}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Typical [[Musical instrument|instruments]]: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{instruments}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Mainstream popularity: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|<small>{{{popularity}}}</small> |- !align="left" valign="top"|Derivative forms: |valign="top"|<small>{{{derivatives}}}</small> |- !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color="{{{bgcolor}}}">[[{{{subgenrelist}}}|Subgenres]]</font> |- |align=center colspan="2" valign="top"|<small>{{{subgenres}}}</small> |- !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color="{{{bgcolor}}}">Fusion genres</font> |- |align=center colspan="2" valign="top"|<small>{{{fusiongenres}}}</small> |- !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color="{{{bgcolor}}}">Regional scenes</font> |- |align=center colspan="2" valign="top"|<small>{{{regional_scenes}}}</small> |- !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color="{{{bgcolor}}}">Other topics</font> |- |align=center colspan="2" valign="top"|<small>{{{other_topics}}}</small> |} t15hid3sw9j58ufk55xhzxps19gjd52 4955912 4955911 2006-01-30T16:45:40Z en>Ligulem 0 cat 4955912 wikitext text/x-wiki {| cellspacing="0" cellpadding="2" class="toccolours" style="float: right; margin: 0 0 1em 1em; width: 20em; clear:right;" !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan="2"|<font color="{{{bgcolor}}}">{{{name}}}</font> |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Stylistic origins: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{stylistic_origins}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Cultural origins: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{cultural_origins}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Typical [[Musical instrument|instruments]]: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{instruments}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Mainstream popularity: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|<small>{{{popularity}}}</small> |- !align="left" valign="top"|Derivative forms: |valign="top"|<small>{{{derivatives}}}</small> |- !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color="{{{bgcolor}}}">[[{{{subgenrelist}}}|Subgenres]]</font> |- |align=center colspan="2" valign="top"|<small>{{{subgenres}}}</small> |- !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color="{{{bgcolor}}}">Fusion genres</font> |- |align=center colspan="2" valign="top"|<small>{{{fusiongenres}}}</small> |- !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color="{{{bgcolor}}}">Regional scenes</font> |- |align=center colspan="2" valign="top"|<small>{{{regional_scenes}}}</small> |- !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color="{{{bgcolor}}}">Other topics</font> |- |align=center colspan="2" valign="top"|<small>{{{other_topics}}}</small> |}<noinclude> [[Category:Infobox templates|Music genre]] </noinclude> qnjsjwpaiuwvz2rfqjbs70iclzujmsj 4955913 4955912 2006-02-09T19:09:12Z en>Circeus 0 making everything under "mainstream popularity" optional with [[Wikipedia:HiddenStructure|HiddenStructure]] 4955913 wikitext text/x-wiki {| cellspacing="0" cellpadding="2" class="toccolours" style="float: right; margin: 0 0 1em 1em; width: 20em; clear:right;" !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan="2"|<font color="{{{bgcolor}}}">{{{name}}}</font> |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Stylistic origins: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{stylistic_origins}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Cultural origins: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{cultural_origins}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Typical [[Musical instrument|instruments]]: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{instruments}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Mainstream popularity: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|<small>{{{popularity}}}</small> |- class{{{derivatives}}}="hiddenStructure" !align="left" valign="top" |Derivative forms: |valign="top"|<small>{{{derivatives}}}</small> |- class{{{subgenrelist}}}="hiddenStructure" !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color="{{{bgcolor}}}">[[{{{subgenrelist}}}|Subgenres]]</font> |- class{{{subgenres}}}="hiddenStructure" |align=center colspan="2" valign="top"|<small>{{{subgenres}}}</small> |- class{{{fusiongenres}}}="hiddenStructure" !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color="{{{bgcolor}}}">Fusion genres</font> |- class{{{fusiongenres}}}="hiddenStructure" |align=center colspan="2" valign="top"|<small>{{{fusiongenres}}}</small> |- class{{{regional_scenes}}}="hiddenStructure" !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color="{{{bgcolor}}}">Regional scenes</font> |- class{{{regional_scenes}}}="hiddenStructure" |align=center colspan="2" valign="top"|<small>{{{regional_scenes}}}</small> |- class{{{other_topics}}}="hiddenStructure" !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color="{{{bgcolor}}}">Other topics</font> |- class{{{other_topics}}}="hiddenStructure" |align=center colspan="2" valign="top"|<small>{{{other_topics}}}</small> |}<noinclude> [[Category:Infobox templates|Music genre]] </noinclude> e3dcewru6x1id7tdyw63r0zqz188vnp 4955914 4955913 2006-02-20T15:58:43Z en>Circeus 0 4955914 wikitext text/x-wiki {| cellspacing="0" cellpadding="2" class="toccolours" style="float: right; margin: 0 0 1em 1em; width: 20em; clear:right;" !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan="2"|<font color="{{{bgcolor}}}">{{{name}}}</font> |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Stylistic origins: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{stylistic_origins}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Cultural origins: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{cultural_origins}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Typical [[Musical instrument|instruments]]: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{instruments}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Mainstream popularity: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|<small>{{{popularity}}}</small> |- class="hiddenStructure{{{derivatives|}}}" !align="left" valign="top" |Derivative forms: |valign="top"|<small>{{{derivatives}}}</small> |- class="hiddenStructure{{{subgenrelist|}}}" !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color="{{{bgcolor}}}">[[{{{subgenrelist}}}|Subgenres]]</font> |- class="hiddenStructure{{{subgenres|}}}" |align=center colspan="2" valign="top"|<small>{{{subgenres}}}</small> |- class="hiddenStructure{{{fusiongenres|}}}" !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color="{{{bgcolor}}}">Fusion genres</font> |- class="hiddenStructure{{{fusiongenres|}}}" |align=center colspan="2" valign="top"|<small>{{{fusiongenres}}}</small> |- class="hiddenStructure{{{regional_scenes|}}}" !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color="{{{bgcolor}}}">Regional scenes</font> |- class{{{regional_scenes}}}="hiddenStructure" |align=center colspan="2" valign="top"|<small>{{{regional_scenes}}}</small> |- class="hiddenStructure{{{other_topics|}}}" !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color="{{{bgcolor}}}">Other topics</font> |- class{{{other_topics}}}="hiddenStructure" |align=center colspan="2" valign="top"|<small>{{{other_topics}}}</small> |}<noinclude> [[Category:Infobox templates|Music genre]] </noinclude> b7nowpmdfz6io0vt0md52qjvg9pre1o 4955915 4955914 2006-02-20T15:59:30Z en>Circeus 0 4955915 wikitext text/x-wiki {| cellspacing="0" cellpadding="2" class="toccolours" style="float: right; margin: 0 0 1em 1em; width: 20em; clear:right;" !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan="2"|<font color="{{{bgcolor}}}">{{{name}}}</font> |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Stylistic origins: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{stylistic_origins}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Cultural origins: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{cultural_origins}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Typical [[Musical instrument|instruments]]: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{instruments}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Mainstream popularity: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|<small>{{{popularity}}}</small> |- class="hiddenStructure{{{derivatives|}}}" !align="left" valign="top" |Derivative forms: |valign="top"|<small>{{{derivatives}}}</small> |- class="hiddenStructure{{{subgenrelist|}}}" !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color="{{{bgcolor}}}">[[{{{subgenrelist}}}|Subgenres]]</font> |- class="hiddenStructure{{{subgenres|}}}" |align=center colspan="2" valign="top"|<small>{{{subgenres}}}</small> |- class="hiddenStructure{{{fusiongenres|}}}" !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color="{{{bgcolor}}}">Fusion genres</font> |- class="hiddenStructure{{{fusiongenres|}}}" |align=center colspan="2" valign="top"|<small>{{{fusiongenres}}}</small> |- class="hiddenStructure{{{regional_scenes|}}}" !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color="{{{bgcolor}}}">Regional scenes</font> |- class="hiddenStructure{{{regional_scenes|}}}" |align=center colspan="2" valign="top"|<small>{{{regional_scenes}}}</small> |- class="hiddenStructure{{{other_topics|}}}" !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color="{{{bgcolor}}}">Other topics</font> |- class="hiddenStructure{{{other_topics|}}}" |align=center colspan="2" valign="top"|<small>{{{other_topics}}}</small> |}<noinclude> [[Category:Infobox templates|Music genre]] </noinclude> 6skwultn95qjnhbqryor73afkk23xnt 4955916 4955915 2006-03-07T11:18:12Z en>Locke Cole 0 fix accessibility 4955916 wikitext text/x-wiki {| cellspacing="0" cellpadding="2" class="toccolours" style="float: right; margin: 0 0 1em 1em; width: 20em; clear:right;" !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan="2"|<font color="{{{bgcolor}}}">{{{name}}}</font> |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Stylistic origins: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{stylistic_origins}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Cultural origins: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{cultural_origins}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Typical [[Musical instrument|instruments]]: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{instruments}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Mainstream popularity: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|<small>{{{popularity}}}</small> {{qif|test={{{derivatives|}}}|then=<tr><th align="left" valign="top">Derivative forms:</th><td valign="top"><small>{{{derivatives|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{qif|test={{{subgenrelist|}}}|then=<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">[[{{{subgenrelist}}}|Subgenres]]</font></th></tr>}}<!-- -->{{qif|test={{{subgenres|}}}|then=<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{subgenres|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{qif|test={{{fusiongenres|}}}|then=<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Fusion genres</font></th></tr>}}<!-- -->{{qif|test={{{fusiongenres|}}}|then=<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{fusiongenres|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{qif|test={{{regional_scenes|}}}|then=<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Regional scenes</font></th></tr>}}<!-- -->{{qif|test={{{regional_scenes|}}}|then=<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{regional_scenes|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{qif|test={{{other_topics|}}}|then=<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Other topics</font></th></tr>}}<!-- -->{{qif|test={{{other_topics|}}}|then=<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{other_topics}}}</small></td></tr>}} |}<noinclude> [[Category:Infobox templates|Music genre]] </noinclude> ak2bg5gek98ggrkm1zy3vb6639skpej 4955917 4955916 2006-03-07T19:22:16Z en>Netoholic 0 rvt crusade / ugly html 4955917 wikitext text/x-wiki {| cellspacing="0" cellpadding="2" class="toccolours" style="float: right; margin: 0 0 1em 1em; width: 20em; clear:right;" !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan="2"|<font color="{{{bgcolor}}}">{{{name}}}</font> |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Stylistic origins: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{stylistic_origins}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Cultural origins: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{cultural_origins}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Typical [[Musical instrument|instruments]]: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{instruments}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Mainstream popularity: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|<small>{{{popularity}}}</small> |- class="hiddenStructure{{{derivatives|}}}" !align="left" valign="top" |Derivative forms: |valign="top"|<small>{{{derivatives}}}</small> |- class="hiddenStructure{{{subgenrelist|}}}" !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color="{{{bgcolor}}}">[[{{{subgenrelist}}}|Subgenres]]</font> |- class="hiddenStructure{{{subgenres|}}}" |align=center colspan="2" valign="top"|<small>{{{subgenres}}}</small> |- class="hiddenStructure{{{fusiongenres|}}}" !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color="{{{bgcolor}}}">Fusion genres</font> |- class="hiddenStructure{{{fusiongenres|}}}" |align=center colspan="2" valign="top"|<small>{{{fusiongenres}}}</small> |- class="hiddenStructure{{{regional_scenes|}}}" !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color="{{{bgcolor}}}">Regional scenes</font> |- class="hiddenStructure{{{regional_scenes|}}}" |align=center colspan="2" valign="top"|<small>{{{regional_scenes}}}</small> |- class="hiddenStructure{{{other_topics|}}}" !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan=2 valign="top"|<font color="{{{bgcolor}}}">Other topics</font> |- class="hiddenStructure{{{other_topics|}}}" |align=center colspan="2" valign="top"|<small>{{{other_topics}}}</small> |}<noinclude> [[Category:Infobox templates|Music genre]] </noinclude> 6skwultn95qjnhbqryor73afkk23xnt 4955918 4955917 2006-03-07T19:38:56Z en>David Levy 0 Reverted edits by [[Special:Contributions/Netoholic|Netoholic]] ([[User talk:Netoholic|talk]]) to last version by Locke Cole 4955918 wikitext text/x-wiki {| cellspacing="0" cellpadding="2" class="toccolours" style="float: right; margin: 0 0 1em 1em; width: 20em; clear:right;" !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan="2"|<font color="{{{bgcolor}}}">{{{name}}}</font> |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Stylistic origins: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{stylistic_origins}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Cultural origins: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{cultural_origins}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Typical [[Musical instrument|instruments]]: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{instruments}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Mainstream popularity: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|<small>{{{popularity}}}</small> {{qif|test={{{derivatives|}}}|then=<tr><th align="left" valign="top">Derivative forms:</th><td valign="top"><small>{{{derivatives|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{qif|test={{{subgenrelist|}}}|then=<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">[[{{{subgenrelist}}}|Subgenres]]</font></th></tr>}}<!-- -->{{qif|test={{{subgenres|}}}|then=<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{subgenres|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{qif|test={{{fusiongenres|}}}|then=<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Fusion genres</font></th></tr>}}<!-- -->{{qif|test={{{fusiongenres|}}}|then=<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{fusiongenres|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{qif|test={{{regional_scenes|}}}|then=<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Regional scenes</font></th></tr>}}<!-- -->{{qif|test={{{regional_scenes|}}}|then=<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{regional_scenes|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{qif|test={{{other_topics|}}}|then=<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Other topics</font></th></tr>}}<!-- -->{{qif|test={{{other_topics|}}}|then=<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{other_topics}}}</small></td></tr>}} |}<noinclude> [[Category:Infobox templates|Music genre]] </noinclude> ak2bg5gek98ggrkm1zy3vb6639skpej 4955919 4955918 2006-03-08T04:35:16Z en>Thiago90ap 0 + pt 4955919 wikitext text/x-wiki {| cellspacing="0" cellpadding="2" class="toccolours" style="float: right; margin: 0 0 1em 1em; width: 20em; clear:right;" !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan="2"|<font color="{{{bgcolor}}}">{{{name}}}</font> |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Stylistic origins: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{stylistic_origins}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Cultural origins: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{cultural_origins}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Typical [[Musical instrument|instruments]]: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{instruments}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Mainstream popularity: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|<small>{{{popularity}}}</small> {{qif|test={{{derivatives|}}}|then=<tr><th align="left" valign="top">Derivative forms:</th><td valign="top"><small>{{{derivatives|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{qif|test={{{subgenrelist|}}}|then=<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">[[{{{subgenrelist}}}|Subgenres]]</font></th></tr>}}<!-- -->{{qif|test={{{subgenres|}}}|then=<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{subgenres|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{qif|test={{{fusiongenres|}}}|then=<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Fusion genres</font></th></tr>}}<!-- -->{{qif|test={{{fusiongenres|}}}|then=<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{fusiongenres|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{qif|test={{{regional_scenes|}}}|then=<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Regional scenes</font></th></tr>}}<!-- -->{{qif|test={{{regional_scenes|}}}|then=<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{regional_scenes|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{qif|test={{{other_topics|}}}|then=<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Other topics</font></th></tr>}}<!-- -->{{qif|test={{{other_topics|}}}|then=<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{other_topics}}}</small></td></tr>}} |}<noinclude> [[pt:Predefinição:Infobox estilomusical]] [[Category:Infobox templates|Music genre]] </noinclude> 47r721x5cwa8iutqjqc3wmq33f8zxks 4955920 4955919 2006-04-05T22:22:13Z 200.158.217.153 4955920 wikitext text/x-wiki {| cellspacing="0" cellpadding="2" class="toccolours" style="float: right; margin: 0 0 1em 1em; width: 20em; clear:right;" !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan="2"|<font color="{{{bgcolor}}}">{{{name}}}</font> |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Stylistic origins: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{stylistic_origins}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Cultural origins: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{cultural_origins}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Typical [[Musical instrument|instruments]]: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{instruments}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Mainstream popularity: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|<small>{{{popularity}}}</small> {{qif|test={{{derivatives|}}}|then=<tr><th align="left" valign="top">Derivative forms:</th><td valign="top"><small>{{{derivatives|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{qif|test={{{subgenrelist|}}}|then=<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">[[{{{subgenrelist}}}|Subgenres]]</font></th></tr>}}<!-- -->{{qif|test={{{subgenres|}}}|then=<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{subgenres|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{qif|test={{{fusiongenres|}}}|then=<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Fusion genres</font></th></tr>}}<!-- -->{{qif|test={{{fusiongenres|}}}|then=<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{fusiongenres|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{qif|test={{{regional_scenes|}}}|then=<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Regional scenes</font></th></tr>}}<!-- -->{{qif|test={{{regional_scenes|}}}|then=<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{regional_scenes|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{qif|test={{{other_topics|}}}|then=<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Other topics</font></th></tr>}}<!-- -->{{qif|test={{{other_topics|}}}|then=<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{other_topics}}}</small></td></tr>}} |}<noinclude> [[pt:Predefinição:Tabela de gêneros]] [[Category:Infobox templates|Music genre]] </noinclude> 4aoc7jj8cwzohxrxz6xqm793v6ha0w1 4955921 4955920 2006-04-13T03:00:44Z en>Unint 0 [[fr:Modèle:Style musical]] 4955921 wikitext text/x-wiki {| cellspacing="0" cellpadding="2" class="toccolours" style="float: right; margin: 0 0 1em 1em; width: 20em; clear:right;" !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan="2"|<font color="{{{bgcolor}}}">{{{name}}}</font> |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Stylistic origins: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{stylistic_origins}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Cultural origins: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{cultural_origins}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Typical [[Musical instrument|instruments]]: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{instruments}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Mainstream popularity: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|<small>{{{popularity}}}</small> {{qif|test={{{derivatives|}}}|then=<tr><th align="left" valign="top">Derivative forms:</th><td valign="top"><small>{{{derivatives|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{qif|test={{{subgenrelist|}}}|then=<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">[[{{{subgenrelist}}}|Subgenres]]</font></th></tr>}}<!-- -->{{qif|test={{{subgenres|}}}|then=<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{subgenres|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{qif|test={{{fusiongenres|}}}|then=<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Fusion genres</font></th></tr>}}<!-- -->{{qif|test={{{fusiongenres|}}}|then=<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{fusiongenres|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{qif|test={{{regional_scenes|}}}|then=<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Regional scenes</font></th></tr>}}<!-- -->{{qif|test={{{regional_scenes|}}}|then=<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{regional_scenes|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{qif|test={{{other_topics|}}}|then=<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Other topics</font></th></tr>}}<!-- -->{{qif|test={{{other_topics|}}}|then=<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{other_topics}}}</small></td></tr>}} |}<noinclude> [[fr:Modèle:Style musical]] [[pt:Predefinição:Tabela de gêneros]] [[Category:Infobox templates|Music genre]] </noinclude> euslp293klcc8rkqoodak43kgu362ds 4955922 4955921 2006-04-19T03:47:11Z en>Freakofnurture 0 convert qif to #if: 4955922 wikitext text/x-wiki {| cellspacing="0" cellpadding="2" class="toccolours" style="float: right; margin: 0 0 1em 1em; width: 20em; clear:right;" !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan="2"|<font color="{{{bgcolor}}}">{{{name}}}</font> |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Stylistic origins: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{stylistic_origins}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Cultural origins: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{cultural_origins}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Typical [[Musical instrument|instruments]]: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{instruments}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Mainstream popularity: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|<small>{{{popularity}}}</small> {{#if:{{{derivatives|}}}|<tr><th align="left" valign="top">Derivative forms:</th><td valign="top"><small>{{{derivatives|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{subgenrelist|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">[[{{{subgenrelist}}}|Subgenres]]</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{subgenres|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{subgenres|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{fusiongenres|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Fusion genres</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{fusiongenres|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{fusiongenres|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{regional_scenes|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Regional scenes</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{regional_scenes|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{regional_scenes|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{other_topics|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Other topics</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{other_topics|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{other_topics}}}</small></td></tr>}} |}<noinclude> [[fr:Modèle:Style musical]] [[pt:Predefinição:Tabela de gêneros]] [[Category:Infobox templates|Music genre]] [[Category:Templates using ParserFunctions|{{PAGENAME}}]] </noinclude> pkwtrkjnz1h01o2x15tm70mr9jhyowq 4955923 4955922 2006-05-10T20:40:30Z en>Unint 0 cat 4955923 wikitext text/x-wiki {| cellspacing="0" cellpadding="2" class="toccolours" style="float: right; margin: 0 0 1em 1em; width: 20em; clear:right;" !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan="2"|<font color="{{{bgcolor}}}">{{{name}}}</font> |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Stylistic origins: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{stylistic_origins}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Cultural origins: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{cultural_origins}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Typical [[Musical instrument|instruments]]: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{instruments}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Mainstream popularity: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|<small>{{{popularity}}}</small> {{#if:{{{derivatives|}}}|<tr><th align="left" valign="top">Derivative forms:</th><td valign="top"><small>{{{derivatives|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{subgenrelist|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">[[{{{subgenrelist}}}|Subgenres]]</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{subgenres|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{subgenres|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{fusiongenres|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Fusion genres</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{fusiongenres|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{fusiongenres|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{regional_scenes|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Regional scenes</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{regional_scenes|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{regional_scenes|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{other_topics|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Other topics</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{other_topics|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{other_topics}}}</small></td></tr>}} |}<noinclude> [[fr:Modèle:Style musical]] [[pt:Predefinição:Tabela de gêneros]] [[Category:Infobox templates|Music genre]] [[Category:Music genre templates|{{PAGENAME}}]] [[Category:Templates using ParserFunctions|{{PAGENAME}}]] </noinclude> 0hu9wjyy5qfdecchdyi8m4mpndj9x69 4955924 4955923 2006-06-18T01:29:40Z en>Circeus 0 recat 4955924 wikitext text/x-wiki {| cellspacing="0" cellpadding="2" class="toccolours" style="float: right; margin: 0 0 1em 1em; width: 20em; clear:right;" !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan="2"|<font color="{{{bgcolor}}}">{{{name}}}</font> |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Stylistic origins: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{stylistic_origins}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Cultural origins: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{cultural_origins}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Typical [[Musical instrument|instruments]]: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{instruments}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Mainstream popularity: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|<small>{{{popularity}}}</small> {{#if:{{{derivatives|}}}|<tr><th align="left" valign="top">Derivative forms:</th><td valign="top"><small>{{{derivatives|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{subgenrelist|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">[[{{{subgenrelist}}}|Subgenres]]</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{subgenres|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{subgenres|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{fusiongenres|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Fusion genres</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{fusiongenres|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{fusiongenres|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{regional_scenes|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Regional scenes</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{regional_scenes|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{regional_scenes|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{other_topics|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Other topics</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{other_topics|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{other_topics}}}</small></td></tr>}} |}<noinclude> [[fr:Modèle:Style musical]] [[pt:Predefinição:Tabela de gêneros]] [[Category:music infobox templates|Music genre]] [[Category:Music genre templates|{{PAGENAME}}]] [[Category:Templates using ParserFunctions|{{PAGENAME}}]] </noinclude> jikp4iwzuilxx3kjlvn0nqins4tcj13 4955925 4955924 2006-07-17T03:38:01Z en>Circeus 0 allow a non-linked subgenre list header 4955925 wikitext text/x-wiki {| cellspacing="0" cellpadding="2" class="toccolours" style="float: right; margin: 0 0 1em 1em; width: 20em; clear:right;" !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan="2"|<font color="{{{bgcolor}}}">{{{name}}}</font> |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Stylistic origins: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{stylistic_origins}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Cultural origins: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{cultural_origins}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Typical [[Musical instrument|instruments]]: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{instruments}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Mainstream popularity: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|<small>{{{popularity}}}</small> {{#if:{{{derivatives|}}}|<tr><th align="left" valign="top">Derivative forms:</th><td valign="top"><small>{{{derivatives|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{subgenrelist|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">[[{{{subgenrelist}}}|Subgenres]]</font></th></tr>|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Subgenres</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{subgenres|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{subgenres|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{fusiongenres|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Fusion genres</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{fusiongenres|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{fusiongenres|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{regional_scenes|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Regional scenes</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{regional_scenes|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{regional_scenes|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{other_topics|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Other topics</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{other_topics|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{other_topics}}}</small></td></tr>}} |}<noinclude> [[fr:Modèle:Style musical]] [[pt:Predefinição:Tabela de gêneros]] [[Category:music infobox templates|Music genre]] [[Category:Music genre templates|{{PAGENAME}}]] [[Category:Templates using ParserFunctions|{{PAGENAME}}]] </noinclude> 727f44m2lc9qelusso29tz1zobqw68o 4955926 4955925 2006-07-17T03:46:07Z en>Circeus 0 text 4955926 wikitext text/x-wiki {| cellspacing="0" cellpadding="2" class="toccolours" style="float: right; margin: 0 0 1em 1em; width: 20em; clear:right;" !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan="2"|<font color="{{{bgcolor}}}">{{{name}}}</font> |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Stylistic origins: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{stylistic_origins}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Cultural origins: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{cultural_origins}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Typical [[Musical instrument|instruments]]: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{instruments}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Mainstream popularity: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|<small>{{{popularity}}}</small> {{#if:{{{derivatives|}}}|<tr><th align="left" valign="top">Derivative forms:</th><td valign="top"><small>{{{derivatives|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{subgenrelist|}}}|{{exists | page={{{subgenrelist|}}} | then=<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">[[{{{subgenrelist}}}|Subgenres]]</font></th></tr>| else=<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Subgenres</font></th></tr>}} }}<!-- -->{{#if:{{{subgenres|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{subgenres|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{fusiongenres|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Fusion genres</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{fusiongenres|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{fusiongenres|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{regional_scenes|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Regional scenes</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{regional_scenes|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{regional_scenes|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{other_topics|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Other topics</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{other_topics|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{other_topics}}}</small></td></tr>}} |}<noinclude> [[fr:Modèle:Style musical]] [[pt:Predefinição:Tabela de gêneros]] [[Category:music infobox templates|Music genre]] [[Category:Music genre templates|{{PAGENAME}}]] [[Category:Templates using ParserFunctions|{{PAGENAME}}]] </noinclude> 6thuogomkbl4wjun0p4wni5nc4cxh3w 4955927 4955926 2006-10-21T23:06:27Z 89.111.192.183 4955927 wikitext text/x-wiki {| cellspacing="0" cellpadding="2" class="toccolours" style="float: right; margin: 0 0 1em 1em; width: 20em; clear:right;" !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan="2"|<font color="{{{bgcolor}}}">{{{Naziv}}}</font> |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Stilsko porijeklo: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{Stilsko_Porijeklo}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Kulturolosko porijeklo: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{Kulturolsko_porijeklo}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Tipicni [[Muzicki instrument|instrumenti]]: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{instrumenti}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Popularnost: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|<small>{{{popularnost}}}</small> {{#if:{{{derivatives|}}}|<tr><th align="left" valign="top">Derivative forms:</th><td valign="top"><small>{{{derivatives|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{Podzanrovi|}}}|{{exists | page={{{Podzanrovi|}}} | then=<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">[[{{{Lista_podzanrova}}}|Podzanrovi]]</font></th></tr>| else=<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Subgenres</font></th></tr>}} }}<!-- -->{{#if:{{{Podzanrovi|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{Podzanrovi|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{Fusiongenres|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Fusion genres</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{fusiongenres|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{fusiongenres|}}}</small></td></tr>}}<!-- |} om9olzai08ean9c6wc43wlhzv3v9czl 4955928 4955927 2006-10-21T23:10:41Z 89.111.192.183 4955928 wikitext text/x-wiki {| cellspacing="0" cellpadding="2" class="toccolours" style="float: right; margin: 0 0 1em 1em; width: 20em; clear:right;" !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan="2"|<font color="{{{bgcolor}}}">{{{name}}}</font> |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Stylistic origins: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{stylistic_origins}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Cultural origins: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{cultural_origins}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Typical [[Musical instrument|instruments]]: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{instruments}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Mainstream popularity: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|<small>{{{popularity}}}</small> {{#if:{{{derivatives|}}}|<tr><th align="left" valign="top">Derivative forms:</th><td valign="top"><small>{{{derivatives|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{subgenrelist|}}}|{{exists | page={{{subgenrelist|}}} | then=<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">[[{{{subgenrelist}}}|Subgenres]]</font></th></tr>| else=<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Subgenres</font></th></tr>}} }}<!-- -->{{#if:{{{subgenres|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{subgenres|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{fusiongenres|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Fusion genres</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{fusiongenres|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{fusiongenres|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{regional_scenes|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Regional scenes</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{regional_scenes|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{regional_scenes|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{other_topics|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Other topics</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{other_topics|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{other_topics}}}</small></td></tr>}} |}<noinclude> [[fr:Modèle:Style musical]] [[pt:Predefinição:Tabela de gêneros]] [[Category:music infobox templates|Music genre]] [[Category:Music genre templates|{{PAGENAME}}]] [[Category:Templates using ParserFunctions|{{PAGENAME}}]] </noinclude> 6thuogomkbl4wjun0p4wni5nc4cxh3w 4955929 4955928 2006-11-10T11:21:38Z en>Lhademmor 0 +da 4955929 wikitext text/x-wiki {| cellspacing="0" cellpadding="2" class="toccolours" style="float: right; margin: 0 0 1em 1em; width: 20em; clear:right;" !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan="2"|<font color="{{{bgcolor}}}">{{{name}}}</font> |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Stylistic origins: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{stylistic_origins}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Cultural origins: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{cultural_origins}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Typical [[Musical instrument|instruments]]: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{instruments}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Mainstream popularity: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|<small>{{{popularity}}}</small> {{#if:{{{derivatives|}}}|<tr><th align="left" valign="top">Derivative forms:</th><td valign="top"><small>{{{derivatives|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{subgenrelist|}}}|{{exists | page={{{subgenrelist|}}} | then=<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">[[{{{subgenrelist}}}|Subgenres]]</font></th></tr>| else=<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Subgenres</font></th></tr>}} }}<!-- -->{{#if:{{{subgenres|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{subgenres|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{fusiongenres|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Fusion genres</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{fusiongenres|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{fusiongenres|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{regional_scenes|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Regional scenes</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{regional_scenes|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{regional_scenes|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{other_topics|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Other topics</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{other_topics|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{other_topics}}}</small></td></tr>}} |}<noinclude> [[da:Skabelon:Infoboks musikgenre]] [[fr:Modèle:Style musical]] [[pt:Predefinição:Tabela de gêneros]] [[Category:music infobox templates|Music genre]] [[Category:Music genre templates|{{PAGENAME}}]] [[Category:Templates using ParserFunctions|{{PAGENAME}}]] </noinclude> 0cs6l4lu3j7b1bee0mw1djcz2ei9y8s 4955930 4955929 2006-12-27T23:52:59Z en>Tariqabjotu 0 Protected Template:Infobox Music genre: high-profile template [edit=sysop:move=sysop] 4955929 wikitext text/x-wiki {| cellspacing="0" cellpadding="2" class="toccolours" style="float: right; margin: 0 0 1em 1em; width: 20em; clear:right;" !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan="2"|<font color="{{{bgcolor}}}">{{{name}}}</font> |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Stylistic origins: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{stylistic_origins}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Cultural origins: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{cultural_origins}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Typical [[Musical instrument|instruments]]: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{instruments}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Mainstream popularity: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|<small>{{{popularity}}}</small> {{#if:{{{derivatives|}}}|<tr><th align="left" valign="top">Derivative forms:</th><td valign="top"><small>{{{derivatives|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{subgenrelist|}}}|{{exists | page={{{subgenrelist|}}} | then=<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">[[{{{subgenrelist}}}|Subgenres]]</font></th></tr>| else=<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Subgenres</font></th></tr>}} }}<!-- -->{{#if:{{{subgenres|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{subgenres|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{fusiongenres|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Fusion genres</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{fusiongenres|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{fusiongenres|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{regional_scenes|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Regional scenes</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{regional_scenes|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{regional_scenes|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{other_topics|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Other topics</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{other_topics|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{other_topics}}}</small></td></tr>}} |}<noinclude> [[da:Skabelon:Infoboks musikgenre]] [[fr:Modèle:Style musical]] [[pt:Predefinição:Tabela de gêneros]] [[Category:music infobox templates|Music genre]] [[Category:Music genre templates|{{PAGENAME}}]] [[Category:Templates using ParserFunctions|{{PAGENAME}}]] </noinclude> 0cs6l4lu3j7b1bee0mw1djcz2ei9y8s 4955931 4955930 2006-12-27T23:53:16Z en>Tariqabjotu 0 + {{hprotected}} 4955931 wikitext text/x-wiki {| cellspacing="0" cellpadding="2" class="toccolours" style="float: right; margin: 0 0 1em 1em; width: 20em; clear:right;" !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan="2"|<font color="{{{bgcolor}}}">{{{name}}}</font> |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Stylistic origins: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{stylistic_origins}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Cultural origins: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{cultural_origins}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Typical [[Musical instrument|instruments]]: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{instruments}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Mainstream popularity: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|<small>{{{popularity}}}</small> {{#if:{{{derivatives|}}}|<tr><th align="left" valign="top">Derivative forms:</th><td valign="top"><small>{{{derivatives|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{subgenrelist|}}}|{{exists | page={{{subgenrelist|}}} | then=<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">[[{{{subgenrelist}}}|Subgenres]]</font></th></tr>| else=<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Subgenres</font></th></tr>}} }}<!-- -->{{#if:{{{subgenres|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{subgenres|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{fusiongenres|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Fusion genres</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{fusiongenres|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{fusiongenres|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{regional_scenes|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Regional scenes</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{regional_scenes|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{regional_scenes|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{other_topics|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Other topics</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{other_topics|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{other_topics}}}</small></td></tr>}} |}<noinclude> {{hprotected}} [[da:Skabelon:Infoboks musikgenre]] [[fr:Modèle:Style musical]] [[pt:Predefinição:Tabela de gêneros]] [[Category:music infobox templates|Music genre]] [[Category:Music genre templates|{{PAGENAME}}]] [[Category:Templates using ParserFunctions|{{PAGENAME}}]] </noinclude> 4bq9xtzevk7hs9so4wiosnhvbg632yn 4955932 4955931 2006-12-27T23:53:47Z en>Tariqabjotu 0 clearing space 4955932 wikitext text/x-wiki {| cellspacing="0" cellpadding="2" class="toccolours" style="float: right; margin: 0 0 1em 1em; width: 20em; clear:right;" !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan="2"|<font color="{{{bgcolor}}}">{{{name}}}</font> |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Stylistic origins: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{stylistic_origins}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Cultural origins: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{cultural_origins}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Typical [[Musical instrument|instruments]]: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{instruments}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Mainstream popularity: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|<small>{{{popularity}}}</small> {{#if:{{{derivatives|}}}|<tr><th align="left" valign="top">Derivative forms:</th><td valign="top"><small>{{{derivatives|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{subgenrelist|}}}|{{exists | page={{{subgenrelist|}}} | then=<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">[[{{{subgenrelist}}}|Subgenres]]</font></th></tr>| else=<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Subgenres</font></th></tr>}} }}<!-- -->{{#if:{{{subgenres|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{subgenres|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{fusiongenres|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Fusion genres</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{fusiongenres|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{fusiongenres|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{regional_scenes|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Regional scenes</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{regional_scenes|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{regional_scenes|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{other_topics|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Other topics</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{other_topics|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{other_topics}}}</small></td></tr>}} |}<noinclude> {{-}} {{hprotected}} [[da:Skabelon:Infoboks musikgenre]] [[fr:Modèle:Style musical]] [[pt:Predefinição:Tabela de gêneros]] [[Category:music infobox templates|Music genre]] [[Category:Music genre templates|{{PAGENAME}}]] [[Category:Templates using ParserFunctions|{{PAGENAME}}]] </noinclude> son4pghq5iwohke55cctvy5xiwlg2rq 4955933 4955932 2007-01-25T14:03:43Z en>Ilmari Karonen 0 {{exist}} -> {{#ifexist:}} 4955933 wikitext text/x-wiki {| cellspacing="0" cellpadding="2" class="toccolours" style="float: right; margin: 0 0 1em 1em; width: 20em; clear:right;" !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan="2"|<font color="{{{bgcolor}}}">{{{name}}}</font> |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Stylistic origins: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{stylistic_origins}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Cultural origins: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{cultural_origins}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Typical [[Musical instrument|instruments]]: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{instruments}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Mainstream popularity: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|<small>{{{popularity}}}</small> {{#if:{{{derivatives|}}}|<tr><th align="left" valign="top">Derivative forms:</th><td valign="top"><small>{{{derivatives|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{subgenrelist|}}}|{{#ifexist:{{{subgenrelist|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">[[{{{subgenrelist}}}|Subgenres]]</font></th></tr>|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Subgenres</font></th></tr>}} }}<!-- -->{{#if:{{{subgenres|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{subgenres|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{fusiongenres|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Fusion genres</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{fusiongenres|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{fusiongenres|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{regional_scenes|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Regional scenes</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{regional_scenes|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{regional_scenes|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{other_topics|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Other topics</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{other_topics|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{other_topics}}}</small></td></tr>}} |}<noinclude> {{-}} {{hprotected}} [[da:Skabelon:Infoboks musikgenre]] [[fr:Modèle:Style musical]] [[pt:Predefinição:Tabela de gêneros]] [[Category:music infobox templates|Music genre]] [[Category:Music genre templates|{{PAGENAME}}]] [[Category:Templates using ParserFunctions|{{PAGENAME}}]] </noinclude> stmlsjurvqur27e4h6v3wa6d948x8yi 4955934 4955933 2007-05-03T19:40:59Z en>Geniac 0 added a Usage section with a blank copy 4955934 wikitext text/x-wiki {| cellspacing="0" cellpadding="2" class="toccolours" style="float: right; margin: 0 0 1em 1em; width: 20em; clear:right;" !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan="2"|<font color="{{{bgcolor}}}">{{{name}}}</font> |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Stylistic origins: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{stylistic_origins}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Cultural origins: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{cultural_origins}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Typical [[Musical instrument|instruments]]: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{instruments}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Mainstream popularity: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|<small>{{{popularity}}}</small> {{#if:{{{derivatives|}}}|<tr><th align="left" valign="top">Derivative forms:</th><td valign="top"><small>{{{derivatives|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{subgenrelist|}}}|{{#ifexist:{{{subgenrelist|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">[[{{{subgenrelist}}}|Subgenres]]</font></th></tr>|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Subgenres</font></th></tr>}} }}<!-- -->{{#if:{{{subgenres|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{subgenres|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{fusiongenres|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Fusion genres</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{fusiongenres|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{fusiongenres|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{regional_scenes|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Regional scenes</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{regional_scenes|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{regional_scenes|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{other_topics|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Other topics</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{other_topics|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{other_topics}}}</small></td></tr>}} |}<noinclude> ==Usage== <pre> {{Infobox Music genre | name = | color = | bgcolor = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | popularity = | derivatives = | subgenrelist = | subgenres = | fusiongenres = | regional_scenes = | other_topics = }} </pre> {{-}} {{hprotected}} [[da:Skabelon:Infoboks musikgenre]] [[fr:Modèle:Style musical]] [[pt:Predefinição:Tabela de gêneros]] [[Category:music infobox templates|Music genre]] [[Category:Music genre templates|{{PAGENAME}}]] [[Category:Templates using ParserFunctions|{{PAGENAME}}]] </noinclude> ekwrnx03n0dzxdj0g5zgucdv1ujzbyu 4955935 4955934 2007-07-19T19:01:10Z en>Ck lostsword 0 Adding Polish interwiki 4955935 wikitext text/x-wiki {| cellspacing="0" cellpadding="2" class="toccolours" style="float: right; margin: 0 0 1em 1em; width: 20em; clear:right;" !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan="2"|<font color="{{{bgcolor}}}">{{{name}}}</font> |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Stylistic origins: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{stylistic_origins}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Cultural origins: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{cultural_origins}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Typical [[Musical instrument|instruments]]: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{instruments}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Mainstream popularity: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|<small>{{{popularity}}}</small> {{#if:{{{derivatives|}}}|<tr><th align="left" valign="top">Derivative forms:</th><td valign="top"><small>{{{derivatives|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{subgenrelist|}}}|{{#ifexist:{{{subgenrelist|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">[[{{{subgenrelist}}}|Subgenres]]</font></th></tr>|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Subgenres</font></th></tr>}} }}<!-- -->{{#if:{{{subgenres|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{subgenres|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{fusiongenres|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Fusion genres</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{fusiongenres|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{fusiongenres|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{regional_scenes|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Regional scenes</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{regional_scenes|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{regional_scenes|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{other_topics|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Other topics</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{other_topics|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{other_topics}}}</small></td></tr>}} |}<noinclude> ==Usage== <pre> {{Infobox Music genre | name = | color = | bgcolor = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | popularity = | derivatives = | subgenrelist = | subgenres = | fusiongenres = | regional_scenes = | other_topics = }} </pre> {{-}} {{hprotected}} [[da:Skabelon:Infoboks musikgenre]] [[fr:Modèle:Style musical]] [[pl:Szablon:Gatunek muzyki infobox]] [[pt:Predefinição:Tabela de gêneros]] [[Category:music infobox templates|Music genre]] [[Category:Music genre templates|{{PAGENAME}}]] [[Category:Templates using ParserFunctions|{{PAGENAME}}]] </noinclude> eyeb95oz3ckxli27loykfvovr4ee4gn 4955936 4955935 2007-09-14T03:53:56Z en>MZMcBride 0 Changed protection level for "[[Template:Infobox Music genre]]": not very high-use now [edit=autoconfirmed:move=autoconfirmed] 4955935 wikitext text/x-wiki {| cellspacing="0" cellpadding="2" class="toccolours" style="float: right; margin: 0 0 1em 1em; width: 20em; clear:right;" !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan="2"|<font color="{{{bgcolor}}}">{{{name}}}</font> |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Stylistic origins: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{stylistic_origins}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Cultural origins: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{cultural_origins}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Typical [[Musical instrument|instruments]]: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{instruments}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Mainstream popularity: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|<small>{{{popularity}}}</small> {{#if:{{{derivatives|}}}|<tr><th align="left" valign="top">Derivative forms:</th><td valign="top"><small>{{{derivatives|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{subgenrelist|}}}|{{#ifexist:{{{subgenrelist|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">[[{{{subgenrelist}}}|Subgenres]]</font></th></tr>|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Subgenres</font></th></tr>}} }}<!-- -->{{#if:{{{subgenres|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{subgenres|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{fusiongenres|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Fusion genres</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{fusiongenres|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{fusiongenres|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{regional_scenes|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Regional scenes</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{regional_scenes|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{regional_scenes|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{other_topics|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Other topics</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{other_topics|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{other_topics}}}</small></td></tr>}} |}<noinclude> ==Usage== <pre> {{Infobox Music genre | name = | color = | bgcolor = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | popularity = | derivatives = | subgenrelist = | subgenres = | fusiongenres = | regional_scenes = | other_topics = }} </pre> {{-}} {{hprotected}} [[da:Skabelon:Infoboks musikgenre]] [[fr:Modèle:Style musical]] [[pl:Szablon:Gatunek muzyki infobox]] [[pt:Predefinição:Tabela de gêneros]] [[Category:music infobox templates|Music genre]] [[Category:Music genre templates|{{PAGENAME}}]] [[Category:Templates using ParserFunctions|{{PAGENAME}}]] </noinclude> eyeb95oz3ckxli27loykfvovr4ee4gn 4955937 4955936 2007-09-14T03:56:19Z en>MZMcBride 0 updated template 4955937 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:20em;" !align="center" bgcolor="{{{color}}}" colspan="2"|<font color="{{{bgcolor}}}">{{{name}}}</font> |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Stylistic origins: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{stylistic_origins}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Cultural origins: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{cultural_origins}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Typical [[Musical instrument|instruments]]: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|{{{instruments}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Mainstream popularity: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|<small>{{{popularity}}}</small> {{#if:{{{derivatives|}}}|<tr><th align="left" valign="top">Derivative forms:</th><td valign="top"><small>{{{derivatives|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{subgenrelist|}}}|{{#ifexist:{{{subgenrelist|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">[[{{{subgenrelist}}}|Subgenres]]</font></th></tr>|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Subgenres</font></th></tr>}} }}<!-- -->{{#if:{{{subgenres|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{subgenres|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{fusiongenres|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Fusion genres</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{fusiongenres|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{fusiongenres|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{regional_scenes|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Regional scenes</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{regional_scenes|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{regional_scenes|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{other_topics|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Other topics</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{other_topics|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{other_topics}}}</small></td></tr>}} |}<noinclude> ==Usage== <pre> {{Infobox Music genre | name = | color = | bgcolor = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | popularity = | derivatives = | subgenrelist = | subgenres = | fusiongenres = | regional_scenes = | other_topics = }} </pre> {{-}} {{pp-semi-template|small=yes}} [[da:Skabelon:Infoboks musikgenre]] [[fr:Modèle:Style musical]] [[pl:Szablon:Gatunek muzyki infobox]] [[pt:Predefinição:Tabela de gêneros]] [[Category:music infobox templates|Music genre]] [[Category:Music genre templates|{{PAGENAME}}]] [[Category:Templates using ParserFunctions|{{PAGENAME}}]] </noinclude> 0rwr8aai6pfby326d7ta9owr0s6vaoi 4955938 4955937 2007-09-14T04:01:53Z en>MZMcBride 0 more updates 4955938 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:20em; text-align:left;" ! colspan="2" style="text-align:center; background-color:{{{color}}};" | <font color="{{{bgcolor}}}">{{{name}}}</font> |- ! style="border-bottom:1px solid gray;" | Stylistic origins: | style="border-bottom:1px solid gray;" | {{{stylistic_origins}}} |- ! style="border-bottom: 1px solid gray;" | Cultural origins: | style="border-bottom: 1px solid gray;" | {{{cultural_origins}}} |- | style="border-bottom: 1px solid gray;" | Typical [[Musical instrument|instruments]]: | style="border-bottom: 1px solid gray;" | {{{instruments}}} |- !align="left" valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|Mainstream popularity: |valign="top" style="border-bottom: 1px solid gray;"|<small>{{{popularity}}}</small> {{#if:{{{derivatives|}}}|<tr><th align="left" valign="top">Derivative forms:</th><td valign="top"><small>{{{derivatives|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{subgenrelist|}}}|{{#ifexist:{{{subgenrelist|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">[[{{{subgenrelist}}}|Subgenres]]</font></th></tr>|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Subgenres</font></th></tr>}} }}<!-- -->{{#if:{{{subgenres|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{subgenres|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{fusiongenres|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Fusion genres</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{fusiongenres|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{fusiongenres|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{regional_scenes|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Regional scenes</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{regional_scenes|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{regional_scenes|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{other_topics|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Other topics</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{other_topics|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{other_topics}}}</small></td></tr>}} |}<noinclude> {{pp-semi-template|small=yes}} ==Usage== <pre> {{Infobox Music genre | name = | color = | bgcolor = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | popularity = | derivatives = | subgenrelist = | subgenres = | fusiongenres = | regional_scenes = | other_topics = }} </pre> [[Category:music infobox templates|Music genre]] [[Category:Music genre templates|{{PAGENAME}}]] [[Category:Templates using ParserFunctions|{{PAGENAME}}]] [[da:Skabelon:Infoboks musikgenre]] [[fr:Modèle:Style musical]] [[pl:Szablon:Gatunek muzyki infobox]] [[pt:Predefinição:Tabela de gêneros]] </noinclude> 14fn5a1fb5vgmk4o9a9btwupycitsyu 4955939 4955938 2007-09-14T04:04:43Z en>MZMcBride 0 more updates 4955939 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:20em; text-align:left;" ! colspan="2" style="text-align:center; background-color:{{{color}}};" | <font color="{{{bgcolor}}}">{{{name}}}</font> |- ! style="border-bottom:1px solid gray;" | Stylistic origins: | style="border-bottom:1px solid gray;" | {{{stylistic_origins}}} |- ! style="border-bottom:1px solid gray;" | Cultural origins: | style="border-bottom:1px solid gray;" | {{{cultural_origins}}} |- ! style="border-bottom:1px solid gray;" | Typical [[Musical instrument|instruments]]: | style="border-bottom:1px solid gray;" | {{{instruments}}} |- ! style="border-bottom:1px solid gray;" | Mainstream popularity: | style="border-bottom:1px solid gray;" | <small>{{{popularity}}}</small> |- {{#if:{{{derivatives|}}}| ! Derivative forms: {{!}} <small>{{{derivatives|}}}</small> {{!}}- }}<!-- -->{{#if:{{{subgenrelist|}}}|{{#ifexist:{{{subgenrelist|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">[[{{{subgenrelist}}}|Subgenres]]</font></th></tr>|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Subgenres</font></th></tr>}} }}<!-- -->{{#if:{{{subgenres|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{subgenres|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{fusiongenres|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Fusion genres</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{fusiongenres|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{fusiongenres|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{regional_scenes|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Regional scenes</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{regional_scenes|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{regional_scenes|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{other_topics|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Other topics</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{other_topics|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{other_topics}}}</small></td></tr>}} |}<noinclude> {{pp-semi-template|small=yes}} ==Usage== <pre> {{Infobox Music genre | name = | color = | bgcolor = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | popularity = | derivatives = | subgenrelist = | subgenres = | fusiongenres = | regional_scenes = | other_topics = }} </pre> [[Category:music infobox templates|Music genre]] [[Category:Music genre templates|{{PAGENAME}}]] [[Category:Templates using ParserFunctions|{{PAGENAME}}]] [[da:Skabelon:Infoboks musikgenre]] [[fr:Modèle:Style musical]] [[pl:Szablon:Gatunek muzyki infobox]] [[pt:Predefinição:Tabela de gêneros]] </noinclude> pj9qhkuc80gzn0xexgticep9wget2pe 4955940 4955939 2007-09-24T16:08:58Z en>PEJL 0 tweak formatting 4955940 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:20em; text-align:left;" ! colspan="2" style="text-align:center; background-color:{{{color}}};" | <font color="{{{bgcolor}}}">{{{name}}}</font> |- ! style="border-bottom:1px solid gray;" | Stylistic origins: | style="border-bottom:1px solid gray;" | {{{stylistic_origins}}} |- ! style="border-bottom:1px solid gray;" | Cultural origins: | style="border-bottom:1px solid gray;" | {{{cultural_origins}}} |- ! style="border-bottom:1px solid gray;" | Typical [[Musical instrument|instruments]]: | style="border-bottom:1px solid gray;" | {{{instruments}}} |- ! style="border-bottom:1px solid gray;" | Mainstream popularity: | style="border-bottom:1px solid gray;" | <small>{{{popularity}}}</small> |- {{#if:{{{derivatives|}}}| ! Derivative forms: {{!}} <small>{{{derivatives|}}}</small> {{!}}- }}<!-- -->{{#if:{{{subgenrelist|}}}|{{#ifexist:{{{subgenrelist|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">[[{{{subgenrelist}}}|Subgenres]]</font></th></tr>|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Subgenres</font></th></tr>}} }}<!-- -->{{#if:{{{subgenres|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{subgenres|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{fusiongenres|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Fusion genres</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{fusiongenres|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{fusiongenres|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{regional_scenes|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Regional scenes</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{regional_scenes|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{regional_scenes|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{other_topics|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Other topics</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{other_topics|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{other_topics}}}</small></td></tr>}} |}<noinclude> {{pp-semi-template|small=yes}} ==Usage== <pre style="overflow: auto"> {{Infobox Music genre | name = | color = | bgcolor = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | popularity = | derivatives = | subgenrelist = | subgenres = | fusiongenres = | regional_scenes = | other_topics = }} </pre> [[Category:music infobox templates|Music genre]] [[Category:Music genre templates|{{PAGENAME}}]] [[Category:Templates using ParserFunctions|{{PAGENAME}}]] [[da:Skabelon:Infoboks musikgenre]] [[fr:Modèle:Style musical]] [[pl:Szablon:Gatunek muzyki infobox]] [[pt:Predefinição:Tabela de gêneros]] </noinclude> 1yjnik1ol3215seq9b60g82b04lmvm5 4955941 4955940 2007-09-26T06:52:35Z en>PEJL 0 partial rv, to try to fix breakage 4955941 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:20em; text-align:left;" ! colspan="2" style="text-align:center; background-color:{{{color}}};" | <font color="{{{bgcolor}}}">{{{name}}}</font> |- ! style="border-bottom:1px solid gray;" | Stylistic origins: | style="border-bottom:1px solid gray;" | {{{stylistic_origins}}} |- ! style="border-bottom:1px solid gray;" | Cultural origins: | style="border-bottom:1px solid gray;" | {{{cultural_origins}}} |- ! style="border-bottom:1px solid gray;" | Typical [[Musical instrument|instruments]]: | style="border-bottom:1px solid gray;" | {{{instruments}}} |- ! style="border-bottom:1px solid gray;" | Mainstream popularity: | style="border-bottom:1px solid gray;" | <small>{{{popularity}}}</small> {{#if:{{{derivatives|}}}|<tr><th align="left" valign="top">Derivative forms:</th><td valign="top"><small>{{{derivatives|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{subgenrelist|}}}|{{#ifexist:{{{subgenrelist|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">[[{{{subgenrelist}}}|Subgenres]]</font></th></tr>|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Subgenres</font></th></tr>}} }}<!-- -->{{#if:{{{subgenres|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{subgenres|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{fusiongenres|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Fusion genres</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{fusiongenres|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{fusiongenres|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{regional_scenes|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Regional scenes</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{regional_scenes|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{regional_scenes|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{other_topics|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Other topics</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{other_topics|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{other_topics}}}</small></td></tr>}} |}<noinclude> {{pp-semi-template|small=yes}} ==Usage== <pre style="overflow: auto"> {{Infobox Music genre | name = | color = | bgcolor = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | popularity = | derivatives = | subgenrelist = | subgenres = | fusiongenres = | regional_scenes = | other_topics = }} </pre> [[Category:music infobox templates|Music genre]] [[Category:Music genre templates|{{PAGENAME}}]] [[Category:Templates using ParserFunctions|{{PAGENAME}}]] [[da:Skabelon:Infoboks musikgenre]] [[fr:Modèle:Style musical]] [[pl:Szablon:Gatunek muzyki infobox]] [[pt:Predefinição:Tabela de gêneros]] </noinclude> 5mzvwbvyxsy5ficwv3z9grobhx0hm2a 4955942 4955941 2007-09-26T18:02:34Z en>PEJL 0 add comment to example, for consistency with other music infoboxes (such as artist, album, single, song) 4955942 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:20em; text-align:left;" ! colspan="2" style="text-align:center; background-color:{{{color}}};" | <font color="{{{bgcolor}}}">{{{name}}}</font> |- ! style="border-bottom:1px solid gray;" | Stylistic origins: | style="border-bottom:1px solid gray;" | {{{stylistic_origins}}} |- ! style="border-bottom:1px solid gray;" | Cultural origins: | style="border-bottom:1px solid gray;" | {{{cultural_origins}}} |- ! style="border-bottom:1px solid gray;" | Typical [[Musical instrument|instruments]]: | style="border-bottom:1px solid gray;" | {{{instruments}}} |- ! style="border-bottom:1px solid gray;" | Mainstream popularity: | style="border-bottom:1px solid gray;" | <small>{{{popularity}}}</small> {{#if:{{{derivatives|}}}|<tr><th align="left" valign="top">Derivative forms:</th><td valign="top"><small>{{{derivatives|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{subgenrelist|}}}|{{#ifexist:{{{subgenrelist|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">[[{{{subgenrelist}}}|Subgenres]]</font></th></tr>|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Subgenres</font></th></tr>}} }}<!-- -->{{#if:{{{subgenres|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{subgenres|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{fusiongenres|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Fusion genres</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{fusiongenres|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{fusiongenres|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{regional_scenes|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Regional scenes</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{regional_scenes|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{regional_scenes|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{other_topics|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Other topics</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{other_topics|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{other_topics}}}</small></td></tr>}} |}<noinclude> {{pp-semi-template|small=yes}} ==Usage== <pre style="overflow: auto"> {{Infobox Music genre <!-- See Wikipedia:WikiProject_Music_genres --> | name = | color = | bgcolor = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | popularity = | derivatives = | subgenrelist = | subgenres = | fusiongenres = | regional_scenes = | other_topics = }} </pre> [[Category:music infobox templates|Music genre]] [[Category:Music genre templates|{{PAGENAME}}]] [[Category:Templates using ParserFunctions|{{PAGENAME}}]] [[da:Skabelon:Infoboks musikgenre]] [[fr:Modèle:Style musical]] [[pl:Szablon:Gatunek muzyki infobox]] [[pt:Predefinição:Tabela de gêneros]] </noinclude> 201qo0uh6awd67k265xms68frjfhi6l 4955943 4955942 2007-09-26T18:43:44Z en>PEJL 0 add link to color list 4955943 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:20em; text-align:left;" ! colspan="2" style="text-align:center; background-color:{{{color}}};" | <font color="{{{bgcolor}}}">{{{name}}}</font> |- ! style="border-bottom:1px solid gray;" | Stylistic origins: | style="border-bottom:1px solid gray;" | {{{stylistic_origins}}} |- ! style="border-bottom:1px solid gray;" | Cultural origins: | style="border-bottom:1px solid gray;" | {{{cultural_origins}}} |- ! style="border-bottom:1px solid gray;" | Typical [[Musical instrument|instruments]]: | style="border-bottom:1px solid gray;" | {{{instruments}}} |- ! style="border-bottom:1px solid gray;" | Mainstream popularity: | style="border-bottom:1px solid gray;" | <small>{{{popularity}}}</small> {{#if:{{{derivatives|}}}|<tr><th align="left" valign="top">Derivative forms:</th><td valign="top"><small>{{{derivatives|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{subgenrelist|}}}|{{#ifexist:{{{subgenrelist|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">[[{{{subgenrelist}}}|Subgenres]]</font></th></tr>|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Subgenres</font></th></tr>}} }}<!-- -->{{#if:{{{subgenres|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{subgenres|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{fusiongenres|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Fusion genres</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{fusiongenres|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{fusiongenres|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{regional_scenes|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Regional scenes</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{regional_scenes|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{regional_scenes|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{other_topics|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Other topics</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{other_topics|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{other_topics}}}</small></td></tr>}} |}<noinclude> {{pp-semi-template|small=yes}} ==Usage== <pre style="overflow: auto"> {{Infobox Music genre <!-- See Wikipedia:WikiProject_Music_genres --> | name = | color = | bgcolor = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | popularity = | derivatives = | subgenrelist = | subgenres = | fusiongenres = | regional_scenes = | other_topics = }} </pre> ===Fields=== ;color : See [[Wikipedia:WikiProject Music genres/Colours]]. [[Category:music infobox templates|Music genre]] [[Category:Music genre templates|{{PAGENAME}}]] [[Category:Templates using ParserFunctions|{{PAGENAME}}]] [[da:Skabelon:Infoboks musikgenre]] [[fr:Modèle:Style musical]] [[pl:Szablon:Gatunek muzyki infobox]] [[pt:Predefinição:Tabela de gêneros]] </noinclude> 6r8eh02n1h46npt4lmjxlknp3mnvgb1 4955944 4955943 2007-11-22T07:34:30Z en>Bjankuloski06en~enwiki 0 +мк 4955944 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:20em; text-align:left;" ! colspan="2" style="text-align:center; background-color:{{{color}}};" | <font color="{{{bgcolor}}}">{{{name}}}</font> |- ! style="border-bottom:1px solid gray;" | Stylistic origins: | style="border-bottom:1px solid gray;" | {{{stylistic_origins}}} |- ! style="border-bottom:1px solid gray;" | Cultural origins: | style="border-bottom:1px solid gray;" | {{{cultural_origins}}} |- ! style="border-bottom:1px solid gray;" | Typical [[Musical instrument|instruments]]: | style="border-bottom:1px solid gray;" | {{{instruments}}} |- ! style="border-bottom:1px solid gray;" | Mainstream popularity: | style="border-bottom:1px solid gray;" | <small>{{{popularity}}}</small> {{#if:{{{derivatives|}}}|<tr><th align="left" valign="top">Derivative forms:</th><td valign="top"><small>{{{derivatives|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{subgenrelist|}}}|{{#ifexist:{{{subgenrelist|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">[[{{{subgenrelist}}}|Subgenres]]</font></th></tr>|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Subgenres</font></th></tr>}} }}<!-- -->{{#if:{{{subgenres|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{subgenres|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{fusiongenres|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Fusion genres</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{fusiongenres|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{fusiongenres|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{regional_scenes|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Regional scenes</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{regional_scenes|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{regional_scenes|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{other_topics|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Other topics</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{other_topics|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{other_topics}}}</small></td></tr>}} |}<noinclude> {{pp-semi-template|small=yes}} ==Usage== <pre style="overflow: auto"> {{Infobox Music genre <!-- See Wikipedia:WikiProject_Music_genres --> | name = | color = | bgcolor = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | popularity = | derivatives = | subgenrelist = | subgenres = | fusiongenres = | regional_scenes = | other_topics = }} </pre> ===Fields=== ;color : See [[Wikipedia:WikiProject Music genres/Colours]]. [[Category:music infobox templates|Music genre]] [[Category:Music genre templates|{{PAGENAME}}]] [[Category:Templates using ParserFunctions|{{PAGENAME}}]] [[da:Skabelon:Infoboks musikgenre]] [[fr:Modèle:Style musical]] [[mk:Шаблон:Музички жанр]] [[pl:Szablon:Gatunek muzyki infobox]] [[pt:Predefinição:Tabela de gêneros]] </noinclude> 75ta9achu6q78j93b43893mhvhplzad 4955945 4955944 2007-11-30T23:03:31Z en>INkubusse 0 4955945 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:20em; text-align:left;" ! colspan="2" style="text-align:center; background-color:{{{color}}};" | <font color="{{{bgcolor}}}">{{{name}}}</font> |- ! style="border-bottom:1px solid gray;" | Stylistic origins: | style="border-bottom:1px solid gray;" | {{{stylistic_origins}}} |- ! style="border-bottom:1px solid gray;" | Cultural origins: | style="border-bottom:1px solid gray;" | {{{cultural_origins}}} |- ! style="border-bottom:1px solid gray;" | Typical [[Musical instrument|instruments]]: | style="border-bottom:1px solid gray;" | {{{instruments}}} |- ! style="border-bottom:1px solid gray;" | Mainstream popularity: | style="border-bottom:1px solid gray;" | <small>{{{popularity}}}</small> {{#if:{{{derivatives|}}}|<tr><th align="left" valign="top">Derivative forms:</th><td valign="top"><small>{{{derivatives|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{subgenrelist|}}}|{{#ifexist:{{{subgenrelist|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">[[{{{subgenrelist}}}|Subgenres]]</font></th></tr>|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Subgenres</font></th></tr>}} }}<!-- -->{{#if:{{{subgenres|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{subgenres|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{fusiongenres|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Fusion genres</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{fusiongenres|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{fusiongenres|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{regional_scenes|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Regional scenes</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{regional_scenes|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{regional_scenes|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{other_topics|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Other topics</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{other_topics|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{other_topics}}}</small></td></tr>}} |}<noinclude> {{pp-semi-template|small=yes}} ==Usage== <pre style="overflow: auto"> {{Infobox Music genre <!-- See Wikipedia:WikiProject_Music_genres --> | name = | color = | bgcolor = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | popularity = | derivatives = | subgenrelist = | subgenres = | fusiongenres = | regional_scenes = | other_topics = }} </pre> ===Fields=== ;color : See [[Wikipedia:WikiProject Music genres/Colours]]. [[Category:music infobox templates|Music genre]] [[Category:Music genre templates|{{PAGENAME}}]] [[Category:Templates using ParserFunctions|{{PAGENAME}}]] [[da:Skabelon:Infoboks musikgenre]] [[fr:Modèle:Style musical]] [[mk:Шаблон:Инфокутија Музички жанр]] [[pl:Szablon:Gatunek muzyki infobox]] [[pt:Predefinição:Tabela de gêneros]] </noinclude> 1rj53p0m6mb26yrnlqvkvtkyt31rqf1 4955946 4955945 2008-01-02T21:59:36Z en>JAnDbot 0 robot Adding: [[cs:Šablona:Infobox - hudební žánr]], [[sk:Šablóna:Genrebox]] Removing: [[fr:Modèle:Style musical]] 4955946 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:20em; text-align:left;" ! colspan="2" style="text-align:center; background-color:{{{color}}};" | <font color="{{{bgcolor}}}">{{{name}}}</font> |- ! style="border-bottom:1px solid gray;" | Stylistic origins: | style="border-bottom:1px solid gray;" | {{{stylistic_origins}}} |- ! style="border-bottom:1px solid gray;" | Cultural origins: | style="border-bottom:1px solid gray;" | {{{cultural_origins}}} |- ! style="border-bottom:1px solid gray;" | Typical [[Musical instrument|instruments]]: | style="border-bottom:1px solid gray;" | {{{instruments}}} |- ! style="border-bottom:1px solid gray;" | Mainstream popularity: | style="border-bottom:1px solid gray;" | <small>{{{popularity}}}</small> {{#if:{{{derivatives|}}}|<tr><th align="left" valign="top">Derivative forms:</th><td valign="top"><small>{{{derivatives|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{subgenrelist|}}}|{{#ifexist:{{{subgenrelist|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">[[{{{subgenrelist}}}|Subgenres]]</font></th></tr>|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Subgenres</font></th></tr>}} }}<!-- -->{{#if:{{{subgenres|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{subgenres|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{fusiongenres|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Fusion genres</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{fusiongenres|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{fusiongenres|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{regional_scenes|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Regional scenes</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{regional_scenes|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{regional_scenes|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{other_topics|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Other topics</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{other_topics|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{other_topics}}}</small></td></tr>}} |}<noinclude> {{pp-semi-template|small=yes}} ==Usage== <pre style="overflow: auto"> {{Infobox Music genre <!-- See Wikipedia:WikiProject_Music_genres --> | name = | color = | bgcolor = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | popularity = | derivatives = | subgenrelist = | subgenres = | fusiongenres = | regional_scenes = | other_topics = }} </pre> ===Fields=== ;color : See [[Wikipedia:WikiProject Music genres/Colours]]. [[Category:music infobox templates|Music genre]] [[Category:Music genre templates|{{PAGENAME}}]] [[Category:Templates using ParserFunctions|{{PAGENAME}}]] [[cs:Šablona:Infobox - hudební žánr]] [[da:Skabelon:Infoboks musikgenre]] [[mk:Шаблон:Инфокутија Музички жанр]] [[pl:Szablon:Gatunek muzyki infobox]] [[pt:Predefinição:Tabela de gêneros]] [[sk:Šablóna:Genrebox]] </noinclude> 12c00avd8dsl595gf2opd6mfpryxtim 4955947 4955946 2008-01-25T16:08:00Z en>Venske 0 ro 4955947 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:20em; text-align:left;" ! colspan="2" style="text-align:center; background-color:{{{color}}};" | <font color="{{{bgcolor}}}">{{{name}}}</font> |- ! style="border-bottom:1px solid gray;" | Stylistic origins: | style="border-bottom:1px solid gray;" | {{{stylistic_origins}}} |- ! style="border-bottom:1px solid gray;" | Cultural origins: | style="border-bottom:1px solid gray;" | {{{cultural_origins}}} |- ! style="border-bottom:1px solid gray;" | Typical [[Musical instrument|instruments]]: | style="border-bottom:1px solid gray;" | {{{instruments}}} |- ! style="border-bottom:1px solid gray;" | Mainstream popularity: | style="border-bottom:1px solid gray;" | <small>{{{popularity}}}</small> {{#if:{{{derivatives|}}}|<tr><th align="left" valign="top">Derivative forms:</th><td valign="top"><small>{{{derivatives|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{subgenrelist|}}}|{{#ifexist:{{{subgenrelist|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">[[{{{subgenrelist}}}|Subgenres]]</font></th></tr>|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Subgenres</font></th></tr>}} }}<!-- -->{{#if:{{{subgenres|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{subgenres|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{fusiongenres|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Fusion genres</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{fusiongenres|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{fusiongenres|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{regional_scenes|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Regional scenes</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{regional_scenes|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{regional_scenes|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{other_topics|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Other topics</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{other_topics|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{other_topics}}}</small></td></tr>}} |}<noinclude> {{pp-semi-template|small=yes}} ==Usage== <pre style="overflow: auto"> {{Infobox Music genre <!-- See Wikipedia:WikiProject_Music_genres --> | name = | color = | bgcolor = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | popularity = | derivatives = | subgenrelist = | subgenres = | fusiongenres = | regional_scenes = | other_topics = }} </pre> ===Fields=== ;color : See [[Wikipedia:WikiProject Music genres/Colours]]. [[Category:music infobox templates|Music genre]] [[Category:Music genre templates|{{PAGENAME}}]] [[Category:Templates using ParserFunctions|{{PAGENAME}}]] [[cs:Šablona:Infobox - hudební žánr]] [[da:Skabelon:Infoboks musikgenre]] [[mk:Шаблон:Инфокутија Музички жанр]] [[pl:Szablon:Gatunek muzyki infobox]] [[pt:Predefinição:Tabela de gêneros]] [[ro:Format::Infobox Music genre]] [[sk:Šablóna:Genrebox]] </noinclude> keojlgbdno81gajauhhlmdvrsa0q290 4955948 4955947 2008-01-25T16:08:58Z en>Venske 0 correcting ro 4955948 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:20em; text-align:left;" ! colspan="2" style="text-align:center; background-color:{{{color}}};" | <font color="{{{bgcolor}}}">{{{name}}}</font> |- ! style="border-bottom:1px solid gray;" | Stylistic origins: | style="border-bottom:1px solid gray;" | {{{stylistic_origins}}} |- ! style="border-bottom:1px solid gray;" | Cultural origins: | style="border-bottom:1px solid gray;" | {{{cultural_origins}}} |- ! style="border-bottom:1px solid gray;" | Typical [[Musical instrument|instruments]]: | style="border-bottom:1px solid gray;" | {{{instruments}}} |- ! style="border-bottom:1px solid gray;" | Mainstream popularity: | style="border-bottom:1px solid gray;" | <small>{{{popularity}}}</small> {{#if:{{{derivatives|}}}|<tr><th align="left" valign="top">Derivative forms:</th><td valign="top"><small>{{{derivatives|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{subgenrelist|}}}|{{#ifexist:{{{subgenrelist|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">[[{{{subgenrelist}}}|Subgenres]]</font></th></tr>|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Subgenres</font></th></tr>}} }}<!-- -->{{#if:{{{subgenres|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{subgenres|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{fusiongenres|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Fusion genres</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{fusiongenres|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{fusiongenres|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{regional_scenes|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Regional scenes</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{regional_scenes|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{regional_scenes|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{other_topics|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Other topics</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{other_topics|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{other_topics}}}</small></td></tr>}} |}<noinclude> {{pp-semi-template|small=yes}} ==Usage== <pre style="overflow: auto"> {{Infobox Music genre <!-- See Wikipedia:WikiProject_Music_genres --> | name = | color = | bgcolor = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | popularity = | derivatives = | subgenrelist = | subgenres = | fusiongenres = | regional_scenes = | other_topics = }} </pre> ===Fields=== ;color : See [[Wikipedia:WikiProject Music genres/Colours]]. [[Category:music infobox templates|Music genre]] [[Category:Music genre templates|{{PAGENAME}}]] [[Category:Templates using ParserFunctions|{{PAGENAME}}]] [[cs:Šablona:Infobox - hudební žánr]] [[da:Skabelon:Infoboks musikgenre]] [[mk:Шаблон:Инфокутија Музички жанр]] [[pl:Szablon:Gatunek muzyki infobox]] [[pt:Predefinição:Tabela de gêneros]] [[ro:Format:Infobox Music genre]] [[sk:Šablóna:Genrebox]] </noinclude> 7crbhb4fg622hpxvjg97emyy82ezyjg 4955949 4955948 2008-02-09T00:10:04Z en>J 1982 0 [[sv:Infobox musikgenre]] 4955949 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:20em; text-align:left;" ! colspan="2" style="text-align:center; background-color:{{{color}}};" | <font color="{{{bgcolor}}}">{{{name}}}</font> |- ! style="border-bottom:1px solid gray;" | Stylistic origins: | style="border-bottom:1px solid gray;" | {{{stylistic_origins}}} |- ! style="border-bottom:1px solid gray;" | Cultural origins: | style="border-bottom:1px solid gray;" | {{{cultural_origins}}} |- ! style="border-bottom:1px solid gray;" | Typical [[Musical instrument|instruments]]: | style="border-bottom:1px solid gray;" | {{{instruments}}} |- ! style="border-bottom:1px solid gray;" | Mainstream popularity: | style="border-bottom:1px solid gray;" | <small>{{{popularity}}}</small> {{#if:{{{derivatives|}}}|<tr><th align="left" valign="top">Derivative forms:</th><td valign="top"><small>{{{derivatives|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{subgenrelist|}}}|{{#ifexist:{{{subgenrelist|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">[[{{{subgenrelist}}}|Subgenres]]</font></th></tr>|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Subgenres</font></th></tr>}} }}<!-- -->{{#if:{{{subgenres|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{subgenres|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{fusiongenres|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Fusion genres</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{fusiongenres|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{fusiongenres|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{regional_scenes|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Regional scenes</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{regional_scenes|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{regional_scenes|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{other_topics|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Other topics</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{other_topics|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{other_topics}}}</small></td></tr>}} |}<noinclude> {{pp-semi-template|small=yes}} ==Usage== <pre style="overflow: auto"> {{Infobox Music genre <!-- See Wikipedia:WikiProject_Music_genres --> | name = | color = | bgcolor = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | popularity = | derivatives = | subgenrelist = | subgenres = | fusiongenres = | regional_scenes = | other_topics = }} </pre> ===Fields=== ;color : See [[Wikipedia:WikiProject Music genres/Colours]]. [[Category:music infobox templates|Music genre]] [[Category:Music genre templates|{{PAGENAME}}]] [[Category:Templates using ParserFunctions|{{PAGENAME}}]] [[cs:Šablona:Infobox - hudební žánr]] [[da:Skabelon:Infoboks musikgenre]] [[mk:Шаблон:Инфокутија Музички жанр]] [[pl:Szablon:Gatunek muzyki infobox]] [[pt:Predefinição:Tabela de gêneros]] [[ro:Format:Infobox Music genre]] [[sk:Šablóna:Genrebox]] [[sv:Infobox musikgenre]] </noinclude> fhptmfbxazm4ot8l6gw7zfryntf03xu 4955950 4955949 2008-02-09T00:10:19Z en>J 1982 0 [[sv:Mall:Infobox musikgenre]] 4955950 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:20em; text-align:left;" ! colspan="2" style="text-align:center; background-color:{{{color}}};" | <font color="{{{bgcolor}}}">{{{name}}}</font> |- ! style="border-bottom:1px solid gray;" | Stylistic origins: | style="border-bottom:1px solid gray;" | {{{stylistic_origins}}} |- ! style="border-bottom:1px solid gray;" | Cultural origins: | style="border-bottom:1px solid gray;" | {{{cultural_origins}}} |- ! style="border-bottom:1px solid gray;" | Typical [[Musical instrument|instruments]]: | style="border-bottom:1px solid gray;" | {{{instruments}}} |- ! style="border-bottom:1px solid gray;" | Mainstream popularity: | style="border-bottom:1px solid gray;" | <small>{{{popularity}}}</small> {{#if:{{{derivatives|}}}|<tr><th align="left" valign="top">Derivative forms:</th><td valign="top"><small>{{{derivatives|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{subgenrelist|}}}|{{#ifexist:{{{subgenrelist|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">[[{{{subgenrelist}}}|Subgenres]]</font></th></tr>|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Subgenres</font></th></tr>}} }}<!-- -->{{#if:{{{subgenres|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{subgenres|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{fusiongenres|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Fusion genres</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{fusiongenres|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{fusiongenres|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{regional_scenes|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Regional scenes</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{regional_scenes|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{regional_scenes|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{other_topics|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Other topics</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{other_topics|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{other_topics}}}</small></td></tr>}} |}<noinclude> {{pp-semi-template|small=yes}} ==Usage== <pre style="overflow: auto"> {{Infobox Music genre <!-- See Wikipedia:WikiProject_Music_genres --> | name = | color = | bgcolor = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | popularity = | derivatives = | subgenrelist = | subgenres = | fusiongenres = | regional_scenes = | other_topics = }} </pre> ===Fields=== ;color : See [[Wikipedia:WikiProject Music genres/Colours]]. [[Category:music infobox templates|Music genre]] [[Category:Music genre templates|{{PAGENAME}}]] [[Category:Templates using ParserFunctions|{{PAGENAME}}]] [[cs:Šablona:Infobox - hudební žánr]] [[da:Skabelon:Infoboks musikgenre]] [[mk:Шаблон:Инфокутија Музички жанр]] [[pl:Szablon:Gatunek muzyki infobox]] [[pt:Predefinição:Tabela de gêneros]] [[ro:Format:Infobox Music genre]] [[sk:Šablóna:Genrebox]] [[sv:Mall:Infobox musikgenre]] </noinclude> 1gzv04m22kb1h74n1ymahumenn8wwxd 4955951 4955950 2008-02-12T03:55:40Z en>DCGeist 0 add field 4955951 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:20em; text-align:left;" ! colspan="2" style="text-align:center; background-color:{{{color}}};" | <font color="{{{bgcolor}}}">{{{name}}}</font> |- ! style="border-bottom:1px solid gray;" | Stylistic origins: | style="border-bottom:1px solid gray;" | {{{stylistic_origins}}} |- ! style="border-bottom:1px solid gray;" | Cultural origins: | style="border-bottom:1px solid gray;" | {{{cultural_origins}}} |- ! style="border-bottom:1px solid gray;" | Typical [[Musical instrument|instruments]]: | style="border-bottom:1px solid gray;" | {{{instruments}}} |- ! style="border-bottom:1px solid gray;" | Mainstream popularity: | style="border-bottom:1px solid gray;" | <small>{{{popularity}}}</small> {{#if:{{{derivatives|}}}|<tr><th align="left" valign="top">Derivative forms:</th><td valign="top"><small>{{{derivatives|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{subgenrelist|}}}|{{#ifexist:{{{subgenrelist|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">[[{{{subgenrelist}}}|Subgenres]]</font></th></tr>|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Subgenres</font></th></tr>}} }}<!-- -->{{#if:{{{subgenres|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{subgenres|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{fusiongenres|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Fusion genres</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{fusiongenres|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{fusiongenres|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{regional_scenes|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Regional scenes</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{regional_scenes|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{regional_scenes|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{local_scenes|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{local_scenes|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{other_topics|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Other topics</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{other_topics|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{other_topics}}}</small></td></tr>}} |}<noinclude> {{pp-semi-template|small=yes}} ==Usage== <pre style="overflow: auto"> {{Infobox Music genre <!-- See Wikipedia:WikiProject_Music_genres --> | name = | color = | bgcolor = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | popularity = | derivatives = | subgenrelist = | subgenres = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = }} </pre> ===Fields=== ;color : See [[Wikipedia:WikiProject Music genres/Colours]]. [[Category:music infobox templates|Music genre]] [[Category:Music genre templates|{{PAGENAME}}]] [[Category:Templates using ParserFunctions|{{PAGENAME}}]] [[cs:Šablona:Infobox - hudební žánr]] [[da:Skabelon:Infoboks musikgenre]] [[mk:Шаблон:Инфокутија Музички жанр]] [[pl:Szablon:Gatunek muzyki infobox]] [[pt:Predefinição:Tabela de gêneros]] [[ro:Format:Infobox Music genre]] [[sk:Šablóna:Genrebox]] [[sv:Mall:Infobox musikgenre]] </noinclude> 1adnovjss4jxjborztufhacxg0gw9e2 4955952 4955951 2008-02-12T03:57:18Z en>DCGeist 0 4955952 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:20em; text-align:left;" ! colspan="2" style="text-align:center; background-color:{{{color}}};" | <font color="{{{bgcolor}}}">{{{name}}}</font> |- ! style="border-bottom:1px solid gray;" | Stylistic origins: | style="border-bottom:1px solid gray;" | {{{stylistic_origins}}} |- ! style="border-bottom:1px solid gray;" | Cultural origins: | style="border-bottom:1px solid gray;" | {{{cultural_origins}}} |- ! style="border-bottom:1px solid gray;" | Typical [[Musical instrument|instruments]]: | style="border-bottom:1px solid gray;" | {{{instruments}}} |- ! style="border-bottom:1px solid gray;" | Mainstream popularity: | style="border-bottom:1px solid gray;" | <small>{{{popularity}}}</small> {{#if:{{{derivatives|}}}|<tr><th align="left" valign="top">Derivative forms:</th><td valign="top"><small>{{{derivatives|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{subgenrelist|}}}|{{#ifexist:{{{subgenrelist|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">[[{{{subgenrelist}}}|Subgenres]]</font></th></tr>|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Subgenres</font></th></tr>}} }}<!-- -->{{#if:{{{subgenres|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{subgenres|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{fusiongenres|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Fusion genres</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{fusiongenres|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{fusiongenres|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{regional_scenes|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Regional scenes</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{regional_scenes|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{regional_scenes|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{local_scenes|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{local_scenes|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{other_topics|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Other topics</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{other_topics|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{other_topics}}}</small></td></tr>}} |}<noinclude> {{pp-semi-template|small=yes}} ==Usage== <pre style="overflow: auto"> {{Infobox Music genre <!-- See Wikipedia:WikiProject_Music_genres --> | name = | color = | bgcolor = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | popularity = | derivatives = | subgenrelist = | subgenres = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = }} </pre> ===Fields=== ;color : See [[Wikipedia:WikiProject Music genres/Colours]]. [[Category:music infobox templates|Music genre]] [[Category:Music genre templates|{{PAGENAME}}]] [[Category:Templates using ParserFunctions|{{PAGENAME}}]] [[cs:Šablona:Infobox - hudební žánr]] [[da:Skabelon:Infoboks musikgenre]] [[mk:Шаблон:Инфокутија Музички жанр]] [[pl:Szablon:Gatunek muzyki infobox]] [[pt:Predefinição:Tabela de gêneros]] [[ro:Format:Infobox Music genre]] [[sk:Šablóna:Genrebox]] [[sv:Mall:Infobox musikgenre]] </noinclude> e1m9h2y87l1748fjelq56k02ypw9h7a 4955953 4955952 2008-02-12T04:01:18Z en>DCGeist 0 4955953 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:20em; text-align:left;" ! colspan="2" style="text-align:center; background-color:{{{color}}};" | <font color="{{{bgcolor}}}">{{{name}}}</font> |- ! style="border-bottom:1px solid gray;" | Stylistic origins: | style="border-bottom:1px solid gray;" | {{{stylistic_origins}}} |- ! style="border-bottom:1px solid gray;" | Cultural origins: | style="border-bottom:1px solid gray;" | {{{cultural_origins}}} |- ! style="border-bottom:1px solid gray;" | Typical [[Musical instrument|instruments]]: | style="border-bottom:1px solid gray;" | {{{instruments}}} |- ! style="border-bottom:1px solid gray;" | Mainstream popularity: | style="border-bottom:1px solid gray;" | <small>{{{popularity}}}</small> {{#if:{{{derivatives|}}}|<tr><th align="left" valign="top">Derivative forms:</th><td valign="top"><small>{{{derivatives|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{subgenrelist|}}}|{{#ifexist:{{{subgenrelist|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">[[{{{subgenrelist}}}|Subgenres]]</font></th></tr>|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Subgenres</font></th></tr>}} }}<!-- -->{{#if:{{{subgenres|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{subgenres|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{fusiongenres|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Fusion genres</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{fusiongenres|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{fusiongenres|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{regional_scenes|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Regional scenes</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{regional_scenes|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{regional_scenes|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{local_scenes|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Local scenes</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{local_scenes|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{local_scenes|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{other_topics|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Other topics</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{other_topics|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{other_topics}}}</small></td></tr>}} |}<noinclude> {{pp-semi-template|small=yes}} ==Usage== <pre style="overflow: auto"> {{Infobox Music genre <!-- See Wikipedia:WikiProject_Music_genres --> | name = | color = | bgcolor = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | popularity = | derivatives = | subgenrelist = | subgenres = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = }} </pre> ===Fields=== ;color : See [[Wikipedia:WikiProject Music genres/Colours]]. [[Category:music infobox templates|Music genre]] [[Category:Music genre templates|{{PAGENAME}}]] [[Category:Templates using ParserFunctions|{{PAGENAME}}]] [[cs:Šablona:Infobox - hudební žánr]] [[da:Skabelon:Infoboks musikgenre]] [[mk:Шаблон:Инфокутија Музички жанр]] [[pl:Szablon:Gatunek muzyki infobox]] [[pt:Predefinição:Tabela de gêneros]] [[ro:Format:Infobox Music genre]] [[sk:Šablóna:Genrebox]] [[sv:Mall:Infobox musikgenre]] </noinclude> ihfvh4a4qf40beozrkxgqvfucpawtz4 4955954 4955953 2008-02-13T03:14:44Z en>Gimmetrow 0 handle missing parameters 4955954 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:20em; text-align:left;" ! colspan="2" style="text-align:center; background-color:{{{color}}};" | <font color="{{{bgcolor}}}">{{{name}}}</font> |- {{#if:{{{stylistic_origins|{{NAMESPACE}}}}}| {{!}} style="border-bottom:1px solid gray;" {{!}} Stylistic origins: {{!}} style="border-bottom:1px solid gray;" {{!}} {{{stylistic_origins}}} {{!-}}}} {{#if:{{{cultural_origins|{{NAMESPACE}}}}}| {{!}} style="border-bottom:1px solid gray;" {{!}} Cultural origins: {{!}} style="border-bottom:1px solid gray;" {{!}} {{{cultural_origins}}} {{!-}}}} {{#if:{{{instruments|{{NAMESPACE}}}}}| {{!}} style="border-bottom:1px solid gray;" {{!}} Typical [[Musical instrument|instruments]]: {{!}} style="border-bottom:1px solid gray;" {{!}} {{{instruments}}} {{!-}}}} {{#if:{{{popularity|{{NAMESPACE}}}}}| {{!}} style="border-bottom:1px solid gray;" {{!}} Mainstream popularity: {{!}} style="border-bottom:1px solid gray;" {{!}} <small>{{{popularity}}}</small>}} {{#if:{{{derivatives|}}}|<tr><th align="left" valign="top">Derivative forms:</th><td valign="top"><small>{{{derivatives|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{subgenrelist|}}}|{{#ifexist:{{{subgenrelist|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">[[{{{subgenrelist}}}|Subgenres]]</font></th></tr>|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Subgenres</font></th></tr>}} }}<!-- -->{{#if:{{{subgenres|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{subgenres|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{fusiongenres|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Fusion genres</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{fusiongenres|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{fusiongenres|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{regional_scenes|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Regional scenes</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{regional_scenes|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{regional_scenes|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{local_scenes|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Local scenes</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{local_scenes|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{local_scenes|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{other_topics|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Other topics</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{other_topics|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{other_topics}}}</small></td></tr>}} |}<noinclude> {{pp-semi-template|small=yes}} ==Usage== <pre style="overflow: auto"> {{Infobox Music genre <!-- See Wikipedia:WikiProject_Music_genres --> | name = | color = | bgcolor = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | popularity = | derivatives = | subgenrelist = | subgenres = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = }} </pre> ===Fields=== ;color : See [[Wikipedia:WikiProject Music genres/Colours]]. [[Category:music infobox templates|Music genre]] [[Category:Music genre templates|{{PAGENAME}}]] [[Category:Templates using ParserFunctions|{{PAGENAME}}]] [[cs:Šablona:Infobox - hudební žánr]] [[da:Skabelon:Infoboks musikgenre]] [[mk:Шаблон:Инфокутија Музички жанр]] [[pl:Szablon:Gatunek muzyki infobox]] [[pt:Predefinição:Tabela de gêneros]] [[ro:Format:Infobox Music genre]] [[sk:Šablóna:Genrebox]] [[sv:Mall:Infobox musikgenre]] </noinclude> pqme1ooalrjrzdk38q564618dmygfio 4955955 4955954 2008-02-16T04:09:55Z en>Cheeser1 0 this has been driving me nuts - inserted correct whitespace 4955955 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:20em; text-align:left;" ! colspan="2" style="text-align:center; background-color:{{{color}}};" | <font color="{{{bgcolor}}}">{{{name}}}</font> |- {{#if:{{{stylistic_origins|{{NAMESPACE}}}}}| {{!}} style="border-bottom:1px solid gray;" {{!}} Stylistic origins: {{!}} style="border-bottom:1px solid gray;" {{!}} {{{stylistic_origins}}} {{!-}}}} {{#if:{{{cultural_origins|{{NAMESPACE}}}}}| {{!}} style="border-bottom:1px solid gray;" {{!}} Cultural origins: {{!}} style="border-bottom:1px solid gray;" {{!}} {{{cultural_origins}}} {{!-}}}} {{#if:{{{instruments|{{NAMESPACE}}}}}| {{!}} style="border-bottom:1px solid gray;" {{!}} Typical [[Musical instrument|instruments]]: {{!}} style="border-bottom:1px solid gray;" {{!}} {{{instruments}}} {{!-}}}} {{#if:{{{popularity|{{NAMESPACE}}}}}| {{!}} style="border-bottom:1px solid gray;" {{!}} Mainstream popularity: {{!}} style="border-bottom:1px solid gray;" {{!}} <small>{{{popularity}}}</small>}} {{#if:{{{derivatives|}}}|<tr><th align="left" valign="top">Derivative forms:</th><td valign="top"><small>{{{derivatives|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{subgenrelist|}}}|{{#ifexist:{{{subgenrelist|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">[[{{{subgenrelist}}}|Subgenres]]</font></th></tr>|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Subgenres</font></th></tr>}} }}<!-- -->{{#if:{{{subgenres|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{subgenres|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{fusiongenres|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Fusion genres</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{fusiongenres|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{fusiongenres|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{regional_scenes|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Regional scenes</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{regional_scenes|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{regional_scenes|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{local_scenes|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Local scenes</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{local_scenes|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{local_scenes|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{other_topics|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Other topics</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{other_topics|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{other_topics}}}</small></td></tr>}} |}<noinclude> {{pp-semi-template|small=yes}} ==Usage== <pre style="overflow: auto"> {{Infobox Music genre <!-- See Wikipedia:WikiProject_Music_genres --> | name = | color = | bgcolor = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | popularity = | derivatives = | subgenrelist = | subgenres = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = }} </pre> ===Fields=== ;color : See [[Wikipedia:WikiProject Music genres/Colours]]. [[Category:music infobox templates|Music genre]] [[Category:Music genre templates|{{PAGENAME}}]] [[Category:Templates using ParserFunctions|{{PAGENAME}}]] [[cs:Šablona:Infobox - hudební žánr]] [[da:Skabelon:Infoboks musikgenre]] [[mk:Шаблон:Инфокутија Музички жанр]] [[pl:Szablon:Gatunek muzyki infobox]] [[pt:Predefinição:Tabela de gêneros]] [[ro:Format:Infobox Music genre]] [[sk:Šablóna:Genrebox]] [[sv:Mall:Infobox musikgenre]] </noinclude> dv9ywr2i7wzpuyuf83hmvvzu05y0fl8 4955956 4955955 2008-03-15T17:40:12Z en>Cescoby 0 4955956 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:20em; text-align:left;" ! colspan="2" style="text-align:center; background-color:{{{color}}};" | <font color="{{{bgcolor}}}">{{{name}}}</font> |- {{#if:{{{stylistic_origins|{{NAMESPACE}}}}}| {{!}} style="border-bottom:1px solid gray;" {{!}} Stylistic origins: {{!}} style="border-bottom:1px solid gray;" {{!}} {{{stylistic_origins}}} {{!-}}}} {{#if:{{{cultural_origins|{{NAMESPACE}}}}}| {{!}} style="border-bottom:1px solid gray;" {{!}} Cultural origins: {{!}} style="border-bottom:1px solid gray;" {{!}} {{{cultural_origins}}} {{!-}}}} {{#if:{{{instruments|{{NAMESPACE}}}}}| {{!}} style="border-bottom:1px solid gray;" {{!}} Typical [[Musical instrument|instruments]]: {{!}} style="border-bottom:1px solid gray;" {{!}} {{{instruments}}} {{!-}}}} {{#if:{{{popularity|{{NAMESPACE}}}}}| {{!}} style="border-bottom:1px solid gray;" {{!}} Mainstream popularity: {{!}} style="border-bottom:1px solid gray;" {{!}} <small>{{{popularity}}}</small>}} {{#if:{{{derivatives|}}}|<tr><th align="left" valign="top">Derivative forms:</th><td valign="top"><small>{{{derivatives|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{subgenrelist|}}}|{{#ifexist:{{{subgenrelist|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">[[{{{subgenrelist}}}|Subgenres]]</font></th></tr>|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Subgenres</font></th></tr>}} }}<!-- -->{{#if:{{{subgenres|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{subgenres|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{fusiongenres|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Fusion genres</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{fusiongenres|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{fusiongenres|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{regional_scenes|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Regional scenes</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{regional_scenes|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{regional_scenes|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{local_scenes|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Local scenes</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{local_scenes|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{local_scenes|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{other_topics|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Other topics</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{other_topics|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{other_topics}}}</small></td></tr>}} |}<noinclude> {{pp-semi-template|small=yes}} ==Usage== <pre style="overflow: auto"> {{Infobox Music genre <!-- See Wikipedia:WikiProject_Music_genres --> | name = | color = | bgcolor = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | popularity = | derivatives = | subgenrelist = | subgenres = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = }} </pre> ===Fields=== ;color : See [[Wikipedia:WikiProject Music genres/Colours]]. [[Category:music infobox templates|Music genre]] [[Category:Music genre templates|{{PAGENAME}}]] [[Category:Templates using ParserFunctions|{{PAGENAME}}]] [[be-x-old:Шаблён:Музычны жанр]] [[cs:Šablona:Infobox - hudební žánr]] [[da:Skabelon:Infoboks musikgenre]] [[mk:Шаблон:Инфокутија Музички жанр]] [[pl:Szablon:Gatunek muzyki infobox]] [[pt:Predefinição:Tabela de gêneros]] [[ro:Format:Infobox Music genre]] [[sk:Šablóna:Genrebox]] [[sv:Mall:Infobox musikgenre]] </noinclude> saq9jjgm163i4j161dlc91vdf0s68sa 4955957 4955956 2008-04-01T08:18:51Z en>AkhtaBot 0 robot Adding: [[ar:قالب:Infobox Music genre]], [[uk:Шаблон:Музичний жанр]] Modifying: [[ro:Format:Infobox gen muzical]] 4955957 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:20em; text-align:left;" ! colspan="2" style="text-align:center; background-color:{{{color}}};" | <font color="{{{bgcolor}}}">{{{name}}}</font> |- {{#if:{{{stylistic_origins|{{NAMESPACE}}}}}| {{!}} style="border-bottom:1px solid gray;" {{!}} Stylistic origins: {{!}} style="border-bottom:1px solid gray;" {{!}} {{{stylistic_origins}}} {{!-}}}} {{#if:{{{cultural_origins|{{NAMESPACE}}}}}| {{!}} style="border-bottom:1px solid gray;" {{!}} Cultural origins: {{!}} style="border-bottom:1px solid gray;" {{!}} {{{cultural_origins}}} {{!-}}}} {{#if:{{{instruments|{{NAMESPACE}}}}}| {{!}} style="border-bottom:1px solid gray;" {{!}} Typical [[Musical instrument|instruments]]: {{!}} style="border-bottom:1px solid gray;" {{!}} {{{instruments}}} {{!-}}}} {{#if:{{{popularity|{{NAMESPACE}}}}}| {{!}} style="border-bottom:1px solid gray;" {{!}} Mainstream popularity: {{!}} style="border-bottom:1px solid gray;" {{!}} <small>{{{popularity}}}</small>}} {{#if:{{{derivatives|}}}|<tr><th align="left" valign="top">Derivative forms:</th><td valign="top"><small>{{{derivatives|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{subgenrelist|}}}|{{#ifexist:{{{subgenrelist|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">[[{{{subgenrelist}}}|Subgenres]]</font></th></tr>|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Subgenres</font></th></tr>}} }}<!-- -->{{#if:{{{subgenres|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{subgenres|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{fusiongenres|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Fusion genres</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{fusiongenres|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{fusiongenres|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{regional_scenes|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Regional scenes</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{regional_scenes|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{regional_scenes|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{local_scenes|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Local scenes</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{local_scenes|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{local_scenes|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{other_topics|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Other topics</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{other_topics|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{other_topics}}}</small></td></tr>}} |}<noinclude> {{pp-semi-template|small=yes}} ==Usage== <pre style="overflow: auto"> {{Infobox Music genre <!-- See Wikipedia:WikiProject_Music_genres --> | name = | color = | bgcolor = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | popularity = | derivatives = | subgenrelist = | subgenres = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = }} </pre> ===Fields=== ;color : See [[Wikipedia:WikiProject Music genres/Colours]]. [[Category:music infobox templates|Music genre]] [[Category:Music genre templates|{{PAGENAME}}]] [[Category:Templates using ParserFunctions|{{PAGENAME}}]] [[ar:قالب:Infobox Music genre]] [[be-x-old:Шаблён:Музычны жанр]] [[cs:Šablona:Infobox - hudební žánr]] [[da:Skabelon:Infoboks musikgenre]] [[mk:Шаблон:Инфокутија Музички жанр]] [[pl:Szablon:Gatunek muzyki infobox]] [[pt:Predefinição:Tabela de gêneros]] [[ro:Format:Infobox gen muzical]] [[sk:Šablóna:Genrebox]] [[sv:Mall:Infobox musikgenre]] [[uk:Шаблон:Музичний жанр]] </noinclude> hi7lik29iugqhkjiaipy2x8hz5phpy4 4955958 4955957 2008-04-01T18:09:36Z en>GDonato 0 Reverted edits by [[Special:Contributions/AkhtaBot|AkhtaBot]] ([[User talk:AkhtaBot|talk]]) to last version by Cescoby 4955958 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:20em; text-align:left;" ! colspan="2" style="text-align:center; background-color:{{{color}}};" | <font color="{{{bgcolor}}}">{{{name}}}</font> |- {{#if:{{{stylistic_origins|{{NAMESPACE}}}}}| {{!}} style="border-bottom:1px solid gray;" {{!}} Stylistic origins: {{!}} style="border-bottom:1px solid gray;" {{!}} {{{stylistic_origins}}} {{!-}}}} {{#if:{{{cultural_origins|{{NAMESPACE}}}}}| {{!}} style="border-bottom:1px solid gray;" {{!}} Cultural origins: {{!}} style="border-bottom:1px solid gray;" {{!}} {{{cultural_origins}}} {{!-}}}} {{#if:{{{instruments|{{NAMESPACE}}}}}| {{!}} style="border-bottom:1px solid gray;" {{!}} Typical [[Musical instrument|instruments]]: {{!}} style="border-bottom:1px solid gray;" {{!}} {{{instruments}}} {{!-}}}} {{#if:{{{popularity|{{NAMESPACE}}}}}| {{!}} style="border-bottom:1px solid gray;" {{!}} Mainstream popularity: {{!}} style="border-bottom:1px solid gray;" {{!}} <small>{{{popularity}}}</small>}} {{#if:{{{derivatives|}}}|<tr><th align="left" valign="top">Derivative forms:</th><td valign="top"><small>{{{derivatives|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{subgenrelist|}}}|{{#ifexist:{{{subgenrelist|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">[[{{{subgenrelist}}}|Subgenres]]</font></th></tr>|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Subgenres</font></th></tr>}} }}<!-- -->{{#if:{{{subgenres|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{subgenres|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{fusiongenres|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Fusion genres</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{fusiongenres|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{fusiongenres|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{regional_scenes|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Regional scenes</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{regional_scenes|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{regional_scenes|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{local_scenes|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Local scenes</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{local_scenes|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{local_scenes|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{other_topics|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Other topics</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{other_topics|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{other_topics}}}</small></td></tr>}} |}<noinclude> {{pp-semi-template|small=yes}} ==Usage== <pre style="overflow: auto"> {{Infobox Music genre <!-- See Wikipedia:WikiProject_Music_genres --> | name = | color = | bgcolor = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | popularity = | derivatives = | subgenrelist = | subgenres = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = }} </pre> ===Fields=== ;color : See [[Wikipedia:WikiProject Music genres/Colours]]. [[Category:music infobox templates|Music genre]] [[Category:Music genre templates|{{PAGENAME}}]] [[Category:Templates using ParserFunctions|{{PAGENAME}}]] [[be-x-old:Шаблён:Музычны жанр]] [[cs:Šablona:Infobox - hudební žánr]] [[da:Skabelon:Infoboks musikgenre]] [[mk:Шаблон:Инфокутија Музички жанр]] [[pl:Szablon:Gatunek muzyki infobox]] [[pt:Predefinição:Tabela de gêneros]] [[ro:Format:Infobox Music genre]] [[sk:Šablóna:Genrebox]] [[sv:Mall:Infobox musikgenre]] </noinclude> saq9jjgm163i4j161dlc91vdf0s68sa 4955959 4955958 2008-04-09T09:51:22Z en>Sardanaphalus 0 {{Infobox}}, start/end infobox page 4955959 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{start infobox page}}</noinclude> {{Infobox |bodystyle = width:22em; text-align:left; font-size:95%; |above = <span style="color:{{{color}}}">'''{{{name}}}'''</span> |abovestyle = font-size:105%; background:{{{bgcolor|{{{background}}}}}} |headerstyle = vertical-align:top; background:{{{bgcolor|{{{background}}}}}} |labelstyle = background:transparent; border-bottom:1px solid gray; line-height:1.2em; font-weight:normal; |datastyle = border-bottom:1px solid gray; line-height:1.2em; vertical-align:middle; |label1 = Stylistic origins |data1 = {{{stylistic_origins<includeonly>|</includeonly>}}} |label2 = Cultural origins |data2 = {{{cultural_origins<includeonly>|</includeonly>}}} |label3 = Typical instruments |data3 = {{{instruments<includeonly>|</includeonly>}}} |label4 = Mainstream popularity |data4 = {{resize|95%|{{{popularity<includeonly>|</includeonly>}}} }} |label5 = Derivative forms |data5 = {{resize|95%|{{{derivatives<includeonly>|</includeonly>}}} }} |data6 = {{#if:{{{subgenres<includeonly>|</includeonly>}}} | <div style="background:{{{bgcolor|{{{background}}}}}}"><!-- -->{{#ifexist:{{{subgenrelist|}}} | [[{{{subgenrelist}}}|<span style="color:{{{color}}}">Subgenres</span>]] | <span style="color:{{{color}}};">Subgenres</span> }}<!-- --></div> {{resize|95%|{{{subgenres}}} }} }} |data7 = {{#if:{{{fusiongenres<includeonly>|</includeonly>}}} | <div style="background:{{{bgcolor|{{{background}}}}}}"><!-- --><span style="color:{{{color}}}">Fusion genres</span><!-- --></div> {{resize|95%|{{{fusiongenres}}} }} }} |data8 = {{#if:{{{regional_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} | <div style="background:{{{bgcolor|{{{background}}}}}}"><!-- --><span style="color:{{{color}}}">Regional scenes</span><!-- --></div> {{resize|95%|{{{regional_scenes}}} }} }} |data9 = {{#if:{{{local_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} | <div style="background:{{{bgcolor|{{{background}}}}}}"><!-- --><span style="color:{{{color}}}">Local scenes</span><!-- --></div> {{resize|95%|{{{local_scenes}}} }} }} |data10 = {{#if:{{{other_topics<includeonly>|</includeonly>}}} | <div style="background:{{{bgcolor|{{{background}}}}}}"><!-- --><span style="color:{{{color}}}">Other topics</span><!-- --></div> {{resize|95%|{{{other_topics}}} }} }} }}<noinclude> {{end infobox page}} {{pp-semi-template|small=yes}} <!---Please add metadata to the <includeonly> section at the bottom of the /doc subpage---> </noinclude> op52rtdhxs6wo3wvorb4sxgvlq5g68g 4955960 4955959 2008-04-09T09:54:26Z en>Sardanaphalus 0 subheadings padding 4955960 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{start infobox page}}</noinclude> {{Infobox |bodystyle = width:22em; text-align:left; font-size:95%; |above = <span style="color:{{{color}}}">'''{{{name}}}'''</span> |abovestyle = font-size:105%; background:{{{bgcolor|{{{background}}}}}} |headerstyle = vertical-align:top; background:{{{bgcolor|{{{background}}}}}} |labelstyle = background:transparent; border-bottom:1px solid gray; line-height:1.2em; font-weight:normal; |datastyle = border-bottom:1px solid gray; line-height:1.2em; vertical-align:middle; |label1 = Stylistic origins |data1 = {{{stylistic_origins<includeonly>|</includeonly>}}} |label2 = Cultural origins |data2 = {{{cultural_origins<includeonly>|</includeonly>}}} |label3 = Typical instruments |data3 = {{{instruments<includeonly>|</includeonly>}}} |label4 = Mainstream popularity |data4 = {{resize|95%|{{{popularity<includeonly>|</includeonly>}}} }} |label5 = Derivative forms |data5 = {{resize|95%|{{{derivatives<includeonly>|</includeonly>}}} }} |data6 = {{#if:{{{subgenres<includeonly>|</includeonly>}}} | <div style="padding:0.2em; background:{{{bgcolor|{{{background}}}}}}"><!-- -->{{#ifexist:{{{subgenrelist|}}} | [[{{{subgenrelist}}}|<span style="color:{{{color}}}">Subgenres</span>]] | <span style="color:{{{color}}};">Subgenres</span> }}<!-- --></div> {{resize|95%|{{{subgenres}}} }} }} |data7 = {{#if:{{{fusiongenres<includeonly>|</includeonly>}}} | <div style="padding:0.2em; background:{{{bgcolor|{{{background}}}}}}"><!-- --><span style="color:{{{color}}}">Fusion genres</span><!-- --></div> {{resize|95%|{{{fusiongenres}}} }} }} |data8 = {{#if:{{{regional_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} | <div style="padding:0.2em; background:{{{bgcolor|{{{background}}}}}}"><!-- --><span style="color:{{{color}}}">Regional scenes</span><!-- --></div> {{resize|95%|{{{regional_scenes}}} }} }} |data9 = {{#if:{{{local_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} | <div style="padding:0.2em; background:{{{bgcolor|{{{background}}}}}}"><!-- --><span style="color:{{{color}}}">Local scenes</span><!-- --></div> {{resize|95%|{{{local_scenes}}} }} }} |data10 = {{#if:{{{other_topics<includeonly>|</includeonly>}}} | <div style="padding:0.2em; background:{{{bgcolor|{{{background}}}}}}"><!-- --><span style="color:{{{color}}}">Other topics</span><!-- --></div> {{resize|95%|{{{other_topics}}} }} }} }}<noinclude> {{end infobox page}} {{pp-semi-template|small=yes}} <!---Please add metadata to the <includeonly> section at the bottom of the /doc subpage---> </noinclude> p4zavijxyzqj4cwhnfwvq88tctp1f6f 4955961 4955960 2008-04-09T10:02:34Z en>Sardanaphalus 0 rm {{resize}}s 4955961 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{start infobox page}}</noinclude> {{Infobox |bodystyle = width:22em; text-align:left; font-size:95%; |above = <span style="color:{{{color}}}">'''{{{name}}}'''</span> |abovestyle = font-size:105%; background:{{{bgcolor|{{{background}}}}}} |headerstyle = vertical-align:top; background:{{{bgcolor|{{{background}}}}}} |labelstyle = background:transparent; border-bottom:1px solid gray; line-height:1.2em; font-weight:normal; |datastyle = border-bottom:1px solid gray; line-height:1.2em; vertical-align:middle; font-size:95%; |label1 = Stylistic origins |data1 = <div style="font-size:105%;">{{{stylistic_origins<includeonly>|</includeonly>}}}</div> |label2 = Cultural origins |data2 = <div style="font-size:105%;">{{{cultural_origins<includeonly>|</includeonly>}}}</div> |label3 = Typical instruments |data3 = <div style="font-size:105%;">{{{instruments<includeonly>|</includeonly>}}}</div> |label4 = Mainstream popularity |data4 = {{{popularity<includeonly>|</includeonly>}}} |label5 = Derivative forms |data5 = {{{derivatives<includeonly>|</includeonly>}}} |data6 = {{#if:{{{subgenres<includeonly>|</includeonly>}}} | <div style="padding:0.2em; background:{{{bgcolor|{{{background}}}}}}"><!-- -->{{#ifexist:{{{subgenrelist|}}} | [[{{{subgenrelist}}}|<span style="color:{{{color}}}">Subgenres</span>]] | <span style="color:{{{color}}};">Subgenres</span> }}<!-- --></div> {{{subgenres}}} }} |data7 = {{#if:{{{fusiongenres<includeonly>|</includeonly>}}} | <div style="padding:0.2em; background:{{{bgcolor|{{{background}}}}}}"><!-- --><span style="color:{{{color}}}">Fusion genres</span><!-- --></div> {{{fusiongenres}}} }} |data8 = {{#if:{{{regional_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} | <div style="padding:0.2em; background:{{{bgcolor|{{{background}}}}}}"><!-- --><span style="color:{{{color}}}">Regional scenes</span><!-- --></div> {{{regional_scenes}}} }} |data9 = {{#if:{{{local_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} | <div style="padding:0.2em; background:{{{bgcolor|{{{background}}}}}}"><!-- --><span style="color:{{{color}}}">Local scenes</span><!-- --></div> {{{local_scenes}}} }} |data10 = {{#if:{{{other_topics<includeonly>|</includeonly>}}} | <div style="padding:0.2em; background:{{{bgcolor|{{{background}}}}}}"><!-- --><span style="color:{{{color}}}">Other topics</span><!-- --></div> {{{other_topics}}} }} }}<noinclude> {{end infobox page}} {{pp-semi-template|small=yes}} <!---Please add metadata to the <includeonly> section at the bottom of the /doc subpage---> </noinclude> 5d2dp95n32wi81fl29p6hkc98ynutr2 4955962 4955961 2008-04-09T10:09:36Z en>Sardanaphalus 0 header parameters, restoring 20em width 4955962 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{start infobox page}}</noinclude> {{Infobox |bodystyle = width:20em; text-align:left; font-size:95%; |above = <span style="color:{{{color}}}">'''{{{name}}}'''</span> |abovestyle = font-size:105%; background:{{{bgcolor|{{{background}}}}}} |headerstyle = vertical-align:top; font-weight:normal; background:{{{bgcolor|{{{background}}}}}} |labelstyle = background:transparent; border-bottom:1px solid gray; line-height:1.2em; font-weight:normal; |datastyle = border-bottom:1px solid gray; line-height:1.2em; vertical-align:middle; font-size:95%; |label1 = Stylistic origins |data1 = <div style="font-size:105%;"><!-- -->{{{stylistic_origins<includeonly>|</includeonly>}}}</div> |label2 = Cultural origins |data2 = <div style="font-size:105%;"><!-- -->{{{cultural_origins<includeonly>|</includeonly>}}}</div> |label3 = Typical instruments |data3 = <div style="font-size:105%;"><!-- -->{{{instruments<includeonly>|</includeonly>}}}</div> |label4 = Mainstream popularity |data4 = {{{popularity<includeonly>|</includeonly>}}} |label5 = Derivative forms |data5 = {{{derivatives<includeonly>|</includeonly>}}} |header6 = {{#if:{{{subgenres<includeonly>|</includeonly>}}} | {{#ifexist:{{{subgenrelist|}}} | [[{{{subgenrelist}}}|<span style="color:{{{color}}}">Subgenres</span>]] | <span style="color:{{{color}}};">Subgenres</span> }} }} |data7 = {{{subgenres<includeonly>|</includeonly>}}} |header8 = {{#if:{{{fusiongenres<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Fusion genres</span> }} |data9 = {{{fusiongenres<includeonly>|</includeonly>}}} |header10 = {{#if:{{{regional_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Regional scenes</span> }} |data11 = {{{regional_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} |header12 = {{#if:{{{local_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Local scenes</span> }} |data13 = {{{local_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} |header14 = {{#if:{{{other_topics<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Other topics</span> }} |data15 = {{{other_topics<includeonly>|</includeonly>}}} }}<noinclude> {{end infobox page}} {{pp-semi-template|small=yes}} <!---Please add metadata to the <includeonly> section at the bottom of the /doc subpage---> </noinclude> p024rui58ryoxa45ym3e1c52q2xag9i 4955963 4955962 2008-04-09T10:17:26Z en>Sardanaphalus 0 width:21em 4955963 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{start infobox page}}</noinclude> {{Infobox |bodystyle = width:21em; text-align:left; font-size:95%; |above = <span style="color:{{{color}}}">'''{{{name}}}'''</span> |abovestyle = font-size:105%; background:{{{bgcolor|{{{background}}}}}} |headerstyle = vertical-align:top; font-weight:normal; background:{{{bgcolor|{{{background}}}}}} |labelstyle = background:transparent; border-bottom:1px solid gray; line-height:1.2em; font-weight:normal; |datastyle = border-bottom:1px solid gray; line-height:1.2em; vertical-align:middle; font-size:95%; |label1 = Stylistic&nbsp;origins |data1 = <div style="font-size:105%;"><!-- -->{{{stylistic_origins<includeonly>|</includeonly>}}}</div> |label2 = Cultural&nbsp;origins |data2 = <div style="font-size:105%;"><!-- -->{{{cultural_origins<includeonly>|</includeonly>}}}</div> |label3 = Typical instruments |data3 = <div style="font-size:105%;"><!-- -->{{{instruments<includeonly>|</includeonly>}}}</div> |label4 = Mainstream popularity |data4 = {{{popularity<includeonly>|</includeonly>}}} |label5 = Derivative forms |data5 = {{{derivatives<includeonly>|</includeonly>}}} |header6 = {{#if:{{{subgenres<includeonly>|</includeonly>}}} | {{#ifexist:{{{subgenrelist|}}} | [[{{{subgenrelist}}}|<span style="color:{{{color}}}">Subgenres</span>]] | <span style="color:{{{color}}};">Subgenres</span> }} }} |data7 = {{{subgenres<includeonly>|</includeonly>}}} |header8 = {{#if:{{{fusiongenres<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Fusion genres</span> }} |data9 = {{{fusiongenres<includeonly>|</includeonly>}}} |header10 = {{#if:{{{regional_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Regional scenes</span> }} |data11 = {{{regional_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} |header12 = {{#if:{{{local_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Local scenes</span> }} |data13 = {{{local_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} |header14 = {{#if:{{{other_topics<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Other topics</span> }} |data15 = {{{other_topics<includeonly>|</includeonly>}}} }}<noinclude> {{end infobox page}} {{pp-semi-template|small=yes}} <!---Please add metadata to the <includeonly> section at the bottom of the /doc subpage---> </noinclude> e2gi4xuj11pe7hpk7xzof1276i8qqey 4955964 4955963 2008-04-09T14:15:03Z en>DH85868993 0 temporarily swap color and bgcolor to restore original colours in transcluding pages, pending proper solution 4955964 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{start infobox page}}</noinclude> {{Infobox |bodystyle = width:21em; text-align:left; font-size:95%; |above = <span style="color:{{{bgcolor}}}">'''{{{name}}}'''</span> |abovestyle = font-size:105%; background:{{{color|{{{background}}}}}} |headerstyle = vertical-align:top; font-weight:normal; background:{{{color|{{{background}}}}}} |labelstyle = background:transparent; border-bottom:1px solid gray; line-height:1.2em; font-weight:normal; |datastyle = border-bottom:1px solid gray; line-height:1.2em; vertical-align:middle; font-size:95%; |label1 = Stylistic&nbsp;origins |data1 = <div style="font-size:105%;"><!-- -->{{{stylistic_origins<includeonly>|</includeonly>}}}</div> |label2 = Cultural&nbsp;origins |data2 = <div style="font-size:105%;"><!-- -->{{{cultural_origins<includeonly>|</includeonly>}}}</div> |label3 = Typical instruments |data3 = <div style="font-size:105%;"><!-- -->{{{instruments<includeonly>|</includeonly>}}}</div> |label4 = Mainstream popularity |data4 = {{{popularity<includeonly>|</includeonly>}}} |label5 = Derivative forms |data5 = {{{derivatives<includeonly>|</includeonly>}}} |header6 = {{#if:{{{subgenres<includeonly>|</includeonly>}}} | {{#ifexist:{{{subgenrelist|}}} | [[{{{subgenrelist}}}|<span style="color:{{{bgcolor}}}">Subgenres</span>]] | <span style="color:{{{bgcolor}}};">Subgenres</span> }} }} |data7 = {{{subgenres<includeonly>|</includeonly>}}} |header8 = {{#if:{{{fusiongenres<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{bgcolor}}}">Fusion genres</span> }} |data9 = {{{fusiongenres<includeonly>|</includeonly>}}} |header10 = {{#if:{{{regional_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{bgcolor}}}">Regional scenes</span> }} |data11 = {{{regional_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} |header12 = {{#if:{{{local_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{bgcolor}}}">Local scenes</span> }} |data13 = {{{local_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} |header14 = {{#if:{{{other_topics<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{bgcolor}}}">Other topics</span> }} |data15 = {{{other_topics<includeonly>|</includeonly>}}} }}<noinclude> {{end infobox page}} {{pp-semi-template|small=yes}} <!---Please add metadata to the <includeonly> section at the bottom of the /doc subpage---> </noinclude> h41gtpkaagagw8i6ioontte98pvhebc 4955965 4955964 2008-04-09T14:30:18Z en>DH85868993 0 [[WP:UNDO|Undid]] revision 204454001 by [[Special:Contributions/DH85868993|DH85868993]] ([[User talk:DH85868993|talk]]) rv my own change, pending proper solution 4955965 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{start infobox page}}</noinclude> {{Infobox |bodystyle = width:21em; text-align:left; font-size:95%; |above = <span style="color:{{{color}}}">'''{{{name}}}'''</span> |abovestyle = font-size:105%; background:{{{bgcolor|{{{background}}}}}} |headerstyle = vertical-align:top; font-weight:normal; background:{{{bgcolor|{{{background}}}}}} |labelstyle = background:transparent; border-bottom:1px solid gray; line-height:1.2em; font-weight:normal; |datastyle = border-bottom:1px solid gray; line-height:1.2em; vertical-align:middle; font-size:95%; |label1 = Stylistic&nbsp;origins |data1 = <div style="font-size:105%;"><!-- -->{{{stylistic_origins<includeonly>|</includeonly>}}}</div> |label2 = Cultural&nbsp;origins |data2 = <div style="font-size:105%;"><!-- -->{{{cultural_origins<includeonly>|</includeonly>}}}</div> |label3 = Typical instruments |data3 = <div style="font-size:105%;"><!-- -->{{{instruments<includeonly>|</includeonly>}}}</div> |label4 = Mainstream popularity |data4 = {{{popularity<includeonly>|</includeonly>}}} |label5 = Derivative forms |data5 = {{{derivatives<includeonly>|</includeonly>}}} |header6 = {{#if:{{{subgenres<includeonly>|</includeonly>}}} | {{#ifexist:{{{subgenrelist|}}} | [[{{{subgenrelist}}}|<span style="color:{{{color}}}">Subgenres</span>]] | <span style="color:{{{color}}};">Subgenres</span> }} }} |data7 = {{{subgenres<includeonly>|</includeonly>}}} |header8 = {{#if:{{{fusiongenres<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Fusion genres</span> }} |data9 = {{{fusiongenres<includeonly>|</includeonly>}}} |header10 = {{#if:{{{regional_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Regional scenes</span> }} |data11 = {{{regional_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} |header12 = {{#if:{{{local_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Local scenes</span> }} |data13 = {{{local_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} |header14 = {{#if:{{{other_topics<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Other topics</span> }} |data15 = {{{other_topics<includeonly>|</includeonly>}}} }}<noinclude> {{end infobox page}} {{pp-semi-template|small=yes}} <!---Please add metadata to the <includeonly> section at the bottom of the /doc subpage---> </noinclude> e2gi4xuj11pe7hpk7xzof1276i8qqey 4955966 4955965 2008-04-09T21:56:12Z en>Sardanaphalus 0 rm &nbsp;s 4955966 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{start infobox page}}</noinclude> {{Infobox |bodystyle = width:21em; text-align:left; font-size:95%; |above = <span style="color:{{{color}}}">'''{{{name}}}'''</span> |abovestyle = font-size:105%; background:{{{bgcolor|{{{background}}}}}} |headerstyle = vertical-align:top; font-weight:normal; background:{{{bgcolor|{{{background}}}}}} |labelstyle = background:transparent; border-bottom:1px solid gray; line-height:1.2em; font-weight:normal; |datastyle = border-bottom:1px solid gray; line-height:1.2em; vertical-align:middle; font-size:95%; |label1 = Stylistic origins |data1 = <div style="font-size:105%;"><!-- -->{{{stylistic_origins<includeonly>|</includeonly>}}}</div> |label2 = Cultural origins |data2 = <div style="font-size:105%;"><!-- -->{{{cultural_origins<includeonly>|</includeonly>}}}</div> |label3 = Typical instruments |data3 = <div style="font-size:105%;"><!-- -->{{{instruments<includeonly>|</includeonly>}}}</div> |label4 = Mainstream popularity |data4 = {{{popularity<includeonly>|</includeonly>}}} |label5 = Derivative forms |data5 = {{{derivatives<includeonly>|</includeonly>}}} |header6 = {{#if:{{{subgenres<includeonly>|</includeonly>}}} | {{#ifexist:{{{subgenrelist|}}} | [[{{{subgenrelist}}}|<span style="color:{{{color}}}">Subgenres</span>]] | <span style="color:{{{color}}};">Subgenres</span> }} }} |data7 = {{{subgenres<includeonly>|</includeonly>}}} |header8 = {{#if:{{{fusiongenres<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Fusion genres</span> }} |data9 = {{{fusiongenres<includeonly>|</includeonly>}}} |header10 = {{#if:{{{regional_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Regional scenes</span> }} |data11 = {{{regional_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} |header12 = {{#if:{{{local_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Local scenes</span> }} |data13 = {{{local_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} |header14 = {{#if:{{{other_topics<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Other topics</span> }} |data15 = {{{other_topics<includeonly>|</includeonly>}}} }}<noinclude> {{end infobox page}} {{pp-semi-template|small=yes}} <!---Please add metadata to the <includeonly> section at the bottom of the /doc subpage---> </noinclude> doegl7lnhhuc8j4hn8ppvkzbz5ywaxd 4955967 4955966 2008-04-10T03:30:51Z en>Sardanaphalus 0 rm potential for spurious space using [[Project:AutoWikiBrowser|AWB]] 4955967 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{start infobox page}}</noinclude><!-- -->{{Infobox |bodystyle = width:21em; text-align:left; font-size:95%; |above = <span style="color:{{{color}}}">'''{{{name}}}'''</span> |abovestyle = font-size:105%; background:{{{bgcolor|{{{background}}}}}} |headerstyle = vertical-align:top; font-weight:normal; background:{{{bgcolor|{{{background}}}}}} |labelstyle = background:transparent; border-bottom:1px solid gray; line-height:1.2em; font-weight:normal; |datastyle = border-bottom:1px solid gray; line-height:1.2em; vertical-align:middle; font-size:95%; |label1 = Stylistic origins |data1 = <div style="font-size:105%;"><!-- -->{{{stylistic_origins<includeonly>|</includeonly>}}}</div> |label2 = Cultural origins |data2 = <div style="font-size:105%;"><!-- -->{{{cultural_origins<includeonly>|</includeonly>}}}</div> |label3 = Typical instruments |data3 = <div style="font-size:105%;"><!-- -->{{{instruments<includeonly>|</includeonly>}}}</div> |label4 = Mainstream popularity |data4 = {{{popularity<includeonly>|</includeonly>}}} |label5 = Derivative forms |data5 = {{{derivatives<includeonly>|</includeonly>}}} |header6 = {{#if:{{{subgenres<includeonly>|</includeonly>}}} | {{#ifexist:{{{subgenrelist|}}} | [[{{{subgenrelist}}}|<span style="color:{{{color}}}">Subgenres</span>]] | <span style="color:{{{color}}};">Subgenres</span> }} }} |data7 = {{{subgenres<includeonly>|</includeonly>}}} |header8 = {{#if:{{{fusiongenres<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Fusion genres</span> }} |data9 = {{{fusiongenres<includeonly>|</includeonly>}}} |header10 = {{#if:{{{regional_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Regional scenes</span> }} |data11 = {{{regional_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} |header12 = {{#if:{{{local_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Local scenes</span> }} |data13 = {{{local_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} |header14 = {{#if:{{{other_topics<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Other topics</span> }} |data15 = {{{other_topics<includeonly>|</includeonly>}}} }}<noinclude> {{end infobox page}} {{pp-semi-template|small=yes}} <!---Please add metadata to the <includeonly> section at the bottom of the /doc subpage---> </noinclude> 8mxz1miqiz3v2541c8ukaxmqgxmsamm 4955968 4955967 2008-04-10T17:55:58Z en>Nightquest 0 4955968 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{start infobox page}}</noinclude> {{Infobox |bodystyle = width:21em; text-align:left; font-size:95%; |above = <span style="color:{{{color}}}">'''{{{name}}}'''</span> |abovestyle = font-size:105%; background:{{{bgcolor|{{{background}}}}}} |headerstyle = vertical-align:top; font-weight:normal; background:{{{bgcolor|{{{background}}}}}} |labelstyle = background:transparent; border-bottom:1px solid gray; line-height:1.2em; font-weight:normal; |datastyle = border-bottom:1px solid gray; line-height:1.2em; vertical-align:middle; font-size:95%; |label1 = Stylistic&nbsp;origins |data1 = <div style="font-size:105%;"><!-- -->{{{stylistic_origins<includeonly>|</includeonly>}}}</div> |label2 = Cultural&nbsp;origins |data2 = <div style="font-size:105%;"><!-- -->{{{cultural_origins<includeonly>|</includeonly>}}}</div> |label3 = Typical instruments |data3 = <div style="font-size:105%;"><!-- -->{{{instruments<includeonly>|</includeonly>}}}</div> |label4 = Mainstream popularity |data4 = {{{popularity<includeonly>|</includeonly>}}} |label5 = Derivative forms |data5 = {{{derivatives<includeonly>|</includeonly>}}} |header6 = {{#if:{{{subgenres<includeonly>|</includeonly>}}} | {{#ifexist:{{{subgenrelist|}}} | [[{{{subgenrelist}}}|<span style="color:{{{color}}}">Subgenres</span>]] | <span style="color:{{{color}}};">Subgenres</span> }} }} |data7 = {{{subgenres<includeonly>|</includeonly>}}} |header8 = {{#if:{{{fusiongenres<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Fusion genres</span> }} |data9 = {{{fusiongenres<includeonly>|</includeonly>}}} |header10 = {{#if:{{{regional_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Regional scenes</span> }} |data11 = {{{regional_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} |header12 = {{#if:{{{local_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Local scenes</span> }} |data13 = {{{local_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} |header14 = {{#if:{{{other_topics<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Other topics</span> }} |data15 = {{{other_topics<includeonly>|</includeonly>}}} }}<noinclude> {{end infobox page}} {{pp-semi-template|small=yes}} <!---Please add metadata to the <includeonly> section at the bottom of the /doc subpage---> </noinclude> e2gi4xuj11pe7hpk7xzof1276i8qqey 4955969 4955968 2008-04-10T17:56:33Z en>Nightquest 0 4955969 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:20em; text-align:left;" ! colspan="2" style="text-align:center; background-color:{{{color}}};" | <font color="{{{bgcolor}}}">{{{name}}}</font> |- {{#if:{{{stylistic_origins|{{NAMESPACE}}}}}| {{!}} style="border-bottom:1px solid gray;" {{!}} Stylistic origins: {{!}} style="border-bottom:1px solid gray;" {{!}} {{{stylistic_origins}}} {{!-}}}} {{#if:{{{cultural_origins|{{NAMESPACE}}}}}| {{!}} style="border-bottom:1px solid gray;" {{!}} Cultural origins: {{!}} style="border-bottom:1px solid gray;" {{!}} {{{cultural_origins}}} {{!-}}}} {{#if:{{{instruments|{{NAMESPACE}}}}}| {{!}} style="border-bottom:1px solid gray;" {{!}} Typical [[Musical instrument|instruments]]: {{!}} style="border-bottom:1px solid gray;" {{!}} {{{instruments}}} {{!-}}}} {{#if:{{{popularity|{{NAMESPACE}}}}}| {{!}} style="border-bottom:1px solid gray;" {{!}} Mainstream popularity: {{!}} style="border-bottom:1px solid gray;" {{!}} <small>{{{popularity}}}</small>}} {{#if:{{{derivatives|}}}|<tr><th align="left" valign="top">Derivative forms:</th><td valign="top"><small>{{{derivatives|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{subgenrelist|}}}|{{#ifexist:{{{subgenrelist|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">[[{{{subgenrelist}}}|Subgenres]]</font></th></tr>|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Subgenres</font></th></tr>}} }}<!-- -->{{#if:{{{subgenres|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{subgenres|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{fusiongenres|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Fusion genres</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{fusiongenres|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{fusiongenres|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{regional_scenes|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Regional scenes</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{regional_scenes|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{regional_scenes|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{local_scenes|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Local scenes</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{local_scenes|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{local_scenes|}}}</small></td></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{other_topics|}}}|<tr><th align="center" bgcolor="{{{color|}}}" colspan=2 valign="top"><font color="{{{bgcolor|}}}">Other topics</font></th></tr>}}<!-- -->{{#if:{{{other_topics|}}}|<tr><td align=center colspan="2" valign="top"><small>{{{other_topics}}}</small></td></tr>}} |}<noinclude> {{pp-semi-template|small=yes}} ==Usage== <pre style="overflow: auto"> {{Infobox Music genre <!-- See Wikipedia:WikiProject_Music_genres --> | name = | color = | bgcolor = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | popularity = | derivatives = | subgenrelist = | subgenres = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = }} </pre> ===Fields=== ;color : See [[Wikipedia:WikiProject Music genres/Colours]]. [[Category:music infobox templates|Music genre]] [[Category:Music genre templates|{{PAGENAME}}]] [[Category:Templates using ParserFunctions|{{PAGENAME}}]] [[cs:Šablona:Infobox - hudební žánr]] [[da:Skabelon:Infoboks musikgenre]] [[mk:Шаблон:Инфокутија Музички жанр]] [[pl:Szablon:Gatunek muzyki infobox]] [[pt:Predefinição:Tabela de gêneros]] [[ro:Format:Infobox Music genre]] [[sk:Šablóna:Genrebox]] [[sv:Mall:Infobox musikgenre]] </noinclude> dv9ywr2i7wzpuyuf83hmvvzu05y0fl8 4955970 4955969 2008-04-12T03:33:55Z en>Peter Fleet 0 restoring previous working version which was reverted without discussion or edit summary 4955970 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{start infobox page}}</noinclude><!-- -->{{Infobox |bodystyle = width:21em; text-align:left; font-size:95%; |above = <span style="color:{{{color}}}">'''{{{name}}}'''</span> |abovestyle = font-size:105%; background:{{{bgcolor|{{{background}}}}}} |headerstyle = vertical-align:top; font-weight:normal; background:{{{bgcolor|{{{background}}}}}} |labelstyle = background:transparent; border-bottom:1px solid gray; line-height:1.2em; font-weight:normal; |datastyle = border-bottom:1px solid gray; line-height:1.2em; vertical-align:middle; font-size:95%; |label1 = Stylistic origins |data1 = <div style="font-size:105%;"><!-- -->{{{stylistic_origins<includeonly>|</includeonly>}}}</div> |label2 = Cultural origins |data2 = <div style="font-size:105%;"><!-- -->{{{cultural_origins<includeonly>|</includeonly>}}}</div> |label3 = Typical instruments |data3 = <div style="font-size:105%;"><!-- -->{{{instruments<includeonly>|</includeonly>}}}</div> |label4 = Mainstream popularity |data4 = {{{popularity<includeonly>|</includeonly>}}} |label5 = Derivative forms |data5 = {{{derivatives<includeonly>|</includeonly>}}} |header6 = {{#if:{{{subgenres<includeonly>|</includeonly>}}} | {{#ifexist:{{{subgenrelist|}}} | [[{{{subgenrelist}}}|<span style="color:{{{color}}}">Subgenres</span>]] | <span style="color:{{{color}}};">Subgenres</span> }} }} |data7 = {{{subgenres<includeonly>|</includeonly>}}} |header8 = {{#if:{{{fusiongenres<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Fusion genres</span> }} |data9 = {{{fusiongenres<includeonly>|</includeonly>}}} |header10 = {{#if:{{{regional_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Regional scenes</span> }} |data11 = {{{regional_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} |header12 = {{#if:{{{local_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Local scenes</span> }} |data13 = {{{local_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} |header14 = {{#if:{{{other_topics<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Other topics</span> }} |data15 = {{{other_topics<includeonly>|</includeonly>}}} }}<noinclude> {{end infobox page}} {{pp-semi-template|small=yes}} <!---Please add metadata to the <includeonly> section at the bottom of the /doc subpage---> </noinclude> 8mxz1miqiz3v2541c8ukaxmqgxmsamm 4955971 4955970 2008-04-17T13:15:20Z en>Sardanaphalus 0 line-height tweak 4955971 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{start infobox page}}</noinclude><!-- -->{{Infobox |bodystyle = width:21em; text-align:left; font-size:95%; |above = <span style="color:{{{color}}}">'''{{{name}}}'''</span> |abovestyle = font-size:105%; background:{{{bgcolor|{{{background}}}}}} |headerstyle = vertical-align:top; font-weight:normal; background:{{{bgcolor|{{{background}}}}}} |labelstyle = background:transparent; border-bottom:1px solid gray; line-height:1.2em; font-weight:normal; |datastyle = border-bottom:1px solid gray; line-height:1.3em; vertical-align:middle; font-size:95%; |label1 = Stylistic origins |data1 = <div style="font-size:105%;"><!-- -->{{{stylistic_origins<includeonly>|</includeonly>}}}</div> |label2 = Cultural origins |data2 = <div style="font-size:105%;"><!-- -->{{{cultural_origins<includeonly>|</includeonly>}}}</div> |label3 = Typical instruments |data3 = <div style="font-size:105%;"><!-- -->{{{instruments<includeonly>|</includeonly>}}}</div> |label4 = Mainstream popularity |data4 = {{{popularity<includeonly>|</includeonly>}}} |label5 = Derivative forms |data5 = {{{derivatives<includeonly>|</includeonly>}}} |header6 = {{#if:{{{subgenres<includeonly>|</includeonly>}}} | {{#ifexist:{{{subgenrelist|}}} | [[{{{subgenrelist}}}|<span style="color:{{{color}}}">Subgenres</span>]] | <span style="color:{{{color}}};">Subgenres</span> }} }} |data7 = {{{subgenres<includeonly>|</includeonly>}}} |header8 = {{#if:{{{fusiongenres<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Fusion genres</span> }} |data9 = {{{fusiongenres<includeonly>|</includeonly>}}} |header10 = {{#if:{{{regional_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Regional scenes</span> }} |data11 = {{{regional_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} |header12 = {{#if:{{{local_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Local scenes</span> }} |data13 = {{{local_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} |header14 = {{#if:{{{other_topics<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Other topics</span> }} |data15 = {{{other_topics<includeonly>|</includeonly>}}} }}<noinclude> {{end infobox page}} {{pp-semi-template|small=yes}} <!---Please add metadata to the <includeonly> section at the bottom of the /doc subpage---> </noinclude> sy50wcos0psbt0jn2cedrxt22sxzx7x 4955972 4955971 2008-04-22T06:13:29Z en>Werwerwer11 0 possible creators 4955972 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{start infobox page}}</noinclude><!-- -->{{Infobox |bodystyle = width:21em; text-align:left; font-size:95%; |above = <span style="color:{{{color}}}">'''{{{name}}}'''</span> |abovestyle = font-size:105%; background:{{{bgcolor|{{{background}}}}}} |headerstyle = vertical-align:top; font-weight:normal; background:{{{bgcolor|{{{background}}}}}} |labelstyle = background:transparent; border-bottom:1px solid gray; line-height:1.2em; font-weight:normal; |datastyle = border-bottom:1px solid gray; line-height:1.3em; vertical-align:middle; font-size:95%; |label1 = Stylistic origins |data1 = <div style="font-size:105%;"><!-- -->{{{stylistic_origins<includeonly>|</includeonly>}}}</div> |label2 = Cultural origins |data2 = <div style="font-size:105%;"><!-- -->{{{cultural_origins<includeonly>|</includeonly>}}}</div> |label3 = Possible creators |data3 = <div style="font-size:105%;"><!-- -->{{{possible_creators<includeonly>|</includeonly>}}}</div> |label4 = Typical instruments |data4 = <div style="font-size:105%;"><!-- -->{{{instruments<includeonly>|</includeonly>}}}</div> |label5 = Mainstream popularity |data5 = {{{popularity<includeonly>|</includeonly>}}} |label6 = Derivative forms |data6 = {{{derivatives<includeonly>|</includeonly>}}} |header7 = {{#if:{{{subgenres<includeonly>|</includeonly>}}} | {{#ifexist:{{{subgenrelist|}}} | [[{{{subgenrelist}}}|<span style="color:{{{color}}}">Subgenres</span>]] | <span style="color:{{{color}}};">Subgenres</span> }} }} |data8 = {{{subgenres<includeonly>|</includeonly>}}} |header9 = {{#if:{{{fusiongenres<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Fusion genres</span> }} |data10 = {{{fusiongenres<includeonly>|</includeonly>}}} |header11 = {{#if:{{{regional_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Regional scenes</span> }} |data12 = {{{regional_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} |header13 = {{#if:{{{local_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Local scenes</span> }} |data14 = {{{local_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} |header15 = {{#if:{{{other_topics<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Other topics</span> }} |data16 = {{{other_topics<includeonly>|</includeonly>}}} }}<noinclude> {{end infobox page}} {{pp-semi-template|small=yes}} <!---Please add metadata to the <includeonly> section at the bottom of the /doc subpage---> </noinclude> togxagai4vteszr1ev36ijvkfl5f63e 4955973 4955972 2008-04-22T11:59:50Z en>Bardin 0 [[WP:UNDO|Undid]] revision 207300774 by [[Special:Contributions/Werwerwer11|Werwerwer11]] ([[User talk:Werwerwer11|talk]]) revert change made without any consensus or discussion on talk page 4955973 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{start infobox page}}</noinclude><!-- -->{{Infobox |bodystyle = width:21em; text-align:left; font-size:95%; |above = <span style="color:{{{color}}}">'''{{{name}}}'''</span> |abovestyle = font-size:105%; background:{{{bgcolor|{{{background}}}}}} |headerstyle = vertical-align:top; font-weight:normal; background:{{{bgcolor|{{{background}}}}}} |labelstyle = background:transparent; border-bottom:1px solid gray; line-height:1.2em; font-weight:normal; |datastyle = border-bottom:1px solid gray; line-height:1.3em; vertical-align:middle; font-size:95%; |label1 = Stylistic origins |data1 = <div style="font-size:105%;"><!-- -->{{{stylistic_origins<includeonly>|</includeonly>}}}</div> |label2 = Cultural origins |data2 = <div style="font-size:105%;"><!-- -->{{{cultural_origins<includeonly>|</includeonly>}}}</div> |label3 = Typical instruments |data3 = <div style="font-size:105%;"><!-- -->{{{instruments<includeonly>|</includeonly>}}}</div> |label4 = Mainstream popularity |data4 = {{{popularity<includeonly>|</includeonly>}}} |label5 = Derivative forms |data5 = {{{derivatives<includeonly>|</includeonly>}}} |header6 = {{#if:{{{subgenres<includeonly>|</includeonly>}}} | {{#ifexist:{{{subgenrelist|}}} | [[{{{subgenrelist}}}|<span style="color:{{{color}}}">Subgenres</span>]] | <span style="color:{{{color}}};">Subgenres</span> }} }} |data7 = {{{subgenres<includeonly>|</includeonly>}}} |header8 = {{#if:{{{fusiongenres<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Fusion genres</span> }} |data9 = {{{fusiongenres<includeonly>|</includeonly>}}} |header10 = {{#if:{{{regional_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Regional scenes</span> }} |data11 = {{{regional_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} |header12 = {{#if:{{{local_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Local scenes</span> }} |data13 = {{{local_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} |header14 = {{#if:{{{other_topics<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Other topics</span> }} |data15 = {{{other_topics<includeonly>|</includeonly>}}} }}<noinclude> {{end infobox page}} {{pp-semi-template|small=yes}} <!---Please add metadata to the <includeonly> section at the bottom of the /doc subpage---> </noinclude> sy50wcos0psbt0jn2cedrxt22sxzx7x 4955974 4955973 2008-04-22T12:08:42Z en>Werwerwer11 0 [[WP:UNDO|Undid]] revision 207339786 by [[Special:Contributions/Bardin|Bardin]] ([[User talk:Bardin|talk]]) reverted 4955974 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{start infobox page}}</noinclude><!-- -->{{Infobox |bodystyle = width:21em; text-align:left; font-size:95%; |above = <span style="color:{{{color}}}">'''{{{name}}}'''</span> |abovestyle = font-size:105%; background:{{{bgcolor|{{{background}}}}}} |headerstyle = vertical-align:top; font-weight:normal; background:{{{bgcolor|{{{background}}}}}} |labelstyle = background:transparent; border-bottom:1px solid gray; line-height:1.2em; font-weight:normal; |datastyle = border-bottom:1px solid gray; line-height:1.3em; vertical-align:middle; font-size:95%; |label1 = Stylistic origins |data1 = <div style="font-size:105%;"><!-- -->{{{stylistic_origins<includeonly>|</includeonly>}}}</div> |label2 = Cultural origins |data2 = <div style="font-size:105%;"><!-- -->{{{cultural_origins<includeonly>|</includeonly>}}}</div> |label3 = Possible creators |data3 = <div style="font-size:105%;"><!-- -->{{{possible_creators<includeonly>|</includeonly>}}}</div> |label4 = Typical instruments |data4 = <div style="font-size:105%;"><!-- -->{{{instruments<includeonly>|</includeonly>}}}</div> |label5 = Mainstream popularity |data5 = {{{popularity<includeonly>|</includeonly>}}} |label6 = Derivative forms |data6 = {{{derivatives<includeonly>|</includeonly>}}} |header7 = {{#if:{{{subgenres<includeonly>|</includeonly>}}} | {{#ifexist:{{{subgenrelist|}}} | [[{{{subgenrelist}}}|<span style="color:{{{color}}}">Subgenres</span>]] | <span style="color:{{{color}}};">Subgenres</span> }} }} |data8 = {{{subgenres<includeonly>|</includeonly>}}} |header9 = {{#if:{{{fusiongenres<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Fusion genres</span> }} |data10 = {{{fusiongenres<includeonly>|</includeonly>}}} |header11 = {{#if:{{{regional_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Regional scenes</span> }} |data12 = {{{regional_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} |header13 = {{#if:{{{local_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Local scenes</span> }} |data14 = {{{local_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} |header15 = {{#if:{{{other_topics<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Other topics</span> }} |data16 = {{{other_topics<includeonly>|</includeonly>}}} }}<noinclude> {{end infobox page}} {{pp-semi-template|small=yes}} <!---Please add metadata to the <includeonly> section at the bottom of the /doc subpage---> </noinclude> togxagai4vteszr1ev36ijvkfl5f63e 4955975 4955974 2008-04-22T12:15:45Z en>Peter Fleet 0 Revert to revision 206235670 dated 2008-04-17 13:15:20 by Sardanaphalus using [[:en:Wikipedia:Tools/Navigation_popups|popups]] 4955975 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{start infobox page}}</noinclude><!-- -->{{Infobox |bodystyle = width:21em; text-align:left; font-size:95%; |above = <span style="color:{{{color}}}">'''{{{name}}}'''</span> |abovestyle = font-size:105%; background:{{{bgcolor|{{{background}}}}}} |headerstyle = vertical-align:top; font-weight:normal; background:{{{bgcolor|{{{background}}}}}} |labelstyle = background:transparent; border-bottom:1px solid gray; line-height:1.2em; font-weight:normal; |datastyle = border-bottom:1px solid gray; line-height:1.3em; vertical-align:middle; font-size:95%; |label1 = Stylistic origins |data1 = <div style="font-size:105%;"><!-- -->{{{stylistic_origins<includeonly>|</includeonly>}}}</div> |label2 = Cultural origins |data2 = <div style="font-size:105%;"><!-- -->{{{cultural_origins<includeonly>|</includeonly>}}}</div> |label3 = Typical instruments |data3 = <div style="font-size:105%;"><!-- -->{{{instruments<includeonly>|</includeonly>}}}</div> |label4 = Mainstream popularity |data4 = {{{popularity<includeonly>|</includeonly>}}} |label5 = Derivative forms |data5 = {{{derivatives<includeonly>|</includeonly>}}} |header6 = {{#if:{{{subgenres<includeonly>|</includeonly>}}} | {{#ifexist:{{{subgenrelist|}}} | [[{{{subgenrelist}}}|<span style="color:{{{color}}}">Subgenres</span>]] | <span style="color:{{{color}}};">Subgenres</span> }} }} |data7 = {{{subgenres<includeonly>|</includeonly>}}} |header8 = {{#if:{{{fusiongenres<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Fusion genres</span> }} |data9 = {{{fusiongenres<includeonly>|</includeonly>}}} |header10 = {{#if:{{{regional_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Regional scenes</span> }} |data11 = {{{regional_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} |header12 = {{#if:{{{local_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Local scenes</span> }} |data13 = {{{local_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} |header14 = {{#if:{{{other_topics<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Other topics</span> }} |data15 = {{{other_topics<includeonly>|</includeonly>}}} }}<noinclude> {{end infobox page}} {{pp-semi-template|small=yes}} <!---Please add metadata to the <includeonly> section at the bottom of the /doc subpage---> </noinclude> sy50wcos0psbt0jn2cedrxt22sxzx7x 4955976 4955975 2008-12-09T21:41:19Z en>Password635536 0 4955976 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{start infobox page}}</noinclude><!-- -->{{Infobox |bodystyle = width:22em; text-align:left; font-size:95%; |above = <span style="color:{{{color}}}">'''{{{name}}}'''</span> |abovestyle = font-size:105%; background:{{{bgcolor|{{{background}}}}}} |headerstyle = vertical-align:top; font-weight:normal; background:{{{bgcolor|{{{background}}}}}} |labelstyle = background:transparent; line-height:1.5em; font-weight:normal; |datastyle = line-height:1.5em; vertical-align:middle; font-size:95%; |label1 = Stylistic origins |data1 = <div style="font-size:105%;"><!-- -->{{{stylistic_origins<includeonly>|</includeonly>}}}</div> |label2 = Cultural origins |data2 = <div style="font-size:105%;"><!-- -->{{{cultural_origins<includeonly>|</includeonly>}}}</div> |label3 = Typical instruments |data3 = <div style="font-size:105%;"><!-- -->{{{instruments<includeonly>|</includeonly>}}}</div> |label4 = Mainstream popularity |data4 = {{{popularity<includeonly>|</includeonly>}}} |label5 = Derivative forms |data5 = {{{derivatives<includeonly>|</includeonly>}}} |header6 = {{#if:{{{subgenres<includeonly>|</includeonly>}}} | {{#ifexist:{{{subgenrelist|}}} | [[{{{subgenrelist}}}|<span style="color:{{{color}}}">Subgenres</span>]] | <span style="color:{{{color}}};">Subgenres</span> }} }} |data7 = {{{subgenres<includeonly>|</includeonly>}}} |header8 = {{#if:{{{fusiongenres<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Fusion genres</span> }} |data9 = {{{fusiongenres<includeonly>|</includeonly>}}} |header10 = {{#if:{{{regional_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Regional scenes</span> }} |data11 = {{{regional_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} |header12 = {{#if:{{{local_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Local scenes</span> }} |data13 = {{{local_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} |header14 = {{#if:{{{other_topics<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Other topics</span> }} |data15 = {{{other_topics<includeonly>|</includeonly>}}} }}<noinclude> {{end infobox page}} {{pp-semi-template|small=yes}} <!---Please add metadata to the <includeonly> section at the bottom of the /doc subpage---> </noinclude> 3i85tsttfq6injswneh238cc0gsailc 4955977 4955976 2008-12-09T21:42:07Z en>Password635536 0 4955977 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{start infobox page}}</noinclude><!-- -->{{Infobox |bodystyle = width:22em; text-align:left; font-size:95%; |above = <span style="color:{{{color}}}">'''{{{name}}}'''</span> |abovestyle = font-size:105%; background:{{{bgcolor|{{{background}}}}}} |headerstyle = vertical-align:top; font-weight:normal; background:{{{bgcolor|{{{background}}}}}} |labelstyle = background:transparent; line-height:1.5em; font-weight:normal; |datastyle = line-height:1.5em; vertical-align:middle; font-size:95%; |label1 = Stylistic origins |data1 = {{{stylistic_origins<includeonly>|</includeonly>}}} |label2 = Cultural origins |data2 = {{{cultural_origins<includeonly>|</includeonly>}}} |label3 = Typical instruments |data3 = {{{instruments<includeonly>|</includeonly>}}} |label4 = Mainstream popularity |data4 = {{{popularity<includeonly>|</includeonly>}}} |label5 = Derivative forms |data5 = {{{derivatives<includeonly>|</includeonly>}}} |header6 = {{#if:{{{subgenres<includeonly>|</includeonly>}}} | {{#ifexist:{{{subgenrelist|}}} | [[{{{subgenrelist}}}|<span style="color:{{{color}}}">Subgenres</span>]] | <span style="color:{{{color}}};">Subgenres</span> }} }} |data7 = {{{subgenres<includeonly>|</includeonly>}}} |header8 = {{#if:{{{fusiongenres<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Fusion genres</span> }} |data9 = {{{fusiongenres<includeonly>|</includeonly>}}} |header10 = {{#if:{{{regional_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Regional scenes</span> }} |data11 = {{{regional_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} |header12 = {{#if:{{{local_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Local scenes</span> }} |data13 = {{{local_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} |header14 = {{#if:{{{other_topics<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Other topics</span> }} |data15 = {{{other_topics<includeonly>|</includeonly>}}} }}<noinclude> {{end infobox page}} {{pp-semi-template|small=yes}} <!---Please add metadata to the <includeonly> section at the bottom of the /doc subpage---> </noinclude> m5onfzpalij10rl6ugpkmqp642ei6x6 4955978 4955977 2008-12-09T21:42:33Z en>Password635536 0 4955978 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{start infobox page}}</noinclude><!-- -->{{Infobox |bodystyle = width:22em; text-align:left; font-size:95%; |above = <span style="color:{{{color}}}">'''{{{name}}}'''</span> |abovestyle = font-size:105%; background:{{{bgcolor|{{{background}}}}}} |headerstyle = vertical-align:top; font-weight:normal; background:{{{bgcolor|{{{background}}}}}} |labelstyle = background:transparent; line-height:1.5em; font-weight:normal; |datastyle = line-height:1.5em; vertical-align:middle; font-size:95%; |label1 = Stylistic origins |data1 = {{{stylistic_origins<includeonly>|</includeonly>}}} |label2 = Cultural origins |data2 = {{{cultural_origins<includeonly>|</includeonly>}}} |label3 = Typical instruments |data3 = {{{instruments<includeonly>|</includeonly>}}} |label4 = Popularity |data4 = {{{popularity<includeonly>|</includeonly>}}} |label5 = Derivative forms |data5 = {{{derivatives<includeonly>|</includeonly>}}} |header6 = {{#if:{{{subgenres<includeonly>|</includeonly>}}} | {{#ifexist:{{{subgenrelist|}}} | [[{{{subgenrelist}}}|<span style="color:{{{color}}}">Subgenres</span>]] | <span style="color:{{{color}}};">Subgenres</span> }} }} |data7 = {{{subgenres<includeonly>|</includeonly>}}} |header8 = {{#if:{{{fusiongenres<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Fusion genres</span> }} |data9 = {{{fusiongenres<includeonly>|</includeonly>}}} |header10 = {{#if:{{{regional_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Regional scenes</span> }} |data11 = {{{regional_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} |header12 = {{#if:{{{local_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Local scenes</span> }} |data13 = {{{local_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} |header14 = {{#if:{{{other_topics<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Other topics</span> }} |data15 = {{{other_topics<includeonly>|</includeonly>}}} }}<noinclude> {{end infobox page}} {{pp-semi-template|small=yes}} <!---Please add metadata to the <includeonly> section at the bottom of the /doc subpage---> </noinclude> eslwj311j88wq8qna11d9u7l2kxfvkr 4955979 4955978 2008-12-10T17:56:31Z en>ItsAlwaysLupus 0 WARNING! User:Password635536 violated this semi-protected infobox. Please, Password635536, DISCUSS (!!!) your edits with other editors before revert, thank you for your understanding. 4955979 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{start infobox page}}</noinclude><!-- -->{{Infobox |bodystyle = width:21em; text-align:left; font-size:95%; |above = <span style="color:{{{color}}}">'''{{{name}}}'''</span> |abovestyle = font-size:105%; background:{{{bgcolor|{{{background}}}}}} |headerstyle = vertical-align:top; font-weight:normal; background:{{{bgcolor|{{{background}}}}}} |labelstyle = background:transparent; border-bottom:1px solid gray; line-height:1.2em; font-weight:normal; |datastyle = border-bottom:1px solid gray; line-height:1.3em; vertical-align:middle; font-size:95%; |label1 = Stylistic origins |data1 = <div style="font-size:105%;"><!-- -->{{{stylistic_origins<includeonly>|</includeonly>}}}</div> |label2 = Cultural origins |data2 = <div style="font-size:105%;"><!-- -->{{{cultural_origins<includeonly>|</includeonly>}}}</div> |label3 = Typical instruments |data3 = <div style="font-size:105%;"><!-- -->{{{instruments<includeonly>|</includeonly>}}}</div> |label4 = Mainstream popularity |data4 = {{{popularity<includeonly>|</includeonly>}}} |label5 = Derivative forms |data5 = {{{derivatives<includeonly>|</includeonly>}}} |header6 = {{#if:{{{subgenres<includeonly>|</includeonly>}}} | {{#ifexist:{{{subgenrelist|}}} | [[{{{subgenrelist}}}|<span style="color:{{{color}}}">Subgenres</span>]] | <span style="color:{{{color}}};">Subgenres</span> }} }} |data7 = {{{subgenres<includeonly>|</includeonly>}}} |header8 = {{#if:{{{fusiongenres<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Fusion genres</span> }} |data9 = {{{fusiongenres<includeonly>|</includeonly>}}} |header10 = {{#if:{{{regional_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Regional scenes</span> }} |data11 = {{{regional_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} |header12 = {{#if:{{{local_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Local scenes</span> }} |data13 = {{{local_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} |header14 = {{#if:{{{other_topics<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Other topics</span> }} |data15 = {{{other_topics<includeonly>|</includeonly>}}} }}<noinclude> {{end infobox page}} {{pp-semi-template|small=yes}} <!---Please add metadata to the <includeonly> section at the bottom of the /doc subpage---> </noinclude> sy50wcos0psbt0jn2cedrxt22sxzx7x 4955980 4955979 2008-12-10T22:32:44Z en>Password635536 0 4955980 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{start infobox page}}</noinclude><!-- -->{{Infobox |bodystyle = width:22em; text-align:left; font-size:95%; |above = <span style="color:{{{color}}}">'''{{{name}}}'''</span> |abovestyle = font-size:105%; background:{{{bgcolor|{{{background}}}}}} |headerstyle = vertical-align:top; font-weight:normal; background:{{{bgcolor|{{{background}}}}}} |labelstyle = background:transparent; line-height:1.5em; font-weight:normal; |datastyle = line-height:1.5em; vertical-align:middle; font-size:95%; |label1 = Stylistic origins |data1 = {{{stylistic_origins<includeonly>|</includeonly>}}} |label2 = Cultural origins |data2 = {{{cultural_origins<includeonly>|</includeonly>}}} |label3 = Typical instruments |data3 = {{{instruments<includeonly>|</includeonly>}}} |label4 = Popularity |data4 = {{{popularity<includeonly>|</includeonly>}}} |label5 = Derivative forms |data5 = {{{derivatives<includeonly>|</includeonly>}}} |header6 = {{#if:{{{subgenres<includeonly>|</includeonly>}}} | {{#ifexist:{{{subgenrelist|}}} | [[{{{subgenrelist}}}|<span style="color:{{{color}}}">Subgenres</span>]] | <span style="color:{{{color}}};">Subgenres</span> }} }} |data7 = {{{subgenres<includeonly>|</includeonly>}}} |header8 = {{#if:{{{fusiongenres<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Fusion genres</span> }} |data9 = {{{fusiongenres<includeonly>|</includeonly>}}} |header10 = {{#if:{{{regional_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Regional scenes</span> }} |data11 = {{{regional_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} |header12 = {{#if:{{{local_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Local scenes</span> }} |data13 = {{{local_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} |header14 = {{#if:{{{other_topics<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Other topics</span> }} |data15 = {{{other_topics<includeonly>|</includeonly>}}} }}<noinclude> {{end infobox page}} {{pp-semi-template|small=yes}} <!---Please add metadata to the <includeonly> section at the bottom of the /doc subpage---> </noinclude> eslwj311j88wq8qna11d9u7l2kxfvkr 4955981 4955980 2008-12-10T23:01:43Z en>Kaini 0 Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/Password635536|Password635536]] identified as [[WP:VAND|vandalism]] to last revision by [[User:RockandDiscoFanCZ|RockandDiscoFanCZ]]. ([[WP:TW|TW]]) 4955981 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{start infobox page}}</noinclude><!-- -->{{Infobox |bodystyle = width:21em; text-align:left; font-size:95%; |above = <span style="color:{{{color}}}">'''{{{name}}}'''</span> |abovestyle = font-size:105%; background:{{{bgcolor|{{{background}}}}}} |headerstyle = vertical-align:top; font-weight:normal; background:{{{bgcolor|{{{background}}}}}} |labelstyle = background:transparent; border-bottom:1px solid gray; line-height:1.2em; font-weight:normal; |datastyle = border-bottom:1px solid gray; line-height:1.3em; vertical-align:middle; font-size:95%; |label1 = Stylistic origins |data1 = <div style="font-size:105%;"><!-- -->{{{stylistic_origins<includeonly>|</includeonly>}}}</div> |label2 = Cultural origins |data2 = <div style="font-size:105%;"><!-- -->{{{cultural_origins<includeonly>|</includeonly>}}}</div> |label3 = Typical instruments |data3 = <div style="font-size:105%;"><!-- -->{{{instruments<includeonly>|</includeonly>}}}</div> |label4 = Mainstream popularity |data4 = {{{popularity<includeonly>|</includeonly>}}} |label5 = Derivative forms |data5 = {{{derivatives<includeonly>|</includeonly>}}} |header6 = {{#if:{{{subgenres<includeonly>|</includeonly>}}} | {{#ifexist:{{{subgenrelist|}}} | [[{{{subgenrelist}}}|<span style="color:{{{color}}}">Subgenres</span>]] | <span style="color:{{{color}}};">Subgenres</span> }} }} |data7 = {{{subgenres<includeonly>|</includeonly>}}} |header8 = {{#if:{{{fusiongenres<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Fusion genres</span> }} |data9 = {{{fusiongenres<includeonly>|</includeonly>}}} |header10 = {{#if:{{{regional_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Regional scenes</span> }} |data11 = {{{regional_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} |header12 = {{#if:{{{local_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Local scenes</span> }} |data13 = {{{local_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} |header14 = {{#if:{{{other_topics<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Other topics</span> }} |data15 = {{{other_topics<includeonly>|</includeonly>}}} }}<noinclude> {{end infobox page}} {{pp-semi-template|small=yes}} <!---Please add metadata to the <includeonly> section at the bottom of the /doc subpage---> </noinclude> sy50wcos0psbt0jn2cedrxt22sxzx7x 4955982 4955981 2008-12-30T07:27:10Z en>Ayeru4857239 0 declined colors, style 4955982 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{start infobox page}}</noinclude><!-- -->{{Infobox |bodystyle = width:21em; text-align:left; font-size:95%; |above = <span style="color:black">'''{{{name}}}'''</span> |abovestyle = font-size:105%; background:#cecece |headerstyle = vertical-align:top; font-weight:normal; background:#cecece |labelstyle = background:transparent; border-bottom:1px solid black; line-height:2.0em; font-weight:normal; |datastyle = border-bottom:1px solid black; line-height:2.0em; vertical-align:middle; font-size:95%; |label1 = Stylistic origins |data1 = {{{stylistic_origins<includeonly>|</includeonly>}}} |label2 = Cultural origins |data2 = {{{cultural_origins<includeonly>|</includeonly>}}} |label3 = Musical instruments |data3 = {{{instruments<includeonly>|</includeonly>}}} |label4 = Mainstream popularity |data4 = {{{popularity<includeonly>|</includeonly>}}} |label5 = Derivative forms |data5 = {{{derivatives<includeonly>|</includeonly>}}} |header6 = {{#if:{{{subgenres<includeonly>|</includeonly>}}} | {{#ifexist:{{{subgenrelist|}}} | [[{{{subgenrelist}}}|<span style="color:{{{color}}}">Subgenres</span>]] | <span style="color:{{{color}}};">Subgenres</span> }} }} |data7 = {{{subgenres<includeonly>|</includeonly>}}} |header8 = {{#if:{{{fusiongenres<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Fusion genres</span> }} |data9 = {{{fusiongenres<includeonly>|</includeonly>}}} |header10 = {{#if:{{{regional_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Regional scenes</span> }} |data11 = {{{regional_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} |header12 = {{#if:{{{local_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Local scenes</span> }} |data13 = {{{local_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} |header14 = {{#if:{{{other_topics<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Other topics</span> }} |data15 = {{{other_topics<includeonly>|</includeonly>}}} }}<noinclude> {{end infobox page}} {{pp-semi-template|small=yes}} <!---Please add metadata to the <includeonly> section at the bottom of the /doc subpage---> </noinclude> b5xlju0k0hp71qvjed6h132botpp921 4955983 4955982 2008-12-30T07:39:36Z en>Ayeru4857239 0 style 4955983 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{start infobox page}}</noinclude><!-- -->{{Infobox |bodystyle = width:21em; text-align:left; font-size:95%; |above = <span style="color:black">'''{{{name}}}'''</span> |abovestyle = font-size:105%; background:#cecece |headerstyle = vertical-align:top; font-weight:normal; background:#cecece |labelstyle = background:transparent; border-bottom:1px solid black; line-height:2.0em; font-weight:normal; |datastyle = border-bottom:1px solid black; line-height:2.0em; vertical-align:middle; font-size:95%; |label1 = Stylistic origins |data1 = {{{stylistic_origins<includeonly>|</includeonly>}}} |label2 = Cultural origins |data2 = {{{cultural_origins<includeonly>|</includeonly>}}} |label3 = Musical instruments |data3 = {{{instruments<includeonly>|</includeonly>}}} |label4 = Mainstream popularity |data4 = {{{popularity<includeonly>|</includeonly>}}} |label5 = Derivative forms |data5 = {{{derivatives<includeonly>|</includeonly>}}} |header6 = {{#if:{{{subgenres<includeonly>|</includeonly>}}} | {{#ifexist:{{{subgenrelist|}}} | [[{{{subgenrelist}}}|<span style="color:{{{color}}}">Subgenres</span>]] | <span style="color:#cecece;">Subgenres</span> }} }} |data7 = {{{subgenres<includeonly>|</includeonly>}}} |header8 = {{#if:{{{fusiongenres<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:#cecece">Fusion genres</span> }} |data9 = {{{fusiongenres<includeonly>|</includeonly>}}} |header10 = {{#if:{{{regional_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:#cecece">Regional scenes</span> }} |data11 = {{{regional_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} |header12 = {{#if:{{{local_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:#cecece">Local scenes</span> }} |data13 = {{{local_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} |header14 = {{#if:{{{other_topics<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:#cecece">Other topics</span> }} |data15 = {{{other_topics<includeonly>|</includeonly>}}} }}<noinclude> {{end infobox page}} {{pp-semi-template|small=yes}} <!---Please add metadata to the <includeonly> section at the bottom of the /doc subpage---> </noinclude> lf19fb10dn2unkcngghe3e4ohduw2di 4955984 4955983 2008-12-30T07:40:13Z en>Ayeru4857239 0 4955984 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{start infobox page}}</noinclude><!-- -->{{Infobox |bodystyle = width:21em; text-align:left; font-size:95%; |above = <span style="color:black">'''{{{name}}}'''</span> |abovestyle = font-size:105%; background:#cecece |headerstyle = vertical-align:top; font-weight:normal; background:#cecece |labelstyle = background:transparent; border-bottom:1px solid black; line-height:2.0em; font-weight:normal; |datastyle = border-bottom:1px solid black; line-height:2.0em; vertical-align:middle; font-size:95%; |label1 = Stylistic origins |data1 = {{{stylistic_origins<includeonly>|</includeonly>}}} |label2 = Cultural origins |data2 = {{{cultural_origins<includeonly>|</includeonly>}}} |label3 = Musical instruments |data3 = {{{instruments<includeonly>|</includeonly>}}} |label4 = Mainstream popularity |data4 = {{{popularity<includeonly>|</includeonly>}}} |label5 = Derivative forms |data5 = {{{derivatives<includeonly>|</includeonly>}}} |header6 = {{#if:{{{subgenres<includeonly>|</includeonly>}}} | {{#ifexist:{{{subgenrelist|}}} | [[{{{subgenrelist}}}|<span style="color:{{{color}}}">Subgenres</span>]] | <span style="color:black">Subgenres</span> }} }} |data7 = {{{subgenres<includeonly>|</includeonly>}}} |header8 = {{#if:{{{fusiongenres<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:black">Fusion genres</span> }} |data9 = {{{fusiongenres<includeonly>|</includeonly>}}} |header10 = {{#if:{{{regional_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:black">Regional scenes</span> }} |data11 = {{{regional_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} |header12 = {{#if:{{{local_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:black">Local scenes</span> }} |data13 = {{{local_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} |header14 = {{#if:{{{other_topics<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:black">Other topics</span> }} |data15 = {{{other_topics<includeonly>|</includeonly>}}} }}<noinclude> {{end infobox page}} {{pp-semi-template|small=yes}} <!---Please add metadata to the <includeonly> section at the bottom of the /doc subpage---> </noinclude> 16ttm58gbh2losf8savs3ojxbu2z4zv 4955985 4955984 2008-12-30T12:04:01Z en>Kmaster 0 rv no consensus 4955985 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{start infobox page}}</noinclude><!-- -->{{Infobox |bodystyle = width:21em; text-align:left; font-size:95%; |above = <span style="color:{{{color}}}">'''{{{name}}}'''</span> |abovestyle = font-size:105%; background:{{{bgcolor|{{{background}}}}}} |headerstyle = vertical-align:top; font-weight:normal; background:{{{bgcolor|{{{background}}}}}} |labelstyle = background:transparent; border-bottom:1px solid gray; line-height:1.2em; font-weight:normal; |datastyle = border-bottom:1px solid gray; line-height:1.3em; vertical-align:middle; font-size:95%; |label1 = Stylistic origins |data1 = <div style="font-size:105%;"><!-- -->{{{stylistic_origins<includeonly>|</includeonly>}}}</div> |label2 = Cultural origins |data2 = <div style="font-size:105%;"><!-- -->{{{cultural_origins<includeonly>|</includeonly>}}}</div> |label3 = Typical instruments |data3 = <div style="font-size:105%;"><!-- -->{{{instruments<includeonly>|</includeonly>}}}</div> |label4 = Mainstream popularity |data4 = {{{popularity<includeonly>|</includeonly>}}} |label5 = Derivative forms |data5 = {{{derivatives<includeonly>|</includeonly>}}} |header6 = {{#if:{{{subgenres<includeonly>|</includeonly>}}} | {{#ifexist:{{{subgenrelist|}}} | [[{{{subgenrelist}}}|<span style="color:{{{color}}}">Subgenres</span>]] | <span style="color:{{{color}}};">Subgenres</span> }} }} |data7 = {{{subgenres<includeonly>|</includeonly>}}} |header8 = {{#if:{{{fusiongenres<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Fusion genres</span> }} |data9 = {{{fusiongenres<includeonly>|</includeonly>}}} |header10 = {{#if:{{{regional_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Regional scenes</span> }} |data11 = {{{regional_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} |header12 = {{#if:{{{local_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Local scenes</span> }} |data13 = {{{local_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} |header14 = {{#if:{{{other_topics<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Other topics</span> }} |data15 = {{{other_topics<includeonly>|</includeonly>}}} }}<noinclude> {{end infobox page}} {{pp-semi-template|small=yes}} <!---Please add metadata to the <includeonly> section at the bottom of the /doc subpage---> </noinclude> sy50wcos0psbt0jn2cedrxt22sxzx7x 4955986 4955985 2009-01-02T22:54:04Z en>Dispenser 0 Remove the ugly styles 4955986 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{start infobox page}}</noinclude><!-- -->{{Infobox |bodystyle = width:21em; text-align:left; font-size:95%; |above = <span style="color:{{{color}}}">'''{{{name}}}'''</span> |abovestyle = background:{{{bgcolor|{{{background|}}}}}} |headerstyle = background:{{{bgcolor|{{{background|}}}}}} |label1 = Stylistic origins |data1 = {{{stylistic_origins<includeonly>|</includeonly>}}}</div> |label2 = Cultural origins |data2 = {{{cultural_origins<includeonly>|</includeonly>}}}</div> |label3 = Typical instruments |data3 = {{{instruments<includeonly>|</includeonly>}}}</div> |label4 = Mainstream popularity |data4 = {{{popularity<includeonly>|</includeonly>}}} |label5 = Derivative forms |data5 = {{{derivatives<includeonly>|</includeonly>}}} |header6 = {{#if:{{{subgenres<includeonly>|</includeonly>}}} | {{#ifexist:{{{subgenrelist|}}} | [[{{{subgenrelist}}}|<span style="color:{{{color}}}">Subgenres</span>]] | <span style="color:{{{color}}};">Subgenres</span> }} }} |data7 = {{{subgenres<includeonly>|</includeonly>}}} |header8 = {{#if:{{{fusiongenres<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Fusion genres</span> }} |data9 = {{{fusiongenres<includeonly>|</includeonly>}}} |header10 = {{#if:{{{regional_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Regional scenes</span> }} |data11 = {{{regional_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} |header12 = {{#if:{{{local_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Local scenes</span> }} |data13 = {{{local_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} |header14 = {{#if:{{{other_topics<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Other topics</span> }} |data15 = {{{other_topics<includeonly>|</includeonly>}}} }}<noinclude> {{end infobox page}} {{pp-semi-template|small=yes}} <!---Please add metadata to the <includeonly> section at the bottom of the /doc subpage---> </noinclude> 5ifhqwbumpt15bfqwvj424zbkh911pm 4955987 4955986 2009-01-03T21:40:27Z en>ItsAlwaysLupus 0 What are you doing, Dispenser? Sorry, but your edit makes this infobox bigger than before... so reverting edits by [[User:Dispenser|Dispenser]] to last revision by [[User:Kmaster|Kmaster]] 4955987 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{start infobox page}}</noinclude><!-- -->{{Infobox |bodystyle = width:21em; text-align:left; font-size:95%; |above = <span style="color:{{{color}}}">'''{{{name}}}'''</span> |abovestyle = font-size:105%; background:{{{bgcolor|{{{background}}}}}} |headerstyle = vertical-align:top; font-weight:normal; background:{{{bgcolor|{{{background}}}}}} |labelstyle = background:transparent; border-bottom:1px solid gray; line-height:1.2em; font-weight:normal; |datastyle = border-bottom:1px solid gray; line-height:1.3em; vertical-align:middle; font-size:95%; |label1 = Stylistic origins |data1 = <div style="font-size:105%;"><!-- -->{{{stylistic_origins<includeonly>|</includeonly>}}}</div> |label2 = Cultural origins |data2 = <div style="font-size:105%;"><!-- -->{{{cultural_origins<includeonly>|</includeonly>}}}</div> |label3 = Typical instruments |data3 = <div style="font-size:105%;"><!-- -->{{{instruments<includeonly>|</includeonly>}}}</div> |label4 = Mainstream popularity |data4 = {{{popularity<includeonly>|</includeonly>}}} |label5 = Derivative forms |data5 = {{{derivatives<includeonly>|</includeonly>}}} |header6 = {{#if:{{{subgenres<includeonly>|</includeonly>}}} | {{#ifexist:{{{subgenrelist|}}} | [[{{{subgenrelist}}}|<span style="color:{{{color}}}">Subgenres</span>]] | <span style="color:{{{color}}};">Subgenres</span> }} }} |data7 = {{{subgenres<includeonly>|</includeonly>}}} |header8 = {{#if:{{{fusiongenres<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Fusion genres</span> }} |data9 = {{{fusiongenres<includeonly>|</includeonly>}}} |header10 = {{#if:{{{regional_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Regional scenes</span> }} |data11 = {{{regional_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} |header12 = {{#if:{{{local_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Local scenes</span> }} |data13 = {{{local_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} |header14 = {{#if:{{{other_topics<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Other topics</span> }} |data15 = {{{other_topics<includeonly>|</includeonly>}}} }}<noinclude> {{end infobox page}} {{pp-semi-template|small=yes}} <!---Please add metadata to the <includeonly> section at the bottom of the /doc subpage---> </noinclude> sy50wcos0psbt0jn2cedrxt22sxzx7x 4955988 4955987 2009-02-28T05:15:30Z en>The Obento Musubi 0 Infobox 4955988 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{start infobox page}}</noinclude><!-- -->{{Infobox |bodystyle = width: 22em; font-size: 85%; |above = <span style="color: {{{color}}}">'''{{{name}}}'''</span> |abovestyle = font-size: 1.5em; padding: 0.5em; background: {{{bgcolor|{{{background}}}}}} |headerstyle = vertical-align: top; background: {{{bgcolor|{{{background}}}}}} |labelstyle = background: transparent; line-height: 1.2em; |datastyle = line-height: 1.3em; vertical-align: middle; |label1 = Stylistic origins |data1 = {{{stylistic_origins<includeonly>|</includeonly>}}}</div> |label2 = Cultural origins |data2 = {{{cultural_origins<includeonly>|</includeonly>}}}</div> |label3 = Typical instruments |data3 = {{{instruments<includeonly>|</includeonly>}}}</div> |label4 = Mainstream popularity |data4 = {{{popularity<includeonly>|</includeonly>}}} |label5 = Derivative forms |data5 = {{{derivatives<includeonly>|</includeonly>}}} |header6 = {{#if:{{{subgenres<includeonly>|</includeonly>}}} | {{#ifexist:{{{subgenrelist|}}} | [[{{{subgenrelist}}}|<span style="color: {{{color}}}">Subgenres</span>]] | <span style="color: {{{color}}};">Subgenres</span> }} }} |data7 = {{{subgenres<includeonly>|</includeonly>}}} |header8 = {{#if:{{{fusiongenres<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color: {{{color}}}">Fusion genres</span> }} |data9 = {{{fusiongenres<includeonly>|</includeonly>}}} |header10 = {{#if:{{{regional_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color: {{{color}}}">Regional scenes</span> }} |data11 = {{{regional_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} |header12 = {{#if:{{{local_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color: {{{color}}}">Local scenes</span> }} |data13 = {{{local_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} |header14 = {{#if:{{{other_topics<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color: {{{color}}}">Other topics</span> }} |data15 = {{{other_topics<includeonly>|</includeonly>}}} }}<noinclude> {{end infobox page}} {{pp-semi-template|small=yes}} <!---Please add metadata to the <includeonly> section at the bottom of the /doc subpage---> </noinclude> 22f13j7duiwgkbsb35yeiphewvzulki 4955989 4955988 2009-02-28T05:20:53Z en>Kaini 0 Reverted [[WP:AGF|good faith]] edits by [[Special:Contributions/The Obento Musubi|The Obento Musubi]]; Please discuss sweeping edits like this which will affect a pile of articles on the talk page.. ([[WP:TW|TW]]) 4955989 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{start infobox page}}</noinclude><!-- -->{{Infobox |bodystyle = width:21em; text-align:left; font-size:95%; |above = <span style="color:{{{color}}}">'''{{{name}}}'''</span> |abovestyle = font-size:105%; background:{{{bgcolor|{{{background}}}}}} |headerstyle = vertical-align:top; font-weight:normal; background:{{{bgcolor|{{{background}}}}}} |labelstyle = background:transparent; border-bottom:1px solid gray; line-height:1.2em; font-weight:normal; |datastyle = border-bottom:1px solid gray; line-height:1.3em; vertical-align:middle; font-size:95%; |label1 = Stylistic origins |data1 = <div style="font-size:105%;"><!-- -->{{{stylistic_origins<includeonly>|</includeonly>}}}</div> |label2 = Cultural origins |data2 = <div style="font-size:105%;"><!-- -->{{{cultural_origins<includeonly>|</includeonly>}}}</div> |label3 = Typical instruments |data3 = <div style="font-size:105%;"><!-- -->{{{instruments<includeonly>|</includeonly>}}}</div> |label4 = Mainstream popularity |data4 = {{{popularity<includeonly>|</includeonly>}}} |label5 = Derivative forms |data5 = {{{derivatives<includeonly>|</includeonly>}}} |header6 = {{#if:{{{subgenres<includeonly>|</includeonly>}}} | {{#ifexist:{{{subgenrelist|}}} | [[{{{subgenrelist}}}|<span style="color:{{{color}}}">Subgenres</span>]] | <span style="color:{{{color}}};">Subgenres</span> }} }} |data7 = {{{subgenres<includeonly>|</includeonly>}}} |header8 = {{#if:{{{fusiongenres<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Fusion genres</span> }} |data9 = {{{fusiongenres<includeonly>|</includeonly>}}} |header10 = {{#if:{{{regional_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Regional scenes</span> }} |data11 = {{{regional_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} |header12 = {{#if:{{{local_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Local scenes</span> }} |data13 = {{{local_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} |header14 = {{#if:{{{other_topics<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Other topics</span> }} |data15 = {{{other_topics<includeonly>|</includeonly>}}} }}<noinclude> {{end infobox page}} {{pp-semi-template|small=yes}} <!---Please add metadata to the <includeonly> section at the bottom of the /doc subpage---> </noinclude> sy50wcos0psbt0jn2cedrxt22sxzx7x 4955990 4955989 2009-03-14T12:53:31Z en>NobelBot 0 robot Adding: ar, be-x-old, cs, da, mk, no, pl, ro, sk, sv, uk 4955990 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{start infobox page}}</noinclude><!-- -->{{Infobox |bodystyle = width:21em; text-align:left; font-size:95%; |above = <span style="color:{{{color}}}">'''{{{name}}}'''</span> |abovestyle = font-size:105%; background:{{{bgcolor|{{{background}}}}}} |headerstyle = vertical-align:top; font-weight:normal; background:{{{bgcolor|{{{background}}}}}} |labelstyle = background:transparent; border-bottom:1px solid gray; line-height:1.2em; font-weight:normal; |datastyle = border-bottom:1px solid gray; line-height:1.3em; vertical-align:middle; font-size:95%; |label1 = Stylistic origins |data1 = <div style="font-size:105%;"><!-- -->{{{stylistic_origins<includeonly>|</includeonly>}}}</div> |label2 = Cultural origins |data2 = <div style="font-size:105%;"><!-- -->{{{cultural_origins<includeonly>|</includeonly>}}}</div> |label3 = Typical instruments |data3 = <div style="font-size:105%;"><!-- -->{{{instruments<includeonly>|</includeonly>}}}</div> |label4 = Mainstream popularity |data4 = {{{popularity<includeonly>|</includeonly>}}} |label5 = Derivative forms |data5 = {{{derivatives<includeonly>|</includeonly>}}} |header6 = {{#if:{{{subgenres<includeonly>|</includeonly>}}} | {{#ifexist:{{{subgenrelist|}}} | [[{{{subgenrelist}}}|<span style="color:{{{color}}}">Subgenres</span>]] | <span style="color:{{{color}}};">Subgenres</span> }} }} |data7 = {{{subgenres<includeonly>|</includeonly>}}} |header8 = {{#if:{{{fusiongenres<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Fusion genres</span> }} |data9 = {{{fusiongenres<includeonly>|</includeonly>}}} |header10 = {{#if:{{{regional_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Regional scenes</span> }} |data11 = {{{regional_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} |header12 = {{#if:{{{local_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Local scenes</span> }} |data13 = {{{local_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} |header14 = {{#if:{{{other_topics<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Other topics</span> }} |data15 = {{{other_topics<includeonly>|</includeonly>}}} }}<noinclude> {{end infobox page}} {{pp-semi-template|small=yes}} <!---Please add metadata to the <includeonly> section at the bottom of the /doc subpage---> </noinclude> [[ar:قالب:Infobox Music genre]] [[be-x-old:Шаблён:Музычны жанр]] [[cs:Šablona:Infobox - hudební žánr]] [[da:Skabelon:Infoboks musikgenre]] [[mk:Шаблон:Инфокутија Музички жанр]] [[no:Mal:Infoboks musikksjanger]] [[pl:Szablon:Gatunek muzyki infobox]] [[ro:Format:Infobox gen muzical]] [[sk:Šablóna:Genrebox]] [[sv:Mall:Infobox musikgenre]] [[uk:Шаблон:Музичний жанр]] sgxq0zvha35hta446hea0728wqegin1 4955991 4955990 2009-03-14T16:45:07Z en>Xeno 0 Reverted edits by [[Special:Contributions/NobelBot|NobelBot]] ([[User talk:NobelBot|talk]]) to last version by Kaini 4955991 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{start infobox page}}</noinclude><!-- -->{{Infobox |bodystyle = width:21em; text-align:left; font-size:95%; |above = <span style="color:{{{color}}}">'''{{{name}}}'''</span> |abovestyle = font-size:105%; background:{{{bgcolor|{{{background}}}}}} |headerstyle = vertical-align:top; font-weight:normal; background:{{{bgcolor|{{{background}}}}}} |labelstyle = background:transparent; border-bottom:1px solid gray; line-height:1.2em; font-weight:normal; |datastyle = border-bottom:1px solid gray; line-height:1.3em; vertical-align:middle; font-size:95%; |label1 = Stylistic origins |data1 = <div style="font-size:105%;"><!-- -->{{{stylistic_origins<includeonly>|</includeonly>}}}</div> |label2 = Cultural origins |data2 = <div style="font-size:105%;"><!-- -->{{{cultural_origins<includeonly>|</includeonly>}}}</div> |label3 = Typical instruments |data3 = <div style="font-size:105%;"><!-- -->{{{instruments<includeonly>|</includeonly>}}}</div> |label4 = Mainstream popularity |data4 = {{{popularity<includeonly>|</includeonly>}}} |label5 = Derivative forms |data5 = {{{derivatives<includeonly>|</includeonly>}}} |header6 = {{#if:{{{subgenres<includeonly>|</includeonly>}}} | {{#ifexist:{{{subgenrelist|}}} | [[{{{subgenrelist}}}|<span style="color:{{{color}}}">Subgenres</span>]] | <span style="color:{{{color}}};">Subgenres</span> }} }} |data7 = {{{subgenres<includeonly>|</includeonly>}}} |header8 = {{#if:{{{fusiongenres<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Fusion genres</span> }} |data9 = {{{fusiongenres<includeonly>|</includeonly>}}} |header10 = {{#if:{{{regional_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Regional scenes</span> }} |data11 = {{{regional_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} |header12 = {{#if:{{{local_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Local scenes</span> }} |data13 = {{{local_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} |header14 = {{#if:{{{other_topics<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Other topics</span> }} |data15 = {{{other_topics<includeonly>|</includeonly>}}} }}<noinclude> {{end infobox page}} {{pp-semi-template|small=yes}} <!---Please add metadata to the <includeonly> section at the bottom of the /doc subpage---> </noinclude> sy50wcos0psbt0jn2cedrxt22sxzx7x 4955992 4955991 2009-03-25T00:41:13Z en>The Obento Musubi 0 [[WP:BOLD]] 4955992 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{start infobox page}}</noinclude><!-- -->{{Infobox | bodystyle = width: 22em; font-size: 85%;" cellspacing=7 " | above = <span style="color: {{{color}}}">'''{{{name}}}'''</span> | abovestyle = font-size: 1.5em; padding: 0.8em; background: {{{bgcolor|{{{background}}}}}} | headerstyle = vertical-align: top; padding: 0.3em; background: {{{bgcolor|{{{background}}}}}} | labelstyle = background: transparent; line-height: 1.2em; | datastyle = line-height: 1.3em; vertical-align: middle; | label1 = Stylistic origins | data1 = {{{stylistic_origins<includeonly>|</includeonly>}}}</div> | label2 = Cultural origins | data2 = {{{cultural_origins<includeonly>|</includeonly>}}}</div> | label3 = Typical instruments | data3 = {{{instruments<includeonly>|</includeonly>}}}</div> | label4 = Mainstream popularity | data4 = {{{popularity<includeonly>|</includeonly>}}} | label5 = Derivative forms | data5 = {{{derivatives<includeonly>|</includeonly>}}} | header6 = {{#if:{{{subgenres<includeonly>|</includeonly>}}} | {{#ifexist:{{{subgenrelist|}}} | [[{{{subgenrelist}}}|<span style="color: {{{color}}}">Subgenres</span>]] | <span style="color: {{{color}}};">Subgenres</span> }} }} | data7 = {{{subgenres<includeonly>|</includeonly>}}} | header8 = {{#if:{{{fusiongenres<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color: {{{color}}}">Fusion genres</span> }} | data9 = {{{fusiongenres<includeonly>|</includeonly>}}} | header10 = {{#if:{{{regional_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color: {{{color}}}">Regional scenes</span> }} | data11 = {{{regional_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} | header12 = {{#if:{{{local_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color: {{{color}}}">Local scenes</span> }} | data13 = {{{local_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} | header14 = {{#if:{{{other_topics<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color: {{{color}}}">Other topics</span> }} | data15 = {{{other_topics<includeonly>|</includeonly>}}} | header15 = {{tnavbar|Infobox Music genre}} }}<noinclude> {{end infobox page}} {{pp-semi-template|small=yes}} <!---Please add metadata to the <includeonly> section at the bottom of the /doc subpage---> </noinclude> g7kkezjle38y9t1r64xstdsjfmvbr0g 4955993 4955992 2009-03-26T01:10:39Z en>IllaZilla 0 nuts to WP:BOLD, this was proposed on the talk page & received zero support (plus it bloats the thing incredibly) 4955993 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{start infobox page}}</noinclude><!-- -->{{Infobox |bodystyle = width:21em; text-align:left; font-size:95%; |above = <span style="color:{{{color}}}">'''{{{name}}}'''</span> |abovestyle = font-size:105%; background:{{{bgcolor|{{{background}}}}}} |headerstyle = vertical-align:top; font-weight:normal; background:{{{bgcolor|{{{background}}}}}} |labelstyle = background:transparent; border-bottom:1px solid gray; line-height:1.2em; font-weight:normal; |datastyle = border-bottom:1px solid gray; line-height:1.3em; vertical-align:middle; font-size:95%; |label1 = Stylistic origins |data1 = <div style="font-size:105%;"><!-- -->{{{stylistic_origins<includeonly>|</includeonly>}}}</div> |label2 = Cultural origins |data2 = <div style="font-size:105%;"><!-- -->{{{cultural_origins<includeonly>|</includeonly>}}}</div> |label3 = Typical instruments |data3 = <div style="font-size:105%;"><!-- -->{{{instruments<includeonly>|</includeonly>}}}</div> |label4 = Mainstream popularity |data4 = {{{popularity<includeonly>|</includeonly>}}} |label5 = Derivative forms |data5 = {{{derivatives<includeonly>|</includeonly>}}} |header6 = {{#if:{{{subgenres<includeonly>|</includeonly>}}} | {{#ifexist:{{{subgenrelist|}}} | [[{{{subgenrelist}}}|<span style="color:{{{color}}}">Subgenres</span>]] | <span style="color:{{{color}}};">Subgenres</span> }} }} |data7 = {{{subgenres<includeonly>|</includeonly>}}} |header8 = {{#if:{{{fusiongenres<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Fusion genres</span> }} |data9 = {{{fusiongenres<includeonly>|</includeonly>}}} |header10 = {{#if:{{{regional_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Regional scenes</span> }} |data11 = {{{regional_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} |header12 = {{#if:{{{local_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Local scenes</span> }} |data13 = {{{local_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} |header14 = {{#if:{{{other_topics<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Other topics</span> }} |data15 = {{{other_topics<includeonly>|</includeonly>}}} }}<noinclude> {{end infobox page}} {{pp-semi-template|small=yes}} <!---Please add metadata to the <includeonly> section at the bottom of the /doc subpage---> </noinclude> sy50wcos0psbt0jn2cedrxt22sxzx7x 4955994 4955993 2009-04-08T23:57:36Z en>Thumperward 0 rm idiosyncratic style overrides 4955994 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{start infobox page}}</noinclude>{{ infobox |above = {{{name<includeonly>|{{PAGENAME}}</includeonly>}}} |label1 = Stylistic origins |data1 = {{{stylistic_origins<includeonly>|</includeonly>}}} |label2 = Cultural origins |data2 = {{{cultural_origins<includeonly>|</includeonly>}}} |label3 = Typical instruments |data3 = {{{instruments<includeonly>|</includeonly>}}} |label4 = Mainstream popularity |data4 = {{{popularity<includeonly>|</includeonly>}}} |label5 = Derivative forms |data5 = {{{derivatives<includeonly>|</includeonly>}}} |header6 = {{#if:{{{subgenres<includeonly>|</includeonly>}}}|{{#ifexist:{{{subgenrelist|}}}|[[{{{subgenrelist}}}|Subgenres]]| Subgenres }} }} |data7 = {{{subgenres<includeonly>|</includeonly>}}} |header8 = Fusion genres |data9 = {{{fusiongenres<includeonly>|</includeonly>}}} |header10 = Regional scenes |data11 = {{{regional_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} |header12 = Local scenes |data13 = {{{local_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} |header14 = Other topics |data15 = {{{other_topics<includeonly>|</includeonly>}}} }}<noinclude> {{end infobox page}} {{pp-semi-template|small=yes}} <!---Please add metadata to the <includeonly> section at the bottom of the /doc subpage---> </noinclude> o3efnofl10ladprkf5aig7ca8bc8621 4955995 4955994 2009-04-09T02:00:58Z en>IllaZilla 0 um, this removed all of the colors in the topic banners, etc. could this be reconfigured/simplified without completely blanding the thing? this is a specific topic infobox, not a plain-jane one. 4955995 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{start infobox page}}</noinclude><!-- -->{{Infobox |bodystyle = width:21em; text-align:left; font-size:95%; |above = <span style="color:{{{color}}}">'''{{{name}}}'''</span> |abovestyle = font-size:105%; background:{{{bgcolor|{{{background}}}}}} |headerstyle = vertical-align:top; font-weight:normal; background:{{{bgcolor|{{{background}}}}}} |labelstyle = background:transparent; border-bottom:1px solid gray; line-height:1.2em; font-weight:normal; |datastyle = border-bottom:1px solid gray; line-height:1.3em; vertical-align:middle; font-size:95%; |label1 = Stylistic origins |data1 = <div style="font-size:105%;"><!-- -->{{{stylistic_origins<includeonly>|</includeonly>}}}</div> |label2 = Cultural origins |data2 = <div style="font-size:105%;"><!-- -->{{{cultural_origins<includeonly>|</includeonly>}}}</div> |label3 = Typical instruments |data3 = <div style="font-size:105%;"><!-- -->{{{instruments<includeonly>|</includeonly>}}}</div> |label4 = Mainstream popularity |data4 = {{{popularity<includeonly>|</includeonly>}}} |label5 = Derivative forms |data5 = {{{derivatives<includeonly>|</includeonly>}}} |header6 = {{#if:{{{subgenres<includeonly>|</includeonly>}}} | {{#ifexist:{{{subgenrelist|}}} | [[{{{subgenrelist}}}|<span style="color:{{{color}}}">Subgenres</span>]] | <span style="color:{{{color}}};">Subgenres</span> }} }} |data7 = {{{subgenres<includeonly>|</includeonly>}}} |header8 = {{#if:{{{fusiongenres<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Fusion genres</span> }} |data9 = {{{fusiongenres<includeonly>|</includeonly>}}} |header10 = {{#if:{{{regional_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Regional scenes</span> }} |data11 = {{{regional_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} |header12 = {{#if:{{{local_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Local scenes</span> }} |data13 = {{{local_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} |header14 = {{#if:{{{other_topics<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Other topics</span> }} |data15 = {{{other_topics<includeonly>|</includeonly>}}} }}<noinclude> {{end infobox page}} {{pp-semi-template|small=yes}} <!---Please add metadata to the <includeonly> section at the bottom of the /doc subpage---> </noinclude> sy50wcos0psbt0jn2cedrxt22sxzx7x 4955996 4955995 2009-04-09T09:51:07Z en>Ruslik0 0 Changed protection level for "[[Template:Infobox Music genre]]": [[WP:HRT|Highly visible template]]:&#32;and some edit dispute ([edit=sysop] (indefinite) [move=sysop] (indefinite)) 4955995 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{start infobox page}}</noinclude><!-- -->{{Infobox |bodystyle = width:21em; text-align:left; font-size:95%; |above = <span style="color:{{{color}}}">'''{{{name}}}'''</span> |abovestyle = font-size:105%; background:{{{bgcolor|{{{background}}}}}} |headerstyle = vertical-align:top; font-weight:normal; background:{{{bgcolor|{{{background}}}}}} |labelstyle = background:transparent; border-bottom:1px solid gray; line-height:1.2em; font-weight:normal; |datastyle = border-bottom:1px solid gray; line-height:1.3em; vertical-align:middle; font-size:95%; |label1 = Stylistic origins |data1 = <div style="font-size:105%;"><!-- -->{{{stylistic_origins<includeonly>|</includeonly>}}}</div> |label2 = Cultural origins |data2 = <div style="font-size:105%;"><!-- -->{{{cultural_origins<includeonly>|</includeonly>}}}</div> |label3 = Typical instruments |data3 = <div style="font-size:105%;"><!-- -->{{{instruments<includeonly>|</includeonly>}}}</div> |label4 = Mainstream popularity |data4 = {{{popularity<includeonly>|</includeonly>}}} |label5 = Derivative forms |data5 = {{{derivatives<includeonly>|</includeonly>}}} |header6 = {{#if:{{{subgenres<includeonly>|</includeonly>}}} | {{#ifexist:{{{subgenrelist|}}} | [[{{{subgenrelist}}}|<span style="color:{{{color}}}">Subgenres</span>]] | <span style="color:{{{color}}};">Subgenres</span> }} }} |data7 = {{{subgenres<includeonly>|</includeonly>}}} |header8 = {{#if:{{{fusiongenres<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Fusion genres</span> }} |data9 = {{{fusiongenres<includeonly>|</includeonly>}}} |header10 = {{#if:{{{regional_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Regional scenes</span> }} |data11 = {{{regional_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} |header12 = {{#if:{{{local_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Local scenes</span> }} |data13 = {{{local_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} |header14 = {{#if:{{{other_topics<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Other topics</span> }} |data15 = {{{other_topics<includeonly>|</includeonly>}}} }}<noinclude> {{end infobox page}} {{pp-semi-template|small=yes}} <!---Please add metadata to the <includeonly> section at the bottom of the /doc subpage---> </noinclude> sy50wcos0psbt0jn2cedrxt22sxzx7x 4955997 4955996 2009-04-09T09:51:52Z en>Ruslik0 0 {{pp-template|small=yes}} 4955997 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{start infobox page}}</noinclude><!-- -->{{Infobox |bodystyle = width:21em; text-align:left; font-size:95%; |above = <span style="color:{{{color}}}">'''{{{name}}}'''</span> |abovestyle = font-size:105%; background:{{{bgcolor|{{{background}}}}}} |headerstyle = vertical-align:top; font-weight:normal; background:{{{bgcolor|{{{background}}}}}} |labelstyle = background:transparent; border-bottom:1px solid gray; line-height:1.2em; font-weight:normal; |datastyle = border-bottom:1px solid gray; line-height:1.3em; vertical-align:middle; font-size:95%; |label1 = Stylistic origins |data1 = <div style="font-size:105%;"><!-- -->{{{stylistic_origins<includeonly>|</includeonly>}}}</div> |label2 = Cultural origins |data2 = <div style="font-size:105%;"><!-- -->{{{cultural_origins<includeonly>|</includeonly>}}}</div> |label3 = Typical instruments |data3 = <div style="font-size:105%;"><!-- -->{{{instruments<includeonly>|</includeonly>}}}</div> |label4 = Mainstream popularity |data4 = {{{popularity<includeonly>|</includeonly>}}} |label5 = Derivative forms |data5 = {{{derivatives<includeonly>|</includeonly>}}} |header6 = {{#if:{{{subgenres<includeonly>|</includeonly>}}} | {{#ifexist:{{{subgenrelist|}}} | [[{{{subgenrelist}}}|<span style="color:{{{color}}}">Subgenres</span>]] | <span style="color:{{{color}}};">Subgenres</span> }} }} |data7 = {{{subgenres<includeonly>|</includeonly>}}} |header8 = {{#if:{{{fusiongenres<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Fusion genres</span> }} |data9 = {{{fusiongenres<includeonly>|</includeonly>}}} |header10 = {{#if:{{{regional_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Regional scenes</span> }} |data11 = {{{regional_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} |header12 = {{#if:{{{local_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Local scenes</span> }} |data13 = {{{local_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} |header14 = {{#if:{{{other_topics<includeonly>|</includeonly>}}} | <span style="color:{{{color}}}">Other topics</span> }} |data15 = {{{other_topics<includeonly>|</includeonly>}}} }}<noinclude> {{end infobox page}} {{pp-template|small=yes}} <!---Please add metadata to the <includeonly> section at the bottom of the /doc subpage---> </noinclude> sircyv1955uhtns6vmra0p8wzgu7xj3 4955998 4955997 2009-07-08T18:57:43Z en>MSGJ 0 sync with sandbox, per request 4955998 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{start infobox page}}</noinclude>{{ infobox | above = {{{name}}} | abovestyle = background-color: {{{bgcolor|{{{background}}}}}}; color:{{{color|}}} | headerstyle = background-color: {{{bgcolor|{{{background}}}}}}; color:{{{color|}}} | labelstyle = border-bottom: 1px solid gray | datastyle = border-bottom: 1px solid gray | label1 = Stylistic origins | data1 = {{{stylistic_origins<includeonly>|</includeonly>}}} | label2 = Cultural origins | data2 = {{{cultural_origins<includeonly>|</includeonly>}}} | label3 = Typical instruments | data3 = {{{instruments<includeonly>|</includeonly>}}} | label4 = Mainstream popularity | data4 = {{{popularity<includeonly>|</includeonly>}}} | label5 = Derivative forms | data5 = {{{derivatives<includeonly>|</includeonly>}}} | header6 = {{#if:{{{subgenres<includeonly>|</includeonly>}}}| {{#ifexist:{{{subgenrelist|}}}|[[{{{subgenrelist}}}|<span style="color:{{{color}}}">Subgenres</span>]]|Subgenres}} }} | data7 = {{{subgenres<includeonly>|</includeonly>}}} | header8 = {{#if:{{{fusiongenres<includeonly>|</includeonly>}}}|Fusion genres}} | data9 = {{{fusiongenres<includeonly>|</includeonly>}}} | header10 = {{#if:{{{regional_scenes<includeonly>|</includeonly>}}}|Regional scenes}} | data11 = {{{regional_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} | header12 = {{#if:{{{local_scenes<includeonly>|</includeonly>}}}|Local scenes}} | data13 = {{{local_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} | header14 = {{#if:{{{other_topics<includeonly>|</includeonly>}}}|Other topics}} | data15 = {{{other_topics<includeonly>|</includeonly>}}} }}<noinclude> {{end infobox page}} <!---Please add metadata to the <includeonly> section at the bottom of the /doc subpage---> </noinclude> snyoxt3ywqgtzogag798yfgjf7vsoib 4955999 4955998 2009-10-22T08:01:11Z en>Anthony Appleyard 0 moved [[Template:Infobox Music genre]] to [[Template:Infobox music genre]]: asked 4955998 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{start infobox page}}</noinclude>{{ infobox | above = {{{name}}} | abovestyle = background-color: {{{bgcolor|{{{background}}}}}}; color:{{{color|}}} | headerstyle = background-color: {{{bgcolor|{{{background}}}}}}; color:{{{color|}}} | labelstyle = border-bottom: 1px solid gray | datastyle = border-bottom: 1px solid gray | label1 = Stylistic origins | data1 = {{{stylistic_origins<includeonly>|</includeonly>}}} | label2 = Cultural origins | data2 = {{{cultural_origins<includeonly>|</includeonly>}}} | label3 = Typical instruments | data3 = {{{instruments<includeonly>|</includeonly>}}} | label4 = Mainstream popularity | data4 = {{{popularity<includeonly>|</includeonly>}}} | label5 = Derivative forms | data5 = {{{derivatives<includeonly>|</includeonly>}}} | header6 = {{#if:{{{subgenres<includeonly>|</includeonly>}}}| {{#ifexist:{{{subgenrelist|}}}|[[{{{subgenrelist}}}|<span style="color:{{{color}}}">Subgenres</span>]]|Subgenres}} }} | data7 = {{{subgenres<includeonly>|</includeonly>}}} | header8 = {{#if:{{{fusiongenres<includeonly>|</includeonly>}}}|Fusion genres}} | data9 = {{{fusiongenres<includeonly>|</includeonly>}}} | header10 = {{#if:{{{regional_scenes<includeonly>|</includeonly>}}}|Regional scenes}} | data11 = {{{regional_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} | header12 = {{#if:{{{local_scenes<includeonly>|</includeonly>}}}|Local scenes}} | data13 = {{{local_scenes<includeonly>|</includeonly>}}} | header14 = {{#if:{{{other_topics<includeonly>|</includeonly>}}}|Other topics}} | data15 = {{{other_topics<includeonly>|</includeonly>}}} }}<noinclude> {{end infobox page}} <!---Please add metadata to the <includeonly> section at the bottom of the /doc subpage---> </noinclude> snyoxt3ywqgtzogag798yfgjf7vsoib 4956000 4955999 2009-12-10T16:59:21Z en>Plastikspork 0 per edit request 4956000 wikitext text/x-wiki {{infobox | above = {{{name|<includeonly>{{PAGENAME}}</includeonly>}}} | abovestyle = background-color: {{{bgcolor|{{{background}}}}}}; color:{{{color|}}} | headerstyle = background-color: {{{bgcolor|{{{background}}}}}}; color:{{{color|}}} | label1 = Stylistic origins | data1 = {{{stylistic_origins|}}} | label2 = Cultural origins | data2 = {{{cultural_origins|}}} | label3 = Typical instruments | data3 = {{{instruments|}}} | label4 = Mainstream popularity | data4 = {{{popularity|}}} | label5 = Derivative forms | data5 = {{{derivatives|}}} | header6 = {{#if:{{{subgenres|}}}|Subgenres}} | data7 = {{{subgenres|}}}{{#ifexist:{{{subgenrelist|}}}|<br />[[{{{subgenrelist}}}|(complete list)]]}} | header8 = {{#if:{{{fusiongenres|}}}|Fusion genres}} | data9 = {{{fusiongenres|}}} | header10 = {{#if:{{{regional_scenes|}}}|Regional scenes}} | data11 = {{{regional_scenes|}}} | header12 = {{#if:{{{local_scenes|}}}|Local scenes}} | data13 = {{{local_scenes|}}} | header14 = {{#if:{{{other_topics|}}}|Other topics}} | data15 = {{{other_topics|}}} }}<noinclude> {{documentation}} </noinclude> kfmx8357ozfd25pxeto426hlp3lp1tt 4956001 4956000 2012-08-13T08:07:10Z en>WOSlinker 0 copy over from sandbox as per request 4956001 wikitext text/x-wiki {{infobox | above = {{{name|<includeonly>{{PAGENAME}}</includeonly>}}} | abovestyle = background-color: {{{bgcolor|{{{background}}}}}}; color:{{{color|}}} | headerstyle = background-color: {{{bgcolor|{{{background}}}}}}; color:{{{color|}}} | bodyclass = hlist | label1 = Stylistic origins | data1 = {{{stylistic_origins|}}} | label2 = Cultural origins | data2 = {{{cultural_origins|}}} | label3 = Typical instruments | data3 = {{{instruments|}}} | label4 = Mainstream popularity | data4 = {{{popularity|}}} | label5 = Derivative forms | data5 = {{{derivatives|}}} | header6 = {{#if:{{{subgenres|}}}|Subgenres}} | data7 = {{{subgenres|}}}{{#ifexist:{{{subgenrelist|}}}|<br />[[{{{subgenrelist}}}|(complete list)]]}} | header8 = {{#if:{{{fusiongenres|}}}|Fusion genres}} | data9 = {{{fusiongenres|}}} | header10 = {{#if:{{{regional_scenes|}}}|Regional scenes}} | data11 = {{{regional_scenes|}}} | header12 = {{#if:{{{local_scenes|}}}|Local scenes}} | data13 = {{{local_scenes|}}} | header14 = {{#if:{{{other_topics|}}}|Other topics}} | data15 = {{{other_topics|}}} }}<noinclude>{{documentation}}<!-- Please add category and language links to the <includeonly> section at the bottom of the /doc sub-page, not here --></noinclude> j5bnky06kzfg2nj9o15yv20cq1pww1w 4956002 4956001 2013-01-09T09:40:18Z en>Filelakeshoe 0 attempt to remove "popularity" line 4956002 wikitext text/x-wiki {{infobox | above = {{{name|<includeonly>{{PAGENAME}}</includeonly>}}} | abovestyle = background-color: {{{bgcolor|{{{background}}}}}}; color:{{{color|}}} | headerstyle = background-color: {{{bgcolor|{{{background}}}}}}; color:{{{color|}}} | bodyclass = hlist | label1 = Stylistic origins | data1 = {{{stylistic_origins|}}} | label2 = Cultural origins | data2 = {{{cultural_origins|}}} | label3 = Typical instruments | data3 = {{{instruments|}}} | label4 = Derivative forms | data4 = {{{derivatives|}}} | header6 = {{#if:{{{subgenres|}}}|Subgenres}} | data7 = {{{subgenres|}}}{{#ifexist:{{{subgenrelist|}}}|<br />[[{{{subgenrelist}}}|(complete list)]]}} | header8 = {{#if:{{{fusiongenres|}}}|Fusion genres}} | data9 = {{{fusiongenres|}}} | header10 = {{#if:{{{regional_scenes|}}}|Regional scenes}} | data11 = {{{regional_scenes|}}} | header12 = {{#if:{{{local_scenes|}}}|Local scenes}} | data13 = {{{local_scenes|}}} | header14 = {{#if:{{{other_topics|}}}|Other topics}} | data15 = {{{other_topics|}}} }}<noinclude>{{documentation}}<!-- Please add category and language links to the <includeonly> section at the bottom of the /doc sub-page, not here --></noinclude> s3eftkqk2z0mwajyw9sbi8ko3k7o5jc 4956003 4956002 2013-01-09T09:59:30Z en>Filelakeshoe 0 rv self, will aid in searches to keep the parameter in the template for now 4956003 wikitext text/x-wiki {{infobox | above = {{{name|<includeonly>{{PAGENAME}}</includeonly>}}} | abovestyle = background-color: {{{bgcolor|{{{background}}}}}}; color:{{{color|}}} | headerstyle = background-color: {{{bgcolor|{{{background}}}}}}; color:{{{color|}}} | bodyclass = hlist | label1 = Stylistic origins | data1 = {{{stylistic_origins|}}} | label2 = Cultural origins | data2 = {{{cultural_origins|}}} | label3 = Typical instruments | data3 = {{{instruments|}}} | label4 = Mainstream popularity | data4 = {{{popularity|}}} | label5 = Derivative forms | data5 = {{{derivatives|}}} | header6 = {{#if:{{{subgenres|}}}|Subgenres}} | data7 = {{{subgenres|}}}{{#ifexist:{{{subgenrelist|}}}|<br />[[{{{subgenrelist}}}|(complete list)]]}} | header8 = {{#if:{{{fusiongenres|}}}|Fusion genres}} | data9 = {{{fusiongenres|}}} | header10 = {{#if:{{{regional_scenes|}}}|Regional scenes}} | data11 = {{{regional_scenes|}}} | header12 = {{#if:{{{local_scenes|}}}|Local scenes}} | data13 = {{{local_scenes|}}} | header14 = {{#if:{{{other_topics|}}}|Other topics}} | data15 = {{{other_topics|}}} }}<noinclude>{{documentation}}<!-- Please add category and language links to the <includeonly> section at the bottom of the /doc sub-page, not here --></noinclude> j5bnky06kzfg2nj9o15yv20cq1pww1w 4956004 4956003 2013-01-30T09:58:27Z en>Filelakeshoe 0 removing "mainstream popularity" 4956004 wikitext text/x-wiki {{infobox | above = {{{name|<includeonly>{{PAGENAME}}</includeonly>}}} | abovestyle = background-color: {{{bgcolor|{{{background}}}}}}; color:{{{color|}}} | headerstyle = background-color: {{{bgcolor|{{{background}}}}}}; color:{{{color|}}} | bodyclass = hlist | label1 = Stylistic origins | data1 = {{{stylistic_origins|}}} | label2 = Cultural origins | data2 = {{{cultural_origins|}}} | label3 = Typical instruments | data3 = {{{instruments|}}} | label5 = Derivative forms | data5 = {{{derivatives|}}} | header6 = {{#if:{{{subgenres|}}}|Subgenres}} | data7 = {{{subgenres|}}}{{#ifexist:{{{subgenrelist|}}}|<br />[[{{{subgenrelist}}}|(complete list)]]}} | header8 = {{#if:{{{fusiongenres|}}}|Fusion genres}} | data9 = {{{fusiongenres|}}} | header10 = {{#if:{{{regional_scenes|}}}|Regional scenes}} | data11 = {{{regional_scenes|}}} | header12 = {{#if:{{{local_scenes|}}}|Local scenes}} | data13 = {{{local_scenes|}}} | header14 = {{#if:{{{other_topics|}}}|Other topics}} | data15 = {{{other_topics|}}} }}<noinclude>{{documentation}}<!-- Please add category and language links to the <includeonly> section at the bottom of the /doc sub-page, not here --></noinclude> ilm9737fh7lapwucg8cxk3zpfm23ru3 4956005 4956004 2013-10-18T17:38:31Z en>Mark Arsten 0 Changed protection level of Template:Infobox music genre: Allowing Protected Template editors ([Edit=Protected template] (indefinite) [Move=Protected template] (indefinite)) 4956004 wikitext text/x-wiki {{infobox | above = {{{name|<includeonly>{{PAGENAME}}</includeonly>}}} | abovestyle = background-color: {{{bgcolor|{{{background}}}}}}; color:{{{color|}}} | headerstyle = background-color: {{{bgcolor|{{{background}}}}}}; color:{{{color|}}} | bodyclass = hlist | label1 = Stylistic origins | data1 = {{{stylistic_origins|}}} | label2 = Cultural origins | data2 = {{{cultural_origins|}}} | label3 = Typical instruments | data3 = {{{instruments|}}} | label5 = Derivative forms | data5 = {{{derivatives|}}} | header6 = {{#if:{{{subgenres|}}}|Subgenres}} | data7 = {{{subgenres|}}}{{#ifexist:{{{subgenrelist|}}}|<br />[[{{{subgenrelist}}}|(complete list)]]}} | header8 = {{#if:{{{fusiongenres|}}}|Fusion genres}} | data9 = {{{fusiongenres|}}} | header10 = {{#if:{{{regional_scenes|}}}|Regional scenes}} | data11 = {{{regional_scenes|}}} | header12 = {{#if:{{{local_scenes|}}}|Local scenes}} | data13 = {{{local_scenes|}}} | header14 = {{#if:{{{other_topics|}}}|Other topics}} | data15 = {{{other_topics|}}} }}<noinclude>{{documentation}}<!-- Please add category and language links to the <includeonly> section at the bottom of the /doc sub-page, not here --></noinclude> ilm9737fh7lapwucg8cxk3zpfm23ru3 4956006 4956005 2013-11-16T00:36:12Z en>Frietjes 0 optional footnotes 4956006 wikitext text/x-wiki {{infobox | above = {{{name|<includeonly>{{PAGENAME}}</includeonly>}}} | abovestyle = background-color: {{{bgcolor|{{{background}}}}}}; color:{{{color|}}} | headerstyle = background-color: {{{bgcolor|{{{background}}}}}}; color:{{{color|}}} | bodyclass = hlist | label1 = Stylistic origins | data1 = {{{stylistic_origins|}}} | label2 = Cultural origins | data2 = {{{cultural_origins|}}} | label3 = Typical instruments | data3 = {{{instruments|}}} | label5 = Derivative forms | data5 = {{{derivatives|}}} | header6 = {{#if:{{{subgenres|}}}|Subgenres}} | data7 = {{{subgenres|}}}{{#ifexist:{{{subgenrelist|}}}|<br />[[{{{subgenrelist}}}|(complete list)]]}} | header8 = {{#if:{{{fusiongenres|}}}|Fusion genres}} | data9 = {{{fusiongenres|}}} | header10 = {{#if:{{{regional_scenes|}}}|Regional scenes}} | data11 = {{{regional_scenes|}}} | header12 = {{#if:{{{local_scenes|}}}|Local scenes}} | data13 = {{{local_scenes|}}} | header14 = {{#if:{{{other_topics|}}}|Other topics}} | data15 = {{{other_topics|}}} | below = {{{footnotes|}}} }}<noinclude>{{documentation}}<!-- Please add category and language links to the <includeonly> section at the bottom of the /doc sub-page, not here --></noinclude> tsyfymc9p6uqcp0yqh3zeihx9q0vznr 4956007 4956006 2013-11-16T00:37:26Z en>Frietjes 0 optional footnotes 4956007 wikitext text/x-wiki {{infobox | above = {{{name|<includeonly>{{PAGENAME}}</includeonly>}}} | abovestyle = background-color: {{{bgcolor|{{{background}}}}}}; color:{{{color|}}} | headerstyle = background-color: {{{bgcolor|{{{background}}}}}}; color:{{{color|}}} | bodyclass = hlist | label1 = Stylistic origins | data1 = {{{stylistic_origins|}}} | label2 = Cultural origins | data2 = {{{cultural_origins|}}} | label3 = Typical instruments | data3 = {{{instruments|}}} | label5 = Derivative forms | data5 = {{{derivatives|}}} | header6 = {{#if:{{{subgenres|}}}|Subgenres}} | data7 = {{{subgenres|}}}{{#ifexist:{{{subgenrelist|}}}|<br />[[{{{subgenrelist}}}|(complete list)]]}} | header8 = {{#if:{{{fusiongenres|}}}|Fusion genres}} | data9 = {{{fusiongenres|}}} | header10 = {{#if:{{{regional_scenes|}}}|Regional scenes}} | data11 = {{{regional_scenes|}}} | header12 = {{#if:{{{local_scenes|}}}|Local scenes}} | data13 = {{{local_scenes|}}} | header14 = {{#if:{{{other_topics|}}}|Other topics}} | data15 = {{{other_topics|}}} | belowstyle = border-top:solid 1px #aaa; text-align:left; | below = {{{footnotes|}}} }}<noinclude>{{documentation}}<!-- Please add category and language links to the <includeonly> section at the bottom of the /doc sub-page, not here --></noinclude> 0rzaag94z0t6zhugd6uiuk038ukooy7 4956008 4956007 2013-11-16T00:44:42Z en>Frietjes 0 don't apply to below 4956008 wikitext text/x-wiki {{infobox | above = {{{name|<includeonly>{{PAGENAME}}</includeonly>}}} | abovestyle = background-color: {{{bgcolor|{{{background}}}}}}; color:{{{color|}}} | headerstyle = background-color: {{{bgcolor|{{{background}}}}}}; color:{{{color|}}} | dataclass = hlist | label1 = Stylistic origins | data1 = {{{stylistic_origins|}}} | label2 = Cultural origins | data2 = {{{cultural_origins|}}} | label3 = Typical instruments | data3 = {{{instruments|}}} | label5 = Derivative forms | data5 = {{{derivatives|}}} | header6 = {{#if:{{{subgenres|}}}|Subgenres}} | data7 = {{{subgenres|}}}{{#ifexist:{{{subgenrelist|}}}|<br />[[{{{subgenrelist}}}|(complete list)]]}} | header8 = {{#if:{{{fusiongenres|}}}|Fusion genres}} | data9 = {{{fusiongenres|}}} | header10 = {{#if:{{{regional_scenes|}}}|Regional scenes}} | data11 = {{{regional_scenes|}}} | header12 = {{#if:{{{local_scenes|}}}|Local scenes}} | data13 = {{{local_scenes|}}} | header14 = {{#if:{{{other_topics|}}}|Other topics}} | data15 = {{{other_topics|}}} | belowstyle = border-top:solid 1px #aaa; text-align:left; | below = {{{footnotes|}}} }}<noinclude>{{documentation}}<!-- Please add category and language links to the <includeonly> section at the bottom of the /doc sub-page, not here --></noinclude> ej11rhni3p7gskcvo1tk2k1k2rhe7tg 4956009 4956008 2013-11-16T00:50:00Z en>Frietjes 0 apply class to each data row, no other way to avoid hlist in below :( 4956009 wikitext text/x-wiki {{infobox | above = {{{name|<includeonly>{{PAGENAME}}</includeonly>}}} | abovestyle = background-color: {{{bgcolor|{{{background}}}}}}; color:{{{color|}}} | headerstyle = background-color: {{{bgcolor|{{{background}}}}}}; color:{{{color|}}} | label1 = Stylistic origins | class1 = hlist | data1 = {{{stylistic_origins|}}} | label2 = Cultural origins | class2 = hlist | data2 = {{{cultural_origins|}}} | label3 = Typical instruments | class3 = hlist | data3 = {{{instruments|}}} | label5 = Derivative forms | class5 = hlist | data5 = {{{derivatives|}}} | header6 = {{#if:{{{subgenres|}}}|Subgenres}} | class7 = hlist | data7 = {{{subgenres|}}}{{#ifexist:{{{subgenrelist|}}}|<br />[[{{{subgenrelist}}}|(complete list)]]}} | header8 = {{#if:{{{fusiongenres|}}}|Fusion genres}} | class9 = hlist | data9 = {{{fusiongenres|}}} | header10 = {{#if:{{{regional_scenes|}}}|Regional scenes}} | class11 = hlist | data11 = {{{regional_scenes|}}} | header12 = {{#if:{{{local_scenes|}}}|Local scenes}} | class13 = hlist | data13 = {{{local_scenes|}}} | header14 = {{#if:{{{other_topics|}}}|Other topics}} | class15 = hlist | data15 = {{{other_topics|}}} | belowstyle = border-top:solid 1px #aaa; text-align:left; | below = {{{footnotes|}}} }}<noinclude>{{documentation}}<!-- Please add category and language links to the <includeonly> section at the bottom of the /doc sub-page, not here --></noinclude> a02vpzbxdv96yn5aamv7d2q2njvl5gh 4956010 4956009 2013-12-20T14:13:18Z en>Tamzin 0 add optional link at bottom to "<current year> in <genre>" article, per unopposed talk page request 4956010 wikitext text/x-wiki {{infobox | above = {{{name|<includeonly>{{PAGENAME}}</includeonly>}}} | abovestyle = background-color: {{{bgcolor|{{{background}}}}}}; color:{{{color|}}} | headerstyle = background-color: {{{bgcolor|{{{background}}}}}}; color:{{{color|}}} | label1 = Stylistic origins | class1 = hlist | data1 = {{{stylistic_origins|}}} | label2 = Cultural origins | class2 = hlist | data2 = {{{cultural_origins|}}} | label3 = Typical instruments | class3 = hlist | data3 = {{{instruments|}}} | label5 = Derivative forms | class5 = hlist | data5 = {{{derivatives|}}} | header6 = {{#if:{{{subgenres|}}}|Subgenres}} | class7 = hlist | data7 = {{{subgenres|}}}{{#ifexist:{{{subgenrelist|}}}|<br />[[{{{subgenrelist}}}|(complete list)]]}} | header8 = {{#if:{{{fusiongenres|}}}|Fusion genres}} | class9 = hlist | data9 = {{{fusiongenres|}}} | header10 = {{#if:{{{regional_scenes|}}}|Regional scenes}} | class11 = hlist | data11 = {{{regional_scenes|}}} | header12 = {{#if:{{{local_scenes|}}}|Local scenes}} | class13 = hlist | data13 = {{{local_scenes|}}} | header14 = {{#if:{{{other_topics|}}}|Other topics}} | class15 = hlist | data15 = {{{other_topics|}}} | belowstyle = {{#if:{{{footnotes|}}}|border-top:solid 1px #aaa;}} | below = <div style="text-align:left;">{{{footnotes|}}}</div> {{#ifeq:{{{current_year}}}|yes|{{#if:{{{footnotes|}}}|<hr />}}[[File:Gnome globe current event.svg|40px|link=|alt=]] [[{{{current_year_override | {{#ifexist:{{CURRENTYEAR}} in {{{current_year_title|{{PAGENAME}}}}} | {{CURRENTYEAR}} in {{{current_year_title|{{PAGENAME}}}}} | {{#ifexist:{{#expr:{{CURRENTYEAR}} - 1}} in {{{current_year_title|{{PAGENAME}}}}} | {{#expr:{{CURRENTYEAR}} - 1}} in {{{current_year_title|{{PAGENAME}}}}} | {{CURRENTYEAR}} in {{{current_year_title|{{PAGENAME}}}}} }} }} }}}]]}} }}<noinclude>{{documentation}}<!-- Please add category and language links to the <includeonly> section at the bottom of the /doc sub-page, not here --></noinclude> 4tyuoaxgz9gwwqdwu5gw3kxnf4a59be 4956011 4956010 2013-12-20T14:24:57Z en>Tamzin 0 fix last edit: {{lcfirst}}s for {{PAGENAME}}s 4956011 wikitext text/x-wiki {{infobox | above = {{{name|<includeonly>{{PAGENAME}}</includeonly>}}} | abovestyle = background-color: {{{bgcolor|{{{background}}}}}}; color:{{{color|}}} | headerstyle = background-color: {{{bgcolor|{{{background}}}}}}; color:{{{color|}}} | label1 = Stylistic origins | class1 = hlist | data1 = {{{stylistic_origins|}}} | label2 = Cultural origins | class2 = hlist | data2 = {{{cultural_origins|}}} | label3 = Typical instruments | class3 = hlist | data3 = {{{instruments|}}} | label5 = Derivative forms | class5 = hlist | data5 = {{{derivatives|}}} | header6 = {{#if:{{{subgenres|}}}|Subgenres}} | class7 = hlist | data7 = {{{subgenres|}}}{{#ifexist:{{{subgenrelist|}}}|<br />[[{{{subgenrelist}}}|(complete list)]]}} | header8 = {{#if:{{{fusiongenres|}}}|Fusion genres}} | class9 = hlist | data9 = {{{fusiongenres|}}} | header10 = {{#if:{{{regional_scenes|}}}|Regional scenes}} | class11 = hlist | data11 = {{{regional_scenes|}}} | header12 = {{#if:{{{local_scenes|}}}|Local scenes}} | class13 = hlist | data13 = {{{local_scenes|}}} | header14 = {{#if:{{{other_topics|}}}|Other topics}} | class15 = hlist | data15 = {{{other_topics|}}} | belowstyle = {{#if:{{{footnotes|}}}|border-top:solid 1px #aaa;}} | below = <div style="text-align:left;">{{{footnotes|}}}</div> {{#ifeq:{{{current_year}}}|yes|{{#if:{{{footnotes|}}}|<hr />}}[[File:Gnome globe current event.svg|40px|link=|alt=]] [[{{{current_year_override | {{#ifexist:{{CURRENTYEAR}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{CURRENTYEAR}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{#ifexist:{{#expr:{{CURRENTYEAR}} - 1}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{#expr:{{CURRENTYEAR}} - 1}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{CURRENTYEAR}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} }} }} }}}]]}} }}<noinclude>{{documentation}}<!-- Please add category and language links to the <includeonly> section at the bottom of the /doc sub-page, not here --></noinclude> 22ztfbc6je8ycnmwbw1gbmbai9pmlzh 4956012 4956011 2013-12-23T16:33:34Z en>Frietjes 0 4956012 wikitext text/x-wiki {{infobox | above = {{{name|<includeonly>{{PAGENAME}}</includeonly>}}} | abovestyle = background-color: {{{bgcolor|{{{background}}}}}}; color:{{{color|}}} | headerstyle = background-color: {{{bgcolor|{{{background}}}}}}; color:{{{color|}}} | label1 = Stylistic origins | class1 = hlist | data1 = {{{stylistic_origins|}}} | label2 = Cultural origins | class2 = hlist | data2 = {{{cultural_origins|}}} | label3 = Typical instruments | class3 = hlist | data3 = {{{instruments|}}} | label5 = Derivative forms | class5 = hlist | data5 = {{{derivatives|}}} | header6 = {{#if:{{{subgenres|}}}|Subgenres}} | class7 = hlist | data7 = {{{subgenres|}}}{{#ifexist:{{{subgenrelist|}}}|<br />[[{{{subgenrelist}}}|(complete list)]]}} | header8 = {{#if:{{{fusiongenres|}}}|Fusion genres}} | class9 = hlist | data9 = {{{fusiongenres|}}} | header10 = {{#if:{{{regional_scenes|}}}|Regional scenes}} | class11 = hlist | data11 = {{{regional_scenes|}}} | header12 = {{#if:{{{local_scenes|}}}|Local scenes}} | class13 = hlist | data13 = {{{local_scenes|}}} | header14 = {{#if:{{{other_topics|}}}|Other topics}} | class15 = hlist | data15 = {{{other_topics|}}} | belowstyle = {{#if:{{{footnotes|}}}|border-top:solid 1px #aaa;}} | below = {{#if:{{{footnotes|}}}|<div style="text-align:left;">{{{footnotes}}}</div>}} {{#ifeq:{{{current_year}}}|yes|{{#if:{{{footnotes|}}}|<hr />}}[[File:Gnome globe current event.svg|40px|link=|alt=]] [[{{{current_year_override | {{#ifexist:{{CURRENTYEAR}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{CURRENTYEAR}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{#ifexist:{{#expr:{{CURRENTYEAR}} - 1}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{#expr:{{CURRENTYEAR}} - 1}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{CURRENTYEAR}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} }} }} }}}]]}} }}<noinclude>{{documentation}}<!-- Please add category and language links to the <includeonly> section at the bottom of the /doc sub-page, not here --></noinclude> 60fdc7uysuz4ykdlbu4e17i54lgdcbn 4956013 4956012 2014-07-19T16:23:10Z en>Frietjes 0 4956013 wikitext text/x-wiki {{infobox | above = {{{name|<includeonly>{{PAGENAME}}</includeonly>}}} | abovestyle = background-color: {{{bgcolor|{{{background}}}}}}; color:{{{color|}}} | headerstyle = background-color: {{{bgcolor|{{{background}}}}}}; color:{{{color|}}} | label1 = Stylistic origins | class1 = hlist | data1 = {{{stylistic_origins|}}} | label2 = Cultural origins | class2 = hlist | data2 = {{{cultural_origins|}}} | label3 = Typical instruments | class3 = hlist | data3 = {{{instruments|}}} | label5 = Derivative forms | class5 = hlist | data5 = {{{derivatives|}}} | header6 = {{#if:{{{subgenres|}}}|Subgenres}} | class7 = hlist | data7 = {{{subgenres|}}}{{#ifexist:{{{subgenrelist|}}}|<br />[[{{{subgenrelist}}}|(complete list)]]}} | header8 = {{#if:{{{fusiongenres|}}}|Fusion genres}} | class9 = hlist | data9 = {{{fusiongenres|}}} | header10 = {{#if:{{{regional_scenes|}}}|Regional scenes}} | class11 = hlist | data11 = {{{regional_scenes|}}} | header12 = {{#if:{{{local_scenes|}}}|Local scenes}} | class13 = hlist | data13 = {{{local_scenes|}}} | header14 = {{#if:{{{other_topics|}}}|Other topics}} | class15 = hlist | data15 = {{{other_topics|}}} | belowstyle = {{#if:{{{footnotes|}}}|border-top:solid 1px #aaa;}} | below = {{#if:{{{footnotes|}}}|<div style="text-align:left;">{{{footnotes}}}</div>}} {{#ifeq:{{{current_year}}}|yes|{{#if:{{{footnotes|}}}|<hr />}}[[File:Gnome globe current event.svg|40px|link=|alt=]] [[{{{current_year_override | {{#ifexist:{{CURRENTYEAR}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{CURRENTYEAR}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{#ifexist:{{#expr:{{CURRENTYEAR}} - 1}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{#expr:{{CURRENTYEAR}} - 1}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{CURRENTYEAR}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} }} }} }}}]]}} }}<noinclude>{{documentation}}<!-- Please add category and language links to the <includeonly> section at the bottom of the /doc sub-page, not here --></noinclude> pgdgaxhqfv1l8rvngtaxqy370v3rjy7 4956014 4956013 2014-07-19T16:25:05Z en>Frietjes 0 4956014 wikitext text/x-wiki {{Infobox | bodyclass = nowraplinks | above = {{{name|<includeonly>{{PAGENAME}}</includeonly>}}} | abovestyle = padding-top:0.3em;padding-bottom:0.3em; background-color: {{{bgcolor|{{{background}}}}}}; color:{{{color|}}} | headerstyle = background-color: {{{bgcolor|{{{background}}}}}}; color:{{{color|}}} | labelstyle = padding-top:0.2em;line-height:1.2em; padding-right:0.65em<!--(to ensure enough gap between (long/unwrapped) label and subsequent data on same line)-->; | label1 = Stylistic origins | class1 = hlist | data1 = {{{stylistic_origins|}}} | label2 = Cultural origins | class2 = hlist | data2 = {{{cultural_origins|}}} | label3 = Typical instruments | class3 = hlist | data3 = {{{instruments|}}} | label5 = Derivative forms | class5 = hlist | data5 = {{{derivatives|}}} | header6 = {{#if:{{{subgenres|}}}|Subgenres}} | class7 = hlist | data7 = {{{subgenres|}}}{{#ifexist:{{{subgenrelist|}}}|<br />[[{{{subgenrelist}}}|(complete list)]]}} | header8 = {{#if:{{{fusiongenres|}}}|Fusion genres}} | class9 = hlist | data9 = {{{fusiongenres|}}} | header10 = {{#if:{{{regional_scenes|}}}|Regional scenes}} | class11 = hlist | data11 = {{{regional_scenes|}}} | header12 = {{#if:{{{local_scenes|}}}|Local scenes}} | class13 = hlist | data13 = {{{local_scenes|}}} | header14 = {{#if:{{{other_topics|}}}|Other topics}} | class15 = hlist | data15 = {{{other_topics|}}} | belowstyle = {{#if:{{{footnotes|}}}|border-top:solid 1px #aaa;}} | below = {{#if:{{{footnotes|}}}|<div style="text-align:left;">{{{footnotes}}}</div>}} {{#ifeq:{{{current_year}}}|yes|{{#if:{{{footnotes|}}}|<hr />}}[[File:Gnome globe current event.svg|40px|link=|alt=]] [[{{{current_year_override | {{#ifexist:{{CURRENTYEAR}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{CURRENTYEAR}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{#ifexist:{{#expr:{{CURRENTYEAR}} - 1}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{#expr:{{CURRENTYEAR}} - 1}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{CURRENTYEAR}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} }} }} }}}]]}} }}<noinclude>{{documentation}}<!-- Please add category and language links to the <includeonly> section at the bottom of the /doc sub-page, not here --></noinclude> l54nior5do65bdhm04i4yvg0khcjxpg 4956015 4956014 2014-07-19T16:28:19Z en>Frietjes 0 4956015 wikitext text/x-wiki {{Infobox | bodyclass = nowraplinks | abovestyle = padding-top:0.3em;padding-bottom:0.3em; background-color: {{{bgcolor|{{{background}}}}}}; color:{{{color|}}} | above = {{{name|<includeonly>{{PAGENAME}}</includeonly>}}} | headerstyle = background-color: {{{bgcolor|{{{background}}}}}}; color:{{{color|}}} | labelstyle = padding-top:0.2em;line-height:1.2em; padding-right:0.65em<!--(to ensure enough gap between (long/unwrapped) label and subsequent data on same line)-->; | label1 = Stylistic origins | class1 = hlist | data1 = {{{stylistic_origins|}}} | label2 = Cultural origins | class2 = hlist | data2 = {{{cultural_origins|}}} | label3 = Typical instruments | class3 = hlist | data3 = {{{instruments|}}} | label5 = Derivative forms | class5 = hlist | data5 = {{{derivatives|}}} | header6 = {{#if:{{{subgenres|}}}|Subgenres}} | class7 = hlist | data7 = {{{subgenres|}}}{{#ifexist:{{{subgenrelist|}}}|<br />[[{{{subgenrelist}}}|(complete list)]]}} | header8 = {{#if:{{{fusiongenres|}}}|Fusion genres}} | class9 = hlist | data9 = {{{fusiongenres|}}} | header10 = {{#if:{{{regional_scenes|}}}|Regional scenes}} | class11 = hlist | data11 = {{{regional_scenes|}}} | header12 = {{#if:{{{local_scenes|}}}|Local scenes}} | class13 = hlist | data13 = {{{local_scenes|}}} | header14 = {{#if:{{{other_topics|}}}|Other topics}} | class15 = hlist | data15 = {{{other_topics|}}} | belowstyle = {{#if:{{{footnotes|}}}|border-top:solid 1px #aaa;}} | below = {{#if:{{{footnotes|}}}|<div style="text-align:left;">{{{footnotes}}}</div>}} {{#ifeq:{{{current_year}}}|yes|{{#if:{{{footnotes|}}}|<hr />}}[[File:Gnome globe current event.svg|40px|link=|alt=]] [[{{{current_year_override | {{#ifexist:{{CURRENTYEAR}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{CURRENTYEAR}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{#ifexist:{{#expr:{{CURRENTYEAR}} - 1}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{#expr:{{CURRENTYEAR}} - 1}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{CURRENTYEAR}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} }} }} }}}]]}} }}<noinclude>{{documentation}}<!-- Please add category and language links to the <includeonly> section at the bottom of the /doc sub-page, not here --></noinclude> 1y5f7rzehvs7b766o8gftzhgufla6uj 4956016 4956015 2014-07-19T16:29:20Z en>Frietjes 0 4956016 wikitext text/x-wiki {{Infobox | bodyclass = nowraplinks | abovestyle = padding-top:0.3em;padding-bottom:0.3em; background-color: {{{bgcolor|{{{background}}}}}}; color:{{{color|}}} | above = {{{name|<includeonly>{{PAGENAME}}</includeonly>}}} | headerstyle = background-color: {{{bgcolor|{{{background}}}}}}; color:{{{color|}}} | labelstyle = padding-top:0.2em;line-height:1.2em; padding-right:0.65em<!--(to ensure enough gap between (long/unwrapped) label and subsequent data on same line)-->; | label1 = Stylistic origins | class1 = hlist | data1 = {{{stylistic_origins|}}} | label2 = Cultural origins | class2 = hlist | data2 = {{{cultural_origins|}}} | label3 = Typical instruments | class3 = hlist | data3 = {{{instruments|}}} | label4 = Derivative forms | class4 = hlist | data4 = {{{derivatives|}}} | header5 = {{#if:{{{subgenres|}}}|Subgenres}} | class6 = hlist | data6 = {{{subgenres|}}}{{#ifexist:{{{subgenrelist|}}}|<br />[[{{{subgenrelist}}}|(complete list)]]}} | header7 = {{#if:{{{fusiongenres|}}}|Fusion genres}} | class8 = hlist | data8 = {{{fusiongenres|}}} | header9 = {{#if:{{{regional_scenes|}}}|Regional scenes}} | class10 = hlist | data10 = {{{regional_scenes|}}} | header11 = {{#if:{{{local_scenes|}}}|Local scenes}} | class12 = hlist | data12 = {{{local_scenes|}}} | header13 = {{#if:{{{other_topics|}}}|Other topics}} | class14 = hlist | data14 = {{{other_topics|}}} | belowstyle = {{#if:{{{footnotes|}}}|border-top:solid 1px #aaa;}} | below = {{#if:{{{footnotes|}}}|<div style="text-align:left;">{{{footnotes}}}</div>}} {{#ifeq:{{{current_year}}}|yes|{{#if:{{{footnotes|}}}|<hr />}}[[File:Gnome globe current event.svg|40px|link=|alt=]] [[{{{current_year_override | {{#ifexist:{{CURRENTYEAR}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{CURRENTYEAR}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{#ifexist:{{#expr:{{CURRENTYEAR}} - 1}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{#expr:{{CURRENTYEAR}} - 1}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{CURRENTYEAR}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} }} }} }}}]]}} }}<noinclude>{{documentation}}<!-- Please add category and language links to the <includeonly> section at the bottom of the /doc sub-page, not here --></noinclude> 56ugbxgiu6sdktpsex02qqdk8xpgwfo 4956017 4956016 2014-07-19T16:30:39Z en>Frietjes 0 4956017 wikitext text/x-wiki {{Infobox | bodyclass = nowraplinks | abovestyle = padding-top:0.3em;padding-bottom:0.3em; background-color: {{{bgcolor|{{{background}}}}}}; color:{{{color|}}} | above = {{{name|<includeonly>{{PAGENAME}}</includeonly>}}} | headerstyle = background-color: {{{bgcolor|{{{background}}}}}}; color:{{{color|}}} | labelstyle = padding-top:0.2em;line-height:1.2em; padding-right:0.65em<!--(to ensure enough gap between (long/unwrapped) label and subsequent data on same line)-->; | label1 = Stylistic origins | class1 = hlist | data1 = {{{stylistic_origins|}}} | label2 = Cultural origins | class2 = hlist | data2 = {{{cultural_origins|}}} | label3 = Typical instruments | class3 = hlist | data3 = {{{instruments|}}} | label4 = Derivative forms | class4 = hlist | data4 = {{{derivatives|}}} | header5 = {{#if:{{{subgenres|}}}|Subgenres}} | class6 = hlist | data6 = {{{subgenres|}}}{{#ifexist:{{{subgenrelist|}}}|<br />([[{{{subgenrelist}}}|complete list]])}} | header7 = {{#if:{{{fusiongenres|}}}|Fusion genres}} | class8 = hlist | data8 = {{{fusiongenres|}}} | header9 = {{#if:{{{regional_scenes|}}}|Regional scenes}} | class10 = hlist | data10 = {{{regional_scenes|}}} | header11 = {{#if:{{{local_scenes|}}}|Local scenes}} | class12 = hlist | data12 = {{{local_scenes|}}} | header13 = {{#if:{{{other_topics|}}}|Other topics}} | class14 = hlist | data14 = {{{other_topics|}}} | belowstyle = {{#if:{{{footnotes|}}}|border-top:solid 1px #aaa;}} | below = {{#if:{{{footnotes|}}}|<div style="text-align:left;">{{{footnotes}}}</div>}} {{#ifeq:{{{current_year}}}|yes|{{#if:{{{footnotes|}}}|<hr />}}[[File:Gnome globe current event.svg|40px|link=|alt=]] [[{{{current_year_override | {{#ifexist:{{CURRENTYEAR}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{CURRENTYEAR}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{#ifexist:{{#expr:{{CURRENTYEAR}} - 1}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{#expr:{{CURRENTYEAR}} - 1}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{CURRENTYEAR}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} }} }} }}}]]}} }}<noinclude>{{documentation}}<!-- Please add category and language links to the <includeonly> section at the bottom of the /doc sub-page, not here --></noinclude> q941e90o8rgi6j7vwkjv2hrypabxmvw 4956018 4956017 2014-07-19T16:31:22Z en>Frietjes 0 4956018 wikitext text/x-wiki {{Infobox | bodyclass = nowraplinks | abovestyle = padding-top:0.3em;padding-bottom:0.3em; background-color: {{{bgcolor|{{{background}}}}}}; color:{{{color|}}} | above = {{{name|<includeonly>{{PAGENAME}}</includeonly>}}} | headerstyle = background-color: {{{bgcolor|{{{background}}}}}}; color:{{{color|}}} | labelstyle = padding-top:0.2em;line-height:1.2em; padding-right:0.65em<!--(to ensure enough gap between (long/unwrapped) label and subsequent data on same line)-->; | label1 = Stylistic origins | class1 = hlist | data1 = {{{stylistic_origins|}}} | label2 = Cultural origins | class2 = hlist | data2 = {{{cultural_origins|}}} | label3 = Typical instruments | class3 = hlist | data3 = {{{instruments|}}} | label4 = Derivative forms | class4 = hlist | data4 = {{{derivatives|}}} | header5 = {{#if:{{{subgenres|}}}|Subgenres}} | class6 = hlist | data6 = {{{subgenres|}}}{{#ifexist:{{{subgenrelist|}}}|<br />([[{{{subgenrelist}}}|complete list]])}} | header7 = {{#if:{{{fusiongenres|}}}|Fusion genres}} | class8 = hlist | data8 = {{{fusiongenres|}}} | header9 = {{#if:{{{regional_scenes|}}}|Regional scenes}} | class10 = hlist | data10 = {{{regional_scenes|}}} | header11 = {{#if:{{{local_scenes|}}}|Local scenes}} | class12 = hlist | data12 = {{{local_scenes|}}} | header13 = {{#if:{{{other_topics|}}}|Other topics}} | class14 = hlist | data14 = {{{other_topics|}}} | belowstyle = {{#if:{{{footnotes|}}}|border-top:solid 1px #aaa;}} | below = {{#if:{{{footnotes|}}}|<div style="text-align:left;">{{{footnotes}}}</div>}} {{#ifeq:{{{current_year}}}|yes|{{#if:{{{footnotes|}}}|<hr />}}[[File:Gnome globe current event.svg|40px|link=|alt=]] [[{{{current_year_override | {{#ifexist:{{CURRENTYEAR}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{CURRENTYEAR}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{#ifexist:{{#expr:{{CURRENTYEAR}} - 1}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{#expr:{{CURRENTYEAR}} - 1}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{CURRENTYEAR}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} }} }} }}}]]}} }}<noinclude> {{documentation}}<!-- Please add category links to the <includeonly> section at the bottom of the /doc sub-page, not here --> </noinclude> i6vtw0a2uzi2agw15415mnk6r82k81e 4956019 4956018 2015-07-31T11:16:08Z en>Pigsonthewing 0 PAGENAMEBASE; img 4956019 wikitext text/x-wiki {{Infobox | bodyclass = nowraplinks | abovestyle = padding-top:0.3em;padding-bottom:0.3em; background-color: {{{bgcolor|{{{background}}}}}}; color:{{{color|}}} | above = {{{name|<includeonly>{{PAGENAMEBASE}}</includeonly>}}} |image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image size|{{{image_size|{{{imagesize|}}}}}}}}}|sizedefault=frameless|alt={{{alt|}}}}} |caption = {{{caption|}}} | headerstyle = background-color: {{{bgcolor|{{{background}}}}}}; color:{{{color|}}} | labelstyle = padding-top:0.2em;line-height:1.2em; padding-right:0.65em<!--(to ensure enough gap between (long/unwrapped) label and subsequent data on same line)-->; | label1 = Stylistic origins | class1 = hlist | data1 = {{{stylistic_origins|}}} | label2 = Cultural origins | class2 = hlist | data2 = {{{cultural_origins|}}} | label3 = Typical instruments | class3 = hlist | data3 = {{{instruments|}}} | label4 = Derivative forms | class4 = hlist | data4 = {{{derivatives|}}} | header5 = {{#if:{{{subgenres|}}}|Subgenres}} | class6 = hlist | data6 = {{{subgenres|}}}{{#ifexist:{{{subgenrelist|}}}|<br />([[{{{subgenrelist}}}|complete list]])}} | header7 = {{#if:{{{fusiongenres|}}}|Fusion genres}} | class8 = hlist | data8 = {{{fusiongenres|}}} | header9 = {{#if:{{{regional_scenes|}}}|Regional scenes}} | class10 = hlist | data10 = {{{regional_scenes|}}} | header11 = {{#if:{{{local_scenes|}}}|Local scenes}} | class12 = hlist | data12 = {{{local_scenes|}}} | header13 = {{#if:{{{other_topics|}}}|Other topics}} | class14 = hlist | data14 = {{{other_topics|}}} | belowstyle = {{#if:{{{footnotes|}}}|border-top:solid 1px #aaa;}} | below = {{#if:{{{footnotes|}}}|<div style="text-align:left;">{{{footnotes}}}</div>}} {{#ifeq:{{{current_year}}}|yes|{{#if:{{{footnotes|}}}|<hr />}}[[File:Gnome globe current event.svg|40px|link=|alt=]] [[{{{current_year_override | {{#ifexist:{{CURRENTYEAR}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{CURRENTYEAR}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{#ifexist:{{#expr:{{CURRENTYEAR}} - 1}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{#expr:{{CURRENTYEAR}} - 1}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{CURRENTYEAR}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} }} }} }}}]]}} }}<noinclude> {{documentation}}<!-- Please add category links to the <includeonly> section at the bottom of the /doc sub-page, not here --> </noinclude> pyn1cuplrz67169zshmx5mnyj9v75bv 4956020 4956019 2015-07-31T11:16:57Z en>Pigsonthewing 0 native anme/ etymology 4956020 wikitext text/x-wiki {{Infobox | bodyclass = nowraplinks | abovestyle = padding-top:0.3em;padding-bottom:0.3em; background-color: {{{bgcolor|{{{background}}}}}}; color:{{{color|}}} | above = {{{name|<includeonly>{{PAGENAMEBASE}}</includeonly>}}} |image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image size|{{{image_size|{{{imagesize|}}}}}}}}}|sizedefault=frameless|alt={{{alt|}}}}} |caption = {{{caption|}}} | headerstyle = background-color: {{{bgcolor|{{{background}}}}}}; color:{{{color|}}} | labelstyle = padding-top:0.2em;line-height:1.2em; padding-right:0.65em<!--(to ensure enough gap between (long/unwrapped) label and subsequent data on same line)-->; |label1 = Native name |data1 = {{#if:{{{native_name|}}}|<span class="nickname" {{#if:{{{native_name_lang|}}}|lang="{{{native_name_lang}}}"}}>{{{native_name}}}</span>}} |label2 = Etymology |data2 = {{{etymology|}}} | label3 = Stylistic origins | class3 = hlist | data3 = {{{stylistic_origins|}}} | label4 = Cultural origins | class4 = hlist | data4 = {{{cultural_origins|}}} | label5 = Typical instruments | class5 = hlist | data5 = {{{instruments|}}} | label6 = Derivative forms | class6 = hlist | data6 = {{{derivatives|}}} | header7 = {{#if:{{{subgenres|}}}|Subgenres}} | class8 = hlist | data8 = {{{subgenres|}}}{{#ifexist:{{{subgenrelist|}}}|<br />([[{{{subgenrelist}}}|complete list]])}} | header9 = {{#if:{{{fusiongenres|}}}|Fusion genres}} | class10 = hlist | data10 = {{{fusiongenres|}}} | header11 = {{#if:{{{regional_scenes|}}}|Regional scenes}} | class12 = hlist | data12 = {{{regional_scenes|}}} | header13 = {{#if:{{{local_scenes|}}}|Local scenes}} | class14 = hlist | data14 = {{{local_scenes|}}} | header15 = {{#if:{{{other_topics|}}}|Other topics}} | class16 = hlist | data16 = {{{other_topics|}}} | belowstyle = {{#if:{{{footnotes|}}}|border-top:solid 1px #aaa;}} | below = {{#if:{{{footnotes|}}}|<div style="text-align:left;">{{{footnotes}}}</div>}} {{#ifeq:{{{current_year}}}|yes|{{#if:{{{footnotes|}}}|<hr />}}[[File:Gnome globe current event.svg|40px|link=|alt=]] [[{{{current_year_override | {{#ifexist:{{CURRENTYEAR}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{CURRENTYEAR}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{#ifexist:{{#expr:{{CURRENTYEAR}} - 1}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{#expr:{{CURRENTYEAR}} - 1}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{CURRENTYEAR}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} }} }} }}}]]}} }}<noinclude> {{documentation}}<!-- Please add category links to the <includeonly> section at the bottom of the /doc sub-page, not here --> </noinclude> byfdoiu0hfy9jdv2bai6oqud5w9afz1 4956021 4956020 2015-08-28T19:44:34Z en>Pigsonthewing 0 sync from sandbox per edit request 4956021 wikitext text/x-wiki {{Infobox | bodyclass = nowraplinks | above = {{{name|<includeonly>{{PAGENAMEBASE}}</includeonly>}}} | abovestyle = padding-top: 0.3em; padding-bottom: 0.3em; background-color: {{{bgcolor|{{{background|}}}}}}; color:{{{color|}}}; | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image size|{{{image_size|{{{imagesize|}}}}}}}}}|alt={{{alt|}}}}} | caption = {{{caption|}}} | headerstyle = background-color: {{{bgcolor|{{{background|}}}}}}; color: {{{color|}}}; | label1 = Native name | data1 = {{#if:{{{native_name|}}}|<span class="nickname" {{#if:{{{native_name_lang|}}}|lang="{{{native_name_lang}}}"}}>{{{native_name}}}</span>}} | label2 = Etymology | data2 = {{{etymology|}}} | label3 = Stylistic origins | data3 = {{{stylistic_origins|}}} | class3 = hlist | label4 = Cultural origins | data4 = {{{cultural_origins|}}} | class4 = hlist | label5 = Typical instruments | data5 = {{{instruments|}}} | class5 = hlist | label6 = Derivative forms | data6 = {{{derivatives|}}} | class6 = hlist | header7 = {{#if:{{{subgenres|}}}|Subgenres}} | data8 = {{{subgenres|}}}{{#ifexist:{{{subgenrelist|}}}|<br />([[{{{subgenrelist}}}|complete list]])}} | class8 = hlist | header9 = {{#if:{{{fusiongenres|}}}|Fusion genres}} | data10 = {{{fusiongenres|}}} | class10 = hlist | header11 = {{#if:{{{regional_scenes|}}}|Regional scenes}} | data12 = {{{regional_scenes|}}} | class12 = hlist | header13 = {{#if:{{{local_scenes|}}}|Local scenes}} | data14 = {{{local_scenes|}}} | class14 = hlist | header15 = {{#if:{{{other_topics|}}}|Other topics}} | data16 = {{{other_topics|}}} | class16 = hlist | belowstyle = border-top: solid 1px #aaa; text-align: left; | below = {{{footnotes|}}}{{#ifeq:{{{current_year}}}|yes|{{#if:{{{footnotes|}}}|<hr />}}[[File:Gnome globe current event.svg|40px|link=|alt=]] [[{{{current_year_override|{{#ifexist:{{CURRENTYEAR}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{CURRENTYEAR}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{#ifexist:{{#expr:{{CURRENTYEAR}} - 1}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{#expr:{{CURRENTYEAR}} - 1}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{CURRENTYEAR}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} }} }}}}}]]}} }}{{Main other|{{Ensure AAA contrast ratio|base={{{bgcolor|{{{background|}}}}}}|other={{{color|}}}|category=[[Category:Articles using Template:Infobox music genre with invalid colour combination]]}}}}<noinclude> {{Documentation}}</noinclude> goouzm3u242juy4r2nd0ewhy920q4kl 4956022 4956021 2017-02-22T03:20:46Z en>Train2104 0 sandbox per editreq, add param 4956022 wikitext text/x-wiki {{Infobox | bodyclass = nowraplinks | above = {{{name|<includeonly>{{PAGENAMEBASE}}</includeonly>}}} | abovestyle = padding-top: 0.3em; padding-bottom: 0.3em; background-color: {{{bgcolor|{{{background|}}}}}}; color:{{{color|}}}; | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image size|{{{image_size|{{{imagesize|}}}}}}}}}|alt={{{alt|}}}}} | caption = {{{caption|}}} | headerstyle = background-color: {{{bgcolor|{{{background|}}}}}}; color: {{{color|}}}; | label1 = Native name | data1 = {{#if:{{{native_name|}}}|<span class="nickname" {{#if:{{{native_name_lang|}}}|lang="{{{native_name_lang}}}"}}>{{{native_name}}}</span>}} | label2 = Etymology | data2 = {{{etymology|}}} | label3 = Other names | data3 = {{{other_names|}}} | class3 = hlist | label4 = Stylistic origins | data4 = {{{stylistic_origins|}}} | class4 = hlist | label5 = Cultural origins | data5 = {{{cultural_origins|}}} | class5 = hlist | label6 = Typical instruments | data6 = {{{instruments|}}} | class6 = hlist | label7 = Derivative forms | data7 = {{{derivatives|}}} | class7 = hlist | header8 = {{#if:{{{subgenres|}}}|Subgenres}} | data9 = {{{subgenres|}}}{{#ifexist:{{{subgenrelist|}}}|<br />([[{{{subgenrelist}}}|complete list]])}} | class9 = hlist | header10 = {{#if:{{{fusiongenres|}}}|Fusion genres}} | data11 = {{{fusiongenres|}}} | class11 = hlist | header12 = {{#if:{{{regional_scenes|}}}|Regional scenes}} | data13 = {{{regional_scenes|}}} | class13 = hlist | header14 = {{#if:{{{local_scenes|}}}|Local scenes}} | data15 = {{{local_scenes|}}} | class15 = hlist | header16 = {{#if:{{{other_topics|}}}|Other topics}} | data17 = {{{other_topics|}}} | class17 = hlist | belowstyle = border-top: solid 1px #aaa; text-align: left; | below = {{{footnotes|}}}{{#ifeq:{{{current_year}}}|yes|{{#if:{{{footnotes|}}}|<hr />}}[[File:Gnome globe current event.svg|40px|link=|alt=]] [[{{{current_year_override|{{#ifexist:{{CURRENTYEAR}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{CURRENTYEAR}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{#ifexist:{{#expr:{{CURRENTYEAR}} - 1}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{#expr:{{CURRENTYEAR}} - 1}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{CURRENTYEAR}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} }} }}}}}]]}} }}{{Main other|{{Ensure AAA contrast ratio|base={{{bgcolor|{{{background|}}}}}}|other={{{color|}}}|category=[[Category:Articles using Template:Infobox music genre with invalid colour combination]]}}}}<noinclude> {{Documentation}}</noinclude> 4b1y8hgwowwr0rt62tb2ul8wwpalrie 4956023 4956022 2018-12-11T21:20:59Z en>Jonesey95 0 Change span class=xxx to div to fix [[Special:LintErrors|Linter]] div-span-flip error. 4956023 wikitext text/x-wiki {{Infobox | bodyclass = nowraplinks | above = {{{name|<includeonly>{{PAGENAMEBASE}}</includeonly>}}} | abovestyle = padding-top: 0.3em; padding-bottom: 0.3em; background-color: {{{bgcolor|{{{background|}}}}}}; color:{{{color|}}}; | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image size|{{{image_size|{{{imagesize|}}}}}}}}}|alt={{{alt|}}}}} | caption = {{{caption|}}} | headerstyle = background-color: {{{bgcolor|{{{background|}}}}}}; color: {{{color|}}}; | label1 = Native name | data1 = {{#if:{{{native_name|}}}|<div class="nickname" {{#if:{{{native_name_lang|}}}|lang="{{{native_name_lang}}}"}}>{{{native_name}}}</div>}} | label2 = Etymology | data2 = {{{etymology|}}} | label3 = Other names | data3 = {{{other_names|}}} | class3 = hlist | label4 = Stylistic origins | data4 = {{{stylistic_origins|}}} | class4 = hlist | label5 = Cultural origins | data5 = {{{cultural_origins|}}} | class5 = hlist | label6 = Typical instruments | data6 = {{{instruments|}}} | class6 = hlist | label7 = Derivative forms | data7 = {{{derivatives|}}} | class7 = hlist | header8 = {{#if:{{{subgenres|}}}|Subgenres}} | data9 = {{{subgenres|}}}{{#ifexist:{{{subgenrelist|}}}|<br />([[{{{subgenrelist}}}|complete list]])}} | class9 = hlist | header10 = {{#if:{{{fusiongenres|}}}|Fusion genres}} | data11 = {{{fusiongenres|}}} | class11 = hlist | header12 = {{#if:{{{regional_scenes|}}}|Regional scenes}} | data13 = {{{regional_scenes|}}} | class13 = hlist | header14 = {{#if:{{{local_scenes|}}}|Local scenes}} | data15 = {{{local_scenes|}}} | class15 = hlist | header16 = {{#if:{{{other_topics|}}}|Other topics}} | data17 = {{{other_topics|}}} | class17 = hlist | belowstyle = border-top: solid 1px #aaa; text-align: left; | below = {{{footnotes|}}}{{#ifeq:{{{current_year}}}|yes|{{#if:{{{footnotes|}}}|<hr />}}[[File:Gnome globe current event.svg|40px|link=|alt=]] [[{{{current_year_override|{{#ifexist:{{CURRENTYEAR}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{CURRENTYEAR}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{#ifexist:{{#expr:{{CURRENTYEAR}} - 1}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{#expr:{{CURRENTYEAR}} - 1}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{CURRENTYEAR}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} }} }}}}}]]}} }}{{Main other|{{Ensure AAA contrast ratio|base={{{bgcolor|{{{background|}}}}}}|other={{{color|}}}|category=[[Category:Articles using Template:Infobox music genre with invalid colour combination]]}}}}<noinclude> {{Documentation}}</noinclude> du1lb608l4rm0ilwt3vsvgblzsi6ums 4956024 4956023 2019-01-14T11:32:37Z en>Alex 21 0 Use [[Template:Greater color contrast ratio]] instead of |color= parameter. Use [[Template:If empty]] for use of |bgcolor= and |background= parameters to include a default colour. 4956024 wikitext text/x-wiki {{Infobox | bodyclass = nowraplinks | above = {{{name|<includeonly>{{PAGENAMEBASE}}</includeonly>}}} | abovestyle = padding-top: 0.3em; padding-bottom: 0.3em; background-color: {{If empty|{{{bgcolor|}}}|{{{background|}}}|#CCCCFF}}; color:{{Greater color contrast ratio|{{If empty|{{{bgcolor|}}}|{{{background|}}}|#CCCCFF}}|black|white}}; | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image size|{{{image_size|{{{imagesize|}}}}}}}}}|alt={{{alt|}}}}} | caption = {{{caption|}}} | headerstyle = background-color: {{If empty|{{{bgcolor|}}}|{{{background|}}}|#CCCCFF}}; color: {{Greater color contrast ratio|{{If empty|{{{bgcolor|}}}|{{{background|}}}|#CCCCFF}}|black|white}}; | label1 = Native name | data1 = {{#if:{{{native_name|}}}|<div class="nickname" {{#if:{{{native_name_lang|}}}|lang="{{{native_name_lang}}}"}}>{{{native_name}}}</div>}} | label2 = Etymology | data2 = {{{etymology|}}} | label3 = Other names | data3 = {{{other_names|}}} | class3 = hlist | label4 = Stylistic origins | data4 = {{{stylistic_origins|}}} | class4 = hlist | label5 = Cultural origins | data5 = {{{cultural_origins|}}} | class5 = hlist | label6 = Typical instruments | data6 = {{{instruments|}}} | class6 = hlist | label7 = Derivative forms | data7 = {{{derivatives|}}} | class7 = hlist | header8 = {{#if:{{{subgenres|}}}|Subgenres}} | data9 = {{{subgenres|}}}{{#ifexist:{{{subgenrelist|}}}|<br />([[{{{subgenrelist}}}|complete list]])}} | class9 = hlist | header10 = {{#if:{{{fusiongenres|}}}|Fusion genres}} | data11 = {{{fusiongenres|}}} | class11 = hlist | header12 = {{#if:{{{regional_scenes|}}}|Regional scenes}} | data13 = {{{regional_scenes|}}} | class13 = hlist | header14 = {{#if:{{{local_scenes|}}}|Local scenes}} | data15 = {{{local_scenes|}}} | class15 = hlist | header16 = {{#if:{{{other_topics|}}}|Other topics}} | data17 = {{{other_topics|}}} | class17 = hlist | belowstyle = border-top: solid 1px #aaa; text-align: left; | below = {{{footnotes|}}}{{#ifeq:{{{current_year}}}|yes|{{#if:{{{footnotes|}}}|<hr />}}[[File:Gnome globe current event.svg|40px|link=|alt=]] [[{{{current_year_override|{{#ifexist:{{CURRENTYEAR}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{CURRENTYEAR}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{#ifexist:{{#expr:{{CURRENTYEAR}} - 1}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{#expr:{{CURRENTYEAR}} - 1}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{CURRENTYEAR}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} }} }}}}}]]}} }}{{Main other|{{Ensure AAA contrast ratio|base={{If empty|{{{bgcolor|}}}|{{{background|}}}|#CCCCFF}}|category=[[Category:Articles using Template:Infobox music genre with invalid colour combination]]}}}}<noinclude> {{Documentation}}</noinclude> ktbm7pk9um9sibed7v50p7gpmq28j7e 4956025 4956024 2019-06-03T04:35:03Z en>Jonesey95 0 aa not aaa per talk page 4956025 wikitext text/x-wiki {{Infobox | bodyclass = nowraplinks | above = {{{name|<includeonly>{{PAGENAMEBASE}}</includeonly>}}} | abovestyle = padding-top: 0.3em; padding-bottom: 0.3em; background-color: {{If empty|{{{bgcolor|}}}|{{{background|}}}|#CCCCFF}}; color:{{Greater color contrast ratio|{{If empty|{{{bgcolor|}}}|{{{background|}}}|#CCCCFF}}|black|white}}; | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image size|{{{image_size|{{{imagesize|}}}}}}}}}|alt={{{alt|}}}}} | caption = {{{caption|}}} | headerstyle = background-color: {{If empty|{{{bgcolor|}}}|{{{background|}}}|#CCCCFF}}; color: {{Greater color contrast ratio|{{If empty|{{{bgcolor|}}}|{{{background|}}}|#CCCCFF}}|black|white}}; | label1 = Native name | data1 = {{#if:{{{native_name|}}}|<div class="nickname" {{#if:{{{native_name_lang|}}}|lang="{{{native_name_lang}}}"}}>{{{native_name}}}</div>}} | label2 = Etymology | data2 = {{{etymology|}}} | label3 = Other names | data3 = {{{other_names|}}} | class3 = hlist | label4 = Stylistic origins | data4 = {{{stylistic_origins|}}} | class4 = hlist | label5 = Cultural origins | data5 = {{{cultural_origins|}}} | class5 = hlist | label6 = Typical instruments | data6 = {{{instruments|}}} | class6 = hlist | label7 = Derivative forms | data7 = {{{derivatives|}}} | class7 = hlist | header8 = {{#if:{{{subgenres|}}}|Subgenres}} | data9 = {{{subgenres|}}}{{#ifexist:{{{subgenrelist|}}}|<br />([[{{{subgenrelist}}}|complete list]])}} | class9 = hlist | header10 = {{#if:{{{fusiongenres|}}}|Fusion genres}} | data11 = {{{fusiongenres|}}} | class11 = hlist | header12 = {{#if:{{{regional_scenes|}}}|Regional scenes}} | data13 = {{{regional_scenes|}}} | class13 = hlist | header14 = {{#if:{{{local_scenes|}}}|Local scenes}} | data15 = {{{local_scenes|}}} | class15 = hlist | header16 = {{#if:{{{other_topics|}}}|Other topics}} | data17 = {{{other_topics|}}} | class17 = hlist | belowstyle = border-top: solid 1px #aaa; text-align: left; | below = {{{footnotes|}}}{{#ifeq:{{{current_year}}}|yes|{{#if:{{{footnotes|}}}|<hr />}}[[File:Gnome globe current event.svg|40px|link=|alt=]] [[{{{current_year_override|{{#ifexist:{{CURRENTYEAR}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{CURRENTYEAR}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{#ifexist:{{#expr:{{CURRENTYEAR}} - 1}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{#expr:{{CURRENTYEAR}} - 1}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{CURRENTYEAR}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} }} }}}}}]]}} }}{{Main other|{{Ensure AA contrast ratio|base={{If empty|{{{bgcolor|}}}|{{{background|}}}|#CCCCFF}}|category=[[Category:Articles using Template:Infobox music genre with invalid colour combination]]}}}}<noinclude> {{Documentation}}</noinclude> nq88cibly2xo68prdfu19d0vsmov77e 4956026 4956025 2020-10-03T01:19:09Z en>Paine Ellsworth 0 per edit request on talk page - remove instruments parameter 4956026 wikitext text/x-wiki {{Infobox | bodyclass = nowraplinks | above = {{{name|<includeonly>{{PAGENAMEBASE}}</includeonly>}}} | abovestyle = padding-top: 0.3em; padding-bottom: 0.3em; background-color: {{If empty|{{{bgcolor|}}}|{{{background|}}}|#CCCCFF}}; color:{{Greater color contrast ratio|{{If empty|{{{bgcolor|}}}|{{{background|}}}|#CCCCFF}}|black|white}}; | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image size|{{{image_size|{{{imagesize|}}}}}}}}}|alt={{{alt|}}}}} | caption = {{{caption|}}} | headerstyle = background-color: {{If empty|{{{bgcolor|}}}|{{{background|}}}|#CCCCFF}}; color: {{Greater color contrast ratio|{{If empty|{{{bgcolor|}}}|{{{background|}}}|#CCCCFF}}|black|white}}; | label1 = Native name | data1 = {{#if:{{{native_name|}}}|<div class="nickname" {{#if:{{{native_name_lang|}}}|lang="{{{native_name_lang}}}"}}>{{{native_name}}}</div>}} | label2 = Etymology | data2 = {{{etymology|}}} | label3 = Other names | data3 = {{{other_names|}}} | class3 = hlist | label4 = Stylistic origins | data4 = {{{stylistic_origins|}}} | class4 = hlist | label5 = Cultural origins | data5 = {{{cultural_origins|}}} | class5 = hlist | label6 = Derivative forms | data6 = {{{derivatives|}}} | class6 = hlist | header7 = {{#if:{{{subgenres|}}}|Subgenres}} | data8 = {{{subgenres|}}}{{#ifexist:{{{subgenrelist|}}}|<br />([[{{{subgenrelist}}}|complete list]])}} | class8 = hlist | header9 = {{#if:{{{fusiongenres|}}}|Fusion genres}} | data10 = {{{fusiongenres|}}} | class10 = hlist | header11 = {{#if:{{{regional_scenes|}}}|Regional scenes}} | data12 = {{{regional_scenes|}}} | class12 = hlist | header13 = {{#if:{{{local_scenes|}}}|Local scenes}} | data14 = {{{local_scenes|}}} | class14 = hlist | header15 = {{#if:{{{other_topics|}}}|Other topics}} | data16 = {{{other_topics|}}} | class16 = hlist | belowstyle = border-top: solid 1px #aaa; text-align: left; | below = {{{footnotes|}}}{{#ifeq:{{{current_year}}}|yes|{{#if:{{{footnotes|}}}|<hr />}}[[File:Gnome globe current event.svg|40px|link=|alt=]] [[{{{current_year_override|{{#ifexist:{{CURRENTYEAR}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{CURRENTYEAR}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{#ifexist:{{#expr:{{CURRENTYEAR}} - 1}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{#expr:{{CURRENTYEAR}} - 1}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{CURRENTYEAR}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} }} }}}}}]]}} }}{{Main other|{{Ensure AA contrast ratio|base={{If empty|{{{bgcolor|}}}|{{{background|}}}|#CCCCFF}}|category=[[Category:Articles using Template:Infobox music genre with invalid colour combination]]}}}}<noinclude> {{Documentation}}</noinclude> m60n3wpsa94mrnb3lf15y1jxcwliyug 4956027 4956026 2020-10-04T01:31:22Z en>Paine Ellsworth 0 Reverted edits by [[Special:Contribs/Paine Ellsworth|Paine Ellsworth]] ([[User talk:Paine Ellsworth|talk]]) to last version by Jonesey95 4956027 wikitext text/x-wiki {{Infobox | bodyclass = nowraplinks | above = {{{name|<includeonly>{{PAGENAMEBASE}}</includeonly>}}} | abovestyle = padding-top: 0.3em; padding-bottom: 0.3em; background-color: {{If empty|{{{bgcolor|}}}|{{{background|}}}|#CCCCFF}}; color:{{Greater color contrast ratio|{{If empty|{{{bgcolor|}}}|{{{background|}}}|#CCCCFF}}|black|white}}; | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image size|{{{image_size|{{{imagesize|}}}}}}}}}|alt={{{alt|}}}}} | caption = {{{caption|}}} | headerstyle = background-color: {{If empty|{{{bgcolor|}}}|{{{background|}}}|#CCCCFF}}; color: {{Greater color contrast ratio|{{If empty|{{{bgcolor|}}}|{{{background|}}}|#CCCCFF}}|black|white}}; | label1 = Native name | data1 = {{#if:{{{native_name|}}}|<div class="nickname" {{#if:{{{native_name_lang|}}}|lang="{{{native_name_lang}}}"}}>{{{native_name}}}</div>}} | label2 = Etymology | data2 = {{{etymology|}}} | label3 = Other names | data3 = {{{other_names|}}} | class3 = hlist | label4 = Stylistic origins | data4 = {{{stylistic_origins|}}} | class4 = hlist | label5 = Cultural origins | data5 = {{{cultural_origins|}}} | class5 = hlist | label6 = Typical instruments | data6 = {{{instruments|}}} | class6 = hlist | label7 = Derivative forms | data7 = {{{derivatives|}}} | class7 = hlist | header8 = {{#if:{{{subgenres|}}}|Subgenres}} | data9 = {{{subgenres|}}}{{#ifexist:{{{subgenrelist|}}}|<br />([[{{{subgenrelist}}}|complete list]])}} | class9 = hlist | header10 = {{#if:{{{fusiongenres|}}}|Fusion genres}} | data11 = {{{fusiongenres|}}} | class11 = hlist | header12 = {{#if:{{{regional_scenes|}}}|Regional scenes}} | data13 = {{{regional_scenes|}}} | class13 = hlist | header14 = {{#if:{{{local_scenes|}}}|Local scenes}} | data15 = {{{local_scenes|}}} | class15 = hlist | header16 = {{#if:{{{other_topics|}}}|Other topics}} | data17 = {{{other_topics|}}} | class17 = hlist | belowstyle = border-top: solid 1px #aaa; text-align: left; | below = {{{footnotes|}}}{{#ifeq:{{{current_year}}}|yes|{{#if:{{{footnotes|}}}|<hr />}}[[File:Gnome globe current event.svg|40px|link=|alt=]] [[{{{current_year_override|{{#ifexist:{{CURRENTYEAR}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{CURRENTYEAR}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{#ifexist:{{#expr:{{CURRENTYEAR}} - 1}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{#expr:{{CURRENTYEAR}} - 1}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{CURRENTYEAR}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} }} }}}}}]]}} }}{{Main other|{{Ensure AA contrast ratio|base={{If empty|{{{bgcolor|}}}|{{{background|}}}|#CCCCFF}}|category=[[Category:Articles using Template:Infobox music genre with invalid colour combination]]}}}}<noinclude> {{Documentation}}</noinclude> nq88cibly2xo68prdfu19d0vsmov77e 4956028 4956027 2021-03-03T17:43:13Z en>Jonesey95 0 Adding unknown parameter tracking through [[:Category:Pages using infobox music genre with unknown parameters]] using [[Module:check for unknown parameters]] 4956028 wikitext text/x-wiki {{Infobox | bodyclass = nowraplinks | above = {{{name|<includeonly>{{PAGENAMEBASE}}</includeonly>}}} | abovestyle = padding-top: 0.3em; padding-bottom: 0.3em; background-color: {{If empty|{{{bgcolor|}}}|{{{background|}}}|#CCCCFF}}; color:{{Greater color contrast ratio|{{If empty|{{{bgcolor|}}}|{{{background|}}}|#CCCCFF}}|black|white}}; | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image size|{{{image_size|{{{imagesize|}}}}}}}}}|alt={{{alt|}}}}} | caption = {{{caption|}}} | headerstyle = background-color: {{If empty|{{{bgcolor|}}}|{{{background|}}}|#CCCCFF}}; color: {{Greater color contrast ratio|{{If empty|{{{bgcolor|}}}|{{{background|}}}|#CCCCFF}}|black|white}}; | label1 = Native name | data1 = {{#if:{{{native_name|}}}|<div class="nickname" {{#if:{{{native_name_lang|}}}|lang="{{{native_name_lang}}}"}}>{{{native_name}}}</div>}} | label2 = Etymology | data2 = {{{etymology|}}} | label3 = Other names | data3 = {{{other_names|}}} | class3 = hlist | label4 = Stylistic origins | data4 = {{{stylistic_origins|}}} | class4 = hlist | label5 = Cultural origins | data5 = {{{cultural_origins|}}} | class5 = hlist | label6 = Typical instruments | data6 = {{{instruments|}}} | class6 = hlist | label7 = Derivative forms | data7 = {{{derivatives|}}} | class7 = hlist | header8 = {{#if:{{{subgenres|}}}|Subgenres}} | data9 = {{{subgenres|}}}{{#ifexist:{{{subgenrelist|}}}|<br />([[{{{subgenrelist}}}|complete list]])}} | class9 = hlist | header10 = {{#if:{{{fusiongenres|}}}|Fusion genres}} | data11 = {{{fusiongenres|}}} | class11 = hlist | header12 = {{#if:{{{regional_scenes|}}}|Regional scenes}} | data13 = {{{regional_scenes|}}} | class13 = hlist | header14 = {{#if:{{{local_scenes|}}}|Local scenes}} | data15 = {{{local_scenes|}}} | class15 = hlist | header16 = {{#if:{{{other_topics|}}}|Other topics}} | data17 = {{{other_topics|}}} | class17 = hlist | belowstyle = border-top: solid 1px #aaa; text-align: left; | below = {{{footnotes|}}}{{#ifeq:{{{current_year}}}|yes|{{#if:{{{footnotes|}}}|<hr />}}[[File:Gnome globe current event.svg|40px|link=|alt=]] [[{{{current_year_override|{{#ifexist:{{CURRENTYEAR}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{CURRENTYEAR}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{#ifexist:{{#expr:{{CURRENTYEAR}} - 1}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{#expr:{{CURRENTYEAR}} - 1}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{CURRENTYEAR}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} }} }}}}}]]}} }}{{Main other|{{Ensure AA contrast ratio|base={{If empty|{{{bgcolor|}}}|{{{background|}}}|#CCCCFF}}|category=[[Category:Articles using Template:Infobox music genre with invalid colour combination]]}}}}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox music genre with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox music genre]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y| alt | background | bgcolor | caption | cultural_origins | current_year | current_year_override | current_year_title | derivatives | etymology | footnotes | fusiongenres | image | image size | image_size | imagesize | instruments | local_scenes | name | native_name | native_name_lang | other_names | other_topics | regional_scenes | stylistic_origins | subgenrelist | subgenres }}<noinclude> {{Documentation}}</noinclude> 9zfzmn0nnzvue4pt3bpi9x9mw6xkjyo 4956029 4956028 2021-07-30T01:37:33Z en>Goszei 0 tweaks to current year appearance 4956029 wikitext text/x-wiki {{Infobox | bodyclass = nowraplinks | above = {{{name|<includeonly>{{PAGENAMEBASE}}</includeonly>}}} | abovestyle = padding-top: 0.3em; padding-bottom: 0.3em; background-color: {{If empty|{{{bgcolor|}}}|{{{background|}}}|#CCCCFF}}; color:{{Greater color contrast ratio|{{If empty|{{{bgcolor|}}}|{{{background|}}}|#CCCCFF}}|black|white}}; | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image size|{{{image_size|{{{imagesize|}}}}}}}}}|alt={{{alt|}}}}} | caption = {{{caption|}}} | headerstyle = background-color: {{If empty|{{{bgcolor|}}}|{{{background|}}}|#CCCCFF}}; color: {{Greater color contrast ratio|{{If empty|{{{bgcolor|}}}|{{{background|}}}|#CCCCFF}}|black|white}}; | label1 = Native name | data1 = {{#if:{{{native_name|}}}|<div class="nickname" {{#if:{{{native_name_lang|}}}|lang="{{{native_name_lang}}}"}}>{{{native_name}}}</div>}} | label2 = Etymology | data2 = {{{etymology|}}} | label3 = Other names | data3 = {{{other_names|}}} | class3 = hlist | label4 = Stylistic origins | data4 = {{{stylistic_origins|}}} | class4 = hlist | label5 = Cultural origins | data5 = {{{cultural_origins|}}} | class5 = hlist | label6 = Typical instruments | data6 = {{{instruments|}}} | class6 = hlist | label7 = Derivative forms | data7 = {{{derivatives|}}} | class7 = hlist | header8 = {{#if:{{{subgenres|}}}|Subgenres}} | data9 = {{{subgenres|}}}{{#ifexist:{{{subgenrelist|}}}|<br />([[{{{subgenrelist}}}|complete list]])}} | class9 = hlist | header10 = {{#if:{{{fusiongenres|}}}|Fusion genres}} | data11 = {{{fusiongenres|}}} | class11 = hlist | header12 = {{#if:{{{regional_scenes|}}}|Regional scenes}} | data13 = {{{regional_scenes|}}} | class13 = hlist | header14 = {{#if:{{{local_scenes|}}}|Local scenes}} | data15 = {{{local_scenes|}}} | class15 = hlist | header16 = {{#if:{{{other_topics|}}}|Other topics}} | data17 = {{{other_topics|}}} | class17 = hlist | belowstyle = border-top: solid 1px #aaa; text-align: center; | below = {{{footnotes|}}}{{#ifeq:{{{current_year}}}|yes|{{#if:{{{footnotes|}}}|<hr />}}[[File:Gnome globe current event.svg|31px|link=|alt=]] ''[[{{{current_year_override|{{#ifexist:{{CURRENTYEAR}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{CURRENTYEAR}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{#ifexist:{{#expr:{{CURRENTYEAR}} - 1}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{#expr:{{CURRENTYEAR}} - 1}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{CURRENTYEAR}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} }} }}}}}]]''}} }}{{Main other|{{Ensure AA contrast ratio|base={{If empty|{{{bgcolor|}}}|{{{background|}}}|#CCCCFF}}|category=[[Category:Articles using Template:Infobox music genre with invalid colour combination]]}}}}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox music genre with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox music genre]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y| alt | background | bgcolor | caption | cultural_origins | current_year | current_year_override | current_year_title | derivatives | etymology | footnotes | fusiongenres | image | image size | image_size | imagesize | instruments | local_scenes | name | native_name | native_name_lang | other_names | other_topics | regional_scenes | stylistic_origins | subgenrelist | subgenres }}<noinclude> {{Documentation}}</noinclude> c04ebfsz93eh59q7dq7sa5rzxbwrxos 4956030 4956029 2021-11-03T00:02:30Z en>Goszei 0 rm padding 4956030 wikitext text/x-wiki {{Infobox | bodyclass = nowraplinks | above = {{{name|<includeonly>{{PAGENAMEBASE}}</includeonly>}}} | abovestyle = background-color: {{If empty|{{{bgcolor|}}}|{{{background|}}}|#CCCCFF}}; color:{{Greater color contrast ratio|{{If empty|{{{bgcolor|}}}|{{{background|}}}|#CCCCFF}}|black|white}}; | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image size|{{{image_size|{{{imagesize|}}}}}}}}}|alt={{{alt|}}}}} | caption = {{{caption|}}} | headerstyle = background-color: {{If empty|{{{bgcolor|}}}|{{{background|}}}|#CCCCFF}}; color: {{Greater color contrast ratio|{{If empty|{{{bgcolor|}}}|{{{background|}}}|#CCCCFF}}|black|white}}; | label1 = Native name | data1 = {{#if:{{{native_name|}}}|<div class="nickname" {{#if:{{{native_name_lang|}}}|lang="{{{native_name_lang}}}"}}>{{{native_name}}}</div>}} | label2 = Etymology | data2 = {{{etymology|}}} | label3 = Other names | data3 = {{{other_names|}}} | class3 = hlist | label4 = Stylistic origins | data4 = {{{stylistic_origins|}}} | class4 = hlist | label5 = Cultural origins | data5 = {{{cultural_origins|}}} | class5 = hlist | label6 = Typical instruments | data6 = {{{instruments|}}} | class6 = hlist | label7 = Derivative forms | data7 = {{{derivatives|}}} | class7 = hlist | header8 = {{#if:{{{subgenres|}}}|Subgenres}} | data9 = {{{subgenres|}}}{{#ifexist:{{{subgenrelist|}}}|<br />([[{{{subgenrelist}}}|complete list]])}} | class9 = hlist | header10 = {{#if:{{{fusiongenres|}}}|Fusion genres}} | data11 = {{{fusiongenres|}}} | class11 = hlist | header12 = {{#if:{{{regional_scenes|}}}|Regional scenes}} | data13 = {{{regional_scenes|}}} | class13 = hlist | header14 = {{#if:{{{local_scenes|}}}|Local scenes}} | data15 = {{{local_scenes|}}} | class15 = hlist | header16 = {{#if:{{{other_topics|}}}|Other topics}} | data17 = {{{other_topics|}}} | class17 = hlist | belowstyle = border-top: solid 1px #aaa; text-align: center; | below = {{{footnotes|}}}{{#ifeq:{{{current_year}}}|yes|{{#if:{{{footnotes|}}}|<hr />}}[[File:Gnome globe current event.svg|31px|link=|alt=]] ''[[{{{current_year_override|{{#ifexist:{{CURRENTYEAR}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{CURRENTYEAR}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{#ifexist:{{#expr:{{CURRENTYEAR}} - 1}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{#expr:{{CURRENTYEAR}} - 1}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{CURRENTYEAR}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} }} }}}}}]]''}} }}{{Main other|{{Ensure AA contrast ratio|base={{If empty|{{{bgcolor|}}}|{{{background|}}}|#CCCCFF}}|category=[[Category:Articles using Template:Infobox music genre with invalid colour combination]]}}}}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox music genre with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox music genre]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y| alt | background | bgcolor | caption | cultural_origins | current_year | current_year_override | current_year_title | derivatives | etymology | footnotes | fusiongenres | image | image size | image_size | imagesize | instruments | local_scenes | name | native_name | native_name_lang | other_names | other_topics | regional_scenes | stylistic_origins | subgenrelist | subgenres }}<noinclude> {{Documentation}}</noinclude> p4mo25u3pwwq62fczy4pf0gdvzvat8e 4956031 4956030 2022-02-07T02:25:16Z en>Fred Gandt 0 removed undocumented and unused param alternative, per [[Special:Permalink/1070354475#Remove unused AKAs from the code?|this edit request/suggestion]], which seemed entirely reasonable and trivial to me 4956031 wikitext text/x-wiki {{Infobox | bodyclass = nowraplinks | above = {{{name|<includeonly>{{PAGENAMEBASE}}</includeonly>}}} | abovestyle = background-color: {{If empty|{{{bgcolor|}}}|#CCCCFF}}; color:{{Greater color contrast ratio|{{If empty|{{{bgcolor|}}}|#CCCCFF}}|black|white}}; | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image_size|}}}|alt={{{alt|}}}}} | caption = {{{caption|}}} | headerstyle = background-color: {{If empty|{{{bgcolor|}}}|#CCCCFF}}; color: {{Greater color contrast ratio|{{If empty|{{{bgcolor|}}}|#CCCCFF}}|black|white}}; | label1 = Native name | data1 = {{#if:{{{native_name|}}}|<div class="nickname" {{#if:{{{native_name_lang|}}}|lang="{{{native_name_lang}}}"}}>{{{native_name}}}</div>}} | label2 = Etymology | data2 = {{{etymology|}}} | label3 = Other names | data3 = {{{other_names|}}} | class3 = hlist | label4 = Stylistic origins | data4 = {{{stylistic_origins|}}} | class4 = hlist | label5 = Cultural origins | data5 = {{{cultural_origins|}}} | class5 = hlist | label6 = Typical instruments | data6 = {{{instruments|}}} | class6 = hlist | label7 = Derivative forms | data7 = {{{derivatives|}}} | class7 = hlist | header8 = {{#if:{{{subgenres|}}}|Subgenres}} | data9 = {{{subgenres|}}}{{#ifexist:{{{subgenrelist|}}}|<br />([[{{{subgenrelist}}}|complete list]])}} | class9 = hlist | header10 = {{#if:{{{fusiongenres|}}}|Fusion genres}} | data11 = {{{fusiongenres|}}} | class11 = hlist | header12 = {{#if:{{{regional_scenes|}}}|Regional scenes}} | data13 = {{{regional_scenes|}}} | class13 = hlist | header14 = {{#if:{{{local_scenes|}}}|Local scenes}} | data15 = {{{local_scenes|}}} | class15 = hlist | header16 = {{#if:{{{other_topics|}}}|Other topics}} | data17 = {{{other_topics|}}} | class17 = hlist | belowstyle = border-top: solid 1px #aaa; text-align: center; | below = {{{footnotes|}}}{{#ifeq:{{{current_year}}}|yes|{{#if:{{{footnotes|}}}|<hr />}}[[File:Gnome globe current event.svg|31px|link=|alt=]] ''[[{{{current_year_override|{{#ifexist:{{CURRENTYEAR}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{CURRENTYEAR}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{#ifexist:{{#expr:{{CURRENTYEAR}} - 1}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{#expr:{{CURRENTYEAR}} - 1}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{CURRENTYEAR}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} }} }}}}}]]''}} }}{{Main other|{{Ensure AA contrast ratio|base={{If empty|{{{bgcolor|}}}|#CCCCFF}}|category=[[Category:Articles using Template:Infobox music genre with invalid colour combination]]}}}}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox music genre with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox music genre]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y| alt | bgcolor | caption | cultural_origins | current_year | current_year_override | current_year_title | derivatives | etymology | footnotes | fusiongenres | image | image_size | instruments | local_scenes | name | native_name | native_name_lang | other_names | other_topics | regional_scenes | stylistic_origins | subgenrelist | subgenres }}<noinclude> {{Documentation}}</noinclude> 693rc8fn8d6du5x4s37skmcyar9y77h 4956032 4956031 2022-05-21T17:28:26Z en>Terasail 0 Remove parameter (and associated code) "bgcolor" to color template header background per [[Special:Diff/1088836484|discussion close]] & [[Special:Diff/1088870745|edit request]]. 4956032 wikitext text/x-wiki {{Infobox | bodyclass = nowraplinks | above = {{{name|<includeonly>{{PAGENAMEBASE}}</includeonly>}}} | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image_size|}}}|alt={{{alt|}}}}} | caption = {{{caption|}}} | label1 = Native name | data1 = {{#if:{{{native_name|}}}|<div class="nickname" {{#if:{{{native_name_lang|}}}|lang="{{{native_name_lang}}}"}}>{{{native_name}}}</div>}} | label2 = Etymology | data2 = {{{etymology|}}} | label3 = Other names | data3 = {{{other_names|}}} | class3 = hlist | label4 = Stylistic origins | data4 = {{{stylistic_origins|}}} | class4 = hlist | label5 = Cultural origins | data5 = {{{cultural_origins|}}} | class5 = hlist | label6 = Typical instruments | data6 = {{{instruments|}}} | class6 = hlist | label7 = Derivative forms | data7 = {{{derivatives|}}} | class7 = hlist | header8 = {{#if:{{{subgenres|}}}|Subgenres}} | data9 = {{{subgenres|}}}{{#ifexist:{{{subgenrelist|}}}|<br />([[{{{subgenrelist}}}|complete list]])}} | class9 = hlist | header10 = {{#if:{{{fusiongenres|}}}|Fusion genres}} | data11 = {{{fusiongenres|}}} | class11 = hlist | header12 = {{#if:{{{regional_scenes|}}}|Regional scenes}} | data13 = {{{regional_scenes|}}} | class13 = hlist | header14 = {{#if:{{{local_scenes|}}}|Local scenes}} | data15 = {{{local_scenes|}}} | class15 = hlist | header16 = {{#if:{{{other_topics|}}}|Other topics}} | data17 = {{{other_topics|}}} | class17 = hlist | belowstyle = border-top: solid 1px #aaa; text-align: center; | below = {{{footnotes|}}}{{#ifeq:{{{current_year}}}|yes|{{#if:{{{footnotes|}}}|<hr />}}[[File:Gnome globe current event.svg|31px|link=|alt=]] ''[[{{{current_year_override|{{#ifexist:{{CURRENTYEAR}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{CURRENTYEAR}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{#ifexist:{{#expr:{{CURRENTYEAR}} - 1}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{#expr:{{CURRENTYEAR}} - 1}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{CURRENTYEAR}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} }} }}}}}]]''}} }}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox music genre with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox music genre]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y| alt | bgcolor | caption | cultural_origins | current_year | current_year_override | current_year_title | derivatives | etymology | footnotes | fusiongenres | image | image_size | instruments | local_scenes | name | native_name | native_name_lang | other_names | other_topics | regional_scenes | stylistic_origins | subgenrelist | subgenres }}<noinclude> {{Documentation}}</noinclude> mh350va34w46qh7curu74njryqif9uo 4956033 4956032 2022-05-25T12:24:29Z en>Terasail 0 Remove parameter from tracking since it has been removed from transclusions & track blank parameters 4956033 wikitext text/x-wiki {{Infobox | bodyclass = nowraplinks | above = {{{name|<includeonly>{{PAGENAMEBASE}}</includeonly>}}} | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image_size|}}}|alt={{{alt|}}}}} | caption = {{{caption|}}} | label1 = Native name | data1 = {{#if:{{{native_name|}}}|<div class="nickname" {{#if:{{{native_name_lang|}}}|lang="{{{native_name_lang}}}"}}>{{{native_name}}}</div>}} | label2 = Etymology | data2 = {{{etymology|}}} | label3 = Other names | data3 = {{{other_names|}}} | class3 = hlist | label4 = Stylistic origins | data4 = {{{stylistic_origins|}}} | class4 = hlist | label5 = Cultural origins | data5 = {{{cultural_origins|}}} | class5 = hlist | label6 = Typical instruments | data6 = {{{instruments|}}} | class6 = hlist | label7 = Derivative forms | data7 = {{{derivatives|}}} | class7 = hlist | header8 = {{#if:{{{subgenres|}}}|Subgenres}} | data9 = {{{subgenres|}}}{{#ifexist:{{{subgenrelist|}}}|<br />([[{{{subgenrelist}}}|complete list]])}} | class9 = hlist | header10 = {{#if:{{{fusiongenres|}}}|Fusion genres}} | data11 = {{{fusiongenres|}}} | class11 = hlist | header12 = {{#if:{{{regional_scenes|}}}|Regional scenes}} | data13 = {{{regional_scenes|}}} | class13 = hlist | header14 = {{#if:{{{local_scenes|}}}|Local scenes}} | data15 = {{{local_scenes|}}} | class15 = hlist | header16 = {{#if:{{{other_topics|}}}|Other topics}} | data17 = {{{other_topics|}}} | class17 = hlist | belowstyle = border-top: solid 1px #aaa; text-align: center; | below = {{{footnotes|}}}{{#ifeq:{{{current_year}}}|yes|{{#if:{{{footnotes|}}}|<hr />}}[[File:Gnome globe current event.svg|31px|link=|alt=]] ''[[{{{current_year_override|{{#ifexist:{{CURRENTYEAR}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{CURRENTYEAR}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{#ifexist:{{#expr:{{CURRENTYEAR}} - 1}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{#expr:{{CURRENTYEAR}} - 1}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{CURRENTYEAR}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} }} }}}}}]]''}} }}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox music genre with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox music genre]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y| alt | caption | cultural_origins | current_year | current_year_override | current_year_title | derivatives | etymology | footnotes | fusiongenres | image | image_size | instruments | local_scenes | name | native_name | native_name_lang | other_names | other_topics | regional_scenes | stylistic_origins | subgenrelist | subgenres |showblankpositional=1}}<noinclude> {{Documentation}}</noinclude> 1i60gn4v8opp7qutcs2azhi7uqq63q8 4956034 4956033 2022-11-13T01:28:58Z en>Tamzin 0 use {{ambox globe current red}}, little stylistic touch that wasn't available when I first added this 4956034 wikitext text/x-wiki {{Infobox | bodyclass = nowraplinks | above = {{{name|<includeonly>{{PAGENAMEBASE}}</includeonly>}}} | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image_size|}}}|alt={{{alt|}}}}} | caption = {{{caption|}}} | label1 = Native name | data1 = {{#if:{{{native_name|}}}|<div class="nickname" {{#if:{{{native_name_lang|}}}|lang="{{{native_name_lang}}}"}}>{{{native_name}}}</div>}} | label2 = Etymology | data2 = {{{etymology|}}} | label3 = Other names | data3 = {{{other_names|}}} | class3 = hlist | label4 = Stylistic origins | data4 = {{{stylistic_origins|}}} | class4 = hlist | label5 = Cultural origins | data5 = {{{cultural_origins|}}} | class5 = hlist | label6 = Typical instruments | data6 = {{{instruments|}}} | class6 = hlist | label7 = Derivative forms | data7 = {{{derivatives|}}} | class7 = hlist | header8 = {{#if:{{{subgenres|}}}|Subgenres}} | data9 = {{{subgenres|}}}{{#ifexist:{{{subgenrelist|}}}|<br />([[{{{subgenrelist}}}|complete list]])}} | class9 = hlist | header10 = {{#if:{{{fusiongenres|}}}|Fusion genres}} | data11 = {{{fusiongenres|}}} | class11 = hlist | header12 = {{#if:{{{regional_scenes|}}}|Regional scenes}} | data13 = {{{regional_scenes|}}} | class13 = hlist | header14 = {{#if:{{{local_scenes|}}}|Local scenes}} | data15 = {{{local_scenes|}}} | class15 = hlist | header16 = {{#if:{{{other_topics|}}}|Other topics}} | data17 = {{{other_topics|}}} | class17 = hlist | belowstyle = border-top: solid 1px #aaa; text-align: center; | below = {{{footnotes|}}}{{#ifeq:{{{current_year}}}|yes|{{#if:{{{footnotes|}}}|<hr />}}[[File:{{ambox globe current red}}|31px|link=|alt=]] ''[[{{{current_year_override|{{#ifexist:{{CURRENTYEAR}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{CURRENTYEAR}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{#ifexist:{{#expr:{{CURRENTYEAR}} - 1}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{#expr:{{CURRENTYEAR}} - 1}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{CURRENTYEAR}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} }} }}}}}]]''}} }}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox music genre with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox music genre]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y| alt | caption | cultural_origins | current_year | current_year_override | current_year_title | derivatives | etymology | footnotes | fusiongenres | image | image_size | instruments | local_scenes | name | native_name | native_name_lang | other_names | other_topics | regional_scenes | stylistic_origins | subgenrelist | subgenres |showblankpositional=1}}<noinclude> {{Documentation}}</noinclude> c9x79i4i94yyq8ttmqqxirm6v33pnae 4956035 4956034 2026-09-11T06:46:21Z యర్రా రామారావు 28161 [[:en:Template:Infobox_music_genre]] నుండి కూర్పులను దిగుమతి చేసారు 4956034 wikitext text/x-wiki {{Infobox | bodyclass = nowraplinks | above = {{{name|<includeonly>{{PAGENAMEBASE}}</includeonly>}}} | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image_size|}}}|alt={{{alt|}}}}} | caption = {{{caption|}}} | label1 = Native name | data1 = {{#if:{{{native_name|}}}|<div class="nickname" {{#if:{{{native_name_lang|}}}|lang="{{{native_name_lang}}}"}}>{{{native_name}}}</div>}} | label2 = Etymology | data2 = {{{etymology|}}} | label3 = Other names | data3 = {{{other_names|}}} | class3 = hlist | label4 = Stylistic origins | data4 = {{{stylistic_origins|}}} | class4 = hlist | label5 = Cultural origins | data5 = {{{cultural_origins|}}} | class5 = hlist | label6 = Typical instruments | data6 = {{{instruments|}}} | class6 = hlist | label7 = Derivative forms | data7 = {{{derivatives|}}} | class7 = hlist | header8 = {{#if:{{{subgenres|}}}|Subgenres}} | data9 = {{{subgenres|}}}{{#ifexist:{{{subgenrelist|}}}|<br />([[{{{subgenrelist}}}|complete list]])}} | class9 = hlist | header10 = {{#if:{{{fusiongenres|}}}|Fusion genres}} | data11 = {{{fusiongenres|}}} | class11 = hlist | header12 = {{#if:{{{regional_scenes|}}}|Regional scenes}} | data13 = {{{regional_scenes|}}} | class13 = hlist | header14 = {{#if:{{{local_scenes|}}}|Local scenes}} | data15 = {{{local_scenes|}}} | class15 = hlist | header16 = {{#if:{{{other_topics|}}}|Other topics}} | data17 = {{{other_topics|}}} | class17 = hlist | belowstyle = border-top: solid 1px #aaa; text-align: center; | below = {{{footnotes|}}}{{#ifeq:{{{current_year}}}|yes|{{#if:{{{footnotes|}}}|<hr />}}[[File:{{ambox globe current red}}|31px|link=|alt=]] ''[[{{{current_year_override|{{#ifexist:{{CURRENTYEAR}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{CURRENTYEAR}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{#ifexist:{{#expr:{{CURRENTYEAR}} - 1}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{#expr:{{CURRENTYEAR}} - 1}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} | {{CURRENTYEAR}} in {{{current_year_title|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}} }} }}}}}]]''}} }}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox music genre with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox music genre]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y| alt | caption | cultural_origins | current_year | current_year_override | current_year_title | derivatives | etymology | footnotes | fusiongenres | image | image_size | instruments | local_scenes | name | native_name | native_name_lang | other_names | other_topics | regional_scenes | stylistic_origins | subgenrelist | subgenres |showblankpositional=1}}<noinclude> {{Documentation}}</noinclude> c9x79i4i94yyq8ttmqqxirm6v33pnae 10 509397 4956042 2008-04-09T09:34:31Z en>Sardanaphalus 0 created /doc page from material on template page (updated) 4956042 wikitext text/x-wiki {{documentation subpage}} <!---PLEASE ADD METADATA TO THE <includeonly> SECTION AT THE BOTTOM OF THIS PAGE---> == Usage == For more information, see [[Wikipedia:WikiProject Music genres]]. <pre style="overflow:auto;"> {{Infobox Music genre |name = |color = |background = |stylistic_origins = |cultural_origins = |instruments = |popularity = |derivatives = |subgenrelist = |subgenres = |fusiongenres = |regional_scenes = |local_scenes = |other_topics = }} </pre> ===Parameters=== ;color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music genres/Colours]]. ;background : Colour used for the headings' backgrounds. <includeonly> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music genre]] [[Category:Templates using ParserFunctions|{{PAGENAME}}]] [[be-x-old:Шаблён:Музычны жанр]] [[cs:Šablona:Infobox - hudební žánr]] [[da:Skabelon:Infoboks musikgenre]] [[mk:Шаблон:Инфокутија Музички жанр]] [[pl:Szablon:Gatunek muzyki infobox]] [[pt:Predefinição:Tabela de gêneros]] [[ro:Format:Infobox Music genre]] [[sk:Šablóna:Genrebox]] [[sv:Mall:Infobox musikgenre]] </noinclude> f1sop8gxjby8of32idi3itdqg8y5ql1 4956043 4956042 2008-04-09T09:51:41Z en>Sardanaphalus 0 /* Parameters */ correcrtion 4956043 wikitext text/x-wiki {{documentation subpage}} <!---PLEASE ADD METADATA TO THE <includeonly> SECTION AT THE BOTTOM OF THIS PAGE---> == Usage == For more information, see [[Wikipedia:WikiProject Music genres]]. <pre style="overflow:auto;"> {{Infobox Music genre |name = |color = |background = |stylistic_origins = |cultural_origins = |instruments = |popularity = |derivatives = |subgenrelist = |subgenres = |fusiongenres = |regional_scenes = |local_scenes = |other_topics = }} </pre> ===Parameters=== ;color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music genres/Colours]]. ;background : Colour used for the headings' backgrounds. <includeonly> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music genre]] [[Category:Templates using ParserFunctions|{{PAGENAME}}]] [[be-x-old:Шаблён:Музычны жанр]] [[cs:Šablona:Infobox - hudební žánr]] [[da:Skabelon:Infoboks musikgenre]] [[mk:Шаблон:Инфокутија Музички жанр]] [[pl:Szablon:Gatunek muzyki infobox]] [[pt:Predefinição:Tabela de gêneros]] [[ro:Format:Infobox Music genre]] [[sk:Šablóna:Genrebox]] [[sv:Mall:Infobox musikgenre]] </includeonly> 7gnbai48oxa1vs8qh86utd5itkcaaih 4956044 4956043 2008-04-09T15:25:09Z en>Sardanaphalus 0 correction, formatting 4956044 wikitext text/x-wiki {{documentation subpage}} <!---PLEASE ADD METADATA TO THE <includeonly> SECTION AT THE BOTTOM OF THIS PAGE---> == Usage == For more information, see [[Wikipedia:WikiProject Music genres]]. <pre style="overflow:auto;"> {{Infobox Music genre |name = |color = |bgcolor = |stylistic_origins = |cultural_origins = |instruments = |popularity = |derivatives = |subgenrelist = |subgenres = |fusiongenres = |regional_scenes = |local_scenes = |other_topics = }} </pre> ===Parameters=== ;color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music genres/Colours]]. ;background : Colour used for the headings' backgrounds. <includeonly> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music genre]] [[Category:Templates using ParserFunctions|{{PAGENAME}}]] [[be-x-old:Шаблён:Музычны жанр]] [[cs:Šablona:Infobox - hudební žánr]] [[da:Skabelon:Infoboks musikgenre]] [[mk:Шаблон:Инфокутија Музички жанр]] [[pl:Szablon:Gatunek muzyki infobox]] [[pt:Predefinição:Tabela de gêneros]] [[ro:Format:Infobox Music genre]] [[sk:Šablóna:Genrebox]] [[sv:Mall:Infobox musikgenre]] </includeonly> fj4ie5du9qnyzul5elfj4xulpacw65x 4956045 4956044 2008-04-09T15:25:28Z en>Sardanaphalus 0 /* Parameters */ ditto 4956045 wikitext text/x-wiki {{documentation subpage}} <!---PLEASE ADD METADATA TO THE <includeonly> SECTION AT THE BOTTOM OF THIS PAGE---> == Usage == For more information, see [[Wikipedia:WikiProject Music genres]]. <pre style="overflow:auto;"> {{Infobox Music genre |name = |color = |bgcolor = |stylistic_origins = |cultural_origins = |instruments = |popularity = |derivatives = |subgenrelist = |subgenres = |fusiongenres = |regional_scenes = |local_scenes = |other_topics = }} </pre> ===Parameters=== ;color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music genres/Colours]]. ;bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. <includeonly> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music genre]] [[Category:Templates using ParserFunctions|{{PAGENAME}}]] [[be-x-old:Шаблён:Музычны жанр]] [[cs:Šablona:Infobox - hudební žánr]] [[da:Skabelon:Infoboks musikgenre]] [[mk:Шаблон:Инфокутија Музички жанр]] [[pl:Szablon:Gatunek muzyki infobox]] [[pt:Predefinição:Tabela de gêneros]] [[ro:Format:Infobox Music genre]] [[sk:Šablóna:Genrebox]] [[sv:Mall:Infobox musikgenre]] </includeonly> g98yz0fr8ztua01ydltk0pzrs6g7a54 4956046 4956045 2008-04-10T02:21:37Z en>Sardanaphalus 0 /* Usage */ spacing 4956046 wikitext text/x-wiki {{documentation subpage}} <!---PLEASE ADD METADATA TO THE <includeonly> SECTION AT THE BOTTOM OF THIS PAGE---> == Usage == For more information, see [[Wikipedia:WikiProject Music genres]]. <pre style="overflow:auto;"> {{Infobox Music genre |name = |color = |bgcolor = |stylistic_origins = |cultural_origins = |instruments = |popularity = |derivatives = |subgenrelist = |subgenres = |fusiongenres = |regional_scenes = |local_scenes = |other_topics = }} </pre> ===Parameters=== ;color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music genres/Colours]]. ;bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. <includeonly> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music genre]] [[Category:Templates using ParserFunctions|{{PAGENAME}}]] [[be-x-old:Шаблён:Музычны жанр]] [[cs:Šablona:Infobox - hudební žánr]] [[da:Skabelon:Infoboks musikgenre]] [[mk:Шаблон:Инфокутија Музички жанр]] [[pl:Szablon:Gatunek muzyki infobox]] [[pt:Predefinição:Tabela de gêneros]] [[ro:Format:Infobox Music genre]] [[sk:Šablóna:Genrebox]] [[sv:Mall:Infobox musikgenre]] </includeonly> k528zbxx9j4rw26zz64n2laspcmkple 4956047 4956046 2008-04-22T06:14:44Z en>Werwerwer11 0 /* Usage */ possible creators 4956047 wikitext text/x-wiki {{documentation subpage}} <!---PLEASE ADD METADATA TO THE <includeonly> SECTION AT THE BOTTOM OF THIS PAGE---> == Usage == For more information, see [[Wikipedia:WikiProject Music genres]]. <pre style="overflow:auto;"> {{Infobox Music genre |name = |color = |bgcolor = |stylistic_origins = |cultural_origins = |possible_creators = |instruments = |popularity = |derivatives = |subgenrelist = |subgenres = |fusiongenres = |regional_scenes = |local_scenes = |other_topics = }} </pre> ===Parameters=== ;color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music genres/Colours]]. ;bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. <includeonly> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music genre]] [[Category:Templates using ParserFunctions|{{PAGENAME}}]] [[be-x-old:Шаблён:Музычны жанр]] [[cs:Šablona:Infobox - hudební žánr]] [[da:Skabelon:Infoboks musikgenre]] [[mk:Шаблон:Инфокутија Музички жанр]] [[pl:Szablon:Gatunek muzyki infobox]] [[pt:Predefinição:Tabela de gêneros]] [[ro:Format:Infobox Music genre]] [[sk:Šablóna:Genrebox]] [[sv:Mall:Infobox musikgenre]] </includeonly> 2gqvwtsno21qg29ochago6yh9unjfd8 4956048 4956047 2008-04-22T12:00:20Z en>Bardin 0 [[WP:UNDO|Undid]] revision 207300932 by [[Special:Contributions/Werwerwer11|Werwerwer11]] ([[User talk:Werwerwer11|talk]]) revert change made without any consensus or discussion 4956048 wikitext text/x-wiki {{documentation subpage}} <!---PLEASE ADD METADATA TO THE <includeonly> SECTION AT THE BOTTOM OF THIS PAGE---> == Usage == For more information, see [[Wikipedia:WikiProject Music genres]]. <pre style="overflow:auto;"> {{Infobox Music genre |name = |color = |bgcolor = |stylistic_origins = |cultural_origins = |instruments = |popularity = |derivatives = |subgenrelist = |subgenres = |fusiongenres = |regional_scenes = |local_scenes = |other_topics = }} </pre> ===Parameters=== ;color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music genres/Colours]]. ;bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. <includeonly> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music genre]] [[Category:Templates using ParserFunctions|{{PAGENAME}}]] [[be-x-old:Шаблён:Музычны жанр]] [[cs:Šablona:Infobox - hudební žánr]] [[da:Skabelon:Infoboks musikgenre]] [[mk:Шаблон:Инфокутија Музички жанр]] [[pl:Szablon:Gatunek muzyki infobox]] [[pt:Predefinição:Tabela de gêneros]] [[ro:Format:Infobox Music genre]] [[sk:Šablóna:Genrebox]] [[sv:Mall:Infobox musikgenre]] </includeonly> k528zbxx9j4rw26zz64n2laspcmkple 4956049 4956048 2008-08-27T20:37:13Z en>Kbdank71 0 Remove category per per [[WP:CFD|CFD]] [[Wikipedia:Categories for discussion/Log/2008 August 20|2008 August 20]] 4956049 wikitext text/x-wiki {{documentation subpage}} <!---PLEASE ADD METADATA TO THE <includeonly> SECTION AT THE BOTTOM OF THIS PAGE---> == Usage == For more information, see [[Wikipedia:WikiProject Music genres]]. <pre style="overflow:auto;"> {{Infobox Music genre |name = |color = |bgcolor = |stylistic_origins = |cultural_origins = |instruments = |popularity = |derivatives = |subgenrelist = |subgenres = |fusiongenres = |regional_scenes = |local_scenes = |other_topics = }} </pre> ===Parameters=== ;color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music genres/Colours]]. ;bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. <includeonly> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music genre]] [[be-x-old:Шаблён:Музычны жанр]] [[cs:Šablona:Infobox - hudební žánr]] [[da:Skabelon:Infoboks musikgenre]] [[mk:Шаблон:Инфокутија Музички жанр]] [[pl:Szablon:Gatunek muzyki infobox]] [[pt:Predefinição:Tabela de gêneros]] [[ro:Format:Infobox Music genre]] [[sk:Šablóna:Genrebox]] [[sv:Mall:Infobox musikgenre]] </includeonly> 0e1abgb1a3qigt7oabnalnsj1mzarir 4956050 4956049 2008-11-16T02:41:32Z en>FireDragon604 0 4956050 wikitext text/x-wiki {{documentation subpage}} <!---PLEASE ADD METADATA TO THE <includeonly> SECTION AT THE BOTTOM OF THIS PAGE---> == Usage == For more information, see [[Wikipedia:WikiProject Music genres]]. <pre style="overflow:auto;"> {{Infobox Music genre |name = |color = |bgcolor = |stylistic_origins = |cultural_origins = |instruments = |popularity = |derivatives = |subgenrelist = |subgenres = |fusiongenres = |regional_scenes = |local_scenes = |notable_artists = |other_topics = }} </pre> ===Parameters=== ;color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music genres/Colours]]. ;bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. <includeonly> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music genre]] [[be-x-old:Шаблён:Музычны жанр]] [[cs:Šablona:Infobox - hudební žánr]] [[da:Skabelon:Infoboks musikgenre]] [[mk:Шаблон:Инфокутија Музички жанр]] [[pl:Szablon:Gatunek muzyki infobox]] [[pt:Predefinição:Tabela de gêneros]] [[ro:Format:Infobox Music genre]] [[sk:Šablóna:Genrebox]] [[sv:Mall:Infobox musikgenre]] </includeonly> 88zhnoxie2okq24qs37xlac9kgeuoqm 4956051 4956050 2008-11-16T12:19:00Z en>FireDragon604 0 4956051 wikitext text/x-wiki {{documentation subpage}} <!---PLEASE ADD METADATA TO THE <includeonly> SECTION AT THE BOTTOM OF THIS PAGE---> == Usage == For more information, see [[Wikipedia:WikiProject Music genres]]. <pre style="overflow:auto;"> {{Infobox Music genre |name = |color = |bgcolor = |stylistic_origins = |cultural_origins = |instruments = |popularity = |derivatives = |subgenrelist = |subgenres = |fusiongenres = |regional_scenes = |local_scenes = |other_topics = }} </pre> ===Parameters=== ;color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music genres/Colours]]. ;bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. <includeonly> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music genre]] [[be-x-old:Шаблён:Музычны жанр]] [[cs:Šablona:Infobox - hudební žánr]] [[da:Skabelon:Infoboks musikgenre]] [[mk:Шаблон:Инфокутија Музички жанр]] [[pl:Szablon:Gatunek muzyki infobox]] [[pt:Predefinição:Tabela de gêneros]] [[ro:Format:Infobox Music genre]] [[sk:Šablóna:Genrebox]] [[sv:Mall:Infobox musikgenre]] </includeonly> 0e1abgb1a3qigt7oabnalnsj1mzarir 4956052 4956051 2008-12-28T23:14:30Z en>Taranet 0 4956052 wikitext text/x-wiki {{documentation subpage}} <!---PLEASE ADD METADATA TO THE <includeonly> SECTION AT THE BOTTOM OF THIS PAGE---> == Usage == For more information, see [[Wikipedia:WikiProject Music genres]]. <pre style="overflow:auto;"> {{Infobox Music genre |name = |color = |bgcolor = |stylistic_origins = |cultural_origins = |instruments = |popularity = |derivatives = |subgenrelist = |subgenres = |fusiongenres = |regional_scenes = |local_scenes = |other_topics = }} </pre> ===Parameters=== ;color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music genres/Colours]]. ;bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. <includeonly> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music genre]] [[be-x-old:Шаблён:Музычны жанр]] [[cs:Šablona:Infobox - hudební žánr]] [[da:Skabelon:Infoboks musikgenre]] [[fa:الگو:جعبه سبک موسیقی]] [[mk:Шаблон:Инфокутија Музички жанр]] [[pl:Szablon:Gatunek muzyki infobox]] [[pt:Predefinição:Tabela de gêneros]] [[ro:Format:Infobox Music genre]] [[sk:Šablóna:Genrebox]] [[sv:Mall:Infobox musikgenre]] </includeonly> 9yvh33m5gb8jwuvfkjlrgredq01hkb2 4956053 4956052 2009-01-04T07:48:01Z en>Unmerklich 0 add ka 4956053 wikitext text/x-wiki {{documentation subpage}} <!---PLEASE ADD METADATA TO THE <includeonly> SECTION AT THE BOTTOM OF THIS PAGE---> == Usage == For more information, see [[Wikipedia:WikiProject Music genres]]. <pre style="overflow:auto;"> {{Infobox Music genre |name = |color = |bgcolor = |stylistic_origins = |cultural_origins = |instruments = |popularity = |derivatives = |subgenrelist = |subgenres = |fusiongenres = |regional_scenes = |local_scenes = |other_topics = }} </pre> ===Parameters=== ;color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music genres/Colours]]. ;bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. <includeonly> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music genre]] [[be-x-old:Шаблён:Музычны жанр]] [[cs:Šablona:Infobox - hudební žánr]] [[da:Skabelon:Infoboks musikgenre]] [[fa:الگو:جعبه سبک موسیقی]] [[ka:თარგი:ინფოდაფა მუსიკალური მიმდინარეობა]] [[mk:Шаблон:Инфокутија Музички жанр]] [[pl:Szablon:Gatunek muzyki infobox]] [[pt:Predefinição:Tabela de gêneros]] [[ro:Format:Infobox Music genre]] [[sk:Šablóna:Genrebox]] [[sv:Mall:Infobox musikgenre]] </includeonly> l780x6q7rm1gyda8geemzf9r0zdss9r 4956054 4956053 2009-03-05T04:02:57Z en>RafaAzevedo 0 corr. pt 4956054 wikitext text/x-wiki {{documentation subpage}} <!---PLEASE ADD METADATA TO THE <includeonly> SECTION AT THE BOTTOM OF THIS PAGE---> == Usage == For more information, see [[Wikipedia:WikiProject Music genres]]. <pre style="overflow:auto;"> {{Infobox Music genre |name = |color = |bgcolor = |stylistic_origins = |cultural_origins = |instruments = |popularity = |derivatives = |subgenrelist = |subgenres = |fusiongenres = |regional_scenes = |local_scenes = |other_topics = }} </pre> ===Parameters=== ;color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music genres/Colours]]. ;bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. <includeonly> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music genre]] [[be-x-old:Шаблён:Музычны жанр]] [[cs:Šablona:Infobox - hudební žánr]] [[da:Skabelon:Infoboks musikgenre]] [[fa:الگو:جعبه سبک موسیقی]] [[ka:თარგი:ინფოდაფა მუსიკალური მიმდინარეობა]] [[mk:Шаблон:Инфокутија Музички жанр]] [[pl:Szablon:Gatunek muzyki infobox]] [[pt:Predefinição:Info/Gênero musical]] [[ro:Format:Infobox Music genre]] [[sk:Šablóna:Genrebox]] [[sv:Mall:Infobox musikgenre]] </includeonly> ks4fku9ty1si3kkuckwncszic74ngbt 4956055 4956054 2009-04-28T12:19:03Z en>Thumperward 0 tidy 4956055 wikitext text/x-wiki {{documentation subpage}} <!-- PLEASE ADD METADATA TO THE <includeonly> SECTION AT THE BOTTOM OF THIS PAGE --> For more information, see [[Wikipedia:WikiProject Music genres]]. === Usage === <pre style="overflow: auto"> {{Infobox Music genre |name = |color = |bgcolor = |stylistic_origins = |cultural_origins = |instruments = |popularity = |derivatives = |subgenrelist = |subgenres = |fusiongenres = |regional_scenes = |local_scenes = |other_topics = }} </pre> ===Parameters=== ;color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music genres/Colours]]. ;bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. <includeonly> {{pp-template|small=yes}} [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music genre]] [[be-x-old:Шаблён:Музычны жанр]] [[cs:Šablona:Infobox - hudební žánr]] [[da:Skabelon:Infoboks musikgenre]] [[fa:الگو:جعبه سبک موسیقی]] [[ka:თარგი:ინფოდაფა მუსიკალური მიმდინარეობა]] [[mk:Шаблон:Инфокутија Музички жанр]] [[pl:Szablon:Gatunek muzyki infobox]] [[pt:Predefinição:Info/Gênero musical]] [[ro:Format:Infobox Music genre]] [[sk:Šablóna:Genrebox]] [[sv:Mall:Infobox musikgenre]] </includeonly> 6hh4v523vd8cjgp94odzjybcldwi3uh 4956056 4956055 2009-06-17T14:58:02Z 219.66.166.102 +ja 4956056 wikitext text/x-wiki {{documentation subpage}} <!-- PLEASE ADD METADATA TO THE <includeonly> SECTION AT THE BOTTOM OF THIS PAGE --> For more information, see [[Wikipedia:WikiProject Music genres]]. === Usage === <pre style="overflow: auto"> {{Infobox Music genre |name = |color = |bgcolor = |stylistic_origins = |cultural_origins = |instruments = |popularity = |derivatives = |subgenrelist = |subgenres = |fusiongenres = |regional_scenes = |local_scenes = |other_topics = }} </pre> ===Parameters=== ;color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music genres/Colours]]. ;bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. <includeonly> {{pp-template|small=yes}} [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music genre]] [[be-x-old:Шаблён:Музычны жанр]] [[cs:Šablona:Infobox - hudební žánr]] [[da:Skabelon:Infoboks musikgenre]] [[fa:الگو:جعبه سبک موسیقی]] [[ja:Template:Infobox Music genre]] [[ka:თარგი:ინფოდაფა მუსიკალური მიმდინარეობა]] [[mk:Шаблон:Инфокутија Музички жанр]] [[pl:Szablon:Gatunek muzyki infobox]] [[pt:Predefinição:Info/Gênero musical]] [[ro:Format:Infobox Music genre]] [[sk:Šablóna:Genrebox]] [[sv:Mall:Infobox musikgenre]] </includeonly> 7gc5kd991oesjm0m0c2459tyoe1l3eh 4956057 4956056 2009-06-28T21:37:35Z en>Чръный человек 0 4956057 wikitext text/x-wiki {{documentation subpage}} <!-- PLEASE ADD METADATA TO THE <includeonly> SECTION AT THE BOTTOM OF THIS PAGE --> For more information, see [[Wikipedia:WikiProject Music genres]]. === Usage === <pre style="overflow: auto"> {{Infobox Music genre |name = |color = |bgcolor = |stylistic_origins = |cultural_origins = |instruments = |popularity = |derivatives = |subgenrelist = |subgenres = |fusiongenres = |regional_scenes = |local_scenes = |other_topics = }} </pre> ===Parameters=== ;color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music genres/Colours]]. ;bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. <includeonly> {{pp-template|small=yes}} [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music genre]] [[be-x-old:Шаблён:Музычны жанр]] [[cs:Šablona:Infobox - hudební žánr]] [[da:Skabelon:Infoboks musikgenre]] [[fa:الگو:جعبه سبک موسیقی]] [[ja:Template:Infobox Music genre]] [[ka:თარგი:ინფოდაფა მუსიკალური მიმდინარეობა]] [[mk:Шаблон:Инфокутија Музички жанр]] [[pl:Szablon:Gatunek muzyki infobox]] [[pt:Predefinição:Info/Gênero musical]] [[ru:Шаблон:Музыкальный жанр]] [[ro:Format:Infobox Music genre]] [[sk:Šablóna:Genrebox]] [[sv:Mall:Infobox musikgenre]] </includeonly> dlujupq10an0lvuh47gotd8jgvuy1vr 4956058 4956057 2009-07-06T13:14:23Z en>Centrino7 0 4956058 wikitext text/x-wiki {{documentation subpage}} <!-- PLEASE ADD METADATA TO THE <includeonly> SECTION AT THE BOTTOM OF THIS PAGE --> For more information, see [[Wikipedia:WikiProject Music genres]]. === Usage === <pre style="overflow: auto"> {{Infobox Music genre |name = |color = |bgcolor = |stylistic_origins = |cultural_origins = |instruments = |popularity = |derivatives = |subgenrelist = |subgenres = |fusiongenres = |regional_scenes = |local_scenes = |other_topics = }} </pre> ===Parameters=== ;color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music genres/Colours]]. ;bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. <includeonly> {{pp-template|small=yes}} [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music genre]] [[ar:قالب:معلومات نوع الموسيقى]] [[be-x-old:Шаблён:Музычны жанр]] [[cs:Šablona:Infobox - hudební žánr]] [[da:Skabelon:Infoboks musikgenre]] [[fa:الگو:جعبه سبک موسیقی]] [[ja:Template:Infobox Music genre]] [[ka:თარგი:ინფოდაფა მუსიკალური მიმდინარეობა]] [[mk:Шаблон:Инфокутија Музички жанр]] [[pl:Szablon:Gatunek muzyki infobox]] [[pt:Predefinição:Info/Gênero musical]] [[ru:Шаблон:Музыкальный жанр]] [[ro:Format:Infobox Music genre]] [[sk:Šablóna:Genrebox]] [[sv:Mall:Infobox musikgenre]] </includeonly> rqcc8opedpzgxjw11yf0v3scxhqg8ia 4956059 4956058 2009-07-15T07:15:06Z en>Kookyunii 0 4956059 wikitext text/x-wiki {{documentation subpage}} <!-- PLEASE ADD METADATA TO THE <includeonly> SECTION AT THE BOTTOM OF THIS PAGE --> For more information, see [[Wikipedia:WikiProject Music genres]]. === Usage === <pre style="overflow: auto"> {{Infobox Music genre | name = | color = | bgcolor = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | popularity = | derivatives = | subgenrelist = | subgenres = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = }} </pre> === Parameters === ;color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music genres/Colours]]. ;bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. <includeonly> {{pp-template|small=yes}} [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music genre]] [[ar:قالب:معلومات نوع الموسيقى]] [[be-x-old:Шаблён:Музычны жанр]] [[cs:Šablona:Infobox - hudební žánr]] [[da:Skabelon:Infoboks musikgenre]] [[fa:الگو:جعبه سبک موسیقی]] [[ja:Template:Infobox Music genre]] [[ka:თარგი:ინფოდაფა მუსიკალური მიმდინარეობა]] [[mk:Шаблон:Инфокутија Музички жанр]] [[pl:Szablon:Gatunek muzyki infobox]] [[pt:Predefinição:Info/Gênero musical]] [[ru:Шаблон:Музыкальный жанр]] [[ro:Format:Infobox Music genre]] [[sk:Šablóna:Genrebox]] [[sv:Mall:Infobox musikgenre]] </includeonly> dgregidrfdvmwhjsrcfr843y2ejqx5p 4956060 4956059 2009-09-12T05:00:27Z en>Borgx 0 +id 4956060 wikitext text/x-wiki {{documentation subpage}} <!-- PLEASE ADD METADATA TO THE <includeonly> SECTION AT THE BOTTOM OF THIS PAGE --> For more information, see [[Wikipedia:WikiProject Music genres]]. === Usage === <pre style="overflow: auto"> {{Infobox Music genre | name = | color = | bgcolor = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | popularity = | derivatives = | subgenrelist = | subgenres = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = }} </pre> === Parameters === ;color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music genres/Colours]]. ;bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. <includeonly> {{pp-template|small=yes}} [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music genre]] [[ar:قالب:معلومات نوع الموسيقى]] [[be-x-old:Шаблён:Музычны жанр]] [[cs:Šablona:Infobox - hudební žánr]] [[da:Skabelon:Infoboks musikgenre]] [[fa:الگو:جعبه سبک موسیقی]] [[id:Templat:Infobox Music genre]] [[ja:Template:Infobox Music genre]] [[ka:თარგი:ინფოდაფა მუსიკალური მიმდინარეობა]] [[mk:Шаблон:Инфокутија Музички жанр]] [[pl:Szablon:Gatunek muzyki infobox]] [[pt:Predefinição:Info/Gênero musical]] [[ru:Шаблон:Музыкальный жанр]] [[ro:Format:Infobox Music genre]] [[sk:Šablóna:Genrebox]] [[sv:Mall:Infobox musikgenre]] </includeonly> npra8poeo9aw0frlq2j0q9bj17pb9z7 4956061 4956060 2009-10-11T09:00:25Z en>Bercaio 0 4956061 wikitext text/x-wiki {{documentation subpage}} <!-- PLEASE ADD METADATA TO THE <includeonly> SECTION AT THE BOTTOM OF THIS PAGE --> For more information, see [[Wikipedia:WikiProject Music genres]]. === Usage === <pre style="overflow: auto"> {{Infobox Music genre | name = | color = | bgcolor = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | popularity = | derivatives = | subgenrelist = | subgenres = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = }} </pre> === Parameters === ;color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music genres/Colours]]. ;bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. <includeonly> {{pp-template|small=yes}} [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music genre]] [[ar:قالب:معلومات نوع الموسيقى]] [[be-x-old:Шаблён:Музычны жанр]] [[cs:Šablona:Infobox - hudební žánr]] [[da:Skabelon:Infoboks musikgenre]] [[fa:الگو:جعبه سبک موسیقی]] [[id:Templat:Infobox Music genre]] [[ja:Template:Infobox Music genre]] [[ka:თარგი:ინფოდაფა მუსიკალური მიმდინარეობა]] [[mk:Шаблон:Инфокутија Музички жанр]] [[pl:Szablon:Gatunek muzyki infobox]] [[pt:Predefinição:Info/Gênero musical]] [[ru:Шаблон:Музыкальный жанр]] [[ro:Format:Infobox Music genre]] [[sk:Šablóna:Genrebox]] [[sv:Mall:Infobox musikgenre]] [[tr:Şablon:Müzik türü bilgi kutusu]] </includeonly> f9yqt8mo6z3mvxhiclroasnq2iv8lrg 4956062 4956061 2009-10-22T08:01:12Z en>Anthony Appleyard 0 moved [[Template:Infobox Music genre/doc]] to [[Template:Infobox music genre/doc]]: asked 4956061 wikitext text/x-wiki {{documentation subpage}} <!-- PLEASE ADD METADATA TO THE <includeonly> SECTION AT THE BOTTOM OF THIS PAGE --> For more information, see [[Wikipedia:WikiProject Music genres]]. === Usage === <pre style="overflow: auto"> {{Infobox Music genre | name = | color = | bgcolor = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | popularity = | derivatives = | subgenrelist = | subgenres = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = }} </pre> === Parameters === ;color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music genres/Colours]]. ;bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. <includeonly> {{pp-template|small=yes}} [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music genre]] [[ar:قالب:معلومات نوع الموسيقى]] [[be-x-old:Шаблён:Музычны жанр]] [[cs:Šablona:Infobox - hudební žánr]] [[da:Skabelon:Infoboks musikgenre]] [[fa:الگو:جعبه سبک موسیقی]] [[id:Templat:Infobox Music genre]] [[ja:Template:Infobox Music genre]] [[ka:თარგი:ინფოდაფა მუსიკალური მიმდინარეობა]] [[mk:Шаблон:Инфокутија Музички жанр]] [[pl:Szablon:Gatunek muzyki infobox]] [[pt:Predefinição:Info/Gênero musical]] [[ru:Шаблон:Музыкальный жанр]] [[ro:Format:Infobox Music genre]] [[sk:Šablóna:Genrebox]] [[sv:Mall:Infobox musikgenre]] [[tr:Şablon:Müzik türü bilgi kutusu]] </includeonly> f9yqt8mo6z3mvxhiclroasnq2iv8lrg 4956063 4956062 2009-11-03T15:06:10Z en>Aklakan 0 DBpedia Mapping 4956063 wikitext text/x-wiki {{documentation subpage}} <!-- PLEASE ADD METADATA TO THE <includeonly> SECTION AT THE BOTTOM OF THIS PAGE --> For more information, see [[Wikipedia:WikiProject Music genres]]. === Usage === <pre style="overflow: auto"> {{Infobox Music genre | name = | color = | bgcolor = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | popularity = | derivatives = | subgenrelist = | subgenres = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = }} </pre> === Parameters === ;color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music genres/Colours]]. ;bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. === DBpedia Template Annotation === {{DBpedia Template | relatesToClass = MusicGenre | mapping = {{DBpedia Attribute | derivatives | derivative | links}} {{DBpedia Attribute | fusiongenres | musicFusionGenre | links}} {{DBpedia Attribute | instruments | instrument | links}} {{DBpedia Attribute | name | parseHint = links}} {{DBpedia Attribute | stylistic_origins | stylisticOrigin | links}} {{DBpedia Attribute | subgenres | musicSubgenre | links}} }} <includeonly> {{pp-template|small=yes}} [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music genre]] [[ar:قالب:معلومات نوع الموسيقى]] [[be-x-old:Шаблён:Музычны жанр]] [[cs:Šablona:Infobox - hudební žánr]] [[da:Skabelon:Infoboks musikgenre]] [[fa:الگو:جعبه سبک موسیقی]] [[id:Templat:Infobox Music genre]] [[ja:Template:Infobox Music genre]] [[ka:თარგი:ინფოდაფა მუსიკალური მიმდინარეობა]] [[mk:Шаблон:Инфокутија Музички жанр]] [[pl:Szablon:Gatunek muzyki infobox]] [[pt:Predefinição:Info/Gênero musical]] [[ru:Шаблон:Музыкальный жанр]] [[ro:Format:Infobox Music genre]] [[sk:Šablóna:Genrebox]] [[sv:Mall:Infobox musikgenre]] [[tr:Şablon:Müzik türü bilgi kutusu]] </includeonly> 0m6zczbgu5ypb34pp793lm522r9dq2n 4956064 4956063 2009-11-03T15:20:34Z en>Aklakan 0 whitespaces... 4956064 wikitext text/x-wiki {{documentation subpage}} <!-- PLEASE ADD METADATA TO THE <includeonly> SECTION AT THE BOTTOM OF THIS PAGE --> For more information, see [[Wikipedia:WikiProject Music genres]]. === Usage === <pre style="overflow: auto"> {{Infobox Music genre | name = | color = | bgcolor = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | popularity = | derivatives = | subgenrelist = | subgenres = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = }} </pre> === Parameters === ;color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music genres/Colours]]. ;bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. === DBpedia Template Annotation === {{DBpedia Template | relatesToClass = MusicGenre | mapping = {{DBpedia Attribute | derivatives |derivative | links}} {{DBpedia Attribute | fusiongenres |musicFusionGenre | links}} {{DBpedia Attribute | instruments |instrument | links}} {{DBpedia Attribute | name | parseHint = links}} {{DBpedia Attribute | stylistic_origins |stylisticOrigin | links}} {{DBpedia Attribute | subgenres |musicSubgenre | links}} }} <includeonly> {{pp-template|small=yes}} [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music genre]] [[ar:قالب:معلومات نوع الموسيقى]] [[be-x-old:Шаблён:Музычны жанр]] [[cs:Šablona:Infobox - hudební žánr]] [[da:Skabelon:Infoboks musikgenre]] [[fa:الگو:جعبه سبک موسیقی]] [[id:Templat:Infobox Music genre]] [[ja:Template:Infobox Music genre]] [[ka:თარგი:ინფოდაფა მუსიკალური მიმდინარეობა]] [[mk:Шаблон:Инфокутија Музички жанр]] [[pl:Szablon:Gatunek muzyki infobox]] [[pt:Predefinição:Info/Gênero musical]] [[ru:Шаблон:Музыкальный жанр]] [[ro:Format:Infobox Music genre]] [[sk:Šablóna:Genrebox]] [[sv:Mall:Infobox musikgenre]] [[tr:Şablon:Müzik türü bilgi kutusu]] </includeonly> m6bi17snc4gcxe4sa4ojahlwf2kugme 4956065 4956064 2009-11-03T15:23:18Z en>Aklakan 0 missed another whitespace 4956065 wikitext text/x-wiki {{documentation subpage}} <!-- PLEASE ADD METADATA TO THE <includeonly> SECTION AT THE BOTTOM OF THIS PAGE --> For more information, see [[Wikipedia:WikiProject Music genres]]. === Usage === <pre style="overflow: auto"> {{Infobox Music genre | name = | color = | bgcolor = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | popularity = | derivatives = | subgenrelist = | subgenres = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = }} </pre> === Parameters === ;color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music genres/Colours]]. ;bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. === DBpedia Template Annotation === {{DBpedia Template | relatesToClass = MusicGenre | mapping = {{DBpedia Attribute | derivatives |derivative | links}} {{DBpedia Attribute | fusiongenres |musicFusionGenre | links}} {{DBpedia Attribute | instruments |instrument | links}} {{DBpedia Attribute |name | parseHint = links}} {{DBpedia Attribute | stylistic_origins |stylisticOrigin | links}} {{DBpedia Attribute | subgenres |musicSubgenre | links}} }} <includeonly> {{pp-template|small=yes}} [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music genre]] [[ar:قالب:معلومات نوع الموسيقى]] [[be-x-old:Шаблён:Музычны жанр]] [[cs:Šablona:Infobox - hudební žánr]] [[da:Skabelon:Infoboks musikgenre]] [[fa:الگو:جعبه سبک موسیقی]] [[id:Templat:Infobox Music genre]] [[ja:Template:Infobox Music genre]] [[ka:თარგი:ინფოდაფა მუსიკალური მიმდინარეობა]] [[mk:Шаблон:Инфокутија Музички жанр]] [[pl:Szablon:Gatunek muzyki infobox]] [[pt:Predefinição:Info/Gênero musical]] [[ru:Шаблон:Музыкальный жанр]] [[ro:Format:Infobox Music genre]] [[sk:Šablóna:Genrebox]] [[sv:Mall:Infobox musikgenre]] [[tr:Şablon:Müzik türü bilgi kutusu]] </includeonly> oeh1fak6hwip5q2e7d5nlpu4a0782ma 4956066 4956065 2009-11-07T15:29:43Z en>AnmaFinotera 0 [[Help:Reverting|Reverted]] edits by [[Special:Contributions/Aklakan|Aklakan]] ([[User talk:Aklakan|talk]]) to last version by Anthony Appleyard 4956066 wikitext text/x-wiki {{documentation subpage}} <!-- PLEASE ADD METADATA TO THE <includeonly> SECTION AT THE BOTTOM OF THIS PAGE --> For more information, see [[Wikipedia:WikiProject Music genres]]. === Usage === <pre style="overflow: auto"> {{Infobox Music genre | name = | color = | bgcolor = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | popularity = | derivatives = | subgenrelist = | subgenres = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = }} </pre> === Parameters === ;color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music genres/Colours]]. ;bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. <includeonly> {{pp-template|small=yes}} [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music genre]] [[ar:قالب:معلومات نوع الموسيقى]] [[be-x-old:Шаблён:Музычны жанр]] [[cs:Šablona:Infobox - hudební žánr]] [[da:Skabelon:Infoboks musikgenre]] [[fa:الگو:جعبه سبک موسیقی]] [[id:Templat:Infobox Music genre]] [[ja:Template:Infobox Music genre]] [[ka:თარგი:ინფოდაფა მუსიკალური მიმდინარეობა]] [[mk:Шаблон:Инфокутија Музички жанр]] [[pl:Szablon:Gatunek muzyki infobox]] [[pt:Predefinição:Info/Gênero musical]] [[ru:Шаблон:Музыкальный жанр]] [[ro:Format:Infobox Music genre]] [[sk:Šablóna:Genrebox]] [[sv:Mall:Infobox musikgenre]] [[tr:Şablon:Müzik türü bilgi kutusu]] </includeonly> f9yqt8mo6z3mvxhiclroasnq2iv8lrg 4956067 4956066 2009-12-10T16:57:00Z en>Plastikspork 0 /* Usage */ caps 4956067 wikitext text/x-wiki {{documentation subpage}} <!-- PLEASE ADD METADATA TO THE <includeonly> SECTION AT THE BOTTOM OF THIS PAGE --> For more information, see [[Wikipedia:WikiProject Music genres]]. === Usage === <pre style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | color = | bgcolor = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | popularity = | derivatives = | subgenrelist = | subgenres = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = }} </pre> === Parameters === ;color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music genres/Colours]]. ;bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. <includeonly> {{pp-template|small=yes}} [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music genre]] [[ar:قالب:معلومات نوع الموسيقى]] [[be-x-old:Шаблён:Музычны жанр]] [[cs:Šablona:Infobox - hudební žánr]] [[da:Skabelon:Infoboks musikgenre]] [[fa:الگو:جعبه سبک موسیقی]] [[id:Templat:Infobox Music genre]] [[ja:Template:Infobox Music genre]] [[ka:თარგი:ინფოდაფა მუსიკალური მიმდინარეობა]] [[mk:Шаблон:Инфокутија Музички жанр]] [[pl:Szablon:Gatunek muzyki infobox]] [[pt:Predefinição:Info/Gênero musical]] [[ru:Шаблон:Музыкальный жанр]] [[ro:Format:Infobox Music genre]] [[sk:Šablóna:Genrebox]] [[sv:Mall:Infobox musikgenre]] [[tr:Şablon:Müzik türü bilgi kutusu]] </includeonly> klqd5ronj9vkby9wiu5uvx6njsf4727 4956068 4956067 2009-12-10T17:05:09Z en>Plastikspork 0 Show usage 4956068 wikitext text/x-wiki {{documentation subpage}} <!-- PLEASE ADD METADATA TO THE <includeonly> SECTION AT THE BOTTOM OF THIS PAGE --> For more information, see [[Wikipedia:WikiProject Music genres]]. === Usage === {{Infobox music genre | name = {{{name}}} | color = | bgcolor = palegoldenrod | stylistic_origins = {{{stylistic_origins}}} | cultural_origins = {{{cultural_origins}}} | instruments = {{{instruments}}} | popularity = {{{popularity}}} | derivatives = {{{derivatives}}} | subgenrelist = | subgenres = {{{subgenres}}} | fusiongenres = {{{fusiongenres}}} | regional_scenes = {{{regional_scenes}}} | local_scenes = {{{local_scenes}}} | other_topics = {{{other_topics}}} }} <pre style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | color = | bgcolor = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | popularity = | derivatives = | subgenrelist = | subgenres = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = }} </pre> === Parameters === ;color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music genres/Colours]]. ;bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. ;subgenerelist : Article containing the complete list of subgenre <includeonly> {{pp-template|small=yes}} [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music genre]] [[ar:قالب:معلومات نوع الموسيقى]] [[be-x-old:Шаблён:Музычны жанр]] [[cs:Šablona:Infobox - hudební žánr]] [[da:Skabelon:Infoboks musikgenre]] [[fa:الگو:جعبه سبک موسیقی]] [[id:Templat:Infobox Music genre]] [[ja:Template:Infobox Music genre]] [[ka:თარგი:ინფოდაფა მუსიკალური მიმდინარეობა]] [[mk:Шаблон:Инфокутија Музички жанр]] [[pl:Szablon:Gatunek muzyki infobox]] [[pt:Predefinição:Info/Gênero musical]] [[ru:Шаблон:Музыкальный жанр]] [[ro:Format:Infobox Music genre]] [[sk:Šablóna:Genrebox]] [[sv:Mall:Infobox musikgenre]] [[tr:Şablon:Müzik türü bilgi kutusu]] </includeonly> ee2t3lfqvkwszy49elp18gsad8pyo1p 4956069 4956068 2009-12-10T17:05:46Z en>Plastikspork 0 Move up 4956069 wikitext text/x-wiki {{documentation subpage}} <!-- PLEASE ADD METADATA TO THE <includeonly> SECTION AT THE BOTTOM OF THIS PAGE --> {{Infobox music genre | name = {{{name}}} | color = | bgcolor = palegoldenrod | stylistic_origins = {{{stylistic_origins}}} | cultural_origins = {{{cultural_origins}}} | instruments = {{{instruments}}} | popularity = {{{popularity}}} | derivatives = {{{derivatives}}} | subgenrelist = | subgenres = {{{subgenres}}} | fusiongenres = {{{fusiongenres}}} | regional_scenes = {{{regional_scenes}}} | local_scenes = {{{local_scenes}}} | other_topics = {{{other_topics}}} }} For more information, see [[Wikipedia:WikiProject Music genres]]. === Usage === <pre style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | color = | bgcolor = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | popularity = | derivatives = | subgenrelist = | subgenres = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = }} </pre> === Parameters === ;color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music genres/Colours]]. ;bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. ;subgenerelist : Article containing the complete list of subgenre <includeonly> {{pp-template|small=yes}} [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music genre]] [[ar:قالب:معلومات نوع الموسيقى]] [[be-x-old:Шаблён:Музычны жанр]] [[cs:Šablona:Infobox - hudební žánr]] [[da:Skabelon:Infoboks musikgenre]] [[fa:الگو:جعبه سبک موسیقی]] [[id:Templat:Infobox Music genre]] [[ja:Template:Infobox Music genre]] [[ka:თარგი:ინფოდაფა მუსიკალური მიმდინარეობა]] [[mk:Шаблон:Инфокутија Музички жанр]] [[pl:Szablon:Gatunek muzyki infobox]] [[pt:Predefinição:Info/Gênero musical]] [[ru:Шаблон:Музыкальный жанр]] [[ro:Format:Infobox Music genre]] [[sk:Šablóna:Genrebox]] [[sv:Mall:Infobox musikgenre]] [[tr:Şablon:Müzik türü bilgi kutusu]] </includeonly> 2l0vffjyqrbmidqtdbuc04omky8akk6 4956070 4956069 2009-12-28T01:22:38Z en>PK2 0 4956070 wikitext text/x-wiki {{documentation subpage}} <!-- PLEASE ADD METADATA TO THE <includeonly> SECTION AT THE BOTTOM OF THIS PAGE --> {{Infobox music genre | name = {{{name}}} | color = | bgcolor = palegoldenrod | stylistic_origins = {{{stylistic_origins}}} | cultural_origins = {{{cultural_origins}}} | instruments = {{{instruments}}} | popularity = {{{popularity}}} | derivatives = {{{derivatives}}} | subgenrelist = | subgenres = {{{subgenres}}} | fusiongenres = {{{fusiongenres}}} | regional_scenes = {{{regional_scenes}}} | local_scenes = {{{local_scenes}}} | other_topics = {{{other_topics}}} }} For more information, see [[Wikipedia:WikiProject Music genres]]. === Usage === <pre style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | color = | bgcolor = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | popularity = | derivatives = | subgenrelist = | subgenres = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = }} </pre> === Parameters === ;color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music genres/Colours]]. ;bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. ;subgenerelist : Article containing the complete list of subgenre <includeonly> {{pp-template|small=yes}} [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music genre]] [[ar:قالب:معلومات نوع الموسيقى]] [[be-x-old:Шаблён:Музычны жанр]] [[cs:Šablona:Infobox - hudební žánr]] [[da:Skabelon:Infoboks musikgenre]] [[fa:الگو:جعبه سبک موسیقی]] [[id:Templat:Infobox Music genre]] [[it:Template:Genere musicale]] [[ja:Template:Infobox Music genre]] [[ka:თარგი:ინფოდაფა მუსიკალური მიმდინარეობა]] [[mk:Шаблон:Инфокутија Музички жанр]] [[pl:Szablon:Gatunek muzyki infobox]] [[pt:Predefinição:Info/Gênero musical]] [[ru:Шаблон:Музыкальный жанр]] [[ro:Format:Infobox Music genre]] [[sk:Šablóna:Genrebox]] [[sv:Mall:Infobox musikgenre]] [[tr:Şablon:Müzik türü bilgi kutusu]] </includeonly> 23y3a1kpnuuenr1zzi3u9vnu75bk7ag 4956071 4956070 2010-08-04T03:58:18Z en>Komitsuki 0 Included Korean link 4956071 wikitext text/x-wiki {{documentation subpage}} <!-- PLEASE ADD METADATA TO THE <includeonly> SECTION AT THE BOTTOM OF THIS PAGE --> {{Infobox music genre | name = {{{name}}} | color = | bgcolor = palegoldenrod | stylistic_origins = {{{stylistic_origins}}} | cultural_origins = {{{cultural_origins}}} | instruments = {{{instruments}}} | popularity = {{{popularity}}} | derivatives = {{{derivatives}}} | subgenrelist = | subgenres = {{{subgenres}}} | fusiongenres = {{{fusiongenres}}} | regional_scenes = {{{regional_scenes}}} | local_scenes = {{{local_scenes}}} | other_topics = {{{other_topics}}} }} For more information, see [[Wikipedia:WikiProject Music genres]]. === Usage === <pre style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | color = | bgcolor = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | popularity = | derivatives = | subgenrelist = | subgenres = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = }} </pre> === Parameters === ;color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music genres/Colours]]. ;bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. ;subgenerelist : Article containing the complete list of subgenre <includeonly> {{pp-template|small=yes}} [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music genre]] [[ar:قالب:معلومات نوع الموسيقى]] [[be-x-old:Шаблён:Музычны жанр]] [[cs:Šablona:Infobox - hudební žánr]] [[da:Skabelon:Infoboks musikgenre]] [[fa:الگو:جعبه سبک موسیقی]] [[id:Templat:Infobox Music genre]] [[it:Template:Genere musicale]] [[ja:Template:Infobox Music genre]] [[ka:თარგი:ინფოდაფა მუსიკალური მიმდინარეობა]] [[ko:틀:음악 장르 정보]] [[mk:Шаблон:Инфокутија Музички жанр]] [[pl:Szablon:Gatunek muzyki infobox]] [[pt:Predefinição:Info/Gênero musical]] [[ru:Шаблон:Музыкальный жанр]] [[ro:Format:Infobox Music genre]] [[sk:Šablóna:Genrebox]] [[sv:Mall:Infobox musikgenre]] [[tr:Şablon:Müzik türü bilgi kutusu]] </includeonly> 25l3gfs2jqomyppfuumzhr9pl71x9sk 4956072 4956071 2010-08-04T04:00:24Z en>Komitsuki 0 Included French link 4956072 wikitext text/x-wiki {{documentation subpage}} <!-- PLEASE ADD METADATA TO THE <includeonly> SECTION AT THE BOTTOM OF THIS PAGE --> {{Infobox music genre | name = {{{name}}} | color = | bgcolor = palegoldenrod | stylistic_origins = {{{stylistic_origins}}} | cultural_origins = {{{cultural_origins}}} | instruments = {{{instruments}}} | popularity = {{{popularity}}} | derivatives = {{{derivatives}}} | subgenrelist = | subgenres = {{{subgenres}}} | fusiongenres = {{{fusiongenres}}} | regional_scenes = {{{regional_scenes}}} | local_scenes = {{{local_scenes}}} | other_topics = {{{other_topics}}} }} For more information, see [[Wikipedia:WikiProject Music genres]]. === Usage === <pre style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | color = | bgcolor = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | popularity = | derivatives = | subgenrelist = | subgenres = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = }} </pre> === Parameters === ;color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music genres/Colours]]. ;bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. ;subgenerelist : Article containing the complete list of subgenre <includeonly> {{pp-template|small=yes}} [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music genre]] [[ar:قالب:معلومات نوع الموسيقى]] [[be-x-old:Шаблён:Музычны жанр]] [[cs:Šablona:Infobox - hudební žánr]] [[da:Skabelon:Infoboks musikgenre]] [[fa:الگو:جعبه سبک موسیقی]] [[fr:Modèle:Infobox Musique (style)]] [[id:Templat:Infobox Music genre]] [[it:Template:Genere musicale]] [[ja:Template:Infobox Music genre]] [[ka:თარგი:ინფოდაფა მუსიკალური მიმდინარეობა]] [[ko:틀:음악 장르 정보]] [[mk:Шаблон:Инфокутија Музички жанр]] [[pl:Szablon:Gatunek muzyki infobox]] [[pt:Predefinição:Info/Gênero musical]] [[ru:Шаблон:Музыкальный жанр]] [[ro:Format:Infobox Music genre]] [[sk:Šablóna:Genrebox]] [[sv:Mall:Infobox musikgenre]] [[tr:Şablon:Müzik türü bilgi kutusu]] </includeonly> 4iby60iloncnt531ayrw8ra2ecgf02j 4956073 4956072 2010-10-02T18:40:18Z en>WOSlinker 0 remove {{pp-template}} 4956073 wikitext text/x-wiki {{documentation subpage}} <!-- PLEASE ADD METADATA TO THE <includeonly> SECTION AT THE BOTTOM OF THIS PAGE --> {{Infobox music genre | name = {{{name}}} | color = | bgcolor = palegoldenrod | stylistic_origins = {{{stylistic_origins}}} | cultural_origins = {{{cultural_origins}}} | instruments = {{{instruments}}} | popularity = {{{popularity}}} | derivatives = {{{derivatives}}} | subgenrelist = | subgenres = {{{subgenres}}} | fusiongenres = {{{fusiongenres}}} | regional_scenes = {{{regional_scenes}}} | local_scenes = {{{local_scenes}}} | other_topics = {{{other_topics}}} }} For more information, see [[Wikipedia:WikiProject Music genres]]. === Usage === <pre style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | color = | bgcolor = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | popularity = | derivatives = | subgenrelist = | subgenres = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = }} </pre> === Parameters === ;color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music genres/Colours]]. ;bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. ;subgenerelist : Article containing the complete list of subgenre <includeonly> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music genre]] [[ar:قالب:معلومات نوع الموسيقى]] [[be-x-old:Шаблён:Музычны жанр]] [[cs:Šablona:Infobox - hudební žánr]] [[da:Skabelon:Infoboks musikgenre]] [[fa:الگو:جعبه سبک موسیقی]] [[fr:Modèle:Infobox Musique (style)]] [[id:Templat:Infobox Music genre]] [[it:Template:Genere musicale]] [[ja:Template:Infobox Music genre]] [[ka:თარგი:ინფოდაფა მუსიკალური მიმდინარეობა]] [[ko:틀:음악 장르 정보]] [[mk:Шаблон:Инфокутија Музички жанр]] [[pl:Szablon:Gatunek muzyki infobox]] [[pt:Predefinição:Info/Gênero musical]] [[ru:Шаблон:Музыкальный жанр]] [[ro:Format:Infobox Music genre]] [[sk:Šablóna:Genrebox]] [[sv:Mall:Infobox musikgenre]] [[tr:Şablon:Müzik türü bilgi kutusu]] </includeonly> lmtno5mimx5yn4zaum40izhiks399r0 4956074 4956073 2011-02-16T20:45:18Z en>Pandukht 0 4956074 wikitext text/x-wiki {{documentation subpage}} <!-- PLEASE ADD METADATA TO THE <includeonly> SECTION AT THE BOTTOM OF THIS PAGE --> {{Infobox music genre | name = {{{name}}} | color = | bgcolor = palegoldenrod | stylistic_origins = {{{stylistic_origins}}} | cultural_origins = {{{cultural_origins}}} | instruments = {{{instruments}}} | popularity = {{{popularity}}} | derivatives = {{{derivatives}}} | subgenrelist = | subgenres = {{{subgenres}}} | fusiongenres = {{{fusiongenres}}} | regional_scenes = {{{regional_scenes}}} | local_scenes = {{{local_scenes}}} | other_topics = {{{other_topics}}} }} For more information, see [[Wikipedia:WikiProject Music genres]]. === Usage === <pre style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | color = | bgcolor = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | popularity = | derivatives = | subgenrelist = | subgenres = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = }} </pre> === Parameters === ;color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music genres/Colours]]. ;bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. ;subgenerelist : Article containing the complete list of subgenre <includeonly> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music genre]] [[ar:قالب:معلومات نوع الموسيقى]] [[be-x-old:Шаблён:Музычны жанр]] [[cs:Šablona:Infobox - hudební žánr]] [[da:Skabelon:Infoboks musikgenre]] [[fa:الگو:جعبه سبک موسیقی]] [[fr:Modèle:Infobox Musique (style)]] [[hy:Կաղապար:Տեղեկաքարտ Երաժշտական ժանր]] [[id:Templat:Infobox Music genre]] [[it:Template:Genere musicale]] [[ja:Template:Infobox Music genre]] [[ka:თარგი:ინფოდაფა მუსიკალური მიმდინარეობა]] [[ko:틀:음악 장르 정보]] [[mk:Шаблон:Инфокутија Музички жанр]] [[pl:Szablon:Gatunek muzyki infobox]] [[pt:Predefinição:Info/Gênero musical]] [[ru:Шаблон:Музыкальный жанр]] [[ro:Format:Infobox Music genre]] [[sk:Šablóna:Genrebox]] [[sv:Mall:Infobox musikgenre]] [[tr:Şablon:Müzik türü bilgi kutusu]] </includeonly> b0792h8n1jofzi79wj88q5dva2g9hxv 4956075 4956074 2011-04-08T00:30:18Z en>MerlIwBot 0 robot Modifying: [[sk:Šablóna:Infobox Hudobný žáner]], [[ro:Format:Cutie gen muzical]] 4956075 wikitext text/x-wiki {{documentation subpage}} <!-- PLEASE ADD METADATA TO THE <includeonly> SECTION AT THE BOTTOM OF THIS PAGE --> {{Infobox music genre | name = {{{name}}} | color = | bgcolor = palegoldenrod | stylistic_origins = {{{stylistic_origins}}} | cultural_origins = {{{cultural_origins}}} | instruments = {{{instruments}}} | popularity = {{{popularity}}} | derivatives = {{{derivatives}}} | subgenrelist = | subgenres = {{{subgenres}}} | fusiongenres = {{{fusiongenres}}} | regional_scenes = {{{regional_scenes}}} | local_scenes = {{{local_scenes}}} | other_topics = {{{other_topics}}} }} For more information, see [[Wikipedia:WikiProject Music genres]]. === Usage === <pre style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | color = | bgcolor = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | popularity = | derivatives = | subgenrelist = | subgenres = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = }} </pre> === Parameters === ;color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music genres/Colours]]. ;bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. ;subgenerelist : Article containing the complete list of subgenre <includeonly> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music genre]] [[ar:قالب:معلومات نوع الموسيقى]] [[be-x-old:Шаблён:Музычны жанр]] [[cs:Šablona:Infobox - hudební žánr]] [[da:Skabelon:Infoboks musikgenre]] [[fa:الگو:جعبه سبک موسیقی]] [[fr:Modèle:Infobox Musique (style)]] [[hy:Կաղապար:Տեղեկաքարտ Երաժշտական ժանր]] [[id:Templat:Infobox Music genre]] [[it:Template:Genere musicale]] [[ja:Template:Infobox Music genre]] [[ka:თარგი:ინფოდაფა მუსიკალური მიმდინარეობა]] [[ko:틀:음악 장르 정보]] [[mk:Шаблон:Инфокутија Музички жанр]] [[pl:Szablon:Gatunek muzyki infobox]] [[pt:Predefinição:Info/Gênero musical]] [[ru:Шаблон:Музыкальный жанр]] [[ro:Format:Cutie gen muzical]] [[sk:Šablóna:Infobox Hudobný žáner]] [[sv:Mall:Infobox musikgenre]] [[tr:Şablon:Müzik türü bilgi kutusu]] </includeonly> lh9omtrz5dk4fgvpnlclw1w04omxias 4956076 4956075 2011-07-09T10:09:26Z en>Ranveig 0 nn: 4956076 wikitext text/x-wiki {{documentation subpage}} <!-- PLEASE ADD METADATA TO THE <includeonly> SECTION AT THE BOTTOM OF THIS PAGE --> {{Infobox music genre | name = {{{name}}} | color = | bgcolor = palegoldenrod | stylistic_origins = {{{stylistic_origins}}} | cultural_origins = {{{cultural_origins}}} | instruments = {{{instruments}}} | popularity = {{{popularity}}} | derivatives = {{{derivatives}}} | subgenrelist = | subgenres = {{{subgenres}}} | fusiongenres = {{{fusiongenres}}} | regional_scenes = {{{regional_scenes}}} | local_scenes = {{{local_scenes}}} | other_topics = {{{other_topics}}} }} For more information, see [[Wikipedia:WikiProject Music genres]]. === Usage === <pre style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | color = | bgcolor = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | popularity = | derivatives = | subgenrelist = | subgenres = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = }} </pre> === Parameters === ;color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music genres/Colours]]. ;bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. ;subgenerelist : Article containing the complete list of subgenre <includeonly> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music genre]] [[ar:قالب:معلومات نوع الموسيقى]] [[be-x-old:Шаблён:Музычны жанр]] [[cs:Šablona:Infobox - hudební žánr]] [[da:Skabelon:Infoboks musikgenre]] [[fa:الگو:جعبه سبک موسیقی]] [[fr:Modèle:Infobox Musique (style)]] [[hy:Կաղապար:Տեղեկաքարտ Երաժշտական ժանր]] [[id:Templat:Infobox Music genre]] [[it:Template:Genere musicale]] [[ja:Template:Infobox Music genre]] [[ka:თარგი:ინფოდაფა მუსიკალური მიმდინარეობა]] [[ko:틀:음악 장르 정보]] [[mk:Шаблон:Инфокутија Музички жанр]] [[nn:Mal:Infoboks musikksjanger]] [[pl:Szablon:Gatunek muzyki infobox]] [[pt:Predefinição:Info/Gênero musical]] [[ru:Шаблон:Музыкальный жанр]] [[ro:Format:Cutie gen muzical]] [[sk:Šablóna:Infobox Hudobný žáner]] [[sv:Mall:Infobox musikgenre]] [[tr:Şablon:Müzik türü bilgi kutusu]] </includeonly> tf2cc9bb4v93fphpu11jwua0e90ucvc 4956077 4956076 2011-07-18T16:51:05Z en>Xxvid 0 [[de:Vorlage:Infobox Genre]] 4956077 wikitext text/x-wiki {{documentation subpage}} <!-- PLEASE ADD METADATA TO THE <includeonly> SECTION AT THE BOTTOM OF THIS PAGE --> {{Infobox music genre | name = {{{name}}} | color = | bgcolor = palegoldenrod | stylistic_origins = {{{stylistic_origins}}} | cultural_origins = {{{cultural_origins}}} | instruments = {{{instruments}}} | popularity = {{{popularity}}} | derivatives = {{{derivatives}}} | subgenrelist = | subgenres = {{{subgenres}}} | fusiongenres = {{{fusiongenres}}} | regional_scenes = {{{regional_scenes}}} | local_scenes = {{{local_scenes}}} | other_topics = {{{other_topics}}} }} For more information, see [[Wikipedia:WikiProject Music genres]]. === Usage === <pre style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | color = | bgcolor = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | popularity = | derivatives = | subgenrelist = | subgenres = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = }} </pre> === Parameters === ;color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music genres/Colours]]. ;bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. ;subgenerelist : Article containing the complete list of subgenre <includeonly> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music genre]] [[ar:قالب:معلومات نوع الموسيقى]] [[be-x-old:Шаблён:Музычны жанр]] [[cs:Šablona:Infobox - hudební žánr]] [[da:Skabelon:Infoboks musikgenre]] [[de:Vorlage:Infobox Genre]] [[fa:الگو:جعبه سبک موسیقی]] [[fr:Modèle:Infobox Musique (style)]] [[hy:Կաղապար:Տեղեկաքարտ Երաժշտական ժանր]] [[id:Templat:Infobox Music genre]] [[it:Template:Genere musicale]] [[ja:Template:Infobox Music genre]] [[ka:თარგი:ინფოდაფა მუსიკალური მიმდინარეობა]] [[ko:틀:음악 장르 정보]] [[mk:Шаблон:Инфокутија Музички жанр]] [[nn:Mal:Infoboks musikksjanger]] [[pl:Szablon:Gatunek muzyki infobox]] [[pt:Predefinição:Info/Gênero musical]] [[ru:Шаблон:Музыкальный жанр]] [[ro:Format:Cutie gen muzical]] [[sk:Šablóna:Infobox Hudobný žáner]] [[sv:Mall:Infobox musikgenre]] [[tr:Şablon:Müzik türü bilgi kutusu]] </includeonly> 4hzheq3r9whvmd2kjn68rtdfxzbsr43 4956078 4956077 2011-11-10T09:13:48Z en>26 Ramadan 0 4956078 wikitext text/x-wiki {{documentation subpage}} <!-- PLEASE ADD METADATA TO THE <includeonly> SECTION AT THE BOTTOM OF THIS PAGE --> {{Infobox music genre | name = {{{name}}} | color = | bgcolor = palegoldenrod | stylistic_origins = {{{stylistic_origins}}} | cultural_origins = {{{cultural_origins}}} | instruments = {{{instruments}}} | popularity = {{{popularity}}} | derivatives = {{{derivatives}}} | subgenrelist = | subgenres = {{{subgenres}}} | fusiongenres = {{{fusiongenres}}} | regional_scenes = {{{regional_scenes}}} | local_scenes = {{{local_scenes}}} | other_topics = {{{other_topics}}} }} For more information, see [[Wikipedia:WikiProject Music genres]]. === Usage === <pre style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | color = | bgcolor = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | popularity = | derivatives = | subgenrelist = | subgenres = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = }} </pre> === Parameters === ;color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music genres/Colours]]. ;bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. ;subgenerelist : Article containing the complete list of subgenre <includeonly> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music genre]] [[ar:قالب:معلومات نوع الموسيقى]] [[ms:Templat:Genrebox]] [[be-x-old:Шаблён:Музычны жанр]] [[cs:Šablona:Infobox - hudební žánr]] [[da:Skabelon:Infoboks musikgenre]] [[de:Vorlage:Infobox Genre]] [[fa:الگو:جعبه سبک موسیقی]] [[fr:Modèle:Infobox Musique (style)]] [[hy:Կաղապար:Տեղեկաքարտ Երաժշտական ժանր]] [[id:Templat:Infobox Music genre]] [[it:Template:Genere musicale]] [[ja:Template:Infobox Music genre]] [[ka:თარგი:ინფოდაფა მუსიკალური მიმდინარეობა]] [[ko:틀:음악 장르 정보]] [[mk:Шаблон:Инфокутија Музички жанр]] [[nn:Mal:Infoboks musikksjanger]] [[pl:Szablon:Gatunek muzyki infobox]] [[pt:Predefinição:Info/Gênero musical]] [[ru:Шаблон:Музыкальный жанр]] [[ro:Format:Cutie gen muzical]] [[sk:Šablóna:Infobox Hudobný žáner]] [[sv:Mall:Infobox musikgenre]] [[tr:Şablon:Müzik türü bilgi kutusu]] </includeonly> napypykv5nfwtzrgroqb3kscsevornv 4956079 4956078 2011-12-27T09:37:26Z en>Nk 0 +bg 4956079 wikitext text/x-wiki {{documentation subpage}} <!-- PLEASE ADD METADATA TO THE <includeonly> SECTION AT THE BOTTOM OF THIS PAGE --> {{Infobox music genre | name = {{{name}}} | color = | bgcolor = palegoldenrod | stylistic_origins = {{{stylistic_origins}}} | cultural_origins = {{{cultural_origins}}} | instruments = {{{instruments}}} | popularity = {{{popularity}}} | derivatives = {{{derivatives}}} | subgenrelist = | subgenres = {{{subgenres}}} | fusiongenres = {{{fusiongenres}}} | regional_scenes = {{{regional_scenes}}} | local_scenes = {{{local_scenes}}} | other_topics = {{{other_topics}}} }} For more information, see [[Wikipedia:WikiProject Music genres]]. === Usage === <pre style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | color = | bgcolor = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | popularity = | derivatives = | subgenrelist = | subgenres = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = }} </pre> === Parameters === ;color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music genres/Colours]]. ;bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. ;subgenerelist : Article containing the complete list of subgenre <includeonly> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music genre]] [[ar:قالب:معلومات نوع الموسيقى]] [[bg:Шаблон:Музикален стил]] [[ms:Templat:Genrebox]] [[be-x-old:Шаблён:Музычны жанр]] [[cs:Šablona:Infobox - hudební žánr]] [[da:Skabelon:Infoboks musikgenre]] [[de:Vorlage:Infobox Genre]] [[fa:الگو:جعبه سبک موسیقی]] [[fr:Modèle:Infobox Musique (style)]] [[hy:Կաղապար:Տեղեկաքարտ Երաժշտական ժանր]] [[id:Templat:Infobox Music genre]] [[it:Template:Genere musicale]] [[ja:Template:Infobox Music genre]] [[ka:თარგი:ინფოდაფა მუსიკალური მიმდინარეობა]] [[ko:틀:음악 장르 정보]] [[mk:Шаблон:Инфокутија Музички жанр]] [[nn:Mal:Infoboks musikksjanger]] [[pl:Szablon:Gatunek muzyki infobox]] [[pt:Predefinição:Info/Gênero musical]] [[ru:Шаблон:Музыкальный жанр]] [[ro:Format:Cutie gen muzical]] [[sk:Šablóna:Infobox Hudobný žáner]] [[sv:Mall:Infobox musikgenre]] [[tr:Şablon:Müzik türü bilgi kutusu]] </includeonly> 31uw601qngu31g19wohc65ahzzph3px 4956080 4956079 2012-12-30T05:43:19Z en>Moscow Connection 0 Adding [[hr:Predložak:Infookvir glazbeni žanr]] 4956080 wikitext text/x-wiki {{documentation subpage}} <!-- PLEASE ADD METADATA TO THE <includeonly> SECTION AT THE BOTTOM OF THIS PAGE --> {{Infobox music genre | name = {{{name}}} | color = | bgcolor = palegoldenrod | stylistic_origins = {{{stylistic_origins}}} | cultural_origins = {{{cultural_origins}}} | instruments = {{{instruments}}} | popularity = {{{popularity}}} | derivatives = {{{derivatives}}} | subgenrelist = | subgenres = {{{subgenres}}} | fusiongenres = {{{fusiongenres}}} | regional_scenes = {{{regional_scenes}}} | local_scenes = {{{local_scenes}}} | other_topics = {{{other_topics}}} }} For more information, see [[Wikipedia:WikiProject Music genres]]. === Usage === <pre style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | color = | bgcolor = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | popularity = | derivatives = | subgenrelist = | subgenres = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = }} </pre> === Parameters === ;color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music genres/Colours]]. ;bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. ;subgenerelist : Article containing the complete list of subgenre <includeonly> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music genre]] [[ar:قالب:معلومات نوع الموسيقى]] [[bg:Шаблон:Музикален стил]] [[ms:Templat:Genrebox]] [[be-x-old:Шаблён:Музычны жанр]] [[cs:Šablona:Infobox - hudební žánr]] [[da:Skabelon:Infoboks musikgenre]] [[de:Vorlage:Infobox Genre]] [[fa:الگو:جعبه سبک موسیقی]] [[fr:Modèle:Infobox Musique (style)]] [[hr:Predložak:Infookvir glazbeni žanr]] [[hy:Կաղապար:Տեղեկաքարտ Երաժշտական ժանր]] [[id:Templat:Infobox Music genre]] [[it:Template:Genere musicale]] [[ja:Template:Infobox Music genre]] [[ka:თარგი:ინფოდაფა მუსიკალური მიმდინარეობა]] [[ko:틀:음악 장르 정보]] [[mk:Шаблон:Инфокутија Музички жанр]] [[nn:Mal:Infoboks musikksjanger]] [[pl:Szablon:Gatunek muzyki infobox]] [[pt:Predefinição:Info/Gênero musical]] [[ru:Шаблон:Музыкальный жанр]] [[ro:Format:Cutie gen muzical]] [[sk:Šablóna:Infobox Hudobný žáner]] [[sv:Mall:Infobox musikgenre]] [[tr:Şablon:Müzik türü bilgi kutusu]] </includeonly> k9jyqf9n5gh8qt2fuowsg6h3t9fqm4m 4956081 4956080 2012-12-30T05:51:11Z en>Moscow Connection 0 Adding [[sl:Predloga:Infopolje Glasbena zvrst]] 4956081 wikitext text/x-wiki {{documentation subpage}} <!-- PLEASE ADD METADATA TO THE <includeonly> SECTION AT THE BOTTOM OF THIS PAGE --> {{Infobox music genre | name = {{{name}}} | color = | bgcolor = palegoldenrod | stylistic_origins = {{{stylistic_origins}}} | cultural_origins = {{{cultural_origins}}} | instruments = {{{instruments}}} | popularity = {{{popularity}}} | derivatives = {{{derivatives}}} | subgenrelist = | subgenres = {{{subgenres}}} | fusiongenres = {{{fusiongenres}}} | regional_scenes = {{{regional_scenes}}} | local_scenes = {{{local_scenes}}} | other_topics = {{{other_topics}}} }} For more information, see [[Wikipedia:WikiProject Music genres]]. === Usage === <pre style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | color = | bgcolor = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | popularity = | derivatives = | subgenrelist = | subgenres = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = }} </pre> === Parameters === ;color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music genres/Colours]]. ;bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. ;subgenerelist : Article containing the complete list of subgenre <includeonly> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music genre]] [[ar:قالب:معلومات نوع الموسيقى]] [[bg:Шаблон:Музикален стил]] [[ms:Templat:Genrebox]] [[be-x-old:Шаблён:Музычны жанр]] [[cs:Šablona:Infobox - hudební žánr]] [[da:Skabelon:Infoboks musikgenre]] [[de:Vorlage:Infobox Genre]] [[fa:الگو:جعبه سبک موسیقی]] [[fr:Modèle:Infobox Musique (style)]] [[hr:Predložak:Infookvir glazbeni žanr]] [[hy:Կաղապար:Տեղեկաքարտ Երաժշտական ժանր]] [[id:Templat:Infobox Music genre]] [[it:Template:Genere musicale]] [[ja:Template:Infobox Music genre]] [[ka:თარგი:ინფოდაფა მუსიკალური მიმდინარეობა]] [[ko:틀:음악 장르 정보]] [[mk:Шаблон:Инфокутија Музички жанр]] [[nn:Mal:Infoboks musikksjanger]] [[pl:Szablon:Gatunek muzyki infobox]] [[pt:Predefinição:Info/Gênero musical]] [[ru:Шаблон:Музыкальный жанр]] [[ro:Format:Cutie gen muzical]] [[sk:Šablóna:Infobox Hudobný žáner]] [[sl:Predloga:Infopolje Glasbena zvrst]] [[sv:Mall:Infobox musikgenre]] [[tr:Şablon:Müzik türü bilgi kutusu]] </includeonly> cf6pehuzqdpf0vgrqdamrjzrl6tnabo 4956082 4956081 2012-12-30T05:57:46Z en>Moscow Connection 0 Adding [[sh:Šablon:Infokutija glazbeni pravac]] 4956082 wikitext text/x-wiki {{documentation subpage}} <!-- PLEASE ADD METADATA TO THE <includeonly> SECTION AT THE BOTTOM OF THIS PAGE --> {{Infobox music genre | name = {{{name}}} | color = | bgcolor = palegoldenrod | stylistic_origins = {{{stylistic_origins}}} | cultural_origins = {{{cultural_origins}}} | instruments = {{{instruments}}} | popularity = {{{popularity}}} | derivatives = {{{derivatives}}} | subgenrelist = | subgenres = {{{subgenres}}} | fusiongenres = {{{fusiongenres}}} | regional_scenes = {{{regional_scenes}}} | local_scenes = {{{local_scenes}}} | other_topics = {{{other_topics}}} }} For more information, see [[Wikipedia:WikiProject Music genres]]. === Usage === <pre style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | color = | bgcolor = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | popularity = | derivatives = | subgenrelist = | subgenres = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = }} </pre> === Parameters === ;color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music genres/Colours]]. ;bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. ;subgenerelist : Article containing the complete list of subgenre <includeonly> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music genre]] [[ar:قالب:معلومات نوع الموسيقى]] [[bg:Шаблон:Музикален стил]] [[ms:Templat:Genrebox]] [[be-x-old:Шаблён:Музычны жанр]] [[cs:Šablona:Infobox - hudební žánr]] [[da:Skabelon:Infoboks musikgenre]] [[de:Vorlage:Infobox Genre]] [[fa:الگو:جعبه سبک موسیقی]] [[fr:Modèle:Infobox Musique (style)]] [[hr:Predložak:Infookvir glazbeni žanr]] [[hy:Կաղապար:Տեղեկաքարտ Երաժշտական ժանր]] [[id:Templat:Infobox Music genre]] [[it:Template:Genere musicale]] [[ja:Template:Infobox Music genre]] [[ka:თარგი:ინფოდაფა მუსიკალური მიმდინარეობა]] [[ko:틀:음악 장르 정보]] [[mk:Шаблон:Инфокутија Музички жанр]] [[nn:Mal:Infoboks musikksjanger]] [[pl:Szablon:Gatunek muzyki infobox]] [[pt:Predefinição:Info/Gênero musical]] [[ru:Шаблон:Музыкальный жанр]] [[ro:Format:Cutie gen muzical]] [[sh:Šablon:Infokutija glazbeni pravac]] [[sk:Šablóna:Infobox Hudobný žáner]] [[sl:Predloga:Infopolje Glasbena zvrst]] [[sv:Mall:Infobox musikgenre]] [[tr:Şablon:Müzik türü bilgi kutusu]] </includeonly> tso2b1e1ou3u7qoy2a2gsg2v0s3gcwn 4956083 4956082 2012-12-30T06:19:39Z en>Moscow Connection 0 Adding [[bs:Šablon:Infokutija muzički pravac]], [[sr:Шаблон:Музички жанр ћирилица]] 4956083 wikitext text/x-wiki {{documentation subpage}} <!-- PLEASE ADD METADATA TO THE <includeonly> SECTION AT THE BOTTOM OF THIS PAGE --> {{Infobox music genre | name = {{{name}}} | color = | bgcolor = palegoldenrod | stylistic_origins = {{{stylistic_origins}}} | cultural_origins = {{{cultural_origins}}} | instruments = {{{instruments}}} | popularity = {{{popularity}}} | derivatives = {{{derivatives}}} | subgenrelist = | subgenres = {{{subgenres}}} | fusiongenres = {{{fusiongenres}}} | regional_scenes = {{{regional_scenes}}} | local_scenes = {{{local_scenes}}} | other_topics = {{{other_topics}}} }} For more information, see [[Wikipedia:WikiProject Music genres]]. === Usage === <pre style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | color = | bgcolor = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | popularity = | derivatives = | subgenrelist = | subgenres = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = }} </pre> === Parameters === ;color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music genres/Colours]]. ;bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. ;subgenerelist : Article containing the complete list of subgenre <includeonly> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music genre]] [[ar:قالب:معلومات نوع الموسيقى]] [[bg:Шаблон:Музикален стил]] [[ms:Templat:Genrebox]] [[be-x-old:Шаблён:Музычны жанр]] [[bs:Šablon:Infokutija muzički pravac]] [[cs:Šablona:Infobox - hudební žánr]] [[da:Skabelon:Infoboks musikgenre]] [[de:Vorlage:Infobox Genre]] [[fa:الگو:جعبه سبک موسیقی]] [[fr:Modèle:Infobox Musique (style)]] [[hr:Predložak:Infookvir glazbeni žanr]] [[hy:Կաղապար:Տեղեկաքարտ Երաժշտական ժանր]] [[id:Templat:Infobox Music genre]] [[it:Template:Genere musicale]] [[ja:Template:Infobox Music genre]] [[ka:თარგი:ინფოდაფა მუსიკალური მიმდინარეობა]] [[ko:틀:음악 장르 정보]] [[mk:Шаблон:Инфокутија Музички жанр]] [[nn:Mal:Infoboks musikksjanger]] [[pl:Szablon:Gatunek muzyki infobox]] [[pt:Predefinição:Info/Gênero musical]] [[ru:Шаблон:Музыкальный жанр]] [[ro:Format:Cutie gen muzical]] [[sh:Šablon:Infokutija glazbeni pravac]] [[sk:Šablóna:Infobox Hudobný žáner]] [[sl:Predloga:Infopolje Glasbena zvrst]] [[sr:Шаблон:Музички жанр ћирилица]] [[sv:Mall:Infobox musikgenre]] [[tr:Şablon:Müzik türü bilgi kutusu]] </includeonly> 8k3w8z128s757mvbu2shk8xb34sv0kg 4956084 4956083 2012-12-30T06:29:08Z en>Moscow Connection 0 interwiki 4956084 wikitext text/x-wiki {{documentation subpage}} <!-- PLEASE ADD METADATA TO THE <includeonly> SECTION AT THE BOTTOM OF THIS PAGE --> {{Infobox music genre | name = {{{name}}} | color = | bgcolor = palegoldenrod | stylistic_origins = {{{stylistic_origins}}} | cultural_origins = {{{cultural_origins}}} | instruments = {{{instruments}}} | popularity = {{{popularity}}} | derivatives = {{{derivatives}}} | subgenrelist = | subgenres = {{{subgenres}}} | fusiongenres = {{{fusiongenres}}} | regional_scenes = {{{regional_scenes}}} | local_scenes = {{{local_scenes}}} | other_topics = {{{other_topics}}} }} For more information, see [[Wikipedia:WikiProject Music genres]]. === Usage === <pre style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | color = | bgcolor = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | popularity = | derivatives = | subgenrelist = | subgenres = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = }} </pre> === Parameters === ;color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music genres/Colours]]. ;bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. ;subgenerelist : Article containing the complete list of subgenre <includeonly> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music genre]] [[ar:قالب:معلومات نوع الموسيقى]] [[bg:Шаблон:Музикален стил]] [[ms:Templat:Genrebox]] [[be-x-old:Шаблён:Музычны жанр]] [[bs:Šablon:Infokutija muzički pravac]] [[cs:Šablona:Infobox - hudební žánr]] [[da:Skabelon:Infoboks musikgenre]] [[de:Vorlage:Infobox Genre]] [[fa:الگو:جعبه سبک موسیقی]] [[fr:Modèle:Infobox Musique (style)]] [[hr:Predložak:Infookvir glazbeni žanr]] [[hy:Կաղապար:Տեղեկաքարտ Երաժշտական ժանր]] [[id:Templat:Infobox Music genre]] [[it:Template:Genere musicale]] [[ja:Template:Infobox Music genre]] [[ka:თარგი:ინფოდაფა მუსიკალური მიმდინარეობა]] [[ko:틀:음악 장르 정보]] [[mk:Шаблон:Инфокутија Музички жанр]] [[no:Mal:Infoboks musikksjanger]] [[oc:Modèl:Infobox Musica (genre)]] [[nn:Mal:Infoboks musikksjanger]] [[pl:Szablon:Gatunek muzyki infobox]] [[pt:Predefinição:Info/Gênero musical]] [[ru:Шаблон:Музыкальный жанр]] [[ro:Format:Infocaseta Gen muzical]] [[sh:Šablon:Infokutija glazbeni pravac]] [[sk:Šablóna:Infobox Hudobný žáner]] [[sl:Predloga:Infopolje Glasbena zvrst]] [[sr:Шаблон:Музички жанр ћирилица]] [[sv:Mall:Infobox musikgenre]] [[tr:Şablon:Müzik türü bilgi kutusu]] </includeonly> nlqk7l01r8eqvcwhwv6fmpgydbwc94a 4956085 4956084 2012-12-30T06:35:08Z en>Moscow Connection 0 Adding [[ms:Templat:Genrebox]] 4956085 wikitext text/x-wiki {{documentation subpage}} <!-- PLEASE ADD METADATA TO THE <includeonly> SECTION AT THE BOTTOM OF THIS PAGE --> {{Infobox music genre | name = {{{name}}} | color = | bgcolor = palegoldenrod | stylistic_origins = {{{stylistic_origins}}} | cultural_origins = {{{cultural_origins}}} | instruments = {{{instruments}}} | popularity = {{{popularity}}} | derivatives = {{{derivatives}}} | subgenrelist = | subgenres = {{{subgenres}}} | fusiongenres = {{{fusiongenres}}} | regional_scenes = {{{regional_scenes}}} | local_scenes = {{{local_scenes}}} | other_topics = {{{other_topics}}} }} For more information, see [[Wikipedia:WikiProject Music genres]]. === Usage === <pre style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | color = | bgcolor = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | popularity = | derivatives = | subgenrelist = | subgenres = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = }} </pre> === Parameters === ;color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music genres/Colours]]. ;bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. ;subgenerelist : Article containing the complete list of subgenre <includeonly> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music genre]] [[ar:قالب:معلومات نوع الموسيقى]] [[bg:Шаблон:Музикален стил]] [[ms:Templat:Genrebox]] [[be-x-old:Шаблён:Музычны жанр]] [[bs:Šablon:Infokutija muzički pravac]] [[cs:Šablona:Infobox - hudební žánr]] [[da:Skabelon:Infoboks musikgenre]] [[de:Vorlage:Infobox Genre]] [[fa:الگو:جعبه سبک موسیقی]] [[fr:Modèle:Infobox Musique (style)]] [[hr:Predložak:Infookvir glazbeni žanr]] [[hy:Կաղապար:Տեղեկաքարտ Երաժշտական ժանր]] [[id:Templat:Infobox Music genre]] [[it:Template:Genere musicale]] [[ja:Template:Infobox Music genre]] [[ka:თარგი:ინფოდაფა მუსიკალური მიმდინარეობა]] [[ko:틀:음악 장르 정보]] [[mk:Шаблон:Инфокутија Музички жанр]] [[ms:Templat:Genrebox]] [[no:Mal:Infoboks musikksjanger]] [[oc:Modèl:Infobox Musica (genre)]] [[nn:Mal:Infoboks musikksjanger]] [[pl:Szablon:Gatunek muzyki infobox]] [[pt:Predefinição:Info/Gênero musical]] [[ru:Шаблон:Музыкальный жанр]] [[ro:Format:Infocaseta Gen muzical]] [[sh:Šablon:Infokutija glazbeni pravac]] [[sk:Šablóna:Infobox Hudobný žáner]] [[sl:Predloga:Infopolje Glasbena zvrst]] [[sr:Шаблон:Музички жанр ћирилица]] [[sv:Mall:Infobox musikgenre]] [[tr:Şablon:Müzik türü bilgi kutusu]] </includeonly> kn180ifb14maly2yxkkhhcasvwz8q3v 4956086 4956085 2012-12-30T06:38:14Z en>Moscow Connection 0 Adding [[uk:Шаблон:Музичний жанр]] 4956086 wikitext text/x-wiki {{documentation subpage}} <!-- PLEASE ADD METADATA TO THE <includeonly> SECTION AT THE BOTTOM OF THIS PAGE --> {{Infobox music genre | name = {{{name}}} | color = | bgcolor = palegoldenrod | stylistic_origins = {{{stylistic_origins}}} | cultural_origins = {{{cultural_origins}}} | instruments = {{{instruments}}} | popularity = {{{popularity}}} | derivatives = {{{derivatives}}} | subgenrelist = | subgenres = {{{subgenres}}} | fusiongenres = {{{fusiongenres}}} | regional_scenes = {{{regional_scenes}}} | local_scenes = {{{local_scenes}}} | other_topics = {{{other_topics}}} }} For more information, see [[Wikipedia:WikiProject Music genres]]. === Usage === <pre style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | color = | bgcolor = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | popularity = | derivatives = | subgenrelist = | subgenres = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = }} </pre> === Parameters === ;color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music genres/Colours]]. ;bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. ;subgenerelist : Article containing the complete list of subgenre <includeonly> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music genre]] [[ar:قالب:معلومات نوع الموسيقى]] [[bg:Шаблон:Музикален стил]] [[ms:Templat:Genrebox]] [[be-x-old:Шаблён:Музычны жанр]] [[bs:Šablon:Infokutija muzički pravac]] [[cs:Šablona:Infobox - hudební žánr]] [[da:Skabelon:Infoboks musikgenre]] [[de:Vorlage:Infobox Genre]] [[fa:الگو:جعبه سبک موسیقی]] [[fr:Modèle:Infobox Musique (style)]] [[hr:Predložak:Infookvir glazbeni žanr]] [[hy:Կաղապար:Տեղեկաքարտ Երաժշտական ժանր]] [[id:Templat:Infobox Music genre]] [[it:Template:Genere musicale]] [[ja:Template:Infobox Music genre]] [[ka:თარგი:ინფოდაფა მუსიკალური მიმდინარეობა]] [[ko:틀:음악 장르 정보]] [[mk:Шаблон:Инфокутија Музички жанр]] [[ms:Templat:Genrebox]] [[no:Mal:Infoboks musikksjanger]] [[oc:Modèl:Infobox Musica (genre)]] [[nn:Mal:Infoboks musikksjanger]] [[pl:Szablon:Gatunek muzyki infobox]] [[pt:Predefinição:Info/Gênero musical]] [[ru:Шаблон:Музыкальный жанр]] [[ro:Format:Infocaseta Gen muzical]] [[sh:Šablon:Infokutija glazbeni pravac]] [[sk:Šablóna:Infobox Hudobný žáner]] [[sl:Predloga:Infopolje Glasbena zvrst]] [[sr:Шаблон:Музички жанр ћирилица]] [[sv:Mall:Infobox musikgenre]] [[tr:Şablon:Müzik türü bilgi kutusu]] [[uk:Шаблон:Музичний жанр]] </includeonly> i6bzkazifr44pmgy42dgp06zi2hf0at 4956087 4956086 2012-12-30T06:46:38Z en>Moscow Connection 0 Adding [[el:Πρότυπο:Μουσικό είδος]] 4956087 wikitext text/x-wiki {{documentation subpage}} <!-- PLEASE ADD METADATA TO THE <includeonly> SECTION AT THE BOTTOM OF THIS PAGE --> {{Infobox music genre | name = {{{name}}} | color = | bgcolor = palegoldenrod | stylistic_origins = {{{stylistic_origins}}} | cultural_origins = {{{cultural_origins}}} | instruments = {{{instruments}}} | popularity = {{{popularity}}} | derivatives = {{{derivatives}}} | subgenrelist = | subgenres = {{{subgenres}}} | fusiongenres = {{{fusiongenres}}} | regional_scenes = {{{regional_scenes}}} | local_scenes = {{{local_scenes}}} | other_topics = {{{other_topics}}} }} For more information, see [[Wikipedia:WikiProject Music genres]]. === Usage === <pre style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | color = | bgcolor = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | popularity = | derivatives = | subgenrelist = | subgenres = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = }} </pre> === Parameters === ;color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music genres/Colours]]. ;bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. ;subgenerelist : Article containing the complete list of subgenre <includeonly> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music genre]] [[ar:قالب:معلومات نوع الموسيقى]] [[bg:Шаблон:Музикален стил]] [[ms:Templat:Genrebox]] [[be-x-old:Шаблён:Музычны жанр]] [[bs:Šablon:Infokutija muzički pravac]] [[cs:Šablona:Infobox - hudební žánr]] [[da:Skabelon:Infoboks musikgenre]] [[de:Vorlage:Infobox Genre]] [[el:Πρότυπο:Μουσικό είδος]] [[fa:الگو:جعبه سبک موسیقی]] [[fr:Modèle:Infobox Musique (style)]] [[hr:Predložak:Infookvir glazbeni žanr]] [[hy:Կաղապար:Տեղեկաքարտ Երաժշտական ժանր]] [[id:Templat:Infobox Music genre]] [[it:Template:Genere musicale]] [[ja:Template:Infobox Music genre]] [[ka:თარგი:ინფოდაფა მუსიკალური მიმდინარეობა]] [[ko:틀:음악 장르 정보]] [[mk:Шаблон:Инфокутија Музички жанр]] [[ms:Templat:Genrebox]] [[no:Mal:Infoboks musikksjanger]] [[oc:Modèl:Infobox Musica (genre)]] [[nn:Mal:Infoboks musikksjanger]] [[pl:Szablon:Gatunek muzyki infobox]] [[pt:Predefinição:Info/Gênero musical]] [[ru:Шаблон:Музыкальный жанр]] [[ro:Format:Infocaseta Gen muzical]] [[sh:Šablon:Infokutija glazbeni pravac]] [[sk:Šablóna:Infobox Hudobný žáner]] [[sl:Predloga:Infopolje Glasbena zvrst]] [[sr:Шаблон:Музички жанр ћирилица]] [[sv:Mall:Infobox musikgenre]] [[tr:Şablon:Müzik türü bilgi kutusu]] [[uk:Шаблон:Музичний жанр]] </includeonly> ea46vte0pk8imdoymhgoacbtc5foryu 4956088 4956087 2012-12-30T06:50:26Z en>Moscow Connection 0 4956088 wikitext text/x-wiki {{documentation subpage}} <!-- PLEASE ADD METADATA TO THE <includeonly> SECTION AT THE BOTTOM OF THIS PAGE --> {{Infobox music genre | name = {{{name}}} | color = | bgcolor = palegoldenrod | stylistic_origins = {{{stylistic_origins}}} | cultural_origins = {{{cultural_origins}}} | instruments = {{{instruments}}} | popularity = {{{popularity}}} | derivatives = {{{derivatives}}} | subgenrelist = | subgenres = {{{subgenres}}} | fusiongenres = {{{fusiongenres}}} | regional_scenes = {{{regional_scenes}}} | local_scenes = {{{local_scenes}}} | other_topics = {{{other_topics}}} }} For more information, see [[Wikipedia:WikiProject Music genres]]. === Usage === <pre style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | color = | bgcolor = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | popularity = | derivatives = | subgenrelist = | subgenres = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = }} </pre> === Parameters === ;color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music genres/Colours]]. ;bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. ;subgenerelist : Article containing the complete list of subgenre <includeonly> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music genre]] [[ar:قالب:معلومات نوع الموسيقى]] [[bg:Шаблон:Музикален стил]] [[be-x-old:Шаблён:Музычны жанр]] [[bs:Šablon:Infokutija muzički pravac]] [[cs:Šablona:Infobox - hudební žánr]] [[da:Skabelon:Infoboks musikgenre]] [[de:Vorlage:Infobox Genre]] [[el:Πρότυπο:Μουσικό είδος]] [[fa:الگو:جعبه سبک موسیقی]] [[fr:Modèle:Infobox Musique (style)]] [[hr:Predložak:Infookvir glazbeni žanr]] [[hy:Կաղապար:Տեղեկաքարտ Երաժշտական ժանր]] [[id:Templat:Infobox Music genre]] [[it:Template:Genere musicale]] [[ja:Template:Infobox Music genre]] [[ka:თარგი:ინფოდაფა მუსიკალური მიმდინარეობა]] [[ko:틀:음악 장르 정보]] [[mk:Шаблон:Инфокутија Музички жанр]] [[ms:Templat:Genrebox]] [[no:Mal:Infoboks musikksjanger]] [[oc:Modèl:Infobox Musica (genre)]] [[nn:Mal:Infoboks musikksjanger]] [[pl:Szablon:Gatunek muzyki infobox]] [[pt:Predefinição:Info/Gênero musical]] [[ru:Шаблон:Музыкальный жанр]] [[ro:Format:Infocaseta Gen muzical]] [[sh:Šablon:Infokutija glazbeni pravac]] [[sk:Šablóna:Infobox Hudobný žáner]] [[sl:Predloga:Infopolje Glasbena zvrst]] [[sr:Шаблон:Музички жанр ћирилица]] [[sv:Mall:Infobox musikgenre]] [[tr:Şablon:Müzik türü bilgi kutusu]] [[uk:Шаблон:Музичний жанр]] </includeonly> kjcl24nrki5lz5piasgcw4qwke23lz8 4956089 4956088 2012-12-30T07:06:19Z en>Moscow Connection 0 Adding [[be:Шаблон:Музычны жанр]] 4956089 wikitext text/x-wiki {{documentation subpage}} <!-- PLEASE ADD METADATA TO THE <includeonly> SECTION AT THE BOTTOM OF THIS PAGE --> {{Infobox music genre | name = {{{name}}} | color = | bgcolor = palegoldenrod | stylistic_origins = {{{stylistic_origins}}} | cultural_origins = {{{cultural_origins}}} | instruments = {{{instruments}}} | popularity = {{{popularity}}} | derivatives = {{{derivatives}}} | subgenrelist = | subgenres = {{{subgenres}}} | fusiongenres = {{{fusiongenres}}} | regional_scenes = {{{regional_scenes}}} | local_scenes = {{{local_scenes}}} | other_topics = {{{other_topics}}} }} For more information, see [[Wikipedia:WikiProject Music genres]]. === Usage === <pre style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | color = | bgcolor = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | popularity = | derivatives = | subgenrelist = | subgenres = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = }} </pre> === Parameters === ;color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music genres/Colours]]. ;bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. ;subgenerelist : Article containing the complete list of subgenre <includeonly> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music genre]] [[ar:قالب:معلومات نوع الموسيقى]] [[bg:Шаблон:Музикален стил]] [[be:Шаблон:Музычны жанр]] [[be-x-old:Шаблён:Музычны жанр]] [[bs:Šablon:Infokutija muzički pravac]] [[cs:Šablona:Infobox - hudební žánr]] [[da:Skabelon:Infoboks musikgenre]] [[de:Vorlage:Infobox Genre]] [[el:Πρότυπο:Μουσικό είδος]] [[fa:الگو:جعبه سبک موسیقی]] [[fr:Modèle:Infobox Musique (style)]] [[hr:Predložak:Infookvir glazbeni žanr]] [[hy:Կաղապար:Տեղեկաքարտ Երաժշտական ժանր]] [[id:Templat:Infobox Music genre]] [[it:Template:Genere musicale]] [[ja:Template:Infobox Music genre]] [[ka:თარგი:ინფოდაფა მუსიკალური მიმდინარეობა]] [[ko:틀:음악 장르 정보]] [[mk:Шаблон:Инфокутија Музички жанр]] [[ms:Templat:Genrebox]] [[oc:Modèl:Infobox Musica (genre)]] [[no:Mal:Infoboks musikksjanger]] [[nn:Mal:Infoboks musikksjanger]] [[pl:Szablon:Gatunek muzyki infobox]] [[pt:Predefinição:Info/Gênero musical]] [[ru:Шаблон:Музыкальный жанр]] [[ro:Format:Infocaseta Gen muzical]] [[sh:Šablon:Infokutija glazbeni pravac]] [[sk:Šablóna:Infobox Hudobný žáner]] [[sl:Predloga:Infopolje Glasbena zvrst]] [[sr:Шаблон:Музички жанр ћирилица]] [[sv:Mall:Infobox musikgenre]] [[tr:Şablon:Müzik türü bilgi kutusu]] [[uk:Шаблон:Музичний жанр]] </includeonly> o0tsilyir46zsxuv2su1rtzq9mmb1ko 4956090 4956089 2013-01-09T09:45:23Z en>Filelakeshoe 0 removed 4956090 wikitext text/x-wiki {{documentation subpage}} <!-- PLEASE ADD METADATA TO THE <includeonly> SECTION AT THE BOTTOM OF THIS PAGE --> {{Infobox music genre | name = {{{name}}} | color = | bgcolor = palegoldenrod | stylistic_origins = {{{stylistic_origins}}} | cultural_origins = {{{cultural_origins}}} | instruments = {{{instruments}}} | derivatives = {{{derivatives}}} | subgenrelist = | subgenres = {{{subgenres}}} | fusiongenres = {{{fusiongenres}}} | regional_scenes = {{{regional_scenes}}} | local_scenes = {{{local_scenes}}} | other_topics = {{{other_topics}}} }} For more information, see [[Wikipedia:WikiProject Music genres]]. === Usage === <pre style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | color = | bgcolor = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | derivatives = | subgenrelist = | subgenres = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = }} </pre> === Parameters === ;color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music genres/Colours]]. ;bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. ;subgenerelist : Article containing the complete list of subgenre <includeonly> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music genre]] [[ar:قالب:معلومات نوع الموسيقى]] [[bg:Шаблон:Музикален стил]] [[be:Шаблон:Музычны жанр]] [[be-x-old:Шаблён:Музычны жанр]] [[bs:Šablon:Infokutija muzički pravac]] [[cs:Šablona:Infobox - hudební žánr]] [[da:Skabelon:Infoboks musikgenre]] [[de:Vorlage:Infobox Genre]] [[el:Πρότυπο:Μουσικό είδος]] [[fa:الگو:جعبه سبک موسیقی]] [[fr:Modèle:Infobox Musique (style)]] [[hr:Predložak:Infookvir glazbeni žanr]] [[hy:Կաղապար:Տեղեկաքարտ Երաժշտական ժանր]] [[id:Templat:Infobox Music genre]] [[it:Template:Genere musicale]] [[ja:Template:Infobox Music genre]] [[ka:თარგი:ინფოდაფა მუსიკალური მიმდინარეობა]] [[ko:틀:음악 장르 정보]] [[mk:Шаблон:Инфокутија Музички жанр]] [[ms:Templat:Genrebox]] [[oc:Modèl:Infobox Musica (genre)]] [[no:Mal:Infoboks musikksjanger]] [[nn:Mal:Infoboks musikksjanger]] [[pl:Szablon:Gatunek muzyki infobox]] [[pt:Predefinição:Info/Gênero musical]] [[ru:Шаблон:Музыкальный жанр]] [[ro:Format:Infocaseta Gen muzical]] [[sh:Šablon:Infokutija glazbeni pravac]] [[sk:Šablóna:Infobox Hudobný žáner]] [[sl:Predloga:Infopolje Glasbena zvrst]] [[sr:Шаблон:Музички жанр ћирилица]] [[sv:Mall:Infobox musikgenre]] [[tr:Şablon:Müzik türü bilgi kutusu]] [[uk:Шаблон:Музичний жанр]] </includeonly> e4vs1y2txcrylof43ew8ejg7kmu1pna 4956091 4956090 2013-02-02T05:33:46Z en>ErikvanB 0 +iw [[:nl:Sjabloon:Infobox muziekgenre]] 4956091 wikitext text/x-wiki {{documentation subpage}} <!-- PLEASE ADD METADATA TO THE <includeonly> SECTION AT THE BOTTOM OF THIS PAGE --> {{Infobox music genre | name = {{{name}}} | color = | bgcolor = palegoldenrod | stylistic_origins = {{{stylistic_origins}}} | cultural_origins = {{{cultural_origins}}} | instruments = {{{instruments}}} | derivatives = {{{derivatives}}} | subgenrelist = | subgenres = {{{subgenres}}} | fusiongenres = {{{fusiongenres}}} | regional_scenes = {{{regional_scenes}}} | local_scenes = {{{local_scenes}}} | other_topics = {{{other_topics}}} }} For more information, see [[Wikipedia:WikiProject Music genres]]. === Usage === <pre style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | color = | bgcolor = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | derivatives = | subgenrelist = | subgenres = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = }} </pre> === Parameters === ;color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music genres/Colours]]. ;bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. ;subgenerelist : Article containing the complete list of subgenre <includeonly> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music genre]] [[ar:قالب:معلومات نوع الموسيقى]] [[bg:Шаблон:Музикален стил]] [[be:Шаблон:Музычны жанр]] [[be-x-old:Шаблён:Музычны жанр]] [[bs:Šablon:Infokutija muzički pravac]] [[cs:Šablona:Infobox - hudební žánr]] [[da:Skabelon:Infoboks musikgenre]] [[de:Vorlage:Infobox Genre]] [[el:Πρότυπο:Μουσικό είδος]] [[fa:الگو:جعبه سبک موسیقی]] [[fr:Modèle:Infobox Musique (style)]] [[hr:Predložak:Infookvir glazbeni žanr]] [[hy:Կաղապար:Տեղեկաքարտ Երաժշտական ժանր]] [[id:Templat:Infobox Music genre]] [[it:Template:Genere musicale]] [[ja:Template:Infobox Music genre]] [[ka:თარგი:ინფოდაფა მუსიკალური მიმდინარეობა]] [[ko:틀:음악 장르 정보]] [[mk:Шаблон:Инфокутија Музички жанр]] [[ms:Templat:Genrebox]] [[oc:Modèl:Infobox Musica (genre)]] [[nl:Sjabloon:Infobox muziekgenre]] [[no:Mal:Infoboks musikksjanger]] [[nn:Mal:Infoboks musikksjanger]] [[pl:Szablon:Gatunek muzyki infobox]] [[pt:Predefinição:Info/Gênero musical]] [[ru:Шаблон:Музыкальный жанр]] [[ro:Format:Infocaseta Gen muzical]] [[sh:Šablon:Infokutija glazbeni pravac]] [[sk:Šablóna:Infobox Hudobný žáner]] [[sl:Predloga:Infopolje Glasbena zvrst]] [[sr:Шаблон:Музички жанр ћирилица]] [[sv:Mall:Infobox musikgenre]] [[tr:Şablon:Müzik türü bilgi kutusu]] [[uk:Шаблон:Музичний жанр]] </includeonly> gzx6gwwgel4t9snz6s6cgyj7pg5vgy4 4956092 4956091 2013-03-28T10:59:23Z en>DixonDBot 0 Migrating 35 interwiki links, now provided by [[Wikipedia:Wikidata|Wikidata]] on [[d:Q5618084]] 4956092 wikitext text/x-wiki {{documentation subpage}} <!-- PLEASE ADD METADATA TO THE <includeonly> SECTION AT THE BOTTOM OF THIS PAGE --> {{Infobox music genre | name = {{{name}}} | color = | bgcolor = palegoldenrod | stylistic_origins = {{{stylistic_origins}}} | cultural_origins = {{{cultural_origins}}} | instruments = {{{instruments}}} | derivatives = {{{derivatives}}} | subgenrelist = | subgenres = {{{subgenres}}} | fusiongenres = {{{fusiongenres}}} | regional_scenes = {{{regional_scenes}}} | local_scenes = {{{local_scenes}}} | other_topics = {{{other_topics}}} }} For more information, see [[Wikipedia:WikiProject Music genres]]. === Usage === <pre style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | color = | bgcolor = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | derivatives = | subgenrelist = | subgenres = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = }} </pre> === Parameters === ;color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music genres/Colours]]. ;bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. ;subgenerelist : Article containing the complete list of subgenre <includeonly> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music genre]] </includeonly> 8ceppznrh29gfaka10y0r8yfrspxz0p 4956093 4956092 2013-11-16T00:50:18Z en>Frietjes 0 /* Usage */ 4956093 wikitext text/x-wiki {{documentation subpage}} <!-- PLEASE ADD METADATA TO THE <includeonly> SECTION AT THE BOTTOM OF THIS PAGE --> {{Infobox music genre | name = {{{name}}} | color = | bgcolor = palegoldenrod | stylistic_origins = {{{stylistic_origins}}} | cultural_origins = {{{cultural_origins}}} | instruments = {{{instruments}}} | derivatives = {{{derivatives}}} | subgenrelist = | subgenres = {{{subgenres}}} | fusiongenres = {{{fusiongenres}}} | regional_scenes = {{{regional_scenes}}} | local_scenes = {{{local_scenes}}} | other_topics = {{{other_topics}}} }} For more information, see [[Wikipedia:WikiProject Music genres]]. === Usage === <pre style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | color = | bgcolor = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | derivatives = | subgenrelist = | subgenres = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = | footnotes = }} </pre> === Parameters === ;color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music genres/Colours]]. ;bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. ;subgenerelist : Article containing the complete list of subgenre <includeonly> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music genre]] </includeonly> 15bj1wz3mlxdtpxgsyhn8nle2tsvvw6 4956094 4956093 2013-12-20T14:13:24Z en>Tamzin 0 update for new parameters 4956094 wikitext text/x-wiki {{documentation subpage}} <!-- PLEASE ADD METADATA TO THE <includeonly> SECTION AT THE BOTTOM OF THIS PAGE --> {{Infobox music genre | name = {{{name}}} | color = | bgcolor = palegoldenrod | stylistic_origins = {{{stylistic_origins}}} | cultural_origins = {{{cultural_origins}}} | instruments = {{{instruments}}} | derivatives = {{{derivatives}}} | subgenrelist = | subgenres = {{{subgenres}}} | fusiongenres = {{{fusiongenres}}} | regional_scenes = {{{regional_scenes}}} | local_scenes = {{{local_scenes}}} | other_topics = {{{other_topics}}} | current_year = yes }} For more information, see [[Wikipedia:WikiProject Music genres]]. === Usage === <pre style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | color = | bgcolor = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | derivatives = | subgenrelist = | subgenres = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = | footnotes = | current_year = <!-- set to "yes" for automatic link to "<current year> in <genre>" article; see template documentation for more info --> }} </pre> === Parameters === ;color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music genres/Colours]]. ;bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. ;subgenerelist : Article containing the complete list of subgenre ;current_year : set to <code>yes</code> to include a link to the "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" article at the bottom of the infobox. Link will update automatically for new years, once the "<new year> in <genre>" article has been written. (If no article has been written for the old year nor the new year, it will redlink the new year's article to encourage its creation.) If the link does not update, try [[Help:Purge|purging the page]]. Has two optional further parameters: :;current_year_title : The "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" function assumes that the current page's title is the genre's name (i.e., if you use this on [[classical music]], it will link to "{{CURRENTYEAR}} in classical music"). If that is not the case, use this parameter to specify the genre's name. The annual-update feature will work just the same. :;current_year_override : This overrides the whole parameter, for if the desired article uses some unusual title formulation (e.g. "2010s in classical music"). If this parameter is used, the link will '''''not''''' update for new years. <includeonly> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music genre]] </includeonly> id8g61izdqwplxpvrkvr0rdn410fb1f 4956095 4956094 2014-06-24T22:21:23Z en>Funandtrvl 0 updte 4956095 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!------------------------------------------------------------------- Place categories where indicated at the bottom of this page, please; interwikis to Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]). --------------------------------------------------------------------> {{Infobox music genre | name = {{{name}}} | color = | bgcolor = palegoldenrod | stylistic_origins = {{{stylistic_origins}}} | cultural_origins = {{{cultural_origins}}} | instruments = {{{instruments}}} | derivatives = {{{derivatives}}} | subgenrelist = | subgenres = {{{subgenres}}} | fusiongenres = {{{fusiongenres}}} | regional_scenes = {{{regional_scenes}}} | local_scenes = {{{local_scenes}}} | other_topics = {{{other_topics}}} | current_year = yes }} For more information, see the [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force|WikiProject Music/Music genres task force]]. === Usage === <pre style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | color = | bgcolor = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | derivatives = | subgenres = | subgenrelist = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = | footnotes = | current_year = <!-- set to "yes" for automatic link to "<current year> in <genre>" article; see template documentation for more info --> }} </pre> === Parameters === ;color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force/Colours|WikiProject Music/Music genres task force/Colours]]. ;bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. ;subgenerelist : Article containing the complete list of subgenre ;current_year : set to <code>yes</code> to include a link to the "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" article at the bottom of the infobox. Link will update automatically for new years, once the "<new year> in <genre>" article has been written. (If no article has been written for the old year nor the new year, it will redlink the new year's article to encourage its creation.) If the link does not update, try [[Help:Purge|purging the page]]. Has two optional further parameters: :;current_year_title : The "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" function assumes that the current page's title is the genre's name (i.e., if you use this on [[classical music]], it will link to "{{CURRENTYEAR}} in classical music"). If that is not the case, use this parameter to specify the genre's name. The annual-update feature will work just the same. :;current_year_override : This overrides the whole parameter, for if the desired article uses some unusual title formulation (e.g. "2010s in classical music"). If this parameter is used, the link will '''''not''''' update for new years. <includeonly> {{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox | | <!------------------------------------------------------------------- Categories below here, please; interwikis to Wikidata. --------------------------------------------------------------------> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music Genre]] }}</includeonly> fwaofswc7ptq1tplnp4vlhykvazbegd 4956096 4956095 2015-07-31T11:18:50Z en>Pigsonthewing 0 + 4956096 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!------------------------------------------------------------------- Place categories where indicated at the bottom of this page, please; interwikis to Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]). --------------------------------------------------------------------> {{Infobox music genre | name = {{{name}}} | native_name = {{{native_name}}} | etymology = {{{etymology|}}} | color = | bgcolor = palegoldenrod | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = {{{stylistic_origins}}} | cultural_origins = {{{cultural_origins}}} | instruments = {{{instruments}}} | derivatives = {{{derivatives}}} | subgenrelist = | subgenres = {{{subgenres}}} | fusiongenres = {{{fusiongenres}}} | regional_scenes = {{{regional_scenes}}} | local_scenes = {{{local_scenes}}} | other_topics = {{{other_topics}}} | current_year = yes }} For more information, see the [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force|WikiProject Music/Music genres task force]]. === Usage === <pre style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | color = | bgcolor = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | derivatives = | subgenres = | subgenrelist = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = | footnotes = | current_year = <!-- set to "yes" for automatic link to "<current year> in <genre>" article; see template documentation for more info --> }} </pre> === Parameters === ;color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force/Colours|WikiProject Music/Music genres task force/Colours]]. ;bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. ;subgenerelist : Article containing the complete list of subgenre ;current_year : set to <code>yes</code> to include a link to the "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" article at the bottom of the infobox. Link will update automatically for new years, once the "<new year> in <genre>" article has been written. (If no article has been written for the old year nor the new year, it will redlink the new year's article to encourage its creation.) If the link does not update, try [[Help:Purge|purging the page]]. Has two optional further parameters: :;current_year_title : The "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" function assumes that the current page's title is the genre's name (i.e., if you use this on [[classical music]], it will link to "{{CURRENTYEAR}} in classical music"). If that is not the case, use this parameter to specify the genre's name. The annual-update feature will work just the same. :;current_year_override : This overrides the whole parameter, for if the desired article uses some unusual title formulation (e.g. "2010s in classical music"). If this parameter is used, the link will '''''not''''' update for new years. <includeonly> {{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox | | <!------------------------------------------------------------------- Categories below here, please; interwikis to Wikidata. --------------------------------------------------------------------> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music Genre]] }}</includeonly> ifcxsxby7m1kq5okfha6s16y7f13kk8 4956097 4956096 2015-07-31T11:20:55Z en>Pigsonthewing 0 + 4956097 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!------------------------------------------------------------------- Place categories where indicated at the bottom of this page, please; interwikis to Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]). --------------------------------------------------------------------> {{Infobox music genre | name = {{{name}}} | native_name = {{{native_name}}} | etymology = {{{etymology|}}} | color = | bgcolor = palegoldenrod | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = {{{stylistic_origins}}} | cultural_origins = {{{cultural_origins}}} | instruments = {{{instruments}}} | derivatives = {{{derivatives}}} | subgenrelist = | subgenres = {{{subgenres}}} | fusiongenres = {{{fusiongenres}}} | regional_scenes = {{{regional_scenes}}} | local_scenes = {{{local_scenes}}} | other_topics = {{{other_topics}}} | current_year = yes }} For more information, see the [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force|WikiProject Music/Music genres task force]]. === Usage === <pre style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | native_name = {{{native_name}}} | etymology = {{{etymology|}}} | color = | bgcolor = | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | derivatives = | subgenres = | subgenrelist = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = | footnotes = | current_year = <!-- set to "yes" for automatic link to "<current year> in <genre>" article; see template documentation for more info --> }} </pre> === Parameters === ;native_name : name in local language. If more than one, separate using {{tl|Plain list}} ;native_name_lang : ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{tl|lang}} instead ;color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force/Colours|WikiProject Music/Music genres task force/Colours]]. ;etymology : meaning or derivation of the name ;bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. ;subgenerelist : Article containing the complete list of subgenre ;current_year : set to <code>yes</code> to include a link to the "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" article at the bottom of the infobox. Link will update automatically for new years, once the "<new year> in <genre>" article has been written. (If no article has been written for the old year nor the new year, it will redlink the new year's article to encourage its creation.) If the link does not update, try [[Help:Purge|purging the page]]. Has two optional further parameters: :;current_year_title : The "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" function assumes that the current page's title is the genre's name (i.e., if you use this on [[classical music]], it will link to "{{CURRENTYEAR}} in classical music"). If that is not the case, use this parameter to specify the genre's name. The annual-update feature will work just the same. :;current_year_override : This overrides the whole parameter, for if the desired article uses some unusual title formulation (e.g. "2010s in classical music"). If this parameter is used, the link will '''''not''''' update for new years. <includeonly> {{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox | | <!------------------------------------------------------------------- Categories below here, please; interwikis to Wikidata. --------------------------------------------------------------------> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music Genre]] }}</includeonly> hdk5nhs8dzhhtw3i6qvocflb9653dor 4956098 4956097 2015-07-31T11:21:09Z en>Pigsonthewing 0 /* Usage */ ce 4956098 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!------------------------------------------------------------------- Place categories where indicated at the bottom of this page, please; interwikis to Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]). --------------------------------------------------------------------> {{Infobox music genre | name = {{{name}}} | native_name = {{{native_name}}} | etymology = {{{etymology|}}} | color = | bgcolor = palegoldenrod | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = {{{stylistic_origins}}} | cultural_origins = {{{cultural_origins}}} | instruments = {{{instruments}}} | derivatives = {{{derivatives}}} | subgenrelist = | subgenres = {{{subgenres}}} | fusiongenres = {{{fusiongenres}}} | regional_scenes = {{{regional_scenes}}} | local_scenes = {{{local_scenes}}} | other_topics = {{{other_topics}}} | current_year = yes }} For more information, see the [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force|WikiProject Music/Music genres task force]]. === Usage === <pre style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | native_name = | etymology = | color = | bgcolor = | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | derivatives = | subgenres = | subgenrelist = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = | footnotes = | current_year = <!-- set to "yes" for automatic link to "<current year> in <genre>" article; see template documentation for more info --> }} </pre> === Parameters === ;native_name : name in local language. If more than one, separate using {{tl|Plain list}} ;native_name_lang : ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{tl|lang}} instead ;color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force/Colours|WikiProject Music/Music genres task force/Colours]]. ;etymology : meaning or derivation of the name ;bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. ;subgenerelist : Article containing the complete list of subgenre ;current_year : set to <code>yes</code> to include a link to the "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" article at the bottom of the infobox. Link will update automatically for new years, once the "<new year> in <genre>" article has been written. (If no article has been written for the old year nor the new year, it will redlink the new year's article to encourage its creation.) If the link does not update, try [[Help:Purge|purging the page]]. Has two optional further parameters: :;current_year_title : The "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" function assumes that the current page's title is the genre's name (i.e., if you use this on [[classical music]], it will link to "{{CURRENTYEAR}} in classical music"). If that is not the case, use this parameter to specify the genre's name. The annual-update feature will work just the same. :;current_year_override : This overrides the whole parameter, for if the desired article uses some unusual title formulation (e.g. "2010s in classical music"). If this parameter is used, the link will '''''not''''' update for new years. <includeonly> {{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox | | <!------------------------------------------------------------------- Categories below here, please; interwikis to Wikidata. --------------------------------------------------------------------> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music Genre]] }}</includeonly> 0yvclzzy880a5wzexbnhjbwicb7y615 4956099 4956098 2015-07-31T11:21:55Z en>Pigsonthewing 0 /* Parameters */ ce 4956099 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!------------------------------------------------------------------- Place categories where indicated at the bottom of this page, please; interwikis to Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]). --------------------------------------------------------------------> {{Infobox music genre | name = {{{name}}} | native_name = {{{native_name}}} | etymology = {{{etymology|}}} | color = | bgcolor = palegoldenrod | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = {{{stylistic_origins}}} | cultural_origins = {{{cultural_origins}}} | instruments = {{{instruments}}} | derivatives = {{{derivatives}}} | subgenrelist = | subgenres = {{{subgenres}}} | fusiongenres = {{{fusiongenres}}} | regional_scenes = {{{regional_scenes}}} | local_scenes = {{{local_scenes}}} | other_topics = {{{other_topics}}} | current_year = yes }} For more information, see the [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force|WikiProject Music/Music genres task force]]. === Usage === <pre style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | native_name = | etymology = | color = | bgcolor = | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | derivatives = | subgenres = | subgenrelist = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = | footnotes = | current_year = <!-- set to "yes" for automatic link to "<current year> in <genre>" article; see template documentation for more info --> }} </pre> === Parameters === ;native_name : name in local language. If more than one, separate using {{tl|Plain list}} ;native_name_lang : ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{tl|lang}} instead ;etymology : meaning or derivation of the name ;color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force/Colours|WikiProject Music/Music genres task force/Colours]]. ;bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. ;subgenerelist : Article containing the complete list of subgenre ;current_year : set to <code>yes</code> to include a link to the "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" article at the bottom of the infobox. Link will update automatically for new years, once the "<new year> in <genre>" article has been written. (If no article has been written for the old year nor the new year, it will redlink the new year's article to encourage its creation.) If the link does not update, try [[Help:Purge|purging the page]]. Has two optional further parameters: :;current_year_title : The "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" function assumes that the current page's title is the genre's name (i.e., if you use this on [[classical music]], it will link to "{{CURRENTYEAR}} in classical music"). If that is not the case, use this parameter to specify the genre's name. The annual-update feature will work just the same. :;current_year_override : This overrides the whole parameter, for if the desired article uses some unusual title formulation (e.g. "2010s in classical music"). If this parameter is used, the link will '''''not''''' update for new years. <includeonly> {{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox | | <!------------------------------------------------------------------- Categories below here, please; interwikis to Wikidata. --------------------------------------------------------------------> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music Genre]] }}</includeonly> q1ee04sbbd5ditg7slq48h4ca3hm1fe 4956100 4956099 2015-08-28T18:16:27Z en>Izkala 0 h2 4956100 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!------------------------------------------------------------------- Place categories where indicated at the bottom of this page, please; interwikis to Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]). --------------------------------------------------------------------> {{Infobox music genre | name = {{{name}}} | native_name = {{{native_name}}} | etymology = {{{etymology|}}} | color = | bgcolor = palegoldenrod | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = {{{stylistic_origins}}} | cultural_origins = {{{cultural_origins}}} | instruments = {{{instruments}}} | derivatives = {{{derivatives}}} | subgenrelist = | subgenres = {{{subgenres}}} | fusiongenres = {{{fusiongenres}}} | regional_scenes = {{{regional_scenes}}} | local_scenes = {{{local_scenes}}} | other_topics = {{{other_topics}}} | current_year = yes }} For more information, see the [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force|WikiProject Music/Music genres task force]]. == Usage == <pre style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | native_name = | etymology = | color = | bgcolor = | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | derivatives = | subgenres = | subgenrelist = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = | footnotes = | current_year = <!-- set to "yes" for automatic link to "<current year> in <genre>" article; see template documentation for more info --> }} </pre> === Parameters === ;native_name : name in local language. If more than one, separate using {{tl|Plain list}} ;native_name_lang : ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{tl|lang}} instead ;etymology : meaning or derivation of the name ;color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force/Colours|WikiProject Music/Music genres task force/Colours]]. ;bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. ;subgenerelist : Article containing the complete list of subgenre ;current_year : set to <code>yes</code> to include a link to the "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" article at the bottom of the infobox. Link will update automatically for new years, once the "<new year> in <genre>" article has been written. (If no article has been written for the old year nor the new year, it will redlink the new year's article to encourage its creation.) If the link does not update, try [[Help:Purge|purging the page]]. Has two optional further parameters: :;current_year_title : The "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" function assumes that the current page's title is the genre's name (i.e., if you use this on [[classical music]], it will link to "{{CURRENTYEAR}} in classical music"). If that is not the case, use this parameter to specify the genre's name. The annual-update feature will work just the same. :;current_year_override : This overrides the whole parameter, for if the desired article uses some unusual title formulation (e.g. "2010s in classical music"). If this parameter is used, the link will '''''not''''' update for new years. <includeonly> {{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox | | <!------------------------------------------------------------------- Categories below here, please; interwikis to Wikidata. --------------------------------------------------------------------> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music Genre]] }}</includeonly> djlgnsc3z3lmujyyuduxptpk6coiuj6 4956101 4956100 2015-08-28T21:20:21Z en>Izkala 0 + 4956101 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!------------------------------------------------------------------- Place categories where indicated at the bottom of this page, please; interwikis to Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]). --------------------------------------------------------------------> {{Infobox music genre | name = {{{name}}} | native_name = {{{native_name}}} | etymology = {{{etymology|}}} | color = | bgcolor = palegoldenrod | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = {{{stylistic_origins}}} | cultural_origins = {{{cultural_origins}}} | instruments = {{{instruments}}} | derivatives = {{{derivatives}}} | subgenrelist = | subgenres = {{{subgenres}}} | fusiongenres = {{{fusiongenres}}} | regional_scenes = {{{regional_scenes}}} | local_scenes = {{{local_scenes}}} | other_topics = {{{other_topics}}} | current_year = yes }} For more information, see the [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force|WikiProject Music/Music genres task force]]. == Usage == <pre style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | native_name = | etymology = | color = | bgcolor = | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | derivatives = | subgenres = | subgenrelist = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = | footnotes = | current_year = <!-- set to "yes" for automatic link to "<current year> in <genre>" article; see template documentation for more info --> }} </pre> === Parameters === ;native_name : name in local language. If more than one, separate using {{tl|Plain list}} ;native_name_lang : ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{tl|lang}} instead ;etymology : meaning or derivation of the name ;color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force/Colours|WikiProject Music/Music genres task force/Colours]]. ;bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. ;subgenerelist : Article containing the complete list of subgenre ;current_year : set to <code>yes</code> to include a link to the "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" article at the bottom of the infobox. Link will update automatically for new years, once the "<new year> in <genre>" article has been written. (If no article has been written for the old year nor the new year, it will redlink the new year's article to encourage its creation.) If the link does not update, try [[Help:Purge|purging the page]]. Has two optional further parameters: :;current_year_title : The "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" function assumes that the current page's title is the genre's name (i.e., if you use this on [[classical music]], it will link to "{{CURRENTYEAR}} in classical music"). If that is not the case, use this parameter to specify the genre's name. The annual-update feature will work just the same. :;current_year_override : This overrides the whole parameter, for if the desired article uses some unusual title formulation (e.g. "2010s in classical music"). If this parameter is used, the link will '''''not''''' update for new years. == Tracking == * [[:Category:Articles using Template:Infobox music genre with invalid colour combination]] <includeonly> {{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox | | <!------------------------------------------------------------------- Categories below here, please; interwikis to Wikidata. --------------------------------------------------------------------> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music Genre]] }}</includeonly> 0x2snlypene2wqj4q94h553dpqzufoz 4956102 4956101 2016-01-24T13:13:25Z en>Ftiercel 0 Genres and subgenres must not be capitalized. 4956102 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!------------------------------------------------------------------- Place categories where indicated at the bottom of this page, please; interwikis to Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]). --------------------------------------------------------------------> {{Infobox music genre | name = {{{name}}} | native_name = {{{native_name}}} | etymology = {{{etymology|}}} | color = | bgcolor = palegoldenrod | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = {{{stylistic_origins}}} | cultural_origins = {{{cultural_origins}}} | instruments = {{{instruments}}} | derivatives = {{{derivatives}}} | subgenrelist = | subgenres = {{{subgenres}}} | fusiongenres = {{{fusiongenres}}} | regional_scenes = {{{regional_scenes}}} | local_scenes = {{{local_scenes}}} | other_topics = {{{other_topics}}} | current_year = yes }} For more information, see the [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force|WikiProject Music/Music genres task force]]. == Usage == <pre style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | native_name = | etymology = | color = | bgcolor = | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | derivatives = | subgenres = | subgenrelist = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = | footnotes = | current_year = <!-- set to "yes" for automatic link to "<current year> in <genre>" article; see template documentation for more info --> }} </pre> === Parameters === ;native_name : name in local language. If more than one, separate using {{tl|Plain list}} ;native_name_lang : ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{tl|lang}} instead ;etymology : meaning or derivation of the name ;color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force/Colours|WikiProject Music/Music genres task force/Colours]]. ;bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. ;subgenres : List of subgenres. Genres and subgenres must not be capitalized (ex: [[house music]]). ;subgenerelist : Article containing the complete list of subgenre ;current_year : set to <code>yes</code> to include a link to the "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" article at the bottom of the infobox. Link will update automatically for new years, once the "<new year> in <genre>" article has been written. (If no article has been written for the old year nor the new year, it will redlink the new year's article to encourage its creation.) If the link does not update, try [[Help:Purge|purging the page]]. Has two optional further parameters: :;current_year_title : The "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" function assumes that the current page's title is the genre's name (i.e., if you use this on [[classical music]], it will link to "{{CURRENTYEAR}} in classical music"). If that is not the case, use this parameter to specify the genre's name. The annual-update feature will work just the same. :;current_year_override : This overrides the whole parameter, for if the desired article uses some unusual title formulation (e.g. "2010s in classical music"). If this parameter is used, the link will '''''not''''' update for new years. == Tracking == * [[:Category:Articles using Template:Infobox music genre with invalid colour combination]] <includeonly> {{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox | | <!------------------------------------------------------------------- Categories below here, please; interwikis to Wikidata. --------------------------------------------------------------------> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music Genre]] }}</includeonly> 1ne3q80ied89oohu8e3tv88xboipmne 4956103 4956102 2016-08-10T18:39:21Z en>ILIL 0 /* Parameters */ expanding 4956103 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!------------------------------------------------------------------- Place categories where indicated at the bottom of this page, please; interwikis to Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]). --------------------------------------------------------------------> {{Infobox music genre | name = {{{name}}} | native_name = {{{native_name}}} | etymology = {{{etymology|}}} | color = | bgcolor = palegoldenrod | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = {{{stylistic_origins}}} | cultural_origins = {{{cultural_origins}}} | instruments = {{{instruments}}} | derivatives = {{{derivatives}}} | subgenrelist = | subgenres = {{{subgenres}}} | fusiongenres = {{{fusiongenres}}} | regional_scenes = {{{regional_scenes}}} | local_scenes = {{{local_scenes}}} | other_topics = {{{other_topics}}} | current_year = yes }} For more information, see the [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force|WikiProject Music/Music genres task force]]. == Usage == <pre style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | native_name = | etymology = | color = | bgcolor = | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | derivatives = | subgenres = | subgenrelist = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = | footnotes = | current_year = <!-- set to "yes" for automatic link to "<current year> in <genre>" article; see template documentation for more info --> }} </pre> === Parameters === ;native_name : name in local language. If more than one, separate using {{tl|Plain list}} ;native_name_lang : ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{tl|lang}} instead ;etymology : meaning or derivation of the name ;color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force/Colours|WikiProject Music/Music genres task force/Colours]]. ;bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. ;derivatives : List of influenced genres that follow in the traditions of the parent without necessarily being a subcategory. ;subgenres : List of child genres that fall within a subcategory of the parent. Genres and subgenres must be capitalized (ex: [[house music]]). ;subgenerelist : Article containing the complete list of subgenre ;regional_scenes : Articles specializing in regional variants of the parent genre (ex: [[British rock]], [[American pop]]) ;local_scenes : Articles specializing in local scenes related to the genre (ex: [[Madchester]], [[The Scene That Celebrates Itself]]) ;current_year : set to <code>yes</code> to include a link to the "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" article at the bottom of the infobox. Link will update automatically for new years, once the "<new year> in <genre>" article has been written. (If no article has been written for the old year nor the new year, it will redlink the new year's article to encourage its creation.) If the link does not update, try [[Help:Purge|purging the page]]. Has two optional further parameters: :;current_year_title : The "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" function assumes that the current page's title is the genre's name (i.e., if you use this on [[classical music]], it will link to "{{CURRENTYEAR}} in classical music"). If that is not the case, use this parameter to specify the genre's name. The annual-update feature will work just the same. :;current_year_override : This overrides the whole parameter, for if the desired article uses some unusual title formulation (e.g. "2010s in classical music"). If this parameter is used, the link will '''''not''''' update for new years. == Tracking == * [[:Category:Articles using Template:Infobox music genre with invalid colour combination]] <includeonly> {{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox | | <!------------------------------------------------------------------- Categories below here, please; interwikis to Wikidata. --------------------------------------------------------------------> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music Genre]] }}</includeonly> ngdlorcqfxm2300xhyvd3mkhi0z3l9y 4956104 4956103 2016-08-21T20:49:41Z en>Sheldon.andre 0 4956104 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!------------------------------------------------------------------- Place categories where indicated at the bottom of this page, please; interwikis to Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]). --------------------------------------------------------------------> {{Infobox music genre | name = {{{name}}} | native_name = {{{native_name}}} | etymology = {{{etymology|}}} | color = | bgcolor = palegoldenrod | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = {{{stylistic_origins}}} | cultural_origins = {{{cultural_origins}}} | instruments = {{{instruments}}} | derivatives = {{{derivatives}}} | subgenrelist = | subgenres = {{{subgenres}}} | fusiongenres = {{{fusiongenres}}} | regional_scenes = {{{regional_scenes}}} | local_scenes = {{{local_scenes}}} | other_topics = {{{other_topics}}} | current_year = yes }} For more information, see the [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force|WikiProject Music/Music genres task force]]. == Usage == <pre style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | native_name = | etymology = | color = | bgcolor = | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | derivatives = | subgenres = | subgenrelist = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = | footnotes = | current_year = <!-- set to "yes" for automatic link to "<current year> in <genre>" article; see template documentation for more info --> }} </pre> === Parameters === ;native_name : name in local language. If more than one, separate using {{tl|Plain list}} ;native_name_lang : ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{tl|lang}} instead ;etymology : meaning or derivation of the name ;color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force/Colours|WikiProject Music/Music genres task force/Colours]]. ;bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. ;derivatives : List of influenced genres that follow in the traditions of the parent without necessarily being a subcategory. ;subgenres : List of child genres that fall within a subcategory of the parent. Genres and subgenres must be capitalized (ex: [[house music]]). ;subgenerelist : Article containing the complete list of subgenre ;regional_scenes : Articles specializing in regional variants of the parent genre (ex: [[British rock]], [[American pop]]) ;local_scenes : Articles specializing in local scenes related to the genre (ex: [[Madchester]], [[The Scene That Celebrates Itself]]) ;current_year : set to <code>yes</code> to include a link to the "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" article at the bottom of the infobox. Link will update automatically for new years, once the "<new year> in <genre>" article has been written. (If no article has been written for the old year nor the new year, it will redlink the new year's article to encourage its creation.) If the link does not update, try [[Help:Purge|purging the page]]. Has two optional further parameters: :;current_year_title : The "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" function assumes that the current page's title is the genre's name (i.e., if you use this on [[classical music]], it will link to "{{CURRENTYEAR}} in classical music"). If that is not the case, use this parameter to specify the genre's name. The annual-update feature will work just the same. :;current_year_override : This overrides the whole parameter, for if the desired article uses some unusual title formulation (e.g. "2010s in classical music"). If this parameter is used, the link will '''''not''''' update for new years. == Tracking == * [[:Category:Articles using Template:Infobox music genre with invalid colour combination]] <includeonly> {{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox | | <!------------------------------------------------------------------- Categories below here, please; interwikis to Wikidata. --------------------------------------------------------------------> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music Genre]] }}</includeonly> <templatedata> { "params": { "name": { "label": "Name", "description": "The name of the genre. If foreign, state the English version of the name.", "example": "ex. Alternative music", "type": "string", "required": true }, "native_name": { "label": "Native name", "description": "The native name of the genre, if it is of a foreign descent.", "type": "string" }, "etymology": { "label": "Etymology", "type": "string" }, "stylistic_origins": { "label": "Stylistic origins", "description": "The types of genres that stylistically formed this specific genre.", "example": "ex. Electronic music, pop punk", "type": "string" }, "cultural_origins": { "label": "Cultural origins", "description": "The cultural origins of a certain genre, with a year and specific location attached to showcase its origins. ", "example": "Ex. Early-1960's - late-1970's [[United Kingdom]]", "type": "string", "required": true }, "instruments": { "label": "Typical instruments", "description": "The types of instruments that are popularly associated with that genre.", "example": "ex. Drums", "type": "string" }, "derivatives": { "label": "Derivative forms", "description": "Type of genres that are derivative, or descend from this genre.", "example": "ex. Alternative pop", "type": "string" }, "subgenres": { "label": "Subgenres", "description": "The types of subgenres that descend from this genre.", "example": "ex. Trap music, Drum-N-Bass" }, "fusiongenres": { "label": "Fusion genres", "description": "Types of genres that joint with a certain genre to create a fusion genre", "example": "ex. {{unbulleted list|[[Neon pop]]|[[Electropop]]|[[Dreampop]]}}", "type": "string" }, "regional_scenes": { "label": "Regional scenes", "description": "Typical places or clubs that house this specific genre, in terms of regional locations such as countries.", "example": "ex. Argentina", "type": "string" }, "local_scenes": { "label": "Local scenes", "description": "Typical places or clubs that house this genre, in terms of cities and more exact locations.", "example": "ex. New Orleans, Louisiana", "type": "string" }, "other_topics": { "label": "Other genre topics", "description": "Topics based on the genre specified or stated.", "type": "string" } }, "description": "An infobox for music genres, describing the genre in its origin, instrumentality, and other information. It is most common in genre Wikipedia pages.", "format": "block" } </templatedata> lsnde2p6t16ljbhz5xdpzczmepyaxt7 4956105 4956104 2017-02-22T04:20:11Z en>ILIL 0 add param 4956105 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!------------------------------------------------------------------- Place categories where indicated at the bottom of this page, please; interwikis to Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]). --------------------------------------------------------------------> {{Infobox music genre | name = {{{name}}} | native_name = {{{native_name}}} | etymology = {{{etymology|}}} | other_names = {{{other_names}}} | color = | bgcolor = palegoldenrod | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = {{{stylistic_origins}}} | cultural_origins = {{{cultural_origins}}} | instruments = {{{instruments}}} | derivatives = {{{derivatives}}} | subgenrelist = | subgenres = {{{subgenres}}} | fusiongenres = {{{fusiongenres}}} | regional_scenes = {{{regional_scenes}}} | local_scenes = {{{local_scenes}}} | other_topics = {{{other_topics}}} | current_year = yes }} For more information, see the [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force|WikiProject Music/Music genres task force]]. == Usage == <pre style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | native_name = | other_names = | etymology = | color = | bgcolor = | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | derivatives = | subgenres = | subgenrelist = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = | footnotes = | current_year = <!-- set to "yes" for automatic link to "<current year> in <genre>" article; see template documentation for more info --> }} </pre> === Parameters === ;native_name : name in local language. If more than one, separate using {{tl|Plain list}} ;native_name_lang : ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{tl|lang}} instead ;etymology : meaning or derivation of the name ;other_names : additional names that the genre is known by ;color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force/Colours|WikiProject Music/Music genres task force/Colours]]. ;bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. ;derivatives : List of influenced genres that follow in the traditions of the parent without necessarily being a subcategory. ;subgenres : List of child genres that fall within a subcategory of the parent. Genres and subgenres must be capitalized (ex: [[house music]]). ;subgenerelist : Article containing the complete list of subgenre ;regional_scenes : Articles specializing in regional variants of the parent genre (ex: [[British rock]], [[American pop]]) ;local_scenes : Articles specializing in local scenes related to the genre (ex: [[Madchester]], [[The Scene That Celebrates Itself]]) ;current_year : set to <code>yes</code> to include a link to the "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" article at the bottom of the infobox. Link will update automatically for new years, once the "<new year> in <genre>" article has been written. (If no article has been written for the old year nor the new year, it will redlink the new year's article to encourage its creation.) If the link does not update, try [[Help:Purge|purging the page]]. Has two optional further parameters: :;current_year_title : The "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" function assumes that the current page's title is the genre's name (i.e., if you use this on [[classical music]], it will link to "{{CURRENTYEAR}} in classical music"). If that is not the case, use this parameter to specify the genre's name. The annual-update feature will work just the same. :;current_year_override : This overrides the whole parameter, for if the desired article uses some unusual title formulation (e.g. "2010s in classical music"). If this parameter is used, the link will '''''not''''' update for new years. == Tracking == * [[:Category:Articles using Template:Infobox music genre with invalid colour combination]] <includeonly> {{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox | | <!------------------------------------------------------------------- Categories below here, please; interwikis to Wikidata. --------------------------------------------------------------------> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music Genre]] }}</includeonly> <templatedata> { "params": { "name": { "label": "Name", "description": "The name of the genre. If foreign, state the English version of the name.", "example": "ex. Alternative music", "type": "string", "required": true }, "native_name": { "label": "Native name", "description": "The native name of the genre, if it is of a foreign descent.", "type": "string" }, "etymology": { "label": "Etymology", "type": "string" }, "stylistic_origins": { "label": "Stylistic origins", "description": "The types of genres that stylistically formed this specific genre.", "example": "ex. Electronic music, pop punk", "type": "string" }, "cultural_origins": { "label": "Cultural origins", "description": "The cultural origins of a certain genre, with a year and specific location attached to showcase its origins. ", "example": "Ex. Early-1960's - late-1970's [[United Kingdom]]", "type": "string", "required": true }, "instruments": { "label": "Typical instruments", "description": "The types of instruments that are popularly associated with that genre.", "example": "ex. Drums", "type": "string" }, "derivatives": { "label": "Derivative forms", "description": "Type of genres that are derivative, or descend from this genre.", "example": "ex. Alternative pop", "type": "string" }, "subgenres": { "label": "Subgenres", "description": "The types of subgenres that descend from this genre.", "example": "ex. Trap music, Drum-N-Bass" }, "fusiongenres": { "label": "Fusion genres", "description": "Types of genres that joint with a certain genre to create a fusion genre", "example": "ex. {{unbulleted list|[[Neon pop]]|[[Electropop]]|[[Dreampop]]}}", "type": "string" }, "regional_scenes": { "label": "Regional scenes", "description": "Typical places or clubs that house this specific genre, in terms of regional locations such as countries.", "example": "ex. Argentina", "type": "string" }, "local_scenes": { "label": "Local scenes", "description": "Typical places or clubs that house this genre, in terms of cities and more exact locations.", "example": "ex. New Orleans, Louisiana", "type": "string" }, "other_topics": { "label": "Other genre topics", "description": "Topics based on the genre specified or stated.", "type": "string" } }, "description": "An infobox for music genres, describing the genre in its origin, instrumentality, and other information. It is most common in genre Wikipedia pages.", "format": "block" } </templatedata> mf6n5a430makfqpdu4oh983g9trwjt7 4956106 4956105 2017-02-22T05:08:13Z en>ILIL 0 4956106 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!------------------------------------------------------------------- Place categories where indicated at the bottom of this page, please; interwikis to Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]). --------------------------------------------------------------------> {{Infobox music genre | name = {{{name}}} | native_name = {{{native_name}}} | etymology = {{{etymology|}}} | other_names = {{{other_names}}} | color = | bgcolor = palegoldenrod | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = {{{stylistic_origins}}} | cultural_origins = {{{cultural_origins}}} | instruments = {{{instruments}}} | derivatives = {{{derivatives}}} | subgenrelist = | subgenres = {{{subgenres}}} | fusiongenres = {{{fusiongenres}}} | regional_scenes = {{{regional_scenes}}} | local_scenes = {{{local_scenes}}} | other_topics = {{{other_topics}}} | current_year = yes }} For more information, see the [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force|WikiProject Music/Music genres task force]]. == Usage == <pre style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | native_name = | other_names = | etymology = | color = | bgcolor = | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | derivatives = | subgenres = | subgenrelist = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = | footnotes = | current_year = <!-- set to "yes" for automatic link to "<current year> in <genre>" article; see template documentation for more info --> }} </pre> === Parameters === ;native_name : name in local language. If more than one, separate using {{tl|Plain list}} ;native_name_lang : ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{tl|lang}} instead ;etymology : meaning or derivation of the name ;other_names : additional names that the genre is known by. Use with discretion; avoid potentially confusing scenarios like [[Progressive rock]]/[[Progressive pop]] and [[New wave music|New wave]]/[[Synthpop]]. ;color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force/Colours|WikiProject Music/Music genres task force/Colours]]. ;bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. ;derivatives : List of influenced genres that follow in the traditions of the parent without necessarily being a subcategory. ;subgenres : List of child genres that fall within a subcategory of the parent. Genres and subgenres must be capitalized (ex: [[house music]]). ;subgenerelist : Article containing the complete list of subgenre ;regional_scenes : Articles specializing in regional variants of the parent genre (ex: [[British rock]], [[American pop]]) ;local_scenes : Articles specializing in local scenes related to the genre (ex: [[Madchester]], [[The Scene That Celebrates Itself]]) ;current_year : set to <code>yes</code> to include a link to the "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" article at the bottom of the infobox. Link will update automatically for new years, once the "<new year> in <genre>" article has been written. (If no article has been written for the old year nor the new year, it will redlink the new year's article to encourage its creation.) If the link does not update, try [[Help:Purge|purging the page]]. Has two optional further parameters: :;current_year_title : The "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" function assumes that the current page's title is the genre's name (i.e., if you use this on [[classical music]], it will link to "{{CURRENTYEAR}} in classical music"). If that is not the case, use this parameter to specify the genre's name. The annual-update feature will work just the same. :;current_year_override : This overrides the whole parameter, for if the desired article uses some unusual title formulation (e.g. "2010s in classical music"). If this parameter is used, the link will '''''not''''' update for new years. == Tracking == * [[:Category:Articles using Template:Infobox music genre with invalid colour combination]] <includeonly> {{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox | | <!------------------------------------------------------------------- Categories below here, please; interwikis to Wikidata. --------------------------------------------------------------------> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music Genre]] }}</includeonly> <templatedata> { "params": { "name": { "label": "Name", "description": "The name of the genre. If foreign, state the English version of the name.", "example": "ex. Alternative music", "type": "string", "required": true }, "native_name": { "label": "Native name", "description": "The native name of the genre, if it is of a foreign descent.", "type": "string" }, "etymology": { "label": "Etymology", "type": "string" }, "stylistic_origins": { "label": "Stylistic origins", "description": "The types of genres that stylistically formed this specific genre.", "example": "ex. Electronic music, pop punk", "type": "string" }, "cultural_origins": { "label": "Cultural origins", "description": "The cultural origins of a certain genre, with a year and specific location attached to showcase its origins. ", "example": "Ex. Early-1960's - late-1970's [[United Kingdom]]", "type": "string", "required": true }, "instruments": { "label": "Typical instruments", "description": "The types of instruments that are popularly associated with that genre.", "example": "ex. Drums", "type": "string" }, "derivatives": { "label": "Derivative forms", "description": "Type of genres that are derivative, or descend from this genre.", "example": "ex. Alternative pop", "type": "string" }, "subgenres": { "label": "Subgenres", "description": "The types of subgenres that descend from this genre.", "example": "ex. Trap music, Drum-N-Bass" }, "fusiongenres": { "label": "Fusion genres", "description": "Types of genres that joint with a certain genre to create a fusion genre", "example": "ex. {{unbulleted list|[[Neon pop]]|[[Electropop]]|[[Dreampop]]}}", "type": "string" }, "regional_scenes": { "label": "Regional scenes", "description": "Typical places or clubs that house this specific genre, in terms of regional locations such as countries.", "example": "ex. Argentina", "type": "string" }, "local_scenes": { "label": "Local scenes", "description": "Typical places or clubs that house this genre, in terms of cities and more exact locations.", "example": "ex. New Orleans, Louisiana", "type": "string" }, "other_topics": { "label": "Other genre topics", "description": "Topics based on the genre specified or stated.", "type": "string" } }, "description": "An infobox for music genres, describing the genre in its origin, instrumentality, and other information. It is most common in genre Wikipedia pages.", "format": "block" } </templatedata> tjww4x09g6r8jp5udsmro7s1637wxae 4956107 4956106 2017-02-22T05:28:42Z en>ILIL 0 4956107 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!------------------------------------------------------------------- Place categories where indicated at the bottom of this page, please; interwikis to Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]). --------------------------------------------------------------------> {{Infobox music genre | name = {{{name}}} | native_name = {{{native_name}}} | etymology = {{{etymology|}}} | other_names = {{{other_names}}} | color = | bgcolor = palegoldenrod | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = {{{stylistic_origins}}} | cultural_origins = {{{cultural_origins}}} | instruments = {{{instruments}}} | derivatives = {{{derivatives}}} | subgenrelist = | subgenres = {{{subgenres}}} | fusiongenres = {{{fusiongenres}}} | regional_scenes = {{{regional_scenes}}} | local_scenes = {{{local_scenes}}} | other_topics = {{{other_topics}}} | current_year = yes }} For more information, see the [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force|WikiProject Music/Music genres task force]]. == Usage == <pre style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | native_name = | etymology = | other_names = | color = | bgcolor = | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | derivatives = | subgenres = | subgenrelist = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = | footnotes = | current_year = <!-- set to "yes" for automatic link to "<current year> in <genre>" article; see template documentation for more info --> }} </pre> === Parameters === ;native_name : name in local language. If more than one, separate using {{tl|Plain list}} ;native_name_lang : ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{tl|lang}} instead ;etymology : meaning or derivation of the name ;other_names : additional names that the genre is known by. Use with discretion; avoid potentially confusing scenarios like [[Progressive rock]]/[[Progressive pop]] and [[New wave music|New wave]]/[[Synthpop]]. ;color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force/Colours|WikiProject Music/Music genres task force/Colours]]. ;bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. ;derivatives : List of influenced genres that follow in the traditions of the parent without necessarily being a subcategory. ;subgenres : List of child genres that fall within a subcategory of the parent. Genres and subgenres must be capitalized (ex: [[house music]]). ;subgenerelist : Article containing the complete list of subgenre ;regional_scenes : Articles specializing in regional variants of the parent genre (ex: [[British rock]], [[American pop]]) ;local_scenes : Articles specializing in local scenes related to the genre (ex: [[Madchester]], [[The Scene That Celebrates Itself]]) ;current_year : set to <code>yes</code> to include a link to the "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" article at the bottom of the infobox. Link will update automatically for new years, once the "<new year> in <genre>" article has been written. (If no article has been written for the old year nor the new year, it will redlink the new year's article to encourage its creation.) If the link does not update, try [[Help:Purge|purging the page]]. Has two optional further parameters: :;current_year_title : The "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" function assumes that the current page's title is the genre's name (i.e., if you use this on [[classical music]], it will link to "{{CURRENTYEAR}} in classical music"). If that is not the case, use this parameter to specify the genre's name. The annual-update feature will work just the same. :;current_year_override : This overrides the whole parameter, for if the desired article uses some unusual title formulation (e.g. "2010s in classical music"). If this parameter is used, the link will '''''not''''' update for new years. == Tracking == * [[:Category:Articles using Template:Infobox music genre with invalid colour combination]] <includeonly> {{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox | | <!------------------------------------------------------------------- Categories below here, please; interwikis to Wikidata. --------------------------------------------------------------------> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music Genre]] }}</includeonly> <templatedata> { "params": { "name": { "label": "Name", "description": "The name of the genre. If foreign, state the English version of the name.", "example": "ex. Alternative music", "type": "string", "required": true }, "native_name": { "label": "Native name", "description": "The native name of the genre, if it is of a foreign descent.", "type": "string" }, "etymology": { "label": "Etymology", "type": "string" }, "stylistic_origins": { "label": "Stylistic origins", "description": "The types of genres that stylistically formed this specific genre.", "example": "ex. Electronic music, pop punk", "type": "string" }, "cultural_origins": { "label": "Cultural origins", "description": "The cultural origins of a certain genre, with a year and specific location attached to showcase its origins. ", "example": "Ex. Early-1960's - late-1970's [[United Kingdom]]", "type": "string", "required": true }, "instruments": { "label": "Typical instruments", "description": "The types of instruments that are popularly associated with that genre.", "example": "ex. Drums", "type": "string" }, "derivatives": { "label": "Derivative forms", "description": "Type of genres that are derivative, or descend from this genre.", "example": "ex. Alternative pop", "type": "string" }, "subgenres": { "label": "Subgenres", "description": "The types of subgenres that descend from this genre.", "example": "ex. Trap music, Drum-N-Bass" }, "fusiongenres": { "label": "Fusion genres", "description": "Types of genres that joint with a certain genre to create a fusion genre", "example": "ex. {{unbulleted list|[[Neon pop]]|[[Electropop]]|[[Dreampop]]}}", "type": "string" }, "regional_scenes": { "label": "Regional scenes", "description": "Typical places or clubs that house this specific genre, in terms of regional locations such as countries.", "example": "ex. Argentina", "type": "string" }, "local_scenes": { "label": "Local scenes", "description": "Typical places or clubs that house this genre, in terms of cities and more exact locations.", "example": "ex. New Orleans, Louisiana", "type": "string" }, "other_topics": { "label": "Other genre topics", "description": "Topics based on the genre specified or stated.", "type": "string" } }, "description": "An infobox for music genres, describing the genre in its origin, instrumentality, and other information. It is most common in genre Wikipedia pages.", "format": "block" } </templatedata> ktpln8pkn7a23in6ikw45wdcfmscq0w 4956108 4956107 2017-02-24T01:38:27Z en>Zyxw 0 add {{[[Template:TemplateData header|TemplateData header]]}}, misc formatting 4956108 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!------------------------------------------------------------------- Place categories where indicated at the bottom of this page, please; interwikis to Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]). --------------------------------------------------------------------> For more information, see the [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force|WikiProject Music/Music genres task force]]. == Usage == {{Infobox music genre | name = {{{name}}} | native_name = {{{native_name}}} | etymology = {{{etymology|}}} | other_names = {{{other_names}}} | color = | bgcolor = palegoldenrod | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = {{{stylistic_origins}}} | cultural_origins = {{{cultural_origins}}} | instruments = {{{instruments}}} | derivatives = {{{derivatives}}} | subgenrelist = | subgenres = {{{subgenres}}} | fusiongenres = {{{fusiongenres}}} | regional_scenes = {{{regional_scenes}}} | local_scenes = {{{local_scenes}}} | other_topics = {{{other_topics}}} | current_year = yes }} <pre style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | native_name = | etymology = | other_names = | color = | bgcolor = | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | derivatives = | subgenres = | subgenrelist = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = | footnotes = | current_year = <!-- set to "yes" for automatic link to "<current year> in <genre>" article; see template documentation for more info --> }} </pre> {{clear}} == Parameters == ; native_name : name in local language. If more than one, separate using {{tl|Plain list}} ; native_name_lang : ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{tl|lang}} instead ; etymology : meaning or derivation of the name ; other_names : additional names that the genre is known by. Use with discretion; avoid potentially confusing scenarios like [[Progressive rock]]/[[Progressive pop]] and [[New wave music|New wave]]/[[Synthpop]]. ; color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force/Colours|WikiProject Music/Music genres task force/Colours]]. ; bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. ; derivatives : List of influenced genres that follow in the traditions of the parent without necessarily being a subcategory. ; subgenres : List of child genres that fall within a subcategory of the parent. Genres and subgenres must be capitalized (ex: [[house music]]). ; subgenerelist : Article containing the complete list of subgenre ; regional_scenes : Articles specializing in regional variants of the parent genre (ex: [[British rock]], [[American pop]]) ; local_scenes : Articles specializing in local scenes related to the genre (ex: [[Madchester]], [[The Scene That Celebrates Itself]]) ; current_year : set to <code>yes</code> to include a link to the "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" article at the bottom of the infobox. Link will update automatically for new years, once the "<new year> in <genre>" article has been written. (If no article has been written for the old year nor the new year, it will redlink the new year's article to encourage its creation.) If the link does not update, try [[Help:Purge|purging the page]]. Has two optional further parameters: :; current_year_title : The "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" function assumes that the current page's title is the genre's name (i.e., if you use this on [[classical music]], it will link to "{{CURRENTYEAR}} in classical music"). If that is not the case, use this parameter to specify the genre's name. The annual-update feature will work just the same. :; current_year_override : This overrides the whole parameter, for if the desired article uses some unusual title formulation (e.g. "2010s in classical music"). If this parameter is used, the link will '''''not''''' update for new years. == Tracking category == * {{clc|Articles using Template:Infobox music genre with invalid colour combination}} == TemplateData == {{TemplateData header}} <templatedata> { "description": "An infobox for music genres, describing the genre in its origin, instrumentality, and other information. It is most common in genre Wikipedia pages.", "params": { "name": { "label": "Name", "description": "The name of the genre. If foreign, state the English version of the name.", "example": "ex. Alternative music", "type": "string", "required": true }, "native_name": { "label": "Native name", "description": "The native name of the genre, if it is of a foreign descent.", "type": "string" }, "etymology": { "label": "Etymology", "type": "string" }, "stylistic_origins": { "label": "Stylistic origins", "description": "The types of genres that stylistically formed this specific genre.", "example": "ex. Electronic music, pop punk", "type": "string" }, "cultural_origins": { "label": "Cultural origins", "description": "The cultural origins of a certain genre, with a year and specific location attached to showcase its origins. ", "example": "Ex. Early-1960's - late-1970's [[United Kingdom]]", "type": "string", "required": true }, "instruments": { "label": "Typical instruments", "description": "The types of instruments that are popularly associated with that genre.", "example": "ex. Drums", "type": "string" }, "derivatives": { "label": "Derivative forms", "description": "Type of genres that are derivative, or descend from this genre.", "example": "ex. Alternative pop", "type": "string" }, "subgenres": { "label": "Subgenres", "description": "The types of subgenres that descend from this genre.", "example": "ex. Trap music, Drum-N-Bass" }, "fusiongenres": { "label": "Fusion genres", "description": "Types of genres that joint with a certain genre to create a fusion genre", "example": "ex. {{unbulleted list|[[Neon pop]]|[[Electropop]]|[[Dreampop]]}}", "type": "string" }, "regional_scenes": { "label": "Regional scenes", "description": "Typical places or clubs that house this specific genre, in terms of regional locations such as countries.", "example": "ex. Argentina", "type": "string" }, "local_scenes": { "label": "Local scenes", "description": "Typical places or clubs that house this genre, in terms of cities and more exact locations.", "example": "ex. New Orleans, Louisiana", "type": "string" }, "other_topics": { "label": "Other genre topics", "description": "Topics based on the genre specified or stated.", "type": "string" } }, "format": "block" } </templatedata> <includeonly> {{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox | | <!------------------------------------------------------------------- Categories below here, please; interwikis to Wikidata. --------------------------------------------------------------------> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music Genre]] }}</includeonly> oftc4y68jsx320pcmvvdh28vz583urv 4956109 4956108 2017-03-11T17:17:27Z en>ILIL 0 clarify local/regional since there is still a lot of confusion in many articles 4956109 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!------------------------------------------------------------------- Place categories where indicated at the bottom of this page, please; interwikis to Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]). --------------------------------------------------------------------> For more information, see the [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force|WikiProject Music/Music genres task force]]. == Usage == {{Infobox music genre | name = {{{name}}} | native_name = {{{native_name}}} | etymology = {{{etymology|}}} | other_names = {{{other_names}}} | color = | bgcolor = palegoldenrod | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = {{{stylistic_origins}}} | cultural_origins = {{{cultural_origins}}} | instruments = {{{instruments}}} | derivatives = {{{derivatives}}} | subgenrelist = | subgenres = {{{subgenres}}} | fusiongenres = {{{fusiongenres}}} | regional_scenes = {{{regional_scenes}}} | local_scenes = {{{local_scenes}}} | other_topics = {{{other_topics}}} | current_year = yes }} <pre style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | native_name = | etymology = | other_names = | color = | bgcolor = | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | derivatives = | subgenres = | subgenrelist = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = | footnotes = | current_year = <!-- set to "yes" for automatic link to "<current year> in <genre>" article; see template documentation for more info --> }} </pre> {{clear}} == Parameters == ; native_name : name in local language. If more than one, separate using {{tl|Plain list}} ; native_name_lang : ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{tl|lang}} instead ; etymology : meaning or derivation of the name ; other_names : additional names that the genre is known by. :Use with discretion; discuss on talk before engaging in potentially confusing scenarios like [[Progressive rock]]/[[Progressive pop]] and [[New wave music|New wave]]/[[Synthpop]]. ; color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force/Colours|WikiProject Music/Music genres task force/Colours]]. ; bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. ; derivatives : List of influenced genres that follow in the traditions of the parent without necessarily being a subcategory. ; subgenres : List of child genres that fall within a subcategory of the parent. Genres and subgenres must be capitalized (ex: [[house music]]). ; subgenerelist : Article containing the complete list of subgenre ; regional_scenes : Articles specializing in regional variants of the parent genre (ex: [[British rock]], [[American pop]]). These should be pipelinked as <code><nowiki>[[British rock|Britain]]</nowiki></code> and <code><nowiki>[[American rock|United States]]</nowiki></code>. :Should not include scenes associated with a particular region (ex: [[Japanoise]], [[Early Norwegian black metal scene]]). Those go below. ; local_scenes : Articles specializing in local scenes related to the genre (ex: [[Madchester]], [[The Scene That Celebrates Itself]]) ; current_year : set to <code>yes</code> to include a link to the "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" article at the bottom of the infobox. Link will update automatically for new years, once the "<new year> in <genre>" article has been written. (If no article has been written for the old year nor the new year, it will redlink the new year's article to encourage its creation.) If the link does not update, try [[Help:Purge|purging the page]]. Has two optional further parameters: :; current_year_title : The "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" function assumes that the current page's title is the genre's name (i.e., if you use this on [[classical music]], it will link to "{{CURRENTYEAR}} in classical music"). If that is not the case, use this parameter to specify the genre's name. The annual-update feature will work just the same. :; current_year_override : This overrides the whole parameter, for if the desired article uses some unusual title formulation (e.g. "2010s in classical music"). If this parameter is used, the link will '''''not''''' update for new years. == Tracking category == * {{clc|Articles using Template:Infobox music genre with invalid colour combination}} == TemplateData == {{TemplateData header}} <templatedata> { "description": "An infobox for music genres, describing the genre in its origin, instrumentality, and other information. It is most common in genre Wikipedia pages.", "params": { "name": { "label": "Name", "description": "The name of the genre. If foreign, state the English version of the name.", "example": "ex. Alternative music", "type": "string", "required": true }, "native_name": { "label": "Native name", "description": "The native name of the genre, if it is of a foreign descent.", "type": "string" }, "etymology": { "label": "Etymology", "type": "string" }, "stylistic_origins": { "label": "Stylistic origins", "description": "The types of genres that stylistically formed this specific genre.", "example": "ex. Electronic music, pop punk", "type": "string" }, "cultural_origins": { "label": "Cultural origins", "description": "The cultural origins of a certain genre, with a year and specific location attached to showcase its origins. ", "example": "Ex. Early-1960's - late-1970's [[United Kingdom]]", "type": "string", "required": true }, "instruments": { "label": "Typical instruments", "description": "The types of instruments that are popularly associated with that genre.", "example": "ex. Drums", "type": "string" }, "derivatives": { "label": "Derivative forms", "description": "Type of genres that are derivative, or descend from this genre.", "example": "ex. Alternative pop", "type": "string" }, "subgenres": { "label": "Subgenres", "description": "The types of subgenres that descend from this genre.", "example": "ex. Trap music, Drum-N-Bass" }, "fusiongenres": { "label": "Fusion genres", "description": "Types of genres that joint with a certain genre to create a fusion genre", "example": "ex. {{unbulleted list|[[Neon pop]]|[[Electropop]]|[[Dreampop]]}}", "type": "string" }, "regional_scenes": { "label": "Regional scenes", "description": "Typical places or clubs that house this specific genre, in terms of regional locations such as countries.", "example": "ex. Argentina", "type": "string" }, "local_scenes": { "label": "Local scenes", "description": "Typical places or clubs that house this genre, in terms of cities and more exact locations.", "example": "ex. New Orleans, Louisiana", "type": "string" }, "other_topics": { "label": "Other genre topics", "description": "Topics based on the genre specified or stated.", "type": "string" } }, "format": "block" } </templatedata> <includeonly> {{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox | | <!------------------------------------------------------------------- Categories below here, please; interwikis to Wikidata. --------------------------------------------------------------------> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music Genre]] }}</includeonly> fcx9d5h2iugc2aet2xwym2vjsl4veb6 4956110 4956109 2017-03-11T17:19:35Z en>ILIL 0 4956110 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!------------------------------------------------------------------- Place categories where indicated at the bottom of this page, please; interwikis to Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]). --------------------------------------------------------------------> For more information, see the [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force|WikiProject Music/Music genres task force]]. == Usage == {{Infobox music genre | name = {{{name}}} | native_name = {{{native_name}}} | etymology = {{{etymology|}}} | other_names = {{{other_names}}} | color = | bgcolor = palegoldenrod | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = {{{stylistic_origins}}} | cultural_origins = {{{cultural_origins}}} | instruments = {{{instruments}}} | derivatives = {{{derivatives}}} | subgenrelist = | subgenres = {{{subgenres}}} | fusiongenres = {{{fusiongenres}}} | regional_scenes = {{{regional_scenes}}} | local_scenes = {{{local_scenes}}} | other_topics = {{{other_topics}}} | current_year = yes }} <pre style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | native_name = | etymology = | other_names = | color = | bgcolor = | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | derivatives = | subgenres = | subgenrelist = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = | footnotes = | current_year = <!-- set to "yes" for automatic link to "<current year> in <genre>" article; see template documentation for more info --> }} </pre> {{clear}} == Parameters == ; native_name : name in local language. If more than one, separate using {{tl|Plain list}} ; native_name_lang : ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{tl|lang}} instead ; etymology : meaning or derivation of the name ; other_names : additional names that the genre is known by. :Use with discretion; discuss on talk before engaging in potentially confusing scenarios like [[Progressive rock]]/[[Progressive pop]] and [[New wave music|New wave]]/[[Synthpop]]. ; color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force/Colours|WikiProject Music/Music genres task force/Colours]]. ; bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. ; derivatives : List of influenced genres that follow in the traditions of the parent without necessarily being a subcategory. ; subgenres : List of child genres that fall within a subcategory of the parent. Genres and subgenres must be capitalized (ex: [[house music]]). ; subgenerelist : Article containing the complete list of subgenre ; regional_scenes : Articles specializing in regional variants of the parent genre (ex: [[British rock]], [[American pop]]). These should be pipelinked as <code><nowiki>[[British rock|Britain]]</nowiki></code> and <code><nowiki>[[American rock|United States]]</nowiki></code>. :Should not include scenes associated with a particular region (ex: [[Japanoise]], [[Early Norwegian black metal scene]]). Because those terms are not equivalent to "Japanese noise music" or "Norwegian black metal", they go below. ; local_scenes : Articles specializing in local scenes related to the genre (ex: [[Madchester]], [[The Scene That Celebrates Itself]]) ; current_year : set to <code>yes</code> to include a link to the "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" article at the bottom of the infobox. Link will update automatically for new years, once the "<new year> in <genre>" article has been written. (If no article has been written for the old year nor the new year, it will redlink the new year's article to encourage its creation.) If the link does not update, try [[Help:Purge|purging the page]]. Has two optional further parameters: :; current_year_title : The "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" function assumes that the current page's title is the genre's name (i.e., if you use this on [[classical music]], it will link to "{{CURRENTYEAR}} in classical music"). If that is not the case, use this parameter to specify the genre's name. The annual-update feature will work just the same. :; current_year_override : This overrides the whole parameter, for if the desired article uses some unusual title formulation (e.g. "2010s in classical music"). If this parameter is used, the link will '''''not''''' update for new years. == Tracking category == * {{clc|Articles using Template:Infobox music genre with invalid colour combination}} == TemplateData == {{TemplateData header}} <templatedata> { "description": "An infobox for music genres, describing the genre in its origin, instrumentality, and other information. It is most common in genre Wikipedia pages.", "params": { "name": { "label": "Name", "description": "The name of the genre. If foreign, state the English version of the name.", "example": "ex. Alternative music", "type": "string", "required": true }, "native_name": { "label": "Native name", "description": "The native name of the genre, if it is of a foreign descent.", "type": "string" }, "etymology": { "label": "Etymology", "type": "string" }, "stylistic_origins": { "label": "Stylistic origins", "description": "The types of genres that stylistically formed this specific genre.", "example": "ex. Electronic music, pop punk", "type": "string" }, "cultural_origins": { "label": "Cultural origins", "description": "The cultural origins of a certain genre, with a year and specific location attached to showcase its origins. ", "example": "Ex. Early-1960's - late-1970's [[United Kingdom]]", "type": "string", "required": true }, "instruments": { "label": "Typical instruments", "description": "The types of instruments that are popularly associated with that genre.", "example": "ex. Drums", "type": "string" }, "derivatives": { "label": "Derivative forms", "description": "Type of genres that are derivative, or descend from this genre.", "example": "ex. Alternative pop", "type": "string" }, "subgenres": { "label": "Subgenres", "description": "The types of subgenres that descend from this genre.", "example": "ex. Trap music, Drum-N-Bass" }, "fusiongenres": { "label": "Fusion genres", "description": "Types of genres that joint with a certain genre to create a fusion genre", "example": "ex. {{unbulleted list|[[Neon pop]]|[[Electropop]]|[[Dreampop]]}}", "type": "string" }, "regional_scenes": { "label": "Regional scenes", "description": "Typical places or clubs that house this specific genre, in terms of regional locations such as countries.", "example": "ex. Argentina", "type": "string" }, "local_scenes": { "label": "Local scenes", "description": "Typical places or clubs that house this genre, in terms of cities and more exact locations.", "example": "ex. New Orleans, Louisiana", "type": "string" }, "other_topics": { "label": "Other genre topics", "description": "Topics based on the genre specified or stated.", "type": "string" } }, "format": "block" } </templatedata> <includeonly> {{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox | | <!------------------------------------------------------------------- Categories below here, please; interwikis to Wikidata. --------------------------------------------------------------------> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music Genre]] }}</includeonly> o6iws2v5rws38ke7yvfcraz37wkhz6v 4956111 4956110 2017-09-25T23:14:47Z en>Billydee22 0 4956111 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!------------------------------------------------------------------- Place categories where indicated at the bottom of this page, please; interwikis to Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]). --------------------------------------------------------------------> For more information, see the [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force|WikiProject Music/Music genres task force]]. == Zebry == {{Infobox music genre | name = {{{name}}} | native_name = {{{native_name}}} | etymology = {{{etymology|}}} | other_names = {{{other_names}}} | color = | bgcolor = palegoldenrod | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = {{{stylistic_origins}}} | cultural_origins = {{{cultural_origins}}} | instruments = {{{instruments}}} | derivatives = {{{derivatives}}} | subgenrelist = | subgenres = {{{subgenres}}} | fusiongenres = {{{fusiongenres}}} | regional_scenes = {{{regional_scenes}}} | local_scenes = {{{local_scenes}}} | other_topics = {{{other_topics}}} | current_year = yes }} <pre style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | native_name = | etymology = | other_names = | color = | bgcolor = | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | derivatives = | subgenres = | subgenrelist = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = | footnotes = | current_year = <!-- set to "yes" for automatic link to "<current year> in <genre>" article; see template documentation for more info --> }} </pre> {{clear}} == Parameters == ; native_name : name in local language. If more than one, separate using {{tl|Plain list}} ; native_name_lang : ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{tl|lang}} instead ; etymology : meaning or derivation of the name ; other_names : additional names that the genre is known by. :Use with discretion; discuss on talk before engaging in potentially confusing scenarios like [[Progressive rock]]/[[Progressive pop]] and [[New wave music|New wave]]/[[Synthpop]]. ; color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force/Colours|WikiProject Music/Music genres task force/Colours]]. ; bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. ; derivatives : List of influenced genres that follow in the traditions of the parent without necessarily being a subcategory. ; subgenres : List of child genres that fall within a subcategory of the parent. Genres and subgenres must be capitalized (ex: [[house music]]). ; subgenerelist : Article containing the complete list of subgenre ; regional_scenes : Articles specializing in regional variants of the parent genre (ex: [[British rock]], [[American pop]]). These should be pipelinked as <code><nowiki>[[British rock|Britain]]</nowiki></code> and <code><nowiki>[[American rock|United States]]</nowiki></code>. :Should not include scenes associated with a particular region (ex: [[Japanoise]], [[Early Norwegian black metal scene]]). Because those terms are not equivalent to "Japanese noise music" or "Norwegian black metal", they go below. ; local_scenes : Articles specializing in local scenes related to the genre (ex: [[Madchester]], [[The Scene That Celebrates Itself]]) ; current_year : set to <code>yes</code> to include a link to the "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" article at the bottom of the infobox. Link will update automatically for new years, once the "<new year> in <genre>" article has been written. (If no article has been written for the old year nor the new year, it will redlink the new year's article to encourage its creation.) If the link does not update, try [[Help:Purge|purging the page]]. Has two optional further parameters: :; current_year_title : The "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" function assumes that the current page's title is the genre's name (i.e., if you use this on [[classical music]], it will link to "{{CURRENTYEAR}} in classical music"). If that is not the case, use this parameter to specify the genre's name. The annual-update feature will work just the same. :; current_year_override : This overrides the whole parameter, for if the desired article uses some unusual title formulation (e.g. "2010s in classical music"). If this parameter is used, the link will '''''not''''' update for new years. == Tracking category == * {{clc|Articles using Template:Infobox music genre with invalid colour combination}} == TemplateData == {{TemplateData header}} <templatedata> { "description": "An infobox for music genres, describing the genre in its origin, instrumentality, and other information. It is most common in genre Wikipedia pages.", "params": { "name": { "label": "Name", "description": "The name of the genre. If foreign, state the English version of the name.", "example": "ex. Alternative music", "type": "string", "required": true }, "native_name": { "label": "Native name", "description": "The native name of the genre, if it is of a foreign descent.", "type": "string" }, "etymology": { "label": "Etymology", "type": "string" }, "stylistic_origins": { "label": "Stylistic origins", "description": "The types of genres that stylistically formed this specific genre.", "example": "ex. Electronic music, pop punk", "type": "string" }, "cultural_origins": { "label": "Cultural origins", "description": "The cultural origins of a certain genre, with a year and specific location attached to showcase its origins. ", "example": "Ex. Early-1960's - late-1970's [[United Kingdom]]", "type": "string", "required": true }, "instruments": { "label": "Typical instruments", "description": "The types of instruments that are popularly associated with that genre.", "example": "ex. Drums", "type": "string" }, "derivatives": { "label": "Derivative forms", "description": "Type of genres that are derivative, or descend from this genre.", "example": "ex. Alternative pop", "type": "string" }, "subgenres": { "label": "Subgenres", "description": "The types of subgenres that descend from this genre.", "example": "ex. Trap music, Drum-N-Bass" }, "fusiongenres": { "label": "Fusion genres", "description": "Types of genres that joint with a certain genre to create a fusion genre", "example": "ex. {{unbulleted list|[[Neon pop]]|[[Electropop]]|[[Dreampop]]}}", "type": "string" }, "regional_scenes": { "label": "Regional scenes", "description": "Typical places or clubs that house this specific genre, in terms of regional locations such as countries.", "example": "ex. Argentina", "type": "string" }, "local_scenes": { "label": "Local scenes", "description": "Typical places or clubs that house this genre, in terms of cities and more exact locations.", "example": "ex. New Orleans, Louisiana", "type": "string" }, "other_topics": { "label": "Other genre topics", "description": "Topics based on the genre specified or stated.", "type": "string" } }, "format": "block" } </templatedata> <includeonly> {{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox | | <!------------------------------------------------------------------- Categories below here, please; interwikis to Wikidata. --------------------------------------------------------------------> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music Genre]] }}</includeonly> b0neoigr9o7ykogxapf14flqwgshoy6 4956112 4956111 2017-09-25T23:16:04Z en>Billydee22 0 4956112 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!------------------------------------------------------------------- Place categories where indicated at the bottom of this page, please; interwikis to Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]). --------------------------------------------------------------------> For more information, see the [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force|WikiProject Music/Music genres task force]]. == Zebry == {{Infobox music genre | name = Urban Rock | native_name = Electro rap rock | etymology = {{{etymology|}}} | other_names = {{{other_names}}} | color = | bgcolor = palegoldenrod | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = {{{stylistic_origins}}} | cultural_origins = {{{cultural_origins}}} | instruments = {{{instruments}}} | derivatives = {{{derivatives}}} | subgenrelist = | subgenres = {{{subgenres}}} | fusiongenres = {{{fusiongenres}}} | regional_scenes = {{{regional_scenes}}} | local_scenes = {{{local_scenes}}} | other_topics = {{{other_topics}}} | current_year = yes }} <pre style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | native_name = | etymology = | other_names = | color = | bgcolor = | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | derivatives = | subgenres = | subgenrelist = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = | footnotes = | current_year = <!-- set to "yes" for automatic link to "<current year> in <genre>" article; see template documentation for more info --> }} </pre> {{clear}} == Parameters == ; native_name : name in local language. If more than one, separate using {{tl|Plain list}} ; native_name_lang : ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{tl|lang}} instead ; etymology : meaning or derivation of the name ; other_names : additional names that the genre is known by. :Use with discretion; discuss on talk before engaging in potentially confusing scenarios like [[Progressive rock]]/[[Progressive pop]] and [[New wave music|New wave]]/[[Synthpop]]. ; color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force/Colours|WikiProject Music/Music genres task force/Colours]]. ; bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. ; derivatives : List of influenced genres that follow in the traditions of the parent without necessarily being a subcategory. ; subgenres : List of child genres that fall within a subcategory of the parent. Genres and subgenres must be capitalized (ex: [[house music]]). ; subgenerelist : Article containing the complete list of subgenre ; regional_scenes : Articles specializing in regional variants of the parent genre (ex: [[British rock]], [[American pop]]). These should be pipelinked as <code><nowiki>[[British rock|Britain]]</nowiki></code> and <code><nowiki>[[American rock|United States]]</nowiki></code>. :Should not include scenes associated with a particular region (ex: [[Japanoise]], [[Early Norwegian black metal scene]]). Because those terms are not equivalent to "Japanese noise music" or "Norwegian black metal", they go below. ; local_scenes : Articles specializing in local scenes related to the genre (ex: [[Madchester]], [[The Scene That Celebrates Itself]]) ; current_year : set to <code>yes</code> to include a link to the "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" article at the bottom of the infobox. Link will update automatically for new years, once the "<new year> in <genre>" article has been written. (If no article has been written for the old year nor the new year, it will redlink the new year's article to encourage its creation.) If the link does not update, try [[Help:Purge|purging the page]]. Has two optional further parameters: :; current_year_title : The "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" function assumes that the current page's title is the genre's name (i.e., if you use this on [[classical music]], it will link to "{{CURRENTYEAR}} in classical music"). If that is not the case, use this parameter to specify the genre's name. The annual-update feature will work just the same. :; current_year_override : This overrides the whole parameter, for if the desired article uses some unusual title formulation (e.g. "2010s in classical music"). If this parameter is used, the link will '''''not''''' update for new years. == Tracking category == * {{clc|Articles using Template:Infobox music genre with invalid colour combination}} == TemplateData == {{TemplateData header}} <templatedata> { "description": "An infobox for music genres, describing the genre in its origin, instrumentality, and other information. It is most common in genre Wikipedia pages.", "params": { "name": { "label": "Name", "description": "The name of the genre. If foreign, state the English version of the name.", "example": "ex. Alternative music", "type": "string", "required": true }, "native_name": { "label": "Native name", "description": "The native name of the genre, if it is of a foreign descent.", "type": "string" }, "etymology": { "label": "Etymology", "type": "string" }, "stylistic_origins": { "label": "Stylistic origins", "description": "The types of genres that stylistically formed this specific genre.", "example": "ex. Electronic music, pop punk", "type": "string" }, "cultural_origins": { "label": "Cultural origins", "description": "The cultural origins of a certain genre, with a year and specific location attached to showcase its origins. ", "example": "Ex. Early-1960's - late-1970's [[United Kingdom]]", "type": "string", "required": true }, "instruments": { "label": "Typical instruments", "description": "The types of instruments that are popularly associated with that genre.", "example": "ex. Drums", "type": "string" }, "derivatives": { "label": "Derivative forms", "description": "Type of genres that are derivative, or descend from this genre.", "example": "ex. Alternative pop", "type": "string" }, "subgenres": { "label": "Subgenres", "description": "The types of subgenres that descend from this genre.", "example": "ex. Trap music, Drum-N-Bass" }, "fusiongenres": { "label": "Fusion genres", "description": "Types of genres that joint with a certain genre to create a fusion genre", "example": "ex. {{unbulleted list|[[Neon pop]]|[[Electropop]]|[[Dreampop]]}}", "type": "string" }, "regional_scenes": { "label": "Regional scenes", "description": "Typical places or clubs that house this specific genre, in terms of regional locations such as countries.", "example": "ex. Argentina", "type": "string" }, "local_scenes": { "label": "Local scenes", "description": "Typical places or clubs that house this genre, in terms of cities and more exact locations.", "example": "ex. New Orleans, Louisiana", "type": "string" }, "other_topics": { "label": "Other genre topics", "description": "Topics based on the genre specified or stated.", "type": "string" } }, "format": "block" } </templatedata> <includeonly> {{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox | | <!------------------------------------------------------------------- Categories below here, please; interwikis to Wikidata. --------------------------------------------------------------------> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music Genre]] }}</includeonly> 3sea2q6ulrxb14mrgkymy80t6gmygyq 4956113 4956112 2017-09-25T23:16:35Z en>Billydee22 0 4956113 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!------------------------------------------------------------------- Place categories where indicated at the bottom of this page, please; interwikis to Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]). --------------------------------------------------------------------> For more information, see the [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force|WikiProject Music/Music genres task force]]. == Zebry == {{Infobox music genre | name = Zebry | native_name = Electro rap rock | etymology = {{{etymology|}}} | other_names = {{{other_names}}} | color = | bgcolor = palegoldenrod | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = {{{stylistic_origins}}} | cultural_origins = {{{cultural_origins}}} | instruments = {{{instruments}}} | derivatives = {{{derivatives}}} | subgenrelist = | subgenres = {{{subgenres}}} | fusiongenres = {{{fusiongenres}}} | regional_scenes = {{{regional_scenes}}} | local_scenes = {{{local_scenes}}} | other_topics = {{{other_topics}}} | current_year = yes }} <pre style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | native_name = | etymology = | other_names = | color = | bgcolor = | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | derivatives = | subgenres = | subgenrelist = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = | footnotes = | current_year = <!-- set to "yes" for automatic link to "<current year> in <genre>" article; see template documentation for more info --> }} </pre> {{clear}} == Parameters == ; native_name : name in local language. If more than one, separate using {{tl|Plain list}} ; native_name_lang : ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{tl|lang}} instead ; etymology : meaning or derivation of the name ; other_names : additional names that the genre is known by. :Use with discretion; discuss on talk before engaging in potentially confusing scenarios like [[Progressive rock]]/[[Progressive pop]] and [[New wave music|New wave]]/[[Synthpop]]. ; color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force/Colours|WikiProject Music/Music genres task force/Colours]]. ; bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. ; derivatives : List of influenced genres that follow in the traditions of the parent without necessarily being a subcategory. ; subgenres : List of child genres that fall within a subcategory of the parent. Genres and subgenres must be capitalized (ex: [[house music]]). ; subgenerelist : Article containing the complete list of subgenre ; regional_scenes : Articles specializing in regional variants of the parent genre (ex: [[British rock]], [[American pop]]). These should be pipelinked as <code><nowiki>[[British rock|Britain]]</nowiki></code> and <code><nowiki>[[American rock|United States]]</nowiki></code>. :Should not include scenes associated with a particular region (ex: [[Japanoise]], [[Early Norwegian black metal scene]]). Because those terms are not equivalent to "Japanese noise music" or "Norwegian black metal", they go below. ; local_scenes : Articles specializing in local scenes related to the genre (ex: [[Madchester]], [[The Scene That Celebrates Itself]]) ; current_year : set to <code>yes</code> to include a link to the "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" article at the bottom of the infobox. Link will update automatically for new years, once the "<new year> in <genre>" article has been written. (If no article has been written for the old year nor the new year, it will redlink the new year's article to encourage its creation.) If the link does not update, try [[Help:Purge|purging the page]]. Has two optional further parameters: :; current_year_title : The "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" function assumes that the current page's title is the genre's name (i.e., if you use this on [[classical music]], it will link to "{{CURRENTYEAR}} in classical music"). If that is not the case, use this parameter to specify the genre's name. The annual-update feature will work just the same. :; current_year_override : This overrides the whole parameter, for if the desired article uses some unusual title formulation (e.g. "2010s in classical music"). If this parameter is used, the link will '''''not''''' update for new years. == Tracking category == * {{clc|Articles using Template:Infobox music genre with invalid colour combination}} == TemplateData == {{TemplateData header}} <templatedata> { "description": "An infobox for music genres, describing the genre in its origin, instrumentality, and other information. It is most common in genre Wikipedia pages.", "params": { "name": { "label": "Name", "description": "The name of the genre. If foreign, state the English version of the name.", "example": "ex. Alternative music", "type": "string", "required": true }, "native_name": { "label": "Native name", "description": "The native name of the genre, if it is of a foreign descent.", "type": "string" }, "etymology": { "label": "Etymology", "type": "string" }, "stylistic_origins": { "label": "Stylistic origins", "description": "The types of genres that stylistically formed this specific genre.", "example": "ex. Electronic music, pop punk", "type": "string" }, "cultural_origins": { "label": "Cultural origins", "description": "The cultural origins of a certain genre, with a year and specific location attached to showcase its origins. ", "example": "Ex. Early-1960's - late-1970's [[United Kingdom]]", "type": "string", "required": true }, "instruments": { "label": "Typical instruments", "description": "The types of instruments that are popularly associated with that genre.", "example": "ex. Drums", "type": "string" }, "derivatives": { "label": "Derivative forms", "description": "Type of genres that are derivative, or descend from this genre.", "example": "ex. Alternative pop", "type": "string" }, "subgenres": { "label": "Subgenres", "description": "The types of subgenres that descend from this genre.", "example": "ex. Trap music, Drum-N-Bass" }, "fusiongenres": { "label": "Fusion genres", "description": "Types of genres that joint with a certain genre to create a fusion genre", "example": "ex. {{unbulleted list|[[Neon pop]]|[[Electropop]]|[[Dreampop]]}}", "type": "string" }, "regional_scenes": { "label": "Regional scenes", "description": "Typical places or clubs that house this specific genre, in terms of regional locations such as countries.", "example": "ex. Argentina", "type": "string" }, "local_scenes": { "label": "Local scenes", "description": "Typical places or clubs that house this genre, in terms of cities and more exact locations.", "example": "ex. New Orleans, Louisiana", "type": "string" }, "other_topics": { "label": "Other genre topics", "description": "Topics based on the genre specified or stated.", "type": "string" } }, "format": "block" } </templatedata> <includeonly> {{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox | | <!------------------------------------------------------------------- Categories below here, please; interwikis to Wikidata. --------------------------------------------------------------------> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music Genre]] }}</includeonly> 70v48dvbd7ch3d2f967sfxlkpzh3d7c 4956114 4956113 2017-09-25T23:17:10Z en>K6ka 0 Reverted 3 edits by [[Special:Contributions/Billydee22|Billydee22]] ([[User talk:Billydee22|talk]]): This is not how you fill in a template... wrong place, bud! ([[WP:TW|TW]]) 4956114 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!------------------------------------------------------------------- Place categories where indicated at the bottom of this page, please; interwikis to Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]). --------------------------------------------------------------------> For more information, see the [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force|WikiProject Music/Music genres task force]]. == Usage == {{Infobox music genre | name = {{{name}}} | native_name = {{{native_name}}} | etymology = {{{etymology|}}} | other_names = {{{other_names}}} | color = | bgcolor = palegoldenrod | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = {{{stylistic_origins}}} | cultural_origins = {{{cultural_origins}}} | instruments = {{{instruments}}} | derivatives = {{{derivatives}}} | subgenrelist = | subgenres = {{{subgenres}}} | fusiongenres = {{{fusiongenres}}} | regional_scenes = {{{regional_scenes}}} | local_scenes = {{{local_scenes}}} | other_topics = {{{other_topics}}} | current_year = yes }} <pre style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | native_name = | etymology = | other_names = | color = | bgcolor = | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | derivatives = | subgenres = | subgenrelist = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = | footnotes = | current_year = <!-- set to "yes" for automatic link to "<current year> in <genre>" article; see template documentation for more info --> }} </pre> {{clear}} == Parameters == ; native_name : name in local language. If more than one, separate using {{tl|Plain list}} ; native_name_lang : ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{tl|lang}} instead ; etymology : meaning or derivation of the name ; other_names : additional names that the genre is known by. :Use with discretion; discuss on talk before engaging in potentially confusing scenarios like [[Progressive rock]]/[[Progressive pop]] and [[New wave music|New wave]]/[[Synthpop]]. ; color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force/Colours|WikiProject Music/Music genres task force/Colours]]. ; bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. ; derivatives : List of influenced genres that follow in the traditions of the parent without necessarily being a subcategory. ; subgenres : List of child genres that fall within a subcategory of the parent. Genres and subgenres must be capitalized (ex: [[house music]]). ; subgenerelist : Article containing the complete list of subgenre ; regional_scenes : Articles specializing in regional variants of the parent genre (ex: [[British rock]], [[American pop]]). These should be pipelinked as <code><nowiki>[[British rock|Britain]]</nowiki></code> and <code><nowiki>[[American rock|United States]]</nowiki></code>. :Should not include scenes associated with a particular region (ex: [[Japanoise]], [[Early Norwegian black metal scene]]). Because those terms are not equivalent to "Japanese noise music" or "Norwegian black metal", they go below. ; local_scenes : Articles specializing in local scenes related to the genre (ex: [[Madchester]], [[The Scene That Celebrates Itself]]) ; current_year : set to <code>yes</code> to include a link to the "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" article at the bottom of the infobox. Link will update automatically for new years, once the "<new year> in <genre>" article has been written. (If no article has been written for the old year nor the new year, it will redlink the new year's article to encourage its creation.) If the link does not update, try [[Help:Purge|purging the page]]. Has two optional further parameters: :; current_year_title : The "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" function assumes that the current page's title is the genre's name (i.e., if you use this on [[classical music]], it will link to "{{CURRENTYEAR}} in classical music"). If that is not the case, use this parameter to specify the genre's name. The annual-update feature will work just the same. :; current_year_override : This overrides the whole parameter, for if the desired article uses some unusual title formulation (e.g. "2010s in classical music"). If this parameter is used, the link will '''''not''''' update for new years. == Tracking category == * {{clc|Articles using Template:Infobox music genre with invalid colour combination}} == TemplateData == {{TemplateData header}} <templatedata> { "description": "An infobox for music genres, describing the genre in its origin, instrumentality, and other information. It is most common in genre Wikipedia pages.", "params": { "name": { "label": "Name", "description": "The name of the genre. If foreign, state the English version of the name.", "example": "ex. Alternative music", "type": "string", "required": true }, "native_name": { "label": "Native name", "description": "The native name of the genre, if it is of a foreign descent.", "type": "string" }, "etymology": { "label": "Etymology", "type": "string" }, "stylistic_origins": { "label": "Stylistic origins", "description": "The types of genres that stylistically formed this specific genre.", "example": "ex. Electronic music, pop punk", "type": "string" }, "cultural_origins": { "label": "Cultural origins", "description": "The cultural origins of a certain genre, with a year and specific location attached to showcase its origins. ", "example": "Ex. Early-1960's - late-1970's [[United Kingdom]]", "type": "string", "required": true }, "instruments": { "label": "Typical instruments", "description": "The types of instruments that are popularly associated with that genre.", "example": "ex. Drums", "type": "string" }, "derivatives": { "label": "Derivative forms", "description": "Type of genres that are derivative, or descend from this genre.", "example": "ex. Alternative pop", "type": "string" }, "subgenres": { "label": "Subgenres", "description": "The types of subgenres that descend from this genre.", "example": "ex. Trap music, Drum-N-Bass" }, "fusiongenres": { "label": "Fusion genres", "description": "Types of genres that joint with a certain genre to create a fusion genre", "example": "ex. {{unbulleted list|[[Neon pop]]|[[Electropop]]|[[Dreampop]]}}", "type": "string" }, "regional_scenes": { "label": "Regional scenes", "description": "Typical places or clubs that house this specific genre, in terms of regional locations such as countries.", "example": "ex. Argentina", "type": "string" }, "local_scenes": { "label": "Local scenes", "description": "Typical places or clubs that house this genre, in terms of cities and more exact locations.", "example": "ex. New Orleans, Louisiana", "type": "string" }, "other_topics": { "label": "Other genre topics", "description": "Topics based on the genre specified or stated.", "type": "string" } }, "format": "block" } </templatedata> <includeonly> {{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox | | <!------------------------------------------------------------------- Categories below here, please; interwikis to Wikidata. --------------------------------------------------------------------> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music Genre]] }}</includeonly> o6iws2v5rws38ke7yvfcraz37wkhz6v 4956115 4956114 2017-09-25T23:17:21Z en>Billydee22 0 4956115 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!------------------------------------------------------------------- Place categories where indicated at the bottom of this page, please; interwikis to Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]). --------------------------------------------------------------------> For more information, see the [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force|WikiProject Music/Music genres task force]]. == Usage == {{Infobox music genre | name = {{{name}}} | native_name = {{{native_name}}} | etymology = {{{etymology|}}} | other_names = Alternative hip hop #2 | color = | bgcolor = palegoldenrod | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = {{{stylistic_origins}}} | cultural_origins = {{{cultural_origins}}} | instruments = {{{instruments}}} | derivatives = {{{derivatives}}} | subgenrelist = | subgenres = {{{subgenres}}} | fusiongenres = {{{fusiongenres}}} | regional_scenes = {{{regional_scenes}}} | local_scenes = {{{local_scenes}}} | other_topics = {{{other_topics}}} | current_year = yes }} <pre style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | native_name = | etymology = | other_names = | color = | bgcolor = | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | derivatives = | subgenres = | subgenrelist = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = | footnotes = | current_year = <!-- set to "yes" for automatic link to "<current year> in <genre>" article; see template documentation for more info --> }} </pre> {{clear}} == Parameters == ; native_name : name in local language. If more than one, separate using {{tl|Plain list}} ; native_name_lang : ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{tl|lang}} instead ; etymology : meaning or derivation of the name ; other_names : additional names that the genre is known by. :Use with discretion; discuss on talk before engaging in potentially confusing scenarios like [[Progressive rock]]/[[Progressive pop]] and [[New wave music|New wave]]/[[Synthpop]]. ; color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force/Colours|WikiProject Music/Music genres task force/Colours]]. ; bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. ; derivatives : List of influenced genres that follow in the traditions of the parent without necessarily being a subcategory. ; subgenres : List of child genres that fall within a subcategory of the parent. Genres and subgenres must be capitalized (ex: [[house music]]). ; subgenerelist : Article containing the complete list of subgenre ; regional_scenes : Articles specializing in regional variants of the parent genre (ex: [[British rock]], [[American pop]]). These should be pipelinked as <code><nowiki>[[British rock|Britain]]</nowiki></code> and <code><nowiki>[[American rock|United States]]</nowiki></code>. :Should not include scenes associated with a particular region (ex: [[Japanoise]], [[Early Norwegian black metal scene]]). Because those terms are not equivalent to "Japanese noise music" or "Norwegian black metal", they go below. ; local_scenes : Articles specializing in local scenes related to the genre (ex: [[Madchester]], [[The Scene That Celebrates Itself]]) ; current_year : set to <code>yes</code> to include a link to the "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" article at the bottom of the infobox. Link will update automatically for new years, once the "<new year> in <genre>" article has been written. (If no article has been written for the old year nor the new year, it will redlink the new year's article to encourage its creation.) If the link does not update, try [[Help:Purge|purging the page]]. Has two optional further parameters: :; current_year_title : The "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" function assumes that the current page's title is the genre's name (i.e., if you use this on [[classical music]], it will link to "{{CURRENTYEAR}} in classical music"). If that is not the case, use this parameter to specify the genre's name. The annual-update feature will work just the same. :; current_year_override : This overrides the whole parameter, for if the desired article uses some unusual title formulation (e.g. "2010s in classical music"). If this parameter is used, the link will '''''not''''' update for new years. == Tracking category == * {{clc|Articles using Template:Infobox music genre with invalid colour combination}} == TemplateData == {{TemplateData header}} <templatedata> { "description": "An infobox for music genres, describing the genre in its origin, instrumentality, and other information. It is most common in genre Wikipedia pages.", "params": { "name": { "label": "Name", "description": "The name of the genre. If foreign, state the English version of the name.", "example": "ex. Alternative music", "type": "string", "required": true }, "native_name": { "label": "Native name", "description": "The native name of the genre, if it is of a foreign descent.", "type": "string" }, "etymology": { "label": "Etymology", "type": "string" }, "stylistic_origins": { "label": "Stylistic origins", "description": "The types of genres that stylistically formed this specific genre.", "example": "ex. Electronic music, pop punk", "type": "string" }, "cultural_origins": { "label": "Cultural origins", "description": "The cultural origins of a certain genre, with a year and specific location attached to showcase its origins. ", "example": "Ex. Early-1960's - late-1970's [[United Kingdom]]", "type": "string", "required": true }, "instruments": { "label": "Typical instruments", "description": "The types of instruments that are popularly associated with that genre.", "example": "ex. Drums", "type": "string" }, "derivatives": { "label": "Derivative forms", "description": "Type of genres that are derivative, or descend from this genre.", "example": "ex. Alternative pop", "type": "string" }, "subgenres": { "label": "Subgenres", "description": "The types of subgenres that descend from this genre.", "example": "ex. Trap music, Drum-N-Bass" }, "fusiongenres": { "label": "Fusion genres", "description": "Types of genres that joint with a certain genre to create a fusion genre", "example": "ex. {{unbulleted list|[[Neon pop]]|[[Electropop]]|[[Dreampop]]}}", "type": "string" }, "regional_scenes": { "label": "Regional scenes", "description": "Typical places or clubs that house this specific genre, in terms of regional locations such as countries.", "example": "ex. Argentina", "type": "string" }, "local_scenes": { "label": "Local scenes", "description": "Typical places or clubs that house this genre, in terms of cities and more exact locations.", "example": "ex. New Orleans, Louisiana", "type": "string" }, "other_topics": { "label": "Other genre topics", "description": "Topics based on the genre specified or stated.", "type": "string" } }, "format": "block" } </templatedata> <includeonly> {{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox | | <!------------------------------------------------------------------- Categories below here, please; interwikis to Wikidata. --------------------------------------------------------------------> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music Genre]] }}</includeonly> h4nrd7sk7khezdxgd09bc87nz80t1gh 4956116 4956115 2017-09-25T23:18:22Z en>Billydee22 0 4956116 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!------------------------------------------------------------------- Place categories where indicated at the bottom of this page, please; interwikis to Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]). --------------------------------------------------------------------> For more information, see the [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force|WikiProject Music/Music genres task force]]. == Zebry == {{Infobox music genre | name = Zebry | native_name = Electro rap rock | etymology = {{{etymology|}}} | other_names = Alternative hip hop #2 | color = | bgcolor = palegoldenrod | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = Alternative hip hop New Jack Swing Trap Space music Edm{{{stylistic_origins}}} | cultural_origins = {{{cultural_origins}}} | instruments = {{{instruments}}} | derivatives = {{{derivatives}}} | subgenrelist = | subgenres = {{{subgenres}}} | fusiongenres = {{{fusiongenres}}} | regional_scenes = {{{regional_scenes}}} | local_scenes = {{{local_scenes}}} | other_topics = {{{other_topics}}} | current_year = yes }} <pre style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | native_name = | etymology = | other_names = | color = | bgcolor = | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | derivatives = | subgenres = | subgenrelist = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = | footnotes = | current_year = <!-- set to "yes" for automatic link to "<current year> in <genre>" article; see template documentation for more info --> }} </pre> {{clear}} == Parameters == ; native_name : name in local language. If more than one, separate using {{tl|Plain list}} ; native_name_lang : ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{tl|lang}} instead ; etymology : meaning or derivation of the name ; other_names : additional names that the genre is known by. :Use with discretion; discuss on talk before engaging in potentially confusing scenarios like [[Progressive rock]]/[[Progressive pop]] and [[New wave music|New wave]]/[[Synthpop]]. ; color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force/Colours|WikiProject Music/Music genres task force/Colours]]. ; bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. ; derivatives : List of influenced genres that follow in the traditions of the parent without necessarily being a subcategory. ; subgenres : List of child genres that fall within a subcategory of the parent. Genres and subgenres must be capitalized (ex: [[house music]]). ; subgenerelist : Article containing the complete list of subgenre ; regional_scenes : Articles specializing in regional variants of the parent genre (ex: [[British rock]], [[American pop]]). These should be pipelinked as <code><nowiki>[[British rock|Britain]]</nowiki></code> and <code><nowiki>[[American rock|United States]]</nowiki></code>. :Should not include scenes associated with a particular region (ex: [[Japanoise]], [[Early Norwegian black metal scene]]). Because those terms are not equivalent to "Japanese noise music" or "Norwegian black metal", they go below. ; local_scenes : Articles specializing in local scenes related to the genre (ex: [[Madchester]], [[The Scene That Celebrates Itself]]) ; current_year : set to <code>yes</code> to include a link to the "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" article at the bottom of the infobox. Link will update automatically for new years, once the "<new year> in <genre>" article has been written. (If no article has been written for the old year nor the new year, it will redlink the new year's article to encourage its creation.) If the link does not update, try [[Help:Purge|purging the page]]. Has two optional further parameters: :; current_year_title : The "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" function assumes that the current page's title is the genre's name (i.e., if you use this on [[classical music]], it will link to "{{CURRENTYEAR}} in classical music"). If that is not the case, use this parameter to specify the genre's name. The annual-update feature will work just the same. :; current_year_override : This overrides the whole parameter, for if the desired article uses some unusual title formulation (e.g. "2010s in classical music"). If this parameter is used, the link will '''''not''''' update for new years. == Tracking category == * {{clc|Articles using Template:Infobox music genre with invalid colour combination}} == TemplateData == {{TemplateData header}} <templatedata> { "description": "An infobox for music genres, describing the genre in its origin, instrumentality, and other information. It is most common in genre Wikipedia pages.", "params": { "name": { "label": "Name", "description": "The name of the genre. If foreign, state the English version of the name.", "example": "ex. Alternative music", "type": "string", "required": true }, "native_name": { "label": "Native name", "description": "The native name of the genre, if it is of a foreign descent.", "type": "string" }, "etymology": { "label": "Etymology", "type": "string" }, "stylistic_origins": { "label": "Stylistic origins", "description": "The types of genres that stylistically formed this specific genre.", "example": "ex. Electronic music, pop punk", "type": "string" }, "cultural_origins": { "label": "Cultural origins", "description": "The cultural origins of a certain genre, with a year and specific location attached to showcase its origins. ", "example": "Ex. Early-1960's - late-1970's [[United Kingdom]]", "type": "string", "required": true }, "instruments": { "label": "Typical instruments", "description": "The types of instruments that are popularly associated with that genre.", "example": "ex. Drums", "type": "string" }, "derivatives": { "label": "Derivative forms", "description": "Type of genres that are derivative, or descend from this genre.", "example": "ex. Alternative pop", "type": "string" }, "subgenres": { "label": "Subgenres", "description": "The types of subgenres that descend from this genre.", "example": "ex. Trap music, Drum-N-Bass" }, "fusiongenres": { "label": "Fusion genres", "description": "Types of genres that joint with a certain genre to create a fusion genre", "example": "ex. {{unbulleted list|[[Neon pop]]|[[Electropop]]|[[Dreampop]]}}", "type": "string" }, "regional_scenes": { "label": "Regional scenes", "description": "Typical places or clubs that house this specific genre, in terms of regional locations such as countries.", "example": "ex. Argentina", "type": "string" }, "local_scenes": { "label": "Local scenes", "description": "Typical places or clubs that house this genre, in terms of cities and more exact locations.", "example": "ex. New Orleans, Louisiana", "type": "string" }, "other_topics": { "label": "Other genre topics", "description": "Topics based on the genre specified or stated.", "type": "string" } }, "format": "block" } </templatedata> <includeonly> {{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox | | <!------------------------------------------------------------------- Categories below here, please; interwikis to Wikidata. --------------------------------------------------------------------> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music Genre]] }}</includeonly> 9lhpzhfej1j39s27jvbrynbgh5u3tvi 4956117 4956116 2017-09-25T23:18:34Z en>K6ka 0 Reverted edits by [[Special:Contribs/Billydee22|Billydee22]] ([[User talk:Billydee22|talk]]) to last version by K6ka 4956117 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!------------------------------------------------------------------- Place categories where indicated at the bottom of this page, please; interwikis to Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]). --------------------------------------------------------------------> For more information, see the [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force|WikiProject Music/Music genres task force]]. == Usage == {{Infobox music genre | name = {{{name}}} | native_name = {{{native_name}}} | etymology = {{{etymology|}}} | other_names = {{{other_names}}} | color = | bgcolor = palegoldenrod | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = {{{stylistic_origins}}} | cultural_origins = {{{cultural_origins}}} | instruments = {{{instruments}}} | derivatives = {{{derivatives}}} | subgenrelist = | subgenres = {{{subgenres}}} | fusiongenres = {{{fusiongenres}}} | regional_scenes = {{{regional_scenes}}} | local_scenes = {{{local_scenes}}} | other_topics = {{{other_topics}}} | current_year = yes }} <pre style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | native_name = | etymology = | other_names = | color = | bgcolor = | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | derivatives = | subgenres = | subgenrelist = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = | footnotes = | current_year = <!-- set to "yes" for automatic link to "<current year> in <genre>" article; see template documentation for more info --> }} </pre> {{clear}} == Parameters == ; native_name : name in local language. If more than one, separate using {{tl|Plain list}} ; native_name_lang : ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{tl|lang}} instead ; etymology : meaning or derivation of the name ; other_names : additional names that the genre is known by. :Use with discretion; discuss on talk before engaging in potentially confusing scenarios like [[Progressive rock]]/[[Progressive pop]] and [[New wave music|New wave]]/[[Synthpop]]. ; color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force/Colours|WikiProject Music/Music genres task force/Colours]]. ; bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. ; derivatives : List of influenced genres that follow in the traditions of the parent without necessarily being a subcategory. ; subgenres : List of child genres that fall within a subcategory of the parent. Genres and subgenres must be capitalized (ex: [[house music]]). ; subgenerelist : Article containing the complete list of subgenre ; regional_scenes : Articles specializing in regional variants of the parent genre (ex: [[British rock]], [[American pop]]). These should be pipelinked as <code><nowiki>[[British rock|Britain]]</nowiki></code> and <code><nowiki>[[American rock|United States]]</nowiki></code>. :Should not include scenes associated with a particular region (ex: [[Japanoise]], [[Early Norwegian black metal scene]]). Because those terms are not equivalent to "Japanese noise music" or "Norwegian black metal", they go below. ; local_scenes : Articles specializing in local scenes related to the genre (ex: [[Madchester]], [[The Scene That Celebrates Itself]]) ; current_year : set to <code>yes</code> to include a link to the "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" article at the bottom of the infobox. Link will update automatically for new years, once the "<new year> in <genre>" article has been written. (If no article has been written for the old year nor the new year, it will redlink the new year's article to encourage its creation.) If the link does not update, try [[Help:Purge|purging the page]]. Has two optional further parameters: :; current_year_title : The "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" function assumes that the current page's title is the genre's name (i.e., if you use this on [[classical music]], it will link to "{{CURRENTYEAR}} in classical music"). If that is not the case, use this parameter to specify the genre's name. The annual-update feature will work just the same. :; current_year_override : This overrides the whole parameter, for if the desired article uses some unusual title formulation (e.g. "2010s in classical music"). If this parameter is used, the link will '''''not''''' update for new years. == Tracking category == * {{clc|Articles using Template:Infobox music genre with invalid colour combination}} == TemplateData == {{TemplateData header}} <templatedata> { "description": "An infobox for music genres, describing the genre in its origin, instrumentality, and other information. It is most common in genre Wikipedia pages.", "params": { "name": { "label": "Name", "description": "The name of the genre. If foreign, state the English version of the name.", "example": "ex. Alternative music", "type": "string", "required": true }, "native_name": { "label": "Native name", "description": "The native name of the genre, if it is of a foreign descent.", "type": "string" }, "etymology": { "label": "Etymology", "type": "string" }, "stylistic_origins": { "label": "Stylistic origins", "description": "The types of genres that stylistically formed this specific genre.", "example": "ex. Electronic music, pop punk", "type": "string" }, "cultural_origins": { "label": "Cultural origins", "description": "The cultural origins of a certain genre, with a year and specific location attached to showcase its origins. ", "example": "Ex. Early-1960's - late-1970's [[United Kingdom]]", "type": "string", "required": true }, "instruments": { "label": "Typical instruments", "description": "The types of instruments that are popularly associated with that genre.", "example": "ex. Drums", "type": "string" }, "derivatives": { "label": "Derivative forms", "description": "Type of genres that are derivative, or descend from this genre.", "example": "ex. Alternative pop", "type": "string" }, "subgenres": { "label": "Subgenres", "description": "The types of subgenres that descend from this genre.", "example": "ex. Trap music, Drum-N-Bass" }, "fusiongenres": { "label": "Fusion genres", "description": "Types of genres that joint with a certain genre to create a fusion genre", "example": "ex. {{unbulleted list|[[Neon pop]]|[[Electropop]]|[[Dreampop]]}}", "type": "string" }, "regional_scenes": { "label": "Regional scenes", "description": "Typical places or clubs that house this specific genre, in terms of regional locations such as countries.", "example": "ex. Argentina", "type": "string" }, "local_scenes": { "label": "Local scenes", "description": "Typical places or clubs that house this genre, in terms of cities and more exact locations.", "example": "ex. New Orleans, Louisiana", "type": "string" }, "other_topics": { "label": "Other genre topics", "description": "Topics based on the genre specified or stated.", "type": "string" } }, "format": "block" } </templatedata> <includeonly> {{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox | | <!------------------------------------------------------------------- Categories below here, please; interwikis to Wikidata. --------------------------------------------------------------------> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music Genre]] }}</includeonly> o6iws2v5rws38ke7yvfcraz37wkhz6v 4956118 4956117 2017-09-25T23:20:54Z en>Billydee22 0 4956118 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!------------------------------------------------------------------- Place categories where indicated at the bottom of this page, please; interwikis to Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]). --------------------------------------------------------------------> For more information, see the [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force|WikiProject Music/Music genres task force]]. == Zebry == {{Infobox music genre | name = Zebry | native_name = Electro rap rock | etymology = {{{etymology|}}} | other_names = Alternative hip hop #2, Afro Rock | color = | bgcolor = palegoldenrod | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = Alternative hip hop, New Jack Swing, Trap, Space music, Edm{{{stylistic_origins}}} | cultural_origins = {{{cultural_origins}}} | instruments = {{{instruments}}} | derivatives = {{{derivatives}}} | subgenrelist = | subgenres = {{{subgenres}}} | fusiongenres = {{{fusiongenres}}} | regional_scenes = {{{regional_scenes}}} | local_scenes = {{{local_scenes}}} | other_topics = {{{other_topics}}} | current_year = yes }} <pre style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | native_name = | etymology = | other_names = | color = | bgcolor = | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | derivatives = | subgenres = | subgenrelist = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = | footnotes = | current_year = <!-- set to "yes" for automatic link to "<current year> in <genre>" article; see template documentation for more info --> }} </pre> {{clear}} == Parameters == ; native_name : name in local language. If more than one, separate using {{tl|Plain list}} ; native_name_lang : ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{tl|lang}} instead ; etymology : meaning or derivation of the name ; other_names : additional names that the genre is known by. :Use with discretion; discuss on talk before engaging in potentially confusing scenarios like [[Progressive rock]]/[[Progressive pop]] and [[New wave music|New wave]]/[[Synthpop]]. ; color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force/Colours|WikiProject Music/Music genres task force/Colours]]. ; bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. ; derivatives : List of influenced genres that follow in the traditions of the parent without necessarily being a subcategory. ; subgenres : List of child genres that fall within a subcategory of the parent. Genres and subgenres must be capitalized (ex: [[house music]]). ; subgenerelist : Article containing the complete list of subgenre ; regional_scenes : Articles specializing in regional variants of the parent genre (ex: [[British rock]], [[American pop]]). These should be pipelinked as <code><nowiki>[[British rock|Britain]]</nowiki></code> and <code><nowiki>[[American rock|United States]]</nowiki></code>. :Should not include scenes associated with a particular region (ex: [[Japanoise]], [[Early Norwegian black metal scene]]). Because those terms are not equivalent to "Japanese noise music" or "Norwegian black metal", they go below. ; local_scenes : Articles specializing in local scenes related to the genre (ex: [[Madchester]], [[The Scene That Celebrates Itself]]) ; current_year : set to <code>yes</code> to include a link to the "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" article at the bottom of the infobox. Link will update automatically for new years, once the "<new year> in <genre>" article has been written. (If no article has been written for the old year nor the new year, it will redlink the new year's article to encourage its creation.) If the link does not update, try [[Help:Purge|purging the page]]. Has two optional further parameters: :; current_year_title : The "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" function assumes that the current page's title is the genre's name (i.e., if you use this on [[classical music]], it will link to "{{CURRENTYEAR}} in classical music"). If that is not the case, use this parameter to specify the genre's name. The annual-update feature will work just the same. :; current_year_override : This overrides the whole parameter, for if the desired article uses some unusual title formulation (e.g. "2010s in classical music"). If this parameter is used, the link will '''''not''''' update for new years. == Tracking category == * {{clc|Articles using Template:Infobox music genre with invalid colour combination}} == TemplateData == {{TemplateData header}} <templatedata> { "description": "An infobox for music genres, describing the genre in its origin, instrumentality, and other information. It is most common in genre Wikipedia pages.", "params": { "name": { "label": "Name", "description": "The name of the genre. If foreign, state the English version of the name.", "example": "ex. Alternative music", "type": "string", "required": true }, "native_name": { "label": "Native name", "description": "The native name of the genre, if it is of a foreign descent.", "type": "string" }, "etymology": { "label": "Etymology", "type": "string" }, "stylistic_origins": { "label": "Stylistic origins", "description": "The types of genres that stylistically formed this specific genre.", "example": "ex. Electronic music, pop punk", "type": "string" }, "cultural_origins": { "label": "Cultural origins", "description": "The cultural origins of a certain genre, with a year and specific location attached to showcase its origins. ", "example": "Ex. Early-1960's - late-1970's [[United Kingdom]]", "type": "string", "required": true }, "instruments": { "label": "Typical instruments", "description": "The types of instruments that are popularly associated with that genre.", "example": "ex. Drums", "type": "string" }, "derivatives": { "label": "Derivative forms", "description": "Type of genres that are derivative, or descend from this genre.", "example": "ex. Alternative pop", "type": "string" }, "subgenres": { "label": "Subgenres", "description": "The types of subgenres that descend from this genre.", "example": "ex. Trap music, Drum-N-Bass" }, "fusiongenres": { "label": "Fusion genres", "description": "Types of genres that joint with a certain genre to create a fusion genre", "example": "ex. {{unbulleted list|[[Neon pop]]|[[Electropop]]|[[Dreampop]]}}", "type": "string" }, "regional_scenes": { "label": "Regional scenes", "description": "Typical places or clubs that house this specific genre, in terms of regional locations such as countries.", "example": "ex. Argentina", "type": "string" }, "local_scenes": { "label": "Local scenes", "description": "Typical places or clubs that house this genre, in terms of cities and more exact locations.", "example": "ex. New Orleans, Louisiana", "type": "string" }, "other_topics": { "label": "Other genre topics", "description": "Topics based on the genre specified or stated.", "type": "string" } }, "format": "block" } </templatedata> <includeonly> {{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox | | <!------------------------------------------------------------------- Categories below here, please; interwikis to Wikidata. --------------------------------------------------------------------> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music Genre]] }}</includeonly> phc5k2hx16vqxp4ur35805yfdtdc7qn 4956119 4956118 2017-09-25T23:21:40Z en>K6ka 0 Reverted edits by [[Special:Contribs/Billydee22|Billydee22]] ([[User talk:Billydee22|talk]]) to last version by K6ka 4956119 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!------------------------------------------------------------------- Place categories where indicated at the bottom of this page, please; interwikis to Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]). --------------------------------------------------------------------> For more information, see the [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force|WikiProject Music/Music genres task force]]. == Usage == {{Infobox music genre | name = {{{name}}} | native_name = {{{native_name}}} | etymology = {{{etymology|}}} | other_names = {{{other_names}}} | color = | bgcolor = palegoldenrod | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = {{{stylistic_origins}}} | cultural_origins = {{{cultural_origins}}} | instruments = {{{instruments}}} | derivatives = {{{derivatives}}} | subgenrelist = | subgenres = {{{subgenres}}} | fusiongenres = {{{fusiongenres}}} | regional_scenes = {{{regional_scenes}}} | local_scenes = {{{local_scenes}}} | other_topics = {{{other_topics}}} | current_year = yes }} <pre style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | native_name = | etymology = | other_names = | color = | bgcolor = | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | derivatives = | subgenres = | subgenrelist = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = | footnotes = | current_year = <!-- set to "yes" for automatic link to "<current year> in <genre>" article; see template documentation for more info --> }} </pre> {{clear}} == Parameters == ; native_name : name in local language. If more than one, separate using {{tl|Plain list}} ; native_name_lang : ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{tl|lang}} instead ; etymology : meaning or derivation of the name ; other_names : additional names that the genre is known by. :Use with discretion; discuss on talk before engaging in potentially confusing scenarios like [[Progressive rock]]/[[Progressive pop]] and [[New wave music|New wave]]/[[Synthpop]]. ; color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force/Colours|WikiProject Music/Music genres task force/Colours]]. ; bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. ; derivatives : List of influenced genres that follow in the traditions of the parent without necessarily being a subcategory. ; subgenres : List of child genres that fall within a subcategory of the parent. Genres and subgenres must be capitalized (ex: [[house music]]). ; subgenerelist : Article containing the complete list of subgenre ; regional_scenes : Articles specializing in regional variants of the parent genre (ex: [[British rock]], [[American pop]]). These should be pipelinked as <code><nowiki>[[British rock|Britain]]</nowiki></code> and <code><nowiki>[[American rock|United States]]</nowiki></code>. :Should not include scenes associated with a particular region (ex: [[Japanoise]], [[Early Norwegian black metal scene]]). Because those terms are not equivalent to "Japanese noise music" or "Norwegian black metal", they go below. ; local_scenes : Articles specializing in local scenes related to the genre (ex: [[Madchester]], [[The Scene That Celebrates Itself]]) ; current_year : set to <code>yes</code> to include a link to the "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" article at the bottom of the infobox. Link will update automatically for new years, once the "<new year> in <genre>" article has been written. (If no article has been written for the old year nor the new year, it will redlink the new year's article to encourage its creation.) If the link does not update, try [[Help:Purge|purging the page]]. Has two optional further parameters: :; current_year_title : The "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" function assumes that the current page's title is the genre's name (i.e., if you use this on [[classical music]], it will link to "{{CURRENTYEAR}} in classical music"). If that is not the case, use this parameter to specify the genre's name. The annual-update feature will work just the same. :; current_year_override : This overrides the whole parameter, for if the desired article uses some unusual title formulation (e.g. "2010s in classical music"). If this parameter is used, the link will '''''not''''' update for new years. == Tracking category == * {{clc|Articles using Template:Infobox music genre with invalid colour combination}} == TemplateData == {{TemplateData header}} <templatedata> { "description": "An infobox for music genres, describing the genre in its origin, instrumentality, and other information. It is most common in genre Wikipedia pages.", "params": { "name": { "label": "Name", "description": "The name of the genre. If foreign, state the English version of the name.", "example": "ex. Alternative music", "type": "string", "required": true }, "native_name": { "label": "Native name", "description": "The native name of the genre, if it is of a foreign descent.", "type": "string" }, "etymology": { "label": "Etymology", "type": "string" }, "stylistic_origins": { "label": "Stylistic origins", "description": "The types of genres that stylistically formed this specific genre.", "example": "ex. Electronic music, pop punk", "type": "string" }, "cultural_origins": { "label": "Cultural origins", "description": "The cultural origins of a certain genre, with a year and specific location attached to showcase its origins. ", "example": "Ex. Early-1960's - late-1970's [[United Kingdom]]", "type": "string", "required": true }, "instruments": { "label": "Typical instruments", "description": "The types of instruments that are popularly associated with that genre.", "example": "ex. Drums", "type": "string" }, "derivatives": { "label": "Derivative forms", "description": "Type of genres that are derivative, or descend from this genre.", "example": "ex. Alternative pop", "type": "string" }, "subgenres": { "label": "Subgenres", "description": "The types of subgenres that descend from this genre.", "example": "ex. Trap music, Drum-N-Bass" }, "fusiongenres": { "label": "Fusion genres", "description": "Types of genres that joint with a certain genre to create a fusion genre", "example": "ex. {{unbulleted list|[[Neon pop]]|[[Electropop]]|[[Dreampop]]}}", "type": "string" }, "regional_scenes": { "label": "Regional scenes", "description": "Typical places or clubs that house this specific genre, in terms of regional locations such as countries.", "example": "ex. Argentina", "type": "string" }, "local_scenes": { "label": "Local scenes", "description": "Typical places or clubs that house this genre, in terms of cities and more exact locations.", "example": "ex. New Orleans, Louisiana", "type": "string" }, "other_topics": { "label": "Other genre topics", "description": "Topics based on the genre specified or stated.", "type": "string" } }, "format": "block" } </templatedata> <includeonly> {{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox | | <!------------------------------------------------------------------- Categories below here, please; interwikis to Wikidata. --------------------------------------------------------------------> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music Genre]] }}</includeonly> o6iws2v5rws38ke7yvfcraz37wkhz6v 4956120 4956119 2018-11-17T22:06:10Z en>Zyxw 0 add link to supporting template 4956120 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!------------------------------------------------------------------- Place categories where indicated at the bottom of this page, please; interwikis to Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]). --------------------------------------------------------------------> For more information, see the [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force|WikiProject Music/Music genres task force]]. == Usage == {{Infobox music genre | name = {{{name}}} | native_name = {{{native_name}}} | etymology = {{{etymology|}}} | other_names = {{{other_names}}} | color = | bgcolor = palegoldenrod | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = {{{stylistic_origins}}} | cultural_origins = {{{cultural_origins}}} | instruments = {{{instruments}}} | derivatives = {{{derivatives}}} | subgenrelist = | subgenres = {{{subgenres}}} | fusiongenres = {{{fusiongenres}}} | regional_scenes = {{{regional_scenes}}} | local_scenes = {{{local_scenes}}} | other_topics = {{{other_topics}}} | current_year = yes }} <pre style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | native_name = | etymology = | other_names = | color = | bgcolor = | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | derivatives = | subgenres = | subgenrelist = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = | footnotes = | current_year = <!-- set to "yes" for automatic link to "<current year> in <genre>" article; see template documentation for more info --> }} </pre> {{clear}} == Parameters == ; native_name : name in local language. If more than one, separate using {{tl|Plain list}} ; native_name_lang : ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{tl|lang}} instead ; etymology : meaning or derivation of the name ; other_names : additional names that the genre is known by. :Use with discretion; discuss on talk before engaging in potentially confusing scenarios like [[Progressive rock]]/[[Progressive pop]] and [[New wave music|New wave]]/[[Synthpop]]. ; color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force/Colours|WikiProject Music/Music genres task force/Colours]]. ; bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. ; derivatives : List of influenced genres that follow in the traditions of the parent without necessarily being a subcategory. ; subgenres : List of child genres that fall within a subcategory of the parent. Genres and subgenres must be capitalized (ex: [[house music]]). ; subgenerelist : Article containing the complete list of subgenre ; regional_scenes : Articles specializing in regional variants of the parent genre (ex: [[British rock]], [[American pop]]). These should be pipelinked as <code><nowiki>[[British rock|Britain]]</nowiki></code> and <code><nowiki>[[American rock|United States]]</nowiki></code>. :Should not include scenes associated with a particular region (ex: [[Japanoise]], [[Early Norwegian black metal scene]]). Because those terms are not equivalent to "Japanese noise music" or "Norwegian black metal", they go below. ; local_scenes : Articles specializing in local scenes related to the genre (ex: [[Madchester]], [[The Scene That Celebrates Itself]]) ; current_year : set to <code>yes</code> to include a link to the "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" article at the bottom of the infobox. Link will update automatically for new years, once the "<new year> in <genre>" article has been written. (If no article has been written for the old year nor the new year, it will redlink the new year's article to encourage its creation.) If the link does not update, try [[Help:Purge|purging the page]]. Has two optional further parameters: :; current_year_title : The "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" function assumes that the current page's title is the genre's name (i.e., if you use this on [[classical music]], it will link to "{{CURRENTYEAR}} in classical music"). If that is not the case, use this parameter to specify the genre's name. The annual-update feature will work just the same. :; current_year_override : This overrides the whole parameter, for if the desired article uses some unusual title formulation (e.g. "2010s in classical music"). If this parameter is used, the link will '''''not''''' update for new years. == Tracking category == * {{clc|Articles using Template:Infobox music genre with invalid colour combination}} == Supporting template == * {{tl|Ensure AAA contrast ratio}} == TemplateData == {{TemplateData header}} <templatedata> { "description": "An infobox for music genres, describing the genre in its origin, instrumentality, and other information. It is most common in genre Wikipedia pages.", "params": { "name": { "label": "Name", "description": "The name of the genre. If foreign, state the English version of the name.", "example": "ex. Alternative music", "type": "string", "required": true }, "native_name": { "label": "Native name", "description": "The native name of the genre, if it is of a foreign descent.", "type": "string" }, "etymology": { "label": "Etymology", "type": "string" }, "stylistic_origins": { "label": "Stylistic origins", "description": "The types of genres that stylistically formed this specific genre.", "example": "ex. Electronic music, pop punk", "type": "string" }, "cultural_origins": { "label": "Cultural origins", "description": "The cultural origins of a certain genre, with a year and specific location attached to showcase its origins. ", "example": "Ex. Early-1960's - late-1970's [[United Kingdom]]", "type": "string", "required": true }, "instruments": { "label": "Typical instruments", "description": "The types of instruments that are popularly associated with that genre.", "example": "ex. Drums", "type": "string" }, "derivatives": { "label": "Derivative forms", "description": "Type of genres that are derivative, or descend from this genre.", "example": "ex. Alternative pop", "type": "string" }, "subgenres": { "label": "Subgenres", "description": "The types of subgenres that descend from this genre.", "example": "ex. Trap music, Drum-N-Bass" }, "fusiongenres": { "label": "Fusion genres", "description": "Types of genres that joint with a certain genre to create a fusion genre", "example": "ex. {{unbulleted list|[[Neon pop]]|[[Electropop]]|[[Dreampop]]}}", "type": "string" }, "regional_scenes": { "label": "Regional scenes", "description": "Typical places or clubs that house this specific genre, in terms of regional locations such as countries.", "example": "ex. Argentina", "type": "string" }, "local_scenes": { "label": "Local scenes", "description": "Typical places or clubs that house this genre, in terms of cities and more exact locations.", "example": "ex. New Orleans, Louisiana", "type": "string" }, "other_topics": { "label": "Other genre topics", "description": "Topics based on the genre specified or stated.", "type": "string" } }, "format": "block" } </templatedata> <includeonly> {{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox | | <!------------------------------------------------------------------- Categories below here, please; interwikis to Wikidata. --------------------------------------------------------------------> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music Genre]] }}</includeonly> slah3ieysuqaxhpbqsp3nf87ii7mnxw 4956121 4956120 2018-11-26T05:24:01Z en>Zyxw 0 /* TemplateData */ collapse this section since the parameters are already described in a different section 4956121 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!------------------------------------------------------------------- Place categories where indicated at the bottom of this page, please; interwikis to Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]). --------------------------------------------------------------------> For more information, see the [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force|WikiProject Music/Music genres task force]]. == Usage == {{Infobox music genre | name = {{{name}}} | native_name = {{{native_name}}} | etymology = {{{etymology|}}} | other_names = {{{other_names}}} | color = | bgcolor = palegoldenrod | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = {{{stylistic_origins}}} | cultural_origins = {{{cultural_origins}}} | instruments = {{{instruments}}} | derivatives = {{{derivatives}}} | subgenrelist = | subgenres = {{{subgenres}}} | fusiongenres = {{{fusiongenres}}} | regional_scenes = {{{regional_scenes}}} | local_scenes = {{{local_scenes}}} | other_topics = {{{other_topics}}} | current_year = yes }} <pre style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | native_name = | etymology = | other_names = | color = | bgcolor = | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | derivatives = | subgenres = | subgenrelist = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = | footnotes = | current_year = <!-- set to "yes" for automatic link to "<current year> in <genre>" article; see template documentation for more info --> }} </pre> {{clear}} == Parameters == ; native_name : name in local language. If more than one, separate using {{tl|Plain list}} ; native_name_lang : ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{tl|lang}} instead ; etymology : meaning or derivation of the name ; other_names : additional names that the genre is known by. :Use with discretion; discuss on talk before engaging in potentially confusing scenarios like [[Progressive rock]]/[[Progressive pop]] and [[New wave music|New wave]]/[[Synthpop]]. ; color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force/Colours|WikiProject Music/Music genres task force/Colours]]. ; bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. ; derivatives : List of influenced genres that follow in the traditions of the parent without necessarily being a subcategory. ; subgenres : List of child genres that fall within a subcategory of the parent. Genres and subgenres must be capitalized (ex: [[house music]]). ; subgenerelist : Article containing the complete list of subgenre ; regional_scenes : Articles specializing in regional variants of the parent genre (ex: [[British rock]], [[American pop]]). These should be pipelinked as <code><nowiki>[[British rock|Britain]]</nowiki></code> and <code><nowiki>[[American rock|United States]]</nowiki></code>. :Should not include scenes associated with a particular region (ex: [[Japanoise]], [[Early Norwegian black metal scene]]). Because those terms are not equivalent to "Japanese noise music" or "Norwegian black metal", they go below. ; local_scenes : Articles specializing in local scenes related to the genre (ex: [[Madchester]], [[The Scene That Celebrates Itself]]) ; current_year : set to <code>yes</code> to include a link to the "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" article at the bottom of the infobox. Link will update automatically for new years, once the "<new year> in <genre>" article has been written. (If no article has been written for the old year nor the new year, it will redlink the new year's article to encourage its creation.) If the link does not update, try [[Help:Purge|purging the page]]. Has two optional further parameters: :; current_year_title : The "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" function assumes that the current page's title is the genre's name (i.e., if you use this on [[classical music]], it will link to "{{CURRENTYEAR}} in classical music"). If that is not the case, use this parameter to specify the genre's name. The annual-update feature will work just the same. :; current_year_override : This overrides the whole parameter, for if the desired article uses some unusual title formulation (e.g. "2010s in classical music"). If this parameter is used, the link will '''''not''''' update for new years. == Tracking category == * {{clc|Articles using Template:Infobox music genre with invalid colour combination}} == Supporting template == * {{tl|Ensure AAA contrast ratio}} == TemplateData == {{Collapse top|title=[[Wikipedia:TemplateData|TemplateData]] documentation used by [[Wikipedia:VisualEditor|VisualEditor]] and other tools}} {{TemplateData header|noheader=1}} <templatedata> { "description": "An infobox for music genres, describing the genre in its origin, instrumentality, and other information. It is most common in genre Wikipedia pages.", "params": { "name": { "label": "Name", "description": "The name of the genre. If foreign, state the English version of the name.", "example": "ex. Alternative music", "type": "string", "required": true }, "native_name": { "label": "Native name", "description": "The native name of the genre, if it is of a foreign descent.", "type": "string" }, "etymology": { "label": "Etymology", "type": "string" }, "stylistic_origins": { "label": "Stylistic origins", "description": "The types of genres that stylistically formed this specific genre.", "example": "ex. Electronic music, pop punk", "type": "string" }, "cultural_origins": { "label": "Cultural origins", "description": "The cultural origins of a certain genre, with a year and specific location attached to showcase its origins. ", "example": "Ex. Early-1960's - late-1970's [[United Kingdom]]", "type": "string", "required": true }, "instruments": { "label": "Typical instruments", "description": "The types of instruments that are popularly associated with that genre.", "example": "ex. Drums", "type": "string" }, "derivatives": { "label": "Derivative forms", "description": "Type of genres that are derivative, or descend from this genre.", "example": "ex. Alternative pop", "type": "string" }, "subgenres": { "label": "Subgenres", "description": "The types of subgenres that descend from this genre.", "example": "ex. Trap music, Drum-N-Bass" }, "fusiongenres": { "label": "Fusion genres", "description": "Types of genres that joint with a certain genre to create a fusion genre", "example": "ex. {{unbulleted list|[[Neon pop]]|[[Electropop]]|[[Dreampop]]}}", "type": "string" }, "regional_scenes": { "label": "Regional scenes", "description": "Typical places or clubs that house this specific genre, in terms of regional locations such as countries.", "example": "ex. Argentina", "type": "string" }, "local_scenes": { "label": "Local scenes", "description": "Typical places or clubs that house this genre, in terms of cities and more exact locations.", "example": "ex. New Orleans, Louisiana", "type": "string" }, "other_topics": { "label": "Other genre topics", "description": "Topics based on the genre specified or stated.", "type": "string" } }, "format": "block" } </templatedata> {{Collapse bottom}} <includeonly> {{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox | | <!------------------------------------------------------------------- Categories below here, please; interwikis to Wikidata. --------------------------------------------------------------------> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music Genre]] }}</includeonly> e3ivr95ja4f8rtljx6nrkpxqyfdocf0 4956122 4956121 2019-05-24T18:28:30Z en>Djneutral77 0 /* Usage */Amapiano is a subgenre of House which was recognised by a hit song 'Long Lasting'(A song by the Alex: JazziDisciples). Amapiano's years active was in middle 2018 4956122 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!------------------------------------------------------------------- Place categories where indicated at the bottom of this page, please; interwikis to Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]). --------------------------------------------------------------------> For more information, see the [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force|WikiProject Music/Music genres task force]]. == Usage == {{Infobox music genre | name = Amapiano | native_name = {{{native_name}}} | etymology = {{{etymology|}}} | other_names = {{{other_names}}} | color = | bgcolor = palegoldenrod | image = | alt = | caption = Amapiano is a subgenre of House which was recognised by a hit song 'Long Lasting'(A song by the Alex: JazziDisciples). Amapiano's years active was in middle 2018 | stylistic_origins = {{{stylistic_origins}}} | cultural_origins = {{{cultural_origins}}} | instruments = {{{instruments}}} | derivatives = {{{derivatives}}} | subgenrelist = | subgenres = {{{subgenres}}} | fusiongenres = {{{fusiongenres}}} | regional_scenes = {{{regional_scenes}}} | local_scenes = {{{local_scenes}}} | other_topics = {{{other_topics}}} | current_year = 2018-2019 <pre style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | native_name = | etymology = | other_names = | color = | bgcolor = | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | derivatives = | subgenres = | subgenrelist = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = | footnotes = | current_year = <!-- set to "yes" for automatic link to "<current year> in <genre>" article; see template documentation for more info --> }} </pre> {{clear}} == Parameters == ; native_name : name in local language. If more than one, separate using {{tl|Plain list}} ; native_name_lang : ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{tl|lang}} instead ; etymology : meaning or derivation of the name ; other_names : additional names that the genre is known by. :Use with discretion; discuss on talk before engaging in potentially confusing scenarios like [[Progressive rock]]/[[Progressive pop]] and [[New wave music|New wave]]/[[Synthpop]]. ; color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force/Colours|WikiProject Music/Music genres task force/Colours]]. ; bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. ; derivatives : List of influenced genres that follow in the traditions of the parent without necessarily being a subcategory. ; subgenres : List of child genres that fall within a subcategory of the parent. Genres and subgenres must be capitalized (ex: [[house music]]). ; subgenerelist : Article containing the complete list of subgenre ; regional_scenes : Articles specializing in regional variants of the parent genre (ex: [[British rock]], [[American pop]]). These should be pipelinked as <code><nowiki>[[British rock|Britain]]</nowiki></code> and <code><nowiki>[[American rock|United States]]</nowiki></code>. :Should not include scenes associated with a particular region (ex: [[Japanoise]], [[Early Norwegian black metal scene]]). Because those terms are not equivalent to "Japanese noise music" or "Norwegian black metal", they go below. ; local_scenes : Articles specializing in local scenes related to the genre (ex: [[Madchester]], [[The Scene That Celebrates Itself]]) ; current_year : set to <code>yes</code> to include a link to the "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" article at the bottom of the infobox. Link will update automatically for new years, once the "<new year> in <genre>" article has been written. (If no article has been written for the old year nor the new year, it will redlink the new year's article to encourage its creation.) If the link does not update, try [[Help:Purge|purging the page]]. Has two optional further parameters: :; current_year_title : The "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" function assumes that the current page's title is the genre's name (i.e., if you use this on [[classical music]], it will link to "{{CURRENTYEAR}} in classical music"). If that is not the case, use this parameter to specify the genre's name. The annual-update feature will work just the same. :; current_year_override : This overrides the whole parameter, for if the desired article uses some unusual title formulation (e.g. "2010s in classical music"). If this parameter is used, the link will '''''not''''' update for new years. == Tracking category == * {{clc|Articles using Template:Infobox music genre with invalid colour combination}} == Supporting template == * {{tl|Ensure AAA contrast ratio}} == TemplateData == {{Collapse top|title=[[Wikipedia:TemplateData|TemplateData]] documentation used by [[Wikipedia:VisualEditor|VisualEditor]] and other tools}} {{TemplateData header|noheader=1}} <templatedata> { "description": "An infobox for music genres, describing the genre in its origin, instrumentality, and other information. It is most common in genre Wikipedia pages.", "params": { "name": { "label": "Name", "description": "The name of the genre. If foreign, state the English version of the name.", "example": "ex. Alternative music", "type": "string", "required": true }, "native_name": { "label": "Native name", "description": "The native name of the genre, if it is of a foreign descent.", "type": "string" }, "etymology": { "label": "Etymology", "type": "string" }, "stylistic_origins": { "label": "Stylistic origins", "description": "The types of genres that stylistically formed this specific genre.", "example": "ex. Electronic music, pop punk", "type": "string" }, "cultural_origins": { "label": "Cultural origins", "description": "The cultural origins of a certain genre, with a year and specific location attached to showcase its origins. ", "example": "Ex. Early-1960's - late-1970's [[United Kingdom]]", "type": "string", "required": true }, "instruments": { "label": "Typical instruments", "description": "The types of instruments that are popularly associated with that genre.", "example": "ex. Drums", "type": "string" }, "derivatives": { "label": "Derivative forms", "description": "Type of genres that are derivative, or descend from this genre.", "example": "ex. Alternative pop", "type": "string" }, "subgenres": { "label": "Subgenres", "description": "The types of subgenres that descend from this genre.", "example": "ex. Trap music, Drum-N-Bass" }, "fusiongenres": { "label": "Fusion genres", "description": "Types of genres that joint with a certain genre to create a fusion genre", "example": "ex. {{unbulleted list|[[Neon pop]]|[[Electropop]]|[[Dreampop]]}}", "type": "string" }, "regional_scenes": { "label": "Regional scenes", "description": "Typical places or clubs that house this specific genre, in terms of regional locations such as countries.", "example": "ex. Argentina", "type": "string" }, "local_scenes": { "label": "Local scenes", "description": "Typical places or clubs that house this genre, in terms of cities and more exact locations.", "example": "ex. New Orleans, Louisiana", "type": "string" }, "other_topics": { "label": "Other genre topics", "description": "Topics based on the genre specified or stated.", "type": "string" } }, "format": "block" } </templatedata> {{Collapse bottom}} <includeonly> {{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox | | <!------------------------------------------------------------------- Categories below here, please; interwikis to Wikidata. --------------------------------------------------------------------> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music Genre]] }}</includeonly> r2jqkk4wr6hjhs3vpbsccgr9l76ukoo 4956123 4956122 2019-05-24T18:37:28Z en>Djneutral77 0 /* Usage */Amapiano is a subgenre of House which was recognised by a hit song 'Long Lasting'(A song by the Alex: JazziDisciples). Amapiano's years active was in middle 2018 4956123 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!------------------------------------------------------------------- Place categories where indicated at the bottom of this page, please; interwikis to Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]). --------------------------------------------------------------------> For more information, see the [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force|WikiProject Music/Music genres task force]]. == Usage == {{Infobox music genre | name = Amapiano | native_name = {{{native_name}}} | etymology = {{{etymology|}}} | other_names = {{{other_names}}} | color = | bgcolor = palegoldenrod | image = | alt = | caption = Amapiano is a subgenre of House which was recognised by a hit song 'Long Lasting'(A song by the Alex: JazziDisciples). Amapiano's years active was in middle 2018 | stylistic_origins = {{{stylistic_origins}}} | cultural_origins = {{{cultural_origins}}} | instruments = {{{instruments}}} | derivatives = {{{derivatives}}} | subgenrelist = | subgenres = {{{subgenres}}} | fusiongenres = {{{fusiongenres}}} | regional_scenes = {{{regional_scenes}}} | local_scenes = {{{local_scenes}}} | other_topics = {{{other_topics}}} | current_year = 2018-2019 <pre style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = Amapiano | native_name = | etymology = | other_names = | color = | bgcolor = | image = | alt = | caption = Amapiano is a subgenre of House which was recognised by a hit song 'Long Lasting'(A song by the Alex: JazziDisciples). Amapiano's years active was in middle 2018 | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | derivatives = | subgenres = | subgenrelist = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = | footnotes = | current_year = <!-- set to "yes" for automatic link to "<current year> in <genre>" article; see template documentation for more info --> }} </pre> {{clear}} == Parameters == ; native_name : name in local language. If more than one, separate using {{tl|Plain list}} ; native_name_lang : ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{tl|lang}} instead ; etymology : meaning or derivation of the name ; other_names : additional names that the genre is known by. :Use with discretion; discuss on talk before engaging in potentially confusing scenarios like [[Progressive rock]]/[[Progressive pop]] and [[New wave music|New wave]]/[[Synthpop]]. ; color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force/Colours|WikiProject Music/Music genres task force/Colours]]. ; bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. ; derivatives : List of influenced genres that follow in the traditions of the parent without necessarily being a subcategory. ; subgenres : List of child genres that fall within a subcategory of the parent. Genres and subgenres must be capitalized (ex: [[house music]]). ; subgenerelist : Article containing the complete list of subgenre ; regional_scenes : Articles specializing in regional variants of the parent genre (ex: [[British rock]], [[American pop]]). These should be pipelinked as <code><nowiki>[[British rock|Britain]]</nowiki></code> and <code><nowiki>[[American rock|United States]]</nowiki></code>. :Should not include scenes associated with a particular region (ex: [[Japanoise]], [[Early Norwegian black metal scene]]). Because those terms are not equivalent to "Japanese noise music" or "Norwegian black metal", they go below. ; local_scenes : Articles specializing in local scenes related to the genre (ex: [[Madchester]], [[The Scene That Celebrates Itself]]) ; current_year : set to <code>yes</code> to include a link to the "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" article at the bottom of the infobox. Link will update automatically for new years, once the "<new year> in <genre>" article has been written. (If no article has been written for the old year nor the new year, it will redlink the new year's article to encourage its creation.) If the link does not update, try [[Help:Purge|purging the page]]. Has two optional further parameters: :; current_year_title : The "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" function assumes that the current page's title is the genre's name (i.e., if you use this on [[classical music]], it will link to "{{CURRENTYEAR}} in classical music"). If that is not the case, use this parameter to specify the genre's name. The annual-update feature will work just the same. :; current_year_override : This overrides the whole parameter, for if the desired article uses some unusual title formulation (e.g. "2010s in classical music"). If this parameter is used, the link will '''''not''''' update for new years. == Tracking category == * {{clc|Articles using Template:Infobox music genre with invalid colour combination}} == Supporting template == * {{tl|Ensure AAA contrast ratio}} == TemplateData == {{Collapse top|title=[[Wikipedia:TemplateData|TemplateData]] documentation used by [[Wikipedia:VisualEditor|VisualEditor]] and other tools}} {{TemplateData header|noheader=1}} <templatedata> { "description": "An infobox for music genres, describing the genre in its origin, instrumentality, and other information. It is most common in genre Wikipedia pages.", "params": { "name": { "label": "Name", "description": "The name of the genre. If foreign, state the English version of the name.", "example": "ex. Alternative music", "type": "string", "required": true }, "native_name": { "label": "Native name", "description": "The native name of the genre, if it is of a foreign descent.", "type": "string" }, "etymology": { "label": "Etymology", "type": "string" }, "stylistic_origins": { "label": "Stylistic origins", "description": "The types of genres that stylistically formed this specific genre.", "example": "ex. Electronic music, pop punk", "type": "string" }, "cultural_origins": { "label": "Cultural origins", "description": "The cultural origins of a certain genre, with a year and specific location attached to showcase its origins. ", "example": "Ex. Early-1960's - late-1970's [[United Kingdom]]", "type": "string", "required": true }, "instruments": { "label": "Typical instruments", "description": "The types of instruments that are popularly associated with that genre.", "example": "ex. Drums", "type": "string" }, "derivatives": { "label": "Derivative forms", "description": "Type of genres that are derivative, or descend from this genre.", "example": "ex. Alternative pop", "type": "string" }, "subgenres": { "label": "Subgenres", "description": "The types of subgenres that descend from this genre.", "example": "ex. Trap music, Drum-N-Bass" }, "fusiongenres": { "label": "Fusion genres", "description": "Types of genres that joint with a certain genre to create a fusion genre", "example": "ex. {{unbulleted list|[[Neon pop]]|[[Electropop]]|[[Dreampop]]}}", "type": "string" }, "regional_scenes": { "label": "Regional scenes", "description": "Typical places or clubs that house this specific genre, in terms of regional locations such as countries.", "example": "ex. Argentina", "type": "string" }, "local_scenes": { "label": "Local scenes", "description": "Typical places or clubs that house this genre, in terms of cities and more exact locations.", "example": "ex. New Orleans, Louisiana", "type": "string" }, "other_topics": { "label": "Other genre topics", "description": "Topics based on the genre specified or stated.", "type": "string" } }, "format": "block" } </templatedata> {{Collapse bottom}} <includeonly> {{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox | | <!------------------------------------------------------------------- Categories below here, please; interwikis to Wikidata. --------------------------------------------------------------------> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music Genre]] }}</includeonly> qiav3ppe6x66fzzp6kz2y990rr6yoba 4956124 4956123 2019-05-24T18:40:29Z en>Djneutral77 0 /* Usage */Amapiano is a subgenre of House which was recognised by a hit song 'Long Lasting'(A song by the Alex: JazziDisciples). Amapiano's years active was in middle 2018 4956124 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!------------------------------------------------------------------- Place categories where indicated at the bottom of this page, please; interwikis to Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]). --------------------------------------------------------------------> For more information, see the [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force|WikiProject Music/Music genres task force]]. == Usage == {{Infobox music genre | name = Amapiano | native_name = {{{native_name}}} | etymology = {{{etymology|}}} | other_names = {{{other_names}}} | color = | bgcolor = palegoldenrod | image = | alt = | caption = Amapiano is a subgenre of House which was recognised by a hit song 'Long Lasting'(A song by the Alex: JazziDisciples). Amapiano's years active was in middle 2018 | stylistic_origins = {{{stylistic_origins}}} | cultural_origins = {{{cultural_origins}}} | instruments = {{{instruments}}} | derivatives = {{{derivatives}}} | subgenrelist = | subgenres = {{{subgenres}}} | fusiongenres = {{{fusiongenres}}} | regional_scenes = {{{regional_scenes}}} | local_scenes = {{{local_scenes}}} | other_topics = {{{other_topics}}} | current_year = 2019 <pre style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = Amapiano | native_name = | etymology = | other_names = | color = | bgcolor = | image = | alt = | caption = Amapiano is a subgenre of House which was recognised by a hit song 'Long Lasting'(A song by the Alex: JazziDisciples). Amapiano's years active was in middle 2018 | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | derivatives = | subgenres = | subgenrelist = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = | footnotes = | current_year = 2019<!-- set to "yes" for automatic link to "<current year> in <genre>" article; see template documentation for more info --> }} </pre> {{clear}} == Parameters == ; native_name : name in local language. If more than one, separate using {{tl|Plain list}} ; native_name_lang : ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{tl|lang}} instead ; etymology : meaning or derivation of the name ; other_names : additional names that the genre is known by. :Use with discretion; discuss on talk before engaging in potentially confusing scenarios like [[Progressive rock]]/[[Progressive pop]] and [[New wave music|New wave]]/[[Synthpop]]. ; color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force/Colours|WikiProject Music/Music genres task force/Colours]]. ; bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. ; derivatives : List of influenced genres that follow in the traditions of the parent without necessarily being a subcategory. ; subgenres : List of child genres that fall within a subcategory of the parent. Genres and subgenres must be capitalized (ex: [[house music]]). ; subgenerelist : Article containing the complete list of subgenre ; regional_scenes : Articles specializing in regional variants of the parent genre (ex: [[British rock]], [[American pop]]). These should be pipelinked as <code><nowiki>[[British rock|Britain]]</nowiki></code> and <code><nowiki>[[American rock|United States]]</nowiki></code>. :Should not include scenes associated with a particular region (ex: [[Japanoise]], [[Early Norwegian black metal scene]]). Because those terms are not equivalent to "Japanese noise music" or "Norwegian black metal", they go below. ; local_scenes : Articles specializing in local scenes related to the genre (ex: [[Madchester]], [[The Scene That Celebrates Itself]]) ; current_year : set to <code>yes</code> to include a link to the "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" article at the bottom of the infobox. Link will update automatically for new years, once the "<new year> in <genre>" article has been written. (If no article has been written for the old year nor the new year, it will redlink the new year's article to encourage its creation.) If the link does not update, try [[Help:Purge|purging the page]]. Has two optional further parameters: :; current_year_title : The "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" function assumes that the current page's title is the genre's name (i.e., if you use this on [[classical music]], it will link to "{{CURRENTYEAR}} in classical music"). If that is not the case, use this parameter to specify the genre's name. The annual-update feature will work just the same. :; current_year_override : This overrides the whole parameter, for if the desired article uses some unusual title formulation (e.g. "2010s in classical music"). If this parameter is used, the link will '''''not''''' update for new years. == Tracking category == * {{clc|Articles using Template:Infobox music genre with invalid colour combination}} == Supporting template == * {{tl|Ensure AAA contrast ratio}} == TemplateData == {{Collapse top|title=[[Wikipedia:TemplateData|TemplateData]] documentation used by [[Wikipedia:VisualEditor|VisualEditor]] and other tools}} {{TemplateData header|noheader=1}} <templatedata> { "description": "An infobox for music genres, describing the genre in its origin, instrumentality, and other information. It is most common in genre Wikipedia pages.", "params": { "name": { "label": "Name", "description": "The name of the genre. If foreign, state the English version of the name.", "example": "ex. Alternative music", "type": "string", "required": true }, "native_name": { "label": "Native name", "description": "The native name of the genre, if it is of a foreign descent.", "type": "string" }, "etymology": { "label": "Etymology", "type": "string" }, "stylistic_origins": { "label": "Stylistic origins", "description": "The types of genres that stylistically formed this specific genre.", "example": "ex. Electronic music, pop punk", "type": "string" }, "cultural_origins": { "label": "Cultural origins", "description": "The cultural origins of a certain genre, with a year and specific location attached to showcase its origins. ", "example": "Ex. Early-1960's - late-1970's [[United Kingdom]]", "type": "string", "required": true }, "instruments": { "label": "Typical instruments", "description": "The types of instruments that are popularly associated with that genre.", "example": "ex. Drums", "type": "string" }, "derivatives": { "label": "Derivative forms", "description": "Type of genres that are derivative, or descend from this genre.", "example": "ex. Alternative pop", "type": "string" }, "subgenres": { "label": "Subgenres", "description": "The types of subgenres that descend from this genre.", "example": "ex. Trap music, Drum-N-Bass" }, "fusiongenres": { "label": "Fusion genres", "description": "Types of genres that joint with a certain genre to create a fusion genre", "example": "ex. {{unbulleted list|[[Neon pop]]|[[Electropop]]|[[Dreampop]]}}", "type": "string" }, "regional_scenes": { "label": "Regional scenes", "description": "Typical places or clubs that house this specific genre, in terms of regional locations such as countries.", "example": "ex. Argentina", "type": "string" }, "local_scenes": { "label": "Local scenes", "description": "Typical places or clubs that house this genre, in terms of cities and more exact locations.", "example": "ex. New Orleans, Louisiana", "type": "string" }, "other_topics": { "label": "Other genre topics", "description": "Topics based on the genre specified or stated.", "type": "string" } }, "format": "block" } </templatedata> {{Collapse bottom}} <includeonly> {{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox | | <!------------------------------------------------------------------- Categories below here, please; interwikis to Wikidata. --------------------------------------------------------------------> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music Genre]] }}</includeonly> 5e62f2tuyelidoj1142jkt0mbe55ks0 4956125 4956124 2019-05-29T22:29:25Z en>NicoScribe 0 Undid revisions by [[Special:Contributions/Djneutral77|Djneutral77]] ([[User talk:Djneutral77|talk]]) ? 4956125 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!------------------------------------------------------------------- Place categories where indicated at the bottom of this page, please; interwikis to Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]). --------------------------------------------------------------------> For more information, see the [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force|WikiProject Music/Music genres task force]]. == Usage == {{Infobox music genre | name = {{{name}}} | native_name = {{{native_name}}} | etymology = {{{etymology|}}} | other_names = {{{other_names}}} | color = | bgcolor = palegoldenrod | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = {{{stylistic_origins}}} | cultural_origins = {{{cultural_origins}}} | instruments = {{{instruments}}} | derivatives = {{{derivatives}}} | subgenrelist = | subgenres = {{{subgenres}}} | fusiongenres = {{{fusiongenres}}} | regional_scenes = {{{regional_scenes}}} | local_scenes = {{{local_scenes}}} | other_topics = {{{other_topics}}} | current_year = yes }} <pre style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | native_name = | etymology = | other_names = | color = | bgcolor = | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | derivatives = | subgenres = | subgenrelist = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = | footnotes = | current_year = <!-- set to "yes" for automatic link to "<current year> in <genre>" article; see template documentation for more info --> }} </pre> {{clear}} == Parameters == ; native_name : name in local language. If more than one, separate using {{tl|Plain list}} ; native_name_lang : ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{tl|lang}} instead ; etymology : meaning or derivation of the name ; other_names : additional names that the genre is known by. :Use with discretion; discuss on talk before engaging in potentially confusing scenarios like [[Progressive rock]]/[[Progressive pop]] and [[New wave music|New wave]]/[[Synthpop]]. ; color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force/Colours|WikiProject Music/Music genres task force/Colours]]. ; bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. ; derivatives : List of influenced genres that follow in the traditions of the parent without necessarily being a subcategory. ; subgenres : List of child genres that fall within a subcategory of the parent. Genres and subgenres must be capitalized (ex: [[house music]]). ; subgenerelist : Article containing the complete list of subgenre ; regional_scenes : Articles specializing in regional variants of the parent genre (ex: [[British rock]], [[American pop]]). These should be pipelinked as <code><nowiki>[[British rock|Britain]]</nowiki></code> and <code><nowiki>[[American rock|United States]]</nowiki></code>. :Should not include scenes associated with a particular region (ex: [[Japanoise]], [[Early Norwegian black metal scene]]). Because those terms are not equivalent to "Japanese noise music" or "Norwegian black metal", they go below. ; local_scenes : Articles specializing in local scenes related to the genre (ex: [[Madchester]], [[The Scene That Celebrates Itself]]) ; current_year : set to <code>yes</code> to include a link to the "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" article at the bottom of the infobox. Link will update automatically for new years, once the "<new year> in <genre>" article has been written. (If no article has been written for the old year nor the new year, it will redlink the new year's article to encourage its creation.) If the link does not update, try [[Help:Purge|purging the page]]. Has two optional further parameters: :; current_year_title : The "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" function assumes that the current page's title is the genre's name (i.e., if you use this on [[classical music]], it will link to "{{CURRENTYEAR}} in classical music"). If that is not the case, use this parameter to specify the genre's name. The annual-update feature will work just the same. :; current_year_override : This overrides the whole parameter, for if the desired article uses some unusual title formulation (e.g. "2010s in classical music"). If this parameter is used, the link will '''''not''''' update for new years. == Tracking category == * {{clc|Articles using Template:Infobox music genre with invalid colour combination}} == Supporting template == * {{tl|Ensure AAA contrast ratio}} == TemplateData == {{Collapse top|title=[[Wikipedia:TemplateData|TemplateData]] documentation used by [[Wikipedia:VisualEditor|VisualEditor]] and other tools}} {{TemplateData header|noheader=1}} <templatedata> { "description": "An infobox for music genres, describing the genre in its origin, instrumentality, and other information. It is most common in genre Wikipedia pages.", "params": { "name": { "label": "Name", "description": "The name of the genre. If foreign, state the English version of the name.", "example": "ex. Alternative music", "type": "string", "required": true }, "native_name": { "label": "Native name", "description": "The native name of the genre, if it is of a foreign descent.", "type": "string" }, "etymology": { "label": "Etymology", "type": "string" }, "stylistic_origins": { "label": "Stylistic origins", "description": "The types of genres that stylistically formed this specific genre.", "example": "ex. Electronic music, pop punk", "type": "string" }, "cultural_origins": { "label": "Cultural origins", "description": "The cultural origins of a certain genre, with a year and specific location attached to showcase its origins. ", "example": "Ex. Early-1960's - late-1970's [[United Kingdom]]", "type": "string", "required": true }, "instruments": { "label": "Typical instruments", "description": "The types of instruments that are popularly associated with that genre.", "example": "ex. Drums", "type": "string" }, "derivatives": { "label": "Derivative forms", "description": "Type of genres that are derivative, or descend from this genre.", "example": "ex. Alternative pop", "type": "string" }, "subgenres": { "label": "Subgenres", "description": "The types of subgenres that descend from this genre.", "example": "ex. Trap music, Drum-N-Bass" }, "fusiongenres": { "label": "Fusion genres", "description": "Types of genres that joint with a certain genre to create a fusion genre", "example": "ex. {{unbulleted list|[[Neon pop]]|[[Electropop]]|[[Dreampop]]}}", "type": "string" }, "regional_scenes": { "label": "Regional scenes", "description": "Typical places or clubs that house this specific genre, in terms of regional locations such as countries.", "example": "ex. Argentina", "type": "string" }, "local_scenes": { "label": "Local scenes", "description": "Typical places or clubs that house this genre, in terms of cities and more exact locations.", "example": "ex. New Orleans, Louisiana", "type": "string" }, "other_topics": { "label": "Other genre topics", "description": "Topics based on the genre specified or stated.", "type": "string" } }, "format": "block" } </templatedata> {{Collapse bottom}} <includeonly> {{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox | | <!------------------------------------------------------------------- Categories below here, please; interwikis to Wikidata. --------------------------------------------------------------------> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music Genre]] }}</includeonly> e3ivr95ja4f8rtljx6nrkpxqyfdocf0 4956126 4956125 2019-06-01T01:41:50Z en>Binksternet 0 Should be AA 4956126 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!------------------------------------------------------------------- Place categories where indicated at the bottom of this page, please; interwikis to Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]). --------------------------------------------------------------------> For more information, see the [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force|WikiProject Music/Music genres task force]]. == Usage == {{Infobox music genre | name = {{{name}}} | native_name = {{{native_name}}} | etymology = {{{etymology|}}} | other_names = {{{other_names}}} | color = | bgcolor = palegoldenrod | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = {{{stylistic_origins}}} | cultural_origins = {{{cultural_origins}}} | instruments = {{{instruments}}} | derivatives = {{{derivatives}}} | subgenrelist = | subgenres = {{{subgenres}}} | fusiongenres = {{{fusiongenres}}} | regional_scenes = {{{regional_scenes}}} | local_scenes = {{{local_scenes}}} | other_topics = {{{other_topics}}} | current_year = yes }} <pre style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | native_name = | etymology = | other_names = | color = | bgcolor = | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | derivatives = | subgenres = | subgenrelist = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = | footnotes = | current_year = <!-- set to "yes" for automatic link to "<current year> in <genre>" article; see template documentation for more info --> }} </pre> {{clear}} == Parameters == ; native_name : name in local language. If more than one, separate using {{tl|Plain list}} ; native_name_lang : ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{tl|lang}} instead ; etymology : meaning or derivation of the name ; other_names : additional names that the genre is known by. :Use with discretion; discuss on talk before engaging in potentially confusing scenarios like [[Progressive rock]]/[[Progressive pop]] and [[New wave music|New wave]]/[[Synthpop]]. ; color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force/Colours|WikiProject Music/Music genres task force/Colours]]. ; bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. ; derivatives : List of influenced genres that follow in the traditions of the parent without necessarily being a subcategory. ; subgenres : List of child genres that fall within a subcategory of the parent. Genres and subgenres must be capitalized (ex: [[house music]]). ; subgenerelist : Article containing the complete list of subgenre ; regional_scenes : Articles specializing in regional variants of the parent genre (ex: [[British rock]], [[American pop]]). These should be pipelinked as <code><nowiki>[[British rock|Britain]]</nowiki></code> and <code><nowiki>[[American rock|United States]]</nowiki></code>. :Should not include scenes associated with a particular region (ex: [[Japanoise]], [[Early Norwegian black metal scene]]). Because those terms are not equivalent to "Japanese noise music" or "Norwegian black metal", they go below. ; local_scenes : Articles specializing in local scenes related to the genre (ex: [[Madchester]], [[The Scene That Celebrates Itself]]) ; current_year : set to <code>yes</code> to include a link to the "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" article at the bottom of the infobox. Link will update automatically for new years, once the "<new year> in <genre>" article has been written. (If no article has been written for the old year nor the new year, it will redlink the new year's article to encourage its creation.) If the link does not update, try [[Help:Purge|purging the page]]. Has two optional further parameters: :; current_year_title : The "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" function assumes that the current page's title is the genre's name (i.e., if you use this on [[classical music]], it will link to "{{CURRENTYEAR}} in classical music"). If that is not the case, use this parameter to specify the genre's name. The annual-update feature will work just the same. :; current_year_override : This overrides the whole parameter, for if the desired article uses some unusual title formulation (e.g. "2010s in classical music"). If this parameter is used, the link will '''''not''''' update for new years. == Tracking category == * {{clc|Articles using Template:Infobox music genre with invalid colour combination}} == Supporting template == * {{tl|Ensure AA contrast ratio}} == TemplateData == {{Collapse top|title=[[Wikipedia:TemplateData|TemplateData]] documentation used by [[Wikipedia:VisualEditor|VisualEditor]] and other tools}} {{TemplateData header|noheader=1}} <templatedata> { "description": "An infobox for music genres, describing the genre in its origin, instrumentality, and other information. It is most common in genre Wikipedia pages.", "params": { "name": { "label": "Name", "description": "The name of the genre. If foreign, state the English version of the name.", "example": "ex. Alternative music", "type": "string", "required": true }, "native_name": { "label": "Native name", "description": "The native name of the genre, if it is of a foreign descent.", "type": "string" }, "etymology": { "label": "Etymology", "type": "string" }, "stylistic_origins": { "label": "Stylistic origins", "description": "The types of genres that stylistically formed this specific genre.", "example": "ex. Electronic music, pop punk", "type": "string" }, "cultural_origins": { "label": "Cultural origins", "description": "The cultural origins of a certain genre, with a year and specific location attached to showcase its origins. ", "example": "Ex. Early-1960's - late-1970's [[United Kingdom]]", "type": "string", "required": true }, "instruments": { "label": "Typical instruments", "description": "The types of instruments that are popularly associated with that genre.", "example": "ex. Drums", "type": "string" }, "derivatives": { "label": "Derivative forms", "description": "Type of genres that are derivative, or descend from this genre.", "example": "ex. Alternative pop", "type": "string" }, "subgenres": { "label": "Subgenres", "description": "The types of subgenres that descend from this genre.", "example": "ex. Trap music, Drum-N-Bass" }, "fusiongenres": { "label": "Fusion genres", "description": "Types of genres that joint with a certain genre to create a fusion genre", "example": "ex. {{unbulleted list|[[Neon pop]]|[[Electropop]]|[[Dreampop]]}}", "type": "string" }, "regional_scenes": { "label": "Regional scenes", "description": "Typical places or clubs that house this specific genre, in terms of regional locations such as countries.", "example": "ex. Argentina", "type": "string" }, "local_scenes": { "label": "Local scenes", "description": "Typical places or clubs that house this genre, in terms of cities and more exact locations.", "example": "ex. New Orleans, Louisiana", "type": "string" }, "other_topics": { "label": "Other genre topics", "description": "Topics based on the genre specified or stated.", "type": "string" } }, "format": "block" } </templatedata> {{Collapse bottom}} <includeonly> {{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox | | <!------------------------------------------------------------------- Categories below here, please; interwikis to Wikidata. --------------------------------------------------------------------> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music Genre]] }}</includeonly> 57jgd0rchsjdgdos1b8v1x6616fk5bd 4956127 4956126 2019-09-25T17:12:49Z en>Ojorojo 0 added location details notes as per RfC 4956127 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!------------------------------------------------------------------- Place categories where indicated at the bottom of this page, please; interwikis to Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]). --------------------------------------------------------------------> For more information, see the [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force|WikiProject Music/Music genres task force]]. == Usage == {{Infobox music genre | name = {{{name}}} | native_name = {{{native_name}}} | etymology = {{{etymology|}}} | other_names = {{{other_names}}} | color = | bgcolor = palegoldenrod | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = {{{stylistic_origins}}} | cultural_origins = {{{cultural_origins}}} | instruments = {{{instruments}}} | derivatives = {{{derivatives}}} | subgenrelist = | subgenres = {{{subgenres}}} | fusiongenres = {{{fusiongenres}}} | regional_scenes = {{{regional_scenes}}} | local_scenes = {{{local_scenes}}} | other_topics = {{{other_topics}}} | current_year = yes }} <pre style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | native_name = | etymology = | other_names = | color = | bgcolor = | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | derivatives = | subgenres = | subgenrelist = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = | footnotes = | current_year = <!-- set to "yes" for automatic link to "<current year> in <genre>" article; see template documentation for more info --> }} </pre> {{clear}} == Parameters == ; native_name : name in local language. If more than one, separate using {{tl|Plain list}} ; native_name_lang : ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{tl|lang}} instead ; etymology : meaning or derivation of the name ; other_names : additional names that the genre is known by. :Use with discretion; discuss on talk before engaging in potentially confusing scenarios like [[Progressive rock]]/[[Progressive pop]] and [[New wave music|New wave]]/[[Synthpop]]. ; color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force/Colours|WikiProject Music/Music genres task force/Colours]]. ; bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. ; stylistic_origins : See Notes{{r|location}} for location details. ; cultural_origins : See Notes{{r|location}} for location details. ; derivatives : List of influenced genres that follow in the traditions of the parent without necessarily being a subcategory. ; subgenres : List of child genres that fall within a subcategory of the parent. Genres and subgenres must be capitalized (ex: [[house music]]). ; subgenerelist : Article containing the complete list of subgenre ; regional_scenes : Articles specializing in regional variants of the parent genre (ex: [[British rock]], [[American pop]]). These should be pipelinked as <code><nowiki>[[British rock|Britain]]</nowiki></code> and <code><nowiki>[[American rock|United States]]</nowiki></code>. See Notes{{r|location}} for location details. :Should not include scenes associated with a particular region (ex: [[Japanoise]], [[Early Norwegian black metal scene]]). Because those terms are not equivalent to "Japanese noise music" or "Norwegian black metal", they go below. ; local_scenes : Articles specializing in local scenes related to the genre (ex: [[Madchester]], [[The Scene That Celebrates Itself]]). See Notes{{r|location}} for location details. ; current_year : set to <code>yes</code> to include a link to the "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" article at the bottom of the infobox. Link will update automatically for new years, once the "<new year> in <genre>" article has been written. (If no article has been written for the old year nor the new year, it will redlink the new year's article to encourage its creation.) If the link does not update, try [[Help:Purge|purging the page]]. Has two optional further parameters: :; current_year_title : The "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" function assumes that the current page's title is the genre's name (i.e., if you use this on [[classical music]], it will link to "{{CURRENTYEAR}} in classical music"). If that is not the case, use this parameter to specify the genre's name. The annual-update feature will work just the same. :; current_year_override : This overrides the whole parameter, for if the desired article uses some unusual title formulation (e.g. "2010s in classical music"). If this parameter is used, the link will '''''not''''' update for new years. == Notes == {{reflist |refs= <ref name="location">As per RfC "Naming countries in infoboxes": When identifying a location, city or region in the United States or United Kingdom, the preferred approach is to use the country abbreviations allowed by [[MOS:ACRO]], such as "Portsmouth, New Hampshire, U.S." and "Cardiff, Wales, UK", rather than spelling out the full country name. Avoid using abbreviations for states or provinces in all nations. {{xt|New Hampshire}} rather than {{!xt|NH}}, {{xt|New South Wales}} rather than {{!xt|NSW}}, or {{xt|British Columbia}} rather than {{!xt|BC}} (see [[MOS:POSTABBR]]). Cities such as New York City and London may be rendered as "New York City, U.S." and "London, UK" or simply "New York City" and "London". Also, these should not be linked when the context makes it clear (see [[MOS:OVERLINK]]). If only the country name is included, it may be written out in full. </ref> |} }} == Tracking category == * {{clc|Articles using Template:Infobox music genre with invalid colour combination}} == Supporting template == * {{tl|Ensure AA contrast ratio}} == TemplateData == {{Collapse top|title=[[Wikipedia:TemplateData|TemplateData]] documentation used by [[Wikipedia:VisualEditor|VisualEditor]] and other tools}} {{TemplateData header|noheader=1}} <templatedata> { "description": "An infobox for music genres, describing the genre in its origin, instrumentality, and other information. It is most common in genre Wikipedia pages.", "params": { "name": { "label": "Name", "description": "The name of the genre. If foreign, state the English version of the name.", "example": "ex. Alternative music", "type": "string", "required": true }, "native_name": { "label": "Native name", "description": "The native name of the genre, if it is of a foreign descent.", "type": "string" }, "etymology": { "label": "Etymology", "type": "string" }, "stylistic_origins": { "label": "Stylistic origins", "description": "The types of genres that stylistically formed this specific genre.", "example": "ex. Electronic music, pop punk", "type": "string" }, "cultural_origins": { "label": "Cultural origins", "description": "The cultural origins of a certain genre, with a year and specific location attached to showcase its origins. ", "example": "Ex. Early-1960's - late-1970's [[United Kingdom]]", "type": "string", "required": true }, "instruments": { "label": "Typical instruments", "description": "The types of instruments that are popularly associated with that genre.", "example": "ex. Drums", "type": "string" }, "derivatives": { "label": "Derivative forms", "description": "Type of genres that are derivative, or descend from this genre.", "example": "ex. Alternative pop", "type": "string" }, "subgenres": { "label": "Subgenres", "description": "The types of subgenres that descend from this genre.", "example": "ex. Trap music, Drum-N-Bass" }, "fusiongenres": { "label": "Fusion genres", "description": "Types of genres that joint with a certain genre to create a fusion genre", "example": "ex. {{unbulleted list|[[Neon pop]]|[[Electropop]]|[[Dreampop]]}}", "type": "string" }, "regional_scenes": { "label": "Regional scenes", "description": "Typical places or clubs that house this specific genre, in terms of regional locations such as countries.", "example": "ex. Argentina", "type": "string" }, "local_scenes": { "label": "Local scenes", "description": "Typical places or clubs that house this genre, in terms of cities and more exact locations.", "example": "ex. New Orleans, Louisiana", "type": "string" }, "other_topics": { "label": "Other genre topics", "description": "Topics based on the genre specified or stated.", "type": "string" } }, "format": "block" } </templatedata> {{Collapse bottom}} <includeonly> {{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox | | <!------------------------------------------------------------------- Categories below here, please; interwikis to Wikidata. --------------------------------------------------------------------> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music Genre]] }}</includeonly> shfifnk8a9jxo0wp8914bqkuu3nyg0h 4956128 4956127 2020-03-11T05:01:21Z en>Zyxw 0 add [[Category:Templates that add a tracking category]] 4956128 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!------------------------------------------------------------------- Place categories where indicated at the bottom of this page, please; interwikis to Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]). --------------------------------------------------------------------> For more information, see the [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force|WikiProject Music/Music genres task force]]. == Usage == {{Infobox music genre | name = {{{name}}} | native_name = {{{native_name}}} | etymology = {{{etymology|}}} | other_names = {{{other_names}}} | color = | bgcolor = palegoldenrod | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = {{{stylistic_origins}}} | cultural_origins = {{{cultural_origins}}} | instruments = {{{instruments}}} | derivatives = {{{derivatives}}} | subgenrelist = | subgenres = {{{subgenres}}} | fusiongenres = {{{fusiongenres}}} | regional_scenes = {{{regional_scenes}}} | local_scenes = {{{local_scenes}}} | other_topics = {{{other_topics}}} | current_year = yes }} <pre style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | native_name = | etymology = | other_names = | color = | bgcolor = | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | derivatives = | subgenres = | subgenrelist = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = | footnotes = | current_year = <!-- set to "yes" for automatic link to "<current year> in <genre>" article; see template documentation for more info --> }} </pre> {{clear}} == Parameters == ; native_name : name in local language. If more than one, separate using {{tl|Plain list}} ; native_name_lang : ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{tl|lang}} instead ; etymology : meaning or derivation of the name ; other_names : additional names that the genre is known by. :Use with discretion; discuss on talk before engaging in potentially confusing scenarios like [[Progressive rock]]/[[Progressive pop]] and [[New wave music|New wave]]/[[Synthpop]]. ; color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force/Colours|WikiProject Music/Music genres task force/Colours]]. ; bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. ; stylistic_origins : See Notes{{r|location}} for location details. ; cultural_origins : See Notes{{r|location}} for location details. ; derivatives : List of influenced genres that follow in the traditions of the parent without necessarily being a subcategory. ; subgenres : List of child genres that fall within a subcategory of the parent. Genres and subgenres must be capitalized (ex: [[house music]]). ; subgenerelist : Article containing the complete list of subgenre ; regional_scenes : Articles specializing in regional variants of the parent genre (ex: [[British rock]], [[American pop]]). These should be pipelinked as <code><nowiki>[[British rock|Britain]]</nowiki></code> and <code><nowiki>[[American rock|United States]]</nowiki></code>. See Notes{{r|location}} for location details. :Should not include scenes associated with a particular region (ex: [[Japanoise]], [[Early Norwegian black metal scene]]). Because those terms are not equivalent to "Japanese noise music" or "Norwegian black metal", they go below. ; local_scenes : Articles specializing in local scenes related to the genre (ex: [[Madchester]], [[The Scene That Celebrates Itself]]). See Notes{{r|location}} for location details. ; current_year : set to <code>yes</code> to include a link to the "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" article at the bottom of the infobox. Link will update automatically for new years, once the "<new year> in <genre>" article has been written. (If no article has been written for the old year nor the new year, it will redlink the new year's article to encourage its creation.) If the link does not update, try [[Help:Purge|purging the page]]. Has two optional further parameters: :; current_year_title : The "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" function assumes that the current page's title is the genre's name (i.e., if you use this on [[classical music]], it will link to "{{CURRENTYEAR}} in classical music"). If that is not the case, use this parameter to specify the genre's name. The annual-update feature will work just the same. :; current_year_override : This overrides the whole parameter, for if the desired article uses some unusual title formulation (e.g. "2010s in classical music"). If this parameter is used, the link will '''''not''''' update for new years. == Notes == {{reflist |refs= <ref name="location">As per RfC "Naming countries in infoboxes": When identifying a location, city or region in the United States or United Kingdom, the preferred approach is to use the country abbreviations allowed by [[MOS:ACRO]], such as "Portsmouth, New Hampshire, U.S." and "Cardiff, Wales, UK", rather than spelling out the full country name. Avoid using abbreviations for states or provinces in all nations. {{xt|New Hampshire}} rather than {{!xt|NH}}, {{xt|New South Wales}} rather than {{!xt|NSW}}, or {{xt|British Columbia}} rather than {{!xt|BC}} (see [[MOS:POSTABBR]]). Cities such as New York City and London may be rendered as "New York City, U.S." and "London, UK" or simply "New York City" and "London". Also, these should not be linked when the context makes it clear (see [[MOS:OVERLINK]]). If only the country name is included, it may be written out in full. </ref> |} }} == TemplateData == {{Collapse top|title=[[Wikipedia:TemplateData|TemplateData]] documentation used by [[Wikipedia:VisualEditor|VisualEditor]] and other tools}} {{TemplateData header|noheader=1}} <templatedata> { "description": "An infobox for music genres, describing the genre in its origin, instrumentality, and other information. It is most common in genre Wikipedia pages.", "params": { "name": { "label": "Name", "description": "The name of the genre. If foreign, state the English version of the name.", "example": "ex. Alternative music", "type": "string", "required": true }, "native_name": { "label": "Native name", "description": "The native name of the genre, if it is of a foreign descent.", "type": "string" }, "etymology": { "label": "Etymology", "type": "string" }, "stylistic_origins": { "label": "Stylistic origins", "description": "The types of genres that stylistically formed this specific genre.", "example": "ex. Electronic music, pop punk", "type": "string" }, "cultural_origins": { "label": "Cultural origins", "description": "The cultural origins of a certain genre, with a year and specific location attached to showcase its origins. ", "example": "Ex. Early-1960's - late-1970's [[United Kingdom]]", "type": "string", "required": true }, "instruments": { "label": "Typical instruments", "description": "The types of instruments that are popularly associated with that genre.", "example": "ex. Drums", "type": "string" }, "derivatives": { "label": "Derivative forms", "description": "Type of genres that are derivative, or descend from this genre.", "example": "ex. Alternative pop", "type": "string" }, "subgenres": { "label": "Subgenres", "description": "The types of subgenres that descend from this genre.", "example": "ex. Trap music, Drum-N-Bass" }, "fusiongenres": { "label": "Fusion genres", "description": "Types of genres that joint with a certain genre to create a fusion genre", "example": "ex. {{unbulleted list|[[Neon pop]]|[[Electropop]]|[[Dreampop]]}}", "type": "string" }, "regional_scenes": { "label": "Regional scenes", "description": "Typical places or clubs that house this specific genre, in terms of regional locations such as countries.", "example": "ex. Argentina", "type": "string" }, "local_scenes": { "label": "Local scenes", "description": "Typical places or clubs that house this genre, in terms of cities and more exact locations.", "example": "ex. New Orleans, Louisiana", "type": "string" }, "other_topics": { "label": "Other genre topics", "description": "Topics based on the genre specified or stated.", "type": "string" } }, "format": "block" } </templatedata> {{Collapse bottom}} == Tracking category == * {{clc|Articles using Template:Infobox music genre with invalid colour combination}} == Supporting template == * {{tl|Ensure AA contrast ratio}} <includeonly> {{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox | | <!------------------------------------------------------------------- Categories below here, please; interwikis to Wikidata. --------------------------------------------------------------------> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music Genre]] [[Category:Templates that add a tracking category]] }}</includeonly> 5e10w2dqhubp4z53fn35z8ml237laod 4956129 4956128 2020-03-28T23:45:34Z en>SUM1 0 Changed to aligned TemplateData format; other TemplateData fixes 4956129 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!------------------------------------------------------------------- Place categories where indicated at the bottom of this page, please; interwikis to Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]). --------------------------------------------------------------------> For more information, see the [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force|WikiProject Music/Music genres task force]]. == Usage == {{Infobox music genre | name = {{{name}}} | native_name = {{{native_name}}} | etymology = {{{etymology|}}} | other_names = {{{other_names}}} | color = | bgcolor = palegoldenrod | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = {{{stylistic_origins}}} | cultural_origins = {{{cultural_origins}}} | instruments = {{{instruments}}} | derivatives = {{{derivatives}}} | subgenrelist = | subgenres = {{{subgenres}}} | fusiongenres = {{{fusiongenres}}} | regional_scenes = {{{regional_scenes}}} | local_scenes = {{{local_scenes}}} | other_topics = {{{other_topics}}} | current_year = yes }} <pre style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | native_name = | etymology = | other_names = | color = | bgcolor = | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | derivatives = | subgenres = | subgenrelist = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = | footnotes = | current_year = <!-- set to "yes" for automatic link to "<current year> in <genre>" article; see template documentation for more info --> }} </pre> {{clear}} == Parameters == ; native_name : name in local language. If more than one, separate using {{tl|Plain list}} ; native_name_lang : ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{tl|lang}} instead ; etymology : meaning or derivation of the name ; other_names : additional names that the genre is known by. :Use with discretion; discuss on talk before engaging in potentially confusing scenarios like [[Progressive rock]]/[[Progressive pop]] and [[New wave music|New wave]]/[[Synthpop]]. ; color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force/Colours|WikiProject Music/Music genres task force/Colours]]. ; bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. ; stylistic_origins : See Notes{{r|location}} for location details. ; cultural_origins : See Notes{{r|location}} for location details. ; derivatives : List of influenced genres that follow in the traditions of the parent without necessarily being a subcategory. ; subgenres : List of child genres that fall within a subcategory of the parent. Genres and subgenres must be capitalized (ex: [[house music]]). ; subgenerelist : Article containing the complete list of subgenre ; regional_scenes : Articles specializing in regional variants of the parent genre (ex: [[British rock]], [[American pop]]). These should be pipelinked as <code><nowiki>[[British rock|Britain]]</nowiki></code> and <code><nowiki>[[American rock|United States]]</nowiki></code>. See Notes{{r|location}} for location details. :Should not include scenes associated with a particular region (ex: [[Japanoise]], [[Early Norwegian black metal scene]]). Because those terms are not equivalent to "Japanese noise music" or "Norwegian black metal", they go below. ; local_scenes : Articles specializing in local scenes related to the genre (ex: [[Madchester]], [[The Scene That Celebrates Itself]]). See Notes{{r|location}} for location details. ; current_year : set to <code>yes</code> to include a link to the "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" article at the bottom of the infobox. Link will update automatically for new years, once the "<new year> in <genre>" article has been written. (If no article has been written for the old year nor the new year, it will redlink the new year's article to encourage its creation.) If the link does not update, try [[Help:Purge|purging the page]]. Has two optional further parameters: :; current_year_title : The "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" function assumes that the current page's title is the genre's name (i.e., if you use this on [[classical music]], it will link to "{{CURRENTYEAR}} in classical music"). If that is not the case, use this parameter to specify the genre's name. The annual-update feature will work just the same. :; current_year_override : This overrides the whole parameter, for if the desired article uses some unusual title formulation (e.g. "2010s in classical music"). If this parameter is used, the link will '''''not''''' update for new years. == Notes == {{reflist |refs= <ref name="location">As per RfC "Naming countries in infoboxes": When identifying a location, city or region in the United States or United Kingdom, the preferred approach is to use the country abbreviations allowed by [[MOS:ACRO]], such as "Portsmouth, New Hampshire, U.S." and "Cardiff, Wales, UK", rather than spelling out the full country name. Avoid using abbreviations for states or provinces in all nations. {{xt|New Hampshire}} rather than {{!xt|NH}}, {{xt|New South Wales}} rather than {{!xt|NSW}}, or {{xt|British Columbia}} rather than {{!xt|BC}} (see [[MOS:POSTABBR]]). Cities such as New York City and London may be rendered as "New York City, U.S." and "London, UK" or simply "New York City" and "London". Also, these should not be linked when the context makes it clear (see [[MOS:OVERLINK]]). If only the country name is included, it may be written out in full. </ref> |} }} == TemplateData == {{Collapse top|title=[[Wikipedia:TemplateData|TemplateData]] documentation used by [[Wikipedia:VisualEditor|VisualEditor]] and other tools}} {{TemplateData header|noheader=1}} <templatedata> { "description": "An infobox for music genres, describing the genre in its origin, instrumentality and other information", "format": "{{_\n| _________________ = _\n}}\n", "params": { "name": { "label": "Name", "description": "The name of the genre. If foreign, state the English version of the name.", "example": "Alternative music", "type": "string", "required": true }, "native_name": { "label": "Native name", "description": "The native name of the genre, if applicable.", "type": "string" }, "etymology": { "label": "Etymology", "type": "string" }, "stylistic_origins": { "label": "Stylistic origins", "description": "The genres that stylistically formed the genre", "example": "Electronic music, pop punk", "type": "string" }, "cultural_origins": { "label": "Cultural origins", "description": "The cultural origins of the genre, with a year and specific location", "example": "Early 1960s – late 1970s [[United Kingdom]]", "type": "string", "required": true }, "instruments": { "label": "Typical instruments", "description": "The instruments that are popularly associated with the genre", "example": "Drums", "type": "string" }, "derivatives": { "label": "Derivative forms", "description": "Genres that are derivative of or descend from the genre", "example": "Alternative pop", "type": "string" }, "subgenres": { "label": "Subgenres", "description": "The subgenres that descend from the genre", "example": "Trap music, drum and bass", "type": "string" }, "fusiongenres": { "label": "Fusion genres", "description": "Genres resulting from the genre mixing with another genre", "example": "{{unbulleted list|[[Neon pop]]|[[Electropop]]|[[Dreampop]]}}", "type": "string" }, "regional_scenes": { "label": "Regional scenes", "description": "Typical locations that house the genre, in terms of regional locations such as countries", "example": "ex. Argentina", "type": "string" }, "local_scenes": { "label": "Local scenes", "description": "Typical locations that house the genre, in terms of cities and more exact locations", "example": "New Orleans, Louisiana", "type": "string" }, "other_topics": { "label": "Other genre topics", "description": "Topics based on the genre specified or stated", "type": "string" } } } </templatedata> {{Collapse bottom}} == Tracking category == * {{clc|Articles using Template:Infobox music genre with invalid colour combination}} == Supporting template == * {{tl|Ensure AA contrast ratio}} <includeonly> {{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox | | <!------------------------------------------------------------------- Categories below here, please; interwikis to Wikidata. --------------------------------------------------------------------> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music Genre]] [[Category:Templates that add a tracking category]] }}</includeonly> fejfaa3yyla9pjpy58n3wrwll6qn787 4956130 4956129 2020-04-25T20:29:14Z en>Vanisaac 0 /* Supporting template */clean up per [[WP:CAT#T]] and [[WP:AWBREQ]] add template:Sandbox other 4956130 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!------------------------------------------------------------------- Place categories where indicated at the bottom of this page, please; interwikis to Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]). --------------------------------------------------------------------> For more information, see the [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force|WikiProject Music/Music genres task force]]. == Usage == {{Infobox music genre | name = {{{name}}} | native_name = {{{native_name}}} | etymology = {{{etymology|}}} | other_names = {{{other_names}}} | color = | bgcolor = palegoldenrod | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = {{{stylistic_origins}}} | cultural_origins = {{{cultural_origins}}} | instruments = {{{instruments}}} | derivatives = {{{derivatives}}} | subgenrelist = | subgenres = {{{subgenres}}} | fusiongenres = {{{fusiongenres}}} | regional_scenes = {{{regional_scenes}}} | local_scenes = {{{local_scenes}}} | other_topics = {{{other_topics}}} | current_year = yes }} <pre style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | native_name = | etymology = | other_names = | color = | bgcolor = | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | derivatives = | subgenres = | subgenrelist = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = | footnotes = | current_year = <!-- set to "yes" for automatic link to "<current year> in <genre>" article; see template documentation for more info --> }} </pre> {{clear}} == Parameters == ; native_name : name in local language. If more than one, separate using {{tl|Plain list}} ; native_name_lang : ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{tl|lang}} instead ; etymology : meaning or derivation of the name ; other_names : additional names that the genre is known by. :Use with discretion; discuss on talk before engaging in potentially confusing scenarios like [[Progressive rock]]/[[Progressive pop]] and [[New wave music|New wave]]/[[Synthpop]]. ; color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force/Colours|WikiProject Music/Music genres task force/Colours]]. ; bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. ; stylistic_origins : See Notes{{r|location}} for location details. ; cultural_origins : See Notes{{r|location}} for location details. ; derivatives : List of influenced genres that follow in the traditions of the parent without necessarily being a subcategory. ; subgenres : List of child genres that fall within a subcategory of the parent. Genres and subgenres must be capitalized (ex: [[house music]]). ; subgenerelist : Article containing the complete list of subgenre ; regional_scenes : Articles specializing in regional variants of the parent genre (ex: [[British rock]], [[American pop]]). These should be pipelinked as <code><nowiki>[[British rock|Britain]]</nowiki></code> and <code><nowiki>[[American rock|United States]]</nowiki></code>. See Notes{{r|location}} for location details. :Should not include scenes associated with a particular region (ex: [[Japanoise]], [[Early Norwegian black metal scene]]). Because those terms are not equivalent to "Japanese noise music" or "Norwegian black metal", they go below. ; local_scenes : Articles specializing in local scenes related to the genre (ex: [[Madchester]], [[The Scene That Celebrates Itself]]). See Notes{{r|location}} for location details. ; current_year : set to <code>yes</code> to include a link to the "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" article at the bottom of the infobox. Link will update automatically for new years, once the "<new year> in <genre>" article has been written. (If no article has been written for the old year nor the new year, it will redlink the new year's article to encourage its creation.) If the link does not update, try [[Help:Purge|purging the page]]. Has two optional further parameters: :; current_year_title : The "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" function assumes that the current page's title is the genre's name (i.e., if you use this on [[classical music]], it will link to "{{CURRENTYEAR}} in classical music"). If that is not the case, use this parameter to specify the genre's name. The annual-update feature will work just the same. :; current_year_override : This overrides the whole parameter, for if the desired article uses some unusual title formulation (e.g. "2010s in classical music"). If this parameter is used, the link will '''''not''''' update for new years. == Notes == {{reflist |refs= <ref name="location">As per RfC "Naming countries in infoboxes": When identifying a location, city or region in the United States or United Kingdom, the preferred approach is to use the country abbreviations allowed by [[MOS:ACRO]], such as "Portsmouth, New Hampshire, U.S." and "Cardiff, Wales, UK", rather than spelling out the full country name. Avoid using abbreviations for states or provinces in all nations. {{xt|New Hampshire}} rather than {{!xt|NH}}, {{xt|New South Wales}} rather than {{!xt|NSW}}, or {{xt|British Columbia}} rather than {{!xt|BC}} (see [[MOS:POSTABBR]]). Cities such as New York City and London may be rendered as "New York City, U.S." and "London, UK" or simply "New York City" and "London". Also, these should not be linked when the context makes it clear (see [[MOS:OVERLINK]]). If only the country name is included, it may be written out in full. </ref> |} }} == TemplateData == {{Collapse top|title=[[Wikipedia:TemplateData|TemplateData]] documentation used by [[Wikipedia:VisualEditor|VisualEditor]] and other tools}} {{TemplateData header|noheader=1}} <templatedata> { "description": "An infobox for music genres, describing the genre in its origin, instrumentality and other information", "format": "{{_\n| _________________ = _\n}}\n", "params": { "name": { "label": "Name", "description": "The name of the genre. If foreign, state the English version of the name.", "example": "Alternative music", "type": "string", "required": true }, "native_name": { "label": "Native name", "description": "The native name of the genre, if applicable.", "type": "string" }, "etymology": { "label": "Etymology", "type": "string" }, "stylistic_origins": { "label": "Stylistic origins", "description": "The genres that stylistically formed the genre", "example": "Electronic music, pop punk", "type": "string" }, "cultural_origins": { "label": "Cultural origins", "description": "The cultural origins of the genre, with a year and specific location", "example": "Early 1960s – late 1970s [[United Kingdom]]", "type": "string", "required": true }, "instruments": { "label": "Typical instruments", "description": "The instruments that are popularly associated with the genre", "example": "Drums", "type": "string" }, "derivatives": { "label": "Derivative forms", "description": "Genres that are derivative of or descend from the genre", "example": "Alternative pop", "type": "string" }, "subgenres": { "label": "Subgenres", "description": "The subgenres that descend from the genre", "example": "Trap music, drum and bass", "type": "string" }, "fusiongenres": { "label": "Fusion genres", "description": "Genres resulting from the genre mixing with another genre", "example": "{{unbulleted list|[[Neon pop]]|[[Electropop]]|[[Dreampop]]}}", "type": "string" }, "regional_scenes": { "label": "Regional scenes", "description": "Typical locations that house the genre, in terms of regional locations such as countries", "example": "ex. Argentina", "type": "string" }, "local_scenes": { "label": "Local scenes", "description": "Typical locations that house the genre, in terms of cities and more exact locations", "example": "New Orleans, Louisiana", "type": "string" }, "other_topics": { "label": "Other genre topics", "description": "Topics based on the genre specified or stated", "type": "string" } } } </templatedata> {{Collapse bottom}} == Tracking category == * {{clc|Articles using Template:Infobox music genre with invalid colour combination}} == Supporting template == * {{tl|Ensure AA contrast ratio}} <includeonly>{{Sandbox other|| <!------------------------------------------------------------------- Categories below here, please; interwikis to Wikidata. --------------------------------------------------------------------> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music Genre]] [[Category:Templates that add a tracking category]] }}</includeonly> 7kyqr6dwu1ri2rlzns2pys93ztu1v1m 4956131 4956130 2020-08-19T06:27:30Z en>ILIL 0 locations aren't appropriate for this param 4956131 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!------------------------------------------------------------------- Place categories where indicated at the bottom of this page, please; interwikis to Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]). --------------------------------------------------------------------> For more information, see the [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force|WikiProject Music/Music genres task force]]. == Usage == {{Infobox music genre | name = {{{name}}} | native_name = {{{native_name}}} | etymology = {{{etymology|}}} | other_names = {{{other_names}}} | color = | bgcolor = palegoldenrod | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = {{{stylistic_origins}}} | cultural_origins = {{{cultural_origins}}} | instruments = {{{instruments}}} | derivatives = {{{derivatives}}} | subgenrelist = | subgenres = {{{subgenres}}} | fusiongenres = {{{fusiongenres}}} | regional_scenes = {{{regional_scenes}}} | local_scenes = {{{local_scenes}}} | other_topics = {{{other_topics}}} | current_year = yes }} <pre style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | native_name = | etymology = | other_names = | color = | bgcolor = | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | derivatives = | subgenres = | subgenrelist = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = | footnotes = | current_year = <!-- set to "yes" for automatic link to "<current year> in <genre>" article; see template documentation for more info --> }} </pre> {{clear}} == Parameters == ; native_name : name in local language. If more than one, separate using {{tl|Plain list}} ; native_name_lang : ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{tl|lang}} instead ; etymology : meaning or derivation of the name ; other_names : additional names that the genre is known by. :Use with discretion; discuss on talk before engaging in potentially confusing scenarios like [[Progressive rock]]/[[Progressive pop]] and [[New wave music|New wave]]/[[Synthpop]]. ; color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force/Colours|WikiProject Music/Music genres task force/Colours]]. ; bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. ; stylistic_origins : See Notes{{r|location}} for location details. ; cultural_origins : See Notes{{r|location}} for location details. ; derivatives : List of influenced genres that follow in the traditions of the parent without necessarily being a subcategory. ; subgenres : List of child genres that fall within a subcategory of the parent. Genres and subgenres must be capitalized (ex: [[house music]]). ; subgenerelist : Article containing the complete list of subgenre ; regional_scenes : Articles specializing in regional variants of the parent genre (ex: [[British rock]], [[American pop]]). These should be pipelinked as <code><nowiki>[[British rock|Britain]]</nowiki></code> and <code><nowiki>[[American rock|United States]]</nowiki></code>. See Notes{{r|location}} for location details. :Should not include scenes associated with a particular region (ex: [[Japanoise]], [[Early Norwegian black metal scene]]). Because those terms are not equivalent to "Japanese noise music" or "Norwegian black metal", they go below. ; local_scenes : Articles specializing in local scenes related to the genre (ex: [[Madchester]], [[The Scene That Celebrates Itself]]). ; current_year : set to <code>yes</code> to include a link to the "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" article at the bottom of the infobox. Link will update automatically for new years, once the "<new year> in <genre>" article has been written. (If no article has been written for the old year nor the new year, it will redlink the new year's article to encourage its creation.) If the link does not update, try [[Help:Purge|purging the page]]. Has two optional further parameters: :; current_year_title : The "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" function assumes that the current page's title is the genre's name (i.e., if you use this on [[classical music]], it will link to "{{CURRENTYEAR}} in classical music"). If that is not the case, use this parameter to specify the genre's name. The annual-update feature will work just the same. :; current_year_override : This overrides the whole parameter, for if the desired article uses some unusual title formulation (e.g. "2010s in classical music"). If this parameter is used, the link will '''''not''''' update for new years. == Notes == {{reflist |refs= <ref name="location">As per RfC "Naming countries in infoboxes": When identifying a location, city or region in the United States or United Kingdom, the preferred approach is to use the country abbreviations allowed by [[MOS:ACRO]], such as "Portsmouth, New Hampshire, U.S." and "Cardiff, Wales, UK", rather than spelling out the full country name. Avoid using abbreviations for states or provinces in all nations. {{xt|New Hampshire}} rather than {{!xt|NH}}, {{xt|New South Wales}} rather than {{!xt|NSW}}, or {{xt|British Columbia}} rather than {{!xt|BC}} (see [[MOS:POSTABBR]]). Cities such as New York City and London may be rendered as "New York City, U.S." and "London, UK" or simply "New York City" and "London". Also, these should not be linked when the context makes it clear (see [[MOS:OVERLINK]]). If only the country name is included, it may be written out in full. </ref> |} }} == TemplateData == {{Collapse top|title=[[Wikipedia:TemplateData|TemplateData]] documentation used by [[Wikipedia:VisualEditor|VisualEditor]] and other tools}} {{TemplateData header|noheader=1}} <templatedata> { "description": "An infobox for music genres, describing the genre in its origin, instrumentality and other information", "format": "{{_\n| _________________ = _\n}}\n", "params": { "name": { "label": "Name", "description": "The name of the genre. If foreign, state the English version of the name.", "example": "Alternative music", "type": "string", "required": true }, "native_name": { "label": "Native name", "description": "The native name of the genre, if applicable.", "type": "string" }, "etymology": { "label": "Etymology", "type": "string" }, "stylistic_origins": { "label": "Stylistic origins", "description": "The genres that stylistically formed the genre", "example": "Electronic music, pop punk", "type": "string" }, "cultural_origins": { "label": "Cultural origins", "description": "The cultural origins of the genre, with a year and specific location", "example": "Early 1960s – late 1970s [[United Kingdom]]", "type": "string", "required": true }, "instruments": { "label": "Typical instruments", "description": "The instruments that are popularly associated with the genre", "example": "Drums", "type": "string" }, "derivatives": { "label": "Derivative forms", "description": "Genres that are derivative of or descend from the genre", "example": "Alternative pop", "type": "string" }, "subgenres": { "label": "Subgenres", "description": "The subgenres that descend from the genre", "example": "Trap music, drum and bass", "type": "string" }, "fusiongenres": { "label": "Fusion genres", "description": "Genres resulting from the genre mixing with another genre", "example": "{{unbulleted list|[[Neon pop]]|[[Electropop]]|[[Dreampop]]}}", "type": "string" }, "regional_scenes": { "label": "Regional scenes", "description": "Typical locations that house the genre, in terms of regional locations such as countries", "example": "ex. Argentina", "type": "string" }, "local_scenes": { "label": "Local scenes", "description": "Typical locations that house the genre, in terms of cities and more exact locations", "example": "New Orleans, Louisiana", "type": "string" }, "other_topics": { "label": "Other genre topics", "description": "Topics based on the genre specified or stated", "type": "string" } } } </templatedata> {{Collapse bottom}} == Tracking category == * {{clc|Articles using Template:Infobox music genre with invalid colour combination}} == Supporting template == * {{tl|Ensure AA contrast ratio}} <includeonly>{{Sandbox other|| <!------------------------------------------------------------------- Categories below here, please; interwikis to Wikidata. --------------------------------------------------------------------> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music Genre]] [[Category:Templates that add a tracking category]] }}</includeonly> 7qlyyqnpknn6oqbgy4wf5u1rlu2uc4n 4956132 4956131 2020-10-03T20:31:51Z en>Paine Ellsworth 0 instruments parameter removed from template 4956132 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!------------------------------------------------------------------- Place categories where indicated at the bottom of this page, please; interwikis to Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]). --------------------------------------------------------------------> For more information, see the [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force|WikiProject Music/Music genres task force]]. == Usage == {{Infobox music genre | name = {{{name}}} | native_name = {{{native_name}}} | etymology = {{{etymology|}}} | other_names = {{{other_names}}} | color = | bgcolor = palegoldenrod | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = {{{stylistic_origins}}} | cultural_origins = {{{cultural_origins}}} | derivatives = {{{derivatives}}} | subgenrelist = | subgenres = {{{subgenres}}} | fusiongenres = {{{fusiongenres}}} | regional_scenes = {{{regional_scenes}}} | local_scenes = {{{local_scenes}}} | other_topics = {{{other_topics}}} | current_year = yes }} <pre style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | native_name = | etymology = | other_names = | color = | bgcolor = | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = | cultural_origins = | derivatives = | subgenres = | subgenrelist = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = | footnotes = | current_year = <!-- set to "yes" for automatic link to "<current year> in <genre>" article; see template documentation for more info --> }} </pre> {{clear}} == Parameters == ; native_name : name in local language. If more than one, separate using {{tl|Plain list}} ; native_name_lang : ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{tl|lang}} instead ; etymology : meaning or derivation of the name ; other_names : additional names that the genre is known by. :Use with discretion; discuss on talk before engaging in potentially confusing scenarios like [[Progressive rock]]/[[Progressive pop]] and [[New wave music|New wave]]/[[Synthpop]]. ; color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force/Colours|WikiProject Music/Music genres task force/Colours]]. ; bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. ; stylistic_origins : See Notes{{r|location}} for location details. ; cultural_origins : See Notes{{r|location}} for location details. ; derivatives : List of influenced genres that follow in the traditions of the parent without necessarily being a subcategory. ; subgenres : List of child genres that fall within a subcategory of the parent. Genres and subgenres must be capitalized (ex: [[house music]]). ; subgenerelist : Article containing the complete list of subgenre ; regional_scenes : Articles specializing in regional variants of the parent genre (ex: [[British rock]], [[American pop]]). These should be pipelinked as <code><nowiki>[[British rock|Britain]]</nowiki></code> and <code><nowiki>[[American rock|United States]]</nowiki></code>. See Notes{{r|location}} for location details. :Should not include scenes associated with a particular region (ex: [[Japanoise]], [[Early Norwegian black metal scene]]). Because those terms are not equivalent to "Japanese noise music" or "Norwegian black metal", they go below. ; local_scenes : Articles specializing in local scenes related to the genre (ex: [[Madchester]], [[The Scene That Celebrates Itself]]). ; current_year : set to <code>yes</code> to include a link to the "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" article at the bottom of the infobox. Link will update automatically for new years, once the "<new year> in <genre>" article has been written. (If no article has been written for the old year nor the new year, it will redlink the new year's article to encourage its creation.) If the link does not update, try [[Help:Purge|purging the page]]. Has two optional further parameters: :; current_year_title : The "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" function assumes that the current page's title is the genre's name (i.e., if you use this on [[classical music]], it will link to "{{CURRENTYEAR}} in classical music"). If that is not the case, use this parameter to specify the genre's name. The annual-update feature will work just the same. :; current_year_override : This overrides the whole parameter, for if the desired article uses some unusual title formulation (e.g. "2010s in classical music"). If this parameter is used, the link will '''''not''''' update for new years. == Notes == {{reflist |refs= <ref name="location">As per RfC "Naming countries in infoboxes": When identifying a location, city or region in the United States or United Kingdom, the preferred approach is to use the country abbreviations allowed by [[MOS:ACRO]], such as "Portsmouth, New Hampshire, U.S." and "Cardiff, Wales, UK", rather than spelling out the full country name. Avoid using abbreviations for states or provinces in all nations. {{xt|New Hampshire}} rather than {{!xt|NH}}, {{xt|New South Wales}} rather than {{!xt|NSW}}, or {{xt|British Columbia}} rather than {{!xt|BC}} (see [[MOS:POSTABBR]]). Cities such as New York City and London may be rendered as "New York City, U.S." and "London, UK" or simply "New York City" and "London". Also, these should not be linked when the context makes it clear (see [[MOS:OVERLINK]]). If only the country name is included, it may be written out in full. </ref> |} }} == TemplateData == {{Collapse top|title=[[Wikipedia:TemplateData|TemplateData]] documentation used by [[Wikipedia:VisualEditor|VisualEditor]] and other tools}} {{TemplateData header|noheader=1}} <templatedata> { "description": "An infobox for music genres, describing the genre in its origin, instrumentality and other information", "format": "{{_\n| _________________ = _\n}}\n", "params": { "name": { "label": "Name", "description": "The name of the genre. If foreign, state the English version of the name.", "example": "Alternative music", "type": "string", "required": true }, "native_name": { "label": "Native name", "description": "The native name of the genre, if applicable.", "type": "string" }, "etymology": { "label": "Etymology", "type": "string" }, "stylistic_origins": { "label": "Stylistic origins", "description": "The genres that stylistically formed the genre", "example": "Electronic music, pop punk", "type": "string" }, "cultural_origins": { "label": "Cultural origins", "description": "The cultural origins of the genre, with a year and specific location", "example": "Early 1960s – late 1970s [[United Kingdom]]", "type": "string", "required": true }, "derivatives": { "label": "Derivative forms", "description": "Genres that are derivative of or descend from the genre", "example": "Alternative pop", "type": "string" }, "subgenres": { "label": "Subgenres", "description": "The subgenres that descend from the genre", "example": "Trap music, drum and bass", "type": "string" }, "fusiongenres": { "label": "Fusion genres", "description": "Genres resulting from the genre mixing with another genre", "example": "{{unbulleted list|[[Neon pop]]|[[Electropop]]|[[Dreampop]]}}", "type": "string" }, "regional_scenes": { "label": "Regional scenes", "description": "Typical locations that house the genre, in terms of regional locations such as countries", "example": "ex. Argentina", "type": "string" }, "local_scenes": { "label": "Local scenes", "description": "Typical locations that house the genre, in terms of cities and more exact locations", "example": "New Orleans, Louisiana", "type": "string" }, "other_topics": { "label": "Other genre topics", "description": "Topics based on the genre specified or stated", "type": "string" } } } </templatedata> {{Collapse bottom}} == Tracking category == * {{clc|Articles using Template:Infobox music genre with invalid colour combination}} == Supporting template == * {{tl|Ensure AA contrast ratio}} <includeonly>{{Sandbox other|| <!------------------------------------------------------------------- Categories below here, please; interwikis to Wikidata. --------------------------------------------------------------------> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music Genre]] [[Category:Templates that add a tracking category]] }}</includeonly> sb61tfzj7hozr2su3x5qbeez4zjj3nw 4956133 4956132 2020-10-04T01:30:27Z en>Paine Ellsworth 0 Reverted edits by [[Special:Contribs/Paine Ellsworth|Paine Ellsworth]] ([[User talk:Paine Ellsworth|talk]]) to last version by ILIL 4956133 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!------------------------------------------------------------------- Place categories where indicated at the bottom of this page, please; interwikis to Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]). --------------------------------------------------------------------> For more information, see the [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force|WikiProject Music/Music genres task force]]. == Usage == {{Infobox music genre | name = {{{name}}} | native_name = {{{native_name}}} | etymology = {{{etymology|}}} | other_names = {{{other_names}}} | color = | bgcolor = palegoldenrod | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = {{{stylistic_origins}}} | cultural_origins = {{{cultural_origins}}} | instruments = {{{instruments}}} | derivatives = {{{derivatives}}} | subgenrelist = | subgenres = {{{subgenres}}} | fusiongenres = {{{fusiongenres}}} | regional_scenes = {{{regional_scenes}}} | local_scenes = {{{local_scenes}}} | other_topics = {{{other_topics}}} | current_year = yes }} <pre style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | native_name = | etymology = | other_names = | color = | bgcolor = | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | derivatives = | subgenres = | subgenrelist = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = | footnotes = | current_year = <!-- set to "yes" for automatic link to "<current year> in <genre>" article; see template documentation for more info --> }} </pre> {{clear}} == Parameters == ; native_name : name in local language. If more than one, separate using {{tl|Plain list}} ; native_name_lang : ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{tl|lang}} instead ; etymology : meaning or derivation of the name ; other_names : additional names that the genre is known by. :Use with discretion; discuss on talk before engaging in potentially confusing scenarios like [[Progressive rock]]/[[Progressive pop]] and [[New wave music|New wave]]/[[Synthpop]]. ; color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force/Colours|WikiProject Music/Music genres task force/Colours]]. ; bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. ; stylistic_origins : See Notes{{r|location}} for location details. ; cultural_origins : See Notes{{r|location}} for location details. ; derivatives : List of influenced genres that follow in the traditions of the parent without necessarily being a subcategory. ; subgenres : List of child genres that fall within a subcategory of the parent. Genres and subgenres must be capitalized (ex: [[house music]]). ; subgenerelist : Article containing the complete list of subgenre ; regional_scenes : Articles specializing in regional variants of the parent genre (ex: [[British rock]], [[American pop]]). These should be pipelinked as <code><nowiki>[[British rock|Britain]]</nowiki></code> and <code><nowiki>[[American rock|United States]]</nowiki></code>. See Notes{{r|location}} for location details. :Should not include scenes associated with a particular region (ex: [[Japanoise]], [[Early Norwegian black metal scene]]). Because those terms are not equivalent to "Japanese noise music" or "Norwegian black metal", they go below. ; local_scenes : Articles specializing in local scenes related to the genre (ex: [[Madchester]], [[The Scene That Celebrates Itself]]). ; current_year : set to <code>yes</code> to include a link to the "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" article at the bottom of the infobox. Link will update automatically for new years, once the "<new year> in <genre>" article has been written. (If no article has been written for the old year nor the new year, it will redlink the new year's article to encourage its creation.) If the link does not update, try [[Help:Purge|purging the page]]. Has two optional further parameters: :; current_year_title : The "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" function assumes that the current page's title is the genre's name (i.e., if you use this on [[classical music]], it will link to "{{CURRENTYEAR}} in classical music"). If that is not the case, use this parameter to specify the genre's name. The annual-update feature will work just the same. :; current_year_override : This overrides the whole parameter, for if the desired article uses some unusual title formulation (e.g. "2010s in classical music"). If this parameter is used, the link will '''''not''''' update for new years. == Notes == {{reflist |refs= <ref name="location">As per RfC "Naming countries in infoboxes": When identifying a location, city or region in the United States or United Kingdom, the preferred approach is to use the country abbreviations allowed by [[MOS:ACRO]], such as "Portsmouth, New Hampshire, U.S." and "Cardiff, Wales, UK", rather than spelling out the full country name. Avoid using abbreviations for states or provinces in all nations. {{xt|New Hampshire}} rather than {{!xt|NH}}, {{xt|New South Wales}} rather than {{!xt|NSW}}, or {{xt|British Columbia}} rather than {{!xt|BC}} (see [[MOS:POSTABBR]]). Cities such as New York City and London may be rendered as "New York City, U.S." and "London, UK" or simply "New York City" and "London". Also, these should not be linked when the context makes it clear (see [[MOS:OVERLINK]]). If only the country name is included, it may be written out in full. </ref> |} }} == TemplateData == {{Collapse top|title=[[Wikipedia:TemplateData|TemplateData]] documentation used by [[Wikipedia:VisualEditor|VisualEditor]] and other tools}} {{TemplateData header|noheader=1}} <templatedata> { "description": "An infobox for music genres, describing the genre in its origin, instrumentality and other information", "format": "{{_\n| _________________ = _\n}}\n", "params": { "name": { "label": "Name", "description": "The name of the genre. If foreign, state the English version of the name.", "example": "Alternative music", "type": "string", "required": true }, "native_name": { "label": "Native name", "description": "The native name of the genre, if applicable.", "type": "string" }, "etymology": { "label": "Etymology", "type": "string" }, "stylistic_origins": { "label": "Stylistic origins", "description": "The genres that stylistically formed the genre", "example": "Electronic music, pop punk", "type": "string" }, "cultural_origins": { "label": "Cultural origins", "description": "The cultural origins of the genre, with a year and specific location", "example": "Early 1960s – late 1970s [[United Kingdom]]", "type": "string", "required": true }, "instruments": { "label": "Typical instruments", "description": "The instruments that are popularly associated with the genre", "example": "Drums", "type": "string" }, "derivatives": { "label": "Derivative forms", "description": "Genres that are derivative of or descend from the genre", "example": "Alternative pop", "type": "string" }, "subgenres": { "label": "Subgenres", "description": "The subgenres that descend from the genre", "example": "Trap music, drum and bass", "type": "string" }, "fusiongenres": { "label": "Fusion genres", "description": "Genres resulting from the genre mixing with another genre", "example": "{{unbulleted list|[[Neon pop]]|[[Electropop]]|[[Dreampop]]}}", "type": "string" }, "regional_scenes": { "label": "Regional scenes", "description": "Typical locations that house the genre, in terms of regional locations such as countries", "example": "ex. Argentina", "type": "string" }, "local_scenes": { "label": "Local scenes", "description": "Typical locations that house the genre, in terms of cities and more exact locations", "example": "New Orleans, Louisiana", "type": "string" }, "other_topics": { "label": "Other genre topics", "description": "Topics based on the genre specified or stated", "type": "string" } } } </templatedata> {{Collapse bottom}} == Tracking category == * {{clc|Articles using Template:Infobox music genre with invalid colour combination}} == Supporting template == * {{tl|Ensure AA contrast ratio}} <includeonly>{{Sandbox other|| <!------------------------------------------------------------------- Categories below here, please; interwikis to Wikidata. --------------------------------------------------------------------> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music Genre]] [[Category:Templates that add a tracking category]] }}</includeonly> 7qlyyqnpknn6oqbgy4wf5u1rlu2uc4n 4956134 4956133 2020-11-01T15:09:12Z en>Ojorojo 0 added explanatory note for using class=hlist 4956134 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!------------------------------------------------------------------- Place categories where indicated at the bottom of this page, please; interwikis to Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]). --------------------------------------------------------------------> For more information, see the [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force|WikiProject Music/Music genres task force]]. == Usage == {{Infobox music genre | name = {{{name}}} | native_name = {{{native_name}}} | etymology = {{{etymology|}}} | other_names = {{{other_names}}} | color = | bgcolor = palegoldenrod | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = {{{stylistic_origins}}} | cultural_origins = {{{cultural_origins}}} | instruments = {{{instruments}}} | derivatives = {{{derivatives}}} | subgenrelist = | subgenres = {{{subgenres}}} | fusiongenres = {{{fusiongenres}}} | regional_scenes = {{{regional_scenes}}} | local_scenes = {{{local_scenes}}} | other_topics = {{{other_topics}}} | current_year = yes }} <pre style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | native_name = | etymology = | other_names = | color = | bgcolor = | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | derivatives = | subgenres = | subgenrelist = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = | footnotes = | current_year = <!-- set to "yes" for automatic link to "<current year> in <genre>" article; see template documentation for more info --> }} </pre> {{clear}} == Parameters == ; native_name : name in local language. If more than one, separate using {{tl|Plain list}} ; native_name_lang : ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{tl|lang}} instead ; etymology : meaning or derivation of the name ; other_names : additional names that the genre is known by. :Use with discretion; discuss on talk before engaging in potentially confusing scenarios like [[Progressive rock]]/[[Progressive pop]] and [[New wave music|New wave]]/[[Synthpop]]. For multiple entries, see Notes{{r|hlist}} for details. ; color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force/Colours|WikiProject Music/Music genres task force/Colours]]. ; bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. ; stylistic_origins : See Notes{{r|location}} for location details; for multiple entries, see Notes{{r|hlist}}. ; cultural_origins : See Notes{{r|location}} for location details; for multiple entries, see Notes{{r|hlist}}. ; derivatives : List of influenced genres that follow in the traditions of the parent without necessarily being a subcategory. For multiple entries, see Notes{{r|hlist}} for details. ; subgenres : List of child genres that fall within a subcategory of the parent. Genres and subgenres must be capitalized (ex: [[house music]]). For multiple entries, see Notes{{r|hlist}} for details. ; subgenerelist : Article containing the complete list of subgenre ; regional_scenes : Articles specializing in regional variants of the parent genre (ex: [[British rock]], [[American pop]]). These should be pipelinked as <code><nowiki>[[British rock|Britain]]</nowiki></code> and <code><nowiki>[[American rock|United States]]</nowiki></code>. See Notes{{r|location}} for location details; for multiple entries, see Notes{{r|hlist}}. :Should not include scenes associated with a particular region (ex: [[Japanoise]], [[Early Norwegian black metal scene]]). Because those terms are not equivalent to "Japanese noise music" or "Norwegian black metal", they go below. ; local_scenes : Articles specializing in local scenes related to the genre (ex: [[Madchester]], [[The Scene That Celebrates Itself]]). For multiple entries, see Notes{{r|hlist}} for details. ; current_year : set to <code>yes</code> to include a link to the "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" article at the bottom of the infobox. Link will update automatically for new years, once the "<new year> in <genre>" article has been written. (If no article has been written for the old year nor the new year, it will redlink the new year's article to encourage its creation.) If the link does not update, try [[Help:Purge|purging the page]]. Has two optional further parameters: :; current_year_title : The "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" function assumes that the current page's title is the genre's name (i.e., if you use this on [[classical music]], it will link to "{{CURRENTYEAR}} in classical music"). If that is not the case, use this parameter to specify the genre's name. The annual-update feature will work just the same. :; current_year_override : This overrides the whole parameter, for if the desired article uses some unusual title formulation (e.g. "2010s in classical music"). If this parameter is used, the link will '''''not''''' update for new years. == Notes == {{reflist |refs= <ref name="hlist">For short horizontal lists of two or three items, comma separators are acceptable, but for longer lists the use of the <code>class=hlist</code> is preferred as it offers a benefit to users of screen readers (see [[Wikipedia:Accessibility]] for more information on [[Web Content Accessibility Guidelines]]). To use it, format the items as a normal bulleted list; don't use other list templates or <nowiki><br/></nowiki>. For example:<pre> | genre = *Item one *Item two *Item three</pre> will be displayed as a horizontal list separated by middots: {|style="border:1px solid #ccc" |'''Genre'''{{spaces|3}} |class="hlist"| *Item one *Item two *Item three |} </ref> <ref name="location">As per RfC "Naming countries in infoboxes": When identifying a location, city or region in the United States or United Kingdom, the preferred approach is to use the country abbreviations allowed by [[MOS:ACRO]], such as "Portsmouth, New Hampshire, U.S." and "Cardiff, Wales, UK", rather than spelling out the full country name. Avoid using abbreviations for states or provinces in all nations. {{xt|New Hampshire}} rather than {{!xt|NH}}, {{xt|New South Wales}} rather than {{!xt|NSW}}, or {{xt|British Columbia}} rather than {{!xt|BC}} (see [[MOS:POSTABBR]]). Cities such as New York City and London may be rendered as "New York City, U.S." and "London, UK" or simply "New York City" and "London". Also, these should not be linked when the context makes it clear (see [[MOS:OVERLINK]]). If only the country name is included, it may be written out in full. </ref> |} }} == TemplateData == {{Collapse top|title=[[Wikipedia:TemplateData|TemplateData]] documentation used by [[Wikipedia:VisualEditor|VisualEditor]] and other tools}} {{TemplateData header|noheader=1}} <templatedata> { "description": "An infobox for music genres, describing the genre in its origin, instrumentality and other information", "format": "{{_\n| _________________ = _\n}}\n", "params": { "name": { "label": "Name", "description": "The name of the genre. If foreign, state the English version of the name.", "example": "Alternative music", "type": "string", "required": true }, "native_name": { "label": "Native name", "description": "The native name of the genre, if applicable.", "type": "string" }, "etymology": { "label": "Etymology", "type": "string" }, "stylistic_origins": { "label": "Stylistic origins", "description": "The genres that stylistically formed the genre", "example": "Electronic music, pop punk", "type": "string" }, "cultural_origins": { "label": "Cultural origins", "description": "The cultural origins of the genre, with a year and specific location", "example": "Early 1960s – late 1970s [[United Kingdom]]", "type": "string", "required": true }, "instruments": { "label": "Typical instruments", "description": "The instruments that are popularly associated with the genre", "example": "Drums", "type": "string" }, "derivatives": { "label": "Derivative forms", "description": "Genres that are derivative of or descend from the genre", "example": "Alternative pop", "type": "string" }, "subgenres": { "label": "Subgenres", "description": "The subgenres that descend from the genre", "example": "Trap music, drum and bass", "type": "string" }, "fusiongenres": { "label": "Fusion genres", "description": "Genres resulting from the genre mixing with another genre", "example": "{{unbulleted list|[[Neon pop]]|[[Electropop]]|[[Dreampop]]}}", "type": "string" }, "regional_scenes": { "label": "Regional scenes", "description": "Typical locations that house the genre, in terms of regional locations such as countries", "example": "ex. Argentina", "type": "string" }, "local_scenes": { "label": "Local scenes", "description": "Typical locations that house the genre, in terms of cities and more exact locations", "example": "New Orleans, Louisiana", "type": "string" }, "other_topics": { "label": "Other genre topics", "description": "Topics based on the genre specified or stated", "type": "string" } } } </templatedata> {{Collapse bottom}} == Tracking category == * {{clc|Articles using Template:Infobox music genre with invalid colour combination}} == Supporting template == * {{tl|Ensure AA contrast ratio}} <includeonly>{{Sandbox other|| <!------------------------------------------------------------------- Categories below here, please; interwikis to Wikidata. --------------------------------------------------------------------> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music Genre]] [[Category:Templates that add a tracking category]] }}</includeonly> kuk8ok1kd3g5dldz8dmqlr3q23lporh 4956135 4956134 2021-02-24T10:26:53Z en>Solidest 0 Added few parameters that were missing for better navigation 4956135 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!------------------------------------------------------------------- Place categories where indicated at the bottom of this page, please; interwikis to Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]). --------------------------------------------------------------------> For more information, see the [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force|WikiProject Music/Music genres task force]]. == Usage == {{Infobox music genre | name = {{{name}}} | native_name = {{{native_name}}} | etymology = {{{etymology|}}} | other_names = {{{other_names}}} | color = | bgcolor = palegoldenrod | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = {{{stylistic_origins}}} | cultural_origins = {{{cultural_origins}}} | instruments = {{{instruments}}} | derivatives = {{{derivatives}}} | subgenrelist = | subgenres = {{{subgenres}}} | fusiongenres = {{{fusiongenres}}} | regional_scenes = {{{regional_scenes}}} | local_scenes = {{{local_scenes}}} | other_topics = {{{other_topics}}} | current_year = yes }} <pre style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | native_name = | etymology = | other_names = | color = | bgcolor = | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | derivatives = | subgenres = | subgenrelist = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = | footnotes = | current_year = <!-- set to "yes" for automatic link to "<current year> in <genre>" article; see template documentation for more info --> }} </pre> {{clear}} == Parameters == ; name : ; native_name : name in local language. If more than one, separate using {{tl|Plain list}} ; native_name_lang : ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{tl|lang}} instead ; etymology : meaning or derivation of the name ; other_names : additional names that the genre is known by. :Use with discretion; discuss on talk before engaging in potentially confusing scenarios like [[Progressive rock]]/[[Progressive pop]] and [[New wave music|New wave]]/[[Synthpop]]. For multiple entries, see Notes{{r|hlist}} for details. ; color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force/Colours|WikiProject Music/Music genres task force/Colours]]. ; bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. ; image : ; alt : ; caption : ; stylistic_origins : See Notes{{r|location}} for location details; for multiple entries, see Notes{{r|hlist}}. ; cultural_origins : See Notes{{r|location}} for location details; for multiple entries, see Notes{{r|hlist}}. ; instruments : ; derivatives : List of influenced genres that follow in the traditions of the parent without necessarily being a subcategory. For multiple entries, see Notes{{r|hlist}} for details. ; subgenres : List of child genres that fall within a subcategory of the parent. Genres and subgenres must be capitalized (ex: [[house music]]). For multiple entries, see Notes{{r|hlist}} for details. ; subgenerelist : Article containing the complete list of subgenre ; fusiongenres : ; regional_scenes : Articles specializing in regional variants of the parent genre (ex: [[British rock]], [[American pop]]). These should be pipelinked as <code><nowiki>[[British rock|Britain]]</nowiki></code> and <code><nowiki>[[American rock|United States]]</nowiki></code>. See Notes{{r|location}} for location details; for multiple entries, see Notes{{r|hlist}}. :Should not include scenes associated with a particular region (ex: [[Japanoise]], [[Early Norwegian black metal scene]]). Because those terms are not equivalent to "Japanese noise music" or "Norwegian black metal", they go below. ; local_scenes : Articles specializing in local scenes related to the genre (ex: [[Madchester]], [[The Scene That Celebrates Itself]]). For multiple entries, see Notes{{r|hlist}} for details. ; other_topics : ; footnotes : ; current_year : set to <code>yes</code> to include a link to the "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" article at the bottom of the infobox. Link will update automatically for new years, once the "<new year> in <genre>" article has been written. (If no article has been written for the old year nor the new year, it will redlink the new year's article to encourage its creation.) If the link does not update, try [[Help:Purge|purging the page]]. Has two optional further parameters: :; current_year_title : The "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" function assumes that the current page's title is the genre's name (i.e., if you use this on [[classical music]], it will link to "{{CURRENTYEAR}} in classical music"). If that is not the case, use this parameter to specify the genre's name. The annual-update feature will work just the same. :; current_year_override : This overrides the whole parameter, for if the desired article uses some unusual title formulation (e.g. "2010s in classical music"). If this parameter is used, the link will '''''not''''' update for new years. == Notes == {{reflist |refs= <ref name="hlist">For short horizontal lists of two or three items, comma separators are acceptable, but for longer lists the use of the <code>class=hlist</code> is preferred as it offers a benefit to users of screen readers (see [[Wikipedia:Accessibility]] for more information on [[Web Content Accessibility Guidelines]]). To use it, format the items as a normal bulleted list; don't use other list templates or <nowiki><br/></nowiki>. For example:<pre> | genre = *Item one *Item two *Item three</pre> will be displayed as a horizontal list separated by middots: {|style="border:1px solid #ccc" |'''Genre'''{{spaces|3}} |class="hlist"| *Item one *Item two *Item three |} </ref> <ref name="location">As per RfC "Naming countries in infoboxes": When identifying a location, city or region in the United States or United Kingdom, the preferred approach is to use the country abbreviations allowed by [[MOS:ACRO]], such as "Portsmouth, New Hampshire, U.S." and "Cardiff, Wales, UK", rather than spelling out the full country name. Avoid using abbreviations for states or provinces in all nations. {{xt|New Hampshire}} rather than {{!xt|NH}}, {{xt|New South Wales}} rather than {{!xt|NSW}}, or {{xt|British Columbia}} rather than {{!xt|BC}} (see [[MOS:POSTABBR]]). Cities such as New York City and London may be rendered as "New York City, U.S." and "London, UK" or simply "New York City" and "London". Also, these should not be linked when the context makes it clear (see [[MOS:OVERLINK]]). If only the country name is included, it may be written out in full. </ref> |} }} == TemplateData == {{Collapse top|title=[[Wikipedia:TemplateData|TemplateData]] documentation used by [[Wikipedia:VisualEditor|VisualEditor]] and other tools}} {{TemplateData header|noheader=1}} <templatedata> { "description": "An infobox for music genres, describing the genre in its origin, instrumentality and other information", "format": "{{_\n| _________________ = _\n}}\n", "params": { "name": { "label": "Name", "description": "The name of the genre. If foreign, state the English version of the name.", "example": "Alternative music", "type": "string", "required": true }, "native_name": { "label": "Native name", "description": "The native name of the genre, if applicable.", "type": "string" }, "etymology": { "label": "Etymology", "type": "string" }, "stylistic_origins": { "label": "Stylistic origins", "description": "The genres that stylistically formed the genre", "example": "Electronic music, pop punk", "type": "string" }, "cultural_origins": { "label": "Cultural origins", "description": "The cultural origins of the genre, with a year and specific location", "example": "Early 1960s – late 1970s [[United Kingdom]]", "type": "string", "required": true }, "instruments": { "label": "Typical instruments", "description": "The instruments that are popularly associated with the genre", "example": "Drums", "type": "string" }, "derivatives": { "label": "Derivative forms", "description": "Genres that are derivative of or descend from the genre", "example": "Alternative pop", "type": "string" }, "subgenres": { "label": "Subgenres", "description": "The subgenres that descend from the genre", "example": "Trap music, drum and bass", "type": "string" }, "fusiongenres": { "label": "Fusion genres", "description": "Genres resulting from the genre mixing with another genre", "example": "{{unbulleted list|[[Neon pop]]|[[Electropop]]|[[Dreampop]]}}", "type": "string" }, "regional_scenes": { "label": "Regional scenes", "description": "Typical locations that house the genre, in terms of regional locations such as countries", "example": "ex. Argentina", "type": "string" }, "local_scenes": { "label": "Local scenes", "description": "Typical locations that house the genre, in terms of cities and more exact locations", "example": "New Orleans, Louisiana", "type": "string" }, "other_topics": { "label": "Other genre topics", "description": "Topics based on the genre specified or stated", "type": "string" } } } </templatedata> {{Collapse bottom}} == Tracking category == * {{clc|Articles using Template:Infobox music genre with invalid colour combination}} == Supporting template == * {{tl|Ensure AA contrast ratio}} <includeonly>{{Sandbox other|| <!------------------------------------------------------------------- Categories below here, please; interwikis to Wikidata. --------------------------------------------------------------------> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music Genre]] [[Category:Templates that add a tracking category]] }}</includeonly> 11bns9i7n13ckn91xsndi5aq2dglgne 4956136 4956135 2021-02-24T11:51:12Z en>Solidest 0 Corrected derivatives, subgenres definitions to be more clear. Added fusion genres definition. 4956136 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!------------------------------------------------------------------- Place categories where indicated at the bottom of this page, please; interwikis to Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]). --------------------------------------------------------------------> For more information, see the [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force|WikiProject Music/Music genres task force]]. == Usage == {{Infobox music genre | name = {{{name}}} | native_name = {{{native_name}}} | etymology = {{{etymology|}}} | other_names = {{{other_names}}} | color = | bgcolor = palegoldenrod | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = {{{stylistic_origins}}} | cultural_origins = {{{cultural_origins}}} | instruments = {{{instruments}}} | derivatives = {{{derivatives}}} | subgenrelist = | subgenres = {{{subgenres}}} | fusiongenres = {{{fusiongenres}}} | regional_scenes = {{{regional_scenes}}} | local_scenes = {{{local_scenes}}} | other_topics = {{{other_topics}}} | current_year = yes }} <pre style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | native_name = | etymology = | other_names = | color = | bgcolor = | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | derivatives = | subgenres = | subgenrelist = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = | footnotes = | current_year = <!-- set to "yes" for automatic link to "<current year> in <genre>" article; see template documentation for more info --> }} </pre> {{clear}} == Parameters == ; name : ; native_name : name in local language. If more than one, separate using {{tl|Plain list}} ; native_name_lang : ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{tl|lang}} instead ; etymology : meaning or derivation of the name ; other_names : additional names that the genre is known by. :Use with discretion; discuss on talk before engaging in potentially confusing scenarios like [[Progressive rock]]/[[Progressive pop]] and [[New wave music|New wave]]/[[Synthpop]]. For multiple entries, see Notes{{r|hlist}} for details. ; color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force/Colours|WikiProject Music/Music genres task force/Colours]]. ; bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. ; image : ; alt : ; caption : ; stylistic_origins : See Notes{{r|location}} for location details; for multiple entries, see Notes{{r|hlist}}. ; cultural_origins : See Notes{{r|location}} for location details; for multiple entries, see Notes{{r|hlist}}. ; instruments : ; derivatives : List of influenced genres that use some of the elements inherent to the genre without being a child genre or subcategory. For multiple entries, see Notes{{r|hlist}} for details. ; subgenres : List of child genres that share characteristics with the parent genre and fall within a subcategory of the parent. Genres and subgenres must be capitalized (ex: [[house music]]). For multiple entries, see Notes{{r|hlist}} for details. ; subgenerelist : Article containing the complete list of subgenre. ; fusiongenres : List of genres that have additional parent genres, without necessarily being a subcategory of each. For multiple entries, see Notes{{r|hlist}} for details. ; regional_scenes : Articles specializing in regional variants of the parent genre (ex: [[British rock]], [[American pop]]). These should be pipelinked as <code><nowiki>[[British rock|Britain]]</nowiki></code> and <code><nowiki>[[American rock|United States]]</nowiki></code>. See Notes{{r|location}} for location details; for multiple entries, see Notes{{r|hlist}}. :Should not include scenes associated with a particular region (ex: [[Japanoise]], [[Early Norwegian black metal scene]]). Because those terms are not equivalent to "Japanese noise music" or "Norwegian black metal", they go below. ; local_scenes : Articles specializing in local scenes related to the genre (ex: [[Madchester]], [[The Scene That Celebrates Itself]]). For multiple entries, see Notes{{r|hlist}} for details. ; other_topics : ; footnotes : ; current_year : set to <code>yes</code> to include a link to the "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" article at the bottom of the infobox. Link will update automatically for new years, once the "<new year> in <genre>" article has been written. (If no article has been written for the old year nor the new year, it will redlink the new year's article to encourage its creation.) If the link does not update, try [[Help:Purge|purging the page]]. Has two optional further parameters: :; current_year_title : The "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" function assumes that the current page's title is the genre's name (i.e., if you use this on [[classical music]], it will link to "{{CURRENTYEAR}} in classical music"). If that is not the case, use this parameter to specify the genre's name. The annual-update feature will work just the same. :; current_year_override : This overrides the whole parameter, for if the desired article uses some unusual title formulation (e.g. "2010s in classical music"). If this parameter is used, the link will '''''not''''' update for new years. == Notes == {{reflist |refs= <ref name="hlist">For short horizontal lists of two or three items, comma separators are acceptable, but for longer lists the use of the <code>class=hlist</code> is preferred as it offers a benefit to users of screen readers (see [[Wikipedia:Accessibility]] for more information on [[Web Content Accessibility Guidelines]]). To use it, format the items as a normal bulleted list; don't use other list templates or <nowiki><br/></nowiki>. For example:<pre> | genre = *Item one *Item two *Item three</pre> will be displayed as a horizontal list separated by middots: {|style="border:1px solid #ccc" |'''Genre'''{{spaces|3}} |class="hlist"| *Item one *Item two *Item three |} </ref> <ref name="location">As per RfC "Naming countries in infoboxes": When identifying a location, city or region in the United States or United Kingdom, the preferred approach is to use the country abbreviations allowed by [[MOS:ACRO]], such as "Portsmouth, New Hampshire, U.S." and "Cardiff, Wales, UK", rather than spelling out the full country name. Avoid using abbreviations for states or provinces in all nations. {{xt|New Hampshire}} rather than {{!xt|NH}}, {{xt|New South Wales}} rather than {{!xt|NSW}}, or {{xt|British Columbia}} rather than {{!xt|BC}} (see [[MOS:POSTABBR]]). Cities such as New York City and London may be rendered as "New York City, U.S." and "London, UK" or simply "New York City" and "London". Also, these should not be linked when the context makes it clear (see [[MOS:OVERLINK]]). If only the country name is included, it may be written out in full. </ref> |} }} == TemplateData == {{Collapse top|title=[[Wikipedia:TemplateData|TemplateData]] documentation used by [[Wikipedia:VisualEditor|VisualEditor]] and other tools}} {{TemplateData header|noheader=1}} <templatedata> { "description": "An infobox for music genres, describing the genre in its origin, instrumentality and other information", "format": "{{_\n| _________________ = _\n}}\n", "params": { "name": { "label": "Name", "description": "The name of the genre. If foreign, state the English version of the name.", "example": "Alternative music", "type": "string", "required": true }, "native_name": { "label": "Native name", "description": "The native name of the genre, if applicable.", "type": "string" }, "etymology": { "label": "Etymology", "type": "string" }, "stylistic_origins": { "label": "Stylistic origins", "description": "The genres that stylistically formed the genre", "example": "Electronic music, pop punk", "type": "string" }, "cultural_origins": { "label": "Cultural origins", "description": "The cultural origins of the genre, with a year and specific location", "example": "Early 1960s – late 1970s [[United Kingdom]]", "type": "string", "required": true }, "instruments": { "label": "Typical instruments", "description": "The instruments that are popularly associated with the genre", "example": "Drums", "type": "string" }, "derivatives": { "label": "Derivative forms", "description": "Genres that are derivative of or descend from the genre", "example": "Alternative pop", "type": "string" }, "subgenres": { "label": "Subgenres", "description": "The subgenres that descend from the genre", "example": "Trap music, drum and bass", "type": "string" }, "fusiongenres": { "label": "Fusion genres", "description": "Genres resulting from the genre mixing with another genre", "example": "{{unbulleted list|[[Neon pop]]|[[Electropop]]|[[Dreampop]]}}", "type": "string" }, "regional_scenes": { "label": "Regional scenes", "description": "Typical locations that house the genre, in terms of regional locations such as countries", "example": "ex. Argentina", "type": "string" }, "local_scenes": { "label": "Local scenes", "description": "Typical locations that house the genre, in terms of cities and more exact locations", "example": "New Orleans, Louisiana", "type": "string" }, "other_topics": { "label": "Other genre topics", "description": "Topics based on the genre specified or stated", "type": "string" } } } </templatedata> {{Collapse bottom}} == Tracking category == * {{clc|Articles using Template:Infobox music genre with invalid colour combination}} == Supporting template == * {{tl|Ensure AA contrast ratio}} <includeonly>{{Sandbox other|| <!------------------------------------------------------------------- Categories below here, please; interwikis to Wikidata. --------------------------------------------------------------------> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music Genre]] [[Category:Templates that add a tracking category]] }}</includeonly> kkoz0gc2ttlvvsd9wctwkjq0tt7gqt7 4956137 4956136 2021-02-24T12:21:30Z en>Solidest 0 4956137 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!------------------------------------------------------------------- Place categories where indicated at the bottom of this page, please; interwikis to Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]). --------------------------------------------------------------------> For more information, see the [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force|WikiProject Music/Music genres task force]]. == Usage == {{Infobox music genre | name = {{{name}}} | native_name = {{{native_name}}} | etymology = {{{etymology|}}} | other_names = {{{other_names}}} | color = | bgcolor = palegoldenrod | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = {{{stylistic_origins}}} | cultural_origins = {{{cultural_origins}}} | instruments = {{{instruments}}} | derivatives = {{{derivatives}}} | subgenrelist = | subgenres = {{{subgenres}}} | fusiongenres = {{{fusiongenres}}} | regional_scenes = {{{regional_scenes}}} | local_scenes = {{{local_scenes}}} | other_topics = {{{other_topics}}} | current_year = yes }} <pre style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | native_name = | etymology = | other_names = | color = | bgcolor = | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | derivatives = | subgenres = | subgenrelist = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = | footnotes = | current_year = <!-- set to "yes" for automatic link to "<current year> in <genre>" article; see template documentation for more info --> }} </pre> {{clear}} == Parameters == ; name : ; native_name : name in local language. If more than one, separate using {{tl|Plain list}} ; native_name_lang : ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{tl|lang}} instead ; etymology : meaning or derivation of the name ; other_names : additional names that the genre is known by. :Use with discretion; discuss on talk before engaging in potentially confusing scenarios like [[Progressive rock]]/[[Progressive pop]] and [[New wave music|New wave]]/[[Synthpop]]. For multiple entries, see Notes{{r|hlist}} for details. ; color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force/Colours|WikiProject Music/Music genres task force/Colours]]. ; bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. ; image : ; alt : ; caption : ; stylistic_origins : See Notes{{r|location}} for location details; for multiple entries, see Notes{{r|hlist}}. ; cultural_origins : See Notes{{r|location}} for location details; for multiple entries, see Notes{{r|hlist}}. ; instruments : ; derivatives : List of influenced genres that use some of the elements inherent to the genre without being a child genre or subcategory. For multiple entries, see Notes{{r|hlist}} for details. ; subgenres : List of child genres that share characteristics with the parent genre and fall within a subcategory of the parent. Genres and subgenres must be capitalized (ex: [[house music]]). For multiple entries, see Notes{{r|hlist}} for details. ; subgenerelist : Article containing the complete list of subgenre. ; fusiongenres : List of genres that have additional parent genres, without necessarily being a subcategory of each. For multiple entries, see Notes{{r|hlist}} for details. ; regional_scenes : Articles specializing in regional variants of the parent genre (ex: [[British rock]], [[American pop]]). These should be pipelinked as <code><nowiki>[[British rock|Britain]]</nowiki></code> and <code><nowiki>[[American rock|United States]]</nowiki></code>. See Notes{{r|location}} for location details; for multiple entries, see Notes{{r|hlist}}. :Should not include scenes associated with a particular region (ex: [[Japanoise]], [[Early Norwegian black metal scene]]). Because those terms are not equivalent to "Japanese noise music" or "Norwegian black metal", they go below. ; local_scenes : Articles specializing in local scenes related to the genre (ex: [[Madchester]], [[The Scene That Celebrates Itself]]). For multiple entries, see Notes{{r|hlist}} for details. ; other_topics : ; footnotes : ; current_year : set to <code>yes</code> to include a link to the "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" article at the bottom of the infobox. Link will update automatically for new years, once the "<new year> in <genre>" article has been written. (If no article has been written for the old year nor the new year, it will redlink the new year's article to encourage its creation.) If the link does not update, try [[Help:Purge|purging the page]]. Has two optional further parameters: :; current_year_title : The "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" function assumes that the current page's title is the genre's name (i.e., if you use this on [[classical music]], it will link to "{{CURRENTYEAR}} in classical music"). If that is not the case, use this parameter to specify the genre's name. The annual-update feature will work just the same. :; current_year_override : This overrides the whole parameter, for if the desired article uses some unusual title formulation (e.g. "2010s in classical music"). If this parameter is used, the link will '''''not''''' update for new years. == Notes == {{reflist |refs= <ref name="hlist">For short horizontal lists of two or three items, comma separators are acceptable, but for longer lists the use of the <code>class=hlist</code> is preferred as it offers a benefit to users of screen readers (see [[Wikipedia:Accessibility]] for more information on [[Web Content Accessibility Guidelines]]). To use it, format the items as a normal bulleted list; don't use other list templates or <nowiki><br/></nowiki>. For example:<pre> | genre = *Item one *Item two *Item three</pre> will be displayed as a horizontal list separated by middots: {|style="border:1px solid #ccc" |'''Genre'''{{spaces|3}} |class="hlist"| *Item one *Item two *Item three |} </ref> <ref name="location">As per RfC "Naming countries in infoboxes": When identifying a location, city or region in the United States or United Kingdom, the preferred approach is to use the country abbreviations allowed by [[MOS:ACRO]], such as "Portsmouth, New Hampshire, U.S." and "Cardiff, Wales, UK", rather than spelling out the full country name. Avoid using abbreviations for states or provinces in all nations. {{xt|New Hampshire}} rather than {{!xt|NH}}, {{xt|New South Wales}} rather than {{!xt|NSW}}, or {{xt|British Columbia}} rather than {{!xt|BC}} (see [[MOS:POSTABBR]]). Cities such as New York City and London may be rendered as "New York City, U.S." and "London, UK" or simply "New York City" and "London". Also, these should not be linked when the context makes it clear (see [[MOS:OVERLINK]]). If only the country name is included, it may be written out in full. </ref> |} }} == TemplateData == {{Collapse top|title=[[Wikipedia:TemplateData|TemplateData]] documentation used by [[Wikipedia:VisualEditor|VisualEditor]] and other tools}} {{TemplateData header|noheader=1}} <templatedata> { "description": "An infobox for music genres, describing the genre in its origin, instrumentality and other information", "format": "{{_\n| _________________ = _\n}}\n", "params": { "name": { "label": "Name", "description": "The name of the genre. If foreign, state the English version of the name.", "example": "Alternative music", "type": "string", "required": true }, "native_name": { "label": "Native name", "description": "The native name of the genre, if applicable.", "type": "string" }, "etymology": { "label": "Etymology", "type": "string" }, "stylistic_origins": { "label": "Stylistic origins", "description": "The genres that stylistically formed the genre", "example": "Electronic music, pop punk", "type": "string" }, "cultural_origins": { "label": "Cultural origins", "description": "The cultural origins of the genre, with a year and specific location", "example": "Early 1960s – late 1970s [[United Kingdom]]", "type": "string", "required": true }, "instruments": { "label": "Typical instruments", "description": "The instruments that are popularly associated with the genre", "example": "Drums", "type": "string" }, "derivatives": { "label": "Derivative forms", "description": "Genres that are derivative of or descend from the genre", "example": "Alternative pop", "type": "string" }, "subgenres": { "label": "Subgenres", "description": "The subgenres that descend from the genre", "example": "Trap music, drum and bass", "type": "string" }, "fusiongenres": { "label": "Fusion genres", "description": "Genres resulting from the genre mixing with another genre", "example": "{{unbulleted list|[[Neon pop]]|[[Electropop]]|[[Dreampop]]}}", "type": "string" }, "regional_scenes": { "label": "Regional scenes", "description": "Typical locations that house the genre, in terms of regional locations such as countries", "example": "ex. Argentina", "type": "string" }, "local_scenes": { "label": "Local scenes", "description": "Typical locations that house the genre, in terms of cities and more exact locations", "example": "New Orleans, Louisiana", "type": "string" }, "other_topics": { "label": "Other genre topics", "description": "Topics based on the genre specified or stated", "type": "string" } } } </templatedata> {{Collapse bottom}} == Tracking category == * {{clc|Articles using Template:Infobox music genre with invalid colour combination}} == Supporting template == * {{tl|Ensure AA contrast ratio}} <includeonly>{{Sandbox other|| <!------------------------------------------------------------------- Categories below here, please; interwikis to Wikidata. --------------------------------------------------------------------> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music Genre]] [[Category:Templates that add a tracking category]] }}</includeonly> rx6vtoxgcdehhpfi60og9quhfs614we 4956138 4956137 2021-02-24T13:18:12Z en>Solidest 0 Unnecessary for copy-paste part. The text itself dups the text below 4956138 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!------------------------------------------------------------------- Place categories where indicated at the bottom of this page, please; interwikis to Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]). --------------------------------------------------------------------> For more information, see the [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force|WikiProject Music/Music genres task force]]. == Usage == {{Infobox music genre | name = {{{name}}} | native_name = {{{native_name}}} | etymology = {{{etymology|}}} | other_names = {{{other_names}}} | color = | bgcolor = palegoldenrod | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = {{{stylistic_origins}}} | cultural_origins = {{{cultural_origins}}} | instruments = {{{instruments}}} | derivatives = {{{derivatives}}} | subgenrelist = | subgenres = {{{subgenres}}} | fusiongenres = {{{fusiongenres}}} | regional_scenes = {{{regional_scenes}}} | local_scenes = {{{local_scenes}}} | other_topics = {{{other_topics}}} | current_year = yes }} <pre style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | native_name = | etymology = | other_names = | color = | bgcolor = | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | derivatives = | subgenres = | subgenrelist = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = | footnotes = | current_year = }} </pre> {{clear}} == Parameters == ; name : ; native_name : name in local language. If more than one, separate using {{tl|Plain list}} ; native_name_lang : ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{tl|lang}} instead ; etymology : meaning or derivation of the name ; other_names : additional names that the genre is known by. :Use with discretion; discuss on talk before engaging in potentially confusing scenarios like [[Progressive rock]]/[[Progressive pop]] and [[New wave music|New wave]]/[[Synthpop]]. For multiple entries, see Notes{{r|hlist}} for details. ; color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force/Colours|WikiProject Music/Music genres task force/Colours]]. ; bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. ; image : ; alt : ; caption : ; stylistic_origins : See Notes{{r|location}} for location details; for multiple entries, see Notes{{r|hlist}}. ; cultural_origins : See Notes{{r|location}} for location details; for multiple entries, see Notes{{r|hlist}}. ; instruments : ; derivatives : List of influenced genres that use some of the elements inherent to the genre without being a child genre or subcategory. For multiple entries, see Notes{{r|hlist}} for details. ; subgenres : List of child genres that share characteristics with the parent genre and fall within a subcategory of the parent. Genres and subgenres must be capitalized (ex: [[house music]]). For multiple entries, see Notes{{r|hlist}} for details. ; subgenerelist : Article containing the complete list of subgenre. ; fusiongenres : List of genres that have additional parent genres, without necessarily being a subcategory of each. For multiple entries, see Notes{{r|hlist}} for details. ; regional_scenes : Articles specializing in regional variants of the parent genre (ex: [[British rock]], [[American pop]]). These should be pipelinked as <code><nowiki>[[British rock|Britain]]</nowiki></code> and <code><nowiki>[[American rock|United States]]</nowiki></code>. See Notes{{r|location}} for location details; for multiple entries, see Notes{{r|hlist}}. :Should not include scenes associated with a particular region (ex: [[Japanoise]], [[Early Norwegian black metal scene]]). Because those terms are not equivalent to "Japanese noise music" or "Norwegian black metal", they go below. ; local_scenes : Articles specializing in local scenes related to the genre (ex: [[Madchester]], [[The Scene That Celebrates Itself]]). For multiple entries, see Notes{{r|hlist}} for details. ; other_topics : ; footnotes : ; current_year : set to <code>yes</code> to include a link to the "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" article at the bottom of the infobox. Link will update automatically for new years, once the "<new year> in <genre>" article has been written. (If no article has been written for the old year nor the new year, it will redlink the new year's article to encourage its creation.) If the link does not update, try [[Help:Purge|purging the page]]. Has two optional further parameters: :; current_year_title : The "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" function assumes that the current page's title is the genre's name (i.e., if you use this on [[classical music]], it will link to "{{CURRENTYEAR}} in classical music"). If that is not the case, use this parameter to specify the genre's name. The annual-update feature will work just the same. :; current_year_override : This overrides the whole parameter, for if the desired article uses some unusual title formulation (e.g. "2010s in classical music"). If this parameter is used, the link will '''''not''''' update for new years. == Notes == {{reflist |refs= <ref name="hlist">For short horizontal lists of two or three items, comma separators are acceptable, but for longer lists the use of the <code>class=hlist</code> is preferred as it offers a benefit to users of screen readers (see [[Wikipedia:Accessibility]] for more information on [[Web Content Accessibility Guidelines]]). To use it, format the items as a normal bulleted list; don't use other list templates or <nowiki><br/></nowiki>. For example:<pre> | genre = *Item one *Item two *Item three</pre> will be displayed as a horizontal list separated by middots: {|style="border:1px solid #ccc" |'''Genre'''{{spaces|3}} |class="hlist"| *Item one *Item two *Item three |} </ref> <ref name="location">As per RfC "Naming countries in infoboxes": When identifying a location, city or region in the United States or United Kingdom, the preferred approach is to use the country abbreviations allowed by [[MOS:ACRO]], such as "Portsmouth, New Hampshire, U.S." and "Cardiff, Wales, UK", rather than spelling out the full country name. Avoid using abbreviations for states or provinces in all nations. {{xt|New Hampshire}} rather than {{!xt|NH}}, {{xt|New South Wales}} rather than {{!xt|NSW}}, or {{xt|British Columbia}} rather than {{!xt|BC}} (see [[MOS:POSTABBR]]). Cities such as New York City and London may be rendered as "New York City, U.S." and "London, UK" or simply "New York City" and "London". Also, these should not be linked when the context makes it clear (see [[MOS:OVERLINK]]). If only the country name is included, it may be written out in full. </ref> |} }} == TemplateData == {{Collapse top|title=[[Wikipedia:TemplateData|TemplateData]] documentation used by [[Wikipedia:VisualEditor|VisualEditor]] and other tools}} {{TemplateData header|noheader=1}} <templatedata> { "description": "An infobox for music genres, describing the genre in its origin, instrumentality and other information", "format": "{{_\n| _________________ = _\n}}\n", "params": { "name": { "label": "Name", "description": "The name of the genre. If foreign, state the English version of the name.", "example": "Alternative music", "type": "string", "required": true }, "native_name": { "label": "Native name", "description": "The native name of the genre, if applicable.", "type": "string" }, "etymology": { "label": "Etymology", "type": "string" }, "stylistic_origins": { "label": "Stylistic origins", "description": "The genres that stylistically formed the genre", "example": "Electronic music, pop punk", "type": "string" }, "cultural_origins": { "label": "Cultural origins", "description": "The cultural origins of the genre, with a year and specific location", "example": "Early 1960s – late 1970s [[United Kingdom]]", "type": "string", "required": true }, "instruments": { "label": "Typical instruments", "description": "The instruments that are popularly associated with the genre", "example": "Drums", "type": "string" }, "derivatives": { "label": "Derivative forms", "description": "Genres that are derivative of or descend from the genre", "example": "Alternative pop", "type": "string" }, "subgenres": { "label": "Subgenres", "description": "The subgenres that descend from the genre", "example": "Trap music, drum and bass", "type": "string" }, "fusiongenres": { "label": "Fusion genres", "description": "Genres resulting from the genre mixing with another genre", "example": "{{unbulleted list|[[Neon pop]]|[[Electropop]]|[[Dreampop]]}}", "type": "string" }, "regional_scenes": { "label": "Regional scenes", "description": "Typical locations that house the genre, in terms of regional locations such as countries", "example": "ex. Argentina", "type": "string" }, "local_scenes": { "label": "Local scenes", "description": "Typical locations that house the genre, in terms of cities and more exact locations", "example": "New Orleans, Louisiana", "type": "string" }, "other_topics": { "label": "Other genre topics", "description": "Topics based on the genre specified or stated", "type": "string" } } } </templatedata> {{Collapse bottom}} == Tracking category == * {{clc|Articles using Template:Infobox music genre with invalid colour combination}} == Supporting template == * {{tl|Ensure AA contrast ratio}} <includeonly>{{Sandbox other|| <!------------------------------------------------------------------- Categories below here, please; interwikis to Wikidata. --------------------------------------------------------------------> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music Genre]] [[Category:Templates that add a tracking category]] }}</includeonly> bpek75lcrzix2zumeu092sgzrtjinvz 4956139 4956138 2021-02-25T08:43:50Z en>Fred Gandt 0 added link to [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force/Infobox|WikiProject Music/Music genres task force/Infobox]] filled example per suggestion on talk 4956139 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!------------------------------------------------------------------- Place categories where indicated at the bottom of this page, please; interwikis to Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]). --------------------------------------------------------------------> For more information, see the [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force|WikiProject Music/Music genres task force]]. == Usage == {{Infobox music genre | name = {{{name}}} | native_name = {{{native_name}}} | etymology = {{{etymology|}}} | other_names = {{{other_names}}} | color = | bgcolor = palegoldenrod | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = {{{stylistic_origins}}} | cultural_origins = {{{cultural_origins}}} | instruments = {{{instruments}}} | derivatives = {{{derivatives}}} | subgenrelist = | subgenres = {{{subgenres}}} | fusiongenres = {{{fusiongenres}}} | regional_scenes = {{{regional_scenes}}} | local_scenes = {{{local_scenes}}} | other_topics = {{{other_topics}}} | current_year = yes }} <pre style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | native_name = | etymology = | other_names = | color = | bgcolor = | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | derivatives = | subgenres = | subgenrelist = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = | footnotes = | current_year = }} </pre> {{clear}} '''Example'''<p>For an example of this template filled out, see [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force/Infobox|WikiProject Music/Music genres task force/Infobox]].</p> == Parameters == ; name : ; native_name : name in local language. If more than one, separate using {{tl|Plain list}} ; native_name_lang : ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{tl|lang}} instead ; etymology : meaning or derivation of the name ; other_names : additional names that the genre is known by. :Use with discretion; discuss on talk before engaging in potentially confusing scenarios like [[Progressive rock]]/[[Progressive pop]] and [[New wave music|New wave]]/[[Synthpop]]. For multiple entries, see Notes{{r|hlist}} for details. ; color : Colour used for the headings. See [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force/Colours|WikiProject Music/Music genres task force/Colours]]. ; bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. ; image : ; alt : ; caption : ; stylistic_origins : See Notes{{r|location}} for location details; for multiple entries, see Notes{{r|hlist}}. ; cultural_origins : See Notes{{r|location}} for location details; for multiple entries, see Notes{{r|hlist}}. ; instruments : ; derivatives : List of influenced genres that use some of the elements inherent to the genre without being a child genre or subcategory. For multiple entries, see Notes{{r|hlist}} for details. ; subgenres : List of child genres that share characteristics with the parent genre and fall within a subcategory of the parent. Genres and subgenres must be capitalized (ex: [[house music]]). For multiple entries, see Notes{{r|hlist}} for details. ; subgenerelist : Article containing the complete list of subgenre. ; fusiongenres : List of genres that have additional parent genres, without necessarily being a subcategory of each. For multiple entries, see Notes{{r|hlist}} for details. ; regional_scenes : Articles specializing in regional variants of the parent genre (ex: [[British rock]], [[American pop]]). These should be pipelinked as <code><nowiki>[[British rock|Britain]]</nowiki></code> and <code><nowiki>[[American rock|United States]]</nowiki></code>. See Notes{{r|location}} for location details; for multiple entries, see Notes{{r|hlist}}. :Should not include scenes associated with a particular region (ex: [[Japanoise]], [[Early Norwegian black metal scene]]). Because those terms are not equivalent to "Japanese noise music" or "Norwegian black metal", they go below. ; local_scenes : Articles specializing in local scenes related to the genre (ex: [[Madchester]], [[The Scene That Celebrates Itself]]). For multiple entries, see Notes{{r|hlist}} for details. ; other_topics : ; footnotes : ; current_year : set to <code>yes</code> to include a link to the "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" article at the bottom of the infobox. Link will update automatically for new years, once the "<new year> in <genre>" article has been written. (If no article has been written for the old year nor the new year, it will redlink the new year's article to encourage its creation.) If the link does not update, try [[Help:Purge|purging the page]]. Has two optional further parameters: :; current_year_title : The "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" function assumes that the current page's title is the genre's name (i.e., if you use this on [[classical music]], it will link to "{{CURRENTYEAR}} in classical music"). If that is not the case, use this parameter to specify the genre's name. The annual-update feature will work just the same. :; current_year_override : This overrides the whole parameter, for if the desired article uses some unusual title formulation (e.g. "2010s in classical music"). If this parameter is used, the link will '''''not''''' update for new years. == Notes == {{reflist |refs= <ref name="hlist">For short horizontal lists of two or three items, comma separators are acceptable, but for longer lists the use of the <code>class=hlist</code> is preferred as it offers a benefit to users of screen readers (see [[Wikipedia:Accessibility]] for more information on [[Web Content Accessibility Guidelines]]). To use it, format the items as a normal bulleted list; don't use other list templates or <nowiki><br/></nowiki>. For example:<pre> | genre = *Item one *Item two *Item three</pre> will be displayed as a horizontal list separated by middots: {|style="border:1px solid #ccc" |'''Genre'''{{spaces|3}} |class="hlist"| *Item one *Item two *Item three |} </ref> <ref name="location">As per RfC "Naming countries in infoboxes": When identifying a location, city or region in the United States or United Kingdom, the preferred approach is to use the country abbreviations allowed by [[MOS:ACRO]], such as "Portsmouth, New Hampshire, U.S." and "Cardiff, Wales, UK", rather than spelling out the full country name. Avoid using abbreviations for states or provinces in all nations. {{xt|New Hampshire}} rather than {{!xt|NH}}, {{xt|New South Wales}} rather than {{!xt|NSW}}, or {{xt|British Columbia}} rather than {{!xt|BC}} (see [[MOS:POSTABBR]]). Cities such as New York City and London may be rendered as "New York City, U.S." and "London, UK" or simply "New York City" and "London". Also, these should not be linked when the context makes it clear (see [[MOS:OVERLINK]]). If only the country name is included, it may be written out in full. </ref> |} }} == TemplateData == {{Collapse top|title=[[Wikipedia:TemplateData|TemplateData]] documentation used by [[Wikipedia:VisualEditor|VisualEditor]] and other tools}} {{TemplateData header|noheader=1}} <templatedata> { "description": "An infobox for music genres, describing the genre in its origin, instrumentality and other information", "format": "{{_\n| _________________ = _\n}}\n", "params": { "name": { "label": "Name", "description": "The name of the genre. If foreign, state the English version of the name.", "example": "Alternative music", "type": "string", "required": true }, "native_name": { "label": "Native name", "description": "The native name of the genre, if applicable.", "type": "string" }, "etymology": { "label": "Etymology", "type": "string" }, "stylistic_origins": { "label": "Stylistic origins", "description": "The genres that stylistically formed the genre", "example": "Electronic music, pop punk", "type": "string" }, "cultural_origins": { "label": "Cultural origins", "description": "The cultural origins of the genre, with a year and specific location", "example": "Early 1960s – late 1970s [[United Kingdom]]", "type": "string", "required": true }, "instruments": { "label": "Typical instruments", "description": "The instruments that are popularly associated with the genre", "example": "Drums", "type": "string" }, "derivatives": { "label": "Derivative forms", "description": "Genres that are derivative of or descend from the genre", "example": "Alternative pop", "type": "string" }, "subgenres": { "label": "Subgenres", "description": "The subgenres that descend from the genre", "example": "Trap music, drum and bass", "type": "string" }, "fusiongenres": { "label": "Fusion genres", "description": "Genres resulting from the genre mixing with another genre", "example": "{{unbulleted list|[[Neon pop]]|[[Electropop]]|[[Dreampop]]}}", "type": "string" }, "regional_scenes": { "label": "Regional scenes", "description": "Typical locations that house the genre, in terms of regional locations such as countries", "example": "ex. Argentina", "type": "string" }, "local_scenes": { "label": "Local scenes", "description": "Typical locations that house the genre, in terms of cities and more exact locations", "example": "New Orleans, Louisiana", "type": "string" }, "other_topics": { "label": "Other genre topics", "description": "Topics based on the genre specified or stated", "type": "string" } } } </templatedata> {{Collapse bottom}} == Tracking category == * {{clc|Articles using Template:Infobox music genre with invalid colour combination}} == Supporting template == * {{tl|Ensure AA contrast ratio}} <includeonly>{{Sandbox other|| <!------------------------------------------------------------------- Categories below here, please; interwikis to Wikidata. --------------------------------------------------------------------> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music Genre]] [[Category:Templates that add a tracking category]] }}</includeonly> as8yj3fn99asmoulnwox9aq3e1bfakx 4956140 4956139 2021-03-03T01:28:43Z en>Solidest 0 The template uses {{tl|Greater color contrast ratio}} which sets color automatically, so the color parameter is literally useless and not working now 4956140 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!------------------------------------------------------------------- Place categories where indicated at the bottom of this page, please; interwikis to Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]). --------------------------------------------------------------------> For more information, see the [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force|WikiProject Music/Music genres task force]]. == Usage == {{Infobox music genre | name = {{{name}}} | native_name = {{{native_name}}} | etymology = {{{etymology|}}} | other_names = {{{other_names}}} | color = | bgcolor = palegoldenrod | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = {{{stylistic_origins}}} | cultural_origins = {{{cultural_origins}}} | instruments = {{{instruments}}} | derivatives = {{{derivatives}}} | subgenrelist = | subgenres = {{{subgenres}}} | fusiongenres = {{{fusiongenres}}} | regional_scenes = {{{regional_scenes}}} | local_scenes = {{{local_scenes}}} | other_topics = {{{other_topics}}} | current_year = yes }} <pre style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | native_name = | etymology = | other_names = | color = | bgcolor = | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | derivatives = | subgenres = | subgenrelist = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = | footnotes = | current_year = }} </pre> {{clear}} '''Example'''<p>For an example of this template filled out, see [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force/Infobox|WikiProject Music/Music genres task force/Infobox]].</p> == Parameters == ; name : ; native_name : name in local language. If more than one, separate using {{tl|Plain list}} ; native_name_lang : ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{tl|lang}} instead ; etymology : meaning or derivation of the name ; other_names : additional names that the genre is known by. :Use with discretion; discuss on talk before engaging in potentially confusing scenarios like [[Progressive rock]]/[[Progressive pop]] and [[New wave music|New wave]]/[[Synthpop]]. For multiple entries, see Notes{{r|hlist}} for details. ; color : Colour used for the headings. Leave it blank, black or white color is selected automatically ; bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. See [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force/Colours|WikiProject Music/Music genres task force/Colours]]. ; image : ; alt : ; caption : ; stylistic_origins : See Notes{{r|location}} for location details; for multiple entries, see Notes{{r|hlist}}. ; cultural_origins : See Notes{{r|location}} for location details; for multiple entries, see Notes{{r|hlist}}. ; instruments : ; derivatives : List of influenced genres that use some of the elements inherent to the genre without being a child genre or subcategory. For multiple entries, see Notes{{r|hlist}} for details. ; subgenres : List of child genres that share characteristics with the parent genre and fall within a subcategory of the parent. Genres and subgenres must be capitalized (ex: [[house music]]). For multiple entries, see Notes{{r|hlist}} for details. ; subgenerelist : Article containing the complete list of subgenre. ; fusiongenres : List of genres that have additional parent genres, without necessarily being a subcategory of each. For multiple entries, see Notes{{r|hlist}} for details. ; regional_scenes : Articles specializing in regional variants of the parent genre (ex: [[British rock]], [[American pop]]). These should be pipelinked as <code><nowiki>[[British rock|Britain]]</nowiki></code> and <code><nowiki>[[American rock|United States]]</nowiki></code>. See Notes{{r|location}} for location details; for multiple entries, see Notes{{r|hlist}}. :Should not include scenes associated with a particular region (ex: [[Japanoise]], [[Early Norwegian black metal scene]]). Because those terms are not equivalent to "Japanese noise music" or "Norwegian black metal", they go below. ; local_scenes : Articles specializing in local scenes related to the genre (ex: [[Madchester]], [[The Scene That Celebrates Itself]]). For multiple entries, see Notes{{r|hlist}} for details. ; other_topics : ; footnotes : ; current_year : set to <code>yes</code> to include a link to the "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" article at the bottom of the infobox. Link will update automatically for new years, once the "<new year> in <genre>" article has been written. (If no article has been written for the old year nor the new year, it will redlink the new year's article to encourage its creation.) If the link does not update, try [[Help:Purge|purging the page]]. Has two optional further parameters: :; current_year_title : The "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" function assumes that the current page's title is the genre's name (i.e., if you use this on [[classical music]], it will link to "{{CURRENTYEAR}} in classical music"). If that is not the case, use this parameter to specify the genre's name. The annual-update feature will work just the same. :; current_year_override : This overrides the whole parameter, for if the desired article uses some unusual title formulation (e.g. "2010s in classical music"). If this parameter is used, the link will '''''not''''' update for new years. == Notes == {{reflist |refs= <ref name="hlist">For short horizontal lists of two or three items, comma separators are acceptable, but for longer lists the use of the <code>class=hlist</code> is preferred as it offers a benefit to users of screen readers (see [[Wikipedia:Accessibility]] for more information on [[Web Content Accessibility Guidelines]]). To use it, format the items as a normal bulleted list; don't use other list templates or <nowiki><br/></nowiki>. For example:<pre> | genre = *Item one *Item two *Item three</pre> will be displayed as a horizontal list separated by middots: {|style="border:1px solid #ccc" |'''Genre'''{{spaces|3}} |class="hlist"| *Item one *Item two *Item three |} </ref> <ref name="location">As per RfC "Naming countries in infoboxes": When identifying a location, city or region in the United States or United Kingdom, the preferred approach is to use the country abbreviations allowed by [[MOS:ACRO]], such as "Portsmouth, New Hampshire, U.S." and "Cardiff, Wales, UK", rather than spelling out the full country name. Avoid using abbreviations for states or provinces in all nations. {{xt|New Hampshire}} rather than {{!xt|NH}}, {{xt|New South Wales}} rather than {{!xt|NSW}}, or {{xt|British Columbia}} rather than {{!xt|BC}} (see [[MOS:POSTABBR]]). Cities such as New York City and London may be rendered as "New York City, U.S." and "London, UK" or simply "New York City" and "London". Also, these should not be linked when the context makes it clear (see [[MOS:OVERLINK]]). If only the country name is included, it may be written out in full. </ref> |} }} == TemplateData == {{Collapse top|title=[[Wikipedia:TemplateData|TemplateData]] documentation used by [[Wikipedia:VisualEditor|VisualEditor]] and other tools}} {{TemplateData header|noheader=1}} <templatedata> { "description": "An infobox for music genres, describing the genre in its origin, instrumentality and other information", "format": "{{_\n| _________________ = _\n}}\n", "params": { "name": { "label": "Name", "description": "The name of the genre. If foreign, state the English version of the name.", "example": "Alternative music", "type": "string", "required": true }, "native_name": { "label": "Native name", "description": "The native name of the genre, if applicable.", "type": "string" }, "etymology": { "label": "Etymology", "type": "string" }, "stylistic_origins": { "label": "Stylistic origins", "description": "The genres that stylistically formed the genre", "example": "Electronic music, pop punk", "type": "string" }, "cultural_origins": { "label": "Cultural origins", "description": "The cultural origins of the genre, with a year and specific location", "example": "Early 1960s – late 1970s [[United Kingdom]]", "type": "string", "required": true }, "instruments": { "label": "Typical instruments", "description": "The instruments that are popularly associated with the genre", "example": "Drums", "type": "string" }, "derivatives": { "label": "Derivative forms", "description": "Genres that are derivative of or descend from the genre", "example": "Alternative pop", "type": "string" }, "subgenres": { "label": "Subgenres", "description": "The subgenres that descend from the genre", "example": "Trap music, drum and bass", "type": "string" }, "fusiongenres": { "label": "Fusion genres", "description": "Genres resulting from the genre mixing with another genre", "example": "{{unbulleted list|[[Neon pop]]|[[Electropop]]|[[Dreampop]]}}", "type": "string" }, "regional_scenes": { "label": "Regional scenes", "description": "Typical locations that house the genre, in terms of regional locations such as countries", "example": "ex. Argentina", "type": "string" }, "local_scenes": { "label": "Local scenes", "description": "Typical locations that house the genre, in terms of cities and more exact locations", "example": "New Orleans, Louisiana", "type": "string" }, "other_topics": { "label": "Other genre topics", "description": "Topics based on the genre specified or stated", "type": "string" } } } </templatedata> {{Collapse bottom}} == Tracking category == * {{clc|Articles using Template:Infobox music genre with invalid colour combination}} == Supporting template == * {{tl|Ensure AA contrast ratio}} <includeonly>{{Sandbox other|| <!------------------------------------------------------------------- Categories below here, please; interwikis to Wikidata. --------------------------------------------------------------------> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music Genre]] [[Category:Templates that add a tracking category]] }}</includeonly> gknffqyelq247zlvkrxrun4q2szx44x 4956141 4956140 2021-03-03T16:47:12Z en>Fred Gandt 0 |color= is handled automatically by {{Template|greater color contrast ratio|greater color contrast ratio}} now; removed from example 4956141 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!------------------------------------------------------------------- Place categories where indicated at the bottom of this page, please; interwikis to Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]). --------------------------------------------------------------------> For more information, see the [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force|WikiProject Music/Music genres task force]]. == Usage == {{Infobox music genre | name = {{{name}}} | native_name = {{{native_name}}} | etymology = {{{etymology|}}} | other_names = {{{other_names}}} | bgcolor = palegoldenrod | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = {{{stylistic_origins}}} | cultural_origins = {{{cultural_origins}}} | instruments = {{{instruments}}} | derivatives = {{{derivatives}}} | subgenrelist = | subgenres = {{{subgenres}}} | fusiongenres = {{{fusiongenres}}} | regional_scenes = {{{regional_scenes}}} | local_scenes = {{{local_scenes}}} | other_topics = {{{other_topics}}} | current_year = yes }} <pre style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | native_name = | etymology = | other_names = | bgcolor = | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | derivatives = | subgenres = | subgenrelist = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = | footnotes = | current_year = }} </pre> {{clear}} '''Example'''<p>For an example of this template filled out, see [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force/Infobox|WikiProject Music/Music genres task force/Infobox]].</p> == Parameters == ; name : ; native_name : name in local language. If more than one, separate using {{tl|Plain list}} ; native_name_lang : ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{tl|lang}} instead ; etymology : meaning or derivation of the name ; other_names : additional names that the genre is known by. :Use with discretion; discuss on talk before engaging in potentially confusing scenarios like [[Progressive rock]]/[[Progressive pop]] and [[New wave music|New wave]]/[[Synthpop]]. For multiple entries, see Notes{{r|hlist}} for details. ; bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. See [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force/Colours|WikiProject Music/Music genres task force/Colours]]. ; image : ; alt : ; caption : ; stylistic_origins : See Notes{{r|location}} for location details; for multiple entries, see Notes{{r|hlist}}. ; cultural_origins : See Notes{{r|location}} for location details; for multiple entries, see Notes{{r|hlist}}. ; instruments : ; derivatives : List of influenced genres that use some of the elements inherent to the genre without being a child genre or subcategory. For multiple entries, see Notes{{r|hlist}} for details. ; subgenres : List of child genres that share characteristics with the parent genre and fall within a subcategory of the parent. Genres and subgenres must be capitalized (ex: [[house music]]). For multiple entries, see Notes{{r|hlist}} for details. ; subgenerelist : Article containing the complete list of subgenre. ; fusiongenres : List of genres that have additional parent genres, without necessarily being a subcategory of each. For multiple entries, see Notes{{r|hlist}} for details. ; regional_scenes : Articles specializing in regional variants of the parent genre (ex: [[British rock]], [[American pop]]). These should be pipelinked as <code><nowiki>[[British rock|Britain]]</nowiki></code> and <code><nowiki>[[American rock|United States]]</nowiki></code>. See Notes{{r|location}} for location details; for multiple entries, see Notes{{r|hlist}}. :Should not include scenes associated with a particular region (ex: [[Japanoise]], [[Early Norwegian black metal scene]]). Because those terms are not equivalent to "Japanese noise music" or "Norwegian black metal", they go below. ; local_scenes : Articles specializing in local scenes related to the genre (ex: [[Madchester]], [[The Scene That Celebrates Itself]]). For multiple entries, see Notes{{r|hlist}} for details. ; other_topics : ; footnotes : ; current_year : set to <code>yes</code> to include a link to the "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" article at the bottom of the infobox. Link will update automatically for new years, once the "<new year> in <genre>" article has been written. (If no article has been written for the old year nor the new year, it will redlink the new year's article to encourage its creation.) If the link does not update, try [[Help:Purge|purging the page]]. Has two optional further parameters: :; current_year_title : The "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" function assumes that the current page's title is the genre's name (i.e., if you use this on [[classical music]], it will link to "{{CURRENTYEAR}} in classical music"). If that is not the case, use this parameter to specify the genre's name. The annual-update feature will work just the same. :; current_year_override : This overrides the whole parameter, for if the desired article uses some unusual title formulation (e.g. "2010s in classical music"). If this parameter is used, the link will '''''not''''' update for new years. == Notes == {{reflist |refs= <ref name="hlist">For short horizontal lists of two or three items, comma separators are acceptable, but for longer lists the use of the <code>class=hlist</code> is preferred as it offers a benefit to users of screen readers (see [[Wikipedia:Accessibility]] for more information on [[Web Content Accessibility Guidelines]]). To use it, format the items as a normal bulleted list; don't use other list templates or <nowiki><br/></nowiki>. For example:<pre> | genre = *Item one *Item two *Item three</pre> will be displayed as a horizontal list separated by middots: {|style="border:1px solid #ccc" |'''Genre'''{{spaces|3}} |class="hlist"| *Item one *Item two *Item three |} </ref> <ref name="location">As per RfC "Naming countries in infoboxes": When identifying a location, city or region in the United States or United Kingdom, the preferred approach is to use the country abbreviations allowed by [[MOS:ACRO]], such as "Portsmouth, New Hampshire, U.S." and "Cardiff, Wales, UK", rather than spelling out the full country name. Avoid using abbreviations for states or provinces in all nations. {{xt|New Hampshire}} rather than {{!xt|NH}}, {{xt|New South Wales}} rather than {{!xt|NSW}}, or {{xt|British Columbia}} rather than {{!xt|BC}} (see [[MOS:POSTABBR]]). Cities such as New York City and London may be rendered as "New York City, U.S." and "London, UK" or simply "New York City" and "London". Also, these should not be linked when the context makes it clear (see [[MOS:OVERLINK]]). If only the country name is included, it may be written out in full. </ref> |} }} == TemplateData == {{Collapse top|title=[[Wikipedia:TemplateData|TemplateData]] documentation used by [[Wikipedia:VisualEditor|VisualEditor]] and other tools}} {{TemplateData header|noheader=1}} <templatedata> { "description": "An infobox for music genres, describing the genre in its origin, instrumentality and other information", "format": "{{_\n| _________________ = _\n}}\n", "params": { "name": { "label": "Name", "description": "The name of the genre. If foreign, state the English version of the name.", "example": "Alternative music", "type": "string", "required": true }, "native_name": { "label": "Native name", "description": "The native name of the genre, if applicable.", "type": "string" }, "etymology": { "label": "Etymology", "type": "string" }, "stylistic_origins": { "label": "Stylistic origins", "description": "The genres that stylistically formed the genre", "example": "Electronic music, pop punk", "type": "string" }, "cultural_origins": { "label": "Cultural origins", "description": "The cultural origins of the genre, with a year and specific location", "example": "Early 1960s – late 1970s [[United Kingdom]]", "type": "string", "required": true }, "instruments": { "label": "Typical instruments", "description": "The instruments that are popularly associated with the genre", "example": "Drums", "type": "string" }, "derivatives": { "label": "Derivative forms", "description": "Genres that are derivative of or descend from the genre", "example": "Alternative pop", "type": "string" }, "subgenres": { "label": "Subgenres", "description": "The subgenres that descend from the genre", "example": "Trap music, drum and bass", "type": "string" }, "fusiongenres": { "label": "Fusion genres", "description": "Genres resulting from the genre mixing with another genre", "example": "{{unbulleted list|[[Neon pop]]|[[Electropop]]|[[Dreampop]]}}", "type": "string" }, "regional_scenes": { "label": "Regional scenes", "description": "Typical locations that house the genre, in terms of regional locations such as countries", "example": "ex. Argentina", "type": "string" }, "local_scenes": { "label": "Local scenes", "description": "Typical locations that house the genre, in terms of cities and more exact locations", "example": "New Orleans, Louisiana", "type": "string" }, "other_topics": { "label": "Other genre topics", "description": "Topics based on the genre specified or stated", "type": "string" } } } </templatedata> {{Collapse bottom}} == Tracking category == * {{clc|Articles using Template:Infobox music genre with invalid colour combination}} == Supporting template == * {{tl|Ensure AA contrast ratio}} <includeonly>{{Sandbox other|| <!------------------------------------------------------------------- Categories below here, please; interwikis to Wikidata. --------------------------------------------------------------------> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music Genre]] [[Category:Templates that add a tracking category]] }}</includeonly> 39f6dzvanpayccngxz2ibe8t9xnjzjv 4956142 4956141 2021-03-03T17:45:02Z en>Jonesey95 0 /* Tracking category */ add 4956142 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!------------------------------------------------------------------- Place categories where indicated at the bottom of this page, please; interwikis to Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]). --------------------------------------------------------------------> For more information, see the [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force|WikiProject Music/Music genres task force]]. == Usage == {{Infobox music genre | name = {{{name}}} | native_name = {{{native_name}}} | etymology = {{{etymology|}}} | other_names = {{{other_names}}} | bgcolor = palegoldenrod | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = {{{stylistic_origins}}} | cultural_origins = {{{cultural_origins}}} | instruments = {{{instruments}}} | derivatives = {{{derivatives}}} | subgenrelist = | subgenres = {{{subgenres}}} | fusiongenres = {{{fusiongenres}}} | regional_scenes = {{{regional_scenes}}} | local_scenes = {{{local_scenes}}} | other_topics = {{{other_topics}}} | current_year = yes }} <pre style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | native_name = | etymology = | other_names = | bgcolor = | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | derivatives = | subgenres = | subgenrelist = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = | footnotes = | current_year = }} </pre> {{clear}} '''Example'''<p>For an example of this template filled out, see [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force/Infobox|WikiProject Music/Music genres task force/Infobox]].</p> == Parameters == ; name : ; native_name : name in local language. If more than one, separate using {{tl|Plain list}} ; native_name_lang : ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{tl|lang}} instead ; etymology : meaning or derivation of the name ; other_names : additional names that the genre is known by. :Use with discretion; discuss on talk before engaging in potentially confusing scenarios like [[Progressive rock]]/[[Progressive pop]] and [[New wave music|New wave]]/[[Synthpop]]. For multiple entries, see Notes{{r|hlist}} for details. ; bgcolor : Colour used for the headings' backgrounds. See [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force/Colours|WikiProject Music/Music genres task force/Colours]]. ; image : ; alt : ; caption : ; stylistic_origins : See Notes{{r|location}} for location details; for multiple entries, see Notes{{r|hlist}}. ; cultural_origins : See Notes{{r|location}} for location details; for multiple entries, see Notes{{r|hlist}}. ; instruments : ; derivatives : List of influenced genres that use some of the elements inherent to the genre without being a child genre or subcategory. For multiple entries, see Notes{{r|hlist}} for details. ; subgenres : List of child genres that share characteristics with the parent genre and fall within a subcategory of the parent. Genres and subgenres must be capitalized (ex: [[house music]]). For multiple entries, see Notes{{r|hlist}} for details. ; subgenerelist : Article containing the complete list of subgenre. ; fusiongenres : List of genres that have additional parent genres, without necessarily being a subcategory of each. For multiple entries, see Notes{{r|hlist}} for details. ; regional_scenes : Articles specializing in regional variants of the parent genre (ex: [[British rock]], [[American pop]]). These should be pipelinked as <code><nowiki>[[British rock|Britain]]</nowiki></code> and <code><nowiki>[[American rock|United States]]</nowiki></code>. See Notes{{r|location}} for location details; for multiple entries, see Notes{{r|hlist}}. :Should not include scenes associated with a particular region (ex: [[Japanoise]], [[Early Norwegian black metal scene]]). Because those terms are not equivalent to "Japanese noise music" or "Norwegian black metal", they go below. ; local_scenes : Articles specializing in local scenes related to the genre (ex: [[Madchester]], [[The Scene That Celebrates Itself]]). For multiple entries, see Notes{{r|hlist}} for details. ; other_topics : ; footnotes : ; current_year : set to <code>yes</code> to include a link to the "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" article at the bottom of the infobox. Link will update automatically for new years, once the "<new year> in <genre>" article has been written. (If no article has been written for the old year nor the new year, it will redlink the new year's article to encourage its creation.) If the link does not update, try [[Help:Purge|purging the page]]. Has two optional further parameters: :; current_year_title : The "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" function assumes that the current page's title is the genre's name (i.e., if you use this on [[classical music]], it will link to "{{CURRENTYEAR}} in classical music"). If that is not the case, use this parameter to specify the genre's name. The annual-update feature will work just the same. :; current_year_override : This overrides the whole parameter, for if the desired article uses some unusual title formulation (e.g. "2010s in classical music"). If this parameter is used, the link will '''''not''''' update for new years. == Notes == {{reflist |refs= <ref name="hlist">For short horizontal lists of two or three items, comma separators are acceptable, but for longer lists the use of the <code>class=hlist</code> is preferred as it offers a benefit to users of screen readers (see [[Wikipedia:Accessibility]] for more information on [[Web Content Accessibility Guidelines]]). To use it, format the items as a normal bulleted list; don't use other list templates or <nowiki><br/></nowiki>. For example:<pre> | genre = *Item one *Item two *Item three</pre> will be displayed as a horizontal list separated by middots: {|style="border:1px solid #ccc" |'''Genre'''{{spaces|3}} |class="hlist"| *Item one *Item two *Item three |} </ref> <ref name="location">As per RfC "Naming countries in infoboxes": When identifying a location, city or region in the United States or United Kingdom, the preferred approach is to use the country abbreviations allowed by [[MOS:ACRO]], such as "Portsmouth, New Hampshire, U.S." and "Cardiff, Wales, UK", rather than spelling out the full country name. Avoid using abbreviations for states or provinces in all nations. {{xt|New Hampshire}} rather than {{!xt|NH}}, {{xt|New South Wales}} rather than {{!xt|NSW}}, or {{xt|British Columbia}} rather than {{!xt|BC}} (see [[MOS:POSTABBR]]). Cities such as New York City and London may be rendered as "New York City, U.S." and "London, UK" or simply "New York City" and "London". Also, these should not be linked when the context makes it clear (see [[MOS:OVERLINK]]). If only the country name is included, it may be written out in full. </ref> |} }} == TemplateData == {{Collapse top|title=[[Wikipedia:TemplateData|TemplateData]] documentation used by [[Wikipedia:VisualEditor|VisualEditor]] and other tools}} {{TemplateData header|noheader=1}} <templatedata> { "description": "An infobox for music genres, describing the genre in its origin, instrumentality and other information", "format": "{{_\n| _________________ = _\n}}\n", "params": { "name": { "label": "Name", "description": "The name of the genre. If foreign, state the English version of the name.", "example": "Alternative music", "type": "string", "required": true }, "native_name": { "label": "Native name", "description": "The native name of the genre, if applicable.", "type": "string" }, "etymology": { "label": "Etymology", "type": "string" }, "stylistic_origins": { "label": "Stylistic origins", "description": "The genres that stylistically formed the genre", "example": "Electronic music, pop punk", "type": "string" }, "cultural_origins": { "label": "Cultural origins", "description": "The cultural origins of the genre, with a year and specific location", "example": "Early 1960s – late 1970s [[United Kingdom]]", "type": "string", "required": true }, "instruments": { "label": "Typical instruments", "description": "The instruments that are popularly associated with the genre", "example": "Drums", "type": "string" }, "derivatives": { "label": "Derivative forms", "description": "Genres that are derivative of or descend from the genre", "example": "Alternative pop", "type": "string" }, "subgenres": { "label": "Subgenres", "description": "The subgenres that descend from the genre", "example": "Trap music, drum and bass", "type": "string" }, "fusiongenres": { "label": "Fusion genres", "description": "Genres resulting from the genre mixing with another genre", "example": "{{unbulleted list|[[Neon pop]]|[[Electropop]]|[[Dreampop]]}}", "type": "string" }, "regional_scenes": { "label": "Regional scenes", "description": "Typical locations that house the genre, in terms of regional locations such as countries", "example": "ex. Argentina", "type": "string" }, "local_scenes": { "label": "Local scenes", "description": "Typical locations that house the genre, in terms of cities and more exact locations", "example": "New Orleans, Louisiana", "type": "string" }, "other_topics": { "label": "Other genre topics", "description": "Topics based on the genre specified or stated", "type": "string" } } } </templatedata> {{Collapse bottom}} == Tracking categories == * {{clc|Articles using Template:Infobox music genre with invalid colour combination}} * {{clc|Pages using infobox music genre with unknown parameters}} == Supporting template == * {{tl|Ensure AA contrast ratio}} <includeonly>{{Sandbox other|| <!------------------------------------------------------------------- Categories below here, please; interwikis to Wikidata. --------------------------------------------------------------------> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music Genre]] [[Category:Templates that add a tracking category]] }}</includeonly> cw3yl79ko1h2iaaje6tdtf5haiukz58 4956143 4956142 2021-03-04T22:56:55Z en>Solidest 0 Completely updated and expanded the documentation with clarifications and corrections to many points. Many items are borrowed from the more advanced [[Template:Infobox musical artist/doc]] 4956143 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!------------------------------------------------------------------- Place categories where indicated at the bottom of this page, please; interwikis to Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]). --------------------------------------------------------------------> For more information, see the [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force|WikiProject Music/Music genres task force]]. == Usage == {{Infobox music genre | name = {{{name}}} | native_name = {{{native_name}}} | etymology = {{{etymology|}}} | other_names = {{{other_names}}} | bgcolor = palegoldenrod | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = {{{stylistic_origins}}} | cultural_origins = {{{cultural_origins}}} | instruments = {{{instruments}}} | derivatives = {{{derivatives}}} | subgenrelist = | subgenres = {{{subgenres}}} | fusiongenres = {{{fusiongenres}}} | regional_scenes = {{{regional_scenes}}} | local_scenes = {{{local_scenes}}} | other_topics = {{{other_topics}}} | current_year = yes }} <pre style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | native_name = | etymology = | other_names = | bgcolor = | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | derivatives = | subgenres = | subgenrelist = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = | footnotes = | current_year = }} </pre> {{clear}} '''Example'''<p>For an example of this template filled out, see [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force/Infobox|WikiProject Music/Music genres task force/Infobox]].</p> == Parameters == === name === The most used name of the genre. === native_name === The name in the local language where the genre comes from. : If more than one name listed, separate them using {{tl|plainlist}}. === native_name_lang === [[List of ISO 639-2 codes|ISO 639-2 code]] for the listed native names, e.g. <code>fre</code> for French. : If more than one, use {{tl|lang}} in {{Para|native_name}} instead. === etymology === Meaning or derivation of the name, e.g. <code><nowiki>[[Italian language|Italian]] for "slow violent"</nowiki></code>. === other_names === Additional and alternative names that the genre is known by. : Use with discretion; discuss on talk before engaging in potentially confusing scenarios like [[progressive rock]]/[[progressive pop]] or [[electropop]]/[[synth-pop]]. For multiple entries, see notes{{r|hlist}}. === bgcolor === Colour used for the headings' backgrounds. : Use only colours listed on [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force/Colours|WikiProject Music/Music genres task force/Colours]]. Direct subgenre should adopt the colour of its parent. Colour for fusion genres should be set based on the dominating parent genre. === image === An image that would best supplement the described genre, usually photos of genre pioneers or most notable acts are used. : Images should be sufficiently clear for display at 220 pixels' width. Set to only the image name, e.g. <code>Example.png</code>, not <code>Image:Example.png</code> or <code><nowiki>[[File:Example.png|200px|abc]]</nowiki></code>. ;image_size : For size adjustments additional parameter {{Para|image_size}} can be used, the width should be entered in pixels without "px". For example, use <code>260</code> so the image would be fully embedded in the template. === alt === Alt text for the image, for visually impaired and other readers who cannot see the image. : The optional field when the caption is not enough to describe the image. See [[WP:ALT]]. === caption === Caption for the image to be displayed under the image. === stylistic_origins === List of genres, musical and cultural roots that influenced the emergence of the described genre. : For general rules on genres listing, see [[#subgenres]] section. === cultural_origins === The year (or time period) and the geographical location of the genre's origins, e.g. <code><nowiki>Early-to-mid 1980s, [[Berlin]], Germany</nowiki></code> or <code><nowiki>Early 19th century, [[Mumbai]] region, India</nowiki></code>. : See notes{{r|location}} for location details, and notes{{r|hlist}} for multiple entries. === instruments === List of musical instruments that are typical for the genre. : For multiple entries, see notes{{r|hlist}}. === derivatives === List of influenced genres that use some of the elements inherent to the genre without being a child genre or subcategory. : For general rules on genres listing, see [[#subgenres]] section. === subgenres === List of child genres that share characteristics with the described genre and fall within its subcategory. : When listing genres, aim for specificity and explicit detailing (e.g. <code><nowiki>[[Deep house]]</nowiki></code> rather than <code><nowiki>[[House music|House]]</nowiki></code> or <code><nowiki>[[Electronic dance music|EDM]]</nowiki></code> ). Genres should be separated by using commas, {{tl|flatlist}} or {{tl|hlist}}.{{r|hlist}} Genres should be wikilinked. Use piped links where needed, for example: <code><nowiki>[[Pop music|Pop]], [[Rock music|rock]]</nowiki></code>. Most genres are not proper nouns and should not be capitalized. However, the first word in a list of multiple genres should be capitalized. Genres that are sourced in the article itself do not require a source in the infobox, but sometimes it can be useful to have the source listed again anyway, to help prevent edit warring. A hidden comment such as <code><nowiki><!-- genres listed here are sourced in the article text --></nowiki></code> can also be used to this end if needed. For multiple entries, see notes{{r|hlist}}. === subgenerelist === Article containing the complete list of subgenres for the described genre. : Place only existing list articles, without square brackets, e.g. <code>List of rock genres</code>. The list dedicated to the parent genre of the described genre should not be placed here, even if described genre is mentioned in the list as a subgenre. === fusiongenres === List of genres that have additional parent genres, without necessarily being a subcategory of both. : For general rules on genres listing, see [[#subgenres]] section. === regional_scenes === Articles specializing in regional variants of the described genre, established within the countries or large regions, e.g. [[British rock]] or [[American pop]]. : Articles should be pipelinked as <code><nowiki>[[British rock|Britain]]</nowiki></code> and <code><nowiki>[[American rock|United States]]</nowiki></code>. See notes{{r|location}} for location details, and notes{{r|hlist}} for multiple entries. The list should not contain links redirecting to articles about the countries themselves, if the genre has well-known scenes without articles, it is better to leave them unlinked. Specific subgenres which have names derived out of country names should not be included here, e.g. [[Dutch house]], because the genre is not equivalent to "any house music of the Netherlands". The same goes for articles on time periods or specific parts of the scene, e.g. [[Early Norwegian black metal scene]]), as it's not covering black metal scene of Norway generally. === local_scenes === Articles specializing in local scenes related to the genre, mostly existing within the cities, or small regions within a country, e.g. [[Madchester]] or [[The Scene That Celebrates Itself]]. : The list should contain the original names of the scenes, i.e. there's no need to pipelink scene names with city names. Direct links to the cities or region articles should not be placed here, use unlinked text. For multiple entries, see Notes{{r|hlist}} for details. === other_topics === Related articles which did not fall into the categories above, or other articles closely related to the genre, including lists, dedicated to the genre. : For multiple entries, see notes{{r|hlist}}. Articles dedicated to musical artists usually should not be placed here. === footnotes === Collects all used notes into a numbered list. : Used in pair with {{tl|efn}} in the template, displays list of notes via {{tl|notelist}}. To use, place <code><nowiki>{{notelist}}</nowiki></code> in the field. === current_year === Places the link to [[{{CURRENTYEAR}} in music]] articles at the bottom of the infobox, dedicated to very few specific genres. : Set <code>yes</code> to include such links. Link will update automatically for new years, once the "<new year> in <genre>" article has been written. If no article has been written for the old year nor the new year, it will redlink the new year's article to encourage its creation. Has two optional further parameters: ; current_year_title The "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" function assumes that the current page's title is the genre's name, i.e., if you use this on [[classical music]], it will link to "{{CURRENTYEAR}} in classical music"). If that is not the case, use this parameter to specify the genre's name. The annual-update feature will work just the same. ; current_year_override This overrides the whole parameter, for if the desired article uses some unusual title formulation (e.g. "2010s in classical music"). If this parameter is used, the link will '''''not''''' update for new years. == Notes == {{reflist |refs= <ref name="lists">For short horizontal lists of two or three items, comma separators are acceptable, but for longer lists the use of {{tl|flatlist}} or {{tl|hlist}} is preferred as they offer a benefit to users of screen readers. Don't use other list templates or {{tag|br|s}} tags for reasons of [[Wikipedia:Manual of Style/Accessibility#Vertical lists|accessibility]].</ref> <ref name="location">As per [[Wikipedia talk:WikiProject Music/Archive 39#Naming countries in infoboxes|RfC "Naming countries in infoboxes"]]: When identifying a location, city or region in the United States or United Kingdom, the preferred approach is to use the country abbreviations allowed by [[MOS:ACRO]], such as "Portsmouth, New Hampshire, US" and "Cardiff, Wales, UK", rather than spelling out the full country name. Avoid using abbreviations for states or provinces in all nations. {{xt|New Hampshire}} rather than {{!xt|NH}}, {{xt|New South Wales}} rather than {{!xt|NSW}}, or {{xt|British Columbia}} rather than {{!xt|BC}} (see [[MOS:POSTABBR]]). Cities such as New York City and London may be rendered as "New York City, U.S." and "London, UK" or simply "New York City" and "London". Also, these should not be linked when the context makes it clear (see [[MOS:OVERLINK]]). If only the country name is included, it may be written out in full.</ref> |} }} == TemplateData == {{Collapse top|title=[[Wikipedia:TemplateData|TemplateData]] documentation used by [[Wikipedia:VisualEditor|VisualEditor]] and other tools}} {{TemplateData header|noheader=1}} <templatedata> { "description": "An infobox for music genres, describing the genre in its origin, instrumentality and other information", "format": "{{_\n| _________________ = _\n}}\n", "params": { "name": { "label": "Name", "description": "The name of the genre. If foreign, state the English version of the name.", "example": "Alternative music", "type": "string", "required": true }, "native_name": { "label": "Native name", "description": "The native name of the genre, if applicable.", "type": "string" }, "etymology": { "label": "Etymology", "type": "string" }, "stylistic_origins": { "label": "Stylistic origins", "description": "The genres that stylistically formed the genre", "example": "Electronic music, pop punk", "type": "string" }, "cultural_origins": { "label": "Cultural origins", "description": "The cultural origins of the genre, with a year and specific location", "example": "Early 1960s – late 1970s [[United Kingdom]]", "type": "string", "required": true }, "instruments": { "label": "Typical instruments", "description": "The instruments that are popularly associated with the genre", "example": "Drums", "type": "string" }, "derivatives": { "label": "Derivative forms", "description": "Genres that are derivative of or descend from the genre", "example": "Alternative pop", "type": "string" }, "subgenres": { "label": "Subgenres", "description": "The subgenres that descend from the genre", "example": "Trap music, drum and bass", "type": "string" }, "fusiongenres": { "label": "Fusion genres", "description": "Genres resulting from the genre mixing with another genre", "example": "{{unbulleted list|[[Neon pop]]|[[Electropop]]|[[Dreampop]]}}", "type": "string" }, "regional_scenes": { "label": "Regional scenes", "description": "Typical locations that house the genre, in terms of regional locations such as countries", "example": "ex. Argentina", "type": "string" }, "local_scenes": { "label": "Local scenes", "description": "Typical locations that house the genre, in terms of cities and more exact locations", "example": "New Orleans, Louisiana", "type": "string" }, "other_topics": { "label": "Other genre topics", "description": "Topics based on the genre specified or stated", "type": "string" } } } </templatedata> {{Collapse bottom}} == Tracking categories == * {{clc|Articles using Template:Infobox music genre with invalid colour combination}} * {{clc|Pages using infobox music genre with unknown parameters}} == Supporting template == * {{tl|Ensure AA contrast ratio}} <includeonly>{{Sandbox other|| <!------------------------------------------------------------------- Categories below here, please; interwikis to Wikidata. --------------------------------------------------------------------> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music Genre]] [[Category:Templates that add a tracking category]] }}</includeonly> 2vaaosdwmld50dsfxuwzak0l6y0umm2 4956144 4956143 2021-03-04T22:58:21Z en>Solidest 0 /* Notes */ 4956144 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!------------------------------------------------------------------- Place categories where indicated at the bottom of this page, please; interwikis to Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]). --------------------------------------------------------------------> For more information, see the [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force|WikiProject Music/Music genres task force]]. == Usage == {{Infobox music genre | name = {{{name}}} | native_name = {{{native_name}}} | etymology = {{{etymology|}}} | other_names = {{{other_names}}} | bgcolor = palegoldenrod | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = {{{stylistic_origins}}} | cultural_origins = {{{cultural_origins}}} | instruments = {{{instruments}}} | derivatives = {{{derivatives}}} | subgenrelist = | subgenres = {{{subgenres}}} | fusiongenres = {{{fusiongenres}}} | regional_scenes = {{{regional_scenes}}} | local_scenes = {{{local_scenes}}} | other_topics = {{{other_topics}}} | current_year = yes }} <pre style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | native_name = | etymology = | other_names = | bgcolor = | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | derivatives = | subgenres = | subgenrelist = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = | footnotes = | current_year = }} </pre> {{clear}} '''Example'''<p>For an example of this template filled out, see [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force/Infobox|WikiProject Music/Music genres task force/Infobox]].</p> == Parameters == === name === The most used name of the genre. === native_name === The name in the local language where the genre comes from. : If more than one name listed, separate them using {{tl|plainlist}}. === native_name_lang === [[List of ISO 639-2 codes|ISO 639-2 code]] for the listed native names, e.g. <code>fre</code> for French. : If more than one, use {{tl|lang}} in {{Para|native_name}} instead. === etymology === Meaning or derivation of the name, e.g. <code><nowiki>[[Italian language|Italian]] for "slow violent"</nowiki></code>. === other_names === Additional and alternative names that the genre is known by. : Use with discretion; discuss on talk before engaging in potentially confusing scenarios like [[progressive rock]]/[[progressive pop]] or [[electropop]]/[[synth-pop]]. For multiple entries, see notes{{r|hlist}}. === bgcolor === Colour used for the headings' backgrounds. : Use only colours listed on [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force/Colours|WikiProject Music/Music genres task force/Colours]]. Direct subgenre should adopt the colour of its parent. Colour for fusion genres should be set based on the dominating parent genre. === image === An image that would best supplement the described genre, usually photos of genre pioneers or most notable acts are used. : Images should be sufficiently clear for display at 220 pixels' width. Set to only the image name, e.g. <code>Example.png</code>, not <code>Image:Example.png</code> or <code><nowiki>[[File:Example.png|200px|abc]]</nowiki></code>. ;image_size : For size adjustments additional parameter {{Para|image_size}} can be used, the width should be entered in pixels without "px". For example, use <code>260</code> so the image would be fully embedded in the template. === alt === Alt text for the image, for visually impaired and other readers who cannot see the image. : The optional field when the caption is not enough to describe the image. See [[WP:ALT]]. === caption === Caption for the image to be displayed under the image. === stylistic_origins === List of genres, musical and cultural roots that influenced the emergence of the described genre. : For general rules on genres listing, see [[#subgenres]] section. === cultural_origins === The year (or time period) and the geographical location of the genre's origins, e.g. <code><nowiki>Early-to-mid 1980s, [[Berlin]], Germany</nowiki></code> or <code><nowiki>Early 19th century, [[Mumbai]] region, India</nowiki></code>. : See notes{{r|location}} for location details, and notes{{r|hlist}} for multiple entries. === instruments === List of musical instruments that are typical for the genre. : For multiple entries, see notes{{r|hlist}}. === derivatives === List of influenced genres that use some of the elements inherent to the genre without being a child genre or subcategory. : For general rules on genres listing, see [[#subgenres]] section. === subgenres === List of child genres that share characteristics with the described genre and fall within its subcategory. : When listing genres, aim for specificity and explicit detailing (e.g. <code><nowiki>[[Deep house]]</nowiki></code> rather than <code><nowiki>[[House music|House]]</nowiki></code> or <code><nowiki>[[Electronic dance music|EDM]]</nowiki></code> ). Genres should be separated by using commas, {{tl|flatlist}} or {{tl|hlist}}.{{r|hlist}} Genres should be wikilinked. Use piped links where needed, for example: <code><nowiki>[[Pop music|Pop]], [[Rock music|rock]]</nowiki></code>. Most genres are not proper nouns and should not be capitalized. However, the first word in a list of multiple genres should be capitalized. Genres that are sourced in the article itself do not require a source in the infobox, but sometimes it can be useful to have the source listed again anyway, to help prevent edit warring. A hidden comment such as <code><nowiki><!-- genres listed here are sourced in the article text --></nowiki></code> can also be used to this end if needed. For multiple entries, see notes{{r|hlist}}. === subgenerelist === Article containing the complete list of subgenres for the described genre. : Place only existing list articles, without square brackets, e.g. <code>List of rock genres</code>. The list dedicated to the parent genre of the described genre should not be placed here, even if described genre is mentioned in the list as a subgenre. === fusiongenres === List of genres that have additional parent genres, without necessarily being a subcategory of both. : For general rules on genres listing, see [[#subgenres]] section. === regional_scenes === Articles specializing in regional variants of the described genre, established within the countries or large regions, e.g. [[British rock]] or [[American pop]]. : Articles should be pipelinked as <code><nowiki>[[British rock|Britain]]</nowiki></code> and <code><nowiki>[[American rock|United States]]</nowiki></code>. See notes{{r|location}} for location details, and notes{{r|hlist}} for multiple entries. The list should not contain links redirecting to articles about the countries themselves, if the genre has well-known scenes without articles, it is better to leave them unlinked. Specific subgenres which have names derived out of country names should not be included here, e.g. [[Dutch house]], because the genre is not equivalent to "any house music of the Netherlands". The same goes for articles on time periods or specific parts of the scene, e.g. [[Early Norwegian black metal scene]]), as it's not covering black metal scene of Norway generally. === local_scenes === Articles specializing in local scenes related to the genre, mostly existing within the cities, or small regions within a country, e.g. [[Madchester]] or [[The Scene That Celebrates Itself]]. : The list should contain the original names of the scenes, i.e. there's no need to pipelink scene names with city names. Direct links to the cities or region articles should not be placed here, use unlinked text. For multiple entries, see Notes{{r|hlist}} for details. === other_topics === Related articles which did not fall into the categories above, or other articles closely related to the genre, including lists, dedicated to the genre. : For multiple entries, see notes{{r|hlist}}. Articles dedicated to musical artists usually should not be placed here. === footnotes === Collects all used notes into a numbered list. : Used in pair with {{tl|efn}} in the template, displays list of notes via {{tl|notelist}}. To use, place <code><nowiki>{{notelist}}</nowiki></code> in the field. === current_year === Places the link to [[{{CURRENTYEAR}} in music]] articles at the bottom of the infobox, dedicated to very few specific genres. : Set <code>yes</code> to include such links. Link will update automatically for new years, once the "<new year> in <genre>" article has been written. If no article has been written for the old year nor the new year, it will redlink the new year's article to encourage its creation. Has two optional further parameters: ; current_year_title The "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" function assumes that the current page's title is the genre's name, i.e., if you use this on [[classical music]], it will link to "{{CURRENTYEAR}} in classical music"). If that is not the case, use this parameter to specify the genre's name. The annual-update feature will work just the same. ; current_year_override This overrides the whole parameter, for if the desired article uses some unusual title formulation (e.g. "2010s in classical music"). If this parameter is used, the link will '''''not''''' update for new years. == Notes == {{reflist |refs= <ref name="hlist">For short horizontal lists of two or three items, comma separators are acceptable, but for longer lists the use of {{tl|flatlist}} or {{tl|hlist}} is preferred as they offer a benefit to users of screen readers. Don't use other list templates or {{tag|br|s}} tags for reasons of [[Wikipedia:Manual of Style/Accessibility#Vertical lists|accessibility]].</ref> <ref name="location">As per [[Wikipedia talk:WikiProject Music/Archive 39#Naming countries in infoboxes|RfC "Naming countries in infoboxes"]]: When identifying a location, city or region in the United States or United Kingdom, the preferred approach is to use the country abbreviations allowed by [[MOS:ACRO]], such as "Portsmouth, New Hampshire, US" and "Cardiff, Wales, UK", rather than spelling out the full country name. Avoid using abbreviations for states or provinces in all nations. {{xt|New Hampshire}} rather than {{!xt|NH}}, {{xt|New South Wales}} rather than {{!xt|NSW}}, or {{xt|British Columbia}} rather than {{!xt|BC}} (see [[MOS:POSTABBR]]). Cities such as New York City and London may be rendered as "New York City, U.S." and "London, UK" or simply "New York City" and "London". Also, these should not be linked when the context makes it clear (see [[MOS:OVERLINK]]). If only the country name is included, it may be written out in full.</ref> |} }} == TemplateData == {{Collapse top|title=[[Wikipedia:TemplateData|TemplateData]] documentation used by [[Wikipedia:VisualEditor|VisualEditor]] and other tools}} {{TemplateData header|noheader=1}} <templatedata> { "description": "An infobox for music genres, describing the genre in its origin, instrumentality and other information", "format": "{{_\n| _________________ = _\n}}\n", "params": { "name": { "label": "Name", "description": "The name of the genre. If foreign, state the English version of the name.", "example": "Alternative music", "type": "string", "required": true }, "native_name": { "label": "Native name", "description": "The native name of the genre, if applicable.", "type": "string" }, "etymology": { "label": "Etymology", "type": "string" }, "stylistic_origins": { "label": "Stylistic origins", "description": "The genres that stylistically formed the genre", "example": "Electronic music, pop punk", "type": "string" }, "cultural_origins": { "label": "Cultural origins", "description": "The cultural origins of the genre, with a year and specific location", "example": "Early 1960s – late 1970s [[United Kingdom]]", "type": "string", "required": true }, "instruments": { "label": "Typical instruments", "description": "The instruments that are popularly associated with the genre", "example": "Drums", "type": "string" }, "derivatives": { "label": "Derivative forms", "description": "Genres that are derivative of or descend from the genre", "example": "Alternative pop", "type": "string" }, "subgenres": { "label": "Subgenres", "description": "The subgenres that descend from the genre", "example": "Trap music, drum and bass", "type": "string" }, "fusiongenres": { "label": "Fusion genres", "description": "Genres resulting from the genre mixing with another genre", "example": "{{unbulleted list|[[Neon pop]]|[[Electropop]]|[[Dreampop]]}}", "type": "string" }, "regional_scenes": { "label": "Regional scenes", "description": "Typical locations that house the genre, in terms of regional locations such as countries", "example": "ex. Argentina", "type": "string" }, "local_scenes": { "label": "Local scenes", "description": "Typical locations that house the genre, in terms of cities and more exact locations", "example": "New Orleans, Louisiana", "type": "string" }, "other_topics": { "label": "Other genre topics", "description": "Topics based on the genre specified or stated", "type": "string" } } } </templatedata> {{Collapse bottom}} == Tracking categories == * {{clc|Articles using Template:Infobox music genre with invalid colour combination}} * {{clc|Pages using infobox music genre with unknown parameters}} == Supporting template == * {{tl|Ensure AA contrast ratio}} <includeonly>{{Sandbox other|| <!------------------------------------------------------------------- Categories below here, please; interwikis to Wikidata. --------------------------------------------------------------------> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music Genre]] [[Category:Templates that add a tracking category]] }}</includeonly> ttp76kls4l0hietg7qx4x2n99tc0vwx 4956145 4956144 2021-03-11T15:36:31Z en>Solidest 0 TemplateData fixes. Added missing parameters, fixed descriptions and examples. 4956145 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!------------------------------------------------------------------- Place categories where indicated at the bottom of this page, please; interwikis to Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]). --------------------------------------------------------------------> For more information, see the [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force|WikiProject Music/Music genres task force]]. == Usage == {{Infobox music genre | name = {{{name}}} | native_name = {{{native_name}}} | etymology = {{{etymology|}}} | other_names = {{{other_names}}} | bgcolor = palegoldenrod | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = {{{stylistic_origins}}} | cultural_origins = {{{cultural_origins}}} | instruments = {{{instruments}}} | derivatives = {{{derivatives}}} | subgenrelist = | subgenres = {{{subgenres}}} | fusiongenres = {{{fusiongenres}}} | regional_scenes = {{{regional_scenes}}} | local_scenes = {{{local_scenes}}} | other_topics = {{{other_topics}}} | current_year = yes }} <pre style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | native_name = | etymology = | other_names = | bgcolor = | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | derivatives = | subgenres = | subgenrelist = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = | footnotes = | current_year = }} </pre> {{clear}} '''Example'''<p>For an example of this template filled out, see [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force/Infobox|WikiProject Music/Music genres task force/Infobox]].</p> == Parameters == === name === The most used name of the genre. === native_name === The name in the local language where the genre comes from. : If more than one name listed, separate them using {{tl|plainlist}}. === native_name_lang === [[List of ISO 639-2 codes|ISO 639-2 code]] for the listed native names, e.g. <code>fre</code> for French. : If more than one, use {{tl|lang}} in {{Para|native_name}} instead. === etymology === Meaning or derivation of the name, e.g. <code><nowiki>[[Italian language|Italian]] for "slow violent"</nowiki></code>. === other_names === Additional and alternative names that the genre is known by. : Use with discretion; discuss on talk before engaging in potentially confusing scenarios like [[progressive rock]]/[[progressive pop]] or [[electropop]]/[[synth-pop]]. For multiple entries, see notes{{r|hlist}}. === bgcolor === Colour used for the headings' backgrounds. : Use only colours listed on [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force/Colours|WikiProject Music/Music genres task force/Colours]]. Direct subgenre should adopt the colour of its parent. Colour for fusion genres should be set based on the dominating parent genre. === image === An image that would best supplement the described genre, usually photos of genre pioneers or most notable acts are used. : Images should be sufficiently clear for display at 220 pixels' width. Set to only the image name, e.g. <code>Example.png</code>, not <code>Image:Example.png</code> or <code><nowiki>[[File:Example.png|200px|abc]]</nowiki></code>. ;image_size : For size adjustments additional parameter {{Para|image_size}} can be used, the width should be entered in pixels without "px". For example, use <code>260</code> so the image would be fully embedded in the template. === alt === Alt text for the image, for visually impaired and other readers who cannot see the image. : The optional field when the caption is not enough to describe the image. See [[WP:ALT]]. === caption === Caption for the image to be displayed under the image. === stylistic_origins === List of genres, musical and cultural roots that influenced the emergence of the described genre. : For general rules on genres listing, see [[#subgenres]] section. === cultural_origins === The year (or time period) and the geographical location of the genre's origins, e.g. <code><nowiki>Early-to-mid 1980s, [[Berlin]], Germany</nowiki></code> or <code><nowiki>Early 19th century, [[Mumbai]] region, India</nowiki></code>. : See notes{{r|location}} for location details, and notes{{r|hlist}} for multiple entries. === instruments === List of musical instruments that are typical for the genre. : For multiple entries, see notes{{r|hlist}}. === derivatives === List of influenced genres that use some of the elements inherent to the genre without being a child genre or subcategory. : For general rules on genres listing, see [[#subgenres]] section. === subgenres === List of child genres that share characteristics with the described genre and fall within its subcategory. : When listing genres, aim for specificity and explicit detailing (e.g. <code><nowiki>[[Deep house]]</nowiki></code> rather than <code><nowiki>[[House music|House]]</nowiki></code> or <code><nowiki>[[Electronic dance music|EDM]]</nowiki></code> ). Genres should be separated by using commas, {{tl|flatlist}} or {{tl|hlist}}.{{r|hlist}} Genres should be wikilinked. Use piped links where needed, for example: <code><nowiki>[[Pop music|Pop]], [[Rock music|rock]]</nowiki></code>. Most genres are not proper nouns and should not be capitalized. However, the first word in a list of multiple genres should be capitalized. Genres that are sourced in the article itself do not require a source in the infobox, but sometimes it can be useful to have the source listed again anyway, to help prevent edit warring. A hidden comment such as <code><nowiki><!-- genres listed here are sourced in the article text --></nowiki></code> can also be used to this end if needed. For multiple entries, see notes{{r|hlist}}. === subgenerelist === Article containing the complete list of subgenres for the described genre. : Place only existing list articles, without square brackets, e.g. <code>List of rock genres</code>. The list dedicated to the parent genre of the described genre should not be placed here, even if described genre is mentioned in the list as a subgenre. === fusiongenres === List of genres that have additional parent genres, without necessarily being a subcategory of both. : For general rules on genres listing, see [[#subgenres]] section. === regional_scenes === Articles specializing in regional variants of the described genre, established within the countries or large regions, e.g. [[British rock]] or [[American pop]]. : Articles should be pipelinked as <code><nowiki>[[British rock|Britain]]</nowiki></code> and <code><nowiki>[[American rock|United States]]</nowiki></code>. See notes{{r|location}} for location details, and notes{{r|hlist}} for multiple entries. The list should not contain links redirecting to articles about the countries themselves, if the genre has well-known scenes without articles, it is better to leave them unlinked. Specific subgenres which have names derived out of country names should not be included here, e.g. [[Dutch house]], because the genre is not equivalent to "any house music of the Netherlands". The same goes for articles on time periods or specific parts of the scene, e.g. [[Early Norwegian black metal scene]]), as it's not covering black metal scene of Norway generally. === local_scenes === Articles specializing in local scenes related to the genre, mostly existing within the cities, or small regions within a country, e.g. [[Madchester]] or [[The Scene That Celebrates Itself]]. : The list should contain the original names of the scenes, i.e. there's no need to pipelink scene names with city names. Direct links to the cities or region articles should not be placed here, use unlinked text. For multiple entries, see Notes{{r|hlist}} for details. === other_topics === Related articles which did not fall into the categories above, or other articles closely related to the genre, including lists, dedicated to the genre. : For multiple entries, see notes{{r|hlist}}. Articles dedicated to musical artists usually should not be placed here. === footnotes === Collects all used notes into a numbered list. : Used in pair with {{tl|efn}} in the template, displays list of notes via {{tl|notelist}}. To use, place <code><nowiki>{{notelist}}</nowiki></code> in the field. === current_year === Places the link to [[{{CURRENTYEAR}} in music]] articles at the bottom of the infobox, dedicated to very few specific genres. : Set <code>yes</code> to include such links. Link will update automatically for new years, once the "<new year> in <genre>" article has been written. If no article has been written for the old year nor the new year, it will redlink the new year's article to encourage its creation. Has two optional further parameters: ; current_year_title The "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" function assumes that the current page's title is the genre's name, i.e., if you use this on [[classical music]], it will link to "{{CURRENTYEAR}} in classical music"). If that is not the case, use this parameter to specify the genre's name. The annual-update feature will work just the same. ; current_year_override This overrides the whole parameter, for if the desired article uses some unusual title formulation (e.g. "2010s in classical music"). If this parameter is used, the link will '''''not''''' update for new years. == Notes == {{reflist |refs= <ref name="hlist">For short horizontal lists of two or three items, comma separators are acceptable, but for longer lists the use of {{tl|flatlist}} or {{tl|hlist}} is preferred as they offer a benefit to users of screen readers. Don't use other list templates or {{tag|br|s}} tags for reasons of [[Wikipedia:Manual of Style/Accessibility#Vertical lists|accessibility]].</ref> <ref name="location">As per [[Wikipedia talk:WikiProject Music/Archive 39#Naming countries in infoboxes|RfC "Naming countries in infoboxes"]]: When identifying a location, city or region in the United States or United Kingdom, the preferred approach is to use the country abbreviations allowed by [[MOS:ACRO]], such as "Portsmouth, New Hampshire, US" and "Cardiff, Wales, UK", rather than spelling out the full country name. Avoid using abbreviations for states or provinces in all nations. {{xt|New Hampshire}} rather than {{!xt|NH}}, {{xt|New South Wales}} rather than {{!xt|NSW}}, or {{xt|British Columbia}} rather than {{!xt|BC}} (see [[MOS:POSTABBR]]). Cities such as New York City and London may be rendered as "New York City, U.S." and "London, UK" or simply "New York City" and "London". Also, these should not be linked when the context makes it clear (see [[MOS:OVERLINK]]). If only the country name is included, it may be written out in full.</ref> |} }} == TemplateData == {{Collapse top|title=[[Wikipedia:TemplateData|TemplateData]] documentation used by [[Wikipedia:VisualEditor|VisualEditor]] and other tools}} {{TemplateData header|noheader=1}} <templatedata> { "description": "An infobox for music genres, describing the genre in its origin, instrumentality and other information", "format": "{{_\n| _________________ = _\n}}\n", "params": { "name": { "label": "Name", "description": "The name of the genre. If foreign, state the English version of the name.", "example": "Alternative music", "type": "string", "required": true }, "native_name": { "label": "Native name", "description": "The native name of the genre, if applicable.", "type": "string" }, "etymology": { "label": "Etymology", "type": "string", "description": "Meaning or derivation of the name." }, "stylistic_origins": { "label": "Stylistic origins", "description": "The genres that stylistically formed the genre.", "example": "{{hlist|[[House music|House]]|[[pop punk]]|[[electropop]]}}", "type": "string" }, "cultural_origins": { "label": "Cultural origins", "description": "The cultural origins of the genre, with a year and specific location.", "example": "Early 1960s – late 1970s, United Kingdom", "type": "string", "required": true }, "instruments": { "label": "Typical instruments", "description": "The instruments that are popularly associated with the genre", "example": "{{hlist|[[Drums]]|[[vocals]]|[[bass guitar]]}}", "type": "string" }, "derivatives": { "label": "Derivative forms", "description": "Genres that are derivative of or descend from the genre.", "example": "[[Alternative pop]]", "type": "string" }, "subgenres": { "label": "Subgenres", "description": "The subgenres that descend from the genre. Genres should be wikilinked and separated by using commas, {{tl|htlist}} or {{tl|flatlist}}.", "example": "{{hlist|[[Deep house]]|[[electro house]]|[[progressive house]]|[[UK hard house]]}}", "type": "string" }, "fusiongenres": { "label": "Fusion genres", "description": "Genres resulting from the genre mixing with another genre.", "example": "{{hlist|[[Synth-pop]]|[[electropop]]|[[dream pop]]}}", "type": "string" }, "regional_scenes": { "label": "Regional scenes", "description": "Typical locations that house the genre, in terms of regional locations such as countries.", "example": "[[British rock music|United Kingdom]]", "type": "string" }, "local_scenes": { "label": "Local scenes", "description": "Typical locations that house the genre, in terms of cities and more exact locations", "example": "New Orleans, Louisiana", "type": "string" }, "other_topics": { "label": "Other genre topics", "description": "Topics based on the genre specified or stated.", "type": "string" }, "other_names": { "label": "Other names", "description": "Additional and alternative names that the genre is known by. ", "type": "string" }, "bgcolor": { "label": "Background color", "description": "Background for the header.", "example": "crimson", "type": "string" }, "image": { "label": "Image", "description": "Image to use in infobox. Set to only the image name..", "example": "ABBA - TopPop 1974 5.png", "type": "wiki-file-name" }, "image_size": { "label": "Image size", "description": "Should only be specified if the image is smaller than 220 pixels width.", "type": "number" }, "alt": { "label": "Image alt text", "description": "Alt text for the image, for visually impaired and other readers who cannot see the image.", "type": "string" }, "caption": { "label": "Image caption", "description": "Caption for the image.", "type": "string" }, "subgenrelist": { "label": "Subgenres list article", "description": "Title of existing article, which lists the subgenres.", "example": "List of rock genres", "type": "wiki-page-name" }, "current_year": { "label": "Current year genre portal", "description": "Places the link to \"current year in music\" articles at the bottom of the infobox.", "type": "string" } }, "paramOrder": [ "name", "native_name", "etymology", "other_names", "bgcolor", "image", "image_size", "alt", "caption", "stylistic_origins", "cultural_origins", "instruments", "derivatives", "subgenrelist", "subgenres", "fusiongenres", "regional_scenes", "local_scenes", "other_topics", "current_year" ] } </templatedata> {{Collapse bottom}} == Tracking categories == * {{clc|Articles using Template:Infobox music genre with invalid colour combination}} * {{clc|Pages using infobox music genre with unknown parameters}} == Supporting template == * {{tl|Ensure AA contrast ratio}} <includeonly>{{Sandbox other|| <!------------------------------------------------------------------- Categories below here, please; interwikis to Wikidata. --------------------------------------------------------------------> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music Genre]] [[Category:Templates that add a tracking category]] }}</includeonly> eq8ro9pq26tg5gkfznvp2wcaofq35qp 4956146 4956145 2021-12-07T08:46:44Z en>Solidest 0 making stylistic origins required, as it's always possible to list parent genres 4956146 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!------------------------------------------------------------------- Place categories where indicated at the bottom of this page, please; interwikis to Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]). --------------------------------------------------------------------> For more information, see the [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force|WikiProject Music/Music genres task force]]. == Usage == {{Infobox music genre | name = {{{name}}} | native_name = {{{native_name}}} | etymology = {{{etymology|}}} | other_names = {{{other_names}}} | bgcolor = palegoldenrod | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = {{{stylistic_origins}}} | cultural_origins = {{{cultural_origins}}} | instruments = {{{instruments}}} | derivatives = {{{derivatives}}} | subgenrelist = | subgenres = {{{subgenres}}} | fusiongenres = {{{fusiongenres}}} | regional_scenes = {{{regional_scenes}}} | local_scenes = {{{local_scenes}}} | other_topics = {{{other_topics}}} | current_year = yes }} <pre style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | native_name = | etymology = | other_names = | bgcolor = | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | derivatives = | subgenres = | subgenrelist = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = | footnotes = | current_year = }} </pre> {{clear}} '''Example'''<p>For an example of this template filled out, see [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force/Infobox|WikiProject Music/Music genres task force/Infobox]].</p> == Parameters == === name === The most used name of the genre. === native_name === The name in the local language where the genre comes from. : If more than one name listed, separate them using {{tl|plainlist}}. === native_name_lang === [[List of ISO 639-2 codes|ISO 639-2 code]] for the listed native names, e.g. <code>fre</code> for French. : If more than one, use {{tl|lang}} in {{Para|native_name}} instead. === etymology === Meaning or derivation of the name, e.g. <code><nowiki>[[Italian language|Italian]] for "slow violent"</nowiki></code>. === other_names === Additional and alternative names that the genre is known by. : Use with discretion; discuss on talk before engaging in potentially confusing scenarios like [[progressive rock]]/[[progressive pop]] or [[electropop]]/[[synth-pop]]. For multiple entries, see notes{{r|hlist}}. === bgcolor === Colour used for the headings' backgrounds. : Use only colours listed on [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force/Colours|WikiProject Music/Music genres task force/Colours]]. Direct subgenre should adopt the colour of its parent. Colour for fusion genres should be set based on the dominating parent genre. === image === An image that would best supplement the described genre, usually photos of genre pioneers or most notable acts are used. : Images should be sufficiently clear for display at 220 pixels' width. Set to only the image name, e.g. <code>Example.png</code>, not <code>Image:Example.png</code> or <code><nowiki>[[File:Example.png|200px|abc]]</nowiki></code>. ;image_size : For size adjustments additional parameter {{Para|image_size}} can be used, the width should be entered in pixels without "px". For example, use <code>260</code> so the image would be fully embedded in the template. === alt === Alt text for the image, for visually impaired and other readers who cannot see the image. : The optional field when the caption is not enough to describe the image. See [[WP:ALT]]. === caption === Caption for the image to be displayed under the image. === stylistic_origins === List of genres, musical and cultural roots that influenced the emergence of the described genre. : For general rules on genres listing, see [[#subgenres]] section. === cultural_origins === The year (or time period) and the geographical location of the genre's origins, e.g. <code><nowiki>Early-to-mid 1980s, [[Berlin]], Germany</nowiki></code> or <code><nowiki>Early 19th century, [[Mumbai]] region, India</nowiki></code>. : See notes{{r|location}} for location details, and notes{{r|hlist}} for multiple entries. === instruments === List of musical instruments that are typical for the genre. : For multiple entries, see notes{{r|hlist}}. === derivatives === List of influenced genres that use some of the elements inherent to the genre without being a child genre or subcategory. : For general rules on genres listing, see [[#subgenres]] section. === subgenres === List of child genres that share characteristics with the described genre and fall within its subcategory. : When listing genres, aim for specificity and explicit detailing (e.g. <code><nowiki>[[Deep house]]</nowiki></code> rather than <code><nowiki>[[House music|House]]</nowiki></code> or <code><nowiki>[[Electronic dance music|EDM]]</nowiki></code> ). Genres should be separated by using commas, {{tl|flatlist}} or {{tl|hlist}}.{{r|hlist}} Genres should be wikilinked. Use piped links where needed, for example: <code><nowiki>[[Pop music|Pop]], [[Rock music|rock]]</nowiki></code>. Most genres are not proper nouns and should not be capitalized. However, the first word in a list of multiple genres should be capitalized. Genres that are sourced in the article itself do not require a source in the infobox, but sometimes it can be useful to have the source listed again anyway, to help prevent edit warring. A hidden comment such as <code><nowiki><!-- genres listed here are sourced in the article text --></nowiki></code> can also be used to this end if needed. For multiple entries, see notes{{r|hlist}}. === subgenerelist === Article containing the complete list of subgenres for the described genre. : Place only existing list articles, without square brackets, e.g. <code>List of rock genres</code>. The list dedicated to the parent genre of the described genre should not be placed here, even if described genre is mentioned in the list as a subgenre. === fusiongenres === List of genres that have additional parent genres, without necessarily being a subcategory of both. : For general rules on genres listing, see [[#subgenres]] section. === regional_scenes === Articles specializing in regional variants of the described genre, established within the countries or large regions, e.g. [[British rock]] or [[American pop]]. : Articles should be pipelinked as <code><nowiki>[[British rock|Britain]]</nowiki></code> and <code><nowiki>[[American rock|United States]]</nowiki></code>. See notes{{r|location}} for location details, and notes{{r|hlist}} for multiple entries. The list should not contain links redirecting to articles about the countries themselves, if the genre has well-known scenes without articles, it is better to leave them unlinked. Specific subgenres which have names derived out of country names should not be included here, e.g. [[Dutch house]], because the genre is not equivalent to "any house music of the Netherlands". The same goes for articles on time periods or specific parts of the scene, e.g. [[Early Norwegian black metal scene]]), as it's not covering black metal scene of Norway generally. === local_scenes === Articles specializing in local scenes related to the genre, mostly existing within the cities, or small regions within a country, e.g. [[Madchester]] or [[The Scene That Celebrates Itself]]. : The list should contain the original names of the scenes, i.e. there's no need to pipelink scene names with city names. Direct links to the cities or region articles should not be placed here, use unlinked text. For multiple entries, see Notes{{r|hlist}} for details. === other_topics === Related articles which did not fall into the categories above, or other articles closely related to the genre, including lists, dedicated to the genre. : For multiple entries, see notes{{r|hlist}}. Articles dedicated to musical artists usually should not be placed here. === footnotes === Collects all used notes into a numbered list. : Used in pair with {{tl|efn}} in the template, displays list of notes via {{tl|notelist}}. To use, place <code><nowiki>{{notelist}}</nowiki></code> in the field. === current_year === Places the link to [[{{CURRENTYEAR}} in music]] articles at the bottom of the infobox, dedicated to very few specific genres. : Set <code>yes</code> to include such links. Link will update automatically for new years, once the "<new year> in <genre>" article has been written. If no article has been written for the old year nor the new year, it will redlink the new year's article to encourage its creation. Has two optional further parameters: ; current_year_title The "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" function assumes that the current page's title is the genre's name, i.e., if you use this on [[classical music]], it will link to "{{CURRENTYEAR}} in classical music"). If that is not the case, use this parameter to specify the genre's name. The annual-update feature will work just the same. ; current_year_override This overrides the whole parameter, for if the desired article uses some unusual title formulation (e.g. "2010s in classical music"). If this parameter is used, the link will '''''not''''' update for new years. == Notes == {{reflist |refs= <ref name="hlist">For short horizontal lists of two or three items, comma separators are acceptable, but for longer lists the use of {{tl|flatlist}} or {{tl|hlist}} is preferred as they offer a benefit to users of screen readers. Don't use other list templates or {{tag|br|s}} tags for reasons of [[Wikipedia:Manual of Style/Accessibility#Vertical lists|accessibility]].</ref> <ref name="location">As per [[Wikipedia talk:WikiProject Music/Archive 39#Naming countries in infoboxes|RfC "Naming countries in infoboxes"]]: When identifying a location, city or region in the United States or United Kingdom, the preferred approach is to use the country abbreviations allowed by [[MOS:ACRO]], such as "Portsmouth, New Hampshire, US" and "Cardiff, Wales, UK", rather than spelling out the full country name. Avoid using abbreviations for states or provinces in all nations. {{xt|New Hampshire}} rather than {{!xt|NH}}, {{xt|New South Wales}} rather than {{!xt|NSW}}, or {{xt|British Columbia}} rather than {{!xt|BC}} (see [[MOS:POSTABBR]]). Cities such as New York City and London may be rendered as "New York City, U.S." and "London, UK" or simply "New York City" and "London". Also, these should not be linked when the context makes it clear (see [[MOS:OVERLINK]]). If only the country name is included, it may be written out in full.</ref> |} }} == TemplateData == {{Collapse top|title=[[Wikipedia:TemplateData|TemplateData]] documentation used by [[Wikipedia:VisualEditor|VisualEditor]] and other tools}} {{TemplateData header|noheader=1}} <templatedata> { "description": "An infobox for music genres, describing the genre in its origin, instrumentality and other information", "format": "{{_\n| _________________ = _\n}}\n", "params": { "name": { "label": "Name", "description": "The name of the genre. If foreign, state the English version of the name.", "example": "Alternative music", "type": "string", "required": true }, "native_name": { "label": "Native name", "description": "The native name of the genre, if applicable.", "type": "string" }, "etymology": { "label": "Etymology", "type": "string", "description": "Meaning or derivation of the name." }, "stylistic_origins": { "label": "Stylistic origins", "description": "The genres that stylistically formed the genre, either parents genres or influences.", "example": "{{hlist|[[House music|House]]|[[pop punk]]|[[electropop]]}}", "type": "string", "required": true }, "cultural_origins": { "label": "Cultural origins", "description": "The cultural origins of the genre, with a year and specific location.", "example": "Early 1960s – late 1970s, United Kingdom", "type": "string", "required": true }, "instruments": { "label": "Typical instruments", "description": "The instruments that are popularly associated with the genre", "example": "{{hlist|[[Drums]]|[[vocals]]|[[bass guitar]]}}", "type": "string" }, "derivatives": { "label": "Derivative forms", "description": "Genres that are derivative of or descend from the genre.", "example": "[[Alternative pop]]", "type": "string" }, "subgenres": { "label": "Subgenres", "description": "The subgenres that descend from the genre. Genres should be wikilinked and separated by using commas, {{tl|htlist}} or {{tl|flatlist}}.", "example": "{{hlist|[[Deep house]]|[[electro house]]|[[progressive house]]|[[UK hard house]]}}", "type": "string" }, "fusiongenres": { "label": "Fusion genres", "description": "Genres resulting from the genre mixing with another genre.", "example": "{{hlist|[[Synth-pop]]|[[electropop]]|[[dream pop]]}}", "type": "string" }, "regional_scenes": { "label": "Regional scenes", "description": "Typical locations that house the genre, in terms of regional locations such as countries.", "example": "[[British rock music|United Kingdom]]", "type": "string" }, "local_scenes": { "label": "Local scenes", "description": "Typical locations that house the genre, in terms of cities and more exact locations", "example": "New Orleans, Louisiana", "type": "string" }, "other_topics": { "label": "Other genre topics", "description": "Topics based on the genre specified or stated.", "type": "string" }, "other_names": { "label": "Other names", "description": "Additional and alternative names that the genre is known by. ", "type": "string" }, "bgcolor": { "label": "Background color", "description": "Background for the header.", "example": "crimson", "type": "string" }, "image": { "label": "Image", "description": "Image to use in infobox. Set to only the image name..", "example": "ABBA - TopPop 1974 5.png", "type": "wiki-file-name" }, "image_size": { "label": "Image size", "description": "Should only be specified if the image is smaller than 220 pixels width.", "type": "number" }, "alt": { "label": "Image alt text", "description": "Alt text for the image, for visually impaired and other readers who cannot see the image.", "type": "string" }, "caption": { "label": "Image caption", "description": "Caption for the image.", "type": "string" }, "subgenrelist": { "label": "Subgenres list article", "description": "Title of existing article, which lists the subgenres.", "example": "List of rock genres", "type": "wiki-page-name" }, "current_year": { "label": "Current year genre portal", "description": "Places the link to \"current year in music\" articles at the bottom of the infobox.", "type": "string" } }, "paramOrder": [ "name", "native_name", "etymology", "other_names", "bgcolor", "image", "image_size", "alt", "caption", "stylistic_origins", "cultural_origins", "instruments", "derivatives", "subgenrelist", "subgenres", "fusiongenres", "regional_scenes", "local_scenes", "other_topics", "current_year" ] } </templatedata> {{Collapse bottom}} == Tracking categories == * {{clc|Articles using Template:Infobox music genre with invalid colour combination}} * {{clc|Pages using infobox music genre with unknown parameters}} == Supporting template == * {{tl|Ensure AA contrast ratio}} <includeonly>{{Sandbox other|| <!------------------------------------------------------------------- Categories below here, please; interwikis to Wikidata. --------------------------------------------------------------------> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music Genre]] [[Category:Templates that add a tracking category]] }}</includeonly> 9ldzm64robcgra5kwuv4xinlu3l46t4 4956147 4956146 2021-12-31T08:24:20Z en>Shkuru Afshar 0 4956147 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!------------------------------------------------------------------- Place categories where indicated at the bottom of this page, please; interwikis to Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]). --------------------------------------------------------------------> {{Lua|Module:Infobox|Module:InfoboxImage|Module:Check for unknown parameters}} For more information, see the [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force|WikiProject Music/Music genres task force]]. == Usage == {{Infobox music genre | name = {{{name}}} | native_name = {{{native_name}}} | etymology = {{{etymology|}}} | other_names = {{{other_names}}} | bgcolor = palegoldenrod | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = {{{stylistic_origins}}} | cultural_origins = {{{cultural_origins}}} | instruments = {{{instruments}}} | derivatives = {{{derivatives}}} | subgenrelist = | subgenres = {{{subgenres}}} | fusiongenres = {{{fusiongenres}}} | regional_scenes = {{{regional_scenes}}} | local_scenes = {{{local_scenes}}} | other_topics = {{{other_topics}}} | current_year = yes }} <pre style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | native_name = | etymology = | other_names = | bgcolor = | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | derivatives = | subgenres = | subgenrelist = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = | footnotes = | current_year = }} </pre> {{clear}} '''Example'''<p>For an example of this template filled out, see [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force/Infobox|WikiProject Music/Music genres task force/Infobox]].</p> == Parameters == === name === The most used name of the genre. === native_name === The name in the local language where the genre comes from. : If more than one name listed, separate them using {{tl|plainlist}}. === native_name_lang === [[List of ISO 639-2 codes|ISO 639-2 code]] for the listed native names, e.g. <code>fre</code> for French. : If more than one, use {{tl|lang}} in {{Para|native_name}} instead. === etymology === Meaning or derivation of the name, e.g. <code><nowiki>[[Italian language|Italian]] for "slow violent"</nowiki></code>. === other_names === Additional and alternative names that the genre is known by. : Use with discretion; discuss on talk before engaging in potentially confusing scenarios like [[progressive rock]]/[[progressive pop]] or [[electropop]]/[[synth-pop]]. For multiple entries, see notes{{r|hlist}}. === bgcolor === Colour used for the headings' backgrounds. : Use only colours listed on [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force/Colours|WikiProject Music/Music genres task force/Colours]]. Direct subgenre should adopt the colour of its parent. Colour for fusion genres should be set based on the dominating parent genre. === image === An image that would best supplement the described genre, usually photos of genre pioneers or most notable acts are used. : Images should be sufficiently clear for display at 220 pixels' width. Set to only the image name, e.g. <code>Example.png</code>, not <code>Image:Example.png</code> or <code><nowiki>[[File:Example.png|200px|abc]]</nowiki></code>. ;image_size : For size adjustments additional parameter {{Para|image_size}} can be used, the width should be entered in pixels without "px". For example, use <code>260</code> so the image would be fully embedded in the template. === alt === Alt text for the image, for visually impaired and other readers who cannot see the image. : The optional field when the caption is not enough to describe the image. See [[WP:ALT]]. === caption === Caption for the image to be displayed under the image. === stylistic_origins === List of genres, musical and cultural roots that influenced the emergence of the described genre. : For general rules on genres listing, see [[#subgenres]] section. === cultural_origins === The year (or time period) and the geographical location of the genre's origins, e.g. <code><nowiki>Early-to-mid 1980s, [[Berlin]], Germany</nowiki></code> or <code><nowiki>Early 19th century, [[Mumbai]] region, India</nowiki></code>. : See notes{{r|location}} for location details, and notes{{r|hlist}} for multiple entries. === instruments === List of musical instruments that are typical for the genre. : For multiple entries, see notes{{r|hlist}}. === derivatives === List of influenced genres that use some of the elements inherent to the genre without being a child genre or subcategory. : For general rules on genres listing, see [[#subgenres]] section. === subgenres === List of child genres that share characteristics with the described genre and fall within its subcategory. : When listing genres, aim for specificity and explicit detailing (e.g. <code><nowiki>[[Deep house]]</nowiki></code> rather than <code><nowiki>[[House music|House]]</nowiki></code> or <code><nowiki>[[Electronic dance music|EDM]]</nowiki></code> ). Genres should be separated by using commas, {{tl|flatlist}} or {{tl|hlist}}.{{r|hlist}} Genres should be wikilinked. Use piped links where needed, for example: <code><nowiki>[[Pop music|Pop]], [[Rock music|rock]]</nowiki></code>. Most genres are not proper nouns and should not be capitalized. However, the first word in a list of multiple genres should be capitalized. Genres that are sourced in the article itself do not require a source in the infobox, but sometimes it can be useful to have the source listed again anyway, to help prevent edit warring. A hidden comment such as <code><nowiki><!-- genres listed here are sourced in the article text --></nowiki></code> can also be used to this end if needed. For multiple entries, see notes{{r|hlist}}. === subgenerelist === Article containing the complete list of subgenres for the described genre. : Place only existing list articles, without square brackets, e.g. <code>List of rock genres</code>. The list dedicated to the parent genre of the described genre should not be placed here, even if described genre is mentioned in the list as a subgenre. === fusiongenres === List of genres that have additional parent genres, without necessarily being a subcategory of both. : For general rules on genres listing, see [[#subgenres]] section. === regional_scenes === Articles specializing in regional variants of the described genre, established within the countries or large regions, e.g. [[British rock]] or [[American pop]]. : Articles should be pipelinked as <code><nowiki>[[British rock|Britain]]</nowiki></code> and <code><nowiki>[[American rock|United States]]</nowiki></code>. See notes{{r|location}} for location details, and notes{{r|hlist}} for multiple entries. The list should not contain links redirecting to articles about the countries themselves, if the genre has well-known scenes without articles, it is better to leave them unlinked. Specific subgenres which have names derived out of country names should not be included here, e.g. [[Dutch house]], because the genre is not equivalent to "any house music of the Netherlands". The same goes for articles on time periods or specific parts of the scene, e.g. [[Early Norwegian black metal scene]]), as it's not covering black metal scene of Norway generally. === local_scenes === Articles specializing in local scenes related to the genre, mostly existing within the cities, or small regions within a country, e.g. [[Madchester]] or [[The Scene That Celebrates Itself]]. : The list should contain the original names of the scenes, i.e. there's no need to pipelink scene names with city names. Direct links to the cities or region articles should not be placed here, use unlinked text. For multiple entries, see Notes{{r|hlist}} for details. === other_topics === Related articles which did not fall into the categories above, or other articles closely related to the genre, including lists, dedicated to the genre. : For multiple entries, see notes{{r|hlist}}. Articles dedicated to musical artists usually should not be placed here. === footnotes === Collects all used notes into a numbered list. : Used in pair with {{tl|efn}} in the template, displays list of notes via {{tl|notelist}}. To use, place <code><nowiki>{{notelist}}</nowiki></code> in the field. === current_year === Places the link to [[{{CURRENTYEAR}} in music]] articles at the bottom of the infobox, dedicated to very few specific genres. : Set <code>yes</code> to include such links. Link will update automatically for new years, once the "<new year> in <genre>" article has been written. If no article has been written for the old year nor the new year, it will redlink the new year's article to encourage its creation. Has two optional further parameters: ; current_year_title The "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" function assumes that the current page's title is the genre's name, i.e., if you use this on [[classical music]], it will link to "{{CURRENTYEAR}} in classical music"). If that is not the case, use this parameter to specify the genre's name. The annual-update feature will work just the same. ; current_year_override This overrides the whole parameter, for if the desired article uses some unusual title formulation (e.g. "2010s in classical music"). If this parameter is used, the link will '''''not''''' update for new years. == Notes == {{reflist |refs= <ref name="hlist">For short horizontal lists of two or three items, comma separators are acceptable, but for longer lists the use of {{tl|flatlist}} or {{tl|hlist}} is preferred as they offer a benefit to users of screen readers. Don't use other list templates or {{tag|br|s}} tags for reasons of [[Wikipedia:Manual of Style/Accessibility#Vertical lists|accessibility]].</ref> <ref name="location">As per [[Wikipedia talk:WikiProject Music/Archive 39#Naming countries in infoboxes|RfC "Naming countries in infoboxes"]]: When identifying a location, city or region in the United States or United Kingdom, the preferred approach is to use the country abbreviations allowed by [[MOS:ACRO]], such as "Portsmouth, New Hampshire, US" and "Cardiff, Wales, UK", rather than spelling out the full country name. Avoid using abbreviations for states or provinces in all nations. {{xt|New Hampshire}} rather than {{!xt|NH}}, {{xt|New South Wales}} rather than {{!xt|NSW}}, or {{xt|British Columbia}} rather than {{!xt|BC}} (see [[MOS:POSTABBR]]). Cities such as New York City and London may be rendered as "New York City, U.S." and "London, UK" or simply "New York City" and "London". Also, these should not be linked when the context makes it clear (see [[MOS:OVERLINK]]). If only the country name is included, it may be written out in full.</ref> |} }} == TemplateData == {{Collapse top|title=[[Wikipedia:TemplateData|TemplateData]] documentation used by [[Wikipedia:VisualEditor|VisualEditor]] and other tools}} {{TemplateData header|noheader=1}} <templatedata> { "description": "An infobox for music genres, describing the genre in its origin, instrumentality and other information", "format": "{{_\n| _________________ = _\n}}\n", "params": { "name": { "label": "Name", "description": "The name of the genre. If foreign, state the English version of the name.", "example": "Alternative music", "type": "string", "required": true }, "native_name": { "label": "Native name", "description": "The native name of the genre, if applicable.", "type": "string" }, "etymology": { "label": "Etymology", "type": "string", "description": "Meaning or derivation of the name." }, "stylistic_origins": { "label": "Stylistic origins", "description": "The genres that stylistically formed the genre, either parents genres or influences.", "example": "{{hlist|[[House music|House]]|[[pop punk]]|[[electropop]]}}", "type": "string", "required": true }, "cultural_origins": { "label": "Cultural origins", "description": "The cultural origins of the genre, with a year and specific location.", "example": "Early 1960s – late 1970s, United Kingdom", "type": "string", "required": true }, "instruments": { "label": "Typical instruments", "description": "The instruments that are popularly associated with the genre", "example": "{{hlist|[[Drums]]|[[vocals]]|[[bass guitar]]}}", "type": "string" }, "derivatives": { "label": "Derivative forms", "description": "Genres that are derivative of or descend from the genre.", "example": "[[Alternative pop]]", "type": "string" }, "subgenres": { "label": "Subgenres", "description": "The subgenres that descend from the genre. Genres should be wikilinked and separated by using commas, {{tl|htlist}} or {{tl|flatlist}}.", "example": "{{hlist|[[Deep house]]|[[electro house]]|[[progressive house]]|[[UK hard house]]}}", "type": "string" }, "fusiongenres": { "label": "Fusion genres", "description": "Genres resulting from the genre mixing with another genre.", "example": "{{hlist|[[Synth-pop]]|[[electropop]]|[[dream pop]]}}", "type": "string" }, "regional_scenes": { "label": "Regional scenes", "description": "Typical locations that house the genre, in terms of regional locations such as countries.", "example": "[[British rock music|United Kingdom]]", "type": "string" }, "local_scenes": { "label": "Local scenes", "description": "Typical locations that house the genre, in terms of cities and more exact locations", "example": "New Orleans, Louisiana", "type": "string" }, "other_topics": { "label": "Other genre topics", "description": "Topics based on the genre specified or stated.", "type": "string" }, "other_names": { "label": "Other names", "description": "Additional and alternative names that the genre is known by. ", "type": "string" }, "bgcolor": { "label": "Background color", "description": "Background for the header.", "example": "crimson", "type": "string" }, "image": { "label": "Image", "description": "Image to use in infobox. Set to only the image name..", "example": "ABBA - TopPop 1974 5.png", "type": "wiki-file-name" }, "image_size": { "label": "Image size", "description": "Should only be specified if the image is smaller than 220 pixels width.", "type": "number" }, "alt": { "label": "Image alt text", "description": "Alt text for the image, for visually impaired and other readers who cannot see the image.", "type": "string" }, "caption": { "label": "Image caption", "description": "Caption for the image.", "type": "string" }, "subgenrelist": { "label": "Subgenres list article", "description": "Title of existing article, which lists the subgenres.", "example": "List of rock genres", "type": "wiki-page-name" }, "current_year": { "label": "Current year genre portal", "description": "Places the link to \"current year in music\" articles at the bottom of the infobox.", "type": "string" } }, "paramOrder": [ "name", "native_name", "etymology", "other_names", "bgcolor", "image", "image_size", "alt", "caption", "stylistic_origins", "cultural_origins", "instruments", "derivatives", "subgenrelist", "subgenres", "fusiongenres", "regional_scenes", "local_scenes", "other_topics", "current_year" ] } </templatedata> {{Collapse bottom}} == Tracking categories == * {{clc|Articles using Template:Infobox music genre with invalid colour combination}} * {{clc|Pages using infobox music genre with unknown parameters}} == Supporting template == * {{tl|Ensure AA contrast ratio}} <includeonly>{{Sandbox other|| <!------------------------------------------------------------------- Categories below here, please; interwikis to Wikidata. --------------------------------------------------------------------> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music Genre]] [[Category:Templates that add a tracking category]] }}</includeonly> cqpruk82wxoj4pkr0fgg5z7w33lkqaq 4956148 4956147 2022-04-16T17:45:33Z en>Solidest 0 current sourced description of [[fusion genre]] state that it has to be a subcategory of both ; templatedata type fixes 4956148 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!------------------------------------------------------------------- Place categories where indicated at the bottom of this page, please; interwikis to Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]). --------------------------------------------------------------------> {{Lua|Module:Infobox|Module:InfoboxImage|Module:Check for unknown parameters}} For more information, see the [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force|WikiProject Music/Music genres task force]]. == Usage == {{Infobox music genre | name = {{{name}}} | native_name = {{{native_name}}} | etymology = {{{etymology|}}} | other_names = {{{other_names}}} | bgcolor = palegoldenrod | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = {{{stylistic_origins}}} | cultural_origins = {{{cultural_origins}}} | instruments = {{{instruments}}} | derivatives = {{{derivatives}}} | subgenrelist = | subgenres = {{{subgenres}}} | fusiongenres = {{{fusiongenres}}} | regional_scenes = {{{regional_scenes}}} | local_scenes = {{{local_scenes}}} | other_topics = {{{other_topics}}} | current_year = yes }} <pre style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | native_name = | etymology = | other_names = | bgcolor = | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | derivatives = | subgenres = | subgenrelist = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = | footnotes = | current_year = }} </pre> {{clear}} '''Example'''<p>For an example of this template filled out, see [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force/Infobox|WikiProject Music/Music genres task force/Infobox]].</p> == Parameters == === name === The most used name of the genre. === native_name === The name in the local language where the genre comes from. : If more than one name listed, separate them using {{tl|plainlist}}. === native_name_lang === [[List of ISO 639-2 codes|ISO 639-2 code]] for the listed native names, e.g. <code>fre</code> for French. : If more than one, use {{tl|lang}} in {{Para|native_name}} instead. === etymology === Meaning or derivation of the name, e.g. <code><nowiki>[[Italian language|Italian]] for "slow violent"</nowiki></code>. === other_names === Additional and alternative names that the genre is known by. : Use with discretion; discuss on talk before engaging in potentially confusing scenarios like [[progressive rock]]/[[progressive pop]] or [[electropop]]/[[synth-pop]]. For multiple entries, see notes{{r|hlist}}. === bgcolor === Colour used for the headings' backgrounds. : Use only colours listed on [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force/Colours|WikiProject Music/Music genres task force/Colours]]. Direct subgenre should adopt the colour of its parent. Colour for fusion genres should be set based on the dominating parent genre. === image === An image that would best supplement the described genre, usually photos of genre pioneers or most notable acts are used. : Images should be sufficiently clear for display at 220 pixels' width. Set to only the image name, e.g. <code>Example.png</code>, not <code>Image:Example.png</code> or <code><nowiki>[[File:Example.png|200px|abc]]</nowiki></code>. ;image_size : For size adjustments additional parameter {{Para|image_size}} can be used, the width should be entered in pixels without "px". For example, use <code>260</code> so the image would be fully embedded in the template. === alt === Alt text for the image, for visually impaired and other readers who cannot see the image. : The optional field when the caption is not enough to describe the image. See [[WP:ALT]]. === caption === Caption for the image to be displayed under the image. === stylistic_origins === List of genres, musical and cultural roots that influenced the emergence of the described genre. : For general rules on genres listing, see [[#subgenres]] section. === cultural_origins === The year (or time period) and the geographical location of the genre's origins, e.g. <code><nowiki>Early-to-mid 1980s, [[Berlin]], Germany</nowiki></code> or <code><nowiki>Early 19th century, [[Mumbai]] region, India</nowiki></code>. : See notes{{r|location}} for location details, and notes{{r|hlist}} for multiple entries. === instruments === List of musical instruments that are typical for the genre. : For multiple entries, see notes{{r|hlist}}. === derivatives === List of influenced genres that use some of the elements inherent to the genre without being a child genre or subcategory. : For general rules on genres listing, see [[#subgenres]] section. === subgenres === List of child genres that share characteristics with the described genre and fall within its subcategory. : When listing genres, aim for specificity and explicit detailing (e.g. <code><nowiki>[[Deep house]]</nowiki></code> rather than <code><nowiki>[[House music|House]]</nowiki></code> or <code><nowiki>[[Electronic dance music|EDM]]</nowiki></code> ). Genres should be separated by using commas, {{tl|flatlist}} or {{tl|hlist}}.{{r|hlist}} Genres should be wikilinked. Use piped links where needed, for example: <code><nowiki>[[Pop music|Pop]], [[Rock music|rock]]</nowiki></code>. Most genres are not proper nouns and should not be capitalized. However, the first word in a list of multiple genres should be capitalized. Genres that are sourced in the article itself do not require a source in the infobox, but sometimes it can be useful to have the source listed again anyway, to help prevent edit warring. A hidden comment such as <code><nowiki><!-- genres listed here are sourced in the article text --></nowiki></code> can also be used to this end if needed. For multiple entries, see notes{{r|hlist}}. === subgenerelist === Article containing the complete list of subgenres for the described genre. : Place only existing list articles, without square brackets, e.g. <code>List of rock genres</code>. The list dedicated to the parent genre of the described genre should not be placed here, even if described genre is mentioned in the list as a subgenre. === fusiongenres === List of [[Music_genre#Subtypes|fusion genres]] that have additional parent genres, being a subcategory of both. : For general rules on genres listing, see [[#subgenres]] section. === regional_scenes === Articles specializing in regional variants of the described genre, established within the countries or large regions, e.g. [[British rock]] or [[American pop]]. : Articles should be pipelinked as <code><nowiki>[[British rock|Britain]]</nowiki></code> and <code><nowiki>[[American rock|United States]]</nowiki></code>. See notes{{r|location}} for location details, and notes{{r|hlist}} for multiple entries. The list should not contain links redirecting to articles about the countries themselves, if the genre has well-known scenes without articles, it is better to leave them unlinked. Specific subgenres which have names derived out of country names should not be included here, e.g. [[Dutch house]], because the genre is not equivalent to "any house music of the Netherlands". The same goes for articles on time periods or specific parts of the scene, e.g. [[Early Norwegian black metal scene]]), as it's not covering black metal scene of Norway generally. === local_scenes === Articles specializing in local scenes related to the genre, mostly existing within the cities, or small regions within a country, e.g. [[Madchester]] or [[The Scene That Celebrates Itself]]. : The list should contain the original names of the scenes, i.e. there's no need to pipelink scene names with city names. Direct links to the cities or region articles should not be placed here, use unlinked text. For multiple entries, see Notes{{r|hlist}} for details. === other_topics === Related articles which did not fall into the categories above, or other articles closely related to the genre, including lists, dedicated to the genre. : For multiple entries, see notes{{r|hlist}}. Articles dedicated to musical artists usually should not be placed here. === footnotes === Collects all used notes into a numbered list. : Used in pair with {{tl|efn}} in the template, displays list of notes via {{tl|notelist}}. To use, place <code><nowiki>{{notelist}}</nowiki></code> in the field. === current_year === Places the link to [[{{CURRENTYEAR}} in music]] articles at the bottom of the infobox, dedicated to very few specific genres. : Set <code>yes</code> to include such links. Link will update automatically for new years, once the "<new year> in <genre>" article has been written. If no article has been written for the old year nor the new year, it will redlink the new year's article to encourage its creation. Has two optional further parameters: ; current_year_title The "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" function assumes that the current page's title is the genre's name, i.e., if you use this on [[classical music]], it will link to "{{CURRENTYEAR}} in classical music"). If that is not the case, use this parameter to specify the genre's name. The annual-update feature will work just the same. ; current_year_override This overrides the whole parameter, for if the desired article uses some unusual title formulation (e.g. "2010s in classical music"). If this parameter is used, the link will '''''not''''' update for new years. == Notes == {{reflist |refs= <ref name="hlist">For short horizontal lists of two or three items, comma separators are acceptable, but for longer lists the use of {{tl|flatlist}} or {{tl|hlist}} is preferred as they offer a benefit to users of screen readers. Don't use other list templates or {{tag|br|s}} tags for reasons of [[Wikipedia:Manual of Style/Accessibility#Vertical lists|accessibility]].</ref> <ref name="location">As per [[Wikipedia talk:WikiProject Music/Archive 39#Naming countries in infoboxes|RfC "Naming countries in infoboxes"]]: When identifying a location, city or region in the United States or United Kingdom, the preferred approach is to use the country abbreviations allowed by [[MOS:ACRO]], such as "Portsmouth, New Hampshire, US" and "Cardiff, Wales, UK", rather than spelling out the full country name. Avoid using abbreviations for states or provinces in all nations. {{xt|New Hampshire}} rather than {{!xt|NH}}, {{xt|New South Wales}} rather than {{!xt|NSW}}, or {{xt|British Columbia}} rather than {{!xt|BC}} (see [[MOS:POSTABBR]]). Cities such as New York City and London may be rendered as "New York City, U.S." and "London, UK" or simply "New York City" and "London". Also, these should not be linked when the context makes it clear (see [[MOS:OVERLINK]]). If only the country name is included, it may be written out in full.</ref> |} }} == TemplateData == {{Collapse top|title=[[Wikipedia:TemplateData|TemplateData]] documentation used by [[Wikipedia:VisualEditor|VisualEditor]] and other tools}} {{TemplateData header|noheader=1}} <templatedata> { "description": "An infobox for music genres, describing the genre in its origin, instrumentality and other information", "format": "{{_\n| _________________ = _\n}}\n", "params": { "name": { "label": "Name", "description": "The name of the genre. If foreign, state the English version of the name.", "example": "Alternative music", "type": "string", "required": true }, "native_name": { "label": "Native name", "description": "The native name of the genre, if applicable.", "type": "string", "example": "{{lang|fr|Nom français}}" }, "etymology": { "label": "Etymology", "type": "string", "description": "Meaning or derivation of the name." }, "stylistic_origins": { "label": "Stylistic origins", "description": "The genres that stylistically formed the genre, either parents genres or influences.", "example": "{{hlist|[[House music|House]]|[[pop punk]]|[[electropop]]}}", "type": "string", "required": true }, "cultural_origins": { "label": "Cultural origins", "description": "The cultural origins of the genre, with a year and specific location.", "example": "Early 1960s – late 1970s, United Kingdom", "type": "string", "required": true }, "instruments": { "label": "Typical instruments", "description": "The instruments that are popularly associated with the genre", "example": "{{hlist|[[Drums]]|[[vocals]]|[[bass guitar]]}}", "type": "string" }, "derivatives": { "label": "Derivative forms", "description": "Genres that are derivative of or descend from the genre.", "example": "[[Alternative pop]]", "type": "string" }, "subgenres": { "label": "Subgenres", "description": "The subgenres that descend from the genre. Genres should be wikilinked and separated by using commas, {{tl|htlist}} or {{tl|flatlist}}.", "example": "{{hlist|[[Deep house]]|[[electro house]]|[[progressive house]]|[[UK hard house]]}}", "type": "string" }, "fusiongenres": { "label": "Fusion genres", "description": "Genres resulting from the genre mixing with another genre, i.e. subgenres of two fused genres.", "example": "{{hlist|[[Synth-pop]]|[[electropop]]|[[dream pop]]}}", "type": "string" }, "regional_scenes": { "label": "Regional scenes", "description": "Typical locations that house the genre, in terms of regional locations such as countries.", "example": "[[British rock music|United Kingdom]]", "type": "string" }, "local_scenes": { "label": "Local scenes", "description": "Typical locations that house the genre, in terms of cities and more exact locations", "example": "New Orleans, Louisiana", "type": "string" }, "other_topics": { "label": "Other genre topics", "description": "Topics based on the genre specified or stated.", "type": "string" }, "other_names": { "label": "Other names", "description": "Additional and alternative names that the genre is known by. ", "type": "string" }, "bgcolor": { "label": "Background color", "description": "Background for the header.", "example": "crimson", "type": "line" }, "image": { "label": "Image", "description": "Image to use in infobox. Set to only the image name..", "example": "ABBA - TopPop 1974 5.png", "type": "wiki-file-name" }, "image_size": { "label": "Image size", "description": "Should only be specified if the image is smaller than 220 pixels width.", "type": "number" }, "alt": { "label": "Image alt text", "description": "Alt text for the image, for visually impaired and other readers who cannot see the image.", "type": "line" }, "caption": { "label": "Image caption", "description": "Caption for the image.", "type": "string" }, "subgenrelist": { "label": "Subgenres list article", "description": "Title of existing article, which lists the subgenres.", "example": "List of rock genres", "type": "wiki-page-name" }, "current_year": { "label": "Current year genre portal", "description": "Places the link to \"current year in music\" articles at the bottom of the infobox.", "type": "line", "autovalue": "yes" } }, "paramOrder": [ "name", "native_name", "etymology", "other_names", "bgcolor", "image", "image_size", "alt", "caption", "stylistic_origins", "cultural_origins", "instruments", "derivatives", "subgenrelist", "subgenres", "fusiongenres", "regional_scenes", "local_scenes", "other_topics", "current_year" ] } </templatedata> {{Collapse bottom}} == Tracking categories == * {{clc|Articles using Template:Infobox music genre with invalid colour combination}} * {{clc|Pages using infobox music genre with unknown parameters}} == Supporting template == * {{tl|Ensure AA contrast ratio}} <includeonly>{{Sandbox other|| <!------------------------------------------------------------------- Categories below here, please; interwikis to Wikidata. --------------------------------------------------------------------> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music Genre]] [[Category:Templates that add a tracking category]] }}</includeonly> bbzk3jmw4zxn6md0bm47ra0c9k1vuui 4956149 4956148 2022-05-21T17:30:55Z en>Terasail 0 Remove "bgcolor" from documentation after removal from the main template 4956149 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!------------------------------------------------------------------- Place categories where indicated at the bottom of this page, please; interwikis to Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]). --------------------------------------------------------------------> {{Lua|Module:Infobox|Module:InfoboxImage|Module:Check for unknown parameters}} For more information, see the [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force|WikiProject Music/Music genres task force]]. == Usage == {{Infobox music genre | name = {{{name}}} | native_name = {{{native_name}}} | etymology = {{{etymology|}}} | other_names = {{{other_names}}} | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = {{{stylistic_origins}}} | cultural_origins = {{{cultural_origins}}} | instruments = {{{instruments}}} | derivatives = {{{derivatives}}} | subgenrelist = | subgenres = {{{subgenres}}} | fusiongenres = {{{fusiongenres}}} | regional_scenes = {{{regional_scenes}}} | local_scenes = {{{local_scenes}}} | other_topics = {{{other_topics}}} | current_year = yes }} <pre style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | native_name = | etymology = | other_names = | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | derivatives = | subgenres = | subgenrelist = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = | footnotes = | current_year = }} </pre> {{clear}} '''Example'''<p>For an example of this template filled out, see [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force/Infobox|WikiProject Music/Music genres task force/Infobox]].</p> == Parameters == === name === The most used name of the genre. === native_name === The name in the local language where the genre comes from. : If more than one name listed, separate them using {{tl|plainlist}}. === native_name_lang === [[List of ISO 639-2 codes|ISO 639-2 code]] for the listed native names, e.g. <code>fre</code> for French. : If more than one, use {{tl|lang}} in {{Para|native_name}} instead. === etymology === Meaning or derivation of the name, e.g. <code><nowiki>[[Italian language|Italian]] for "slow violent"</nowiki></code>. === other_names === Additional and alternative names that the genre is known by. : Use with discretion; discuss on talk before engaging in potentially confusing scenarios like [[progressive rock]]/[[progressive pop]] or [[electropop]]/[[synth-pop]]. For multiple entries, see notes{{r|hlist}}. === image === An image that would best supplement the described genre, usually photos of genre pioneers or most notable acts are used. : Images should be sufficiently clear for display at 220 pixels' width. Set to only the image name, e.g. <code>Example.png</code>, not <code>Image:Example.png</code> or <code><nowiki>[[File:Example.png|200px|abc]]</nowiki></code>. ;image_size : For size adjustments additional parameter {{Para|image_size}} can be used, the width should be entered in pixels without "px". For example, use <code>260</code> so the image would be fully embedded in the template. === alt === Alt text for the image, for visually impaired and other readers who cannot see the image. : The optional field when the caption is not enough to describe the image. See [[WP:ALT]]. === caption === Caption for the image to be displayed under the image. === stylistic_origins === List of genres, musical and cultural roots that influenced the emergence of the described genre. : For general rules on genres listing, see [[#subgenres]] section. === cultural_origins === The year (or time period) and the geographical location of the genre's origins, e.g. <code><nowiki>Early-to-mid 1980s, [[Berlin]], Germany</nowiki></code> or <code><nowiki>Early 19th century, [[Mumbai]] region, India</nowiki></code>. : See notes{{r|location}} for location details, and notes{{r|hlist}} for multiple entries. === instruments === List of musical instruments that are typical for the genre. : For multiple entries, see notes{{r|hlist}}. === derivatives === List of influenced genres that use some of the elements inherent to the genre without being a child genre or subcategory. : For general rules on genres listing, see [[#subgenres]] section. === subgenres === List of child genres that share characteristics with the described genre and fall within its subcategory. : When listing genres, aim for specificity and explicit detailing (e.g. <code><nowiki>[[Deep house]]</nowiki></code> rather than <code><nowiki>[[House music|House]]</nowiki></code> or <code><nowiki>[[Electronic dance music|EDM]]</nowiki></code> ). Genres should be separated by using commas, {{tl|flatlist}} or {{tl|hlist}}.{{r|hlist}} Genres should be wikilinked. Use piped links where needed, for example: <code><nowiki>[[Pop music|Pop]], [[Rock music|rock]]</nowiki></code>. Most genres are not proper nouns and should not be capitalized. However, the first word in a list of multiple genres should be capitalized. Genres that are sourced in the article itself do not require a source in the infobox, but sometimes it can be useful to have the source listed again anyway, to help prevent edit warring. A hidden comment such as <code><nowiki><!-- genres listed here are sourced in the article text --></nowiki></code> can also be used to this end if needed. For multiple entries, see notes{{r|hlist}}. === subgenerelist === Article containing the complete list of subgenres for the described genre. : Place only existing list articles, without square brackets, e.g. <code>List of rock genres</code>. The list dedicated to the parent genre of the described genre should not be placed here, even if described genre is mentioned in the list as a subgenre. === fusiongenres === List of [[Music_genre#Subtypes|fusion genres]] that have additional parent genres, being a subcategory of both. : For general rules on genres listing, see [[#subgenres]] section. === regional_scenes === Articles specializing in regional variants of the described genre, established within the countries or large regions, e.g. [[British rock]] or [[American pop]]. : Articles should be pipelinked as <code><nowiki>[[British rock|Britain]]</nowiki></code> and <code><nowiki>[[American rock|United States]]</nowiki></code>. See notes{{r|location}} for location details, and notes{{r|hlist}} for multiple entries. The list should not contain links redirecting to articles about the countries themselves, if the genre has well-known scenes without articles, it is better to leave them unlinked. Specific subgenres which have names derived out of country names should not be included here, e.g. [[Dutch house]], because the genre is not equivalent to "any house music of the Netherlands". The same goes for articles on time periods or specific parts of the scene, e.g. [[Early Norwegian black metal scene]]), as it's not covering black metal scene of Norway generally. === local_scenes === Articles specializing in local scenes related to the genre, mostly existing within the cities, or small regions within a country, e.g. [[Madchester]] or [[The Scene That Celebrates Itself]]. : The list should contain the original names of the scenes, i.e. there's no need to pipelink scene names with city names. Direct links to the cities or region articles should not be placed here, use unlinked text. For multiple entries, see Notes{{r|hlist}} for details. === other_topics === Related articles which did not fall into the categories above, or other articles closely related to the genre, including lists, dedicated to the genre. : For multiple entries, see notes{{r|hlist}}. Articles dedicated to musical artists usually should not be placed here. === footnotes === Collects all used notes into a numbered list. : Used in pair with {{tl|efn}} in the template, displays list of notes via {{tl|notelist}}. To use, place <code><nowiki>{{notelist}}</nowiki></code> in the field. === current_year === Places the link to [[{{CURRENTYEAR}} in music]] articles at the bottom of the infobox, dedicated to very few specific genres. : Set <code>yes</code> to include such links. Link will update automatically for new years, once the "<new year> in <genre>" article has been written. If no article has been written for the old year nor the new year, it will redlink the new year's article to encourage its creation. Has two optional further parameters: ; current_year_title The "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" function assumes that the current page's title is the genre's name, i.e., if you use this on [[classical music]], it will link to "{{CURRENTYEAR}} in classical music"). If that is not the case, use this parameter to specify the genre's name. The annual-update feature will work just the same. ; current_year_override This overrides the whole parameter, for if the desired article uses some unusual title formulation (e.g. "2010s in classical music"). If this parameter is used, the link will '''''not''''' update for new years. == Notes == {{reflist |refs= <ref name="hlist">For short horizontal lists of two or three items, comma separators are acceptable, but for longer lists the use of {{tl|flatlist}} or {{tl|hlist}} is preferred as they offer a benefit to users of screen readers. Don't use other list templates or {{tag|br|s}} tags for reasons of [[Wikipedia:Manual of Style/Accessibility#Vertical lists|accessibility]].</ref> <ref name="location">As per [[Wikipedia talk:WikiProject Music/Archive 39#Naming countries in infoboxes|RfC "Naming countries in infoboxes"]]: When identifying a location, city or region in the United States or United Kingdom, the preferred approach is to use the country abbreviations allowed by [[MOS:ACRO]], such as "Portsmouth, New Hampshire, US" and "Cardiff, Wales, UK", rather than spelling out the full country name. Avoid using abbreviations for states or provinces in all nations. {{xt|New Hampshire}} rather than {{!xt|NH}}, {{xt|New South Wales}} rather than {{!xt|NSW}}, or {{xt|British Columbia}} rather than {{!xt|BC}} (see [[MOS:POSTABBR]]). Cities such as New York City and London may be rendered as "New York City, U.S." and "London, UK" or simply "New York City" and "London". Also, these should not be linked when the context makes it clear (see [[MOS:OVERLINK]]). If only the country name is included, it may be written out in full.</ref> |} }} == TemplateData == {{Collapse top|title=[[Wikipedia:TemplateData|TemplateData]] documentation used by [[Wikipedia:VisualEditor|VisualEditor]] and other tools}} {{TemplateData header|noheader=1}} <templatedata> { "description": "An infobox for music genres, describing the genre in its origin, instrumentality and other information", "format": "{{_\n| _________________ = _\n}}\n", "params": { "name": { "label": "Name", "description": "The name of the genre. If foreign, state the English version of the name.", "example": "Alternative music", "type": "string", "required": true }, "native_name": { "label": "Native name", "description": "The native name of the genre, if applicable.", "type": "string", "example": "{{lang|fr|Nom français}}" }, "etymology": { "label": "Etymology", "type": "string", "description": "Meaning or derivation of the name." }, "stylistic_origins": { "label": "Stylistic origins", "description": "The genres that stylistically formed the genre, either parents genres or influences.", "example": "{{hlist|[[House music|House]]|[[pop punk]]|[[electropop]]}}", "type": "string", "required": true }, "cultural_origins": { "label": "Cultural origins", "description": "The cultural origins of the genre, with a year and specific location.", "example": "Early 1960s – late 1970s, United Kingdom", "type": "string", "required": true }, "instruments": { "label": "Typical instruments", "description": "The instruments that are popularly associated with the genre", "example": "{{hlist|[[Drums]]|[[vocals]]|[[bass guitar]]}}", "type": "string" }, "derivatives": { "label": "Derivative forms", "description": "Genres that are derivative of or descend from the genre.", "example": "[[Alternative pop]]", "type": "string" }, "subgenres": { "label": "Subgenres", "description": "The subgenres that descend from the genre. Genres should be wikilinked and separated by using commas, {{tl|htlist}} or {{tl|flatlist}}.", "example": "{{hlist|[[Deep house]]|[[electro house]]|[[progressive house]]|[[UK hard house]]}}", "type": "string" }, "fusiongenres": { "label": "Fusion genres", "description": "Genres resulting from the genre mixing with another genre, i.e. subgenres of two fused genres.", "example": "{{hlist|[[Synth-pop]]|[[electropop]]|[[dream pop]]}}", "type": "string" }, "regional_scenes": { "label": "Regional scenes", "description": "Typical locations that house the genre, in terms of regional locations such as countries.", "example": "[[British rock music|United Kingdom]]", "type": "string" }, "local_scenes": { "label": "Local scenes", "description": "Typical locations that house the genre, in terms of cities and more exact locations", "example": "New Orleans, Louisiana", "type": "string" }, "other_topics": { "label": "Other genre topics", "description": "Topics based on the genre specified or stated.", "type": "string" }, "other_names": { "label": "Other names", "description": "Additional and alternative names that the genre is known by. ", "type": "string" }, "image": { "label": "Image", "description": "Image to use in infobox. Set to only the image name..", "example": "ABBA - TopPop 1974 5.png", "type": "wiki-file-name" }, "image_size": { "label": "Image size", "description": "Should only be specified if the image is smaller than 220 pixels width.", "type": "number" }, "alt": { "label": "Image alt text", "description": "Alt text for the image, for visually impaired and other readers who cannot see the image.", "type": "line" }, "caption": { "label": "Image caption", "description": "Caption for the image.", "type": "string" }, "subgenrelist": { "label": "Subgenres list article", "description": "Title of existing article, which lists the subgenres.", "example": "List of rock genres", "type": "wiki-page-name" }, "current_year": { "label": "Current year genre portal", "description": "Places the link to \"current year in music\" articles at the bottom of the infobox.", "type": "line", "autovalue": "yes" } }, "paramOrder": [ "name", "native_name", "etymology", "other_names", "image", "image_size", "alt", "caption", "stylistic_origins", "cultural_origins", "instruments", "derivatives", "subgenrelist", "subgenres", "fusiongenres", "regional_scenes", "local_scenes", "other_topics", "current_year" ] } </templatedata> {{Collapse bottom}} == Tracking categories == * {{clc|Articles using Template:Infobox music genre with invalid colour combination}} * {{clc|Pages using infobox music genre with unknown parameters}} <includeonly>{{Sandbox other|| <!------------------------------------------------------------------- Categories below here, please; interwikis to Wikidata. --------------------------------------------------------------------> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music Genre]] [[Category:Templates that add a tracking category]] }}</includeonly> ihvco6pby2m8zwf4lndv0jvrqcluqm5 4956150 4956149 2022-05-24T15:16:16Z en>Solidest 0 4956150 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!------------------------------------------------------------------- Place categories where indicated at the bottom of this page, please; interwikis to Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]). --------------------------------------------------------------------> {{Lua|Module:Infobox|Module:InfoboxImage|Module:Check for unknown parameters}} For more information, see the [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force|WikiProject Music/Music genres task force]]. {{Parameter names example|name|native_name|etymology|other_names|image|image_size|alt|caption|stylistic_origins|cultural_origins|instruments|derivatives|subgenrelist|subgenres|fusiongenres|regional_scenes|local_scenes|other_topics|current_year=yes}} == Usage == <pre style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | native_name = | etymology = | other_names = | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | derivatives = | subgenres = | subgenrelist = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = | footnotes = | current_year = }} </pre> {{clear}} '''Example'''<p>For an example of this template filled out, see [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force/Infobox|WikiProject Music/Music genres task force/Infobox]].</p> == Parameters == === name === The most used name of the genre. === native_name === The name in the local language where the genre comes from. : If more than one name listed, separate them using {{tl|plainlist}}. === native_name_lang === [[List of ISO 639-2 codes|ISO 639-2 code]] for the listed native names, e.g. <code>fre</code> for French. : If more than one, use {{tl|lang}} in {{Para|native_name}} instead. === etymology === Meaning or derivation of the name, e.g. <code><nowiki>[[Italian language|Italian]] for "slow violent"</nowiki></code>. === other_names === Additional and alternative names that the genre is known by. : Use with discretion; discuss on talk before engaging in potentially confusing scenarios like [[progressive rock]]/[[progressive pop]] or [[electropop]]/[[synth-pop]]. For multiple entries, see notes{{r|hlist}}. === image === An image that would best supplement the described genre, usually photos of genre pioneers or most notable acts are used. : Images should be sufficiently clear for display at 220 pixels' width. Set to only the image name, e.g. <code>Example.png</code>, not <code>Image:Example.png</code> or <code><nowiki>[[File:Example.png|200px|abc]]</nowiki></code>. ;image_size : For size adjustments additional parameter {{Para|image_size}} can be used, the width should be entered in pixels without "px". For example, use <code>260</code> so the image would be fully embedded in the template. === alt === Alt text for the image, for visually impaired and other readers who cannot see the image. : The optional field when the caption is not enough to describe the image. See [[WP:ALT]]. === caption === Caption for the image to be displayed under the image. === stylistic_origins === List of genres, musical and cultural roots that influenced the emergence of the described genre. : For general rules on genres listing, see [[#subgenres]] section. === cultural_origins === The year (or time period) and the geographical location of the genre's origins, e.g. <code><nowiki>Early-to-mid 1980s, [[Berlin]], Germany</nowiki></code> or <code><nowiki>Early 19th century, [[Mumbai]] region, India</nowiki></code>. : See notes{{r|location}} for location details, and notes{{r|hlist}} for multiple entries. === instruments === List of musical instruments that are typical for the genre. : For multiple entries, see notes{{r|hlist}}. === derivatives === List of influenced genres that use some of the elements inherent to the genre without being a child genre or subcategory. : For general rules on genres listing, see [[#subgenres]] section. === subgenres === List of child genres that share characteristics with the described genre and fall within its subcategory. : When listing genres, aim for specificity and explicit detailing (e.g. <code><nowiki>[[Deep house]]</nowiki></code> rather than <code><nowiki>[[House music|House]]</nowiki></code> or <code><nowiki>[[Electronic dance music|EDM]]</nowiki></code> ). Genres should be separated by using commas, {{tl|flatlist}} or {{tl|hlist}}.{{r|hlist}} Genres should be wikilinked. Use piped links where needed, for example: <code><nowiki>[[Pop music|Pop]], [[Rock music|rock]]</nowiki></code>. Most genres are not proper nouns and should not be capitalized. However, the first word in a list of multiple genres should be capitalized. Genres that are sourced in the article itself do not require a source in the infobox, but sometimes it can be useful to have the source listed again anyway, to help prevent edit warring. A hidden comment such as <code><nowiki><!-- genres listed here are sourced in the article text --></nowiki></code> can also be used to this end if needed. For multiple entries, see notes{{r|hlist}}. === subgenerelist === Article containing the complete list of subgenres for the described genre. : Place only existing list articles, without square brackets, e.g. <code>List of rock genres</code>. The list dedicated to the parent genre of the described genre should not be placed here, even if described genre is mentioned in the list as a subgenre. === fusiongenres === List of [[Music_genre#Subtypes|fusion genres]] that have additional parent genres, being a subcategory of both. : For general rules on genres listing, see [[#subgenres]] section. === regional_scenes === Articles specializing in regional variants of the described genre, established within the countries or large regions, e.g. [[British rock]] or [[American pop]]. : Articles should be pipelinked as <code><nowiki>[[British rock|Britain]]</nowiki></code> and <code><nowiki>[[American rock|United States]]</nowiki></code>. See notes{{r|location}} for location details, and notes{{r|hlist}} for multiple entries. The list should not contain links redirecting to articles about the countries themselves, if the genre has well-known scenes without articles, it is better to leave them unlinked. Specific subgenres which have names derived out of country names should not be included here, e.g. [[Dutch house]], because the genre is not equivalent to "any house music of the Netherlands". The same goes for articles on time periods or specific parts of the scene, e.g. [[Early Norwegian black metal scene]]), as it's not covering black metal scene of Norway generally. === local_scenes === Articles specializing in local scenes related to the genre, mostly existing within the cities, or small regions within a country, e.g. [[Madchester]] or [[The Scene That Celebrates Itself]]. : The list should contain the original names of the scenes, i.e. there's no need to pipelink scene names with city names. Direct links to the cities or region articles should not be placed here, use unlinked text. For multiple entries, see Notes{{r|hlist}} for details. === other_topics === Related articles which did not fall into the categories above, or other articles closely related to the genre, including lists, dedicated to the genre. : For multiple entries, see notes{{r|hlist}}. Articles dedicated to musical artists usually should not be placed here. === footnotes === Collects all used notes into a numbered list. : Used in pair with {{tl|efn}} in the template, displays list of notes via {{tl|notelist}}. To use, place <code><nowiki>{{notelist}}</nowiki></code> in the field. === current_year === Places the link to [[{{CURRENTYEAR}} in music]] articles at the bottom of the infobox, dedicated to very few specific genres. : Set <code>yes</code> to include such links. Link will update automatically for new years, once the "<new year> in <genre>" article has been written. If no article has been written for the old year nor the new year, it will redlink the new year's article to encourage its creation. Has two optional further parameters: ; current_year_title The "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" function assumes that the current page's title is the genre's name, i.e., if you use this on [[classical music]], it will link to "{{CURRENTYEAR}} in classical music"). If that is not the case, use this parameter to specify the genre's name. The annual-update feature will work just the same. ; current_year_override This overrides the whole parameter, for if the desired article uses some unusual title formulation (e.g. "2010s in classical music"). If this parameter is used, the link will '''''not''''' update for new years. == Notes == {{reflist |refs= <ref name="hlist">For short horizontal lists of two or three items, comma separators are acceptable, but for longer lists the use of {{tl|flatlist}} or {{tl|hlist}} is preferred as they offer a benefit to users of screen readers. Don't use other list templates or {{tag|br|s}} tags for reasons of [[Wikipedia:Manual of Style/Accessibility#Vertical lists|accessibility]].</ref> <ref name="location">As per [[Wikipedia talk:WikiProject Music/Archive 39#Naming countries in infoboxes|RfC "Naming countries in infoboxes"]]: When identifying a location, city or region in the United States or United Kingdom, the preferred approach is to use the country abbreviations allowed by [[MOS:ACRO]], such as "Portsmouth, New Hampshire, US" and "Cardiff, Wales, UK", rather than spelling out the full country name. Avoid using abbreviations for states or provinces in all nations. {{xt|New Hampshire}} rather than {{!xt|NH}}, {{xt|New South Wales}} rather than {{!xt|NSW}}, or {{xt|British Columbia}} rather than {{!xt|BC}} (see [[MOS:POSTABBR]]). Cities such as New York City and London may be rendered as "New York City, U.S." and "London, UK" or simply "New York City" and "London". Also, these should not be linked when the context makes it clear (see [[MOS:OVERLINK]]). If only the country name is included, it may be written out in full.</ref> |} }} == TemplateData == {{Collapse top|title=[[Wikipedia:TemplateData|TemplateData]] documentation used by [[Wikipedia:VisualEditor|VisualEditor]] and other tools}} {{TemplateData header|noheader=1}} <templatedata> { "description": "An infobox for music genres, describing the genre in its origin, instrumentality and other information", "format": "{{_\n| _________________ = _\n}}\n", "params": { "name": { "label": "Name", "description": "The name of the genre. If foreign, state the English version of the name.", "example": "Alternative music", "type": "string", "required": true }, "native_name": { "label": "Native name", "description": "The native name of the genre, if applicable.", "type": "string", "example": "{{lang|fr|Nom français}}" }, "etymology": { "label": "Etymology", "type": "string", "description": "Meaning or derivation of the name." }, "stylistic_origins": { "label": "Stylistic origins", "description": "The genres that stylistically formed the genre, either parents genres or influences.", "example": "{{hlist|[[House music|House]]|[[pop punk]]|[[electropop]]}}", "type": "string", "required": true }, "cultural_origins": { "label": "Cultural origins", "description": "The cultural origins of the genre, with a year and specific location.", "example": "Early 1960s – late 1970s, United Kingdom", "type": "string", "required": true }, "instruments": { "label": "Typical instruments", "description": "The instruments that are popularly associated with the genre", "example": "{{hlist|[[Drums]]|[[vocals]]|[[bass guitar]]}}", "type": "string" }, "derivatives": { "label": "Derivative forms", "description": "Genres that are derivative of or descend from the genre.", "example": "[[Alternative pop]]", "type": "string" }, "subgenres": { "label": "Subgenres", "description": "The subgenres that descend from the genre. Genres should be wikilinked and separated by using commas, {{tl|htlist}} or {{tl|flatlist}}.", "example": "{{hlist|[[Deep house]]|[[electro house]]|[[progressive house]]|[[UK hard house]]}}", "type": "string" }, "fusiongenres": { "label": "Fusion genres", "description": "Genres resulting from the genre mixing with another genre, i.e. subgenres of two fused genres.", "example": "{{hlist|[[Synth-pop]]|[[electropop]]|[[dream pop]]}}", "type": "string" }, "regional_scenes": { "label": "Regional scenes", "description": "Typical locations that house the genre, in terms of regional locations such as countries.", "example": "[[British rock music|United Kingdom]]", "type": "string" }, "local_scenes": { "label": "Local scenes", "description": "Typical locations that house the genre, in terms of cities and more exact locations", "example": "New Orleans, Louisiana", "type": "string" }, "other_topics": { "label": "Other genre topics", "description": "Topics based on the genre specified or stated.", "type": "string" }, "other_names": { "label": "Other names", "description": "Additional and alternative names that the genre is known by. ", "type": "string" }, "image": { "label": "Image", "description": "Image to use in infobox. Set to only the image name..", "example": "ABBA - TopPop 1974 5.png", "type": "wiki-file-name" }, "image_size": { "label": "Image size", "description": "Should only be specified if the image is smaller than 220 pixels width.", "type": "number" }, "alt": { "label": "Image alt text", "description": "Alt text for the image, for visually impaired and other readers who cannot see the image.", "type": "line" }, "caption": { "label": "Image caption", "description": "Caption for the image.", "type": "string" }, "subgenrelist": { "label": "Subgenres list article", "description": "Title of existing article, which lists the subgenres.", "example": "List of rock genres", "type": "wiki-page-name" }, "current_year": { "label": "Current year genre portal", "description": "Places the link to \"current year in music\" articles at the bottom of the infobox.", "type": "line", "autovalue": "yes" } }, "paramOrder": [ "name", "native_name", "etymology", "other_names", "image", "image_size", "alt", "caption", "stylistic_origins", "cultural_origins", "instruments", "derivatives", "subgenrelist", "subgenres", "fusiongenres", "regional_scenes", "local_scenes", "other_topics", "current_year" ] } </templatedata> {{Collapse bottom}} == Tracking categories == * {{clc|Articles using Template:Infobox music genre with invalid colour combination}} * {{clc|Pages using infobox music genre with unknown parameters}} <includeonly>{{Sandbox other|| <!------------------------------------------------------------------- Categories below here, please; interwikis to Wikidata. --------------------------------------------------------------------> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music Genre]] [[Category:Templates that add a tracking category]] }}</includeonly> b0ir2lebie9pdlec12diexnh36zxwpr 4956151 4956150 2022-05-24T16:03:22Z en>Solidest 0 4956151 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!------------------------------------------------------------------- Place categories where indicated at the bottom of this page, please; interwikis to Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]). --------------------------------------------------------------------> {{Lua|Module:Infobox|Module:InfoboxImage|Module:Check for unknown parameters}} For more information, see the [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force|WikiProject Music/Music genres task force]]. == Usage == {{Parameter names example|name|native_name|etymology|other_names|image|image_size|alt|caption|stylistic_origins|cultural_origins|instruments|derivatives|subgenrelist|subgenres|fusiongenres|regional_scenes|local_scenes|other_topics|current_year=yes}} <pre style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | native_name = | etymology = | other_names = | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | derivatives = | subgenres = | subgenrelist = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = | footnotes = | current_year = }} </pre> {{clear}} '''Example'''<p>For an example of this template filled out, see [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force/Infobox|WikiProject Music/Music genres task force/Infobox]].</p> == Parameters == === name === The most used name of the genre. === native_name === The name in the local language where the genre comes from. : If more than one name listed, separate them using {{tl|plainlist}}. === native_name_lang === [[List of ISO 639-2 codes|ISO 639-2 code]] for the listed native names, e.g. <code>fre</code> for French. : If more than one, use {{tl|lang}} in {{Para|native_name}} instead. === etymology === Meaning or derivation of the name, e.g. <code><nowiki>[[Italian language|Italian]] for "slow violent"</nowiki></code>. === other_names === Additional and alternative names that the genre is known by. : Use with discretion; discuss on talk before engaging in potentially confusing scenarios like [[progressive rock]]/[[progressive pop]] or [[electropop]]/[[synth-pop]]. For multiple entries, see notes{{r|hlist}}. === image === An image that would best supplement the described genre, usually photos of genre pioneers or most notable acts are used. : Images should be sufficiently clear for display at 220 pixels' width. Set to only the image name, e.g. <code>Example.png</code>, not <code>Image:Example.png</code> or <code><nowiki>[[File:Example.png|200px|abc]]</nowiki></code>. ;image_size : For size adjustments additional parameter {{Para|image_size}} can be used, the width should be entered in pixels without "px". For example, use <code>260</code> so the image would be fully embedded in the template. === alt === Alt text for the image, for visually impaired and other readers who cannot see the image. : The optional field when the caption is not enough to describe the image. See [[WP:ALT]]. === caption === Caption for the image to be displayed under the image. === stylistic_origins === List of genres, musical and cultural roots that influenced the emergence of the described genre. : For general rules on genres listing, see [[#subgenres]] section. === cultural_origins === The year (or time period) and the geographical location of the genre's origins, e.g. <code><nowiki>Early-to-mid 1980s, [[Berlin]], Germany</nowiki></code> or <code><nowiki>Early 19th century, [[Mumbai]] region, India</nowiki></code>. : See notes{{r|location}} for location details, and notes{{r|hlist}} for multiple entries. === instruments === List of musical instruments that are typical for the genre. : For multiple entries, see notes{{r|hlist}}. === derivatives === List of influenced genres that use some of the elements inherent to the genre without being a child genre or subcategory. : For general rules on genres listing, see [[#subgenres]] section. === subgenres === List of child genres that share characteristics with the described genre and fall within its subcategory. : When listing genres, aim for specificity and explicit detailing (e.g. <code><nowiki>[[Deep house]]</nowiki></code> rather than <code><nowiki>[[House music|House]]</nowiki></code> or <code><nowiki>[[Electronic dance music|EDM]]</nowiki></code> ). Genres should be separated by using commas, {{tl|flatlist}} or {{tl|hlist}}.{{r|hlist}} Genres should be wikilinked. Use piped links where needed, for example: <code><nowiki>[[Pop music|Pop]], [[Rock music|rock]]</nowiki></code>. Most genres are not proper nouns and should not be capitalized. However, the first word in a list of multiple genres should be capitalized. Genres that are sourced in the article itself do not require a source in the infobox, but sometimes it can be useful to have the source listed again anyway, to help prevent edit warring. A hidden comment such as <code><nowiki><!-- genres listed here are sourced in the article text --></nowiki></code> can also be used to this end if needed. For multiple entries, see notes{{r|hlist}}. === subgenerelist === Article containing the complete list of subgenres for the described genre. : Place only existing list articles, without square brackets, e.g. <code>List of rock genres</code>. The list dedicated to the parent genre of the described genre should not be placed here, even if described genre is mentioned in the list as a subgenre. === fusiongenres === List of [[Music_genre#Subtypes|fusion genres]] that have additional parent genres, being a subcategory of both. : For general rules on genres listing, see [[#subgenres]] section. === regional_scenes === Articles specializing in regional variants of the described genre, established within the countries or large regions, e.g. [[British rock]] or [[American pop]]. : Articles should be pipelinked as <code><nowiki>[[British rock|Britain]]</nowiki></code> and <code><nowiki>[[American rock|United States]]</nowiki></code>. See notes{{r|location}} for location details, and notes{{r|hlist}} for multiple entries. The list should not contain links redirecting to articles about the countries themselves, if the genre has well-known scenes without articles, it is better to leave them unlinked. Specific subgenres which have names derived out of country names should not be included here, e.g. [[Dutch house]], because the genre is not equivalent to "any house music of the Netherlands". The same goes for articles on time periods or specific parts of the scene, e.g. [[Early Norwegian black metal scene]]), as it's not covering black metal scene of Norway generally. === local_scenes === Articles specializing in local scenes related to the genre, mostly existing within the cities, or small regions within a country, e.g. [[Madchester]] or [[The Scene That Celebrates Itself]]. : The list should contain the original names of the scenes, i.e. there's no need to pipelink scene names with city names. Direct links to the cities or region articles should not be placed here, use unlinked text. For multiple entries, see Notes{{r|hlist}} for details. === other_topics === Related articles which did not fall into the categories above, or other articles closely related to the genre, including lists, dedicated to the genre. : For multiple entries, see notes{{r|hlist}}. Articles dedicated to musical artists usually should not be placed here. === footnotes === Collects all used notes into a numbered list. : Used in pair with {{tl|efn}} in the template, displays list of notes via {{tl|notelist}}. To use, place <code><nowiki>{{notelist}}</nowiki></code> in the field. === current_year === Places the link to [[{{CURRENTYEAR}} in music]] articles at the bottom of the infobox, dedicated to very few specific genres. : Set <code>yes</code> to include such links. Link will update automatically for new years, once the "<new year> in <genre>" article has been written. If no article has been written for the old year nor the new year, it will redlink the new year's article to encourage its creation. Has two optional further parameters: ; current_year_title The "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" function assumes that the current page's title is the genre's name, i.e., if you use this on [[classical music]], it will link to "{{CURRENTYEAR}} in classical music"). If that is not the case, use this parameter to specify the genre's name. The annual-update feature will work just the same. ; current_year_override This overrides the whole parameter, for if the desired article uses some unusual title formulation (e.g. "2010s in classical music"). If this parameter is used, the link will '''''not''''' update for new years. == Notes == {{reflist |refs= <ref name="hlist">For short horizontal lists of two or three items, comma separators are acceptable, but for longer lists the use of {{tl|flatlist}} or {{tl|hlist}} is preferred as they offer a benefit to users of screen readers. Don't use other list templates or {{tag|br|s}} tags for reasons of [[Wikipedia:Manual of Style/Accessibility#Vertical lists|accessibility]].</ref> <ref name="location">As per [[Wikipedia talk:WikiProject Music/Archive 39#Naming countries in infoboxes|RfC "Naming countries in infoboxes"]]: When identifying a location, city or region in the United States or United Kingdom, the preferred approach is to use the country abbreviations allowed by [[MOS:ACRO]], such as "Portsmouth, New Hampshire, US" and "Cardiff, Wales, UK", rather than spelling out the full country name. Avoid using abbreviations for states or provinces in all nations. {{xt|New Hampshire}} rather than {{!xt|NH}}, {{xt|New South Wales}} rather than {{!xt|NSW}}, or {{xt|British Columbia}} rather than {{!xt|BC}} (see [[MOS:POSTABBR]]). Cities such as New York City and London may be rendered as "New York City, U.S." and "London, UK" or simply "New York City" and "London". Also, these should not be linked when the context makes it clear (see [[MOS:OVERLINK]]). If only the country name is included, it may be written out in full.</ref> |} }} == TemplateData == {{Collapse top|title=[[Wikipedia:TemplateData|TemplateData]] documentation used by [[Wikipedia:VisualEditor|VisualEditor]] and other tools}} {{TemplateData header|noheader=1}} <templatedata> { "description": "An infobox for music genres, describing the genre in its origin, instrumentality and other information", "format": "{{_\n| _________________ = _\n}}\n", "params": { "name": { "label": "Name", "description": "The name of the genre. If foreign, state the English version of the name.", "example": "Alternative music", "type": "string", "required": true }, "native_name": { "label": "Native name", "description": "The native name of the genre, if applicable.", "type": "string", "example": "{{lang|fr|Nom français}}" }, "etymology": { "label": "Etymology", "type": "string", "description": "Meaning or derivation of the name." }, "stylistic_origins": { "label": "Stylistic origins", "description": "The genres that stylistically formed the genre, either parents genres or influences.", "example": "{{hlist|[[House music|House]]|[[pop punk]]|[[electropop]]}}", "type": "string", "required": true }, "cultural_origins": { "label": "Cultural origins", "description": "The cultural origins of the genre, with a year and specific location.", "example": "Early 1960s – late 1970s, United Kingdom", "type": "string", "required": true }, "instruments": { "label": "Typical instruments", "description": "The instruments that are popularly associated with the genre", "example": "{{hlist|[[Drums]]|[[vocals]]|[[bass guitar]]}}", "type": "string" }, "derivatives": { "label": "Derivative forms", "description": "Genres that are derivative of or descend from the genre.", "example": "[[Alternative pop]]", "type": "string" }, "subgenres": { "label": "Subgenres", "description": "The subgenres that descend from the genre. Genres should be wikilinked and separated by using commas, {{tl|htlist}} or {{tl|flatlist}}.", "example": "{{hlist|[[Deep house]]|[[electro house]]|[[progressive house]]|[[UK hard house]]}}", "type": "string" }, "fusiongenres": { "label": "Fusion genres", "description": "Genres resulting from the genre mixing with another genre, i.e. subgenres of two fused genres.", "example": "{{hlist|[[Synth-pop]]|[[electropop]]|[[dream pop]]}}", "type": "string" }, "regional_scenes": { "label": "Regional scenes", "description": "Typical locations that house the genre, in terms of regional locations such as countries.", "example": "[[British rock music|United Kingdom]]", "type": "string" }, "local_scenes": { "label": "Local scenes", "description": "Typical locations that house the genre, in terms of cities and more exact locations", "example": "New Orleans, Louisiana", "type": "string" }, "other_topics": { "label": "Other genre topics", "description": "Topics based on the genre specified or stated.", "type": "string" }, "other_names": { "label": "Other names", "description": "Additional and alternative names that the genre is known by. ", "type": "string" }, "image": { "label": "Image", "description": "Image to use in infobox. Set to only the image name..", "example": "ABBA - TopPop 1974 5.png", "type": "wiki-file-name" }, "image_size": { "label": "Image size", "description": "Should only be specified if the image is smaller than 220 pixels width.", "type": "number" }, "alt": { "label": "Image alt text", "description": "Alt text for the image, for visually impaired and other readers who cannot see the image.", "type": "line" }, "caption": { "label": "Image caption", "description": "Caption for the image.", "type": "string" }, "subgenrelist": { "label": "Subgenres list article", "description": "Title of existing article, which lists the subgenres.", "example": "List of rock genres", "type": "wiki-page-name" }, "current_year": { "label": "Current year genre portal", "description": "Places the link to \"current year in music\" articles at the bottom of the infobox.", "type": "line", "autovalue": "yes" } }, "paramOrder": [ "name", "native_name", "etymology", "other_names", "image", "image_size", "alt", "caption", "stylistic_origins", "cultural_origins", "instruments", "derivatives", "subgenrelist", "subgenres", "fusiongenres", "regional_scenes", "local_scenes", "other_topics", "current_year" ] } </templatedata> {{Collapse bottom}} == Tracking categories == * {{clc|Articles using Template:Infobox music genre with invalid colour combination}} * {{clc|Pages using infobox music genre with unknown parameters}} <includeonly>{{Sandbox other|| <!------------------------------------------------------------------- Categories below here, please; interwikis to Wikidata. --------------------------------------------------------------------> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music Genre]] [[Category:Templates that add a tracking category]] }}</includeonly> 6lh0lt7az86l8rbn473fnudrsfo7r39 4956152 4956151 2022-06-01T18:50:40Z en>Solidest 0 4956152 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!------------------------------------------------------------------- Place categories where indicated at the bottom of this page, please; interwikis to Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]). --------------------------------------------------------------------> {{Lua|Module:Infobox|Module:InfoboxImage|Module:Check for unknown parameters}} For more information, see the [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force|WikiProject Music/Music genres task force]]. == Usage == {{Parameter names example|name|native_name|etymology|other_names|image|image_size|alt|caption|stylistic_origins|cultural_origins|instruments|derivatives|subgenrelist|subgenres|fusiongenres|regional_scenes|local_scenes|other_topics|current_year=yes}} <pre style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | native_name = | etymology = | other_names = | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | derivatives = | subgenres = | subgenrelist = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = | footnotes = | current_year = }} </pre> {{clear}} '''Example'''<p>For an example of this template filled out, see [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force/Infobox|WikiProject Music/Music genres task force/Infobox]].</p> == Parameters == === name === The most used name of the genre. === native_name === The name in the local language where the genre comes from. : If more than one name listed, separate them using {{tl|plainlist}}. === native_name_lang === [[List of ISO 639-2 codes|ISO 639-2 code]] for the listed native names, e.g. <code>fre</code> for French. : If more than one, use {{tl|lang}} in {{Para|native_name}} instead. === etymology === Meaning or derivation of the name, e.g. <code><nowiki>[[Italian language|Italian]] for "slow violent"</nowiki></code>. === other_names === Additional and alternative names that the genre is known by. : Use with discretion; discuss on talk before engaging in potentially confusing scenarios like [[progressive rock]]/[[progressive pop]] or [[electropop]]/[[synth-pop]]. For multiple entries, see notes{{r|hlist}}. === image === An image that would best supplement the described genre, usually photos of genre pioneers or most notable acts are used. : Images should be sufficiently clear for display at 220 pixels' width. Set to only the image name, e.g. <code>Example.png</code>, not <code>Image:Example.png</code> or <code><nowiki>[[File:Example.png|200px|abc]]</nowiki></code>. ;image_size : For size adjustments additional parameter {{Para|image_size}} can be used, the width should be entered in pixels without "px". For example, use <code>260</code> so the image would be fully embedded in the template. === alt === Alt text for the image, for visually impaired and other readers who cannot see the image. : The optional field when the caption is not enough to describe the image. See [[WP:ALT]]. === caption === Caption for the image to be displayed under the image. === stylistic_origins === List of genres, musical and cultural roots that influenced the emergence of the described genre. : For general rules on genres listing, see [[#subgenres]] section. === cultural_origins === The year (or time period) and the geographical location of the genre's origins, e.g. <code><nowiki>Early-to-mid 1980s, [[Berlin]], Germany</nowiki></code> or <code><nowiki>Early 19th century, [[Mumbai]] region, India</nowiki></code>. : See notes{{r|location}} for location details, and notes{{r|hlist}} for multiple entries. === instruments === List of musical instruments that are typical for the genre. : For multiple entries, see notes{{r|hlist}}. === derivatives === List of influenced genres that use some of the elements inherent to the genre without being a child genre or subcategory. : For general rules on genres listing, see [[#subgenres]] section. === subgenres === List of child genres that share characteristics with the described genre and fall within its subcategory. : When listing genres, aim for specificity and explicit detailing (e.g. <code><nowiki>[[Deep house]]</nowiki></code> rather than <code><nowiki>[[House music|House]]</nowiki></code> or <code><nowiki>[[Electronic dance music|EDM]]</nowiki></code> ). Genres should be separated by using commas, {{tl|flatlist}} or {{tl|hlist}}.{{r|hlist}} Genres should be wikilinked. Use piped links where needed, for example: <code><nowiki>[[Pop music|Pop]], [[Rock music|rock]]</nowiki></code>. Most genres are not proper nouns and should not be capitalized. However, the first word in a list of multiple genres should be capitalized. Genres that are sourced in the article itself do not require a source in the infobox, but sometimes it can be useful to have the source listed again anyway, to help prevent edit warring. A hidden comment such as <code><nowiki><!-- genres listed here are sourced in the article text --></nowiki></code> can also be used to this end if needed. For multiple entries, see notes{{r|hlist}}. === subgenerelist === Article containing the complete list of subgenres for the described genre. : Place only existing list articles, without square brackets, e.g. <code>List of rock genres</code>. The list dedicated to the parent genre of the described genre should not be placed here, even if described genre is mentioned in the list as a subgenre. === fusiongenres === List of [[Music_genre#Subtypes|fusion genres]] that have additional parent genres, being a subcategory of both. : For general rules on genres listing, see [[#subgenres]] section. === regional_scenes === Articles specializing in regional variants of the described genre, established within the countries or large regions, e.g. [[British rock]] or [[American pop]]. : Articles should be pipelinked as <code><nowiki>[[British rock|Britain]]</nowiki></code> and <code><nowiki>[[American rock|United States]]</nowiki></code>. See notes{{r|location}} for location details, and notes{{r|hlist}} for multiple entries. The list should not contain links redirecting to articles about the countries themselves, if the genre has well-known scenes without articles, it is better to leave them unlinked. Specific subgenres which have names derived out of country names should not be included here, e.g. [[Dutch house]], because the genre is not equivalent to "any house music of the Netherlands". The same goes for articles on time periods or specific parts of the scene, e.g. [[Early Norwegian black metal scene]]), as it's not covering black metal scene of Norway generally. === local_scenes === Articles specializing in local scenes related to the genre, mostly existing within the cities, or small regions within a country, e.g. [[Madchester]] or [[The Scene That Celebrates Itself]]. : The list should contain the original names of the scenes, i.e. there's no need to pipelink scene names with city names. Direct links to the cities or region articles should not be placed here, use unlinked text. For multiple entries, see Notes{{r|hlist}} for details. === other_topics === Related articles which did not fall into the categories above, or other articles closely related to the genre, including lists, dedicated to the genre. : For multiple entries, see notes{{r|hlist}}. Articles dedicated to musical artists usually should not be placed here. === footnotes === Collects all used notes into a numbered list. : Used in pair with {{tl|efn}} in the template, displays list of notes via {{tl|notelist}}. To use, place <code><nowiki>{{notelist}}</nowiki></code> in the field. === current_year === Places the link to [[{{CURRENTYEAR}} in music]] articles at the bottom of the infobox, dedicated to very few specific genres. : Set <code>yes</code> to include such links. Link will update automatically for new years, once the "<new year> in <genre>" article has been written. If no article has been written for the old year nor the new year, it will redlink the new year's article to encourage its creation. Has two optional further parameters: ; current_year_title The "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" function assumes that the current page's title is the genre's name, i.e., if you use this on [[classical music]], it will link to "{{CURRENTYEAR}} in classical music"). If that is not the case, use this parameter to specify the genre's name. The annual-update feature will work just the same. ; current_year_override This overrides the whole parameter, for if the desired article uses some unusual title formulation (e.g. "2010s in classical music"). If this parameter is used, the link will '''''not''''' update for new years. == Notes == {{reflist |refs= <ref name="hlist">For short horizontal lists of two or three items, comma separators are acceptable, but for longer lists the use of {{tl|flatlist}} or {{tl|hlist}} is preferred as they offer a benefit to users of screen readers. Don't use other list templates or {{tag|br|s}} tags for reasons of [[Wikipedia:Manual of Style/Accessibility#Vertical lists|accessibility]].</ref> <ref name="location">As per [[Wikipedia talk:WikiProject Music/Archive 39#Naming countries in infoboxes|RfC "Naming countries in infoboxes"]]: When identifying a location, city or region in the United States or United Kingdom, the preferred approach is to use the country abbreviations allowed by [[MOS:ACRO]], such as "Portsmouth, New Hampshire, US" and "Cardiff, Wales, UK", rather than spelling out the full country name. Avoid using abbreviations for states or provinces in all nations. {{xt|New Hampshire}} rather than {{!xt|NH}}, {{xt|New South Wales}} rather than {{!xt|NSW}}, or {{xt|British Columbia}} rather than {{!xt|BC}} (see [[MOS:POSTABBR]]). Cities such as New York City and London may be rendered as "New York City, U.S." and "London, UK" or simply "New York City" and "London". Also, these should not be linked when the context makes it clear (see [[MOS:OVERLINK]]). If only the country name is included, it may be written out in full.</ref> |} }} == TemplateData == {{Collapse top|title=[[Wikipedia:TemplateData|TemplateData]] documentation used by [[Wikipedia:VisualEditor|VisualEditor]] and other tools}} {{TemplateData header|noheader=1}} <templatedata> { "description": "An infobox for music genres, describing the genre in its origin, instrumentality and other information", "format": "{{_\n| _________________ = _\n}}\n", "params": { "name": { "label": "Name", "description": "The name of the genre. If foreign, state the English version of the name.", "example": "Alternative music", "type": "string", "required": true }, "native_name": { "label": "Native name", "description": "The native name of the genre, if applicable.", "type": "string", "example": "{{lang|fr|Nom français}}" }, "etymology": { "label": "Etymology", "type": "string", "description": "Meaning or derivation of the name." }, "stylistic_origins": { "label": "Stylistic origins", "description": "The genres that stylistically formed the genre, either parents genres or influences.", "example": "{{hlist|[[House music|House]]|[[pop punk]]|[[electropop]]}}", "type": "string", "required": true }, "cultural_origins": { "label": "Cultural origins", "description": "The cultural origins of the genre, with a year and specific location.", "example": "Early 1960s – late 1970s, United Kingdom", "type": "string", "required": true }, "instruments": { "label": "Typical instruments", "description": "The instruments that are popularly associated with the genre", "example": "{{hlist|[[Drums]]|[[vocals]]|[[bass guitar]]}}", "type": "string" }, "derivatives": { "label": "Derivative forms", "description": "Genres that are derivative of or descend from the genre.", "example": "[[Alternative pop]]", "type": "string" }, "subgenres": { "label": "Subgenres", "description": "The subgenres that descend from the genre. Genres should be wikilinked and separated by using commas, {{tl|htlist}} or {{tl|flatlist}}.", "example": "{{hlist|[[Deep house]]|[[electro house]]|[[progressive house]]|[[UK hard house]]}}", "type": "string" }, "fusiongenres": { "label": "Fusion genres", "description": "Genres resulting from the genre mixing with another genre, i.e. subgenres of two fused genres.", "example": "{{hlist|[[Synth-pop]]|[[electropop]]|[[dream pop]]}}", "type": "string" }, "regional_scenes": { "label": "Regional scenes", "description": "Typical locations that house the genre, in terms of regional locations such as countries.", "example": "[[British rock music|United Kingdom]]", "type": "string" }, "local_scenes": { "label": "Local scenes", "description": "Typical locations that house the genre, in terms of cities and more exact locations", "example": "New Orleans, Louisiana", "type": "string" }, "other_topics": { "label": "Other genre topics", "description": "Topics based on the genre specified or stated.", "type": "string" }, "other_names": { "label": "Other names", "description": "Additional and alternative names that the genre is known by. ", "type": "string" }, "image": { "label": "Image", "description": "Image to use in infobox. Set to only the image name..", "example": "ABBA - TopPop 1974 5.png", "type": "wiki-file-name" }, "image_size": { "label": "Image size", "description": "Should only be specified if the image is smaller than 220 pixels width.", "type": "number" }, "alt": { "label": "Image alt text", "description": "Alt text for the image, for visually impaired and other readers who cannot see the image.", "type": "line" }, "caption": { "label": "Image caption", "description": "Caption for the image.", "type": "string" }, "subgenrelist": { "label": "Subgenres list article", "description": "Title of existing article, which lists the subgenres.", "example": "List of rock genres", "type": "wiki-page-name" }, "current_year": { "label": "Current year genre portal", "description": "Places the link to \"current year in music\" articles at the bottom of the infobox.", "type": "line", "autovalue": "yes" } }, "paramOrder": [ "name", "native_name", "etymology", "other_names", "image", "image_size", "alt", "caption", "stylistic_origins", "cultural_origins", "instruments", "derivatives", "subgenrelist", "subgenres", "fusiongenres", "regional_scenes", "local_scenes", "other_topics", "current_year" ] } </templatedata> {{Collapse bottom}} == Tracking categories == * {{clc|Pages using infobox music genre with unknown parameters}} <includeonly>{{Sandbox other|| <!------------------------------------------------------------------- Categories below here, please; interwikis to Wikidata. --------------------------------------------------------------------> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music Genre]] [[Category:Templates that add a tracking category]] }}</includeonly> b4hprzbyzbuqrik1c8mc15l6frtlsbw 4956153 4956152 2022-10-09T20:22:29Z en>ILIL 0 Included mention of an RfC about infobox images 4956153 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!------------------------------------------------------------------- Place categories where indicated at the bottom of this page, please; interwikis to Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]). --------------------------------------------------------------------> {{Lua|Module:Infobox|Module:InfoboxImage|Module:Check for unknown parameters}} For more information, see the [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force|WikiProject Music/Music genres task force]]. == Usage == {{Parameter names example|name|native_name|etymology|other_names|image|image_size|alt|caption|stylistic_origins|cultural_origins|instruments|derivatives|subgenrelist|subgenres|fusiongenres|regional_scenes|local_scenes|other_topics|current_year=yes}} <pre style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | native_name = | etymology = | other_names = | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | derivatives = | subgenres = | subgenrelist = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = | footnotes = | current_year = }} </pre> {{clear}} '''Example'''<p>For an example of this template filled out, see [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force/Infobox|WikiProject Music/Music genres task force/Infobox]].</p> == Parameters == === name === The most used name of the genre. === native_name === The name in the local language where the genre comes from. : If more than one name listed, separate them using {{tl|plainlist}}. === native_name_lang === [[List of ISO 639-2 codes|ISO 639-2 code]] for the listed native names, e.g. <code>fre</code> for French. : If more than one, use {{tl|lang}} in {{Para|native_name}} instead. === etymology === Meaning or derivation of the name, e.g. <code><nowiki>[[Italian language|Italian]] for "slow violent"</nowiki></code>. === other_names === Additional and alternative names that the genre is known by. : Use with discretion; discuss on talk before engaging in potentially confusing scenarios like [[progressive rock]]/[[progressive pop]] or [[electropop]]/[[synth-pop]]. For multiple entries, see notes{{r|hlist}}. === image === An image that would best supplement the described genre. Since [[Wikipedia talk:WikiProject Music/Archive 37#RFC about band photos in genre articles|2018]], the general consensus says to refrain against using photos of specific bands and musicians. : Images should be sufficiently clear for display at 220 pixels' width. Set to only the image name, e.g. <code>Example.png</code>, not <code>Image:Example.png</code> or <code><nowiki>[[File:Example.png|200px|abc]]</nowiki></code>. ;image_size : For size adjustments additional parameter {{Para|image_size}} can be used, the width should be entered in pixels without "px". For example, use <code>260</code> so the image would be fully embedded in the template. === alt === Alt text for the image, for visually impaired and other readers who cannot see the image. : The optional field when the caption is not enough to describe the image. See [[WP:ALT]]. === caption === Caption for the image to be displayed under the image. === stylistic_origins === List of genres, musical and cultural roots that influenced the emergence of the described genre. : For general rules on genres listing, see [[#subgenres]] section. === cultural_origins === The year (or time period) and the geographical location of the genre's origins, e.g. <code><nowiki>Early-to-mid 1980s, [[Berlin]], Germany</nowiki></code> or <code><nowiki>Early 19th century, [[Mumbai]] region, India</nowiki></code>. : See notes{{r|location}} for location details, and notes{{r|hlist}} for multiple entries. === instruments === List of musical instruments that are typical for the genre. : For multiple entries, see notes{{r|hlist}}. === derivatives === List of influenced genres that use some of the elements inherent to the genre without being a child genre or subcategory. : For general rules on genres listing, see [[#subgenres]] section. === subgenres === List of child genres that share characteristics with the described genre and fall within its subcategory. : When listing genres, aim for specificity and explicit detailing (e.g. <code><nowiki>[[Deep house]]</nowiki></code> rather than <code><nowiki>[[House music|House]]</nowiki></code> or <code><nowiki>[[Electronic dance music|EDM]]</nowiki></code> ). Genres should be separated by using commas, {{tl|flatlist}} or {{tl|hlist}}.{{r|hlist}} Genres should be wikilinked. Use piped links where needed, for example: <code><nowiki>[[Pop music|Pop]], [[Rock music|rock]]</nowiki></code>. Most genres are not proper nouns and should not be capitalized. However, the first word in a list of multiple genres should be capitalized. Genres that are sourced in the article itself do not require a source in the infobox, but sometimes it can be useful to have the source listed again anyway, to help prevent edit warring. A hidden comment such as <code><nowiki><!-- genres listed here are sourced in the article text --></nowiki></code> can also be used to this end if needed. For multiple entries, see notes{{r|hlist}}. === subgenerelist === Article containing the complete list of subgenres for the described genre. : Place only existing list articles, without square brackets, e.g. <code>List of rock genres</code>. The list dedicated to the parent genre of the described genre should not be placed here, even if described genre is mentioned in the list as a subgenre. === fusiongenres === List of [[Music_genre#Subtypes|fusion genres]] that have additional parent genres, being a subcategory of both. : For general rules on genres listing, see [[#subgenres]] section. === regional_scenes === Articles specializing in regional variants of the described genre, established within the countries or large regions, e.g. [[British rock]] or [[American pop]]. : Articles should be pipelinked as <code><nowiki>[[British rock|Britain]]</nowiki></code> and <code><nowiki>[[American rock|United States]]</nowiki></code>. See notes{{r|location}} for location details, and notes{{r|hlist}} for multiple entries. The list should not contain links redirecting to articles about the countries themselves, if the genre has well-known scenes without articles, it is better to leave them unlinked. Specific subgenres which have names derived out of country names should not be included here, e.g. [[Dutch house]], because the genre is not equivalent to "any house music of the Netherlands". The same goes for articles on time periods or specific parts of the scene, e.g. [[Early Norwegian black metal scene]]), as it's not covering black metal scene of Norway generally. === local_scenes === Articles specializing in local scenes related to the genre, mostly existing within the cities, or small regions within a country, e.g. [[Madchester]] or [[The Scene That Celebrates Itself]]. : The list should contain the original names of the scenes, i.e. there's no need to pipelink scene names with city names. Direct links to the cities or region articles should not be placed here, use unlinked text. For multiple entries, see Notes{{r|hlist}} for details. === other_topics === Related articles which did not fall into the categories above, or other articles closely related to the genre, including lists, dedicated to the genre. : For multiple entries, see notes{{r|hlist}}. Articles dedicated to musical artists usually should not be placed here. === footnotes === Collects all used notes into a numbered list. : Used in pair with {{tl|efn}} in the template, displays list of notes via {{tl|notelist}}. To use, place <code><nowiki>{{notelist}}</nowiki></code> in the field. === current_year === Places the link to [[{{CURRENTYEAR}} in music]] articles at the bottom of the infobox, dedicated to very few specific genres. : Set <code>yes</code> to include such links. Link will update automatically for new years, once the "<new year> in <genre>" article has been written. If no article has been written for the old year nor the new year, it will redlink the new year's article to encourage its creation. Has two optional further parameters: ; current_year_title The "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" function assumes that the current page's title is the genre's name, i.e., if you use this on [[classical music]], it will link to "{{CURRENTYEAR}} in classical music"). If that is not the case, use this parameter to specify the genre's name. The annual-update feature will work just the same. ; current_year_override This overrides the whole parameter, for if the desired article uses some unusual title formulation (e.g. "2010s in classical music"). If this parameter is used, the link will '''''not''''' update for new years. == Notes == {{reflist |refs= <ref name="hlist">For short horizontal lists of two or three items, comma separators are acceptable, but for longer lists the use of {{tl|flatlist}} or {{tl|hlist}} is preferred as they offer a benefit to users of screen readers. Don't use other list templates or {{tag|br|s}} tags for reasons of [[Wikipedia:Manual of Style/Accessibility#Vertical lists|accessibility]].</ref> <ref name="location">As per [[Wikipedia talk:WikiProject Music/Archive 39#Naming countries in infoboxes|RfC "Naming countries in infoboxes"]]: When identifying a location, city or region in the United States or United Kingdom, the preferred approach is to use the country abbreviations allowed by [[MOS:ACRO]], such as "Portsmouth, New Hampshire, US" and "Cardiff, Wales, UK", rather than spelling out the full country name. Avoid using abbreviations for states or provinces in all nations. {{xt|New Hampshire}} rather than {{!xt|NH}}, {{xt|New South Wales}} rather than {{!xt|NSW}}, or {{xt|British Columbia}} rather than {{!xt|BC}} (see [[MOS:POSTABBR]]). Cities such as New York City and London may be rendered as "New York City, U.S." and "London, UK" or simply "New York City" and "London". Also, these should not be linked when the context makes it clear (see [[MOS:OVERLINK]]). If only the country name is included, it may be written out in full.</ref> |} }} == TemplateData == {{Collapse top|title=[[Wikipedia:TemplateData|TemplateData]] documentation used by [[Wikipedia:VisualEditor|VisualEditor]] and other tools}} {{TemplateData header|noheader=1}} <templatedata> { "description": "An infobox for music genres, describing the genre in its origin, instrumentality and other information", "format": "{{_\n| _________________ = _\n}}\n", "params": { "name": { "label": "Name", "description": "The name of the genre. If foreign, state the English version of the name.", "example": "Alternative music", "type": "string", "required": true }, "native_name": { "label": "Native name", "description": "The native name of the genre, if applicable.", "type": "string", "example": "{{lang|fr|Nom français}}" }, "etymology": { "label": "Etymology", "type": "string", "description": "Meaning or derivation of the name." }, "stylistic_origins": { "label": "Stylistic origins", "description": "The genres that stylistically formed the genre, either parents genres or influences.", "example": "{{hlist|[[House music|House]]|[[pop punk]]|[[electropop]]}}", "type": "string", "required": true }, "cultural_origins": { "label": "Cultural origins", "description": "The cultural origins of the genre, with a year and specific location.", "example": "Early 1960s – late 1970s, United Kingdom", "type": "string", "required": true }, "instruments": { "label": "Typical instruments", "description": "The instruments that are popularly associated with the genre", "example": "{{hlist|[[Drums]]|[[vocals]]|[[bass guitar]]}}", "type": "string" }, "derivatives": { "label": "Derivative forms", "description": "Genres that are derivative of or descend from the genre.", "example": "[[Alternative pop]]", "type": "string" }, "subgenres": { "label": "Subgenres", "description": "The subgenres that descend from the genre. Genres should be wikilinked and separated by using commas, {{tl|htlist}} or {{tl|flatlist}}.", "example": "{{hlist|[[Deep house]]|[[electro house]]|[[progressive house]]|[[UK hard house]]}}", "type": "string" }, "fusiongenres": { "label": "Fusion genres", "description": "Genres resulting from the genre mixing with another genre, i.e. subgenres of two fused genres.", "example": "{{hlist|[[Synth-pop]]|[[electropop]]|[[dream pop]]}}", "type": "string" }, "regional_scenes": { "label": "Regional scenes", "description": "Typical locations that house the genre, in terms of regional locations such as countries.", "example": "[[British rock music|United Kingdom]]", "type": "string" }, "local_scenes": { "label": "Local scenes", "description": "Typical locations that house the genre, in terms of cities and more exact locations", "example": "New Orleans, Louisiana", "type": "string" }, "other_topics": { "label": "Other genre topics", "description": "Topics based on the genre specified or stated.", "type": "string" }, "other_names": { "label": "Other names", "description": "Additional and alternative names that the genre is known by. ", "type": "string" }, "image": { "label": "Image", "description": "Image to use in infobox. Set to only the image name..", "example": "ABBA - TopPop 1974 5.png", "type": "wiki-file-name" }, "image_size": { "label": "Image size", "description": "Should only be specified if the image is smaller than 220 pixels width.", "type": "number" }, "alt": { "label": "Image alt text", "description": "Alt text for the image, for visually impaired and other readers who cannot see the image.", "type": "line" }, "caption": { "label": "Image caption", "description": "Caption for the image.", "type": "string" }, "subgenrelist": { "label": "Subgenres list article", "description": "Title of existing article, which lists the subgenres.", "example": "List of rock genres", "type": "wiki-page-name" }, "current_year": { "label": "Current year genre portal", "description": "Places the link to \"current year in music\" articles at the bottom of the infobox.", "type": "line", "autovalue": "yes" } }, "paramOrder": [ "name", "native_name", "etymology", "other_names", "image", "image_size", "alt", "caption", "stylistic_origins", "cultural_origins", "instruments", "derivatives", "subgenrelist", "subgenres", "fusiongenres", "regional_scenes", "local_scenes", "other_topics", "current_year" ] } </templatedata> {{Collapse bottom}} == Tracking categories == * {{clc|Pages using infobox music genre with unknown parameters}} <includeonly>{{Sandbox other|| <!------------------------------------------------------------------- Categories below here, please; interwikis to Wikidata. --------------------------------------------------------------------> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music Genre]] [[Category:Templates that add a tracking category]] }}</includeonly> 1t4b475v96klv93t1hjxjqedfn12ids 4956154 4956153 2023-05-28T18:00:44Z en>WOSlinker 0 syntaxhighlight lang="wikitext" 4956154 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!------------------------------------------------------------------- Place categories where indicated at the bottom of this page, please; interwikis to Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]). --------------------------------------------------------------------> {{Lua|Module:Infobox|Module:InfoboxImage|Module:Check for unknown parameters}} For more information, see the [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force|WikiProject Music/Music genres task force]]. == Usage == {{Parameter names example|name|native_name|etymology|other_names|image|image_size|alt|caption|stylistic_origins|cultural_origins|instruments|derivatives|subgenrelist|subgenres|fusiongenres|regional_scenes|local_scenes|other_topics|current_year=yes}} <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | native_name = | etymology = | other_names = | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | derivatives = | subgenres = | subgenrelist = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = | footnotes = | current_year = }} </syntaxhighlight> {{clear}} '''Example'''<p>For an example of this template filled out, see [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force/Infobox|WikiProject Music/Music genres task force/Infobox]].</p> == Parameters == === name === The most used name of the genre. === native_name === The name in the local language where the genre comes from. : If more than one name listed, separate them using {{tl|plainlist}}. === native_name_lang === [[List of ISO 639-2 codes|ISO 639-2 code]] for the listed native names, e.g. <code>fre</code> for French. : If more than one, use {{tl|lang}} in {{Para|native_name}} instead. === etymology === Meaning or derivation of the name, e.g. <code><nowiki>[[Italian language|Italian]] for "slow violent"</nowiki></code>. === other_names === Additional and alternative names that the genre is known by. : Use with discretion; discuss on talk before engaging in potentially confusing scenarios like [[progressive rock]]/[[progressive pop]] or [[electropop]]/[[synth-pop]]. For multiple entries, see notes{{r|hlist}}. === image === An image that would best supplement the described genre. Since [[Wikipedia talk:WikiProject Music/Archive 37#RFC about band photos in genre articles|2018]], the general consensus says to refrain against using photos of specific bands and musicians. : Images should be sufficiently clear for display at 220 pixels' width. Set to only the image name, e.g. <code>Example.png</code>, not <code>Image:Example.png</code> or <code><nowiki>[[File:Example.png|200px|abc]]</nowiki></code>. ;image_size : For size adjustments additional parameter {{Para|image_size}} can be used, the width should be entered in pixels without "px". For example, use <code>260</code> so the image would be fully embedded in the template. === alt === Alt text for the image, for visually impaired and other readers who cannot see the image. : The optional field when the caption is not enough to describe the image. See [[WP:ALT]]. === caption === Caption for the image to be displayed under the image. === stylistic_origins === List of genres, musical and cultural roots that influenced the emergence of the described genre. : For general rules on genres listing, see [[#subgenres]] section. === cultural_origins === The year (or time period) and the geographical location of the genre's origins, e.g. <code><nowiki>Early-to-mid 1980s, [[Berlin]], Germany</nowiki></code> or <code><nowiki>Early 19th century, [[Mumbai]] region, India</nowiki></code>. : See notes{{r|location}} for location details, and notes{{r|hlist}} for multiple entries. === instruments === List of musical instruments that are typical for the genre. : For multiple entries, see notes{{r|hlist}}. === derivatives === List of influenced genres that use some of the elements inherent to the genre without being a child genre or subcategory. : For general rules on genres listing, see [[#subgenres]] section. === subgenres === List of child genres that share characteristics with the described genre and fall within its subcategory. : When listing genres, aim for specificity and explicit detailing (e.g. <code><nowiki>[[Deep house]]</nowiki></code> rather than <code><nowiki>[[House music|House]]</nowiki></code> or <code><nowiki>[[Electronic dance music|EDM]]</nowiki></code> ). Genres should be separated by using commas, {{tl|flatlist}} or {{tl|hlist}}.{{r|hlist}} Genres should be wikilinked. Use piped links where needed, for example: <code><nowiki>[[Pop music|Pop]], [[Rock music|rock]]</nowiki></code>. Most genres are not proper nouns and should not be capitalized. However, the first word in a list of multiple genres should be capitalized. Genres that are sourced in the article itself do not require a source in the infobox, but sometimes it can be useful to have the source listed again anyway, to help prevent edit warring. A hidden comment such as <code><nowiki><!-- genres listed here are sourced in the article text --></nowiki></code> can also be used to this end if needed. For multiple entries, see notes{{r|hlist}}. === subgenerelist === Article containing the complete list of subgenres for the described genre. : Place only existing list articles, without square brackets, e.g. <code>List of rock genres</code>. The list dedicated to the parent genre of the described genre should not be placed here, even if described genre is mentioned in the list as a subgenre. === fusiongenres === List of [[Music_genre#Subtypes|fusion genres]] that have additional parent genres, being a subcategory of both. : For general rules on genres listing, see [[#subgenres]] section. === regional_scenes === Articles specializing in regional variants of the described genre, established within the countries or large regions, e.g. [[British rock]] or [[American pop]]. : Articles should be pipelinked as <code><nowiki>[[British rock|Britain]]</nowiki></code> and <code><nowiki>[[American rock|United States]]</nowiki></code>. See notes{{r|location}} for location details, and notes{{r|hlist}} for multiple entries. The list should not contain links redirecting to articles about the countries themselves, if the genre has well-known scenes without articles, it is better to leave them unlinked. Specific subgenres which have names derived out of country names should not be included here, e.g. [[Dutch house]], because the genre is not equivalent to "any house music of the Netherlands". The same goes for articles on time periods or specific parts of the scene, e.g. [[Early Norwegian black metal scene]]), as it's not covering black metal scene of Norway generally. === local_scenes === Articles specializing in local scenes related to the genre, mostly existing within the cities, or small regions within a country, e.g. [[Madchester]] or [[The Scene That Celebrates Itself]]. : The list should contain the original names of the scenes, i.e. there's no need to pipelink scene names with city names. Direct links to the cities or region articles should not be placed here, use unlinked text. For multiple entries, see Notes{{r|hlist}} for details. === other_topics === Related articles which did not fall into the categories above, or other articles closely related to the genre, including lists, dedicated to the genre. : For multiple entries, see notes{{r|hlist}}. Articles dedicated to musical artists usually should not be placed here. === footnotes === Collects all used notes into a numbered list. : Used in pair with {{tl|efn}} in the template, displays list of notes via {{tl|notelist}}. To use, place <code><nowiki>{{notelist}}</nowiki></code> in the field. === current_year === Places the link to [[{{CURRENTYEAR}} in music]] articles at the bottom of the infobox, dedicated to very few specific genres. : Set <code>yes</code> to include such links. Link will update automatically for new years, once the "<new year> in <genre>" article has been written. If no article has been written for the old year nor the new year, it will redlink the new year's article to encourage its creation. Has two optional further parameters: ; current_year_title The "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" function assumes that the current page's title is the genre's name, i.e., if you use this on [[classical music]], it will link to "{{CURRENTYEAR}} in classical music"). If that is not the case, use this parameter to specify the genre's name. The annual-update feature will work just the same. ; current_year_override This overrides the whole parameter, for if the desired article uses some unusual title formulation (e.g. "2010s in classical music"). If this parameter is used, the link will '''''not''''' update for new years. == Notes == {{reflist |refs= <ref name="hlist">For short horizontal lists of two or three items, comma separators are acceptable, but for longer lists the use of {{tl|flatlist}} or {{tl|hlist}} is preferred as they offer a benefit to users of screen readers. Don't use other list templates or {{tag|br|s}} tags for reasons of [[Wikipedia:Manual of Style/Accessibility#Vertical lists|accessibility]].</ref> <ref name="location">As per [[Wikipedia talk:WikiProject Music/Archive 39#Naming countries in infoboxes|RfC "Naming countries in infoboxes"]]: When identifying a location, city or region in the United States or United Kingdom, the preferred approach is to use the country abbreviations allowed by [[MOS:ACRO]], such as "Portsmouth, New Hampshire, US" and "Cardiff, Wales, UK", rather than spelling out the full country name. Avoid using abbreviations for states or provinces in all nations. {{xt|New Hampshire}} rather than {{!xt|NH}}, {{xt|New South Wales}} rather than {{!xt|NSW}}, or {{xt|British Columbia}} rather than {{!xt|BC}} (see [[MOS:POSTABBR]]). Cities such as New York City and London may be rendered as "New York City, U.S." and "London, UK" or simply "New York City" and "London". Also, these should not be linked when the context makes it clear (see [[MOS:OVERLINK]]). If only the country name is included, it may be written out in full.</ref> |} }} == TemplateData == {{Collapse top|title=[[Wikipedia:TemplateData|TemplateData]] documentation used by [[Wikipedia:VisualEditor|VisualEditor]] and other tools}} {{TemplateData header|noheader=1}} <templatedata> { "description": "An infobox for music genres, describing the genre in its origin, instrumentality and other information", "format": "{{_\n| _________________ = _\n}}\n", "params": { "name": { "label": "Name", "description": "The name of the genre. If foreign, state the English version of the name.", "example": "Alternative music", "type": "string", "required": true }, "native_name": { "label": "Native name", "description": "The native name of the genre, if applicable.", "type": "string", "example": "{{lang|fr|Nom français}}" }, "etymology": { "label": "Etymology", "type": "string", "description": "Meaning or derivation of the name." }, "stylistic_origins": { "label": "Stylistic origins", "description": "The genres that stylistically formed the genre, either parents genres or influences.", "example": "{{hlist|[[House music|House]]|[[pop punk]]|[[electropop]]}}", "type": "string", "required": true }, "cultural_origins": { "label": "Cultural origins", "description": "The cultural origins of the genre, with a year and specific location.", "example": "Early 1960s – late 1970s, United Kingdom", "type": "string", "required": true }, "instruments": { "label": "Typical instruments", "description": "The instruments that are popularly associated with the genre", "example": "{{hlist|[[Drums]]|[[vocals]]|[[bass guitar]]}}", "type": "string" }, "derivatives": { "label": "Derivative forms", "description": "Genres that are derivative of or descend from the genre.", "example": "[[Alternative pop]]", "type": "string" }, "subgenres": { "label": "Subgenres", "description": "The subgenres that descend from the genre. Genres should be wikilinked and separated by using commas, {{tl|htlist}} or {{tl|flatlist}}.", "example": "{{hlist|[[Deep house]]|[[electro house]]|[[progressive house]]|[[UK hard house]]}}", "type": "string" }, "fusiongenres": { "label": "Fusion genres", "description": "Genres resulting from the genre mixing with another genre, i.e. subgenres of two fused genres.", "example": "{{hlist|[[Synth-pop]]|[[electropop]]|[[dream pop]]}}", "type": "string" }, "regional_scenes": { "label": "Regional scenes", "description": "Typical locations that house the genre, in terms of regional locations such as countries.", "example": "[[British rock music|United Kingdom]]", "type": "string" }, "local_scenes": { "label": "Local scenes", "description": "Typical locations that house the genre, in terms of cities and more exact locations", "example": "New Orleans, Louisiana", "type": "string" }, "other_topics": { "label": "Other genre topics", "description": "Topics based on the genre specified or stated.", "type": "string" }, "other_names": { "label": "Other names", "description": "Additional and alternative names that the genre is known by. ", "type": "string" }, "image": { "label": "Image", "description": "Image to use in infobox. Set to only the image name..", "example": "ABBA - TopPop 1974 5.png", "type": "wiki-file-name" }, "image_size": { "label": "Image size", "description": "Should only be specified if the image is smaller than 220 pixels width.", "type": "number" }, "alt": { "label": "Image alt text", "description": "Alt text for the image, for visually impaired and other readers who cannot see the image.", "type": "line" }, "caption": { "label": "Image caption", "description": "Caption for the image.", "type": "string" }, "subgenrelist": { "label": "Subgenres list article", "description": "Title of existing article, which lists the subgenres.", "example": "List of rock genres", "type": "wiki-page-name" }, "current_year": { "label": "Current year genre portal", "description": "Places the link to \"current year in music\" articles at the bottom of the infobox.", "type": "line", "autovalue": "yes" } }, "paramOrder": [ "name", "native_name", "etymology", "other_names", "image", "image_size", "alt", "caption", "stylistic_origins", "cultural_origins", "instruments", "derivatives", "subgenrelist", "subgenres", "fusiongenres", "regional_scenes", "local_scenes", "other_topics", "current_year" ] } </templatedata> {{Collapse bottom}} == Tracking categories == * {{clc|Pages using infobox music genre with unknown parameters}} <includeonly>{{Sandbox other|| <!------------------------------------------------------------------- Categories below here, please; interwikis to Wikidata. --------------------------------------------------------------------> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music Genre]] [[Category:Templates that add a tracking category]] }}</includeonly> r1579ffwl7m4t2ryycbclebttn2zo07 4956155 4956154 2024-02-08T11:30:08Z en>Samathando 0 typo 4956155 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!------------------------------------------------------------------- Place categories where indicated at the bottom of this page, please; interwikis to Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]). --------------------------------------------------------------------> {{Lua|Module:Infobox|Module:InfoboxImage|Module:Check for unknown parameters}} For more information, see the [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force|WikiProject Music/Music genres task force]]. == Usage == {{Parameter names example|name|native_name|etymology|other_names|image|image_size|alt|caption|stylistic_origins|cultural_origins|instruments|derivatives|subgenrelist|subgenres|fusiongenres|regional_scenes|local_scenes|other_topics|current_year=yes}} <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | native_name = | etymology = | other_names = | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | derivatives = | subgenres = | subgenrelist = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = | footnotes = | current_year = }} </syntaxhighlight> {{clear}} '''Example'''<p>For an example of this template filled out, see [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force/Infobox|WikiProject Music/Music genres task force/Infobox]].</p> == Parameters == === name === The most used name of the genre. === native_name === The name in the local language where the genre comes from. : If more than one name listed, separate them using {{tl|plainlist}}. === native_name_lang === [[List of ISO 639-2 codes|ISO 639-2 code]] for the listed native names, e.g. <code>fre</code> for French. : If more than one, use {{tl|lang}} in {{Para|native_name}} instead. === etymology === Meaning or derivation of the name, e.g. <code><nowiki>[[Italian language|Italian]] for "slow violent"</nowiki></code>. === other_names === Additional and alternative names that the genre is known by. : Use with discretion; discuss on talk before engaging in potentially confusing scenarios like [[progressive rock]]/[[progressive pop]] or [[electropop]]/[[synth-pop]]. For multiple entries, see notes{{r|hlist}}. === image === An image that would best supplement the described genre. Since [[Wikipedia talk:WikiProject Music/Archive 37#RFC about band photos in genre articles|2018]], the general consensus says to refrain against using photos of specific bands and musicians. : Images should be sufficiently clear for display at 220 pixels' width. Set to only the image name, e.g. <code>Example.png</code>, not <code>Image:Example.png</code> or <code><nowiki>[[File:Example.png|200px|abc]]</nowiki></code>. ;image_size : For size adjustments additional parameter {{Para|image_size}} can be used, the width should be entered in pixels without "px". For example, use <code>260</code> so the image would be fully embedded in the template. === alt === Alt text for the image, for visually impaired and other readers who cannot see the image. : The optional field when the caption is not enough to describe the image. See [[WP:ALT]]. === caption === Caption for the image to be displayed under the image. === stylistic_origins === List of genres, musical and cultural roots that influenced the emergence of the described genre. : For general rules on genres listing, see [[#subgenres]] section. === cultural_origins === 2012 (Amagwinya era) and the geographical location of the genre's origins, e.g. <code><nowiki>Early-to-mid 1980s, [[Berlin]], Germany</nowiki></code> or <code><nowiki>Early 19th century, [[Mumbai]] region, India</nowiki></code>. : See notes{{r|location}} for location details, and notes{{r|hlist}} for multiple entries. === instruments === List of musical instruments that are typical for the genre. : For multiple entries, see notes{{r|hlist}}. === derivatives === List of influenced genres that use some of the elements inherent to the genre without being a child genre or subcategory. : For general rules on genres listing, see [[#subgenres]] section. === subgenres === List of child genres that share characteristics with the described genre and fall within its subcategory. : When listing genres, aim for specificity and explicit detailing (e.g. <code><nowiki>[[Deep house]]</nowiki></code> rather than <code><nowiki>[[House music|House]]</nowiki></code> or <code><nowiki>[[Electronic dance music|EDM]]</nowiki></code> ). Genres should be separated by using commas, {{tl|flatlist}} or {{tl|hlist}}.{{r|hlist}} Genres should be wikilinked. Use piped links where needed, for example: <code><nowiki>[[Pop music|Pop]], [[Rock music|rock]]</nowiki></code>. Most genres are not proper nouns and should not be capitalized. However, the first word in a list of multiple genres should be capitalized. Genres that are sourced in the article itself do not require a source in the infobox, but sometimes it can be useful to have the source listed again anyway, to help prevent edit warring. A hidden comment such as <code><nowiki><!-- genres listed here are sourced in the article text --></nowiki></code> can also be used to this end if needed. For multiple entries, see notes{{r|hlist}}. === subgenerelist === Article containing the complete list of subgenres for the described genre. : Place only existing list articles, without square brackets, e.g. <code>List of rock genres</code>. The list dedicated to the parent genre of the described genre should not be placed here, even if described genre is mentioned in the list as a subgenre. === fusiongenres === List of [[Music_genre#Subtypes|fusion genres]] that have additional parent genres, being a subcategory of both. : For general rules on genres listing, see [[#subgenres]] section. === regional_scenes === Articles specializing in regional variants of the described genre, established within the countries or large regions, e.g. [[British rock]] or [[American pop]]. : Articles should be pipelinked as <code><nowiki>[[British rock|Britain]]</nowiki></code> and <code><nowiki>[[American rock|United States]]</nowiki></code>. See notes{{r|location}} for location details, and notes{{r|hlist}} for multiple entries. The list should not contain links redirecting to articles about the countries themselves, if the genre has well-known scenes without articles, it is better to leave them unlinked. Specific subgenres which have names derived out of country names should not be included here, e.g. [[Dutch house]], because the genre is not equivalent to "any house music of the Netherlands". The same goes for articles on time periods or specific parts of the scene, e.g. [[Early Norwegian black metal scene]]), as it's not covering black metal scene of Norway generally. === local_scenes === Articles specializing in local scenes related to the genre, mostly existing within the cities, or small regions within a country, e.g. [[Pretoria]] or [[The Scene That Celebrates Itself]]. : The list should contain the original names of the scenes, i.e. there's no need to pipelink scene names with city names. Direct links to the cities or region articles should not be placed here, use unlinked text. For multiple entries, see Notes{{r|hlist}} for details. === other_topics === Related articles which did not fall into the categories above, or other articles closely related to the genre, including lists, dedicated to the genre. : For multiple entries, see notes{{r|hlist}}. Articles dedicated to musical artists usually should not be placed here. === footnotes === Collects all used notes into a numbered list. : Used in pair with {{tl|efn}} in the template, displays list of notes via {{tl|notelist}}. To use, place <code><nowiki>{{notelist}}</nowiki></code> in the field. === current_year === Places the link to [[{{CURRENTYEAR}} in music]] articles at the bottom of the infobox, dedicated to very few specific genres. : Set <code>yes</code> to include such links. Link will update automatically for new years, once the "<new year> in <genre>" article has been written. If no article has been written for the old year nor the new year, it will redlink the new year's article to encourage its creation. Has two optional further parameters: ; current_year_title The "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" function assumes that the current page's title is the genre's name, i.e., if you use this on [[classical music]], it will link to "{{CURRENTYEAR}} in classical music"). If that is not the case, use this parameter to specify the genre's name. The annual-update feature will work just the same. ; current_year_override This overrides the whole parameter, for if the desired article uses some unusual title formulation (e.g. "2010s in classical music"). If this parameter is used, the link will '''''not''''' update for new years. == Notes == {{reflist |refs= <ref name="hlist">For short horizontal lists of two or three items, comma separators are acceptable, but for longer lists the use of {{tl|flatlist}} or {{tl|hlist}} is preferred as they offer a benefit to users of screen readers. Don't use other list templates or {{tag|br|s}} tags for reasons of [[Wikipedia:Manual of Style/Accessibility#Vertical lists|accessibility]].</ref> <ref name="location">As per [[Wikipedia talk:WikiProject Music/Archive 39#Naming countries in infoboxes|RfC "Naming countries in infoboxes"]]: When identifying a location, city or region in the United States or United Kingdom, the preferred approach is to use the country abbreviations allowed by [[MOS:ACRO]], such as "Portsmouth, New Hampshire, US" and "Cardiff, Wales, UK", rather than spelling out the full country name. Avoid using abbreviations for states or provinces in all nations. {{xt|New Hampshire}} rather than {{!xt|NH}}, {{xt|New South Wales}} rather than {{!xt|NSW}}, or {{xt|British Columbia}} rather than {{!xt|BC}} (see [[MOS:POSTABBR]]). Cities such as New York City and London may be rendered as "New York City, U.S." and "London, UK" or simply "New York City" and "London". Also, these should not be linked when the context makes it clear (see [[MOS:OVERLINK]]). If only the country name is included, it may be written out in full.</ref> |} }} == TemplateData == {{Collapse top|title=[[Wikipedia:TemplateData|TemplateData]] documentation used by [[Wikipedia:VisualEditor|VisualEditor]] and other tools}} {{TemplateData header|noheader=1}} <templatedata> { "description": "An infobox for music genres, describing the genre in its origin, instrumentality and other information", "format": "{{_\n| _________________ = _\n}}\n", "params": { "name": { "label": "Name", "description": "The name of the genre. If foreign, state the English version of the name.", "example": "Alternative music", "type": "string", "required": true }, "native_name": { "label": "Native name", "description": "The native name of the genre, if applicable.", "type": "string", "example": "{{lang|fr|Nom français}}" }, "etymology": { "label": "Etymology", "type": "string", "description": "Meaning or derivation of the name." }, "stylistic_origins": { "label": "Stylistic origins", "description": "The genres that stylistically formed the genre, either parents genres or influences.", "example": "{{hlist|[[House music|House]]|[[pop punk]]|[[electropop]]}}", "type": "string", "required": true }, "cultural_origins": { "label": "Cultural origins", "description": "The cultural origins of the genre, with a year and specific location.", "example": "Early 1960s – late 1970s, United Kingdom", "type": "string", "required": true }, "instruments": { "label": "Typical instruments", "description": "The instruments that are popularly associated with the genre", "example": "{{hlist|[[Drums]]|[[vocals]]|[[bass guitar]]}}", "type": "string" }, "derivatives": { "label": "Derivative forms", "description": "Genres that are derivative of or descend from the genre.", "example": "[[Alternative pop]]", "type": "string" }, "subgenres": { "label": "Subgenres", "description": "The subgenres that descend from the genre. Genres should be wikilinked and separated by using commas, {{tl|htlist}} or {{tl|flatlist}}.", "example": "{{hlist|[[Deep house]]|[[electro house]]|[[progressive house]]|[[UK hard house]]}}", "type": "string" }, "fusiongenres": { "label": "Fusion genres", "description": "Genres resulting from the genre mixing with another genre, i.e. subgenres of two fused genres.", "example": "{{hlist|[[Synth-pop]]|[[electropop]]|[[dream pop]]}}", "type": "string" }, "regional_scenes": { "label": "Regional scenes", "description": "Typical locations that house the genre, in terms of regional locations such as countries.", "example": "[[British rock music|United Kingdom]]", "type": "string" }, "local_scenes": { "label": "Local scenes", "description": "Typical locations that house the genre, in terms of cities and more exact locations", "example": "New Orleans, Louisiana", "type": "string" }, "other_topics": { "label": "Other genre topics", "description": "Topics based on the genre specified or stated.", "type": "string" }, "other_names": { "label": "Other names", "description": "Additional and alternative names that the genre is known by. ", "type": "string" }, "image": { "label": "Image", "description": "Image to use in infobox. Set to only the image name..", "example": "ABBA - TopPop 1974 5.png", "type": "wiki-file-name" }, "image_size": { "label": "Image size", "description": "Should only be specified if the image is smaller than 220 pixels width.", "type": "number" }, "alt": { "label": "Image alt text", "description": "Alt text for the image, for visually impaired and other readers who cannot see the image.", "type": "line" }, "caption": { "label": "Image caption", "description": "Caption for the image.", "type": "string" }, "subgenrelist": { "label": "Subgenres list article", "description": "Title of existing article, which lists the subgenres.", "example": "List of rock genres", "type": "wiki-page-name" }, "current_year": { "label": "Current year genre portal", "description": "Places the link to \"current year in music\" articles at the bottom of the infobox.", "type": "line", "autovalue": "yes" } }, "paramOrder": [ "name", "native_name", "etymology", "other_names", "image", "image_size", "alt", "caption", "stylistic_origins", "cultural_origins", "instruments", "derivatives", "subgenrelist", "subgenres", "fusiongenres", "regional_scenes", "local_scenes", "other_topics", "current_year" ] } </templatedata> {{Collapse bottom}} == Tracking categories == * {{clc|Pages using infobox music genre with unknown parameters}} <includeonly>{{Sandbox other|| <!------------------------------------------------------------------- Categories below here, please; interwikis to Wikidata. --------------------------------------------------------------------> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music Genre]] [[Category:Templates that add a tracking category]] }}</includeonly> 58qrvwjifeov9eh4vu3tr73ei1vgvbi 4956156 4956155 2024-02-08T11:54:01Z en>DB1729 0 Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/Samathando|Samathando]] ([[User talk:Samathando|talk]]): Unhelpful 4956156 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!------------------------------------------------------------------- Place categories where indicated at the bottom of this page, please; interwikis to Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]). --------------------------------------------------------------------> {{Lua|Module:Infobox|Module:InfoboxImage|Module:Check for unknown parameters}} For more information, see the [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force|WikiProject Music/Music genres task force]]. == Usage == {{Parameter names example|name|native_name|etymology|other_names|image|image_size|alt|caption|stylistic_origins|cultural_origins|instruments|derivatives|subgenrelist|subgenres|fusiongenres|regional_scenes|local_scenes|other_topics|current_year=yes}} <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | native_name = | etymology = | other_names = | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | derivatives = | subgenres = | subgenrelist = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = | footnotes = | current_year = }} </syntaxhighlight> {{clear}} '''Example'''<p>For an example of this template filled out, see [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force/Infobox|WikiProject Music/Music genres task force/Infobox]].</p> == Parameters == === name === The most used name of the genre. === native_name === The name in the local language where the genre comes from. : If more than one name listed, separate them using {{tl|plainlist}}. === native_name_lang === [[List of ISO 639-2 codes|ISO 639-2 code]] for the listed native names, e.g. <code>fre</code> for French. : If more than one, use {{tl|lang}} in {{Para|native_name}} instead. === etymology === Meaning or derivation of the name, e.g. <code><nowiki>[[Italian language|Italian]] for "slow violent"</nowiki></code>. === other_names === Additional and alternative names that the genre is known by. : Use with discretion; discuss on talk before engaging in potentially confusing scenarios like [[progressive rock]]/[[progressive pop]] or [[electropop]]/[[synth-pop]]. For multiple entries, see notes{{r|hlist}}. === image === An image that would best supplement the described genre. Since [[Wikipedia talk:WikiProject Music/Archive 37#RFC about band photos in genre articles|2018]], the general consensus says to refrain against using photos of specific bands and musicians. : Images should be sufficiently clear for display at 220 pixels' width. Set to only the image name, e.g. <code>Example.png</code>, not <code>Image:Example.png</code> or <code><nowiki>[[File:Example.png|200px|abc]]</nowiki></code>. ;image_size : For size adjustments additional parameter {{Para|image_size}} can be used, the width should be entered in pixels without "px". For example, use <code>260</code> so the image would be fully embedded in the template. === alt === Alt text for the image, for visually impaired and other readers who cannot see the image. : The optional field when the caption is not enough to describe the image. See [[WP:ALT]]. === caption === Caption for the image to be displayed under the image. === stylistic_origins === List of genres, musical and cultural roots that influenced the emergence of the described genre. : For general rules on genres listing, see [[#subgenres]] section. === cultural_origins === The year (or time period) and the geographical location of the genre's origins, e.g. <code><nowiki>Early-to-mid 1980s, [[Berlin]], Germany</nowiki></code> or <code><nowiki>Early 19th century, [[Mumbai]] region, India</nowiki></code>. : See notes{{r|location}} for location details, and notes{{r|hlist}} for multiple entries. === instruments === List of musical instruments that are typical for the genre. : For multiple entries, see notes{{r|hlist}}. === derivatives === List of influenced genres that use some of the elements inherent to the genre without being a child genre or subcategory. : For general rules on genres listing, see [[#subgenres]] section. === subgenres === List of child genres that share characteristics with the described genre and fall within its subcategory. : When listing genres, aim for specificity and explicit detailing (e.g. <code><nowiki>[[Deep house]]</nowiki></code> rather than <code><nowiki>[[House music|House]]</nowiki></code> or <code><nowiki>[[Electronic dance music|EDM]]</nowiki></code> ). Genres should be separated by using commas, {{tl|flatlist}} or {{tl|hlist}}.{{r|hlist}} Genres should be wikilinked. Use piped links where needed, for example: <code><nowiki>[[Pop music|Pop]], [[Rock music|rock]]</nowiki></code>. Most genres are not proper nouns and should not be capitalized. However, the first word in a list of multiple genres should be capitalized. Genres that are sourced in the article itself do not require a source in the infobox, but sometimes it can be useful to have the source listed again anyway, to help prevent edit warring. A hidden comment such as <code><nowiki><!-- genres listed here are sourced in the article text --></nowiki></code> can also be used to this end if needed. For multiple entries, see notes{{r|hlist}}. === subgenerelist === Article containing the complete list of subgenres for the described genre. : Place only existing list articles, without square brackets, e.g. <code>List of rock genres</code>. The list dedicated to the parent genre of the described genre should not be placed here, even if described genre is mentioned in the list as a subgenre. === fusiongenres === List of [[Music_genre#Subtypes|fusion genres]] that have additional parent genres, being a subcategory of both. : For general rules on genres listing, see [[#subgenres]] section. === regional_scenes === Articles specializing in regional variants of the described genre, established within the countries or large regions, e.g. [[British rock]] or [[American pop]]. : Articles should be pipelinked as <code><nowiki>[[British rock|Britain]]</nowiki></code> and <code><nowiki>[[American rock|United States]]</nowiki></code>. See notes{{r|location}} for location details, and notes{{r|hlist}} for multiple entries. The list should not contain links redirecting to articles about the countries themselves, if the genre has well-known scenes without articles, it is better to leave them unlinked. Specific subgenres which have names derived out of country names should not be included here, e.g. [[Dutch house]], because the genre is not equivalent to "any house music of the Netherlands". The same goes for articles on time periods or specific parts of the scene, e.g. [[Early Norwegian black metal scene]]), as it's not covering black metal scene of Norway generally. === local_scenes === Articles specializing in local scenes related to the genre, mostly existing within the cities, or small regions within a country, e.g. [[Madchester]] or [[The Scene That Celebrates Itself]]. : The list should contain the original names of the scenes, i.e. there's no need to pipelink scene names with city names. Direct links to the cities or region articles should not be placed here, use unlinked text. For multiple entries, see Notes{{r|hlist}} for details. === other_topics === Related articles which did not fall into the categories above, or other articles closely related to the genre, including lists, dedicated to the genre. : For multiple entries, see notes{{r|hlist}}. Articles dedicated to musical artists usually should not be placed here. === footnotes === Collects all used notes into a numbered list. : Used in pair with {{tl|efn}} in the template, displays list of notes via {{tl|notelist}}. To use, place <code><nowiki>{{notelist}}</nowiki></code> in the field. === current_year === Places the link to [[{{CURRENTYEAR}} in music]] articles at the bottom of the infobox, dedicated to very few specific genres. : Set <code>yes</code> to include such links. Link will update automatically for new years, once the "<new year> in <genre>" article has been written. If no article has been written for the old year nor the new year, it will redlink the new year's article to encourage its creation. Has two optional further parameters: ; current_year_title The "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" function assumes that the current page's title is the genre's name, i.e., if you use this on [[classical music]], it will link to "{{CURRENTYEAR}} in classical music"). If that is not the case, use this parameter to specify the genre's name. The annual-update feature will work just the same. ; current_year_override This overrides the whole parameter, for if the desired article uses some unusual title formulation (e.g. "2010s in classical music"). If this parameter is used, the link will '''''not''''' update for new years. == Notes == {{reflist |refs= <ref name="hlist">For short horizontal lists of two or three items, comma separators are acceptable, but for longer lists the use of {{tl|flatlist}} or {{tl|hlist}} is preferred as they offer a benefit to users of screen readers. Don't use other list templates or {{tag|br|s}} tags for reasons of [[Wikipedia:Manual of Style/Accessibility#Vertical lists|accessibility]].</ref> <ref name="location">As per [[Wikipedia talk:WikiProject Music/Archive 39#Naming countries in infoboxes|RfC "Naming countries in infoboxes"]]: When identifying a location, city or region in the United States or United Kingdom, the preferred approach is to use the country abbreviations allowed by [[MOS:ACRO]], such as "Portsmouth, New Hampshire, US" and "Cardiff, Wales, UK", rather than spelling out the full country name. Avoid using abbreviations for states or provinces in all nations. {{xt|New Hampshire}} rather than {{!xt|NH}}, {{xt|New South Wales}} rather than {{!xt|NSW}}, or {{xt|British Columbia}} rather than {{!xt|BC}} (see [[MOS:POSTABBR]]). Cities such as New York City and London may be rendered as "New York City, U.S." and "London, UK" or simply "New York City" and "London". Also, these should not be linked when the context makes it clear (see [[MOS:OVERLINK]]). If only the country name is included, it may be written out in full.</ref> |} }} == TemplateData == {{Collapse top|title=[[Wikipedia:TemplateData|TemplateData]] documentation used by [[Wikipedia:VisualEditor|VisualEditor]] and other tools}} {{TemplateData header|noheader=1}} <templatedata> { "description": "An infobox for music genres, describing the genre in its origin, instrumentality and other information", "format": "{{_\n| _________________ = _\n}}\n", "params": { "name": { "label": "Name", "description": "The name of the genre. If foreign, state the English version of the name.", "example": "Alternative music", "type": "string", "required": true }, "native_name": { "label": "Native name", "description": "The native name of the genre, if applicable.", "type": "string", "example": "{{lang|fr|Nom français}}" }, "etymology": { "label": "Etymology", "type": "string", "description": "Meaning or derivation of the name." }, "stylistic_origins": { "label": "Stylistic origins", "description": "The genres that stylistically formed the genre, either parents genres or influences.", "example": "{{hlist|[[House music|House]]|[[pop punk]]|[[electropop]]}}", "type": "string", "required": true }, "cultural_origins": { "label": "Cultural origins", "description": "The cultural origins of the genre, with a year and specific location.", "example": "Early 1960s – late 1970s, United Kingdom", "type": "string", "required": true }, "instruments": { "label": "Typical instruments", "description": "The instruments that are popularly associated with the genre", "example": "{{hlist|[[Drums]]|[[vocals]]|[[bass guitar]]}}", "type": "string" }, "derivatives": { "label": "Derivative forms", "description": "Genres that are derivative of or descend from the genre.", "example": "[[Alternative pop]]", "type": "string" }, "subgenres": { "label": "Subgenres", "description": "The subgenres that descend from the genre. Genres should be wikilinked and separated by using commas, {{tl|htlist}} or {{tl|flatlist}}.", "example": "{{hlist|[[Deep house]]|[[electro house]]|[[progressive house]]|[[UK hard house]]}}", "type": "string" }, "fusiongenres": { "label": "Fusion genres", "description": "Genres resulting from the genre mixing with another genre, i.e. subgenres of two fused genres.", "example": "{{hlist|[[Synth-pop]]|[[electropop]]|[[dream pop]]}}", "type": "string" }, "regional_scenes": { "label": "Regional scenes", "description": "Typical locations that house the genre, in terms of regional locations such as countries.", "example": "[[British rock music|United Kingdom]]", "type": "string" }, "local_scenes": { "label": "Local scenes", "description": "Typical locations that house the genre, in terms of cities and more exact locations", "example": "New Orleans, Louisiana", "type": "string" }, "other_topics": { "label": "Other genre topics", "description": "Topics based on the genre specified or stated.", "type": "string" }, "other_names": { "label": "Other names", "description": "Additional and alternative names that the genre is known by. ", "type": "string" }, "image": { "label": "Image", "description": "Image to use in infobox. Set to only the image name..", "example": "ABBA - TopPop 1974 5.png", "type": "wiki-file-name" }, "image_size": { "label": "Image size", "description": "Should only be specified if the image is smaller than 220 pixels width.", "type": "number" }, "alt": { "label": "Image alt text", "description": "Alt text for the image, for visually impaired and other readers who cannot see the image.", "type": "line" }, "caption": { "label": "Image caption", "description": "Caption for the image.", "type": "string" }, "subgenrelist": { "label": "Subgenres list article", "description": "Title of existing article, which lists the subgenres.", "example": "List of rock genres", "type": "wiki-page-name" }, "current_year": { "label": "Current year genre portal", "description": "Places the link to \"current year in music\" articles at the bottom of the infobox.", "type": "line", "autovalue": "yes" } }, "paramOrder": [ "name", "native_name", "etymology", "other_names", "image", "image_size", "alt", "caption", "stylistic_origins", "cultural_origins", "instruments", "derivatives", "subgenrelist", "subgenres", "fusiongenres", "regional_scenes", "local_scenes", "other_topics", "current_year" ] } </templatedata> {{Collapse bottom}} == Tracking categories == * {{clc|Pages using infobox music genre with unknown parameters}} <includeonly>{{Sandbox other|| <!------------------------------------------------------------------- Categories below here, please; interwikis to Wikidata. --------------------------------------------------------------------> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music Genre]] [[Category:Templates that add a tracking category]] }}</includeonly> r1579ffwl7m4t2ryycbclebttn2zo07 4956157 4956156 2025-02-08T17:25:30Z en>Philpax 0 Remove spurious e from "subgenerelist" 4956157 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!------------------------------------------------------------------- Place categories where indicated at the bottom of this page, please; interwikis to Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]). --------------------------------------------------------------------> {{Lua|Module:Infobox|Module:InfoboxImage|Module:Check for unknown parameters}} For more information, see the [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force|WikiProject Music/Music genres task force]]. == Usage == {{Parameter names example|name|native_name|etymology|other_names|image|image_size|alt|caption|stylistic_origins|cultural_origins|instruments|derivatives|subgenrelist|subgenres|fusiongenres|regional_scenes|local_scenes|other_topics|current_year=yes}} <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | native_name = | etymology = | other_names = | image = | alt = | caption = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | derivatives = | subgenres = | subgenrelist = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = | footnotes = | current_year = }} </syntaxhighlight> {{clear}} '''Example'''<p>For an example of this template filled out, see [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force/Infobox|WikiProject Music/Music genres task force/Infobox]].</p> == Parameters == === name === The most used name of the genre. === native_name === The name in the local language where the genre comes from. : If more than one name listed, separate them using {{tl|plainlist}}. === native_name_lang === [[List of ISO 639-2 codes|ISO 639-2 code]] for the listed native names, e.g. <code>fre</code> for French. : If more than one, use {{tl|lang}} in {{Para|native_name}} instead. === etymology === Meaning or derivation of the name, e.g. <code><nowiki>[[Italian language|Italian]] for "slow violent"</nowiki></code>. === other_names === Additional and alternative names that the genre is known by. : Use with discretion; discuss on talk before engaging in potentially confusing scenarios like [[progressive rock]]/[[progressive pop]] or [[electropop]]/[[synth-pop]]. For multiple entries, see notes{{r|hlist}}. === image === An image that would best supplement the described genre. Since [[Wikipedia talk:WikiProject Music/Archive 37#RFC about band photos in genre articles|2018]], the general consensus says to refrain against using photos of specific bands and musicians. : Images should be sufficiently clear for display at 220 pixels' width. Set to only the image name, e.g. <code>Example.png</code>, not <code>Image:Example.png</code> or <code><nowiki>[[File:Example.png|200px|abc]]</nowiki></code>. ;image_size : For size adjustments additional parameter {{Para|image_size}} can be used, the width should be entered in pixels without "px". For example, use <code>260</code> so the image would be fully embedded in the template. === alt === Alt text for the image, for visually impaired and other readers who cannot see the image. : The optional field when the caption is not enough to describe the image. See [[WP:ALT]]. === caption === Caption for the image to be displayed under the image. === stylistic_origins === List of genres, musical and cultural roots that influenced the emergence of the described genre. : For general rules on genres listing, see [[#subgenres]] section. === cultural_origins === The year (or time period) and the geographical location of the genre's origins, e.g. <code><nowiki>Early-to-mid 1980s, [[Berlin]], Germany</nowiki></code> or <code><nowiki>Early 19th century, [[Mumbai]] region, India</nowiki></code>. : See notes{{r|location}} for location details, and notes{{r|hlist}} for multiple entries. === instruments === List of musical instruments that are typical for the genre. : For multiple entries, see notes{{r|hlist}}. === derivatives === List of influenced genres that use some of the elements inherent to the genre without being a child genre or subcategory. : For general rules on genres listing, see [[#subgenres]] section. === subgenres === List of child genres that share characteristics with the described genre and fall within its subcategory. : When listing genres, aim for specificity and explicit detailing (e.g. <code><nowiki>[[Deep house]]</nowiki></code> rather than <code><nowiki>[[House music|House]]</nowiki></code> or <code><nowiki>[[Electronic dance music|EDM]]</nowiki></code> ). Genres should be separated by using commas, {{tl|flatlist}} or {{tl|hlist}}.{{r|hlist}} Genres should be wikilinked. Use piped links where needed, for example: <code><nowiki>[[Pop music|Pop]], [[Rock music|rock]]</nowiki></code>. Most genres are not proper nouns and should not be capitalized. However, the first word in a list of multiple genres should be capitalized. Genres that are sourced in the article itself do not require a source in the infobox, but sometimes it can be useful to have the source listed again anyway, to help prevent edit warring. A hidden comment such as <code><nowiki><!-- genres listed here are sourced in the article text --></nowiki></code> can also be used to this end if needed. For multiple entries, see notes{{r|hlist}}. === subgenrelist === Article containing the complete list of subgenres for the described genre. : Place only existing list articles, without square brackets, e.g. <code>List of rock genres</code>. The list dedicated to the parent genre of the described genre should not be placed here, even if described genre is mentioned in the list as a subgenre. === fusiongenres === List of [[Music_genre#Subtypes|fusion genres]] that have additional parent genres, being a subcategory of both. : For general rules on genres listing, see [[#subgenres]] section. === regional_scenes === Articles specializing in regional variants of the described genre, established within the countries or large regions, e.g. [[British rock]] or [[American pop]]. : Articles should be pipelinked as <code><nowiki>[[British rock|Britain]]</nowiki></code> and <code><nowiki>[[American rock|United States]]</nowiki></code>. See notes{{r|location}} for location details, and notes{{r|hlist}} for multiple entries. The list should not contain links redirecting to articles about the countries themselves, if the genre has well-known scenes without articles, it is better to leave them unlinked. Specific subgenres which have names derived out of country names should not be included here, e.g. [[Dutch house]], because the genre is not equivalent to "any house music of the Netherlands". The same goes for articles on time periods or specific parts of the scene, e.g. [[Early Norwegian black metal scene]]), as it's not covering black metal scene of Norway generally. === local_scenes === Articles specializing in local scenes related to the genre, mostly existing within the cities, or small regions within a country, e.g. [[Madchester]] or [[The Scene That Celebrates Itself]]. : The list should contain the original names of the scenes, i.e. there's no need to pipelink scene names with city names. Direct links to the cities or region articles should not be placed here, use unlinked text. For multiple entries, see Notes{{r|hlist}} for details. === other_topics === Related articles which did not fall into the categories above, or other articles closely related to the genre, including lists, dedicated to the genre. : For multiple entries, see notes{{r|hlist}}. Articles dedicated to musical artists usually should not be placed here. === footnotes === Collects all used notes into a numbered list. : Used in pair with {{tl|efn}} in the template, displays list of notes via {{tl|notelist}}. To use, place <code><nowiki>{{notelist}}</nowiki></code> in the field. === current_year === Places the link to [[{{CURRENTYEAR}} in music]] articles at the bottom of the infobox, dedicated to very few specific genres. : Set <code>yes</code> to include such links. Link will update automatically for new years, once the "<new year> in <genre>" article has been written. If no article has been written for the old year nor the new year, it will redlink the new year's article to encourage its creation. Has two optional further parameters: ; current_year_title The "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" function assumes that the current page's title is the genre's name, i.e., if you use this on [[classical music]], it will link to "{{CURRENTYEAR}} in classical music"). If that is not the case, use this parameter to specify the genre's name. The annual-update feature will work just the same. ; current_year_override This overrides the whole parameter, for if the desired article uses some unusual title formulation (e.g. "2010s in classical music"). If this parameter is used, the link will '''''not''''' update for new years. == Notes == {{reflist |refs= <ref name="hlist">For short horizontal lists of two or three items, comma separators are acceptable, but for longer lists the use of {{tl|flatlist}} or {{tl|hlist}} is preferred as they offer a benefit to users of screen readers. Don't use other list templates or {{tag|br|s}} tags for reasons of [[Wikipedia:Manual of Style/Accessibility#Vertical lists|accessibility]].</ref> <ref name="location">As per [[Wikipedia talk:WikiProject Music/Archive 39#Naming countries in infoboxes|RfC "Naming countries in infoboxes"]]: When identifying a location, city or region in the United States or United Kingdom, the preferred approach is to use the country abbreviations allowed by [[MOS:ACRO]], such as "Portsmouth, New Hampshire, US" and "Cardiff, Wales, UK", rather than spelling out the full country name. Avoid using abbreviations for states or provinces in all nations. {{xt|New Hampshire}} rather than {{!xt|NH}}, {{xt|New South Wales}} rather than {{!xt|NSW}}, or {{xt|British Columbia}} rather than {{!xt|BC}} (see [[MOS:POSTABBR]]). Cities such as New York City and London may be rendered as "New York City, U.S." and "London, UK" or simply "New York City" and "London". Also, these should not be linked when the context makes it clear (see [[MOS:OVERLINK]]). If only the country name is included, it may be written out in full.</ref> |} }} == TemplateData == {{Collapse top|title=[[Wikipedia:TemplateData|TemplateData]] documentation used by [[Wikipedia:VisualEditor|VisualEditor]] and other tools}} {{TemplateData header|noheader=1}} <templatedata> { "description": "An infobox for music genres, describing the genre in its origin, instrumentality and other information", "format": "{{_\n| _________________ = _\n}}\n", "params": { "name": { "label": "Name", "description": "The name of the genre. If foreign, state the English version of the name.", "example": "Alternative music", "type": "string", "required": true }, "native_name": { "label": "Native name", "description": "The native name of the genre, if applicable.", "type": "string", "example": "{{lang|fr|Nom français}}" }, "etymology": { "label": "Etymology", "type": "string", "description": "Meaning or derivation of the name." }, "stylistic_origins": { "label": "Stylistic origins", "description": "The genres that stylistically formed the genre, either parents genres or influences.", "example": "{{hlist|[[House music|House]]|[[pop punk]]|[[electropop]]}}", "type": "string", "required": true }, "cultural_origins": { "label": "Cultural origins", "description": "The cultural origins of the genre, with a year and specific location.", "example": "Early 1960s – late 1970s, United Kingdom", "type": "string", "required": true }, "instruments": { "label": "Typical instruments", "description": "The instruments that are popularly associated with the genre", "example": "{{hlist|[[Drums]]|[[vocals]]|[[bass guitar]]}}", "type": "string" }, "derivatives": { "label": "Derivative forms", "description": "Genres that are derivative of or descend from the genre.", "example": "[[Alternative pop]]", "type": "string" }, "subgenres": { "label": "Subgenres", "description": "The subgenres that descend from the genre. Genres should be wikilinked and separated by using commas, {{tl|htlist}} or {{tl|flatlist}}.", "example": "{{hlist|[[Deep house]]|[[electro house]]|[[progressive house]]|[[UK hard house]]}}", "type": "string" }, "fusiongenres": { "label": "Fusion genres", "description": "Genres resulting from the genre mixing with another genre, i.e. subgenres of two fused genres.", "example": "{{hlist|[[Synth-pop]]|[[electropop]]|[[dream pop]]}}", "type": "string" }, "regional_scenes": { "label": "Regional scenes", "description": "Typical locations that house the genre, in terms of regional locations such as countries.", "example": "[[British rock music|United Kingdom]]", "type": "string" }, "local_scenes": { "label": "Local scenes", "description": "Typical locations that house the genre, in terms of cities and more exact locations", "example": "New Orleans, Louisiana", "type": "string" }, "other_topics": { "label": "Other genre topics", "description": "Topics based on the genre specified or stated.", "type": "string" }, "other_names": { "label": "Other names", "description": "Additional and alternative names that the genre is known by. ", "type": "string" }, "image": { "label": "Image", "description": "Image to use in infobox. Set to only the image name..", "example": "ABBA - TopPop 1974 5.png", "type": "wiki-file-name" }, "image_size": { "label": "Image size", "description": "Should only be specified if the image is smaller than 220 pixels width.", "type": "number" }, "alt": { "label": "Image alt text", "description": "Alt text for the image, for visually impaired and other readers who cannot see the image.", "type": "line" }, "caption": { "label": "Image caption", "description": "Caption for the image.", "type": "string" }, "subgenrelist": { "label": "Subgenres list article", "description": "Title of existing article, which lists the subgenres.", "example": "List of rock genres", "type": "wiki-page-name" }, "current_year": { "label": "Current year genre portal", "description": "Places the link to \"current year in music\" articles at the bottom of the infobox.", "type": "line", "autovalue": "yes" } }, "paramOrder": [ "name", "native_name", "etymology", "other_names", "image", "image_size", "alt", "caption", "stylistic_origins", "cultural_origins", "instruments", "derivatives", "subgenrelist", "subgenres", "fusiongenres", "regional_scenes", "local_scenes", "other_topics", "current_year" ] } </templatedata> {{Collapse bottom}} == Tracking categories == * {{clc|Pages using infobox music genre with unknown parameters}} <includeonly>{{Sandbox other|| <!------------------------------------------------------------------- Categories below here, please; interwikis to Wikidata. --------------------------------------------------------------------> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music Genre]] [[Category:Templates that add a tracking category]] }}</includeonly> bf8wpdlpey8zgnpnja7yzm7540szot8 4956158 4956157 2026-04-01T22:31:21Z en>ILIL 0 Added note since this still happens 4956158 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!------------------------------------------------------------------- Place categories where indicated at the bottom of this page, please; interwikis to Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]). --------------------------------------------------------------------> {{Lua|Module:Infobox|Module:InfoboxImage|Module:Check for unknown parameters}} For more information, see the [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force|WikiProject Music/Music genres task force]]. == Usage == {{Parameter names example|name|native_name|etymology|other_names|image|image_size|alt|caption|stylistic_origins|cultural_origins|instruments|derivatives|subgenrelist|subgenres|fusiongenres|regional_scenes|local_scenes|other_topics|current_year=yes}} <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | native_name = | etymology = | other_names = | image = <!-- Do not use this field for adding an artist photo, see parameter notes below --> | alt = | caption = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | derivatives = | subgenres = | subgenrelist = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = | footnotes = | current_year = }} </syntaxhighlight> {{clear}} '''Example'''<p>For an example of this template filled out, see [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force/Infobox|WikiProject Music/Music genres task force/Infobox]].</p> == Parameters == === name === The most used name of the genre. === native_name === The name in the local language where the genre comes from. : If more than one name listed, separate them using {{tl|plainlist}}. === native_name_lang === [[List of ISO 639-2 codes|ISO 639-2 code]] for the listed native names, e.g. <code>fre</code> for French. : If more than one, use {{tl|lang}} in {{Para|native_name}} instead. === etymology === Meaning or derivation of the name, e.g. <code><nowiki>[[Italian language|Italian]] for "slow violent"</nowiki></code>. === other_names === Additional and alternative names that the genre is known by. : Use with discretion; discuss on talk before engaging in potentially confusing scenarios like [[progressive rock]]/[[progressive pop]] or [[electropop]]/[[synth-pop]]. For multiple entries, see notes{{r|hlist}}. === image === An image that would best supplement the described genre. Since [[Wikipedia talk:WikiProject Music/Archive 37#RFC about band photos in genre articles|2018]], the general consensus says to refrain against using photos of specific bands and musicians. : Images should be sufficiently clear for display at 220 pixels' width. Set to only the image name, e.g. <code>Example.png</code>, not <code>Image:Example.png</code> or <code><nowiki>[[File:Example.png|200px|abc]]</nowiki></code>. ;image_size : For size adjustments additional parameter {{Para|image_size}} can be used, the width should be entered in pixels without "px". For example, use <code>260</code> so the image would be fully embedded in the template. === alt === Alt text for the image, for visually impaired and other readers who cannot see the image. : The optional field when the caption is not enough to describe the image. See [[WP:ALT]]. === caption === Caption for the image to be displayed under the image. === stylistic_origins === List of genres, musical and cultural roots that influenced the emergence of the described genre. : For general rules on genres listing, see [[#subgenres]] section. === cultural_origins === The year (or time period) and the geographical location of the genre's origins, e.g. <code><nowiki>Early-to-mid 1980s, [[Berlin]], Germany</nowiki></code> or <code><nowiki>Early 19th century, [[Mumbai]] region, India</nowiki></code>. : See notes{{r|location}} for location details, and notes{{r|hlist}} for multiple entries. === instruments === List of musical instruments that are typical for the genre. : For multiple entries, see notes{{r|hlist}}. === derivatives === List of influenced genres that use some of the elements inherent to the genre without being a child genre or subcategory. : For general rules on genres listing, see [[#subgenres]] section. === subgenres === List of child genres that share characteristics with the described genre and fall within its subcategory. : When listing genres, aim for specificity and explicit detailing (e.g. <code><nowiki>[[Deep house]]</nowiki></code> rather than <code><nowiki>[[House music|House]]</nowiki></code> or <code><nowiki>[[Electronic dance music|EDM]]</nowiki></code> ). Genres should be separated by using commas, {{tl|flatlist}} or {{tl|hlist}}.{{r|hlist}} Genres should be wikilinked. Use piped links where needed, for example: <code><nowiki>[[Pop music|Pop]], [[Rock music|rock]]</nowiki></code>. Most genres are not proper nouns and should not be capitalized. However, the first word in a list of multiple genres should be capitalized. Genres that are sourced in the article itself do not require a source in the infobox, but sometimes it can be useful to have the source listed again anyway, to help prevent edit warring. A hidden comment such as <code><nowiki><!-- genres listed here are sourced in the article text --></nowiki></code> can also be used to this end if needed. For multiple entries, see notes{{r|hlist}}. === subgenrelist === Article containing the complete list of subgenres for the described genre. : Place only existing list articles, without square brackets, e.g. <code>List of rock genres</code>. The list dedicated to the parent genre of the described genre should not be placed here, even if described genre is mentioned in the list as a subgenre. === fusiongenres === List of [[Music_genre#Subtypes|fusion genres]] that have additional parent genres, being a subcategory of both. : For general rules on genres listing, see [[#subgenres]] section. === regional_scenes === Articles specializing in regional variants of the described genre, established within the countries or large regions, e.g. [[British rock]] or [[American pop]]. : Articles should be pipelinked as <code><nowiki>[[British rock|Britain]]</nowiki></code> and <code><nowiki>[[American rock|United States]]</nowiki></code>. See notes{{r|location}} for location details, and notes{{r|hlist}} for multiple entries. The list should not contain links redirecting to articles about the countries themselves, if the genre has well-known scenes without articles, it is better to leave them unlinked. Specific subgenres which have names derived out of country names should not be included here, e.g. [[Dutch house]], because the genre is not equivalent to "any house music of the Netherlands". The same goes for articles on time periods or specific parts of the scene, e.g. [[Early Norwegian black metal scene]]), as it's not covering black metal scene of Norway generally. === local_scenes === Articles specializing in local scenes related to the genre, mostly existing within the cities, or small regions within a country, e.g. [[Madchester]] or [[The Scene That Celebrates Itself]]. : The list should contain the original names of the scenes, i.e. there's no need to pipelink scene names with city names. Direct links to the cities or region articles should not be placed here, use unlinked text. For multiple entries, see Notes{{r|hlist}} for details. === other_topics === Related articles which did not fall into the categories above, or other articles closely related to the genre, including lists, dedicated to the genre. : For multiple entries, see notes{{r|hlist}}. Articles dedicated to musical artists usually should not be placed here. === footnotes === Collects all used notes into a numbered list. : Used in pair with {{tl|efn}} in the template, displays list of notes via {{tl|notelist}}. To use, place <code><nowiki>{{notelist}}</nowiki></code> in the field. === current_year === Places the link to [[{{CURRENTYEAR}} in music]] articles at the bottom of the infobox, dedicated to very few specific genres. : Set <code>yes</code> to include such links. Link will update automatically for new years, once the "<new year> in <genre>" article has been written. If no article has been written for the old year nor the new year, it will redlink the new year's article to encourage its creation. Has two optional further parameters: ; current_year_title The "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" function assumes that the current page's title is the genre's name, i.e., if you use this on [[classical music]], it will link to "{{CURRENTYEAR}} in classical music"). If that is not the case, use this parameter to specify the genre's name. The annual-update feature will work just the same. ; current_year_override This overrides the whole parameter, for if the desired article uses some unusual title formulation (e.g. "2010s in classical music"). If this parameter is used, the link will '''''not''''' update for new years. == Notes == {{reflist |refs= <ref name="hlist">For short horizontal lists of two or three items, comma separators are acceptable, but for longer lists the use of {{tl|flatlist}} or {{tl|hlist}} is preferred as they offer a benefit to users of screen readers. Don't use other list templates or {{tag|br|s}} tags for reasons of [[Wikipedia:Manual of Style/Accessibility#Vertical lists|accessibility]].</ref> <ref name="location">As per [[Wikipedia talk:WikiProject Music/Archive 39#Naming countries in infoboxes|RfC "Naming countries in infoboxes"]]: When identifying a location, city or region in the United States or United Kingdom, the preferred approach is to use the country abbreviations allowed by [[MOS:ACRO]], such as "Portsmouth, New Hampshire, US" and "Cardiff, Wales, UK", rather than spelling out the full country name. Avoid using abbreviations for states or provinces in all nations. {{xt|New Hampshire}} rather than {{!xt|NH}}, {{xt|New South Wales}} rather than {{!xt|NSW}}, or {{xt|British Columbia}} rather than {{!xt|BC}} (see [[MOS:POSTABBR]]). Cities such as New York City and London may be rendered as "New York City, U.S." and "London, UK" or simply "New York City" and "London". Also, these should not be linked when the context makes it clear (see [[MOS:OVERLINK]]). If only the country name is included, it may be written out in full.</ref> |} }} == TemplateData == {{Collapse top|title=[[Wikipedia:TemplateData|TemplateData]] documentation used by [[Wikipedia:VisualEditor|VisualEditor]] and other tools}} {{TemplateData header|noheader=1}} <templatedata> { "description": "An infobox for music genres, describing the genre in its origin, instrumentality and other information", "format": "{{_\n| _________________ = _\n}}\n", "params": { "name": { "label": "Name", "description": "The name of the genre. If foreign, state the English version of the name.", "example": "Alternative music", "type": "string", "required": true }, "native_name": { "label": "Native name", "description": "The native name of the genre, if applicable.", "type": "string", "example": "{{lang|fr|Nom français}}" }, "etymology": { "label": "Etymology", "type": "string", "description": "Meaning or derivation of the name." }, "stylistic_origins": { "label": "Stylistic origins", "description": "The genres that stylistically formed the genre, either parents genres or influences.", "example": "{{hlist|[[House music|House]]|[[pop punk]]|[[electropop]]}}", "type": "string", "required": true }, "cultural_origins": { "label": "Cultural origins", "description": "The cultural origins of the genre, with a year and specific location.", "example": "Early 1960s – late 1970s, United Kingdom", "type": "string", "required": true }, "instruments": { "label": "Typical instruments", "description": "The instruments that are popularly associated with the genre", "example": "{{hlist|[[Drums]]|[[vocals]]|[[bass guitar]]}}", "type": "string" }, "derivatives": { "label": "Derivative forms", "description": "Genres that are derivative of or descend from the genre.", "example": "[[Alternative pop]]", "type": "string" }, "subgenres": { "label": "Subgenres", "description": "The subgenres that descend from the genre. Genres should be wikilinked and separated by using commas, {{tl|htlist}} or {{tl|flatlist}}.", "example": "{{hlist|[[Deep house]]|[[electro house]]|[[progressive house]]|[[UK hard house]]}}", "type": "string" }, "fusiongenres": { "label": "Fusion genres", "description": "Genres resulting from the genre mixing with another genre, i.e. subgenres of two fused genres.", "example": "{{hlist|[[Synth-pop]]|[[electropop]]|[[dream pop]]}}", "type": "string" }, "regional_scenes": { "label": "Regional scenes", "description": "Typical locations that house the genre, in terms of regional locations such as countries.", "example": "[[British rock music|United Kingdom]]", "type": "string" }, "local_scenes": { "label": "Local scenes", "description": "Typical locations that house the genre, in terms of cities and more exact locations", "example": "New Orleans, Louisiana", "type": "string" }, "other_topics": { "label": "Other genre topics", "description": "Topics based on the genre specified or stated.", "type": "string" }, "other_names": { "label": "Other names", "description": "Additional and alternative names that the genre is known by. ", "type": "string" }, "image": { "label": "Image", "description": "Image to use in infobox. Set to only the image name..", "example": "ABBA - TopPop 1974 5.png", "type": "wiki-file-name" }, "image_size": { "label": "Image size", "description": "Should only be specified if the image is smaller than 220 pixels width.", "type": "number" }, "alt": { "label": "Image alt text", "description": "Alt text for the image, for visually impaired and other readers who cannot see the image.", "type": "line" }, "caption": { "label": "Image caption", "description": "Caption for the image.", "type": "string" }, "subgenrelist": { "label": "Subgenres list article", "description": "Title of existing article, which lists the subgenres.", "example": "List of rock genres", "type": "wiki-page-name" }, "current_year": { "label": "Current year genre portal", "description": "Places the link to \"current year in music\" articles at the bottom of the infobox.", "type": "line", "autovalue": "yes" } }, "paramOrder": [ "name", "native_name", "etymology", "other_names", "image", "image_size", "alt", "caption", "stylistic_origins", "cultural_origins", "instruments", "derivatives", "subgenrelist", "subgenres", "fusiongenres", "regional_scenes", "local_scenes", "other_topics", "current_year" ] } </templatedata> {{Collapse bottom}} == Tracking categories == * {{clc|Pages using infobox music genre with unknown parameters}} <includeonly>{{Sandbox other|| <!------------------------------------------------------------------- Categories below here, please; interwikis to Wikidata. --------------------------------------------------------------------> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music Genre]] [[Category:Templates that add a tracking category]] }}</includeonly> c06cx4mxicnj39vqgun9ue2spbufvj5 4956159 4956158 2026-09-11T06:46:41Z యర్రా రామారావు 28161 [[:en:Template:Infobox_music_genre/doc]] నుండి కూర్పులను దిగుమతి చేసారు 4956158 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!------------------------------------------------------------------- Place categories where indicated at the bottom of this page, please; interwikis to Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]). --------------------------------------------------------------------> {{Lua|Module:Infobox|Module:InfoboxImage|Module:Check for unknown parameters}} For more information, see the [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force|WikiProject Music/Music genres task force]]. == Usage == {{Parameter names example|name|native_name|etymology|other_names|image|image_size|alt|caption|stylistic_origins|cultural_origins|instruments|derivatives|subgenrelist|subgenres|fusiongenres|regional_scenes|local_scenes|other_topics|current_year=yes}} <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow: auto"> {{Infobox music genre | name = | native_name = | etymology = | other_names = | image = <!-- Do not use this field for adding an artist photo, see parameter notes below --> | alt = | caption = | stylistic_origins = | cultural_origins = | instruments = | derivatives = | subgenres = | subgenrelist = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = | footnotes = | current_year = }} </syntaxhighlight> {{clear}} '''Example'''<p>For an example of this template filled out, see [[Wikipedia:WikiProject Music/Music genres task force/Infobox|WikiProject Music/Music genres task force/Infobox]].</p> == Parameters == === name === The most used name of the genre. === native_name === The name in the local language where the genre comes from. : If more than one name listed, separate them using {{tl|plainlist}}. === native_name_lang === [[List of ISO 639-2 codes|ISO 639-2 code]] for the listed native names, e.g. <code>fre</code> for French. : If more than one, use {{tl|lang}} in {{Para|native_name}} instead. === etymology === Meaning or derivation of the name, e.g. <code><nowiki>[[Italian language|Italian]] for "slow violent"</nowiki></code>. === other_names === Additional and alternative names that the genre is known by. : Use with discretion; discuss on talk before engaging in potentially confusing scenarios like [[progressive rock]]/[[progressive pop]] or [[electropop]]/[[synth-pop]]. For multiple entries, see notes{{r|hlist}}. === image === An image that would best supplement the described genre. Since [[Wikipedia talk:WikiProject Music/Archive 37#RFC about band photos in genre articles|2018]], the general consensus says to refrain against using photos of specific bands and musicians. : Images should be sufficiently clear for display at 220 pixels' width. Set to only the image name, e.g. <code>Example.png</code>, not <code>Image:Example.png</code> or <code><nowiki>[[File:Example.png|200px|abc]]</nowiki></code>. ;image_size : For size adjustments additional parameter {{Para|image_size}} can be used, the width should be entered in pixels without "px". For example, use <code>260</code> so the image would be fully embedded in the template. === alt === Alt text for the image, for visually impaired and other readers who cannot see the image. : The optional field when the caption is not enough to describe the image. See [[WP:ALT]]. === caption === Caption for the image to be displayed under the image. === stylistic_origins === List of genres, musical and cultural roots that influenced the emergence of the described genre. : For general rules on genres listing, see [[#subgenres]] section. === cultural_origins === The year (or time period) and the geographical location of the genre's origins, e.g. <code><nowiki>Early-to-mid 1980s, [[Berlin]], Germany</nowiki></code> or <code><nowiki>Early 19th century, [[Mumbai]] region, India</nowiki></code>. : See notes{{r|location}} for location details, and notes{{r|hlist}} for multiple entries. === instruments === List of musical instruments that are typical for the genre. : For multiple entries, see notes{{r|hlist}}. === derivatives === List of influenced genres that use some of the elements inherent to the genre without being a child genre or subcategory. : For general rules on genres listing, see [[#subgenres]] section. === subgenres === List of child genres that share characteristics with the described genre and fall within its subcategory. : When listing genres, aim for specificity and explicit detailing (e.g. <code><nowiki>[[Deep house]]</nowiki></code> rather than <code><nowiki>[[House music|House]]</nowiki></code> or <code><nowiki>[[Electronic dance music|EDM]]</nowiki></code> ). Genres should be separated by using commas, {{tl|flatlist}} or {{tl|hlist}}.{{r|hlist}} Genres should be wikilinked. Use piped links where needed, for example: <code><nowiki>[[Pop music|Pop]], [[Rock music|rock]]</nowiki></code>. Most genres are not proper nouns and should not be capitalized. However, the first word in a list of multiple genres should be capitalized. Genres that are sourced in the article itself do not require a source in the infobox, but sometimes it can be useful to have the source listed again anyway, to help prevent edit warring. A hidden comment such as <code><nowiki><!-- genres listed here are sourced in the article text --></nowiki></code> can also be used to this end if needed. For multiple entries, see notes{{r|hlist}}. === subgenrelist === Article containing the complete list of subgenres for the described genre. : Place only existing list articles, without square brackets, e.g. <code>List of rock genres</code>. The list dedicated to the parent genre of the described genre should not be placed here, even if described genre is mentioned in the list as a subgenre. === fusiongenres === List of [[Music_genre#Subtypes|fusion genres]] that have additional parent genres, being a subcategory of both. : For general rules on genres listing, see [[#subgenres]] section. === regional_scenes === Articles specializing in regional variants of the described genre, established within the countries or large regions, e.g. [[British rock]] or [[American pop]]. : Articles should be pipelinked as <code><nowiki>[[British rock|Britain]]</nowiki></code> and <code><nowiki>[[American rock|United States]]</nowiki></code>. See notes{{r|location}} for location details, and notes{{r|hlist}} for multiple entries. The list should not contain links redirecting to articles about the countries themselves, if the genre has well-known scenes without articles, it is better to leave them unlinked. Specific subgenres which have names derived out of country names should not be included here, e.g. [[Dutch house]], because the genre is not equivalent to "any house music of the Netherlands". The same goes for articles on time periods or specific parts of the scene, e.g. [[Early Norwegian black metal scene]]), as it's not covering black metal scene of Norway generally. === local_scenes === Articles specializing in local scenes related to the genre, mostly existing within the cities, or small regions within a country, e.g. [[Madchester]] or [[The Scene That Celebrates Itself]]. : The list should contain the original names of the scenes, i.e. there's no need to pipelink scene names with city names. Direct links to the cities or region articles should not be placed here, use unlinked text. For multiple entries, see Notes{{r|hlist}} for details. === other_topics === Related articles which did not fall into the categories above, or other articles closely related to the genre, including lists, dedicated to the genre. : For multiple entries, see notes{{r|hlist}}. Articles dedicated to musical artists usually should not be placed here. === footnotes === Collects all used notes into a numbered list. : Used in pair with {{tl|efn}} in the template, displays list of notes via {{tl|notelist}}. To use, place <code><nowiki>{{notelist}}</nowiki></code> in the field. === current_year === Places the link to [[{{CURRENTYEAR}} in music]] articles at the bottom of the infobox, dedicated to very few specific genres. : Set <code>yes</code> to include such links. Link will update automatically for new years, once the "<new year> in <genre>" article has been written. If no article has been written for the old year nor the new year, it will redlink the new year's article to encourage its creation. Has two optional further parameters: ; current_year_title The "{{CURRENTYEAR}} in <genre>" function assumes that the current page's title is the genre's name, i.e., if you use this on [[classical music]], it will link to "{{CURRENTYEAR}} in classical music"). If that is not the case, use this parameter to specify the genre's name. The annual-update feature will work just the same. ; current_year_override This overrides the whole parameter, for if the desired article uses some unusual title formulation (e.g. "2010s in classical music"). If this parameter is used, the link will '''''not''''' update for new years. == Notes == {{reflist |refs= <ref name="hlist">For short horizontal lists of two or three items, comma separators are acceptable, but for longer lists the use of {{tl|flatlist}} or {{tl|hlist}} is preferred as they offer a benefit to users of screen readers. Don't use other list templates or {{tag|br|s}} tags for reasons of [[Wikipedia:Manual of Style/Accessibility#Vertical lists|accessibility]].</ref> <ref name="location">As per [[Wikipedia talk:WikiProject Music/Archive 39#Naming countries in infoboxes|RfC "Naming countries in infoboxes"]]: When identifying a location, city or region in the United States or United Kingdom, the preferred approach is to use the country abbreviations allowed by [[MOS:ACRO]], such as "Portsmouth, New Hampshire, US" and "Cardiff, Wales, UK", rather than spelling out the full country name. Avoid using abbreviations for states or provinces in all nations. {{xt|New Hampshire}} rather than {{!xt|NH}}, {{xt|New South Wales}} rather than {{!xt|NSW}}, or {{xt|British Columbia}} rather than {{!xt|BC}} (see [[MOS:POSTABBR]]). Cities such as New York City and London may be rendered as "New York City, U.S." and "London, UK" or simply "New York City" and "London". Also, these should not be linked when the context makes it clear (see [[MOS:OVERLINK]]). If only the country name is included, it may be written out in full.</ref> |} }} == TemplateData == {{Collapse top|title=[[Wikipedia:TemplateData|TemplateData]] documentation used by [[Wikipedia:VisualEditor|VisualEditor]] and other tools}} {{TemplateData header|noheader=1}} <templatedata> { "description": "An infobox for music genres, describing the genre in its origin, instrumentality and other information", "format": "{{_\n| _________________ = _\n}}\n", "params": { "name": { "label": "Name", "description": "The name of the genre. If foreign, state the English version of the name.", "example": "Alternative music", "type": "string", "required": true }, "native_name": { "label": "Native name", "description": "The native name of the genre, if applicable.", "type": "string", "example": "{{lang|fr|Nom français}}" }, "etymology": { "label": "Etymology", "type": "string", "description": "Meaning or derivation of the name." }, "stylistic_origins": { "label": "Stylistic origins", "description": "The genres that stylistically formed the genre, either parents genres or influences.", "example": "{{hlist|[[House music|House]]|[[pop punk]]|[[electropop]]}}", "type": "string", "required": true }, "cultural_origins": { "label": "Cultural origins", "description": "The cultural origins of the genre, with a year and specific location.", "example": "Early 1960s – late 1970s, United Kingdom", "type": "string", "required": true }, "instruments": { "label": "Typical instruments", "description": "The instruments that are popularly associated with the genre", "example": "{{hlist|[[Drums]]|[[vocals]]|[[bass guitar]]}}", "type": "string" }, "derivatives": { "label": "Derivative forms", "description": "Genres that are derivative of or descend from the genre.", "example": "[[Alternative pop]]", "type": "string" }, "subgenres": { "label": "Subgenres", "description": "The subgenres that descend from the genre. Genres should be wikilinked and separated by using commas, {{tl|htlist}} or {{tl|flatlist}}.", "example": "{{hlist|[[Deep house]]|[[electro house]]|[[progressive house]]|[[UK hard house]]}}", "type": "string" }, "fusiongenres": { "label": "Fusion genres", "description": "Genres resulting from the genre mixing with another genre, i.e. subgenres of two fused genres.", "example": "{{hlist|[[Synth-pop]]|[[electropop]]|[[dream pop]]}}", "type": "string" }, "regional_scenes": { "label": "Regional scenes", "description": "Typical locations that house the genre, in terms of regional locations such as countries.", "example": "[[British rock music|United Kingdom]]", "type": "string" }, "local_scenes": { "label": "Local scenes", "description": "Typical locations that house the genre, in terms of cities and more exact locations", "example": "New Orleans, Louisiana", "type": "string" }, "other_topics": { "label": "Other genre topics", "description": "Topics based on the genre specified or stated.", "type": "string" }, "other_names": { "label": "Other names", "description": "Additional and alternative names that the genre is known by. ", "type": "string" }, "image": { "label": "Image", "description": "Image to use in infobox. Set to only the image name..", "example": "ABBA - TopPop 1974 5.png", "type": "wiki-file-name" }, "image_size": { "label": "Image size", "description": "Should only be specified if the image is smaller than 220 pixels width.", "type": "number" }, "alt": { "label": "Image alt text", "description": "Alt text for the image, for visually impaired and other readers who cannot see the image.", "type": "line" }, "caption": { "label": "Image caption", "description": "Caption for the image.", "type": "string" }, "subgenrelist": { "label": "Subgenres list article", "description": "Title of existing article, which lists the subgenres.", "example": "List of rock genres", "type": "wiki-page-name" }, "current_year": { "label": "Current year genre portal", "description": "Places the link to \"current year in music\" articles at the bottom of the infobox.", "type": "line", "autovalue": "yes" } }, "paramOrder": [ "name", "native_name", "etymology", "other_names", "image", "image_size", "alt", "caption", "stylistic_origins", "cultural_origins", "instruments", "derivatives", "subgenrelist", "subgenres", "fusiongenres", "regional_scenes", "local_scenes", "other_topics", "current_year" ] } </templatedata> {{Collapse bottom}} == Tracking categories == * {{clc|Pages using infobox music genre with unknown parameters}} <includeonly>{{Sandbox other|| <!------------------------------------------------------------------- Categories below here, please; interwikis to Wikidata. --------------------------------------------------------------------> [[Category:Music genre templates| ]] [[Category:Music infobox templates|Music Genre]] [[Category:Templates that add a tracking category]] }}</includeonly> c06cx4mxicnj39vqgun9ue2spbufvj5 0 509398 4956163 2026-09-11T07:08:31Z Muralikrishna m 106628 "[[:en:Special:Redirect/revision/1359222034|Chinmoy Krishna Das]]" పేజీని అనువదించి సృష్టించారు 4956163 wikitext text/x-wiki '''చిన్మయి కృష్ణదాస్''' (ఆంగ్లం: Chinmoy Krishna Das) బంగ్లాదేశ్ కు చెందిన [[బంగ్లాదేశ్‌లో హిందూమతం|హిందూ]] సన్యాసి, బంగ్లాదేశ్ సనాతన్ జాగరణ్ మంచా ప్రతినిధి. 2024 ఆగస్టు రాజకీయ మార్పుల అనంతరం [[బంగ్లాదేశ్|బంగ్లాదేశ్‌లో]] మతపరమైన మైనారిటీల హక్కుల కోసం వాదించడం ద్వారా ఆయన ప్రాముఖ్యతను సంతరించుకున్నాడు. 2024 నవంబరు 25న, ఆయనను దేశద్రోహం ఆరోపణలపై అరెస్టు చేసారు, ఈ సంఘటన నిరసనలకు దారితీసింది, [[భారత ప్రభుత్వం]] నుండి దౌత్యపరమైన వ్యాఖ్యలను రాబట్టింది.<ref>{{Cite news|url=https://www.theweek.in/news/world/2024/11/26/why-was-hindu-monk-chinmay-krishna-das-arrested-in-bangladesh.html|title=Why was Hindu monk Chinmoy Krishna Das arrested in Bangladesh?|date=26 November 2024|work=The Week|access-date=26 November 2024}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.ndtv.com/world-news/supporters-of-arrested-hindu-priest-thrashed-outside-bangladesh-court-7110578#pfrom=home-ndtv_topstories|title=Supporters Of Arrested Hindu Priest Thrashed Outside Bangladesh Court|last=Nath|first=Sanstuti|date=26 November 2024|work=www.ndtv.com|access-date=26 November 2024|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20241127023415/https://www.ndtv.com/world-news/supporters-of-arrested-hindu-priest-thrashed-outside-bangladesh-court-7110578#pfrom=home-ndtv_topstories|archive-date=27 November 2024}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.hindustantimes.com/world-news/iskcon-leader-chinmoy-das-arrest-bangladesh-sedition-dhaka-sadhguru-101732603348769.html|title=ISKCON leader Chinmoy Das held in Bangladesh for sedition|date=26 November 2024|work=Hindustan Times|access-date=26 November 2024|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20241126084252/https://www.hindustantimes.com/world-news/iskcon-leader-chinmoy-das-arrest-bangladesh-sedition-dhaka-sadhguru-101732603348769.html|archive-date=26 November 2024}}</ref> <ref name="IE explained">{{Cite news|url=https://indianexpress.com/article/who-is/bangladesh-sanatan-jagaran-manch-who-is-chinmoy-krishna-das-9691169/|title=Hindu monk sent to jail in Bangladesh: Who is Chinmoy Krishna Das?|date=2024-11-26|work=[[The Indian Express]]|access-date=2025-05-04|language=en}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.indiatoday.in/world/story/bangladesh-hindu-monk-chinmoy-krishna-das-arrest-triggers-protests-several-injured-in-clashes-2640088-2024-11-26|title=Several injured after protests break out in Bangladesh over arrest of Hindu monk|date=26 November 2024|work=India Today|access-date=26 November 2024}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/international/world-news/bangladesh-iskcon-priest-chinmoy-krishna-das-arrested-amid-protests-against-hindu-atrocities/articleshow/115676546.cms|title=Bangladesh ISKCON priest Chinmoy Krishna Das arrested amid protests against Hindu atrocities|date=26 November 2024|work=The Economic Times|access-date=26 November 2024}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/nation/366290/chinmoy-krishna-das-handed-over-to-cmp|title=Chinmoy Krishna Das sent to jail|date=26 November 2024|work=Dhaka Tribune|access-date=26 November 2024}}</ref> అతను [[అంతర్జాతీయ కృష్ణ చైతన్య సంఘం]] (ఇస్కాన్) బంగ్లాదేశ్ మాజీ సభ్యుడు, క్రమశిక్షణా సమస్యల కారణంగా జూలై 2024లో బహిష్కరించబడ్డాడు.<ref>{{Cite news|url=https://www.firstpost.com/world/iskcon-bangladesh-banned-chinmoy-das-in-2023-over-child-sexual-abuse-report-cites-old-letter-13839943.html|title=Iskcon Bangladesh banned Chinmoy Das in 2023, report cites old letter|date=29 November 2024|work=Firstpost|access-date=2 December 2024|language=en-us}}</ref> <ref name="Hindu explained">{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/international/the-arrest-of-hindu-monk-chinmoy-das-in-bangladesh-explained/article68913583.ece|title=The arrest of Hindu monk Chinmoy Das in Bangladesh|last=Darbhamulla|first=Shruthi|date=28 November 2024|work=[[The Hindu]]}}</ref> == కెరీర్ == చిన్మయి కృష్ణదాస్ ఒక [[హిందూధర్మం|హిందూ]] సన్యాసి, చిట్టగాంగ్ జిల్లా హతజారిలోని వైష్ణవ మత కేంద్రం పుండరిక్ ధామ్ కు ఆయన అధిపతి. [[ధర్మం|ధామ్]] బంగ్లాదేశ్ లోని [[అంతర్జాతీయ కృష్ణ చైతన్య సంఘం|ఇస్కాన్]] కూడా ఒక ముఖ్యమైన భాగం.<ref name="Hindu explained" /> ఆయన జూలై 2024 వరకు [[అంతర్జాతీయ కృష్ణ చైతన్య సంఘం|ఇస్కాన్]] సభ్యుడిగా ఉన్నాడు, అప్పుడు సంస్థాగత క్రమశిక్షణ కారణంగా బహిష్కరించబడ్డాడు.<ref name="Dhaka Times expelled">{{Cite news|url=https://www.dhakatimes24.com/2024/11/26/372991|title=Chinmoy expelled from ISKCON in July for disciplinary violations|work=Dhaka Times 24|access-date=27 November 2024}}</ref> ఆయన బంగ్లాదేశ్ లోని మతపరమైన మైనారిటీల హక్కుల కోసం పోరాడాడు, 2024 ఆగస్టు 5న [[షేక్ హసీనా]] పరిపాలన పతనం తరువాత ఎక్కువ దృష్టిని ఆకర్షించాడు.<ref name="Hindu explained" /> హిందువులు, ఇతర మతపరమైన మైనారిటీల హక్కుల కోసం ప్రచారం చేసిన బంగ్లాదేశ్ సనాతన జాగరణ్ మంచా ప్రతినిధిగా ఆయన పనిచేసాడు.<ref name="IE explained" /> అక్టోబరు 25న, సనాతన్ జాగరణ్ మంచా చిట్టగాంగ్లోని లాల్ దిఘిలో భారీ ర్యాలీ నిర్వహించి ఎనిమిది డిమాండ్లను జారీ చేసింది.<ref>{{Cite news|url=https://www.hindustantimes.com/world-news/hindus-in-bangladesh-hold-massive-chittagong-rally-demanding-minority-rights-taslima-nasreen-reacts-101729928311811.html|title=Hindus in Bangladesh hold massive Chittagong rally demanding minority rights, Taslima Nasreen reacts|date=2024-10-26|work=[[Hindustan Times]]|access-date=2025-05-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20241101013235/https://www.hindustantimes.com/world-news/hindus-in-bangladesh-hold-massive-chittagong-rally-demanding-minority-rights-taslima-nasreen-reacts-101729928311811.html|archive-date=2024-11-01|language=en-us}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://thedailyguardian.com/united-states/watch-bangladesh-hindus-rally-in-chittagong-demand-protection-and-minority-rights/|title=Watch: Bangladesh Hindus Rally In Chittagong, Demand Protection And Minority Rights|last=Panwar|first=Shairin|date=2024-10-26|work=[[The Daily Guardian (India)|The Daily Guardian]]|access-date=2025-05-04|language=en}}</ref> వీటిలో మైనారిటీల వేధింపుల విచారణలను వేగవంతం చేయడానికి ప్రత్యేక ట్రిబ్యునల్స్ ఏర్పాటు, మైనారిటీ రక్షణ చట్టం అమలు, మైనారిటీ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ ఏర్పాటు, ఆలయ ఆస్తులను తిరిగి పొందటానికి చట్టాలు మొదలైనవి ఉన్నాయి.<ref name="Hindu explained" /><ref name="IE explained" /> ఈ సమయంలో, సనాతన జాగరణ్ మంచా బంగ్లాదేశ్ సోమిలితో శంఖాలోగు జోట్ తో కలిసి బంగ్లాదేశ్ సోమిలిటొ సనాతన జాగరణ్ జోట్ ను ఏర్పాటు చేసింది. సంయుక్త సంస్థకు ప్రతినిధిగా కూడా చిన్మయి కృష్ణదాస్ పనిచేసాడు.<ref name="IE explained" /> == మూలాలు == [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] [[వర్గం:CS1 uses Bengali-language script (bn)]] 5vsa5pk106blhfw6rd53fraw0oa86vr 4956166 4956163 2026-09-11T07:09:08Z Muralikrishna m 106628 4956166 wikitext text/x-wiki '''చిన్మయి కృష్ణదాస్''' (ఆంగ్లం: Chinmoy Krishna Das) బంగ్లాదేశ్ కు చెందిన [[బంగ్లాదేశ్‌లో హిందూమతం|హిందూ]] సన్యాసి, బంగ్లాదేశ్ సనాతన్ జాగరణ్ మంచా ప్రతినిధి. 2024 ఆగస్టు రాజకీయ మార్పుల అనంతరం [[బంగ్లాదేశ్|బంగ్లాదేశ్‌లో]] మతపరమైన మైనారిటీల హక్కుల కోసం వాదించడం ద్వారా ఆయన ప్రాముఖ్యతను సంతరించుకున్నాడు. 2024 నవంబరు 25న, ఆయనను దేశద్రోహం ఆరోపణలపై అరెస్టు చేసారు, ఈ సంఘటన నిరసనలకు దారితీసింది, [[భారత ప్రభుత్వం]] నుండి దౌత్యపరమైన వ్యాఖ్యలను రాబట్టింది.<ref>{{Cite news|url=https://www.theweek.in/news/world/2024/11/26/why-was-hindu-monk-chinmay-krishna-das-arrested-in-bangladesh.html|title=Why was Hindu monk Chinmoy Krishna Das arrested in Bangladesh?|date=26 November 2024|work=The Week|access-date=26 November 2024}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.ndtv.com/world-news/supporters-of-arrested-hindu-priest-thrashed-outside-bangladesh-court-7110578#pfrom=home-ndtv_topstories|title=Supporters Of Arrested Hindu Priest Thrashed Outside Bangladesh Court|last=Nath|first=Sanstuti|date=26 November 2024|work=www.ndtv.com|access-date=26 November 2024|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20241127023415/https://www.ndtv.com/world-news/supporters-of-arrested-hindu-priest-thrashed-outside-bangladesh-court-7110578#pfrom=home-ndtv_topstories|archive-date=27 November 2024}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.hindustantimes.com/world-news/iskcon-leader-chinmoy-das-arrest-bangladesh-sedition-dhaka-sadhguru-101732603348769.html|title=ISKCON leader Chinmoy Das held in Bangladesh for sedition|date=26 November 2024|work=Hindustan Times|access-date=26 November 2024|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20241126084252/https://www.hindustantimes.com/world-news/iskcon-leader-chinmoy-das-arrest-bangladesh-sedition-dhaka-sadhguru-101732603348769.html|archive-date=26 November 2024}}</ref> <ref name="IE explained">{{Cite news|url=https://indianexpress.com/article/who-is/bangladesh-sanatan-jagaran-manch-who-is-chinmoy-krishna-das-9691169/|title=Hindu monk sent to jail in Bangladesh: Who is Chinmoy Krishna Das?|date=2024-11-26|work=[[The Indian Express]]|access-date=2025-05-04|language=en}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.indiatoday.in/world/story/bangladesh-hindu-monk-chinmoy-krishna-das-arrest-triggers-protests-several-injured-in-clashes-2640088-2024-11-26|title=Several injured after protests break out in Bangladesh over arrest of Hindu monk|date=26 November 2024|work=India Today|access-date=26 November 2024}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/international/world-news/bangladesh-iskcon-priest-chinmoy-krishna-das-arrested-amid-protests-against-hindu-atrocities/articleshow/115676546.cms|title=Bangladesh ISKCON priest Chinmoy Krishna Das arrested amid protests against Hindu atrocities|date=26 November 2024|work=The Economic Times|access-date=26 November 2024}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/nation/366290/chinmoy-krishna-das-handed-over-to-cmp|title=Chinmoy Krishna Das sent to jail|date=26 November 2024|work=Dhaka Tribune|access-date=26 November 2024}}</ref> అతను [[అంతర్జాతీయ కృష్ణ చైతన్య సంఘం]] (ఇస్కాన్) బంగ్లాదేశ్ మాజీ సభ్యుడు, క్రమశిక్షణా సమస్యల కారణంగా జూలై 2024లో బహిష్కరించబడ్డాడు.<ref>{{Cite news|url=https://www.firstpost.com/world/iskcon-bangladesh-banned-chinmoy-das-in-2023-over-child-sexual-abuse-report-cites-old-letter-13839943.html|title=Iskcon Bangladesh banned Chinmoy Das in 2023, report cites old letter|date=29 November 2024|work=Firstpost|access-date=2 December 2024|language=en-us}}</ref> <ref name="Hindu explained">{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/international/the-arrest-of-hindu-monk-chinmoy-das-in-bangladesh-explained/article68913583.ece|title=The arrest of Hindu monk Chinmoy Das in Bangladesh|last=Darbhamulla|first=Shruthi|date=28 November 2024|work=[[The Hindu]]}}</ref> == కెరీర్ == చిన్మయి కృష్ణదాస్ ఒక [[హిందూధర్మం|హిందూ]] సన్యాసి, చిట్టగాంగ్ జిల్లా హతజారిలోని వైష్ణవ మత కేంద్రం పుండరిక్ ధామ్ కు ఆయన అధిపతి. [[ధర్మం|ధామ్]] బంగ్లాదేశ్ లోని [[అంతర్జాతీయ కృష్ణ చైతన్య సంఘం|ఇస్కాన్]] కూడా ఒక ముఖ్యమైన భాగం.<ref name="Hindu explained" /> ఆయన జూలై 2024 వరకు ఇస్కాన్ సభ్యుడిగా ఉన్నాడు, అప్పుడు సంస్థాగత క్రమశిక్షణ కారణంగా బహిష్కరించబడ్డాడు.<ref name="Dhaka Times expelled">{{Cite news|url=https://www.dhakatimes24.com/2024/11/26/372991|title=Chinmoy expelled from ISKCON in July for disciplinary violations|work=Dhaka Times 24|access-date=27 November 2024}}</ref> ఆయన బంగ్లాదేశ్ లోని మతపరమైన మైనారిటీల హక్కుల కోసం పోరాడాడు, 2024 ఆగస్టు 5న [[షేక్ హసీనా]] పరిపాలన పతనం తరువాత ఎక్కువ దృష్టిని ఆకర్షించాడు.<ref name="Hindu explained" /> హిందువులు, ఇతర మతపరమైన మైనారిటీల హక్కుల కోసం ప్రచారం చేసిన బంగ్లాదేశ్ సనాతన జాగరణ్ మంచా ప్రతినిధిగా ఆయన పనిచేసాడు.<ref name="IE explained" /> అక్టోబరు 25న, సనాతన్ జాగరణ్ మంచా చిట్టగాంగ్లోని లాల్ దిఘిలో భారీ ర్యాలీ నిర్వహించి ఎనిమిది డిమాండ్లను జారీ చేసింది.<ref>{{Cite news|url=https://www.hindustantimes.com/world-news/hindus-in-bangladesh-hold-massive-chittagong-rally-demanding-minority-rights-taslima-nasreen-reacts-101729928311811.html|title=Hindus in Bangladesh hold massive Chittagong rally demanding minority rights, Taslima Nasreen reacts|date=2024-10-26|work=[[Hindustan Times]]|access-date=2025-05-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20241101013235/https://www.hindustantimes.com/world-news/hindus-in-bangladesh-hold-massive-chittagong-rally-demanding-minority-rights-taslima-nasreen-reacts-101729928311811.html|archive-date=2024-11-01|language=en-us}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://thedailyguardian.com/united-states/watch-bangladesh-hindus-rally-in-chittagong-demand-protection-and-minority-rights/|title=Watch: Bangladesh Hindus Rally In Chittagong, Demand Protection And Minority Rights|last=Panwar|first=Shairin|date=2024-10-26|work=[[The Daily Guardian (India)|The Daily Guardian]]|access-date=2025-05-04|language=en}}</ref> వీటిలో మైనారిటీల వేధింపుల విచారణలను వేగవంతం చేయడానికి ప్రత్యేక ట్రిబ్యునల్స్ ఏర్పాటు, మైనారిటీ రక్షణ చట్టం అమలు, మైనారిటీ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ ఏర్పాటు, ఆలయ ఆస్తులను తిరిగి పొందటానికి చట్టాలు మొదలైనవి ఉన్నాయి.<ref name="Hindu explained" /><ref name="IE explained" /> ఈ సమయంలో, సనాతన జాగరణ్ మంచా బంగ్లాదేశ్ సోమిలితో శంఖాలోగు జోట్ తో కలిసి బంగ్లాదేశ్ సోమిలిటొ సనాతన జాగరణ్ జోట్ ను ఏర్పాటు చేసింది. సంయుక్త సంస్థకు ప్రతినిధిగా కూడా చిన్మయి కృష్ణదాస్ పనిచేసాడు.<ref name="IE explained" /> == మూలాలు == [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] [[వర్గం:CS1 uses Bengali-language script (bn)]] dgtwb2rvcljfnjk5p5h088nv689ya8n 4956170 4956166 2026-09-11T07:17:16Z Muralikrishna m 106628 4956170 wikitext text/x-wiki '''చిన్మయి కృష్ణదాస్''' (ఆంగ్లం: Chinmoy Krishna Das) బంగ్లాదేశ్ కు చెందిన [[బంగ్లాదేశ్‌లో హిందూమతం|హిందూ]] సన్యాసి, బంగ్లాదేశ్ సనాతన్ జాగరణ్ మంచా ప్రతినిధి. 2024 ఆగస్టు రాజకీయ మార్పుల అనంతరం [[బంగ్లాదేశ్|బంగ్లాదేశ్‌లో]] మతపరమైన మైనారిటీల హక్కుల కోసం వాదించడం ద్వారా ఆయన ప్రాముఖ్యతను సంతరించుకున్నాడు. 2024 నవంబరు 25న, ఆయనను దేశద్రోహం ఆరోపణలపై అరెస్టు చేసారు,<ref>{{Cite news|url=https://www.ntnews.com/international/bangladeshi-hindu-monk-chinmoy-krishna-das-mother-dies-with-unfulfilled-wish-to-see-her-son-2507607|title=Chinmoy Krishna Das: జైలులో చిన్మ‌య‌ కృష్ణ దాస్‌.. చివ‌రి కోరిక తీర‌కుండానే త‌ల్లి మృతి|last=telugu|first=NT News|access-date=2026-09-11|language=te-IN}}</ref> ఈ సంఘటన నిరసనలకు దారితీసింది, [[భారత ప్రభుత్వం]] నుండి దౌత్యపరమైన వ్యాఖ్యలను రాబట్టింది.<ref>{{Cite news|url=https://www.theweek.in/news/world/2024/11/26/why-was-hindu-monk-chinmay-krishna-das-arrested-in-bangladesh.html|title=Why was Hindu monk Chinmoy Krishna Das arrested in Bangladesh?|date=26 November 2024|work=The Week|access-date=26 November 2024}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.ndtv.com/world-news/supporters-of-arrested-hindu-priest-thrashed-outside-bangladesh-court-7110578#pfrom=home-ndtv_topstories|title=Supporters Of Arrested Hindu Priest Thrashed Outside Bangladesh Court|last=Nath|first=Sanstuti|date=26 November 2024|work=www.ndtv.com|access-date=26 November 2024|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20241127023415/https://www.ndtv.com/world-news/supporters-of-arrested-hindu-priest-thrashed-outside-bangladesh-court-7110578#pfrom=home-ndtv_topstories|archive-date=27 November 2024}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.hindustantimes.com/world-news/iskcon-leader-chinmoy-das-arrest-bangladesh-sedition-dhaka-sadhguru-101732603348769.html|title=ISKCON leader Chinmoy Das held in Bangladesh for sedition|date=26 November 2024|work=Hindustan Times|access-date=26 November 2024|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20241126084252/https://www.hindustantimes.com/world-news/iskcon-leader-chinmoy-das-arrest-bangladesh-sedition-dhaka-sadhguru-101732603348769.html|archive-date=26 November 2024}}</ref> <ref name="IE explained">{{Cite news|url=https://indianexpress.com/article/who-is/bangladesh-sanatan-jagaran-manch-who-is-chinmoy-krishna-das-9691169/|title=Hindu monk sent to jail in Bangladesh: Who is Chinmoy Krishna Das?|date=2024-11-26|work=[[The Indian Express]]|access-date=2025-05-04|language=en}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.indiatoday.in/world/story/bangladesh-hindu-monk-chinmoy-krishna-das-arrest-triggers-protests-several-injured-in-clashes-2640088-2024-11-26|title=Several injured after protests break out in Bangladesh over arrest of Hindu monk|date=26 November 2024|work=India Today|access-date=26 November 2024}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/international/world-news/bangladesh-iskcon-priest-chinmoy-krishna-das-arrested-amid-protests-against-hindu-atrocities/articleshow/115676546.cms|title=Bangladesh ISKCON priest Chinmoy Krishna Das arrested amid protests against Hindu atrocities|date=26 November 2024|work=The Economic Times|access-date=26 November 2024}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/nation/366290/chinmoy-krishna-das-handed-over-to-cmp|title=Chinmoy Krishna Das sent to jail|date=26 November 2024|work=Dhaka Tribune|access-date=26 November 2024}}</ref> అతను [[అంతర్జాతీయ కృష్ణ చైతన్య సంఘం]] (ఇస్కాన్) బంగ్లాదేశ్ మాజీ సభ్యుడు, క్రమశిక్షణా సమస్యల కారణంగా జూలై 2024లో బహిష్కరించబడ్డాడు.<ref>{{Cite news|url=https://www.firstpost.com/world/iskcon-bangladesh-banned-chinmoy-das-in-2023-over-child-sexual-abuse-report-cites-old-letter-13839943.html|title=Iskcon Bangladesh banned Chinmoy Das in 2023, report cites old letter|date=29 November 2024|work=Firstpost|access-date=2 December 2024|language=en-us}}</ref> <ref name="Hindu explained">{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/international/the-arrest-of-hindu-monk-chinmoy-das-in-bangladesh-explained/article68913583.ece|title=The arrest of Hindu monk Chinmoy Das in Bangladesh|last=Darbhamulla|first=Shruthi|date=28 November 2024|work=[[The Hindu]]}}</ref> == కెరీర్ == చిన్మయి కృష్ణదాస్ ఒక [[హిందూధర్మం|హిందూ]] సన్యాసి, చిట్టగాంగ్ జిల్లా హతజారిలోని వైష్ణవ మత కేంద్రం పుండరిక్ ధామ్ కు ఆయన అధిపతి. [[ధర్మం|ధామ్]] బంగ్లాదేశ్ లోని [[అంతర్జాతీయ కృష్ణ చైతన్య సంఘం|ఇస్కాన్]] కూడా ఒక ముఖ్యమైన భాగం.<ref name="Hindu explained" /> ఆయన జూలై 2024 వరకు ఇస్కాన్ సభ్యుడిగా ఉన్నాడు, అప్పుడు సంస్థాగత క్రమశిక్షణ కారణంగా బహిష్కరించబడ్డాడు.<ref name="Dhaka Times expelled">{{Cite news|url=https://www.dhakatimes24.com/2024/11/26/372991|title=Chinmoy expelled from ISKCON in July for disciplinary violations|work=Dhaka Times 24|access-date=27 November 2024}}</ref> ఆయన బంగ్లాదేశ్ లోని మతపరమైన మైనారిటీల హక్కుల కోసం పోరాడాడు, 2024 ఆగస్టు 5న [[షేక్ హసీనా]] పరిపాలన పతనం తరువాత ఎక్కువ దృష్టిని ఆకర్షించాడు.<ref name="Hindu explained" /> హిందువులు, ఇతర మతపరమైన మైనారిటీల హక్కుల కోసం ప్రచారం చేసిన బంగ్లాదేశ్ సనాతన జాగరణ్ మంచా ప్రతినిధిగా ఆయన పనిచేసాడు.<ref name="IE explained" /> అక్టోబరు 25న, సనాతన్ జాగరణ్ మంచా చిట్టగాంగ్లోని లాల్ దిఘిలో భారీ ర్యాలీ నిర్వహించి ఎనిమిది డిమాండ్లను జారీ చేసింది.<ref>{{Cite news|url=https://www.hindustantimes.com/world-news/hindus-in-bangladesh-hold-massive-chittagong-rally-demanding-minority-rights-taslima-nasreen-reacts-101729928311811.html|title=Hindus in Bangladesh hold massive Chittagong rally demanding minority rights, Taslima Nasreen reacts|date=2024-10-26|work=[[Hindustan Times]]|access-date=2025-05-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20241101013235/https://www.hindustantimes.com/world-news/hindus-in-bangladesh-hold-massive-chittagong-rally-demanding-minority-rights-taslima-nasreen-reacts-101729928311811.html|archive-date=2024-11-01|language=en-us}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://thedailyguardian.com/united-states/watch-bangladesh-hindus-rally-in-chittagong-demand-protection-and-minority-rights/|title=Watch: Bangladesh Hindus Rally In Chittagong, Demand Protection And Minority Rights|last=Panwar|first=Shairin|date=2024-10-26|work=[[The Daily Guardian (India)|The Daily Guardian]]|access-date=2025-05-04|language=en}}</ref> వీటిలో మైనారిటీల వేధింపుల విచారణలను వేగవంతం చేయడానికి ప్రత్యేక ట్రిబ్యునల్స్ ఏర్పాటు, మైనారిటీ రక్షణ చట్టం అమలు, మైనారిటీ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ ఏర్పాటు, ఆలయ ఆస్తులను తిరిగి పొందటానికి చట్టాలు మొదలైనవి ఉన్నాయి.<ref name="Hindu explained" /><ref name="IE explained" /> ఈ సమయంలో, సనాతన జాగరణ్ మంచా బంగ్లాదేశ్ సోమిలితో శంఖాలోగు జోట్ తో కలిసి బంగ్లాదేశ్ సోమిలిటొ సనాతన జాగరణ్ జోట్ ను ఏర్పాటు చేసింది. సంయుక్త సంస్థకు ప్రతినిధిగా కూడా చిన్మయి కృష్ణదాస్ పనిచేసాడు.<ref name="IE explained" /> == మూలాలు == [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] [[వర్గం:CS1 uses Bengali-language script (bn)]] 8e56zpmhqudana82hcr2b80psr2km0r 14 509399 4956169 2026-09-11T07:15:43Z యర్రా రామారావు 28161 ఖాళీ పేజీని సృష్టించారు 4956169 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 4956171 4956169 2026-09-11T07:20:09Z యర్రా రామారావు 28161 [[వర్గం:స్థానిక స్వపరిపాలన]] ను చేర్చారు (హాట్‌కేట్ ఉపయోగించి) 4956171 wikitext text/x-wiki [[వర్గం:స్థానిక స్వపరిపాలన]] 8zs4txf7wpsfsj24g3yywe3dz10w6kr 0 509400 4956182 2026-09-11T08:29:55Z Nagarani Bethi 60383 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1500596|Bacteriuria]] to:te #mdwikicx 4956182 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition |name =Bacteriuria |synonym = |image =Bacteriuria pyuria 4.jpg |image_size = |image_thumbtime = |alt = |caption =Multiple rod-shaped bacteria shown between the larger [[white blood cell]]s at urinary microscopy from a person with [[urinary tract infection]]. |pronounce = |specialty =[[Emergency medicine]], [[infectious disease (medical speciality)|infectious disease]] |symptoms = |complications = |onset = |duration = |types =Asymptomatic, [[urinary tract infection|symptomatic]]<ref name=Das2017/><ref name=Sen2017>{{cite journal|last1=Sendi|first1=P|last2=Borens|first2=O|last3=Wahl|first3=P|last4=Clauss|first4=M|last5=Uçkay|first5=I|title=Management of Asymptomatic Bacteriuria, Urinary Catheters and Symptomatic Urinary Tract Infections in Patients Undergoing Surgery for Joint Replacement: A Position Paper of the Expert Group|journal=Journal of Bone and Joint Infection|date=2017|volume=2|issue=3|pages=154–159|doi=10.7150/jbji.20425|pmid=28894690|pmc=5592375}}</ref> |causes = |risks = |diagnosis =[[Urinalysis]], [[urine culture]]<ref name=Mer2016Pro/> |differential =[[Contamination]]<ref name=Das2017/> |prevention = |treatment =Based on symptoms or risk factors<ref name=Mer2016Pro/><ref name=Ko2017/> |medication = |prognosis = |frequency ='''Asymptomatic''': 3% (middle aged women), up to 50% (women in nursing homes)<ref name=AFP2006/><br>'''Symptomatic''': up to 10% of women a year<ref name=Sal2011/><ref name=Review08/> |deaths = }} '''బాక్టీరియూరియా''' అంటే [[మూత్రం|మూత్రంలో]] [[బాక్టీరియా|బ్యాక్టీరియా]] ఉండటం.<ref name="Das2017">{{Cite book|last=Das|first=K. V. Krishna|last2=Das|first2=KV Krishna|title=Textbook of Medicine: Two Volume Set|date=2017|publisher=JP Medical Ltd|isbn=9789386056108|page=1250|url=https://books.google.ca/books?id=884nDwAAQBAJ&pg=PA1250|language=en|access-date=12 December 2017|archive-date=9 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200109165229/https://books.google.ca/books?id=884nDwAAQBAJ&pg=PA1250}}</ref> లక్షణాలతో కూడిన బాక్టీరియూరియాను [[మూత్ర నాళ సంక్రమణం|మూత్ర నాళాల ఇన్ఫెక్షన్]] అని, లక్షణాలు లేకుండా ఉండే దానిని లక్షణరహిత బాక్టీరియూరియా అని అంటారు.<ref name="Das2017" /> మూత్ర పరీక్ష లేదా మూత్ర కల్చర్ ద్వారా రోగ నిర్ధారణ జరుగుతుంది.<ref name="Mer2016Pro">{{Cite web|title=Bacterial Urinary Tract Infections (UTIs)|url=http://www.merckmanuals.com/en-ca/professional/genitourinary-disorders/urinary-tract-infections-utis/bacterial-urinary-tract-infections-utis|website=Merck Manuals Professional Edition|access-date=12 December 2017|language=en-CA|date=May 2016|archive-date=7 January 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190107153750/https://www.merckmanuals.com/en-ca/professional/genitourinary-disorders/urinary-tract-infections-utis/bacterial-urinary-tract-infections-utis|url-status=dead}}</ref> ''ఎస్చెరిచియా కోలి'' అత్యంత సాధారణంగా కనిపించే బాక్టీరియా.<ref name="Das2017" /> లక్షణాలు ఉంటే సాధారణంగా [[యాంటీబయోటిక్|యాంటీబయాటిక్స్‌తో]] చికిత్స చేస్తారు.<ref name="Mer2016Pro" /> లక్షణాలు లేని బాక్టీరియూరియాకు సాధారణంగా చికిత్స అవసరం లేదు. సాధారణంగా వృద్ధులలో కూడా ఇది ఉంటుంది.<ref>{{Cite web|last=Ton|first=Joey|title=#335 Asymptomatic bacteriuria in the elderly: Don’t drug the bugs?|url=https://cfpclearn.ca/tfp335/|website=CFPCLearn|access-date=14 June 2023|date=6 March 2023|archive-date=28 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230328105423/https://cfpclearn.ca/tfp335/|url-status=live}}</ref> [[గర్భం|గర్భిణీ స్త్రీలు]], ఇటీవల మూత్రపిండ మార్పిడి చేయించుకున్నవారు, వెసిక్యురోటెరల్ రిఫ్లక్స్ ఎక్కువగా ఉన్న చిన్నపిల్లలు, [[మూత్ర వ్యవస్థ|మూత్ర మార్గానికి]] శస్త్రచికిత్స చేయించుకుంటున్నవారికి ఉండకపోవచ్చు.<ref name="Mer2016Pro" /><ref name=Ko2017>{{cite journal|last1=Köves|first1=B|last2=Cai|first2=T|last3=Veeratterapillay|first3=R|last4=Pickard|first4=R|last5=Seisen|first5=T|last6=Lam|first6=TB|last7=Yuan|first7=CY|last8=Bruyere|first8=F|last9=Wagenlehner|first9=F|last10=Bartoletti|first10=R|last11=Geerlings|first11=SE|last12=Pilatz|first12=A|last13=Pradere|first13=B|last14=Hofmann|first14=F|last15=Bonkat|first15=G|last16=Wullt|first16=B|title=Benefits and Harms of Treatment of Asymptomatic Bacteriuria: A Systematic Review and Meta-analysis by the European Association of Urology Urological Infection Guidelines Panel|journal=European Urology|volume=72|issue=6|pages=865–868|date=25 July 2017|doi=10.1016/j.eururo.2017.07.014|pmid=28754533}}</ref> లక్షణాలు లేని బాక్టీరియూరియా ఆరోగ్యంగా ఉన్న మధ్య వయస్సు మహిళల్లో సుమారు 3% మందిలో ఉంటుంది.<ref name="AFP2006" /> నర్సింగ్ హోమ్‌లలో మహిళల్లో ఈ రేట్లు 50% వరకు, పురుషులలో 40% వరకు ఉన్నాయి.<ref name="AFP2006" /> దీర్ఘకాలికంగా మూత్ర నాళంలోకి కాథెటర్ అమర్చిన వారిలో ఈ రేటు 100% ఉంటుంది.<ref name="AFP2006">{{Cite paper|title=Asymptomatic bacteriuria in adults.|date=15 September 2006}}</ref> ఒక సంవత్సరంలో 10% వరకు మహిళలు మూత్ర నాళాల ఇన్ఫెక్షన్‌కు గురవుతారు, సగం మంది మహిళలు వారి జీవితంలో ఏదో ఒక సమయంలో కనీసం ఒక ఇన్ఫెక్షన్‌కు గురవుతారు.<ref name="Sal2011">{{Cite paper|title=Urinary tract infections in women.|date=June 2011}}</ref><ref name="Review08">{{Cite paper|title=Uncomplicated urinary tract infection in adults including uncomplicated pyelonephritis}}</ref> == మూలాలు == <references /> [[Category:వ్యాధి లక్షణాలు]] [[వర్గం:Translated from MDWiki]] ch93rl1g4rq8vanpqfiynnu7zb8xvhw 0 509401 4956186 2026-09-11T08:32:38Z Nagarani Bethi 60383 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1502245|Granuloma inguinale]] to:te #mdwikicx 4956186 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition |name =Granuloma inguinale |synonym =Granuloma inguinale tropicum; granuloma genitoinguinale; granuloma venereum; lupoid form of groin ulceration; serpiginous ulceration of the groin; ulcerating granuloma of the pudendum; ulcerating sclerosing granuloma<ref name="Bolognia">{{cite book |author=Rapini, Ronald P. |author2=Bolognia, Jean L. |author3=Jorizzo, Joseph L. |title=Dermatology: 2-Volume Set |publisher=Mosby |location=St. Louis |year=2007 |isbn=978-1-4160-2999-1 }}</ref> |image_size = |image_thumbtime = |alt = |pronounce = |specialty =[[Infection|Infectious diseases]] |symptoms =Painless [[genital ulcers]] that gradually enlarge<ref name=Kumar2020/><ref name=CDC2021/> |complications =[[Opportunistic infection|Secondary infection]]s, scarring, [[cancer]]<ref name=CDC2021/><ref name=Stat2024/> |onset =Roughly 50 days after exposure<ref name=Stat2024/> |duration = |types = |causes =''[[Klebsiella granulomatis]]'', often sexually spread<ref name=Derm2024/> |risks = |diagnosis =Donovan bodies on [[staining]] of a [[tissue biopsy]]<ref name=CDC2021/> |differential =[[Syphilis]], [[chancroid]], [[lymphogranuloma venereum]], [[genital herpes]], cancer<ref name=Murray2005/><ref name=Stat2024/> |prevention =[[Safe sex]]<ref name=Derm2024/> |treatment =[[Antibiotic|Antibiotics]] > 3wks, no sex 3 wks, treat partners<ref name=Kumar2020/> |medication =[[Azithromycin]] 500 mg/d or 1 g/wk, [[doxycycline]] 100 mg twice daily<ref name=CDC2021/> |prognosis =Generally good with treatment<ref name=Stat2024/> |frequency =Rare<ref name=CDC2021/> |deaths = }} '''గ్రాన్యులోమా ఇంగ్వినేల్''', '''డోనోవానోసిస్''' అని కూడా పిలుస్తారు, ఇది ''క్లెబ్సియెల్లా గ్రాన్యులోమాటిస్'' వల్ల కలిగే బాక్టీరియల్ ఇన్ఫెక్షన్.<ref name="CDC2021">{{Cite web|title=Granuloma Inguinale (Donovanosis) - STI Treatment Guidelines|url=https://www.cdc.gov/std/treatment-guidelines/donovanosis.htm|website=www.cdc.gov|access-date=15 October 2024|archive-date=29 September 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240929061840/https://www.cdc.gov/std/treatment-guidelines/donovanosis.htm|url-status=live}}</ref> సాధారణంగా లక్షణాలలో నొప్పి లేని జననేంద్రియ పుండ్లు ఉంటాయి, ఇవి కాలక్రమేణా క్రమంగా పెద్దవి అవుతాయి.<ref name="Kumar2020">{{Cite book|last=Wilson|first=Janet D.|last2=Anderson|first2=Jane|editor-last=Feather|editor-first=Adam|editor-last2=Randall|editor-first2=David|editor-last3=Waterhouse|editor-first3=Mona|title=Kumar and Clark's Clinical Medicine|date=2020|publisher=Elsevier|isbn=978-0-7020-7870-5|pages=1425|edition=10th|chapter-url=https://books.google.com/books?id=sl3sDwAAQBAJ&pg=PA1425|language=en|chapter=37. Sexually transmitted infections and human immunodeficiency virus|access-date=2023-11-09|archive-date=2023-11-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20231110002225/https://books.google.com/books?id=sl3sDwAAQBAJ&pg=PA1425#v=onepage&q&f=false}}</ref><ref name="CDC2021" /> పుండ్లు ఎర్రగా ఉండి రక్తస్రావం కావచ్చు; అయితే శోషరస కణుపులు సాధారణంగా ఉబ్బి ఉండవు.<ref name="CDC2021" /> ఇది శరీరంలోని ఇతర భాగాలకు వ్యాపించవచ్చు.<ref name="CDC2021" /> సంక్లిష్టతలలో ఇతర జీవుల ద్వారా ద్వితీయ ఇన్ఫెక్షన్లు, మచ్చలు ఏర్పడటం లేదా [[కాన్సర్|క్యాన్సర్]] అభివృద్ధి చెందడం వంటివి ఉండవచ్చు.<ref name="CDC2021" /> ఇది [[లైంగిక సంక్రమణ వ్యాధి|లైంగికంగా సంక్రమించే వ్యాధి]] ; అయినప్పటికీ, ఈ ఇన్ఫెక్షన్లు లైంగికేతర మార్గాల ద్వారా, [[కానుపు|ప్రసవ]] సమయంలో కూడా వ్యాప్తి చెందుతాయి.<ref name="Derm2024">{{Cite web|title=Granuloma inguinale. Donovanosis|url=https://dermnetnz.org/topics/granuloma-inguinale|website=DermNet®|access-date=15 October 2024|language=en|date=26 October 2023|archive-date=13 October 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241013112131/https://dermnetnz.org/topics/granuloma-inguinale|url-status=live}}</ref> లక్షణాల ఆధారంగా వ్యాధిని గుర్తిస్తారు, [[బయాప్సీ|కణజాల బయాప్సీకి]] రంగు వేయడం ద్వారా డోనోవన్ బాడీలను కనుగొనడం ద్వారా నిర్ధారిస్తారు.<ref name=Stat2024>{{cite journal |last1=Santiago-Wickey |first1=JN |last2=Crosby |first2=B |title=Granuloma Inguinale. |journal=StatPearls |date=January 2024 |pmid=30020678 |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK513306/ |access-date=2021-07-12 |archive-date=2021-08-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210828094318/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK513306/ |url-status=live }}</ref><ref name="CDC2021" /> సాధారణంగా అందుబాటులో లేనప్పటికీ, [[వేదిక:వర్తమాన ఘటనలు|PCR పరీక్ష]] మరొక ఎంపిక.<ref name=Stat2024 /> ప్రజలకు [[ఎయిడ్స్|హెచ్ఐవి/ఎయిడ్స్]] పరీక్షలు కూడా చేయించాలి.<ref name="CDC2021" /> ఇలాగే కనిపించే ఇతర పరిస్థితులలో [[సవాయి|సిఫిలిస్]] కూడా ఉంది.<ref name="Murray2005">{{Cite book|last=Murray, Patrick R|last2=Rosenthal, Ken S|last3=Pfaller, Michael A|title=Medical Microbiology|publisher=Elsevier Mosby|location=Philadelphia|year=2005|isbn=978-0-323-03303-9|page=336|edition=5th}}</ref> సురక్షితమైన లైంగిక సంబంధాన్ని పాటించడం ద్వారా నివారణ సాధ్యమవుతుంది.<ref name="Derm2024" /> సాధారణంగా అన్ని పుండ్లు నయమయ్యే వరకు కనీసం 3 వారాల పాటు అజిత్రోమైసిన్‌తో చికిత్స చేస్తారు.<ref name="CDC2021" /> ఇతర ఎంపికలలో [[డాక్సీసైక్లిన్]] లేదా [[ఎరిత్రోమైసిన్|ఎరిథ్రోమైసిన్]] ఉన్నాయి.<ref name="CDC2021" /> చికిత్స ఫలితాలు సాధారణంగా బాగుంటాయి. ఈ పరిస్థితి 6 నుండి 18 నెలల తర్వాత మళ్లీ రావచ్చు.<ref name="CDC2021" /> ఆస్ట్రేలియా, యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో గ్రాన్యులోమా ఇంగ్వినేల్ అరుదుగా ఉంటుంది, సంవత్సరానికి సుమారు 100 కేసులు నమోదవుతాయి.<ref name="CDC2021" /> ఇది ఎక్కువగా 20 నుండి 40 ఏళ్ల మధ్య వయసున్న వారిలో సంభవిస్తుంది.<ref name="Derm2024" /> ఇది ఎక్కువగా సంభవించే దేశాలలో [[ఆగ్నేయాసియా]], దక్షిణ ఆఫ్రికా, [[బ్రెజిల్]], [[భారతదేశం]] ఉన్నాయి.<ref name="Kumar2020" /> పేదవారు ఎక్కువగా ప్రభావితమవుతారు.<ref name=Stat2024 /> ఈ వ్యాధిని 1881లో భారతదేశంలో స్కాటిష్ సర్జన్ కెన్నెత్ మెక్లియోడ్ మొదటిసారిగా వివరించారు.<ref>{{Cite book|last=Bennett|first=John E.|last2=Dolin|first2=Raphael|last3=Blaser|first3=Martin J.|last4=Mandell|first4=Gerald L.|title=Mandell, Douglas, and Bennett's Principles and Practice of Infectious Diseases E-Book|date=19 October 2009|publisher=Elsevier Health Sciences|isbn=978-1-4377-2060-0|page=3011|url=https://www.google.ca/books/edition/Mandell_Douglas_and_Bennett_s_Principles/uPbHJdSGjPEC?hl=en&gbpv=1&dq=&pg=PA3011|access-date=15 October 2024|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|last=Dutta|first=Tarun Kumar|last2=Parija|first2=Subhash Chandra|last3=Dutta|first3=Jamini Kanta|title=Emerging and Re-Emerging Infectious Diseases|date=30 September 2012|publisher=JP Medical Ltd|isbn=978-93-5025-960-3|page=189|url=https://www.google.ca/books/edition/Emerging_and_Re_Emerging_Infectious_Dise/ba-L91urK-cC?hl=en&gbpv=1&dq=&pg=PA189|access-date=15 October 2024|language=en}}</ref> == మూలాలు == <references /> [[Category:వ్యాధి లక్షణాలు]] [[వర్గం:Translated from MDWiki]] 78l9xt16c910cstff11aca5pncy5zxs 0 509402 4956190 2026-09-11T08:35:49Z Nagarani Bethi 60383 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1504523|Post-dural-puncture headache]] to:te #mdwikicx 4956190 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition |name =Post-dural-puncture headache |synonym =Post-spinal-puncture headache;<ref name=Jab2013>{{cite journal | vauthors = Jabbari A, Alijanpour E, Mir M, Bani Hashem N, Rabiea SM, Rupani MA | title = Post spinal puncture headache, an old problem and new concepts: review of articles about predisposing factors | journal = Caspian Journal of Internal Medicine | volume = 4 | issue = 1 | pages = 595–602 | date = 2013 | pmid = 24009943 | pmc = 3762227 }}</ref> post-lumbar-puncture headache;<ref name=":0">{{cite journal | vauthors = Ahmed SV, Jayawarna C, Jude E | title = Post lumbar puncture headache: diagnosis and management | journal = Postgraduate Medical Journal | volume = 82 | issue = 973 | pages = 713–6 | date = November 2006 | pmid = 17099089 | pmc = 2660496 | doi = 10.1136/pgmj.2006.044792 }}</ref> spinal headache |image =Spinal needles.jpg |image_size = |image_thumbtime = |alt = |caption =Spinal needles of the cutting variety, which are associated with a higher risk of headache |pronounce = |specialty =[[Anesthesiology]] |symptoms =Positional [[headache]], [[neck stiffness]], nausea, limb pain, hearing loss, [[tinnitus|ringing in the ears]], [[vertigo|world spinning]], [[paraesthesia|numbness]] of the scalp<ref name=Tur2003>{{cite journal | vauthors = Turnbull DK, Shepherd DB | title = Post-dural puncture headache: pathogenesis, prevention and treatment | journal = British Journal of Anaesthesia | volume = 91 | issue = 5 | pages = 718–29 | date = November 2003 | pmid = 14570796 | doi = 10.1093/bja/aeg231 | doi-access = free }}</ref> |complications =[[cranial nerve disease|Cranial nerve problems]], [[subdural hematoma]], [[cerebral venous sinus thrombosis]]<ref name=JAMA2023/> |onset =Within 5 days<ref name=JAMA2023/> |duration = |types = |causes =Side effect of a [[lumbar puncture]], including [[spinal anesthesia]] and [[epidural catheter]] placement<ref name=JAMA2023/> |risks =Female, prior headaches, low [[BMI]]<ref name=JAMA2023/><ref name=Stat2023/> |diagnosis =Generally based on symptoms<ref name=JAMA2023/> |differential =[[Meningitis]], [[preeclampsia]], [[migraine]], [[caffeine withdrawal]] |prevention =Non-cutting (pencil point) needle |treatment =Pain management, [[greater occipital nerve]] block, [[epidural blood patch]]<ref name=JAMA2023/> |medication = |prognosis =Often resolves within 2 weeks<ref name=JAMA2023/> |frequency =Less than 2% to 40% of procedures<ref name=JAMA2023/> |deaths = }} '''పోస్ట్-డ్యూరల్-పంక్చర్ తలనొప్పి''' ( '''PDPH''' ), దీనిని '''స్పైనల్ తలనొప్పి''' అని కూడా అంటారు, ఇది [[మెదడు]], [[వెన్నుపాము]] చుట్టూ ఉండే పొరలలో ఒకటైన డ్యూరా మేటర్‌కు పంక్చర్ అవడం వల్ల కలిగే ఒక సమస్య. సాధారణంగా లక్షణాలలో తీవ్రమైన తలనొప్పి ఉంటుంది, ఇది నిలబడటం వల్ల తీవ్రమవుతుంది, పడుకోవడం వల్ల కొంతవరకు ఉపశమనం కలుగుతుంది.<ref name=JAMA2023>{{cite journal |last1=Uppal |first1=Vishal |last2=Russell |first2=Robin |last3=Sondekoppam |first3=Rakesh |last4=Ansari |first4=Jessica |last5=Baber |first5=Zafeer |last6=Chen |first6=Yian |last7=DelPizzo |first7=Kathryn |last8=Dîrzu |first8=Dan Sebastian |last9=Kalagara |first9=Hari |last10=Kissoon |first10=Narayan R. |last11=Kranz |first11=Peter G. |last12=Leffert |first12=Lisa |last13=Lim |first13=Grace |last14=Lobo |first14=Clara A. |last15=Lucas |first15=Dominique Nuala |last16=Moka |first16=Eleni |last17=Rodriguez |first17=Stephen E. |last18=Sehmbi |first18=Herman |last19=Vallejo |first19=Manuel C. |last20=Volk |first20=Thomas |last21=Narouze |first21=Samer |title=Consensus Practice Guidelines on Postdural Puncture Headache From a Multisociety, International Working Group: A Summary Report |journal=JAMA Network Open |date=15 August 2023 |volume=6 |issue=8 |pages=e2325387 |doi=10.1001/jamanetworkopen.2023.25387 |access-date=11 March 2024 |url=https://jamanetwork.com/journals/jamanetworkopen/fullarticle/2808365 |archive-date=23 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231023183028/https://jamanetwork.com/journals/jamanetworkopen/fullarticle/2808365 |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231023183028/https://jamanetwork.com/journals/jamanetworkopen/fullarticle/2808365 |date=23 October 2023 }}</ref> ఇతర లక్షణాలలో మెడ బిగువు, వికారం, అవయవాల నొప్పి, వినికిడి లోపం, చెవులలో రింగుమనే శబ్దం, [[వెర్టిగో|ప్రపంచం తిరుగుతున్నట్లు అనిపించడం]], తల చర్మం మొద్దుబారడం వంటివి ఉండవచ్చు. సంక్లిష్టతలలో కపాల నాడి సమస్యలు, సబ్డ్యూరల్ హెమటోమా, సెరెబ్రల్ వెనస్ సైనస్ థ్రాంబోసిస్ ఉండవచ్చు.<ref name=JAMA2023 /> లంబార్ పంక్చర్ దుష్ప్రభావంగా ఇది అత్యంత సాధారణ కారణం, ఇందులో స్పైనల్ అనస్థీషియా, ఎపిడ్యూరల్ కాథెటర్ ప్లేస్‌మెంట్ సమయంలో కూడా ఇది సంభవిస్తుంది. ప్రమాద కారకాలలో గతంలో తలనొప్పి రావడం, తక్కువ BMI ఉన్నాయి. ఇది సాధారణంగా ఐదు రోజుల్లో సంభవిస్తుంది.<ref name=JAMA2023 /> సూదిని ఉపయోగించడం వల్ల ప్రమాదం తగ్గుతుంది; అయితే కోత లేని సూది పరిమాణం వల్ల పెద్ద తేడా కనిపించదు. కత్తిరించే సూదిని ఉపయోగిస్తే, పెద్ద పరిమాణం కంటే చిన్న పరిమాణం తక్కువ ప్రమాదంతో ముడిపడి ఉంటుంది. మంచం మీద విశ్రాంతి ఈ విధానం ఉపయోగకరంగా లేదని తేలింది.<ref name=JAMA2023 /> చికిత్సలో గ్రేటర్ ఆక్సిపిటల్ నర్వ్ బ్లాక్ లేదా ఎపిడ్యూరల్ బ్లడ్ ప్యాచ్ ఉండవచ్చు; అయినప్పటికీ, చికిత్స లేకుండా లక్షణాలు తరచుగా 2 వారాలలోపు తగ్గిపోతాయి.<ref name=JAMA2023 /> నొప్పిని [[పారాసిటమాల్|ఎసిటమినోఫెన్]], NSAIDలు, [[కెఫిన్|కెఫిన్‌తో]] నిర్వహించవచ్చు; ఇవి ప్రభావవంతంగా లేకపోతే కొద్ది కాలం పాటు ఓపియాయిడ్లు వాడాలి.<ref name=JAMA2023 /> డ్యూరల్ పంక్చర్ తర్వాత వచ్చే తలనొప్పి 2% నుండి 40% కంటే తక్కువ ప్రక్రియలలో సంభవిస్తుందని అంచనా వేయబడింది. ఇది 20 నుండి 40 సంవత్సరాల వయస్సు గలవారిలో ఎక్కువగా సంభవిస్తుంది. పురుషుల కంటే స్త్రీలు ఎక్కువగా ప్రభావితమవుతారు.<ref name=JAMA2023 /> ఈ పరిస్థితిని 1899లో ఆగస్ట్ బియర్ మొదటిసారిగా వివరించారు. ఎపిడ్యూరల్ బ్లడ్ ప్యాచ్ 1960లో వాడుకలోకి వచ్చింది.<ref name=Stat2023>{{cite journal |last1=Plewa |first1=MC |last2=McAllister |first2=RK |title=Postdural Puncture Headache. |date=January 2024 |pmid=28613675|journal=StatPearls}}</ref> == మూలాలు == <references /> [[Category:వ్యాధి లక్షణాలు]] [[వర్గం:Translated from MDWiki]] cc4bgqz6b0opbr5r9xeb8f7ppoxeafu 0 509403 4956193 2026-09-11T08:39:43Z Nagarani Bethi 60383 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1501097|Cephalopelvic disproportion]] to:te #mdwikicx 4956193 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition |name =Cephalopelvic disproportion |synonym = |image =Illustration deformed female pelvis - elliptical distortion Wellcome L0038230.jpg |image_size = |image_thumbtime = |alt = |caption =Deformed female pelvis, which is at risk for cephalopelvic disproportion |pronounce = |specialty =[[Obstetrics]] |symptoms =Difficult [[childbirth]], specifically [[obstructed labor]]<ref name=Rad2024/> |complications ='''Baby''': Death, [[cerebral palsy]], [[brachial plexus injury]]<ref name=Ox2020/><br>'''Mother''': [[Obstetric fistula|Obstetrical fistula]], [[pelvic floor dysfunction]]<ref name=Ox2020/> |onset = |duration = |types = |causes =Small pelvis, large baby, [[presentation (obstetrics)|malpresentation of the babies head]]<ref name=Rad2024/><ref name=Ox2020/> |risks =[[short stature|Short]] (<1.60 m), [[rickets]], prior [[pelvic fracture]]<ref name=Ox2020/> |diagnosis =Based on symptoms, supported by [[medical imaging]]<ref name=Ox2020/> |differential = |prevention =[[Labor induction|Induction of labor]] at 38 weeks<ref name=Ox2020/> |treatment =[[Caesarean section|C-section]], [[operative vaginal delivery]], [[oxytocin]] infusion<ref name=Ox2020/> |medication = |prognosis = |frequency =1 in 250 pregnancies<ref name=APA2024/> |deaths = }}తల్లి [[శ్రోణి మేఖల|కటివలయం]], తద్వారా [[యోని|జనన నాళం]] పరిమాణం [[శిశువు]] తల పరిమాణం కంటే చిన్నగా ఉన్నప్పుడు '''సెఫలోపెల్విక్ డిస్ప్రపోర్షన్''' ( '''CPD''' ) సంభవిస్తుంది.<ref name="Rad2024">{{Cite web|last=Skandhan|first=Avni K. P.|title=Cephalopelvic disproportion {{!}} Radiology Reference Article {{!}} Radiopaedia.org|url=https://radiopaedia.org/articles/cephalopelvic-disproportion?lang=us|website=Radiopaedia|access-date=4 March 2024|archive-date=13 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240213133913/https://radiopaedia.org/articles/cephalopelvic-disproportion?lang=us|url-status=live}}</ref> లక్షణాలలో కష్టమైన [[కానుపు|ప్రసవం]], ప్రత్యేకంగా [[అబ్స్ట్రక్టెడ్ లేబర్|అడ్డంకిగా మారిన ప్రసవం]] అని పిలువబడే ఒక రూపం ఉంటుంది.<ref name="Rad2024" /> శిశువు మరణం, [[మస్తిష్క పక్షవాతం|సెరిబ్రల్ పాల్సీ]], బ్రాకియల్ ప్లెక్సస్ గాయం, [[ప్రసూతి పిడికిలి|ప్రసూతి ఫిస్టులా]], [[కటి నేల రుగ్మతలు|పెల్విక్ ఫ్లోర్ పనిచేయకపోవడం]] వంటివి ఉండవచ్చు. ఇతర కారణాలలో శిశువు అతి పెద్దగా ఉండటం కూడా ఒకటి, ఇది హైడ్రోసెఫాలస్, థైరాయిడ్ కణితులు లేదా మాక్రోసోమియా కారణంగా సంభవించవచ్చు. కొన్నింటిలో శిశువు తల తప్పుగా ఉండటం వల్ల సాపేక్ష పరిమాణ ఇబ్బందులు కూడా ఉంటాయి.<ref name="Rad2024" /> ప్రమాద కారకాలలో పొట్టిగా ఉండటం (< {{Convert|1.60|m|ft}} కూడా ఒకటి. ), [[రికెట్స్]], మునుపటి కటి పగులు.<ref name=Ox2020>{{cite journal |last1=Murphy |first1=Deirdre J. |title=Malpresentation, malposition, and cephalopelvic disproportion |journal=Oxford Textbook of Obstetrics and Gynaecology |date=January 2020 |pages=395–406 |doi=10.1093/med/9780198766360.003.0032 |publisher=Oxford University Press |language=en}}</ref> శిశువు తల కటిలోకి దిగకపోవడం, తల ఆకారం మారడం వంటి లక్షణాల ఆధారంగా రోగ నిర్ధారణ జరుగుతుంది; అయినప్పటికీ వైద్య ఇమేజింగ్ ద్వారా దీనికి మద్దతు లభించవచ్చు.<ref name=Ox2020 /> చికిత్సకు తరచుగా [[సిజేరియన్ ఆపరేషన్|సి-సెక్షన్]] అవసరం; అయితే, అప్పుడప్పుడు ఆపరేటివ్ యోని ప్రసవం లేదా [[ఆక్సిటోసిన్]] ఇన్ఫ్యూషన్ ఉపయోగించవచ్చు. ఆక్సిటోసిన్ [[గర్భాశయ చీలిక]] ప్రమాదంతో సంబంధం కలిగి ఉంటుంది.<ref name=Ox2020 /> పెద్ద శిశువులు ఉన్నవారిలో 38 వారాల వద్ద ప్రసవాన్ని ప్రేరేపించడం వంటి నివారణ చర్యలు ఉండవచ్చు.<ref name=Ox2020 /> ప్రతి 250 గర్భాలలో ఒకదానిలో సెఫలోపెల్విక్ డిస్ప్రపోర్షన్ సంభవిస్తుంది.<ref name="APA2024">{{Cite web|title=Cephalopelvic Disproportion (CPD)|url=https://americanpregnancy.org/healthy-pregnancy/labor-and-birth/cephalopelvic-disproportion/|website=American Pregnancy Association|access-date=4 March 2024|date=26 April 2021|archive-date=1 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231001130840/https://americanpregnancy.org/healthy-pregnancy/labor-and-birth/cephalopelvic-disproportion/|url-status=live}}</ref> తక్కువ, మధ్య ఆదాయ దేశాలలో పేలవమైన ఫలితాలు ప్రత్యేకంగా సాధారణం, ఇక్కడ నిపుణుల సంరక్షణకు ప్రాప్యత తరచుగా పరిమితంగా ఉంటుంది. అధిక ఆదాయ దేశాలలో కొంతమంది మహిళలు సాధారణంగా సిఫార్సు చేయబడిన నిర్వహణ ఎంపికలను తిరస్కరిస్తున్నారు.<ref name=Ox2020 /> [[ప్రసూతిశాస్త్రం (వైద్యశాస్త్రము)|ప్రసూతి శాస్త్రంలో]] చట్టపరమైన కేసులకు ఇది సాపేక్షంగా సాధారణ కారణం.<ref name=Ox2020 /> == మూలాలు == <references /> [[Category:వ్యాధి లక్షణాలు]] [[వర్గం:Translated from MDWiki]] jvn8fwvv9xt8a2ncwvm3hum2s9bal8h 0 509404 4956194 2026-09-11T08:40:51Z Nagarani Bethi 60383 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1500150|Acute fatty liver of pregnancy]] to:te #mdwikicx 4956194 wikitext text/x-wiki ప్రమాద కారకాలలో కొన్ని [[ఉత్పరివర్తనము|జన్యు ఉత్పరివర్తనలు]], [[ప్రి-ఎక్లంప్సియా|ప్రీఎక్లంప్సియా]], మగ శిశువు లేదా ఒకటి కంటే ఎక్కువ మంది శిశువులు, [[స్థూల కాయం|ఊబకాయం]], మధుమేహం, గతంలో ప్రభావితమైనవి ఉన్నాయి. అంతర్లీన విధానం పూర్తిగా స్పష్టంగా లేదు కానీ దీర్ఘ-గొలుసు 3-హైడ్రాక్సీసైల్-కోఎంజైమ్ ఎ డీహైడ్రోజినేస్ లోపం లేదా కార్నిటైన్ పాల్మిటోయ్ల్ట్రాన్స్ఫరేస్ I లోపం కలిగి ఉండవచ్చు, ఇది కాలేయంలో కొవ్వు పెరగడానికి దారితీస్తుంది.<ref name=Stat2024>{{cite journal |last1=Hadi |first1=Y |last2=Kupec |first2=J |title=Fatty Liver in Pregnancy. |journal=StatPearls |date=January 2023 |pmid=31424899 |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK545315/ |access-date=18 January 2024 |archive-date=20 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240120004600/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK545315/ |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240120004600/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK545315/ |date=20 January 2024 }}</ref><ref name=Nel2021>{{cite journal |last1=Nelson |first1=DB |last2=Byrne |first2=JJ |last3=Cunningham |first3=FG |title=Acute Fatty Liver of Pregnancy. |journal=Obstetrics and gynecology |date=1 March 2021 |volume=137 |issue=3 |pages=535-546 |doi=10.1097/AOG.0000000000004289 |pmid=33543900}}</ref> కాలేయ బయాప్సీ అవసరం లేకుండా, లక్షణాలు, రక్త పరీక్షల ఆధారంగా రోగ నిర్ధారణ సాధారణంగా చేయవచ్చు..<ref name=Stat2024 /><ref name=Nel2021 />{{Infobox medical condition|name=Acute fatty liver of pregnancy|synonym=|image_size=|image_thumbtime=|alt=|pronounce=|specialty=[[Obstetrics]], [[hepatology]]|symptoms='''Early''': [[Nausea]], loss of appetite, abdominal pain, [[high blood pressure]]<ref name=Stat2024/><br>'''Later''': [[jaundice|Yellow skin]], bleeding problems, confusion<ref name=Stat2024/>|complications=[[Hypoglycemia|Low blood sugar]], [[disseminated intravascular coagulation]]<ref name=Stat2024/>|onset=[[Pregnancy|Third trimester]]<ref name=Ko2006/>|duration=|types=|causes=|risks=Certain [[genetic mutations]], [[preeclampsia]], male baby or more than one baby, previously being affected<ref name=Stat2024/><ref name=Nel2021/>|diagnosis=Generally based on symptoms and blood, [[liver biopsy]] rarely needed<ref name=Stat2024/>|differential=[[Pre-eclampsia|Preeclampsia]] ([[HELLP syndrome]]), [[viral hepatitis]], [[cholestasis of pregnancy]], [[paracetamol toxicity]]<ref name=Ko2006/><ref name=Stat2024/>|prevention=|treatment=Delivery, [[supportive care]]<ref name=Stat2024/>|medication=|prognosis=|frequency=1 in 12,500 pregnancies<ref name=Ko2006/>|deaths=4% (mother),<ref name=Stat2024/> 15% (baby)<ref name=Nel2021/>}} '''గర్భధారణ తీవ్రమైన కొవ్వు కాలేయం''' ( '''AFLP''' ) అనేది [[ప్రసూతి సమస్యలు|గర్భధారణ ఒక సమస్య]], ఇది కాలేయ వైఫల్యానికి దారితీస్తుంది. ప్రారంభ లక్షణాలలో వికారం, ఆకలి లేకపోవడం, కడుపు నొప్పి, అధిక రక్తపోటు ఉండవచ్చు.<ref name=Stat2024 /> తరువాతి లక్షణాలలో [[పచ్చకామెర్లు|చర్మం పసుపు రంగులోకి]] మారడం, రక్తస్రావ సమస్యలు, గందరగోళం ఉండవచ్చు.<ref name=Stat2024 /> [[గర్భం|మూడవ త్రైమాసికంలో]] లేదా ప్రసవం జరిగిన కొద్ది కాలం తర్వాత ఇది ప్రారంభమవుతుంది. ప్రమాద కారకాలలో కొన్ని [[ఉత్పరివర్తనము|జన్యు ఉత్పరివర్తనలు]], [[ప్రి-ఎక్లంప్సియా|ప్రీఎక్లంప్సియా]], మగ శిశువు లేదా ఒకటి కంటే ఎక్కువ మంది శిశువులు, [[స్థూల కాయం|ఊబకాయం]], మధుమేహం, గతంలో ప్రభావితమైనవి ఉన్నాయి. అంతర్లీన విధానం పూర్తిగా స్పష్టంగా లేదు కానీ దీర్ఘ-గొలుసు 3-హైడ్రాక్సీసైల్-కోఎంజైమ్ ఎ డీహైడ్రోజినేస్ లోపం లేదా కార్నిటైన్ పాల్మిటోయ్ల్ట్రాన్స్ఫరేస్ I లోపం కలిగి ఉండవచ్చు, ఇది కాలేయంలో కొవ్వు పెరగడానికి దారితీస్తుంది.<ref name=Stat2024 /><ref name=Nel2021 /> కాలేయ బయాప్సీ అవసరం లేకుండా, లక్షణాలు, రక్త పరీక్షల ఆధారంగా రోగ నిర్ధారణ సాధారణంగా చేయవచ్చు.<ref name=Stat2024 /><ref name=Nel2021 /> చికిత్సలో సహాయక సంరక్షణ, శిశువు జననం ఉంటాయి. [[హైపోగ్లైసీమియా|తక్కువ రక్త చక్కెర]], ఎలక్ట్రోలైట్ సమస్యలను సరిదిద్దడం అవసరం కావచ్చు.<ref name=Stat2024 /> ప్రసవం ఇండక్షన్ ద్వారా లేదా [[సిజేరియన్ ఆపరేషన్|సి-సెక్షన్]] ద్వారా జరగవచ్చు.<ref name=Stat2024 /> అరుదుగా కాలేయ మార్పిడి అవసరం అవుతుంది.<ref name=Stat2024 /> ముందస్తు, వేగవంతమైన చికిత్సతో, తల్లి మరణించే ప్రమాదం సుమారు 4%, శిశువు మరణించే ప్రమాదం సుమారు 15% ఉంటుంది.<ref name=Stat2024 /><ref name=Nel2021 /> సాధారణంగా ప్రసవం జరిగిన కొన్ని రోజుల తర్వాత సమస్యలు పరిష్కారం కావడం మొదలవుతాయి. గర్భధారణ సమయంలో వచ్చే తీవ్రమైన కొవ్వు కాలేయం సుమారు 12,500 గర్భాలలో 1 దానిలో సంభవిస్తుంది. వివిధ సంస్కృతులలో రేట్లు ఒకే విధంగా ఉన్నట్లు కనిపిస్తున్నాయి.<ref name=Ko2006>{{cite journal |vauthors=Ko H, Yoshida EM |title=Acute fatty liver of pregnancy |journal=Canadian Journal of Gastroenterology|volume=20 |issue=1 |pages=25–30 |year=2006 |pmid=16432556 |doi= 10.1155/2006/638131|pmc=2538964|doi-access=free }}</ref> దీనిని 1903లో జాన్ విట్రిడ్జ్ విలియమ్స్ రచించిన ప్రసూతి శాస్త్ర పాఠ్యపుస్తకంలో ప్రస్తావించారు, 1934లో ఒక కేస్ రిపోర్ట్‌లో వివరించారు.<ref name="Man1999">{{Cite book|last=Mandeville|first=Lisa K.|last2=Troiano|first2=Nan H.|title=High Risk and Critical Care Intrapartum Nursing|date=1999|publisher=Lippincott Williams & Wilkins|isbn=978-0-397-55467-6|page=258|url=https://books.google.ca/books?id=VQfUO3foCz0C&pg=PA258|access-date=18 January 2024|language=en|archive-date=20 January 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240120004445/https://books.google.ca/books?id=VQfUO3foCz0C&pg=PA258#v=onepage&q&f=false}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240120004445/https://books.google.ca/books?id=VQfUO3foCz0C&pg=PA258|date=20 January 2024}}</ref> 1940లో హెరాల్డ్ లీమింగ్ షీహాన్ దీనిని "కాలేయం తీవ్రమైన పసుపు క్షీణత" అని పేర్కొన్నప్పుడు, ఇది ఒక ప్రత్యేక వ్యాధిగా గుర్తించబడింది.<ref name="Man1999" /><ref name=Ko2006 /><ref>{{Cite web|last=Weerakkody|first=Yuranga|title=Acute fatty liver of pregnancy {{!}} Radiology Reference Article {{!}} Radiopaedia.org|url=https://radiopaedia.org/articles/acute-fatty-liver-of-pregnancy|website=Radiopaedia|access-date=24 January 2024|archive-date=17 December 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231217200502/https://radiopaedia.org/articles/acute-fatty-liver-of-pregnancy|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231217200502/https://radiopaedia.org/articles/acute-fatty-liver-of-pregnancy|date=17 December 2023}}</ref> == మూలాలు == <references /> [[Category:గర్భాశయ వ్యాధులు]] [[వర్గం:Translated from MDWiki]] pzmnp48r55cqo6bv73ctm8kjlpeup8r 4956195 4956194 2026-09-11T08:41:13Z Nagarani Bethi 60383 4956195 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition|name=Acute fatty liver of pregnancy|synonym=|image_size=|image_thumbtime=|alt=|pronounce=|specialty=[[Obstetrics]], [[hepatology]]|symptoms='''Early''': [[Nausea]], loss of appetite, abdominal pain, [[high blood pressure]]<ref name=Stat2024/><br>'''Later''': [[jaundice|Yellow skin]], bleeding problems, confusion<ref name=Stat2024/>|complications=[[Hypoglycemia|Low blood sugar]], [[disseminated intravascular coagulation]]<ref name=Stat2024/>|onset=[[Pregnancy|Third trimester]]<ref name=Ko2006/>|duration=|types=|causes=|risks=Certain [[genetic mutations]], [[preeclampsia]], male baby or more than one baby, previously being affected<ref name=Stat2024/><ref name=Nel2021/>|diagnosis=Generally based on symptoms and blood, [[liver biopsy]] rarely needed<ref name=Stat2024/>|differential=[[Pre-eclampsia|Preeclampsia]] ([[HELLP syndrome]]), [[viral hepatitis]], [[cholestasis of pregnancy]], [[paracetamol toxicity]]<ref name=Ko2006/><ref name=Stat2024/>|prevention=|treatment=Delivery, [[supportive care]]<ref name=Stat2024/>|medication=|prognosis=|frequency=1 in 12,500 pregnancies<ref name=Ko2006/>|deaths=4% (mother),<ref name=Stat2024/> 15% (baby)<ref name=Nel2021/>}} '''గర్భధారణ తీవ్రమైన కొవ్వు కాలేయం''' ( '''AFLP''' ) అనేది [[ప్రసూతి సమస్యలు|గర్భధారణ ఒక సమస్య]], ఇది కాలేయ వైఫల్యానికి దారితీస్తుంది. ప్రారంభ లక్షణాలలో వికారం, ఆకలి లేకపోవడం, కడుపు నొప్పి, అధిక రక్తపోటు ఉండవచ్చు.<ref name="Stat2024">{{cite journal |last1=Hadi |first1=Y |last2=Kupec |first2=J |title=Fatty Liver in Pregnancy. |journal=StatPearls |date=January 2023 |pmid=31424899 |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK545315/ |access-date=18 January 2024 |archive-date=20 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240120004600/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK545315/ |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240120004600/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK545315/ |date=20 January 2024 }}</ref> తరువాతి లక్షణాలలో [[పచ్చకామెర్లు|చర్మం పసుపు రంగులోకి]] మారడం, రక్తస్రావ సమస్యలు, గందరగోళం ఉండవచ్చు.<ref name=Stat2024 /> [[గర్భం|మూడవ త్రైమాసికంలో]] లేదా ప్రసవం జరిగిన కొద్ది కాలం తర్వాత ఇది ప్రారంభమవుతుంది. ప్రమాద కారకాలలో కొన్ని [[ఉత్పరివర్తనము|జన్యు ఉత్పరివర్తనలు]], [[ప్రి-ఎక్లంప్సియా|ప్రీఎక్లంప్సియా]], మగ శిశువు లేదా ఒకటి కంటే ఎక్కువ మంది శిశువులు, [[స్థూల కాయం|ఊబకాయం]], మధుమేహం, గతంలో ప్రభావితమైనవి ఉన్నాయి. అంతర్లీన విధానం పూర్తిగా స్పష్టంగా లేదు కానీ దీర్ఘ-గొలుసు 3-హైడ్రాక్సీసైల్-కోఎంజైమ్ ఎ డీహైడ్రోజినేస్ లోపం లేదా కార్నిటైన్ పాల్మిటోయ్ల్ట్రాన్స్ఫరేస్ I లోపం కలిగి ఉండవచ్చు, ఇది కాలేయంలో కొవ్వు పెరగడానికి దారితీస్తుంది.<ref name=Stat2024 /><ref name="Nel2021">{{cite journal |last1=Nelson |first1=DB |last2=Byrne |first2=JJ |last3=Cunningham |first3=FG |title=Acute Fatty Liver of Pregnancy. |journal=Obstetrics and gynecology |date=1 March 2021 |volume=137 |issue=3 |pages=535-546 |doi=10.1097/AOG.0000000000004289 |pmid=33543900}}</ref> కాలేయ బయాప్సీ అవసరం లేకుండా, లక్షణాలు, రక్త పరీక్షల ఆధారంగా రోగ నిర్ధారణ సాధారణంగా చేయవచ్చు.<ref name=Stat2024 /><ref name=Nel2021 /> చికిత్సలో సహాయక సంరక్షణ, శిశువు జననం ఉంటాయి. [[హైపోగ్లైసీమియా|తక్కువ రక్త చక్కెర]], ఎలక్ట్రోలైట్ సమస్యలను సరిదిద్దడం అవసరం కావచ్చు.<ref name=Stat2024 /> ప్రసవం ఇండక్షన్ ద్వారా లేదా [[సిజేరియన్ ఆపరేషన్|సి-సెక్షన్]] ద్వారా జరగవచ్చు.<ref name=Stat2024 /> అరుదుగా కాలేయ మార్పిడి అవసరం అవుతుంది.<ref name=Stat2024 /> ముందస్తు, వేగవంతమైన చికిత్సతో, తల్లి మరణించే ప్రమాదం సుమారు 4%, శిశువు మరణించే ప్రమాదం సుమారు 15% ఉంటుంది.<ref name=Stat2024 /><ref name=Nel2021 /> సాధారణంగా ప్రసవం జరిగిన కొన్ని రోజుల తర్వాత సమస్యలు పరిష్కారం కావడం మొదలవుతాయి. గర్భధారణ సమయంలో వచ్చే తీవ్రమైన కొవ్వు కాలేయం సుమారు 12,500 గర్భాలలో 1 దానిలో సంభవిస్తుంది. వివిధ సంస్కృతులలో రేట్లు ఒకే విధంగా ఉన్నట్లు కనిపిస్తున్నాయి.<ref name=Ko2006>{{cite journal |vauthors=Ko H, Yoshida EM |title=Acute fatty liver of pregnancy |journal=Canadian Journal of Gastroenterology|volume=20 |issue=1 |pages=25–30 |year=2006 |pmid=16432556 |doi= 10.1155/2006/638131|pmc=2538964|doi-access=free }}</ref> దీనిని 1903లో జాన్ విట్రిడ్జ్ విలియమ్స్ రచించిన ప్రసూతి శాస్త్ర పాఠ్యపుస్తకంలో ప్రస్తావించారు, 1934లో ఒక కేస్ రిపోర్ట్‌లో వివరించారు.<ref name="Man1999">{{Cite book|last=Mandeville|first=Lisa K.|last2=Troiano|first2=Nan H.|title=High Risk and Critical Care Intrapartum Nursing|date=1999|publisher=Lippincott Williams & Wilkins|isbn=978-0-397-55467-6|page=258|url=https://books.google.ca/books?id=VQfUO3foCz0C&pg=PA258|access-date=18 January 2024|language=en|archive-date=20 January 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240120004445/https://books.google.ca/books?id=VQfUO3foCz0C&pg=PA258#v=onepage&q&f=false}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240120004445/https://books.google.ca/books?id=VQfUO3foCz0C&pg=PA258|date=20 January 2024}}</ref> 1940లో హెరాల్డ్ లీమింగ్ షీహాన్ దీనిని "కాలేయం తీవ్రమైన పసుపు క్షీణత" అని పేర్కొన్నప్పుడు, ఇది ఒక ప్రత్యేక వ్యాధిగా గుర్తించబడింది.<ref name="Man1999" /><ref name=Ko2006 /><ref>{{Cite web|last=Weerakkody|first=Yuranga|title=Acute fatty liver of pregnancy {{!}} Radiology Reference Article {{!}} Radiopaedia.org|url=https://radiopaedia.org/articles/acute-fatty-liver-of-pregnancy|website=Radiopaedia|access-date=24 January 2024|archive-date=17 December 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231217200502/https://radiopaedia.org/articles/acute-fatty-liver-of-pregnancy|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231217200502/https://radiopaedia.org/articles/acute-fatty-liver-of-pregnancy|date=17 December 2023}}</ref> == మూలాలు == <references /> [[Category:గర్భాశయ వ్యాధులు]] [[వర్గం:Translated from MDWiki]] fl6gm3us14vu45ah8b3j7trsdy2w29y 0 509405 4956196 2026-09-11T08:43:47Z Nagarani Bethi 60383 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1456794|Vaginal cancer]] to:te #mdwikicx 4956196 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition |name =Vaginal cancer |synonym = |image =Diagram showing stage 3 vaginal cancer CRUK 223.svg |image_size = |image_thumbtime = |alt = |caption =Stage 3 vaginal cancer |pronounce = |specialty =[[Oncology]] |symptoms =[[Vaginal bleeding|Abnormal vaginal bleeding]], [[pelvic pain]], mass within the vagina, pain with urination<ref name=NCI2020/><ref name=NCI2020Pt/> |complications = |onset =50 to 70 years of age<ref name=ASCO2020Risk/> |duration = |types =[[Squamous cell carcinoma]], [[adenocarcinoma]] (including [[clear cell carcinoma]]), [[melanoma]], [[sarcoma]]<ref name=NCI2020/><ref name=ASCO2020Intro/> |causes = |risks =[[human papilloma virus|HPV]], [[diethylstilbestrol]], smoking, prior [[hysterectomy]] for a tumor<ref name=NCI2020/><ref name=ASCO2020Risk/> |diagnosis =[[tissue biopsy|Biopsy]]<ref name=ASCO2020Diag/> |differential =[[Cervical cancer]], [[cancer of the vulva]]<ref name=NCI2020/> |prevention =[[HPV vaccine]], [[safe sex]], not smoking<ref name=ASCO2020Risk/> |treatment =Surgery, [[radiation therapy]], [[chemotherapy]], [[immunotherapy]]<ref name=NCI2020Pt/> |medication = |prognosis =[[Five year survival]] 47%<ref name=ASCO2020Stat/> |frequency =Uncommon<ref name=NCI2020/> |deaths = }} '''యోని క్యాన్సర్''' అంటే [[యోని|యోనిలోని]] ఆరోగ్యకరమైన కణజాలం నుండి [[కాన్సర్|క్యాన్సర్]] ఏర్పడటం.<ref name="NCI2020Pt">{{Cite web|title=Vaginal Cancer Treatment (PDQ®)–Patient Version - National Cancer Institute|url=https://www.cancer.gov/types/vaginal/patient/vaginal-treatment-pdq|website=www.cancer.gov|access-date=30 October 2020|language=en|date=29 May 2020|archive-date=9 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190409134634/https://www.cancer.gov/types/vaginal/patient/vaginal-treatment-pdq|url-status=live}}</ref><ref name="ASCO2020Intro">{{Cite web|title=Vaginal Cancer - Introduction|url=https://www.cancer.net/cancer-types/vaginal-cancer/introduction|website=Cancer.Net|access-date=30 October 2020|language=en|date=25 June 2012|archive-date=28 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200928183014/https://www.cancer.net/cancer-types/vaginal-cancer/introduction|url-status=live}}</ref> లక్షణాలలో [[యోని రక్తస్రావం|అసాధారణ యోని రక్తస్రావం]], [[కటి నొప్పి]], లైంగిక సంపర్కం సమయంలో నొప్పి, యోని లోపల గడ్డ, మూత్ర విసర్జన సమయంలో నొప్పి ఉండవచ్చు.<ref name="NCI2020">{{Cite web|title=Vaginal Cancer Treatment (PDQ®)–Health Professional Version - National Cancer Institute|url=https://www.cancer.gov/types/vaginal/hp/vaginal-treatment-pdq|website=www.cancer.gov|access-date=30 October 2020|language=en|date=9 October 2020|archive-date=9 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190409134644/https://www.cancer.gov/types/vaginal/hp/vaginal-treatment-pdq|url-status=live}}</ref><ref name="NCI2020Pt" /> [[గర్భాశయ గ్రీవము|గర్భాశయ ముఖద్వారం]] ప్రభావితమైతే, దానిని యోని [[సర్విక్స్ గర్భాశయ క్యాన్సర్|క్యాన్సర్‌గా కాకుండా గర్భాశయ ముఖద్వార]] క్యాన్సర్‌గా వర్గీకరిస్తారు.<ref name="NCI2020" /> ప్రమాద కారకాలలో [[మానవ పాపిల్లోమా వైరస్|హ్యూమన్ పాపిల్లోమా వైరస్]] (HPV), [[గర్భాశయము|గర్భంలో ఉన్నప్పుడు]] డైథైల్‌స్టిల్‌బెస్ట్‌రోల్‌కు గురికావడం, ధూమపానం, కణితి కోసం గతంలో హిస్టరెక్టమీ చేయించుకోవడం వంటివి ఉన్నాయి.<ref name="NCI2020" /><ref name="ASCO2020Risk">{{Cite web|title=Vaginal Cancer - Risk Factors and Prevention|url=https://www.cancer.net/cancer-types/vaginal-cancer/risk-factors-and-prevention|website=Cancer.Net|access-date=30 October 2020|language=en|date=25 June 2012|archive-date=29 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200929093815/https://www.cancer.net/cancer-types/vaginal-cancer/risk-factors-and-prevention|url-status=live}}</ref> స్క్వామస్ సెల్ కార్సినోమాలు సుమారు 85% కేసులను కలిగి ఉంటాయి, అయితే [[ఎడినోకార్సినోమా|అడెనోకార్సినోమా]] సుమారు 7.5% కేసులను కలిగి ఉంటుంది.<ref name="NCI2020" /> [[బయాప్సీ]] ద్వారా ఖచ్చితమైన నిర్ధారణ జరుగుతుంది.<ref name="ASCO2020Diag">{{Cite web|title=Vaginal Cancer - Diagnosis|url=https://www.cancer.net/cancer-types/vaginal-cancer/diagnosis|website=Cancer.Net|access-date=30 October 2020|language=en|date=25 June 2012|archive-date=25 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200925170905/https://www.cancer.net/cancer-types/vaginal-cancer/diagnosis|url-status=live}}</ref> క్యాన్సర్ ఇతర ప్రదేశాల నుండి కూడా వ్యాపించవచ్చు యోనికి, ఇది మరింత సాధారణం.<ref name="ASCO2020Intro" /> నివారణలో [[హెచ్.పి.వి. టీకా|HPV టీకా]], సురక్షితమైన లైంగిక సంబంధం, ధూమపానం చేయకపోవడం వంటివి ఉంటాయి.<ref name="ASCO2020Risk" /> చికిత్స వ్యాధి దశపై ఆధారపడి ఉంటుంది.<ref name="NCI2020Pt" /> ఎంపికలలో శస్త్రచికిత్స, [[రేడియో చికిత్స|రేడియేషన్ థెరపీ]], కీమోథెరపీ, ఇమ్యునోథెరపీ ఉండవచ్చు.<ref name="NCI2020Pt" /> [[స్త్రీ జననేంద్రియ వ్యవస్థ|స్త్రీ జననేంద్రియ]] క్యాన్సర్లలో యోని క్యాన్సర్ 2% కంటే తక్కువగా ఉంటుంది.<ref name="NCI2020" /> ఇది 50 నుండి 70 సంవత్సరాల వయస్సు గలవారిలో సర్వసాధారణం.<ref name="ASCO2020Risk" /> మొత్తం ఐదేళ్ల మనుగడ రేటు 47%.<ref name="ASCO2020Stat">{{Cite web|title=Vaginal Cancer - Statistics|url=https://www.cancer.net/cancer-types/vaginal-cancer/statistics|website=Cancer.Net|access-date=30 October 2020|language=en|date=25 June 2012|archive-date=30 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201030132158/https://www.cancer.net/cancer-types/vaginal-cancer/statistics|url-status=live}}</ref> == మూలాలు == <references /> [[Category:వ్యాధి లక్షణాలు]] [[వర్గం:Translated from MDWiki]] c9nw5yn58dyfkut60qikoga2d94ycfn 4956198 4956196 2026-09-11T08:44:03Z Nagarani Bethi 60383 [[వర్గం:క్యాన్సర్]] ను చేర్చారు (హాట్‌కేట్ ఉపయోగించి) 4956198 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition |name =Vaginal cancer |synonym = |image =Diagram showing stage 3 vaginal cancer CRUK 223.svg |image_size = |image_thumbtime = |alt = |caption =Stage 3 vaginal cancer |pronounce = |specialty =[[Oncology]] |symptoms =[[Vaginal bleeding|Abnormal vaginal bleeding]], [[pelvic pain]], mass within the vagina, pain with urination<ref name=NCI2020/><ref name=NCI2020Pt/> |complications = |onset =50 to 70 years of age<ref name=ASCO2020Risk/> |duration = |types =[[Squamous cell carcinoma]], [[adenocarcinoma]] (including [[clear cell carcinoma]]), [[melanoma]], [[sarcoma]]<ref name=NCI2020/><ref name=ASCO2020Intro/> |causes = |risks =[[human papilloma virus|HPV]], [[diethylstilbestrol]], smoking, prior [[hysterectomy]] for a tumor<ref name=NCI2020/><ref name=ASCO2020Risk/> |diagnosis =[[tissue biopsy|Biopsy]]<ref name=ASCO2020Diag/> |differential =[[Cervical cancer]], [[cancer of the vulva]]<ref name=NCI2020/> |prevention =[[HPV vaccine]], [[safe sex]], not smoking<ref name=ASCO2020Risk/> |treatment =Surgery, [[radiation therapy]], [[chemotherapy]], [[immunotherapy]]<ref name=NCI2020Pt/> |medication = |prognosis =[[Five year survival]] 47%<ref name=ASCO2020Stat/> |frequency =Uncommon<ref name=NCI2020/> |deaths = }} '''యోని క్యాన్సర్''' అంటే [[యోని|యోనిలోని]] ఆరోగ్యకరమైన కణజాలం నుండి [[కాన్సర్|క్యాన్సర్]] ఏర్పడటం.<ref name="NCI2020Pt">{{Cite web|title=Vaginal Cancer Treatment (PDQ®)–Patient Version - National Cancer Institute|url=https://www.cancer.gov/types/vaginal/patient/vaginal-treatment-pdq|website=www.cancer.gov|access-date=30 October 2020|language=en|date=29 May 2020|archive-date=9 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190409134634/https://www.cancer.gov/types/vaginal/patient/vaginal-treatment-pdq|url-status=live}}</ref><ref name="ASCO2020Intro">{{Cite web|title=Vaginal Cancer - Introduction|url=https://www.cancer.net/cancer-types/vaginal-cancer/introduction|website=Cancer.Net|access-date=30 October 2020|language=en|date=25 June 2012|archive-date=28 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200928183014/https://www.cancer.net/cancer-types/vaginal-cancer/introduction|url-status=live}}</ref> లక్షణాలలో [[యోని రక్తస్రావం|అసాధారణ యోని రక్తస్రావం]], [[కటి నొప్పి]], లైంగిక సంపర్కం సమయంలో నొప్పి, యోని లోపల గడ్డ, మూత్ర విసర్జన సమయంలో నొప్పి ఉండవచ్చు.<ref name="NCI2020">{{Cite web|title=Vaginal Cancer Treatment (PDQ®)–Health Professional Version - National Cancer Institute|url=https://www.cancer.gov/types/vaginal/hp/vaginal-treatment-pdq|website=www.cancer.gov|access-date=30 October 2020|language=en|date=9 October 2020|archive-date=9 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190409134644/https://www.cancer.gov/types/vaginal/hp/vaginal-treatment-pdq|url-status=live}}</ref><ref name="NCI2020Pt" /> [[గర్భాశయ గ్రీవము|గర్భాశయ ముఖద్వారం]] ప్రభావితమైతే, దానిని యోని [[సర్విక్స్ గర్భాశయ క్యాన్సర్|క్యాన్సర్‌గా కాకుండా గర్భాశయ ముఖద్వార]] క్యాన్సర్‌గా వర్గీకరిస్తారు.<ref name="NCI2020" /> ప్రమాద కారకాలలో [[మానవ పాపిల్లోమా వైరస్|హ్యూమన్ పాపిల్లోమా వైరస్]] (HPV), [[గర్భాశయము|గర్భంలో ఉన్నప్పుడు]] డైథైల్‌స్టిల్‌బెస్ట్‌రోల్‌కు గురికావడం, ధూమపానం, కణితి కోసం గతంలో హిస్టరెక్టమీ చేయించుకోవడం వంటివి ఉన్నాయి.<ref name="NCI2020" /><ref name="ASCO2020Risk">{{Cite web|title=Vaginal Cancer - Risk Factors and Prevention|url=https://www.cancer.net/cancer-types/vaginal-cancer/risk-factors-and-prevention|website=Cancer.Net|access-date=30 October 2020|language=en|date=25 June 2012|archive-date=29 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200929093815/https://www.cancer.net/cancer-types/vaginal-cancer/risk-factors-and-prevention|url-status=live}}</ref> స్క్వామస్ సెల్ కార్సినోమాలు సుమారు 85% కేసులను కలిగి ఉంటాయి, అయితే [[ఎడినోకార్సినోమా|అడెనోకార్సినోమా]] సుమారు 7.5% కేసులను కలిగి ఉంటుంది.<ref name="NCI2020" /> [[బయాప్సీ]] ద్వారా ఖచ్చితమైన నిర్ధారణ జరుగుతుంది.<ref name="ASCO2020Diag">{{Cite web|title=Vaginal Cancer - Diagnosis|url=https://www.cancer.net/cancer-types/vaginal-cancer/diagnosis|website=Cancer.Net|access-date=30 October 2020|language=en|date=25 June 2012|archive-date=25 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200925170905/https://www.cancer.net/cancer-types/vaginal-cancer/diagnosis|url-status=live}}</ref> క్యాన్సర్ ఇతర ప్రదేశాల నుండి కూడా వ్యాపించవచ్చు యోనికి, ఇది మరింత సాధారణం.<ref name="ASCO2020Intro" /> నివారణలో [[హెచ్.పి.వి. టీకా|HPV టీకా]], సురక్షితమైన లైంగిక సంబంధం, ధూమపానం చేయకపోవడం వంటివి ఉంటాయి.<ref name="ASCO2020Risk" /> చికిత్స వ్యాధి దశపై ఆధారపడి ఉంటుంది.<ref name="NCI2020Pt" /> ఎంపికలలో శస్త్రచికిత్స, [[రేడియో చికిత్స|రేడియేషన్ థెరపీ]], కీమోథెరపీ, ఇమ్యునోథెరపీ ఉండవచ్చు.<ref name="NCI2020Pt" /> [[స్త్రీ జననేంద్రియ వ్యవస్థ|స్త్రీ జననేంద్రియ]] క్యాన్సర్లలో యోని క్యాన్సర్ 2% కంటే తక్కువగా ఉంటుంది.<ref name="NCI2020" /> ఇది 50 నుండి 70 సంవత్సరాల వయస్సు గలవారిలో సర్వసాధారణం.<ref name="ASCO2020Risk" /> మొత్తం ఐదేళ్ల మనుగడ రేటు 47%.<ref name="ASCO2020Stat">{{Cite web|title=Vaginal Cancer - Statistics|url=https://www.cancer.net/cancer-types/vaginal-cancer/statistics|website=Cancer.Net|access-date=30 October 2020|language=en|date=25 June 2012|archive-date=30 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201030132158/https://www.cancer.net/cancer-types/vaginal-cancer/statistics|url-status=live}}</ref> == మూలాలు == <references /> [[Category:వ్యాధి లక్షణాలు]] [[వర్గం:Translated from MDWiki]] [[వర్గం:క్యాన్సర్]] 3bzkj6hqmemhun3uhk51r0yc4earsid 0 509406 4956200 2026-09-11T08:47:24Z Nagarani Bethi 60383 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1467733|Uterine inversion]] to:te #mdwikicx 4956200 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition |name ={{PAGENAME}} |synonym = |image =Uterus inversion hariadhi.svg |image_size = |image_thumbtime = |alt = |caption =Drawing of a uterus inversion |pronounce = |specialty =[[Obstetrics]] |symptoms =[[Postpartum bleeding]], abdominal pain, mass in the vagina, [[low blood pressure]]<ref name=Bh2009/> |complications = |onset = |duration = |types =First, second, third, fourth degree<ref name=Bh2009/> |causes = |risks =Pulling on the [[umbilical cord]] or pushing on the top of the [[uterus]] before the [[placenta]] has detached, [[uterine atony]], [[placenta previa]], [[connective tissue disorders]]<ref name=Bh2009/> |diagnosis =Seeing the inside of the uterus in the vagina<ref name=Mir2009/> |differential =[[Uterine fibroid]], [[uterine atony]], [[bleeding disorder]], [[retained placenta]]<ref name=Bh2009/> |prevention = |treatment =Standard [[resuscitation]], rapidly replacing the uterus<ref name=Bh2009/> |medication =[[Oxytocin]], [[antibiotics]]<ref name=Bh2009/> |prognosis =~15% risk of death<ref name=Gan2016/> |frequency =About 1 in 6,000 deliveries<ref name=Bh2009/><ref name=Gl2008/> |deaths = }} '''గర్భాశయ విలోమం''' అంటే [[గర్భాశయము|గర్భాశయం]] సాధారణంగా [[కానుపు|ప్రసవం]] తర్వాత లోపలికి తిరగడం.<ref name="Bh2009">{{Cite paper|title=Acute inversion of the uterus|date=January 2009}}</ref> లక్షణాలలో [[ప్రసవానంతర రక్తస్రావం]], కడుపు నొప్పి, యోనిలో గడ్డ, తక్కువ రక్తపోటు ఉన్నాయి.<ref name="Bh2009" /> అరుదుగా [[గర్భం|గర్భధారణతో]] సంబంధం లేకుండా విలోమం సంభవించవచ్చు.<ref>{{Cite paper|title=Non-puerperal uterine inversion caused by malignant mixed mullerian sarcoma.|date=12 December 2013}}</ref> [[జరాయువు|ప్లాసెంటా]] వేరుపడక ముందే బొడ్డు తాడును లాగడం లేదా [[గర్భాశయము|గర్భాశయం]] పైభాగాన్ని నెట్టడం వంటివి ప్రమాద కారకాలు.<ref name="Bh2009" /> ఇతర ప్రమాద కారకాలలో [[గర్భాశయ అటనీ|గర్భాశయ అటోనీ]], [[ప్లాసెంటా ప్రీవియా]], కనెక్టివ్ టిష్యూ డిజార్డర్స్ ఉన్నాయి.<ref name="Bh2009" /> యోని లోపల లేదా [[యోని]] నుండి బయటకు వస్తున్న గర్భాశయం లోపలి భాగాన్ని చూడటం ద్వారా రోగ నిర్ధారణ జరుగుతుంది.<ref name="Mir2009">{{Cite paper|title=Obstetric emergencies.|date=April 2009}}</ref><ref>{{Cite book|last=Apuzzio|first=Joseph J.|last2=Vintzileos|first2=Anthony M.|last3=Berghella|first3=Vincenzo|last4=Alvarez-Perez|first4=Jesus R.|title=Operative Obstetrics, 4E|date=2017|publisher=CRC Press|isbn=9781498720588|page=PT822|url=https://books.google.ca/books?id=JLzZDQAAQBAJ&pg=PT822|language=en|access-date=2018-10-03|archive-date=2018-10-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20181004021122/https://books.google.ca/books?id=JLzZDQAAQBAJ&pg=PT822}}</ref> చికిత్సలో ప్రామాణిక పునరుజ్జీవనంతో పాటు వీలైనంత త్వరగా గర్భాశయాన్ని తిరిగి అమర్చడం జరుగుతుంది.<ref name="Bh2009" /> చేతితో మార్చే ప్రయత్నాలు సఫలం కాకపోతే శస్త్రచికిత్స అవసరం.<ref name="Bh2009" /> గర్భాశయాన్ని తిరిగి అమర్చిన తర్వాత [[ఆక్సిటోసిన్]], [[యాంటీబయోటిక్|యాంటీబయాటిక్స్]] సాధారణంగా సిఫార్సు చేయబడతాయి.<ref name="Bh2009" /> అప్పుడు జరాయువు ఇంకా అతుక్కుని ఉంటే దానిని తొలగించవచ్చు.<ref name="Bh2009" /> ప్రతి 2,000 నుండి 10,000 ప్రసవాలలో సుమారుగా 1 సారి గర్భాశయ విలోమం సంభవిస్తుంది.<ref name="Bh2009" /><ref name="Gl2008">{{Cite paper|title=Postpartum Hemorrhage|date=2009}}</ref> అభివృద్ధి చెందుతున్న ప్రపంచంలో రేట్లు ఎక్కువగా ఉన్నాయి.<ref name="Bh2009" /> తల్లి మరణించే ప్రమాదం సుమారు 15% కాగా, చారిత్రాత్మకంగా ఇది 80% వరకు ఉండేది.<ref name="Gan2016">{{Cite book|last=Gandhi|first=Alpesh|last2=Malhotra|first2=Narendra|last3=Malhotra|first3=Jaideep|last4=Gupta|first4=Nidhi|last5=Bora|first5=Neharika Malhotra|title=Principles of Critical Care in Obstetrics|date=2016|publisher=Springer|isbn=9788132226925|page=335|url=https://books.google.ca/books?id=nf2uCwAAQBAJ&pg=PA335|language=en|access-date=2018-10-03|archive-date=2018-10-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20181004021200/https://books.google.ca/books?id=nf2uCwAAQBAJ&pg=PA335}}</ref><ref name="Bh2009" /> ఈ పరిస్థితిని కనీసం క్రీ.పూ. 300 నుండి [[హిప్పోక్రేట్స్]] వివరించారు.<ref name="Bh2009" /> == మూలాలు == <references /> [[Category:గర్భాశయ వ్యాధులు]] [[Category:వ్యాధి లక్షణాలు]] [[వర్గం:Translated from MDWiki]] c3usxz0wiobevs0knurrgpbz6fsv190 0 509407 4956201 2026-09-11T08:49:05Z Nagarani Bethi 60383 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1501342|Congenital cytomegalovirus infection]] to:te #mdwikicx 4956201 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition |name =Congenital cytomegalovirus infection |synonym =CMV infection<ref name=CDC2022/> |image =CMV placentitis1 mini.jpg |image_size = |image_thumbtime = |alt = |caption =[[Micrograph]] of a cytomegalovirus (CMV) infection of the [[placenta]] (CMV [[placentitis]]). The characteristic large [[cell nucleus|nucleus]] of a CMV infected [[cell (biology)|cell]] is seen off-centre at the bottom-right of the image. [[H&E stain]] |pronounce = |specialty =[[Infection|Infectious diseases]] |symptoms =No symptoms, [[small for gestational age|small baby]], rash, [[jaundice|yellow eyes]], [[hepatomegaly|large liver]], [[retinitis|retina inflammation]], [[seizures]]<ref name=Dom2020/> |complications =[[Hearing loss|Loss of hearing]] or [[vision loss|vision]], [[developmental disability]], [[microcephaly|small head]]<ref name=CDC2022/> |onset =Newborn baby<ref name=CDC2022/> |duration = |types = |causes =''[[Cytomegalovirus]]''<ref name=Dom2020/> |risks = |diagnosis =Tests on urine, saliva, blood before age 3-weeks<ref name=Dom2020/> |differential = |prevention =[[Hand washing]], avoid touching saliva or urine of children<ref name=CDC2022/> |treatment = |medication = |prognosis = |frequency =Common<ref name=CDC2022/> |deaths =1% risk<ref name=Ssentongo2021/> }} '''పుట్టుకతో వచ్చే సైటోమెగాలోవైరస్''' ( '''cCMV''' ) అనేది [[శిశువు|నవజాత శిశువులో]] సైటోమెగాలోవైరస్ (CMV) సంక్రమణ.<ref name="CDC2022">{{Cite web|title=Prevent the spread of CMV|url=https://www.cdc.gov/cmv/congenital-infection.html#:~:text=CMV%20is%20the%20most%20common,How%20Does%20CMV%20Spread|website=Centers for Disease Control and Prevention|access-date=25 August 2023|language=en-us|date=27 May 2022|archive-date=7 August 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100807031811/https://www.cdc.gov/cmv/congenital-infection.html#:~:text=CMV%20is%20the%20most%20common,How%20Does%20CMV%20Spread|url-status=live}}</ref> చాలా మందికి, సుమారు 90% మందికి, ఎటువంటి లక్షణాలు ఉండవు.<ref name="CDC2022" /> కొంతమంది శిశువులు తక్కువ బరువుతో పుడతారు.<ref name="CDC2022" /> ఇతర లక్షణాలలో దద్దుర్లు, [[పచ్చకామెర్లు|పసుపు కళ్ళు]], పెద్ద కాలేయం, రెటీనా వాపు లేదా మూర్ఛలు ఉండవచ్చు.<ref name="CDC2022" /><ref name="Dom2020">{{Cite book|last=Domachowske|first=Joseph|last2=Suryadevara|first2=Manika|title=Clinical Infectious Diseases Study Guide: A Problem-Based Approach|date=2020|publisher=Springer|location=Switzerland|isbn=978-3-030-50872-2|chapter-url=https://books.google.com/books?id=L7b1DwAAQBAJ&pg=PA=164|language=en|chapter=26. Congenital and perinatal infections|pages=164-165|access-date=2023-06-10|archive-date=2023-06-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20230630061511/https://books.google.com/books?id=L7b1DwAAQBAJ&pg=PA=164}}</ref> సుమారు 20% మందిలో సమస్యలు తలెత్తుతాయి, వాటిలో వినికిడి లేదా దృష్టి లోపం, అభివృద్ధి వైకల్యం లేదా చిన్న తల ఉండటం వంటివి ఉండవచ్చు.<ref name="CDC2022" /> [[గర్భం|గర్భధారణ]] సమయంలో తల్లికి CMV సోకి, దానిని తన [[పిండం|కడుపులోని బిడ్డకు]] అందించినప్పుడు ఇది సంభవిస్తుంది.<ref name="CDC2022" /> వ్యాధి తిరిగి క్రియాశీలమవడం లేదా తిరిగి సోకడం రెండూ సంభవించవచ్చు, మొదటిసారి సంక్రమణకు గురైన వారికి సుమారు 32% ఎక్కువ ప్రమాదం ఉంటుంది.<ref name="Vesikari2021">{{Cite book|last=Jones|first=hristine E.|last2=Heath|first2=Paul T.|last3=Le Doare|first3=Kirsty|editor-last=Vesikari|editor-first=Timo|editor-last2=Damme|editor-first2=Pierre Van|title=Pediatric Vaccines and Vaccinations: A European Textbook|date=2021|publisher=Springer|edition=Second|location=Switzerland|isbn=978-3-030-77172-0|pages=283-288|chapter=24. GBS and CMV vaccines in pipeline development|chapter-url=https://books.google.com/books?id=LLg-EAAAQBAJ&pg=PA285|language=en|access-date=2023-09-20|archive-date=2023-10-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20231019232124/https://books.google.com/books?id=LLg-EAAAQBAJ&pg=PA285#v=onepage&q&f=false}}</ref> గర్భధారణ ప్రారంభ దశలో ఇన్ఫెక్షన్ సోకితే తీవ్రమైన వ్యాధి వచ్చే ప్రమాదం ఎక్కువగా ఉన్నప్పటికీ, గర్భధారణ చివరి దశలో తల్లికి ఇన్ఫెక్షన్ సోకితే ప్రమాదం ఎక్కువగా ఉంటుంది.<ref name="Dom2020" /> సంక్రమణకు గురైన చాలా మంది గర్భిణీ స్త్రీలలో ఎటువంటి లక్షణాలు ఉండవు, అయితే కొందరిలో గ్రంథి జ్వరం వంటి లక్షణాలు కనిపిస్తాయి.<ref name="CDC2022" /> పుట్టిన మొదటి 3 వారాలలో, ప్రాధాన్యంగా మూత్ర పరీక్షల ద్వారా రోగ నిర్ధారణ జరుగుతుంది, అయితే లాలాజలం, రక్తాన్ని కూడా ఉపయోగించవచ్చు.<ref name="Dom2020" /> రక్త పరీక్షలలో ALT స్థాయి పెరగడం లేదా ప్లేట్‌లెట్లు తక్కువగా ఉండటం బయటపడవచ్చు.<ref name="Vesikari2021" /> [[చేతులు కడుక్కోవడం]], చిన్నపిల్లల లాలాజలం లేదా మూత్రాన్ని తాకకుండా ఉండటం వల్ల ఇన్ఫెక్షన్ వచ్చే అవకాశం తగ్గుతుంది.<ref name="CDC2022" /> బాధిత శిశువులలో ఆరు నెలల పాటు వాల్గాన్సిక్లోవిర్ తీసుకోవడం వల్ల కొంత ప్రయోజనం ఉండవచ్చు, అయినప్పటికీ దుష్ప్రభావాలు సంభవించవచ్చు.<ref name="CDC2022" /><ref name="Dom2020" /> గాన్సిక్లోవిర్ మరొక ఎంపిక.<ref name="CDC2023Clin" /> బాధిత వ్యక్తులలో సాధారణ వినికిడి, దృష్టి పరీక్షలు సిఫార్సు చేయబడ్డాయి.<ref name="CDC2023Clin">{{Cite web|title=Congenital CMV Infection {{!}} CDC|url=https://www.cdc.gov/cmv/clinical/congenital-cmv.html|website=www.cdc.gov|access-date=6 September 2023|language=en-us|date=29 September 2022|archive-date=18 May 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230518125144/https://www.cdc.gov/CMV/CLINICAL/CONGENITAL-CMV.HTML|url-status=live}}</ref> ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఈ పరిస్థితి సాధారణం, బహుశా తక్కువగా నివేదించబడుతోంది. కెనడా, యునైటెడ్ స్టేట్స్, పశ్చిమ ఐరోపాలో ఇది ప్రతి 200 మంది శిశువులలో ఒకరిపై ప్రభావం చూపుతుందని అంచనా వేయబడింది.<ref name="CDC2022" /> తక్కువ, మధ్య ఆదాయ దేశాలలో రేట్లు మూడు రెట్లు ఎక్కువగా ఉన్నాయి.<ref name=Ssentongo2021>{{cite journal |last1=Ssentongo |first1=P |last2=Hehnly |first2=C |last3=Birungi |first3=P |last4=Roach |first4=MA |last5=Spady |first5=J |last6=Fronterre |first6=C |last7=Wang |first7=M |last8=Murray-Kolb |first8=LE |last9=Al-Shaar |first9=L |last10=Chinchilli |first10=VM |last11=Broach |first11=JR |last12=Ericson |first12=JE |last13=Schiff |first13=SJ |title=Congenital Cytomegalovirus Infection Burden and Epidemiologic Risk Factors in Countries With Universal Screening: A Systematic Review and Meta-analysis. |journal=JAMA network open |date=2 August 2021 |volume=4 |issue=8 |pages=e2120736 |doi=10.1001/jamanetworkopen.2021.20736 |pmid=34424308 |url=https://jamanetwork.com/journals/jamanetworkopen/fullarticle/2783304 |access-date=26 August 2023 |archive-date=26 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230826082253/https://jamanetwork.com/journals/jamanetworkopen/fullarticle/2783304 |url-status=live }}</ref> ప్రభావితమైన వారిలో సుమారు 1% మంది మరణిస్తారు.<ref name=Ssentongo2021 /> ఈ పరిస్థితిని 1960లలో మొదటిసారిగా స్పష్టంగా వివరించారు; అయితే 1930ల నుండి అనుమానిత కేసులు సంభవించాయి. తక్కువ, మధ్య ఆదాయ దేశాలలో ఆర్థిక భారం ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది.<ref name=Ssentongo2021 /> == మూలాలు == <references /> [[Category:గర్భాశయ వ్యాధులు]] [[Category:వ్యాధి లక్షణాలు]] [[వర్గం:Translated from MDWiki]] 4qb7vnakbrwe1ixyeczcfo9rxg3vw2e 0 509408 4956203 2026-09-11T08:51:08Z Nagarani Bethi 60383 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1469437|Pyridoxine/doxylamine]] to:te #mdwikicx 4956203 wikitext text/x-wiki {{Infobox drug |verifiedrevid =447569357 <!-- Combo data --> |type =combo |component1 =Pyridoxine |class1 =[[Vitamin]] |component2 =Doxylamine |class2 =[[Antihistamine]] <!-- Names --> |pronounce = |tradename =Diclectin, Diclegis, Bendectin, others |synonyms = |IUPAC_name = <!-- Clinical data --> |class = |pregnancy_category=Compatible<ref name=Preg2021/> |routes_of_administration=By mouth<ref name=BNF80/> |onset = |duration_of_action= |Drugs.com = |MedlinePlus = <!-- Legal data --> |legal_CA =Approved |legal_US =Approved |legal_status =Prescription only; approved drug in Israel |drug_name =Pyridoxine/doxylamine }} '''పైరిడాక్సిన్/డాక్సిలామైన్''', '''డైక్లెక్టిన్''' మొదలైన బ్రాండ్ పేర్లతో విక్రయించబడుతుంది,<ref>{{cite web|title=Doxylamine and Pyridoxine - FDA prescribing information, side effects and uses|url=https://www.drugs.com/pro/doxylamine-and-pyridoxine.html|website=Drugs.com|access-date=15 April 2021|language=en|archive-date=29 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210829022529/https://www.drugs.com/pro/doxylamine-and-pyridoxine.html|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210829022529/https://www.drugs.com/pro/doxylamine-and-pyridoxine.html|date=29 August 2021}}</ref> ఇది పైరిడాక్సిన్ ( విటమిన్ బి <nowiki><sub id="mwFA">6</sub></nowiki> ), [[డాక్సీలామైన్|డాక్సిలామైన్]] కలయిక.<ref name="BNF80">{{Cite book|title=BNF|date=September 2020 - March 2021|publisher=BMJ Group and the Pharmaceutical Press|year=|isbn=978-0-85711-369-6|edition=80|location=|pages=450}}</ref> [[మార్నింగ్ సిక్నెస్|గర్భధారణ సమయంలో వచ్చే వికారం, వాంతుల]] (మార్నింగ్ సిక్‌నెస్) కోసం దీనిని ఉపయోగిస్తారు; అయినప్పటికీ ప్రయోజనం తక్కువ. దీనిని నోటి ద్వారా తీసుకుంటారు.<ref name="BNF80" /> అలసట, తల తిరగడం, నిద్రమత్తు, నోరు పొడిబారడం వంటి సాధారణ దుష్ప్రభావాలు ఉంటాయి. 1983లో [[పుట్టుకతో వచ్చే లోపం|పుట్టుకతో వచ్చే లోపాలపై]] ఆందోళనలు వ్యక్తమైనప్పటికీ, ఇవి నిరాధారమైనవని తేలింది.<ref name=BMJ2019>{{cite journal |title=Doxylamine/pyridoxine for nausea and vomiting in pregnancy. |journal=Drug and therapeutics bulletin |date=March 2019 |volume=57 |issue=3 |pages=38-41 |doi=10.1136/dtb.2018.000053 |pmid=30705026}}</ref> గర్భధారణ సమయంలో దీని వాడకం ఆమోదయోగ్యమైనదిగా పరిగణించబడుతుంది.<ref name="Preg2021">{{Cite web|title=Doxylamine / pyridoxine Pregnancy and Breastfeeding Warnings|url=https://www.drugs.com/pregnancy/doxylamine-pyridoxine.html|access-date=15 April 2021|archive-date=30 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201130022400/https://www.drugs.com/pregnancy/doxylamine-pyridoxine.html|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201130022400/https://www.drugs.com/pregnancy/doxylamine-pyridoxine.html|date=30 November 2020}}</ref> డాక్సిలామిన్ అనేది మొదటి తరం యాంటీహిస్టామిన్.<ref name="BNF80" /> ఇది 1976లో వైద్యపరమైన వాడుకలోకి వచ్చింది. అయితే, డైసైక్లోమైన్‌ను కూడా కలిగి ఉన్న ఒక మునుపటి సూత్రీకరణ 1958 నుండి యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్‌లో వాడుకలో ఉంది.<ref name=BMJ2019 /> రోజుకు 4 మాత్రలు తీసుకునే లెక్కన, యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్‌లో నెలకు అయ్యే ఖర్చు £160.<ref name=BMJ2019 /> స్కాటిష్ మెడిసిన్స్ కన్సార్టియం 2019 నాటికి దీనిని ఖర్చుకు తగినదిగా పరిగణించలేదు.<ref name="BNF80" /> 2021 నాటికి యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో ఈ మొత్తానికి సుమారు 190 USD ఖర్చవుతుంది.<ref name="GRx2021">{{Cite web|title=Doxylamine / Pyridoxine Prices, Coupons & Savings Tips|url=https://www.goodrx.com/doxylamine-pyridoxine?dosage=10mg-10mg&form=tablet&label_override=doxylamine+%2F+pyridoxine&quantity=120&sort_type=popularity|website=GoodRx|access-date=15 April 2021|language=en-us}}</ref> == మూలాలు == <references /> [[Category:ఔషధాలు]] [[వర్గం:Translated from MDWiki]] p69hc75mbtayrlk8ydlunpj4rlq62dk 0 509409 4956204 2026-09-11T08:52:53Z Nagarani Bethi 60383 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1456822|Tubo-ovarian abscess]] to:te #mdwikicx 4956204 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition |name =Tubo-ovarian_abscess |synonym =Salpingitis<ref name=WHOblue2020.4/> |image =Sites of tubo ovarian abscess.PNG |image_size = |image_thumbtime = |alt = |caption =Drawing showing the sites of tubo-ovarian abscess |pronounce = |specialty =[[Gynaecology]] |symptoms =[[Adnexal mass|Lump in the pelvis]], [[pelvic pain]], [[fever]], [[vaginal discharge]]<ref name=WHOblue2020.4/> |complications =[[Peritonitis]], [[sepsis]], [[chronic pelvic pain]], [[infertility]], [[ectopic pregnancy]] <ref name=Stat2022/> |onset =Women of reproductive age<ref name=WHOblue2020.4/> |duration = |types = |causes =Multiple types of bacteria<ref name=WHOblue2020.4/> |risks =IUD insertion, previous PID, multiple sexual partners, [[endometriosis]], [[diabetes]]<ref name=Stat2022/><ref name=WHOblue2020.4/> |diagnosis =*Blood test: [[Leucocytosis|raised white blood cell count]]<ref name=WHOblue2020.4/> *[[Medical imaging]]: ultrasound, CT scan, MRI<ref name=Stat2022/> *Culture: urine, blood, cervix<ref name=Stat2022/> *[[Vaginal wet mount]] - clue cells<ref name=Stat2022/> *[[Pregnancy test]]<ref name=Stat2022/> *[[Laparoscopy]]<ref name=Stat2022/> |differential =[[Appendicitis]], [[diverticulitis]], [[pelvic inflammatory disease]], [[ovarian torsion]], [[inflammatory bowel disease]], [[ectopic pregnancy]], [[ruptured ovarian cyst]], [[cystitis|bladder infection]], [[pyelonephritis|kidney infection]]<ref name=Stat2022/> |prevention = |treatment =[[Antibiotics]], procedural drainage, [[hospitalization]]<ref name=Stat2022/><ref name=Cur2019/> |medication =[[Ceftriaxone]], [[doxycycline]], and [[metronidazole]]<ref name=Bri2022/> |prognosis = |frequency =Rare<ref name=Grad2012>{{cite journal |last1=Gradison |first1=M |title=Pelvic inflammatory disease. |journal=American family physician |date=15 April 2012 |volume=85 |issue=8 |pages=791-6 |pmid=22534388}}</ref> |deaths = }} '''ట్యూబో-అండాశయపు చీము (ట్యూబో-ఓవేరియన్ అబ్సెస్''') అనేది [[ఫెలోపియన్ నాళాలు|ఫాలోపియన్ ట్యూబ్]] లేదా [[అండాశయము|అండాశయానికి]] సంబంధించిన ఒక అంటు పదార్థపు గడ్డ, ఇది సాధారణంగా సంతానోత్పత్తి వయస్సు గల స్త్రీలలో [[కటి శోథ వ్యాధి|పెల్విక్ ఇన్ఫ్లమేటరీ డిసీజ్]] (PID) ఫలితంగా సంభవిస్తుంది.<ref name="WHOblue2020.4">{{Cite book|title=Female genital tumours: WHO Classification of Tumours|url=https://publications.iarc.fr/Book-And-Report-Series/Who-Classification-Of-Tumours/Female-Genital-Tumours-2020|year=2020|editor-last=WHO Classification of Tumours Editorial Board|publisher=International Agency for Research on Cancer|location=Lyon (France)|edition=5th|volume=4|isbn=978-92-832-4504-9|chapter=4. Tumours of the fallopian tube|pages=225|access-date=2022-07-29|archive-date=2022-06-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20220617072036/https://publications.iarc.fr/Book-And-Report-Series/Who-Classification-Of-Tumours/Female-Genital-Tumours-2020}}</ref><ref name="Stat2022" /> ఇది [[కటి నొప్పి]], [[యోని స్రావం]], [[జ్వరం]], కటి గడ్డగా కనిపిస్తుంది.<ref name="WHOblue2020.4" /> వికారం లేదా [[యోని రక్తస్రావం|అసాధారణ యోని రక్తస్రావం]] ఉండవచ్చు.<ref name="Stat2022" /> సంక్లిష్టతలలో చీలిక వలన [[సెప్సిస్]], [[పెరిటోనైటిస్]] ఏర్పడవచ్చు. దీర్ఘకాలిక సమస్యలలో [[కటి నొప్పి|దీర్ఘకాలిక కటి నొప్పి]], [[సంతానలేమి|వంధ్యత్వం]] లేదా [[ఎక్టోపిక్ గర్భం]] ఉండవచ్చు.<ref name="Stat2022" /> పెల్విక్ ఇన్ఫ్లమేటరీ వ్యాధి సమస్యగా ఇది అత్యంత సాధారణ కారణం. ఇతర ప్రమాదాలలో [[గర్భాశయ లోపలి పరికరం|IUD చొప్పించడం]], బహుళ లైంగిక భాగస్వాములు, గతంలో PID, కటి అవయవ క్యాన్సర్ ఉన్నాయి.<ref name="Stat2022" /> ఇది హిస్టరెక్టమీ సమస్యగా సంభవించవచ్చు, [[ఎయిడ్స్|HIV/AIDS]], [[మధుమేహం]], [[ఎండోమెట్రియోసిస్|ఎండోమెట్రియోసిస్‌తో]] సంబంధం కలిగి ఉంటుంది.<ref name="WHOblue2020.4" /> సంక్రమణ సాధారణంగా [[యోని]] నుండి [[ఎండోమెట్రియమ్|గర్భాశయం లోపలి పొర]] ద్వారా ఫెలోపియన్ ట్యూబ్‌లు, పెరిటోనియల్ కుహరానికి వ్యాపిస్తుంది.<ref name="Stat2022" /> ఇది ప్రక్కనే ఉన్న కటి అవయవాలను కలిగి ఉండవచ్చు.<ref name="WHOblue2020.4" /> అపెండిక్స్ వంటి సమీపంలోని ఇన్ఫెక్షన్, అరుదుగా ట్యూబో-ఓవేరియన్ అబ్సెస్‌గా విస్తరించవచ్చు.<ref name="Stat2022" /> తరచుగా అనేక రకాల బ్యాక్టీరియా ఇందులో పాల్గొంటాయి, వాటిలో సాధారణంగా కనిపించే వాటిలో ''ఎస్చెరిచియా కోలి'', ''బాక్టెరాయిడ్స్ ఫ్రాజిలిస్'', ''పెప్టోస్ట్రెప్టోకోకస్'', ''పెప్టోకోకస్'', ఏరోబిక్ స్ట్రెప్టోకోకి ఉన్నాయి.<ref name="Stat2022" /> [[గర్భాశయ గ్రీవము|గర్భాశయ ముఖద్వారం]] నుండి పసుపు-ఆకుపచ్చ రంగు స్రావం కనిపించవచ్చు, గర్భాశయ ముఖద్వారాన్ని కదిపినప్పుడు నొప్పిగా ఉండవచ్చు.<ref name="Stat2022">{{Cite paper|title=Tubo-Ovarian Abscess|date=2022}}</ref> రక్త పరీక్షలు సాధారణంగా పెరిగిన తెల్ల రక్త కణాల సంఖ్యను వెల్లడిస్తాయి.<ref name="Stat2022" /> ఇతర పరీక్షలలో [[గర్భ పరీక్ష|గర్భ నిర్ధారణ పరీక్ష]] ; మూత్రం, గర్భాశయ స్రావం, రక్తం కల్చర్; అలాగే క్లూ కణాల కోసం యోని స్రావం వెట్ మౌంట్ ఉండవచ్చు.<ref name="Stat2022" /> [[అతిధ్వనులు|అల్ట్రాసౌండ్]], CT స్కాన్ లేదా [[ఎం అర్ ఐ|MRI]] వంటి వైద్య చిత్రణ తరచుగా చీము గడ్డను చూపిస్తుంది.<ref name="Stat2022" /> చికిత్సను ప్రారంభంలో ఇంజెక్షన్ ద్వారా [[యాంటీబయోటిక్|యాంటీబయాటిక్స్]] ఇవ్వడం ద్వారా చేస్తారు.<ref name="Stat2022" /> ఇది ప్రభావవంతంగా లేకపోతే, సూది ఆస్పిరేషన్, లాపరోస్కోపీ లేదా లాపరోటమీ ద్వారా డ్రైనేజీని నిర్వహించవచ్చు.<ref name="Stat2022" /> సాధారణంగా [[వైద్యశాల|ఆసుపత్రిలో చేరడం]] అవసరం.<ref name="Cur2019">{{Cite paper|title=Pelvic Inflammatory Disease: Diagnosis, Management, and Prevention.|date=15 September 2019}}</ref> ట్యూబో-ఓవేరియన్ అబ్సెస్‌లు అరుదు. యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో ఇవి PID కేసులలో 2% కంటే కొంచెం ఎక్కువగా సంభవిస్తాయి.<ref name=Bri2022>{{cite journal |last1=Bridwell |first1=RE |last2=Koyfman |first2=A |last3=Long |first3=B |title=High risk and low prevalence diseases: Tubo-ovarian abscess. |journal=The American journal of emergency medicine |date=July 2022 |volume=57 |pages=70-75 |doi=10.1016/j.ajem.2022.04.026 |pmid=35525160}}</ref> 15 నుండి 40 సంవత్సరాల మధ్య వయస్సు గల మహిళలు ఎక్కువగా ప్రభావితమవుతున్నారు.<ref name=Bri2022 /> సరైన చికిత్సతో మరణం సంభవించడం అసాధారణం అయినప్పటికీ, గడ్డ పగిలిన వారిలో 4% వరకు మరణం సంభవించవచ్చు.<ref name=Bri2022 /> 1835లో కోల్పోటోమీ ద్వారా వాటిని మొదటిసారిగా ఖాళీ చేశారు.<ref>{{Cite book|last=Romanelli|first=John R.|last2=Desilets|first2=David J.|last3=Earle|first3=David B.|title=NOTES and Endoluminal Surgery|date=21 March 2017|publisher=Springer|isbn=978-3-319-50610-4|page=236|url=https://books.google.ca/books?id=f4RtDgAAQBAJ&pg=PA236|access-date=29 October 2023|language=en|archive-date=31 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231031220252/https://books.google.ca/books?id=f4RtDgAAQBAJ&pg=PA236#v=onepage&q&f=false}}</ref> == మూలాలు == <references /> [[Category:వ్యాధి లక్షణాలు]] [[Category:గర్భాశయ వ్యాధులు]] [[వర్గం:Translated from MDWiki]] k3e7c65ng6y91l2ki0s5kjszdgmeg85 0 509410 4956206 2026-09-11T08:55:05Z Nagarani Bethi 60383 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1504254|Peripartum cardiomyopathy]] to:te #mdwikicx 4956206 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition |name =Peripartum cardiomyopathy |synonym =Post-partum cardiomyopathy<ref name=Orph2024/> |image =Peripartum cardiomyopathy.png |image_size = |image_thumbtime = |alt = |caption =Normal heart (left) compared with one with peripartum cardiomyopathy (right) |pronounce = |specialty =[[Obstetrics]], [[cardiology]] |symptoms =[[Shortness of breath]], tiredness, [[leg swelling]], [[palpitations]]<ref name=Hi2015/> |complications =[[Arrhythmia|Arrhythmias]], [[blood clots]], [[fetal distress]]<ref name=Stat2023/> |onset =Last month of pregnancy to 5 months after delivery<ref name=Orph2024/> |duration = |types = |causes =Unknown<ref name=Hi2015/> |risks =Age>25; [[high blood pressure of pregnancy|high blood pressure]]; [[multiple gestations]]; family history<ref name=Hi2015/><ref name=Stat2023/> |diagnosis =Based on symptoms and [[heart ultrasound|ultrasound]]; after ruling out other possible causes<ref name=Hi2015/><ref name=Stat2023/> |differential =[[Signs and symptoms of pregnancy|Symptoms of pregnancy]], [[preeclampsia]], [[myocarditis]], [[valvular heart disease]], other [[cardiomyopathies]]<ref name=Hi2015/><ref name=Stat2023/> |prevention = |treatment =Timely [[delivery]], [[implantable cardioverter defibrillator]] (ICD) and [[cardiac resynchronization therapy]] (CRT)<ref name=Hi2015/> |medication =[[Beta blockers|Beta-blocker]]s, [[thiazide diuretics]], [[furosemide]]<ref name=Hi2015/> |prognosis =Over half recover within 6 months<ref name=Stat2023/> |frequency =1 in 2,200 pregnancies (USA)<ref name=Hi2015/> |deaths =7 to 50%<ref name=Ok2013>{{cite journal |last1=Okeke |first1=T |last2=Ezenyeaku |first2=C |last3=Ikeako |first3=L |title=Peripartum cardiomyopathy. |journal=Annals of medical and health sciences research |date=July 2013 |volume=3 |issue=3 |pages=313-9 |doi=10.4103/2141-9248.117925 |pmid=24116305}}</ref> }} '''పెరిపార్టమ్ కార్డియోమయోపతి''' ( '''PPCM''' ) అనేది ఒక రకమైన డైలేటెడ్ కార్డియోమయోపతి, ఇది [[గర్భం]] చివరి నెల, [[బాలెంత|ప్రసవం తర్వాత]] ఐదు నెలల మధ్య కనిపిస్తుంది.<ref name="Orph2024">{{Cite web|title=Orphanet: Peripartum cardiomyopathy|url=https://www.orpha.net/en/disease/detail/563|website=www.orpha.net|access-date=12 March 2024|archive-date=14 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240314132811/https://www.orpha.net/en/disease/detail/563|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240314132811/https://www.orpha.net/en/disease/detail/563|date=14 March 2024}}</ref> లక్షణాలు [[హృదయ వైఫల్యం|గుండె వైఫల్యం]] లక్షణాల వలె ఉంటాయి, [[ఆయాసం|శ్వాస ఆడకపోవడం]], అలసట, వాపు . ఇతర లక్షణాలలో [[గుండెదడ|గుండె దడ]], ఛాతీ నొప్పి లేదా పొడి దగ్గు ఉండవచ్చు.<ref name=Hi2015>{{cite journal |last1=Hilfiker-Kleiner |first1=D |last2=Haghikia |first2=A |last3=Nonhoff |first3=J |last4=Bauersachs |first4=J |title=Peripartum cardiomyopathy: current management and future perspectives. |journal=European heart journal |date=7 May 2015 |volume=36 |issue=18 |pages=1090-7 |doi=10.1093/eurheartj/ehv009 |pmid=25636745 |pmc=4422973}}</ref><ref name="Stat2023">{{Citation|last=Rodriguez Ziccardi|first=Mary|title=Peripartum Cardiomyopathy|date=2023|url=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK482185/|work=StatPearls|access-date=2023-09-17|place=Treasure Island (FL)|publisher=StatPearls Publishing|pmid=29489231|last2=Siddique|first2=Momin S.|archive-date=2023-06-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230604193642/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK482185/}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230604193642/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK482185/|date=2023-06-04}}</ref> ప్రారంభం క్రమంగా లేదా ఆకస్మికంగా ఉండవచ్చు.<ref name=Hi2015 /> సంక్లిష్టతలలో అరిథ్మియా, రక్తపు గడ్డలు, పిండం ఇబ్బంది, [[కార్డియాక్ అరెస్ట్|ఆకస్మిక మరణం]] ఉండవచ్చు.<ref name="Stat2023" /><ref name=Hi2015 /> కారణం తెలియదు, ఇంతకుముందు ఆరోగ్యంగా ఉన్న మహిళలు ప్రభావితం కావచ్చు. ప్రమాద కారకాలలో [[గర్భధారణ సమయంలో అధిక రక్తపోటు|గర్భధారణ సమయంలో వచ్చే అధిక రక్తపోటు రుగ్మతలు]], బహుళ గర్భాలు, కుటుంబ చరిత్ర ఉన్నాయి.<ref name=Hi2015 /><ref name="Stat2023" /> దీని అంతర్లీన యంత్రాంగంలో [[గుండె]] [[హృదయ వైఫల్యం|సిస్టోలిక్ పనిచేయకపోవడం]] ఉంటుంది, దీని ఫలితంగా ఎడమ జఠరిక ఎజెక్షన్ ఫ్రాక్షన్ (EF) సాధారణంగా 45% కంటే తక్కువకు తగ్గుతుంది.<ref name=Hi2015 /> ఇతర సాధ్యమయ్యే కారణాలను తోసిపుచ్చిన తర్వాత, లక్షణాలు, గుండె అల్ట్రాసౌండ్ ఆధారంగా రోగ నిర్ధారణ జరుగుతుంది.<ref name=Hi2015 /><ref name="Stat2023" /> డెలివరీ సకాలంలో సిఫార్సు చేయవచ్చు. ప్రసవానికి ముందు, చికిత్సలలో బీటా-బ్లాకర్స్, థయాజైడ్ డైయూరెటిక్స్ లేదా ఫ్యూరోసెమైడ్ ఉండవచ్చు.<ref name=Hi2015 /> ప్రసవానంతరం, నిర్వహణ సాధారణ గుండె వైఫల్యం మాదిరిగానే ఉంటుంది.<ref name=Hi2015 /> ఇంప్లాంటబుల్ కార్డియోవర్టర్ డీఫిబ్రిలేటర్ (ICD), కార్డియాక్ రీసింక్రొనైజేషన్ థెరపీ (CRT) మరొక ఎంపిక కావచ్చు; అయినప్పటికీ ఆరు నెలల్లో సగానికి పైగా మెరుగుపడటం వలన బాహ్య పరికరాన్ని ఉపయోగించవచ్చు.<ref name=Hi2015 /><ref name="Stat2023" /> కోలుకోవడానికి ఐదు సంవత్సరాలు పట్టవచ్చు; 7 నుండి 50% మరణ ప్రమాదంతో.<ref name=Hi2015 /> భవిష్యత్తు గర్భధారణలలో ఇది మళ్లీ వచ్చే ప్రమాదం ఉంది, అందువల్ల వీటిని సిఫార్సు చేయకపోవచ్చు.<ref name="Mer2024">{{Cite web|title=Heart Disease During Pregnancy - Women's Health Issues|url=https://www.merckmanuals.com/home/women-s-health-issues/pregnancy-complicated-by-disease/heart-disease-during-pregnancy|website=Merck Manuals Consumer Version|access-date=12 March 2024|archive-date=25 January 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240125140131/https://www.merckmanuals.com/home/women-s-health-issues/pregnancy-complicated-by-disease/heart-disease-during-pregnancy|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240125140131/https://www.merckmanuals.com/home/women-s-health-issues/pregnancy-complicated-by-disease/heart-disease-during-pregnancy|date=25 January 2024}}</ref> యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో ప్రతి 2,200 గర్భాలలో సుమారు 1 ప్రసవ సమయంలో కార్డియోమయోపతి బారిన పడింది, [[హైతీ|హైతీలో]] ఈ రేటు ప్రతి 300 గర్భాలలో 1 గా ఉంది. 25 లేదా 30 సంవత్సరాల కంటే ఎక్కువ వయస్సు ఉన్నవారు ఎక్కువగా ప్రభావితమవుతారు.<ref name="Stat2023" /><ref name="Mer2024" /> ఆఫ్రికన్ గా ఉండటం కూడా ఒక ప్రమాదమే.<ref name="Stat2023" /> ఈ పరిస్థితిని 1971లో డెమాకిస్ మొదటిసారిగా నిర్వచించారు; అయినప్పటికీ, ఇది 1700ల నుండి గుర్తించబడింది. == మూలాలు == <references /> [[Category:వ్యాధి లక్షణాలు]] [[Category:గుండె]] [[వర్గం:Translated from MDWiki]] ddnch5oif6pinu0gfx3h5dtcrnoxn47 0 509411 4956207 2026-09-11T08:56:33Z Kalasagary 107518 [[WP:AES|←]]Created page with '{{Infobox artist|name=చార్లెస్ డి లా ఫాస్|image=Charles de la Fosse.jpg|image_size=|Alias=|caption=52 ఏళ్ల వయసులో లా ఫాస్, ఆండ్రీ బౌస్ గీసిన చిత్రం (1688)|birth_name=|birth_date={{birth-date|15 జూన్ 1636}}|birth_place=[[పారిస్]], [[ఫ్రాన్స్]]|death_date={{death-date and age|13 డిసెంబర్ 1716|15 జూ...' 4956207 wikitext text/x-wiki {{Infobox artist|name=చార్లెస్ డి లా ఫాస్|image=Charles de la Fosse.jpg|image_size=|Alias=|caption=52 ఏళ్ల వయసులో లా ఫాస్, ఆండ్రీ బౌస్ గీసిన చిత్రం (1688)|birth_name=|birth_date={{birth-date|15 జూన్ 1636}}|birth_place=[[పారిస్]], [[ఫ్రాన్స్]]|death_date={{death-date and age|13 డిసెంబర్ 1716|15 జూన్ 1636}}|death_place=[[పారిస్]], [[ఫ్రాన్స్]]|field=[[చిత్రలేఖనం]]|training=|movement=|works=|module={{Infobox officeholder | embed = yes |office = అకాడెమీ డి పెయింట్చర్ ఎట్ డి స్కల్ప్చర్ డైరెక్టర్ |term_start = 1699 |term_end = 1702 |monarch = [[పద్నాలుగవ లూయీ]] |predecessor = నోయెల్ కోయ్పెల్ |successor = ఆంటోయిన్ కోయ్సెవోక్స్ }}}} '''చార్లెస్ డి లా ఫాస్''' (లేదా '''లాఫాస్'''; 15 జూన్ 1636 – 13 డిసెంబర్ 1716) [[పారిస్]] నగరంలో జన్మించిన ఫ్రెంచ్ చిత్రకారుడు.{{sfn|Chisholm|1911|p=71}} == జీవితం == అతను చార్లెస్ లే బ్రూన్ అత్యంత ప్రసిద్ధ, స్వేచ్ఛా భావాలు కలిగిన శిష్యులలో ఒకడు. అతని దర్శకత్వంలో [[పద్నాలుగవ లూయీ]] పాలనలో చేపట్టిన గొప్ప అలంకరణ పనులలో ముఖ్యమైన వాటిలో పాలుపంచుకున్నాడు. 1662లో ఫ్రాన్స్ విడిచిపెట్టి, అతను [[రోమ్]] నగరంలో రెండు సంవత్సరాలు, [[వెనిస్]] నగరంలో మూడు సంవత్సరాలు గడిపాడు. పాలో వెరోనీస్ పై అతను చేసిన సుదీర్ఘ అధ్యయనాల ప్రభావం అతని ''ఫైండింగ్ ఆఫ్ మోసెస్'' (లౌవ్రే), 1673లో రాయల్ అకాడమీకి తన డిప్లొమా చిత్రంగా సమర్పించిన ''రేప్ ఆఫ్ ప్రోసెర్పైన్'' (లౌవ్రే) చిత్రాలలో స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. అతను వెంటనే అసిస్టెంట్ ప్రొఫెసర్‌గా నియమితుడయ్యాడు, 1674లో ఆ పదవి పూర్తి బాధ్యతలు అతనిపై పడ్డాయి. ఆ పనుల్లో బిజీగా ఉన్నప్పటికీ బ్లూమ్స్‌బరీలో ఉన్న మోంటాగు హౌస్‌ను అలంకరించడానికి లార్డ్ మోంటాగు 1689లో ఇచ్చిన ఆహ్వానాన్ని అంగీకరించాడు.{{sfn|Chisholm|1911|pp=71–72}} అతను రెండుసార్లు [[లండన్]] సందర్శించాడు. రెండవసారి జాక్వెస్ రూసో, జీన్-బాప్టిస్ట్ మొన్నోయర్‌లతో కలిసి రెండు సంవత్సరాల కంటే ఎక్కువ కాలం అక్కడే ఉన్నాడు. లే బ్రూన్ అప్పటికే మరణించి ఉండటంతో, ఇంగ్లాండ్‌లోని హాంప్టన్ కోర్ట్‌ను అలంకరించాలనే ప్రతిపాదనతో మూడవ విలియం అతన్ని ఇంగ్లాండ్‌లోనే ఉంచడానికి వృథాగా ప్రయత్నించాడు. లెస్ ఇన్‌వాలిడెస్ గోపుర నిర్మాణ బాధ్యతలు చేపట్టేందుకు పారిస్‌కు తిరిగి రావాలని జూల్స్ మన్సార్ట్ లా ఫాస్‌ను ఒత్తిడి చేశాడు. మోంటాగు హౌస్ అలంకరణలు ధ్వంసమయ్యాయి. వెర్సైల్లెస్ ప్యాలెస్ అలంకరణలు పునరుద్ధరించబడ్డాయి (అతని ''ఫైండింగ్ ఆఫ్ మోసెస్'' చిత్రం లౌవ్రేలో ఇప్పటికీ ఉంది). ఇన్‌వాలిడెస్ గోపురం (పికార్ట్, కోచిన్‌లచే చెక్కబడింది) మాత్రమే ఇప్పుడు అతని ప్రతిభను పూర్తిగా చాటిచెప్పే ఏకైక పనిగా మిగిలి ఉంది. తన చివరి సంవత్సరాలలో లా ఫాస్ ప్రభుత్వ భవనాలు, ప్రైవేట్ గృహాలలో అనేక ఇతర ముఖ్యమైన అలంకరణలు చేశాడు. ముఖ్యంగా పియరీ క్రోజాట్ ఇంట్లో పనిచేశాడు, అక్కడే అతను 1716 డిసెంబర్ 13న మరణించాడు.{{sfn|Chisholm|1911|p=72}} లా ఫాస్ తరువాత 1699 నుండి 1702 వరకు అకాడెమీ రాయల్ డి పెయింట్చర్ ఎట్ డి స్కల్ప్చర్ డైరెక్టర్‌గా పనిచేశాడు.<ref>{{Cite book|title=Académie Royale: A History in Portraits|last=Williams|first=Hannah|publisher=Routledge|year=2016|isbn=978-1-4094-5742-8|pages=45}}</ref> ఫ్రెంచ్ కళా చరిత్రలో ఈ కళాకారుడి రచనలు, భావనలు కీలక పాత్ర పోషించాయి. [[పద్నాలుగవ లూయీ]] ఆస్థానంలోని ఫ్రెంచ్ శైలిలోని క్లాసిసిజం నుండి తేలికైన, మరింత ఉల్లాసభరితమైన రోకోకో కాలపు శైలి వైపు మళ్లించడంలో ఇవి సహాయపడ్డాయి. లే బ్రూన్ నీడ నుండి బయటకు రాకముందు లా ఫాస్ శైలి ఒక రహస్యంగా మిగిలిపోయింది. 1680కి ముందు నాటి అతని కళాఖండాలు చాలా తక్కువగా అందుబాటులో ఉన్నాయి.<ref>Margaret Morgan Grasselli, ''Renaissance to Revolution, French Drawings from the National Gallery of Art, 1500-1800''. National Gallery of Art, Washington</ref> == చిత్రమాలిక ==<gallery mode="packed" heights="200" caption="చార్లెస్ డి లా ఫాస్ గీసిన చిత్రాలు"> దస్త్రం:Charles_de_La_Fosse_-_Bacchus_and_Ariadne_-_WGA12305.jpg|''ఫైండింగ్ ఆఫ్ మోసెస్'' (1701; లౌవ్రే) </gallery>== ఇవి కూడా చూడండి == * అకడమిక్ కళ == మూలాలు =={{Reflist}}== ఆధారాలు == * {{EB1911|wstitle=Lafosse, Charles de|volume=16|pages=71–72}} {{commons category}}{{Académie royale de peinture et de sculpture}} {{Authority control (arts)}} {{DEFAULTSORT:La Fosse, Charles De}} nwnh0luf2n710019ss8ozr3729k0gpv 4956209 4956207 2026-09-11T08:58:17Z Kalasagary 107518 4956209 wikitext text/x-wiki {{Infobox artist|name=చార్లెస్ డి లా ఫోస్|image=Charles de la Fosse.jpg|image_size=|Alias=|caption=52 ఏళ్ల వయసులో లా ఫోస్, ఆండ్రీ బౌస్ గీసిన చిత్రం (1688)|birth_name=|birth_date={{birth-date|15 జూన్ 1636}}|birth_place=[[పారిస్]], [[ఫ్రాన్స్]]|death_date={{death-date and age|13 డిసెంబర్ 1716|15 జూన్ 1636}}|death_place=[[పారిస్]], [[ఫ్రాన్స్]]|field=[[చిత్రలేఖనం]]|training=|movement=|works=|module={{Infobox officeholder | embed = yes |office = అకాడెమీ డి పెయింట్చర్ ఎట్ డి స్కల్ప్చర్ డైరెక్టర్ |term_start = 1699 |term_end = 1702 |monarch = [[పద్నాలుగవ లూయీ]] |predecessor = నోయెల్ కోయ్పెల్ |successor = ఆంటోయిన్ కోయ్సెవోక్స్ }}}} '''చార్లెస్ డి లా ఫోస్''' (లేదా '''లాఫాస్'''; 15 జూన్ 1636 – 13 డిసెంబర్ 1716) [[పారిస్]] నగరంలో జన్మించిన ఫ్రెంచ్ చిత్రకారుడు.{{sfn|Chisholm|1911|p=71}} == జీవితం == అతను చార్లెస్ లే బ్రూన్ అత్యంత ప్రసిద్ధ, స్వేచ్ఛా భావాలు కలిగిన శిష్యులలో ఒకడు. అతని దర్శకత్వంలో [[పద్నాలుగవ లూయీ]] పాలనలో చేపట్టిన గొప్ప అలంకరణ పనులలో ముఖ్యమైన వాటిలో పాలుపంచుకున్నాడు. 1662లో ఫ్రాన్స్ విడిచిపెట్టి, అతను [[రోమ్]] నగరంలో రెండు సంవత్సరాలు, [[వెనిస్]] నగరంలో మూడు సంవత్సరాలు గడిపాడు. పాలో వెరోనీస్ పై అతను చేసిన సుదీర్ఘ అధ్యయనాల ప్రభావం అతని ''ఫైండింగ్ ఆఫ్ మోసెస్'' (లౌవ్రే), 1673లో రాయల్ అకాడమీకి తన డిప్లొమా చిత్రంగా సమర్పించిన ''రేప్ ఆఫ్ ప్రోసెర్పైన్'' (లౌవ్రే) చిత్రాలలో స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. అతను వెంటనే అసిస్టెంట్ ప్రొఫెసర్‌గా నియమితుడయ్యాడు, 1674లో ఆ పదవి పూర్తి బాధ్యతలు అతనిపై పడ్డాయి. ఆ పనుల్లో బిజీగా ఉన్నప్పటికీ బ్లూమ్స్‌బరీలో ఉన్న మోంటాగు హౌస్‌ను అలంకరించడానికి లార్డ్ మోంటాగు 1689లో ఇచ్చిన ఆహ్వానాన్ని అంగీకరించాడు.{{sfn|Chisholm|1911|pp=71–72}} అతను రెండుసార్లు [[లండన్]] సందర్శించాడు. రెండవసారి జాక్వెస్ రూసో, జీన్-బాప్టిస్ట్ మొన్నోయర్‌లతో కలిసి రెండు సంవత్సరాల కంటే ఎక్కువ కాలం అక్కడే ఉన్నాడు. లే బ్రూన్ అప్పటికే మరణించి ఉండటంతో, ఇంగ్లాండ్‌లోని హాంప్టన్ కోర్ట్‌ను అలంకరించాలనే ప్రతిపాదనతో మూడవ విలియం అతన్ని ఇంగ్లాండ్‌లోనే ఉంచడానికి వృథాగా ప్రయత్నించాడు. లెస్ ఇన్‌వాలిడెస్ గోపుర నిర్మాణ బాధ్యతలు చేపట్టేందుకు పారిస్‌కు తిరిగి రావాలని జూల్స్ మన్సార్ట్ లా ఫాస్‌ను ఒత్తిడి చేశాడు. మోంటాగు హౌస్ అలంకరణలు ధ్వంసమయ్యాయి. వెర్సైల్లెస్ ప్యాలెస్ అలంకరణలు పునరుద్ధరించబడ్డాయి (అతని ''ఫైండింగ్ ఆఫ్ మోసెస్'' చిత్రం లౌవ్రేలో ఇప్పటికీ ఉంది). ఇన్‌వాలిడెస్ గోపురం (పికార్ట్, కోచిన్‌లచే చెక్కబడింది) మాత్రమే ఇప్పుడు అతని ప్రతిభను పూర్తిగా చాటిచెప్పే ఏకైక పనిగా మిగిలి ఉంది. తన చివరి సంవత్సరాలలో లా ఫాస్ ప్రభుత్వ భవనాలు, ప్రైవేట్ గృహాలలో అనేక ఇతర ముఖ్యమైన అలంకరణలు చేశాడు. ముఖ్యంగా పియరీ క్రోజాట్ ఇంట్లో పనిచేశాడు, అక్కడే అతను 1716 డిసెంబర్ 13న మరణించాడు.{{sfn|Chisholm|1911|p=72}} లా ఫాస్ తరువాత 1699 నుండి 1702 వరకు అకాడెమీ రాయల్ డి పెయింట్చర్ ఎట్ డి స్కల్ప్చర్ డైరెక్టర్‌గా పనిచేశాడు.<ref>{{Cite book|title=Académie Royale: A History in Portraits|last=Williams|first=Hannah|publisher=Routledge|year=2016|isbn=978-1-4094-5742-8|pages=45}}</ref> ఫ్రెంచ్ కళా చరిత్రలో ఈ కళాకారుడి రచనలు, భావనలు కీలక పాత్ర పోషించాయి. [[పద్నాలుగవ లూయీ]] ఆస్థానంలోని ఫ్రెంచ్ శైలిలోని క్లాసిసిజం నుండి తేలికైన, మరింత ఉల్లాసభరితమైన రోకోకో కాలపు శైలి వైపు మళ్లించడంలో ఇవి సహాయపడ్డాయి. లే బ్రూన్ నీడ నుండి బయటకు రాకముందు లా ఫాస్ శైలి ఒక రహస్యంగా మిగిలిపోయింది. 1680కి ముందు నాటి అతని కళాఖండాలు చాలా తక్కువగా అందుబాటులో ఉన్నాయి.<ref>Margaret Morgan Grasselli, ''Renaissance to Revolution, French Drawings from the National Gallery of Art, 1500-1800''. National Gallery of Art, Washington</ref> == చిత్రమాలిక ==<gallery mode="packed" heights="200" caption="చార్లెస్ డి లా ఫాస్ గీసిన చిత్రాలు"> దస్త్రం:Charles_de_La_Fosse_-_Bacchus_and_Ariadne_-_WGA12305.jpg|''ఫైండింగ్ ఆఫ్ మోసెస్'' (1701; లౌవ్రే) </gallery>== ఇవి కూడా చూడండి == * అకడమిక్ కళ == మూలాలు =={{Reflist}}== ఆధారాలు == * {{EB1911|wstitle=Lafosse, Charles de|volume=16|pages=71–72}} {{commons category}}{{Académie royale de peinture et de sculpture}} {{Authority control (arts)}} {{DEFAULTSORT:La Fosse, Charles De}} qmaa8e87ely6ucab8xfkzbf6b3frwzf 4956216 4956209 2026-09-11T09:03:36Z Kalasagary 107518 4956216 wikitext text/x-wiki {{Infobox artist|name=చార్లెస్ డి లా ఫోస్|image=Charles de la Fosse.jpg|image_size=|Alias=|caption=52 ఏళ్ల వయసులో లా ఫోస్, ఆండ్రీ బౌస్ గీసిన చిత్రం (1688)|birth_name=|birth_date={{birth-date|15 జూన్ 1636}}|birth_place=[[పారిస్]], [[ఫ్రాన్స్]]|death_date={{death-date and age|13 డిసెంబర్ 1716|15 జూన్ 1636}}|death_place=[[పారిస్]], [[ఫ్రాన్స్]]|field=[[చిత్రలేఖనం]]|training=|movement=|works=|module={{Infobox officeholder | embed = yes |office = అకాడెమీ డి పెయింట్చర్ ఎట్ డి స్కల్ప్చర్ డైరెక్టర్ |term_start = 1699 |term_end = 1702 |monarch = [[పద్నాలుగవ లూయీ]] |predecessor = నోయెల్ కోయ్పెల్ |successor = ఆంటోయిన్ కోయ్సెవోక్స్ }}}} '''చార్లెస్ డి లా ఫోస్''' (లేదా '''లాఫాస్'''; 15 జూన్ 1636 – 13 డిసెంబర్ 1716) [[పారిస్]] నగరంలో జన్మించిన ఫ్రెంచ్ చిత్రకారుడు.{{sfn|Chisholm|1911|p=71}} == జీవితం == అతను చార్లెస్ లే బ్రూన్ అత్యంత ప్రసిద్ధ, స్వేచ్ఛా భావాలు కలిగిన శిష్యులలో ఒకడు. అతని దర్శకత్వంలో [[పద్నాలుగవ లూయీ]] పాలనలో చేపట్టిన గొప్ప అలంకరణ పనులలో ముఖ్యమైన వాటిలో పాలుపంచుకున్నాడు. 1662లో ఫ్రాన్స్ విడిచిపెట్టి, అతను [[రోమ్]] నగరంలో రెండు సంవత్సరాలు, [[వెనిస్]] నగరంలో మూడు సంవత్సరాలు గడిపాడు. పాలో వెరోనీస్ పై అతను చేసిన సుదీర్ఘ అధ్యయనాల ప్రభావం అతని ''ఫైండింగ్ ఆఫ్ మోసెస్'' (లౌవ్రే), 1673లో రాయల్ అకాడమీకి తన డిప్లొమా చిత్రంగా సమర్పించిన ''రేప్ ఆఫ్ ప్రోసెర్పైన్'' (లౌవ్రే) చిత్రాలలో స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. అతను వెంటనే అసిస్టెంట్ ప్రొఫెసర్‌గా నియమితుడయ్యాడు, 1674లో ఆ పదవి పూర్తి బాధ్యతలు అతనిపై పడ్డాయి. ఆ పనుల్లో బిజీగా ఉన్నప్పటికీ బ్లూమ్స్‌బరీలో ఉన్న మోంటాగు హౌస్‌ను అలంకరించడానికి లార్డ్ మోంటాగు 1689లో ఇచ్చిన ఆహ్వానాన్ని అంగీకరించాడు.{{sfn|Chisholm|1911|pp=71–72}} అతను రెండుసార్లు [[లండన్]] సందర్శించాడు. రెండవసారి జాక్వెస్ రూసో, జీన్-బాప్టిస్ట్ మొన్నోయర్‌లతో కలిసి రెండు సంవత్సరాల కంటే ఎక్కువ కాలం అక్కడే ఉన్నాడు. లే బ్రూన్ అప్పటికే మరణించి ఉండటంతో, ఇంగ్లాండ్‌లోని హాంప్టన్ కోర్ట్‌ను అలంకరించాలనే ప్రతిపాదనతో మూడవ విలియం అతన్ని ఇంగ్లాండ్‌లోనే ఉంచడానికి వృథాగా ప్రయత్నించాడు. లెస్ ఇన్‌వాలిడెస్ గోపుర నిర్మాణ బాధ్యతలు చేపట్టేందుకు పారిస్‌కు తిరిగి రావాలని జూల్స్ మన్సార్ట్ లా ఫాస్‌ను ఒత్తిడి చేశాడు. మోంటాగు హౌస్ అలంకరణలు ధ్వంసమయ్యాయి. వెర్సైల్లెస్ ప్యాలెస్ అలంకరణలు పునరుద్ధరించబడ్డాయి (అతని ''ఫైండింగ్ ఆఫ్ మోసెస్'' చిత్రం లౌవ్రేలో ఇప్పటికీ ఉంది). ఇన్‌వాలిడెస్ గోపురం (పికార్ట్, కోచిన్‌లచే చెక్కబడింది) మాత్రమే ఇప్పుడు అతని ప్రతిభను పూర్తిగా చాటిచెప్పే ఏకైక పనిగా మిగిలి ఉంది. తన చివరి సంవత్సరాలలో లా ఫాస్ ప్రభుత్వ భవనాలు, ప్రైవేట్ గృహాలలో అనేక ఇతర ముఖ్యమైన అలంకరణలు చేశాడు. ముఖ్యంగా పియరీ క్రోజాట్ ఇంట్లో పనిచేశాడు, అక్కడే అతను 1716 డిసెంబర్ 13న మరణించాడు.{{sfn|Chisholm|1911|p=72}} లా ఫాస్ తరువాత 1699 నుండి 1702 వరకు అకాడెమీ రాయల్ డి పెయింట్చర్ ఎట్ డి స్కల్ప్చర్ డైరెక్టర్‌గా పనిచేశాడు.<ref>{{Cite book|title=Académie Royale: A History in Portraits|last=Williams|first=Hannah|publisher=Routledge|year=2016|isbn=978-1-4094-5742-8|pages=45}}</ref> ఫ్రెంచ్ కళా చరిత్రలో ఈ కళాకారుడి రచనలు, భావనలు కీలక పాత్ర పోషించాయి. [[పద్నాలుగవ లూయీ]] ఆస్థానంలోని ఫ్రెంచ్ శైలిలోని క్లాసిసిజం నుండి తేలికైన, మరింత ఉల్లాసభరితమైన రోకోకో కాలపు శైలి వైపు మళ్లించడంలో ఇవి సహాయపడ్డాయి. లే బ్రూన్ నీడ నుండి బయటకు రాకముందు లా ఫాస్ శైలి ఒక రహస్యంగా మిగిలిపోయింది. 1680కి ముందు నాటి అతని కళాఖండాలు చాలా తక్కువగా అందుబాటులో ఉన్నాయి.<ref>Margaret Morgan Grasselli, ''Renaissance to Revolution, French Drawings from the National Gallery of Art, 1500-1800''. National Gallery of Art, Washington</ref> == చిత్రమాలిక ==<gallery mode="packed" heights="200" caption="చార్లెస్ డి లా ఫాస్ గీసిన చిత్రాలు"> దస్త్రం:Charles_de_La_Fosse_-_Bacchus_and_Ariadne_-_WGA12305.jpg|''ఫైండింగ్ ఆఫ్ మోసెస్'' (1701; లౌవ్రే) </gallery> == ఇవి కూడా చూడండి == * అకడమిక్ కళ == మూలాలు == {{Reflist}} == ఆధారాలు == * {{EB1911|wstitle=Lafosse, Charles de|volume=16|pages=71–72}} {{commons category}}{{Académie royale de peinture et de sculpture}} {{Authority control (arts)}} {{DEFAULTSORT:La Fosse, Charles De}} [[వర్గం:ప్రపంచ చిత్రకారులు]] lcz67dl0lcdewsn6xtu15e1gxirny0a 4956218 4956216 2026-09-11T09:04:07Z Kalasagary 107518 4956218 wikitext text/x-wiki {{Infobox artist|name=చార్లెస్ డి లా ఫోస్|image=Charles de la Fosse.jpg|image_size=|Alias=|caption=52 ఏళ్ల వయసులో లా ఫోస్, ఆండ్రీ బౌస్ గీసిన చిత్రం (1688)|birth_name=|birth_date={{birth-date|15 జూన్ 1636}}|birth_place=[[పారిస్]], [[ఫ్రాన్స్]]|death_date={{death-date and age|13 డిసెంబర్ 1716|15 జూన్ 1636}}|death_place=[[పారిస్]], [[ఫ్రాన్స్]]|field=[[చిత్రలేఖనం]]|training=|movement=|works=|module={{Infobox officeholder | embed = yes |office = అకాడెమీ డి పెయింట్చర్ ఎట్ డి స్కల్ప్చర్ డైరెక్టర్ |term_start = 1699 |term_end = 1702 |monarch = [[పద్నాలుగవ లూయీ]] |predecessor = నోయెల్ కోయ్పెల్ |successor = ఆంటోయిన్ కోయ్సెవోక్స్ }}}} '''చార్లెస్ డి లా ఫోస్''' (లేదా '''లాఫాస్'''; 15 జూన్ 1636 – 13 డిసెంబర్ 1716) [[పారిస్]] నగరంలో జన్మించిన ఫ్రెంచ్ చిత్రకారుడు.{{sfn|Chisholm|1911|p=71}} == జీవితం == అతను చార్లెస్ లే బ్రూన్ అత్యంత ప్రసిద్ధ, స్వేచ్ఛా భావాలు కలిగిన శిష్యులలో ఒకడు. అతని దర్శకత్వంలో [[పద్నాలుగవ లూయీ]] పాలనలో చేపట్టిన గొప్ప అలంకరణ పనులలో ముఖ్యమైన వాటిలో పాలుపంచుకున్నాడు. 1662లో ఫ్రాన్స్ విడిచిపెట్టి, అతను [[రోమ్]] నగరంలో రెండు సంవత్సరాలు, [[వెనిస్]] నగరంలో మూడు సంవత్సరాలు గడిపాడు. పాలో వెరోనీస్ పై అతను చేసిన సుదీర్ఘ అధ్యయనాల ప్రభావం అతని ''ఫైండింగ్ ఆఫ్ మోసెస్'' (లౌవ్రే), 1673లో రాయల్ అకాడమీకి తన డిప్లొమా చిత్రంగా సమర్పించిన ''రేప్ ఆఫ్ ప్రోసెర్పైన్'' (లౌవ్రే) చిత్రాలలో స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. అతను వెంటనే అసిస్టెంట్ ప్రొఫెసర్‌గా నియమితుడయ్యాడు, 1674లో ఆ పదవి పూర్తి బాధ్యతలు అతనిపై పడ్డాయి. ఆ పనుల్లో బిజీగా ఉన్నప్పటికీ బ్లూమ్స్‌బరీలో ఉన్న మోంటాగు హౌస్‌ను అలంకరించడానికి లార్డ్ మోంటాగు 1689లో ఇచ్చిన ఆహ్వానాన్ని అంగీకరించాడు.{{sfn|Chisholm|1911|pp=71–72}} అతను రెండుసార్లు [[లండన్]] సందర్శించాడు. రెండవసారి జాక్వెస్ రూసో, జీన్-బాప్టిస్ట్ మొన్నోయర్‌లతో కలిసి రెండు సంవత్సరాల కంటే ఎక్కువ కాలం అక్కడే ఉన్నాడు. లే బ్రూన్ అప్పటికే మరణించి ఉండటంతో, ఇంగ్లాండ్‌లోని హాంప్టన్ కోర్ట్‌ను అలంకరించాలనే ప్రతిపాదనతో మూడవ విలియం అతన్ని ఇంగ్లాండ్‌లోనే ఉంచడానికి వృథాగా ప్రయత్నించాడు. లెస్ ఇన్‌వాలిడెస్ గోపుర నిర్మాణ బాధ్యతలు చేపట్టేందుకు పారిస్‌కు తిరిగి రావాలని జూల్స్ మన్సార్ట్ లా ఫాస్‌ను ఒత్తిడి చేశాడు. మోంటాగు హౌస్ అలంకరణలు ధ్వంసమయ్యాయి. వెర్సైల్లెస్ ప్యాలెస్ అలంకరణలు పునరుద్ధరించబడ్డాయి (అతని ''ఫైండింగ్ ఆఫ్ మోసెస్'' చిత్రం లౌవ్రేలో ఇప్పటికీ ఉంది). ఇన్‌వాలిడెస్ గోపురం (పికార్ట్, కోచిన్‌లచే చెక్కబడింది) మాత్రమే ఇప్పుడు అతని ప్రతిభను పూర్తిగా చాటిచెప్పే ఏకైక పనిగా మిగిలి ఉంది. తన చివరి సంవత్సరాలలో లా ఫాస్ ప్రభుత్వ భవనాలు, ప్రైవేట్ గృహాలలో అనేక ఇతర ముఖ్యమైన అలంకరణలు చేశాడు. ముఖ్యంగా పియరీ క్రోజాట్ ఇంట్లో పనిచేశాడు, అక్కడే అతను 1716 డిసెంబర్ 13న మరణించాడు.{{sfn|Chisholm|1911|p=72}} లా ఫాస్ తరువాత 1699 నుండి 1702 వరకు అకాడెమీ రాయల్ డి పెయింట్చర్ ఎట్ డి స్కల్ప్చర్ డైరెక్టర్‌గా పనిచేశాడు.<ref>{{Cite book|title=Académie Royale: A History in Portraits|last=Williams|first=Hannah|publisher=Routledge|year=2016|isbn=978-1-4094-5742-8|pages=45}}</ref> ఫ్రెంచ్ కళా చరిత్రలో ఈ కళాకారుడి రచనలు, భావనలు కీలక పాత్ర పోషించాయి. [[పద్నాలుగవ లూయీ]] ఆస్థానంలోని ఫ్రెంచ్ శైలిలోని క్లాసిసిజం నుండి తేలికైన, మరింత ఉల్లాసభరితమైన రోకోకో కాలపు శైలి వైపు మళ్లించడంలో ఇవి సహాయపడ్డాయి. లే బ్రూన్ నీడ నుండి బయటకు రాకముందు లా ఫాస్ శైలి ఒక రహస్యంగా మిగిలిపోయింది. 1680కి ముందు నాటి అతని కళాఖండాలు చాలా తక్కువగా అందుబాటులో ఉన్నాయి.<ref>Margaret Morgan Grasselli, ''Renaissance to Revolution, French Drawings from the National Gallery of Art, 1500-1800''. National Gallery of Art, Washington</ref> == చిత్రమాలిక ==<gallery mode="packed" heights="200" caption="చార్లెస్ డి లా ఫాస్ గీసిన చిత్రాలు"> దస్త్రం:Charles_de_La_Fosse_-_Bacchus_and_Ariadne_-_WGA12305.jpg|''ఫైండింగ్ ఆఫ్ మోసెస్'' (1701; లౌవ్రే) </gallery> == ఇవి కూడా చూడండి == * అకడమిక్ కళ == మూలాలు == {{Reflist}} == ఆధారాలు == * {{EB1911|wstitle=Lafosse, Charles de|volume=16|pages=71–72}} {{commons category}} {{DEFAULTSORT:La Fosse, Charles De}} [[వర్గం:ప్రపంచ చిత్రకారులు]] d3r84gqr75odo1z64vjs3ch9oojvymw 4956220 4956218 2026-09-11T09:05:37Z Kalasagary 107518 4956220 wikitext text/x-wiki {{Infobox artist |name=చార్లెస్ డి లా ఫోస్ |image=Charles de la Fosse.jpg |image_size=|Alias=|caption=52 ఏళ్ల వయసులో లా ఫోస్, ఆండ్రీ బౌస్ గీసిన చిత్రం (1688) |birth_name=|birth_date={{birth-date|15 జూన్ 1636}} |birth_place=[[పారిస్]], [[ఫ్రాన్స్]] |death_date={{death-date and age|13 డిసెంబర్ 1716|15 జూన్ 1636}} |death_place=[[పారిస్]], [[ఫ్రాన్స్]]|field=[[చిత్రలేఖనం]]|training=|movement=|works=|module={{Infobox officeholder | embed = yes |office = అకాడెమీ డి పెయింట్చర్ ఎట్ డి స్కల్ప్చర్ డైరెక్టర్ |term_start = 1699 |term_end = 1702 |monarch = [[పద్నాలుగవ లూయీ]] |predecessor = నోయెల్ కోయ్పెల్ |successor = ఆంటోయిన్ కోయ్సెవోక్స్ }}}} '''చార్లెస్ డి లా ఫోస్''' (లేదా '''లాఫాస్'''; 15 జూన్ 1636 – 13 డిసెంబర్ 1716) [[పారిస్]] నగరంలో జన్మించిన ఫ్రెంచ్ చిత్రకారుడు.{{sfn|Chisholm|1911|p=71}} == జీవితం == అతను చార్లెస్ లే బ్రూన్ అత్యంత ప్రసిద్ధ, స్వేచ్ఛా భావాలు కలిగిన శిష్యులలో ఒకడు. అతని దర్శకత్వంలో [[పద్నాలుగవ లూయీ]] పాలనలో చేపట్టిన గొప్ప అలంకరణ పనులలో ముఖ్యమైన వాటిలో పాలుపంచుకున్నాడు. 1662లో ఫ్రాన్స్ విడిచిపెట్టి, అతను [[రోమ్]] నగరంలో రెండు సంవత్సరాలు, [[వెనిస్]] నగరంలో మూడు సంవత్సరాలు గడిపాడు. పాలో వెరోనీస్ పై అతను చేసిన సుదీర్ఘ అధ్యయనాల ప్రభావం అతని ''ఫైండింగ్ ఆఫ్ మోసెస్'' (లౌవ్రే), 1673లో రాయల్ అకాడమీకి తన డిప్లొమా చిత్రంగా సమర్పించిన ''రేప్ ఆఫ్ ప్రోసెర్పైన్'' (లౌవ్రే) చిత్రాలలో స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. అతను వెంటనే అసిస్టెంట్ ప్రొఫెసర్‌గా నియమితుడయ్యాడు, 1674లో ఆ పదవి పూర్తి బాధ్యతలు అతనిపై పడ్డాయి. ఆ పనుల్లో బిజీగా ఉన్నప్పటికీ బ్లూమ్స్‌బరీలో ఉన్న మోంటాగు హౌస్‌ను అలంకరించడానికి లార్డ్ మోంటాగు 1689లో ఇచ్చిన ఆహ్వానాన్ని అంగీకరించాడు.{{sfn|Chisholm|1911|pp=71–72}} అతను రెండుసార్లు [[లండన్]] సందర్శించాడు. రెండవసారి జాక్వెస్ రూసో, జీన్-బాప్టిస్ట్ మొన్నోయర్‌లతో కలిసి రెండు సంవత్సరాల కంటే ఎక్కువ కాలం అక్కడే ఉన్నాడు. లే బ్రూన్ అప్పటికే మరణించి ఉండటంతో, ఇంగ్లాండ్‌లోని హాంప్టన్ కోర్ట్‌ను అలంకరించాలనే ప్రతిపాదనతో మూడవ విలియం అతన్ని ఇంగ్లాండ్‌లోనే ఉంచడానికి వృథాగా ప్రయత్నించాడు. లెస్ ఇన్‌వాలిడెస్ గోపుర నిర్మాణ బాధ్యతలు చేపట్టేందుకు పారిస్‌కు తిరిగి రావాలని జూల్స్ మన్సార్ట్ లా ఫాస్‌ను ఒత్తిడి చేశాడు. మోంటాగు హౌస్ అలంకరణలు ధ్వంసమయ్యాయి. వెర్సైల్లెస్ ప్యాలెస్ అలంకరణలు పునరుద్ధరించబడ్డాయి (అతని ''ఫైండింగ్ ఆఫ్ మోసెస్'' చిత్రం లౌవ్రేలో ఇప్పటికీ ఉంది). ఇన్‌వాలిడెస్ గోపురం (పికార్ట్, కోచిన్‌లచే చెక్కబడింది) మాత్రమే ఇప్పుడు అతని ప్రతిభను పూర్తిగా చాటిచెప్పే ఏకైక పనిగా మిగిలి ఉంది. తన చివరి సంవత్సరాలలో లా ఫాస్ ప్రభుత్వ భవనాలు, ప్రైవేట్ గృహాలలో అనేక ఇతర ముఖ్యమైన అలంకరణలు చేశాడు. ముఖ్యంగా పియరీ క్రోజాట్ ఇంట్లో పనిచేశాడు, అక్కడే అతను 1716 డిసెంబర్ 13న మరణించాడు.{{sfn|Chisholm|1911|p=72}} లా ఫాస్ తరువాత 1699 నుండి 1702 వరకు అకాడెమీ రాయల్ డి పెయింట్చర్ ఎట్ డి స్కల్ప్చర్ డైరెక్టర్‌గా పనిచేశాడు.<ref>{{Cite book|title=Académie Royale: A History in Portraits|last=Williams|first=Hannah|publisher=Routledge|year=2016|isbn=978-1-4094-5742-8|pages=45}}</ref> ఫ్రెంచ్ కళా చరిత్రలో ఈ కళాకారుడి రచనలు, భావనలు కీలక పాత్ర పోషించాయి. [[పద్నాలుగవ లూయీ]] ఆస్థానంలోని ఫ్రెంచ్ శైలిలోని క్లాసిసిజం నుండి తేలికైన, మరింత ఉల్లాసభరితమైన రోకోకో కాలపు శైలి వైపు మళ్లించడంలో ఇవి సహాయపడ్డాయి. లే బ్రూన్ నీడ నుండి బయటకు రాకముందు లా ఫాస్ శైలి ఒక రహస్యంగా మిగిలిపోయింది. 1680కి ముందు నాటి అతని కళాఖండాలు చాలా తక్కువగా అందుబాటులో ఉన్నాయి.<ref>Margaret Morgan Grasselli, ''Renaissance to Revolution, French Drawings from the National Gallery of Art, 1500-1800''. National Gallery of Art, Washington</ref> == చిత్రమాలిక ==<gallery mode="packed" heights="200" caption="చార్లెస్ డి లా ఫాస్ గీసిన చిత్రాలు"> దస్త్రం:Charles_de_La_Fosse_-_Bacchus_and_Ariadne_-_WGA12305.jpg|''ఫైండింగ్ ఆఫ్ మోసెస్'' (1701; లౌవ్రే) </gallery> == ఇవి కూడా చూడండి == * అకడమిక్ కళ == మూలాలు == {{Reflist}} == ఆధారాలు == * {{EB1911|wstitle=Lafosse, Charles de|volume=16|pages=71–72}} {{commons category}} {{DEFAULTSORT:La Fosse, Charles De}} [[వర్గం:ప్రపంచ చిత్రకారులు]] 6e2s3tox0sbzjq9ihh05kaxqn442d1b 4956221 4956220 2026-09-11T09:07:04Z Kalasagary 107518 4956221 wikitext text/x-wiki {{Infobox artist |name=చార్లెస్ డి లా ఫోస్ |image=Charles de la Fosse.jpg |image_size=|Alias=|caption=52 ఏళ్ల వయసులో లా ఫోస్, ఆండ్రీ బౌస్ గీసిన చిత్రం (1688) |birth_name=|birth_date={{birth-date|15 జూన్ 1636}} |birth_place=[[పారిస్]], [[ఫ్రాన్స్]] |death_date=13 డిసెంబర్ 1716 |death_place=[[పారిస్]], [[ఫ్రాన్స్]]|field=[[చిత్రలేఖనం]]|training=|movement=|works=|module={{Infobox officeholder | embed = yes |office = అకాడెమీ డి పెయింట్చర్ ఎట్ డి స్కల్ప్చర్ డైరెక్టర్ |term_start = 1699 |term_end = 1702 |monarch = [[పద్నాలుగవ లూయీ]] |predecessor = నోయెల్ కోయ్పెల్ |successor = ఆంటోయిన్ కోయ్సెవోక్స్ }}}} '''చార్లెస్ డి లా ఫోస్''' (లేదా '''లాఫాస్'''; 15 జూన్ 1636 – 13 డిసెంబర్ 1716) [[పారిస్]] నగరంలో జన్మించిన ఫ్రెంచ్ చిత్రకారుడు.{{sfn|Chisholm|1911|p=71}} == జీవితం == అతను చార్లెస్ లే బ్రూన్ అత్యంత ప్రసిద్ధ, స్వేచ్ఛా భావాలు కలిగిన శిష్యులలో ఒకడు. అతని దర్శకత్వంలో [[పద్నాలుగవ లూయీ]] పాలనలో చేపట్టిన గొప్ప అలంకరణ పనులలో ముఖ్యమైన వాటిలో పాలుపంచుకున్నాడు. 1662లో ఫ్రాన్స్ విడిచిపెట్టి, అతను [[రోమ్]] నగరంలో రెండు సంవత్సరాలు, [[వెనిస్]] నగరంలో మూడు సంవత్సరాలు గడిపాడు. పాలో వెరోనీస్ పై అతను చేసిన సుదీర్ఘ అధ్యయనాల ప్రభావం అతని ''ఫైండింగ్ ఆఫ్ మోసెస్'' (లౌవ్రే), 1673లో రాయల్ అకాడమీకి తన డిప్లొమా చిత్రంగా సమర్పించిన ''రేప్ ఆఫ్ ప్రోసెర్పైన్'' (లౌవ్రే) చిత్రాలలో స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. అతను వెంటనే అసిస్టెంట్ ప్రొఫెసర్‌గా నియమితుడయ్యాడు, 1674లో ఆ పదవి పూర్తి బాధ్యతలు అతనిపై పడ్డాయి. ఆ పనుల్లో బిజీగా ఉన్నప్పటికీ బ్లూమ్స్‌బరీలో ఉన్న మోంటాగు హౌస్‌ను అలంకరించడానికి లార్డ్ మోంటాగు 1689లో ఇచ్చిన ఆహ్వానాన్ని అంగీకరించాడు.{{sfn|Chisholm|1911|pp=71–72}} అతను రెండుసార్లు [[లండన్]] సందర్శించాడు. రెండవసారి జాక్వెస్ రూసో, జీన్-బాప్టిస్ట్ మొన్నోయర్‌లతో కలిసి రెండు సంవత్సరాల కంటే ఎక్కువ కాలం అక్కడే ఉన్నాడు. లే బ్రూన్ అప్పటికే మరణించి ఉండటంతో, ఇంగ్లాండ్‌లోని హాంప్టన్ కోర్ట్‌ను అలంకరించాలనే ప్రతిపాదనతో మూడవ విలియం అతన్ని ఇంగ్లాండ్‌లోనే ఉంచడానికి వృథాగా ప్రయత్నించాడు. లెస్ ఇన్‌వాలిడెస్ గోపుర నిర్మాణ బాధ్యతలు చేపట్టేందుకు పారిస్‌కు తిరిగి రావాలని జూల్స్ మన్సార్ట్ లా ఫాస్‌ను ఒత్తిడి చేశాడు. మోంటాగు హౌస్ అలంకరణలు ధ్వంసమయ్యాయి. వెర్సైల్లెస్ ప్యాలెస్ అలంకరణలు పునరుద్ధరించబడ్డాయి (అతని ''ఫైండింగ్ ఆఫ్ మోసెస్'' చిత్రం లౌవ్రేలో ఇప్పటికీ ఉంది). ఇన్‌వాలిడెస్ గోపురం (పికార్ట్, కోచిన్‌లచే చెక్కబడింది) మాత్రమే ఇప్పుడు అతని ప్రతిభను పూర్తిగా చాటిచెప్పే ఏకైక పనిగా మిగిలి ఉంది. తన చివరి సంవత్సరాలలో లా ఫాస్ ప్రభుత్వ భవనాలు, ప్రైవేట్ గృహాలలో అనేక ఇతర ముఖ్యమైన అలంకరణలు చేశాడు. ముఖ్యంగా పియరీ క్రోజాట్ ఇంట్లో పనిచేశాడు, అక్కడే అతను 1716 డిసెంబర్ 13న మరణించాడు.{{sfn|Chisholm|1911|p=72}} లా ఫాస్ తరువాత 1699 నుండి 1702 వరకు అకాడెమీ రాయల్ డి పెయింట్చర్ ఎట్ డి స్కల్ప్చర్ డైరెక్టర్‌గా పనిచేశాడు.<ref>{{Cite book|title=Académie Royale: A History in Portraits|last=Williams|first=Hannah|publisher=Routledge|year=2016|isbn=978-1-4094-5742-8|pages=45}}</ref> ఫ్రెంచ్ కళా చరిత్రలో ఈ కళాకారుడి రచనలు, భావనలు కీలక పాత్ర పోషించాయి. [[పద్నాలుగవ లూయీ]] ఆస్థానంలోని ఫ్రెంచ్ శైలిలోని క్లాసిసిజం నుండి తేలికైన, మరింత ఉల్లాసభరితమైన రోకోకో కాలపు శైలి వైపు మళ్లించడంలో ఇవి సహాయపడ్డాయి. లే బ్రూన్ నీడ నుండి బయటకు రాకముందు లా ఫాస్ శైలి ఒక రహస్యంగా మిగిలిపోయింది. 1680కి ముందు నాటి అతని కళాఖండాలు చాలా తక్కువగా అందుబాటులో ఉన్నాయి.<ref>Margaret Morgan Grasselli, ''Renaissance to Revolution, French Drawings from the National Gallery of Art, 1500-1800''. National Gallery of Art, Washington</ref> == చిత్రమాలిక ==<gallery mode="packed" heights="200" caption="చార్లెస్ డి లా ఫాస్ గీసిన చిత్రాలు"> దస్త్రం:Charles_de_La_Fosse_-_Bacchus_and_Ariadne_-_WGA12305.jpg|''ఫైండింగ్ ఆఫ్ మోసెస్'' (1701; లౌవ్రే) </gallery> == ఇవి కూడా చూడండి == * అకడమిక్ కళ == మూలాలు == {{Reflist}} == ఆధారాలు == * {{EB1911|wstitle=Lafosse, Charles de|volume=16|pages=71–72}} {{commons category}} {{DEFAULTSORT:La Fosse, Charles De}} [[వర్గం:ప్రపంచ చిత్రకారులు]] mxzzaww5b4uebw9sregi3kj86qst2rf 4956222 4956221 2026-09-11T09:08:04Z Kalasagary 107518 4956222 wikitext text/x-wiki {{Infobox artist |name=చార్లెస్ డి లా ఫోస్ |image=Charles de la Fosse.jpg |image_size=|Alias=|caption=52 ఏళ్ల వయసులో లా ఫోస్, ఆండ్రీ బౌస్ గీసిన చిత్రం (1688) |birth_name=|birth_date={{birth-date|15 జూన్ 1636}} |birth_place=[[పారిస్]], [[ఫ్రాన్స్]] |death_date=13 డిసెంబర్ 1716 |death_place=[[పారిస్]], [[ఫ్రాన్స్]]|field=[[చిత్రలేఖనం]]|training=|movement=|works=|module={{Infobox officeholder | embed = yes |office = అకాడెమీ డి పెయింట్చర్ ఎట్ డి స్కల్ప్చర్ డైరెక్టర్ |term_start = 1699 |term_end = 1702 |monarch = [[పద్నాలుగవ లూయీ]] |predecessor = నోయెల్ కోయ్పెల్ |successor = ఆంటోయిన్ కోయ్సెవోక్స్ }}}} '''చార్లెస్ డి లా ఫోస్''' (లేదా '''లాఫాస్'''; 15 జూన్ 1636 – 13 డిసెంబర్ 1716) [[పారిస్]] నగరంలో జన్మించిన ఫ్రెంచ్ చిత్రకారుడు.{{sfn|Chisholm|1911|p=71}} == జీవితం == అతను చార్లెస్ లే బ్రూన్ అత్యంత ప్రసిద్ధ, స్వేచ్ఛా భావాలు కలిగిన శిష్యులలో ఒకడు. అతని దర్శకత్వంలో [[పద్నాలుగవ లూయీ]] పాలనలో చేపట్టిన గొప్ప అలంకరణ పనులలో ముఖ్యమైన వాటిలో పాలుపంచుకున్నాడు. 1662లో ఫ్రాన్స్ విడిచిపెట్టి, అతను [[రోమ్]] నగరంలో రెండు సంవత్సరాలు, [[వెనిస్]] నగరంలో మూడు సంవత్సరాలు గడిపాడు. పాలో వెరోనీస్ పై అతను చేసిన సుదీర్ఘ అధ్యయనాల ప్రభావం అతని ''ఫైండింగ్ ఆఫ్ మోసెస్'' (లౌవ్రే), 1673లో రాయల్ అకాడమీకి తన డిప్లొమా చిత్రంగా సమర్పించిన ''రేప్ ఆఫ్ ప్రోసెర్పైన్'' (లౌవ్రే) చిత్రాలలో స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. అతను వెంటనే అసిస్టెంట్ ప్రొఫెసర్‌గా నియమితుడయ్యాడు, 1674లో ఆ పదవి పూర్తి బాధ్యతలు అతనిపై పడ్డాయి. ఆ పనుల్లో బిజీగా ఉన్నప్పటికీ బ్లూమ్స్‌బరీలో ఉన్న మోంటాగు హౌస్‌ను అలంకరించడానికి లార్డ్ మోంటాగు 1689లో ఇచ్చిన ఆహ్వానాన్ని అంగీకరించాడు.{{sfn|Chisholm|1911|pp=71–72}} అతను రెండుసార్లు [[లండన్]] సందర్శించాడు. రెండవసారి జాక్వెస్ రూసో, జీన్-బాప్టిస్ట్ మొన్నోయర్‌లతో కలిసి రెండు సంవత్సరాల కంటే ఎక్కువ కాలం అక్కడే ఉన్నాడు. లే బ్రూన్ అప్పటికే మరణించి ఉండటంతో, ఇంగ్లాండ్‌లోని హాంప్టన్ కోర్ట్‌ను అలంకరించాలనే ప్రతిపాదనతో మూడవ విలియం అతన్ని ఇంగ్లాండ్‌లోనే ఉంచడానికి వృథాగా ప్రయత్నించాడు. లెస్ ఇన్‌వాలిడెస్ గోపుర నిర్మాణ బాధ్యతలు చేపట్టేందుకు పారిస్‌కు తిరిగి రావాలని జూల్స్ మన్సార్ట్ లా ఫాస్‌ను ఒత్తిడి చేశాడు. మోంటాగు హౌస్ అలంకరణలు ధ్వంసమయ్యాయి. వెర్సైల్లెస్ ప్యాలెస్ అలంకరణలు పునరుద్ధరించబడ్డాయి (అతని ''ఫైండింగ్ ఆఫ్ మోసెస్'' చిత్రం లౌవ్రేలో ఇప్పటికీ ఉంది). ఇన్‌వాలిడెస్ గోపురం (పికార్ట్, కోచిన్‌లచే చెక్కబడింది) మాత్రమే ఇప్పుడు అతని ప్రతిభను పూర్తిగా చాటిచెప్పే ఏకైక పనిగా మిగిలి ఉంది. తన చివరి సంవత్సరాలలో లా ఫాస్ ప్రభుత్వ భవనాలు, ప్రైవేట్ గృహాలలో అనేక ఇతర ముఖ్యమైన అలంకరణలు చేశాడు. ముఖ్యంగా పియరీ క్రోజాట్ ఇంట్లో పనిచేశాడు, అక్కడే అతను 1716 డిసెంబర్ 13న మరణించాడు.{{sfn|Chisholm|1911|p=72}} లా ఫాస్ తరువాత 1699 నుండి 1702 వరకు అకాడెమీ రాయల్ డి పెయింట్చర్ ఎట్ డి స్కల్ప్చర్ డైరెక్టర్‌గా పనిచేశాడు.<ref>{{Cite book|title=Académie Royale: A History in Portraits|last=Williams|first=Hannah|publisher=Routledge|year=2016|isbn=978-1-4094-5742-8|pages=45}}</ref> ఫ్రెంచ్ కళా చరిత్రలో ఈ కళాకారుడి రచనలు, భావనలు కీలక పాత్ర పోషించాయి. [[పద్నాలుగవ లూయీ]] ఆస్థానంలోని ఫ్రెంచ్ శైలిలోని క్లాసిసిజం నుండి తేలికైన, మరింత ఉల్లాసభరితమైన రోకోకో కాలపు శైలి వైపు మళ్లించడంలో ఇవి సహాయపడ్డాయి. లే బ్రూన్ నీడ నుండి బయటకు రాకముందు లా ఫాస్ శైలి ఒక రహస్యంగా మిగిలిపోయింది. 1680కి ముందు నాటి అతని కళాఖండాలు చాలా తక్కువగా అందుబాటులో ఉన్నాయి.<ref>Margaret Morgan Grasselli, ''Renaissance to Revolution, French Drawings from the National Gallery of Art, 1500-1800''. National Gallery of Art, Washington</ref> == చిత్రమాలిక ==<gallery mode="packed" heights="200" caption="చార్లెస్ డి లా ఫాస్ గీసిన చిత్రాలు"> దస్త్రం:Charles_de_La_Fosse_-_Bacchus_and_Ariadne_-_WGA12305.jpg|''ఫైండింగ్ ఆఫ్ మోసెస్'' (1701; లౌవ్రే) </gallery> == ఇవి కూడా చూడండి == * అకడమిక్ కళ == మూలాలు == {{Reflist}} == ఆధారాలు == * {{EB1911|wstitle=Lafosse, Charles de|volume=16|pages=71–72}} {{commons category}} {{DEFAULTSORT:La Fosse, Charles De}} [[వర్గం:ప్రపంచ చిత్రకారులు]] [[వర్గం:ఫ్రెంచ్ చిత్రకారులు]] shbb0302khk2cmz45vu86jnuz58mz5n 4956223 4956222 2026-09-11T09:08:46Z Kalasagary 107518 4956223 wikitext text/x-wiki {{Infobox artist |name=చార్లెస్ డి లా ఫోస్ |image=Charles de la Fosse.jpg |image_size=|Alias=|caption=52 ఏళ్ల వయసులో లా ఫోస్, ఆండ్రీ బౌస్ గీసిన చిత్రం (1688) |birth_name=|birth_date={{birth-date|15 జూన్ 1636}} |birth_place=[[పారిస్]], [[ఫ్రాన్స్]] |death_date=13 డిసెంబర్ 1716 |death_place=[[పారిస్]], [[ఫ్రాన్స్]]|field=[[చిత్రలేఖనం]]|training=|movement=|works=|module={{Infobox officeholder | embed = yes |office = అకాడెమీ డి పెయింట్చర్ ఎట్ డి స్కల్ప్చర్ డైరెక్టర్ |term_start = 1699 |term_end = 1702 |monarch = [[పద్నాలుగవ లూయీ]] |predecessor = నోయెల్ కోయ్పెల్ |successor = ఆంటోయిన్ కోయ్సెవోక్స్ }}}} '''చార్లెస్ డి లా ఫోస్''' (లేదా '''లాఫాస్'''; 15 జూన్ 1636 – 13 డిసెంబర్ 1716) [[పారిస్]] నగరంలో జన్మించిన ఫ్రెంచ్ చిత్రకారుడు.{{sfn|Chisholm|1911|p=71}} == జీవితం == అతను చార్లెస్ లే బ్రూన్ అత్యంత ప్రసిద్ధ, స్వేచ్ఛా భావాలు కలిగిన శిష్యులలో ఒకడు. అతని దర్శకత్వంలో పద్నాలుగవ లూయీ పాలనలో చేపట్టిన గొప్ప అలంకరణ పనులలో ముఖ్యమైన వాటిలో పాలుపంచుకున్నాడు. 1662లో ఫ్రాన్స్ విడిచిపెట్టి, అతను [[రోమ్]] నగరంలో రెండు సంవత్సరాలు, [[వెనిస్]] నగరంలో మూడు సంవత్సరాలు గడిపాడు. పాలో వెరోనీస్ పై అతను చేసిన సుదీర్ఘ అధ్యయనాల ప్రభావం అతని ''ఫైండింగ్ ఆఫ్ మోసెస్'' (లౌవ్రే), 1673లో రాయల్ అకాడమీకి తన డిప్లొమా చిత్రంగా సమర్పించిన ''రేప్ ఆఫ్ ప్రోసెర్పైన్'' (లౌవ్రే) చిత్రాలలో స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. అతను వెంటనే అసిస్టెంట్ ప్రొఫెసర్‌గా నియమితుడయ్యాడు, 1674లో ఆ పదవి పూర్తి బాధ్యతలు అతనిపై పడ్డాయి. ఆ పనుల్లో బిజీగా ఉన్నప్పటికీ బ్లూమ్స్‌బరీలో ఉన్న మోంటాగు హౌస్‌ను అలంకరించడానికి లార్డ్ మోంటాగు 1689లో ఇచ్చిన ఆహ్వానాన్ని అంగీకరించాడు.{{sfn|Chisholm|1911|pp=71–72}} అతను రెండుసార్లు [[లండన్]] సందర్శించాడు. రెండవసారి జాక్వెస్ రూసో, జీన్-బాప్టిస్ట్ మొన్నోయర్‌లతో కలిసి రెండు సంవత్సరాల కంటే ఎక్కువ కాలం అక్కడే ఉన్నాడు. లే బ్రూన్ అప్పటికే మరణించి ఉండటంతో, ఇంగ్లాండ్‌లోని హాంప్టన్ కోర్ట్‌ను అలంకరించాలనే ప్రతిపాదనతో మూడవ విలియం అతన్ని ఇంగ్లాండ్‌లోనే ఉంచడానికి వృథాగా ప్రయత్నించాడు. లెస్ ఇన్‌వాలిడెస్ గోపుర నిర్మాణ బాధ్యతలు చేపట్టేందుకు పారిస్‌కు తిరిగి రావాలని జూల్స్ మన్సార్ట్ లా ఫాస్‌ను ఒత్తిడి చేశాడు. మోంటాగు హౌస్ అలంకరణలు ధ్వంసమయ్యాయి. వెర్సైల్లెస్ ప్యాలెస్ అలంకరణలు పునరుద్ధరించబడ్డాయి (అతని ''ఫైండింగ్ ఆఫ్ మోసెస్'' చిత్రం లౌవ్రేలో ఇప్పటికీ ఉంది). ఇన్‌వాలిడెస్ గోపురం (పికార్ట్, కోచిన్‌లచే చెక్కబడింది) మాత్రమే ఇప్పుడు అతని ప్రతిభను పూర్తిగా చాటిచెప్పే ఏకైక పనిగా మిగిలి ఉంది. తన చివరి సంవత్సరాలలో లా ఫాస్ ప్రభుత్వ భవనాలు, ప్రైవేట్ గృహాలలో అనేక ఇతర ముఖ్యమైన అలంకరణలు చేశాడు. ముఖ్యంగా పియరీ క్రోజాట్ ఇంట్లో పనిచేశాడు, అక్కడే అతను 1716 డిసెంబర్ 13న మరణించాడు.{{sfn|Chisholm|1911|p=72}} లా ఫాస్ తరువాత 1699 నుండి 1702 వరకు అకాడెమీ రాయల్ డి పెయింట్చర్ ఎట్ డి స్కల్ప్చర్ డైరెక్టర్‌గా పనిచేశాడు.<ref>{{Cite book|title=Académie Royale: A History in Portraits|last=Williams|first=Hannah|publisher=Routledge|year=2016|isbn=978-1-4094-5742-8|pages=45}}</ref> ఫ్రెంచ్ కళా చరిత్రలో ఈ కళాకారుడి రచనలు, భావనలు కీలక పాత్ర పోషించాయి. పద్నాలుగవ లూయీ ఆస్థానంలోని ఫ్రెంచ్ శైలిలోని క్లాసిసిజం నుండి తేలికైన, మరింత ఉల్లాసభరితమైన రోకోకో కాలపు శైలి వైపు మళ్లించడంలో ఇవి సహాయపడ్డాయి. లే బ్రూన్ నీడ నుండి బయటకు రాకముందు లా ఫాస్ శైలి ఒక రహస్యంగా మిగిలిపోయింది. 1680కి ముందు నాటి అతని కళాఖండాలు చాలా తక్కువగా అందుబాటులో ఉన్నాయి.<ref>Margaret Morgan Grasselli, ''Renaissance to Revolution, French Drawings from the National Gallery of Art, 1500-1800''. National Gallery of Art, Washington</ref> == చిత్రమాలిక ==<gallery mode="packed" heights="200" caption="చార్లెస్ డి లా ఫాస్ గీసిన చిత్రాలు"> దస్త్రం:Charles_de_La_Fosse_-_Bacchus_and_Ariadne_-_WGA12305.jpg|''ఫైండింగ్ ఆఫ్ మోసెస్'' (1701; లౌవ్రే) </gallery> == ఇవి కూడా చూడండి == * అకడమిక్ కళ == మూలాలు == {{Reflist}} == ఆధారాలు == * {{EB1911|wstitle=Lafosse, Charles de|volume=16|pages=71–72}} {{commons category}} {{DEFAULTSORT:La Fosse, Charles De}} [[వర్గం:ప్రపంచ చిత్రకారులు]] [[వర్గం:ఫ్రెంచ్ చిత్రకారులు]] puvw8ch6gs02bu1rg6xcggp9ptkr6gs 4956224 4956223 2026-09-11T09:09:14Z Kalasagary 107518 4956224 wikitext text/x-wiki {{Infobox artist |name=చార్లెస్ డి లా ఫోస్ |image=Charles de la Fosse.jpg |image_size=|Alias=|caption=52 ఏళ్ల వయసులో లా ఫోస్, ఆండ్రీ బౌస్ గీసిన చిత్రం (1688) |birth_name=|birth_date={{birth-date|15 జూన్ 1636}} |birth_place=[[పారిస్]], [[ఫ్రాన్స్]] |death_date=13 డిసెంబర్ 1716 |death_place=[[పారిస్]], [[ఫ్రాన్స్]]|field=[[చిత్రలేఖనం]]|training=|movement=|works=|module={{Infobox officeholder | embed = yes |office = అకాడెమీ డి పెయింట్చర్ ఎట్ డి స్కల్ప్చర్ డైరెక్టర్ |term_start = 1699 |term_end = 1702 |monarch = [[పద్నాలుగవ లూయీ]] |predecessor = నోయెల్ కోయ్పెల్ |successor = ఆంటోయిన్ కోయ్సెవోక్స్ }}}} '''చార్లెస్ డి లా ఫోస్''' (లేదా '''లాఫాస్'''; 15 జూన్ 1636 – 13 డిసెంబర్ 1716) [[పారిస్]] నగరంలో జన్మించిన ఫ్రెంచ్ చిత్రకారుడు.{{sfn|Chisholm|1911|p=71}} == జీవితం == అతను చార్లెస్ లే బ్రూన్ అత్యంత ప్రసిద్ధ, స్వేచ్ఛా భావాలు కలిగిన శిష్యులలో ఒకడు. అతని దర్శకత్వంలో పద్నాలుగవ లూయీ పాలనలో చేపట్టిన గొప్ప అలంకరణ పనులలో ముఖ్యమైన వాటిలో పాలుపంచుకున్నాడు. 1662లో ఫ్రాన్స్ విడిచిపెట్టి, అతను [[రోమ్]] నగరంలో రెండు సంవత్సరాలు, [[వెనిస్]] నగరంలో మూడు సంవత్సరాలు గడిపాడు. పాలో వెరోనీస్ పై అతను చేసిన సుదీర్ఘ అధ్యయనాల ప్రభావం అతని ''ఫైండింగ్ ఆఫ్ మోసెస్'' (లౌవ్రే), 1673లో రాయల్ అకాడమీకి తన డిప్లొమా చిత్రంగా సమర్పించిన ''రేప్ ఆఫ్ ప్రోసెర్పైన్'' (లౌవ్రే) చిత్రాలలో స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. అతను వెంటనే అసిస్టెంట్ ప్రొఫెసర్‌గా నియమితుడయ్యాడు, 1674లో ఆ పదవి పూర్తి బాధ్యతలు అతనిపై పడ్డాయి. ఆ పనుల్లో బిజీగా ఉన్నప్పటికీ బ్లూమ్స్‌బరీలో ఉన్న మోంటాగు హౌస్‌ను అలంకరించడానికి లార్డ్ మోంటాగు 1689లో ఇచ్చిన ఆహ్వానాన్ని అంగీకరించాడు.{{sfn|Chisholm|1911|pp=71–72}} అతను రెండుసార్లు [[లండన్]] సందర్శించాడు. రెండవసారి జాక్వెస్ రూసో, జీన్-బాప్టిస్ట్ మొన్నోయర్‌లతో కలిసి రెండు సంవత్సరాల కంటే ఎక్కువ కాలం అక్కడే ఉన్నాడు. లే బ్రూన్ అప్పటికే మరణించి ఉండటంతో, ఇంగ్లాండ్‌లోని హాంప్టన్ కోర్ట్‌ను అలంకరించాలనే ప్రతిపాదనతో మూడవ విలియం అతన్ని ఇంగ్లాండ్‌లోనే ఉంచడానికి వృథాగా ప్రయత్నించాడు. లెస్ ఇన్‌వాలిడెస్ గోపుర నిర్మాణ బాధ్యతలు చేపట్టేందుకు పారిస్‌కు తిరిగి రావాలని జూల్స్ మన్సార్ట్ లా ఫాస్‌ను ఒత్తిడి చేశాడు. మోంటాగు హౌస్ అలంకరణలు ధ్వంసమయ్యాయి. వెర్సైల్లెస్ ప్యాలెస్ అలంకరణలు పునరుద్ధరించబడ్డాయి (అతని ''ఫైండింగ్ ఆఫ్ మోసెస్'' చిత్రం లౌవ్రేలో ఇప్పటికీ ఉంది). ఇన్‌వాలిడెస్ గోపురం (పికార్ట్, కోచిన్‌లచే చెక్కబడింది) మాత్రమే ఇప్పుడు అతని ప్రతిభను పూర్తిగా చాటిచెప్పే ఏకైక పనిగా మిగిలి ఉంది. తన చివరి సంవత్సరాలలో లా ఫాస్ ప్రభుత్వ భవనాలు, ప్రైవేట్ గృహాలలో అనేక ఇతర ముఖ్యమైన అలంకరణలు చేశాడు. ముఖ్యంగా పియరీ క్రోజాట్ ఇంట్లో పనిచేశాడు, అక్కడే అతను 1716 డిసెంబర్ 13న మరణించాడు.{{sfn|Chisholm|1911|p=72}} లా ఫాస్ తరువాత 1699 నుండి 1702 వరకు అకాడెమీ రాయల్ డి పెయింట్చర్ ఎట్ డి స్కల్ప్చర్ డైరెక్టర్‌గా పనిచేశాడు.<ref>{{Cite book|title=Académie Royale: A History in Portraits|last=Williams|first=Hannah|publisher=Routledge|year=2016|isbn=978-1-4094-5742-8|pages=45}}</ref> ఫ్రెంచ్ కళా చరిత్రలో ఈ కళాకారుడి రచనలు, భావనలు కీలక పాత్ర పోషించాయి. పద్నాలుగవ లూయీ ఆస్థానంలోని ఫ్రెంచ్ శైలిలోని క్లాసిసిజం నుండి తేలికైన, మరింత ఉల్లాసభరితమైన రోకోకో కాలపు శైలి వైపు మళ్లించడంలో ఇవి సహాయపడ్డాయి. లే బ్రూన్ నీడ నుండి బయటకు రాకముందు లా ఫాస్ శైలి ఒక రహస్యంగా మిగిలిపోయింది. 1680కి ముందు నాటి అతని కళాఖండాలు చాలా తక్కువగా అందుబాటులో ఉన్నాయి.<ref>Margaret Morgan Grasselli, ''Renaissance to Revolution, French Drawings from the National Gallery of Art, 1500-1800''. National Gallery of Art, Washington</ref> == చిత్రమాలిక == <gallery mode="packed" heights="200" caption="చార్లెస్ డి లా ఫాస్ గీసిన చిత్రాలు"> దస్త్రం:Charles_de_La_Fosse_-_Bacchus_and_Ariadne_-_WGA12305.jpg|''ఫైండింగ్ ఆఫ్ మోసెస్'' (1701; లౌవ్రే) </gallery> == ఇవి కూడా చూడండి == * అకడమిక్ కళ == మూలాలు == {{Reflist}} == ఆధారాలు == * {{EB1911|wstitle=Lafosse, Charles de|volume=16|pages=71–72}} {{commons category}} {{DEFAULTSORT:La Fosse, Charles De}} [[వర్గం:ప్రపంచ చిత్రకారులు]] [[వర్గం:ఫ్రెంచ్ చిత్రకారులు]] 339dv7mslk7m16qzt3il82domsm7p94 4956225 4956224 2026-09-11T09:10:52Z Kalasagary 107518 4956225 wikitext text/x-wiki {{Infobox artist |name=చార్లెస్ డి లా ఫోస్ |image=Charles de la Fosse.jpg |image_size=|Alias=|caption=52 ఏళ్ల వయసులో లా ఫోస్, ఆండ్రీ బౌస్ గీసిన చిత్రం (1688) |birth_name=|birth_date={{birth-date|15 జూన్ 1636}} |birth_place=[[పారిస్]], [[ఫ్రాన్స్]] |death_date=13 డిసెంబర్ 1716 |death_place=[[పారిస్]], [[ఫ్రాన్స్]]|field=[[చిత్రలేఖనం]]|training=|movement=|works=|module={{Infobox officeholder | embed = yes |office = అకాడెమీ డి పెయింట్చర్ ఎట్ డి స్కల్ప్చర్ డైరెక్టర్ |term_start = 1699 |term_end = 1702 |monarch = [[పద్నాలుగవ లూయీ]] |predecessor = నోయెల్ కోయ్పెల్ |successor = ఆంటోయిన్ కోయ్సెవోక్స్ }}}} '''చార్లెస్ డి లా ఫోస్''' (లేదా '''లాఫాస్'''; 15 జూన్ 1636 – 13 డిసెంబర్ 1716) [[పారిస్]] నగరంలో జన్మించిన ఫ్రెంచ్ చిత్రకారుడు.{{sfn|Chisholm|1911|p=71}} == జీవితం == అతను చార్లెస్ లే బ్రూన్ అత్యంత ప్రసిద్ధ, స్వేచ్ఛా భావాలు కలిగిన శిష్యులలో ఒకడు. అతని దర్శకత్వంలో పద్నాలుగవ లూయీ పాలనలో చేపట్టిన గొప్ప అలంకరణ పనులలో ముఖ్యమైన వాటిలో పాలుపంచుకున్నాడు. 1662లో ఫ్రాన్స్ విడిచిపెట్టి, అతను [[రోమ్]] నగరంలో రెండు సంవత్సరాలు, [[వెనిస్]] నగరంలో మూడు సంవత్సరాలు గడిపాడు. పాలో వెరోనీస్ పై అతను చేసిన సుదీర్ఘ అధ్యయనాల ప్రభావం అతని ''ఫైండింగ్ ఆఫ్ మోసెస్'' (లౌవ్రే), 1673లో రాయల్ అకాడమీకి తన డిప్లొమా చిత్రంగా సమర్పించిన ''రేప్ ఆఫ్ ప్రోసెర్పైన్'' (లౌవ్రే) చిత్రాలలో స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. అతను వెంటనే అసిస్టెంట్ ప్రొఫెసర్‌గా నియమితుడయ్యాడు, 1674లో ఆ పదవి పూర్తి బాధ్యతలు అతనిపై పడ్డాయి. ఆ పనుల్లో బిజీగా ఉన్నప్పటికీ బ్లూమ్స్‌బరీలో ఉన్న మోంటాగు హౌస్‌ను అలంకరించడానికి లార్డ్ మోంటాగు 1689లో ఇచ్చిన ఆహ్వానాన్ని అంగీకరించాడు.{{sfn|Chisholm|1911|pp=71–72}} అతను రెండుసార్లు [[లండన్]] సందర్శించాడు. రెండవసారి జాక్వెస్ రూసో, జీన్-బాప్టిస్ట్ మొన్నోయర్‌లతో కలిసి రెండు సంవత్సరాల కంటే ఎక్కువ కాలం అక్కడే ఉన్నాడు. లే బ్రూన్ అప్పటికే మరణించి ఉండటంతో, ఇంగ్లాండ్‌లోని హాంప్టన్ కోర్ట్‌ను అలంకరించాలనే ప్రతిపాదనతో మూడవ విలియం అతన్ని ఇంగ్లాండ్‌లోనే ఉంచడానికి వృథాగా ప్రయత్నించాడు. లెస్ ఇన్‌వాలిడెస్ గోపుర నిర్మాణ బాధ్యతలు చేపట్టేందుకు పారిస్‌కు తిరిగి రావాలని జూల్స్ మన్సార్ట్ లా ఫాస్‌ను ఒత్తిడి చేశాడు. మోంటాగు హౌస్ అలంకరణలు ధ్వంసమయ్యాయి. వెర్సైల్లెస్ ప్యాలెస్ అలంకరణలు పునరుద్ధరించబడ్డాయి (అతని ''ఫైండింగ్ ఆఫ్ మోసెస్'' చిత్రం లౌవ్రేలో ఇప్పటికీ ఉంది). ఇన్‌వాలిడెస్ గోపురం (పికార్ట్, కోచిన్‌లచే చెక్కబడింది) మాత్రమే ఇప్పుడు అతని ప్రతిభను పూర్తిగా చాటిచెప్పే ఏకైక పనిగా మిగిలి ఉంది. తన చివరి సంవత్సరాలలో లా ఫోస్ ప్రభుత్వ భవనాలు, ప్రైవేట్ గృహాలలో అనేక ఇతర ముఖ్యమైన అలంకరణలు చేశాడు. ముఖ్యంగా పియరీ క్రోజాట్ ఇంట్లో పనిచేశాడు, అక్కడే అతను 1716 డిసెంబర్ 13న మరణించాడు.{{sfn|Chisholm|1911|p=72}} లా ఫాస్ తరువాత 1699 నుండి 1702 వరకు అకాడెమీ రాయల్ డి పెయింట్చర్ ఎట్ డి స్కల్ప్చర్ డైరెక్టర్‌గా పనిచేశాడు.<ref>{{Cite book|title=Académie Royale: A History in Portraits|last=Williams|first=Hannah|publisher=Routledge|year=2016|isbn=978-1-4094-5742-8|pages=45}}</ref> ఫ్రెంచ్ కళా చరిత్రలో ఈ కళాకారుడి రచనలు, భావనలు కీలక పాత్ర పోషించాయి. పద్నాలుగవ లూయీ ఆస్థానంలోని ఫ్రెంచ్ శైలిలోని క్లాసిసిజం నుండి తేలికైన, మరింత ఉల్లాసభరితమైన రోకోకో కాలపు శైలి వైపు మళ్లించడంలో ఇవి సహాయపడ్డాయి. లే బ్రూన్ నీడ నుండి బయటకు రాకముందు లా ఫోస్ శైలి ఒక రహస్యంగా మిగిలిపోయింది. 1680కి ముందు నాటి అతని కళాఖండాలు చాలా తక్కువగా అందుబాటులో ఉన్నాయి.<ref>Margaret Morgan Grasselli, ''Renaissance to Revolution, French Drawings from the National Gallery of Art, 1500-1800''. National Gallery of Art, Washington</ref> == చిత్రమాలిక == <gallery mode="packed" heights="200" caption="చార్లెస్ డి లా ఫోస్ గీసిన చిత్రాలు"> దస్త్రం:Charles_de_La_Fosse_-_Bacchus_and_Ariadne_-_WGA12305.jpg|''ఫైండింగ్ ఆఫ్ మోసెస్'' (1701; లౌవ్రే) </gallery> == ఇవి కూడా చూడండి == * అకడమిక్ కళ == మూలాలు == {{Reflist}} == ఆధారాలు == * {{EB1911|wstitle=Lafosse, Charles de|volume=16|pages=71–72}} {{commons category}} {{DEFAULTSORT:La Fosse, Charles De}} [[వర్గం:ప్రపంచ చిత్రకారులు]] [[వర్గం:ఫ్రెంచ్ చిత్రకారులు]] 5pgep1w7td23zyshtyymhpg4pcokf6z 4956226 4956225 2026-09-11T09:13:19Z Kalasagary 107518 /* చిత్రమాలిక */ 4956226 wikitext text/x-wiki {{Infobox artist |name=చార్లెస్ డి లా ఫోస్ |image=Charles de la Fosse.jpg |image_size=|Alias=|caption=52 ఏళ్ల వయసులో లా ఫోస్, ఆండ్రీ బౌస్ గీసిన చిత్రం (1688) |birth_name=|birth_date={{birth-date|15 జూన్ 1636}} |birth_place=[[పారిస్]], [[ఫ్రాన్స్]] |death_date=13 డిసెంబర్ 1716 |death_place=[[పారిస్]], [[ఫ్రాన్స్]]|field=[[చిత్రలేఖనం]]|training=|movement=|works=|module={{Infobox officeholder | embed = yes |office = అకాడెమీ డి పెయింట్చర్ ఎట్ డి స్కల్ప్చర్ డైరెక్టర్ |term_start = 1699 |term_end = 1702 |monarch = [[పద్నాలుగవ లూయీ]] |predecessor = నోయెల్ కోయ్పెల్ |successor = ఆంటోయిన్ కోయ్సెవోక్స్ }}}} '''చార్లెస్ డి లా ఫోస్''' (లేదా '''లాఫాస్'''; 15 జూన్ 1636 – 13 డిసెంబర్ 1716) [[పారిస్]] నగరంలో జన్మించిన ఫ్రెంచ్ చిత్రకారుడు.{{sfn|Chisholm|1911|p=71}} == జీవితం == అతను చార్లెస్ లే బ్రూన్ అత్యంత ప్రసిద్ధ, స్వేచ్ఛా భావాలు కలిగిన శిష్యులలో ఒకడు. అతని దర్శకత్వంలో పద్నాలుగవ లూయీ పాలనలో చేపట్టిన గొప్ప అలంకరణ పనులలో ముఖ్యమైన వాటిలో పాలుపంచుకున్నాడు. 1662లో ఫ్రాన్స్ విడిచిపెట్టి, అతను [[రోమ్]] నగరంలో రెండు సంవత్సరాలు, [[వెనిస్]] నగరంలో మూడు సంవత్సరాలు గడిపాడు. పాలో వెరోనీస్ పై అతను చేసిన సుదీర్ఘ అధ్యయనాల ప్రభావం అతని ''ఫైండింగ్ ఆఫ్ మోసెస్'' (లౌవ్రే), 1673లో రాయల్ అకాడమీకి తన డిప్లొమా చిత్రంగా సమర్పించిన ''రేప్ ఆఫ్ ప్రోసెర్పైన్'' (లౌవ్రే) చిత్రాలలో స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. అతను వెంటనే అసిస్టెంట్ ప్రొఫెసర్‌గా నియమితుడయ్యాడు, 1674లో ఆ పదవి పూర్తి బాధ్యతలు అతనిపై పడ్డాయి. ఆ పనుల్లో బిజీగా ఉన్నప్పటికీ బ్లూమ్స్‌బరీలో ఉన్న మోంటాగు హౌస్‌ను అలంకరించడానికి లార్డ్ మోంటాగు 1689లో ఇచ్చిన ఆహ్వానాన్ని అంగీకరించాడు.{{sfn|Chisholm|1911|pp=71–72}} అతను రెండుసార్లు [[లండన్]] సందర్శించాడు. రెండవసారి జాక్వెస్ రూసో, జీన్-బాప్టిస్ట్ మొన్నోయర్‌లతో కలిసి రెండు సంవత్సరాల కంటే ఎక్కువ కాలం అక్కడే ఉన్నాడు. లే బ్రూన్ అప్పటికే మరణించి ఉండటంతో, ఇంగ్లాండ్‌లోని హాంప్టన్ కోర్ట్‌ను అలంకరించాలనే ప్రతిపాదనతో మూడవ విలియం అతన్ని ఇంగ్లాండ్‌లోనే ఉంచడానికి వృథాగా ప్రయత్నించాడు. లెస్ ఇన్‌వాలిడెస్ గోపుర నిర్మాణ బాధ్యతలు చేపట్టేందుకు పారిస్‌కు తిరిగి రావాలని జూల్స్ మన్సార్ట్ లా ఫాస్‌ను ఒత్తిడి చేశాడు. మోంటాగు హౌస్ అలంకరణలు ధ్వంసమయ్యాయి. వెర్సైల్లెస్ ప్యాలెస్ అలంకరణలు పునరుద్ధరించబడ్డాయి (అతని ''ఫైండింగ్ ఆఫ్ మోసెస్'' చిత్రం లౌవ్రేలో ఇప్పటికీ ఉంది). ఇన్‌వాలిడెస్ గోపురం (పికార్ట్, కోచిన్‌లచే చెక్కబడింది) మాత్రమే ఇప్పుడు అతని ప్రతిభను పూర్తిగా చాటిచెప్పే ఏకైక పనిగా మిగిలి ఉంది. తన చివరి సంవత్సరాలలో లా ఫోస్ ప్రభుత్వ భవనాలు, ప్రైవేట్ గృహాలలో అనేక ఇతర ముఖ్యమైన అలంకరణలు చేశాడు. ముఖ్యంగా పియరీ క్రోజాట్ ఇంట్లో పనిచేశాడు, అక్కడే అతను 1716 డిసెంబర్ 13న మరణించాడు.{{sfn|Chisholm|1911|p=72}} లా ఫాస్ తరువాత 1699 నుండి 1702 వరకు అకాడెమీ రాయల్ డి పెయింట్చర్ ఎట్ డి స్కల్ప్చర్ డైరెక్టర్‌గా పనిచేశాడు.<ref>{{Cite book|title=Académie Royale: A History in Portraits|last=Williams|first=Hannah|publisher=Routledge|year=2016|isbn=978-1-4094-5742-8|pages=45}}</ref> ఫ్రెంచ్ కళా చరిత్రలో ఈ కళాకారుడి రచనలు, భావనలు కీలక పాత్ర పోషించాయి. పద్నాలుగవ లూయీ ఆస్థానంలోని ఫ్రెంచ్ శైలిలోని క్లాసిసిజం నుండి తేలికైన, మరింత ఉల్లాసభరితమైన రోకోకో కాలపు శైలి వైపు మళ్లించడంలో ఇవి సహాయపడ్డాయి. లే బ్రూన్ నీడ నుండి బయటకు రాకముందు లా ఫోస్ శైలి ఒక రహస్యంగా మిగిలిపోయింది. 1680కి ముందు నాటి అతని కళాఖండాలు చాలా తక్కువగా అందుబాటులో ఉన్నాయి.<ref>Margaret Morgan Grasselli, ''Renaissance to Revolution, French Drawings from the National Gallery of Art, 1500-1800''. National Gallery of Art, Washington</ref> == చిత్రమాలిక == <gallery mode="packed" heights="300" caption="చార్లెస్ డి లా ఫోస్ గీసిన చిత్రాలు"> దస్త్రం:Charles_de_La_Fosse_-_Bacchus_and_Ariadne_-_WGA12305.jpg|''ఫైండింగ్ ఆఫ్ మోసెస్'' (1701; లౌవ్రే) </gallery> == ఇవి కూడా చూడండి == * అకడమిక్ కళ == మూలాలు == {{Reflist}} == ఆధారాలు == * {{EB1911|wstitle=Lafosse, Charles de|volume=16|pages=71–72}} {{commons category}} {{DEFAULTSORT:La Fosse, Charles De}} [[వర్గం:ప్రపంచ చిత్రకారులు]] [[వర్గం:ఫ్రెంచ్ చిత్రకారులు]] jh663t8j7vfvedr6loe5fy5wud4wizd 4956227 4956226 2026-09-11T09:13:35Z Kalasagary 107518 /* చిత్రమాలిక */ 4956227 wikitext text/x-wiki {{Infobox artist |name=చార్లెస్ డి లా ఫోస్ |image=Charles de la Fosse.jpg |image_size=|Alias=|caption=52 ఏళ్ల వయసులో లా ఫోస్, ఆండ్రీ బౌస్ గీసిన చిత్రం (1688) |birth_name=|birth_date={{birth-date|15 జూన్ 1636}} |birth_place=[[పారిస్]], [[ఫ్రాన్స్]] |death_date=13 డిసెంబర్ 1716 |death_place=[[పారిస్]], [[ఫ్రాన్స్]]|field=[[చిత్రలేఖనం]]|training=|movement=|works=|module={{Infobox officeholder | embed = yes |office = అకాడెమీ డి పెయింట్చర్ ఎట్ డి స్కల్ప్చర్ డైరెక్టర్ |term_start = 1699 |term_end = 1702 |monarch = [[పద్నాలుగవ లూయీ]] |predecessor = నోయెల్ కోయ్పెల్ |successor = ఆంటోయిన్ కోయ్సెవోక్స్ }}}} '''చార్లెస్ డి లా ఫోస్''' (లేదా '''లాఫాస్'''; 15 జూన్ 1636 – 13 డిసెంబర్ 1716) [[పారిస్]] నగరంలో జన్మించిన ఫ్రెంచ్ చిత్రకారుడు.{{sfn|Chisholm|1911|p=71}} == జీవితం == అతను చార్లెస్ లే బ్రూన్ అత్యంత ప్రసిద్ధ, స్వేచ్ఛా భావాలు కలిగిన శిష్యులలో ఒకడు. అతని దర్శకత్వంలో పద్నాలుగవ లూయీ పాలనలో చేపట్టిన గొప్ప అలంకరణ పనులలో ముఖ్యమైన వాటిలో పాలుపంచుకున్నాడు. 1662లో ఫ్రాన్స్ విడిచిపెట్టి, అతను [[రోమ్]] నగరంలో రెండు సంవత్సరాలు, [[వెనిస్]] నగరంలో మూడు సంవత్సరాలు గడిపాడు. పాలో వెరోనీస్ పై అతను చేసిన సుదీర్ఘ అధ్యయనాల ప్రభావం అతని ''ఫైండింగ్ ఆఫ్ మోసెస్'' (లౌవ్రే), 1673లో రాయల్ అకాడమీకి తన డిప్లొమా చిత్రంగా సమర్పించిన ''రేప్ ఆఫ్ ప్రోసెర్పైన్'' (లౌవ్రే) చిత్రాలలో స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. అతను వెంటనే అసిస్టెంట్ ప్రొఫెసర్‌గా నియమితుడయ్యాడు, 1674లో ఆ పదవి పూర్తి బాధ్యతలు అతనిపై పడ్డాయి. ఆ పనుల్లో బిజీగా ఉన్నప్పటికీ బ్లూమ్స్‌బరీలో ఉన్న మోంటాగు హౌస్‌ను అలంకరించడానికి లార్డ్ మోంటాగు 1689లో ఇచ్చిన ఆహ్వానాన్ని అంగీకరించాడు.{{sfn|Chisholm|1911|pp=71–72}} అతను రెండుసార్లు [[లండన్]] సందర్శించాడు. రెండవసారి జాక్వెస్ రూసో, జీన్-బాప్టిస్ట్ మొన్నోయర్‌లతో కలిసి రెండు సంవత్సరాల కంటే ఎక్కువ కాలం అక్కడే ఉన్నాడు. లే బ్రూన్ అప్పటికే మరణించి ఉండటంతో, ఇంగ్లాండ్‌లోని హాంప్టన్ కోర్ట్‌ను అలంకరించాలనే ప్రతిపాదనతో మూడవ విలియం అతన్ని ఇంగ్లాండ్‌లోనే ఉంచడానికి వృథాగా ప్రయత్నించాడు. లెస్ ఇన్‌వాలిడెస్ గోపుర నిర్మాణ బాధ్యతలు చేపట్టేందుకు పారిస్‌కు తిరిగి రావాలని జూల్స్ మన్సార్ట్ లా ఫాస్‌ను ఒత్తిడి చేశాడు. మోంటాగు హౌస్ అలంకరణలు ధ్వంసమయ్యాయి. వెర్సైల్లెస్ ప్యాలెస్ అలంకరణలు పునరుద్ధరించబడ్డాయి (అతని ''ఫైండింగ్ ఆఫ్ మోసెస్'' చిత్రం లౌవ్రేలో ఇప్పటికీ ఉంది). ఇన్‌వాలిడెస్ గోపురం (పికార్ట్, కోచిన్‌లచే చెక్కబడింది) మాత్రమే ఇప్పుడు అతని ప్రతిభను పూర్తిగా చాటిచెప్పే ఏకైక పనిగా మిగిలి ఉంది. తన చివరి సంవత్సరాలలో లా ఫోస్ ప్రభుత్వ భవనాలు, ప్రైవేట్ గృహాలలో అనేక ఇతర ముఖ్యమైన అలంకరణలు చేశాడు. ముఖ్యంగా పియరీ క్రోజాట్ ఇంట్లో పనిచేశాడు, అక్కడే అతను 1716 డిసెంబర్ 13న మరణించాడు.{{sfn|Chisholm|1911|p=72}} లా ఫాస్ తరువాత 1699 నుండి 1702 వరకు అకాడెమీ రాయల్ డి పెయింట్చర్ ఎట్ డి స్కల్ప్చర్ డైరెక్టర్‌గా పనిచేశాడు.<ref>{{Cite book|title=Académie Royale: A History in Portraits|last=Williams|first=Hannah|publisher=Routledge|year=2016|isbn=978-1-4094-5742-8|pages=45}}</ref> ఫ్రెంచ్ కళా చరిత్రలో ఈ కళాకారుడి రచనలు, భావనలు కీలక పాత్ర పోషించాయి. పద్నాలుగవ లూయీ ఆస్థానంలోని ఫ్రెంచ్ శైలిలోని క్లాసిసిజం నుండి తేలికైన, మరింత ఉల్లాసభరితమైన రోకోకో కాలపు శైలి వైపు మళ్లించడంలో ఇవి సహాయపడ్డాయి. లే బ్రూన్ నీడ నుండి బయటకు రాకముందు లా ఫోస్ శైలి ఒక రహస్యంగా మిగిలిపోయింది. 1680కి ముందు నాటి అతని కళాఖండాలు చాలా తక్కువగా అందుబాటులో ఉన్నాయి.<ref>Margaret Morgan Grasselli, ''Renaissance to Revolution, French Drawings from the National Gallery of Art, 1500-1800''. National Gallery of Art, Washington</ref> == చిత్రమాలిక == <gallery mode="packed" heights="400" caption="చార్లెస్ డి లా ఫోస్ గీసిన చిత్రాలు"> దస్త్రం:Charles_de_La_Fosse_-_Bacchus_and_Ariadne_-_WGA12305.jpg|''ఫైండింగ్ ఆఫ్ మోసెస్'' (1701; లౌవ్రే) </gallery> == ఇవి కూడా చూడండి == * అకడమిక్ కళ == మూలాలు == {{Reflist}} == ఆధారాలు == * {{EB1911|wstitle=Lafosse, Charles de|volume=16|pages=71–72}} {{commons category}} {{DEFAULTSORT:La Fosse, Charles De}} [[వర్గం:ప్రపంచ చిత్రకారులు]] [[వర్గం:ఫ్రెంచ్ చిత్రకారులు]] fa3cc6oe64esn3hrzmo9t0wmq9cavje 4956228 4956227 2026-09-11T09:13:54Z Kalasagary 107518 /* చిత్రమాలిక */ 4956228 wikitext text/x-wiki {{Infobox artist |name=చార్లెస్ డి లా ఫోస్ |image=Charles de la Fosse.jpg |image_size=|Alias=|caption=52 ఏళ్ల వయసులో లా ఫోస్, ఆండ్రీ బౌస్ గీసిన చిత్రం (1688) |birth_name=|birth_date={{birth-date|15 జూన్ 1636}} |birth_place=[[పారిస్]], [[ఫ్రాన్స్]] |death_date=13 డిసెంబర్ 1716 |death_place=[[పారిస్]], [[ఫ్రాన్స్]]|field=[[చిత్రలేఖనం]]|training=|movement=|works=|module={{Infobox officeholder | embed = yes |office = అకాడెమీ డి పెయింట్చర్ ఎట్ డి స్కల్ప్చర్ డైరెక్టర్ |term_start = 1699 |term_end = 1702 |monarch = [[పద్నాలుగవ లూయీ]] |predecessor = నోయెల్ కోయ్పెల్ |successor = ఆంటోయిన్ కోయ్సెవోక్స్ }}}} '''చార్లెస్ డి లా ఫోస్''' (లేదా '''లాఫాస్'''; 15 జూన్ 1636 – 13 డిసెంబర్ 1716) [[పారిస్]] నగరంలో జన్మించిన ఫ్రెంచ్ చిత్రకారుడు.{{sfn|Chisholm|1911|p=71}} == జీవితం == అతను చార్లెస్ లే బ్రూన్ అత్యంత ప్రసిద్ధ, స్వేచ్ఛా భావాలు కలిగిన శిష్యులలో ఒకడు. అతని దర్శకత్వంలో పద్నాలుగవ లూయీ పాలనలో చేపట్టిన గొప్ప అలంకరణ పనులలో ముఖ్యమైన వాటిలో పాలుపంచుకున్నాడు. 1662లో ఫ్రాన్స్ విడిచిపెట్టి, అతను [[రోమ్]] నగరంలో రెండు సంవత్సరాలు, [[వెనిస్]] నగరంలో మూడు సంవత్సరాలు గడిపాడు. పాలో వెరోనీస్ పై అతను చేసిన సుదీర్ఘ అధ్యయనాల ప్రభావం అతని ''ఫైండింగ్ ఆఫ్ మోసెస్'' (లౌవ్రే), 1673లో రాయల్ అకాడమీకి తన డిప్లొమా చిత్రంగా సమర్పించిన ''రేప్ ఆఫ్ ప్రోసెర్పైన్'' (లౌవ్రే) చిత్రాలలో స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. అతను వెంటనే అసిస్టెంట్ ప్రొఫెసర్‌గా నియమితుడయ్యాడు, 1674లో ఆ పదవి పూర్తి బాధ్యతలు అతనిపై పడ్డాయి. ఆ పనుల్లో బిజీగా ఉన్నప్పటికీ బ్లూమ్స్‌బరీలో ఉన్న మోంటాగు హౌస్‌ను అలంకరించడానికి లార్డ్ మోంటాగు 1689లో ఇచ్చిన ఆహ్వానాన్ని అంగీకరించాడు.{{sfn|Chisholm|1911|pp=71–72}} అతను రెండుసార్లు [[లండన్]] సందర్శించాడు. రెండవసారి జాక్వెస్ రూసో, జీన్-బాప్టిస్ట్ మొన్నోయర్‌లతో కలిసి రెండు సంవత్సరాల కంటే ఎక్కువ కాలం అక్కడే ఉన్నాడు. లే బ్రూన్ అప్పటికే మరణించి ఉండటంతో, ఇంగ్లాండ్‌లోని హాంప్టన్ కోర్ట్‌ను అలంకరించాలనే ప్రతిపాదనతో మూడవ విలియం అతన్ని ఇంగ్లాండ్‌లోనే ఉంచడానికి వృథాగా ప్రయత్నించాడు. లెస్ ఇన్‌వాలిడెస్ గోపుర నిర్మాణ బాధ్యతలు చేపట్టేందుకు పారిస్‌కు తిరిగి రావాలని జూల్స్ మన్సార్ట్ లా ఫాస్‌ను ఒత్తిడి చేశాడు. మోంటాగు హౌస్ అలంకరణలు ధ్వంసమయ్యాయి. వెర్సైల్లెస్ ప్యాలెస్ అలంకరణలు పునరుద్ధరించబడ్డాయి (అతని ''ఫైండింగ్ ఆఫ్ మోసెస్'' చిత్రం లౌవ్రేలో ఇప్పటికీ ఉంది). ఇన్‌వాలిడెస్ గోపురం (పికార్ట్, కోచిన్‌లచే చెక్కబడింది) మాత్రమే ఇప్పుడు అతని ప్రతిభను పూర్తిగా చాటిచెప్పే ఏకైక పనిగా మిగిలి ఉంది. తన చివరి సంవత్సరాలలో లా ఫోస్ ప్రభుత్వ భవనాలు, ప్రైవేట్ గృహాలలో అనేక ఇతర ముఖ్యమైన అలంకరణలు చేశాడు. ముఖ్యంగా పియరీ క్రోజాట్ ఇంట్లో పనిచేశాడు, అక్కడే అతను 1716 డిసెంబర్ 13న మరణించాడు.{{sfn|Chisholm|1911|p=72}} లా ఫాస్ తరువాత 1699 నుండి 1702 వరకు అకాడెమీ రాయల్ డి పెయింట్చర్ ఎట్ డి స్కల్ప్చర్ డైరెక్టర్‌గా పనిచేశాడు.<ref>{{Cite book|title=Académie Royale: A History in Portraits|last=Williams|first=Hannah|publisher=Routledge|year=2016|isbn=978-1-4094-5742-8|pages=45}}</ref> ఫ్రెంచ్ కళా చరిత్రలో ఈ కళాకారుడి రచనలు, భావనలు కీలక పాత్ర పోషించాయి. పద్నాలుగవ లూయీ ఆస్థానంలోని ఫ్రెంచ్ శైలిలోని క్లాసిసిజం నుండి తేలికైన, మరింత ఉల్లాసభరితమైన రోకోకో కాలపు శైలి వైపు మళ్లించడంలో ఇవి సహాయపడ్డాయి. లే బ్రూన్ నీడ నుండి బయటకు రాకముందు లా ఫోస్ శైలి ఒక రహస్యంగా మిగిలిపోయింది. 1680కి ముందు నాటి అతని కళాఖండాలు చాలా తక్కువగా అందుబాటులో ఉన్నాయి.<ref>Margaret Morgan Grasselli, ''Renaissance to Revolution, French Drawings from the National Gallery of Art, 1500-1800''. National Gallery of Art, Washington</ref> == చిత్రమాలిక == <gallery mode="packed" heights="600" caption="చార్లెస్ డి లా ఫోస్ గీసిన చిత్రాలు"> దస్త్రం:Charles_de_La_Fosse_-_Bacchus_and_Ariadne_-_WGA12305.jpg|''ఫైండింగ్ ఆఫ్ మోసెస్'' (1701; లౌవ్రే) </gallery> == ఇవి కూడా చూడండి == * అకడమిక్ కళ == మూలాలు == {{Reflist}} == ఆధారాలు == * {{EB1911|wstitle=Lafosse, Charles de|volume=16|pages=71–72}} {{commons category}} {{DEFAULTSORT:La Fosse, Charles De}} [[వర్గం:ప్రపంచ చిత్రకారులు]] [[వర్గం:ఫ్రెంచ్ చిత్రకారులు]] 81buvhuxwvgyfs3tt2vqx5e035h0674 4956232 4956228 2026-09-11T09:16:33Z Kalasagary 107518 /* చిత్రమాలిక */ 4956232 wikitext text/x-wiki {{Infobox artist |name=చార్లెస్ డి లా ఫోస్ |image=Charles de la Fosse.jpg |image_size=|Alias=|caption=52 ఏళ్ల వయసులో లా ఫోస్, ఆండ్రీ బౌస్ గీసిన చిత్రం (1688) |birth_name=|birth_date={{birth-date|15 జూన్ 1636}} |birth_place=[[పారిస్]], [[ఫ్రాన్స్]] |death_date=13 డిసెంబర్ 1716 |death_place=[[పారిస్]], [[ఫ్రాన్స్]]|field=[[చిత్రలేఖనం]]|training=|movement=|works=|module={{Infobox officeholder | embed = yes |office = అకాడెమీ డి పెయింట్చర్ ఎట్ డి స్కల్ప్చర్ డైరెక్టర్ |term_start = 1699 |term_end = 1702 |monarch = [[పద్నాలుగవ లూయీ]] |predecessor = నోయెల్ కోయ్పెల్ |successor = ఆంటోయిన్ కోయ్సెవోక్స్ }}}} '''చార్లెస్ డి లా ఫోస్''' (లేదా '''లాఫాస్'''; 15 జూన్ 1636 – 13 డిసెంబర్ 1716) [[పారిస్]] నగరంలో జన్మించిన ఫ్రెంచ్ చిత్రకారుడు.{{sfn|Chisholm|1911|p=71}} == జీవితం == అతను చార్లెస్ లే బ్రూన్ అత్యంత ప్రసిద్ధ, స్వేచ్ఛా భావాలు కలిగిన శిష్యులలో ఒకడు. అతని దర్శకత్వంలో పద్నాలుగవ లూయీ పాలనలో చేపట్టిన గొప్ప అలంకరణ పనులలో ముఖ్యమైన వాటిలో పాలుపంచుకున్నాడు. 1662లో ఫ్రాన్స్ విడిచిపెట్టి, అతను [[రోమ్]] నగరంలో రెండు సంవత్సరాలు, [[వెనిస్]] నగరంలో మూడు సంవత్సరాలు గడిపాడు. పాలో వెరోనీస్ పై అతను చేసిన సుదీర్ఘ అధ్యయనాల ప్రభావం అతని ''ఫైండింగ్ ఆఫ్ మోసెస్'' (లౌవ్రే), 1673లో రాయల్ అకాడమీకి తన డిప్లొమా చిత్రంగా సమర్పించిన ''రేప్ ఆఫ్ ప్రోసెర్పైన్'' (లౌవ్రే) చిత్రాలలో స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. అతను వెంటనే అసిస్టెంట్ ప్రొఫెసర్‌గా నియమితుడయ్యాడు, 1674లో ఆ పదవి పూర్తి బాధ్యతలు అతనిపై పడ్డాయి. ఆ పనుల్లో బిజీగా ఉన్నప్పటికీ బ్లూమ్స్‌బరీలో ఉన్న మోంటాగు హౌస్‌ను అలంకరించడానికి లార్డ్ మోంటాగు 1689లో ఇచ్చిన ఆహ్వానాన్ని అంగీకరించాడు.{{sfn|Chisholm|1911|pp=71–72}} అతను రెండుసార్లు [[లండన్]] సందర్శించాడు. రెండవసారి జాక్వెస్ రూసో, జీన్-బాప్టిస్ట్ మొన్నోయర్‌లతో కలిసి రెండు సంవత్సరాల కంటే ఎక్కువ కాలం అక్కడే ఉన్నాడు. లే బ్రూన్ అప్పటికే మరణించి ఉండటంతో, ఇంగ్లాండ్‌లోని హాంప్టన్ కోర్ట్‌ను అలంకరించాలనే ప్రతిపాదనతో మూడవ విలియం అతన్ని ఇంగ్లాండ్‌లోనే ఉంచడానికి వృథాగా ప్రయత్నించాడు. లెస్ ఇన్‌వాలిడెస్ గోపుర నిర్మాణ బాధ్యతలు చేపట్టేందుకు పారిస్‌కు తిరిగి రావాలని జూల్స్ మన్సార్ట్ లా ఫాస్‌ను ఒత్తిడి చేశాడు. మోంటాగు హౌస్ అలంకరణలు ధ్వంసమయ్యాయి. వెర్సైల్లెస్ ప్యాలెస్ అలంకరణలు పునరుద్ధరించబడ్డాయి (అతని ''ఫైండింగ్ ఆఫ్ మోసెస్'' చిత్రం లౌవ్రేలో ఇప్పటికీ ఉంది). ఇన్‌వాలిడెస్ గోపురం (పికార్ట్, కోచిన్‌లచే చెక్కబడింది) మాత్రమే ఇప్పుడు అతని ప్రతిభను పూర్తిగా చాటిచెప్పే ఏకైక పనిగా మిగిలి ఉంది. తన చివరి సంవత్సరాలలో లా ఫోస్ ప్రభుత్వ భవనాలు, ప్రైవేట్ గృహాలలో అనేక ఇతర ముఖ్యమైన అలంకరణలు చేశాడు. ముఖ్యంగా పియరీ క్రోజాట్ ఇంట్లో పనిచేశాడు, అక్కడే అతను 1716 డిసెంబర్ 13న మరణించాడు.{{sfn|Chisholm|1911|p=72}} లా ఫాస్ తరువాత 1699 నుండి 1702 వరకు అకాడెమీ రాయల్ డి పెయింట్చర్ ఎట్ డి స్కల్ప్చర్ డైరెక్టర్‌గా పనిచేశాడు.<ref>{{Cite book|title=Académie Royale: A History in Portraits|last=Williams|first=Hannah|publisher=Routledge|year=2016|isbn=978-1-4094-5742-8|pages=45}}</ref> ఫ్రెంచ్ కళా చరిత్రలో ఈ కళాకారుడి రచనలు, భావనలు కీలక పాత్ర పోషించాయి. పద్నాలుగవ లూయీ ఆస్థానంలోని ఫ్రెంచ్ శైలిలోని క్లాసిసిజం నుండి తేలికైన, మరింత ఉల్లాసభరితమైన రోకోకో కాలపు శైలి వైపు మళ్లించడంలో ఇవి సహాయపడ్డాయి. లే బ్రూన్ నీడ నుండి బయటకు రాకముందు లా ఫోస్ శైలి ఒక రహస్యంగా మిగిలిపోయింది. 1680కి ముందు నాటి అతని కళాఖండాలు చాలా తక్కువగా అందుబాటులో ఉన్నాయి.<ref>Margaret Morgan Grasselli, ''Renaissance to Revolution, French Drawings from the National Gallery of Art, 1500-1800''. National Gallery of Art, Washington</ref> == చిత్రమాలిక == <gallery mode="packed" heights="600" caption="చార్లెస్ డి లా ఫోస్ గీసిన చిత్రాలు"> దస్త్రం:Charles_de_La_Fosse_-_Bacchus_and_Ariadne_-_WGA12305.jpg|''ఫైండింగ్ ఆఫ్ మోసెస్'' (1701; లౌవ్రే) File:Clytie-DelaFosse-Trianon.jpg|''క్లైటియా పొద్దుతిరుగుడు పువ్వుగా మారుట'' (1688; గ్రాండ్ ట్రియానాన్, వెర్సైల్లెస్ ప్యాలెస్) File:Moïse sauvé des eaux - Charle de La Fosse - Musée du Louvre Peintures INV 4527.jpg|''ఫైండింగ్ ఆఫ్ మోసెస్'' (1701; లౌవ్రే) </gallery> == ఇవి కూడా చూడండి == * అకడమిక్ కళ == మూలాలు == {{Reflist}} == ఆధారాలు == * {{EB1911|wstitle=Lafosse, Charles de|volume=16|pages=71–72}} {{commons category}} {{DEFAULTSORT:La Fosse, Charles De}} [[వర్గం:ప్రపంచ చిత్రకారులు]] [[వర్గం:ఫ్రెంచ్ చిత్రకారులు]] i0jy3xnkofvitsbyan9kbhzs7f2ti6v 4956233 4956232 2026-09-11T09:16:56Z Kalasagary 107518 /* చిత్రమాలిక */ 4956233 wikitext text/x-wiki {{Infobox artist |name=చార్లెస్ డి లా ఫోస్ |image=Charles de la Fosse.jpg |image_size=|Alias=|caption=52 ఏళ్ల వయసులో లా ఫోస్, ఆండ్రీ బౌస్ గీసిన చిత్రం (1688) |birth_name=|birth_date={{birth-date|15 జూన్ 1636}} |birth_place=[[పారిస్]], [[ఫ్రాన్స్]] |death_date=13 డిసెంబర్ 1716 |death_place=[[పారిస్]], [[ఫ్రాన్స్]]|field=[[చిత్రలేఖనం]]|training=|movement=|works=|module={{Infobox officeholder | embed = yes |office = అకాడెమీ డి పెయింట్చర్ ఎట్ డి స్కల్ప్చర్ డైరెక్టర్ |term_start = 1699 |term_end = 1702 |monarch = [[పద్నాలుగవ లూయీ]] |predecessor = నోయెల్ కోయ్పెల్ |successor = ఆంటోయిన్ కోయ్సెవోక్స్ }}}} '''చార్లెస్ డి లా ఫోస్''' (లేదా '''లాఫాస్'''; 15 జూన్ 1636 – 13 డిసెంబర్ 1716) [[పారిస్]] నగరంలో జన్మించిన ఫ్రెంచ్ చిత్రకారుడు.{{sfn|Chisholm|1911|p=71}} == జీవితం == అతను చార్లెస్ లే బ్రూన్ అత్యంత ప్రసిద్ధ, స్వేచ్ఛా భావాలు కలిగిన శిష్యులలో ఒకడు. అతని దర్శకత్వంలో పద్నాలుగవ లూయీ పాలనలో చేపట్టిన గొప్ప అలంకరణ పనులలో ముఖ్యమైన వాటిలో పాలుపంచుకున్నాడు. 1662లో ఫ్రాన్స్ విడిచిపెట్టి, అతను [[రోమ్]] నగరంలో రెండు సంవత్సరాలు, [[వెనిస్]] నగరంలో మూడు సంవత్సరాలు గడిపాడు. పాలో వెరోనీస్ పై అతను చేసిన సుదీర్ఘ అధ్యయనాల ప్రభావం అతని ''ఫైండింగ్ ఆఫ్ మోసెస్'' (లౌవ్రే), 1673లో రాయల్ అకాడమీకి తన డిప్లొమా చిత్రంగా సమర్పించిన ''రేప్ ఆఫ్ ప్రోసెర్పైన్'' (లౌవ్రే) చిత్రాలలో స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. అతను వెంటనే అసిస్టెంట్ ప్రొఫెసర్‌గా నియమితుడయ్యాడు, 1674లో ఆ పదవి పూర్తి బాధ్యతలు అతనిపై పడ్డాయి. ఆ పనుల్లో బిజీగా ఉన్నప్పటికీ బ్లూమ్స్‌బరీలో ఉన్న మోంటాగు హౌస్‌ను అలంకరించడానికి లార్డ్ మోంటాగు 1689లో ఇచ్చిన ఆహ్వానాన్ని అంగీకరించాడు.{{sfn|Chisholm|1911|pp=71–72}} అతను రెండుసార్లు [[లండన్]] సందర్శించాడు. రెండవసారి జాక్వెస్ రూసో, జీన్-బాప్టిస్ట్ మొన్నోయర్‌లతో కలిసి రెండు సంవత్సరాల కంటే ఎక్కువ కాలం అక్కడే ఉన్నాడు. లే బ్రూన్ అప్పటికే మరణించి ఉండటంతో, ఇంగ్లాండ్‌లోని హాంప్టన్ కోర్ట్‌ను అలంకరించాలనే ప్రతిపాదనతో మూడవ విలియం అతన్ని ఇంగ్లాండ్‌లోనే ఉంచడానికి వృథాగా ప్రయత్నించాడు. లెస్ ఇన్‌వాలిడెస్ గోపుర నిర్మాణ బాధ్యతలు చేపట్టేందుకు పారిస్‌కు తిరిగి రావాలని జూల్స్ మన్సార్ట్ లా ఫాస్‌ను ఒత్తిడి చేశాడు. మోంటాగు హౌస్ అలంకరణలు ధ్వంసమయ్యాయి. వెర్సైల్లెస్ ప్యాలెస్ అలంకరణలు పునరుద్ధరించబడ్డాయి (అతని ''ఫైండింగ్ ఆఫ్ మోసెస్'' చిత్రం లౌవ్రేలో ఇప్పటికీ ఉంది). ఇన్‌వాలిడెస్ గోపురం (పికార్ట్, కోచిన్‌లచే చెక్కబడింది) మాత్రమే ఇప్పుడు అతని ప్రతిభను పూర్తిగా చాటిచెప్పే ఏకైక పనిగా మిగిలి ఉంది. తన చివరి సంవత్సరాలలో లా ఫోస్ ప్రభుత్వ భవనాలు, ప్రైవేట్ గృహాలలో అనేక ఇతర ముఖ్యమైన అలంకరణలు చేశాడు. ముఖ్యంగా పియరీ క్రోజాట్ ఇంట్లో పనిచేశాడు, అక్కడే అతను 1716 డిసెంబర్ 13న మరణించాడు.{{sfn|Chisholm|1911|p=72}} లా ఫాస్ తరువాత 1699 నుండి 1702 వరకు అకాడెమీ రాయల్ డి పెయింట్చర్ ఎట్ డి స్కల్ప్చర్ డైరెక్టర్‌గా పనిచేశాడు.<ref>{{Cite book|title=Académie Royale: A History in Portraits|last=Williams|first=Hannah|publisher=Routledge|year=2016|isbn=978-1-4094-5742-8|pages=45}}</ref> ఫ్రెంచ్ కళా చరిత్రలో ఈ కళాకారుడి రచనలు, భావనలు కీలక పాత్ర పోషించాయి. పద్నాలుగవ లూయీ ఆస్థానంలోని ఫ్రెంచ్ శైలిలోని క్లాసిసిజం నుండి తేలికైన, మరింత ఉల్లాసభరితమైన రోకోకో కాలపు శైలి వైపు మళ్లించడంలో ఇవి సహాయపడ్డాయి. లే బ్రూన్ నీడ నుండి బయటకు రాకముందు లా ఫోస్ శైలి ఒక రహస్యంగా మిగిలిపోయింది. 1680కి ముందు నాటి అతని కళాఖండాలు చాలా తక్కువగా అందుబాటులో ఉన్నాయి.<ref>Margaret Morgan Grasselli, ''Renaissance to Revolution, French Drawings from the National Gallery of Art, 1500-1800''. National Gallery of Art, Washington</ref> == చిత్రమాలిక == <gallery mode="packed" heights="300" caption="చార్లెస్ డి లా ఫోస్ గీసిన చిత్రాలు"> దస్త్రం:Charles_de_La_Fosse_-_Bacchus_and_Ariadne_-_WGA12305.jpg|''ఫైండింగ్ ఆఫ్ మోసెస్'' (1701; లౌవ్రే) File:Clytie-DelaFosse-Trianon.jpg|''క్లైటియా పొద్దుతిరుగుడు పువ్వుగా మారుట'' (1688; గ్రాండ్ ట్రియానాన్, వెర్సైల్లెస్ ప్యాలెస్) File:Moïse sauvé des eaux - Charle de La Fosse - Musée du Louvre Peintures INV 4527.jpg|''ఫైండింగ్ ఆఫ్ మోసెస్'' (1701; లౌవ్రే) </gallery> == ఇవి కూడా చూడండి == * అకడమిక్ కళ == మూలాలు == {{Reflist}} == ఆధారాలు == * {{EB1911|wstitle=Lafosse, Charles de|volume=16|pages=71–72}} {{commons category}} {{DEFAULTSORT:La Fosse, Charles De}} [[వర్గం:ప్రపంచ చిత్రకారులు]] [[వర్గం:ఫ్రెంచ్ చిత్రకారులు]] 4syj98xhrsbr9b1i8a10po124o3ccc9 4956235 4956233 2026-09-11T09:20:01Z Kalasagary 107518 4956235 wikitext text/x-wiki {{Infobox artist |name=చార్లెస్ డి లా ఫోస్ |image=Charles de la Fosse.jpg |image_size=|Alias=|caption=52 ఏళ్ల వయసులో లా ఫోస్, ఆండ్రీ బౌస్ గీసిన చిత్రం (1688) |birth_name=|birth_date={{birth-date|15 జూన్ 1636}} |birth_place=[[పారిస్]], [[ఫ్రాన్స్]] |death_date=13 డిసెంబర్ 1716 |death_place=[[పారిస్]], [[ఫ్రాన్స్]]|field=[[చిత్రలేఖనం]]|training=|movement=|works=|module={{Infobox officeholder | embed = yes |office = అకాడెమీ డి పెయింట్చర్ ఎట్ డి స్కల్ప్చర్ డైరెక్టర్ |term_start = 1699 |term_end = 1702 |monarch = [[పద్నాలుగవ లూయీ]] |predecessor = నోయెల్ కోయ్పెల్ |successor = ఆంటోయిన్ కోయ్సెవోక్స్ }}}} '''చార్లెస్ డి లా ఫోస్''' (లేదా '''లాఫాస్'''; 15 జూన్ 1636 – 13 డిసెంబర్ 1716) [[పారిస్]] నగరంలో జన్మించిన ఫ్రెంచ్ చిత్రకారుడు.{{sfn|Chisholm|1911|p=71}} == జీవితం == అతను చార్లెస్ లే బ్రూన్ అత్యంత ప్రసిద్ధ, స్వేచ్ఛా భావాలు కలిగిన శిష్యులలో ఒకడు. అతని దర్శకత్వంలో పద్నాలుగవ లూయీ పాలనలో చేపట్టిన గొప్ప అలంకరణ పనులలో ముఖ్యమైన వాటిలో పాలుపంచుకున్నాడు. 1662లో ఫ్రాన్స్ విడిచిపెట్టి, అతను [[రోమ్]] నగరంలో రెండు సంవత్సరాలు, [[వెనిస్]] నగరంలో మూడు సంవత్సరాలు గడిపాడు. పాలో వెరోనీస్ పై అతను చేసిన సుదీర్ఘ అధ్యయనాల ప్రభావం అతని ''ఫైండింగ్ ఆఫ్ మోసెస్'' (లౌవ్రే), 1673లో రాయల్ అకాడమీకి తన డిప్లొమా చిత్రంగా సమర్పించిన ''రేప్ ఆఫ్ ప్రోసెర్పైన్'' (లౌవ్రే) చిత్రాలలో స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. అతను వెంటనే అసిస్టెంట్ ప్రొఫెసర్‌గా నియమితుడయ్యాడు, 1674లో ఆ పదవి పూర్తి బాధ్యతలు అతనిపై పడ్డాయి. ఆ పనుల్లో బిజీగా ఉన్నప్పటికీ బ్లూమ్స్‌బరీలో ఉన్న మోంటాగు హౌస్‌ను అలంకరించడానికి లార్డ్ మోంటాగు 1689లో ఇచ్చిన ఆహ్వానాన్ని అంగీకరించాడు.{{sfn|Chisholm|1911|pp=71–72}} అతను రెండుసార్లు [[లండన్]] సందర్శించాడు. రెండవసారి జాక్వెస్ రూసో, జీన్-బాప్టిస్ట్ మొన్నోయర్‌లతో కలిసి రెండు సంవత్సరాల కంటే ఎక్కువ కాలం అక్కడే ఉన్నాడు. లే బ్రూన్ అప్పటికే మరణించి ఉండటంతో, ఇంగ్లాండ్‌లోని హాంప్టన్ కోర్ట్‌ను అలంకరించాలనే ప్రతిపాదనతో మూడవ విలియం అతన్ని ఇంగ్లాండ్‌లోనే ఉంచడానికి వృథాగా ప్రయత్నించాడు. లెస్ ఇన్‌వాలిడెస్ గోపుర నిర్మాణ బాధ్యతలు చేపట్టేందుకు పారిస్‌కు తిరిగి రావాలని జూల్స్ మన్సార్ట్ లా ఫాస్‌ను ఒత్తిడి చేశాడు. మోంటాగు హౌస్ అలంకరణలు ధ్వంసమయ్యాయి. వెర్సైల్లెస్ ప్యాలెస్ అలంకరణలు పునరుద్ధరించబడ్డాయి (అతని ''ఫైండింగ్ ఆఫ్ మోసెస్'' చిత్రం లౌవ్రేలో ఇప్పటికీ ఉంది). ఇన్‌వాలిడెస్ గోపురం (పికార్ట్, కోచిన్‌లచే చెక్కబడింది) మాత్రమే ఇప్పుడు అతని ప్రతిభను పూర్తిగా చాటిచెప్పే ఏకైక పనిగా మిగిలి ఉంది. తన చివరి సంవత్సరాలలో లా ఫోస్ ప్రభుత్వ భవనాలు, ప్రైవేట్ గృహాలలో అనేక ఇతర ముఖ్యమైన అలంకరణలు చేశాడు. ముఖ్యంగా పియరీ క్రోజాట్ ఇంట్లో పనిచేశాడు, అక్కడే అతను 1716 డిసెంబర్ 13న మరణించాడు.{{sfn|Chisholm|1911|p=72}} లా ఫాస్ తరువాత 1699 నుండి 1702 వరకు అకాడెమీ రాయల్ డి పెయింట్చర్ ఎట్ డి స్కల్ప్చర్ డైరెక్టర్‌గా పనిచేశాడు.<ref>{{Cite book|title=Académie Royale: A History in Portraits|last=Williams|first=Hannah|publisher=Routledge|year=2016|isbn=978-1-4094-5742-8|pages=45}}</ref> ఫ్రెంచ్ కళా చరిత్రలో ఈ కళాకారుడి రచనలు, భావనలు కీలక పాత్ర పోషించాయి. పద్నాలుగవ లూయీ ఆస్థానంలోని ఫ్రెంచ్ శైలిలోని క్లాసిసిజం నుండి తేలికైన, మరింత ఉల్లాసభరితమైన రోకోకో కాలపు శైలి వైపు మళ్లించడంలో ఇవి సహాయపడ్డాయి. లే బ్రూన్ నీడ నుండి బయటకు రాకముందు లా ఫోస్ శైలి ఒక రహస్యంగా మిగిలిపోయింది. 1680కి ముందు నాటి అతని కళాఖండాలు చాలా తక్కువగా అందుబాటులో ఉన్నాయి.<ref>Margaret Morgan Grasselli, ''Renaissance to Revolution, French Drawings from the National Gallery of Art, 1500-1800''. National Gallery of Art, Washington</ref> == చిత్రమాలిక == <gallery mode="packed" heights="300" caption="చార్లెస్ డి లా ఫోస్ గీసిన చిత్రాలు"> దస్త్రం:Charles_de_La_Fosse_-_Bacchus_and_Ariadne_-_WGA12305.jpg|''ఫైండింగ్ ఆఫ్ మోసెస్'' (1701; లౌవ్రే) File:Clytie-DelaFosse-Trianon.jpg|''క్లైటియా పొద్దుతిరుగుడు పువ్వుగా మారుట'' (1688; గ్రాండ్ ట్రియానాన్, వెర్సైల్లెస్ ప్యాలెస్) File:Moïse sauvé des eaux - Charle de La Fosse - Musée du Louvre Peintures INV 4527.jpg|''ఫైండింగ్ ఆఫ్ మోసెస్'' (1701; లౌవ్రే) </gallery> == ఇవి కూడా చూడండి == * అకడమిక్ కళ == మూలాలు == {{Reflist}} == ఆధారాలు == * {{EB1911|wstitle=Lafosse, Charles de|volume=16|pages=71–72}} {{commons category}} {{DEFAULTSORT:La Fosse, Charles De}} [[వర్గం:ప్రపంచ చిత్రకారులు]] [[వర్గం:ఫ్రెంచ్ చిత్రకారులు]] [[వర్గం:1636 జననాలు]] [[వర్గం:1716 మరణాలు]] 5preli5z824igbxcnv0v4bvpegrdlw3 4956238 4956235 2026-09-11T09:26:27Z Kalasagary 107518 4956238 wikitext text/x-wiki {{Infobox artist |name=చార్లెస్ డి లా ఫోస్ |image=Charles de la Fosse.jpg |image_size=|Alias=|caption=52 ఏళ్ల వయసులో లా ఫోస్, ఆండ్రీ బౌస్ గీసిన చిత్రం (1688) |birth_name=|birth_date={{birth-date|15 జూన్ 1636}} |birth_place=[[పారిస్]], [[ఫ్రాన్స్]] |death_date=13 డిసెంబర్ 1716 |death_place=[[పారిస్]], [[ఫ్రాన్స్]]|field=[[చిత్రలేఖనం]]|training=|movement=|works=|module={{Infobox officeholder | embed = yes |office = అకాడెమీ డి పెయింట్చర్ ఎట్ డి స్కల్ప్చర్ డైరెక్టర్ |term_start = 1699 |term_end = 1702 |monarch = [[పద్నాలుగవ లూయీ]] |predecessor = నోయెల్ కోయ్పెల్ |successor = ఆంటోయిన్ కోయ్సెవోక్స్ }}}} '''చార్లెస్ డి లా ఫోస్''' (లేదా '''లాఫాస్'''; 15 జూన్ 1636 – 13 డిసెంబర్ 1716) [[పారిస్]] నగరంలో జన్మించిన ఫ్రెంచ్ చిత్రకారుడు.{{sfn|Chisholm|1911|p=71}} == జీవితం == అతను చార్లెస్ లే బ్రూన్ అత్యంత ప్రసిద్ధ, స్వేచ్ఛా భావాలు కలిగిన శిష్యులలో ఒకడు. అతని దర్శకత్వంలో పద్నాలుగవ లూయీ పాలనలో చేపట్టిన గొప్ప అలంకరణ పనులలో ముఖ్యమైన వాటిలో పాలుపంచుకున్నాడు. 1662లో ఫ్రాన్స్ విడిచిపెట్టి, అతను [[రోమ్]] నగరంలో రెండు సంవత్సరాలు, [[వెనిస్]] నగరంలో మూడు సంవత్సరాలు గడిపాడు. పాలో వెరోనీస్ పై అతను చేసిన సుదీర్ఘ అధ్యయనాల ప్రభావం అతని ''ఫైండింగ్ ఆఫ్ మోసెస్'' (లౌవ్రే), 1673లో రాయల్ అకాడమీకి తన డిప్లొమా చిత్రంగా సమర్పించిన ''రేప్ ఆఫ్ ప్రోసెర్పైన్'' (లౌవ్రే) చిత్రాలలో స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. అతను వెంటనే అసిస్టెంట్ ప్రొఫెసర్‌గా నియమితుడయ్యాడు, 1674లో ఆ పదవి పూర్తి బాధ్యతలు అతనిపై పడ్డాయి. ఆ పనుల్లో బిజీగా ఉన్నప్పటికీ బ్లూమ్స్‌బరీలో ఉన్న మోంటాగు హౌస్‌ను అలంకరించడానికి లార్డ్ మోంటాగు 1689లో ఇచ్చిన ఆహ్వానాన్ని అంగీకరించాడు.{{sfn|Chisholm|1911|pp=71–72}} అతను రెండుసార్లు [[లండన్]] సందర్శించాడు. రెండవసారి జాక్వెస్ రూసో, జీన్-బాప్టిస్ట్ మొన్నోయర్‌లతో కలిసి రెండు సంవత్సరాల కంటే ఎక్కువ కాలం అక్కడే ఉన్నాడు. లే బ్రూన్ అప్పటికే మరణించి ఉండటంతో, ఇంగ్లాండ్‌లోని హాంప్టన్ కోర్ట్‌ను అలంకరించాలనే ప్రతిపాదనతో మూడవ విలియం అతన్ని ఇంగ్లాండ్‌లోనే ఉంచడానికి వృథాగా ప్రయత్నించాడు. లెస్ ఇన్‌వాలిడెస్ గోపుర నిర్మాణ బాధ్యతలు చేపట్టేందుకు పారిస్‌కు తిరిగి రావాలని జూల్స్ మన్సార్ట్ లా ఫాస్‌ను ఒత్తిడి చేశాడు. మోంటాగు హౌస్ అలంకరణలు ధ్వంసమయ్యాయి. వెర్సైల్లెస్ ప్యాలెస్ అలంకరణలు పునరుద్ధరించబడ్డాయి (అతని ''ఫైండింగ్ ఆఫ్ మోసెస్'' చిత్రం లౌవ్రేలో ఇప్పటికీ ఉంది). ఇన్‌వాలిడెస్ గోపురం (పికార్ట్, కోచిన్‌లచే చెక్కబడింది) మాత్రమే ఇప్పుడు అతని ప్రతిభను పూర్తిగా చాటిచెప్పే ఏకైక పనిగా మిగిలి ఉంది. తన చివరి సంవత్సరాలలో లా ఫోస్ ప్రభుత్వ భవనాలు, ప్రైవేట్ గృహాలలో అనేక ఇతర ముఖ్యమైన అలంకరణలు చేశాడు. ముఖ్యంగా పియరీ క్రోజాట్ ఇంట్లో పనిచేశాడు, అక్కడే అతను 1716 డిసెంబర్ 13న మరణించాడు.{{sfn|Chisholm|1911|p=72}} లా ఫాస్ తరువాత 1699 నుండి 1702 వరకు అకాడెమీ రాయల్ డి పెయింట్చర్ ఎట్ డి స్కల్ప్చర్ డైరెక్టర్‌గా పనిచేశాడు.<ref>{{Cite book|title=Académie Royale: A History in Portraits|last=Williams|first=Hannah|publisher=Routledge|year=2016|isbn=978-1-4094-5742-8|pages=45}}</ref> ఫ్రెంచ్ కళా చరిత్రలో ఈ కళాకారుడి రచనలు, భావనలు కీలక పాత్ర పోషించాయి. పద్నాలుగవ లూయీ ఆస్థానంలోని ఫ్రెంచ్ శైలిలోని క్లాసిసిజం నుండి తేలికైన, మరింత ఉల్లాసభరితమైన రోకోకో కాలపు శైలి వైపు మళ్లించడంలో ఇవి సహాయపడ్డాయి. లే బ్రూన్ నీడ నుండి బయటకు రాకముందు లా ఫోస్ శైలి ఒక రహస్యంగా మిగిలిపోయింది. 1680కి ముందు నాటి అతని కళాఖండాలు చాలా తక్కువగా అందుబాటులో ఉన్నాయి.<ref>Margaret Morgan Grasselli, ''Renaissance to Revolution, French Drawings from the National Gallery of Art, 1500-1800''. National Gallery of Art, Washington</ref> == చిత్రమాలిక == <gallery mode="packed" heights="300" caption="చార్లెస్ డి లా ఫోస్ గీసిన చిత్రాలు"> దస్త్రం:Charles_de_La_Fosse_-_Bacchus_and_Ariadne_-_WGA12305.jpg|''ఫైండింగ్ ఆఫ్ మోసెస్'' (1701; లౌవ్రే) File:Clytie-DelaFosse-Trianon.jpg|''క్లైటియా పొద్దుతిరుగుడు పువ్వుగా మారుట'' (1688; గ్రాండ్ ట్రియానాన్, వెర్సైల్లెస్ ప్యాలెస్) File:Moïse sauvé des eaux - Charle de La Fosse - Musée du Louvre Peintures INV 4527.jpg|''ఫైండింగ్ ఆఫ్ మోసెస్'' (1701; లౌవ్రే) </gallery> == ఇవి కూడా చూడండి == * అకడమిక్ కళ == మూలాలు == {{Reflist}} == ఆధారాలు == * {{EB1911|wstitle=Lafosse, Charles de|volume=16|pages=71–72}} {{commons category}} {{DEFAULTSORT:La Fosse, Charles De}} [[వర్గం:ప్రపంచ చిత్రకారులు]] [[వర్గం:ఫ్రెంచ్ చిత్రకారులు]] [[వర్గం:1636 జననాలు]] [[వర్గం:1716 మరణాలు]] [[వర్గం:17వ శతాబ్దపు ప్రముఖులు]] 0fmmnwt0gqri4ga13jdndvlpv5i4m4j 4956239 4956238 2026-09-11T09:29:10Z Kalasagary 107518 /* చిత్రమాలిక */ 4956239 wikitext text/x-wiki {{Infobox artist |name=చార్లెస్ డి లా ఫోస్ |image=Charles de la Fosse.jpg |image_size=|Alias=|caption=52 ఏళ్ల వయసులో లా ఫోస్, ఆండ్రీ బౌస్ గీసిన చిత్రం (1688) |birth_name=|birth_date={{birth-date|15 జూన్ 1636}} |birth_place=[[పారిస్]], [[ఫ్రాన్స్]] |death_date=13 డిసెంబర్ 1716 |death_place=[[పారిస్]], [[ఫ్రాన్స్]]|field=[[చిత్రలేఖనం]]|training=|movement=|works=|module={{Infobox officeholder | embed = yes |office = అకాడెమీ డి పెయింట్చర్ ఎట్ డి స్కల్ప్చర్ డైరెక్టర్ |term_start = 1699 |term_end = 1702 |monarch = [[పద్నాలుగవ లూయీ]] |predecessor = నోయెల్ కోయ్పెల్ |successor = ఆంటోయిన్ కోయ్సెవోక్స్ }}}} '''చార్లెస్ డి లా ఫోస్''' (లేదా '''లాఫాస్'''; 15 జూన్ 1636 – 13 డిసెంబర్ 1716) [[పారిస్]] నగరంలో జన్మించిన ఫ్రెంచ్ చిత్రకారుడు.{{sfn|Chisholm|1911|p=71}} == జీవితం == అతను చార్లెస్ లే బ్రూన్ అత్యంత ప్రసిద్ధ, స్వేచ్ఛా భావాలు కలిగిన శిష్యులలో ఒకడు. అతని దర్శకత్వంలో పద్నాలుగవ లూయీ పాలనలో చేపట్టిన గొప్ప అలంకరణ పనులలో ముఖ్యమైన వాటిలో పాలుపంచుకున్నాడు. 1662లో ఫ్రాన్స్ విడిచిపెట్టి, అతను [[రోమ్]] నగరంలో రెండు సంవత్సరాలు, [[వెనిస్]] నగరంలో మూడు సంవత్సరాలు గడిపాడు. పాలో వెరోనీస్ పై అతను చేసిన సుదీర్ఘ అధ్యయనాల ప్రభావం అతని ''ఫైండింగ్ ఆఫ్ మోసెస్'' (లౌవ్రే), 1673లో రాయల్ అకాడమీకి తన డిప్లొమా చిత్రంగా సమర్పించిన ''రేప్ ఆఫ్ ప్రోసెర్పైన్'' (లౌవ్రే) చిత్రాలలో స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. అతను వెంటనే అసిస్టెంట్ ప్రొఫెసర్‌గా నియమితుడయ్యాడు, 1674లో ఆ పదవి పూర్తి బాధ్యతలు అతనిపై పడ్డాయి. ఆ పనుల్లో బిజీగా ఉన్నప్పటికీ బ్లూమ్స్‌బరీలో ఉన్న మోంటాగు హౌస్‌ను అలంకరించడానికి లార్డ్ మోంటాగు 1689లో ఇచ్చిన ఆహ్వానాన్ని అంగీకరించాడు.{{sfn|Chisholm|1911|pp=71–72}} అతను రెండుసార్లు [[లండన్]] సందర్శించాడు. రెండవసారి జాక్వెస్ రూసో, జీన్-బాప్టిస్ట్ మొన్నోయర్‌లతో కలిసి రెండు సంవత్సరాల కంటే ఎక్కువ కాలం అక్కడే ఉన్నాడు. లే బ్రూన్ అప్పటికే మరణించి ఉండటంతో, ఇంగ్లాండ్‌లోని హాంప్టన్ కోర్ట్‌ను అలంకరించాలనే ప్రతిపాదనతో మూడవ విలియం అతన్ని ఇంగ్లాండ్‌లోనే ఉంచడానికి వృథాగా ప్రయత్నించాడు. లెస్ ఇన్‌వాలిడెస్ గోపుర నిర్మాణ బాధ్యతలు చేపట్టేందుకు పారిస్‌కు తిరిగి రావాలని జూల్స్ మన్సార్ట్ లా ఫాస్‌ను ఒత్తిడి చేశాడు. మోంటాగు హౌస్ అలంకరణలు ధ్వంసమయ్యాయి. వెర్సైల్లెస్ ప్యాలెస్ అలంకరణలు పునరుద్ధరించబడ్డాయి (అతని ''ఫైండింగ్ ఆఫ్ మోసెస్'' చిత్రం లౌవ్రేలో ఇప్పటికీ ఉంది). ఇన్‌వాలిడెస్ గోపురం (పికార్ట్, కోచిన్‌లచే చెక్కబడింది) మాత్రమే ఇప్పుడు అతని ప్రతిభను పూర్తిగా చాటిచెప్పే ఏకైక పనిగా మిగిలి ఉంది. తన చివరి సంవత్సరాలలో లా ఫోస్ ప్రభుత్వ భవనాలు, ప్రైవేట్ గృహాలలో అనేక ఇతర ముఖ్యమైన అలంకరణలు చేశాడు. ముఖ్యంగా పియరీ క్రోజాట్ ఇంట్లో పనిచేశాడు, అక్కడే అతను 1716 డిసెంబర్ 13న మరణించాడు.{{sfn|Chisholm|1911|p=72}} లా ఫాస్ తరువాత 1699 నుండి 1702 వరకు అకాడెమీ రాయల్ డి పెయింట్చర్ ఎట్ డి స్కల్ప్చర్ డైరెక్టర్‌గా పనిచేశాడు.<ref>{{Cite book|title=Académie Royale: A History in Portraits|last=Williams|first=Hannah|publisher=Routledge|year=2016|isbn=978-1-4094-5742-8|pages=45}}</ref> ఫ్రెంచ్ కళా చరిత్రలో ఈ కళాకారుడి రచనలు, భావనలు కీలక పాత్ర పోషించాయి. పద్నాలుగవ లూయీ ఆస్థానంలోని ఫ్రెంచ్ శైలిలోని క్లాసిసిజం నుండి తేలికైన, మరింత ఉల్లాసభరితమైన రోకోకో కాలపు శైలి వైపు మళ్లించడంలో ఇవి సహాయపడ్డాయి. లే బ్రూన్ నీడ నుండి బయటకు రాకముందు లా ఫోస్ శైలి ఒక రహస్యంగా మిగిలిపోయింది. 1680కి ముందు నాటి అతని కళాఖండాలు చాలా తక్కువగా అందుబాటులో ఉన్నాయి.<ref>Margaret Morgan Grasselli, ''Renaissance to Revolution, French Drawings from the National Gallery of Art, 1500-1800''. National Gallery of Art, Washington</ref> == చిత్రమాలిక == <gallery mode="packed" heights="380" caption="చార్లెస్ డి లా ఫోస్ గీసిన చిత్రాలు"> దస్త్రం:Charles_de_La_Fosse_-_Bacchus_and_Ariadne_-_WGA12305.jpg|''ఫైండింగ్ ఆఫ్ మోసెస్'' (1701; లౌవ్రే) File:Clytie-DelaFosse-Trianon.jpg|''క్లైటియా పొద్దుతిరుగుడు పువ్వుగా మారుట'' (1688; గ్రాండ్ ట్రియానాన్, వెర్సైల్లెస్ ప్యాలెస్) File:Moïse sauvé des eaux - Charle de La Fosse - Musée du Louvre Peintures INV 4527.jpg|''ఫైండింగ్ ఆఫ్ మోసెస్'' (1701; లౌవ్రే) </gallery> == ఇవి కూడా చూడండి == * అకడమిక్ కళ == మూలాలు == {{Reflist}} == ఆధారాలు == * {{EB1911|wstitle=Lafosse, Charles de|volume=16|pages=71–72}} {{commons category}} {{DEFAULTSORT:La Fosse, Charles De}} [[వర్గం:ప్రపంచ చిత్రకారులు]] [[వర్గం:ఫ్రెంచ్ చిత్రకారులు]] [[వర్గం:1636 జననాలు]] [[వర్గం:1716 మరణాలు]] [[వర్గం:17వ శతాబ్దపు ప్రముఖులు]] fb4xnpkbsibvdd4fm8jxue5yjmo2yfj 4956241 4956239 2026-09-11T09:29:27Z Kalasagary 107518 /* చిత్రమాలిక */ 4956241 wikitext text/x-wiki {{Infobox artist |name=చార్లెస్ డి లా ఫోస్ |image=Charles de la Fosse.jpg |image_size=|Alias=|caption=52 ఏళ్ల వయసులో లా ఫోస్, ఆండ్రీ బౌస్ గీసిన చిత్రం (1688) |birth_name=|birth_date={{birth-date|15 జూన్ 1636}} |birth_place=[[పారిస్]], [[ఫ్రాన్స్]] |death_date=13 డిసెంబర్ 1716 |death_place=[[పారిస్]], [[ఫ్రాన్స్]]|field=[[చిత్రలేఖనం]]|training=|movement=|works=|module={{Infobox officeholder | embed = yes |office = అకాడెమీ డి పెయింట్చర్ ఎట్ డి స్కల్ప్చర్ డైరెక్టర్ |term_start = 1699 |term_end = 1702 |monarch = [[పద్నాలుగవ లూయీ]] |predecessor = నోయెల్ కోయ్పెల్ |successor = ఆంటోయిన్ కోయ్సెవోక్స్ }}}} '''చార్లెస్ డి లా ఫోస్''' (లేదా '''లాఫాస్'''; 15 జూన్ 1636 – 13 డిసెంబర్ 1716) [[పారిస్]] నగరంలో జన్మించిన ఫ్రెంచ్ చిత్రకారుడు.{{sfn|Chisholm|1911|p=71}} == జీవితం == అతను చార్లెస్ లే బ్రూన్ అత్యంత ప్రసిద్ధ, స్వేచ్ఛా భావాలు కలిగిన శిష్యులలో ఒకడు. అతని దర్శకత్వంలో పద్నాలుగవ లూయీ పాలనలో చేపట్టిన గొప్ప అలంకరణ పనులలో ముఖ్యమైన వాటిలో పాలుపంచుకున్నాడు. 1662లో ఫ్రాన్స్ విడిచిపెట్టి, అతను [[రోమ్]] నగరంలో రెండు సంవత్సరాలు, [[వెనిస్]] నగరంలో మూడు సంవత్సరాలు గడిపాడు. పాలో వెరోనీస్ పై అతను చేసిన సుదీర్ఘ అధ్యయనాల ప్రభావం అతని ''ఫైండింగ్ ఆఫ్ మోసెస్'' (లౌవ్రే), 1673లో రాయల్ అకాడమీకి తన డిప్లొమా చిత్రంగా సమర్పించిన ''రేప్ ఆఫ్ ప్రోసెర్పైన్'' (లౌవ్రే) చిత్రాలలో స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. అతను వెంటనే అసిస్టెంట్ ప్రొఫెసర్‌గా నియమితుడయ్యాడు, 1674లో ఆ పదవి పూర్తి బాధ్యతలు అతనిపై పడ్డాయి. ఆ పనుల్లో బిజీగా ఉన్నప్పటికీ బ్లూమ్స్‌బరీలో ఉన్న మోంటాగు హౌస్‌ను అలంకరించడానికి లార్డ్ మోంటాగు 1689లో ఇచ్చిన ఆహ్వానాన్ని అంగీకరించాడు.{{sfn|Chisholm|1911|pp=71–72}} అతను రెండుసార్లు [[లండన్]] సందర్శించాడు. రెండవసారి జాక్వెస్ రూసో, జీన్-బాప్టిస్ట్ మొన్నోయర్‌లతో కలిసి రెండు సంవత్సరాల కంటే ఎక్కువ కాలం అక్కడే ఉన్నాడు. లే బ్రూన్ అప్పటికే మరణించి ఉండటంతో, ఇంగ్లాండ్‌లోని హాంప్టన్ కోర్ట్‌ను అలంకరించాలనే ప్రతిపాదనతో మూడవ విలియం అతన్ని ఇంగ్లాండ్‌లోనే ఉంచడానికి వృథాగా ప్రయత్నించాడు. లెస్ ఇన్‌వాలిడెస్ గోపుర నిర్మాణ బాధ్యతలు చేపట్టేందుకు పారిస్‌కు తిరిగి రావాలని జూల్స్ మన్సార్ట్ లా ఫాస్‌ను ఒత్తిడి చేశాడు. మోంటాగు హౌస్ అలంకరణలు ధ్వంసమయ్యాయి. వెర్సైల్లెస్ ప్యాలెస్ అలంకరణలు పునరుద్ధరించబడ్డాయి (అతని ''ఫైండింగ్ ఆఫ్ మోసెస్'' చిత్రం లౌవ్రేలో ఇప్పటికీ ఉంది). ఇన్‌వాలిడెస్ గోపురం (పికార్ట్, కోచిన్‌లచే చెక్కబడింది) మాత్రమే ఇప్పుడు అతని ప్రతిభను పూర్తిగా చాటిచెప్పే ఏకైక పనిగా మిగిలి ఉంది. తన చివరి సంవత్సరాలలో లా ఫోస్ ప్రభుత్వ భవనాలు, ప్రైవేట్ గృహాలలో అనేక ఇతర ముఖ్యమైన అలంకరణలు చేశాడు. ముఖ్యంగా పియరీ క్రోజాట్ ఇంట్లో పనిచేశాడు, అక్కడే అతను 1716 డిసెంబర్ 13న మరణించాడు.{{sfn|Chisholm|1911|p=72}} లా ఫాస్ తరువాత 1699 నుండి 1702 వరకు అకాడెమీ రాయల్ డి పెయింట్చర్ ఎట్ డి స్కల్ప్చర్ డైరెక్టర్‌గా పనిచేశాడు.<ref>{{Cite book|title=Académie Royale: A History in Portraits|last=Williams|first=Hannah|publisher=Routledge|year=2016|isbn=978-1-4094-5742-8|pages=45}}</ref> ఫ్రెంచ్ కళా చరిత్రలో ఈ కళాకారుడి రచనలు, భావనలు కీలక పాత్ర పోషించాయి. పద్నాలుగవ లూయీ ఆస్థానంలోని ఫ్రెంచ్ శైలిలోని క్లాసిసిజం నుండి తేలికైన, మరింత ఉల్లాసభరితమైన రోకోకో కాలపు శైలి వైపు మళ్లించడంలో ఇవి సహాయపడ్డాయి. లే బ్రూన్ నీడ నుండి బయటకు రాకముందు లా ఫోస్ శైలి ఒక రహస్యంగా మిగిలిపోయింది. 1680కి ముందు నాటి అతని కళాఖండాలు చాలా తక్కువగా అందుబాటులో ఉన్నాయి.<ref>Margaret Morgan Grasselli, ''Renaissance to Revolution, French Drawings from the National Gallery of Art, 1500-1800''. National Gallery of Art, Washington</ref> == చిత్రమాలిక == <gallery mode="packed" heights="260" caption="చార్లెస్ డి లా ఫోస్ గీసిన చిత్రాలు"> దస్త్రం:Charles_de_La_Fosse_-_Bacchus_and_Ariadne_-_WGA12305.jpg|''ఫైండింగ్ ఆఫ్ మోసెస్'' (1701; లౌవ్రే) File:Clytie-DelaFosse-Trianon.jpg|''క్లైటియా పొద్దుతిరుగుడు పువ్వుగా మారుట'' (1688; గ్రాండ్ ట్రియానాన్, వెర్సైల్లెస్ ప్యాలెస్) File:Moïse sauvé des eaux - Charle de La Fosse - Musée du Louvre Peintures INV 4527.jpg|''ఫైండింగ్ ఆఫ్ మోసెస్'' (1701; లౌవ్రే) </gallery> == ఇవి కూడా చూడండి == * అకడమిక్ కళ == మూలాలు == {{Reflist}} == ఆధారాలు == * {{EB1911|wstitle=Lafosse, Charles de|volume=16|pages=71–72}} {{commons category}} {{DEFAULTSORT:La Fosse, Charles De}} [[వర్గం:ప్రపంచ చిత్రకారులు]] [[వర్గం:ఫ్రెంచ్ చిత్రకారులు]] [[వర్గం:1636 జననాలు]] [[వర్గం:1716 మరణాలు]] [[వర్గం:17వ శతాబ్దపు ప్రముఖులు]] g604op5s0necfrwxst04xslrlqs7swp 4956242 4956241 2026-09-11T09:35:29Z Kalasagary 107518 4956242 wikitext text/x-wiki {{Infobox artist |name=చార్లెస్ డి లా ఫోస్ |image=Charles de la Fosse.jpg |image_size=|Alias=|caption=52 ఏళ్ల వయసులో లా ఫోస్, ఆండ్రీ బౌస్ గీసిన చిత్రం (1688) |birth_name=|birth_date={{birth-date|15 జూన్ 1636}} |birth_place=[[పారిస్]], [[ఫ్రాన్స్]] |death_date=13 డిసెంబర్ 1716 |death_place=[[పారిస్]], [[ఫ్రాన్స్]]|field=[[చిత్రలేఖనం]]|training=|movement=|works=|module={{Infobox officeholder | embed = yes |office = అకాడెమీ డి పెయింట్చర్ ఎట్ డి స్కల్ప్చర్ డైరెక్టర్ |term_start = 1699 |term_end = 1702 |monarch = [[పద్నాలుగవ లూయీ]] |predecessor = నోయెల్ కోయ్పెల్ |successor = ఆంటోయిన్ కోయ్సెవోక్స్ }}}} '''చార్లెస్ డి లా ఫోస్''' (లేదా '''లాఫాస్'''; 15 జూన్ 1636 – 13 డిసెంబర్ 1716) [[పారిస్]] నగరంలో జన్మించిన ఫ్రెంచ్ చిత్రకారుడు.{{sfn|Chisholm|1911|p=71}} == జీవితం == అతను చార్లెస్ లే బ్రూన్ అత్యంత ప్రసిద్ధ, స్వేచ్ఛా భావాలు కలిగిన శిష్యులలో ఒకడు. అతని దర్శకత్వంలో పద్నాలుగవ లూయీ పాలనలో చేపట్టిన గొప్ప అలంకరణ పనులలో ముఖ్యమైన వాటిలో పాలుపంచుకున్నాడు. 1662లో ఫ్రాన్స్ విడిచిపెట్టి, అతను [[రోమ్]] నగరంలో రెండు సంవత్సరాలు, [[వెనిస్]] [[నగరం (సిటీ)|నగరం]]<nowiki/>లో మూడు సంవత్సరాలు గడిపాడు. పాలో వెరోనీస్ పై అతను చేసిన సుదీర్ఘ అధ్యయనాల ప్రభావం అతని ''ఫైండింగ్ ఆఫ్ మోసెస్'' (లౌవ్రే), 1673లో రాయల్ అకాడమీకి తన డిప్లొమా చిత్రంగా సమర్పించిన ''రేప్ ఆఫ్ ప్రోసెర్పైన్'' (లౌవ్రే) చిత్రాలలో స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. అతను వెంటనే అసిస్టెంట్ ప్రొఫెసర్‌గా నియమితుడయ్యాడు, 1674లో ఆ పదవి పూర్తి బాధ్యతలు అతనిపై పడ్డాయి. ఆ పనుల్లో బిజీగా ఉన్నప్పటికీ బ్లూమ్స్‌బరీలో ఉన్న మోంటాగు హౌస్‌ను అలంకరించడానికి లార్డ్ మోంటాగు 1689లో ఇచ్చిన ఆహ్వానాన్ని అంగీకరించాడు.{{sfn|Chisholm|1911|pp=71–72}} అతను రెండుసార్లు [[లండన్]] సందర్శించాడు. రెండవసారి జాక్వెస్ రూసో, జీన్-బాప్టిస్ట్ మొన్నోయర్‌లతో కలిసి రెండు సంవత్సరాల కంటే ఎక్కువ కాలం అక్కడే ఉన్నాడు. లే బ్రూన్ అప్పటికే మరణించి ఉండటంతో, [[ఇంగ్లాండు|ఇంగ్లాండ్‌]]<nowiki/>లోని హాంప్టన్ కోర్ట్‌ను అలంకరించాలనే ప్రతిపాదనతో మూడవ విలియం అతన్ని ఇంగ్లాండ్‌లోనే ఉంచడానికి వృథాగా ప్రయత్నించాడు. లెస్ ఇన్‌వాలిడెస్ గోపుర నిర్మాణ బాధ్యతలు చేపట్టేందుకు పారిస్‌కు తిరిగి రావాలని జూల్స్ మన్సార్ట్ లా ఫాస్‌ను ఒత్తిడి చేశాడు. మోంటాగు హౌస్ అలంకరణలు ధ్వంసమయ్యాయి. వెర్సైల్లెస్ ప్యాలెస్ అలంకరణలు పునరుద్ధరించబడ్డాయి (అతని ''ఫైండింగ్ ఆఫ్ మోసెస్'' చిత్రం లౌవ్రేలో ఇప్పటికీ ఉంది). ఇన్‌వాలిడెస్ గోపురం (పికార్ట్, కోచిన్‌లచే చెక్కబడింది) మాత్రమే ఇప్పుడు అతని ప్రతిభను పూర్తిగా చాటిచెప్పే ఏకైక పనిగా మిగిలి ఉంది. తన చివరి సంవత్సరాలలో లా ఫోస్ ప్రభుత్వ భవనాలు, ప్రైవేట్ గృహాలలో అనేక ఇతర ముఖ్యమైన అలంకరణలు చేశాడు. ముఖ్యంగా పియరీ క్రోజాట్ ఇంట్లో పనిచేశాడు, అక్కడే అతను 1716 డిసెంబర్ 13న మరణించాడు.{{sfn|Chisholm|1911|p=72}} లా ఫాస్ తరువాత 1699 నుండి 1702 వరకు అకాడెమీ రాయల్ డి పెయింట్చర్ ఎట్ డి స్కల్ప్చర్ డైరెక్టర్‌గా పనిచేశాడు.<ref>{{Cite book|title=Académie Royale: A History in Portraits|last=Williams|first=Hannah|publisher=Routledge|year=2016|isbn=978-1-4094-5742-8|pages=45}}</ref> ఫ్రెంచ్ కళా చరిత్రలో ఈ కళాకారుడి రచనలు, భావనలు కీలక పాత్ర పోషించాయి. పద్నాలుగవ లూయీ ఆస్థానంలోని ఫ్రెంచ్ శైలిలోని క్లాసిసిజం నుండి తేలికైన, మరింత ఉల్లాసభరితమైన రోకోకో కాలపు శైలి వైపు మళ్లించడంలో ఇవి సహాయపడ్డాయి. లే బ్రూన్ నీడ నుండి బయటకు రాకముందు లా ఫోస్ శైలి ఒక రహస్యంగా మిగిలిపోయింది. 1680కి ముందు నాటి అతని కళాఖండాలు చాలా తక్కువగా అందుబాటులో ఉన్నాయి.<ref>Margaret Morgan Grasselli, ''Renaissance to Revolution, French Drawings from the National Gallery of Art, 1500-1800''. National Gallery of Art, Washington</ref> == చిత్రమాలిక == <gallery mode="packed" heights="260" caption="చార్లెస్ డి లా ఫోస్ గీసిన చిత్రాలు"> దస్త్రం:Charles_de_La_Fosse_-_Bacchus_and_Ariadne_-_WGA12305.jpg|''ఫైండింగ్ ఆఫ్ మోసెస్'' (1701; లౌవ్రే) File:Clytie-DelaFosse-Trianon.jpg|''క్లైటియా పొద్దుతిరుగుడు పువ్వుగా మారుట'' (1688; గ్రాండ్ ట్రియానాన్, వెర్సైల్లెస్ ప్యాలెస్) File:Moïse sauvé des eaux - Charle de La Fosse - Musée du Louvre Peintures INV 4527.jpg|''ఫైండింగ్ ఆఫ్ మోసెస్'' (1701; లౌవ్రే) </gallery> == ఇవి కూడా చూడండి == * అకడమిక్ కళ == మూలాలు == {{Reflist}} == ఆధారాలు == * {{EB1911|wstitle=Lafosse, Charles de|volume=16|pages=71–72}} {{commons category}} {{DEFAULTSORT:La Fosse, Charles De}} [[వర్గం:ప్రపంచ చిత్రకారులు]] [[వర్గం:ఫ్రెంచ్ చిత్రకారులు]] [[వర్గం:1636 జననాలు]] [[వర్గం:1716 మరణాలు]] [[వర్గం:17వ శతాబ్దపు ప్రముఖులు]] 96hzuk0fngqede7zy8chiabaccxapjz 0 509412 4956210 2026-09-11T08:59:20Z Nagarani Bethi 60383 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1458914|Breast mass]] to:te #mdwikicx 4956210 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition |name =Breast mass |synonym =Breast lump, breast tumor |image =Breast cancer.jpg |image_size = |image_thumbtime = |alt = |caption =A breast lump associated with an inverted nipple and skin dimpling. Underlying cause was breast cancer. |pronounce = |specialty =[[Gynaecology|Gynecology]] |symptoms =An area of the breast that feel different than the surrounding tissue<ref name=Mer2018/> |complications = |onset = |duration = |types = |causes =[[Fibrocystic breast changes|Fibrocystic change]], [[fibroadenomas]], [[breast infection]], [[galactocele]]s, [[breast cancer]]<ref name=Mer2018/> |risks = |diagnosis =[[breast examination|Examination]], [[medical imaging]], [[tissue biopsy]]<ref name=Macleod2018/> |differential = |prevention = |treatment =Depends on the underlying cause<ref name=Mer2018/> |medication = |prognosis = |frequency =Common<ref name=AFP2005/> |deaths = }} '''రొమ్ము గడ్డ''' అనేది చుట్టుపక్కల [[కణజాలం]] కంటే భిన్నంగా ఉండే స్థానిక [[ఎదీమా|వాపు]].<ref name="Mer2018">{{Cite web|title=Breast Masses (Breast Lumps)|url=https://www.merckmanuals.com/en-ca/professional/gynecology-and-obstetrics/breast-disorders/breast-masses-breast-lumps|website=Merck Manuals Professional Edition|access-date=29 October 2018|language=en-CA|archive-date=29 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181029112242/https://www.merckmanuals.com/en-ca/professional/gynecology-and-obstetrics/breast-disorders/breast-masses-breast-lumps|url-status=live}}</ref> [[రొమ్ము నొప్పి]], [[చనుమొన స్రావం|చనుమొనల నుండి స్రావం]], లేదా చర్మ మార్పులు ఉండవచ్చు.<ref name="Mer2018" /> ఇందులో గట్టిగా ఉండే, సులభంగా కదలని, క్రమరహిత ఆకారంలో ఉండే, లేదా చుట్టుపక్కల కణజాలానికి గట్టిగా అతుక్కుని ఉండే గడ్డలు ఉన్నాయి.<ref name="Macleod2018">{{Cite book|last=Japp|first=Alan G.|title=Macleod's Clinical Diagnosis|last2=Robertson|first2=Colin|last3=Wright|first3=Rohana J.|last4=Reed|first4=Matthew J.|last5=Robson|first5=Andrew|date=2018|publisher=Elsevier|isbn=978-0-7020-6962-8|pages=46-49|language=en|chapter=4. Breast lump|chapter-url=https://books.google.com/books?id=wEdKtAEACAAJ&newbks=0&hl=en|edition=2nd|access-date=2022-11-15|archive-date=2022-11-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20221115121448/https://books.google.com/books?id=wEdKtAEACAAJ&newbks=0&hl=en}}</ref> ఇతర అనుమానాస్పద సంకేతాలలో పెద్ద చంక గ్రంధులు, లోపలికి వెళ్ళిన చనుమొనలు ఉన్నాయి.<ref name="Macleod2018" /> కారణాలలో [[ఫైబ్రోసిస్టిక్ రొమ్ము మార్పులు|ఫైబ్రోసిస్టిక్ మార్పు]], [[ఫైబ్రోడెనోమా|ఫైబ్రోడెనోమాలు]], [[మాస్టిటిస్|రొమ్ము ఇన్ఫెక్షన్]], గెలాక్టోసెల్స్, [[రొమ్ము కాన్సర్|రొమ్ము క్యాన్సర్]] ఉన్నాయి.<ref name="Mer2018" /> [[వక్షోజం|రొమ్ము]] గడ్డలలో సుమారు 10% క్యాన్సర్ ఉంటుంది.<ref name="Mer2018" /> సాధారణంగా పరీక్ష, వైద్య ఇమేజింగ్, [[బయాప్సీ|కణజాల బయాప్సీ]] ద్వారా రోగ నిర్ధారణ జరుగుతుంది.<ref name="Macleod2018" /> కణజాల బయాప్సీ తరచుగా ఫైన్ నీడిల్ ఆస్పిరేషన్ బయాప్సీ ద్వారా జరుగుతుంది. పునఃపరీక్ష అవసరం కావచ్చు. చికిత్స అంతర్లీన కారణంపై ఆధారపడి ఉంటుంది.<ref name="Mer2018" /> ఇది [[నొప్పి నివారిణి|సాధారణ నొప్పి నివారణ మందుల]] నుండి శస్త్రచికిత్స ద్వారా తొలగించడం వరకు మారవచ్చు.<ref name="Mer2018" /> కొన్ని కారణాలు చికిత్స లేకుండానే నయమవుతాయి.<ref name="NHS2018">{{Cite web|title=Breast lumps|url=https://www.nhs.uk/conditions/breast-lump/|website=NHS|access-date=29 October 2018|date=2017-10-20|archive-date=2018-10-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20181030035611/https://www.nhs.uk/conditions/breast-lump/|url-status=live}}</ref> రొమ్ము గడ్డలు సాపేక్షంగా సాధారణం.<ref name="AFP2005">{{Cite paper|title=Evaluation of palpable breast masses.|date=1 May 2005}}</ref> ఇది అత్యంత సాధారణమైన రొమ్ము సమస్య, సాధారణంగా మహిళల ఆందోళన క్యాన్సర్ గురించే ఉంటుంది.<ref>{{Cite book|last=Hindle|first=William H.|title=Breast Care: A Clinical Guidebook for Women's Primary Health Care Providers|date=2012|publisher=Springer Science & Business Media|isbn=9781461221449|page=12|url=https://books.google.ca/books?id=o_j2BwAAQBAJ&pg=PA12|language=en|access-date=2018-10-29|archive-date=2018-10-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20181030035614/https://books.google.ca/books?id=o_j2BwAAQBAJ&pg=PA12}}</ref><ref name="AFP2012">{{Cite paper|title=Common breast problems.|date=15 August 2012}}</ref> == మూలాలు == <references /> [[Category:వ్యాధి లక్షణాలు]] [[వర్గం:Translated from MDWiki]] fm2nndluvbuxeoxgal2mqhpc0znhbet 0 509413 4956212 2026-09-11T09:00:43Z Nagarani Bethi 60383 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1503738|Norethisterone enanthate]] to:te #mdwikicx 4956212 wikitext text/x-wiki {{Infobox drug |Verifiedfields =verified |Watchedfields =verified |verifiedrevid =403876920 |image =Norethindrone enanthate.svg |width =250px |image2 =Norethisterone enanthate molecule ball.png |width2 =250px <!-- Names --> |pronounce = |tradename =Noristerat, others |synonyms =NETE; NET-EN; Norethindrone enanthate; SH-393; 17α-Ethynyl-19-nortestosterone 17β-enanthate; 17α-Ethynylestra-4-en-17β-ol-3-one 17β-enanthate |IUPAC_name =[(9''S'',10''R'',13''S'',14''S'',17''R'')-17-ethynyl-13-methyl-3-oxo-1,2,6,7,8,9,10,11,12,14,15,16-dodecahydrocyclopenta[''a'']phenanthren-17-yl] heptanoate <!-- Clinical data --> |class =[[Progestogen (medication)|Progestogen]]; [[Progestogen (medication)|Progestin]]; [[Progestogen ester]] |pregnancy_AU =<!-- A / B1 / B2 / B3 / C / D / X --> |pregnancy_category= |routes_of_administration=[[Intramuscular injection]] |onset = |duration_of_action= |Drugs.com ={{drugs.com|international|norethisterone-enanthate}} |MedlinePlus = <!-- Legal data --> |legal_AU =S4 |legal_CA =<!-- Schedule III or IV (not sure) please confirm in CA--> |legal_UK =<!-- P or POM (not sure) someone from UK please confirm--> |legal_US =<!-- Rx-only / Schedule III, IV (not sure) please confirm in US--> |legal_status = <!-- Pharmacokinetic data --> |bioavailability = |protein_bound = |metabolism = |elimination_half-life= |excretion = <!-- Chemical and physical data --> |C =27 |H =38 |O =3 |SMILES =CCCCCCC(=O)O[C@]1(CC[C@@H]2[C@@]1(CC[C@H]3[C@H]2CCC4=CC(=O)CC[C@H]34)C)C#C |StdInChI =1S/C27H38O3/c1-4-6-7-8-9-25(29)30-27(5-2)17-15-24-23-12-10-19-18-20(28)11-13-21(19)22(23)14-16-26(24,27)3/h2,18,21-24H,4,6-17H2,1,3H3/t21-,22+,23+,24-,26-,27-/m0/s1 |StdInChIKey =APTGJECXMIKIET-WOSSHHRXSA-N |drug_name =Norethisterone_enanthate }} '''నోరెథిస్టెరోన్ ఎనాంథేట్''' ( '''NETE''' ), దీనిని '''నోరెథిండ్రోన్ ఎనాంథేట్''' అని కూడా పిలుస్తారు, ఇది మహిళల్లో [[గర్భం|గర్భధారణను]] నివారించడానికి ఉపయోగించే ప్రొజెస్టోజెన్-మాత్రమే ఇంజెక్టబుల్ గర్భనిరోధక రూపం.<ref name="UK2016">{{Cite web|title=Noristerat 200mg, solution for intramuscular injection - Summary of Product Characteristics (SPC) - (eMC)|url=https://www.medicines.org.uk/emc/medicine/1835|website=www.medicines.org.uk|access-date=31 December 2016|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20161231170329/https://www.medicines.org.uk/emc/medicine/1835|archive-date=31 December 2016}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161231170329/https://www.medicines.org.uk/emc/medicine/1835|date=31 December 2016}}</ref><ref name="Elks2014">{{Cite book|last=J. Elks|title=The Dictionary of Drugs: Chemical Data: Chemical Data, Structures and Bibliographies|url=https://books.google.com/books?id=0vXTBwAAQBAJ&pg=PA886|date=14 November 2014|publisher=Springer|isbn=978-1-4757-2085-3|pages=886–|archive-url=https://web.archive.org/web/20171105201625/https://books.google.com/books?id=0vXTBwAAQBAJ&pg=PA886|archive-date=5 November 2017}}</ref><ref name="IndexNominum2000">{{Cite book|title=Index Nominum 2000: International Drug Directory|url=https://books.google.com/books?id=5GpcTQD_L2oC&pg=PA750|access-date=30 May 2012|year=2000|publisher=Taylor & Francis US|isbn=978-3-88763-075-1|page=750|archive-url=https://web.archive.org/web/20130528233641/http://books.google.com/books?id=5GpcTQD_L2oC&pg=PA750|archive-date=28 May 2013}}</ref> దీనిని [[కానుపు|ప్రసవం]], [[మిస్‍క్యారేజ్|గర్భస్రావం]] లేదా [[గర్భస్రావం|అబార్షన్]] తర్వాత ఉపయోగించవచ్చు.<ref name="UK2016" /> గర్భధారణను నివారించడంలో సంవత్సరానికి వైఫల్య రేటు ప్రతి 100 మంది మహిళలకు 2 గా ఉంది.<ref name="Mas1990">{{Cite book|editor-last=Luigi Mastroianni|editor-last2=Peter J. Donaldson|editor-last3=Thomas T. Kane|last=Committee on Contraceptive Development (U.S.)|title=Developing New Contraceptives: Obstacles and Opportunities|url=https://archive.org/details/developingnewcon00mast|url-access=registration|date=1 January 1990|publisher=National Academies|pages=[https://archive.org/details/developingnewcon00mast/page/38 38]–|id=NAP:14119}}</ref> ప్రతి డోస్ రెండు నెలల పాటు పనిచేస్తుంది, సాధారణంగా గరిష్టంగా రెండు డోసులు మాత్రమే సిఫార్సు చేయబడతాయి.<ref name="WHO2008">{{Cite book|title=WHO Model Formulary 2008|year=2009|isbn=9789241547659|vauthors=((World Health Organization))|veditors=Stuart MC, Kouimtzi M, Hill SR|hdl=10665/44053|author-link=World Health Organization|publisher=World Health Organization|hdl-access=free|page=370}}</ref><ref name="UK2016" /> దుష్ప్రభావాలలో [[రొమ్ము నొప్పి]], [[తలనొప్పి]], [[డిప్రెషన్ (మూడ్)|నిరాశ]], క్రమరహిత ఋతుస్రావం, ఇంజెక్షన్ చేసిన ప్రదేశంలో నొప్పి ఉంటాయి.<ref name="WHO2008" /> కాలేయ వ్యాధి ఉన్నవారిలో దీని వాడకం సిఫార్సు చేయబడదు, అలాగే [[పుట్టుకతో వచ్చే లోపం|పుట్టుకతో వచ్చే లోపాల]] ప్రమాదం కారణంగా గర్భధారణ సమయంలో కూడా దీని వాడకం సిఫార్సు చేయబడదు.<ref name="UK2016" /> [[తల్లిపాలు పట్టడం|తల్లిపాలు ఇచ్చే]] సమయంలో దీని వాడకం మంచిదే అనిపిస్తుంది.<ref name="UK2016" /> ఇది [[లైంగిక సంక్రమణ వ్యాధి|లైంగికంగా సంక్రమించే ఇన్ఫెక్షన్ల]] నుండి రక్షణ కల్పించదు.<ref name="UK2016" /> NETE అనేది నోరెథిస్టెరోన్ [[ఎస్టర్]], ప్రోడ్రగ్, దీని ద్వారా ఇది పనిచేస్తుంది.<ref name="UK2016" /> ఇది అండోత్పత్తిని ఆపడం ద్వారా గర్భనిరోధక పద్ధతిగా పనిచేస్తుంది.<ref name="UK2016" /> నోరెథిస్టెరోన్ 1951లో [[పేటెంట్|పేటెంట్ పొందింది]], 1957లో వైద్యపరమైన ఉపయోగంలోకి వచ్చింది.<ref name="Fis2006">{{Cite book|last=Fischer|first=Janos|last2=Ganellin|first2=C. Robin|title=Analogue-based Drug Discovery|date=2006|publisher=John Wiley & Sons|isbn=9783527607495|page=478|url=https://books.google.ca/books?id=FjKfqkaKkAAC&pg=PA478|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220144449/https://books.google.ca/books?id=FjKfqkaKkAAC&pg=PA478|archive-date=2016-12-20}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221013183548/https://books.google.ca/books?id=FjKfqkaKkAAC&pg=PA478|date=2022-10-13}}</ref><ref name="Bullough2001">{{Cite book|last=Vern L. Bullough|title=Encyclopedia of Birth Control|url=https://books.google.com/books?id=XuX-MGTZnJoC&pg=PA145|year=2001|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-57607-181-6|pages=145–|archive-url=https://web.archive.org/web/20171105201625/https://books.google.com/books?id=XuX-MGTZnJoC&pg=PA145|archive-date=2017-11-05}}</ref> ఇది ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ అత్యవసర ఔషధాల జాబితాలో ఉంది.<ref name="WHO21st">{{Cite book|vauthors=((World Health Organization))|title=World Health Organization model list of essential medicines: 21st list 2019|year=2019|hdl=10665/325771|author-link=World Health Organization|publisher=World Health Organization|location=Geneva|id=WHO/MVP/EMP/IAU/2019.06. License: CC BY-NC-SA 3.0 IGO|hdl-access=free}}</ref> అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలలో టోకు ధర 200కి సుమారుగా US$1.04–7.99 ఉంటుంది.&nbsp;mg వయల్.<ref name="ERC2014">{{Cite web|title=Norethisterone|url=http://mshpriceguide.org/en/single-drug-information/?DMFId=561&searchYear=2014|website=International Drug Price Indicator Guide|access-date=8 December 2016|archive-date=22 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180122072837/http://mshpriceguide.org/en/single-drug-information/?DMFId=561&searchYear=2014|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180122072837/http://mshpriceguide.org/en/single-drug-information/?DMFId=561&searchYear=2014|date=22 January 2018}}</ref> 60 కంటే ఎక్కువ దేశాలలో ఇది స్వయంగా ఆమోదించబడింది&nbsp;[[యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్]], [[ఐరోపా]], [[మధ్య అమెరికా]], [[ఆఫ్రికా|ఆఫ్రికాలోని]] కొన్ని దేశాలతో సహా, కనీసం 36 దేశాలలో ఈస్ట్రాడియోల్ వాలరేట్‌తో కలిపి&nbsp;ప్రధానంగా లాటిన్ అమెరికాలోని దేశాలు.<ref name="Mas1990" /><ref name="Whit2014" /> ఇది [[అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు|యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో]] అందుబాటులో లేదు.<ref name="Whit2014">{{Cite book|last=Amy Whitaker|last2=Melissa Gilliam|title=Contraception for Adolescent and Young Adult Women|url=https://books.google.com/books?id=vMQkBAAAQBAJ&pg=PA96|date=27 June 2014|publisher=Springer|isbn=978-1-4614-6579-9|page=96|archive-url=https://web.archive.org/web/20171105201625/https://books.google.com/books?id=vMQkBAAAQBAJ&pg=PA96|archive-date=5 November 2017}}</ref> == మూలాలు == <references /> [[Category:ఔషధాలు]] [[వర్గం:Translated from MDWiki]] 9l3b454cld3tbz5obzqu61wff0yepbg 0 509414 4956214 2026-09-11T09:01:52Z Nagarani Bethi 60383 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1501729|Early pregnancy bleeding]] to:te #mdwikicx 4956214 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition |name =Early pregnancy bleeding |synonym =First trimester bleeding, hemorrhage in early pregnancy, second trimester bleeding |image =Early Pregnancy Test by Hariadhi.svg |image_thumbtime = |alt = |caption =Early pregnancy bleeding occurs before 24 weeks |pronounce = |specialty =[[Obstetrics]] |symptoms = |complications =[[Hemorrhagic shock]]<ref name=Au2016/> |onset = |duration = |types = |causes =[[Ectopic pregnancy]], [[threatened miscarriage]], pregnancy loss, [[implantation bleeding]], [[gestational trophoblastic disease]], [[cervical polyps|polyps]], [[cervical cancer]]<ref name=Au2016/><ref name=St2010/> |risks = |diagnosis =Typically includes [[speculum examination]], [[ultrasound]], [[Human chorionic gonadotropin|hCG]]<ref name=Au2016/> |differential = |prevention = |treatment =Depends on the underlying cause<ref name=Au2016/> |medication = |prognosis = |frequency =~30% of pregnancies<ref name=Au2016/> |deaths = |image_size = }} '''గర్భధారణ తొలిదశ రక్తస్రావం''' అంటే 24 వారాల గర్భధారణ వయస్సు కంటే ముందు (మొదటి, రెండవ త్రైమాసికంలో) [[యోని రక్తస్రావం|యోని నుండి రక్తస్రావం కావడం]].<ref name="St2010">{{Cite book|last=Stables|first=Dorothy|last2=Rankin|first2=Jean|title=Physiology in Childbearing: With Anatomy and Related Biosciences|date=2010|publisher=Elsevier Health Sciences|isbn=978-0702044113|page=423|url=https://books.google.com/books?id=54_pNDdevZ8C&pg=PA423|language=en|access-date=2020-05-05|archive-date=2021-08-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20210828070857/https://books.google.com/books?id=54_pNDdevZ8C&pg=PA423}}</ref> రక్తస్రావం తీవ్రంగా ఉంటే, హెమరేజిక్ షాక్ సంభవించవచ్చు. స్పృహ కోల్పోవడం, ఛాతీ నొప్పి, [[ఆయాసం|శ్వాస ఆడకపోవడం]] లేదా భుజం నొప్పి ఉన్నవారిలో షాక్‌కు గురయ్యే ప్రమాదం ఎక్కువగా ఉంటుంది.<ref name=Au2016>{{cite journal |last1=Breeze |first1=C |title=Early pregnancy bleeding. |journal=Australian Family Physician |date=May 2016 |volume=45 |issue=5 |pages=283–6 |pmid=27166462}}</ref> గర్భధారణ ప్రారంభంలో రక్తస్రావానికి సాధారణ కారణాలలో [[ఎక్టోపిక్ గర్భం|ఎక్టోపిక్ ప్రెగ్నెన్సీ]], [[మిస్‍క్యారేజ్|గర్భస్రావం అయ్యే ప్రమాదం]], గర్భ నష్టం ఉన్నాయి.<ref name="St2010" /> చాలా వరకు గర్భస్రావాలు 12 వారాల గర్భధారణ వయస్సు కంటే ముందే జరుగుతాయి.<ref name="St2010" /> ఇతర కారణాలలో ఇంప్లాంటేషన్ రక్తస్రావం, గర్భధారణ ట్రోఫోబ్లాస్టిక్ వ్యాధి, పాలిప్స్, [[సర్విక్స్ గర్భాశయ క్యాన్సర్|గర్భాశయ ముఖద్వార క్యాన్సర్]] ఉన్నాయి.<ref name=Au2016 /><ref name="St2010" /> అంతర్లీన కారణాన్ని నిర్ధారించడానికి చేసే పరీక్షలలో సాధారణంగా స్పెక్యులమ్ పరీక్ష, [[అతిధ్వనులు|అల్ట్రాసౌండ్]], hCG ఉంటాయి.<ref name=Au2016 /> చికిత్స అంతర్లీన కారణంపై ఆధారపడి ఉంటుంది. [[గర్భాశయ కాలువ|గర్భాశయ ముఖద్వారం]] వద్ద కణజాలం కనిపిస్తే దానిని తొలగించాలి.<ref name=Au2016 /> గర్భాశయంలో గర్భం ఉండి, [[డాప్లర్ పిండం మానిటర్|పిండం గుండె చప్పుడు]] వినిపిస్తున్న వారిలో, సాధారణంగా నిరీక్షణ సరైనది. [[Rh రక్త వర్గ వ్యవస్థ|Rh-నెగటివ్‌గా]] ఉన్నవారికి సాధారణంగా [[రో (డి) ఇమ్యూన్ గ్లోబులిన్|యాంటీ-డి ఇమ్యూన్ గ్లోబులిన్]] సిఫార్సు చేయబడుతుంది. అప్పుడప్పుడు శస్త్రచికిత్స అవసరం అవుతుంది.<ref name=Au2016 /> దాదాపు 30% మంది మహిళలకు [[గర్భం|మొదటి త్రైమాసికంలో]] (0 నుండి 12 వారాల గర్భధారణ వయస్సు) రక్తస్రావం అవుతుంది. రెండవ త్రైమాసికంలో (12 నుండి 24 వారాల గర్భధారణ వయస్సు) రక్తస్రావం తక్కువగా ఉంటుంది.<ref>{{Cite book|last=Beebe|first=Richard|last2=Myers|first2=Jeffrey|title=Professional Paramedic, Volume II: Medical Emergencies, Maternal Health & Pediatrics|date=2010|publisher=Cengage Learning|isbn=9781285224909|page=704|url=https://books.google.com/books?id=ITVuCgAAQBAJ&pg=PT733|language=en|access-date=2020-05-05|archive-date=2021-08-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20210828070901/https://books.google.com/books?id=ITVuCgAAQBAJ&pg=PT733}}</ref> తాము గర్భవతి అని గ్రహించిన మహిళల్లో సుమారు 15% మందికి [[మిస్‍క్యారేజ్|గర్భస్రావం]] అవుతుంది.<ref name=Au2016 /> [[ఎక్టోపిక్ గర్భం]] 2% కంటే తక్కువ గర్భాలలో సంభవిస్తుంది.<ref name=Au2016 /> == మూలాలు == <references /> [[Category:గర్భాశయ వ్యాధులు]] [[వర్గం:Translated from MDWiki]] mup8hlsjcpj1dv97798y1hglesep4lz 0 509415 4956215 2026-09-11T09:02:48Z Nagarani Bethi 60383 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1457116|Surface epithelial-stromal tumor]] to:te #mdwikicx 4956215 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition |name =Surface epithelial-stromal tumor |synonym =Surface epithelial tumors |image =Brenner tumour high mag cropped.jpg |image_size = |image_thumbtime = |alt = |caption =High magnification [[micrograph]] of a [[Brenner tumour|Brenner tumor]], a type of surface epithelial-stromal tumor. [[H&E stain]]. |pronounce = |specialty =[[Oncology]], [[gynecology]] |symptoms =[[Adnexal mass|Pelvic mass]]<ref name=Sab2014/> |complications =[[Peritoneal carcinomatosis]]<ref name=Sab2014/> |onset = |duration = |types =[[Serous tumor|Serous]], [[ovarian mucinous tumor|mucinous]], [[endometrioid tumor|endometrioid]], [[clear-cell ovarian carcinoma|clear cells]], [[transitional cell carcinoma of the ovary|transitional cell]], epithelial-stromal<ref name=Type2020/> |causes = |risks =Not having children, [[high fat diet]], [[family history (medicine)|family history]], late [[menopause]]<ref name=Nuc2009/> |diagnosis =Suspected based on [[medical imaging]], confirmed by [[microscopic examination]].<ref name=Sab2014/><ref name=Ster2004/> |differential = |prevention =[[Tubal ligation]], [[birth control pills]]<ref name=Nuc2009/> |treatment = |medication = |prognosis = |frequency =66% of [[ovarian tumors]], 90% of [[ovarian cancer]]s<ref name=Sab2014/> |deaths = }} '''ఉపరితల ఎపిథీలియల్-స్ట్రోమల్ కణితులు''' అండాశయ కణితుల వర్గంలోకి వస్తాయి. అవి అండాశయ కణితులలో సుమారు 66%, [[అండాశయ క్యాన్సర్|అండాశయ క్యాన్సర్లలో]] 90% ఉంటాయి.<ref name="Sab2014">{{Cite book|last=Saba|first=Luca|last2=Acharya|first2=U. Rajendra|last3=Guerriero|first3=Stefano|last4=Suri|first4=Jasjit S.|title=Ovarian Neoplasm Imaging|date=2014|publisher=Springer Science & Business Media|isbn=978-1-4614-8633-6|page=243|url=https://books.google.ca/books?id=AjLBBAAAQBAJ&pg=PA243|language=en|access-date=2021-02-22|archive-date=2021-07-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20210710164335/https://books.google.ca/books?id=AjLBBAAAQBAJ&pg=PA243}}</ref> లక్షణాలలో పెల్విక్ మాస్ ఉండవచ్చు.<ref name="Sab2014" /> సంక్లిష్టతలలో పెరిటోనియల్ కార్సినోమాటోసిస్ ఉండవచ్చు.<ref name="Sab2014" /> రకాలలో సీరస్ కణితులు, మ్యూసినస్ కణితులు, ఎండోమెట్రియోయిడ్ కణితులు, క్లియర్ సెల్ కణితులు, ట్రాన్సిషనల్ సెల్ కణితులు, కార్సినోసార్కోమా వంటి ఎపిథీలియల్-స్ట్రోమల్ ఉన్నాయి.<ref name="Type2020">{{Cite web|title=WHO classification|url=https://www.pathologyoutlines.com/topic/ovarytumorwhoclassif.html|website=www.pathologyoutlines.com|access-date=22 February 2021|archive-date=17 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210117032449/https://www.pathologyoutlines.com/topic/ovarytumorwhoclassif.html|url-status=live}}</ref> అండాశయ కణితులలో సీరస్ కణితులు సుమారు 30%, మ్యూసినస్ సుమారు 13%, ఎండోమెట్రాయిడ్ సుమారు 3% ఉంటాయి.<ref name="Sab2014" /> వాటిని ఇంకా నిరపాయకరమైనవి (60%), సరిహద్దు (5%), లేదా [[మాలిగ్నెన్సీ|ప్రాణాంతకమైనవి]] (35%) అని వర్గీకరించవచ్చు.<ref name="Nuc2009">{{Cite book|last=Nucci|first=Marisa R.|last2=Oliva|first2=Esther|title=Gynecologic Pathology: A Volume in the Series: Foundations in Diagnostic Pathology|date=2009|publisher=Elsevier Health Sciences|isbn=978-0-443-06920-8|page=393|url=https://books.google.ca/books?id=r7EOW0jm2CoC&pg=PA393|language=en|access-date=2021-02-22|archive-date=2021-07-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20210710164754/https://books.google.ca/books?id=r7EOW0jm2CoC&pg=PA393}}</ref> కొన్ని ప్రాణాంతక రకాలను అండాశయ అడెనోకార్సినోమాలు అని పిలుస్తారు.<ref name="Ster2004">{{Cite book|last=Sternberg|first=Stephen S.|last2=Mills|first2=Stacey E.|last3=Carter|first3=Darryl|title=Sternberg's Diagnostic Surgical Pathology|date=2004|publisher=Lippincott Williams & Wilkins|isbn=978-0-7817-4051-7|page=2544|url=https://books.google.ca/books?id=TM5-h0Fo9_4C&pg=PA2544|language=en|access-date=2021-02-22|archive-date=2021-07-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20210712120111/https://books.google.ca/books?id=TM5-h0Fo9_4C&pg=PA2544}}</ref> ప్రమాద కారకాలలో పిల్లలు లేకపోవడం, అధిక కొవ్వు ఆహారం, కుటుంబ చరిత్ర, ఆలస్యంగా [[ఋతువిరతి|రుతువిరతి రావడం]] వంటివి ఉన్నాయి.<ref name="Nuc2009" /> [[ట్యూబెక్టమీ|ట్యూబల్ లైగేషన్]], [[గర్భనిరోధ మాత్రలు|గర్భనిరోధక మాత్రల]] వాడకం ప్రమాదాన్ని తగ్గిస్తుంది.<ref name="Nuc2009" /> అవి అండాశయ ఉపరితల ఎపిథీలియం, [[ఎండోమెట్రియమ్|ఎండోమెట్రియం]] లేదా [[ఫెలోపియన్ నాళాలు|ఫాలోపియన్ ట్యూబ్‌ల]] నుండి ప్రారంభమవుతాయని నమ్ముతారు.<ref name="Nuc2009" /> వైద్య ఇమేజింగ్ ఆధారంగా రోగ నిర్ధారణ తరచుగా అనుమానించబడుతుంది, సూక్ష్మదర్శిని పరీక్ష ద్వారా నిర్ధారించబడుతుంది.<ref name="Sab2014" /><ref name="Ster2004" /> == మూలాలు == <references /> [[Category:వ్యాధి లక్షణాలు]] [[Category:గర్భాశయ వ్యాధులు]] [[వర్గం:Translated from MDWiki]] 5w9tg4ovtg07e1spnsszy2uu36kf3d4 0 509416 4956219 2026-09-11T09:04:40Z Nagarani Bethi 60383 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1502983|Levonorgestrel-releasing implant]] to:te #mdwikicx 4956219 wikitext text/x-wiki {{Infobox birth control|name=Levonorgestrel-releasing implant|risks=}}'''జాడెల్''' మొదలైన బ్రాండ్ పేర్లతో విక్రయించబడే '''లెవోనోర్జెస్ట్రెల్-విడుదల చేసే ఇంప్లాంట్లు''', [[గర్భనియంత్రణ|జనన నియంత్రణ]] కోసం [[లెవోనోర్గెస్ట్రెల్|లెవోనోర్జెస్ట్రెల్‌ను]] విడుదల చేసే పరికరాలు.<ref name="Sh2015">{{Cite book|last=Shoupe|first=Donna|last2=Jr|first2=Daniel R. Mishell|title=The Handbook of Contraception: A Guide for Practical Management|date=2015|publisher=Humana Press|isbn=9783319201856|page=141|edition=2|url=https://books.google.com/books?id=ZQehCgAAQBAJ&pg=PA141|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20170923235733/https://books.google.com/books?id=ZQehCgAAQBAJ&pg=PA141|archive-date=2017-09-23}}</ref> ఇది అత్యంత ప్రభావవంతమైన జనన నియంత్రణ పద్ధతులలో ఒకటి, దీని ఒక సంవత్సర వైఫల్య రేటు సుమారు 0.05% ఉంటుంది.<ref name="Sh2015" /><ref name="CDC2011">{{Cite web|title=Effectiveness of Family Planning Methods|url=https://www.cdc.gov/reproductivehealth/unintendedpregnancy/pdf/contraceptive_methods_508.pdf|website=CDC|access-date=1 January 2017|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161229095001/https://www.cdc.gov/reproductivehealth/unintendedpregnancy/pdf/contraceptive_methods_508.pdf|archive-date=29 December 2016}}</ref> ఈ పరికరాన్ని చర్మం కింద ఉంచుతారు, ఇది ఐదు సంవత్సరాల వరకు పనిచేస్తుంది.<ref name="WHO2008">{{Cite book|title=WHO Model Formulary 2008|year=2009|isbn=9789241547659|vauthors=((World Health Organization))|veditors=Stuart MC, Kouimtzi M, Hill SR|hdl=10665/44053|author-link=World Health Organization|publisher=World Health Organization|hdl-access=free|page=373}}</ref> [[కటి శోథ వ్యాధి|పెల్విక్ ఇన్ఫ్లమేటరీ వ్యాధి]] చరిత్ర ఉన్నందున [[గర్భాశయ లోపలి పరికరం|గర్భాశయ పరికరాన్ని]] ఉపయోగించలేని మహిళలు దీనిని ఉపయోగించవచ్చు.<ref name="WHO2008" /> తొలగించిన తర్వాత సంతానోత్పత్తి సామర్థ్యం త్వరగా తిరిగి వస్తుంది.<ref name="WHO2008" /> ఇది సాధారణంగా కొన్ని ముఖ్యమైన దుష్ప్రభావాలతో బాగా తట్టుకోబడుతుంది.<ref name="Sh2015" /> దుష్ప్రభావాలలో క్రమరహిత [[ఋతుచక్రం|ఋతుస్రావం]], [[అమెనోరియా|ఋతుస్రావం ఆగిపోవడం]], తలనొప్పి, రొమ్ము నొప్పి ఉండవచ్చు.<ref name="WHO2008" /><ref name="Cor1995" /> తీవ్రమైన కాలేయ వ్యాధి ఉన్నవారిలో దీని వాడకం సిఫార్సు చేయబడదు.<ref name="WHO2008" /> లెవోనోర్జెస్ట్రెల్ ఇంప్లాంట్ అనేది ఒక రకమైన దీర్ఘకాలికంగా పనిచేసే, తిరిగి మార్చగల గర్భనిరోధకం.<ref>{{Cite book|last=Medicine|first=Institute of|last2=Policy|first2=Division of Health Sciences|last3=Development|first3=Committee on Contraceptive Research and|title=Contraceptive Research, Introduction, and Use: Lessons From Norplant|date=1998|publisher=National Academies Press|isbn=9780309059855|page=107|url=https://books.google.com/books?id=DPGbAgAAQBAJ&pg=PT115|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20170923235733/https://books.google.com/books?id=DPGbAgAAQBAJ&pg=PT115|archive-date=2017-09-23}}</ref> ఇది ప్రధానంగా అండోత్పత్తిని ఆపడం ద్వారా, [[గర్భాశయ గ్రీవము|గర్భాశయ ముఖద్వారం]] చుట్టూ ఉన్న శ్లేష్మాన్ని చిక్కబరచడం ద్వారా పనిచేస్తుంది.<ref name="Cor1995">{{Cite book|last=Corson|first=S. L.|last2=Derman|first2=R. J.|title=Fertility Control|date=1995|publisher=CRC Press|isbn=9780969797807|page=195|url=https://books.google.com/books?id=30EzZPp1ypYC&pg=PA195|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20170923235733/https://books.google.com/books?id=30EzZPp1ypYC&pg=PA195|archive-date=2017-09-23}}</ref> లెవోనోర్జెస్ట్రాల్‌ను విడుదల చేసే ఇంప్లాంట్ 1983లో ఫిన్లాండ్‌లో, 1990లో యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో వైద్యపరమైన ఉపయోగం కోసం ఆమోదించబడింది.<ref name="Sh2015" /> ఇది ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ అత్యవసర ఔషధాల జాబితాలో ఉంది.<ref name="WHO21st">{{Cite book|vauthors=((World Health Organization))|title=World Health Organization model list of essential medicines: 21st list 2019|year=2019|hdl=10665/325771|author-link=World Health Organization|publisher=World Health Organization|location=Geneva|id=WHO/MVP/EMP/IAU/2019.06. License: CC BY-NC-SA 3.0 IGO|hdl-access=free}}</ref> అభివృద్ధి చెందుతున్న ప్రపంచంలో టోకు ధర ఒక్కో సెట్‌కు సుమారుగా US$8.93–13.29 ఉంటుంది.<ref name="ERC2014">{{Cite web|title=Levonorgestrel|url=http://mshpriceguide.org/en/single-drug-information/?DMFId=1234&searchYear=2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20180122072753/http://mshpriceguide.org/en/single-drug-information/?DMFId=1234&searchYear=2014|url-status=dead|archive-date=22 January 2018|website=International Drug Price Indicator Guide|access-date=8 December 2016}}</ref> లెవోనోర్జెస్ట్రెల్ ఇంప్లాంట్లు 60 కంటే ఎక్కువ దేశాలలో ఆమోదించబడ్డాయి, ఏడు మిలియన్ల కంటే ఎక్కువ మంది మహిళలు వీటిని ఉపయోగిస్తున్నారు.<ref>{{Cite book|last=Kulczycki|first=Andrzej|title=Critical Issues in Reproductive Health|date=2013|publisher=Springer Science & Business Media|isbn=9789400767225|page=16|url=https://books.google.com/books?id=LXJ_AAAAQBAJ&pg=PA16|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20170923235733/https://books.google.com/books?id=LXJ_AAAAQBAJ&pg=PA16|archive-date=2017-09-23}}</ref><ref>{{Cite book|last=Siving|first=Irving|last2=Nash|first2=Harold|title=Jadelle Levonorgestrel Rod Implants: A Summary of Scientific Data and Lessons Learned from Programmatic Experience|date=2002|publisher=Population Council|isbn=9780878341054|page=4|url=https://books.google.com/books?id=YYoeAQAAIAAJ&q|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20170923235733/https://books.google.com/books?id=YYoeAQAAIAAJ&q|archive-date=2017-09-23}}</ref> 2015 నాటికి ఇది ఆమోదించబడింది కానీ యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో అందుబాటులో లేదు.<ref name="Sh2015" /> == మూలాలు == <references /> [[Category:వైద్య పరికరాలు]] [[వర్గం:Translated from MDWiki]] 4jqx6x5f6dqpwwhu6yozihptb1il7ai 14 509417 4956236 2026-09-11T09:21:11Z Kalasagary 107518 ఖాళీ పేజీని సృష్టించారు 4956236 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 0 509418 4956244 2026-09-11T09:42:08Z Kalasagary 107518 [[WP:AES|←]]Created page with '{{Infobox artist|name=జాన్ లూయిస్ క్రిమ్మెల్|image=Self-Portrait with Susanna Krimmel and her Children by John Lewis Krimmel.jpg|caption=జాన్ లూయిస్ క్రిమ్మెల్ గీసిన ''సుసన్నా క్రిమ్మెల్, ఆమె పిల్లలతో ఉన్న స్వీయ-చిత్రం''|birth_name=జోహన్ లుడ్విగ్ క్రి...' 4956244 wikitext text/x-wiki {{Infobox artist|name=జాన్ లూయిస్ క్రిమ్మెల్|image=Self-Portrait with Susanna Krimmel and her Children by John Lewis Krimmel.jpg|caption=జాన్ లూయిస్ క్రిమ్మెల్ గీసిన ''సుసన్నా క్రిమ్మెల్, ఆమె పిల్లలతో ఉన్న స్వీయ-చిత్రం''|birth_name=జోహన్ లుడ్విగ్ క్రిమ్మెల్|birth_date={{birth date|1786|05|30}}|birth_place=వుర్టెంబర్గ్, జర్మనీ|death_date={{death date and age|1821|07|15|1786|05|30}}|death_place=జర్మన్‌టౌన్, పెన్సిల్వేనియా, అమెరికా|known_for=[[చిత్రలేఖనం]]|movement=జానర్ చిత్రలేఖనం}} '''జాన్ లూయిస్ క్రిమ్మెల్''' (1786 మే 30 {{spaced ndash}} 1821 జూలై 15), కొన్నిసార్లు "ది అమెరికన్ హోగార్త్" అని పిలువబడే ఇతను ఉత్తర అమెరికా మొదటి జానర్ దృశ్యాల చిత్రకారుడు. పవిత్ర రోమన్ సామ్రాజ్యంలో జన్మించిన ఇతను 1809లో [[ఫిలడెల్ఫియా]] నగరానికి వలస వచ్చాడు, త్వరలోనే పెన్సిల్వేనియా అకాడమీ ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ సభ్యుడయ్యాడు. ప్రారంభంలో స్కాట్లాండ్‌కు చెందిన డేవిడ్ విల్కీ, ఇంగ్లాండ్‌కు చెందిన విలియం హోగార్త్, అమెరికాకు చెందిన బెంజమిన్ వెస్ట్ ప్రభావం ఇతనిపై ఉన్నప్పటికీ, త్వరలోనే తన జానర్ దృశ్యాల కోసం ప్రత్యక్ష పరిశీలన వైపు మళ్లాడు. క్రిమ్మెల్ అమెరికాలో స్వేచ్ఛా ఆఫ్రికన్ అమెరికన్లను చిత్రించిన మొదటి కళాకారులలో ఒకడు, ''బ్లాక్ పీపుల్స్ ప్రేయర్ మీటింగ్'' (1813) దీనికి ఉదాహరణ. ''ఫోర్త్ ఆఫ్ జూలై సెలబ్రేషన్ ఇన్ సెంటర్ స్క్వేర్'' (1811/12), ''ఎలక్షన్ డే'' (1815) వంటి చిత్రాలు గుంపులోని అనేక మంది వ్యక్తుల సజీవ పాత్రలతో నిండి ఉంటాయి. క్రిమ్మెల్ రచనల ప్రభావం పొందిన అమెరికన్ కళాకారులలో విలియం సిడ్నీ మౌంట్, జార్జ్ కాలేబ్ బింగ్‌హామ్, థామస్ ఈకిన్స్ ఉన్నారు. 7nl294c4apju6vl7kuiatexey62rxz1 4956245 4956244 2026-09-11T09:42:29Z Kalasagary 107518 4956245 wikitext text/x-wiki {{Infobox artist|name=జాన్ లూయిస్ క్రిమ్మెల్|image=Self-Portrait with Susanna Krimmel and her Children by John Lewis Krimmel.jpg|caption=జాన్ లూయిస్ క్రిమ్మెల్ గీసిన ''సుసన్నా క్రిమ్మెల్, ఆమె పిల్లలతో ఉన్న స్వీయ-చిత్రం''|birth_name=జోహన్ లుడ్విగ్ క్రిమ్మెల్|birth_date={{birth date|1786|05|30}}|birth_place=వుర్టెంబర్గ్, జర్మనీ|death_date={{death date and age|1821|07|15|1786|05|30}}|death_place=జర్మన్‌టౌన్, పెన్సిల్వేనియా, అమెరికా|known_for=[[చిత్రలేఖనం]]|movement=జానర్ చిత్రలేఖనం}} '''జాన్ లూయిస్ క్రిమ్మెల్''' (1786 మే 30 {{spaced ndash}} 1821 జూలై 15), కొన్నిసార్లు "ది అమెరికన్ హోగార్త్" అని పిలువబడే ఇతను ఉత్తర అమెరికా మొదటి జానర్ దృశ్యాల చిత్రకారుడు. పవిత్ర రోమన్ సామ్రాజ్యంలో జన్మించిన ఇతను 1809లో [[ఫిలడెల్ఫియా]] నగరానికి వలస వచ్చాడు, త్వరలోనే పెన్సిల్వేనియా అకాడమీ ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ సభ్యుడయ్యాడు. ప్రారంభంలో స్కాట్లాండ్‌కు చెందిన డేవిడ్ విల్కీ, ఇంగ్లాండ్‌కు చెందిన విలియం హోగార్త్, అమెరికాకు చెందిన బెంజమిన్ వెస్ట్ ప్రభావం ఇతనిపై ఉన్నప్పటికీ, త్వరలోనే తన జానర్ దృశ్యాల కోసం ప్రత్యక్ష పరిశీలన వైపు మళ్లాడు. క్రిమ్మెల్ అమెరికాలో స్వేచ్ఛా ఆఫ్రికన్ అమెరికన్లను చిత్రించిన మొదటి కళాకారులలో ఒకడు, ''బ్లాక్ పీపుల్స్ ప్రేయర్ మీటింగ్'' (1813) దీనికి ఉదాహరణ. ''ఫోర్త్ ఆఫ్ జూలై సెలబ్రేషన్ ఇన్ సెంటర్ స్క్వేర్'' (1811/12), ''ఎలక్షన్ డే'' (1815) వంటి చిత్రాలు గుంపులోని అనేక మంది వ్యక్తుల సజీవ పాత్రలతో నిండి ఉంటాయి. క్రిమ్మెల్ రచనల ప్రభావం పొందిన అమెరికన్ కళాకారులలో విలియం సిడ్నీ మౌంట్, జార్జ్ కాలేబ్ బింగ్‌హామ్, థామస్ ఈకిన్స్ ఉన్నారు. == తొలి జీవితం, విద్య == క్రిమ్మెల్ 1786 మే 30 న జర్మనీలోని డచీ ఆఫ్ వుర్టెంబర్గ్‌లోని ఎబింగెన్ అనే చిన్న పట్టణంలో జన్మించాడు. 1809లో జోహన్ లుడ్విగ్ [[ఫిలడెల్ఫియా]] వలస వచ్చిన తన అన్నయ్యతో చేరాలని నిర్ణయించుకున్నాడు. అతను మొదట్లో తన సోదరునితో కలిసి వ్యాపారం చేయాలని ప్లాన్ చేశాడు కానీ కళ కోసం ఈ వృత్తిని త్వరలోనే విడిచిపెట్టాడు. అతను [[లండన్]] నగరంలో కొన్ని జలవర్ణాల పాఠాలు నేర్చుకుని ఉండవచ్చు కానీ 1809 నవంబర్ 1 నాటికి ఫిలడెల్ఫియా చేరుకునే సమయానికి జోహన్ లుడ్విగ్‌కు కళలో నిజమైన అధికారిక శిక్షణ లేదు. 1812 నగర డైరెక్టరీ తన పేరును జాన్ లూయిస్‌గా మార్చుకున్న క్రిమ్మెల్‌ను చిత్రకారుడిగా పేర్కొంది. అతను వ్యక్తుల చిత్రాలు గీయడం ప్రారంభించాడు. కానీ డేవిడ్ విల్కీ గీసిన ''బ్లైండ్ ఫిడ్లర్'' చిత్రం అతన్ని హాస్యభరితమైన అంశాల వైపు మళ్లేలా చేసింది. అతను చారిత్రక చిత్రాలను కూడా గీశాడు. == వృత్తి జీవితం == [[File:4th-of-July-1819-Philadelphia-John-Lewis-Krimmel.JPG|thumb|''ఫోర్త్ ఆఫ్ జూలై సెలబ్రేషన్ ఇన్ సెంటర్ స్క్వేర్, ఫిలడెల్ఫియా'' (1819 చిత్రం)]] [[File:The Village Politicians by John Lewis Krimmel, c. 1819.JPG|thumb|''ది విలేజ్ పొలిటీషియన్స్'', {{Circa|1819}}]] [[File:1820-Country-Wedding-John-Lewis-Krimmel.jpg|thumb|''కంట్రీ వెడ్డింగ్'', 1820 చిత్రం]] క్రిమ్మెల్ అప్పటి అమెరికా మేధో, సాంస్కృతిక కేంద్రమైన [[ఫిలడెల్ఫియా]] చేరుకున్నాడు. ఫిలడెల్ఫియాలో క్రిమ్మెల్ త్వరలోనే అమెరికా మొదటి స్కెచ్ క్లబ్‌లో చేరాడు, ఇందులో థామస్ సుల్లీ, రెంబ్రాండ్ట్ పీలే వంటి సభ్యులు ఉన్నారు. ప్రజల దృష్టిని ఆకర్షించిన అతని మొదటి చిత్రం ''పెప్పర్-పాట్: ఎ సీన్ ఇన్ ది ఫిలడెల్ఫియా మార్కెట్'' (1811). ఈ తైలవర్ణ చిత్రంలో ఒక నల్లజాతీయ మహిళ వివిధ వయస్సులు, సామాజిక వర్గాలకు చెందిన శ్వేతజాతీయ వినియోగదారులకు ఫిలడెల్ఫియా ప్రత్యేకమైన మసాలా సూప్ గిన్నెలను పోస్తున్నట్లు చిత్రించాడు. సమకాలీన దైనందిన జీవితాన్ని ప్రతిబింబించే ఈ జానర్ దృశ్యం తర్వాత అతని స్కెచ్‌బుక్‌లు, కాన్వాసులలో ''బ్లైండ్ మ్యాన్స్ బఫ్'' (1814), ''కంట్రీ వెడ్డింగ్'' (1814) వంటి మరెన్నో చిత్రాలు వచ్చాయి. తనకు తెలిసిన అన్ని తైలవర్ణ చిత్రాలలో, క్రిమ్మెల్ కనీసం ఒక జంతువును (సాధారణంగా చురుకైన కుక్క), కొన్నిసార్లు రెండు, మూడు జంతువులను చేర్చాడు. 1811, 1813 మధ్య ఫిలడెల్ఫియా దౌత్యపరమైన మిషన్‌లో ఉన్న రష్యన్ పావెల్ స్విన్యిన్, క్రిమ్మెల్ నుండి సుమారు 14 స్కెచ్‌లను కొనుగోలు చేశాడు, తాను స్వయంగా చిత్రించిన సాధారణ అమెరికన్ దృశ్యాలుగా వివిధ వనరుల నుండి సేకరించిన చిత్రాలతో పాటు వాటిని తిరిగి [[రష్యా]] తీసుకువెళ్లి ప్రదర్శించాడు. స్విన్యిన్ పోర్ట్‌ఫోలియో అని పిలువబడే ఈ చిత్రాలలో ''బ్లాక్ పీపుల్స్ ప్రేయర్ మీటింగ్'', ''డెక్ లైఫ్ ఆన్ వన్ ఆఫ్ ఫుల్టన్స్ స్టీమ్‌బోట్స్'', ''మార్నింగ్ ఇన్ ఫ్రంట్ ఆఫ్ ఆర్చ్ స్ట్రీట్ మీటింగ్ హౌస్'' ఉన్నాయి, ఇవి క్వేకర్లను వారి ఆదివారం అత్యుత్తమ దుస్తులలో చూపించాయి. స్విన్యిన్ పోర్ట్‌ఫోలియో ఇప్పుడు న్యూయార్క్‌లోని మెట్రోపాలిటన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్‌లో ఉంది. గతంలో ఇవి స్విన్యిన్ స్వంత చిత్రాలుగా భావించినప్పటికీ, ఈ జలవర్ణ చిత్రాలు ఇప్పుడు సాధారణంగా క్రిమ్మెల్ గీసినవిగా గుర్తింపు పొందాయి. క్రిమ్మెల్ చిత్రాలు తరచుగా పాఠశాల పుస్తకాలు, చారిత్రక గ్రంథాలు, పత్రికలలో పునరుత్పత్తి చేయబడతాయి. 1815లో చిత్రించిన ''ఎలక్షన్ డే ఇన్ ఫిలడెల్ఫియా'' బహుశా అతని అత్యంత ప్రసిద్ధ చిత్రం, హాస్యభరితమైన పరిశీలనలతో గుంపులోని వ్యక్తులను విడివిడిగా చూపించే అతని సామర్థ్యాన్ని ఇది వివరిస్తుంది. ''ఫోర్త్ ఆఫ్ జూలై సెలబ్రేషన్ ఇన్ సెంటర్ స్క్వేర్, ఫిలడెల్ఫియా, 1819'' నియోక్లాసికల్ డిజైన్‌లో దేశభక్తి, ఐక్యత స్ఫూర్తితో నిండి ఉంటుంది. ''క్విల్టింగ్ ఫ్రోలిక్'' చిత్రంలో ఒక నల్లజాతీయ ఫిడ్లర్ వాయించే సంగీతంతో పాటు అతిథులు, గది శుభ్రపరచడం, కుట్టుపని పూర్తిగా ముగియకముందే క్విల్ట్ పూర్తి కావడాన్ని జరుపుకోవడానికి లోపలికి ప్రవేశిస్తారు. కళా చరిత్రకారుడు గై మెక్‌ల్రాయ్ ఈ చిత్రాన్ని ఆఫ్రికన్ అమెరికన్ల చిత్రణలో ప్రాథమిక అంశంగా ముఖ కవళికల వక్రీకరణలను [విస్తృతమైన పళ్ళ నవ్వులు, పెద్ద పెదవులు] ఉపయోగించిన మొదటి చిత్రాలలో ఒకటిగా గుర్తించాడు.<ref>{{cite book|last1=McElroy|first1=Guy C.|last2=Gates|first2=Henry Louis|last3=Art|first3=Corcoran Gallery of|last4=Museum|first4=Brooklyn|title=Facing history: the Black image in American art, 1710-1940|year=1990|publisher=Bedford Arts|isbn=9780938491385|page=14|url=https://books.google.com/books?id=1d1PAAAAMAAJ&q=physiognomical|language=en}}</ref> తాగుబోతు తండ్రిని ఇంటికి రమ్మని ఒప్పించడానికి ప్రయత్నిస్తున్న తల్లి, కుమార్తెలను క్రిమ్మెల్ చిత్రించిన విధానం ''విలేజ్ టావెర్న్'' చిత్రాన్ని మద్యపాన నిషేధ ఉద్యమం ప్రస్తావించిన సామాజిక రుగ్మతలను వివరించే మొదటి అమెరికన్ చిత్రంగా మార్చింది.<ref>{{Cite journal |last=Janet |first=Marstine |date=1989 |title=John Lewis Krimmel: America's First Painter of Temperance Themes |url=https://rar.rutgers.edu/wp-content/uploads/2017/06/Volumes-9-10.pdf |url-status=live |journal=Rutgers Art Review |volume=10 |pages=111-134 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240711190833/https://rar.rutgers.edu/wp-content/uploads/2017/06/Volumes-9-10.pdf |archive-date=2024-07-11}}</ref> క్రిమ్మెల్ తన చిత్రాల కోసం ఆలోచనలను 1810, 1821 మధ్య తను నిర్వహించిన స్కెచ్‌బుక్‌ల శ్రేణిలో నమోదు చేశాడు. 1816 చివరి నుండి 1818 వరకు అతను తన సొంత ప్రాంతానికి, వియన్నా, సాల్జ్‌బర్గ్‌లకు తిరిగి వెళ్ళాడు, అతని స్కెచ్‌బుక్‌లు యూరోపియన్ ప్రకృతి దృశ్యాలు, ప్రజలు, జంతువులు, పువ్వుల స్కెచ్‌లతో నిండి ఉన్నాయి. స్థానిక కళాకారులతో అతని పరిచయాలు అతని శైలిని మరింత పరిణతి చెందిన రొమాంటిక్ శైలికి మారేలా ప్రభావితం చేశాయి. ఇప్పుడు కనుమరుగైన క్రిమ్మెల్ కొన్ని చిత్రాలు ''ది టీ పార్టీ'' వంటి వివరణాత్మక స్కెచ్‌ల నుండి తెలిసాయి. క్రిమ్మెల్ ఏడు స్కెచ్‌బుక్‌లు ఇప్పుడు వింటర్‌థూర్ మ్యూజియం లైబ్రరీలో ఉన్నాయి. ఇవి శీఘ్ర పెన్సిల్ స్కెచ్‌ల నుండి పూర్తయిన జలవర్ణ చిత్రాల వరకు సుమారు 700 వేర్వేరు డ్రాయింగ్‌లను కలిగి ఉన్నాయి, కాలానుగుణంగా బయటపడే సంతకం చేయని క్రిమ్మెల్ చిత్రాలను ప్రామాణీకరించడానికి ఇవి ఉపయోగపడతాయి. అతని రెండవ స్కెచ్‌బుక్‌లోని రెండు స్కెచ్‌లు ఒక సాధారణ మొరేవియన్ క్రిస్మస్ గృహ వేడుకను బంధించాయి, బహుశా అమెరికన్ కళలో [[క్రిస్మస్ చెట్టు]] మొట్టమొదటి చిత్రణలను ఇవి సూచిస్తాయి.<ref>{{Cite book |last=Harding |first=Anneliese |url=http://archive.org/details/johnlewiskrimmel0000hard |title=John Lewis Krimmel: Genre Artist of the Early Republic |publisher=Winterthur Publications |isbn=978-0-912724-25-6 |location=Winterthur, DE |pages=44–45 |language=en-US |url-access=registration |via=Internet Archive}}</ref> == మరణం == 1821 జూలై 15 న క్రిమ్మెల్ జర్మన్‌టౌన్ సమీపంలోని ఒక మిల్లుకుంటలో ఈతకు వెళ్లి నీటిలో మునిగి మరణించాడు.<ref name=wmgl>{{cite web|title=John Lewis Krimmel Sketchbooks|url=http://content.winterthur.org:2011/cdm/landingpage/collection/krimmel|website=Winterthur Museum, Garden & Library|publisher=Winterthur Museum, Garden & Library|accessdate=2 August 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20120307013126/http://content.winterthur.org:2011/cdm/landingpage/collection/krimmel|archive-date=7 March 2012|url-status=dead}}</ref> అతను మరణించే సమయానికి అతనికి వివాహం నిశ్చయమైంది. == వారసత్వం == క్రిమ్మెల్ పదకొండు సంవత్సరాలు మాత్రమే చిత్రకారుడిగా ఉన్నప్పటికీ, అతని కీర్తి పెరుగుతూ వచ్చింది. అతను ఇటీవల అసోసియేషన్ ఆఫ్ అమెరికన్ ఆర్టిస్ట్స్ అధ్యక్షుడిగా ఎన్నికయ్యాడు. 1682 అక్టోబరులో న్యూ కాజిల్ వద్ద విలియం పెన్ దిగడాన్ని స్మరించుకునే ఒక పెద్ద చారిత్రక చిత్రం, 6x9-అడుగుల కాన్వాస్ కోసం అతను ప్రతిష్టాత్మకమైన పనిని కూడా పొందాడు. క్రిమ్మెల్ జానర్ దృశ్యాలు అతని జీవితకాలంలో కొద్దిమంది కొనుగోలుదారులను మాత్రమే ఆకర్షించినప్పటికీ, అతని మరణం తర్వాత చాలా కాలం తరువాత చేసిన అతని చిత్రాల చెక్కడాలు ప్రింట్లు, మ్యాగజైన్ చిత్రాలుగా విస్తృతంగా పంపిణీ చేయబడ్డాయి. 1810 నుండి 1821 వరకు అమెరికన్ జీవితాన్ని స్థిరంగా వివరించిన అత్యంత ముఖ్యమైన అమెరికన్ చిత్రకారుడిగా అతను గుర్తింపు పొందాడు.{{by whom|date=August 2015}} 2010, 2020 దశకాలలో "ది విలేజ్ పొలిటీషియన్స్" కత్తిరించిన వెర్షన్ జనాదరణ పొందిన ఇంటర్నెట్ మీమ్‌గా మారింది.<ref>{{cite web |title=Angry Man Pointing At Hand |url=https://knowyourmeme.com/memes/angry-man-pointing-at-hand |website=Know Your Meme |access-date=14 August 2023}}</ref> === జలవర్ణ చిత్రాలు === [[న్యూయార్క్ నగరం]]లోని మెట్రోపాలిటన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్‌లో ప్రదర్శనలో ఉన్న క్రిమ్మెల్ జలవర్ణ చిత్రాలు: <gallery class="center" widths="180px" heights="180px"> File:"Worldly Folk" Questioning Chimney Sweeps and Their Master before Christ Church, Philadelphia MET ap42.95.15.jpg|[[ఫిలడెల్ఫియా]] క్రైస్ట్ చర్చి ముందు చిమ్నీ స్వీపర్లు, వారి యజమానిని ప్రశ్నిస్తున్న "ప్రపంచ ప్రజలు" File:Black Sawyers Working in front of the Bank of Pennsylvania, Philadelphia MET ap42.95.16.jpg|ఫిలడెల్ఫియాలోని బ్యాంక్ ఆఫ్ పెన్సిల్వేనియా ముందు పనిచేస్తున్న బ్లాక్ సాయర్స్ File:Winter Scene in Philadelphia—The Bank of the United States in the Background MET DT1803.jpg|ఫిలడెల్ఫియాలో చలికాలం దృశ్యం—నేపథ్యంలో బ్యాంక్ ఆఫ్ ది యునైటెడ్ స్టేట్స్ File:Sunday Morning in front of the Arch Street Meeting House, Philadelphia MET APS2369.jpg|ఫిలడెల్ఫియాలోని ఆర్చ్ స్ట్రీట్ మీటింగ్ హౌస్ ముందు ఆదివారం ఉదయం File:Nightlife in Philadelphia—an Oyster Barrow in front of the Chestnut Street Theater MET ap42.95.18.jpg|ఫిలడెల్ఫియాలో రాత్రి జీవితం—చెస్ట్‌నట్ స్ట్రీట్ థియేటర్ ముందు ఒక ఆయిస్టర్ బారో File:Members of the City Troop and Other Philadelphia Soldiery MET ap42.95.21.jpg|సిటీ ట్రూప్ సభ్యులు, ఇతర ఫిలడెల్ఫియా సైనికులు File:Exhibition of Indian Tribal Ceremonies at the Olympic Theater, Philadelphia MET DP276570.jpg|ఫిలడెల్ఫియాలోని ఒలింపిక్ థియేటర్‌లో భారతీయ గిరిజన వేడుకల ప్రదర్శన File:Merrymaking at a Wayside Inn MET ap42.95.12.jpg|వేసైడ్ ఇన్‌లో వినోదం </gallery> == ఎంచుకున్న చిత్రాలు == [[File:Quilting Frolic (1813) by John Lewis Krimmel.jpg|thumb|''క్విల్టింగ్ ఫ్రోలిక్'', 1813]] [[File:Barroom Dancing by John Lewis Krimmel.jpg|thumb|''బార్‌రూమ్ డ్యాన్సింగ్'', {{Circa|1820}}]] * ''పెప్పర్-పాట్: ఎ సీన్ ఇన్ ది ఫిలడెల్ఫియా మార్కెట్'', 1811 * ''ఫోర్త్ ఆఫ్ జూలై సెలబ్రేషన్ ఇన్ సెంటర్ స్క్వేర్'', 1812 * ''క్విల్టింగ్ ఫ్రోలిక్'', 1813 * ''ఇన్ యాన్ అమెరికన్ పై'', 1814 * ''ది కంట్రీ వెడ్డింగ్'', 1814 * ''ఎలక్షన్ డే ఇన్ ఫిలడెల్ఫియా'', 1815 * ''ఫోర్త్ ఆఫ్ జూలై డ్రంక్ సెలబ్రేషన్ 1819 - ఫిలడెల్ఫియా'' * ''ది కట్ పి.పి.'' * ''బ్లైండ్‌మ్యాన్స్ బి.జె.'' * ''గోయింగ్ టు అండ్ రిటర్నింగ్ ఫ్రమ్ బోర్డింగ్-స్కూల్'' * ''పెర్రీస్ విక్టరీ'' == మూలాలు == {{reflist}} * {{Cite Appletons'|wstitle=Krimmel, John Lewis|year=1900}} {{Commons category|John Lewis Krimmel}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Krimmel, John Lewis}} [[వర్గం:1786 జననాలు]] [[వర్గం:1821 మరణాలు]] [[వర్గం:19వ శతాబ్దపు అమెరికన్ చిత్రకారులు]] [[వర్గం:పెన్సిల్వేనియాలో ప్రమాదవశాత్తు మరణాలు]] [[వర్గం:పెన్సిల్వేనియాలో నీటిలో మునిగి మరణించినవారు]] [[వర్గం:ఫిలడెల్ఫియా చిత్రకారులు]] [[వర్గం:అమెరికన్ జానర్ చిత్రకారులు]] [[వర్గం:19వ శతాబ్దపు అమెరికన్ పురుష చిత్రకారులు]] rzps4ipvjt7u5wxl8t3ftgv9xjltqla 4956246 4956245 2026-09-11T09:43:43Z Kalasagary 107518 4956246 wikitext text/x-wiki {{Infobox artist|name=జాన్ లూయిస్ క్రిమ్మెల్|image=Self-Portrait with Susanna Krimmel and her Children by John Lewis Krimmel.jpg|caption=జాన్ లూయిస్ క్రిమ్మెల్ గీసిన ''సుసన్నా క్రిమ్మెల్, ఆమె పిల్లలతో ఉన్న స్వీయ-చిత్రం''|birth_name=జోహన్ లుడ్విగ్ క్రిమ్మెల్|birth_date={{birth date|1786|05|30}}|birth_place=వుర్టెంబర్గ్, జర్మనీ|death_date={{death date and age|1821|07|15|1786|05|30}}|death_place=జర్మన్‌టౌన్, పెన్సిల్వేనియా, అమెరికా|known_for=[[చిత్రలేఖనం]]|movement=జానర్ చిత్రలేఖనం}} '''జాన్ లూయిస్ క్రిమ్మెల్''' (1786 మే 30 {{spaced ndash}} 1821 జూలై 15), కొన్నిసార్లు "ది అమెరికన్ హోగార్త్" అని పిలువబడే ఇతను ఉత్తర అమెరికా మొదటి జానర్ దృశ్యాల చిత్రకారుడు. పవిత్ర రోమన్ సామ్రాజ్యంలో జన్మించిన ఇతను 1809లో [[ఫిలడెల్ఫియా]] నగరానికి వలస వచ్చాడు, త్వరలోనే పెన్సిల్వేనియా అకాడమీ ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ సభ్యుడయ్యాడు. ప్రారంభంలో స్కాట్లాండ్‌కు చెందిన డేవిడ్ విల్కీ, ఇంగ్లాండ్‌కు చెందిన విలియం హోగార్త్, అమెరికాకు చెందిన బెంజమిన్ వెస్ట్ ప్రభావం ఇతనిపై ఉన్నప్పటికీ, త్వరలోనే తన జానర్ దృశ్యాల కోసం ప్రత్యక్ష పరిశీలన వైపు మళ్లాడు. క్రిమ్మెల్ అమెరికాలో స్వేచ్ఛా ఆఫ్రికన్ అమెరికన్లను చిత్రించిన మొదటి కళాకారులలో ఒకడు, ''బ్లాక్ పీపుల్స్ ప్రేయర్ మీటింగ్'' (1813) దీనికి ఉదాహరణ. ''ఫోర్త్ ఆఫ్ జూలై సెలబ్రేషన్ ఇన్ సెంటర్ స్క్వేర్'' (1811/12), ''ఎలక్షన్ డే'' (1815) వంటి చిత్రాలు గుంపులోని అనేక మంది వ్యక్తుల సజీవ పాత్రలతో నిండి ఉంటాయి. క్రిమ్మెల్ రచనల ప్రభావం పొందిన అమెరికన్ కళాకారులలో విలియం సిడ్నీ మౌంట్, జార్జ్ కాలేబ్ బింగ్‌హామ్, థామస్ ఈకిన్స్ ఉన్నారు. == తొలి జీవితం, విద్య == క్రిమ్మెల్ 1786 మే 30 న జర్మనీలోని డచీ ఆఫ్ వుర్టెంబర్గ్‌లోని ఎబింగెన్ అనే చిన్న పట్టణంలో జన్మించాడు. 1809లో జోహన్ లుడ్విగ్ [[ఫిలడెల్ఫియా]] వలస వచ్చిన తన అన్నయ్యతో చేరాలని నిర్ణయించుకున్నాడు. అతను మొదట్లో తన సోదరునితో కలిసి వ్యాపారం చేయాలని ప్లాన్ చేశాడు కానీ కళ కోసం ఈ వృత్తిని త్వరలోనే విడిచిపెట్టాడు. అతను [[లండన్]] నగరంలో కొన్ని జలవర్ణాల పాఠాలు నేర్చుకుని ఉండవచ్చు కానీ 1809 నవంబర్ 1 నాటికి ఫిలడెల్ఫియా చేరుకునే సమయానికి జోహన్ లుడ్విగ్‌కు కళలో నిజమైన అధికారిక శిక్షణ లేదు. 1812 నగర డైరెక్టరీ తన పేరును జాన్ లూయిస్‌గా మార్చుకున్న క్రిమ్మెల్‌ను చిత్రకారుడిగా పేర్కొంది. అతను వ్యక్తుల చిత్రాలు గీయడం ప్రారంభించాడు. కానీ డేవిడ్ విల్కీ గీసిన ''బ్లైండ్ ఫిడ్లర్'' చిత్రం అతన్ని హాస్యభరితమైన అంశాల వైపు మళ్లేలా చేసింది. అతను చారిత్రక చిత్రాలను కూడా గీశాడు. == వృత్తి జీవితం == [[File:4th-of-July-1819-Philadelphia-John-Lewis-Krimmel.JPG|thumb|''ఫోర్త్ ఆఫ్ జూలై సెలబ్రేషన్ ఇన్ సెంటర్ స్క్వేర్, ఫిలడెల్ఫియా'' (1819 చిత్రం)]] [[File:The Village Politicians by John Lewis Krimmel, c. 1819.JPG|thumb|''ది విలేజ్ పొలిటీషియన్స్'', {{Circa|1819}}]] [[File:1820-Country-Wedding-John-Lewis-Krimmel.jpg|thumb|''కంట్రీ వెడ్డింగ్'', 1820 చిత్రం]] క్రిమ్మెల్ అప్పటి అమెరికా మేధో, సాంస్కృతిక కేంద్రమైన [[ఫిలడెల్ఫియా]] చేరుకున్నాడు. ఫిలడెల్ఫియాలో క్రిమ్మెల్ త్వరలోనే అమెరికా మొదటి స్కెచ్ క్లబ్‌లో చేరాడు, ఇందులో థామస్ సుల్లీ, రెంబ్రాండ్ట్ పీలే వంటి సభ్యులు ఉన్నారు. ప్రజల దృష్టిని ఆకర్షించిన అతని మొదటి చిత్రం ''పెప్పర్-పాట్: ఎ సీన్ ఇన్ ది ఫిలడెల్ఫియా మార్కెట్'' (1811). ఈ తైలవర్ణ చిత్రంలో ఒక నల్లజాతీయ మహిళ వివిధ వయస్సులు, సామాజిక వర్గాలకు చెందిన శ్వేతజాతీయ వినియోగదారులకు ఫిలడెల్ఫియా ప్రత్యేకమైన మసాలా సూప్ గిన్నెలను పోస్తున్నట్లు చిత్రించాడు. సమకాలీన దైనందిన జీవితాన్ని ప్రతిబింబించే ఈ జానర్ దృశ్యం తర్వాత అతని స్కెచ్‌బుక్‌లు, కాన్వాసులలో ''బ్లైండ్ మ్యాన్స్ బఫ్'' (1814), ''కంట్రీ వెడ్డింగ్'' (1814) వంటి మరెన్నో చిత్రాలు వచ్చాయి. తనకు తెలిసిన అన్ని తైలవర్ణ చిత్రాలలో, క్రిమ్మెల్ కనీసం ఒక జంతువును (సాధారణంగా చురుకైన కుక్క), కొన్నిసార్లు రెండు, మూడు జంతువులను చేర్చాడు. 1811, 1813 మధ్య ఫిలడెల్ఫియా దౌత్యపరమైన మిషన్‌లో ఉన్న రష్యన్ పావెల్ స్విన్యిన్, క్రిమ్మెల్ నుండి సుమారు 14 స్కెచ్‌లను కొనుగోలు చేశాడు, తాను స్వయంగా చిత్రించిన సాధారణ అమెరికన్ దృశ్యాలుగా వివిధ వనరుల నుండి సేకరించిన చిత్రాలతో పాటు వాటిని తిరిగి [[రష్యా]] తీసుకువెళ్లి ప్రదర్శించాడు. స్విన్యిన్ పోర్ట్‌ఫోలియో అని పిలువబడే ఈ చిత్రాలలో ''బ్లాక్ పీపుల్స్ ప్రేయర్ మీటింగ్'', ''డెక్ లైఫ్ ఆన్ వన్ ఆఫ్ ఫుల్టన్స్ స్టీమ్‌బోట్స్'', ''మార్నింగ్ ఇన్ ఫ్రంట్ ఆఫ్ ఆర్చ్ స్ట్రీట్ మీటింగ్ హౌస్'' ఉన్నాయి, ఇవి క్వేకర్లను వారి ఆదివారం అత్యుత్తమ దుస్తులలో చూపించాయి. స్విన్యిన్ పోర్ట్‌ఫోలియో ఇప్పుడు న్యూయార్క్‌లోని మెట్రోపాలిటన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్‌లో ఉంది. గతంలో ఇవి స్విన్యిన్ స్వంత చిత్రాలుగా భావించినప్పటికీ, ఈ జలవర్ణ చిత్రాలు ఇప్పుడు సాధారణంగా క్రిమ్మెల్ గీసినవిగా గుర్తింపు పొందాయి. క్రిమ్మెల్ చిత్రాలు తరచుగా పాఠశాల పుస్తకాలు, చారిత్రక గ్రంథాలు, పత్రికలలో పునరుత్పత్తి చేయబడతాయి. 1815లో చిత్రించిన ''ఎలక్షన్ డే ఇన్ ఫిలడెల్ఫియా'' బహుశా అతని అత్యంత ప్రసిద్ధ చిత్రం, హాస్యభరితమైన పరిశీలనలతో గుంపులోని వ్యక్తులను విడివిడిగా చూపించే అతని సామర్థ్యాన్ని ఇది వివరిస్తుంది. ''ఫోర్త్ ఆఫ్ జూలై సెలబ్రేషన్ ఇన్ సెంటర్ స్క్వేర్, ఫిలడెల్ఫియా, 1819'' నియోక్లాసికల్ డిజైన్‌లో దేశభక్తి, ఐక్యత స్ఫూర్తితో నిండి ఉంటుంది. ''క్విల్టింగ్ ఫ్రోలిక్'' చిత్రంలో ఒక నల్లజాతీయ ఫిడ్లర్ వాయించే సంగీతంతో పాటు అతిథులు, గది శుభ్రపరచడం, కుట్టుపని పూర్తిగా ముగియకముందే క్విల్ట్ పూర్తి కావడాన్ని జరుపుకోవడానికి లోపలికి ప్రవేశిస్తారు. కళా చరిత్రకారుడు గై మెక్‌ల్రాయ్ ఈ చిత్రాన్ని ఆఫ్రికన్ అమెరికన్ల చిత్రణలో ప్రాథమిక అంశంగా ముఖ కవళికల వక్రీకరణలను [విస్తృతమైన పళ్ళ నవ్వులు, పెద్ద పెదవులు] ఉపయోగించిన మొదటి చిత్రాలలో ఒకటిగా గుర్తించాడు.<ref>{{cite book|last1=McElroy|first1=Guy C.|last2=Gates|first2=Henry Louis|last3=Art|first3=Corcoran Gallery of|last4=Museum|first4=Brooklyn|title=Facing history: the Black image in American art, 1710-1940|year=1990|publisher=Bedford Arts|isbn=9780938491385|page=14|url=https://books.google.com/books?id=1d1PAAAAMAAJ&q=physiognomical|language=en}}</ref> తాగుబోతు తండ్రిని ఇంటికి రమ్మని ఒప్పించడానికి ప్రయత్నిస్తున్న తల్లి, కుమార్తెలను క్రిమ్మెల్ చిత్రించిన విధానం ''విలేజ్ టావెర్న్'' చిత్రాన్ని మద్యపాన నిషేధ ఉద్యమం ప్రస్తావించిన సామాజిక రుగ్మతలను వివరించే మొదటి అమెరికన్ చిత్రంగా మార్చింది.<ref>{{Cite journal |last=Janet |first=Marstine |date=1989 |title=John Lewis Krimmel: America's First Painter of Temperance Themes |url=https://rar.rutgers.edu/wp-content/uploads/2017/06/Volumes-9-10.pdf |url-status=live |journal=Rutgers Art Review |volume=10 |pages=111-134 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240711190833/https://rar.rutgers.edu/wp-content/uploads/2017/06/Volumes-9-10.pdf |archive-date=2024-07-11}}</ref> క్రిమ్మెల్ తన చిత్రాల కోసం ఆలోచనలను 1810, 1821 మధ్య తను నిర్వహించిన స్కెచ్‌బుక్‌ల శ్రేణిలో నమోదు చేశాడు. 1816 చివరి నుండి 1818 వరకు అతను తన సొంత ప్రాంతానికి, వియన్నా, సాల్జ్‌బర్గ్‌లకు తిరిగి వెళ్ళాడు, అతని స్కెచ్‌బుక్‌లు యూరోపియన్ ప్రకృతి దృశ్యాలు, ప్రజలు, జంతువులు, పువ్వుల స్కెచ్‌లతో నిండి ఉన్నాయి. స్థానిక కళాకారులతో అతని పరిచయాలు అతని శైలిని మరింత పరిణతి చెందిన రొమాంటిక్ శైలికి మారేలా ప్రభావితం చేశాయి. ఇప్పుడు కనుమరుగైన క్రిమ్మెల్ కొన్ని చిత్రాలు ''ది టీ పార్టీ'' వంటి వివరణాత్మక స్కెచ్‌ల నుండి తెలిసాయి. క్రిమ్మెల్ ఏడు స్కెచ్‌బుక్‌లు ఇప్పుడు వింటర్‌థూర్ మ్యూజియం లైబ్రరీలో ఉన్నాయి. ఇవి శీఘ్ర పెన్సిల్ స్కెచ్‌ల నుండి పూర్తయిన జలవర్ణ చిత్రాల వరకు సుమారు 700 వేర్వేరు డ్రాయింగ్‌లను కలిగి ఉన్నాయి, కాలానుగుణంగా బయటపడే సంతకం చేయని క్రిమ్మెల్ చిత్రాలను ప్రామాణీకరించడానికి ఇవి ఉపయోగపడతాయి. అతని రెండవ స్కెచ్‌బుక్‌లోని రెండు స్కెచ్‌లు ఒక సాధారణ మొరేవియన్ క్రిస్మస్ గృహ వేడుకను బంధించాయి, బహుశా అమెరికన్ కళలో [[క్రిస్మస్ చెట్టు]] మొట్టమొదటి చిత్రణలను ఇవి సూచిస్తాయి.<ref>{{Cite book |last=Harding |first=Anneliese |url=http://archive.org/details/johnlewiskrimmel0000hard |title=John Lewis Krimmel: Genre Artist of the Early Republic |publisher=Winterthur Publications |isbn=978-0-912724-25-6 |location=Winterthur, DE |pages=44–45 |language=en-US |url-access=registration |via=Internet Archive}}</ref> == మరణం == 1821 జూలై 15 న క్రిమ్మెల్ జర్మన్‌టౌన్ సమీపంలోని ఒక మిల్లుకుంటలో ఈతకు వెళ్లి నీటిలో మునిగి మరణించాడు.<ref name=wmgl>{{cite web|title=John Lewis Krimmel Sketchbooks|url=http://content.winterthur.org:2011/cdm/landingpage/collection/krimmel|website=Winterthur Museum, Garden & Library|publisher=Winterthur Museum, Garden & Library|accessdate=2 August 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20120307013126/http://content.winterthur.org:2011/cdm/landingpage/collection/krimmel|archive-date=7 March 2012|url-status=dead}}</ref> అతను మరణించే సమయానికి అతనికి వివాహం నిశ్చయమైంది. == వారసత్వం == క్రిమ్మెల్ పదకొండు సంవత్సరాలు మాత్రమే చిత్రకారుడిగా ఉన్నప్పటికీ, అతని కీర్తి పెరుగుతూ వచ్చింది. అతను ఇటీవల అసోసియేషన్ ఆఫ్ అమెరికన్ ఆర్టిస్ట్స్ అధ్యక్షుడిగా ఎన్నికయ్యాడు. 1682 అక్టోబరులో న్యూ కాజిల్ వద్ద విలియం పెన్ దిగడాన్ని స్మరించుకునే ఒక పెద్ద చారిత్రక చిత్రం, 6x9-అడుగుల కాన్వాస్ కోసం అతను ప్రతిష్టాత్మకమైన పనిని కూడా పొందాడు. క్రిమ్మెల్ జానర్ దృశ్యాలు అతని జీవితకాలంలో కొద్దిమంది కొనుగోలుదారులను మాత్రమే ఆకర్షించినప్పటికీ, అతని మరణం తర్వాత చాలా కాలం తరువాత చేసిన అతని చిత్రాల చెక్కడాలు ప్రింట్లు, మ్యాగజైన్ చిత్రాలుగా విస్తృతంగా పంపిణీ చేయబడ్డాయి. 1810 నుండి 1821 వరకు అమెరికన్ జీవితాన్ని స్థిరంగా వివరించిన అత్యంత ముఖ్యమైన అమెరికన్ చిత్రకారుడిగా అతను గుర్తింపు పొందాడు.{{by whom|date=August 2015}} 2010, 2020 దశకాలలో "ది విలేజ్ పొలిటీషియన్స్" కత్తిరించిన వెర్షన్ జనాదరణ పొందిన ఇంటర్నెట్ మీమ్‌గా మారింది.<ref>{{cite web |title=Angry Man Pointing At Hand |url=https://knowyourmeme.com/memes/angry-man-pointing-at-hand |website=Know Your Meme |access-date=14 August 2023}}</ref> === జలవర్ణ చిత్రాలు === [[న్యూయార్క్ నగరం]]లోని మెట్రోపాలిటన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్‌లో ప్రదర్శనలో ఉన్న క్రిమ్మెల్ జలవర్ణ చిత్రాలు: <gallery class="center" widths="180px" heights="180px"> File:"Worldly Folk" Questioning Chimney Sweeps and Their Master before Christ Church, Philadelphia MET ap42.95.15.jpg|[[ఫిలడెల్ఫియా]] క్రైస్ట్ చర్చి ముందు చిమ్నీ స్వీపర్లు, వారి యజమానిని ప్రశ్నిస్తున్న "ప్రపంచ ప్రజలు" File:Black Sawyers Working in front of the Bank of Pennsylvania, Philadelphia MET ap42.95.16.jpg|ఫిలడెల్ఫియాలోని బ్యాంక్ ఆఫ్ పెన్సిల్వేనియా ముందు పనిచేస్తున్న బ్లాక్ సాయర్స్ File:Winter Scene in Philadelphia—The Bank of the United States in the Background MET DT1803.jpg|ఫిలడెల్ఫియాలో చలికాలం దృశ్యం—నేపథ్యంలో బ్యాంక్ ఆఫ్ ది యునైటెడ్ స్టేట్స్ File:Sunday Morning in front of the Arch Street Meeting House, Philadelphia MET APS2369.jpg|ఫిలడెల్ఫియాలోని ఆర్చ్ స్ట్రీట్ మీటింగ్ హౌస్ ముందు ఆదివారం ఉదయం File:Nightlife in Philadelphia—an Oyster Barrow in front of the Chestnut Street Theater MET ap42.95.18.jpg|ఫిలడెల్ఫియాలో రాత్రి జీవితం—చెస్ట్‌నట్ స్ట్రీట్ థియేటర్ ముందు ఒక ఆయిస్టర్ బారో File:Members of the City Troop and Other Philadelphia Soldiery MET ap42.95.21.jpg|సిటీ ట్రూప్ సభ్యులు, ఇతర ఫిలడెల్ఫియా సైనికులు File:Exhibition of Indian Tribal Ceremonies at the Olympic Theater, Philadelphia MET DP276570.jpg|ఫిలడెల్ఫియాలోని ఒలింపిక్ థియేటర్‌లో భారతీయ గిరిజన వేడుకల ప్రదర్శన File:Merrymaking at a Wayside Inn MET ap42.95.12.jpg|వేసైడ్ ఇన్‌లో వినోదం </gallery> == ఎంచుకున్న చిత్రాలు == [[File:Quilting Frolic (1813) by John Lewis Krimmel.jpg|thumb|''క్విల్టింగ్ ఫ్రోలిక్'', 1813]] [[File:Barroom Dancing by John Lewis Krimmel.jpg|thumb|''బార్‌రూమ్ డ్యాన్సింగ్'', {{Circa|1820}}]] * ''పెప్పర్-పాట్: ఎ సీన్ ఇన్ ది ఫిలడెల్ఫియా మార్కెట్'', 1811 * ''ఫోర్త్ ఆఫ్ జూలై సెలబ్రేషన్ ఇన్ సెంటర్ స్క్వేర్'', 1812 * ''క్విల్టింగ్ ఫ్రోలిక్'', 1813 * ''ఇన్ యాన్ అమెరికన్ పై'', 1814 * ''ది కంట్రీ వెడ్డింగ్'', 1814 * ''ఎలక్షన్ డే ఇన్ ఫిలడెల్ఫియా'', 1815 * ''ఫోర్త్ ఆఫ్ జూలై డ్రంక్ సెలబ్రేషన్ 1819 - ఫిలడెల్ఫియా'' * ''ది కట్ పి.పి.'' * ''బ్లైండ్‌మ్యాన్స్ బి.జె.'' * ''గోయింగ్ టు అండ్ రిటర్నింగ్ ఫ్రమ్ బోర్డింగ్-స్కూల్'' * ''పెర్రీస్ విక్టరీ'' == మూలాలు == {{reflist}} * {{Cite Appletons'|wstitle=Krimmel, John Lewis|year=1900}} {{Commons category|John Lewis Krimmel}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Krimmel, John Lewis}} [[వర్గం:1786 జననాలు]] [[వర్గం:1821 మరణాలు]] [[వర్గం:19వ శతాబ్దపు అమెరికన్ చిత్రకారులు]] [[వర్గం:ఫిలడెల్ఫియా చిత్రకారులు]] [[వర్గం:అమెరికన్ జానర్ చిత్రకారులు]] [[వర్గం:ప్రపంచ చిత్రకారులు]] [[వర్గం:అమెరికన్ చిత్రకారులు]] tmbezrrk0lko6o6j7mow6ipmglhlha4 4956247 4956246 2026-09-11T09:46:08Z Kalasagary 107518 4956247 wikitext text/x-wiki {{Infobox artist|name=జాన్ లూయిస్ క్రిమ్మెల్|image=Self-Portrait with Susanna Krimmel and her Children by John Lewis Krimmel.jpg|caption=జాన్ లూయిస్ క్రిమ్మెల్ గీసిన ''సుసన్నా క్రిమ్మెల్, ఆమె పిల్లలతో ఉన్న స్వీయ-చిత్రం''|birth_name=జోహన్ లుడ్విగ్ క్రిమ్మెల్|birth_date={{birth date|1786|05|30}}|birth_place=వుర్టెంబర్గ్, జర్మనీ|death_date={{death date and age|1821|07|15|1786|05|30}}|death_place=జర్మన్‌టౌన్, పెన్సిల్వేనియా, అమెరికా|known_for=[[చిత్రలేఖనం]]|movement=జానర్ చిత్రలేఖనం}} '''జాన్ లూయిస్ క్రిమ్మెల్''' (1786 మే 30 {{spaced ndash}} 1821 జూలై 15), కొన్నిసార్లు "ది అమెరికన్ హోగార్త్" అని పిలువబడే ఇతను ఉత్తర అమెరికా మొదటి జానర్ దృశ్యాల చిత్రకారుడు. పవిత్ర రోమన్ సామ్రాజ్యంలో జన్మించిన ఇతను 1809లో [[ఫిలడెల్ఫియా]] నగరానికి వలస వచ్చాడు, త్వరలోనే పెన్సిల్వేనియా అకాడమీ ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ సభ్యుడయ్యాడు. ప్రారంభంలో స్కాట్లాండ్‌కు చెందిన డేవిడ్ విల్కీ, ఇంగ్లాండ్‌కు చెందిన విలియం హోగార్త్, అమెరికాకు చెందిన బెంజమిన్ వెస్ట్ ప్రభావం ఇతనిపై ఉన్నప్పటికీ, త్వరలోనే తన జానర్ దృశ్యాల కోసం ప్రత్యక్ష పరిశీలన వైపు మళ్లాడు. క్రిమ్మెల్ అమెరికాలో స్వేచ్ఛా ఆఫ్రికన్ అమెరికన్లను చిత్రించిన మొదటి కళాకారులలో ఒకడు, ''బ్లాక్ పీపుల్స్ ప్రేయర్ మీటింగ్'' (1813) దీనికి ఉదాహరణ. ''ఫోర్త్ ఆఫ్ జూలై సెలబ్రేషన్ ఇన్ సెంటర్ స్క్వేర్'' (1811/12), ''ఎలక్షన్ డే'' (1815) వంటి చిత్రాలు గుంపులోని అనేక మంది వ్యక్తుల సజీవ పాత్రలతో నిండి ఉంటాయి. క్రిమ్మెల్ రచనల ప్రభావం పొందిన అమెరికన్ కళాకారులలో విలియం సిడ్నీ మౌంట్, జార్జ్ కాలేబ్ బింగ్‌హామ్, థామస్ ఈకిన్స్ ఉన్నారు. == తొలి జీవితం, విద్య == క్రిమ్మెల్ 1786 మే 30 న జర్మనీలోని డచీ ఆఫ్ వుర్టెంబర్గ్‌లోని ఎబింగెన్ అనే చిన్న పట్టణంలో జన్మించాడు. 1809లో జోహన్ లుడ్విగ్ [[ఫిలడెల్ఫియా]] వలస వచ్చిన తన అన్నయ్యతో చేరాలని నిర్ణయించుకున్నాడు. అతను మొదట్లో తన సోదరునితో కలిసి వ్యాపారం చేయాలని ప్లాన్ చేశాడు కానీ కళ కోసం ఈ వృత్తిని త్వరలోనే విడిచిపెట్టాడు. అతను [[లండన్]] నగరంలో కొన్ని జలవర్ణాల పాఠాలు నేర్చుకుని ఉండవచ్చు కానీ 1809 నవంబర్ 1 నాటికి ఫిలడెల్ఫియా చేరుకునే సమయానికి జోహన్ లుడ్విగ్‌కు కళలో నిజమైన అధికారిక శిక్షణ లేదు. 1812 నగర డైరెక్టరీ తన పేరును జాన్ లూయిస్‌గా మార్చుకున్న క్రిమ్మెల్‌ను చిత్రకారుడిగా పేర్కొంది. అతను వ్యక్తుల చిత్రాలు గీయడం ప్రారంభించాడు. కానీ డేవిడ్ విల్కీ గీసిన ''బ్లైండ్ ఫిడ్లర్'' చిత్రం అతన్ని హాస్యభరితమైన అంశాల వైపు మళ్లేలా చేసింది. అతను చారిత్రక చిత్రాలను కూడా గీశాడు. == వృత్తి జీవితం == [[File:4th-of-July-1819-Philadelphia-John-Lewis-Krimmel.JPG|thumb|''ఫోర్త్ ఆఫ్ జూలై సెలబ్రేషన్ ఇన్ సెంటర్ స్క్వేర్, ఫిలడెల్ఫియా'' (1819 చిత్రం)]] [[File:The Village Politicians by John Lewis Krimmel, c. 1819.JPG|thumb|''ది విలేజ్ పొలిటీషియన్స్'', {{Circa|1819}}]] [[File:1820-Country-Wedding-John-Lewis-Krimmel.jpg|thumb|''కంట్రీ వెడ్డింగ్'', 1820 చిత్రం]] క్రిమ్మెల్ అప్పటి అమెరికా మేధో, సాంస్కృతిక కేంద్రమైన [[ఫిలడెల్ఫియా]] చేరుకున్నాడు. ఫిలడెల్ఫియాలో క్రిమ్మెల్ త్వరలోనే అమెరికా మొదటి స్కెచ్ క్లబ్‌లో చేరాడు, ఇందులో థామస్ సుల్లీ, రెంబ్రాండ్ట్ పీలే వంటి సభ్యులు ఉన్నారు. ప్రజల దృష్టిని ఆకర్షించిన అతని మొదటి చిత్రం ''పెప్పర్-పాట్: ఎ సీన్ ఇన్ ది ఫిలడెల్ఫియా మార్కెట్'' (1811). ఈ తైలవర్ణ చిత్రంలో ఒక నల్లజాతీయ మహిళ వివిధ వయస్సులు, సామాజిక వర్గాలకు చెందిన శ్వేతజాతీయ వినియోగదారులకు ఫిలడెల్ఫియా ప్రత్యేకమైన మసాలా సూప్ గిన్నెలను పోస్తున్నట్లు చిత్రించాడు. సమకాలీన దైనందిన జీవితాన్ని ప్రతిబింబించే ఈ జానర్ దృశ్యం తర్వాత అతని స్కెచ్‌బుక్‌లు, కాన్వాసులలో ''బ్లైండ్ మ్యాన్స్ బఫ్'' (1814), ''కంట్రీ వెడ్డింగ్'' (1814) వంటి మరెన్నో చిత్రాలు వచ్చాయి. తనకు తెలిసిన అన్ని తైలవర్ణ చిత్రాలలో, క్రిమ్మెల్ కనీసం ఒక జంతువును (సాధారణంగా చురుకైన కుక్క), కొన్నిసార్లు రెండు, మూడు జంతువులను చేర్చాడు. 1811, 1813 మధ్య ఫిలడెల్ఫియా దౌత్యపరమైన మిషన్‌లో ఉన్న రష్యన్ పావెల్ స్విన్యిన్, క్రిమ్మెల్ నుండి సుమారు 14 స్కెచ్‌లను కొనుగోలు చేశాడు, తాను స్వయంగా చిత్రించిన సాధారణ అమెరికన్ దృశ్యాలుగా వివిధ వనరుల నుండి సేకరించిన చిత్రాలతో పాటు వాటిని తిరిగి [[రష్యా]] తీసుకువెళ్లి ప్రదర్శించాడు. స్విన్యిన్ పోర్ట్‌ఫోలియో అని పిలువబడే ఈ చిత్రాలలో ''బ్లాక్ పీపుల్స్ ప్రేయర్ మీటింగ్'', ''డెక్ లైఫ్ ఆన్ వన్ ఆఫ్ ఫుల్టన్స్ స్టీమ్‌బోట్స్'', ''మార్నింగ్ ఇన్ ఫ్రంట్ ఆఫ్ ఆర్చ్ స్ట్రీట్ మీటింగ్ హౌస్'' ఉన్నాయి, ఇవి క్వేకర్లను వారి ఆదివారం అత్యుత్తమ దుస్తులలో చూపించాయి. స్విన్యిన్ పోర్ట్‌ఫోలియో ఇప్పుడు న్యూయార్క్‌లోని మెట్రోపాలిటన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్‌లో ఉంది. గతంలో ఇవి స్విన్యిన్ స్వంత చిత్రాలుగా భావించినప్పటికీ, ఈ జలవర్ణ చిత్రాలు ఇప్పుడు సాధారణంగా క్రిమ్మెల్ గీసినవిగా గుర్తింపు పొందాయి. క్రిమ్మెల్ చిత్రాలు తరచుగా పాఠశాల పుస్తకాలు, చారిత్రక గ్రంథాలు, పత్రికలలో పునరుత్పత్తి చేయబడతాయి. 1815లో చిత్రించిన ''ఎలక్షన్ డే ఇన్ ఫిలడెల్ఫియా'' బహుశా అతని అత్యంత ప్రసిద్ధ చిత్రం, హాస్యభరితమైన పరిశీలనలతో గుంపులోని వ్యక్తులను విడివిడిగా చూపించే అతని సామర్థ్యాన్ని ఇది వివరిస్తుంది. ''ఫోర్త్ ఆఫ్ జూలై సెలబ్రేషన్ ఇన్ సెంటర్ స్క్వేర్, ఫిలడెల్ఫియా, 1819'' నియోక్లాసికల్ డిజైన్‌లో దేశభక్తి, ఐక్యత స్ఫూర్తితో నిండి ఉంటుంది. ''క్విల్టింగ్ ఫ్రోలిక్'' చిత్రంలో ఒక నల్లజాతీయ ఫిడ్లర్ వాయించే సంగీతంతో పాటు అతిథులు, గది శుభ్రపరచడం, కుట్టుపని పూర్తిగా ముగియకముందే క్విల్ట్ పూర్తి కావడాన్ని జరుపుకోవడానికి లోపలికి ప్రవేశిస్తారు. కళా చరిత్రకారుడు గై మెక్‌ల్రాయ్ ఈ చిత్రాన్ని ఆఫ్రికన్ అమెరికన్ల చిత్రణలో ప్రాథమిక అంశంగా ముఖ కవళికల వక్రీకరణలను [విస్తృతమైన పళ్ళ నవ్వులు, పెద్ద పెదవులు] ఉపయోగించిన మొదటి చిత్రాలలో ఒకటిగా గుర్తించాడు.<ref>{{cite book|last1=McElroy|first1=Guy C.|last2=Gates|first2=Henry Louis|last3=Art|first3=Corcoran Gallery of|last4=Museum|first4=Brooklyn|title=Facing history: the Black image in American art, 1710-1940|year=1990|publisher=Bedford Arts|isbn=9780938491385|page=14|url=https://books.google.com/books?id=1d1PAAAAMAAJ&q=physiognomical|language=en}}</ref> తాగుబోతు తండ్రిని ఇంటికి రమ్మని ఒప్పించడానికి ప్రయత్నిస్తున్న తల్లి, కుమార్తెలను క్రిమ్మెల్ చిత్రించిన విధానం ''విలేజ్ టావెర్న్'' చిత్రాన్ని మద్యపాన నిషేధ ఉద్యమం ప్రస్తావించిన సామాజిక రుగ్మతలను వివరించే మొదటి అమెరికన్ చిత్రంగా మార్చింది.<ref>{{Cite journal |last=Janet |first=Marstine |date=1989 |title=John Lewis Krimmel: America's First Painter of Temperance Themes |url=https://rar.rutgers.edu/wp-content/uploads/2017/06/Volumes-9-10.pdf |url-status=live |journal=Rutgers Art Review |volume=10 |pages=111-134 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240711190833/https://rar.rutgers.edu/wp-content/uploads/2017/06/Volumes-9-10.pdf |archive-date=2024-07-11}}</ref> క్రిమ్మెల్ తన చిత్రాల కోసం ఆలోచనలను 1810, 1821 మధ్య తను నిర్వహించిన స్కెచ్‌బుక్‌ల శ్రేణిలో నమోదు చేశాడు. 1816 చివరి నుండి 1818 వరకు అతను తన సొంత ప్రాంతానికి, వియన్నా, సాల్జ్‌బర్గ్‌లకు తిరిగి వెళ్ళాడు, అతని స్కెచ్‌బుక్‌లు యూరోపియన్ ప్రకృతి దృశ్యాలు, ప్రజలు, జంతువులు, పువ్వుల స్కెచ్‌లతో నిండి ఉన్నాయి. స్థానిక కళాకారులతో అతని పరిచయాలు అతని శైలిని మరింత పరిణతి చెందిన రొమాంటిక్ శైలికి మారేలా ప్రభావితం చేశాయి. ఇప్పుడు కనుమరుగైన క్రిమ్మెల్ కొన్ని చిత్రాలు ''ది టీ పార్టీ'' వంటి వివరణాత్మక స్కెచ్‌ల నుండి తెలిసాయి. క్రిమ్మెల్ ఏడు స్కెచ్‌బుక్‌లు ఇప్పుడు వింటర్‌థూర్ మ్యూజియం లైబ్రరీలో ఉన్నాయి. ఇవి శీఘ్ర పెన్సిల్ స్కెచ్‌ల నుండి పూర్తయిన జలవర్ణ చిత్రాల వరకు సుమారు 700 వేర్వేరు డ్రాయింగ్‌లను కలిగి ఉన్నాయి, కాలానుగుణంగా బయటపడే సంతకం చేయని క్రిమ్మెల్ చిత్రాలను ప్రామాణీకరించడానికి ఇవి ఉపయోగపడతాయి. అతని రెండవ స్కెచ్‌బుక్‌లోని రెండు స్కెచ్‌లు ఒక సాధారణ మొరేవియన్ క్రిస్మస్ గృహ వేడుకను బంధించాయి, బహుశా అమెరికన్ కళలో [[క్రిస్మస్ చెట్టు]] మొట్టమొదటి చిత్రణలను ఇవి సూచిస్తాయి.<ref>{{Cite book |last=Harding |first=Anneliese |url=http://archive.org/details/johnlewiskrimmel0000hard |title=John Lewis Krimmel: Genre Artist of the Early Republic |publisher=Winterthur Publications |isbn=978-0-912724-25-6 |location=Winterthur, DE |pages=44–45 |language=en-US |url-access=registration |via=Internet Archive}}</ref> == మరణం == 1821 జూలై 15 న క్రిమ్మెల్ జర్మన్‌టౌన్ సమీపంలోని ఒక మిల్లుకుంటలో ఈతకు వెళ్లి నీటిలో మునిగి మరణించాడు.<ref name=wmgl>{{cite web|title=John Lewis Krimmel Sketchbooks|url=http://content.winterthur.org:2011/cdm/landingpage/collection/krimmel|website=Winterthur Museum, Garden & Library|publisher=Winterthur Museum, Garden & Library|accessdate=2 August 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20120307013126/http://content.winterthur.org:2011/cdm/landingpage/collection/krimmel|archive-date=7 March 2012|url-status=dead}}</ref> అతను మరణించే సమయానికి అతనికి వివాహం నిశ్చయమైంది. == వారసత్వం == క్రిమ్మెల్ పదకొండు సంవత్సరాలు మాత్రమే చిత్రకారుడిగా ఉన్నప్పటికీ, అతని కీర్తి పెరుగుతూ వచ్చింది. అతను ఇటీవల అసోసియేషన్ ఆఫ్ అమెరికన్ ఆర్టిస్ట్స్ అధ్యక్షుడిగా ఎన్నికయ్యాడు. 1682 అక్టోబరులో న్యూ కాజిల్ వద్ద విలియం పెన్ దిగడాన్ని స్మరించుకునే ఒక పెద్ద చారిత్రక చిత్రం, 6x9-అడుగుల కాన్వాస్ కోసం అతను ప్రతిష్టాత్మకమైన పనిని కూడా పొందాడు. క్రిమ్మెల్ జానర్ దృశ్యాలు అతని జీవితకాలంలో కొద్దిమంది కొనుగోలుదారులను మాత్రమే ఆకర్షించినప్పటికీ, అతని మరణం తర్వాత చాలా కాలం తరువాత చేసిన అతని చిత్రాల చెక్కడాలు ప్రింట్లు, మ్యాగజైన్ చిత్రాలుగా విస్తృతంగా పంపిణీ చేయబడ్డాయి. 1810 నుండి 1821 వరకు అమెరికన్ జీవితాన్ని స్థిరంగా వివరించిన అత్యంత ముఖ్యమైన అమెరికన్ చిత్రకారుడిగా అతను గుర్తింపు పొందాడు.{{by whom|date=August 2015}} 2010, 2020 దశకాలలో "ది విలేజ్ పొలిటీషియన్స్" కత్తిరించిన వెర్షన్ జనాదరణ పొందిన ఇంటర్నెట్ మీమ్‌గా మారింది.<ref>{{cite web |title=Angry Man Pointing At Hand |url=https://knowyourmeme.com/memes/angry-man-pointing-at-hand |website=Know Your Meme |access-date=14 August 2023}}</ref> === జలవర్ణ చిత్రాలు === [[న్యూయార్క్ నగరం]]లోని మెట్రోపాలిటన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్‌లో ప్రదర్శనలో ఉన్న క్రిమ్మెల్ జలవర్ణ చిత్రాలు: <gallery class="center" widths="180px" heights="180px"> File:"Worldly Folk" Questioning Chimney Sweeps and Their Master before Christ Church, Philadelphia MET ap42.95.15.jpg|[[ఫిలడెల్ఫియా]] క్రైస్ట్ చర్చి ముందు చిమ్నీ స్వీపర్లు, వారి యజమానిని ప్రశ్నిస్తున్న "ప్రపంచ ప్రజలు" File:Black Sawyers Working in front of the Bank of Pennsylvania, Philadelphia MET ap42.95.16.jpg|ఫిలడెల్ఫియాలోని బ్యాంక్ ఆఫ్ పెన్సిల్వేనియా ముందు పనిచేస్తున్న బ్లాక్ సాయర్స్ File:Winter Scene in Philadelphia—The Bank of the United States in the Background MET DT1803.jpg|ఫిలడెల్ఫియాలో చలికాలం దృశ్యం—నేపథ్యంలో బ్యాంక్ ఆఫ్ ది యునైటెడ్ స్టేట్స్ File:Sunday Morning in front of the Arch Street Meeting House, Philadelphia MET APS2369.jpg|ఫిలడెల్ఫియాలోని ఆర్చ్ స్ట్రీట్ మీటింగ్ హౌస్ ముందు ఆదివారం ఉదయం File:Nightlife in Philadelphia—an Oyster Barrow in front of the Chestnut Street Theater MET ap42.95.18.jpg|ఫిలడెల్ఫియాలో రాత్రి జీవితం—చెస్ట్‌నట్ స్ట్రీట్ థియేటర్ ముందు ఒక ఆయిస్టర్ బారో File:Members of the City Troop and Other Philadelphia Soldiery MET ap42.95.21.jpg|సిటీ ట్రూప్ సభ్యులు, ఇతర ఫిలడెల్ఫియా సైనికులు File:Exhibition of Indian Tribal Ceremonies at the Olympic Theater, Philadelphia MET DP276570.jpg|ఫిలడెల్ఫియాలోని ఒలింపిక్ థియేటర్‌లో భారతీయ గిరిజన వేడుకల ప్రదర్శన File:Merrymaking at a Wayside Inn MET ap42.95.12.jpg|వేసైడ్ ఇన్‌లో వినోదం </gallery> == ఎంచుకున్న చిత్రాలు == [[File:Quilting Frolic (1813) by John Lewis Krimmel.jpg|thumb|''క్విల్టింగ్ ఫ్రోలిక్'', 1813]] [[File:Barroom Dancing by John Lewis Krimmel.jpg|thumb|''బార్‌రూమ్ డ్యాన్సింగ్'', {{Circa|1820}}]] * ''పెప్పర్-పాట్: ఎ సీన్ ఇన్ ది ఫిలడెల్ఫియా మార్కెట్'', 1811 * ''ఫోర్త్ ఆఫ్ జూలై సెలబ్రేషన్ ఇన్ సెంటర్ స్క్వేర్'', 1812 * ''క్విల్టింగ్ ఫ్రోలిక్'', 1813 * ''ఇన్ యాన్ అమెరికన్ పై'', 1814 * ''ది కంట్రీ వెడ్డింగ్'', 1814 * ''ఎలక్షన్ డే ఇన్ ఫిలడెల్ఫియా'', 1815 * ''ఫోర్త్ ఆఫ్ జూలై డ్రంక్ సెలబ్రేషన్ 1819 - ఫిలడెల్ఫియా'' * ''ది కట్ పి.పి.'' * ''బ్లైండ్‌మ్యాన్స్ బి.జె.'' * ''గోయింగ్ టు అండ్ రిటర్నింగ్ ఫ్రమ్ బోర్డింగ్-స్కూల్'' * ''పెర్రీస్ విక్టరీ'' == మూలాలు == {{reflist}} * {{Cite Appletons'|wstitle=Krimmel, John Lewis|year=1900}} {{Commons category|John Lewis Krimmel}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Krimmel, John Lewis}} [[వర్గం:1786 జననాలు]] [[వర్గం:1821 మరణాలు]] [[వర్గం:19వ శతాబ్దపు అమెరికన్ చిత్రకారులు]] [[వర్గం:ప్రపంచ చిత్రకారులు]] [[వర్గం:అమెరికన్ చిత్రకారులు]] kaqlnr673nl4cigteigq40vdbw856u3 4956252 4956247 2026-09-11T09:58:17Z Kalasagary 107518 4956252 wikitext text/x-wiki {{Infobox artist|name=జాన్ లూయిస్ క్రిమ్మెల్|image=Self-Portrait with Susanna Krimmel and her Children by John Lewis Krimmel.jpg|caption=జాన్ లూయిస్ క్రిమ్మెల్ గీసిన ''సుసన్నా క్రిమ్మెల్, ఆమె పిల్లలతో ఉన్న స్వీయ-చిత్రం''|birth_name=జోహన్ లుడ్విగ్ క్రిమ్మెల్|birth_date={{birth date|1786|05|30}}|birth_place=వుర్టెంబర్గ్, జర్మనీ|death_date={{death date and age|1821|07|15|1786|05|30}}|death_place=జర్మన్‌టౌన్, పెన్సిల్వేనియా, అమెరికా|known_for=[[చిత్రలేఖనం]]|movement=జానర్ చిత్రలేఖనం}} '''జాన్ లూయిస్ క్రిమ్మెల్''' (1786 మే 30 {{spaced ndash}} 1821 జూలై 15), కొన్నిసార్లు "ది అమెరికన్ హోగార్త్" అని పిలువబడే ఇతను ఉత్తర [[అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు|అమెరికా]] మొదటి జానర్ దృశ్యాల [[చిత్రకారుడు]]. పవిత్ర రోమన్ [[సామ్రాజ్యం]]<nowiki/>లో జన్మించిన ఇతను 1809లో [[ఫిలడెల్ఫియా]] నగరానికి వలస వచ్చాడు, త్వరలోనే పెన్సిల్వేనియా అకాడమీ ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ సభ్యుడయ్యాడు. ప్రారంభంలో స్కాట్లాండ్‌కు చెందిన డేవిడ్ విల్కీ, [[ఇంగ్లాండు|ఇంగ్లాండ్‌]]<nowiki/>కు చెందిన విలియం హోగార్త్, అమెరికాకు చెందిన బెంజమిన్ వెస్ట్ ప్రభావం ఇతనిపై ఉన్నప్పటికీ, త్వరలోనే తన జానర్ దృశ్యాల కోసం ప్రత్యక్ష పరిశీలన వైపు మళ్లాడు. క్రిమ్మెల్ అమెరికాలో స్వేచ్ఛా ఆఫ్రికన్ అమెరికన్లను చిత్రించిన మొదటి కళాకారులలో ఒకడు, ''బ్లాక్ పీపుల్స్ ప్రేయర్ మీటింగ్'' (1813) దీనికి ఉదాహరణ. ''ఫోర్త్ ఆఫ్ జూలై సెలబ్రేషన్ ఇన్ సెంటర్ స్క్వేర్'' (1811/12), ''ఎలక్షన్ డే'' (1815) వంటి చిత్రాలు గుంపులోని అనేక మంది వ్యక్తుల సజీవ పాత్రలతో నిండి ఉంటాయి. క్రిమ్మెల్ రచనల ప్రభావం పొందిన అమెరికన్ కళాకారులలో విలియం సిడ్నీ మౌంట్, జార్జ్ కాలేబ్ బింగ్‌హామ్, థామస్ ఈకిన్స్ ఉన్నారు. == తొలి జీవితం, విద్య == క్రిమ్మెల్ 1786 మే 30 న జర్మనీలోని డచీ ఆఫ్ వుర్టెంబర్గ్‌లోని ఎబింగెన్ అనే చిన్న పట్టణంలో జన్మించాడు. 1809లో జోహన్ లుడ్విగ్ [[ఫిలడెల్ఫియా]] వలస వచ్చిన తన అన్నయ్యతో చేరాలని నిర్ణయించుకున్నాడు. అతను మొదట్లో తన సోదరునితో కలిసి వ్యాపారం చేయాలని ప్లాన్ చేశాడు కానీ కళ కోసం ఈ వృత్తిని త్వరలోనే విడిచిపెట్టాడు. అతను [[లండన్]] నగరంలో కొన్ని జలవర్ణాల పాఠాలు నేర్చుకుని ఉండవచ్చు కానీ 1809 నవంబర్ 1 నాటికి ఫిలడెల్ఫియా చేరుకునే సమయానికి జోహన్ లుడ్విగ్‌కు కళలో నిజమైన అధికారిక శిక్షణ లేదు. 1812 నగర డైరెక్టరీ తన పేరును జాన్ లూయిస్‌గా మార్చుకున్న క్రిమ్మెల్‌ను చిత్రకారుడిగా పేర్కొంది. అతను వ్యక్తుల చిత్రాలు గీయడం ప్రారంభించాడు. కానీ డేవిడ్ విల్కీ గీసిన ''బ్లైండ్ ఫిడ్లర్'' చిత్రం అతన్ని హాస్యభరితమైన అంశాల వైపు మళ్లేలా చేసింది. అతను చారిత్రక చిత్రాలను కూడా గీశాడు. == వృత్తి జీవితం == [[File:4th-of-July-1819-Philadelphia-John-Lewis-Krimmel.JPG|thumb|''ఫోర్త్ ఆఫ్ జూలై సెలబ్రేషన్ ఇన్ సెంటర్ స్క్వేర్, ఫిలడెల్ఫియా'' (1819 చిత్రం)]] [[File:The Village Politicians by John Lewis Krimmel, c. 1819.JPG|thumb|''ది విలేజ్ పొలిటీషియన్స్'', {{Circa|1819}}]] [[File:1820-Country-Wedding-John-Lewis-Krimmel.jpg|thumb|''కంట్రీ వెడ్డింగ్'', 1820 చిత్రం]] క్రిమ్మెల్ అప్పటి [[అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు|అమెరికా]] మేధో, సాంస్కృతిక కేంద్రమైన [[ఫిలడెల్ఫియా]] చేరుకున్నాడు. ఫిలడెల్ఫియాలో క్రిమ్మెల్ త్వరలోనే అమెరికా మొదటి స్కెచ్ క్లబ్‌లో చేరాడు, ఇందులో థామస్ సుల్లీ, రెంబ్రాండ్ట్ పీలే వంటి సభ్యులు ఉన్నారు. ప్రజల దృష్టిని ఆకర్షించిన అతని మొదటి చిత్రం ''పెప్పర్-పాట్: ఎ సీన్ ఇన్ ది ఫిలడెల్ఫియా మార్కెట్'' (1811). ఈ తైలవర్ణ చిత్రంలో ఒక నల్లజాతీయ మహిళ వివిధ వయస్సులు, సామాజిక వర్గాలకు చెందిన శ్వేతజాతీయ వినియోగదారులకు ఫిలడెల్ఫియా ప్రత్యేకమైన మసాలా సూప్ గిన్నెలను పోస్తున్నట్లు చిత్రించాడు. సమకాలీన దైనందిన జీవితాన్ని ప్రతిబింబించే ఈ జానర్ దృశ్యం తర్వాత అతని స్కెచ్‌బుక్‌లు, కాన్వాసులలో ''బ్లైండ్ మ్యాన్స్ బఫ్'' (1814), ''కంట్రీ వెడ్డింగ్'' (1814) వంటి మరెన్నో చిత్రాలు వచ్చాయి. తనకు తెలిసిన అన్ని తైలవర్ణ చిత్రాలలో, క్రిమ్మెల్ కనీసం ఒక జంతువును (సాధారణంగా చురుకైన కుక్క), కొన్నిసార్లు రెండు, మూడు జంతువులను చేర్చాడు. 1811, 1813 మధ్య ఫిలడెల్ఫియా దౌత్యపరమైన మిషన్‌లో ఉన్న రష్యన్ పావెల్ స్విన్యిన్, క్రిమ్మెల్ నుండి సుమారు 14 స్కెచ్‌లను కొనుగోలు చేశాడు, తాను స్వయంగా చిత్రించిన సాధారణ అమెరికన్ దృశ్యాలుగా వివిధ వనరుల నుండి సేకరించిన చిత్రాలతో పాటు వాటిని తిరిగి [[రష్యా]] తీసుకువెళ్లి ప్రదర్శించాడు. స్విన్యిన్ పోర్ట్‌ఫోలియో అని పిలువబడే ఈ చిత్రాలలో ''బ్లాక్ పీపుల్స్ ప్రేయర్ మీటింగ్'', ''డెక్ లైఫ్ ఆన్ వన్ ఆఫ్ ఫుల్టన్స్ స్టీమ్‌బోట్స్'', ''మార్నింగ్ ఇన్ ఫ్రంట్ ఆఫ్ ఆర్చ్ స్ట్రీట్ మీటింగ్ హౌస్'' ఉన్నాయి, ఇవి క్వేకర్లను వారి [[ఆదివారం]] అత్యుత్తమ దుస్తులలో చూపించాయి. స్విన్యిన్ పోర్ట్‌ఫోలియో ఇప్పుడు న్యూయార్క్‌లోని మెట్రోపాలిటన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్‌లో ఉంది. గతంలో ఇవి స్విన్యిన్ స్వంత చిత్రాలుగా భావించినప్పటికీ, ఈ జలవర్ణ చిత్రాలు ఇప్పుడు సాధారణంగా క్రిమ్మెల్ గీసినవిగా గుర్తింపు పొందాయి. క్రిమ్మెల్ చిత్రాలు తరచుగా పాఠశాల పుస్తకాలు, చారిత్రక గ్రంథాలు, పత్రికలలో పునరుత్పత్తి చేయబడతాయి. 1815లో చిత్రించిన ''ఎలక్షన్ డే ఇన్ ఫిలడెల్ఫియా'' బహుశా అతని అత్యంత ప్రసిద్ధ చిత్రం, హాస్యభరితమైన పరిశీలనలతో గుంపులోని వ్యక్తులను విడివిడిగా చూపించే అతని సామర్థ్యాన్ని ఇది వివరిస్తుంది. ''ఫోర్త్ ఆఫ్ జూలై సెలబ్రేషన్ ఇన్ సెంటర్ స్క్వేర్, ఫిలడెల్ఫియా, 1819'' నియోక్లాసికల్ డిజైన్‌లో దేశభక్తి, ఐక్యత స్ఫూర్తితో నిండి ఉంటుంది. ''క్విల్టింగ్ ఫ్రోలిక్'' చిత్రంలో ఒక నల్లజాతీయ ఫిడ్లర్ వాయించే [[సంగీతం]]<nowiki/>తో పాటు అతిథులు, గది శుభ్రపరచడం, కుట్టుపని పూర్తిగా ముగియకముందే క్విల్ట్ పూర్తి కావడాన్ని జరుపుకోవడానికి లోపలికి ప్రవేశిస్తారు. కళా చరిత్రకారుడు గై మెక్‌ల్రాయ్ ఈ చిత్రాన్ని ఆఫ్రికన్ అమెరికన్ల చిత్రణలో ప్రాథమిక అంశంగా ముఖ కవళికల వక్రీకరణలను (విస్తృతమైన పళ్ళ నవ్వులు, పెద్ద పెదవులు) ఉపయోగించిన మొదటి చిత్రాలలో ఒకటిగా గుర్తించాడు.<ref>{{cite book|last1=McElroy|first1=Guy C.|last2=Gates|first2=Henry Louis|last3=Art|first3=Corcoran Gallery of|last4=Museum|first4=Brooklyn|title=Facing history: the Black image in American art, 1710-1940|year=1990|publisher=Bedford Arts|isbn=9780938491385|page=14|url=https://books.google.com/books?id=1d1PAAAAMAAJ&q=physiognomical|language=en}}</ref> తాగుబోతు తండ్రిని ఇంటికి రమ్మని ఒప్పించడానికి ప్రయత్నిస్తున్న తల్లి, కుమార్తెలను క్రిమ్మెల్ చిత్రించిన విధానం ''విలేజ్ టావెర్న్'' చిత్రాన్ని మద్యపాన నిషేధ ఉద్యమం ప్రస్తావించిన సామాజిక రుగ్మతలను వివరించే మొదటి అమెరికన్ చిత్రంగా మార్చింది.<ref>{{Cite journal |last=Janet |first=Marstine |date=1989 |title=John Lewis Krimmel: America's First Painter of Temperance Themes |url=https://rar.rutgers.edu/wp-content/uploads/2017/06/Volumes-9-10.pdf |url-status=live |journal=Rutgers Art Review |volume=10 |pages=111-134 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240711190833/https://rar.rutgers.edu/wp-content/uploads/2017/06/Volumes-9-10.pdf |archive-date=2024-07-11}}</ref> క్రిమ్మెల్ తన చిత్రాల కోసం ఆలోచనలను 1810, 1821 మధ్య తను నిర్వహించిన స్కెచ్‌బుక్‌ల శ్రేణిలో నమోదు చేశాడు. 1816 చివరి నుండి 1818 వరకు అతను తన సొంత ప్రాంతానికి, వియన్నా, సాల్జ్‌బర్గ్‌లకు తిరిగి వెళ్ళాడు, అతని స్కెచ్‌బుక్‌లు యూరోపియన్ ప్రకృతి దృశ్యాలు, ప్రజలు, [[జంతువులు]], పువ్వుల స్కెచ్‌లతో నిండి ఉన్నాయి. స్థానిక కళాకారులతో అతని పరిచయాలు అతని శైలిని మరింత పరిణతి చెందిన రొమాంటిక్ శైలికి మారేలా ప్రభావితం చేశాయి. ఇప్పుడు కనుమరుగైన క్రిమ్మెల్ కొన్ని చిత్రాలు ''ది టీ పార్టీ'' వంటి వివరణాత్మక స్కెచ్‌ల నుండి తెలిసాయి. క్రిమ్మెల్ ఏడు స్కెచ్‌బుక్‌లు ఇప్పుడు వింటర్‌థూర్ మ్యూజియం లైబ్రరీలో ఉన్నాయి. ఇవి శీఘ్ర పెన్సిల్ స్కెచ్‌ల నుండి పూర్తయిన జలవర్ణ చిత్రాల వరకు సుమారు 700 వేర్వేరు డ్రాయింగ్‌లను కలిగి ఉన్నాయి, కాలానుగుణంగా బయటపడే సంతకం చేయని క్రిమ్మెల్ చిత్రాలను ప్రామాణీకరించడానికి ఇవి ఉపయోగపడతాయి. అతని రెండవ స్కెచ్‌బుక్‌లోని రెండు స్కెచ్‌లు ఒక సాధారణ మొరేవియన్ క్రిస్మస్ గృహ వేడుకను బంధించాయి, బహుశా అమెరికన్ కళలో [[క్రిస్మస్ చెట్టు]] మొట్టమొదటి చిత్రణలను ఇవి సూచిస్తాయి.<ref>{{Cite book |last=Harding |first=Anneliese |url=http://archive.org/details/johnlewiskrimmel0000hard |title=John Lewis Krimmel: Genre Artist of the Early Republic |publisher=Winterthur Publications |isbn=978-0-912724-25-6 |location=Winterthur, DE |pages=44–45 |language=en-US |url-access=registration |via=Internet Archive}}</ref> == మరణం == 1821 జూలై 15 న క్రిమ్మెల్ జర్మన్‌టౌన్ సమీపంలోని ఒక మిల్లుకుంటలో ఈతకు వెళ్లి నీటిలో మునిగి మరణించాడు.<ref name=wmgl>{{cite web|title=John Lewis Krimmel Sketchbooks|url=http://content.winterthur.org:2011/cdm/landingpage/collection/krimmel|website=Winterthur Museum, Garden & Library|publisher=Winterthur Museum, Garden & Library|accessdate=2 August 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20120307013126/http://content.winterthur.org:2011/cdm/landingpage/collection/krimmel|archive-date=7 March 2012|url-status=dead}}</ref> అతను మరణించే సమయానికి అతనికి [[వివాహం]] నిశ్చయమైంది. == వారసత్వం == క్రిమ్మెల్ పదకొండు సంవత్సరాలు మాత్రమే చిత్రకారుడిగా ఉన్నప్పటికీ, అతని కీర్తి పెరుగుతూ వచ్చింది. అతను ఇటీవల అసోసియేషన్ ఆఫ్ అమెరికన్ ఆర్టిస్ట్స్ అధ్యక్షుడిగా ఎన్నికయ్యాడు. 1682 అక్టోబరులో న్యూ కాజిల్ వద్ద విలియం పెన్ దిగడాన్ని స్మరించుకునే ఒక పెద్ద చారిత్రక చిత్రం, 6x9-అడుగుల కాన్వాస్ కోసం అతను ప్రతిష్టాత్మకమైన పనిని కూడా పొందాడు. క్రిమ్మెల్ జానర్ దృశ్యాలు అతని జీవితకాలంలో కొద్దిమంది కొనుగోలుదారులను మాత్రమే ఆకర్షించినప్పటికీ, అతని మరణం తర్వాత చాలా కాలం తరువాత చేసిన అతని చిత్రాల చెక్కడాలు ప్రింట్లు, మ్యాగజైన్ చిత్రాలుగా విస్తృతంగా పంపిణీ చేయబడ్డాయి. 1810 నుండి 1821 వరకు అమెరికన్ జీవితాన్ని స్థిరంగా వివరించిన అత్యంత ముఖ్యమైన అమెరికన్ చిత్రకారుడిగా అతను గుర్తింపు పొందాడు.{{by whom|date=August 2015}} 2010, 2020 దశకాలలో "ది విలేజ్ పొలిటీషియన్స్" కత్తిరించిన వెర్షన్ జనాదరణ పొందిన ఇంటర్నెట్ మీమ్‌గా మారింది.<ref>{{cite web |title=Angry Man Pointing At Hand |url=https://knowyourmeme.com/memes/angry-man-pointing-at-hand |website=Know Your Meme |access-date=14 August 2023}}</ref> === జలవర్ణ చిత్రాలు === [[న్యూయార్క్ నగరం]]లోని మెట్రోపాలిటన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్‌లో ప్రదర్శనలో ఉన్న క్రిమ్మెల్ జలవర్ణ చిత్రాలు: <gallery class="center" widths="180px" heights="180px"> File:"Worldly Folk" Questioning Chimney Sweeps and Their Master before Christ Church, Philadelphia MET ap42.95.15.jpg|[[ఫిలడెల్ఫియా]] క్రైస్ట్ చర్చి ముందు చిమ్నీ స్వీపర్లు, వారి యజమానిని ప్రశ్నిస్తున్న "ప్రపంచ ప్రజలు" File:Black Sawyers Working in front of the Bank of Pennsylvania, Philadelphia MET ap42.95.16.jpg|ఫిలడెల్ఫియాలోని బ్యాంక్ ఆఫ్ పెన్సిల్వేనియా ముందు పనిచేస్తున్న బ్లాక్ సాయర్స్ File:Winter Scene in Philadelphia—The Bank of the United States in the Background MET DT1803.jpg|ఫిలడెల్ఫియాలో చలికాలం దృశ్యం—నేపథ్యంలో బ్యాంక్ ఆఫ్ ది యునైటెడ్ స్టేట్స్ File:Sunday Morning in front of the Arch Street Meeting House, Philadelphia MET APS2369.jpg|ఫిలడెల్ఫియాలోని ఆర్చ్ స్ట్రీట్ మీటింగ్ హౌస్ ముందు ఆదివారం ఉదయం File:Nightlife in Philadelphia—an Oyster Barrow in front of the Chestnut Street Theater MET ap42.95.18.jpg|ఫిలడెల్ఫియాలో రాత్రి జీవితం—చెస్ట్‌నట్ స్ట్రీట్ థియేటర్ ముందు ఒక ఆయిస్టర్ బారో File:Members of the City Troop and Other Philadelphia Soldiery MET ap42.95.21.jpg|సిటీ ట్రూప్ సభ్యులు, ఇతర ఫిలడెల్ఫియా సైనికులు File:Exhibition of Indian Tribal Ceremonies at the Olympic Theater, Philadelphia MET DP276570.jpg|ఫిలడెల్ఫియాలోని ఒలింపిక్ థియేటర్‌లో భారతీయ గిరిజన వేడుకల ప్రదర్శన File:Merrymaking at a Wayside Inn MET ap42.95.12.jpg|వేసైడ్ ఇన్‌లో వినోదం </gallery> == ఎంచుకున్న చిత్రాలు == [[File:Quilting Frolic (1813) by John Lewis Krimmel.jpg|thumb|''క్విల్టింగ్ ఫ్రోలిక్'', 1813]] [[File:Barroom Dancing by John Lewis Krimmel.jpg|thumb|''బార్‌రూమ్ డ్యాన్సింగ్'', {{Circa|1820}}]] * ''పెప్పర్-పాట్: ఎ సీన్ ఇన్ ది ఫిలడెల్ఫియా మార్కెట్'', 1811 * ''ఫోర్త్ ఆఫ్ జూలై సెలబ్రేషన్ ఇన్ సెంటర్ స్క్వేర్'', 1812 * ''క్విల్టింగ్ ఫ్రోలిక్'', 1813 * ''ఇన్ యాన్ అమెరికన్ పై'', 1814 * ''ది కంట్రీ వెడ్డింగ్'', 1814 * ''ఎలక్షన్ డే ఇన్ ఫిలడెల్ఫియా'', 1815 * ''ఫోర్త్ ఆఫ్ జూలై డ్రంక్ సెలబ్రేషన్ 1819 - ఫిలడెల్ఫియా'' * ''ది కట్ పి.పి.'' * ''బ్లైండ్‌మ్యాన్స్ బి.జె.'' * ''గోయింగ్ టు అండ్ రిటర్నింగ్ ఫ్రమ్ బోర్డింగ్-స్కూల్'' * ''పెర్రీస్ విక్టరీ'' == మూలాలు == {{reflist}} * {{Cite Appletons'|wstitle=Krimmel, John Lewis|year=1900}} {{Commons category|John Lewis Krimmel}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Krimmel, John Lewis}} [[వర్గం:1786 జననాలు]] [[వర్గం:1821 మరణాలు]] [[వర్గం:19వ శతాబ్దపు అమెరికన్ చిత్రకారులు]] [[వర్గం:ప్రపంచ చిత్రకారులు]] [[వర్గం:అమెరికన్ చిత్రకారులు]] 0ac0cu1rnzp6hjntgz04jhdzm8yrc7e 0 509419 4956249 2026-09-11T09:52:49Z ఉదయ్ కిరణ్ 124579 /* */ 4956249 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates|date=October 2015}} {{Use Indian English|date=October 2015}} {{Infobox film | name = సీతా ఔర్ గీతా | image = Seeta Aur Geeta 1972 film poster.jpg | caption = సినిమా పోస్టర్ | director = [[రమేష్ సిప్పి]] | producer = [[జి. పి. సిప్పి]] | screenplay = [[సలీమ్–జావేద్]]<br />సతీష్ భట్నాగర్ | story = సతీష్ భట్నాగర్ {{Infobox | decat = yes | child = yes | label1= సంభాషణలు | data1 = సలీమ్–జావేద్}} | starring = {{plainlist| *[[హేమ మాలిని]] *[[సంజీవ్ కుమార్]] *[[ధర్మేంద్ర]] *[[రూపేష్ కుమార్]] *[[మనోరమ (హిందీ నటి)|మనోరమ]] *[[సత్యేన్ కప్పూ]] *[[హనీ ఇరానీ]] *[[ప్రతిమా దేవి (హిందీ నటి)|ప్రతిమా దేవి]] }} | music = [[ఆర్. డి. బర్మన్]] | cinematography = [[కె. వైకుంత్]] | editing = [[ఎమ్. ఎస్. షిండే]] | studio = [[జి. పి. సిప్పి|సిప్పి ఫిల్మ్స్]] | distributor = ఎన్హెచ్ స్టూడియోజ్ | released = {{Film date|1972|11|05|India|df=yes}} | runtime = 162 నిమిషాలు | country = భారతదేశం | language = [[హిందీ]] | budget = ₹40 లక్షలు ($53,000) | gross = {{estimation}} ₹19.53 కోట్లు ($22.82 మిలియన్లు) }} '''''సీతా ఔర్ గీతా''''' (అనువాదం: ''సీత, గీత'') 1972 నాటి భారతీయ [[హిందీ భాష|హిందీ]] [[హాస్య నాటక సినిమా]]. దీనికి [[రమేష్ సిప్పి]] దర్శకత్వం వహించగా, [[సలీమ్–జావేద్]], సతీష్ భట్నాగర్ కథ, స్క్రీన్‌ప్లే అందించారు. ఈ సినిమాలో [[హేమ మాలిని]] పుట్టుకతోనే విడిపోయి, వేర్వేరు మనస్తత్వాలతో పెరిగిన కవల సోదరీమణులుగా [[ద్విపాత్రాభినయం]] చేశారు. పెద్దయ్యాక వీరు ఒకరి స్థానంలోకి మరొకరు మారతారు. ఈ సోదరీమణుల ప్రేమికులుగా [[సంజీవ్ కుమార్]], [[ధర్మేంద్ర]] నటించగా, [[మనోరమ (హిందీ నటి)|మనోరమ]] క్రూరురాలైన పిన్ని పాత్రను పోషించారు. ఇతర సహాయ నటీనటులలో [[రూపేష్ కుమార్]], [[సత్యేన్ కప్పూ]], [[హనీ ఇరానీ]], [[ప్రతిమా దేవి (హిందీ నటి)|ప్రతిమా దేవి]] ఉన్నారు. 1967 నాటి హిట్ చిత్రం ''[[రామ్ ఔర్ శ్యామ్]]'' ప్రేరణతో సలీమ్-జావేద్, భట్నాగర్ ఈ చిత్ర కథను రూపొందించారు. ఇందులో కథానాయిక ప్రాధాన్యత కలిగిన ప్రధాన పాత్రగా మారడం, పురుష పాత్రలు సహాయక పాత్రలకే పరిమితం కావడం విశేషం. ఈ చిత్రానికి సంగీతం [[ఆర్. డి. బర్మన్]] అందించారు. 1972 నవంబర్ 3న భారతదేశంలో విడుదలైన ''సీతా ఔర్ గీతా'' స్వదేశంతో పాటు [[సోవియట్ యూనియన్]] వంటి విదేశాలలోనూ విశేష ఆదరణ పొంది ఘనవిజయం సాధించింది. హేమ మాలిని తన కెరీర్‌లోనే ఏకైక [[ఫిల్మ్‌ఫేర్ ఉత్తమ నటి అవార్డు]]ను దక్కించుకోగా, [[కె. వైకుంత్]] [[ఫిల్మ్‌ఫేర్ ఉత్తమ ఛాయాగ్రాహకుడు అవార్డు]]ను గెలుచుకున్నారు. చురుకైన, అల్లరిపిల్లగా గీత పాత్రలో హేమ మాలిని నటన ప్రశంసలు అందుకుంది. దశాబ్దాలుగా ఈ సినిమా అనేక ఇతర భారతీయ భాషల్లో పునర్నిర్మించబడింది. == ఇతివృత్తం == కవల పిల్లలైన సీత, గీతలు పుట్టుకతోనే వేరవుతారు. సంపన్నురాలైన సీతను ఆమె పిన్ని కౌసల్య, పిన్ని కుమార్తె షీలా, క్రూరుడైన తమ్ముడు రంజీత్ తీవ్రంగా వేధిస్తూ, ఇంట్లో పనిచేసే మనిషి కంటే హీనంగా చూసుకుంటారు. సీత తల్లిదండ్రుల ఆస్తిపైనే వారు ఆధారపడి జీవిస్తుంటారు. సీతకు ఆమె సాధు స్వభావి అయిన బాబాయి బద్రీనాథ్, వృద్ధురాలైన పెంపుడు అవ్వ మాత్రమే ఆసరాగా ఉంటారు. మరోవైపు గీత మురికివాడలో పెరుగుతూ, ధైర్యవంతురాలైన అమ్మాయిగా వీధి ప్రదర్శనలు చేస్తూ జీవిస్తుంది. ఆమె తన స్నేహితుడు, పొరుగువాడైన రాకాతో కలిసి ఈ ప్రదర్శనలు ఇస్తుంది. ఒక రోజు, వేధింపులు తట్టుకోలేక సీత ఆత్మహత్య చేసుకోవడానికి ఇల్లు వదిలి పారిపోతుంది. ఆమెను రక్షించిన రాకా, గీతగా పొరబడి తన ఇంటికి తీసుకెళ్తాడు. మరోవైపు సీత కోసం వెతుకుతున్న బద్రీనాథ్, కౌసల్యలకు గీత కనిపిస్తుంది. ఆమెను సీత అనుకుని బలవంతంగా ఇంటికి తీసుకెళ్లడానికి ప్రయత్నిస్తారు. కానీ గీత తెలివిగా వారి నుండి, పోలీసుల నుండి తప్పించుకుంటుంది. ఆ తర్వాత ఆమె సీతకు కాబోయే భర్త రవిని కలుస్తుంది. అతను కూడా ఆమెను సీతగా భావించి తన ఇంటికి తీసుకెళ్తాడు. రవి ఈ "సీత" ప్రవర్తనకు ఆశ్చర్యపడి గీతతో ప్రేమలో పడతాడు. అక్కడే ఉన్న అసలు సీత గీత ఇంట్లో జీవిస్తుంటుంది. అక్కడ గీత పెంపుడు తల్లి, రాకాలు "గీత"లో వచ్చిన హఠాత్ మార్పును, సాధు స్వభావాన్ని చూసి ఆశ్చర్యపోతారు. రాకా ఆమెను ప్రదర్శనలకు రమ్మని కోరినప్పుడు ఆమె చేయలేకపోతుంది; అయితే రాకా సీతతో ప్రేమలో పడతాడు. ఇటు సీత ఇంట్లో ఉన్న గీత, సీత పడుతున్న కష్టాలను గ్రహిస్తుంది. కౌసల్య, రంజీత్‌లకు బుద్ధి చెప్పాలని నిశ్చయించుకుని పరిస్థితులను చక్కదిద్దడం ప్రారంభిస్తుంది. ఈ క్రమంలో, గీత ఇంట్లోని ఆర్థిక లావాదేవీలను తన ఆధీనంలోకి తీసుకుని, బామ్మకు గృహపెద్ద హోదాను తిరిగి కల్పిస్తుంది. అయితే, రంజీత్ సంతలో నిజమైన సీతను చూసి నిజం తెలుసుకోవడంతో పరిస్థితి మలుపు తిరుగుతుంది. దీంతో గీత ముసుగు తొలగిపోతుంది, నకిలీ వేషధారణకు గాను పోలీసులు ఆమెను బంధిస్తారు. ఇంతలో, రంజీత్ సీతను కిడ్నాప్ చేసి పెళ్లి చేసుకోవాలని చూస్తాడు. సీత గాయాలకు వైద్యం చేయడానికి అతడి మనుషులు రవిని తీసుకెళ్లినప్పుడు అతను సీతను గుర్తుపడతాడు. పెంపుడు తల్లి ద్వారా గీత నిజమైన గుర్తింపు తెలిసిన రాకా, గీతను జైలు నుండి రహస్యంగా విడిపిస్తాడు. అనంతరం సీత, గీత, రాకా, రవి అందరూ కలిసి రంజీత్, అతని అనుచరులతో పోరాడి వారిని పోలీసులకు పట్టిస్తారు. చివరగా, బామ్మ, బద్రీనాథ్, మారుమనస్సు పొందిన కౌసల్య, షీలాల సమక్షంలో నిజమైన సీత రాకాని, నిజమైన గీత రవిని వివాహం చేసుకుంటారు. == నటీనటులు == * [[హేమ మాలిని]] - సీత, గీత (ద్విపాత్రాభినయం) * [[ధర్మేంద్ర]] - రాకా * [[సంజీవ్ కుమార్]] - డాక్టర్ రవి * [[రూపేష్ కుమార్]] - రంజీత్ * [[మనోరమ (హిందీ నటి)|మనోరమ]] - కౌసల్య * [[సత్యేన్ కప్పూ]] - బద్రీనాథ్ * [[ప్రతిమా దేవి (హిందీ నటి)|ప్రతిమా దేవి]] - బామ్మ * [[హనీ ఇరానీ]] - షీలా * [[కమల్ కపూర్]] - రవి తండ్రి * [[రత్నమాల (నటి)|రత్నమాల]] - రవి తల్లి * రాధికా రాణి * మాస్టర్ రవి * కర్తార్ సింగ్ * దేవ్ కృష్ణ * అలంకార్ జోషి - సీత, గీతల తమ్ముడు * [[కరణ్ దివాన్]] - ప్రాపర్టీ లాయర్ గుప్తా * కేశవ్ రాణా - ఇన్‌స్పెక్టర్ రాణా * [[ఎమ్. బి. శెట్టి]] - రంజీత్ అనుచరుడు * [[దులారీ (నటి)|దులారీ]] - సీత, గీతల దివంగత తల్లి * [[అభి భట్టాచార్య]] - సీత, గీతల దివంగత తండ్రి * [[అస్రానీ]] - లాఫింగ్ డాక్టర్ == నిర్మాణం == రచయితల జంట [[సలీమ్–జావేద్]] లో ఒకరైన సలీమ్ ఖాన్ తెలిపిన వివరాల ప్రకారం, ''సీతా ఔర్ గీతా'' ఆలోచన [[దిలీప్ కుమార్]] నటించిన ''[[రామ్ ఔర్ శ్యామ్]]'' (1967) సినిమా ఆధారంగా వచ్చింది, అయితే వారు దానిని స్త్రీ కవలల కథగా మార్చారు.<ref name="mid-day">{{cite news|title=Seeta Aur Geeta was inspired: Salim Khan|url=https://www.mid-day.com/articles/seeta-aur-geeta-was-inspired-salim-khan/206163|work=[[Mid-Day]]|date=28 March 2013|access-date=29 November 2017|archive-date=25 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190425140952/https://www.mid-day.com/articles/seeta-aur-geeta-was-inspired-salim-khan/206163|url-status=live}}</ref> ఈ చిత్రం కథానాయిక హేమ మాలినిని "హీరో"గానూ, పురుష నాయకులు సంజీవ్ కుమార్, ధర్మేంద్రలను సహాయక పాత్రలలోనూ చూపిస్తూ పాత శైలిని తిరగరాసింది.<ref name="Chintamani">{{cite web|last=Chintamani|first=Gautam|title=The brilliance of Salim-Javed lies not just in what they said, but how they said it|url=https://scroll.in/article/764622/the-brilliance-of-salim-javed-lies-not-just-in-what-they-said-but-how-they-said-it|website=Scroll|date=25 October 2015|access-date=29 November 2017|archive-date=18 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161118105025/http://scroll.in/article/764622/the-brilliance-of-salim-javed-lies-not-just-in-what-they-said-but-how-they-said-it|url-status=live}}</ref> రమేష్ సిప్పి మొదట్లో నూతన్‌ను సీతా, గీతల పాత్రకు అనుకున్నారు. కానీ ఆ సమయంలో కథానాయకుని వయసుతో పాటు నటి కెరీర్ కూడా పరిణతి చెందిన దశలో ఉండడంతో ఆ ప్రయత్నం వద్దని సూచించారు. ఈ సినిమాను ముంతాజ్‌కు కూడా ఆఫర్ చేశారు; విచిత్రమేమిటంటే ఆమె ''రామ్ ఔర్ శ్యామ్'' లో నటించారు. కానీ తగినంత పారితోషికం లభించకపోవడంతో ఆమె ఈ ప్రతిపాదనను తిరస్కరించారు.<ref name="YT_Mumtaz"> {{ YouTube |title= Mumtaz Interview: Rajesh Khanna-Anju Mahendroo BREAK-UP {{!}} Feroz Khan {{!}} Dev Anand |id=04t8w4zcAOM|time=29m11s}}</ref> సిప్పి తెలిపిన వివరాల ప్రకారం ఈ చిత్ర నిర్మాణ వ్యయం {{INR|40,00,000}}.<ref>{{cite news| url = https://www.thehindu.com/features/cinema/the-man-behind-gabbar/article5204322.ece| title = The man behind Gabbar - The Hindu| website = [[The Hindu]]| date = 5 October 2013| last1 = Rangan| first1 = Baradwaj| access-date = 21 July 2017| archive-date = 12 July 2023| archive-url = https://web.archive.org/web/20230712115540/https://www.thehindu.com/features/cinema/the-man-behind-gabbar/article5204322.ece| url-status = live}}</ref><ref>{{cite news| url = https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/the-making-of-a-dream/article2242301.ece| title = The making of a dream - KOCH - The Hindu| website = [[The Hindu]]| date = 16 March 2007| access-date = 21 July 2017| archive-date = 9 November 2023| archive-url = https://web.archive.org/web/20231109072836/https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/the-making-of-a-dream/article2242301.ece| url-status = live}}</ref> == సంగీతం == అన్ని పాటలకు [[రాహుల్ దేవ్ బర్మన్]] సంగీతం అందించగా, ఆనంద్ బక్షి సాహిత్యం సమకూర్చారు. పాటలను సంజీవ్ కుమార్ కోసం [[కిషోర్ కుమార్]], హేమ మాలిని కోసం [[లతా మంగేష్కర్]], [[ఆశా భోంస్లే]], ధర్మేంద్ర కోసం [[మన్నా డే]] పాడారు. {| class="wikitable" style="font-size:95%;" ! # !! పాట !! గాయకులు !! నిడివి !! వివరాలు |- |1 | "అరే జిందగీ హై ఖేల్" |[[మన్నా డే]], [[ఆశా భోంస్లే]] |04:43 |[[హేమ మాలిని]] (గీతగా), [[ధర్మేంద్ర]]లపై చిత్రీకరించబడింది |- |2 | "ఓ సాథీ చల్" | [[కిషోర్ కుమార్]], ఆశా భోంస్లే |04:29 |హేమ మాలిని, [[సంజీవ్ కుమార్]] లపై చిత్రీకరించబడింది |- |3 | "కోయీ లడ్కీ ముఝే కల్ రాత్" | [[కిషోర్ కుమార్]], [[లతా మంగేష్కర్]] |04:20 |హేమ మాలిని (గీతగా), సంజీవ్ కుమార్ లపై చిత్రీకరించబడింది |- |4 | "హాఁ జీ హాఁ మైనే షరాబ్" |లతా మంగేష్కర్ |05:26 |హేమ మాలిని (గీతగా) పై చిత్రీకరించబడింది |- |5 | "అభీ తో హాథ్ మే జామ్" |[[మన్నా డే]] |05:31 |ధర్మేంద్రపై చిత్రీకరించబడింది |} == ఆదరణ == === బాక్స్ ఆఫీస్ === భారతదేశంలో ఈ చిత్రం 1972లో ₹3.5 కోట్లు (US$4.61 మిలియన్లు) వసూలు చేసింది.<ref name="boi72">{{cite web|url=http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=178&catName=MTk3Mg==|title=Box Office 1972|website=[[Box Office India]]|date=20 October 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020102113/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=178&catName=MTk3Mg==|archive-date=20 October 2013|df=dmy-all}}</ref> సోవియట్ యూనియన్ లో ఈ చిత్రం 13.8 మిలియన్ రుబుళ్ళు (US$18.21 మిలియన్లు, ₹16.03 కోట్లు) వసూలు చేసింది.<ref name="soviet">{{cite web|url=https://kinanet.livejournal.com/1469857.html|title=Зарубежные популярные фильмы в советском кинопрокате (Индия)|author=Sergey Kudryavtsev|author-link=Sergey Kudryavtsev (film critic)|date=3 August 2008|access-date=29 November 2017|archive-date=9 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190609183351/https://kinanet.livejournal.com/1469857.html|url-status=live}}</ref> ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఈ చిత్రం ₹19.53 కోట్లు (US$22.82 మిలియన్లు) వసూలు చేసింది. టికెట్ల విక్రయాల విషయానికొస్తే, భారతదేశంలో దాదాపు 3.3 కోట్లు, సోవియట్ యూనియన్ లో 5.52 కోట్ల టికెట్లు అమ్ముడయ్యాయి. మొత్తం మీద ప్రపంచవ్యాప్తంగా 8.82 కోట్ల టికెట్లు అమ్ముడయ్యాయి. === పురస్కారాలు === ;[[20వ ఫిల్మ్‌ఫేర్ అవార్డులు]] {| class="wikitable" |- ! విభాగం !! నామినీ !! ఫలితం |- | [[ఫిల్మ్‌ఫేర్ ఉత్తమ నటి అవార్డు|ఉత్తమ నటి]]|| [[హేమ మాలిని]] || {{Won}} |- | [[ఫిల్మ్‌ఫేర్ ఉత్తమ ఛాయాగ్రాహకుడు అవార్డు|ఉత్తమ ఛాయాగ్రాహకుడు]]|| కె. వైకుంత్|| {{Won}} |} == ధారావాహికలు == బొహ్రా బ్రదర్స్ ఈ సినిమా ఆధారంగా ఒక టీవీ సిరీస్‌ను రూపొందించి, 2009లో ఎన్డీటీవీ ఇమాజిన్ లో ప్రసారం చేశారు.<ref>{{cite news| url = https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/Seeta-Aur-Geeta-hit-home/article15938416.ece| title = Seeta Aur Geeta hit home - DELI - The Hindu| website = [[The Hindu]]| date = 28 May 2009}}</ref> ఇదే కథాంశంతో హేమ మాలిని ''కామిని దామిని'' అనే శీర్షికతో రూపొందించిన ధారావాహిక 2004లో సహారా వన్ లో ప్రసారమైంది. == మూలాలు == {{Reflist}} == బాహ్య లింకులు == * {{IMDb title|id=0078222|title=సీతా ఔర్ గీతా}} [[వర్గం:1972 సినిమాలు]] [[వర్గం:1972 హిందీ సినిమాలు]] [[వర్గం:1972 భారతీయ సినిమాలు]] [[వర్గం:1972 హాస్య-నాటకీయ సినిమాలు]] [[వర్గం:1972 యాక్షన్ హాస్య సినిమాలు]] [[వర్గం:1970ల యాక్షన్ హాస్య-నాటకీయ సినిమాలు]] [[వర్గం:కవల సోదరీమణుల ఆధారిత సినిమాలు]] [[వర్గం:రమేష్ సిప్పి దర్శకత్వం వహించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:భారతీయ సినిమాలలో కవలలు]] [[వర్గం:ఇతర భాషల్లో పునర్నిర్మించబడిన హిందీ సినిమాలు]] [[వర్గం:సలీమ్-జావేద్ స్క్రీన్ ప్లే అందించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:భారతీయ యాక్షన్ హాస్య-నాటకీయ సినిమాలు]] [[వర్గం:ఆర్. డి. బర్మన్ సంగీతం అందించిన సినిమాలు]] 3mxc3z25l0xjrym6n4o9247mq1223yu 4956251 4956249 2026-09-11T09:55:32Z ఉదయ్ కిరణ్ 124579 4956251 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates|date=October 2015}} {{Use Indian English|date=October 2015}} {{Infobox film | name = సీతా ఔర్ గీతా | image = Seeta Aur Geeta 1972 film poster.jpg | caption = సినిమా పోస్టర్ | director = [[రమేష్ సిప్పి]] | producer = [[జి. పి. సిప్పి]] | screenplay = [[సలీమ్–జావేద్]]<br />సతీష్ భట్నాగర్ | story = సతీష్ భట్నాగర్ {{Infobox | decat = yes | child = yes | label1= సంభాషణలు | data1 = సలీమ్–జావేద్}} | starring = {{plainlist| *[[హేమ మాలిని]] *[[సంజీవ్ కుమార్]] *[[ధర్మేంద్ర]] *[[రూపేష్ కుమార్]] *[[మనోరమ (హిందీ నటి)|మనోరమ]] *[[సత్యేన్ కప్పూ]] *[[హనీ ఇరానీ]] *[[ప్రతిమా దేవి (హిందీ నటి)|ప్రతిమా దేవి]] }} | music = [[ఆర్. డి. బర్మన్]] | cinematography = [[కె. వైకుంత్]] | editing = [[ఎమ్. ఎస్. షిండే]] | studio = [[జి. పి. సిప్పి|సిప్పి ఫిల్మ్స్]] | distributor = ఎన్హెచ్ స్టూడియోజ్ | released = {{Film date|1972|11|05|India|df=yes}} | runtime = 162 నిమిషాలు | country = భారతదేశం | language = [[హిందీ]] | budget = ₹40 లక్షలు ($53,000) | gross = {{estimation}} ₹19.53 కోట్లు ($22.82 మిలియన్లు) }} '''''సీతా ఔర్ గీతా''''' (అనువాదం: ''సీత, గీత'') 1972 నాటి భారతీయ [[హిందీ భాష|హిందీ]] హాస్య నాటక సినిమా. దీనికి [[రమేష్ సిప్పీ|రమేష్ సిప్పి]] దర్శకత్వం వహించగా, సలీమ్–జావేద్, సతీష్ భట్నాగర్ కథ, స్క్రీన్‌ప్లే అందించారు. ఈ సినిమాలో [[హేమా మాలిని|హేమ మాలిని]] పుట్టుకతోనే విడిపోయి, వేర్వేరు మనస్తత్వాలతో పెరిగిన కవల సోదరీమణులుగా [[ద్విపాత్రాభినయం]] చేశారు. పెద్దయ్యాక వీరు ఒకరి స్థానంలోకి మరొకరు మారతారు. ఈ సోదరీమణుల ప్రేమికులుగా [[సంజీవ్ కుమార్]], [[ధర్మేంద్ర]] నటించగా, [[మనోరమ (హిందీ నటి)|మనోరమ]] క్రూరురాలైన పిన్ని పాత్రను పోషించారు. ఇతర సహాయ నటీనటులలో రూపేష్ కుమార్, సత్యేన్ కప్పూ, [[హనీ ఇరానీ]], ప్రతిమా దేవి ఉన్నారు. 1967 నాటి హిట్ చిత్రం ''రామ్ ఔర్ శ్యామ్'' ప్రేరణతో సలీమ్-జావేద్, భట్నాగర్ ఈ చిత్ర కథను రూపొందించారు. ఇందులో కథానాయిక ప్రాధాన్యత కలిగిన ప్రధాన పాత్రగా మారడం, పురుష పాత్రలు సహాయక పాత్రలకే పరిమితం కావడం విశేషం. ఈ చిత్రానికి సంగీతం ఆర్. డి. బర్మన్ అందించారు. 1972 నవంబర్ 3న భారతదేశంలో విడుదలైన ''సీతా ఔర్ గీతా'' స్వదేశంతో పాటు [[సోవియట్ యూనియన్]] వంటి విదేశాలలోనూ విశేష ఆదరణ పొంది ఘనవిజయం సాధించింది. హేమ మాలిని తన కెరీర్‌లోనే ఏకైక ఫిల్మ్‌ఫేర్ ఉత్తమ నటి అవార్డును దక్కించుకోగా, కె. వైకుంత్ ఫిల్మ్‌ఫేర్ ఉత్తమ ఛాయాగ్రాహకుడు అవార్డును గెలుచుకున్నారు. చురుకైన, అల్లరిపిల్లగా గీత పాత్రలో హేమ మాలిని నటన ప్రశంసలు అందుకుంది. దశాబ్దాలుగా ఈ సినిమా అనేక ఇతర భారతీయ భాషల్లో పునర్నిర్మించబడింది. == ఇతివృత్తం == కవల పిల్లలైన సీత, గీతలు పుట్టుకతోనే వేరవుతారు. సంపన్నురాలైన సీతను ఆమె పిన్ని కౌసల్య, పిన్ని కుమార్తె షీలా, క్రూరుడైన తమ్ముడు రంజీత్ తీవ్రంగా వేధిస్తూ, ఇంట్లో పనిచేసే మనిషి కంటే హీనంగా చూసుకుంటారు. సీత తల్లిదండ్రుల ఆస్తిపైనే వారు ఆధారపడి జీవిస్తుంటారు. సీతకు ఆమె సాధు స్వభావి అయిన బాబాయి బద్రీనాథ్, వృద్ధురాలైన పెంపుడు అవ్వ మాత్రమే ఆసరాగా ఉంటారు. మరోవైపు గీత మురికివాడలో పెరుగుతూ, ధైర్యవంతురాలైన అమ్మాయిగా వీధి ప్రదర్శనలు చేస్తూ జీవిస్తుంది. ఆమె తన స్నేహితుడు, పొరుగువాడైన రాకాతో కలిసి ఈ ప్రదర్శనలు ఇస్తుంది. ఒక రోజు, వేధింపులు తట్టుకోలేక సీత ఆత్మహత్య చేసుకోవడానికి ఇల్లు వదిలి పారిపోతుంది. ఆమెను రక్షించిన రాకా, గీతగా పొరబడి తన ఇంటికి తీసుకెళ్తాడు. మరోవైపు సీత కోసం వెతుకుతున్న బద్రీనాథ్, కౌసల్యలకు గీత కనిపిస్తుంది. ఆమెను సీత అనుకుని బలవంతంగా ఇంటికి తీసుకెళ్లడానికి ప్రయత్నిస్తారు. కానీ గీత తెలివిగా వారి నుండి, పోలీసుల నుండి తప్పించుకుంటుంది. ఆ తర్వాత ఆమె సీతకు కాబోయే భర్త రవిని కలుస్తుంది. అతను కూడా ఆమెను సీతగా భావించి తన ఇంటికి తీసుకెళ్తాడు. రవి ఈ "సీత" ప్రవర్తనకు ఆశ్చర్యపడి గీతతో ప్రేమలో పడతాడు. అక్కడే ఉన్న అసలు సీత గీత ఇంట్లో జీవిస్తుంటుంది. అక్కడ గీత పెంపుడు తల్లి, రాకాలు "గీత"లో వచ్చిన హఠాత్ మార్పును, సాధు స్వభావాన్ని చూసి ఆశ్చర్యపోతారు. రాకా ఆమెను ప్రదర్శనలకు రమ్మని కోరినప్పుడు ఆమె చేయలేకపోతుంది; అయితే రాకా సీతతో ప్రేమలో పడతాడు. ఇటు సీత ఇంట్లో ఉన్న గీత, సీత పడుతున్న కష్టాలను గ్రహిస్తుంది. కౌసల్య, రంజీత్‌లకు బుద్ధి చెప్పాలని నిశ్చయించుకుని పరిస్థితులను చక్కదిద్దడం ప్రారంభిస్తుంది. ఈ క్రమంలో, గీత ఇంట్లోని ఆర్థిక లావాదేవీలను తన ఆధీనంలోకి తీసుకుని, బామ్మకు గృహపెద్ద హోదాను తిరిగి కల్పిస్తుంది. అయితే, రంజీత్ సంతలో నిజమైన సీతను చూసి నిజం తెలుసుకోవడంతో పరిస్థితి మలుపు తిరుగుతుంది. దీంతో గీత ముసుగు తొలగిపోతుంది, నకిలీ వేషధారణకు గాను పోలీసులు ఆమెను బంధిస్తారు. ఇంతలో, రంజీత్ సీతను కిడ్నాప్ చేసి పెళ్లి చేసుకోవాలని చూస్తాడు. సీత గాయాలకు వైద్యం చేయడానికి అతడి మనుషులు రవిని తీసుకెళ్లినప్పుడు అతను సీతను గుర్తుపడతాడు. పెంపుడు తల్లి ద్వారా గీత నిజమైన గుర్తింపు తెలిసిన రాకా, గీతను జైలు నుండి రహస్యంగా విడిపిస్తాడు. అనంతరం సీత, గీత, రాకా, రవి అందరూ కలిసి రంజీత్, అతని అనుచరులతో పోరాడి వారిని పోలీసులకు పట్టిస్తారు. చివరగా, బామ్మ, బద్రీనాథ్, మారుమనస్సు పొందిన కౌసల్య, షీలాల సమక్షంలో నిజమైన సీత రాకాని, నిజమైన గీత రవిని వివాహం చేసుకుంటారు. == నటీనటులు == * [[హేమా మాలిని|హేమ మాలిని]] - సీత, గీత (ద్విపాత్రాభినయం) * [[ధర్మేంద్ర]] - రాకా * [[సంజీవ్ కుమార్]] - డాక్టర్ రవి * రూపేష్ కుమార్ - రంజీత్ * [[మనోరమ (హిందీ నటి)|మనోరమ]] - కౌసల్య * సత్యేన్ కప్పూ - బద్రీనాథ్ * ప్రతిమా దేవి - బామ్మ * [[హనీ ఇరానీ]] - షీలా * కమల్ కపూర్ - రవి తండ్రి * [[రత్నమాల (నటి)|రత్నమాల]] - రవి తల్లి * రాధికా రాణి * మాస్టర్ రవి * కర్తార్ సింగ్ * దేవ్ కృష్ణ * అలంకార్ జోషి - సీత, గీతల తమ్ముడు * కరణ్ దివాన్ - ప్రాపర్టీ లాయర్ గుప్తా * కేశవ్ రాణా - ఇన్‌స్పెక్టర్ రాణా * ఎమ్. బి. శెట్టి - రంజీత్ అనుచరుడు * దులారీ - సీత, గీతల దివంగత తల్లి * అభి భట్టాచార్య - సీత, గీతల దివంగత తండ్రి * [[అస్రానీ]] - లాఫింగ్ డాక్టర్ == నిర్మాణం == రచయితల జంట సలీమ్–జావేద్ లో ఒకరైన సలీమ్ ఖాన్ తెలిపిన వివరాల ప్రకారం, ''సీతా ఔర్ గీతా'' ఆలోచన [[దిలీప్ కుమార్]] నటించిన ''రామ్ ఔర్ శ్యామ్'' (1967) సినిమా ఆధారంగా వచ్చింది, అయితే వారు దానిని స్త్రీ కవలల కథగా మార్చారు.<ref name="mid-day">{{cite news|title=Seeta Aur Geeta was inspired: Salim Khan|url=https://www.mid-day.com/articles/seeta-aur-geeta-was-inspired-salim-khan/206163|work=[[Mid-Day]]|date=28 March 2013|access-date=29 November 2017|archive-date=25 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190425140952/https://www.mid-day.com/articles/seeta-aur-geeta-was-inspired-salim-khan/206163|url-status=live}}</ref> ఈ చిత్రం కథానాయిక హేమ మాలినిని "హీరో"గానూ, పురుష నాయకులు సంజీవ్ కుమార్, ధర్మేంద్రలను సహాయక పాత్రలలోనూ చూపిస్తూ పాత శైలిని తిరగరాసింది.<ref name="Chintamani">{{cite web|last=Chintamani|first=Gautam|title=The brilliance of Salim-Javed lies not just in what they said, but how they said it|url=https://scroll.in/article/764622/the-brilliance-of-salim-javed-lies-not-just-in-what-they-said-but-how-they-said-it|website=Scroll|date=25 October 2015|access-date=29 November 2017|archive-date=18 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161118105025/http://scroll.in/article/764622/the-brilliance-of-salim-javed-lies-not-just-in-what-they-said-but-how-they-said-it|url-status=live}}</ref> రమేష్ సిప్పి మొదట్లో నూతన్‌ను సీతా, గీతల పాత్రకు అనుకున్నారు. కానీ ఆ సమయంలో కథానాయకుని వయసుతో పాటు నటి కెరీర్ కూడా పరిణతి చెందిన దశలో ఉండడంతో ఆ ప్రయత్నం వద్దని సూచించారు. ఈ సినిమాను ముంతాజ్‌కు కూడా ఆఫర్ చేశారు; విచిత్రమేమిటంటే ఆమె ''రామ్ ఔర్ శ్యామ్'' లో నటించారు. కానీ తగినంత పారితోషికం లభించకపోవడంతో ఆమె ఈ ప్రతిపాదనను తిరస్కరించారు.<ref name="YT_Mumtaz"> {{ YouTube |title= Mumtaz Interview: Rajesh Khanna-Anju Mahendroo BREAK-UP {{!}} Feroz Khan {{!}} Dev Anand |id=04t8w4zcAOM|time=29m11s}}</ref> సిప్పి తెలిపిన వివరాల ప్రకారం ఈ చిత్ర నిర్మాణ వ్యయం {{INR|40,00,000}}.<ref>{{cite news| url = https://www.thehindu.com/features/cinema/the-man-behind-gabbar/article5204322.ece| title = The man behind Gabbar - The Hindu| website = [[The Hindu]]| date = 5 October 2013| last1 = Rangan| first1 = Baradwaj| access-date = 21 July 2017| archive-date = 12 July 2023| archive-url = https://web.archive.org/web/20230712115540/https://www.thehindu.com/features/cinema/the-man-behind-gabbar/article5204322.ece| url-status = live}}</ref><ref>{{cite news| url = https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/the-making-of-a-dream/article2242301.ece| title = The making of a dream - KOCH - The Hindu| website = [[The Hindu]]| date = 16 March 2007| access-date = 21 July 2017| archive-date = 9 November 2023| archive-url = https://web.archive.org/web/20231109072836/https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/the-making-of-a-dream/article2242301.ece| url-status = live}}</ref> == సంగీతం == అన్ని పాటలకు [[రాహుల్ దేవ్ బర్మన్]] సంగీతం అందించగా, ఆనంద్ బక్షి సాహిత్యం సమకూర్చారు. పాటలను సంజీవ్ కుమార్ కోసం [[కిషోర్ కుమార్]], హేమ మాలిని కోసం [[లతా మంగేష్కర్]], [[ఆశా భోంస్లే]], ధర్మేంద్ర కోసం [[మన్నా డే]] పాడారు. {| class="wikitable" style="font-size:95%;" ! # !! పాట !! గాయకులు !! నిడివి !! వివరాలు |- |1 | "అరే జిందగీ హై ఖేల్" |[[మన్నా డే]], [[ఆశా భోంస్లే]] |04:43 |హేమ మాలిని (గీతగా), [[ధర్మేంద్ర]]లపై చిత్రీకరించబడింది |- |2 | "ఓ సాథీ చల్" | [[కిషోర్ కుమార్]], ఆశా భోంస్లే |04:29 |హేమ మాలిని, [[సంజీవ్ కుమార్]] లపై చిత్రీకరించబడింది |- |3 | "కోయీ లడ్కీ ముఝే కల్ రాత్" | [[కిషోర్ కుమార్]], [[లతా మంగేష్కర్]] |04:20 |హేమ మాలిని (గీతగా), సంజీవ్ కుమార్ లపై చిత్రీకరించబడింది |- |4 | "హాఁ జీ హాఁ మైనే షరాబ్" |లతా మంగేష్కర్ |05:26 |హేమ మాలిని (గీతగా) పై చిత్రీకరించబడింది |- |5 | "అభీ తో హాథ్ మే జామ్" |[[మన్నా డే]] |05:31 |ధర్మేంద్రపై చిత్రీకరించబడింది |} == ఆదరణ == === బాక్స్ ఆఫీస్ === భారతదేశంలో ఈ చిత్రం 1972లో ₹3.5 కోట్లు (US$4.61 మిలియన్లు) వసూలు చేసింది.<ref name="boi72">{{cite web|url=http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=178&catName=MTk3Mg==|title=Box Office 1972|website=[[Box Office India]]|date=20 October 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020102113/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=178&catName=MTk3Mg==|archive-date=20 October 2013|df=dmy-all}}</ref> సోవియట్ యూనియన్ లో ఈ చిత్రం 13.8 మిలియన్ రుబుళ్ళు (US$18.21 మిలియన్లు, ₹16.03 కోట్లు) వసూలు చేసింది.<ref name="soviet">{{cite web|url=https://kinanet.livejournal.com/1469857.html|title=Зарубежные популярные фильмы в советском кинопрокате (Индия)|author=Sergey Kudryavtsev|author-link=Sergey Kudryavtsev (film critic)|date=3 August 2008|access-date=29 November 2017|archive-date=9 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190609183351/https://kinanet.livejournal.com/1469857.html|url-status=live}}</ref> ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఈ చిత్రం ₹19.53 కోట్లు (US$22.82 మిలియన్లు) వసూలు చేసింది. టికెట్ల విక్రయాల విషయానికొస్తే, భారతదేశంలో దాదాపు 3.3 కోట్లు, సోవియట్ యూనియన్ లో 5.52 కోట్ల టికెట్లు అమ్ముడయ్యాయి. మొత్తం మీద ప్రపంచవ్యాప్తంగా 8.82 కోట్ల టికెట్లు అమ్ముడయ్యాయి. === పురస్కారాలు === ;[[20వ ఫిల్మ్‌ఫేర్ అవార్డులు]] {| class="wikitable" |- ! విభాగం !! నామినీ !! ఫలితం |- | ఉత్తమ నటి|| హేమ మాలిని || {{Won}} |- | ఉత్తమ ఛాయాగ్రాహకుడు|| కె. వైకుంత్|| {{Won}} |} == ధారావాహికలు == బొహ్రా బ్రదర్స్ ఈ సినిమా ఆధారంగా ఒక టీవీ సిరీస్‌ను రూపొందించి, 2009లో ఎన్డీటీవీ ఇమాజిన్ లో ప్రసారం చేశారు.<ref>{{cite news| url = https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/Seeta-Aur-Geeta-hit-home/article15938416.ece| title = Seeta Aur Geeta hit home - DELI - The Hindu| website = [[The Hindu]]| date = 28 May 2009}}</ref> ఇదే కథాంశంతో హేమ మాలిని ''కామిని దామిని'' అనే శీర్షికతో రూపొందించిన ధారావాహిక 2004లో సహారా వన్ లో ప్రసారమైంది. == మూలాలు == {{Reflist}} == బాహ్య లింకులు == * {{IMDb title|id=0078222|title=సీతా ఔర్ గీతా}} [[వర్గం:1972 సినిమాలు]] [[వర్గం:1972 హిందీ సినిమాలు]] [[వర్గం:1972 భారతీయ సినిమాలు]] [[వర్గం:1972 హాస్య-నాటకీయ సినిమాలు]] [[వర్గం:1972 యాక్షన్ హాస్య సినిమాలు]] [[వర్గం:1970ల యాక్షన్ హాస్య-నాటకీయ సినిమాలు]] [[వర్గం:కవల సోదరీమణుల ఆధారిత సినిమాలు]] [[వర్గం:రమేష్ సిప్పి దర్శకత్వం వహించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:భారతీయ సినిమాలలో కవలలు]] [[వర్గం:ఇతర భాషల్లో పునర్నిర్మించబడిన హిందీ సినిమాలు]] [[వర్గం:సలీమ్-జావేద్ స్క్రీన్ ప్లే అందించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:భారతీయ యాక్షన్ హాస్య-నాటకీయ సినిమాలు]] [[వర్గం:ఆర్. డి. బర్మన్ సంగీతం అందించిన సినిమాలు]] 5dlgepyhtnv2m4ky0xlcwt0eg3xj5in 4956253 4956251 2026-09-11T09:58:25Z ఉదయ్ కిరణ్ 124579 /* */ 4956253 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates|date=October 2015}} {{Use Indian English|date=October 2015}} {{Infobox film | name = సీతా ఔర్ గీతా | image = | caption = సినిమా పోస్టర్ | director = [[రమేష్ సిప్పీ]] | producer = జి. పి. సిప్పి | screenplay = సలీమ్–జావేద్<br />సతీష్ భట్నాగర్ | story = సతీష్ భట్నాగర్ {{Infobox | decat = yes | child = yes | label1= సంభాషణలు | data1 = సలీమ్–జావేద్}} | starring = {{plainlist| *[[హేమా మాలిని]] *[[సంజీవ్ కుమార్]] *[[ధర్మేంద్ర]] *రూపేష్ కుమార్ *[[మనోరమ (హిందీ నటి)|మనోరమ]] *[[సత్యేన్ కప్పూ]] *[[హనీ ఇరానీ]] *[[ప్రతిమా దేవి (హిందీ నటి)|ప్రతిమా దేవి]] }} | music = ఆర్. డి. బర్మన్ | cinematography = కె. వైకుంత్ | editing = ఎమ్. ఎస్. షిండే | studio = సిప్పీ ఫిల్మ్స్ | distributor = ఎన్హెచ్ స్టూడియోజ్ | released = {{Film date|1972|11|05|India|df=yes}} | runtime = 162 నిమిషాలు | country = [[భారతదేశం]] | language = [[హిందీ]] | budget = ₹40 లక్షలు ($53,000) | gross = {{estimation}} ₹19.53 కోట్లు ($22.82 మిలియన్లు) }} '''''సీతా ఔర్ గీతా''''' (అనువాదం: ''సీత, గీత'') 1972 నాటి భారతీయ [[హిందీ భాష|హిందీ]] హాస్య నాటక సినిమా. దీనికి [[రమేష్ సిప్పీ|రమేష్ సిప్పి]] దర్శకత్వం వహించగా, సలీమ్–జావేద్, సతీష్ భట్నాగర్ కథ, స్క్రీన్‌ప్లే అందించారు. ఈ సినిమాలో [[హేమా మాలిని|హేమ మాలిని]] పుట్టుకతోనే విడిపోయి, వేర్వేరు మనస్తత్వాలతో పెరిగిన కవల సోదరీమణులుగా [[ద్విపాత్రాభినయం]] చేశారు. పెద్దయ్యాక వీరు ఒకరి స్థానంలోకి మరొకరు మారతారు. ఈ సోదరీమణుల ప్రేమికులుగా [[సంజీవ్ కుమార్]], [[ధర్మేంద్ర]] నటించగా, [[మనోరమ (హిందీ నటి)|మనోరమ]] క్రూరురాలైన పిన్ని పాత్రను పోషించారు. ఇతర సహాయ నటీనటులలో రూపేష్ కుమార్, సత్యేన్ కప్పూ, [[హనీ ఇరానీ]], ప్రతిమా దేవి ఉన్నారు. 1967 నాటి హిట్ చిత్రం ''రామ్ ఔర్ శ్యామ్'' ప్రేరణతో సలీమ్-జావేద్, భట్నాగర్ ఈ చిత్ర కథను రూపొందించారు. ఇందులో కథానాయిక ప్రాధాన్యత కలిగిన ప్రధాన పాత్రగా మారడం, పురుష పాత్రలు సహాయక పాత్రలకే పరిమితం కావడం విశేషం. ఈ చిత్రానికి సంగీతం ఆర్. డి. బర్మన్ అందించారు. 1972 నవంబర్ 3న భారతదేశంలో విడుదలైన ''సీతా ఔర్ గీతా'' స్వదేశంతో పాటు [[సోవియట్ యూనియన్]] వంటి విదేశాలలోనూ విశేష ఆదరణ పొంది ఘనవిజయం సాధించింది. హేమ మాలిని తన కెరీర్‌లోనే ఏకైక ఫిల్మ్‌ఫేర్ ఉత్తమ నటి అవార్డును దక్కించుకోగా, కె. వైకుంత్ ఫిల్మ్‌ఫేర్ ఉత్తమ ఛాయాగ్రాహకుడు అవార్డును గెలుచుకున్నారు. చురుకైన, అల్లరిపిల్లగా గీత పాత్రలో హేమ మాలిని నటన ప్రశంసలు అందుకుంది. దశాబ్దాలుగా ఈ సినిమా అనేక ఇతర భారతీయ భాషల్లో పునర్నిర్మించబడింది. == ఇతివృత్తం == కవల పిల్లలైన సీత, గీతలు పుట్టుకతోనే వేరవుతారు. సంపన్నురాలైన సీతను ఆమె పిన్ని కౌసల్య, పిన్ని కుమార్తె షీలా, క్రూరుడైన తమ్ముడు రంజీత్ తీవ్రంగా వేధిస్తూ, ఇంట్లో పనిచేసే మనిషి కంటే హీనంగా చూసుకుంటారు. సీత తల్లిదండ్రుల ఆస్తిపైనే వారు ఆధారపడి జీవిస్తుంటారు. సీతకు ఆమె సాధు స్వభావి అయిన బాబాయి బద్రీనాథ్, వృద్ధురాలైన పెంపుడు అవ్వ మాత్రమే ఆసరాగా ఉంటారు. మరోవైపు గీత మురికివాడలో పెరుగుతూ, ధైర్యవంతురాలైన అమ్మాయిగా వీధి ప్రదర్శనలు చేస్తూ జీవిస్తుంది. ఆమె తన స్నేహితుడు, పొరుగువాడైన రాకాతో కలిసి ఈ ప్రదర్శనలు ఇస్తుంది. ఒక రోజు, వేధింపులు తట్టుకోలేక సీత ఆత్మహత్య చేసుకోవడానికి ఇల్లు వదిలి పారిపోతుంది. ఆమెను రక్షించిన రాకా, గీతగా పొరబడి తన ఇంటికి తీసుకెళ్తాడు. మరోవైపు సీత కోసం వెతుకుతున్న బద్రీనాథ్, కౌసల్యలకు గీత కనిపిస్తుంది. ఆమెను సీత అనుకుని బలవంతంగా ఇంటికి తీసుకెళ్లడానికి ప్రయత్నిస్తారు. కానీ గీత తెలివిగా వారి నుండి, పోలీసుల నుండి తప్పించుకుంటుంది. ఆ తర్వాత ఆమె సీతకు కాబోయే భర్త రవిని కలుస్తుంది. అతను కూడా ఆమెను సీతగా భావించి తన ఇంటికి తీసుకెళ్తాడు. రవి ఈ "సీత" ప్రవర్తనకు ఆశ్చర్యపడి గీతతో ప్రేమలో పడతాడు. అక్కడే ఉన్న అసలు సీత గీత ఇంట్లో జీవిస్తుంటుంది. అక్కడ గీత పెంపుడు తల్లి, రాకాలు "గీత"లో వచ్చిన హఠాత్ మార్పును, సాధు స్వభావాన్ని చూసి ఆశ్చర్యపోతారు. రాకా ఆమెను ప్రదర్శనలకు రమ్మని కోరినప్పుడు ఆమె చేయలేకపోతుంది; అయితే రాకా సీతతో ప్రేమలో పడతాడు. ఇటు సీత ఇంట్లో ఉన్న గీత, సీత పడుతున్న కష్టాలను గ్రహిస్తుంది. కౌసల్య, రంజీత్‌లకు బుద్ధి చెప్పాలని నిశ్చయించుకుని పరిస్థితులను చక్కదిద్దడం ప్రారంభిస్తుంది. ఈ క్రమంలో, గీత ఇంట్లోని ఆర్థిక లావాదేవీలను తన ఆధీనంలోకి తీసుకుని, బామ్మకు గృహపెద్ద హోదాను తిరిగి కల్పిస్తుంది. అయితే, రంజీత్ సంతలో నిజమైన సీతను చూసి నిజం తెలుసుకోవడంతో పరిస్థితి మలుపు తిరుగుతుంది. దీంతో గీత ముసుగు తొలగిపోతుంది, నకిలీ వేషధారణకు గాను పోలీసులు ఆమెను బంధిస్తారు. ఇంతలో, రంజీత్ సీతను కిడ్నాప్ చేసి పెళ్లి చేసుకోవాలని చూస్తాడు. సీత గాయాలకు వైద్యం చేయడానికి అతడి మనుషులు రవిని తీసుకెళ్లినప్పుడు అతను సీతను గుర్తుపడతాడు. పెంపుడు తల్లి ద్వారా గీత నిజమైన గుర్తింపు తెలిసిన రాకా, గీతను జైలు నుండి రహస్యంగా విడిపిస్తాడు. అనంతరం సీత, గీత, రాకా, రవి అందరూ కలిసి రంజీత్, అతని అనుచరులతో పోరాడి వారిని పోలీసులకు పట్టిస్తారు. చివరగా, బామ్మ, బద్రీనాథ్, మారుమనస్సు పొందిన కౌసల్య, షీలాల సమక్షంలో నిజమైన సీత రాకాని, నిజమైన గీత రవిని వివాహం చేసుకుంటారు. == నటీనటులు == * [[హేమా మాలిని|హేమ మాలిని]] - సీత, గీత (ద్విపాత్రాభినయం) * [[ధర్మేంద్ర]] - రాకా * [[సంజీవ్ కుమార్]] - డాక్టర్ రవి * రూపేష్ కుమార్ - రంజీత్ * [[మనోరమ (హిందీ నటి)|మనోరమ]] - కౌసల్య * సత్యేన్ కప్పూ - బద్రీనాథ్ * ప్రతిమా దేవి - బామ్మ * [[హనీ ఇరానీ]] - షీలా * కమల్ కపూర్ - రవి తండ్రి * [[రత్నమాల (నటి)|రత్నమాల]] - రవి తల్లి * రాధికా రాణి * మాస్టర్ రవి * కర్తార్ సింగ్ * దేవ్ కృష్ణ * అలంకార్ జోషి - సీత, గీతల తమ్ముడు * కరణ్ దివాన్ - ప్రాపర్టీ లాయర్ గుప్తా * కేశవ్ రాణా - ఇన్‌స్పెక్టర్ రాణా * ఎమ్. బి. శెట్టి - రంజీత్ అనుచరుడు * దులారీ - సీత, గీతల దివంగత తల్లి * అభి భట్టాచార్య - సీత, గీతల దివంగత తండ్రి * [[అస్రానీ]] - లాఫింగ్ డాక్టర్ == నిర్మాణం == రచయితల జంట సలీమ్–జావేద్ లో ఒకరైన సలీమ్ ఖాన్ తెలిపిన వివరాల ప్రకారం, ''సీతా ఔర్ గీతా'' ఆలోచన [[దిలీప్ కుమార్]] నటించిన ''రామ్ ఔర్ శ్యామ్'' (1967) సినిమా ఆధారంగా వచ్చింది, అయితే వారు దానిని స్త్రీ కవలల కథగా మార్చారు.<ref name="mid-day">{{cite news|title=Seeta Aur Geeta was inspired: Salim Khan|url=https://www.mid-day.com/articles/seeta-aur-geeta-was-inspired-salim-khan/206163|work=[[Mid-Day]]|date=28 March 2013|access-date=29 November 2017|archive-date=25 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190425140952/https://www.mid-day.com/articles/seeta-aur-geeta-was-inspired-salim-khan/206163|url-status=live}}</ref> ఈ చిత్రం కథానాయిక హేమ మాలినిని "హీరో"గానూ, పురుష నాయకులు సంజీవ్ కుమార్, ధర్మేంద్రలను సహాయక పాత్రలలోనూ చూపిస్తూ పాత శైలిని తిరగరాసింది.<ref name="Chintamani">{{cite web|last=Chintamani|first=Gautam|title=The brilliance of Salim-Javed lies not just in what they said, but how they said it|url=https://scroll.in/article/764622/the-brilliance-of-salim-javed-lies-not-just-in-what-they-said-but-how-they-said-it|website=Scroll|date=25 October 2015|access-date=29 November 2017|archive-date=18 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161118105025/http://scroll.in/article/764622/the-brilliance-of-salim-javed-lies-not-just-in-what-they-said-but-how-they-said-it|url-status=live}}</ref> రమేష్ సిప్పి మొదట్లో నూతన్‌ను సీతా, గీతల పాత్రకు అనుకున్నారు. కానీ ఆ సమయంలో కథానాయకుని వయసుతో పాటు నటి కెరీర్ కూడా పరిణతి చెందిన దశలో ఉండడంతో ఆ ప్రయత్నం వద్దని సూచించారు. ఈ సినిమాను ముంతాజ్‌కు కూడా ఆఫర్ చేశారు; విచిత్రమేమిటంటే ఆమె ''రామ్ ఔర్ శ్యామ్'' లో నటించారు. కానీ తగినంత పారితోషికం లభించకపోవడంతో ఆమె ఈ ప్రతిపాదనను తిరస్కరించారు.<ref name="YT_Mumtaz"> {{ YouTube |title= Mumtaz Interview: Rajesh Khanna-Anju Mahendroo BREAK-UP {{!}} Feroz Khan {{!}} Dev Anand |id=04t8w4zcAOM|time=29m11s}}</ref> సిప్పి తెలిపిన వివరాల ప్రకారం ఈ చిత్ర నిర్మాణ వ్యయం {{INR|40,00,000}}.<ref>{{cite news| url = https://www.thehindu.com/features/cinema/the-man-behind-gabbar/article5204322.ece| title = The man behind Gabbar - The Hindu| website = [[The Hindu]]| date = 5 October 2013| last1 = Rangan| first1 = Baradwaj| access-date = 21 July 2017| archive-date = 12 July 2023| archive-url = https://web.archive.org/web/20230712115540/https://www.thehindu.com/features/cinema/the-man-behind-gabbar/article5204322.ece| url-status = live}}</ref><ref>{{cite news| url = https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/the-making-of-a-dream/article2242301.ece| title = The making of a dream - KOCH - The Hindu| website = [[The Hindu]]| date = 16 March 2007| access-date = 21 July 2017| archive-date = 9 November 2023| archive-url = https://web.archive.org/web/20231109072836/https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/the-making-of-a-dream/article2242301.ece| url-status = live}}</ref> == సంగీతం == అన్ని పాటలకు [[రాహుల్ దేవ్ బర్మన్]] సంగీతం అందించగా, ఆనంద్ బక్షి సాహిత్యం సమకూర్చారు. పాటలను సంజీవ్ కుమార్ కోసం [[కిషోర్ కుమార్]], హేమ మాలిని కోసం [[లతా మంగేష్కర్]], [[ఆశా భోంస్లే]], ధర్మేంద్ర కోసం [[మన్నా డే]] పాడారు. {| class="wikitable" style="font-size:95%;" ! # !! పాట !! గాయకులు !! నిడివి !! వివరాలు |- |1 | "అరే జిందగీ హై ఖేల్" |[[మన్నా డే]], [[ఆశా భోంస్లే]] |04:43 |హేమ మాలిని (గీతగా), [[ధర్మేంద్ర]]లపై చిత్రీకరించబడింది |- |2 | "ఓ సాథీ చల్" | [[కిషోర్ కుమార్]], ఆశా భోంస్లే |04:29 |హేమ మాలిని, [[సంజీవ్ కుమార్]] లపై చిత్రీకరించబడింది |- |3 | "కోయీ లడ్కీ ముఝే కల్ రాత్" | [[కిషోర్ కుమార్]], [[లతా మంగేష్కర్]] |04:20 |హేమ మాలిని (గీతగా), సంజీవ్ కుమార్ లపై చిత్రీకరించబడింది |- |4 | "హాఁ జీ హాఁ మైనే షరాబ్" |లతా మంగేష్కర్ |05:26 |హేమ మాలిని (గీతగా) పై చిత్రీకరించబడింది |- |5 | "అభీ తో హాథ్ మే జామ్" |[[మన్నా డే]] |05:31 |ధర్మేంద్రపై చిత్రీకరించబడింది |} == ఆదరణ == === బాక్స్ ఆఫీస్ === భారతదేశంలో ఈ చిత్రం 1972లో ₹3.5 కోట్లు (US$4.61 మిలియన్లు) వసూలు చేసింది.<ref name="boi72">{{cite web|url=http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=178&catName=MTk3Mg==|title=Box Office 1972|website=[[Box Office India]]|date=20 October 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020102113/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=178&catName=MTk3Mg==|archive-date=20 October 2013|df=dmy-all}}</ref> సోవియట్ యూనియన్ లో ఈ చిత్రం 13.8 మిలియన్ రుబుళ్ళు (US$18.21 మిలియన్లు, ₹16.03 కోట్లు) వసూలు చేసింది.<ref name="soviet">{{cite web|url=https://kinanet.livejournal.com/1469857.html|title=Зарубежные популярные фильмы в советском кинопрокате (Индия)|author=Sergey Kudryavtsev|author-link=Sergey Kudryavtsev (film critic)|date=3 August 2008|access-date=29 November 2017|archive-date=9 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190609183351/https://kinanet.livejournal.com/1469857.html|url-status=live}}</ref> ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఈ చిత్రం ₹19.53 కోట్లు (US$22.82 మిలియన్లు) వసూలు చేసింది. టికెట్ల విక్రయాల విషయానికొస్తే, భారతదేశంలో దాదాపు 3.3 కోట్లు, సోవియట్ యూనియన్ లో 5.52 కోట్ల టికెట్లు అమ్ముడయ్యాయి. మొత్తం మీద ప్రపంచవ్యాప్తంగా 8.82 కోట్ల టికెట్లు అమ్ముడయ్యాయి. === పురస్కారాలు === ;[[20వ ఫిల్మ్‌ఫేర్ అవార్డులు]] {| class="wikitable" |- ! విభాగం !! నామినీ !! ఫలితం |- | ఉత్తమ నటి|| హేమ మాలిని || {{Won}} |- | ఉత్తమ ఛాయాగ్రాహకుడు|| కె. వైకుంత్|| {{Won}} |} == ధారావాహికలు == బొహ్రా బ్రదర్స్ ఈ సినిమా ఆధారంగా ఒక టీవీ సిరీస్‌ను రూపొందించి, 2009లో ఎన్డీటీవీ ఇమాజిన్ లో ప్రసారం చేశారు.<ref>{{cite news| url = https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/Seeta-Aur-Geeta-hit-home/article15938416.ece| title = Seeta Aur Geeta hit home - DELI - The Hindu| website = [[The Hindu]]| date = 28 May 2009}}</ref> ఇదే కథాంశంతో హేమ మాలిని ''కామిని దామిని'' అనే శీర్షికతో రూపొందించిన ధారావాహిక 2004లో సహారా వన్ లో ప్రసారమైంది. == మూలాలు == {{Reflist}} == బాహ్య లింకులు == * {{IMDb title|id=0078222|title=సీతా ఔర్ గీతా}} [[వర్గం:1972 సినిమాలు]] [[వర్గం:1972 హిందీ సినిమాలు]] [[వర్గం:1972 భారతీయ సినిమాలు]] [[వర్గం:1972 హాస్య-నాటకీయ సినిమాలు]] [[వర్గం:1972 యాక్షన్ హాస్య సినిమాలు]] [[వర్గం:1970ల యాక్షన్ హాస్య-నాటకీయ సినిమాలు]] [[వర్గం:కవల సోదరీమణుల ఆధారిత సినిమాలు]] [[వర్గం:రమేష్ సిప్పి దర్శకత్వం వహించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:భారతీయ సినిమాలలో కవలలు]] [[వర్గం:ఇతర భాషల్లో పునర్నిర్మించబడిన హిందీ సినిమాలు]] [[వర్గం:సలీమ్-జావేద్ స్క్రీన్ ప్లే అందించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:భారతీయ యాక్షన్ హాస్య-నాటకీయ సినిమాలు]] [[వర్గం:ఆర్. డి. బర్మన్ సంగీతం అందించిన సినిమాలు]] 70otk2b41x0lvg7eyk8cealoy2pmbb8 4956254 4956253 2026-09-11T09:58:50Z ఉదయ్ కిరణ్ 124579 /* బాహ్య లింకులు */ 4956254 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates|date=October 2015}} {{Use Indian English|date=October 2015}} {{Infobox film | name = సీతా ఔర్ గీతా | image = | caption = సినిమా పోస్టర్ | director = [[రమేష్ సిప్పీ]] | producer = జి. పి. సిప్పి | screenplay = సలీమ్–జావేద్<br />సతీష్ భట్నాగర్ | story = సతీష్ భట్నాగర్ {{Infobox | decat = yes | child = yes | label1= సంభాషణలు | data1 = సలీమ్–జావేద్}} | starring = {{plainlist| *[[హేమా మాలిని]] *[[సంజీవ్ కుమార్]] *[[ధర్మేంద్ర]] *రూపేష్ కుమార్ *[[మనోరమ (హిందీ నటి)|మనోరమ]] *[[సత్యేన్ కప్పూ]] *[[హనీ ఇరానీ]] *[[ప్రతిమా దేవి (హిందీ నటి)|ప్రతిమా దేవి]] }} | music = ఆర్. డి. బర్మన్ | cinematography = కె. వైకుంత్ | editing = ఎమ్. ఎస్. షిండే | studio = సిప్పీ ఫిల్మ్స్ | distributor = ఎన్హెచ్ స్టూడియోజ్ | released = {{Film date|1972|11|05|India|df=yes}} | runtime = 162 నిమిషాలు | country = [[భారతదేశం]] | language = [[హిందీ]] | budget = ₹40 లక్షలు ($53,000) | gross = {{estimation}} ₹19.53 కోట్లు ($22.82 మిలియన్లు) }} '''''సీతా ఔర్ గీతా''''' (అనువాదం: ''సీత, గీత'') 1972 నాటి భారతీయ [[హిందీ భాష|హిందీ]] హాస్య నాటక సినిమా. దీనికి [[రమేష్ సిప్పీ|రమేష్ సిప్పి]] దర్శకత్వం వహించగా, సలీమ్–జావేద్, సతీష్ భట్నాగర్ కథ, స్క్రీన్‌ప్లే అందించారు. ఈ సినిమాలో [[హేమా మాలిని|హేమ మాలిని]] పుట్టుకతోనే విడిపోయి, వేర్వేరు మనస్తత్వాలతో పెరిగిన కవల సోదరీమణులుగా [[ద్విపాత్రాభినయం]] చేశారు. పెద్దయ్యాక వీరు ఒకరి స్థానంలోకి మరొకరు మారతారు. ఈ సోదరీమణుల ప్రేమికులుగా [[సంజీవ్ కుమార్]], [[ధర్మేంద్ర]] నటించగా, [[మనోరమ (హిందీ నటి)|మనోరమ]] క్రూరురాలైన పిన్ని పాత్రను పోషించారు. ఇతర సహాయ నటీనటులలో రూపేష్ కుమార్, సత్యేన్ కప్పూ, [[హనీ ఇరానీ]], ప్రతిమా దేవి ఉన్నారు. 1967 నాటి హిట్ చిత్రం ''రామ్ ఔర్ శ్యామ్'' ప్రేరణతో సలీమ్-జావేద్, భట్నాగర్ ఈ చిత్ర కథను రూపొందించారు. ఇందులో కథానాయిక ప్రాధాన్యత కలిగిన ప్రధాన పాత్రగా మారడం, పురుష పాత్రలు సహాయక పాత్రలకే పరిమితం కావడం విశేషం. ఈ చిత్రానికి సంగీతం ఆర్. డి. బర్మన్ అందించారు. 1972 నవంబర్ 3న భారతదేశంలో విడుదలైన ''సీతా ఔర్ గీతా'' స్వదేశంతో పాటు [[సోవియట్ యూనియన్]] వంటి విదేశాలలోనూ విశేష ఆదరణ పొంది ఘనవిజయం సాధించింది. హేమ మాలిని తన కెరీర్‌లోనే ఏకైక ఫిల్మ్‌ఫేర్ ఉత్తమ నటి అవార్డును దక్కించుకోగా, కె. వైకుంత్ ఫిల్మ్‌ఫేర్ ఉత్తమ ఛాయాగ్రాహకుడు అవార్డును గెలుచుకున్నారు. చురుకైన, అల్లరిపిల్లగా గీత పాత్రలో హేమ మాలిని నటన ప్రశంసలు అందుకుంది. దశాబ్దాలుగా ఈ సినిమా అనేక ఇతర భారతీయ భాషల్లో పునర్నిర్మించబడింది. == ఇతివృత్తం == కవల పిల్లలైన సీత, గీతలు పుట్టుకతోనే వేరవుతారు. సంపన్నురాలైన సీతను ఆమె పిన్ని కౌసల్య, పిన్ని కుమార్తె షీలా, క్రూరుడైన తమ్ముడు రంజీత్ తీవ్రంగా వేధిస్తూ, ఇంట్లో పనిచేసే మనిషి కంటే హీనంగా చూసుకుంటారు. సీత తల్లిదండ్రుల ఆస్తిపైనే వారు ఆధారపడి జీవిస్తుంటారు. సీతకు ఆమె సాధు స్వభావి అయిన బాబాయి బద్రీనాథ్, వృద్ధురాలైన పెంపుడు అవ్వ మాత్రమే ఆసరాగా ఉంటారు. మరోవైపు గీత మురికివాడలో పెరుగుతూ, ధైర్యవంతురాలైన అమ్మాయిగా వీధి ప్రదర్శనలు చేస్తూ జీవిస్తుంది. ఆమె తన స్నేహితుడు, పొరుగువాడైన రాకాతో కలిసి ఈ ప్రదర్శనలు ఇస్తుంది. ఒక రోజు, వేధింపులు తట్టుకోలేక సీత ఆత్మహత్య చేసుకోవడానికి ఇల్లు వదిలి పారిపోతుంది. ఆమెను రక్షించిన రాకా, గీతగా పొరబడి తన ఇంటికి తీసుకెళ్తాడు. మరోవైపు సీత కోసం వెతుకుతున్న బద్రీనాథ్, కౌసల్యలకు గీత కనిపిస్తుంది. ఆమెను సీత అనుకుని బలవంతంగా ఇంటికి తీసుకెళ్లడానికి ప్రయత్నిస్తారు. కానీ గీత తెలివిగా వారి నుండి, పోలీసుల నుండి తప్పించుకుంటుంది. ఆ తర్వాత ఆమె సీతకు కాబోయే భర్త రవిని కలుస్తుంది. అతను కూడా ఆమెను సీతగా భావించి తన ఇంటికి తీసుకెళ్తాడు. రవి ఈ "సీత" ప్రవర్తనకు ఆశ్చర్యపడి గీతతో ప్రేమలో పడతాడు. అక్కడే ఉన్న అసలు సీత గీత ఇంట్లో జీవిస్తుంటుంది. అక్కడ గీత పెంపుడు తల్లి, రాకాలు "గీత"లో వచ్చిన హఠాత్ మార్పును, సాధు స్వభావాన్ని చూసి ఆశ్చర్యపోతారు. రాకా ఆమెను ప్రదర్శనలకు రమ్మని కోరినప్పుడు ఆమె చేయలేకపోతుంది; అయితే రాకా సీతతో ప్రేమలో పడతాడు. ఇటు సీత ఇంట్లో ఉన్న గీత, సీత పడుతున్న కష్టాలను గ్రహిస్తుంది. కౌసల్య, రంజీత్‌లకు బుద్ధి చెప్పాలని నిశ్చయించుకుని పరిస్థితులను చక్కదిద్దడం ప్రారంభిస్తుంది. ఈ క్రమంలో, గీత ఇంట్లోని ఆర్థిక లావాదేవీలను తన ఆధీనంలోకి తీసుకుని, బామ్మకు గృహపెద్ద హోదాను తిరిగి కల్పిస్తుంది. అయితే, రంజీత్ సంతలో నిజమైన సీతను చూసి నిజం తెలుసుకోవడంతో పరిస్థితి మలుపు తిరుగుతుంది. దీంతో గీత ముసుగు తొలగిపోతుంది, నకిలీ వేషధారణకు గాను పోలీసులు ఆమెను బంధిస్తారు. ఇంతలో, రంజీత్ సీతను కిడ్నాప్ చేసి పెళ్లి చేసుకోవాలని చూస్తాడు. సీత గాయాలకు వైద్యం చేయడానికి అతడి మనుషులు రవిని తీసుకెళ్లినప్పుడు అతను సీతను గుర్తుపడతాడు. పెంపుడు తల్లి ద్వారా గీత నిజమైన గుర్తింపు తెలిసిన రాకా, గీతను జైలు నుండి రహస్యంగా విడిపిస్తాడు. అనంతరం సీత, గీత, రాకా, రవి అందరూ కలిసి రంజీత్, అతని అనుచరులతో పోరాడి వారిని పోలీసులకు పట్టిస్తారు. చివరగా, బామ్మ, బద్రీనాథ్, మారుమనస్సు పొందిన కౌసల్య, షీలాల సమక్షంలో నిజమైన సీత రాకాని, నిజమైన గీత రవిని వివాహం చేసుకుంటారు. == నటీనటులు == * [[హేమా మాలిని|హేమ మాలిని]] - సీత, గీత (ద్విపాత్రాభినయం) * [[ధర్మేంద్ర]] - రాకా * [[సంజీవ్ కుమార్]] - డాక్టర్ రవి * రూపేష్ కుమార్ - రంజీత్ * [[మనోరమ (హిందీ నటి)|మనోరమ]] - కౌసల్య * సత్యేన్ కప్పూ - బద్రీనాథ్ * ప్రతిమా దేవి - బామ్మ * [[హనీ ఇరానీ]] - షీలా * కమల్ కపూర్ - రవి తండ్రి * [[రత్నమాల (నటి)|రత్నమాల]] - రవి తల్లి * రాధికా రాణి * మాస్టర్ రవి * కర్తార్ సింగ్ * దేవ్ కృష్ణ * అలంకార్ జోషి - సీత, గీతల తమ్ముడు * కరణ్ దివాన్ - ప్రాపర్టీ లాయర్ గుప్తా * కేశవ్ రాణా - ఇన్‌స్పెక్టర్ రాణా * ఎమ్. బి. శెట్టి - రంజీత్ అనుచరుడు * దులారీ - సీత, గీతల దివంగత తల్లి * అభి భట్టాచార్య - సీత, గీతల దివంగత తండ్రి * [[అస్రానీ]] - లాఫింగ్ డాక్టర్ == నిర్మాణం == రచయితల జంట సలీమ్–జావేద్ లో ఒకరైన సలీమ్ ఖాన్ తెలిపిన వివరాల ప్రకారం, ''సీతా ఔర్ గీతా'' ఆలోచన [[దిలీప్ కుమార్]] నటించిన ''రామ్ ఔర్ శ్యామ్'' (1967) సినిమా ఆధారంగా వచ్చింది, అయితే వారు దానిని స్త్రీ కవలల కథగా మార్చారు.<ref name="mid-day">{{cite news|title=Seeta Aur Geeta was inspired: Salim Khan|url=https://www.mid-day.com/articles/seeta-aur-geeta-was-inspired-salim-khan/206163|work=[[Mid-Day]]|date=28 March 2013|access-date=29 November 2017|archive-date=25 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190425140952/https://www.mid-day.com/articles/seeta-aur-geeta-was-inspired-salim-khan/206163|url-status=live}}</ref> ఈ చిత్రం కథానాయిక హేమ మాలినిని "హీరో"గానూ, పురుష నాయకులు సంజీవ్ కుమార్, ధర్మేంద్రలను సహాయక పాత్రలలోనూ చూపిస్తూ పాత శైలిని తిరగరాసింది.<ref name="Chintamani">{{cite web|last=Chintamani|first=Gautam|title=The brilliance of Salim-Javed lies not just in what they said, but how they said it|url=https://scroll.in/article/764622/the-brilliance-of-salim-javed-lies-not-just-in-what-they-said-but-how-they-said-it|website=Scroll|date=25 October 2015|access-date=29 November 2017|archive-date=18 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161118105025/http://scroll.in/article/764622/the-brilliance-of-salim-javed-lies-not-just-in-what-they-said-but-how-they-said-it|url-status=live}}</ref> రమేష్ సిప్పి మొదట్లో నూతన్‌ను సీతా, గీతల పాత్రకు అనుకున్నారు. కానీ ఆ సమయంలో కథానాయకుని వయసుతో పాటు నటి కెరీర్ కూడా పరిణతి చెందిన దశలో ఉండడంతో ఆ ప్రయత్నం వద్దని సూచించారు. ఈ సినిమాను ముంతాజ్‌కు కూడా ఆఫర్ చేశారు; విచిత్రమేమిటంటే ఆమె ''రామ్ ఔర్ శ్యామ్'' లో నటించారు. కానీ తగినంత పారితోషికం లభించకపోవడంతో ఆమె ఈ ప్రతిపాదనను తిరస్కరించారు.<ref name="YT_Mumtaz"> {{ YouTube |title= Mumtaz Interview: Rajesh Khanna-Anju Mahendroo BREAK-UP {{!}} Feroz Khan {{!}} Dev Anand |id=04t8w4zcAOM|time=29m11s}}</ref> సిప్పి తెలిపిన వివరాల ప్రకారం ఈ చిత్ర నిర్మాణ వ్యయం {{INR|40,00,000}}.<ref>{{cite news| url = https://www.thehindu.com/features/cinema/the-man-behind-gabbar/article5204322.ece| title = The man behind Gabbar - The Hindu| website = [[The Hindu]]| date = 5 October 2013| last1 = Rangan| first1 = Baradwaj| access-date = 21 July 2017| archive-date = 12 July 2023| archive-url = https://web.archive.org/web/20230712115540/https://www.thehindu.com/features/cinema/the-man-behind-gabbar/article5204322.ece| url-status = live}}</ref><ref>{{cite news| url = https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/the-making-of-a-dream/article2242301.ece| title = The making of a dream - KOCH - The Hindu| website = [[The Hindu]]| date = 16 March 2007| access-date = 21 July 2017| archive-date = 9 November 2023| archive-url = https://web.archive.org/web/20231109072836/https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/the-making-of-a-dream/article2242301.ece| url-status = live}}</ref> == సంగీతం == అన్ని పాటలకు [[రాహుల్ దేవ్ బర్మన్]] సంగీతం అందించగా, ఆనంద్ బక్షి సాహిత్యం సమకూర్చారు. పాటలను సంజీవ్ కుమార్ కోసం [[కిషోర్ కుమార్]], హేమ మాలిని కోసం [[లతా మంగేష్కర్]], [[ఆశా భోంస్లే]], ధర్మేంద్ర కోసం [[మన్నా డే]] పాడారు. {| class="wikitable" style="font-size:95%;" ! # !! పాట !! గాయకులు !! నిడివి !! వివరాలు |- |1 | "అరే జిందగీ హై ఖేల్" |[[మన్నా డే]], [[ఆశా భోంస్లే]] |04:43 |హేమ మాలిని (గీతగా), [[ధర్మేంద్ర]]లపై చిత్రీకరించబడింది |- |2 | "ఓ సాథీ చల్" | [[కిషోర్ కుమార్]], ఆశా భోంస్లే |04:29 |హేమ మాలిని, [[సంజీవ్ కుమార్]] లపై చిత్రీకరించబడింది |- |3 | "కోయీ లడ్కీ ముఝే కల్ రాత్" | [[కిషోర్ కుమార్]], [[లతా మంగేష్కర్]] |04:20 |హేమ మాలిని (గీతగా), సంజీవ్ కుమార్ లపై చిత్రీకరించబడింది |- |4 | "హాఁ జీ హాఁ మైనే షరాబ్" |లతా మంగేష్కర్ |05:26 |హేమ మాలిని (గీతగా) పై చిత్రీకరించబడింది |- |5 | "అభీ తో హాథ్ మే జామ్" |[[మన్నా డే]] |05:31 |ధర్మేంద్రపై చిత్రీకరించబడింది |} == ఆదరణ == === బాక్స్ ఆఫీస్ === భారతదేశంలో ఈ చిత్రం 1972లో ₹3.5 కోట్లు (US$4.61 మిలియన్లు) వసూలు చేసింది.<ref name="boi72">{{cite web|url=http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=178&catName=MTk3Mg==|title=Box Office 1972|website=[[Box Office India]]|date=20 October 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020102113/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=178&catName=MTk3Mg==|archive-date=20 October 2013|df=dmy-all}}</ref> సోవియట్ యూనియన్ లో ఈ చిత్రం 13.8 మిలియన్ రుబుళ్ళు (US$18.21 మిలియన్లు, ₹16.03 కోట్లు) వసూలు చేసింది.<ref name="soviet">{{cite web|url=https://kinanet.livejournal.com/1469857.html|title=Зарубежные популярные фильмы в советском кинопрокате (Индия)|author=Sergey Kudryavtsev|author-link=Sergey Kudryavtsev (film critic)|date=3 August 2008|access-date=29 November 2017|archive-date=9 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190609183351/https://kinanet.livejournal.com/1469857.html|url-status=live}}</ref> ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఈ చిత్రం ₹19.53 కోట్లు (US$22.82 మిలియన్లు) వసూలు చేసింది. టికెట్ల విక్రయాల విషయానికొస్తే, భారతదేశంలో దాదాపు 3.3 కోట్లు, సోవియట్ యూనియన్ లో 5.52 కోట్ల టికెట్లు అమ్ముడయ్యాయి. మొత్తం మీద ప్రపంచవ్యాప్తంగా 8.82 కోట్ల టికెట్లు అమ్ముడయ్యాయి. === పురస్కారాలు === ;[[20వ ఫిల్మ్‌ఫేర్ అవార్డులు]] {| class="wikitable" |- ! విభాగం !! నామినీ !! ఫలితం |- | ఉత్తమ నటి|| హేమ మాలిని || {{Won}} |- | ఉత్తమ ఛాయాగ్రాహకుడు|| కె. వైకుంత్|| {{Won}} |} == ధారావాహికలు == బొహ్రా బ్రదర్స్ ఈ సినిమా ఆధారంగా ఒక టీవీ సిరీస్‌ను రూపొందించి, 2009లో ఎన్డీటీవీ ఇమాజిన్ లో ప్రసారం చేశారు.<ref>{{cite news| url = https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/Seeta-Aur-Geeta-hit-home/article15938416.ece| title = Seeta Aur Geeta hit home - DELI - The Hindu| website = [[The Hindu]]| date = 28 May 2009}}</ref> ఇదే కథాంశంతో హేమ మాలిని ''కామిని దామిని'' అనే శీర్షికతో రూపొందించిన ధారావాహిక 2004లో సహారా వన్ లో ప్రసారమైంది. == మూలాలు == {{Reflist}} == బాహ్య లింకులు == * {{IMDb title|id=0078222|title=సీతా ఔర్ గీతా}} [[వర్గం:1972 సినిమాలు]] 4gfghda5zpf6jxzgdsxwseo5kamrzb1 3 509420 4956250 2026-09-11T09:54:30Z Nrgullapalli 11739 వికీపీడియాకు స్వాగతం! ([[WP:TW|TW]]) 4956250 wikitext text/x-wiki ==స్వాగతం== <!--{{Subst:Welcome}}~~~~ --> <div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: Orange;"> <div class="center"><span style="font-size:large; color:black;">PRS Reddy9 గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[Wikipedia:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|<span style="color:white;">స్వాగతం!</span>]]! [[దస్త్రం:Wikipedia-logo.png|40px]]</span></div></div> PRS Reddy9 గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[వికీపీడియా:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|స్వాగతం!]] వికీపీడియాలో సభ్యులైనందుకు అభినందనలు. {{#if:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}|<div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: light grey;"> వికీపీడియాలో దిద్దుబాట్లు ఎలా చెయ్యాలో మీకు వివరించేందుకు, మీ సందేహాలను తీర్చేందుకూ [[వాడుకరి:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}]] గారిని ప్రత్యేకంగా మీకోసం గురువుగా కేటాయించారు. ఏ సంకోచమూ లేకుండా వారిని మీ సందేహాలు అడగవచ్చు. మీకు [[ప్రత్యేక:Homepage|ప్రత్యేకంగా ఒక హోంపేజీ]] కూడా ఉంది చూడండి. అక్కడ మీకవసరమైన ఏ సహాయమైనా చేసేందుకు {{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}} గారు సిద్ధంగా ఉన్నారు. వారిని [[ప్రత్యేక:Homepage|పలకరించండి]].</div>|}} * [[దస్త్రం:Wikipedia Gurinchi Meeku Telusa?.pdf|thumb|పై బొమ్మపై నొక్కి తెలుగు వికీపీడియాను పరిచయం చేసే పుస్తకం చూడండి.]][[:s:వికీపీడియాలో రచనలు చేయుట|వికీపీడియాలో రచనలు ఎలా చెయ్యాలో చెప్పే పుస్తకం]] చూడండి. తెలుగు వ్యాసరచన గురించి [[విషయ వ్యక్తీకరణ]], కంప్యూటర్ లో తెలుగు టైపు చెయ్యడం గురించి [[వికీపీడియా:టైపింగు సహాయం|టైపింగు సహాయం]], [[కీ బోర్డు]] వ్యాసాలు ఉపయోగపడతాయి. * "మరియు" అనే పదం తెలుగుకు సహజమైన వాడుక కాదు. ప్రామాణిక ప్రచురణల్లో దాన్ని వాడరు. వికీపీడియాలో కూడా దాన్ని వాడరాదు. మరింత సమాచారం కోసం [[వికీపీడియా:శైలి/భాష]] చూడండి. * వికీపీడియాలో ప్రతీ పేజీకి అనుబంధంగా ఒక చర్చ పేజీ ఉంటుంది. వ్యాస విషయానికి సంబంధించిన చర్చ, సంబంధిత చర్చ పేజీలో చెయ్యాలి. మీ వాడుకరి పేజీకి కూడా అనుబంధంగా చర్చ పేజీ ఉంది. ఆ పేజీలోనే ఈ స్వాగత సందేశం పెట్టాను, గమనించారా? * చర్చ పేజీల్లో ఏమైనా రాసినపుడు దాని పక్కన సంతకం పెట్టాలి. నాలుగు టిల్డెలతో (టిల్డె అంటే - కీబోర్డులో "1" అంకె మీటకు ఎడమ పక్కన ఉన్న మీట. షిఫ్ట్ కీతో కలిపి దాన్ని నొక్కాలి.) <nowiki>~~~~</nowiki> ఇలా రాస్తే మీ పేరు, తేదీ, టైము ముద్రితమౌతాయి - అదే సంతకం! దిద్దుబాటు పెట్టె (వికీలో ఎక్కడైనా సరే.., రాసేది, ఇప్పుడు నేను ఇదంతా రాసినదీ దిద్దుబాటు పెట్టెలోనే) పైభాగం లోని ([[File:OOUI JS signature icon LTR.png|20px]]) బొమ్మపై నొక్కినా సంతకం చేరుతుంది. (సంతకం, చర్చ పేజీల్లో మాత్రమే చెయ్యాలి. వ్యాస పేజీలలో చెయ్యరాదు.) చర్చ పేజీలను [[వికీపీడియా:చర్చ పేజీలను ఉపయోగించడం ఎలా|ఎలా ఉపయోగించుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. * వికీపీడియాలో విజ్ఞాన సర్వస్వం పేజీలే కాకుండా వాటికి ఉపయోగపడే అనేక ఇతర పేజీలు కూడా ఉంటాయి. ఇవన్నీ వేరువేరు [[వికీపీడియా:పేరుబరి|పేరుబరుల్లో]] ఉంటాయి. ఈ పేజీల పేర్లకు ముందు ఆ పేరుబరి పేరు వస్తుంది - "వికీపీడియా:" "వాడుకరి:" "మూస:" "వర్గం:" -ఇలాగ (విజ్ఞాన సర్వస పేజీలకు ముందు ఇలాంటిదేమీ ఉండదు.). ఈ పేజీలకు కూడా అనుంబంధంగా చర్చ పేజీలుంటాయి. * వికీ గురించి, వికీపద్ధతుల గురించీ, వికీలో పనిచెయ్యడం గురించీ [[సహాయం:పరిచయం|తెలుసుకోండి]], ఇతరులకు చెప్పండి. * వికీపీడియాలో సవరణలు చెయ్యాలంటే కొత్తవారికి "విజువల్ ఎడిటరు" తేలిగ్గా, చాలా సౌకర్యంగా ఉంటుంది. దాన్ని మీ డిఫాల్టు ఎడిటరుగా ఎంచుకోండి. [[సహాయం:విజువల్ ఎడిటరును ఎంచుకోవడం|ఎలా ఎంచుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. ---- ఇకపోతే.. * ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణాల్లోని దాదాపుగా ప్రతీ ఊరికీ, మండలానికీ, జిల్లాకీ, పట్టణానికీ, నగరానికీ వికీలో పేజీ ఉంది. మీ ఊరి పేజీ చూడండి. అందులో సవరణలు ఏమైనా అవసరమనుకుంటే చేసెయ్యండి. వెనకాడకండి. * ప్రతీ తెలుగు సినిమాకీ ఒక పేజీ పెట్టాలనేది సంకల్పం. అందులో మీరూ పాలుపంచుకోవచ్చు. * [[మానవ పరిణామం]], [[మాయాబజార్]], [[ఇస్రో]], [[ఘట్టమనేని కృష్ణ| కృష్ణ (సినిమా నటుడు)]], [[జవాహర్ లాల్ నెహ్రూ]], [[మహా ఘాత పరికల్పన|చంద్రుడెలా పుట్టాడు]], [[తిరుమల ప్రసాదం]], [[హిరోషిమా, నాగసాకిలపై అణ్వస్త్ర దాడులు]], [[కొండారెడ్డి బురుజు]],..ఇలాంటి వేలాది వ్యాసాలు ఉన్నవి. రండి. విజ్ఞాన సర్వస్వ ప్రపంచంలో విహరించండి. ఇక్కడ రాయండి. తప్పులను సరిదిద్దండి. ఒప్పులకు మెరుగులు పెట్టండి. ------ * తెలుగు వికీ సభ్యులు అభిప్రాయాలు పంచుకొనే [http://groups.google.com/group/teluguwiki తెవికీ గూగుల్ గుంపు]లో చేరండి. ఫేస్బుక్ వాడేవారైతే [https://www.facebook.com/groups/560945180622204/ తెలుగు వికీపీడియా సముదాయ పేజీ] ఇష్టపడండి. * ఈ సైటు గురించి [[వికీపీడియా:అభిప్రాయాలు|అభిప్రాయాలు]] తెలపండి. * వికీపీడియాను ఉపయోగిస్తున్నప్పుడు మీకేమయినా సందేహాలు వస్తే [http://te.wikipedia.org/w/index.php?title={{TALKPAGENAMEE}}&action=edit&section=new&preload=template:helpme-preload&preloadtitle=సందేహం ఇక్కడ] నొక్కి, మీ సందేహాన్ని అడగండి. వీలయినంత త్వరగా వికీ విధివిధానాలు తెలిసిన సభ్యులు మీ సందేహాన్ని నివృత్తి చేస్తారు. తెలుగు వికీపీడియాలో మళ్ళీ మళ్ళీ కలుద్దాం. [[బొమ్మ:Smile icon.png|25px]] &nbsp;<!-- Template:Welcome--> [[వాడుకరి:Nrgullapalli|Nrgullapalli]] ([[వాడుకరి చర్చ:Nrgullapalli|చర్చ]]) 09:54, 11 సెప్టెంబరు 2026 (UTC) sf6zb07oytjf8begy4ktmsntb662dp3 0 509421 4956255 2026-09-11T10:07:46Z ఉదయ్ కిరణ్ 124579 [[WP:AES|←]]Created page with '{{Short description|భారతీయ సినిమా కథా రచయితల జంట}} {{Use Indian English|date=ఆగస్టు 2014}} {{Use dmy dates|date=ఆగస్టు 2014}} {{multiple image | align = right | image1 = SalimKhan.jpg | width1 = 150 | image2 = Javed Saheb.jpg | width2 = 150 | footer = [[సలీం ఖాన్]] (ఎడమ) జావేద్ అఖ్తర్ (కుడి). వీరిద్దరూ కలిస...' 4956255 wikitext text/x-wiki {{Short description|భారతీయ సినిమా కథా రచయితల జంట}} {{Use Indian English|date=ఆగస్టు 2014}} {{Use dmy dates|date=ఆగస్టు 2014}} {{multiple image | align = right | image1 = SalimKhan.jpg | width1 = 150 | image2 = Javed Saheb.jpg | width2 = 150 | footer = [[సలీం ఖాన్]] (ఎడమ) జావేద్ అఖ్తర్ (కుడి). వీరిద్దరూ కలిసి సలీం–జావేద్ రచయితల జంటగా ప్రసిద్ధి చెందారు. }} '''సలీం–జావేద్''' భారతీయ [[కథా రచన|కథా రచయితల]] జంట. ఇందులో [[సలీం ఖాన్]], [[జావేద్ అఖ్తర్]] సభ్యులుగా ఉన్నారు. వీరు ప్రధానంగా [[హిందీ సినిమా|హిందీ సినిమాల్లో]] పనిచేశారు. భారతీయ సినిమా రంగంలో స్టార్‌హోదా పొందిన తొలి కథా రచయితల్లో వీరు ప్రముఖులు.<ref>Ramesh Dawar (2003), ''[https://books.google.com/books?id=8y8vN9A14nkC Encyclopaedia of Hindi cinema]'', Encyclopædia Britannica (India) Pvt. Ltd.</ref><ref>Sholay, through the eyes of Salim Khan, ''[http://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-interview-with-salim-khan/20120228.htm]'', Rediff.com</ref> వీరిని "హిందీ సినిమా చరిత్రలో గొప్ప కథా రచయితలలో" ఒకరిగా పరిగణిస్తారు.<ref name="Chaudhuri">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Cri9CgAAQBAJ|title=Written by Salim-Javed: The Story of Hindi Cinema's Greatest Screenwriters|last=Chaudhuri|first=Diptakirti|date=2015-10-01|publisher=[[Penguin Books|Penguin UK]]|isbn=9789352140084}}</ref> సలీం–జావేద్ 1971 నుంచి 1987 వరకు 24 సినిమాలకు కలిసి పనిచేశారు. వాటిలో 20 సినిమాలు వాణిజ్యపరంగా, విమర్శకుల పరంగా విజయవంతమయ్యాయి. 1970లలో సలీం–జావేద్ భారతీయ సినిమాను సమూలంగా మార్చారు.<ref name="Pandolin">{{cite web|title=Salim-Javed: Writing Duo that Revolutionized Indian Cinema|url=https://pandolin.com/salim-javed-writing-duo-that-revolutionized-indian-cinema/|website=Pandolin|date=25 April 2013|access-date=28 November 2017|archive-date=1 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201035749/https://pandolin.com/salim-javed-writing-duo-that-revolutionized-indian-cinema/|url-status=dead}}</ref> బాలీవుడ్‌లో భారీ విజయాల చిత్రాల నిర్మాణ విధానానికి కొత్త రూపాన్ని ఇచ్చారు.<ref name="Chaudhuri" /> అంతకుముందు బాలీవుడ్‌లో ఆధిపత్యం చెలాయించిన ప్రేమకథా చిత్రాలకు భిన్నంగా, వీరు [[అమితాబ్ బచ్చన్]] పోషించిన "ఆగ్రహంతో ఉన్న యువకుడు" పాత్ర రూపాన్ని ప్రాచుర్యంలోకి తెచ్చారు.<ref name="Chaudhuri" /> మసాలా సినిమా శైలిని అభివృద్ధి చేయడంలో కీలక పాత్ర పోషించారు.<ref name="Chaudhuri58" /> అలాగే దొంగల నేపథ్యంలోని పాశ్చాత్య చిత్రాల శైలిని, బొంబాయి నేర ప్రపంచం ఆధారిత నేర చిత్రాల శైలిని అభివృద్ధి చేశారు. వీరి వృత్తిపరమైన భాగస్వామ్యం 1982లో ముగిసింది. విడిపోయిన తరువాత జావేద్ అఖ్తర్ విజయవంతమైన గీత రచయితగా ఎదిగి 80కి పైగా సినిమాలకు పాటలు రాశారు. సలీం ఖాన్ 1990ల మధ్యకాలం వరకు స్వతంత్రంగా కథలు, స్క్రీన్‌ప్లేలు రాశారు. వీరు విడిపోయిన తరువాత కూడా వారి ముందుగానే పూర్తయిన కథల ఆధారంగా ''జమానా'' (1985), ''మిస్టర్ ఇండియా'' (1987) సినిమాలు విడుదలయ్యాయి. ఈ రెండు చిత్రాల్లోనూ సలీం–జావేద్‌కు సంయుక్తంగా గుర్తింపు లభించింది. వీరి సినిమాల్లో అనేకం దక్షిణ భారత భాషల్లో పునర్నిర్మించబడ్డాయి. కొన్ని చిత్రాల పునర్నిర్మాణ హక్కులు సలీం–జావేద్ వద్ద ఉండటంతో, వారు వాటిని దక్షిణ భారత చిత్ర నిర్మాతలకు విక్రయించారు. 2024లో [[అమెజాన్ ప్రైమ్ వీడియో]] ''[[యాంగ్రీ యంగ్ మెన్]]'' పేరుతో మూడు భాగాల డాక్యుమెంటరీ సిరీస్‌ను విడుదల చేసింది. ఈ సిరీస్ సలీం–జావేద్ సృజనాత్మక భాగస్వామ్యం, సాంస్కృతిక ప్రభావం, దీర్ఘకాలిక వారసత్వాన్ని వివరిస్తుంది.<ref>{{Cite web |last=Ramachandran |first=Naman |date=16 August 2024 |title=‘Angry Young Men’: Inside Prime Video’s Documentary Series on Bollywood Screenwriting Legends Salim-Javed (EXCLUSIVE) |url=https://variety.com/2024/tv/news/salim-javed-angry-young-men-prime-video-1236108804/ |website=[[Variety (magazine)|Variety]]}}</ref> ఈ సిరీస్ ప్రచార కార్యక్రమాల్లో జావేద్ అఖ్తర్, తాము కలిసి కొత్త సినిమా కథ రాయడం గురించి చర్చలు జరుపుతున్నట్లు వెల్లడించారు. ఇది వారి చివరి సంయుక్త రచన తర్వాత నాలుగు దశాబ్దాలకు పైగా కాలం అనంతరం పునఃకలయికకు దారితీయవచ్చని ఆయన తెలిపారు. ఈ చర్చలు ప్రాథమిక దశలో ఉన్నప్పటికీ, సమకాలీన ప్రేక్షకులకు అనుగుణంగా కొత్త కథను రూపొందించాలనే ఆసక్తి ఇద్దరిలోనూ ఉందని తెలిపారు. == బృందంగా ఏర్పడక ముందు == === సలీం ఖాన్ === {{Main|సలీం ఖాన్}} సలీం ఖాన్ 1935 నవంబరు 24న [[ఇండోర్]]లో జన్మించారు. దర్శకుడు [[కె. అమర్‌నాథ్]] ఒక వివాహ వేడుకలో ఆయనను చూసి, ఆయన రూపానికి ఆకర్షితుడై నటుడిగా అవకాశమిచ్చారు. ముంబైకి రావాలని చెప్పి నెలకు రూ.500 వేతనంతో నటుడిగా నియమించారు. సలీం ఖాన్ తొలుత పలు సినిమాల్లో జూనియర్ సాంకేతిక నిపుణుడిగా పనిచేశారు. తరువాత నటుడిగా పలు సినిమాల్లో చిన్న, పెద్ద పాత్రలు పోషించారు. సుమారు ఏడు సంవత్సరాల పాటు నటించినప్పటికీ ప్రేక్షకులలో పెద్దగా గుర్తింపు పొందలేకపోయారు. ''తీస్రీ మంజిల్'' (1966), ''సర్హదీ లూటేరా'' (1966), ''దివానా'' (1967) వంటి సినిమాల్లో నటించారు. 1970 నాటికి మొత్తం 14 సినిమాల్లో నటించినప్పటికీ నటుడిగా ఆశించిన విజయాన్ని సాధించలేకపోయారు. సుమారు 25 సినిమాల్లో నటించిన తరువాత, తన అందం ఉన్నప్పటికీ నటనకు తాను సరిపోనని ఆయన గ్రహించారు. తనలో భావాలను తెరపై ప్రభావవంతంగా వ్యక్తీకరించే నైపుణ్యం తక్కువగా ఉందని భావించారు. అప్పటికే ముంబైలో స్థిరపడటంతో ఇండోర్‌కు తిరిగి వెళ్లడం సాధ్యం కాదని నిర్ణయించుకున్నారు.<ref name="telegraphindia" /> 1960ల చివర్లో ఆర్థిక ఇబ్బందులను ఎదుర్కొంటున్న సలీం ఖాన్ నటన నుంచి కథా రచన వైపు దృష్టి మళ్లించారు. అప్పట్లో ''ప్రిన్స్ సలీం'' అనే పేరును కూడా ఉపయోగించారు. ఆయన రాసిన ముఖ్యమైన చిత్ర కథల్లో ''దో భాయ్'' (1969) ఒకటి. ఈ సమయంలో [[అబ్రార్ అల్వీ]] వద్ద రచనా సహాయకుడిగా పనిచేశారు.<ref>{{cite book|last1=Chaudhuri|first1=Diptakirti|title=Written by Salim-Javed: The Story of Hindi Cinema's Greatest Screenwriters|date=2015|publisher=[[Penguin Group]]|isbn=9789352140084|page=23|url=https://books.google.com/books?id=Cri9CgAAQBAJ&pg=PT23|quote=Salim had decided to cut down on his acting assignments in order to concentrate on writing and though money was hard to come by, he had not lost his flamboyance. In ''Do Bhai'', he was credited as Prince Salim. During this period, he joined Abrar Alvi as a writing assistant.}}</ref> === జావేద్ అఖ్తర్ === {{Main|జావేద్ అఖ్తర్}} జావేద్ అఖ్తర్ 1945 జనవరి 17న జన్మించారు. ఆయనపై ప్రారంభ దశలో పాకిస్తాన్ రచయిత [[ఇబ్న్-ఎ-సఫీ]] రచించిన ఉర్దూ నవలలు ప్రభావం చూపాయి. ముఖ్యంగా ''జాసూసీ దునియా'', ''ఇమ్రాన్'' సిరీస్ నవలలు ఆయనను ప్రభావితం చేశాయి. [[దిలీప్ కుమార్]] నటించిన ''అర్జూ'' (1950), ''ఆన్'' (1952), [[బిమల్ రాయ్]] దర్శకత్వం వహించిన ''దో బీఘా జమీన్'' (1953), [[రాజ్ కపూర్]] దర్శకత్వం వహించిన ''శ్రీ 420'' (1955), [[మెహబూబ్ ఖాన్]] దర్శకత్వం వహించిన ''మదర్ ఇండియా'' (1957) వంటి సినిమాలు కూడా ఆయనపై ప్రభావం చూపాయి.<ref>{{cite book |last1=Chaudhuri |first1=Diptakirti |title=Written by Salim-Javed: The Story of Hindi Cinema's Greatest Screenwriters |date=2015 |publisher=[[Penguin Books]] |isbn=9789352140084 |pages=26–27 |url=https://books.google.com/books?id=Cri9CgAAQBAJ&pg=PT26}}</ref> జావేద్ అఖ్తర్ 1964 అక్టోబరు 4న ముంబైకి వచ్చారు. ప్రారంభ రోజుల్లో ఒక చిన్న సినిమాకు సంభాషణలు రాసి రూ.100 సంపాదించారు. అప్పుడప్పుడు సహాయకుడిగా కూడా పనిచేశారు. ''యకీన్'' సినిమాకు సంభాషణ రచయితగా పనిచేసినప్పటికీ ఆ సినిమా విజయం సాధించలేదు. 1971 వరకు ఆయన స్వతంత్ర రచయితగా పెద్దగా విజయాన్ని సాధించలేదు. == చరిత్ర == === భాగస్వామ్యంగా మారిన తరువాత === సలీం ఖాన్, జావేద్ అఖ్తర్ మొదటిసారిగా ''సర్హదీ లూటేరా'' సినిమా నిర్మాణ సమయంలో కలుసుకున్నారు. సలీం ఖాన్ అప్పటికి చిన్న పాత్రలు చేసే నటుడు. ''సర్హదీ లూటేరా'' ఆయన నటుడిగా పనిచేసిన చివరి సినిమాల్లో ఒకటి. జావేద్ అఖ్తర్ ఆ సినిమాలో క్లాప్ బాయ్‌గా పనిచేశారు. తరువాత దర్శకుడు ఎస్.ఎం. సాగర్‌కు సంభాషణ రచయిత దొరకకపోవడంతో జావేద్ అఖ్తర్‌ను సంభాషణ రచయితగా నియమించారు. ఈ సినిమా సమయంలోనే వీరి మధ్య స్నేహం ఏర్పడింది. సలీం ఖాన్ తొలుత రచయిత, దర్శకుడు అబ్రార్ అల్వీకి సహాయకుడిగా పనిచేశారు. జావేద్ అఖ్తర్ [[కైఫీ ఆజ్మీ]]కి సహాయకుడిగా పనిచేశారు. అబ్రార్ అల్వీ, కైఫీ ఆజ్మీ పొరుగువారిగా ఉండటంతో సలీం ఖాన్, జావేద్ అఖ్తర్ మధ్య స్నేహం మరింత బలపడింది. ఇద్దరి వ్యక్తిగత రచనా ప్రయత్నాలు పెద్దగా విజయవంతం కాకపోవడంతో 1971లో కలిసి స్క్రీన్‌ప్లే రచన ప్రారంభించాలని నిర్ణయించుకున్నారు. సినిమా పరిశ్రమలో కథా రచయితలకు ఉన్న కొరతను గుర్తించిన సలీం ఖాన్ కథా నిర్మాణం, కథ చెప్పే విధానాలను నేర్చుకున్నారు. జావేద్ అఖ్తర్‌తో కలిసి చిన్న కథలు, సంభాషణల రూపకల్పన చేశారు. ఇలా వీరి జంట ''సలీం–జావేద్''గా ప్రసిద్ధి చెందింది. సాధారణంగా సలీం ఖాన్ కథలు, పాత్రల రూపకల్పనపై ప్రధానంగా పనిచేసేవారు. జావేద్ అఖ్తర్ సంభాషణల రచనలో ప్రధాన పాత్ర పోషించేవారు. ఇద్దరూ కలిసి కథను చర్చించి తుది రూపాన్ని నిర్ణయించేవారు. జావేద్ అఖ్తర్ తొలిసారిగా సలీం ఖాన్‌తో కలిసి ''అధికార్'' (1971), ''అందాజ్'' (1971) చిత్రాల కథలను అభివృద్ధి చేశారు. 1970ల ప్రారంభంలో సినిమా టైటిల్ కార్డుల్లో కథ, స్క్రీన్‌ప్లే, సంభాషణ రచయితలకు ప్రత్యేక గుర్తింపు ఇవ్వడం సాధారణం కాదు. [[రాజేశ్ ఖన్నా]] సలీం ఖాన్, జావేద్ అఖ్తర్‌కు ''హాథీ మేరే సాథీ'' (1971) ద్వారా స్క్రీన్‌ప్లే రచయితలుగా అవకాశం కల్పించారు.<ref>{{cite news| url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bollywood/news-interviews/More-facts-about-Rajesh-Khanna/articleshow/15030591.cms | archive-url=https://web.archive.org/web/20131202231114/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-07-19/news-interviews/32731341_1_rajesh-khanna-consecutive-solo-superhits-record-in-indian-film | url-status=live | archive-date=2013-12-02 | work=[[The Times of India]] | title=More facts about Rajesh Khanna}}</ref> జావేద్ అఖ్తర్ ఒక ఇంటర్వ్యూలో, రాజేశ్ ఖన్నా సలీం ఖాన్ వద్దకు వెళ్లి నిర్మాత ఎం.ఎం. దేవర్ తనకు పెద్ద మొత్తంలో అడ్వాన్స్ ఇచ్చారని, దాంతో తన ''ఆశీర్వాద్'' బంగ్లాకు సంబంధించిన చెల్లింపులు పూర్తిచేయగలనని చెప్పినట్లు వివరించారు. అయితే ఆ సినిమా తమిళ చిత్రానికి పునర్నిర్మాణం కావడంతో అసలు కథ, స్క్రీన్‌ప్లేలో లోపాలు ఉన్నాయని తెలిపారు. కథను సరిచేయగలిగితే తమకు డబ్బుతో పాటు గుర్తింపు కూడా వచ్చేలా చూస్తానని రాజేశ్ ఖన్నా చెప్పినట్లు జావేద్ అఖ్తర్ తెలిపారు.<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/3718/|archive-url=https://web.archive.org/web/20120720005307/http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/3718|url-status=dead|archive-date=20 July 2012|title=Featured Movie News – Featured Bollywood News – Bollywood Hungama|first=Bollywood|last=Hungama|website=Bollywood Hungama}}</ref> తరువాత [[జి.పి. సిప్పీ]]కి చెందిన సిప్పీ ఫిల్మ్స్‌లో సలీం–జావేద్ స్థిర కథా రచయితలుగా పనిచేశారు. ''అందాజ్'', ''సీతా ఔర్ గీతా'', ''షోలే'', ''డాన్'' వంటి విజయవంతమైన చిత్రాలకు కథలు, స్క్రీన్‌ప్లేలు రూపొందించారు. సలీం–జావేద్ మొత్తం 24 చిత్రాలకు కలిసి పనిచేశారు. ఇందులో రెండు విజయవంతమైన [[కన్నడ సినిమా|కన్నడ చిత్రాలు]] ఉన్నాయి. అవి ''ప్రేమద కనికె'', ''రాజా నన్న రాజా''. ఈ రెండు చిత్రాల్లోనూ [[డా. రాజ్‌కుమార్]] నటించారు. 1982లో సలీం–జావేద్ విడిపోయారు. వీరి విడిపోవడానికి కారణాలు స్పష్టంగా తెలియలేదు. అయితే విడిపోవడానికి ముందే పూర్తయిన కొన్ని కథల ఆధారంగా ''జమానా'' (1985), ''మిస్టర్ ఇండియా'' (1987) చిత్రాలు తరువాత విడుదలయ్యాయి. సలీం–జావేద్ [[నాసిర్ హుస్సేన్]] కోసం ''యాదోంకీ బారాత్'', [[ప్రకాశ్ మెహ్రా]] కోసం ''జంజీర్'', ''హాత్ కీ సఫాయి'', [[రవి టండన్]] కోసం ''మజ్బూర్'', [[యశ్ చోప్రా]] కోసం ''దీవార్'', ''త్రిశూల్'', ''కాలా పత్తర్'', [[యశ్ జోహర్]] కోసం ''దోస్తానా'', [[రమేశ్ సిప్పీ]] కోసం ''సీతా ఔర్ గీతా'', ''షోలే'', [[రమేశ్ తల్వార్]] కోసం ''జమానా'', [[శేఖర్ కపూర్]] కోసం ''మిస్టర్ ఇండియా'', చంద్ర బరోట్ కోసం ''డాన్'' వంటి చిత్రాలకు పనిచేశారు. వీరి 24 చిత్రాల్లో ''ఆఖ్రీ దావ్'' (1975), ''ఇమ్మాన్ ధర్మ్'' (1977), ''కాలా పత్తర్'' (1979), ''షాన్'' (1981) చిత్రాలు బాక్సాఫీస్ వద్ద ఆశించిన విజయాన్ని సాధించలేదు. === విడిపోయిన తరువాత === విడిపోయిన తరువాత సలీం ఖాన్ సినిమాల్లో ఎక్కువగా చురుకుగా ఉండలేదు. అయినప్పటికీ సుమారు 10 చిత్రాలకు కథలు, స్క్రీన్‌ప్లేలు రాశారు. వాటిలో ''నామ్'' (1986), ''కబ్జా'' (1988), ''తూఫాన్'' (1989), ''జుర్మ్'' (1990), ''అకేలా'', ''పత్తర్ కే ఫూల్'', ''మస్త్ కలందర్'' (అన్నీ 1991), ''ఆ గలే లగ్ జా'' (1994), ''మజ్ధార్'', ''దిల్ తేరా దీవానా'' (రెండూ 1996) ఉన్నాయి. ''తూఫాన్'', ''అకేలా'', ''మజ్ధార్'', ''ఆ గలే లగ్ జా'', ''దిల్ తేరా దీవానా'' చిత్రాలు బాక్సాఫీస్ వద్ద విజయం సాధించలేదు. సలీం ఖాన్ పెద్ద కుమారుడు [[సల్మాన్ ఖాన్]] 22 సంవత్సరాల వయసులో ''బీవీ హో తో ఐసీ'' (1988) ద్వారా నటుడిగా పరిచయమయ్యారు. తరువాత భారతీయ సినిమా చరిత్రలో ప్రముఖ, విజయవంతమైన నటుడిగా ఎదిగారు. సల్మాన్ ఖాన్ తన తండ్రి సలీం ఖాన్‌తో ''పత్తర్ కే ఫూల్'', ''మజ్ధార్'' చిత్రాల్లో కలిసి పనిచేశారు. జావేద్ అఖ్తర్‌తో మాత్రం ''మ్యారిగోల్డ్'' (2007) అనే ఒక్క సినిమాలో మాత్రమే కలిసి పనిచేశారు. జావేద్ అఖ్తర్ 1981లో ''సిల్సిలా'' నుంచి సినిమాలకు పాటలు రాయడం ప్రారంభించారు. 1982 నుంచి దాదాపు 80 సినిమాలకు పాటలు, 20కి పైగా సినిమాలకు కథలు, స్క్రీన్‌ప్లేలు రాశారు. విడిపోయిన తరువాత సలీం ఖాన్, జావేద్ అఖ్తర్ చాలాకాలం మాట్లాడుకోలేదు. 2012లో ''జంజీర్'' చిత్రాన్ని 2013లో అదే పేరుతో పునర్నిర్మించేందుకు ప్రయత్నాలు జరుగుతున్న సమయంలో వీరి మధ్య మళ్లీ సంబంధం ఏర్పడింది. సలీం–జావేద్ అసలు ''జంజీర్'' చిత్ర కథ, స్క్రీన్‌ప్లే, సంభాషణలపై తమకు కాపీరైట్ హక్కులు ఉన్నాయని పేర్కొంటూ 2013 జూలైలో బాంబే హైకోర్టులో పిటిషన్ దాఖలు చేశారు. అసలు చిత్ర నిర్మాత ప్రకాశ్ మెహ్రా కాగా, పునర్నిర్మాణ చిత్ర నిర్మాతల నుంచి పరిహారం కోరారు.<ref>{{cite web|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-salim-javed-settle-with-producers-over-copyright-of-zanjeer-1884382|title=Salim-Javed settle with producers over copyright of 'Zanjeer' – Latest News & Updates at Daily News & Analysis|date=4 September 2013}}</ref> ఈ న్యాయపరమైన వివాదం వీరిద్దరూ మళ్లీ మాట్లాడుకునేందుకు కారణమైంది. వీరి చివరి అనధికారిక సంయుక్త రచనా భాగస్వామ్యం ''బాగ్‌బాన్'' (2003) చిత్రంలో కనిపించింది. [[అమితాబ్ బచ్చన్]] తన చివరి ప్రసంగాన్ని రాయాలని జావేద్ అఖ్తర్‌ను కోరారు. సల్మాన్ ఖాన్ తన ప్రసంగానికి తన తండ్రి సలీం ఖాన్‌ను సంప్రదించారు. అయితే ఈ రచనలకు సలీం ఖాన్, జావేద్ అఖ్తర్‌కు అధికారిక గుర్తింపు ఇవ్వలేదు.<ref name="Chaudhuri595">{{cite book|last1=Chaudhuri|first1=Diptakirti|title=Bollybook: The Big Book of Hindi Movie Trivia|date=2014|publisher=[[Penguin Group]]|isbn=9789351187998|page=595|url=https://books.google.com/books?id=gq-CBAAAQBAJ&pg=PT595}}</ref> == రచనా శైలి, ఇతివృత్తాలు, ప్రభావం == సలీం–జావేద్ సినిమాలు భారతీయ సమాజంపై విస్తృత ప్రభావం చూపాయి. 1970ల భారతదేశ సామాజిక, ఆర్థిక, రాజకీయ పరిస్థితులకు సంబంధించిన అంశాలను తమ చిత్రాల్లో ప్రతిబింబించారు. ముఖ్యంగా [[భారతదేశంలో అత్యవసర పరిస్థితి|అత్యవసర పరిస్థితి]] కాలానికి సంబంధించిన సామాజిక వాతావరణం, పట్టణ మురికివాడల పేదరికం, రాజకీయ అవినీతి, వ్యవస్థీకృత నేరాలు వంటి అంశాలు వారి చిత్రాల్లో కనిపించాయి. వారి చిత్రాల్లో ప్రగతిశీల, స్త్రీవాద, వ్యవస్థ వ్యతిరేక భావనలు కూడా కనిపించాయి. ఇవి 1970ల నుంచి 1980ల ప్రారంభం వరకు భారతీయ ప్రేక్షకులను ప్రభావితం చేశాయి. వారి భాగస్వామ్య కాలంలో సలీం–జావేద్ 10 నామినేషన్లలో ఆరు ఫిల్మ్‌ఫేర్ పురస్కారాలను గెలుచుకున్నారు.<ref name="filmfare" /> జావేద్ అఖ్తర్ ప్రకారం, వారి ప్రారంభ దశలో సినిమా పోస్టర్లపై కథా రచయిత, స్క్రీన్‌ప్లే రచయిత పేర్లు ఉండేవి కావు. తాము చేసిన కృషికి తగిన గుర్తింపు రావడం లేదని భావించిన సలీం–జావేద్ తమ పేర్లను సినిమా పోస్టర్లపై స్వయంగా రాయాలని నిర్ణయించుకున్నారు. ఇందుకోసం ఒక రిక్షాను తీసుకుని, రంగు బకెట్లు పెట్టుకుని రాత్రంతా నగరంలోని పోస్టర్లపై తమ పేర్లు రాశారు. తరువాత దర్శకులు కూడా పోస్టర్లపై రచయితల పేర్లను ప్రదర్శించడం ప్రారంభించారు.{{cn|date=అక్టోబరు 2024}} సలీం ఖాన్ ప్రధానంగా కథలు, పాత్రల రూపకల్పనలో కీలక పాత్ర పోషించగా, జావేద్ అఖ్తర్ సంభాషణల రచనలో ప్రధాన బాధ్యత తీసుకున్నారు.<ref name="scroll">{{cite web|last=Chintamani|first=Gautam|title=The brilliance of Salim-Javed lies not just in what they said, but how they said it|url=https://scroll.in/article/764622/the-brilliance-of-salim-javed-lies-not-just-in-what-they-said-but-how-they-said-it|website=Scroll|date=25 October 2015}}</ref> వీరు రాసిన అనేక సంభాషణలు ప్రసిద్ధి చెందాయి. వారి సంభాషణలను సాధారణంగా హిందీగా పేర్కొన్నప్పటికీ, వాటిలో ఎక్కువ భాగం [[ఉర్దూ]] భాషా శైలికి చెందినవి. ఉర్దూ సాహిత్య నేపథ్యం నుంచి వచ్చిన వీరు సంభాషణల్లో ఉర్దూ పదజాలాన్ని విస్తృతంగా ఉపయోగించారు. మొదట సంభాషణలను ఉర్దూ లిపిలో రాసి, తరువాత సహాయకుడి ద్వారా [[దేవనాగరి]] లిపిలోకి మార్చించేవారు.<ref>{{cite book|last1=Aḵẖtar|first1=Jāvīd|author-link1=Javed Akhtar|last2=Kabir|first2=Nasreen Munni|title=Talking Films: Conversations on Hindi Cinema with Javed Akhtar|date=2002|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=978-0-19-566462-1|page=49|url=https://books.google.com/books?id=_JILAQAAMAAJ}}</ref><ref name="Chopra">{{cite book|last=Chopra|first=Anupama|title=Sholay, the Making of a Classic|date=2000|publisher=[[Penguin Books]]|isbn=978-0-14-029970-0|page=33}}</ref> వీరి పేర్లు సినిమా పోస్టర్లపై కనిపించడం ద్వారా కథా రచయిత పాత్రకు ప్రాధాన్యం పెరిగింది. కొన్ని సినిమాల్లో వీరు చిత్ర లాభాల్లో 25 శాతం వరకు వాటా పొందారు.{{cn|date=అక్టోబరు 2024}} === బాలీవుడ్ సినిమా === సలీం–జావేద్ రచయితలుగా [[భారతీయ సినిమా|భారతీయ సినిమాను]], ముఖ్యంగా [[బాలీవుడ్]]ను గణనీయంగా మార్చారు.<ref name="Pandolin" /><ref name="Chaudhuri" /> ఆ సమయంలో హిందీ సినిమా కథాంశ పరంగా ఒకే విధమైన ధోరణిలో సాగుతోంది. కుటుంబ ప్రేక్షకులను దృష్టిలో ఉంచుకున్న ప్రేమకథా చిత్రాలు ఎక్కువగా ఉండేవి. ఈ పరిస్థితిలో సలీం–జావేద్ రాక పరిశ్రమలో ఒక కీలక మార్పుకు దారితీసింది. 1970లలో వీరు ''జంజీర్'' (1973), ''దీవార్'' (1975) వంటి చిత్రాల ద్వారా కఠినమైన, హింసాత్మకమైన బొంబాయి నేర ప్రపంచం ఆధారిత నేర చిత్రాల శైలికి ప్రాచుర్యం కల్పించారు.<ref name="ganti">{{cite book|last=Ganti|first=Tejaswini|title=Bollywood: A Guidebook to Popular Hindi Cinema|date=2004|publisher=[[Psychology Press]]|isbn=978-0-415-28854-5|page=153|url=https://books.google.com/books?id=GTEa93azj9EC&pg=PA153}}</ref><ref name="Chaudhuri72">{{cite book|last=Chaudhuri|first=Diptakirti|title=Written by Salim-Javed: The Story of Hindi Cinema's Greatest Screenwriters|date=2015|publisher=[[Penguin Books]]|isbn=9789352140084|page=72|url=https://books.google.com/books?id=Cri9CgAAQBAJ&pg=PT72}}</ref> ''దీవార్'' సినిమాలో నిజ జీవిత స్మగ్లర్ [[హాజీ మస్తాన్]] జీవితంలోని కొన్ని అంశాల ప్రభావంతో ఒక పోలీసు అధికారి తన నేరస్థుడైన సోదరుడికి ఎదురుగా నిలబడే కథను చూపించారు. ఈ చిత్రం భారతీయ సినిమా చరిత్రలో అత్యంత ముఖ్యమైన చిత్రాల్లో ఒకటిగా [[డ్యానీ బాయిల్]] అభివర్ణించారు.<ref name=Kumar /> సలీం–జావేద్ [[మసాలా సినిమా]] శైలిని అభివృద్ధి చేయడంలో కూడా కీలక పాత్ర పోషించారు.<ref name="Chaudhuri58">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Cri9CgAAQBAJ&pg=PT58|title=Written by Salim-Javed: The Story of Hindi Cinema's Greatest Screenwriters|last=Chaudhuri|first=Diptakirti|date=2015-10-01|publisher=[[Penguin Books|Penguin UK]]|isbn=9789352140084|page=58}}</ref> ''యాదోంకీ బారాత్'' (1973), దర్శకుడు [[నాసిర్ హుస్సేన్]] రూపొందించిన ఈ చిత్రం సలీం–జావేద్ రచన. దీనిని తొలి మసాలా చిత్రాల్లో ఒకటిగా, "మొదటి పూర్తి స్థాయి బాలీవుడ్ చిత్రంగా" కొందరు సినీ పరిశోధకులు గుర్తించారు.<ref name="bhaumik">Kaushik Bhaumik, [https://thewire.in/24564/an-insightful-reading-of-our-many-indian-identities/ An Insightful Reading of Our Many Indian Identities], [[The Wire (Indian web publication)|The Wire]], 12/03/2016</ref><ref name="Chaudhuri58" /> వీరు 1970లు, 1980లలో మరిన్ని విజయవంతమైన మసాలా చిత్రాలకు కథలు రాశారు.<ref name="Chaudhuri" /> నేర చిత్రాలు, మసాలా చిత్రాల రెండు ధోరణులు ''[[షోలే]]'' (1975)లో కలిశాయి. ఈ చిత్రం ''మదర్ ఇండియా'' (1957), ''గంగా జమునా'' (1961) వంటి దొంగల నేపథ్య చిత్రాల అంశాలను స్పఘెట్టి వెస్ట్రన్ చిత్రాల ప్రభావంతో కలిపింది. దీంతో ''దకాయిత్ వెస్ట్రన్'' అనే ప్రత్యేక శైలి ప్రాచుర్యంలోకి వచ్చింది.<ref name="Teo">{{cite book|last=Teo|first=Stephen|title=Eastern Westerns: Film and Genre Outside and Inside Hollywood|date=2017|publisher=[[Taylor & Francis]]|isbn=978-1-317-59226-6|page=122}}</ref> ''షోలే'' భారతీయ సినిమా చరిత్రలో గొప్ప చిత్రాల్లో ఒకటిగా పరిగణించబడుతుంది.<ref>{{cite news|title=G. P. Sippy, Indian Filmmaker Whose ''Sholay'' Was a Bollywood Hit, Dies at 93 |url=https://www.nytimes.com/2007/12/27/arts/27Sippy.html |work=[[The New York Times]] |access-date=23 February 2011 |first=Haresh |last=Pandya |date=27 December 2007}}</ref><ref name="bfi">{{cite web|title=Top 10 Indian Films|publisher=[[British Film Institute]]|year=2002 |url=http://www.bfi.org.uk/features/imagineasia/guide/poll/india |access-date=14 June 2012}}</ref> ''షోలే''ను బాలీవుడ్‌కు చెందిన ''స్టార్ వార్స్''గా కూడా అభివర్ణించారు. ఈ చిత్రంలోని ప్రతినాయకుడు గబ్బర్ సింగ్ పాత్రను [[డార్త్ వాడర్]]తో పోల్చారు.<ref name="bbc">{{cite web|last1=Verma|first1=Rahul|title=Sholay: The Star Wars of Bollywood?|url=http://www.bbc.com/culture/story/20150813-sholay-the-star-wars-of-bollywood|date=14 August 2015}}</ref> సలీం–జావేద్ ''డాన్'' చిత్రంతో తరువాత భారతీయ సినిమా ప్రముఖ ఫ్రాంచైజీలలో ఒకటిగా మారిన ''డాన్'' సిరీస్‌కు పునాది వేశారు. సలీం ఖాన్ [[అమితాబ్ బచ్చన్]] కోసం "ఆగ్రహంతో ఉన్న యువకుడు" పాత్ర రూపాన్ని రూపొందించడంలో కీలక పాత్ర పోషించారు. ఆయన అమితాబ్ బచ్చన్‌ను దర్శకులు [[ప్రకాశ్ మెహ్రా]], [[మన్మోహన్ దేశాయ్]]లకు పరిచయం చేశారు.<ref name="timesofindia">{{cite news|title=Why Salim Khan was angry with Amitabh Bachchan|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Why-Salim-Khan-was-angry-with-Amitabh-Bachchan/articleshow/27245793.cms|work=[[The Times of India]]|date=13 December 2013}}</ref> సలీం–జావేద్ తమ ప్రారంభ దశలోనే అమితాబ్ బచ్చన్‌ను ప్రధాన పాత్రల్లో ఊహించుకుని కథలు రాశారు. ''జంజీర్'', ''దీవార్'', ''షోలే'' వంటి చిత్రాల్లో ఆయనను తీసుకోవాలని పట్టుబట్టారు. ఈ చిత్రాలు అమితాబ్ బచ్చన్‌ను సూపర్‌స్టార్‌గా నిలబెట్టడంలో కీలక పాత్ర పోషించాయి.<ref name="indianexpress2">{{cite news|title=Revisiting Prakash Mehra's Zanjeer: The film that made Amitabh Bachchan|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/revisiting-prakash-mehra-zanjeer-the-film-that-made-amitabh-bachchan-4714064/|work=[[The Indian Express]]|date=20 June 2017}}</ref><ref name="hindustantimes">{{cite news|title=Deewaar was the perfect script: Amitabh Bachchan on 42 years of the cult film|url=http://www.hindustantimes.com/bollywood/deewaar-was-the-perfect-script-amitabh-bachchan-on-42-years-of-the-cult-film/story-x2hy87zQ0ebVlsVMV59U2I.html|work=[[Hindustan Times]]|date=29 January 2017}}</ref> === దక్షిణ భారత సినిమా === సలీం–జావేద్ రచనలు [[దక్షిణ భారత సినిమా|దక్షిణ భారత సినిమాపై]] కూడా గణనీయమైన ప్రభావం చూపాయి. 1976లో డా. రాజ్‌కుమార్, ఆరతి నటించిన రెండు కన్నడ చిత్రాలకు వీరు పనిచేశారు. అవి ''ప్రేమద కనికె'', ''రాజా నన్న రాజా''. వీరి అనేక హిందీ సినిమాలు తమిళ, తెలుగు, మలయాళ భాషల్లో పునర్నిర్మించబడ్డాయి. ఉత్తర భారతదేశంలో వారి సినిమాల హక్కులు దర్శకులు, నిర్మాతల వద్ద ఉండగా, దక్షిణ భారతదేశంలో పునర్నిర్మాణ హక్కులు సలీం–జావేద్ వద్ద ఉండేవి. వీరు ''జంజీర్'', ''యాదోంకీ బారాత్'', ''డాన్'' వంటి చిత్రాల పునర్నిర్మాణ హక్కులను దక్షిణ భారత నిర్మాతలకు విక్రయించారు.<ref>{{cite book|last1=Kishore|first1=Vikrant|last2=Sarwal|first2=Amit|last3=Patra|first3=Parichay|title=Salaam Bollywood: Representations and Interpretations|date=2016|publisher=[[Routledge]]|isbn=978-1-317-23286-5|page=238|url=https://books.google.com/books?id=wQLeCwAAQBAJ&pg=PA238}}</ref> [[రజనీకాంత్]] కెరీర్ ప్రారంభ దశలో కూడా సలీం–జావేద్ రచనలు ప్రభావం చూపాయి.<ref name="catchnews">{{cite news|title=What do Amitabh Bachchan and Rajinikanth have in common?|url=http://www.catchnews.com/bollywood-news/like-amitabh-bachchan-does-rajinikanth-owe-his-success-to-salim-khan-and-javed-akhtar-catch-flash-back-bollywood-news-1469260347.html|work=Catch News|date=23 July 2016}}</ref> వారి సినిమాల తమిళ పునర్నిర్మాణాల్లో రజనీకాంత్ అమితాబ్ బచ్చన్ పోషించిన పాత్రలను పోషించారు. ''డాన్'' (1978) ఆధారంగా రూపొందిన ''బిల్లా'' (1980) రజనీకాంత్ కెరీర్‌లో కీలక మలుపుగా నిలిచింది. అది ఆయనకు తొలి భారీ విజయం. ''తీ'' (1981), ''మిస్టర్ భారత్'' (1986), ''నాన్ వాజ్‌వైప్పెన్'' (1979) వంటి చిత్రాల్లోనూ ఆయన సలీం–జావేద్ రచనల ఆధారంగా రూపొందిన పాత్రలను పోషించారు.<ref name="catchnews" /><ref name="Mint">{{cite news|last=Jha|first=Lata|title=10 Rajinikanth films that were remakes of Amitabh Bachchan starrers|url=http://www.livemint.com/Consumer/1zecmlLkbhchQlpXOOOsxN/10-Rajinikanth-films-that-were-remakes-of-Amitabh-Bachchan-s.html|work=[[Mint (newspaper)|Mint]]|date=18 July 2016}}</ref> 21వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో అనేక భారీ విజయవంతమైన చిత్రాలకు కథలు రాసిన రచయిత [[వి. విజయేంద్ర ప్రసాద్]], ''బాహుబలి'' సిరీస్, ''బజరంగీ భాయిజాన్'' వంటి చిత్రాల రచయితగా సలీం–జావేద్‌ను తన రచనలకు ప్రధాన ప్రేరణగా పేర్కొన్నారు. ముఖ్యంగా ''షోలే'' స్క్రీన్‌ప్లే తనపై ప్రభావం చూపిందని తెలిపారు.<ref>{{Cite web |last=Singh |first=Suhani |date=17 June 2017 |title=Baahubali writer KV Vijayendra Prasad is going places at 75 |url=https://www.indiatoday.in/magazine/leisure/story/20170626-k-v-vijayendra-prasad-baahubali-writer-magadheera-986633-2017-06-17 |access-date=2022-05-08 |website=[[India Today]]}}</ref> === భారతీయ సమాజంపై ప్రభావం === సలీం–జావేద్ సినిమాలు భారతీయ సమాజంపై విస్తృత ప్రభావాన్ని చూపాయి. 1970లలో భారతదేశంలో నెలకొన్న సామాజిక, ఆర్థిక, రాజకీయ పరిస్థితులను వారి సినిమాలు ప్రతిబింబించాయి. ధరలు వేగంగా పెరగడం, నిత్యావసర వస్తువుల కొరత, ప్రభుత్వ సంస్థలపై ప్రజల విశ్వాసం తగ్గడం, స్మగ్లర్లు, గ్యాంగ్‌స్టర్లు రాజకీయ ప్రభావాన్ని పెంచుకోవడం వంటి పరిణామాలు ఆ కాలంలో కనిపించాయి.<ref name="raj">{{cite book|last=Raj|first=Ashok|title=Hero Vol.2|date=2009|publisher=[[Hay House]]|isbn=9789381398036|page=21|url=https://books.google.com/books?id=2wo9BAAAQBAJ&pg=PT21}}</ref> 1970లలో భారతదేశంలోని పట్టణాల్లో మురికివాడలు వేగంగా పెరిగాయి. ముఖ్యంగా బొంబాయిలోని [[ధారావి]] దీనికి ప్రసిద్ధ ఉదాహరణగా నిలిచింది. ''దీవార్'' (1975) సినిమాలో ఆ కాలంలోని పట్టణ పేదరికం ప్రతిబింబించింది.<ref name="Mazumdar">{{cite book|last=Mazumdar|first=Ranjani|title=Bombay Cinema: An Archive of the City|year=2007|publisher=[[University of Minnesota Press]]|isbn=978-1-4529-1302-5|page=14|url=https://books.google.com/books?id=xenNBrRKOGoC&pg=PA14}}</ref><ref name="Lee">{{cite book|last1=Lee|first1=Joseph Tse-Hei|last2=Kolluri|first2=Satish|title=Hong Kong and Bollywood: Globalization of Asian Cinemas|date=2016|publisher=[[Springer Science+Business Media]]|isbn=978-1-349-94932-8|page=173|url=https://books.google.com/books?id=pu0mDQAAQBAJ&pg=PA173}}</ref> వారి చిత్రాల్లో పట్టణ పేదరికం, అవినీతి, బొంబాయి నేర ప్రపంచం వంటి అంశాలు ప్రధానంగా కనిపించాయి.<ref>{{cite book|last1=Chaudhuri|first1=Diptakirti|title=Written by Salim-Javed: The Story of Hindi Cinema's Greatest Screenwriters|date=2015|publisher=[[Penguin Group]]|isbn=9789352140084|page=74|url=https://books.google.com/books?id=Cri9CgAAQBAJ&pg=PT74}}</ref> ''మదర్ ఇండియా'' (1957), ''గంగా జమునా'' (1961) వంటి చిత్రాల్లోని గ్రామీణ సామాజిక అంశాలను సలీం–జావేద్ ఆధునిక పట్టణ నేపథ్యంలో పునఃవ్యాఖ్యానించారు.<ref name="raj" /><ref name="legends">{{cite book|last=Kumar|first=Surendra|title=Legends of Indian cinema: pen portraits|date=2003|publisher=Har-Anand Publications|page=51|isbn=9788124108727|url=https://books.google.com/books?id=AfJkAAAAMAAJ}}</ref> వారి 1970ల చిత్రాల్లో ముఖ్యంగా ''దీవార్''లో కనిపించిన నాయక పాత్రలను ప్రేక్షకులు వ్యవస్థ వ్యతిరేక దృక్పథంతో చూశారు. సలీం–జావేద్ రూపొందించిన "ఆగ్రహంతో ఉన్న యువకుడు" పాత్రను అమితాబ్ బచ్చన్ తెరపై ప్రతిబింబించారు. ఈ పాత్రలు తరచూ చట్టానికి వెలుపల న్యాయం చేయాలని ప్రయత్నించే వ్యక్తులుగా కనిపించేవి.<ref name="hindustantimes" /> ఈ పాత్ర పట్టణ పేదలలో ఉన్న అసంతృప్తి, కోపానికి ప్రతీకగా మారింది.<ref name="Mazumdar" /><ref name="Lee" /> వారి సినిమాల్లో మహిళా పాత్రల చిత్రణ కూడా ఆ కాలానికి సంబంధించి ప్రగతిశీలంగా కనిపించింది. ''సీతా ఔర్ గీతా'' (1972) సినిమాలో ఒకే రూపంలో ఉన్న ఇద్దరు సోదరీమణుల కథను చూపించి, సాధారణంగా పురుష నాయకుడికి ఇచ్చే ప్రాధాన్యాన్ని మహిళా పాత్రకు ఇచ్చారు. హేమ మాలిని పోషించిన పాత్ర చివరకు ప్రధాన వీర పాత్రగా నిలిచింది.<ref name="scroll" /> ''దీవార్''లో పర్వీన్ బాబీ పోషించిన పాత్ర ఆధునిక మహిళగా చిత్రీకరించబడింది. వివాహానికి ముందు సంబంధాలు, మద్యం, ధూమపానం వంటి విషయాలను ఆ పాత్ర ఎటువంటి అపరాధ భావన లేకుండా స్వీకరించింది. ఆ కాలంలో ఇది కొత్తదైన, విప్లవాత్మకమైన మహిళా పాత్రగా పరిగణించబడింది.<ref name="hindustantimes" /><ref name="telegraphindia">{{cite web|author1=Amitabh Bachchan |author2=Parveen Babi in Deewar |url=http://www.telegraphindia.com/1050123/asp/nation/story_4287764.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20050124013015/http://www.telegraphindia.com/1050123/asp/nation/story_4287764.asp |url-status=dead |archive-date=24 January 2005 |title=As in life, so in death: lonely and lovelorn |publisher=Telegraphindia.com |date=23 January 2005 |access-date=22 June 2011}}</ref> ''షోలే''లో హేమ మాలిని పోషించిన బసంతి పాత్ర కూడా స్వతంత్రంగా వ్యవహరించే, ధైర్యవంతమైన యువతిగా చూపబడింది.<ref name="bbc" /> === అంతర్జాతీయ సినిమా ప్రభావం === సలీం–జావేద్ రచనలు భారతీయ సినిమాను దాటి అంతర్జాతీయ సినిమాపై కూడా ప్రభావం చూపాయి. 1975లో వచ్చిన ''దీవార్'' చిత్రం [[హాంకాంగ్ సినిమా|హాంకాంగ్ సినిమాపై]] ప్రభావం చూపింది. తరువాత 1980ల హాంకాంగ్ యాక్షన్ చిత్రాల్లో అభివృద్ధి చెందిన "హీరోయిక్ బ్లడ్‌షెడ్" నేర చిత్రాల శైలిపై దాని ప్రభావం కనిపించింది.<ref name="heroic">{{cite web |title=Heroic Bloodshed: How Hong Kong's style was swiped by Hollywood |url=https://www.bfi.org.uk/features/heroic-bloodshed-hong-kong-hollywood-cycle-influence |website=[[British Film Institute]] |access-date=9 September 2019 |date=11 July 2019}}</ref> ''దీవార్''ను షా బ్రదర్స్ స్టూడియో ''ది బ్రదర్స్'' (1979) పేరుతో పునర్నిర్మించింది.<ref name="scroll" /> ఆ చిత్రం తరువాత [[జాన్ వూ]] దర్శకత్వం వహించిన ''ఎ బెటర్ టుమారో'' (1986)పై ప్రభావం చూపింది.<ref name="heroic" /> ''ఎ బెటర్ టుమారో'' హాంకాంగ్‌లో "హీరోయిక్ బ్లడ్‌షెడ్" చిత్రాలకు నమూనాగా నిలిచింది. ఈ శైలి తరువాత హాంకాంగ్ సినిమాతో పాటు 1990ల హాలీవుడ్ సినిమాలపై కూడా ప్రభావం చూపింది. [[క్వెంటిన్ టరాంటినో]] వంటి దర్శకులు ఈ శైలితో ప్రభావితమయ్యారు.<ref name="heroic" /> [[స్లమ్‌డాగ్ మిలియనీర్]] (2008) చిత్రానికి కథా రచయిత [[సైమన్ బ్యూఫాయ్]] సలీం–జావేద్ సినిమాలను లోతుగా అధ్యయనం చేసినట్లు సహ దర్శకురాలు లవ్లీన్ టాండన్ తెలిపారు.<ref name=Hindu>{{cite news|title='Slumdog Millionaire' has an Indian co-director|newspaper=[[The Hindu]]|date=11 January 2009|url=http://www.hindu.com/thehindu/holnus/009200901110925.htm|access-date=23 January 2009|location=Chennai, India}}</ref> ''దీవార్'' చిత్రం ''స్లమ్‌డాగ్ మిలియనీర్'' రూపకల్పనపై ప్రభావం చూపింది. దర్శకుడు [[డ్యానీ బాయిల్]] కూడా ''దీవార్''ను ప్రశంసించారు.<ref name=Kumar>{{cite magazine|author=Amitava Kumar|title=Slumdog Millionaire's Bollywood Ancestors|magazine=[[Vanity Fair (magazine)|Vanity Fair]]|date=23 December 2008|url=https://www.vanityfair.com/online/oscars/2008/12/slumdog-millionaires-bollywood-ancestors.html|access-date=4 January 2008}}</ref> ''స్లమ్‌డాగ్ మిలియనీర్''లోని ఇద్దరు సోదరుల కథలో ''దీవార్''కు పోలికలు ఉన్నాయని నటుడు [[అనిల్ కపూర్]] పేర్కొన్నారు. పెద్ద సోదరుడు డబ్బు కోసం పరుగులు తీస్తే, చిన్న సోదరుడు నిజాయితీగా ఉండే కథాంశం రెండు చిత్రాల్లోనూ కనిపిస్తుందని తెలిపారు.<ref>{{cite news |author1=Runna Ashish Bhutda |author2=Ashwini Deshmukh |author3=Kunal M Shah |author4=Vickey Lalwani |author5=Parag Maniar |author6=Subhash K Jha |title=The Slumdog Millionaire File |newspaper=[[Mumbai Mirror]] |date=13 January 2009 |url=http://www.mumbaimirror.com/index.aspx?page=article&sectid=11&contentid=200901132009011303014836695d00b9e |access-date=30 January 2009}}</ref> సలీం–జావేద్ సినిమాల్లో ఉపయోగించిన మరో ముఖ్యమైన పద్ధతి మాంటేజ్ దృశ్యాల ద్వారా చిన్ననాటి నుంచి పెద్ద వయసుకు పాత్ర ఎదుగుదలను చూపించడం. ఈ పద్ధతి ''ఆవారా'' (1951) వంటి పాత భారతీయ చిత్రాల్లోనూ కనిపించింది. ''దీవార్''లో ఒక పాత్ర చిన్నతనంలో ఆలయంలోకి వెళ్లి, తరువాత పెద్దవాడిగా బయటకు వచ్చే దృశ్యాన్ని ఉపయోగించారు. ''స్లమ్‌డాగ్ మిలియనీర్''లో కూడా ఇద్దరు సోదరులు రైలు నుంచి దూకిన తరువాత అకస్మాత్తుగా ఏడు సంవత్సరాలు పెద్దవారిగా కనిపించే మాంటేజ్ దృశ్యం ఉంది.<ref name=Jivani>{{cite magazine|author=Alkarim Jivani|title=Mumbai rising|magazine=[[Sight & Sound]]|date=February 2009|url=http://www.bfi.org.uk/sightandsound/feature/49511|access-date=1 February 2009}}</ref> ''స్లమ్‌డాగ్ మిలియనీర్''లోని రెండు పాత్రల పేర్లు కూడా సలీం–జావేద్ పేర్లను గుర్తుచేస్తాయి. కథానాయకుడు జమాల్ మాలిక్ సోదరుడి పేరు సలీం కె. మాలిక్ కాగా, మరో పాత్రకు జావేద్ ఖాన్ అనే పేరు ఉంది. == చిత్రాల జాబితా == === హిందీ సినిమాలు === {| class="wikitable sortable" |+ సలీం–జావేద్ కథా రచనకు సంబంధించిన హిందీ చిత్రాలు |- ! సంవత్సరం ! చిత్రం ! దర్శకుడు ! నటీనటులు ! గమనికలు |- | 1971 | అధికార్ | ఎస్.ఎం. సాగర్ | అశోక్ కుమార్, నందా, దేబ్ ముఖర్జీ | |- | 1971 | అందాజ్ | రమేశ్ సిప్పీ | రాజేశ్ ఖన్నా, హేమ మాలిని, షమ్మీ కపూర్, సిమీ గరేవాల్ | |- | 1971 | హాథీ మేరే సాథీ | ఎం.ఎ. తిరుముగం | రాజేశ్ ఖన్నా, తనూజ | అదే నిర్మాణ సంస్థ నిర్మించిన 1967 తమిళ చిత్రం ''దైవ చెయల్'' ఆధారంగా రూపొందింది. |- | 1972 | సీతా ఔర్ గీతా | రమేశ్ సిప్పీ | ధర్మేంద్ర, హేమ మాలిని, సంజీవ్ కుమార్ | |- | 1973 | జంజీర్ | ప్రకాశ్ మెహ్రా | అమితాబ్ బచ్చన్, జయ భాదురి, ప్రాణ్, అజిత్ ఖాన్, బిందు | |- | 1973 | యాదోంకీ బారాత్ | నాసిర్ హుస్సేన్ | ధర్మేంద్ర, జీనత్ అమన్, విజయ్ అరోరా, తారిఖ్ ఖాన్ | |- | 1974 | మజ్బూర్ | రవి టండన్ | అమితాబ్ బచ్చన్, పర్వీన్ బాబీ, ప్రాణ్ | ''జిగ్ జాగ్'', ''కోల్డ్ స్వెట్'' చిత్రాల ప్రభావంతో రూపొందింది.<ref>{{Cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/did-you-know-theres-a-connection-between-amitabh-bachchans-majboor-and-charles-bronsons-cold-sweat/articleshow/105911865.cms |title=Did you know: There's a connection between Amitabh Bachchan's Majboor and Charles Bronson's Cold Sweat |date=11 December 2023 |accessdate=3 April 2024 |newspaper=[[The Times of India]]}}</ref> |- | 1974 | హాత్ కీ సఫాయి | ప్రకాశ్ మెహ్రా | రణధీర్ కపూర్, వినోద్ ఖన్నా, హేమ మాలిని, సిమీ గరేవాల్, రంజీత్ | |- | 1975 | దీవార్ | యశ్ చోప్రా | అమితాబ్ బచ్చన్, శశి కపూర్, పర్వీన్ బాబీ, నీతూ సింగ్ | |- | 1975 | షోలే | రమేశ్ సిప్పీ | ధర్మేంద్ర, అమితాబ్ బచ్చన్, సంజీవ్ కుమార్, హేమ మాలిని, జయ భాదురి | 2002లో బ్రిటిష్ ఫిల్మ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ నిర్వహించిన భారతీయ చిత్రాల జాబితాలో మొదటి స్థానంలో నిలిచింది.<ref name="bfi" /> 2005లో ఫిల్మ్‌ఫేర్ 50 సంవత్సరాల ఉత్తమ చిత్రంగా ప్రత్యేక పురస్కారం అందుకుంది. 2007లో ''రామ్ గోపాల్ వర్మ కీ ఆగ్'' పేరుతో పునర్నిర్మించబడింది. |- | 1975 | ఆఖ్రీ దావ్ | ఎ. సలామ్ | జీతేంద్ర, సైరా బాను, డ్యానీ డెంజోంగ్పా | వర్మాజీ రచించిన అదే పేరుగల 1950 నవల ఆధారంగా రూపొందింది. |- | 1977 | ఇమ్మాన్ ధర్మ్ | దేశ్ ముఖర్జీ | అమితాబ్ బచ్చన్, శశి కపూర్, సంజీవ్ కుమార్, రేఖ | |- | 1977 | చాచా భతీజా | మన్మోహన్ దేశాయ్ | ధర్మేంద్ర, రణధీర్ కపూర్, హేమ మాలిని | |- | 1978 | త్రిశూల్ | యశ్ చోప్రా | అమితాబ్ బచ్చన్, సంజీవ్ కుమార్, శశి కపూర్, హేమ మాలిని | |- | 1978 | డాన్ | చంద్ర బరోట్ | అమితాబ్ బచ్చన్, జీనత్ అమన్, హెలెన్ | |- | 1979 | కాలా పత్తర్ | యశ్ చోప్రా | అమితాబ్ బచ్చన్, శశి కపూర్, రాఖీ గుల్జార్, శత్రుఘ్న సిన్హా, నీతూ సింగ్, పర్వీన్ బాబీ | |- | 1980 | దోస్తానా | రాజ్ ఖోస్లా | అమితాబ్ బచ్చన్, శత్రుఘ్న సిన్హా, జీనత్ అమన్, ప్రేమ్ చోప్రా, ప్రాణ్, అమ్రిష్ పురి, హెలెన్ | |- | 1980 | షాన్ | రమేశ్ సిప్పీ | సునీల్ దత్, అమితాబ్ బచ్చన్, శశి కపూర్, శత్రుఘ్న సిన్హా, రాఖీ గుల్జార్, పర్వీన్ బాబీ | |- | 1981 | క్రాంతి | మనోజ్ కుమార్ | దిలీప్ కుమార్, మనోజ్ కుమార్, శశి కపూర్, హేమ మాలిని, శత్రుఘ్న సిన్హా, పర్వీన్ బాబీ | |- | 1982 | శక్తి | రమేశ్ సిప్పీ | దిలీప్ కుమార్, అమితాబ్ బచ్చన్, రాఖీ, అనిల్ కపూర్ | దిలీప్ కుమార్, అమితాబ్ బచ్చన్ కలిసి తెరపై కనిపించిన ఏకైక చిత్రం. |- | 1985 | జమానా | రమేశ్ తల్వార్ | రాజేశ్ ఖన్నా, రిషి కపూర్, పూనమ్ ధిల్లాన్, రంజీతా కౌర్ | 1985లో బాక్సాఫీస్ వద్ద విజయవంతమై రూ.4.5 కోట్ల వసూళ్లు సాధించింది. |- | 1987 | మిస్టర్ ఇండియా | శేఖర్ కపూర్ | అనిల్ కపూర్, శ్రీదేవి, అమ్రిష్ పురి | 1987లో రెండవ అత్యధిక వసూళ్లు సాధించిన చిత్రంగా నిలిచింది. తరువాత కల్ట్ క్లాసిక్‌గా గుర్తింపు పొందింది. |- | 2003 | బాగ్‌బాన్ | రవి చోప్రా | అమితాబ్ బచ్చన్, సల్మాన్ ఖాన్, హేమ మాలిని, అమన్ వర్మ, సమీర్ సోని, మహిమా చౌదరి, రిమీ సేన్ | గుర్తింపు లేకుండా రచనా సహకారం అందించారు.<ref name="Chaudhuri595" /> |} === కన్నడ సినిమాలు === {| class="wikitable sortable" |+ సలీం–జావేద్ కథా రచనకు సంబంధించిన కన్నడ చిత్రాలు |- ! సంవత్సరం ! చిత్రం ! దర్శకుడు ! నటీనటులు ! గమనికలు |- | 1976 | ప్రేమద కనికె | వి. సోమశేఖర్ | రాజ్‌కుమార్, ఆరతి | సలీం ఖాన్ ''ప్రిన్స్ సలీం'' పేరుతో రాసిన 1969 హిందీ చిత్రం ''దో భాయ్'' ఆధారంగా రూపొందింది. దీనిని తరువాత తమిళంలో ''పొల్లాధవన్'', హిందీలో ''రాజ్'' పేర్లతో పునర్నిర్మించారు. |- | 1976 | రాజా నన్న రాజా | ఎ.వి. శేషగిరి రావు | రాజ్‌కుమార్, ఆరతి | ''మగధీర'' చిత్రానికి ప్రేరణగా పేర్కొనబడింది. |} == పురస్కారాలు, నామినేషన్లు == === ఫిల్మ్‌ఫేర్ పురస్కారాలు === {| class="wikitable" |+ ఫిల్మ్‌ఫేర్ పురస్కారాలు |- ! సంవత్సరం ! విభాగం ! చిత్రం ! ఫలితం |- | 1974 | ఉత్తమ స్క్రీన్‌ప్లే | జంజీర్ | గెలుపు |- | 1974 | ఉత్తమ కథ | జంజీర్ | గెలుపు |- | 1976 | ఉత్తమ కథ | దీవార్ | గెలుపు |- | 1976 | ఉత్తమ స్క్రీన్‌ప్లే | దీవార్ | గెలుపు |- | 1976 | ఉత్తమ సంభాషణలు | దీవార్ | గెలుపు |- | 1976 | ఉత్తమ కథ | షోలే | నామినేషన్ |- | 1979 | ఉత్తమ కథ | త్రిశూల్ | నామినేషన్ |- | 1980 | ఉత్తమ కథ | కాలా పత్తర్ | నామినేషన్ |- | 1983 | ఉత్తమ కథ | శక్తి | నామినేషన్ |- | 1983 | ఉత్తమ స్క్రీన్‌ప్లే | శక్తి | గెలుపు |} సలీం–జావేద్ రచనా సహకారం ఉన్న చిత్రాల్లో ఉత్తమ చిత్రం విభాగంలో నామినేషన్ పొందినవి, పురస్కారం గెలుచుకున్నవి:<ref name="filmfare" /> * ''జంజీర్'' (1973) – నామినేషన్ * ''దీవార్'' (1975) – విజయం * ''షోలే'' (1975) – నామినేషన్ * ''త్రిశూల్'' (1978) – నామినేషన్ * ''కాలా పత్తర్'' (1979) – నామినేషన్ * ''శక్తి'' (1982) – విజయం * ''బాగ్‌బాన్'' (2003) – నామినేషన్ * ''డాన్: ది చేజ్ బిగిన్స్ ఎగైన్'' (2006) – నామినేషన్ ''షోలే''కు 2005లో జరిగిన 50వ ఫిల్మ్‌ఫేర్ పురస్కారాల్లో "50 సంవత్సరాల ఉత్తమ చిత్రం"గా ప్రత్యేక పురస్కారం లభించింది.<ref>{{Cite web |url=https://www.filmfare.com/awards/filmfare-awards/ |title=All Filmfare Awards Winners |website=Filmfare |archive-url=https://archive.today/20180227163020/https://www.filmfare.com/awards/filmfare-awards/ |archive-date=27 February 2018 |url-status=live |access-date=27 February 2018}}</ref> === బ్రిటిష్ ఫిల్మ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ === ''షోలే'' (1975) బ్రిటిష్ ఫిల్మ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ నిర్వహించిన 2002 సంవత్సరపు "ఎప్పటికీ గొప్ప 10 భారతీయ చిత్రాలు" జాబితాలో మొదటి స్థానంలో నిలిచింది.<ref name="bfi" /> == బాక్సాఫీస్ ప్రదర్శన == క్రింది పట్టికలో సలీం–జావేద్ రచించిన బాలీవుడ్ చిత్రాల బాక్సాఫీస్ ప్రదర్శనకు సంబంధించిన గణాంకాలు ఉన్నాయి. ఇందులో భారతదేశంలోని వసూళ్లతో పాటు విదేశీ వసూళ్లు కూడా ఉన్నాయి. 1980ల వరకు వారి చిత్రాలకు విదేశీ వసూళ్లలో అత్యధిక భాగం సోవియట్ యూనియన్ నుంచి వచ్చేది. ఆ కాలంలో భారతీయ చిత్రాలకు సోవియట్ యూనియన్ అతిపెద్ద విదేశీ మార్కెట్‌గా ఉండేది. క్రింది స్థూల వసూళ్ల గణాంకాల్లో ద్రవ్యోల్బణాన్ని పరిగణనలోకి తీసుకోలేదు. ఇచ్చిన వసూళ్లు ఆ కాలానికి సంబంధించిన నామమాత్రపు విలువలు. టికెట్ విక్రయాల ఆధారంగా, పట్టికలోని 22 చిత్రాలు ప్రపంచవ్యాప్తంగా 900 మిలియన్లకు పైగా టికెట్లను విక్రయించినట్లు అంచనా. ఒక్కో చిత్రానికి సగటున 40 మిలియన్లకు పైగా టికెట్లు అమ్ముడైనట్లు అంచనా. {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |+ సలీం–జావేద్ రచించిన బాలీవుడ్ చిత్రాల బాక్సాఫీస్ ప్రదర్శన |- ! సంవత్సరం ! చిత్రం ! భారతదేశ వసూళ్లు ! విదేశీ వసూళ్లు ! ప్రపంచవ్యాప్త వసూళ్లు ! భారతదేశ టికెట్ విక్రయాలు ! విదేశీ టికెట్ విక్రయాలు ! ప్రపంచవ్యాప్త టికెట్ విక్రయాలు |- | 1971 | అందాజ్ | రూ.4 కోట్లు | తెలియదు | రూ.4 కోట్లు | సుమారు 27.5 మిలియన్లు | తెలియదు | సుమారు 27.5 మిలియన్లు |- | 1971 | హాథీ మేరే సాథీ | రూ.7 కోట్లు | సుమారు రూ.9.7 కోట్లు | సుమారు రూ.16.7 కోట్లు | సుమారు 37 మిలియన్లు | 34.8 మిలియన్లు | సుమారు 71.8 మిలియన్లు |- | 1972 | సీతా ఔర్ గీతా | రూ.6.5 కోట్లు | సుమారు రూ.18.6 కోట్లు | సుమారు రూ.25.1 కోట్లు | సుమారు 40 మిలియన్లు | 55.2 మిలియన్లు | సుమారు 95.2 మిలియన్లు |- | 1973 | జంజీర్ | రూ.6 కోట్లు | సుమారు రూ.11.5 కోట్లు | సుమారు రూ.17.5 కోట్లు | సుమారు 29 మిలియన్లు | 37.3 మిలియన్లు | సుమారు 66.3 మిలియన్లు |- | 1973 | యాదోంకీ బారాత్ | రూ.5.5 కోట్లు | తెలియదు | రూ.5.5 కోట్లు | సుమారు 29 మిలియన్లు | తెలియదు | సుమారు 29 మిలియన్లు |- | 1974 | హాత్ కీ సఫాయి | రూ.3 కోట్లు | తెలియదు | రూ.3 కోట్లు | సుమారు 14.8 మిలియన్లు | తెలియదు | సుమారు 14.8 మిలియన్లు |- | 1974 | మజ్బూర్ | రూ.2.6 కోట్లు | తెలియదు | రూ.2.6 కోట్లు | సుమారు 12.8 మిలియన్లు | తెలియదు | సుమారు 12.8 మిలియన్లు |- | 1975 | దీవార్ | రూ.7.5 కోట్లు | తెలియదు | రూ.7.5 కోట్లు | సుమారు 31 మిలియన్లు | తెలియదు | సుమారు 31 మిలియన్లు |- | 1975 | షోలే | రూ.35 కోట్లు | సుమారు రూ.26.7 కోట్లు | సుమారు రూ.61.7 కోట్లు | 150 మిలియన్లకు పైగా | 60 మిలియన్లకు పైగా | సుమారు 250 మిలియన్లు |- | 1977 | చాచా భతీజా | రూ.7 కోట్లు | తెలియదు | రూ.7 కోట్లు | సుమారు 29 మిలియన్లు | తెలియదు | సుమారు 29 మిలియన్లు |- | 1977 | ఇమ్మాన్ ధర్మ్ | రూ.2.6 కోట్లు | తెలియదు | రూ.2.6 కోట్లు | సుమారు 10.8 మిలియన్లు | తెలియదు | సుమారు 10.8 మిలియన్లు |- | 1978 | త్రిశూల్ | రూ.11 కోట్లు | సుమారు రూ.9.2 కోట్లు | సుమారు రూ.20.2 కోట్లు | సుమారు 43 మిలియన్లు | 29.7 మిలియన్లు | సుమారు 72.7 మిలియన్లు |- | 1978 | డాన్ | రూ.7 కోట్లు | తెలియదు | రూ.7 కోట్లు | సుమారు 27 మిలియన్లు | తెలియదు | సుమారు 27 మిలియన్లు |- | 1979 | కాలా పత్తర్ | రూ.6 కోట్లు | తెలియదు | రూ.6 కోట్లు | సుమారు 24.9 మిలియన్లు | తెలియదు | సుమారు 24.9 మిలియన్లు |- | 1980 | దోస్తానా | రూ.9 కోట్లు | తెలియదు | రూ.9 కోట్లు | సుమారు 32.4 మిలియన్లు | తెలియదు | సుమారు 32.4 మిలియన్లు |- | 1980 | షాన్ | రూ.12 కోట్లు | తెలియదు | రూ.12 కోట్లు | సుమారు 43.3 మిలియన్లు | తెలియదు | సుమారు 43.3 మిలియన్లు |- | 1981 | క్రాంతి | రూ.20 కోట్లు | తెలియదు | రూ.20 కోట్లు | సుమారు 60.4 మిలియన్లు | తెలియదు | సుమారు 60.4 మిలియన్లు |- | 1982 | శక్తి | రూ.8 కోట్లు | తెలియదు | రూ.8 కోట్లు | సుమారు 20.2 మిలియన్లు | తెలియదు | సుమారు 20.2 మిలియన్లు |- | 1987 | మిస్టర్ ఇండియా | రూ.10 కోట్లు | తెలియదు | రూ.10 కోట్లు+ | సుమారు 26 మిలియన్లు | తెలియదు | సుమారు 26 మిలియన్లు+ |- | 1994 | ఆతిష్: ఫీల్ ద ఫైర్ | రూ.11.75 కోట్లు | రూ.0.52 కోట్లు | రూ.12.27 కోట్లు | 11.7 మిలియన్లు | సుమారు 39 వేల | సుమారు 11.8 మిలియన్లు |- | 2003 | బాగ్‌బాన్ | రూ.40.5 కోట్లు | రూ.12.44 కోట్లు | రూ.52.94 కోట్లు | 7.97 మిలియన్లు | 331,841 | సుమారు 8.3 మిలియన్లు |- | 2006 | డాన్: ది చేజ్ బిగిన్స్ ఎగైన్ | రూ.77.5 కోట్లు | రూ.35.85 కోట్లు | సుమారు రూ.113.35 కోట్లు | 12.49 మిలియన్లు | 634,226 | సుమారు 13.12 మిలియన్లు |} == ఇవి కూడా చూడండి == * [[జావేద్ అఖ్తర్]] * [[సలీం ఖాన్]] * [[బాలీవుడ్]] * [[భారతీయ సినిమా]] == గమనికలు == {{Notelist}} == మూలాలు == {{Reflist}} == బయటి లింకులు == * {{IMDb name|id=0451311|name=సలీం ఖాన్}} * {{IMDb name|id=0015287|name=జావేద్ అఖ్తర్}} * [https://www.thestatesman.com/entertainment/bollywood/salim-khan-javed-akhtar-the-birth-of-angry-young-man-how-two-writers-rewrote-amitabh-bachchan-and-bollywood-forever-1503558556.html సలీం ఖాన్–జావేద్ అఖ్తర్: ఆగ్రహంతో ఉన్న యువకుడి ఆవిర్భావం, అమితాబ్ బచ్చన్, బాలీవుడ్‌పై వారి ప్రభావం], 18 ఫిబ్రవరి 2026, [[ది స్టేట్స్‌మన్]] {{Salim-Javed|state=expanded}} {{Angry Young Man Cinema of India}} {{Don film series}} {{Farhan Akhtar}} {{FilmfareAwardBestDialogue}} {{FilmfareAwardBestStory}} {{FilmfareAwardBestScreenplay}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:సలీం-జావేద్}} [[Category:సలీం–జావేద్ రచించిన చిత్రాలు]] [[Category:హిందీ సినిమా]] [[Category:20వ శతాబ్దపు భారతీయ ముస్లింలు]] [[Category:ఫిల్మ్‌ఫేర్ పురస్కార గ్రహీతలు]] [[Category:భారతీయ పురుష కథా రచయితలు]] [[Category:భారతీయ కథా రచయితల జంటలు]] [[Category:ముంబైకి చెందిన కథా రచయితలు]] [[Category:హిందీ భాషా భారతీయ రచయితలు]] [[Category:20వ శతాబ్దపు ఉర్దూ భాషా రచయితలు]] [[Category:సలీం ఖాన్ కుటుంబం]] tnjwq61apyjp31li9gaq7l4exaapjvg 4956256 4956255 2026-09-11T10:08:59Z ఉదయ్ కిరణ్ 124579 /* */ 4956256 wikitext text/x-wiki {{Short description|భారతీయ సినిమా కథా రచయితల జంట}} {{Use Indian English|date=ఆగస్టు 2014}} {{Use dmy dates|date=ఆగస్టు 2014}} {{multiple image | align = right | image1 = SalimKhan.jpg | width1 = 150 | image2 = Javed Saheb.jpg | width2 = 150 | footer = [[సలీమ్ ఖాన్]] (ఎడమ) జావేద్ అఖ్తర్ (కుడి). వీరిద్దరూ కలిసి సలీం–జావేద్ రచయితల జంటగా ప్రసిద్ధి చెందారు. }} '''సలీం–జావేద్''' భారతీయ [[కథా రచన|కథా రచయితల]] జంట. ఇందులో [[సలీమ్ ఖాన్]], [[జావేద్ అఖ్తర్]] సభ్యులుగా ఉన్నారు. వీరు ప్రధానంగా [[హిందీ సినిమా|హిందీ సినిమాల్లో]] పనిచేశారు. భారతీయ సినిమా రంగంలో స్టార్‌హోదా పొందిన తొలి కథా రచయితల్లో వీరు ప్రముఖులు.<ref>Ramesh Dawar (2003), ''[https://books.google.com/books?id=8y8vN9A14nkC Encyclopaedia of Hindi cinema]'', Encyclopædia Britannica (India) Pvt. Ltd.</ref><ref>Sholay, through the eyes of Salim Khan, ''[http://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-interview-with-salim-khan/20120228.htm]'', Rediff.com</ref> వీరిని "హిందీ సినిమా చరిత్రలో గొప్ప కథా రచయితలలో" ఒకరిగా పరిగణిస్తారు.<ref name="Chaudhuri">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Cri9CgAAQBAJ|title=Written by Salim-Javed: The Story of Hindi Cinema's Greatest Screenwriters|last=Chaudhuri|first=Diptakirti|date=2015-10-01|publisher=[[Penguin Books|Penguin UK]]|isbn=9789352140084}}</ref> సలీం–జావేద్ 1971 నుంచి 1987 వరకు 24 సినిమాలకు కలిసి పనిచేశారు. వాటిలో 20 సినిమాలు వాణిజ్యపరంగా, విమర్శకుల పరంగా విజయవంతమయ్యాయి. 1970లలో సలీం–జావేద్ భారతీయ సినిమాను సమూలంగా మార్చారు.<ref name="Pandolin">{{cite web|title=Salim-Javed: Writing Duo that Revolutionized Indian Cinema|url=https://pandolin.com/salim-javed-writing-duo-that-revolutionized-indian-cinema/|website=Pandolin|date=25 April 2013|access-date=28 November 2017|archive-date=1 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201035749/https://pandolin.com/salim-javed-writing-duo-that-revolutionized-indian-cinema/|url-status=dead}}</ref> బాలీవుడ్‌లో భారీ విజయాల చిత్రాల నిర్మాణ విధానానికి కొత్త రూపాన్ని ఇచ్చారు.<ref name="Chaudhuri" /> అంతకుముందు బాలీవుడ్‌లో ఆధిపత్యం చెలాయించిన ప్రేమకథా చిత్రాలకు భిన్నంగా, వీరు [[అమితాబ్ బచ్చన్]] పోషించిన "ఆగ్రహంతో ఉన్న యువకుడు" పాత్ర రూపాన్ని ప్రాచుర్యంలోకి తెచ్చారు.<ref name="Chaudhuri" /> మసాలా సినిమా శైలిని అభివృద్ధి చేయడంలో కీలక పాత్ర పోషించారు.<ref name="Chaudhuri58" /> అలాగే దొంగల నేపథ్యంలోని పాశ్చాత్య చిత్రాల శైలిని, బొంబాయి నేర ప్రపంచం ఆధారిత నేర చిత్రాల శైలిని అభివృద్ధి చేశారు. వీరి వృత్తిపరమైన భాగస్వామ్యం 1982లో ముగిసింది. విడిపోయిన తరువాత జావేద్ అఖ్తర్ విజయవంతమైన గీత రచయితగా ఎదిగి 80కి పైగా సినిమాలకు పాటలు రాశారు. సలీం ఖాన్ 1990ల మధ్యకాలం వరకు స్వతంత్రంగా కథలు, స్క్రీన్‌ప్లేలు రాశారు. వీరు విడిపోయిన తరువాత కూడా వారి ముందుగానే పూర్తయిన కథల ఆధారంగా ''జమానా'' (1985), ''మిస్టర్ ఇండియా'' (1987) సినిమాలు విడుదలయ్యాయి. ఈ రెండు చిత్రాల్లోనూ సలీం–జావేద్‌కు సంయుక్తంగా గుర్తింపు లభించింది. వీరి సినిమాల్లో అనేకం దక్షిణ భారత భాషల్లో పునర్నిర్మించబడ్డాయి. కొన్ని చిత్రాల పునర్నిర్మాణ హక్కులు సలీం–జావేద్ వద్ద ఉండటంతో, వారు వాటిని దక్షిణ భారత చిత్ర నిర్మాతలకు విక్రయించారు. 2024లో [[అమెజాన్ ప్రైమ్ వీడియో]] ''[[యాంగ్రీ యంగ్ మెన్]]'' పేరుతో మూడు భాగాల డాక్యుమెంటరీ సిరీస్‌ను విడుదల చేసింది. ఈ సిరీస్ సలీం–జావేద్ సృజనాత్మక భాగస్వామ్యం, సాంస్కృతిక ప్రభావం, దీర్ఘకాలిక వారసత్వాన్ని వివరిస్తుంది.<ref>{{Cite web |last=Ramachandran |first=Naman |date=16 August 2024 |title=‘Angry Young Men’: Inside Prime Video’s Documentary Series on Bollywood Screenwriting Legends Salim-Javed (EXCLUSIVE) |url=https://variety.com/2024/tv/news/salim-javed-angry-young-men-prime-video-1236108804/ |website=[[Variety (magazine)|Variety]]}}</ref> ఈ సిరీస్ ప్రచార కార్యక్రమాల్లో జావేద్ అఖ్తర్, తాము కలిసి కొత్త సినిమా కథ రాయడం గురించి చర్చలు జరుపుతున్నట్లు వెల్లడించారు. ఇది వారి చివరి సంయుక్త రచన తర్వాత నాలుగు దశాబ్దాలకు పైగా కాలం అనంతరం పునఃకలయికకు దారితీయవచ్చని ఆయన తెలిపారు. ఈ చర్చలు ప్రాథమిక దశలో ఉన్నప్పటికీ, సమకాలీన ప్రేక్షకులకు అనుగుణంగా కొత్త కథను రూపొందించాలనే ఆసక్తి ఇద్దరిలోనూ ఉందని తెలిపారు. == బృందంగా ఏర్పడక ముందు == === సలీం ఖాన్ === {{Main|సలీం ఖాన్}} సలీం ఖాన్ 1935 నవంబరు 24న [[ఇండోర్]]లో జన్మించారు. దర్శకుడు [[కె. అమర్‌నాథ్]] ఒక వివాహ వేడుకలో ఆయనను చూసి, ఆయన రూపానికి ఆకర్షితుడై నటుడిగా అవకాశమిచ్చారు. ముంబైకి రావాలని చెప్పి నెలకు రూ.500 వేతనంతో నటుడిగా నియమించారు. సలీం ఖాన్ తొలుత పలు సినిమాల్లో జూనియర్ సాంకేతిక నిపుణుడిగా పనిచేశారు. తరువాత నటుడిగా పలు సినిమాల్లో చిన్న, పెద్ద పాత్రలు పోషించారు. సుమారు ఏడు సంవత్సరాల పాటు నటించినప్పటికీ ప్రేక్షకులలో పెద్దగా గుర్తింపు పొందలేకపోయారు. ''తీస్రీ మంజిల్'' (1966), ''సర్హదీ లూటేరా'' (1966), ''దివానా'' (1967) వంటి సినిమాల్లో నటించారు. 1970 నాటికి మొత్తం 14 సినిమాల్లో నటించినప్పటికీ నటుడిగా ఆశించిన విజయాన్ని సాధించలేకపోయారు. సుమారు 25 సినిమాల్లో నటించిన తరువాత, తన అందం ఉన్నప్పటికీ నటనకు తాను సరిపోనని ఆయన గ్రహించారు. తనలో భావాలను తెరపై ప్రభావవంతంగా వ్యక్తీకరించే నైపుణ్యం తక్కువగా ఉందని భావించారు. అప్పటికే ముంబైలో స్థిరపడటంతో ఇండోర్‌కు తిరిగి వెళ్లడం సాధ్యం కాదని నిర్ణయించుకున్నారు.<ref name="telegraphindia" /> 1960ల చివర్లో ఆర్థిక ఇబ్బందులను ఎదుర్కొంటున్న సలీం ఖాన్ నటన నుంచి కథా రచన వైపు దృష్టి మళ్లించారు. అప్పట్లో ''ప్రిన్స్ సలీం'' అనే పేరును కూడా ఉపయోగించారు. ఆయన రాసిన ముఖ్యమైన చిత్ర కథల్లో ''దో భాయ్'' (1969) ఒకటి. ఈ సమయంలో [[అబ్రార్ అల్వీ]] వద్ద రచనా సహాయకుడిగా పనిచేశారు.<ref>{{cite book|last1=Chaudhuri|first1=Diptakirti|title=Written by Salim-Javed: The Story of Hindi Cinema's Greatest Screenwriters|date=2015|publisher=[[Penguin Group]]|isbn=9789352140084|page=23|url=https://books.google.com/books?id=Cri9CgAAQBAJ&pg=PT23|quote=Salim had decided to cut down on his acting assignments in order to concentrate on writing and though money was hard to come by, he had not lost his flamboyance. In ''Do Bhai'', he was credited as Prince Salim. During this period, he joined Abrar Alvi as a writing assistant.}}</ref> === జావేద్ అఖ్తర్ === {{Main|జావేద్ అఖ్తర్}} జావేద్ అఖ్తర్ 1945 జనవరి 17న జన్మించారు. ఆయనపై ప్రారంభ దశలో పాకిస్తాన్ రచయిత [[ఇబ్న్-ఎ-సఫీ]] రచించిన ఉర్దూ నవలలు ప్రభావం చూపాయి. ముఖ్యంగా ''జాసూసీ దునియా'', ''ఇమ్రాన్'' సిరీస్ నవలలు ఆయనను ప్రభావితం చేశాయి. [[దిలీప్ కుమార్]] నటించిన ''అర్జూ'' (1950), ''ఆన్'' (1952), [[బిమల్ రాయ్]] దర్శకత్వం వహించిన ''దో బీఘా జమీన్'' (1953), [[రాజ్ కపూర్]] దర్శకత్వం వహించిన ''శ్రీ 420'' (1955), [[మెహబూబ్ ఖాన్]] దర్శకత్వం వహించిన ''మదర్ ఇండియా'' (1957) వంటి సినిమాలు కూడా ఆయనపై ప్రభావం చూపాయి.<ref>{{cite book |last1=Chaudhuri |first1=Diptakirti |title=Written by Salim-Javed: The Story of Hindi Cinema's Greatest Screenwriters |date=2015 |publisher=[[Penguin Books]] |isbn=9789352140084 |pages=26–27 |url=https://books.google.com/books?id=Cri9CgAAQBAJ&pg=PT26}}</ref> జావేద్ అఖ్తర్ 1964 అక్టోబరు 4న ముంబైకి వచ్చారు. ప్రారంభ రోజుల్లో ఒక చిన్న సినిమాకు సంభాషణలు రాసి రూ.100 సంపాదించారు. అప్పుడప్పుడు సహాయకుడిగా కూడా పనిచేశారు. ''యకీన్'' సినిమాకు సంభాషణ రచయితగా పనిచేసినప్పటికీ ఆ సినిమా విజయం సాధించలేదు. 1971 వరకు ఆయన స్వతంత్ర రచయితగా పెద్దగా విజయాన్ని సాధించలేదు. == చరిత్ర == === భాగస్వామ్యంగా మారిన తరువాత === సలీం ఖాన్, జావేద్ అఖ్తర్ మొదటిసారిగా ''సర్హదీ లూటేరా'' సినిమా నిర్మాణ సమయంలో కలుసుకున్నారు. సలీం ఖాన్ అప్పటికి చిన్న పాత్రలు చేసే నటుడు. ''సర్హదీ లూటేరా'' ఆయన నటుడిగా పనిచేసిన చివరి సినిమాల్లో ఒకటి. జావేద్ అఖ్తర్ ఆ సినిమాలో క్లాప్ బాయ్‌గా పనిచేశారు. తరువాత దర్శకుడు ఎస్.ఎం. సాగర్‌కు సంభాషణ రచయిత దొరకకపోవడంతో జావేద్ అఖ్తర్‌ను సంభాషణ రచయితగా నియమించారు. ఈ సినిమా సమయంలోనే వీరి మధ్య స్నేహం ఏర్పడింది. సలీం ఖాన్ తొలుత రచయిత, దర్శకుడు అబ్రార్ అల్వీకి సహాయకుడిగా పనిచేశారు. జావేద్ అఖ్తర్ [[కైఫీ ఆజ్మీ]]కి సహాయకుడిగా పనిచేశారు. అబ్రార్ అల్వీ, కైఫీ ఆజ్మీ పొరుగువారిగా ఉండటంతో సలీం ఖాన్, జావేద్ అఖ్తర్ మధ్య స్నేహం మరింత బలపడింది. ఇద్దరి వ్యక్తిగత రచనా ప్రయత్నాలు పెద్దగా విజయవంతం కాకపోవడంతో 1971లో కలిసి స్క్రీన్‌ప్లే రచన ప్రారంభించాలని నిర్ణయించుకున్నారు. సినిమా పరిశ్రమలో కథా రచయితలకు ఉన్న కొరతను గుర్తించిన సలీం ఖాన్ కథా నిర్మాణం, కథ చెప్పే విధానాలను నేర్చుకున్నారు. జావేద్ అఖ్తర్‌తో కలిసి చిన్న కథలు, సంభాషణల రూపకల్పన చేశారు. ఇలా వీరి జంట ''సలీం–జావేద్''గా ప్రసిద్ధి చెందింది. సాధారణంగా సలీం ఖాన్ కథలు, పాత్రల రూపకల్పనపై ప్రధానంగా పనిచేసేవారు. జావేద్ అఖ్తర్ సంభాషణల రచనలో ప్రధాన పాత్ర పోషించేవారు. ఇద్దరూ కలిసి కథను చర్చించి తుది రూపాన్ని నిర్ణయించేవారు. జావేద్ అఖ్తర్ తొలిసారిగా సలీం ఖాన్‌తో కలిసి ''అధికార్'' (1971), ''అందాజ్'' (1971) చిత్రాల కథలను అభివృద్ధి చేశారు. 1970ల ప్రారంభంలో సినిమా టైటిల్ కార్డుల్లో కథ, స్క్రీన్‌ప్లే, సంభాషణ రచయితలకు ప్రత్యేక గుర్తింపు ఇవ్వడం సాధారణం కాదు. [[రాజేశ్ ఖన్నా]] సలీం ఖాన్, జావేద్ అఖ్తర్‌కు ''హాథీ మేరే సాథీ'' (1971) ద్వారా స్క్రీన్‌ప్లే రచయితలుగా అవకాశం కల్పించారు.<ref>{{cite news| url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bollywood/news-interviews/More-facts-about-Rajesh-Khanna/articleshow/15030591.cms | archive-url=https://web.archive.org/web/20131202231114/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-07-19/news-interviews/32731341_1_rajesh-khanna-consecutive-solo-superhits-record-in-indian-film | url-status=live | archive-date=2013-12-02 | work=[[The Times of India]] | title=More facts about Rajesh Khanna}}</ref> జావేద్ అఖ్తర్ ఒక ఇంటర్వ్యూలో, రాజేశ్ ఖన్నా సలీం ఖాన్ వద్దకు వెళ్లి నిర్మాత ఎం.ఎం. దేవర్ తనకు పెద్ద మొత్తంలో అడ్వాన్స్ ఇచ్చారని, దాంతో తన ''ఆశీర్వాద్'' బంగ్లాకు సంబంధించిన చెల్లింపులు పూర్తిచేయగలనని చెప్పినట్లు వివరించారు. అయితే ఆ సినిమా తమిళ చిత్రానికి పునర్నిర్మాణం కావడంతో అసలు కథ, స్క్రీన్‌ప్లేలో లోపాలు ఉన్నాయని తెలిపారు. కథను సరిచేయగలిగితే తమకు డబ్బుతో పాటు గుర్తింపు కూడా వచ్చేలా చూస్తానని రాజేశ్ ఖన్నా చెప్పినట్లు జావేద్ అఖ్తర్ తెలిపారు.<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/3718/|archive-url=https://web.archive.org/web/20120720005307/http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/3718|url-status=dead|archive-date=20 July 2012|title=Featured Movie News – Featured Bollywood News – Bollywood Hungama|first=Bollywood|last=Hungama|website=Bollywood Hungama}}</ref> తరువాత [[జి.పి. సిప్పీ]]కి చెందిన సిప్పీ ఫిల్మ్స్‌లో సలీం–జావేద్ స్థిర కథా రచయితలుగా పనిచేశారు. ''అందాజ్'', ''సీతా ఔర్ గీతా'', ''షోలే'', ''డాన్'' వంటి విజయవంతమైన చిత్రాలకు కథలు, స్క్రీన్‌ప్లేలు రూపొందించారు. సలీం–జావేద్ మొత్తం 24 చిత్రాలకు కలిసి పనిచేశారు. ఇందులో రెండు విజయవంతమైన [[కన్నడ సినిమా|కన్నడ చిత్రాలు]] ఉన్నాయి. అవి ''ప్రేమద కనికె'', ''రాజా నన్న రాజా''. ఈ రెండు చిత్రాల్లోనూ [[డా. రాజ్‌కుమార్]] నటించారు. 1982లో సలీం–జావేద్ విడిపోయారు. వీరి విడిపోవడానికి కారణాలు స్పష్టంగా తెలియలేదు. అయితే విడిపోవడానికి ముందే పూర్తయిన కొన్ని కథల ఆధారంగా ''జమానా'' (1985), ''మిస్టర్ ఇండియా'' (1987) చిత్రాలు తరువాత విడుదలయ్యాయి. సలీం–జావేద్ [[నాసిర్ హుస్సేన్]] కోసం ''యాదోంకీ బారాత్'', [[ప్రకాశ్ మెహ్రా]] కోసం ''జంజీర్'', ''హాత్ కీ సఫాయి'', [[రవి టండన్]] కోసం ''మజ్బూర్'', [[యశ్ చోప్రా]] కోసం ''దీవార్'', ''త్రిశూల్'', ''కాలా పత్తర్'', [[యశ్ జోహర్]] కోసం ''దోస్తానా'', [[రమేశ్ సిప్పీ]] కోసం ''సీతా ఔర్ గీతా'', ''షోలే'', [[రమేశ్ తల్వార్]] కోసం ''జమానా'', [[శేఖర్ కపూర్]] కోసం ''మిస్టర్ ఇండియా'', చంద్ర బరోట్ కోసం ''డాన్'' వంటి చిత్రాలకు పనిచేశారు. వీరి 24 చిత్రాల్లో ''ఆఖ్రీ దావ్'' (1975), ''ఇమ్మాన్ ధర్మ్'' (1977), ''కాలా పత్తర్'' (1979), ''షాన్'' (1981) చిత్రాలు బాక్సాఫీస్ వద్ద ఆశించిన విజయాన్ని సాధించలేదు. === విడిపోయిన తరువాత === విడిపోయిన తరువాత సలీం ఖాన్ సినిమాల్లో ఎక్కువగా చురుకుగా ఉండలేదు. అయినప్పటికీ సుమారు 10 చిత్రాలకు కథలు, స్క్రీన్‌ప్లేలు రాశారు. వాటిలో ''నామ్'' (1986), ''కబ్జా'' (1988), ''తూఫాన్'' (1989), ''జుర్మ్'' (1990), ''అకేలా'', ''పత్తర్ కే ఫూల్'', ''మస్త్ కలందర్'' (అన్నీ 1991), ''ఆ గలే లగ్ జా'' (1994), ''మజ్ధార్'', ''దిల్ తేరా దీవానా'' (రెండూ 1996) ఉన్నాయి. ''తూఫాన్'', ''అకేలా'', ''మజ్ధార్'', ''ఆ గలే లగ్ జా'', ''దిల్ తేరా దీవానా'' చిత్రాలు బాక్సాఫీస్ వద్ద విజయం సాధించలేదు. సలీం ఖాన్ పెద్ద కుమారుడు [[సల్మాన్ ఖాన్]] 22 సంవత్సరాల వయసులో ''బీవీ హో తో ఐసీ'' (1988) ద్వారా నటుడిగా పరిచయమయ్యారు. తరువాత భారతీయ సినిమా చరిత్రలో ప్రముఖ, విజయవంతమైన నటుడిగా ఎదిగారు. సల్మాన్ ఖాన్ తన తండ్రి సలీం ఖాన్‌తో ''పత్తర్ కే ఫూల్'', ''మజ్ధార్'' చిత్రాల్లో కలిసి పనిచేశారు. జావేద్ అఖ్తర్‌తో మాత్రం ''మ్యారిగోల్డ్'' (2007) అనే ఒక్క సినిమాలో మాత్రమే కలిసి పనిచేశారు. జావేద్ అఖ్తర్ 1981లో ''సిల్సిలా'' నుంచి సినిమాలకు పాటలు రాయడం ప్రారంభించారు. 1982 నుంచి దాదాపు 80 సినిమాలకు పాటలు, 20కి పైగా సినిమాలకు కథలు, స్క్రీన్‌ప్లేలు రాశారు. విడిపోయిన తరువాత సలీం ఖాన్, జావేద్ అఖ్తర్ చాలాకాలం మాట్లాడుకోలేదు. 2012లో ''జంజీర్'' చిత్రాన్ని 2013లో అదే పేరుతో పునర్నిర్మించేందుకు ప్రయత్నాలు జరుగుతున్న సమయంలో వీరి మధ్య మళ్లీ సంబంధం ఏర్పడింది. సలీం–జావేద్ అసలు ''జంజీర్'' చిత్ర కథ, స్క్రీన్‌ప్లే, సంభాషణలపై తమకు కాపీరైట్ హక్కులు ఉన్నాయని పేర్కొంటూ 2013 జూలైలో బాంబే హైకోర్టులో పిటిషన్ దాఖలు చేశారు. అసలు చిత్ర నిర్మాత ప్రకాశ్ మెహ్రా కాగా, పునర్నిర్మాణ చిత్ర నిర్మాతల నుంచి పరిహారం కోరారు.<ref>{{cite web|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-salim-javed-settle-with-producers-over-copyright-of-zanjeer-1884382|title=Salim-Javed settle with producers over copyright of 'Zanjeer' – Latest News & Updates at Daily News & Analysis|date=4 September 2013}}</ref> ఈ న్యాయపరమైన వివాదం వీరిద్దరూ మళ్లీ మాట్లాడుకునేందుకు కారణమైంది. వీరి చివరి అనధికారిక సంయుక్త రచనా భాగస్వామ్యం ''బాగ్‌బాన్'' (2003) చిత్రంలో కనిపించింది. [[అమితాబ్ బచ్చన్]] తన చివరి ప్రసంగాన్ని రాయాలని జావేద్ అఖ్తర్‌ను కోరారు. సల్మాన్ ఖాన్ తన ప్రసంగానికి తన తండ్రి సలీం ఖాన్‌ను సంప్రదించారు. అయితే ఈ రచనలకు సలీం ఖాన్, జావేద్ అఖ్తర్‌కు అధికారిక గుర్తింపు ఇవ్వలేదు.<ref name="Chaudhuri595">{{cite book|last1=Chaudhuri|first1=Diptakirti|title=Bollybook: The Big Book of Hindi Movie Trivia|date=2014|publisher=[[Penguin Group]]|isbn=9789351187998|page=595|url=https://books.google.com/books?id=gq-CBAAAQBAJ&pg=PT595}}</ref> == రచనా శైలి, ఇతివృత్తాలు, ప్రభావం == సలీం–జావేద్ సినిమాలు భారతీయ సమాజంపై విస్తృత ప్రభావం చూపాయి. 1970ల భారతదేశ సామాజిక, ఆర్థిక, రాజకీయ పరిస్థితులకు సంబంధించిన అంశాలను తమ చిత్రాల్లో ప్రతిబింబించారు. ముఖ్యంగా [[భారతదేశంలో అత్యవసర పరిస్థితి|అత్యవసర పరిస్థితి]] కాలానికి సంబంధించిన సామాజిక వాతావరణం, పట్టణ మురికివాడల పేదరికం, రాజకీయ అవినీతి, వ్యవస్థీకృత నేరాలు వంటి అంశాలు వారి చిత్రాల్లో కనిపించాయి. వారి చిత్రాల్లో ప్రగతిశీల, స్త్రీవాద, వ్యవస్థ వ్యతిరేక భావనలు కూడా కనిపించాయి. ఇవి 1970ల నుంచి 1980ల ప్రారంభం వరకు భారతీయ ప్రేక్షకులను ప్రభావితం చేశాయి. వారి భాగస్వామ్య కాలంలో సలీం–జావేద్ 10 నామినేషన్లలో ఆరు ఫిల్మ్‌ఫేర్ పురస్కారాలను గెలుచుకున్నారు.<ref name="filmfare" /> జావేద్ అఖ్తర్ ప్రకారం, వారి ప్రారంభ దశలో సినిమా పోస్టర్లపై కథా రచయిత, స్క్రీన్‌ప్లే రచయిత పేర్లు ఉండేవి కావు. తాము చేసిన కృషికి తగిన గుర్తింపు రావడం లేదని భావించిన సలీం–జావేద్ తమ పేర్లను సినిమా పోస్టర్లపై స్వయంగా రాయాలని నిర్ణయించుకున్నారు. ఇందుకోసం ఒక రిక్షాను తీసుకుని, రంగు బకెట్లు పెట్టుకుని రాత్రంతా నగరంలోని పోస్టర్లపై తమ పేర్లు రాశారు. తరువాత దర్శకులు కూడా పోస్టర్లపై రచయితల పేర్లను ప్రదర్శించడం ప్రారంభించారు.{{cn|date=అక్టోబరు 2024}} సలీం ఖాన్ ప్రధానంగా కథలు, పాత్రల రూపకల్పనలో కీలక పాత్ర పోషించగా, జావేద్ అఖ్తర్ సంభాషణల రచనలో ప్రధాన బాధ్యత తీసుకున్నారు.<ref name="scroll">{{cite web|last=Chintamani|first=Gautam|title=The brilliance of Salim-Javed lies not just in what they said, but how they said it|url=https://scroll.in/article/764622/the-brilliance-of-salim-javed-lies-not-just-in-what-they-said-but-how-they-said-it|website=Scroll|date=25 October 2015}}</ref> వీరు రాసిన అనేక సంభాషణలు ప్రసిద్ధి చెందాయి. వారి సంభాషణలను సాధారణంగా హిందీగా పేర్కొన్నప్పటికీ, వాటిలో ఎక్కువ భాగం [[ఉర్దూ]] భాషా శైలికి చెందినవి. ఉర్దూ సాహిత్య నేపథ్యం నుంచి వచ్చిన వీరు సంభాషణల్లో ఉర్దూ పదజాలాన్ని విస్తృతంగా ఉపయోగించారు. మొదట సంభాషణలను ఉర్దూ లిపిలో రాసి, తరువాత సహాయకుడి ద్వారా [[దేవనాగరి]] లిపిలోకి మార్చించేవారు.<ref>{{cite book|last1=Aḵẖtar|first1=Jāvīd|author-link1=Javed Akhtar|last2=Kabir|first2=Nasreen Munni|title=Talking Films: Conversations on Hindi Cinema with Javed Akhtar|date=2002|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=978-0-19-566462-1|page=49|url=https://books.google.com/books?id=_JILAQAAMAAJ}}</ref><ref name="Chopra">{{cite book|last=Chopra|first=Anupama|title=Sholay, the Making of a Classic|date=2000|publisher=[[Penguin Books]]|isbn=978-0-14-029970-0|page=33}}</ref> వీరి పేర్లు సినిమా పోస్టర్లపై కనిపించడం ద్వారా కథా రచయిత పాత్రకు ప్రాధాన్యం పెరిగింది. కొన్ని సినిమాల్లో వీరు చిత్ర లాభాల్లో 25 శాతం వరకు వాటా పొందారు.{{cn|date=అక్టోబరు 2024}} === బాలీవుడ్ సినిమా === సలీం–జావేద్ రచయితలుగా [[భారతీయ సినిమా|భారతీయ సినిమాను]], ముఖ్యంగా [[బాలీవుడ్]]ను గణనీయంగా మార్చారు.<ref name="Pandolin" /><ref name="Chaudhuri" /> ఆ సమయంలో హిందీ సినిమా కథాంశ పరంగా ఒకే విధమైన ధోరణిలో సాగుతోంది. కుటుంబ ప్రేక్షకులను దృష్టిలో ఉంచుకున్న ప్రేమకథా చిత్రాలు ఎక్కువగా ఉండేవి. ఈ పరిస్థితిలో సలీం–జావేద్ రాక పరిశ్రమలో ఒక కీలక మార్పుకు దారితీసింది. 1970లలో వీరు ''జంజీర్'' (1973), ''దీవార్'' (1975) వంటి చిత్రాల ద్వారా కఠినమైన, హింసాత్మకమైన బొంబాయి నేర ప్రపంచం ఆధారిత నేర చిత్రాల శైలికి ప్రాచుర్యం కల్పించారు.<ref name="ganti">{{cite book|last=Ganti|first=Tejaswini|title=Bollywood: A Guidebook to Popular Hindi Cinema|date=2004|publisher=[[Psychology Press]]|isbn=978-0-415-28854-5|page=153|url=https://books.google.com/books?id=GTEa93azj9EC&pg=PA153}}</ref><ref name="Chaudhuri72">{{cite book|last=Chaudhuri|first=Diptakirti|title=Written by Salim-Javed: The Story of Hindi Cinema's Greatest Screenwriters|date=2015|publisher=[[Penguin Books]]|isbn=9789352140084|page=72|url=https://books.google.com/books?id=Cri9CgAAQBAJ&pg=PT72}}</ref> ''దీవార్'' సినిమాలో నిజ జీవిత స్మగ్లర్ [[హాజీ మస్తాన్]] జీవితంలోని కొన్ని అంశాల ప్రభావంతో ఒక పోలీసు అధికారి తన నేరస్థుడైన సోదరుడికి ఎదురుగా నిలబడే కథను చూపించారు. ఈ చిత్రం భారతీయ సినిమా చరిత్రలో అత్యంత ముఖ్యమైన చిత్రాల్లో ఒకటిగా [[డ్యానీ బాయిల్]] అభివర్ణించారు.<ref name=Kumar /> సలీం–జావేద్ [[మసాలా సినిమా]] శైలిని అభివృద్ధి చేయడంలో కూడా కీలక పాత్ర పోషించారు.<ref name="Chaudhuri58">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Cri9CgAAQBAJ&pg=PT58|title=Written by Salim-Javed: The Story of Hindi Cinema's Greatest Screenwriters|last=Chaudhuri|first=Diptakirti|date=2015-10-01|publisher=[[Penguin Books|Penguin UK]]|isbn=9789352140084|page=58}}</ref> ''యాదోంకీ బారాత్'' (1973), దర్శకుడు [[నాసిర్ హుస్సేన్]] రూపొందించిన ఈ చిత్రం సలీం–జావేద్ రచన. దీనిని తొలి మసాలా చిత్రాల్లో ఒకటిగా, "మొదటి పూర్తి స్థాయి బాలీవుడ్ చిత్రంగా" కొందరు సినీ పరిశోధకులు గుర్తించారు.<ref name="bhaumik">Kaushik Bhaumik, [https://thewire.in/24564/an-insightful-reading-of-our-many-indian-identities/ An Insightful Reading of Our Many Indian Identities], [[The Wire (Indian web publication)|The Wire]], 12/03/2016</ref><ref name="Chaudhuri58" /> వీరు 1970లు, 1980లలో మరిన్ని విజయవంతమైన మసాలా చిత్రాలకు కథలు రాశారు.<ref name="Chaudhuri" /> నేర చిత్రాలు, మసాలా చిత్రాల రెండు ధోరణులు ''[[షోలే]]'' (1975)లో కలిశాయి. ఈ చిత్రం ''మదర్ ఇండియా'' (1957), ''గంగా జమునా'' (1961) వంటి దొంగల నేపథ్య చిత్రాల అంశాలను స్పఘెట్టి వెస్ట్రన్ చిత్రాల ప్రభావంతో కలిపింది. దీంతో ''దకాయిత్ వెస్ట్రన్'' అనే ప్రత్యేక శైలి ప్రాచుర్యంలోకి వచ్చింది.<ref name="Teo">{{cite book|last=Teo|first=Stephen|title=Eastern Westerns: Film and Genre Outside and Inside Hollywood|date=2017|publisher=[[Taylor & Francis]]|isbn=978-1-317-59226-6|page=122}}</ref> ''షోలే'' భారతీయ సినిమా చరిత్రలో గొప్ప చిత్రాల్లో ఒకటిగా పరిగణించబడుతుంది.<ref>{{cite news|title=G. P. Sippy, Indian Filmmaker Whose ''Sholay'' Was a Bollywood Hit, Dies at 93 |url=https://www.nytimes.com/2007/12/27/arts/27Sippy.html |work=[[The New York Times]] |access-date=23 February 2011 |first=Haresh |last=Pandya |date=27 December 2007}}</ref><ref name="bfi">{{cite web|title=Top 10 Indian Films|publisher=[[British Film Institute]]|year=2002 |url=http://www.bfi.org.uk/features/imagineasia/guide/poll/india |access-date=14 June 2012}}</ref> ''షోలే''ను బాలీవుడ్‌కు చెందిన ''స్టార్ వార్స్''గా కూడా అభివర్ణించారు. ఈ చిత్రంలోని ప్రతినాయకుడు గబ్బర్ సింగ్ పాత్రను [[డార్త్ వాడర్]]తో పోల్చారు.<ref name="bbc">{{cite web|last1=Verma|first1=Rahul|title=Sholay: The Star Wars of Bollywood?|url=http://www.bbc.com/culture/story/20150813-sholay-the-star-wars-of-bollywood|date=14 August 2015}}</ref> సలీం–జావేద్ ''డాన్'' చిత్రంతో తరువాత భారతీయ సినిమా ప్రముఖ ఫ్రాంచైజీలలో ఒకటిగా మారిన ''డాన్'' సిరీస్‌కు పునాది వేశారు. సలీం ఖాన్ [[అమితాబ్ బచ్చన్]] కోసం "ఆగ్రహంతో ఉన్న యువకుడు" పాత్ర రూపాన్ని రూపొందించడంలో కీలక పాత్ర పోషించారు. ఆయన అమితాబ్ బచ్చన్‌ను దర్శకులు [[ప్రకాశ్ మెహ్రా]], [[మన్మోహన్ దేశాయ్]]లకు పరిచయం చేశారు.<ref name="timesofindia">{{cite news|title=Why Salim Khan was angry with Amitabh Bachchan|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Why-Salim-Khan-was-angry-with-Amitabh-Bachchan/articleshow/27245793.cms|work=[[The Times of India]]|date=13 December 2013}}</ref> సలీం–జావేద్ తమ ప్రారంభ దశలోనే అమితాబ్ బచ్చన్‌ను ప్రధాన పాత్రల్లో ఊహించుకుని కథలు రాశారు. ''జంజీర్'', ''దీవార్'', ''షోలే'' వంటి చిత్రాల్లో ఆయనను తీసుకోవాలని పట్టుబట్టారు. ఈ చిత్రాలు అమితాబ్ బచ్చన్‌ను సూపర్‌స్టార్‌గా నిలబెట్టడంలో కీలక పాత్ర పోషించాయి.<ref name="indianexpress2">{{cite news|title=Revisiting Prakash Mehra's Zanjeer: The film that made Amitabh Bachchan|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/revisiting-prakash-mehra-zanjeer-the-film-that-made-amitabh-bachchan-4714064/|work=[[The Indian Express]]|date=20 June 2017}}</ref><ref name="hindustantimes">{{cite news|title=Deewaar was the perfect script: Amitabh Bachchan on 42 years of the cult film|url=http://www.hindustantimes.com/bollywood/deewaar-was-the-perfect-script-amitabh-bachchan-on-42-years-of-the-cult-film/story-x2hy87zQ0ebVlsVMV59U2I.html|work=[[Hindustan Times]]|date=29 January 2017}}</ref> === దక్షిణ భారత సినిమా === సలీం–జావేద్ రచనలు [[దక్షిణ భారత సినిమా|దక్షిణ భారత సినిమాపై]] కూడా గణనీయమైన ప్రభావం చూపాయి. 1976లో డా. రాజ్‌కుమార్, ఆరతి నటించిన రెండు కన్నడ చిత్రాలకు వీరు పనిచేశారు. అవి ''ప్రేమద కనికె'', ''రాజా నన్న రాజా''. వీరి అనేక హిందీ సినిమాలు తమిళ, తెలుగు, మలయాళ భాషల్లో పునర్నిర్మించబడ్డాయి. ఉత్తర భారతదేశంలో వారి సినిమాల హక్కులు దర్శకులు, నిర్మాతల వద్ద ఉండగా, దక్షిణ భారతదేశంలో పునర్నిర్మాణ హక్కులు సలీం–జావేద్ వద్ద ఉండేవి. వీరు ''జంజీర్'', ''యాదోంకీ బారాత్'', ''డాన్'' వంటి చిత్రాల పునర్నిర్మాణ హక్కులను దక్షిణ భారత నిర్మాతలకు విక్రయించారు.<ref>{{cite book|last1=Kishore|first1=Vikrant|last2=Sarwal|first2=Amit|last3=Patra|first3=Parichay|title=Salaam Bollywood: Representations and Interpretations|date=2016|publisher=[[Routledge]]|isbn=978-1-317-23286-5|page=238|url=https://books.google.com/books?id=wQLeCwAAQBAJ&pg=PA238}}</ref> [[రజనీకాంత్]] కెరీర్ ప్రారంభ దశలో కూడా సలీం–జావేద్ రచనలు ప్రభావం చూపాయి.<ref name="catchnews">{{cite news|title=What do Amitabh Bachchan and Rajinikanth have in common?|url=http://www.catchnews.com/bollywood-news/like-amitabh-bachchan-does-rajinikanth-owe-his-success-to-salim-khan-and-javed-akhtar-catch-flash-back-bollywood-news-1469260347.html|work=Catch News|date=23 July 2016}}</ref> వారి సినిమాల తమిళ పునర్నిర్మాణాల్లో రజనీకాంత్ అమితాబ్ బచ్చన్ పోషించిన పాత్రలను పోషించారు. ''డాన్'' (1978) ఆధారంగా రూపొందిన ''బిల్లా'' (1980) రజనీకాంత్ కెరీర్‌లో కీలక మలుపుగా నిలిచింది. అది ఆయనకు తొలి భారీ విజయం. ''తీ'' (1981), ''మిస్టర్ భారత్'' (1986), ''నాన్ వాజ్‌వైప్పెన్'' (1979) వంటి చిత్రాల్లోనూ ఆయన సలీం–జావేద్ రచనల ఆధారంగా రూపొందిన పాత్రలను పోషించారు.<ref name="catchnews" /><ref name="Mint">{{cite news|last=Jha|first=Lata|title=10 Rajinikanth films that were remakes of Amitabh Bachchan starrers|url=http://www.livemint.com/Consumer/1zecmlLkbhchQlpXOOOsxN/10-Rajinikanth-films-that-were-remakes-of-Amitabh-Bachchan-s.html|work=[[Mint (newspaper)|Mint]]|date=18 July 2016}}</ref> 21వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో అనేక భారీ విజయవంతమైన చిత్రాలకు కథలు రాసిన రచయిత [[వి. విజయేంద్ర ప్రసాద్]], ''బాహుబలి'' సిరీస్, ''బజరంగీ భాయిజాన్'' వంటి చిత్రాల రచయితగా సలీం–జావేద్‌ను తన రచనలకు ప్రధాన ప్రేరణగా పేర్కొన్నారు. ముఖ్యంగా ''షోలే'' స్క్రీన్‌ప్లే తనపై ప్రభావం చూపిందని తెలిపారు.<ref>{{Cite web |last=Singh |first=Suhani |date=17 June 2017 |title=Baahubali writer KV Vijayendra Prasad is going places at 75 |url=https://www.indiatoday.in/magazine/leisure/story/20170626-k-v-vijayendra-prasad-baahubali-writer-magadheera-986633-2017-06-17 |access-date=2022-05-08 |website=[[India Today]]}}</ref> === భారతీయ సమాజంపై ప్రభావం === సలీం–జావేద్ సినిమాలు భారతీయ సమాజంపై విస్తృత ప్రభావాన్ని చూపాయి. 1970లలో భారతదేశంలో నెలకొన్న సామాజిక, ఆర్థిక, రాజకీయ పరిస్థితులను వారి సినిమాలు ప్రతిబింబించాయి. ధరలు వేగంగా పెరగడం, నిత్యావసర వస్తువుల కొరత, ప్రభుత్వ సంస్థలపై ప్రజల విశ్వాసం తగ్గడం, స్మగ్లర్లు, గ్యాంగ్‌స్టర్లు రాజకీయ ప్రభావాన్ని పెంచుకోవడం వంటి పరిణామాలు ఆ కాలంలో కనిపించాయి.<ref name="raj">{{cite book|last=Raj|first=Ashok|title=Hero Vol.2|date=2009|publisher=[[Hay House]]|isbn=9789381398036|page=21|url=https://books.google.com/books?id=2wo9BAAAQBAJ&pg=PT21}}</ref> 1970లలో భారతదేశంలోని పట్టణాల్లో మురికివాడలు వేగంగా పెరిగాయి. ముఖ్యంగా బొంబాయిలోని [[ధారావి]] దీనికి ప్రసిద్ధ ఉదాహరణగా నిలిచింది. ''దీవార్'' (1975) సినిమాలో ఆ కాలంలోని పట్టణ పేదరికం ప్రతిబింబించింది.<ref name="Mazumdar">{{cite book|last=Mazumdar|first=Ranjani|title=Bombay Cinema: An Archive of the City|year=2007|publisher=[[University of Minnesota Press]]|isbn=978-1-4529-1302-5|page=14|url=https://books.google.com/books?id=xenNBrRKOGoC&pg=PA14}}</ref><ref name="Lee">{{cite book|last1=Lee|first1=Joseph Tse-Hei|last2=Kolluri|first2=Satish|title=Hong Kong and Bollywood: Globalization of Asian Cinemas|date=2016|publisher=[[Springer Science+Business Media]]|isbn=978-1-349-94932-8|page=173|url=https://books.google.com/books?id=pu0mDQAAQBAJ&pg=PA173}}</ref> వారి చిత్రాల్లో పట్టణ పేదరికం, అవినీతి, బొంబాయి నేర ప్రపంచం వంటి అంశాలు ప్రధానంగా కనిపించాయి.<ref>{{cite book|last1=Chaudhuri|first1=Diptakirti|title=Written by Salim-Javed: The Story of Hindi Cinema's Greatest Screenwriters|date=2015|publisher=[[Penguin Group]]|isbn=9789352140084|page=74|url=https://books.google.com/books?id=Cri9CgAAQBAJ&pg=PT74}}</ref> ''మదర్ ఇండియా'' (1957), ''గంగా జమునా'' (1961) వంటి చిత్రాల్లోని గ్రామీణ సామాజిక అంశాలను సలీం–జావేద్ ఆధునిక పట్టణ నేపథ్యంలో పునఃవ్యాఖ్యానించారు.<ref name="raj" /><ref name="legends">{{cite book|last=Kumar|first=Surendra|title=Legends of Indian cinema: pen portraits|date=2003|publisher=Har-Anand Publications|page=51|isbn=9788124108727|url=https://books.google.com/books?id=AfJkAAAAMAAJ}}</ref> వారి 1970ల చిత్రాల్లో ముఖ్యంగా ''దీవార్''లో కనిపించిన నాయక పాత్రలను ప్రేక్షకులు వ్యవస్థ వ్యతిరేక దృక్పథంతో చూశారు. సలీం–జావేద్ రూపొందించిన "ఆగ్రహంతో ఉన్న యువకుడు" పాత్రను అమితాబ్ బచ్చన్ తెరపై ప్రతిబింబించారు. ఈ పాత్రలు తరచూ చట్టానికి వెలుపల న్యాయం చేయాలని ప్రయత్నించే వ్యక్తులుగా కనిపించేవి.<ref name="hindustantimes" /> ఈ పాత్ర పట్టణ పేదలలో ఉన్న అసంతృప్తి, కోపానికి ప్రతీకగా మారింది.<ref name="Mazumdar" /><ref name="Lee" /> వారి సినిమాల్లో మహిళా పాత్రల చిత్రణ కూడా ఆ కాలానికి సంబంధించి ప్రగతిశీలంగా కనిపించింది. ''సీతా ఔర్ గీతా'' (1972) సినిమాలో ఒకే రూపంలో ఉన్న ఇద్దరు సోదరీమణుల కథను చూపించి, సాధారణంగా పురుష నాయకుడికి ఇచ్చే ప్రాధాన్యాన్ని మహిళా పాత్రకు ఇచ్చారు. హేమ మాలిని పోషించిన పాత్ర చివరకు ప్రధాన వీర పాత్రగా నిలిచింది.<ref name="scroll" /> ''దీవార్''లో పర్వీన్ బాబీ పోషించిన పాత్ర ఆధునిక మహిళగా చిత్రీకరించబడింది. వివాహానికి ముందు సంబంధాలు, మద్యం, ధూమపానం వంటి విషయాలను ఆ పాత్ర ఎటువంటి అపరాధ భావన లేకుండా స్వీకరించింది. ఆ కాలంలో ఇది కొత్తదైన, విప్లవాత్మకమైన మహిళా పాత్రగా పరిగణించబడింది.<ref name="hindustantimes" /><ref name="telegraphindia">{{cite web|author1=Amitabh Bachchan |author2=Parveen Babi in Deewar |url=http://www.telegraphindia.com/1050123/asp/nation/story_4287764.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20050124013015/http://www.telegraphindia.com/1050123/asp/nation/story_4287764.asp |url-status=dead |archive-date=24 January 2005 |title=As in life, so in death: lonely and lovelorn |publisher=Telegraphindia.com |date=23 January 2005 |access-date=22 June 2011}}</ref> ''షోలే''లో హేమ మాలిని పోషించిన బసంతి పాత్ర కూడా స్వతంత్రంగా వ్యవహరించే, ధైర్యవంతమైన యువతిగా చూపబడింది.<ref name="bbc" /> === అంతర్జాతీయ సినిమా ప్రభావం === సలీం–జావేద్ రచనలు భారతీయ సినిమాను దాటి అంతర్జాతీయ సినిమాపై కూడా ప్రభావం చూపాయి. 1975లో వచ్చిన ''దీవార్'' చిత్రం [[హాంకాంగ్ సినిమా|హాంకాంగ్ సినిమాపై]] ప్రభావం చూపింది. తరువాత 1980ల హాంకాంగ్ యాక్షన్ చిత్రాల్లో అభివృద్ధి చెందిన "హీరోయిక్ బ్లడ్‌షెడ్" నేర చిత్రాల శైలిపై దాని ప్రభావం కనిపించింది.<ref name="heroic">{{cite web |title=Heroic Bloodshed: How Hong Kong's style was swiped by Hollywood |url=https://www.bfi.org.uk/features/heroic-bloodshed-hong-kong-hollywood-cycle-influence |website=[[British Film Institute]] |access-date=9 September 2019 |date=11 July 2019}}</ref> ''దీవార్''ను షా బ్రదర్స్ స్టూడియో ''ది బ్రదర్స్'' (1979) పేరుతో పునర్నిర్మించింది.<ref name="scroll" /> ఆ చిత్రం తరువాత [[జాన్ వూ]] దర్శకత్వం వహించిన ''ఎ బెటర్ టుమారో'' (1986)పై ప్రభావం చూపింది.<ref name="heroic" /> ''ఎ బెటర్ టుమారో'' హాంకాంగ్‌లో "హీరోయిక్ బ్లడ్‌షెడ్" చిత్రాలకు నమూనాగా నిలిచింది. ఈ శైలి తరువాత హాంకాంగ్ సినిమాతో పాటు 1990ల హాలీవుడ్ సినిమాలపై కూడా ప్రభావం చూపింది. [[క్వెంటిన్ టరాంటినో]] వంటి దర్శకులు ఈ శైలితో ప్రభావితమయ్యారు.<ref name="heroic" /> [[స్లమ్‌డాగ్ మిలియనీర్]] (2008) చిత్రానికి కథా రచయిత [[సైమన్ బ్యూఫాయ్]] సలీం–జావేద్ సినిమాలను లోతుగా అధ్యయనం చేసినట్లు సహ దర్శకురాలు లవ్లీన్ టాండన్ తెలిపారు.<ref name=Hindu>{{cite news|title='Slumdog Millionaire' has an Indian co-director|newspaper=[[The Hindu]]|date=11 January 2009|url=http://www.hindu.com/thehindu/holnus/009200901110925.htm|access-date=23 January 2009|location=Chennai, India}}</ref> ''దీవార్'' చిత్రం ''స్లమ్‌డాగ్ మిలియనీర్'' రూపకల్పనపై ప్రభావం చూపింది. దర్శకుడు [[డ్యానీ బాయిల్]] కూడా ''దీవార్''ను ప్రశంసించారు.<ref name=Kumar>{{cite magazine|author=Amitava Kumar|title=Slumdog Millionaire's Bollywood Ancestors|magazine=[[Vanity Fair (magazine)|Vanity Fair]]|date=23 December 2008|url=https://www.vanityfair.com/online/oscars/2008/12/slumdog-millionaires-bollywood-ancestors.html|access-date=4 January 2008}}</ref> ''స్లమ్‌డాగ్ మిలియనీర్''లోని ఇద్దరు సోదరుల కథలో ''దీవార్''కు పోలికలు ఉన్నాయని నటుడు [[అనిల్ కపూర్]] పేర్కొన్నారు. పెద్ద సోదరుడు డబ్బు కోసం పరుగులు తీస్తే, చిన్న సోదరుడు నిజాయితీగా ఉండే కథాంశం రెండు చిత్రాల్లోనూ కనిపిస్తుందని తెలిపారు.<ref>{{cite news |author1=Runna Ashish Bhutda |author2=Ashwini Deshmukh |author3=Kunal M Shah |author4=Vickey Lalwani |author5=Parag Maniar |author6=Subhash K Jha |title=The Slumdog Millionaire File |newspaper=[[Mumbai Mirror]] |date=13 January 2009 |url=http://www.mumbaimirror.com/index.aspx?page=article&sectid=11&contentid=200901132009011303014836695d00b9e |access-date=30 January 2009}}</ref> సలీం–జావేద్ సినిమాల్లో ఉపయోగించిన మరో ముఖ్యమైన పద్ధతి మాంటేజ్ దృశ్యాల ద్వారా చిన్ననాటి నుంచి పెద్ద వయసుకు పాత్ర ఎదుగుదలను చూపించడం. ఈ పద్ధతి ''ఆవారా'' (1951) వంటి పాత భారతీయ చిత్రాల్లోనూ కనిపించింది. ''దీవార్''లో ఒక పాత్ర చిన్నతనంలో ఆలయంలోకి వెళ్లి, తరువాత పెద్దవాడిగా బయటకు వచ్చే దృశ్యాన్ని ఉపయోగించారు. ''స్లమ్‌డాగ్ మిలియనీర్''లో కూడా ఇద్దరు సోదరులు రైలు నుంచి దూకిన తరువాత అకస్మాత్తుగా ఏడు సంవత్సరాలు పెద్దవారిగా కనిపించే మాంటేజ్ దృశ్యం ఉంది.<ref name=Jivani>{{cite magazine|author=Alkarim Jivani|title=Mumbai rising|magazine=[[Sight & Sound]]|date=February 2009|url=http://www.bfi.org.uk/sightandsound/feature/49511|access-date=1 February 2009}}</ref> ''స్లమ్‌డాగ్ మిలియనీర్''లోని రెండు పాత్రల పేర్లు కూడా సలీం–జావేద్ పేర్లను గుర్తుచేస్తాయి. కథానాయకుడు జమాల్ మాలిక్ సోదరుడి పేరు సలీం కె. మాలిక్ కాగా, మరో పాత్రకు జావేద్ ఖాన్ అనే పేరు ఉంది. == చిత్రాల జాబితా == === హిందీ సినిమాలు === {| class="wikitable sortable" |+ సలీం–జావేద్ కథా రచనకు సంబంధించిన హిందీ చిత్రాలు |- ! సంవత్సరం ! చిత్రం ! దర్శకుడు ! నటీనటులు ! గమనికలు |- | 1971 | అధికార్ | ఎస్.ఎం. సాగర్ | అశోక్ కుమార్, నందా, దేబ్ ముఖర్జీ | |- | 1971 | అందాజ్ | రమేశ్ సిప్పీ | రాజేశ్ ఖన్నా, హేమ మాలిని, షమ్మీ కపూర్, సిమీ గరేవాల్ | |- | 1971 | హాథీ మేరే సాథీ | ఎం.ఎ. తిరుముగం | రాజేశ్ ఖన్నా, తనూజ | అదే నిర్మాణ సంస్థ నిర్మించిన 1967 తమిళ చిత్రం ''దైవ చెయల్'' ఆధారంగా రూపొందింది. |- | 1972 | సీతా ఔర్ గీతా | రమేశ్ సిప్పీ | ధర్మేంద్ర, హేమ మాలిని, సంజీవ్ కుమార్ | |- | 1973 | జంజీర్ | ప్రకాశ్ మెహ్రా | అమితాబ్ బచ్చన్, జయ భాదురి, ప్రాణ్, అజిత్ ఖాన్, బిందు | |- | 1973 | యాదోంకీ బారాత్ | నాసిర్ హుస్సేన్ | ధర్మేంద్ర, జీనత్ అమన్, విజయ్ అరోరా, తారిఖ్ ఖాన్ | |- | 1974 | మజ్బూర్ | రవి టండన్ | అమితాబ్ బచ్చన్, పర్వీన్ బాబీ, ప్రాణ్ | ''జిగ్ జాగ్'', ''కోల్డ్ స్వెట్'' చిత్రాల ప్రభావంతో రూపొందింది.<ref>{{Cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/did-you-know-theres-a-connection-between-amitabh-bachchans-majboor-and-charles-bronsons-cold-sweat/articleshow/105911865.cms |title=Did you know: There's a connection between Amitabh Bachchan's Majboor and Charles Bronson's Cold Sweat |date=11 December 2023 |accessdate=3 April 2024 |newspaper=[[The Times of India]]}}</ref> |- | 1974 | హాత్ కీ సఫాయి | ప్రకాశ్ మెహ్రా | రణధీర్ కపూర్, వినోద్ ఖన్నా, హేమ మాలిని, సిమీ గరేవాల్, రంజీత్ | |- | 1975 | దీవార్ | యశ్ చోప్రా | అమితాబ్ బచ్చన్, శశి కపూర్, పర్వీన్ బాబీ, నీతూ సింగ్ | |- | 1975 | షోలే | రమేశ్ సిప్పీ | ధర్మేంద్ర, అమితాబ్ బచ్చన్, సంజీవ్ కుమార్, హేమ మాలిని, జయ భాదురి | 2002లో బ్రిటిష్ ఫిల్మ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ నిర్వహించిన భారతీయ చిత్రాల జాబితాలో మొదటి స్థానంలో నిలిచింది.<ref name="bfi" /> 2005లో ఫిల్మ్‌ఫేర్ 50 సంవత్సరాల ఉత్తమ చిత్రంగా ప్రత్యేక పురస్కారం అందుకుంది. 2007లో ''రామ్ గోపాల్ వర్మ కీ ఆగ్'' పేరుతో పునర్నిర్మించబడింది. |- | 1975 | ఆఖ్రీ దావ్ | ఎ. సలామ్ | జీతేంద్ర, సైరా బాను, డ్యానీ డెంజోంగ్పా | వర్మాజీ రచించిన అదే పేరుగల 1950 నవల ఆధారంగా రూపొందింది. |- | 1977 | ఇమ్మాన్ ధర్మ్ | దేశ్ ముఖర్జీ | అమితాబ్ బచ్చన్, శశి కపూర్, సంజీవ్ కుమార్, రేఖ | |- | 1977 | చాచా భతీజా | మన్మోహన్ దేశాయ్ | ధర్మేంద్ర, రణధీర్ కపూర్, హేమ మాలిని | |- | 1978 | త్రిశూల్ | యశ్ చోప్రా | అమితాబ్ బచ్చన్, సంజీవ్ కుమార్, శశి కపూర్, హేమ మాలిని | |- | 1978 | డాన్ | చంద్ర బరోట్ | అమితాబ్ బచ్చన్, జీనత్ అమన్, హెలెన్ | |- | 1979 | కాలా పత్తర్ | యశ్ చోప్రా | అమితాబ్ బచ్చన్, శశి కపూర్, రాఖీ గుల్జార్, శత్రుఘ్న సిన్హా, నీతూ సింగ్, పర్వీన్ బాబీ | |- | 1980 | దోస్తానా | రాజ్ ఖోస్లా | అమితాబ్ బచ్చన్, శత్రుఘ్న సిన్హా, జీనత్ అమన్, ప్రేమ్ చోప్రా, ప్రాణ్, అమ్రిష్ పురి, హెలెన్ | |- | 1980 | షాన్ | రమేశ్ సిప్పీ | సునీల్ దత్, అమితాబ్ బచ్చన్, శశి కపూర్, శత్రుఘ్న సిన్హా, రాఖీ గుల్జార్, పర్వీన్ బాబీ | |- | 1981 | క్రాంతి | మనోజ్ కుమార్ | దిలీప్ కుమార్, మనోజ్ కుమార్, శశి కపూర్, హేమ మాలిని, శత్రుఘ్న సిన్హా, పర్వీన్ బాబీ | |- | 1982 | శక్తి | రమేశ్ సిప్పీ | దిలీప్ కుమార్, అమితాబ్ బచ్చన్, రాఖీ, అనిల్ కపూర్ | దిలీప్ కుమార్, అమితాబ్ బచ్చన్ కలిసి తెరపై కనిపించిన ఏకైక చిత్రం. |- | 1985 | జమానా | రమేశ్ తల్వార్ | రాజేశ్ ఖన్నా, రిషి కపూర్, పూనమ్ ధిల్లాన్, రంజీతా కౌర్ | 1985లో బాక్సాఫీస్ వద్ద విజయవంతమై రూ.4.5 కోట్ల వసూళ్లు సాధించింది. |- | 1987 | మిస్టర్ ఇండియా | శేఖర్ కపూర్ | అనిల్ కపూర్, శ్రీదేవి, అమ్రిష్ పురి | 1987లో రెండవ అత్యధిక వసూళ్లు సాధించిన చిత్రంగా నిలిచింది. తరువాత కల్ట్ క్లాసిక్‌గా గుర్తింపు పొందింది. |- | 2003 | బాగ్‌బాన్ | రవి చోప్రా | అమితాబ్ బచ్చన్, సల్మాన్ ఖాన్, హేమ మాలిని, అమన్ వర్మ, సమీర్ సోని, మహిమా చౌదరి, రిమీ సేన్ | గుర్తింపు లేకుండా రచనా సహకారం అందించారు.<ref name="Chaudhuri595" /> |} === కన్నడ సినిమాలు === {| class="wikitable sortable" |+ సలీం–జావేద్ కథా రచనకు సంబంధించిన కన్నడ చిత్రాలు |- ! సంవత్సరం ! చిత్రం ! దర్శకుడు ! నటీనటులు ! గమనికలు |- | 1976 | ప్రేమద కనికె | వి. సోమశేఖర్ | రాజ్‌కుమార్, ఆరతి | సలీం ఖాన్ ''ప్రిన్స్ సలీం'' పేరుతో రాసిన 1969 హిందీ చిత్రం ''దో భాయ్'' ఆధారంగా రూపొందింది. దీనిని తరువాత తమిళంలో ''పొల్లాధవన్'', హిందీలో ''రాజ్'' పేర్లతో పునర్నిర్మించారు. |- | 1976 | రాజా నన్న రాజా | ఎ.వి. శేషగిరి రావు | రాజ్‌కుమార్, ఆరతి | ''మగధీర'' చిత్రానికి ప్రేరణగా పేర్కొనబడింది. |} == పురస్కారాలు, నామినేషన్లు == === ఫిల్మ్‌ఫేర్ పురస్కారాలు === {| class="wikitable" |+ ఫిల్మ్‌ఫేర్ పురస్కారాలు |- ! సంవత్సరం ! విభాగం ! చిత్రం ! ఫలితం |- | 1974 | ఉత్తమ స్క్రీన్‌ప్లే | జంజీర్ | గెలుపు |- | 1974 | ఉత్తమ కథ | జంజీర్ | గెలుపు |- | 1976 | ఉత్తమ కథ | దీవార్ | గెలుపు |- | 1976 | ఉత్తమ స్క్రీన్‌ప్లే | దీవార్ | గెలుపు |- | 1976 | ఉత్తమ సంభాషణలు | దీవార్ | గెలుపు |- | 1976 | ఉత్తమ కథ | షోలే | నామినేషన్ |- | 1979 | ఉత్తమ కథ | త్రిశూల్ | నామినేషన్ |- | 1980 | ఉత్తమ కథ | కాలా పత్తర్ | నామినేషన్ |- | 1983 | ఉత్తమ కథ | శక్తి | నామినేషన్ |- | 1983 | ఉత్తమ స్క్రీన్‌ప్లే | శక్తి | గెలుపు |} సలీం–జావేద్ రచనా సహకారం ఉన్న చిత్రాల్లో ఉత్తమ చిత్రం విభాగంలో నామినేషన్ పొందినవి, పురస్కారం గెలుచుకున్నవి:<ref name="filmfare" /> * ''జంజీర్'' (1973) – నామినేషన్ * ''దీవార్'' (1975) – విజయం * ''షోలే'' (1975) – నామినేషన్ * ''త్రిశూల్'' (1978) – నామినేషన్ * ''కాలా పత్తర్'' (1979) – నామినేషన్ * ''శక్తి'' (1982) – విజయం * ''బాగ్‌బాన్'' (2003) – నామినేషన్ * ''డాన్: ది చేజ్ బిగిన్స్ ఎగైన్'' (2006) – నామినేషన్ ''షోలే''కు 2005లో జరిగిన 50వ ఫిల్మ్‌ఫేర్ పురస్కారాల్లో "50 సంవత్సరాల ఉత్తమ చిత్రం"గా ప్రత్యేక పురస్కారం లభించింది.<ref>{{Cite web |url=https://www.filmfare.com/awards/filmfare-awards/ |title=All Filmfare Awards Winners |website=Filmfare |archive-url=https://archive.today/20180227163020/https://www.filmfare.com/awards/filmfare-awards/ |archive-date=27 February 2018 |url-status=live |access-date=27 February 2018}}</ref> === బ్రిటిష్ ఫిల్మ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ === ''షోలే'' (1975) బ్రిటిష్ ఫిల్మ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ నిర్వహించిన 2002 సంవత్సరపు "ఎప్పటికీ గొప్ప 10 భారతీయ చిత్రాలు" జాబితాలో మొదటి స్థానంలో నిలిచింది.<ref name="bfi" /> == బాక్సాఫీస్ ప్రదర్శన == క్రింది పట్టికలో సలీం–జావేద్ రచించిన బాలీవుడ్ చిత్రాల బాక్సాఫీస్ ప్రదర్శనకు సంబంధించిన గణాంకాలు ఉన్నాయి. ఇందులో భారతదేశంలోని వసూళ్లతో పాటు విదేశీ వసూళ్లు కూడా ఉన్నాయి. 1980ల వరకు వారి చిత్రాలకు విదేశీ వసూళ్లలో అత్యధిక భాగం సోవియట్ యూనియన్ నుంచి వచ్చేది. ఆ కాలంలో భారతీయ చిత్రాలకు సోవియట్ యూనియన్ అతిపెద్ద విదేశీ మార్కెట్‌గా ఉండేది. క్రింది స్థూల వసూళ్ల గణాంకాల్లో ద్రవ్యోల్బణాన్ని పరిగణనలోకి తీసుకోలేదు. ఇచ్చిన వసూళ్లు ఆ కాలానికి సంబంధించిన నామమాత్రపు విలువలు. టికెట్ విక్రయాల ఆధారంగా, పట్టికలోని 22 చిత్రాలు ప్రపంచవ్యాప్తంగా 900 మిలియన్లకు పైగా టికెట్లను విక్రయించినట్లు అంచనా. ఒక్కో చిత్రానికి సగటున 40 మిలియన్లకు పైగా టికెట్లు అమ్ముడైనట్లు అంచనా. {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |+ సలీం–జావేద్ రచించిన బాలీవుడ్ చిత్రాల బాక్సాఫీస్ ప్రదర్శన |- ! సంవత్సరం ! చిత్రం ! భారతదేశ వసూళ్లు ! విదేశీ వసూళ్లు ! ప్రపంచవ్యాప్త వసూళ్లు ! భారతదేశ టికెట్ విక్రయాలు ! విదేశీ టికెట్ విక్రయాలు ! ప్రపంచవ్యాప్త టికెట్ విక్రయాలు |- | 1971 | అందాజ్ | రూ.4 కోట్లు | తెలియదు | రూ.4 కోట్లు | సుమారు 27.5 మిలియన్లు | తెలియదు | సుమారు 27.5 మిలియన్లు |- | 1971 | హాథీ మేరే సాథీ | రూ.7 కోట్లు | సుమారు రూ.9.7 కోట్లు | సుమారు రూ.16.7 కోట్లు | సుమారు 37 మిలియన్లు | 34.8 మిలియన్లు | సుమారు 71.8 మిలియన్లు |- | 1972 | సీతా ఔర్ గీతా | రూ.6.5 కోట్లు | సుమారు రూ.18.6 కోట్లు | సుమారు రూ.25.1 కోట్లు | సుమారు 40 మిలియన్లు | 55.2 మిలియన్లు | సుమారు 95.2 మిలియన్లు |- | 1973 | జంజీర్ | రూ.6 కోట్లు | సుమారు రూ.11.5 కోట్లు | సుమారు రూ.17.5 కోట్లు | సుమారు 29 మిలియన్లు | 37.3 మిలియన్లు | సుమారు 66.3 మిలియన్లు |- | 1973 | యాదోంకీ బారాత్ | రూ.5.5 కోట్లు | తెలియదు | రూ.5.5 కోట్లు | సుమారు 29 మిలియన్లు | తెలియదు | సుమారు 29 మిలియన్లు |- | 1974 | హాత్ కీ సఫాయి | రూ.3 కోట్లు | తెలియదు | రూ.3 కోట్లు | సుమారు 14.8 మిలియన్లు | తెలియదు | సుమారు 14.8 మిలియన్లు |- | 1974 | మజ్బూర్ | రూ.2.6 కోట్లు | తెలియదు | రూ.2.6 కోట్లు | సుమారు 12.8 మిలియన్లు | తెలియదు | సుమారు 12.8 మిలియన్లు |- | 1975 | దీవార్ | రూ.7.5 కోట్లు | తెలియదు | రూ.7.5 కోట్లు | సుమారు 31 మిలియన్లు | తెలియదు | సుమారు 31 మిలియన్లు |- | 1975 | షోలే | రూ.35 కోట్లు | సుమారు రూ.26.7 కోట్లు | సుమారు రూ.61.7 కోట్లు | 150 మిలియన్లకు పైగా | 60 మిలియన్లకు పైగా | సుమారు 250 మిలియన్లు |- | 1977 | చాచా భతీజా | రూ.7 కోట్లు | తెలియదు | రూ.7 కోట్లు | సుమారు 29 మిలియన్లు | తెలియదు | సుమారు 29 మిలియన్లు |- | 1977 | ఇమ్మాన్ ధర్మ్ | రూ.2.6 కోట్లు | తెలియదు | రూ.2.6 కోట్లు | సుమారు 10.8 మిలియన్లు | తెలియదు | సుమారు 10.8 మిలియన్లు |- | 1978 | త్రిశూల్ | రూ.11 కోట్లు | సుమారు రూ.9.2 కోట్లు | సుమారు రూ.20.2 కోట్లు | సుమారు 43 మిలియన్లు | 29.7 మిలియన్లు | సుమారు 72.7 మిలియన్లు |- | 1978 | డాన్ | రూ.7 కోట్లు | తెలియదు | రూ.7 కోట్లు | సుమారు 27 మిలియన్లు | తెలియదు | సుమారు 27 మిలియన్లు |- | 1979 | కాలా పత్తర్ | రూ.6 కోట్లు | తెలియదు | రూ.6 కోట్లు | సుమారు 24.9 మిలియన్లు | తెలియదు | సుమారు 24.9 మిలియన్లు |- | 1980 | దోస్తానా | రూ.9 కోట్లు | తెలియదు | రూ.9 కోట్లు | సుమారు 32.4 మిలియన్లు | తెలియదు | సుమారు 32.4 మిలియన్లు |- | 1980 | షాన్ | రూ.12 కోట్లు | తెలియదు | రూ.12 కోట్లు | సుమారు 43.3 మిలియన్లు | తెలియదు | సుమారు 43.3 మిలియన్లు |- | 1981 | క్రాంతి | రూ.20 కోట్లు | తెలియదు | రూ.20 కోట్లు | సుమారు 60.4 మిలియన్లు | తెలియదు | సుమారు 60.4 మిలియన్లు |- | 1982 | శక్తి | రూ.8 కోట్లు | తెలియదు | రూ.8 కోట్లు | సుమారు 20.2 మిలియన్లు | తెలియదు | సుమారు 20.2 మిలియన్లు |- | 1987 | మిస్టర్ ఇండియా | రూ.10 కోట్లు | తెలియదు | రూ.10 కోట్లు+ | సుమారు 26 మిలియన్లు | తెలియదు | సుమారు 26 మిలియన్లు+ |- | 1994 | ఆతిష్: ఫీల్ ద ఫైర్ | రూ.11.75 కోట్లు | రూ.0.52 కోట్లు | రూ.12.27 కోట్లు | 11.7 మిలియన్లు | సుమారు 39 వేల | సుమారు 11.8 మిలియన్లు |- | 2003 | బాగ్‌బాన్ | రూ.40.5 కోట్లు | రూ.12.44 కోట్లు | రూ.52.94 కోట్లు | 7.97 మిలియన్లు | 331,841 | సుమారు 8.3 మిలియన్లు |- | 2006 | డాన్: ది చేజ్ బిగిన్స్ ఎగైన్ | రూ.77.5 కోట్లు | రూ.35.85 కోట్లు | సుమారు రూ.113.35 కోట్లు | 12.49 మిలియన్లు | 634,226 | సుమారు 13.12 మిలియన్లు |} == ఇవి కూడా చూడండి == * [[జావేద్ అఖ్తర్]] * [[సలీం ఖాన్]] * [[బాలీవుడ్]] * [[భారతీయ సినిమా]] == గమనికలు == {{Notelist}} == మూలాలు == {{Reflist}} == బయటి లింకులు == * {{IMDb name|id=0451311|name=సలీం ఖాన్}} * {{IMDb name|id=0015287|name=జావేద్ అఖ్తర్}} * [https://www.thestatesman.com/entertainment/bollywood/salim-khan-javed-akhtar-the-birth-of-angry-young-man-how-two-writers-rewrote-amitabh-bachchan-and-bollywood-forever-1503558556.html సలీం ఖాన్–జావేద్ అఖ్తర్: ఆగ్రహంతో ఉన్న యువకుడి ఆవిర్భావం, అమితాబ్ బచ్చన్, బాలీవుడ్‌పై వారి ప్రభావం], 18 ఫిబ్రవరి 2026, [[ది స్టేట్స్‌మన్]] {{Salim-Javed|state=expanded}} {{Angry Young Man Cinema of India}} {{Don film series}} {{Farhan Akhtar}} {{FilmfareAwardBestDialogue}} {{FilmfareAwardBestStory}} {{FilmfareAwardBestScreenplay}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:సలీం-జావేద్}} [[Category:సలీం–జావేద్ రచించిన చిత్రాలు]] [[Category:హిందీ సినిమా]] [[Category:20వ శతాబ్దపు భారతీయ ముస్లింలు]] [[Category:ఫిల్మ్‌ఫేర్ పురస్కార గ్రహీతలు]] [[Category:భారతీయ పురుష కథా రచయితలు]] [[Category:భారతీయ కథా రచయితల జంటలు]] [[Category:ముంబైకి చెందిన కథా రచయితలు]] [[Category:హిందీ భాషా భారతీయ రచయితలు]] [[Category:20వ శతాబ్దపు ఉర్దూ భాషా రచయితలు]] [[Category:సలీం ఖాన్ కుటుంబం]] gc7cmweub3l26scxc8zemuj0o70yes9 4956257 4956256 2026-09-11T10:10:40Z ఉదయ్ కిరణ్ 124579 /* బయటి లింకులు */ 4956257 wikitext text/x-wiki {{Short description|భారతీయ సినిమా కథా రచయితల జంట}} {{Use Indian English|date=ఆగస్టు 2014}} {{Use dmy dates|date=ఆగస్టు 2014}} {{multiple image | align = right | image1 = SalimKhan.jpg | width1 = 150 | image2 = Javed Saheb.jpg | width2 = 150 | footer = [[సలీమ్ ఖాన్]] (ఎడమ) జావేద్ అఖ్తర్ (కుడి). వీరిద్దరూ కలిసి సలీం–జావేద్ రచయితల జంటగా ప్రసిద్ధి చెందారు. }} '''సలీం–జావేద్''' భారతీయ [[కథా రచన|కథా రచయితల]] జంట. ఇందులో [[సలీమ్ ఖాన్]], [[జావేద్ అఖ్తర్]] సభ్యులుగా ఉన్నారు. వీరు ప్రధానంగా [[హిందీ సినిమా|హిందీ సినిమాల్లో]] పనిచేశారు. భారతీయ సినిమా రంగంలో స్టార్‌హోదా పొందిన తొలి కథా రచయితల్లో వీరు ప్రముఖులు.<ref>Ramesh Dawar (2003), ''[https://books.google.com/books?id=8y8vN9A14nkC Encyclopaedia of Hindi cinema]'', Encyclopædia Britannica (India) Pvt. Ltd.</ref><ref>Sholay, through the eyes of Salim Khan, ''[http://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-interview-with-salim-khan/20120228.htm]'', Rediff.com</ref> వీరిని "హిందీ సినిమా చరిత్రలో గొప్ప కథా రచయితలలో" ఒకరిగా పరిగణిస్తారు.<ref name="Chaudhuri">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Cri9CgAAQBAJ|title=Written by Salim-Javed: The Story of Hindi Cinema's Greatest Screenwriters|last=Chaudhuri|first=Diptakirti|date=2015-10-01|publisher=[[Penguin Books|Penguin UK]]|isbn=9789352140084}}</ref> సలీం–జావేద్ 1971 నుంచి 1987 వరకు 24 సినిమాలకు కలిసి పనిచేశారు. వాటిలో 20 సినిమాలు వాణిజ్యపరంగా, విమర్శకుల పరంగా విజయవంతమయ్యాయి. 1970లలో సలీం–జావేద్ భారతీయ సినిమాను సమూలంగా మార్చారు.<ref name="Pandolin">{{cite web|title=Salim-Javed: Writing Duo that Revolutionized Indian Cinema|url=https://pandolin.com/salim-javed-writing-duo-that-revolutionized-indian-cinema/|website=Pandolin|date=25 April 2013|access-date=28 November 2017|archive-date=1 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201035749/https://pandolin.com/salim-javed-writing-duo-that-revolutionized-indian-cinema/|url-status=dead}}</ref> బాలీవుడ్‌లో భారీ విజయాల చిత్రాల నిర్మాణ విధానానికి కొత్త రూపాన్ని ఇచ్చారు.<ref name="Chaudhuri" /> అంతకుముందు బాలీవుడ్‌లో ఆధిపత్యం చెలాయించిన ప్రేమకథా చిత్రాలకు భిన్నంగా, వీరు [[అమితాబ్ బచ్చన్]] పోషించిన "ఆగ్రహంతో ఉన్న యువకుడు" పాత్ర రూపాన్ని ప్రాచుర్యంలోకి తెచ్చారు.<ref name="Chaudhuri" /> మసాలా సినిమా శైలిని అభివృద్ధి చేయడంలో కీలక పాత్ర పోషించారు.<ref name="Chaudhuri58" /> అలాగే దొంగల నేపథ్యంలోని పాశ్చాత్య చిత్రాల శైలిని, బొంబాయి నేర ప్రపంచం ఆధారిత నేర చిత్రాల శైలిని అభివృద్ధి చేశారు. వీరి వృత్తిపరమైన భాగస్వామ్యం 1982లో ముగిసింది. విడిపోయిన తరువాత జావేద్ అఖ్తర్ విజయవంతమైన గీత రచయితగా ఎదిగి 80కి పైగా సినిమాలకు పాటలు రాశారు. సలీం ఖాన్ 1990ల మధ్యకాలం వరకు స్వతంత్రంగా కథలు, స్క్రీన్‌ప్లేలు రాశారు. వీరు విడిపోయిన తరువాత కూడా వారి ముందుగానే పూర్తయిన కథల ఆధారంగా ''జమానా'' (1985), ''మిస్టర్ ఇండియా'' (1987) సినిమాలు విడుదలయ్యాయి. ఈ రెండు చిత్రాల్లోనూ సలీం–జావేద్‌కు సంయుక్తంగా గుర్తింపు లభించింది. వీరి సినిమాల్లో అనేకం దక్షిణ భారత భాషల్లో పునర్నిర్మించబడ్డాయి. కొన్ని చిత్రాల పునర్నిర్మాణ హక్కులు సలీం–జావేద్ వద్ద ఉండటంతో, వారు వాటిని దక్షిణ భారత చిత్ర నిర్మాతలకు విక్రయించారు. 2024లో [[అమెజాన్ ప్రైమ్ వీడియో]] ''[[యాంగ్రీ యంగ్ మెన్]]'' పేరుతో మూడు భాగాల డాక్యుమెంటరీ సిరీస్‌ను విడుదల చేసింది. ఈ సిరీస్ సలీం–జావేద్ సృజనాత్మక భాగస్వామ్యం, సాంస్కృతిక ప్రభావం, దీర్ఘకాలిక వారసత్వాన్ని వివరిస్తుంది.<ref>{{Cite web |last=Ramachandran |first=Naman |date=16 August 2024 |title=‘Angry Young Men’: Inside Prime Video’s Documentary Series on Bollywood Screenwriting Legends Salim-Javed (EXCLUSIVE) |url=https://variety.com/2024/tv/news/salim-javed-angry-young-men-prime-video-1236108804/ |website=[[Variety (magazine)|Variety]]}}</ref> ఈ సిరీస్ ప్రచార కార్యక్రమాల్లో జావేద్ అఖ్తర్, తాము కలిసి కొత్త సినిమా కథ రాయడం గురించి చర్చలు జరుపుతున్నట్లు వెల్లడించారు. ఇది వారి చివరి సంయుక్త రచన తర్వాత నాలుగు దశాబ్దాలకు పైగా కాలం అనంతరం పునఃకలయికకు దారితీయవచ్చని ఆయన తెలిపారు. ఈ చర్చలు ప్రాథమిక దశలో ఉన్నప్పటికీ, సమకాలీన ప్రేక్షకులకు అనుగుణంగా కొత్త కథను రూపొందించాలనే ఆసక్తి ఇద్దరిలోనూ ఉందని తెలిపారు. == బృందంగా ఏర్పడక ముందు == === సలీం ఖాన్ === {{Main|సలీం ఖాన్}} సలీం ఖాన్ 1935 నవంబరు 24న [[ఇండోర్]]లో జన్మించారు. దర్శకుడు [[కె. అమర్‌నాథ్]] ఒక వివాహ వేడుకలో ఆయనను చూసి, ఆయన రూపానికి ఆకర్షితుడై నటుడిగా అవకాశమిచ్చారు. ముంబైకి రావాలని చెప్పి నెలకు రూ.500 వేతనంతో నటుడిగా నియమించారు. సలీం ఖాన్ తొలుత పలు సినిమాల్లో జూనియర్ సాంకేతిక నిపుణుడిగా పనిచేశారు. తరువాత నటుడిగా పలు సినిమాల్లో చిన్న, పెద్ద పాత్రలు పోషించారు. సుమారు ఏడు సంవత్సరాల పాటు నటించినప్పటికీ ప్రేక్షకులలో పెద్దగా గుర్తింపు పొందలేకపోయారు. ''తీస్రీ మంజిల్'' (1966), ''సర్హదీ లూటేరా'' (1966), ''దివానా'' (1967) వంటి సినిమాల్లో నటించారు. 1970 నాటికి మొత్తం 14 సినిమాల్లో నటించినప్పటికీ నటుడిగా ఆశించిన విజయాన్ని సాధించలేకపోయారు. సుమారు 25 సినిమాల్లో నటించిన తరువాత, తన అందం ఉన్నప్పటికీ నటనకు తాను సరిపోనని ఆయన గ్రహించారు. తనలో భావాలను తెరపై ప్రభావవంతంగా వ్యక్తీకరించే నైపుణ్యం తక్కువగా ఉందని భావించారు. అప్పటికే ముంబైలో స్థిరపడటంతో ఇండోర్‌కు తిరిగి వెళ్లడం సాధ్యం కాదని నిర్ణయించుకున్నారు.<ref name="telegraphindia" /> 1960ల చివర్లో ఆర్థిక ఇబ్బందులను ఎదుర్కొంటున్న సలీం ఖాన్ నటన నుంచి కథా రచన వైపు దృష్టి మళ్లించారు. అప్పట్లో ''ప్రిన్స్ సలీం'' అనే పేరును కూడా ఉపయోగించారు. ఆయన రాసిన ముఖ్యమైన చిత్ర కథల్లో ''దో భాయ్'' (1969) ఒకటి. ఈ సమయంలో [[అబ్రార్ అల్వీ]] వద్ద రచనా సహాయకుడిగా పనిచేశారు.<ref>{{cite book|last1=Chaudhuri|first1=Diptakirti|title=Written by Salim-Javed: The Story of Hindi Cinema's Greatest Screenwriters|date=2015|publisher=[[Penguin Group]]|isbn=9789352140084|page=23|url=https://books.google.com/books?id=Cri9CgAAQBAJ&pg=PT23|quote=Salim had decided to cut down on his acting assignments in order to concentrate on writing and though money was hard to come by, he had not lost his flamboyance. In ''Do Bhai'', he was credited as Prince Salim. During this period, he joined Abrar Alvi as a writing assistant.}}</ref> === జావేద్ అఖ్తర్ === {{Main|జావేద్ అఖ్తర్}} జావేద్ అఖ్తర్ 1945 జనవరి 17న జన్మించారు. ఆయనపై ప్రారంభ దశలో పాకిస్తాన్ రచయిత [[ఇబ్న్-ఎ-సఫీ]] రచించిన ఉర్దూ నవలలు ప్రభావం చూపాయి. ముఖ్యంగా ''జాసూసీ దునియా'', ''ఇమ్రాన్'' సిరీస్ నవలలు ఆయనను ప్రభావితం చేశాయి. [[దిలీప్ కుమార్]] నటించిన ''అర్జూ'' (1950), ''ఆన్'' (1952), [[బిమల్ రాయ్]] దర్శకత్వం వహించిన ''దో బీఘా జమీన్'' (1953), [[రాజ్ కపూర్]] దర్శకత్వం వహించిన ''శ్రీ 420'' (1955), [[మెహబూబ్ ఖాన్]] దర్శకత్వం వహించిన ''మదర్ ఇండియా'' (1957) వంటి సినిమాలు కూడా ఆయనపై ప్రభావం చూపాయి.<ref>{{cite book |last1=Chaudhuri |first1=Diptakirti |title=Written by Salim-Javed: The Story of Hindi Cinema's Greatest Screenwriters |date=2015 |publisher=[[Penguin Books]] |isbn=9789352140084 |pages=26–27 |url=https://books.google.com/books?id=Cri9CgAAQBAJ&pg=PT26}}</ref> జావేద్ అఖ్తర్ 1964 అక్టోబరు 4న ముంబైకి వచ్చారు. ప్రారంభ రోజుల్లో ఒక చిన్న సినిమాకు సంభాషణలు రాసి రూ.100 సంపాదించారు. అప్పుడప్పుడు సహాయకుడిగా కూడా పనిచేశారు. ''యకీన్'' సినిమాకు సంభాషణ రచయితగా పనిచేసినప్పటికీ ఆ సినిమా విజయం సాధించలేదు. 1971 వరకు ఆయన స్వతంత్ర రచయితగా పెద్దగా విజయాన్ని సాధించలేదు. == చరిత్ర == === భాగస్వామ్యంగా మారిన తరువాత === సలీం ఖాన్, జావేద్ అఖ్తర్ మొదటిసారిగా ''సర్హదీ లూటేరా'' సినిమా నిర్మాణ సమయంలో కలుసుకున్నారు. సలీం ఖాన్ అప్పటికి చిన్న పాత్రలు చేసే నటుడు. ''సర్హదీ లూటేరా'' ఆయన నటుడిగా పనిచేసిన చివరి సినిమాల్లో ఒకటి. జావేద్ అఖ్తర్ ఆ సినిమాలో క్లాప్ బాయ్‌గా పనిచేశారు. తరువాత దర్శకుడు ఎస్.ఎం. సాగర్‌కు సంభాషణ రచయిత దొరకకపోవడంతో జావేద్ అఖ్తర్‌ను సంభాషణ రచయితగా నియమించారు. ఈ సినిమా సమయంలోనే వీరి మధ్య స్నేహం ఏర్పడింది. సలీం ఖాన్ తొలుత రచయిత, దర్శకుడు అబ్రార్ అల్వీకి సహాయకుడిగా పనిచేశారు. జావేద్ అఖ్తర్ [[కైఫీ ఆజ్మీ]]కి సహాయకుడిగా పనిచేశారు. అబ్రార్ అల్వీ, కైఫీ ఆజ్మీ పొరుగువారిగా ఉండటంతో సలీం ఖాన్, జావేద్ అఖ్తర్ మధ్య స్నేహం మరింత బలపడింది. ఇద్దరి వ్యక్తిగత రచనా ప్రయత్నాలు పెద్దగా విజయవంతం కాకపోవడంతో 1971లో కలిసి స్క్రీన్‌ప్లే రచన ప్రారంభించాలని నిర్ణయించుకున్నారు. సినిమా పరిశ్రమలో కథా రచయితలకు ఉన్న కొరతను గుర్తించిన సలీం ఖాన్ కథా నిర్మాణం, కథ చెప్పే విధానాలను నేర్చుకున్నారు. జావేద్ అఖ్తర్‌తో కలిసి చిన్న కథలు, సంభాషణల రూపకల్పన చేశారు. ఇలా వీరి జంట ''సలీం–జావేద్''గా ప్రసిద్ధి చెందింది. సాధారణంగా సలీం ఖాన్ కథలు, పాత్రల రూపకల్పనపై ప్రధానంగా పనిచేసేవారు. జావేద్ అఖ్తర్ సంభాషణల రచనలో ప్రధాన పాత్ర పోషించేవారు. ఇద్దరూ కలిసి కథను చర్చించి తుది రూపాన్ని నిర్ణయించేవారు. జావేద్ అఖ్తర్ తొలిసారిగా సలీం ఖాన్‌తో కలిసి ''అధికార్'' (1971), ''అందాజ్'' (1971) చిత్రాల కథలను అభివృద్ధి చేశారు. 1970ల ప్రారంభంలో సినిమా టైటిల్ కార్డుల్లో కథ, స్క్రీన్‌ప్లే, సంభాషణ రచయితలకు ప్రత్యేక గుర్తింపు ఇవ్వడం సాధారణం కాదు. [[రాజేశ్ ఖన్నా]] సలీం ఖాన్, జావేద్ అఖ్తర్‌కు ''హాథీ మేరే సాథీ'' (1971) ద్వారా స్క్రీన్‌ప్లే రచయితలుగా అవకాశం కల్పించారు.<ref>{{cite news| url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bollywood/news-interviews/More-facts-about-Rajesh-Khanna/articleshow/15030591.cms | archive-url=https://web.archive.org/web/20131202231114/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-07-19/news-interviews/32731341_1_rajesh-khanna-consecutive-solo-superhits-record-in-indian-film | url-status=live | archive-date=2013-12-02 | work=[[The Times of India]] | title=More facts about Rajesh Khanna}}</ref> జావేద్ అఖ్తర్ ఒక ఇంటర్వ్యూలో, రాజేశ్ ఖన్నా సలీం ఖాన్ వద్దకు వెళ్లి నిర్మాత ఎం.ఎం. దేవర్ తనకు పెద్ద మొత్తంలో అడ్వాన్స్ ఇచ్చారని, దాంతో తన ''ఆశీర్వాద్'' బంగ్లాకు సంబంధించిన చెల్లింపులు పూర్తిచేయగలనని చెప్పినట్లు వివరించారు. అయితే ఆ సినిమా తమిళ చిత్రానికి పునర్నిర్మాణం కావడంతో అసలు కథ, స్క్రీన్‌ప్లేలో లోపాలు ఉన్నాయని తెలిపారు. కథను సరిచేయగలిగితే తమకు డబ్బుతో పాటు గుర్తింపు కూడా వచ్చేలా చూస్తానని రాజేశ్ ఖన్నా చెప్పినట్లు జావేద్ అఖ్తర్ తెలిపారు.<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/3718/|archive-url=https://web.archive.org/web/20120720005307/http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/3718|url-status=dead|archive-date=20 July 2012|title=Featured Movie News – Featured Bollywood News – Bollywood Hungama|first=Bollywood|last=Hungama|website=Bollywood Hungama}}</ref> తరువాత [[జి.పి. సిప్పీ]]కి చెందిన సిప్పీ ఫిల్మ్స్‌లో సలీం–జావేద్ స్థిర కథా రచయితలుగా పనిచేశారు. ''అందాజ్'', ''సీతా ఔర్ గీతా'', ''షోలే'', ''డాన్'' వంటి విజయవంతమైన చిత్రాలకు కథలు, స్క్రీన్‌ప్లేలు రూపొందించారు. సలీం–జావేద్ మొత్తం 24 చిత్రాలకు కలిసి పనిచేశారు. ఇందులో రెండు విజయవంతమైన [[కన్నడ సినిమా|కన్నడ చిత్రాలు]] ఉన్నాయి. అవి ''ప్రేమద కనికె'', ''రాజా నన్న రాజా''. ఈ రెండు చిత్రాల్లోనూ [[డా. రాజ్‌కుమార్]] నటించారు. 1982లో సలీం–జావేద్ విడిపోయారు. వీరి విడిపోవడానికి కారణాలు స్పష్టంగా తెలియలేదు. అయితే విడిపోవడానికి ముందే పూర్తయిన కొన్ని కథల ఆధారంగా ''జమానా'' (1985), ''మిస్టర్ ఇండియా'' (1987) చిత్రాలు తరువాత విడుదలయ్యాయి. సలీం–జావేద్ [[నాసిర్ హుస్సేన్]] కోసం ''యాదోంకీ బారాత్'', [[ప్రకాశ్ మెహ్రా]] కోసం ''జంజీర్'', ''హాత్ కీ సఫాయి'', [[రవి టండన్]] కోసం ''మజ్బూర్'', [[యశ్ చోప్రా]] కోసం ''దీవార్'', ''త్రిశూల్'', ''కాలా పత్తర్'', [[యశ్ జోహర్]] కోసం ''దోస్తానా'', [[రమేశ్ సిప్పీ]] కోసం ''సీతా ఔర్ గీతా'', ''షోలే'', [[రమేశ్ తల్వార్]] కోసం ''జమానా'', [[శేఖర్ కపూర్]] కోసం ''మిస్టర్ ఇండియా'', చంద్ర బరోట్ కోసం ''డాన్'' వంటి చిత్రాలకు పనిచేశారు. వీరి 24 చిత్రాల్లో ''ఆఖ్రీ దావ్'' (1975), ''ఇమ్మాన్ ధర్మ్'' (1977), ''కాలా పత్తర్'' (1979), ''షాన్'' (1981) చిత్రాలు బాక్సాఫీస్ వద్ద ఆశించిన విజయాన్ని సాధించలేదు. === విడిపోయిన తరువాత === విడిపోయిన తరువాత సలీం ఖాన్ సినిమాల్లో ఎక్కువగా చురుకుగా ఉండలేదు. అయినప్పటికీ సుమారు 10 చిత్రాలకు కథలు, స్క్రీన్‌ప్లేలు రాశారు. వాటిలో ''నామ్'' (1986), ''కబ్జా'' (1988), ''తూఫాన్'' (1989), ''జుర్మ్'' (1990), ''అకేలా'', ''పత్తర్ కే ఫూల్'', ''మస్త్ కలందర్'' (అన్నీ 1991), ''ఆ గలే లగ్ జా'' (1994), ''మజ్ధార్'', ''దిల్ తేరా దీవానా'' (రెండూ 1996) ఉన్నాయి. ''తూఫాన్'', ''అకేలా'', ''మజ్ధార్'', ''ఆ గలే లగ్ జా'', ''దిల్ తేరా దీవానా'' చిత్రాలు బాక్సాఫీస్ వద్ద విజయం సాధించలేదు. సలీం ఖాన్ పెద్ద కుమారుడు [[సల్మాన్ ఖాన్]] 22 సంవత్సరాల వయసులో ''బీవీ హో తో ఐసీ'' (1988) ద్వారా నటుడిగా పరిచయమయ్యారు. తరువాత భారతీయ సినిమా చరిత్రలో ప్రముఖ, విజయవంతమైన నటుడిగా ఎదిగారు. సల్మాన్ ఖాన్ తన తండ్రి సలీం ఖాన్‌తో ''పత్తర్ కే ఫూల్'', ''మజ్ధార్'' చిత్రాల్లో కలిసి పనిచేశారు. జావేద్ అఖ్తర్‌తో మాత్రం ''మ్యారిగోల్డ్'' (2007) అనే ఒక్క సినిమాలో మాత్రమే కలిసి పనిచేశారు. జావేద్ అఖ్తర్ 1981లో ''సిల్సిలా'' నుంచి సినిమాలకు పాటలు రాయడం ప్రారంభించారు. 1982 నుంచి దాదాపు 80 సినిమాలకు పాటలు, 20కి పైగా సినిమాలకు కథలు, స్క్రీన్‌ప్లేలు రాశారు. విడిపోయిన తరువాత సలీం ఖాన్, జావేద్ అఖ్తర్ చాలాకాలం మాట్లాడుకోలేదు. 2012లో ''జంజీర్'' చిత్రాన్ని 2013లో అదే పేరుతో పునర్నిర్మించేందుకు ప్రయత్నాలు జరుగుతున్న సమయంలో వీరి మధ్య మళ్లీ సంబంధం ఏర్పడింది. సలీం–జావేద్ అసలు ''జంజీర్'' చిత్ర కథ, స్క్రీన్‌ప్లే, సంభాషణలపై తమకు కాపీరైట్ హక్కులు ఉన్నాయని పేర్కొంటూ 2013 జూలైలో బాంబే హైకోర్టులో పిటిషన్ దాఖలు చేశారు. అసలు చిత్ర నిర్మాత ప్రకాశ్ మెహ్రా కాగా, పునర్నిర్మాణ చిత్ర నిర్మాతల నుంచి పరిహారం కోరారు.<ref>{{cite web|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-salim-javed-settle-with-producers-over-copyright-of-zanjeer-1884382|title=Salim-Javed settle with producers over copyright of 'Zanjeer' – Latest News & Updates at Daily News & Analysis|date=4 September 2013}}</ref> ఈ న్యాయపరమైన వివాదం వీరిద్దరూ మళ్లీ మాట్లాడుకునేందుకు కారణమైంది. వీరి చివరి అనధికారిక సంయుక్త రచనా భాగస్వామ్యం ''బాగ్‌బాన్'' (2003) చిత్రంలో కనిపించింది. [[అమితాబ్ బచ్చన్]] తన చివరి ప్రసంగాన్ని రాయాలని జావేద్ అఖ్తర్‌ను కోరారు. సల్మాన్ ఖాన్ తన ప్రసంగానికి తన తండ్రి సలీం ఖాన్‌ను సంప్రదించారు. అయితే ఈ రచనలకు సలీం ఖాన్, జావేద్ అఖ్తర్‌కు అధికారిక గుర్తింపు ఇవ్వలేదు.<ref name="Chaudhuri595">{{cite book|last1=Chaudhuri|first1=Diptakirti|title=Bollybook: The Big Book of Hindi Movie Trivia|date=2014|publisher=[[Penguin Group]]|isbn=9789351187998|page=595|url=https://books.google.com/books?id=gq-CBAAAQBAJ&pg=PT595}}</ref> == రచనా శైలి, ఇతివృత్తాలు, ప్రభావం == సలీం–జావేద్ సినిమాలు భారతీయ సమాజంపై విస్తృత ప్రభావం చూపాయి. 1970ల భారతదేశ సామాజిక, ఆర్థిక, రాజకీయ పరిస్థితులకు సంబంధించిన అంశాలను తమ చిత్రాల్లో ప్రతిబింబించారు. ముఖ్యంగా [[భారతదేశంలో అత్యవసర పరిస్థితి|అత్యవసర పరిస్థితి]] కాలానికి సంబంధించిన సామాజిక వాతావరణం, పట్టణ మురికివాడల పేదరికం, రాజకీయ అవినీతి, వ్యవస్థీకృత నేరాలు వంటి అంశాలు వారి చిత్రాల్లో కనిపించాయి. వారి చిత్రాల్లో ప్రగతిశీల, స్త్రీవాద, వ్యవస్థ వ్యతిరేక భావనలు కూడా కనిపించాయి. ఇవి 1970ల నుంచి 1980ల ప్రారంభం వరకు భారతీయ ప్రేక్షకులను ప్రభావితం చేశాయి. వారి భాగస్వామ్య కాలంలో సలీం–జావేద్ 10 నామినేషన్లలో ఆరు ఫిల్మ్‌ఫేర్ పురస్కారాలను గెలుచుకున్నారు.<ref name="filmfare" /> జావేద్ అఖ్తర్ ప్రకారం, వారి ప్రారంభ దశలో సినిమా పోస్టర్లపై కథా రచయిత, స్క్రీన్‌ప్లే రచయిత పేర్లు ఉండేవి కావు. తాము చేసిన కృషికి తగిన గుర్తింపు రావడం లేదని భావించిన సలీం–జావేద్ తమ పేర్లను సినిమా పోస్టర్లపై స్వయంగా రాయాలని నిర్ణయించుకున్నారు. ఇందుకోసం ఒక రిక్షాను తీసుకుని, రంగు బకెట్లు పెట్టుకుని రాత్రంతా నగరంలోని పోస్టర్లపై తమ పేర్లు రాశారు. తరువాత దర్శకులు కూడా పోస్టర్లపై రచయితల పేర్లను ప్రదర్శించడం ప్రారంభించారు.{{cn|date=అక్టోబరు 2024}} సలీం ఖాన్ ప్రధానంగా కథలు, పాత్రల రూపకల్పనలో కీలక పాత్ర పోషించగా, జావేద్ అఖ్తర్ సంభాషణల రచనలో ప్రధాన బాధ్యత తీసుకున్నారు.<ref name="scroll">{{cite web|last=Chintamani|first=Gautam|title=The brilliance of Salim-Javed lies not just in what they said, but how they said it|url=https://scroll.in/article/764622/the-brilliance-of-salim-javed-lies-not-just-in-what-they-said-but-how-they-said-it|website=Scroll|date=25 October 2015}}</ref> వీరు రాసిన అనేక సంభాషణలు ప్రసిద్ధి చెందాయి. వారి సంభాషణలను సాధారణంగా హిందీగా పేర్కొన్నప్పటికీ, వాటిలో ఎక్కువ భాగం [[ఉర్దూ]] భాషా శైలికి చెందినవి. ఉర్దూ సాహిత్య నేపథ్యం నుంచి వచ్చిన వీరు సంభాషణల్లో ఉర్దూ పదజాలాన్ని విస్తృతంగా ఉపయోగించారు. మొదట సంభాషణలను ఉర్దూ లిపిలో రాసి, తరువాత సహాయకుడి ద్వారా [[దేవనాగరి]] లిపిలోకి మార్చించేవారు.<ref>{{cite book|last1=Aḵẖtar|first1=Jāvīd|author-link1=Javed Akhtar|last2=Kabir|first2=Nasreen Munni|title=Talking Films: Conversations on Hindi Cinema with Javed Akhtar|date=2002|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=978-0-19-566462-1|page=49|url=https://books.google.com/books?id=_JILAQAAMAAJ}}</ref><ref name="Chopra">{{cite book|last=Chopra|first=Anupama|title=Sholay, the Making of a Classic|date=2000|publisher=[[Penguin Books]]|isbn=978-0-14-029970-0|page=33}}</ref> వీరి పేర్లు సినిమా పోస్టర్లపై కనిపించడం ద్వారా కథా రచయిత పాత్రకు ప్రాధాన్యం పెరిగింది. కొన్ని సినిమాల్లో వీరు చిత్ర లాభాల్లో 25 శాతం వరకు వాటా పొందారు.{{cn|date=అక్టోబరు 2024}} === బాలీవుడ్ సినిమా === సలీం–జావేద్ రచయితలుగా [[భారతీయ సినిమా|భారతీయ సినిమాను]], ముఖ్యంగా [[బాలీవుడ్]]ను గణనీయంగా మార్చారు.<ref name="Pandolin" /><ref name="Chaudhuri" /> ఆ సమయంలో హిందీ సినిమా కథాంశ పరంగా ఒకే విధమైన ధోరణిలో సాగుతోంది. కుటుంబ ప్రేక్షకులను దృష్టిలో ఉంచుకున్న ప్రేమకథా చిత్రాలు ఎక్కువగా ఉండేవి. ఈ పరిస్థితిలో సలీం–జావేద్ రాక పరిశ్రమలో ఒక కీలక మార్పుకు దారితీసింది. 1970లలో వీరు ''జంజీర్'' (1973), ''దీవార్'' (1975) వంటి చిత్రాల ద్వారా కఠినమైన, హింసాత్మకమైన బొంబాయి నేర ప్రపంచం ఆధారిత నేర చిత్రాల శైలికి ప్రాచుర్యం కల్పించారు.<ref name="ganti">{{cite book|last=Ganti|first=Tejaswini|title=Bollywood: A Guidebook to Popular Hindi Cinema|date=2004|publisher=[[Psychology Press]]|isbn=978-0-415-28854-5|page=153|url=https://books.google.com/books?id=GTEa93azj9EC&pg=PA153}}</ref><ref name="Chaudhuri72">{{cite book|last=Chaudhuri|first=Diptakirti|title=Written by Salim-Javed: The Story of Hindi Cinema's Greatest Screenwriters|date=2015|publisher=[[Penguin Books]]|isbn=9789352140084|page=72|url=https://books.google.com/books?id=Cri9CgAAQBAJ&pg=PT72}}</ref> ''దీవార్'' సినిమాలో నిజ జీవిత స్మగ్లర్ [[హాజీ మస్తాన్]] జీవితంలోని కొన్ని అంశాల ప్రభావంతో ఒక పోలీసు అధికారి తన నేరస్థుడైన సోదరుడికి ఎదురుగా నిలబడే కథను చూపించారు. ఈ చిత్రం భారతీయ సినిమా చరిత్రలో అత్యంత ముఖ్యమైన చిత్రాల్లో ఒకటిగా [[డ్యానీ బాయిల్]] అభివర్ణించారు.<ref name=Kumar /> సలీం–జావేద్ [[మసాలా సినిమా]] శైలిని అభివృద్ధి చేయడంలో కూడా కీలక పాత్ర పోషించారు.<ref name="Chaudhuri58">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Cri9CgAAQBAJ&pg=PT58|title=Written by Salim-Javed: The Story of Hindi Cinema's Greatest Screenwriters|last=Chaudhuri|first=Diptakirti|date=2015-10-01|publisher=[[Penguin Books|Penguin UK]]|isbn=9789352140084|page=58}}</ref> ''యాదోంకీ బారాత్'' (1973), దర్శకుడు [[నాసిర్ హుస్సేన్]] రూపొందించిన ఈ చిత్రం సలీం–జావేద్ రచన. దీనిని తొలి మసాలా చిత్రాల్లో ఒకటిగా, "మొదటి పూర్తి స్థాయి బాలీవుడ్ చిత్రంగా" కొందరు సినీ పరిశోధకులు గుర్తించారు.<ref name="bhaumik">Kaushik Bhaumik, [https://thewire.in/24564/an-insightful-reading-of-our-many-indian-identities/ An Insightful Reading of Our Many Indian Identities], [[The Wire (Indian web publication)|The Wire]], 12/03/2016</ref><ref name="Chaudhuri58" /> వీరు 1970లు, 1980లలో మరిన్ని విజయవంతమైన మసాలా చిత్రాలకు కథలు రాశారు.<ref name="Chaudhuri" /> నేర చిత్రాలు, మసాలా చిత్రాల రెండు ధోరణులు ''[[షోలే]]'' (1975)లో కలిశాయి. ఈ చిత్రం ''మదర్ ఇండియా'' (1957), ''గంగా జమునా'' (1961) వంటి దొంగల నేపథ్య చిత్రాల అంశాలను స్పఘెట్టి వెస్ట్రన్ చిత్రాల ప్రభావంతో కలిపింది. దీంతో ''దకాయిత్ వెస్ట్రన్'' అనే ప్రత్యేక శైలి ప్రాచుర్యంలోకి వచ్చింది.<ref name="Teo">{{cite book|last=Teo|first=Stephen|title=Eastern Westerns: Film and Genre Outside and Inside Hollywood|date=2017|publisher=[[Taylor & Francis]]|isbn=978-1-317-59226-6|page=122}}</ref> ''షోలే'' భారతీయ సినిమా చరిత్రలో గొప్ప చిత్రాల్లో ఒకటిగా పరిగణించబడుతుంది.<ref>{{cite news|title=G. P. Sippy, Indian Filmmaker Whose ''Sholay'' Was a Bollywood Hit, Dies at 93 |url=https://www.nytimes.com/2007/12/27/arts/27Sippy.html |work=[[The New York Times]] |access-date=23 February 2011 |first=Haresh |last=Pandya |date=27 December 2007}}</ref><ref name="bfi">{{cite web|title=Top 10 Indian Films|publisher=[[British Film Institute]]|year=2002 |url=http://www.bfi.org.uk/features/imagineasia/guide/poll/india |access-date=14 June 2012}}</ref> ''షోలే''ను బాలీవుడ్‌కు చెందిన ''స్టార్ వార్స్''గా కూడా అభివర్ణించారు. ఈ చిత్రంలోని ప్రతినాయకుడు గబ్బర్ సింగ్ పాత్రను [[డార్త్ వాడర్]]తో పోల్చారు.<ref name="bbc">{{cite web|last1=Verma|first1=Rahul|title=Sholay: The Star Wars of Bollywood?|url=http://www.bbc.com/culture/story/20150813-sholay-the-star-wars-of-bollywood|date=14 August 2015}}</ref> సలీం–జావేద్ ''డాన్'' చిత్రంతో తరువాత భారతీయ సినిమా ప్రముఖ ఫ్రాంచైజీలలో ఒకటిగా మారిన ''డాన్'' సిరీస్‌కు పునాది వేశారు. సలీం ఖాన్ [[అమితాబ్ బచ్చన్]] కోసం "ఆగ్రహంతో ఉన్న యువకుడు" పాత్ర రూపాన్ని రూపొందించడంలో కీలక పాత్ర పోషించారు. ఆయన అమితాబ్ బచ్చన్‌ను దర్శకులు [[ప్రకాశ్ మెహ్రా]], [[మన్మోహన్ దేశాయ్]]లకు పరిచయం చేశారు.<ref name="timesofindia">{{cite news|title=Why Salim Khan was angry with Amitabh Bachchan|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Why-Salim-Khan-was-angry-with-Amitabh-Bachchan/articleshow/27245793.cms|work=[[The Times of India]]|date=13 December 2013}}</ref> సలీం–జావేద్ తమ ప్రారంభ దశలోనే అమితాబ్ బచ్చన్‌ను ప్రధాన పాత్రల్లో ఊహించుకుని కథలు రాశారు. ''జంజీర్'', ''దీవార్'', ''షోలే'' వంటి చిత్రాల్లో ఆయనను తీసుకోవాలని పట్టుబట్టారు. ఈ చిత్రాలు అమితాబ్ బచ్చన్‌ను సూపర్‌స్టార్‌గా నిలబెట్టడంలో కీలక పాత్ర పోషించాయి.<ref name="indianexpress2">{{cite news|title=Revisiting Prakash Mehra's Zanjeer: The film that made Amitabh Bachchan|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/revisiting-prakash-mehra-zanjeer-the-film-that-made-amitabh-bachchan-4714064/|work=[[The Indian Express]]|date=20 June 2017}}</ref><ref name="hindustantimes">{{cite news|title=Deewaar was the perfect script: Amitabh Bachchan on 42 years of the cult film|url=http://www.hindustantimes.com/bollywood/deewaar-was-the-perfect-script-amitabh-bachchan-on-42-years-of-the-cult-film/story-x2hy87zQ0ebVlsVMV59U2I.html|work=[[Hindustan Times]]|date=29 January 2017}}</ref> === దక్షిణ భారత సినిమా === సలీం–జావేద్ రచనలు [[దక్షిణ భారత సినిమా|దక్షిణ భారత సినిమాపై]] కూడా గణనీయమైన ప్రభావం చూపాయి. 1976లో డా. రాజ్‌కుమార్, ఆరతి నటించిన రెండు కన్నడ చిత్రాలకు వీరు పనిచేశారు. అవి ''ప్రేమద కనికె'', ''రాజా నన్న రాజా''. వీరి అనేక హిందీ సినిమాలు తమిళ, తెలుగు, మలయాళ భాషల్లో పునర్నిర్మించబడ్డాయి. ఉత్తర భారతదేశంలో వారి సినిమాల హక్కులు దర్శకులు, నిర్మాతల వద్ద ఉండగా, దక్షిణ భారతదేశంలో పునర్నిర్మాణ హక్కులు సలీం–జావేద్ వద్ద ఉండేవి. వీరు ''జంజీర్'', ''యాదోంకీ బారాత్'', ''డాన్'' వంటి చిత్రాల పునర్నిర్మాణ హక్కులను దక్షిణ భారత నిర్మాతలకు విక్రయించారు.<ref>{{cite book|last1=Kishore|first1=Vikrant|last2=Sarwal|first2=Amit|last3=Patra|first3=Parichay|title=Salaam Bollywood: Representations and Interpretations|date=2016|publisher=[[Routledge]]|isbn=978-1-317-23286-5|page=238|url=https://books.google.com/books?id=wQLeCwAAQBAJ&pg=PA238}}</ref> [[రజనీకాంత్]] కెరీర్ ప్రారంభ దశలో కూడా సలీం–జావేద్ రచనలు ప్రభావం చూపాయి.<ref name="catchnews">{{cite news|title=What do Amitabh Bachchan and Rajinikanth have in common?|url=http://www.catchnews.com/bollywood-news/like-amitabh-bachchan-does-rajinikanth-owe-his-success-to-salim-khan-and-javed-akhtar-catch-flash-back-bollywood-news-1469260347.html|work=Catch News|date=23 July 2016}}</ref> వారి సినిమాల తమిళ పునర్నిర్మాణాల్లో రజనీకాంత్ అమితాబ్ బచ్చన్ పోషించిన పాత్రలను పోషించారు. ''డాన్'' (1978) ఆధారంగా రూపొందిన ''బిల్లా'' (1980) రజనీకాంత్ కెరీర్‌లో కీలక మలుపుగా నిలిచింది. అది ఆయనకు తొలి భారీ విజయం. ''తీ'' (1981), ''మిస్టర్ భారత్'' (1986), ''నాన్ వాజ్‌వైప్పెన్'' (1979) వంటి చిత్రాల్లోనూ ఆయన సలీం–జావేద్ రచనల ఆధారంగా రూపొందిన పాత్రలను పోషించారు.<ref name="catchnews" /><ref name="Mint">{{cite news|last=Jha|first=Lata|title=10 Rajinikanth films that were remakes of Amitabh Bachchan starrers|url=http://www.livemint.com/Consumer/1zecmlLkbhchQlpXOOOsxN/10-Rajinikanth-films-that-were-remakes-of-Amitabh-Bachchan-s.html|work=[[Mint (newspaper)|Mint]]|date=18 July 2016}}</ref> 21వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో అనేక భారీ విజయవంతమైన చిత్రాలకు కథలు రాసిన రచయిత [[వి. విజయేంద్ర ప్రసాద్]], ''బాహుబలి'' సిరీస్, ''బజరంగీ భాయిజాన్'' వంటి చిత్రాల రచయితగా సలీం–జావేద్‌ను తన రచనలకు ప్రధాన ప్రేరణగా పేర్కొన్నారు. ముఖ్యంగా ''షోలే'' స్క్రీన్‌ప్లే తనపై ప్రభావం చూపిందని తెలిపారు.<ref>{{Cite web |last=Singh |first=Suhani |date=17 June 2017 |title=Baahubali writer KV Vijayendra Prasad is going places at 75 |url=https://www.indiatoday.in/magazine/leisure/story/20170626-k-v-vijayendra-prasad-baahubali-writer-magadheera-986633-2017-06-17 |access-date=2022-05-08 |website=[[India Today]]}}</ref> === భారతీయ సమాజంపై ప్రభావం === సలీం–జావేద్ సినిమాలు భారతీయ సమాజంపై విస్తృత ప్రభావాన్ని చూపాయి. 1970లలో భారతదేశంలో నెలకొన్న సామాజిక, ఆర్థిక, రాజకీయ పరిస్థితులను వారి సినిమాలు ప్రతిబింబించాయి. ధరలు వేగంగా పెరగడం, నిత్యావసర వస్తువుల కొరత, ప్రభుత్వ సంస్థలపై ప్రజల విశ్వాసం తగ్గడం, స్మగ్లర్లు, గ్యాంగ్‌స్టర్లు రాజకీయ ప్రభావాన్ని పెంచుకోవడం వంటి పరిణామాలు ఆ కాలంలో కనిపించాయి.<ref name="raj">{{cite book|last=Raj|first=Ashok|title=Hero Vol.2|date=2009|publisher=[[Hay House]]|isbn=9789381398036|page=21|url=https://books.google.com/books?id=2wo9BAAAQBAJ&pg=PT21}}</ref> 1970లలో భారతదేశంలోని పట్టణాల్లో మురికివాడలు వేగంగా పెరిగాయి. ముఖ్యంగా బొంబాయిలోని [[ధారావి]] దీనికి ప్రసిద్ధ ఉదాహరణగా నిలిచింది. ''దీవార్'' (1975) సినిమాలో ఆ కాలంలోని పట్టణ పేదరికం ప్రతిబింబించింది.<ref name="Mazumdar">{{cite book|last=Mazumdar|first=Ranjani|title=Bombay Cinema: An Archive of the City|year=2007|publisher=[[University of Minnesota Press]]|isbn=978-1-4529-1302-5|page=14|url=https://books.google.com/books?id=xenNBrRKOGoC&pg=PA14}}</ref><ref name="Lee">{{cite book|last1=Lee|first1=Joseph Tse-Hei|last2=Kolluri|first2=Satish|title=Hong Kong and Bollywood: Globalization of Asian Cinemas|date=2016|publisher=[[Springer Science+Business Media]]|isbn=978-1-349-94932-8|page=173|url=https://books.google.com/books?id=pu0mDQAAQBAJ&pg=PA173}}</ref> వారి చిత్రాల్లో పట్టణ పేదరికం, అవినీతి, బొంబాయి నేర ప్రపంచం వంటి అంశాలు ప్రధానంగా కనిపించాయి.<ref>{{cite book|last1=Chaudhuri|first1=Diptakirti|title=Written by Salim-Javed: The Story of Hindi Cinema's Greatest Screenwriters|date=2015|publisher=[[Penguin Group]]|isbn=9789352140084|page=74|url=https://books.google.com/books?id=Cri9CgAAQBAJ&pg=PT74}}</ref> ''మదర్ ఇండియా'' (1957), ''గంగా జమునా'' (1961) వంటి చిత్రాల్లోని గ్రామీణ సామాజిక అంశాలను సలీం–జావేద్ ఆధునిక పట్టణ నేపథ్యంలో పునఃవ్యాఖ్యానించారు.<ref name="raj" /><ref name="legends">{{cite book|last=Kumar|first=Surendra|title=Legends of Indian cinema: pen portraits|date=2003|publisher=Har-Anand Publications|page=51|isbn=9788124108727|url=https://books.google.com/books?id=AfJkAAAAMAAJ}}</ref> వారి 1970ల చిత్రాల్లో ముఖ్యంగా ''దీవార్''లో కనిపించిన నాయక పాత్రలను ప్రేక్షకులు వ్యవస్థ వ్యతిరేక దృక్పథంతో చూశారు. సలీం–జావేద్ రూపొందించిన "ఆగ్రహంతో ఉన్న యువకుడు" పాత్రను అమితాబ్ బచ్చన్ తెరపై ప్రతిబింబించారు. ఈ పాత్రలు తరచూ చట్టానికి వెలుపల న్యాయం చేయాలని ప్రయత్నించే వ్యక్తులుగా కనిపించేవి.<ref name="hindustantimes" /> ఈ పాత్ర పట్టణ పేదలలో ఉన్న అసంతృప్తి, కోపానికి ప్రతీకగా మారింది.<ref name="Mazumdar" /><ref name="Lee" /> వారి సినిమాల్లో మహిళా పాత్రల చిత్రణ కూడా ఆ కాలానికి సంబంధించి ప్రగతిశీలంగా కనిపించింది. ''సీతా ఔర్ గీతా'' (1972) సినిమాలో ఒకే రూపంలో ఉన్న ఇద్దరు సోదరీమణుల కథను చూపించి, సాధారణంగా పురుష నాయకుడికి ఇచ్చే ప్రాధాన్యాన్ని మహిళా పాత్రకు ఇచ్చారు. హేమ మాలిని పోషించిన పాత్ర చివరకు ప్రధాన వీర పాత్రగా నిలిచింది.<ref name="scroll" /> ''దీవార్''లో పర్వీన్ బాబీ పోషించిన పాత్ర ఆధునిక మహిళగా చిత్రీకరించబడింది. వివాహానికి ముందు సంబంధాలు, మద్యం, ధూమపానం వంటి విషయాలను ఆ పాత్ర ఎటువంటి అపరాధ భావన లేకుండా స్వీకరించింది. ఆ కాలంలో ఇది కొత్తదైన, విప్లవాత్మకమైన మహిళా పాత్రగా పరిగణించబడింది.<ref name="hindustantimes" /><ref name="telegraphindia">{{cite web|author1=Amitabh Bachchan |author2=Parveen Babi in Deewar |url=http://www.telegraphindia.com/1050123/asp/nation/story_4287764.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20050124013015/http://www.telegraphindia.com/1050123/asp/nation/story_4287764.asp |url-status=dead |archive-date=24 January 2005 |title=As in life, so in death: lonely and lovelorn |publisher=Telegraphindia.com |date=23 January 2005 |access-date=22 June 2011}}</ref> ''షోలే''లో హేమ మాలిని పోషించిన బసంతి పాత్ర కూడా స్వతంత్రంగా వ్యవహరించే, ధైర్యవంతమైన యువతిగా చూపబడింది.<ref name="bbc" /> === అంతర్జాతీయ సినిమా ప్రభావం === సలీం–జావేద్ రచనలు భారతీయ సినిమాను దాటి అంతర్జాతీయ సినిమాపై కూడా ప్రభావం చూపాయి. 1975లో వచ్చిన ''దీవార్'' చిత్రం [[హాంకాంగ్ సినిమా|హాంకాంగ్ సినిమాపై]] ప్రభావం చూపింది. తరువాత 1980ల హాంకాంగ్ యాక్షన్ చిత్రాల్లో అభివృద్ధి చెందిన "హీరోయిక్ బ్లడ్‌షెడ్" నేర చిత్రాల శైలిపై దాని ప్రభావం కనిపించింది.<ref name="heroic">{{cite web |title=Heroic Bloodshed: How Hong Kong's style was swiped by Hollywood |url=https://www.bfi.org.uk/features/heroic-bloodshed-hong-kong-hollywood-cycle-influence |website=[[British Film Institute]] |access-date=9 September 2019 |date=11 July 2019}}</ref> ''దీవార్''ను షా బ్రదర్స్ స్టూడియో ''ది బ్రదర్స్'' (1979) పేరుతో పునర్నిర్మించింది.<ref name="scroll" /> ఆ చిత్రం తరువాత [[జాన్ వూ]] దర్శకత్వం వహించిన ''ఎ బెటర్ టుమారో'' (1986)పై ప్రభావం చూపింది.<ref name="heroic" /> ''ఎ బెటర్ టుమారో'' హాంకాంగ్‌లో "హీరోయిక్ బ్లడ్‌షెడ్" చిత్రాలకు నమూనాగా నిలిచింది. ఈ శైలి తరువాత హాంకాంగ్ సినిమాతో పాటు 1990ల హాలీవుడ్ సినిమాలపై కూడా ప్రభావం చూపింది. [[క్వెంటిన్ టరాంటినో]] వంటి దర్శకులు ఈ శైలితో ప్రభావితమయ్యారు.<ref name="heroic" /> [[స్లమ్‌డాగ్ మిలియనీర్]] (2008) చిత్రానికి కథా రచయిత [[సైమన్ బ్యూఫాయ్]] సలీం–జావేద్ సినిమాలను లోతుగా అధ్యయనం చేసినట్లు సహ దర్శకురాలు లవ్లీన్ టాండన్ తెలిపారు.<ref name=Hindu>{{cite news|title='Slumdog Millionaire' has an Indian co-director|newspaper=[[The Hindu]]|date=11 January 2009|url=http://www.hindu.com/thehindu/holnus/009200901110925.htm|access-date=23 January 2009|location=Chennai, India}}</ref> ''దీవార్'' చిత్రం ''స్లమ్‌డాగ్ మిలియనీర్'' రూపకల్పనపై ప్రభావం చూపింది. దర్శకుడు [[డ్యానీ బాయిల్]] కూడా ''దీవార్''ను ప్రశంసించారు.<ref name=Kumar>{{cite magazine|author=Amitava Kumar|title=Slumdog Millionaire's Bollywood Ancestors|magazine=[[Vanity Fair (magazine)|Vanity Fair]]|date=23 December 2008|url=https://www.vanityfair.com/online/oscars/2008/12/slumdog-millionaires-bollywood-ancestors.html|access-date=4 January 2008}}</ref> ''స్లమ్‌డాగ్ మిలియనీర్''లోని ఇద్దరు సోదరుల కథలో ''దీవార్''కు పోలికలు ఉన్నాయని నటుడు [[అనిల్ కపూర్]] పేర్కొన్నారు. పెద్ద సోదరుడు డబ్బు కోసం పరుగులు తీస్తే, చిన్న సోదరుడు నిజాయితీగా ఉండే కథాంశం రెండు చిత్రాల్లోనూ కనిపిస్తుందని తెలిపారు.<ref>{{cite news |author1=Runna Ashish Bhutda |author2=Ashwini Deshmukh |author3=Kunal M Shah |author4=Vickey Lalwani |author5=Parag Maniar |author6=Subhash K Jha |title=The Slumdog Millionaire File |newspaper=[[Mumbai Mirror]] |date=13 January 2009 |url=http://www.mumbaimirror.com/index.aspx?page=article&sectid=11&contentid=200901132009011303014836695d00b9e |access-date=30 January 2009}}</ref> సలీం–జావేద్ సినిమాల్లో ఉపయోగించిన మరో ముఖ్యమైన పద్ధతి మాంటేజ్ దృశ్యాల ద్వారా చిన్ననాటి నుంచి పెద్ద వయసుకు పాత్ర ఎదుగుదలను చూపించడం. ఈ పద్ధతి ''ఆవారా'' (1951) వంటి పాత భారతీయ చిత్రాల్లోనూ కనిపించింది. ''దీవార్''లో ఒక పాత్ర చిన్నతనంలో ఆలయంలోకి వెళ్లి, తరువాత పెద్దవాడిగా బయటకు వచ్చే దృశ్యాన్ని ఉపయోగించారు. ''స్లమ్‌డాగ్ మిలియనీర్''లో కూడా ఇద్దరు సోదరులు రైలు నుంచి దూకిన తరువాత అకస్మాత్తుగా ఏడు సంవత్సరాలు పెద్దవారిగా కనిపించే మాంటేజ్ దృశ్యం ఉంది.<ref name=Jivani>{{cite magazine|author=Alkarim Jivani|title=Mumbai rising|magazine=[[Sight & Sound]]|date=February 2009|url=http://www.bfi.org.uk/sightandsound/feature/49511|access-date=1 February 2009}}</ref> ''స్లమ్‌డాగ్ మిలియనీర్''లోని రెండు పాత్రల పేర్లు కూడా సలీం–జావేద్ పేర్లను గుర్తుచేస్తాయి. కథానాయకుడు జమాల్ మాలిక్ సోదరుడి పేరు సలీం కె. మాలిక్ కాగా, మరో పాత్రకు జావేద్ ఖాన్ అనే పేరు ఉంది. == చిత్రాల జాబితా == === హిందీ సినిమాలు === {| class="wikitable sortable" |+ సలీం–జావేద్ కథా రచనకు సంబంధించిన హిందీ చిత్రాలు |- ! సంవత్సరం ! చిత్రం ! దర్శకుడు ! నటీనటులు ! గమనికలు |- | 1971 | అధికార్ | ఎస్.ఎం. సాగర్ | అశోక్ కుమార్, నందా, దేబ్ ముఖర్జీ | |- | 1971 | అందాజ్ | రమేశ్ సిప్పీ | రాజేశ్ ఖన్నా, హేమ మాలిని, షమ్మీ కపూర్, సిమీ గరేవాల్ | |- | 1971 | హాథీ మేరే సాథీ | ఎం.ఎ. తిరుముగం | రాజేశ్ ఖన్నా, తనూజ | అదే నిర్మాణ సంస్థ నిర్మించిన 1967 తమిళ చిత్రం ''దైవ చెయల్'' ఆధారంగా రూపొందింది. |- | 1972 | సీతా ఔర్ గీతా | రమేశ్ సిప్పీ | ధర్మేంద్ర, హేమ మాలిని, సంజీవ్ కుమార్ | |- | 1973 | జంజీర్ | ప్రకాశ్ మెహ్రా | అమితాబ్ బచ్చన్, జయ భాదురి, ప్రాణ్, అజిత్ ఖాన్, బిందు | |- | 1973 | యాదోంకీ బారాత్ | నాసిర్ హుస్సేన్ | ధర్మేంద్ర, జీనత్ అమన్, విజయ్ అరోరా, తారిఖ్ ఖాన్ | |- | 1974 | మజ్బూర్ | రవి టండన్ | అమితాబ్ బచ్చన్, పర్వీన్ బాబీ, ప్రాణ్ | ''జిగ్ జాగ్'', ''కోల్డ్ స్వెట్'' చిత్రాల ప్రభావంతో రూపొందింది.<ref>{{Cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/did-you-know-theres-a-connection-between-amitabh-bachchans-majboor-and-charles-bronsons-cold-sweat/articleshow/105911865.cms |title=Did you know: There's a connection between Amitabh Bachchan's Majboor and Charles Bronson's Cold Sweat |date=11 December 2023 |accessdate=3 April 2024 |newspaper=[[The Times of India]]}}</ref> |- | 1974 | హాత్ కీ సఫాయి | ప్రకాశ్ మెహ్రా | రణధీర్ కపూర్, వినోద్ ఖన్నా, హేమ మాలిని, సిమీ గరేవాల్, రంజీత్ | |- | 1975 | దీవార్ | యశ్ చోప్రా | అమితాబ్ బచ్చన్, శశి కపూర్, పర్వీన్ బాబీ, నీతూ సింగ్ | |- | 1975 | షోలే | రమేశ్ సిప్పీ | ధర్మేంద్ర, అమితాబ్ బచ్చన్, సంజీవ్ కుమార్, హేమ మాలిని, జయ భాదురి | 2002లో బ్రిటిష్ ఫిల్మ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ నిర్వహించిన భారతీయ చిత్రాల జాబితాలో మొదటి స్థానంలో నిలిచింది.<ref name="bfi" /> 2005లో ఫిల్మ్‌ఫేర్ 50 సంవత్సరాల ఉత్తమ చిత్రంగా ప్రత్యేక పురస్కారం అందుకుంది. 2007లో ''రామ్ గోపాల్ వర్మ కీ ఆగ్'' పేరుతో పునర్నిర్మించబడింది. |- | 1975 | ఆఖ్రీ దావ్ | ఎ. సలామ్ | జీతేంద్ర, సైరా బాను, డ్యానీ డెంజోంగ్పా | వర్మాజీ రచించిన అదే పేరుగల 1950 నవల ఆధారంగా రూపొందింది. |- | 1977 | ఇమ్మాన్ ధర్మ్ | దేశ్ ముఖర్జీ | అమితాబ్ బచ్చన్, శశి కపూర్, సంజీవ్ కుమార్, రేఖ | |- | 1977 | చాచా భతీజా | మన్మోహన్ దేశాయ్ | ధర్మేంద్ర, రణధీర్ కపూర్, హేమ మాలిని | |- | 1978 | త్రిశూల్ | యశ్ చోప్రా | అమితాబ్ బచ్చన్, సంజీవ్ కుమార్, శశి కపూర్, హేమ మాలిని | |- | 1978 | డాన్ | చంద్ర బరోట్ | అమితాబ్ బచ్చన్, జీనత్ అమన్, హెలెన్ | |- | 1979 | కాలా పత్తర్ | యశ్ చోప్రా | అమితాబ్ బచ్చన్, శశి కపూర్, రాఖీ గుల్జార్, శత్రుఘ్న సిన్హా, నీతూ సింగ్, పర్వీన్ బాబీ | |- | 1980 | దోస్తానా | రాజ్ ఖోస్లా | అమితాబ్ బచ్చన్, శత్రుఘ్న సిన్హా, జీనత్ అమన్, ప్రేమ్ చోప్రా, ప్రాణ్, అమ్రిష్ పురి, హెలెన్ | |- | 1980 | షాన్ | రమేశ్ సిప్పీ | సునీల్ దత్, అమితాబ్ బచ్చన్, శశి కపూర్, శత్రుఘ్న సిన్హా, రాఖీ గుల్జార్, పర్వీన్ బాబీ | |- | 1981 | క్రాంతి | మనోజ్ కుమార్ | దిలీప్ కుమార్, మనోజ్ కుమార్, శశి కపూర్, హేమ మాలిని, శత్రుఘ్న సిన్హా, పర్వీన్ బాబీ | |- | 1982 | శక్తి | రమేశ్ సిప్పీ | దిలీప్ కుమార్, అమితాబ్ బచ్చన్, రాఖీ, అనిల్ కపూర్ | దిలీప్ కుమార్, అమితాబ్ బచ్చన్ కలిసి తెరపై కనిపించిన ఏకైక చిత్రం. |- | 1985 | జమానా | రమేశ్ తల్వార్ | రాజేశ్ ఖన్నా, రిషి కపూర్, పూనమ్ ధిల్లాన్, రంజీతా కౌర్ | 1985లో బాక్సాఫీస్ వద్ద విజయవంతమై రూ.4.5 కోట్ల వసూళ్లు సాధించింది. |- | 1987 | మిస్టర్ ఇండియా | శేఖర్ కపూర్ | అనిల్ కపూర్, శ్రీదేవి, అమ్రిష్ పురి | 1987లో రెండవ అత్యధిక వసూళ్లు సాధించిన చిత్రంగా నిలిచింది. తరువాత కల్ట్ క్లాసిక్‌గా గుర్తింపు పొందింది. |- | 2003 | బాగ్‌బాన్ | రవి చోప్రా | అమితాబ్ బచ్చన్, సల్మాన్ ఖాన్, హేమ మాలిని, అమన్ వర్మ, సమీర్ సోని, మహిమా చౌదరి, రిమీ సేన్ | గుర్తింపు లేకుండా రచనా సహకారం అందించారు.<ref name="Chaudhuri595" /> |} === కన్నడ సినిమాలు === {| class="wikitable sortable" |+ సలీం–జావేద్ కథా రచనకు సంబంధించిన కన్నడ చిత్రాలు |- ! సంవత్సరం ! చిత్రం ! దర్శకుడు ! నటీనటులు ! గమనికలు |- | 1976 | ప్రేమద కనికె | వి. సోమశేఖర్ | రాజ్‌కుమార్, ఆరతి | సలీం ఖాన్ ''ప్రిన్స్ సలీం'' పేరుతో రాసిన 1969 హిందీ చిత్రం ''దో భాయ్'' ఆధారంగా రూపొందింది. దీనిని తరువాత తమిళంలో ''పొల్లాధవన్'', హిందీలో ''రాజ్'' పేర్లతో పునర్నిర్మించారు. |- | 1976 | రాజా నన్న రాజా | ఎ.వి. శేషగిరి రావు | రాజ్‌కుమార్, ఆరతి | ''మగధీర'' చిత్రానికి ప్రేరణగా పేర్కొనబడింది. |} == పురస్కారాలు, నామినేషన్లు == === ఫిల్మ్‌ఫేర్ పురస్కారాలు === {| class="wikitable" |+ ఫిల్మ్‌ఫేర్ పురస్కారాలు |- ! సంవత్సరం ! విభాగం ! చిత్రం ! ఫలితం |- | 1974 | ఉత్తమ స్క్రీన్‌ప్లే | జంజీర్ | గెలుపు |- | 1974 | ఉత్తమ కథ | జంజీర్ | గెలుపు |- | 1976 | ఉత్తమ కథ | దీవార్ | గెలుపు |- | 1976 | ఉత్తమ స్క్రీన్‌ప్లే | దీవార్ | గెలుపు |- | 1976 | ఉత్తమ సంభాషణలు | దీవార్ | గెలుపు |- | 1976 | ఉత్తమ కథ | షోలే | నామినేషన్ |- | 1979 | ఉత్తమ కథ | త్రిశూల్ | నామినేషన్ |- | 1980 | ఉత్తమ కథ | కాలా పత్తర్ | నామినేషన్ |- | 1983 | ఉత్తమ కథ | శక్తి | నామినేషన్ |- | 1983 | ఉత్తమ స్క్రీన్‌ప్లే | శక్తి | గెలుపు |} సలీం–జావేద్ రచనా సహకారం ఉన్న చిత్రాల్లో ఉత్తమ చిత్రం విభాగంలో నామినేషన్ పొందినవి, పురస్కారం గెలుచుకున్నవి:<ref name="filmfare" /> * ''జంజీర్'' (1973) – నామినేషన్ * ''దీవార్'' (1975) – విజయం * ''షోలే'' (1975) – నామినేషన్ * ''త్రిశూల్'' (1978) – నామినేషన్ * ''కాలా పత్తర్'' (1979) – నామినేషన్ * ''శక్తి'' (1982) – విజయం * ''బాగ్‌బాన్'' (2003) – నామినేషన్ * ''డాన్: ది చేజ్ బిగిన్స్ ఎగైన్'' (2006) – నామినేషన్ ''షోలే''కు 2005లో జరిగిన 50వ ఫిల్మ్‌ఫేర్ పురస్కారాల్లో "50 సంవత్సరాల ఉత్తమ చిత్రం"గా ప్రత్యేక పురస్కారం లభించింది.<ref>{{Cite web |url=https://www.filmfare.com/awards/filmfare-awards/ |title=All Filmfare Awards Winners |website=Filmfare |archive-url=https://archive.today/20180227163020/https://www.filmfare.com/awards/filmfare-awards/ |archive-date=27 February 2018 |url-status=live |access-date=27 February 2018}}</ref> === బ్రిటిష్ ఫిల్మ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ === ''షోలే'' (1975) బ్రిటిష్ ఫిల్మ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ నిర్వహించిన 2002 సంవత్సరపు "ఎప్పటికీ గొప్ప 10 భారతీయ చిత్రాలు" జాబితాలో మొదటి స్థానంలో నిలిచింది.<ref name="bfi" /> == బాక్సాఫీస్ ప్రదర్శన == క్రింది పట్టికలో సలీం–జావేద్ రచించిన బాలీవుడ్ చిత్రాల బాక్సాఫీస్ ప్రదర్శనకు సంబంధించిన గణాంకాలు ఉన్నాయి. ఇందులో భారతదేశంలోని వసూళ్లతో పాటు విదేశీ వసూళ్లు కూడా ఉన్నాయి. 1980ల వరకు వారి చిత్రాలకు విదేశీ వసూళ్లలో అత్యధిక భాగం సోవియట్ యూనియన్ నుంచి వచ్చేది. ఆ కాలంలో భారతీయ చిత్రాలకు సోవియట్ యూనియన్ అతిపెద్ద విదేశీ మార్కెట్‌గా ఉండేది. క్రింది స్థూల వసూళ్ల గణాంకాల్లో ద్రవ్యోల్బణాన్ని పరిగణనలోకి తీసుకోలేదు. ఇచ్చిన వసూళ్లు ఆ కాలానికి సంబంధించిన నామమాత్రపు విలువలు. టికెట్ విక్రయాల ఆధారంగా, పట్టికలోని 22 చిత్రాలు ప్రపంచవ్యాప్తంగా 900 మిలియన్లకు పైగా టికెట్లను విక్రయించినట్లు అంచనా. ఒక్కో చిత్రానికి సగటున 40 మిలియన్లకు పైగా టికెట్లు అమ్ముడైనట్లు అంచనా. {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |+ సలీం–జావేద్ రచించిన బాలీవుడ్ చిత్రాల బాక్సాఫీస్ ప్రదర్శన |- ! సంవత్సరం ! చిత్రం ! భారతదేశ వసూళ్లు ! విదేశీ వసూళ్లు ! ప్రపంచవ్యాప్త వసూళ్లు ! భారతదేశ టికెట్ విక్రయాలు ! విదేశీ టికెట్ విక్రయాలు ! ప్రపంచవ్యాప్త టికెట్ విక్రయాలు |- | 1971 | అందాజ్ | రూ.4 కోట్లు | తెలియదు | రూ.4 కోట్లు | సుమారు 27.5 మిలియన్లు | తెలియదు | సుమారు 27.5 మిలియన్లు |- | 1971 | హాథీ మేరే సాథీ | రూ.7 కోట్లు | సుమారు రూ.9.7 కోట్లు | సుమారు రూ.16.7 కోట్లు | సుమారు 37 మిలియన్లు | 34.8 మిలియన్లు | సుమారు 71.8 మిలియన్లు |- | 1972 | సీతా ఔర్ గీతా | రూ.6.5 కోట్లు | సుమారు రూ.18.6 కోట్లు | సుమారు రూ.25.1 కోట్లు | సుమారు 40 మిలియన్లు | 55.2 మిలియన్లు | సుమారు 95.2 మిలియన్లు |- | 1973 | జంజీర్ | రూ.6 కోట్లు | సుమారు రూ.11.5 కోట్లు | సుమారు రూ.17.5 కోట్లు | సుమారు 29 మిలియన్లు | 37.3 మిలియన్లు | సుమారు 66.3 మిలియన్లు |- | 1973 | యాదోంకీ బారాత్ | రూ.5.5 కోట్లు | తెలియదు | రూ.5.5 కోట్లు | సుమారు 29 మిలియన్లు | తెలియదు | సుమారు 29 మిలియన్లు |- | 1974 | హాత్ కీ సఫాయి | రూ.3 కోట్లు | తెలియదు | రూ.3 కోట్లు | సుమారు 14.8 మిలియన్లు | తెలియదు | సుమారు 14.8 మిలియన్లు |- | 1974 | మజ్బూర్ | రూ.2.6 కోట్లు | తెలియదు | రూ.2.6 కోట్లు | సుమారు 12.8 మిలియన్లు | తెలియదు | సుమారు 12.8 మిలియన్లు |- | 1975 | దీవార్ | రూ.7.5 కోట్లు | తెలియదు | రూ.7.5 కోట్లు | సుమారు 31 మిలియన్లు | తెలియదు | సుమారు 31 మిలియన్లు |- | 1975 | షోలే | రూ.35 కోట్లు | సుమారు రూ.26.7 కోట్లు | సుమారు రూ.61.7 కోట్లు | 150 మిలియన్లకు పైగా | 60 మిలియన్లకు పైగా | సుమారు 250 మిలియన్లు |- | 1977 | చాచా భతీజా | రూ.7 కోట్లు | తెలియదు | రూ.7 కోట్లు | సుమారు 29 మిలియన్లు | తెలియదు | సుమారు 29 మిలియన్లు |- | 1977 | ఇమ్మాన్ ధర్మ్ | రూ.2.6 కోట్లు | తెలియదు | రూ.2.6 కోట్లు | సుమారు 10.8 మిలియన్లు | తెలియదు | సుమారు 10.8 మిలియన్లు |- | 1978 | త్రిశూల్ | రూ.11 కోట్లు | సుమారు రూ.9.2 కోట్లు | సుమారు రూ.20.2 కోట్లు | సుమారు 43 మిలియన్లు | 29.7 మిలియన్లు | సుమారు 72.7 మిలియన్లు |- | 1978 | డాన్ | రూ.7 కోట్లు | తెలియదు | రూ.7 కోట్లు | సుమారు 27 మిలియన్లు | తెలియదు | సుమారు 27 మిలియన్లు |- | 1979 | కాలా పత్తర్ | రూ.6 కోట్లు | తెలియదు | రూ.6 కోట్లు | సుమారు 24.9 మిలియన్లు | తెలియదు | సుమారు 24.9 మిలియన్లు |- | 1980 | దోస్తానా | రూ.9 కోట్లు | తెలియదు | రూ.9 కోట్లు | సుమారు 32.4 మిలియన్లు | తెలియదు | సుమారు 32.4 మిలియన్లు |- | 1980 | షాన్ | రూ.12 కోట్లు | తెలియదు | రూ.12 కోట్లు | సుమారు 43.3 మిలియన్లు | తెలియదు | సుమారు 43.3 మిలియన్లు |- | 1981 | క్రాంతి | రూ.20 కోట్లు | తెలియదు | రూ.20 కోట్లు | సుమారు 60.4 మిలియన్లు | తెలియదు | సుమారు 60.4 మిలియన్లు |- | 1982 | శక్తి | రూ.8 కోట్లు | తెలియదు | రూ.8 కోట్లు | సుమారు 20.2 మిలియన్లు | తెలియదు | సుమారు 20.2 మిలియన్లు |- | 1987 | మిస్టర్ ఇండియా | రూ.10 కోట్లు | తెలియదు | రూ.10 కోట్లు+ | సుమారు 26 మిలియన్లు | తెలియదు | సుమారు 26 మిలియన్లు+ |- | 1994 | ఆతిష్: ఫీల్ ద ఫైర్ | రూ.11.75 కోట్లు | రూ.0.52 కోట్లు | రూ.12.27 కోట్లు | 11.7 మిలియన్లు | సుమారు 39 వేల | సుమారు 11.8 మిలియన్లు |- | 2003 | బాగ్‌బాన్ | రూ.40.5 కోట్లు | రూ.12.44 కోట్లు | రూ.52.94 కోట్లు | 7.97 మిలియన్లు | 331,841 | సుమారు 8.3 మిలియన్లు |- | 2006 | డాన్: ది చేజ్ బిగిన్స్ ఎగైన్ | రూ.77.5 కోట్లు | రూ.35.85 కోట్లు | సుమారు రూ.113.35 కోట్లు | 12.49 మిలియన్లు | 634,226 | సుమారు 13.12 మిలియన్లు |} == ఇవి కూడా చూడండి == * [[జావేద్ అఖ్తర్]] * [[సలీం ఖాన్]] * [[బాలీవుడ్]] * [[భారతీయ సినిమా]] == గమనికలు == {{Notelist}} == మూలాలు == {{Reflist}} == బయటి లింకులు == * {{IMDb name|id=0451311|name=సలీం ఖాన్}} * {{IMDb name|id=0015287|name=జావేద్ అఖ్తర్}} * [https://www.thestatesman.com/entertainment/bollywood/salim-khan-javed-akhtar-the-birth-of-angry-young-man-how-two-writers-rewrote-amitabh-bachchan-and-bollywood-forever-1503558556.html సలీం ఖాన్–జావేద్ అఖ్తర్: ఆగ్రహంతో ఉన్న యువకుడి ఆవిర్భావం, అమితాబ్ బచ్చన్, బాలీవుడ్‌పై వారి ప్రభావం], 18 ఫిబ్రవరి 2026, [[ది స్టేట్స్‌మన్]] {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:సలీం-జావేద్}} [[Category:సలీం–జావేద్ రచించిన చిత్రాలు]] [[Category:హిందీ సినిమా]] [[Category:20వ శతాబ్దపు భారతీయ ముస్లింలు]] [[Category:ఫిల్మ్‌ఫేర్ పురస్కార గ్రహీతలు]] [[Category:భారతీయ పురుష కథా రచయితలు]] [[Category:భారతీయ కథా రచయితల జంటలు]] [[Category:ముంబైకి చెందిన కథా రచయితలు]] [[Category:హిందీ భాషా భారతీయ రచయితలు]] [[Category:20వ శతాబ్దపు ఉర్దూ భాషా రచయితలు]] [[Category:సలీం ఖాన్ కుటుంబం]] 7iplb2fget7ksqrh8yqpwsqd73z1j9t 3 509422 4956268 2026-09-11T10:52:46Z Nrgullapalli 11739 వికీపీడియాకు స్వాగతం! ([[WP:TW|TW]]) 4956268 wikitext text/x-wiki ==స్వాగతం== <!--{{Subst:Welcome}}~~~~ --> <div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: Orange;"> <div class="center"><span style="font-size:large; color:black;">Bavajaladi గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[Wikipedia:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|<span style="color:white;">స్వాగతం!</span>]]! [[దస్త్రం:Wikipedia-logo.png|40px]]</span></div></div> Bavajaladi గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[వికీపీడియా:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|స్వాగతం!]] వికీపీడియాలో సభ్యులైనందుకు అభినందనలు. {{#if:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}|<div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: light grey;"> వికీపీడియాలో దిద్దుబాట్లు ఎలా చెయ్యాలో మీకు వివరించేందుకు, మీ సందేహాలను తీర్చేందుకూ [[వాడుకరి:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}]] గారిని ప్రత్యేకంగా మీకోసం గురువుగా కేటాయించారు. ఏ సంకోచమూ లేకుండా వారిని మీ సందేహాలు అడగవచ్చు. మీకు [[ప్రత్యేక:Homepage|ప్రత్యేకంగా ఒక హోంపేజీ]] కూడా ఉంది చూడండి. అక్కడ మీకవసరమైన ఏ సహాయమైనా చేసేందుకు {{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}} గారు సిద్ధంగా ఉన్నారు. వారిని [[ప్రత్యేక:Homepage|పలకరించండి]].</div>|}} * [[దస్త్రం:Wikipedia Gurinchi Meeku Telusa?.pdf|thumb|పై బొమ్మపై నొక్కి తెలుగు వికీపీడియాను పరిచయం చేసే పుస్తకం చూడండి.]][[:s:వికీపీడియాలో రచనలు చేయుట|వికీపీడియాలో రచనలు ఎలా చెయ్యాలో చెప్పే పుస్తకం]] చూడండి. తెలుగు వ్యాసరచన గురించి [[విషయ వ్యక్తీకరణ]], కంప్యూటర్ లో తెలుగు టైపు చెయ్యడం గురించి [[వికీపీడియా:టైపింగు సహాయం|టైపింగు సహాయం]], [[కీ బోర్డు]] వ్యాసాలు ఉపయోగపడతాయి. * "మరియు" అనే పదం తెలుగుకు సహజమైన వాడుక కాదు. ప్రామాణిక ప్రచురణల్లో దాన్ని వాడరు. వికీపీడియాలో కూడా దాన్ని వాడరాదు. మరింత సమాచారం కోసం [[వికీపీడియా:శైలి/భాష]] చూడండి. * వికీపీడియాలో ప్రతీ పేజీకి అనుబంధంగా ఒక చర్చ పేజీ ఉంటుంది. వ్యాస విషయానికి సంబంధించిన చర్చ, సంబంధిత చర్చ పేజీలో చెయ్యాలి. మీ వాడుకరి పేజీకి కూడా అనుబంధంగా చర్చ పేజీ ఉంది. ఆ పేజీలోనే ఈ స్వాగత సందేశం పెట్టాను, గమనించారా? * చర్చ పేజీల్లో ఏమైనా రాసినపుడు దాని పక్కన సంతకం పెట్టాలి. నాలుగు టిల్డెలతో (టిల్డె అంటే - కీబోర్డులో "1" అంకె మీటకు ఎడమ పక్కన ఉన్న మీట. షిఫ్ట్ కీతో కలిపి దాన్ని నొక్కాలి.) <nowiki>~~~~</nowiki> ఇలా రాస్తే మీ పేరు, తేదీ, టైము ముద్రితమౌతాయి - అదే సంతకం! దిద్దుబాటు పెట్టె (వికీలో ఎక్కడైనా సరే.., రాసేది, ఇప్పుడు నేను ఇదంతా రాసినదీ దిద్దుబాటు పెట్టెలోనే) పైభాగం లోని ([[File:OOUI JS signature icon LTR.png|20px]]) బొమ్మపై నొక్కినా సంతకం చేరుతుంది. (సంతకం, చర్చ పేజీల్లో మాత్రమే చెయ్యాలి. వ్యాస పేజీలలో చెయ్యరాదు.) చర్చ పేజీలను [[వికీపీడియా:చర్చ పేజీలను ఉపయోగించడం ఎలా|ఎలా ఉపయోగించుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. * వికీపీడియాలో విజ్ఞాన సర్వస్వం పేజీలే కాకుండా వాటికి ఉపయోగపడే అనేక ఇతర పేజీలు కూడా ఉంటాయి. ఇవన్నీ వేరువేరు [[వికీపీడియా:పేరుబరి|పేరుబరుల్లో]] ఉంటాయి. ఈ పేజీల పేర్లకు ముందు ఆ పేరుబరి పేరు వస్తుంది - "వికీపీడియా:" "వాడుకరి:" "మూస:" "వర్గం:" -ఇలాగ (విజ్ఞాన సర్వస పేజీలకు ముందు ఇలాంటిదేమీ ఉండదు.). ఈ పేజీలకు కూడా అనుంబంధంగా చర్చ పేజీలుంటాయి. * వికీ గురించి, వికీపద్ధతుల గురించీ, వికీలో పనిచెయ్యడం గురించీ [[సహాయం:పరిచయం|తెలుసుకోండి]], ఇతరులకు చెప్పండి. * వికీపీడియాలో సవరణలు చెయ్యాలంటే కొత్తవారికి "విజువల్ ఎడిటరు" తేలిగ్గా, చాలా సౌకర్యంగా ఉంటుంది. దాన్ని మీ డిఫాల్టు ఎడిటరుగా ఎంచుకోండి. [[సహాయం:విజువల్ ఎడిటరును ఎంచుకోవడం|ఎలా ఎంచుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. ---- ఇకపోతే.. * ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణాల్లోని దాదాపుగా ప్రతీ ఊరికీ, మండలానికీ, జిల్లాకీ, పట్టణానికీ, నగరానికీ వికీలో పేజీ ఉంది. మీ ఊరి పేజీ చూడండి. అందులో సవరణలు ఏమైనా అవసరమనుకుంటే చేసెయ్యండి. వెనకాడకండి. * ప్రతీ తెలుగు సినిమాకీ ఒక పేజీ పెట్టాలనేది సంకల్పం. అందులో మీరూ పాలుపంచుకోవచ్చు. * [[మానవ పరిణామం]], [[మాయాబజార్]], [[ఇస్రో]], [[ఘట్టమనేని కృష్ణ| కృష్ణ (సినిమా నటుడు)]], [[జవాహర్ లాల్ నెహ్రూ]], [[మహా ఘాత పరికల్పన|చంద్రుడెలా పుట్టాడు]], [[తిరుమల ప్రసాదం]], [[హిరోషిమా, నాగసాకిలపై అణ్వస్త్ర దాడులు]], [[కొండారెడ్డి బురుజు]],..ఇలాంటి వేలాది వ్యాసాలు ఉన్నవి. రండి. విజ్ఞాన సర్వస్వ ప్రపంచంలో విహరించండి. ఇక్కడ రాయండి. తప్పులను సరిదిద్దండి. ఒప్పులకు మెరుగులు పెట్టండి. ------ * తెలుగు వికీ సభ్యులు అభిప్రాయాలు పంచుకొనే [http://groups.google.com/group/teluguwiki తెవికీ గూగుల్ గుంపు]లో చేరండి. ఫేస్బుక్ వాడేవారైతే [https://www.facebook.com/groups/560945180622204/ తెలుగు వికీపీడియా సముదాయ పేజీ] ఇష్టపడండి. * ఈ సైటు గురించి [[వికీపీడియా:అభిప్రాయాలు|అభిప్రాయాలు]] తెలపండి. * వికీపీడియాను ఉపయోగిస్తున్నప్పుడు మీకేమయినా సందేహాలు వస్తే [http://te.wikipedia.org/w/index.php?title={{TALKPAGENAMEE}}&action=edit&section=new&preload=template:helpme-preload&preloadtitle=సందేహం ఇక్కడ] నొక్కి, మీ సందేహాన్ని అడగండి. వీలయినంత త్వరగా వికీ విధివిధానాలు తెలిసిన సభ్యులు మీ సందేహాన్ని నివృత్తి చేస్తారు. తెలుగు వికీపీడియాలో మళ్ళీ మళ్ళీ కలుద్దాం. [[బొమ్మ:Smile icon.png|25px]] &nbsp;<!-- Template:Welcome--> [[వాడుకరి:Nrgullapalli|Nrgullapalli]] ([[వాడుకరి చర్చ:Nrgullapalli|చర్చ]]) 10:52, 11 సెప్టెంబరు 2026 (UTC) pvsabhbq60bk7b59fm8a7vk5fc0nyc7 3 509423 4956269 2026-09-11T10:53:08Z Nrgullapalli 11739 వికీపీడియాకు స్వాగతం! ([[WP:TW|TW]]) 4956269 wikitext text/x-wiki ==స్వాగతం== <!--{{Subst:Welcome}}~~~~ --> <div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: Orange;"> <div class="center"><span style="font-size:large; color:black;">Tabithasankili గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[Wikipedia:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|<span style="color:white;">స్వాగతం!</span>]]! [[దస్త్రం:Wikipedia-logo.png|40px]]</span></div></div> Tabithasankili గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[వికీపీడియా:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|స్వాగతం!]] వికీపీడియాలో సభ్యులైనందుకు అభినందనలు. {{#if:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}|<div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: light grey;"> వికీపీడియాలో దిద్దుబాట్లు ఎలా చెయ్యాలో మీకు వివరించేందుకు, మీ సందేహాలను తీర్చేందుకూ [[వాడుకరి:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}]] గారిని ప్రత్యేకంగా మీకోసం గురువుగా కేటాయించారు. ఏ సంకోచమూ లేకుండా వారిని మీ సందేహాలు అడగవచ్చు. మీకు [[ప్రత్యేక:Homepage|ప్రత్యేకంగా ఒక హోంపేజీ]] కూడా ఉంది చూడండి. అక్కడ మీకవసరమైన ఏ సహాయమైనా చేసేందుకు {{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}} గారు సిద్ధంగా ఉన్నారు. వారిని [[ప్రత్యేక:Homepage|పలకరించండి]].</div>|}} * [[దస్త్రం:Wikipedia Gurinchi Meeku Telusa?.pdf|thumb|పై బొమ్మపై నొక్కి తెలుగు వికీపీడియాను పరిచయం చేసే పుస్తకం చూడండి.]][[:s:వికీపీడియాలో రచనలు చేయుట|వికీపీడియాలో రచనలు ఎలా చెయ్యాలో చెప్పే పుస్తకం]] చూడండి. తెలుగు వ్యాసరచన గురించి [[విషయ వ్యక్తీకరణ]], కంప్యూటర్ లో తెలుగు టైపు చెయ్యడం గురించి [[వికీపీడియా:టైపింగు సహాయం|టైపింగు సహాయం]], [[కీ బోర్డు]] వ్యాసాలు ఉపయోగపడతాయి. * "మరియు" అనే పదం తెలుగుకు సహజమైన వాడుక కాదు. ప్రామాణిక ప్రచురణల్లో దాన్ని వాడరు. వికీపీడియాలో కూడా దాన్ని వాడరాదు. మరింత సమాచారం కోసం [[వికీపీడియా:శైలి/భాష]] చూడండి. * వికీపీడియాలో ప్రతీ పేజీకి అనుబంధంగా ఒక చర్చ పేజీ ఉంటుంది. వ్యాస విషయానికి సంబంధించిన చర్చ, సంబంధిత చర్చ పేజీలో చెయ్యాలి. మీ వాడుకరి పేజీకి కూడా అనుబంధంగా చర్చ పేజీ ఉంది. ఆ పేజీలోనే ఈ స్వాగత సందేశం పెట్టాను, గమనించారా? * చర్చ పేజీల్లో ఏమైనా రాసినపుడు దాని పక్కన సంతకం పెట్టాలి. నాలుగు టిల్డెలతో (టిల్డె అంటే - కీబోర్డులో "1" అంకె మీటకు ఎడమ పక్కన ఉన్న మీట. షిఫ్ట్ కీతో కలిపి దాన్ని నొక్కాలి.) <nowiki>~~~~</nowiki> ఇలా రాస్తే మీ పేరు, తేదీ, టైము ముద్రితమౌతాయి - అదే సంతకం! దిద్దుబాటు పెట్టె (వికీలో ఎక్కడైనా సరే.., రాసేది, ఇప్పుడు నేను ఇదంతా రాసినదీ దిద్దుబాటు పెట్టెలోనే) పైభాగం లోని ([[File:OOUI JS signature icon LTR.png|20px]]) బొమ్మపై నొక్కినా సంతకం చేరుతుంది. (సంతకం, చర్చ పేజీల్లో మాత్రమే చెయ్యాలి. వ్యాస పేజీలలో చెయ్యరాదు.) చర్చ పేజీలను [[వికీపీడియా:చర్చ పేజీలను ఉపయోగించడం ఎలా|ఎలా ఉపయోగించుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. * వికీపీడియాలో విజ్ఞాన సర్వస్వం పేజీలే కాకుండా వాటికి ఉపయోగపడే అనేక ఇతర పేజీలు కూడా ఉంటాయి. ఇవన్నీ వేరువేరు [[వికీపీడియా:పేరుబరి|పేరుబరుల్లో]] ఉంటాయి. ఈ పేజీల పేర్లకు ముందు ఆ పేరుబరి పేరు వస్తుంది - "వికీపీడియా:" "వాడుకరి:" "మూస:" "వర్గం:" -ఇలాగ (విజ్ఞాన సర్వస పేజీలకు ముందు ఇలాంటిదేమీ ఉండదు.). ఈ పేజీలకు కూడా అనుంబంధంగా చర్చ పేజీలుంటాయి. * వికీ గురించి, వికీపద్ధతుల గురించీ, వికీలో పనిచెయ్యడం గురించీ [[సహాయం:పరిచయం|తెలుసుకోండి]], ఇతరులకు చెప్పండి. * వికీపీడియాలో సవరణలు చెయ్యాలంటే కొత్తవారికి "విజువల్ ఎడిటరు" తేలిగ్గా, చాలా సౌకర్యంగా ఉంటుంది. దాన్ని మీ డిఫాల్టు ఎడిటరుగా ఎంచుకోండి. [[సహాయం:విజువల్ ఎడిటరును ఎంచుకోవడం|ఎలా ఎంచుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. ---- ఇకపోతే.. * ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణాల్లోని దాదాపుగా ప్రతీ ఊరికీ, మండలానికీ, జిల్లాకీ, పట్టణానికీ, నగరానికీ వికీలో పేజీ ఉంది. మీ ఊరి పేజీ చూడండి. అందులో సవరణలు ఏమైనా అవసరమనుకుంటే చేసెయ్యండి. వెనకాడకండి. * ప్రతీ తెలుగు సినిమాకీ ఒక పేజీ పెట్టాలనేది సంకల్పం. అందులో మీరూ పాలుపంచుకోవచ్చు. * [[మానవ పరిణామం]], [[మాయాబజార్]], [[ఇస్రో]], [[ఘట్టమనేని కృష్ణ| కృష్ణ (సినిమా నటుడు)]], [[జవాహర్ లాల్ నెహ్రూ]], [[మహా ఘాత పరికల్పన|చంద్రుడెలా పుట్టాడు]], [[తిరుమల ప్రసాదం]], [[హిరోషిమా, నాగసాకిలపై అణ్వస్త్ర దాడులు]], [[కొండారెడ్డి బురుజు]],..ఇలాంటి వేలాది వ్యాసాలు ఉన్నవి. రండి. విజ్ఞాన సర్వస్వ ప్రపంచంలో విహరించండి. ఇక్కడ రాయండి. తప్పులను సరిదిద్దండి. ఒప్పులకు మెరుగులు పెట్టండి. ------ * తెలుగు వికీ సభ్యులు అభిప్రాయాలు పంచుకొనే [http://groups.google.com/group/teluguwiki తెవికీ గూగుల్ గుంపు]లో చేరండి. ఫేస్బుక్ వాడేవారైతే [https://www.facebook.com/groups/560945180622204/ తెలుగు వికీపీడియా సముదాయ పేజీ] ఇష్టపడండి. * ఈ సైటు గురించి [[వికీపీడియా:అభిప్రాయాలు|అభిప్రాయాలు]] తెలపండి. * వికీపీడియాను ఉపయోగిస్తున్నప్పుడు మీకేమయినా సందేహాలు వస్తే [http://te.wikipedia.org/w/index.php?title={{TALKPAGENAMEE}}&action=edit&section=new&preload=template:helpme-preload&preloadtitle=సందేహం ఇక్కడ] నొక్కి, మీ సందేహాన్ని అడగండి. వీలయినంత త్వరగా వికీ విధివిధానాలు తెలిసిన సభ్యులు మీ సందేహాన్ని నివృత్తి చేస్తారు. తెలుగు వికీపీడియాలో మళ్ళీ మళ్ళీ కలుద్దాం. [[బొమ్మ:Smile icon.png|25px]] &nbsp;<!-- Template:Welcome--> [[వాడుకరి:Nrgullapalli|Nrgullapalli]] ([[వాడుకరి చర్చ:Nrgullapalli|చర్చ]]) 10:53, 11 సెప్టెంబరు 2026 (UTC) btfqq495xlo11tmg9dte8rd2rrxeq3t 0 509424 4956271 2026-09-11T10:57:17Z Pranayraj1985 29393 "[[:en:Special:Redirect/revision/1370881432|Swing music]]" పేజీని అనువదించి సృష్టించారు 4956271 wikitext text/x-wiki  {{Infobox music genre | name = Swing | stylistic_origins = * [[Ragtime]] * [[Dixieland jazz]] * [[Music of New Orleans#Jazz|New Orleans jazz]] * [[big band]] * [[blues]] | cultural_origins = 1930s, United States | derivatives = * [[Traditional pop]] * [[jump blues]] * [[bebop]] | subgenrelist = | subgenres = [[Swing revival]] | fusiongenres = [[Electro swing]] | regional_scenes = [[Western swing]] }} '''స్వింగ్ సంగీతం''' అనేది 1920ల చివర, 1930ల ప్రారంభంలో యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో అభివృద్ధి చెందిన [[జాజ్]] శైలి. ఇది 1930వ దశాబ్దం మధ్యకాలం నుండి దేశవ్యాప్తంగా ప్రజాదరణ పొందింది. ఆధునిక జాజ్ ఆవిర్భావానికి ముందు, స్వింగ్ అనేది ఒక వినోద ప్రక్రియగా జాజ్ అత్యంత ప్రసిద్ధ యుగాన్ని సూచిస్తుంది. స్వింగ్ బ్యాండ్‌లలో సాధారణంగా సోలో వాద్యకారులు ఉండేవారు, వారు [[మెలోడీ|సంగీత]] కూర్పుపై ఆధారపడి బాణీని తమదైన శైలిలో ప్రదర్శించేవారు. ఫ్లెచర్ హెండర్సన్, బెన్నీ గుడ్‌మాన్ వంటి బిగ్ బ్యాండ్‌లు, బ్యాండ్‌లీడర్‌ల నృత్యానికి అనువైన స్వింగ్ శైలి, 1935 నుండి 1946 వరకు అమెరికన్ పాపులర్ సంగీతంలో ఆధిపత్య రూపంగా ఉండేది. ఈ కాలాన్ని స్వింగ్ యుగం అని పిలుస్తారు, ఆ సమయంలో ప్రజలు లిండీ హాప్ నృత్యం చేసేవారు. బలమైన లయ లేదా ఉత్సాహంతో వాయించడాన్ని ప్రశంసించడానికి ' స్వింగ్ ' అనే క్రియను కూడా ఉపయోగిస్తారు. స్వింగ్ యుగంలోని బిగ్ బ్యాండ్ నాయకులలో బెన్నీ గుడ్‌మాన్, డ్యూక్ ఎల్లింగ్‌టన్, కౌంట్ బాసీ, జిమ్మీ లన్‌సెఫోర్డ్, క్యాబ్ కల్లోవే, బెన్నీ కార్టర్, జిమ్మీ డోర్సీ, టామీ డోర్సీ, ఎర్ల్ హైన్స్, బన్నీ బెరిగన్, హ్యారీ జేమ్స్, లయొనెల్ హాంప్టన్, గ్లెన్ మిల్లర్, ఆర్టీ షా ఉన్నారు. == అవలోకనం == స్వింగ్ 1920ల నాటి డ్యాన్స్ మ్యూజిక్ [[సంగీత బృందం|బృందాలలో]] దాని మూలాలను కలిగి ఉంది, ఇవి లూయిస్ ఆర్మ్‌స్ట్రాంగ్, కోల్‌మన్ హాకిన్స్, బెన్నీ కార్టర్, ఇతర జాజ్‌మెన్‌లు ప్రారంభించిన లయబద్ధమైన ఆవిష్కరణలను చేర్చడం ద్వారా కొత్త శైలుల వ్రాతపూర్వక అమరికలను ఉపయోగించడం ప్రారంభించాయి. <ref>{{Cite web|last=Chilton|first=Martin|date=14 October 2024|title=Swing, Swing, Swing: A History Of Big Band Jazz|url=https://www.udiscovermusic.com/stories/swing-swing-swing-the-best-jazz-bandleaders-of-all-time/|website=udiscovermusic.com}}</ref> రెండవ ప్రపంచ యుద్ధ కాలంలో, స్వింగ్ ప్రజాదరణ తగ్గడం ప్రారంభమైంది, యుద్ధం తరువాత, [[బెబాప్|బీబాప్]], జంప్ బ్లూస్ ప్రజాదరణ పొందాయి. <ref>{{Cite web|last=Considine|first=J. D.|author-link=J. D. Considine|date=5 December 1993|title=The missing link in the evolution of JUMP BLUES|url=https://www.baltimoresun.com/1993/12/05/the-missing-link-in-the-evolution-of-rock-and-roll-jump-blues/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210506011621/https://www.baltimoresun.com/news/bs-xpm-1993-12-05-1993339172-story.html|archive-date=6 May 2021|access-date=23 February 2021|website=The Baltimore Sun}}</ref> కొత్త సంగీత శైలులను సృష్టించడానికి స్వింగ్ ఇతర శైలులతో మిళితమైంది. [[కంట్రీ మ్యూజిక్|కంట్రీ మ్యూజిక్‌లో]], జిమ్మీ రోడ్జర్స్, మూన్ ముల్లికాన్, మిల్టన్ బ్రౌన్, బాబ్ విల్స్ వంటి కళాకారులు [[బ్లూస్|బ్లూస్‌తో]] పాటు స్వింగ్ అంశాలను పరిచయం చేసి " వెస్టర్న్ స్వింగ్ " అనే శైలిని సృష్టించారు. <ref>{{Cite book|title=The Guitar in Jazz: An Anthology|last=Price|first=Michael H.|publisher=University of Nebraska Press|year=1996|isbn=978-0-8032-4250-0|editor-last=Sallis|editor-first=James|page=82|chapter=Jazz Guitar and Western Swing}}</ref> ప్రసిద్ధ రోమా గిటారిస్ట్ జాంగో రీన్‌హార్ట్ జిప్సీ స్వింగ్ సంగీతాన్ని సృష్టించాడు <ref>Dregni, Michael (2008). ''Gypsy Jazz: In Search of Django Reinhardt and the Soul of Gypsy Swing''. Oxford University Press. pp. 10–13. {{ISBN|978-0-19-531192-1}}.</ref>, జిప్సీ స్వింగ్ ప్రమాణమైన "మైనర్ స్వింగ్"ను స్వరపరిచాడు. <ref>Dregni, Michael (2004). ''Django: The Life and Music of a Gypsy Legend''. Oxford University Press. {{ISBN|0-19-516752-X}}.</ref> 1980ల చివర నుండి 1990ల ప్రారంభం వరకు, యువ నిర్మాత టెడ్డీ రైలీ సృష్టించిన న్యూ జాక్ స్వింగ్ (న్యూయార్క్ గో-గో) అనే కొత్త పట్టణ -శైలి స్వింగ్-బీట్ ఉద్భవించింది. <ref>{{Cite web|last=Hogan|first=Ed|title=Teddie Riley Biography|url=https://www.allmusic.com/artist/teddy-riley-mn0000018176#biography|access-date=11 December 2020|website=AllMusic}}</ref>  1990ల చివరలో, 2000లలో, స్క్విరెల్ నట్ జిప్పర్స్, <ref>{{Cite magazine|last=Gensler|first=Andy|date=6 June 2016|title=Squirrel Nut Zippers Reissuing 'Hot' - Listen to Unreleased 1991 Song 'The Puffer': Exclusive|url=http://www.billboard.com/articles/news/7393638/squirrel-nut-zippers-puffer-song-premiere|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=14 June 2017}}</ref> బ్రియాన్ సెట్జర్ ఆర్కెస్ట్రా, బిగ్ బ్యాడ్ వూడూ డాడీ <ref>{{Cite news|url=http://napavalleyregister.com/entertainment/arts-and-theatre/mondavi-swings-to-the-jive-of-big-bad-voodoo-daddy/article_da5768f4-4b0d-5313-b6b7-6ecb43bf9a5d.html|title=Mondavi swings to the jive of Big Bad Voodoo Daddy|last=Carson|first=L Pierce|date=9 July 2014|work=Napa Valley Register|access-date=11 March 2021}}</ref> ల నేతృత్వంలో స్వింగ్ పునరుజ్జీవనం జరిగింది. == ప్రారంభ స్వింగ్ == 1920వ దశకం 1930వ దశకంలోకి మారేసరికి, స్వింగ్ శైలిని రూపొందించిన లయ, బృంద ప్రదర్శనలోని కొత్త భావనలు చిన్న, పెద్ద బ్యాండ్‌ల శబ్దాలను రూపుమాపుతున్నాయి. 1928 నుండి, ఎర్ల్ హైన్స్ ఆర్కెస్ట్రా చికాగోలోని గ్రాండ్ టెర్రేస్ కేఫ్ నుండి మిడ్‌వెస్ట్‌లోని చాలా ప్రాంతాలకు ప్రసారం చేయబడింది, అక్కడ హైన్స్‌కు ఒక బిగ్ బ్యాండ్‌తో లయ, పదబంధాల పట్ల తన కొత్త విధానాలను వివరించడానికి అవకాశం లభించింది. హైన్స్ అరేంజర్ జిమ్మీ ముండీ ఆ తర్వాత బెన్నీ గుడ్‌మాన్ ఆర్కెస్ట్రా కేటలాగ్‌కు తన వంతు సహకారం అందించారు. డ్యూక్ ఎల్లింగ్టన్ ఆర్కెస్ట్రా వారి కొత్త సంగీతాన్ని న్యూయార్క్‌లోని కాటన్ క్లబ్ నుండి దేశవ్యాప్తంగా ప్రసారం చేయగా, ఆ తర్వాత క్యాబ్ కల్లోవే ఆర్కెస్ట్రా, జిమ్మీ లూన్స్‌ఫోర్డ్ ఆర్కెస్ట్రాలు కూడా ప్రసారం చేశాయి. అలాగే న్యూయార్క్‌లో, ఫ్లెచర్ హెండర్సన్ ఆర్కెస్ట్రా రోజ్‌ల్యాండ్ బాల్‌రూమ్‌లో కొత్త శైలిని ప్రదర్శించింది, స్వింగ్ దిగ్గజం చిక్ వెబ్ ఆర్కెస్ట్రా 1931లో సావోయ్ బాల్‌రూమ్‌లో తన సుదీర్ఘ ప్రదర్శనను ప్రారంభించింది. <ref name="Chick Webb">{{Cite web|last=Ginell|first=Richard S.|title=Chick Webb Biography|url=https://www.allmusic.com/artist/chick-webb-mn0000110604#biography|access-date=27 May 2017|website=[[AllMusic]]}}</ref> బెన్నీ మోటెన్, కాన్సాస్ సిటీ ఆర్కెస్ట్రా, కాన్సాస్ సిటీ ప్రత్యేక వాతావరణంలో అభివృద్ధి చెందుతున్న రిఫ్ -ఆధారిత, సోలో-ఆధారిత స్వింగ్ రూపాన్ని ప్రదర్శించారు. <ref name="Lawn2013">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=NMQNdJRSDksC&pg=PA161|title=Experiencing Jazz|last=Lawn|first=Richard|publisher=Routledge|year=2013|isbn=978-0-415-69960-0|page=161}}</ref> <ref name="DriggsDirector2005">{{Cite book|url=https://archive.org/details/kansascityjazzfr00fran|title=Kansas City Jazz: From Ragtime to Bebop–A History|last=Driggs|first=Frank|last2=Haddix|first2=Chuck|date=2005|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-536435-4|page=[https://archive.org/details/kansascityjazzfr00fran/page/119 119]|url-access=registration}}</ref> మారుతున్న సంగీతానికి ప్రతీకగా, మోటెన్ సిగ్నేచర్ ట్యూన్ పేరు "మోటెన్ స్టాంప్" నుండి " మోటెన్ స్వింగ్ "గా మారింది. 1932 చివరిలో మోటెన్ వాద్యబృందం అత్యంత విజయవంతమైన పర్యటనను నిర్వహించింది. ప్రేక్షకులు కొత్త సంగీతాన్ని ఎంతగానో మెచ్చుకున్నారు, డిసెంబర్ 1932లో ఫిలడెల్ఫియాలోని పెర్ల్ థియేటర్‌లో, కొత్త సంగీతాన్ని వినడానికి ప్రజల కోసం తలుపులు తెరిచారు, వారు థియేటర్‌లోకి కిక్కిరిసిపోయి, మోటెన్ ఆర్కెస్ట్రా నుండి ఏడు ఎన్‌కోర్‌లను డిమాండ్ చేశారు. <ref name="Daniels2006">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=p3tmQ4w1uR8C&pg=PA144|title=One O'clock Jump: The Unforgettable History of the Oklahoma City Blue Devils|last=Daniels|first=Douglas Henry|date=2006|publisher=Beacon Press|isbn=978-0-8070-7136-6|page=144}}</ref> 1930ల ప్రారంభంలో వచ్చిన [[మహా మాంద్యం]] ఆర్థిక ఇబ్బందులు కొత్త సంగీతం రికార్డింగ్‌ను తగ్గించాయి, 1934లో ఫ్లెచర్ హెండర్సన్ ఆర్కెస్ట్రా, మెకిన్నీస్ కాటన్ పిక్కర్స్‌తో సహా కొన్ని బ్యాండ్‌లను వ్యాపారం నుండి బయటకు వెళ్ళేలా చేశాయి. హెండర్సన్ తదుపరి వ్యాపారం, ఎదుగుతున్న బ్యాండ్‌లీడర్ బెన్నీ గుడ్‌మన్‌కు సంగీత కూర్పులను అమ్మడం. ఈ సమయంలో, "స్వీట్" డ్యాన్స్ సంగీతం తెల్లజాతి ప్రేక్షకులలో అత్యంత ప్రజాదరణ పొందింది, గై లోంబార్డో <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=ujTfCwAAQBAJ|title=Encyclopedia of New Year's Holidays Worldwide|last=Crump|first=William D.|date=2008|publisher=McFarland & Co.|isbn=978-0-7864-3393-3|publication-place=London|page=[https://www.google.com/books/edition/_/ujTfCwAAQBAJ?gbpv=1&pg=PA101 101]}}</ref> <ref name="Lee379">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=m8W2AgAAQBAJ|title=Encyclopedia of Music in the 20th Century|date=2014|publisher=Taylor and Francis|isbn=978-1-135-92946-6|editor-last=Lee|editor-first=Stacey|page=[https://www.google.com/books/edition/_/m8W2AgAAQBAJ?gbpv=1&pg=PA379 379]|editor-last2=Henderson|editor-first2=Lol}}</ref>, షెప్ ఫీల్డ్స్ <ref>{{Cite book|title=[[Encyclopedia of Recorded Sound]]|date=2005|publisher=Routledge|editor-last=Hoffman|editor-first=Frank|edition=2nd|volume=1|page=[https://books.google.com/books?id=9GGTAgAAQBAJ&dq=Palmer+House+Shep+Fields&pg=PT727 394]}}</ref> వంటి బ్యాండ్‌లీడర్‌లచే విజయవంతంగా ప్రదర్శించబడింది, అయితే కాసా లోమా ఆర్కెస్ట్రా, బెన్నీ గుడ్‌మాన్ ఆర్కెస్ట్రా ఆ ధోరణికి వ్యతిరేకంగా వెళ్లి, కొత్త స్వింగ్ శైలిని యువ ప్రేక్షకులను లక్ష్యంగా చేసుకున్నాయి. అమెరికా "నిజమైన సంగీతం"తో పోలిస్తే "మధురమైన" సంగీతం "బలహీనమైనది" అని బెన్నీ గుడ్‌మాన్ వాదించినప్పటికీ, లోంబార్డో బృందం జాతి విభేదాలను అధిగమించి దశాబ్దాల పాటు విస్తృత ప్రజాదరణ పొందింది, లూయిస్ ఆర్మ్‌స్ట్రాంగ్ కూడా దీనిని తన అభిమాన బృందాలలో ఒకటిగా ప్రశంసించాడు. <ref name="Lee379" /> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=__DTvryrBZkC|title=Continuum Encyclopedia of Popular Music of the World Volume 8- Genres North America|date=2012|publisher=Bloomsbury|isbn=978-1-4411-4874-2|editor-last=Horn|editor-first=David|page=[https://www.google.com/books/edition/_/__DTvryrBZkC?gbpv=1&pg=PA472 472]|editor-last2=Shephard|editor-first2=John}} "Armstrong and Lombardo did not view their worlds as diametrically opposed, nor did many other contemporary musicians of the 1930s. ...Lombardo himself always took great pride in the number of black orchestras that imitated his style."</ref> [[వర్గం:సంగీత చరిత్ర]] [[వర్గం:సంగీతం]] rosn77yzp6xmk3kef1992sa1bo8wdwl