వికీసోర్స్ tewikisource https://te.wikisource.org/wiki/%E0%B0%AE%E0%B1%8A%E0%B0%A6%E0%B0%9F%E0%B0%BF_%E0%B0%AA%E0%B1%87%E0%B0%9C%E0%B1%80 MediaWiki 1.47.0-wmf.3 first-letter మీడియా ప్రత్యేక చర్చ వాడుకరి వాడుకరి చర్చ వికీసోర్స్ వికీసోర్స్ చర్చ దస్త్రం దస్త్రంపై చర్చ మీడియావికీ మీడియావికీ చర్చ మూస మూస చర్చ సహాయం సహాయం చర్చ వర్గం వర్గం చర్చ ద్వారము ద్వారము చర్చ రచయిత రచయిత చర్చ పుట పుట చర్చ సూచిక సూచిక చర్చ TimedText TimedText talk మాడ్యూల్ మాడ్యూల్ చర్చ Event Event talk 102 20401 556852 327177 2026-05-24T06:47:27Z Rajasekhar1961 50 /* రచనలు */ 556852 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = భోగరాజు |అసలుపేరు = నారాయణ మూర్తి |పేరు_మొదటి_అక్షరం = భ |పుట్టిన_యేడు = 1891 |గిట్టిన_యేడు = 1940 |వివరణ = భోగరాజు నారాయణమూర్తి ప్రముఖ నవలా రచయిత మరియు నాటక కర్త. |బొమ్మ= BhogarajuNarayanaMurty.jpg |వికీపీడియా_లంకె = భోగరాజు నారాయణమూర్తి |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} ==రచనలు== * కాలచక్రము (1949) [https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.497375/mode/2up exteral link] * విమలాదేవి * [[కంకణము]] (1930) * [[పండుగ కట్నము]] (1927) {{small scan link|Pandugakatnamu022065mbp.pdf}} * [[ఆంధ్రపత్రిక సంవత్సరాది సంచిక 1910]] లో [[ఆంధ్రపత్రిక సంవత్సరాది సంచిక 1910/ఆంధ్రభాషాభిమానులారా!|ఆంధ్రభాషాభిమానులారా!]] * '' ఆంధ్ర కవిత్వ చరిత్రము '' (1924) [[భారతి మాసపత్రిక]] * [[భారత నీతికథలు]] (మొదటిభాగము-1928; రెండవభాగము-1931) * [[ఆంధ్రరాష్ట్రము]] (ముద్రణ: 1943) {{small scan link|Andhrarastramu.pdf}} * లక్షణ (1924): సాంఘిక నవల [https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.371955/mode/2up external link] {{authority control}} [[వర్గం:ఆధునికయుగపు కవులు]] q1afwfjt779qztaxlfadkb0p8suxi7i 102 22295 556844 496425 2026-05-24T06:28:41Z Rajasekhar1961 50 556844 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = కూచిమంచి |అసలుపేరు = తిమ్మన |పేరు_మొదటి_అక్షరం = క |పుట్టిన_యేడు = 1690 |గిట్టిన_యేడు = 1760 |వివరణ = |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = కూచిమంచి తిమ్మకవి |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} ==రచనలు== # [[రుక్మిణీపరిణయము]] (1715) # [[సింహాచలమాహాత్మ్యము]] # [[నీలాసుందరీపరిణయము]] # [[రాజశేఖరవిలాసము]] # [[సారంగధరచరిత్రము (కూచిమంచి తిమ్మన)|సారంగధరచరిత్రము]] (1729) {{small scan link|సారంగధరచరిత్రము (కూచిమంచి తిమ్మన).pdf}} # [[భర్గ శతకము]] (1729) # [[అచ్చతెలుఁగురామాయణము]] # [[సర్వలక్షణసారసంగ్రహము]] (1740) # [[రసికజనమనోభిరామము]] (1750) (వావిళ్లవారి ముద్రణ: 1891) [https://archive.org/details/rasikajanamamobh022607mbp External link.] # [[సర్పపురమాహాత్మ్యము]] (1754) # [[చిరవిభవశతకము]] # [[సాగరసంగమాహాత్మ్యము]] # [[శివలీలావిలాసము]] (1756) (వావిళ్లవారి ముద్రణ: 1921) # [[కుక్కుటేశ్వరశతకము]] (1715-1760 మధ్యలో) ==రచయిత గురించిన రచనలు== * [[ఆంధ్ర కవుల చరిత్రము - మూడవ భాగము/కూచిమంచి తిమ్మకవి]] {{authority control}} o4kfxsbfrn7znwve2vbbglr7952cabv 102 24155 556851 502269 2026-05-24T06:44:36Z Rajasekhar1961 50 /* రచనలు */ 556851 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = ఏనుగు |అసలుపేరు = లక్ష్మణ కవి |పేరు_మొదటి_అక్షరం = ఏ |పుట్టిన_యేడు = |గిట్టిన_యేడు = |వివరణ = |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = ఏనుగు లక్ష్మణ కవి |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} ==రచనలు== *[[రామేశ్వర మహత్యము]] {{small scan link|RameshwaraMahatyamu.djvu}} * [[సుభాషితము]] {{small scan link|సుభాషితము.pdf}} * [[జాహ్మవీమాహత్మ్యము]] (1918) {{small scan link|జాహ్నవీమాహత్మ్యము.pdf}} * [[రామవిలాసము]] (1934) {{small scan link|రామవిలాసము.pdf}} {{authority control}} kf0urspdeuqw3mutk9rjh0zee80u8c0 102 34456 556847 525863 2026-05-24T06:34:19Z Rajasekhar1961 50 /* రచనలు */ 556847 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = బసవరాజు |అసలుపేరు = అప్పారావు |పేరు_మొదటి_అక్షరం = బ |పుట్టిన_యేడు = 1894 |గిట్టిన_యేడు = 1933 |వివరణ = |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = బసవరాజు అప్పారావు |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} ==రచనలు== * [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/కామాసుర (పద్యములు)]] (1916) * [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 2/సంచిక 1/ప్రేమతత్వం (పద్యములు)|ప్రేమతత్వం (పద్యములు)]] * [[ఆంధ్ర కవిత్వ చరిత్రము]] (1921) {{small scan link|2015.372978.Andhra-Kavithva.pdf}} * [[బసవరాజు అప్పారావు గీతములు]] (1934) {{small scan link|Geethamulu, basavaraju apparao (1934).pdf}} * సెలయేటి గానము (1915) {{small scan link|సెలయేటి గానము by బసవరాజు అప్పారావు.pdf}} {{authority control}} [[వర్గం:సంపాదకులు]] [[వర్గం:గ్రంథాలయ సర్వస్వము-రచయితలు]] 8hpcqru9l2l9ybxu6p4pm15wonav0z7 102 35608 556850 509928 2026-05-24T06:42:54Z Rajasekhar1961 50 /* రచయిత గురించిన రచనలు */ 556850 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = మంత్రిప్రెగడ |అసలుపేరు = భుజంగరావు |పేరు_మొదటి_అక్షరం = మ |పుట్టిన_యేడు = 1876 |గిట్టిన_యేడు = 1940 |వివరణ = సాహిత్యపోషకుడు, శతాధికగ్రంథ రచయిత, పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా లక్కవరము జమీందారు. |బొమ్మ= Raja Mantripragada Bhujanga Rao Bahadur 1911 (page 239 crop).jpg |వికీపీడియా_లంకె = మంత్రిప్రెగడ భుజంగరావు |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} ==రచనలు== * [[గానామృతము]] (1897) {{small scan link|Gaanaamritamu (1897).pdf}} * [[సర్వలక్షణసారసంగ్రహము]] (1901) {{small scan link|సర్వలక్షణసారసంగ్రహము.pdf}} * సంస్కృతభాషా వాజ్మయము. - [[ఆంధ్రపత్రిక సంవత్సరాది సంచిక 1911]] * '' విభక్తా౽విభక్త కుటుంబ స్థితులు '' - [[ఆంధ్రపత్రిక సంవత్సరాది సంచిక 1920]] * [[తిక్కయజ్వన్మృతి]] - [[ఆంధ్రపత్రిక సంవత్సరాది సంచిక 1920]] * [[దైవానుకరణము]] (ఆంగ్లేయానువాదక నవల, 1925) {{small scan link|Dyvanukaranamu.pdf}} * చారుమతీ పరిణయము (1917) {{small scan link|చారుమతీ పరిణయము.pdf}} ==ప్రచురణలు== * [[రచయిత:ఏనుగు లక్ష్మణ కవి|ఏనుగు లక్ష్మణ కవి]] రచించిన [[రామేశ్వర మహత్యము]] (1903) ==రచయిత గురించిన రచనలు== * [[ఆంధ్ర రచయితలు/మంత్రిప్రెగడ భుజంగరావు]] {{authority control}} ln65ymoxjqecosglruytybrkpzt5rr4 102 46393 556846 480617 2026-05-24T06:32:55Z Rajasekhar1961 50 556846 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = కాళ్ళకూరి |అసలుపేరు = నారాయణరావు |పేరు_మొదటి_అక్షరం = క |పుట్టిన_యేడు = 1871 |గిట్టిన_యేడు = 1927 |వివరణ = కాళ్ళకూరి నారాయణరావు సుప్రసిద్ధ నాటక కర్త, సంఘ సంస్కర్త, ప్రథమాంధ్ర ప్రచురణ కర్త, జాతీయవాది, ఛాయా గ్రహణ వాద్యాదురంధరుడు, ‘మహాకవి’ బిరుదాంకితుడు. |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = కాళ్ళకూరి నారాయణరావు |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} ==రచనలు== * [[వరవిక్రయము]] (1921) {{small scan link|Varavikrayamu -1921.pdf}} * [[చింతామణి]] (1923) {{small scan link|Chintamani-Pradamandra-Prakaranamu.1923.pdf}} * [[పద్మవ్యూహము]] (1930) {{small scan link|పద్మవ్యూహము (నాటకం).djvu}} {{authority control}} qirum8st3lcpkbikd7fg580bbutljwe 102 66383 556848 468326 2026-05-24T06:36:04Z Rajasekhar1961 50 /* రచయిత గురించిన రచనలు */ 556848 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = అయ్యదేవర |అసలుపేరు = కాళేశ్వరరావు |పేరు_మొదటి_అక్షరం = అ |పుట్టిన_యేడు = 1882 |గిట్టిన_యేడు = 1962 |వివరణ = స్వాతంత్ర్య సమర యోధుడు మరియు ఆంధ్ర ప్రదేశ్ శాసనసభకు మొదటి శాసనసభాధిపతి. |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = అయ్యదేవర కాళేశ్వరరావు |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} ==రచనలు== * [[నా జీవిత కథ - నవ్యాంధ్రము]] (1959) {{small scan link|Na-Jevitha-Katha-Navyandramu.pdf}} * చైనా విప్లవము (1960) {{small scan link|China_Viplavamu.djvu}} * తురుష్క ప్రజాస్వామికము (1959) [https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.330068/mode/2up బయటి లింకు.] * [[ఫ్రెంచి స్వాతంత్ర్యవిజయము]] (1923) {{small scan link|Frenchi-Svaatantrya-Vijayamu.pdf}} * [[అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రములు]] (1924) {{small scan link|Amerikaa-Sanyukta-Rashtramulu.pdf}} * ఉపనిషత్పాఠములు (1944) [https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.387479/mode/2up బయటి లింకు.] ==రచయిత గురించిన రచనలు== * [[ఆంధ్ర శాసనసభ్యులు 1955/కృష్ణా జిల్లా]] {{authority control}} [[వర్గం:భారత స్వాతంత్ర్యోద్యమం]] 68afy3dfxwsiffw4kqeblwm43778388 102 70081 556854 491733 2026-05-24T07:18:14Z Rajasekhar1961 50 /* సంపాదకత్వాలు */ 556854 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = కోరాడ |అసలుపేరు = రామకృష్ణయ్య |పేరు_మొదటి_అక్షరం = క |పుట్టిన_యేడు = 1891 |గిట్టిన_యేడు = 1962 |వివరణ = భాషావేత్త, తెలుగు-సంస్కృతం-అంగ్ల-ద్రావిడ భాషా నిపుణులు. |బొమ్మ= Korada Ramakrishnaiya.png |వికీపీడియా_లంకె = కోరాడ రామకృష్ణయ్య |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} ==రచనలు== * [[కాళిదాసుని కళాప్రతిభలు]] (1930) {{small scan link|కాళిదాసుని కళాప్రతిభలు.pdf}} * [[సంధి (ఆంధ్రభాషా సంధి నియమముల చారిత్రక పరిశీలనము)]] (1956 ముద్రణ) {{small scan link|సంధి (ఆంధ్రభాషా సంధి నియమముల చారిత్రక పరిశీలనము).pdf}} * సారస్వత వ్యాసములు (1944) {{small scan link|సారస్వత వ్యాసములు.pdf}} * [[భారతి మాసపత్రిక/సంపుటము 8/జనవరి 1931]] లో [[భారతి మాసపత్రిక/సంపుటము 8/జనవరి 1931/ద్రావిడభాషలు - సంధి|ద్రావిడభాషలు - సంధి]] ==సంపాదకత్వాలు== * గౌరన రచించిన [[నవనాథచరిత్ర]] {{small scan link|Navanadhacharitra.pdf}} * [[శ్రీనివాసవిలాససేవధి]] * [[వల్లభాభ్యుదయము]] (1940) {{small scan link|వల్లభాభ్యుదయము.pdf}} * [[ఘనవృత్తము]] (1917) {{authority control}} kh4u7tgl9xpl4kkmf8jd3i0g9idrxhf 102 90163 556845 494328 2026-05-24T06:30:05Z Rajasekhar1961 50 /* రచయిత గురించిన రచనలు */ 556845 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = కూచిమంచి |అసలుపేరు = జగ్గకవి |పేరు_మొదటి_అక్షరం = క |పుట్టిన_యేడు = 1700 |గిట్టిన_యేడు = 1760 |వివరణ = 18వ శతాబ్దపు తెలుగు కవి |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = కూచిమంచి జగ్గకవి |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} ==రచనలు== * చంద్రరేఖావిలాసము (కవిచేతిలోనే నశించింది) * [[చంద్రరేఖావిలాపము]] (1924) * [[సుభద్రాపరిణయము]] {{small scan link|సుభద్రాపరిణయము (కూచిమంచి జగ్గన).pdf}} ==రచయిత గురించిన రచనలు== * [[ఆంధ్ర కవుల చరిత్రము - మూడవ భాగము/కూచిమంచి జగ్గకవి]] {{authority control}} 7q289iqun82ol49srn5hy9cr4afaz8g 102 90253 556849 545047 2026-05-24T06:38:29Z Rajasekhar1961 50 /* రచయిత గురించిన రచనలు */ 556849 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = గోపీనాథము |అసలుపేరు = వేంకటకవి |పేరు_మొదటి_అక్షరం = గ |పుట్టిన_యేడు = 1820 |గిట్టిన_యేడు = 1892 |వివరణ = ఒక తెలుగు కవి. |బొమ్మ= Gopinathamu Venkatakavi (page 4 crop) (cropped).jpg |వికీపీడియా_లంకె = గోపీనాథము వేంకటకవి |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} ==రచనలు== * [[గోపీనాథ రామాయణము]] (1923 ముద్రణ) {{small scan link|Gopinatha-Ramayanamu1.pdf}} * [[గోపీనాథ రామాయణము - రెండవసంపుటము]] (1987) * శ్రీభగవద్గీతాశాస్త్రము (1951) {{small scan link|శ్రీభగవద్గీతాశాస్త్రము తెనుగు పద్యకావ్యము.pdf}} * [[బ్రహ్మానందము/బ్రహ్మానందశతకము|బ్రహ్మానందశతకము]] * [[శిశుపాలవధ]] {{small scan link|శిశుపాలవధ.pdf}} * [[శిశుపాలవధ/రాధికాపరిణయము|రాధికాపరిణయము]] (అలభ్యము) ==రచయిత గురించిన రచనలు== * [[ఆంధ్ర కవుల చరిత్రము - మూడవ భాగము/గోపీనాథము వేంకటకవి]] {{authority control}} 5tipxq73h5udognvfu66q795yrvt6tw 102 94601 556878 485913 2026-05-24T09:22:50Z Rajasekhar1961 50 /* రచనలు */ 556878 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = |అసలుపేరు = విక్రమదేవ వర్మ |పేరు_మొదటి_అక్షరం = వ |పుట్టిన_యేడు = 1890 |గిట్టిన_యేడు = 1951 |వివరణ = |బొమ్మ= Vikram Deo Varma.jpg |వికీపీడియా_లంకె = రాజా విక్రమదేవ వర్మ |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} ==రచనలు== * [[నీతిగీతితతి]] (1913) {{small scan link|Neetigeetitati1913.pdf}} * నాటకములు (1911) {{authority control}} qxfq7vm9ul7uhk6nks01tbfekeee4kg 102 149780 556877 555954 2026-05-24T09:17:31Z Rajasekhar1961 50 /* రచయిత గురించిన రచనలు */ 556877 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = ఆదిరాజు |అసలుపేరు = వీరభద్రరావు |పేరు_మొదటి_అక్షరం = వ |పుట్టిన_యేడు = 1890 |గిట్టిన_యేడు = 1973 |వివరణ = |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = ఆదిరాజు వీరభద్రరావు |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} ==రచనలు== * [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/ఆంధ్రవాజ్మయస్థితి]] (1916) * [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/మొదటి సంపుటము/అనంతపురముజిల్లా]] * [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/మొదటి సంపుటము/అల్లూరి సీతారామరాజు]] * [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఉమామహేశ్వరము]] * [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/మూడవ సంపుటము/కొండాపురము]] * [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/మూడవ సంపుటము/కొమఱ్ఱాజు వేంకట లక్ష్మణరావు]] * [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/మూడవ సంపుటము/కోడూరు-V]] * [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/మూడవ సంపుటము/గాజులబండ]] * [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/మూడవ సంపుటము/గారిబాల్డి]] * [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/మూడవ సంపుటము/ఖమ్మము జిల్లా]] ==రచయిత గురించిన రచనలు== * [[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/ఆదిరాజు వీరభద్రరావు]] {{authority control}} [[వర్గం:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము-వ్యాసకర్తలు]] [[వర్గం:గ్రంథాలయ సర్వస్వము-రచయితలు]] lsyyh3sxt5ij3ieg58i3cskz1vzzjmz 102 151069 556876 513864 2026-05-24T08:34:55Z Rajasekhar1961 50 556876 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = బిరుదురాజు |అసలుపేరు = రామరాజు |పేరు_మొదటి_అక్షరం = బ |పుట్టిన_యేడు = 1925 |గిట్టిన_యేడు = 2010 |వివరణ = జానపద సాహిత్యంపై కృషి చేసిన రచయిత. |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = బిరుదురాజు రామరాజు |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} ==రచనలు== * ఆంధ్రయోగులు * [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/మొదటి సంపుటము/ఆంధ్ర జానపద గేయ వాఙ్మయయము]] * [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/మూడవ సంపుటము/గురజాడ వేంకట అప్పారావు]] ==రచయిత గురంచిన రచనలు== *[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/బిరుదురాజు రామరాజు]] {{authority control}} [[వర్గం:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము-వ్యాసకర్తలు]] a5len6emhibfc9l4q5dsmkuq7o1vwgj 106 160638 556825 461910 2026-05-23T20:25:20Z Rajasekhar1961 50 556825 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=[[ఆర్యధర్మ ప్రత్యక్ష ఫలబోధిని]] |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత:ముదిగొండ నాగలింగశాస్త్రి|ముదిగొండ నాగలింగశాస్త్రి]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త= |చిరునామా=తెనాలి |సంవత్సరం=1923 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=MS |పుటలు=<pagelist 7=1 /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} fxmfstkry3c18g0szf9260n2peyfcp5 104 171170 556853 483017 2026-05-24T07:15:57Z Ramesam54 3001 /* అచ్చుదిద్దారు */ 556853 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Ramesam54" />{{rh| |ప్ర థ మా శ్వా స ము. |233 }}</noinclude><poem></poem> మంద ప్రజ్ఞునకు సంవత్సరంబునకుఁ గేవలమూఢాత్మునకు ద్వాదశవర్షం బులకు: బరమసూక్ష్మతారకయోగసిద్ధి యగు నని యోగశాస్త్రం బుల వినంబడు దివ్యజ్ఞానవిజ్ఞానసంపన్నుండైన యాచార్యునిసాన్ని ధ్యంబున వసియించి స్థానాంగభావాత్మశుశ్రూషలు గావించుచు నిరంతరంబు సేవించు మహానుభావునకు నిరంతరాయంబుగా శీఘ్ర కాలంబున నిర్గుణబ్రహ్మసాక్షాత్కారం బగు సందేహింపవలదు {{float right|100 }} టీక. ఇవ్విధంబునన్ = ఈవిధముగా, ప్రతిదివసంబు = ప్రతిదినము, యా... బున్ యామద్వయ = రెండుజాముల కాలము, నియమంబున్ = నిష్కర్షను, తప్పక = విడు వక, అభ్యసించినన్ = ఈతారకయోగము నలవాటు చేసిన యెడల, నిర్మ.. నకున్ - నిర్మల = పరిశుద్ధమైన, నిశ్చల = కదలని,చిత్తవృత్తిగల = మనోవ్యాపారముగల, పురుషు నకుఁన్, షణ్మాసంబులకున్ = ఆఱునెలలకును, మందప్రజ్ఞునకున్ = అల్పబుద్ధి గలవానికి, సంవత్సరంబునకున్ = పండ్రెండు మాసములకును, కేవలమూఢాత్మునకున్ = మిగులమూఢు డైన వానికిని, ద్వాదశవర్షంబులకున్ = పండ్రెండు సంవత్సరములకును, పరమ నని- పరమసూక్ష్మ = మిగులసూక్ష్మమగు, తారకయోగ = తారకయోగము, సిద్ధియగునని = సిద్ధిం చునని, యోగశాస్త్రంబుల = యోగశాస్త్రములయందు, వినంబడున్, దిన్య...డు. దివ్య = శ్రేష్ఠమైన, జ్ఞాన = బ్రహ్మమొకటి కలదను పరోక్షజ్ఞానముతోను, విజ్ఞాన = బ్రహ్మ మే నేనని యనుభవపూర్వకమగునపరోక్షజ్ఞానముతోను, సంపన్నుండు = కూడినవాఁడు, ఐనయాచార్యుని సాన్నిధ్యంబునన్ = ఐనట్టి సద్గురువునొద్ద, వసియించి =ఉండి, స్థానాంగ భావాత్మ శుశ్రూషలు = అంగశిశ్రూష భావిశిశ్రూష ఆత్మశిశ్రూష అనియెడు చతుర్విధ శిశ్రూషలును (స్థానశిశ్రూష యనఁగాః గురువునకుఁ గలగృహ క్షేత్రాదులను విచారిం చుట; ఆంగశిశ్రూషయనఁగా నాగురువునకు అభ్యంజనము అలంకారము మొదలగునవి చేయుట; భావశిశ్రూష యనఁగా అగురువునే పరబ్రహ్మము గా భావించి ధ్యానించుట; ఆత్మ శిశ్రూష యనఁగా గురువు కోరిన దానిని లేక, గురువునకు నావశ్యక మగుదానివి తనశక్తిగల యంతవఱకు సంపాదించి తెచ్చియిచ్చుట.) కావించుచున్ - చేయుచు, నిరం తరంబు = సర్వ కాలములయందును, సేవిం...నకున్ - సేవించు = సేవచేయునట్టి, మహాను భావునకున్ = మహాత్మునకు, నిరంతరాయంబుగాన్ = విఘ్నము లేకుండ, శీఘ్రకాలం బునన్ = త్వరలో, నిర్గు... గున్ - నిగ్గుణ = సత్వరజస్తమోగుణములు లేనట్టి, బ్రహ్మ = పరబ్రహ్మముయొక్క, సాక్షాత్కారంబు = ప్రత్యేకనుభపము (అనఁగాః బ్రహ్మమే తానను ననుభవము.) అగున్ = ఆగును, సందేహంబు వలదు = సందేహము లేదు. తా. ఈ విధముగా దినమునకు రెండుజాముల కాలము యోగాభ్యాసమును జేయా చుండినపరిశుద్ధ మగు మనస్సుగలవానికి నాఱుమాసములకు యోగ సిద్ధి గలుగును, కొంత<noinclude><references/></noinclude> nyps3jhotxd668cd29ujk72nm16m07b 104 212298 556817 556199 2026-05-23T18:23:28Z Rajasekhar1961 50 556817 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" /></noinclude> {{p|fs150|ac}}ఇవీ తేజస్సులు</p> {{TOC begin|max-width=35em}} {{TOC row 1-1-1-1 | 1. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/అబిద్ హసన్ సఫ్రానీ|అబిద్ హసన్ సఫ్రానీ]]| జి. వెంకటరామారావు |1}} {{TOC row 1-1-1-1 | 2. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/ఆదిరాజు వీరభద్రరావు|ఆదిరాజు వీరభద్రరావు]] | డా. వెలుదండ నిత్యానందరావు |3}} {{TOC row 1-1-1-1 | 3. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/అజిత్|అజిత్]]| వారాల ఆనంద్ |7}} {{TOC row 1-1-1-1 | 4. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/అలిశెట్టి ప్రభాకర్|అలిశెట్టి ప్రభాకర్]]| డా. నాళేశ్వరం శంకరం |10}} {{TOC row 1-1-1-1 | 5. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/అంబటిపూడి వేంకటరత్నం|అంబటిపూడి వేంకటరత్నం]]| డా॥ తిరునగరి |13}} {{TOC row 1-1-1-1 | 6. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/ఆనందాంబ|ఆనందాంబ]]| డా. ఆర్. కమల |16}} {{TOC row 1-1-1-1 | 7. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/ఆనందరావు తోట|ఆనందరావు తోట]]| డా. వెలిచాల కొండలరావు |19}} {{TOC row 1-1-1-1 | 8. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/అనంతోజు బ్రహ్మయ్య|అనంతోజు బ్రహ్మయ్య]]| వడ్డ సాయిలూచారి |23}} {{TOC row 1-1-1-1 | 9. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/అనుముల కృష్ణమూర్తి|అనుముల కృష్ణమూర్తి]]| వి.ఆర్. విద్యార్థి |26}} {{TOC row 1-1-1-1 | 10. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/ఆరుట్ల కమలాదేవి| ఆరుట్ల కమలాదేవి]]| డా. తిరునగరి దేవకీదేవి |29}} {{TOC row 1-1-1-1 | 11. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/ఆవుల పిచ్చయ్య| ఆవుల పిచ్చయ్య]]| ఎ.ఎం. తాయారు |32}} {{TOC row 1-1-1-1 | 12. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/బి. భానుప్రకాష్|బి. భానుప్రకాష్]]| శ్రీధర్ బీచరాజు|36}} {{TOC row 1-1-1-1 | 13. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/బి.యన్. శాస్త్రి|బి.యన్. శాస్త్రి]]| డా. జె. చెన్నయ్య |39}} {{TOC row 1-1-1-1 | 14. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/బి.యస్. నారాయణ|బి.యస్. నారాయణ]]| వారాల ఆనంద్ |43}} {{TOC row 1-1-1-1 | 15. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/భండారు అచ్చమాంబ|భండారు అచ్చమాంబ]]| డా. సంగిశెట్టి శ్రీనివాస్ |46}} {{TOC row 1-1-1-1 | 16. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/భావానంద భారతీస్వామీవార్లు|భావానంద భారతీస్వామివార్లు]]| డా. ఎం. దత్తాత్రేయశర్మ |50}} {{TOC row 1-1-1-1 | 17. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/భీంరెడ్డి నరసింహారెడ్డి|భీంరెడ్డి నరసింహారెడ్డి]]| డా. ఏనుగు నరసింహారెడ్డి |54}} {{TOC row 1-1-1-1 | 18. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/భూపతి కృష్ణమూర్తి|భూపతి కృష్ణమూర్తి]]| డా. రామా చంద్రమౌళి |57}} {{TOC row 1-1-1-1 | 19. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/భాగ్యరెడ్డి వర్మ|భాగ్యరెడ్డి వర్మ]]| డా. సంగిశెట్టి శ్రీనివాస్ |60}} {{TOC row 1-1-1-1 | 20. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/బిరుదురాజు రామరాజు|బిరుదురాజు రామరాజు]]| డా. అమ్మంగి వేణుగోపాల్ |63}} {{TOC row 1-1-1-1 | 21. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/బొమ్మ హేమాదేవి|బొమ్మ హేమాదేవి]]| శాంతి ప్రబోధ |68}} {{TOC row 1-1-1-1 | 22. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/బూర్గుల రామకృష్ణారావు|బూర్గుల రామకృష్ణారావు]]| డా. ఎస్.వి. రామారావు |72}} {{TOC row 1-1-1-1 | 23. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/బోయ జంగయ్య|బోయ జంగయ్య]]| డా. మేరెడ్డి యాదగిరిరెడ్డి |77}} {{TOC row 1-1-1-1 | 24. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/బూర్గుల రంగనాథరావు|బూర్గుల రంగనాథరావు]]| డా. ఎస్.వి. రామారావు |81}} {{TOC row 1-1-1-1 | 25. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/సి. నారాయణరెడ్డి|సి. నారాయణరెడ్డి]]| డా. జె. చెన్నయ్య |84}} {{TOC row 1-1-1-1 | 26. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/చందా కాంతయ్య శ్రేష్ఠి|చందా కాంతయ్య శ్రేష్ఠి]]| డా. రామా చంద్రమౌళి |88}} {{TOC row 1-1-1-1 | 27. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/చందాల కేశవదాసు|చందాల కేశవదాసు]]| డా. యం. పురుషోత్తమాచార్య |92}} {{TOC row 1-1-1-1 | 28. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/చెర్విరాల భాగయ్య|చెర్విరాల భాగయ్య]]| డా. నోరి రాజేశ్వరరావు |95}} {{TOC row 1-1-1-1 | 29. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/చిదిరెమఠం వీరభద్రశర్మ|చిదిరెమఠం వీరభద్రశర్మ]]| దోరవేటి |98}} {{TOC row 1-1-1-1 | 30. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/చిలువేరు రామలింగం|చిలువేరు రామలింగం]]| అయినంపూడి శ్రీలక్ష్మి |101}} {{TOC row 1-1-1-1 | 31. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/చిందుల యల్లమ్మ|చిందుల యల్లమ్మ]]| వి. పద్మ |105}} {{TOC row 1-1-1-1 | 32. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/చొప్పకట్ల చంద్రమౌళి|చొప్పకట్ల చంద్రమౌళి]]| వారాల ఆనంద్ |108}} {{TOC row 1-1-1-1 | 33. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/చుక్క సత్తయ్య|చుక్క సత్తయ్య]]| డా. జె. చెన్నయ్య |110}} {{TOC row 1-1-1-1 | 34. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/డి. రామలింగం|డి. రామలింగం]]| డా. దేవరాజు మహారాజు |114}} {{TOC row 1-1-1-1 | 35. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/దాశరథి కృష్ణమాచార్య|దాశరథి కృష్ణమాచార్య]]| డా. తిరుమల శ్రీనివాసాచార్య |117}} {{TOC row 1-1-1-1 | 36. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/దాశరథి రంగాచార్య|దాశరథి రంగాచార్య]]| డా. వి. జయప్రకాష్ |121}} {{TOC end}}<noinclude><references/></noinclude> dpdlxof4gp9e7z4gjp9pjoy0dge65qy 556818 556817 2026-05-23T18:25:36Z Rajasekhar1961 50 556818 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" /></noinclude> {{p|fs150|ac}}ఇవీ తేజస్సులు</p> {{TOC begin|max-width=35em}} {{TOC row 1-1-1-1 | 1. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/అబిద్ హసన్ సఫ్రానీ|అబిద్ హసన్ సఫ్రానీ]]| జి. వెంకటరామారావు |1}} {{TOC row 1-1-1-1 | 2. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/ఆదిరాజు వీరభద్రరావు|ఆదిరాజు వీరభద్రరావు]] | డా. వెలుదండ నిత్యానందరావు |3}} {{TOC row 1-1-1-1 | 3. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/అజిత్|అజిత్]]| వారాల ఆనంద్ |7}} {{TOC row 1-1-1-1 | 4. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/అలిశెట్టి ప్రభాకర్|అలిశెట్టి ప్రభాకర్]]| డా. నాళేశ్వరం శంకరం |10}} {{TOC row 1-1-1-1 | 5. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/అంబటిపూడి వేంకటరత్నం|అంబటిపూడి వేంకటరత్నం]]| డా॥ తిరునగరి |13}} {{TOC row 1-1-1-1 | 6. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/ఆనందాంబ|ఆనందాంబ]]| డా. ఆర్. కమల |16}} {{TOC row 1-1-1-1 | 7. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/ఆనందరావు తోట|ఆనందరావు తోట]]| డా. వెలిచాల కొండలరావు |19}} {{TOC row 1-1-1-1 | 8. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/అనంతోజు బ్రహ్మయ్య|అనంతోజు బ్రహ్మయ్య]]| వడ్డ సాయిలూచారి |23}} {{TOC row 1-1-1-1 | 9. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/అనుముల కృష్ణమూర్తి|అనుముల కృష్ణమూర్తి]]| వి.ఆర్. విద్యార్థి |26}} {{TOC row 1-1-1-1 | 10. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/ఆరుట్ల కమలాదేవి| ఆరుట్ల కమలాదేవి]]| డా. తిరునగరి దేవకీదేవి |29}} {{TOC row 1-1-1-1 | 11. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/ఆవుల పిచ్చయ్య| ఆవుల పిచ్చయ్య]]| ఎ.ఎం. తాయారు |32}} {{TOC row 1-1-1-1 | 12. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/బి. భానుప్రకాష్|బి. భానుప్రకాష్]]| శ్రీధర్ బీచరాజు|36}} {{TOC row 1-1-1-1 | 13. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/బి.యన్. శాస్త్రి|బి.యన్. శాస్త్రి]]| డా. జె. చెన్నయ్య |39}} {{TOC row 1-1-1-1 | 14. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/బి.యస్. నారాయణ|బి.యస్. నారాయణ]]| వారాల ఆనంద్ |43}} {{TOC row 1-1-1-1 | 15. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/భండారు అచ్చమాంబ|భండారు అచ్చమాంబ]]| డా. సంగిశెట్టి శ్రీనివాస్ |46}} {{TOC row 1-1-1-1 | 16. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/భావానంద భారతీస్వామివార్లు|భావానంద భారతీస్వామీవార్లు]]| డా. ఎం. దత్తాత్రేయశర్మ |50}} {{TOC row 1-1-1-1 | 17. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/భీంరెడ్డి నరసింహారెడ్డి|భీంరెడ్డి నరసింహారెడ్డి]]| డా. ఏనుగు నరసింహారెడ్డి |54}} {{TOC row 1-1-1-1 | 18. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/భూపతి కృష్ణమూర్తి|భూపతి కృష్ణమూర్తి]]| డా. రామా చంద్రమౌళి |57}} {{TOC row 1-1-1-1 | 19. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/భాగ్యరెడ్డి వర్మ|భాగ్యరెడ్డి వర్మ]]| డా. సంగిశెట్టి శ్రీనివాస్ |60}} {{TOC row 1-1-1-1 | 20. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/బిరుదురాజు రామరాజు|బిరుదురాజు రామరాజు]]| డా. అమ్మంగి వేణుగోపాల్ |63}} {{TOC row 1-1-1-1 | 21. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/బొమ్మ హేమాదేవి|బొమ్మ హేమాదేవి]]| శాంతి ప్రబోధ |68}} {{TOC row 1-1-1-1 | 22. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/బూర్గుల రామకృష్ణారావు|బూర్గుల రామకృష్ణారావు]]| డా. ఎస్.వి. రామారావు |72}} {{TOC row 1-1-1-1 | 23. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/బోయ జంగయ్య|బోయ జంగయ్య]]| డా. మేరెడ్డి యాదగిరిరెడ్డి |77}} {{TOC row 1-1-1-1 | 24. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/బూర్గుల రంగనాథరావు|బూర్గుల రంగనాథరావు]]| డా. ఎస్.వి. రామారావు |81}} {{TOC row 1-1-1-1 | 25. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/సి. నారాయణరెడ్డి|సి. నారాయణరెడ్డి]]| డా. జె. చెన్నయ్య |84}} {{TOC row 1-1-1-1 | 26. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/చందా కాంతయ్య శ్రేష్ఠి|చందా కాంతయ్య శ్రేష్ఠి]]| డా. రామా చంద్రమౌళి |88}} {{TOC row 1-1-1-1 | 27. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/చందాల కేశవదాసు|చందాల కేశవదాసు]]| డా. యం. పురుషోత్తమాచార్య |92}} {{TOC row 1-1-1-1 | 28. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/చెర్విరాల భాగయ్య|చెర్విరాల భాగయ్య]]| డా. నోరి రాజేశ్వరరావు |95}} {{TOC row 1-1-1-1 | 29. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/చిదిరెమఠం వీరభద్రశర్మ|చిదిరెమఠం వీరభద్రశర్మ]]| దోరవేటి |98}} {{TOC row 1-1-1-1 | 30. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/చిలువేరు రామలింగం|చిలువేరు రామలింగం]]| అయినంపూడి శ్రీలక్ష్మి |101}} {{TOC row 1-1-1-1 | 31. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/చిందుల యల్లమ్మ|చిందుల యల్లమ్మ]]| వి. పద్మ |105}} {{TOC row 1-1-1-1 | 32. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/చొప్పకట్ల చంద్రమౌళి|చొప్పకట్ల చంద్రమౌళి]]| వారాల ఆనంద్ |108}} {{TOC row 1-1-1-1 | 33. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/చుక్క సత్తయ్య|చుక్క సత్తయ్య]]| డా. జె. చెన్నయ్య |110}} {{TOC row 1-1-1-1 | 34. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/డి. రామలింగం|డి. రామలింగం]]| డా. దేవరాజు మహారాజు |114}} {{TOC row 1-1-1-1 | 35. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/దాశరథి కృష్ణమాచార్య|దాశరథి కృష్ణమాచార్య]]| డా. తిరుమల శ్రీనివాసాచార్య |117}} {{TOC row 1-1-1-1 | 36. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/దాశరథి రంగాచార్య|దాశరథి రంగాచార్య]]| డా. వి. జయప్రకాష్ |121}} {{TOC end}}<noinclude><references/></noinclude> guzsdv0ovivzkz54fp0xrnwfj61k3iz 104 212507 556800 556799 2026-05-23T12:28:44Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 556800 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>'''టీక'''. జలజ...సంగతమౌ = తామరపూవుల పుప్పొడి రంగు నీటితోఁగూడిన; పరిఖాబలంబులోపలన్ = అగడ్తనీటిలో; కొమ్మలచెలువంబునన్ = కోటకొమ్మల చక్కఁదనముచే; పురిరమారమణీమణి = నగరశోభ యను స్త్రీ. {{Telugu poem|type=|lines=<poem></poem>|ref=}} అగడ్తనీటిలో నందలి తామరపూవుల పుప్పొడి పడి నీరు పచ్చనయ్యెను; అందు బంగరుకోటబొమ్మలు ప్రతిఫలింపఁగా ఆవి రావియాకులవలె నున్నవి; వాని శోభను చూచువారికి 'నగరయనులక్ష్మి నాఁడుది రావియాకులమొలనూలు కట్టుకొన్నదేమో; అన్నట్లు తోఁచుచున్నదని భావము. '''అలం'''. ఉత్ప్రేక్ష. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>పెరిగినత్రివిక్రమేశ్వరు చరణతులాకోటి యతఁడు సంహృతదేహ స్ఫుర<ref>శ.ర. ణుఁ డగునప్పు</ref>ణుం డగునపు డూడిన కరణిం బురికోట యొప్పు గనకమయంబై.</poem>|ref=105}} '''టీక'''. త్రివిక్రమేశ్వరు = త్రివిక్రమునియొక్క; చరణతులాకోటి = కాలికిఁ దొడిగిన బంగరుటందె; సంహృతదేహస్ఫురణుండు = తగ్గింపఁబడిన శరీరప్రకాశము కలవాఁడు - తగ్గించుకొన్నదేహము కల వామనుఁడు; ఊడినకరణిన్ = జాతిపడినట్లుగా; కనకమయంబై - బంగారుమయమై. త్రివిక్రముఁడు దేహమును పెంచి, ఒక పాదమును స్వర్గమునకుఁ బ్రసరింపఁ జేసెను; అపు డాపాదమున బంగరుటందె యుండెను. అతఁడు పొట్టివాఁడుగ మాఱి పాదమును పొట్టిదిగా జేయఁగా వదులయిన అందె జారి నేలపైఁ బడినదఁట! ఆ బంగరుటందెవలె కాశీపట్టణపుఁగోట కనకమయమయి యున్నదని భావము. '''అలం'''. కల్పితోపమ. {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem><ref>క. పరిఘ</ref>పరిఖ నిజాశ్రయంబుపరిపాటిఁ దలిర్పఁ బదాఱువన్నెబం గరుపున నైన <ref>సూర్య. రాజ్య</ref>రాజగృహకల్పన కర్ణిక గాఁగ గంధసిం ధురములు తేఁటులై మొరయఁ దోరపుఁగొమ్మలు ఱేకు లట్లుగా ధర యనుకొల్నిలో <ref>చ. మొలుచు</ref>మొలచు దామరపూ వనఁ గోట మీటగున్.</poem>|ref=106}} '''టీక'''. పరిఖ = అగడ్త; నిజాశ్రయాంబుపరిపాటిన్ = తనకు ఆధారమగు నీటిక్రమమును; తలిర్పన్ = ప్రకాశింపఁగా; రాజగృహకల్పన = రాజగృహపుఁగూర్పు; కర్ణికగాఁగన్ = తామరపూపులోని దుద్దుకాఁగా; గంధసింధురములు = మదపుటేనుఁగులు; మొరయన్ = ధ్వని చేయఁగా; తోరపుఁగొమ్మలు = చక్కనికొమ్మలు; కొల్నిలో = కొలనిలో; [కొలనిలో అనుటకు 'కొల్నిలో' అనునది స్వతంత్రప్రయోగము] మీటగున్ = అతిశయించి యుండును. 'భూమి యను కొలనిలో కోటయను తామరపూవు మొలచినది; ఆగడ్డ దానికి చుట్టునుగల నీటిమేరవలె నున్నది. కోటకొమ్మలు ఱేకులవలె నున్నది. బంగారురాజగృహము పూవులోని దిమ్మవలె నున్నది. ఆ పుష్పమున ఏనుఁగులు తుమ్మెదలయి రొద చేయుచున్న' వని భావము. '''అలం'''. ఉత్ప్రేక్ష. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>పురి రాకొమరుల కీర్త్యం బరవాహిని భుజగపురికిఁ బలువిడి జని యం <ref>చ. ఇరువుకొన</ref>దిరవుకొన నెడము చాలమి మరలినతఱి బుగ్గ లన నమరు సౌధంబుల్.</poem>|ref=107}} '''టీక'''. పురిరాకొమరుల = పట్టణములోని రాజపుత్రులయొక్క; కీర్త్యంబరవాహిని = కీర్తి యను నాకాశగంగ; భుజగపురికిన్ = నాగలోకమునకు - పాతాళమునకు; బలువిడిఁ జని = పరాక్రమము (ఆర్భాటము)తో పోయి; ఇరవుకొనన్ = నిలుచుటకు - ఉండుటకు; ఎడము చాలమిన్ = స్థలము చాలనందున; మఱలినతఱిన్ బుగ్గలు = మఱల వెనుకకుఁ దిరుగునపుడు పుట్టిన నీటిబుడగలు; సౌధంబుల్ = మేడలు; అమరున్ = ఒప్పును. '''అలం'''. ఉత్ప్రేక్ష.<noinclude><references/></noinclude> 9c3vvu973d34sml9bclqrglnebuj3a9 104 212508 556803 554726 2026-05-23T13:04:40Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 556803 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>నాకనదీప్రదీప్తపులినంబుల నిచ్చలు నిల్చి సన్మునుల్ సైకతలింగపూజనము సల్పు<ref>చ. తతిన్</ref>తఱిన్ ఠవణించుఁ <ref>క. తత్పతా</ref>దత్పతా కాకలకింకిణీరవము ఘంటలు మ్రోఁగుట ధూపధూమముల్ పైకొలుపున్ <ref>చ. సమార్హగతి</ref>సమర్హగతి బర్వెడు గుగ్గులుధూపధోరణిన్.</poem>|ref=108}} '''టీక'''. నాక... నంబులన్ = గంగానదియొక్క ప్రకాశించు (స్వచ్ఛమైన) యిసుకతిన్నెలయందు; నిచ్చలు = ఎల్లవేళల; సన్మునుల్ = గొప్పఋషులు; సైకతలింగపూజనమున్ = ఇసుకతోఁ జేయఁబడిన శివలింగముల పూజ; సల్పుతఱిన్ = చేయునపుడు; తత్పతాకాకలకింకిణీరవము = అచటి జెండాలకుఁ గట్టబడిన చిఱుమువ్వల మధురధ్వని; మంటలు మ్రోఁగుట = (పూజాసమయమునందలి) ఘంటానాదమును; ఠవణించున్ = పోలుననుట. ధూపధూమముల్ = పొగలనలె వ్యాపించు నావిరి; సమర్హగతిఁ బర్వెడు = తగినరీతిని వ్యాపించు; గుగ్గులుధూపధోరణిన్ = గుగ్గిలపుధూపపురీతిని; పైకొలుపున్ = కలంగఁజేయును; [ఇచట 'ఠవణించు = కలుగఁ జేయునట్టి' అని పూర్వటీకలో 'ఠవణించు' అనునది కింకిణీరవమునకు విశేషణముగా జెప్పఁబడినది.] '''అలం'''. ఉపమ. {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>చదువులపుట్టినిండ్లు శమసంపద <ref>త. యిక్కులు</ref>యిక్కలు పుణ్యలక్ష్మికిన్ <ref>చ. మొదటి</ref>మొదలిదివాణముల్ సురసమూహము నాఁకటిపంట లంచితా భ్యుదయనిసర్గబంధువులు ప్రోడతనంబుల <ref>చ. ఠాణెముల్</ref>ఠాణముల్ పురిన్ <ref>క. పొదలెడి, చ. పొదలెడు</ref>బొదలెడు భూసురోత్తముల భూరిపవిత్రశరీరవల్లరుల్.</poem>|ref=109}} '''టీక'''. శమసంపదయిక్కలు = శాంతిసంపదకు స్థానములు; మొదలిదివాణముల్ = ప్రధానములయిన కొలువుకూటములు - చోట్లు; సురసమూహమునాఁకటిపంటలు = దేవతలయాఁకలికి పంట లయినవి - యాగాదు లొనర్చునవి; అంచితా...బంధువులు = ఒప్పుచున్న శ్రేయస్సునకు దగ్గఱిచుట్టములు; ప్రోడతనంబులఠాణముల్ = నైపుణ్యములకు స్థానములు; భూసురో...వల్లరుల్ = బ్రాహణుల పరమపవిత్రములైన తీగలవంటి దేహములు; పురిన్ పొదలెడున్ = వృద్ధిపొందును. అచట బ్రాహ్మణులు విద్య, శాంతము, పుణ్యము, యాగాభిలాష శ్రేయస్సు, నైపుణ్యము, పవిత్రత కలిగి వర్ధిల్లుచున్నారని భావము. [ఈ పద్యము మొదలుకొని నాలుగుపద్యములలో వరుసగా బ్రాహ్మణ, క్షత్రియ, వైశ్య, శూద్రు లను చాతుర్యర్ణ్యము వర్ణింపఁబడుచున్నది.] {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>పుట్టిననాఁటినుండియును బుణ్యులు సత్ఫల <ref>క. మందు</ref>మొందునంతకున్ బట్టినకార్య మీశ్వరుఁడు పట్టిన నీని దృఢప్రతిజ్ఞు లే పట్టున <ref>త. ధర్మమవ్వుడని</ref>ధర్మముల్ విడని ప్రాజ్ఞులు తద్జ్ఞులపాలివేలుపుం జెట్టులు పోర నైదుపది సేయనిశూరులు వీటిరాసుతుల్.</poem>|ref=110}} '''టీక'''. సత్ఫలము = తగినఫలము - కోరినకోరిక; పట్టినకార్యము = తలపెట్టిన పనిని; ఈశ్వరుఁడు పట్టినన్ = శివుఁడు వచ్చి పట్టుదల పట్టి అడిగినను; ఈని = ఈయని - విడువని; దృఢప్రతిజ్ఞులు = గట్టిపట్టుదల కలవారు; ఏపట్టునన్ = ఏయెడలను; ధర్మముల్ విడని = విండ్లను విడువని, న్యాయములను విడువని, ప్రాజ్ఞులు = సమర్థులు; తజ్జ్ఞుల...జెట్టులు = తత్త్వజ్ఞుల పాలిటి కల్పవృక్షములు - తత్త్వజ్ఞు లేమి యడిగినను వాని నెల్ల ఇచ్చువారు; పోరన్ = యుద్ధమున; ఐదుపది సేయని = చేతులు జోడించుకొనని - శత్రువులకు లొంగని ['ఐదుపది సేయని = చేతులు జోడించుకొని పాఱిపోని' అని పూర్వటీక.] వీటిరాసుతుల్ = పట్టణములోని రాజపుత్రులు.<noinclude><references/></noinclude> 349fdcknl84s78uvhvpa53uyhry4ixy 104 212509 556822 554727 2026-05-23T19:31:46Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 556822 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem><ref>చ. జలియు, ట. బలియు</ref>బలయురత్నాకరములు సంచులుగఁ జేసి పొదివి నిధులెల్లఁ గొని సంచి మొదలు చేసి బేరమాడెడిపాటి యుదారలక్ష్మి బచ్చు లప్పురి నున్నారు పెచ్చు పెరిగి.</poem>|ref=111}} '''టీక'''. బలయు = (భూమిని) చుట్టుకొనియుండు - భూమి నావరించిన; రత్నాకరములు = సముద్రములను; పొదివి = ఆక్రమించి; నిధులెల్లఁగొని = మహాపద్మము, పద్మము, శంఖము, మకరము, కచ్ఛపము, ముకుందము, కుందము, నీలము, వరము అను నవనిధులను గ్రహించి; నంచి మొదలు చేసి = మూలధనముగాఁ జేసి - అసలుగా నుంచి; బేరమాడెడుపాటి = బేరమాడఁగల; ఉదారలక్ష్మి = గొప్పసంపదలతో; లచ్చులు = వైశ్యులు. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>హరమౌళీహీర మచ్యుత చరణాబ్జమరందధార జాహ్నవి లోకే శ్వరి తమసోదరి <ref>క. యౌనట, చ. యగుననుట</ref>యగునఁట పురివెలమలభాగ్యమహిమఁ <ref>క. పొగడఁగ</ref>బొగడఁగ వశమే?</poem>|ref=112}} '''టీక'''. హరమౌళిహీరము = శివునితలపైఁగల వజ్రమణి; అచ్యుత ..ధార = విష్ణువుపాదపద్మమునందలి మకరందపుధార [గంగ విష్ణుపాదోద్భవ యని ప్రసిద్ధి]; జాహ్నవి = గంగ; పురివెలమలభాగ్యమహిమ = పట్టణములోని వెలమలు అను ఒకశూద్రజాతివారి గొప్పభాగ్యము; శూద్రులు విష్ణుపాదోద్భవులగుట గంగానదికి సహోదరులగుదురని యభిప్రాయము.[పూర్వటీక'లో 'వెలమల = శూద్రులయొక్క' అని యర్థము వ్రాయఁబడినది. వెలమపదము శూద్రసామాన్యబోధకముకాదు; విశేషవాచకము.] {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>భూమియు నాకసంబుఁ దమపొంకమునన్ బిగియించు తత్పురీ సామజకోటియున్నతికి సర్వజగంబుల గల్గు నున్నతుల్ భూమము డింది వామనతఁ బూనఁగ దక్షిణదిక్కునేనుఁగున్ వామన మంచు వాడఁదగవా? తగవాడరుగాక భూజనుల్.</poem>|ref=113}} '''టీక'''. పొంకమునన్ = పొందికచేత - ఆకారముచేత; బిగియించు = బిగిసికొనునట్లుచేయు - ఇఱికించు; తత్పురీ...యున్నతికిన్ = ఆపట్టణములోని ఏనుఁగుల ఎత్తునకు; భూమము డింది = ఆధిక్యము అణఁగి(పోయి); నామనతన్ పూనఁగన్ = పొట్టితనమును పొందఁగా - పొట్టివి కాఁగా; ఆడఁదగవా? = పలుకుట న్యాయమా? భూజనుల్ = ప్రజలు; తగవాడరుగాక! = న్యాయము పలుకరుగదా! “దక్షిణపుదిగ్గజమునకు వామనమని పేరు; అది పొట్టిదగుటచే ఆ పేరు దానికి కలిగియుండవలెను. కాని అది సరికాదు. ఏలయన - కాశిలోని ఏనుఁగులతో సరిపోల్చి చూచినచో తక్కినయేనుఁగు లన్నియు వామనములే యగుచున్నవి; ప్రజ లన్యాయముగ పాపము! దక్షిణదిగ్గజమునకు మాత్రము వామనమని పేరు పెట్టినారు" అని భావము. '''అలం'''. నిరుక్తి, అర్థాంతరన్యాసము. {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>కెరలక క్రమ్మరింప <ref>చ. నడి</ref>నడుగెంటనె నిల్చు నొకింత నూకినన్ శరనిధు లేడు <ref>త. దాటి</ref>దాఁటు మెయి చాచి చివుక్కున నుక్కు మీరి సం గరమున గాయమైన పతిఁ గాఁచుఁ జలింపక తత్పురీహరుల్ హరిహయుమావు మున్ డిగిన యంబుధిరేవున వచ్చెనో సుమీ!</poem>|ref=114}} '''టీక'''. కెరలక = సంభ్రమింపక; క్రమ్మరింపన్ = మళ్లింపఁగా; అడుగెంటన్ = అడుగుపడిన మాత్రముననే ['అడుగు + ఎఁడు']; ఒకింత = కొంచెము; నూకినన్ = త్రోలినను; శరనిధులు = సముద్రములు; మెయి = దేహము; చివుక్కునన్ = తటాలున; ఉక్కుమీఱి = ఎక్కువ శౌర్యము పొంది; సంగరమునన్ = యుద్ధమునందు; గాయమైన; పతిన్ = గాయపడిన యజమానుని; తత్పురీహరుల్ =<noinclude><references/></noinclude> 5b025vpvmz86lf064haqtgugndzim8n 556836 556822 2026-05-24T02:28:10Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 556836 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem><ref>చ. జలియు, ట. బలియు</ref>బలయురత్నాకరములు సంచులుగఁ జేసి పొదివి నిధులెల్లఁ గొని సంచి మొదలు చేసి బేరమాడెడిపాటి యుదారలక్ష్మి బచ్చు లప్పురి నున్నారు పెచ్చు పెరిగి.</poem>|ref=111}} '''టీక'''. బలయు = (భూమిని) చుట్టుకొనియుండు - భూమి నావరించిన; రత్నాకరములు = సముద్రములను; పొదివి = ఆక్రమించి; నిధులెల్లఁగొని = మహాపద్మము, పద్మము, శంఖము, మకరము, కచ్ఛపము, ముకుందము, కుందము, నీలము, వరము అను నవనిధులను గ్రహించి; నంచి మొదలు చేసి = మూలధనముగాఁ జేసి - అసలుగా నుంచి; బేరమాడెడుపాటి = బేరమాడఁగల; ఉదారలక్ష్మి = గొప్పసంపదలతో; లచ్చులు = వైశ్యులు. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>హరమౌళీహీర మచ్యుత చరణాబ్జమరందధార జాహ్నవి లోకే శ్వరి తమసోదరి <ref>క. యౌనట, చ. యగుననుట</ref>యగునఁట పురివెలమలభాగ్యమహిమఁ <ref>క. పొగడఁగ</ref>బొగడఁగ వశమే?</poem>|ref=112}} '''టీక'''. హరమౌళిహీరము = శివునితలపైఁగల వజ్రమణి; అచ్యుత ..ధార = విష్ణువుపాదపద్మమునందలి మకరందపుధార [గంగ విష్ణుపాదోద్భవ యని ప్రసిద్ధి]; జాహ్నవి = గంగ; పురివెలమలభాగ్యమహిమ = పట్టణములోని వెలమలు అను ఒకశూద్రజాతివారి గొప్పభాగ్యము; శూద్రులు విష్ణుపాదోద్భవులగుట గంగానదికి సహోదరులగుదురని యభిప్రాయము.[పూర్వటీక'లో 'వెలమల = శూద్రులయొక్క' అని యర్థము వ్రాయఁబడినది. వెలమపదము శూద్రసామాన్యబోధకముకాదు; విశేషవాచకము.] {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>భూమియు నాకసంబుఁ దమపొంకమునన్ బిగియించు తత్పురీ సామజకోటియున్నతికి సర్వజగంబుల గల్గు నున్నతుల్ భూమము డింది వామనతఁ బూనఁగ దక్షిణదిక్కునేనుఁగున్ వామన మంచు నాడఁదగవా? తగవాడరుగాక భూజనుల్.</poem>|ref=113}} '''టీక'''. పొంకమునన్ = పొందికచేత - ఆకారముచేత; బిగియించు = బిగిసికొనునట్లుచేయు - ఇఱికించు; తత్పురీ...యున్నతికిన్ = ఆపట్టణములోని ఏనుఁగుల ఎత్తునకు; భూమము డింది = ఆధిక్యము అణఁగి(పోయి); వామనతన్ పూనఁగన్ = పొట్టితనమును పొందఁగా - పొట్టివి కాఁగా; ఆడఁదగవా? = పలుకుట న్యాయమా? భూజనుల్ = ప్రజలు; తగవాడరుగాక! = న్యాయము పలుకరుగదా! “దక్షిణపుదిగ్గజమునకు వామనమని పేరు; అది పొట్టిదగుటచే ఆ పేరు దానికి కలిగియుండవలెను. కాని అది సరికాదు. ఏలయన - కాశిలోని ఏనుఁగులతో సరిపోల్చి చూచినచో తక్కినయేనుఁగు లన్నియు వామనములే యగుచున్నవి; ప్రజ లన్యాయముగ పాపము! దక్షిణదిగ్గజమునకు మాత్రము వామనమని పేరు పెట్టినారు" అని భావము. '''అలం'''. నిరుక్తి, అర్థాంతరన్యాసము. {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>కెరలక క్రమ్మరింప <ref>చ. నడి</ref>నడుగెంటనె నిల్చు నొకింత నూకినన్ శరనిధు లేడు <ref>త. దాటి</ref>దాఁటు మెయి చాచి చివుక్కున నుక్కు మీరి సం గరమున గాయమైన పతిఁ గాఁచుఁ జలింపక తత్పురీహరుల్ హరిహయుమావు మున్ డిగిన యంబుధిరేవున వచ్చెనో సుమీ!</poem>|ref=114}} '''టీక'''. కెరలక = సంభ్రమింపక; క్రమ్మరింపన్ = మళ్లింపఁగా; అడుగెంటన్ = అడుగుపడిన మాత్రముననే ['అడుగు + ఎఁడు']; ఒకింత = కొంచెము; నూకినన్ = త్రోలినను; శరనిధులు = సముద్రములు; మెయి = దేహము; చివుక్కునన్ = తటాలున; ఉక్కుమీఱి = ఎక్కువ శౌర్యము పొంది; సంగరమునన్ = యుద్ధమునందు; గాయమైన; పతిన్ = గాయపడిన యజమానుని; తత్పురీహరుల్ =<noinclude><references/></noinclude> enz7ay94le5a1cjh9yf5ohwc8asrjzq 104 212510 556833 554728 2026-05-24T01:23:31Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 556833 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>ఆ(కాశీ)పట్టణములోని గుఱ్ఱములు; హరిహయుమావు = ఇంద్రునివాహనమైనయుచ్చైశ్శ్రవము; మున్ డిగిన = పూర్వము దిగివచ్చిన; అంబుధిరేవునన్ = (పాల)సముద్రపురేవునుండి; వచ్చెనోనుమీ = వచ్చెనో యేమో! ఆయూరి గుఱ్ఱములు ఉచ్చైశ్శ్రవమువలె పాలసముద్రమునఁ బుట్టి వచ్చెనో యన్నట్లు మేలిగుణములు కలిగి యున్నవని భావము. '''అలం'''. ఉత్ప్రేక్ష. {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>సారథి ఛాందసుండు బడి సాగదు చక్రయుగంబు ప్రాఁతపం చారపుగుఱ్ఱముల్ రథియు శౌర్యమునం దరమాని సాత్మవి స్తారము <ref>చ. చూడఖండములు</ref>ఖండఖండములు తానఁట మాసరి యంచుఁ దత్పురిం దేరులు నవ్వు శంకరునితేరిని గేతనకింకిణీధ్వనిన్.</poem>|ref=115}} '''టీక'''. ఛాందసుండు = వేదజడుఁడు - నేర్పు లేనివాఁడు; బడిన్ = క్రమముగా; ప్రాఁతపంచారపుగుఱ్ఱముల్ = ప్రాఁతవ్యాపనముగల - (మార్పు లేని) ప్రాఁతరీతినడకగల గుఱ్ఱములు; అఱమానిసి = సగము వీరుఁడు - అర్ధనారీశ్వరుఁడు (లేక) సగమాఁడుది; ఆత్మవిస్తారము = తనవిరివి - తనస్వరూపమంతయు; ఖండఖండములు = (అతుకులు వేసిన) ముక్క ముక్కలు - [శతాంగము కాన]; తేరులు = రథములు, శంకరునితేరిని = (త్రిపురాసురసంహారమునకు బయలువెడలినపుడు) శంకరునికి రథమైన భూమిని; కేతనకింకిణీధ్వనిన్ = తమజెండాకుఁ గల చిఱుగంటలధ్వనిచే శివుఁడు త్రిపురాసురసంహారమునకు బయలుచేరినపుడు భూమి యాతని రథమయ్యెను; బ్రహ్మ సారథిగను, సూర్యచంద్రులు చక్రములుగాను, వేదములు గుఱ్ఱములుగను మాఱినవని పురాణగాథ. బ్రహ్మ ఛాందనుఁ డనఁగా వేదములు చదువుకొన్నవాఁడనియును, రథచక్రములు సూర్యచంద్రులగుటచే ఒకదానితఱువాత నింకొకటి నడుచునుగాని, రెండుచక్రములును ఒకసారిగా నడువవనియు, నాలుగువేదములును గుఱ్ఱము లగుటచే అవి నాఁటినుండి నేఁటివఱకును ఎట్టిమార్పును లేక వెనుకటిపద్ధతిలోనే యున్నవనియు, రథముయజమాని శివుఁ డగుటచే అతఁ డర్ధనారీశ్వరుఁ డగుట సగము మగతనము (పౌరుషము) కలవాఁడనియు, భూమి రథ మగుటచే నది ఖండఖండములుగా నుండును (నడుమ నీరు, కొండలు మొదలగునవి యుండుట) గాని ఒకేచోట పూర్తిగ ఉండదనియు [ఖండములన భాగములనియు చెప్పవచ్చును] నర్థమును గ్రహింపవలయును. సాధారణముగ రథము అతుకులు లేక యుండును; సారథి నేర్పరి కావలెను; రెండుచక్రములు సరిగా సాగవలెను; గుఱ్ఱములు నూతనరీతుల నడకలను నేర్వవలెను; రథికుఁడు పూర్తిపౌరుషము కలిగియుండవలెను. ఆయూరిలోని రథము లిట్లున్నవని భావము. ఈపద్యమున 'అరమానిసాత్మవిస్తారము' అని ఇకారముమీఁద సంధి చేయఁబడినది; అది స్వతంత్రప్రయోగము. [వెనుకటి టీకాకారులు 'ప్రాఁతపంచారపు = మిక్కిలి ప్రాఁతవైన బహుకాలమునాటివైన - మిక్కిలి ముసలివైన' అని అర్థమును వ్రాసియున్నారు. అందుల కాధారము మృగ్యము. ఇచట అన్నియును వయసుమీఱినవేకదా!] అలం. వ్యతిరేకము. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>వేటాఱుతునియలుగ నరి, పాటన <ref>క. మొనరించి, చ. మొనరించు</ref>మొనరించు బాహుపాటవగరిమన్ మేటు లగు పోటుమగ ల వ్వీటన్ విహరింతు రుగ్రవిక్రము లగుచున్.</poem>|ref=116}} '''టీక'''. వేటు ఆఱుతునియలుగన్ = ఒక్కవేటునకు ఆఱుతునక లగునట్లుగా; అరిపాటనము ఒనరించు = శత్రువులను నఱకుట చేయు - శత్రువులను సంహరించునట్టి; బాహుపాటవగరిమన్ = గొప్పభుజబలసామర్థ్యముచేత; మేటులగు = అధికులైన; పోటుమగలు = యుద్ధవీరులు; ఉగ్రవిక్రము లగుచున్ = భయము గొల్పు కార్యము కలవారై. మీఁది నాల్గుపద్యములలోను వరుసగా ఏనుఁగులు, గుఱ్ఱములు, రథములు, కాల్బలము అను చతురంగబలము వర్ణింపఁబడినది.<noinclude><references/></noinclude> je7zcwkblnhqcthyr86yu7krnzqdo9b 104 212511 556834 554729 2026-05-24T02:20:48Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 556834 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>మొలకచీఁకటి జలజలరాల్పఁగా రాదె నెఱులు మించిన వీరికురులయందు కెరలించి యమృతంబు <ref>చ. గిలుకొట్టు</ref>గిలకొట్టఁగా రాదె ముద్దు<ref>శ.ర. జూపెడి</ref>చూపెడి వీరిమోవులందు పచ్చబంగారు కుప్పలు సేయఁగా రాదె గబ్బి మీఱిన వీరిగుబ్బలందు పండువెన్నెలతేటఁ బరిఢవింపఁగ రాదె నగవు <ref>చ. లీనెడు</ref>గుల్కెడి వీరిమొగములందు</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>నౌర! కరవాఁడిచూపుల<ref>శ.ర. యవఘళంబు</ref>యౌఘళంబు బాపురే! భూరికటితటీభారమహిమ చాఁగు! మదమందగమనలక్షణము లనఁగ నేరుపుల మింతు రప్పురివారసతులు.</poem>|ref=117}} '''టీక'''. మొలకచీఁకటి = అంకురించిన (దట్టమైన) చీఁకటి; రాల్పఁగారాదె! రాలునట్లు చేయవచ్చునుగదా! నెఱులు మించిన = వంకరలు తిరిగిన; కెరలించి = రేఁపి; మోవులందున్ = పెదవులయందు; గిలకొట్టఁగారాదె = వ్రేళ్లతోఁ జిలుకరాదా? కుప్పలు = ప్రోఁగులు; గబ్బిమీఱిన = మదించిన - నిక్కఁబాఱియున్న; గుబ్బలందున్ = స్తనములందు; పరిఢవింపఁగరాదె! = ధరించునట్లు (కలుగునట్లు) చేయవచ్చునుగదా! ఔర! = ఆహా! (ఆశ్చర్యసూచకము). కర...యౌఘళంబు = మిక్కిలి వాఁడిచూపులప్రసారము; బాపురే! = సెబాను! భూరి...మహిమ = పెద్దపిరుదుల గొప్పతనము; చాఁగు! = భళీ! మద...లక్షణములు = మదముచే మెల్లనైన నడకలు; అప్పురివారసతులు = ఆపట్టణములోని వెలయాండ్రు. వారస్త్రీల కురులు చీఁకట్లవలె నల్లనివనియు, మోవి యమృతపుగనియనియు, గుబ్బలు బంగారుకుప్పలవలె నున్నవనియు, ముఖకాంతులు వెన్నెలరీతి నున్నవనియు, వారు సరస్సులపై వాఁడిచూపులను ప్రసరింపఁజేయుచు, పెద్దవైన పిరుదులబరువున మెల్లమెల్లన నడచుచుందురనియును, వారు మిక్కిలి నేర్పులు కలవారనియు భావము. కురుల ముడి విప్పఁగా చీకఁట్లు జలజల రాలుననియు, మోవిని (పంట నొక్కి రేపఁగా) నమృతము లభించుననియు, గుబ్బలను నొక్కి బంగారుకుప్పలుగా చేయవచ్చుననియు, మోమున మోముఁ జేర్చి యా తేఁటును పొందవచ్చుననియు గూఢమగు చమత్కారము. {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>మారుతాహతి రాలు నారికేళఫలాళి <ref>త. నిడిసిరి</ref>నిడిసి <ref>క. జల్లించు, చ. జల్కించు</ref>జల్లించు పుండ్రేక్షురసము చిలుకపోటులచేతఁ <ref>త. చిరిగిన</ref>జిరిఁగిన సహకార ఫలములఁ <ref>చ. దొరుగెడి</ref>దొరఁగెడి పచ్చితేనె చిక్రోడ<ref>చ. దంష్ట్రలఁ జెక్కు, ట. దంష్ట్రలు చెక్కు గుద్దినయ</ref>దంష్ట్రలు చెక్కు సుగంధియ నంటిపండ్లను గాఱు నవ్యసుధయుఁ బాకవేగారంభపరిపాటిఁ దమయంతఁ బగిలిన పనస<ref>క. క్రొంబండ్ల, చ.ర.సూ. గొబ్బండ్ల</ref>గొబ్బండ్లబేస</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem><ref>చ. యేకమై</ref>మేకమై కాలువలు గట్టి యేక<ref>చ. హేళి</ref>హేలఁ బరఁగ నందలిక్రియ్యూట పసిమితేటఁ బండు నవ్వీట ముక్కారుఁ బసిఁడి గారు సరసధాన్యంబు మంచి<ref>క. జేలు</ref>రాజనపుఁజేల.</poem>|ref=118}} '''టీక'''. మారుతాహతిన్ = గాలిదెబ్బచే; రాలు = రాలి, క్రిందపడిన; నారికేళఫలాళిన్ = కొబ్బరిబొండ్లములచే; ఇడిసి = చీలి: జల్లించు = కాఱు; పుండ్రేక్షురసము = (నామాల) ఎఱ్ఱచెఱకులరసము; [అనఁగా కొబ్బరిచెట్లఁ బండిన బొండ్లములు గాలికి రాలి క్రిందనున్న చెఱకుతోఁటపైఁ బడఁగా ఆదెబ్బకు చెఱకుగడలు చీలి రసమును స్రవించుచున్నవనుట.] చిరిఁగిన = తూట్లుపడిన; సహకారఫలములన్ = తీయమామిడిపండ్లనుండి; తొరఁగెడి = కారుచున్న! పచ్చితేనె = క్రొత్తరసము; చిక్రోడదంష్ట్రలు = ఉడుతకోరలు; చెక్కు = గీరు; సుగంధి<noinclude><references/></noinclude> 9ks0a9z9ncvwj9oo1ntyuu93i3k8527 556835 556834 2026-05-24T02:22:13Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 556835 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>మొలకచీఁకటి జలజలరాల్పఁగా రాదె నెఱులు మించిన వీరికురులయందు కెరలించి యమృతంబు <ref>చ. గిలుకొట్టు</ref>గిలకొట్టఁగా రాదె ముద్దు<ref>శ.ర. జూపెడి</ref>చూపెడి వీరిమోవులందు పచ్చబంగారు కుప్పలు సేయఁగా రాదె గబ్బి మీఱిన వీరిగుబ్బలందు పండువెన్నెలతేటఁ బరిఢవింపఁగ రాదె నగవు <ref>చ. లీనెడు</ref>గుల్కెడి వీరిమొగములందు</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>నౌర! కరవాఁడిచూపుల<ref>శ.ర. యవఘళంబు</ref>యౌఘళంబు బాపురే! భూరికటితటీభారమహిమ చాఁగు! మదమందగమనలక్షణము లనఁగ నేరుపుల మింతు రప్పురివారసతులు.</poem>|ref=117}} '''టీక'''. మొలకచీఁకటి = అంకురించిన (దట్టమైన) చీఁకటి; రాల్పఁగారాదె! రాలునట్లు చేయవచ్చునుగదా! నెఱులు మించిన = వంకరలు తిరిగిన; కెరలించి = రేఁపి; మోవులందున్ = పెదవులయందు; గిలకొట్టఁగారాదె = వ్రేళ్లతోఁ జిలుకరాదా? కుప్పలు = ప్రోఁగులు; గబ్బిమీఱిన = మదించిన - నిక్కఁబాఱియున్న; గుబ్బలందున్ = స్తనములందు; పరిఢవింపఁగరాదె! = ధరించునట్లు (కలుగునట్లు) చేయవచ్చునుగదా! ఔర! = ఆహా! (ఆశ్చర్యసూచకము). కర...యౌఘళంబు = మిక్కిలి వాఁడిచూపులప్రసారము; బాపురే! = సెబాసు! భూరి...మహిమ = పెద్దపిరుదుల గొప్పతనము; చాఁగు! = భళీ! మద...లక్షణములు = మదముచే మెల్లనైన నడకలు; అప్పురివారసతులు = ఆపట్టణములోని వెలయాండ్రు. వారస్త్రీల కురులు చీఁకట్లవలె నల్లనివనియు, మోవి యమృతపుగనియనియు, గుబ్బలు బంగారుకుప్పలవలె నున్నవనియు, ముఖకాంతులు వెన్నెలరీతి నున్నవనియు, వారు సరస్సులపై వాఁడిచూపులను ప్రసరింపఁజేయుచు, పెద్దవైన పిరుదులబరువున మెల్లమెల్లన నడచుచుందురనియును, వారు మిక్కిలి నేర్పులు కలవారనియు భావము. కురులముడి విప్పఁగా చీకఁట్లు జలజల రాలుననియు, మోవిని (పంట నొక్కి రేపఁగా) నమృతము లభించుననియు, గుబ్బలను నొక్కి బంగారుకుప్పలుగా చేయవచ్చుననియు, మోమున మోముఁ జేర్చి యా తేఁటును పొందవచ్చుననియు గూఢమగు చమత్కారము. {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>మారుతాహతి రాలు నారికేళఫలాళి <ref>త. నిడిసిరి</ref>నిడిసి <ref>క. జల్లించు, చ. జల్కించు</ref>జల్లించు పుండ్రేక్షురసము చిలుకపోటులచేతఁ <ref>త. చిరిగిన</ref>జిరిఁగిన సహకార ఫలములఁ <ref>చ. దొరుగెడి</ref>దొరఁగెడి పచ్చితేనె చిక్రోడ<ref>చ. దంష్ట్రలఁ జెక్కు, ట. దంష్ట్రలు చెక్కు గుద్దినయ</ref>దంష్ట్రలు చెక్కు సుగంధియ నంటిపండ్లను గాఱు నవ్యసుధయుఁ బాకవేగారంభపరిపాటిఁ దమయంతఁ బగిలిన పనస<ref>క. క్రొంబండ్ల, చ.ర.సూ. గొబ్బండ్ల</ref>గొబ్బండ్లబేస</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem><ref>చ. యేకమై</ref>మేకమై కాలువలు గట్టి యేక<ref>చ. హేళి</ref>హేలఁ బరఁగ నందలిక్రియ్యూట పసిమితేటఁ బండు నవ్వీట ముక్కారుఁ బసిఁడి గారు సరసధాన్యంబు మంచి<ref>క. జేలు</ref>రాజనపుఁజేల.</poem>|ref=118}} '''టీక'''. మారుతాహతిన్ = గాలిదెబ్బచే; రాలు = రాలి, క్రిందపడిన; నారికేళఫలాళిన్ = కొబ్బరిబొండ్లములచే; ఇడిసి = చీలి: జల్లించు = కాఱు; పుండ్రేక్షురసము = (నామాల) ఎఱ్ఱచెఱకులరసము; [అనఁగా కొబ్బరిచెట్లఁ బండిన బొండ్లములు గాలికి రాలి క్రిందనున్న చెఱకుతోఁటపైఁ బడఁగా ఆదెబ్బకు చెఱకుగడలు చీలి రసమును స్రవించుచున్నవనుట.] చిరిఁగిన = తూట్లుపడిన; సహకారఫలములన్ = తీయమామిడిపండ్లనుండి; తొరఁగెడి = కారుచున్న! పచ్చితేనె = క్రొత్తరసము; చిక్రోడదంష్ట్రలు = ఉడుతకోరలు; చెక్కు = గీరు; సుగంధి<noinclude><references/></noinclude> t6blwd03y0shg7odd3oxnrczjfp83l9 104 212512 556837 554730 2026-05-24T03:48:17Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 556837 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>యనంటిపండ్లను = కప్పురపుటనఁటిపండ్లనుండి; నవ్యసుధ = క్రొత్తయమృతము; పాకవేగారంభపరిపాటిన్ = వేగముగాఁ బండఁ బ్రారంభించు క్రమమున - వేగముగాఁ బండినదనుట; పనసగొబ్బండ్లపేసము = గొప్పపనసపండ్లగుజ్జు: ఏకమై = కలిసి; ఏకహేలన్ = ఒక్కమొగిని; పఱవన్ = ప్రవహింపఁగా; క్రియ్యూటన్ = క్రిందియూటచేత; పసిమితేటన్ = బంగారు(పచ్చని)కాంతితో; ముక్కారున్ = మూఁడుకాలములును - మూఁడుపంటలును; పసిఁడిగారు = బంగారమువంటి; రాజనపుఁజేలన్ = మేలురకపు పంటనేలలందు; పండున్. ఆయూరి పంటపొలములకుఁ గల కాలువలందు చెఱకురసము, మామిడిపండ్లరసము, అనఁటిపండ్లగుజ్జు, పనసపండ్లగుజ్జు ప్రవహించి చేలను నిండి సారవంతముల చేయుటచే వత్సరమునకు మూఁడుపంటలును సమృద్ధిగాఁ బండునని భావము. {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>తెలతెలవాఱ నొయ్య నరుదెంచి నిశాంతరతాంతతాంతలౌ చెలువల కింపుగా మెలఁగి చెక్కులఁ గూరిన చూర్ణకుంతలా వళి సరళంబుగా జడిసి వాడినసెజ్జలమీఁదిప్రావిరుల్ దొలగఁ బ్రభాతవాయువులు దోచుఁ బురిం బరిచారికాకృతిన్.</poem>|ref=119}} '''టీక'''. ఒయ్యన్ = తిన్నఁగా; నిశాంతరతాంతతాంతలు = వేకువజామునందలి భోగమైనవెనుక అలసిపోయినవారు; చెలువలకున్ = స్త్రీలకు; ఇంపుగాన్ = ఆనందము కల్గునట్లు; మెలఁగి = సంచరించి; చెక్కులఁ గూరిన = చెక్కులను పొందిన - చెక్కులపై జాఱిన; చూర్ణకుంతలావళిన్ = ముంగురులను; జడిసి = మీఁదికి తొలఁగఁద్రోసి; వాడిన = వాడిపోయిన; సెజ్జలమీఁది ప్రావిుల్ర = పడుకలమీఁది ప్రాఁతపువ్వులు; తొలఁగన్ = తొలఁగి క్రిందఁ బడిపోవునట్లుగా; పరిచారికాకృతిన్ = సేవకురాండ్రవలె; ప్రభాతవాయువులు తోచున్ = (ప్రాతఃకాలవాయువులు) పిల్లగాలులు ఉండును. ఉదయమున వీఁచు పిల్లవాయువులు రతాంతమున మిగుల శ్రమఁ జెందిన స్త్రీల యాయాసము పోవునట్లు వీఁచును. చెక్కులపై జాఱిన ముంగురులను వెనుకకుఁ ద్రోసి సరిచేయును; శయ్యలపై వాడియున్న పూవులను త్రోసివేసి, పడుకలను శుభ్రపఱచును; ఇ ట్లవి పరిచారికలవలె నాయువిదలను సేవించును. '''అలం'''. ఉపమ. {{p|ac|fwb}}అగస్త్యమహర్షి సభార్యుండై సామిమలకు వెడలుట</p> {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>ఏవంవిధఖ్యాతి నెసగు శ్రీ<ref>వారణా</ref>వారాణ సీపట్టణంబున సిద్ధతటిని పొంత సిద్ధాశ్రమంబు ఘటించి యందు లో పాముద్రయును దానుఁ బ్రభయుఁ దరణి యునుబోలెఁ బాయని యనుకూలదాంపత్య మునఁ బొల్చి మునికోటి తను భజింపఁ దారకబ్రహ్మవిద్యారహస్యజ్ఞాత చుళుకితాంభోరాశి కలశసూతి</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>బ్రహ్మనిభమూర్తి పెక్కు<ref>చ. గల్పంబు</ref>కల్పంబు లుండి విబుధయూథంబు ప్రార్ధింప వింధ్యశిఖరి విక్రమాటోప మడఁప నవ్వీడు వెడలె బరవిపత్ప్రతికారతత్పరులు ఘనులు.</poem>|ref=120}} '''టీక'''. ఏవంవిధఖ్యాతిన్ ఎసఁగు = ఇట్టి గొప్పతనమున నతిశయించునట్టి; వారాణసీపట్టణమునన్ = (వరుణ, అసి యను రెండు చిన్ననదులనడుమఁ గల) కాశీపట్టణమున; సిద్ధతటినిపొంతన్ = గంగగట్టున, సిద్ధాశ్రమంబు = యోగులు వసించు స్థలము; ఘటియించి = ఏర్పఱచి; ప్రభ = ప్రకాశము - కాంతి; తరణి = సూర్యుఁడు; ఆనుకూలదాంపత్యమునన్ = భార్యాభర్తల పరస్పరము నచ్చిన దంపతులధర్మములచే; పొల్చి = ఉండి; మునికోటి = మునులగుంపు; తను భజింపన్ = తన్ను సేవింపఁగా; తారకబ్రహ్మవిద్యారహస్యజ్ఞాత = (నరులను సంసారమునుండి) తరింపఁజేయు తత్త్వవిద్యా<noinclude><references/></noinclude> syau89yw6gr6g0tmovzb1z600r659uf 556838 556837 2026-05-24T03:51:21Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 556838 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>యనంటిపండ్లను = కప్పురపుటనఁటిపండ్లనుండి; నవ్యసుధ = క్రొత్తయమృతము; పాకవేగారంభపరిపాటిన్ = వేగముగాఁ బండఁ బ్రారంభించు క్రమమున - వేగముగాఁ బండినదనుట; పనసగొబ్బండ్లపేసము = గొప్పపనసపండ్లగుజ్జు: ఏకమై = కలిసి; ఏకహేలన్ = ఒక్కమొగిని; పఱవన్ = ప్రవహింపఁగా; క్రియ్యూటన్ = క్రిందియూటచేత; పసిమితేటన్ = బంగారు(పచ్చని)కాంతితో; ముక్కారున్ = మూఁడుకాలములును - మూఁడుపంటలును; పసిఁడిగారు = బంగారమువంటి; రాజనపుఁజేలన్ = మేలురకపు పంటనేలలందు; పండున్. ఆయూరి పంటపొలములకుఁ గల కాలువలందు చెఱకురసము, మామిడిపండ్లరసము, అనఁటిపండ్లగుజ్జు, పనసపండ్లగుజ్జు ప్రవహించి చేలను నిండి సారవంతముల చేయుటచే వత్సరమునకు మూఁడుపంటలును సమృద్ధిగాఁ బండునని భావము. {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>తెలతెలవాఱ నొయ్య నరుదెంచి నిశాంతరతాంతతాంతలౌ చెలువల కింపుగా మెలఁగి చెక్కులఁ గూరిన చూర్ణకుంతలా వళి సరళంబుగా జడిసి వాడినసెజ్జలమీఁదిప్రావిరుల్ దొలగఁ బ్రభాతవాయువులు దోచుఁ బురిం బరిచారికాకృతిన్.</poem>|ref=119}} '''టీక'''. ఒయ్యన్ = తిన్నఁగా; నిశాంతరతాంతతాంతలు = వేకువజామునందలి భోగమైనవెనుక అలసిపోయినవారు; చెలువలకున్ = స్త్రీలకు; ఇంపుగాన్ = ఆనందము కల్గునట్లు; మెలఁగి = సంచరించి; చెక్కులఁ గూరిన = చెక్కులను పొందిన - చెక్కులపై జాఱిన; చూర్ణకుంతలావళిన్ = ముంగురులను; జడిసి = మీఁదికి తొలఁగఁద్రోసి; వాడిన = వాడిపోయిన; సెజ్జలమీఁది ప్రావిరుల్ = పడుకలమీఁది ప్రాఁతపువ్వులు; తొలఁగన్ = తొలఁగి క్రిందఁ బడిపోవునట్లుగా; పరిచారికాకృతిన్ = సేవకురాండ్రవలె; ప్రభాతవాయువులు తోచున్ = (ప్రాతఃకాలవాయువులు) పిల్లగాలులు ఉండును. ఉదయమున వీఁచు పిల్లవాయువులు రతాంతమున మిగులశ్రమఁ జెందిన స్త్రీల యాయాసము పోవునట్లు వీఁచును. చెక్కులపై జాఱిన ముంగురులను వెనుకకుఁ ద్రోసి సరిచేయును; శయ్యలపై వాడియున్న పూవులను త్రోసివేసి, పడుకలను శుభ్రపఱచును; ఇ ట్లవి పరిచారికలవలె నాయువిదలను సేవించును. '''అలం'''. ఉపమ. {{p|ac|fwb}}అగస్త్యమహర్షి సభార్యుండై సామిమలకు వెడలుట</p> {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>ఏవంవిధఖ్యాతి నెసగు శ్రీ<ref>వారణా</ref>వారాణ సీపట్టణంబున సిద్ధతటిని పొంత సిద్ధాశ్రమంబు ఘటించి యందు లో పాముద్రయును దానుఁ బ్రభయుఁ దరణి యునుబోలెఁ బాయని యనుకూలదాంపత్య మునఁ బొల్చి మునికోటి తను భజింపఁ దారకబ్రహ్మవిద్యారహస్యజ్ఞాత చుళుకితాంభోరాశి కలశసూతి</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>బ్రహ్మనిభమూర్తి పెక్కు<ref>చ. గల్పంబు</ref>కల్పంబు లుండి విబుధయూథంబు ప్రార్ధింప వింధ్యశిఖరి విక్రమాటోప మడఁప నవ్వీడు వెడలె బరవిపత్ప్రతికారతత్పరులు ఘనులు.</poem>|ref=120}} '''టీక'''. ఏవంవిధఖ్యాతిన్ ఎసఁగు = ఇట్టి గొప్పతనమున నతిశయించునట్టి; వారాణసీపట్టణమునన్ = (వరుణ, అసి యను రెండు చిన్ననదులనడుమఁ గల) కాశీపట్టణమున; సిద్ధతటినిపొంతన్ = గంగగట్టున, సిద్ధాశ్రమంబు = యోగులు వసించు స్థలము; ఘటియించి = ఏర్పఱచి; ప్రభ = ప్రకాశము - కాంతి; తరణి = సూర్యుఁడు; ఆనుకూలదాంపత్యమునన్ = భార్యాభర్తల పరస్పరము నచ్చిన దంపతులధర్మములచే; పొల్చి = ఉండి; మునికోటి = మునులగుంపు; తను భజింపన్ = తన్ను సేవింపఁగా; తారకబ్రహ్మవిద్యారహస్యజ్ఞాత = (నరులను సంసారమునుండి) తరింపఁజేయు తత్త్వవిద్యా<noinclude><references/></noinclude> m5o5ou86anx18099ctojey375uefq4l 556839 556838 2026-05-24T03:57:13Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 556839 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>యనంటిపండ్లను = కప్పురపుటనఁటిపండ్లనుండి; నవ్యసుధ = క్రొత్తయమృతము; పాకవేగారంభపరిపాటిన్ = వేగముగాఁ బండఁ బ్రారంభించు క్రమమున - వేగముగాఁ బండినదనుట; పనసగొబ్బండ్లపేసము = గొప్పపనసపండ్లగుజ్జు; ఏకమై = కలిసి; ఏకహేలన్ = ఒక్కమొగిని; పఱవన్ = ప్రవహింపఁగా; క్రియ్యూటన్ = క్రిందియూటచేత; పసిమితేటన్ = బంగారు(పచ్చని)కాంతితో; ముక్కారున్ = మూఁడుకాలములును - మూఁడుపంటలును; పసిఁడిగారు = బంగారమువంటి; రాజనపుఁజేలన్ = మేలురకపు పంటనేలలందు; పండున్. ఆయూరి పంటపొలములకుఁ గల కాలువలందు చెఱకురసము, మామిడిపండ్లరసము, అనఁటిపండ్లగుజ్జు, పనసపండ్లగుజ్జు ప్రవహించి చేలను నిండి సారవంతముల చేయుటచే వత్సరమునకు మూఁడుపంటలును సమృద్ధిగాఁ బండునని భావము. {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>తెలతెలవాఱ నొయ్య నరుదెంచి నిశాంతరతాంతతాంతలౌ చెలువల కింపుగా మెలఁగి చెక్కులఁ గూరిన చూర్ణకుంతలా వళి సరళంబుగా జడిసి వాడినసెజ్జలమీఁదిప్రావిరుల్ దొలగఁ బ్రభాతవాయువులు దోచుఁ బురిం బరిచారికాకృతిన్.</poem>|ref=119}} '''టీక'''. ఒయ్యన్ = తిన్నఁగా; నిశాంతరతాంతతాంతలు = వేకువజామునందలి భోగమైనవెనుక అలసిపోయినవారు; చెలువలకున్ = స్త్రీలకు; ఇంపుగాన్ = ఆనందము కల్గునట్లు; మెలఁగి = సంచరించి; చెక్కులఁ గూరిన = చెక్కులను పొందిన - చెక్కులపై జాఱిన; చూర్ణకుంతలావళిన్ = ముంగురులను; జడిసి = మీఁదికి తొలఁగఁద్రోసి; వాడిన = వాడిపోయిన; సెజ్జలమీఁది ప్రావిరుల్ = పడుకలమీఁది ప్రాఁతపువ్వులు; తొలఁగన్ = తొలఁగి క్రిందఁ బడిపోవునట్లుగా; పరిచారికాకృతిన్ = సేవకురాండ్రవలె; ప్రభాతవాయువులు తోచున్ = (ప్రాతఃకాలవాయువులు) పిల్లగాలులు ఉండును. ఉదయమున వీఁచు పిల్లవాయువులు రతాంతమున మిగులశ్రమఁ జెందిన స్త్రీల యాయాసము పోవునట్లు వీఁచును. చెక్కులపై జాఱిన ముంగురులను వెనుకకుఁ ద్రోసి సరిచేయును; శయ్యలపై వాడియున్న పూవులను త్రోసివేసి, పడుకలను శుభ్రపఱచును; ఇ ట్లవి పరిచారికలవలె నాయువిదలను సేవించును. '''అలం'''. ఉపమ. {{p|ac|fwb}}అగస్త్యమహర్షి సభార్యుండై సామిమలకు వెడలుట</p> {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>ఏవంవిధఖ్యాతి నెసగు శ్రీ<ref>వారణా</ref>వారాణ సీపట్టణంబున సిద్ధతటిని పొంత సిద్ధాశ్రమంబు ఘటించి యందు లో పాముద్రయును దానుఁ బ్రభయుఁ దరణి యునుబోలెఁ బాయని యనుకూలదాంపత్య మునఁ బొల్చి మునికోటి తను భజింపఁ దారకబ్రహ్మవిద్యారహస్యజ్ఞాత చుళుకితాంభోరాశి కలశసూతి</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>బ్రహ్మనిభమూర్తి పెక్కు<ref>చ. గల్పంబు</ref>కల్పంబు లుండి విబుధయూథంబు ప్రార్ధింప వింధ్యశిఖరి విక్రమాటోప మడఁప నవ్వీడు వెడలెఁ బరవిపత్ప్రతికారతత్పరులు ఘనులు.</poem>|ref=120}} '''టీక'''. ఏవంవిధఖ్యాతిన్ ఎసఁగు = ఇట్టి గొప్పతనమున నతిశయించునట్టి; వారాణసీపట్టణమునన్ = (వరుణ, అసి యను రెండు చిన్ననదులనడుమఁ గల) కాశీపట్టణమున; సిద్ధతటినిపొంతన్ = గంగగట్టున; సిద్ధాశ్రమంబు = యోగులు వసించు స్థలము; ఘటియించి = ఏర్పఱచి; ప్రభ = ప్రకాశము - కాంతి; తరణి = సూర్యుఁడు; ఆనుకూలదాంపత్యమునన్ = భార్యాభర్తల పరస్పరము నచ్చిన దంపతులధర్మములచే; పొల్చి = ఉండి; మునికోటి = మునులగుంపు; తను భజింపన్ = తన్ను సేవింపఁగా; తారకబ్రహ్మవిద్యారహస్యజ్ఞాత = (నరులను సంసారమునుండి) తరింపఁజేయు తత్త్వవిద్యా<noinclude><references/></noinclude> jc5iu1oeb15q5a8qvr7p2k9mam3cj3l 104 212513 556840 554731 2026-05-24T06:12:47Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 556840 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>రహస్యము నెఱిఁగినవాఁడు, చుళికితాంభోరాశి = పుడికిట నుంచఁబడిన సముద్రము కలవాఁడు; కలశసూతి = కలశమునఁ బుట్టిన అగస్త్యుఁడు; బ్రహ్మనిభమూర్తి = బ్రహ్మతో సమానుఁడు; పెక్కుకల్పములనుండి = పెక్కువేలయుగములనుండి; విబుధయూథంబు = దేవతలసమూహము. [ఇచట విబుధయూథ మనుట యప్రసిద్ధము; పశువులగుంపు 'యూథము' అనుట ప్రసిద్ధము.] వింధ్య...పము = వింధ్యపర్వతముయొక్క విక్రమవిజృంభణమును; అడఁపన్ = అణఁచివేయుటకు; అవ్వీడు వెడలెన్ = ఆ కాశీపట్టణమునుండి బయలుదేరెను; ఘనులు = గొప్పవారు; పర...రులు = ఇతరుల ఆపదలకు ప్రతీకారము చేయుటయందు ఎక్కువ ఇష్టముకలవారు కదా! [పూర్వము వింధ్యపర్వతము మేరువుపై నసూయపడి సూర్యచంద్రులమార్గము నరికట్టుచు రోజుకు రోజు ఎత్తుగా పెరుగుచుండెను; అపుడు దాని గర్వము నడఁపవలె నని దేవతలు సమర్థుఁడగు నగస్త్యునిఁ గోరిరి. అతఁడు ఉత్తరపుదిక్కుననుండి దక్షిణమునకు వచ్చుచు దారిలో వింధ్యమును డాసెను; ఆ కొండలఱేఁడు మునికి సాష్టాంగనమస్కార మొనరించెను; 'నేను మఱలి వచ్చువఱకును నీ విట్లే యుండవలెనని యగస్త్యుఁ డాకొండ నాజ్ఞాపించి దక్షిణమునకుఁ బోయెను; ఇది పురాణగాథ.] '''అలం'''. ఉపమ. {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>అబ్ధితోఁగూడ మును గ్రోల నౌర్వవహ్ని యుదరబిలమున నొకచోట నుండియుండి జటిలవరునకుఁ గద్రూజకటకకటక విరహతాపమిషంబున వెడలె నపుడు.</poem>|ref=121}} '''టీక'''. అబ్ధితోఁగూడన్ = సముద్రముతోఁ గలిపి; మును గ్రోలునౌర్వవహ్ని = పూర్వము గ్రహించిన బడబాగ్ని; ఉదరబిలమునన్ = పొట్టయందు; జటిలవరునకున్ = మునిశ్రేష్ఠునకు - అగస్త్యునకు; కద్రూజ...మిషంబునన్ = పాములు కడియములుగాఁ గల శివునినెలవగు కాశిని విడుచుటవలనఁ గల్గిన తాపము నెపమున; వెడలెన్ = బయలువెడలెను. [అగస్త్యుఁడు సముద్రమునంతను పుడిసిటఁ బట్టి త్రాగెనని పురాణగాథ.] '''అలం'''. అపహ్నుతి. {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>పుడిసిటఁ <ref>చ. బెట్టె</ref>బట్టె నేతపసి పొంగు పయోనిధి నిల్వలానుజున్ కడుపున వ్రేల్చె నేతపసి గాఢతపోనిధి నయ్యగస్త్యునిన్ బొడఁగని వింధ్యభూసరము పొంకము బింకము దక్కి <ref>ట. భీతితో</ref>నేలలో నడఁగెఁ <ref>చ. నిలాంతర</ref>బిలాంతరస్థలి భయాహతిఁ <ref>చ. నీగు</ref>జొచ్చు కుళీరమో యనన్.</poem>|ref=122}} '''టీక'''. ఇల్వలానుజున్ = ఇల్వలుని తమ్ముఁడగు వాతాపి యను రాక్షసుని; వ్రేల్చెను = ఆహుతిగాఁ జేసెను; గాఢతపోనిధి = గొప్పతపస్వి యగువానిని; పొడఁగని = చూచి; వింధ్యభూధరము = వింధ్యపర్వతము; పొంకము బింకము దక్కి = గరువపుబిగువును విడిచి; బిలాంతరస్థలిన్ = రంధ్రపులోపలిభాగమును; భయాహతిన్ = ఎక్కువభయమున; చొచ్చు = ప్రవేశించు - దూరు; కుళిరమో యనన్ = ఎండ్రియో యనునట్లు. అగస్త్యునిఁ జూచి వింధ్యాద్రి గర్వ ముడిగి భయపడి నేలలో లీనమైనదని భావము. '''అలం'''. ఉత్ప్రేక్ష. {{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>ఆవింధ్యాచల మట్లు వంధ్యనిజగర్వారంభమై యుండ న గ్గోవిందాభు డభంగురోదయనిధిం గొల్లాపురీలక్ష్మి ర క్షోవిద్వేషిభుజాంతరాళపదవీశుద్ధాంతసైరంధ్రికన్ సేవించె న్నుతియించె నాగమకళాసిద్ధాంతశుద్ధోక్తులన్.</poem>|ref=123}} '''టీక'''. వంధ్యనిజగర్వారంభమై = వ్యర్థమైన తనగర్వపువడి గలదై; అగ్గోవిందాభుఁడు = ఆ గోవిందునిదీప్తివంటి దీప్తి కలవాఁడు - అగస్త్యుఁడు; అభంగురోదయనిధిన్ = గొప్ప అభ్యుదయ<noinclude><references/></noinclude> q9byvwzcujebo78pv992m3sz321qf6j 556841 556840 2026-05-24T06:16:46Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 556841 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>రహస్యము నెఱిఁగినవాఁడు, చుళికితాంభోరాశి = పుడికిట నుంచఁబడిన సముద్రము కలవాఁడు; కలశసూతి = కలశమునఁ బుట్టిన అగస్త్యుఁడు; బ్రహ్మనిభమూర్తి = బ్రహ్మతో సమానుఁడు; పెక్కుకల్పములనుండి = పెక్కువేలయుగములనుండి; విబుధయూథంబు = దేవతలసమూహము. [ఇచట విబుధయూథ మనుట యప్రసిద్ధము; పశువులగుంపు 'యూథము' అనుట ప్రసిద్ధము.] వింధ్య...పము = వింధ్యపర్వతముయొక్క విక్రమవిజృంభణమును; అడఁపన్ = అణఁచివేయుటకు; అవ్వీడు వెడలెన్ = ఆ కాశీపట్టణమునుండి బయలుదేరెను; ఘనులు = గొప్పవారు; పర...రులు = ఇతరుల ఆపదలకు ప్రతీకారము చేయుటయందు ఎక్కువ ఇష్టముకలవారు కదా! [పూర్వము వింధ్యపర్వతము మేరువుపై నసూయపడి సూర్యచంద్రులమార్గము నరికట్టుచు రోజుకు రోజు ఎత్తుగా పెరుగుచుండెను; అపుడు దాని గర్వము నడఁపవలె నని దేవతలు సమర్థుఁడగు నగస్త్యునిఁ గోరిరి. అతఁడు ఉత్తరపుదిక్కుననుండి దక్షిణమునకు వచ్చుచు దారిలో వింధ్యమును డాసెను; ఆ కొండలఱేఁడు మునికి సాష్టాంగనమస్కార మొనరించెను; 'నేను మఱలి వచ్చువఱకును నీ విట్లే యుండవలెˈనని యగస్త్యుఁ డాకొండ నాజ్ఞాపించి దక్షిణమునకుఁ బోయెను; ఇది పురాణగాథ.] '''అలం'''. ఉపమ. {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>అబ్ధితోఁగూడ మును గ్రోల నౌర్వవహ్ని యుదరబిలమున నొకచోట నుండియుండి జటిలవరునకుఁ గద్రూజకటకకటక విరహతాపమిషంబున వెడలె నపుడు.</poem>|ref=121}} '''టీక'''. అబ్ధితోఁగూడన్ = సముద్రముతోఁ గలిపి; మును గ్రోలునౌర్వవహ్ని = పూర్వము గ్రహించిన బడబాగ్ని; ఉదరబిలమునన్ = పొట్టయందు; జటిలవరునకున్ = మునిశ్రేష్ఠునకు - అగస్త్యునకు; కద్రూజ...మిషంబునన్ = పాములు కడియములుగాఁ గల శివునినెలవగు కాశిని విడుచుటవలనఁ గల్గిన తాపము నెపమున; వెడలెన్ = బయలువెడలెను. [అగస్త్యుఁడు సముద్రమునంతను పుడిసిటఁ బట్టి త్రాగెనని పురాణగాథ.] '''అలం'''. అపహ్నుతి. {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>పుడిసిటఁ <ref>చ. బెట్టె</ref>బట్టె నేతపసి పొంగు పయోనిధి నిల్వలానుజున్ కడుపున వ్రేల్చె నేతపసి గాఢతపోనిధి నయ్యగస్త్యునిన్ బొడఁగని వింధ్యభూసరము పొంకము బింకము దక్కి <ref>ట. భీతితో</ref>నేలలో నడఁగెఁ <ref>చ. నిలాంతర</ref>బిలాంతరస్థలి భయాహతిఁ <ref>చ. నీగు</ref>జొచ్చు కుళీరమో యనన్.</poem>|ref=122}} '''టీక'''. ఇల్వలానుజున్ = ఇల్వలుని తమ్ముఁడగు వాతాపి యను రాక్షసుని; వ్రేల్చెను = ఆహుతిగాఁ జేసెను; గాఢతపోనిధి = గొప్పతపస్వి యగువానిని; పొడఁగని = చూచి; వింధ్యభూధరము = వింధ్యపర్వతము; పొంకము బింకము దక్కి = గరువపుబిగువును విడిచి; బిలాంతరస్థలిన్ = రంధ్రపులోపలిభాగమును; భయాహతిన్ = ఎక్కువభయమున; చొచ్చు = ప్రవేశించు - దూరు; కుళిరమో యనన్ = ఎండ్రియో యనునట్లు. అగస్త్యునిఁ జూచి వింధ్యాద్రి గర్వ ముడిగి భయపడి నేలలో లీనమైనదని భావము. '''అలం'''. ఉత్ప్రేక్ష. {{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>ఆవింధ్యాచల మట్లు వంధ్యనిజగర్వారంభమై యుండ న గ్గోవిందాభు డభంగురోదయనిధిం గొల్లాపురీలక్ష్మి ర క్షోవిద్వేషిభుజాంతరాళపదవీశుద్ధాంతసైరంధ్రికన్ సేవించె న్నుతియించె నాగమకళాసిద్ధాంతశుద్ధోక్తులన్.</poem>|ref=123}} '''టీక'''. వంధ్యనిజగర్వారంభమై = వ్యర్థమైన తనగర్వపువడి గలదై; అగ్గోవిందాభుఁడు = ఆ గోవిందునిదీప్తివంటి దీప్తి కలవాఁడు - అగస్త్యుఁడు; అభంగురోదయనిధిన్ = గొప్ప అభ్యుదయ<noinclude><references/></noinclude> 6alyae0ay0c98lc7v6fmpol1swww6y6 104 212514 556890 554732 2026-05-24T11:30:33Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 556890 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>మునకు ఉనికిపట్టయినదానిని, కొల్లాపురీలక్ష్మిన్ = కొల్లాపురమందలి లక్ష్మీదేవిని; రక్షో...సైరంధ్రికన్ = రాక్షసులకు శత్రువైన విష్ణుదేవుని వక్షఃస్థలమనెడి యంతఃపురమునకు రక్షకురాలగుదానిని, ఆగమ...క్తులన్ = వేదప్రతిపాదితసిద్ధాంతముల పరిశుద్ధవాక్యములచే, నుతియించెన్ = స్త్రోత్రము చేసెను; అలం. ఉపమ, రూపకము. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఆపరమేశ్వరి తను నా జ్ఞాపింపఁగ సామిమలకు షణ్ముఖపదసే వాపరతఁ జనియె నమ్ముని లోపాముద్రయును శిష్యులును సేవింపన్.</poem>|ref=124}} '''టీక'''. ఆపరమేశ్వరి = ఆ (లక్ష్మీ)దేవి; సామిమలకున్ = (కుమారస్వామి యుండు) స్వామిశైలమునకు; షణ్ముఖపదసేవాపరతన్ = కుమారస్వామి పాదసేవయందని యాసక్తిచే; లోపాముద్ర = అగస్త్యునిభార్య. {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అట్లు చనునవసరంబున.</poem>|ref=125}} '''టీక'''. చనునవసరంబునన్ = వెళ్ళునప్పుడు. {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>కొనలఁ జుట్టినతీగె<ref>చ. పెనచఁజమర</ref>పెనచేఁ జమరవాల పరికరంబుల <ref>చ. జుంచు, క. జుట్టు</ref>జుట్టు పట్టి తిగిచి కమ్మ<ref>క. సంపెగల, చ. సంపంగి</ref>సంపంగిమొగ్గల నిరుగడ రాయు <ref>క. జేగురుఁదిరికలు, చ. జిగురుటారికలచే, ట. జిగురుచేరికలచే</ref>జేగురుఁదిరికలఁ జెంపఁ బెట్టి <ref>చ. లెడెనకో, ట. లెననెలోడియు, త. వెరనెలోడియు</ref>లేఁడికి నొడియు శిలీముఖశ్రేణిచే మేలిపూ<ref>క. గుత్తులు, చ. గుత్తుల</ref>గుత్తుల <ref>చ. రాలు రువ్వి</ref>రాల రువ్వి <ref>త. కబళస</ref>కబళనత్వరమాణకరటి<ref>త. మండలము</ref>తుండములచేఁ గదళికాతరువులఁ గాళ్లఁ దాఁచి​</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>నెఱికురులుఁ జారునాసలు నిబ్బరంపు గుబ్బచన్నులుఁ దొడల పెక్కువయుఁ గలుగు మృగవధాజీవశుద్ధాంతమీననయన లర్చనలు చేసి కొలిచి <ref>చ. రయ్యాలి మగని</ref>రయ్యాలుమగల.</poem>|ref=126}} '''టీక'''. ఆటవికస్త్రీలను వర్ణించు నీ సీసపద్యపు నాలుగుపాదములందును వరుసగా వారి కురులకు, ముక్కులకు, గుబ్బలకుఁ, దొడలకు గల యుపమానములు చూపఁబడి, సరికావని తిరస్కరింపఁబడినవి. కొనలఁజుట్టినతీగెపెనచేన్ = చివఱలందుఁ బెనవైచిన తీగలవలన; చమర...జుట్టు పట్టి = చమరమృగముల తోఁకలయందున్న జుట్టును (వెండ్రుకలను) పట్టి (కట్టి); తిగిచి = ఆకర్షించి - లాగి; ఇచట తీగలును, చదరమృగములతోఁకవెండ్రుకలును చెంచెతల కురులకు ఉపమానములు; ఆకురులతోడి సామ్యమునకు ఆ రెండును పెనఁగులాడు చుండఁగా అం దొకదానిచే నింకొకదానిని బాధింపఁజేసి, (తుదకు ఆరెండిటిని) అవమానించుట యిందు వర్ణితము. ఈ పద్ధతి యిందలి నాల్గుపాదములందును కనఁబడుచున్నది. [చమరవాలముల వెండ్రుకలకు తీగలను జుట్టి, లాగి వానిని బాధించెనని భావము.] ఇఁక నీ నాల్గుపాదములందును సహార్థమున 'తోడు'కు బదులుగ 'చేన్' వాడఁబడినదని గ్రహించినయెడల 'తీగలపెనతోఁగూడ చమరమృగ వలచికురములను లాగి బాధించి యవమానించె'నని చెప్పవచ్చును. [పంచమ్యర్థమునను, సహార్థమునను 'చే' వాడుట రామకృష్ణునిక విశయందుఁ బెక్కు చోట్లఁ గలదు.] తీగలను వెండ్రుకలను లాగుట ప్రసిద్ధమేకదా! కమ్మసంపంగిమొగ్గలన్ = కమ్మనైన సంపెగమొగ్గలవలన; ఇరుగడరాయు = ముక్కునకు రెండుప్రక్కలను - రెండుచెంపల నొరసికొను; జేగురుఁ దిరికలన్ = ఎఱ్ఱనిచిగుళ్లను; చెంపఁబెట్టి = చెంపపై నొక్కపెట్టు పెట్టి;<noinclude><references/></noinclude> 5x48z59hrms9ion8dt7qiwise8oxjqu 556891 556890 2026-05-24T11:31:29Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 556891 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>మునకు ఉనికిపట్టయినదానిని, కొల్లాపురీలక్ష్మిన్ = కొల్లాపురమందలి లక్ష్మీదేవిని; రక్షో...సైరంధ్రికన్ = రాక్షసులకు శత్రువైన విష్ణుదేవుని వక్షఃస్థలమనెడి యంతఃపురమునకు రక్షకురాలగుదానిని, ఆగమ...క్తులన్ = వేదప్రతిపాదితసిద్ధాంతముల పరిశుద్ధవాక్యములచే, నుతియించెన్ = స్త్రోత్రము చేసెను; అలం. ఉపమ, రూపకము. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఆపరమేశ్వరి తను నా జ్ఞాపింపఁగ సామిమలకు షణ్ముఖపదసే వాపరతఁ జనియె నమ్ముని లోపాముద్రయును శిష్యులును సేవింపన్.</poem>|ref=124}} '''టీక'''. ఆపరమేశ్వరి = ఆ (లక్ష్మీ)దేవి; సామిమలకున్ = (కుమారస్వామి యుండు) స్వామిశైలమునకు; షణ్ముఖపదసేవాపరతన్ = కుమారస్వామి పాదసేవయందని యాసక్తిచే; లోపాముద్ర = అగస్త్యునిభార్య. {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అట్లు చనునవసరంబున.</poem>|ref=125}} '''టీక'''. చనునవసరంబునన్ = వెళ్ళునప్పుడు. {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>కొనలఁ జుట్టినతీగె<ref>చ. పెనచఁజమర</ref>పెనచేఁ జమరవాల పరికరంబుల <ref>చ. జుంచు, క. జుట్టు</ref>జుట్టు పట్టి తిగిచి కమ్మ<ref>క. సంపెగల, చ. సంపంగి</ref>సంపంగిమొగ్గల నిరుగడ రాయు <ref>క. జేగురుఁదిరికలు, చ. జిగురుటారికలచే, ట. జిగురుచేరికలచే</ref>జేగురుఁదిరికలఁ జెంపఁ బెట్టి <ref>చ. లెడెనకో, ట. లెననెలోడియు, త. వెరనెలోడియు</ref>లేఁడికి నొడియు శిలీముఖశ్రేణిచే మేలిపూ<ref>క. గుత్తులు, చ. గుత్తుల</ref>గుత్తుల <ref>చ. రాలు రువ్వి</ref>రాల రువ్వి <ref>త. కబళస</ref>కబళనత్వరమాణకరటి<ref>త. మండలము</ref>తుండములచేఁ గదళికాతరువులఁ గాళ్లఁ దాఁచి​</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>నెఱికురులుఁ జారునాసలు నిబ్బరంపు గుబ్బచన్నులుఁ దొడల పెక్కువయుఁ గలుగు మృగవధాజీవశుద్ధాంతమీననయన లర్చనలు చేసి కొలిచి <ref>చ. రయ్యాలి మగని</ref>రయ్యాలుమగల.</poem>|ref=126}} '''టీక'''. ఆటవికస్త్రీలను వర్ణించు నీ సీసపద్యపు నాలుగుపాదములందును వరుసగా వారి కురులకు, ముక్కులకు, గుబ్బలకుఁ, దొడలకు గల యుపమానములు చూపఁబడి, సరికావని తిరస్కరింపఁబడినవి. కొనలఁజుట్టినతీగెపెనచేన్ = చివఱలందుఁ బెనవైచిన తీగలవలన; చమర...జుట్టు పట్టి = చమరమృగముల తోఁకలయందున్న జుట్టును (వెండ్రుకలను) పట్టి (కట్టి); తిగిచి = ఆకర్షించి - లాగి; ఇచట తీగలును, చదరమృగములతోఁకవెండ్రుకలును చెంచెతల కురులకు ఉపమానములు; ఆకురులతోడి సామ్యమునకు ఆ రెండును పెనఁగులాడు చుండఁగా అం దొకదానిచే నింకొకదానిని బాధింపఁజేసి, (తుదకు ఆరెండిటిని) అవమానించుట యిందు వర్ణితము. ఈ పద్ధతి యిందలి నాల్గుపాదములందును కనఁబడుచున్నది. [చమరవాలముల వెండ్రుకలకు తీగలను జుట్టి, లాగి వానిని బాధించెనని భావము.] ఇఁక నీ నాల్గుపాదములందును సహార్థమున 'తోడు'కు బదులుగ 'చేన్' వాడఁబడినదని గ్రహించినయెడల 'తీగలపెనతోఁగూడ చమరమృగ వలచికురములను లాగి బాధించి యవమానించె'నని చెప్పవచ్చును. [పంచమ్యర్థమునను, సహార్థమునను 'చే' వాడుట రామకృష్ణునికవితయందుఁ బెక్కుచోట్లఁ గలదు.] తీగలను వెండ్రుకలను లాగుట ప్రసిద్ధమేకదా! కమ్మసంపంగిమొగ్గలన్ = కమ్మనైన సంపెగమొగ్గలవలన; ఇరుగడరాయు = ముక్కునకు రెండుప్రక్కలను - రెండుచెంపల నొరసికొను; జేగురుఁ దిరికలన్ = ఎఱ్ఱనిచిగుళ్లను; చెంపఁబెట్టి = చెంపపై నొక్కపెట్టు పెట్టి;<noinclude><references/></noinclude> dyq3s31fozqwmz44lija9eck8phavsu 104 213340 556801 2026-05-23T12:32:17Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 556801 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||నిత్యకాండము - ఉషఃప్రకరణము|113}}</noinclude>వారికి సమాధానమేమనిన, ఎవ్వరును గ్రహింపకున్నయెడ నమ్ముకొనువాఁ డేల మాంసమును సిద్ధపరచును? గ్రహించువారు లేనియెడ నమ్ముటయే సంభవింపదు. కావున ప్రాణివధకు దానిని గ్రహించువారే మూలమను నాశయముతో ప్రాణివధ చేయకున్న మాంసము లభింపనేర దని మనువిట్లు వచించియున్నాఁడు. భగవద్గీతలయందును, శ్లో॥ రస్యాస్స్నిగ్ధా స్థిరా హృద్యా ఆహారా స్సాత్వికప్రియాః॥ అనిమొదలుగాఁ జెప్పఁబడు సాత్త్వికాహారములలో మాంసము లెక్కింపఁబడియుండలేదు. కావుననే బోధాయనుండును శిలోంఛములచే జీవించువానికి స్వర్గప్రాప్తి వచించి ధర్మములలో శ్లో॥ అహింసా సత్య మస్తేయం అహింస, సత్యము మొదలగునవి శ్రేష్ఠములని నిరూపించియుండెమ. ఇఁక, మధుపర్కాదులయందుఁ గొన్నియెడల మాంసము గ్రహించినట్లు కనఁబడుచున్నది. ఐనను గృహ్యకారులందఱు కూడదనియే వచించియుండుటచే నప్పుడును మాంసపరిగ్రహము ముఖ్యము గాదనియె స్పష్ట మగుచున్నది. ఆకారణమువలననే శ్లో॥ గృహేపి నివసన్ యోసౌ ముని ర్మాంస వివర్ణనః॥ గృహమం దుండియు మాంసము విడిచినవాఁడు ముని యని చెప్పంబడియె. పూర్వకాలమున నప్పటివారికి మాంసపరిగ్రహ మున్న<noinclude><references/></noinclude> tbyyff81a4gvt7e5tqc32putbjaifbx 104 213341 556802 2026-05-23T12:46:29Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 556802 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|114|ఆర్యధర్మప్రత్యక్షఫలబోధిని|}}</noinclude>ను దేవార్థము, పిత్రర్థము, అతిథ్యర్థము అని నియమ ముండెను. లోకమునను హింస మూడునిధములు. అందొకటి క్రౌర్యమూలము. ఇంకొక్కటి దేవప్రీతిమూలము. మూడవది ఆహారకల్పనార్థము. ఇందు మొదటిది లోకవృద్ధి గోరురాజులు చేయుదుష్టమృగవధ రూప మైనది. రెండవది ఆయామతస్థులు దేవతాప్రీతిని గోరి చేయవలసినట్లు కొన్నిప్రమాణములచే బోధింపఁబడి మతాచార్యులచే వ్యవస్థ చేయఁబడియున్నది ఇంకొక్కటి మృగములు మొదలుకొని మనుజులవఱకు నిష్కారణముగను, నిర్ధయముగను, అశాస్త్రీయముగను, అవ్యవస్థితముగను చేయునది. భారతు లీమూడవదానియందు విరుద్ధాభిప్రాయము గలిగి యున్నారు. వీనిలో మొదటిదాని కైహికఫలము గలదు. రెండవదాని కాముష్మికఫలంబును గలదుగాని మూడవదానికి నుభయలోకభ్రంశముకంటెవేరు ఫలము కనఁబడదు. ప్రాణధారణమాత్రము నుద్దేశించి చేయునావశ్యకభోజనమునే పరమేశ్వరార్పణబుద్ధిచేఁ జేయునార్యులకు పశుపక్ష్యాదులయం దకారణవైర మెట్లు సంభవించును? మఱియు దేశదుష్టము, కాలదుష్టము, భావదుష్టము నగుపదార్థజాతమును నిషేధించి సూ॥ వాచా ప్రశస్త ముపభుంజీత॥ అని వాగ్దుష్టమునుగూడ నిషేధించినయార్యులు ఉత్పత్తిదుష్ట మగు మాంసము నెట్టు లంగీకరింతురు? ఆహారమునకు నాకలితీరుట<noinclude><references/></noinclude> 00fzobg4yfc2tqxza7ukb0m9lbg3hiz 104 213342 556804 2026-05-23T13:13:18Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 556804 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||నిత్యకాండము - ఉషఃప్రకరణము|115}}</noinclude>మాత్రమె ప్రయోజనము కానేరదు. ప్రాణాగ్ని హెూత్రవిద్యచేత దీనికి మోక్షరూపప్రయోజనంబును గలదని స్పష్టముగా నిరూపింపఁబడియున్నది. ఈవిద్య ప్రాణాగ్ని హెూత్రోపనిషత్తు నందును, తైత్తిరీయమున మహోపనిషత్తునందును నంతర్యాగవిధానప్రస్తావమున ప్రఖ్యాపనఁజేయఁబడియె. ఈయంతర్యాగమును ప్రాణాగ్నిహోత్రోపనిషత్తు వివరించినది. ఇందు, భుక్తిద్వారా ముక్తిమార్గమును బోధించునవియై హవిస్సు గ్రహించుటయం దుపయోగించు కొన్నిశ్రౌతవచనములు గలవు. విప్రు లందఱు ననుష్ఠించుప్రోక్షణము, పరిషేచనము, ప్రాణాహుతులు ననువానిమంత్రముల యర్థమును విమర్శించునెడ నివి యన్నియు ప్రాణాగ్నిహోత్రవిద్యను బాగుగ బోధించుచున్నవి. ఈవిద్య ఆత్మయాగము చేయువారల యవిద్యను ధ్వంసముచేసి బ్రహ్మా పరోక్షసాక్షాత్కారమును గలిగించునని విఖనసమహర్షి వచించెను. బ్రహ్మమీమాంసాభాష్యకర్త లందఱు నీవిద్య నుపనిషద్వచనములచే నిరూపించియుండిరి. మఱియు నీవిద్య యంతర్యాగ మనియు, ఆత్మయజన మనియు నచ్చటచ్చట వ్యవహరింపఁబడుచున్నది. దీనియందు శరీరములోనిజాఠరాగ్ని సాయంకాలమునను ప్రాతఃకాలమునను నుపచరింపఁబడును. దీనిన కొందఱు వైశ్వా నరవిద్య అని చెప్పుదురు. ఆకారణముననె భగవద్గీతల<noinclude><references/></noinclude> s1v29dpey1o1dhqs5es29ey99pa3ynm 104 213343 556805 2026-05-23T13:23:50Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 556805 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|116|ఆర్యధర్మప్రత్యక్షఫలబోధిని|}}</noinclude>యందు, శ్లో॥ అహం వైశ్వావరో భూత్వా ప్రాణినాం దేహ మాశ్రితః॥ ప్రాణాపానసమాయుక్తః పచా మ్యన్నం చతుర్విధం॥ అనుచోట వైశ్వానరుఁడన బ్రహ్మమేయని నిరూపింపఁబడియె. ఎవ్వం డీవిద్య ననుసంధానము జేసికొని భుజించునో వాఁడు ముక్తి నొందునని పండితులయభిప్రాయము. ధర్మశాస్త్రకారులును దీనిప్రయోగమును సాంగముగా నిరూపించిరి. భుజింపఁబడినయన్నమును శరీరములోని యైదగ్నులును పాకము చేయుచున్నవి. అయ్యవి బాహ్యాగ్నులవలె తేజోరూపములు కావు. అయినను పచనముచేయు స్వభావముగలవి గాన నగ్నులని వ్యవహరింపఁబడుచున్నవి. ఇచ్చట నన్నముమాత్రముయొక్క పాకమె గాక రక్తమాంసాదులయొక్క పాకంబును గ్రహింపఁబడును. కావున నైదుస్థానములయందు పాకముచేయు పదార్థము లగ్నులుగా వ్యవహరింపఁబడుచున్నవి. వేదమునందు గార్హపత్యము, ఆహవనీయము, దక్షిణాగ్ని, సభ్యము, ఆవసథ్యము ననియైదగ్నులు చెప్పఁబడియున్నవి. శరీరమునం దైననోజాఠరము, ఆస్యము, హార్దము, భ్రూమధ్యము, కాపాలము నని యైదుపాకస్థానములు గలవు. ఇందు మొదటిది భుజింపఁబడినపదార్థమును పక్వముచేయుపిత్తరూపమగు మూలాగ్ని. ఇది నాభియం దుండును. దీనియందు పాచకశక్తి స్పష్టముగాఁ గనఁబడుచున్నది. రెండవది ఆస్యలాలా (నోరిచొంగ) రూప మైనది. ఇది చేరకున్నను నాహార<noinclude><references/></noinclude> oo5bxr98cg0kt8bp4z87yyib23sq6nb 104 213344 556806 2026-05-23T13:31:49Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 556806 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||నిత్యకాండము - ఉషఃప్రకరణము|117}}</noinclude>ము జీర్ణముకాదని పాశ్చాత్యులు నంగీకరించుచున్నారుగాన నిందును పాచకశక్తి కలదనుట యథార్థము. మూడవది హృదయమునందు రక్తమును శోధించుస్వభావము గలశుక్రసారరూప మైనది. నాల్గవది భ్రూమధ్యమున తటస్థమై యున్నది. ఇది క్రియయం దన్వయింపదు. యోగులకు సమాధియందు గోచరించు బ్రహ్మమునకు ప్రతినిధి యైనజ్యోతిర్లింగ మనుపేరు గలది, ఏనవది కపాలముననుండి యోగులకు నిర్వికల్పసమాధియందు గోచరించునదియై, ప్రకాశరూపమై మెదడుయొక్క నైర్మల్యరూప మగుచున్నది. ఇదియె సర్వప్రకాశకమగుజ్ఞానాగ్ని యగు. ఇట్లే బహిర్యాగమునందు గార్హపత్యము మూలమగు. తక్కునాల్గును దీనివలననె కలిగింపఁబడినవి. వీనిలో రెండు క్రియయందు వినియోగింపవు. ఒకటి అన్వాహార్యమును మాత్రము పాకముచేయును. మిగిలినది సర్వ హోమములకు నాధార మైనది. ఈవిధముననే శారీరాగ్నులయందును జాఠరము సర్వాధార మైనది. దానినుండియె సర్వము కలుగును. వీనిలో భ్రూమధ్యగము, కాపాలంబును పచనక్రియ చేయునవి కావు. హార్దం బొక్కటి రక్తమునుమాత్రము శోధించును. ఇఁక నాస్యమనునది సర్వపదార్థములను జీర్ణము సేయ నాధార మైనది. ఈయైదిటిరూప మెటులన, గార్హపత్యము వర్తులాకా<noinclude><references/></noinclude> sj56y525987l56xlprp7hg8hppae0bt 104 213345 556807 2026-05-23T13:39:45Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 556807 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|118|ఆర్యధర్మప్రత్యక్షఫలబోధిని|}}</noinclude>రంబును, దక్షిణాగ్ని అర్థచంద్రాకృతియు, ఆహవనీయము చతురశ్రరూపంబును, సభ్యము త్రికోణరూపంబును, ఆవసథ్యము పద్మాకారంబును నగుచున్నవి. ఇట్లే నాభియందు వృత్తంబును, హృదయమునం దర్థచంద్రాకృతియు, ఆస్యంబున చతురశ్రంబును, భ్రూమధ్యమున త్రికోణాకారంబును, కపాలాంతరమున పద్మాకృతియుఁ గలిగియున్నవి. మఱియు, మొదటిది పిత్తరూపము పృథివియు, రెండవది లాలారూపము జలంబును, మూడవది శుక్రసారము తేజంబును, నాల్గవది ప్రాణమూలముగాన వాయుతత్త్వంబును, ఏనవది కపాలాంతరము ఆకాశతత్త్వంబునగు. శారీరాగ్నిలో హెూమము చేయనగుహవిస్సునందు మొదట పరిషేకము ప్రోక్షణాదికంబును చేయంబడుచున్నవి. ఇందు మహావ్యాహృతులతోడ గాయత్రి వినియోగింపఁబడుచున్నది. దీనింబట్టి యీయర్థము లభించుచున్నది. ఏ మనిన, సమస్తమును ప్రేరణచేయు శక్తిగలపరమేశ్వరుఁడు మాచిత్తమును సన్మార్గమున ప్రవేశపెట్టుగాక యని సకలమునకు ప్రేరకుఁ డైసూర్యాస్తర్యామి యగుపరమేశ్వరుననుజ్ఞ కోరఁబడుచున్నది. అనంతరము శ్రు॥ సత్యంత్వర్తేన॥ అనుమంత్రముచే పరిషేచనము చేయఁబడును. దీనియాళయ మే మనిన, పాత్రమున నున్నదియు, అగ్నిచేపక్వమైనదియు, నగుహవిస్సును అగ్నిరూపముగా భావించి దానికి సూర్యకిరణములవలన<noinclude><references/></noinclude> 9ojqyldj6hacs234ut2iwd4hlj2t2tf 104 213346 556808 2026-05-23T13:48:34Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 556808 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||నిత్యకాండము - ఉషఃప్రకరణము|119}}</noinclude>రక్ష చేయఁబడుచున్నది. ఇట్లు రాత్రియందు రక్షక మగు సూర్యకిరణము లేదు గానను, సూర్యకిరణపక్వం బగునోషధి మొదలగునవియే భుజింపఁబడుచుండుగావునను, సూర్యకిరణపక్వమునందు సూర్యతాదాత్మ్యము నారోపించి వహ్నిచే రక్ష విధింపఁబడియె. ఇఁక నిపుడు బహిర్యాగముతో సామము నిరూపింపఁబడును. హోమమున మొదట నుపస్తరణము (ప్రాత్రాభిఘారము) కలదు. కావున నది యిచటను కలదు. హెూమమున నన్వారంభము కలదుగాన నది యిచ్చటను పాత్రయం దాచరింపఁబడుచున్నది. ఇట్లు ప్రాణాగ్నిహోత్రవిద్యను మనసున నిడికొని ప్రాణులహృదయమం దంతటను భుక్తపదార్థమును పరిణమింపఁజేయు పరమేశ్వరశక్తివిశేషమునే పంచప్రాణరూపముగా భావించి దాని నుద్దేశించి యతిస్థూలముగాని ఘృతప్లుత మగునవదానము మొదట హోమము చేయఁబడుచున్నది. అనంతరము సర్వప్రేరక మగుబ్రహ్మమును గూర్చి హోమము చేయఁబడు. బ్రహ్మమునందు తనయాత్మ యమృతత్వమును (మోక్షము)నందుటకొఱకు హెూమము చేయఁబడుచున్నది. దీనిప్రయోజనము, కొనకు వివరింపఁబడును. ఇచట యజ్ఞసిద్ధాంతముచే నీయర్థము లభించుచున్నది. మేము భక్షింపవలయునని జిహ్వాచాపల్యమువలనఁగాని, క్రౌర్యమువలనఁగాని ఓషధులయందు దంతాదుల వినియోగించుట లేదు. ఇఁక<noinclude><references/></noinclude> glvemty01e6wpdyju0z8ck40okc5tk7 104 213347 556809 2026-05-23T13:56:14Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 556809 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|120|ఆర్యధర్మప్రత్యక్షఫలబోధిని|}}</noinclude>ప్రాణధారణమునకై గత్యంతరములేక వీనియందు దంతాదులను వినియోగించుచున్నారు. అట్లేని, వివేకి వగునీవు ప్రాణములమాత్ర మేల ధరింపవలయు నని ప్రశ్నింతురా? బ్రహ్మమును గ్రహించుటకును, ఒరుల కుపదేశించుటద్వారా ప్రజల నుద్ధరించుటకొఱకును అనుసమాధాన మాఱవయాహుతిచే చేయఁబడుచున్నది. ప్ర॥ ఒరుల కుపదేశించుటచే గాని, నీవు వేదముల చదువుటచేగాని, ఇచటఁగాని, స్వర్గమునఁగాని నీ కేమి లాభము గలదని యడుగుదురేని ఉ॥ బ్రహ్మణేఅనుమంత్రము సిద్ధాంతభూతమై కొనకు జేర్పఁబడియెను. ఆర్యులప్రతిదినపుభోజనము శరీరపుష్టికొఱకు గానేరదు. ఇఁక నే మనిన, నిచట నుండువఱకు వేదములఁ జదివి యొరుల కుపదేశించుటకును, పదంపడి తాను మోక్షము నొందుటకును నుపయోగించుచు సర్వంబును బ్రహ్మార్పణమే యగుగాని, మదాదులను గలిగింప నుపయోగించునది కాదని స్పష్ట మగుచున్నది. దీనింబట్టి యార్యులభోజనము ఆర్యుల కుపకారము చేయను, బ్రహ్మప్రాప్తి నొందను నుపయోగించెడిని. ఇట్టు లార్యధర్మములు కొన్ని కేవల యైహికఫలములుగా పైనఁగనఁబడి విచారింప నధిక మగునాముష్మిక ఫలము గలవియు. మఱికొన్ని కేవల మాముష్మిక ఫలము గలవిగాఁ గన్పడి విమర్శింప నారోగ్యరూప మగునైహికఫలము గల<noinclude><references/></noinclude> mm4zjpv5nqmueemd3rsgoyfshxbxr8w 0 213348 556810 2026-05-23T17:56:48Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = జె.చెన్నయ్య | అనువాదం= | విభాగము = బి.యస్. నారాయణ | ముందరి = [[../బి. /]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=64 to=67 /> వర్గం:త...' 556810 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = జె.చెన్నయ్య | అనువాదం= | విభాగము = బి.యస్. నారాయణ | ముందరి = [[../బి. /]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=64 to=67 /> [[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] 5svuwtppcf9drjd2rwhzalbc3ah0zl1 556811 556810 2026-05-23T17:57:35Z Rajasekhar1961 50 556811 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = వారాల ఆనంద్ | అనువాదం= | విభాగము = బి.యస్. నారాయణ | ముందరి = [[../బి. /]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=64 to=67 /> [[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] hxk94ks7qjsxl1fh8u1e6jsdqzfavg3 556812 556811 2026-05-23T17:58:40Z Rajasekhar1961 50 556812 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = వారాల ఆనంద్ | అనువాదం= | విభాగము = బి.యస్. నారాయణ | ముందరి = [[../బి.యన్. శాస్త్రి/]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=64 to=67 /> [[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] tvotj1lwl2fwfma7nw5iwhoek7em11p 556813 556812 2026-05-23T17:58:59Z Rajasekhar1961 50 556813 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = వారాల ఆనంద్ | అనువాదం= | విభాగము = బి.యస్. నారాయణ | ముందరి = [[../బి.యన్. శాస్త్రి/]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=64 to=66 /> [[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] 90w8pvb39zs1sq0ngkdc296sv67we1y 0 213349 556814 2026-05-23T18:11:32Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = వారాల ఆనంద్ | అనువాదం= | విభాగము = భండారు అచ్చమాంబ | ముందరి = [[../బి.యస్. నారాయణ/]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=6...' 556814 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = వారాల ఆనంద్ | అనువాదం= | విభాగము = భండారు అచ్చమాంబ | ముందరి = [[../బి.యస్. నారాయణ/]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=67 to=71 /> [[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] nwhoii6s8hwxa9sfjl9rm915a5nmh0a 556815 556814 2026-05-23T18:11:57Z Rajasekhar1961 50 556815 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = వారాల ఆనంద్ | అనువాదం= | విభాగము = భండారు అచ్చమాంబ | ముందరి = [[../బి.యస్. నారాయణ/]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=67 to=70 /> [[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] jfsebizrgzjlc2tgon9p6li2dmmaqmo 556816 556815 2026-05-23T18:12:37Z Rajasekhar1961 50 556816 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = సంగిశెట్టి శ్రీనివాస్ | అనువాదం= | విభాగము = భండారు అచ్చమాంబ | ముందరి = [[../బి.యస్. నారాయణ/]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=67 to=70 /> [[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] a506ykfoxenozytqft4y3awoy2obk39 0 213350 556819 2026-05-23T18:27:03Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = భావానంద భారతీస్వామివార్లు | ముందరి = [[../భండారు అచ్చమాంబ/]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf...' 556819 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = భావానంద భారతీస్వామివార్లు | ముందరి = [[../భండారు అచ్చమాంబ/]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=71 to=75 /> [[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] rv03o9q6j7zf1nvqmln3jr9yuzyhp8s 556820 556819 2026-05-23T18:27:29Z Rajasekhar1961 50 556820 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = ఎం. దత్తాత్రేయ శర్మ | అనువాదం= | విభాగము = భావానంద భారతీస్వామివార్లు | ముందరి = [[../భండారు అచ్చమాంబ/]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=71 to=75 /> [[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] hjfomvs2sn5zqk65ai19gcok73olu61 556821 556820 2026-05-23T18:27:51Z Rajasekhar1961 50 556821 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = ఎం. దత్తాత్రేయ శర్మ | అనువాదం= | విభాగము = భావానంద భారతీస్వామివార్లు | ముందరి = [[../భండారు అచ్చమాంబ/]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=71 to=74 /> [[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] n0psq74ifn8mc4t70g07c32s18785cr 0 213351 556823 2026-05-23T20:22:42Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = భీంరెడ్డి నరసింహారెడ్డి | ముందరి = [[../భావానంద భారతీస్వామివార్లు/]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమ...' 556823 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = భీంరెడ్డి నరసింహారెడ్డి | ముందరి = [[../భావానంద భారతీస్వామివార్లు/]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=75 to=78 /> [[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] ai16toie6sv3ztev9mjks65qmppq0pr 556824 556823 2026-05-23T20:24:14Z Rajasekhar1961 50 556824 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = భీంరెడ్డి నరసింహారెడ్డి | ముందరి = [[../భావానంద భారతీస్వామివార్లు/]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=75 to=77 /> [[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] 4c2xhyue765bly7ivfph4ov87c9cfg4 556867 556824 2026-05-24T08:22:30Z Rajasekhar1961 50 556867 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = ఏనుగు నరసింహారెడ్డి | అనువాదం= | విభాగము = భీంరెడ్డి నరసింహారెడ్డి | ముందరి = [[../భావానంద భారతీస్వామివార్లు/]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=75 to=77 /> [[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] 5plcqf7u8rpdvwm8yl9pcg8pye987dq 0 213352 556826 2026-05-23T20:31:29Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[ఆర్యధర్మ ప్రత్యక్ష ఫలబోధిని]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము =ముఖపత్రం | ముందరి = | తదుపరి =[[ /విషయానుక్రమణిక/]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1951 }} <pages index="Pragna Prabakarmu -Veturi Prabhakara Sastri.pdf" fr...' 556826 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[ఆర్యధర్మ ప్రత్యక్ష ఫలబోధిని]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము =ముఖపత్రం | ముందరి = | తదుపరి =[[ /విషయానుక్రమణిక/]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1951 }} <pages index="Pragna Prabakarmu -Veturi Prabhakara Sastri.pdf" from=1 to=3 /> {{PD-India}} owwylmbdc3brm7e5vycubunrhccbktq 556827 556826 2026-05-23T20:32:52Z Rajasekhar1961 50 556827 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[ఆర్యధర్మ ప్రత్యక్ష ఫలబోధిని]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము =ముఖపత్రం | ముందరి = | తదుపరి =[[ /విషయానుక్రమణిక/]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1951 }} <pages index="Aryadharma-Pratyaksha-Phalabodhini (1923, Telugu).pdf" from=1 to=3 /> {{PD-India}} 51nyq0h7np78kbpdg5tjcoqp5kl8tv9 556842 556827 2026-05-24T06:25:44Z Rajasekhar1961 50 556842 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[ఆర్యధర్మ ప్రత్యక్ష ఫలబోధిని]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = | ముందరి = | తదుపరి =[[ /విషయానుక్రమణిక/]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1951 }} <pages index="Aryadharma-Pratyaksha-Phalabodhini (1923, Telugu).pdf" from=1 to=6 /> {{PD-India}} 5fxjqwtwrw9qxrteizgdolerg688g01 556843 556842 2026-05-24T06:26:53Z Rajasekhar1961 50 556843 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[ఆర్యధర్మ ప్రత్యక్ష ఫలబోధిని]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = | ముందరి = | తదుపరి =[[ /విషయానుక్రమణిక/]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1923 }} <pages index="Aryadharma-Pratyaksha-Phalabodhini (1923, Telugu).pdf" from=1 to=6 /> {{PD-India}} 6x8bv8c3s43b8z5bzvhc2qny5lq7o6i 104 213353 556828 2026-05-23T21:02:34Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 556828 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||నిత్యకాండము - ఉషఃప్రకరణము|121}}</noinclude>వియు నగుట కరమాశ్చర్యకరము. {{c|ప్రాణాగ్ని హోత్రవిద్య.}} ఉపనిషత్తునందు ప్రాణాగ్ని హోత్రవిద్య యిట్లు నిరూపింపఁబడియున్నది. ఆత్మ యజమానుఁడు, శ్రద్ధ భార్య, శరీరము యాగశాల, ఉరస్సు, వేది. (తూర్పుతలగా వెలికిల పండుకొనియున్న పురుషుఁడు యాగశాలగా నిర్దేశింపఁబడియెను. ఇట్లు పండుకొనియున్నపురుషుని గాంచునెడ బాహ్యయజ్ఞముయొక్క సన్నివేశము తలంపఁబడును.) ఱొమ్మునందలిరోమములు దర్భలు, శిఖ వేదము, (దర్భముష్టి) హృదయము యూపము, కోపము పశువు, కామము ఆజ్యము, తపము అగ్ని, దమము శమయిత (పశువును జంపువాఁడు, (దమ మన సంతరింద్రియనిగ్రహము,)వాక్కు హోత, ప్రాణము ఉద్గాత, కన్ను అధ్వర్యుఁడు, మనస్సు బ్రహ్మ, శ్రోత్రము అగ్నీత్॥ (అధ్వర్యునకు వినిపించువాడు)శరీరము ఇధ్మము, దీక్ష. అవధరణము, అశనము హవిస్సు, జలపానమె సోమపానము, క్రీడ ఉపసత్, సంచారము ఉపవేశము, ఉత్థానము ప్రవర్గ్యము, ముఖము ఆహవనీయము, హృదయము దక్షిణాగ్ని, నాభి గార్హపత్యము, భ్రూమధ్యము సభ్యము, కాపాలము ఆవసథ్యము, సంభాషణము ఆహుతిమంత్రములు; అని యారంభించి కొనకు మరణమే అవబృధమని నిరూపింపఁబడియెను. దీనిరహస్య మేమనిన, ఆత్మ ఫల మనుభవించువాఁడు<noinclude><references/></noinclude> m25c359dnfx0b57kla3ueoy8zto5p9v 104 213354 556829 2026-05-23T21:15:57Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 556829 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|122|ఆర్యధర్మప్రత్యక్షఫలబోధిని|}}</noinclude>గాన యజమానుఁడు. ఆస్తిక్యములేకున్న కర్మమునందుఁ బ్రవృత్తి కలుగదు గావున శ్రద్ధయె పత్ని యని చెప్పఁబడియె. ఆత్మకు శరీరమే యాగశాల యగు. (వేది యనఁగా, యాగశాలలోపల విహరించుటకు నుపయోగించునదియు, అగ్నితోఁగూడినదియు నగుభూభాగము.) ఉరమే వేది యని చెప్పఁబడియె. ఇది న్యాయమే లోకమున వేదులయందు తూర్పున చతురశ్రకుండమున నాహవనీయాగ్ని యుండును. దానికి తూర్పున త్రికోణకుండమున సభ్యాగ్ని యుండును. దానికి తూర్పున పద్మకుండమున ఆవసథ్య ముండును. వేదికి పశ్చిమభాగమున వృత్తకుండమున గార్హపత్య ముండును. దాని కాగ్నేయమున అర్థచంద్రకుండమున దక్షిణాగ్ని యుండును. నాభి గార్హపత్యరూప మనియు, హృదయము దక్షిణాగ్నిరూప మనియు, ముఖము ఆహవనీయ మనియు, భ్రూమధ్యము సభ్య మనియు, కాపాలము ఆవసథ్యమనియు, లోగడ నిరూపిపఁబడియెగదా. మనుజుఁడు తూర్పుతలగా వెలికిల పండుకొని యుండు నేని అన్నిటికి కపాలము తూర్పున నుండును. అనంతరము భూమధ్యంబును, దానివెనుక ముఖంబును, దానికి పశ్చిమభాగమున గార్హపత్యరూప మగునాభియు, దాని కాగ్నేయమున దక్షిణాగ్నిరూప మగుహృదయంబును నడుమ మహావేదియు ఇట్లు శరీరము యాగశాలను బోలియున్నది. వేదినడుమ ద<noinclude><references/></noinclude> 07a6pgemfg1dj53vnt6nzrxhxz0u65x 104 213355 556830 2026-05-23T21:23:51Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 556830 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||నిత్యకాండము - ఉషఃప్రకరణము|123}}</noinclude>ర్భ లుండుగావున ఉరమున నుండురోమములె దర్భ లగు. అన్నిటికి తూర్పుదెసను దర్భముష్టి యుంచఁబడి అదియె వేదమని వ్యవవహరింపఁబడుచుండు. అది యిచట శిఖయె యగు. హృదయపదము మనస్థానమును చెప్పును. శ్లో॥ మనోపి భ్రూమధ్యే। అను నభియుక్తోక్తిని బట్టి భ్రూమధ్య మనుస్థానము లక్షణచేఁ జెప్పంబడు. ఇది ఆహవనీయస్థానమున నున్ననోరికంటె తూర్పున నున్నది. ఇదియె యూపస్థానము. ఆజ్యము శరీరము నకు మదమును గలిగించుచువీర్యరూప మైనదిగావున అంతర్యాగమునందు కామమె ఆజ్య మగుచున్నది లోకమున నాజ్యము నగ్నియందు హోమము చేయగా నది తిరిగి లేచి రానేరదు. అట్లే తిరిగి లేచిరాకుండునట్లు' తపమను నగ్నియందు కామము హోమము చేయఁబడును. ఈయాగమునందు కోపమే పశువు. బాహ్యయాగమున భీకరము లగుకొమ్ములు గలపశువు సంహరింపఁబడునట్టు లిచట కోపంబును సంహరింపఁబడును. ఈకామక్రోథములను మారణము చేయుటకు నింకొకయగ్ని యుపయోగింపదు గాన నిచట తపమె యగ్నిగా గ్రహింపంబడియె. మన్యురూప మగుపశువును నిగ్రహించుటకు అంతరింద్రియనిగ్రహ మను దమమె శమయితగా నిందు గ్రహింపంబడియెను. హోత పెద్దగాఁ బలుకువాఁడుగాన నట్టి వాక్కెయిచ్చట హోతగాగ్రహింపఁబడియె.<noinclude><references/></noinclude> gp72dz5gxz6krll0fw36nunhpz6ta2o 104 213356 556831 2026-05-23T21:32:07Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 556831 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|124|ఆర్యధర్మప్రత్యక్షఫలబోధిని|}}</noinclude>ఉద్గాత మంద్రస్వరముతో మంత్రము నుచ్చరించుచు గార్హపత్యసమీపమున నుండి బహిష్పవమానాదులయందు ఆహవనీయమును దాటియు, బోవుచుండుగాననట్టి సంచరణధర్మముగల ప్రాణమె ఉద్గాతగాఁ జెప్పఁబడియె. అధ్వర్యుఁడు సర్వమును జూచుచుఋత్విజుల నాయాకృత్యములయందు ప్రేరించునట్లు నేత్రము సర్వము జూచుచు తక్కునింద్రియములను వానివానికృత్యములకై పనుపుచుండును. కావున నిచట కన్నే అధ్వర్యుఁడుగాఁ జెప్పంబడియె. అగ్నీత్ అధ్వర్యునకు వినిపించువాఁడుగాన నట్టిశ్రోత్రమె అగ్నీత్ అగును. బ్రహ్మయొక్కయనుజ్ఞలేనిది ఋత్విజులు తమ కృత్యయములయందుఁ బ్రవేశింపనట్లు మనస్సుయొక్క యనుజ్ఞలేనిది ఇంద్రియములు తమతమపనులయందు ప్రవేశింపవు కావున నిచట మనస్సేబ్రహ్మయని గ్రహింపంబడియె. ఇధ్మము అగ్నియందు భస్మ మగునదిగానను శరీరంబు నట్టిదియెగానను శరీరమె యిధ్మమని గ్రహింపంబడియె. ఇందు మొదట శరీరము యాగశాల యని చెప్పఁబడియెను. ఇప్పుడాశరీరమె ఇధ్మమని వచింపంబడియె. అది యెట్లు పొసఁగు ననిన మొదటిది స్థూలశరీర మనియు, రెండవది సూక్ష్మశరీర మనియు గ్రహింపవలయు. సూక్ష్మశరీరము భస్మము కానేరదుగాన ఇధ్మస్థానమున గ్రహించు టెట్లని సంశయింతు రేని భస్మ మగుటయన నాత్మయందు లయ<noinclude><references/></noinclude> q08e7cnk4nqn2nokcpjp2po81xzp2xw 104 213357 556832 2026-05-23T21:43:33Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 556832 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||నిత్యకాండము - ఉషఃప్రకరణము|125}}</noinclude>మొందుటె యని గ్రహించునది. దీక్షయనఁగా నియమవిశేషము. అవధరణ మనినను వ్రతవిశేషమే. అదియె యిది యగును. ఆహవనీయమునందు హోమముచేయఁదగుహవిస్సు ఏదన, శ్రు॥ యదశ్నాతి తద్ధవిః॥ భుజింపఁబడునదియె హవిస్సు అగును. యాగమునందు సోమపానము ముఖ్యముగాన ఆస్థానమున జలపానము గ్రహింపఁబడియెను. ఈవిధముగా నూహించుకొనవలయు. దీనియభిప్రాయ మేమనిన, ఆర్యజనుఁ డాహారమునఁ బ్రవర్తించినప్పుడును తనశరీరమును యాగశాలగా భావించి భోజనకాలమందు ననన్యమనస్కుండై సర్వము నీశ్వరారాధనరూపముగా భావింపవలయు. ఈశ్వరభావములేక క్షణమాత్రమైన నుండఁదగదు. అనునాశయము వ్యక్త మగుచున్నది. సమస్తప్రాణులకును భోజనము రాగమువలననే యవశ్యముగా ప్రాప్త మగుచున్నది. ఇందు నియమములేనియెడ సర్వము చెడును. ఏలన, శ్లో॥ ద్వఏవ పాపసంప్రాప్త్యై పద్ధతీ దేవనిర్మితే। ఆస్య మేక మథోపస్థం నాన్యదస్తీహ శోధనే॥ జిహ్వాచాంచల్యము, ఉపస్థాచాంచల్యము రెండే పాపమూలము లగుచున్నవి. కావున నీజిహ్వోవస్థలను నిగ్రహించుటయందు ప్రయత్న మావశ్యకము. ఇందు బాల్యమునుండి జాగరూకత గలిగియుండుట ఆర్యులపనిగాన వీరల కిందు నియమాతిశయము<noinclude><references/></noinclude> l6zrkrfy41bwpn906kqvmesgbdggz15 0 213358 556855 2026-05-24T07:21:40Z రవిచంద్ర 146 సాంప్రదాయ భజన కీర్తన 556855 wikitext text/x-wiki <poem> వనమాలి వాసుదేవ మనమోహన రాధారమణ - 2 శశివదన సరసిజ నయన జగన్మోహన రాధారమణ - 2 పాల్కడలిలో పవళించిన పరంధామా రాధారమణ - 2 దీనులను బ్రోవగరావా శ్రీరంగ రాధారమణ - 2 వనమాలి వాసుదేవ మనమోహన రాధారమణ శశివదన సరసిజ నయన జగన్మోహన రాధారమణ వెన్నతిన్న మాయా మాధవ కన్నా మా రాధారమణా కోరిన కోర్కెలు దీర్చే శ్రీరంగ రాధారమణా వనమాలి వాసుదేవ మనమోహన రాధారమణ - 2 శశివదన సరసిజ నయన జగన్మోహన రాధారమణ - 2 రాధారమణ రాధారమణ రాధా రమణ రాధా రమణ రాధారమణ రాధారమణ రాధా రమణ రాధా రమణ </poem> den5mvgbdu0fhd4ivsh9raonoxcztkl 0 213359 556856 2026-05-24T07:24:43Z రవిచంద్ర 146 సేకరించిన సాంప్రదాయ భజన పాట 556856 wikitext text/x-wiki <poem> గోపాల రాధాలోల - 2 మురళీలోల నందలాల - 2 కేశవ మాధవ జనార్థన - 6 వనమాలా బృందావన బాల - 2 మురళీలోల నందలాల గోపాల రాధాలోల మురళీలోల నందలాల </poem> rvj7bm7viz4pzdm1s7djhcwuz9arrfw 0 213360 556857 2026-05-24T07:28:36Z రవిచంద్ర 146 సేకరించిన సాంప్రదాయ భజన పాట 556857 wikitext text/x-wiki <poem> గోవింద రంగ విఠల శ్రీగోపాల రంగ విఠలా - 3 రంగ రంగ విఠలా శ్రీపాండురంగ విఠలా - 2 దీనబంధు విఠలా హే దయాసింధు విఠలా - 2 పాండురంగ విఠలా శ్రీపండరీశ విఠలా - 2 గోవింద రంగ విఠల శ్రీగోపాల రంగ విఠలా - 2 </poem> ivji5nqv6ceshnr87y0w8yyvtoqains 0 213361 556858 2026-05-24T07:31:23Z రవిచంద్ర 146 సేకరించిన సాంప్రదాయ భజన పాట 556858 wikitext text/x-wiki <poem> శ్యామసుందర మదనమోహన బృందావన విహారీ - 3 బృందావన విహారీ గోవర్ధన గిరిధారీ - 2 గోవర్ధన గిరిధారీ గోకుల సంచారీ - 2 గోకుల సంచారి తులసిమాల ధారి - 2 గోవర్ధన గిరిధారీ గోకుల సంచారీ గోకుల సంచారి తులసిమాల ధారి - 2 శ్యామసుందర మదనమోహన బృందావన విహారీ </poem> 5l2fhmy1ncmq7tjj2co22pqqme5ibua 0 213362 556859 2026-05-24T07:33:51Z రవిచంద్ర 146 సేకరించిన సాంప్రదాయ భజన పాట 556859 wikitext text/x-wiki <poem> కృష్ణ కృష్ణ భజో మురళీ గోపాల భజో - 2 శ్యామగోపాల భజో మురళీ గోపాల భజో - 2 గిరిధారి శ్యామ భజో రాధే గోవింద భజో - 2 మధువన సంచార శ్యామ గోపాల భజో - 2 కృష్ణ కృష్ణ భజో మురళీ గోపాల భజో - 2 </poem> fxrr22wiwgh9i7fi5f903tfhpzzg927 0 213363 556860 2026-05-24T07:38:19Z రవిచంద్ర 146 సేకరించిన సాంప్రదాయ భజన పాట 556860 wikitext text/x-wiki <poem> హే మురళీ శ్రీధరా రాధేకృష్ణ రాధేశ్యాం - 2 కేశవ మాధవ యాదవ నందన రాధేకృష్ణ రాధేశ్యాం - 2 హే మురళీ శ్రీధరా రాధేకృష్ణా రాధేశ్యాం - 2 కేశవ మాధవ యాదవ నందన రాధేకృష్ణ రాధేశ్యాం - 2 నందనందన రాధేశ్యాం నవనీత చోరా రాధేశ్యాం - 2 కేశవ మాధవ యాదవ నందన రాధేకృష్ణ రాధేశ్యాం - 2 హే మురళీ శ్రీధరా రాధేకృష్ణా రాధేశ్యాం భక్తవత్సల రాధేశ్యాం భాగవత ప్రియ రాధేశ్యాం కేశవ మాధవ యాదవ నందన రాధేకృష్ణ రాధేశ్యాం - 2 హే మురళీ శ్రీధరా రాధేకృష్ణ రాధేశ్యాం - 2 </poem> a8g1ddj1x2gashezkw9gvctd5i68dq5 0 213364 556861 2026-05-24T07:42:26Z రవిచంద్ర 146 సేకరించిన సాంప్రదాయ భజన పాట 556861 wikitext text/x-wiki <poem> గోవిందా హరి గోవిందా రమారమణ హరి గోవిందా - 3 శేషగిరీశ జయ శ్రీనివాస - 2 శేషాచలపతే జయ శ్రీనివాస - 2 గోవిందా హరి గోవిందా రమారమణ హరి గోవిందా - 3 కమలా వల్లభ కరుణాసింధో - 2 సప్తగిరీశ్వర శ్రీవేంకటేశ - 2 గోవిందా హరి గోవిందా రమారమణ హరి గోవిందా - 2 రమారమణ హరి రమారమణ హరి రమారమణహరి గోవిందా - 3 గోవిందా హరి గోవిందా రమారమణ హరి గోవిందా - 2 </poem> 4qqpz8i1wpx9xokpmdkpnvxzi9yi3mq 0 213365 556862 2026-05-24T07:47:43Z రవిచంద్ర 146 సేకరించిన సాంప్రదాయ భజన పాట 556862 wikitext text/x-wiki <poem> దశరథ నందన రామ రామ దయాసాగరా రామ రామ - 2 పశుపతిరంజన రామ రామ పాపవిమోచన రామ రామ - 2 లక్ష్మణ సేవిత రామ రామ లక్ష్మీమనోహర రామ రామ - 2 సూక్ష్మ స్వరూపా రామ రామ సుందరవదనా రామ రామ - 2 దశరథ నందన రామ రామ దయాసాగరా రామ రామ - 2 </poem> 3z3e7lx9u53y8n873qrnt6iat7yoint 0 213366 556863 2026-05-24T07:51:03Z రవిచంద్ర 146 సేకరించిన సాంప్రదాయ భజన పాట 556863 wikitext text/x-wiki <poem> సీతాపతే దాశరథే - 2 దశరథ నందన దయానిధే - 2 సీతాపతే దాశరథే దశరథ నందన దయానిధే రాధాపతే పార్థసఖే - 3 దేవకినందన దయానిదే రాధాపతే పార్థసఖే దేవకినందన దయానిదే </poem> 5wed6auhxijk4tlcfq1c8ojy8vnypqi 104 213367 556864 2026-05-24T07:51:55Z Brjswiki 6801 /* అచ్చుదిద్దారు */ 556864 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Brjswiki" /></noinclude>{{Center|{{p|fs150}}అనుబంధము</p>}} ఈ గ్రంథముయొక్క అంతమునందున్న “నవసుధాధీశవిఖ్యాక" మొదలగు పదములకు బ్ర౹౹ శ్రీ౹౹ పన్నాల సీతారామబ్రహ్మశాస్త్రి గారు వ్రాసినయర్థము. నవసుధాధీశవిఠ్యాక = కాంతిచే - నభినవచంద్రుఁడని - విఖ్యాతిగల వసుధాధీశవిఖ్యాక = రాజులలోఁ బ్రసిద్ధిగల సుధాధీశవిఖ్యాక = సుధా - అమృతమువంటి - ధీ = బుద్ధి గల - ఈశ = రాజులలో - విఖ్యాక - ప్రసిద్ధి గల ధాధీశ విఖ్యాక = ధ - ధనధాన్యములకు - అధీశవిధ్యాక - అధిపతిఖ్యాతిగల ధీశ విఖ్యాక = ధీ - బుద్ధిచే - ఈశ = శివునివలె - విఖ్యాక - ఖ్యాతిగల శవిఖ్యాక = శ - శివుఁడనెడి - వి - పరమాత్మవలె - ఖ్యాక - ఖ్యాతిగల (అనగా శివునియందు పరమాత్మ భావనను జేయువాఁడు) విఖ్యాక = విశేషఖ్యాతిగల ఖ్యాక = ప్రసిద్ధిగల {{rule |6em }}<noinclude><references/></noinclude> ohoqkxysse3t2iwimnrf48jp7lztnf5 0 213368 556865 2026-05-24T07:56:25Z రవిచంద్ర 146 సేకరించిన సాంప్రదాయ భజన పాట 556865 wikitext text/x-wiki <poem> రామ నమో రామ నమో రామ నమో సీతారమ నమో - 2 కృష్ణ నమో కృష్ణ నమో కృష్ణ నమో రాధాకృష్ణ నమో - 2 దశరథ నందన రామ నమో - 2 వసుదేవ నందన కృష్ణ నమో - 2 రామ నమో రామ నమో రామ నమో సీతారమ నమో కృష్ణ నమో కృష్ణ నమో కృష్ణ నమో రాధాకృష్ణ నమో రావణ మర్ధన రామ నమో కంస మర్ధన కృష్ణ నమో - 2 రామ నమో రామ నమో రామ నమో సీతారమ నమో కృష్ణ నమో కృష్ణ నమో కృష్ణ నమో రాధాకృష్ణ నమో వాలి మర్ధన రామ నమో కాళీయ నర్తన కృష్ణ నమో - 2 రామ నమో రామ నమో రామ నమో సీతారమ నమో సీతా వల్లభ రామ నమో రాధా మాధవ కృష్ణ నమో - 2 రామ నమో రామ నమో రామ నమో సీతారమ నమో - 2 </poem> o5mgwzrkbzdlukygmrbb5v0nbh9d939 0 213369 556866 2026-05-24T08:04:02Z రవిచంద్ర 146 సేకరించిన సాంప్రదాయ భజన పాట 556866 wikitext text/x-wiki <poem> శంఖచక్రధర, వైజయంతిధర పీతాంబరధర, గోవర్ధనోధర తులసీమాల, శోభిత కళ గరుడ గమన హరి పంకజనాభ - 2, విట్టల యేరే పండరి రాయ - 2 మస్తక లింగ, స్వరూప లింగ రూప బంగా, సజ్జన సంఘ యదుకుల తిలక, మన్మథ జనక పతిత పావన, దీన దయాళో - 2 విట్టల యేరే పండరి రాయ - 2 త్రిభువన రూప, విశ్వ స్వరూప భవ భయ థాప, హరతి పాప రుక్మిణీ కాంత, రూప అనంత జననీ జనక తుజ మావకలేన - 2 విట్టల యేరే పండరి రాయ - 2 చంద్రభాగేతీరి, ఉభ విఠేవరి -2 కర కటావరి, రంగ శిలేవరి మహాద్వారీ గరుడ వాహిని వినవినాథ జనార్ధన స్వామి - 2 విట్టల యేరే పండరి రాయ - 2 విఠల విఠల జయ జయ విఠల - 6 </poem> oh9tx7gd36lmsl9l1bb9xihqugivkm8 0 213370 556868 2026-05-24T08:24:03Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = భూపతి కృష్ణమూర్తి | ముందరి = [[../భీంరెడ్డి నరసింహారెడ్డి/]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf"...' 556868 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = భూపతి కృష్ణమూర్తి | ముందరి = [[../భీంరెడ్డి నరసింహారెడ్డి/]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=78 to=80 /> [[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] 1fep1850njg5v5a019qoekch22gohla 556869 556868 2026-05-24T08:24:38Z Rajasekhar1961 50 556869 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = రామా చంద్రమౌళి | అనువాదం= | విభాగము = భూపతి కృష్ణమూర్తి | ముందరి = [[../భీంరెడ్డి నరసింహారెడ్డి/]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=78 to=80 /> [[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] 28n22i1t45sn6mgvkrw3gv1k9ihopo2 0 213371 556870 2026-05-24T08:27:26Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = భాగ్యరెడ్డి వర్మ | ముందరి = [[../భూపతి కృష్ణమూర్తి/]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=81 to=83 /> ...' 556870 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = భాగ్యరెడ్డి వర్మ | ముందరి = [[../భూపతి కృష్ణమూర్తి/]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=81 to=83 /> [[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] 4dwowfh9nnpp7coneqrvdsz90gs464c 556871 556870 2026-05-24T08:28:09Z Rajasekhar1961 50 556871 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = సంగిశెట్టి శ్రీనివాస్ | అనువాదం= | విభాగము = భాగ్యరెడ్డి వర్మ | ముందరి = [[../భూపతి కృష్ణమూర్తి/]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=81 to=83 /> [[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] f8ajp2s2kzhpkf7imekmfw3q5ze7cya 0 213372 556872 2026-05-24T08:30:02Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = బిరుదురాజు రామరాజు | ముందరి = [[../భాగ్యరెడ్డి వర్మ/]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=84 to=89 />...' 556872 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = బిరుదురాజు రామరాజు | ముందరి = [[../భాగ్యరెడ్డి వర్మ/]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=84 to=89 /> [[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] obdzhyx3c7vfsjgf5dr42j8dzqaevhv 556873 556872 2026-05-24T08:30:26Z Rajasekhar1961 50 556873 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = బిరుదురాజు రామరాజు | ముందరి = [[../భాగ్యరెడ్డి వర్మ/]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=84 to=88 /> [[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] 0vlr2ts7gfb3x8wzyt19u4shyzm98ap 556874 556873 2026-05-24T08:30:53Z Rajasekhar1961 50 556874 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = అమ్మంగి వేణుగోపాల్ | అనువాదం= | విభాగము = బిరుదురాజు రామరాజు | ముందరి = [[../భాగ్యరెడ్డి వర్మ/]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=84 to=88 /> [[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] 5olwvrjbhijyphgvjywa1ihj567mmur 104 213373 556875 2026-05-24T08:33:51Z Brjswiki 6801 /* అచ్చుదిద్దారు */ 556875 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Brjswiki" /></noinclude>కవీరసభాసూత్త = కవి = పండితుల యొక్క - ఈ = వాక్కులను - ర = గ్రహించునట్టి - సభా = స్వసభా సంబంధమైన - మా లక్ష్మి చే - అత్త = స్వీకరించబడిన వీరసభామాత్త = వీరసభా = వీరసభయందు - మ = జనము చేత - ఆత్త = గౌరవవ్యాప్తిగల రసభామాత్త = రస = రసవిశిష్టులైన - భామా = భామల చేత - ఆత్త = శ్రీగల సభామాత్త = సభాలక్షీ, స్వీకృతంబైన శ్రీగల భామాత్త = భామాత్త = సౌందర్యలక్ష్మీ విశిష్టమైన మాత్త = లక్ష్మీప్రాప్తి గల {{rule |6em }} తమోహరహిత = తమః = అజ్ఞానమును - |హర = పోగొట్టు :::: శ్రీహరికి - హిత = ఇష్టమైన మోహరహిత = అజ్ఞానరహితుఁ డైన | :::: హరహిత = శివునకు హితమైన రహీత = ౪ = త్యాగముచే - హిత = హితుఁడైన హిత = సర్వసమ్మతుఁడైన {{rule |6em }}<noinclude><references/></noinclude> 3csfalk23o2pvkgh8dhqvt8gto28kus 104 213374 556879 2026-05-24T10:07:39Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 556879 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|126|ఆర్యధర్మప్రత్యక్షఫలబోధిని|}}</noinclude>విధింపఁబడియెను. ఆర్యులవ్యవహారమున నియమములేనికృత్యమే లేదు. కావుననె, ఉపనయన మైనది మొదలుకొని వాజ్ఞియమనము, అభక్ష్యప్రతిషేధనియమము, భక్షణనియమము కాలనియమము, పరమేశ్వరధ్యాననియమము మొదలుగాఁ గలిగియున్నవి. ఇవి యన్నియు నిరూపించినవిధమున నిహపరసుఖ సాధనమునకై యుపయోగించెడిని. ఇందుఁ గొంద ఱిద్దానిస్వరూప మెఱుంగక జలముచే పరిషేచనముచేయుట విస్తరిమీదికి చీనులు రాకుండుట కనియు, ఆపోశనము గ్రహించుట గళవికాసమున కనియు, ప్రాణాహుతులు వేసికొనుట కుత్తుక క్రమముగా విచ్చుట కనియు ఫలములను గల్పించుచున్నారు. ఇది హాసాస్పదము. ఇం దగురహస్య మేమనిన, ప్రతిదినంబును బాహ్య మగునగ్నిహోత్రమును జేయ శక్తిచాలనివాఁడును జఠరాగ్ని యం దిట్లు హోమము చేయునేని వాఁడు నిత్యాగ్నిహోత్రియె యగునని భావము. ఈశ్వరునిచే నొసఁగఁబడినదియు, ఈశ్వరున కర్పింపఁబడినదియు, ఈశ్వరాజ్ఞచే భుజింపఁబడునదియు నగునన్నము ఈశ్వరజ్ఞానము కలుగుటకును, ఈశ్వరచరణసరసిజ సాన్నిధ్యము లభించుటకును, ఈశ్వరభజనసంప్రదాయము లోపింపకుండుటకును భుజింపఁబడుచున్నది. కావుననే, మత్తు గలిగించునవియు, పర్యుషితములు న<noinclude><references/></noinclude> piqbdrfqzdp4ebtr1pfis0uqqirbd4b 104 213375 556880 2026-05-24T10:16:38Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 556880 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||నిత్యకాండము - ఉషఃప్రకరణము|127}}</noinclude>గుపదార్థముల విడిచిపెట్టి అహింసామాత్రమున లభించినవియు అపుడె పక్వ మైనవియు, మంత్రజలముచే ప్రోక్షణము, పరిషేచనము చేయఁబడినవియు నగుపదార్థములు భుజింపఁబడుచున్నవి. ఇట్టి శుచిపదార్థ భోజనమువలన మదభంగము, వినయోత్పత్తి, బ్రహ్మవిద్యయందు శ్రద్ధ, ఆస్తిక్యము అహింసాపరత్వము, పరోపకారబుద్ధి, సత్త్వశుద్ధి, జ్ఞానసిద్ధి యనునవి ప్రత్యక్షప్రయోజనములు గలుగుచున్నవి. ఇట్టిప్రాణాగ్ని హోత్రవిద్య నెఱుంగక తఱుచుగ బ్రాహ్మణు లిద్దాని తంత్రమాత్రముగా నాచరించుచున్నారు. ఈవిద్యావిశేషమునందు చిత్తమునుంచి భుజించువారు నిస్సంశయముగ మహాత్ములును, పరమేశ్వరునకు ప్రియులును నగుదురు. ఏలన, మొదట వైశ్వదేవముచేత నహింసావ్రతంబును, పరోపకారపరత్వంబును పరిగ్రహింపబడియె. జలప్రోక్షణముచే ఆరోగ్యసంపత్తి గ్రహింపంబడియె. అది యెటులన, అప్పు డుడికినపదార్థముల యావిరి ముఖమునకు సోకఁగూడ దనియు, అట్లు సోకెనా తప్పక ముఖరోగములు సంభవించు ననియు వైద్యశాస్త్రమునఁ దెలుపంబడియె. అప్పు డుడికినపదార్థములయావిరిదోషము జలప్రోక్షణముచే నడఁగునుగాన నాగోగ్యము గలుగు ననుట నిస్సంశయము. భోజనకాలమునందుఁ గొన్నినియమములు గలవు. మొ<noinclude><references/></noinclude> knvt0tvaa2tpxf1cx0i994sup7ajhss 0 213376 556881 2026-05-24T10:19:28Z రవిచంద్ర 146 సేకరించిన సాంప్రదాయ భజన పాట 556881 wikitext text/x-wiki <poem> నీల మేఘశ్యామల రూప గోపాలా - 4 నిత్యానంద స్వరూప కృష్ణా గోపాల - 2 దేవ దేవ దేవకీబాల గోపాల - 4 వాసుదేవ వారిజ నేత్ర గోపాల - 2 శంకరాది సేవిత చరణా గోపాల - 4 శంఖచక్రధరణ స్వామీ గోపాల - 2 రాసలోల రాధిక రమణా గోపాలా - 4 రాజ రాజ మురళి రసిక గోపాలా - 2 ప్రేమభక్త మండల బాలగోపాలా - 4 బృందావన నికుంజ లోల గోపాలా - 2 </poem> 3vd336t4dd5e3hq94h5pqc4rax2srzg 104 213377 556882 2026-05-24T10:25:22Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 556882 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|128|ఆర్యధర్మప్రత్యక్షఫలబోధిని|}}</noinclude>దట దిక్కు నియమింపఁబడియె. అంతట పానీయపాత్రము, భోజనపాత్రము, భోజనసంప్రదాయము నియమింపబడియె. క్రమముగా వీనిప్రయోజనంబులు నిరూపింపఁబడును. శ్లో॥ యోవేష్టితశిరా భుజ్తే యోభుజ్తే దక్షిణాముఖః వామపాదకరః స్థిత్వాతద్వై రక్షాంసి భుంజతే। అనువచనముచే పరాశరుఁడు దక్షిణదిశ కభిముఖముగా భుజింపఁగూడదని వచించియున్నాఁడు. అయినను కామ్యభోజనమునందు దక్షిణముఖముగా భుజించునెడ దోషము లేదు. నిత్య మనియు, కామ్య మనియు, భోజనము రెండువిధములు. ఇందు నెయ్యది ప్రాణాగ్నిహోత్రరూపముగాఁ జేయఁబడునో మఱి యెయ్యది పండుటాకులు మొదలగువానితోఁ జేయఁబడునో అది నిత్యము. ఇంకెయ్యది శరీరపుష్టిని గోరి చేయఁబడునో అది కామ్యము. వీనిలో మొదటిది దైవభోజనము, రెండవది మానుషభోజనము. దైవభోజనమునందు తూర్పుదెస కెదురుగా నుండుటయె నియతము. తఱచుగ తూర్పుదెస నుండి వచ్చుగాలి సమశీతోష్ఞముగా నుండును. తూర్పుదిక్కున కెదురుగా నుండునప్పుడు ఉత్తరదిశనుండి దక్షిణదిశకు ప్రసరించు వైద్యుతశక్తి ప్రక్కనుండి లోనఁ బ్రవేశించుటంజేసి పదార్థము క్రమముగా జీర్ణమగు. దక్షిణదిశ కెదురుగ గూర్చుండునప్పుడైననో ఎదుర క్షారశక్తి గలదక్షిణానిలముచేతను, వెనుక భాగమున వైద్య<noinclude><references/></noinclude> r7klsn200dyjpt2ne6jc79m0bz5zg4k 104 213378 556883 2026-05-24T10:33:39Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 556883 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||నిత్యకాండము - ఉషఃప్రకరణము|129}}</noinclude>తశక్తిచేతను భుజింపఁబడుపదార్థము శీఘ్రముగా జీర్ణ మగును. ఈరెండుశక్తులును ప్రక్కలనుండి శరీరములోనఁ బ్రవేశించెనేని వీనికి పాకాశయమున సులభముగాఁ బ్రవేశము లేదు. కావున నెవ్వఁడు భుజించినపదార్థము శీఘ్రముగా జీర్ణదశ నొంది పుష్టికరము కావలయునని కోరునో వానికి దక్షిణాభిముఖ్యమే యుక్తమని కొందఱు వక్కాణించుచున్నారు. కాని వీరిమతము శాస్త్రకారుల కంతసమ్మతముగా నున్నట్లు దోపదు. ఏలన, ప్రేతకృత్యములయందును, ఆభిచారికకర్మములయందు మాత్రమే దక్షిణాభిముఖ్యము ముఖ్యమని విధింపఁబడినది. కావుననే శ్రు॥ ప్రాచీ ముదీచీం మేధ్యాం ప్రతీచీందక్షిణామమేధ్యాం॥ తూర్పు, ఉత్తరము, పవిత్రములనియు, దక్షిణము, పడమరనపవిత్రములనియు శ్రుతియె నిర్ణయించియున్నది. కావుననిత్యనైమిత్తకములు, కామ్యములు మొదలగు సకలశుభకర్మములయందును దక్షిణాభిముఖ్యము నిషేధింపఁ బడియెను. దక్షిణాభిముఖభోజనము పుష్టికర మనియు తోచుట లేదు. అట్లగునేని నౌషధమును గ్రహించు నప్పుడైన దక్షిణాభిముఖ్యము నిషేధింపఁబడకుండునదె. పౌష్టికకర్మములయందైన నిషేధింపఁబడకుండునదె. అప్పుడును నిషేధింపఁబడియె యున్నదిగదా? ఇఁక దక్షిణాభిముఖభోజనము నందు వారు నిరూపించినవిధమున శీఘ్రముగా జీర్ణము సేయుశక్తి యుండ నగును. ఐనను, అందువలన శరీరమునకు పుష్టి<noinclude><references/></noinclude> mg3917nhinavxr42btugk20agxbj3da 104 213379 556884 2026-05-24T10:43:21Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 556884 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|130|ఆర్యధర్మప్రత్యక్షఫలబోధిని|}}</noinclude>కలుగునని నమ్ముటకు వీలు లేదు. ఏలన, పదార్థమును శీఘ్రముగా జీర్ణము సేయుక్షారాదులను గ్రహించుటవలన శరీరమున కెంతమాత్రము పుష్టి కలుగకుండుటే యనుభవసిద్ధముగదా ఇట్లు శీఘ్రముగా పదార్థము జీర్ణ మగుటం జేసి పదార్థగుణము ఒడలింబట్ట దనునిశ్చయముననే దక్షిణముఖముగా భుజించినపదార్థమును రక్కసులు గ్రహింతురని పరాశరుడు వచించినట్లుతోచెడిని. {{c|పానీయపాత్రనియమము}} పానీయపాత్రమును కుడివైపున నిడికొనవలయు. ఏలన, దక్షిణభాగము పరిశుద్ధమగురక్తము కలుగుటంజేసి పవిత్రమైనదని లోగడ దెలుపంబడియెగదా? పానీయపాత్రమునకు రాగి, లేక వెండి, బంగారము వీనిచేఁజేయఁబడినపాత్రము శ్రేష్ఠమగు. అందు చల్లనిదియు, ప్రాతఃకాలమున గ్రహింపఁబడినదియు, వస్త్రముచే వడవేయఁబడినదియు నగుజలము గుణాతిశయముకలదై ఎక్కువయారోగ్యకరం బగునని భోజునిచారుచర్యయందు విస్తరముగా నిరూపింపఁబడియున్నది. వెండి బంగారు పాత్రములయందు చిలుము ఉండనేరదుగావునను, వీనియందు శుక్రశోధకత్వము కలదుగావునను, నిర్దోషములై గుణవంతములై యుండుటంజేసి వెండిపాత్రము బంగారుపాత్రంబును జలపానమునకు ప్రశస్తములని చెప్పబడియె. అట్లు రాగిపాత్రము చిలుములేనిదిగాదు. అయిననునిది<noinclude><references/></noinclude> rk8j6ptg47g7uzrh8q7d6odkvfgxh61 104 213380 556885 2026-05-24T10:49:14Z Brjswiki 6801 /* అచ్చుదిద్దారు */ 556885 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Brjswiki" /></noinclude> తతనయాభ = తత = విస్తారమైన - నయ = నీతిచే - అభ = ప్రకాశించుచున్న తనయాభ = కుమారులచే ప్రకాశించుచున్న నయాభ = నీతివిశిష్టశోభగల యాభ = యా = లక్ష్మీచే - ఆభ - ఆ = సమంతతః - భా = కాంతిగల భవనగ = గృహమునుపొందిన (అనగా కొన్ని గృహమందున్నవియు) వనగ = వనమును పొందిన (అనగా కొన్ని వనమందు నిల్పి నవియు) నగ = పర్వతములనుండిన (అనగా కొన్ని పర్వతములమీద నుంచబడినవియు నైన) {{rule 6em }}| గజపశ్రీ = ఏనుఁగులను బరిపాలించు శ్రీగల జపశ్రీ = జ = జయశీలముగలదియై - ప = పవిత్రమైన - శ్రీ = శ్రీగల పశ్రీ = ప్రసన్నకీర్తి గల (వాఁడును సని యీ మొదలైన) శ్రీలు = సంపదలు (చెలువొందగా నని సందర్భము) {{Center|'''(ఈ పదముల యర్ధసంగతి నానార్థ రత్నమాల శరణము)'''}} {{rule 6em }}|<noinclude><references/></noinclude> ocot8smmsag6gjrol43szqowqyfuioq 556886 556885 2026-05-24T10:52:02Z Brjswiki 6801 556886 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Brjswiki" /></noinclude> తతనయాభ = తత = విస్తారమైన - నయ = నీతిచే - అభ = ప్రకాశించుచున్న తనయాభ = కుమారులచే ప్రకాశించుచున్న నయాభ = నీతివిశిష్టశోభగల యాభ = యా = లక్ష్మీచే - ఆభ - ఆ = సమంతతః - భా = కాంతిగల భవనగ = గృహమునుపొందిన (అనగా కొన్ని గృహమందున్నవియు) వనగ = వనమును పొందిన (అనగా కొన్ని వనమందు నిల్పి నవియు) నగ = పర్వతములనుండిన (అనగా కొన్ని పర్వతములమీద నుంచబడినవియు నైన) {{rule |6em }} గజపశ్రీ = ఏనుఁగులను బరిపాలించు శ్రీగల జపశ్రీ = జ = జయశీలముగలదియై - ప = పవిత్రమైన - శ్రీ = శ్రీగల పశ్రీ = ప్రసన్నకీర్తి గల (వాఁడును సని యీ మొదలైన) శ్రీలు = సంపదలు (చెలువొందగా నని సందర్భము) {{Center|'''(ఈ పదముల యర్ధసంగతి నానార్థ రత్నమాల శరణము)'''}} {{rule |6em }}<noinclude><references/></noinclude> 7i3o3hvkqjjaod1cwush4mxruu4zq4p 556887 556886 2026-05-24T10:54:34Z Brjswiki 6801 556887 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Brjswiki" /></noinclude> తతనయాభ = తత = విస్తారమైన - నయ = నీతిచే - అభ = ప్రకాశించుచున్న తనయాభ = కుమారులచే ప్రకాశించుచున్న నయాభ = నీతివిశిష్టశోభగల యాభ = యా = లక్ష్మీచే - ఆభ - ఆ = సమంతతః - భా = కాంతిగల {{rule |6em }} భవనగ = గృహమునుపొందిన (అనగా కొన్ని గృహమందున్నవియు) వనగ = వనమును పొందిన (అనగా కొన్ని వనమందు నిల్పి నవియు) నగ = పర్వతములనుండిన (అనగా కొన్ని పర్వతములమీద నుంచబడినవియు నైన) {{rule |6em }} గజపశ్రీ = ఏనుఁగులను బరిపాలించు శ్రీగల జపశ్రీ = జ = జయశీలముగలదియై - ప = పవిత్రమైన - శ్రీ = శ్రీగల పశ్రీ = ప్రసన్నకీర్తి గల (వాఁడును సని యీ మొదలైన) శ్రీలు = సంపదలు (చెలువొందగా నని సందర్భము) {{Center|'''(ఈ పదముల యర్ధసంగతి నానార్థ రత్నమాల శరణము)'''}} {{rule |6em }}<noinclude><references/></noinclude> 4k7ew39jehhnjz82witpw26g62hexml 104 213381 556888 2026-05-24T11:07:26Z Brjswiki 6801 /* అచ్చుదిద్దారు */ 556888 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Brjswiki" /></noinclude>{{Center|{{p|fs150}}సీతారామబ్రహ్మశాస్త్రి గారు రచించిన</p>}} {{Center|{{p|fs150}}యేకఫణి వాగబంధము</p>}} {{rule |6em }} {{left margin|5em}}<poem>శ్రీమాన్కామప్రదశ్రీ – రధికగుణగణ - ఖ్యాతిభూరిస్థిరాత్మా రవ్యాభశ్శాంతమాయ - స్సమధిసుకలా - సౌమ్యరమ్యత్వ మేతి దాసు శ్రీ రామనామా - భవతుసతుచిర - శ్రేయసే దత్తసౌఖ్యః కల్యత్వ శ్రీరిరంసు - స్సకలకవిరనే - నాదృతస్వైరధామా౹౹</poem> </div> {{rule |em }} శ్రీ లక్ష్మీ ప్రెస్, విజయవాడ-2<noinclude><references/></noinclude> dq7vdooxjtjmcwf0xt8qzwouoz1x8pz 104 213382 556889 2026-05-24T11:17:31Z Brjswiki 6801 /* అచ్చుదిద్దారు */ 556889 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Brjswiki" /></noinclude>తమోహరహిత : మోహరహిత ::: రహీత తతనయాభ ::తనయాభ :: నయాభ ::: యాభ భవనగ : వనగ :: నగ గజప :జప :పశ్రీ ::శ్రీ లం బేనుపొంది కీర్తిప్రతాపబుద్ధి సుఖజవసత్వ విద్యా సంపన్నుండై పద్మపాదుండు ప్రజాపాలనంబు సేయుచు సుఖంబుండె. {{Center|'''శ్రీ శ్రీ శ్రీ'''}} {{rule |6em }}<noinclude><references/></noinclude> dq2v0b8wz24x7h7jfv6egxdc09w0ohn 104 213383 556892 2026-05-24T11:33:23Z Brjswiki 6801 /* అచ్చుదిద్దారు */ 556892 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Brjswiki" /></noinclude>బూజించుతఱిఁ గా త్యాయని ప్రత్యక్షంబైనం గాంచి క్షితిపతి యిట్లని నుతియింపం దొడంగె. “ఓ దేవీమతల్లీ! యో తల్లీ! భక్తజనకల్పవల్లీ! గుణముల పాలవెల్లీ! యీ యఖిలాండ కోటి ద్రుహీణాండభాండంబులు వాన, వాడ, వ్రయ్యలుచేయ నీవకావె. సకలచరాచరంబులు భవదీయమాయా కల్పితంబులెకాని వేఱండు లేదు. నీ గుణత్రయంబు మూర్తిత్రయం బయ్యే. మాయయనఁ బ్రకృతియన నవిద్యయన నీవకావె ? నీయందు లోకంబులుండు. నీవు లోకంబులం దుందువు; నిన్నుఁ దెలిసి స్తుతియింప నే నెంతవాఁడ. మాయమ్మా! ననుఁ గరుణింపు" మనుడు నా దేవి ప్రసన్ను రాలయి యత్యంతదయా రసంబున “ఓరాజా! ఇవియే రెండు మామిడిపండ్లు; వీని నీ భార్యలచే భుజింపఁజేయుము; చెఱియొక తనయుండు జనియించు” నని ప్రసాదించి యంతర్థానంబునొందె. పద్మపాదుండును భార్యాసమేతుండై యింటికి వచ్చి వారలచే దివ్యఫలభక్షణంబుసేయించి యథేచ్చం బ్రవర్తింపఁ గొన్నాళ్లు కా యింతులకు నెలలు దప్పి మోములు వెల్లనై, బడలికలు తఱచులై, చిట్టుములు, నోకిరింతలు, పాలుమాలికలు, పడక కోరికలు, దోఁచి నానాట నెలకొక చెలువునం గులుకుచున్న యావన్నెలాడులకుఁ జంద్రాననామందయానాది నామంబులు తథ్యంబులయ్యె. బింబాధరాగగనమధ్యాది విశేషంబు లసత్యంబులయ్యె. అంత ధరాకాంతుఁ డత్యంత సంతోషంబున శయ్యాసుఖంబులు మఱచె; నిట్లు నవమాసంబులు నిండినఁ దిథివారనక్షత్రయోగకరణలగ్న హోరాద్రేక్కాణనవాంశ ద్వాదశాంశత్రింశాంశలు శుభదంబులై యుండ స్వక్షేత్రమిత్ర క్షేత్రస్వపరమోచ్చల సూర్యాది గ్రహసప్తకంబు ప్రకాశింప<noinclude><references/></noinclude> qslsr398wi7c8e3ff5w4yzonubaiezi 0 213384 556893 2026-05-24T11:49:04Z రవిచంద్ర 146 చిన్న భజనలు 556893 wikitext text/x-wiki == గోపాల రాధాలోల == {{: గోపాల రాధాలోల}} == కృష్ణ భజో కృష్ణ భజో == {{:కృష్ణ భజో కృష్ణ భజో}} == నీల మేఘశ్యామల == {{:నీల మేఘశ్యామల}} == విఠల యేరే పండరి రాయ == {{:విఠల యేరే పండరి రాయ}} == గోవిందరంగ విఠల == {{:గోవిందరంగ విఠల}} == శ్యామసుందర మదనమోహన == {{:శ్యామసుందర మదనమోహన}} == వనమాలి వాసుదేవ == {{:వనమాలి వాసుదేవ}} == దశరథ నందన రామ రామ == {{:దశరథ నందన రామ రామ}} == గోవిందా హరిగోవిందా == {{:గోవిందా హరిగోవిందా}} == రామ నమో రామ నమో == {{:రామ నమో రామ నమో}} == హే మురళీ శ్రీధరా == {{:హే మురళీ శ్రీధరా}} == సీతాపతే దాశరథే == {{:సీతాపతే దాశరథే}} j0rzld8u9g0ckby9nuqg8r1dixl51ot