కలశా పురముకాడ

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="te">
  <siteinfo>
    <sitename>వికీసోర్స్</sitename>
    <dbname>tewikisource</dbname>
    <base>https://te.wikisource.org/wiki/%E0%B0%AE%E0%B1%8A%E0%B0%A6%E0%B0%9F%E0%B0%BF_%E0%B0%AA%E0%B1%87%E0%B0%9C%E0%B1%80</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.2</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">మీడియా</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">ప్రత్యేక</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">చర్చ</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">వాడుకరి</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">వాడుకరి చర్చ</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">వికీసోర్స్</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">వికీసోర్స్ చర్చ</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">దస్త్రం</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">దస్త్రంపై చర్చ</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">మీడియావికీ</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">మీడియావికీ చర్చ</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">మూస</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">మూస చర్చ</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">సహాయం</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">సహాయం చర్చ</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">వర్గం</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">వర్గం చర్చ</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">ద్వారము</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">ద్వారము చర్చ</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">రచయిత</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">రచయిత చర్చ</namespace>
      <namespace key="104" case="first-letter">పుట</namespace>
      <namespace key="105" case="first-letter">పుట చర్చ</namespace>
      <namespace key="106" case="first-letter">సూచిక</namespace>
      <namespace key="107" case="first-letter">సూచిక చర్చ</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">మాడ్యూల్</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">మాడ్యూల్ చర్చ</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>కలశా పురముకాడ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2937</id>
    <revision>
      <id>556104</id>
      <parentid>18287</parentid>
      <timestamp>2026-05-17T06:28:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-29593-11</username>
        <id>7314</id>
      </contributor>
      <comment>/* బయటి లింకులు */</comment>
      <origin>556104</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2223" sha1="8jedl4dwyt5vcia35bvxzs65jdcxs57" xml:space="preserve">{{Annamayya-box1-top|కలశా పురముకాడ   (రాగం: ) (తాళం : )}}

&lt;poem&gt;
|ప|కలశా పురముకాడ కందువ చేసుకోని అలరుచున్నవాడు
హనుమంతరాయడు

1.సహజానన ఒక జంగచాచి సముద్రము దాటి మహిమ మీరిగ హనుమంతరాయడు
ఇహమున రాము బంటై ఇప్పుడూ ఉన్నవాడు అహరహము హనుమంతరాయడు

2.నిండూ నిధానపు లంక నిమిషాన నీరు సేసే మండితమూరితి హనుమంతరాయడు
దండితొ మగిడీవచ్చే తగ సీత శిరోమని అండ రఘుపతికిచ్చే హనుమంతరాయడు

3.వదలని ప్రతాపాన వాయుదేవుసుతుడై మది ఇంచినాడు హనుమంతరాయడు
చదరక ఏ ప్రొధు శ్రీ వేంకతేశు వాకిట అదిగో కాచుకున్నాడు హనుమంతరాయడు
&lt;/poem&gt;
{{Annamayya-box-bottom}}


{{Annamayya-box2-top|kalaSaa puramukaaDa  (Raagam: )  (Taalam: )}}
&lt;poem&gt;

|pa|kalaSaa puramukaaDa kanduva cheasukOni alaruchunnavaaDu
hanumantaraayaDu

1.sahajaanana oka jangachaachi samudramu daaTi mahima meeriga hanumantaraayaDu
ihamuna raamu banTai ippuDuu unnavaaDu aharahamu hanumantaraayaDu

2.ninDuu nidhaanapu lanka nimishaana neeru seasea manDitamuuriti hanumantaraayaDu
danDito magiDeevachchea taga seeta SirOmani anDa raghupatikichchea hanumantaraayaDu

3.vadalani prataapaana vaayudeavusutuDai madi inchinaaDu hanumantaraayaDu
chadaraka ea prodhu Sree veankateaSu vaakiTa adigO kaachukunnaaDu hanumantaraayaDu
&lt;/poem&gt;
{{Annamayya-box-bottom}}


===బయటి లింకులు===
[https://annamayya-u.blogspot.com/2010/08/kalasaa-puramukaada.html Kalasapuramu kada kanduva - కలశాపురము కాడ కందువ]

----


{{అన్నమయ్య పాటలు}}

[[Category:అన్నమయ్య పాటలు ]]</text>
      <sha1>8jedl4dwyt5vcia35bvxzs65jdcxs57</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>శరణు శరణు వేద</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6631</id>
    <revision>
      <id>556105</id>
      <parentid>14320</parentid>
      <timestamp>2026-05-17T06:31:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-29593-11</username>
        <id>7314</id>
      </contributor>
      <comment>/* బయటి లింకులు */</comment>
      <origin>556105</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2026" sha1="nsl5e2q48215mhfbuu8nv8bdc0uut83" xml:space="preserve">{{Annamayya-box1-top|శరణు శరణు వేద   (రాగం: ) (తాళం : )}}

&lt;poem&gt;
శరణు శరణు వేద శాస్త్రనిపుణ నీకు
అరుదైన రామ కార్యదురంధరా

హనుమంతరాయ అంజనాతనయా
ఘనవాయుసుత దివ్యకామరూప
అనుపమలంకాదహన వార్ధిలంఘన
జనసురనుత కలశాపురనివాస

రవితనయస(న?)చివ రావణవనాపహార
పవనవేగబలాఢ్య భక్తసులభ
భువనపూర్ణదేహా బుధ్ధివిశారద
జవసత్వవేగ కలశాపురనివాస

సీతాశోకనాశన సంజీవశైలాకర్షణ
ఆతతప్రతాపశౌర్యా అసురాంతకా
కౌతుక శ్రీవేంకటేశు కరుణాసమేత
సాతకుంభవర్ణ కలశాపురనివాస
&lt;/poem&gt;
{{Annamayya-box-bottom}}


{{Annamayya-box2-top|SaraNu SaraNu vEda   (Raagam: )  (Taalam: )}}
&lt;poem&gt;
SaraNu SaraNu vEda SAstranipuNa nIku
arudaina rAma kAryaduraMdharA

hanumaMtarAya aMjanAtanayA
ghanavAyusuta divyakAmarUpa
anupamalaMkAdahana vArdhilaMghana
janasuranuta kalaSApuranivAsa

ravitanayasa(na?)chiva rAvaNavanApahAra
pavanavEgabalADhya bhaktasulabha
bhuvanapUrNadEhA budhdhiviSArada
javasatvavEga kalasApuranivAsa

sItASOkanASana saMjIvaSailAkarshaNa
AtatapratApaSauryA asurAMtakA
kautuka SrIvEMkaTESu karuNAsamEta
sAtakuMbhavarNa kalaSApura nivAsa
&lt;/poem&gt;
{{Annamayya-box-bottom}}


===బయటి లింకులు===
[https://annamayya-u.blogspot.com/2010/10/saranu-saranu-veda.html Saranu saranu veda sastra nipuna - శరణు శరణు వేద శాస్త్ర నిపుణ by GBKP]


----


{{అన్నమయ్య పాటలు}}

[[Category:అన్నమయ్య పాటలు ]]</text>
      <sha1>nsl5e2q48215mhfbuu8nv8bdc0uut83</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>రచయిత:వెలమల సిమ్మన్న</title>
    <ns>102</ns>
    <id>118858</id>
    <revision>
      <id>556118</id>
      <parentid>390316</parentid>
      <timestamp>2026-05-17T10:14:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* రచనలు */</comment>
      <origin>556118</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1478" sha1="2185vp57i7jkkfediqu4ughj0a3159z" xml:space="preserve">{{రచయిత
 |ఇంటిపేరు = వెలమల 
 |అసలుపేరు = సిమ్మన్న
 |పేరు_మొదటి_అక్షరం = వ
 |పుట్టిన_యేడు = 1955
 |గిట్టిన_యేడు =
 |వివరణ = ఆచార్య వెలమల సిమ్మన్న బహు గ్రంథకర్త, శతాధిక విమర్శనాత్మక వ్యాస రచయిత, సుప్రసిద్ధ భాషా శాస్త్రవేత్త, ప్రముఖ విమర్శకులు, ఉత్తమ పరిశోధకులు, ఆదర్శ అధ్యపకులు
 |బొమ్మ= 
 |వికీపీడియా_లంకె = వెలమల సిమ్మన్న
 |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = 
 |కామన్సు లంకె= 
}}

==రచనలు==
* [[అమ్మనుడి/సంపుటి 4/జూలై 2018/'విజ్ఞాన సర్వస్వం' కొమర్రాజు లక్ష్మణరావు | 'విజ్ఞాన సర్వస్వం' కొమర్రాజు లక్ష్మణరావు]] - [[అమ్మనుడి]] (జూలై 2018)
* ఆచార్య యస్వీ జోగారావు సాహితీ వరివస్య (2025)

[[వర్గం:రచయిత-క్రియేటివ్ కామన్స్ బై-ఎస్ఎ]]</text>
      <sha1>2185vp57i7jkkfediqu4ughj0a3159z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>556121</id>
      <parentid>556118</parentid>
      <timestamp>2026-05-17T10:20:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* రచనలు */</comment>
      <origin>556121</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1548" sha1="mzb7wlimzo21hc119yztkbdqe1xyuyl" xml:space="preserve">{{రచయిత
 |ఇంటిపేరు = వెలమల 
 |అసలుపేరు = సిమ్మన్న
 |పేరు_మొదటి_అక్షరం = వ
 |పుట్టిన_యేడు = 1955
 |గిట్టిన_యేడు =
 |వివరణ = ఆచార్య వెలమల సిమ్మన్న బహు గ్రంథకర్త, శతాధిక విమర్శనాత్మక వ్యాస రచయిత, సుప్రసిద్ధ భాషా శాస్త్రవేత్త, ప్రముఖ విమర్శకులు, ఉత్తమ పరిశోధకులు, ఆదర్శ అధ్యపకులు
 |బొమ్మ= 
 |వికీపీడియా_లంకె = వెలమల సిమ్మన్న
 |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = 
 |కామన్సు లంకె= 
}}

==రచనలు==
* [[అమ్మనుడి/సంపుటి 4/జూలై 2018/'విజ్ఞాన సర్వస్వం' కొమర్రాజు లక్ష్మణరావు | 'విజ్ఞాన సర్వస్వం' కొమర్రాజు లక్ష్మణరావు]] - [[అమ్మనుడి]] (జూలై 2018)
* నూరేళ్ళ కా రా మాష్టారు (2024)
* ఆచార్య యస్వీ జోగారావు సాహితీ వరివస్య (2025)

[[వర్గం:రచయిత-క్రియేటివ్ కామన్స్ బై-ఎస్ఎ]]</text>
      <sha1>mzb7wlimzo21hc119yztkbdqe1xyuyl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Hello Doctor Final Book.pdf/138</title>
    <ns>104</ns>
    <id>147777</id>
    <revision>
      <id>556098</id>
      <parentid>467818</parentid>
      <timestamp>2026-05-17T01:51:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>డా. గన్నవరపు నరసింహమూర్తి</username>
        <id>6184</id>
      </contributor>
      <comment>బొమ్మ చేర్చాను</comment>
      <origin>556098</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3385" sha1="3x24w9jcgfxj0mbvr4hi5xy0nrn88x6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;A.Murali&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
హృదయవైఫల్యపు లక్షణములు అధికము కావచ్చును. దీనివలన కళ్ళు తిరుగుట, కడుపు పీకు, వంటి విలక్షణములు కలుగవచ్చును

పెంటాక్సిఫిలిన్ (Pentoxifylline) చాలా సంవత్సరములు వాడుకలో ఉన్నా దీనివలన ప్రయోజనము అనుమానాస్పదమే.

విటమిన్ బి -12, ఫోలిక్ ఏసిడ్ ల వలన ప్రయోజనము కలుగదు.

'''ధమనీ పునరుద్ధ రణ చికిత్సలు (Revascularization procedures) :'''

దూర ధమనులలో వ్యాధి తీవ్రత హెచ్చయినప్పుడు, విరామ సమయములలో నొప్పి కలుగునపుడు ధమనీ పునరుద్ధరణ (revascularization) అవసరము.

కృత్రిమ నాళికపు బుడగతో ధమనిలో సంకుచించిన భాగమును వ్యాకోచింపజేయవచ్చును (balloon angioplasty). శ్రోణిధమని (ileac artery), ఊరుధమనులలో (femoral artery) వ్యాధి ఉంటే యీ ప్రక్రియ వలన ప్రయోజనము కలుగవచ్చును. క్రింద ధమనుల వ్యాధిగ్రస్థులలో ఫలితములు తక్కువ.

ధమనిని వ్యాకోచింపజేసిన (angioplasty) పిమ్మట వ్యాకోచ నాళికలు (stents) పొందుపఱచుట వలన ఫలితములు మెరుగుగా లేవు. ధమనీ కాఠిన్య ఫలకల తొలగింపు (atherectomy) వలన, ధమనిని వ్యాకోచింపజేయుటకంటె దీర్ఘకాలిక ఫలితములు మెరుగుగా లేవు.

'''అధిగమన శస్త్రచికిత్సలు ( bypass surgeries):'''

[[File:ధమనిలో అడ్డంకిని అధిగమించుట (Vascular bypass Grafting).jpg|thumb|ధమనిలో అడ్డంకిని కృత్రిమనాళంతో అధిగమించి రక్తప్రసరణను పునరుద్ధరించుట]]

ధమనులలో సంకుచిత భాగమును  దాటించుకొని రక్త ప్రసరణను పునరుద్ధరించుటకు అధిగమన శస్త్రచికిత్సలు (bypass surgeries) అందుబాటులో ఉన్నాయి. రోగి  దృశ్యసిరను కాని (Great saphenous vein), కృత్రిమ నాళమును (Gore-Tex graft) కాని, ధమనిలో సంకుచిత భాగమునకు ముందు ఒకకొనను, వెనుక రెండవ కొనను కలిపి కణజాలమునకు
రక్తప్రసరణ పునరుద్ధింప జేస్తారు.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|:: 137 ::}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3x24w9jcgfxj0mbvr4hi5xy0nrn88x6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:సీతారామాంజనేయ సంవాదము.pdf/246</title>
    <ns>104</ns>
    <id>171175</id>
    <revision>
      <id>556093</id>
      <parentid>555884</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T19:59:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>556093</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4974" sha1="2djl81dyz9tliutlp736kj7sds6ibzv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;{{rh|  |ప్ర థ మా  శ్వా స ము. |227}}&lt;/noinclude&gt;వలనఁ జూడ నారంభించినచో వానికి నడుమఁ జిత్కళ యుదయించును. చిత్కళ యనఁగా బిందువునందుఁ బ్రతిబింబించియున్న బ్రహ్మప్రతిబింబమే యని యిదివఱకే చెప్పియున్నాము కదా! ఆ బ్రహ్మతేజస్సు కానరాగానే నాదబిందువు లడఁగిపోవును.
{{Telugu poem|type=ఆ.|lines=&lt;poem&gt;భూరిహంసనాదపూర్వోత్తరారణి
జనితచిత్కళాగ్ని ఘనత మెఱసి
స్వాదివస్తువులను స్వస్వరూపంబుగా
జేయకున్నె పైని జేరునపుడు.&lt;/poem&gt;|ref=184}}
'''టీ'''. భూరి...ళాగ్ని — భూరి = అధికమైన, హంస = హంసమనునట్టియు, నాద = నాదమనునట్టియు, పూర్వోత్తరారణి = రెండు అరణులనుండియు (అరణి యనఁగా యజ్ఞాదులయందు అగ్నిని మథించు దారువు, పూర్వారణి యనఁగా క్రింద నుంపఁబడునది), జనిత = పుట్టిన, చిత్కళా = చిత్కళయనెడు, అగ్ని, ఘనత మెఱసి = అధికమై, స్వాదివస్తువులన్ — స్వ = తాను, ఆది = మొదలైన, వస్తువులన్ = సకలపదార్థములను, పైనిన్ = మీఁద, చేరునపుడు స్వస్వరూపంబుగాఁ జేరుకున్నె = తనస్వరూపము గలవిగాఁ జేయదా? (అనఁగా అరణులయందుఁ బుట్టునగ్ని తానాక్రమించియున్న అరణులనుగూడ తనయట్లే అగ్నిమయములనుగాఁ జేసి తనయందు లయము నొందించునట్లు ఈచిత్కళగూడ హంసనాదమువలనఁ బుట్టి తుదకు వానిని తనలోఁ జేర్చికొని స్వస్వరూపముతో (బ్రహ్మస్వరూపముతో) నిలుచునని భావము.)

'''తా'''.అరణులయందుఁ బుట్టిన యగ్ని తా నభివృద్ధి యైనప్పుడు సకలపదార్ధములను స్వస్వరూపముగాఁ జేయనట్లు ఈచిత్కళ యనునగ్నికూడ నాదబిందువు లనునరణులయందుఁ బుట్టి యభివృద్ధిఁ జెంది సర్వపదార్థములను స్వస్వరూపముగాఁ జేయును. ఆపరబ్రహ్మతేజస్సునందే తుదకు నాదబిందువులు కలియును. ఇందు సందియములేదు.
{{p|ac|fwb}}బిందునాదకళాప్రకారాంతరసూచనము&lt;/p&gt;
'''అవ'''. శైవమతానుసారముగ నాదబిందుకళాస్వరూపము నభివర్ణించుచున్నాడు.
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;అంగము నిర్మలబిందువు, 
లింగము నాదంబు పరమలింగాంగమహా
సంగమె మంగళకళ యని, 
లింగాంగులు దెలియుదురు చలింపనియుక్తిన్.&lt;/poem&gt;|ref=185}} 
'''టీ'''. అంగము = ప్రణవాంగమైన జీవుఁడు, (ప్రణవము ప్రపంచస్వరూపమే కావున ప్రపంచాంతర్భూతుఁడగుజీవుఁడు కూడ దానియవయవమే యని భావము). నిర్మల = పరిశుద్ధమైన, బిందువు = బిందువని చెప్పఁబడును, లింగము = ఆబిందువునందు ప్రతిబింబించియున్న పరమేశ్వరుని ప్రకాశమే, నాదము = &quot;నాదము” అని చెప్పఁబడును, పర...గమే — పరమ = శ్రేష్ఠమైన, లింగ = పైవర్ణింపఁబడిన పరమేశ్వరునిప్రకాశముయొక్కయు,&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2djl81dyz9tliutlp736kj7sds6ibzv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>సర్వమంగళ నామా సీతారామా</title>
    <ns>0</ns>
    <id>211649</id>
    <revision>
      <id>556091</id>
      <parentid>551810</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T19:30:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-29511-77</username>
        <id>7313</id>
      </contributor>
      <comment>అక్షర సవరణ</comment>
      <origin>556091</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="658" sha1="4955yseeopw7q6uip6z83iemwelxnx1" xml:space="preserve">&lt;poem&gt;
సర్వమంగళ నామా సీతారామా రామా
సర్వవినుత శాంతి దూతా రామా రామా
నీవు నేనను భేదబుద్ధి బాపి మాలో
నిలుపుమా నీ జ్ఞానజ్యోతి రామా రామా
మనసులోని మాయ బాపీ రామా రామా
మరువలేని మోము జూపు రామా రామా
కామక్రోధ లోభ మోహ పాశంబులను
కడకు ద్రోచి కావుమయ్యా రామా రామా
&lt;/poem&gt;</text>
      <sha1>4955yseeopw7q6uip6z83iemwelxnx1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf/373</title>
    <ns>104</ns>
    <id>211821</id>
    <revision>
      <id>556112</id>
      <parentid>552193</parentid>
      <timestamp>2026-05-17T09:30:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A.Murali</username>
        <id>3019</id>
      </contributor>
      <origin>556112</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6142" sha1="7mf4z3o2zjsdrgzga5vnxjmzcsrin6e" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;A.Murali&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
అందులో భాగంగా చూసినపుడు కేశవస్వామి రాసిన 'రూహీ ఆపా' కథ మహోన్నతమైన మానవీయ సంబంధాలను మనిషిలోని సున్నితమైన హృదయాన్ని కులమతాలకు అతీతంగా స్పందించే మనిషిని చిత్రించిన కథ. 'కన్నెరికం'
కథకు మరో మూలంగా ఈ కథ కొనసాగుతుంది. ముజ్రాల జీవితాన్ని 'కన్నెరికం' కథ ఒక బాధాకరమైన కోణంలో చిత్రిస్తే అలాంటి జీవితాల్లో ఆనందించే, జీవితమంతా హృదయంలో దాచుకునే సంతోష సన్నివేశాలు రూహీ అపా'లో చిత్రించారు. రెండు కథలు కూడా పాత్రలకు అవే పేర్లు ఉంచడంలో రచయిత ఒక స్పష్టమైన దృష్టితోనే రాశాడని చెప్పకనే తెలుస్తున్నది. సొంత కూతురిలా నవాబు, నవాబు కొడుకు ఒక ముజ్రాల రమణిని గౌరవించిన తీరును చిత్రించడం ద్వారా ముస్లిం నవాబుల్లో కొనసాగిన హృదయ సంస్కారాన్ని రచయిత ఒడిసిపట్టాడు.

వీరి 'యుగాంతం' 'విముక్తి' కథలను ఆచార్య కేతు విశ్వనాథరెడ్డి ఆంగ్లంలోకి అనువదించారు. అవి ఆక్స్ ఫర్డ్
యూనివర్సిటీ వారు భారతీయ భాషల్లో ముస్లిం సంస్కృతిపై వచ్చిన కథా సంకలనంలో చేర్చారు. 'అలవాటు' కథనం ముదిగొండ వీరభద్రశాస్త్రి ఆంగ్లంలోకి అనువదించగా... తెలుగు యూనివర్సిటీలో వారు 'తెలుగు షార్ట్ స్టోరీస్'
పుస్తకంలో ప్రచురించారు.

ఇందులోని షరీఫా, ప్రతీకారం, అదృష్టం, వంశాంకురం, కేవలం మనుషులం, భరోసా, ఆఖరి కానుక కథలు దేనికవే ప్రత్యేకమైనవి, విశిష్టమైనవి. 'వంశాంకురం' కథలో ముస్లిం పెళ్లి సంబంధాలు ఎలా ఉంటాయో, కొడుకు
పుట్టాలనే ఆశ ఆడపిల్లల జీవితాలను ఎలా అతలాకుతలం చేసి ఆత్మహత్యకు పురిగొల్పుతాయో హృదయ విదారకంగా
చిత్రించింది. 'కేవలం మనుషులం' కథలో హుస్సేన్ మిర్జా, మహబూబ్ రాయ్ సక్సేనా దశాబ్దాల స్నేహితులు. వారి
కుటుంబాలు స్నేహంగా కలిసి ఉంటాయి. రెండో తరంలో వారి పిల్లలు ఇష్టపడి పెళ్లి చేసుకోవాలనుకుంటారు. ఇరువురు తల్లిదండ్రులకు ఇది ఊహకు అందని విషయం. మతాల సరిహద్దులను చెరిపివేసిన స్నేహం, పరిచయం, ప్రేమ, పెళ్లిగా మార్చుకొన్న ఆదర్భాల రెండోతరం గురించిన చక్కని కథ ఇది.

'భరోసా' కథ నమ్మిన పేదలను నట్టేట ఎలా ముంచుతారో భరోసాను భగ్నం చేసిన యదార్థ కథ. ‘ఆఖరి కానుక' కథ రోజురోజుకు పేదరికంలోకి ఈడ్వబడుతున్న ముస్లిం కుటుంబాలు అరబ్బు దేశాల షేక్లకు తమ కూతుళ్లను ఇచ్చి పెళ్లి చేసి తద్వారా కాస్త ఆర్థిక సౌలభ్యం పొందాలనుకునే దుస్థితిని తెలియజేస్తుంది. 'అమీనా' దుర్భర జీవితం గురించి కేశవస్వామి రాసిన కథ ఆ తరువాత దశాబ్దాలుగా హృదయ విదారకంగా కొనసాగుతూ వచ్చింది. నిజంగానే ఒక అమీనా కేసు అంతర్జాతీయ స్థాయిలో చర్చనీయాంశమైంది.

విశిష్టమైన వస్తు, శిల్ప నైపుణ్యంతో మహోన్నతంగా రాయబడిన నెల్లూరి కేశవస్వామి కథలన్నీ గోల్కొండ గనుల్లో
లభించిన ప్రపంచ ప్రఖ్యాతి గాంచిన కోహినూర్, జాకోబ్ వజ్రాల వంటివి. హైదరాబాద్ 'గంగా జమునా తహజీబ్
క్కు నిదర్శనాలుగా నిలుస్తాయి. ఒక యుగపు సామాజిక చరిత్రకు అద్దంపడతాయి.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7mf4z3o2zjsdrgzga5vnxjmzcsrin6e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>556113</id>
      <parentid>556112</parentid>
      <timestamp>2026-05-17T09:31:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A.Murali</username>
        <id>3019</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>556113</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6215" sha1="potnswa9gchuy2nf9h2lmat561p2uv5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;A.Murali&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
అందులో భాగంగా చూసినపుడు కేశవస్వామి రాసిన 'రూహీ ఆపా' కథ మహోన్నతమైన మానవీయ సంబంధాలను మనిషిలోని సున్నితమైన హృదయాన్ని కులమతాలకు అతీతంగా స్పందించే మనిషిని చిత్రించిన కథ. 'కన్నెరికం'
కథకు మరో మూలంగా ఈ కథ కొనసాగుతుంది. ముజ్రాల జీవితాన్ని 'కన్నెరికం' కథ ఒక బాధాకరమైన కోణంలో చిత్రిస్తే అలాంటి జీవితాల్లో ఆనందించే, జీవితమంతా హృదయంలో దాచుకునే సంతోష సన్నివేశాలు రూహీ అపా'లో చిత్రించారు. రెండు కథలు కూడా పాత్రలకు అవే పేర్లు ఉంచడంలో రచయిత ఒక స్పష్టమైన దృష్టితోనే రాశాడని చెప్పకనే తెలుస్తున్నది. సొంత కూతురిలా నవాబు, నవాబు కొడుకు ఒక ముజ్రాల రమణిని గౌరవించిన తీరును చిత్రించడం ద్వారా ముస్లిం నవాబుల్లో కొనసాగిన హృదయ సంస్కారాన్ని రచయిత ఒడిసిపట్టాడు.

వీరి 'యుగాంతం' 'విముక్తి' కథలను ఆచార్య కేతు విశ్వనాథరెడ్డి ఆంగ్లంలోకి అనువదించారు. అవి ఆక్స్ ఫర్డ్
యూనివర్సిటీ వారు భారతీయ భాషల్లో ముస్లిం సంస్కృతిపై వచ్చిన కథా సంకలనంలో చేర్చారు. 'అలవాటు' కథనం ముదిగొండ వీరభద్రశాస్త్రి ఆంగ్లంలోకి అనువదించగా... తెలుగు యూనివర్సిటీలో వారు 'తెలుగు షార్ట్ స్టోరీస్'
పుస్తకంలో ప్రచురించారు.

ఇందులోని షరీఫా, ప్రతీకారం, అదృష్టం, వంశాంకురం, కేవలం మనుషులం, భరోసా, ఆఖరి కానుక కథలు దేనికవే ప్రత్యేకమైనవి, విశిష్టమైనవి. 'వంశాంకురం' కథలో ముస్లిం పెళ్లి సంబంధాలు ఎలా ఉంటాయో, కొడుకు
పుట్టాలనే ఆశ ఆడపిల్లల జీవితాలను ఎలా అతలాకుతలం చేసి ఆత్మహత్యకు పురిగొల్పుతాయో హృదయ విదారకంగా
చిత్రించింది. 'కేవలం మనుషులం' కథలో హుస్సేన్ మిర్జా, మహబూబ్ రాయ్ సక్సేనా దశాబ్దాల స్నేహితులు. వారి
కుటుంబాలు స్నేహంగా కలిసి ఉంటాయి. రెండో తరంలో వారి పిల్లలు ఇష్టపడి పెళ్లి చేసుకోవాలనుకుంటారు. ఇరువురు తల్లిదండ్రులకు ఇది ఊహకు అందని విషయం. మతాల సరిహద్దులను చెరిపివేసిన స్నేహం, పరిచయం, ప్రేమ, పెళ్లిగా మార్చుకొన్న ఆదర్భాల రెండోతరం గురించిన చక్కని కథ ఇది.

'భరోసా' కథ నమ్మిన పేదలను నట్టేట ఎలా ముంచుతారో భరోసాను భగ్నం చేసిన యదార్థ కథ. ‘ఆఖరి కానుక' కథ రోజురోజుకు పేదరికంలోకి ఈడ్వబడుతున్న ముస్లిం కుటుంబాలు అరబ్బు దేశాల షేక్లకు తమ కూతుళ్లను ఇచ్చి పెళ్లి చేసి తద్వారా కాస్త ఆర్థిక సౌలభ్యం పొందాలనుకునే దుస్థితిని తెలియజేస్తుంది. 'అమీనా' దుర్భర జీవితం గురించి కేశవస్వామి రాసిన కథ ఆ తరువాత దశాబ్దాలుగా హృదయ విదారకంగా కొనసాగుతూ వచ్చింది. నిజంగానే ఒక అమీనా కేసు అంతర్జాతీయ స్థాయిలో చర్చనీయాంశమైంది.

విశిష్టమైన వస్తు, శిల్ప నైపుణ్యంతో మహోన్నతంగా రాయబడిన నెల్లూరి కేశవస్వామి కథలన్నీ గోల్కొండ గనుల్లో
లభించిన ప్రపంచ ప్రఖ్యాతి గాంచిన కోహినూర్, జాకోబ్ వజ్రాల వంటివి. హైదరాబాద్ 'గంగా జమునా తహజీబ్
క్కు నిదర్శనాలుగా నిలుస్తాయి. ఒక యుగపు సామాజిక చరిత్రకు అద్దంపడతాయి.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{rh|తెలంగాణ |352 | తేజోమూర్తులు}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>potnswa9gchuy2nf9h2lmat561p2uv5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf/374</title>
    <ns>104</ns>
    <id>211822</id>
    <revision>
      <id>556114</id>
      <parentid>552194</parentid>
      <timestamp>2026-05-17T09:39:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A.Murali</username>
        <id>3019</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>556114</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5912" sha1="3c7l6mqw5ghbwzc1w1ti7xkh04r8aub" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;A.Murali&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{center|{{p|fs150}}'''99. నీలా జంగయ్య '''&lt;/p&gt;}}
{{right|- ఆచార్య జి.చెన్నకేశవరెడ్డి}}

కీ॥ శే॥ నీలా జంగయ్య గారు నీలగిరి (నల్లగొండ) జిల్లా దేవర కొండ తాలుకా ఇదంపల్లి గ్రామంలో 9-2-1939లో జన్మించారు. తల్లిదండ్రులు రాజయ్య, రాములమ్మ గారలు వీరికి చిన్నప్పుడే అజుతుల్లా అనే ఉర్దూ కవి పరిచయ భాగ్యం వల్ల కవిత్వం పట్ల ఆసక్తిని పెంచుకొని 15వ ఏటనే 'బాలగీతాంజలి' గ్రంథం రచించారు. అప్పటి నుంచీ తన కాయం చాలించేవరకు 27-11-1991 వరకు కలం విడువ కుండా 52 ఏళ్ళ వయసుకే ఏభైకి పైగా గ్రంథరచనలు చేశారు. వాటిలో నలభైమాత్రం ముద్రితమైనాయి.

నీలాజంగయ్య స్వయంకృషితో పైకి వచ్చిన వ్యక్తి ఆంధ్రసారస్వత పరిషత్తు &quot;విశారద' పాసై, ఉపాధ్యాయుడిగా
ఉంటూ, B.O.L., M.O.L. డిగ్రీలను ప్రైవేటుగా చదివి సాధించినారు. వీరికి బడి అన్నా, అంగడి అన్నా, ఒక గడిలో ఇమడటం అన్నా ఇచ్చగించని స్వేచ్ఛాజీవి, వీరి తండ్రి గారు చిన్నపెట్టుబడితో వ్యాపార రంగంలో ప్రవేశపెట్టితే, అనువంశిక వృత్తి అయిన 'వాణిజ్యాన్ని' వదిలి, తన ప్రవృత్తికి సరిపడే 'వాణిని' ఆరాధించి 'కవిరత్న'గా ప్రశస్తికెకినారు. చిన్నవాడే, రెక్కలు వచ్చీరాకముందే కట్టుబట్టలతో ఇంటిని వదిలి పెట్టి విశాలమైన విశ్వంలోకి నిస్సంకోచంగా నిర్భయంగా అడుగుపెట్టారు. నిలకడ లేకుండా ఎక్కడెక్కడో తిరిగారు. ఎందరెందరితోనో సహవాసం చేశారు. మొదట్లో రాజకీయ నాయకులతో కలిసి మెలిసి తిరిగారు. రకరకాల పార్టీలలో కార్యకర్తగా మెలిగారు. ఆ తండ్రి చెప్పిన నూకల్ని అమ్ముకోవడం కంటే, తన ఊహల్ని నమ్ముకోవడమే మంచిదని భావించారు. రంగులు మార్చేటి ఊసరవెల్లి రాజకీయాలు ఆ ఊహాజీవికి సరిపడలేదు. శాస్త్రాధ్యయనం కొంత కొరవడినా తన లోక సంచారం వల్ల అలవడిన అపార అనుభవ సంపదతోనే కావ్యాలెన్నో అల్లి 'సహజకవి' అనిపించుకొన్నారు. ఎంతో భావావేశము, రచనావేగమూ ఉన్నవారీయన. ఒక భావం మనస్సులో మెదిలితే చాలు కలం కాగితం మీద కదలడం, రచన పూర్తి కావడం జరిగేది. ఒక భావం ఎలాతోస్తే అలా రాయడం ఆయన ప్రత్యేకత. సానపట్టాలన్న పట్టింపు ఉండేది కాదు ఈ పుట్టురత్నానికి.

అవిరామంగా, సరళసుందరంగా, అనర్గళంగా కవితారచన చేయగల సాహసి. వీరు నల్లగొండ జిల్లాలో పదేళ్లపాటు బడిపంతులుగా ఉంటూ ఆ తర్వాత హైదరాబాదుకు వచ్చి ఇరవై ఏళ్ళపాటు ఎంతో పని ఒత్తిడి ఉన్న తెలుగు అకాడమీలో పనిచేస్తూ ఏభైకి పైగా రచనలు చేసి, నలభైకి పైగా గ్రంథాలను ముద్రింపజేసుకోవడం ఆశ్చర్యకరమే. తెలుగు అకాడమీలో ఇంటర్మీడియట్, డిగ్రీ పాఠ్య గ్రంథాల భాషాసవరణ, ప్రచురణ, కవులు, రచయితలు, గ్రంథాలను గురించి కోశాల నిర్మాణం (సాహిత్యకోశం 1, 2 భాగాలు), బడిపిల్లల 'శబ్దసంపద'ను పట్టికలుగా తయారు
చేయడం వంటి తన ప్రవృత్తికి సరిపడే ప్రాజెక్టులలో పనిచేయడం వల్లా అటు తెలుగు అకాడమీ పనిని, ఇటు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{rh|తెలంగాణ |353 | తేజోమూర్తులు}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3c7l6mqw5ghbwzc1w1ti7xkh04r8aub</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf/375</title>
    <ns>104</ns>
    <id>211823</id>
    <revision>
      <id>556123</id>
      <parentid>552195</parentid>
      <timestamp>2026-05-17T10:21:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A.Murali</username>
        <id>3019</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>556123</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8206" sha1="m9dxlujlo4rc0r2qmc7sf86d2vskevp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;A.Murali&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
తన తెలుగు కృతులు రచనా వ్యాసంగాన్ని అలుపనేది లేక బలుపే లక్ష్యంగా శ్రమ పడిన జీవి. &quot;ఒకరి పొగడ్తలకు గాక నావిధి నేను నిర్వహిస్తాను. బ్రతుకు ముగిసిన విధి నిర్వహణ ముగుస్తుంది. అందాకా నా బ్రతుకుకు విశ్రాంతి లేదు” అని తానే చెప్పుకొని కన్నుమూసే దాకా కన్ను తెరిచి పనిచేసిన వ్యక్తి.

నీలా జంగయ్య ముద్రిత గ్రంథాలలో బుచ్చిలింగ పద్యాలు, రామలింగ పద్యాలు, శారదాంబ పద్యాలు, చిద్విలాసం వంటి శతకరచనలు ఉన్నాయి. 'శతకం' అంటే ఒక మకుటంలో నూరో, నూటఎనిమిది పద్యాలతోనో ముగిస్తారు కాని జంగయ్య శారదాంబ పద్యాలను 'చారుగుణ కదంబ శారదాంబ' అనే మకుటంలో 516 పద్యాలను, 'చిద్విలాసం' కృతిలో 'శ్రీశైలవాస, చిద్విలాస' అనే మకుటంలో 403 పద్యాలను రచించారు. అట్లాగే 'లచ్చినంగ బతుకు బుచ్చిలింగ ' అనే మకుటంలో 'బుచ్చిలింగకతకం 'రాశారు. ఇవన్నీ ఆటవెలది శతకాలే. వేమన్నదీ ఆటవెలదే
కదా!

'జ్ఞానమందిరం', 'ఆవేదన', 'విప్లవ స్వరాలు', 'మహా ప్రపంచం', 'దర్శనం', 'సంస్కారభూషణం', 'కాంతిచక్రం' వంటి పద్యకృతులెన్నో రాశారు. 'మధువనం నా పాటలు', 'బతుకు బాటలో పాటల మూట' వంటి గేయ కృతులను, 'చిత్కళ' అనే గేయ కావ్యాన్ని రాసారు. 'కన్యకాపరమేశ్వరి చరిత్ర', 'మాణిక్యప్రభు చరిత్ర', 'వైశ్యకులదీపిక' వంటి బుర్ర కథలను రాశారు. బుర్రకథలను రాయడమేకాదు, బుర్రకథలు చెప్పినవారు కూడా, 'విస్ఫులింగాలు', 'కవిరత్న' వంటి ఎన్నో బిరుదులు పొందినా 'కవిరత్న'మాత్రం ఆయన పేరుతో అతికిపోయింది.

వీరి అముద్రిత రచనలలో ముఖ్యమైనవి 'శ్రీకన్యకా పరమేశ్వరి చరిత్ర అనే పద్యకావ్యం, ఇది రాశిలోనేకాక, రస దృష్టితో కూడా బృహత్ కావ్యం. ఈ కావ్యం ప్రచురితమై ఉంటే నీలా జంగయ్య గారి కీర్తి కిరీటంలో నీలమణియై
నిలిచిఉండేది. అన్నీ ఒక ఎత్తు, ఇదొక ఎత్తు. ఈ కావ్యమే ముద్రితం కాకపోవడం పెద్దలోనే, వీరి కావ్యాలకు వాస
మామలై, దాశరథి, సి. నారాయణరెడ్డి, సోమ సుందర్ వంటి కవి పండితులెందరో పీఠికలు రాసినా, తన కృతి మీద
తానే ఒక పీఠిక లాంటిది ముందుమాట రాసుకునే అలవాటు జంగయ్యగారి కున్నది. ఇటువంటి పీరికల ద్వారా ఆయన కవితాశయం, తనకృతి రచనోద్దేశం వెల్లడించుకొనేవారు. వీరి గ్రంథాలకు తానే పీఠికలు రాసుకోవడమే కాక, సాటి కవులు, రచయితల గ్రంథాలకు వీఠికలు రాశారు. వీరి రచనలలో 'తెలుగులో తత్వకవులు' అనేది గొప్ప పరిశోధన గ్రంథం. తత్వకవుల గురించి ఎన్నో మౌలిక విషయాలు చెప్పారు. కందుకూరి రుద్రకవి జన్మస్థలం మీద చక్కటి పరిశోధనాత్మక వ్యాసం రాశారు.

మహామహోపాధ్యాయ ఎలకూచి బాలసరస్వతి 'మల్ల భూపాలీయవలు, పుస్తగిరి తిమ్మన రచించిన 'నీతి శతకము
వంటి గ్రంథాలకు పీఠికలు రాశారు. 

జంగయ్య గారెన్ని రచనలు చేసినా ప్రధానంగా పద్యకవి. వీరి పద్యాలు ధారాశుద్ధి శోభితం. ఉదాహరణకు...
&lt;poem&gt;
“నాకొక రూపొసంగి కరుణన్ మధుజీవనమిచ్చి పెంచితీ
కమలాక్ష విశ్వమత ఓ నవభావసముఖ్వల ప్రభూ!
నీకయి గుండెతంబురను నిర్మల నాదములీన మీటితిన్
రా! కయిసేయరా! కవితా రాగవసంతములంది యాడగన్&quot;
(దర్శనము ప్రట.2)&lt;/poem&gt;

జంగయ్యగారు ఎక్కువగా పద్యరూపంలో కవిత్వం రాసినా, కవితావస్తువు మాత్రం అభ్యుదయకరమైనది. ఆధునిక సమాజానికి చెందినది. సంఘంలో జరుగుతున్న దురాగతాలపట్ల, నెలకొన్న దురాచారాల పట్ల ఎంతో ఆవేదనతో, ఆవేశంతో కవిత్వం రాశారు. కొన్ని చోట్ల మెత్తరి అధిక్షేపం, సునిశిత వ్యంగ్యం దర్శనమిస్తాయి. ఉదాహరణకు
&lt;poem&gt;
&quot;హాలము గొన్న రైతు కలముబట్టిన కవి
నేల దున్ని కాగితాల దీర్చి
ఒకడునింగి జూచె నొకడు దిక్కులగాంచె
శ్రీ శ శైలవాస | చిద్విలాస!&quot;
!
(చిద్విలాసం ప్రట.22)

&quot;నా కవిత్వము దీన జనమ్ము కొరకు
పతిత మానవ జాతిగూర్య
విశ్వసాహిత్యమునకు శాశ్వతయశస్సు
గూర్చుటకు గోరదెట్లు? &lt;/poem&gt;

అని తనకవిత్వాశయాన్ని చెప్పుకొన్నారు. వీరి కృతులలో 'చిత్కళ ' ప్రత్యేకమైనది. గేయ ఛందస్సులలో బుర్రకథలు రాసిన జంగయ్య 'చిత్కళ' అనే గేయకావ్యం రాశారు. దీని ఇతివృత్తం ముఖలింగక్షేత్ర స్థల&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>m9dxlujlo4rc0r2qmc7sf86d2vskevp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf/20</title>
    <ns>104</ns>
    <id>212300</id>
    <revision>
      <id>556066</id>
      <parentid>553518</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T13:42:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A.Murali</username>
        <id>3019</id>
      </contributor>
      <origin>556066</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4416" sha1="6y0996qolmcmly3vo2457m9a1i15n5m" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;A.Murali&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{TOC end}}

76.
77.
కొండా లక్ష్మణ్ బాపూజీ
కొండపల్లి శేషగిరిరావు
డా. బి.యస్. రాములు
270
డా. సురభి వాణీదేవి
276
78.
కోవెల సంపత్కుమారాచార్య
డా. గండ్ర లక్ష్మణరావు
279
79.
కృష్ణమాచార్య శతావధాని
డా. సి.హెచ్. లక్ష్మణ చక్రవర్తి
283
80.
కొత్తూర్ సీతయ్య గుప్త
డా. కర్నాటి లింగయ్య
286
81.
82.
కుమారయ్య (జస్టిస్)
ఎం. ఎల్. జయసింహ
అన్నవరం దేవేందర్
290
పి.వి. రాంమోహన్ నాయుడు
292
83.
ఎం. ఎస్. ఆచార్య
డా. రామా చంద్రమౌళి
295
84.
మచ్చ వీరయ్య
డా. బి.వి.యన్. స్వామి
298
85.
మాడపాటి హనుమంతరావు
డా. టి. గౌరీశంకర్
302
86.
మడికొండ సత్యనారాయణ శాస్త్రి
డా. మోత్కూరి మాణిక్కరావు
305
87.
మామిడిపల్లి సాంబశివ శర్మ
డా. విష్ణువందనాదేవి
308
88.
మందపాటి వెంకటరాజు
డా. ఎం. పురుషోత్తమాచార్య
312
89.
మందముల నరసింగరావు
షబ్నవీజ్ వెంకట రంగారావు
315
90.
మఖూం మొహియుద్దీన్
డా. ఎస్.బి. సత్యనారాయణ
319
91.
మంత్రి శ్రీనివాసరావు
డా. జె. విజయ కుమార్
322
92.
93.
మాటేటి రామప్ప
మిద్దె రాములు
డా. దేవేంద్ర
326
డా. ననుమాస స్వామి
329
94.
95.
మోత్కూరి మధుసూదనరావు
ముకురాల రామారెడ్డి
డా. మడికొండ శ్యామస్సుందర్
332
డా. జి. చెన్నకేశవరెడ్డి
335
96.
నల్లా నరసింహులు
డా. రామా చంద్రమౌళి
339
97.
నటరాజ రామకృష్ణ
కళాకృష్ణ
343
98.
నెల్లూరి కేశవస్వామి
డా. పత్తిపాక మోహన్
348
99.
100.
నీలా జంగయ్య
ఒద్దిరాజు సోదరులు
డా. చెన్నకేశవరెడ్డి
353
డా. కొండపల్లి నీహారిణి
356
101.
పి.వి. నరసింహారావు
డా.
వి.వి. రామారావు
360
102.
పైడి జయరాజ్
పొన్నం రవిచంద్ర
363
103.
పైడిమర్రి వెంకటసుబ్బారావు
మేరెడ్డి యాదగిరిరెడ్డి
367
104.
పాకాల యశోదారెడ్డి
డా. సుంకిరెడ్డి నారాయణరెడ్డి
370
105.
పాలకుర్తి బలమ్మ
డా. తిరునగరి దేవకీదేవి
373
106.
పల్లా దుర్గయ్య
డా. మసన చెన్నప్ప
376
107.
పల్లెర్ల హనుమంతరావు
డా. అమ్మంగి వేణుగోపాల్
380
108.
పందిళ్ల శేఖర్ బాబు
డా. గిరిజా మనోహర్ బాబు
384
109.
పార్వెళ్ళ గోపాలకృష్ణశర్మ
డా. జి.వి. కృష్ణమూర్తి
387
110.
పేర్వారం జగన్నాథం
డా. తిరునగరి
390
111.
పొట్లపల్లి రామారావు
112.
ప్రభాకర రెడ్డి
వి.ఆర్. విద్యార్ధి
హెచ్. రమేష్ బాబు
393
396
113.
పులిజాల గోపాలరావు
పున్న అంజయ్య
400
114.
పులిజాల వెంకట రంగారావు
వేణు సంకోజు
402&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6y0996qolmcmly3vo2457m9a1i15n5m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>556076</id>
      <parentid>556066</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T14:53:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A.Murali</username>
        <id>3019</id>
      </contributor>
      <origin>556076</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10790" sha1="hm4jhd5dj2rte6gkqkd0yj8k3k3802s" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;A.Murali&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{TOC begin|max-width=35em}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 76. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/కొండా లక్ష్మణ్ బాపూజీ|కొండా లక్ష్మణ్ బాపూజీ]]| డా. బి.యస్. రాములు|270}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 77. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/కొండపల్లి శేషగిరిరావు|కొండపల్లి శేషగిరిరావు]]| డా. సురభి వాణీదేవి|270}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 78. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/కోవెల సంపత్కుమారాచార్య|కోవెల సంపత్కుమారాచార్య]]| డా. గండ్ర లక్ష్మణరావు|270}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 79. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/కృష్ణమాచార్య శతావధాని|కృష్ణమాచార్య శతావధాని]]| డా. సి.హెచ్. లక్ష్మణ చక్రవర్తి|270}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 80. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/కొత్తూర్ సీతయ్య గుప్త|కొత్తూర్ సీతయ్య గుప్త]]| డా. కర్నాటి లింగయ్య|270}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 81. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/కుమారయ్య (జస్టిస్)|కుమారయ్య (జస్టిస్)]]| అన్నవరం దేవేందర్|270}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 82. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/ఎం. ఎల్. జయసింహ|ఎం. ఎల్. జయసింహ]]| పి.వి. రాంమోహన్ నాయుడు|270}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 83. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/ఎం. ఎస్. ఆచార్య|ఎం. ఎస్. ఆచార్య]]| డా. రామా చంద్రమౌళి|270}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 84. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/మచ్చ వీరయ్య|మచ్చ వీరయ్య]]| డా. బి.వి.యన్. స్వామి|270}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 85. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/మాడపాటి హనుమంతరావు|మాడపాటి హనుమంతరావు]]| డా. టి. గౌరీశంకర్|270}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 86. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/మడికొండ సత్యనారాయణ శాస్త్రి|మడికొండ సత్యనారాయణ శాస్త్రి]]| డా. మోత్కూరి మాణిక్కరావు|270}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 87. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/మామిడిపల్లి సాంబశివ శర్మ|మామిడిపల్లి సాంబశివ శర్మ]]| డా. విష్ణువందనాదేవి|270}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 88. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/మందపాటి వెంకటరాజు|మందపాటి వెంకటరాజు]]| డా. ఎం. పురుషోత్తమాచార్య|270}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 89. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/మందముల నరసింగరావు|మందముల నరసింగరావు]]| షబ్నవీజ్ వెంకట రంగారావు|270}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 90. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/మఖ్ధూం మొహియుద్దీన్|మఖ్ధూం మొహియుద్దీన్]]| డా. ఎస్.వి. సత్యనారాయణ|270}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 91. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/మంత్రి శ్రీనివాసరావు|మంత్రి శ్రీనివాసరావు]]| డా. జె. విజయ కుమార్|270}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 92. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/మాటేటి రామప్ప|మాటేటి రామప్ప]]| డా. దేవేంద్ర |270}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 93. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/మిద్దె రాములు|మిద్దె రాములు]]| డా. ననుమాస స్వామి
|270}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 94. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/మోత్కూరి మధుసూదనరావు|మోత్కూరి మధుసూదనరావు ]]| డా. మడికొండ శ్యామస్సుందర్|270}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 95. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/ముకురాల రామారెడ్డి|ముకురాల రామారెడ్డి]]|డా. జి. చెన్నకేశవరెడ్డి|270}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 96. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/నల్లా నరసింహులు|నల్లా నరసింహులు]]| డా. రామా చంద్రమౌళి|270}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 97. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/నటరాజ రామకృష్ణ|నటరాజ రామకృష్ణ]]| కళాకృష్ణ|270}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 98. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/నెల్లూరి కేశవస్వామి|నెల్లూరి కేశవస్వామి]]| డా. పత్తిపాక మోహన్|270}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 99. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/నీలా జంగయ్య|నీలా జంగయ్య]]| డా. చెన్నకేశవరెడ్డి |270}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 100. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/ఒద్దిరాజు సోదరులు|ఒద్దిరాజు సోదరులు]]| డా. కొండపల్లి నీహారిణి|270}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 101. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/పి.వి. నరసింహారావు|పి.వి. నరసింహారావు]]| డా.వి.వి. రామారావు|270}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 102. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/పైడి జయరాజ్|పైడి జయరాజ్]]| పొన్నం రవిచంద్ర
|270}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 103. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/పైడిమర్రి వెంకటసుబ్బారావు|పైడిమర్రి వెంకటసుబ్బారావు]]| మేరెడ్డి యాదగిరిరెడ్డి|270}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 104. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/పాకాల యశోదారెడ్డి|పాకాల యశోదారెడ్డి]]| డా. సుంకిరెడ్డి నారాయణరెడ్డి|270}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 105. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/పాలకుర్తి ఐలమ్మ|పాలకుర్తి ఐలమ్మ]]| డా. తిరునగరి దేవకీదేవి|270}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 106. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/పల్లా దుర్గయ్య|పల్లా దుర్గయ్య]]| డా. మసన చెన్నప్ప
|270}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 107. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/పల్లెర్ల హనుమంతరావు|పల్లెర్ల హనుమంతరావు]]| డా. గిరిజా మనోహర్ బాబు|270}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 108. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/పందిళ్ల శేఖర్ బాబు|పందిళ్ల శేఖర్ బాబు]]| డా. కొండపల్లి నీహారిణి|270}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 109. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/ఒద్దిరాజు సోదరులు|ఒద్దిరాజు సోదరులు]]| డా. కొండపల్లి నీహారిణి|270}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 110. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/ఒద్దిరాజు సోదరులు|ఒద్దిరాజు సోదరులు]]| డా. కొండపల్లి నీహారిణి|270}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 111. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/ఒద్దిరాజు సోదరులు|ఒద్దిరాజు సోదరులు]]| డా. కొండపల్లి నీహారిణి|270}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 112. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/ఒద్దిరాజు సోదరులు|ఒద్దిరాజు సోదరులు]]| డా. కొండపల్లి నీహారిణి|270}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 113. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/ఒద్దిరాజు సోదరులు|ఒద్దిరాజు సోదరులు]]| డా. కొండపల్లి నీహారిణి|270}}

{{TOC end}}

105.
పాలకుర్తి ఐలమ్మ
డా. తిరునగరి దేవకీదేవి
373
106.
పల్లా దుర్గయ్య
డా. మసన చెన్నప్ప
376
107.
పల్లెర్ల హనుమంతరావు
డా. అమ్మంగి వేణుగోపాల్
380
108.
పందిళ్ల శేఖర్ బాబు
డా. గిరిజా మనోహర్ బాబు
384
109.
పార్వెళ్ళ గోపాలకృష్ణశర్మ
డా. జి.వి. కృష్ణమూర్తి
387
110.
పేర్వారం జగన్నాథం
డా. తిరునగరి
390
111.
పొట్లపల్లి రామారావు
112.
ప్రభాకర రెడ్డి
వి.ఆర్. విద్యార్ధి
హెచ్. రమేష్ బాబు
393
396
113.
పులిజాల గోపాలరావు
పున్న అంజయ్య
400
114.
పులిజాల వెంకట రంగారావు
వేణు సంకోజు
402&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hm4jhd5dj2rte6gkqkd0yj8k3k3802s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>556077</id>
      <parentid>556076</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T15:38:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A.Murali</username>
        <id>3019</id>
      </contributor>
      <origin>556077</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9907" sha1="ku4p1uezx3l3hnyas00draudcrsivm6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;A.Murali&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{TOC begin|max-width=35em}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 76. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/కొండా లక్ష్మణ్ బాపూజీ|కొండా లక్ష్మణ్ బాపూజీ]]| డా. బి.యస్. రాములు|270}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 77. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/కొండపల్లి శేషగిరిరావు|కొండపల్లి శేషగిరిరావు]]| డా. సురభి వాణీదేవి|270}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 78. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/కోవెల సంపత్కుమారాచార్య|కోవెల సంపత్కుమారాచార్య]]| డా. గండ్ర లక్ష్మణరావు|270}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 79. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/కృష్ణమాచార్య శతావధాని|కృష్ణమాచార్య శతావధాని]]| డా. సి.హెచ్. లక్ష్మణ చక్రవర్తి|270}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 80. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/కొత్తూర్ సీతయ్య గుప్త|కొత్తూర్ సీతయ్య గుప్త]]| డా. కర్నాటి లింగయ్య|270}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 81. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/కుమారయ్య (జస్టిస్)|కుమారయ్య (జస్టిస్)]]| అన్నవరం దేవేందర్|270}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 82. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/ఎం. ఎల్. జయసింహ|ఎం. ఎల్. జయసింహ]]| పి.వి. రాంమోహన్ నాయుడు|270}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 83. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/ఎం. ఎస్. ఆచార్య|ఎం. ఎస్. ఆచార్య]]| డా. రామా చంద్రమౌళి|270}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 84. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/మచ్చ వీరయ్య|మచ్చ వీరయ్య]]| డా. బి.వి.యన్. స్వామి|270}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 85. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/మాడపాటి హనుమంతరావు|మాడపాటి హనుమంతరావు]]| డా. టి. గౌరీశంకర్|270}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 86. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/మడికొండ సత్యనారాయణ శాస్త్రి|మడికొండ సత్యనారాయణ శాస్త్రి]]| డా. మోత్కూరి మాణిక్కరావు|270}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 87. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/మామిడిపల్లి సాంబశివ శర్మ|మామిడిపల్లి సాంబశివ శర్మ]]| డా. విష్ణువందనాదేవి|270}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 88. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/మందపాటి వెంకటరాజు|మందపాటి వెంకటరాజు]]| డా. ఎం. పురుషోత్తమాచార్య|270}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 89. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/మందముల నరసింగరావు|మందముల నరసింగరావు]]| షబ్నవీజ్ వెంకట రంగారావు|270}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 90. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/మఖ్ధూం మొహియుద్దీన్|మఖ్ధూం మొహియుద్దీన్]]| డా. ఎస్.వి. సత్యనారాయణ|270}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 91. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/మంత్రి శ్రీనివాసరావు|మంత్రి శ్రీనివాసరావు]]| డా. జె. విజయ కుమార్|270}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 92. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/మాటేటి రామప్ప|మాటేటి రామప్ప]]| డా. దేవేంద్ర |270}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 93. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/మిద్దె రాములు|మిద్దె రాములు]]| డా. ననుమాస స్వామి
|270}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 94. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/మోత్కూరి మధుసూదనరావు|మోత్కూరి మధుసూదనరావు ]]| డా. మడికొండ శ్యామస్సుందర్|270}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 95. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/ముకురాల రామారెడ్డి|ముకురాల రామారెడ్డి]]|డా. జి. చెన్నకేశవరెడ్డి|270}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 96. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/నల్లా నరసింహులు|నల్లా నరసింహులు]]| డా. రామా చంద్రమౌళి|270}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 97. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/నటరాజ రామకృష్ణ|నటరాజ రామకృష్ణ]]| కళాకృష్ణ|270}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 98. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/నెల్లూరి కేశవస్వామి|నెల్లూరి కేశవస్వామి]]| డా. పత్తిపాక మోహన్|270}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 99. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/నీలా జంగయ్య|నీలా జంగయ్య]]| డా. చెన్నకేశవరెడ్డి |270}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 100. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/ఒద్దిరాజు సోదరులు|ఒద్దిరాజు సోదరులు]]| డా. కొండపల్లి నీహారిణి|270}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 101. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/పి.వి. నరసింహారావు|పి.వి. నరసింహారావు]]| డా.వి.వి. రామారావు|270}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 102. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/పైడి జయరాజ్|పైడి జయరాజ్]]| పొన్నం రవిచంద్ర
|270}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 103. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/పైడిమర్రి వెంకటసుబ్బారావు|పైడిమర్రి వెంకటసుబ్బారావు]]| మేరెడ్డి యాదగిరిరెడ్డి|270}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 104. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/పాకాల యశోదారెడ్డి|పాకాల యశోదారెడ్డి]]| డా. సుంకిరెడ్డి నారాయణరెడ్డి|270}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 105. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/పాలకుర్తి ఐలమ్మ|పాలకుర్తి ఐలమ్మ]]| డా. తిరునగరి దేవకీదేవి|270}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 106. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/పల్లా దుర్గయ్య|పల్లా దుర్గయ్య]]| డా. మసన చెన్నప్ప
|270}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 107. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/పల్లెర్ల హనుమంతరావు|పల్లెర్ల హనుమంతరావు]]| డా. గిరిజా మనోహర్ బాబు|270}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 108. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/పందిళ్ల శేఖర్ బాబు|పందిళ్ల శేఖర్ బాబు]]| డా. కొండపల్లి నీహారిణి|270}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 109. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/పార్వెళ్ళ గోపాలకృష్ణశర్మ|పార్వెళ్ళ గోపాలకృష్ణశర్మ]]| డా. జి.వి. కృష్ణమూర్తి|270}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 110. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/పేర్వారం జగన్నాథం|పేర్వారం జగన్నాథం]]| డా. తిరునగరి|270}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 111. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/పొట్లపల్లి రామారావు|పొట్లపల్లి రామారావు]]| వి.ఆర్. విద్యార్ధి|270}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 112. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/ప్రభాకర రెడ్డి|ప్రభాకర రెడ్డి]]| హెచ్. రమేష్ బాబు |270}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 113. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/పులిజాల గోపాలరావు|పులిజాల గోపాలరావు]]| పున్న అంజయ్య|270}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 114. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/పులిజాల వెంకట రంగారావు|పులిజాల వెంకట రంగారావు]]| వేణు సంకోజు|270}}

{{TOC end}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ku4p1uezx3l3hnyas00draudcrsivm6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>556078</id>
      <parentid>556077</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T15:51:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A.Murali</username>
        <id>3019</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>556078</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9893" sha1="dz5v044po5yzgrxpt4jbw71o85bl0vi" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;A.Murali&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{TOC begin|max-width=35em}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 76. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/కొండా లక్ష్మణ్ బాపూజీ|కొండా లక్ష్మణ్ బాపూజీ]]| డా. బి.యస్. రాములు|270}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 77. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/కొండపల్లి శేషగిరిరావు|కొండపల్లి శేషగిరిరావు]]| డా. సురభి వాణీదేవి|276}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 78. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/కోవెల సంపత్కుమారాచార్య|కోవెల సంపత్కుమారాచార్య]]| డా. గండ్ర లక్ష్మణరావు|279}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 79. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/కృష్ణమాచార్య శతావధాని|కృష్ణమాచార్య శతావధాని]]| డా. సి.హెచ్. లక్ష్మణ చక్రవర్తి|283}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 80. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/కొత్తూర్ సీతయ్య గుప్త|కొత్తూర్ సీతయ్య గుప్త]]| డా. కర్నాటి లింగయ్య|286}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 81. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/కుమారయ్య (జస్టిస్)|కుమారయ్య (జస్టిస్)]]| అన్నవరం దేవేందర్|290}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 82. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/ఎం. ఎల్. జయసింహ|ఎం. ఎల్. జయసింహ]]| పి.వి. రాంమోహన్ నాయుడు|292}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 83. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/ఎం. ఎస్. ఆచార్య|ఎం. ఎస్. ఆచార్య]]| డా. రామా చంద్రమౌళి|295}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 84. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/మచ్చ వీరయ్య|మచ్చ వీరయ్య]]| డా. బి.వి.యన్. స్వామి|298}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 85. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/మాడపాటి హనుమంతరావు|మాడపాటి హనుమంతరావు]]| డా. టి. గౌరీశంకర్|302}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 86. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/మడికొండ సత్యనారాయణ శాస్త్రి|మడికొండ సత్యనారాయణ శాస్త్రి]]| డా. మోత్కూరి మాణిక్కరావు|305}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 87. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/మామిడిపల్లి సాంబశివ శర్మ|మామిడిపల్లి సాంబశివ శర్మ]]| డా. విష్ణువందనాదేవి|308}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 88. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/మందపాటి వెంకటరాజు|మందపాటి వెంకటరాజు]]| డా. ఎం. పురుషోత్తమాచార్య|312}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 89. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/మందముల నరసింగరావు|మందముల నరసింగరావు]]| షబ్నవీజ్ వెంకట రంగారావు|315}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 90. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/మఖ్ధూం మొహియుద్దీన్|మఖ్ధూం మొహియుద్దీన్]]| డా. ఎస్.వి. సత్యనారాయణ|319}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 91. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/మంత్రి శ్రీనివాసరావు|మంత్రి శ్రీనివాసరావు]]| డా. జె. విజయ కుమార్|322}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 92. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/మాటేటి రామప్ప|మాటేటి రామప్ప]]| డా. దేవేంద్ర |326}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 93. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/మిద్దె రాములు|మిద్దె రాములు]]| డా. ననుమాస స్వామి
|329}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 94. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/మోత్కూరి మధుసూదనరావు|మోత్కూరి మధుసూదనరావు ]]| డా. మడికొండ శ్యామస్సుందర్|332}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 95. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/ముకురాల రామారెడ్డి|ముకురాల రామారెడ్డి]]|డా. జి. చెన్నకేశవరెడ్డి|335}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 96. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/నల్లా నరసింహులు|నల్లా నరసింహులు]]| డా. రామా చంద్రమౌళి|339}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 97. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/నటరాజ రామకృష్ణ|నటరాజ రామకృష్ణ]]| కళాకృష్ణ|343}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 98. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/నెల్లూరి కేశవస్వామి|నెల్లూరి కేశవస్వామి]]| డా. పత్తిపాక మోహన్|348}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 99. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/నీలా జంగయ్య|నీలా జంగయ్య]]| డా. చెన్నకేశవరెడ్డి |353}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 100. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/ఒద్దిరాజు సోదరులు|ఒద్దిరాజు సోదరులు]]| డా. కొండపల్లి నీహారిణి|356}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 101. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/పి.వి. నరసింహారావు|పి.వి. నరసింహారావు]]| డా.వి.వి. రామారావు|360}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 102. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/పైడి జయరాజ్|పైడి జయరాజ్]]| పొన్నం రవిచంద్ర
|363}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 103. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/పైడిమర్రి వెంకటసుబ్బారావు|పైడిమర్రి వెంకటసుబ్బారావు]]| మేరెడ్డి యాదగిరిరెడ్డి|367}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 104. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/పాకాల యశోదారెడ్డి|పాకాల యశోదారెడ్డి]]| డా. సుంకిరెడ్డి నారాయణరెడ్డి|370}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 105. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/పాలకుర్తి ఐలమ్మ|పాలకుర్తి ఐలమ్మ]]| డా. తిరునగరి దేవకీదేవి|373}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 106. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/పల్లా దుర్గయ్య|పల్లా దుర్గయ్య]]| డా. మసన చెన్నప్ప
|376}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 107. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/పల్లెర్ల హనుమంతరావు|పల్లెర్ల హనుమంతరావు]]| డా. అమ్మంగి వేణుగొపాల్|380}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 108. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/పందిళ్ల శేఖర్ బాబు|పందిళ్ల శేఖర్ బాబు]]| డా.గిరిజా మనొహర్|384}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 109. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/పార్వెళ్ళ గోపాలకృష్ణశర్మ|పార్వెళ్ళ గోపాలకృష్ణశర్మ]]| డా. జి.వి. కృష్ణమూర్తి|387}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 110. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/పేర్వారం జగన్నాథం|పేర్వారం జగన్నాథం]]| డా. తిరునగరి|390}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 111. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/పొట్లపల్లి రామారావు|పొట్లపల్లి రామారావు]]| వి.ఆర్. విద్యార్ధి|393}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 112. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/ప్రభాకర రెడ్డి|ప్రభాకర రెడ్డి]]| హెచ్. రమేష్ బాబు |396}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 113. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/పులిజాల గోపాలరావు|పులిజాల గోపాలరావు]]| పున్న అంజయ్య|400}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 114. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/పులిజాల వెంకట రంగారావు|పులిజాల వెంకట రంగారావు]]| వేణు సంకోజు|402}}

{{TOC end}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dz5v044po5yzgrxpt4jbw71o85bl0vi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf/21</title>
    <ns>104</ns>
    <id>212301</id>
    <revision>
      <id>556079</id>
      <parentid>553519</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T15:52:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A.Murali</username>
        <id>3019</id>
      </contributor>
      <origin>556079</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4644" sha1="00pen0gdk3ypu59txm5hzksbhhro689" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;A.Murali&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{TOC row 1-1-1-1 | 114. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/పులిజాల వెంకట రంగారావు|పులిజాల వెంకట రంగారావు]]| వేణు సంకోజు|402}}

{{TOC end}}

115.
ఆర్. విద్యాసాగర్
డా. జె. విజయకుమార్
404
116.
రాజా బహదూర్ వెంకటరామిరెడ్డి
డా. టి. గౌరీశంకర్
408
117.
118.
రాజబాబు
రామానంద తీర్థ
పి.వి. రాంమోహన్ నాయుడు
412
డా. టి. గౌరీశంకర్
415
119.
రావెళ్ళ వెంకటరామారావు
419
120.
రావి నారాయణ రెడ్డి
డా. సుంకిరెడ్డి నారాయణరెడ్డి
421
121.
సదాశివుడు
వఝల శివ కుమార్
424
122.
సాహు
అన్నవరం దేవేందర్
427
123.
సైబ పరంధాములు
కందాళై రాఘవాచార్యులు
430
124.
సామల సదాశివ (యాది)
తుమ్మూరి రాంమోహన్రావు
433
125.
శంకర్ (కిషన్)
హెచ్. రమేష్ బాబు
436
126.
శేఖర్ (కార్టూనిస్ట్)
తనకె.
440
127.
షోయబుల్లాఖాన్
డా. దేవులపల్లి ప్రభాకరరావు
443
128.
సిద్దప్ప వరకవి
డా. బి.వి.ఎస్. స్వామి
446
129.
సిరికొండ వెంకట్రావు
వెల్చాల కొండలరావు
449
130.
సిరిప్రెగడ భార్గవరావు
డా. తిరునగరి
452
131.
132.
సుద్దాల హనుమంతు
సుమిత్రాదేవి
శ్రీరామోజు హరగోపాల్
455
డా. ముక్తేవి భారతి
459
133.
సురవరం ప్రతాపరెడ్డి
134.
టి. మాధవరావు
135.
136.
తెలకపల్లి రామచంద్రశాస్త్రి
137.
తోటపల్లి సుబ్రహ్మణ్యం
తాడేపల్లి లక్ష్మీ కాంతారావు
డా. ఎల్లూరి శివారెడ్డి
వారాల ఆనంద్
హెచ్. రమేష్ బాబు
వేదార్థం మధుసూదనశర్మ
జి. వెంకటరామారావు
462
465
468
472
474
138.
తుర్రెబాజ్ ఖాన్
డా. ఏనుగు నరసింహారెడ్డి
476
139.
ఉత్పల సత్యనారాయణాచార్యులు
డా. జి. చెన్నకేశవరెడ్డి
479
140.
141.
వడ్డేపల్లి సోదరులు
వడ్లకొండ నరసింహారావు
డా. బెల్లంకొండ సంపత్కుమార్
484
డా.
చీదెళ్ళ సీతామహాలక్ష్మి
486
143.
142. వానమామలై జగన్నాథాచార్యులు
వానమామలై వరదాచార్యులు
డా. రావికంటి వసునందన్
488
డా. రావికంటి వసునందన్
492
144. వందేమాతరం రామచంద్రరావు
డా. ఎం. దేవేంద్ర
496
145.
వాంకుడోత్ జోగ్యానాయక్
డా. వి. రామకోటి
499
146.
వరహాల భీమయ్య
డా. రంగి కమల
502
147.
వట్టికోట ఆళ్వాస్వామి
డా. ఎస్.వి. సత్యనారాయణ
505
148.
వెలిచాల కేశవరావు
బి.కె. ప్రేమచంద్
508
149.
వెల్దుర్తి మాణిక్యరావు
డా. గుమ్మన్నగారి బాలశ్రీనివాసమూర్తి
512
150.
వేముగంటి నరసింహాచార్యులు
డా. చెప్పల హరినాథ కర్మ
517
151.
వేముల పెరుమాళ్ళు
152.
153.
వేంకట రాజన్న అవధాని
వేంకట రామ నరసింహారావు
డా. దేవరాజు మహారాజు
ప్రమోద్ అవధాని
షబ్నవీజ్ అందిర
522
525
528&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>00pen0gdk3ypu59txm5hzksbhhro689</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>556080</id>
      <parentid>556079</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T15:53:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A.Murali</username>
        <id>3019</id>
      </contributor>
      <origin>556080</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4674" sha1="mz121o11yc6e9cqdf55kcnmzrns1vrc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;A.Murali&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{TOC begin|max-width=35em}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 114. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/పులిజాల వెంకట రంగారావు|పులిజాల వెంకట రంగారావు]]| వేణు సంకోజు|402}}

{{TOC end}}

115.
ఆర్. విద్యాసాగర్
డా. జె. విజయకుమార్
404
116.
రాజా బహదూర్ వెంకటరామిరెడ్డి
డా. టి. గౌరీశంకర్
408
117.
118.
రాజబాబు
రామానంద తీర్థ
పి.వి. రాంమోహన్ నాయుడు
412
డా. టి. గౌరీశంకర్
415
119.
రావెళ్ళ వెంకటరామారావు
419
120.
రావి నారాయణ రెడ్డి
డా. సుంకిరెడ్డి నారాయణరెడ్డి
421
121.
సదాశివుడు
వఝల శివ కుమార్
424
122.
సాహు
అన్నవరం దేవేందర్
427
123.
సైబ పరంధాములు
కందాళై రాఘవాచార్యులు
430
124.
సామల సదాశివ (యాది)
తుమ్మూరి రాంమోహన్రావు
433
125.
శంకర్ (కిషన్)
హెచ్. రమేష్ బాబు
436
126.
శేఖర్ (కార్టూనిస్ట్)
తనకె.
440
127.
షోయబుల్లాఖాన్
డా. దేవులపల్లి ప్రభాకరరావు
443
128.
సిద్దప్ప వరకవి
డా. బి.వి.ఎస్. స్వామి
446
129.
సిరికొండ వెంకట్రావు
వెల్చాల కొండలరావు
449
130.
సిరిప్రెగడ భార్గవరావు
డా. తిరునగరి
452
131.
132.
సుద్దాల హనుమంతు
సుమిత్రాదేవి
శ్రీరామోజు హరగోపాల్
455
డా. ముక్తేవి భారతి
459
133.
సురవరం ప్రతాపరెడ్డి
134.
టి. మాధవరావు
135.
136.
తెలకపల్లి రామచంద్రశాస్త్రి
137.
తోటపల్లి సుబ్రహ్మణ్యం
తాడేపల్లి లక్ష్మీ కాంతారావు
డా. ఎల్లూరి శివారెడ్డి
వారాల ఆనంద్
హెచ్. రమేష్ బాబు
వేదార్థం మధుసూదనశర్మ
జి. వెంకటరామారావు
462
465
468
472
474
138.
తుర్రెబాజ్ ఖాన్
డా. ఏనుగు నరసింహారెడ్డి
476
139.
ఉత్పల సత్యనారాయణాచార్యులు
డా. జి. చెన్నకేశవరెడ్డి
479
140.
141.
వడ్డేపల్లి సోదరులు
వడ్లకొండ నరసింహారావు
డా. బెల్లంకొండ సంపత్కుమార్
484
డా.
చీదెళ్ళ సీతామహాలక్ష్మి
486
143.
142. వానమామలై జగన్నాథాచార్యులు
వానమామలై వరదాచార్యులు
డా. రావికంటి వసునందన్
488
డా. రావికంటి వసునందన్
492
144. వందేమాతరం రామచంద్రరావు
డా. ఎం. దేవేంద్ర
496
145.
వాంకుడోత్ జోగ్యానాయక్
డా. వి. రామకోటి
499
146.
వరహాల భీమయ్య
డా. రంగి కమల
502
147.
వట్టికోట ఆళ్వాస్వామి
డా. ఎస్.వి. సత్యనారాయణ
505
148.
వెలిచాల కేశవరావు
బి.కె. ప్రేమచంద్
508
149.
వెల్దుర్తి మాణిక్యరావు
డా. గుమ్మన్నగారి బాలశ్రీనివాసమూర్తి
512
150.
వేముగంటి నరసింహాచార్యులు
డా. చెప్పల హరినాథ కర్మ
517
151.
వేముల పెరుమాళ్ళు
152.
153.
వేంకట రాజన్న అవధాని
వేంకట రామ నరసింహారావు
డా. దేవరాజు మహారాజు
ప్రమోద్ అవధాని
షబ్నవీజ్ అందిర
522
525
528&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mz121o11yc6e9cqdf55kcnmzrns1vrc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>556106</id>
      <parentid>556080</parentid>
      <timestamp>2026-05-17T06:53:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A.Murali</username>
        <id>3019</id>
      </contributor>
      <origin>556106</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9160" sha1="ktrvte8d1cgo20yeqmqpxe32je15e3y" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;A.Murali&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{TOC begin|max-width=35em}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 115. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/ఆర్. విద్యాసాగర్|ఆర్. విద్యాసాగర్]]| డా. జె. విజయకుమార్ జీ|402}}


{{TOC row 1-1-1-1 | 116. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/రాజా బహదూర్ వెంకటరామిరెడ్డి|రాజా బహదూర్ వెంకటరామిరెడ్డి]]| డా. టి. గౌరీశంకర్|402}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 117. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/రాజన్ బాబు|రాజన్ బాబు]]| పి.వి. రాంమోహన్ నాయుడు|402}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 118. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/రామానంద తీర్థ|రామానంద తీర్థ]]| డా. టి. గౌరీశంకర్
|402}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 119. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/రావెళ్ళ వెంకటరామారావు|రావెళ్ళ వెంకటరామారావు
]]| జ్వలిత|402}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 120. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/రావి నారాయణ రెడ్డి|రావి నారాయణ రెడ్డి]]| డా. సుంకిరెడ్డి నారాయణరెడ్డి|402}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 121. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/సదాశివుడు|సదాశివుడు]]| వఝల శివ కుమార్|402}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 122. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/సాహు|సాహు]]| అన్నవరం దేవేందర్|402}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 123. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/సైబ పరంధాములు|సైబ పరంధాములు]]| కందాళై రాఘవాచార్యులు|402}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 124. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/సామల సదాశివ (యాది)|సామల సదాశివ (యాది)]]| తుమ్మూరి రాంమోహన్రావు|402}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 125. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/శంకర్ (జై కిషన్)|శంకర్ (జై కిషన్)]]| హెచ్. రమేష్ బాబు|402}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 126. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/శేఖర్ (కార్టూనిస్ట్)|శేఖర్ (కార్టూనిస్ట్)]]| చేతన కె.|402}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 127. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/షోయబుల్లాఖాన్|షోయబుల్లాఖాన్]]| డా. దేవులపల్లి ప్రభాకరరావు|402}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 128. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/సిద్దప్ప వరకవి|సిద్దప్ప వరకవి]]| డా. బి.వి.ఎస్. స్వామి|402}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 129. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/సిరికొండ వెంకట్రావు|సిరికొండ వెంకట్రావు]]| వెల్చాల కొండలరావు|402}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 130. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/సిరిప్రెగడ భార్గవరావు|సిరిప్రెగడ భార్గవరావు]]| డా. తిరునగరి|402}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 131. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/సుద్దాల హనుమంతు|సుద్దాల హనుమంతు]]| శ్రీరామోజు హరగోపాల్|402}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 132. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/సుమిత్రాదేవి|సుమిత్రాదేవి]]| డా. ముక్తేవి భారతి|402}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 133. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/సురవరం ప్రతాపరెడ్డి|సురవరం ప్రతాపరెడ్డి]]| డా. ఎల్లూరి శివారెడ్డి|402}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 134. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/టి. మాధవరావు|టి. మాధవరావు]]| వారాల ఆనంద్ |402}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 135. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/తాడేపల్లి లక్ష్మీ కాంతారావు|తాడేపల్లి లక్ష్మీ కాంతారావు]]| హెచ్. రమేష్ బాబు|402}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 136. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/తెలకపల్లి రామచంద్రశాస్త్రి|తెలకపల్లి రామచంద్రశాస్త్రి]]| వేదార్థం మధుసూదనశర్మ|402}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 137. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/తోటపల్లి సుబ్రహ్మణ్యం|తోటపల్లి సుబ్రహ్మణ్యం]]| జి. వెంకటరామారావు|402}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 138. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/తుర్రెబాజ్ ఖాన్|తుర్రెబాజ్ ఖాన్]]| డా. ఏనుగు నరసింహారెడ్డి|402}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 139. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/సిరిప్రెగడ భార్గవరావు|సిరిప్రెగడ భార్గవరావు]]| డా. తిరునగరి|402}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 140. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/సిరిప్రెగడ భార్గవరావు|సిరిప్రెగడ భార్గవరావు]]| డా. తిరునగరి|402}}

{{TOC end}}

131.
132.
సుద్దాల హనుమంతు
సుమిత్రాదేవి
శ్రీరామోజు హరగోపాల్
455
డా. ముక్తేవి భారతి
459
133.
సురవరం ప్రతాపరెడ్డి
134.
టి. మాధవరావు
135.
136.
తెలకపల్లి రామచంద్రశాస్త్రి
137.
తోటపల్లి సుబ్రహ్మణ్యం
తాడేపల్లి లక్ష్మీ కాంతారావు
డా. ఎల్లూరి శివారెడ్డి
వారాల ఆనంద్
హెచ్. రమేష్ బాబు
వేదార్థం మధుసూదనశర్మ
జి. వెంకటరామారావు
462
465
468
472
474
138.
తుర్రెబాజ్ ఖాన్
డా. ఏనుగు నరసింహారెడ్డి
476
139.
ఉత్పల సత్యనారాయణాచార్యులు
డా. జి. చెన్నకేశవరెడ్డి
479
140.
141.
వడ్డేపల్లి సోదరులు
వడ్లకొండ నరసింహారావు
డా. బెల్లంకొండ సంపత్కుమార్
484
డా.
చీదెళ్ళ సీతామహాలక్ష్మి
486
143.
142. వానమామలై జగన్నాథాచార్యులు
వానమామలై వరదాచార్యులు
డా. రావికంటి వసునందన్
488
డా. రావికంటి వసునందన్
492
144. వందేమాతరం రామచంద్రరావు
డా. ఎం. దేవేంద్ర
496
145.
వాంకుడోత్ జోగ్యానాయక్
డా. వి. రామకోటి
499
146.
వరహాల భీమయ్య
డా. రంగి కమల
502
147.
వట్టికోట ఆళ్వాస్వామి
డా. ఎస్.వి. సత్యనారాయణ
505
148.
వెలిచాల కేశవరావు
బి.కె. ప్రేమచంద్
508
149.
వెల్దుర్తి మాణిక్యరావు
డా. గుమ్మన్నగారి బాలశ్రీనివాసమూర్తి
512
150.
వేముగంటి నరసింహాచార్యులు
డా. చెప్పల హరినాథ కర్మ
517
151.
వేముల పెరుమాళ్ళు
152.
153.
వేంకట రాజన్న అవధాని
వేంకట రామ నరసింహారావు
డా. దేవరాజు మహారాజు
ప్రమోద్ అవధాని
షబ్నవీజ్ అందిర
522
525
528&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ktrvte8d1cgo20yeqmqpxe32je15e3y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>556110</id>
      <parentid>556106</parentid>
      <timestamp>2026-05-17T08:13:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A.Murali</username>
        <id>3019</id>
      </contributor>
      <origin>556110</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9935" sha1="cv329hsrp8oj9sjju7av0vbqxsrpbho" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;A.Murali&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{TOC begin|max-width=35em}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 115. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/ఆర్. విద్యాసాగర్|ఆర్. విద్యాసాగర్]]| డా. జె. విజయకుమార్ జీ|402}}


{{TOC row 1-1-1-1 | 116. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/రాజా బహదూర్ వెంకటరామిరెడ్డి|రాజా బహదూర్ వెంకటరామిరెడ్డి]]| డా. టి. గౌరీశంకర్|402}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 117. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/రాజన్ బాబు|రాజన్ బాబు]]| పి.వి. రాంమోహన్ నాయుడు|402}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 118. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/రామానంద తీర్థ|రామానంద తీర్థ]]| డా. టి. గౌరీశంకర్
|402}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 119. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/రావెళ్ళ వెంకటరామారావు|రావెళ్ళ వెంకటరామారావు
]]| జ్వలిత|402}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 120. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/రావి నారాయణ రెడ్డి|రావి నారాయణ రెడ్డి]]| డా. సుంకిరెడ్డి నారాయణరెడ్డి|402}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 121. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/సదాశివుడు|సదాశివుడు]]| వఝల శివ కుమార్|402}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 122. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/సాహు|సాహు]]| అన్నవరం దేవేందర్|402}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 123. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/సైబ పరంధాములు|సైబ పరంధాములు]]| కందాళై రాఘవాచార్యులు|402}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 124. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/సామల సదాశివ (యాది)|సామల సదాశివ (యాది)]]| తుమ్మూరి రాంమోహన్రావు|402}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 125. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/శంకర్ (జై కిషన్)|శంకర్ (జై కిషన్)]]| హెచ్. రమేష్ బాబు|402}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 126. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/శేఖర్ (కార్టూనిస్ట్)|శేఖర్ (కార్టూనిస్ట్)]]| చేతన కె.|402}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 127. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/షోయబుల్లాఖాన్|షోయబుల్లాఖాన్]]| డా. దేవులపల్లి ప్రభాకరరావు|402}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 128. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/సిద్దప్ప వరకవి|సిద్దప్ప వరకవి]]| డా. బి.వి.ఎస్. స్వామి|402}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 129. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/సిరికొండ వెంకట్రావు|సిరికొండ వెంకట్రావు]]| వెల్చాల కొండలరావు|402}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 130. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/సిరిప్రెగడ భార్గవరావు|సిరిప్రెగడ భార్గవరావు]]| డా. తిరునగరి|402}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 131. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/సుద్దాల హనుమంతు|సుద్దాల హనుమంతు]]| శ్రీరామోజు హరగోపాల్|402}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 132. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/సుమిత్రాదేవి|సుమిత్రాదేవి]]| డా. ముక్తేవి భారతి|402}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 133. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/సురవరం ప్రతాపరెడ్డి|సురవరం ప్రతాపరెడ్డి]]| డా. ఎల్లూరి శివారెడ్డి|402}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 134. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/టి. మాధవరావు|టి. మాధవరావు]]| వారాల ఆనంద్ |402}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 135. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/తాడేపల్లి లక్ష్మీ కాంతారావు|తాడేపల్లి లక్ష్మీ కాంతారావు]]| హెచ్. రమేష్ బాబు|402}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 136. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/తెలకపల్లి రామచంద్రశాస్త్రి|తెలకపల్లి రామచంద్రశాస్త్రి]]| వేదార్థం మధుసూదనశర్మ|402}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 137. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/తోటపల్లి సుబ్రహ్మణ్యం|తోటపల్లి సుబ్రహ్మణ్యం]]| జి. వెంకటరామారావు|402}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 138. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/తుర్రెబాజ్ ఖాన్|తుర్రెబాజ్ ఖాన్]]| డా. ఏనుగు నరసింహారెడ్డి|402}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 139. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/ఉత్పల సత్యనారాయణాచార్యులు|ఉత్పల సత్యనారాయణాచార్యులు]]| డా. జి. చెన్నకేశవరెడ్డి|402}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 140. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/వడ్డేపల్లి సోదరులు|వడ్డేపల్లి సోదరులు]]| డా. బెల్లంకొండ సంపత్కుమార్|402}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 141. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/వడ్లకొండ నరసింహారావు|వడ్లకొండ నరసింహారావు]]| చీదెళ్ళ సీతామహాలక్ష్మి|402}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 142. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/వానమామలై జగన్నాథాచార్యులు|వానమామలై జగన్నాథాచార్యులు]]| డా. రావికంటి వసునందన్|402}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 143. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/వానమామలై వరదాచార్యులు|వానమామలై వరదాచార్యులు]]| డా. రావికంటి వసునందన్|402}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 144. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/వందేమాతరం రామచంద్రరావు|వందేమాతరం రామచంద్రరావు]]| డా. ఎం. దేవేంద్ర|402}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 145. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/వాంకుడోత్ జోగ్యానాయక్|వాంకుడోత్ జోగ్యానాయక్]]| డా. వి. రామకోటి|402}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 146. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/వరహాల భీమయ్య|వరహాల భీమయ్య]]| డా. రంగి కమల|402}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 147. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/వట్టికోట ఆళ్వాస్వామి|వట్టికోట ఆళ్వాస్వామి]]| డా. ఎస్.వి. సత్యనారాయణ|402}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 148. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/వెలిచాల కేశవరావు|వెలిచాల కేశవరావు]]| వి.కె. ప్రేమచంద్|402}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 149. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/వెల్దుర్తి మాణిక్యరావు|వెల్దుర్తి మాణిక్యరావు]]| డా. గుమ్మన్నగారి బాలశ్రీనివాసమూర్తి|402}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 150. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/వేముగంటి నరసింహాచార్యులు|వేముగంటి నరసింహాచార్యులు]]| డా. చెప్పల హరినాథ కర్మ|402}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 151. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/వేముల పెరుమాళ్ళు|వేముల పెరుమాళ్ళు]]| డా. దేవరాజు మహారాజు|402}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 152. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/వేంకట రాజన్న అవధాని|వేంకట రాజన్న అవధాని]]| ప్రమోద్ అవధాని|402}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 153. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/వేంకట రామ నరసింహారావు|వేంకట రామ నరసింహారావు]]| షబ్నవీజ్ ఇందిర|402}}

{{TOC end}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cv329hsrp8oj9sjju7av0vbqxsrpbho</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>556111</id>
      <parentid>556110</parentid>
      <timestamp>2026-05-17T08:25:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A.Murali</username>
        <id>3019</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>556111</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9934" sha1="6um5870rht38fxt5u7wzm9jrh91xi3m" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;A.Murali&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{TOC begin|max-width=35em}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 115. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/ఆర్. విద్యాసాగర్|ఆర్. విద్యాసాగర్]]| డా. జె. విజయకుమార్ జీ|404}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 116. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/రాజా బహదూర్ వెంకటరామిరెడ్డి|రాజా బహదూర్ వెంకటరామిరెడ్డి]]| డా. టి. గౌరీశంకర్|408}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 117. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/రాజన్ బాబు|రాజన్ బాబు]]| పి.వి. రాంమోహన్ నాయుడు|412}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 118. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/రామానంద తీర్థ|రామానంద తీర్థ]]| డా. టి. గౌరీశంకర్
|415}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 119. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/రావెళ్ళ వెంకటరామారావు|రావెళ్ళ వెంకటరామారావు
]]| జ్వలిత|419}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 120. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/రావి నారాయణ రెడ్డి|రావి నారాయణ రెడ్డి]]| డా. సుంకిరెడ్డి నారాయణరెడ్డి|421}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 121. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/సదాశివుడు|సదాశివుడు]]| వఝల శివ కుమార్|424}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 122. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/సాహు|సాహు]]| అన్నవరం దేవేందర్|427}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 123. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/సైబ పరంధాములు|సైబ పరంధాములు]]| కందాళై రాఘవాచార్యులు|430}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 124. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/సామల సదాశివ (యాది)|సామల సదాశివ (యాది)]]| తుమ్మూరి రాంమోహన్రావు|433}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 125. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/శంకర్ (జై కిషన్)|శంకర్ (జై కిషన్)]]| హెచ్. రమేష్ బాబు|436}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 126. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/శేఖర్ (కార్టూనిస్ట్)|శేఖర్ (కార్టూనిస్ట్)]]| చేతన కె.|440}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 127. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/షోయబుల్లాఖాన్|షోయబుల్లాఖాన్]]| డా. దేవులపల్లి ప్రభాకరరావు|443}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 128. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/సిద్దప్ప వరకవి|సిద్దప్ప వరకవి]]| డా. బి.వి.ఎస్. స్వామి|446}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 129. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/సిరికొండ వెంకట్రావు|సిరికొండ వెంకట్రావు]]| వెల్చాల కొండలరావు|449}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 130. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/సిరిప్రెగడ భార్గవరావు|సిరిప్రెగడ భార్గవరావు]]| డా. తిరునగరి|452}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 131. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/సుద్దాల హనుమంతు|సుద్దాల హనుమంతు]]| శ్రీరామోజు హరగోపాల్|455}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 132. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/సుమిత్రాదేవి|సుమిత్రాదేవి]]| డా. ముక్తేవి భారతి|459}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 133. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/సురవరం ప్రతాపరెడ్డి|సురవరం ప్రతాపరెడ్డి]]| డా. ఎల్లూరి శివారెడ్డి|462}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 134. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/టి. మాధవరావు|టి. మాధవరావు]]| వారాల ఆనంద్ |465}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 135. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/తాడేపల్లి లక్ష్మీ కాంతారావు|తాడేపల్లి లక్ష్మీ కాంతారావు]]| హెచ్. రమేష్ బాబు|468}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 136. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/తెలకపల్లి రామచంద్రశాస్త్రి|తెలకపల్లి రామచంద్రశాస్త్రి]]| వేదార్థం మధుసూదనశర్మ|472}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 137. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/తోటపల్లి సుబ్రహ్మణ్యం|తోటపల్లి సుబ్రహ్మణ్యం]]| జి. వెంకటరామారావు|474}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 138. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/తుర్రెబాజ్ ఖాన్|తుర్రెబాజ్ ఖాన్]]| డా. ఏనుగు నరసింహారెడ్డి|476}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 139. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/ఉత్పల సత్యనారాయణాచార్యులు|ఉత్పల సత్యనారాయణాచార్యులు]]| డా. జి. చెన్నకేశవరెడ్డి|479}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 140. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/వడ్డేపల్లి సోదరులు|వడ్డేపల్లి సోదరులు]]| డా. బెల్లంకొండ సంపత్కుమార్|484}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 141. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/వడ్లకొండ నరసింహారావు|వడ్లకొండ నరసింహారావు]]| చీదెళ్ళ సీతామహాలక్ష్మి|486}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 142. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/వానమామలై జగన్నాథాచార్యులు|వానమామలై జగన్నాథాచార్యులు]]| డా. రావికంటి వసునందన్|488}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 143. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/వానమామలై వరదాచార్యులు|వానమామలై వరదాచార్యులు]]| డా. రావికంటి వసునందన్|492}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 144. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/వందేమాతరం రామచంద్రరావు|వందేమాతరం రామచంద్రరావు]]| డా. ఎం. దేవేంద్ర|496}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 145. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/వాంకుడోత్ జోగ్యానాయక్|వాంకుడోత్ జోగ్యానాయక్]]| డా. వి. రామకోటి|499}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 146. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/వరహాల భీమయ్య|వరహాల భీమయ్య]]| డా. రంగి కమల|502}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 147. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/వట్టికోట ఆళ్వాస్వామి|వట్టికోట ఆళ్వాస్వామి]]| డా. ఎస్.వి. సత్యనారాయణ|505}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 148. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/వెలిచాల కేశవరావు|వెలిచాల కేశవరావు]]| వి.కె. ప్రేమచంద్|508}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 149. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/వెల్దుర్తి మాణిక్యరావు|వెల్దుర్తి మాణిక్యరావు]]| డా. గుమ్మన్నగారి బాలశ్రీనివాసమూర్తి|512}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 150. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/వేముగంటి నరసింహాచార్యులు|వేముగంటి నరసింహాచార్యులు]]| డా. చెప్పల హరినాథ శర్మ|517}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 151. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/వేముల పెరుమాళ్ళు|వేముల పెరుమాళ్ళు]]| డా. దేవరాజు మహారాజు|522}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 152. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/వేంకట రాజన్న అవధాని|వేంకట రాజన్న అవధాని]]| ప్రమోద్ అవధాని|525}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 153. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/వేంకట రామ నరసింహారావు|వేంకట రామ నరసింహారావు]]| షబ్నవీజ్ ఇందిర|528}}

{{TOC end}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6um5870rht38fxt5u7wzm9jrh91xi3m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:పాండురంగమాహాత్మ్యము.pdf/378</title>
    <ns>104</ns>
    <id>212823</id>
    <revision>
      <id>556088</id>
      <parentid>555061</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T19:04:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>556088</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7051" sha1="2jerzkalyelnuro5zjpyxtzbqhi77ay" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;భోజనమును; అనుసంధించి = కూర్చి - చేసి; అతి...కృతియున్ = ('''కవిత్వపక్షమున''') మిక్కిలి సుకుమారములగు నక్షరములు కలదియు, ('''ధేనుపక్షమున''') మిక్కిలి ఆకర్షణీయమగు రంగుతోడి దేహము కలదియు; చతుర...ధన్యాసిశయున్ = ('''కవిత్వపక్షమున''') చమత్కాకములగు పదముల కూర్పుచే యోగ్యమైనదియు; ('''గోపక్షమున''') చక్కని యడుగులుంచుటచే - చక్కని నడకలచే ధన్యమగునదియు; పథఃశ్రమంబున్ = మార్గాయాసమును - దారిబడలికను; ఓసరించుచున్ = పోఁగొట్టుచు; సచ్ఛాత్రుండై = శిష్యులతోఁ గూడుకొన్నవాఁడై; ఎడకండక్రొవ్వు తఱుఁగునత్తఱిన్ = ఎండయొక్క తీక్ష్ణత తగ్గినసమయమున - ప్రొద్దు వాలినపిదప; సరిత్తీరంబునకున్ = ఏటియొడ్డున; సాయం...నార్థంబు = సాయంకాలసంధ్యావందనము నిర్వర్తించుటకొఱకు; నిర్గమింపన్ = బయలుదేఱుటకు; ఉద్యుక్తుండై = సిద్ధపడినవాఁడై; ముక్తసమాధి = విడువబడిన యోగసమాధి కలవాడు; ఆతిథేయంబున్ = అతిథిసత్కారమును; సుఖాసీనున్ = సుఖముగా కూర్చున్నవానిని, కృత్రిమముని = కపటవానప్రస్థుఁడు; ధాత్రీసురపుత్రునకున్ = బ్రాహ్మణకుమారుఁడైన అయుతునిగూర్చి.
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;అమృతభుగాస్పదంబు విశదాప్సరమున్ నవపారిజాతము
ఖ్యమహిజరాజిరాజిత మనంతఫలాయతనంబు నిత్యర
మ్యము నగు నొక్కయాశ్రమము హైమనగోపరిసీమ నుల్లసి
ల్లు మదధివాసమై; మనము లోభము క్రోధము మొల్వ దచ్చటన్.&lt;/poem&gt;|ref=193}} 
'''టీక'''. ఈ పద్యమున ఇంద్రుఁడు తననివాసమును గూర్చి తెలుపుచు శ్లేషరూపమున తా నింద్రుఁ డైన సంగతియు వివరించుచున్నాఁడు. అమృశభుగాస్పదంబు = ('''ఉభయపక్షమునను''') దేవతలకు నివాసమైనది; విశదాప్సరమున్ = ('''ఆశ్రమపక్షము''') స్వచ్ఛజలములతో కూడిన సరస్సు కలది, ('''స్వర్గపక్షము''') పరిశుద్ధలగు అప్సరసలతో గూడినది; నవ...రాజితము = ('''ఆశ్రమపక్షము''') క్రొత్త (వింత) పారిజాతము మొదలగు వృక్షములగుంపుచే ప్రకాశించునది. ('''స్వర్గపక్షము''') కొనియాడఁదగిన పారిజాతాదివృక్షసమూహములు కలది; అనంతఫలాయతనంబు ('''ఆశ్రమపక్షము''') అంతము లేని ఫలములకు స్థానమైనది, ('''స్వర్గపక్షము''') గొప్పస్వర్గమైనదియు (ఫలాయతనము = స్వర్గము); హైమనగోపరిశీమన్ = ('''ఉభయపక్షము''') మేరుపర్వతశిఖరభాగమున; మదధివాసమై = నాకు నివాసమై; ఉల్లసిల్లున్ = వెలయును; మొల్వదు = అంకురింపదు - పుట్టదు. '''అలం'''. శ్లేష
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;శ్రీసఖులు సుగుణరత్నా, వాసులు సమవర్తన ప్రవర్తులు నయ్యున్
నాసరివారలు గాని మనఁ, గా సుఖినై యే నొనర్తుఁ గాఁపుర మచటన్.&lt;/poem&gt;|ref=194}} 
'''టీక'''. ఈ పద్యమున మిగిలిన మువ్వురు దిక్పతులు - కుబేర, వరుణ, యములు సూచింపబడుచున్నారు. శ్రీసఖులు = సంపద్యక్తులు, ('''కుబేరపక్షమున''') ధనపతులు; సుగుణరత్నావాసులు = శ్రేష్ఠగుణములకు నిధులు, ('''వరుణపక్షమున''') గుణసముద్రులు; సమవర్తనప్రవృత్తులు = సరిసమానముగ - నిష్పక్షపాతముగ నడచువారు, ('''యమునిపక్షమున''') యమపద్ధ కలవారు; అయ్యున్ = అయియుండి; నాసరివారలు = నాతో సమానమైనవారు; మనఁగాన్ = వర్తింపఁగా.
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;అఖిలధర్మంబులందు గార్హస్థ్య మెన్న, మత్కుటుంబిని తన్నిష్ఠ నోర్పు గలిగి
జగతిఁ దీర్థాచరణబుద్ధి సంచరింతు, ధ్రువతపోగామి! యీమేను ధ్రువముగామి.&lt;/poem&gt;|ref=195}}
'''టీక'''. గార్హస్థ్యము = గృహస్థవృత్తి; ఉత్కటంబు = గొప్పది; ధ్రువతపోగామి! = స్థిరతపోదీక్ష కల మునీ!
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;కంచి భజించి శేషగిరిఁ గన్గొని యాదిము రంగధాముఁ గీ
ర్తించి ప్రయాగమాధవు నుతించి గయాప్రియు శ్రీగదాధరున్&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2jerzkalyelnuro5zjpyxtzbqhi77ay</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>556089</id>
      <parentid>556088</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T19:09:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>556089</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7042" sha1="scwu1bop7cgqj6j0hz9fdejnp4dcw8c" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;భోజనమును; అనుసంధించి = కూర్చి - చేసి; అతి...కృతియున్ = ('''కవిత్వపక్షమున''') మిక్కిలి సుకుమారములగు నక్షరములు కలదియు, ('''ధేనుపక్షమున''') మిక్కిలి ఆకర్షణీయమగు రంగుతోడి దేహము కలదియు; చతుర...ధన్యాసిశయున్ = ('''కవిత్వపక్షమున''') చమత్కాకములగు పదముల కూర్పుచే యోగ్యమైనదియు; ('''గోపక్షమున''') చక్కని యడుగులుంచుటచే - చక్కని నడకలచే ధన్యమగునదియు; పథఃశ్రమంబున్ = మార్గాయాసమును - దారిబడలికను; ఓసరించుచున్ = పోఁగొట్టుచు; సచ్ఛాత్రుండై = శిష్యులతోఁ గూడుకొన్నవాఁడై; ఎడకండక్రొవ్వు తఱుఁగునత్తఱిన్ = ఎండయొక్క తీక్ష్ణత తగ్గినసమయమున - ప్రొద్దు వాలినపిదప; సరిత్తీరంబునకున్ = ఏటియొడ్డున; సాయం...నార్థంబు = సాయంకాలసంధ్యావందనము నిర్వర్తించుటకొఱకు; నిర్గమింపన్ = బయలుదేఱుటకు; ఉద్యుక్తుండై = సిద్ధపడినవాఁడై; ముక్తసమాధి = విడువబడిన యోగసమాధి కలవాడు; ఆతిథేయంబున్ = అతిథిసత్కారమును; సుఖాసీనున్ = సుఖముగా కూర్చున్నవానిని, కృత్రిమముని = కపటవానప్రస్థుఁడు; ధాత్రీసురపుత్రునకున్ = బ్రాహ్మణకుమారుఁడైన అయుతునిగూర్చి.
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;అమృతభుగాస్పదంబు విశదాప్సరమున్ నవపారిజాతము
ఖ్యమహిజరాజిరాజిత మనంతఫలాయతనంబు నిత్యర
మ్యము నగు నొక్కయాశ్రమము హైమనగోపరిసీమ నుల్లసి
ల్లు మదధివాసమై; మనము లోభము క్రోధము మొల్వ దచ్చటన్.&lt;/poem&gt;|ref=193}} 
'''టీక'''. ఈ పద్యమున ఇంద్రుఁడు తననివాసమును గూర్చి తెలుపుచు శ్లేషరూపమున తా నింద్రుఁ డైన సంగతియు వివరించుచున్నాఁడు. అమృశభుగాస్పదంబు = ('''ఉభయపక్షమునను''') దేవతలకు నివాసమైనది; విశదాప్సరమున్ = ('''ఆశ్రమపక్షము''') స్వచ్ఛజలములతో కూడిన సరస్సు కలది, ('''స్వర్గపక్షము''') పరిశుద్ధలగు అప్సరసలతో గూడినది; నవ...రాజితము = ('''ఆశ్రమపక్షము''') క్రొత్త (వింత) పారిజాతము మొదలగు వృక్షములగుంపుచే ప్రకాశించునది. ('''స్వర్గపక్షము''') కొనియాడఁదగిన పారిజాతాదివృక్షసమూహములు కలది; అనంతఫలాయతనంబు ('''ఆశ్రమపక్షము''') అంతము లేని ఫలములకు స్థానమైనది, ('''స్వర్గపక్షము''') గొప్పస్వర్గమైనదియు (ఫలాయతనము = స్వర్గము); హైమనగోపరిశీమన్ = ('''ఉభయపక్షము''') మేరుపర్వతశిఖరభాగమున; మదధివాసమై = నాకు నివాసమై; ఉల్లసిల్లున్ = వెలయును; మొల్వదు = అంకురింపదు - పుట్టదు. '''అలం'''. శ్లేష
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;శ్రీసఖులు సుగుణరత్నా, వాసులు సమవర్తన ప్రవర్తులు నయ్యున్
నాసరివారలు గాని మనఁ, గా సుఖినై యే నొనర్తుఁ గాఁపుర మచటన్.&lt;/poem&gt;|ref=194}} 
'''టీక'''. ఈ పద్యమున మిగిలిన మువ్వురు దిక్పతులు - కుబేర, వరుణ, యములు సూచింపబడుచున్నారు. శ్రీసఖులు = సంపద్యక్తులు, ('''కుబేరపక్షమున''') ధనపతులు; సుగుణరత్నావాసులు = శ్రేష్ఠగుణములకు నిధులు, ('''వరుణపక్షమున''') గుణసముద్రులు; సమవర్తనప్రవృత్తులు = సరిసమానముగ - నిష్పక్షపాతముగ నడచువారు, ('''యమునిపక్షమున''') యమపద్ధ కలవారు; అయ్యున్ = అయియుండి; నాసరివారలు = నాతో సమానమైనవారు; మనఁగాన్ = వర్తింపఁగా.
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;అఖిలధర్మంబులందు గార్హస్థ్య మెన్న, ఉత్కటంబగు తన్నిష్ఠ నోర్పు గలిగి
జగతిఁ దీర్థాచరణబుద్ధి సంచరింతు, ధ్రువతపోగామి! యీమేను ధ్రువముగామి.&lt;/poem&gt;|ref=195}}
'''టీక'''. గార్హస్థ్యము = గృహస్థవృత్తి; ఉత్కటంబు = గొప్పది; ధ్రువతపోగామి! = స్థిరతపోదీక్ష కల మునీ!
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;కంచి భజించి శేషగిరిఁ గన్గొని యాదిము రంగధాముఁ గీ
ర్తించి ప్రయాగమాధవు నుతించి గయాప్రియు శ్రీగదాధరున్&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>scwu1bop7cgqj6j0hz9fdejnp4dcw8c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>556090</id>
      <parentid>556089</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T19:11:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>556090</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7042" sha1="p74pcophf9drycba04zu7b8yj3pqrxk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;భోజనమును; అనుసంధించి = కూర్చి - చేసి; అతి...కృతియున్ = ('''కవిత్వపక్షమున''') మిక్కిలి సుకుమారములగు నక్షరములు కలదియు, ('''ధేనుపక్షమున''') మిక్కిలి ఆకర్షణీయమగు రంగుతోడి దేహము కలదియు; చతుర...ధన్యాసిశయున్ = ('''కవిత్వపక్షమున''') చమత్కాకములగు పదముల కూర్పుచే యోగ్యమైనదియు; ('''గోపక్షమున''') చక్కని యడుగులుంచుటచే - చక్కని నడకలచే ధన్యమగునదియు; పథఃశ్రమంబున్ = మార్గాయాసమును - దారిబడలికను; ఓసరించుచున్ = పోఁగొట్టుచు; సచ్ఛాత్రుండై = శిష్యులతోఁ గూడుకొన్నవాఁడై; ఎడకండక్రొవ్వు తఱుఁగునత్తఱిన్ = ఎండయొక్క తీక్ష్ణత తగ్గినసమయమున - ప్రొద్దు వాలినపిదప; సరిత్తీరంబునకున్ = ఏటియొడ్డున; సాయం...నార్థంబు = సాయంకాలసంధ్యావందనము నిర్వర్తించుటకొఱకు; నిర్గమింపన్ = బయలుదేఱుటకు; ఉద్యుక్తుండై = సిద్ధపడినవాఁడై; ముక్తసమాధి = విడువబడిన యోగసమాధి కలవాడు; ఆతిథేయంబున్ = అతిథిసత్కారమును; సుఖాసీనున్ = సుఖముగా కూర్చున్నవానిని, కృత్రిమముని = కపటవానప్రస్థుఁడు; ధాత్రీసురపుత్రునకున్ = బ్రాహ్మణకుమారుఁడైన అయుతునిగూర్చి.
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;అమృతభుగాస్పదంబు విశదాప్సరమున్ నవపారిజాతము
ఖ్యమహిజరాజిరాజిత మనంతఫలాయతనంబు నిత్యర
మ్యము నగు నొక్కయాశ్రమము హైమనగోపరిసీమ నుల్లసి
ల్లు మదధివాసమై; మనము లోభము క్రోధము మొల్వ దచ్చటన్.&lt;/poem&gt;|ref=193}} 
'''టీక'''. ఈ పద్యమున ఇంద్రుఁడు తననివాసమును గూర్చి తెలుపుచు శ్లేషరూపమున తా నింద్రుఁ డైన సంగతియు వివరించుచున్నాఁడు. అమృతభుగాస్పదంబు = ('''ఉభయపక్షమునను''') దేవతలకు నివాసమైనది; విశదాప్సరమున్ = ('''ఆశ్రమపక్షము''') స్వచ్ఛజలములతో కూడిన సరస్సు కలది, ('''స్వర్గపక్షము''') పరిశుద్ధలగు అప్సరసలతో గూడినది; నవ...రాజితము = ('''ఆశ్రమపక్షము''') క్రొత్త (వింత) పారిజాతము మొదలగు వృక్షములగుంపుచే ప్రకాశించునది. ('''స్వర్గపక్షము''') కొనియాడఁదగిన పారిజాతాదివృక్షసమూహములు కలది; అనంతఫలాయతనంబు ('''ఆశ్రమపక్షము''') అంతము లేని ఫలములకు స్థానమైనది, ('''స్వర్గపక్షము''') గొప్పస్వర్గమైనదియు (ఫలాయతనము = స్వర్గము); హైమనగోపరిశీమన్ = ('''ఉభయపక్షము''') మేరుపర్వతశిఖరభాగమున; మదధివాసమై = నాకు నివాసమై; ఉల్లసిల్లున్ = వెలయును; మొల్వదు = అంకురింపదు - పుట్టదు. '''అలం'''. శ్లేష
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;శ్రీసఖులు సుగుణరత్నా, వాసులు సమవర్తన ప్రవర్తులు నయ్యున్
నాసరివారలు గాని మనఁ, గా సుఖినై యే నొనర్తుఁ గాఁపుర మచటన్.&lt;/poem&gt;|ref=194}} 
'''టీక'''. ఈ పద్యమున మిగిలిన మువ్వురు దిక్పతులు - కుబేర, వరుణ, యములు సూచింపబడుచున్నారు. శ్రీసఖులు = సంపద్యక్తులు, ('''కుబేరపక్షమున''') ధనపతులు; సుగుణరత్నావాసులు = శ్రేష్ఠగుణములకు నిధులు, ('''వరుణపక్షమున''') గుణసముద్రులు; సమవర్తనప్రవృత్తులు = సరిసమానముగ - నిష్పక్షపాతముగ నడచువారు, ('''యమునిపక్షమున''') యమపద్ధ కలవారు; అయ్యున్ = అయియుండి; నాసరివారలు = నాతో సమానమైనవారు; మనఁగాన్ = వర్తింపఁగా.
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;అఖిలధర్మంబులందు గార్హస్థ్య మెన్న, ఉత్కటంబగు తన్నిష్ఠ నోర్పు గలిగి
జగతిఁ దీర్థాచరణబుద్ధి సంచరింతు, ధ్రువతపోగామి! యీమేను ధ్రువముగామి.&lt;/poem&gt;|ref=195}}
'''టీక'''. గార్హస్థ్యము = గృహస్థవృత్తి; ఉత్కటంబు = గొప్పది; ధ్రువతపోగామి! = స్థిరతపోదీక్ష కల మునీ!
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;కంచి భజించి శేషగిరిఁ గన్గొని యాదిము రంగధాముఁ గీ
ర్తించి ప్రయాగమాధవు నుతించి గయాప్రియు శ్రీగదాధరున్&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>p74pcophf9drycba04zu7b8yj3pqrxk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:పాండురంగమాహాత్మ్యము.pdf/379</title>
    <ns>104</ns>
    <id>212824</id>
    <revision>
      <id>556092</id>
      <parentid>555062</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T19:48:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>556092</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5972" sha1="j51z5zk6unp39e0o1gykyxc41dqrk19" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;గాంచి కరిద్విషన్నగశిఖామణికిన్ బ్రణమిల్లి వార్ధి నే
తెంచిన కొయ్యవేల్పుఁ గని దిక్కుల తీర్థము లెల్ల నాడుచున్.&lt;/poem&gt;|ref=19}}
'''టీక'''. శేషగిరిన్ = తిరుపతిని; ఆదిమున్ = మూలపురుషుని; రంగధామున్ = శ్రీరంగవాసిని - రంగనాథుని; కరిద్విషన్నగశిఖామణికిన్ = గొప్పదైన సింహాచలమునకు; వార్థిన్, ఏతెంచిన = సముద్రమునుండి కొట్టుకొని వచ్చిన; కొయ్యవేల్సున్ = జగన్నాథుని; తీర్థములు, ఎల్లన్, అడుచున్ = పుణ్యస్థలములందు తిరుగుచు.
{{Telugu poem|type=ఉత్సాహ.|lines=&lt;poem&gt;వచ్చివచ్చి కల్పకంబువంటి యొంటివానిఁ గ
న్నిచ్చవచ్చు గ్రచ్చకాయ లెంచి యాడువాని &lt;ref&gt;క. మో&lt;/ref&gt;మే
విచ్చు &lt;ref&gt;చ. వెచ్చ&lt;/ref&gt;నచ్చగంటివాని వింటి వెన్న&lt;ref&gt;క. ముచ్చు, చ. మ్రుచ్చు&lt;/ref&gt;మ్రుచ్చు న
పచ్చవిల్తుఁ గన్నతండ్రిఁ బాండురంగవిట్ఠలున్.&lt;/poem&gt;|ref=197}} 
'''టీక'''. కల్పకంబువంటి = కల్పవృక్షమువంటి; ఒంటివానిన్ = ఒంటరిగా - లక్ష్మీవిరహితముగా; ఉన్నవానిన్; కన్నిచ్చవచ్చు = కంటి కింపగు; మేనిచ్చు నచ్చగంటివానిన్ = పార్శ్వము (అజభాగము) వికసించియున్న తెఱువఁబడిన చక్కని కన్నులు గలవానిని; వెన్నమ్రుచ్చున్ = వెన్నదొంగను; పచ్చవిల్తుఁగన్నతండ్రిన్ = మన్మథుని జనకుని; వింటిన్. '''అలం'''. పరికరము.
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;విని యద్దేవాదిదేవు సేవింపం జనువాఁడనై పైజాడ సపరిచ్ఛదంబుగా &lt;ref&gt;చ. జను&lt;/ref&gt;నేఁగు
దెంచితి &lt;ref&gt;క. నీవ్వెఁడ&lt;/ref&gt;నీ వెవ్వఁడ? వెద్ది యభిలషించి భువనభయానకంబగు తపం బాచ
రించెదు? వాచంయమివంశ&lt;ref&gt;క. కంఠీరవంబ!, చ. కరీరంబ!&lt;/ref&gt;కరీరంబ! యీ శరీరసాదంబునకు నాదికారణంబగు
నీహృదయం &lt;ref&gt;క. లో లేదు, చ. లో కలదు&lt;/ref&gt;బదయం బని యుచ్చరించుటన నోరు పొక్కుచున్నయది. &lt;ref&gt;క. లో లేదు.&lt;/ref&gt;యున్నది
యున్నయట్ల నొడువుమనుడు నవ్వడు విట్లనియె.&lt;/poem&gt;|ref=198}}
'''టీక'''. పైజాడన్ = పయిరీతిని; సపరిచ్ఛదంబుగాన్ = సపరివారముగా; భువనభయానకంబు = లోకములకు మిగుల భయముఁ గల్గించునది; వాచంయమివంశకరీరంబ! = మునికులమున కంకురమగువాఁడా! - మునికిశోరమా!; శరీరసాదంబునకున్ = శరీరము క్షీణించుటకు ['నాశమునకు' అని పూర్వటీక]; పొక్కుచున్నయది = బాధపడుచున్నది; వడువు = వటువు - బ్రహ్మచారి.
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ప్రయుతుఁడను మునికుమారుఁడ; నయుతుం డనువాఁడ; నియుతు నగ్రజుఁడ గత
స్మయ! విస్మయావహతపో, నియతి వెలుఁగు కలశజన్మునికి శిష్యుండన్.&lt;/poem&gt;|ref=199}} 
'''టీక'''. గతస్మయ! = గర్వము లేనివాఁడా!; అగ్రజుఁడన్ = అన్నను; విస్మయావహతపోనియతిన్ = ఆశ్చర్యకరమగు తపోనిష్ఠచే; వెలుఁగు = ప్రకాశించునట్టి; కలశజన్మునికిన్ = అగస్త్యునికి.
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;కులశిఖరినిభులు తనకుం, గలశిష్యులలోన నెల్లగారవ మారం
గలశీసుతుండు కరుణా, కలశీతలదృష్టి బెరయఁగా మముఁ జూచున్.&lt;/poem&gt;|ref=200}} 
'''టీక'''. కులశిఖరినిధులు = కులపర్వతములతో సమానులు; గారవము, అరన్ = వాత్సల్యము కలుగఁగా; కలశీసుతుండు = అగస్త్యుఁడు; కరుణా...దృష్టి = దయతోఁ గూడిన చల్లనిచూపు; బెరయఁగాన్ = వ్యాపింపఁగా.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>j51z5zk6unp39e0o1gykyxc41dqrk19</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:పాండురంగమాహాత్మ్యము.pdf/380</title>
    <ns>104</ns>
    <id>212825</id>
    <revision>
      <id>556094</id>
      <parentid>555063</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T22:25:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>556094</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6108" sha1="pynwdcku6bwjlyct1hxyurqmww8ykee" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;దాతయు దైవముం గురుఁడుఁ దల్లియుఁ దండ్రియునై యభేద్యవి
ద్యాతిశయంబు రాజొనిపి యమ్ముని మున్నొకనాఁడు ధాతృసం
జాతల సత్{{ZWNJ}}స్మితాస్య&lt;ref&gt;చ. నితాంతలతాంత&lt;/ref&gt;జలజాతల జాతలతాంతసాయక
ద్యోతల నొక్కయిద్దఱు తలోదరులన్ మముఁ జూచి యిట్లనున్.&lt;/poem&gt;|ref=201}} 
'''టీక'''. దాతయున్ = ఇచ్చువాడును; అభేద్యవిద్యాతిశయంబు = ఎదురులేని - గొప్పవిద్యను; రాజొనిపి = వచ్చునట్లు చేసి; ధాతృసంజాతలన్ = బ్రహ్మపుత్రికలను; స...జాతలన్ = చిఱునవ్వుతోడి ముఖము అనుచంద్రుఁడు కలవారిని; జాత...ద్యోతలన్ = మన్మథునిబాణములవలెఁ కానఁబడువారిని; తలోదరులన్ = యువతులను; మమున్ = సోదరులగుమమ్ము. '''అలం'''. ఉపమ, రూపకము.
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;మీకని కొనితెచ్చితి నా, ళీకాసను వేడి యిన్నళిననయనల మీ
కో కుఱ్ఱలార! పాణి, స్వీకృతి జ్యేష్ఠానుపూర్విఁ జేకొనుఁ డనుడున్.&lt;/poem&gt;|ref=202}}
'''టీక'''. నాళీకాసనున్ = కమలాసనుఁడగు బ్రహ్మము; జ్యేష్ఠానుపూర్విన్ = జ్యేష్ఠానుక్రమమున (పెద్దవాఁడు పెద్దదానిని - చిన్నవాఁడు చిన్నదానిని); పాణిస్వీకృతిన్ చేకొనుఁడు = పాణిగ్రహణము చేసికొనుఁడు - వివాహమాడుఁడు; అనుడున్ = అని పలుకగా.
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;అవగుణగణశేవధు లగు, ధవళాక్షుల కీడు దలఁచి దాకాదరణ
వ్యవహృతికి మాఱుమొగ మిడి, యవుగా దని కొన్నిమాట లాడితి నతనిన్.&lt;/poem&gt;|ref=203}}
'''టీక'''. అవగుణగణశేవధులు = చెడ్డగుణములగుంపునకు నిధులు; ధవళాక్షుల కీడు = స్త్రీలవలని యాపద; దారాదరణవ్యవహృతికిన్ = భార్యను స్వీకరించుపనికి - వివాహమాడుటకు; మాఱుమొగము, ఇడి = ఇష్టపడక; అవుఁగాదని = విమర్శించి.
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ఆడినఁ గూడిన కినుకన్, వీడిన జడముడియుఁ బొగలు వెడలెడి చూపుల్
పోఁడిమిగొనునిట్టూర్పులు, వాడినడెందమును మేన వడియుఁ &lt;ref&gt;జమరు&lt;/ref&gt;జెమరునై.&lt;/poem&gt;|ref=204}} 
'''టీక'''. కూడిన, కినుకన్ = కలిగిన కోపముచే; పొగలు వెడలెడి = మంటలు గ్రక్కుచున్న; పోఁడిమిఁ గొను = ఒప్పిదమైన; వాడిన = కలఁతపడిన; మేనన్, వడియు = శరీరమున కారునట్టి; చెమరునై = చెమ్మటయుఁ గలవాఁడై. '''అలం'''. స్వభావోక్తి.
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;శపియింపఁగఁ దలఁచియు న, త్తపసి యుడిగెఁ గఱువఁదలఁచి తానె యుడుగు పా
ముపగిది;&lt;ref&gt;చ. సిగవిడు&lt;/ref&gt; శిఖ విడినంతనె, విపులామరవిపులకోపవిషముం దిరుగున్.&lt;/poem&gt;|ref=205}} 
'''టీక'''. తానె, యుడుగు = తానే యువశమించునట్టి; శిఖ = పడగ, జుట్టుముడి; విపులా...విషమున్ - బ్రాహ్మణులయొక్క గొప్పకోపవిషమును; తిరుగున్ = మరలిపోవును - తగ్గిపోవును. '''అలం'''. ఉపమ, రూపకము.
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;సను వెడల నడిచి నాత, మ్మునికి వివాహం బొనర్చె ముని కనకవిభా
జనకతనుద్యుతివిభవల,వనరుహభవమానసోద్భవల నా కవలన్.&lt;/poem&gt;|ref=206}} 
'''టీక'''. వెడలనడిచి = తఱిమివేసి; కనక...విభవలన్ = బంగారుకాంతివంటి దేహకాంతితో ప్రకాశించువారిని; వన...ద్భవలన్ = బ్రహ్మమానసపుత్రికలను; కవలన్ = ఇద్దఱిని.
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;సలసలమను కలశజువె, గ్గలపుంగినుక యను నెసటఁ గలవడి వడి నౌ
దల యంటి చూచుకొని యే, నిలు వెడలితి నాక్షణంబ యెత్తినభీతిన్.&lt;/poem&gt;|ref=207}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pynwdcku6bwjlyct1hxyurqmww8ykee</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:పాండురంగమాహాత్మ్యము.pdf/381</title>
    <ns>104</ns>
    <id>212826</id>
    <revision>
      <id>556099</id>
      <parentid>555064</parentid>
      <timestamp>2026-05-17T03:45:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>556099</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6308" sha1="aurwf5fvjf1lfxp0ucvpw9rx1x9gf3j" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;'''టీక'''. కలశజువెగ్గలపుంగినుక = అగస్త్యునివిపరీతకోపము; కలవడి = కలఁతపడి - క్రాగి; వడిన్ = వేగముగా; ఔదల యంటి = తల తాఁకి  (కాలినదేమో యని) తడివి చూచి; ఎత్తినభీతిన్ = హెచ్చయినభయముతో; '''అలం'''. రూపకము.
{{Telugu poem|type=ఆ.|lines=&lt;poem&gt;&lt;ref&gt;క. తే&lt;/ref&gt;విషనిభంబులైన విషయాభిలాషంబు, లెల్లఁ &lt;ref&gt;చ. సల్ల&lt;/ref&gt;జెల్లఁబెట్టి యేను బ్రహ్మ
చర్యధుర్యవృత్తి సవరించుచున్నాఁడ, నుగ్రతపము మోక్ష మొందు కోర్కి.&lt;/poem&gt;|ref=208}}
'''టీక'''. విషనిభంబులు = విషసమానములు; విషయాభిలాషంబులు = భోగేచ్ఛలు; చెల్లఁబెట్టి = విడిచి; బ్రహ్మ...వృత్తిన్ = బ్రహ్మచర్యదీక్షయందు; ఉగ్రతపము = గొప్పతపస్సు.
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;అనుడు దరహాసరసమునఁ, దన వదనజరద్విధుండు &lt;ref&gt;శ.ర. దారుణ్య&lt;/ref&gt;తారుణ్యము గై
కొన మందాందోళనమే, ళనమున శిర మమర మాయలాఁ డిట్లనియెన్.&lt;/poem&gt;|ref=209}} 
'''టీక'''. దరహాసరసమునన్ = చిఱునవ్వుయొక్క సారము (రసము)న; వదనజరద్విధుండు = ముఖము అను ముసలిచంద్రుఁడు (ఆ గృహస్థు ముదుసలి యగుటచే నతనిముఖము ముసలిచంద్రునితో పోల్చఁబడినది); కారుణ్యముగా, కైకొనన్ = యౌవనమును పొందఁగా - మిగుల ప్రకాశింపఁగా; మందాందోళనమేళనమునన్ = ఊగించుటతోడి కలయికతో; శిరము, అమరన్ = తల ఒప్పఁగా, అనఁగా - తలను ఆడించుచు; మాయకాఁడు = కపటగృహస్థు - ఇంద్రుఁడు. '''అలం'''. రూపకము.
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;ప్రయుతుఁడు మత్సఖుం డతనిప్రాభవమున్ భవమున్ సుధీజన
ప్రియజనకంబు; లా గుణగరిష్ఠునిజ్యేష్ఠతనూజుఁ డౌట మ
న్నయనయుగంబు హర్షసుధ నానె నినుం గనుగొన్న, సాధుబో
ధయుత! భవద్విరుద్ధచరితంబు శ్రవఃపుటసూచి &lt;ref&gt;త. యయ్యెడన్&lt;/ref&gt;యయ్యెడున్.&lt;/poem&gt;|ref=210}}
'''టీక'''. మత్సఖుండు = నామిత్రుఁడు; ప్రాభవము = గొప్పతనమును; భవమున్ = సంసారమును - కుటుంబమును; సుధీ...కంబులు = విద్వాంసులకు సంతోషదాయకములు; మన్నయనయుగంబు = నా రెండుకన్నులుకు; నిను; కనుగొన్నన్ = చూడఁగా; హర్షసుధన్, ఆనెన్ = సంతోషామృతమును పొందెను; సాధుబోధయుత! = ఉత్తమజ్ఞానము కలవాఁడా!; భవద్విరుద్ధచరితంబు = నీ విపరీతస్వభావము - సంసారము నొల్లకుండుట; శ్రవఃపుటసూచి = (దొప్పలవంటి) చెవులకు సూచి - వినరానిది, అయ్యెడున్ = అగుచున్నది.
{{Telugu poem|type=మ.|lines=&lt;poem&gt;కులధర్మం బెడలించి శ్రీగురునకున్ గోపంబు పుట్టించి మి
త్రులసౌభ్రాత్రనివాసదేశముల నీతోఁబుట్టులం బాసి ని
శ్చలతన్ వ్రేలెద వుట్టిగట్టుకొని; దుస్సాధంబు సుమ్మీ స్మర
జ్వలనజ్వాలిక సోఁకనీక నిలుపన్ జ్ఞానామృతస్యందమున్.&lt;/poem&gt;|ref=211}} 
'''టీక'''. ఎడలించి = త్రోసివేసి; మిత్రులన్ = హితులను; సౌభ్రాత్రనివాసదేశములన్ = ఉత్తమసోదరభావనివాసభూములకు; నిశ్చింతన్ = నిర్విచారముగ; ఉట్టికట్టుకొని వ్రేలెదవు = అడియాసలు పడియెదవు; జ్ఞానామృతస్యందమున్ = జ్ఞానము అనెడి అమృతధారను (నేతిధారను); స్మరజ్వలనజ్వాలిక, సోఁకనీక = మన్మథుఁడను నగ్నిజ్వాలను తాఁకనీక; నిలంపన్ = వేఱుగా ఉంచుటకు; దుస్సాధంబు, సుమా! = అసాధ్యముకదా! (నేయి అగ్నియందు పడి, దానిని జ్వలింపఁజేయుట స్వభావము; దానిని తప్పించుటయు అసాధ్యము. అట్లే ఎట్టిజ్ఞానియైనను, మన్మథునికి లొంగవలసినవాఁడే యనుట) '''అలం'''. రూపకము.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>aurwf5fvjf1lfxp0ucvpw9rx1x9gf3j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>556100</id>
      <parentid>556099</parentid>
      <timestamp>2026-05-17T03:48:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>556100</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6308" sha1="4gy14kohpuuf8rvwyiqhnaoq3mz9iez" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;'''టీక'''. కలశజువెగ్గలపుంగినుక = అగస్త్యునివిపరీతకోపము; కలవడి = కలఁతపడి - క్రాగి; వడిన్ = వేగముగా; ఔదల యంటి = తల తాఁకి  (కాలినదేమో యని) తడివి చూచి; ఎత్తినభీతిన్ = హెచ్చయినభయముతో; '''అలం'''. రూపకము.
{{Telugu poem|type=ఆ.|lines=&lt;poem&gt;&lt;ref&gt;క. తే&lt;/ref&gt;విషనిభంబులైన విషయాభిలాషంబు, లెల్లఁ &lt;ref&gt;చ. సల్ల&lt;/ref&gt;జెల్లఁబెట్టి యేను బ్రహ్మ
చర్యధుర్యవృత్తి సవరించుచున్నాఁడ, నుగ్రతపము మోక్ష మొందు కోర్కి.&lt;/poem&gt;|ref=208}}
'''టీక'''. విషనిభంబులు = విషసమానములు; విషయాభిలాషంబులు = భోగేచ్ఛలు; చెల్లఁబెట్టి = విడిచి; బ్రహ్మ...వృత్తిన్ = బ్రహ్మచర్యదీక్షయందు; ఉగ్రతపము = గొప్పతపస్సు.
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;అనుడు దరహాసరసమునఁ, దన వదనజరద్విధుండు &lt;ref&gt;శ.ర. దారుణ్య&lt;/ref&gt;తారుణ్యము గై
కొన మందాందోళనమే, ళనమున శిర మమర మాయలాఁ డిట్లనియెన్.&lt;/poem&gt;|ref=209}} 
'''టీక'''. దరహాసరసమునన్ = చిఱునవ్వుయొక్క సారము (రసము)న; వదనజరద్విధుండు = ముఖము అను ముసలిచంద్రుఁడు (ఆ గృహస్థు ముదుసలి యగుటచే నతనిముఖము ముసలిచంద్రునితో పోల్చఁబడినది); కారుణ్యముగా, కైకొనన్ = యౌవనమును పొందఁగా - మిగుల ప్రకాశింపఁగా; మందాందోళనమేళనమునన్ = ఊగించుటతోడి కలయికతో; శిరము, అమరన్ = తల ఒప్పఁగా, అనఁగా - తలను ఆడించుచు; మాయలాఁడు = కపటగృహస్థు - ఇంద్రుఁడు. '''అలం'''. రూపకము.
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;ప్రయుతుఁడు మత్సఖుం డతనిప్రాభవమున్ భవమున్ సుధీజన
ప్రియజనకంబు; లా గుణగరిష్ఠునిజ్యేష్ఠతనూజుఁ డౌట మ
న్నయనయుగంబు హర్షసుధ నానె నినుం గనుగొన్న, సాధుబో
ధయుత! భవద్విరుద్ధచరితంబు శ్రవఃపుటసూచి &lt;ref&gt;త. యయ్యెడన్&lt;/ref&gt;యయ్యెడున్.&lt;/poem&gt;|ref=210}}
'''టీక'''. మత్సఖుండు = నామిత్రుఁడు; ప్రాభవము = గొప్పతనమును; భవమున్ = సంసారమును - కుటుంబమును; సుధీ...కంబులు = విద్వాంసులకు సంతోషదాయకములు; మన్నయనయుగంబు = నా రెండుకన్నులుకు; నిను; కనుగొన్నన్ = చూడఁగా; హర్షసుధన్, ఆనెన్ = సంతోషామృతమును పొందెను; సాధుబోధయుత! = ఉత్తమజ్ఞానము కలవాఁడా!; భవద్విరుద్ధచరితంబు = నీ విపరీతస్వభావము - సంసారము నొల్లకుండుట; శ్రవఃపుటసూచి = (దొప్పలవంటి) చెవులకు సూచి - వినరానిది, అయ్యెడున్ = అగుచున్నది.
{{Telugu poem|type=మ.|lines=&lt;poem&gt;కులధర్మం బెడలించి శ్రీగురునకున్ గోపంబు పుట్టించి మి
త్రులసౌభ్రాత్రనివాసదేశముల నీతోఁబుట్టులం బాసి ని
శ్చలతన్ వ్రేలెద వుట్టిగట్టుకొని; దుస్సాధంబు సుమ్మీ స్మర
జ్వలనజ్వాలిక సోఁకనీక నిలుపన్ జ్ఞానామృతస్యందమున్.&lt;/poem&gt;|ref=211}} 
'''టీక'''. ఎడలించి = త్రోసివేసి; మిత్రులన్ = హితులను; సౌభ్రాత్రనివాసదేశములన్ = ఉత్తమసోదరభావనివాసభూములకు; నిశ్చింతన్ = నిర్విచారముగ; ఉట్టికట్టుకొని వ్రేలెదవు = అడియాసలు పడియెదవు; జ్ఞానామృతస్యందమున్ = జ్ఞానము అనెడి అమృతధారను (నేతిధారను); స్మరజ్వలనజ్వాలిక, సోఁకనీక = మన్మథుఁడను నగ్నిజ్వాలను తాఁకనీక; నిలంపన్ = వేఱుగా ఉంచుటకు; దుస్సాధంబు, సుమా! = అసాధ్యముకదా! (నేయి అగ్నియందు పడి, దానిని జ్వలింపఁజేయుట స్వభావము; దానిని తప్పించుటయు అసాధ్యము. అట్లే ఎట్టిజ్ఞానియైనను, మన్మథునికి లొంగవలసినవాఁడే యనుట) '''అలం'''. రూపకము.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4gy14kohpuuf8rvwyiqhnaoq3mz9iez</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:పాండురంగమాహాత్మ్యము.pdf/382</title>
    <ns>104</ns>
    <id>212827</id>
    <revision>
      <id>556101</id>
      <parentid>555065</parentid>
      <timestamp>2026-05-17T05:00:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>556101</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6111" sha1="ocnsttf8omb7gr4yg5cd0r1s8yc5pfq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;చలనవిహీనవృత్తి సడిసన్న పరాశరుఁ డాదియైన య
య్యల యల రాయివంటి హృదయంబులు నీరుగఁజేయు బోయ పూ
విలుతున కెంత దొడ్డపని వెన్నెల బిఱ్ఱని కాసినంతలో
&lt;ref&gt;క. లలన&lt;/ref&gt;పలన కరంగి పొంగు పసిబాలురచిత్తము మెత్తచేయఁగన్.&lt;/poem&gt;|ref=212}} 
'''టీక'''. చలనవిహీనవృత్తి = నిశ్చలదీక్షయందు; సడిసన్న = పేరుపడిన; అయ్యల = ఉత్తములయొక్క; బోయ = వేఁటకాఁడైన; బిఱ్ఱని = దట్టముగా; కాసినంతలోపలన = విరియులోపుగానే; ఎంతదొడ్డపని? = ఘనకార్యము కాదుగదా! (మన్మథుని విరికోలలకు లొంగనివా రుండరనుట.) '''అలం'''. అర్థాపత్తి.
{{Telugu poem|type=మ.|lines=&lt;poem&gt;లలితాగారవిహారులై మణిమయాలంకారులై శీలవ
ల్లలనాలాలితులై యమూల్యమృదుచేలద్యోతితాకారులై
కలమాన్నప్రియులై సుగంధధరులై కందర్పునిం&lt;ref&gt;చ. బోలి&lt;/ref&gt;బోని భూ
తలనాథుల్ జనకాదు లొందిరికదా తత్తాదృగానందముల్.&lt;/poem&gt;|ref=213}}
'''టీక'''. లలితాగారవిహారులై = సౌధములందు విహరించువారై; మణిమయాలంకారులై = రత్నభూషణములు కలవారై; శీల...లాలితులై = సత్ప్రవర్తన గల భార్యలచే సేవింపఁబడినవారై; అమూల్య...తాకారులై = విలువైన మెత్తని (పట్టు)వస్త్రములచే అందమైన వేషము కలవారై; కలమాన్నప్రియులై = మేలి వరియన్నమును భుజించువారై; సుగంధధరులై = పరిమళద్రవ్యములను పూసికొన్నవారై; కందర్పునింబోని భూతలనాథుల్ = మన్మథులవంటి రాజులు; తత్తాదృగానందముల్ = సాటిలేని యానందములను - సచ్చిదానందములను; ఒందిరికదా! = పొందలేదా? ['తత్తాదృక్ = దానికిఁ దగిన' అని పూర్వటీక.] '''అలం'''. పరికరము.
{{Telugu poem|type=మ.|lines=&lt;poem&gt;కలలో వార్తలు విప్పి చెప్పెడుక్రియన్ గాథాపురాణార్థముల్
దెలుపన్నేర్తురుగాని నేరరుసుమీ తీవ్రవ్రతాచారశ
ష్కులులై యుండెడు ముండధారులు సుముక్తుల్; డాయఁగాఁ జింతకా
యలకజ్జాయముతోయ మింత చదరంబా తత్పరిష్వంగమున్.&lt;/poem&gt;|ref=214}}
'''టీక'''. కలలోన్, వార్తలు = కలలో జరుగు సమాచారములను; విప్పి = వివరించి; తీవ్ర...శష్కులులై = ఘోరములైన వ్రతములచేతను, నియమములచేతను చక్కిలములై - కృశించినవారై; ముండధారులు = సన్న్యాసులు; సుముక్తుల్ = ఉత్తమములైన మోక్షములను ఆపద్ధతులకు; డాయఁగాన్ = చేరుటకు; నేరరుసుమీ! = సమర్థులు కాఁజాలరుకదా! తత్పరిష్వంగమున్ = ఆమోక్షాలింగనములు - ఆమోక్షసంపాదన; ఇంత చదరంబా! = అంత సులభమనుకొంటివా? చింతకాయలకజ్జాయముతోయము = చింతకాయలకజ్జమువంటిది [చింతకాయలకజ్జాయము ఒకానొకమధురభక్ష్యవిశేషము. దానిని తయారుచేయుట మిక్కిలి కష్టము, అట్లే మోక్షమును కష్టతమమనుట.] '''అలం'''. ఉపమ.
{{Telugu poem|type=మ.|lines=&lt;poem&gt;వరసారస్వతపట్టభద్రులు కవుల్ వర్ణించి వర్ణించియున్
సర సావం&lt;ref&gt;చ. తట&lt;/ref&gt;తయుఁ గానలేరు &lt;ref&gt;చ. తుది, క. తుద&lt;/ref&gt;తుది యోషావిభ్రమాంబోధికిన్;
విరసాంతఃకరణుండవై యెటులుగా నిందించెదో యయ్య! త
త్సరసాకార ముదారమన్మథకళాసర్వస్వశృంగారమున్?&lt;/poem&gt;|ref=215}} 
'''టీక'''. వర...భద్రులు = వాఙ్మయమున ఆఱితేఱినవారు; తుది = చివఱను; యోషావిభ్రమాంభోధికిన్ = వనితలవిలాససముద్రమునకు; సరస = హద్దు; ఆవంతయున్ = కొంచెమైనను;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ocnsttf8omb7gr4yg5cd0r1s8yc5pfq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:పాండురంగమాహాత్మ్యము.pdf/383</title>
    <ns>104</ns>
    <id>212828</id>
    <revision>
      <id>556102</id>
      <parentid>555066</parentid>
      <timestamp>2026-05-17T05:43:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>556102</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6355" sha1="offlx7lj5bw0a3s093r0lj6fm4433mf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;[ఇచట ‘సరసావంతయు” అని అకారసంధి చేయఁబడినది.] విరసాంతఃకరణుండవై = రసము లేని (విరసమైన) మనస్సు కలవాఁడనై; సరసాకారము = చక్కనిరూపు కలదానిని; ఉదార...శృంగారమున్ = గొప్పమన్మథకళకు నిధియైన శృంగారరసమును; ఎటులుగాన్ = ఏరీతిని; నిందించెదో! = నిందించుచున్నావోకదా! '''అలం'''. రూపకము.
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;కీలారముననుండి పాలింటి కేతేర బహుధాన్యములు చేలఁ బండి యొరఁగ
నెడనెడఁ బెండ్లిండ్లు వడుగులు వొడమఁ గృతార్థులై యర్థించు నర్థు లలరఁ
బరిచారికాకోటి పనిపాటు పాటింపఁ జుట్టంపుసందడి నెట్టుకొనఁగ
గ్రామ మెంతయు నిజప్రాభవంబున మన సత్యనిష్ఠకుఁ దన్ను సాక్షి గోర&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;నిత్యనైమిత్తికములు నిర్ణిద్రబుద్ధి, నాచరించుచు హరిభుక్త మాత్మభార్య
భక్తి నిడ భుక్తిఁ గొనుచున్కి ముక్తికాని, నిదురవంటిది ఱాతివంటిదియుఁ గాదు.&lt;/poem&gt;|ref=216}} 
'''టీక'''. కీలారముననుండి = పసులకొట్టమునుండి; ఒరఁగన్ = (వెన్నులు) వంగియుండఁగా; పొడమన్ = జరుగఁగా; కృతార్థులై = కోరిక నెఱవేఱినవారై; అర్థులు = ఇంటికి వచ్చిన యాచకులు; అలరన్ = సంతోషింపఁగా; నెట్టుకొనఁగన్ = అతిశయముగ ఉండఁగా; నిజప్రాభవంబునన్ = తనయధికారముచేత; సత్యనిష్ఠకున్ = నిజము పలుకుటకు; నిర్ణిద్రబుద్ధిన్ = మిక్కిలి శ్రద్ధతో; నిత్యనైమిత్తికములు = కర్మలు [ప్రతిదినము జరుపు ఔపాసనము, అతిథిపూజ మున్నగునవి నిత్యములు; ఆయాపర్వములందు చేయు వ్రతములు, శ్రాద్ధములు మున్నగునవి నైమిత్తికములు.] హరిభుక్తమున్ = విష్ణునికి నివేదింపఁబడిన అన్నాదికము; భుక్తిఁగొనుచున్కి భుజించుచుండుట. '''అలం'''. స్వభావోక్తి.
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;అని తను నీక్రియ బోధిం, చిన జరఠతపస్విపలుకుఁ జిత్తాభోగం
బునఁ బెనఁగనీక ప్రయుతుని, తనయుఁడు తన యుండు బిగి వదల కిట్లనియెన్.&lt;/poem&gt;|ref=217}}
'''టీక'''. జరఠతపస్విపలుకు = ముసలిమునిమాట; చిత్తాభోగంబునన్ = మనమునందు; పెనగనీక = చుట్టుకొననీయక; తన యుండు బిగి = తనకున్న పట్టుదల; వదలక = విడువక; ['వదల కిట్లనియెన్' అనుచోట అకారసంధి చేయఁబడినది.]
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;పుక్కిటియోవరిం జదువు పుత్తడి హత్తిన పెద్ద &lt;ref&gt;చ. కైన&lt;/ref&gt;నైన మీ
&lt;ref&gt;చ. కొక్కొక&lt;/ref&gt;రొక్కొకవేళ పాటవమునొందమిఁ జెందినఁ జక్కఁబెట్టువా;
రక్కట! యొక్కటన్ &lt;ref&gt;చ. బెనఁగి&lt;/ref&gt;బెడఁకి యాడినఁ గీడన నెవ్వఁ డోపుఁ? బే
రుక్కున నేఱు నిక్కి &lt;ref&gt;చ. చను&lt;/ref&gt;చన నొక్కఁడు వంకలు నొక్కశక్తుఁడే?&lt;/poem&gt;|ref=218}} 
'''టీక'''. పుక్కిటియోపరిన్ = పుక్కిలి యను సౌధమున; చదువుపుత్తడి = విద్యాదేవత - సరస్వతి; హత్తిన = లగ్నమై యున్న; పెద్దనైన = బ్రహ్మనుగూడ; పాటవము నొందమిన్, చెందినన్ = నేర్పు పొందుటను; తప్పఁగా = తప్పుదారిని పడఁగా; చక్కఁబెట్టువారు = దిద్దునట్టివారు; అక్కట! = అయ్యో!; బెడకి యాడినన్ = తప్పి (న్యాయము తప్పి) మాటలాడినయెడల; కీడు = అన్యాయము; పేరుక్కునన్ = మిక్కిలి ధాటితో; ఏఱు = నది. '''అలం'''. దృష్టాంతము.
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;నిష్కారణముగఁ దన్ను బహిష్కరణము నొందఁజేయు నిల్వలవైరిన్
శుష్కీభూత&lt;ref&gt;క. కరణ&lt;/ref&gt;కరుణహృ, త్పుష్కరుఁ డితఁ &lt;ref&gt;క. డనగ, చ. డనక.&lt;/ref&gt;డనక నన్ను దూఱం దగునే?&lt;/poem&gt;|ref=219}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>offlx7lj5bw0a3s093r0lj6fm4433mf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>556103</id>
      <parentid>556102</parentid>
      <timestamp>2026-05-17T05:45:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>556103</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6357" sha1="8fsezbqjak2id5kzeu9yu8fodo63umm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;[ఇచట ‘సరసావంతయు” అని అకారసంధి చేయఁబడినది.] విరసాంతఃకరణుండవై = రసము లేని (విరసమైన) మనస్సు కలవాఁడనై; సరసాకారము = చక్కనిరూపు కలదానిని; ఉదార...శృంగారమున్ = గొప్పమన్మథకళకు నిధియైన శృంగారరసమును; ఎటులుగాన్ = ఏరీతిని; నిందించెదో! = నిందించుచున్నావోకదా! '''అలం'''. రూపకము.
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;కీలారముననుండి పాలింటి కేతేర బహుధాన్యములు చేలఁ బండి యొరఁగ
నెడనెడఁ బెండ్లిండ్లు వడుగులు వొడమఁ గృతార్థులై యర్థించు నర్థు లలరఁ
బరిచారికాకోటి పనిపాటు పాటింపఁ జుట్టంపుసందడి నెట్టుకొనఁగ
గ్రామ మెంతయు నిజప్రాభవంబున మన సత్యనిష్ఠకుఁ దన్ను సాక్షి గోర&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;నిత్యనైమిత్తికములు నిర్ణిద్రబుద్ధి, నాచరించుచు హరిభుక్త మాత్మభార్య
భక్తి నిడ భుక్తిఁ గొనుచున్కి ముక్తికాని, నిదురవంటిది ఱాతివంటిదియుఁ గాదు.&lt;/poem&gt;|ref=216}} 
'''టీక'''. కీలారముననుండి = పసులకొట్టమునుండి; ఒరఁగన్ = (వెన్నులు) వంగియుండఁగా; పొడమన్ = జరుగఁగా; కృతార్థులై = కోరిక నెఱవేఱినవారై; అర్థులు = ఇంటికి వచ్చిన యాచకులు; అలరన్ = సంతోషింపఁగా; నెట్టుకొనఁగన్ = అతిశయముగ ఉండఁగా; నిజప్రాభవంబునన్ = తనయధికారముచేత; సత్యనిష్ఠకున్ = నిజము పలుకుటకు; నిర్ణిద్రబుద్ధిన్ = మిక్కిలి శ్రద్ధతో; నిత్యనైమిత్తికములు = కర్మలు [ప్రతిదినము జరుపు ఔపాసనము, అతిథిపూజ మున్నగునవి నిత్యములు; ఆయాపర్వములందు చేయు వ్రతములు, శ్రాద్ధములు మున్నగునవి నైమిత్తికములు.] హరిభుక్తమున్ = విష్ణునికి నివేదింపఁబడిన అన్నాదికము; భుక్తిఁగొనుచున్కి = భుజించుచుండుట. '''అలం'''. స్వభావోక్తి.
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;అని తను నీక్రియ బోధిం, చిన జరఠతపస్విపలుకుఁ జిత్తాభోగం
బునఁ బెనఁగనీక ప్రయుతుని, తనయుఁడు తన యుండు బిగి వదల కిట్లనియెన్.&lt;/poem&gt;|ref=217}}
'''టీక'''. జరఠతపస్విపలుకు = ముసలిమునిమాట; చిత్తాభోగంబునన్ = మనమునందు; పెనగనీక = చుట్టుకొననీయక; తన యుండు బిగి = తనకున్న పట్టుదల; వదలక = విడువక; ['వదల కిట్లనియెన్' అనుచోట అకారసంధి చేయఁబడినది.]
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;పుక్కిటియోవరిం జదువు పుత్తడి హత్తిన పెద్ద &lt;ref&gt;చ. కైన&lt;/ref&gt;నైన మీ
&lt;ref&gt;చ. కొక్కొక&lt;/ref&gt;రొక్కొకవేళ పాటవమునొందమిఁ జెందినఁ జక్కఁబెట్టువా;
రక్కట! యొక్కటన్ &lt;ref&gt;చ. బెనఁగి&lt;/ref&gt;బెడఁకి యాడినఁ గీడన నెవ్వఁ డోపుఁ? బే
రుక్కున నేఱు నిక్కి &lt;ref&gt;చ. చను&lt;/ref&gt;చన నొక్కఁడు వంకలు నొక్కశక్తుఁడే?&lt;/poem&gt;|ref=218}} 
'''టీక'''. పుక్కిటియోపరిన్ = పుక్కిలి యను సౌధమున; చదువుపుత్తడి = విద్యాదేవత - సరస్వతి; హత్తిన = లగ్నమై యున్న; పెద్దనైన = బ్రహ్మనుగూడ; పాటవము నొందమిన్, చెందినన్ = నేర్పు పొందుటను; తప్పఁగా = తప్పుదారిని పడఁగా; చక్కఁబెట్టువారు = దిద్దునట్టివారు; అక్కట! = అయ్యో!; బెడకి యాడినన్ = తప్పి (న్యాయము తప్పి) మాటలాడినయెడల; కీడు = అన్యాయము; పేరుక్కునన్ = మిక్కిలి ధాటితో; ఏఱు = నది. '''అలం'''. దృష్టాంతము.
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;నిష్కారణముగఁ దన్ను బహిష్కరణము నొందఁజేయు నిల్వలవైరిన్
శుష్కీభూత&lt;ref&gt;క. కరణ&lt;/ref&gt;కరుణహృ, త్పుష్కరుఁ డితఁ &lt;ref&gt;క. డనగ, చ. డనక.&lt;/ref&gt;డనక నన్ను దూఱం దగునే?&lt;/poem&gt;|ref=219}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8fsezbqjak2id5kzeu9yu8fodo63umm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:పాండురంగమాహాత్మ్యము.pdf/384</title>
    <ns>104</ns>
    <id>212829</id>
    <revision>
      <id>556126</id>
      <parentid>555067</parentid>
      <timestamp>2026-05-17T10:34:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>556126</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6418" sha1="plav87fw6ltki1jifltylqi7okzuqvi" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;'''టీక'''. తన్నున్ = నన్ను; నిష్కారణముగన్ = ఎట్టి తప్పు లేకయే; బహిష్కరణమును, ఒందఁజేయు = తఱిమివేసిన; ఇల్వలవైరిన్ = అగస్త్యమునిని; శుష్కీ...పుష్కరుఁడు = దయ లేని హృదయపద్మము కలవాఁడు; ఇతఁడు = అగస్త్యుడు; అనక = అని పలుకక; దూఱందగునే? = నిందించుట న్యాయము కాదు. మీ రగస్త్యమునినే నిందించవలెనని భావము.
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;మమకారదూరునకు మి, త్రములు కళత్రములు నన్నదమ్ములు నను బం
ధముల &lt;ref&gt;చ. పరిస్పంద&lt;/ref&gt;పరిష్వంగము ధ, ర్మమె! &lt;ref&gt;క. మైకొను, చ. కైకొను&lt;/ref&gt;గైకొన మణుఁగు సగము మైలయు సగమే?&lt;/poem&gt;|ref=220}}
'''టీక'''. మమకారదూరునకున్ = మమకారము ['ఇది నాది' అను భావము] లేనివానికి; కళత్రములు = భార్యలు; బంధముల పరిష్వంగము = త్రాళ్లబిగింపు; కైకొనన్ = గ్రహించుటకు; మణుఁగు = మడుఁగు - పారిశుద్ధ్యము; మైలయున్ = ముఱికియు - అపరిశుద్ధతయు.
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;గాఢవిజ్ఞానమయమనో&lt;ref&gt;క. గూఢ, చ. రూఢ&lt;/ref&gt;రూఢమైన, నిర్మమునిధైర్య మతనుండు నేఱఁడు గొన;
దానధారాకరాళకాంతారదంతి, కుంభముక్తాహరణ మొనఁగూడు &lt;ref&gt;క. నెట్లు, చ. చెట్లు&lt;/ref&gt;టెట్లు?&lt;/poem&gt;|ref=221}}  
'''టీక'''. గాఢ...రూఢము = గొప్ప విజ్ఞానముతోఁ గూడిన మనస్సున బాగుగ నాఁటుకొనినది; నిర్మముని ధైర్యము = మమకారము లేనివాని ధీరత్వమును; అతనుండు = మన్మథుఁడు; నేఱఁడు, కొనన్ = స్వాధీనము చేసికొనలేఁడు; దాన...హరణము = మదజలప్రవాహమున భయంకరమైన అడవియేనుఁగుయొక్క కుంభమునందలి ముత్యాలను గ్రహించుట; ఒనఁగూడుట = సంభవించుట; ఎట్లు? = అసాధ్యము. '''అలం'''. అర్థాంతరన్యాసము.
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;అకుటిలగుణవాసన తో, న కలిగి మరువంపులేఁగొనయుఁ బోలిన శ్రీ
శుకు నెన్న &lt;ref&gt;చ. లేమి&lt;/ref&gt;రేమి? సారె జ, నకు నెంతురు పరముఖోపనతవిజ్ఞానున్.&lt;/poem&gt;|ref=222}}
'''టీక'''. ఆకుటిలగుణవాసన = చక్కని పరిమళము ('''పుష్పపక్షమున'''), వంకరలేని గుణానుభూతార్ధస్మృతి ('''శుకపక్షమున'''); తోన = పుట్టుకతోడనే; మరువంపులేఁగొన = లేఁతమరువపుతీగ; ఎన్నరేమి? = ఏల లెక్కించరు? సారె = మాటిమాటికిని; పరముఖోపనతవిజ్ఞానున్ = ఇతరులవలన సంపాదించిన విజ్ఞానము కలవానిని; జనకున్ = రాజర్షి యగు జనకుని; '''అలం'''. శ్లిష్టోపమ.
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;మునిజనభాగధేయమగు మోక్షముపక్షము లేక పల్కి నీ
వనఘవిచార! సారె గొనియాడెదు బూడిదబొట్టువోని యీ
చెనఁటిగృహస్థధర్మ మది; చిమ్మెట సింగమె? గాజు రత్నమే?
కనకశలాటుకాధమము కల్పఫలంబె? చలంబు లేటికిన్?&lt;/poem&gt;|ref=223}}
'''టీక'''. ముని...భాగధేయము = మునులపాటి సంపద; మోక్షముపక్షము = మోక్షమువైపు - మోక్షమునందలి అభిమానము; అనఘవిచార! = నిర్మలమగు ఆలోచన కల మునీ! బూడిదబొట్టువోని = బూడిదబొట్టువలె క్షణికమయిన; చెనఁటి = పాడయిన; కనక...ధమము = ఉమ్మెత్తకాయ; కల్పఫలంబె! = కల్పవృక్షపుఫలమా? చలంబులు = మాత్సర్యములు; ఏటికిన్? = ఎందుకు? [నా తపోనియతిఁ జూచి నీవు అసూయపడి, యిట్లు పల్కుచున్నావనుట] '''అలం'''. ఉపమ, నిదర్శన.
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;సంపదచేతఁ గాని కొనసాగవు సువ్వె గృహస్థధర్మముల్;
సంపద పూర్వజన్మవికసత్సుకృతంబునఁ గాని చేర; దా
సంపద చేరియున్ &lt;ref&gt;క. స్మర, చ. మద&lt;/ref&gt;మదవశంవదుఁ జేయు మహాత్మునేనియున్;
జంపకు నన్ను గ&lt;ref&gt;చ. న్నుమిసి&lt;/ref&gt;న్నుసిమి, చంపుఁడు ముంపుఁడు బోధగాథలన్.&lt;/poem&gt;|ref=224}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>plav87fw6ltki1jifltylqi7okzuqvi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:అభినవ గద్య ప్రబంధము.PDF/18</title>
    <ns>104</ns>
    <id>213030</id>
    <revision>
      <id>556065</id>
      <parentid>556026</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T13:40:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Brjswiki</username>
        <id>6801</id>
      </contributor>
      <origin>556065</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3064" sha1="446clfn9a6hh7o7sgvafui993gylzci" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Brjswiki&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పరమోచ్చల సూర్యాది గ్రహ సప్తకంబు ప్రకాశింప మహారాజ యోగంబున&quot; (పుట 54)

ఇందు మహారాజయోగ జాతకము సూచింపబడినది.

{{Center|{{p|fs125}}9. కావ్యాంత విశిష్టత&lt;/p&gt;}}
ఈ గ్రంథమునకు నంతమునందుగల నవసుధాధీశవిఖ్యాక, కవీరస భామాత్త, తమోహరహిత, తతనయాభ, భవనగ, గజప, పశ్రీ 
అను పదములకు విశేషార్థము గలదు.

&quot;మంగళాదీని, మంగళమధ్యాని, మంగళాంతాని&quot; అను నార్య సంప్రదాయము ననుసరించి, ఇది శ్రీకారముతో ప్రారంభమై, శ్రీకారముతో
సమాప్తమైనది. ఇది ప్రాచీన సాహిత్య సంప్రదాయమే - నన్నెచోడకవి కుమారసంభవమున శ్రీకారముతో కృతి ప్రారంభించి, మంగళమహా
శ్రీవృత్తముతో ముగించినాడు. దీనిని ప్రాచీన కవులు కొంతమందియే పాటించినారు. &lt;ref&gt;ఉదాహరణ : వాఙ్మయచరిత్ర - ద్వితీయ ముద్రణము 1888 - పుట 36&lt;/ref&gt;

నవ్యయుగమున తిరిగి గద్యప్రబంధమున పై సంప్రదాయమును పాటించినవారు శ్రీరాములుగారే.

పై పదములలో ముక్తపదగ్రస్తాలంకారము గలదు ౼

పై పదముల కర్థ మున్నగాని అందలి విశేషము సుగమము కాదు. ఇట్టివాని కర్థము వ్రాయుట యన్న సామాన్యమైన పనికాదు - సంస్కృత
భాషయందు కూలంకషమైన పాండిత్యమున్నవారికే సాధ్యము ౼ అట్టివారు శ్రీ పన్నాల సీతారామబ్రహ్మశాస్త్రి. ఈయన యర్థముతో నిందు ప్రకటితమగుట యెంతయు ప్రశంసనీయమైనది ౼ కాని యింతవఱకు నీ పండితుని గూర్చి ఆంధ్ర సాహిత్యలోకమునకు పరిచితముగాదు. కావున నీ యవకాశము పురస్కరించుకొని అతని జీవిత విశేషములు గ్రంథాంతమందు తెలియజేయబడినది.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>446clfn9a6hh7o7sgvafui993gylzci</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:అభినవ గద్య ప్రబంధము.PDF/16</title>
    <ns>104</ns>
    <id>213049</id>
    <revision>
      <id>556064</id>
      <timestamp>2026-05-16T13:38:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Brjswiki</username>
        <id>6801</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>556064</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2512" sha1="8iese0aj6mrc8rmcm4razlpokhrhmgy" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Brjswiki&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పాలగుట - పుట 24. నోట వ్రేలిడిన గఱవ నేరవు - పుట 7. తను గట్ట త్రాళ్లు తా దెచ్చుకొన్నట్లు - పుట 36. పంటి క్రిందికి 
యూరుగాయ - పుట 38.

{{Center|{{p|fs125}}5. సూక్తులు&lt;/p&gt;}}
సంస్కృతమున ప్రసిద్ధములైన సూక్తు లిందు గలవు.

గతజల సేతుబంధనము - పుట 13. శ్రేయాంసి బహూ విఘ్నాని ౼ పుట 15. నందోరాజా భవిష్యతి - పుట 38. ధర్మో జయతి 
- పుట 44. ఏకక్రియా ద్వ్యర్థకరీ - పుట 43.

{{Center|{{p|fs125}}6. రచనా విశేషములు&lt;/p&gt;}}

'''అవతారికలో:'''

{{left margin|5em}}&lt;poem&gt;ఆ॥ వె॥ కల్లకతలు వన్ని కబ్బ మొక్కటి గట్టె
నొల్ల మనుచుఁ దప్పులున్నవనుచు
జెల్లి యున్నవారు చేరి నవ్విన నొప్పు
పిల్లవారిపట్ల పెద్దలట్ల.&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;

ఇది ఆటవెలదిలో ప్రాస పాటించుట విశేషము.

'''శబ్దాలంకారము - వృత్యనుప్రాసము:-'''

ఇరులో, మధుకరులో, జలధరులో, యా తలోదరుల కురుల నేన్న నే కవివరుల తరము? (పుట 7).

'''అర్ధాలంకారములు - ఉపమాలంకారము:-'''

పాలును నీరునుం బోలెఁ గలసి మెలసి, పూలం దావిమాడ్కి బూనల దారంబురీతిఁ దమపొందుఁ జెందిరి. (పుట 7).

పర్యాయపదములు:-

గ్రంథకర్తలిందు కొన్నింటికి - క్రొత్త పర్యాయపదములు గల్పించిరి.
పొత్తకాండ్రు - గ్రంథకర్తలు. గద్దెపుసుద్ది - వచనసూక్తి.
ణిక్కదారి - పక్షి. అభ్రపుష్పము - గగన కుసుమము&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8iese0aj6mrc8rmcm4razlpokhrhmgy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:అభినవ గద్య ప్రబంధము.PDF/25</title>
    <ns>104</ns>
    <id>213050</id>
    <revision>
      <id>556067</id>
      <timestamp>2026-05-16T13:47:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Brjswiki</username>
        <id>6801</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>556067</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2973" sha1="dlxv8ggxeny37qqanqz0227hy4duz82" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Brjswiki&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;వీరు చాలా కృషిచేసిరి. 1880 సంవత్సరములో “కల్పవల్లి” యను నొక పత్రికను బ్రకటించుచు విధవావివాహము, నౌకాయానము 
మొదలగు విషయములను జర్చించుచు ననేక యుపన్యాసము లొసంగిరి. అంతట మునసబు కోర్టు ప్లీడరీతో వీరికి దనివితీరక 
జిల్లాకోర్టులో న్యాయవాదిగా నుండవలెనను గుతూహలము బలమైనది. వెంటనే యింగ్లీషు జనరల్ టెస్టుపరీక్షలో గృతార్ధులైరి. 
పిమ్మట సివిల్ హయర్, క్రిమినల్ హయరు పరీక్షలలో గూడ విజయమందిరి. ఇవియే జిల్లా కోర్టు వకీలునకు గావలసిన పరీక్షలు. 
పట్టాను పొందుటకు సిద్ధముగనున్న సమయమున దొరతనమువారు మరియొక శాసనమును బ్రకటించిరి. అందువలన నీమూడు 
పరీక్షలు ప్యాసైనను, 'ఫస్టు గేడు ప్లీడరీ' యను నాల్గవ పరీక్షను కూడ సాధించినగాని జిల్లా కోర్టున కధికారము గలుగదు. కావున 
నీ క్రొత్త పరీక్షకు కృషిచేయవలసి వచ్చెను. దీనికి నిర్ణయింపబడిన గ్రంధములు సంఖ్య కెక్కుడును, కఠినములునై యుండెను. 
1883 సంవత్సరములో దీనినిగూడ సాధించిరి. అప్పటికి వీరి పుత్రు లార్గురును పాఠశాలలో జదువుచున్నారు.


వీరు ఫస్టు గ్రేడు ప్లీడరు పరీక్షకు మిక్కిలి పట్టుదలతో గృషి చేయుచున్న సమయమున వీరి సామర్ధ్యమును బరీక్షింప గోరి 
స్నేహితుడొకడు వచ్చి 'మిత్రమా! నీవు ఆంధ్రగీర్వాణముల పరిశ్రమవదలి కొన్ని యేండ్లయినది. ఇప్పుడు ఆంగ్లేయ
గ్రంథపఠనము ఉద్యోగ కార్యనిర్వహణమును నీకవశ్య&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dlxv8ggxeny37qqanqz0227hy4duz82</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:అభినవ గద్య ప్రబంధము.PDF/26</title>
    <ns>104</ns>
    <id>213051</id>
    <revision>
      <id>556068</id>
      <timestamp>2026-05-16T13:54:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Brjswiki</username>
        <id>6801</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>556068</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2706" sha1="02mk987bpoy7a7gnxzhhbkdqetvli39" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Brjswiki&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కర్తవ్యములై యున్నవి. ఇట్టి సందర్భమున వెనుకటి నీ ప్రజ్ఞను బరీక్షింపవచ్చితి. నాసాహసమును మన్నింపుము. నా కోరిక 
దీర్పుము. ఏమన అపూర్వమైన నూతనకథ నొకదాని గల్పించి యఖిలర్ణనముల సుందరమై పట్టపరీక్షకు జదువు విద్యార్ధులకు 
బఠనీయమై యొప్పుదానిని గద్యమున నేడునాళ్ళలో నలువది పుటలలో ముగించుడు.' మిత్రుని వచనములు కించుక యోజించి 
వల్లెయని యుత్తర మొసంగెను.

{{left margin|5em}}&lt;poem&gt;&quot;కం౹౹ ధరణిని లేనిది యెపుడె 
వ్వరివలనను వినని దఖిల వర్ణనముల సుం 
దరమగు చరితము గద్యము
న రచించవె నేడునాళ్ళ నలుబది పుటలన్౹౹&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;

అట్లే యేడవనాటికి గ్రంథమును బూర్తి చేసి మిత్రుని కొసంగిరి.

1884వ సంవత్సరములో జిల్లా కోర్టు పట్టాను పొంది ఏలూరు సబార్డినేట కోర్టులో పండ్రెండు వత్సరములు అవిచ్ఛిన్నముగ 
నుద్యోగమును నిర్వర్తించిరి. అప్పటి న్యాయవాదులలో గొప్ప ఖ్యాతివహించి చాల ధన మార్జించిరి. కాని యాధనమునంతయు ధర్మకార్యములయందే వినియోగపరచిరి. చాలవరకు వారుచేసిన దానములు గుప్తములు, సంగీతమందు వీరికి మిగుల యభిరుచి. 
వీరి పోషణలో పాఠశాల యొకటి యుండెను. పేట్రియాటిక్ మిడిల్ స్కూలు ఏలూరులో వీరిచే స్థాపింపబడి పోషింపబడియె.
సామాన్యముగ సకల శాస్త్రములయందును వీరికి బ్రవేశము&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>02mk987bpoy7a7gnxzhhbkdqetvli39</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:అభినవ గద్య ప్రబంధము.PDF/27</title>
    <ns>104</ns>
    <id>213052</id>
    <revision>
      <id>556069</id>
      <timestamp>2026-05-16T13:58:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Brjswiki</username>
        <id>6801</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>556069</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2611" sha1="tr3qnq8cyptjr9y1zvinw8d6d6amacw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Brjswiki&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;గలదు. సంగీతమందును అభినయమందును వీరు వ్రాసిన గ్రంథములు చాలగలవు. గాయకు లనేకులు వీరివలన సన్మానముల 
బడసిరి. జ్యోతిషమందు వీరికిగల జ్ఞానము అసాధారణమని యీ యీ క్రింది విషయములనుబట్టి గ్రహించవచ్చును. 1901వ సంవత్సరములో శ్రావణమాస మధికమా ఆషాఢమాస మధికమాయను చర్చ రాజమహేంద్రవరములో జరిగెను. దీనిని బరిష్కరించుటకు మువ్వురు తీర్మాన కర్త లేర్పడిరి. అందులో శ్రీరామ పండితులొకరు. తుదకు వీరి వాదనయే సిద్ధాంతీకరింపబడియె. తర్క శాస్త్రమందు
“న్యాయబోధ” యను గ్రంథమును వ్రాసిరి.


వైశ్యధర్మములను చర్చించి ఇప్పటి వైశ్యులు ద్విజులనియు వేదోక్త కర్మ కర్హులనియు సిద్ధాంతపరచి యనేక యుపన్యాసములనిచ్చి 
తుదకు “ వైశ్యధర్మదీపిక” యను గ్రంథమును వ్రాసిరి. పండిత సన్మానమందు వీరికి ఉత్సాహమధికము. తిరుపతి వేంకటేశ్వర 
కవులు మొదలగు మహనీయులు గొందరు వీరివలన గొప్ప సన్మానములను బొందిరి.


వీరి సంతానములో గడగొట్టగు శ్రీమతి శారదాంబ 1899వ సంవత్సరములో మృతినొందుటచే మనమించుక కలిగి వీరికి ప్రాపంచిక సుఖములందు విముఖత్వమేర్పడెను. శారదాంబ ఆంధ్రగీర్వాణములయందును, సంగీతమందును వీణా వాద్యమందును 
సమర్ధురాలు. ఈమెచే రచింపబడిన&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tr3qnq8cyptjr9y1zvinw8d6d6amacw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:అభినవ గద్య ప్రబంధము.PDF/28</title>
    <ns>104</ns>
    <id>213053</id>
    <revision>
      <id>556070</id>
      <timestamp>2026-05-16T14:03:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Brjswiki</username>
        <id>6801</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>556070</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1321" sha1="rbwonlpmv60g530sztwuo3f10xxkgjq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Brjswiki&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&quot;నాగ్నజితీ పరిణయము&quot; మొదలగు గ్రంథములు కొన్ని గలవు. శ్రీరామపండితులు అన 1900 సం॥ మార్చి నెలలో దేవీ భాగవతాంధ్రీకరణము నుపక్రమించి యైదు మాసములో బూర్తి జేసి యారవమాసమున శుద్ధప్రతిని లిఖించి ముద్రణకోసంగిరి.
పిమ్మట స్వస్థలమగు అల్లూరునకు బోయి సోమేశ్వరస్వామికి ఆలయమును గట్టించిరి. తరువాత కొలది కాలము ఉత్తర
సర్కారుల యందును, నైజాము రాష్ట్రమందును పర్యటన మొనర్చి యనేక విషయములను గూర్చి యుపన్యాసముల నిచ్చి 
1908 సంవత్సరము మే నెలలో యేలూరులో కాలధర్మము నొంది దివికేగిరి.

{{right|దాసు కేశవరావు.}}
{{left|బెజవాడ}}
{{left|1-10-1928}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rbwonlpmv60g530sztwuo3f10xxkgjq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>556071</id>
      <parentid>556070</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T14:04:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Brjswiki</username>
        <id>6801</id>
      </contributor>
      <origin>556071</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1323" sha1="c3o8u5v7kqv1ywblrxry6kgfgyftrfi" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Brjswiki&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&quot;నాగ్నజితీ పరిణయము&quot; మొదలగు గ్రంథములు కొన్ని గలవు. శ్రీరామపండితులు అన 1900 సం॥ మార్చి నెలలో దేవీ భాగవతాంధ్రీకరణము నుపక్రమించి యైదు మాసములో బూర్తి జేసి యారవమాసమున శుద్ధప్రతిని లిఖించి ముద్రణకోసంగిరి.


పిమ్మట స్వస్థలమగు అల్లూరునకు బోయి సోమేశ్వరస్వామికి ఆలయమును గట్టించిరి. తరువాత కొలది కాలము ఉత్తర
సర్కారుల యందును, నైజాము రాష్ట్రమందును పర్యటన మొనర్చి యనేక విషయములను గూర్చి యుపన్యాసముల నిచ్చి 
1908 సంవత్సరము మే నెలలో యేలూరులో కాలధర్మము నొంది దివికేగిరి.

{{right|దాసు కేశవరావు.}}
{{left|బెజవాడ}}
{{left|1-10-1928}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>c3o8u5v7kqv1ywblrxry6kgfgyftrfi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:అభినవ గద్య ప్రబంధము.PDF/29</title>
    <ns>104</ns>
    <id>213054</id>
    <revision>
      <id>556072</id>
      <timestamp>2026-05-16T14:11:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Brjswiki</username>
        <id>6801</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>556072</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3555" sha1="gi4lvrj6lzfwx7abbsts2yt71ftbe0v" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Brjswiki&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Center|{{p|fs150}}నివేదనము&lt;/p&gt;}}

క్రీ. శ. 18వ శతాబ్ది ఉత్తరార్ధమున తెలుఁగు దేశమున జీవించి ఆంధ్రసాహిత్యమును తమ అమూల్యమైన రచనలచే అలంకరింపఁజేసిన
మహాకవులలో శ్రీ దాసు శ్రీరాములుగా రొకరు వారు న్యాయవాదవృత్తి చేపట్టినను ఆంధ్రభారతీసమారాధనమును సంతతము తమ కవితావృత్తిగా సాగించిన మేటికవులు. గీర్వాణాంధ్రాంగ్లపారశీఖాషాకోవిదులు. శ్రీరామకవి కవితావ్యవసాయము శ్రీనాధ కవివలె పండ్రెండవ యేటనే ప్రారంభమైనవి. శతకములు, ప్రబంధములు, పురాణములు, నాటకములు, శాస్త్రగ్రంథములు ౼ ఇట్లెన్నో ప్రక్రియలలో వారు కావ్యరచనలు గావించియుండిరి. వారి శతకములలో సోమలింగశతకము, రఘునాధశతకము, సూర్యశతకము, చిలుకలకొలికి శతకము, ముద్దులగుమ్మ శతకము, సంస్కృత కామాక్షి శతకము మొదలగునవి ప్రసిద్ధములు. కావ్యములలో ౼ సాత్రాజితీవిలాసము, కృష్ణార్జుననగరము, పంచనృసింహక్షేత్ర మాహాత్మ్యము, లక్షణావిలాసము, మొదలగునవి యెన్నఁ దగినవి. తెలుఁగులో వీధి ప్రక్రియకుఁచెందిన 'తెలుఁగునాడు' ప్రత్యేకముగా బేర్కొనదగినది. వీరి నాటకములలో హంజరీమధుకరీయము, మనోలక్ష్మీ విలాసము. కురంగగౌరీ శంకరము, ఆంధ్రీకృత శాకుంతలము, రత్నావళి, మహావీర చరితము, ముద్రారాక్షసము, ఉత్తరరామ చరితము 
మొదలగునవి ముఖ్యములైనవి. వీరి రచనలన్నియు నొకయెత్తు వీరి దేవీభాగవత పురాణ మొక్కటి యొకయెత్తు. ఆంధ్రమున వెలసిన దేవీభాగవతములలో దీనికున్న ప్రాశస్త్యమనన్యసామాన్యము. వారికి మహాకవి గౌరవమును కల్పించు గ్రంథరాజము దేవీభాగవతము.


మహాకవి దాసు శ్రీరాములుగారు ఆధునికాంధ్రకవిత్వ యుగకర్తలైన తిరుపతి వెంకటకవుల ప్రశస్తి నందినవారు. వారి దేవీభాగవ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gi4lvrj6lzfwx7abbsts2yt71ftbe0v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:అభినవ గద్య ప్రబంధము.PDF/30</title>
    <ns>104</ns>
    <id>213055</id>
    <revision>
      <id>556073</id>
      <timestamp>2026-05-16T14:17:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Brjswiki</username>
        <id>6801</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>556073</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3746" sha1="6tgz523wriaqr48akus3iifnrfirms1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Brjswiki&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;తము, తెలుఁగునాడు కృతులలోని పద్యము లిప్పటికిని పండితుల నాలుకలపై నాట్యమాడుచున్నవి, ఇంతటి ప్రజాదరణ పొందిన 
శ్రీరామకవీంద్రుల కృతు లిప్పుడు పాఠకలోకమున కందుబాటులో లేవు. వానిని పునర్ముద్రించి ప్రజల కందింపవలసిన యవసర 
మెంతైన కలదు.


ఈ యవసరమును దృష్టియందుంచుకొని, దాసు వంశమునందు జన్మించి ఆ మహాకవి యశస్సును వారసత్వముగా ననుభవించుచున్న
మేమందరము కలిసి మహాకవి శ్రీ దాసు శ్రీరాములు స్మారక సమితి, హైదరాబాదులో 1973వ సం॥డిసెంబరు నెలలో స్థాపించితిమి. 
ఆ మహాకవి గ్రంథములను ప్రచురించుట ద్వారా వారి సాహిత్యమును నేటి తరమున కందుబాటులో నుండునట్లు చేయుట, వారి పేరు చిరస్థాయిగా నుండునట్టి. ప్రజాహితోపకారములైన కొన్ని ప్రణాళికలను చేపట్టుట - అనెడి లక్ష్యములతో ఈ సమితి కృషి నారంభించినది.


మహాకవి దాసు శ్రీరాములు రచించిన తెలుఁగునాడు తెలుగునాట ఆబాలగోపాలము నలరించిన పద్యగ్రంథము. క్రొత్తపద్ధతిలో నడచిన
వీధి. తెలుగువారి నాటి యాచార వ్యవహారములను దెలియుట కుపకరించు కవితాకరదీపిక. అందువలన దాని నీ ప్రచురణ 
కార్యక్రమములో మొదటి గ్రంథముగా వెలువరించుట జరిగినది. రెండవదిగా అభినవగద్యప్రబంధమును చదువరుల కందించు
చున్నాము. ఆ తరువాత దేవీభాగవతము ముద్రింపవలెనని ప్రయత్నములు జరుగుచున్నవి. క్రమముగా వారి ముద్రితాముద్రిత 
గ్రంథముల నన్నింటిని ప్రచురించి ప్రజల కందించుట ఈ సమితి మొదటి ధ్యేయము.


ఈ సమితి కార్యకలాపముల మాకు తీర్చిదిద్దుటలో తోడ్పడుచున్న పెద్దలు శ్రీ దేవులపల్లి రామానుజరావు, ఆచార్య దివాకర్ల వేంక
టావధాని, కళాప్రపూర్ణ ఆచార్య నిడదవోలు వేంకటరావు, డా॥ పాటిబండ మాధవశర్మ, డా॥ జి, వి. సుబ్రహ్మణ్యం, శ్రీ దిగవల్లి 
వేంకట శివరావు,&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6tgz523wriaqr48akus3iifnrfirms1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:అభినవ గద్య ప్రబంధము.PDF/31</title>
    <ns>104</ns>
    <id>213056</id>
    <revision>
      <id>556074</id>
      <timestamp>2026-05-16T14:23:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Brjswiki</username>
        <id>6801</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>556074</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2172" sha1="1179mgehnlwzuf3jxiwpcd7ieio4ybi" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Brjswiki&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;డా. గూడూరి నమశ్శివాయగార్లకు మా కృతజ్ఞతలు. శ్రీరామకవి ప్రచురణ కార్యక్రమమునకు ఆర్థికముగా సహాయపడిన వదాన్యులకు
మా హార్దిక కృతజ్ఞతాభివందనములు.


శ్రీ దాసు శ్రీరామకవిని గూర్చిన విశేషాంశములుగాని, వారి లిఖిత ప్రతులుగాని, పాఠప్రచురణలుగాని ఎవరైన సేకరించియున్నచో 
వానిని ఈ సమితికి అందజేసి ఆ మహాకవి సాహిత్యప్రచురణ కార్యక్రమమును దిగ్విజయము చేయ ప్రార్థించుచున్నాము.


అభినవగద్యప్రబంధమున ముద్రణా స్థాలిత్యములు లేకుండు నటులు సరిచూచిన శ్రీ విశ్వనాధ వేంకటేశ్వర్లుగారికి కృతజ్ఞుతలము.
స్వల్ప వ్యవధిలోనే సుందరముగా నచ్చొత్తించి యిచ్చిన శ్రీలక్ష్మీ ప్రెస్ వారికిని మా అభివందనములు.


మేము తలపెట్టిన ఈ ప్రచురణ కార్యక్రమమున ఆర్థికముగాను హార్దికముగాను సహకరించి ప్రోత్సహింపవలసినదిగా సహృదయ
లోకమును ప్రార్ధించుచున్నాము.

{{right|దాసు పద్మనాభరావు}}
{{right|అధ్యక్షుడు}}
{{right|మహాకవి దాసు శ్రీరాములు స్మారక సమితి}}

{{left|విజయవాడ}}
{{left|29-7-1974}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1179mgehnlwzuf3jxiwpcd7ieio4ybi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:అభినవ గద్య ప్రబంధము.PDF/34</title>
    <ns>104</ns>
    <id>213057</id>
    <revision>
      <id>556075</id>
      <timestamp>2026-05-16T14:29:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Brjswiki</username>
        <id>6801</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '{{Center|{{p|fs125}}శ్రీరస్తు&lt;/p&gt;}} {{Center|{{p|fs150}}అభినవ గద్య ప్రబంధము&lt;/p&gt;}} {{rule |6em }}   {{Center|{{p|fs150}}స్తుత్యాదికము&lt;/p&gt;}}  శా౹౹ శ్రీ యాత్మీయముఖంబుఁ గౌస్తుభమణి శ్రీ {{left margin|5em}}బింబితంబైనఁ బ్రా &lt;/div&gt; లేయాంశు భ్రమ గ్రజన్మ...'</comment>
      <origin>556075</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1314" sha1="tfagxuu2pq30joqowjawqushj71emck" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Brjswiki&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Center|{{p|fs125}}శ్రీరస్తు&lt;/p&gt;}}
{{Center|{{p|fs150}}అభినవ గద్య ప్రబంధము&lt;/p&gt;}}
{{rule |6em }} 

{{Center|{{p|fs150}}స్తుత్యాదికము&lt;/p&gt;}}

శా౹౹ శ్రీ యాత్మీయముఖంబుఁ గౌస్తుభమణి శ్రీ
{{left margin|5em}}బింబితంబైనఁ బ్రా &lt;/div&gt;
లేయాంశు భ్రమ గ్రజన్మ యని హళిం జీర నిచ్చల్మస 
స్థాయీందు ప్రతిభాషణంబులఁ దదుత్సాహంబుక్

ల
శ్ర్మీయుగ్వముఁడు దాసు కన్నయ సుధీ ఛింతామణిం
వుతన్
ఉ నిబ్బరమైన వాచవులనిండిన తొల్లిటి పొత్తకాండ్ర
కబ్బవుఁ జున్ను జిమ్ముకును గమ్మదసమ్ముల
మే
గుమ్మరింపగా
జుబ్బపబట్టి దాని నడి సోకులఁ దియ్యదనం.
బొకింత యిం
డబ్బునుచుఁ గూర్చితి వయంబుగ గద్దెపుషద్ది
కన్&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tfagxuu2pq30joqowjawqushj71emck</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>556107</id>
      <parentid>556075</parentid>
      <timestamp>2026-05-17T07:09:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Brjswiki</username>
        <id>6801</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>556107</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1676" sha1="pzbina9cr90s4nff6aw56z63kq196yp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Brjswiki&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Center|{{p|fs125}}శ్రీరస్తు&lt;/p&gt;}}
{{Center|{{p|fs150}}అభినవ గద్య ప్రబంధము&lt;/p&gt;}}
{{rule |6em }} 

{{Center|{{p|fs150}}స్తుత్యాదికము&lt;/p&gt;}}

{{left margin|5em}}&lt;poem&gt;శా౹౹ శ్రీ యాత్మీయముఖంబుఁ గౌస్తుభమణి శ్రీ
{{left margin|5em}}బింబితంబైనఁ బ్రా &lt;/div&gt;
లేయాంశుభ్రమ నగ్రజన్మ యని హళిం జీర నిచ్చల్మల్ 
{{left margin|5em}}మన &lt;/div&gt;  
స్థాయీందు ప్రతిభాషణంబులఁ దదుత్సాహంబుఁ
{{left margin|5em}}గల్పించు ల &lt;/div&gt;
క్ష్మియుగ్యక్షఁడు దాసు కన్నయ సుధీ ఛింతామణిం
{{left margin|5em}}బ్రోవుతన్ &lt;/div&gt;&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;


{{left margin|5em}}&lt;poem&gt;ఉ౹౹ నిబ్బరమైన వాచవులనిండిన తొల్లిటి పొత్తకాండ్ర
{{left margin|5em}}మేల్ &lt;/div&gt;  
కబ్బవుఁ జున్ను జిమ్ముకును గమ్మదసమ్ముల
{{left margin|5em}}గుమ్మరింపగాఁ &lt;/div&gt;
జుబ్బపజుర్రి దాని నడి సోకులఁ దియ్యదనం.
{{left margin|5em}}బొకింత యిం &lt;/div&gt;
దబ్బునటంచుఁ గూర్చితి నయంబుగ గద్దెపుసుద్ది
{{left margin|5em}}యొద్ధికన్౹౹ &lt;/div&gt;&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pzbina9cr90s4nff6aw56z63kq196yp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf/389</title>
    <ns>104</ns>
    <id>213058</id>
    <revision>
      <id>556081</id>
      <timestamp>2026-05-16T15:55:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A.Murali</username>
        <id>3019</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'విశ్వనాథానికి చూపించాడు. సుబ్బారావు అనేక సాహిత్య విషయాలు తెన్నేటితో చర్చించేవారు. తెన్నేటి విశ్వనాథం, సుబ్బారావు రాసిచ్చిన ప్రతిజ్ఞను అప్పటి విద్యాశాఖామాత్యులు వి.వి.జ...'</comment>
      <origin>556081</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8156" sha1="ksnmf4ksbolaqca9c2dcqbzwk535tbu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;A.Murali&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;విశ్వనాథానికి చూపించాడు. సుబ్బారావు అనేక సాహిత్య
విషయాలు తెన్నేటితో చర్చించేవారు.
తెన్నేటి విశ్వనాథం, సుబ్బారావు రాసిచ్చిన ప్రతిజ్ఞను
అప్పటి విద్యాశాఖామాత్యులు వి.వి.జి. రాజుకు
చూపించారు. ఇది చాలా బాగుందని దేశభక్తిని పెంపొం
దిస్తుందని అప్పటి ముఖ్యమంత్రి కాసుబ్రహ్మానంద రెడ్డితో
చర్చించి 1963లో పాఠ్యపుస్తకాలలో పొందుపరచి
ప్రతిరోజూ విద్యార్థులచే చదివించాలని ఉత్తర్వులిచ్చారు. ఆ
తర్వాత ఒకటి రెండు సంవత్సరాలకు కేంద్రప్రభుత్వం, ఇతర
రాష్ట్రాలవారు తమ తమ భాషలలో అనువదించి తమ
పాఠ్యపుస్తకాలలో పొందుపరిచారు.
పైడిమర్రి వెంకట సుబ్బారావు, నిరాడంబరుడు,
నిగర్వి, మృదుభాషి, మితభాషి, ఆడంబరాలకు దూరంగా
వుండేవారు. 1988లో తను చనిపోవడానికి కొద్దిరోజుల
ముందు మూడవతరగతి చదువుతున్న తన మనుమరాలు
'ప్రతిజ్ఞ' చదువుతుంటే విని సంతోషించి ప్రతిజ్ఞ తను రాసిన
విషయం తన కుటుంబసభ్యులకు తెలియచేశాడు. అలా
ఈ విషయం బయటపడింది.
సుబ్బారావు కవిత్వం, కథలు, నాటికలు, నవలలు,
వందలాదిగా పద్యాలు రాశాడు. అనువాద రచనలు చేశాడు.
సుబ్బారావు జీవితం సాహిత్యం అనే అంశంపై పి.హెచ్.డి.
కి సరిపడ సమాచారముంది. వీరికి తెలంగాణా తొలితరం
కథకుడుగా పేరుంది. వీరు చిన్న అంశాన్ని తీసుకుని చక్కటి
కథగా మలచడంలో నేర్పరి, జమీందారులు, భూస్వాములను
నిరసిస్తూ ఎన్నో కథలు రాశాడు. ఆయన కథలు అసక్తికరంగా
పాఠకులు చదివించేటట్లు వుంటాయి. వీరి కథలలో
జాతీయాలు, సామెతలు చోటుచేసుకున్నాయి.
ఆయన రాసిన కథలలో నౌకరి, పిల్లపోడు, రాజులు,
బడిగంటలు ముఖ్యమయినవి. ఉషస్సు కథా సంకలనంలో
వీరి కథ చోటు చేసుకుంది. 'నౌకరి' కథ 1952 నాటి
ముల్కీ వుద్యమానికి సంబంధించిన కథ. ముల్కీ వుద్యమంలో
పాల్గొన్న వారికి వుద్యోగం రాకపోవడం ఈ కథలో
ముఖ్యాంశం.
'రాజులు' అనే కథలో రాజులు అనే వ్యక్తి గ్రామంలో
అందరి తలలో నాలుకలా మెలిగి అందరి అవసరాలు
తిరుస్తుంటాడు. ఏ ప్రతిఫలాపేక్ష లేకుండా సేవ చేసాడు.
పెండ్లి, పిల్లలు, నా అన్నవారు లేరు. ఏ గ్రామమో తెలువదు
అటువంటి వ్యక్తి అకస్మాత్తుగా చనిపోతే జనమంతా వెళ్ళి
అతని అంతిమ సంస్కారం ఘనంగా జరిపిస్తారు. వీరి కథల
మధ్యన చిన్నచిన్న పాటలు కూడా చూడవచ్చు.
&quot;పాడిపంటలు మాకు భగవంతుడిస్తాడు.
వాని దయ వుంటే లోపమేమి లేదు
బీదసాద మాకు సోదరీసోదరులు
పెట్టిపోతలు మాకు విడిపోని ధర్మాలు”
అంటూ తెలంగాణా ఆత్మీయతను చాటుకుంటాడు.
వీరి 'పిల్లిపోడు' కథ జీవకారుణ్యానికి చెందిన కథ.
మునిమాణిక్యంలా ఈ కథలో కొంచెం హాస్యం గూడా జోడిం
చారు సుబ్బారావు. పిల్లి చూలాలై పిల్లలు కంటే ఆ యింటి
యిల్లాలు కన్నబిడ్డల్లా ఆ పిల్లికి సపర్యలు చేయడం ఈ
కథలోని ముఖ్య విషయం. ఇలా వైవిధ్యమైన విషయాలు
కథ చెప్పే నైపుణ్యం వీరి కథల్లో వుంది. అందుకే తెలంగాణా
తొలితరం కథకులలో స్థానం పొందారు. వీరి కథలలో
పాత్రోచితంగా ఉర్దూ పదాలు వాడారు.
1956 నాటికే వీరు బ్రహ్మచర్యము, గృహస్తు జీవితం,
స్త్రీ ధర్మము, ఫిరదౌసి, తార, శ్రీమతి అనే నాటకాలు రచించి
వాటిని ప్రదర్శనాయోగ్యంగా తీర్చిదిద్దారు. 1951 నాటి
'సుజాత' పత్రికలో శ్రీమతి నాటకం వెలువరించాడు. ఇందు
బిందుసారుని అనంతరం రాజ్యానికి వచ్చినవారు బౌద్ధ
మతానికి విద్రోహం చేయడం ఈ నాటకంలోని
ముఖ్యవిషయం.
ఈ నాటకాలతో పాటు పద్దెనిమిది సంవత్సరాలకే
సుబ్బారావు కాలభైరవుడు అనే నవలను కూడా రాశాడు.
ఈ నవలతో పాటు ప్రకృతి, దేవదత్తుడు, తులసీదాసు,
త్యాగరాజు, మొదలైన పద్యకావ్యాలు కూడా వీరి కలం నుండి
వెలువడ్డాయి. వీటితో పాటు సింగపురీ వృకేసరీ శతకం,
బాలరామాయణం, వేంకటేశ్వరస్తుతి వంటి భక్తి రచనలు
చేశాడు. శ్రీకృష్ణదేవరాయల అష్టదిగ్గజాలపై పద్యాలు
వెలువరించాడు.
“మా కవితాపితామహుడు మంజుల భాషతో వరూధినీ
వ్యాకుల మోహరక్తి బ్రవరాఖ్యుపరాజ్ముఖి ధీరదృతి
అందం తెలంగాణ 368 తేజోమూర్తులు ఉ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ksnmf4ksbolaqca9c2dcqbzwk535tbu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf/390</title>
    <ns>104</ns>
    <id>213059</id>
    <revision>
      <id>556082</id>
      <timestamp>2026-05-16T15:55:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A.Murali</username>
        <id>3019</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'నీలోకములో జీరమ్మురనలుబ్బుల చిత్తలుల్లసిల్లగా నీ కతన్ రచించెనొక నిస్తుల చిత్రమాలీల దీర్చున్” ఇది అల్లసాని పెద్దన పై రాసిన పద్యం. వీరు హిందీ నుండి గీతామీమాంస, దైవభక్తి, మీ...'</comment>
      <origin>556082</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5836" sha1="8qilsd1wdqkp2fr9q4kqw1mgt9dtfya" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;A.Murali&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;నీలోకములో జీరమ్మురనలుబ్బుల చిత్తలుల్లసిల్లగా
నీ కతన్ రచించెనొక నిస్తుల చిత్రమాలీల దీర్చున్”
ఇది అల్లసాని పెద్దన పై రాసిన పద్యం.
వీరు హిందీ నుండి గీతామీమాంస, దైవభక్తి,
మీమాంస త్రయము తెలుగులోకి అనువాదం చేశారు.
పైడిమర్రి సుబ్బారావు రాసిన రెండు పద్యాలను
సురవరం ప్రతాపరెడ్డిగారు గోలకొండ కవుల సంచికలో
వేశాడు. అవి మహారాజు కిషన్ ప్రసాద్్ప వ్రాసిన పద్యాలు.
కిషన్ ప్రసాద్ నిజాం నవాబు దగ్గర ప్రధానిగా వుండి ప్రజల
మన్ననలను పొందినవారు.
&quot;ప్రతిభావంతునకున్ నిజాం ప్రభునకు బాసిల్లగా మంత్రివై
మతిమంతుడవు నీవు గల్గదల భర్మంబందు గందంబు రీ
తితగున్ దుబ్బము లేని సత్పదము వర్తింపగ సత్కార్య
నత్భుతులకున్దక్కువలేదు మానుకృతమే కృష్ణ ప్రసాధిపా!&quot;
ఇలా వీరు పద్యరచనలో అందెవేసిన చేయిగా
పేరుగాంచారు. 1945-46లో నల్లగొండలో జరిగిన ఆంధ్ర
సారస్వత పరిషత్ వార్షికోత్సవాలలో ప్రముఖపాత్ర వహిం
చారు. సర్వేల్లోని సర్వోదయ ఆశ్రమం వారి అద్భుతవాహిని
గ్రంథానికి వివిధ విషయాలతో విపుల పీఠిక రాశారు.
వీరు తరచు కాంచనపల్లి చిన వెంకటరామారావు
ఆధ్వర్యంలో జరిగే యువరచయితల సమితి సాహితీ
సమావేశాలలో పాల్గొనేవారు. 1970, 74, 83లలో జరిగిన
జిల్లా రచయితల సభలలో పాల్గొని కవితాగానం చేశారు.
యాదగిరి లక్ష్మీనర్సింహస్వామి క్షేత్రంలో కవితాగోష్టిలో
సన్మానం పొందారు. జిల్లా గ్రంథాలయంలో జరిగే అన్ని
సాహితీ కార్యక్రమాలలో పాల్గొని సేవలందించారు. ఉద్యోగ
విరమణ అనంతర సర్వోదయ నాయకుడు మద్ది
నారాయణరెడ్డి కోరిక మేరకు సర్వేల్ గురుకుల పాఠశాలలో
స్వచ్ఛందంగా సూపరిండెంట్గా సేవలందించారు.
సుబ్బారావు సంస్కృత భారతమును కొంతమేర
తెలుగులోకి అనువదించారు. 'పతంజలి' యోగప్రదీపికను
సంస్కృతం నుండి తెలుగులోకి అనువదించారు. అరబ్బీలో
వున్న గ్రంథం జీవిత మహాపథం పేరుతో తెలుగులోకి
అనువదించారు. ఇలా చాలా గ్రంథాలు తెలుగులోకి అనువ
దించారు. వీరి ఇంటిలోని గ్రంథాలయంలోని పుస్తకాలన్నీ
గీతావిజ్ఞాన కళాశాల నల్లగొండ వారికి అందచేశారు.
వీరి రచనలు ఆ రోజుల్లో గోల్కొండ భారతి, ఆంధ్ర
పత్రిక, ఆనందవాణి, నవజీవన్ పత్రికలలో వచ్చాయి. వీరు
సామాజికసేవా పరాయణులు. దేశభక్తి పరాయణులు.
జాతిని జాగృతం చేసే రచనలు చేశారు. వీరు వుద్యోగ
విరమణ అనంతరం నల్లగొండలోని గాంధీపార్క్ ని
ఆర్యవైశ్య మందిరంలో ప్రతినిత్యం పేదవారికి ఉచిత
హోమియో వైద్యం అందించేవారు. ఆయన 13 ఆగస్ట్
1988న కాలధర్మం చెందారు. ఆయన మరణించిన ఆయన
రాసిన ప్రతిజ్ఞ ప్రతి నిత్యం లక్షలాదిమంది విద్యార్థుల నోళ్లలో
విన్పిస్తుంది. కారణ మ్ముడు పైడిమర్రి సుబ్బారావును తెలుగు
సాహితీలోకం ఎప్పటికీ మరువలేనిది.
చేతులు తెలంగాణ (369 తేజోమూర్తులు విడు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8qilsd1wdqkp2fr9q4kqw1mgt9dtfya</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf/391</title>
    <ns>104</ns>
    <id>213060</id>
    <revision>
      <id>556083</id>
      <timestamp>2026-05-16T15:55:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A.Murali</username>
        <id>3019</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '104 స్వా తంత్ర్యానంతర తెలంగాణ తొలితరం కథకుల్లో ప్రసిద్ధ కథకురాలు యశోదా రెడ్డి. రేడియో ధారావాహిక కార్యక్రమం ద్వారా “మహాలక్ష్మి ముచ్చట్లు అనే పేరుతో తెలంగాణ భాషను తెలుగు ప్...'</comment>
      <origin>556083</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5348" sha1="23nzy89g6mgtb7f2k1j2aa6e4t8fndj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;A.Murali&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;104
స్వా
తంత్ర్యానంతర తెలంగాణ తొలితరం కథకుల్లో
ప్రసిద్ధ కథకురాలు యశోదా రెడ్డి. రేడియో
ధారావాహిక కార్యక్రమం ద్వారా “మహాలక్ష్మి ముచ్చట్లు
అనే పేరుతో తెలంగాణ భాషను తెలుగు ప్రపంచానికి
పరిచయం చేసిన తొలి రచయిత్రి యశోద రెడ్డి.
తెలంగాణ మారుమూల గ్రామంలో జన్మించి
హైద్రాబాదు నగరానికి వచ్చి, విద్యాభ్యాసం చేసి ఒక
యూనివర్శిటీలో ప్రొఫెసర్ అవ్వడమనేది ఆనాడు చాలా
అసాధారణమైనటువంటి విషయం.
ఆమె 1929 ఆగష్టు 8వ తేదీన మహబూబ్ నగర్
జిల్లాలోని మిదినేపల్లి గ్రామంలో జన్మించింది. అక్కడే
ప్రాథమిక విద్యాభ్యాసం చేసింది. ఆమె ఎంత జ్ఞాపకశక్తి
కలిగివున్నది అంటే ఒకసారి పాఠశాలకు వెళ్ళినపుడు
పుస్తకాలు తేనందుకు ఆమెను క్లాసు బయటే సార్
వుంచినపుడు క్లాసు బయటినుంచే ఆమె పాఠం విని ఆ
పాఠంలో అక్షరం పొల్లుపోకుండా వినిపించినటువంటి
అద్భుతమైన ఏక సంథాగ్రాహి యశోద రెడ్డి,
ఆ తరువాత విద్యాభ్యాసం ముగుస్తున్నటువంటి
క్రమంలోనే తెలంగాణ చిత్రకారుడు పి.టి. రెడ్డిగారితో
వివాహం జరిగింది. ఆయనతోపాటు నారాయణగూడలోనే
ఇల్లు తీసుకొని అక్కడే నివాసం ఏర్పరచుకుని అప్పటినుంచి
ఆమె చనిపోయేంత వరకు ఆ నివాస గృహంలోనే వున్నారు.
పాకాల యశోదారెడ్డి
- డా॥ సుంకిరెడ్డి నారాయణ రెడ్డి
ఆమె ఒక గ్రామీణ ప్రాంతం నుంచి ఒక నిరక్షరాశు
్యలైనటువంటి కుటుంబం నుంచి వచ్చి, ఎం.ఎ., పి.హెచ్.డి.
చేసి యూనివర్శిటీలో చేరడమనేది మామూలు విషయం
కాదు.
ఆమె తెలుగులో హరివంశాల మీద పి.హెచ్.డి
చేసింది. సంస్కృత హరివంశం, నాచ సోమనాథుడి హరి
వంశం, ఎర్రన హరివంశం, భైరవి కవి హరివంశం మొదలై
నటువంటి హరివంశాలని తులనాత్మక అధ్యయనం చేసి
తన సిద్ధాంత గ్రంథంలో నిరూపించింది.
తులనాత్మక అధ్యయనానికి అది ఒక తొలిమెట్టుగా
విమర్శకులు భావిస్తారు. ఆ పి.హెచ్.డి. అనంతరం ఆమె
ఉస్మానియా యూనివర్శిటీలో ప్రొఫెసర్గా చేరి సుదీర్ఘకాలం
ప్రొఫెసర్గా తన విధుల్ని నిర్వర్తించారు.
ఆమె విద్యుక్తధర్మంలో ఎంత నిర్మొహమాటి అంటే
ఎవ్వరినీ లెక్క చేయనటువంటి ముక్కుసూటిగా పోయే తత్వం.
అందుకని ఆమె అనేక సందర్భాలలో ఇబ్బందులు కూడా
ఎదుర్కొంది. ఆర్ట్స్ కళాశాల మెట్లు ఎక్కనివ్వకుండా
చేసినటువంటి ఇబ్బందుల్ని కూడా ఆమె ఎదుర్కొంది.
అధికార భాషా సంఘం అధ్యక్షురాలిగా 1990-93
మధ్య పనిచేసింది. అప్పుడు ఆమెవద్ద నేను పి.ఎస్.గా అంటే
పర్సనల్ సెక్రటరీగా పనిచేయడం జరిగింది. అప్పుడు
యశోదా రెడ్డిగారి ప్రతిభ ఏమిటో, ఆమె ఎంత ముక్కు
kahih తెలంగాణ ( 370 తేజోమూర్తులు
(370&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>23nzy89g6mgtb7f2k1j2aa6e4t8fndj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf/392</title>
    <ns>104</ns>
    <id>213061</id>
    <revision>
      <id>556084</id>
      <timestamp>2026-05-16T15:56:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A.Murali</username>
        <id>3019</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సూటిగా వెళుతుందో, తన అభిప్రాయాలకు విలువ నీయనటువంటి వారిని ఎవరినీ లెక్కచేయనటువంటి స్థితిలో వుంటుందో, అమెకు ఎంత సాహిత్య ప్రతిభ వున్నదో. సాహిత్య పాండిత్యం వున్నదో నేను దగ్గ...'</comment>
      <origin>556084</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8540" sha1="4tcxtqd8dn0z20knllkrbov2525epeo" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;A.Murali&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సూటిగా వెళుతుందో, తన అభిప్రాయాలకు విలువ
నీయనటువంటి వారిని ఎవరినీ లెక్కచేయనటువంటి స్థితిలో
వుంటుందో, అమెకు ఎంత సాహిత్య ప్రతిభ వున్నదో.
సాహిత్య పాండిత్యం వున్నదో నేను దగ్గరినుండి గమనించడం
జరిగింది.
ఆమె ఎంతటి బహుముఖ ప్రజ్ఞావంతురాలు అంటే
ఆమె కేవలం కథలు రాయడమే కాకుండా, అనేక
మైనటువంటి పరిశోధనా గ్రంథాలు రాసింది. అనేక రేడియో
ప్రసంగాలు చేసింది. అనేక సభల్లో ఉపన్యాసాలు ఇచ్చింది.
ఆమె గొప్ప వక్త కూడా.
చాలా అద్భుతంగా తన జ్ఞాపకశక్తితో వేలాది పద్యాలని
ఒప్పడాన్ని, వేలాది పద్యాలని కోడి చేసి ప్రేక్షకుల్ని
మంత్రముగ్ధుల్ని చేసేటటువంటి వాగ్దాటి ఆమె సొంతం.
ఆమె పరిశోధనా గ్రంథాల్లో మనం పేర్కొనదగినటు
వంటి గ్రంథాలు చాలా సుప్రసిద్దమైనటువంటి గ్రంథాలు
వున్నాయి. వాటిలో ఒకటి ఆంధ్ర సాహిత్య చరిత్ర వికాసం.
ఇది ఆంధ్ర సాహిత్య చరిత్ర ఎట్లా వికాసనం చెందిందనే
విషయాన్ని ఈ గ్రంథంలో తెలియపర్చింది. తన అన్ని
గ్రంథాల్ని పరిశీలించినపుడు ఆమెకు ప్రాచీన సాహిత్యం
మీద ఎంత అధికారం వున్నదో, పాశ్చాత్య సాహిత్యం మీద
కూడా అంతే అధికారం వుందని, ఆధునిక సాహిత్యం మీద
కూడా అంతే అధికారం వున్నదన్న విషయం మనకు
అర్ధమవుతుంది. ఆమె రెండో గ్రంథం 'పారిజాతాపహరణ
పర్యాలోచనం'.
నంది తిమ్మన రాసినటువంటి పారిజాతాపహరణ
ప్రబంధాన్ని ఆమె అద్భుతంగా విశ్లేషించింది. అదేవిధంగా
ఎర్రాప్రెగడ అనే గ్రంథంలో సంస్కృత హరివంశానికి
ఎర్రన హరివంశానికి వున్నటువంటి సామ్యబేధాన్ని
తులనాత్మకంగా వివరించి చెప్పింది. అదేవిధంగా ఎర్రప్రగడ
రాసిన నృసింహ పురాణం అనువాద విధానం గురించి
రాసినటువంటి ప్రబంధ వాఙ్మయం. ఇది 1975 ప్రపంచ
తెలుగ మహాసభల సందర్భంగా వెలువడినటువంటి గ్రంథం.
ప్రబంధ వాఙ్మయ పరిణామ వికాసాల గురించి చాలా
సంక్షిప్తంగా రాసినటువంటి గ్రంథం. చాలా ప్రామాణికంగా
రాసినటు వంటి గ్రంథం ఇది. ప్రబంధ లక్షణాలేమిటి అని
సమరము తెలంగాణ (371
విశ్లేషించి వాటిని మనుచరిత్ర, వసుచరిత్ర, ఆముక్తమాల్యద,
కళాపూర్ణోదయం, పారిజాతాపహరణం, విజయవిలాసం
మొదలగునటువంటి గ్రంథాల్లో వున్నటువంటి విశిష్టతను
తన అద్భుతమైనటువంటి ప్రతిభతో విశ్లేషించింది.
అంతేకాకుండా ఆమె పోతన భాగవతసుధ, భాగవత కల్ప
కుసుమావళి అనే గ్రంథాల్లో ఆ పద్యాలకు అద్భుతమైన
వ్యాఖ్యానం రాసింది. ఆ వ్యాఖ్యాన మాధుర్యంలో ప్రేక్షకులు,
పాఠకులు ఓలలాడారు.
ప్రాచీనమైనటువంటి కావ్యాలే కాకుండా ఆమె
దేశీకావ్యాల్ని కూడా విశ్లేషించింది. అందుకు ఆమె
రాసినటువంటి ద్విపద వాగ్మూలం ఒక ఉదాహరణ.
అంటే సాంస్కృతిక ఛందస్సుల మీద ఆమెకు ఎంత
అధికారం ఉన్నదో దేశీ ఛందస్సు అయినటువంటి ద్విపద
మీద కూడా అంతే అధికారం ఉన్నదనే విషయాన్ని మనకు
ఈద్విపద వాంగూల గ్రంథం తెలియజేస్తుంది. వారిదే
ఇంకొక పరిశోధనాత్మకమైన గ్రంథం &quot;భారతదేశంలో
భారతంలో స్త్రీ&quot; - అంటే మహాభారతంలో స్త్రీని ఎట్లా
వ్యాఖ్యానించింది. భారతదేశంలో స్త్రీ యొక్క స్థానం
ఏమిటనేదాన్ని చాలా లోతుల్లోకి వెళ్ళి ఆమె విశ్లేషించింది.
ఇందులో వున్నటువంటి స్త్రీ పాత్రను సాంప్రదాయక
దృక్కోణం నుంచీ, ఆధునిక దృక్కోణం నుంచి కూడా
విశ్లేషించడం ఇక్కడ గమనించవలసిన విషయం.
సాంప్రదాయక దృక్కోణం నుంచి కుంతీ, ద్రౌపది,
గాంధారి, సుధేష్ణ, ఉత్తర, దమయంతి, శకుంతల మొదలై
నటువంటి పాత్రల్ని విశ్లేషించింది. ఇక ఆధునిక దృక్కోణం
నుంచి ప్రద్వేషిని అనే ఒక కథానాయిక కథని విశ్లేషించింది.
పుట్టుగుడి అయినటువంటి ధీర్ఘతముని భార్య అయినటువంటి
ఈ ప్రద్వేషిని ఒక ఆధునిక స్త్రీలాగా ఎట్లా భర్తని ఇంటి
నుంచి వెళ్ళగొట్టిందో ఆమె అద్భుతంగా దీంట్లో విశ్లేషించింది.
అంటే నన్ను వెళ్ళిపొమ్మంటున్నావు అని భర్త అడిగినపుడు
ఒక తర్కబద్ధమైనటువంటి సమాధానం ఆమె ఎట్లా చెప్పిందో
విని ఇక్కడ వివరించింది.
&quot;పతియు భరియించు కావున భర్త అయ్యే, భామ
భరియింపబడును గావున భార్య అయ్యే, పరగన య్యె
మలయందు వీడ్వడియే విల్లులోన ఎల్లకాలము
తెలంగాణ (371 తేజోమూర్తులు కోయబడు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4tcxtqd8dn0z20knllkrbov2525epeo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf/393</title>
    <ns>104</ns>
    <id>213062</id>
    <revision>
      <id>556085</id>
      <timestamp>2026-05-16T15:56:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A.Murali</username>
        <id>3019</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'భరియింతుగాన&quot; కాబట్టి సంపాదన లేకుండా తిని కూర్చొని నామీద ఆధిపత్యం చేస్తున్నట్లయితే నేనెట్లా భరిస్తాను. కాబట్టి నువ్వు సంపాదించి నన్ను భరియిస్తే నువ్వు భర్తవు, నువ్వు సంప...'</comment>
      <origin>556085</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8024" sha1="a8e7fivksr78i1pts9flpnva4txibid" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;A.Murali&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;భరియింతుగాన&quot; కాబట్టి సంపాదన లేకుండా తిని కూర్చొని
నామీద ఆధిపత్యం చేస్తున్నట్లయితే నేనెట్లా భరిస్తాను. కాబట్టి
నువ్వు సంపాదించి నన్ను భరియిస్తే నువ్వు భర్తవు, నువ్వు
సంపాదించకుండా తిని కూర్చొని పైగా నామీద ఆధిపత్యం
చెలాయించడం అనేది సరియైనటువంటిది కాదు. కాబట్టి
నువ్వు నాకు భర్తగా వుండటం తగదు అని చెప్పి ఇంటి
నుంచి ఆమె ఎట్లా బయటికి వెళ్ళగొట్టిందీ అని చెప్పే ఒక
ఆధునిక దృక్కోణం నుంచి విశ్లేషించింది యశోదా రెడ్డి,
అదేవిధంగా ఆ గ్రంథంలో ఉపసంహారం అనే
భాగంలో &quot;మారుతున్న సమాజంలో స్త్రీ&quot; అనే శీర్షిక కింద
ఆమె ఈవిధంగా అన్నది. &quot;స్త్రీకి సమాన హక్కులు ఉండాలని,
స్త్రీ సమస్యా పరిష్కారం కోసం కృషి చేయాలని అందుకే
ఈ గ్రంథాన్ని రాశానని ఆమె పేర్కొన్నారు. అంటే ఆమె
కేవలం పరిశోధన కోసం కాకుండా ఆధునిక దృక్కోణం
నుంచి అసలు స్త్రీ గురించి మాట్లాడటమే స్త్రీ పాత్రల గురించి
మాట్లాడటమే ఆధునిక దృక్పథం వున్నట్లు మనకు
అర్ధమవుతుంది.
అంతేకాకుండా ఆమె హిందీ కవయిత్రులు అనే
పుస్తకాన్ని కూడా అనువాదం చేసింది. అంటే దాని ద్వారా
స్త్రీపట్ల ఆమెకు ఒక ప్రత్యేకమైనటువంటి అభిలాష వున్నదన్న
విషయం మనకు ఈ గ్రంథాల వల్ల తెలుస్తుంది.
ఈ పరిశోధనాత్మకమైనటువంటి, విమర్శనాత్మకమై
నటువంటి గ్రంథాలే కాదు. ఆమె అద్భుతమైనటువంటి కథలు
రాసింది. ఆమె కథల్ని నేషనల్ బుక్ ఫెస్ట్ వాళ్ళు &quot;ఉత్తమ
కథలు&quot; అనే పేరుతో ఒక సంపుటిగా వెలువరించింది.
అచ్చమైన తెలంగాణ గ్రామీణ జీవితాలను కల్పనకు,
వాస్తవికతకు మధ్య అంతరాన్ని చెరిపివేసిన ముత్యాల లాంటి
కథలు ఇవి.
యశోదా రెడ్డి కథలు మంచిని పెంచే కథలు,
మానవత్వాన్ని తట్టిలేపే కథలు, ఆర్ద్రత నిండిన కథలు, వేలాది
తెలంగాణ భాషా పదాలను, సంస్కృతీ వైవిధ్యాలను,
మాటతీరును బంగారంలో వజ్రాల్లా తన కథలో పొదిగారు.
భాష, సంస్కృతి, నుడికారం, మానవ సంబంధాలు,
పరిణామాల చిత్రణ, ప్రధాన లక్ష్యం అయినప్పటికి గ్రామీణ
జీవనం వారి వారి వ్యక్తిత్వాలు, జీవన ప్రమాణాలు దశాబ్దాల
తరబడి ఎలా కొనసాగాయో సామాజిక శాస్త్రాల కన్నా
మిక్కిలి శక్తివంతంగా కథల్లో చిత్రీకరించారు.
స్వాతంత్య్రానంతరం గ్రామీణ, సామాజిక పరిణామా
లకు ఈ కథలు నిలువెత్తు సాక్ష్యాలుగా నిలుస్తాయని ఆ
కథల గురించి బి.ఎస్. రాములు గారు వ్యాఖ్యానించారు.
ఈ వ్యాఖ్యానం ఆమెయొక్క కథల విశిష్టతను
తెలియజేస్తుంది. ఆమె 'ధర్మకాల' అనే కథా సంపుటిలో
24 కథల్ని, అదేవిధంగా &quot;మా ఊరి ముచ్చట్లు&quot; అనే కథా
సంపుటిలోనూ, ఎచ్చమ్మ కథలు అనే కథా సంపుటిలోనూ
తెలంగాణా మాండలిక మాధుర్యాన్ని చాలా అద్భుతంగా
వ్యక్తం చేసింది.
అంటే తెలంగాణ భాషను ఎవ్వరూ పట్టించు
కోనటువంటి పరిస్థితుల్లో తెలంగాణ భాషకు ప్రాధాన్యత
నిచ్చి తన కథల్లో తెలంగాణ భాష విశిష్టతను ఉదాహరణ
సహితంగా వ్యక్తం చేసింది. ఈ కథాసంపుటితో పాటు
“భావిక”, “ఉగాదికి ఉయ్యాల&quot; అనే కవితా సంపుటిలను
కూడా ఆమె వెలువరించింది.
అందులో కూడా తన స్త్రీ దృక్పథాన్ని గురించి చెప్తూ
* స్త్రీలంటే ఎవరనుకున్నారు. మీరు దిశతిప్పిన బొమ్మలా,
మీ చేతిలో చిల్విలా, మీకు వీచే విసనకర్రలా, మీకాళ్ళ
సోపానాలా, సాగనివ్వం. ఇక ఈ పురుషుల హతకుల సార్వ
భౌమత్వం కూలిపోతుంది. ఈ ఎద్దు మొద్దుల అహంభావపు
అధికారం. సాగుతుందిక స్త్రీ చైతన్య రథం' అని తన స్త్రీ
దృక్కోణాన్ని, స్త్రీకి, పురుషుడికీ సమాన హక్కులుండాలనే
దృక్కోణాన్ని తన కవిత్వంలో వ్యక్తం చేసింది.
సమతాభావనని తన కవితాసంపుటిల్లో వ్యక్తం చేసింది.
ఈరకంగా ఒక పండితురాలిగా, ఒక వక్తగా, ఒక
పరిశోధకురాలిగా, ఒక విమర్శకురాలిగా, ఒక కథకురాలిగా,
ఒక కవయిత్రిగా విభిన్నమైనటువంటి పాత్రల్ని
పోషించినటువంటి బహుముఖ ప్రజ్ఞాశాలి యశోదా రెడ్డి
గారు.
అంటుంటే తెలంగాణ (372 తేజోమూర్తులు kond&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>a8e7fivksr78i1pts9flpnva4txibid</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf/32</title>
    <ns>104</ns>
    <id>213063</id>
    <revision>
      <id>556086</id>
      <timestamp>2026-05-16T17:48:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>556086</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3922" sha1="esvuficemvkln4ro8muqtafo1u69q8o" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|26|చారిత్రక విషయములు|}}&lt;/noinclude&gt;1, 2 అంకెలు వేయఁబడి క్రింద గీటుగీయఁబడినది. అందు నైదవవాఁడు పెదకోమటివేమ. ఈతని పేరు వేమ; తండ్రిపేరు పెదకోమటి; కావున ఈతనిని పెదకోమటివేమ యందురు. ఈతఁడు 'మాచ'ని వంశములోనివాఁడు. మాచని తమ్ముఁడైన '1 వేమ' (ఈతనినే ప్రోలయ వేమ యందురు) మిక్కిలి శూరుఁ డగుటచే కొండవీటిరాజ్య మాతనికే పోయెను. ఇట్లు కొండవీటిరాజ్యము రెండవ వంశమునకుఁ బోయినను
‘మాచ', అతని రెండవకొమారుఁడైన 'పెదకోమటి' అనామధేయులుగ నుండలేదనియు, రాజ్యము చేయుచున్నవారికిఁ దోడుగ నుండిరనియు, మన మూహింపవచ్చును&lt;ref&gt;ఎఱ్ఱాప్రగడ హరివంశమందలి కృత్యాదిపద్యములును, వేమభూపాలీయమందలి మాచ, పెదకోమటులకు సంబంధించిన వర్ణనలును చూడనగును.&lt;/ref&gt;. వేమభూపాలీయము నందు వీరిని గొప్పరాజులుగఁ గవి వర్ణించినాఁడు. ఆ యతిశయోక్తిని వదలినను. కొన్ని గ్రామములు బూతాదినిమిత్తమైనను, వీరిక్రింద నుండెనని యెంచుట ప్రమాదము కానేరదు. కావున పెదకోమటి కుమారుఁడైన వేమారెడ్డి, కుమారగిరి మరణానంతరము రాజ్యమునకు వచ్చుటకుఁబూర్వము ఒకచిన్న జమీందారుగను రాజవంశమునందు గౌరవముగలవాఁడుగను ఉండెననుటకు సందేహములేదు. శ్రీనాథుఁ డాకాలమున నాతని మంత్రియైన మామిడిసింగన్నకు నాంధ్రనైషధమును అంకితమిచ్చి వేమరాజునకు మంత్రియని వర్ణించుటయందు విరుద్ధమేమియు లేదు. అనఁగా కుమారగిరి కొండవీటిలోఁ ప్రభుత్వము చేయుచున్నప్పుడు ఆతని పెత్తాతమనుమఁడగు పెదకోమటి వేమారెడ్డికూడ కొండవీటికి రాజు గాక పోయినను ఒకచిన్న జమీందారుగ నుండెను. నాలుగూళ్లు గలవారినిగూడ పెద్దరాజులుగను, వారియొద్దనున్న గుమాస్తాలను మంత్రులుగను వర్ణించుట మనకవుల సంప్రదాయమని యాంధ్రకావ్యపాఠకులకు నేను వేఱుగఁజెప్పనక్కరలేదు. ఈ పెదకోమటిని నాయకునిఁ జేసి వామనభట్టబాణుఁడను కవి సంస్కృత గద్యమునందు 'వేమభూపాలీయ'మను&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>esvuficemvkln4ro8muqtafo1u69q8o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>556087</id>
      <parentid>556086</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T17:49:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <origin>556087</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3922" sha1="k46jmn6zh5djxbpijuzezbrbu6ain4b" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|26|చారిత్రక విషయములు|}}&lt;/noinclude&gt;1, 2 అంకెలు వేయఁబడి క్రింద గీటుగీయఁబడినది. అందు నైదవవాఁడు పెదకోమటివేమ. ఈతని పేరు వేమ; తండ్రిపేరు పెదకోమటి; కావున ఈతనిని పెదకోమటివేమ యందురు. ఈతఁడు 'మాచ'ని వంశములోనివాఁడు. మాచని తమ్ముఁడైన '1 వేమ' (ఈతనినే ప్రోలయ వేమ యందురు) మిక్కిలి శూరుఁ డగుటచే కొండవీటిరాజ్య మాతనికే పోయెను. ఇట్లు కొండవీటిరాజ్యము రెండవ వంశమునకుఁ బోయినను ‘మాచ', అతని రెండవకొమారుఁడైన 'పెదకోమటి' అనామధేయులుగ నుండలేదనియు, రాజ్యము చేయుచున్నవారికిఁ దోడుగ నుండిరనియు, మన మూహింపవచ్చును&lt;ref&gt;ఎఱ్ఱాప్రగడ హరివంశమందలి కృత్యాదిపద్యములును, వేమభూపాలీయమందలి మాచ, పెదకోమటులకు సంబంధించిన వర్ణనలును చూడనగును.&lt;/ref&gt;. వేమభూపాలీయము నందు వీరిని గొప్పరాజులుగఁ గవి వర్ణించినాఁడు. ఆ యతిశయోక్తిని వదలినను. కొన్ని గ్రామములు బూతాదినిమిత్తమైనను, వీరిక్రింద నుండెనని యెంచుట ప్రమాదము కానేరదు. కావున పెదకోమటి కుమారుఁడైన వేమారెడ్డి, కుమారగిరి మరణానంతరము రాజ్యమునకు వచ్చుటకుఁబూర్వము ఒకచిన్న జమీందారుగను రాజవంశమునందు గౌరవముగలవాఁడుగను ఉండెననుటకు సందేహములేదు. శ్రీనాథుఁ డాకాలమున నాతని మంత్రియైన మామిడిసింగన్నకు నాంధ్రనైషధమును అంకితమిచ్చి వేమరాజునకు మంత్రియని వర్ణించుటయందు విరుద్ధమేమియు లేదు. అనఁగా కుమారగిరి కొండవీటిలోఁ ప్రభుత్వము చేయుచున్నప్పుడు ఆతని పెత్తాతమనుమఁడగు పెదకోమటి వేమారెడ్డికూడ కొండవీటికి రాజు గాక పోయినను ఒకచిన్న జమీందారుగ నుండెను. నాలుగూళ్లు గలవారినిగూడ పెద్దరాజులుగను, వారియొద్దనున్న గుమాస్తాలను మంత్రులుగను వర్ణించుట మనకవుల సంప్రదాయమని యాంధ్రకావ్యపాఠకులకు నేను వేఱుగఁజెప్పనక్కరలేదు. ఈ పెదకోమటిని నాయకునిఁ జేసి వామనభట్టబాణుఁడను కవి సంస్కృత గద్యమునందు 'వేమభూపాలీయ'మను&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>k46jmn6zh5djxbpijuzezbrbu6ain4b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf/33</title>
    <ns>104</ns>
    <id>213064</id>
    <revision>
      <id>556095</id>
      <timestamp>2026-05-17T00:33:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>556095</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4094" sha1="piosf69agxlqozrrhxg6r6i91zoujku" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh||శ్రీనాధుని గ్రంథముల కాలనిర్ణయము|27}}&lt;/noinclude&gt;కావ్య మొకటి వ్రాసినాఁడు. దానిలో ఈతనిని, ఈతని తండ్రి తాతలను మహచ్చక్రవర్తులుగఁ జెప్పినాఁడు :

పెదకోమటి వేమారెడ్డి అనవేముని కాలమున (చివరకాలముననై యుండును) ప్రభువుగ నుండెననియు, నాతనికి మంత్రులుండిరనియుఁ జూపుటకు నాంధ్రనైషధములోనే యొకయాధార మున్నది. కృతిభర్తయైన సింగన్నయొక్క తండ్రియైన పెద్దన్న అనవేమభూపాలునియొద్ద మంత్రిగ నున్నట్టును (1-27), పినతండ్రియైన నామన్న వేమరాజు నొద్ద మంత్రిగ నున్నట్టును (1-30) చెప్పఁబడియున్నది. పినతండ్రిని
గుఱించిన పద్యము ఈక్రింద నీయఁబడుచున్నది.
&lt;poem&gt;
{{left margin|5em}}
శా. స్వామిద్రోహరగండలాంఛనునకున్ సంగ్రామ గాండీవికిన్
   వేమక్ష్మాపతి కార్యభారకలనా విఖ్యాత ధీశక్తికిన్
   నామామాత్యున కన్యరాజనిటలాస్తర్న్యస్తభాగ్యాక్షర
   స్తోమాపాకరణప్రవీణునకు మంత్రుల్ సాటియే యెవ్వరున్.
&lt;/poem&gt;


ఇందుఁ జెప్పఁబడిన వేమక్ష్మాపతి పెదకోమటికుమారుఁడైన వేమారెడ్డియే. ఏలయన (1) ఆకాలమున కొండవీటికి సంబంధించినవాఁడు వేఱు వేమారెడ్డి లేఁడు; (2) ఈపద్య మెచ్చటిప్రకరణము నుండి తీసుకొనఁబడియెనో ఆ ప్రకరణమునందు ననఁగా నాంధ్రశృంగారనైషథపీఠికయందు నంతటను వేమశబ్దము పెదకోమటివేమ పరముగనే వాడఁబడియున్నది. ఒకానొకరు 'వేమ' అనగా 'అనవేమ’ అని యర్థము చేసినారు. కాని దానిని ఒప్పుకొనుటకు వీలులేదు. శాసనములందును, గ్రంథములందును అనవేముని అనవేముఁడే యందురుగాని, వేముఁడని యెచ్చటను వ్రాసియుండలేదు. 'వేమ' యనఁగా 'ప్రోలయవేమ' యైనను కావలెను: 'కాటయవేమ' యైనను కావలెను; 'పెదకోమటివేమ' యైనను కావలెను: లేదా 'అల్లాడవేమ' యైనను కావలెను. సందర్భానువశమున నితరవేము అక్కడ నన్వయింపరు ; గనుక వేమ యనఁగా నైషధభర్తయైన సింగన్నకు రాజైన పెదకోమటి వేమ యనియె గ్రహింపవలెను. ఈరీతిగా నీవేమారెడ్డి చివరకాలమునను, కుమారగిరిరెడ్డి కాలమునను ఒక చిన్నప్రభువుగ వారికి సామంతుఁదు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>piosf69agxlqozrrhxg6r6i91zoujku</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf/34</title>
    <ns>104</ns>
    <id>213065</id>
    <revision>
      <id>556096</id>
      <timestamp>2026-05-17T00:43:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>556096</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3710" sha1="rsf3y60jtk29bpielpew6s5hnn854cc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|28|చారిత్రక విషయములు|}}&lt;/noinclude&gt;గనో, వారి రాజబంధువుగనో యుండెను. ఆకాలమున నైషధ మాతని మంత్రికి నంకితమీయఁబడెను. తరువాత కుమారగిరి చనిపోఁగా రెండవ కుటుంబములోఁ బురుషురెవరును లేనందున పెదకోమటి వేమారెడ్డి
కొండవీటిరాజ్యమునకు వచ్చెను. అప్పుడు శ్రీనాథుఁడు విద్యాధికారిగ నుండెను. ఫిరంగిపుర శాసనాదుల వ్రాసెను. ఇట్లు మొదట నైషధము వ్రాయఁబడినది; తరువాత హరవిలాసము రచింపఁబడినది. కావున
మొదటి పూర్వపక్షమునకు సమాధానము వచ్చినది.

హరవిలాసము 1400 వ సంవత్సర ప్రాంతమున వ్రాయఁబడియె ననుటకు నింకొక పూర్వపక్షము రావచ్చును. హరవిలాసమునందుఁ గవి కృతిభర్తకు బాలసఖుఁడని చెప్పఁబడియున్నది (1-8). కృతిభర్త
యీక్రిందిపద్యము (1-9) చెప్పుటవలన వృద్ధని తోఁచుచున్నది:
&lt;poem&gt;
{{left margin|5em}}
క. కంటిని విశుద్ధ సంతతి, వింటి పురాణములు పెక్కు విశ్వమునొగడన్
   మంటిబహువత్సరంబులుఁ. గొంటియశోధనముసుకవికోటినుతింపన్.
&lt;/poem&gt;


కృతినందిన అవచితిప్పయ వృద్దయిన, నాతని బాలసఖుఁడు గూడ వృద్ధే కావలయునుగదా. ఈ లెక్కప్రకారము హరవిలాసము రచనాకాలము (1400) వఱకు శ్రీనాథుఁడు నలువదియేండ్లవాఁడుగ నున్నాఁడు. కావున ఈ పూర్వపక్ష మంతబలవంతమైనది కాదు. ‘మంటి బహువత్సరంబులు' ఆన నేఁబదియేండ్లు సమీపించినవాఁ డన వచ్చును. 'బాలసఖుఁడు: అనఁగనే తూచినటిద్దరికీని ఒక్కటో వయస్సుండనక్కరలేదు, ఇద్దఱికి నేడెనిమిది సంవత్సరములు భేదముండవచ్చును. శ్రీనాథుఁడు చిన్ననాఁడే పెద్దబుద్ధులుగల యప్రతిమ ప్రతిభాశాలి గనక నాతనికంటెఁ బెద్దవారుకూడ నాతనితోఁ జెలిమిచేసియుండుట
యాశ్చర్యముకాదు. ఈ విధముగ రెండు పూర్వపక్షములును ఖండితము లగుటచే హరవిలాసము 1400 ప్రాంతమున వ్రాయఁబడియెనన్న మన మూలసిద్ధాంతము నిశ్చలముగ నిలిచినది.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rsf3y60jtk29bpielpew6s5hnn854cc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf/35</title>
    <ns>104</ns>
    <id>213066</id>
    <revision>
      <id>556097</id>
      <timestamp>2026-05-17T00:49:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>556097</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1793" sha1="gcs4c4ubfmkanx4s4h8hoczds588dva" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh||శ్రీనాధుని గ్రంథముల కాలనిర్ణయము|29}}&lt;/noinclude&gt;{{c|ఉపసంహారము}}

శ్రీనాధ మహాకవియొక్క గ్రంథముల కాలనిర్ణయము చేయుటకు నిది యొకప్రయత్నము. ఇంతియకాని రాయిగ్రుద్దినట్లును, త్రాసుతూచినట్లును ఈ సంవత్సరముననే యీ గ్రంథము తప్పక నిర్మింపఁబడినదని చెప్పుటకు నీ వ్యాసము వ్రాయఁబడలేదు. శ్రీనాథుఁ డాంధ్రవాఙ్మయంబున మిక్కిలి ప్రసిద్ధిచెందినవాఁడు. అతని కాలనిర్ణయమును, అతని గ్రంథముల కాలనిర్ణయమును వీలయినంతవఱకు సాధారణముగఁ జేయఁ బ్రయత్నించుట మన కర్తవ్యము; గనుక నే నొకవిధముగ దారిచూపితిని. క్రొత్తశాసనములుగాని, క్రొత్తగ్రంథములుకాని బయలుదేరి లెక్కయంతయుఁ దప్పినఁ జెప్పలేను; కాని, ఉన్నసాధనములే
యాధారములుగఁ నిల్చెనేని పదిసంవత్సరములు హెచ్చుతగ్గుగ నేను వేసినలెక్క నిల్చునని నా తాత్పర్యము.


{{rule|2cm}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gcs4c4ubfmkanx4s4h8hoczds588dva</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:అభినవ గద్య ప్రబంధము.PDF/35</title>
    <ns>104</ns>
    <id>213067</id>
    <revision>
      <id>556108</id>
      <timestamp>2026-05-17T07:27:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Brjswiki</username>
        <id>6801</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>556108</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2166" sha1="md4fao2mo3fbbpns07v3263pwa6town" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Brjswiki&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{left margin|5em}}&lt;poem&gt;ఉ౹౹ నన్నయఁ దిక్కనఁ బ్రగడనాథు సధర్వణుఁ బెద్ద
{{left margin|5em}}తిమ్మ సూ &lt;/div&gt;
రన్నల సోమ భాస్కరుల రాముని లింగనిఁ
{{left margin|5em}}బోతరాజు భీ &lt;/div&gt; 
మన్నను వీరనార్యుఁ గవి మల్లన లక్ష్మణుఁ గొల్చి
{{left margin|5em}}కృష్ణ భూ &lt;/div&gt;
పున్నవమూర్తి రామకవి భూషణుఁ జిన్నయఁ
{{left margin|5em}}బ్రీతి మెచ్చెదన్౹౹ &lt;/div&gt;&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;


{{left margin|5em}}&lt;poem&gt;కం౹౹ ధరణిని లేనిది యెఫు డె
వ్వరివలనను వినని దఖిల వర్ణనముల సుం
ధర మగు చరితము గద్యము
న రచించెద నేడునాళ్ల నలుబది పుటలన్౹౹&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt; 

{{left margin|5em}}&lt;poem&gt;క౹౹ అభినవ గద్యంబని లన 
దభిధానము గాంచి మించి యాచంద్రార్క
ప్రభమై ప్రస్తుత పండిత
సభమై యిది వెలయుఁగాత సమధిక శుభమై౹౹&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;


{{left margin|5em}}&lt;poem&gt;గీ౹౹ కల్ల కతలు వన్ని కబ్బమొక్కటి గట్టే
నొల్ల మనుచుఁ దప్పు లున్నవనుచుఁ
జెల్లియున్నవారు చేరి నవ్విన నొప్పు
పిల్లవాని పట్ల పెద్దలట్ల౹౹&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;

&lt;poem&gt;చ౹౹ సలిపితిఁ జిత్రవృత్తముల సంఖ్యము లైదు
{{left margin|5em}}ప్రబంధముల్ రసా &lt;/div&gt;
కలితము లంతటన్ దొరలకట్టడి దట్టపువేడ్కఁ
{{left margin|5em}}జాతి బా&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>md4fao2mo3fbbpns07v3263pwa6town</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>556109</id>
      <parentid>556108</parentid>
      <timestamp>2026-05-17T07:31:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Brjswiki</username>
        <id>6801</id>
      </contributor>
      <origin>556109</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2168" sha1="5tifcmrgpw13eff0timjhr0tu9mlp1d" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Brjswiki&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{left margin|5em}}&lt;poem&gt;ఉ౹౹ నన్నయఁ దిక్కనఁ బ్రగడనాథు సధర్వణుఁ బెద్ద
{{left margin|5em}}తిమ్మ సూ &lt;/div&gt;
రన్నల సోమ భాస్కరుల రాముని లింగనిఁ
{{left margin|5em}}బోతరాజు భీ &lt;/div&gt; 
మన్నను వీరనార్యుఁ గవి మల్లన లక్ష్మణుఁ గొల్చి
{{left margin|5em}}కృష్ణ భూ &lt;/div&gt;
పున్నవమూర్తి రామకవి భూషణుఁ జిన్నయఁ
{{left margin|5em}}బ్రీతి మెచ్చెదన్౹౹ &lt;/div&gt;&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;


{{left margin|5em}}&lt;poem&gt;కం౹౹ ధరణిని లేనిది యెఫు డె
వ్వరివలనను వినని దఖిల వర్ణనముల సుం
ధర మగు చరితము గద్యము
న రచించెద నేడునాళ్ల నలుబది పుటలన్౹౹&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt; 


{{left margin|5em}}&lt;poem&gt;క౹౹ అభినవ గద్యంబని లన 
దభిధానము గాంచి మించి యాచంద్రార్క
ప్రభమై ప్రస్తుత పండిత
సభమై యిది వెలయుఁగాత సమధిక శుభమై౹౹&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;


{{left margin|5em}}&lt;poem&gt;గీ౹౹ కల్ల కతలు వన్ని కబ్బమొక్కటి గట్టే
నొల్ల మనుచుఁ దప్పు లున్నవనుచుఁ
జెల్లియున్నవారు చేరి నవ్విన నొప్పు
పిల్లవాని పట్ల పెద్దలట్ల౹౹&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;


{{left margin|5em}}&lt;poem&gt;చ౹౹ సలిపితిఁ జిత్రవృత్తముల సంఖ్యము లైదు
{{left margin|5em}}ప్రబంధముల్ రసా &lt;/div&gt;
కలితము లంతటన్ దొరలకట్టడి దట్టపువేడ్కఁ
జాతి బా&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5tifcmrgpw13eff0timjhr0tu9mlp1d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf/36</title>
    <ns>104</ns>
    <id>213068</id>
    <revision>
      <id>556115</id>
      <timestamp>2026-05-17T10:06:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>556115</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3042" sha1="jwghgfrevfikriz41j994t2pbchr4nq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|30|చారిత్రక విషయములు|}}&lt;/noinclude&gt;{{p|fs150|ac}}కృష్ణరాయల కొన్ని దిగ్విజయయాత్రలు&lt;ref&gt;‘ఆంధ్రసాహిత్యపరిషత్పత్రిక' - కాళయుక్తిసంవత్సరము, సప్తమ సంపుటము. పుట 313.&lt;/ref&gt;&lt;/p&gt;
{{rule|2cm}}
{{c|(1. ఆముక్త మాల్యద రచనాకాలము)}}

ఆముక్తమాల్యదలోని యీ క్రిందివచనము మనమందఱము నెఱిఁగినదియే.

&quot;మున్నె కళింగదేశ విజిగీషామనీషన్ దండెత్తిపోయి విజయవాటిం గొన్ని వాసరంబులుండి శ్రీకాకుళనికేతనుం డగు నాంధ్రమధు మథను సేవింపఁబోయి హరివాసరోపవాసం బచ్చట గావింప నప్ఫుణ్యరాత్రిచతుర్ద యామంబున.”

కృష్ణరాయలు తెలుంగురాయని సేవించిన హరివాసర మెద్ది ?

కలలో నాంధ్రవిష్ణువు కనఁబడి గ్రంథము రచింపుమని కృష్ణరాయనితోఁ జెప్పెనన్న కథ మనము నమ్మినను నమ్మకపోయినను, రాయలు కళింగముమీఁదికి దండెత్తిపోవునప్పుడు బెజవాడలోఁ గొన్నిదినములుండి యచ్చటినుండి యొక యేకాదశి దినంబున శ్రీకాకుళమునకుఁ బోయెననియు, అప్పటినుండియు నొకకావ్యము వ్రాయవలెనన్న కోర్కె యాతనికిఁ బుట్టి యాతఁడు వ్రాయసాగెననియు మన మూహింపవచ్చును. కావున నీహరివాసరం బెద్ది యని తెలిసికొనుట యావశ్యకం బయ్యె. కాని యిదివఱకునున్న చరిత్రసాధనములవలన నీ యేకాదశి యేసంవత్సరమందలి యేనెలలోని యేపక్షమందలిదియో యని నిశ్చయించుటకు వీలులేకయుండెను. రాయలు బెజవాడలో మకాముచేసి యున్న దినములను స్పష్టముగఁ దెల్పుశాసన మింకను మనకు దొరకలేదు. కళింగదండయాత్రా సందర్భమున రాయలవారు. బెజవాడకుఁ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jwghgfrevfikriz41j994t2pbchr4nq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>సూచిక:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf</title>
    <ns>106</ns>
    <id>213069</id>
    <revision>
      <id>556116</id>
      <timestamp>2026-05-17T10:12:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with ''</comment>
      <origin>556116</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="159" sha1="rn6ouhygh4qz4abw8pg54eg3w9wvepp" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=ఆచార్య యస్వీ జోగారావు
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=[[రచయిత:వెలమల సిమ్మన్న]]
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=
|చిరునామా=
|సంవత్సరం=
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=1
|పురోగతి=X
|పుటలు=&lt;pagelist /&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>rn6ouhygh4qz4abw8pg54eg3w9wvepp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>556117</id>
      <parentid>556116</parentid>
      <timestamp>2026-05-17T10:12:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>556117</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="204" sha1="hl8y7w7wmlmc5mmhl9bbehjkpxg6m0t" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=ఆచార్య యస్వీ జోగారావు సాహితీ వరివస్య
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=[[రచయిత:వెలమల సిమ్మన్న]]
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=
|చిరునామా=
|సంవత్సరం=2025
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=1
|పురోగతి=X
|పుటలు=&lt;pagelist /&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>hl8y7w7wmlmc5mmhl9bbehjkpxg6m0t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>సూచిక:Noorella Kara Mastaru by Velamala Simmanna.pdf</title>
    <ns>106</ns>
    <id>213070</id>
    <revision>
      <id>556119</id>
      <timestamp>2026-05-17T10:18:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with ''</comment>
      <origin>556119</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="100" sha1="nauc73fl3n5cmv7vvvwx0rxedw6jdi6" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=[[రచయిత:వెలమల సిమ్మన్న]]
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=
|చిరునామా=
|సంవత్సరం=
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=1
|పురోగతి=X
|పుటలు=&lt;pagelist /&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>nauc73fl3n5cmv7vvvwx0rxedw6jdi6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>556120</id>
      <parentid>556119</parentid>
      <timestamp>2026-05-17T10:18:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>556120</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="160" sha1="jxcrkoguwkocimfx7cfk40pshjbez0r" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=నూరేళ్ళ కా రా మాష్టారు
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=[[రచయిత:వెలమల సిమ్మన్న]]
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=
|చిరునామా=
|సంవత్సరం=
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=1
|పురోగతి=X
|పుటలు=&lt;pagelist /&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>jxcrkoguwkocimfx7cfk40pshjbez0r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>556122</id>
      <parentid>556120</parentid>
      <timestamp>2026-05-17T10:20:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>556122</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="164" sha1="dqeve1ma6by2335cnez1xdly697aslx" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=నూరేళ్ళ కా రా మాష్టారు
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=[[రచయిత:వెలమల సిమ్మన్న]]
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=
|చిరునామా=
|సంవత్సరం=2024
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=1
|పురోగతి=X
|పుటలు=&lt;pagelist /&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>dqeve1ma6by2335cnez1xdly697aslx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:అభినవ గద్య ప్రబంధము.PDF/42</title>
    <ns>104</ns>
    <id>213071</id>
    <revision>
      <id>556124</id>
      <timestamp>2026-05-17T10:23:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Brjswiki</username>
        <id>6801</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>556124</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3191" sha1="m8infc6o1d7lc3blq1sexrbqyvw6tds" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Brjswiki&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పుణ్యమునకుఁ బాత్రులముగాము. అది యేమనిన నీ రాజు వలన డాగికాదెయావాసభోజనంబుల కిసుమంతయుఁ గొఱత లేక చిరకాలంబునుండి మనము బ్రతుకుచుంటిమి. ఎవ్వని యేలుబడిఁ బ్రాణికోటి కునికిమనుకులగు వానికి వాని కార్యం బవశ్య 
విధేయంబుగాని యదియొక మహోపకారంబు గాదు. చిక్రోడసిక తాలేశన్యాయంబుగా నీరాజశేఖరునకునేఁ జేయుపని కొంచెమైన 
నదినాకు శ్రేయస్సాధనంబేయగు. పిడికెండడుకు లుపాయనం బిచ్చిన కుచేలుఁ గృష్ణుండెంత చేసె నెఱుంగవే? కాన 
నాకుందోచినట్లు చెప్పెద వినుము&quot; అని యింతవట్టు జరిగిన సంభాషణంబులు చెవులఁ దగిలి వెఱఁగు పాటున నిక్కంబుగా 
మానిసి పలుకులుఁగాఁ దలంచి యమ్మువ్వుఱు నొండొరుల మొగంబులు సూచుకొనుచు నలుదిక్కుల నారసిన నెందును 
మనుష్య సంచారంబు గానరామియుఁ బకృత ప్రసంగంబు నిజశుభానుషంగంబగుటయుఁ గొంతవడి ఱిచ్చవడి యాూచి తలయూచి 
యెగఁ దిగఁ జూచి యారాచ సింగంబు పూచి కాచి యేచియున్న యా చెట్టుపై దృష్టివైచి నం బతఁద్వితీయంబు గన్నులంబడిన 
“నౌరా, తెలిసికొంటినివేకదా యింత దనుక మన ప్రశంసంబు సేయుచున్న&quot; వని తన యెఱింగినది కుఱంగట నున్న 
కురంగనయనల కెఱింగింతుఁ గాక యని పెదవిఁ గదల్పక చేనన్నసేయ నది సూచి పలుకుమాని పులుఁగుదోయి తొఱడు సొచ్చె. 
అంత నయ్యనంతాకాంతుండు సంతసంబువలనఁ దొఱంగి యత్యంత చింతాక్రాంతుండై కాంతలం గాంచి &quot;కటకటా! మోస పోతి 
మీకేమి నేతము? ఉన్నట్లయుండి, యింకంగొన్ని మాటలు వినమైతిమి. పట్టఁజాలక యేలఁబరికింపఁబూనితిమి ? పూనితి&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>m8infc6o1d7lc3blq1sexrbqyvw6tds</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf/37</title>
    <ns>104</ns>
    <id>213072</id>
    <revision>
      <id>556125</id>
      <timestamp>2026-05-17T10:30:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>556125</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3943" sha1="3qx9d8rih4ifxeqeniwgly9a5nwzbtw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh||కృష్ణరాయల కొన్ని దిగ్విజయయాత్రలు|31}}&lt;/noinclude&gt;జుట్టుపట్లు గ్రామములకును, బెజవాడ దాఁటి కళింగగ్రామములకును వెళ్ళినకాలములను దెలుపు శాసనములు పెక్కులు కలవు. రాయలు క్రీ. శ. 1515 లోఁ గొండవీటికిని అమరావతికిని వెళ్ళెను.&lt;ref&gt;276 and 272 of 1897 Mad. Epi. Collections.&lt;/ref&gt; ఇందు వలననే శ్రీ వీరేశలింగముగారు “కళింగదేశ' విజయయాత్రకయి వెడలి విజయవాటి (బెజవాడ)కి వచ్చినది హూణశకము 1515 వ సంవత్సర మగుటచేత రా జీగ్రంథము నా సంవత్సరమునందుఁ జేయ నుద్దేశించి ప్రారంభించియుండును.&quot; అని వ్రాసియున్నారు&lt;ref&gt;ఆంధ్రకవుల చరిత్రము, 2-వ భాగము కృష్ణరాయలు.&lt;/ref&gt;. ఈ యేటనే రాయలు సింహాచలమునఁ దన యిదఱుభార్యలతోఁ గలసి దేవునకు దానముచేసియున్నాడు&lt;ref&gt;243 and 249 of 1889 Mad. Epi. Collections.&lt;/ref&gt;. కావున ఈయేట నాతఁడు బెజవాడమీఁదుగా వెళ్ళి యుండును. 1519 లో మరల ఈ రాజుచేఁ జెక్కింపఁబడిన శాసన మొకటి సింహాచలమునందుఁ గానవచ్చుచున్నది&lt;ref&gt;244 of 1899.&lt;/ref&gt;. &quot;ఇట్లు కళింగ దండయాత్రకై రాయలు క్రీ. శ. 1515 మొదలు 1519 వఱకుఁ బెక్కుసారులు బెజవాడమీఁదుగా వెళ్ళుట తటస్థించెను. ఈ కళింగయుద్ధము పూర్తియగువఱకును కృష్ణరాయలు బెజవాడను తన సైన్యమునకు ముఖ్యశిబిరముగ నేర్పఱుచుకొని, అచ్చటినుండి ఆవశ్యకతనుబట్టి సైన్యమును వేఱువేఱుదిశలకుఁ బంపుచున్నట్లు కానవచ్చుచున్నది. రాయల సేనానులైన పెద్దన మొదలయినవారి కోకటాది గ్రామములలోని శాసనములవలనను ఈ విషయమే తేలుచున్నది. &quot;కోకటము మొదటి శాసనములో&lt;ref&gt;కోకటమునందలి శిలాశాసనముల నకళ్ళు. చెన్నపురి గవర్నమెంటు మ్యానుస్క్రిప్టులైబ్రరీలోని లోకల్‌రికార్డ్సు, 1౦.వ వాల్యుంలో “కోకటము కైఫియతు” అనుదానిలో నీయఁబడినవి.&lt;/ref&gt; నింకొక విశేషము గలదు. అది కోకటము దేవాలయమునందుఁ జెక్కఁబడినను నందలి దానముమాత్రము బెజవాడలోఁ గృష్ణాతీరమున మల్లిఖార్జు స్వామిసన్నిధిని నీయఁబడినది. అనఁగా శా. శ 1440 వైశాఖ శు॥ 15 చంద్రగహణకాలమున (25 ఏప్రిల్&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3qx9d8rih4ifxeqeniwgly9a5nwzbtw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:అభినవ గద్య ప్రబంధము.PDF/41</title>
    <ns>104</ns>
    <id>213073</id>
    <revision>
      <id>556127</id>
      <timestamp>2026-05-17T10:36:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Brjswiki</username>
        <id>6801</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>556127</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3144" sha1="7xxgwgspyyji4ecqf4izr6qgsh3oh6u" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Brjswiki&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;రంభం జూచితిరా? దరినున్న సరసు సంతానవృద్ధి సంతసింపఁ జేయుచున్నయది.” అనుమాట విని నిజానపత్య భావంబు సకుఁ 
గడు వగచుచున్నంత నొక్కెడ మల్లికావల్లి కామతల్లి కావేల్లి తనల్లలిత ప్రదేశంబునం బూచప్పరంబు క్రింద నెల తాతి తిన్నె పైఁ 
గూర్చుండి యమ్మువ్వుఱు నిష్టాలాపంబులఁ బ్రొద్దువుచ్చు సమయంబున.


ఆ చెంగట నొక దేవవల్లభమహీరుహంబు గలదు. దాని కోటరంబు గూడుచేసికొని చిరకాలంబునుండి యొక శకుంతమిధునం 
బావాసంబు సేయుచుండు. పురుషనీడజంబునకుఁ గారీజ్ఞుండని పేరు; స్త్రీ) విహంగంబు దివ్యదృష్టినాఁబరఁ. ఆ దివ్యదృష్టి యంగనాద్వయసనాథు జననాథుఁ దిలకించి మనుష్యభాషణంబులఁ దనమగని కిట్టులనియె. “ఓ ప్రాణనాయకా, చూచితే ఈ సార్వభౌముండు సకల సౌభాగ్యసంపన్నుండయ్యు నొక్కఁట దైవోపహతుండయ్యె; నది యపత్యరాహిత్యంబు, సద్దతికిం బ్రథమ 
సాధనంబు సంతాసంబకాదె? నీవు సర్వజ్ఞుఁడవు. ముజ్జగంబుల నీకుఁ దెలియని యర్థం బించుకయులేదు. నీ చెప్పినచొప్పునఁ 
దప్పక యాచరించి మధ్యమలోకవాసులగు భూపాలు రనేకులు బహుశుభంబులం బడసిరి. నీ పలుకులు రామబాణంబులు. 
పరోపకారంబు సాధువులకు సహజగుణంబు. కావున నీ రాజముఖుల యం దీ ధరాజాని కపత్యప్రాప్తి యయ్యెడు తెఱంగెద్దేని 
నెఱింగింపవే” యనుడు మందహాసాలంకృతవదనారవిందుండై కాలజ్ఞం డా విహంగాంగనతోడఁ &quot;గలికీ, నీ పలుకులు
నిక్కువంబులు లోకంబున నుత్తముఁడగు దేహధారి య.ప్రార్థితుండై పరులకు మేలుసేయంబూను. నేడు మనమట్టి&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7xxgwgspyyji4ecqf4izr6qgsh3oh6u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf/38</title>
    <ns>104</ns>
    <id>213074</id>
    <revision>
      <id>556128</id>
      <timestamp>2026-05-17T10:43:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>556128</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3729" sha1="jof9f8xgbh839v3umweqbbtvijm1pc8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|32|చారిత్రక విషయములు|}}&lt;/noinclude&gt;1518) పెద్దన బెజవాడలో నుండెను. కృష్ణదేవరాయఁడుకూడ నాకాలమున నచ్చట నుండెననియు, అతనితో నాతని సేనానులుకూడ బెజవాడ వెళ్ళియుండిరనియు మన మూహింపవచ్చును. దీనికి ననుగుణముగ నిదే తేదీనిఁ గృష్ణరాయని మఱియొకసేనాని యయిన శ్రీ మన్మహామండలేశ్వర సింగయ్య యను నాతఁడు కనకదుర్గకు నిచ్చిన భూదానశాసన మొకటి బెజవాడ కనకదుర్గగుడిలోఁ గలదు&lt;ref&gt;Epigraphical Reports S. Circle 329 of 1892.&lt;/ref&gt;. కావున నీ వీరులందఱును గృష్ణరాయనితో నచ్చటఁ గూడియుండిరని యూహించుటకు వీలుకలదు. రాయలు కళింగముమీఁదికి రెండుసారులో మూఁడుసారులో, దండయాత్ర వెళ్ళినట్లు కానవచ్చుచున్నది. సింహాచలమునందుఁ గృష్ణరాయఁడు శా. శ. 1438 (క్రీ.శ. 1516) ధాత చైత్ర బ॥ 12 దినమున నొకశాసనమును&lt;ref&gt;Epi. R. No. 244 and 245 of 1899. ఈ రెండు శాసనముల నకళ్ళు గురుజాడ శ్రీరామమూర్తిగారి కవిజీవితములో నీయఁబడినవి.&lt;/ref&gt;, శా. శ. 1441 ప్రమాది శ్రావణ శు॥ 13 (క్రీ. శ. 1519) నాఁడొక శాసనమును వేయించెను. అందువలన మొదట సింహాద్రివరకు దిగ్విజయముచేసి వచ్చినట్లును, రెండవసారి కటకమువఱకు వెళ్ళినట్లును గానవచ్చుచున్నది. ఈ రెండు కళింగ దిగ్విజయములకు నడుమ నున్నకాలమునఁ గృష్ణరాయఁడు బెజవాడ మకాములోఁ దనసైన్య శిబిరము కొంత నిల్వయుంచినట్లును, తానును దన నాయకులును అటునుండి యిటు, ఇటునుండి యటు వచ్చి వెళ్ళుచున్నట్టును గానవచ్చెడిని.”&lt;ref&gt;ఆంధ్రవిజ్ఞానసర్వస్వము 3-వ సంపుటము &quot;అల్లసానిపెద్దన్న &quot; అను వ్యాసములోనుండి తీసికొనఁబడినది.&lt;/ref&gt;

ఇట్లు “కళింగదేశ విజిగీషామనీషన్ దండెత్తి&quot; పోవుట 1515 మొదలు 1519 వఱకు జరిగినందునఁ గృష్ణదేవరాయలు శ్రీకాకుళమునకుఁ బోయిన దేసంవత్సరమో నిశ్చయముగఁ జెప్పుటకుఁ వీలులేక యుండెను. కానియిటీవల ఆంధ్రవిజ్ఞానసర్వస్వమున&quot; అల్లాసాని పెద్దన్న”&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jof9f8xgbh839v3umweqbbtvijm1pc8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:అభినవ గద్య ప్రబంధము.PDF/40</title>
    <ns>104</ns>
    <id>213075</id>
    <revision>
      <id>556129</id>
      <timestamp>2026-05-17T10:49:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Brjswiki</username>
        <id>6801</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>556129</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3040" sha1="o0102owml39qjl0u3s0l7r0e69xxyc1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Brjswiki&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శారికాసముదయంబుల కలకలంబులును, భసలవిసర ఝంకారంబులును జెవుల పండువులునేయ వాలుగొమ్మలం గ్రాలు
ఫలంబులందీకోని కోసి మెసపుచు నొప్పైన పుప్పొడి గందవొడి నాసాపుటగతంబైన నానందించుచుఁ గుంద మందార చందన 
పిచుచుంద సాల రసాల సురసాల నారికేళ సాగ పున్నాగ పూగ జంబు జంబీర కదంబ ప్రముఖ వివిధ విటపి వితాసంబులం 
గలయఁ గ్రుమ్మణి ద్రాక్షాలతాకాయ మానంబులు నిలిచి నిలిచి యేలా ప్రతతి డోలావితతిం దూగి తూగి చేమంతితీవెబోదియలఁ 
గడచి కడచి విహరించుతఱి నక్కుటిలకుంతలలం దిలకించి యిలావల్లభుం డిట్లనియె. “చపలాక్షులారా, యుపరిరతి 
నాడుచున్న యా యలరు గొమ్మఁ గాంచితిరే! భ్రమరకంబులు తూగి యాడుచున్న యవి పత్రములు సెదరుచున్నయవి. 
చనుమొగ్గ లుబుకు చున్నయవి.&quot; అని నొక్కింత నవ్వి తల వంచి కాంతిమతి యూఱకున్నఁ గలవాణి యిట్లనియె. 
“ప్రాణనాథా, యీలత కూన కిట్టి దిట్టతనంబు ప్రియకసంయోగసంపత్తివలనఁ గలిఁగినదే. ఈ పున్నాగంబుఁ గంటి రే? 
పుష్పిణియై జలకమాడి తులలేని వలపువంగులుకు నీ మహిళ లోఁ గొవ సులలిత పల్లవ గుణంబు సూపుచున్నయది&quot;. 
నావుడు నరేంద్రుఁడు మందహాసమునేసి “సుందరీ, పురుషసంస్పర్శసుఖాభిరతి నున్నదాని మన్నింపఁబూనుట తప్పుగాదు. 
అదిగో ప్రసవసమయం బగుటచే నడుమును బ్రక్కలును గొమ్మలు పట్టుకోన నిలువ లేక వెల్లంబోయి యున్నయది. ఈ 
మల్లియం జూడు” మనినఁ గలవాణి వింతగాఁ గన్నులల్లార్చి “ఈ మేలంబులకేమి, యా&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>o0102owml39qjl0u3s0l7r0e69xxyc1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf/39</title>
    <ns>104</ns>
    <id>213076</id>
    <revision>
      <id>556130</id>
      <timestamp>2026-05-17T10:56:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>556130</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4134" sha1="ipv33e7x1rh88xezcc2kbjmpqugryuc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|5]|కృష్ణరాయల కొన్ని దిగ్విజయయాత్రలు|33}}&lt;/noinclude&gt;యను వ్యాసము వ్రాయుటకునై నేను సాధనములను సేకరించుచుండఁగా, చెన్నపురి ప్రాచ్యలిఖితపుస్తక భాండాగారమునందు నాకు &quot;ఈలియట్స్ కలెక్షన్&quot; అను శాసనసమూహములో నీక్రింది శానసము కానవచ్చెను. ఇది శ్రీకాకుళపు తెలుఁగు రాయనికి గృష్ణరాయనిచే నీయఁబడిన దాన శాసనము.నాకుఁ దెలిసినంతవఱకును ఈశాసనమందలి విషయము లిదివఱ కెవ్వరిచేతను జర్చింపబడియుండలేదు &lt;ref&gt;రాబర్టుసూయెల్ “అంటిక్విటీస్ వాల్యూం 1&quot; అను గ్రంథములో శ్రీకాకుళమునందు శా. శ. 1440 సంవత్సరపు శాసన మొకటి రాయలవారిది ఉన్నట్టు చెప్పెనే కాని అందలి విషయమును చెప్పలేదు.
అది యిదియో మఱియొకటియో చెప్పఁజాలము.&lt;/ref&gt;. అందువలన, ఆంధ్రవాఙ్మయశోధకులకును, రాయలచరిత్రకారులకును నిది ముఖ్యమైనది యని తలఁచి దానిని దొరికినది దొరికినట్లు దిద్దకుండ నిచ్చుచున్నాను. లేఖక ప్రమాదములచే నిందుఁ గొన్నితప్పులున్నను జరిత్రమునకు నక్కఱకువచ్చు భాగమున దోషములు లేనందునను, మఱియొకప్రతి దొరకనందున మన యిష్టమువచ్చినట్లు దిద్దుట తప్పని నాసిద్దాంతమగుటచేతను ఈలియట్ కలెక్షన్లో నున్నట్లే దాని నిచ్చుచున్నాను. శ్రీకాకుళమునుండి దీనియొక్క పరిశుద్ధప్రతి యొకటి సంపాదించుటకు యత్నించుచున్నాడను. అది దొరికినతరువాతఁ బటముతోఁగూడఁ బ్రకటింపఁగలను:-

&quot;బందరుజిల్లా యిలాకా చల్లపల్లి తాలూకాలోచేరిన శ్రీకాకుళం గ్రామం తూర్పున వేంచేసియున్న శ్రీకాకుళేశ్వరస్వామివారి ఆలయం మీద వున్న శిలాశాసనములు. గర్భాలయంమీద తూర్పుద్వారంకు
వుత్తరం&lt;ref&gt;ఈ యుపోద్ఘాత మీశాసనమునకు నకలువ్రాసినవారిచే వ్రాయఁబడినదనుట స్పష్టము.&lt;/ref&gt;.&quot;

&quot;శుభమస్తు హరేర్లీలావరాహస్య | దంష్ట్రాదండస్యపామనః । హేమం శ్రీకలశాయిత్ర ధాత్రీఛత్రశ్రయందశా ॥ స్వస్తిశ్రీ విజయాభ్యుదయ శాలివాహన శకవర్షంబులు 1440 అగు నేటి బహుధాన్యనామ సం॥ ఫాల్గుణ శుద్ధ 11 శుక్రవారం శ్రీకాకుళపు తెలుగురాయలకు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ipv33e7x1rh88xezcc2kbjmpqugryuc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:అభినవ గద్య ప్రబంధము.PDF/39</title>
    <ns>104</ns>
    <id>213077</id>
    <revision>
      <id>556131</id>
      <timestamp>2026-05-17T11:06:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Brjswiki</username>
        <id>6801</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>556131</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3183" sha1="i8jfnay9i6tk6sq9b4qdxw3n1tbzugb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Brjswiki&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;యానతికి గడిదాటక యుపచరింపుచుఁ గార్యంబులు మంత్రుల లాగు, నుపచారంబుల నూడిగంపు పూబోఁడులలీల, భుజింపఁజేయు 
తఱిఁ దల్లికంటెఁ బెక్కుమడుంగు లెక్కుఁడై, యదంభ పరిరంభ సంభావనంబుల రంభను గేలిసేయుచు ధర్మానుకూల వర్తనలకుం 
బ్రధానదేవత లన నోర్పు నేర్పునం బుడమిఁ దెగడి పొగడ్తఁ గాంచిరి. అట్లుండ షడంగాంచితుండైన కాలపురుషు నుత్తమాంగంబు   నుంబోని యొక వసంతంబున ననంతాదేవి తన యినుతో వసంతంబులాడెనో యనఁ గింశుకంబులు పూచెఁ గ్రోమ్మావులుఁ గెంజిగురు
జొంపంబుల నలంకృతంబులయ్యె, నదియేమి చిత్రమో ప్రాణులకు లోకబంధుండు గంటకుండయ్యె, నుగ్రశిఖామణి ప్రియుడయ్యె, నిష్కటాభ్యంతరంబులు కోకిలాకాకలీకేకి లీలాకంబులయ్యె. అపుడు నృపుఁడు వనకేళీ వినోదాయత్త చిత్తంబుఁ దనముద్దులాడుల 
యొద్దకుం జని యిట్లనియె. పూఁబోడులారా! మన ముపవనంబునకుం బోయిమెల్లఁగా మల్లెపూచప్పరంబులకు గొజ్జఁగినీటియేటిదారిఁ 
జల్లనై బయల నందమ్ముగాఁ గ్రమ్ము పూదుమారమ్ముల కమ్మ కావులు గుమ్మరించు తెమ్మెరల హాయిఁదెల్పు వనకేళిసేయఁగుతుకంబు వొడమెడిని; రండు పోదము.” నావుడు వల్లేయని యయ్యిఱువురుఁగై దండలిచ్చి రాఁ గాలిసడం దోటసొచ్చియయ్యంభోజనయనల మృదుమధురసంభాషణంబులఁ దని యింపుచుఁ గోరులవిరులు దునుముచుఁ బాధంబులు బోదియల నిడుచు దోహదవిశేషంబుల ననోకహరాజిరాజిల్లఁజేయుచుఁ గమ్మని వలిగాడ్పు కూనలకు మేనిచ్చుచు నెన్నరాని వన్నియలఁ జెన్నలరుఁ గ్రోన్నసల 
గన్నులంజూచుచు శుకపిక&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i8jfnay9i6tk6sq9b4qdxw3n1tbzugb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf/40</title>
    <ns>104</ns>
    <id>213078</id>
    <revision>
      <id>556132</id>
      <timestamp>2026-05-17T11:11:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>556132</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4106" sha1="m6xkor8agv31wnoactmc7hzmntxtl1t" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|34|చారిత్రక విషయములు|}}&lt;/noinclude&gt;శ్రీమన్మహారాజాధిరాజపరమేశ్వర శ్రీ వీరప్రతాప శ్రీకృష్ణదేవమహారాయులుంగారు దంణ్నం సమర్పించి యిచ్చిన ధర్మశాసనం ॥ స్వామికి కుంభసంక్రణపుణ్యకాలమందు సందర్శించి కొండపిలి సీమకుం జేరి వొచ్చిన దేవరపుం గోట స్థలం లోపలి యెర్లగడ్డగ్రామం 1న్ని దేవపల్లిగ్రామం 1న్ని శ్రీకామళాననుస్వామి విప్రతిగ్రహలబ్ధమైన సత్రాల భూమి తోటలు నిత్యవసరాలు శ్రీరామానుజకూటము ద్వాదసులు సహితమయిన భూమిన్ని క్రాంతలంక చింతలంక పుండ్రసలుక పిరాట్లంక పులుగడ్డలంక క్రోసూరు మండుల్లివచ్చిన కంభాలదొడ్డిన్ని కొండవీటి సీమలోని పెడగాడిపట్టున్ను వినికొండసీమలోని కారుమంచిన్ని స్వామి సన్నిధిని ధారాపూర్వకముగాను స్వామి నిత్యనైవేద్యాలకున్ను అంగరంగవైభవాలకున్ను యిడమడవక జరుగుటకై శ్రీకాకులని తెలుంగు వల్లభునికి సమర్పిస్తిమి గనుక ఆచంద్రార్కస్థాయిగాను ఆవుధరించేది ॥
స్వదత్తాద్విగుణంపుణ్యం పరదత్తానుపాలనం పరధత్తాపహరేణ స్వదత్త నిష్ఫలంభవేత్ ॥ ఈధర్మానకు ఎవరుతప్పినను గంగలోను గోబ్రాహ్మణ వధ చేసినపాపాన వొందువారలు. ఈ అయిదు గ్రామాలున్ను శ్రీవల్లభునికి సమర్పించి యీ అయిదుగ్రామాదులలో యిందువల్ల వచ్చిన నిత్యనైవేద్యంకట్టడి దధ్యోజనంపళ్ళెలు 4। అలంకార ప్రసాదం పళ్ళెలు 4। అప్పాలు 26 పళ్ళెం 1కి। అతిరసాలు పళ్ళెం 1|
వడలపళ్ళెం 1। యిడ్డెనకుడుముల పళ్ళెం 1। పప్పుకూరలు నెయ్యి పచ్చళ్లు అర్కరంగాయలు తోడలు ఆరగించే పళ్లాలు 60న్ని। ఆనబాల ప్రసాద పళ్లాలు 2। బెరసి ఆరగించే 74 డెబ్బయినాలుగింటికి పళ్ళెం
వారి అమృతపడినిం 1. లెక్కను। కస్తూరికర్పూరపరిమెళ సహితం గుండాలు&quot;&lt;ref&gt;Elliot's Collection in the Government Oriental Ms. Library, Madras, page 547.&lt;/ref&gt;

ఈ శాసనమునుబట్టిచూడఁ గృష్ణరాయఁడు శ్రీకాకుళమందలి యాంధ్రవిష్ణువును సేవించినదినంబును, ఆతఁ డాతనికలఁ గాన్పించి యాంధ్రకావ్యము వ్రాయవలసినదని యానతిచ్చెనని యాముక్తమాల్య&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>m6xkor8agv31wnoactmc7hzmntxtl1t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:అభినవ గద్య ప్రబంధము.PDF/38</title>
    <ns>104</ns>
    <id>213079</id>
    <revision>
      <id>556133</id>
      <timestamp>2026-05-17T11:34:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Brjswiki</username>
        <id>6801</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>556133</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2972" sha1="pc5dhf2n3vvqag15pazlln4xc12xsvs" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Brjswiki&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;అతని యాచార్య గాంభీర్య సౌకుమార్యాది శుభలక్షణంబులు పరికించి యుగ్గడింప నలువకైన సలవిగోదు.


సురాభియోగంబున నింద్రుండును, అవినయంబున నగ్నియు, దక్షిణాశావిశేషంబున యముండును, రాక్షసకృత్యంబుల నిరృతియు, అప్పులపాలగుట వరుణుండును, రూపంబు లేమిననిటుండును, స్వాతిశయంబునఁ గుబేరుండును, ఉగ్రత్వంబునఁ బళుపతియు 
గర్హితులైరి కాని లేని యెడ నా భూపాలుఁ బోలుదురేమో! అట్టి మహాధన్యుండైన రాజన్యునకుఁ గాంతిమతియుఁ గలవాణియునను 
నిర్వురు భార్యలు గలరు. ఆ ముద్దరాండ్ర ముద్దు మొగంబులు పున్నమనాటి నిండుచందురులే కాకున్నఁ దిలకచ్ఛలంబునఁ 
గలంకంబులును జిఱునగవు నెపంబున వెన్నెలయు సధరంబుపేర నమృతంబును జూపట్టఁ గతంబేమి? ఇరులో, మధుకరులో,
జలధరులో యాతలోదరుల కురులు నేన్ననే కవివరుల తరము? ఆ యన్నుమిన్నల కన్నులు చేరెడేసి, చెవికవల మ్రోల నవ
సంఖ్యలేమి లెక్క? అక్కొమ్మల గళమ్ములకు సమమ్ములుగాఁ జూచు దరమ్ములకు దరమ్ములు సోఁకక తిరమ్ముగ నిలువఁ దరమ్ముగాదు. బంగరు బొంగరాల పోలికలా వాలు గంటుల పాలిండ్లకా?  చాలు చాలు, సాబాలు పోలునో పోలక తూలునో? ఎటులైన సమ్మానీనుల కానరాని కౌనులు పేదఱికాన ముష్టికి లోఁబడియె. ఆ మహోరుసౌందర్యములు రంభకు మృగ్యంబులు. పోరెరువురు పాలు నీరుం 
బోలెఁగఱపి మెలసి యేయెడఁగానరతైనఁ గలతలేక పూలంచాలి మాన్క్ బూసల దారరబురీతి దమపొందుఁ జెందు శుతి&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pc5dhf2n3vvqag15pazlln4xc12xsvs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf/41</title>
    <ns>104</ns>
    <id>213080</id>
    <revision>
      <id>556134</id>
      <timestamp>2026-05-17T11:41:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>556134</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3769" sha1="bpcvcz8kz9tpnsfjfwcuu0vcpbpn0jr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh||కృష్ణరాయల కొన్ని దిగ్విజయయాత్రలు|35}}&lt;/noinclude&gt;దలో వర్ణింపఁబడిన ప్రసంగము జరిగిన హరివాసరంబును శా.శ. 1440 అగు నేటి బహుధాన్యనామ సం॥ర ఫాల్గుణ శుద్ధ 11 (ఏకాదశి) శుక్రవారమని స్పష్టమగుచున్నది. లెక్కవేసిచూడ నిది క్రీ. శ. 1519 - వ సంవత్సరమందలి ఫ్రిబ్రేవరినెలలోని 11-వ తేది యగుచున్నది. కావున నాంధ్రమహాకావ్యములలో నొక్కటియగు నాముక్త్యమాల్యద రచన ప్రారంభింపఁబడిన దిన మింతసూక్ష్మముగను నిశ్చయముగను మనకుఁ దెలిసినందుకు మన మెంతయు సంతసిల్లవలసి యున్నది.

{{c|2. ఆదిల్‌షాహమీఁది దాడి}}

పైశాసనముతో సంబంధము లేకపోయినను ఆముక్తమాల్యద యొక్క కాలనిర్ణయముతో సంబంధముండుటచే నాగ్రంథమందలి కొన్ని పద్యములలోని విషయములను గుఱించి యిచ్చటఁ గొంచెము వివరింపవలసియున్నది. ఉపోద్ఘాతమునందు నీక్రిందిపద్వము కలదు :-
&lt;poem&gt;
{{left margin|5em}}
మ. అలుక న్ఘోటకభట్టికాఖురపుటీహల్య న్గురాసానిపు
    చ్చలు వోదున్ని చలచ్చమూగజమదాసారపుతీ న్గీర్తిపు
    ష్కలసస్యం బిడి యేకధాటి బళిరా కట్టించి తౌ దృష్టి కే
    దులఖానోగ్రకపాల మర్థపహరిద్భూజాంగల శ్రేణికిన్. &lt;ref&gt;ఈపద్యము సంస్కృతసమాసభూయిష్టము గనుక దీని తాత్పర్య మిచ్చెదను. (&quot;ఓకృష్ణరాయ!] నీవు ఉత్తరదేశముపై దాడి వెడలినప్పుడు అచ్చటిభూములలో (పొలములలో) ఖురాసాను దేశజులైన మహమ్మదీయులనియెడు పుచ్చచెట్లులేకుండగఁ నీ సైన్యమందలి గుఱ్ఱములగిట్టలనెడు నాఁగండ్లతోఁ జెడదున్ని యేనుఁగుల మదధారలతో నాపొలముల దడిపి పదునుచేసి, యందు గీర్తియను పైరును ఎక్కువగా నాటి, దానికి దృష్టిపరిహారముగా ఏదులఖానుని భయంకరమైన పుఱ్రెను వెఱబొమ్మవలెఁ గట్టించితివి.”&lt;/ref&gt;
&lt;/poem&gt;


ఈపద్యమునుబట్టిచూడఁ గృష్ణరాయఁడు ఏదులఖాను నోడించిన తరువాత నీగ్రంథము పూర్తిచేయఁబడె ననుట స్పష్టము. ఏదులఖానుఁడు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bpcvcz8kz9tpnsfjfwcuu0vcpbpn0jr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:అభినవ గద్య ప్రబంధము.PDF/37</title>
    <ns>104</ns>
    <id>213081</id>
    <revision>
      <id>556135</id>
      <timestamp>2026-05-17T11:43:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Brjswiki</username>
        <id>6801</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>556135</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2272" sha1="fn99tvfaxecu23te51jp1syk5u90hvn" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Brjswiki&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Center|{{p|fs150}}అభినవ గద్య ప్రబంధము&lt;/p&gt;}}

{{Center|{{p|fs125}}కథాప్రారంభము&lt;/p&gt;}}
{{rule |6em }} 

శ్రీ మన్మహాపురుష మాయావిడంబితంబులై పరస్పరాకర్షణ ప్రభావ నియత స్వస్థాన ప్రవర్తనైక క్షమంబులైన యనంతకోటి 
బ్రహ్మాండంబుల నొకదాన నుండు నీ భూమండబంబున బహు ప్రజా ప్రకాండంబైన భరతఖండంబునందుఁ గరువలి దెసఁబసఁ 
బాఱు నెలపాలు పేరిఁటి యేటి తోటి మేటిమైన పొంచాల దేశంబున నింద్రావతి యను నొక పురంబు గలదు. అది 
మంచుకొండకుఁ గొంచె మించుమించు దక్షిణముగా నుండు. దాని వైవస్వత మన్వంతరంబునం గల కృతయుగంబున 
నుమాపతి ముదల మయుండు నిర్మించె. అందీఱువది యెన్మిదవ మహాయుగంబున ద్వాపరంబునాదిఁ గందు లేని 
తొవవిందుంబోలె విశదంబైన యశంబుఁగలిగి మహోగ్రమహాగ్ని శలభితారాతి సంఘాతుండై యార్తజన సంతోషణ పరాయణతఁ 
దనదకా నేర్చిన సుప్పాణి ముత్యంబులవలే విలువఁగను మేలు గొనంబులకు నాటపట్టునా వన్నెకెక్కుచు కరి గిరి కిరి ఫణి 
కమఠంబుల తలబరువు దీర్పనో యనఁ దన బాహువున ధరాభారంబు వహించిన పద్మపాదుండను రాజకుంజరుండు 
ప్రజాపాలనంబు సేయుచుండె.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fn99tvfaxecu23te51jp1syk5u90hvn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>556136</id>
      <parentid>556135</parentid>
      <timestamp>2026-05-17T11:44:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Brjswiki</username>
        <id>6801</id>
      </contributor>
      <origin>556136</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2275" sha1="ozzmoap81zhufvjkwnwmzm95aiv34fm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Brjswiki&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Center|{{p|fs150}}అభినవ గద్య ప్రబంధము&lt;/p&gt;}}

{{Center|{{p|fs125}}కథా ప్రారంభము&lt;/p&gt;}}

{{rule |6em }} 


శ్రీ మన్మహాపురుష మాయావిడంబితంబులై పరస్పరాకర్షణ ప్రభావ నియత స్వస్థాన ప్రవర్తనైక క్షమంబులైన యనంతకోటి 
బ్రహ్మాండంబుల నొకదాన నుండు నీ భూమండబంబున బహు ప్రజా ప్రకాండంబైన భరతఖండంబునందుఁ గరువలి దెసఁబసఁ 
బాఱు నెలపాలు పేరిఁటి యేటి తోటి మేటిమైన పొంచాల దేశంబున నింద్రావతి యను నొక పురంబు గలదు. అది 
మంచుకొండకుఁ గొంచె మించుమించు దక్షిణముగా నుండు. దాని వైవస్వత మన్వంతరంబునం గల కృతయుగంబున 
నుమాపతి ముదల మయుండు నిర్మించె. అందీఱువది యెన్మిదవ మహాయుగంబున ద్వాపరంబునాదిఁ గందు లేని 
తొవవిందుంబోలె విశదంబైన యశంబుఁగలిగి మహోగ్రమహాగ్ని శలభితారాతి సంఘాతుండై యార్తజన సంతోషణ పరాయణతఁ 
దనదకా నేర్చిన సుప్పాణి ముత్యంబులవలే విలువఁగను మేలు గొనంబులకు నాటపట్టునా వన్నెకెక్కుచు కరి గిరి కిరి ఫణి 
కమఠంబుల తలబరువు దీర్పనో యనఁ దన బాహువున ధరాభారంబు వహించిన పద్మపాదుండను రాజకుంజరుండు 
ప్రజాపాలనంబు సేయుచుండె.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ozzmoap81zhufvjkwnwmzm95aiv34fm</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>