వేమూరి తెలుగు-ఇంగ్లీషు నిఘంటువు/ఆ

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="te">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikibooks</sitename>
    <dbname>tewikibooks</dbname>
    <base>https://te.wikibooks.org/wiki/%E0%B0%AE%E0%B1%8A%E0%B0%A6%E0%B0%9F%E0%B0%BF_%E0%B0%AA%E0%B1%87%E0%B0%9C%E0%B1%80</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.24</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">మీడియా</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">ప్రత్యేక</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">చర్చ</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">వాడుకరి</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">వాడుకరి చర్చ</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikibooks</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Wikibooks చర్చ</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">దస్త్రం</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">దస్త్రంపై చర్చ</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">మీడియావికీ</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">మీడియావికీ చర్చ</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">మూస</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">మూస చర్చ</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">సహాయం</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">సహాయం చర్చ</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">వర్గం</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">వర్గం చర్చ</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">మాడ్యూల్</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">మాడ్యూల్ చర్చ</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>వేమూరి తెలుగు-ఇంగ్లీషు నిఘంటువు/ఆ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3009</id>
    <revision>
      <id>39411</id>
      <parentid>39288</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T02:08:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vemurione</username>
        <id>1689</id>
      </contributor>
      <comment>/* ఆం - AM, ఆ - A */</comment>
      <origin>39411</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="68767" sha1="bq1ukf7lw57wedbbr69vafjxuz0a6aj" xml:space="preserve">
=నిఘంటువు=

* This dictionary is an improved version over the print version (expanded, errors corrected, new features continually being added) published by Asian Educational Services, New Delhi in 2002.
* You are welcome to add. BUT PLEASE DO NOT DELETE entries until you are absolutely, positively SURE a mistake has been made and needs to be corrected.
* PLEASE do not delete entries or their meanings simply because you personally did not agree with the meaning given there. Thanks
* American spelling is used throughout. 
* There is no clearly established, standardized alphabetical order in Telugu. The justification for the scheme used here would be tool long for discussion here.

22 March 2016.

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! నిర్వచనములు&lt;!--- Do Not Change This Line ---&gt;
! ఆసక్తికర చిత్రములు&lt;!--- Do Not Change This Line ---&gt;
|-
|width=&quot;895&quot;|&lt;!--- Do Not Change This Line ---&gt;
&lt;!--- Insert ALL నిర్వచనములుAlphabetically Sorted Below This Line ( * ''' Should precede each new line) ---&gt;
==ఆం - AM, ఆ - A==
&lt;poem&gt;

* '''ఆ, A''' 
-interrog. suff.
---వాడు వచ్చేడా? = did he come?
-pref.
--from; including; up to; as far as;
---ఆచంద్ర తారార్కం = as long as the moon, stars, and the sun last; a phrase used to indicate for a long time.
---ఆసేతు హిమాచలం = from the cape to the Himalayas; a term used to indicate the whole of India.
---ఆజన్మాంతం = from birth to death; all life.
---ఆపాదమస్తకం = from foot to head; throughout the body.
---ఆబాలగోపాలం = from child to cowherd; everyone.
-- ఆచంద్రార్కం, ఆచంద్రతారకం, ఆజన్మం, ఆమూలాగ్రం, ఆసాంతం, ఆకుమారకం, మొదలగునవి.  
-pron., adj.
--that; those;


* '''ఆంక్ష, AMkSha'''
- n.
-- restriction; restraint; constraint;


* '''ఆందోళన, AMdOLana'''
- n.
-- (1) anxiety;  కలవరం; 
-- (2) public unrest; అలజడి; 


* '''ఆందోళిక, AMdOLika'''
- n.
-- (1) oscillator; one that swings back and forth; (2) palanquin;


*  '''ఆంధసికుడు,  AMdhasikuDu'''
- n.
-- cook; chef;


'''* ఆంబోతు,  AMbOtu'''
- n. m.
-- see ఆబోతు; 


'''ఆ, A'''
-pref.
-- up to; up until; 
-- ఆసేతుహిమాచలపర్యంతం = from the bridge (namely, the tip of India at Sri Lanka) to the Himalayas;
-- ఆపాదమస్తకం = పాదం నుండి మస్తకం (తల) వరకు

-- ఆచంద్రార్కం = చంద్రార్కులు ఉండే వరకు. అర్కుడు అంటే సూర్యుడు

-- ఆజన్మం = lifelong; జన్మమంతా. జన్మమంటే జీవితం.


* '''ఆక, Aka'''
-n.
--a screen providing obstruction or privacy; obstruction; 


* '''ఆకట్టు, AkaTTu'''
-v. t.
--(1) attract; (2) obstruct; block; 


* '''ఆకతాయి, AkatAyi'''
-adj.
--mischievous; 
-- ఆతతాయి సరియైన రూపం. వాడుకలో ఆకతాయి అయింది. ఈ ఆతతాయులను చంపి నాకేవిధమైన ప్రీతి కలుగుతుంది కృష్ణా అని విషాదంతో అడిగాడు అర్జునుడు.
-- ఇండ్లు తగులబెట్టువాడు,  విషము పెట్టువాడు,  చేతిలో శస్త్రముంచుకొని చంపుటకు వచ్చువాడు,  ధనము అపహరించువాడు,  భూమిని హరించువాడు,  భార్యను హరించువాడు - ఈ ఆరుగురు ఆతతాయిలనబడుదురు అని వశిష్ఠ స్మృతిలో చెప్పబడింది;    


* '''ఆకరం, AkaraM'''  
-n. 
--abode; a place where things are accumulated; mine; 
---దత్తాకరం = database; a place where data are found.	
---రత్నాకరం = ocean; a place where gems are found.


* '''ఆకర్షక, Akarshaka'''
-adj.
--attractive;
---ఆకర్షక పత్రావళి = corolla = the outer petals of a flower;


* '''ఆకర్షణ, AkarshaNa'''
-n.
--attraction;
---గురుత్వ ఆకర్షణ = gravitational attraction.


* '''ఆకళింపు, AkaLiMpu'''
-n.
--comprehension;


* '''ఆకలి, Akali'''
-n.
--(1) hunger; 
--(2) appetite;
---ఆకలి దప్పులు = hunger and thirst.


* '''ఆక్రందన, AkraMdana'''
-n.
--lamentation; crying loud;


* '''ఆక్రమణ, AkramaNa'''
-n.
--occupation;


* '''ఆక్రమించు, AkramiMcu'''
-v.i.
--occupy;


* '''ఆకాంక్షించు, AkAMkshiMcu'''
-v. i.
--aspire; desire; fervently hope for;


* '''ఆకారం, AkAraM'''
-n.
--shape; form; outline; 


* '''ఆకాశం, AkASaM'''
-n.
--sky;


* '''ఆకాశగరుడగడ్డ, AkASagaruDagaDDa'''
-n.
--a root; [bot.] ''Bryonia glabra'';


* '''ఆకాశదీపం, AkASadIpaM'''
-n.
--skylight; lighthouse; any lamp located at an elevated place;


* '''ఆకాశపురాణం, AkASapurANaM'''
-n.
--a lecture with unsubstantiated information;


* '''ఆకాశమల్లి, AkASamalli'''
-n.
--the cork tree; [bot.] ''Millingtonia hortensis'';


* '''ఆకాశరామన్న, AkASarAmanna'''
-n.
--anonymous person; one with no name; (ety.) ఆకాశ నామ్న; ఆకాశ నామకుడు; అనామకుడు;


* '''ఆకాశవాణి, AkASavANi'''
-n.
--(1) divine voice; (lit.) voice from the sky; 
--(2) proper name for India's All India Radio Service;


* '''ఆక్రాంతం, AkrAMtaM'''
-suff.
--occupied by; taken possession of;
--- పాదాక్రాంతుడు =  one who has taken possession of the feet; one who has submitted oneself;


* '''ఆకీర్ణం, AkIrNaM'''  
-n. 
--widespread; splattered over; 
---జనాకీర్ణం = crowded with people; full of people.


* '''ఆకీర్ణ, AkIrNa'''
-adj.
--dense; full of; 


* '''ఆకు, Aku'''
-n. s.
--(1) leaf; petal; betel leaf;  
--(2) page; a slip of paper; palm leaf;
--(3) the shutter of a window blind;
--(4) promissory note;
--(5) malt; sprouting seeds; 
--(6) leaf-plate; 
--(7) radial spoke of a wheel;
--- పుల్లె + ఆకు = పుల్లాకు = a leaf-plate created by stitching together several smaller leaves with tiny flakes of a twig;
--- లోల + ఆకు = లోలాకు = swinging pendants used as ear ornaments;


* '''ఆకుకూరలు, AkukUralu'''
-n.
--greens; leafy vegetables;


* '''ఆకుజెముడు, AkujemuDu'''
-n.
--[bot.] ''Euphorbia nivulia;''


* '''ఆకుటిల్లు, AkuTillu'''
- n.
-- arbor;


* '''ఆకు తలుపులు, Aku talupulu'''
- n.
-- Venetian blinds; window or door coverings with slats that can be opened or closed by pulling a string;


* '''ఆకుపచ్చ, Akupacca'''
-n.
--green color; leaf-green;


* '''ఆకుపత్రి, Akupatri'''
-n.
--bay leaves; [bot.] ''Laurus nobilis'' Linn.; a sweet smelling condiment leaf used in Biriyani-like dishes;


* '''ఆకుపాల, AkupAla'''
-n.
--[bot.] ''Holarrhena antidysentrica''; 


* '''ఆకుపెంట, AkupeMTa'''
-n.
--compost; a fertilizer made out of leaves, grass and other decomposable vegetation;


* '''ఆకుమడి, AkumaDi'''
-n.
-- a bed of seedlings;   the original sown field the sprouts from which are later transplanted;


* '''ఆకురాయి, AkurAyi'''
-n.
--file; a tool to abrade an object;


* '''ఆకురాలు కాలం, AkurAlu kAlaM'''
-n.
--autumn; fall; this normally falls from September through November in the northern hemisphere.


* '''ఆకులపడు, AkulapaDu'''
- adv.
-- to be troubled; to be distressed;


* '''ఆకులు, Akulu'''
-n. pl.
--leaves;


* '''ఆకూతి, AkUti'''
- n.
-- idea; thought; 


* '''ఆకృతి, AkRuti'''
-n.
--shape; form;


* '''ఆకృష్టి, AkRshTi'''
-n.
--attraction; 


* '''ఆక్టేను సంఖ్య, AkTEnu saMkhya'''
-n.
--octane number, the proportion of isooctane in a mixture of isooctane and normal heptane that gives the same knocking properties as the fuel under test. Used to describe the quality of gasoline (or petrol);


* '''ఆక్షేపణ, AkshEpaNa'''
-n.
--objection; criticism; accusation; censure; reproach;


* * '''ఆక్షేపణీయం, AkshEpaNeeyaM'''
-n. 
-- objectionable; censurable; 
-- దోషయుక్తము; అభ్యంతరకరమైనది; అంగీకారయోగ్యం కానిది; 


* '''ఆక్షేపించు, AkshEpiMcu'''
-v. t.
--object; criticize, accuse;


* '''ఆఖరి, Akhari'''
-adj.
-final; terminal; 


* '''ఆఖరు, Akharu'''
-n.
--end; termination; 


* '''ఆఖ్య, Akhya'''  
-suff. 
--to indicate a name; 
---ప్రవరాఖ్య = a person whose name is Pravara.


* '''ఆఖ్యాతం, AkhyAtaM'''
-n.
--narration; the story that was narrated; 


* '''ఆఖ్యాత, AkhyAta'''
-n.
--narrator; 


* '''ఆఖ్యానం, AkhyAnaM'''  
-n. story; 
--one that was narrated;


* '''ఆగంతుకం, AgaMtukaM'''
-adj.
--(1) incidental; 
--(2) accidental; unexpected; random;


* '''ఆగంతుకంగా, AgaMtukaMgA'''
-adv.
--(1) incidentally; 
--(2) accidentally; unexpectedly, randomly;


* '''ఆగంతకుడు, AgaMtakuDu'''
-n.
--unexpected visitor, stranger;


* '''ఆగడం, AgaDaM'''
-n.
--jest; sport; fun;


* '''ఆగతం, AgataM'''
-n.
--(1) input; 
--(2) that which came;


* '''ఆగమం, AgamaM'''
-n.
--[gram.] the act of insertion of a new syllable next to an existing syllable;
-- ఉదా: మదము + ఏనుగు = మదపుటేనుగు (టుగామమం) 


* '''ఆగమనం, AgamanaM'''
-n.
--the act of coming; arrival; 


* '''ఆగర్భ, Agarbha'''  
-adj. 
--from the time of conception; congenital; 
---ఆగర్భశ్రీమంతుడు = one born with a silver spoon in his mouth; very rich from birth.
---ఆగర్భ శత్రువు = enemy from conception.


* '''ఆగ్రహం, AgrahaM'''
-n.
--(1) anger; ire; 
--(2) determination; forceful determination; 
---సత్యాగ్రహం = Gandhi’s phrase for non-violent, non-cooperation by forceful determination.


* '''ఆగాకర, AgAkara'''
-n.
--balsam pear; [bot.] Momordica diocia; this means the male and female species are distinctly separate plants;
--- ఆగాకర = ఆకు + కాకర;


* '''ఆగు, Agu'''
-inter.
--halt!;
-v. i.
--halt; stop; break a journey;


* '''ఆగ్నేయం, AgnEyaM'''
-n.
--south-east;


* '''ఆఘమేఘాల మీద, AghamEghAla mIda'''
-adv.
--very quickly;


* '''ఆచంద్రతారార్కం, AcaMdratArArkaM'''
-ph.
--as long as the moon and the stars shine; for a very long time; forever;


* '''ఆచరణ, AcaraNa'''
-n.
--practice; use;
---ఆచరణలో పెట్టు = put in practice.


* '''ఆచరణీయం, AcharaNIyaM'''
-adj.
--practical; fit to be implemented; fit to be observed;


* '''ఆచారం, AcAraM'''
-n.
--custom; tradition; practice; fashion;


* '''ఆచార్య, AcArya'''
-n.
--(1) a teacher who imparts skills; a professor; a guru; శిష్యులకు ఉపదేశించుటకొరకు వివిధశాస్త్రవిషయములు సంగ్రహించువాడు; ఉదా. శంకరాచార్యులు; (2) a man of good principles; A caste title borne by the Vaishnavite Brahmins, the men of the blacksmith and goldsmith castes; కుల ఆచారాన్ని (profession) పాటించే ఆదర్శప్రాయుడు అనే అర్థంలో కంసాలి, కమ్మరి, వడ్రంగి, వంటవాడు, పూజారి, వేదగురువు, మాధ్వుడు, శ్రీవైష్ణవుడు, మొదలగు వారిని ఆచారి, ఆచార్య అనవచ్చు.
(3) 'ఆచార్యా' అనే స్త్రీలింగ పదానికి అర్థం 'వేదవ్యాఖ్యానము చేసెడు ఆఁడుది.' వేదమంత్రాలకు అర్థాలు చెప్పే విదుషీమణి అని మూలార్థం. అది క్రమంగా ఈనాటికి ఏ విధంగా మారిందో చూడండి:
-- అచరణ యోగ్యమైన నడవడి కలవాడు;
-- అధ్యాపకుడు = a teacher who gives information; 
-- ఉపాధ్యాయ = a teacher imparts knowledge with information;
-- పండిత = a teacher who can give deep insight into a subject;
-- ద్రష్ట = a teacher who is a visionary;


* '''ఆచ్ఛాదనం, AcchAdanaM'''
-n.
--covering; lid; cloak;


* '''ఆచూకీ, AcUkI'''
-n.
--clue; detection; following up on clues; whereabouts;


* '''ఆచూకీదార్, AcUkIdAr'''
-n.
--detective;


* '''ఆజన్మ, Ajanma'''  
-adj. 
--from birth; 


* '''ఆజ్యం, AjyaM'''
-n.
--ghee; clarified butter;


* '''ఆజ్ఞ, Aj~na'''
-n.
--order; command;


* '''ఆట, ATa'''
-n.
--(1) game; 
--(2) show; play; 
--(3) victory in a card game; see also బేస్తు; కుందేలు;
---మొదటాట = first show.
---ఆటకట్టు = checkmate in chess.


* '''ఆటగత్తె, ATagatte'''
-n. f.
--sportswoman; player;


* '''ఆటగాడు, ATagADu'''
-n. m.
--sportsman; player;


* '''ఆటబొమ్మ, ATabomma'''
-n.
--toy; play thing; 


* '''ఆటలమ్మ, ATalamma'''
-n.
--chicken pox; [med.] Varicella Zoster; see also వేపపువ్వు;


* '''ఆటు, ATu'''
-adj.
--be sufficient; last long; fill the needs of many;
-n.
--ebb; &quot;going down&quot; of sea level;


* '''ఆటుపోట్లు, ATupOTlu'''
-n.
--ebb and tide; ebb and flow;


* '''ఆడంగులు, ADaMgulu'''
-n. pl.
--women folk;


* '''ఆడంబరం, ADaMbaraM'''
-n.
--pomp; grandeur; abortive display; 


* '''ఆడ, ADa'''
-adj.
--female; woman's;


* '''ఆడకూతురు, AdakUturu'''  
-n. 
--young girl; female child; woman; 


* '''ఆడారి, ADAri'''
-adj.
--womanish; girlish; a male behaving like a female;


* '''ఆడించు, ADiMcu'''
-v. t.
--to cause something to move, play, dance etc.


* '''ఆడు, ADu'''
-adj.
--female; woman; 
-v. i.
--(1) play; 
--(2) do; 
--(3) perform; 
--(4) dance;
-suff.
--to indicate &quot;say&quot; or &quot;tell&quot;
---కొనియాడు = praise.
---తెగనాడు = criticize.
--indicates movement;
---ఆట్లాడు = play a game.
---అల్లాడు = flutter.
--indicates doing some work;
---నీళ్లాడు = deliver a child; (lit.) take a bath after a delivery.
---పెండ్లాడు = get married.
---పోరాడు = fight.
---వేటాడు = hunt.


* '''ఆణి, ANi'''
-adj.
--spherical; round; smooth; globular;
-n.
--cotter pin; peg; linch-pin;


* '''ఆణిగుచ్ఛం, ANigucchaM'''
-n.
--[astron.] globular cluster; one of small spherical galaxies outside the Milky Way;


* '''ఆణిముత్యం, ANimutyaM'''
-n.
--round, smooth pearl; fault-less pearl; In reality, fault-less natural pearls are slightly oval in shape; artificial peals are smooth and round;
-- స్వాతి నక్షత్రానికి మరో పేరు ఆణి .చంద్రుడు స్వాతి నక్షత్రంలో ఉన్న రోజున వర్షం వచ్చి ఆ వర్షపు చినుకు ముత్యపు చిప్ప లో పడితే అట్ల తయారయ్యేదాన్ని ఆణిముత్యము అంటారు. 


* '''ఆతతాయి, AtatAyi'''
-n.
--villain; killer; criminal; desperado;


* '''ఆతపం, aatapaM''' 
- n.
-- Sunshine; 
-- ఎండ; ఎక్కువగా తపింపజేసేది;


* '''ఆతపత్రం, aatapatraM''' 
- n.
-- umbrella;
-- ఆతపం = ఎండ; త్ర = త్రాణ = కాపాడేది;


* '''ఆత్మ, Atma'''
-adj., pref. 
--self; auto;
-n.
-- (1) soul; Inner Self; Indweller; embodied soul; (2) awareness; consciousness; (3) the spiritual life principle of the Universe; 
-- శరీరం కంటె భిన్నమై, శాశ్వతత్వం కలిగినదనే ఒక భావన; ‘నేను’ అనే భావన; సర్వావస్థల యందు అనుస్యూతంగా ఉండే తత్త్వం. 
-- ‘క్షేత్రజ్ఞ ఆత్మా పురుషః’ అని మూడు పర్యాయపదాలను అమరకోశం సూచిస్తున్నది. ఆత్మ, క్షేత్రజ్ఞుడు, పురుషుడు.
---జీవాత్మ = the soul of life forms; the indweller; the embodied soul; individual soul; జన్మ పరంపరలలో కొనసాగేది, నాశనం  లేనిది అయినడి; 
---పరమాత్మ = the other soul; Cosmic soul; God;
---మహాత్మ = the great soul.


* '''ఆత్మక, Atmaka'''  
-suff. 
--consisting of; the nature of;
---చారిత్రాత్మక =  historical.
---వివరణాత్మక =  explanatory.
---సందేశాత్మక =  having a message to convey.

	
* '''ఆత్మకథ, Atmakatha'''  
-n. 
--autobiography; one’s own life story;


* '''ఆత్మగమ, Atmagama'''	%e2t
-adj.
--automatic;


* '''ఆత్మగౌరవం, AtmagauravaM'''
-n.
--self-respect;


* '''ఆత్మచల, Atmacala'''	%e2t
-adj.
--automatic;


* '''ఆత్మనాశక, AtmanASaka'''
-adj.
--self-destructive;


* '''ఆత్మనేపదం, AtmanEpadaM'''
-n.
--a grammatical construct that ends with the suffix కొను;
---రాసుకొను = write for oneself.
---చదువుకొను = read for oneself; study.
--- (ant.) పరస్మైపదము;


* ఆత్మపరిశీలన, AtmapariSIlana 
- n. 
-- introspection; 
-- మన ఆలోచనలను మనం వడగట్టి చూసుకోవడం;


* '''ఆత్మప్రదక్షిణ, AtmapradakshiNa'''
-n.
--rotation about oneself; circumambulation;


* '''ఆత్మప్రక్షాళనం, AtmaprakshALanaM'''
-n.
--self-cleansing; soul searching;


* '''ఆత్మబంధువు, AtmabaMdhuvu'''
-n.
--close relative;


* '''ఆత్మభ్రమణం, AtmabhramaNaM'''
-n.
--rotation about oneself; spin;


* '''ఆత్మన్యూనతాశంక, AtmanyUnatASaMka'''
-ph.
--inferiority complex; self-doubt; putting down oneself;
-- మన శక్తియుక్తులను మనమే తక్కువగా అంచనా వేసుకుని క్రుంగిపోవడం;


* '''ఆత్మసంతృప్తి, AtmasaMtrRpti'''
-n.
--self-satisfaction;


* '''ఆత్మసంయమనం, AtmasaMyamanaM'''
-n.
--self-control;


* '''ఆత్మసాక్షి,  AtmasAkshi'''
- n.
--conscience;


* '''ఆత్మస్తుతి, Atmastuti'''
-n.
--self-aggrandizement; egotism;
---ఆత్మస్తుతి పరనింద మంచివి కావు = self-aggrandizement and blaming others are not good.


* '''ఆత్మ స్థైర్యం; Atma sthairyaM'''
- n.
-- panache; flamboyant confidence of style or manner;


* '''ఆత్మహంత,  AtmahaMta'''
- n. m.
-- suicide victim;


* '''ఆత్మహత్య,  Atmahatya'''
- n.
-- suicide;


* '''ఆత్మాభిమానం, AtmAbhimAnaM'''
-n.
--self-respect;


* ఆత్మార్థకం, AtmaarrthakaM
- n.
-- a verb form describing an action done for one-self; see also ప్రేరణార్థకం;
-- తన కోసమే చేసేది; ఉదా: చదువుకొను;


* '''ఆత్మాశ్రయత్వం,  AtmASrayatvaM'''
- n.
-- subjectivity; 


* '''ఆతిథ్యం, AtithyaM'''
-n.
--hospitality;


* '''ఆత్రుత, Atruta'''
-n.
--anxiety; anxiety to do something good; (rel.) ఆరాటం;
---మా అమ్మాయికి పెండ్లి చెయ్యాలని ఆత్రుతగా వుంది = we are anxious to get our daughter married.


* '''ఆద, Ada'''
-n.
--grief; care; 


* '''ఆదమరచి, Adamaraci'''
-adv.
--without a care or grief; happily; soundly; 


* '''ఆదరణ, AdaraNa'''
-n.
--respect; regard; 


* '''ఆదరువు, Adaruvu'''
-n.
--(1) support; prop; help; assist; 
--(2) side dish to eat with main course; 


* '''ఆదర్శం, AdarSaM'''
-n.
--noble example; model; exemplar; 


* ఆద్యంతం,  AdyaMtaM
- n.
-- all; total; 


* '''ఆద్యక్షర సామ్యం, Adyakshara sAmyaM'''
-n.
--alliteration; a figure of speech involving the repetition of the first letter in several words in a sentence;


* '''ఆదా, AdA'''
-n.
--saving; economy;


* '''ఆదాయం, AdAyaM'''
-n.
--income; (ant.) వ్యయం;


* '''ఆది, Adi'''
-adj.
--beginning; first; earliest; [Gr.] protos; (ant.) అంతం;
---అనాది = ancient; (lit.) one without a beginning.
-- 'ఆది' అనే సంస్కృత పదాన్ని నామవాచక పదానికి ముందు వాడినపుడు 'మొదటి' అనే అర్థాన్ని ఇస్తుంది. ఉదా: ఆదిదేవుడు, ఆదిగురువు, ఆదిలక్ష్మి;
-- 'ఆది' అనే సంస్కృత పదాన్ని నామవాచక పదానికి తరువాత వాడినపుడు ఇతర అర్ధాలనిస్తుంది:
(1) మొదలుగా (et caetera); ఉదా: దానధర్మాదికములు;
(2) సహితము, సయితము, కూడ (so on); ఉదా: ఇంద్రాది దేవతలు
---ఉత్తరాది అంటే ఉత్తర దిశతో పాటు దానికి అటూ ఇటూ (అనగా ఈశాన్యం, వాయవ్య దిశలలో) వుండే ప్రాంతాలు కూడా కలిపి అని అనుకోవచ్చు.
--- దక్షిణాది అంటే దక్షిణ దిశతో పాటు దానికి అటూ ఇటూ (అనగా ఆగ్నేయం, నైరుతి దిశలలో) వుండే ప్రాంతాలు కూడా కలిపి అని అనుకోవచ్చు.
-n.
--prototype; sample; measurements given at the beginning of the manufacture of goods that are meant to be worn such as clothes and jewels;


* '''ఆదికిముందు, AdikimuMdu'''
-ph.
--at the very beginning; (lit.) before the earliest;


* '''ఆదిజంతువులు, AdijaMtuvulu'''
-n.
--protozoa; (lit.) the first animals;


* '''ఆదిజ్వాల, AdijvAla'''
-n.
--primeval fireball; the ball of radiation that is believed to be the beginning of the universe;


* '''ఆదిజీవి, AdijIvi'''
-n.
--protozoa; (ety.) protos = ఆది, zoa = జీవి;


* '''ఆదిత్యం, AdityaM'''
-n.
--the original radiation; (lit.) తేజస్సుతో ప్రకాశించు సత్యస్వరూపం;


* '''ఆదిత్యుడు, AdityuDu'''
-n.
--the Sun; 


* '''ఆదిత్యులు, Adityulu'''
-n. pl.
--the 12 children of Aditi, the wife of Kashyapa;
-- దేవతలు కాశ్యప ముని మరియు దక్షుని 2వ కుమార్తె అదితి (దితి కంటే చిన్నది) యొక్క సంతానం. 
-- దైత్యులు (daityulu) are the children of Diti, a wife of Kashyapa; దైత్యులు దెవతల యొక్క దాయాదులు. 


* '''ఆదిపదార్థం, AdipadArdhaM'''
-n.
--protoplasm; (lit.) the first matter;


* '''ఆదివారం, AdivAraM'''
-n.
--Sunday; (lit.) first day of the week;


* '''ఆద్యులు, Adyulu'''
-n. pl.
--founders; founding fathers; pioneers; 


* '''ఆదేశం, AdESaM'''
-n.
--(1) [comp.] instruction; command; 
--(2) [gram.] the act of substitution or replacement of a new syllable in the place of an existing syllable; a substitute; one inserted in the place of another;
-- ఆదేశం అనగా ఒక వర్ణం లేదా అక్షరం పూర్తిగా తొలగిపోయి, దాని స్థానంలో మరో వర్ణం ప్రత్యామ్నాయంగా రావడం. ఈ ప్రక్రియలో పాత వర్ణానికి ఎలాంటి భాగస్వామ్యం ఉండదు; అది నశించి, కొత్త వర్ణం మాత్రమే నిలుస్తుంది. ఉదాహరణకు, ఇ + అ కలిసినప్పుడు య ఏర్పడితే, ఇ మరియు అ రెండూ కనిపించకుండా పోయి య మాత్రమే మిగులుతుంది. అందువల్ల దీనిని ఆదేశంగా పరిగణిస్తారు. ఉదాహరణ: (సరళాదేశ సంధి) పూచెన్ + కలువలు = పూచెన్ + గలువలు.ఇక్కడ 'క' అనే అక్షరం పోయి, దాని స్థానంలో 'గ' అనే కొత్త అక్షరం శత్రువులా వచ్చి చేరింది.
-- ఏకాదేశం అనగా రెండు వర్ణాలు పరస్పరం కలసి, వాటి సమ్మేళన ఫలితంగా ఒకే వర్ణంగా మారడం. ఇందులో ఏ వర్ణమూ పూర్తిగా నశించదు; రెండింటి స్వరస్వభావం కలసి ఒక కొత్త రూపాన్ని తీసుకుంటుంది. దీర్ఘ స్వర సంధులలో ఇది స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. అ + అ కలిసినప్పుడు ఆ, ఇ + ఇ కలిసినప్పుడు ఈ, ఉ + ఉ కలిసినప్పుడు ఊ ఏర్పడతాయి. ఇక్కడ ఏర్పడే దీర్ఘ స్వరం రెండు సమాన స్వరాల కలయిక ఫలితమే కావడంతో, దీనిని ఆదేశంగా కాక ఏకాదేశంగా పిలుస్తారు.
ఉదాహరణ: (సవర్ణదీర్ఘ సంధి) రామ + ఆలయము = రామ (మ్ + అ) + ఆలయము. ఇక్కడ 'అ' మరియు 'ఆ' అనే రెండు అచ్చులు కలిసిపోయి, వాటి స్థానంలో ఒక్క 'ఆ' (దీర్ఘం) మాత్రమే నిలుస్తుంది. ఫలితం: రామాలయము.


* '''ఆదొండ, AdoMDa'''
-n.
--Ceylon caper, Indian caper; [bot.] ''Capparis zeylanica'' of the  Capparaceae family; 
-- a climbing shrub common in the forests of the Indian subcontinent, Indo-China, China, and Malesia;   
-- ఆకు + దొండ; పాలకి; 


* '''ఆధారం, AdhAraM'''
-n.
--(1) support; prop; 
--(2) basis; evidence; 
--(3) base;


* '''ఆధారపడు, AdhArapaDu'''
-v.i.
--depend;


* '''ఆధ్యాత్మిక, AdhyAtmika'''
-adj.
--subjective; 
-- ఆత్మవలనఁ గలిగినది; మనస్సుకు, శరీరమునకు సంబంధించినది. మనస్సు శరీరముల వలన కలుగు సుఖదుఃఖాదులు; తన బుద్ధి, ఆత్మ, శరీరం ల వల్ల తనకే ఏర్పడే కష్టాలు; ఆధి ఆత్మిక బాధలు.
-- అధి + ఆత్మిక = ఆధ్యాత్మిక; వృద్ధి వచ్చి అ ఆ గా మారింది; ఆత్మను అధికరించినది = అంటే ఆత్మకు సంబంధించినది; ఆత్మజ్ఞానం పొందించే విద్య ఆధ్యాత్మిక విద్య;


* '''ఆధిభౌతిక, Adhibhautika'''
-adj.
--physical; phenomenal; materialistic; having to do with the physical world; -- వ్యాఘ్రసర్పాదుల ద్వారా కలుగు కష్టములు, దుఃఖములు; బయటి జీవుల వల్ల అంటే మృగాలు, పక్షులు, ఇతర మనుష్యుల వల్ల వచ్చే కష్టాలు;


* '''ఆధిదైవిక, Adhidaivika'''
-adj.
--godly; spiritual; one having to do with the heavenly world; godsent; దైవము వలనఁ గలిగినది; 
--విపరీతమైన ఎండ, గాలి, అతి వృష్టి, అనావృష్టి, కలరా, మశూచి, కరోనా వంటి — మనతో సంబంధం లేకుండా వచ్చిన కష్టాలు;


* '''ఆధునిక, Adhunika'''
-adj.
--modern; mod; trendy;


* '''ఆధునికీకరణం, AdhunikIkaraNaM'''  
-n. 
--modernization;


* '''ఆనందం, AnaMdaM'''
-n.
--happiness; elation; pleasure;


* '''ఆన, Ana'''	
-n.
--(1) oath; adjuration; 
--(2) intake; input;


* '''ఆనక, Anaka'''
-adv.
--later; after a little while;
-- see also కాసేపు; 


* '''ఆనకట్ట, AnakaTTa'''
-n.
--weir; a wall across a river to hold water up to a level; when water exceeds a specified level, it spills over the structure; A barrage is a weir with gates to regulate the height of the impounded water; a dam is a waterproof structure, usually built in a river valley to create a large reservoir and water is released through special structures called spillways;


* '''ఆననం, AnanaM'''
-n.
--face; (rel.) ఆసనం;


* '''ఆనప, Anapa'''
-n.
--bottle gourd; opo squash; [bot.] ''Lagenaria leucantha''; ''Lagenaria vulgaris'';  ''L. siceraria''; ''Cucurbita lagenaria''; 
-- సొరకాయ; 


* '''ఆనవాయితీ, AnavAyitI'''
-n.
--tradition; custom;
-- అను+ఆయత్త = అనుసరించినది, ఆధారపడినది, ఆధీనమైనది. అన్వాయాతి - ప్రథమపురుష ఏకవచనం. &quot;దాని నుండి వచ్చినది&quot; అన్న అర్థంలో వాడుతారు. సంప్రదాయం అన్నది మన పూర్వీకుల ఆచారాలను అనుసరించి వచ్చేది కాబట్టి, అన్వాయాతి అన్నది తెలుగులో ఆనవాయతీ అని రాయడం, దాన్ని పూర్వీకుల పద్ధతి అన్న అర్థంలో వాడటం మనకు ఒక ఆనవాయితీ అయిపోయింది. 


* '''ఆనవాలు, AnavAlu'''
-n.
--token; sign; mark; keepsake; memento; 


* '''ఆనికాయ, AnikAya'''
-n.
-- corn; a hardened growth in the sole; (rel.) a callous is hardened skin, in hand or foot, caused by constant friction such as the holding of a pen.


* '''ఆను, Anu'''
-adj.
--lean; touch;
-v. i.
--touch; lean;


* '''ఆనుకర్ర, Anukarra'''
-n.
--crutch; gadget used to support one's weight when the legs are injured;


* '''ఆనురాట, AnurATa'''
-n.
--prop; the pole used to support a structures weight;


* '''ఆనుషంగికంగా, AnushaMgikaMgA'''
-adv.
--incidentally; casually;


* '''ఆపద్బాంధవుడు, ApadbAdhavuDu'''
-n. m.
--a friend in need;


* '''ఆపద్ధర్మము, Apaddharmamu'''
-n. 
--a procedure not usually allowable, but which can be adopted in times of pressing need or great danger;


* '''ఆపాదమస్తకం, ApAdamastakaM'''
-adv.
--from head to toe;


* '''ఆపు, Apu'''
-v.t.
--stop; cease; arrest; hold; restrain; check;


* '''ఆపేక్ష, ApEksha'''  
-n. 
--affection; love;  liking;


* '''ఆపోక, ApOka''' 
-n. 
--satisfaction; fulfillment;


* ఆపోసనం, ApOsanaM  
- n.
-- ఆపః అంటే నీళ్ళు. అశనం అంటే ఆహారం. నీళ్ళు ఆహారం గా గ్రహించడం ఆపోశనం. భోజన సమయం లో విస్తరిలోని అన్నాన్ని గాయత్రీ మంత్రంతో నీళ్ళు చల్లి సంప్రోక్షణ (శుద్ధి) చేసి, పరిషేచనం చేసి (కొద్ది నీళ్ళు వలయంగా విస్తరి చుట్టూ పోసి), ఉద్ధరిణెడు నీళ్ళు అరచేతిలో వేసికొని నోటిలో పోసుకొంటారు. ఇది ఆపోశనం. దీని తర్వాత ప్రాణాహుతులు ఉదరంలోని వైశ్వానరాగ్నికి సమర్పిస్తారు. తదనంతరం భోజనం చేస్తారు. చివరలో ఉత్తరాపోశనం (ఉత్తర + ఆపోశనం) అమృతమస్తు అంటూ ఉద్ధరిణెడు నీళ్ళు గ్రహిస్తారు.


* '''ఆఫీసు, AfIsu'''
-n.
--office;


* '''ఆబ, Aba'''
-n.
--greed; greed for food; eating beyond capability;


* '''ఆబోతు, AbOtu'''
-n.
-- male off-spring of a cow used exclusively as a stud bull; 
-- అచ్చోసిన ఆంబోతు = branded bull; ఒకప్పుడు గ్రామాల్లో గోసంపద బాగా ఉన్న కాలంలో ఎవరైనా మోతుబరి రైతు తన మంద లోని ఆరోగ్యకరమైన, బలిష్టమైన, యుక్తవయసులో ఉన్న కోడె గిత్తను ఒక దానిని గ్రామంలో జరిగే ఏదైనా ఉత్సవ సమయంలో మొక్కుబడి చెల్లింపుగా దేవుని పేరు మీద వదిలివేసేవారు. ఆ సందర్భంగా దాని ఒంటి మీద బాగా కాల్చిన ఇనుప అచ్చుతో శంఖ చక్రాల ముద్ర వేసేవారు, అది దేవుని పేరు మీద ఊరి మీద విడిచిపెట్టిన ఆంబోతు అని తెలియడానికి. అప్పటినుంచి ఇక ఆ ఆంబోతుతో దున్నించడం, బండి కట్టడం వంటి ఎటువంటి పని చేయించడం ఉండదు. ఆ ఆంబోతు ఆ ఊర్లో గానీ, ఆ చుట్టూ పరిసర పంటచేలల్లో గానీ తన ఇష్టానుసారం తిరగవచ్చు, మేయవచ్చు దానిని ఎవరూ ఏమీ అనరు. అలా ఆ ఆంబోతు ఆ ఊర్లో యథేచ్ఛగా బ్రతుకుతూంటుంది. ఈ సంప్రదాయం వెనుక గల అసలు ప్రయోజనం ఏంటంటే ఊరివారందరి చేతా ఉమ్మడిగా పోషింపబడే ఆ ఆంబోతు ఆ ఊర్లోని ఆవులన్నిటితోనూ జతకట్టి ఆ ఊర్లో తరువాత పుట్టబోయే ఒక మంచి ఆరోగ్యకరమైన మందకు కారణం అవుతుంది అన్నమాట. తెలుగునాట ఓ సామెత ఉంది. అదే ‘అచ్చోసిన ఆబోతులా తిరుగుతున్నాడని’ అంటూ ఉంటారు. పనీపాటా, భయమూ లేకుండా ఊరి మీద పడి ఆవారాగా తిరిగే వారిని అలా వ్యవహరిస్తుంటారు;


* '''ఆభరణం, AbharaNaM'''
-n.
--ornament; jewel;


* '''ఆభాణకం, aabhaaNakaM''' 
- n.
-- a saying; 
-- సామెత; లోకోక్తి; జనప్రవాదం; 


* '''ఆభాసం, AbhAsaM'''
-n.
--fallacy; apparent; one that appears true though it is not true;
-- సత్యాభాస = one that is not true, but makes you think it is true;
-- రసాభాస = రసం కానిది రసంగా కనబడడం;
-- విరోధాభాస అలంకారం = విరోధం లేకపోయినా విరోధం ఉన్నట్టు కనబడడం; 


* '''ఆభిజాత్యం, AbhijAtyaM'''
-n.
--lineage; the nobility of birth;


* '''ఆభిదానికుడు, AbhidAnikuDu'''
- n.
-- lexicographer; compiler of a dictionary;


* '''ఆభూతి,   AbhUti'''
- n.
-- capacity; ability;


* '''ఆమంద్రణము,  AmaMdraNamu'''
- n.
-- the volume of a sound; the loudness of a sound; 


* '''ఆమడ,  AmaDa'''
- n.
-- a measure of distance equal to 8 miles; 
-- 4 కోసులు; 1 యోజనం; 


* '''ఆమయావి, AmayAvi'''
- n.
-- patient; sick person;


* '''ఆమలకం, amalakaM'''
-n.
-- a tree of the Emblica family; [bot.] ''Emblica officianalis;'' ''Phyllanthus emblica;''
---పెద్దఉసిరి = ''Emblica officianalis'';
---రాచఉసిరి = ''Phyllanthus emblica;''
---కరతలామలకం = as clear as a fruit in the hand; easy; obvious.


* '''ఆమ్లం, AmlaM'''
-n.
--sour substance; acid;
---గాఢ ఆమ్లం = concentrated acid.
---త్రాణిక ఆమ్లం = strong acid.
---దుర్బల ఆమ్లం = weak acid.
---ప్రబల ఆమ్లం = strong acid.
---నిర్జల ఆమ్లం = concentrated acid.
---నిస్‌త్రాణిక ఆమ్లం = weak acid.
---సజల ఆమ్లం = diluted acid.


* '''ఆమ్లజని, Amlajani'''
-n.
--Oxygen; (lit.) is the one that gave birth to an acid; this is a misnomer; not all acids contain oxygen;


* '''ఆమ్లభాస్వరం, AmlabhAsvaraM'''
-n.
--phosphate;


* '''ఆమ్లవేతసం, AmlavEtasaM'''
-n.
--Ruby dock; Bladder dock; [bot.] ''Rumex vesicarius'' of the Polygonaceae family;
-- చుక్కకూర; పుల్లప్రభ;


* '''ఆమ్లశీర్షం, AmlaSIrshaM'''
-n.
--[biochem.] acid end (of an amino acid); ఆమ్లఅంతం;


* '''ఆమాత్రకం, AmAtrakaM'''
-n.
--[bot.] Spondias mangifera;


* '''ఆమాశయము,  AmASayamu'''
- n.
-- stomach; the place food is digested;


* '''ఆమ్రాతకము,  AmrAtakamu'''
- n.
-- wild mango; hog plum; [bot.] Spondias mongifera;


* '''ఆముఖము,  Amukhamu'''
- n.
-- prolog; preface;


* '''ఆమిక, Amika'''
-n.
--egotism; boasting; 


* '''ఆముదం, AmudaM'''
-n.
--castor oil; oil extracted from the seeds of Palma christi;


* '''ఆముదపు చెట్టు, Amudapu ceTTu'''
-n.
--castor tree; [bot.] ''Ricinus communis'' of the Euphorbiaceae family; ''Palma christi;''


* '''ఆమూలాగ్రం, AmUlAgraM'''
-n.
--comprehensive; (lit.) from the root to the tip;


* '''ఆమె, Ame'''
-pron.
--she; that woman; 


* '''ఆమ్రేడితం, AmrEDitaM'''
-n.
--(1) [gram.] one that is repeated; the second word in a repeated sequence; 
-- ఒకే పదం అవ్యవధానంగా (టైం గ్యాప్ లేకుండా) పలికితే ఆ రెండవ దాన్ని ఆమ్రేడితము అంటారు. ఎక్కడెక్కడ, ఏమేమి, ఔరౌర, ఆహాహా మొదలైన వాటిలో ఒకే పదం రెండు సార్లు ప్రక్క ప్రక్కన వస్తూన్నది; 
--(2) train;


* '''ఆమోదన, AmOdana'''
-n.
--agreement; expression of pleasure;


* '''ఆమోదించు, AmOdiMcu'''
- v. i. 
-- agree; concur;


* '''ఆయకం,  AyakaM'''
- n.
 -- mortgage; pledge; 


* '''ఆయకట్టు, AyakaTTu'''
-n.
--irrigated area watered by a source such as a reservoir; 
-- ఒక గ్రామంలో గానీ, చెరువు కింద గానీ ఉన్న సాగు భూమి; (ety.) ఆదాయాన్ని తెచ్చిపెట్టే ఏర్పాటు;
-- పారకం &gt; పాకం &gt; బాకం; 
 

* '''ఆయతనం, AyatanaM'''
-n.
-- (1) place; home; abode; temple;
-- (2) volume; cubic content;
-- (3) volume; loudness;


* '''ఆయత్త, Ayatta'''
-n.
-- readiness; preparedness;


* '''ఆయత్తపడు, AyattapaDu'''
- v. i.
-- to be ready; to be prepared;;


* '''ఆయనం, AyanaM'''
-n.
--(1) path; position; 
--(2) six months; half-year;
---ఉత్తరాయనం = northward passage of the Sun after Dec. 22.
---దక్షిణాయనం = southward passage of the Sun after June 22.


* '''ఆయన, Ayana'''
-pron.
--he; that man; (lit.) that brother; 


* '''ఆయమం, AyamaM'''
-n.
-- amplitude; length; extension; 


* '''ఆయాసం, AyAsaM'''
-n.
--fatigue; tiredness; 


* '''ఆయుధం, AyudhaM'''
-n.
--weapon; tool; instrument;


* '''ఆయుర్దాయం, AyurdAyaM'''
-n.
--life span; 


* ఆయుర్వేదం, aayurvEdaM 
- n.
-- ఆయుర్వేదం 3000 సంవత్సరాలకి ముందు భారతదేశంలో ఉద్భవించింది. ఆయుర్వేదం వాత, పిత్త, కఫ దోషాలను సమతుల్యం చేయడంపై దృష్టి పెడుతుంది. ఆయుర్వేదం ఔషధాలలో మూలికలు మరియు ఖనిజాలను ఉపయోగించడం ద్వారా శరీర సామర్థ్యాన్ని బలోపేతం చేయడంతో పాటు రోగనిరోధక శక్తిని మెరుగుపరచడంపై లక్ష్య పెడుతుంది.
-- యునానీ గ్రీస్‌లో పుట్టింది. యునాని నాడి, మలం, మూత్రం, నాలుక, దృష్టి, స్పర్శ, రూపాలపై ఫలితాల కోసం ఎనిమిది రోగనిర్ధారణ పద్ధతులను ఉపయోగిస్తుంది.


* '''ఆయువు, Ayuvu'''
-n.
--life span,


* '''ఆయువుపట్టు, AyuvupaTTu'''
-n.
--a critical spot where a blow or bite can quickly kill; [idiom] jugular.


'''ఆయుష్కర్మ, Ayushkarma''' 
- n.
-- జుట్టు కత్తిరించుకోడాన్ని ఆయుష్కర్మ అంటారు. భారతీయ సంప్రదాయం ప్రకారం ఎప్పుడు పడితే అప్పుడు, ఎలా పడితే అలా పని చేయరాదు. ముందుగా గడ్డం, ఆపైన మీసం, ఆ తరువాత తలమీద ఉన్న జుట్టూ తీయించుకోవాలి. ఆపైన చేతి గోళ్లు, చివరగా కాలిగోళ్ళు తీయించుకోవాలి. ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ ఈ వరుసను అతిక్రమించరాదు.


* '''ఆరంభించు, AraMbhiMcu'''
-v. i.
--start; commence; inaugurate (a task);


* '''ఆరగాణి, AragANi'''
-n.
--catchment; basin; area;


* '''ఆరడి, AraDi'''
-v. t.
--scorn; slight; afflict; disgrace; censure; blame;


* '''ఆరబెట్టు, ArabeTTu'''  
-v. t. 
--air; let dry in the air;


* '''ఆర్జవం, ArjavaM'''
-n.
--honesty; straightforwardness;


* '''ఆర్మదా, ArmadA'''
-n.
--armada; a fleet of battleships;


* '''ఆర్య, Arya'''
-n.
--nobleman; master; superior;


* '''ఆర్య-దాస, Arya-dAsa'''
-ph.
--[Comp.] master


* '''ఆర్యభట, AryabhaTa'''
-n.
-- (1) Aryabhata; the great Indian mathematician and astronomer who probably lived in 2742 BCE (not the 5th-6th centuries CE);
-- షష్ట్యబ్దానాం షష్ఠిర్యదా వ్యతీతాస్త్రయశ్చ యుగపాదాః ।త్ర్యధికా వింశతిరబ్దాస్తదేహ మమ జన్మనోఽతీతాః।। కలియుగం 60 కి 6 రెట్ల ఏళ్లు గడిచిన సమయంలో నా వయస్సు 20 సంవత్సరాలు అని చెప్పుకున్నాడు. కలియుగం ప్రారంభం అయింది 3102BCE లో. కాబట్టి 2742BCE లో ఆర్య భటుని వయస్సు 20 ఏళ్లు.
--ఈయన రచించిన ఆర్యభటీయం భారతదేశ ఉన్నతిని సూచిస్తుంది. ఆ రచన కనపడలేదు కానీ వరాహమిహార -భాస్కర-బ్రహ్మగుప్త గ్రంధాలలో ఆ సిద్ధాంతం గురించి రాసిపెట్టారు. 
-- (2) 1975 లో ప్రయోగించిన భారతదేశపు మొదటి ఉపగ్రహం ఆర్యభట;


* '''ఆర్ర్ద, Ardra'''
-n.
--Betelgeuse and Alhena; One of the 27 groups of stars recognized by the Hindu calendar. Betelgeuse is about 650 light-years from the solar system; 
-- పగడపు రిక్క; కెంప చుక్క; 


* '''ఆర్ర్దత, Ardrata'''
-n.
--moisture; emotional sentiment; (lit.) wetness;


* '''ఆరా, ArA''' 
-advl. suf. 
--fully;
---చెవులారా విన్నాను = I heard it fully with my ears; heard it clearly.
---చేతులారా చేసుకున్నాను = I did it fully with my hands.
-voc. suf. pl. 
--Oh!; O!;
---అన్నలారా = O!, brothers!


* '''ఆరాటం, ArATaM'''
-n.
--anxiety; anxiety for bad news; (rel.) ఆత్రుత;
---అబ్బాయి ఆరోగ్యం గురించి ఆరాటంగా వుంది = we are anxious about our boy's health.


* '''ఆరాధన, ArAdhana'''
-n.
--worship;


* '''ఆరామం, ArAmaM'''
-n.
--garden; park; grove;


* '''ఆరిందా, AriMdA'''
- n.
-- a person who talks beyond his age and capability;


* '''ఆర్జితం, ArjitaM''' 
-n. 
--acquired; earned;
---కష్టార్జితం = hard-earned.


* '''ఆర్తి, Arti'''
-n.
--anxiety; dejection; 


* '''ఆర్థిక, Arthika'''
-adj.
--pref. financial; fiscal; economic; monetary;
---ఆర్థిక స్తోమత = financial capability; fiscal strength.


* '''ఆర్థిక రంగం, Arthika raMgaM'''
-n.
--financial sector;


* '''ఆరు, Aru'''
-n.
--six;
-v. i.
--dry; air; (lit.) open; (rel.) ఎండు = to dry in the sun;
---ఆరుబయట = in the open air.
---ఆరబెట్టు = let dry in the open air.


* '''ఆరుచెట్టు,  AruceTTu'''
- n.
-- Indian laburnum; [bot.] ''Cassia fistula'' L. of the Caesalpiniaceae family;


* '''ఆరుద్ర పురుగు,  Arudra purugu'''
- n.
-- Ladybirds; Ladybird beetles; Ladybugs; 
-- Spotless Ladybird; [bio.] ''Cycloneda sanguinea'' of the Coccinellidae family; this type is somewhat rare; 
-- Spotted Ladybird; [bio.] ''Coccinella septempunctata;'' this has seven black spots on a red shell; 
-- Striped Ladybirds; this rare variety has black stripes on a red shell; 
-- మే నెల చివరలో తొలకరి వానలకు ముందు ఇవి విపరీతంగా పుట్టుకొస్తాయి కనుక వీటిని May Bugs అని కూడా అంటారు. ఆరుద్ర కార్తె లో పుడతాయి కనుక వీటిని ఆరుద్ర పురుగులు అంటారు. 
-- [Sans.] ఇంద్రగోపములు; మఘవగోపములు;


* '''ఆరున్నొక్కటి, ArunnokkaTi'''
-n.
--a euphemism for the number seven; this euphemism is used on auspicious occasions because the Telugu word for seven also means &quot;cry&quot;;


* '''ఆర్యులు, Aryulu'''
-n. pl.
--Aryans; noblemen; 


*'''ఆరె చెట్టు, Are ceTTu'''
- n. 
-- (1) Fire-flame bush; [bot.] ''Woodfordia fruticosa; Woodfordia floribunda; Lythrum fruticosum''of the Lythraceae family;  
-- ఆరె అనగొమ్మలు వేస్తూ పెరిగే అందమైన పొద మొక్క. దీని కొమ్మలు బాగా పక్కలకు విస్తరిస్తూ పెరుగుతాయి. సాధారణంగా ఆరె పొదలు మూడు నుంచి పది అడుగులకు మించి ఎత్తు పెరగవు. అయితే అక్కడక్కడా అనుకూల పరిస్థితులలో అరుదుగా ఇవి ఇరవై అడుగుల వరకూ కూడా ఎత్తు పెరుగుతాయి. ఉత్తర భారత దేశమంతటా సర్వసాధారణంగా, ప్రత్యేకించి హిమాలయాలలో విస్తారంగా కనిపించే ఆరె చెట్లు దక్షిణభారత దేశంలో మాత్రం చాలా అరుదుగా కనిపిస్తాయి. వేసవిలో నిండుగా పూసే అందమైన పుష్పాల కారణంగా ఆరె చెట్లను పూల తోటలలో పెంచుతున్నారు. 
-- (2) [bot.] ''Bauhinia racemosa'' of Caesalpiniaceae family; 
-- This resembles Butterfly Tree, [bot.] ''Bauhinia purpurea'', also known as కోవిదార; దేవ కాంచన; రక్త కాంచన;
-- [Sans.] అశమాంతక; చాంద్రక; తాంర పత్రికా; వాలుకా పర్ణ; శ్వేత కాాంచన; 


* '''ఆరోగ్యం, ArOgyaM'''
-n.
--health; diseaseless state;
--ఆరోగ్యమంటే “అరోగస్య భావః” అని అర్థం. “నాకేమీ లేదు” అనే అరోగభావనే “ఆరోగ్యం” అన్నమాట; న + రోగం = అరోగం = అరోగస్య భావం ఆరోగ్యం; Heal అయినప్పటి భావమే health. రోగం వచ్చి, ఆపై నయమైనప్పటి స్థితి హెల్త్ అవుతుంది; (ant.) అనారోగ్యం;


* '''ఆరోగ్యదాయకం, ArOgyadAyakaM'''
-n.
--healthful;


* '''ఆరోగ్యప్పాచ, ArOgyappaca'''
-n.
--Indian ginseng; [bot.] ''Trichopus zeylanicus;'' 


* '''ఆరోగ్యవంతం, ArOgyavaMtaM'''
-n.
--healthful;


* '''ఆరోపణ, ArOpaNa'''  
-n. 
--(1) allegation; accusation; charge; 
--2) attribution; imputation;


* '''ఆరోహకం, ArOhakaM'''  
-n. 
--vector; a carrier of a disease such as a mosquito;


* '''ఆరోహణ, ArOhaNa'''
-n.
--ascent; (ant.) అవరోహణ;


* '''ఆరోహణ క్రమం, ArohaNa kramaM'''
-n.
--ascending order; in Indian music this order is స, రి, గ, మ, ప, ద, ని;


* '''ఆరోహించు, ArOhiMcu'''
-v.t.
--ascend;


* '''ఆలకించు, AlakiMcu'''
-v.i.
--listen;


* '''ఆలన, aalana''' 
- n.
-- listening; paying attention to;
-- ఆలన అంటే ఆలకించడం. పాలన అంటే సంరక్షించడం.

 
* '''ఆలయం, AlayaM'''
-n.
--abode;
---హిమాలయం = abode of snow; the Himalayas.
---దేవాలయం = abode of God; temple.
---దత్తాలయం = (1) abode of data; computer store; computer memory; (2) database;


* '''ఆలవాలము, aalavaalamu''' 
- n.
-- (1) abode; place; (2) basin around the base of a plant to hold water; 


* '''ఆలస్యం, AlasyaM'''
-n.
--delay; late; procrastination;


* '''ఆలాపన, AlApana'''
-n.
--[music] a preamble to a song, in Indian music;


* '''ఆల్ఫాల్ఫా, AlphAlphA'''
-n.
--alfalfa plant; [bot.] Medicago sativa;


* '''ఆలింగనం, AliMganaM'''
-n.
--embrace;


* '''ఆలిచిప్ప, Alicippa'''
-n.
--(1) freshwater mussel; [biol.] Lamellidens marginalis; 
--(2) shell of a freshwater mussel;
---గంగాలిచిప్ప గుల్ల = back-water clam; Meretrix Deshayes; bay clam; Meretrix meretrix;


* '''ఆలివ్, Aliv^'''  
-n. 
--olive; a small fruit that grows in the Mediterranian area;


* '''ఆలు, Alu'''
-n.
--wife; woman; 


* '''ఆలుగడ్డ, AlugaDDa'''
-n.
--potato; see also బంగాళాదుంప; 


* '''ఆలుమగలు, Alumagalu'''
-n. pl.
--wife and husband; couple; 


* '''ఆలోకించు, AlOkiMcu'''
-v. i.
-- see;


* '''ఆలోచన, AlOcana'''
-n.
-- thought; cogitation; 


* '''ఆళువు, ALuvu'''
-suff.
--a person having the said trait or property;
---ఈర్ష్యాళువు = jealous person.
---దయాళువు = kind person.
---ప్రేమాళువు = a person in love.
---శయ్యాళువు = a couch potato; an inactive person.


* '''ఆళ్లు, ALlu'''
-n.
--a type of grain from a dry crop; [bot.] Paspalum scrobiculatum;


* '''ఆవం, AvaM'''
-n.
--kiln;


* '''ఆవ, Ava'''
-n.
--(1) mustard paste; 
--(2) mustard when used as an ingredient in cooking;


* '''ఆవకాయ, AvakAya'''
-n.
-- (1) mango pickle; (2) any pickle when mustard is an ingredient;
-- ఊరగాయ = pickle; any pickle whether or not mustard is an ingredient;
-- పచ్చడి = chutney; a sauce that can stay fresh for a few days;


* '''ఆవకూర, AvakUra'''
- n.
-- [bot.] ''Brassica campestris'' Linn.; the greens of Brassica c.;


* '''ఆవపిండి, AvapiMDi'''
-n.
--pasty part of mango pickle; (lit.) mustard paste;


* '''ఆవరణం, AvaraNaM'''
-n.
--enclosure; enclosed space;
-suff.
--sphere; used to define regions surrounding a celestial body such as a planet;
---జలావరణం = hydrosphere.
---తేజోవరణం = photosphere.
---దీప్త్యావరణం = photosphere.
---పర్యావరణం = environment.
---వర్ణావరణం = chromosphere.
---వాతావరణం = atmosphere.
---స్థిరావరణం = troposphere.


* '''ఆవర్తం,  AvartaM'''
- n.
- whirlpool; eddy; vortex;


* '''ఆవర్తకం, AvartakaM'''
-n.
--(1) periodic; recurring; 
--(2) [music] complete తాళం or time measure;
--- ఆవర్తక పట్టిక = the Periodic Table.


* '''ఆవర్తత, Avartata'''
- n.
-- periodicity; 


* '''ఆవర్తనం, AvartanaM'''
- n.
-- (1) oscillation; 
-- (2) rotation;


* '''ఆవర్తన కాలం, Avartana kAlaM'''
-n.
--[phy.] period; period of oscillation;


* '''ఆవర్తన పట్టిక, Avartana paTTika'''
-n.
--[chem.] the periodic table;


* '''ఆవర్తన సూత్రం, Avartana sUtraM'''
-n.
--[chem.] the periodic law;


* '''ఆవర్ధనం,  AvardhanaM'''
- n.
-- magnification;


* '''ఆవర్జా, AvarjA'''
- n.
-- ledger; an account of individual transactions; (rel.) చిట్టా;


* '''ఆవలింత, AvaliMta'''
-n.
--yawn; [med.] pandiculation;


* '''ఆవశ్యకం, AvaSyakaM''' 
-n. 
--need; necessity; 


* '''ఆవశ్యకత, AvaSyakata''' 
-n. 
--necessity;


* '''ఆవాలు, AvAlu'''
-n. pl.
--mustard seed;
---తెల్ల ఆవాలు = white mustard; [bot.] ''Brassica hirta''; ''Nuclea Cadamba'' of the Brssicaceae family;
---నల్ల ఆవాలు = black mustard; [bot.] ''Brassica nigra.''
---పచ్చ ఆవాలు = oriental mustard; Indian mustard; [bot.] ''Brassica juncea'';
---సన్న ఆవాలు = same as black mustard;
---ఎర్ర ఆవాలు = same as Indian mustard;
---[Sans.] ఆసురీ; కృష్ణ సర్షప; తీక్షణ గంథా; సుముఖా; సుప్రశస్తా; శోఫహారీ; నిద్రాకరా; దాహకారీ; 


* '''ఆవిడ, AviDa'''
-pron.
--she; that lady; that woman;  (lit.) that child; 


* '''ఆవిరి, Aviri'''
-n.
--(1) steam; 
--(2) vapor;


* '''ఆవిష్కరణ, AvishkaraNa'''
-n.
--unveiling; inauguration;


* '''ఆవిష్కరించు, AvishkariMcu'''
-v. i.
--display; announce; advertise; discover;


* '''ఆవు, Avu'''
-n.
--cow;
---పాడి ఆవు = heifer; a cow that is giving milk.


* '''ఆవృతం, AvRtaM'''
-suff.
--covered;
---మేఘావృతం = cloud-covered.


* '''ఆవెత, Aveta''' 
-n. 
--feast;


* '''ఆవేగం, AvEgaM'''
-n.
--[phy.] momentum; mass times velocity;


* ఆవేశం, AvESaM
-n.
--(1) emotion; 
--(2) charge; electrical charge;


* '''ఆశ, ASa'''
-n.
--desire; hope; (rel.) దురాశ; (ant.) నిరాశ;


* '''ఆశపడు, AsapaDu'''
-v. i.
--to desire; to hope;


* '''ఆశపెట్టు,  AsapeTTu'''
- v. t.
-- tempt;


* '''ఆశయం, ASayaM'''
-n.
--(1) goal; ambition; 
--(2) bag; bladder;
---గర్భాశయం = uterus.
---పిత్తాశయం = gall bladder.
---మూత్రాశయం = bladder, urinary bladder.


* '''ఆశ్చర్యం, AScharyaM'''
-n.
--surprise;


* '''ఆశ్చర్యార్థకం, AScharyArthakaM'''
-n.
--[gram.] exclamation;


* '''ఆశ్యం,  ASyaM'''
- n.
-- face; mouth;


* '''ఆశ్రమం, ASramaM'''
-n.
--(1) ashram; spiritual retreat; 
--(2) a stage of life such as student, householder, hermit, or monk;


* '''ఆశ్రయం, ASrayaM'''
-n.
--(1) home; 
--(2) support; prop; 
---విమానాశ్రయం = airport.


* '''ఆశ్రయించు, ASrayiMcu'''
- v. i.
-- To take refuge; to depend upon or have recourse to; to court; to follow;


* '''ఆశాజనక, ASAjanaka'''  
-adj. 
--optimistic;  sanguine;


* '''ఆశాభంగం, ASAbhaMgaM'''
-n.
--dashed hopes; disappointment;
---ఆలసించిన ఆశాభంగం = delay means disappointment.


* '''ఆశావహ, ASAvaha'''
- adj.
-- hopeful; 


* '''ఆశించు, AsiMcu'''
-v. i.
--expect; hope;


* '''ఆశీర్వాదం, ASIrvAdaM'''
-n.
--blessing; benediction;


* ఆశుకవిత్వం, AsukavitvaM 
- n.
-- extempore poetry;
-- ఆశువుగా అంటే అడగగానే అడిగిన విషయం మీద పద్యాలు చెప్పేవాడు ఆశుకవి;

 
* '''ఆశ్రేష, ASrEsha'''
-n.
--the stars Delta, Epsilon, Eta, Rho, Zeta of the Hydra group; one of the 27 star groups (lunar mansions) of the Hindu calendar; also అసిలేరు రిక్క; ఆశ్లేష;


* '''ఆషాఢభూతి, AshaaDhabhooti'''
- n. 
-- అమాయకుడు లాగా కనిపిస్తూ ఉండే మోసగాణ్ణి ఆషాఢ భూతి అంటారు. 
-- ఆషాఢమే భూతిగా (= సంపదగా) కలవాడు; ఆషాఢం అంటే మోదుగ చెట్టు. వడుగు చేసినపుడు బ్రహ్మచారి కౌపీనం, ఆషాఢం (మోదుగ కర్ర) ధరించి, వేదాధ్యయనం చేయబోతాడు. సంధ్యావందనానికీ, తదనంతర అగ్ని కార్యం చేసేటప్పుడు అది తప్పక దగ్గర ఉండాలి; మోదుగ పుల్ల తప్ప మరేదీ అతడు కోరడు; ఎవరైనా నోట్లో వేలు పెడితే కొరకలేని వాడుగా నటిస్తూ ఉంటే వాణ్ణి &quot;వీడు ఆషాఢ భూతి రా!&quot; — అంటూ ఉంటారు.


* '''ఆషామాషీగా, AshAmAshIgA'''
- adv.
-- casually; without deep thought; simple-mindedly; lightly; softly; 
-- పారశీకంలో హషాష్- hashāsh అంటే తేలికైన, హాస్యము, Joy, exultation, cheerfulness; lightness; soft అన్న అర్థాలున్నాయి. హషామ్+హష్+ఇ = హషామాషీ నుండే ఆషామాషీ వచ్చిందని ఊహించవచ్చు. (هشاش hashāsh);


* ఆసక్తి, Asakti 
- n.
-- zeal; enthusiasm; dikigence; attachment;
-- ఉత్సుకత; సముత్సుకత;


* '''ఆసవం, AsavaM''' 
-n. rum; alcoholic liquor made from sugarcane juice;
--ద్రాక్షాసవం = wine; an alcoholic drink made from grape juice.


* '''ఆసనం, AsanaM'''
-n.
--(1) seat; chair;
--(2) yogic posture; 
--(3) rump; (rel.) పాయువు = anus;
---ఆసీనులు కండి = please sit down.
---శీర్షాసనం = a yogic posture involving standing on the head.


* '''ఆసన్న, Asanna'''
-adj.
--adjacent; near; imminent; approximate;


* '''ఆసన్న కోణం, Asanna kONaM'''
-n.
--adjacent angle;


* '''ఆసరా,  AsarA'''
-n.
-- support; prop; 


* '''ఆస్తరణము, aastaraNamu''' 
- n.
-- a mat, rug, or pillow for sitting comfortably;

 
* '''ఆస్తరావరణం, AstarAvaraNaM'''
-n.
--[meteor.] stratosphere;


* '''ఆసామీ, AsAmI'''
-n.
--person; individual; character;


* '''ఆసామీవారీ, AsAmIvArI'''
-n.
--roster; list ordered by name;


* '''ఆస్థానం, AsthAnaM'''
-n.
-- royal court; assembly; court;
- adj. 
-- belonging to the court; 
---ఆస్థాన కవి = poet laureate.


* '''ఆస్కారం, AskAraM'''
-n.
--scope; possibility; feasibility;


* '''ఆస్వాదించు, AsvAdiMcu'''
-v. i.
--taste; drink; experience;


* '''ఆసియా, AsiyA'''
-n.
--Asia;


* '''ఆస్తి, Asti'''
-n.
--estate; assets; property; net worth;
---స్థిరాస్తి = real estate; immovable assets.
---చరాస్తి = liquid assets.


* '''ఆస్తికత్వం, aastikatvaM''' 
- n.
-- వేద ప్రామాణ్యం అంగీకరిస్తే ఆస్తికం, అంగీకరించక పొతే నాస్తికం. ఈ పదాలకు దేవుడు ఉన్నాడా-లేడా అన్న వాదంతో పని లేదు;
-- లోకాయత, తంత్ర దర్శనాలు ఎప్పటికీ నాస్తికమే. మొదట్లో కపిల సాంఖ్య-యోగ, వైశేషిక దర్శనాలు కూడా నాస్తికమైనవే. కానీ కాలక్రమేణా వాటిని ఆస్తికంగా మార్పు చేసేరు. పూర్వ మీమాంస, అద్వైతాలు ఎప్పుడూ ఆస్తికమే. అయితే సాంఖ్య-యోగాలు, పూర్వ మీమాంస, అద్వైతం - ఈ మూడు పూర్తిగా భిన్న తత్త్వాలు; బౌద్ధ జైనాలు నాస్తికమైనవి. ఈ రెండూ రాజాదరణ పొంది బ్రాహ్మణుల కంటే క్షత్రియులకు పెద్ద పీట వేసేయి. అంతకు ముందుకూడా లోకాయత, తంత్రాలు నాస్తికమే అయినా రాజాదరణ పొందినవి కావు; 


*  '''ఆస్తికుడు,  AstikuDu'''
- n. m.
-- theist; A believer in a god, one who acknowledges the existence of God, in opposition to నాస్తికుడు an atheist; one who believes in the existence of God and another world: 


* '''ఆసీలపాక, AsIlapAka'''
-n.
--a roadside shed where license fees or taxes are collected; toll booth;


* '''ఆసీలు, AsIlu'''
-n. pl.
--duty; toll; taxes;
-- ప్రభుత్వ స్థలాలలో మౌలిక సదుపాయాలు ఏర్పాటు చేసి, ఆ సదుపాయాలను వాడుకొనే వారి నుండి కొంత సొమ్మును పన్ను రూపంలో వసూలు చేయడాన్ని ఆసీలు కట్టించుకోవడం అంటారు. ప్రభుత్వం వారు ఏర్పాటు చేసిన సదుపాయాలకు రోజువారీ వాడకం దారుల వద్ద నుండి పన్నును వసూలు చేసే బాధ్యతను వేలంపాట ద్వారా గుత్తేదారులకు (contractors) అప్పగిస్తారు. మార్కెట్లలో తాత్కాలికంగా దుకాణాలు పెట్టు కొనేవారి వద్ద ఈ గుత్తేదారుల వసూలు చేసే పన్ను ను ఆసీలు అంటారు.


* '''ఆసు, Asu'''
-n.
--ace in a deck of cards;


* '''ఆసుపత్రి, Asupatri'''
-n.
--hospital; clinic; nursing home;


* '''ఆస్ట్రేలియా తుమ్మ, AsTrEliyA tumma'''
-n.
--Australian acacia; [bot.] ''Acacia auriculiformis;''
 
 
* '''ఆహారం, AhAraM'''
-n.
--food; nourishment; 


* '''ఆహారనాళం, AhAranALaM'''
-n.
--alimentary canal;


* '''ఆహార్యం, AhAryaM''' 
-n. 
--costumes; makeup;


* '''ఆహ్లాదం, AhlAdaM'''
-n.
--pleasure; delight;


* '''ఆహ్వానం, AhvAnaM'''
-n.
--invitation; welcome;


* '''ఆహ్వాన పత్రిక,  AhvAna patrika'''
- n.
--invitation card for a wedding or a social function;


* '''ఆహుతి, Ahuti'''
-n.
--sacrifice; a thing offered as food to fire; 


* '''ఆహూతులు, AhUtulu'''
-n.
--invited guests; (ant.) అనాహూతులు;


&lt;/poem&gt;


|width=&quot;65&quot;| &lt;!--- Do Not Change This Line ---&gt;
&lt;!--- Insert ALL Images Below This Line (center|150px|thumb) ---&gt;

|-
|- &lt;!--- Nothing Below This Line! ---&gt;
|}

==మూలం==
* V. Rao Vemuri, English-Telugu and Telugu-English Dictionary and Thesaurus, Asian Educational Services, New Delhi, 2002 ISBN: 0-9678080-2-2
[[వర్గం:వేమూరి తెలుగు-ఇంగ్లీషు నిఘంటువు]]</text>
      <sha1>bq1ukf7lw57wedbbr69vafjxuz0a6aj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>వేమూరి తెలుగు-ఇంగ్లీషు నిఘంటువు/క-ఖ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3014</id>
    <revision>
      <id>39412</id>
      <parentid>39401</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T02:12:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vemurione</username>
        <id>1689</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Part 2: క - ka */</comment>
      <origin>39412</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="195594" sha1="50w0liwzt5n4s5k1pzwpbajt6n5p2ub" xml:space="preserve">
=నిఘంటువు=

* This dictionary is an improved version over the print version (expanded, errors corrected, new features continually being added) published by Asian Educational Services, New Delhi in 2002.
* You are welcome to add. BUT PLEASE DO NOT DELETE entries until you are absolutely, positively SURE a mistake has been made and needs to be corrected.
* PLEASE do not delete entries or their meanings simply because you personally did not agree with the meaning given there. Thanks
* American spelling is used throughout. 
* There is no clearly established, standardized alphabetical order in Telugu. The justification for the scheme used here would be too long for discussion here.

16 March 2016.

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! నిర్వచనములు&lt;!--- Do Not Change This Line ---&gt;
! ఆసక్తికర చిత్రములు&lt;!--- Do Not Change This Line ---&gt;
|-
|width=&quot;895&quot;|&lt;!--- Do Not Change This Line ---&gt;
&lt;!--- Insert ALL నిర్వచనములుAlphabetically Sorted Below This Line ( * ''' Should precede each new line) ---&gt;


==Part 1: కం - kaM==
&lt;poem&gt;
కంకణం, kaMkaNaM
-n.
--(1) bracelet; 
--(2) bangle; 
--(3) a bracelet worn on the wrist or ankle as a mark of taking a vow;


కంకణం కట్టుకొను,  kaMkaNaM kaTTukonu
-ph.
-- take a vow; commit oneself to a task;


కంకర, kaMkara
-n.
--gravel; road metal; (esp.) the stones used in road building; Gravel often has the meaning a mixture of different size pieces of stone mixed with sand and possibly some clay;


కంకాళం, kaMkALaM
-n.
--skeleton;


కంకి, kaMki
-n.
--ear of grain; seedhead;


కంఖాణి, kaMkhANi
-n.
--a horse of good pedigree; an Arabian horse;


కంగారు, kaMgAru
-n.
--(1) agitation; anxiety; confusion; 
--(2) kangaroo; a marsupial native to Australia;


కంగుతిను, kaMgutinu 
-v. i. 
--lose; take a loss; get defeated; get humiliated; get embarrased; 


కంగుమను, kaMgumanu
-v. i.
--produce a clangy metallic sound; 


కంచం, kaMcaM
-n.
--dinner plate; (lit.) plate made out of bronze; కంచుతో చేసినది కనుక కంచం;


కంచరం, kaMcaraM
-n.
--carriage; cart;


కంచర, kaMcara
-adj.
--hybrid;


కంచర గాడిద, kaMcara gADida
-n.
--mule; (lit.) hybrid donkey; the offspring of a mare and a jackass; (ety.) this word probably came about because mules are mostly used to carry goods or pull carts;


కంచరి, kaMcari
-n.
--bronzesmith; coppersmith; brazier;


కంచు, kaMcu
-n.
--bronze; bell metal; an alloy of copper and tin;


కంచుకం, kanchukaM
- n.
-- (1) jacket; (2) slough; the outer skin left by a snake; 


కంచు కాగడా, kaMcu kAgaDA
-n.
--bronze torch; bright torch;


కంచుకోత్సవం, kanchukOtsavaM 
- n.
-- పూర్వం కంచుకోత్సవం అనేది వైష్ణవాలయాలలో జరిగేది. ముక్తి పొందవలెనని కోరిక ఉన్న స్త్రీలు తమ రవికెలని ఒక గదిలో ఉంచేవారు. వైష్ణవ స్వాములు ఆ గదిలోకి వెళ్లి ఎవరికీ చేజిక్కిన రవికెని వారు తీసుకునేవారు. ఆ రవికె ఎవరిదైతే ఆ స్త్రీ ఆ సవాలుతో పవళింపు సేవ చెయ్యాలి. అది సాక్షాతూ శ్రీకృష్ణ పరమాత్మతో పవళింపు సేవ చేసినంత పుణ్యమని భావిచేవారుట. బ్రిటిష్ వారి ఏలుబడిలో ఈ ఉత్సవం నిషేధించబడిందిట. ఈ ఉదంతం ఆంద్ర సచిత్ర వారపత్రిక 31-12-52 సంచికలో ప్రశ్నలు-సమాధానాలు శీర్షికలో ఉంది. పండగనాడు కూడా మొగుడేనా అన్న నానుడికి ఇది మూలం అని అంటారు.     


కంచు యుగం, kaMcu yugaM
-n.
--bronze age; the period of time between stone age and iron age; circa 4000 B. C. E;


కంచి, kaMci
-n.
--short for కాంచీపురం, a holy place in South India;


కంచి గరుడ సేవ, kaMci garuDa sEva
-ph.
--[idiom] futile effort; unrecognized effort; 
-- కంచి గరుడ సేవ అంటే వృథా నిరీక్షణ; పెద్దగా ఉపయోగం లేని పని, బండ చాకిరి లాంటిది చేసి దాని నుండి ఏమాత్రం లాభం, ఫలితం లేకపోతే అలాంటిదాన్ని &quot;కంచి గరుడ సేవ&quot; అని అనడం జనవ్యవహారం లోకి వచ్చింది. దీని వెనుక కథ: కంచిలో వరదరాజస్వామికి విపరీతంగా అలంకారం చేస్తారు. దీనికి బాగా సమయం పడుతుంది. అంతకు చాలాసేపటికి ముందే గరుడ వాహనాన్ని తీసుకువచ్చి రాజగోపురం ముందు నిలుపుతారు. ఆ తరవాత రెండు మూడు గంటలకు అలంకారంతో ఉన్న ఉత్సవమూర్తిని తెచ్చి వాహనం ఎక్కిస్తారు. అంతసేపూ గరుత్మంతులవారు అలా నిరీక్షిస్తూ ఉంటారు. అలా ఎందుకు చాలాముందే గరుడుని తెచ్చి, వీధిలో పెట్టటం అంటే, ప్రసార సాధనాలు లేని ఆ రోజుల్లో ఉత్సవం మొదలు కాబోతుందని జనానికి తెలిసి, ఆ వార్త ఊరంతటా పాకి, ఉత్సవంలో విశేష ప్రజానీకం చేరటానికి.


కంచె, kaMce
-n.
--fence; hedge; a fence made out of thorny material; a living fence;


కంటకం, kaMTakaM
-n.
--(1) thorn; barb; 
--(2) crow; 
--(3) plague; evil;


కంటకుడు, kaMTakuDu
-n.
--tormentor;


కంటి, kaMTi
-adj.
--related to the eye; possessive form of కన్ను;


కంటికంత, kaMTikaMta
-n.
--eye-hole; eyelet; a small hole in a front door that permits people inside to see who is outside;


కంటికటకం, kaMTikaTakaM
-n.
--lens in the eye;


కంటిపాప, kaMTipApa
-n.
--pupil in the eye;


కంటిరెప్ప, kaMTireppa
-n.
--eyelid;


కంటె, కన్న, kaMTe, kanna
-p.p.
--than; rather than; other than;
-n.
--(1) collar; 
--(2) an ornament in the shape of a ring worn by women around their neck;


కంటె ఎముక, kaMTe emuka
-n.
--collar bone; clavicle;


కంఠం, kaMThaM
-n.
--(1) throat; 
--(2) voice; 
--(3) neck; 
--(4) [phonet.] glottis;


కంఠమాల, kaMThamAla
- n.
-- necklace; 


కంఠబిలం, kaMThabilaM
-n.
--glottis;


కంఠతాపట్టు, kaMThatApaTTu
-v. t.
--to learn by heart; to commit to memory;


కంఠమణి, kaMThamaNi
-n.
--Adam's apple;


కంఠశోష, kaMTha SOsha
-n.
--strain to the throat; used to refer to strain caused by talking with no useful result; unproductive talk;


కంఠసర్పి, kaMThasarpi  
-n. 
--diphtheria; Diphtheria is a serious infection caused by strains of bacteria called Corynebacterium diphtheriae that make a toxin (poison). It can lead to difficulty breathing, heart failure, paralysis, and even death;


కంఠ్య, kaMThya
-adj.
--back; glottal;


కంఠ్యములు, kaMThyamulu
-n.
--velars; gutturals; క, ఖ, గ, ఘ, ఙ;


కంఠాణి, kaMThANi
-n.
--awl; a sharp stout needle useful to make holes through leather or stacks of paper;


కంఠ్యాచ్చులు, kaMThyAcculu
-n.
--[phonet.] back vowels; vowels uttered from the back of the throat;


కంఠోష్ట్యములు, kaMThOshTyamulu
-n.
--[phonet.] glotto-labials;  a type of vowel sound used in some spoken languages; 


కండ, kaMDa
-n.
--(1) muscle; biceps; 
--(2) meat of a fruit; 
--(3) hardened sugar;


కండకావరం, kaMDakAvaraM
-n.
--arrogance;


కండపుష్టి, kaMDapushTi
-n.
--muscle strength;


కండబలం, kaMDabalaM
-n.
--strength of the biceps; ability to fight;


కండరం, kaMDaraM
-n.
--muscle;


కండ్లకలక, kaMDlakalaka
-n.
--conjunctivitis; a contagious infection of the eye;


కండువా, kaMDuvA
-n.
--shoulder cloth; a towel-like upper garment typically worn by men on their shoulder; 


కండ్లు, kaMDlu
-n. pl.
--eyes;


కంత, kaMta
-n.
--slit; small hole; eyelet; aperture;


కంతి, kaMti
-n.
--(1) bump; swelling caused by a bruise; 
--(2) tumor;


కందం, kaMdaM
-n.
--a type of poetic meter;


కంద,  kaMda
- n.
-- corm; elephant-foot yam; [bot.] ''Amorphophallus campanulatus'' of the Araceae family;  ''Typhonium orixenese'';
-- గ్రీకు భాషలో ‘ఎమార్ఫోస్' అంటే ‘ ఒక నియమిత ఆకారం లేని' అని అర్థం. ‘గంట ఆకారంలో ఉన్న’ దీని పుష్ప గుచ్ఛాన్ని బట్టి దీనికి ‘కాంపాన్యులేటస్’ అనే పేరు వచ్చింది;
-- కందలో తీట కంద, తియ్య కంద అని రెండు రకాలున్నాయి. తీట కంద గడ్డ (Corm) అర్ధ గోళాకారంలో, ముదురు గోధుమ వన్నెలో నున్నగా ఉంటుంది. దాన్ని చిన్నచిన్న ముక్కలుగా కోసి నేలలో పాతిపెడితే ప్రతి ముక్క నుంచి మొక్క మొలుస్తుంది. తీట కందలోని దురద దాన్ని ముక్కలు కోసి నీళ్ళతో వండి పారవంచితే పోతుంది. అప్పుడే తవ్వి తీసిన తీట కంద గడ్డలు మరింత దురదగా ఉంటాయి. వాటిని కొంతకాలం నిల్వ ఉంచితే వాటిలోని దురద కొంతమేరకు తగ్గుతుంది.ఇక తియ్య కంద గడ్డకు మొత్తం ఒళ్లంతా కాయల్లా చిన్న గడ్డలుంటాయి. ఈ చిన్న గడ్డల్ని పిల్ల గడ్డలు (Cormels ) అంటారు. పాతిపెట్టిన ఇలాంటి ప్రతి చిన్న గడ్డ నుంచీ ఒక తియ్య కంద మొక్క మొలుస్తుంది. 
-- కంద దుంపలో ఉండే కాల్షియం ఆగ్జలేట్ (Calcium Oxalate) అనే రసాయనిక పదార్ధం కారణంగా పచ్చి కంద తింటే, నోటిలోనూ గొంతులోనూ విపరీతమైన వికారంతో కూడిన దురద వస్తుంది. తియ్య కందలో ఈ దురద కలిగించే స్వభావం తక్కువగా ఉంటుంది. తీట కందలో దురద ఎక్కువ. ఇక అడవి కందలోనైతే దురద విపరీతం; 
-- వజ్ర కంద =  వన కంద = అడవి కంద = [bot.] ''Amorphophallus sylvaticus'' is poisonous but has medicinal uses; 
-- [Sans.]  సూరణ;  అర్శోఘ్న; -- తీటకంద; తియ్యకంద; వజ్రకంద; వనకంద;  
--[Sans.] సూరణ; అర్శోఘ్న; కన్‌ద; 


కందకం, kaMdakaM
-n.
--moat; a wide; water-filled trench around fortifications;


కందమూలములు, kaMdamUlamulu
-n. pl.
--roots and tubers; typically, edible stuff found under the soil;


కందరం, kaMdaraM
-n.
--cave;


కందలి,  kaMdali
- n.
-- [bot.] ''Musa superba''; the tree bears red flowers only after the ground has been moistened by monsoon rains;

కందాయం, kaMdAyaM
-n.
--trimester; a duration of four months, a term widely used in astrology;


కంది, kaMdi
-adj.
--red gram; pigeon pea; Congo pea; toor dal; a kind of lentil used in soups; [bot.] ''Cajanus cajan; Cajanus indicus;'' 
-- [Sans.] అఢకీ; తువరీ; 


కందిగుండ, kaMdiguMDa
-n.
--a spicy powder made from lightly fried red gram; this powder is mixed with rice and eaten;


కందిచేను, kaMdicEnu
-n.
--field of red gram crop;


కందిపప్పు, kaMdipappu
-n.
--split red gram; toor dal;


కందిరీగ, kaMdirIga
-n.
--hornet; wasp; yellow jacket; [biol.] Vespa crabro;


కందు, kaMdu
-n.
-- (1) child; infant; (2) blemish; black spot; (3) defect; (4) distress: 
-v. i.
--redden; develop a reddish spot;


కందుకం, kaMdukaM
-n.
--ball; 


కందువ, kaMduva
-n.
--(1) token; mark; 
--(2) place; locality; 
--(3) device; contraption;


కందులు, kaMdulu
-n.
--red gram; pigeon pea; Cadjan pea; dal; [bot.] ''Cajanus indicus of Leguminosae'' (pea) family;
-- దీనిలో ప్రోటీన్, ఫైబర్, ఫోలేట్, ఐరన్ వంటి పోషకాలు పుష్కలంగా ఉంటాయి. సుమారు 100 గ్రాముల కంది పప్పులో 21 నుంచి 22 గ్రాముుల ప్రోటీన్ లభిస్తుంది. 
-- ఎర్ర కందిపప్పు. దీనినే మసూర్ దాల్ అని పిలుస్తాం. ఇది చూడటానికి ఎరుపు లేదా నారింజ రంగులో ఉంటుంది. సాధారణ కంది పప్పుతో పోలిస్తే ఇది చాలా తొందరగా ఉడుకుతుంది. ఈ పప్పు లెన్స్ క్యులరిస్ (Lens culinaris) అనే శాస్త్రీయ నామం కలిగిన మొక్క నుంచి పండుతుంది. 
-- [Sans.] అఢకీ; తువరీ;


కందెన, kaMdena
-n.
--(1) lubricant; grease; 
--(2) lubrication;


కందెనబిళ్ల, kaMdenabiLla
-n.
--washer; leather or metal washer placed on an axle before a wheel is mounted;


కంపం, kaMpaM
-n.
--quake; trembler; vibration;
---చంద్రకంపం = moonquake.
---భూకంపం = earthquake.
---శుక్రకంపం = venusquake.


కంప, kaMpa
-n.
--thorny plant;


కంపగోడ, kaMpagODa
-n.
--hedge of thorny plants;


కంపచెట్టు,  kaMpacheTTu
-n.
-- [bot.] ''Prosopis juliflora'' of the Fabaceae family; a kind of mesquite;
-- The seeds were received from Jamaica and sown in South India during 1877. While various species of Prosopis were introduced at the time, ''P. juliflora'' has spread over large areas in most of the arid and semi-arid regions of India; This has become an invasive weed in several countries where it was introduced. It is considered a noxious invader in Ethiopia, Hawaii, Sri Lanka, Jamaica, Kenya, the Middle East, India, Nigeria, Sudan, Somalia, Senegal, South Africa, Namibia, and Botswana. It is also a major weed in the southwestern United States. It is hard and expensive to remove as the plant can regenerate from the roots;
-- ఫారం చెట్టు; 


కంపనం, kaMpanaM
-n.
--[phy.] vibration; (rel.) డోలనం = oscillation;


కంపన తలం, kaMpana talaM
-n.
--[phy.] plane of vibration;


కంపరం, kaMparaM
-n.
--shiver; as in shivering with fever shivering with anger;


కంపు, kaMpu
-n.
--(1) malodor; foul smell; 
--(2) scent; smell; odor;


కంపుకొట్టే,  kaMpukoTTE
- adj. 
-- malodorous; mephitic;


కంబం, kaMbaM
-n.
--pillar; post; mast;
---ఉరి కంబం = gallows.


కంబళి, kaMbaLi
-n.
--(1) rug; carpet; 
--(2) a thick blanket;
---నేల కంబళి = rug; carpet, floor rug.
---కంబళి పురుగు = hairy caterpillar.


కంసాలి, kaMsAli
-n.
--goldsmith; (lit.) bronzesmith;


కంసాలి పిట్ట, kaMsAli piTTa  
-n. coppersmith; 
--[bio.] ''Megalaima haemacephala;''


&lt;/poem&gt;

==Part 2: క - ka==
&lt;poem&gt;
 
కకపిక, kakapika
-n.
--tumult; confusion; 


కక్క, kakka
-n.
--uncle; father’s younger brother;


కక్కసము, kakkasamu
-n.
--hardship; rigidity; 


కక్కసు, kakkasu
-n.
--latrine; [Dutch] kak = stool, huis = house;


కక్కి, kakki
-n.
--aunt; mother’s younger sister;  
-- (note) పిన్ని is wife of father's younger brother;


కకుభ,  kakubha
- n.
-- [bot.] ''Termilania arjuna''of the Combretaceae family; 
--this tree produces clusters of flowers at the end of hot season; The arjuna is one of the species whose leaves are fed on by the Antheraea paphia moth which produces the tassar silk, a wild silk of commercial importance;
-- తెల్ల మద్ది; 


కకుర్తి, kakkUrti
-n.
--miserliness; cheap taste; want; 


కక్కు, kakku
-n.
--(1) vomit; 
--(2) sawtooth;
-v. i.
--vomit; spew;


కక్ష, kaksha
-n.
--grudge; revenge; vengeance;


కక్ష్య, kakshya
-n.
--(1) thread worn around the waist; 
--(2) orbit; trajectory;


కచ్చ, kacca
-n.
--(1) crotch, the junction whence the legs separate from the torso; 
--(2) the end of the traditional lower garment of Indian men or women that goes between the legs;


కచ్చడం, kaccaDaM
-n.
--(1) garter belt; a belt with elastic suspenders used by women as underwear; 
--(2) loin-cloth;
-- (ety.)  కచ్చ + అడ్డం = కచ్చకి అడ్డంగా ఉన్నది;
---ఇనప కచ్చడం = chastity belt.


కచ్చా, kaccA
-adj.
--(1) raw; unripe; green; crude; 
--(2) unfinished; current; not closed; 
--(3) inferior; 


కచిక, kacika
-n.
--ash of burned cow-dung; this ash is often used as a tooth powder;


కచికపదం, kacikapadaM
-n.
--palindrome; any word or phrase that reads the same both forward and backward. &quot;Able was I ere I saw Elba&quot; is a well known palindromic sentence. &quot;Malayalam&quot; is the longest known palindromic word (though a proper noun) in English. There are palindromic poems in Telugu;
-- same as భ్రమకం; 


కచ్చితం, kaccitaM
-adj.
--exact; strict; 


కచ్చూరం, kaccUraM
-n.
--round zedoary; an aromatic root from the turmeric family; [bot.] ''Curucuma zedoaria;''
-- same as కచోరము


కచేరీ, kacErI
-n.
--(1) office; 
--(2) court; 
--(3) concert; musical concert;


కచోరము,  kachOramu
- n.
-- zedoary; [bot.] ''Curcuma zedoaria'' of the Zingiberaceae family;
-- కచ్ఛూరకము,  గందకచోరము, తెల్ల పసుపు; 
[[File:Curcuma_zedoaria_-_K%C3%B6hler%E2%80%93s_Medizinal-Pflanzen-048.jpg|thumb|right|కచోరము]]


కజ్జా, kajjA
-n.
--minor quarrel; other progressively violent quarrels are తగవులాట, దెబ్బలాట; కొట్లాట; పోట్లాట;


కజ్జూరం, kajjUraM
-n.
--date fruit; [bot.] ''Phoenix dactylifera''; 
-- same as కర్జూరం;


కటకం, kaTakaM
-n.
--(1) lens; 
--(2) name of a town in the state of Orissa;
---కంటి కటకం = eye lens.
---కుంభ కటకం = convex lens.
---కుంభాకార కటకం = convex lens.
---పుట కటకం = concave lens.
---పుటాకార కటకం = concave lens.
---సన్నికర్ష కటకం = contact lens.
---స్పర్శ కటకం = contact lens.


కటకటాలు, kaTakaTAlu
-n.
--(1) banisters; rails; railings; 
--(2) jail; prison;


కట్ట, kaTTa
-n.
--(1) bundle; stack; roll; pile; wad; 
--(2) bank; levee; embankment; 
--(3) dais; elevated platform;


కట్టకడలు, kaTTakaDalu
-n. pl.
--the dots and dashes of telegrahic Morse Code;


కట్టడం, kaTTaDaM
-n.
--(1) structure; 
--(2) building;
---అయిఫిల్ టవరు పేరిస్‌లో ముఖ్యమైన కట్టడం = the Eiffel Tower is an important structure in Paris.


కట్టడి, kaTTaDi
-n.
--(1) structure; construction; 
--(2) discipline; rule; restriction;
---రక్తచందురపు బణువు యొక్క కట్టడి చాలా క్లిష్టమైనది = the structure of the hemoglobin molecule is very complex.


కట్టలాణి, kaTTalANi
-n.
--Khatlan horse; a black horse with a white mane and tail;


కట్నం, kaTnaM
-n.
--(1)  a cash gift; 'కట్నం' అన్నది ఒక కానుక లేక బహుమతి. సాధారణంగా తక్కువ స్థాయిలో ఉన్నవారు ఎక్కువ స్థాయిలో ఉన్నవారికి సమర్పించుకొనేది కట్నం. సామంత రాజులు చక్రవర్తికి, ఉద్యోగులు అధికారికి ఇచ్చే బహుమతిని కట్నం అనొచ్చు. అలాగే పెళ్లికూతురి తండ్రి వరునికి ఇచ్చుకొనే సొమ్ము, కానుకలు 'వరకట్నం' అయింది; కనుక వరకట్నం ఎంత ఇచ్చినా అది ఆ మగవాడి 'ఎంటైటిల్మెంట్' అవుతుంది కానీ అతడు అమ్ముడు పోయినట్లు కాదు; see also శుల్కం;
--(2) dowry; often, the dowry paid by a girl's parents to a boy at the time of the wedding; can also mean the fee paid by a boy to get a girl, but this practice is no longer in vogue; 
--(3) award; typically a cash award given for display of talent or scholarship;


కట్లపాము, kaTlapAmu
-n.
--Russell's viper; banded krait; a venomous snake with black stripes;


కట్లసొర్ర, kaTlasorra
-n.
--a fish; [bio.] ''Galeocerdo rayneri;''


కట్ఫల వృక్షం,  kaTphala vRkshaM
- n.
-- [bot.] ''Myrica nagi'';


కటాక్షం, kaTAkshaM
-n.
--grace; favorable look;


కట్రాయి, kaTrAyi
-n.
--(1) a flagged floor; a floor paved with stones; 
--(2) any natural geological formation that looks like a flagged floor;


కట్టిటిక, kaTTiTika  
-n. 
--cobbled floor; cobbled pavement; a floor paved with bricks;


కట్టిపెట్టు, kaTTipeTTu
-v. t.
--(1) bring under control; close; 
--(2) build; construct something on behalf of someone;


కటిక, kaTika
-adj.
--(1) raw; green; unripe; unaltered; unadorned; 
--(2) total; complete;
---కటిక కాయ = raw, green fruit.
---కటిక చీకటి = pitch darkness.
---కటిక దరిద్రుడు = downright pauper.
---కటిక పచ్చడి = chutney made from raw, unsoaked pulses.
---కటిక నేల = bare floor; bare ground.


కటుక రోహిణి, kaTuka rOhiNi
-n.
--black hellebore; Piccorriza; [bot.] ''Picrorriza kurroa;'' 
-- a small, hairy, perennial medicinal herb with woody rhizomes; 
-- కుటికి;


కటువు, kaTuvu
-adj.
--harsh; pungent;


కటుకరోహిణి, kaTukarOhiNi
- n.
-- black hellebore; [bot.] ''Helleborus niger'';  ''Helleborus argutifolius;  Helleborus foetidus'' – stinking hellebore or setterwort;
--  కటురోహిణి; అశోకరోహిణి; కరికసరు;


కట్టు, kaTTu
-n.
--(1) puree; broth; thin soup; soup made by cooking one part dry cereal with eight parts water and boiled until water is reduced by half; 
--(2) clannishness; unity; 
--(3) bandage; 
--(4) construction; 
--(5) style of wearing clothes;
---పెసరకట్టు = a soupy preparation made out of green gram and offered as a first course of a meal. The difference between plain పప్పు and కట్టు is that the latter is thinner and receives పోపు as a final step in its preparation.
---కందికట్టు = a soupy preparation made out of red gram and offered as a first course of a meal.
-v. t.
--(1) build; 
--(2) tie; bind; 
--(3) wear; 
--(4) remit;
--(5) compose;
---కట్టు కట్టుట = tying a bandage.
---కట్టు బట్టలు = the clothes one is wearing.
---జీతం కట్టుట = paying the tuition.


కట్టుక, kaTTuka
-n.
--miscarriage; 


కట్టుకథ, kaTTukatha 
- n.
-- believable fiction; 
-- కట్టు కథలులో పకడ్బందీగా నమ్మించేట్టు సంఘటన కథా నిర్మాణం చేయడం ఉంటుంది. కట్టు కథలు నిజమే అని నమ్మేసేటట్టు ఉంటాయి. నిజంగా జరగక పోయినా జరిగాయి అని నమ్మించేవి ఇవి.


కట్టుగొయ్య, kaTTugoyya 
-n. 
--a stake planted in the ground and used for tieing cattle; 


కట్టుడు, kaTTuDu  
-adj.  
--built; artificial; not natural; 


కట్టుడుపళ్లు, kaTTuDupaLlu
-n.
--dentures; artificial teeth;


కట్టుతీగ,  kaTTutIga
- n.
-- bind weed;


కట్టుదిట్టం, kaTTudiTTaM
-adj.
--well made; tightly woven; well-planned; leak-proof; strict;


కట్టుబడి, kaTTubaDi
-n.
--compliance;


కట్టుమాను, kaTTumAnu
-n.
--catamaran; a kind of boat that originated in Kerala;


కట్టుబాటు,  kaTTubATu
- n.
-- regulation; restriction; 


కట్టె, kaTTe
-n.
--(1) piece of wood; stick;
--(2) the physical body;


కట్టెదుట, kaTTeduTa
-adv.
--right in front;right in front of the physical body;


కట్టెపెట్టి, kaTTepeTTi
-n.
--crate; wooden box;


కట్టెబొగ్గులు, kaTTeboggulu
-n. pl.
--charcoal; wood charcoal;


కట్టెలు, kaTTelu
-n. pl.
--firewood;


కట్లపాము, kaTlapaamu 
- n.
-- krait;
-- కట్లపాము వంటిమీద కట్లు లేదా అడ్డగీతలు తెలుపు, నలుపు రంగుల్లో ఉంటాయి; కట్లపాము విషం మనిషి నాడీమండలం మీద పని చేస్తుంది;


కఠిన, kaThina
-adj.
--hard; severe; harsh;
---కఠిన జలం = hard water; water containing certain dissolved salts.
---కఠిన శిక్ష = rigorous imprisonment.


కఠినత్వం, kaThinatvaM
-n.
--hardness;


కఠోర, kaThOra
-adj.
--harsh; dreadful;
---కర్ణకఠోరం = harsh to the ear.
---కఠోర శిక్ష = dreadful punishment.


కడ, kaDa
-n.
--end;


కడగండ్లు, kaDagaMDlu
-n. pl.
--difficulties; calamities; troubles;afflictions;


కడగొట్టు, kaDagoTTu
-n.
--the youngest; the last in line; 


కడపటి, kaDapaTi
-adj.
--the later; the later part of a sequence;


కడమ, kaDama
-adj.
--remaining; rest; 


కడముట్టు, kaDamuTTu
-v. i.
--reach the end; get to be finished; reach a conclusion;


కడలి, kaDali
-n.
--sea; ocean;


కడి, kaDi
-n.
--bolus; lump; morsel; 
---పేడకడి = a bolus of dung.
---అన్నపుకడి = a bolus of cooked rice.


కడితేరా, kaDitEra
-adv.
--completely until done;


కడియం, kaDiyaM
-n.
--anklet; (rel.) మురుగు;


కడ్డీ, kaDDI
-n.
--bar; ingot;


కడుగు, kaDugu
-n.
--wash-water; spent wash; esp. rice-wash;
-v. t.
--wash; clean;


కడుగునీళ్లు, kaDugunILLu
-n.
--wash-water;


కడుపు, kuDupu
-n.
--(1) stomach; 
--(2) abdomen; tummy; 
--(3) pregnancy;
---కడుపు నొప్పి = stomach ache.
---ఆమె కడుపుతో ఉంది = she is pregnant.


కడుపు ఉబ్బరం, kaDupu ubbaraM
- n.
-- flatulence;


కడుపే కైలాసం,  kaDupE kailAsaM
- ph.
-- materialistic; solely driven by the desire to make more money;


కణం, kaNaM
-n.
--(1) [biol.] corpuscle, a term used specifically to indicate blood cells; 
--(2) particle; 
---ఎర్ర కణం = red corpuscle; red blood cell.
---ఘర్మ కణం = drop of sweat.
---నిప్పు కణం = spark; particle of fire.


కణ కవచం, kaNa kavacaM
-n.
--[biol.] cell wall;


కణ విభజన, kaNavibhajana
-n.
--[biol.] mitosis; cell division;


కణజాలం, kaNajAlaM
-n.
--[biol.] tissue; a group of cells;


కణతలు, kaNatalu
-n.
--[biol.] temples; temples of the forehead;


కణత్వచం, kaNatvacaM
-n.
--[biol.] cell membrane;


కణద్రవం, kaNadravaM
-n.
--[biol.] cytoplasm; cell sap;


కణపత్రం, kaNapatraM
-n.
--cellophane;


కణపటలం, kaNapaTalaM
-n.
--[bio.] cell membrane;


కణపొర, kaNapora
-n.
--[bio.] cell membrane;


[[కణసారం]], kaNasAraM
-n.
--[bio.] cytoplasm; cell sap;


కణసిద్ధాంతం, kaNasiddhAMtaM
-n.
--[bio.] cell theory;


కణ్వస్త్రం, kaNvastraM
-n.
-- nuclear weapon; Hydrogen bomb; (rel.) అణ్వస్త్రం;


కణిక, kaNika
-n.
--(1) [bio.] nucleus of a cell; 
--(2) granule; 
--(3) stick; 
---సుద్దకణిక = a whole chalk stick;
---సుద్దముక్క = a piece of chalk stick;


కణికరహితాలు, kaNikarahitAlu
-n.
--కణిక లేని కణాలు;
--[biol.] prokaryotic cells; 


కణికసంహితాలు, kaNikasaMhitAlu
-n.
--కణిక ఉన్న కణాలు;
--[bio.] eucaryotic cells; 


కణికామ్లం, kaNikAmlaM
-n.
--[bio.] nucleic acid; the DNA is comprised of these nucleic acids;


కణుపు kaNupu
-n.
--node; the bulges along the length of a stalk of a plant;


కణుసు, kaNusu
-n.
--antler; buck; any animal of the deer family that grows antlers; he deer called sambur; [bio.] ''Cervus hippelaphus'';


కణోజు, kaNOju
-n.
--cellulose; the matter out of which plant cells are built;


కత్తలాని,  kattalAni
- n.
-- a horse imported from Khatlan; a black horse with a white tail and hooves;


కత్తి, katti
-n.
--(1) knife; 
--(2) barber's razor;


కత్తిమందు మొక్క,  kattimaMdu mokka
- n.
-- ఒక ముండ్ల మొక్క; [bot.] ''Euphorbia lactea'' of Euphorbiacea family;  


కత్తిరించు, kattiriMcu
-v. t.
--cut; sever; snip; trim;


కత్తె, katte
-suff.
--denotes female sex;
---అందకత్తె = pretty woman.
---ఒంటరి కత్తె = lonely woman.


కత్తెర, kattera
-n.
--scissors; shears; (rel.) అడకత్తెర;
---పెద్ద కత్తెర = shears.


కత్తెరకార్తె, kattera kArte
-n.
--the period between 10-24 May, traditionally the hottest part of Summer in India; (ety.) this name owes its origin to the fact that the six stars of Pleides, that rise in the East with the Sun during this period, are in the shape of a barber’s razor; another possible explanation is that the Sanskrit name for Pleides is కృత్తిక and perhaps కత్తెర is a Telugu version of that name;
-- కత్తెర్లు; 


కథ, katha
-n.
--narration; story; tale; fable; parable; allegory; 


కథ కమామీషు, katha kamAmIshu
-ph.
--business affairs; management of affairs; status of affairs;
-- పారశీకంలో కమాయిష్- అంటే వ్యవహారము. వ్యవహారము నిర్వహించుట. అదే తెలుగులో కమాయిష్షు, కమామిషు అయ్యింది. (کمایش kamāyish, Affairs, business; the management of affairs);
-- కథ సంస్కృతంలోని కథం-/కథా- అంటే 'ఎందుకు?' 'ఎట్లా?' అన్న ప్రశ్నార్థక శబ్దం నుండి వచ్చింది. సంస్కృతంలోనూ, ప్రాకృతంలోనూ మాట్లాడడానికి (conversation), చర్చకు, కథకు (story) ఈ పదాన్ని వాడినా, తెలుగులో ఇది స్టోరీ అన్న అర్థంలోనే స్థిరపడిపోయింది.
-- కథా కమామీషు అంటే, కథ, వ్యవహారం ఎంతదాకా వచ్చింది అని వాకబు చేయడం. (సురేశ్ కొలిచాల);


కథకుడు, kathakuDu
-n.
--storyteller; narrator;


కథనం, kathanaM
-n.
--narrative; narration; description; account;


కథనాత్మక, kathanAtmaka
-adj.
--narrative;


కథాక్రమం, kathAkramaM
-n.
--sequence of events in a story;


కథానిక, kathAnika
-n.
--short story;


కథావస్తువు, kathAvastuvu
-n.
--theme; topic of story; (rel.) ఇతివృత్తం;


కదంబం, kadaMbaM
-n.
--potpourri; variety; mixture; collection;
---(1) a garland made with a variety of flowers; 
---(2) mixture, medley; variety; Salmagundi; smorgasbord; potpourri;
--- హాస్యకదంబం = వ్యంగ్య, హాస్య ప్రధానమైన రచనల కలగూరగంప - నాటకం, పద్యనాటకం, నవలు, ప్రహసనములు, గీతములు, చణుకులు, చతుర సంభాషణలు ఇలాంటివి అన్నీ కలసి వున్నది హాస్యకదంబం.
--- కదంబము = వివిధ రకముల కూరగాయలు వేసి వండిన దప్పళమును కదంబము అంటారు.
--- కదంబశతకం = ఒకే విషయంపై కాకుండ ఒకదానికి ఒకటి సంబంధం లేకుండ వ్రాసిన పద్య సమాహారం.
---(3) [bot.] ''Anthocephalus cadamba;'' ''Anthocephalus indicus;'' గోళాకారంలో ఉన్న కదంబపు గుత్తిలో అనేక పువ్వులు వుంటాయి;
---(4) [astron.] pole of the ecliptic; the imaginary point where the axis of the Sun's orbit intersects with the celestial sphere;


కదలించు, kadaliMcu
-v. t.
--move; flex;


కదలిక, kadalika
-n.
--movement;


కదలు, kadalu
-v. i.
--move;


కదాచిత్తుగా, kadAcittugA
-adv.
--once in a while; occasionally; rarely;


కదుము, kadumu
-n.
--(1) lump; swelling; blood clot;

 
కదుము కట్టు, kadumu kaTTu
-v. i.
-- (1) clot; harden due to clotting of blood caused by a hard blow; 
- v. t.
-- (1) occupy; (2) oppress; (3) suppress; keep under control;


కదురు, kaduru
-n.
--(1) [engr.] rotor; 
--(2) spindle; spool; spinner;


కద్దు, kaddu
-v. i.
--it is so; it happens thus;


కనకం, kanakaM
-n.
--gold;


కనకాంబరం, kanakAMbaraM
-n.
--goldenfabric; a flowering shrub with golden yellow flowers; [bot.] ''Crossandra infudibuliformis'' of the Acanthaceae family;
-- గొబ్బి పూలు; 


కనపడు, kanapaDu
-v. i.
--appear; seem;


కనరు, kanaru
-n. 
--bitterness; astringency; a disagreeable bitter taste exhibited by some vegetables


కన్నం, kannaM
-n.
--hole; orifice; (rel.) కంత;


కన్నంగి, kannaMgi
-n.
--Indian tarpon; ox-eye herring of the Megalopidae family; [bio.] ''Megalops cyprinoides'';


కన్నతండ్రి, kannataMDri
-n.
--one's own father; one's birth father;


కన్నమ్మ,  kannamma
-  n.
-- a village goddess who looks after (కను) the welfare of the village;


కన్య, kanya
-n.
--(1) Virgo; one of the 12 signs of the Zodiac; 
--(2) maiden; virgin; spinster; unmarried girl;


కనాకత్తుగా, kanAkattugA
-adv.
--approximately;


కనాతి, kanAti
-n.
--curtain; wall made of cloth; screen; 


కన్యాశుల్కం, kanyAsulkaM
-n.
--(1) money paid by a boy to get the right to marry a girl, a practice no longer in vogue; 
--(2) the first social play in Telugu by Gurajada Apparao; 


కనికరం, kanikaraM
-n
--compassion; pity;


కనిపించు, kanipiMcu
-v. i.
--seem; appear;


కనిపెట్టు, kanipeTTu
-v. t.
--discover; invent; find out;


కనిపెట్టుకొని ఉండు, kanipeTTukoni uNDu
-v. t.
--look after; keep an eye on;


కని విని ఎరగని, kani vini eragani
-ph.
--unseen, unheard and unknown; outside one's experience;


కనిష్ఠ, kanishTha
-adj.
--(1) the least; minimum; (ant.) గరిష్ఠ; (2) the youngest; (ant.) జ్యేష్ఠ; 


కనిష్ఠ సామాన్య గుణిజం, kanishTha sAmAnya guNijaM
-n.
--[math.] least common multiple; LCM; కసాగు;


కనీనిక, kanInika
-n.
--pupil of the eye;


కనీసం, kanIsaM
-adj.
--(1) at the worst; 
--(2) at the least;
---కనీసపు విలువ = the least value.


కన్నీళ్లు, kannILlu
-n.
--tears;


కను, kanu
-v. t.
--(1) give birth to; sire; 
--(2) see; observe; 
---ఆమె కవలలని కన్నది = she gave birth to twins.
---అతను ముగ్గురు పిల్లలని కన్నాడు = he sired three children.
---కని, విని ఎరగం = we never saw and never heard.


కనుక, kanuka
-conj.
--therefore; thereby;


కనుగవ, kanugava
-n.
--a pair of eyes; 


కనుగుడ్డు, kanuguDDu
-n.
--eye-ball;


కనుగీటు, kanugITu
-n.
--wink;


కనుగొను, kanugonu
-v. t.
--find; locate; discover; invent;


కనుచూపు, kanucUpu
-n.
--vision; sight;
---కనుచూపు మేరలో = within sight; as far as one can see;


కనుపాప, kanupApa
-n.
--pupil of the eye;


కనుమలు, kanumalu
-n. pl.
--hilly ranges; ghats; hills along the east and west coast of India;


కనురెప్ప, kanureppa
-n.
--eye-lid;


కన్ను, kannu
-n.
--eye;


కన్నులార, kannulAra
-adv.
--with one's own eyes; an eyeful;


కనోలా, kanOlA
-n.
--Canola, [bot.] ''Brassica napus''; B. campestris; a hybrid variety of rape plant, related to mustard, bred to produce oil low in saturated fatty acids; Canola is the trade name used in Canada for the oil drawn from the &quot;rape&quot; plant; (ety.) &quot;Can&quot; is derived from Canada, &quot;o&quot; from oil, and &quot;la&quot; is for low acid;


కపటము, kapaTamu
-adj.
--insincerity; deceitfulness; hypocrisy;


కపటి, kapaTi
-n.
--insincere person; deceitful fellow; hypocrite; cheater;


కప్పం, kappaM
-n.
--tax; tribute;


కప్ప, kappa
-n.
--(1) lock; (2) frog;
---కప్ప = rough-backed puffer; [biol.] ''Tetrodon'' spp. (note.) The abbreviation sap. tells that the frog belongs to the Tetrodon family.
---బోదురు కప్ప = Indian bull frog; [biol.] ''Rana tigrina Daudin'';
---పచ్చ కప్ప = green frog; [biol.] ''Rana hexadactyla Lesson''; చెరువు కప్ప.
---తాళం కప్ప = padlock;


కప్ప, తాళం, kappa, tALaM
-ph.
--padlock and key;


కప్పదాటు వేయు, kappadATu vEyu
- ph.
-- not doing the work as promised; making false promises;\


కప్పల తక్కెడ, kappala takkeDa
- ph.
-- unsteady situation;  confusing situation; hilarious confusion;


కప్పలి, kappali
-n.
--ship; cargo ship; 


కపాలం, kapAlaM
-n.
--(1) skull, cranium; (2) fontanels; the two soft spots at the crown of the skull in infants;
--  కపాల మోక్షం = శిరస్సు పై భాగం లో చిన్న బిడ్డపుడు మెత్తగా ఉండి క్రమంగా గట్టిబడి పోయె భాగం కపాలం; దాన్ని భేదించుకొని ప్రాణోత్క్రమణం ఐతే మోక్షం పొందాడు అంటాము;


కపాలాస్థిక తమ్మె, kapAlAsthika tamme
-n.
--[anat.] occipital lobe;


కపి, kapi
-n.
--monkey; ape;


కపిలా, kapilA
- n.
-- [bot.] Mallotus philippensis; 


కపిలె, kapile
-n.
--water lift; a large bucket which is raised and lowered by a rope passing over a large pulley and powered by bullocks;


కప్పీ, kappI
-n.
--pulley;


కప్పు, kappu
-n.
--(1) roof; 
--(2) cover; coat; 
--(3) cup;
-v. t. 
--cover; hide; 


కప్పుడు, kappuDu
-adj.
--a cup full of; a cup of;


కపోతాంజనం, kapOtAMjanaM
-n.
--antimony; a silvery white, brittle metallic element whose chemical symbol is Sb and atomic number 51.


కపోలం, kapOlaM
-n.
--cheek;
---స్వకపోల కల్పితం = something created in one's own cheek; an original.


కఫం, kaphaM
-n.
--(1) phlegm; 
--(2) foam; froth; 
--(3) one of the three governing principles of Ayurveda, India's traditional medical system;
-- కఫ ఆధిపత్యం ఉన్న వ్యక్తులు దృఢంగా, బలమైన ఎముకలు కలిగి ఉంటారు; శ్రద్ధచూపుతూ ఉంటారు. కఫ ఆధిపత్యం ఉన్న వాళ్ళు సులభంగా బాధపడరు. ఆలోచించి నెమ్మదిగా, ఉద్దేశపూర్వకంగా జీవితాన్ని గడుపుతారు.


కబళించు, kabaLiMcu
-v. t.
-- devour; eat; swallow;


కబ్బలి, kabbali  
-n. 
-bartender;


కబ్బా, kabbA
-n.
--vest; a short jacket with no sleevs;


కబ్జా, kabjA  
-n. 
--(1) encroachment; possession by force;  స్థిరమైన ఆస్తి సంబంధంగానే దీనికి ప్రయోగం; ఈ భూమి పదేళ్లనుండీ నా కబ్జాలో ఉంది.
--(2) land illegally possessed by an occupier; 


కబురు, kaburu
-n.
--word; message; news; information; report;


కమటం, kamaTam
-n.
--furnace; furnace of a goldsmith;


కమతం, kamataM
-n.
--land holding; lessee's land holding;
-- కమతం అంటే వ్యవసాయం చేసే మాగాణి పొలం; 
-- same as  కయ్య; 


కమలం, kamalaM
-n.
--a  floating herb with large leaves; [bot.]  ''Nelumbo nucifera'';


కమలాఫలం, kamalAphalaM
-n.
--Mandarin orange; bergamot; [bot.] ''Citrus nobilis'' of the Rutaceae family;


కమ్మ, kamma
-adj.
--pleasant flavor or taste (esp.) of food;
-n.
--(1) ornamental stud used in earlobes; 
--(2) sheet of paper or letter; 
--(3) palm leaf; 
--(4) one of the castes in Andhra Pradesh, India; (ety.) this meaning probably came from కమ్మతం, suggesting that Kamma caste people were collective farmers;


కమ్మకసింద, kammakasiMda
-n.
--Sweet Negro Coffee;


కమ్మతం, kammataM
-n.
--collective farming;


కమ్మదనం, kammadanaM
-n.
--pleasing aroma; used especially when referring to food;


కమామీషు, kamaamIshu 
- n.
-- ఇటూ అటూగా; హెచ్చుతగ్గులు; లాభనష్టాలు; లోటుపాట్లు; మంచిచెడులు; లోపలి విషయాలు;
-- కమ్-ఓ-బేష్&quot; అంటే అక్షరాలా &quot;తక్కువ మరియు ఎక్కువ&quot; అని అర్థం. దీనిని మనం &quot;హెచ్చుతగ్గులు&quot;, &quot;ఏవో కొన్ని&quot;, &quot;అటు ఇటుగా&quot; (more or less) అనే సందర్భంలో వాడతారు. కథా కమామిషు అంటే &quot;కేవలం పైకి కనిపిస్తున్న కథ మాత్రమే కాదు, దాని వెనుక ఉన్న పూర్తి వివరాలు&quot; 
 

కమ్మనాడు, kammanADu
-n.
--the region between the rivers గుండ్లకమ్మ and పేరకమ్మ (కృష్ణ) rivers in Guntur and Prakasam districts of Andhra Pradesh; (ety.) this may be the origin for the Kamma caste name;


కమ్మపిల్లి, kammapilli
-n.
--civet cat;


కమ్మరి, kammari
-n.
--blacksmith; ironsmith; 


కమ్మరి కొలిమి, kammari kolimi
-n.
--forge;


కమాను, kamAnu
-n.
--bow; (esp.) bow of a violin or a fiddle;


కమిటీ, kamiTI
-n.
--committee; a group of people assigned to work on a specific task;


కమిలా,  kamilA
- n.
-- [bot.] ''Mallotus philippensis'';  
-- కుంకుమ చెట్టు; 


కమ్మి, kammi
-n.
--rod; rod used as a window railing;


కమీజు, kamIju
-n.
--undershirt; sleeveless shirt;


కమీషన్, kamIshan
-n.
--commission; 
--(1) a committee appointed by a government body to resolve an issue; 
--(2) fee charged by a middle man in a business transaction; 
--(3) a percentage charged by business for its services;


కమ్చీ, kamcI
-n.
--whip;


కమ్ము, kammu
-v. i.
--(1) cover up, spread; surround; 
-- (2) draw into a wire;


కయ్యం, kayyaM
-n.
--dispute; fight; altercaction; quarrel;


కయ్య, kayya
-n.
--(1) branch; spur; section; అ small land holding; కమతం, 
--(2) branch of a backwaters; a small segment of a crop field;
---ఉప్పుకయ్య = salt creek; backwaters; estuary.


కరం, karaM
-n.
--(1) hand; 
--(2) ray; 
--(3) trunk of an elephant;
-suff.
---ఉపయోగకరం = useful.
---భయంకరం = dreadful.
---హానికరం = harmful.


కరండం, karaMDaM
-n.
--(1) casket; 
--(2) cassette;


కరంబోలా,  karaMbOlA
- n.
-- star fruit; [bot.] ''Averrhoa carambola'' of the Oxalidaceae family;
-- మూత్రపిండాల పనితీరులో లోపాలున్నవారు, కిడ్నీలో రాళ్లు ఉన్నవారు స్టార్ ఫ్రూట్స్ తినకూడదు. తింటే వాటిలోని కరంబాక్సిన్ (Caramboxin),  ఆగ్జాలిక్ యాసిడ్ (Oxalic Acid) కారణంగా వారి ఆరోగ్యానికి మరింత చెడు జరుగుతుంది;


కరంభం, karaMbhaM
-n.
-- (1)pudding; a sweet made by mixing various flavors; 


కరకట్ట, karakaTTa
-n.
--breakwater; levee; embankment;


కరకర, karakara
-adj.
--onomatopoeia for crunchy sound; used to describe crispy foods;


కరక్కాయ, karakkAya
-n.
--Indian gall nut; ink nut; myrobalan; the fruit of Chebulic myrobalan; [bot.] ''Terminalia chebula'' of the Combretaceae family; ''Terminelia indica; Terminelia arjuna;''
--(note) This is used as a cough medicine in the traditional Indian system of medicine; 
--[Sans.]  హరితకీ; పథ్యా; అభయా; అమృతా; 


కరగు, karagu
-v. i.
--(1) melt; liquefaction by melting; 
--(2) dissolve; see also కరుగు;


కరగించు, karagiMcu
-v. t.
--(1) melt; liquefaction by melting; 
--(2) dissolve;


కరచాలనం, karacAlanaM
-n.
--handshake;


కరడు, karaDu
-n.
--(1) lump; chunk, as in a chunk of cooked rice; 
--(2) solidified liquid;


కరడుగట్టు, karaDugaTTu
-v. i.
--lumping; formation of a lump, esp. during solidification;


కరణం, karaNaM
-n.
--(1) tool; 
--(2) keeper of village land records;
--(3) one-half of “tithi”  in a Hindu calendar; 


కరణం, karaNaM
-suff.
---కుండలీకరణం = parenthesization.
---జాతీకరణం = nationalization.
---నవీకరణం = modernization.
---నగరీకరణం = urbanization.


కరణార్థకం, karaNArthakaM
-n.
--[gram.] instrumental case; 


కరణి, karaNi
-n.
--mode; manner;


కరతలం, karatalaM
-n.
--palm of a hand;


కరతాళం, karatALaM
-n.
--clapping; applauding;


కరత్వం, karatvaM
-n.
--handedness; chirality; the property of being right-handed or left-handed; 


కరతిత్తి, karatitti
-n.
--hand bag;


కరదివ్వె, karadivve
-n.
--hand-held flaming torch;


కరదీపిక, karadIpika
-n.
--hand-held light; flashlight; torch light;


కరపత్రం, karapatraM  
-n. 
--pamphlet; handout;


కరబూజా, karabUjA
-n.
--cantaloup-like melon; [bot.] ''Citrullus vulgaris'' of the Cucurbitaceae family;


కరభం, karabhaM
-n.
--(1) metacarpus; part of the hand from the wrist to the base of the metacarpal bones; (lit.) hand bones;
-- (2) a young camel; a young elephant; 


కరవాక, karavAka
-n.
--salt marsh;


కరవాలం, karavAlaM
-n.
--sword; (lit.) extension of hand;


కరవేరు, karavEru
-n.
--[bot.] root of ''Lavendula carnosa'';


కర్కటకం, karkaTakaM
- n.
-- (1) a crab;
-- (2) the sign Cancer of the zodiac.
-- (note) కర్కాటకం is not the correct usage;


కర్కట శృంగి,  karkaTa SRMgi
- n.
-- [bot.] ''Rhus succedonea;'' 


కర్కరి, karkari
-n.
--colander, strainer; a vessel with holes to facilitate draining of liquids from food;


కర్ణం, karNaM
-n.
--(1) ear; 
--(2) hypotenuse of a right triangle; 
--(3) diagonal (of a quadrilateral); 
--(4) hole; 
--(5) rudder;


కర్ణగోచర, karNagOcara
-adj.
--audible; (lit.) one that can be sensed by the ears; (rel.) దృగ్గోచరం; స్పర్శగోచరం;


కర్ణధారి, karNadhAri
-n.
--ship's pilot; the person who drives a ship; (rel.) నియామకుడు = navigator.


కర్ణభేరి, karNabhEri
-n.
--eardrum; tympanum;


కర్త, karta
-n.
--(1) doer; actor; 
--(2) [gram.] subject; the causative agent;


కర్త్రర్థకం, karthrarthakaM
- n.
-- [gram.] active voice; కర్త ప్రథమా విభక్తిలోనూ, కర్మ ద్వితియా విభక్తిలోనూ ఉన్న వాక్యం; 
-- ఉదా. రాముడు కుక్కను కొట్టెను. 
   

కర్తరి, kartari
-n.
--(1) the specific period of time when the Sun spends in the third and fourth quarters of the asterism భరణి, all four quarters of the asterism కృత్తిక, and the first quarter of the asterism రోహిణి; this period is especially hot in India; a colloquial name for this is కత్తెర; 
--(2) [gram.] active voice;


కర్తవ్యం, kartavyaM
-n.
--responsibility; duty; thing to do;


కర్బనం, karbanaM
-n.
--carbon; this word can be used for all three allotropic forms of carbon, namely graphite, diamond, and carbon-60 (or fullerene, a short form of Buckminsterfullerene); 
-- కర్బన ఉద్గారం = carbon emission; 


కర్బన చతుర్ హరితం, karbana catur haritaM
-n.
--[chem.] carbontetrafluoride; Freon; CF&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;;


కర్బన రసాయనం, karbana rasAyanaM
-n.
-- [chem.] carbon chemistry; organic chemistry;


కర్బనపు గొలుసు, karbanapu golusu
-n.
--[chem.] carbon chain;


కర్బనోదకం, karbanOdakaM
-n.
--[chem.] carbohydrate; starches (పిండి పదార్థాలు) and sugars (చక్కెరలు) are examples of carbohydrates; 


కర్త, karta
-n.
--(1) doer; actor; maker; author; 
--(2) [gram.] subject; the causative agent; the nominative case;
-- see also  కారయిత, ప్రేరకుడు, అనుమోదకుడు;


కర్త్రర్థకం, karthrarthakaM
- n.
-- [gram.] active voice; కర్త ప్రథమా విభక్తిలోనూ, కర్మ ద్వితియా విభక్తిలోనూ ఉన్న వాక్యం; 
-- ఉదా. రాముడు కుక్కను కొట్టెను. 


కర్మ, karma
-n.
--(1) fate; karma; lot; destiny; 
--(2) law of causation and action; 
--(3) deed; work; effect of a deed; 
--(4) [gram.] object;
-- According to Hindu thought, there are three types of &quot;karma:&quot; (1) సంచిత కర్మ = the karma accumulated from the previous birth(s). This is analogous to inherited wealth; (2) ప్రారబ్ధ కర్మ = the karma &quot;earned&quot; during the current birth; (3) ఆగామి = the &quot;karma&quot; forwarded to the next birth; 


కర్మకాండ, karmakAMDa
-n.
--(1) ritual; ceremony; 
--(2) funeral rites; obsequies;


కర్మణి, karmaNi
-n.
--[gram.] passive voice;


కర్మధారయం, karmadhArayaM
-n.
--[gram.] name of a compound word where the first half is an adjective and the second half a noun; ex.  నల్లపిల్లి; ఉక్కుపాదము;


కర్ర, karra
-n.
--wood;


కర్రపెండలం, karrapeMDalaM
-n.
--cassava root; yucca; [bot.] ''Manihot utilissima''; ''Manihot esculenta''; 
-- The starch from this root is used to make tapioca or sago


కర్రసారా, karrasArA
-n.
--wood alcohol; methyl alcohol; methanol; CH&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;; 


కర్షణం, karshaNaM 
-n. 
--traction; 


కరాటం, karATaM
-n.
--pill box; భరిణె;


కరాటీ, karATi
-n.
--karate; a martial art involving use of hand power;


కరాఖండిగా, karaakhaMDIgaa 
- adv.
-- precisely; exactly, 


కరారునామా, karArunAmA
-n.
--written agreement; warranty;


కర్కాటకం, karkATakaM
-n.
--Cancer; one of the 12 signs of the Zodiac;


కర్కాటక రేఖ, karkATaka rEkha
-n.
--Tropic of Cancer; the 23.5 degrees north latitude;


కర్ణాకర్ణిగా, karnAkarNigA
-adv.
--from ear to ear; by the grapevine; by word of mouth; orally;


కర్ణాటక, karnATaka
- adj. 
-- melodious; pleasant to the ears; (note) కర్ణ = ear; ఆటతి = pleasant;


కర్ణాస్థి వ్యూహం, karnAsthi vyUhaM
-n.
--[anat.] bony labyrinth of the ear;


కర్మాగారం, karmAgAraM
-n.
--workshop; factory; (lit.) place where work is done;


కర్మార్థకం, karmArthakaM
-n.
--[gram.] passive voice;


కరి, kari
-n.
-- (1) elephant; (2) mold; a kind of fungal infection; (3) blackness; (4) an illustration; a proof; (5) witness; 
-- కర్రి; 


కరివేప, karivEpa
-n.
-- curry leaf; sweet neem; [bot.] ''Murraya koenigii'' of Rutaceae family; విఖ్యాత వృక్షశాస్త్రజ్ఞుడు జొహాన్ యాండ్రియాస్ మర్రే (Johann Andreas Murray 1740- 1791) పేరిట దీనిని మర్రయా (Murraya) అంటున్నారు; 
--(note) curry powder is not powdered curry leaves; curry powder is a mixture of several spices;
-- (ety.)  కరి = కర్రి = black; వేప = neem; the leaves of  are indeed darker than neem leaves; &quot;sweet neem&quot; does not imply that the leaves are sweet, rather they are not as bitter as neeem leaves; 
--[Sans.] కైడర్య; కృష్ణ నింబ; 
-- కరివేప ఆకులలో కాల్షియం, ఫాస్ఫరస్, పీచు పదార్ధం, విటమిన్- ఎ, విటమిన్- సి పుష్కలంగా ఉన్నందున అవి ఆహారపరంగా విలువైనవి. కరివేప ఆకులను డిస్టిలేషన్ చేసి కర్రీ లీఫ్ ఆయిల్ అనే నూనె తయారుచేస్తారు. ఈ నూనెను సబ్బుల తయారీలో వినియోగిస్తారు. కరివేప చెట్టు వేళ్ళు, కాండం బెరడు, ఆకులు వైద్యపరంగా విలువైనవి. ఇవి శరీరపు కాకను తగ్గించి చల్లబరుస్తాయి. జ్వరాలనూ, కడుపులోని క్రిములను పోగొట్టి, పొట్టలోని గాస్ ను వెడలించి, ఆకలి పుట్టిస్తాయి. నొప్పులు, వాపులు పోగొడతాయి. కుష్ఠు, ప్రూరిటస్, ల్యూకోడెర్మా వంటి మొండి చర్మవ్యాధులకు కరివేప దివ్యౌషధంగా పనిచేస్తుంది. భోజనంలో ముందుగా కొద్ది అన్నంతో కరివేప కారం నెయ్యి వేసుకు తింటే కడుపు ఉబ్బరం, అగ్నిమాంద్యం, నోటి అరుచి తగ్గిపోయి ఆకలి పెరుగుతుంది. కరివేప పచ్చడి నీళ్ల విరేచనాలు, రక్త విరేచనాలను అరికడుతుంది. కరివేపాకు పచ్చడి వాంతులను, వాపులను పోగొడుతుంది. మూత్రపిండాల వాపులు, నొప్పులను కరివేప వేళ్ళ రసం పోగొడుతుంది. కరివేప మాను చెక్క అరగదీసి రాస్తే ఒంటిమీది పొక్కులు తగ్గుతాయి. కరివేప పళ్ళు నల్లగా, రుచిగా ఉంటాయి. దాహాన్నీ, రక్తపైత్యాన్నీ అవి పోగొడతాయి.


కర్ణిక, karNika
-n.
--(1) auricle; one of the upper chambers of the heart; (rel.) జఠరిక; 
--(2) middle finger; 
--(3) ear stud; external ear; 
--(4) tip of an elephant's trunk;


కర్రి, karri
-adj.
--black, dark;


కర్రి కాయ, karrikAya
-n.
--[phys.] black body; a hypothetical object that absorbs radiation of all frequencies;


కర్రి పెట్టె, karri peTTe 
- n.
-- [engr.] black box; a hypothetical object that takes an input and produces an output, but whose internals are unknown to the analyst;


కర్రి బిలం, karri bilaM  
- n.
[phys.] black hole; an astronomical object of intense mass and intense gravitational pull such that even light cannot escape from it, thus making it appear black;


కర్పూరం, karpooraM 
- n.
-- Camphor; [bot.] ''Cinnamomum Camphora;''
-- కర్పూరంలో రెండు రకాలు ఉన్నాయి: పచ్చ కర్పూరం, హారతి కర్పూరం;  
-- ప్రాకృతిక మయిన కర్పూరం మన దేశంలో చాలా తక్కువ. ఇక అలాంటి దాని ఖరీదు చాలా ఎక్కువ. బహుశా నిర్ధారణగా దాన్ని అమ్మే వారు ఉన్నారా అనేది సందేహమే. కర్పూరం చెట్టు యొక్క ఎత్తు 50-60 అడుగులకు చేరుకుంటుంది మరియు దాని గుండ్రని ఆకులు 4 అంగుళాల వెడల్పు కలిగి ఉంటాయి. ఈ చెట్టు బెరడు నుండి కర్పూరం తయారుచేస్తారు. చెట్టు యొక్క బెరడు ఎండబెట్టడం లేదా బూడిద రంగులో కనిపించడం ప్రారంభించినప్పుడు, అది చెట్టు నుండి తీసివేయబడుతుంది. దీని తరువాత అది వేడి చేయడం ద్వారా శుద్ధి చేయబడుతుంది మరియు పొడిగా మార్చబడుతుంది. ఇది అవసరానికి అనుగుణంగా రూపొందించబడింది. కర్పూరం చెట్టును నల్ల బంగారం అని కూడా అంటారు. ఇది ప్రపంచంలోని అత్యంత విలువైన చెట్లలో ఒకటిగా పరిగణించబడుతుంది. పూజలో ఉపయోగించే కర్పూరం మాత్రమే కాదు, ఈ చెట్టు నుండి అనేక ఇతర వస్తువులను తయారు చేస్తారు.
-- కృత్రిమ తయారీలో టర్పెంటైన్ అనే ముడిపదార్ధం నుంచే కర్పూరం వస్తుంది. ఇది పైన్ జాతి, ఇతరత్రా వృక్షాల నుంచి, లభించేదే. కాబట్టి దీన్ని అందరూ నేచురల్ అని గప్పాలు కొట్టుకుని లేబిల్స్ మీద ముద్ర వేసుకుంటున్నారు. అయితే టర్పెంటైన్ ని, కర్పూరం గా మార్చేది ప్రయోగశాలలలోనే.
-- ఫార్మా గ్రేడ్ 98% శుద్ధమైనది, మందుల్లోనూ వాడతారు. టెక్నికల్ గ్రేడ్ 93–94% శుద్ధమైనది - పూజల్లో వాడతారు. 


కలబంద, kalabanda 
- n. 
-- Aloe vera; [bot.] ''Aloe Vulgaris; Aloe Indica;''
-- ఆయుర్వేదం లో &quot;కుమారీ ఆసవం&quot; చాలా పేరున్న మందు.  &quot;ముసాంబరం&quot; ని వాడేవారు కలబంద ను కాలిచి చేస్తారు.
-- [Sans.] కుమారి; 


కలవరింత, kalavarinta 
-n.
-- somniloquy; happens when you are asleep. you won't remember what you said during sleep;  
-- నిద్రలో తెలియకుండా మాటలు అనడం, నవ్వడం లేదా మాట్లాడటం.
-- see also పలవరింత; 

 
కలిగొట్టు చెట్టు, kaligoTTu cheTTu 
- n .
-- Yellow snake tree; Trumpet Flower Tree; [bot.] ''Stereospermum tetragonum; Stereospermum colais;'' Often used in Ayurvedic medicine, particularly as part of the Dashmula formulation.
-- [Sans.] పతల; 


కలివికోడి, kalivikODi 
- n.
-- Jerdon's courser; [bio.] ''Rhinoptilus bitorquatus;'' a nocturnal bird belonging to the pratincole and courser family Glareolidae; The bird was discovered by the naturalist Thomas C. Jerdon in 1848 but not seen again until its rediscovery in 1986; This courser is a restricted-range endemic found locally in India in the Eastern Ghats of Andhra Pradesh. It is currently known only from the Sri Lankamalleswara Wildlife Sanctuary, and Sri Penusila Narasimha Wildlife Sanctuary where it inhabits sparse scrub forest with patches of bare ground;


కలివిడి, kaliviDi 
-adj.
-- gregarious; sociable; social; company-loving;


కలువ, kaluva 
- n.
-- prickley water lily; Gorgon plant; Foxnut plant; [bot.] ''Euryale ferox'' of the Nymphaeaceae family; The flowers are usually white, red, or blue;
-- the seeds of this plant, called foxnuts, are nutritious and are getting widely popular; 
-- see also తామర;


కళ, kaLa 
-n.
-- (1) [gram] న కారము చివర లేని పదము; 
-- (2) art; (3) a spark; a twincle; 

 
కళ్ళాపి, kaLLaapi 
- n. 
-- వాకిలి చిమ్మి పేడనీళ్ళు చల్లడాన్ని కళ్ళాపి అంటారు.


కళ్ళేం, kaLLEM 
- n. 
-- చక్కగా అలికి శుభ్రం చేసి, తడి లేని మిట్టనేల కళ్ళాం. పైరుకోతలు అయిన తర్వాత ఆ కంకులను నురిచే ప్రదేశాన్ని కళ్ళాం అంటారు.
-- కోసిన పైరు పనాలు (చిన్న మోపులు)గా కట్టి పెట్టి, రెండు మూడు రోజులకు చెమ్మ ఆరిపోగా ఆ కట్టలను ఈ నేలలో నురిచి, ధాన్యమూ గడ్డీ వేరుచేస్తారు. ఆ ధాన్యంలోని తరకలన్నీ ఎగిరిపోయి గట్టి గింజలు చేతికి రావడానికి తూర్పారబడ్తారు. ఎడ్లబండి మీదనో/ ఎత్తైనా ప్రదేశంలోనో నిలబడి పై నుంచి కిందికి ధాన్యం జారవిడుస్తూ ఉండగా, తాలు తరకలు దూరంగా పడిపోతాయి. ఆ శుభ్రమైన ధాన్యాన్ని బస్తాలకు ఎత్తుతారు. ఈ ప్రక్రియ అంతా జరిగేది కళ్ళాంలోనే.


కస్పా, kaspaa 
- n.
-- district headquarters;
-- కస్పా (Kaspa లేదా Qasba) అనేది ఉర్దూ/అరబిక్ పదం నుండి వచ్చిన ముస్లిం పరిపాలనా కాలపు మాట. దీనికి అర్థం ప్రధాన పట్టణం, ముఖ్య పట్టణం లేదా జిల్లా కేంద్రం (Headquarters).
-- హంపీలో ఉన్న చారిత్రక విజయనగర సామ్రాజ్య రాజధానితో గందరగోళం లేకుండా, కళింగాంధ్ర వైపు ఉన్న సంస్థాన ప్రధాన కేంద్రాన్ని సూచించడానికి కస్పా విజయనగరం అని పిలిచారు. ఇప్పటికీ విజయనగరం నగరంలో పాత కోట పరిసర ప్రాంతాన్ని, అసలు పాత ఊరిని కస్పా విజయనగరం లేదా కస్పా ఏరియా అని పిలవడం గమనించవచ్చు.


కస్తూరి,kastoori 
- n.
-- musk;
-- కస్తూరి మృగం నాభిలో స్రవించేది కస్తూరి; మృగనాభి అంటే కస్తూరి;


కాకమంచి, kaakamanchi 
- n.
-- Black nightshade; [bot.] ''Solanum nigrum;''  a medicinal plant used for stomach issues, fever, and skin disorders. Its leaves are often eaten in soups or dal. Unripe berries are considered poisonous due to high solanine content. 
-- కామంచి చెట్టు;

 
కాచు, kaachu 
- n.
-- తుమ్మ జాతికి చెందిన చెట్టు బెరడు; తాంబూలంలో వేస్తారు;  [bot.] ''Acacia catech;'' 

 
కాటుక, kaaTuka 
-n.
-- Kohl; a cosmetic to darken eyelids. This substance can be created by sublimation, a chemical refinement process.

 
కాణాచి, aaNaachi 
- n. 
-- a domicile; a hereditary possession or right;
-- చిరకాల వాసస్థానము; 
-- తమిళంలో 'కాణియాచ్చి' అనే పదం ఉంది. కాణి = భూమి లేదా ఒక చిన్న స్థలం. ఆచ్చి = హక్కు లేదా అధికారం. కనుక 
'కాణియాచ్చి' అంటే &quot;మన తాతముత్తాతల నుండి మనకు వారసత్వంగా సంక్రమించిన భూమి లేదా ఆస్తి&quot; అని అర్థం. మనం దేన్నైతే &quot;సొంతం&quot; అని గర్వంగా చెప్పుకుంటామో అది అన్నమాట. 'కళల కాణాచి' అంటే ఆ ప్రాంతంలో కళలు అనేవి ఈరోజో రేపో వచ్చినవి కావు, అవి అక్కడ తరతరాలుగా ఊపిరి పోసుకుంటున్నాయని అర్థం.


కానుగ, kaanuga 
- n.
-- [bot.] ''Millettia pinnata, Pongamia pinnata''of the FABACEAE family; 
-- Pongamia tree, an ancient tree from India, could help provide the world with renewable energy as a petroleum alternative. Its beans yield oil 30% by weight. The 70% that is left is high-quality protein. Further research is needed to convert this protein into edible consumer products; This tree can yield both food and fuel;


కాపు, kaapu 
- n.
-- (1) a social subdivision in Southern India; a cultivator; ryot; తూర్పు కాపు (ఉత్తరాంధ్ర); కాపు (కోస్తా ఆంధ్ర); తెలగ (కోస్తా ఆంధ్ర); ఒంటరి (కోస్తా ఆంధ్ర); బలిజ (రాయలసీమ); మున్నూరు కాపు -పటేల్ (తెలంగాణా);
(2) a householder; (3) protection; guard; (4) productiveness of plants and trees; 

 
కామందు, kaamandu 
- n.
-- landlord;


కాయ, kaaya 
- n.
-- green fruit; unripe fruit;
 

కాయధాన్యాలు, kaayadhaanyaalu
- n. pl.
-- legumes; pulses;
-- అపరాలు; చిక్కుళ్ళు;  


కాయు, kaayu 
- v. i.
-- (1) to shine as the sun or the moon; (2) to place a bet; (3) to tend animals; (4) to bear fruit;


కారణం, kAraNaM
-n.
--cause; reason;


కారణకార్యములు, kAraNakAryamulu
-ph.
--cause and effect;


కారణకార్య సంబంధం, kAraNakArya saMbaMdhaM
-ph.
--relation between cause and effect;


కారణజన్ములు, kaaraNajanmulu 
- ph. 
-- ఒక లోకోపకారం జరగడానికి పుట్టిన వాళ్ళు. స్వాతంత్ర్యం రావడానికి గాంధీజీ, సంఘ సంస్కరణ లక్ష్యంగా, వీరేశలింగం గారు ఉదాహరణలు. శాస్త్ర పరిశోధనలో అనేక నూతన ఆవిష్కరణలు చేసిన వాళ్లూ కారణ జన్ములే. వాళ్ల అన్వేషణలు భవిష్యత్ తరాల జీవితాలనే మార్చివేసేవిగా ఉంటాయి;


కారణభూతం, kAraNabhUtaM
-n.
--cause; reason;


కారణభూతుడు, kAraNabhUtuDu
-n.
--originator;


కారణాంకం, kAraNaMkaM
-n.
--[math.] factor;


కారణాంశం, kAraNaMSaM
-n.
--[med.] factor; an agent responsible for an event;


కారయిత, kArayita
- n.
-- the person or agent who causes; 
-- see also  కర్త, ప్రేరకుడు, అనుమోదకుడు;


కార్యం, kArayaM m. 
--(1) effect; 
--(2) the deed; 
--(3) nuptials; the first night together for the bride and groom;
---కాగల కార్యం గంధర్వులే తీరుస్తారు = the Gandharvas will do the deed. This popular quotation refers to a small skirmish in the epic Mahabharata; This phrase is used to covey the meaning, &quot;why do we bother, there are others who can render punishment in more appropriate ways.&quot;


కార్యకలాపాలు, kAryakalApAlu
-n.
--activities;


కార్యకర్త, kAryakarta
-n.
--office-bearer; staff; a member of a political party who takes active responsibility;


కార్యక్రమం, kAryakramaM
-n.
--program; itinerary; agenda; order of doing things;


కార్యదర్శి, kAryadarSi
-n.
--secretary;


కార్యదీక్ష, kAryadIksha
-n.
--dedication; devotion; commitment;


కార్యభారం, kAryabhAraM
-n.
--(1) workload; 
--(2) responsibility;


కార్యవర్గం, kAryavargaM
-n.
--working committee;


కార్యవాది, kAryavAdi
-n.
--pragmatist; practical person;


కార్యశూరుడు, kAryasUruDu
-n.
--persistent person; a person who gets the job done;


కారాకూరం, kArAkUraM
-adj.
--jumbled; confounded;


కార్ఖానా, karkhAnA
-n.
--workshop; factory;


కారింజా, kAriMjA
-n.
--artificial fountain;


కారాగారం, kArAgAraM
-n.
--jail; prison; penitentiary;


కారాలు మిరియాలు నూరడం,  kArAlu miriyAlu nUraDaM
- ph.
-- the act of showing extreme anger;


కార్యాలయం, kAryAlayaM
-n.
--office;


కారింగువ, kAriMguva
-n.
--[bot.] ''Gardenia resinifera'' of the Rubiaceae family;
--Gardenia plants are prized for the strong sweet scent of their flowers, which can be very large in size in some species;
-- కొండమంగ; 


కార్డిగన్, kArDigan
-n.
--cardigan; an open-front sweater; named after the Earl of Cardigan (1797 - 1868), British general;


కార్తికేయుడు, kArtikEyuDu
-n.
--the six-headed son of Lord Shiva; according to one legend, the six mothers are believed to be six women representing the six stars of the Pleides group of stars, a group of stars often referred to in the Vedas;


కారు, kAru
-adj.
--extreme;
---కారు నలుపు = extremely dark.
---కారు చవుక = very cheap.
---కారు మేఘం = thick cloud.
-n.
--(1) car; wagon; automobile; 
--(2) short for పటకారు;
--(3) strong malodor; offensive odor; కారు కూతలు = వినడానికి కఠినమైన మాటలు;
-v. i.
--drip; leak; trickle;


కారుప్పు, kAruppu
-n.
--bittern; brine; the thick solution left over after the crystallization of salt from seawater;


కారుశిల్పి, kAruSilpi
-n.
--artisan;


కార్డు, kArDu
-n.
--postcard; card; cardboard;


కార్తె, kArte
-n.
--the heliacal rising of a star; the period of time during which the Sun rises along with one of the 27 asterisms of the Hindu calendar; duration of about 13.5 days spent by the Sun in each one of the star groups;
-- భరణి కార్తెలో బండలు పగుళ్ళిచ్చేంత ఎండ కాస్తుంది. కృత్తిక కార్తెలో కుతికలు బిగుస్తాయి (గాలి వీచటం తగ్గి, ఎండ తీవ్రత పెరగటం వలన). రోహిణి కార్తెలో రోళ్ళు పగిలేలా ఎండలు కాస్తాయి. మృగశిర కార్తెలో ముసలి ఎద్దు కూడా రంకె వేస్తుంది (తొలకరి మొదలౌతుంది). ఆరుద్ర కార్తెలో ఆడవారు కూడా మగవారికి సమానంగా వ్యవసాయ పనులు చేయవలసి ఉంటుంది. 


కాలం, kAlaM
-n.
--(1) time; 
--(2) season; 
--(3) life-span; 
--(4) [music] speed;
---ఆయన కాలం చేసేరు = he finished his time; he is dead.
---చలి కాలం = cold season.
---వాడి కాలం తీరింది = he is dead; (lit.) his time was up.
---కాలము, దూరము = time and distance.


కాల, kAla
-adj.
--(1) black; dark; 
--(2) pertaining to time;


కాల రంధ్రం, kAla raMdharaM
-n.
--[astron.] black hole; collapsed star whose gravitational force is so strong even light cannot escape from it;


కాలకృత్యం, kAlakRtyaM
-n.
--morning routine such as brushing, bathing etc;


కాలక్షేపం, kAlakshEpaM
-n.
--passing time; spending time;
---గ్రంధ కాలక్షేపం = passing time reading books.
---పురాణ కాలక్షేపం = passing time listening to epic readings.


కాలగర్భం, kAlagarbhaM
-n.
--the march of time; (lit.) the womb of time;


కాలచక్రం, kAlacakraM
-n.
--the march of time; (lit.) the wheel of time;


కాలజ్ఞానం, kAlaj~nAnaM
-n.
--ability to prophecy;


కాలదన్ను, kAladannu
-v. t.
--refuse to avail an opportunity; reject; kick away;


కాలదోషం, kAladOshaM
-n.
--(lit.) expiration of time to take action; expiration of the statute of limitations;
---కాలదోషం పట్టేసింది = the statute of limitations has expired; it is too late to take any action.


కాలధర్మం, kAladharmaM
-n.
--death;
---ఆయన కాలధర్మం చెందేరు = a respectful way of saying he is dead.


కాలమానం, kAlamAnaM
-n.
--(1) climate; 
--(2) standard time;
---కాలమాన పరిస్థితులు = climatic conditions.
---భారతీయ కాలమానం = Indian Standard Time.


కాలము, kaalamu 
- n.
-- (1) time; (2) [gram] tense;
-- వర్తమాన కాలము = present tense; భూత కాలము = past tense; భవిష్యత్ కాలము = future tense;

  
కాలయాపనం, kAlayApanaM
-n.
--delay; wastage of time; procrastination;


కాలరు, kAlaru
-n.
--collar;


కాలవ్యతిక్రమం, kAlavyatikramaM
- n.
-- anachronism; 


కాలసర్పం, kAlasarpaM
-n.
--(1) black snake; 
--(2) metaphorical snake representing time;
---కాలసర్పం కాటు వేసింది = the &quot;time snake&quot; bit, which means &quot;met with death.&quot;


కాలసర్పదోషం, kaalasarpadOshaM 
- n.
-- an euphimism for wasting time by indulging in sleep and banter;
-- నిద్రతో, వ్యర్దపు మాటలతో కాలాన్ని దుర్వినియోగం చేసేవారికి కాలసర్పదోషం తగులుతుందని జ్యోతిషులు అంటారు;


కాలహరణం, kAlaharaNaM
-n.
--delay; loss of time; wastage of time;


కాల్బలం, kAlbalaM
-n.
--infantry; soldiers on foot;


కాల్పనిక, kAlpanika
-adj.
--artificial; invented; fictional;


కాలాతీతం, kAlAtItaM
-n.
--(1) delay; out of time; సమయం ఇప్పటికే చాలా అయింది. ఇక తర్వాత పని మొదలు పెట్టాలి అనే సందర్భం లో వాడతాము.
--(2) out of step with the times; కాలంతో సంబంధం లేకండా ఎవర్ గ్రీనుగా ఉండటాన్ని కాలాతీతమయినదిగా చెప్తారు. అది మనిషి యొక్క కీర్తిప్రతిష్ఠలు కావచ్చు,పుస్తకం కావచ్చు, సినిమా కావచ్చు, నవల కావచ్చు, నాయకులు చేపట్టే మంచి పథకాలు కావచ్చు.
-- (3) Beyond time; దేవుడు కాలాతీతమయినవాడు. భూత వర్తమాన భవిష్యత్ కాలాలలో ఆయన ప్రభ శాశ్వతంగా ఓకే లాగ ఉంటుంది.


కాలిదారి, kAlidAri
-n.
--foot path;


కాలిపిక్క, kAlipikka
-n.
--calf; calf muscle;


కాలిబంటు, kAlibaMTu
-n.
--foot soldier;


కాలిబాట, kAlibATa
-n.
--footpath;


కాలిబోను, kAlibOnu
-n.
--snare;


కాలీఫ్లవర్, kAlIphlavar
-n.
--cauliflower;


కాలు, kAlu
-n.
--(1) leg; 
--(2) foot;
-- (3) the fraction 1/4;
-v. i.
--burn; bake; scald;
---ఇల్లు కాలిపోతోంది = the house is burning.


కాలువ, kAluva
-n.
--canal; an artificially created waterway as opposed to a channel which is a natural waterway; (lit.) కాల్ = to flow;


కాలుష్యం, kAlushyaM
-n.
--pollution;


కాల్చు, kAlcu
-v. t.
--burn; roast;
---చెయ్యి కాల్చుకోకు = do not burn your hand; as an idiom this also means do not cook.
---జీడిపిక్కలు కాల్చు = roast the cashews.


కాలేజి, kAlEji
-n.
--college; an institution for learning beyond high school;


కాలేయం, kAlEyaM
-n.
--[biol.] liver; the organ that produces bile;


కాలోచిత, kAlOcita
-adj.
--seasonal; appropriate for a time; timely; opportune;


కావరం, kAvaraM
-n.
--fat;


కావ్యం, kAvyaM
-n.
--any literary work (prose, verse, or a mixture) that places emphasis on the quality of the concept being treated; 
-- &quot;వాక్యం రసాత్మకం కావ్యం&quot; అని పెద్దల మాట. అంటే రసాత్మకంగా ఉండి మనసును స్పందింపజేసే ఒక వాక్యమైనా కావ్య గౌరవాన్ని అందుకొంటుంది. కావ్యం అందమైన ఊహలతో, వర్ణనలతో, అర్థ గాంభీర్యంతో, ఔచిత్యంతో చదవగానే మనసులో రసాలు ఊరేలా ఉండాలి. కవి భావనలతో మన హృదయం కూడా స్పందించేలా చేయగలిగిన ఏ రచనైనా కావ్యమే;


కావిడిబద్ద, kAviDibadda
-n.
-- shoulder pole; a pole carried on the shoulder with two loads suspended from both ends of the pole;


కావి రంగు, kAvi raMgu
-n.
--tan color;


కావిరి, kAviri
-n.
--vapor; black vapor;


కావున, kAvuna
-adv.
--therefore;


కాశీగన్నేరు, kASIgannEru
-n.
-- Yellow Oleander plant; [bot.] ''Cascabela thevetia;'' A shrub with bright yellow, funnel-shaped flowers;
-- It is not to be confused with ''Nerium oleander'', which is commonly referred to simply as గన్నేరు or కరవీరం;


కాశీరత్నాలు,  kASIratnAlu
- n.
--  Red Cypress Vine; red tubular flowering vine, also called Scarlet Morning Glory; [bot.] ''Ipomoea hederifolia'' of the Convolvulaceae family; This is native to the Americas but is now widely seen all over the world, including Andhra Pradesh; A related plant with similar flowers is called Red Cypress Vine, [bot.] ''Ipomoea quamoclit;''  


కాసం, kAsaM
-n.
--(1) cough; 
--(2) (abbr.) light-year; short for కాంతి సంవత్సరం; జ్యోతిర్‌వర్షం;


కాసారం, kAsAraM
-n.
--lake;


కాస్తా, kAsiMta  
-n. 
--a little, a small amount; a  little bit; 


కాసింత, kAsiMta  
-adj. 
--little bit; 
-n. 
--a little, a small amount; a  little bit; 
-- (ety.) కాసు + అంత = కాసింత; రూపాయి - అర్ధరూపాయి - పావలా - బేడ - అణా - అర్ధణా - కాణీ - దమ్మిడీ - కాసు - అరకాసు: ఈ క్రమంలో కాసు అనేది ఒకప్పటి దమ్మిడీలో సగము.


కాస్మిక్ కిరణాలు, kAsmik kiraNAlu
-n.
-- Cosmic rays; A continuous flow of particles that reach the surface of the Earth from space, particles produced by black holes of enormous mass and by the remains of supernovae; Cosmic rays are primarily composed of high-energy particles, mainly protons (90%), followed by helium nuclei (alpha particles, 9%), and heavier atomic nuclei (1%). A small fraction are electrons, positrons, and antimatter particles. The ionosphere protects us all from the damaging influence of these rays.
--  విశ్వకిరణాలు; 


కాసీరత్నం,  kAsIratnaM
- n.
 -- a climber or bushy plant with scarlet red flowers; [bot.] ''Ipomoea hederifolia'' Linn.;
 
 
కాసు, kAsu
-n.
--(1) sovereign; a gold coin weighing 10 grams; 
--(2) cash; copper coin; any coin;


కాసేపు, kAsEpu  
-adj. 
--little while; 
-- ఇది వర్తమానానికి దగ్గరగా ఉన్న స్వల్పకాలం. &quot;ఇప్పుడే, ఇక్కడే కొంచెం సమయం&quot; అనే అర్థం వస్తుంది. కాసేపు ఆగు = ఇప్పుడున్న చోటే కొంచెం సమయం ఆగు. 


కాష్ఠం, kAshThaM
-n.
--wood; wood used on the funeral pyre;


కాష్ఠ, kAshTha
-n.
--(1) quadrant; a fourth of the region created by two rectangular coordinate axes; 
--(2) duration of time equal to 18 winks; 1 / 450th of a Muhoortham;


కాష్ఠోల్, kAshThOl
-n.
--wood alcohol; methyl alcohol; methanol; కరస్రారా;


క్త్వార్థం, ktvArthaM
-n.
--[gram.] any infinite verb ending in ఇ, such as వచ్చి, తెచ్చి;
-- భూతకాలిక అసమాపక క్రియ; ఉదా. వచ్చియిచ్చెను. ఇందులో 'వచ్చి' క్త్వార్థకము.


%క్రా - krA, క్షా - kshA, కిం - kiM, కి - ki,  క్రి - kri, క్షి - kshi


క్రాంతి, krAMti
-n.
--(1) turning; 
--(2) revolution; 
--(3) [astro.] declination; the angular distance of a celestial object north or south of the celestial equator, analogous to latitude on Earth; this is always measured in degrees, minutes, and seconds;


క్రాంతిచక్రం, krAMticakraM
-n.
--ecliptic; the apparent path of the sun in the sky;


క్రాంతివృత్తం, krAMtivRttaM                   % replacement for old entry
-n.
--(1) ecliptic; the great circle on the celestial sphere that lies in the plane of the Earth's orbit; the apparent circular path of the Sun as it travels in its annual journey, as seen from Earth; the plane of the ecliptic is tilted at an angle of 23.5 degrees from the plane fo the celestial equator; the two points at which the ecliptic crosses the celestial equator are the equinoxes; the constellations through which the ecliptic passes are the constellations of the Zodiac;
--(2) the Zodiac;


క్లాసు పీకడం, klaasu peekaDaM 
- adj.
-- preachy; having or revealing a tendency to give moral advice in a tedious or self-righteous way;


క్షామం, kshAmaM
-n.
--famine;


క్షారం, kshAraM
-n.
--alkali; (ety.) భూతిర్బసిత భస్మనీక్షారో రక్షా (అమరకోశము);


క్షారార్థం; kshArArthaM
-n.
--alkaloid; (ety.) an alkali-like substance; క్షారం వంటి పదార్థం కనుక క్షారార్థం;


కి, ki 
- suff.
-- షష్ఠీ విభక్తి ప్రత్యయం; ఇకారాంత పదాలకి కి అనే ప్రత్యయం వచ్చి చేరుతుంది; పిల్లి &gt; పిల్లికి 


కింక, kiMka
-n.
--anger; same as కినుక;


కించిత్తు, kiMcittu
-n.
--very little; iota; &quot;teency, weency&quot; bit;


కింపురుష, kiMpurusha  
-n. 
-- (1) centaur; a legendary creature with a horse’s  body and a human head; (2) మనుష్యముఖమున్ను పక్షిశరీరమున్ను గలిగిన దేవతావిశేషపు జాతి;
-- see also కిన్నెర;


కింశుకం, kiMSukaM
-n.
--[bot.] Butea frondosa;


కిక్కురుమనకుండా, kikkurumanakuMDA
-adv.
--without making any noise; silently;


కిచకిచ, kicakica
-adj.
--onomatopoeia for the chirping sound of birds or the squealing sound of monkeys;


కిచిడీ, kiciDI
-n.
--rice cooked with a variety of vegetables, spices and dal;


కిచ్చిలి, kiccili
-n.
--orange;


కిటికి, kiTiki
-n.
--window; 


కిటకిట, kiTakiTa
-adj.
--onomatopoeia for tightly packed people at a place;


కిటుకు, kiTuku
-n.
--trick; device; 


కిణ్వప్రక్రియ, kiNvaprakriya
-n.
--[chem.] fermentation;


కిత్తనార, kittanAra
-n.
--a fiber made from agave;


కిత్తలి, kittali
-n.
--agave; [bot.] ''Agave americana;'' bast sagopalm;
-- పల్లెలలో పొలం గట్లపైన, బహిరంగ ప్రదేశాల్లో మొలిచే కలబంద మొక్కలా కనిపించే పలుచని ఆకుల మొక్క కిత్తలనార. పాత రోజుల్లో పొలాల సరిహద్దులలో ఈ మొక్కలను నాటి సహజమైన కంచెను తయారుచేసుకునే వారు. వీటి ఆకులు పలచగా, పొడవుగా వుండి అంచుల్లో ముళ్లను కలిగి ఉంటాయి. అందుకే పశువులు, మనుషులు వీటి జోలికి పోలేరు. మట్టి కోతకు గురికాకుండా వుండటానికి వీటిని రక్షణ కవచాల్లా ఉపయోగిస్తారు. ఆయుర్వేద ఔషధాలలో ప్రతి భాగాన్ని వాడతారు. ఆకుల నుండి వచ్చిన నారను వస్త్రాలు, తాళ్లు తయారీకి వినియోగిస్తారు. ఇప్పుడు చాలా గిరిజన ప్రాంతాల్లో ఈ మొక్కలను వాణిజ్య పంటగా పండిస్తున్నారు.


కితాబు, kitAbu 
-n. 
--(1) kudos; praise; appreciation; 
--(2) book;  


కిన్నర, kinnara  
-n. 
-- see కిన్నెర;  


కినుక, kinuka
-n.
--anger;


కినోవా,  quinoa
- n.
- the goosefoot plant; [bot.] ''Chenopodium quinoa'';
-- the protein-rich, gluten-free seeds of this plant, native to South America, are being used as a cereal grain and as an alternative to rice and wheat; 


కిన్నెరులు,  kinnerulu
- n. pl.
-- legendary creatures with a human head and a horse’s body; వీరు అశ్వ శరీరం, నరముఖం కలవారు;
-- see also కింపురుషులు;


కిఫాయతు, kiphAyatu
-n.
--benefit; advantage; 


కిమ్మనకుండా, kimmanakuMDA
-adv.
--without making any protest; quietly; without hesitation; 


కిరణం, kiraNaM
-n.
--ray (of light);


కిరణజన్య సంయోగక్రియ, kiraNajanya saMyOgakriya
-n.
--photosynthesis;


కిరణవారం, kiraNavAraM
-n.
--a beam of (light) rays; (Chinnaya Suri uses the phrase తరణి కిరణవారం);


కిరసనాయిలు, kirasanAyilu
-n.
--kerosene; a combustible hydrocarbon liquid which is derived from petroleum. It is widely used as a fuel in aviation as well as in household Kerosene lamps; 
-- కిరసనాయిలు సహజంగా రంగు లేని ద్రవం. కేవలం మన దేశంలోనే, ప్రజాపంపిణీకి ఉద్దేశించిన కిరసనాయిలు నల్ల బజారు పాలు కాకుండా రక్షించడానికి అందులో నీలి రంగు 'డై' ని, ఇంకా 'పర్ఫ్యూరాల్''అనే మరో రసాయనాన్ని కలుపుతారు. ఆ రంగును సులభంగా పోగొట్టగల రసాయనాలు లేవు. ఉన్నా వాటిని వాడడం చట్ట ప్రకారం నేరం;  


కిరాతకం, kirAtakaM  
-n. 
--savage deed; barbarian act; 


కిరాతుడు, kirAtuDu  
-n. 
--savage; barbarian; huntsman;


కిరాయి, kirAyi
-n.
--hire; fare; rent;


కిరీటం, kirITaM
-n.
--crown; tiara;


కిరీటిక, kirITika
-n.
--conona;


కిర్రుచెప్పులు, kirruceppulu
-n.
--creaking slippers; shoes deliberately made to produce a creaking sound to act as a means to ward off creeping creatures like serpents; 


కిలకిల, kilakila
-adj.
--onomatopoeia for the sound of a woman or baby laughing;


కిలారం,  kilAraM
- n.
-- farce; 
--  కిలకిల నవ్వించేది; రూపకాలలో ఒక రకం; 


కిలుం, kiluM
-n.
--verdigris; a mildly toxic substance formed when bronze or brass vessels react with domestic organic acids;
-- ఇత్తడి, రాగి పాత్రలు వాడకుండా, శుభ్రం చేయకుండా కొన్ని రోజులు వుంచినట్లైతే మలినాలు చేరి, వాటి రంగు మారి మచ్చలు ఏర్పడతాయి. పాత్రలో లోహంతో ఆమ్లజనీకరణ జరగడం వలన ఉపరితలంపై విషపూరితమైన మలినాలు చోటు చేసుకుంటాయి. దాన్నే &quot;కిలుము&quot; అంటారు. ఈ కిలుము పట్టిన పాత్రలు ఉపయోగించడం ఆరోగ్యానికి హానికరం.


కిలో, kilO
-pref.
--వెయ్యి;
---కిలోగ్రాము = measure of weight in the metric system; one thousand grams; కిలో.
---కిలోమీటరు = measure of distance in the metric system; one thousand meters; ఉరమరగా 8 కి.మీ. = 5 మైళ్లు.


కిళ్లీ, kiLlI  
-n. 
--an after-dinner chewable item prepared by wrapping scented betel nut pieces and some sweet or pungent condiments in a betel leaf; 
---(e. g.) కారా కిళ్లీ = one made from pungent condiments and tobacco.
---(e. g.) మిఠాయి కిళ్లీ = one made from sweet condiments.


కిశోరం, kiSOraM
-n.
--(1) baby; 
--(2) any baby animal; 
--(3) baby horse; 
--(4) baby deer;


కిస్తీ, kistI
-n.
--installment; installment payment;


కిసుమీసు, kisumIsu
-n.
--raisin; dried seedless grapes;


క్రిమి, krimi
-n.
--(1) worm; 
--(2) germ; 
--(3) microorganism; (rel.) కీటకం = insect;


క్రిమిక, krimika
-n.
--appendix; vermiform appendix; a part of the large intestine;


క్రిమిసంహారక, krimisaMhAraka
-adj.
--insecticidal;


క్రిమిసంహారిణి, krimisaMhAriNi
-n.
--(1) germicide; 
--(2) insecticide;


క్రియ, kriya
-n.
--(1) action; activity; 
--(2) [gram] verb; tells about action;
-- (ant.) ప్రతిక్రియ; (rel.) ప్రక్రియ = process, as in a chemical process;
---అకర్మక క్రియ = intransitive verb.
---సకర్మక క్రియ = transitive verb.


క్రియాజన్యవిశేషణం, kriyAjanya viSEshaNaM
-n.
--verbal adjective;


క్రియాప్రాతిపదిక, kriyAprAtipadika  
-n. 
--[gram.] a verbal root; 


క్రియావిశేషణం, kriyAviSEshaNaM
-n.
--adverb;


క్రియాశీల, kriyASIla
-adj.
--active; practical; constructive;


క్రిస్మస్, krismas
-n.
--Christmas; the birthday of Jesus Christ;


క్రిస్మస్ రోజ్, krismas rose
-n.
--black hellebore flower; [bot.] ''Helleborus niger'';


క్లిష్టత, klishTata
-n.
--intricacy; complexity;


క్వినైన్, quinine
- n.
-- a medicine - once widely used to prevent Malaria - produced from the bark of the Cinchona tree; 


క్షితి, kshiti
-n.
--(1) the Earth; 
--(2) an abode; 
--(3) 1 followed by 20 zeros;


క్షితిజం, kshitijaM
-n.
--horizon;


క్షితిజసమాంతరం, kshitijasamAMtaraM
-adj.
--horizontal;


క్షిపణి, kshipaNi
-n.
--missile;


%కీ - kI, క్రీ - krI, క్షీ - kshI

కీకటారణ్యం, kIkaTAraNyaM
- n.
--dark forest;  thick jungle;


కీకారణ్యం, kIkAraNyaM
-n.
--dark forest;  thick jungle;


కీచు, kIcu
-adj.
--shrill;


కీచుగొంతుక, kIcugoMtuka
-n.
--shrill voice;


కీచురాయి, kIcurAyi
-n.
--cricket; an insect of the cricket family;


కీచులాట, kIculATa  
-n. 
--squabble; minor quarrel, esp. between a husband and wife;


కీటకం, kITakaM
-n.
--insect; any of the small invertebrate animals with a head, thorax, abdomen, three pairs of legs, and two pairs of membranous wings;


కీటకారి, kITakAri
-n.
--insecticide; (lit.) killer of insects;


కీడు, kIDu
-n.
--harm; bad luck; down-side; disadvantage; evil; misfortune; (ant.) మేలు;


కిడెంచి మేలెంచడం,  kIDeMci mEleMcaDaM
- ph.
-- the act of looking at the downside before counting the benefits;


కీత, kIta
-adj.
--(1) inferior; 
--(2) level; not heaping;
---కీత చెంచాడు = a level tea-spoonful.


కీరచేప, kIracEpa
-n.
--Cotio; a fish of the Cyprinidae family; [biol.] Osteobramma vigorsii; Osteobramma cotio;


కీర్తన, kIrtana
-n.
--(1) a type of song sung in the Carnatic style; these songs typically have a refrain and one or more stanzas of lyrics; 
--(2) praise;


కీర్తి, kIrti
-n.
--fame; (ant.) అపకీర్తి;


కీలం, kIlam
-n.
--(1) wedge; pivot;
--(2) [bot.] style;


కీలకం, kIlakaM
-adv.
--critical; pivotal;
-n.
--pivot; key;


కీలకోపన్యాసం, kIlakOpanyAsaM
-n.
--keynote speech;


కీలు, kIlu
-n.
--(1) joint; anatomical joint; 
--(2) screw; 
--(3) mechanism; 
--(4) tar; pitch; 
---బంతి గిన్నె కీలు = ball and socket joint.
---మడతబందు కీలు = folding joint.


కీలుబొమ్మ, kIlubomma
-n.
--mechanical doll; puppet;


కీసా, kIsA
-n.
--purse; small purse;


కీళ్లవాతం, kILlavAtaM
-n.
--rheumatism;


కీళ్లవాపు, kILlavApu
-n.
--arthritis; inflammation of the joints;


కీళ్లు, kILlu
-n. pl.
--joints;


క్రీడ, krIDa
-n.
--game; sport; play;


క్రీస్తు, krIstu
-n.
--Jesus Christ;


క్రీస్తుపూర్వం, krIstupUrvaM
-n.
--Before Christ;


క్రీస్తుశకం, krIstuSakaM
-n.
--Anno Domini; in the year of our Lord; A.D.;


క్షీరం, kshIrAM
-n.
--milk;


క్షీరదం, kshIradaM
-n.
--mammal;


క్షీరవర్ధకం, kshIravardhakaM 
- n. 
--galactagogue;


క్షీరామ్లం, kshIrAmlaM
-n.
--lactic acid;


క్షీరాన్నం, kshIrAnnaM
-n.
--rice pudding; rice cooked in milk and sugar;


క్షీరోజు, kshIrOju
-n.
--lactose; a sugar found in milk;


%కుం - kuM, కు - ku, క్షు - kshu


కుంకం, kuMkaM
-n.
--see కుంకుమ;


కుంక, kuMka
-n.
--(1) child widow; 
--(2) urchin; innocent and mischievous lad;


కుంకుడు చెట్టు, kuMkuDu ceTTu
-n.
--soap nut tree; [bot.] ''Sapindus emarginatus''; 
-- [Sans.] ఫేనిలం; అరిష్టం;


కుంకుడు కాయ, kuMkuDu kAya
-n.
--soap nut; soapberry; sapindus; [bot.] ''Sapindus mukorossi;''  see also సీకాయ;


కుంకుమ, kuMkuma
-n.
--red rouge-like substance used for making the red dot worn on the forehead of Hindu women; There are several methods of making this; (1) to mix turmeric powder with alum, and quicklime; (2) to mix turmeric powder with lime juice; (3) to mix turmeric powder with some crystals available in the market;
-- కుంకం;


కుంకుమ చెట్టు, kuMkuma చెట్టు
-n.
--[bot.] ''Mallotus philippensis''
-- చెందిరం; సిందూర వృక్షం; కమల; కపిలి; 


కుంకుమ పువ్వు, kuMkuma puvvu
-n.
--saffron; [bot.] ''Crocus sativa'' of the Iridaceae family; 
-- తృణ కుంకుమం =  hay saffron; 
--[Sans.] అగ్నిశిఖ; కుంకుమం; కాశ్మీరం; బాహ్లీకం; అస్రం; 
-- ఈ పూల పురుష కేసరాలు పసుపుపచ్చగా ఉంటే, స్త్రీ కేసరాలు ఎర్రగా ఉంటాయి. ఒక్కో పువ్వులో మూడు స్త్రీ కేసరాలుంటాయి. కీలాగ్రాలు (Stigmas), వాటి పొడవాటి కాడలు (కీలములు - Styles) కూడా ఎర్రగా రక్తవర్ణంలో ఉంటాయి. వీటిని వేరుచేసి ఎండబెట్టి దాన్నే కుంకుమపువ్వు పేరుతో మార్కెట్లో విక్రయిస్తారు. కుంకుమ పువ్వు అని మనం వాడుకునేది ఆ మొక్క పువ్వును కాదు; పూల కీలములు, కీలాగ్రాలను మాత్రమే అని గ్రహించాలి.
-- లేటిన్ ”సాఫ్రానం” అనే పదం, ఇటాలియన్ &quot;జాఫ్రానో&quot; అనే పదం అరబ్బుల &quot;అల్ జేఫరిన్&quot; నుంచి వచ్చినవే. వీటన్నిటికి &quot;బంగారు రంగు&quot; అని అర్ధం. సంస్కృత పదం &quot;కుంకుమం&quot; నుంచి ఆ మొక్క పేరు క్రోకస్ వచ్చిందనిన్నీ, దాని అర్ధం &quot;పసుపు రంగు&quot; గా మారిందని చరిత్ర కారులంటారు;


కుంకుమ బొట్టు, kuMkama boTTu
-n.
--the red dot on the forehead worn esp. by Hindu married women, traditionally made from turmeric powder and a dash of lime (calcium carbonate);


కుంగు, kuMgu
-v. i.
--sag; sink; bend; (rel.) ఒంగు;


కుంచం, kuMcaM  
-n. 
--a volumetric measure for measuring grain until the metric system was introduced;  approximately two liters; 1 కుంచం = 2  అడ్డలు = 4 మానికలు = 8 తవ్వలు = 16 సోలలు = 64 గిద్దలు; Similarly, 4  కుంచాలు = 1 తూము; 5 తూములు = 1 ఏదుము (ఐదు + తూము); 10 తూములు = 1 పందుము (పది + తూము); 4 ఏదుములు = 1 పుట్టి;   
-- గరిసె అంటే పెద్ద ధాన్యపు గంప అనీ ధాన్యపు కొట్టు అనీ  అర్థం. ఈ గంపలు, ధాన్యపు కొట్లు  వివిధ ప్రాంతాలలో వివిధ పరిమాణాలలో ఉండే కారణంగా గరిసె ఒక్కో ప్రాంతంలో ఒక్కో రకంగా ఉంది. 


కుంచె, kuMce
-n.
--brush;


కుంజరం, kuMjAraM  
-n. 
--elephant; (ety.) one that has కుంజలు; 


కుంజలు, kuMjAlu  
-n. pl. 
--little depressions found on both sides of an elephant's head, just below the కుంభస్థలం;


కుంట, kumTa,
-n.
-- (1) pond; a pond of the size of one &quot;kunta&quot; or about 1/40th acre; (2) pit; low-lying land; 
-- పెద్ద నీటి చెలమ; 


కుంటు, kuMTu
-v. i.
--limp;


కుంఠితము, kuMThitamu
-n.
--dented; bent; wavered; (ant.) అకుంఠితం;


కుండ, kuMDa
-n.
--earthen pot; (rel.) బిందె;


కుండపోత, kuMDapOta
-n.
--torrential rain; heavy rain; rain coming down as if someone is pouring water from a pot;


కుండమల్లి, kuMDamalli
-n.
--star jasmine; a plant of the Oleaceae family; [bot.] Jasminium multiforum; This plant has medicinal uses in treating ulcers; known to have an antidote for cobra venom; This plant was mentioned in Potana's Bhagavatam;


కుండలము, kuMDalamu
-n.
--ear ring;


కుండలిని, kuMDalini 
- n.
-- A Yoga system to tame and harness the internal energy in the human body; Kundalini yoga (kuṇḍalinī-yoga) derives from kundalini, defined as energy that lies within the body, at the base of the spine. Kundalini is considered to be dormant until it is activated (as by the practice of yoga) and channeled upward through the central channel, along the spine, in a process of spiritual perfection;
-- కుండలిని అనేది భారతీయ యోగ శాస్త్రం ప్రకారం ఒక అనిర్వచనీయమైన శక్తి. ఇది మానవ శరీరంలో వెన్నులో క్రింది భాగాన చుట్ట చుట్టుకొని పాములా దాగి ఉంటుంది. ఈ స్థానాన్ని మూలాధారం అంటారు. ఈ మూలాధారం లో దాగివున్న ఈ కుండలినీ శక్తిని మానవ శరీరంలోని షట్చక్రాల (అంటే మూలాధార, స్వాధిష్టాన, మణిపూర, అనాహత, విశుద్ధి, ఆజ్ఞా) నుండి సుషుమ్నా నాడి ద్వారా పైకి సహస్రారం వరకు తీసుకొనివెళ్లే పద్ధతి కుండలినీ యోగం. కుండలినీ యోగంలో కుండలినిని జాగృతం చేయడానికి ప్రాణాయామం ఒక ముఖ్య సాధనం. కుండలిని స్థితి శక్తి (potential energy) రూపంలో ఉండగా, త్రికరణ శుద్ధితో అరిషడ్వర్గాలను జయించినప్పుడు, గతి శక్తి (kinetic energy) గా మారి ఊర్ధ్వ ముఖంగా పయనించి, షట్చక్రాల్లోని ఒక్కొక్క చక్రాన్నీ దాటుతూ, తల మాడు భాగాన ఉండే సహస్రార చక్రాన్ని చేరుతుంది. ఈ స్థితినే అష్టాంగ యోగంలోని అత్యున్నత దశ అయిన &quot;సమాధి స్థితి&quot;గా కూడా పేర్కొంటారు. ఈ స్థితిలో సాధకుడు అనిర్వచనీయమైన ఆనందాన్ని (బ్రహ్మానందాన్ని) పొందుతాడని అంటారు. కుండలినీ విద్యను ఉపాసించిన రమణ మహర్షి, రామకృష్ణ పరమహంస సమాధి స్థితికి చేరారని అంటారు. 


కుండలీకరణం, kuMDalIkaraNaM
-v. t.
--parenthesize; bracket;


కుండలీకరణములు, kuMDalIkara-Namulu
-n. pl.
--parentheses; brackets;


కుండీ, kuMDI
-n.
--bin; jar; urn; (rel.) చెత్త కుండీ; పూల కుండీ;


కుందము,  kuMdamu
- n.
-- star jasmine; Downy jasmine;[bot.] Jasminum multiflorum
-- [Sans.]  సదాపుష్ప; 


కుందేలు, kuMDElu
-n.
--(1) Indian hare; rabbit; [biol.] Lepus nigricollis; 
--(2) total loss in a card game; (ety.) In certain card games, Indians use the terms ఆట (game), బేస్తు (marginal win), and కుందేలు (total loss); కుందేలు, probably a distortion of కుదేలు, means total loss;


కుంపటి, kuMpaTi
-n.
--portable charcoal grill; portable charcoal furnace;


కుంభం, kuMbhaM
-n.
--(1) Aquarius; one of the 12 signs of the Zodiac; 
--(2) pot, water pot; 


కుంభ, kuMbha
-adj.
--convex;


కుంభకం, kuMbhakaM
-n.
--holding the breath in yoga practice;
---అంతః కుంభకం = inhaling and holding the breath.
---బహిః కుంభకం = exhaling and holding the breath.


కుంభకటకం, kuMbhakaTakaM
-n.
--convex lens;


కుంభకామెర్లు, kuMbhakAmerlu
-n.
--yellow fever;


కుంభకోణం, kuMbhakONaM
-n.
--(1) a town in Southern India; 
--(2) scam; allegorically used while referring to big-time deceit; a toponym;  


కుంభవృష్టి, kuMbhavRsTi
-n.
--torrential rain; heavy rain; downpour;
-- [see also] ముసురు; జడివాన;


కుంభస్థలం, kuMbhasthalaM  
-n. 
--an area at the top part of the head and between the shoulders of an elephant, where the mahout uses his iron stylus to control the elephant; 


కుంభాకార, kuMbhAkAra
-n.
--adj. convex; (lit.) pot shaped;


కు, ku
-n.
--pref. false; pseudo; artificial;
-- షష్ఠీ విభక్తి ప్రత్యయం; అకారాంత పదాలకి కు అనే ప్రత్యయం వచ్చి చేరుతుంది; కుక్క  &gt; కుక్కకు


కుక్క, kukka
-n.
--dog; terrier;
---ఆడకుక్క = bitch.
---ఉడుప కుక్క = terrier.
---కుక్కపిల్ల = puppy.
---మగకుక్క = dog.
---కుక్కలగుంపు = kennel.
---కుక్కలదొడ్డి = kennel.


కుక్క కాటుకి చెప్పు దెబ్బ, kukka kATuki ceppu debba
-ph.
--[idiom] tit for tat;


కుక్కగొడుగు, kukkagoDugu
-n.
--agaricus; toadstool; [bot.] ''Mushroom agaricus;'' (note) the edible variety is called mushroom or పుట్టగొడుగు;


కుక్కతులసి, kukkatulasi
-n.
--white basil; [bot.] ''Ocimum album;  Ocimum americanum;'' [Sans.] ఫణిర్జకం;


కుక్కబంతి, kukkabaMti
-n.
--tridax;


కుక్కమూతి పిందెలు,
- n.
-- vegetables, like gourds and cucumbers, that were deformed and twisted at a tender stage thus rendered useless;
-- బాల్యంలోనే చెడు నడవడికకు అలవాటు పడినపిల్లలను కుక్క మూతి పిందెలతో పోల్చడం ఉంది. వక్రంగా పుట్టిన పిందెలు నిజంగానే కుక్క మూతిని పోలి ఉండడం కద్దు.


కుక్కవాయింట, kukkavAyiMTa
-n.
--dog mustard; an edible green; [bot.] Polanisia viscosa; Cleome viscosa Linn. ; శ్వానబర్చర; కుక్కవావింట;


కుక్కవెర్రి, kukkaverri
-n.
--hydrophobia; a disease, characterized by a fear of water, caused by a dog bite;


కుక్కలదొడ్డి, kukkaladoDDi
-n.
--dog-kennel;


కుక్కుటం, kukkuTaM
-n. m.
--cock; rooster; chicken; fowl;


కుక్కుటి, kukkuTi
-n. f.
--hen;


కుక్షి, kukshi
-n.
--stomach;
---నిరక్షర కుక్షి = illiterate person; (lit.) without a syllable in the stomach.


[[File:Starr_060305-6527_Myoporum_sandwicense.jpg|thumb|Right|కుచందనం,Myoporum_sandwicense]]
కుచందనం,  kucaMdanaM
- n.
-- bastard sandalwood; [bot.] ''Myoporum sandwicense''; native to Hawaii, grows as either a small tree, large tree, or dwarf shrub, depending on the elevation and conditions; 


కుచము, kucamu
-n.
--breast; woman's breast; 


కుచాగ్రము, kucAgramu
-n.
--nipple; the tip of the breast;


కుచ్చు, kuccu
-adj.
--pleated; bushy; (alt.) కుచ్చుల;
---కుచ్చు టోపీ = cap with a tassel.
---కుచ్చు తోక = bushy tail.


కుచ్చులు, kucculu
-n. pl.
--(1) pleats; 
--(2) tassels; 


కుచ్చెళ్లు, kucceLLu
-n. pl.
--pleats; frills; folds used in clothing to lend body and beauty;
---కుచ్చెళ్ల అంచు = the side of a sari suitable for pleating.


కుజుడు, kujuDu
-n. m.
--Mars; (alt.) కుజగ్రహం; this is a misnomer because (lit.) కు = Earth, జ = born, కుజ = born of Earth; the translation అంగారకుడు is better because అంగారము connotes fire and fire is red and Mars is the red planet;


కుటకి,  kuTaki
- n.
-- [bot.] ''Picrorhiza kurroa'' of the Plantaginaceae family; 
-- one of the major income-generating non-timber forest products found in the Nepalese Himalayas. It is one of the oldest medicinal plants; It is a perennial herb and is used as a substitute for Indian gentian (Gentiana kurroo); Taking picrorhiza by mouth for up to one year, in combination with a drug called methoxsalen, that is also taken by mouth, and applied to the skin, seems to help treat vitiligo in adults and children;


కుట్ర, kuTra
-n.
--conspiracy; plot; machination;


కుట్ర పన్ను, kuTra pannu
-v. t.
--conspire; plot;


కుటి, kuTi
-n.
--cottage; (rel.) గుడి;


కుటీరం, kuTIraM
-n.
--cottage; (rel.) గుడారం;


కుటీర పరిశ్రమ, kuTIra pariSrama
-n.
--cottage industry;


కుటుంబం, kuTuMbaM
-n.
--(1) family; 
--(2) household;
---విభాజిత కు. = divided family.
---అవిభక్త కు. = undivided family.
---సమష్టి కు. = joint family.
---ఉమ్మడి కు. = joint family.


కుటుంబ నియంత్రణ, kuTuMba niyaMtraNa
-n.
--family planning; (lit.) controlling the family;


కుట్టు, kuTTu  
-n.
-- stitch;
-v. t. 
--(1) sting; bite;  
--(2) sew;  stitch;


కుట్టుపని, kuTTupani
-n.
--sewing; tailoring; needlework;


కుట్టుమిషను, kuTTumishanu
-n.
--sewing machine;


కుడ్య చిత్రాలు,  kuDya chitrAlu
- n. pl.
-- murals; pictures painted on walls and ceilings;
-- మన దేశంలో గుహల్లో వేసినవి, బాగా ప్రాముఖ్య మైనవి -భింభేత్క, అజంతా,ఎల్లోరా, సిత్తనవాసల్ వంటి చోట్ల ఇలాంటి చిత్రాలు కనిపిస్తాయి. ప్రపంచంలో గోడ చిత్రాలను ఫ్రెస్కో అంటారు. ఇది ఇటాలియన్ పదం. తాజా అయిన అని అర్ధం;
-- మొదటి రకమైన ఫ్రెస్కో - బ్యునో (fresco-buno) అనేది తడి/తేమ పద్ధతి .ఇందులో సున్నపు పొర తడిగా ఉన్నప్ప్పుడే, రంగు పొడులను నీటితో కలిపి దాని మీద వివిధ ఆకారాల్లో సిద్ధంగా ఉంచుకున్న ఆకార రేఖల పై పూస్తారు. అప్పుడు రంగులు లోపలికి చొచ్చుకుని పోయి చిత్రానికి ధృడత్వాన్ని,మన్నికని ఇస్తాయి. వాటికన్ సిస్టిన్ చాపెల్ లో మైకలాంజేలో వేసింది ఇలానే.
-- రెండోది ఫ్రెస్కో - సెక్కో (fresco-secco) రకం. ఇది పొడి/ఎండు పద్ధతి. తెల్లటి సున్నపు పొర(గార లేక గచ్చు) ఆరిన తర్వాత రంగు పొడులను,ఇతర పట్టీ ఉంచే పదార్ధాలతో(నూనెలో,బంకగా ఉండే మరేదో )** కలిపి చిత్రిస్తారు. ఇది మన అజంతా రకపు చిత్రాలలో వేసినది. వీటిలో చివరగా, నునుపు రాయితో మెరుపు వచ్చే వరకు, రుద్దుతారు.


కుడితి, kuDiti
-n.
--a drink for cattle made from the rice wash water, bran, etc.;


కుతకుత, kutakuta
-n.
--onomatopoeia for the sound of cooking;


కుతర్కం, kutarkaM
-n.
--false logic; 


కుత్సిత, kutsita  
-adj.
--unscrupulous;


కుతూహలం, kutUhalaM
-n.
--the desire to know; anxiety to find the unknown; inquisitiveness;


కుత్తుక, kuttuka
-n.
--neck; throat;


కుత్తుకబంటి, kuttukabaMTi
-n.
--upto the neck; neck-deep;


కుదప, kudapa
-n.
--clot; curds of blood; 


కుదవ, kudava
-n.
--pledge; pawn; mortgage;
-- కుదురుగా ఉండే వస్తువు కుదువ; బాకీ తీర్చేదాకా ఈ వస్తువు ఆ షాపులోనే కదలకుండా ఉంటుంది;


కుదుపు, kudupu
-n.
--vibration; rough ride; 


కుదురు, kuduru 
- n. 
-- (1) కుదురు ఒక చోట కదలకుండా ఉండడం. కుదురుగా ఉండు. చిలిపిపనులు చేయకుండా ఉండు అని చిన్న పిల్లలతో అంటాం.
(2) కుదురు చేయడం — అన్నం తినేటప్పుడు మజ్జిగ లాంటి ద్రవాలు ఇటూ అటూ పోకుండా ఒకే చోట విస్తరిలో ఉండేటట్లు వృత్తంగా చేయడం.
(3)మొక్కలకి కుదురు కట్టడం - నీళ్ళు బయటికి పోకుండా చేయడానికి చేసే గుండని కట్టడం. (4) నెత్తిన పెట్టుకొనే బిందె కదలకుండా దానికి కిందగా పెట్టుకొనే తాడుతో చేసే చుట్టు;


కుదించు, kudimcu
-v. t.
--compress; shorten; abbreviate; abridge;


కుదురు, kuduru
-n.
--(1) shapelin
ess; 
--(2) stability; steadiness; 
--(3) support; basin to support a round-bottomed pot; basin to support free-flowing liquids; 
--(4) cure; recovery from illness; 
--(5) root; పెనుకుదురు =  big root; కొండుకుదురు =  baby root; చనుకుదురు =  nipple; 


కుదురుగా, kudurugA
-adv.
--properly; comfortably;


కుదుర్చు, kudurcu
-v. t.
--(1) arrange; fix; settle; 
--(2) treat; cure;


కుదేలు, kudElu
-n.
--(1) total loss of investment; bankruptcy;
--(2) (note) in card games, Indians use the terms కుదేలు, and sometimes కుందేలు, to refer to a total loss and బేస్తు  to indicate a marginal win.


కునుకు, kunuku
-n.
--catnap; dozing;


కునుకుపాట్లు, kunukupATlu
-n.
--little catnaps;


కుపోషణ, kupOshaNa
-n.
--malnutrition;


కుప్ప, kuppa
-n.
--heap; pile;


కుప్పింటి ఆకు, kuppiMTi Aku
- n. 
-- leaf of Indian Acalypha; [bot.] ''Acalypha indica''of the Euphorbiaceae family; 
-- మురిపింటి; పిప్పింటి; మూర్కొండ; ఈ మొక్కను ఎన్నో వైద్య యోగాలలో వినియోగిస్తారు. ఇది నిటారుగా పైకి పెరిగే వార్షిక మొక్క- అంటే ఏటా పడి మొలుస్తుంది. 30 నుంచి 100 సెంటీమీటర్ల ఎత్తు వరకూ పెరుగుతుంది. తోటలలో కలుపు మొక్కగా, ఖాళీ స్థలాలలో, రోడ్లవెంట పిచ్చి మొక్కగా భారతదేశం అంతటా కనిపిస్తుంది; 
-- [Sans.] హరిత మంజరీ; 

.
కుప్పె, kuppe
-n.
--flask; bottle; a long necked bottle used in chemistry labs;


కుబుసం, kubusaM
-n.
--molt; slough; the skin that is shed periodically by certain animals like snakes and silkworms;
---కుబుసం విడచుట = molting; ecdysis.


కుబేరుడు, kubEruDu 
- n.
-- the demigod of wealth;
-- కుబేరుడు అనగా అవలక్షణములతో కూడిన శరీరము కలవాడు (బేరము అంటే శరీరము అని అర్థము). పేరుకి తగ్గట్టుగానే ఈయన పొట్టిగా (మరగుజ్జులా), పెద్ద కుండ వంటి పొట్టతో, మూడు కాళ్ళు, ఒకే కన్ను, ఎనిమిది దంతాలతో వుంటాడని, పురాణాలలో చెప్పబడింది;
-- పులస్త్యుడికి, తృణబిందుని కుమార్తెకి పుట్టిన శిశువే విశ్రవసుడు. విశ్రవసుడి కుమారుడు కుబేరుడు
-- విశ్రవునికీ, భరద్వాజ మహర్షి కుమార్తె అయిన దేవవర్ణికీ పుట్టినవాడు వైశ్రవణుడు. ఈ వైశ్రవణుడే కుబేరుడు.


కుమ్మక్కు, kummakku  
-n. 
--aid and abetment in the commission of a crime; support in a conspiracy; collusion; plotting together;


కుమ్మట్టి, kummaTTi
-n.
--plastic; (ety.) కుమ్మరి + మట్టి;


కుమ్మరావం, kummarAvaM
-n.
--kiln; potter's kiln;


కుమ్మరించు, kummariMcu,
-v. t.
--pour out; empty;


కుమ్మరి, kummari
-n.
--potter;


కుమ్మరిమట్టి, kummarimaTTi
-n.
--kaolin; clay; (note) a mixture of sterilized kaolin and pectin is sold as Kaopectate, an over-the-counter medicine for the treatment of diarrhea; % spell check


కుమ్ము, kummu  
- n. 
-- smouldering ashes;
-v. t. 
--butt; gore; pierce; 


కుమ్ములాట, kummulATa  
-n. 
--playful butting in bed; 


కుమ్ముసుద్ది, kummusuddi 
 -n. 
--enigma; a talk or communication through symbols;


కురంతకం, kuraMtakaM
-n.
--Yellow Amaranth; a plant of the Acanthaceae family; [bot.] Barleria prionitis; Chewing the leaves of this plant is known to relieve tooth ache; This potassium-rich plant has other medicinal uses in treating boils and fevers; This plant was mentioned in Potanas Bhagavatam; (Syn.) పచ్చ పెద్ద గోరంట; ములు గోరంట;


కుర్ర, kurra
-adj.
--young; junior; small; little;
---కుర్రకుంక = lad; an innocent boy.
---కుర్రకారు = teenagers; youths.
---కుర్రతనం = childishness.


కుర్రది, kurradi
-n. f.
--young girl;


కుర్రాడు, kurraDu
-n. m.
--young boy;


కురిడీ, kuriDI
-n.
--the meat part of a very mature coconut after all the water had been absorbed; 


కురు, kuru
-adj.
--short; small; little;


కురుచ, kuruca
-adj.
--short; diminutive in size; 


కుర్చీ, kurcI
-n.
--chair; seat;


కురుపు, kurupu
-n.
--boil; (rel.) పొక్కు;


కురువిందం, kuruviMdaM
-n.
--corundum; a crystallized mineral of aluminum oxide varying in color from light blue to smoky gray, brown, and black; the finest varieties of corundum are sapphire and ruby; ruby is called &quot;kuruvinda&quot; in Sanskrit.


కురులు, kurulu
-n.
--curls; curly hair;


కులం, kulaM
-n.
--(1) group; collection; family; tribe; herd; flock; 
--(2) caste; 
-- హిందూ సాంఘిక వ్యవస్థలో బ్రాహ్మణ,  క్షత్రియ, వైశ్య, శూద్ర అనే నాలుగు వర్ణాలు ఉన్నాయి. శూద్ర వర్ణంలో అనేక జాతులు (కులాలు) ఉన్నాయి. ఉదాహరణకి ఆంధ్రదేశంలో ఉన్న శూద్రులలో ఉన్న కొన్ని కులాల పేర్లు: కమ్మ, రెడ్డి, కాపు, వెలమ, తెలగ, గవర, సాలె, మొదలైనవి;  బ్రాహ్మణ,  క్షత్రియ, వైశ్య వర్ణాలలో విడివిడిగా కులాలు ఉన్నాయో లేదో తెలియదు.    
---కాకులం = group of crows.
---గురుకులం = the residence of a teacher; a place where students gather;
---గోకులం = group of cows; a place where cows reside;
---ముక్కులం = group of clouds.


కులగోత్రాలు, kulagOtrAlu
-n.
--lineage; ancestry;


కుల్లా,  kullA
- n.
-- cap; hat; Muslim hat; 
-- శీర్షాచ్చాదనం; ఆలవట్టం; ఉల్లడ; టోపీ; 


కులాసా, kulAsA
-n.
--happiness;


కుళాయి, kuLAyi
-n.
--tap; faucet; spigot;


కుశలము, kuSalamu
-n.
--wellbeing; happiness;


కుశి, kusi
-n.
--a joint in woodwork; carpenter's joint; 


కుశిని, kusini
-n.
--(1) cuisine; cooking; 
--(2) kitchen; 


కుసుంబా పువ్వు, kusumbA puvvu
-n.
--safflower; [bot.] Carthemus tinctorius; 
---కుసుంబా నూనె = safflower oil.
--కుసుమ


కుసుమించు,  kusumiMcu
- v. i.
-- flower; bloom; 


కుస్తీ, kustI
-n.
--wrestling;


కుష్టు, kushTu
-n.
--leprosy;


కుహనా, kuhanA
-adj.
-- pseudo; quasi; quack; false; deceptive; bogus;
-- కపట; అర్థాపేక్షచేత కపటత్వతో; ఈర్ష్య గల; అర్థాది లోభకృత మిథ్యాచారాది కపటచర్యా;


కుహరం, kuharaM
-n.
--hole; chamber; cavity;
---హృదయ కుహరం = thoracic cavity; thoracic chamber.


క్రుంకు, kruMku  
-n. 
--(1) set; die; 
--(2) take a dip;


క్లుప్తపరచు, kluptaparacu
-v. t.
--abridge; summarize;


క్లుప్తసరిగా, kluptasarigA
-adv.
--briefly;


క్షుణ్ణం, kshuNNaM
-adj.
--(1) powdered; pounded; 
--(2) thorough; complete;


క్షుద్రగ్రహాలు, kshudragrahAlu
-n.
--asteroids; the planetary fragments found in a belt between Mars and Jupiter;


క్షురి, kshuri
-n.
--barber;


క్షురిక, kshurika
-n.
--razor; razor blade;


కృదంతం, kRdaMtaM
- n.
-- [gram.] a noun form created from a verb by appending a suffix (ప్రత్యయం); also called  కృదంత నామవాచకం; ఉదా: అలుగు &gt; అలక; ఆడు &gt; ఆట; 

%కూ - kU, క్రూ - krU, క్షూ - kshU

కూకటి, kUkaTi
-adj.
-- main; principal; central; 
-- మాడు మీఁద పెరిగిన జుట్టునకు కూకటి అని పేరు. అట్లే పీచుపీచుగా ఉన్న దేనికైనను కూకటి అనియే పేరు.
--- కూకటి వేరు = main root; tap root;
--- కూకటి కొట్టు = [comp.] main store.


కూగర్, kUgar
- n.
-- cougar; [bio.] ''Puma concolor'' of the Felidae family;

కూజుపిట్ట, kUjupiTTa  
-n. 
--warbler; a type of bird;   


కూటం, kUTaM
-n.
--(1) association; clique; tight-knit group; 
--(2) pinnacle; summit; tip of a mountain;


కూట, kUTa
-adj.
--artificial; pseudo; not real; 
---కూట సృష్టి = artificial creation; hoax.

కూటజ పుష్పం, kUTajapuShpaM
- n. 
-- [bot.] ''Holarrhena antidysentrica;'' these white flowers bloom in the rainy season;


కూటపక్షి,  kUTapakShi
- n.
- magpi; a crow-like bird found in colder climates; కృశకూట, కాలకూట, పూర్ణకూట పక్షులు ఉపజాతులు;


కూటపాదం, kUTapAdaM
-n.
--pseudopod; temporary cytoplasmic extensions produced by cells for purposes of locomotion and for engulfing material; 


కూటమి, kooTami 
- n.
-- a group; union; association;


కూడలి, kUDali
-n.
--junction; meeting place;


కూడా, kUDA
-prep.
--also;


కూడిక, kUDika
-n.
--(1) addition; 
--(2) thrift;


కూడిక పట్టీ, kUDika paTTI
-n.
--[comp.] addition table;


కూడు, kUDu
-n.
--meal; food; cooked rice;
-v. t.
--add; put together; join; mix; 


కూడుదల, kooDudala 
- n.
-- profit;


కూత, kUta
-n.
--(1) bird call; toot; cry; 
--(2) whistle; siren; 
--(3) shout;
---పిట్టకొంచెం, కూత ఘనం = the bird is small but the call is loud.
---కూతవేటు దూరం = shouting distance; distance at which a shout can be heard.


కూతురు, kUturu
-n.
--daughter;


కూతురుబుడమ, kUturubuDama
-n.
--wild cucumber; [bot.] bryonia scabrella;


కూన, kUna
-n.
--little one; young one;
---పిల్లి కూన = kitten.
---పసి కూన = human baby.


కూనిరాగం, kUnIrAgaM
-n.
--humming;


కూనీ, kUnI
-n.
--murder;


కూపం, kUpaM
-n.
--pit; hole;


కూపకం, kUpakaM
-n.
--(1) ships mast; the pole to which the sails are attached; 
--(2) pelvis; the bone structure around the waist;


కూపస్థ మండూకం, kUpastha maNDUkaM
-n.
--[idiom] a person with limited worldly knowledge, but thinks he knows everything; (lit.) like frog in a well;


కూపీలు, kUpIlu
-n. pl.
--whereabouts; clues; secrets;


కూయు, kUyu  
-v. i. 
--cry; toot; scream; call; mew;  


కూర, kUra
-n.
--(1) vegetable; 
--(2) herbs or leafy vegetables; 
--(3) curried vegetable or meat dish meant to be eaten with rice or bread;
---కోడికూర = curried chicken.


కూరగాయలు, kUragAyalu
-n.
--vegetables;


కూర్పరాస్తి, kUrparAsti
-n.
--[anat.] ulna; a bone in the forearm; the other bone in the forearm is radius;


కూర్పరి, kUrpari
-n.
--[comp.] compiler; a program that translates a high level language into a low level language; 
--(2) [cinema] compiler; editor;


కూరా నారా, kUrA nArA
-n.
--vegetables and stuff;


కూరిమి, kUrimi
-n.
--love; friendship;


కూరు, kUru
-n.
--stuffing;
-v. t.
--stuff; pack; cram;


కూర్చుండు, kUrchuMDu
-v. i.
--sit; be seated;


కూర్చు, kUrchu
-v. t.
--assemble; compile; gather;


కూర్పు, kUrpu
-n.
--compilation; editing;


కూలంకషం, kUlaMkashaM
-adj.
--exhaustive;


కూలపడు, kUlapaDu
-v. i.
--collapse; slump;


కూలి, kUli
-n.
--hire; hired labor;


కూలిన, kUlina
-adj.
--fallen; collapsed; razed;


కూలిన తార, kUlina tAra
-n.
--[astron.] collapsed star; black hole;


కూలు, kUlu
-v. i.
--fall; collapse; buckle;


కూల్చు, kUlcu
-v. t.
--raze; tear down; collapse;


కూళ, kULa
-n.
--cruel person; wicked person; villain;


కూవ, kUva
-n.
--heap; pile; 


క్యూ, kyU
-n.
--queue; waiting line;

క్యూసెక్, kyoosek 
- n.
-- cubic feet per second; a unit to measure the flow of water; One cusec is roughly equivalent to 28.317 liters per second;     


క్రూరం, krUraM
-n.
--(1) cruel; wicked; 
--(2) wild; untamed;


క్రూర, krUra
-adj.
--(1) wild; ferocious; 
--(2) cruel; wicked; brutal; 
--(2) harsh; stern;


క్రూరజంతువు, krUrajaMtuvu
-n.
--wild beast;


క్రూరమృగం, krUramRgaM
-n.
--wild beast; wild animal;


%కృ - kR, కెం - keM, కె - ke, కేం - kEM, కే - kE, క్షే - kshE, కై - kai


కృకం, kRkaM
-n.
--[anat.] esophagus; the food tube in the neck;


కృతం, kRtaM 
-suff. 
--one that is prepared by; one that is authored by;
---వాల్మీకి కృతం = authored by Valmiki.

	
కృతఘ్నత, kRtghnata
-n.
--ingratitude; ungratefulness; (ant.) కృతజ్ఞత;


కృతజ్ఞత, kRtaj~nta
-n.
--gratitude; gratefulness; 
-- కృతం అంటే చేసినది. జ్ఞ అంటే తెలిసిన. కృతజ్ఞత అంటే చేసిన సహాయం మరచిపోకుండ ఉండడం.
-- (ant.) కృతఘ్నత;


కృతయుగం, kRtayugaM
-n.
--the Age of perfection or Krita Yuga; according to Hindu belief, in Krita Yuga, law and order was 100%; in Treta Yuga, it was 75%; in Dvapara Yuga, 50%; in Kali Yuga, 25%. The duration of Krita Yuga is 1,728,000 years;


కృత్యం, kRtyaM
-n.
--deed; act; activity;
---నిత్యకృత్యం = daily activity; routine.
---కృతకృత్యం = successful activity;


కృత్యాద్యవస్థ, kRtyaadvastha
- n.
-- the mental struggle one goes through before embarking on a major task
-- ఏదైనా పని చేయడంలో ఎటు చేయనూ తోచక ఆలోచిస్తూ ఉంటే &quot;కృత్యాద్యవస్థ అనుభవిస్తున్నాడు&quot; అంటారు.


కృతి, kRti
-n.
--(1) a type of musical composition sung in the Carnatic style; these songs typically have a Pallavi, Anupallavi, and one or more Charanams; a కృతి is distinct from  వర్ణం; పదం; జావళి, తిల్లానా: 
--(2) composition; a literary composition; 
--(3) dedication;
--(4) a finished item or thing; 


కృత్తిక, kRttika               %updated
-n.
--(1) Eta Tauri; Alcyone; Yoga tara of the third lunar mansion;
--(2) the Pleiades; The Seven Sisters;  It is believed that there were seven stars  in this group, but now there are only six; The third of the 27 star groups (or asterisms or lunar mansions) of the Hindu calendar; 
--(3) the period of Indic history around 2220 BCE when the vernal equinox occurred in this asterism;


కృత్తికా నక్షత్ర సముదాయం, kRttikA nakshatra samudAyaM
-n.
--Pleiades; A group of six or seven stars found in the constellation Taurus; one of the 27 star groups of the Hindu calendar; 


కృత్రిమ, kRtrima
-adj.
--artificial; unnatural;


కృదంతం, kRdaMtaM
-n.
--verbal noun; noun obtained by adding a suffix to a verb root;
-- కృత్ప్రత్యయముతో అంతం అయేది; క్రియా పదాలని నామవాచకాలుగా మార్చుకోడానికి క్రియ ధాతువు చివర చేర్చే ప్రత్యయం; ఈ ప్రత్యయాలని కృత్ప్రత్యయాలనీ, ఇలా ఏర్పడ్డ నామవాచకాలని కృదంతనామవాచకాలనీ (లేదా కేదంతాలు అనీ) అంటారు;  
-- ఉదాహరణ: 'తిను' అనే ధాతువు నుండి 'తిండి', 'నడుచు' నుండి 'నడక', 'వండు' నుండి 'వంటకము' ఏర్పడతాయి.
ఇక్కడ తిండి, నడక, వంట అనేవి నామవాచకాలుగా మారినా, వాటి మూలం తిను, నడుచు, వండు అనే క్రియలు. కాబట్టి ఇవి కృదంతాలు.


కృప, kRpa
-n.
--grace; mercy;


కృశించు, kRsiMcu
-v. i.
--waste away; become thin due to malnutrition or disease; languish; 


కృష్ణ, kRshNa
-n., adj. 
-- Sri Krishna, the incarnation of Lord Vishnu; dark; black; blue; iron; black peppers; croe; cuckoo; buffalo; 
-- విష్ణువు యొక్క శ్రీకృష్ణ అవతారం; నలుపు; నీలం; ఇనుము; మిరియము; కాకి; కోకిల; దున్న;


కృష్ణతులసి, kRshNatulasi
-n.
--[bot.] dOcimum americanum; నల్ల తులసి; 


కృష్ణపదార్థం, kRshNapadArdhaM
-n.
--[astron.] dark matter;


కృష్ణపక్షం, kRshNapakshaM
-n.
--waning half of a lunar cycle;


కృష్ణశక్తి, kRshNaSakti
-n.
--[astron.] dark energy;


కృష్ణసారం, kRshNasAraM
-n.
--black buck [biol.] Antelope cervicapra;


కృషి, kRshi
-n.
--effort;
---కృషితో నాస్తి దుర్భిక్షం = with effort, there is no famine.


కృషీవలుడు, kRshIvaluDu
-n.
--farmer, cultivator;


కెంపు, keMpu
-n.
--ruby; one of the nine gems or semi-precious stones;
-- మాణిక్యం అన్నది సంస్కృత పదం. అది కెంపుకు పర్యాయ పదమే. &quot;మాణిక్య వీణాముపలాలయంతీం. మదాలసాం మంజుల వాగ్విలాసాం&quot; అన్న కాలిదాస కృత దేవీ స్తోత్రం వినే ఉంటారు. కన్నడ భాషలో కెంపు అన్న మాట మాణిక్యానికే కాక 'ఎరుపు రంగు' అన్న అర్థంలో కూడా వాడుతారు. కెంపు యొక్క నాణ్యతను, రంగులోని స్వచ్ఛతను బట్టి 'పద్మ రాగం', 'కురువిందం', 'సౌగంధికం', 'నీలగంధి' అన్న పేర్లతో కూడా పిలుస్తారు;


కెఫీన్, kephIn
-n.
--caffeine; a chemical in coffee or tea that is responsible for the lift experienced after ingesting these drinks;


కెమేరా, kemErA
-n.
--camera; a device to take photographs;


కెరటం, keraTaM
-n.
--wave;


కెరటిన్, keraTin
-n.
--keratin; the protein out of which skin, nails, bones and the like are made;


కెరడు, keraDu
-n.
--bolus; lump; esp. a lump of cooked rice;


కెలుకు, keluku
-v. t.
--stir up;


కెవ్వున, kevvuna
-adj.
--aloud; in a shrill manner;


కేంద్రం, kEMdraM
-n.
--center;


కేంద్ర, kEMdra
-adj.
--central;
---కేంద్ర నాడీ వ్యవస్థ = central nervous system.


కేంద్రకం, kEMdrakaM
-n.
--nucleus; see also కణిక;


కేంద్రకామ్లం, kEMdrakAmlaM
-n.
--[biol.] nucleic acid;see also కణికామ్లం;


కేంద్రాభిముఖ, kEMdrabhimukha
-adj.
--convergent;


కేక, kEka
-n.
--yell; shout; loud cry; 


కేకపెట్టు, kEkapeTTu
-v. i.
--yell; shout;


కేకసం, kEkasaM
-n.
--cartilage;


కేకి, kEki
-n.
--peacock; peahen; 


కేకు, kEku
-n.
--cake;


కేటాయించు, kETAyiMcu
-v. t.
--allocate; assign; allot; consign;

  
కేటాయింపు, kETAyiMpu
-n.
--allocation; consignment; assignment; allotment;

కేడి, kEDi 
-- n. Known Dacoit; Known Depradator;
-- ఈ పదాన్ని మోసగాళ్ళని, అతితెలివి ప్రదర్శనలు చేసేవాళ్ళని ఉద్దేశించి వాడుతుంటాం. Known Dacoit లేదా Known Depradator  అనే పదాలకి కుదింపు పేరు;


కేతక, kEtaka
- n.
-- [bot.] ''Pandanus doratissimus;'' this is a shrub with fragrant flowers in the shape of long pointed leaves;


కేపు, kEpu
-n.
--offspring; child; 


కేబేజీ, kEbEjI
-n.
--cabbage; [bot.] Brassica oleracea of Creciferae family; 


కేరం, kEraM
-n. 
--cocoanut palm; 


కేరట్, kEraT
-n.
--carrot [bot.] Dacus carota;


కేరళం, kEraLaM  
-n. 
--Kerala; the land of cocoanut palms; 


కేరళ వక్క, kEraLa vakka
-n.
--betel nut;


కేరు, kEru
-v. i.
--warble; crow; giggle; chuckle;a screetching sound made by children playfully;


కేరింతలు కొట్టు, kEriMtalu koTTu  
-v. i. 
--behave hilariously; scream with joy; have fun; 


కేలండరు, kElaMDaru
-n.
--calendar;


కేలరీ, kElarI
-n.
--(1) calorie; small calorie; the amount of heat needed to raise the temperature of one gram of water by one degree centigrade; This is the calorie one encounters often in physical sciences; abbreviated cal.; 
--(2) Calorie; large calorie; great calorie; the amount of heat needed to raise the temperature of one kilogram of water by one degree centigrade; This is the unit used, in biological sciences, for measuring the energy produced by food as it is metabolized; abbreviated Cal., with a capital C;


కేళి, kEli
-n.
--sport; 


కేవలం, kEvalaM
-adv.
--merely; simply; absolutely; only;


కేవల, kEvala
-adj.
--absolute; mere; simple; pure; unmixed;
---కేవల చలనం = absolute motion.
---కేవల స్థలం = absolute space.


కేవు, kEvu
-n.
--freight; the charge for carrying goods on a vehicle; 


కేశం, kESaM
-n.
--hair;


కేశనాళిక, kESanALika
-n.
--(1) capillary; the finest of the blood vessels; 
--(2) any fine tube;


కేశిక, kESika
-n.
--[biol.] flagellum;


కేసర, kEsara
- n.
-- [bot.] Mimyusops elengi; a large tree with small round flowers whose sweet and pungent smell lasts when the flowers are picked and dried in the sun;


కేసరములు, kEsaramulu
-n. pl.
--(1) [bot.] stamens; 
--(2) lion's mane;


కేసరావళి, kEsarAvaLi
-n.
--(1) [bot.] androecium; 
--(2) a group of lions;


కేసరి, kEsari
-n.
-- lion; 
-- filament in a flower; పుష్పంలోని కింజల్కము; 
-- saffron; కుంకుమ పువ్వు; కష్మీర్ లో సాగుచేసే Crocus sativus అనే శాస్త్రీయ నామం కల ఒక మొక్క నీలిరంగు పుష్పాలలోని ఎర్రటి కీలములు, కీలాగ్రములను సేకరించి, సుగంధ ద్రవ్యంగా ఉపయోగిస్తారు. దానినే కుంకుమ పువ్వు అంటారు; 


కేసరి పువ్వు, kEsari puvvu
-n.
--[bot.] ''Lathyrus sativum'';


కేసి, kEsi
-suff.
--toward; 


కేసు, kEsu
-n.
--case; civil or criminal case;


కేసు పెట్టు, kEsu peTTu
-v. t.
--sue;


క్రేత, krEta
-n.
--buyer; (ant.) విక్రేత;


క్లేశం, klESaM
-n.
--(1) grudge; sorrow; 
--(2) anger; 
--(3) effort; 
--(4) obstacle; impediment;


క్లేశకం, klESakaM
-n.
--[engr.] impedance;      % e2t 

 
క్షేత్రం, kshEtraM
-n.
--(1) field; 
--(2) body; 
--(3) wife;


క్షేత్రగణితం, kshEtragaNitaM
-n.
--geometry;


క్షేత్రశాస్త్రం, kshEtraSAstraM
-n.
--agronomy;


క్షేపణి, kshEpaNi
-n.
--paddle; oar;


క్షేమం, kshEmaM
-n.
-- welfare; maintaining what one has;
-- క్షేమం = ఉన్నది పోకుండా ఉండడం క్షేమం. యోగం = కొత్తగా ఏదైనా మేలు వచ్చి కలవడం యోగం.


కైంకర్యం, kaiMkaryaM
-n.
--service; 


కైకట్టు, kaikaTTu
-n.
--connection;  % use this for electrical connection in E-T part


కైకిలి, kaikili
-n.
--daily wages;


కైకొను, kaikonu
-v. i.
--undertake; takeup; receive; take with one's hand;


కైజారు, kaijAru,
-v. i.
--slide; slip; 


కైతవం, kaitavaM
-n.
--hypocrisy; 


కైపు, kaipu
-n.
--intoxication;


కైవడి, kvaivaDi
-n.
--manner; likeness; 


కైవల్యం, kaivalyaM,
-n. 
-- త్రిగుణాతీత స్థితి కైవల్యం. సుఖ, దుఃఖ, మోహ రహిత స్థితి అది. మళ్ళీ పుట్టుక లేని స్థితి కైవల్యం. &quot;యం ప్రాప్య న నివర్తంతే తద్ధామ పరమం మమ&quot; అని భగవద్గీత. 

 
కైవసము, kaivaSamu
- v. t.
-- grab; take by force;


కైవారం, kaivAraM
-n.
--(1) size; circumference; 
--(2) praise; flattery; కయి = hand, వారం = collection;


%కొం - koM, కొ - ko


కొంకి, koMki
-n.
--hook; bend;


కొంకి పురుగు, koMki purugu
-n.
--[med.] hookworm; a small parasitic nematode worm bearing hooked mouth parts with which it fastens itself to intestinal walls of various hosts, including humans, and causing anemic conditions;


కొంగ, koMga
-n.
--crane; heron; stork;


కొంగు, koMgu
-n.
-- edge, border, or hem of a cloth worn as a dress; 
--one of the two ends of a rectagular piece of cloth a woman wears as a sari; 
---కట్టుకొంగు = the inner end of the sari that is wrapped around the waist.
---పైటకొంగు = the flying end of the sari that is thrown over the breasts and hangs down freely from the shoulder.
--- కొంగుపడు = walk next to; accompany; 


కొంగు బంగారం,  koMgu baMgAraM
- ph.
-- easily accessible (like the gold coin tied to the flying end of a sari); low-hanging fruit; easily achievable goal; a good friend who is readily available in times of need;


కొంచెం, koMceM
-adj.
--little; small amount; a bit; 


కొంచెపోడు, koMcepODu
- n. m.
-- mean fellow; selfish fellow;
--అల్పుడు; దుష్ట బుద్ధి; స్వార్థ పరుడు;


కొంటె, koMTe
-adj.
--naughty;


కొండ, koMDa
-n.
--hill; (rel.) మెట్ట = hillock; crest;


కొండకసింద, koMDakasiMda
-n.
--a medicinal plant; [bot.] ''Toddalia aculeata''; ''Toddalia asiatica''; 


కొండగన్నేరు, konDagannEru 
- n.
-- Indian Willow; [bot.] Salix tetrasperma; 
-- జాల్మాలా; 
 

కొండగుర్తు, koMDagurtu
-n.
--landmark;


కొండగోగు, koMDagOgu
-n.
--yellow tree cotton; [bot.] ''Cochlospermum gossypium''; ''Cochlospermum religiosum''; ''Hibiscus populncoides''; 
--[Sans.] కర్ణికారం;


కొండగోరింక, koMDagOriMka
-n.
--myna bird; 
-- మాట్లాడే గోరింక = talking myna; Grackle; hill myna; [bio.] ''Gracula religiosa'' of the Sturnidae family;
-- సాధారణ గోరింక = common myna bird; [bio.]  ''Acridotheres tristis'' of the Sturnidae family;
-- మాట్లాడే గోరింకకి ముఖాన ఉండే బొబ్బలనుబట్టి ఋగ్వేద కాలంలోనే సంస్కృతంలో దానిని ‘రోపణాకా’ అన్నారు. ఆ తరువాత కాలంలో ఆ కారణంగానే దానిని వరణ్డ (వరండ అంటే ముఖం మీద వచ్చే మొటిమ లేక బొబ్బ) అనే పేరుతో పిలిచారు. మాట్లాడే మైనాను సంస్కృతంలో ‘మదన శలాక’ (మన్మథ బాణం) అని కూడా అంటారు. రోపణ అనే సంస్కృత శబ్దానికి బాణము అని అర్థం ఉంది కనుక మన్మథుడి బాణం అనే అర్థంలోనే దీనిని రోపణాకా అనివుంటారు. మాట్లాడే మైనాను మదన శారికా, మదన సారికా అని కూడా అంటారు. దీని మెరిసే నల్లని ఈకలనుబట్టి దీనిని సంస్కృతంలో ‘ కాదంబరీ’ అంటారు. (కద్ + అంబర = Black-plumaged = నల్లని ఈకలు కలిగినది). ప్రేయసీ ప్రియులకు దౌత్యం నెరపుతుంది కనుక దీనికి ‘దూతీ’ అనే పేరూ ఉంది. ప్రయాసపడి ప్రేమికులను కలుపుతుంది కనుక దీనిని ‘యాసా’ అనికూడా అంటారు. తమను పెంచుకునే యజమానులకు ఆనందాన్ని ఇస్తుంది కనుక దీనికి కంజక, కంజన అనే పేర్లూ ఏర్పడ్డాయి. ఈ మైనా ‘మాటల పోగు’ లేక ‘కబుర్ల పోగు’ కనుక దీనికి ‘వచా’ అనే పేరు సార్థకం. మన ప్రాచీనులు గుర్తించిన చతుష్షష్ఠి (అరవై నాలుగు) కళలలో శుకశారికములకు (చిలుకలు, గోరింకలకు) మాటలు నేర్పటం కూడా ఒకటి. 
-- గోరువంక; 


కొండచింత, koMDachiMta
- n.
-- Copper Pod Tree; [bot.] ''Peltophorum pterocarpum'';
-- The trees have been planted in India as avenue trees alternately with ''Delonix regia'' (Poinciana) to give a striking yellow and red effect in summer, as has been done on Hughes road in Mumbai;


కొండచిలువ, koMDaciluva
-n.
--python; rock snake; mountain snake; [Sans.] అజగరం;


కొండచీపురు,  koMDacIpuru
-n.
--an elegant large grass; its panicles are used to make brooms; [bot.] ''Thysonolaena maxima''; 


కొండజాతి, koMDajAti
-n.
--hill tribe;


కొండజొన్న, koMDajonna
-n.
--[bot.] ''Sorghum vulgare;''


కొండతంగేడు, koMDataMgEDu
-n.
--[bot.] ''Inga xylocarpa''; ''Delonix regia'';
-- కొండ తంగేడు వృక్షం ఎర్రటి పూల రసాన్ని, కోడిగుడ్డు తెల్ల సొనతో కలిపి విరిగిన ఎముకలకు కట్టు వేస్తారు.
-- see also నేల తంగేడు (''Cassia auriculata'');


కొండదంతెన, koMDadaMtena
-n.
--[bot.] ''Smilax ovalifolia'';


కొండనాలుక, koMDanAluka
-n.
--[anat.] uvula;


కొండని తవ్వి ఎలకని పట్టడం,  koMDani tavvi elakani paTTaDaDaM
- ph.
-- making a major effort and getting a minuscule reward; (lit.) digging a mountain and catching a mouse;


[[ఏర్వా లానాటా|కొండపిండి]], koMDapiMDi
-n.
--a medicinal plant;  [bot.] ''Aerva lanata;'';
---పిండికూర; [Sans.] పాషాణభేది;


కొండబచ్చలి, koMDabaccali
-n.
--[bot.] ''Ariplex hortensis Linn.;'' 


కొండబూరుగు, koMDabUrugu
-n.
--[bot.] ''Salmalia malabarica'';  ''Ceiba malabarica''; [Sans.] కూటశాల్మలి;


కొండనక్కెర, koMDanakkera
- n.
-- [bot.] ''Ximenia americana;''


కొండమల్లె, koMDamalle
-n.
--[bot.] ''Polygonum barbatum;'' [Sans.] గిరిమల్లిక;


కొండముచ్చు, koMDamuccu
-n.
--black-mouthed monkey; lion-tailed monkey; (lit.) thief of the hills; [bio.] ''Macacus silenus''; 
-- కొండెంగ; కోణంగి; గండంగి;
-- బంగారు వన్నె కొండముచ్చు =  golden Langur; Gray Langur; Hanuman Langur; [bio.] Semnopithecus entellus; 
[[File:Gray_langur_%28Semnopithecus%29_by_Shantanu_Kuveskar.jpg|right|thumb|330px-Gray_langurRaigad, Maharashtra_by_Shantanu_Kuveskar]]


కొండమేక, koMDamEka
-n.
--barking deer; muntjacs; [biol.] ''Muntiacus muntjak'' of the Cervidae family; 
[[File:Muntiacus_sp_-_Hai_Hong_Karni.jpg|thumb|right|కొండమేక]]


కొండవీటి చేంతాడు, koMDavITi cEMtADu
-n.
--[idiom] anything that is uncomfortably long, say a narrative; 


కొండరోజా, koMDarOjA  
-n. 
--[bot.] ''Brownea coccinea;'


కొండాడు, koMDADu  
-v. t. 
--praise;


కొండెం, koMDeM
-n.
--complaint; 


కొంత, koMta
-n.
--something;


కొంతమట్టుకు, koMtamaTTuku
-adv.
--to some extent;


కొంతవరకు, koMtavaraku
-adv.
--for some distance; for some time;


కొందరు, koMdaru
-n. pl.
--some people;


కొంప, koMpa
-n.
--(1) dwelling; house; home; (used in a depricatory way); 
--(2) thatch house;


కొక్కెం, kokkeM
-n.
--hook; buckle;


కొజ్జా, kojjA
-n.
-- eunuch; a person whose testicles have been removed;


కొటకారం, koTakAraM, 
- n. 
-- gurgling sound made by a hen while hatching its eggs;


కొట్టం, koTTaM
-n.
--a house with a slanting roof; 


కొట్టడి, koTTaDi
-n.
--store room; 


కొటారు, koTAru
-n.
--storage house; godown; 
---ఉప్పుకొటార్లు = salt works. 


కొట్లాట. koTlATa
-n.
--fight; quarrel;


కొట్టిక,  koTTika
- n.
-- a group of tenements that cannot be called a village in its own right because it lacked a temple;


కొట్టివేయు, koTTivEyu
-v. t.
--(1) strike out; delete; 
--(2) reject; dismiss; 
--(3) subtract;


కొట్టు, koTTu
-n.
--(1) store; shop; grocery store; 
--(2) storage room in a house; 
--(3) jail;
---కిరాణా కొట్టు = general store.
---కిళ్లీకొట్టు = pan shop; a store where pan or betel leaves and nuts are packaged into a fragrant after-dinner chew.
-v. t.
--hit; knock; rap; strike; slap;
---do not hit the child = బిడ్డని కొట్టకు.
---someone is knocking (rapping) on the door = ఎవరో తలుపు కొడుతున్నారు ,
---the clock struck four = గడియారం నాలుగు కొట్టింది,
---it smelled bad = అది కంపు కొట్టింది.


కొట్టుకొను, koTTukonu
-v. i.
--(1) thrash; flail; 
--(2) beat; pulsate; throb;
---the heart pulsated = గుండె కొట్టుకున్నది.
---the dog thrashed his legs and died = కుక్క గిలగిల కొట్టుకుని చచ్చిపోయింది.
---కొట్టుకొని వచ్చు = arrive by drifting in a current of water;


కొటేరు, koTEru  
-n. 
--an downside-up plow with the blade pointing upwards;
-- ఏరు అంటే దున్నడానికి సిద్ధంగా ఉన్న నాగలి. ఏరువాక అంటే దున్నడానికి మొదలయే సమయం. కోటేరు అంటే దున్నడానికి సిద్ధంగా లేని నాగలి. 
---కొటేరు లాంటి ముక్కు = a sharp nose.


కొడవలి, koDavali
-n.
--sickle; scythe;


కొడుకు, koDuku
-n.
--son; In classical Indian tradition, there are 12 types of sons; Some are listed below;
--- ఔరసుడు = son born to a man and his legally married wife, both belonging to the same &quot;varnam;&quot;
--- క్షేత్రజ్ఞుడు = if a man couldn't sire a child, then son born to his legally married wife with the help of an appointed man for this purpose; 
--- దత్తుడు = son adopted through traditional religious rites;  
--- కృత్రిముడు =  an orphan boy raised by a couple;
--- అపవిద్ధుడు = a boy abandoned by birth parents and raised by a different couple;
--- జ్ఞాతుడు =  son of a brother;


కొడిశపాల, koDiSapAla
-n.
--a medicinal plant [bot.] Echites Antidysenterica;


కొత్త, kotta
-adj.
--new; novel;
---సరికొత్త = brand new.


కొత్తది, kottadi
-n.
--new thing; novelty;


కొత్తముట్టు, kottamuTTu
-n.
--filament; fiber;


కొత్తళం, kottaLaM
- n.  
-- bastion; bulwark; stronghold; 


కొత్తిమిర, kottimira
-n.
--coriander leaves; cilantro; [bot.] Coriandrum sativum; (note) Coriander seeds are called ధనియాలు;


కొత్తెం, kotteM
-n.
--(1) tuft of hair on the head; 
--(2) gentle slap on the head with three or four fingers, usually done affectionately;


కొదవ,  kodava
-n.
-- shortage; inferior; doubt; error;


కొదుకు, koduku  
-n. 
--hesitation;


కొన, kona
-n.
--tip; end point; (rel.) మొన;


కొన్ని, konni
-adj.
--some;


కొను, konu
-v. t.
--buy;


కొప్పు, koppu
-n.
--(1) roof; 
--(2) coiffure;


కొప్పెర, koppera
-n.
--cauldron; big wide-mouthed vessel;basin;


కొబ్బరి, kobbari
-n.
--coconut meat; copra; the kernel of a coconut;


కొబ్బరి ఆకు, kobbari Aku
-n.
--coconut leaf;


కొబ్బరి ఈనె, kobbari Ine
-n.
--vein of coconut leaf;


కొబ్బరి కాయ, kobbari kAya
-n.
--coconut;


కొబ్బరి కురిడీ, kobbari kuriDI
-n.
--copra; dried coconut meat;


కొబ్బరి చెట్టు, kobbari ceTTu
-n.
--coconut palm; [bot.] ''Cocos nucifera'' of the Arecaceae family;


కొబ్బరితురుం పూలు, kobbariturum pUlu
- n.
-- Indian Crepe Myrtle; [bot.] ''Lagerstroemia indica'' of the Lythraceae family; 
-- Bred by the National Arboretum, these outstanding Crape Myrtle varieties were named after North American native Indian tribes; This is a widely commercialized ornamental shrub or small tree that has become naturalized and invasive in many tropical and subtropical regions of the world;
[[File:Lagerstroemia_indica_4.jpg|thumb|right|కొబ్బరితురుం పూలు]]


కొబ్బరి పాలు, kobbari pAlu
-n.
--coconut milk; milky liquid obtained by grinding and squeezing fresh coconut meat;


కొబ్బరి పీచు, kobbari pIcu
-n.
--coconut fiber; coir;


కొబ్బరి పువ్వు,  kobbari puvvu
- n.
-- (1) coconut flower; (2) coconut sprout that grows inside a mature coconut; బాగా పండిన కొబ్బరికాయకు తేమ తగిలినప్పుడు కొబ్బరికాయ నుండి మొలక వస్తుంది, కొబ్బరికాయ కన్నుల నుంచి అన్ని విత్తనాల లాగానే. ఆలా కొబ్బరికాయలో మొలక వచ్చినపుడు కొబ్బరికాయ లోపల పువ్వులాంటి తెల్లని పదార్థం లోపల పెరుగు తుంది. దీన్నే కొబ్బరి పువ్వు అంటారు. దేవుడికి కొబ్బరికాయ కొట్టినప్పుడు పువ్వు వస్తే అదృష్టం అని చెబుతారు.


కొబ్బరి బొండాం, kobbari boMDAM
-n.
--whole coconut; coconut fruit;


కొబ్బరి మట్ట, kobbari maTTa
-n.
--stem of a coconut leaf;


కొబ్బరి నల్లి, kobbari nalli
-n.
-- Eriophyid mites; a pest that attacks coconuts; 
-- నల్లి మరింతగా విస్తరించకుండా ముందుగా నల్లి సోకి రాలిన పిందెల్ని ఏరి ఒకచోటపోసి తగలబెట్టాలి. వేపమందు (అజాడిరాక్టిన్) ఒక లీటర్ నీటిలో 5 మిల్లీలీటర్లు చొప్పున కలిపి గెలలపై పిచికారీ చెయ్యాలి. నాలుగు నెలలకు ఒకసారి ఇదే మందును నీటిలో కలిపి వేరు ద్వారా కూడా ఎక్కించాలి. నత్రజని, భాస్వరం, పొటాష్ (NPK) ఎరువులు, సేంద్రియ ఎరువులు నిర్దేశిత మోతాదులలో వాడుకుంటే నల్లి ఉద్ధృతిని తగ్గించవచ్చు.


కొబ్బరి నీళ్లు, kobbari nILLu
-n.
--coconut water; there is some confusion on the proper translation of this phrase; Indians prefer to use the literal translation &quot;coconut water&quot; and use &quot;coconut milk&quot; to refer to the milky liquid obtained by grinding and crushing fresh coconut meat; English-speaking countries translate these words respectively as &quot;coconut milk&quot; and &quot;coconut juice&quot;;
-- also called ఎడ నీళ్లు; 
--[Sans.]  నారికేళః


కొబ్బరి నూనె, kobbari nUne
-n.
--coconut oil; oil obtained by squeezing dried coconut meat;


కొన, kona
-n.
--end; extremity; 


కొనసాగు, konasAgu
-v. i.
--continue;


కొనియాడు, koniyADu
-v. t.
--praise; 


కొన్ని, konni
-adj.
--some; 


కొను, konu
-v. t.
--buy; purchase; 


కొప్పు, koppu
-n.
--a tuft into which the long tresses of a female are folded; 


కొమ్మ, komma
-n.
--(1) branch; 
--(2) a female; 


కొమ్మదాసరి, kommadAsari
-n.
--an alms-seeker who climbs up a tree branch, threatening not to come down until he is given alms;


కొమ్మరటి, kommaraTi
-n.
--branchy banana; bananas with green-skinned fruit; బంగాళీ రంభ; the word plantain is reserved for the green cooking variety and banana is used to indicate the fruit variety;


కొమ్మసొర్ర, kommasorra
-n.
--a fish; [bio.] ''Zygaena tudes'';


కొమ్ము, kommu
-n.
--(1) horn; 
--(2) antler; scientifically, horn is solidified hair whereas antler is skin with a blood supply; 
--(3) dried stick of a tuber like turmeric as in పసుపు కొమ్ము; 
--(4) the symbol attached to a consonant to impart the vowel sound &quot;U&quot;; 
--(5) a sweet snack called మిఠాయికొమ్ము; 
--(6) the handle on a side of a palanquin; 
--(7) musical instrument; perhaps made out of horn;


కొమ్ముకాకర, kommukAkara
-n.
--[bot.] ''Momordica charantia'';


కొయ్య, koyya
-n.
--(1) wood; 
--(2) wooden hanger of clothes;


కొయ్య సుత్తి, koyya sutti
-n.
--mallet;


కొరకంచు, korakaMcu
-n.
--a burning log that can be held at one end; a firebrand;


కొరకు, koraku
-suff.
--for; for want of; for the sake of; for the purpose of;


కొరడా, koraDA
-n.
--whip;


కొరడాతో కొట్టు, koraDAtO koTTu
-v. t.
--whip; lash;


కొరడాదెబ్బ, koraDAdebba
-n.
--whiplash;


కొరత, korata
-n.
--(1) shortage; deficit; want; 
--(2) crucifixion;


కొర్రలు,  korralu
- n.
-- a grain similar to millet; foxtail millet; Italian millet; German millet; Chinese millet; and Hungarian millet; [bot.] ''Panicum Italicum; Setaria Italica'' of the Poaceae family; 
--an annual grass grown for human food. It is the second-most widely planted species of millet and the most important in Asia. It has the longest history of cultivation among the millets, having been grown in India since antiquity.
-- నక్కతోక బియ్యం; పంటకి వచ్చిన వెన్నులు నక్క తోక ఆకారంలో ఉంటాయి; 
--రోజూ కొర్ర జావ కాచుకుని దానిలో పాలు కలుపుకుని తాగుతుంటే కొద్ది రోజులలోనే విరిగిన ఎముకలు అతుక్కుంటాయి.
[[File:Japanese_Foxtail_millet_02.jpg|thumb|right|కొర్రలు]]


కొరవ, korava
-n.
--(1) anchovy; a fish; [biol.] Coilia korua; 
--(2) long finned anchovy; a fish; [biol.] Setipinna godavari;


కొరివి, korivi
-n.
--a burning log that can be held at one end;


కొరివికారం, korivikAraM
-n.
--a spicy pickle made from fresh (as opposed to dry) fruits of red peppers, salt and tamarind;


కొరివిదయ్యం, korividayyaM
-n.
--fiery fiend; a ghost or apparition that purportedly appears in the shape of a moving flame or with a torch in its hand; spontaneous combustion of marsh gases probably led to this belief; willow-o'-the-wisp; [Latin] Ignis fatuus; (ఇగ్నిస్ ఫేచ్యూఅస్) fool's fire;


కొరుకు, koruku
-v. t.
--bite; bite to the extent of taking a piece off;


కొర్రు, korru
-n.
--(1) a peg; 
--(2) a spike used to impale criminals in ancient times;


కొలకర్ర, kolakarra
-n.
--measuring rod;


కొలత, kolata
-n.
--measurement;


కొలపట్టీ, kolapaTTI
-n.
--measuring tape;


కొలపాత్ర, kolapAtra
- n.  
-- measuring vessel;


కొలబద్ద, kolabadda
-n.
--measuring strip; scale;


కొలమానం,  kolamAnaM
- n.
-- system of measurement;


కొలమానిక, kolamAnika
-n.
--measuring cup;


కొలను, kolanu
-n.
--pool; pond;


కొల్లం, kollaM
-n.
--bin; bin for animal fodder;


కొల్ల, kolla
-n.
--plunder; pillage;


కొల్లగొట్టు, kollagoTTu
-v. t.
--plunder; rob; pilfer; loot;


కొల్లలు, kollalu
-n.
--plenty;


కొలిమి, kolimi
-n.
--furnace; forge;
---ముద్దకొలిమి = smelting forge. %  e2t 


కొలిమి తిత్తి, kolimi titti
-n.
--bellows;


కొలుచు, kolucu
-v. t.
--(1) measure; 
--(2) attend; worship; serve;


కొలువడి, koluvaDi
-n.
--measurement; 


కొలువు, koluvu
-n.
--court; assembly of dignitaries in attendance with a king;


కొవిదార, kovidAra
-n.
--[bot.] Bauhinia variegata; 


కొవ్వు, kavvu
-adj.
--fat; adipose;
-n.
--fat; solid fat; adipose;


కొవ్వు కణం, kovvu kaNaM
-n.
--fat cell;


కొవ్వు కణజాలం, kovvu kaNajAlaM
-n.
--adipose tissue; fatty tissue;


కొస, kosa
-n.
--end; tip; last; posterior; (ant.) మొదలు;


కొస, kosa
-adj.
--end; last; posterior;


కొస ముట్టించు, kosa muTTiMcu
-v. t.
--finish; conclude; bring an end to; (lit.) lit up the end (of a fuse);


కొసరు, kosaru
-n.
--a little extra given by a merchant as a goodwill gesture over and above a measured quantity;


%కో - kO, కౌ - kau


కోక, kOka
-n.
-- sari; a woman's garment; 


కోకలి, kOkali 
- n.
-- Indian acalypha; [bot.] ''Acalypha indica'' of the Euphorbiaceae family;
-- an erect annual herb;  


కోకా, kOkA
-n.
-- coca; [bot.] Erythroxylon coca; The leaves of this bush, found in South America, have 14 different drugs, most important of which is cocaine. South American Indians chew these leaves, sometimes after applying quicklime paste. Chewing this combination gives a little high. See also కాకౌ (cacao);


కోకిల, kOkila
-n.
--the Indian black cuckoo;


కోకోచెట్టు, kOkO
-n.
--cocoa tree; cacao tree; [bot.] ''Theobroma cacao,'' which means &quot;food of the Gods&quot;;


కోకెయిన్, kokeyin
-n.
--cocaine;


కోట, kOTa
-n.
--(1) fort; 
--(2) tower;
---తులసి కోట = a miniature brick structure to house the holy basil plant, something that is invariably found in any traditional Hindu family's front or back yard.


కోటా, kOTA
-n.
--(1) coat; covering; especially a heavy application of talcum powder to the face; 
--(2) quota; a designated quantity;
---కోటా కొట్టేడు = he applied a heavy coat of powder.
---కోటా కొట్టు = a government depot where food rations are sold.


కోటాకు, kOTAku
-n.
--the last leaf (usually much shorter in length) produced by a banana plant before it blooms the only time in its life cycle;
---వాడు కోటాకు వేసేడు = [idiom] he finished all his responsibilities toward gaining skills to earn a livelihood and ready to bear fruit.


కోటానుకోట్లు,
-n.
--innumerable; very many; billions and billions;


కోటి, kOTi
-n.
--(1) ten million; hundred lakhs; crore; one followed by 7 zeros in the traditional Indian method of counting; కరోరు;


కోటీశ్వరుడు, kOTISvaruDu
-n.
--(1) ten-time millionaire; a person having tens of millions of rupees; same as కరోర్‌పతి;


కోటు, kOTu
-n.
--(1) coat; jacket; an outer garment worn by men; 
--(2) a type of bidding in a card game where the player challenges that he will take all the tricks. Similar to slam bidding in Bridge.


కోడలు, kODalu
-n. s.
--daughter-in-law;


కోడళ్లు, kODaLlu
-n. pl.
--daughters-in-law;


కోడి, kODi
-n.
--chicken; hen; rooster;
---కోడిపిల్ల = chick.
---కోడిపెట్ట = hen.
---కోడిపుంజు = rooster; cock.
---కోళ్లగుంపు = flock of chicken.


కోడికన్ను,  kODikannu
- n.
-- [bot.]  Barleria cristata; గొబ్బి; పెద్ద గోరింట; 


కోడిగము, kODigamu
-n.
--ridicule;


కోడిపుంజు చెట్టు, kODipuMju ceTTu
-n.
--flame of the forest; [bot.] Delanix regia; % put this in e-2-t part


కోడు, kODu
-n.
--leg; leg of furniture;


కోడె, kODe
-adj.
--male;
---కోడెనాగు = male cobra.
---కోడెదూడ = male calf.


కోణం, kONaM
-n.
--angle; a measure of an angle;
---గురుకోణం = obtuse angle.
---లఘుకోణం = acute angle.
---లంబకోణం = right angle.


కోణంగి. kONaMgi
-n.
-- (1) a beggar who seeks mercy by showing a deformed body; (2) a clown; buffoon; a fool in a farce; 


కోణమితి, kONamiti
-n.
--protractor; an angle measuring instrument;


కోత, kOta
-n.
--(1) harvest; 
--(2) cut; incision; 
--(3) tall tale; exaggeration; falsehood; lie; fib; fabrication; prevarication;


కోతల రాయుడు, kOtala rAyuDu
-n.
--raconteur, prevaricator; a person who habitually tells tall tales; falsehoods, lies; or fabrications;


కోతి, kOti
-n.
--monkey; monkey with a red mouth; (rel.) కొండముచ్చు; ఏపుకోతి;


కోతి కొమ్మచ్చి, kOti kommacci
-n.
--a game where children climb a tree, come down and chase each other;


కోదండం, kOdaMDaM
- n.
-- a type of punishment meted out to children in elementary schhols in India in which the errant child is held upside down for a few minutes; 
-- శీర్షాసనం వెయ్యడంరాని పిల్లలకు, పెద్దలే కాళ్ళు పట్టుకొని తలక్రిందులుగా కొంతసేపు ఉంచడమే కోదండం. కోదండం అనేది కొరత వేయడం లాంటి క్రూరమైన శిక్ష యేమీకాదు. ఏమాత్రం జాలిపడవలసిన విషయమూ కాదు. క్రమశిక్షణతో పాటు జ్ఞానాన్ని కూడా పెంచే ప్రయత్నం మాత్రమే!
-- see also గోడకుర్చీ, గుంజీలు;


కోన్‌కిస్కా, kOnkiskA
-n.
--non entity; unknown person;


కోన, kOna
-n.
--(1) valley; dell; trough; 
--(2) forest;


కోనేరు, kOnEru
-n.
--tank;  a stone-faced tank, usually located inside a temple compound, square in shape, and with steps on all four sides;


కోపం, kOpaM
-n.
--anger; fury; ire;


కోప్పడు, kOppaDu  
-v. t.  
--get angry and express it verbally; yell with anger; rebuke;


కోపిష్టి, kOpishTi  
-n. 
--a short-tempered person;


కోమలం, kOmalaM
-adj.
--delicate; soft; gentle;


కోయలకూర,  kOyalakUra
-n.
-- [bot.] Salicornia brachiata Roxb;


కోర, kOra
-n.
--(1) fang; tooth; tusk; 
--(2) drinking bowl; goblet;


కోరడి, kOraDi  
-n. 
--fence; hedge; an earthen ridge with thorny bushes to act as a fence;


కోరపళ్లు, kOrapaLlu
-n.
--incisors; canine teeth;


కోరాం, kOrAM
-n.
--grater; a kitchen implement to grate vegetables;
---కొబ్బరి కోరాము = coconut grater.


కోరా, kOrA
-adj.
--unbleached;

కోర్వాదులు, kOrwaadulu 
- n. pl. 
-- [Gram.] the list of words starting with &quot;కోరు&quot;, namely [కోరు, పూను, పోలు, మను, విను, చూడు];  
-- కోర్వాదులు అంటే కోరు ఆది గా గల కొన్ని శబ్దాలు. అంటే ఇది ఒక జాబితా. ఈ జాబితాకు మొదటి పదం &quot;కోరు&quot; కాబట్టి ఈ చిట్టా పేరు కోర్వాదులు. ఇవి తప్ప మనలాంటి వారు కొత్త మాటలు ఈ చిట్టా కు చేర్చకూడదు; 


కోరింతదగ్గు, kOriMtadaggu
-n.
--whooping cough; pertussis;


కోరిక, kOrika
-n.
--wish (rel.) వరము; ఆశ;


కోరు, kOru
-n.
--gratings;
---కొబ్బరి కోరు = grated coconut.
-v. t.
--(1) wish; ask; propose; pray; 
--(2) erode;
---ఒక వరం కోరుకో = make one wish.
---నది ఒడ్డుని కోరేస్తున్నాది = the river is eroding the banks.


కోర్టు, kOrTu
-n.
--(1) court; a hall of justice; 
--(2) playground organized for a specific game, typically involving a net to separate two sides;
---కోర్టులో దావా వేస్తాను = I will file a suit in the court.
---టెన్నిస్‌కోర్టు బాగా తడిసిపోయింది = the tennis court has become very wet.


కోలంగోవా, kOlaMgOvA  
-n.  
--a variety of mangoes suitable for pickling;


కోల, kOla
-adj.
--oblong; long; oval;
-n.
--baton; stick;


కోలపరగ, kOlaparaga
-n.
--golden anchovy; a fish; [biol.] Coilia dussumieri;


కోలాటం, kOlATaM
-n.
--a folk dance in which people, with batons in hands, go around a circle and strike the batons in harmony;


కోలాహలం, kOlAhalaM
-n.
--commotion; noise from a crowd; hubbub; 


కోలు, kOlu
-adj.
--big; large;
---కోలుపడిగె = large banner. 


కోలుకర్ర,  kOlukarra
- n.
-- measuring stick; scale;


కోలుకాడు, kOlukADu
-n.
--bailiff; (lit.) the big man;


కోలుకొను, kOlukonu
-v. i.
--recover; get cured; 


కోలుపోవు, kOlupovu
-v. t.
--lose;


కోవి, kOvi
-n.
--tube;


కోవిదత్వం, kOvidatvaM
- n. 
-- scholarship; learnedness; erudition;


కోవిదుడు, kOviduDu
-n. m.
--skilled man; learned man; scholar;


కోవెల, kOvela
-n.
--temple;


కోశం, kOSaM
-n.
--(1) receptacle; repository; sheath; (2) treasury; (3) dictionary; lexicon; glossary; 


కోశసంబంధ,  kOSasaMbaMdha
- adj.
-- fiscal; 


కోశస్తం, kOSasthaM
-n.
--(1) pupa; chrysalis; one of the life stages of silkworms, butterflies and the like;


కోశాగారం,  kOSAgAraM
- n.
-- treasury;


కోశాధికారి,  kOSAdhikAri
- n.
-- treasurer;


కోష్ఠిక,  kOShThika
- n.
-- [sci.] chamber;


[[File:Saussurea_alpina_esthonica_-_Eesti_soojumikas_-_Niitv%C3%A4lja_soo2.jpg|thumb|right|Saussurea_alpina_esthonica]]
కోష్టు, kOshTu
- n.
-- Snow lotus; [bot.] ''Saussurea lappa;'' a perennial herbaceous plant, ranging in height from dwarf alpine species 5–10 cm tall, to tall thistle-like plants up to 3 m tall
--''Costi amari radix'' or costus root was an important item of Roman trade with India and is believed to have been the dried root of ''Saussurea lappa;''
--this is an ingredient in the Ayurvedic mixture called &quot;vacaadi choornam;&quot; 


కోస్తా, kOstaa 
- n.
-- coast; 
-- తీరం అంటే నదీతీరం కావచ్చు, సముద్రతీరం కావచ్చు. కోస్తా అంటే సముద్రతీరం మాత్రమే. కోస్తా అనే మాట ఇంగ్లీషు మాట coast నుండి వచ్చింది. దీనికి తెలుగు మాట &quot;ఒడ్డు.&quot; ఈ ఒడ్డు అనే మాట నదీతీరంని కానీ, సముద్రతీరంని కానీ సూచించవచ్చు;


కోసు, kOsu
-n.
-- a measure of distance used in India until recently (believed to be about 3.65 kilometers or 2.27 miles);
-- 4 కోసులు = 1 ఆమడ = 1 యోజనం;
-- During the British rule, 1 యోజనం was approximated to 8 miles; 1 కోసు to 2 miles; 
  

కోసుకూర, kOsukUra
-n.
--cauliflower;


కోస్తా, kOstA
- adj.
-- coastal; 
-n.
--coastal region; coast; (Sp.) costa = coast; 


కోహళి,  kOhaLi
- n.
-- cap; hat; Muslim hat; 
-- శీర్షాచ్చాదనం; ఆలవట్టం; ఉల్లడ; టోపీ; కుల్లా; 


క్లోమం, klOmaM
-n.
--pancreas;


క్రోటను, krOTanu
-n.
--croton; [bot.] Codiaeum spp,;


క్రోడిక, krODika
-n.
--(1) summary; abstract; 
--(2) code;


క్రోడీకరించు, krODIkariMcu
-v. t.
--(1) codify; 
--(2) collect; compile; 
--(3) consolidate;


క్రోడీకరణ, krODIkaraNa
-n.
--(1) codification; 
--(2) compilation;


క్రోమిక్ ఆమ్లము, krOmik Amlamu
-n.
--chromic acid;


క్రోమియం, krOmiyaM
-n.
--Chromium; one of the chemical elements whose symbol is Cr and atomic number 20;


క్షోణి, kshONi   
-n. 
--(1) the earth; 
--(2) the number 1017; one followed by seventeen zeros; 


క్షోభ, kshObha
-n.
--agitation; suffering;


కౌగలింత, kaugaliMta
-n.
--embrace; hug;


కౌటిల్యం, kauTilyaM
-n.
--Machiavellianism; craftiness; political craftiness;


కౌపీనం, kaupInaM
-n.
--modesty piece used by men; 


కౌమారం, kaumAraM
-n.
--youth; bloom; 


కౌముది, kaumudi
-n.
--moonlight;


కౌలు, kaulu
-n.
--land-lease; the process by which a tiller leases land for agricultural purposes and pays the landlord an agreed upon rent;
-- కౌలుకు తీసుకొనడం అంటే ఇంతకాలం ఇంత భూమి అని భూయజమాని దగ్గర భూమి తీసుకొని సంవత్సరానికి ఇంత అని (ముందు ఉభయులూ ఒప్పుకొన్న ప్రకారం) ప్రతి సంవత్సరమూ చెల్లించడం. ఆ పొలం పండించుకోవడం అంతా గుత్తకు తీసుకొన్న అతని బాధ్యత. అతడు పని వాళ్ళను పెట్టుకొని పంట పండించుకోవాలి. ఖర్చులన్నీ రైతే భరించి పండించాలి.


కౌలుదారు, kauludAru
-n.
--lessee; కౌలుకి పుచ్చుకున్న వ్యక్తి;


కౌలుదిమ్మ, kauludimma
-n.
--die; punch; goldsmith's die; 


కౌశలం, kauSalaM
-n.
--skill; dexterity;


క్రౌంచపక్షి, krauMchapakshi
- n.
-- Indian Sarus Crane; curlew; 
-- (1) ఒక తరహా సముద్రపు పక్షి; ఉల్లంకాయ; నల్లకంకణము; వడ్లకంకణము; బలాకము; (2) కొంగ; ఓదెకొంగ; 
--a large wading bird of the sandpiper family, with a long down-curved bill, brown-streaked plumage, and frequently a distinctive ascending two-note call.
-- ‘క్రుఞ్ క్రౌఞ్చః’ అని అమరకోశం క్రౌంచపక్షికి క్రుఙ్, క్రౌంచః అని రెండు పేర్లు చెపుతుంది. ఈ రెండు పేర్లూ ‘క్రుఞ్చ గతి, కౌటిల్య, అల్పభావయోః’ అనే ధాతువునుండి ఏర్పడినాయని – అంటే పంక్తిరూపముగా బోవునది, లేక కుటిలమై (వంకరగా) నుండునది – అని గురుబాలప్రబోధిక. కొంగ అని దీనికి తెలుగులో అర్థము వ్రాసినారు అమరంలో. కొంగలు బారులు దీరి పోవుట, వాటి శరీరనిర్మాణము వంకరగా నుండుటచే ఈ వ్యుత్పత్తులు సరిపోయినవి. ఈ క్రౌంచ శబ్దంయొక్క వికృతులే కొంచ, క్రొంచ అను తెలుఁగు పదాలు. ‘పసిఁడికీల్బొమ్మ మీపజ్జ నేగదు గదా కొంచలార, కొలంకుటంచలార!’ అని అచ్చతెనుఁగు రామాయణంలో కొంచలార = కొంగలార అనే అర్థంలో వాడిన కొంచశబ్దం. ‘చలాచలక్రౌంచ కారండవ మండలీ పటపటత్కారపటహారవంబులతో’ అని వసుచరిత్రము. ఈ వాక్యంలో గల క్రౌంచకారండవాలకు క్రౌంచ = కొంగలయొక్కయు, కారండవ = కన్నెఱేడు పక్షులయొక్కయు అని సోమకవి వ్యాఖ్యానం. ఈ విధంగా క్రౌంచపక్షి అంటే కొంగ అనడానికి సాహిత్యంలో అనేక ప్రయోగము లున్నవి. (దేశికాచారి)
-- &quot;The key event at the start of the Sanskrit Rāmāyaṇa attributed to Vālmīki is the death of a bird at the hands of a hunter. In Sanskrit, that bird is termed krauñca. Various identifications have been offered in the past but uncertainty persists. Focusing on the text of the critical edition and drawing on ornithological data regarding the birds commonly suggested, this article establishes beyond doubt that Vālmīki’s ‘krauñca bird’ is the Indian Sarus Crane. It then considers a key verse in the southern recension, omitted by the editors of the critical edition, which supports this identification. Finally, the article explores the significance of the Indian Sarus Crane for the epic scene.&quot; - LESLIE, JULIA. “A BIRD BEREAVED: THE IDENTITY AND SIGNIFICANCE OF VĀLMĪKI’S ‘KRAUÑCA.’” Journal of Indian Philosophy 26, no. 5 (1998): 455–87. http://www.jstor.org/stable/23496373.
&lt;/poem&gt;

==Part 3: ఖం - khaM==
&lt;poem&gt;
ఖంగుతిను,khaMgutinu
-v.i.
--get hurt or get defeated; astonished at the unexpected turn of events;
-- same as  కంగుతిను;


ఖంగుమను,khaMgumanu
-v.i.
--sound like a metal striking metal; 


ఖండం, kjaMDaM
-n.
--(1) continent; 
--(2) segment; a piece (of space);


ఖండనం, khaMDanaM
-n.
--cutting; trimming; dividing into pieces;
---కేశఖండనం = cutting of hair;
---సమద్విఖండనం = bisection;


ఖండన తీర్మానం, khaMDana tIrmAnaM
-n.
--censure; a motion to censure; % put in e-2-t part for censure;


ఖండనమండనాలు, khaMDana maMDanalu  
-n. pl. 
--in-depth debate on the pros and cons of an issue;


ఖండాంతర, khaMDAMtara
-adj.
--pref. intercontinental;


ఖండించు, khaMDiMcu
-v. t.
--(1) refute an argument; 
--(2) cut to pieces;


ఖండిక, khaMDika
-n.
--excerpt; cutting;


&lt;/poem&gt;

==Part 4:  ఖ -  kha==
&lt;poem&gt;
ఖ, kha
-pref.
--space; sky; outer space;


ఖగం, khagaM
-n.
--(1) bird; 
--(2) kite; 
--(3) arrow; 
--(4) planet; (lit.) one that moves in space;


ఖగోళం, khagOLaM
-n.
--celestial sphere; the imaginary sphere on which surface all celestial bodies appear to be attached; (lit.) the sphere of space;


ఖగోళశాస్త్రం, khagOLaSAstraM
-n.
--astronomy; science of celestial bodies;


ఖగోళశాస్త్ర వేత్త, khagOLaSAstra vEtta
-n.
--astronomer;


ఖగోళమధ్య రేఖ, khagOLamadhya rEkha
-n.
--celestial equator;


ఖగోళీయ క్షితిజం, khagOLIya kshitijaM
-n.
--celestial horizon; the imaginary circle created by extending the plane of observation;


ఖచరం, khacaraM
-n.
--(1) bird; 
--(2) wind; 
--(3) cloud; (lit.) one that wanders in space; ఖేచరం;


ఖచ్చితం, khaccitaM
-n.
--(1) strict; by the book; 
--(2) accurate; on the button;


ఖజానా, khajAnA
-n.
--treasury;


ఖటికము, khaTikamu
-n.
--[chem.] calcium;


ఖటికధరోల్, khaTikadharol
-n.
--[chem.] calciferol; one of the D vitamins; an alcohol C&lt;sub&gt;28&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;43&lt;/sub&gt;OH usually prepared by irradiation of ergosterol and used as a dietary supplement in nutrition and medicinally in the control of rickets and related disorders;


ఖటికపుటెరువు, khaTikapuTeruvu
-n.
--fertilizer with a major portion of calcium carbonate;


ఖటికశిల, khaTikaSila
-n.
--[chem.] limestone; calcium carbonate;


ఖడ్గం, khaDgaM
-n.
--sword;


ఖడ్గమృగం, khaDgamRgaM
-n.
--rhinoceros; rhino;


ఖద్దరు, khaddaru
-adj.
--(1) handmade; 
--(2) handspun;


ఖదిరం, khadiraM
-n.
--a tree of the acacia family from which catechu is made; [bot.] ''Acacia catechu'';

ఖభం, khabhaM 
- n.
-- celestial object; 
-- ఖ అంటే నింగి భ అంటే మెరిసేది; ఖే భాతి = ఆకాశంలో మెరిసేది; అంటే నక్షత్రాలూ, గ్రహాలూ, తోకచుక్కలూ; 


ఖనకుడు, khanakuDu
-n.
--(1) ditch digger; 
--(2) miner;


ఖననం, khananaM
-n.
--(1) digging; 
--(2) burial;


ఖని, khani
-n.
--(1) mine; 
--(2) quarry;


ఖనిజం, khanijaM
-n.
--mineral; ore; (lit.) one that is found in a mine; (rel.) లోహం;


ఖనిజ లవణం, khanija lavaNaM
-n.
--mineral salt;


ఖనిజపు చమురు, khanijapu camuru
-n.
--mineral oil; The name mineral oil by itself is imprecise, having been used for many specific oils over the past few centuries; Mineral oil is any of various colorless, odorless, light mixtures of higher alkanes from a mineral source, particularly a distillate of petroleum, as distinct from usually edible vegetable oils; Other names, similarly imprecise, include white oil, paraffin oil, liquid paraffin (a highly refined medical grade), paraffinum liquidum (Latin), and liquid petroleum. Baby oil is a perfumed mineral oil;


ఖబడ్దార్,  khabaddaar
-inter.
--be so informed!; be so warned!;


ఖమీరం, khamIraM
-n.
--paste; jelly;
---శిలతైల ఖమీరం = petroleum jelly.


ఖరం, kharaM
-n.
--donkey; ass;


ఖర్వం, kharvaM
-n.
--(1) trillion; one followed by 12 zeros in the traditional Indian method of counting; 
--(2) small one; short one;


ఖరాఖండీగా, kharAkhaMDIgA
-adv.
--firmly; definitely;


ఖరాబు, kharAbu
-adj.
--dirty; filthy; spoiled;


ఖరారునామా, kharArunAmA
-adv.
--(1) agreement; 
--(2) warranty; a document giving a guarantee;


ఖరీదు, kharIdu
-n.
--cost; price;


ఖరీఫ్, kharIph,  
-n. 
--khariff is a Urdu/Farsi word; south-west monsoon agricultural season starting in May-June; వానాకాలపు పంట;
-- తొలకరిలో సాగు మొదలు పెట్టి కార్తీక మాసానికి చేతికి వచ్చే వర్షాధార పంటను సారువా, ఖరీఫ్, కత్తెర (కార్తీక) అనే పేర్లతో వ్యవహరించేవారు. సారువా అంటే వర్షాధార పంట. కార్తీక మాసంలో చేతికొస్తుంది కాబట్టి కత్తెర పంట; 
-- see also  రబీ;


ఖర్చు, kharcu
-n.
--expenditure;


ఖర్జూరం, kharjUraM
-n.
--date; fruit of date palm;


ఖాతరు,  khAtaru
-v. i.
-- heed; pay attention;
---ఖాతరు చెయ్యడం లేదు = he is not paying attention


ఖాతా, khAtA
-n.
--account; ledger; a table showing credits and expenditures;


ఖాదిర, khAdira  
-adj. 
--acrid;


ఖాదీ, khAdI
-adj.
--(1) edible; 
--(2) handmade;


ఖామందు, khAmaMdu
-n.
--owner; proprietor; master; lord;


ఖాయపరచు, khAyaparacu
-v. t.
--(1) fix; confirm; settle; 
--(2) make permanent; give tenure;


ఖాయిదా,  khAyidA
- n.
-- care; protection;


ఖాళీ, khALI
-n.
--empty; void; vacant; unoccupied;


ఖ్యాతి, khyAti
-n.
--reputation; fame; renown; 


ఖిన్న,  khinna
- adj.
-- dejected; distressed;


ఖిలం, khilaM 
- adj.
-- (1) dilapidated; ruined; (2) unplowed; waste; (3) addendum; 
-- ‘‘ఖిలమనగా పరిశిష్టం. హరివంశం భారతమునకు ఖిలం. ఆదిపర్వం మొదలుకొని స్వర్గారోహణ పర్వం వఱకునుఁగల గ్రంథం భారతమనియు, హరివంశంతో గలసిన గ్రంథం మహాభారత మనియు అందురు.’’


ఖిల్లా, khillA
-n.
--fort; hill fort; 


ఖిలీభూత, khilIbhUta
-adj.
--dilapidated;


ఖురసాని వాము, khurasAni vAmu
-n.
--seeds of Bishop's weed; (Bishop's weed is also known as అజమోద or అజామోద;) 
--Henbane; black henbane; stinking nightshade; [bot.] ''Hyoscyamus niger'' of the Solanaceae family; 


ఖుషీ,  khuShI
- n.
-- happiness; delight;


ఖూనీ, khUnI
- n. 
-- murder;


ఖేచరం, khEcaraM
-n.
--(1) bird; 
--(2) wind; 
--(3) cloud; (lit.) one that wanders in space;


ఖేచరుడు, khEcaruDu
-n.
--demigod;


ఖైదు, khaidu
-n.
--jail; prison; imprisonment;


ఖైదీ, khaidI
-n.
--prisoner; inmate;

&lt;/poem&gt;


|width=&quot;65&quot;| &lt;!--- Do Not Change This Line ---&gt;
&lt;!--- Insert ALL Images Below This Line (center|150px|thumb) ---&gt;

|-
|- &lt;!--- Nothing Below This Line! ---&gt;
|}

==మూలం==
* V. Rao Vemuri, English-Telugu and Telugu-English Dictionary and Thesaurus, Asian Educational Services, New Delhi, 2002 ISBN: 0-9678080-2-2
[[వర్గం:వేమూరి తెలుగు-ఇంగ్లీషు నిఘంటువు]]</text>
      <sha1>50w0liwzt5n4s5k1pzwpbajt6n5p2ub</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>వేమూరి తెలుగు-ఇంగ్లీషు నిఘంటువు/బ-భ-మ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3021</id>
    <revision>
      <id>39410</id>
      <parentid>39360</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T22:47:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vemurione</username>
        <id>1689</id>
      </contributor>
      <comment>/* Part 2: బ - ba */</comment>
      <origin>39410</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="257358" sha1="q79iulfoksrvpk8n8gdugmgjua3bqhe" xml:space="preserve">
* This dictionary is an improved version over the print version (expanded, errors corrected, new features continually being added) published by Asian Educational Services, New Delhi in 2002.
* You are welcome to add. BUT PLEASE DO NOT DELETE entries until you are absolutely, positively SURE a mistake has been made and needs to be corrected.
* PLEASE do not delete entries or their meanings simply because you personally did not agree with the meaning given there. Thanks
* American spelling is used throughout. 
* There is no clearly established, standardized alphabetical order in Telugu. The justification for the scheme used here would be too long for discussion here.

16 March 2016.

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! నిర్వచనములు&lt;!--- Do Not Change This Line ---&gt;
! ఆసక్తికర చిత్రములు&lt;!--- Do Not Change This Line ---&gt;
|-
|width=&quot;895&quot;|&lt;!--- Do Not Change This Line ---&gt;
&lt;!--- Insert ALL నిర్వచనములుAlphabetically Sorted Below This Line ( * ''' Should precede each new line) ---&gt;


==Part 1: బం - baM==
&lt;poem&gt;
బంక, baMka
-n.
--glue; goo; gum; slime;


బంకనక్కెర, baMkanakkera
-n.
--glue berry; Indian cherry; a tree whose berry-like fruits are sticky; [bot.] ''Cordia dichotoma; Cordia Mixa; Cordia latifolia;''
-- లసోడా పండ్లలో ఫైబర్ అధికంగా ఉంటుంది. ఇది జీర్ణక్రియను మెరుగు పరుస్తుంది. మలబద్దకం తగ్గేలా చేస్తుంది. 
-- చల్లచెట్టు; లసోరా; లసోడా; 


బంకబడ్డు, baMkabaDDu
-n.
--[bot.] ''Vitis linnaei;''  % ??


బంకమన్ను, baMkamannu
-n.
--clay; (lit.) gooey soil; (rel.) నల్లరేగడి మన్ను;


బంకనెవలి, baMkanevali
-n.
-- [bot.] ''Adiantum bunulantum''; % ??


బంకు, baMku
-n.
--shop; small specialty shop; roadside stall; roadside gas station; పెట్రోలు బంకు;


బంకోలా, bankOlaa 
- n.
-- lighthouse;


బంగనబయలు, baMganabayalu
-n.
--open plain;


బంగారు, baMgAraM
-n.
--gold; 
---నీ ఇల్లు బంగారంగానూ = [idiom] bless your innocent self!


బంగారు వక్క తాడి, baMgAru vakka tADi
- n.
-- Areca palm; Golden cane palm; Yellow palm; Butterfly palm; [bot.] ''Dypsis lutescens'' of the Arecaceae family; ''Chrysalidocarpus lutescens''; 
--ఈ వృక్షం గాలిలోని జైలీన్ (Xylene), టాల్యూన్ (Toluene) వంటి ప్రమాదకర ఆవిరులను సమర్థవంతంగా శుద్ధిచేస్తుందని నిరూపించారు. జైలీన్ ఆవిరిని పీల్చడం కారణంగా కేంద్ర నాడీ వ్యవస్థ (Central Nervous System) పై దుష్ప్రభావం పడి, తలనొప్పి, కళ్ళు తిరగడం, వాంతులు, చిరాకు, బలహీనత, అలసట, నిద్రలేమి, మానసిక ఒత్తిడి, ఆందోళన, చేతులు వణకడం వంటివి వస్తాయి. టాలీన్ పీల్చడం కారణంగా కూడా దాదాపు ఇవే దుష్ఫలితాలు; ప్రాణవాయువును ఎక్కువగా వెలువరించే ఈ జాతి మొక్క ఇంటిలోపల కుండీలలో పెంచుకోదగిందనడంలో ఎలాంటి సందేహం లేదు;  


బంగారుతీగ, baMgArutIga, 
- n. 
-- Chinese dodder; [bot.] ''Cuscuta Chinensis'' of Convolvulaceae family;
---a weedy creeper that grows wildly that seems to have some aphrodisiac properties; This is a pesky weed that the government is trying to eradicate; Spanish moss, found on trees in the Americas, is similar to this;


బంగారు పిచ్చుక, baMgAru piccuka, 
- n. 
-- baya weaver bird; [bio.] ''Ploceus philippinus'';


బంగారుపూలు, baMgArupUlu, 
- n. 
-- Canadian Goldenrod; [bot.] ''Solidago canadensis'' of Asteraceae family
-- దీని తొట్టతొలి జన్మస్థలం ఉత్తర అమెరికా ఖండం. అయినా ఇది ప్రస్తుతం ఐరోపా, ఆసియా ఖండాలలోని పలు దేశాలకు విస్తరించింది. ఆ యా దేశాలలో ఇది మొండి బెడద మొక్క (Invasive Plant) గా పేరొందింది. దీని విస్తరణకు తట్టుకోలేక చైనాలోని షాంఘైలో 30 కి పైగా స్థానిక మొక్కల జాతులు నశించిపోయాయంటే పరిస్థితి తీవ్రత అర్థం చేసుకోవచ్చు. అటవీ ప్రాంతంలో ఈ మొక్కల్ని లేళ్ళు, దుప్పులు వంటివి ఇష్టంగా తింటాయి. పాడి పశువులు, గుర్రాలకు ఈ మొక్కలు మేతగా వేస్తారు. ఈ పూలలో తేనె ఎక్కువగా ఉంటుంది. ఈ తేనెకోసం తేనెటీగలు (Honey Bees), తుమ్మెదలు (Bumble Bees) వంటివి ఈ మొక్క పూల చుట్టూ మూగుతాయి; 


బంగళా, baMgaLA
-n.
--bungalow;


బంగాళా బంతి, baMgALA baMti
-n.
--Common Zinnia; Elegant Zinnia; [bot.] ''Zinnia elegans'' of the Asteraceae family; 


బంగాళా దుంప, baMgALA duMpa
-n.
--potato; [bot.] ''Solanum tuberosum'' of the Solanaceae family; 
--This has been in use in India well before CE 1615; Immature tubers and germinating tubers are not fit for eating because they contain &quot;solanaine&quot; a poisonous substance; 
--ఆలుగడ్డ; ఉర్లగడ్డ; 


బంగీ, baMgI
-n.
--parcel;


బంజరు, baMjaru
-adj.
--waste; dry; non-cultivable;
---బంజరు భూములు = wastelands; heath.
--- see also బాడవ; ఈడవ;


బంటి, baMTi
-suff.
--a comparative measure to indicate the depth of water; 
---కుత్తుకబంటి = neck-deep.
---పుక్కిటిబంటి = mouthful.
---మొలబంటి = waist-deep.
---మోకాలిబంటి = knee-deep.


బంటు, baMTu
-n.
--(1) servant; attendant; foot soldier; 
--(2) [chess] pawn;


బంట్రోత్తు, baMTrOttu
-n.
--peon; servant; a peon reporting to a government officer;
-- బంటు+రౌతు = బంట్రౌతు &gt; బంట్రోత్తు


బండ, baMDA
-n.
--boulder; big stone; slab; pestle;


బండారం, baMDAraM
-n.
--hidden wealth; treasure trove;


బండి, baMDi
-n.
--(1) vehicle; carriage; cart; wagon; 
--(2) bobbin; reel;
---ఎడ్లబండి = ox cart; bullock cart.
---రైలుబండి = railway train. (lit.) a vehicle on rails.


బండిసున్న, baMDisunna
-n. 
--[coll.] a big cipher; a big fat zero, nothing at all;


బంగారు పిచ్చుక, baMgAru piccuka
-n. 
--baya weaver bird; [biol.] ''Ploceus philippinus'';


బంగినపల్లి, baMginapa-
-n.  
--a popular variety of low-fiber,  flavorful mango fruits;


బండెడు, baMDeDu
-adj.
--cartload of;


బండారం,  baMDAraM
- n.
--secret; true nature;
-- లోగుట్టు; 


బండిగురివెంద, baMDiguriveMda
-n.
--Acacia Coral; Coral Wood; [bot.] ''Adenanthera pavonina;''


బంతి, baMti
-n.
--(1) marigold; [bot.] ''Calendula officinalis; Tagetes patula; Tagetes erecta;'' a native of Mexico, the seeds eventually came to India via Spanish and Portuguese traders in the 16th century; the plants adapted quickly and abundantly, eventually usurping the calendula;
--(2) ball; (rel.) ఉండ; 
---(3) row;
---దారపు బంతి = ball of string.
---పట్టుదారపు ఉండ = skein of silk string.
---బంతిలో బలపక్షం చెయ్యకూడదు = one should not show partiality toward people in a queue.


బంతిగిన్నె కీలు, baMtiginne kIlu
-n.
--ball and socket joint; such as the one found in the knee;


బంతులబీడు, baMtulabIDu
-n.
--playground; ballpark;


బందరు, baMdaru
-n.
--(1) seaport; 
--(2) commonly used name for the city of Machilipatnam;


బదలాయించు, badalAyiMcu
-v. t. 
--transfer;


బందారు, baMdAru
-n.
--the Karum timber tree; [bot.] ''Hymenodictyon excelsum; Adina cordifolia'';


బందిపోటు దొంగ, baMdipOTu doMga
-n.
--robber; bandit; dacoit;


బదిలీ చేయు, badilI cEyu
-v. t. 
-transfer;


బందీ, baMdI
-n.
--prisoner; inmate;


బందీలదొడ్డి, baMDIladoDDi
-n.
--prison yard;


బందు, baMdu
-n.
--(1) strap; band; 
--(2) strike; lock-out; work stoppage;


బందెలదొడ్డి, baMdeladoDDi
-n.
--cattle pound; a place where stray cattle are kept until the owner can claim them;


బందోబస్తు, baMdObastu
-n.
--discipline; security arrangement; (lit.) tying and binding;


బంధం, baMdhaM
-n.
--bond;
---ఉదజని బంధం = Hydrogen bond.
---రుణానుబంధం = a familial bond created due to a debt, as Hindus believe, from a previous incarnation.
---జంట బంధం = double bond.
---త్రిపుట బంధం = triple bond.
---ద్విగంధక బంధం = disulfide bond.


బంధుపక్షపాతం, baMdhupakshapAtaM
-n.
--nepotism;


బంధుప్రీతి, baMdhuprIti
-n.
--fondness of one's relatives;


బంధువు, baMdhuvu
-n.
--relative; relation;


బంధుక, baMdhUka
-n.
--[bot.] ''Calosanthes indica''; ''Oroxylum indicum'';   %??
&lt;/poem&gt;

==Part 2: బ - ba==
&lt;poem&gt;
బకం, bakaM
-n.
--heron;


బకపుష్పం, bakapushpaM
-n.
--vegetable hummingbird; [bot.] ''Agati grandiflora;'' ''Sesbania grandiflora;''
-- అవిసె;


బక్కపలచని, bakkapalacani
-adj.
--ectomorphic; a slender body structure with long limbs, narrow feet, narrow hands, narrow chest, and narrow shoulders;


బకాయ, bakAya
-n.
--arrears; old debt;


బక్షకుడు, bakshakuDu
-n. m.
--eater;
---నరమాంస బక్షకుడు = cannibal.


బక్షించు, bakshiMcu
-v. t.
--devour; eat; ingest;


బక్షీస్, bakshIs
-v. t.
--tip; gratuity; a fee paid to appreciate good service;


బగ్గీ, baggI
-n.
--horse-drawn carriage; 
-- జటకా; జెట్కా; టాంగా; గుర్రబ్బండి;


బగ్గుండీ, bagguMDI
-n.
--aromatic, colorful powder thrown at each other at festive times like the Holi or weddings;


బచ్చలి, baccali
-n.
--Indian spinach; Malabar spinach; [bot.] ''Basella alba'' of the Basellaceae family;
---తీగ బచ్చలి = creeping purslane; [bot.] ''Basella indica;''
---ఎర్ర అల్లుబచ్చలి = [bot.] ''Basella rubra'' (Watts);
---సిలోన్ బచ్చలి = Surinam Purslane; Water Leaf; Ceylon Spinach; Potherb Fame Flower; [bot.] ''Talinum fruticosum'' of the Talinaceae family;


బచ్చలిమంద, baccalimaMDa
-n.
--[bot.] ''Ceropegia tuberosa''; ''Ceropegia candelabrum'';
-- The tuberous roots are edible and are eaten especially by the poorest raw or cooked. The plant is also used for various medicinal purposes, so for hemorrhoids, indigestion, headaches and against bites of poisonous animals;
--Ceropegia candelabrum is now in the original area has become quite rare. There are already projects for artificial propagation;


బచ్చు, baccu
-n.
-a person of the Vaisya caste; 
---బచ్చుపేట = sector of a town where the Vaisya community lives.


బచ్చెన, baccena
-adj.
--painted;
---బచ్చెన పెట్టె = painted box.


బజంత్రీలు, bajaMtrIlu
-n. pl.
--musical instruments played at wedding functions;


బజారు, bajAru
-n.
--bazaar; marketplace; a permanent market or street of shops; see also సంత;
--market street; 
---బజారు మనిషి = a street person; a prostitute; 


బజ్జీ, bajjI
-n.
--(1) a baked vegetable chutney;
--(2) a savory snack made by deep frying sliced vegetables after dipping them in batter;


బట్ట, baTTa
-adj.
--bald;
-n.
--cloth;


బట్టతల, baTTatala
-n.
--bald head; [anat.] alopecia;


బట్టమేక పిట్ట, baTTamEka piTTa 
- n.
-- The great Indian bustard; [bio.] ''Ardetois nigriceps;'' A large bird of the bustard family (Otididae), one of the heaviest flying birds in the world. The great Indian bustard inhabits dry grasslands and scrublands on the Indian subcontinent; its largest population is found in the Indian state of Rajasthan.
-- పేరుకు పిట్టేకానీ మగపక్షి నాలుగడుగులు, ఆడుపక్షి మూడున్నర అడుగుల పొడవు, 15-20 కిలోల బరువు ఉంటుంది. దీని ఆకారం వల్ల వేటగాళ్ళు మాంసంకోసం సులభంగా వేటాడి నిర్మూలించారు. బట్టమేకపిట్ట పూర్వం గుజరాత్, మహారాష్ట్ర, ఆంధ్రప్రదేశ్ మొదలయిన 12 రాష్ట్రాల్లో కనబడేదని తెలిసింది. ఈ పక్షిజాతి విస్తృతమైనది. ఎటువంటి ఆటంకాలు, ఇది మనుషుల పొలుపులేని ఏకాంత వ్యవసాయయోగ్యమైన పొలాల్లో, బీళ్ళల్లో నివాసం ఉంటుంది. దీని జీవితకాలం షుమారు 12 సంవత్సరాలు. గూడు కట్టకుండా మట్టిలో ఒకేగుడ్డు పెట్టి, 27 రోజులపాటు పొందుతుంది. మగపక్షి కూడా గుడ్డును సంరక్షించడం లో సహకరిస్తుంది .కుక్కలు వీటి శత్రువులు, ఇప్పడు కొత్తగా ఏర్పాటయిన గాలిమరలు, గాలి విద్యుత్ కేంద్రాలు, హై టెన్ షన్ తీగలు పక్షులు సంచరించే దారుల్లో అడ్డదిడ్డంగా వేయడంతో చాలా పక్షులు చనిపోయాయి. చాలా రాష్ట్రాలలో అంతరించిపోయాయి. దాదా సలీం అలీ ప్రమేయంతో కర్నూల్ జిల్లా రోళ్ళపాడు గ్రామం వద్ద బట్టమేక పక్షి సంరక్షణ కేంద్రాన్ని ఏర్పాటుచేశారు. ఇవి రయితు నేస్తాలు, పంటలను పాడుచేసే క్రిమి కీటకాలను భక్షించి రైతుకు సాయపడతాయి.


బటానీ, baTAnI
-n.
--pea; [bot.] ''Pisum sativum'' of Leguminosae (pea) family; sativum అంటే సాగు చెయ్యబడేది
--పొలం బటానీ = field peas; arvensis అంటే పొలాల్లో పెరిగేది; 
--తోట బటానీ = garden peas; [bot.] ''Pisum sativum;'' hardensis  అంటే తోటలలో పెరిగేది; 
--[Sans.] కళాయః; వర్తులః


బటానీతీగ, baTAnItIga
-n.
--Mexican Creeper; Coral vine; Bee bush; [bot.] ''Antigonon leptopus'' of Polygonaceae family; 
--మనం తినే బటానీలకూ, ఈ పూలతీగకూ ఎలాంటి సంబంధమూ లేదు; దీని పూలు చూసేందుకు ఆకర్షణీయంగా ఉన్నా ఇది త్వరత్వరగా వ్యాపించి ఖాళీ స్థలాలను, ఇతర మొక్కలను ఆక్రమించివేస్తుంది కనుక దీనినొక బెడద మొక్క (Invasive Plant) గా భావిస్తారు;


బట్వాడా, baTvADA
-n.
--distribution;


బట్టీ, baTTI
-n.
--retort; kiln;


బట్టీపట్టు, baTTIpaTTu
-v. t.
--(1) to distill; 
--(2) getting something by heart; to memorize;


బటువు, baTuvu
-adj.
--(1) round; circular; spherical  (2) firm; stiff;


బడబ, baDaba
-n.
--mare; female horse;


బడాయి, baDAyi
-n.
--(1) ego; vanity; 
--(2) boasting; bragging; ostentation;


బడి, baDi
-n.
--(1) school; 
--(2) case as in upper case and lower case in English alphabet;


బడితె, baDite
-n.
--a long smooth stick; perhaps a stick derived from బాడితచెట్టు;


బడుద్ధాయి, baDuddhAyi
-n.
--fat and lazy person; idler; vagabond;


బడ్డు, baDDu
-adj.
--fat;
-n.
--(1) fatso; 
--(2) the male genital organ;


బడేమియా, baDEmiyA
-adj.
--ill-fitting; hand-me-down; (ety.)  బడా + మియా; 
---బడేమియా బట్టలు = ill-fitting clothes; hand-me-down clothes.


బణుభారం, baNubhAraM
-n.
--molecular weight;


బణువు, baNuvu
-n.
--molecule; 
-- (rel.) అణువు; పరమాణువు; పరమాణు రేణువు;


బణుసంధానం, baNusaMdhAnaM
-n.
--condensation of (two) molecules; attaching together of molecules;


బత్తా, battA
-n.
--daily allowance;


బత్తాయి, battAyi
-n.
--Batavia; Batavian orange; [bot.] ''Limonia trifoliata;'' 
-- a type of sweet orange with a thin skin; (ety.) this fruit tree was imported into India from Batavia by the Dutch East India Company; this English translation is extant only in India;


బతిమాలు, batimAlu
-v. t.
--plead; implore; beg;


బతుకు, batuku
-n.
--(1) life; 
--(2) livelihood; survival; also బ్రతుకు;
---బతుకు తెరువు = a means of survival.
---బతుకు బాణీ = life style.


బదరి, badari
-n.
--the jujube tree; [bot.] ''Zizyphus jujuba;  Zizyphus mauritiana''  Lamk.; 
-- రేగు; గంగరేగు;


బద్ద, badda
-n.
--(1) strip; slat; narrow wooden strip; 
--(2) broken half of a seed as in కంది బద్ద;
---అడుగు బద్ద = foot ruler; a foot-long strip with inches or centimeters marked.


బద్ధ, baddha
-adj.
--(1) tied; bound; 
--(2) intense;
---బద్ధ వైరం = intense enmity.


బద్ధకం, baddhakaM
-n.
--laziness;


బద్ధకిష్టి, baddhakishti
-n.
--lazy fellow;


బద్మాష్, badmaash 
- n.
-- కుటిలమైన బ్రతుకు బతికే వాడు; కుటిలుడు; 
-- బద్ అంటే పర్షియన్ భాషలో చెడ్డ ,కుటిల అన్న అర్థం; మాష్ అంటే అరబిక్ లో జీవితం, బతుకు అని అర్థం.


బదిలీ, badilI
-n.
--transfer;


బద్దింపు, baddiMpu
-n.
--the arithmetic process of repetitive calculation to estimate a value;  


బదులు, badulu
-adv.
--instead; in place of;
-n.
--(1) exchange; substitution; 
--(2) loan; small loan;


బద్దెపురుగు, baddepurugu
-n.
--tapeworm; a parasite that grows in the human intestines; an invertebrate of the Platihelmonth family;


బనాయించు, banAyiMcu
-v. t.
--(1) attach; add; 
--(2) fabricate; make;


బబ్బస, babbasa
-n.
--marsh pennywort; [bot.] ''Hydrocotyle rotundifolia''; ''Hydrocotyle sibthorpioides;'' 
-- It can grow in a wide variety of habitats and is considered a weed; This plant has been used for medicinal purposes in Asia;


బబ్రు, babru
-adj.
--brown;


బయట, bayaTa
-adj.
--outside;


బయలుదేరు, bayaludEru
-v. i.
--start on a journey; set out;


బయానా, bayAnA
-n.
--advance payment; earnest money;


బరగడం, baragaDaM
-n.
--Asian indigo, three-leaved indigo; [bot.] ''Indigofera glandulosa'';
-- The plant is grown as green manure; the seeds are edible and can be eaten in times of food scarcity;
--  గోరంటి నీలి; 


బరక, baraka
-adj.
--rough; coarse;    % to e2t


బరణిక, baraNika
-n.
--[bot.] ''Trophis aspera'' of the Moraceae family;


బరబర, barabara
-adj.
--onomatopoeia for the act of dragging;


బరమ, barama
-n.
--drill; a tool to make a hole; gimlet; a hand-held, manually operated drill;


బరమబావి, baramabAvi
-n.
--drilled well;


బరవానా, baravAnA
-n.
--output; (ety.) short for బయటకి రవానా;


బరాతం, barAtaM
-n.
--written order; bank check; bank draft;


బర్తరఫ్,  bartharaph
- n.
-- పదవిలోనుండి/ ఉద్యోగములోనుండి వెడలఁగొట్టుట (dismissal);
-- 'బర్తరఫ్' అనునది ఫార్శీభాష నుండి ఉత్పన్నమైన ఉర్దూ మాట. ఇది 'బర్' అను ఉపసర్గ (prefix) తో కూర్చిన 'తరఫ్' అను నామవాచకము (noun). దీనికి గల నిౙమైన అర్థము - వేఱు చేయుట/ ప్రక్కకు తీసిపెట్టుట.
-- Suspension తాత్కాలికమైనది. విచారణ జరిగే వరకు విధులకు దూరంగా ఉంచడం. విచారణలో తప్పు చేయలేదని తేలితే మళ్ళీ ఉద్యోగంలో చేర్చుకుంటారు.
బర్తరఫ్ (Dismissal)శాశ్వతమైనది. దీనివల్ల ఆ వ్యక్తి ఉద్యోగం కోల్పోవడమే కాకుండా, భవిష్యత్తులో తిరిగి ఆ ఉద్యోగంలో చేరడానికి లేదా కొన్ని సందర్భాల్లో ఇతర ప్రభుత్వ ఉద్యోగాలు చేయడానికి కూడా అర్హత కోల్పోతారు.  
-- దీనికి తెలుఁగులో మన పత్రికలవారు 'ఉద్వాసన' అను ఆధ్యాత్మిక శబ్దమును వాడుచున్నారు. ఉద్వాసన అనఁగా ఉద్యాపన. పండుగ నాడు ప్రతిష్ఠించిన దేవుని/ దేవిని పునఃపూజ చేసి, నైవేద్యము పెట్టి, హారతి పాడి, &quot;పునరాగమనాయ చ&quot; (మరల రండి) అని చెప్పి కదిలించుట. అనఁగా సాఁగనంపుట. ఇది 'ఆవాహన’ కు విపర్యయమన్నమాట; 


బరాబరు, barAbaru
-n.
--O.K.; proper; equal;
--- బరాబరు చేయు = equate
--- వందిమాగదులు బరాబరులు పలికేరు =  so and so spoke words  of praise; used to praise kings by saying that they are equal to Gods;


బరివెంక,  bariveMka
- n.
-- Siamese rough bush; khoi; toothbrush tree; [bot.] ''Streblus asper''; 
-- దీని ఆకులు బాగా గరుకుగా ఉండి బొమ్మలను నున్నగా పాలిష్ చేసేందుకు పనికివస్తాయనీ, అందుకని ఆ ఆకుల్ని Sandpaper Leaves అంటారు; ఏటికొప్పాక లో ఆ వృక్షాలను పెంచుకుంటే బాగుంటుంది; 
-- Various parts of this plant are used in Ayurveda and other folk medicines for the treatment of different ailments such as filariasis, leprosy, toothache, diarrhea, dysentery and cancer;


బరితెగించు, baritegiMcu
-v. t.
--behave without decorum;  to go beyond one’s limits of decency;


బరిషింత, bariShiMta
- n.
-- Lilac Bauhinia; Malabar Bauhinia; [bot.] ''Bauhinia malabarica'' Roxb. of the Fabaceae family;


బరుకు, baruku
-v. t.
--(1) scratch; 
--(2) tear; lacerate;


బరువు, baruvu
-n.
--(1) weight; the force acting on a mass in a gravitational field. Two bodies with identical masses but in different gravitational fields will register different weights; 
--(2) load; 
--(3) tare;


బలం, balaM
-n.
--force; 
--- gravitational force =  [[గురుత్వాకర్షక బలం]].
--- electromagnetic force =  [[విద్యుదయస్కాంత బలం]].
--- weak force =  త్రాణిక బలం.
--- strong force =  నిస్త్రాణిక బలం.


బలగం, balagaM
-n. pl.
--retinue; supporters;


బలపం, balapaM
-n.
--slate pencil;


బలపక్షం, balapakshaM
-n.
--partiality;partiality toward the stronger; 


బలవంతం, balavaMtaM
-adj.
--forceful; insisting; compelling; 
-n.
--(1) compulsion; 
--(2) rape;


బలవర్ధకం, balavardhakaM
-adj.
--nutritious; strength giving;


బలసిన, balasina
-adj.
--fat; fatty;


బలహీన, balahIna
-adj.
--(1) weak; 
--(2) backward; disadvantaged; 
---బలహీన వర్గాలు = backward classes; disadvantaged communities.


బల్ల, balla
-n.
--(1) table; 
--(2) bench; 
--(3) plank; 
--(4) enlarged spleen;


బల్లపరుపు, ballaparupu
-n.
--flat; flat as a table; two-dimensional;


బలి, bali
-n.
-- (1) a religious offering - typically in the form of food - made to gods; (lit.) బలి అంటే బలకరమైన ఆహారం. ఆలయాలలో రోజూ బలిపీఠాల దగ్గర బలి అన్నం సమర్పిస్తారు. ఆలయాలలో అన్ని దిక్కు లలోనూ బలిపీఠాలుంటాయి; బలి అనగానే జంతు బలి— అని పొరపాటు పడుతూ ఉంటాము; (2) a tribute paid to a king; 
-- [Sans.] 'బల్యతే దీయతే దేవతాదిభ్యః' = దేవతలకు ఇచ్చునది. 'బల్యతే దీయతే రాజ్యే రాజగ్రాహ్యా భాగః' రాజ్యమునందు ఇవ్వబడునది. రాజు తీసుకొను పన్ను.
-- see also భూతబలి; 


బలిష్టం, balishTaM
- adj.
--strong;


బలిష్టత, balishTata 
- n.
--strength;


బల్లి, balli
-n.
--gecko; wall lizard;


బలీయం, balIyaM
-n.
--powerful; strong;


బలీయత, balIyata
-n.
--power; strength;


బలురక్కెస, balurakkesa
-n.
-- (1) [bot.] ''Arum macrorhizon'' (Reeve)
-- గజకర్ణము, గణహాసకము, బ్రహ్మరాకాసిచెట్టు, బృహచ్ఛదము.
-- (2) American aloe; [bot.] ''Fourcroya cantala'';

 
బలుసు, balusu
-n.
-- The thorny Caray; [bot.] ''Canthium parviflorum;'' ''Plectronia parviflora;'' 
-- నల్లబలుసు = the black species, [bot.] ''Canthium umbellatum;''
-- బంజరునేలల్లో పొదగా పెరిగే ముళ్ళకంచె మొక్క; పసుప్పచ్చటి పూలు పూస్తుంది; దీని పళ్ళు తింటారు; ఆకును కూరగా వండుకొంటారు; కరువుకాలాల్లో బీదలు ఈ ఆకును తింటారు;
-- &quot;బ్రతికుంటే బలుసాకు తినవచ్చు&quot; అనేది సామెత;
-- [Sans.] బారదాజి; బలాక; 


బస, basa
-n.
--lodging; a place of stay during a travel;


బస్తం, bastaM
-n.
--calomel; mercurous chloride; Hg&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Cl&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;;


బస్తా, bastA
-n.
--(1) bale; sack; bundle; 
--(2) a specific volumetric measure used for grains whether or not they come in bales or in boxes;


బసివి, basivi
-n.
--temple girl; a female child in a family dedicated in infancy for life-long service at a Shiva temple; as temple endowments dwindled, in these days these woman usually end up as prostitutes;


బస్కీలు, baskIlu
-n.
--pull-ups;


బస్తీ, bastI
-n.
--city;


బహిరంగం, bahiraMgaM
-n.
--public; open;


బహిరంగ సభ, bahiraMga sabha
-n.
--public meeting; open meeting;


బహిర్గత జన్యువు bahirgata janyuvu
-n.
--dominant gene; (ant.) అంతర్గత జన్యువు = recessive gene.


బహిర్గత జీను, bahirgata jInu
-n.
--dominant gene; bright gene; (ant.) అంతర్గత జీను;


బహిర్హితం, aMtbahirhitaM                      %e2t
-n.
--output;


బహిష్టు, bahishTu
-n.
--menses; monthly period in fertile women;


బహు, bahu
-adj. pref. 
--poly-; multi-; many;


బహుఅసంతృప్త, bahuasaMtRpta
-adj.
--[chem] polyunsaturated;


బహువృత్తి కళాశాల, bahuvRtti kaLASAla
-n.
--polytechnic college;


బహుగ్లయిసీను, bahuglaisInu
-n.
--[biochem.] polyglycine;


బహుగ్లయిసీను కాండం, bahuglaisInu kAMDam
-n.
--[biochem.] polyglycine backbone;


బహుగ్లయిసీను వెన్ను, bahuglaisInu vennu
-n.
--[biochem.] polyglycine backbone;


బహుచక్కెర, bahucakkera
-n.
--[biochem.] polysaccharide;


బహుజీర్ణమాల, bahujIrNamAla
-n.
--[biochem.] polypeptide chain;


బహుదళ హస్తాకార, bahudaLa hastAkAra
-adj.
--[bot.] multifoliate;


బహుదాకరణ, bahudAkaraNa
-n.
--proliferation;


బహుఫలకం, bahuphalakaM
-n.
--[math.] polyhedron; a solid geometrical object with several sides;
--  బహుముఖి; 


బహుఫీనాల్, bahuphInAl
-n.
--[chem.] polyphenol;


బహుభర్తుత్వం, bahubhartutvaM
-n.
--polyandry; the practice of having several husbands at the same time;


బహుభాగి, bahubhAgi
-n.
--[chem.] polymer; a chemical with many monomers connected together;


బహుభార్యాత్వం, bahubhAryAtvaM
-n.
--Polygamy; the practice of having several wives at the same time;


బహుభుజి, bahubhuji
-n.
--[math.] polygon; a flat geometrical figure with several straight sides; the word is often used to refer to figures with more than four sides;


బహు దేవతారాధన, bahudEvatArAdhana
-n.
--Polytheism; the practice of worshipping several gods or deities;


బహుప్రమాణ, bahupramANa    %e2t
-adj.
--multi-dimensional;


బహుమతి, bahumati
-n.
--award; gift; prize;


బహుమానం, bahumAnaM
-n.
--award; gift; prize; present;


బహుముఖ, bahumukha
-adj.
--multi-faceted;
---బహుముఖ ప్రజ్ఞ = multi-faceted talent.


బహురూపత, bahurUpata
-n.  
--allotropy; typically used to refer to the existence of a chemical element in more than one form;


బహువచనం, bahuvacanaM
-n.
--(1) plural; the plural number; 
--(2) respectful; addressing of an elder or a person in high esteem;


బహువిదీను, bahuvidInu
-n.
--[chem.] polyethylene; polyethene; polythane; a plastic widely used in making transparent sheets and bags;


బహువ్రీహి, bahuvrIhi
-n. 
-- (1) an exocentric compound word; a figure of speech in which a compound word suggests a meaning which is not a combination of the meanings of the individual component words; an example in English is “hotdog” which is neither hot nor dog but something that is entirely different; అన్యపదప్రధానమైన సమాసము. ఉదా. ముక్కంటి; 
-- (2) wealth; 
-- (lit.) lots of rice grains; బహు = many;  వ్రీహి = grain of rice; 


బహుసాయం, bahusAyaM
-n.
--polyculture; rotating crops;


బహుళం, bahuLaM
-n.
--(1) plentiful; abundant; frequent; many;
--(2) [gram] one that can happen in many ways; in grammar, this means the rule in question may not apply (నిషేధం), may optionally apply (వైకల్పికం), or may always apply (నిత్యం);


బహుళంగా, bahuLaMgA
-adv.
--abundantly; plentifully;


బహుళార్ధసాధక, bahuLArdhasAdhaka
-adj.
--multi-purpose;


బహుశ, bahuSa
-adv.
--perhaps; in general;


బ్రహ్మ, brahma
-adj.
--(1) huge; large; heavy-duty; 
--(2) divine;
-n.
-- Lord Brahma, the creator of the Hindu trinity; 
-- see also బ్రహ్మము; 


బ్రహ్మకమలం, brahmakamalaM
-- n. 
-- (1) Queen of the night; Princess of the night; Brhtleham lily;  [bot.] ''Epiphyllum oxypetalum''; ''Saussurea Obvallata;'' epi = మీద + phullon = ఆకు + Oxypetalum = ఎక్కువగా రేకలు కలిగిన. (2) [bot.] ''Saussurea Obvallata;''
-- ఈ పువ్వులు రాత్రివేళ వికసించిన సమయంలో మత్తెక్కించే సువాసనను కలిగివుంటాయి. హిమాలయ పర్వత సానువుల్లో సముద్రమట్టానికి 4500 మీటర్ల పైన ఈ మొక్క కనిపిస్తుంది. దీనిలో ఎన్నో ఔషధ గుణాలున్నాయి, ముఖ్యంగా టిబెట్ లో ఇది ఒక ముఖ్యమైన మూలిక. ఇది యురోజెనిటల్ రుగ్మతలు, కాలేయ తిష్టలు, లైంగిక సంక్రమణ వ్యాధులు, ఎముక నొప్పులు, జలుబు, దగ్గుకు చికిత్స చేయడానికి ఉపయోగిస్తారు. ఇది చేదు రుచిని కలిగి ఉంటుంది. మొత్తం మొక్క ఔషధంగా ఉపయోగపడుతుంది. ఈ మొక్కలను ఎక్కువగా ఔషధాలలో వాడడం వల్ల, బ్రహ్మ కమలాలు అంతరించే ప్రమాదం లేకపోలేదు; దీనిని పారసీక భాషలో గుల్-ఎ-బకావళి అంటారుట! 


బ్రహ్మగుప్త, brahmagupta
-n.
-A great Indian mathematician who lived in the 7th century A.D.


బ్రహ్మచర్యం, brahmacaryaM
-n.
--celibacy; continence;


బ్రహ్మచారి, brahmacAri
-n. m.
--bachelor; novice;


బ్రహ్మచారిణి, brahmacAriNi
-n. f.
--bachelorette; spinster; unmarried woman;


బ్రహ్మచింత, brahmaciMta
-n.
-- Cream of Tartar tree; Monkey-bread tree; This tree, a native of Africa, was introduced into India by the British and can be seen along roadside in Andhra and Telangana; [bot.] ''Adansonia digitata'' of the Bombacaceae family;
-- దీని ఆకులను కూరగా, పులుసుగా, పప్పుతో కలిపి వండుకుంటారు. పుల్లగా ఉండే ఈ ఆకుల కారణంగా ఈ చెట్టుకు ‘బ్రహ్మ ఆమ్లిక', ‘బ్రహ్మ చింత', ‘సీమ చింత' అనే పేర్లు వచ్చాయి. కొందరు దీనినే ‘బ్రహ్మమాలిక' అని కూడా అంటున్నారు.
-- ఈ వృక్షం ఆకులను వెచ్చజేసి ఆ గాయాలమీద కడతారు. జ్వర నివారిణి (Febrifuge) గానూ, స్రావాలను నిరోధించేది (Astringent) గానూ, చెమట పట్టించేది (Sudorific) గానూ, బలవర్ధక ఔషధం (Tonic) గానూ ఈ ఆకుల రసానికి పేరుంది. చెవి పోటుకూ, కళ్ళు వాచి నొప్పి పెడుతున్నప్పుడు ఈ ఆకుల పసరు పిండి పోస్తే ప్రయోజనం ఉంటుంది. శ్వాస సంబంధమైన, జీర్ణకోశ సంబంధమైన అవ్యవస్థలకు ఈ వృక్షం ఆకులు, పూల కషాయం బాగా పనిచేస్తుంది. 


బ్రహ్మచెవుడు, brahmacevuDu
-n.
--deafness; excessive loss of hearing;


బ్రహ్మజెముడు, brahmajemuDu
-n.
--cactus; Giant club cactus; Peruvian apple cactus; [bot.] ''Cereus Repandus;'' 
-- బ్రహ్మ దేవుడి ముఖాలు నాలుగువైపులకూ ఉన్నట్లే వీటి ముఖాలు కూడ అన్ని వైపులకూ ఉంటాయి. ఇవి సన్నగా, పొడుగ్గా ఉంటాయి. వీటి పుష్పాలు చాలా పెద్దవిగా వుంటాయి. పువ్వుకు క్రింద పొడవైన, బలమైన కాడ కనిపిస్తుంది.
-- see also నాగజెముడు;


బ్రహ్మజ్ఞానం, brahmajnaanaM
- n.
-- హిందూ బోధనల ప్రకారం, బ్రహ్మ జ్ఞానం అనేది ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానోదయం, విముక్తి (మోక్షం) మరియు జనన మరణ చక్రం (సంసారం) ముగింపుకు దారితీసే అత్యున్నత జ్ఞానంగా పరిగణించబడుతుంది. ఇది ఒక వ్యక్తి యొక్క అవగాహనలో లోతైన పరివర్తనను తీసుకువస్తుందని చెప్పబడింది. ద్వంద్వత్వం యొక్క భ్రాంతిని విచ్ఛిన్నం చేస్తుంది. అన్నిటి ఉనికిలో గల అంతర్లీన ఐక్యత మరియు దైవత్వాన్ని బహిర్గతం చేస్తుంది.

 
బ్రహ్మదండి,  brahmadaMDi
- n.
-- (1) Cultivated Liquorice; Sweetwood; [bot.] ''Argemone mexicana;  Glycyrrhiza glabra;'' (2) Indian Globe Thistle; [bot.] ''Echinops echinatus;'' (3) Mexican poppy; yellow thistle; prickly poppy; [bot.] ''Argemone mexicana''; a prickly annual shrub; leaf juice is used for skin diseases;
-- బలురక్కెస; [Hin.] Bharbhar; 
-- This is different from Milk thistle (పాలు ముల్లు) ([bot.] ''Silybum marianum''); It is important to distinguish this from Tippa Teega ([bot.] ''Tinospora cordifolia'') or Bodataram ([bot.] ''Sphaeranthus indicus''), which are common, different medicinal plants in Andhra Pradesh and Telangana. 


బ్రహ్మదారువు, brahmadAruvu
-n.
-- portia tree; Pacific rosewood; Indian tulip tree; [bot.] ''Hibiscus populneus''; 
-- గంగరావి చెట్టు;


బ్రహ్మద్వారాలు, brahmadvArAlu
-n. pl. 
--(lit.) the gates of the Brahman; according to Hindu belief, there are eleven gates of the Brahman: two eyes, two nostrils, one mouth, two evacuation organs, the navel, and the opening at the top of the head, called &quot;Brahma randhra,&quot; the fontanelle; In fact, this accounting is only correct for men; in women, the genital opening is distinctly different from the urinal opening;


బ్రహ్మ పదార్థం, brahma padArdhaM
-n.
--Supreme Reality; Universal Self; The Truth; Cosmic Self; the constant Universal Principle; Unchanging Reality;


బ్రహ్మమండూకి, brahmamaMDUki
-n.
--Indian pennywort; [bot.] ''Centella asiatica'';
-- This wild creeper is found throughout India and has many medicinal properties;


బ్రహ్మము, brahmamu  
- n.
-- Supreme Reality; The Truth; Universal Self; Cosmic Self; the constant Universal Principle; Unchanging Reality; What is to be known; Everything we perceive with our senses is made out of బ్రహ్మమ;
-- ఈ జగత్తుకు  బ్రహ్మము కంటే వేరుగా విలక్షణమైన ఉనికి లేదు; సత్, చిత్, ఆనందముల స్వరూపము; సర్వవ్యాపకత్వము కలది; సర్వోన్నత వాస్తవికత; బ్రహ్మమే ఈ విశ్వం యొక్క ఏకైక, అంతిమ వాస్తవం (Reality); ఇది సృష్టి, స్థితి, లయాలకు అతీతమైనది;


బ్రహ్మ ముహూర్తం, brahma muhoortaM 
- n.
-- ఒక ముహూర్తం అంటే రెండు ఘడియల సమయం. ఒక ఘడియ అంటే 24 నిమిషాలు. అంటే ముహూర్తం అంటే 48 నిమిషాలన్నమాట. సూర్యోదయానికి ముందు 30 నిమిషాల పాటు ఉండే కాలాన్ని సంధ్యాకాలం అంటారు. ఈ సంధ్యాకాలానికి ముందు 30 నిమిషాలను ఉషోదయం అంటారు. దానికి ముందు ఉండే 48 నిమిషాల సమయాన్నే బ్రహ్మముహూర్తం అంటారు. అంటే సూర్యోదయానికి దాదాపుగా 2-3 గంటల ముందు సమయాన్ని బ్రహ్మమూహూర్తంగా చెప్పుకోవచ్చు;


బ్రహ్మమేఖలం, brahmamEkhalaM
-n.
--[bot.] ''Saccharum munjia;''


బ్రహ్మమేడి, brahmamEDi
-n.
--[bot.] ''Ficus glomerata; Ficus hispida;''


బ్రహ్మరంధ్రం. brahmaraMdhraM
-n.
--sagittal suture; the soft spot on the top of an infant's head;


బ్రహ్మరథం, brahmaratham 
- n.
-- (1) చనిపోయిన సన్యాసులను తీసుకుపోయే వాహనం; (2) బ్రహ్మరథం పట్టడం = గొప్ప సత్కారం చెయ్యడం;


బ్రహ్మరాక్షసి, brahmarAkshasi
-n. 
--(1) big fiend; 
--(2) a spirit formed after the death of a Brahmin scholar who did not teach his knowledge to others in his lifetime; 
-- ద్విజనిశాచరుడు; బ్రాహ్మణుడిని బ్రహ్మ అని కూడా వ్యవహరిస్తూ వుంటారు కాబట్టి ‘బ్రహ్మ రాక్షసుడు’ అనగా తన ధర్మానికి విరుద్ధంగా నడిచి రాక్షసునిగా మారిన బ్రాహ్మణుడు అని అర్థం; 
--(3) giant aloe; [bot.] ''Fourcroy cantala;'' బ్రహ్మజెముడు; బ్రహ్మరాకాసి చెట్టు;


బ్రహ్మవిద్య, brahmavidya
-n.
--(1) Supreme Knowledge; divine knowledge; 
--(2) [idiom.] rocket science; any difficult task;


బ్రహ్మాణువు, brahmANuvu
-n.
--primeval atom; (epithet for the earliest universe);


బ్రహ్మాండం, brahmAMDaM
- adj. great; super; very big;
-n.
--primeval egg; (epithet for the earliest universe); the universe;


బ్రహ్మాండ విచ్ఛిన్న వాదం, brahmAMDa vicchinna vAdaM
-n.
--the Big Bang theory;


బ్రహ్మీ, brahmI
-n.
--Indian pennywort; a medicinal plant; [bot.] ''Hydrocotyle asiatica; Bacopa monnieri;''
-- see బ్రహ్మమండూకి; 


%బా - bA

బాంధవ్యం, bAMdhavyaM
-n.
--relationship; kinship;


బాకా, bAkA
-n.
--trumpet;


బాకా గులాబీ,  bAkA gulAbi
- n.
-- Pink trumpet flower; Port St. John's Creeper; [bot.] ''Podranea ricasoliana'' of the Bignoniaceae family;


బాకీ, bAkI
-n.
--(1) debt; arrears; balance of a loan; 
--(2) remainder; rest; balance;


బాకు, bAku
-n.
--dagger; (rel.) చాకు - knife; pen-knife;


బాగా, bAgA
-adv.
--(1) well; properly; 
--(2) much greatly; thoroughly;


బాగు, bAgu
-inter.
--good;
-n.
--wellness; welfare; (ant.) ఓగు;


బాగుపడు, bAgupaDu
-v. i.
--thrive; prosper;


బాజాలు, bAjAlu
-n. pl.
--drums and trumpets; band;


బాట, bATa
-n.
--path; way; road; track;


బాటసారి, bATasAri
-n.
--wayfarer; traveler; one who is traveling along a road;


బాడవ, bADava       %e2t
-n.
--land suitable for cultivation every year;  (2) low-lying land; swampy land; bog; 
--- బాడవ పొలం అంటే వాకపొలం, పల్లపు పొలం, ఏటి ఒడ్డున ఉండే కారణంగా ఎప్పుడూ తేమగా ఉండే భూమి (మాగాణి పొలం);
--- (ant.) ఈడవ; 


బాడిజువ్వి, bADi juvvi
-n. 
--[bot.] ''Ficus lacor'';


బాడిస చెట్టు, bADisa ceTTu
-n.
--coral tree; [bot.] ''Erythrina indica''; 
-- [Sans.] బలభద్రిక;


బాడిస, bADisa
-n.
--adze; a carpenter's tool;


బాడుగ, bADuga
-n.
--fare; rent;


బాణం, bANaM
-n.
--arrow; సాయకం;


బాణలి, bANali
-n.
--pan for deep-frying;


బాణామతి,  bANAmati
- n.
-- a black magic targeting a whole community;
-- బాణామతి ఒక క్షుద్ర విద్య; చేతబడి ఒక మనిషికి కీడు చెయ్యడానికి చేస్తే బాణామతి తో మొత్తం ఊరంతటికి కీడు చెయ్యడానికి చేస్తారు; ఇది ఒక రకమైన మూఢ నమ్మకము;  
-- see also  చేతబడి; 


బాణీ, bANI
-n.
--pattern; style; trend;


బాతాఖానీ, bAtAkhAnI
-n.
--banter; chit-chat; small talk to spend time; excessive talk;


బాతు, bAtu
-n.
--duck; m. drake; a tribe is group of ducks; (rel.) a goose is a duck-like bird with a bigger body and longer neck; a goose can fly long distances;


బాదం చెట్టు, bAdaM ceTTu
-n.
--Indian almond tree; [bot.] ''Terminalia catappa'';


బాదరబందీ, bAdarabaMdI
-n.
--botheration; 
-- (ety.) ‘బారా బందీ’ పన్నెండు బొందె ముడులు వేసిన అంగీ; నవాబుల కాలంలో (బహుశా గోలకొండ నవాబుల కాలం కావచ్చు) ఒక ప్రత్యేకమైన శైలిలో ఉడుపులు ధరించి దర్బారుకో/కార్యాలయానికో వెళ్ళాల్సినపుడు లేక కార్యార్థమై ఏ ముఖ్యవ్యక్తినో కలవాల్సిన అవసరం కలిగినపుడు ఈ మాట తెలుగులో ప్రవేశించి ఉండచ్చు … మామూలు కుర్తా /లాల్చీ కాదు ఇది. దాదాపు మోకాలిని దాటి కిందకి వచ్చే గల్లాబందు పై ఉడుపు. ఇందులో పై నుండి కిందికి పన్నెండు వరసల కాజాలు… అందునా పన్నెండు వరసలతాళ్ళు; 
--it is a coincidence that this can also be interpreted as 'imprisoned by botheration' which also makes sense;


బాదు, bAdu
-v. t.
--beat; bombard; blow; strike;


బాధ, bAdha
-n.
--pain;


బాధ్యత, bAdhyata
-n.
--responsibility;


బాన, bAna
-n.
--large vessel;


బానిస, bAnisa
-n.
--slave; servant;


బానిసత్వం, bAnisatvaM
-n.
--slavery; servitude;


బాపతు, bApatu
-n.
--kind; type; variety; sort;


బాపన గద్ద, bApana gadda, 
- n. 
-- the Brahminy kite; [bio.] ''Haliastur indus'';
-- A medium-sized raptor with a rounded tail unlike other kites;


బాప్ప, baappa 
-- n.
-- father's sister;
-- మేనత్త;

 
బాబు, bAbu
- n.
-- (1) father's younger brother; 
-- (2) respectful person; venerated person; 
-- (3) a male child; 


బాయి, bAyi
-n.
--breast milk;


[[గంటుబారంగి|బారంగి]], bAraMgi
-n.
--[bot.] ''Clerodendron serratum'';


బార, bAra
-n.
--a measure of length equal to the span from the tip of the shoulder joint to the tip of the middle finger of the arm; 1 బార = 2 మూరలు;


బారకి, bAraki
-n.
--[bot.] ''Adiantum lunulatum'';


బారకాసులు, bArakAsulu
-n.
--barracks;


బారసాల,  bArasAla
- n.
-- ceremony of giving gifts to a new baby and the mother, usually on the 12th day or thereabouts; 
-- (ety.) ఇది మరాఠీ బారసా (ద్వాదశ = 12వ రోజు) నుండి వచ్చింది; మనకూ మాహారాష్ట్రీయులకూ, శాతవాహనుల కాలంనుంచీ, గాథాసప్తసతి కూర్చిన కాలం నాటి నుంచీ సంబంధం ఉంది కదా!
-- (ety 2) బారసాల ఒక అచ్చ తెలుఁగు మాట. దీనికి సంబంధించిన మరొక మాట - బాలింత. ఈ రెండు మాటలకు మూలమైన మాట 'పాలు'. బారసాల వాస్తవముగా 'పాలసారె'. చూలాలికి వివిధ దశలలో వివిధమైన వేఁడుకలున్నవి. సీమంతము మొ౹౹ వాటిలో పాలసారె ఒకటి. క్రొత్త తల్లికి పాలు వచ్చిన సందర్భముగా పాల సారె. ఈ వేడుకకు గల పాల ప్రస్తావన వలన కాలక్రమములో స్త్రీలకు సిగ్గు కలిగి దీనిని బాలసారెగా 'బాలునికి' సంబంధించినదిగా మార్పు చేయడమైనది. పాలసారె అంటే పాలు వచ్చిన సందర్భముగా ఇచ్చు కానుకలు; 


బార్లీ, bArlI
-n. 
--barley; [bot.] ''Hordei semina''; యవలు;


బారు, bAru
-adj.
--straight; in a line; తిన్ననైన;
-n.
--[math.] row; array;


బారువ, bAruva
-n. 
--a measure of weight in pre-independence India; 1 బారువ = 20 మణుగులు; 1 మణుగు = 8 వీసెలు;


బారువడ్డీ, bAruvaDDI
-n.
--[econ.] simple interest; (lit.) straight interest;


బార్లు, bArlu
-n. pl.
--lines;


బార్లు తీరేరు, bArlu tIrEru
-ph.
--they lined up;
---సిపాయిలు బార్లుతీర్చి నిలబడ్డారు = the soldiers stood in a line.


బాలం, bAlaM
-n.
--[chem.] valancy; short for బాహుబలం;
---కర్బనం యొక్క బాలం నాలుగు = carbon's valancy is four.


బాల, bAla
-adj.
--child; baby; kid;


బాలక, bAlaka
- n.m. 
-- boy;


బాలపాపచిన్నె, bAlapApacinne
-n.
--[med.] petit mal; a mild form of epilepsy;


బాలబందితీగ, bAlabaMditIga
-n.
--bay hops; bay-hops; beach morning glory; goat's foot; [bot.] ''Ipomoea pescaprae'' of the Convolvulaceae family;


బాలరిష్టాలు, bAlarishTAlu
-n.
--(1) dangerous periods in the life of a child; 
--(2) teething troubles;


బాలవిహార్, bAlavihAr
-n.
--kindergarten; preschool;


బాలింత, bAliMta
-adj.
--post-natal; బాలెంత; 
-- (ant.) చూలింత = prenatal;


బాలింతరాలు, bAliMtarAlu
-n.
--the woman who just delivered a child; (ant.) చూలింతరాలు; = a woman carrying a child;


బాలిక, bAlika
- n. f.
-- girl; (not  బాలకి)


బాలీసు, bAlIsu
-n.
--bolster; big, long, cylindrical shaped pillow; to recine against;


బాల్చీ, bAlcI
-n.
--bucket; a metal bucket; బొక్కెన; చేద is a bucket made of a palm leaf;


బావి, bAvi
-n.
--well; 
---బొక్కెన బావిలో పడెను = the bucket fell in the well.
---దిగుడు బావి = a well with steps to go down to the water level.


బావుటా, bAvuTA
-n.
--banner; flag;


బాస, bAsa
-n.
--(1) vow; 
--(2) language;


బాసు, bAsu
-n.
--boss; officer; superior; manager; supervisor;


బాష్పం, bAshpaM
-n.
--(1) vapor; fume; 
--(2) tears; కన్నీరు;


బాష్ప వాయువు, bAshpa vAyuvu
-n.
--tear gas;


బాష్పశీలత్వం, bAshpaSIlatvaM
-n.
--volatility;


బాష్పశీల వాయువు, bAshpaSIla vAyuvu
-n.
--volatile gas; (lit.) having the property of volatality;


బాష్పిక, bAshpika
-n.
--asafetida tree;


బాష్పీభవనం, bAshpIbhavanaM
-n.
--evaporation;


బాహ్య, bAhya
-adj.
--outer; external; exterior;


బాహ్యప్రకోష్ఠిక, bAhyaprakOshTika
-n.
--radius; name of one of the two bones in the forearm;


బాహ్యావరణం, bAhyAvaraNaM
-n.
--[phy.] exosphere;


బాహుబలం, bAhubalaM
-n.
--(1) strength of the arms; 
--(2) [chem.] valency;


బాహుమూలం, bAhumUIaM
-n.
--arm-pit; చంక;


బాహుశిరం, bAhuSiraM
-n.
--shoulder; (lit.) the head of the arm;


బాహుళ్యం,  bAhuLyaM
- n.
-- a majority; 


బ్రాహ్మణుడు, brAhmanuDu
- n.
-- (1) brahmin; a person belonging to the Brahmin &quot;varNa&quot; (caste) in the Hindu social system; 
-- (2) brahmin; a person who attained transcendental enlightenment, regardless of the &quot;varNa&quot; at birth; everyone is Sudra by birth; they become &quot;dvija&quot; (twice-born) by performing a religious ritual; by learning the Vedas, they become a &quot;Vipra;&quot; by transcendental enlightenment, they become a Brahmana.
-- పుట్టుకతో బ్రాహ్మణుడు అయినవాడు సంస్కారం/ఉపనయనంతో &quot;ద్విజుడు&quot; అవుతాడు. ఈ ద్విజుడు వేదాల్ని అభ్యసించి &quot;విప్రుడు&quot; అవుతాడు. ఈ మూడు అర్హతలు పొందినవారిని శ్రోత్రియులు అంటారు.
--శ్లో. జన్మనా జాయతే శూద్రః
కర్మణా జాయతే ద్విజః
వేదపాఠం తు విప్రాణాం
బ్రహ్మజ్ఞానం తు బ్రాహ్మణః

--see also  విప్రుడు;

-- బ్రాహ్మణుని స్థాయిని బట్టి ధర్మశాస్త్రాలు అతనిని 8 విధాలుగా వర్ణించాయి.

🌷 మాత్రుడు -- బ్రాహ్మణకులంలో జన్మించినా ఉపనయనము, అనుష్ఠానము లేనివాడు.

🌷 బ్రహ్మణుడు -- --వేదాలను కొంతమేరకే అధ్యయనం చేసినవాడు. అయితే ఆచారము, శాంతి, సత్యము, దయ కలవాడు, బుద్ధి కలిగినవాడు.

🌷 శ్రోత్రియుడు
కనీసం ఒక వేదం శాఖను కల్ప సూత్రాలతో, షడంగములతో,అధ్యయనం చేసి, యజ్ఞాది షట్కర్మలను చేసేవాడు.

🌷అనుశాసనుడు
వేదాలను, ఉపనిషత్తులను అధ్యయనం చేసి అర్థం చేసుకున్నవాడు, నిర్మలమైన చిత్తం కలిగి శ్రోత్రియ లక్షణాలు కలవాడు.

🌷 బ్రూణుడు
యజ్ఞయాగాదులు, వేదాధ్యయనము, వ్రతాలు చేస్తూ, ఇంద్రియాలను జయించినవాడు. అనుశాసనుడి లక్షణాలు కలవాడు.

🌷 ఋషికల్పుడు
వైదిక, లౌకిక వ్యవహారములు తెలిసి, గృహస్థుగా ఉన్నవాడు బ్రూణుడి లక్షణాలు కలవాడు.

🌷ఋషి
తపస్వి, కామమును, ఆకలిని జయించినవాడు, సత్యసంధత కలిగినవాడు. వరములను, శాపములను ఇవ్వగలిగినవాడు.

🌷ముని
అరిషడ్వర్గములను, ఇంద్రియములను, జయించినవాడు. వస్తుసంపదలపై మోహము లేనివాడు. మౌనియై సమాధి స్థితి పొందినవాడు.


%బిం - biM, బి - bi, బీ - bI


బింకం, biMkaM
-n.
--stiffness; pride;


బింబము,  biMbamu
- n.
-- (1) the round shape of heavenly bodies like the sun or moon; (2) the lower lip'


బిందువు, biMduvu
-n.
--(1) [math.] point; 
--(2) dot; period; full stop; 
--(3) a small circle or cipher to represent the letters ణ, న, ము; పూర్ణానుస్వారం; 
--(4) a drop; drop of water;
---సమీప బిందువు = perigee.
---దూర బిందువు = apogee.


బిందుసేద్యం, biMdusEdyaM
-n.
--drip irrigation;


బిందె, biMde
-n.
--a metal pot, usually to hold water;


బింబం, biMbaM
-n.
--disc; (esp.) full disc of the sun or moon; image;


బింబి, biMbi
-n.
--[bot.] Coccina indica;


బికారి, bikAri
-n.
--vagabond; vagrant; unemployed;


బిక్కి, bikki
-n.
--[bot.] Gardenia gummifera; [Sans.] నాడీహింగు;


బిక్కుబిక్కుమను, bikkubikkumanu
-v. i.
--feel scared;


బిగపట్టు, bigapaTTu
-v. t.
--to hold; hold back; withhold;


బిగ్గరగా, biggaragA
-adv.
--loudly;


బిగించు, bigiMcu
-v. t.
--tighten;


బిగువైన, biguvaina
-adj.
--tight;


బిచ్చం, biccaM
-n.
--alms;


బిచ్చగాడు, biccagADu
-n. m.
--beggar;


బిడ్డ, biDDa
-n.
--child; kid; baby; infant;


బిడాయించు, biDAyiMcu
-v. t.
--shut tight; cover;


బిడారు, biDAru
-n.
--a group of camels with their riders; 
-- బిడారం;


బితుకుబితుకుమను, bitukubitukumanu
-v. i.
--feel scary; feel apprehensive; anxious;


బినామీ, binAmI
- adj.
-- the illegal practice of putting someone else's name on registration papers to bypass a law or to avoid taxes or payments;
-- బే - నామీ (అసలు మనిషి పేరు కాకుండా, ఇంకొకరి పేరు పై)


బియ్యం, biyyaM
-n.
--rice;
---అడవి బియ్యం = wild rice; [bot.] ''Zizania palustris;''
---ఉప్పుడు బియ్యం = parboiled rice.
--- సేసబ్రాలు = అక్షతలు = sactified rice = rice + turmeric paste; 
-- తలంబ్రాలు = rice sprinkled on each other by bride and groom;
 

బిరడా, biraDA
-n.
--stopper; plug; cork; cork used to close a bottle;
---చెవులు బిరడాలు పడిపోతున్నాయి = ears are getting plugged.
--- బిర్రు + అడ = బిరడా = బిగించే పనిముట్టు; 


బిరబిర, birabira
-adj.
--onomatopoeia for fast and rustling motion;


బిరుదు, birudu
-n.
--title; a title given in recognition of some accomplishment;


బిరుసు, birusu
-adj.
--rough; not soft and tender; hard; firm to bite; al dente;
---తలబిరుసుతనం = headstrongness.


బిర్రు, birru
-n.
--uptight; tense;


బిలం, bilaM
-n.
--tunnel; hole; cave; any opening with only one entrace;


బిలింబి కాయలు, biliMbi kAyalu
- n.
-- పులుసు కాయలు; [bot.] ''Averrhoa bilimbi;'' 
-- రాచ ఉసిరి చెట్టుకి, స్టార్ ఫ్రూట్ చెట్టు (కరంబోలా- Carambola) కి దగ్గర బంధువు అనదగిన ఈ చెట్లు అందరి పెరటి దొడ్లలో పెంచేవారట. అప్పట్లో అందరూ ఈ పుల్లటి కాయల్ని కూరలలో వాడుకునేవారట. ప్రస్తుతం ఈ చెట్లు అరుదుగా మాత్రమే కనిపిస్తున్నాయి.


బిల్లు, billu
-n.
--a timber tree; the Indian satinwood tree whose wood resembles the box wood; [bot.] ''Swietania chloroxylon'';


బిళ్ల, biLla
-adj.
--flat;
---బిళ్లగోచీ = a style of wearing a dhoti or sari with a flat-pleated back.
---బిళ్లపెంకు = flat tile.
---బిళ్లబంట్రోత్తు = peon who wears a badge; a peon reporting to a government officer.
-n.
--(1) tablet; 
--(2) coin; 
--(3) hard candy drop; 
--(4) badge;


బిళ్లగన్నేరు, biLlagannEru
-n.
--Jalap plant; Periwinkle; [bot.] ''Catharanthus roseus'' of the Apocynaceae family;  ''Vinca rosea'' of the Catharanthus family;  
-- the drug Vincistrene, extracted from its roots, is being investigated for its medicinal values;
-- ఈ మొక్కలలోని ఆకులు, పూలు, వేర్లు మొదలైన అన్ని భాగాలలో చాలా ఎక్కువగా ఉండే ఆల్కలాయిడ్స్ వైద్యపరంగా ఎంతో విలువైనవి. విన్ బ్లాస్టిన్ (Vinblastine), విన్ క్రిస్టిన్ (Vincristine), ల్యూరోసైడిన్ (Leurosidine), ల్యూరోసైన్ (Leurosine) వంటి ఆల్కలాయిడ్స్  కాన్సర్ నివారణకు అద్భుతంగా పనిచేస్తాయని పరిశోధనలలో తేలింది. ల్యుకేమియా (Leukaemia) కూ, హాడ్కిన్స్ డిసీజ్ (Hodgkin's disease), విల్మ్స్ ట్యూమర్ (Wilms' Tumour), న్యూరోబ్లాస్టోమా (Neuroblastoma) వంటి వాటికి ఈ ఆల్కలాయిడ్స్ దివ్యౌషధాలుగా పనిచేస్తాయని వైద్య పరిశోధనలలో తేలింది.


బిళ్లజువ్వి, biLlajuvvi
-n.
--[bot.] ''Ficus nitida'';


బిళ్లు, biLlu
-n.
--[bot.] ''Chloxylon swietenia'';


బిళ్లుగడ్డి, biLlugaDDi
-n.
--[bot.] ''Saccharum spontaneum'';


బీజం, bIjaM
-n.
--(1) seed;(2) semen; (3) root of an equation; (4) essential part;


బీజగణితం, bIjagaNitaM
-n.
--algebra;


బీజాశయం, bIASayaM
-n.
--gonad;


బీజాక్షరం,  bIjAkSharaM
- n.
-- the essential syllable in a sacred mantra, the absence of which would render the word into an antonym; 
--- నమశ్సివాయ = నమ + శివాయ  means &quot;I salute the auspicious energy&quot;. If the syllable మ is removed న + శివాయ means &quot;not auspicious&quot;


బీట, bITa
-n.
--crack; fissure; chink;


బీటుదుంప, bITuduMpa
-n.
--beet root; sugar beet;


బీడీ, bIDI
-n.
--beedi; a small cigar-like smoking item in which tobacco is wrapped in a beedi leaf (leaf of coromandel ebony);


బీడీ ఆకు, bIDI ఆకు
-n.
--beedi  leaf;  leaf of ebony or coromandel ebony; tobacco rolled in these leaves is a popular  as native cigarettes among villagers;  [bot.] ''Diospyros melanoxylon'';   
-- తుమికి; [[తునికి చెట్టు]];


బీడు, bIDu
-n.
--(1) ground; meadow; field; 
--(2) waste; inferior; low; second rate; 
--(3) zinc filings used in fireworks; 
--(4) any scrap metal;
---బంతుల బీడు = play ground.
---బీడుది నాకెందుకు = I do not want the inferior one.


బీదరికం, bIdarikaM
-n.
--poverty.


బీభత్స, bIbhatsa 
-adj. 
--disgusting; loathsome; estranged in mind; abhorrent; savage; మనస్సుకి రోత పుట్టించేది;


బీమా, bImA
-n.
--insurance;


బీర, bIra
-adj.
--big; large;


బీరకాయ, bIrakAya  
-n. 
--ribbed gourd;  ridged gourd; sharp edged cucumber; [bot.] ''Petula sinqua; Luffa acutangula''; 
--[note) In Arabic Luffa means plant fiber. so the name means acute-angled vegetable with fiber; 
--same as  బీర; ఊరబీర; 
-- చేదు బీర = [bot.] ''Luffa acutangula'' var amara; 
-- not same as  నేతిబీర = sponge gourd; [bot.] ''Luffa cylindrica; Luffa egyptiaca''; 
--[Sans.] స్వాదు కోశాతకీ;  తిక్త కోశాతకీ; కటు కోశాతకీ; ఘృతకోశాతకీ;


బీరువా, bIruvA
-n.
--bureau; shelf with doors; almirah;


%బు - bu, బూ - bU

బుంగ, buMga
-n.
--(1) balloon; 
--(2) a round pot;


బుంగమూతి, buMgamUti
-n.
--sulky face;


బుకాయించు, bukAyiMcu  
-v. i.  
--bluff; hoodwink;


బుకాయింపు, bukAyiMpu
-n.
--bluffing; hoodwinking;


బుక్కా, bukkA
-n.
--rouge (రూజ్ ); a fragrant powder (containing musk, civetone, etc.) often applied to the cheeks; sandalwood powder;


బుక్కావాడు, bukkAvADu
-n.
--perfumer; a person who sells (or makes) perfumes;
 

బుక్కెడు, bukkeDu
-adj.  
--mouthful;


బుగబుగ, bugabuga
-n.
--bubbling sound;


బుగత, bugata
-n.
--big landlord;


బుగ్గ, bugga
-n.
--(1) cheek; 
--(2) artesian spring; as in నీటి బుగ్గ;


బుగ్గబావి, buggabAvi
-n.
--artesian well;


బుగ్గమీసం, buggamIsaM
-n.
--whisker;


బుగ్గి, buggi
-n.
--(1) ashes; 
--(2) dust; dirt;


బుగ్గిపాలు, buggipAlu
-ph.
--[idiom] wasted effort; (lit.) fell into the ashes;


బుచ్చిగాడు, buccigADu
-n. 
--white-breasted kingfisher; [bio.] ''Halcyon smyrnensis''; also లకుమికి పిట్ట;
---నీళ్ల బుచ్చిగాడు = pied kingfisher;  [bio.] ''Ceryle rudis'';


బుజ్జగించు, bujjagiMcu
-v. t.
--lull; pacify; console; caress;


బుట్ట, buTTa
-n.
--basket; typically made out of tightly woven palm leaf strips or flat bamboo strips; (rel.) సజ్జ = a basket with loosely woven wooden strips or twigs;
---వాడు బుట్టలో పడ్డాడు = [idiom] he got duped; he fell victim to a ploy.


బుడగ, buDaga
-n.
--bubble; balloon;


బుడమ, buDama
-n.
--(1) short round cucumber; [bot.] Cucumis pubescense; Bryonia callosa; (2) [bot.] Physalis minima Linn.;  the juice of this is used as a remedy for ear-ache;


బుడమకాయ, buDamakAya
-n.
--(1) [idiom] short fellow; బుడంకాయ;
-- (2) [bot.] ''Bryonica callosa;'' ''Cucumis utilissinus'' of Cucurbitaceae family
--- ఇది దొండ, ఆనప, గుమ్మడి జాతికి చెందిన ఒక రకం దోసకాయ;  
--- రకాలు: కూతురు బుడమ; కోడి బుడమ; వెర్రి పుచ్చకాయ;


బుడ్డ, buDDa
-adj.
--short; dwarf; బుడమ;
-n.
--hydrocele; a collection of fluids in the scrotum;


బుడ్డకాకర, buDDakAkara
-n.
-- a tendril climber; [bot.] ''Cardiospermum halicacabum'' Linn.;


బుడ్డతుమ్మ, buDDatumma
-n.
--[bot.] ''Acacia roxburghii;''


బుడ్డబూసర, buDDabUsara
-n.
--[bot.] ''Physalis peruviana'';


బుడితగుల్ల, buDitagulla
-n.
--arc shell; [bio.] ''Anadara granosa'' of the Arcidae family;


బుడిపెలు,  buDipelu
- n.
-- [bot.]  tubercles; little projections on a fruit or stem of a plant;


బుడ్డి, buDDi
-n.
--(1) bottle; vial; bottle with a narrow mouth; 
--(2) slang for a alcohol habit;
---సారాబుడ్డి = wine bottle.
---సిరాబుడ్డి = ink bottle.
---వాడు బుడ్డి వేస్తున్నాడు = he is drinking (alcoholic beverage).


బుడ్డిదీపం, buDDidIpaM
-n.
--(1) alcohol lamp; spirit lamp; 
--(2) a small lamp;


బుడ్డోడు, buDDoDu
-n.
--small boy; young fellow;


బుద్బుదం, budbudaM
-n.
--water bubble;


బుద్బుదప్రాయం, budbudaprAyaM
-n.
--transitory; fleeting; (lit.) like a water bubble;


బుధగ్రహం, budhagrahaM
-n.
-- Mercury; a planet in the Solar System;


బుద్ధ ఫలం, buddha phalaM 
-- Monk fruit; Lo Han Guo; [bot.] ''Siraitia grosvenorii;'' A zero-calorie, natural sweetener. Around 300 times sweeter than sugar. It is increasingly popular among diabetic patients in India as a healthy sugar alternative. 
-- ముని పండు;


బుద్ధి, buddhi
-n.
--cleverness; intellect; the faculty of mind that gives assurance; see also చిత్తం;
---కుశాగ్ర బుద్ధి = razor-sharp intellect; (lit.) an intellect as sharp as the blade of కుశ grass.


బుద్ధికుశలత, buddhikuSalata
-n.
--cleverness; smartness;


బుద్ధిహీనుడు, buddhihInuDu
-n. 
-imbecile;                       			%to e2t


బుబ్బస, bubbasa
-n.
--[bot.] ''Hydrocotyle rotundifolia'';


బురద, burada
-n.
--mud; slime;


బుర్ర, burra
-n.
--(1) head; 
--(2) the stone inside a palm fruit;  usually there are three stones in each palmyrah palm fruit;  


బుర్రగుజ్జు, burragujju
-n.
--the pulp inside the stone of a palm fruit;
-- తాటికాయలు కోయకుండా చెట్టుకే వదిలేస్తే పండిన తరువాత ముంజలు ముదిరి గట్టి టెంకలుగా మారుతాయి. వాటిని భూమిలో పాతితే కొన్నిరోజుల తరువాత వాటినుంచి వేరు (అదే తేగ అవుతుంది) వస్తుంది. అలాగే వదలి వేస్తే ఆ వేరు తాటి చెట్టు అవుతుంది. తేగలు కొంత పక్వానికి వచ్చిన తరువాత భూమిలో నంచి వాటిని తవ్వి, టెంకలు పగల గొట్టినప్పుడు టెంకల లోపల ఉన్న లేత కొబ్బరి లాంటి పదార్థమే బుర్రగుజ్జు. తేగ బలమయ్యే కొద్ది బుర్రగుంజు తగ్గుతుంది. తేగ మధ్యలో వివిధ పొరలతో కూడిన మెత్తని పుల్ల లాంటిది ఉంటుంది దాన్ని చందమామ అంటారు. దాని చివరన మెత్తగా ఉండి చాల తీయగా ఉంటుంది. తేగని భూమి నుంచి తీయకుండా ఉంచి ఉంటే ఈ చందమామే తాటి ఆకు చిగురు అవుతుంది


బురుజు, buruju
-n.
--tower; lookout bastion;
---కోట బురుజు = tower of a fort; lookout of a fortification.
---నీటి బురుజు = water tower.
---విమానాశ్రయపు బురుజు = airport tower.


బురోనీ, బురోణి,  burOnI, burONi,
-n.
--1. [bot.] ''Ficus rubescens; Ficus heterophylla'';
--2. పరాటాని పోలిన ఒక ఆఫ్ఘనిస్థాన్ వంటకం;


బుల్ బుల్, bul^-bul^
-n. 
--(1) bulbul; 
--(2) పిగిలిపిట్ట లాంటి పక్షి;


బుల్లి, bulli
-adj.
--small; tiny;


బుల్లెమ్మ, bullemma
-n.
--girl; a small girl; lass;


బుల్లోడు, bullOdu
-n.
--boy; a small boy; lad;


బువ్వ, buvva
-n.
--baby language for food; cooked rice;


బువ్వంబంతి, buvvaMbaMti
-n. 
--feast at a wedding, often involving singing and poking fun at each other;


బుస, busa
-n.
--hiss; hiss of a snake;


బుసబుస, busabusa
-n.
--onomatopoeia for the sound of effervescence;


బ్రుంగుడుపడు,  bruMguDupaDu
- v. i.
-- fell out of use; went into the background; get destroyed; 


బూకరించు, bUkariMcu
-v. t. 
--bluff;


బూచాడు, bUcADu
-n.
--(1) same as బూచి; 
--(2) ghost;


బూచి, bUci
-n.
--(1) bad man; a term used primarily to scare children as a means of disciplining them; 
-- (ety.) believed to be an adaptation of the French General Bussy who assisted the Vijayanagara king in a skirmish against the Bobbili king in which the former prevailed; 
--(2) ghost;


బూజు, bUju
-n.
--(1) mold; bread mold; [bio.] ''Neurospora crassa''; 
--(2) cobweb;
---జిగురు బూజు = slime mold.


బూటకం, bUTakaM
-n.
--trick; falsity; guile;


బూడిద, bUDida
-n.
--ashes;


బూడిదగుమ్మడి, bUDidagummaDi
-n.
--ash gourd; white gourd; white gourd melon; ash melon; wax gourd; [bot.] ''Benincasa cerifera; Benincasa hispida'' of the Cucurbitaceae family; (note) In Latin ''ceriferus'' means &quot;with wax&quot; and ''hispidus'' means &quot;with rough hair; Benincasa is the name of a scientist who lived in Pisa, Italy;
---[Sans.] శ్వేత కూష్మాండః; కూష్మాండః; కకుభాండ; పుష్యఫలం;


బూడిదతెగులు, bUDidategulu
-n.
--mold; mildew;


బూతపిల్లి, bUtapilli
-n.
--civet cat; a cat-like fish-eating animal of Africa, India and Malaysia,


బూతి,  bUti
adj.
-- బూయి (యోని) కి సంబంధించినది;  


బూతి మాట,  bUti mATa
- n.
-- స్త్రీగుహ్యమునకు సంబంధించిన శబ్దము;


బూతు
- n.
-- స్తోత్రపాఠకుఁడు; భట్రాజు; మాగధుడు; వంది; వర్ణకుడు; స్తుతిపాఠకుడు; స్తుతివ్రతుడు; స్వస్తికారుడు; 


బూరగడ్డి, bUragaDDi
-n.
--[bot.] Ambrosinia unilocularis;


బూరా, bUrA
-n.
--toot; horn; trumpet; bugle;


బూరిచెట్టు, bUriceTTu
-n.
--[bot.] ''Ehretia buxifolia'';


బూరిజ, bUrija
-n.
--[bot.] ''Hymenodictyon excelsum'';


బూరుగు చెట్టు, bUrugu ceTTu
-n.
--silk cotton tree; kapok; [bot.] ''Bombax ceiba; Bombax malabaricum; Eriodendron anfractuosum; Ceiba pentandra;  Cochlospermum gillivraei;''


బూరుగు దూది, bUrugu dUdi
-n.
--(1) silk cotton; an inferior variety of kapok; cotton-like material inside the fruits of Bombax ceiba; or Ciba pentandra; 
--(2) kapok; Cochlospermum gillivraei;


బూర్జువా, bUrjuvA
-n.
--bourgeois; a person of middle class mentality;


బూసరకాయ, bUsarakAya
-n.
--Brazil cherry; [bot.] ''Physalis peruviana'';


బూసి, bUsi
-n.
--[bot.] Vitex abborea;


బృందం, bRMdaM
-n.
--group; same as వృందం;


బృంద, bRMda
-n.
--the sacred basil plant; 
-- తులసి;


బృందగానం, bRMdagAnaM
-n.
--chorus; a song sung by several people;


బృహత్, bRhat
-adj.
--big; jumbo; large; mega;


బృహత్ తార, bRhat tAra
-n.
--(1) mega star; 
--(2) a cinema star commanding great popularity; 
--(3) large stellar object, much bigger than the Sun.


బృహద్ధమని, bRhaddhamani
-n.
--[anat.] aorta; main vessel carrying blood out of the heart;


బృహస్పతి, bRhaspati
-n.
--[astron.] the planet Jupiter; గురుడు;


బెంగ, beMga
-n.
--worrying; pining; yearning; anxiety;


[[File:Chayote_BNC.jpg|right|thumb|బెంగుళూరు వంకాయ]]
బెంగుళూరు వంకాయ, beMguLUrU vaMkAya
-n.
--chayote squash;


బెంగుళూరు మిరప, beMguLUrU mirapa
-n.
--capsicum;
--బుట్ట మిరప; బొండు మిరప; 


బెండకాయ, beMDakAya
-n.
--okra; gumbo; lady's finger; [bot.] ''Hibiscus longifolius; Hibiscus esculentus; Abelmoschus esculentus'' of the Malvaceae family;
--- [note].  In Greek &quot;moschos&quot;  means fragrance and Abel refers to Dr. Clarke Abel (1780-1826), physician of Lord Amherst, Governor General of India.  The phrase &quot;esculentus&quot; tells that this is edible. Thus the scientific name means Abel's fragrant edible.
--- also known as  ఎద్దునాలుక చెట్టు; 
---కస్తూరి బెండ; 
--- [Sans.] భేండా, భేండీ; భిండక; భిణాదక;


బెండు, beMDu
-n.
--cork; pith; [bot.] ''Aeschynomene indica; Aeschynomene aspera'';
---జీలుగుబెండు = cork made out of pith.


బెండుచాప, beMDucApa
-n.
--[chem.] linoleum; a plastic sheet used to cover floors;


బెందడి, beMdaDi
-n.
--soft mud; (esp.) mud used as a cement in building construction;


బెకబెక, bekabeka
-adj.
--onomatopoeia for the croaking of frogs;


బెగటికంద, begaTikaMda
-n.
--[bot.] ''Amberboa indica'';


బెజ్జం, bejjaM
-n.
--hole; orifice; aperture; perforation; puncture;


బెట్టిదం, beTTidaM
-n.
--harshness; cruelty;


బెట్టు, beTTu
-adj. 
--uppity; a shortened form of బెట్టిదం;


బెడలిక, beDalika
-n.
--[bot.] ''Griffithia fragrans'';


బెణుకు, beNuku
-n.
--sprain; muscle sprain;


బెడద మొక్కలు, beDada mokkalu
- n. ph.
-- invasive plants;


బెడిసికొట్టు, beDisikoTTu
-v. i.
--backfire;


బెత్తం, bettaM
-n.
--rattan; [bot.] ''Calamus Rotang''; cane; stick; thin bamboo rod; 
-- (rel.) లాఠీ = a thick wooden rod with a metal tip;
---బెత్తాన్ని బొత్తిగా వాడకపోతే పిల్లాడు పూర్తిగా పాడయిపోతాడు = spare the rod and spoil the child.


బెత్త, betta
-n. 
--a measure of length equal to the width of 4 fingers; 3 అంగుళాలు; 7.62 సెంటీమీటర్లు; same as బెత్తెడు; 
-- see also జాన, మూర;


బెబ్బులి, bebbuli
-n.
--tiger;


బెరడు, beraDu
-n.
--bark; dry surface layer of a tree trunk;


బెర్తు, bertu
-n.
--(1) berth; a full-length bench for sleeping in a railway compartment; 
--(2) mooring place for a ship in a harbor;


బెల్లం, bellaM
-n.
--(1)jaggery; dark, crude, raw sugar; 
--(2) penis; membrum virile, as applied to children only;
---చెరకుబెల్లం = jaggery; made from the juice of sugar cane.
---తాటిబెల్లం = gur; made from the juice of East Indian palm tree fruits; గుడం.


బెల్లమాకు,  bellamAku
-n.
--a native of S. America and naturalized to India; fresh leaves are chewed to relieve toothache; crushed leaves stop bleeding; [bot.] ''Tridax procumbens'' Linn.;


బెల్లించు, belliMcu
-n.
--coax; cajole; wheedle;


బ్రెయిల్, breyil
-n.
--Braille; a script of raised dots on paper to help blind people read; named after Louis Braille, its inventor;


బేక్టీరియాబక్షిణి, bEkTIriyAbakshiNi
-n.
--[biol.] bacteriophage;


బేజరూరు, bEjarUru
-adj.
--not urgent; not essential;


బేజారు, bEjAru
-adj.
--displeasure; annoyance; scary;


బేడతీగ, bEDatIga
-n.
--[bot.] Ipomaea pescaprae;


బేడలు, bEDalu
-n. pl. 
--dal; split cereals such as split peas and other leguminous cerelas;


బేడా, bEDA
-n.
--bedroll; bedding;


బేడీలు, bEDIlu
-n.
--handcuffs; cuffs; shackles;


బేమరమ్మత్తు, bEmarammattu
-n.
--disrepair; out of repair; damaged;


బేరం, bEraM
-n.
--(1) bargain; deal; 
--(2) business; trade;


బేరసారాలు, bErasArAlu
-n. pl. 
--negotiations; dealings; transactions


బేరిపండు, bEripaMDu
-n.
-- klip dagga; Christmas candlestick; lion's ear; [bot.] ''Phlomis nepetifolia; Leonotis nepetifolia''; 


బేరీజు, bErIju
-n.
--tally;
---లాభనష్టములు బేరీజు వేసికో = tally the profits and losses.


బేవార్సు, bEvArsu
-n.
--unclaimed; in the absence of the owner; free;
-- ఊరికినే, పనీపాటా లేకుండా తిరిగే; బాదరబందీ లేకుండా;
--(ety.) బే అనేది పర్షియన్ లో &quot;లేని, లేమి, కాని&quot; వంటి అర్థాలలో వాడతారు. వారిస్ అనేది అరబిక్ లో వారసుడు. &quot;బే- వారీస్&quot; అంటే పిల్లలు లేని వాడు అని అర్థం.


బేషరుతుగా, bEsharatugA
-adv.
--unconditionally;


బేసబబు, bEsababu
-adj.
--unreasonable; improper; not right;


బేసి, bEsi
-n.
--odd; (ant.) సరి;


బేస్తు, bEstu
-n.
-- marginal victory in a card game; 
--కుందేలు = less than marginal victory in a card game;
--ఆట = more than marginal victory in a card game;


బైట, baiTa
-n.
--outside;


బైతు, baiTu
-n.
--country bumpkin;


బైరాగి, bairAgi
-n.
--hermit; religious mendicant; altered form of విరాగి;


బైలు, bailu
-n.
--an open field;


బైలుదేరు,
-v. i.
--start; begin a journey;


బైలుపరచు, bailuparacu
-v. t.
--expose;


%బొం - boM, బొ - bo, బో - bO, బౌ - bau

బొంకు, boMku
-n.
--lie; fib; untrue;


బొంగరం, boMgaraM
-n.
--top; a spinning toy; a gyrator;


బొంగు, boMgu
-adj.
--hollow; 
- n.
-- hollow bamboo; [bot.] ''Bambusa arundinaceae;'' 
--  బొంగు వెదురు; ముళ్ళ వెదురు; పెంటి వెదురు; 


బొంగు బిర్యానీ, boMgu  biryAnI
-n.
--Biryani cooked in the hollow of a bamboo; 


బొంగురు, boMguru
-adj.
--hoarse; (ant.) కీచు;


బొండుమల్లె, boMDumalle
-n.
-- Arabian Jasmine; [bot.] ''Jasminum sambac'';
--  బొడ్డుమల్లె;


బొంత, boMta
-n.
--quilt;


బొంతకాకి,  boMtakAki
- n.
-- a large black forest crow;   కాకోలం;


బొంతచామలు, boMtacAmalu
-n.
--[bot.] ''Populismus frumentacea''; 


బొంతజెముడు, boMtajemuDu
-n.
-- antique spurge; a large, bushy shrub; [bot.] ''Euphorbia antiquorum'';


బొంతటేకు, boMtEku
-n.
-- Kath Sagon; Desi Sagon; Karen Wood Tree; [bot.] ''Haplophragma adenophyllum'' of the Bignoniaceae family; ''Bignonia adenophylla''; 


బొంద, boMda
-n.
-- (1) hole; hole in the ground; pit; grave;
-- (2) channel for water;
-- (3) small palm or date tree;
-- This word is often used as a rebuke, but it is not recommended because it refers to the act of burying the dead;
 

బొంది, boMdi
-n.
--physical body; mortal coil;


బొందు,  boMdu
- n.
-- a thin strap or cord, usually made of folded cloth, used to tie and support a garment around the waist; a skein, a bundle of fibres or thread;


బొంబాయి, boMbAyi
-n.
--(1) faucet; tap; water tube; 
--(2) hand pump to pull any liquid from a barrel, especially kerosine;; 
--(3) Telugu name for the city of Bombay;


బొక్క, bokka
-n.
--(1) hole; 
--(2) jail; 
--(3) loss in a business transaction;


బొక్కసం, bokkasaM
-n.
--treasury;


బొక్కు, bokku
-v. i.
--gobble up; eat greedily with a mouthful;


బొక్కుడు, bokkuDu
-n.
--brahmi; Indian pennywort; Asiatic pennywort; [bot.] ''Hydrocotyle asiatica'';


బొక్కెన, bokkena
-n.
--(1) bucket; 
--(2) [bot.] ''Zapania nodiflora'';


బొగడ, bogaDa
-n.
-- a flowering tree widely found in India; [bot.] ''Mimusops elengi;''
-- చిరు తీపి, ఎక్కువ వగరు వుండే బొగడ పండ్లు నోటి ఆరోగ్యానికి, ముఖ్యంగా చిగుళ్ళకు చాలా మంచివి. ఈ చెట్టు పుల్లలను వేప పుల్లలలాగే పళ్ళు తోముకోడానికి వాడవచ్చు - నోటి దుర్వాసన పోవడం, చిగుళ్ళ ఆరోగ్యం పెరగడం జరుగుతుంది; 


బొగడబంతి, bogaDabaMti
-n.
-- gomphrena; [bot.] ''Gomphernia globosa;''
-- బొగడబంతి మొక్కకు పువ్వులే వుంటాయి. ఇది అందానికి ఆహ్లాదానికి పెంచుకొనే మొక్క. చెట్టు కాదు. కాయలు కాయవు. Globe amaranth అని పిలువబడే ఈ మొక్క తోటకూర జాతికి చెందిన మొక్క. ఇది అమెరికా నుండి మన దేశం వచ్చిందట. దీనికి కూడా ఆరోగ్యపరమైన ఉపయోగాలున్నాయని అమెరికా వారే చెప్పారు.


బొగ్గు,
-n.
--(1) charcoal; 
--(2) coal; (rel.) రాక్షసి బొగ్గు;


బొగ్గుపులుసు గాలి, boggupulusu gAli
-n.
--carbon dioxide;


బొచ్చు, boccu
-n.
--fur; wool; hair;


బొచ్చె, bocce
-n.
--(1) Katla; Catla; a fish of the Cyprinidae family; [bio.] ''Catla catla'';
--(2) a pot or cooking vessel; shards of a pot;
-- బోలె, బొచ్చె పదాలు కుండ, కుండ పగులగా మిగిలిన ముక్కను సూచిస్తాయి.


బొజ్జ, bojja
-n.
--(1) belly; tummy; 
--(2) potbelly;
-- బొర్ర;


బొటబొట, boTaboTa
-adj.
--onomatopoeia for trickling or dripping flow;
---రక్తం బొటబొట కారింది = the blood trickled.
---కన్నీరు బొటబొట కారింది = the tears trickled.


బొటనవేలు, boTanavElu
-n.
--(1) thumb; 
--(2) big toe;


బొట్టకడపచెట్టు, boTTakaDapaceTTu
-n.
--[bot.] ''Nauclea parvifolia''; ''Mitragyna parvifolia'' of the Rubiaceae family;
-- Its leaves alleviate pain and swelling, and are used for better healing from wounds and ulcers. Its stem bark is used in treatment of biliousness and muscular pains;


బొట్టు, boTTu
-n.
--(1) the dot on the forehead of Hindus; 
--(2) drop;


బొటాబొటి, boTAboTI
-adj.
--marginal; barely sufficient; approximate;


బొట్టె, boTTe
-n.
--child;


బొడ్డ, boDDa
-n.
--[bot.] ''Ficus glomerata'';


బొడ్డ చెట్టు, boDDa ceTTu  
-n.  
--[bot.] ''Ficus asperima'';   
-- కరక బొడ్డ; [Sans.] ఖరపత్ర;.


బొడిపె, boDipe
-n.
--bud-like projection on the skin or tongue;


బొడ్డు, boDDu
-n.
--navel; umbilicus;


బొడ్డు తాడు, boDDu tADu
-n.
--umbilical cord;


బొడ్డు నారింజ, boDDu nAriMja
-n.
--navel orange; a sweet, seedless orange with a structure resembling a navel;


బొడ్డుమల్లె, boDDu malle
-n.
--double jasmine; Arabian jasmine; [bot.] ''Jasminum sambac''; same as బొంతమల్లె;


బొడ్డూడనివాడు, boDDUDanivADu
-n.
--[idiom] infant; kid; child, any person who acts like a child; (lit.) a person whose umbilical cord has not yet dropped;


బొత్తాం, bottAM
-n.
--button;


బొత్తిగా, bottigA
-adv.
--entirely, absolutely;


బొద్దింక, boddiMka
-n.
--roach; cockroach;   [bio.] ''Blatta orientalis''; ''Blatta Americana'';
-- an insect belonging to the order Orthoptera; తిన్నని రెక్కలు గల కీటకం;


బొద్ది, boddi
-n.
--[bot.] ''Macaranga roxburghii''; ''Macaranga peltata'' of the Euphorbiaceae family; 
-- the major use of Macaranga peltata is for making wooden pencils and in the plywood industry


బొద్దికూర, boddikUra
-n.
-- [bot.] ''Portulaca tuberosa'' Roxb.;
-- a famine food; roots eaten raw;


బొద్దు, boddu
-adj. 
--(1) chubby; plump; fat; stout; 
--(2) sturdy; 
--(3) thick;
--(4)  block as in &quot;block lettering&quot;


బొప్పాయి, బొబ్బాసి, boppAyi,  bobbAsi
-n.
--papaya; [bot.] ''Carica papaya'' of the Caricaceae family; this S. American plant was brought to India in the seventeenth century;
--కొండ బొప్పాయి = [bot.] ''Carica pubescens''; grows in the Nilgiris; 


బొప్పి, boppi
-n. 
--bump; contusion; swelling;


బొబ్బ, bobba
-n.
--(1) yell; scream; roar; loud cry;
--(2) blister; bulla; 
--(3) child language for water;


బొబ్బతెగులు, bobbategulu
-n.
--tobacco mosaic disease;


బొబ్బర్లు, bobbarlu
-n. pl. 
--(1) Catjang cowpeas; Hindu cowpeas; [bot.] ''Vigna unguiculata'' of the Fabaceae family; ''Vigna catjang'';
--(2) black beans; [bot.] ''Dolichos sinensis''; ''Dolichos catiang'' Rox
--(3) Yardlong Beans; Asparagus beans; [bot.] ''Vigna sinensis''; 
--అలసందలు; దంటుపెసలు; [Sans.]  దీర్ఘబీజ; 


బొమ్మ, bomma
-n.
--(1) figure; diagram; image; 
--(2) doll; 
--(3) head of a coin; 
--(4) toy;


బొమ్మకట్టుడు, bommakaTTuDu
-n.
--imagery; a style of writing in which images are created by the power of words;


బొమ్మ మర్రి, bomma marri
-n. 
--[bot.] Focus cunia;


బొమ్మా బొరుసు, bomma borusu
-ph.
--head and tail of a coin;


బొమ్మజెముడు, bommajemuDu
-n.
--prickly pear; cactus;


బొమ్మపాపట, bommapApaTa
-n.
--[bot.] stylocorine webera;


బొమ్మమేడి, bommamEDi
-n.
--[bot.] ''Ficus oppositifolia'';


బొమ్మరిల్లు, bommarillu
-n.
--doll-house;


బొమ్మసున్నం,  bommasunnaM     %e2t
-n.
--plaster of Paris; CaSO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;;


బొమ్మిటిక, bommiTika
-n.
--toy-brick;


బొర్ర, borra
-n.
--(1) belly; tummy; 
--(2) potbelly;
-- బొజ్జ;


బొరియ, boriya
-n.
--burrow; pit; a hole in the ground usually made by an animal;


బొరిగె, borige
-n.
--a small hand-held tool to scrape grass; a small hoe;

 
బొరుగులు, borugulu
-n. pl.
--(1) fried grain or pulses, often eaten as a snack;
--(2) puffed rice;


బొరుసు, borusu
-n.
--tail side of a coin;


బొల్లి, bolli
-n.
--(1) vitiligo; leukodermia; a disease with white patches on the skin; 
--(2) lie; fib; 
---కల్లబొల్లి కబుర్లు = lies and tall tales.


బోగన్ విల్లీ, bOgan^villi
-n. 
--[bot.] Bougainvillea spectabilis;


బోగీ, bOgI
-n.
--bogie; a rail car;


బోడంట, bODaMTa
-n. 
--Mountain ebony; [bot.] Bauhinia variegata of the Fabaceae family;
-- a flowering plant found in China and India;


బోడతరం, bODataraM
-n.
--[bot.] ''Sphaeranthus hirtus'';


బోడమామిడి, bODamAmiDi
-n.
-- cluster fig; udumbara tree; [bot.] ''Ficus glomerata'';
-- According to the Shatapatha Brahmana, the Audumbara tree was created from the force of Indra; From his hair his thought flowed, and became millet; from his skin his honour flowed, and became the aśvattha tree (ficus religiosa); from his flesh his force flowed, and became the udumbara tree (ficus glomerata); from his bones his sweet drink flowed, and became the nyagrodha tree (ficus indica); from his marrow his drink, the Soma juice, flowed, and became rice: in this way his energies, or vital powers, went from him;


బోడి, bODi
-adj.
--(1) barren; empty; 
--(2) hairless; esp. when the hair is shaven off rather than bald;
---బోడిగుండు = hairless scalp; clean-shaven head.
---బోడిపలక = slate without a frame.
---బోడిమెట్ట = treeless hillock.
---బోడికబురు = empty message.


బోడిగ చెట్టు, bODiga ceTTu 
- n.
-- Large-leaf beauty berry; [bot.] ''Callicarpa tomentosa;'' A medicinal, evergreen shrub used in Ayurveda for medicinal pastes in treating wounds. 
-- The leaves are velvety, and when dipped in oil, they burn like a wick, popular in South Indian traditions.
-- పాండవ బత్తి; [Sans.] ప్రియంగు;


బోణీ, bONI
-n.
--first transaction in a day's business;


బోదకాలు, bOdakAlu
-n.
--filarial leg; filariasis; elephantiasis; a parasitic disease endemic to eastern part of India;


బోదె, bode
-n.
--stem; particularly stem of a plant like banana plant;


బోధ, bOdha
-n.
--teaching; indoctrination;


బోధపడు, bOdhapaDu
-n.
--understand; comprehend;


బోధించు, bOdhiMcu
-v. t.
--teach; indoctrinate;


బోధిసత్వుడు, bOdhisatvuDu 
- n.
-- బోధ సత్తు గా కలవాడు బోధిసత్వుడు. కష్టసుఖాలకి, జీవన్మరణాలకి గల కారణం బోధపడినవాడు. సృష్టి రహస్యం తెలిసినవాడు. జీవిత పరమార్థం గ్రహించిన వాడు. జీవాత్మ, పరమాత్మ ఒకటే అని అనుభవైకవేద్యంగా జీర్ణించుకున్న వాడు. తనలో ఇతరులని, ఇతరులలో తనని చూసుకోగలిగినవాడు. పరమపదం చేరిన వాడు బుద్ధుడు. పరమపదం ద్వారానికి చేరుకుని, తాళంచెవి చేతిలో ఉన్నా తాళం తీయటానికి సమయం కావాలి అని నిర్ణయించుకుని సహానుభూతితో తోటి ప్రయాణీకుల కోసం వేచి ఉన్న వ్యక్తి బోధిసత్వుడు.
-- బోధిసత్వుని స్త్రీభాగం డాకిని. తార. డాకిని శక్తి స్వరూపిణి. ఆకాశ రూపిణి. ఊర్ధ్వ సంచారిణి. బోధిసత్వునికి బుద్ధత్వానికి గల అంతరం. బోధిసత్వుని బుద్ధుడికి చేర్చడానికి ఏకైక సాధనం.


బోను, bOnu
-n.
--(1) cage; especially, animal cage; 
--(2) trap; snare; 
--(3) witness stand;


బోయ్‍కాట్‍, bOykAT^
-n.
--boycott; to collectively refrain from buying a product or using a service as an act of protest; named after Capt. Charles C. Boycott;


బోయా, bOyA
-n.
--buoy; a floating ball or drum used as a marker in harbors and waterways;


బోర, bOra
-n.
--chest; thorax;
---బోర విరుచుకుని నడుస్తున్నాడు = he is proud and arrogant; (lit.) he is walking with an uplifted chest.


బోర్లా, bOrIA
-adj.
--prone; up-side down; topsy-turvey; face downward;


బోర్లాపడు, bOrlApaDu
-v. i. 
--fall face down; capsize;


బోరు, bOru
-n.
--bore; tedium;


బోరుకొట్టు, bOrukoTTu
-v. i.
--to be boring;


బోల్తాపడు, bOltApaDu
-v. i. 
--fall prey to; get cheated;


బోర్లించు, bOrliMcu
-v. t. 
--invert; put face down;  put a vessel or a dish face down;


బోలు, bOlu
-adj.
--hollow; 


బోసి, bOsi
-adj.
--(1)naked; blank; empty; 
--(2) toothless;
---బోసి మెడ = a neck without any ornament.
---బోసి మొహం = blank face.
---బోసి నోరు = mouth without teeth.


బౌల్య సమీకరణం, baulya samIkaraNaM
-n.
--Boolean equation;
&lt;/poem&gt;

==Part 3: భం - bhaM, భ - bha, భ్ర - bhra==
&lt;poem&gt;

భంగం, bhaMgaM
-n.
--(1) breakage; disruption; 
--(2) interruption;
---అస్థి భంగం = breaking of the bones
---శృంగ భంగం = removing the horns; [idiom] to cut one down to size;


భంగకర, bhaMgakara
-adj.
--disruptive;


భంగపడు, bhaMgapaDu
-v. i.
--(1) to be broken; to be shattered; (2)  to be disappointed;


భంగపాటు, bhaMgapATu
-n.
--failure; defeat; disappointment; frustration;


భంగిమ, bhaMgima
-n.
--pose; posture; manner;


భంగురం, bhaMguraM
-n.
--transient; changeable; fleeting;


భంజకం, bhaMjakaM
-n.
--breaker; destroyer; 


భంజనం, bhaMjanaM
-n.
--breaking; destroying; 


భండారం, bhaMDAraM
-n.
--(1) treasury; 
--(2) collection; 
--(3) store room;


భక్తి, bhakti
-n.
--devotion; attachment; reverence;


భక్తుడు, bhaktuDu
-n.
--devotee; fan;


భక్షక కణాలు, bhakshaka kaNAlu
-n. pl.
--phagocytes;


భక్షణ, bhakshaNa
-n.
--eating;


భక్ష్యాలు, bhakshyAlu
-n.
--food prepared for events;


భక్షించు, bhakshiMcu
-v. t.
--eat;


భగం, bhagaM
-n.
--vagina;


భగందరం, bhagaMdharaM
-n.
--fistula;


భగ, bhaga
-n.
-- Fire; 


భగభగ, bhagabhaga
-n.
--onomatopoeia for the sound of flames, for a burning sensation, or for expressing blazing anger; can be used for a burning sensation as well as the burning of an object;


భగవంతుడు, bhagavaMtuDu
-n. m.
--God; Almighty; one who is surrounded by fire; 'భగ' మును ఆవరించి / ఆవహించి ఉన్నవాడు/ఉన్నది; 


భగవతి, bhagavati
-n.f.
-goddess;


భగ్నం, bhagnaM
-adj.
--broken; shattered;


భగీరథ ప్రయత్నం, bhagiratha prayatnaM
-ph.
--Herculian task; monumental task;


బాగోణి,  bhagONi
- n.
-- a shallow, wide-mouthed vessel used in cooking;
-- మూతి వెడల్పుగా, లోతు తక్కువగా ఉండు మట్టి పాత్ర.


భజంత్రీలు, bhajaMtrIlu
-n. pl.
--musicians who play bands, esp. while referring to bands at wedding ceremonies and processions;
-- భాజా భజంత్రీలు = musical instruments and players;


భట్టారకుడు, bhaTTArakuDu
-n.
--scholar; a scholar who is also a poet;
-- విద్వాంసుడు కవి కూడా అయితే అతడు ‘భట్ట’ లేక ‘భట్టు’ లేక ‘భట్టారకుడు’ అనబడతాడు. కేవలం పాండిత్యమే కాక చక్కగా కవిత్వం చెప్పగలిగే భావనా చాతుర్యం కలవాడు భట్టు. ఉదా: (1) నన్నయ భట్టు, (2) కుమారిల భట్టు జైమిని ‘మీమాంస సూత్రాల’కు భాష్యకారునిగా ప్రసిద్ధి పొందాడు, (3) ప్రత్యక్ష, ఆనుమాన, ఉపమాన, శబ్ద పరిచ్ఛేదాలతో జ్ఞాన సముపార్జనా మార్గాలైన ప్రమాణాలను (valid sources of knowledge) అందరికీ అర్ధమయ్యే సులభ శైలిలో వివరిస్తూ ‘తర్క సంగ్రహ’ పేరిట గౌతముని న్యాయ సూత్రాలను వ్యాఖ్యానించిన తర్క శాస్త్ర పండితుడు వారణాసి అన్నంభట్టు;


భడవా, bhaDavA
-inter.
-- a term of endearment widely used in coastal Andhra while reprimanding young boys; 
-- [Hindi] &quot;bhad&quot; means a pimp, a broker for call girls; 
-- ఇతర భారతీయ భాషలలో ఇది బూతు పదం; సరి అయిన అర్థం తెలియక కోస్తా ఆంధ్రలో దీనిని ముద్దు పేరుగా వాడెస్తూ ఉంటారు;


భత్యం, bhatyaM
-n.
--allowance; stipend;
---కరువు భత్యం = dearness allowance.


భద్రంగా, bhadraMgA
-adv.
--safely;


భద్రత, bhadrata
-n.
--security; safety;


భద్రతా సంఘం, bhadratA saMghaM
-n.
--Security Council of the United Nations;


భద్రతుంగ, bhadratuMga
-n.
--coco-grass; Java gras;, nut grass; purple nutsedge; red nutsedge; [bot.] ''Cyperus rotundus'' of the Cyperaceae family;
-- The plant is mentioned in the ancient Charaka Samhita (circa 100 AD). Modern Ayurvedic medicine uses the plant, known as musta (in musta moola churna), for fevers, digestive disorders, dysmenorrhea, and other maladies;


[File:Gul-Abas-4-O%27clock_plant.JPG|right|thumb|Mirabilis jalapa=భద్రాక్షి]]
భద్రాక్షి, bhadrAkshi
-n.
--four o'clock flower; [bot.] ''Mirabilis jalapa'' of the Nyctaginaceae family;
-- Mirabilis in Latin means wonderful and Jalapa (or Xalapa) is the state capital of Veracruz in México.


భయంకరమైన, bhayaMkaramaina
-adj.
--scary; grisly;


భయం, bhayaM
-n.
--fear; trepidation; terror; phobia;


భయకంపితం, bhayakaMpitaM
-n.
--shudder;


భయపడు, bhayapaDu
-v. i.
--dread; fear; be afraid;


భయపెట్టు, bhayapeTTu
-v. t.
--scare; intimidate;


భయస్తుడు, bhayastuDu
-n. m.
--timid person;


భయాందోళన, bhayAMdOLana
-n.
--panic;                 % to e2t


భయానక, bhayAnaka
-adj.
--frightening; horrible;


భరణం, bharaNaM
-n.
--(1) compensation; 
--(2) alimony;


భరణి, bharaNi              
-n.
--(1) the star, 35 Arietis; Musca; Yoga tara of the second lunar mansion;
--(2) The second of the 27 star groups (or asterisms or lunar mansions) of the Hindu calendar;


భరతవాక్యం, bharatavAkyaM
-n.
--epilog; epilogue;


భరద్వాజపక్షి, bharadvAja pakshi
-n.
--King-crow; Drongo-shrike; a bird commonly seen on the backs of cattle;
-- ఎట్రిత; పశులపోలిగాడు; నల్లంచి పిట్ట;


భర్త, bharta
-n.
--husband.


భరించు, bhariMcu
-v. t.
--tolerate; support; bear; endure; sustain; 
---భరించువాడు భర్త = the one who supports is the husband.


భరిణె, bhariNe
-n.
--a small box; pill-box;


భరిత, bharita adjvl.
-suff.
--full of; filled with;


భర్తీ చేయు, bhartI cEyu
-v. t.
--fill; fill up;


భరోసా, bharOsA
-n.
--assurance; guarantee; trust;


భల్లాటకం, bhallATakaM
-n.
--marking nut tree; [bot.] ''Semecarpus anacardium''; 
-- నల్లజీడి;


భవం, bhavaM
-n.
-- birth; rebirth;
-- పుట్టుక; జన్మ; పునర్జన్మ; కుమార సంభవం = the birth of Kumara;


భవసాగరం, bhavasaagaraM 
- n.
-- this cycle of life and death punctuated by pleasures and hardships; 
-- సంసారం అనే సముద్రం; కష్ట సుఖాలతో నిండింది జీవితం; ఈ చావు పుట్టుకల క్రమం అనంతం, సముద్రం అంత; 


భవనం, bhavanaM
-n.
--mansion; big building; manor;


భవదీయుడు, bhavdIyuDu
-n. m.
--yours; used in closing a letter;


భవము, bhavamu 
- n.
-- birth; birth and death;


భవసాగరము, bhavasaagaramu 
- n.
-- the ocean of birth; the ocean of birth and death; the cycle of birth and death;


భవిష్యత్ కాలం, bhavishyat kAlaM
-n.
--(1) [gram.] future tense; 
--(2) future;


భవిష్యత్తు, bhavishyattu
-n.
--future;


భస్మం. bhasmaM 
- n.
-- Ashes; calx; 
-- బూడిద; బుగ్గి; బూతి; బూది; విబూది;
--- తామ్రభస్మము = calx of copper;
--- సువర్ణ భస్మం&quot; (బంగారు బుగ్గి), &quot;మౌక్తిక భస్మం&quot; (ముత్యాల బుగ్గి), &quot;హీరక భస్మం&quot; (వజ్రాల బుగ్గి) ఆయుర్వేద, యునాని ఔషధాలలో కూడా వాడేవారు.


భస్మీకరణం, bhasmIkaraNaM
-n.
--(1) incineration; 
--(2) calcination;


భృంగామలక తైలం, bhRMgAmalaka tailaM
- n. ph. 
-- An Ayurvedic hair oil made from boiling coconut oil with &quot;bhRMga&quot; (గుంటగలగరాకు) (''Eclipta alba'') and &quot;amla&quot; (ఉసిరి) (''Emblica myrobalan''); 


భ్రంశం, bhraMSaM
-n.
--movement; prolapse; sliding;
---స్థానభ్రంశం = displacement.
---గుదభ్రంశం = prolapse of the anus.


భ్రమ, bhrama
-n.
--illusion; delusion;
-- (ant.) ప్రమ = true knowledge; యథార్థజ్ఞానము;


భ్రమకం, bhramakaM
-n.
-- palindrome; any word or phrase that reads the same both forward and backward. &quot;Able was I ere I saw Elba&quot; is a well-known palindromic sentence. &quot;Malayalam&quot; is English's longest known palindromic word (though a proper noun). There are palindromic poems in Telugu.
-- same as కచికపదం; 


భ్రమణం, bhramaNaM
-n.
--whirling; turning; going around; revolution;


భ్రమరం, bhramaraM
-n.
--bee;
-- తుమ్మెద; సారంగము; చంచరీకము; కందిరీగ;
-- భ్రమరకీటక న్యాయం. ఆకుపురుగు (కేటర్ పిల్లర్) శరీరంలో తన గుడ్లను పెట్టి తుమ్మెదో (కందిరీగో) మట్టితో దాన్ని మూసేస్తుంది. నాలుగు వారాల్లో ఆకుపురుగు దేహంలో కందిరీగ పెట్టిన గుడ్లు పిల్లలై ఆకుపురుగు దేహాన్నే ఆహారంగా భుజించి ప్యుపా దశకు చేరి అందమైన భ్రమరాలుగా, (కందిరీగలుగా) మట్టిని తొలుచుకొని వెలుపలికి వస్తాయి. ఆకుపురుగు తుమ్మెదగా మారుతోందని భ్రమపడ్డారు. ఇది కేవలం కవిసమయం; 


భ్రష్టం, bhrashTaM
-n. 
--one that has fallen;


భ్రష్టుడు, bhrashTuDu
-n. m. 
--one who has fallen in stature or social values;


==Part 3: భాం - bhAM, భా - bhA==


భాండం, bhAMDaM
-n.
--pot; vessel;


భాండాగారం, bhAMDAgAraM
-n.
--a storehouse; repository; archive; depository;


భాగం, bhAgaM
-n.
--share; part; portion; quarter; side;


భాగస్వామి, bhAgasvAmi
-n.
--shareholder; partner; participant; భాగస్తుడు;


భాగలబ్దం, bhAgalabdaM
-n.
--[math.] quotient;


భాగ్యం, bhAgyaM
-n.
--fortune; (ant.) నిర్భాగ్యం;


భాగ్యవంతుడు, bhAgyavaMtuDu
-n. m.
--wealthy person;


భాగ్యవతి, bhAgyavati
-n. f.
--wealthy person;


భాగారం, bhAgAraM
-n.
--[math.] division;


భాగినేయి, bhAginEyi
-n.
-- sister's daughter;


భాగినేయుడు, bhAginEyi
-n.
-- sister's  son;


భాగోతం, bhAgOtaM
-n. 
--(1) a dance drama; 
--(2) farce;
---వీధి భాగోతం = a dance drama performed at the street corner;


భాజకం, bhAjakaM
-n.
--[math.] divisor;


భానువారం, bhAnuvAraM
-n.
--Sunday;


భారం, bhAraM
-n.
--(1) [phy.] mass; 
--(2) weight; 
--(3) burden; responsibility;


భారగతి, bhAragati
-n.
--[phy.] momentum; mass times the velocity of an object;   % to e2t


భారతీయ, bhAratIya
-adj.
--Indian;


భారమితి, bhAramiti
-n. 
--barometer; an instrument to measure the weight of air and therefore the pressure of the atmosphere;


భార్య, bhArya
-n.
--wife;


భార్యాభర్తలు, bhAryAbhartalu
-n. pl.
--wife and husband; couple;


భారీ, bhArI
-adj.
--massive; heavy-duty; large-scale;
---భారీ పరిశ్రమలు = heavy industry.


భారీతనం, bhArItanaM
-n.
--massiveness;


భావం, bhAvaM
-n.
-- (1) meaning; concept; opinion; idea; [drama] emotion; (2) one of the 12 squares in a horocope chart; ఇల్లు; గది; 
---స్థాయీభావం = dominant emotion.
---సాత్విక భావం = responsive emotion.
---సంచార భావం = transitory emotion.
---భావచౌర్యం = stealing of an idea.


భావంజి, bhAvaMji
-n.
--Babchi; [bot.] ''Psoralea corylifolia'' of the Fabaceae family;
--a plant used in Indian and Chinese traditional medicine for treatment of lichen-induced dermatitis by psoralen extract combined with sunlight exposure;


భావకవిత్వం, bhAvakavitvaM
-n.
-- see భావగీతం;


భావగీతం, bhAvagItaM
-n.
--lyrical poem; romantic poem; imaginative poem; 
--- భావకవిత్వ నిర్వచనము Lyrical Poetry;  
--- భావకవిత్వంలో శాఖలు - ప్రణయకవిత్వము (Love Poetry), ప్రకృతికవిత్వము (Nature Poetry), భక్తికవిత్వము (Mystic Poetry), దేశభక్తికవిత్వము (Patriotic Poetry), సంఘసంస్కరణ కవిత్వము (Reformative Poetry), స్మృతికావ్యములు (Elegies). 
--- భావకవిత్వంలో కవినక్షత్రములు - రాయప్రోలు, విశ్వనాథ, వెంకటపార్వతీశులు, కృష్ణశాస్త్రి, దువ్వూరి, బసవరాజు, నండూరి, వేదుల, నాయని, పింగళి, కాటూరి, జాషువా, తుమ్మల, తల్లావజ్ఝల, బాపిరాజు;
--- భావకవులవలె ఎవరికి తెలియని ఏవో పాటలు పాడాలోయ్ -- ఎవరికీ తెలియని లేదా అర్థంకాని పాటలు రాసేవాళ్లే భావకవులు 


భావజాలం, bhAvajAlaM
-n.
--conceptual cluster; a stirring of a thought;


భావమిశ్ర, bhAvamisra
-n.
--Bhava Misra; an eminent Ayurvedic physician of the 16th century; he described the circulation of blood and made many contributions to anatomy and physiology;


భావన, bhAvana
-adj.
--treated; steeped; the steeping process involves immersing the subject substance in a mixture of rock salt and lime juice overnight, drying the subject substance in sunlight, and repeating the whole immersion, drying cycle. Lime juice is added every night to keep the subject substance immersed all through the night;
-- భావన చేయడం అంటే ఆయుర్వేదం ప్రకారం ఏడుసార్లు నిమ్మరసం, సైంధవలవణం లో భావన చేయాలి. ఎండబెట్టడం మరలా రసంలో వేయడం మరలా పక్క రోజు ఎండబెట్టడం ఇలా ఏడు రోజులు చేసాక  అల్లం  జిలకర్ర  ను బాగా ఎండబెట్టి నిలవచేసుకోవాలి. 
---భావన అల్లం = ginger steeped in a special solution; శొంఠి.
---భావన కరక్కాయ = aloe steeped in a special solution.
---భావన జీలక్రర = steeped cumin seeds.
-n.
--concept;


భావనాత్మక, bhAvanAtmaka
-adj.
--(1) conceptual; (2) romantic;


భావసంకల్పన, bhAvasaMkalpana
-n.
--concept formation;


భావసేకరణ, bhAvasEkaraNa
-n.
--abstraction;


భావార్థకం, bhaavaarthakaM 
- n.
-- [gram.] affirmative; infinitive mood; revealing inherent property;


భావోద్రేకం, bhAvOdrEkaM
- n.
-- emotion;


భావోద్వేగం, bhAvOdvEgaM
- n.
-- emotion;


భావ్యం, bhAvyaM
-n.
--proper; appropriate; fair;


భావి, bhAvi
-n.
--future; prospects;


భాస్వరం, bhAsvaraM
-n.
--the element phosphorous;


భాస్వర చక్కెర, bhasvara cakkera
-n.
--[biochem.] sugar-phosphate;


భాష, bhASha
- n.
-- language;
--- గ్రాంథిక భాష =  literary language
--- ప్రామాణిక భాష = standard language
--- భాషులు =  people speaking that language


భాష్యం, bhAshyaM
-n.
--annotation; exposition; exegesis; commentary on a written text;


భాషాంతరీకరణం, bhAshAMtarIkaraNaM
-n.
--translation;


భాషాభాగం, bhAshAbhagaM
-n.
--[gram.] part of speech;


భాసం, bhAsaM
-n.
--radiation; brightness; radiance;


భాసబ్బదిలీ, bhAsabbadilI
-n.
--[phy] radiative transfer;   % to e2t


బాధ్యత, bhAdyata
-n.
--responsibility;


భ్రాంతి, bhrAMti
-n.
--illusion;


భ్రాత్రియం, bhrAtriyaM
-n.
--brotherhood; fraternity;


భిత్తి, bhitti, 
-n. 
--wall;
---భిత్తి చిత్రం = wall painting.
---భిత్తి శిలాంచలాలు = strips of sculpture on walls telling a story, somewhat like the modern cartoon strips in newspapers.
---భిత్తి శిల్పాలు = wall scupture; relief sculpture on walls.


భిన్నం, bhinnaM
-n.
--[math.] fraction; a rational number; (2) one that is broken; (3) distinct; separate;
-- భిన్నము అంటే భేదింపబడినది. అంటే పగలగొట్ట బడినది. దుర్భిన్నము అంటే పగలగొట్ట డానికి వీలుకానిది;


భిన్నత్వం, bhinnatvaM
-n.
--diversity;


భిన్నాంకం, bhinnaMkaM
-n.
--[math.] fractional number; rational number;


భిన్నాభిప్రాయం, bhinnAbhiprAyaM
-n.
--dissent; disagreement; different opinion;


భీతి, bhIti
-n.
--fear; scare; phobia;


భీరుడు, bhIruDu
-n. m. 
--coward; (ant.) ధీరుడు;


భుక్త, hukta 
- n.
-- the eater; the person who enjoys the crops;


భుక్తి, bhukti
-n.
--livelihood;


భుగభుగ, bhugabhuga
-adj.
--onomatopoeia for effervescence;


భుజం, bhujaM
-n.
--(1) shoulder; 
--(2) the side of a rectilinear geometrical figure;


భుజంగనాడి, bhujaMganADi
-n. 
--the name of a Tamil book in which many predictions about the future can be found;


భుజగం, bhujagaM
-n.
--snake; serpent;


భుజపత్రం, bhujapatraM
-n.
--Himalayan birch; [bot.] ''Betula bhojpatra;''
-- Bhojpatras have been used by priests for over 2100 years for writing mantras and Shlokas. It has been recorded that Raja Vikramaditya used the Bhojpatra for writing Mantras. It was only when the Mughals introduced paper, the use of Bhojpatra became obsolete;


భుజాంతరం, bhujAMtaraM
-n.
--chest; (lit.) the space between the arms;


భుజాస్థి, bhujAsti
-n.
--bone in the arm;


భుజించు, bhujiMcu
-v. t.
--eat;


భూకంపం, bhUkaMpaM
-n.
--earthquake; earth tremor;


భూగర్భం, bhUgarbhaM
-n.
--the interior of the Earth;


భూగర్భజలం, bhUgarbhajalaM
-n.
--groundwater;


భూగోళం, bhUgOLaM
-n.
--(1) the globe; 
--(2) the planet Earth; the sphere of Earth;


భూచక్కెరగడ్డ,  bhUcakkeragaDDa
- n.
-- (1) Alligator Yam, Milky Yam; [bot.] ''Ipomea digitata;'' 
-- In India, Alligator Yam is used as a general tonic, to treat diseases of the spleen and liver and prevent fat accumulation in the body.
-- (2) Ram Kandamool; రామకందమూలం;  [bot.] ''Maerua oblongifolia;'' 
-- ఒక పెద్ద దుంగలాంటి చెట్టు కాండాన్ని రామ్ కంద అంటారు. దీన్ని చిరుతిండిగా చాలా ప్రాంతాలలో అమ్ముతారు. ఈ దుంగ మొత్తం కొబ్బరి మొవ్వలా మెత్తగా వుంటుంది. రుచిగా, తియ్యగా కూడా వుంటుంది. రామ్ కంద దుంగను పలుచని పొరలుగా, ముక్కలు కోసి అమ్ముతారు. దీన్ని కంద అని పిలుస్తారు గాని నిజానికి ఇది చెట్టు కాండమే. మన దేశపు అడవుల్లో ఇవి విరివిగా దొరుకుతాయి;


భూతం, bhUtaM
-n.
--(1) demon; ghost; imp; hobgoblin; 
--(2) any one of the five elements of the ancient sciences of Hindus;
-- భూతం (Sanskrit) = దయ్యం (Telugu) = ఆత్మ of a dead person; ప్రేతం అన్నా ఆత్మ అనే లెక్క. కానీ సంస్కరించనిది;
-- భూత ప్రేతాలకు యజ్ఞ, యాగాదుల్లో బలి వేస్తారు. ఆ ధర్మ కార్యం లో ఇయ్యబడిన తిండి వాటికి కడుపు నింపుతుంది. ప్రపంచాన్ని పీడించకుండా ఉంటాయి. ఇదే కాక బ్రాహ్మణులు భోజనం తర్వాత వదిలిన ఉత్తర పరిషేచనం, వారు వదిలిన అన్నం కూడా తిని సంతృప్తి చెందుతాయి ట;
-- పూజాది కార్యక్రమాలు చేసేటప్పుడు &quot;ఉత్తిష్ఠ న్తు భూత పిశాచా:&quot; అనే మంత్రం చదువుతాము. వాటిని, మేము పూజ చేసుకుంటాం దయచేసి ఈ జాగా ఖాళీ చేసి వెళ్ళమని విజ్ఞప్తి చేయడం;


భూత, bhUta
-adj.
--(1) the one that comes into being; 
--(2) elemental; 
--(3) big; huge; demonic; 
--(4) past; 
--(5) life; living things;


భూతకాలం, bhUtakAlaM
-n.
--[gram.] past tense;


భూతద్దం, bhUtaddaM
-n.
--magnifying glass;


భూతబలి, bhootabali
- n.
-- The sacrificial killing of an animal to please gods;
-- see also బలి; 


భూతబ్బల్లులు, bhUtabballulu
-n.
--dinosaurs; (lit.) giant lizards; 
-- రాక్షసి బల్లులు;


భూతదయ, bhUtadaya
-n.
--compassion for the living things;


భూతల జలం, bhUtala jalaM
-n.
--[geol.] surface water;


భూతవైద్యం, bhUtavaidyaM
-n.
--exorcism;


భూతాంకుశం, bhUtAMkuSaM
-n.
--croton; [bot.] ''Croton oblongifolius'';


భూతావాసం, bhUtAvAsaM
-n.
--[bot.] ''Terminalia belerica'';
-- The seeds are called &quot;bedda&quot; nuts. In traditional Ayurvedic medicine, Beleric is known as &quot;Bibhitaki.&quot;  Its fruit is used in the popular Indian herbal Rasayana treatment Triphala. 
-- [Sans.] Bibhītaka


భూతి, bhooti 
- n.
-- wealth;
-- విభూతి = the superior wealth = శివస్పర్శ పొందినది గాబట్టి అది విశేష శక్తి సమన్వితమై విభూతి ఔతున్నది;


భూతులసి, bhUtulasi
-n.
-- Sweet basil; [bot.] ''Ocimum basilicum'' of the Lamiaceae (mints) family;


భూనభోంతరాళాలు, bhUnabhOMtarALAlu
-n. pl.
--Earth, heaven, and the intervening space;


భూనింబ, bhUniMba
-n.
--creat; chrietta; King of Bitters; [bot.] ''Andrographis paniculata'' of the Acanthaceae family; 
-- one of the most popular medicinal plants used traditionally for the treatment of an array of diseases such as cancer, diabetes, high blood pressure, ulcer, leprosy, bronchitis, skin diseases, flatulence, colic, influenza, dysentery, dyspepsia and malaria for centuries; 
-- నేలవేము;


భూమధ్యరేఖ, bhUmadhyarEkha
-n.
--equator;


భూమ్యాలకి, bhUmyAlaki
-n.
-- Gale of the wind; stonebreaker; seed-under-leaf;  [bot.] ''Phyllanthus niruri'' of the Phyllanthaceae family; 
-- the juice of this herb plant is used for the treatment of jaundice, chronic dysentery, dyspepsia, cough, indigestion, diabetes, urinary tract diseases, skin diseases, ulcer, sores and swelling;
-- నేల ఉసిరి;


భూమి, bhUmi
-n.
--(1) ground; 
--(2) acreage; 
--(3) the planet Earth;


భూమిక, bhUmika
-n.
--(1) role in a drama; 
--(2) preface;


భూములు, bhUmulu
-n.
--lands; landed property; estate;


భూయిష్టం, bhUyishTaM
-suff.
--full of; very widespread;
-- బహుళం; విస్తృతం;
---కరుణ భూయిష్టం = full of mercy.
---దోషభూయిష్టం = full of errors.
---పాప భూయిష్టం = full of sins.


భూర్జం, bhUrjaM
-n.
--birch tree; [bot.] ''Betula bhojpatra'';


భూర్జ, bhUrja
-adj.
--related to birch tree;


భూరి, bhUri
-n.
--(1) plenty; generous; 
--(2) one followed by 33 zeros in the traditional Indian method of counting;


భూసంధి, bhUsaMdhi
-n.
--isthmus; a land bridge joining two land masses across a sea;


భూస్వామి, bhUsvAmi
-n.
--landlord; (lit.) the lord of the land;


భ్రూణం,  bhRUNaM'
- n.
-- fetus; 
-- (note) మానవులలో యుగాండం (zygote) అన్న పేరు శిశుసంకల్పన (conception) సమయం నుండి ఐదో వారం వరకు వర్తిస్తుంది. ఐదవ వారం నుండి పదవ వారం వరకు దీనిని పిండం (embryo) అని పిలుస్తారు. పదకొండవ వారం నుండి ప్రసవం అయి బిడ్డ భూపతనం అయేవరకు భ్రూణం (ఇంగ్లీషులో ఫీటస్, fetus) అంటారు.  ప్రసవం అయినప్పటినుండి మాటలు వచ్చేవరకు శిశువు (infant) అంటారు - ఇంగ్లీషులో ఇన్^ఫెంట్ అంటే మాటలు రాని పసిబిడ్డ అని అర్థం. మాటలు మాట్లాడడం మొదలు పెట్టిన తరువాత బిడ్డ (child) అంటారు. బిడ్డ అనే మాట ఆడ, మగ కి వర్తిస్తుంది. 


%భృ - bhR, భే - bhE, భొ - bho, భో - bhO, భౌ - bhau


భృంగప్రియ, bhRMgapriya
-n. 
--Jequirity bean; Rosary pea; [bot.] ''Abrus precatorius'' of the Fabaceae family;
--A perennial climbing vine whose small seeds are astonishingly deadly; They contain a toxic protein called abrin that is so poisonous that a single seed can kill you within 36 hours; Abrin has some potential medicinal uses, such as in the treatment to kill cancer cells;


భృంగరాజు, bhRMgarAju
-n.
--a medicinal plant; [bot.] ''Eclipta alba''; 
-- గంటగలగరాకు; బృంగరాజ్ ఆకుని కేస్ రాజు అని కూడా పిలుస్తారు. జుట్టుకు కావలసిన ప్రోటీన్లు విటమిన్లు మరియు యాంటీ ఆక్సిడెంట్లు పుష్కలంగా ఈ ఆకులో ఉంటాయి;


భృతి, bhRti
-n.
--support; maintenance; salary; wages;


భృత్యుడు, bhRtyuDu
-n.
--servant; slave;


భృహన్నవ్య తార, bhRhannavya tAra
-n.
--[astron.] supernova;


భేటీ, bhETI
-n.
--interview;


భేదం, bhEdaM
-n.
--disparity; separation; division; dissention;


భేదక, bhEdaka
-adj.
--dividing;


భేదకరేఖ, bhEdakarEkha
-n.
--(1) dividing line; 
--(2) (ling.) isogloss;


భేది ఉప్పు, bhEdi uppu
-n.
--Epsom salt; magnesium sulfate; Mg&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;SO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;;


భేషజం, bhEshajaM
-n.
-- (1) medicine; remedy; (2) pretense; humbug;


భైరవాసం, bhairavAsaM         %e2t
-n.
--benzene;


భోక్తలు, bhOktalu
-n.
--consumers; (ant.) ఉత్పాదకులు;


భోగట్టా, bhOgaTTA
-n.
--information; news; enquiry;


భోగం,  bhOgaM
- n.
-- comfort; wealth; meal; 


భోగంమేళం, bhOgaMmELaM
- n.
-- a group dance performed by a clan of prostitutes with indecent language and exposure; it was customary to have such performances at weddings in bygone days; 
-- నాచ్ పార్టీ; మేజువాణీ; 


భోగట్టా, bhOgaTTA 
- n.
-- news about welfare; news; 
-- భోగవార్తలు; క్షేమసమాచారాలు;

 
భోగపరాయణ, bhOgaparAyaNa
- adj.
-- epicurean; Devoted to refined pleasures and the deliberate avoidance of pain or suffering; Relating to enjoyment and gratification, especially through fine food and drink; 


భోగభాగ్యాలు, bhOgabhAgyAlu
-n. pl.
--luxuries;


భోగలాలస,  bhOgalAlasa
- adj.
-- epicurean; Devoted to refined pleasures and the deliberate avoidance of pain or suffering; Relating to enjoyment and gratification, especially through fine food and drink; 


భోజనం, bhOjanaM
-n.
--(1) food; 
--(2) meals; సేంద్రియముల ద్వారా గ్రహించునది;


భోజనప్రియుడు, bhOjanapriyuDu
-n.
--gourmand;


భోజ్యాలు, bhOjyAlu
-n.
--routine meals;


భోరున, bhOruna
-adv.
--heavily; greatly;


భౌతిక, bhautika
-adj.
--(1) physical; 
--(2) material; materialistic;


భౌతిక దేహం, bhautika dEhaM
-n.
--physical body; physical remains; mortal coil; term used to refer to the dead body of a distinguished person; with ordinary people, it is simply a శవం; also పార్థివ దేహం;


భౌతిక ధర్మం, bhautika dharmaM
-n.
--physical law; physical function;


భౌతిక రసాయనం, bhautika rasAyanaM
-n.
--physical chemistry;


భౌతిక వాది, bhautika vAdi
-n.
--materialist;


భౌతిక శాస్త్రం, bhautika SAstraM
-n.
--physics;


భ్రమ, bhrama
-n.
--illusion; delusion;


భ్రష్టత, bhrashTata
-n.
--degeneration; ruin;


భ్రష్టుడు, bhrashTuDu
-n. m.
--(1) degenerated person; fallen person; 
--(2) wretched fellow;


భ్రాంతి, bhraNti
-n.
--illusion; delusion;


భ్రూణం, bhrUNaM
-n.
--embryo; fetus;

&lt;/poem&gt;

==Part 4: మం - maM==
&lt;poem&gt;

మంకు, maMku
-adj.
--obstinate; stubborn;


మంకుతనం, maMkutanaM
-n.
--obstinacy; stubbornness;


మంకుపట్టు, maMkupaTTu
-n.
--obstinacy; stubbornness;


మంకెన, maMkena
-n.
--Noon Flower; Midday Flower; Midday Mallow; Copper Cups; [bot.] ''Pentapetes phoenicea'' of the Malvaceae family;
-- మధ్యాహ్న మందార; రిక్షమల్లి; [Sans.] అర్కవల్లభ; బంధూకమ్; [Hin.] దో పహరియా;
-- ఐదు రేకుల పువ్వునుబట్టి పెంటాపెటెస్ అనీ, పువ్వుల రక్తవర్ణాన్నిబట్టి దీనికి ఫీనీషియా అనీ దీని లాటిన్ పేరు ఏర్పడింది. మంకెన ఆకులతో కొందరు టీ కాచుకుంటారు. మంకెన కాయలలోని గింజలను ఉదరసంబంధమైన వ్యాధులలో కషాయం కాచుకుని తాగుతారు. మంకెన వేరు కషాయం శరీరంలో స్రావాలను నిరోధిస్తుంది. జ్వరహారిణిగా పనిచేస్తుంది. వాతరోగాల నివారణకు కూడా పనిచేస్తుంది. అజీర్తి కారణంగా వచ్చే తీవ్రమైన కడుపునొప్పి, జ్వరాలను మంకెన వేర్ల కషాయం పోగొడుతుంది.
[[file:Mamkena_Flower.jpg|thumb|right|మంకెన పూలు]]


మంగ, maMga
-n.
-- mountain pomegranate;  [bot.] ''Randia dumetorum'' of the Rubiaceae family;
-- మంగముళ్ళ చెట్టు; [Sans.] పిండీతకము;


మంగనం, maMganaM
-n.
--manganese; one of the chemical elements with the symbol Mn;


మంగలం, maMgalaM
-n.
--frying pan; popper; a pan used to pop grain; (ety.) మన్ + కలం;


మంగలి, maMgali
-n.
--barber; hair dresser; barber caste;
-- నాయీ బ్రాహ్మణులు;


మంగలి కొట్టు, maMgali koTTu
-n.
--barber shop;


మంగు మచ్చలు, mangu macchalu 
- n.
-- Melasma; hyperpigmentation of skin; Melasma is a condition in which areas of the skin become darker than the surrounding skin;


మంచం, maMcaM
-n.
--cot; bed; bedstead; (rel.) పరుపు;
---మడత మంచం = folding cot.
---పందిరి మంచం = canopy bed.


మంచి, maMci
-adj.
--(1) good; 
--(2) fresh; (ant.) చెడు;


మంచి కంద, maMci kaMda
- n.
-- Elephant foot yam; [bot.]  ''Amorphophallus companulatus'' Bl.


మంచినీళ్లు, maMcinILlu
-n.
--fresh water; potable water;
---పచ్చిమంచినీళ్లు = raw fresh water;


మంచు, maMcu
-n.
--(1) ice; solidified water; 
--(2) dew; 
--(3) snow;


మంచుతుఫాను, maMcutuphAnu
-n.
--snow storm; blizzard;


మంచుకాడ, maMcukADa
-n.
--icicle; a rod of ice hanging from a roof or tree;


మంచు పొర, maMcu pora
-n.
--floe; sheet of ice; sheet of ice formed on the surface of water;


మంచు ముక్క, maMcu mukka
-n.
--ice cube; piece of ice;


మంచు రేకు, maMcu rEku
-n.
--snow flake;


మంచె, maMce
-n.
--rack; stand; platform;


మంజరి,  maMjari
- n.
-- bouquet; a collection of flowers; often used as a suffix to book titles to indicate a collection of literary items;


మంజిష్ట, maMjishTa
-n.
--Indian madder; common madder; a medicinal creeper; [bot.] ''Rubia cordifolia'' of the Rubiaceae family; 
--Manjishta is a famous herb for blood detoxifying. Its root is extensively used in many skin disease medicines of Ayurveda.
--this plant also gives a bright red dye; 


మంజుల, maMjula
-adj.
--sweet; delicious;


మంజూరు, maMjUru
-n.
--sanction; approval;


మంట, maMTa
-n.
--flame;


మండ, maMDa
-n.
--(1) the back part of the hand from the wrist to the fingertips; 
--(2) a twig with leaves that can be used as a whisk;
--- వేపమండ = a twig of neem tree.
--- కంపమండ = twig or branch of a thorny bush;


మండపం, maMDapaM
-n.
--portico; gazebo; an elevated covered structure built on pillars; also మంటపం;


మండలం, maMDalaM
-n.
--(1) orb of a celestial body; 
--(2) region; province; district;
--(3) a group of people;
--(4) cycle; circumference; circuit; 
--(5) forty days; వేదాలలో, “మండలం” అనేది సాధారణంగా 40 రోజుల కాలాన్ని సూచిస్తుంది.
ఇది “తపస్సు” లేదా “దీక్ష” లేదా “ఉపాసన” యొక్క సంపూర్ణ చక్రంగా పరిగణించబడింది;
---వ్యవహార మండలం = jurisdiction.
---మందలాధిపతులు = regional officers;


మండలి, maMDali
-n.
--society; committee;


మండ్రగబ్బ,  maMDragabba
- n.
-- Large Black Scorpion; Emperor Scorpion; [bio.] ''Pandinus imperator'' of the Scorpionidae family; 
-- పుట్టతేలు; మండ్రగబ్బలు నల్లగా వుంటాయి ఇవి తేలు కన్నా చాలా విషపూరితమైనవి. వీటిని చంపినపుడు రక్తం నల్లగా బురదలాగ వస్తుంది; ఇవి తేలు కంటె కొంచెం లావుగా వుంటాయి; 


మండించు, maMDiMcu
-v. t.
--burn;


మండిపడు, maMDipaDu
-v. t. 
--get angry and show it externally;


మండీ, maMDI
-n. 
--(1) wholesale market; 
--(2) warehouse; godown;


మండు, maMDu
-v. i.
--burn;
---ఒళ్లు మండుతున్నాది = my blood is boiling.


మండువా, maMDuvA
-n.
--(1) courtyard; an open space surrounded by a verandah in the central part of a house;
--(2) verandah; 
--(3) booth;
-- (4) A stable for horses, గుర్రాలపాక; గుర్రపుసాల;


మండూకపర్ణి, maMDUkaparni 
-n.
-- Gotu kola; Centella; Tiger grass; Indian pennywort; [bot.] ''Centella asiatica;''  Widely used in Ayurvedic and traditional Chinese medicine, this herb is also referred to as the &quot;herb of longevity,&quot; 
-- [Sans.] Mandukaparni; [Hin.] Brahma Buti;


మండూకబ్రహ్మి, maMDUkabrahmi
-n.
--Brahmi, Indian pennywort; Asiatic pennywort; [bot.] ''Hydrocotyle asiatica'' of the Apiaceae family;
-- a herbaceous, perennial plant native to the wetlands in Asia;
-- Apart from wound healing, the herb is recommended for the treatment of various skin conditions such as leprosy, lupus, varicose ulcers, eczema, psoriasis, diarrhea, fever, amenorrhea, diseases of the female genitourinary tract, and also for relieving anxiety and improving cognition;


మంతనం, maMtanaM
-n.
--discussion; negotiation;


మంత్రం, maMtraM
-n.
--(1) mantra; hymn; chant; a secret word or phrase with mystical power; (lit.) one that holds your thought process and gives you ideas; 
--(2) spell; charm; incantation;
-- &quot;మననాత్ త్రాయతే ఇతి మంత్రం&quot; అంటే మననం చేయడం వల్ల మనల్ని రక్షించేది అని అర్ధం; గురుముఖంగా పొందేది మంత్రం. మంత్రం కొన్ని బీజాక్షరాల సంపుటీకరణం. దాని అర్ధం తెలియవలసిన అగత్యం లేదు; అది శ్లోక రూపంలోగూడా ఉండవచ్చు. విష్ణు సహస్రనామం 108 శ్లోకాలున్న మహా మంత్రం. 


మంత్ర దండం, maMtra daMDaM
-n.
--magic wand;


మంత్రసాని, maMtrasAni
-n.
--midwife; a native nurse specializing in child delivery; (lit.) a woman who works secretly, i.e., behind the doors;


మంత్రాంగ సభ, maMtrAMgasabha
-n.
--council;


మంత్రి, maMtri
-n.
--(1) minister; 
--(2) queen in chess;

మంతుడు, maMtuDu 
- suff.
-- having the property of;
-- -మంతం అనాలా?, -వంతం అనాలా? -వంతుడు, -వతి అని ఎక్కడ చేర్చాలి, -మంతుడు,-మతి అని ఎక్కడ చేర్చాలి అనే విచికిత్స తరచు కలుగుతుంది.
-- అ-కారాంత, ఆ-కారాంత పదాలకు –వంతుడు, -వంతము, -వానుడు, -వతి ప్రత్యయాలుగా అమరుతాయి.
-- ఉదా: సౌభాగ్య -&gt; సౌభాగ్యవతి; గుణ -&gt; గుణవంతుడు; బల -&gt; బలవంతం; విద్యా -&gt; విద్యావంతుడు; అమరా -&gt; అమరావతి
-- ఇ-కారాంత, ఈ-కారాంత, ఉ-కారాంత పదాలకు –మంతుడు, -మంతము, -మానుడు, -మతి ప్రత్యయాలుగా అమరుతాయి
-- ఉదా: బుద్ధి -&gt; బుద్ధిమంతుడు; కీర్తి -&gt; కీర్తిమతి; శక్తి -&gt; శక్తిమంతం; శ్రీ -&gt; శ్రీమతి; ధీ -&gt; ధీమంతుడు; హను -&gt; హనుమంతుడు; అంశు -&gt; అంశుమంతుడు; ఇందు -&gt; ఇందుమతి; 


మందం, maMdaM
-n.
--(1) slow; lazy; dull; inert; 
--(2) thickness;


మంద, maMda
-adj.
--dull; not sharp;
-n.
--herd; flock; colony; troop; mob; drove; crowd;
---ఆవుల మంద = herd of cows.


మందగతి, maMdagati
-n.
--slow motion;


మందగామి, maMdagAmi
-n.
--slow moving thing;


మందగించు, maMdagiMcu
-v. i.
--(1) slow down; thing; decline; 
--(2) become dull;


మందడి గోడ, maMdaDi gODa
-n.
--partition wall;


మందడి ప్రమేయం, maMdadi pramEyaM
-n.
--[math.] In number theory, the partition function {\displaystyle p(n)}p(n) represents the number of possible partitions of a non-negative integer {\displaystyle n}n. For instance, {\displaystyle p(4)=5}{\displaystyle p(4)=5} because the integer {\displaystyle 4}4 has the five partitions {\displaystyle 1+1+1+1}{\displaystyle 1+1+1+1}, {\displaystyle 1+1+2}{\displaystyle 1+1+2}, {\displaystyle 1+3}1+3, {\displaystyle 2+2}2+2, and {\displaystyle 4}4.
--[phys.] In physics, a partition function describes the statistical properties of a system in thermodynamic equilibrium;                                 


మందమతి, maMdamati
-n.
--dunce; dull-witted; తమందం;


మందమరుపు, maMdamarupu
-n.
--absent-mindedness; forgetfulness;


మందరస్థాయి, maMdarastAyi
-n.
--[music] half an octave below the main octave;


మందల, maMdala
-n.
--limit; boundary;                         % in e2t


మందలించు, maMdaliMcu
-n.
--rebuke; reprimand;


మందవాయువు, maMdavAyuvu
-n.
--inert gas; also స్తబ్దవాయువు;


మందసం, maMdasaM
-n.
--chest; box; safe;


మందాకిని, maMdAkini
-n.
--the legendary river in Heaven which fell to the Earth to be known as the Ganges; in this context, the heavenly river is identified with the Milkyway;


మందార, maMdAra
-n.
--Hibiscus; China rose; shoe flower; [bot.] ''Hibiscus rosa sinensis; Calotropis gigantea''; దాసాని;
-- జూకా మందార = Japanese Lantern; [bot.] ''Hibiscus schizopetalus'' of the Malvaceae family; 
[[File:Hibiscus_schizopetalus_%28Botanischer_Garten_TU_Darmstadt%29.jpg|thumb|right|Hibiscus_schizopetalus, జూకా మందార]]


మంది, maMdi
-n.
--crowd; people;
---మంది ఎక్కువైతే మజ్జిగ పల్చన = as the crowd grows, the buttermilk gets thinner.
---ఎంత మంది? = how many people?


మందిరం, maMdiraM
-n.
--(1) house; 
--(2) temple; shrine;


మందీమార్బలం, maMdImArbalaM
-n.
--retinue; main troops and reserve troops; 


మందు, maMdu
-n.
--(1) medicine; drug; 
-- మోతాదులో తినేది మందు; మూలికలతో (వృక్షజాతుల నుండి) తయారు చేసినది మందు; ఓషధి అంటే మూలిక; ఓషధులతో తయారయినది ఔషధం; మాను నుండి తయారు చేసినది మాకు; మందు మాఁకు అన్నప్పుడు &quot;మాఁకు&quot; పదానికి చెట్టు బెరడో, వేరో అనుకోవచ్చు.
--(2) cure; remedy; 
--(3) as a slang, alcoholic beverage;
---వాడు మందు కొట్టేడు = he had a couple of drinks.


మందుబాబులు, maMdubAbulu
-n.
--drug lords; powerful bosses who illegally deal in illicit and dangerous drugs;

&lt;/poem&gt;

==Part 5: మ - ma==
&lt;poem&gt;

మకరం, makaraM
-n.
--crocodile; alligator;


మకరందం, makaraMdaM
-n.
--nectar; nectar of flowers;


మకరరాశి, makararASi
-n.
--Capricorn, the constellation; one of the twelve signs of the Zodiac; (note.) literally Capricorn means antelope or goat, and the Telugu name Makara means a crocodile; apparently there has been an error in translation;


మకర రేఖ, makara rEkha
-n.
--Tropic of Capricorn;


మకర సంక్రమణం, makara saMkramaNaM
-n.
--entrance of the Sun into the Zodiacal sign Capricorn;


మకాం, makAM
-n.
--temporary lodging; camp; halting place;


మకిలి, makili
-n. 
--dirt; grime; tarnish;


మక్కీకి మక్కీగా,  makhIki makhIgA
- idiom
-- verbatim; an exact copy; 
-- ఉన్నది ఉన్నట్లుగా; యధాతధంగా; 


మక్కువ, makkuva
-n.
--affection;


మక్కె, makke
-n.
--bone;


మక్షికం, makshikaM
-n.
--fly; house fly;


మక్షిక డింభం, makshika DimbhaM
-n.
--maggot;


మగ, maga
-adj.
--male;


మగడు, magaDu
-n.
--(1) husband; 
--(2) male person;


మగవాడు, magavADu
-n.
--man; male; guy; husband; see also మొగవాడు;


మగవారు, magavAru
-n. pl.
--men; males; guys; husbands;


మగత, magata
-n.
--doze; drowsiness;


మగతనం, magatanaM
-n.
--(1) masculinity; manliness; 
--(2) bravery;


మగసిరి, magasiri
-n.
--masculinity;


మగపంతం, magapaMtaM
-n.
--male chauvinism;


మగ్గం, maggaM
-n.
--loom;


మగాడు, magADu
-n.
--male; brave person; husband;


మగువ, maguva
-n.
--woman;


మఘ, magha                       %updated
-n.
--(1) Alpha Leonis; Regulus; Yoga tara of the tenth lunar mansion; located in the constellation Leo;
--(2) The tenth of the 27 star groups (or asterisms or lunar mansions) of the Hindu calendar;


మచ్చ, macca
-n.
--blemish; scar; mottle; a spot caused by a healed injury; 
---పుట్టుమచ్చ = mole; birthmark.


మచ్చిక, maccika
-n.
--tameness; attachment;


మచ్చు, maccu
-n.
--sample; specimen; model;
---మచ్చు చూపించవోయ్‍ = show a sample.


మజ్జ, majja
-n.
--marrow; మూలగ;


మజాకా, majAkA
-n.
--joke; jest;


మజిలి, majili
-n.
--sojourn; way-ward stop; brief stopover in a journey;


మజ్జిగ, majjiga
-n.
--buttermilk;


మజూరీ, majUrI
-n.
--day wages paid to a goldsmith;


మట్టం, maTTaM
-n.
--(1) level; 
--(2) leveling instrument used by masons;
---నేల మట్టం = ground level.
---సముద్ర మట్టం = sea level.
---సగటు సముద్ర మట్టం = mean sea level; ససమట్టం.


మట్ట, maTTa
-n.
--[bot.] frond; bough of a palm tree; leaf of a palm tree;
-- a fern leaf;


మట్టగిడస, maTTagiDasa
-n.
--mud minnow; mud skipper; a type of fish that lives in muddy water;


మట్టి, maTTi
-n.
--(1) soil; dirt; 
--(2) ground;


మట్టిచెట్టు, maTTi ceTTu
-n. 
--[bot.] ''Terminalia arjuna''; 
-- తెల్ల మద్ది;


మట్టినూనె, maTTinUne
-n.
--crude oil; petroleum; శిలతైలం;


మట్టు, maTTu
-n.
--a place holder for round-bottomed pots or flasks; a support;
-v. t.
--to step on;


మట్టుకు, maTTuku 
- adv.
-- as far as; up to; 
-- అంత మట్టుకు = as far as; up to;
-- ఇంత మట్టుకు = this far; 
-- ఎంత మట్టుకు? = how far?;


మట్టుబచ్చలి, maTTubaccali
-n.
-- [bot.] ''Atriplex hortensis'' Linn.; see also  దుంప బచ్చలి; ఉపోదకం;


మట్టెలు, maTTelu
-n.
--a pair of toe rings, usually made of silver and worn by married women;


మడచు, maDacu
-v. t.
--fold; crease; pleat;


మడత, maData
-n.
--fold; crease; pleat;


మడతపిన్ను, maDatapinnu
-n.
--(1) staple;
--(2) folding clip;


మడి, maDi
-adj.
--sacral;
---మడిబట్ట = sacral cloth; clothing that was ceremoniously cleaned for the purpose of maintaining a clean environment during acts like cooking, worshiping, etc.
-n.
--(1) paddy; rice paddy; 
--(2) plot of land prepared for seeding; 
--(3) soil around a plant prepared to hold water; 
--(4) kosher; the customary rules of maintaining cleanliness associated with the preparation of food, storage of food, etc.


మడ్డి, maDDi
-n.
--sediment; precipitate; scum; dregs; a layer of substance that settles to the bottom of a liquid;


మడ్డిపాలు, maDDipAlu
-n.
--(1) rich milk; 
--(2) latex; gummy juice secreted from plants;


మడుగు, maDugu
-n.
--(1) pond; lake; puddle; pool;
-- (2) Clothing that was washed and dried; a clean cloth;
---అడుగులకి మడుగులు ఒత్తడం = spreading a clean cloth on the ground as a person walks on it as a mark of respect; 
---పండగపూట కూడ పాత మడుగేనా? =  old clothing on a festive day?


మణి, maNi
-n.
--(1) a gem, believed to be in the hood of a king cobra; 
--(2) snake-stone, a &quot;stone&quot; believed to have magical powers in neutralizing the ill effects of snake venom; there is no scientific evidence to back up either of these claims;
--(3) any precious stone; 
--(4) as a suffix, this denotes unrivaled excellence, such as సుందరీమణి - the loveliest of women;
--(5) wrist;


మణికట్టు, maNikaTTu
-n.
--wrist; మనికట్టు;


మణిశిల, maNiSila
-n.
--sulfur;


మణుగు, maNugu
-n. 
--a measure of weight in pre-independence India; 1 మణుగు = 8 వీశలు = 40 సేర్లు = 960 తులాలు;


మణేలా, maNElA
-n.
--the nine piece in a deck of playing cards;


మతం, mataM
-n.
--(1) opinion; 
--(2) religion;


మతకం, matakaM
-n.
--deception;


మతలబు, matalabu
-n.
--topic; content; purport; intent; news;


మత్సరం, matsaraM
-n.
--envy;


మతాబా, matAbA
-n.
--roman candle; a kind of fireworks;


మతి, mati
-n.
--mind;


మతుబర్థకం,  matubarthakaM
- n.
- [gram.] a particle attached to the end of a word to indicate posession; 
--  కలవాడు, కలది, మంతుడు, వంతుడు, కాడు, కత్తె, మొదలగునవి; 


మత్తు, mattu
-n.
--intoxication;


మత్తుమందు, mattumaMdu
-n.
--intoxicating drug; anesthetic drug;


మథనము, mathanamu
-n.
--churning;


మదం, madaM
-n.
--fat; arrogance; conceit;


మదనగింజలు, madana giMjalu
-n.
--Linseed; [bot.] ''Linum usitatissimum;''


మదనము, madanamu
- n. 
-- (1) wax; (2) thorn apple; Indian nightshade; Beladona;


మద్దత్తు, maddattu
-n.
--backing; support;


మద్యం, madyaM
-n.
--any intoxicating drink like wine or liquor; మద్యసారం;


మదుపు, madupu
-n.
--(1) investment;. venture capital; 
--(2) support;


మదాం, madAM
-n.
--(1) madam, 
--(2) the Queen in a deck of playing cards;


మదాత్యం, madAtyaM
-n.
--alcoholism;                  % to e2t


మద్ది, maddi
-n.
--[bot.] ''Terminalia glabra''; Mentaptera arjuna; there are many other varieties of this tree;


మద్ది చెట్టు, maddi ceTTu
-n. 
--(1) Indian mulberry; [bot.] ''Morinda citrifolia'', of the  coffee bean family (the Rubiaceae); 
---తెల్ల మద్ది  = [bot.] ''Terminalia arjuna'' of the Combretaceae (బాదం) family;  
---నాటు బాదం =  [bot.] ''Terminalia Terminalia catapa''; 
-- (2) [bot.] ''Morinda citrifolia'' belonging to the coffee bean family (the Rubiaceae).  This is called the Indian Mulberry.  
---మొలఘ;


మదుం, maduM
-n.
--(1) sluice; waterway; spillway; (2) waterway under a street;
--same as మదుగు; అనుకదనము; అనుకు; తొళక;


మద్దెల maddela
-n.
--small drum used in Indian classical music;


మధ్యంతర, madhyaMtara
-adj.
--interstitial; intermediate; midterm;


మధ్య, madhya
-adj.
--middle; median;


మధ్యజీవ యుగం, madhyajIva yugaM
-n.
--Mesozoic era;


మధ్యధరా సముద్రం, madhyadharA samudraM
-n.
--Mediterranean sea;


మధ్యమం, madhyamaM
-n.
--(1) middle one; median; 
--(2) not so good; not so bad; 
--(3) fourth musical note in a seven-note scale;


మధ్యమధ్య, madhyamadhya
-adv.
--now and then; from time to time;


మధ్యరకం, madhyarakaM
-adv.
--medium type;


మధ్యవర్తి, madhyavarti
-n.
--mediator; arbitrator;


మధ్యస్థంగా, madhyastaMgA
-adv.
--halfway;


మధ్యస్థ, madhyastha
-adj.
--intermediate;


మధ్యస్థాయి, madhyasthAyi
-n.
--[music] main octave;


మధ్యావరణం, madhyAvaraNaM
-n.
--mesosphere;


మధ్యాహ్నం, madhyAhnaM
-n.
--afternoon; strictly, fron noon to 4.00 PM;


మధ్యాహ్న రేఖ, madhyAhna rEkha
-n.
--celestial meridian; The Great Circle that goes through the zenith of the observer and the poles of the celestial sphere;


మధుకరం, madhukaraM
-n.
--bee; (lit.) manufacturer of honey;


మధుమూత్రం, madhumUtraM
-n.
--diabetes; (lit.) sweet urine;
-- మధు అంటే తేనె కానీ అన్ని తియ్యటి పదార్థాలకూ మధు శబ్దం వర్తిస్తుంది. మేహము అంటే మూత్రము, మూత్ర వ్యాధి, మూత్ర విసర్జనము అని శబ్దార్థ చంద్రిక చెప్పింది.


మధుపర్ణిక, madhuparNika
-n.
--indigo plant; also నీలిమొక్క;


మధుమేహం, madhumEhaM
-n.
--diabetes mellitus;


మధువు, madhuvu
-n.
--(1) wine; 
--(2) nectar of flowers; 
--(3) honey;


మధూకం, madhUkaM
-n.
--Butter tree; Mahwa tree; [bot.] Bassia latifolia; the flowers are used to make a wine and seeds are used to make oil; also ఇప్ప;


మధూకరం, madhUkaraM
-n.
--the tradition of students making a living by gathering food from households;


మనం, manaM
-pron.
--incl. we; (includes the person or persons addressed); (rel.) మేము;


మన, mana 
-pos. adj.
--our;


మనకు, manaku
-pron.
--for us;


మననం, mananaM
-n.
--thinking reflection;


మనలో మన మాట, manalO mana mATa
-ph.
--just between us; just among us;


మనవి, manavi
-n.
--appeal; petition;
-pos. pron.
--ours;


మనవి చేయు, manavi cEyu
-v. i.
--make an appeal; petition;


మనస్తత్త్వ విశ్లేషణ,  manastattva viSlEshaNa
- ph.
-- psychoanalysis; the process of analyzing dreams and hesitations using &quot;free associations&quot; promoted by Sigmund Freud; This is somewhat similar to Abhinava Gupta's &quot;AbhijnAna theory;&quot; 


మనసా, manasA
-adv.
--whole-heartedly;


మనస్తాపం, manasthApaM
-n.
--distress; sorrow; grief;


మనస్సాక్షి, manassAkshi
-n.
--conscience;


మనస్వి, manasvi
-n.
--good-natured person;


మనస్సు, manassu
-n.
--mind; lower mind that collects sensory perceptions; short term memory;


మన్నన, mannana
-n.
--the social art of expressing respect by using plural to address a person or appending the suffix &quot;gAru&quot; to a name and so on;


మన్వంతరం, manvaMtaraM
-n.
--the Manu-Interval; according to Hindu belief, a Manu-Interval is fourteenth part of a Kalpa; each Manu-Interval is comprised of 71 and a fraction of Maha Yugas; The present age is called the Interval of Vaivasvata Manu;


మనికట్టు, manikaTTu
-n.
--wrist; carpus; see also మణికట్టు;


మనిషి, manishi
-n.
--human being; person;


మన్నించు, manniMcu
-v. i.
--show respect in addressing; use a respectful form of addressing;


మన్నించు, manniMcu
-v. t.
--pardon; excuse;


మన్నిక, mannika
-n.
--durability; endurance;


మన్నిటోజు, manniTOju
-n.
--mannitose; a sugar with the formula, C&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;12&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt;;


మన్నిటోల్, manniTol
-n.
--mannitol; an alcohol with the formula C&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;8&lt;/sub&gt;(OH)&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt;;


మనీషి, manIshi
-n.
--intellectual person; wise man; Homo Sapiens;


మను, manu
-v. i.
--survive; live; exist;


మనుగడ, manugaDa
-n.
--survival; living; life;


మనుగుడుపులు, manuguDupulu
 - n.
--  the practice of a groom spending time at the in-law's place after wedding, presumably to eat well and get strong and virile;
-- మనువు అంటే పెళ్లి. కుడుపు అంటే తినిపించటం. పూర్వకాలం పెళ్లి అయిన తరువాత అల్లుడు అత్తగారింట్లోనే ఆరునెలలు వుండేవాడట. ఈ సమయంలో అతనికి చిన్నమెత్తు పని చెప్పరు. వీర్యవృద్దికరమైన ఆహారపదార్థాలు చేసి బాగా తినబెడుతుంటారు. దీనితో నవదంపతులు యిద్దరూ బాగా పుష్టిగా ఆరోగ్యవంతంగా తయారవుతారు. పెళ్లి అయింతర్వాత జరిగే మర్యాదలు కాబట్టి మనువు కుడుపు (మనుగుడుపు) అన్నమాట ఇదంతా. దీన్ని కొన్ని ప్రాంతాల్లో అల్లెం అంటారు;
-- మనువు + కుడుపు;


మనుపాల, manupAla
-n.
--Linseed; [bot.] ''Wrightia antidysenterica'';


మనుమడు, manumaDu
-n. m.
--grandson;


మనుమరాలు, manumarAlu
-n. f.
--granddaughter;


మనువాడు,  manuvADu
- v. t.
-- to wed; to marry;


మనువు,  manuvu
- n.
-- wedding; 


మనుష్యుడు, manushyuDu
-n. m.
--man;


మన్ను, mannu
-n.
-- (1) soil; dirt; earth; (2) The Gayal, commonly called the Bison, ఋశ్యము; (3) మనుబోతు; మన్నుబోతు; the male of a species of antelope, the painted or white-footed antelope, gayal, bison.
-v. i.
--last; endure;
--- మన్ను తిన్న పాము = like a snake (python) that has swallowed an antelope;


మనోగతం, manOgataM
-n.
--intention;


మనోగతి, manOgati
-n.
--line of thought;


మనోజ్ఞ, manOj~na
-adj.
--pleasing; appealing; delightful;


మనోధర్మం, manOdharmaM
-n.
--(1) [music] improvisation; extempore addition of elements to a standard rendition of a song; 
--(2) mentality;


మనోరంజితం, manOraMjitaM
-n.
--[bot.] Artabotrys odoratissima;


మనోరథము, manOrathamu
- n.
-- కోరిక; మనసే రథముగా గలది … బహువ్రీహి సమాసం.


మనోవర్తి, manOvarti
-n.
--(1) alimony; payments to a wife from a husband after a divorce; Maintenance; support; an allowance; stipend; 
--(2) palimony; payments to a husband from a wife after a divorce;


మనోవాక్కాయకర్మలా, manOvAkkAyakarmalA
-adv.
--whole-heartedly; (lit.) by thought, word and deed;


మప్పిదాలు, mappidAlu
-n.
--thanks;


మబ్బు, mabbu
-n.
--cloud;


మభ్యపరచు, mabhyaparacu
-v. i.
--conceal with a view to deceive;


మమకారం, mamakAraM
-n.
--attachment; love; affection; fondness;


మమత, mamata
-n.
--interest or affection toward people or objects;


మమ్మల్ని, mammalni
-pron.
--us;


మమేకం, mamEkaM
- n.
-- inseparable; 
-- కలిసిపోవటం; ఒకటైపోవటం; విడతీయలేని భాగం అవడం; 
-- మమ + ఏకం = మమైకం ఔతుంది (మేక కాదు) - వృద్ధి సంధి; 
-- మరొకరితో అవినాభావంగా -— అతడూ నేనూ ఒకటే, ఆ వస్తువు నేనూ ఒకటే అనన్న అర్థంలో వాడుతూ ఉంటాము. ఇది తెలుగువాళ్ల వాడుక. తప్పు కాదు;


మయం, mayaM
-suff.
--full of;


మయికం, mayikaM
-n.
--intoxication;


మయిలుతుత్తం, mayilututtaM
-n.
--copper sulfate; blue vitriol; also మయూరకం;


మయూరం, mayUraM
-n. m.
--peacock;


మయూరశిఖి, mayUrasikhi
-n.
--[bot.] ''Adiantum melanocaulum''; ''Actiniopteris radiata'';


మయూరి, mayUri
-n. f.
--peahen;


మర, mara
-n.
--screw; machine; mill;
---పిండిమర = flour mill; machine to grind grain into flour.
---నూనెమర = oil mill; machine to grind oilseeds into oil; see also గానుగ.


మరక, maraka
-n.
--stain (on a fabric); blot; smudge; spot; also blemish caused by dirt, grime, ink and so on; డాగు;
---రక్తపు మరక = blood stain. 
---సిరా మరక = ink blot.


మరకట్టు, marakaTTu
-n.
--brake; a device to stop a rotating wheel;


మరకతం, marakataM
-n.
--emerald; (ety.) from Prakrit maragada; a bright green, transparent precious stone; green variety of beryl;
-- పచ్చ; దట్టమైన ఆకుపచ్చని రంగు గల ఒకానొక రత్నము;
-- మరకతశ్యామా - అంటే పచ్చ అనే రత్నపు ఛాయతో ఒప్పారుతున్న నలుపురంగు;


మరగాలు, maragAlu
-n.
--artificial leg; mechanical leg; prosthetic leg;


మరగించు, maragiMcu
-v. t.
--boil;


మరగు, maragu
-v. i.
--(1) get accustomed; get addicted; 
--(2) boil;


మరచు, maracu
-v. i.
--forget;


మరణం, maraNaM
-n.
--death;


మరణించు, maraNiMcu
-v. i.
--die;


మరదలు, maradalu
-n.
--(1) wife's younger sister; 
--(2) younger brother's wife;


మరమగ్గం, maramaggaM
-n.
--power loom; mechanical loom;


మరమరాలు, maramarAlu
-n.
--puffed rice;


మరమేకు, maramEku
-n.
--screw;


మరమ్మత్తు, marammattu
-n.
--repairing; mending; fixing;


మర్దనం, mardanaM
-v. t.
--rubbing; pounding; kneading; also మర్దనా;


మర్దనాలు, mardanAlu
-n.
--rubbing alcohol; isopropyl alcohol; see also మర్దనోలు;


మర్మం, marmaM
-n.
--(1) secret; 
--(2) duplicity;


మర్మగర్భం, marmagarbhaM
- adj.
-- secretive; pregnant with a hidden message; 
-- &quot;ఈ మాటల వెనక ఏదో ఉంది &quot; అనిపించేట్టు మాట్లాడడం మర్మ గర్భ సంభాషణ. తాను చెప్పేది అందరూ కాక తాను ఉద్దేశించిన వాళ్ల కే అర్థం అయ్యేట్టు మాట్లాడడం అది. మర్మం అంటే రహస్యం. 
-- see also నర్మగర్భం;


మర్మస్థానం, marmasthAnaM
-n.
--vital place; secret place; the groin where sex organs are located;


మర్యాద, maryAda
-n.
--civility; courteousness; taking care of the needs of a guest; (ant.) అమర్యాద;
-- తెలుగు రాష్ట్రాల్లో మర్యాద పదాన్ని గౌరవం ఇవ్వడం (courteous) అన్న భావనలో వాడుతాము. ఉత్తరభారతంలో మర్యాద పదాన్ని హద్దులు తెలియడం (boundaries/ limits తెలియడం) అన్న భావనలో వాడతారు. మర్యాద రామన్న అంటే తన హద్దులు దాటని రాముడు అని ఆర్ధం;


మరి, mari
-adv.
--time; turn; season; 
---ఒక్కమరి = one time; once.


మరికొన్ని, marikonni
-n.
--few more;


మరిడివ్యాధి, mariDivyAdhi
-n.
--(1) cholera; 
--(2) infectious disease;


మరిది, maridi
-n.
--(1) husband's younger brother; 
--(2) a woman's younger sister's husband;


మరియొక, mariyoka
-adv.
--another;


మర్రిచెట్టు, marriceTTu
-n.
--banyan tree; [bot.] Ficus bengalensis; Ficus indica;


మరీచి, marIci
-n.
--ray of light;


మరీచిక,  marIchika
- n.
-- mirage; an optical illusion caused by atmospheric conditions, especially the appearance of a sheet of water in a desert or on a hot road caused by the refraction of light from the sky by heated air;


మరుగు, marugu
-n.
--privacy; cover; shelter; screen; 
---మరుగుదొడ్డి = latrine; urinal; toilet; rest room; powder room.


మరుగుజ్జు, marugujju
-n.
--dwarf;


మరునాడు, marunADu
-n.
--the next day;


మరులమాతంగి,  marulamAtaMgi
-n.
-- [bot.]  ''Xanthium strumarium'' Linn.;


మరులుదీగ, maruludIga
-n.
--[bot.] ''Xanthium orientalis'';


మరువం, maruvaM
-n.
--sweet marjoram; [bot.] ''Majorana hortensis;'' ''Origanum majorana'' of the Labiatae (Mint) family; 
-- [Sans.] ప్రస్థపుష్పకం;


మరుసటి, marusaTi
-adj. 
--next; subsequent; following;


మర్సూపియం, marsUpiyaM
-n.
--pouch; bag; (as in a kangaroo's pouch);


మర్మేంద్రియాలు, marmEMdriyAlu
-n. pl.
--genitals; the sex organs;


మరాటితీగ, marATitIga
-n.
--[bot.] ''Spilanthes acmella'';


మరిగ, mariga
- n.
-- a cup made of stone;


మరుభూమి, marubhoomi 
- n.
-- desert; waste land; rocky land;
-- శూన్య ప్రదేశం; ఎడారి; నిర్జల ప్రదేశము; 
 

మరొక, maroka
-adv.
--another;


మరొకసారి, marokasAri
-adv.
--(1) once more; 
--(2) some other time;


మరొక్కసారి, marokkasAri
-adv.
--one more time; encore;


మలం, malaM
-n.
--feces; excrement; stool; dung;


మలచు, malacu
-v. t 
-- mold; shape; give shape to;


మలబద్ధం, malabaddhaM
-n.
--constipation; (rel.) అజీర్ణం;


మలబార్ చింతపండు, Malabar tciMtapaMDu 
- n.
-- Malabar tamarind; [bot.] ''Garcinia cambogia;''
-- 10 నుంచి 20 మీటర్ల ఎత్తు పెరిగే ఈ చెట్టు నుంచి పండిన కాయల్ని కోసి, తోలు వేరుగా చేసి, తోలును ఎండ బెట్టి సుగంధ ద్రవ్యంగా వాడతారు. ఎండ బెట్టగా వచ్చిన నల్లటి చింతపండు పోలిన పదార్థాన్ని మందుల తయారీ వాడతారు. వీటి కాయలు పండినపుడు పసుపురంగులో వుండి కాయల మీద గాడులు ఉంటాయి. 6 నుంచి 8 దాకా విత్తనాలుంటాయి. విత్తనాల చుట్టు అరిల్ అనే ఒక రకమైన కణజాలం వుంటుంది. దీని ప్రాముఖ్యాన్ని వెలుగులోకి తెచ్చాక మలబార్ చింతపండు విలువ అనేక రెట్లు పెరిగింది;


మలమల, malamala
-adv.
--fiercely; violently;


మలయమారుతం, malayamArutaM
-n.
--gentle fragrant breeze; the Malabar breeze;


మలయా ఏపిల్,  malayA apple
- n.
-- [bot.] ''Syzygium malaccense'' of the Myrtaceae family; 
-- మలయా యాపిల్ పళ్లను మన ప్రాంతంలో గులాబ్ జామూన్ పళ్లు అని కూడా అంటారు. వీటి పూలు పౌడర్ పఫ్ (Powder Puff) లాగా అనిపిస్తాయి. కొన్ని పూలు తెల్లగా ఉంటే ఇంకొన్ని ఎర్రగా గులాం (గులాల్) రంగులోనూ, కొన్ని రక్త వర్ణం లోనూ ఉంటాయి. పూల రంగును బట్టే కాయల రంగు ఉంటుంది. ఈ పండ్లనుంచి కొన్ని దేశాలలో వైన్ (Wine) తయారు చేస్తారు. మలేషియా, ఆస్ట్రేలియాలు ఈ పండ్ల మొక్క తొట్టతొలి జన్మస్థానాలు. ఇక సాధారణ నేరేడు వృక్షం శాస్త్రీయ నామం Syzygium cumini కాగా ఇదే కుటుంబానికి చెందిన లవంగ వృక్షం శాస్త్రీయనామం ''Syzygium aromaticum;''


మలవిసర్జన, malavisarjana
-v. i.
--emptying of the bowels; defecation;


మల్లశాల, mallaSAla
-n.
--gymnasium;


మలి, mali
-adj.
--next; second;


మలినం, malinaM
-n.
--dirt; filth; pollution;


మలామా, malAmA
-n.
--plating; plating of gold or silver;


మలారం, malAraM
-n.
-- (1) rack; holder; a cord on which bangles are held for display; (2) rake; a rough broom used for sweeping streets or gathering leaves; 
---గాజుల మలారం = a cylindrical tube or wire on which bangles are strung together for easy display and dispensation;


మలు, malu
-adj.
--pref. second; (rel.) తొలి; మలి;; 
---మలుచూలు = second pregnancy.


మలుచు, malucu
-v. t.
--mold; create by molding stone, clay, etc.


మల్లె, malle
-n.
--jasmine; [bot.] ''Jasminum officinalis'';
-- సిరిమల్లె = Star Jasmine; [bot.] ''Trachelospermum jasminoides'' of the Apocynaceae family;  దీని రేకలు బాగా విచ్చుకుని ఉంటాయి;, 
-- మరుమల్లె, బొండుమల్లె; సన్నజాజి; విరజాజి; కాగడా మల్లె; వగైరాలు మల్లెలలో రకాలు;  రేకలు ఎంత ఒత్తుగా ఉన్నాయో, ఎంతలా విచ్చుకుంటాయో వగైరాలలో తేడాలు;Pass
-- జూకా మల్లె = Pink Passion Flower); [bot.] ''Passiflora incarnata'' of the Passifloraceae family;  


మళ్లా, maLlA
-adv.
--(1) again; 
--(2) however; yet;


మళుపు, maLupu
-n.
--turn; turning;


మళ్లు, maLlu
-v. i.
--turn;


మళ్లించు, maLliMcu
-v. t.
--turn; divert;


మసక, masaka
-adj.
--dim; not clear visually; translucent;


మస్తకం, mastakaM
-n.
--head;


మసాలా, masAlA
-n. 
--a special mixture of spices;


మసాలా ఆకు, masAlA Aku
-n.  
--[bot.] ''Pimenta dioica'';


మస్కాకొట్టు, maskAkoTTu
-v. i.
--cheat; cheat by flattering;


మసి, masi
-n.
--soot; (rel.) నుసి = ashes; ash covering on charcoal;


మసిపాతలో మాణిక్యం,  masipAtalIO mANikyaM
- ph.
- diamond in the rough; unrecognized and hidden talent;


మస్తిష్కం, mastishkaM
-n.
--brain; 
---మస్తిష్కం = cerebrum. 
---అనుమస్తిష్కం = cerebellum.


మసీదు, masIdu
-n.
--mosque; a place of worship for people of Islamic faith;


మస్తుగా, mastugA
-adv.
--plentifully; abundantly;


మసూచికం, masUcikaM
-n.
--smallpox; variola; 
-- స్పోటకం; (rel.) ఆటలమ్మ;


మసోలీ, masOlI
-n.
--mausoleum; a magnificent tomb; named after the tomb of King Mausolus of fourth century B.C.;


మహజరు, mahajaru
-n.
--petition;


మహత్, mahat
-adj.
--pref. long; great; big; high;


మహత్తర, mahattara
-adj.
--longer; greater; bigger; higher; taller;


మహత్వం, mahatvaM
-n.
--greatness; superiority;


మహా, mahA
-adj.
--pref. long; great; big; high; (ant.) లఘు = abridged; short;


మహాసముద్రం, mahAsamudraM
-n.
--ocean;


మహాక్షితి, mahAkshiti
-n.
--one followed by 21 zeros;


మహాక్షోణి, mahAkshONi
-n.
--one followed by 16 zeros;


మహాక్షోభం, mahAkshObhaM
-n.
--(1) the great suffering; 
--(2) one followed by 23 zeros;


మహాఖర్వం, mahAkharvaM
-n.
--ten trillion; one followed by 13 zeros in the traditional Indian method of counting;


మహాగొనీ, mahAgonI
-n.
--mahogany; [bot.] Sweitenia mahogani;


మహాత్మ్యము, mahAtmyaMu
-n.
--greatness;


మహానింబ, mahAniMba
-n.
--Pusian lilac; a plant closely related to neem; [bot.] ''Melia azaderach'';


మహానిధి, mahAnidhi
-n.
--(1) the great treasure; 
--(2) one followed by 25 zeros in the traditional Indian method of counting;


మహాపద్మం, mahApadmaM
-n.
--(1) the great lotus; 
--(2) one followed by 15 zeros in the traditional Indian method of counting;


మహాబీర,  mahAbIra
- n.
-- [bot.] ''Hyptis suaveolens''; 
--  తులసి, చియా జాతి మొక్క; రాత్రి నానబెట్టి ఉదయాన్నే తింటే మోకాళ్ళ నొప్పులు తగ్గిపోతాయి అని అంటారు. సబ్జా గింజలు నానితే ఎలా ఉంటుందో అలాగే ఈ మహాబీర గింజలు కూడా ఉంటాయి; 


మహాప్రస్థానం, mahAprasthAnaM
-n.
--great journey; journey leading to enlightenment;


మహాభూరి, mahAbhUri
-n.
--(1) the great big one; 
--(2) one followed by 34 zeros;


మహాయుగం, mahAyugaM
-n.
--the Great Yuga; according to Hindu belief, the Great Yuga is comprised of Krita, Treta, Dvapar and Kali Yugas, Duration of a Maha Yuga is ten times that of Kali Yuga, namely, 4, 320, 000 years;


మహావృత్తం, mahAvRttaM
-n.
--Great Circle; circle formed on the surface of a sphere, such as the Earth, by the intersection of a plane that passes through the center of the sphere;


మహాశంఖం, mahASaMkhaM
-n.
--(1) the great conch shell; 
--(2) one followed by 19 zeros in the traditional Indian method of counting;


మహాశయుడు, mahASayuDu
-n.
--a person with highly regarded opinion;


మహిమ,  mahima
- n.
-- (1) greatness; (2) the power of working miracles;


మహిళ, mahiLa
-n.
--woman; (lit.) one who charms by her wiles and graces;


మహిషం, mahishaM
-n. m.
--he buffalo;


మహిషాక్షి, mahishAkshi
-n.
--[bot.] ''Balsamodendron agallocha'';


మహిషి, mahishi
-n. f.
--she buffalo;


మహీంద్రుడు, mahIMdruDu
- n.
-- king; lord of the land; see also  మహేంద్రుడు;
-- మహీ + ఇంద్రుడు = మహీంద్రుడు = భూ పాలుడు = రాజు;  (సవర్ణ దీర్ఘ సంధి)


మహేంద్రుడు, mahEMdruDu
- n.
-- Indra; lord of the heavens; 
-- మహా + ఇంద్రుడు = మహేంద్రుడు = గొప్ప వాడైన ఇంద్రుడు (గుణ సంధి)


మహోదరం,  mahOdaraM
-n.
--ascites; (lit) means swelling of the abdominal area; refers to accumulation of fluid in the abdominal (peritoneal) cavity; The most common cause of ascites is cirrhosis of the liver; Treatment of ascites depends on its underlying cause;
-- edema; dropsy; An old term for the swelling of soft tissues due to the accumulation of excess water; In years gone by, a person might have been said to have dropsy; 
-- (rel.) కడుపు ఉబ్బరం  means flatulence; 


%మాం - mAM, మా - mA


మాండలికం, mAMDalikaM
-n.
--dialect; the version of a language predominantly used in a geographical region; 
--- వర్గ మాండలికం = class dialect
--- ప్రాంతీయ మాండలికం = regional dialect; ఉదా: ఉర్ల గడ్డలు — బంగాళా దుంపలు; 
--- వైయక్తిక వ్యవహార మాండలికం = idiolect


మాంత్రికుడు, mAMtrikuDu
-n. m.
--(1) magician; 
--(2) conjurer; 
--(3) sorcerer;


మాంద్యం, mAMdyaM
-n.
--laziness; dullness; weakness; inactivity;


మాంసం, mAMsaM
-n.
--meat; flesh; 
---ఆవుమాంసం = beef; the flesh of a cow. 
---కుళ్లిన మాంసం = carrion. 
---మేకమాంసం = mutton; the flesh of a goat. 
---పందిమాంసం = pork, ham, bacon. 
---లేడిమాంసం = venison. 
---మనిషిమాంసం = flesh.


మాంసకృత్తులు, mAMsakRttulu
-n. pl.
--proteins; ప్రాణ్యములు;


మాంసరోహిణి, mAMsarOhiNi
-n.
--Indian redwood; (lit.) healer of flesh; [bot.] Soymida febrifuga;


మాంసాహారి, mAMsAhAri
-n.
--(1) non vegetarian; 
--(2) carnivore;


మా, mA 
-pos. pron. pl.
--our;


మాకా, mAA, 
- n. 
-- Macaw; a large parrot-like bird native to S. America; [bio.] ''Ara ararauna'' of the Psittacidae family; 


మాకు, mAku
-pron.
--for us;
-n.
--(1) tree; tree trunk; చెట్లు పెద్దవై గట్టి బోదెతో ఉంటే “మాను/మాకు” అంటారు. మానుకట్టడమనేది అన్ని చెట్లకూ వర్తించే లక్షణంకాదు. 
--(2) medicine; drug; (esp.) herbal medicine; వృక్షజాతుల నుండి తయారు చేసినది మందు; మాను నుండి తయారు చేసినది మాకు;


మాగాణి, mAgANi
-n.
--(1) a fertile land with plenty of water resources; 
--(2) wet cultivation; నంజె;


మాగు, mAgu
-v. i.
--ripen fully;


మాఘం,  mAghaM
- n.
-- (1) the name of the eleventh month of the Telugu calendar; (2) a classical Sanskrit literary work written my Maagha; the book deals with the story of Krishna killing Sisupala during the Rajasuya Yaga performd by Yudhisthara; The offiial title of the book is Sisupalavadha (శిశుపాలవధ). మల్లినాథసూరి దీనికి వ్యాఖ్యానము చేసి ఉన్నాఁడు. అది సర్వంకషము అనఁబడును. &quot;దండినః పదలాలిత్యం భారవేరర్థ గౌరవమ్‌ ఉపమాకాళిదాసస్య మాఘస్యేతే త్రయోగుణాః&quot; అని విద్వాంసులు మాఘమును మిక్కిలి శ్లాఘింతురు;


మాచిపత్రి, mAcipatri
-n.
--sweet wormwood; [bot.] ''Artemisia indica''; 'Artemisia absinthum''; 
--the active ingredient of this plant, Artemisinin, is known to have a curative effect in treating malaria; This medicinal aromatic herb, while native to Europe, grows readily across various climates, including parts of Asia, Africa, South America, and the United States; 


మాజీ, mAjI
-adj.
--former; erstwhile; late; ex-;


మాట, mATa
-n.
--word; pledge;


మాటకారి, mATakAri
-n.
--clever speaker;


మాటవరసకి, mATavarasaki
-adv.
--for instance; for example; just for the sake of discussion;


మాట్లాడు, mATlADu
-v. i.
--speak; talk; converse;


మాటిమాటికీ, mATimATikI
-adv.
--again and again;


మాటు, mATu
-n. 
--weld; welded patch; soldered patch;


మాటున, mATuna
-adv. 
--behind; hidden by; screened by;


మాటుమణుగు, mATumaNugu
-v. i. 
--quiet down; become quiet;


మాడ, mADa
-n.
--fontanel; soft central part on the top of an infant's head;


మాడు, mADu
-v. i.
--(1) scorch; sear; burn; 
--(2) suffer from hunger pangs;
- n.
-- anterior fontanelle; పసిపిల్లల నడినెత్తి మీద ఉండే మెత్తటి భాగం; 


మాణిక్యం, mANikyaM
-n.
--ruby; one of the nine gems or semi-precious stones;
--కెంపు; 
-- మాణిక్యం అన్నది సంస్కృత పదం. అది కెంపుకు పర్యాయ పదమే. &quot;మాణిక్య వీణాముపలాలయంతీం, మదాలసాం మంజుల వాగ్విలాసాం&quot; అన్న కాలిదాస కృత దేవీ స్తోత్రం వినే ఉంటారు. కన్నడ భాషలో కెంపు అన్న మాట మాణిక్యానికే కాక 'ఎరుపు రంగు' అన్న అర్థంలో కూడా వాడుతారు. కెంపు యొక్క నాణ్యతను, రంగులోని స్వచ్ఛతను బట్టి 'పద్మ రాగం', 'కురువిందం', 'సౌగంధికం', 'నీలగంధి' అన్న పేర్లతో కూడా పిలుస్తారు;


మాతగొరక, mAtagoraka
-n.
--Rice Fish;


మాతృ, mAtR
-adj.
--mother;


మాతృక, mAtRka
-n.
--source; original of a written work;


మాతృగోళం, mAtRgOLaM
-n.
--mother planet;


మాతృత్వం, mAtRtvaM
-n.
--motherhood;


మాతృభాష, mAtRbhAsha
-n.
--mother tongue;


మాతృభూమి, mAtRbhUmi
-n.
--mother land;


మాతృస్వామ్యం, mAtRsvAmyaM
-n.
--matriarchy the system where the female heads the family;


మాత్ర, mAtra
-n.
--(1) dimension; 
--(2) pill; dose; 
--(3) syllable; 
--(4) duration of time necessary to snap the fingers; duration of time necessary utter a short vowel; 
---ఏకమాత్రకం = one-dimensional. 
---మూడు మాత్రలు ఒక మోతాదు = three pills is one dose.


మాత్రా ఛందం, mAtrA chaMdaM
-n. 
--a prosody that stipulates a strict and specific sequence of short and long characters,


మాత్రుక, mAtruka
-n.
--[math.] matrix;                     % to e2t


మాదకం, mAdakaM
-n.
--liquor; alcoholic beverage;


మాదక, mAdaka
-adj.
--intoxicating; stupefying;


మాదీఫలం, mAdIphalaM
-n.
--a citrus fruit used in Ayurvedic medicine; [bot.] Citrus medica; దబ్బపండు;


మాది, mAdi
-pos. pron. pl.
--ours;


మాదిరి, mAdiri
-n.
--sample; model;


మాధవి, mAdhavi
-n.
--a white flowering creeper; [bot.] ''Hiptage madablota; Gaertnera racemosa'';


మాధ్యమిక, mAdhyamika
-adj.
--middle;


మాధ్వీకం, mAdhvIkaM
-n.
--a wine made from the ippa flower;


మాధుర్యం, mAdhuryaM
-n.
--sweetness;


మానం, mAnaM
-n.
--(1) a table of weights and measures; 
--(2) measure; 
--(3) personal and private honor; dignity;


మానచిత్రం, mAnacitraM
-n.
--map                                     % to e2t


మానదండం, mAnadaMDaM
-n.
--measuring rod;


మాననీయ, mAnanIya
-adj.
--respectable; deserving honor; venerable;


మానభంగం, mAnabhaMgaM
-n.
--(1) rape; 
--(2) dis-robing by force; loss of personal honor;


మానవ వనరులు, mAnava vanarulu
-n.
--human resources;


మానవత్వం, mAnavatvaM
-n.
--humanity;


మానవాతీత, mAnavAtIta
-adj.
--superhuman;


మానవాళి, mAnavALi
-n.
--humanity; mankind; the human race;


మానవుడు, mAnavuDu
-n.
--human being; Homo Sapiens; man; (ety.) descendent of Manu;


మానస, mAnasa
-adj.
--mental;


మానసిక, mAnasika
-adj.
--psychological; mental;


మాన్య, mAnya
-adj.
--honored; venerable;


మాన్యం, mAnyaM
-n.
--(1) land; 
--(2) land given by a ruler on a quit-rent, for a favorable tenure, or  as a gift for services rendered;


మానిక, mAnika
-n.
--a volumetric measure used in pre-independence India; 1 మానిక = 1 సేరు = 2 తవ్వలు = 4 సోలలు;


మాను, mAnu
-n.
--tree trunk;
-v. i.
--(1) heal; 
--(2) suspend; quit;
-v. t.
--stop doing; put a stop to;


మానుగాయ, mAnugAya
-n. 
--olive; a small fruit tha grows in the Mediterranian area;


మానుప్పు, mAnuppu
-n.
--carbonate of potash;


మానుపెండలం, mAnupeMDalaM
-n.
--[bot.] Manihot utilissima;


మానుపసుపు, mAnupasupu
-n.
--[bot.] Cosinium fenestratum;


మాన్యులు, mAnyulu
-n.
--honorable person; when used in front of a name, a title equivalent to &quot;Honorable&quot;;


మాపకం, mApakaM
-n. 
--(1) measuring instrument; meter; 
--(2) destruction; 
ఉష్ణమాపకం = thermometer. 
అగ్నిమాపక దళం = crew of firefighters.


మాపు, mApu
-v. t.
--make dirty; soil; make something to look like it has been used; 
-n. 
--the tendency to get soiled or dirty; 
ఈ రకం రంగు బట్ట మాపు ఓర్చుతుంది  = this type of colored cloth can withstand the tendency to get soiled or dirty.


మాబీర, mAbIra
-n.
--[bot.] ''Ajuga disticha;''


మాభేరి, mAbhEri
-n.
--Malabar batmint; [bot.] ''Anisomeles malabarica;''


మామ, mAma
-n.
--(1) maternal uncle; 
--(2) father-in-law;


మామ్మ, mAmma
-n.
--(1) grand mother; father's mother; 
--(2) any old lady;


మామిడల్లం, mAmiDallaM
-n.
--mango ginger; a tuber that tastes like mango and looks like ginger; [bot.] ''Curcuma amada'' of the Zingiberaceae family; this is related more to turmeric than to either mango or ginger;


మామిడి చెట్టు, mAmiDi ceTTu
-n.
--mango tree; [bot.] ''Mangifera indica;'' 
-- [Sans.] రసాలం;


మామిడి పండు, mAmiDi paMDu 
-n.
--mango fruit; [bot.] ''Mangifera indica;'' 
-- రత్నగిరి (Alphonso); కేసరి; దశేరి; హిమసాగర్; బాదామి; బంగినపల్లి; తోతపురి; మల్గోబా; ఇమామ్ పసంద్; అమరపాలి; మల్లిక; ముంత మామిడి; కొత్తపల్లి కొబ్బరి; పెద్ద రసాలు; చిన్న రసాలు; చెరుకు రసాలు; సువర్ణరేఖ; నీలాలు; 


మాయ, mAya
-n.
--(1) placenta; 
--(2) illusion; trick; artifice; deceit; sorcery; jugglery; the unreal stuff; that which is ephemeral; 
--(3) the power of God that creates, preserves, and destroys the Universe; 
--(4) spiritual ignorance; (ety.) మా = not, య = this;


మాయదారి, mAyadAri
-adj.
--deceitful; wretched;


మాయావి, mAyAvi
-n.
--cheater; conjurer;


మాయు, mAyu
-v. i.
--become dirty, soiled or stained;


మారకం, mArakaM
-n. 
--(1) fatal sign; impending danger of death, big financial loss, or loss of reputation, as predicted by a horoscope; 
--(2) fatality; 
--(3) exchange; exchange rate;
---విదేశ మారకపు ద్రవ్యం = foreign exchange money.


మారటితల్లి, mAraTitalli
-n.
--step-mother;


మార్కండేయుడు, maarkanDEyuDu 
- n.
-- మృకండు మహర్షి కొడుకు, మహాభక్తుడు, షోడశవర్ష ప్రాయుడు.
-- లోకానికి మృత్యుంజయ స్తోత్రం అనుగ్రహించాడు మృకండు మహర్షి. &quot;చంద్రశేఖరమాశ్రయే మమ కిం కరిష్యతి వై యమః&quot; అని వీడని ధైర్యంతో ఆత్మనిష్ఠుడయ్యాడు. ఈ నాటికీ ఎవరికైనా అకాలమరణబాధా నివృత్తికి ఆ చంద్ర శేఖర అష్టకమే దివ్యౌషధం అయింది.


మార్గం, mArgaM
-n.
--(1) way; path; route; track; 
--(2) course of action;


మార్గదర్శి, mArgadarSi
-n.
--guide; heralder; one who shows the way;


మార్గసాహిత్యం, maargasaahityaM 
- n.
-- Classical literature;


మారాముచేయు, mArAmu cEyu
-v .i.
--behave obstinately;


మార్జాలం,  mArjAlaM
- n.
-- cat;
-- పిల్లిని సంస్కృతంలో మార్జాలము అంటారు. 'మార్జనమ్' అంటే శుభ్రం చేసుకోవడము. కాబట్టి పిల్లి పేరులోనే ఉంది అది 'పరిశుభ్రమయినది ' అని.


మారు, mAru
-n.
--time; turn; occasion;


మారు, mAru
-v. i.
--change;


మారుగుళ్లదొడ్డి, mAruguLLladoDDi
-n.
--marshaling yard; switching yard; the place the bogies of a train are assembled and re-assembled into the specified sequence;


మారుపేరు, mArupEru
-n.
--alias; nickname; epithet;


మార్కులు, mArkulu
-n. pl.
--marks; points scored in an examination;


మార్చు, mArcu
-v. t.
--change; alter;


మార్పు, mArpu
-n.
--change; conversion; alteration;


మారేడు, mArEDu
-n.
--bael; hog plum; golden apple; [bot.] ''Aegle marmelos'' of the Rutaceae family; 
-- The tree is considered to be sacred by the Hindus; 
-- [Sans.] బిల్వ; సిరిఫలమ్; 


మాల, mAla
-adj.
--belonging to one of the untouchable castes of India;
-n.
--(1) garland; wreath; 
--(2) a stanza (in a poem) with four lines, such as చంపకమాల and  ఉత్పలమాల;
--(3) one of the untouchable castes of India;


మాలకాకి, mAlakAki
-n.
--raven; a black crow; 
-- బొంతకాకి; కాకోలం; 


మాల గద్ద, mAla gadda, 
- n. 
-- the pariah kite; [bio.] ''Milvus migrans'';


మాలతి, mAlati
-n.
--jasmine creeper; [bot.] ''Aganosma roxburghii;  Aganosma caryophyllata; Jasmin grandiflorum;''


మాల్కంగుని, mAlkaMguni
-n.
--[bot.] ''Celastrus paniculeta;''


మాలాకారి, mAlAkAri
-n.
--(1) florist; 
--(2) a person who makes garlands;


మాల్గాడీ, mAlgADI
-n.
--goods train;


మాలి, mAli
-n.
--gardener; తోటమాలి;


మాలిక,  mAlika
- n.
-- (1) a stanza in a poem with many lines; (2) a garland;  


మాలిన, mAlina
-suff.
--sans; without; devoid of; not; -less; 
---అలవిమాలిన = beyond the reach of accomplishment;
---పనికిమాలిన = useless. 
---బుద్ధిమాలిన = thoughtless. 
---వల్లమాలిన = unreal;
---దయమాలిన = merciless; 
---దిక్కుమాలిన = aimless; orphan; 
---నీతిమాలిన = amoral; 
---గతిమాలిన = directionless; trackless; 
---సిగ్గుమాలిన = shameless;
---తెలివిమాలిన =  thoughtless; 


మాలిన్యం, mAlinyaM
-n.
--filth; foulness; pollutant; pollution;


మాలిమి, mAlimi
-n.
--(1) familiarity; getting used to; 
--(2) navigator; pilot;


మాలీసు, mAlIsu
-n.
--(1) grooming; rubbing; cleaning; (2) kneading; 


మాలు, mAlu
-- adj.
--- spoil; ruin; lose; 


మావి, mAvi
-n.
--placenta; amniotic sac;


మాసం, mAsaM
-n.
--month;
--అమంత మాసం = the duration from one new moon day to the next new moon day, in one type of reckoning a month,
--పూర్ణిమాంత మాసం = the duration of time from one full moon day to the next full moon day, in one type of reckoning a month.


మాస, mAsa
-adj.
--monthly;


మాసిక, mAsika
-n.
--patch; patch on a garment;


మాసిపోవు, mAsipOvu
-v. i.
--become soiled; become dirty;


మాహిషం,  mAhishaM
- n.
-- cow; 
-- మాహిషం అనేది మూడో ఈత ఆవు; &quot;మాహిషంచ శరచ్చంద్ర చంద్రికా ధవళం దధి&quot; కాళిదాసు ఆభాణకానికి ఈ అర్థమే!


మింగు, miMgu
-v. t.
--swallow; devour;


మించు, miMcu
-v. t.
--surpass; exceed; excel; transgress;


మిక్కిలి, mikkili
-adj.
--much;


మిగులు, migulu
-n.
--(1) remainder; balance; 
--(2) excess; 
--(3) [math.] carry; (ant.) తగులు = deficit; borrow; in the decimal number system, for example, when two digits are added and if the sum exceeds ten, we put one of the digits of the total as the sum and the other digit is &quot;carried&quot; into the next higher position. Similarly, during subtraction, a &quot;borrow&quot; arises.


మిగుల్చు, migulcu
-v. t.
--save; preserve; retain; keep;


మిట్ట, miTTa
-n.
--(1) high ground; 
--(2) hillock; (ant.) పల్లం;


మిట్టమధ్యాహ్నం, miTTamadhyAhnaM
-n.
--high noon;


మిటారి, miTAri
- n.
-- an attractive woman; a fashionable woman; an enticing woman; 


మిఠాయి, miThAyi
-n.
--sweet; confection;


మిడత, miData
-n.
-- (1) common grasshopper; vegetable grasshopper; [biol.] ''Atractomorpha similis'' of the Pyrgomorphidae family; 
-- (2) tobacco grasshopper; [biol.] ''Atractomorpha crenulata''
--locust; cricket; mantis;
-- (rel.) ఇలకోడి; కీచురాయి; 


మిడిమిడి, miDimiDi
-adj.
--slight; meagre; 
---మిడిమిడి జ్ఞానం = half-baked knowledge.


మిడిసిపాటు, miDisipATu
-n.
--haughtiness; insolence;


మిణుగురు పురుగు, miNuguru purugu
-n.
--glowworm; glow fly; firefly;


మితం, mitaM
-n.
--moderate;


మిత, mita
-adj.
--moderate;


మితవ్యయం, mitavyayaM
-n.
--economy;


మితవాది, mitavAdi
-n.
--political moderate;


మిత్ర, mitra
-adj.
--friendly; allied;


మిత్రమండలి, mitramaMDali
-n.
--friendly group; allies;


మిత్రస్థానం, mitrasthaanaM 
- n.
-- favorable location; friendly location;
-- జ్యోతిషంలో ఒకే వర్గానికి చెందిన గ్రహాలు ఒకరికొకరు మిత్రులు అవుతారు. ఎదుటి వర్గానికి చెందిన గ్రహాలు శత్రువులు అవుతారు. ఒక గ్రహం తనకు మిత్రుడైన గ్రహానికి చెందిన రాశిలో (ఉదాహరణకు కుజుడి రాశి అయిన మేషంలో గురుడు ఉండటం) ఉన్నప్పుడు అది మిత్ర స్థానం అవుతుంది. ఇక్కడ గ్రహం ప్రశాంతంగా, అనుకూలమైన ఫలితాలను ఇస్తుంది. ఒక గ్రహం తనకు శత్రువైన గ్రహానికి చెందిన రాశిలో (ఉదాహరణకు సూర్యుడి రాశి అయిన సింహంలో శని ఉండటం) ఉన్నప్పుడు అది శత్రు స్థానం అవుతుంది. ఇక్కడ గ్రహం ఒత్తిడికి లోనై, శుభ ఫలితాలను ఇవ్వడంలో ఇబ్బందులను సృష్టిస్తుంది.  


మితి, miti
-n.
--(1) limit; bound; 
--(2) a measure; a measuring device; 
---మితిమీరి = exceeding the limit. 
---భారమితి = a pressure gauge. 
---ఉష్ణమితి = a temperature gauge.


మితిమీరు, mitimIru
-v. i.
--exceed the limit;


మిత్తి, mitti 
- n.
- interest; 
-- అడ్డికి పావుశేరు మిత్తి = అడ్డ అంటే రెండు శేర్లు. &quot;అడ్డకి పావుశేరు మిత్తి&quot; అంటే ఎనిమిదో వంతు వడ్డీ. పన్నెండున్నర శాతం. 


మిత్రుడు, mitruDu
-n. m.
--friend; ally; pal; (ant.) శత్రువు;


మిథ్య, mithya
-n.
--unreal; imaginary; illusion; something that cannot be definitively identified as such;


మిథునం, mithunaM
-n.
--(1) the couple Shiva and Parvathi of Hindu mythology; 
--(2) wife and husband; couple; esp. old couple; 
--(2) Gemini; a zodiacal sign;


మిథునరాశి, mithunarASi
-n.
--Gemini, the constellation; one of the twelve signs of the Zodiac;


మిద్దె, midde
-n.
--the upper part of a flat-roofed house; terrace;


మిద్దెటిల్లు, middeTillu
-n.
--a house with a terraced roof;


మినప, minapa
-adj.
--pertaining to black gram dal; see also మినుగులు;


మినప్పప్పు, minappappu
-n.
--black gram dal; split urid dal;


మినహా, minahA
-adv.
--with the exception of;


మినహాయించి, minahAyiMci
-adv.
--not counting; omitting; not including;


మిన్న, minna
-adj.
--better; superior;


మిన్నక, minnaka
-adv.
--quietly; coolly; without making any overt moves;


మినుకు, minuku
-n.
--twinkle;


మినుకు మినుకు, minuku minuku
-adj.
--twinkling;


మినుగులు, minugulu
-n.
--whole black gram; &quot;urid dal&quot;; [bot.] ''Vigna mungo'' (old name: Phaseolus radiatus); Phaseolus minimum of Leguminosae (pea) family;


మిన్ను, minnu
-n.
--sky; 
---మిన్ను విరిగి మీద పడుతోంది = [idiom] the sky is falling.


మిరప, mirapa
-adj.
--pertaining to cayenne pepper;
-n.
--cayenne; pepper; chili; chilli; this plant, a native to Brazil, came to India after the late fifteen hundreds; 
-- మిర్చి అన్నా మిరప అన్నా ఒక్కటే; గుంటూరు మిర్చి ఎర్ర తోలుతో ఉంటే గొల్లప్రోలు మిర్చి నారింజ రంగులో ఉంటుంది;
--- కొండ మిరప = Bird eye chillies; 
--- ఎర్ర మిరప = red pepper; [bot.] ''Capsicum fastigiatum; Capsicum annuum''of the Solanaceae family; 
--- పచ్చ మిరప = green pepper; [bot.] ''Capsicum frutescens''; 
--- ఎండుమిరప, = dried chilli;
--- బుంగ మిరప =  bell peppers = sweet peppers = Simla peppers;
--- పాప్రికా =  paprika = కారం తక్కువ ఉన్న మిరప; 
--- పిమెంటో =  red pimento =  కారం లేని మిరప;


మిరాసీ, mirAsI
-n.
--hereditary right;


మిరియాలు, miriyAlu
-n.
--black pepper; [bot.] ''Piper nigrum'' of Piperaceae family;
--చల్ల మిరియాలు = తోక మిరియాలు = [bot.] ''Piper cubeba'' of Piperaceae family;
-- త్రికటువులు = శొంఠి, మిరియాలు, పిప్పళ్లు;
--[Sans.] మరిచం; శ్యామం; వల్లీజం;


మిలమిల, milamila
-adj.
--sparkling; onomatopoeia for sparkling looks;


మిల్లిగరిటె, milligariTe
-n.
--very small spoon;


మిల్లీ, millI
-adj.
--pref. one-thousandth; (ant.) కిలో = kilo;


మిల్లీమీటరు, millImITaru
-n.
--millimeter; one-thousandth of meter; a measure of length in the metric system;


మిల్లీలీటరు, millIlImITaru
-n.
--milliliter; one-thousandth of a liter; a measure of volume of liquids in the metric system;


మిశ్రమం, miSramaM
-n.
--mixture;


మిశ్రమ లోహం, miSrama lOhaM
-n.
--composite; (rel.) alloy;


మిష, misha
-n.
--excuse; pretense; trick;


మిషను, mishanu
-n.
--machine; 
---కుట్టు మిషను = sewing machine.


మిసిమి, misimi
-n.
--luster; polish;


మీ, mI 
-pos. pron.
--your; genitive of మీరు;


మీగడ, mIgaDa
-n.
--the skin of milk; cream on the surface of heated milk;


మీట, mITa
-n.
--switch; lever;


మీటలమాల, mITalamAla
-n.
--a bank of switches;


మీటరు, miTaru
-n.
--(1) meter; a measuring instrument such as the volt meter;  
--(2) meter; metre; a standard measurement of length in the metric system of units. One meter equals 100 centimeters (cm). 1000 meters is a kilometer (km); 
---థర్మామీటరు = thermometer.


మీటు, mITu
-v. t.
--pluck with fingers; pull; fling;


మీది, mIdi
-adj.
--upper;
---మీది భాగం = upper portion
-pos. pron.
--yours;
---ఇది మీది = this is yours


మీదుమిక్కిలి, mIdumikkili
-adv.
--in addition to; over and above; besides;


మీమాంస, mImAmsa
-n.
--(1) investigative examination; discussion to find the truth; 
--(2) one of the six systems of Indian philosophy, called Darshanas;


మీమాంసకుడు, mImAmsakuDu
-n.
--investigator; examiner; detective;


మీనం, mInaM
-n.
--Pisces, the constellation; one of the twelve signs of the Zodiac; మీనరాశి;


మీనమేషాలు లెక్కపెట్టడం, mInamEshAlu lekka peTTaDaM
-ph.
--[idiom] wasting too much time analyzing; procrastination;


మీను, mInu
-n. s.
--fish;


మీనురూపురిక్క, mInurUpurikka
-n.
--(lit.) the constellation in the shape of a fish; Piscum; రేవతీ నక్షత్రం;


మీరు, mIru
-pron.
--you;
-v. i.
--exceed;


మీలు, mIlu
-n. pl.
--fish;


మీసం, mIsaM
-n.
--(1) man's moustache; 
--(2) animal's whiskers; vibrissae; these are not hairs and should not be trimmed; these are sensors of vibrations;
--(3) insect's antenna;


ముంగిలి, muMgili
-n.
--courtyard; frontyard;


ముంగిస, muMgisa
-n.
--mongoose; [bio.] ''Herpestes sp''.;
-- నకులిక; అహి-నకులిక బంధం =  పరస్పర విరోధంతో ఎపుడూ ప్రవర్తించే జాతి వైరం. ఒకరిని చూడగనే మరొకరికి అతణ్ణి చంపివేయాలనేటంత కోపం; 


ముంగురులు,  muMgurulu
-  n. pl.
--  forelocks;


ముంచు, muMcu
-v. t.
--dip; plunge; immerse; (ant.) తేల్చు;


ముంజ, muMja 
-n.
-- దర్భతో పేడిన ముప్పేట తాడును ముంజ అంటారు. ముంజ అనే గడ్డి(దర్భ)తో పేడినది — మౌంజి. దీన్ని మేఖల అని గూడా అంటారు. బ్రహ్మచారి ఎపుడూ ధరించవలసినవిగా చెప్పిన వాటిలో ఈ మౌంజి ఒకటి.


ముంజె, muMje
-n.
--soft and tender kernel inside the stone of a palm fruit;


ముండ, muMDa
-n.
--(1) widow; a woman whose head is shaven; 
--(2) prostitute;


ముండ్లతోటకూర,  ముళ్లతోటకూర, muMDlatOTakUra, muLlatOTakUra
-n.
--[bot.] ''Amarantus spinosus'';


ముండ్లపంది, muMDlapaMdi
-n.
--porcupine; [bio.] ''Hystrix indica'';


ముండ్లపొన్నగంటి కూర,  ముళ్లపొన్నగంటి  కూర, muMDlapaMdi, muLlaponnagaMTi kUra
-n.
-- [bio.]  ''Alternanthera pungens'' HBK


ముండ్లముస్తె, muMDlamuste
-n.
--three-lobed nightshade; [bot.] Solanum trilobatum; [Sans.] అలర్కము;తెల్లజిల్లేడు;


ముండ్లు, ముళ్లు, muMDlu, muLlu
-n.
--thorns; setal;


ముంత, muMta
-n.
--pot; vessel;


ముంత, తప్పేలా, muMta tappElA
-n.
--pots and pans;


ముంతగజ్జనం, muMtagajjanaM
-n.
--[bot.] ''Ichnocarpus frutescens'';


ముంతమామిడి, muMtamAmiDi
-n.
--cashew; [bot.] ''Anacardium occidentale''; ''Semecarpus anacardium'';
-- జీడిమామిడి; మొక్కమామిడి; 


ముందర, muMdara
-p.p.
--before; in front of;


ముందుకు, muMduku
-adv.
--forwards;


ముందుకు వచ్చు, muMduku vaccu
-v. i.
--come forward; emerge;


ముక్క, mukka
-n.
--(1) piece; fragment; cube; 
--(2) word; message; 
---మంచుముక్క = piece of ice. 
---ముక్కలుగా కొయ్యి = dice into cubes. 
---ఆ ముక్క చెప్పలేక పోయావా? = why didn't you tell me that word?


ముక్కర, mukkara
- n.
-- a nose-stud, often made of gold, with a colorful precious or semi-precious stone;


ముక్క వాసన, mukkavAsana
-n.
--stale smell; musty smell;


ముక్త, mukta
-adj. 
--(1) united;  unified; 
--(2) leftover; previously used;
---ముక్త కంఠం = with one voice. 
---ముక్తపదగ్రస్తం = a figure of speech in which the previous word or syllable is picked up in the next word.


ముక్తసరి, muktasari
-adj.
-- (1) brief; succinct; abbreviated, abridged; contracted; summarized; (2) mean; trivial; small; a trifle.
-- ముక్త అంటే 1.&quot;విడిచిన&quot; అని, 2. &quot;ముత్యము&quot; అని రెండు అర్థాలు ఉన్నాయి; ముక్త సరి —అంటే ముత్యంతో సమానంగా, అనగా అతి సూక్ష్మంగా, చిన్నదిగా, అందంగా అని. ముక్త సరి సమాధానం = brief response. ముక్త కంఠంగా అంటే &quot;నోరంతా తెరచి అని, అంటే నోరారా;&quot;
-- (ety.) ముఖ్తసర్ (مختصر) అన్నదానికి సంగ్రహించు, సంగ్రహం అన్న అర్థం అరబ్బీలో ఉంది; 


ముక్కాలిపీట, mukkAlipITa
-n.
--tripod; త్రిపాది;


ముక్తానుషంగాలు, muktAnushaMgAlu
- n. pl.
--free associations; 


ముక్తాయింపు, muktAyiMpu
-n.
--summary; conclusion;


ముక్కాలు,  mukkAlu
- n.
-- the fraction 3/4;


ముక్కిడి, mukkiDi
-n.
--[bot.] ''Schrebera swietenioides'';


ముక్కు, mukku
-n.
--nose; నాసిక; 
---బురమ్రుక్కు = stout nose.


ముక్కుతుమ్ముడు తీగ, mukkutummuDu tIga
-n.
--[bot.] ''Leptadenia reticulata'';


ముక్కుతో, mukkutO
-adj.
--nasal; twangy;


ముక్కుదూలం, mukkudUlaM
-n.
--nose bridge; the hard, bony part of the nose;


ముక్కుపచ్చలారలేదు, mukkupaccalAralEdu
-ph.
--[idiom] still wet behind the ears;


ముక్కుముంగర, mukkumuMgara
-n.
--[bot.] Asystasia coromandeliana;


ముఖం, mukhaM
-n.
--face; countenance;


ముఖపరిచయం, mukhaparicayaM
-n.
--nodding acquaintance;


ముఖమల్, mukhamal
-n.
--velvety cloth;


ముఖరితం, mukharitaM
- n.
-- resonance; 


ముఖవచనం, mukhavacanaM
-n.
--oral communication; word of mouth;


ముఖస్తుతి, mukhastuti
-n.
--flattery; sycophancy;


ముఖ్యం, mukhyaM
-n.
--important; fundamental; basic; central; primary; key;


ముఖాముఖీ, mukhAmukhI
-n.
--(1) interview; face to face; in front; 
--(2) rendezvous; tryst;


ముగ్గు, muggu
-n.
-- an ornamental pattern, drawn on the ground or floor with rice flour or chalk, especially at the front of a Hindu household;


ముగ్గురు, mugguru
-pron.
--three people;


ముచ్చటించు, muccaTiMcu
-v. t.
--talk about; discuss about;


ముచ్చిక, muccika
-n.
--calyx of a fruit or flower; structure near the stem of a fruit or flower;


ముచ్చిలిగుంట, mucciliguMTa
-n.
--the small dent-like depression at the back of the head, just below the cranium;


ముట్టడి, muTTaDi
-n.
--attack;


ముట్టడించు, muTTaDiMcu
-v. t.
--attack;


ముట్టించు, muTTiMcu
-v. t.
--kindle; light; touch with fire;


ముట్టు, muTTu
-n.
--menses; period; menstruation; the period of monthly discharge in adult females;


ముట్టుకొను, muTTukonu
-v. t.
--touch;


ముట్టె, muTTe
-n.
-- (1) snout; the forward projecting part of an animal's head; (2) the hard &quot;stone&quot; inside mango and palm fruits; 
-- ముట్టె అనేది మామిడి టెంకకు వాడుక; అలాగే తాటి ముట్టె (తాటిచెట్టు నాటేదానికి గింజ); తలకూ పర్యాయపదం (సన్నివేశాన్ని బట్టి), వాడికి ముట్టె పొగురు (తల పొగరు అనే అర్థంలో); విడిగా ముట్టె అంటే తల అని కాదు.


ముఠా, muThA
-n.
--gang; clique;


ముడత, muData
-n.
--wrinkle; fold; pleat;


ముడి, muDi
-adj.
--raw; 
---ముడి పదార్థం = raw material. 
---ముడి పట్టు = raw silk.
-n.
--knot;


ముడిగాళ్లు, muDigALlu
-n.
--knock knees; the shape of legs that causes the knees to knock as a person walks;


ముడ్డి, muDDi
-n.
--(1) rump; 
--(2) anus;


ముడుగుదామర, muDugudAmara
-n.
--[bot.] Marsilia quadrifolia;


ముడుచు, muDucu
-v. t.
--fold;


ముడుచుకొను, muDucukonu
-v. i.
--fold up; curl up;


ముతక, mutaka
-adj.
--coarse; rough; crude; unrefined;


ముతక చమురు, mutaka camuru
-n.
--crude oil, when referring to petroleum;


ముతకనూనె, mutakanUne
-n.
--unrefined oil, when referring to edible oils;


ముత్త, mutta
-adj.
--elderly; old; 
---ముత్తాత = great grandfather; (lit.) old grandfather; 
---ముత్తైదువ = (1) an elderly woman whose husband is still alive; (ety.) ఆ + విధవ = అవిధువ --&gt; ఐదువ; ముది + ఐదువ = పెద్ద వయస్సులో ఉన్న పెళ్ళి అయినా స్త్రీ; (2) ముత్తు అంటే ముద్దు; (తమిళంలో నేటికీ ఈ అర్థంలో ఉంది.) కాబట్టి అందమైన అనే అర్థంలో ముత్తు + ఐదువ = ముత్తైదువ కావచ్చు.


ముత్యం, mutyaM
-n.
--pearl; the solidified excretion of a sea mussel; మౌక్తికం;


ముత్యపుచిప్ప, mutyapucippa
-n.
--mother-of-pearl; pearl oyster; ముక్తాస్పోటం; శుక్తి;


ముత్తాత, muttAta
-n.
--great grandfather;


ముదం, mudaM
-n.
--happiness;


ముదనష్టపు, mudanashTapu
-adj.
--ill-fated; unlucky;


ముదర, mudara
-adj.
--(1) mature; not tender; 
--(2) dark; not light; 
--(3) thick; not thin; 
---ముదర కాయ = a green vegetable that is reaching the stage of ripening. 
---ముదర రంగు = dark color. 
---ముదర పాకం = thick syrup. 
---రోగం ముదిరిపోయింది = the disease has taken root, it is no longer acute.


ముదరా, mudarA
-n.
--refund; rebate; compensation; reduction in price;


ముద్ద, mudda
-n.
--(1) paste; 
--(2) morsel; bolus; dollop; see also కరడు; 
---పప్పుముద్ద = a dollop of dal.


ముద్ర, mudra
-n.
--(1) stamp; imprint; print; 
--(2) posture in dance; 
---చెరగని ముద్ర = indelible imprint.


ముద్రణ, mudraNa
-n.
--printing; 
---ముద్రణ యంత్రం = printing press.


ముదావహం, mudAvahaM
-n.
--commendable;


ముద్దాయి, muddAyi
-n.
--defendant;


ముద్రాపకులు, mudrApakulu
-n. pl.
--printers;


ముద్రారాక్షసం, mudrArAkshasaM
-n.
--printing error; printer's devil;


ముదిమి, mudimi
-n.
--old age; decrepitude;


ముద్రించు, mudriMcu
-v. i. 
--print;


ముదురు, muduru
-adj.
--(1)mature; fully grown; not tender;
--(2) dark
---ముదురు రంగు = dark color;


ముద్దు, muddu
-n.
--(1) kiss; caress; 
--(2) love; fondness; affection; 
--(3) charmingness;


ముద్దుచేయు, mudducEyu
-v. i.
--dote on; adore; love and affection expressed by adults toward children;


ముద్దుపేరు, muddupEru
-n.
--pet name; nickname; sobriquet;


ముద్దువచ్చు, mudduvaccu
-v. i.
--to be cute; to be adorable; kissable;


మునగ కాడ, munaga KADa
-n.
--drumstick; Moringa; the long, rod-like fruit of drumstick tree; [bot.] ''Moringa oleifera'' of the Moringaceae family; 
-- [Sans.] శిగ్రుః; శోభాంజనః: ఆక్షీబః;


మునగ చెట్టు, munaga ceTTu
-n.
--drumstick tree; [bot.] ''Moringa pterygosperma; Moringa oleifera;''
-- మునగ ఆకులలో క్లోరోజెనిక్ ఆమ్లం (chlorogenic acid), క్వెర్సెటిన్ (quercetin) వంటి ఏంటీఆక్సిడెంట్లు ఉంటాయి. ఇవి కర్బనోదకాల విచ్ఛిన్నాన్ని నెమ్మదిస్తూ, రక్తంలో గ్లూకోజ్ శోషణను నియంత్రిస్తాయి. మునగ పొడి పాన్క్రియాస్లోని బీటా కణాలను సురక్షితంగా పనిచేయడానికి సహాయపడుతుంది. ఇది ఇన్సులిన్ ఉత్పత్తిని మెరుగుపరుస్తుంది.


మునసబు,  munasabu
- n.
-- Munsiff: a village-level officer of justice, usually a rank below a magistrate and above the rank &quot;karanam.&quot;


ముని, muni
-n.
--hermit; seer; thinker; an ascetic observing silence;
-- సంస్కృతంలో &quot;మౌనం పాటించేవాడు&quot; లేదా &quot;తపస్వి&quot; అనే అర్థం; మౌనంగా ఉంటూ ఆత్మ జ్ఞానాన్ని సాధించేవారు; &quot;మౌనం చైవాస్మి గుహ్యానాం&quot; అంటాడు భగవానుడు గీతలో.
-- ఋషులు మునులు ఒకటే. అందరూ భగవద్ధ్యాన పరాయణులే. ఋషులు త్రికాల జ్ఞానం కలవారు. అలాంటి దర్శనం వాళ్లకు కలుగుతుంది. వాళ్లు వశ్య వాక్కులు; ఋషుల నోట మాట అసంకల్పితంగా వస్తుంది. అది అట్లే జరుగుతుంది;


మునిమాపు, munimApu
-n.
--twilight; early evening; 
--మునిచీకటి;


మునిశ్వేతం, munisvEtaM
-n.
--cloudy white;


మున్నీరు, munneeru 
- n.
-- sea; ocean; the first waters; మొదటినీరు (= సముద్రం)
-- మున్- అన్న ధాతువుకు ముందు, తొలి అన్న అర్థాలున్నాయి. ఉదాహరణకు, ముంగురులు అంటే ముందున్న కురులు. మున్నుడి అంటే తొలిపలుకు, పుస్తకానికి ముందు ఉండే నుడి. ముత్తాత తాత కన్నా ముందున్న వాడు. అలాగే, ముచ్చెమటలు ముఖం మీద కనిపించే చెమటలు. కారు అంటే పంట అన్న అర్థం అయితే, ముంగారు అంటే తొలి పంట. అట్లాగే ముంజేయి, ముంగాలు మొదలైన పదాలు. ఈ పదాలన్నిటిలోనూ మున్- అన్న ఉపసర్గ ‘ముందు’ అన్న అర్థాన్ని సూచించేవే.
-- ముల్లోకాలు, ముమ్మారు, ముజ్జగములు, ముమ్మూర్తుల - ఈ పదాలన్నింటిలో మూన్-/మున్- అన్న ధాతువుకు మూడు అన్న అర్థమే ఉన్నా, మున్- అంటే ముందు అన్న అర్థం ఉన్న ధాతువు వేరే ఉంది.


మునుగు, munugu
-n.
--sink; go down; get inundated; (ant.) తేలు;


ముప్పాతిక, muppAtika
-n.
--three-fourths; three-quarters;


ముప్పావు, muppAvu
-n.
--three-quarters;


ముప్పిరి, muppiri
-adj.
--triple; three-fold;


ముప్పు, muppu
-n.
-- (1) calamity; danger; urgency; విపత్తు; (2) old age; వార్థకము; 


ముప్ఫయ్, mupphai
-n.
--thirty;


ముబ్బడి, mubbaDi
-adj.
--triple; three times; three-fold;


ముభావం, mubhAvaM
-n.
--aloofness; reserved; indifference;


ముమ్మడించు, mummaDiMcu
-v. i.
--increase three-fold;


ముమ్మాటికీ, mummATikI
-adv.
--on all (three) counts;


ముయ్యాకుపొన్న, muyyAkuponna
-n.
--[bot.] ''Pseudarthria viscida;''


మురకుండాకు, murakuMDAku
-n.
--[bot.] ''Acalypha indica;''


మురబ్బా, murabbA
-n.
--candied preserve; fruit pieces preserved in honey or sugar syrup with no additional preservatives; this is different from jam or jelly or an  electuary;
---అల్లం మురబ్బా = candied ginger.
-- Clean ginger: peel skin, dice into pieces, and blend into a paste. Heat sugar until it melts and begins to caramelize (ఉండ పాకం వచ్చేదాకా). Add a dash of salt and a spoonful of  Cardamom powder, and mix well. Transfer to a buttered plate. Cut into bite-size pieces;    


మురమురాలు,  muramurAlu
- n. pl.
- puffed rice; 
-- [rel.]  పేలాలు = popped rice or pop corn 


మర్త్యలోకం,  martyalOkaM
- n.
-- the abode of humanity; the Earth; (lit.) the land of the mortals;


మురికి, muriki
-n.
--dirt; sewage;


మురికి చేయు, muriki cEyu
-v. t.
--soil;


మురికి నీళ్లు, muriki nILlu
-n.
--sewage water; dirty water;


మురికివాడ, murikivADa
-n.
--slum;


మురిపిండ, muripiMDa
- n. [bot.] Acalypha indica Linn. Euphorbiaceae
-- Indian acalypha;


మురుగు కాలువ, murugu kAluva
-n.
--sewer;


మురుదొండ, murudoMDa
-n.
--[bot.] ''Bryonia epigaea'';


మురుపిండి, murupiMDi
-n.
--[bot.] ''Acalypha indica'';


ముర్రుపాలు, murrupAlu
-n.
--beestings; colostrum; milk of domestic cattle (cow, buffalo, goat, etc.) that has recently calved;  this substance is rich in nutrients and antibodies and are essential for the calf; In humans, such items are supplied to the growing infant via the umbilical cord; apparently, in cattle such supply is not done. so drinking these besstings is essential for the calf; 
--same as జన్నుపాలు;


ములక, mulaka
-n.
--plunger;


ములగ,  mulaga
- n.
-- [bot.] ''Moringa oleifera'';


ముల్లంగి, mullaMgi
-n.
--(1) carrot; 
--(2) radish; [bot.] Raphanus sativus; Brassica rapa Linn.;


ములికినాట్లు, mulikinaaTlu 
- n. pl.
-- a sub-sect among Brahmins; 
-- కేవలం వైదికవృత్తి వ్యవసాయం మాత్రమే చేసేవారు వైదికులు; వైదీకులలో వెలనాట్లు అనగా కోనసీమ ఇంకా పైకి వున్నవారు; ములికినాట్లు అనగా రాయలసీమ వైపు వారు; తెలగాణ్యులనగా తెలంగణా ప్రాంతం వారు. ఈవిధంగా వృత్తిపరంగా, ప్రాంతీయతాపరంగా వచ్చినవి ఈ భేదాలు.


ముల్కీ,  mulkI
- n.
-- native; a person belonging to a region;


ములు, mulu
-pref. 
--indicates thorn or rough celia on leaves;


ములుకు, muluku
-n.
--sharp point; thorn;


ములుకోల, mulukOla
-n.
--goad; a stick with a needle at its end;


ములుగు చేప, mulugu chEpa 
- n.
-- eel fish; Eels are ray-finned fish belonging to the order Anguilliformes, which consists of eight suborders, 20 families, 164 genera, and about 1000 species;


ములుగొలిమిడి, mulugolimiDi
-n.
--[bot.] ''Leonotis toefolia;''


ములుగోగు, mulugOgu
-n.
--[bot.] ''Hibiscus suratensis'';


ములుగోరంట, mulugOraMTa
-n.
--[bot.] ''Barleria prioatis;''


ములుదోస, muludOsa
-n.
--[bot.] ''Cucumis muricatus;''


ములుమోదుగు, mulumOdugu
-n.
--[bot.] ''Erythrima sublabota;''


ములువెంపలి, muluveMpali
-n.
--[bot.] ''Tephrosia spinosa;''


ముల్లు, mullu
-n.
--(1) thorn; prick; 
--(2) fishbone;


ముళ్లతోటకూర, muLlatOTakUra
-n.
--[bot.] Amaranthus spinosus  Linn.  of the Amaranthaceae family;


ముళ్లపంది, muLlapaMdi
-n.
--porcupine; same as ఏదుపంది; ముండ్లపంది;


ముళ్లవంకాయ, మొలుగుకాయ, muLlavaMkAya, molugukAya 
- n.
-- [bot.] ''Solanum hirsutum''  of Solanaceae Family (Potato family) 
--- ఇది వంగ, పొగాకు జాతికి చెందిన మొక్క;


మువ్వీసం,  muvvIsaM
- n.
 -- the fraction 3/16;
 
 
ముష్కరుడు, mushakruDu
- n.
--obstinate person; stubborn person; rude person; 


ముషిణి, mushiNi
-n.
--strychnine; Strychnos nux vomica; a poisonous substance from a plant;


ముష్టి, mushTi
-n.
--(1) fist; 
--(2) alms; a fistful of alms;


ముష్టికాయ, mushTikAya
-n.
--[bot.] Nux Vomica, Strychonys Nuxvomica; a natural drug useful in reducing fever;


ముష్టిది, mushTidi
-n. f. 
--beggar; panhandler; a person seeking a fistful of alms; 


ముష్టివాడు, mushTivADu
-n. m. 
--beggar; panhandler;


ముష్టి యుద్ధం, mushTi yuddhaM
-n. 
--fist fight; boxing;


ముసద్దీ,  musaddI
- n.
-- (1) writer; (2) accountant; (3) clerk;


ముసరపప్పు, musarapappu
-n.
--Masur dal; [bot.] ''Lens culinaris'';


ముసలకం, musalakaM
-n.
--piston;


ముసలి, musali
-adj.
--old;


ముసాంబ్రం, musAMbraM
-n.
-- dried juice of aloeswood, or Indian aloe; [bot.] ''Aloe barbadensis;''
-- Agarwood, aloeswood, eaglewood or gharuwood is a fragrant dark resinous wood used in incense, perfume, and small carvings. It is formed in the heartwood of Aquilaria trees when they become infected with a type of mold (''Phialophora parasitica'');


ముసిముసి, musimusi
-adj.
--onomatopoeia for smile;


ముసుగు, musugu
-n.
--veil; mask;


ముసురు, musuru
-n.
--nagging rain; slow, nagging low-grade rain and lasts for a couple of days;
-- [see also]  జడివాన; 


ముసురు, musuru
-v. t.
--hover about; 
---ఈగలు ముసురుతున్నాయి = the flies are hovering around.


ముస్తె, muste
-n.
--[bot.] ''Cyperus rotundus; Cyperus spectosus;''


ముహూర్తం, muhUrtaM
-n.
--(1) an auspicious time to perform an important thing; 
--(2) a duration of time equal to 48 minutes; 1 మూహూర్తం = 2 ఘడియలు = 48 నిమిషాలు; 
-- (3) ఒక పగలు, ఒక రాత్రినీ కలిపిన మొత్తాన్ని అహోరాత్రం అంటారు. ఒక అహోరాత్రంకు ఇలాంటివి 30 ముహూర్తాలు ఉంటాయి. అంటే… ఒక రోజులో 30 ముహూర్తాలు జరుగుతాయి. సూర్యోదయమునకు ముందు వచ్చే ముహూర్తాలలో మొదటిది. దీనినే ‘బ్రహ్మముహూర్తం’ అంటారు. అంటే రోజు మొత్తంలో 29వది బ్రహ్మ ముహూర్తం. ఈ ముహూర్తానికి అధిదేవత బ్రహ్మ. కాబట్టి దీనికి బ్రహ్మ ముహూర్తం అనే పేరు వచ్చింది. నిజానికి తెల్లవారుజామును 2 భాగాలుగా విభజించారు. సూర్యోదయమునకు 2 ఘడియల ముందు కాలాన్ని అనగా 48 నిమిషముల ముందు కాలాన్ని ఆసురీ ముహూర్తం అని ఆసురీ ముహుర్తానికి ముందు 48 నిమిషముల ముందు కాలాన్ని బ్రహ్మముహూర్తం అని అంటారు.
-- (4) అమావాస్య నాడు సూర్యుడి తో కలిసి ఉదయించిన చంద్రుడు 30 రోజుల పాటు, తిథికి 48 నిముషాలు చొప్పున ముందర ఉదయించి 30 తిథుల అనంతరం మళ్లి సూర్యుడి తో ఉదయిస్తాడు. 48 నిమిషాల కాలం ఒక ముహూర్త కాలం; కాల గమనానికి ముహూర్తం ఒక ఏకకం (Unit); 


మూక, mUka
-n.
--crowd;


మూకుడు, mUkuDu
-n.
--deep fryer; chip pan; a bowl-shaped pan for deep frying;
-- బాండి; 


మూకుమ్మడిగా,  mUkammaDigA
- adv.
-- lock, stock and barrel; 


మూగు, mUgu
-v. i.
--surround; gather and hover around;


మూట, mUTa
-n.
--bundle; pack; bag;


మూటా ముల్లె, mUTA mulle
-ph.
--bag and baggage;


మూడు, mUDu
-n.
--three;


మూడు ముడులు, mooDu muDulu 
- ph. the three knots;
-- In a traditional Hindu wedding, the groom ties a sacred necklace, around the neck of the bride, with three knots. This three symbolizes the union of their three bodies: the gross, the subtle, and the Pure Consciousness;
-- మానవుల యొక్క స్థూల సూక్ష్మ కారణ అనే మూడు శరీరాలు ఉంటాయి. ఈ సమయంలో వేసే ఒక్క ముడి ఒక్కో శరీరానికి సంబంధించినది… వధూవరులో కేవలం బాహ్య శరీరంతో మాత్రమే కాకుండా మొత్తం మూడు శరీరాలతో కలిసిమెలిసి ఉండాలని ఉద్దేశంతో మూడు ముళ్ళు కలుపుతారు…


మూడొంతులు, mUDoMtulu
-adv.
--three out of four; in all probability;


మూఢం, mUDhaM
-n.
--[astro.] obscuration of a planet by Sun's rays; Heliacal rising of a planet; [astrol.] a planet moving into the same house as the Sun; 
--  మూఢము అనగా ఒక గ్రహం సూర్యునికి దగ్గరగా రావడం. లేదా ఒకే రాశి యందు ఉండడం; శుభకార్యము చేయఁగూడని కాలము; 


మూఢత, mUDhata
-n.
--stupidity; foolishness; 


మూఢుడు, mUDhuDu
-n. m.
--stupid;


మూఢమతి, mUDhamati
-n.
--stupid;


మూత, mUta
-n.
--lid; cover; cap; top;


మూత్రం, mUtraM
-n.
--urine;


మూత్రపిండం, mUtrapiMDaM
-n.
--kidney; nephram;


మూత్రాణి, mUtrANi
-n.
--purine; a type of molecule found in the DNA;


మూతి, mUti
-n.
--mouth;


మూపు, mUpu
-n.
--shoulder; bull's hump;


మూపురం, mUpuraM
-n.
--shoulder of a bull; cow; or camel;


మూయు, mUyu
-v. t.
--shut; close;


మూర, mUra
-n.
--cubit; a measure of length equal to the span from the tip of the elbow joint to the tip of the middle finger of the open hand; 
---పిడిమూర = a length measure equal to the span from the tip of the elbow joint to the tip of the closed first;
-- 1 అంగుళం = 2.54 సెంటీమీటర్లు; 1 బెత్త = 3 అంగుళాలు; 1 జాన = 3 బెత్తలు; 1 అడుగు = 12 అంగుళాలు; 1 మూర = 2 జానలు; see also బార;


మూర్ఛ, mUrCha
-n.
--epilepsy; petit mal; grand mal; fainting spell; swoon;


మూర్ఛన, mUrChana
-n.
--derived musical scale;
--సప్తస్వరముల యొక్క ఆరోహణావరోహణములను మూర్ఛనలందురు;


మూర్ధన్యాక్షరాలు,   mUrdhanyAksharAlu
- n. 
-- The letters ట,ఠ, డ, ఢ, ణ, ళ, ఴ లు of the Telugu alphabet;
--ద్రావిడ భాషలలో మూర్ధన్యాక్షరాలు (ట,ఠ, డ, ఢ, ణ, ళ, ఴ లు), ర-ఱ-లలు ప్రథమాక్షరంగా ఉండడానికి వీలులేదు. విశేషణంగా తెలుగులోనూ, ఇతర ద్రావిడ భాషలలోనూ హల్లుల ముందు ఇరు-, అచ్చులముందు ఈరు- అన్న రూపాలే కనిపిస్తాయి. ఇరువంకలు అంటే రెండు పక్కలు. ఇరువురు అంటే ఇద్దరు.


మూర్తి, mUrti
-n.
--(1) character; 
--(2) statue; 
--(3) shape; 
---అక్షరమూర్తి = alphabetic character. 
---అక్షరాంకికమూర్తి = alphanumeric character.


మూర్తిత్వం, mUrtitvaM
-n.
--embodiment; characterization;


మూర్తీభవించు, mUrtIbhaviMcu
-v. i.
--embody; personify;


మూరుకొండ, mUrukoMDa
-n.
--[bot.] ''Acalpha indica'';


మూర్కొను, mUrkonu
-v. t.
--smell; put to the nose;


మూలం, mUlaM
-n.
--beginning; root; basis; base; foundation; crux;


మూల, mUla   %updated
-adj.
--basic; proto;
-n.
--(1) Lambda Scorpii; Shaula; Yoga tara of the 19th  lunar mansion; located in the constellation Scorpio; one of the brightest stars in the night sky;
--(2) The 19th of the twenty seven star groups (or asterisms or lunar mansions) of the Hindu calendar; 
--(3)  corner; nook;


మూలకం, mUlakaM
-n.
--element; chemical element;


మూలగ, mUlaga
-n.
--marrow; bone marrow;


మూలధనం, mUladhanaM
-n.
--capital; original investment; principal;


మూలపదార్థం, mUlapadArthaM
-n.
--elemental matter; element;


మూలపురుషుడు, mUlapurushuDu
-n.
--patriarch; (ant.) మూలమగువ;


మూలబిందువు, mUlabiMduvu
-n.
--base point; radix point; decimal point in a base-ten system and a binary point in a base-two number system;


మూలమట్టం, mUlamaTTaM
-n.
--set-square; an instrument to set things at right angles;


మూలవిరాట్టు, mUlavirATTu
-n.
--(1) main idol located in the inner sanctum of a temple; a stand-in idol (ఉత్సవ విగ్రహం) is often used in street parades while the real idol is left in the inner sanctum; 
--(2) patriarch or matriarch of a family;


మూలశంక, mUlaSaMka
-n.
--piles; hemorrhoids; (lit.) doubt at the bottom;


మూల్యం, mUlyaM
-n.
--price;


మూలాధారం, mUlAdhAraM
-n.
--basis; source;


మూలాధారచక్రం, mUlAdhAracakraM
-n.
--according to Kundalini Yoga, one of the centers of energy in the human body, believed to be located at the base of the spinal column;


మూల్యాంకనం, mUlyAMkanaM, 
-n. 
--evaluation; assessment; estimation;
-- ఒక విషయం/సమాధానం లోని సత్తా ఏమిటో అంచనా వేయడం; పరీక్షలో ఎన్ని మార్కులు ఇవ్వవచ్చునో చెప్పడం మూల్యాంకనమే.


మూలిక, mUlika
-n.
--medicinal root; medicinal herb;


మూలుగ, mUluga
-n.
--bone marrow;


మూలుగు, mUlugu
-n.
--groan; groaning with pain;


మూస, mUsa
-n.
--(1) crucible; 
--(2) mold;


మూసివేయు, mUsivEyu
-v. t.
--close; shut;


'''%మృ - mR, మె - me, మే - mE, మై - mai'''

మృగం, mRgaM
-n.
-- (1) animal; beast; wild animal; (2) deer; 


మృగతృష్ణ, mRgatRshNa
-n. 
--mirage;


మృగయుడు, mRgayuDu
-n.
--hunter;


మృగవ్యాధుడు, mRgavyAdhuDu
-n.
--Sirius; the brightest star as seen from the Earth in Canis Major;            % to e2t


మృగనాభి, mRganAbhi
-n.
--musk; the secretion from a gland of  musk deer;  
-- మృగనాభి అంటే కస్తూరి. కస్తూరి మృగం నాభిలో స్రవించేది కస్తూరి.                             % to e2t


మృగశిర, mRgaSira             %updated
-n.
--(1) Beta Tauri; Elnath; Yoga tara of the fifth lunar mansion;
--(2) Orion; the star cluster that looks like a hunter; The fifth of the 27 star groups (or asterisms or lunar mansions) of the Hindu calendar; Represents the head of an animal in the Vrishabha rAsi of the Hindu calendar;


మృణ్మయము, 
- n.
-- made of clay; full of clay;
-- మృత్ శబ్దానికి మయట్ ప్రత్యయం చేరి మృణ్మయమ్ అయింది. ఇది సంస్కృత పదం. &quot;యరోఽనునాసికేఽనునాసికోవా&quot; అన్న పాణినీయ సూత్రం ప్రకారం హకారం కాక మరేదైనా హల్లుకు పిదప అనునాసికాక్షరం వచ్చినప్పుడు ఆ హల్లుకు బదులు దాని వర్గం లోని అనునాసికాక్షరం ఆదేశం ఔతుంది.

మృత్ + మయమ్ =&gt; మృణ్ + మయమ్ =&gt; మృణ్మయమ్; ఇక్కడ మ ముందు వచ్చిన తకారానికి బదులు అనునాసికమైన ణకారం వచ్చింది.

--ఋ, ర, ష ల తరువాత వచ్చే న, ణగా మారుతుంది. 'రషాణాం నోణః సమానపదే' అని సూత్రం. అలా మృత్/మృద్ + మయ --&gt; మృన్ + మయ --&gt; మృణ్ + మయ --&gt; మృణ్మయ అయింది.

వాక్ + మయం =&gt; వాఙ్మయం, సత్ + మార్గం =&gt; సన్మార్గం , వంటివి ఈ సూత్రం ప్రకారం ఏర్పడిన పదాలే;


మృత, mRta
-adj.
--dead;


మృత్తిక, mRttika
-n.
--earth; clay; soil;


మృత్యువు, mRtyuvu
-n. 
--death;


మృదంగం, mRdaMgaM
-n.
--a drum used in Indian musical performances;


మృదులాస్థి, mRdulAsti
-n.
--cartilage;


మృదువు, mRduvu
-adj.
--tender; gentle; soft;


మృష్ట, mRshTa
-adj. 
--wholesome; healthy; clean;


మృష్టాన్నం, mRshtAnnaM
-n.
--wholesome food;


మెంతులు, meMtulu
-n. pl.
--fenugreek; [bot.] ''Trigonella foenum graecum;'' Here, ''foenum graecum'' means Greek Hay; greens of this plant were used in Greece to feed horses; 
--these seeds, widely used in Indian cooking, have been reported to possess hypoglycemic and hypolipidemic properties in animal experiments, as well as in human and clinical cases;
-- కసూరి మెంతి = [bot.] ''Trigonella corniculata;'' కసూర్ అనే ప్రదేశం నుండి మొదట లభ్యం అయినది అని కసూరి మెంతి కి ఆ పేరు వచ్చింది. దీనిని ఎండబెట్టి ఎండిన ఆకులని వాడతారు; 
--[Sans.] రుచిప్రదా; మిశ్రం; తాళపర్ణికా:


మెంతికూర, meMtikUra
-n.
--fenugreek greens; fenugreek leaves; [bot.] ''Trigonella foenum-graecum'' Linn.;

మెకం, mekaM 
- n.
-- (1) animal; (2) tiger;

మెగిడి, megiDi
-n.
--smoke; a word used by Chenchu tribes;


మెగిడిపెట్టు, megiDipeTTu
-v. t.
--to smoke (a fish);


మెగా, megA
-adj.
--pref. million; big; huge; (ant.) మైక్రో;


మెట్ట, meTTa
-n.
--(1) upland; elevated land; land with no irrigation; (ant.) పల్లం; పుంజె; మాగాణి; 
--(2) hillock;


మెట్ట జలగ, meTTa jalaga
-n.
-- slug, land slug; 
-- నత్తలలాగే ఇవి కూడా అతి మెల్లగా ప్రయాణిస్తాయి. అయితే నత్తలకి ఉన్నట్లు వీటికి గుల్లలు (Shells) ఉండవు. నత్తలలాగే మెట్ట జలగలు కూడా గాస్ట్రోపోడా (Gastropoda) తరగతిలోని సిగ్మురెత్రా (Sigmurethra) కుటుంబానికి చెందుతాయి. నీటి జలగల (Leeches) లాగా వీటికి రక్తం పీల్చే స్వభావం లేదు; 


మెట్ట తామర, meTTa tAmara
-n.
--ground lotus; Indian shot; [bot.] ''Canna indica'' of the Cannaceae family;;
-- దీని ఆకుల పసరు తామర, గజ్జి, చిడుము వంటి మొండి చర్మవ్యాధులకు, సర్పి ( Herpes zoster) వంటివాటికి దివ్యౌషధంగా పనిచేస్తుంది;
-- see also  సీమ మెట్ట తామర = [bot.] ''Cassia alata'';


మెట్ట సేద్యం, meTTa sEdyaM
-n.
--dry cultivation;


మెటికలు, meTikalu
-n.
--knuckles; 
---మెటికలు విరవకు = do not crack knuckles.


మెట్రిక్ టన్ను, meTrik Tannu
-n.
--metric ton; one million grams; mega garm; 2205 pounds;


మెట్రిక్ పద్ధతి, meTrik paddhati
-n.
--metric system; an internationally agreed system of measuring weights and measures using units like meters for length, kilograms for weight and seconds for time; the MKS system;


మెట్టు, meTTu
-n.
--(1) step, as in step of a stair; 
--(2) rung, as in rung of a ladder;


మెడ, meDa
-n.
--nape; neck; the back part of the neck; (ant.) పీక;


మెడిదము, meDidamu
-n.
--noise; sound;


మెతక, metaka
-adj.
--dank; 
---మెతక వాసన = dank smell.


మెతక, metaka
-n.
--dullard; softy; a person with no initiative;


మెతనాలు, metanAlu
-n.
--methanal; formaldehyde;


మెతనోలు, metanOlu
-n.
--methanol; methyl alcohol;


మెతల్ గుంపు, metal guMpu
-n.
--methyl group; methyl radical;


మెతల్ రాసి, metal rAsi
-n.
--methyl radical; methyl group;


మెత్త, metta
-n.
--cushion;  pad; padding; pillow;


మెత్తన, mettana
-n.
--softness;


మెదడు, medaDu
-n.
--(1) brain; మస్తిష్కం; 
--(2) cerebrum;


మెదులు, medulu
-v. i.
--stir; move a little;


మెరక, meraka
-n.
--upland; refers to a land with no or scarce water resources; (ant.) మాగాణి; పల్లం;


మెరుగు, merugu
-n.
--(1) shine; polish; glitter; 
--(2) better;


మెరుగులు దిద్దు, merugulu diddu
-v. t.
--to give finishing touches;


మెరుపు, merupu
-n.
--(1) flash; 
--(2) lightning;


మెలిక, melika
-n.
--twist; turn;


మెల్ల, mella
-n.
--cross-eye; Strabismus; a condition where one of the eyes drifts from focusing;
--- మెల్లకన్ను = కళ్ళు ఒకే దిశలో చూడలేని స్థితి;


మెల్లగా, mellagA
-adv.
--slowly; steadily; (ant.) త్వరగా; శీఘ్రంగా;


మెల్లనైన, mellanaina
-adj.
--slow;


మెస్మరించు, mesmariMcu
-v. t.
--mesmerize; to hypnotize; to enchant; (named after German physician Franz Anton Mesmer);


మెస్సయ్య, messiah
- n.
-- protector;
-- రక్షకుడు;


మేక, mEka
-n.
--goat; she-goat;


మేకపోతు, mEkapOtu
-n. m.
--he goat;


మేకపిల్ల, mEkapilla
-n.
--kid; baby goat;


మేకపోతు గాంభీర్యం, mEkapOtu gAMbhIryaM
- ph.
-- showing external courage although scared inside;


మేకమాంసం, mEkamAmsaM
-n.
--mutton;


మేకమేయని ఆకు, mEkamEyani Aku
-n.
--[bot.] ''Tylophora indica;''


మేకీవిల్లీయం, mEkIvillIyaM
-n.
--Machiavellian; crafty; deceitful; artful; named after the Florentine writer Nicolo Machiavelli (1469-1527 A.D.); కౌటిల్యం; కుటిలత్వం;


మేకు, mEku
-n.
--nail;


మేఘం, mEghaM
-n.
--cloud;
---అలకామేఘం = cirrus cloud; &quot;hairy&quot; cloud.
---అలకాపుంజ మేఘం = cirrocumulus cloud.
---అలకాస్థార మేఘం = cirrostratus cloud.
---మధ్యస్థార మేఘం = altostratus cloud.
---పుంజమేఘం = cumulus cloud.
---సమాచిమేఘం = cumulous cloud; &quot;heapy&quot; cloud.
---స్థారమేఘం = stratus cloud.
---వృష్టికమేఘం = nimbus cloud; &quot;rainy&quot; cloud.
---వాడు మేఘాల్లో ఉన్నాడు = [idiom] he is in cloud nine.


మేఘాచ్ఛాదితం, mEghAcchAditaM
-n.
--overcast;


మేట, mETa
-n.
--sandbar; shoal;


మేట్నీ, mETnI
-n.
--matinee; పగటాట;


మేటు, mETu
-n.
--heap; pile;


మేజా, mEjA
-n.
--desk; a table with drawers;


మేజువాణీ, mEjuvANI
- n.
-- a group dance performed by a clan of prostitutes with indecent language and exposure; it was customary to have such performances at weddings in bygone days; (see also)  నాచ్ పార్టీ; భోగంమేళం; 


మేజోళ్లు, mEjOllu
-n. pl.
--socks; stockings;


మేడ, mEDa
-n.
--a building with at least one floor above the ground floor; palace;


మేడమీద, mEDamIda
-n.
--upstairs;


మేడమెట్లు, mEDameTlu
-n.
--stairs;


మేడి, mEDi
-n.
-- cluster fig; a species of the fig tree; [bot.] ''Ficus glomerata; Ficus racemosa; Ficus palmata;''  
--(note) It is a common belief that this fruit is pretty outside with worms inside;
-- మేడిపండు అంటే మేడి చెట్టు కాయ. దీని హైబ్రిడ్ రకాలను అత్తిపండు, అంజీర అంటారు. మన దేశంలో చాలా చోట్ల ఈ చెట్లు కనిపిస్తాయి. మేడిపండు చూడడానికి గుండ్రంగా ఉంటుంది. పచ్చగా ఉన్నప్పుడు కాస్త పుల్లగా, చేదుగా ఉంటుంది. పండి పసుపు రంగులోకి మారిన తరువాత తీపిగా ఉంటుంది. మేడి పండు పండడం మొదలైనప్పుడు, మేడిపండులోని చిన్న చిన్న గుబ్బల వంటి కండ కోసం పురుగులు పండులోకి చేరి పండుని తింటాయి. నాటు పండయిన మేడిపండ్లలో పురుగులు ఉంటాయి. ఇది అత్తిపండ్లు పెంచబడిన మొక్కల నుంచి వస్తాయి. వీటి పెంపకంలో పురుగుమందుల కారణంగా పురుగులుండవు. 
-- ఉదుంబరం; 


మేదరి, mEdari 
- n.
-- basket weaver; a person belonging to the trade of weaving using bamboo strips;


మేదస్సు, mEdassu 
- n.
- fat; body fat; lipid; 


మేదిని, mEdini 
- n.
-- the Earth;
-- మధుకైటభుల మేధస్సుచేత తడుపబడుటచేత మేదిని అయింది;

 
మేన,  mEna
-- pref.
-- related by the body; related by blood;
--- మేనమామ = an uncle related by blood = mother's brother;
--- మేనత్త = an aunt related by blood = father's sister;
--- వేలువిడచిన మేనమామ = mother's cousin (brother); mother's sister's son;


మేను,  mEnu
-- n.
-- body;


మ్లేచ్ఛులు, mlEcChulu
-n. pl.
-- (1) Barbarians; uncivilized;
-- foreigners who do not speak our language (Sanskrit), who eat beef, and who do not follow our customs and traditions; 
--&quot;గోమాంసం తినేవారు, సంస్కృతం కాక పలురకాల భాషలు మాట్లాడేవారు, మన ఆచారాలను వేటినీ పాటించని వారిని మ్లేచ్ఛులని అంటారు&quot;  అని బౌధాయనుడు మ్లేచ్ఛ శబ్దాన్ని నిర్వచించాడు;


మైదా పిండి,  maidA piMDi
- n.
-- all-purpose flour; the flour made from a mixture of hard and soft varieties of white wheat;
-- గోధుమ పిండి =  wheat flour made from red wheat, without removing the skin and germ;
-- గోధుమలు పిండిమరలో పిండి పట్టించినప్పుడు అందులో గోధుమ పొట్టు, గోధుమ రవ్వ, బొంబాబు రవ్వ (సమొలిన), వగైరాలతోపాటు, చివరకు మెత్తగా మిగిలిన మైదాను కొన్ని రసాయనాలతో శుద్ధి చేసి తెల్లగా తీర్చిదిద్దుతారు. మిల్లులో బాగా పోలిష్ చేయబడిన గోధుమల నుండి వచ్చిన పిండికి Azodicarbonamide, Chlorine gas, మరియూ Benzoyl peroxide అనే రసాయనాలను ఉపయోగించి తెల్లగా చేస్తారు. అందువల్ల మైదా పిండి ముట్టుకోవడానికి మెత్తగాను, చూడటానికి తెల్లగానూ ఉంటుంది. మైదాతో ఆరోగ్య ప్రయోజనాలేవీ లేవు. మైదా వినియోగం ఆరోగ్యకరం కూడా కాదు; 


మైరేయం, mairEyaM 
- n.
-- intoxicating liquor made of date-palms;


మైల, maila 
- n.
-- the practice of observing an &quot;unclean&quot; period after a birth or death in a family;
-- దాయాదుల (సపిండుల) మధ్య సంభవించే జనన, మరణాల వల్ల కలిగే అశౌచం (మైల) పాటించే విషయంలో ధర్మశాస్త్రాలు చాలా స్పష్టమైన నియమాలను వివరించాయి. దీనిని ప్రధానంగా 'సపిండ' సంబంధం ఆధారంగా లెక్కిస్తారు. తండ్రి వైపు నుండి 7 తరాల వరకు ఉన్నవారిని 'సపిండులు' అంటారు. వీరిలో ఎవరికి జననం (జాతాశౌచం) లేదా మరణం (మృతాశౌచం) సంభవించినా 10 రోజుల పూర్తి అశౌచం పాటించాలి.


మైలతుత్తం, mailatuttaM
- n.
-- copper sulfate; CuSO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;;
-- చికీగ్రీవం; 


మొక్కుబడి, mokkubaDi 
- n.
-- votive; vow;
-- దేవతల కిచ్చెదనని చెప్పిన కానుక;


మొగమాటం, mogamATaM
- n.
-- complaisance; civility courtesy; conciliatory conduct; feeling delicate;  a desire or willingness to please others, or to be agreeable and willing; a reluctance to refuse a request or to wound another's feelings by not complying; 
-- దాక్షిణ్యం; మొహమాటం; 


మొగలి, mogali
- n.
-- Screw pine; [bot.] ''Pondonus tectorius''; 
-- ఇది ఆవృతబీజ జాతి (Angiosperms) సతత హరిత వృక్షం; ఇది 15-20 అడుగుల ఎత్తుకు పెరుగుతుంది. 
-- మొగలిపువ్వు వాసనకు పాములు వస్తాయని అంటారు కానీ దీనికి శాస్త్రీయమైన రుజువు లేదు; ఈ పూల వాసనకి ఆకర్షింపబడి వచ్చాయనేదానికి ఇదమిద్ధంగా ఋజువులేమీ లేవు.  

మొదలు, modalu 
- n.
-- (1) beginning; starting point; (2) principal; initial investment 
-- మొదలు చెడ్డ బేరము = loss of principal; మొదటికే మోసం = the primary resources were not available to do a job 


మొర్రి పండు, morri panDu 
- n.
-- Chironji fruit; [bot.] ''Buchanania latifolia; Buchanania lanzan;'' 
-- These small, sweet, and tangy wild berries, (seasonal summer fruits) are often foraged in forest areas and are highly regarded for their unique taste and medicinal properties;


మొలలు, molalu
- n.
-- piles; hemorrhoids; 
-- దానిమ్మ తొక్కల పొడి (Powdered pomegranate peel). ఆయుర్వేద మందుల దుకాణాల్లోనూ, ఆన్లైన్ లోనూ దొరుకుతుంది.  ఉదయం సాయంత్రం ఒకో చెంచాడు చూర్ణం నీటితో కలిపి తాగితే విరేచనం అయేటప్పుడు రక్తం పోకుండా ఆపుతుంది.


మోకు, mOku 
- n.
-- a stout rope; a heavy-duty rope;


మోక్షం,  mOkshM
- n.
-- liberation; cessation of suffering; attainment of Supreme Bliss; Liberation of the soul from the body; Deliverance from the bonds of sense; Beatitude; 
-- the Hindu equivalent of Buddhist  నిర్వాణం; 


మోచెయ్యి, mOcheyyi 
- n.
-- elbow;
-- మోచేతి నీరు త్రాగడం = (1) ఒకరి ఆశ్రయంలో, లేదా పరుల పోషణలో, సహాయం వల్ల జీవించడాన్ని మోచేతికింద నీళ్ళు తాగడం అనే జాతీయంతో వ్యక్తపరుస్తారు; (2) తనకు గతిలేక ఒకరి పెట్టు పోతల మీద ఆధారపడి / ఒకరి సహాయంతోనే బతకడాన్ని * మోచేతి నీళ్ళు తాగడం* అంటారు. దుస్థితి సూచనకంగా వాడే జాతీయం ఇది;


మోట,  mOTa
- n. A water pump, a water wheel, or a device for drawing water from wells to irrigate the fields.


మోటబావి,  mOTabAvi
- n.
-- a wide-mouthed well suitable for lifting water with a specially shaped bucket, called 'mota' used for watering irrigated fields; 
-- కపిలబావి, మోటనుయ్యి; నీళ్ళు తోడటానికి మోట అమర్చిన బావి;

మోడు, mODu 
- n.
-- a tree stump;


మోత, mOta 
- n.
-- (1) burden; load; (2) sound; loudness;


మోతిబిందు, mOtibiMdu 
- n. 
-- cataract; an eye disease in which the lens gets clouded; 


మోపు, mOpu 
- n.
-- bundle; 


మోయు, mOyu 
- v. i.
-- carry;


మోహం,  mOhaM
-n.
-- attachment;  సాంగత్యం వల్ల ఒక వస్తువు తనదే అనే భావన; 


మొహమాటం,  mohamATaM
- n.
-- doing something with a sense of discomfort so as not to make a host uncomfortable;
-- మొగము + ఓటమి = మొగమోటమి = ఉచ్చారణ లో గూడా మొహమాటం అయి పోయింది. అంటే మొగం చూడడానికి చెల్లకపోవడం; ఇప్పటి వాడుకలో — మారుమాట చెప్పలేక, ఒప్పుకోవడం అనే అర్థం లో వాడుతున్నాం; అయిష్టంగానే ఎదుటివాడి మాటను అంగీకరించడం మొహమాటమౌతుంది. దీనిమీద సంస్కృత ఉపసర్గ ^నిర్^ చేర్చి &quot;నిర్మొహమాటం&quot; గా అనేది గూడా వాడుకలోకి వచ్చింది.
-- ఆహారే వ్యవహారే చ త్యక్త లజ్జః సుఖీ భవేత్ = ఆహారం విషయంలోను, వ్యవహారం విషయంలోనూ మొహమాట పడకూడదు;


మౌళి, mouLi 
- n.
-- (1) coiffured hair; ornamented hairdo; (2) crown; (3) leader; best of the tribe;
-- సిగ; కొప్పు; చంద్రమౌళి = one  who has the moon as a hair ornament = Lord Shiva;
&lt;/poem&gt;

==మూలం==
* V. Rao Vemuri, English-Telugu and Telugu-English Dictionary and Thesaurus, Asian Educational Services, New Delhi, 2002 ISBN 0-9678080-2-2
[[వర్గం:వేమూరి తెలుగు-ఇంగ్లీషు నిఘంటువు]]</text>
      <sha1>q79iulfoksrvpk8n8gdugmgjua3bqhe</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>