వికీసోర్స్ tewikisource https://te.wikisource.org/wiki/%E0%B0%AE%E0%B1%8A%E0%B0%A6%E0%B0%9F%E0%B0%BF_%E0%B0%AA%E0%B1%87%E0%B0%9C%E0%B1%80 MediaWiki 1.47.0-wmf.3 first-letter మీడియా ప్రత్యేక చర్చ వాడుకరి వాడుకరి చర్చ వికీసోర్స్ వికీసోర్స్ చర్చ దస్త్రం దస్త్రంపై చర్చ మీడియావికీ మీడియావికీ చర్చ మూస మూస చర్చ సహాయం సహాయం చర్చ వర్గం వర్గం చర్చ ద్వారము ద్వారము చర్చ రచయిత రచయిత చర్చ పుట పుట చర్చ సూచిక సూచిక చర్చ TimedText TimedText talk మాడ్యూల్ మాడ్యూల్ చర్చ Event Event talk 0 2239 556980 556653 2026-05-25T09:42:23Z శ్రీనివాస్ బందరు 7291 /* తస్మాదసక్తః సతతం */ పూర్తి శ్లోకాన్ని చేర్చడం జరిగింది 556980 wikitext text/x-wiki {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = {{PAGENAME}} | translation = [[అథ తృతీయోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} ===జ్యాయసీ చేత్కర్మణస్తే మతా === అర్జున ఉవచ జ్యాయసీ చేత్కర్మణస్తే మతా బుద్ధిర్జనార్దన| తత్కిం కర్మణి ఘోరే మాం నియోజయసి కేశవ|| 3-1 || అర్జునుడు ఇలా అన్నాడు; జనార్ధనా! నీ అభిప్రాయంలో కర్మ కంటే జ్ఞానమే ఎక్కువైతే కేశవా! ఘోరకర్మలో నన్ను ఎందుకు నియోగించుతావు? ===వ్యామిశ్రేణేవ వాక్యేన === వ్యామిశ్రేణేవ వాక్యేన బుద్ధిం మోహయసీవ మే| తదేకం వద నిశ్చిత్య యేన శ్రేయోऽహమాప్నుయామ్|| 3-2 || అయోమయమైన మాటలతో నా బుద్ధికి భ్రాంతిని కలిగిస్తున్నావు.ఏది నాకు శ్రేయమో దానిని నిశ్చయముగా చెప్పు. ===లోకేऽస్మిన్ ద్వివిధా నిష్ఠా === శ్రీభగవానువాచ| లోకేऽస్మిన్ ద్వివిధా నిష్ఠా పురా ప్రోక్తా మయానఘ| జ్ఞానయోగేన సాఙ్ఖ్యానాం కర్మయోగేన యోగినామ్|| 3-3 || భగవంతుడు ఇలాపలికాడు; పాప రహితుడా ఈ లోకంలో సాంఖ్యులకు జ్ఞానయోగం చేతను యోగులకు కర్మయోగం చేతను సాధన, సృష్టికి ముందే నాచేత చెప్పబడినది. ===న కర్మణామనారమ్భాన్నైష్కర్మ్యం=== కర్మలను చేయనంత మాత్రాన నిష్కర్మ సిద్ధి కలగదు.కేవలం సన్యసించడం వలన సరైన సిద్ధి కలగదు. ===న హి కశ్చిత్క్షణమపి జాతు తిష్ఠత్యకర్మకృత్|=== న కర్మణామనారమ్భాన్నైష్కర్మ్యం పురుషోऽశ్నుతే| న చ సంన్యసనాదేవ సిద్ధిం సమధిగచ్ఛతి|| 3-4 || ఎవరూ ఒక్క క్షణం కూడా కర్మ చేయకుండా ఉండలేరు.ప్రకృతి జన్యమైన గుణాల వలన అన్ని కర్మలు అవశ్యంగానే చేయబడుతున్నాయి. ===కర్మేన్ద్రియాణి సంయమ్య య === కర్మేన్ద్రియాణి సంయమ్య య ఆస్తే మనసా స్మరన్| ఇన్ద్రియార్థాన్విమూఢాత్మా మిథ్యాచారః స ఉచ్యతే|| 3-6 || ఎవరైతే కర్మేంద్రియాలను నిగ్రహించి మనస్సులో ఇంద్రియ విషయాలను స్మరిస్తూ ఉంటాడో,అతడు పరమ మూర్ఖుడు,కపటాచారి అని పిలవ బడతాడు. ===యస్త్విన్ద్రియాణి మనసా=== యస్త్విన్ద్రియాణి మనసా నియమ్యారభతేऽర్జున| కర్మేన్ద్రియైః కర్మయోగమసక్తః స విశిష్యతే|| 3-7 || అర్జునా;జ్ఞానేంద్రియాలను మనస్సు ద్వారా నిగ్రహించి,కర్మేంద్రియాల ద్వారా అసక్త భావంతో కర్మయోగాన్ని ఎవరు ప్రారంభిస్తాడో అతడు విశిష్టుడు అవుతాడు. ===నియతం కురు కర్మ త్వం=== నియతం కురు కర్మ త్వం కర్మ జ్యాయో హ్యకర్మణః| శరీరయాత్రాపి చ తే న ప్రసిద్ధ్యేదకర్మణః|| 3-8 || నీ విధ్యుక్త కర్మని నీవు చెయ్యి;కర్మ మానడం కంటే కర్మ చేయడం మేలు.కర్మ చేయకపోతే శరీర యాత్ర జరగదు. ===యజ్ఞార్థాత్కర్మణోऽన్యత్ర=== యజ్ఞార్థాత్కర్మణోऽన్యత్ర లోకోऽయం కర్మబన్ధనః| తదర్థం కర్మ కౌన్తేయ ముక్తసఙ్గః సమాచర|| 3-9 || కోసం చేసే కర్మలకంటే ఇతర కర్మలతో ఈ లోకం బంధింప బడి ఉన్నది.కుంతీకుమారా యజ్ఞ కర్మలనే సంగమము వదిలి కర్మలను చక్కగా చెయ్యి. ===సహయజ్ఞాః ప్రజాః సృష్ట్వా=== సహయజ్ఞాః ప్రజాః సృష్ట్వా పురోవాచ ప్రజాపతిః| అనేన ప్రసవిష్యధ్వమేష వోऽస్త్విష్టకామధుక్|| 3-10 || యజ్ఞాలతో సహా ప్రజలను శృష్టించి ప్రజాపతి పూర్వం ఇలాచెప్పాడు.యజ్ఞం వలన మీరు వృద్ధి పొందండి.అది మీ ఇష్ట కామధేనువు. ===దేవాన్భావయతానేన=== దేవాన్భావయతానేన తే దేవా భావయన్తు వః| పరస్పరం భావయన్తః శ్రేయః పరమవాప్స్యథ|| 3-11 || దేవతలను ఈ యజ్ఞంలో ఆరాధించండి.ఆదేవతలు మిమ్మలను అనుగ్రహిస్తారు. ===ఇష్టాన్భోగాన్హి వో దేవా=== ఇష్టాన్భోగాన్హి వో దేవా దాస్యన్తే యజ్ఞభావితాః| తైర్దత్తానప్రదాయైభ్యో యో భుఙ్క్తే స్తేన ఏవ సః|| 3-12 || యజ్ఞం చేత ఆరాధించబడిన దేవతలు మీకు ఇష్ట భోగాలను ఇస్తారు.వారికి ఏమీ సమర్పించకుండా వాళ్ళు ఇచ్చిన వాటిని అనిభవించేవాడు చోరుడే అవుతాడు . ===యజ్ఞశిష్టాశినః సన్తో=== యజ్ఞశిష్టాశినః సన్తో ముచ్యన్తే సర్వకిల్బిషైః| భుఞ్జతే తే త్వఘం పాపా యే పచన్త్యాత్మకారణాత్|| 3-13 || యజ్ఞంలో దేవతలకు ఇవ్వగా మిగిలినది తినేసజ్జనుడు అన్ని పాపాలనుండి విముక్తుడు అవుతాడు.తమ కోసం మాత్రం ఎవరు వండు కునే పాపాత్ములు వాళ్ళు పాపాన్నే తింటారు. ===అన్నాద్భవన్తి భూతాని=== అన్నాద్భవన్తి భూతాని పర్జన్యాదన్నసమ్భవః| యజ్ఞాద్భవతి పర్జన్యో యజ్ఞః కర్మసముద్భవః|| 3-14 || అన్నము వలన జీవులు పుట్టును,అన్నము మేఘము వలన పుట్టును,మేఘము యజ్ఞము వలన పుట్టును,యజ్ఞము కర్మ వలననే సంబవము. ===కర్మ బ్రహ్మోద్భవం=== కర్మ బ్రహ్మోద్భవం విద్ధి బ్రహ్మాక్షరసముద్భవమ్| తస్మాత్సర్వగతం బ్రహ్మ నిత్యం యజ్ఞే ప్రతిష్ఠితమ్|| 3-15 || కర్మ బ్రహ్మదేవుని వలన జనించినది ఆ బ్రహ్మ అనంతమైన పరమాత్మ వలన ఉద్భవించాడు.కాబట్టి సర్వ వ్యాపకమగు పర బ్రహ్మము నిత్యమూ యజ్ఞములో ప్రతిష్టితమై ఉంటుందని తెలుసుకో. === ఏవం ప్రవర్తితం చక్రం === ఏవం ప్రవర్తితం చక్రం నానువర్తయతీహ యః| అఘాయురిన్ద్రియారామో మోఘం పార్థ స జీవతి|| 3-16 || ఇలా పరిభ్రమించే చక్రాన్ని అనుసరించని వాడు పాపి,ఇంద్రియలోలుడు,అర్జునా;అతడు జీవించడం వ్యర్ధం. ===యస్త్వాత్మరతిరేవ=== యస్త్వాత్మరతిరేవ స్యాదాత్మతృప్తశ్చ మానవః| ఆత్మన్యేవ చ సన్తుష్టస్తస్య కార్యం న విద్యతే|| 3-17 || ఆత్మలోనే రమిస్తూ,ఆత్మలో తృప్తి పడుతూ,ఆత్మలోనే పరిపూర్ణ తృప్తిని పొందే వాడికి చేయదగిన కార్యమంటూ లేదు. ===నైవ తస్య కృతేనార్థో=== నైవ తస్య కృతేనార్థో నాకృతేనేహ కశ్చన| న చాస్య సర్వభూతేషు కశ్చిదర్థవ్యపాశ్రయః|| 3-18 || అతడికి పని చేయడం వలన ప్రయోజనం కాని ,మానడంవలన దోషం ఏమీ ఉండదు.తన ప్రయోజనం కోసం సమస్త ప్రాణులలోనూ దేనిపైనా ఆధారపడడు. ===తస్మాదసక్తః సతతం=== తస్మాదసక్తః సతతం కార్యం కర్మ సమాచర| అసక్తో హ్యాచరన్కర్మ పరమాప్నోతి పూరుషః|| 3-19 || అందుచే కర్మఫలములందు ఆసక్తి లేనివాడై తన ధర్మముగా భావించి మానవుడు కర్మ నాచరింపవలెను. ఆసక్తి లేకుండ పనిచేయుటచే మానవుడు పరమసత్యమును పొందును. ===కర్మణైవ హి సంసిద్ధిమాస్థితా=== జనకుడు మొదలైన వారు(నిస్కామ)కర్మల ద్వారానే మోక్షాన్ని పొందారు.లోకకల్యాణాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకుని అయినా కర్మ చేయడమే నీకు తగును. ===యద్యదాచరతి=== శ్రేష్టుడు దేనినైతే ఆచరిస్తాడో దానినే ఇతర జనులు ఆచరిస్తారు.అతడు దేనిని ప్రమాణంగా స్వీకరిస్తాడో దానినే లోకం అనుసరిస్తుంది. ===న మే పార్థాస్తి కర్తవ్యం=== అర్జునా నాకు ఈ మూడు లోకాలలో చేయవలసిన పని లేదు.ఇంతకు ముందు పొందకుండా ఉన్నది ముందు పొందవలసినది ఏమీలేదు.అయిననూ కర్మలలో వర్తిస్తాను. ===యది హ్యహం న వర్తేయం=== అర్జునా;నేను విశ్రాంతి లేకుండా నిరంతరం పని చేయకపోతే,మనుష్యులు అన్ని విధాల నామార్గమే అనుసరిస్తారు. ===ఉత్సీదేయురిమే లోకా=== నేను కర్మలు చేయకపోతే ఈలోకాలన్నీ నశించి పోతాయి.వర్ణ సంకరానికి కారకుడనౌతాను.ఈ ప్రజలను నాశనం చేసిన వాడనౌతాను. ===సక్తాః కర్మణ్యవిద్వాంసో=== అర్జునా;అజ్ఞానులు కర్మతో మునిగి తేలుతూ ఎలా పని చేస్తారో వివేకి లోక శ్రేయస్సు కోరుతూ అలాగే పని చేయాలి. ===న బుద్ధిభేదం జనయేదజ్ఞానాం=== కర్మలలో ఇరుక్కు పోయిన అజ్ఞానుల బుద్ధిని వివేకి చెదర కొట్టరాదు.తాను యోగంలో నిలిచి చక్కగా పని చేస్తూ వాళ్ళని ఆ మార్గంలో నడుస్తూ కర్మలాచరించేలా ప్రోత్సహించాలి. ===ప్రకృతేః క్రియమాణాని=== ప్రకృతి గుణాల వలన అన్ని కర్మలు నిర్వహింప బడతాయి.అహంకార వలన భ్రమించిన మూఢుడూ తానే కర్తనని తలపోస్తాడు. ===తత్త్వవిత్తు మహాబాహో=== మహాబలుడా;గుణకర్మ విభాగాల తత్వం తెలిసిన వాడుగుణాలు గూణాలలో వర్తిస్తాయని తెలిసి ఆ కర్మలలో తగుల్కోడు. ===ప్రకృతేర్గుణసంమూఢాః === ప్రకృతి యొక్క గుణాల వలన మోహంలో పడిన వారు గుణ కర్మలలో మునుగుతుంటారు.సరిగా తెలియని మంద బుద్ధులను సర్వం తెలిసిన జ్ఞాని చెదర కొట్టరాదు. ===మయి సర్వాణి కర్మాణి === సర్వ కర్మలను నాయందు సమర్పించి,చిత్తాన్ని ఆత్మలో నిలిపి,ఆశా మమకారాలను వదిలి,ఆరాటాన్ని విసర్జించి యుద్ధం చెయ్యి. ===యే మే మతమిదం === నాయీ మతాన్ని ఏమానవులు మత్సరం లేకుండా ఆచరిస్తారో వాళ్ళు కూడా కర్మల నుండి విడుదల పొందుతారు. ===యే త్వేతదభ్యసూయన్తో=== ఎవరైతే అసూయాపరులై నా ఈ మతాన్ని అనుష్టించరో ఆ తెలివితక్కువ వాళ్ళు సర్వ జ్ఞానములనుండి వంచితులై నశించిపోతారని తెలుసుకో. ===సదృశం చేష్టతే స్వస్యాః=== జ్ఞానవంతుడైనా తన ప్రకృతి ననుసరించే వ్యవహరిస్తాడు.ప్రాణులు తమ ప్రకృతిని అనుసరిస్తాయి.నిగ్రహమేమి చేస్తుంది. ===ఇన్ద్రియస్యేన్ద్రియస్యార్థే === ప్రతి ఇంద్రియ విషయంలోను రాగాద్వేషాలు ఉంటాయి కర్మయోగి వాటికి లోబడ రాదు.అవే అతనికి శత్రువులు. ===శ్రేయాన్స్వధర్మో విగుణః=== బాగా ఆచరించిన పర ధర్మం కన్నా లోపభూయిష్టమైనది ఐనా స్వధర్మం మేలు.పర ధర్మం భయంకర మైనది. ===అథ కేన ప్రయుక్తోऽయం=== అర్జునుడు ఇలాఅడిగాడు; కృష్ణా ఇష్టం లేకపోయినా ఎవరో బలవంత పెడుతున్నట్లు మానవుడు పాపం ఎందుకు చేస్తున్నాడు?ఆ ప్రేరణశక్తి ఎవరిది?ఎవరి కారణంగా పాపం చేస్తాడు? ===కామ ఏష క్రోధ ఏష === శ్రీ భగవానుడన్నాడు; ఇవి కామము,క్రోధము,రజోగుణం నుండి ఉద్భవిస్తాయి.దానికి మహా ఆకలి.అది పాపిష్టిది.ఈలోకంలో అందరికి అదేశత్రువని తెలుసుకో. ===ధూమేనావ్రియతే=== అగ్నిని పొగ ఆవరించినట్లు,అద్దాన్ని దుమ్ము కప్పినట్లు,గర్భస్త శిశువుని మావి కప్పినట్లు జ్ఞానాన్ని కామం కప్పి వేస్తుంది. ===ఆవృతం జ్ఞానమేతేన=== కామం తృప్తి పరచడానికి వీలులేని అగ్ని వంటిది.ఇది జ్ఞానానికి నిత్య శత్రువు.దీనితోజ్ఞాని జ్ఞానం కప్పబడి ఉంటుంది. ===ఇన్ద్రియాణి మనో=== ఇంద్రియాలు మనస్సు,భుద్ధి,కామానికి ఆధార స్థానాలు అని చెప్పబడుతున్నాయి.ఈ కామం జ్ఞానాన్ని కప్పి వేసి ఇంద్రియాల ద్వారా దేహధారిని వ్యామోహ పరుస్తుంది. ===తస్మాత్త్వమిన్ద్రియాణ్యాదౌ=== అందువలన భరత కుల శ్రేష్టుడా;ముందుగానీవు ఇంద్రియాలని నిగ్రహించి,జ్ఞాన విజ్ఞానాలను నాశనం చేసే పాపిష్టి కామాన్ని నిర్మూలించు. ===ఇన్ద్రియాణి పరాణ్యాహురిన్ద్రియేభ్యః=== ఇంద్రియాలు గొప్పవని చెబుతారు.ఇంద్రియాలకన్నా అధికమైనది మనస్సు.మనస్సు కన్నాగొప్పది బుద్ధి,బుద్ధి కంటే శ్రేష్టమైనది ఆత్మ. ===ఏవం బుద్ధేః పరం బుద్ధ్వా=== మహాబాహుడా ఇలా ఆత్మను బుద్ధికన్నా ఎక్కువైన దానిగా తెలుసుకొని నిన్ను నీవు నిగ్రహించుకొని,కామరూపి అయిన శత్రువుని జయించు. {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = | translation = [[అథ తృతీయోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} {{భగవద్గీత}} kkywbp6gf2x9d3511gpz6gfouf739lx 556981 556980 2026-05-25T09:43:13Z శ్రీనివాస్ బందరు 7291 /* కర్మణైవ హి సంసిద్ధిమాస్థితా */ పూర్తి శ్లోకాన్ని చేర్చడం జరిగింది 556981 wikitext text/x-wiki {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = {{PAGENAME}} | translation = [[అథ తృతీయోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} ===జ్యాయసీ చేత్కర్మణస్తే మతా === అర్జున ఉవచ జ్యాయసీ చేత్కర్మణస్తే మతా బుద్ధిర్జనార్దన| తత్కిం కర్మణి ఘోరే మాం నియోజయసి కేశవ|| 3-1 || అర్జునుడు ఇలా అన్నాడు; జనార్ధనా! నీ అభిప్రాయంలో కర్మ కంటే జ్ఞానమే ఎక్కువైతే కేశవా! ఘోరకర్మలో నన్ను ఎందుకు నియోగించుతావు? ===వ్యామిశ్రేణేవ వాక్యేన === వ్యామిశ్రేణేవ వాక్యేన బుద్ధిం మోహయసీవ మే| తదేకం వద నిశ్చిత్య యేన శ్రేయోऽహమాప్నుయామ్|| 3-2 || అయోమయమైన మాటలతో నా బుద్ధికి భ్రాంతిని కలిగిస్తున్నావు.ఏది నాకు శ్రేయమో దానిని నిశ్చయముగా చెప్పు. ===లోకేऽస్మిన్ ద్వివిధా నిష్ఠా === శ్రీభగవానువాచ| లోకేऽస్మిన్ ద్వివిధా నిష్ఠా పురా ప్రోక్తా మయానఘ| జ్ఞానయోగేన సాఙ్ఖ్యానాం కర్మయోగేన యోగినామ్|| 3-3 || భగవంతుడు ఇలాపలికాడు; పాప రహితుడా ఈ లోకంలో సాంఖ్యులకు జ్ఞానయోగం చేతను యోగులకు కర్మయోగం చేతను సాధన, సృష్టికి ముందే నాచేత చెప్పబడినది. ===న కర్మణామనారమ్భాన్నైష్కర్మ్యం=== కర్మలను చేయనంత మాత్రాన నిష్కర్మ సిద్ధి కలగదు.కేవలం సన్యసించడం వలన సరైన సిద్ధి కలగదు. ===న హి కశ్చిత్క్షణమపి జాతు తిష్ఠత్యకర్మకృత్|=== న కర్మణామనారమ్భాన్నైష్కర్మ్యం పురుషోऽశ్నుతే| న చ సంన్యసనాదేవ సిద్ధిం సమధిగచ్ఛతి|| 3-4 || ఎవరూ ఒక్క క్షణం కూడా కర్మ చేయకుండా ఉండలేరు.ప్రకృతి జన్యమైన గుణాల వలన అన్ని కర్మలు అవశ్యంగానే చేయబడుతున్నాయి. ===కర్మేన్ద్రియాణి సంయమ్య య === కర్మేన్ద్రియాణి సంయమ్య య ఆస్తే మనసా స్మరన్| ఇన్ద్రియార్థాన్విమూఢాత్మా మిథ్యాచారః స ఉచ్యతే|| 3-6 || ఎవరైతే కర్మేంద్రియాలను నిగ్రహించి మనస్సులో ఇంద్రియ విషయాలను స్మరిస్తూ ఉంటాడో,అతడు పరమ మూర్ఖుడు,కపటాచారి అని పిలవ బడతాడు. ===యస్త్విన్ద్రియాణి మనసా=== యస్త్విన్ద్రియాణి మనసా నియమ్యారభతేऽర్జున| కర్మేన్ద్రియైః కర్మయోగమసక్తః స విశిష్యతే|| 3-7 || అర్జునా;జ్ఞానేంద్రియాలను మనస్సు ద్వారా నిగ్రహించి,కర్మేంద్రియాల ద్వారా అసక్త భావంతో కర్మయోగాన్ని ఎవరు ప్రారంభిస్తాడో అతడు విశిష్టుడు అవుతాడు. ===నియతం కురు కర్మ త్వం=== నియతం కురు కర్మ త్వం కర్మ జ్యాయో హ్యకర్మణః| శరీరయాత్రాపి చ తే న ప్రసిద్ధ్యేదకర్మణః|| 3-8 || నీ విధ్యుక్త కర్మని నీవు చెయ్యి;కర్మ మానడం కంటే కర్మ చేయడం మేలు.కర్మ చేయకపోతే శరీర యాత్ర జరగదు. ===యజ్ఞార్థాత్కర్మణోऽన్యత్ర=== యజ్ఞార్థాత్కర్మణోऽన్యత్ర లోకోऽయం కర్మబన్ధనః| తదర్థం కర్మ కౌన్తేయ ముక్తసఙ్గః సమాచర|| 3-9 || కోసం చేసే కర్మలకంటే ఇతర కర్మలతో ఈ లోకం బంధింప బడి ఉన్నది.కుంతీకుమారా యజ్ఞ కర్మలనే సంగమము వదిలి కర్మలను చక్కగా చెయ్యి. ===సహయజ్ఞాః ప్రజాః సృష్ట్వా=== సహయజ్ఞాః ప్రజాః సృష్ట్వా పురోవాచ ప్రజాపతిః| అనేన ప్రసవిష్యధ్వమేష వోऽస్త్విష్టకామధుక్|| 3-10 || యజ్ఞాలతో సహా ప్రజలను శృష్టించి ప్రజాపతి పూర్వం ఇలాచెప్పాడు.యజ్ఞం వలన మీరు వృద్ధి పొందండి.అది మీ ఇష్ట కామధేనువు. ===దేవాన్భావయతానేన=== దేవాన్భావయతానేన తే దేవా భావయన్తు వః| పరస్పరం భావయన్తః శ్రేయః పరమవాప్స్యథ|| 3-11 || దేవతలను ఈ యజ్ఞంలో ఆరాధించండి.ఆదేవతలు మిమ్మలను అనుగ్రహిస్తారు. ===ఇష్టాన్భోగాన్హి వో దేవా=== ఇష్టాన్భోగాన్హి వో దేవా దాస్యన్తే యజ్ఞభావితాః| తైర్దత్తానప్రదాయైభ్యో యో భుఙ్క్తే స్తేన ఏవ సః|| 3-12 || యజ్ఞం చేత ఆరాధించబడిన దేవతలు మీకు ఇష్ట భోగాలను ఇస్తారు.వారికి ఏమీ సమర్పించకుండా వాళ్ళు ఇచ్చిన వాటిని అనిభవించేవాడు చోరుడే అవుతాడు . ===యజ్ఞశిష్టాశినః సన్తో=== యజ్ఞశిష్టాశినః సన్తో ముచ్యన్తే సర్వకిల్బిషైః| భుఞ్జతే తే త్వఘం పాపా యే పచన్త్యాత్మకారణాత్|| 3-13 || యజ్ఞంలో దేవతలకు ఇవ్వగా మిగిలినది తినేసజ్జనుడు అన్ని పాపాలనుండి విముక్తుడు అవుతాడు.తమ కోసం మాత్రం ఎవరు వండు కునే పాపాత్ములు వాళ్ళు పాపాన్నే తింటారు. ===అన్నాద్భవన్తి భూతాని=== అన్నాద్భవన్తి భూతాని పర్జన్యాదన్నసమ్భవః| యజ్ఞాద్భవతి పర్జన్యో యజ్ఞః కర్మసముద్భవః|| 3-14 || అన్నము వలన జీవులు పుట్టును,అన్నము మేఘము వలన పుట్టును,మేఘము యజ్ఞము వలన పుట్టును,యజ్ఞము కర్మ వలననే సంబవము. ===కర్మ బ్రహ్మోద్భవం=== కర్మ బ్రహ్మోద్భవం విద్ధి బ్రహ్మాక్షరసముద్భవమ్| తస్మాత్సర్వగతం బ్రహ్మ నిత్యం యజ్ఞే ప్రతిష్ఠితమ్|| 3-15 || కర్మ బ్రహ్మదేవుని వలన జనించినది ఆ బ్రహ్మ అనంతమైన పరమాత్మ వలన ఉద్భవించాడు.కాబట్టి సర్వ వ్యాపకమగు పర బ్రహ్మము నిత్యమూ యజ్ఞములో ప్రతిష్టితమై ఉంటుందని తెలుసుకో. === ఏవం ప్రవర్తితం చక్రం === ఏవం ప్రవర్తితం చక్రం నానువర్తయతీహ యః| అఘాయురిన్ద్రియారామో మోఘం పార్థ స జీవతి|| 3-16 || ఇలా పరిభ్రమించే చక్రాన్ని అనుసరించని వాడు పాపి,ఇంద్రియలోలుడు,అర్జునా;అతడు జీవించడం వ్యర్ధం. ===యస్త్వాత్మరతిరేవ=== యస్త్వాత్మరతిరేవ స్యాదాత్మతృప్తశ్చ మానవః| ఆత్మన్యేవ చ సన్తుష్టస్తస్య కార్యం న విద్యతే|| 3-17 || ఆత్మలోనే రమిస్తూ,ఆత్మలో తృప్తి పడుతూ,ఆత్మలోనే పరిపూర్ణ తృప్తిని పొందే వాడికి చేయదగిన కార్యమంటూ లేదు. ===నైవ తస్య కృతేనార్థో=== నైవ తస్య కృతేనార్థో నాకృతేనేహ కశ్చన| న చాస్య సర్వభూతేషు కశ్చిదర్థవ్యపాశ్రయః|| 3-18 || అతడికి పని చేయడం వలన ప్రయోజనం కాని ,మానడంవలన దోషం ఏమీ ఉండదు.తన ప్రయోజనం కోసం సమస్త ప్రాణులలోనూ దేనిపైనా ఆధారపడడు. ===తస్మాదసక్తః సతతం=== తస్మాదసక్తః సతతం కార్యం కర్మ సమాచర| అసక్తో హ్యాచరన్కర్మ పరమాప్నోతి పూరుషః|| 3-19 || అందుచే కర్మఫలములందు ఆసక్తి లేనివాడై తన ధర్మముగా భావించి మానవుడు కర్మ నాచరింపవలెను. ఆసక్తి లేకుండ పనిచేయుటచే మానవుడు పరమసత్యమును పొందును. ===కర్మణైవ హి సంసిద్ధిమాస్థితా=== కర్మణైవ హి సంసిద్ధిమాస్థితా జనకాదయః| లోకసంగ్రహమేవాపి సమ్పశ్యన్కర్తుమర్హసి|| 3-20 || జనకుడు మొదలైన వారు(నిస్కామ)కర్మల ద్వారానే మోక్షాన్ని పొందారు.లోకకల్యాణాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకుని అయినా కర్మ చేయడమే నీకు తగును. ===యద్యదాచరతి=== శ్రేష్టుడు దేనినైతే ఆచరిస్తాడో దానినే ఇతర జనులు ఆచరిస్తారు.అతడు దేనిని ప్రమాణంగా స్వీకరిస్తాడో దానినే లోకం అనుసరిస్తుంది. ===న మే పార్థాస్తి కర్తవ్యం=== అర్జునా నాకు ఈ మూడు లోకాలలో చేయవలసిన పని లేదు.ఇంతకు ముందు పొందకుండా ఉన్నది ముందు పొందవలసినది ఏమీలేదు.అయిననూ కర్మలలో వర్తిస్తాను. ===యది హ్యహం న వర్తేయం=== అర్జునా;నేను విశ్రాంతి లేకుండా నిరంతరం పని చేయకపోతే,మనుష్యులు అన్ని విధాల నామార్గమే అనుసరిస్తారు. ===ఉత్సీదేయురిమే లోకా=== నేను కర్మలు చేయకపోతే ఈలోకాలన్నీ నశించి పోతాయి.వర్ణ సంకరానికి కారకుడనౌతాను.ఈ ప్రజలను నాశనం చేసిన వాడనౌతాను. ===సక్తాః కర్మణ్యవిద్వాంసో=== అర్జునా;అజ్ఞానులు కర్మతో మునిగి తేలుతూ ఎలా పని చేస్తారో వివేకి లోక శ్రేయస్సు కోరుతూ అలాగే పని చేయాలి. ===న బుద్ధిభేదం జనయేదజ్ఞానాం=== కర్మలలో ఇరుక్కు పోయిన అజ్ఞానుల బుద్ధిని వివేకి చెదర కొట్టరాదు.తాను యోగంలో నిలిచి చక్కగా పని చేస్తూ వాళ్ళని ఆ మార్గంలో నడుస్తూ కర్మలాచరించేలా ప్రోత్సహించాలి. ===ప్రకృతేః క్రియమాణాని=== ప్రకృతి గుణాల వలన అన్ని కర్మలు నిర్వహింప బడతాయి.అహంకార వలన భ్రమించిన మూఢుడూ తానే కర్తనని తలపోస్తాడు. ===తత్త్వవిత్తు మహాబాహో=== మహాబలుడా;గుణకర్మ విభాగాల తత్వం తెలిసిన వాడుగుణాలు గూణాలలో వర్తిస్తాయని తెలిసి ఆ కర్మలలో తగుల్కోడు. ===ప్రకృతేర్గుణసంమూఢాః === ప్రకృతి యొక్క గుణాల వలన మోహంలో పడిన వారు గుణ కర్మలలో మునుగుతుంటారు.సరిగా తెలియని మంద బుద్ధులను సర్వం తెలిసిన జ్ఞాని చెదర కొట్టరాదు. ===మయి సర్వాణి కర్మాణి === సర్వ కర్మలను నాయందు సమర్పించి,చిత్తాన్ని ఆత్మలో నిలిపి,ఆశా మమకారాలను వదిలి,ఆరాటాన్ని విసర్జించి యుద్ధం చెయ్యి. ===యే మే మతమిదం === నాయీ మతాన్ని ఏమానవులు మత్సరం లేకుండా ఆచరిస్తారో వాళ్ళు కూడా కర్మల నుండి విడుదల పొందుతారు. ===యే త్వేతదభ్యసూయన్తో=== ఎవరైతే అసూయాపరులై నా ఈ మతాన్ని అనుష్టించరో ఆ తెలివితక్కువ వాళ్ళు సర్వ జ్ఞానములనుండి వంచితులై నశించిపోతారని తెలుసుకో. ===సదృశం చేష్టతే స్వస్యాః=== జ్ఞానవంతుడైనా తన ప్రకృతి ననుసరించే వ్యవహరిస్తాడు.ప్రాణులు తమ ప్రకృతిని అనుసరిస్తాయి.నిగ్రహమేమి చేస్తుంది. ===ఇన్ద్రియస్యేన్ద్రియస్యార్థే === ప్రతి ఇంద్రియ విషయంలోను రాగాద్వేషాలు ఉంటాయి కర్మయోగి వాటికి లోబడ రాదు.అవే అతనికి శత్రువులు. ===శ్రేయాన్స్వధర్మో విగుణః=== బాగా ఆచరించిన పర ధర్మం కన్నా లోపభూయిష్టమైనది ఐనా స్వధర్మం మేలు.పర ధర్మం భయంకర మైనది. ===అథ కేన ప్రయుక్తోऽయం=== అర్జునుడు ఇలాఅడిగాడు; కృష్ణా ఇష్టం లేకపోయినా ఎవరో బలవంత పెడుతున్నట్లు మానవుడు పాపం ఎందుకు చేస్తున్నాడు?ఆ ప్రేరణశక్తి ఎవరిది?ఎవరి కారణంగా పాపం చేస్తాడు? ===కామ ఏష క్రోధ ఏష === శ్రీ భగవానుడన్నాడు; ఇవి కామము,క్రోధము,రజోగుణం నుండి ఉద్భవిస్తాయి.దానికి మహా ఆకలి.అది పాపిష్టిది.ఈలోకంలో అందరికి అదేశత్రువని తెలుసుకో. ===ధూమేనావ్రియతే=== అగ్నిని పొగ ఆవరించినట్లు,అద్దాన్ని దుమ్ము కప్పినట్లు,గర్భస్త శిశువుని మావి కప్పినట్లు జ్ఞానాన్ని కామం కప్పి వేస్తుంది. ===ఆవృతం జ్ఞానమేతేన=== కామం తృప్తి పరచడానికి వీలులేని అగ్ని వంటిది.ఇది జ్ఞానానికి నిత్య శత్రువు.దీనితోజ్ఞాని జ్ఞానం కప్పబడి ఉంటుంది. ===ఇన్ద్రియాణి మనో=== ఇంద్రియాలు మనస్సు,భుద్ధి,కామానికి ఆధార స్థానాలు అని చెప్పబడుతున్నాయి.ఈ కామం జ్ఞానాన్ని కప్పి వేసి ఇంద్రియాల ద్వారా దేహధారిని వ్యామోహ పరుస్తుంది. ===తస్మాత్త్వమిన్ద్రియాణ్యాదౌ=== అందువలన భరత కుల శ్రేష్టుడా;ముందుగానీవు ఇంద్రియాలని నిగ్రహించి,జ్ఞాన విజ్ఞానాలను నాశనం చేసే పాపిష్టి కామాన్ని నిర్మూలించు. ===ఇన్ద్రియాణి పరాణ్యాహురిన్ద్రియేభ్యః=== ఇంద్రియాలు గొప్పవని చెబుతారు.ఇంద్రియాలకన్నా అధికమైనది మనస్సు.మనస్సు కన్నాగొప్పది బుద్ధి,బుద్ధి కంటే శ్రేష్టమైనది ఆత్మ. ===ఏవం బుద్ధేః పరం బుద్ధ్వా=== మహాబాహుడా ఇలా ఆత్మను బుద్ధికన్నా ఎక్కువైన దానిగా తెలుసుకొని నిన్ను నీవు నిగ్రహించుకొని,కామరూపి అయిన శత్రువుని జయించు. {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = | translation = [[అథ తృతీయోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} {{భగవద్గీత}} a4lg8e6mhaa858meouzp4ott5zclnj2 556982 556981 2026-05-25T09:43:59Z శ్రీనివాస్ బందరు 7291 /* యద్యదాచరతి */ పూర్తి శ్లోకాన్ని చేర్చడం జరిగింది 556982 wikitext text/x-wiki {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = {{PAGENAME}} | translation = [[అథ తృతీయోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} ===జ్యాయసీ చేత్కర్మణస్తే మతా === అర్జున ఉవచ జ్యాయసీ చేత్కర్మణస్తే మతా బుద్ధిర్జనార్దన| తత్కిం కర్మణి ఘోరే మాం నియోజయసి కేశవ|| 3-1 || అర్జునుడు ఇలా అన్నాడు; జనార్ధనా! నీ అభిప్రాయంలో కర్మ కంటే జ్ఞానమే ఎక్కువైతే కేశవా! ఘోరకర్మలో నన్ను ఎందుకు నియోగించుతావు? ===వ్యామిశ్రేణేవ వాక్యేన === వ్యామిశ్రేణేవ వాక్యేన బుద్ధిం మోహయసీవ మే| తదేకం వద నిశ్చిత్య యేన శ్రేయోऽహమాప్నుయామ్|| 3-2 || అయోమయమైన మాటలతో నా బుద్ధికి భ్రాంతిని కలిగిస్తున్నావు.ఏది నాకు శ్రేయమో దానిని నిశ్చయముగా చెప్పు. ===లోకేऽస్మిన్ ద్వివిధా నిష్ఠా === శ్రీభగవానువాచ| లోకేऽస్మిన్ ద్వివిధా నిష్ఠా పురా ప్రోక్తా మయానఘ| జ్ఞానయోగేన సాఙ్ఖ్యానాం కర్మయోగేన యోగినామ్|| 3-3 || భగవంతుడు ఇలాపలికాడు; పాప రహితుడా ఈ లోకంలో సాంఖ్యులకు జ్ఞానయోగం చేతను యోగులకు కర్మయోగం చేతను సాధన, సృష్టికి ముందే నాచేత చెప్పబడినది. ===న కర్మణామనారమ్భాన్నైష్కర్మ్యం=== కర్మలను చేయనంత మాత్రాన నిష్కర్మ సిద్ధి కలగదు.కేవలం సన్యసించడం వలన సరైన సిద్ధి కలగదు. ===న హి కశ్చిత్క్షణమపి జాతు తిష్ఠత్యకర్మకృత్|=== న కర్మణామనారమ్భాన్నైష్కర్మ్యం పురుషోऽశ్నుతే| న చ సంన్యసనాదేవ సిద్ధిం సమధిగచ్ఛతి|| 3-4 || ఎవరూ ఒక్క క్షణం కూడా కర్మ చేయకుండా ఉండలేరు.ప్రకృతి జన్యమైన గుణాల వలన అన్ని కర్మలు అవశ్యంగానే చేయబడుతున్నాయి. ===కర్మేన్ద్రియాణి సంయమ్య య === కర్మేన్ద్రియాణి సంయమ్య య ఆస్తే మనసా స్మరన్| ఇన్ద్రియార్థాన్విమూఢాత్మా మిథ్యాచారః స ఉచ్యతే|| 3-6 || ఎవరైతే కర్మేంద్రియాలను నిగ్రహించి మనస్సులో ఇంద్రియ విషయాలను స్మరిస్తూ ఉంటాడో,అతడు పరమ మూర్ఖుడు,కపటాచారి అని పిలవ బడతాడు. ===యస్త్విన్ద్రియాణి మనసా=== యస్త్విన్ద్రియాణి మనసా నియమ్యారభతేऽర్జున| కర్మేన్ద్రియైః కర్మయోగమసక్తః స విశిష్యతే|| 3-7 || అర్జునా;జ్ఞానేంద్రియాలను మనస్సు ద్వారా నిగ్రహించి,కర్మేంద్రియాల ద్వారా అసక్త భావంతో కర్మయోగాన్ని ఎవరు ప్రారంభిస్తాడో అతడు విశిష్టుడు అవుతాడు. ===నియతం కురు కర్మ త్వం=== నియతం కురు కర్మ త్వం కర్మ జ్యాయో హ్యకర్మణః| శరీరయాత్రాపి చ తే న ప్రసిద్ధ్యేదకర్మణః|| 3-8 || నీ విధ్యుక్త కర్మని నీవు చెయ్యి;కర్మ మానడం కంటే కర్మ చేయడం మేలు.కర్మ చేయకపోతే శరీర యాత్ర జరగదు. ===యజ్ఞార్థాత్కర్మణోऽన్యత్ర=== యజ్ఞార్థాత్కర్మణోऽన్యత్ర లోకోऽయం కర్మబన్ధనః| తదర్థం కర్మ కౌన్తేయ ముక్తసఙ్గః సమాచర|| 3-9 || కోసం చేసే కర్మలకంటే ఇతర కర్మలతో ఈ లోకం బంధింప బడి ఉన్నది.కుంతీకుమారా యజ్ఞ కర్మలనే సంగమము వదిలి కర్మలను చక్కగా చెయ్యి. ===సహయజ్ఞాః ప్రజాః సృష్ట్వా=== సహయజ్ఞాః ప్రజాః సృష్ట్వా పురోవాచ ప్రజాపతిః| అనేన ప్రసవిష్యధ్వమేష వోऽస్త్విష్టకామధుక్|| 3-10 || యజ్ఞాలతో సహా ప్రజలను శృష్టించి ప్రజాపతి పూర్వం ఇలాచెప్పాడు.యజ్ఞం వలన మీరు వృద్ధి పొందండి.అది మీ ఇష్ట కామధేనువు. ===దేవాన్భావయతానేన=== దేవాన్భావయతానేన తే దేవా భావయన్తు వః| పరస్పరం భావయన్తః శ్రేయః పరమవాప్స్యథ|| 3-11 || దేవతలను ఈ యజ్ఞంలో ఆరాధించండి.ఆదేవతలు మిమ్మలను అనుగ్రహిస్తారు. ===ఇష్టాన్భోగాన్హి వో దేవా=== ఇష్టాన్భోగాన్హి వో దేవా దాస్యన్తే యజ్ఞభావితాః| తైర్దత్తానప్రదాయైభ్యో యో భుఙ్క్తే స్తేన ఏవ సః|| 3-12 || యజ్ఞం చేత ఆరాధించబడిన దేవతలు మీకు ఇష్ట భోగాలను ఇస్తారు.వారికి ఏమీ సమర్పించకుండా వాళ్ళు ఇచ్చిన వాటిని అనిభవించేవాడు చోరుడే అవుతాడు . ===యజ్ఞశిష్టాశినః సన్తో=== యజ్ఞశిష్టాశినః సన్తో ముచ్యన్తే సర్వకిల్బిషైః| భుఞ్జతే తే త్వఘం పాపా యే పచన్త్యాత్మకారణాత్|| 3-13 || యజ్ఞంలో దేవతలకు ఇవ్వగా మిగిలినది తినేసజ్జనుడు అన్ని పాపాలనుండి విముక్తుడు అవుతాడు.తమ కోసం మాత్రం ఎవరు వండు కునే పాపాత్ములు వాళ్ళు పాపాన్నే తింటారు. ===అన్నాద్భవన్తి భూతాని=== అన్నాద్భవన్తి భూతాని పర్జన్యాదన్నసమ్భవః| యజ్ఞాద్భవతి పర్జన్యో యజ్ఞః కర్మసముద్భవః|| 3-14 || అన్నము వలన జీవులు పుట్టును,అన్నము మేఘము వలన పుట్టును,మేఘము యజ్ఞము వలన పుట్టును,యజ్ఞము కర్మ వలననే సంబవము. ===కర్మ బ్రహ్మోద్భవం=== కర్మ బ్రహ్మోద్భవం విద్ధి బ్రహ్మాక్షరసముద్భవమ్| తస్మాత్సర్వగతం బ్రహ్మ నిత్యం యజ్ఞే ప్రతిష్ఠితమ్|| 3-15 || కర్మ బ్రహ్మదేవుని వలన జనించినది ఆ బ్రహ్మ అనంతమైన పరమాత్మ వలన ఉద్భవించాడు.కాబట్టి సర్వ వ్యాపకమగు పర బ్రహ్మము నిత్యమూ యజ్ఞములో ప్రతిష్టితమై ఉంటుందని తెలుసుకో. === ఏవం ప్రవర్తితం చక్రం === ఏవం ప్రవర్తితం చక్రం నానువర్తయతీహ యః| అఘాయురిన్ద్రియారామో మోఘం పార్థ స జీవతి|| 3-16 || ఇలా పరిభ్రమించే చక్రాన్ని అనుసరించని వాడు పాపి,ఇంద్రియలోలుడు,అర్జునా;అతడు జీవించడం వ్యర్ధం. ===యస్త్వాత్మరతిరేవ=== యస్త్వాత్మరతిరేవ స్యాదాత్మతృప్తశ్చ మానవః| ఆత్మన్యేవ చ సన్తుష్టస్తస్య కార్యం న విద్యతే|| 3-17 || ఆత్మలోనే రమిస్తూ,ఆత్మలో తృప్తి పడుతూ,ఆత్మలోనే పరిపూర్ణ తృప్తిని పొందే వాడికి చేయదగిన కార్యమంటూ లేదు. ===నైవ తస్య కృతేనార్థో=== నైవ తస్య కృతేనార్థో నాకృతేనేహ కశ్చన| న చాస్య సర్వభూతేషు కశ్చిదర్థవ్యపాశ్రయః|| 3-18 || అతడికి పని చేయడం వలన ప్రయోజనం కాని ,మానడంవలన దోషం ఏమీ ఉండదు.తన ప్రయోజనం కోసం సమస్త ప్రాణులలోనూ దేనిపైనా ఆధారపడడు. ===తస్మాదసక్తః సతతం=== తస్మాదసక్తః సతతం కార్యం కర్మ సమాచర| అసక్తో హ్యాచరన్కర్మ పరమాప్నోతి పూరుషః|| 3-19 || అందుచే కర్మఫలములందు ఆసక్తి లేనివాడై తన ధర్మముగా భావించి మానవుడు కర్మ నాచరింపవలెను. ఆసక్తి లేకుండ పనిచేయుటచే మానవుడు పరమసత్యమును పొందును. ===కర్మణైవ హి సంసిద్ధిమాస్థితా=== కర్మణైవ హి సంసిద్ధిమాస్థితా జనకాదయః| లోకసంగ్రహమేవాపి సమ్పశ్యన్కర్తుమర్హసి|| 3-20 || జనకుడు మొదలైన వారు(నిస్కామ)కర్మల ద్వారానే మోక్షాన్ని పొందారు.లోకకల్యాణాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకుని అయినా కర్మ చేయడమే నీకు తగును. ===యద్యదాచరతి=== యద్యదాచరతి శ్రేష్ఠస్తత్తదేవేతరో జనః| స యత్ప్రమాణం కురుతే లోకస్తదనువర్తతే|| 3-21 || శ్రేష్టుడు దేనినైతే ఆచరిస్తాడో దానినే ఇతర జనులు ఆచరిస్తారు.అతడు దేనిని ప్రమాణంగా స్వీకరిస్తాడో దానినే లోకం అనుసరిస్తుంది. ===న మే పార్థాస్తి కర్తవ్యం=== అర్జునా నాకు ఈ మూడు లోకాలలో చేయవలసిన పని లేదు.ఇంతకు ముందు పొందకుండా ఉన్నది ముందు పొందవలసినది ఏమీలేదు.అయిననూ కర్మలలో వర్తిస్తాను. ===యది హ్యహం న వర్తేయం=== అర్జునా;నేను విశ్రాంతి లేకుండా నిరంతరం పని చేయకపోతే,మనుష్యులు అన్ని విధాల నామార్గమే అనుసరిస్తారు. ===ఉత్సీదేయురిమే లోకా=== నేను కర్మలు చేయకపోతే ఈలోకాలన్నీ నశించి పోతాయి.వర్ణ సంకరానికి కారకుడనౌతాను.ఈ ప్రజలను నాశనం చేసిన వాడనౌతాను. ===సక్తాః కర్మణ్యవిద్వాంసో=== అర్జునా;అజ్ఞానులు కర్మతో మునిగి తేలుతూ ఎలా పని చేస్తారో వివేకి లోక శ్రేయస్సు కోరుతూ అలాగే పని చేయాలి. ===న బుద్ధిభేదం జనయేదజ్ఞానాం=== కర్మలలో ఇరుక్కు పోయిన అజ్ఞానుల బుద్ధిని వివేకి చెదర కొట్టరాదు.తాను యోగంలో నిలిచి చక్కగా పని చేస్తూ వాళ్ళని ఆ మార్గంలో నడుస్తూ కర్మలాచరించేలా ప్రోత్సహించాలి. ===ప్రకృతేః క్రియమాణాని=== ప్రకృతి గుణాల వలన అన్ని కర్మలు నిర్వహింప బడతాయి.అహంకార వలన భ్రమించిన మూఢుడూ తానే కర్తనని తలపోస్తాడు. ===తత్త్వవిత్తు మహాబాహో=== మహాబలుడా;గుణకర్మ విభాగాల తత్వం తెలిసిన వాడుగుణాలు గూణాలలో వర్తిస్తాయని తెలిసి ఆ కర్మలలో తగుల్కోడు. ===ప్రకృతేర్గుణసంమూఢాః === ప్రకృతి యొక్క గుణాల వలన మోహంలో పడిన వారు గుణ కర్మలలో మునుగుతుంటారు.సరిగా తెలియని మంద బుద్ధులను సర్వం తెలిసిన జ్ఞాని చెదర కొట్టరాదు. ===మయి సర్వాణి కర్మాణి === సర్వ కర్మలను నాయందు సమర్పించి,చిత్తాన్ని ఆత్మలో నిలిపి,ఆశా మమకారాలను వదిలి,ఆరాటాన్ని విసర్జించి యుద్ధం చెయ్యి. ===యే మే మతమిదం === నాయీ మతాన్ని ఏమానవులు మత్సరం లేకుండా ఆచరిస్తారో వాళ్ళు కూడా కర్మల నుండి విడుదల పొందుతారు. ===యే త్వేతదభ్యసూయన్తో=== ఎవరైతే అసూయాపరులై నా ఈ మతాన్ని అనుష్టించరో ఆ తెలివితక్కువ వాళ్ళు సర్వ జ్ఞానములనుండి వంచితులై నశించిపోతారని తెలుసుకో. ===సదృశం చేష్టతే స్వస్యాః=== జ్ఞానవంతుడైనా తన ప్రకృతి ననుసరించే వ్యవహరిస్తాడు.ప్రాణులు తమ ప్రకృతిని అనుసరిస్తాయి.నిగ్రహమేమి చేస్తుంది. ===ఇన్ద్రియస్యేన్ద్రియస్యార్థే === ప్రతి ఇంద్రియ విషయంలోను రాగాద్వేషాలు ఉంటాయి కర్మయోగి వాటికి లోబడ రాదు.అవే అతనికి శత్రువులు. ===శ్రేయాన్స్వధర్మో విగుణః=== బాగా ఆచరించిన పర ధర్మం కన్నా లోపభూయిష్టమైనది ఐనా స్వధర్మం మేలు.పర ధర్మం భయంకర మైనది. ===అథ కేన ప్రయుక్తోऽయం=== అర్జునుడు ఇలాఅడిగాడు; కృష్ణా ఇష్టం లేకపోయినా ఎవరో బలవంత పెడుతున్నట్లు మానవుడు పాపం ఎందుకు చేస్తున్నాడు?ఆ ప్రేరణశక్తి ఎవరిది?ఎవరి కారణంగా పాపం చేస్తాడు? ===కామ ఏష క్రోధ ఏష === శ్రీ భగవానుడన్నాడు; ఇవి కామము,క్రోధము,రజోగుణం నుండి ఉద్భవిస్తాయి.దానికి మహా ఆకలి.అది పాపిష్టిది.ఈలోకంలో అందరికి అదేశత్రువని తెలుసుకో. ===ధూమేనావ్రియతే=== అగ్నిని పొగ ఆవరించినట్లు,అద్దాన్ని దుమ్ము కప్పినట్లు,గర్భస్త శిశువుని మావి కప్పినట్లు జ్ఞానాన్ని కామం కప్పి వేస్తుంది. ===ఆవృతం జ్ఞానమేతేన=== కామం తృప్తి పరచడానికి వీలులేని అగ్ని వంటిది.ఇది జ్ఞానానికి నిత్య శత్రువు.దీనితోజ్ఞాని జ్ఞానం కప్పబడి ఉంటుంది. ===ఇన్ద్రియాణి మనో=== ఇంద్రియాలు మనస్సు,భుద్ధి,కామానికి ఆధార స్థానాలు అని చెప్పబడుతున్నాయి.ఈ కామం జ్ఞానాన్ని కప్పి వేసి ఇంద్రియాల ద్వారా దేహధారిని వ్యామోహ పరుస్తుంది. ===తస్మాత్త్వమిన్ద్రియాణ్యాదౌ=== అందువలన భరత కుల శ్రేష్టుడా;ముందుగానీవు ఇంద్రియాలని నిగ్రహించి,జ్ఞాన విజ్ఞానాలను నాశనం చేసే పాపిష్టి కామాన్ని నిర్మూలించు. ===ఇన్ద్రియాణి పరాణ్యాహురిన్ద్రియేభ్యః=== ఇంద్రియాలు గొప్పవని చెబుతారు.ఇంద్రియాలకన్నా అధికమైనది మనస్సు.మనస్సు కన్నాగొప్పది బుద్ధి,బుద్ధి కంటే శ్రేష్టమైనది ఆత్మ. ===ఏవం బుద్ధేః పరం బుద్ధ్వా=== మహాబాహుడా ఇలా ఆత్మను బుద్ధికన్నా ఎక్కువైన దానిగా తెలుసుకొని నిన్ను నీవు నిగ్రహించుకొని,కామరూపి అయిన శత్రువుని జయించు. {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = | translation = [[అథ తృతీయోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} {{భగవద్గీత}} 8s56hoc2v5z3doyhmkbmhqnnisakk6b 556983 556982 2026-05-25T09:45:17Z శ్రీనివాస్ బందరు 7291 /* న మే పార్థాస్తి కర్తవ్యం */ పూర్తి శ్లోకాన్ని చేర్చడం జరిగింది 556983 wikitext text/x-wiki {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = {{PAGENAME}} | translation = [[అథ తృతీయోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} ===జ్యాయసీ చేత్కర్మణస్తే మతా === అర్జున ఉవచ జ్యాయసీ చేత్కర్మణస్తే మతా బుద్ధిర్జనార్దన| తత్కిం కర్మణి ఘోరే మాం నియోజయసి కేశవ|| 3-1 || అర్జునుడు ఇలా అన్నాడు; జనార్ధనా! నీ అభిప్రాయంలో కర్మ కంటే జ్ఞానమే ఎక్కువైతే కేశవా! ఘోరకర్మలో నన్ను ఎందుకు నియోగించుతావు? ===వ్యామిశ్రేణేవ వాక్యేన === వ్యామిశ్రేణేవ వాక్యేన బుద్ధిం మోహయసీవ మే| తదేకం వద నిశ్చిత్య యేన శ్రేయోऽహమాప్నుయామ్|| 3-2 || అయోమయమైన మాటలతో నా బుద్ధికి భ్రాంతిని కలిగిస్తున్నావు.ఏది నాకు శ్రేయమో దానిని నిశ్చయముగా చెప్పు. ===లోకేऽస్మిన్ ద్వివిధా నిష్ఠా === శ్రీభగవానువాచ| లోకేऽస్మిన్ ద్వివిధా నిష్ఠా పురా ప్రోక్తా మయానఘ| జ్ఞానయోగేన సాఙ్ఖ్యానాం కర్మయోగేన యోగినామ్|| 3-3 || భగవంతుడు ఇలాపలికాడు; పాప రహితుడా ఈ లోకంలో సాంఖ్యులకు జ్ఞానయోగం చేతను యోగులకు కర్మయోగం చేతను సాధన, సృష్టికి ముందే నాచేత చెప్పబడినది. ===న కర్మణామనారమ్భాన్నైష్కర్మ్యం=== కర్మలను చేయనంత మాత్రాన నిష్కర్మ సిద్ధి కలగదు.కేవలం సన్యసించడం వలన సరైన సిద్ధి కలగదు. ===న హి కశ్చిత్క్షణమపి జాతు తిష్ఠత్యకర్మకృత్|=== న కర్మణామనారమ్భాన్నైష్కర్మ్యం పురుషోऽశ్నుతే| న చ సంన్యసనాదేవ సిద్ధిం సమధిగచ్ఛతి|| 3-4 || ఎవరూ ఒక్క క్షణం కూడా కర్మ చేయకుండా ఉండలేరు.ప్రకృతి జన్యమైన గుణాల వలన అన్ని కర్మలు అవశ్యంగానే చేయబడుతున్నాయి. ===కర్మేన్ద్రియాణి సంయమ్య య === కర్మేన్ద్రియాణి సంయమ్య య ఆస్తే మనసా స్మరన్| ఇన్ద్రియార్థాన్విమూఢాత్మా మిథ్యాచారః స ఉచ్యతే|| 3-6 || ఎవరైతే కర్మేంద్రియాలను నిగ్రహించి మనస్సులో ఇంద్రియ విషయాలను స్మరిస్తూ ఉంటాడో,అతడు పరమ మూర్ఖుడు,కపటాచారి అని పిలవ బడతాడు. ===యస్త్విన్ద్రియాణి మనసా=== యస్త్విన్ద్రియాణి మనసా నియమ్యారభతేऽర్జున| కర్మేన్ద్రియైః కర్మయోగమసక్తః స విశిష్యతే|| 3-7 || అర్జునా;జ్ఞానేంద్రియాలను మనస్సు ద్వారా నిగ్రహించి,కర్మేంద్రియాల ద్వారా అసక్త భావంతో కర్మయోగాన్ని ఎవరు ప్రారంభిస్తాడో అతడు విశిష్టుడు అవుతాడు. ===నియతం కురు కర్మ త్వం=== నియతం కురు కర్మ త్వం కర్మ జ్యాయో హ్యకర్మణః| శరీరయాత్రాపి చ తే న ప్రసిద్ధ్యేదకర్మణః|| 3-8 || నీ విధ్యుక్త కర్మని నీవు చెయ్యి;కర్మ మానడం కంటే కర్మ చేయడం మేలు.కర్మ చేయకపోతే శరీర యాత్ర జరగదు. ===యజ్ఞార్థాత్కర్మణోऽన్యత్ర=== యజ్ఞార్థాత్కర్మణోऽన్యత్ర లోకోऽయం కర్మబన్ధనః| తదర్థం కర్మ కౌన్తేయ ముక్తసఙ్గః సమాచర|| 3-9 || కోసం చేసే కర్మలకంటే ఇతర కర్మలతో ఈ లోకం బంధింప బడి ఉన్నది.కుంతీకుమారా యజ్ఞ కర్మలనే సంగమము వదిలి కర్మలను చక్కగా చెయ్యి. ===సహయజ్ఞాః ప్రజాః సృష్ట్వా=== సహయజ్ఞాః ప్రజాః సృష్ట్వా పురోవాచ ప్రజాపతిః| అనేన ప్రసవిష్యధ్వమేష వోऽస్త్విష్టకామధుక్|| 3-10 || యజ్ఞాలతో సహా ప్రజలను శృష్టించి ప్రజాపతి పూర్వం ఇలాచెప్పాడు.యజ్ఞం వలన మీరు వృద్ధి పొందండి.అది మీ ఇష్ట కామధేనువు. ===దేవాన్భావయతానేన=== దేవాన్భావయతానేన తే దేవా భావయన్తు వః| పరస్పరం భావయన్తః శ్రేయః పరమవాప్స్యథ|| 3-11 || దేవతలను ఈ యజ్ఞంలో ఆరాధించండి.ఆదేవతలు మిమ్మలను అనుగ్రహిస్తారు. ===ఇష్టాన్భోగాన్హి వో దేవా=== ఇష్టాన్భోగాన్హి వో దేవా దాస్యన్తే యజ్ఞభావితాః| తైర్దత్తానప్రదాయైభ్యో యో భుఙ్క్తే స్తేన ఏవ సః|| 3-12 || యజ్ఞం చేత ఆరాధించబడిన దేవతలు మీకు ఇష్ట భోగాలను ఇస్తారు.వారికి ఏమీ సమర్పించకుండా వాళ్ళు ఇచ్చిన వాటిని అనిభవించేవాడు చోరుడే అవుతాడు . ===యజ్ఞశిష్టాశినః సన్తో=== యజ్ఞశిష్టాశినః సన్తో ముచ్యన్తే సర్వకిల్బిషైః| భుఞ్జతే తే త్వఘం పాపా యే పచన్త్యాత్మకారణాత్|| 3-13 || యజ్ఞంలో దేవతలకు ఇవ్వగా మిగిలినది తినేసజ్జనుడు అన్ని పాపాలనుండి విముక్తుడు అవుతాడు.తమ కోసం మాత్రం ఎవరు వండు కునే పాపాత్ములు వాళ్ళు పాపాన్నే తింటారు. ===అన్నాద్భవన్తి భూతాని=== అన్నాద్భవన్తి భూతాని పర్జన్యాదన్నసమ్భవః| యజ్ఞాద్భవతి పర్జన్యో యజ్ఞః కర్మసముద్భవః|| 3-14 || అన్నము వలన జీవులు పుట్టును,అన్నము మేఘము వలన పుట్టును,మేఘము యజ్ఞము వలన పుట్టును,యజ్ఞము కర్మ వలననే సంబవము. ===కర్మ బ్రహ్మోద్భవం=== కర్మ బ్రహ్మోద్భవం విద్ధి బ్రహ్మాక్షరసముద్భవమ్| తస్మాత్సర్వగతం బ్రహ్మ నిత్యం యజ్ఞే ప్రతిష్ఠితమ్|| 3-15 || కర్మ బ్రహ్మదేవుని వలన జనించినది ఆ బ్రహ్మ అనంతమైన పరమాత్మ వలన ఉద్భవించాడు.కాబట్టి సర్వ వ్యాపకమగు పర బ్రహ్మము నిత్యమూ యజ్ఞములో ప్రతిష్టితమై ఉంటుందని తెలుసుకో. === ఏవం ప్రవర్తితం చక్రం === ఏవం ప్రవర్తితం చక్రం నానువర్తయతీహ యః| అఘాయురిన్ద్రియారామో మోఘం పార్థ స జీవతి|| 3-16 || ఇలా పరిభ్రమించే చక్రాన్ని అనుసరించని వాడు పాపి,ఇంద్రియలోలుడు,అర్జునా;అతడు జీవించడం వ్యర్ధం. ===యస్త్వాత్మరతిరేవ=== యస్త్వాత్మరతిరేవ స్యాదాత్మతృప్తశ్చ మానవః| ఆత్మన్యేవ చ సన్తుష్టస్తస్య కార్యం న విద్యతే|| 3-17 || ఆత్మలోనే రమిస్తూ,ఆత్మలో తృప్తి పడుతూ,ఆత్మలోనే పరిపూర్ణ తృప్తిని పొందే వాడికి చేయదగిన కార్యమంటూ లేదు. ===నైవ తస్య కృతేనార్థో=== నైవ తస్య కృతేనార్థో నాకృతేనేహ కశ్చన| న చాస్య సర్వభూతేషు కశ్చిదర్థవ్యపాశ్రయః|| 3-18 || అతడికి పని చేయడం వలన ప్రయోజనం కాని ,మానడంవలన దోషం ఏమీ ఉండదు.తన ప్రయోజనం కోసం సమస్త ప్రాణులలోనూ దేనిపైనా ఆధారపడడు. ===తస్మాదసక్తః సతతం=== తస్మాదసక్తః సతతం కార్యం కర్మ సమాచర| అసక్తో హ్యాచరన్కర్మ పరమాప్నోతి పూరుషః|| 3-19 || అందుచే కర్మఫలములందు ఆసక్తి లేనివాడై తన ధర్మముగా భావించి మానవుడు కర్మ నాచరింపవలెను. ఆసక్తి లేకుండ పనిచేయుటచే మానవుడు పరమసత్యమును పొందును. ===కర్మణైవ హి సంసిద్ధిమాస్థితా=== కర్మణైవ హి సంసిద్ధిమాస్థితా జనకాదయః| లోకసంగ్రహమేవాపి సమ్పశ్యన్కర్తుమర్హసి|| 3-20 || జనకుడు మొదలైన వారు(నిస్కామ)కర్మల ద్వారానే మోక్షాన్ని పొందారు.లోకకల్యాణాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకుని అయినా కర్మ చేయడమే నీకు తగును. ===యద్యదాచరతి=== యద్యదాచరతి శ్రేష్ఠస్తత్తదేవేతరో జనః| స యత్ప్రమాణం కురుతే లోకస్తదనువర్తతే|| 3-21 || శ్రేష్టుడు దేనినైతే ఆచరిస్తాడో దానినే ఇతర జనులు ఆచరిస్తారు.అతడు దేనిని ప్రమాణంగా స్వీకరిస్తాడో దానినే లోకం అనుసరిస్తుంది. ===న మే పార్థాస్తి కర్తవ్యం=== న మే పార్థాస్తి కర్తవ్యం త్రిషు లోకేషు కిఞ్చన| నానవాప్తమవాప్తవ్యం వర్త ఏవ చ కర్మణి|| 3-22 || అర్జునా నాకు ఈ మూడు లోకాలలో చేయవలసిన పని లేదు.ఇంతకు ముందు పొందకుండా ఉన్నది ముందు పొందవలసినది ఏమీలేదు.అయిననూ కర్మలలో వర్తిస్తాను. ===యది హ్యహం న వర్తేయం=== అర్జునా;నేను విశ్రాంతి లేకుండా నిరంతరం పని చేయకపోతే,మనుష్యులు అన్ని విధాల నామార్గమే అనుసరిస్తారు. ===ఉత్సీదేయురిమే లోకా=== నేను కర్మలు చేయకపోతే ఈలోకాలన్నీ నశించి పోతాయి.వర్ణ సంకరానికి కారకుడనౌతాను.ఈ ప్రజలను నాశనం చేసిన వాడనౌతాను. ===సక్తాః కర్మణ్యవిద్వాంసో=== అర్జునా;అజ్ఞానులు కర్మతో మునిగి తేలుతూ ఎలా పని చేస్తారో వివేకి లోక శ్రేయస్సు కోరుతూ అలాగే పని చేయాలి. ===న బుద్ధిభేదం జనయేదజ్ఞానాం=== కర్మలలో ఇరుక్కు పోయిన అజ్ఞానుల బుద్ధిని వివేకి చెదర కొట్టరాదు.తాను యోగంలో నిలిచి చక్కగా పని చేస్తూ వాళ్ళని ఆ మార్గంలో నడుస్తూ కర్మలాచరించేలా ప్రోత్సహించాలి. ===ప్రకృతేః క్రియమాణాని=== ప్రకృతి గుణాల వలన అన్ని కర్మలు నిర్వహింప బడతాయి.అహంకార వలన భ్రమించిన మూఢుడూ తానే కర్తనని తలపోస్తాడు. ===తత్త్వవిత్తు మహాబాహో=== మహాబలుడా;గుణకర్మ విభాగాల తత్వం తెలిసిన వాడుగుణాలు గూణాలలో వర్తిస్తాయని తెలిసి ఆ కర్మలలో తగుల్కోడు. ===ప్రకృతేర్గుణసంమూఢాః === ప్రకృతి యొక్క గుణాల వలన మోహంలో పడిన వారు గుణ కర్మలలో మునుగుతుంటారు.సరిగా తెలియని మంద బుద్ధులను సర్వం తెలిసిన జ్ఞాని చెదర కొట్టరాదు. ===మయి సర్వాణి కర్మాణి === సర్వ కర్మలను నాయందు సమర్పించి,చిత్తాన్ని ఆత్మలో నిలిపి,ఆశా మమకారాలను వదిలి,ఆరాటాన్ని విసర్జించి యుద్ధం చెయ్యి. ===యే మే మతమిదం === నాయీ మతాన్ని ఏమానవులు మత్సరం లేకుండా ఆచరిస్తారో వాళ్ళు కూడా కర్మల నుండి విడుదల పొందుతారు. ===యే త్వేతదభ్యసూయన్తో=== ఎవరైతే అసూయాపరులై నా ఈ మతాన్ని అనుష్టించరో ఆ తెలివితక్కువ వాళ్ళు సర్వ జ్ఞానములనుండి వంచితులై నశించిపోతారని తెలుసుకో. ===సదృశం చేష్టతే స్వస్యాః=== జ్ఞానవంతుడైనా తన ప్రకృతి ననుసరించే వ్యవహరిస్తాడు.ప్రాణులు తమ ప్రకృతిని అనుసరిస్తాయి.నిగ్రహమేమి చేస్తుంది. ===ఇన్ద్రియస్యేన్ద్రియస్యార్థే === ప్రతి ఇంద్రియ విషయంలోను రాగాద్వేషాలు ఉంటాయి కర్మయోగి వాటికి లోబడ రాదు.అవే అతనికి శత్రువులు. ===శ్రేయాన్స్వధర్మో విగుణః=== బాగా ఆచరించిన పర ధర్మం కన్నా లోపభూయిష్టమైనది ఐనా స్వధర్మం మేలు.పర ధర్మం భయంకర మైనది. ===అథ కేన ప్రయుక్తోऽయం=== అర్జునుడు ఇలాఅడిగాడు; కృష్ణా ఇష్టం లేకపోయినా ఎవరో బలవంత పెడుతున్నట్లు మానవుడు పాపం ఎందుకు చేస్తున్నాడు?ఆ ప్రేరణశక్తి ఎవరిది?ఎవరి కారణంగా పాపం చేస్తాడు? ===కామ ఏష క్రోధ ఏష === శ్రీ భగవానుడన్నాడు; ఇవి కామము,క్రోధము,రజోగుణం నుండి ఉద్భవిస్తాయి.దానికి మహా ఆకలి.అది పాపిష్టిది.ఈలోకంలో అందరికి అదేశత్రువని తెలుసుకో. ===ధూమేనావ్రియతే=== అగ్నిని పొగ ఆవరించినట్లు,అద్దాన్ని దుమ్ము కప్పినట్లు,గర్భస్త శిశువుని మావి కప్పినట్లు జ్ఞానాన్ని కామం కప్పి వేస్తుంది. ===ఆవృతం జ్ఞానమేతేన=== కామం తృప్తి పరచడానికి వీలులేని అగ్ని వంటిది.ఇది జ్ఞానానికి నిత్య శత్రువు.దీనితోజ్ఞాని జ్ఞానం కప్పబడి ఉంటుంది. ===ఇన్ద్రియాణి మనో=== ఇంద్రియాలు మనస్సు,భుద్ధి,కామానికి ఆధార స్థానాలు అని చెప్పబడుతున్నాయి.ఈ కామం జ్ఞానాన్ని కప్పి వేసి ఇంద్రియాల ద్వారా దేహధారిని వ్యామోహ పరుస్తుంది. ===తస్మాత్త్వమిన్ద్రియాణ్యాదౌ=== అందువలన భరత కుల శ్రేష్టుడా;ముందుగానీవు ఇంద్రియాలని నిగ్రహించి,జ్ఞాన విజ్ఞానాలను నాశనం చేసే పాపిష్టి కామాన్ని నిర్మూలించు. ===ఇన్ద్రియాణి పరాణ్యాహురిన్ద్రియేభ్యః=== ఇంద్రియాలు గొప్పవని చెబుతారు.ఇంద్రియాలకన్నా అధికమైనది మనస్సు.మనస్సు కన్నాగొప్పది బుద్ధి,బుద్ధి కంటే శ్రేష్టమైనది ఆత్మ. ===ఏవం బుద్ధేః పరం బుద్ధ్వా=== మహాబాహుడా ఇలా ఆత్మను బుద్ధికన్నా ఎక్కువైన దానిగా తెలుసుకొని నిన్ను నీవు నిగ్రహించుకొని,కామరూపి అయిన శత్రువుని జయించు. {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = | translation = [[అథ తృతీయోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} {{భగవద్గీత}} cx649cc4msr9mjcxpzfav7ioi0ckawp 556985 556983 2026-05-25T09:46:11Z శ్రీనివాస్ బందరు 7291 /* యది హ్యహం న వర్తేయం */ పూర్తి శ్లోకాన్ని చేర్చడం జరిగింది 556985 wikitext text/x-wiki {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = {{PAGENAME}} | translation = [[అథ తృతీయోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} ===జ్యాయసీ చేత్కర్మణస్తే మతా === అర్జున ఉవచ జ్యాయసీ చేత్కర్మణస్తే మతా బుద్ధిర్జనార్దన| తత్కిం కర్మణి ఘోరే మాం నియోజయసి కేశవ|| 3-1 || అర్జునుడు ఇలా అన్నాడు; జనార్ధనా! నీ అభిప్రాయంలో కర్మ కంటే జ్ఞానమే ఎక్కువైతే కేశవా! ఘోరకర్మలో నన్ను ఎందుకు నియోగించుతావు? ===వ్యామిశ్రేణేవ వాక్యేన === వ్యామిశ్రేణేవ వాక్యేన బుద్ధిం మోహయసీవ మే| తదేకం వద నిశ్చిత్య యేన శ్రేయోऽహమాప్నుయామ్|| 3-2 || అయోమయమైన మాటలతో నా బుద్ధికి భ్రాంతిని కలిగిస్తున్నావు.ఏది నాకు శ్రేయమో దానిని నిశ్చయముగా చెప్పు. ===లోకేऽస్మిన్ ద్వివిధా నిష్ఠా === శ్రీభగవానువాచ| లోకేऽస్మిన్ ద్వివిధా నిష్ఠా పురా ప్రోక్తా మయానఘ| జ్ఞానయోగేన సాఙ్ఖ్యానాం కర్మయోగేన యోగినామ్|| 3-3 || భగవంతుడు ఇలాపలికాడు; పాప రహితుడా ఈ లోకంలో సాంఖ్యులకు జ్ఞానయోగం చేతను యోగులకు కర్మయోగం చేతను సాధన, సృష్టికి ముందే నాచేత చెప్పబడినది. ===న కర్మణామనారమ్భాన్నైష్కర్మ్యం=== కర్మలను చేయనంత మాత్రాన నిష్కర్మ సిద్ధి కలగదు.కేవలం సన్యసించడం వలన సరైన సిద్ధి కలగదు. ===న హి కశ్చిత్క్షణమపి జాతు తిష్ఠత్యకర్మకృత్|=== న కర్మణామనారమ్భాన్నైష్కర్మ్యం పురుషోऽశ్నుతే| న చ సంన్యసనాదేవ సిద్ధిం సమధిగచ్ఛతి|| 3-4 || ఎవరూ ఒక్క క్షణం కూడా కర్మ చేయకుండా ఉండలేరు.ప్రకృతి జన్యమైన గుణాల వలన అన్ని కర్మలు అవశ్యంగానే చేయబడుతున్నాయి. ===కర్మేన్ద్రియాణి సంయమ్య య === కర్మేన్ద్రియాణి సంయమ్య య ఆస్తే మనసా స్మరన్| ఇన్ద్రియార్థాన్విమూఢాత్మా మిథ్యాచారః స ఉచ్యతే|| 3-6 || ఎవరైతే కర్మేంద్రియాలను నిగ్రహించి మనస్సులో ఇంద్రియ విషయాలను స్మరిస్తూ ఉంటాడో,అతడు పరమ మూర్ఖుడు,కపటాచారి అని పిలవ బడతాడు. ===యస్త్విన్ద్రియాణి మనసా=== యస్త్విన్ద్రియాణి మనసా నియమ్యారభతేऽర్జున| కర్మేన్ద్రియైః కర్మయోగమసక్తః స విశిష్యతే|| 3-7 || అర్జునా;జ్ఞానేంద్రియాలను మనస్సు ద్వారా నిగ్రహించి,కర్మేంద్రియాల ద్వారా అసక్త భావంతో కర్మయోగాన్ని ఎవరు ప్రారంభిస్తాడో అతడు విశిష్టుడు అవుతాడు. ===నియతం కురు కర్మ త్వం=== నియతం కురు కర్మ త్వం కర్మ జ్యాయో హ్యకర్మణః| శరీరయాత్రాపి చ తే న ప్రసిద్ధ్యేదకర్మణః|| 3-8 || నీ విధ్యుక్త కర్మని నీవు చెయ్యి;కర్మ మానడం కంటే కర్మ చేయడం మేలు.కర్మ చేయకపోతే శరీర యాత్ర జరగదు. ===యజ్ఞార్థాత్కర్మణోऽన్యత్ర=== యజ్ఞార్థాత్కర్మణోऽన్యత్ర లోకోऽయం కర్మబన్ధనః| తదర్థం కర్మ కౌన్తేయ ముక్తసఙ్గః సమాచర|| 3-9 || కోసం చేసే కర్మలకంటే ఇతర కర్మలతో ఈ లోకం బంధింప బడి ఉన్నది.కుంతీకుమారా యజ్ఞ కర్మలనే సంగమము వదిలి కర్మలను చక్కగా చెయ్యి. ===సహయజ్ఞాః ప్రజాః సృష్ట్వా=== సహయజ్ఞాః ప్రజాః సృష్ట్వా పురోవాచ ప్రజాపతిః| అనేన ప్రసవిష్యధ్వమేష వోऽస్త్విష్టకామధుక్|| 3-10 || యజ్ఞాలతో సహా ప్రజలను శృష్టించి ప్రజాపతి పూర్వం ఇలాచెప్పాడు.యజ్ఞం వలన మీరు వృద్ధి పొందండి.అది మీ ఇష్ట కామధేనువు. ===దేవాన్భావయతానేన=== దేవాన్భావయతానేన తే దేవా భావయన్తు వః| పరస్పరం భావయన్తః శ్రేయః పరమవాప్స్యథ|| 3-11 || దేవతలను ఈ యజ్ఞంలో ఆరాధించండి.ఆదేవతలు మిమ్మలను అనుగ్రహిస్తారు. ===ఇష్టాన్భోగాన్హి వో దేవా=== ఇష్టాన్భోగాన్హి వో దేవా దాస్యన్తే యజ్ఞభావితాః| తైర్దత్తానప్రదాయైభ్యో యో భుఙ్క్తే స్తేన ఏవ సః|| 3-12 || యజ్ఞం చేత ఆరాధించబడిన దేవతలు మీకు ఇష్ట భోగాలను ఇస్తారు.వారికి ఏమీ సమర్పించకుండా వాళ్ళు ఇచ్చిన వాటిని అనిభవించేవాడు చోరుడే అవుతాడు . ===యజ్ఞశిష్టాశినః సన్తో=== యజ్ఞశిష్టాశినః సన్తో ముచ్యన్తే సర్వకిల్బిషైః| భుఞ్జతే తే త్వఘం పాపా యే పచన్త్యాత్మకారణాత్|| 3-13 || యజ్ఞంలో దేవతలకు ఇవ్వగా మిగిలినది తినేసజ్జనుడు అన్ని పాపాలనుండి విముక్తుడు అవుతాడు.తమ కోసం మాత్రం ఎవరు వండు కునే పాపాత్ములు వాళ్ళు పాపాన్నే తింటారు. ===అన్నాద్భవన్తి భూతాని=== అన్నాద్భవన్తి భూతాని పర్జన్యాదన్నసమ్భవః| యజ్ఞాద్భవతి పర్జన్యో యజ్ఞః కర్మసముద్భవః|| 3-14 || అన్నము వలన జీవులు పుట్టును,అన్నము మేఘము వలన పుట్టును,మేఘము యజ్ఞము వలన పుట్టును,యజ్ఞము కర్మ వలననే సంబవము. ===కర్మ బ్రహ్మోద్భవం=== కర్మ బ్రహ్మోద్భవం విద్ధి బ్రహ్మాక్షరసముద్భవమ్| తస్మాత్సర్వగతం బ్రహ్మ నిత్యం యజ్ఞే ప్రతిష్ఠితమ్|| 3-15 || కర్మ బ్రహ్మదేవుని వలన జనించినది ఆ బ్రహ్మ అనంతమైన పరమాత్మ వలన ఉద్భవించాడు.కాబట్టి సర్వ వ్యాపకమగు పర బ్రహ్మము నిత్యమూ యజ్ఞములో ప్రతిష్టితమై ఉంటుందని తెలుసుకో. === ఏవం ప్రవర్తితం చక్రం === ఏవం ప్రవర్తితం చక్రం నానువర్తయతీహ యః| అఘాయురిన్ద్రియారామో మోఘం పార్థ స జీవతి|| 3-16 || ఇలా పరిభ్రమించే చక్రాన్ని అనుసరించని వాడు పాపి,ఇంద్రియలోలుడు,అర్జునా;అతడు జీవించడం వ్యర్ధం. ===యస్త్వాత్మరతిరేవ=== యస్త్వాత్మరతిరేవ స్యాదాత్మతృప్తశ్చ మానవః| ఆత్మన్యేవ చ సన్తుష్టస్తస్య కార్యం న విద్యతే|| 3-17 || ఆత్మలోనే రమిస్తూ,ఆత్మలో తృప్తి పడుతూ,ఆత్మలోనే పరిపూర్ణ తృప్తిని పొందే వాడికి చేయదగిన కార్యమంటూ లేదు. ===నైవ తస్య కృతేనార్థో=== నైవ తస్య కృతేనార్థో నాకృతేనేహ కశ్చన| న చాస్య సర్వభూతేషు కశ్చిదర్థవ్యపాశ్రయః|| 3-18 || అతడికి పని చేయడం వలన ప్రయోజనం కాని ,మానడంవలన దోషం ఏమీ ఉండదు.తన ప్రయోజనం కోసం సమస్త ప్రాణులలోనూ దేనిపైనా ఆధారపడడు. ===తస్మాదసక్తః సతతం=== తస్మాదసక్తః సతతం కార్యం కర్మ సమాచర| అసక్తో హ్యాచరన్కర్మ పరమాప్నోతి పూరుషః|| 3-19 || అందుచే కర్మఫలములందు ఆసక్తి లేనివాడై తన ధర్మముగా భావించి మానవుడు కర్మ నాచరింపవలెను. ఆసక్తి లేకుండ పనిచేయుటచే మానవుడు పరమసత్యమును పొందును. ===కర్మణైవ హి సంసిద్ధిమాస్థితా=== కర్మణైవ హి సంసిద్ధిమాస్థితా జనకాదయః| లోకసంగ్రహమేవాపి సమ్పశ్యన్కర్తుమర్హసి|| 3-20 || జనకుడు మొదలైన వారు(నిస్కామ)కర్మల ద్వారానే మోక్షాన్ని పొందారు.లోకకల్యాణాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకుని అయినా కర్మ చేయడమే నీకు తగును. ===యద్యదాచరతి=== యద్యదాచరతి శ్రేష్ఠస్తత్తదేవేతరో జనః| స యత్ప్రమాణం కురుతే లోకస్తదనువర్తతే|| 3-21 || శ్రేష్టుడు దేనినైతే ఆచరిస్తాడో దానినే ఇతర జనులు ఆచరిస్తారు.అతడు దేనిని ప్రమాణంగా స్వీకరిస్తాడో దానినే లోకం అనుసరిస్తుంది. ===న మే పార్థాస్తి కర్తవ్యం=== న మే పార్థాస్తి కర్తవ్యం త్రిషు లోకేషు కిఞ్చన| నానవాప్తమవాప్తవ్యం వర్త ఏవ చ కర్మణి|| 3-22 || అర్జునా నాకు ఈ మూడు లోకాలలో చేయవలసిన పని లేదు.ఇంతకు ముందు పొందకుండా ఉన్నది ముందు పొందవలసినది ఏమీలేదు.అయిననూ కర్మలలో వర్తిస్తాను. ===యది హ్యహం న వర్తేయం=== యది హ్యహం న వర్తేయం జాతు కర్మణ్యతన్ద్రితః| మమ వర్త్మానువర్తన్తే మనుష్యాః పార్థ సర్వశః|| 3-23 || అర్జునా;నేను విశ్రాంతి లేకుండా నిరంతరం పని చేయకపోతే,మనుష్యులు అన్ని విధాల నామార్గమే అనుసరిస్తారు. ===ఉత్సీదేయురిమే లోకా=== నేను కర్మలు చేయకపోతే ఈలోకాలన్నీ నశించి పోతాయి.వర్ణ సంకరానికి కారకుడనౌతాను.ఈ ప్రజలను నాశనం చేసిన వాడనౌతాను. ===సక్తాః కర్మణ్యవిద్వాంసో=== అర్జునా;అజ్ఞానులు కర్మతో మునిగి తేలుతూ ఎలా పని చేస్తారో వివేకి లోక శ్రేయస్సు కోరుతూ అలాగే పని చేయాలి. ===న బుద్ధిభేదం జనయేదజ్ఞానాం=== కర్మలలో ఇరుక్కు పోయిన అజ్ఞానుల బుద్ధిని వివేకి చెదర కొట్టరాదు.తాను యోగంలో నిలిచి చక్కగా పని చేస్తూ వాళ్ళని ఆ మార్గంలో నడుస్తూ కర్మలాచరించేలా ప్రోత్సహించాలి. ===ప్రకృతేః క్రియమాణాని=== ప్రకృతి గుణాల వలన అన్ని కర్మలు నిర్వహింప బడతాయి.అహంకార వలన భ్రమించిన మూఢుడూ తానే కర్తనని తలపోస్తాడు. ===తత్త్వవిత్తు మహాబాహో=== మహాబలుడా;గుణకర్మ విభాగాల తత్వం తెలిసిన వాడుగుణాలు గూణాలలో వర్తిస్తాయని తెలిసి ఆ కర్మలలో తగుల్కోడు. ===ప్రకృతేర్గుణసంమూఢాః === ప్రకృతి యొక్క గుణాల వలన మోహంలో పడిన వారు గుణ కర్మలలో మునుగుతుంటారు.సరిగా తెలియని మంద బుద్ధులను సర్వం తెలిసిన జ్ఞాని చెదర కొట్టరాదు. ===మయి సర్వాణి కర్మాణి === సర్వ కర్మలను నాయందు సమర్పించి,చిత్తాన్ని ఆత్మలో నిలిపి,ఆశా మమకారాలను వదిలి,ఆరాటాన్ని విసర్జించి యుద్ధం చెయ్యి. ===యే మే మతమిదం === నాయీ మతాన్ని ఏమానవులు మత్సరం లేకుండా ఆచరిస్తారో వాళ్ళు కూడా కర్మల నుండి విడుదల పొందుతారు. ===యే త్వేతదభ్యసూయన్తో=== ఎవరైతే అసూయాపరులై నా ఈ మతాన్ని అనుష్టించరో ఆ తెలివితక్కువ వాళ్ళు సర్వ జ్ఞానములనుండి వంచితులై నశించిపోతారని తెలుసుకో. ===సదృశం చేష్టతే స్వస్యాః=== జ్ఞానవంతుడైనా తన ప్రకృతి ననుసరించే వ్యవహరిస్తాడు.ప్రాణులు తమ ప్రకృతిని అనుసరిస్తాయి.నిగ్రహమేమి చేస్తుంది. ===ఇన్ద్రియస్యేన్ద్రియస్యార్థే === ప్రతి ఇంద్రియ విషయంలోను రాగాద్వేషాలు ఉంటాయి కర్మయోగి వాటికి లోబడ రాదు.అవే అతనికి శత్రువులు. ===శ్రేయాన్స్వధర్మో విగుణః=== బాగా ఆచరించిన పర ధర్మం కన్నా లోపభూయిష్టమైనది ఐనా స్వధర్మం మేలు.పర ధర్మం భయంకర మైనది. ===అథ కేన ప్రయుక్తోऽయం=== అర్జునుడు ఇలాఅడిగాడు; కృష్ణా ఇష్టం లేకపోయినా ఎవరో బలవంత పెడుతున్నట్లు మానవుడు పాపం ఎందుకు చేస్తున్నాడు?ఆ ప్రేరణశక్తి ఎవరిది?ఎవరి కారణంగా పాపం చేస్తాడు? ===కామ ఏష క్రోధ ఏష === శ్రీ భగవానుడన్నాడు; ఇవి కామము,క్రోధము,రజోగుణం నుండి ఉద్భవిస్తాయి.దానికి మహా ఆకలి.అది పాపిష్టిది.ఈలోకంలో అందరికి అదేశత్రువని తెలుసుకో. ===ధూమేనావ్రియతే=== అగ్నిని పొగ ఆవరించినట్లు,అద్దాన్ని దుమ్ము కప్పినట్లు,గర్భస్త శిశువుని మావి కప్పినట్లు జ్ఞానాన్ని కామం కప్పి వేస్తుంది. ===ఆవృతం జ్ఞానమేతేన=== కామం తృప్తి పరచడానికి వీలులేని అగ్ని వంటిది.ఇది జ్ఞానానికి నిత్య శత్రువు.దీనితోజ్ఞాని జ్ఞానం కప్పబడి ఉంటుంది. ===ఇన్ద్రియాణి మనో=== ఇంద్రియాలు మనస్సు,భుద్ధి,కామానికి ఆధార స్థానాలు అని చెప్పబడుతున్నాయి.ఈ కామం జ్ఞానాన్ని కప్పి వేసి ఇంద్రియాల ద్వారా దేహధారిని వ్యామోహ పరుస్తుంది. ===తస్మాత్త్వమిన్ద్రియాణ్యాదౌ=== అందువలన భరత కుల శ్రేష్టుడా;ముందుగానీవు ఇంద్రియాలని నిగ్రహించి,జ్ఞాన విజ్ఞానాలను నాశనం చేసే పాపిష్టి కామాన్ని నిర్మూలించు. ===ఇన్ద్రియాణి పరాణ్యాహురిన్ద్రియేభ్యః=== ఇంద్రియాలు గొప్పవని చెబుతారు.ఇంద్రియాలకన్నా అధికమైనది మనస్సు.మనస్సు కన్నాగొప్పది బుద్ధి,బుద్ధి కంటే శ్రేష్టమైనది ఆత్మ. ===ఏవం బుద్ధేః పరం బుద్ధ్వా=== మహాబాహుడా ఇలా ఆత్మను బుద్ధికన్నా ఎక్కువైన దానిగా తెలుసుకొని నిన్ను నీవు నిగ్రహించుకొని,కామరూపి అయిన శత్రువుని జయించు. {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = | translation = [[అథ తృతీయోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} {{భగవద్గీత}} 2wpv6yk8u01iw5rmubsu9e26pbe68fb 556986 556985 2026-05-25T09:47:21Z శ్రీనివాస్ బందరు 7291 /* ఉత్సీదేయురిమే లోకా */ పూర్తి శ్లోకాన్ని చేర్చడం జరిగింది 556986 wikitext text/x-wiki {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = {{PAGENAME}} | translation = [[అథ తృతీయోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} ===జ్యాయసీ చేత్కర్మణస్తే మతా === అర్జున ఉవచ జ్యాయసీ చేత్కర్మణస్తే మతా బుద్ధిర్జనార్దన| తత్కిం కర్మణి ఘోరే మాం నియోజయసి కేశవ|| 3-1 || అర్జునుడు ఇలా అన్నాడు; జనార్ధనా! నీ అభిప్రాయంలో కర్మ కంటే జ్ఞానమే ఎక్కువైతే కేశవా! ఘోరకర్మలో నన్ను ఎందుకు నియోగించుతావు? ===వ్యామిశ్రేణేవ వాక్యేన === వ్యామిశ్రేణేవ వాక్యేన బుద్ధిం మోహయసీవ మే| తదేకం వద నిశ్చిత్య యేన శ్రేయోऽహమాప్నుయామ్|| 3-2 || అయోమయమైన మాటలతో నా బుద్ధికి భ్రాంతిని కలిగిస్తున్నావు.ఏది నాకు శ్రేయమో దానిని నిశ్చయముగా చెప్పు. ===లోకేऽస్మిన్ ద్వివిధా నిష్ఠా === శ్రీభగవానువాచ| లోకేऽస్మిన్ ద్వివిధా నిష్ఠా పురా ప్రోక్తా మయానఘ| జ్ఞానయోగేన సాఙ్ఖ్యానాం కర్మయోగేన యోగినామ్|| 3-3 || భగవంతుడు ఇలాపలికాడు; పాప రహితుడా ఈ లోకంలో సాంఖ్యులకు జ్ఞానయోగం చేతను యోగులకు కర్మయోగం చేతను సాధన, సృష్టికి ముందే నాచేత చెప్పబడినది. ===న కర్మణామనారమ్భాన్నైష్కర్మ్యం=== కర్మలను చేయనంత మాత్రాన నిష్కర్మ సిద్ధి కలగదు.కేవలం సన్యసించడం వలన సరైన సిద్ధి కలగదు. ===న హి కశ్చిత్క్షణమపి జాతు తిష్ఠత్యకర్మకృత్|=== న కర్మణామనారమ్భాన్నైష్కర్మ్యం పురుషోऽశ్నుతే| న చ సంన్యసనాదేవ సిద్ధిం సమధిగచ్ఛతి|| 3-4 || ఎవరూ ఒక్క క్షణం కూడా కర్మ చేయకుండా ఉండలేరు.ప్రకృతి జన్యమైన గుణాల వలన అన్ని కర్మలు అవశ్యంగానే చేయబడుతున్నాయి. ===కర్మేన్ద్రియాణి సంయమ్య య === కర్మేన్ద్రియాణి సంయమ్య య ఆస్తే మనసా స్మరన్| ఇన్ద్రియార్థాన్విమూఢాత్మా మిథ్యాచారః స ఉచ్యతే|| 3-6 || ఎవరైతే కర్మేంద్రియాలను నిగ్రహించి మనస్సులో ఇంద్రియ విషయాలను స్మరిస్తూ ఉంటాడో,అతడు పరమ మూర్ఖుడు,కపటాచారి అని పిలవ బడతాడు. ===యస్త్విన్ద్రియాణి మనసా=== యస్త్విన్ద్రియాణి మనసా నియమ్యారభతేऽర్జున| కర్మేన్ద్రియైః కర్మయోగమసక్తః స విశిష్యతే|| 3-7 || అర్జునా;జ్ఞానేంద్రియాలను మనస్సు ద్వారా నిగ్రహించి,కర్మేంద్రియాల ద్వారా అసక్త భావంతో కర్మయోగాన్ని ఎవరు ప్రారంభిస్తాడో అతడు విశిష్టుడు అవుతాడు. ===నియతం కురు కర్మ త్వం=== నియతం కురు కర్మ త్వం కర్మ జ్యాయో హ్యకర్మణః| శరీరయాత్రాపి చ తే న ప్రసిద్ధ్యేదకర్మణః|| 3-8 || నీ విధ్యుక్త కర్మని నీవు చెయ్యి;కర్మ మానడం కంటే కర్మ చేయడం మేలు.కర్మ చేయకపోతే శరీర యాత్ర జరగదు. ===యజ్ఞార్థాత్కర్మణోऽన్యత్ర=== యజ్ఞార్థాత్కర్మణోऽన్యత్ర లోకోऽయం కర్మబన్ధనః| తదర్థం కర్మ కౌన్తేయ ముక్తసఙ్గః సమాచర|| 3-9 || కోసం చేసే కర్మలకంటే ఇతర కర్మలతో ఈ లోకం బంధింప బడి ఉన్నది.కుంతీకుమారా యజ్ఞ కర్మలనే సంగమము వదిలి కర్మలను చక్కగా చెయ్యి. ===సహయజ్ఞాః ప్రజాః సృష్ట్వా=== సహయజ్ఞాః ప్రజాః సృష్ట్వా పురోవాచ ప్రజాపతిః| అనేన ప్రసవిష్యధ్వమేష వోऽస్త్విష్టకామధుక్|| 3-10 || యజ్ఞాలతో సహా ప్రజలను శృష్టించి ప్రజాపతి పూర్వం ఇలాచెప్పాడు.యజ్ఞం వలన మీరు వృద్ధి పొందండి.అది మీ ఇష్ట కామధేనువు. ===దేవాన్భావయతానేన=== దేవాన్భావయతానేన తే దేవా భావయన్తు వః| పరస్పరం భావయన్తః శ్రేయః పరమవాప్స్యథ|| 3-11 || దేవతలను ఈ యజ్ఞంలో ఆరాధించండి.ఆదేవతలు మిమ్మలను అనుగ్రహిస్తారు. ===ఇష్టాన్భోగాన్హి వో దేవా=== ఇష్టాన్భోగాన్హి వో దేవా దాస్యన్తే యజ్ఞభావితాః| తైర్దత్తానప్రదాయైభ్యో యో భుఙ్క్తే స్తేన ఏవ సః|| 3-12 || యజ్ఞం చేత ఆరాధించబడిన దేవతలు మీకు ఇష్ట భోగాలను ఇస్తారు.వారికి ఏమీ సమర్పించకుండా వాళ్ళు ఇచ్చిన వాటిని అనిభవించేవాడు చోరుడే అవుతాడు . ===యజ్ఞశిష్టాశినః సన్తో=== యజ్ఞశిష్టాశినః సన్తో ముచ్యన్తే సర్వకిల్బిషైః| భుఞ్జతే తే త్వఘం పాపా యే పచన్త్యాత్మకారణాత్|| 3-13 || యజ్ఞంలో దేవతలకు ఇవ్వగా మిగిలినది తినేసజ్జనుడు అన్ని పాపాలనుండి విముక్తుడు అవుతాడు.తమ కోసం మాత్రం ఎవరు వండు కునే పాపాత్ములు వాళ్ళు పాపాన్నే తింటారు. ===అన్నాద్భవన్తి భూతాని=== అన్నాద్భవన్తి భూతాని పర్జన్యాదన్నసమ్భవః| యజ్ఞాద్భవతి పర్జన్యో యజ్ఞః కర్మసముద్భవః|| 3-14 || అన్నము వలన జీవులు పుట్టును,అన్నము మేఘము వలన పుట్టును,మేఘము యజ్ఞము వలన పుట్టును,యజ్ఞము కర్మ వలననే సంబవము. ===కర్మ బ్రహ్మోద్భవం=== కర్మ బ్రహ్మోద్భవం విద్ధి బ్రహ్మాక్షరసముద్భవమ్| తస్మాత్సర్వగతం బ్రహ్మ నిత్యం యజ్ఞే ప్రతిష్ఠితమ్|| 3-15 || కర్మ బ్రహ్మదేవుని వలన జనించినది ఆ బ్రహ్మ అనంతమైన పరమాత్మ వలన ఉద్భవించాడు.కాబట్టి సర్వ వ్యాపకమగు పర బ్రహ్మము నిత్యమూ యజ్ఞములో ప్రతిష్టితమై ఉంటుందని తెలుసుకో. === ఏవం ప్రవర్తితం చక్రం === ఏవం ప్రవర్తితం చక్రం నానువర్తయతీహ యః| అఘాయురిన్ద్రియారామో మోఘం పార్థ స జీవతి|| 3-16 || ఇలా పరిభ్రమించే చక్రాన్ని అనుసరించని వాడు పాపి,ఇంద్రియలోలుడు,అర్జునా;అతడు జీవించడం వ్యర్ధం. ===యస్త్వాత్మరతిరేవ=== యస్త్వాత్మరతిరేవ స్యాదాత్మతృప్తశ్చ మానవః| ఆత్మన్యేవ చ సన్తుష్టస్తస్య కార్యం న విద్యతే|| 3-17 || ఆత్మలోనే రమిస్తూ,ఆత్మలో తృప్తి పడుతూ,ఆత్మలోనే పరిపూర్ణ తృప్తిని పొందే వాడికి చేయదగిన కార్యమంటూ లేదు. ===నైవ తస్య కృతేనార్థో=== నైవ తస్య కృతేనార్థో నాకృతేనేహ కశ్చన| న చాస్య సర్వభూతేషు కశ్చిదర్థవ్యపాశ్రయః|| 3-18 || అతడికి పని చేయడం వలన ప్రయోజనం కాని ,మానడంవలన దోషం ఏమీ ఉండదు.తన ప్రయోజనం కోసం సమస్త ప్రాణులలోనూ దేనిపైనా ఆధారపడడు. ===తస్మాదసక్తః సతతం=== తస్మాదసక్తః సతతం కార్యం కర్మ సమాచర| అసక్తో హ్యాచరన్కర్మ పరమాప్నోతి పూరుషః|| 3-19 || అందుచే కర్మఫలములందు ఆసక్తి లేనివాడై తన ధర్మముగా భావించి మానవుడు కర్మ నాచరింపవలెను. ఆసక్తి లేకుండ పనిచేయుటచే మానవుడు పరమసత్యమును పొందును. ===కర్మణైవ హి సంసిద్ధిమాస్థితా=== కర్మణైవ హి సంసిద్ధిమాస్థితా జనకాదయః| లోకసంగ్రహమేవాపి సమ్పశ్యన్కర్తుమర్హసి|| 3-20 || జనకుడు మొదలైన వారు(నిస్కామ)కర్మల ద్వారానే మోక్షాన్ని పొందారు.లోకకల్యాణాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకుని అయినా కర్మ చేయడమే నీకు తగును. ===యద్యదాచరతి=== యద్యదాచరతి శ్రేష్ఠస్తత్తదేవేతరో జనః| స యత్ప్రమాణం కురుతే లోకస్తదనువర్తతే|| 3-21 || శ్రేష్టుడు దేనినైతే ఆచరిస్తాడో దానినే ఇతర జనులు ఆచరిస్తారు.అతడు దేనిని ప్రమాణంగా స్వీకరిస్తాడో దానినే లోకం అనుసరిస్తుంది. ===న మే పార్థాస్తి కర్తవ్యం=== న మే పార్థాస్తి కర్తవ్యం త్రిషు లోకేషు కిఞ్చన| నానవాప్తమవాప్తవ్యం వర్త ఏవ చ కర్మణి|| 3-22 || అర్జునా నాకు ఈ మూడు లోకాలలో చేయవలసిన పని లేదు.ఇంతకు ముందు పొందకుండా ఉన్నది ముందు పొందవలసినది ఏమీలేదు.అయిననూ కర్మలలో వర్తిస్తాను. ===యది హ్యహం న వర్తేయం=== యది హ్యహం న వర్తేయం జాతు కర్మణ్యతన్ద్రితః| మమ వర్త్మానువర్తన్తే మనుష్యాః పార్థ సర్వశః|| 3-23 || అర్జునా;నేను విశ్రాంతి లేకుండా నిరంతరం పని చేయకపోతే,మనుష్యులు అన్ని విధాల నామార్గమే అనుసరిస్తారు. ===ఉత్సీదేయురిమే లోకా=== ఉత్సీదేయురిమే లోకా న కుర్యాం కర్మ చేదహమ్| సఙ్కరస్య చ కర్తా స్యాముపహన్యామిమాః ప్రజాః|| 3-24 || నేను కర్మలు చేయకపోతే ఈలోకాలన్నీ నశించి పోతాయి.వర్ణ సంకరానికి కారకుడనౌతాను.ఈ ప్రజలను నాశనం చేసిన వాడనౌతాను. ===సక్తాః కర్మణ్యవిద్వాంసో=== అర్జునా;అజ్ఞానులు కర్మతో మునిగి తేలుతూ ఎలా పని చేస్తారో వివేకి లోక శ్రేయస్సు కోరుతూ అలాగే పని చేయాలి. ===న బుద్ధిభేదం జనయేదజ్ఞానాం=== కర్మలలో ఇరుక్కు పోయిన అజ్ఞానుల బుద్ధిని వివేకి చెదర కొట్టరాదు.తాను యోగంలో నిలిచి చక్కగా పని చేస్తూ వాళ్ళని ఆ మార్గంలో నడుస్తూ కర్మలాచరించేలా ప్రోత్సహించాలి. ===ప్రకృతేః క్రియమాణాని=== ప్రకృతి గుణాల వలన అన్ని కర్మలు నిర్వహింప బడతాయి.అహంకార వలన భ్రమించిన మూఢుడూ తానే కర్తనని తలపోస్తాడు. ===తత్త్వవిత్తు మహాబాహో=== మహాబలుడా;గుణకర్మ విభాగాల తత్వం తెలిసిన వాడుగుణాలు గూణాలలో వర్తిస్తాయని తెలిసి ఆ కర్మలలో తగుల్కోడు. ===ప్రకృతేర్గుణసంమూఢాః === ప్రకృతి యొక్క గుణాల వలన మోహంలో పడిన వారు గుణ కర్మలలో మునుగుతుంటారు.సరిగా తెలియని మంద బుద్ధులను సర్వం తెలిసిన జ్ఞాని చెదర కొట్టరాదు. ===మయి సర్వాణి కర్మాణి === సర్వ కర్మలను నాయందు సమర్పించి,చిత్తాన్ని ఆత్మలో నిలిపి,ఆశా మమకారాలను వదిలి,ఆరాటాన్ని విసర్జించి యుద్ధం చెయ్యి. ===యే మే మతమిదం === నాయీ మతాన్ని ఏమానవులు మత్సరం లేకుండా ఆచరిస్తారో వాళ్ళు కూడా కర్మల నుండి విడుదల పొందుతారు. ===యే త్వేతదభ్యసూయన్తో=== ఎవరైతే అసూయాపరులై నా ఈ మతాన్ని అనుష్టించరో ఆ తెలివితక్కువ వాళ్ళు సర్వ జ్ఞానములనుండి వంచితులై నశించిపోతారని తెలుసుకో. ===సదృశం చేష్టతే స్వస్యాః=== జ్ఞానవంతుడైనా తన ప్రకృతి ననుసరించే వ్యవహరిస్తాడు.ప్రాణులు తమ ప్రకృతిని అనుసరిస్తాయి.నిగ్రహమేమి చేస్తుంది. ===ఇన్ద్రియస్యేన్ద్రియస్యార్థే === ప్రతి ఇంద్రియ విషయంలోను రాగాద్వేషాలు ఉంటాయి కర్మయోగి వాటికి లోబడ రాదు.అవే అతనికి శత్రువులు. ===శ్రేయాన్స్వధర్మో విగుణః=== బాగా ఆచరించిన పర ధర్మం కన్నా లోపభూయిష్టమైనది ఐనా స్వధర్మం మేలు.పర ధర్మం భయంకర మైనది. ===అథ కేన ప్రయుక్తోऽయం=== అర్జునుడు ఇలాఅడిగాడు; కృష్ణా ఇష్టం లేకపోయినా ఎవరో బలవంత పెడుతున్నట్లు మానవుడు పాపం ఎందుకు చేస్తున్నాడు?ఆ ప్రేరణశక్తి ఎవరిది?ఎవరి కారణంగా పాపం చేస్తాడు? ===కామ ఏష క్రోధ ఏష === శ్రీ భగవానుడన్నాడు; ఇవి కామము,క్రోధము,రజోగుణం నుండి ఉద్భవిస్తాయి.దానికి మహా ఆకలి.అది పాపిష్టిది.ఈలోకంలో అందరికి అదేశత్రువని తెలుసుకో. ===ధూమేనావ్రియతే=== అగ్నిని పొగ ఆవరించినట్లు,అద్దాన్ని దుమ్ము కప్పినట్లు,గర్భస్త శిశువుని మావి కప్పినట్లు జ్ఞానాన్ని కామం కప్పి వేస్తుంది. ===ఆవృతం జ్ఞానమేతేన=== కామం తృప్తి పరచడానికి వీలులేని అగ్ని వంటిది.ఇది జ్ఞానానికి నిత్య శత్రువు.దీనితోజ్ఞాని జ్ఞానం కప్పబడి ఉంటుంది. ===ఇన్ద్రియాణి మనో=== ఇంద్రియాలు మనస్సు,భుద్ధి,కామానికి ఆధార స్థానాలు అని చెప్పబడుతున్నాయి.ఈ కామం జ్ఞానాన్ని కప్పి వేసి ఇంద్రియాల ద్వారా దేహధారిని వ్యామోహ పరుస్తుంది. ===తస్మాత్త్వమిన్ద్రియాణ్యాదౌ=== అందువలన భరత కుల శ్రేష్టుడా;ముందుగానీవు ఇంద్రియాలని నిగ్రహించి,జ్ఞాన విజ్ఞానాలను నాశనం చేసే పాపిష్టి కామాన్ని నిర్మూలించు. ===ఇన్ద్రియాణి పరాణ్యాహురిన్ద్రియేభ్యః=== ఇంద్రియాలు గొప్పవని చెబుతారు.ఇంద్రియాలకన్నా అధికమైనది మనస్సు.మనస్సు కన్నాగొప్పది బుద్ధి,బుద్ధి కంటే శ్రేష్టమైనది ఆత్మ. ===ఏవం బుద్ధేః పరం బుద్ధ్వా=== మహాబాహుడా ఇలా ఆత్మను బుద్ధికన్నా ఎక్కువైన దానిగా తెలుసుకొని నిన్ను నీవు నిగ్రహించుకొని,కామరూపి అయిన శత్రువుని జయించు. {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = | translation = [[అథ తృతీయోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} {{భగవద్గీత}} r5a28kz675ic6uqlip8tayz3dktfm7d 556987 556986 2026-05-25T09:48:03Z శ్రీనివాస్ బందరు 7291 /* సక్తాః కర్మణ్యవిద్వాంసో */ పూర్తి శ్లోకాన్ని చేర్చడం జరిగింది 556987 wikitext text/x-wiki {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = {{PAGENAME}} | translation = [[అథ తృతీయోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} ===జ్యాయసీ చేత్కర్మణస్తే మతా === అర్జున ఉవచ జ్యాయసీ చేత్కర్మణస్తే మతా బుద్ధిర్జనార్దన| తత్కిం కర్మణి ఘోరే మాం నియోజయసి కేశవ|| 3-1 || అర్జునుడు ఇలా అన్నాడు; జనార్ధనా! నీ అభిప్రాయంలో కర్మ కంటే జ్ఞానమే ఎక్కువైతే కేశవా! ఘోరకర్మలో నన్ను ఎందుకు నియోగించుతావు? ===వ్యామిశ్రేణేవ వాక్యేన === వ్యామిశ్రేణేవ వాక్యేన బుద్ధిం మోహయసీవ మే| తదేకం వద నిశ్చిత్య యేన శ్రేయోऽహమాప్నుయామ్|| 3-2 || అయోమయమైన మాటలతో నా బుద్ధికి భ్రాంతిని కలిగిస్తున్నావు.ఏది నాకు శ్రేయమో దానిని నిశ్చయముగా చెప్పు. ===లోకేऽస్మిన్ ద్వివిధా నిష్ఠా === శ్రీభగవానువాచ| లోకేऽస్మిన్ ద్వివిధా నిష్ఠా పురా ప్రోక్తా మయానఘ| జ్ఞానయోగేన సాఙ్ఖ్యానాం కర్మయోగేన యోగినామ్|| 3-3 || భగవంతుడు ఇలాపలికాడు; పాప రహితుడా ఈ లోకంలో సాంఖ్యులకు జ్ఞానయోగం చేతను యోగులకు కర్మయోగం చేతను సాధన, సృష్టికి ముందే నాచేత చెప్పబడినది. ===న కర్మణామనారమ్భాన్నైష్కర్మ్యం=== కర్మలను చేయనంత మాత్రాన నిష్కర్మ సిద్ధి కలగదు.కేవలం సన్యసించడం వలన సరైన సిద్ధి కలగదు. ===న హి కశ్చిత్క్షణమపి జాతు తిష్ఠత్యకర్మకృత్|=== న కర్మణామనారమ్భాన్నైష్కర్మ్యం పురుషోऽశ్నుతే| న చ సంన్యసనాదేవ సిద్ధిం సమధిగచ్ఛతి|| 3-4 || ఎవరూ ఒక్క క్షణం కూడా కర్మ చేయకుండా ఉండలేరు.ప్రకృతి జన్యమైన గుణాల వలన అన్ని కర్మలు అవశ్యంగానే చేయబడుతున్నాయి. ===కర్మేన్ద్రియాణి సంయమ్య య === కర్మేన్ద్రియాణి సంయమ్య య ఆస్తే మనసా స్మరన్| ఇన్ద్రియార్థాన్విమూఢాత్మా మిథ్యాచారః స ఉచ్యతే|| 3-6 || ఎవరైతే కర్మేంద్రియాలను నిగ్రహించి మనస్సులో ఇంద్రియ విషయాలను స్మరిస్తూ ఉంటాడో,అతడు పరమ మూర్ఖుడు,కపటాచారి అని పిలవ బడతాడు. ===యస్త్విన్ద్రియాణి మనసా=== యస్త్విన్ద్రియాణి మనసా నియమ్యారభతేऽర్జున| కర్మేన్ద్రియైః కర్మయోగమసక్తః స విశిష్యతే|| 3-7 || అర్జునా;జ్ఞానేంద్రియాలను మనస్సు ద్వారా నిగ్రహించి,కర్మేంద్రియాల ద్వారా అసక్త భావంతో కర్మయోగాన్ని ఎవరు ప్రారంభిస్తాడో అతడు విశిష్టుడు అవుతాడు. ===నియతం కురు కర్మ త్వం=== నియతం కురు కర్మ త్వం కర్మ జ్యాయో హ్యకర్మణః| శరీరయాత్రాపి చ తే న ప్రసిద్ధ్యేదకర్మణః|| 3-8 || నీ విధ్యుక్త కర్మని నీవు చెయ్యి;కర్మ మానడం కంటే కర్మ చేయడం మేలు.కర్మ చేయకపోతే శరీర యాత్ర జరగదు. ===యజ్ఞార్థాత్కర్మణోऽన్యత్ర=== యజ్ఞార్థాత్కర్మణోऽన్యత్ర లోకోऽయం కర్మబన్ధనః| తదర్థం కర్మ కౌన్తేయ ముక్తసఙ్గః సమాచర|| 3-9 || కోసం చేసే కర్మలకంటే ఇతర కర్మలతో ఈ లోకం బంధింప బడి ఉన్నది.కుంతీకుమారా యజ్ఞ కర్మలనే సంగమము వదిలి కర్మలను చక్కగా చెయ్యి. ===సహయజ్ఞాః ప్రజాః సృష్ట్వా=== సహయజ్ఞాః ప్రజాః సృష్ట్వా పురోవాచ ప్రజాపతిః| అనేన ప్రసవిష్యధ్వమేష వోऽస్త్విష్టకామధుక్|| 3-10 || యజ్ఞాలతో సహా ప్రజలను శృష్టించి ప్రజాపతి పూర్వం ఇలాచెప్పాడు.యజ్ఞం వలన మీరు వృద్ధి పొందండి.అది మీ ఇష్ట కామధేనువు. ===దేవాన్భావయతానేన=== దేవాన్భావయతానేన తే దేవా భావయన్తు వః| పరస్పరం భావయన్తః శ్రేయః పరమవాప్స్యథ|| 3-11 || దేవతలను ఈ యజ్ఞంలో ఆరాధించండి.ఆదేవతలు మిమ్మలను అనుగ్రహిస్తారు. ===ఇష్టాన్భోగాన్హి వో దేవా=== ఇష్టాన్భోగాన్హి వో దేవా దాస్యన్తే యజ్ఞభావితాః| తైర్దత్తానప్రదాయైభ్యో యో భుఙ్క్తే స్తేన ఏవ సః|| 3-12 || యజ్ఞం చేత ఆరాధించబడిన దేవతలు మీకు ఇష్ట భోగాలను ఇస్తారు.వారికి ఏమీ సమర్పించకుండా వాళ్ళు ఇచ్చిన వాటిని అనిభవించేవాడు చోరుడే అవుతాడు . ===యజ్ఞశిష్టాశినః సన్తో=== యజ్ఞశిష్టాశినః సన్తో ముచ్యన్తే సర్వకిల్బిషైః| భుఞ్జతే తే త్వఘం పాపా యే పచన్త్యాత్మకారణాత్|| 3-13 || యజ్ఞంలో దేవతలకు ఇవ్వగా మిగిలినది తినేసజ్జనుడు అన్ని పాపాలనుండి విముక్తుడు అవుతాడు.తమ కోసం మాత్రం ఎవరు వండు కునే పాపాత్ములు వాళ్ళు పాపాన్నే తింటారు. ===అన్నాద్భవన్తి భూతాని=== అన్నాద్భవన్తి భూతాని పర్జన్యాదన్నసమ్భవః| యజ్ఞాద్భవతి పర్జన్యో యజ్ఞః కర్మసముద్భవః|| 3-14 || అన్నము వలన జీవులు పుట్టును,అన్నము మేఘము వలన పుట్టును,మేఘము యజ్ఞము వలన పుట్టును,యజ్ఞము కర్మ వలననే సంబవము. ===కర్మ బ్రహ్మోద్భవం=== కర్మ బ్రహ్మోద్భవం విద్ధి బ్రహ్మాక్షరసముద్భవమ్| తస్మాత్సర్వగతం బ్రహ్మ నిత్యం యజ్ఞే ప్రతిష్ఠితమ్|| 3-15 || కర్మ బ్రహ్మదేవుని వలన జనించినది ఆ బ్రహ్మ అనంతమైన పరమాత్మ వలన ఉద్భవించాడు.కాబట్టి సర్వ వ్యాపకమగు పర బ్రహ్మము నిత్యమూ యజ్ఞములో ప్రతిష్టితమై ఉంటుందని తెలుసుకో. === ఏవం ప్రవర్తితం చక్రం === ఏవం ప్రవర్తితం చక్రం నానువర్తయతీహ యః| అఘాయురిన్ద్రియారామో మోఘం పార్థ స జీవతి|| 3-16 || ఇలా పరిభ్రమించే చక్రాన్ని అనుసరించని వాడు పాపి,ఇంద్రియలోలుడు,అర్జునా;అతడు జీవించడం వ్యర్ధం. ===యస్త్వాత్మరతిరేవ=== యస్త్వాత్మరతిరేవ స్యాదాత్మతృప్తశ్చ మానవః| ఆత్మన్యేవ చ సన్తుష్టస్తస్య కార్యం న విద్యతే|| 3-17 || ఆత్మలోనే రమిస్తూ,ఆత్మలో తృప్తి పడుతూ,ఆత్మలోనే పరిపూర్ణ తృప్తిని పొందే వాడికి చేయదగిన కార్యమంటూ లేదు. ===నైవ తస్య కృతేనార్థో=== నైవ తస్య కృతేనార్థో నాకృతేనేహ కశ్చన| న చాస్య సర్వభూతేషు కశ్చిదర్థవ్యపాశ్రయః|| 3-18 || అతడికి పని చేయడం వలన ప్రయోజనం కాని ,మానడంవలన దోషం ఏమీ ఉండదు.తన ప్రయోజనం కోసం సమస్త ప్రాణులలోనూ దేనిపైనా ఆధారపడడు. ===తస్మాదసక్తః సతతం=== తస్మాదసక్తః సతతం కార్యం కర్మ సమాచర| అసక్తో హ్యాచరన్కర్మ పరమాప్నోతి పూరుషః|| 3-19 || అందుచే కర్మఫలములందు ఆసక్తి లేనివాడై తన ధర్మముగా భావించి మానవుడు కర్మ నాచరింపవలెను. ఆసక్తి లేకుండ పనిచేయుటచే మానవుడు పరమసత్యమును పొందును. ===కర్మణైవ హి సంసిద్ధిమాస్థితా=== కర్మణైవ హి సంసిద్ధిమాస్థితా జనకాదయః| లోకసంగ్రహమేవాపి సమ్పశ్యన్కర్తుమర్హసి|| 3-20 || జనకుడు మొదలైన వారు(నిస్కామ)కర్మల ద్వారానే మోక్షాన్ని పొందారు.లోకకల్యాణాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకుని అయినా కర్మ చేయడమే నీకు తగును. ===యద్యదాచరతి=== యద్యదాచరతి శ్రేష్ఠస్తత్తదేవేతరో జనః| స యత్ప్రమాణం కురుతే లోకస్తదనువర్తతే|| 3-21 || శ్రేష్టుడు దేనినైతే ఆచరిస్తాడో దానినే ఇతర జనులు ఆచరిస్తారు.అతడు దేనిని ప్రమాణంగా స్వీకరిస్తాడో దానినే లోకం అనుసరిస్తుంది. ===న మే పార్థాస్తి కర్తవ్యం=== న మే పార్థాస్తి కర్తవ్యం త్రిషు లోకేషు కిఞ్చన| నానవాప్తమవాప్తవ్యం వర్త ఏవ చ కర్మణి|| 3-22 || అర్జునా నాకు ఈ మూడు లోకాలలో చేయవలసిన పని లేదు.ఇంతకు ముందు పొందకుండా ఉన్నది ముందు పొందవలసినది ఏమీలేదు.అయిననూ కర్మలలో వర్తిస్తాను. ===యది హ్యహం న వర్తేయం=== యది హ్యహం న వర్తేయం జాతు కర్మణ్యతన్ద్రితః| మమ వర్త్మానువర్తన్తే మనుష్యాః పార్థ సర్వశః|| 3-23 || అర్జునా;నేను విశ్రాంతి లేకుండా నిరంతరం పని చేయకపోతే,మనుష్యులు అన్ని విధాల నామార్గమే అనుసరిస్తారు. ===ఉత్సీదేయురిమే లోకా=== ఉత్సీదేయురిమే లోకా న కుర్యాం కర్మ చేదహమ్| సఙ్కరస్య చ కర్తా స్యాముపహన్యామిమాః ప్రజాః|| 3-24 || నేను కర్మలు చేయకపోతే ఈలోకాలన్నీ నశించి పోతాయి.వర్ణ సంకరానికి కారకుడనౌతాను.ఈ ప్రజలను నాశనం చేసిన వాడనౌతాను. ===సక్తాః కర్మణ్యవిద్వాంసో=== సక్తాః కర్మణ్యవిద్వాంసో యథా కుర్వన్తి భారత| కుర్యాద్విద్వాంస్తథాసక్తశ్చికీర్షుర్లోకసంగ్రహమ్|| 3-25 || అర్జునా;అజ్ఞానులు కర్మతో మునిగి తేలుతూ ఎలా పని చేస్తారో వివేకి లోక శ్రేయస్సు కోరుతూ అలాగే పని చేయాలి. ===న బుద్ధిభేదం జనయేదజ్ఞానాం=== కర్మలలో ఇరుక్కు పోయిన అజ్ఞానుల బుద్ధిని వివేకి చెదర కొట్టరాదు.తాను యోగంలో నిలిచి చక్కగా పని చేస్తూ వాళ్ళని ఆ మార్గంలో నడుస్తూ కర్మలాచరించేలా ప్రోత్సహించాలి. ===ప్రకృతేః క్రియమాణాని=== ప్రకృతి గుణాల వలన అన్ని కర్మలు నిర్వహింప బడతాయి.అహంకార వలన భ్రమించిన మూఢుడూ తానే కర్తనని తలపోస్తాడు. ===తత్త్వవిత్తు మహాబాహో=== మహాబలుడా;గుణకర్మ విభాగాల తత్వం తెలిసిన వాడుగుణాలు గూణాలలో వర్తిస్తాయని తెలిసి ఆ కర్మలలో తగుల్కోడు. ===ప్రకృతేర్గుణసంమూఢాః === ప్రకృతి యొక్క గుణాల వలన మోహంలో పడిన వారు గుణ కర్మలలో మునుగుతుంటారు.సరిగా తెలియని మంద బుద్ధులను సర్వం తెలిసిన జ్ఞాని చెదర కొట్టరాదు. ===మయి సర్వాణి కర్మాణి === సర్వ కర్మలను నాయందు సమర్పించి,చిత్తాన్ని ఆత్మలో నిలిపి,ఆశా మమకారాలను వదిలి,ఆరాటాన్ని విసర్జించి యుద్ధం చెయ్యి. ===యే మే మతమిదం === నాయీ మతాన్ని ఏమానవులు మత్సరం లేకుండా ఆచరిస్తారో వాళ్ళు కూడా కర్మల నుండి విడుదల పొందుతారు. ===యే త్వేతదభ్యసూయన్తో=== ఎవరైతే అసూయాపరులై నా ఈ మతాన్ని అనుష్టించరో ఆ తెలివితక్కువ వాళ్ళు సర్వ జ్ఞానములనుండి వంచితులై నశించిపోతారని తెలుసుకో. ===సదృశం చేష్టతే స్వస్యాః=== జ్ఞానవంతుడైనా తన ప్రకృతి ననుసరించే వ్యవహరిస్తాడు.ప్రాణులు తమ ప్రకృతిని అనుసరిస్తాయి.నిగ్రహమేమి చేస్తుంది. ===ఇన్ద్రియస్యేన్ద్రియస్యార్థే === ప్రతి ఇంద్రియ విషయంలోను రాగాద్వేషాలు ఉంటాయి కర్మయోగి వాటికి లోబడ రాదు.అవే అతనికి శత్రువులు. ===శ్రేయాన్స్వధర్మో విగుణః=== బాగా ఆచరించిన పర ధర్మం కన్నా లోపభూయిష్టమైనది ఐనా స్వధర్మం మేలు.పర ధర్మం భయంకర మైనది. ===అథ కేన ప్రయుక్తోऽయం=== అర్జునుడు ఇలాఅడిగాడు; కృష్ణా ఇష్టం లేకపోయినా ఎవరో బలవంత పెడుతున్నట్లు మానవుడు పాపం ఎందుకు చేస్తున్నాడు?ఆ ప్రేరణశక్తి ఎవరిది?ఎవరి కారణంగా పాపం చేస్తాడు? ===కామ ఏష క్రోధ ఏష === శ్రీ భగవానుడన్నాడు; ఇవి కామము,క్రోధము,రజోగుణం నుండి ఉద్భవిస్తాయి.దానికి మహా ఆకలి.అది పాపిష్టిది.ఈలోకంలో అందరికి అదేశత్రువని తెలుసుకో. ===ధూమేనావ్రియతే=== అగ్నిని పొగ ఆవరించినట్లు,అద్దాన్ని దుమ్ము కప్పినట్లు,గర్భస్త శిశువుని మావి కప్పినట్లు జ్ఞానాన్ని కామం కప్పి వేస్తుంది. ===ఆవృతం జ్ఞానమేతేన=== కామం తృప్తి పరచడానికి వీలులేని అగ్ని వంటిది.ఇది జ్ఞానానికి నిత్య శత్రువు.దీనితోజ్ఞాని జ్ఞానం కప్పబడి ఉంటుంది. ===ఇన్ద్రియాణి మనో=== ఇంద్రియాలు మనస్సు,భుద్ధి,కామానికి ఆధార స్థానాలు అని చెప్పబడుతున్నాయి.ఈ కామం జ్ఞానాన్ని కప్పి వేసి ఇంద్రియాల ద్వారా దేహధారిని వ్యామోహ పరుస్తుంది. ===తస్మాత్త్వమిన్ద్రియాణ్యాదౌ=== అందువలన భరత కుల శ్రేష్టుడా;ముందుగానీవు ఇంద్రియాలని నిగ్రహించి,జ్ఞాన విజ్ఞానాలను నాశనం చేసే పాపిష్టి కామాన్ని నిర్మూలించు. ===ఇన్ద్రియాణి పరాణ్యాహురిన్ద్రియేభ్యః=== ఇంద్రియాలు గొప్పవని చెబుతారు.ఇంద్రియాలకన్నా అధికమైనది మనస్సు.మనస్సు కన్నాగొప్పది బుద్ధి,బుద్ధి కంటే శ్రేష్టమైనది ఆత్మ. ===ఏవం బుద్ధేః పరం బుద్ధ్వా=== మహాబాహుడా ఇలా ఆత్మను బుద్ధికన్నా ఎక్కువైన దానిగా తెలుసుకొని నిన్ను నీవు నిగ్రహించుకొని,కామరూపి అయిన శత్రువుని జయించు. {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = | translation = [[అథ తృతీయోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} {{భగవద్గీత}} fnzqyijixif4e8gavsah412bg4c7ctv 556988 556987 2026-05-25T09:48:53Z శ్రీనివాస్ బందరు 7291 /* న బుద్ధిభేదం జనయేదజ్ఞానాం */ పూర్తి శ్లోకాన్ని చేర్చడం జరిగింది 556988 wikitext text/x-wiki {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = {{PAGENAME}} | translation = [[అథ తృతీయోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} ===జ్యాయసీ చేత్కర్మణస్తే మతా === అర్జున ఉవచ జ్యాయసీ చేత్కర్మణస్తే మతా బుద్ధిర్జనార్దన| తత్కిం కర్మణి ఘోరే మాం నియోజయసి కేశవ|| 3-1 || అర్జునుడు ఇలా అన్నాడు; జనార్ధనా! నీ అభిప్రాయంలో కర్మ కంటే జ్ఞానమే ఎక్కువైతే కేశవా! ఘోరకర్మలో నన్ను ఎందుకు నియోగించుతావు? ===వ్యామిశ్రేణేవ వాక్యేన === వ్యామిశ్రేణేవ వాక్యేన బుద్ధిం మోహయసీవ మే| తదేకం వద నిశ్చిత్య యేన శ్రేయోऽహమాప్నుయామ్|| 3-2 || అయోమయమైన మాటలతో నా బుద్ధికి భ్రాంతిని కలిగిస్తున్నావు.ఏది నాకు శ్రేయమో దానిని నిశ్చయముగా చెప్పు. ===లోకేऽస్మిన్ ద్వివిధా నిష్ఠా === శ్రీభగవానువాచ| లోకేऽస్మిన్ ద్వివిధా నిష్ఠా పురా ప్రోక్తా మయానఘ| జ్ఞానయోగేన సాఙ్ఖ్యానాం కర్మయోగేన యోగినామ్|| 3-3 || భగవంతుడు ఇలాపలికాడు; పాప రహితుడా ఈ లోకంలో సాంఖ్యులకు జ్ఞానయోగం చేతను యోగులకు కర్మయోగం చేతను సాధన, సృష్టికి ముందే నాచేత చెప్పబడినది. ===న కర్మణామనారమ్భాన్నైష్కర్మ్యం=== కర్మలను చేయనంత మాత్రాన నిష్కర్మ సిద్ధి కలగదు.కేవలం సన్యసించడం వలన సరైన సిద్ధి కలగదు. ===న హి కశ్చిత్క్షణమపి జాతు తిష్ఠత్యకర్మకృత్|=== న కర్మణామనారమ్భాన్నైష్కర్మ్యం పురుషోऽశ్నుతే| న చ సంన్యసనాదేవ సిద్ధిం సమధిగచ్ఛతి|| 3-4 || ఎవరూ ఒక్క క్షణం కూడా కర్మ చేయకుండా ఉండలేరు.ప్రకృతి జన్యమైన గుణాల వలన అన్ని కర్మలు అవశ్యంగానే చేయబడుతున్నాయి. ===కర్మేన్ద్రియాణి సంయమ్య య === కర్మేన్ద్రియాణి సంయమ్య య ఆస్తే మనసా స్మరన్| ఇన్ద్రియార్థాన్విమూఢాత్మా మిథ్యాచారః స ఉచ్యతే|| 3-6 || ఎవరైతే కర్మేంద్రియాలను నిగ్రహించి మనస్సులో ఇంద్రియ విషయాలను స్మరిస్తూ ఉంటాడో,అతడు పరమ మూర్ఖుడు,కపటాచారి అని పిలవ బడతాడు. ===యస్త్విన్ద్రియాణి మనసా=== యస్త్విన్ద్రియాణి మనసా నియమ్యారభతేऽర్జున| కర్మేన్ద్రియైః కర్మయోగమసక్తః స విశిష్యతే|| 3-7 || అర్జునా;జ్ఞానేంద్రియాలను మనస్సు ద్వారా నిగ్రహించి,కర్మేంద్రియాల ద్వారా అసక్త భావంతో కర్మయోగాన్ని ఎవరు ప్రారంభిస్తాడో అతడు విశిష్టుడు అవుతాడు. ===నియతం కురు కర్మ త్వం=== నియతం కురు కర్మ త్వం కర్మ జ్యాయో హ్యకర్మణః| శరీరయాత్రాపి చ తే న ప్రసిద్ధ్యేదకర్మణః|| 3-8 || నీ విధ్యుక్త కర్మని నీవు చెయ్యి;కర్మ మానడం కంటే కర్మ చేయడం మేలు.కర్మ చేయకపోతే శరీర యాత్ర జరగదు. ===యజ్ఞార్థాత్కర్మణోऽన్యత్ర=== యజ్ఞార్థాత్కర్మణోऽన్యత్ర లోకోऽయం కర్మబన్ధనః| తదర్థం కర్మ కౌన్తేయ ముక్తసఙ్గః సమాచర|| 3-9 || కోసం చేసే కర్మలకంటే ఇతర కర్మలతో ఈ లోకం బంధింప బడి ఉన్నది.కుంతీకుమారా యజ్ఞ కర్మలనే సంగమము వదిలి కర్మలను చక్కగా చెయ్యి. ===సహయజ్ఞాః ప్రజాః సృష్ట్వా=== సహయజ్ఞాః ప్రజాః సృష్ట్వా పురోవాచ ప్రజాపతిః| అనేన ప్రసవిష్యధ్వమేష వోऽస్త్విష్టకామధుక్|| 3-10 || యజ్ఞాలతో సహా ప్రజలను శృష్టించి ప్రజాపతి పూర్వం ఇలాచెప్పాడు.యజ్ఞం వలన మీరు వృద్ధి పొందండి.అది మీ ఇష్ట కామధేనువు. ===దేవాన్భావయతానేన=== దేవాన్భావయతానేన తే దేవా భావయన్తు వః| పరస్పరం భావయన్తః శ్రేయః పరమవాప్స్యథ|| 3-11 || దేవతలను ఈ యజ్ఞంలో ఆరాధించండి.ఆదేవతలు మిమ్మలను అనుగ్రహిస్తారు. ===ఇష్టాన్భోగాన్హి వో దేవా=== ఇష్టాన్భోగాన్హి వో దేవా దాస్యన్తే యజ్ఞభావితాః| తైర్దత్తానప్రదాయైభ్యో యో భుఙ్క్తే స్తేన ఏవ సః|| 3-12 || యజ్ఞం చేత ఆరాధించబడిన దేవతలు మీకు ఇష్ట భోగాలను ఇస్తారు.వారికి ఏమీ సమర్పించకుండా వాళ్ళు ఇచ్చిన వాటిని అనిభవించేవాడు చోరుడే అవుతాడు . ===యజ్ఞశిష్టాశినః సన్తో=== యజ్ఞశిష్టాశినః సన్తో ముచ్యన్తే సర్వకిల్బిషైః| భుఞ్జతే తే త్వఘం పాపా యే పచన్త్యాత్మకారణాత్|| 3-13 || యజ్ఞంలో దేవతలకు ఇవ్వగా మిగిలినది తినేసజ్జనుడు అన్ని పాపాలనుండి విముక్తుడు అవుతాడు.తమ కోసం మాత్రం ఎవరు వండు కునే పాపాత్ములు వాళ్ళు పాపాన్నే తింటారు. ===అన్నాద్భవన్తి భూతాని=== అన్నాద్భవన్తి భూతాని పర్జన్యాదన్నసమ్భవః| యజ్ఞాద్భవతి పర్జన్యో యజ్ఞః కర్మసముద్భవః|| 3-14 || అన్నము వలన జీవులు పుట్టును,అన్నము మేఘము వలన పుట్టును,మేఘము యజ్ఞము వలన పుట్టును,యజ్ఞము కర్మ వలననే సంబవము. ===కర్మ బ్రహ్మోద్భవం=== కర్మ బ్రహ్మోద్భవం విద్ధి బ్రహ్మాక్షరసముద్భవమ్| తస్మాత్సర్వగతం బ్రహ్మ నిత్యం యజ్ఞే ప్రతిష్ఠితమ్|| 3-15 || కర్మ బ్రహ్మదేవుని వలన జనించినది ఆ బ్రహ్మ అనంతమైన పరమాత్మ వలన ఉద్భవించాడు.కాబట్టి సర్వ వ్యాపకమగు పర బ్రహ్మము నిత్యమూ యజ్ఞములో ప్రతిష్టితమై ఉంటుందని తెలుసుకో. === ఏవం ప్రవర్తితం చక్రం === ఏవం ప్రవర్తితం చక్రం నానువర్తయతీహ యః| అఘాయురిన్ద్రియారామో మోఘం పార్థ స జీవతి|| 3-16 || ఇలా పరిభ్రమించే చక్రాన్ని అనుసరించని వాడు పాపి,ఇంద్రియలోలుడు,అర్జునా;అతడు జీవించడం వ్యర్ధం. ===యస్త్వాత్మరతిరేవ=== యస్త్వాత్మరతిరేవ స్యాదాత్మతృప్తశ్చ మానవః| ఆత్మన్యేవ చ సన్తుష్టస్తస్య కార్యం న విద్యతే|| 3-17 || ఆత్మలోనే రమిస్తూ,ఆత్మలో తృప్తి పడుతూ,ఆత్మలోనే పరిపూర్ణ తృప్తిని పొందే వాడికి చేయదగిన కార్యమంటూ లేదు. ===నైవ తస్య కృతేనార్థో=== నైవ తస్య కృతేనార్థో నాకృతేనేహ కశ్చన| న చాస్య సర్వభూతేషు కశ్చిదర్థవ్యపాశ్రయః|| 3-18 || అతడికి పని చేయడం వలన ప్రయోజనం కాని ,మానడంవలన దోషం ఏమీ ఉండదు.తన ప్రయోజనం కోసం సమస్త ప్రాణులలోనూ దేనిపైనా ఆధారపడడు. ===తస్మాదసక్తః సతతం=== తస్మాదసక్తః సతతం కార్యం కర్మ సమాచర| అసక్తో హ్యాచరన్కర్మ పరమాప్నోతి పూరుషః|| 3-19 || అందుచే కర్మఫలములందు ఆసక్తి లేనివాడై తన ధర్మముగా భావించి మానవుడు కర్మ నాచరింపవలెను. ఆసక్తి లేకుండ పనిచేయుటచే మానవుడు పరమసత్యమును పొందును. ===కర్మణైవ హి సంసిద్ధిమాస్థితా=== కర్మణైవ హి సంసిద్ధిమాస్థితా జనకాదయః| లోకసంగ్రహమేవాపి సమ్పశ్యన్కర్తుమర్హసి|| 3-20 || జనకుడు మొదలైన వారు(నిస్కామ)కర్మల ద్వారానే మోక్షాన్ని పొందారు.లోకకల్యాణాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకుని అయినా కర్మ చేయడమే నీకు తగును. ===యద్యదాచరతి=== యద్యదాచరతి శ్రేష్ఠస్తత్తదేవేతరో జనః| స యత్ప్రమాణం కురుతే లోకస్తదనువర్తతే|| 3-21 || శ్రేష్టుడు దేనినైతే ఆచరిస్తాడో దానినే ఇతర జనులు ఆచరిస్తారు.అతడు దేనిని ప్రమాణంగా స్వీకరిస్తాడో దానినే లోకం అనుసరిస్తుంది. ===న మే పార్థాస్తి కర్తవ్యం=== న మే పార్థాస్తి కర్తవ్యం త్రిషు లోకేషు కిఞ్చన| నానవాప్తమవాప్తవ్యం వర్త ఏవ చ కర్మణి|| 3-22 || అర్జునా నాకు ఈ మూడు లోకాలలో చేయవలసిన పని లేదు.ఇంతకు ముందు పొందకుండా ఉన్నది ముందు పొందవలసినది ఏమీలేదు.అయిననూ కర్మలలో వర్తిస్తాను. ===యది హ్యహం న వర్తేయం=== యది హ్యహం న వర్తేయం జాతు కర్మణ్యతన్ద్రితః| మమ వర్త్మానువర్తన్తే మనుష్యాః పార్థ సర్వశః|| 3-23 || అర్జునా;నేను విశ్రాంతి లేకుండా నిరంతరం పని చేయకపోతే,మనుష్యులు అన్ని విధాల నామార్గమే అనుసరిస్తారు. ===ఉత్సీదేయురిమే లోకా=== ఉత్సీదేయురిమే లోకా న కుర్యాం కర్మ చేదహమ్| సఙ్కరస్య చ కర్తా స్యాముపహన్యామిమాః ప్రజాః|| 3-24 || నేను కర్మలు చేయకపోతే ఈలోకాలన్నీ నశించి పోతాయి.వర్ణ సంకరానికి కారకుడనౌతాను.ఈ ప్రజలను నాశనం చేసిన వాడనౌతాను. ===సక్తాః కర్మణ్యవిద్వాంసో=== సక్తాః కర్మణ్యవిద్వాంసో యథా కుర్వన్తి భారత| కుర్యాద్విద్వాంస్తథాసక్తశ్చికీర్షుర్లోకసంగ్రహమ్|| 3-25 || అర్జునా;అజ్ఞానులు కర్మతో మునిగి తేలుతూ ఎలా పని చేస్తారో వివేకి లోక శ్రేయస్సు కోరుతూ అలాగే పని చేయాలి. ===న బుద్ధిభేదం జనయేదజ్ఞానాం=== న బుద్ధిభేదం జనయేదజ్ఞానాం కర్మసఙ్గినామ్| జోషయేత్సర్వకర్మాణి విద్వాన్యుక్తః సమాచరన్|| 3-26 || కర్మలలో ఇరుక్కు పోయిన అజ్ఞానుల బుద్ధిని వివేకి చెదర కొట్టరాదు.తాను యోగంలో నిలిచి చక్కగా పని చేస్తూ వాళ్ళని ఆ మార్గంలో నడుస్తూ కర్మలాచరించేలా ప్రోత్సహించాలి. ===ప్రకృతేః క్రియమాణాని=== ప్రకృతి గుణాల వలన అన్ని కర్మలు నిర్వహింప బడతాయి.అహంకార వలన భ్రమించిన మూఢుడూ తానే కర్తనని తలపోస్తాడు. ===తత్త్వవిత్తు మహాబాహో=== మహాబలుడా;గుణకర్మ విభాగాల తత్వం తెలిసిన వాడుగుణాలు గూణాలలో వర్తిస్తాయని తెలిసి ఆ కర్మలలో తగుల్కోడు. ===ప్రకృతేర్గుణసంమూఢాః === ప్రకృతి యొక్క గుణాల వలన మోహంలో పడిన వారు గుణ కర్మలలో మునుగుతుంటారు.సరిగా తెలియని మంద బుద్ధులను సర్వం తెలిసిన జ్ఞాని చెదర కొట్టరాదు. ===మయి సర్వాణి కర్మాణి === సర్వ కర్మలను నాయందు సమర్పించి,చిత్తాన్ని ఆత్మలో నిలిపి,ఆశా మమకారాలను వదిలి,ఆరాటాన్ని విసర్జించి యుద్ధం చెయ్యి. ===యే మే మతమిదం === నాయీ మతాన్ని ఏమానవులు మత్సరం లేకుండా ఆచరిస్తారో వాళ్ళు కూడా కర్మల నుండి విడుదల పొందుతారు. ===యే త్వేతదభ్యసూయన్తో=== ఎవరైతే అసూయాపరులై నా ఈ మతాన్ని అనుష్టించరో ఆ తెలివితక్కువ వాళ్ళు సర్వ జ్ఞానములనుండి వంచితులై నశించిపోతారని తెలుసుకో. ===సదృశం చేష్టతే స్వస్యాః=== జ్ఞానవంతుడైనా తన ప్రకృతి ననుసరించే వ్యవహరిస్తాడు.ప్రాణులు తమ ప్రకృతిని అనుసరిస్తాయి.నిగ్రహమేమి చేస్తుంది. ===ఇన్ద్రియస్యేన్ద్రియస్యార్థే === ప్రతి ఇంద్రియ విషయంలోను రాగాద్వేషాలు ఉంటాయి కర్మయోగి వాటికి లోబడ రాదు.అవే అతనికి శత్రువులు. ===శ్రేయాన్స్వధర్మో విగుణః=== బాగా ఆచరించిన పర ధర్మం కన్నా లోపభూయిష్టమైనది ఐనా స్వధర్మం మేలు.పర ధర్మం భయంకర మైనది. ===అథ కేన ప్రయుక్తోऽయం=== అర్జునుడు ఇలాఅడిగాడు; కృష్ణా ఇష్టం లేకపోయినా ఎవరో బలవంత పెడుతున్నట్లు మానవుడు పాపం ఎందుకు చేస్తున్నాడు?ఆ ప్రేరణశక్తి ఎవరిది?ఎవరి కారణంగా పాపం చేస్తాడు? ===కామ ఏష క్రోధ ఏష === శ్రీ భగవానుడన్నాడు; ఇవి కామము,క్రోధము,రజోగుణం నుండి ఉద్భవిస్తాయి.దానికి మహా ఆకలి.అది పాపిష్టిది.ఈలోకంలో అందరికి అదేశత్రువని తెలుసుకో. ===ధూమేనావ్రియతే=== అగ్నిని పొగ ఆవరించినట్లు,అద్దాన్ని దుమ్ము కప్పినట్లు,గర్భస్త శిశువుని మావి కప్పినట్లు జ్ఞానాన్ని కామం కప్పి వేస్తుంది. ===ఆవృతం జ్ఞానమేతేన=== కామం తృప్తి పరచడానికి వీలులేని అగ్ని వంటిది.ఇది జ్ఞానానికి నిత్య శత్రువు.దీనితోజ్ఞాని జ్ఞానం కప్పబడి ఉంటుంది. ===ఇన్ద్రియాణి మనో=== ఇంద్రియాలు మనస్సు,భుద్ధి,కామానికి ఆధార స్థానాలు అని చెప్పబడుతున్నాయి.ఈ కామం జ్ఞానాన్ని కప్పి వేసి ఇంద్రియాల ద్వారా దేహధారిని వ్యామోహ పరుస్తుంది. ===తస్మాత్త్వమిన్ద్రియాణ్యాదౌ=== అందువలన భరత కుల శ్రేష్టుడా;ముందుగానీవు ఇంద్రియాలని నిగ్రహించి,జ్ఞాన విజ్ఞానాలను నాశనం చేసే పాపిష్టి కామాన్ని నిర్మూలించు. ===ఇన్ద్రియాణి పరాణ్యాహురిన్ద్రియేభ్యః=== ఇంద్రియాలు గొప్పవని చెబుతారు.ఇంద్రియాలకన్నా అధికమైనది మనస్సు.మనస్సు కన్నాగొప్పది బుద్ధి,బుద్ధి కంటే శ్రేష్టమైనది ఆత్మ. ===ఏవం బుద్ధేః పరం బుద్ధ్వా=== మహాబాహుడా ఇలా ఆత్మను బుద్ధికన్నా ఎక్కువైన దానిగా తెలుసుకొని నిన్ను నీవు నిగ్రహించుకొని,కామరూపి అయిన శత్రువుని జయించు. {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = | translation = [[అథ తృతీయోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} {{భగవద్గీత}} 45mi5czy57le8gjmaqu7ru9dzialyk8 556989 556988 2026-05-25T09:51:18Z శ్రీనివాస్ బందరు 7291 /* ప్రకృతేః క్రియమాణాని */ పూర్తి శ్లోకాన్ని చేర్చడం జరిగింది 556989 wikitext text/x-wiki {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = {{PAGENAME}} | translation = [[అథ తృతీయోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} ===జ్యాయసీ చేత్కర్మణస్తే మతా === అర్జున ఉవచ జ్యాయసీ చేత్కర్మణస్తే మతా బుద్ధిర్జనార్దన| తత్కిం కర్మణి ఘోరే మాం నియోజయసి కేశవ|| 3-1 || అర్జునుడు ఇలా అన్నాడు; జనార్ధనా! నీ అభిప్రాయంలో కర్మ కంటే జ్ఞానమే ఎక్కువైతే కేశవా! ఘోరకర్మలో నన్ను ఎందుకు నియోగించుతావు? ===వ్యామిశ్రేణేవ వాక్యేన === వ్యామిశ్రేణేవ వాక్యేన బుద్ధిం మోహయసీవ మే| తదేకం వద నిశ్చిత్య యేన శ్రేయోऽహమాప్నుయామ్|| 3-2 || అయోమయమైన మాటలతో నా బుద్ధికి భ్రాంతిని కలిగిస్తున్నావు.ఏది నాకు శ్రేయమో దానిని నిశ్చయముగా చెప్పు. ===లోకేऽస్మిన్ ద్వివిధా నిష్ఠా === శ్రీభగవానువాచ| లోకేऽస్మిన్ ద్వివిధా నిష్ఠా పురా ప్రోక్తా మయానఘ| జ్ఞానయోగేన సాఙ్ఖ్యానాం కర్మయోగేన యోగినామ్|| 3-3 || భగవంతుడు ఇలాపలికాడు; పాప రహితుడా ఈ లోకంలో సాంఖ్యులకు జ్ఞానయోగం చేతను యోగులకు కర్మయోగం చేతను సాధన, సృష్టికి ముందే నాచేత చెప్పబడినది. ===న కర్మణామనారమ్భాన్నైష్కర్మ్యం=== కర్మలను చేయనంత మాత్రాన నిష్కర్మ సిద్ధి కలగదు.కేవలం సన్యసించడం వలన సరైన సిద్ధి కలగదు. ===న హి కశ్చిత్క్షణమపి జాతు తిష్ఠత్యకర్మకృత్|=== న కర్మణామనారమ్భాన్నైష్కర్మ్యం పురుషోऽశ్నుతే| న చ సంన్యసనాదేవ సిద్ధిం సమధిగచ్ఛతి|| 3-4 || ఎవరూ ఒక్క క్షణం కూడా కర్మ చేయకుండా ఉండలేరు.ప్రకృతి జన్యమైన గుణాల వలన అన్ని కర్మలు అవశ్యంగానే చేయబడుతున్నాయి. ===కర్మేన్ద్రియాణి సంయమ్య య === కర్మేన్ద్రియాణి సంయమ్య య ఆస్తే మనసా స్మరన్| ఇన్ద్రియార్థాన్విమూఢాత్మా మిథ్యాచారః స ఉచ్యతే|| 3-6 || ఎవరైతే కర్మేంద్రియాలను నిగ్రహించి మనస్సులో ఇంద్రియ విషయాలను స్మరిస్తూ ఉంటాడో,అతడు పరమ మూర్ఖుడు,కపటాచారి అని పిలవ బడతాడు. ===యస్త్విన్ద్రియాణి మనసా=== యస్త్విన్ద్రియాణి మనసా నియమ్యారభతేऽర్జున| కర్మేన్ద్రియైః కర్మయోగమసక్తః స విశిష్యతే|| 3-7 || అర్జునా;జ్ఞానేంద్రియాలను మనస్సు ద్వారా నిగ్రహించి,కర్మేంద్రియాల ద్వారా అసక్త భావంతో కర్మయోగాన్ని ఎవరు ప్రారంభిస్తాడో అతడు విశిష్టుడు అవుతాడు. ===నియతం కురు కర్మ త్వం=== నియతం కురు కర్మ త్వం కర్మ జ్యాయో హ్యకర్మణః| శరీరయాత్రాపి చ తే న ప్రసిద్ధ్యేదకర్మణః|| 3-8 || నీ విధ్యుక్త కర్మని నీవు చెయ్యి;కర్మ మానడం కంటే కర్మ చేయడం మేలు.కర్మ చేయకపోతే శరీర యాత్ర జరగదు. ===యజ్ఞార్థాత్కర్మణోऽన్యత్ర=== యజ్ఞార్థాత్కర్మణోऽన్యత్ర లోకోऽయం కర్మబన్ధనః| తదర్థం కర్మ కౌన్తేయ ముక్తసఙ్గః సమాచర|| 3-9 || కోసం చేసే కర్మలకంటే ఇతర కర్మలతో ఈ లోకం బంధింప బడి ఉన్నది.కుంతీకుమారా యజ్ఞ కర్మలనే సంగమము వదిలి కర్మలను చక్కగా చెయ్యి. ===సహయజ్ఞాః ప్రజాః సృష్ట్వా=== సహయజ్ఞాః ప్రజాః సృష్ట్వా పురోవాచ ప్రజాపతిః| అనేన ప్రసవిష్యధ్వమేష వోऽస్త్విష్టకామధుక్|| 3-10 || యజ్ఞాలతో సహా ప్రజలను శృష్టించి ప్రజాపతి పూర్వం ఇలాచెప్పాడు.యజ్ఞం వలన మీరు వృద్ధి పొందండి.అది మీ ఇష్ట కామధేనువు. ===దేవాన్భావయతానేన=== దేవాన్భావయతానేన తే దేవా భావయన్తు వః| పరస్పరం భావయన్తః శ్రేయః పరమవాప్స్యథ|| 3-11 || దేవతలను ఈ యజ్ఞంలో ఆరాధించండి.ఆదేవతలు మిమ్మలను అనుగ్రహిస్తారు. ===ఇష్టాన్భోగాన్హి వో దేవా=== ఇష్టాన్భోగాన్హి వో దేవా దాస్యన్తే యజ్ఞభావితాః| తైర్దత్తానప్రదాయైభ్యో యో భుఙ్క్తే స్తేన ఏవ సః|| 3-12 || యజ్ఞం చేత ఆరాధించబడిన దేవతలు మీకు ఇష్ట భోగాలను ఇస్తారు.వారికి ఏమీ సమర్పించకుండా వాళ్ళు ఇచ్చిన వాటిని అనిభవించేవాడు చోరుడే అవుతాడు . ===యజ్ఞశిష్టాశినః సన్తో=== యజ్ఞశిష్టాశినః సన్తో ముచ్యన్తే సర్వకిల్బిషైః| భుఞ్జతే తే త్వఘం పాపా యే పచన్త్యాత్మకారణాత్|| 3-13 || యజ్ఞంలో దేవతలకు ఇవ్వగా మిగిలినది తినేసజ్జనుడు అన్ని పాపాలనుండి విముక్తుడు అవుతాడు.తమ కోసం మాత్రం ఎవరు వండు కునే పాపాత్ములు వాళ్ళు పాపాన్నే తింటారు. ===అన్నాద్భవన్తి భూతాని=== అన్నాద్భవన్తి భూతాని పర్జన్యాదన్నసమ్భవః| యజ్ఞాద్భవతి పర్జన్యో యజ్ఞః కర్మసముద్భవః|| 3-14 || అన్నము వలన జీవులు పుట్టును,అన్నము మేఘము వలన పుట్టును,మేఘము యజ్ఞము వలన పుట్టును,యజ్ఞము కర్మ వలననే సంబవము. ===కర్మ బ్రహ్మోద్భవం=== కర్మ బ్రహ్మోద్భవం విద్ధి బ్రహ్మాక్షరసముద్భవమ్| తస్మాత్సర్వగతం బ్రహ్మ నిత్యం యజ్ఞే ప్రతిష్ఠితమ్|| 3-15 || కర్మ బ్రహ్మదేవుని వలన జనించినది ఆ బ్రహ్మ అనంతమైన పరమాత్మ వలన ఉద్భవించాడు.కాబట్టి సర్వ వ్యాపకమగు పర బ్రహ్మము నిత్యమూ యజ్ఞములో ప్రతిష్టితమై ఉంటుందని తెలుసుకో. === ఏవం ప్రవర్తితం చక్రం === ఏవం ప్రవర్తితం చక్రం నానువర్తయతీహ యః| అఘాయురిన్ద్రియారామో మోఘం పార్థ స జీవతి|| 3-16 || ఇలా పరిభ్రమించే చక్రాన్ని అనుసరించని వాడు పాపి,ఇంద్రియలోలుడు,అర్జునా;అతడు జీవించడం వ్యర్ధం. ===యస్త్వాత్మరతిరేవ=== యస్త్వాత్మరతిరేవ స్యాదాత్మతృప్తశ్చ మానవః| ఆత్మన్యేవ చ సన్తుష్టస్తస్య కార్యం న విద్యతే|| 3-17 || ఆత్మలోనే రమిస్తూ,ఆత్మలో తృప్తి పడుతూ,ఆత్మలోనే పరిపూర్ణ తృప్తిని పొందే వాడికి చేయదగిన కార్యమంటూ లేదు. ===నైవ తస్య కృతేనార్థో=== నైవ తస్య కృతేనార్థో నాకృతేనేహ కశ్చన| న చాస్య సర్వభూతేషు కశ్చిదర్థవ్యపాశ్రయః|| 3-18 || అతడికి పని చేయడం వలన ప్రయోజనం కాని ,మానడంవలన దోషం ఏమీ ఉండదు.తన ప్రయోజనం కోసం సమస్త ప్రాణులలోనూ దేనిపైనా ఆధారపడడు. ===తస్మాదసక్తః సతతం=== తస్మాదసక్తః సతతం కార్యం కర్మ సమాచర| అసక్తో హ్యాచరన్కర్మ పరమాప్నోతి పూరుషః|| 3-19 || అందుచే కర్మఫలములందు ఆసక్తి లేనివాడై తన ధర్మముగా భావించి మానవుడు కర్మ నాచరింపవలెను. ఆసక్తి లేకుండ పనిచేయుటచే మానవుడు పరమసత్యమును పొందును. ===కర్మణైవ హి సంసిద్ధిమాస్థితా=== కర్మణైవ హి సంసిద్ధిమాస్థితా జనకాదయః| లోకసంగ్రహమేవాపి సమ్పశ్యన్కర్తుమర్హసి|| 3-20 || జనకుడు మొదలైన వారు(నిస్కామ)కర్మల ద్వారానే మోక్షాన్ని పొందారు.లోకకల్యాణాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకుని అయినా కర్మ చేయడమే నీకు తగును. ===యద్యదాచరతి=== యద్యదాచరతి శ్రేష్ఠస్తత్తదేవేతరో జనః| స యత్ప్రమాణం కురుతే లోకస్తదనువర్తతే|| 3-21 || శ్రేష్టుడు దేనినైతే ఆచరిస్తాడో దానినే ఇతర జనులు ఆచరిస్తారు.అతడు దేనిని ప్రమాణంగా స్వీకరిస్తాడో దానినే లోకం అనుసరిస్తుంది. ===న మే పార్థాస్తి కర్తవ్యం=== న మే పార్థాస్తి కర్తవ్యం త్రిషు లోకేషు కిఞ్చన| నానవాప్తమవాప్తవ్యం వర్త ఏవ చ కర్మణి|| 3-22 || అర్జునా నాకు ఈ మూడు లోకాలలో చేయవలసిన పని లేదు.ఇంతకు ముందు పొందకుండా ఉన్నది ముందు పొందవలసినది ఏమీలేదు.అయిననూ కర్మలలో వర్తిస్తాను. ===యది హ్యహం న వర్తేయం=== యది హ్యహం న వర్తేయం జాతు కర్మణ్యతన్ద్రితః| మమ వర్త్మానువర్తన్తే మనుష్యాః పార్థ సర్వశః|| 3-23 || అర్జునా;నేను విశ్రాంతి లేకుండా నిరంతరం పని చేయకపోతే,మనుష్యులు అన్ని విధాల నామార్గమే అనుసరిస్తారు. ===ఉత్సీదేయురిమే లోకా=== ఉత్సీదేయురిమే లోకా న కుర్యాం కర్మ చేదహమ్| సఙ్కరస్య చ కర్తా స్యాముపహన్యామిమాః ప్రజాః|| 3-24 || నేను కర్మలు చేయకపోతే ఈలోకాలన్నీ నశించి పోతాయి.వర్ణ సంకరానికి కారకుడనౌతాను.ఈ ప్రజలను నాశనం చేసిన వాడనౌతాను. ===సక్తాః కర్మణ్యవిద్వాంసో=== సక్తాః కర్మణ్యవిద్వాంసో యథా కుర్వన్తి భారత| కుర్యాద్విద్వాంస్తథాసక్తశ్చికీర్షుర్లోకసంగ్రహమ్|| 3-25 || అర్జునా;అజ్ఞానులు కర్మతో మునిగి తేలుతూ ఎలా పని చేస్తారో వివేకి లోక శ్రేయస్సు కోరుతూ అలాగే పని చేయాలి. ===న బుద్ధిభేదం జనయేదజ్ఞానాం=== న బుద్ధిభేదం జనయేదజ్ఞానాం కర్మసఙ్గినామ్| జోషయేత్సర్వకర్మాణి విద్వాన్యుక్తః సమాచరన్|| 3-26 || కర్మలలో ఇరుక్కు పోయిన అజ్ఞానుల బుద్ధిని వివేకి చెదర కొట్టరాదు.తాను యోగంలో నిలిచి చక్కగా పని చేస్తూ వాళ్ళని ఆ మార్గంలో నడుస్తూ కర్మలాచరించేలా ప్రోత్సహించాలి. ===ప్రకృతేః క్రియమాణాని=== ప్రకృతేః క్రియమాణాని గుణైః కర్మాణి సర్వశః| అహఙ్కారవిమూఢాత్మా కర్తాహమితి మన్యతే|| 3-27 || ప్రకృతి గుణాల వలన అన్ని కర్మలు నిర్వహింప బడతాయి.అహంకార వలన భ్రమించిన మూఢుడూ తానే కర్తనని తలపోస్తాడు. ===తత్త్వవిత్తు మహాబాహో=== మహాబలుడా;గుణకర్మ విభాగాల తత్వం తెలిసిన వాడుగుణాలు గూణాలలో వర్తిస్తాయని తెలిసి ఆ కర్మలలో తగుల్కోడు. ===ప్రకృతేర్గుణసంమూఢాః === ప్రకృతి యొక్క గుణాల వలన మోహంలో పడిన వారు గుణ కర్మలలో మునుగుతుంటారు.సరిగా తెలియని మంద బుద్ధులను సర్వం తెలిసిన జ్ఞాని చెదర కొట్టరాదు. ===మయి సర్వాణి కర్మాణి === సర్వ కర్మలను నాయందు సమర్పించి,చిత్తాన్ని ఆత్మలో నిలిపి,ఆశా మమకారాలను వదిలి,ఆరాటాన్ని విసర్జించి యుద్ధం చెయ్యి. ===యే మే మతమిదం === నాయీ మతాన్ని ఏమానవులు మత్సరం లేకుండా ఆచరిస్తారో వాళ్ళు కూడా కర్మల నుండి విడుదల పొందుతారు. ===యే త్వేతదభ్యసూయన్తో=== ఎవరైతే అసూయాపరులై నా ఈ మతాన్ని అనుష్టించరో ఆ తెలివితక్కువ వాళ్ళు సర్వ జ్ఞానములనుండి వంచితులై నశించిపోతారని తెలుసుకో. ===సదృశం చేష్టతే స్వస్యాః=== జ్ఞానవంతుడైనా తన ప్రకృతి ననుసరించే వ్యవహరిస్తాడు.ప్రాణులు తమ ప్రకృతిని అనుసరిస్తాయి.నిగ్రహమేమి చేస్తుంది. ===ఇన్ద్రియస్యేన్ద్రియస్యార్థే === ప్రతి ఇంద్రియ విషయంలోను రాగాద్వేషాలు ఉంటాయి కర్మయోగి వాటికి లోబడ రాదు.అవే అతనికి శత్రువులు. ===శ్రేయాన్స్వధర్మో విగుణః=== బాగా ఆచరించిన పర ధర్మం కన్నా లోపభూయిష్టమైనది ఐనా స్వధర్మం మేలు.పర ధర్మం భయంకర మైనది. ===అథ కేన ప్రయుక్తోऽయం=== అర్జునుడు ఇలాఅడిగాడు; కృష్ణా ఇష్టం లేకపోయినా ఎవరో బలవంత పెడుతున్నట్లు మానవుడు పాపం ఎందుకు చేస్తున్నాడు?ఆ ప్రేరణశక్తి ఎవరిది?ఎవరి కారణంగా పాపం చేస్తాడు? ===కామ ఏష క్రోధ ఏష === శ్రీ భగవానుడన్నాడు; ఇవి కామము,క్రోధము,రజోగుణం నుండి ఉద్భవిస్తాయి.దానికి మహా ఆకలి.అది పాపిష్టిది.ఈలోకంలో అందరికి అదేశత్రువని తెలుసుకో. ===ధూమేనావ్రియతే=== అగ్నిని పొగ ఆవరించినట్లు,అద్దాన్ని దుమ్ము కప్పినట్లు,గర్భస్త శిశువుని మావి కప్పినట్లు జ్ఞానాన్ని కామం కప్పి వేస్తుంది. ===ఆవృతం జ్ఞానమేతేన=== కామం తృప్తి పరచడానికి వీలులేని అగ్ని వంటిది.ఇది జ్ఞానానికి నిత్య శత్రువు.దీనితోజ్ఞాని జ్ఞానం కప్పబడి ఉంటుంది. ===ఇన్ద్రియాణి మనో=== ఇంద్రియాలు మనస్సు,భుద్ధి,కామానికి ఆధార స్థానాలు అని చెప్పబడుతున్నాయి.ఈ కామం జ్ఞానాన్ని కప్పి వేసి ఇంద్రియాల ద్వారా దేహధారిని వ్యామోహ పరుస్తుంది. ===తస్మాత్త్వమిన్ద్రియాణ్యాదౌ=== అందువలన భరత కుల శ్రేష్టుడా;ముందుగానీవు ఇంద్రియాలని నిగ్రహించి,జ్ఞాన విజ్ఞానాలను నాశనం చేసే పాపిష్టి కామాన్ని నిర్మూలించు. ===ఇన్ద్రియాణి పరాణ్యాహురిన్ద్రియేభ్యః=== ఇంద్రియాలు గొప్పవని చెబుతారు.ఇంద్రియాలకన్నా అధికమైనది మనస్సు.మనస్సు కన్నాగొప్పది బుద్ధి,బుద్ధి కంటే శ్రేష్టమైనది ఆత్మ. ===ఏవం బుద్ధేః పరం బుద్ధ్వా=== మహాబాహుడా ఇలా ఆత్మను బుద్ధికన్నా ఎక్కువైన దానిగా తెలుసుకొని నిన్ను నీవు నిగ్రహించుకొని,కామరూపి అయిన శత్రువుని జయించు. {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = | translation = [[అథ తృతీయోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} {{భగవద్గీత}} s18wfd1cbbvhidf91oaqx5wdmbeak42 556991 556989 2026-05-25T09:52:12Z శ్రీనివాస్ బందరు 7291 /* తత్త్వవిత్తు మహాబాహో */ పూర్తి శ్లోకాన్ని చేర్చడం జరిగింది 556991 wikitext text/x-wiki {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = {{PAGENAME}} | translation = [[అథ తృతీయోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} ===జ్యాయసీ చేత్కర్మణస్తే మతా === అర్జున ఉవచ జ్యాయసీ చేత్కర్మణస్తే మతా బుద్ధిర్జనార్దన| తత్కిం కర్మణి ఘోరే మాం నియోజయసి కేశవ|| 3-1 || అర్జునుడు ఇలా అన్నాడు; జనార్ధనా! నీ అభిప్రాయంలో కర్మ కంటే జ్ఞానమే ఎక్కువైతే కేశవా! ఘోరకర్మలో నన్ను ఎందుకు నియోగించుతావు? ===వ్యామిశ్రేణేవ వాక్యేన === వ్యామిశ్రేణేవ వాక్యేన బుద్ధిం మోహయసీవ మే| తదేకం వద నిశ్చిత్య యేన శ్రేయోऽహమాప్నుయామ్|| 3-2 || అయోమయమైన మాటలతో నా బుద్ధికి భ్రాంతిని కలిగిస్తున్నావు.ఏది నాకు శ్రేయమో దానిని నిశ్చయముగా చెప్పు. ===లోకేऽస్మిన్ ద్వివిధా నిష్ఠా === శ్రీభగవానువాచ| లోకేऽస్మిన్ ద్వివిధా నిష్ఠా పురా ప్రోక్తా మయానఘ| జ్ఞానయోగేన సాఙ్ఖ్యానాం కర్మయోగేన యోగినామ్|| 3-3 || భగవంతుడు ఇలాపలికాడు; పాప రహితుడా ఈ లోకంలో సాంఖ్యులకు జ్ఞానయోగం చేతను యోగులకు కర్మయోగం చేతను సాధన, సృష్టికి ముందే నాచేత చెప్పబడినది. ===న కర్మణామనారమ్భాన్నైష్కర్మ్యం=== కర్మలను చేయనంత మాత్రాన నిష్కర్మ సిద్ధి కలగదు.కేవలం సన్యసించడం వలన సరైన సిద్ధి కలగదు. ===న హి కశ్చిత్క్షణమపి జాతు తిష్ఠత్యకర్మకృత్|=== న కర్మణామనారమ్భాన్నైష్కర్మ్యం పురుషోऽశ్నుతే| న చ సంన్యసనాదేవ సిద్ధిం సమధిగచ్ఛతి|| 3-4 || ఎవరూ ఒక్క క్షణం కూడా కర్మ చేయకుండా ఉండలేరు.ప్రకృతి జన్యమైన గుణాల వలన అన్ని కర్మలు అవశ్యంగానే చేయబడుతున్నాయి. ===కర్మేన్ద్రియాణి సంయమ్య య === కర్మేన్ద్రియాణి సంయమ్య య ఆస్తే మనసా స్మరన్| ఇన్ద్రియార్థాన్విమూఢాత్మా మిథ్యాచారః స ఉచ్యతే|| 3-6 || ఎవరైతే కర్మేంద్రియాలను నిగ్రహించి మనస్సులో ఇంద్రియ విషయాలను స్మరిస్తూ ఉంటాడో,అతడు పరమ మూర్ఖుడు,కపటాచారి అని పిలవ బడతాడు. ===యస్త్విన్ద్రియాణి మనసా=== యస్త్విన్ద్రియాణి మనసా నియమ్యారభతేऽర్జున| కర్మేన్ద్రియైః కర్మయోగమసక్తః స విశిష్యతే|| 3-7 || అర్జునా;జ్ఞానేంద్రియాలను మనస్సు ద్వారా నిగ్రహించి,కర్మేంద్రియాల ద్వారా అసక్త భావంతో కర్మయోగాన్ని ఎవరు ప్రారంభిస్తాడో అతడు విశిష్టుడు అవుతాడు. ===నియతం కురు కర్మ త్వం=== నియతం కురు కర్మ త్వం కర్మ జ్యాయో హ్యకర్మణః| శరీరయాత్రాపి చ తే న ప్రసిద్ధ్యేదకర్మణః|| 3-8 || నీ విధ్యుక్త కర్మని నీవు చెయ్యి;కర్మ మానడం కంటే కర్మ చేయడం మేలు.కర్మ చేయకపోతే శరీర యాత్ర జరగదు. ===యజ్ఞార్థాత్కర్మణోऽన్యత్ర=== యజ్ఞార్థాత్కర్మణోऽన్యత్ర లోకోऽయం కర్మబన్ధనః| తదర్థం కర్మ కౌన్తేయ ముక్తసఙ్గః సమాచర|| 3-9 || కోసం చేసే కర్మలకంటే ఇతర కర్మలతో ఈ లోకం బంధింప బడి ఉన్నది.కుంతీకుమారా యజ్ఞ కర్మలనే సంగమము వదిలి కర్మలను చక్కగా చెయ్యి. ===సహయజ్ఞాః ప్రజాః సృష్ట్వా=== సహయజ్ఞాః ప్రజాః సృష్ట్వా పురోవాచ ప్రజాపతిః| అనేన ప్రసవిష్యధ్వమేష వోऽస్త్విష్టకామధుక్|| 3-10 || యజ్ఞాలతో సహా ప్రజలను శృష్టించి ప్రజాపతి పూర్వం ఇలాచెప్పాడు.యజ్ఞం వలన మీరు వృద్ధి పొందండి.అది మీ ఇష్ట కామధేనువు. ===దేవాన్భావయతానేన=== దేవాన్భావయతానేన తే దేవా భావయన్తు వః| పరస్పరం భావయన్తః శ్రేయః పరమవాప్స్యథ|| 3-11 || దేవతలను ఈ యజ్ఞంలో ఆరాధించండి.ఆదేవతలు మిమ్మలను అనుగ్రహిస్తారు. ===ఇష్టాన్భోగాన్హి వో దేవా=== ఇష్టాన్భోగాన్హి వో దేవా దాస్యన్తే యజ్ఞభావితాః| తైర్దత్తానప్రదాయైభ్యో యో భుఙ్క్తే స్తేన ఏవ సః|| 3-12 || యజ్ఞం చేత ఆరాధించబడిన దేవతలు మీకు ఇష్ట భోగాలను ఇస్తారు.వారికి ఏమీ సమర్పించకుండా వాళ్ళు ఇచ్చిన వాటిని అనిభవించేవాడు చోరుడే అవుతాడు . ===యజ్ఞశిష్టాశినః సన్తో=== యజ్ఞశిష్టాశినః సన్తో ముచ్యన్తే సర్వకిల్బిషైః| భుఞ్జతే తే త్వఘం పాపా యే పచన్త్యాత్మకారణాత్|| 3-13 || యజ్ఞంలో దేవతలకు ఇవ్వగా మిగిలినది తినేసజ్జనుడు అన్ని పాపాలనుండి విముక్తుడు అవుతాడు.తమ కోసం మాత్రం ఎవరు వండు కునే పాపాత్ములు వాళ్ళు పాపాన్నే తింటారు. ===అన్నాద్భవన్తి భూతాని=== అన్నాద్భవన్తి భూతాని పర్జన్యాదన్నసమ్భవః| యజ్ఞాద్భవతి పర్జన్యో యజ్ఞః కర్మసముద్భవః|| 3-14 || అన్నము వలన జీవులు పుట్టును,అన్నము మేఘము వలన పుట్టును,మేఘము యజ్ఞము వలన పుట్టును,యజ్ఞము కర్మ వలననే సంబవము. ===కర్మ బ్రహ్మోద్భవం=== కర్మ బ్రహ్మోద్భవం విద్ధి బ్రహ్మాక్షరసముద్భవమ్| తస్మాత్సర్వగతం బ్రహ్మ నిత్యం యజ్ఞే ప్రతిష్ఠితమ్|| 3-15 || కర్మ బ్రహ్మదేవుని వలన జనించినది ఆ బ్రహ్మ అనంతమైన పరమాత్మ వలన ఉద్భవించాడు.కాబట్టి సర్వ వ్యాపకమగు పర బ్రహ్మము నిత్యమూ యజ్ఞములో ప్రతిష్టితమై ఉంటుందని తెలుసుకో. === ఏవం ప్రవర్తితం చక్రం === ఏవం ప్రవర్తితం చక్రం నానువర్తయతీహ యః| అఘాయురిన్ద్రియారామో మోఘం పార్థ స జీవతి|| 3-16 || ఇలా పరిభ్రమించే చక్రాన్ని అనుసరించని వాడు పాపి,ఇంద్రియలోలుడు,అర్జునా;అతడు జీవించడం వ్యర్ధం. ===యస్త్వాత్మరతిరేవ=== యస్త్వాత్మరతిరేవ స్యాదాత్మతృప్తశ్చ మానవః| ఆత్మన్యేవ చ సన్తుష్టస్తస్య కార్యం న విద్యతే|| 3-17 || ఆత్మలోనే రమిస్తూ,ఆత్మలో తృప్తి పడుతూ,ఆత్మలోనే పరిపూర్ణ తృప్తిని పొందే వాడికి చేయదగిన కార్యమంటూ లేదు. ===నైవ తస్య కృతేనార్థో=== నైవ తస్య కృతేనార్థో నాకృతేనేహ కశ్చన| న చాస్య సర్వభూతేషు కశ్చిదర్థవ్యపాశ్రయః|| 3-18 || అతడికి పని చేయడం వలన ప్రయోజనం కాని ,మానడంవలన దోషం ఏమీ ఉండదు.తన ప్రయోజనం కోసం సమస్త ప్రాణులలోనూ దేనిపైనా ఆధారపడడు. ===తస్మాదసక్తః సతతం=== తస్మాదసక్తః సతతం కార్యం కర్మ సమాచర| అసక్తో హ్యాచరన్కర్మ పరమాప్నోతి పూరుషః|| 3-19 || అందుచే కర్మఫలములందు ఆసక్తి లేనివాడై తన ధర్మముగా భావించి మానవుడు కర్మ నాచరింపవలెను. ఆసక్తి లేకుండ పనిచేయుటచే మానవుడు పరమసత్యమును పొందును. ===కర్మణైవ హి సంసిద్ధిమాస్థితా=== కర్మణైవ హి సంసిద్ధిమాస్థితా జనకాదయః| లోకసంగ్రహమేవాపి సమ్పశ్యన్కర్తుమర్హసి|| 3-20 || జనకుడు మొదలైన వారు(నిస్కామ)కర్మల ద్వారానే మోక్షాన్ని పొందారు.లోకకల్యాణాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకుని అయినా కర్మ చేయడమే నీకు తగును. ===యద్యదాచరతి=== యద్యదాచరతి శ్రేష్ఠస్తత్తదేవేతరో జనః| స యత్ప్రమాణం కురుతే లోకస్తదనువర్తతే|| 3-21 || శ్రేష్టుడు దేనినైతే ఆచరిస్తాడో దానినే ఇతర జనులు ఆచరిస్తారు.అతడు దేనిని ప్రమాణంగా స్వీకరిస్తాడో దానినే లోకం అనుసరిస్తుంది. ===న మే పార్థాస్తి కర్తవ్యం=== న మే పార్థాస్తి కర్తవ్యం త్రిషు లోకేషు కిఞ్చన| నానవాప్తమవాప్తవ్యం వర్త ఏవ చ కర్మణి|| 3-22 || అర్జునా నాకు ఈ మూడు లోకాలలో చేయవలసిన పని లేదు.ఇంతకు ముందు పొందకుండా ఉన్నది ముందు పొందవలసినది ఏమీలేదు.అయిననూ కర్మలలో వర్తిస్తాను. ===యది హ్యహం న వర్తేయం=== యది హ్యహం న వర్తేయం జాతు కర్మణ్యతన్ద్రితః| మమ వర్త్మానువర్తన్తే మనుష్యాః పార్థ సర్వశః|| 3-23 || అర్జునా;నేను విశ్రాంతి లేకుండా నిరంతరం పని చేయకపోతే,మనుష్యులు అన్ని విధాల నామార్గమే అనుసరిస్తారు. ===ఉత్సీదేయురిమే లోకా=== ఉత్సీదేయురిమే లోకా న కుర్యాం కర్మ చేదహమ్| సఙ్కరస్య చ కర్తా స్యాముపహన్యామిమాః ప్రజాః|| 3-24 || నేను కర్మలు చేయకపోతే ఈలోకాలన్నీ నశించి పోతాయి.వర్ణ సంకరానికి కారకుడనౌతాను.ఈ ప్రజలను నాశనం చేసిన వాడనౌతాను. ===సక్తాః కర్మణ్యవిద్వాంసో=== సక్తాః కర్మణ్యవిద్వాంసో యథా కుర్వన్తి భారత| కుర్యాద్విద్వాంస్తథాసక్తశ్చికీర్షుర్లోకసంగ్రహమ్|| 3-25 || అర్జునా;అజ్ఞానులు కర్మతో మునిగి తేలుతూ ఎలా పని చేస్తారో వివేకి లోక శ్రేయస్సు కోరుతూ అలాగే పని చేయాలి. ===న బుద్ధిభేదం జనయేదజ్ఞానాం=== న బుద్ధిభేదం జనయేదజ్ఞానాం కర్మసఙ్గినామ్| జోషయేత్సర్వకర్మాణి విద్వాన్యుక్తః సమాచరన్|| 3-26 || కర్మలలో ఇరుక్కు పోయిన అజ్ఞానుల బుద్ధిని వివేకి చెదర కొట్టరాదు.తాను యోగంలో నిలిచి చక్కగా పని చేస్తూ వాళ్ళని ఆ మార్గంలో నడుస్తూ కర్మలాచరించేలా ప్రోత్సహించాలి. ===ప్రకృతేః క్రియమాణాని=== ప్రకృతేః క్రియమాణాని గుణైః కర్మాణి సర్వశః| అహఙ్కారవిమూఢాత్మా కర్తాహమితి మన్యతే|| 3-27 || ప్రకృతి గుణాల వలన అన్ని కర్మలు నిర్వహింప బడతాయి.అహంకార వలన భ్రమించిన మూఢుడూ తానే కర్తనని తలపోస్తాడు. ===తత్త్వవిత్తు మహాబాహో=== తత్త్వవిత్తు మహాబాహో గుణకర్మవిభాగయోః| గుణా గుణేషు వర్తన్త ఇతి మత్వా న సజ్జతే|| 3-28 || మహాబలుడా;గుణకర్మ విభాగాల తత్వం తెలిసిన వాడుగుణాలు గూణాలలో వర్తిస్తాయని తెలిసి ఆ కర్మలలో తగుల్కోడు. ===ప్రకృతేర్గుణసంమూఢాః === ప్రకృతి యొక్క గుణాల వలన మోహంలో పడిన వారు గుణ కర్మలలో మునుగుతుంటారు.సరిగా తెలియని మంద బుద్ధులను సర్వం తెలిసిన జ్ఞాని చెదర కొట్టరాదు. ===మయి సర్వాణి కర్మాణి === సర్వ కర్మలను నాయందు సమర్పించి,చిత్తాన్ని ఆత్మలో నిలిపి,ఆశా మమకారాలను వదిలి,ఆరాటాన్ని విసర్జించి యుద్ధం చెయ్యి. ===యే మే మతమిదం === నాయీ మతాన్ని ఏమానవులు మత్సరం లేకుండా ఆచరిస్తారో వాళ్ళు కూడా కర్మల నుండి విడుదల పొందుతారు. ===యే త్వేతదభ్యసూయన్తో=== ఎవరైతే అసూయాపరులై నా ఈ మతాన్ని అనుష్టించరో ఆ తెలివితక్కువ వాళ్ళు సర్వ జ్ఞానములనుండి వంచితులై నశించిపోతారని తెలుసుకో. ===సదృశం చేష్టతే స్వస్యాః=== జ్ఞానవంతుడైనా తన ప్రకృతి ననుసరించే వ్యవహరిస్తాడు.ప్రాణులు తమ ప్రకృతిని అనుసరిస్తాయి.నిగ్రహమేమి చేస్తుంది. ===ఇన్ద్రియస్యేన్ద్రియస్యార్థే === ప్రతి ఇంద్రియ విషయంలోను రాగాద్వేషాలు ఉంటాయి కర్మయోగి వాటికి లోబడ రాదు.అవే అతనికి శత్రువులు. ===శ్రేయాన్స్వధర్మో విగుణః=== బాగా ఆచరించిన పర ధర్మం కన్నా లోపభూయిష్టమైనది ఐనా స్వధర్మం మేలు.పర ధర్మం భయంకర మైనది. ===అథ కేన ప్రయుక్తోऽయం=== అర్జునుడు ఇలాఅడిగాడు; కృష్ణా ఇష్టం లేకపోయినా ఎవరో బలవంత పెడుతున్నట్లు మానవుడు పాపం ఎందుకు చేస్తున్నాడు?ఆ ప్రేరణశక్తి ఎవరిది?ఎవరి కారణంగా పాపం చేస్తాడు? ===కామ ఏష క్రోధ ఏష === శ్రీ భగవానుడన్నాడు; ఇవి కామము,క్రోధము,రజోగుణం నుండి ఉద్భవిస్తాయి.దానికి మహా ఆకలి.అది పాపిష్టిది.ఈలోకంలో అందరికి అదేశత్రువని తెలుసుకో. ===ధూమేనావ్రియతే=== అగ్నిని పొగ ఆవరించినట్లు,అద్దాన్ని దుమ్ము కప్పినట్లు,గర్భస్త శిశువుని మావి కప్పినట్లు జ్ఞానాన్ని కామం కప్పి వేస్తుంది. ===ఆవృతం జ్ఞానమేతేన=== కామం తృప్తి పరచడానికి వీలులేని అగ్ని వంటిది.ఇది జ్ఞానానికి నిత్య శత్రువు.దీనితోజ్ఞాని జ్ఞానం కప్పబడి ఉంటుంది. ===ఇన్ద్రియాణి మనో=== ఇంద్రియాలు మనస్సు,భుద్ధి,కామానికి ఆధార స్థానాలు అని చెప్పబడుతున్నాయి.ఈ కామం జ్ఞానాన్ని కప్పి వేసి ఇంద్రియాల ద్వారా దేహధారిని వ్యామోహ పరుస్తుంది. ===తస్మాత్త్వమిన్ద్రియాణ్యాదౌ=== అందువలన భరత కుల శ్రేష్టుడా;ముందుగానీవు ఇంద్రియాలని నిగ్రహించి,జ్ఞాన విజ్ఞానాలను నాశనం చేసే పాపిష్టి కామాన్ని నిర్మూలించు. ===ఇన్ద్రియాణి పరాణ్యాహురిన్ద్రియేభ్యః=== ఇంద్రియాలు గొప్పవని చెబుతారు.ఇంద్రియాలకన్నా అధికమైనది మనస్సు.మనస్సు కన్నాగొప్పది బుద్ధి,బుద్ధి కంటే శ్రేష్టమైనది ఆత్మ. ===ఏవం బుద్ధేః పరం బుద్ధ్వా=== మహాబాహుడా ఇలా ఆత్మను బుద్ధికన్నా ఎక్కువైన దానిగా తెలుసుకొని నిన్ను నీవు నిగ్రహించుకొని,కామరూపి అయిన శత్రువుని జయించు. {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = | translation = [[అథ తృతీయోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} {{భగవద్గీత}} 3zff8ssr7cg7alq29tbcenk8rryqa7a 556993 556991 2026-05-25T09:55:00Z శ్రీనివాస్ బందరు 7291 /* ప్రకృతేర్గుణసంమూఢాః */ పూర్తి శ్లోకాన్ని చేర్చడం జరిగింది 556993 wikitext text/x-wiki {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = {{PAGENAME}} | translation = [[అథ తృతీయోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} ===జ్యాయసీ చేత్కర్మణస్తే మతా === అర్జున ఉవచ జ్యాయసీ చేత్కర్మణస్తే మతా బుద్ధిర్జనార్దన| తత్కిం కర్మణి ఘోరే మాం నియోజయసి కేశవ|| 3-1 || అర్జునుడు ఇలా అన్నాడు; జనార్ధనా! నీ అభిప్రాయంలో కర్మ కంటే జ్ఞానమే ఎక్కువైతే కేశవా! ఘోరకర్మలో నన్ను ఎందుకు నియోగించుతావు? ===వ్యామిశ్రేణేవ వాక్యేన === వ్యామిశ్రేణేవ వాక్యేన బుద్ధిం మోహయసీవ మే| తదేకం వద నిశ్చిత్య యేన శ్రేయోऽహమాప్నుయామ్|| 3-2 || అయోమయమైన మాటలతో నా బుద్ధికి భ్రాంతిని కలిగిస్తున్నావు.ఏది నాకు శ్రేయమో దానిని నిశ్చయముగా చెప్పు. ===లోకేऽస్మిన్ ద్వివిధా నిష్ఠా === శ్రీభగవానువాచ| లోకేऽస్మిన్ ద్వివిధా నిష్ఠా పురా ప్రోక్తా మయానఘ| జ్ఞానయోగేన సాఙ్ఖ్యానాం కర్మయోగేన యోగినామ్|| 3-3 || భగవంతుడు ఇలాపలికాడు; పాప రహితుడా ఈ లోకంలో సాంఖ్యులకు జ్ఞానయోగం చేతను యోగులకు కర్మయోగం చేతను సాధన, సృష్టికి ముందే నాచేత చెప్పబడినది. ===న కర్మణామనారమ్భాన్నైష్కర్మ్యం=== కర్మలను చేయనంత మాత్రాన నిష్కర్మ సిద్ధి కలగదు.కేవలం సన్యసించడం వలన సరైన సిద్ధి కలగదు. ===న హి కశ్చిత్క్షణమపి జాతు తిష్ఠత్యకర్మకృత్|=== న కర్మణామనారమ్భాన్నైష్కర్మ్యం పురుషోऽశ్నుతే| న చ సంన్యసనాదేవ సిద్ధిం సమధిగచ్ఛతి|| 3-4 || ఎవరూ ఒక్క క్షణం కూడా కర్మ చేయకుండా ఉండలేరు.ప్రకృతి జన్యమైన గుణాల వలన అన్ని కర్మలు అవశ్యంగానే చేయబడుతున్నాయి. ===కర్మేన్ద్రియాణి సంయమ్య య === కర్మేన్ద్రియాణి సంయమ్య య ఆస్తే మనసా స్మరన్| ఇన్ద్రియార్థాన్విమూఢాత్మా మిథ్యాచారః స ఉచ్యతే|| 3-6 || ఎవరైతే కర్మేంద్రియాలను నిగ్రహించి మనస్సులో ఇంద్రియ విషయాలను స్మరిస్తూ ఉంటాడో,అతడు పరమ మూర్ఖుడు,కపటాచారి అని పిలవ బడతాడు. ===యస్త్విన్ద్రియాణి మనసా=== యస్త్విన్ద్రియాణి మనసా నియమ్యారభతేऽర్జున| కర్మేన్ద్రియైః కర్మయోగమసక్తః స విశిష్యతే|| 3-7 || అర్జునా;జ్ఞానేంద్రియాలను మనస్సు ద్వారా నిగ్రహించి,కర్మేంద్రియాల ద్వారా అసక్త భావంతో కర్మయోగాన్ని ఎవరు ప్రారంభిస్తాడో అతడు విశిష్టుడు అవుతాడు. ===నియతం కురు కర్మ త్వం=== నియతం కురు కర్మ త్వం కర్మ జ్యాయో హ్యకర్మణః| శరీరయాత్రాపి చ తే న ప్రసిద్ధ్యేదకర్మణః|| 3-8 || నీ విధ్యుక్త కర్మని నీవు చెయ్యి;కర్మ మానడం కంటే కర్మ చేయడం మేలు.కర్మ చేయకపోతే శరీర యాత్ర జరగదు. ===యజ్ఞార్థాత్కర్మణోऽన్యత్ర=== యజ్ఞార్థాత్కర్మణోऽన్యత్ర లోకోऽయం కర్మబన్ధనః| తదర్థం కర్మ కౌన్తేయ ముక్తసఙ్గః సమాచర|| 3-9 || కోసం చేసే కర్మలకంటే ఇతర కర్మలతో ఈ లోకం బంధింప బడి ఉన్నది.కుంతీకుమారా యజ్ఞ కర్మలనే సంగమము వదిలి కర్మలను చక్కగా చెయ్యి. ===సహయజ్ఞాః ప్రజాః సృష్ట్వా=== సహయజ్ఞాః ప్రజాః సృష్ట్వా పురోవాచ ప్రజాపతిః| అనేన ప్రసవిష్యధ్వమేష వోऽస్త్విష్టకామధుక్|| 3-10 || యజ్ఞాలతో సహా ప్రజలను శృష్టించి ప్రజాపతి పూర్వం ఇలాచెప్పాడు.యజ్ఞం వలన మీరు వృద్ధి పొందండి.అది మీ ఇష్ట కామధేనువు. ===దేవాన్భావయతానేన=== దేవాన్భావయతానేన తే దేవా భావయన్తు వః| పరస్పరం భావయన్తః శ్రేయః పరమవాప్స్యథ|| 3-11 || దేవతలను ఈ యజ్ఞంలో ఆరాధించండి.ఆదేవతలు మిమ్మలను అనుగ్రహిస్తారు. ===ఇష్టాన్భోగాన్హి వో దేవా=== ఇష్టాన్భోగాన్హి వో దేవా దాస్యన్తే యజ్ఞభావితాః| తైర్దత్తానప్రదాయైభ్యో యో భుఙ్క్తే స్తేన ఏవ సః|| 3-12 || యజ్ఞం చేత ఆరాధించబడిన దేవతలు మీకు ఇష్ట భోగాలను ఇస్తారు.వారికి ఏమీ సమర్పించకుండా వాళ్ళు ఇచ్చిన వాటిని అనిభవించేవాడు చోరుడే అవుతాడు . ===యజ్ఞశిష్టాశినః సన్తో=== యజ్ఞశిష్టాశినః సన్తో ముచ్యన్తే సర్వకిల్బిషైః| భుఞ్జతే తే త్వఘం పాపా యే పచన్త్యాత్మకారణాత్|| 3-13 || యజ్ఞంలో దేవతలకు ఇవ్వగా మిగిలినది తినేసజ్జనుడు అన్ని పాపాలనుండి విముక్తుడు అవుతాడు.తమ కోసం మాత్రం ఎవరు వండు కునే పాపాత్ములు వాళ్ళు పాపాన్నే తింటారు. ===అన్నాద్భవన్తి భూతాని=== అన్నాద్భవన్తి భూతాని పర్జన్యాదన్నసమ్భవః| యజ్ఞాద్భవతి పర్జన్యో యజ్ఞః కర్మసముద్భవః|| 3-14 || అన్నము వలన జీవులు పుట్టును,అన్నము మేఘము వలన పుట్టును,మేఘము యజ్ఞము వలన పుట్టును,యజ్ఞము కర్మ వలననే సంబవము. ===కర్మ బ్రహ్మోద్భవం=== కర్మ బ్రహ్మోద్భవం విద్ధి బ్రహ్మాక్షరసముద్భవమ్| తస్మాత్సర్వగతం బ్రహ్మ నిత్యం యజ్ఞే ప్రతిష్ఠితమ్|| 3-15 || కర్మ బ్రహ్మదేవుని వలన జనించినది ఆ బ్రహ్మ అనంతమైన పరమాత్మ వలన ఉద్భవించాడు.కాబట్టి సర్వ వ్యాపకమగు పర బ్రహ్మము నిత్యమూ యజ్ఞములో ప్రతిష్టితమై ఉంటుందని తెలుసుకో. === ఏవం ప్రవర్తితం చక్రం === ఏవం ప్రవర్తితం చక్రం నానువర్తయతీహ యః| అఘాయురిన్ద్రియారామో మోఘం పార్థ స జీవతి|| 3-16 || ఇలా పరిభ్రమించే చక్రాన్ని అనుసరించని వాడు పాపి,ఇంద్రియలోలుడు,అర్జునా;అతడు జీవించడం వ్యర్ధం. ===యస్త్వాత్మరతిరేవ=== యస్త్వాత్మరతిరేవ స్యాదాత్మతృప్తశ్చ మానవః| ఆత్మన్యేవ చ సన్తుష్టస్తస్య కార్యం న విద్యతే|| 3-17 || ఆత్మలోనే రమిస్తూ,ఆత్మలో తృప్తి పడుతూ,ఆత్మలోనే పరిపూర్ణ తృప్తిని పొందే వాడికి చేయదగిన కార్యమంటూ లేదు. ===నైవ తస్య కృతేనార్థో=== నైవ తస్య కృతేనార్థో నాకృతేనేహ కశ్చన| న చాస్య సర్వభూతేషు కశ్చిదర్థవ్యపాశ్రయః|| 3-18 || అతడికి పని చేయడం వలన ప్రయోజనం కాని ,మానడంవలన దోషం ఏమీ ఉండదు.తన ప్రయోజనం కోసం సమస్త ప్రాణులలోనూ దేనిపైనా ఆధారపడడు. ===తస్మాదసక్తః సతతం=== తస్మాదసక్తః సతతం కార్యం కర్మ సమాచర| అసక్తో హ్యాచరన్కర్మ పరమాప్నోతి పూరుషః|| 3-19 || అందుచే కర్మఫలములందు ఆసక్తి లేనివాడై తన ధర్మముగా భావించి మానవుడు కర్మ నాచరింపవలెను. ఆసక్తి లేకుండ పనిచేయుటచే మానవుడు పరమసత్యమును పొందును. ===కర్మణైవ హి సంసిద్ధిమాస్థితా=== కర్మణైవ హి సంసిద్ధిమాస్థితా జనకాదయః| లోకసంగ్రహమేవాపి సమ్పశ్యన్కర్తుమర్హసి|| 3-20 || జనకుడు మొదలైన వారు(నిస్కామ)కర్మల ద్వారానే మోక్షాన్ని పొందారు.లోకకల్యాణాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకుని అయినా కర్మ చేయడమే నీకు తగును. ===యద్యదాచరతి=== యద్యదాచరతి శ్రేష్ఠస్తత్తదేవేతరో జనః| స యత్ప్రమాణం కురుతే లోకస్తదనువర్తతే|| 3-21 || శ్రేష్టుడు దేనినైతే ఆచరిస్తాడో దానినే ఇతర జనులు ఆచరిస్తారు.అతడు దేనిని ప్రమాణంగా స్వీకరిస్తాడో దానినే లోకం అనుసరిస్తుంది. ===న మే పార్థాస్తి కర్తవ్యం=== న మే పార్థాస్తి కర్తవ్యం త్రిషు లోకేషు కిఞ్చన| నానవాప్తమవాప్తవ్యం వర్త ఏవ చ కర్మణి|| 3-22 || అర్జునా నాకు ఈ మూడు లోకాలలో చేయవలసిన పని లేదు.ఇంతకు ముందు పొందకుండా ఉన్నది ముందు పొందవలసినది ఏమీలేదు.అయిననూ కర్మలలో వర్తిస్తాను. ===యది హ్యహం న వర్తేయం=== యది హ్యహం న వర్తేయం జాతు కర్మణ్యతన్ద్రితః| మమ వర్త్మానువర్తన్తే మనుష్యాః పార్థ సర్వశః|| 3-23 || అర్జునా;నేను విశ్రాంతి లేకుండా నిరంతరం పని చేయకపోతే,మనుష్యులు అన్ని విధాల నామార్గమే అనుసరిస్తారు. ===ఉత్సీదేయురిమే లోకా=== ఉత్సీదేయురిమే లోకా న కుర్యాం కర్మ చేదహమ్| సఙ్కరస్య చ కర్తా స్యాముపహన్యామిమాః ప్రజాః|| 3-24 || నేను కర్మలు చేయకపోతే ఈలోకాలన్నీ నశించి పోతాయి.వర్ణ సంకరానికి కారకుడనౌతాను.ఈ ప్రజలను నాశనం చేసిన వాడనౌతాను. ===సక్తాః కర్మణ్యవిద్వాంసో=== సక్తాః కర్మణ్యవిద్వాంసో యథా కుర్వన్తి భారత| కుర్యాద్విద్వాంస్తథాసక్తశ్చికీర్షుర్లోకసంగ్రహమ్|| 3-25 || అర్జునా;అజ్ఞానులు కర్మతో మునిగి తేలుతూ ఎలా పని చేస్తారో వివేకి లోక శ్రేయస్సు కోరుతూ అలాగే పని చేయాలి. ===న బుద్ధిభేదం జనయేదజ్ఞానాం=== న బుద్ధిభేదం జనయేదజ్ఞానాం కర్మసఙ్గినామ్| జోషయేత్సర్వకర్మాణి విద్వాన్యుక్తః సమాచరన్|| 3-26 || కర్మలలో ఇరుక్కు పోయిన అజ్ఞానుల బుద్ధిని వివేకి చెదర కొట్టరాదు.తాను యోగంలో నిలిచి చక్కగా పని చేస్తూ వాళ్ళని ఆ మార్గంలో నడుస్తూ కర్మలాచరించేలా ప్రోత్సహించాలి. ===ప్రకృతేః క్రియమాణాని=== ప్రకృతేః క్రియమాణాని గుణైః కర్మాణి సర్వశః| అహఙ్కారవిమూఢాత్మా కర్తాహమితి మన్యతే|| 3-27 || ప్రకృతి గుణాల వలన అన్ని కర్మలు నిర్వహింప బడతాయి.అహంకార వలన భ్రమించిన మూఢుడూ తానే కర్తనని తలపోస్తాడు. ===తత్త్వవిత్తు మహాబాహో=== తత్త్వవిత్తు మహాబాహో గుణకర్మవిభాగయోః| గుణా గుణేషు వర్తన్త ఇతి మత్వా న సజ్జతే|| 3-28 || మహాబలుడా;గుణకర్మ విభాగాల తత్వం తెలిసిన వాడుగుణాలు గూణాలలో వర్తిస్తాయని తెలిసి ఆ కర్మలలో తగుల్కోడు. ===ప్రకృతేర్గుణసంమూఢాః === ప్రకృతేర్గుణసమ్మూఢాః సజ్జన్తే గుణకర్మసు| తానకృత్స్నవిదో మన్దాన్కృత్స్నవిన్న విచాలయేత్|| 3-29 || ప్రకృతి యొక్క గుణాల వలన మోహంలో పడిన వారు గుణ కర్మలలో మునుగుతుంటారు.సరిగా తెలియని మంద బుద్ధులను సర్వం తెలిసిన జ్ఞాని చెదర కొట్టరాదు. ===మయి సర్వాణి కర్మాణి === సర్వ కర్మలను నాయందు సమర్పించి,చిత్తాన్ని ఆత్మలో నిలిపి,ఆశా మమకారాలను వదిలి,ఆరాటాన్ని విసర్జించి యుద్ధం చెయ్యి. ===యే మే మతమిదం === నాయీ మతాన్ని ఏమానవులు మత్సరం లేకుండా ఆచరిస్తారో వాళ్ళు కూడా కర్మల నుండి విడుదల పొందుతారు. ===యే త్వేతదభ్యసూయన్తో=== ఎవరైతే అసూయాపరులై నా ఈ మతాన్ని అనుష్టించరో ఆ తెలివితక్కువ వాళ్ళు సర్వ జ్ఞానములనుండి వంచితులై నశించిపోతారని తెలుసుకో. ===సదృశం చేష్టతే స్వస్యాః=== జ్ఞానవంతుడైనా తన ప్రకృతి ననుసరించే వ్యవహరిస్తాడు.ప్రాణులు తమ ప్రకృతిని అనుసరిస్తాయి.నిగ్రహమేమి చేస్తుంది. ===ఇన్ద్రియస్యేన్ద్రియస్యార్థే === ప్రతి ఇంద్రియ విషయంలోను రాగాద్వేషాలు ఉంటాయి కర్మయోగి వాటికి లోబడ రాదు.అవే అతనికి శత్రువులు. ===శ్రేయాన్స్వధర్మో విగుణః=== బాగా ఆచరించిన పర ధర్మం కన్నా లోపభూయిష్టమైనది ఐనా స్వధర్మం మేలు.పర ధర్మం భయంకర మైనది. ===అథ కేన ప్రయుక్తోऽయం=== అర్జునుడు ఇలాఅడిగాడు; కృష్ణా ఇష్టం లేకపోయినా ఎవరో బలవంత పెడుతున్నట్లు మానవుడు పాపం ఎందుకు చేస్తున్నాడు?ఆ ప్రేరణశక్తి ఎవరిది?ఎవరి కారణంగా పాపం చేస్తాడు? ===కామ ఏష క్రోధ ఏష === శ్రీ భగవానుడన్నాడు; ఇవి కామము,క్రోధము,రజోగుణం నుండి ఉద్భవిస్తాయి.దానికి మహా ఆకలి.అది పాపిష్టిది.ఈలోకంలో అందరికి అదేశత్రువని తెలుసుకో. ===ధూమేనావ్రియతే=== అగ్నిని పొగ ఆవరించినట్లు,అద్దాన్ని దుమ్ము కప్పినట్లు,గర్భస్త శిశువుని మావి కప్పినట్లు జ్ఞానాన్ని కామం కప్పి వేస్తుంది. ===ఆవృతం జ్ఞానమేతేన=== కామం తృప్తి పరచడానికి వీలులేని అగ్ని వంటిది.ఇది జ్ఞానానికి నిత్య శత్రువు.దీనితోజ్ఞాని జ్ఞానం కప్పబడి ఉంటుంది. ===ఇన్ద్రియాణి మనో=== ఇంద్రియాలు మనస్సు,భుద్ధి,కామానికి ఆధార స్థానాలు అని చెప్పబడుతున్నాయి.ఈ కామం జ్ఞానాన్ని కప్పి వేసి ఇంద్రియాల ద్వారా దేహధారిని వ్యామోహ పరుస్తుంది. ===తస్మాత్త్వమిన్ద్రియాణ్యాదౌ=== అందువలన భరత కుల శ్రేష్టుడా;ముందుగానీవు ఇంద్రియాలని నిగ్రహించి,జ్ఞాన విజ్ఞానాలను నాశనం చేసే పాపిష్టి కామాన్ని నిర్మూలించు. ===ఇన్ద్రియాణి పరాణ్యాహురిన్ద్రియేభ్యః=== ఇంద్రియాలు గొప్పవని చెబుతారు.ఇంద్రియాలకన్నా అధికమైనది మనస్సు.మనస్సు కన్నాగొప్పది బుద్ధి,బుద్ధి కంటే శ్రేష్టమైనది ఆత్మ. ===ఏవం బుద్ధేః పరం బుద్ధ్వా=== మహాబాహుడా ఇలా ఆత్మను బుద్ధికన్నా ఎక్కువైన దానిగా తెలుసుకొని నిన్ను నీవు నిగ్రహించుకొని,కామరూపి అయిన శత్రువుని జయించు. {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = | translation = [[అథ తృతీయోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} {{భగవద్గీత}} s7yseho0p3d92djv6rmfa20o7u2i32y 556994 556993 2026-05-25T09:55:48Z శ్రీనివాస్ బందరు 7291 /* మయి సర్వాణి కర్మాణి */ పూర్తి శ్లోకాన్ని చేర్చడం జరిగింది 556994 wikitext text/x-wiki {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = {{PAGENAME}} | translation = [[అథ తృతీయోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} ===జ్యాయసీ చేత్కర్మణస్తే మతా === అర్జున ఉవచ జ్యాయసీ చేత్కర్మణస్తే మతా బుద్ధిర్జనార్దన| తత్కిం కర్మణి ఘోరే మాం నియోజయసి కేశవ|| 3-1 || అర్జునుడు ఇలా అన్నాడు; జనార్ధనా! నీ అభిప్రాయంలో కర్మ కంటే జ్ఞానమే ఎక్కువైతే కేశవా! ఘోరకర్మలో నన్ను ఎందుకు నియోగించుతావు? ===వ్యామిశ్రేణేవ వాక్యేన === వ్యామిశ్రేణేవ వాక్యేన బుద్ధిం మోహయసీవ మే| తదేకం వద నిశ్చిత్య యేన శ్రేయోऽహమాప్నుయామ్|| 3-2 || అయోమయమైన మాటలతో నా బుద్ధికి భ్రాంతిని కలిగిస్తున్నావు.ఏది నాకు శ్రేయమో దానిని నిశ్చయముగా చెప్పు. ===లోకేऽస్మిన్ ద్వివిధా నిష్ఠా === శ్రీభగవానువాచ| లోకేऽస్మిన్ ద్వివిధా నిష్ఠా పురా ప్రోక్తా మయానఘ| జ్ఞానయోగేన సాఙ్ఖ్యానాం కర్మయోగేన యోగినామ్|| 3-3 || భగవంతుడు ఇలాపలికాడు; పాప రహితుడా ఈ లోకంలో సాంఖ్యులకు జ్ఞానయోగం చేతను యోగులకు కర్మయోగం చేతను సాధన, సృష్టికి ముందే నాచేత చెప్పబడినది. ===న కర్మణామనారమ్భాన్నైష్కర్మ్యం=== కర్మలను చేయనంత మాత్రాన నిష్కర్మ సిద్ధి కలగదు.కేవలం సన్యసించడం వలన సరైన సిద్ధి కలగదు. ===న హి కశ్చిత్క్షణమపి జాతు తిష్ఠత్యకర్మకృత్|=== న కర్మణామనారమ్భాన్నైష్కర్మ్యం పురుషోऽశ్నుతే| న చ సంన్యసనాదేవ సిద్ధిం సమధిగచ్ఛతి|| 3-4 || ఎవరూ ఒక్క క్షణం కూడా కర్మ చేయకుండా ఉండలేరు.ప్రకృతి జన్యమైన గుణాల వలన అన్ని కర్మలు అవశ్యంగానే చేయబడుతున్నాయి. ===కర్మేన్ద్రియాణి సంయమ్య య === కర్మేన్ద్రియాణి సంయమ్య య ఆస్తే మనసా స్మరన్| ఇన్ద్రియార్థాన్విమూఢాత్మా మిథ్యాచారః స ఉచ్యతే|| 3-6 || ఎవరైతే కర్మేంద్రియాలను నిగ్రహించి మనస్సులో ఇంద్రియ విషయాలను స్మరిస్తూ ఉంటాడో,అతడు పరమ మూర్ఖుడు,కపటాచారి అని పిలవ బడతాడు. ===యస్త్విన్ద్రియాణి మనసా=== యస్త్విన్ద్రియాణి మనసా నియమ్యారభతేऽర్జున| కర్మేన్ద్రియైః కర్మయోగమసక్తః స విశిష్యతే|| 3-7 || అర్జునా;జ్ఞానేంద్రియాలను మనస్సు ద్వారా నిగ్రహించి,కర్మేంద్రియాల ద్వారా అసక్త భావంతో కర్మయోగాన్ని ఎవరు ప్రారంభిస్తాడో అతడు విశిష్టుడు అవుతాడు. ===నియతం కురు కర్మ త్వం=== నియతం కురు కర్మ త్వం కర్మ జ్యాయో హ్యకర్మణః| శరీరయాత్రాపి చ తే న ప్రసిద్ధ్యేదకర్మణః|| 3-8 || నీ విధ్యుక్త కర్మని నీవు చెయ్యి;కర్మ మానడం కంటే కర్మ చేయడం మేలు.కర్మ చేయకపోతే శరీర యాత్ర జరగదు. ===యజ్ఞార్థాత్కర్మణోऽన్యత్ర=== యజ్ఞార్థాత్కర్మణోऽన్యత్ర లోకోऽయం కర్మబన్ధనః| తదర్థం కర్మ కౌన్తేయ ముక్తసఙ్గః సమాచర|| 3-9 || కోసం చేసే కర్మలకంటే ఇతర కర్మలతో ఈ లోకం బంధింప బడి ఉన్నది.కుంతీకుమారా యజ్ఞ కర్మలనే సంగమము వదిలి కర్మలను చక్కగా చెయ్యి. ===సహయజ్ఞాః ప్రజాః సృష్ట్వా=== సహయజ్ఞాః ప్రజాః సృష్ట్వా పురోవాచ ప్రజాపతిః| అనేన ప్రసవిష్యధ్వమేష వోऽస్త్విష్టకామధుక్|| 3-10 || యజ్ఞాలతో సహా ప్రజలను శృష్టించి ప్రజాపతి పూర్వం ఇలాచెప్పాడు.యజ్ఞం వలన మీరు వృద్ధి పొందండి.అది మీ ఇష్ట కామధేనువు. ===దేవాన్భావయతానేన=== దేవాన్భావయతానేన తే దేవా భావయన్తు వః| పరస్పరం భావయన్తః శ్రేయః పరమవాప్స్యథ|| 3-11 || దేవతలను ఈ యజ్ఞంలో ఆరాధించండి.ఆదేవతలు మిమ్మలను అనుగ్రహిస్తారు. ===ఇష్టాన్భోగాన్హి వో దేవా=== ఇష్టాన్భోగాన్హి వో దేవా దాస్యన్తే యజ్ఞభావితాః| తైర్దత్తానప్రదాయైభ్యో యో భుఙ్క్తే స్తేన ఏవ సః|| 3-12 || యజ్ఞం చేత ఆరాధించబడిన దేవతలు మీకు ఇష్ట భోగాలను ఇస్తారు.వారికి ఏమీ సమర్పించకుండా వాళ్ళు ఇచ్చిన వాటిని అనిభవించేవాడు చోరుడే అవుతాడు . ===యజ్ఞశిష్టాశినః సన్తో=== యజ్ఞశిష్టాశినః సన్తో ముచ్యన్తే సర్వకిల్బిషైః| భుఞ్జతే తే త్వఘం పాపా యే పచన్త్యాత్మకారణాత్|| 3-13 || యజ్ఞంలో దేవతలకు ఇవ్వగా మిగిలినది తినేసజ్జనుడు అన్ని పాపాలనుండి విముక్తుడు అవుతాడు.తమ కోసం మాత్రం ఎవరు వండు కునే పాపాత్ములు వాళ్ళు పాపాన్నే తింటారు. ===అన్నాద్భవన్తి భూతాని=== అన్నాద్భవన్తి భూతాని పర్జన్యాదన్నసమ్భవః| యజ్ఞాద్భవతి పర్జన్యో యజ్ఞః కర్మసముద్భవః|| 3-14 || అన్నము వలన జీవులు పుట్టును,అన్నము మేఘము వలన పుట్టును,మేఘము యజ్ఞము వలన పుట్టును,యజ్ఞము కర్మ వలననే సంబవము. ===కర్మ బ్రహ్మోద్భవం=== కర్మ బ్రహ్మోద్భవం విద్ధి బ్రహ్మాక్షరసముద్భవమ్| తస్మాత్సర్వగతం బ్రహ్మ నిత్యం యజ్ఞే ప్రతిష్ఠితమ్|| 3-15 || కర్మ బ్రహ్మదేవుని వలన జనించినది ఆ బ్రహ్మ అనంతమైన పరమాత్మ వలన ఉద్భవించాడు.కాబట్టి సర్వ వ్యాపకమగు పర బ్రహ్మము నిత్యమూ యజ్ఞములో ప్రతిష్టితమై ఉంటుందని తెలుసుకో. === ఏవం ప్రవర్తితం చక్రం === ఏవం ప్రవర్తితం చక్రం నానువర్తయతీహ యః| అఘాయురిన్ద్రియారామో మోఘం పార్థ స జీవతి|| 3-16 || ఇలా పరిభ్రమించే చక్రాన్ని అనుసరించని వాడు పాపి,ఇంద్రియలోలుడు,అర్జునా;అతడు జీవించడం వ్యర్ధం. ===యస్త్వాత్మరతిరేవ=== యస్త్వాత్మరతిరేవ స్యాదాత్మతృప్తశ్చ మానవః| ఆత్మన్యేవ చ సన్తుష్టస్తస్య కార్యం న విద్యతే|| 3-17 || ఆత్మలోనే రమిస్తూ,ఆత్మలో తృప్తి పడుతూ,ఆత్మలోనే పరిపూర్ణ తృప్తిని పొందే వాడికి చేయదగిన కార్యమంటూ లేదు. ===నైవ తస్య కృతేనార్థో=== నైవ తస్య కృతేనార్థో నాకృతేనేహ కశ్చన| న చాస్య సర్వభూతేషు కశ్చిదర్థవ్యపాశ్రయః|| 3-18 || అతడికి పని చేయడం వలన ప్రయోజనం కాని ,మానడంవలన దోషం ఏమీ ఉండదు.తన ప్రయోజనం కోసం సమస్త ప్రాణులలోనూ దేనిపైనా ఆధారపడడు. ===తస్మాదసక్తః సతతం=== తస్మాదసక్తః సతతం కార్యం కర్మ సమాచర| అసక్తో హ్యాచరన్కర్మ పరమాప్నోతి పూరుషః|| 3-19 || అందుచే కర్మఫలములందు ఆసక్తి లేనివాడై తన ధర్మముగా భావించి మానవుడు కర్మ నాచరింపవలెను. ఆసక్తి లేకుండ పనిచేయుటచే మానవుడు పరమసత్యమును పొందును. ===కర్మణైవ హి సంసిద్ధిమాస్థితా=== కర్మణైవ హి సంసిద్ధిమాస్థితా జనకాదయః| లోకసంగ్రహమేవాపి సమ్పశ్యన్కర్తుమర్హసి|| 3-20 || జనకుడు మొదలైన వారు(నిస్కామ)కర్మల ద్వారానే మోక్షాన్ని పొందారు.లోకకల్యాణాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకుని అయినా కర్మ చేయడమే నీకు తగును. ===యద్యదాచరతి=== యద్యదాచరతి శ్రేష్ఠస్తత్తదేవేతరో జనః| స యత్ప్రమాణం కురుతే లోకస్తదనువర్తతే|| 3-21 || శ్రేష్టుడు దేనినైతే ఆచరిస్తాడో దానినే ఇతర జనులు ఆచరిస్తారు.అతడు దేనిని ప్రమాణంగా స్వీకరిస్తాడో దానినే లోకం అనుసరిస్తుంది. ===న మే పార్థాస్తి కర్తవ్యం=== న మే పార్థాస్తి కర్తవ్యం త్రిషు లోకేషు కిఞ్చన| నానవాప్తమవాప్తవ్యం వర్త ఏవ చ కర్మణి|| 3-22 || అర్జునా నాకు ఈ మూడు లోకాలలో చేయవలసిన పని లేదు.ఇంతకు ముందు పొందకుండా ఉన్నది ముందు పొందవలసినది ఏమీలేదు.అయిననూ కర్మలలో వర్తిస్తాను. ===యది హ్యహం న వర్తేయం=== యది హ్యహం న వర్తేయం జాతు కర్మణ్యతన్ద్రితః| మమ వర్త్మానువర్తన్తే మనుష్యాః పార్థ సర్వశః|| 3-23 || అర్జునా;నేను విశ్రాంతి లేకుండా నిరంతరం పని చేయకపోతే,మనుష్యులు అన్ని విధాల నామార్గమే అనుసరిస్తారు. ===ఉత్సీదేయురిమే లోకా=== ఉత్సీదేయురిమే లోకా న కుర్యాం కర్మ చేదహమ్| సఙ్కరస్య చ కర్తా స్యాముపహన్యామిమాః ప్రజాః|| 3-24 || నేను కర్మలు చేయకపోతే ఈలోకాలన్నీ నశించి పోతాయి.వర్ణ సంకరానికి కారకుడనౌతాను.ఈ ప్రజలను నాశనం చేసిన వాడనౌతాను. ===సక్తాః కర్మణ్యవిద్వాంసో=== సక్తాః కర్మణ్యవిద్వాంసో యథా కుర్వన్తి భారత| కుర్యాద్విద్వాంస్తథాసక్తశ్చికీర్షుర్లోకసంగ్రహమ్|| 3-25 || అర్జునా;అజ్ఞానులు కర్మతో మునిగి తేలుతూ ఎలా పని చేస్తారో వివేకి లోక శ్రేయస్సు కోరుతూ అలాగే పని చేయాలి. ===న బుద్ధిభేదం జనయేదజ్ఞానాం=== న బుద్ధిభేదం జనయేదజ్ఞానాం కర్మసఙ్గినామ్| జోషయేత్సర్వకర్మాణి విద్వాన్యుక్తః సమాచరన్|| 3-26 || కర్మలలో ఇరుక్కు పోయిన అజ్ఞానుల బుద్ధిని వివేకి చెదర కొట్టరాదు.తాను యోగంలో నిలిచి చక్కగా పని చేస్తూ వాళ్ళని ఆ మార్గంలో నడుస్తూ కర్మలాచరించేలా ప్రోత్సహించాలి. ===ప్రకృతేః క్రియమాణాని=== ప్రకృతేః క్రియమాణాని గుణైః కర్మాణి సర్వశః| అహఙ్కారవిమూఢాత్మా కర్తాహమితి మన్యతే|| 3-27 || ప్రకృతి గుణాల వలన అన్ని కర్మలు నిర్వహింప బడతాయి.అహంకార వలన భ్రమించిన మూఢుడూ తానే కర్తనని తలపోస్తాడు. ===తత్త్వవిత్తు మహాబాహో=== తత్త్వవిత్తు మహాబాహో గుణకర్మవిభాగయోః| గుణా గుణేషు వర్తన్త ఇతి మత్వా న సజ్జతే|| 3-28 || మహాబలుడా;గుణకర్మ విభాగాల తత్వం తెలిసిన వాడుగుణాలు గూణాలలో వర్తిస్తాయని తెలిసి ఆ కర్మలలో తగుల్కోడు. ===ప్రకృతేర్గుణసంమూఢాః === ప్రకృతేర్గుణసమ్మూఢాః సజ్జన్తే గుణకర్మసు| తానకృత్స్నవిదో మన్దాన్కృత్స్నవిన్న విచాలయేత్|| 3-29 || ప్రకృతి యొక్క గుణాల వలన మోహంలో పడిన వారు గుణ కర్మలలో మునుగుతుంటారు.సరిగా తెలియని మంద బుద్ధులను సర్వం తెలిసిన జ్ఞాని చెదర కొట్టరాదు. ===మయి సర్వాణి కర్మాణి === మయి సర్వాణి కర్మాణి సంన్యస్యాధ్యాత్మచేతసా| నిరాశీర్నిర్మమో భూత్వా యుధ్యస్వ విగతజ్వరః|| 3-30 || సర్వ కర్మలను నాయందు సమర్పించి,చిత్తాన్ని ఆత్మలో నిలిపి,ఆశా మమకారాలను వదిలి,ఆరాటాన్ని విసర్జించి యుద్ధం చెయ్యి. ===యే మే మతమిదం === నాయీ మతాన్ని ఏమానవులు మత్సరం లేకుండా ఆచరిస్తారో వాళ్ళు కూడా కర్మల నుండి విడుదల పొందుతారు. ===యే త్వేతదభ్యసూయన్తో=== ఎవరైతే అసూయాపరులై నా ఈ మతాన్ని అనుష్టించరో ఆ తెలివితక్కువ వాళ్ళు సర్వ జ్ఞానములనుండి వంచితులై నశించిపోతారని తెలుసుకో. ===సదృశం చేష్టతే స్వస్యాః=== జ్ఞానవంతుడైనా తన ప్రకృతి ననుసరించే వ్యవహరిస్తాడు.ప్రాణులు తమ ప్రకృతిని అనుసరిస్తాయి.నిగ్రహమేమి చేస్తుంది. ===ఇన్ద్రియస్యేన్ద్రియస్యార్థే === ప్రతి ఇంద్రియ విషయంలోను రాగాద్వేషాలు ఉంటాయి కర్మయోగి వాటికి లోబడ రాదు.అవే అతనికి శత్రువులు. ===శ్రేయాన్స్వధర్మో విగుణః=== బాగా ఆచరించిన పర ధర్మం కన్నా లోపభూయిష్టమైనది ఐనా స్వధర్మం మేలు.పర ధర్మం భయంకర మైనది. ===అథ కేన ప్రయుక్తోऽయం=== అర్జునుడు ఇలాఅడిగాడు; కృష్ణా ఇష్టం లేకపోయినా ఎవరో బలవంత పెడుతున్నట్లు మానవుడు పాపం ఎందుకు చేస్తున్నాడు?ఆ ప్రేరణశక్తి ఎవరిది?ఎవరి కారణంగా పాపం చేస్తాడు? ===కామ ఏష క్రోధ ఏష === శ్రీ భగవానుడన్నాడు; ఇవి కామము,క్రోధము,రజోగుణం నుండి ఉద్భవిస్తాయి.దానికి మహా ఆకలి.అది పాపిష్టిది.ఈలోకంలో అందరికి అదేశత్రువని తెలుసుకో. ===ధూమేనావ్రియతే=== అగ్నిని పొగ ఆవరించినట్లు,అద్దాన్ని దుమ్ము కప్పినట్లు,గర్భస్త శిశువుని మావి కప్పినట్లు జ్ఞానాన్ని కామం కప్పి వేస్తుంది. ===ఆవృతం జ్ఞానమేతేన=== కామం తృప్తి పరచడానికి వీలులేని అగ్ని వంటిది.ఇది జ్ఞానానికి నిత్య శత్రువు.దీనితోజ్ఞాని జ్ఞానం కప్పబడి ఉంటుంది. ===ఇన్ద్రియాణి మనో=== ఇంద్రియాలు మనస్సు,భుద్ధి,కామానికి ఆధార స్థానాలు అని చెప్పబడుతున్నాయి.ఈ కామం జ్ఞానాన్ని కప్పి వేసి ఇంద్రియాల ద్వారా దేహధారిని వ్యామోహ పరుస్తుంది. ===తస్మాత్త్వమిన్ద్రియాణ్యాదౌ=== అందువలన భరత కుల శ్రేష్టుడా;ముందుగానీవు ఇంద్రియాలని నిగ్రహించి,జ్ఞాన విజ్ఞానాలను నాశనం చేసే పాపిష్టి కామాన్ని నిర్మూలించు. ===ఇన్ద్రియాణి పరాణ్యాహురిన్ద్రియేభ్యః=== ఇంద్రియాలు గొప్పవని చెబుతారు.ఇంద్రియాలకన్నా అధికమైనది మనస్సు.మనస్సు కన్నాగొప్పది బుద్ధి,బుద్ధి కంటే శ్రేష్టమైనది ఆత్మ. ===ఏవం బుద్ధేః పరం బుద్ధ్వా=== మహాబాహుడా ఇలా ఆత్మను బుద్ధికన్నా ఎక్కువైన దానిగా తెలుసుకొని నిన్ను నీవు నిగ్రహించుకొని,కామరూపి అయిన శత్రువుని జయించు. {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = | translation = [[అథ తృతీయోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} {{భగవద్గీత}} blmqo9t9b4hgrvpz2icop6hxtbht7hy 556995 556994 2026-05-25T09:56:32Z శ్రీనివాస్ బందరు 7291 /* యే మే మతమిదం */ పూర్తి శ్లోకాన్ని చేర్చడం జరిగింది 556995 wikitext text/x-wiki {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = {{PAGENAME}} | translation = [[అథ తృతీయోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} ===జ్యాయసీ చేత్కర్మణస్తే మతా === అర్జున ఉవచ జ్యాయసీ చేత్కర్మణస్తే మతా బుద్ధిర్జనార్దన| తత్కిం కర్మణి ఘోరే మాం నియోజయసి కేశవ|| 3-1 || అర్జునుడు ఇలా అన్నాడు; జనార్ధనా! నీ అభిప్రాయంలో కర్మ కంటే జ్ఞానమే ఎక్కువైతే కేశవా! ఘోరకర్మలో నన్ను ఎందుకు నియోగించుతావు? ===వ్యామిశ్రేణేవ వాక్యేన === వ్యామిశ్రేణేవ వాక్యేన బుద్ధిం మోహయసీవ మే| తదేకం వద నిశ్చిత్య యేన శ్రేయోऽహమాప్నుయామ్|| 3-2 || అయోమయమైన మాటలతో నా బుద్ధికి భ్రాంతిని కలిగిస్తున్నావు.ఏది నాకు శ్రేయమో దానిని నిశ్చయముగా చెప్పు. ===లోకేऽస్మిన్ ద్వివిధా నిష్ఠా === శ్రీభగవానువాచ| లోకేऽస్మిన్ ద్వివిధా నిష్ఠా పురా ప్రోక్తా మయానఘ| జ్ఞానయోగేన సాఙ్ఖ్యానాం కర్మయోగేన యోగినామ్|| 3-3 || భగవంతుడు ఇలాపలికాడు; పాప రహితుడా ఈ లోకంలో సాంఖ్యులకు జ్ఞానయోగం చేతను యోగులకు కర్మయోగం చేతను సాధన, సృష్టికి ముందే నాచేత చెప్పబడినది. ===న కర్మణామనారమ్భాన్నైష్కర్మ్యం=== కర్మలను చేయనంత మాత్రాన నిష్కర్మ సిద్ధి కలగదు.కేవలం సన్యసించడం వలన సరైన సిద్ధి కలగదు. ===న హి కశ్చిత్క్షణమపి జాతు తిష్ఠత్యకర్మకృత్|=== న కర్మణామనారమ్భాన్నైష్కర్మ్యం పురుషోऽశ్నుతే| న చ సంన్యసనాదేవ సిద్ధిం సమధిగచ్ఛతి|| 3-4 || ఎవరూ ఒక్క క్షణం కూడా కర్మ చేయకుండా ఉండలేరు.ప్రకృతి జన్యమైన గుణాల వలన అన్ని కర్మలు అవశ్యంగానే చేయబడుతున్నాయి. ===కర్మేన్ద్రియాణి సంయమ్య య === కర్మేన్ద్రియాణి సంయమ్య య ఆస్తే మనసా స్మరన్| ఇన్ద్రియార్థాన్విమూఢాత్మా మిథ్యాచారః స ఉచ్యతే|| 3-6 || ఎవరైతే కర్మేంద్రియాలను నిగ్రహించి మనస్సులో ఇంద్రియ విషయాలను స్మరిస్తూ ఉంటాడో,అతడు పరమ మూర్ఖుడు,కపటాచారి అని పిలవ బడతాడు. ===యస్త్విన్ద్రియాణి మనసా=== యస్త్విన్ద్రియాణి మనసా నియమ్యారభతేऽర్జున| కర్మేన్ద్రియైః కర్మయోగమసక్తః స విశిష్యతే|| 3-7 || అర్జునా;జ్ఞానేంద్రియాలను మనస్సు ద్వారా నిగ్రహించి,కర్మేంద్రియాల ద్వారా అసక్త భావంతో కర్మయోగాన్ని ఎవరు ప్రారంభిస్తాడో అతడు విశిష్టుడు అవుతాడు. ===నియతం కురు కర్మ త్వం=== నియతం కురు కర్మ త్వం కర్మ జ్యాయో హ్యకర్మణః| శరీరయాత్రాపి చ తే న ప్రసిద్ధ్యేదకర్మణః|| 3-8 || నీ విధ్యుక్త కర్మని నీవు చెయ్యి;కర్మ మానడం కంటే కర్మ చేయడం మేలు.కర్మ చేయకపోతే శరీర యాత్ర జరగదు. ===యజ్ఞార్థాత్కర్మణోऽన్యత్ర=== యజ్ఞార్థాత్కర్మణోऽన్యత్ర లోకోऽయం కర్మబన్ధనః| తదర్థం కర్మ కౌన్తేయ ముక్తసఙ్గః సమాచర|| 3-9 || కోసం చేసే కర్మలకంటే ఇతర కర్మలతో ఈ లోకం బంధింప బడి ఉన్నది.కుంతీకుమారా యజ్ఞ కర్మలనే సంగమము వదిలి కర్మలను చక్కగా చెయ్యి. ===సహయజ్ఞాః ప్రజాః సృష్ట్వా=== సహయజ్ఞాః ప్రజాః సృష్ట్వా పురోవాచ ప్రజాపతిః| అనేన ప్రసవిష్యధ్వమేష వోऽస్త్విష్టకామధుక్|| 3-10 || యజ్ఞాలతో సహా ప్రజలను శృష్టించి ప్రజాపతి పూర్వం ఇలాచెప్పాడు.యజ్ఞం వలన మీరు వృద్ధి పొందండి.అది మీ ఇష్ట కామధేనువు. ===దేవాన్భావయతానేన=== దేవాన్భావయతానేన తే దేవా భావయన్తు వః| పరస్పరం భావయన్తః శ్రేయః పరమవాప్స్యథ|| 3-11 || దేవతలను ఈ యజ్ఞంలో ఆరాధించండి.ఆదేవతలు మిమ్మలను అనుగ్రహిస్తారు. ===ఇష్టాన్భోగాన్హి వో దేవా=== ఇష్టాన్భోగాన్హి వో దేవా దాస్యన్తే యజ్ఞభావితాః| తైర్దత్తానప్రదాయైభ్యో యో భుఙ్క్తే స్తేన ఏవ సః|| 3-12 || యజ్ఞం చేత ఆరాధించబడిన దేవతలు మీకు ఇష్ట భోగాలను ఇస్తారు.వారికి ఏమీ సమర్పించకుండా వాళ్ళు ఇచ్చిన వాటిని అనిభవించేవాడు చోరుడే అవుతాడు . ===యజ్ఞశిష్టాశినః సన్తో=== యజ్ఞశిష్టాశినః సన్తో ముచ్యన్తే సర్వకిల్బిషైః| భుఞ్జతే తే త్వఘం పాపా యే పచన్త్యాత్మకారణాత్|| 3-13 || యజ్ఞంలో దేవతలకు ఇవ్వగా మిగిలినది తినేసజ్జనుడు అన్ని పాపాలనుండి విముక్తుడు అవుతాడు.తమ కోసం మాత్రం ఎవరు వండు కునే పాపాత్ములు వాళ్ళు పాపాన్నే తింటారు. ===అన్నాద్భవన్తి భూతాని=== అన్నాద్భవన్తి భూతాని పర్జన్యాదన్నసమ్భవః| యజ్ఞాద్భవతి పర్జన్యో యజ్ఞః కర్మసముద్భవః|| 3-14 || అన్నము వలన జీవులు పుట్టును,అన్నము మేఘము వలన పుట్టును,మేఘము యజ్ఞము వలన పుట్టును,యజ్ఞము కర్మ వలననే సంబవము. ===కర్మ బ్రహ్మోద్భవం=== కర్మ బ్రహ్మోద్భవం విద్ధి బ్రహ్మాక్షరసముద్భవమ్| తస్మాత్సర్వగతం బ్రహ్మ నిత్యం యజ్ఞే ప్రతిష్ఠితమ్|| 3-15 || కర్మ బ్రహ్మదేవుని వలన జనించినది ఆ బ్రహ్మ అనంతమైన పరమాత్మ వలన ఉద్భవించాడు.కాబట్టి సర్వ వ్యాపకమగు పర బ్రహ్మము నిత్యమూ యజ్ఞములో ప్రతిష్టితమై ఉంటుందని తెలుసుకో. === ఏవం ప్రవర్తితం చక్రం === ఏవం ప్రవర్తితం చక్రం నానువర్తయతీహ యః| అఘాయురిన్ద్రియారామో మోఘం పార్థ స జీవతి|| 3-16 || ఇలా పరిభ్రమించే చక్రాన్ని అనుసరించని వాడు పాపి,ఇంద్రియలోలుడు,అర్జునా;అతడు జీవించడం వ్యర్ధం. ===యస్త్వాత్మరతిరేవ=== యస్త్వాత్మరతిరేవ స్యాదాత్మతృప్తశ్చ మానవః| ఆత్మన్యేవ చ సన్తుష్టస్తస్య కార్యం న విద్యతే|| 3-17 || ఆత్మలోనే రమిస్తూ,ఆత్మలో తృప్తి పడుతూ,ఆత్మలోనే పరిపూర్ణ తృప్తిని పొందే వాడికి చేయదగిన కార్యమంటూ లేదు. ===నైవ తస్య కృతేనార్థో=== నైవ తస్య కృతేనార్థో నాకృతేనేహ కశ్చన| న చాస్య సర్వభూతేషు కశ్చిదర్థవ్యపాశ్రయః|| 3-18 || అతడికి పని చేయడం వలన ప్రయోజనం కాని ,మానడంవలన దోషం ఏమీ ఉండదు.తన ప్రయోజనం కోసం సమస్త ప్రాణులలోనూ దేనిపైనా ఆధారపడడు. ===తస్మాదసక్తః సతతం=== తస్మాదసక్తః సతతం కార్యం కర్మ సమాచర| అసక్తో హ్యాచరన్కర్మ పరమాప్నోతి పూరుషః|| 3-19 || అందుచే కర్మఫలములందు ఆసక్తి లేనివాడై తన ధర్మముగా భావించి మానవుడు కర్మ నాచరింపవలెను. ఆసక్తి లేకుండ పనిచేయుటచే మానవుడు పరమసత్యమును పొందును. ===కర్మణైవ హి సంసిద్ధిమాస్థితా=== కర్మణైవ హి సంసిద్ధిమాస్థితా జనకాదయః| లోకసంగ్రహమేవాపి సమ్పశ్యన్కర్తుమర్హసి|| 3-20 || జనకుడు మొదలైన వారు(నిస్కామ)కర్మల ద్వారానే మోక్షాన్ని పొందారు.లోకకల్యాణాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకుని అయినా కర్మ చేయడమే నీకు తగును. ===యద్యదాచరతి=== యద్యదాచరతి శ్రేష్ఠస్తత్తదేవేతరో జనః| స యత్ప్రమాణం కురుతే లోకస్తదనువర్తతే|| 3-21 || శ్రేష్టుడు దేనినైతే ఆచరిస్తాడో దానినే ఇతర జనులు ఆచరిస్తారు.అతడు దేనిని ప్రమాణంగా స్వీకరిస్తాడో దానినే లోకం అనుసరిస్తుంది. ===న మే పార్థాస్తి కర్తవ్యం=== న మే పార్థాస్తి కర్తవ్యం త్రిషు లోకేషు కిఞ్చన| నానవాప్తమవాప్తవ్యం వర్త ఏవ చ కర్మణి|| 3-22 || అర్జునా నాకు ఈ మూడు లోకాలలో చేయవలసిన పని లేదు.ఇంతకు ముందు పొందకుండా ఉన్నది ముందు పొందవలసినది ఏమీలేదు.అయిననూ కర్మలలో వర్తిస్తాను. ===యది హ్యహం న వర్తేయం=== యది హ్యహం న వర్తేయం జాతు కర్మణ్యతన్ద్రితః| మమ వర్త్మానువర్తన్తే మనుష్యాః పార్థ సర్వశః|| 3-23 || అర్జునా;నేను విశ్రాంతి లేకుండా నిరంతరం పని చేయకపోతే,మనుష్యులు అన్ని విధాల నామార్గమే అనుసరిస్తారు. ===ఉత్సీదేయురిమే లోకా=== ఉత్సీదేయురిమే లోకా న కుర్యాం కర్మ చేదహమ్| సఙ్కరస్య చ కర్తా స్యాముపహన్యామిమాః ప్రజాః|| 3-24 || నేను కర్మలు చేయకపోతే ఈలోకాలన్నీ నశించి పోతాయి.వర్ణ సంకరానికి కారకుడనౌతాను.ఈ ప్రజలను నాశనం చేసిన వాడనౌతాను. ===సక్తాః కర్మణ్యవిద్వాంసో=== సక్తాః కర్మణ్యవిద్వాంసో యథా కుర్వన్తి భారత| కుర్యాద్విద్వాంస్తథాసక్తశ్చికీర్షుర్లోకసంగ్రహమ్|| 3-25 || అర్జునా;అజ్ఞానులు కర్మతో మునిగి తేలుతూ ఎలా పని చేస్తారో వివేకి లోక శ్రేయస్సు కోరుతూ అలాగే పని చేయాలి. ===న బుద్ధిభేదం జనయేదజ్ఞానాం=== న బుద్ధిభేదం జనయేదజ్ఞానాం కర్మసఙ్గినామ్| జోషయేత్సర్వకర్మాణి విద్వాన్యుక్తః సమాచరన్|| 3-26 || కర్మలలో ఇరుక్కు పోయిన అజ్ఞానుల బుద్ధిని వివేకి చెదర కొట్టరాదు.తాను యోగంలో నిలిచి చక్కగా పని చేస్తూ వాళ్ళని ఆ మార్గంలో నడుస్తూ కర్మలాచరించేలా ప్రోత్సహించాలి. ===ప్రకృతేః క్రియమాణాని=== ప్రకృతేః క్రియమాణాని గుణైః కర్మాణి సర్వశః| అహఙ్కారవిమూఢాత్మా కర్తాహమితి మన్యతే|| 3-27 || ప్రకృతి గుణాల వలన అన్ని కర్మలు నిర్వహింప బడతాయి.అహంకార వలన భ్రమించిన మూఢుడూ తానే కర్తనని తలపోస్తాడు. ===తత్త్వవిత్తు మహాబాహో=== తత్త్వవిత్తు మహాబాహో గుణకర్మవిభాగయోః| గుణా గుణేషు వర్తన్త ఇతి మత్వా న సజ్జతే|| 3-28 || మహాబలుడా;గుణకర్మ విభాగాల తత్వం తెలిసిన వాడుగుణాలు గూణాలలో వర్తిస్తాయని తెలిసి ఆ కర్మలలో తగుల్కోడు. ===ప్రకృతేర్గుణసంమూఢాః === ప్రకృతేర్గుణసమ్మూఢాః సజ్జన్తే గుణకర్మసు| తానకృత్స్నవిదో మన్దాన్కృత్స్నవిన్న విచాలయేత్|| 3-29 || ప్రకృతి యొక్క గుణాల వలన మోహంలో పడిన వారు గుణ కర్మలలో మునుగుతుంటారు.సరిగా తెలియని మంద బుద్ధులను సర్వం తెలిసిన జ్ఞాని చెదర కొట్టరాదు. ===మయి సర్వాణి కర్మాణి === మయి సర్వాణి కర్మాణి సంన్యస్యాధ్యాత్మచేతసా| నిరాశీర్నిర్మమో భూత్వా యుధ్యస్వ విగతజ్వరః|| 3-30 || సర్వ కర్మలను నాయందు సమర్పించి,చిత్తాన్ని ఆత్మలో నిలిపి,ఆశా మమకారాలను వదిలి,ఆరాటాన్ని విసర్జించి యుద్ధం చెయ్యి. ===యే మే మతమిదం === యే మే మతమిదం నిత్యమనుతిష్ఠన్తి మానవాః| శ్రద్ధావన్తోऽనసూయన్తో ముచ్యన్తే తేऽపి కర్మభిః|| 3-31 || నాయీ మతాన్ని ఏమానవులు మత్సరం లేకుండా ఆచరిస్తారో వాళ్ళు కూడా కర్మల నుండి విడుదల పొందుతారు. ===యే త్వేతదభ్యసూయన్తో=== ఎవరైతే అసూయాపరులై నా ఈ మతాన్ని అనుష్టించరో ఆ తెలివితక్కువ వాళ్ళు సర్వ జ్ఞానములనుండి వంచితులై నశించిపోతారని తెలుసుకో. ===సదృశం చేష్టతే స్వస్యాః=== జ్ఞానవంతుడైనా తన ప్రకృతి ననుసరించే వ్యవహరిస్తాడు.ప్రాణులు తమ ప్రకృతిని అనుసరిస్తాయి.నిగ్రహమేమి చేస్తుంది. ===ఇన్ద్రియస్యేన్ద్రియస్యార్థే === ప్రతి ఇంద్రియ విషయంలోను రాగాద్వేషాలు ఉంటాయి కర్మయోగి వాటికి లోబడ రాదు.అవే అతనికి శత్రువులు. ===శ్రేయాన్స్వధర్మో విగుణః=== బాగా ఆచరించిన పర ధర్మం కన్నా లోపభూయిష్టమైనది ఐనా స్వధర్మం మేలు.పర ధర్మం భయంకర మైనది. ===అథ కేన ప్రయుక్తోऽయం=== అర్జునుడు ఇలాఅడిగాడు; కృష్ణా ఇష్టం లేకపోయినా ఎవరో బలవంత పెడుతున్నట్లు మానవుడు పాపం ఎందుకు చేస్తున్నాడు?ఆ ప్రేరణశక్తి ఎవరిది?ఎవరి కారణంగా పాపం చేస్తాడు? ===కామ ఏష క్రోధ ఏష === శ్రీ భగవానుడన్నాడు; ఇవి కామము,క్రోధము,రజోగుణం నుండి ఉద్భవిస్తాయి.దానికి మహా ఆకలి.అది పాపిష్టిది.ఈలోకంలో అందరికి అదేశత్రువని తెలుసుకో. ===ధూమేనావ్రియతే=== అగ్నిని పొగ ఆవరించినట్లు,అద్దాన్ని దుమ్ము కప్పినట్లు,గర్భస్త శిశువుని మావి కప్పినట్లు జ్ఞానాన్ని కామం కప్పి వేస్తుంది. ===ఆవృతం జ్ఞానమేతేన=== కామం తృప్తి పరచడానికి వీలులేని అగ్ని వంటిది.ఇది జ్ఞానానికి నిత్య శత్రువు.దీనితోజ్ఞాని జ్ఞానం కప్పబడి ఉంటుంది. ===ఇన్ద్రియాణి మనో=== ఇంద్రియాలు మనస్సు,భుద్ధి,కామానికి ఆధార స్థానాలు అని చెప్పబడుతున్నాయి.ఈ కామం జ్ఞానాన్ని కప్పి వేసి ఇంద్రియాల ద్వారా దేహధారిని వ్యామోహ పరుస్తుంది. ===తస్మాత్త్వమిన్ద్రియాణ్యాదౌ=== అందువలన భరత కుల శ్రేష్టుడా;ముందుగానీవు ఇంద్రియాలని నిగ్రహించి,జ్ఞాన విజ్ఞానాలను నాశనం చేసే పాపిష్టి కామాన్ని నిర్మూలించు. ===ఇన్ద్రియాణి పరాణ్యాహురిన్ద్రియేభ్యః=== ఇంద్రియాలు గొప్పవని చెబుతారు.ఇంద్రియాలకన్నా అధికమైనది మనస్సు.మనస్సు కన్నాగొప్పది బుద్ధి,బుద్ధి కంటే శ్రేష్టమైనది ఆత్మ. ===ఏవం బుద్ధేః పరం బుద్ధ్వా=== మహాబాహుడా ఇలా ఆత్మను బుద్ధికన్నా ఎక్కువైన దానిగా తెలుసుకొని నిన్ను నీవు నిగ్రహించుకొని,కామరూపి అయిన శత్రువుని జయించు. {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = | translation = [[అథ తృతీయోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} {{భగవద్గీత}} 5apws9n01snmxhhhbcn083yp807eod2 556996 556995 2026-05-25T09:57:20Z శ్రీనివాస్ బందరు 7291 /* యే త్వేతదభ్యసూయన్తో */ పూర్తి శ్లోకాన్ని చేర్చడం జరిగింది 556996 wikitext text/x-wiki {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = {{PAGENAME}} | translation = [[అథ తృతీయోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} ===జ్యాయసీ చేత్కర్మణస్తే మతా === అర్జున ఉవచ జ్యాయసీ చేత్కర్మణస్తే మతా బుద్ధిర్జనార్దన| తత్కిం కర్మణి ఘోరే మాం నియోజయసి కేశవ|| 3-1 || అర్జునుడు ఇలా అన్నాడు; జనార్ధనా! నీ అభిప్రాయంలో కర్మ కంటే జ్ఞానమే ఎక్కువైతే కేశవా! ఘోరకర్మలో నన్ను ఎందుకు నియోగించుతావు? ===వ్యామిశ్రేణేవ వాక్యేన === వ్యామిశ్రేణేవ వాక్యేన బుద్ధిం మోహయసీవ మే| తదేకం వద నిశ్చిత్య యేన శ్రేయోऽహమాప్నుయామ్|| 3-2 || అయోమయమైన మాటలతో నా బుద్ధికి భ్రాంతిని కలిగిస్తున్నావు.ఏది నాకు శ్రేయమో దానిని నిశ్చయముగా చెప్పు. ===లోకేऽస్మిన్ ద్వివిధా నిష్ఠా === శ్రీభగవానువాచ| లోకేऽస్మిన్ ద్వివిధా నిష్ఠా పురా ప్రోక్తా మయానఘ| జ్ఞానయోగేన సాఙ్ఖ్యానాం కర్మయోగేన యోగినామ్|| 3-3 || భగవంతుడు ఇలాపలికాడు; పాప రహితుడా ఈ లోకంలో సాంఖ్యులకు జ్ఞానయోగం చేతను యోగులకు కర్మయోగం చేతను సాధన, సృష్టికి ముందే నాచేత చెప్పబడినది. ===న కర్మణామనారమ్భాన్నైష్కర్మ్యం=== కర్మలను చేయనంత మాత్రాన నిష్కర్మ సిద్ధి కలగదు.కేవలం సన్యసించడం వలన సరైన సిద్ధి కలగదు. ===న హి కశ్చిత్క్షణమపి జాతు తిష్ఠత్యకర్మకృత్|=== న కర్మణామనారమ్భాన్నైష్కర్మ్యం పురుషోऽశ్నుతే| న చ సంన్యసనాదేవ సిద్ధిం సమధిగచ్ఛతి|| 3-4 || ఎవరూ ఒక్క క్షణం కూడా కర్మ చేయకుండా ఉండలేరు.ప్రకృతి జన్యమైన గుణాల వలన అన్ని కర్మలు అవశ్యంగానే చేయబడుతున్నాయి. ===కర్మేన్ద్రియాణి సంయమ్య య === కర్మేన్ద్రియాణి సంయమ్య య ఆస్తే మనసా స్మరన్| ఇన్ద్రియార్థాన్విమూఢాత్మా మిథ్యాచారః స ఉచ్యతే|| 3-6 || ఎవరైతే కర్మేంద్రియాలను నిగ్రహించి మనస్సులో ఇంద్రియ విషయాలను స్మరిస్తూ ఉంటాడో,అతడు పరమ మూర్ఖుడు,కపటాచారి అని పిలవ బడతాడు. ===యస్త్విన్ద్రియాణి మనసా=== యస్త్విన్ద్రియాణి మనసా నియమ్యారభతేऽర్జున| కర్మేన్ద్రియైః కర్మయోగమసక్తః స విశిష్యతే|| 3-7 || అర్జునా;జ్ఞానేంద్రియాలను మనస్సు ద్వారా నిగ్రహించి,కర్మేంద్రియాల ద్వారా అసక్త భావంతో కర్మయోగాన్ని ఎవరు ప్రారంభిస్తాడో అతడు విశిష్టుడు అవుతాడు. ===నియతం కురు కర్మ త్వం=== నియతం కురు కర్మ త్వం కర్మ జ్యాయో హ్యకర్మణః| శరీరయాత్రాపి చ తే న ప్రసిద్ధ్యేదకర్మణః|| 3-8 || నీ విధ్యుక్త కర్మని నీవు చెయ్యి;కర్మ మానడం కంటే కర్మ చేయడం మేలు.కర్మ చేయకపోతే శరీర యాత్ర జరగదు. ===యజ్ఞార్థాత్కర్మణోऽన్యత్ర=== యజ్ఞార్థాత్కర్మణోऽన్యత్ర లోకోऽయం కర్మబన్ధనః| తదర్థం కర్మ కౌన్తేయ ముక్తసఙ్గః సమాచర|| 3-9 || కోసం చేసే కర్మలకంటే ఇతర కర్మలతో ఈ లోకం బంధింప బడి ఉన్నది.కుంతీకుమారా యజ్ఞ కర్మలనే సంగమము వదిలి కర్మలను చక్కగా చెయ్యి. ===సహయజ్ఞాః ప్రజాః సృష్ట్వా=== సహయజ్ఞాః ప్రజాః సృష్ట్వా పురోవాచ ప్రజాపతిః| అనేన ప్రసవిష్యధ్వమేష వోऽస్త్విష్టకామధుక్|| 3-10 || యజ్ఞాలతో సహా ప్రజలను శృష్టించి ప్రజాపతి పూర్వం ఇలాచెప్పాడు.యజ్ఞం వలన మీరు వృద్ధి పొందండి.అది మీ ఇష్ట కామధేనువు. ===దేవాన్భావయతానేన=== దేవాన్భావయతానేన తే దేవా భావయన్తు వః| పరస్పరం భావయన్తః శ్రేయః పరమవాప్స్యథ|| 3-11 || దేవతలను ఈ యజ్ఞంలో ఆరాధించండి.ఆదేవతలు మిమ్మలను అనుగ్రహిస్తారు. ===ఇష్టాన్భోగాన్హి వో దేవా=== ఇష్టాన్భోగాన్హి వో దేవా దాస్యన్తే యజ్ఞభావితాః| తైర్దత్తానప్రదాయైభ్యో యో భుఙ్క్తే స్తేన ఏవ సః|| 3-12 || యజ్ఞం చేత ఆరాధించబడిన దేవతలు మీకు ఇష్ట భోగాలను ఇస్తారు.వారికి ఏమీ సమర్పించకుండా వాళ్ళు ఇచ్చిన వాటిని అనిభవించేవాడు చోరుడే అవుతాడు . ===యజ్ఞశిష్టాశినః సన్తో=== యజ్ఞశిష్టాశినః సన్తో ముచ్యన్తే సర్వకిల్బిషైః| భుఞ్జతే తే త్వఘం పాపా యే పచన్త్యాత్మకారణాత్|| 3-13 || యజ్ఞంలో దేవతలకు ఇవ్వగా మిగిలినది తినేసజ్జనుడు అన్ని పాపాలనుండి విముక్తుడు అవుతాడు.తమ కోసం మాత్రం ఎవరు వండు కునే పాపాత్ములు వాళ్ళు పాపాన్నే తింటారు. ===అన్నాద్భవన్తి భూతాని=== అన్నాద్భవన్తి భూతాని పర్జన్యాదన్నసమ్భవః| యజ్ఞాద్భవతి పర్జన్యో యజ్ఞః కర్మసముద్భవః|| 3-14 || అన్నము వలన జీవులు పుట్టును,అన్నము మేఘము వలన పుట్టును,మేఘము యజ్ఞము వలన పుట్టును,యజ్ఞము కర్మ వలననే సంబవము. ===కర్మ బ్రహ్మోద్భవం=== కర్మ బ్రహ్మోద్భవం విద్ధి బ్రహ్మాక్షరసముద్భవమ్| తస్మాత్సర్వగతం బ్రహ్మ నిత్యం యజ్ఞే ప్రతిష్ఠితమ్|| 3-15 || కర్మ బ్రహ్మదేవుని వలన జనించినది ఆ బ్రహ్మ అనంతమైన పరమాత్మ వలన ఉద్భవించాడు.కాబట్టి సర్వ వ్యాపకమగు పర బ్రహ్మము నిత్యమూ యజ్ఞములో ప్రతిష్టితమై ఉంటుందని తెలుసుకో. === ఏవం ప్రవర్తితం చక్రం === ఏవం ప్రవర్తితం చక్రం నానువర్తయతీహ యః| అఘాయురిన్ద్రియారామో మోఘం పార్థ స జీవతి|| 3-16 || ఇలా పరిభ్రమించే చక్రాన్ని అనుసరించని వాడు పాపి,ఇంద్రియలోలుడు,అర్జునా;అతడు జీవించడం వ్యర్ధం. ===యస్త్వాత్మరతిరేవ=== యస్త్వాత్మరతిరేవ స్యాదాత్మతృప్తశ్చ మానవః| ఆత్మన్యేవ చ సన్తుష్టస్తస్య కార్యం న విద్యతే|| 3-17 || ఆత్మలోనే రమిస్తూ,ఆత్మలో తృప్తి పడుతూ,ఆత్మలోనే పరిపూర్ణ తృప్తిని పొందే వాడికి చేయదగిన కార్యమంటూ లేదు. ===నైవ తస్య కృతేనార్థో=== నైవ తస్య కృతేనార్థో నాకృతేనేహ కశ్చన| న చాస్య సర్వభూతేషు కశ్చిదర్థవ్యపాశ్రయః|| 3-18 || అతడికి పని చేయడం వలన ప్రయోజనం కాని ,మానడంవలన దోషం ఏమీ ఉండదు.తన ప్రయోజనం కోసం సమస్త ప్రాణులలోనూ దేనిపైనా ఆధారపడడు. ===తస్మాదసక్తః సతతం=== తస్మాదసక్తః సతతం కార్యం కర్మ సమాచర| అసక్తో హ్యాచరన్కర్మ పరమాప్నోతి పూరుషః|| 3-19 || అందుచే కర్మఫలములందు ఆసక్తి లేనివాడై తన ధర్మముగా భావించి మానవుడు కర్మ నాచరింపవలెను. ఆసక్తి లేకుండ పనిచేయుటచే మానవుడు పరమసత్యమును పొందును. ===కర్మణైవ హి సంసిద్ధిమాస్థితా=== కర్మణైవ హి సంసిద్ధిమాస్థితా జనకాదయః| లోకసంగ్రహమేవాపి సమ్పశ్యన్కర్తుమర్హసి|| 3-20 || జనకుడు మొదలైన వారు(నిస్కామ)కర్మల ద్వారానే మోక్షాన్ని పొందారు.లోకకల్యాణాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకుని అయినా కర్మ చేయడమే నీకు తగును. ===యద్యదాచరతి=== యద్యదాచరతి శ్రేష్ఠస్తత్తదేవేతరో జనః| స యత్ప్రమాణం కురుతే లోకస్తదనువర్తతే|| 3-21 || శ్రేష్టుడు దేనినైతే ఆచరిస్తాడో దానినే ఇతర జనులు ఆచరిస్తారు.అతడు దేనిని ప్రమాణంగా స్వీకరిస్తాడో దానినే లోకం అనుసరిస్తుంది. ===న మే పార్థాస్తి కర్తవ్యం=== న మే పార్థాస్తి కర్తవ్యం త్రిషు లోకేషు కిఞ్చన| నానవాప్తమవాప్తవ్యం వర్త ఏవ చ కర్మణి|| 3-22 || అర్జునా నాకు ఈ మూడు లోకాలలో చేయవలసిన పని లేదు.ఇంతకు ముందు పొందకుండా ఉన్నది ముందు పొందవలసినది ఏమీలేదు.అయిననూ కర్మలలో వర్తిస్తాను. ===యది హ్యహం న వర్తేయం=== యది హ్యహం న వర్తేయం జాతు కర్మణ్యతన్ద్రితః| మమ వర్త్మానువర్తన్తే మనుష్యాః పార్థ సర్వశః|| 3-23 || అర్జునా;నేను విశ్రాంతి లేకుండా నిరంతరం పని చేయకపోతే,మనుష్యులు అన్ని విధాల నామార్గమే అనుసరిస్తారు. ===ఉత్సీదేయురిమే లోకా=== ఉత్సీదేయురిమే లోకా న కుర్యాం కర్మ చేదహమ్| సఙ్కరస్య చ కర్తా స్యాముపహన్యామిమాః ప్రజాః|| 3-24 || నేను కర్మలు చేయకపోతే ఈలోకాలన్నీ నశించి పోతాయి.వర్ణ సంకరానికి కారకుడనౌతాను.ఈ ప్రజలను నాశనం చేసిన వాడనౌతాను. ===సక్తాః కర్మణ్యవిద్వాంసో=== సక్తాః కర్మణ్యవిద్వాంసో యథా కుర్వన్తి భారత| కుర్యాద్విద్వాంస్తథాసక్తశ్చికీర్షుర్లోకసంగ్రహమ్|| 3-25 || అర్జునా;అజ్ఞానులు కర్మతో మునిగి తేలుతూ ఎలా పని చేస్తారో వివేకి లోక శ్రేయస్సు కోరుతూ అలాగే పని చేయాలి. ===న బుద్ధిభేదం జనయేదజ్ఞానాం=== న బుద్ధిభేదం జనయేదజ్ఞానాం కర్మసఙ్గినామ్| జోషయేత్సర్వకర్మాణి విద్వాన్యుక్తః సమాచరన్|| 3-26 || కర్మలలో ఇరుక్కు పోయిన అజ్ఞానుల బుద్ధిని వివేకి చెదర కొట్టరాదు.తాను యోగంలో నిలిచి చక్కగా పని చేస్తూ వాళ్ళని ఆ మార్గంలో నడుస్తూ కర్మలాచరించేలా ప్రోత్సహించాలి. ===ప్రకృతేః క్రియమాణాని=== ప్రకృతేః క్రియమాణాని గుణైః కర్మాణి సర్వశః| అహఙ్కారవిమూఢాత్మా కర్తాహమితి మన్యతే|| 3-27 || ప్రకృతి గుణాల వలన అన్ని కర్మలు నిర్వహింప బడతాయి.అహంకార వలన భ్రమించిన మూఢుడూ తానే కర్తనని తలపోస్తాడు. ===తత్త్వవిత్తు మహాబాహో=== తత్త్వవిత్తు మహాబాహో గుణకర్మవిభాగయోః| గుణా గుణేషు వర్తన్త ఇతి మత్వా న సజ్జతే|| 3-28 || మహాబలుడా;గుణకర్మ విభాగాల తత్వం తెలిసిన వాడుగుణాలు గూణాలలో వర్తిస్తాయని తెలిసి ఆ కర్మలలో తగుల్కోడు. ===ప్రకృతేర్గుణసంమూఢాః === ప్రకృతేర్గుణసమ్మూఢాః సజ్జన్తే గుణకర్మసు| తానకృత్స్నవిదో మన్దాన్కృత్స్నవిన్న విచాలయేత్|| 3-29 || ప్రకృతి యొక్క గుణాల వలన మోహంలో పడిన వారు గుణ కర్మలలో మునుగుతుంటారు.సరిగా తెలియని మంద బుద్ధులను సర్వం తెలిసిన జ్ఞాని చెదర కొట్టరాదు. ===మయి సర్వాణి కర్మాణి === మయి సర్వాణి కర్మాణి సంన్యస్యాధ్యాత్మచేతసా| నిరాశీర్నిర్మమో భూత్వా యుధ్యస్వ విగతజ్వరః|| 3-30 || సర్వ కర్మలను నాయందు సమర్పించి,చిత్తాన్ని ఆత్మలో నిలిపి,ఆశా మమకారాలను వదిలి,ఆరాటాన్ని విసర్జించి యుద్ధం చెయ్యి. ===యే మే మతమిదం === యే మే మతమిదం నిత్యమనుతిష్ఠన్తి మానవాః| శ్రద్ధావన్తోऽనసూయన్తో ముచ్యన్తే తేऽపి కర్మభిః|| 3-31 || నాయీ మతాన్ని ఏమానవులు మత్సరం లేకుండా ఆచరిస్తారో వాళ్ళు కూడా కర్మల నుండి విడుదల పొందుతారు. ===యే త్వేతదభ్యసూయన్తో=== యే త్వేతదభ్యసూయన్తో నానుతిష్ఠన్తి మే మతమ్| సర్వజ్ఞానవిమూఢాంస్తాన్విద్ధి నష్టానచేతసః|| 3-32 || ఎవరైతే అసూయాపరులై నా ఈ మతాన్ని అనుష్టించరో ఆ తెలివితక్కువ వాళ్ళు సర్వ జ్ఞానములనుండి వంచితులై నశించిపోతారని తెలుసుకో. ===సదృశం చేష్టతే స్వస్యాః=== జ్ఞానవంతుడైనా తన ప్రకృతి ననుసరించే వ్యవహరిస్తాడు.ప్రాణులు తమ ప్రకృతిని అనుసరిస్తాయి.నిగ్రహమేమి చేస్తుంది. ===ఇన్ద్రియస్యేన్ద్రియస్యార్థే === ప్రతి ఇంద్రియ విషయంలోను రాగాద్వేషాలు ఉంటాయి కర్మయోగి వాటికి లోబడ రాదు.అవే అతనికి శత్రువులు. ===శ్రేయాన్స్వధర్మో విగుణః=== బాగా ఆచరించిన పర ధర్మం కన్నా లోపభూయిష్టమైనది ఐనా స్వధర్మం మేలు.పర ధర్మం భయంకర మైనది. ===అథ కేన ప్రయుక్తోऽయం=== అర్జునుడు ఇలాఅడిగాడు; కృష్ణా ఇష్టం లేకపోయినా ఎవరో బలవంత పెడుతున్నట్లు మానవుడు పాపం ఎందుకు చేస్తున్నాడు?ఆ ప్రేరణశక్తి ఎవరిది?ఎవరి కారణంగా పాపం చేస్తాడు? ===కామ ఏష క్రోధ ఏష === శ్రీ భగవానుడన్నాడు; ఇవి కామము,క్రోధము,రజోగుణం నుండి ఉద్భవిస్తాయి.దానికి మహా ఆకలి.అది పాపిష్టిది.ఈలోకంలో అందరికి అదేశత్రువని తెలుసుకో. ===ధూమేనావ్రియతే=== అగ్నిని పొగ ఆవరించినట్లు,అద్దాన్ని దుమ్ము కప్పినట్లు,గర్భస్త శిశువుని మావి కప్పినట్లు జ్ఞానాన్ని కామం కప్పి వేస్తుంది. ===ఆవృతం జ్ఞానమేతేన=== కామం తృప్తి పరచడానికి వీలులేని అగ్ని వంటిది.ఇది జ్ఞానానికి నిత్య శత్రువు.దీనితోజ్ఞాని జ్ఞానం కప్పబడి ఉంటుంది. ===ఇన్ద్రియాణి మనో=== ఇంద్రియాలు మనస్సు,భుద్ధి,కామానికి ఆధార స్థానాలు అని చెప్పబడుతున్నాయి.ఈ కామం జ్ఞానాన్ని కప్పి వేసి ఇంద్రియాల ద్వారా దేహధారిని వ్యామోహ పరుస్తుంది. ===తస్మాత్త్వమిన్ద్రియాణ్యాదౌ=== అందువలన భరత కుల శ్రేష్టుడా;ముందుగానీవు ఇంద్రియాలని నిగ్రహించి,జ్ఞాన విజ్ఞానాలను నాశనం చేసే పాపిష్టి కామాన్ని నిర్మూలించు. ===ఇన్ద్రియాణి పరాణ్యాహురిన్ద్రియేభ్యః=== ఇంద్రియాలు గొప్పవని చెబుతారు.ఇంద్రియాలకన్నా అధికమైనది మనస్సు.మనస్సు కన్నాగొప్పది బుద్ధి,బుద్ధి కంటే శ్రేష్టమైనది ఆత్మ. ===ఏవం బుద్ధేః పరం బుద్ధ్వా=== మహాబాహుడా ఇలా ఆత్మను బుద్ధికన్నా ఎక్కువైన దానిగా తెలుసుకొని నిన్ను నీవు నిగ్రహించుకొని,కామరూపి అయిన శత్రువుని జయించు. {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = | translation = [[అథ తృతీయోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} {{భగవద్గీత}} 9noe0xr63pmwr2cxrzsf8bvwpp54lk3 4 70537 556918 555829 2026-05-24T17:09:10Z Vjsuseela 1850 /* భారతదేశంలో సార్వజనీనం */ 556918 wikitext text/x-wiki == రచయితల కాపీహక్కుల స్థితిగతులు == తెలుగు వికీసోర్సు అన్నది ఎవరైనా అభివృద్ధిపరచగల స్వేచ్ఛానకలు హక్కులున్న రచనలుగల గ్రంథాలయం. దీని నిర్వచనంలోనే ఉన్న స్వేచ్ఛా నకలు హక్కులు అన్న పదం వల్ల ఈ గ్రంథాలయంలో ఉన్న పుస్తకాలు ముందస్తు అనుమతి అవసరం లేకుండా, వాణిజ్యావసరాలకు సైతం తిరిగి వినియోగించుకోగలిగిన కృతులు మాత్రమే ఇందులో ఉండాలి. ఇలాంటివి సాధారణంగా రెండు విధాలుగా ఉంటాయి: # సార్వజనీనమైన కృతులు - స్వంత సృజనల (original creations) మీద వాటి సృష్టికర్తలకు (రచయితలు, సంగీతకారులు, శిల్పులు, చిత్రకారులు, వగైరా) దక్కే పలు చట్టపరమైన హక్కుల సమూహమైన కాపీహక్కులు చట్టప్రకారం కొన్ని పరిధుల మేరకు కొంత కాలం మాత్రమే ఉంటాయి. ఉదాహరణకు భారతదేశంలో రచయిత పేరు తెలిసిన సాహిత్య రచనలు రచయిత జీవితకాలంలో ప్రచురితమై ఉంటే రచయిత మరణానంతరం 60 సంవత్సరాలు గడిచాకా ఆ కృతి కాపీహక్కుల పరిధిలో ఉండవు. అలా కృతి తొలి ప్రచురితమైన, రచయిత పౌరసత్వం ఉన్న దేశానికి అనుగుణంగా కృతి సార్వజనీనం అవడానికి స్థానిక చట్టాలు వర్తిస్తాయి. # స్వేచ్ఛా నకలు హక్కుల్లో విడుదల అయిన కృతులు - కాపీహక్కుల స్వంతదారు స్వయంగా స్వేచ్ఛా నకలు హక్కులకు సంబంధించిన లైసెన్సుల్లో (అవేమిటి అన్నది [[:Commons:Commons:Licensing#Acceptable_licenses|కామన్సులో]] చూడండి) తెలుగు వికీసోర్సులో ఉండే పుస్తకాలు సాధారణంగా వికీమీడియా కామన్సులో అప్‌లోడ్ అవుతాయి. వికీమీడియా ఫౌండేషన్ సైట్లకు సర్వర్ యునైటెడ్ స్టేట్స్ ఆఫ్ అమెరికాలో ఉండడం వల్ల వికీమీడియా కామన్సులో ఉండే కృతులు ఆ కృతి మొదట ప్రచురితమైన దేశంతో పాటుగా, అమెరికా చట్టాలు కూడా వర్తిస్తాయని. రెండు దేశాల్లోనూ కాపీహక్కుల పరిధిలో లేకుంటేనే చేర్చవచ్చని విధానాలు ఉన్నాయి.<ref>2018 అక్టోబరు నాటికి, ఈ విధానం మరీ కచ్చితంగా అమలు కావడంలేదు. కృతి ప్రచురితమైన దేశంలో సార్వజనీనం అయివుంటే అమెరికాలో కాకున్నా వికీమీడియా కామన్సులో ప్రస్తుతానికి తొలగింపు నోటీసుతో లేని కృతులు అనేకం ఉండడానికి కామన్స్‌లో దీని అమలు విషయమై ఉన్న భిన్నాభిప్రాయం కొంత కారణం.</ref> భారతీయ కాపీహక్కుల చట్టం 1956 దాని తదనంతర సవరణల ప్రకారం, భారతదేశంలో రచయిత జీవితకాలంలో, వారి పేరు మీదనే ప్రచురితమైన భారతీయ రచయిత పుస్తకాలు రచయిత మరణానంతరం 60 సంవత్సరాలకు సార్వజనీనం అవుతాయి. (ఇది చాలా సరళమైన వివరం. స్పష్టత కోసం [[వికీసోర్స్:తెలుగు వికీసోర్స్ కాపీహక్కుల మార్గదర్శిని]] చూడండి) అయితే భారతదేశం అమెరికాతో కాపీహక్కుల సంబంధాలు ఏర్పరుచుకున్న నాటికి అంటే యురుగ్వే రౌండ్ అగ్రిమెంట్స్ యాక్ట్ తేదీ 1996 జనవరి 1 నాటికి భారతదేశంలో సార్వజనీనం అయివుండడం లేదా కాపీహక్కుల నోటీసు లేకుండా 1989 మార్చి 1కి ముందు ప్రచురితమైనది లేదా కాపీహక్కుల పునరుద్ధరణ పొందకుండా 1964కి ముందు ప్రచురితమైన భారతీయ కృతులు మాత్రమే అమెరికాలో సార్వజనీనం అయివుంటాయి. దీన్ని కూడా బాగా సరళంగా చెప్పాలంటే 1941 నాటికి మరణించిన రచయితలు, తమ జీవితకాలంలో ప్రచురితమైన పుస్తకాలు ఇటు భారతదేశంలోనే కాక, అమెరికాలోనూ సార్వజనీనమే. ==భారతదేశంలో సార్వజనీనం== * [[రచయిత:అక్కిరాజు ఉమాకాంతం]] (1889-1942) * [[రచయిత:అజ్జాడ ఆదిభట్ట నారాయణదాసు]] (1864-1945) * [[రచయిత:అడిదము రామారావు]] (1886–1956) * [[రచయిత:అడివి బాపిరాజు]] (1895 - 1952) * [[రచయిత:ఉమర్ ఆలీషా]] (1886-1945) * [[రచయిత:ఏటుకూరి వెంకట నరసయ్య]] (1911-1949) * [[రచయిత:కట్టమంచి రామలింగారెడ్డి]] (1880-1951) * [[రచయిత:కె. ఎన్. కేసరి]] (1875-1953) * [[రచయిత:కొండా వెంకటప్పయ్య]] (1866-1949) * [[రచయిత:గరిమెళ్ల సత్యనారాయణ]] (1893-1952) * [[రచయిత:చాగంటి శేషయ్య]] (1881-1956) * [[రచయిత:చిలకమర్తి లక్ష్మీనరసింహం]] (1867-1946) * [[రచయిత:చిలుకూరి నారాయణరావు]] (1889-1951) * [[రచయిత:చెళ్లపిళ్ల వేంకటశాస్త్రి]] (1870-1950) * [[రచయిత:జనమంచి శేషాద్రి శర్మ]] (1882-1950) * [[రచయిత:టంగుటూరి ప్రకాశం]] (1872-1957) * [[రచయిత:టేకుమళ్ళ అచ్యుతరావు]] (1880-1947) * [[రచయిత:తాతా సుబ్బరాయశాస్త్రి]] (1867-1944) * [[రచయిత:తిరుపతి వేంకట కవులు]] (1872-1919 and 1870-1950) * [[రచయిత:త్రిపురనేని రామస్వామి]] (1887-1943) * [[రచయిత:త్రిపురాన వేంకటసూర్యప్రసాదరాయకవి]] (1889-1945) * [[రచయిత:దువ్వూరి రామిరెడ్డి]] (1895-1947) * [[రచయిత:దుర్భాక రాజశేఖర శతావధాని]] (1888-1957) * [[రచయిత:పంచాగ్నుల ఆదినారాయణ శాస్త్రి]] (1890-1951) * [[రచయిత:పెండ్యాల వేంకట సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రి]] (1877-1950) * [[రచయిత:బలిజేపల్లి లక్ష్మీకాంతం]] (1881-1953) * [[రచయిత:బళ్ళారి రాఘవ]] (1880-1946) * [[రచయిత:మానవల్లి రామకృష్ణయ్య]] (1866-1957) * [[రచయిత:మేడేపల్లి వేంకటరమణాచార్యులు]] (1862-1943) * [[రచయిత:శ్రీపాద కామేశ్వరరావు]] (1877-1943) * [[రచయిత:శ్రీరాముల సచ్చిదానంద శాస్త్రి]] (1888–1954) * [[రచయిత:రాయసం వెంకట శివుడు]] (1870-1954) * [[రచయిత:సురవరం ప్రతాపరెడ్డి]] (1896–1953) * [[రచయిత:కొప్పరపు సోదర కవులు]] (ఇద్దరిలో దీర్ఘకాలం జీవించినవారు 1942లో మరణించారు) * [[రచయిత:నండూరి వెంకట సుబ్బారావు]] * [[రచయిత:తెన్నేటి సూరి]] * [[రచయిత:సురవరం ప్రతాపరెడ్డి]] == అమెరికాలోనూ, భారతదేశంలోనూ సార్వజనీనం == * [[రచయిత:అయ్యల సోమయాజుల గణపతిశాస్త్రి]] (1878-1936) * [[రచయిత:అల్లంరాజు రంగశాయి కవి]] (1860–1936) * [[రచయిత:అల్లంరాజు సుబ్రహ్మణ్యకవి]] (1831 - 1892) * [[రచయిత:అవ్వారి సుబ్రహ్మణ్య శాస్త్రి]] (1883-1935) * [[రచయిత:అందుగుల వెంకయ్య]] (17వ శతాబ్ది) * [[రచయిత:ఆదిపూడి సోమనాథరావు]] (1867 - 1941) * [[రచయిత:ఏనుగుల వీరాస్వామయ్య]] (1780-1836) * [[రచయిత:కందుకూరి వీరేశలింగం పంతులు]] (1848-1919) * [[రచయిత:కల్లూరి వేంకట రామశాస్త్రి]] (1857-1928) * [[రచయిత:కాశీనాథుని నాగేశ్వరరావు]] (1867 - 1938) * [[రచయిత:కాశీభట్ట బ్రహ్మయ్యశాస్త్రి]] (1863-1940) * [[రచయిత:కాళ్ళకూరి నారాయణరావు]] (1871-1927) * [[రచయిత:కొటికలపూడి సీతమ్మ]] (1874 - 1936) * [[రచయిత:కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు]] (1877-1923) * [[రచయిత:కొల్లూరు కామశాస్త్రి]] (1840-1907) * [[రచయిత:కోలాచలం శ్రీనివాసరావు]] (1854-1919) * [[రచయిత:గిడుగు రామమూర్తి]] (1863-1940) * [[రచయిత:గురజాడ అప్పారావు]] (1862-1915) * [[రచయిత:గురజాడ శ్రీరామమూర్తి]] (1851-1899) * [[రచయిత:గోడే నారాయణ గజపతి రావు]] (1828-1903) * [[రచయిత:చిలుకూరి వీరభద్రరావు]] (1872-1939) * [[రచయిత:జనమంచి వేంకటరామయ్య]] (1872-1933) * [[రచయిత:జయంతి రామయ్య పంతులు]] (1860-1941) * [[రచయిత:తల్లాప్రగడ సుబ్బారావు]] (1856-1890) * [[రచయిత:దయానంద సరస్వతి]] * [[రచయిత:దాసు శ్రీరాములు]] (1846-1908) * [[రచయిత:దిట్టకవి నారాయణకవి]] (18వ శతాబ్ది) * [[రచయిత:దీవి గోపాలాచార్యులు]] (1872–1920) * [[రచయిత:దేవులపల్లి సోదరకవులు]] (వీరిలో దీర్ఘకాలం జీవించినవారు 1912లో మరణించారు) * [[రచయిత:ధర్మవరం గోపాలాచార్యులు]] (1840-1912) * [[రచయిత:ధర్మవరం రామకృష్ణమాచార్యులు]] (1853-1912) * [[రచయిత:నడకుదుటి వీరరాజు పంతులు]] (1871–1937) * [[రచయిత:నాదెళ్ల పురుషోత్తమ కవి]] (1863-1938) * [[రచయిత:న్యాపతి సుబ్బారావు పంతులు]] (1856-1941) * [[రచయిత:పరవస్తు చిన్నయ సూరి]] (1809–1861) * [[రచయిత:పరవస్తు వేంకట రంగాచార్యులు]] (1822-1900) * [[రచయిత:పానుగంటి లక్ష్మీ నరసింహారావు]] (1865–1940) * [[రచయిత:పారనంది రామశాస్త్రి]] (1853-1930) * [[రచయిత:పాల్కురికి సోమనాథుడు]] * [[రచయిత:పురాణపండ మల్లయ్య శాస్త్రి]] (1853-1925) * [[రచయిత:బసవరాజు అప్పారావు]] (1894-1933) * [[రచయిత:బహుజనపల్లి సీతారామాచార్యులు]] (1821-1891) * [[రచయిత:బెల్లంకొండ రామరాయ కవీంద్రుడు]] (1875-1914) * [[రచయిత:బంకుపల్లె మల్లయ్యశాస్త్రి]] (1876-1947) * [[రచయిత:మతుకుమల్లి నృసింహకవి]] (1816–1873) * [[రచయిత:మల్లాది అచ్యుతరామశాస్త్రి]] (1872-1943) *[[రచయిత:మేల్పత్తూరు నారాయణ భట్టతిరి]] (1560-1646) * [[రచయిత:మండపాక పార్వతీశ్వర శాస్త్రి]] (1833-1897) * [[రచయిత:మంత్రిప్రెగడ భుజంగరావు]] (1876-1940) * [[రచయిత:రఘుపతి వేంకటరత్నం నాయుడు]] (1862-1939) * [[రచయిత:వడ్డాది సుబ్బారాయుడు]] (1854-1938) * [[రచయిత:వావిలాల వాసుదేవశాస్త్రి]] (1851-1897) * [[రచయిత:వావిలికొలను సుబ్బారావు]] (1863-1936) * [[రచయిత:వావిళ్ల రామస్వామి శాస్త్రులు]] (1812-1891) * [[రచయిత:వేటూరి ప్రభాకరశాస్త్రి]] (1888-1950) * [[రచయిత:వేదము వేంకటరాయ శాస్త్రి]] (1853–1929) * [[రచయిత:వేంకట రామకృష్ణ కవులు]] (ఇద్దరిలో దీర్ఘకాలం జీవించినవారు 1939లో మరణించారు) * [[రచయిత:సోమరాజు రామానుజరావు]] (1896-1934) ==పాత జాబితా== * [[రచయిత:అందుగుల వెంకయ్య]] * [[రచయిత:అక్కిరాజు ఉమాకాంతం]] (1889-1942) * [[రచయిత:అజ్జాడ ఆదిభట్ట నారాయణదాసు]] (1864-1945) * [[రచయిత:అడివి బాపిరాజు]] (1895 - 1952) * [[రచయిత:అయ్యల సోమయాజుల గణపతిశాస్త్రి]] (1878-1936) * [[రచయిత:అల్లంరాజు సుబ్రహ్మణ్యకవి]] (1831 - 1892) * [[రచయిత:అవ్వారి సుబ్రహ్మణ్య శాస్త్రి]] (1883-1935) * [[రచయిత:ఆదిపూడి సోమనాథరావు]] (1867 - 1941) * [[రచయిత:ఉమర్ ఆలీషా]] (1886-1945) * [[రచయిత:ఏనుగుల వీరాస్వామయ్య]] (1780-1836) * [[రచయిత:ఏటుకూరి వెంకట నరసయ్య]] (1911-1949) * [[రచయిత:కందుకూరి వీరేశలింగం పంతులు]] (1848-1919) * [[రచయిత:కట్టమంచి రామలింగారెడ్డి]] (1880-1951) * [[రచయిత:కల్లూరి వేంకట రామశాస్త్రి]] (1857-1928) * [[రచయిత:కాశీనాథుని నాగేశ్వరరావు]] (1867 - 1938) * [[రచయిత:కాశీభట్ట బ్రహ్మయ్యశాస్త్రి]] (1863-1940) * [[రచయిత:కాళ్ళకూరి నారాయణరావు]] (1871-1927) * [[రచయిత:కూచి నరసింహము]] (1866-1940) * [[రచయిత:కె. ఎన్. కేసరి]] (1875-1953) * [[రచయిత:కొటికలపూడి సీతమ్మ]] (1874 - 1936) * [[రచయిత:కొప్పరపు సోదర కవులు]] * [[రచయిత:కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు]] (1877-1923) * [[రచయిత:కొల్లూరు కామశాస్త్రి]] (1840-1907) * [[రచయిత:కొండా వెంకటప్పయ్య]] (1866-1949) * [[రచయిత:కోరాడ రామచంద్రశాస్త్రి]] (1816-1897) * [[రచయిత:కోలాచలం శ్రీనివాసరావు]] (1854-1919) * [[రచయిత:గరిమెళ్ల సత్యనారాయణ]] (1893-1952) * [[రచయిత:గిడుగు రామమూర్తి]] (1863-1940) * [[రచయిత:గురజాడ అప్పారావు]] (1862-1915) * [[రచయిత:గురజాడ శ్రీరామమూర్తి]] (1851-1899) * [[రచయిత:గోడే నారాయణ గజపతి రావు]] (1828-1903) * [[రచయిత:చాగంటి శేషయ్య]] (1881-1956) * [[రచయిత:చిలకమర్తి లక్ష్మీనరసింహం]] (1867-1946) * [[రచయిత:చిలుకూరి నారాయణరావు]] (1889-1951) * [[రచయిత:చిలుకూరి వీరభద్రరావు]] (1872-1939) * [[రచయిత:చెళ్లపిళ్ల వేంకటశాస్త్రి]] (1870-1950) * [[రచయిత:జనమంచి వేంకటరామయ్య]] (1872-1933) * [[రచయిత:జనమంచి శేషాద్రి శర్మ]] (1882-1950) * [[రచయిత:జయంతి రామయ్య పంతులు]] (1860-1941) * [[రచయిత:టంగుటూరి ప్రకాశం]] (1872-1957) * [[రచయిత:టేకుమళ్ళ అచ్యుతరావు]] (1880-1947) * [[రచయిత:తల్లాప్రగడ సుబ్బారావు]] (1856-1890) * [[రచయిత:తాతా సుబ్బరాయశాస్త్రి]] (1867-1944) * [[రచయిత:తాళ్ళపాక తిమ్మక్క]] * [[రచయిత:తిరుపతి వేంకట కవులు]] (1872-1919 and 1870-1950) * [[రచయిత:త్రిపురనేని రామస్వామి]] (1887-1943) * [[రచయిత:త్రిపురాన వేంకటసూర్యప్రసాదరాయకవి]] (1889-1945) * [[రచయిత:దయానంద సరస్వతి]] * [[రచయిత:దాసు శ్రీరాములు]] (1846-1908) * [[రచయిత:దిట్టకవి నారాయణకవి]] * [[రచయిత:దీవి గోపాలాచార్యులు]] (1872–1920) * [[రచయిత:దువ్వూరి రామిరెడ్డి]] (1895-1947) * [[రచయిత:దుర్భాక రాజశేఖర శతావధాని]] (1888-1957) * [[రచయిత:దేవులపల్లి సోదరకవులు]] * [[రచయిత:ధర్మవరం గోపాలాచార్యులు]] (1840-1912) * [[రచయిత:ధర్మవరం రామకృష్ణమాచార్యులు]] (1853-1912) * [[రచయిత:నరసింహదేవర వేంకటశాస్త్రి]] (1828-1915) * [[రచయిత:నాగపూడి కుప్పుస్వామయ్య]] (1865-1951) * [[రచయిత:నాదెళ్ల పురుషోత్తమ కవి]] (1863-1938) * [[రచయిత:న్యాపతి సుబ్బారావు పంతులు]] (1856-1941) * [[రచయిత:నీలంరాజు వేంకటశేషయ్య]] * [[రచయిత:పంచాగ్నుల ఆదినారాయణ శాస్త్రి]] (1890-1951) * [[రచయిత:పరవస్తు చిన్నయ సూరి]] (1809–1861) * [[రచయిత:పరవస్తు వేంకట రంగాచార్యులు]] (1822-1900) * [[రచయిత:పానుగంటి లక్ష్మీ నరసింహారావు]] (1865–1940) * [[రచయిత:పారనంది రామశాస్త్రి]] (1853-1930) * [[రచయిత:పాల్కురికి సోమనాథుడు]] * [[రచయిత:పురాణపండ మల్లయ్య శాస్త్రి]] (1853-1925) * [[రచయిత:పెండ్యాల వేంకట సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రి]] (1877-1950) * [[రచయిత:బలిజేపల్లి లక్ష్మీకాంతం]] (1881-1953) * [[రచయిత:బళ్ళారి రాఘవ]] (1880-1946) * [[రచయిత:బసవరాజు అప్పారావు]] (1894-1933) * [[రచయిత:బహుజనపల్లి సీతారామాచార్యులు]] (1821-1891) * [[రచయిత:బెల్లంకొండ రామరాయ కవీంద్రుడు]] (1875-1914) * [[రచయిత:బంకుపల్లె మల్లయ్యశాస్త్రి]] (1876-1947) * [[రచయిత:భావరాజు వేంకట కృష్ణారావు]] (1895-1957) * [[రచయిత:మతుకుమల్లి నృసింహకవి]] (1816–1873) * [[రచయిత:మల్లాది అచ్యుతరామశాస్త్రి]] (1872-1943) * [[రచయిత:మానవల్లి రామకృష్ణయ్య]] (1866-1957) * [[రచయిత:మేడేపల్లి వేంకటరమణాచార్యులు]] (1862-1943) *[[రచయిత:మేల్పత్తూరు నారాయణ భట్టతిరి]] (1560-1646) * [[రచయిత:మండపాక పార్వతీశ్వర శాస్త్రి]] (1833-1897) * [[రచయిత:మంత్రిప్రెగడ భుజంగరావు]] (1876-1940) * [[రచయిత:రఘుపతి వేంకటరత్నం నాయుడు]] (1862-1939) * [[రచయిత:రాయసం వెంకట శివుడు]] (1870-1954) * [[రచయిత:వడ్డాది సుబ్బారాయుడు]] (1854-1938) * [[రచయిత:వావిలాల వాసుదేవశాస్త్రి]] (1851-1897) * [[రచయిత:వావిలికొలను సుబ్బారావు]] (1863-1936) * [[రచయిత:వావిళ్ల రామస్వామి శాస్త్రులు]] (1812-1891) * [[రచయిత:వేటూరి ప్రభాకరశాస్త్రి]] (1888-1950) * [[రచయిత:వేదము వేంకటరాయ శాస్త్రి]] (1853–1929) * [[రచయిత:వేంకట రామకృష్ణ కవులు]] * [[రచయిత:శ్రీపాద కామేశ్వరరావు]] (1877-1943) * [[రచయిత:సురవరం ప్రతాపరెడ్డి]] (1896–1953) * [[రచయిత:సోమరాజు రామానుజరావు]] (1896-1934) == మూలాలు == {{reflist}} [[వర్గం:రచయితలు]] gp8iitpb5u949r9ki0razz47m5kpmjm 102 90027 557002 306199 2026-05-25T10:48:05Z Vjsuseela 1850 /* రచనలు */ 557002 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = ఫక్కి |అసలుపేరు = వేంకటనరసయ్య |పేరు_మొదటి_అక్షరం = ప |పుట్టిన_యేడు = |గిట్టిన_యేడు = |వివరణ = |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = ఫక్కి వేంకటనరసయ్య |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} ==రచనలు== * [[కుమారీ శతకము]] * [[కుమార శతకము]] j0pe6rv2sdmevebw1lbkd51kdz3umey 104 169615 556899 478421 2026-05-24T12:55:43Z Brjswiki 6801 /* అచ్చుదిద్దారు */ 556899 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Brjswiki" /></noinclude>{{Center|{{p|fs150}}అభినవగద్య ప్రబంధము</p>}} {{Center|{{p|fs150}}మహాకవి దాసు శ్రీరాములు</p>}} 3వ కూర్పు మూల్యము :లు. 6 ప్రతులకు : {{p|fs150}}శ్రీ మహాకవి దాసు శ్రీరాములు స్మారక సమితి</p> {{p|fs150}}1–10–97. అశోక్నగర్, హైదరాబాదు-20.</p> {{p|fs125}}ముద్రణ : శ్రీ లక్ష్మి ప్రెస్, విజయవాడ-2.</p><noinclude><references/></noinclude> 4778bqynrsyrza1ahm6i9csdztczji3 556900 556899 2026-05-24T12:57:30Z Brjswiki 6801 556900 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Brjswiki" /></noinclude>{{Center|{{p|fs150}}అభినవగద్య ప్రబంధము</p>}} {{Center|{{p|fs150}}మహాకవి దాసు శ్రీరాములు</p>}} {{Center|{{p|fs125}}3వ కూర్పు</p>}} {{Center|{{p|fs125}}మూల్యము :లు. 6</p> }} ప్రతులకు : {{p|fs150}}శ్రీ మహాకవి దాసు శ్రీరాములు స్మారక సమితి</p> {{p|fs150}}1–10–97. అశోక్ నగర్, హైదరాబాదు-20.</p> {{p|fs125}}ముద్రణ : శ్రీ లక్ష్మి ప్రెస్, విజయవాడ-2.</p><noinclude><references/></noinclude> ne7240xmd7ts4vk95b7yb9pw7ar2293 556901 556900 2026-05-24T12:59:19Z Brjswiki 6801 556901 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Brjswiki" /></noinclude>{{Center|{{p|fs150}}అభినవగద్య ప్రబంధము</p>}} {{Center|{{p|fs150}}మహాకవి దాసు శ్రీరాములు</p>}} {{Center|{{p|fs125}}3వ కూర్పు</p>}} {{Center|{{p|fs125}}మూల్యము :లు. 6</p> }} {{Center|{{p|fs125}}ప్రతులకు :</p>}} {{Center|{{p|fs150}}శ్రీ మహాకవి దాసు శ్రీరాములు స్మారక సమితి</p> {{Center|{{p|fs150}}1–10–97. అశోక్ నగర్, హైదరాబాదు-20.</p>}}}} { {p|fs125}}ముద్రణ : శ్రీ లక్ష్మి ప్రెస్, విజయవాడ-2.</p><noinclude><references/></noinclude> 0pa9rvkxg8z615f9wimtd4jaa5appw3 556902 556901 2026-05-24T13:00:43Z Brjswiki 6801 556902 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Brjswiki" /></noinclude>{{Center|{{p|fs150}}అభినవగద్య ప్రబంధము</p>}} {{Center|{{p|fs150}}మహాకవి దాసు శ్రీరాములు</p>}} {{Center|{{p|fs125}}3వ కూర్పు</p>}} {{Center|{{p|fs125}}మూల్యము :లు. 6</p> }} {{Center|{{p|fs125}}ప్రతులకు :</p>}} {{Center|{{p|fs150}}శ్రీ మహాకవి దాసు శ్రీరాములు స్మారక సమితి</p> {{Center|{{p|fs150}}1–10–97. అశోక్ నగర్, హైదరాబాదు-20.</p>}}}} {{p|fs125}}ముద్రణ : శ్రీ లక్ష్మి ప్రెస్, విజయవాడ-2</p><noinclude><references/></noinclude> gzizuo1wp9rd4x25e6tf97qivo6l5j0 557003 556902 2026-05-25T11:01:18Z Brjswiki 6801 557003 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Brjswiki" /></noinclude>{{Center|{{p|fs150}}అభినవగద్య ప్రబంధము</p>}} {{Center|{{p|fs150}}మహాకవి దాసు శ్రీరాములు</p>}} {{Center|{{p|fs125}}3వ కూర్పు</p>}} {{Center|{{p|fs125}}మూల్యము :లు. 6</p> }} {{Center|{{p|fs125}}ప్రతులకు :</p>}} {{Center|{{p|fs150}}శ్రీ మహాకవి దాసు శ్రీరాములు స్మారక సమితి</p> {{Center|{{p|fs150}}1–10–97. అశోక్ నగర్, హైదరాబాదు-20.</p>}}}} ముద్రణ : శ్రీ లక్ష్మి ప్రెస్, విజయవాడ-2<noinclude><references/></noinclude> jb79wi2uj8ycpgvr3qd6pl4scwrb9uz 104 171167 556961 483014 2026-05-25T02:07:59Z Ramesam54 3001 /* అచ్చుదిద్దారు */ 556961 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Ramesam54" />{{rh| 236 | శ్రీ సీతారామాంజనేయసంవాదము | }}</noinclude> కలవాఁడా ! ధీమతభావా- ధీ = జ్ఞానముచేత, నుత = స్తోత్రము చేయఁదగిన, భావా= మనస్సు గలవాఁడా. <poem> మాలిని. కలుషచయవిరామా ! ఖండితాశేషకామా ! సులభసుఖవిచారా ! సూరిచేతో విహారా ! విలయజననదూరా! విశ్వరూపావికారా ! సలలితశుభకీర్తీ! సచ్చిదానందమూర్తీ ! {{float right|194 }} </poem> టీక. కలు... రామా - కలుష = పోపముయొక్క, చయ = సమూహమునకు, విరామా = నశింపఁజేయువాఁడా ' ఖండితా శేష కామా - ఖండిత = జయింపఁబడిన, అశే షకామా = సకలవిధంబులకు కామములను గలవాఁడా! సులభసుఖవిచారా - సులభ = అనాయాసముగా లభించిన, సుఖవిచారా = బ్రహ్మానందవిచారము గలవాఁడా! సూరి చేతోవిహారా - సూరి = విద్వాంసులయొక్క, చేతః = మనస్సులందు, విహారా=నిహరించు నట్టివాఁడా, విలయజననదూరా - విలయ = నాశమును, జనన = పుట్టుకయు, దూర =లేని వాఁడా, విశ్వరూప = సకల ప్రపంచరూపుఁడవైనవాఁడా! అవికార = నిర్వికారుఁడా! సలలితశుభకీర్తీ - సలలిత = మనోహరమగు, శుభ = మంగళకర మగు, కీర్తీ = కీర్తి గల వాఁడా! సచ్చిదానందమూర్తి = సత్యజ్ఞానానంద స్వరూపుఁడా. (ఇవి యన్నియును గృతిపతి యగు మహాదేవగురు వర్యుని సంబోధనములు. ఇట్టివాఁడ వగునోమహాదేవా చార్యా, యీ సీతారామాంజనేయ సంవాదము నాకర్ణింపు మని శేషము.) <poem> గద్య. ఇది శ్రీమన్నారాయణమహాదేవగురుకరుణాకటాక్షవీక్షణవిమలీ కృతినిజహృదయకమలకర్ణి కాంతస్సందర్శితాఖండ సచ్చిదానందరసైక స్ఫూర్తిషట్చక్ర సీతారామమూర్తి పరశురామపంతులలింగమూర్తి గురుమూర్తిప్రణీతంబైన శ్రీ సీతారామాంజనేయసంవాదం బనుయోగ శాస్త్రంబునందుఁ దారకయోగానుభవవిచారం బనునది ప్రథమా శ్వాసము. </poem> టీ. ఇది, శ్రీ... మూర్తి - శ్రీమత్ = బ్రహ్మజ్ఞానయుక్తులగు, నారాయణ = నారా యణుఁడను పేరుగలిగినట్టియు, మహాదేవగురు = మహాదేవుఁడను పేరు గల గురువుల యొక్క, కరుణ = దయాయుక్త మైన, కటాక్షవీక్షణ - కడగంటిచూపుచేత, విమలీ కృత = శుభ్రము చేయఁబడిన, నిజ = స్వకీయమైన, హృదయకమల = హృదయకమలము యొక్క; కర్ణికాంత =లోపల, సందర్భిత = చూపఁబడిన, అఖండ = పరిపూర్ణమైన, సచ్చిదానంద = సత్యజ్ఞానానందస్వరూపుఁడగు పరమాత్మ యొక్క, రన = ఆనందము యొక్క; ఏక = ముఖ్యమైన, స్ఫూర్తి = ప్రకాశము గలిగినట్టి, షట్చక్ర = షడాధార. చక్రములయందు విహరించుచున్న, సీతా = సీతాదేవితోఁ గూడిన (మాయాసహితుఁ,<noinclude><references/></noinclude> 4dr5q2wgv1rz63eaxtd67aw5lhc7zb7 104 171168 556958 483015 2026-05-25T01:42:37Z Ramesam54 3001 /* అచ్చుదిద్దారు */ 556958 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Ramesam54" />{{rh| |ప్ర థ మా శ్వా స ము. |235 }}</noinclude> ఆ. 192, 193, 194 పద్యములు మహాదేవాచార్యుని సంబోధనలు, ఆశ్వాసాం తమునం దిట్టి పద్యముల వ్రాసి కృతిపతిని సంబోధించుట యాంధ్రకవుల సంప్రదా యము <poem> చ. పరమదయాసముద్ర! గుణభద్ర! కరాంచితబోధము ద్ర! భా స్కరశతకోటిధామ! జితకామ! బుధాంబుధిసోమ! విస్ఫుర న్నిరతిశయ ప్రభావ! ఘననిర్మలభావ! మహార్ద్రభావ! శం కరహరిధాతృరూప! చిదఖండకలాప! జగత్ప్రదీపకా! {{float right|192 }} </poem> టీక. పరము, . . ద్ర - పరమ= అధికమైన, దయా = దయకు, సముద్ర - సముద్ర మువంటివాఁడా, గుణభద్ర = సద్గుణములచే మనోహరు డగువాఁడా, కరాం... ద్ర- కర = హస్తమునందు, అంచిత = ఒప్పుచున్న, బోధమ్ముద్ర = జ్ఞానముద్ర కలవాఁడ, (అంగుష్ఠతర్జనీ సంయోగమునకు జ్ఞానముద్ర యనిపేరు) భాస్క ….ధామ - భాస్కర శతకోటి = శతకోటి సంఖ్య గలసూర్యులతో సమానమగు, ధామ = కాంతి కలవాఁడా, జితకామ = జయించిన కామక్రోధాదులు గలవాఁడా, బుధాం.. సోమ - బుధ = విద్వాం సు లనియెడు, అంబుధి = సముద్రమునకు, సోమ = చంద్రునివంటివాఁడా! (విద్వాంసు లితనిని జూచి సంతోషింతురనుట) విస్ఫు... భావ - విస్ఫురత్ = ప్రకాశించుచున్న, నిరతిశయ = తనకంటె నధికమైనది మఱి యొకటి లేని (అనఁగా: సర్వాధికమైన), ప్రభావ= సామర్థ్యము కలవాఁడా, ఘన నిర్మలభావ - ఘన = శ్రేష్ఠమైనట్టియు, నిర్మల = పరిశుద్ధమైనట్టియు, భావ = మనస్సుగలవాఁడా, మ..వ - మహా = మిగుల, ఆర్ద్ర = మృదువగు, భావ = మనస్సు గలవాఁడా, శంకరహరిధాతృరూప = రుద్ర బ్రహ్మవిష్ణు రూప! చిదఖండకలాప - చిత్ = జ్ఞానమే (బ్రహ్మమే), అఖండ = అధికమైన, కలాప = భూషణము గాఁగలవాఁడా! జగత్ప్రదీపకా - జగత్ = లోకమును, ప్రదీపకా =ప్రకా శింపఁజేయువాఁడా ! <poem> క. జగదింద్ర జాలకల్పక!, సగుణాగుణరూప! పరమ సత్యాలాపా! నిగమాగమాంతవినుతాః, త్రిగుణాతీతన్వభావ! ధీనుతభావా! {{float right|193 }} </poem> టీక. జగ... క - జగత్ = ప్రపంచ మనియెడు, ఇంద్రజాల = ఇంద్రజాలమును, కల్పక = ఏర్పరచినవాఁడ, సగుణాగుణరూప = సగుణనిర్గుణస్వరూప, పర... లాపా - పరమ = శ్రేష్ఠమైన, సత్య = యథార్థ మైన, ఆలాపా = సంభాషణము గలవాఁడా! నిగ... సుతా - నిగమ = వేదముల యొక్కయు, ఆగమ = ఆగమముల యొక్కయు, అంత = అంతములయందు, వినుతా = స్తోత్రములు చేయఁబడుచున్న వాఁడా! త్రిగు...వ - త్రి గుణ = సత్త్వరజస్తమో గుణములును, అతీత = ఆతిక్రమించిన, స్వభావ = స్వభావము<noinclude><references/></noinclude> 2fgjoz2ns219ogulvvajyy7d8sshga3 556959 556958 2026-05-25T01:43:32Z Ramesam54 3001 556959 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Ramesam54" />{{rh| |ప్ర థ మా శ్వా స ము. |235 }}</noinclude> అ. 192, 193, 194 పద్యములు మహాదేవాచార్యుని సంబోధనలు, ఆశ్వాసాం తమునం దిట్టి పద్యముల వ్రాసి కృతిపతిని సంబోధించుట యాంధ్రకవుల సంప్రదా యము <poem> చ. పరమదయాసముద్ర! గుణభద్ర! కరాంచితబోధము ద్ర! భా స్కరశతకోటిధామ! జితకామ! బుధాంబుధిసోమ! విస్ఫుర న్నిరతిశయ ప్రభావ! ఘననిర్మలభావ! మహార్ద్రభావ! శం కరహరిధాతృరూప! చిదఖండకలాప! జగత్ప్రదీపకా! {{float right|192 }} </poem> టీక. పరము, . . ద్ర - పరమ= అధికమైన, దయా = దయకు, సముద్ర - సముద్ర మువంటివాఁడా, గుణభద్ర = సద్గుణములచే మనోహరు డగువాఁడా, కరాం... ద్ర- కర = హస్తమునందు, అంచిత = ఒప్పుచున్న, బోధమ్ముద్ర = జ్ఞానముద్ర కలవాఁడ, (అంగుష్ఠతర్జనీ సంయోగమునకు జ్ఞానముద్ర యనిపేరు) భాస్క ….ధామ - భాస్కర శతకోటి = శతకోటి సంఖ్య గలసూర్యులతో సమానమగు, ధామ = కాంతి కలవాఁడా, జితకామ = జయించిన కామక్రోధాదులు గలవాఁడా, బుధాం.. సోమ - బుధ = విద్వాం సు లనియెడు, అంబుధి = సముద్రమునకు, సోమ = చంద్రునివంటివాఁడా! (విద్వాంసు లితనిని జూచి సంతోషింతురనుట) విస్ఫు... భావ - విస్ఫురత్ = ప్రకాశించుచున్న, నిరతిశయ = తనకంటె నధికమైనది మఱి యొకటి లేని (అనఁగా: సర్వాధికమైన), ప్రభావ= సామర్థ్యము కలవాఁడా, ఘన నిర్మలభావ - ఘన = శ్రేష్ఠమైనట్టియు, నిర్మల = పరిశుద్ధమైనట్టియు, భావ = మనస్సుగలవాఁడా, మ..వ - మహా = మిగుల, ఆర్ద్ర = మృదువగు, భావ = మనస్సు గలవాఁడా, శంకరహరిధాతృరూప = రుద్ర బ్రహ్మవిష్ణు రూప! చిదఖండకలాప - చిత్ = జ్ఞానమే (బ్రహ్మమే), అఖండ = అధికమైన, కలాప = భూషణము గాఁగలవాఁడా! జగత్ప్రదీపకా - జగత్ = లోకమును, ప్రదీపకా =ప్రకా శింపఁజేయువాఁడా ! <poem> క. జగదింద్ర జాలకల్పక!, సగుణాగుణరూప! పరమ సత్యాలాపా! నిగమాగమాంతవినుతాః, త్రిగుణాతీతన్వభావ! ధీనుతభావా! {{float right|193 }} </poem> టీక. జగ... క - జగత్ = ప్రపంచ మనియెడు, ఇంద్రజాల = ఇంద్రజాలమును, కల్పక = ఏర్పరచినవాఁడ, సగుణాగుణరూప = సగుణనిర్గుణస్వరూప, పర... లాపా - పరమ = శ్రేష్ఠమైన, సత్య = యథార్థ మైన, ఆలాపా = సంభాషణము గలవాఁడా! నిగ... సుతా - నిగమ = వేదముల యొక్కయు, ఆగమ = ఆగమముల యొక్కయు, అంత = అంతములయందు, వినుతా = స్తోత్రములు చేయఁబడుచున్న వాఁడా! త్రిగు...వ - త్రి గుణ = సత్త్వరజస్తమో గుణములును, అతీత = ఆతిక్రమించిన, స్వభావ = స్వభావము<noinclude><references/></noinclude> b2tx9mpe2zi0yg1s7wpeugz2czsqas3 556960 556959 2026-05-25T01:45:41Z Ramesam54 3001 556960 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Ramesam54" />{{rh| |ప్ర థ మా శ్వా స ము. |235 }}</noinclude> అ. 192, 193, 194 పద్యములు మహాదేవాచార్యుని సంబోధనలు, ఆశ్వాసాం తమునం దిట్టి పద్యముల వ్రాసి కృతిపతిని సంబోధించుట యాంధ్రకవుల సంప్రదా యము <poem> చ. పరమదయాసముద్ర! గుణభద్ర! కరాంచితబోధము ద్ర! భా స్కరశతకోటిధామ! జితకామ! బుధాంబుధిసోమ! విస్ఫుర న్నిరతిశయ ప్రభావ! ఘననిర్మలభావ! మహార్ద్రభావ! శం కరహరిధాతృరూప! చిదఖండకలాప! జగత్ప్రదీపకా! {{float right|192 }} </poem> టీక. పరము, . . ద్ర - పరమ= అధికమైన, దయా = దయకు, సముద్ర - సముద్ర మువంటివాఁడా, గుణభద్ర = సద్గుణములచే మనోహరు డగువాఁడా, కరాం... ద్ర- కర = హస్తమునందు, అంచిత = ఒప్పుచున్న, బోధమ్ముద్ర = జ్ఞానముద్ర కలవాఁడ, (అంగుష్ఠతర్జనీ సంయోగమునకు జ్ఞానముద్ర యనిపేరు) భాస్క ….ధామ - భాస్కర శతకోటి = శతకోటి సంఖ్య గలసూర్యులతో సమానమగు, ధామ = కాంతి కలవాఁడా, జితకామ = జయించిన కామక్రోధాదులు గలవాఁడా, బుధాం.. సోమ - బుధ = విద్వాం సు లనియెడు, అంబుధి = సముద్రమునకు, సోమ = చంద్రునివంటివాఁడా! (విద్వాంసు లితనిని జూచి సంతోషింతురనుట) విస్ఫు... భావ - విస్ఫురత్ = ప్రకాశించుచున్న, నిరతిశయ = తనకంటె నధికమైనది మఱి యొకటి లేని (అనఁగా: సర్వాధికమైన), ప్రభావ= సామర్థ్యము కలవాఁడా, ఘన నిర్మలభావ - ఘన = శ్రేష్ఠమైనట్టియు, నిర్మల = పరిశుద్ధమైనట్టియు, భావ = మనస్సుగలవాఁడా, మ..వ - మహా = మిగుల, ఆర్ద్ర = మృదువగు, భావ = మనస్సు గలవాఁడా, శంకరహరిధాతృరూప = రుద్ర బ్రహ్మవిష్ణు రూప! చిదఖండకలాప - చిత్ = జ్ఞానమే (బ్రహ్మమే), అఖండ = అధికమైన, కలాప = భూషణము గాఁగలవాఁడా! జగత్ప్రదీపకా - జగత్ = లోకమును, ప్రదీపకా =ప్రకా శింపఁజేయువాఁడా ! <poem> క. జగదింద్ర జాలకల్పక!, సగుణాగుణరూప! పరమ సత్యాలాపా! నిగమాగమాంతవినుతాః, త్రిగుణాతీతన్వభావ! ధీనుతభావా! {{float right|193 }} </poem> టీక. జగ... క - జగత్ = ప్రపంచ మనియెడు, ఇంద్రజాల = ఇంద్రజాలమును, కల్పక = ఏర్పరచినవాఁడ, సగుణాగుణరూప = సగుణనిర్గుణస్వరూప, పర... లాపా - పరమ = శ్రేష్ఠమైన, సత్య = యథార్థ మైన, ఆలాపా = సంభాషణము గలవాఁడా! నిగ... సుతా - నిగమ = వేదముల యొక్కయు, ఆగమ = ఆగమముల యొక్కయు, అంత = అంతములయందు, వినుతా = స్తోత్రములు చేయఁబడుచున్న వాఁడా! త్రిగు...వ - త్రి గుణ = సత్త్వరజస్తమో గుణములును, అతీత = ఆతిక్రమించిన, స్వభావ = స్వభావము<noinclude><references/></noinclude> gddsox8v3l0azz5tbyn71rychlqz0v6 104 171169 556954 483016 2026-05-25T01:02:29Z Ramesam54 3001 /* అచ్చుదిద్దారు */ 556954 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Ramesam54" />{{rh| 234 | శ్రీ సీతారామాంజనేయసంవాదము | }}</noinclude> మందబుద్ధి గలవానికి సంవత్సరమునకును మిగుల మూఢుడగువానికి పండ్రెండు సంవత్సర ములకును యోగసిద్ధి గలుగుమ. ఇది యోగశాస్త్ర సమ్మతము, అనుభవపూర్వక మగు బ్రహ్మజ్ఞానము గలగురువు నాశ్రయించి యమ్మహాతుని సేవించుచు స్థాన, భావ, అంగ , శుశ్రూషలు చేయుచు భక్తియుక్తుఁడై యుండు మహాత్మునికి షణ్మాసములకంటెఁ బూర్వ ముననే యోగసిద్ధి కలుగుటకూడ కలదు. గురుభక్తులకు నిర్విఘ్నముగఁదత్సిద్ధి కలుగును. అవ. తారకయోగ వ్యాఖ్యానమును ముగించి సాంఖ్యయోగ వ్యాఖ్యానమున కుపోద్ఘాతము గాఁగవి పార్వతి ప్రశ్నము నభివర్ణించుచున్నాఁడు. <poem> మ. అని బోధించిన నాంజనేయుఁడు తురీయానందముం బొంది చ య్యన సీతాలలనాశిరోమణికి సాష్టాంగ ప్రణామంబుచే సె నటంచున్ బరమేశ్వరుండు కృపచే శ్రీ పార్వతీ దేవికిన్ వినుపింప న్విని రాముఁ డేమనియె నావృత్తాంతముం జెప్పవే. {{float right|191 }} </poem> టీక, అని బోధించినన్ = ఇట్లు బోధింపఁగా, అంజనేయుఁడు, తురీయానందమున్ = తురీయావస్థయందు గలుగు బ్రహ్మానందమును, పొంది, చయ్యనన్ = తక్షణమే, సీతా లలనాశిరోమణికిన్ = నారీరత్నములగు సీతాదేవికి, సాష్టాంగ... బు - సాష్టాంగ = అష్టాం గయుక్తమగు, శ్లో. 'ఉరసా శిరసా దృష్ట్యా మనసా వచసా తథా, పద్భ్యాం కరా భ్యాం కర్ణాభ్యాంప్రణామో౽ష్టాంగ ఉచ్యతే', 1.వక్షస్థలము. 2.లలాటము, 3.హస్తములు. 4. పాదములు. 5. చెవులు ఈ అవయపములు నేలకు సోకునట్లు నమస్కరించుటయు. 6 నేత్రము లతో భక్తియుక్తముగఁ జూచుటయు , 7. మననుతోఁ జక్కగ థ్యానించుటయు, 8 వా క్కుతో “నమస్కారము” అని చెప్పుటయు, నీ వ్యాపారములతోఁ గూడి చేయఁబడు నమస్కారము సాష్టాంగనమస్కారమనఁబడును. ప్రణామంబు = నమస్కారము, చేసెన్, ఆటంచున్ = అని, కృపచేన్ = దయతో, పరమేశ్వరుండు = ఈశ్వరుఁడు, శ్రీపా ర్వతీదేవికిన్ ,వినుపింపన్ = చెప్పఁగా, విని, రాముడేమనియెన్ = పిదప రాముఁడేమని చెప్పెను? ఆవృత్తాంతమున్ = ఆవిషయమును, చెప్పవే = ఓపరమేశ్వరా! నా పైదయచే నానతిమ్ము, అని యడుగుటయున్ = అని పార్వతీ దేవి ప్రశ్న చేయఁగానే (ఈశ్వరుడు రెండవ యాశ్వాసమునందలివిషయమును సమాధానముగాఁ జెప్పుచున్నాఁడని శేషము.) తా. ఈవిధముగా, సీతాదేవి హనుమంతునకుఁ దారకయోగము నుపదేశింపఁగానే యామహాత్ముఁడును బరమనిష్ఠతో దాని నభ్యసించి తురీయావస్థయందలి బ్రహ్మానందము ననుభవించి యత్యంతభక్తితో సీతాదేవికి నమస్కరించెను. అని పరమేశ్వరుఁడు సర్వ మును బోధింపఁగానే,యప్పార్వతీయుఁ బిదప రాముఁడేమి చెప్పెను? దానిఁ గరుణ తో నానతీయుమని ప్రశ్నించెను.<noinclude><references/></noinclude> 6s1bsnl80qv7vqix9pi5cwfa7xr7wyh 104 212142 556973 556774 2026-05-25T09:16:52Z A.Murali 3019 /* అచ్చుదిద్దారు */ 556973 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" /></noinclude> పాఠశాలలో ప్రధానోపాధ్యాయునిగా పనిచేశారు. నెలకు 70 రూపాయలు జీతం లభించేది. దానిలో నుండి ఒక్క పైసా కూడా తన కోసం వాడుకోకుండా, ఆ పాఠశాల వదిలి వెళ్ళేటప్పుడు జమ అయిన తన వేతనం మొత్తం డబ్బును అదే పాఠశాలకు విరాళంగా ఇచ్చారు. మెట్రిక్ తరగతికి ఇంగ్లీషు పాఠాలు చెప్పేవారు. ఆ పాఠశాలలో అనంతరావు కులకర్ణి అనే దేశభక్తుడు కరస్పాండెంట్ గా పనిచేసేవారు. ఆయన ధ్యానేశ్వరీమాత ఉపాసకుడు. యువకుడైన వెంకటేశ్ ఆయన ప్రభావంలో పడిపోయి ఆధ్యాత్మిక రంగంలోకి అడుగుపెట్టాడు. దాదాపు ఆరేళ్ళు ఉపాధ్యాయవృత్తిలో ఉండి, అనంతరం బీడ్ జిల్లాలోని మోయినాబాద్లో యోగీశ్వరి పేరుతో స్వయంగా ఉన్నత పాఠశాలను స్థాపించారు. భిక్షాటన చేస్తూ జీవితం గడిపారు. గృహస్థ జీవితం రాజకీయోద్యమాలలో పనిచేయడానికి ఆటంకం అని భావించి వీరు వివాహం చేసుకోలేదు. భారతీయ సంప్రదాయాన్ని అనుసరించి గురుకుల దీక్ష ఆత్మోన్నతికి తోడ్పడుతుందని అభిప్రాయపడ్డారు. ఆ జన్మ బ్రహ్మచారిగా ఉండి కఠోరమైన సన్యాసాశ్రమాన్ని తమ 29వ ఏటనే అంటే 1931లో స్వామి తీర్ధా స్వీకృతిలో స్వీకరించి స్వామి రామానందతీర్థగా మారిపోయారు. 1938లో మరాఠా ప్రాంత మహాసభకు స్వామీజీ కార్యదర్శిగా పనిచేయడంతో వారి రాజకీయోద్యమ రంగ ప్రవేశం జరిగింది. అప్పటి నుంచి వీరు రాజకీయాలలో క్రియాశీలంగా పని చేస్తూ వచ్చారు. ఇందుకు హైదరాబాదు నగరాన్ని వారు కార్యక్షేత్రంగా ఎంచుకొన్నారు. తెలంగాణాలో ఒకవైపు ఫ్యూడల్ వ్యవస్థ, మరొకవైపు దారిద్య్రం, పేదరికం, వీటి వల్ల ప్రజలలో తిరుగుబాటు తలఎత్తితే, ప్రభుత్వం నిర్దాక్షిణ్యంగా అణచివేతకు పూను కొనేది. దాని వల్ల నిరంతరం ప్రభుత్వానికి, ప్రజలకు నడుమ సంఘర్షణ జరుగుతూ ఉండేది. ఇది అరాచకానికి, హింసాత్మక ఘటనలకు దారి తీసేది. దానివల్ల ఎల్లప్పుడు అల్లకల్లోలం, అలజడి, అశాంతి చెలరేగుతుండేది. ఇటువంటి పరిస్థితులను చక్కబెట్టి, ప్రజలకు ప్రశాంతమైన జీవితాన్ని ప్రసాదించ డానికి స్వామీజీ నడుం బిగించారు. తెలంగాణ వెనుకబాటు తనానికి కేవలం మత దురహంకారమో, నిరంకుశత్వమో కారణం కాదు. ఇక్కడి సాంఘిక, ఆర్థిక పరిస్థితులే ప్రధాన కారణమని స్వామిజీ భావించారు. అందువల్ల ముందుగా వాటిని సంస్కరిస్తే ప్రజల సమస్యలు వాటంతట అవే పరిష్కరింపబడతాయని ఆయన ఉద్దేశం. 1938 అక్టోబరు 24వ తేదీన హైదరాబాదు స్టేట్ కాంగ్రెసు ఏర్పడింది. దానికి స్వామిజీ కార్యదర్శిగా ఎన్నుకోబడ్డారు. ఈ సంస్థకు సంపూర్ణ స్వరూపం ఏర్పడక ముందే నిజాం ప్రభుత్వం దానిని నిషేధించింది. ఆ నిషేధాలను ఉల్లంఘించి నందుకు స్వామిజీ జైలు శిక్షకు గురయ్యారు. ప్రభుత్వం ఆయనను అరెస్టు చేసి, కాళ్ళకు బేడీలు తగిలించారు. ఒక నిక్కరు, గొంగలి, చెంబు, కంచం ఇచ్చారు. ఆయనతో రోజూ ఎనిమిది గంటలు పనిచేయించారు. మొదటిసారే ఆయను పదిహేను నెలలు జైలులో ఉంచారు. రాష్ట్రంలో వందేమాతరం ఉద్యమం కూడా అప్పుడే వచ్చింది. గాంధీజీ సూచనపై స్టేట్ కాంగ్రెసు తన వత్యాగ్రహాన్ని విరమించుకుంది. నాయకులందరూ సేవాశ్రమం వెళ్ళి గాంధీజీతో సంప్రదింపులు జరిపారు. సేవాశ్రమం నుంచి తిరిగి రాగానే స్వామిజీ ఆనాటి సంస్థాన ప్రధాని సర్ అక్బర్ హైదరీకి లేఖ రాస్తూ ప్రజాపోరాటాలను, మతపోరాటాలుగా భావించరాదని హెచ్చరిస్తూ తన పోరాటాన్ని తిరిగి కొనసాగించారు. 1940 నవంబరు 11వ తేదీన స్వామిజీని ప్రభుత్వం మళ్ళీ అరెస్టు చేసి పదిహేను మాసాలు నిజామాబాద్ కోట జైలులో ఉంచింది. 1946-47లలో స్వామిజీ మూడవసారి అరెస్టయి మరో 16 నెలలు కారాగార జీవితం గడిపారు. 1946లోనే స్వామిజీ స్టేటు కాంగ్రెసుకు అధ్యక్షునిగా ఎన్నుకోబడ్డారు. హైదరాబాదు సంస్థానం స్వాతంత్య్ర పోరాట చరిత్రలో నాలుగున్నర సంవత్సరాలుగా సుదీర్ఘ జైలు జీవితం అనుభవించింది స్వామి రామానందతీర్ధయే. దేశానికి స్వాతంత్య్రం లభించిన రోజున ఢిల్లీలో నెహ్రూ ఇచ్చిన జాతీయ పతాకం తీసుకొని హైదరాబాదు రాగానే స్వామిజీని పోలీసులు తిరిగి అరెస్టు చేసి చంచల్గూడ జైలులో నిర్బంధించారు. పోలీసు చర్య తరువాత ఆయన విడుదలయ్యారు. హైదరాబాదు సంస్థానంలోని కాంగ్రెసు రాజకీయోద్యమం ఆనాడు రెండు రకాలుగా నడిచింది. ఒకటి<noinclude><references/> {{rh|తెలంగాణ |416 | తేజోమూర్తులు}}</noinclude> 8zy1jc1funotp8l9yk0f4c1155bybi8 104 212143 556975 553051 2026-05-25T09:26:55Z A.Murali 3019 /* అచ్చుదిద్దారు */ 556975 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" /></noinclude> మితవాద ధోరణితో, రెండోది తీవ్రవాద ధోరణితో. ఒక వర్గం నిజాం నవాబుతో సంప్రదింపులు జరుపుతూ సఖ్యంగా రాజకీయ పరిష్కార మార్గం గురించి సయోధ్యతో ఆలోచించడం మంచిదనే దృష్టితో ఉండేది. ఇక మరో వర్గం తెలంగాణలోని యువత. వీరు తీవ్రవాద కార్యక్రమాలతో తప్ప నిజాం పాలనను అంతమొందించడం సాధ్యం కాదనే అభిప్రాయం కలిగి ఉండేది. ఈ వర్గం వరు స్వామిజీని తమ నాయకునిగా బలపరిచారు. స్వామిజీ స్టేట్ కాంగ్రెస్ అధ్యక్షులుగా కాగానే సంస్థాన ప్రజా ఉద్యమంలో అతివాద రాజకీయాలను ప్రవేశపెట్టారు. దానితో ఆయనపై తీవ్రవాది అనే ముద్రపడింది. స్వామిజీ స్టేట్ కాంగ్రెసు అధ్యక్షులుగా ఉన్న సమయంలోనే ఆయన తెలంగాణలోని గ్రామాలలో పర్యటించారు. ఆ రోజులలో గ్రామాలలోని పరిస్థితులు అత్యంత దారుణంగా ఉండేవి. రజాకార్లు ఈ సంస్థానంలోని ముస్లిమ్లు రాజులనీ, మహమ్మదీయేతరులందరూ వారికి దాసులనే నినాదాలతో అరాచకాన్ని సృష్టించసాగారు. ప్రజలపై అనేక రకాల అకృత్యాలు చేస్తూ భయోత్పాతం కలిగించారు. ఒక వైపు మిలటరీ, పోలీసుల దాడులు, మరొకవైపు కమ్యూనిస్టు దళాల దాడులు. ఈ రెండింటి మధ్య ప్రజల జీవితం నలిగిపోయేది. పోలీసులను పగటి దొరలని, కమ్యూనిస్టులను చీకటి దొరలని ఆ రోజులలో అంటూ ఉండేవారు. దీన్నే 'రాత్ కీ సర్కార్, దిన్ కె సర్కార్ అనేవారు. ఇటువంటి అననుకూల వాతావరణంలో స్వామిజీ గ్రామాలలోకి అడుగుపెట్టారు. ఆయనకు ఎటువంటి అధికారం లేదు. పోలీసు రక్షణ లేదు. అయినా వెనుకడుగు వేయలేదు. భయంతో గ్రామాలను వదిలి వెళ్ళిపోతున్న రైతులను పిలిచి వారికి ధైర్యాన్ని నూరిపోశారు. వారిలో ఆత్మస్థైర్యాన్ని నింపారు. పల్లె ప్రాంతాలలో జీవచ్ఛవాల లా ఉన్న ప్రజలకు మళ్ళీ ప్రాణం పోశారు. వారికి బ్రతుకుపై ఆశలు చిగురింపజేశారు. 1947లో భారత స్వాతంత్య్రావతరణ అనంతరం హైదరాబాదు సంస్థానం భారత యూనియన్లో కలవదనీ, స్వతంత్ర రాజ్యంగానే ఉంటుందనీ నిజాం ప్రకటించడంతో మళ్ళీ తెలంగాణలో స్వాతంత్య్రొద్యమం తలయెత్తింది. ఆ సందర్భంలో నిజాం ప్రభుత్వం వేలాది కార్యకర్తలను నిర్బంధించింది. దారుణమైన విధానాలను అమలు జరిపి ప్రజలను భయకంపితుల్ని చేసింది. ఆ భయంకర పోరాట సమయంలో స్వామి రామానంద తీర్థ స్టేట్ కాంగ్రెస్ ఉద్యమానికి సారథ్యం వహించి నిజాం ప్రభుత్వాన్ని ఎదుర్కొన్నాడు. చివరికి పోలీసుచర్యతో నిజాం నవాబు, రజాకారు ముష్కర మూకలు భారత సైన్యానికి లొంగిపోయి హైదరాబాదు సంస్థానాన్ని భారత ప్రభుత్వంలో విలీనం చేయడం జరిగింది. స్వామిజీ స్టేట్ కాంగ్రెసు అధ్యక్షులుగా ఉన్న కాలంలోనే హైదరాబాదులో భూసంస్కరణలు జరిగాయి. హైదరాబాదు కౌలుదారీ చట్టం వచ్చింది. ఇది అందరికీ ఆమోదయోగ్యం గానే గాక ఆనందదాయకంగా మారింది. దేశానికంతటికీ మార్గదర్శకంగా నిలిచింది. బూర్గుల ప్రభుత్వ హయాంలో ఈ భూసంస్కరణలను వీరు వేగవంతం చేయించారు. 1952లో హైదరాబాదులో మొదటిసారిగా అఖిల భారత కాంగ్రెస్ కమిటీ ప్లీనరీ సమావేశాలు జవహర్లాల్ నెహ్రూ అధ్యక్షతన జరిగాయి. ఆహ్వాన సంఘం అధ్యక్షులుగా స్వామిజీ సారథ్యంలో జరిగిన ఏర్పాట్లను పెద్దలందరూ మెచ్చుకొన్నారు. స్వామిజీ మొదటిసారి గుల్బర్గా నుంచి, రెండవసారి ఔరంగాబాదు నుంచి లోక్ సభకు పోటీ చేశారు. హైదరాబాదు స్టేట్ కాంగ్రెసు నాయకత్వాన్ని వదిలేసిన తరువాత స్వామిజీ నిర్మాణాత్మకమైన కార్యక్రమాలలో పాల్గొన్నారు. ఆధ్యాత్మిక రంగంలో పూర్తిగా నిమగ్నమయ్యారు. హైదరాబాదు ఖాదీ సమితి అధ్యక్షునిగా పనిచేశారు. తెలంగాణ ప్రముఖ కాంగ్రెసు నాయకులు పి.వి. నరసింహారావు, జమలాపురం కేశవరావు, కోదాటి నారాయణరావు, ఇంకా కాళోజీ మొదలైన ప్రముఖులంతా స్వామిజీ శిష్యులే. స్వామిజీది ఒకరికి లోబడి ఉండే తత్త్వం కాదు. తలెత్తిప్రశ్నించే నైజం. పోలీసు చర్య తరువాత కమ్యూనిస్టులను అణచివేసే తీవ్రహింసా పద్ధతిని ఆయన తీవ్రంగా వ్యతిరేకించారు. స్వామిజీ కేంద్రంపై తీసుకొని వచ్చిన ఒత్తిడి వల్లనే రాష్ట్రంలో మిలటరీ పాలనను తొలగించి ఎం.కె. వెల్లోడి ముఖ్యమంత్రిగా సివిల్ ప్రభుత్వం ఏర్పాటయింది. కమ్యూనిస్టులు జరిపిన సాయుధపోరాటాన్ని కూడా స్వామిజీ సమర్ధించలేదు.<noinclude><references/> {{rh|తెలంగాణ |417 | తేజోమూర్తులు}}</noinclude> gwq8396jvur4oh61hn17yzrxp7dbb6z 104 212144 556976 553052 2026-05-25T09:29:25Z A.Murali 3019 /* అచ్చుదిద్దారు */ 556976 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" /></noinclude> నల్లగొండ జిల్లా హుజూర్ నగర్ తాలూకా చిల్లేపల్లి అనే గ్రామంలో కుటీరం ఏర్పాటు చేసుకొని కొంతకాలం అక్కడి ప్రజలకు శాంతిబోధలు చేశారు. స్వామిజీ షష్ఠిపూర్తి ఉత్సవం హైదరాబాదులో లాల్బహదూర్ శాస్త్రిగారి అధ్యక్షతన అత్యంత వైభవంగా జరిగింది. ఆ సందర్భంలో ఆయన పట్ల అశేష జనవాహిని ప్రకటించిన భక్తి గౌరవాలు స్వామిజీకి ప్రజలలో ఉన్న ఆదరణ ఎటువంటిదో స్పష్టం చేశాయి. ఇంతటి మహనీయుడైన ఆయన 1972 జనవరి 22వ తేదీన హైదరాబాదులో తుదిశ్వాస విడిచారు. పలురాష్ట్రాలలోని ఆయన శిష్యులు ఆయన స్మారకార్థం 'స్వామి రామానందతీర్థ సాంఘిక, ఆర్థిక పరిశోధన సంస్థ'ను హైదరాబాదులో స్థాపించారు. గత ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం నెలకొల్పిన 'గ్రామీణ విశ్వవిద్యాలయా'నికి స్వామి రామానంద తీర్థ పేరును పెట్టి ఆయనకు నివాళులర్పించింది.<noinclude><references/> {{rh|తెలంగాణ |418 | తేజోమూర్తులు}}</noinclude> clflf592k8db5y524f6axbwlolkdlla 104 212145 556979 553053 2026-05-25T09:38:34Z A.Murali 3019 /* అచ్చుదిద్దారు */ 556979 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" /></noinclude> {{center|{{p|fs150}}'''119. రావెళ్ళ వెంకట్రామారావు '''</p>}} {{right|-జ్వలిత}} తెలంగాణ ఉద్యమ వనంలో తొలి గేయమైన "కదనాన శత్రువుల కుత్తుకల నవలీల - నుత్తరించిన బలోన్మత్తులేలిన భూమి - ధీరులకు మొగసాలరా! - తెలంగాణ వీరులకు కాణాచిరా” అనే పాటతో యాభైఏళ్ళ కిందనే తెలంగాణ స్వరాష్ట్ర కాంక్షను రగిలించిన కవి, పెన్ను గన్ను సమానంగా ఉపయోగించి నిజాం నిరంకుశత్వానికి ఎదురు నిలిచిన కవి రావెళ్ళ వెంకట రామారావు గారు. వారి తండ్రి లక్ష్మయ్య తల్లి సుబ్బమ్మ. 1930 జనవరి 30న ఖమ్మం జిల్లా ముదిగొండ దగ్గర గోడెనపల్లిలో పుట్టారు. ఒక అన్న ఇద్దరు తమ్ములు ఒక చెల్లి మొత్తం అయిదుగురు. వారు రెండవ సంతానం. వారి అన్న రావెళ్ళ సత్యనారాయణ ఖమ్మం సమితి ప్రెసిడెంటుగా పని చేశారు. సి.పి.యం. తరుపున చిన్నతమ్ముడు రావెళ్ళ కృష్ణారావు పోస్టల్ శాఖలో పని చేశారు. అందరికంటే ఆఖరున భాగ్యమ్మ గృహిణి. 1951 జులై 2న నుగుణమ్మతో పెళ్ళయ్యంది. నలుగురు కొడుకులు. పెద్దకొడుకు మాధవరావు, ఆగ్రో ఫార్మ్ ఉద్యోగి, రెండో కుమారుడు మహేశ్వరరావు సింగరేణిలో, మూడవవాడు మనోహరవర్మ (కొత్తగూడెం) సింగరేణి ఉద్యోగం, నాల్గోవాడు బుజ్జి అంటారు పేరు లక్ష్మణవర్మ సింగరేణి ఉద్యోగం చేస్తున్నారు. వీరు కవి, గేయ రచయిత, కథకులు. వీరి కథ 'తెలుగు స్వతంత్ర'లో వచ్చాయి. కాసా సుబ్బారావు సంపాదకులు మద్రాసు నుండి వచ్చేది ఆ పత్రిక. ఇప్పుడు కాపీలు లభించడం లేదు. కథ పేరు "దాగని నిజం”. కవులకు సంబంధించిందే ఆరోజుల్లో నిజంగా జరిగిందే అనవచ్చు. వారి మొదటి కవిత ఒకసారి పొలంలో కలుపు తీస్తుంటే "మీకెందుకు బాబు ఈ కష్టం' అని కూలి మనిషి వారించాడట అప్పుడే “కలుపు మొక్కల ఏరివేతతో చేసుకు బలం - రజాకార్ల తరిమి వేతతో మనకు బలం" అన్నది వారి మొదటి కవితా వాక్య. వారి మిగిలిన రచనలు రాగజ్యోతులు, చైతన్యస్రవంతి, పల్లె భారతి, తాండవహేళ, అనతల తల్పం మొదలైనవి. వారు జాషువా స్మారక పురస్కారం, గురజాడ అప్పారావు పురస్కారం, దాశరథి పురస్కారం అందుకున్నారు. వారి తాతగారు గుంటూరు జిల్లా సత్తెనపల్లి వాసి, 100 ఎకరాల ఆసామి పేరు వెంకట్రామయ్య "90 ఎకరాలు అమ్ముకొని 10 ఎకరాలు మేము ఉంచుకుంటాం సంతకం చెయ్యండి” అని కృష్ణా జిల్లా పెద్ద మనుషులు అంటే "నేను సంతకం చెయ్యను, లేని వాళ్ళకు ఇవ్వండన్నారట ఖమ్మంలో. హీరాలాల్ మోరియా, కొలిపాక మధుసూధనరావు ఇటికాల నీలకంఠరావు, ఊటుకూరు రంగారావు ఇంకా చాలామంది కవులు ఉండేవారు, గ్రంథాలయాలు దేవాలయాల కోసం పని చేశారు కూడా చిన్నపుడు. ఉద్యమం నుండి బయటికొచ్చిన తరువాత కూడ కలిసిపని చేశారు, కలిసి ఈతకొట్టారు. గోడనపల్లి జూనియర్ కాలేజి వార్షికోత్సవాలకు<noinclude><references/> {{rh|తెలంగాణ |419 | తేజోమూర్తులు}}</noinclude> fa5geaeiks7jjxm9m3p6nyayj9ay6n7 104 212146 556990 553054 2026-05-25T09:51:38Z A.Murali 3019 /* అచ్చుదిద్దారు */ 556990 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" /></noinclude> ప్రముఖ నాగభైరవ కోటేశ్వరరావును ఒకసారి, ఐఏఎస్, ఐవైఆర్ కృష్ణారావును ఒక సారి తీసుకొచ్చారు. వారు ఉద్యమంలోకి రావటానికి కారణం సమాజంలో అసమానతలు వారిని ఇబ్బంది పెట్టేవి. దోపిడీకి వ్యతిరేకంగా ఏదైనా చెయ్యాలనిపించేది వారికి. ఆ సమయంలో రజాకార్ల రాక్షస కృత్యాలు ఎక్కువయ్యాం. రజాకార్ల తీరు నచ్చక నెత్తురు ఉడికి పోయ్యేది వారికి. ఎన్నో కుటుంబాలు రజాకార్ల బారిన పడ్డాయి. బిడ్డలను పోగొట్టుకున్న తల్లులు, భర్తలను పోగొట్టుకున్న భార్యలు కళ్ళముందు కదులుతుండేవారు. ఎందరో ఆడపడుచులను పొట్టన పెట్టుకున్నారు రజాకార్లు. రజాకార్లు దేశముఖ్ లతొ తెలంగాణా అంతా తిరగబడ్డది. 14 ఏళ్ళ వయసులో ఉద్యమంలోకి వచ్చారు రావెళ్ళ వేంకటరామారావు, ఆంధ్రమహాసభ సభ్యునిగా సొంత ఊరు గోకినపల్లి కేంద్రంగా 100 గ్రామాల్లో దళాలు ఏర్పాటు చేశారు. వందలాది మందికి శిక్షణనిచ్చారు. వారు 'తెలంగాణ షేర్' అనే బిరుదు పొందారు. తెలంగాణ వాదం, నైజాం వ్యతిరేకన్న కారణంగా అరెస్టు చేశారు. దళ కమాండర్గా పని చేశారు. కేసు విచారణ సందర్భంగా ఢిల్లీ సుప్రీం కోర్టులో హాజరు పరిచారు. న్యాయవాదులు అబద్ధాలాడుతుంటే కోపంతో జడ్జి వెనక ఉన్న గాంధీ చిత్రపటాన్ని చూపిస్తూ "ఉన్కూ వెళ్లాదో ముతా షరమ్ ఆరహా హై ఉస్కా మూ నై దేఖనా చాహతా హూ ఓతో ఝాటా బాత్ హై” అని గట్టిగా అరిచారట. అపుడు న్యాయవాదులు "యే తెలంగాణ షేర్పై అన్నారట. నిజాంకు వ్యతిరేకమే కానీ ఏ కేసులు లేనందున చేతిలో 30 రూపాయలు పెట్టి వదలి పెట్టారట. ఆ కేసులో వారిని చాలా జైళ్ళకు మార్చారు. జైలు నుండి తప్పించుకొనే ప్రయత్నాలు చేసి విఫలమయి నాలుగు సంవత్సరాల ఆరు నెలలు ఆరు రాష్ట్రాలు తిప్పారు. ముందు ఖమ్మం తీగల జైలు తర్వాత వరంగల్కు మార్చారు. అక్కడి జైల్లో గోడలు పగలగొడుతున్న పిండిప్రోలు రాంబాయమ్మను నిజాం సైనికులు కాల్చి చంపారు. ఆ ఘటనలోనే అదే జైల్లో ఉన్న రావెళ్ళ తప్పించుకొని కాళోజి ఇంటికి వెళ్ళారు. కొద్దికాలంలో మళ్ళీ పట్టుబడ్డారు. మిగిలిన ఖైదీలతో కలిసి సొరంగం తవ్వుతుంటే పట్టుకున్నరు. ఖమ్మం, వరంగల్, హైదరాబాద్, ఢిల్లీ, ఔరంగాబాద్ గుల్బర్గా, జల్నా జైళ్ళలో మూడు నెలల కొకసారి మారుస్తూ తిప్పేవారట. జైలు నుండి 1948 జనవరి 30న విడుదలయ్యారు. తరువాత గాంధీగారి సబర్మతీ ఆశ్రమంలో వారితో రెండురోజులున్నారు. వారికి గాంధీగారంటే అభిమానం. ఒకసారి నాగపూర్ విద్యార్థులు చింత చిగురు ఎండు చేపలు వండి పెట్టారట. వాంతులు విరోచనాలయి బాధ పడ్డారట. ఇందిరాగాంధీ మన రాష్ట్రం పచ్చినపుడు వేదిక మీద వీరు మాట్లాడారట. రావెళ్ళ వెంకటరామారావు 1944లో రాసిన “కదనాన శత్రువుల కుత్తుకల నవలీల సుత్తరించిన బలోన్మత్తులేలిన భూమి ధీరులకు మొగసాలరా తెలగాణ వీరులకు కాణాచిరా...” అనే పాట.... దేశపతి శ్రీనివాస్, జయరాజు, యశపాల్ వంటి గాయకులు పాడుతుంటే వారు చాలా ఆనందపడ్డారు. అప్పుడు అన్ని సభల్లో ఇదే పాట చాలా ఉత్సాహంగా పాడేవారు. వారికి ఉద్యమంలో బాగా నచ్చిన సంఘటన ఒకటి ఉన్నది. ఓసారి వారి దళం నేలకొండపల్లి పోరుబండలో రాత్రి మకాం వేసినపుడు రావెళ్ళ వారి తుపాకి కొరియర్ యానాది వెంకన్నకిచ్చి పడుకొన్నారట. మొత్తం 300 మంది నిజాం సైన్యం వారిని చుట్టు ముట్టారట. యానాది వెంకటన్న తుపాకి వదలి పారిపోతే రావెళ్ళ పై ఒకడు ఒక రౌండు కాల్చడంతో తూటా తగిలిందట. అయినా తుపాకి అందుకొని కాల్పులు జరిపారట. అవతలి వాళ్ళు ఎక్కువ మంది వాళ్ళ దగ్గర మంచి తుపాకులున్నాయి. అయినా తెగించి రావెళ్ళ వెంకట్రామారావు వాళ్ళను సూటిగా కాల్చి వాళ్ళ తుపాకి గుంజుకొని కాల్చి పారిపోయారట. అప్పుడు కొద్దిలో ప్రాణాపాయం తప్పిందట లేకపోతే బుల్లెట్ గుండెలో దూరేది. వారి జీవితంలో విచిత్రమయిన విషయంగా ఒకటి చెప్పేవారు. అది రాజేశ్వర పురం కోట గురించి. ఆకోట రైతులకు బాగుండేది. కొండపల్లి కోట కర్ణాలది. మహారాష్ట్ర సెటిలర్స్ పెళ్ళికొడుకులను హత్య చేసి నిస్సంతులుగా 4 తరాలు పెత్తనం చేసారట అది ఆ కాలంలో విచిత్రం. తెలంగాణ అనేది కోట్ల మంది ప్రజల కోరిక ఐక్యంగా పోరాడితే తెలంగాణ తొందరగానే రావచ్చు అనేవారు. వారి చివరి దశలో భార్య సుగుణమ్మతో తన స్వగ్రామం గోకినపల్లిలో ఒక చిన్న ఇంట్లో వుంటూ, పక్షవాతంతో బాధపడుతూ తెలంగాణ రాష్ట్రం కల నెరవేరక ముందే 10 డిశంబర్ 2013లో మరణించారు.<noinclude><references/> {{rh|తెలంగాణ |420 | తేజోమూర్తులు}}</noinclude> kozm8qtppp1ipxe3buitzm1gc6jio4j 104 212147 556997 553055 2026-05-25T10:01:18Z A.Murali 3019 /* అచ్చుదిద్దారు */ 556997 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" /></noinclude> {{center|{{p|fs150}}'''120. రావి నారాయణరెడ్డి '''</p>}} {{right|- డా॥ సుంకిరెడ్డి నారాయణరెడ్డి}} రావి నారాయణ రెడ్డి గారిని నేను 30 సంవత్సరాల క్రితం కలిసాను. అప్పటికి ఆయన 70 యేండ్ల వయస్సులో కూడా మొహంలో తేజస్సు తగ్గని ఒక నాయకుడిలాగా కనిపించారు. తెలంగాణ పేదరైతుల్లో శ్రమజీవుల్లో చైతన్యం కలిగించిన ప్రజానాయకుడు రావి నారాయణరెడ్డి, జాగీరుదారులు, భూస్వాములకు వ్యతిరేకంగా సాగిన పోరాటాలకు నాయకుడు. తెలంగాణ కమ్యూనిస్టు పార్టీలో అగ్రనాయకుడు. చిత్తశుద్ధి, త్యాగం, ఆత్మార్పణ, ప్రజాభ్యుదయాన్ని కోరే దీక్షానిరతి, నిజాయితీని కలిగిన మహాపురుషుడు, తెలంగాణ రైతాంగ సాయుధ పోరాటాన్ని ముందుండి నడిపిన విప్లవవీరుడు రావి నారాయణ రెడ్డి ఆయన నలగొండ జిల్లా, భువనగిరి తాలూకా, గొల్లెపల్లి గ్రామంలో 1908 జూన్ 4వ తేదీన జన్మించారు. ఆయన తండ్రి రావి గోపాల్ రెడ్డి, తల్లి వెంకటరావమ్మ, వారిది దొరల కుటుంబం. తల్లిదండ్రులకు ఆయన 14వ సంతానం. 12 సంవత్సరముల వయస్సు వచ్చేవరకు రావి నారాయణ రెడ్డి గొళ్లపల్లిలో విద్యాభ్యాసం చేశారు. భువనగిరిలోని మిడిల్ స్కూల్లో 4వ తరగతి చదివారు. ఆ తరువాత ఆయన హైద్రాబాద్ లోని రెడ్డి విద్యార్థి వసతిగృహంలో చేరినారు. రెడ్డి హాస్టల్కు అనుబంధంగా వున్న బిడిల్ స్కూల్లో ఫస్ట్ ఫారమ్ చదివారు. చాదర్ ఘాట్ లోని హైస్కూల్లో 1927లో మెట్రిక్యులేషన్ పాస్ అయి నిజాం కాలేజీలో ఇంటర్మీడియట్లో చేరారు. అప్పటికే ఆయనకు ప్రజాసేవ చేయాలనే దృక్పథం వుండేది. అందుకే ఆయన స్కౌట్స్లో చేరారు నిజాం కళాశాలలో ఇంటర్ చదువుతున్న రోజుల్లోనే మహాత్మాగాంధీ ఆత్మకథ చదివి, జాతీయభావాల పట్ల ప్రభావితులయ్యారు. ఆ తరువాత ఆ ప్రభావంతో ఆయన బద్దం ఎల్లారెడ్డి తదితరులతో కలిసి కాకినాడ వెళ్ళి సత్యాగ్రహంలో పాల్గొన్నారు. ఆ ఉత్తేజంతోనే తమ ఊరు గొళ్లపల్లిలో ఖాదీ ఉత్పత్తి కేంద్రాన్ని స్థాపించి నూలు వడకడం, ఇద్దరు నేయడం వంటి నిర్మాణ కార్యక్రమాలు చేపట్టారు. 1938లో హైద్రాబాద్లో హరిజన సేవా సంఘాన్ని ఏర్పాటు చేశారు. ఈ సంఘానికి వామన్నాయక్ అధ్యక్షుడుకాగా, రావి నారాయణరెడ్డి కార్యదర్శి అశ్చ్యశ్వరా నివారణ గురించి ప్రచారం చేయడం, సహపంక్తి భోజనాలతో ప్రజల విద్యావికాసానికి కృషి చేయడం ఈ సంఘం యొక్క లక్ష్యాలు. హరిజనుల కోసం సుమారుగా 100 స్కూళ్ళను స్థాపించారు. తరువాత ఆ సంఘానికి అధ్యక్షుడు కూడా అయి 1988లో స్టేట్ కాంగ్రెస్లో చేరేదాకా కొనసాగారు. ఈలోగా 1921వ సంవత్సరంలో ఆంధ్రజన సంఘం ఏర్పడింది. ఒకవైపు విజ్ఞానాభివృద్ధి కోసం గ్రంథాలయోధ్యమాలు, రైతుల ఇక్కట్లు తొలగించడం కోసం రైతు<noinclude><references/> {{rh|తెలంగాణ |421 | తేజోమూర్తులు}}</noinclude> rq5xugrz0jsxdm2kpdv3hsbw7sx8rnc 104 212148 556998 553057 2026-05-25T10:01:46Z A.Murali 3019 556998 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="A.Murali" /></noinclude>సంఘాలు, వ్యాపారుల పరిస్థితులు బాగుచేయడానికి వర్తక సంఘాలు నెలకొలిపినారు. వెట్టిచాకిరికి వ్యతిరేకంగా తెలంగాణ పల్లెలు మేల్కొన్నాయి. ఆ రోజుల్లో అలుముకున్న గాంఢాంధకారంలో కాంతిరేఖ ఆంధ్ర జన సంఘం. ఈ సంఘాలన్నింటికి ఒకే కేంద్ర సంఘం వుండాలన్న సంకల్పంతో 1980లో ఆంధ్ర మహాసభ ఏర్పడింది. యువ కార్యకర్తగా ఆంధ్రమహాసభల్లో 6వ సభవరకు కార్యకర్తగా పాల్గొని 1940 నాటి 7వ సభ నాటికి కీలక స్థానానికి వచ్చారు. ఈలోగా నెహ్రూ "డిస్కవరీ ఆఫ్ ఇండియా” ఆ జయప్రకాష్ నారాయణ గారి “సోషలిజం ఎందుకు” రచనలు చదివి, సోషలిజం వైపు ఆకర్షితులైనారు. అప్రకటిత కమ్యూనిస్ట్ పార్టీలో 1939 చివరిలో సభ్యులు అయినారు. 1941 సంవత్సరంలో చిలుకూరు సభకు ఆయన అధ్యక్షుడైనారు. ఆ అధ్యక్షోపన్యాసంలో జాతీయ, అంతర్జాతీయ సమస్యలను ప్రస్థావించి తమ కమ్యూనిస్ట్ దృక్పధంతో తెలంగాణలో వున్నటువంటి స్థానిక సమస్యలను కూడా ప్రస్థావించారు. అప్పటిదాకా జరిగినటువంటి ఆంధ్ర మహాసభలకు భిన్నంగా ఇక్కడ రాజకీయ సమస్యలను ప్రస్థావించడం ఈ సభయొక్క విశేషం. అప్పటివరకు సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలకే పరిమిత మైనటువంటి ఆంధ్రమహాసభ అప్పటివరకు మహాధనులకు, విద్యార్థులకే పరిమితమైనటు వంటి ఆంధ్ర మహాసభ ఈ సభతో ప్రజా సమస్యల మీద దృష్టి పెట్టడమనేది గమనించ తగినటువంటి విశేషం. ఈలోగా బ్రిటీష్వారు 1935లో ఒక చట్టం తీసుకొచ్చారు. ఈ చట్టం ప్రకారం ఇతర రాష్ట్రాలలో ఎన్నికలు. మంత్రివర్గాలు ఏర్పడు తున్నాయి. ఆ ప్రభావంతో నిజాం రాష్ట్రంలో కూడా ఇటువంటి బాధ్యతాయుత ప్రభుత్వం రావాలనే ఆలోచన అనాటి నాయకులకు కలిగింది. ఆ ఉద్దేశ్యంతోనే 1988లో స్టేట్ కాంగ్రెస్ ను స్థాపించుకోవాలనే అభిప్రాయం రాష్ట్ర నాయకులకు కలిగింది. రావి నారాయణ రెడ్డి, బూర్గుల రామకృష్ణారావు మొదలగు వారితో సన్నాహాక సంఘం కూడా ఏర్పాటు చేయడం జరిగింది. ఆ సంఘం నుంచి సత్యాగ్రహం చేయాలనే నిర్ణయం కూడా జరిగింది. అయితే ఆనాటి నిజాం నిరంకుశపాలనలో సత్యాగ్రహానికి మించి ఆలోచించడం కూడా సాధారణమైన విషయం కాదు. తెలంగాణలో సత్యాగ్రహం చేయడానికి ముందుకు వచ్చిన ఏకైక యువకుడు రావి నారాయణ రెడ్డి. 1988 నవంబరులో సుల్తాన్ బజారులో జరిగిన సత్యాగ్రహంలో ఆయన అరెస్ట్ అయి 2నెలలు జైలుకెళ్ళారు. సంస్థాన చరిత్రలో ప్రభుత్వ ఆజ్ఞలను ధిక్కరించడం ఒక సాహసం. ప్రభుత్వ ఆజ్ఞలను ధిక్కరించి ఈరకంగా సత్యాగ్రహ దళాలు జైలుకి వెళుతున్నాయన్న వార్త ప్రజలలో విశేష సంచలనాన్ని కలిగించింది. అయితే గాంధీ ఈ సత్యాగ్రహాన్ని ఆపించారు. ఈలోగా ఆంధ్ర మహాసభ కార్యక్రమాలు జరుగుతూనే వున్నాయి. 1944లో రావి నారాయణ రెడ్డి అధ్యక్షతన భువనగిరిలో జరిగిన ఆంధ్రమహాసభలో అతివాద, మితవాద వర్గాల మధ్య భిన్నమైన అభిప్రాయ భేదాలు వచ్చాయి. ఆ తరువాత ఆంధ్ర మహాసభ రెండుగా చీలిపోయింది. ఒకటి జాతీయ ఆంధ్రమహాసభ, రెండవది రావి నారాయణరెడ్డిగారి నాయకత్వంలో ఉన్న కమ్యూనిస్ట్ ఆంధ్రమహాసభ. కమ్యూనిస్ట్ పార్టి నాయకత్వంలో తెలంగాణలో జరిగిన రైతాంగ సాయుధ పోరాటం భూస్వామి వర్గాలకు వెన్నులో చలి పుట్టించింది. రైతులను జాగృతం చేయడంలో ఆపార్టీ జరిపిన కృషి తెలంగాణలో చారిత్రాత్మకమైంది. భూస్వాముల ఆగడాలకు అడ్డుకట్టవేయాలంటే పోరాటం తప్ప వేరే మార్గం లేదని ఆంధ్ర మహాసభ అభిప్రాయపడింది. గెరిల్లా యుద్ధం ప్రారంభించాలని తెలంగాణ రథసారథి రావి నారాయణ రెడ్డి కమ్యూనిస్ట్ పార్టీలోపల వున్న బి.ఎన్. రెడ్డి, బద్దం ఎల్లారెడ్డి మొదలగువారు పోరాటం చేయాలని నిర్ణయించారు. ఈ నాయకుల పిలుపు మేరకు తెలంగాణలో సాయుధ పోరాటం ఉదృతంగా ముందుకు సాగింది, బ్రహ్మాండమైన ఈ పోరాటానికి రావి నారాయణరెడ్డి నాయకత్వం వహించారు. భారత స్వాతంత్య్ర సమరంలో తెలంగాణ సాయుధ పోరాటం సువర్ణాక్షరాలతో లిఖింప తగింది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఈ పోరాటం ప్రఖ్యాతిగాంచింది. కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ ఆధ్వర్యంలో తెలంగాణ పోరాటం ఉదృతంగా ముందుకు సాగుతుంటే భయాందోళనకు గురైన నిజాం ప్రభుత్వం 1946 నవంబరులో కమ్యూనిస్ట్ పార్టీని చిరు తెలంగాణ 422 తేజోమూర్తులు ఉండ<noinclude><references/> {{rh|తెలంగాణ |422 | తేజోమూర్తులు}}</noinclude> 0ry264rf91fljo37fs36frl9h55ep8p 104 212515 556897 554733 2026-05-24T12:45:07Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 556897 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>సంపంగిమొగ్గలును, జేగురుఁదిరికలుకు నాసిక కుపమానములు; నాసికాసామ్యమునకయి బరస్పరము పెనగులాడు నా రెంటిలో సంపంగిమొగ్గలచే తిరికలకుఁ జెంపపెట్టు పెట్టించెనని యర్థము. ఆ రెండును అవమానింపఁబడిన వనుట గతార్థము.'మొగ్గలన్ˈ అనుచో సహార్థమును గ్రహించి వెనుకటిరీతిని సంపఁగిమొగ్గలతోఁగూడ జేగురుఁదిరికలకు చెంపపెట్టు లభించెనని చెప్పవచ్చును. లేడికి నొడియు = జింక నాకర్షించు - జింకలను కొట్టు; శిలీముఖశ్రేణిచే = మిట్టకోలలవలన; మేలిపూగుత్తులన్; రాల రువ్వి = రాలి పడిపోవునట్లు కొట్టి, రాళ్లతో కొట్టి; బంతివలె గుండ్రముగా నుండు మిట్టకోలల చివఱిభాగములును, పూలగుత్తులును స్తనముల కుపమానములు; స్తనసామ్యము నాకాంక్షించిన యారెంటిలో మిట్టకోలలచేత పూలగుత్తులు రాలునట్లు కొట్టి కొంచెపఱచెనని యర్థము. 'శిలీముఖశ్రేణిచే' అను తృతీయాంతమునకు సహార్థమును గ్రహించినపుడు మిట్టకోలలతోఁబాటు పూలగుత్తులను రాలిపడునట్లు చేసెనని చెప్పవచ్చును. మిట్టకోలలయగ్రభాగములు బంతులవలె నుండుటవలన వానిని ప్రయోగించినయెడల లక్ష్యము దెబ్బతినునుగాని; దానికిఁ గ్రుచ్చుకొనిపోదు. కావుననే తోళ్లఁ గోరినవారు జింకలఁ జంపుట కిట్టిబాణములనే యుపయోగింతురు. మిట్టకోలలు (తిరిగి) క్రిందఁబడుటయు, పూగుత్తులు రాలి పడుటయు స్వాభావికములు. కబళన...చేన్ = కబళించుటయందు వేగిరపాటు కల ఏనుఁగులతొండములవలన; కదళికాతరువులన్ = అరఁటిబోదెలను; కాళ్లఁ దాఁచి = మొదలంట పడఁద్రోసి; ఏనుఁగుతొండములు, అరఁటిబోదెలును తొడలకు ఉపమానములు; తొడల సామ్యమును గోరు నా రెంటిలో ఏనుఁగుతొండములచేత అరఁటిచెట్లమొదళ్లను కట్టించి పీకించెనని భావము. ఇచటి 'తుండముల' అను తృతీయాంతమునకు సహార్థము నంగీకరించినచో 'ఏనుఁగుతొండములతోఁ బాటు (వానిని తన్నినట్లే) అరఁటిబోదెలను తన్ని' అని యర్థమును చెప్పవచ్చును. నెఱికురులు = అందమైన కేశములు; చారునాసలు = చక్కనిముక్కులు; నిబ్బరంపు గుబ్బచన్నులు = సడలని - గట్టివైన గుండ్రని చన్నులు; తొడలపెక్కువయున్ = తొడల అతిశయమును; మృగ...నయనలు = మృగములను చంపి జీవించు యవాండ్రయాడువారు; అర్చనలు చేసి = పూజించి; అయ్యాలుమగలన్ = భార్యాభర్తలైన యా లోపాముద్రాగస్త్యుల నిరువురను; కొలిచిరి = సేవించిరి. ఆబోయతల కురులు తీగలవలెను, చమరవాలపువెండ్రుకలవలెను గలవనియు, వారినాసికలు సంపెఁగమొగ్గలవలెను, ఎఱ్ఱనిచిగుళ్లవలెను ఉన్నవనియు, స్తనములు మిట్టకోలల చివరిభాగములను, పూలగుత్తులను బోలుచున్నవనియు, తొడలు ఏనుఁగుతొండములకును, అరఁటికంబములకును సరియనియు భావము. ఆస్త్రీలు తమకేశములందు సవరములను కూడఁ బెట్టుకొన్నారనియు, జేగురుఁదిరికలను చెంపలకు అలంకారములుగ పెట్టుకొన్నారనియు, మేలిపూగుత్తులను పదములపై నదిమి అలంకరించుకొన్నారనియు, వారు కదళికాండములను కాళ్లతోఁ దన్నుచు, చమత్కారముగా నడచి వచ్చుచుండిరనియు చమత్కారము స్ఫురించుచున్నది. '''అలం'''. వ్యతిరేకము, క్రమము. {{Telugu poem|type=వ|lines=<poem><ref>క. ఇట్టులను, చ. ఇట్టుప్రతి</ref>ఇట్లు ప్రతిదినప్రయాణంబుల నమ్మిథునంబు కుంతలదేశప్రాంతంబు గదిసిన.</poem>|ref=127}} '''టీక'''. ప్రతిదినప్రయాణంబుల = రోజు, రోజు మెల్లగా చేయు ప్రయాణములచేత; అమ్మిథునంబు = ఆ దంపతులు; ప్రాంతంబు = చేరువ; కదిసిన = సమీపించగా. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>పంపాతరంగరింఖణ ఝంపాసం<ref>క. పాఠ్య, చ. పాద్య</ref>పాద్యమానజలకణరేఖా సంపాతశీతలానిల సంపద <ref>చ. కొదవించె, త. వోషించె</ref>వొదలించెఁ బరమశైవోత్తంసున్.</poem>|ref=128}} '''టీక'''. పంపా...సంపద — పంపాతరంగ = పంపానదిలోని యలలయొక్క; రింఖణ = పొరలికలతోడి; ఝంపా = దూకుళ్లచేత; సంపాద్యమాన = పుట్టింపఁబడుచున్న; జలకణరేఖా = నీటి<noinclude><references/></noinclude> afivwnd1mkfvo5mf0xz1534pgrpgm37 104 212516 556912 554734 2026-05-24T15:45:41Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 556912 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>తుంపరలగుంపుయొక్క; సంపాత = పాటువలన; శీతల = చల్లనైన; అనిల = వాయువుయొక్క; సంపద = కలిమి; పరమశైవోత్తంసున్ = పరమశివభక్తులలో శ్రేష్ఠుఁడగు నగస్త్యుని; పొదలించెన్ = సంతోషపెట్టెను. పంపానదిలోని ప్రవాహవేగమున అలలనుండి నీటితుంపరలు పుట్టగా, వానిపైనుండి వీఁచు చల్లనిగాలి అగస్త్యమహామునికి హాయిని కల్గించెనని భావము. {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poemనఖరాగ్రలూనాననస్వేదకోరకం బద్ధకషాయదృగంచలంబు ప్రబలనిశ్శ్వాససౌరభతర్పితమదాళి శోషితశ్రవణశిరీషయుతము దర్శితమధ్యవృత్తస్రస్తమృదునీవి <ref>చ. యప్రమత్త, క. అప్రయత్న</ref>యప్రమత్తపయోధరాంబరంబు సంతప్తశర్కరాసహపదన్యాసంబు నచలరజోధూమలాలకంబు></poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>సరణితరుణతరుచ్ఛాయ శమితఖేద మలసమృదులాంగకంబునై యరుగుదెంచు నన్నిజపరిగ్రహముఁ గూర్మి నాద<ref>చ. రింప</ref>రించి పలుకు వింధ్యాదినిర్బంధబాంధవుండు.</poem>|ref=129}} '''టీక'''. [ప్రతిదినప్రయాణంబుల నలసటఁ జెందిన లోపాముద్రాదేవి యిందు వర్ణింపబడుచున్నది.] నఖరా...కోరకంబు = కొనగోటిచే మీటఁబడిన మొగమునందలి చిఱుచెమటలు కలది; అర్ధ...లంబు = సగమెఱ్ఱవాఱిన కనుఁగొలుతులు కలది; ప్రబల...మదాళి = దట్టమైన నిట్టూర్పుగాలి పరిమళముచేఁ దృప్తి పొందింపఁబడిన గండుతుమ్మెదలు కలది. శోషిత...యశము = వాడిపోయిన చెవియందలి తిరిసెనపూపుతోఁ గూడినది; దర్శిత...నీవి = చూపఁబడిన (ప్రకటింపబడిన) బొడ్డుననుండి జారిన వదులైన పోకముడి గలది; [ఇచట పూర్వటీకలో 'వృత్త = వట్రువైన' అని అర్థము వ్రాయఁబడినది; అది సరికాదు; మధ్యవృత్త మనఁగా నాభి.] అప్రమత్తపయోధరాంబరంబు = అజాగ్రత లేకుండఁ సవరించు స్తనములపై వస్త్రము కలది - జాఱుపైఁట కలది; సంతృప్త...న్యాసంబు = కాలిన గులకరాళ్లకు నోర్వని పాదవిన్యాసము - (నడక) కలది; అచల...లకంబు = కొండయందలి దుమ్ముచేత ఎరుపు కలిసిన బూడిదరంగు కల ముంగురులు కలది; సరణి...ఖేదము = బాటయందలి మొక్కలనీడలచే శాంతి పొందింపఁబడిన బడలిక కలది; అలసమృదులాంగకంబునై = బడలిన మృదువగు దేహము కలదియునయి; అరుగుదెంచు = (తనవెంట) వచ్చుచున్న; అన్నిజపరిగ్రహమున్ = తనధర్మపత్నియగు నా లోపాముద్ర; వింధ్యాద్రి...పుండు = వింధ్యపర్వతముయొక్క నిర్బంధమునకు బంధువైన యగస్త్యుడు; పలుకున్. ఎడతెగని ప్రయాణములచే లోపాముద్రాదేవి మిగుల శ్రమపడెను; ఆమె ముఖమునుండి కాఱు చెమటబిందువులను కొనగోళ్లతో మాటుకొనుచుండెను; కనుగొలుకులు సగ మెఱ్ఱఁబారెను; నిట్టూర్పులను విడుచుచుండెను; ఆమె కర్ణావతంసమైన శిరీషపుష్పము వాడిపోయెను; ఆమె వదులుగా పోకముడి వేయుటచే కట్టువస్త్రము కొంత జాఱి బొడ్డు కన్పించుచుండెను; ఆమె ప్రయత్నించి జారిన పైఁటను సరిచేసికొనుచుండెను. కాలినగులకరాళ్లపై వేయలేక, వేయలేక అడుగులు వేయుచు నామె నడుచుచుండెను; కొండనుండి ఎగిరిపడు దుమ్ముచే నామెముంగురులు ధూమ్రవర్ణమును పొందెను; దారిలో నున్న చిన్న చిన్న వృక్షములనీడఁ గూరుచుండి యామె బడలికను తీర్చుకొనుచుండెను; ఆమె మృదుశరీరము మిగుల అలసిపోయెను; అట్టి భార్యకు మంచిమాటలతో శ్రమను పోగొట్టి యామెను గౌరవించుచు నగస్త్యుఁ డిట్లు పలుకుచున్నాఁడని భావము. '''అలం'''. స్వభావోక్తి.<noinclude><references/></noinclude> ooxheagklie4ohfhdhdnh7vs8kg2dr8 556913 556912 2026-05-24T15:46:13Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 556913 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>తుంపరలగుంపుయొక్క; సంపాత = పాటువలన; శీతల = చల్లనైన; అనిల = వాయువుయొక్క; సంపద = కలిమి; పరమశైవోత్తంసున్ = పరమశివభక్తులలో శ్రేష్ఠుఁడగు నగస్త్యుని; పొదలించెన్ = సంతోషపెట్టెను. పంపానదిలోని ప్రవాహవేగమున అలలనుండి నీటితుంపరలు పుట్టగా, వానిపైనుండి వీఁచు చల్లనిగాలి అగస్త్యమహామునికి హాయిని కల్గించెనని భావము. {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>నఖరాగ్రలూనాననస్వేదకోరకం బద్ధకషాయదృగంచలంబు ప్రబలనిశ్శ్వాససౌరభతర్పితమదాళి శోషితశ్రవణశిరీషయుతము దర్శితమధ్యవృత్తస్రస్తమృదునీవి <ref>చ. యప్రమత్త, క. అప్రయత్న</ref>యప్రమత్తపయోధరాంబరంబు సంతప్తశర్కరాసహపదన్యాసంబు నచలరజోధూమలాలకంబు</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>సరణితరుణతరుచ్ఛాయ శమితఖేద మలసమృదులాంగకంబునై యరుగుదెంచు నన్నిజపరిగ్రహముఁ గూర్మి నాద<ref>చ. రింప</ref>రించి పలుకు వింధ్యాదినిర్బంధబాంధవుండు.</poem>|ref=129}} '''టీక'''. [ప్రతిదినప్రయాణంబుల నలసటఁ జెందిన లోపాముద్రాదేవి యిందు వర్ణింపబడుచున్నది.] నఖరా...కోరకంబు = కొనగోటిచే మీటఁబడిన మొగమునందలి చిఱుచెమటలు కలది; అర్ధ...లంబు = సగమెఱ్ఱవాఱిన కనుఁగొలుతులు కలది; ప్రబల...మదాళి = దట్టమైన నిట్టూర్పుగాలి పరిమళముచేఁ దృప్తి పొందింపఁబడిన గండుతుమ్మెదలు కలది. శోషిత...యశము = వాడిపోయిన చెవియందలి తిరిసెనపూపుతోఁ గూడినది; దర్శిత...నీవి = చూపఁబడిన (ప్రకటింపబడిన) బొడ్డుననుండి జారిన వదులైన పోకముడి గలది; [ఇచట పూర్వటీకలో 'వృత్త = వట్రువైన' అని అర్థము వ్రాయఁబడినది; అది సరికాదు; మధ్యవృత్త మనఁగా నాభి.] అప్రమత్తపయోధరాంబరంబు = అజాగ్రత లేకుండఁ సవరించు స్తనములపై వస్త్రము కలది - జాఱుపైఁట కలది; సంతృప్త...న్యాసంబు = కాలిన గులకరాళ్లకు నోర్వని పాదవిన్యాసము - (నడక) కలది; అచల...లకంబు = కొండయందలి దుమ్ముచేత ఎరుపు కలిసిన బూడిదరంగు కల ముంగురులు కలది; సరణి...ఖేదము = బాటయందలి మొక్కలనీడలచే శాంతి పొందింపఁబడిన బడలిక కలది; అలసమృదులాంగకంబునై = బడలిన మృదువగు దేహము కలదియునయి; అరుగుదెంచు = (తనవెంట) వచ్చుచున్న; అన్నిజపరిగ్రహమున్ = తనధర్మపత్నియగు నా లోపాముద్ర; వింధ్యాద్రి...పుండు = వింధ్యపర్వతముయొక్క నిర్బంధమునకు బంధువైన యగస్త్యుడు; పలుకున్. ఎడతెగని ప్రయాణములచే లోపాముద్రాదేవి మిగుల శ్రమపడెను; ఆమె ముఖమునుండి కాఱు చెమటబిందువులను కొనగోళ్లతో మాటుకొనుచుండెను; కనుగొలుకులు సగ మెఱ్ఱఁబారెను; నిట్టూర్పులను విడుచుచుండెను; ఆమె కర్ణావతంసమైన శిరీషపుష్పము వాడిపోయెను; ఆమె వదులుగా పోకముడి వేయుటచే కట్టువస్త్రము కొంత జాఱి బొడ్డు కన్పించుచుండెను; ఆమె ప్రయత్నించి జారిన పైఁటను సరిచేసికొనుచుండెను. కాలినగులకరాళ్లపై వేయలేక, వేయలేక అడుగులు వేయుచు నామె నడుచుచుండెను; కొండనుండి ఎగిరిపడు దుమ్ముచే నామెముంగురులు ధూమ్రవర్ణమును పొందెను; దారిలో నున్న చిన్న చిన్న వృక్షములనీడఁ గూరుచుండి యామె బడలికను తీర్చుకొనుచుండెను; ఆమె మృదుశరీరము మిగుల అలసిపోయెను; అట్టి భార్యకు మంచిమాటలతో శ్రమను పోగొట్టి యామెను గౌరవించుచు నగస్త్యుఁ డిట్లు పలుకుచున్నాఁడని భావము. '''అలం'''. స్వభావోక్తి.<noinclude><references/></noinclude> 2a5w3sgx1pok8p8ox86jsrv1m5pineq 104 212517 556943 554735 2026-05-24T21:13:58Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 556943 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>వనితా! చూచితె మాల్యవంతము ప్రభావంతంబు నానామణీ జనకోదంచితసానుకాంతము మరుత్సంపూర్ణచంద్రాననా జనకేళీపదచంద్రకాంతము నభస్సంబాధకృత్కూటవ ర్ధనదుర్దాంతము సర్వపర్వతకథాప్రాగ్వర్ణితోదంతమున్.</poem>|ref=130}} '''టీక'''. ప్రభావంతంబునన్ = కాంతికలదానిని; నానా...కాంతమున్ = అనేకవిధములగు మణులగుంపుయొక్క పుట్టుచోట్లయి యొప్పునట్టి చరియలచేఁ జక్కనగుదానిని; మరుత్...కాంతమున్ — మరుత్సంపూర్ణచంద్రాననాజన = నిండుచంద్రునివంటి ముఖము కల దేవతాస్త్రీలకు; కేళీపద = క్రీడాస్థానమయిన; చంద్రకాంతమున్ = చంద్రకాంతపురాళ్ళు కలదానిని; నభస్...దుర్దాంతమున్ — నభస్సంబాధకృత్ = ఆకాశమును ఒరయుచున్న; కూటవర్ధన = శిఖరముల పెరుగుదలచే; దుర్దాంతమున్ = అణఁపరానదానని; సర్వ...దంతమున్ — సర్వపర్వతకథా = (తక్కిన) పర్వతముల ప్రస్తావనముకంటె; ప్రాక్ = ముందుగా; వర్ణిత = వర్ణింపఁబడిన; ఉదంతము = వృత్తాంతము కలదానిని - పర్వతములఁ గూర్చి ప్రసగించునపుడు అన్నింటికంటెను ముందుగ ఎన్నఁబడు వృత్తాంతము కలదానిని; చూచితె = చూచితివా? మాల్యవంత మను పర్వతము ప్రకాశము కలది దాని చఱియలయందు విలువగల మణు లనేకములు కలవు; అచటి చంద్రకాంతశిలలకు దేవతాస్త్రీలు ఆడుకొనుచుందురు; దానిశిఖరముల ఆకాశము నొఱయుచుండును; అది పర్వతము లన్నింటను పేరెన్నిక గన్నది అని భావము. '''అలం'''. అనుప్రాసము, ఉదాత్తము. {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>ఇవె యూపవృత<ref>క. శాఖు, చ. శాఖ</ref>శాఖ లివె లూనముఖదర్భ సందర్భవేశంతసైకతంబు లివె శబ్దసహమృగయువయుగంబులు వీరె చలకాకపక్షమస్తకులు బహ్మ చారులు నిజహోమసౌరభేయీతర్ణ కముల నీడల నిల్చి కాచియున్న వారు సామోజితస్వరసంశయము నొంది చిలుక కోయిల నిదె <ref>చ. తెలియనడిగి</ref>తెలియ నడిగె</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>భసలకలభకులాకృష్టకుసుమవిసర మసృణమకరందమయమైన మావిమోక కిసలయచ్ఛవిపునరుక్తి <ref>క. నసలుమసలు, సూర్య.చ. నసలుగొల్పి</ref>.నసలుమసలు ఋషుల చెంగావివలువందు నిందువదన.</poem>|ref=131}} '''టీక'''. యూపవృతశాఖలు = యూపస్తంభములకయి వేఱుగా నుంచఁబడిన కొమ్మలు; [యూవవృతశాఖులు = యూపస్తంభములచేత ఆవరింపఁబడిన వృక్షములు - అని పూర్వటీక.] లూన... సైకతంబులు = కోయఁబడిన దర్భలకూడిక కల (కోసిన దర్భలమొదళ్లు కల) బురదగుంటలతోఁ గూడిన ఇసుకదిబ్బలు; శబ్ద...యుగంబులు = శబ్దమును సహించునట్టి - బెదరని - జింకలదంపతులు; చలకాకపక్షమస్తకులు = చలించుచున్న పిల్లజుట్లు - జులపాలు తలపై కలవారు; నిజ...కములన్ = తమహోమధేనువుల దూడలను; సామో...యమున్ = సామగానమునందలి స్వరముయొక్క సందేహమును; భసల...మయమైన — భసలకలభకుల = కొదమతుమ్మెదలసమూహముచేత; అస్పృష్ట = బాగుగా తాకఁబడిన; కుసుమనిసర = పుష్పసముదాయమువలని; మసృణ = చిక్కని; మకరందమయమైన = తేనెతోఁ గూడిన; మానిమోక = గున్నమామిడి; కిసలయచ్ఛవిపునరుక్తిన్ = చిగుళ్లకాంతిరెట్టింపును; ఋషులచెంగావివలువందున్ = మునుల కావివస్త్రములందు; అసలుమసలున్ = ఒప్పెను (అసలుమసలున్ = బుదదగొనును - అతిశయించును - అని పూర్వటీక.) మాల్యవంతప్రాంతాశ్రమభూము లిందు వర్ణింపఁబడుచున్నవి. అఁట యూపములకొఱకు చెట్టుకొమ్మలు కొట్టి భద్రపఱుపఁబడినవి; ఇసుకదిబ్బలయందుఁ గల బురదగుంటలయొడ్డునఁ గల దర్భలు కోయఁ<noinclude><references/></noinclude> beh353pr8qccwgw1u3hx0aoehbo827u 556944 556943 2026-05-24T21:15:47Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 556944 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>వనితా! చూచితె మాల్యవంతము ప్రభావంతంబు నానామణీ జనకోదంచితసానుకాంతము మరుత్సంపూర్ణచంద్రాననా జనకేళీపదచంద్రకాంతము నభస్సంబాధకృత్కూటవ ర్ధనదుర్దాంతము సర్వపర్వతకథాప్రాగ్వర్ణితోదంతమున్.</poem>|ref=130}} '''టీక'''. ప్రభావంతంబునన్ = కాంతికలదానిని; నానా...కాంతమున్ = అనేకవిధములగు మణులగుంపుయొక్క పుట్టుచోట్లయి యొప్పునట్టి చరియలచేఁ జక్కనగుదానిని; మరుత్...కాంతమున్ — మరుత్సంపూర్ణచంద్రాననాజన = నిండుచంద్రునివంటి ముఖము కల దేవతాస్త్రీలకు; కేళీపద = క్రీడాస్థానమయిన; చంద్రకాంతమున్ = చంద్రకాంతపురాళ్ళు కలదానిని; నభస్...దుర్దాంతమున్ — నభస్సంబాధకృత్ = ఆకాశమును ఒరయుచున్న; కూటవర్ధన = శిఖరముల పెరుగుదలచే; దుర్దాంతమున్ = అణఁపరానదానని; సర్వ...దంతమున్ — సర్వపర్వతకథా = (తక్కిన) పర్వతముల ప్రస్తావనముకంటె; ప్రాక్ = ముందుగా; వర్ణిత = వర్ణింపఁబడిన; ఉదంతము = వృత్తాంతము కలదానిని - పర్వతములఁ గూర్చి ప్రసగించునపుడు అన్నింటికంటెను ముందుగ ఎన్నఁబడు వృత్తాంతము కలదానిని; చూచితె = చూచితివా? మాల్యవంత మను పర్వతము ప్రకాశము కలది దాని చఱియలయందు విలువగల మణు లనేకములు కలవు; అచటి చంద్రకాంతశిలలకు దేవతాస్త్రీలు ఆడుకొనుచుందురు; దానిశిఖరముల ఆకాశము నొఱయుచుండును; అది పర్వతము లన్నింటను పేరెన్నిక గన్నది అని భావము. '''అలం'''. అనుప్రాసము, ఉదాత్తము. {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>ఇవె యూపవృత<ref>క. శాఖు, చ. శాఖ</ref>శాఖ లివె లూనముఖదర్భ సందర్భవేశంతసైకతంబు లివె శబ్దసహమృగయువయుగంబులు వీరె చలకాకపక్షమస్తకులు బహ్మ చారులు నిజహోమసౌరభేయీతర్ణ కముల నీడల నిల్చి కాచియున్న వారు సామోజితస్వరసంశయము నొంది చిలుక కోయిల నిదె <ref>చ. తెలియనడిగి</ref>తెలియ నడిగె</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>భసలకలభకులాకృష్టకుసుమవిసర మసృణమకరందమయమైన మావిమోక కిసలయచ్ఛవిపునరుక్తి <ref>క. నసలుమసలు, సూర్య.చ. నసలుగొల్పి</ref>.నసలుమసలు ఋషుల చెంగావివలువందు నిందువదన.</poem>|ref=131}} '''టీక'''. యూపవృతశాఖలు = యూపస్తంభములకయి వేఱుగా నుంచఁబడిన కొమ్మలు; [యూవవృతశాఖులు = యూపస్తంభములచేత ఆవరింపఁబడిన వృక్షములు - అని పూర్వటీక.] లూన... సైకతంబులు = కోయఁబడిన దర్భలకూడిక కల (కోసిన దర్భలమొదళ్లు కల) బురదగుంటలతోఁ గూడిన ఇసుకదిబ్బలు; శబ్ద...యుగంబులు = శబ్దమును సహించునట్టి - బెదరని - జింకలదంపతులు; చలకాకపక్షమస్తకులు = చలించుచున్న పిల్లజుట్లు - జులపాలు తలపై కలవారు; నిజ...కములన్ = తమహోమధేనువుల దూడలను; సామో...యమున్ = సామగానమునందలి స్వరముయొక్క సందేహమును; భసల...మయమైన — భసలకలభకుల = కొదమతుమ్మెదలసమూహముచేత; అస్పృష్ట = బాగుగా తాకఁబడిన; కుసుమనిసర = పుష్పసముదాయమువలని; మసృణ = చిక్కని; మకరందమయమైన = తేనెతోఁ గూడిన; మావిమోక = గున్నమామిడి; కిసలయచ్ఛవిపునరుక్తిన్ = చిగుళ్లకాంతిరెట్టింపును; ఋషులచెంగావివలువందున్ = మునుల కావివస్త్రములందు; అసలుమసలున్ = ఒప్పెను (అసలుమసలున్ = బుదదగొనును - అతిశయించును - అని పూర్వటీక.) మాల్యవంతప్రాంతాశ్రమభూము లిందు వర్ణింపఁబడుచున్నవి. అఁట యూపములకొఱకు చెట్టుకొమ్మలు కొట్టి భద్రపఱుపఁబడినవి; ఇసుకదిబ్బలయందుఁ గల బురదగుంటలయొడ్డునఁ గల దర్భలు కోయఁ<noinclude><references/></noinclude> 36uwj08s975fwhszuzv8ztkpw7320lu 104 212518 556950 554736 2026-05-25T00:40:39Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 556950 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>బడుటచే మొదళ్లు మాత్రము కనఁబడుచున్నవి; ధ్వని కలవాటుపడిన లేళ్లు బెదరక నిలిచియున్నవి; పిల్లజుట్లు కల బ్రహ్మచారులు చెట్లనీడల నిలిచి యావుదూడలను కాచుచున్నారు; సామగానమున తనకుఁ గలిగిన స్వరసంశయమును చిలుక కోకిల నడుగుచున్నది; [అచటి పక్షులును వేదము నభ్యసించినవనుట.] గండుతుమ్మెదల గట్టితాకుడువలన మావిపూగుత్తులనుండి కారిన తేనె చెట్లకు ఆరఁగట్టిన కావిగుడ్డలపయి పడి, మామిడిచిగుళ్లకాంతిని ఆ వస్త్రములకుఁ గలిగించుచున్నది. [ˈవలువయందుకుˈ బదులు 'వలువందు' అన్న స్త్రీసమముమీఁది అకారసంధితోఁ గూడిన రూపము.] అలం. స్వభావోక్తి. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>నిర్ధూతపాతకములు హ విర్ధూమలతాగ్రలాస్యవిలసనశిక్షా ధూర్ధములు నిజభజనవి వర్ధితసుకృతంబు లిచటివాయువు లబలా!</poem>|ref=132}} '''టీక'''. నిర్ధూతపాతకములు = పూర్తిగాఁ దుడిచివేయఁబడిన పాపములు కలవి; హవి...ధరములు — హవిర్ధూమలతాగ్ర = లతలవంటి హోమధూమములకొనలయొక్క; లాస్యవిలసనశిక్షా = విలాసపునాట్యముయొక్క యభ్యాసముయొక్క; ధూర్ధరములు = భారమును వహించునని - అనఁగా హోమాగ్నినుండి వెలువడిన పొగలచివరిభాగములు తీగలవలె మీఁదికి, ప్రక్కకు వ్యాపించుచుండఁగా, అని నాట్యము నభ్యసించుచున్నట్లుండెనని భావము. [హవిర్ధూమ = హోమపుపొగ యనెడి; లాస్యవిలనన = నాట్యపుచతురత్వమును, ధూర్భరములు = భారము వహించునవి అని పూర్వటీక.] నిజ...సుకృతంబులు = తమ్ము సేవించుటవలన వృద్ధి పొందింపఁబడిన పుణ్యము కలవి. {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>ఓ లలితాంగి! యిందు సుఖ ముండు మృకండుకణాదగాధివా ధూలముఖాతిరిక్తచరితుండు మతంగమహాతపస్వి ని ష్కాలగళుండు నిర్యువతిగాత్రుఁడు నిర్నిటలేక్షణుండు ని ర్వ్యాళవిభూషణుండు నగు నంబరకేశుఁ డనంగఁ <ref>క. బెంపగున్, త. పెంపునన్</ref>బెంపునన్.</poem>|ref=133}} '''టీక'''. లలితాంగి! = మనోజ్ఞములగు నవయములు కల లోపాముద్రా! మృకండు...చరితుండు = మృకండువు, కణాదుఁడు, గాధి, వాధూలుఁడు మొదలగు మునుల నడవడిని మించిన నడవడి కలవాఁడు; మతంగమహాతపస్వి = మతంగుఁ డనుపేరి గొప్పముని; నిష్కాలగళుండు = నల్లఁదనము లేని మెడ కలవాఁడు; నిర్యువతిగాత్రుఁడు = ఆఁడురూపు (సగము) శరీరమున లేనివాఁడు; నిర్నిటలేక్షణుఁడు = నొసటఁ (మూఁడవ)కన్ను లేనివాఁడు; నిర్వ్యాశవిభూషణుండు = పాములు నగలుగా లేనివాఁడు; అంబరకేశుఁ డనంగన్ = వ్యోమకేశుఁడగు శివుఁడో యనునట్లు; పెంపునన్ = గొప్పతనమున; ఇందున్; సుఖముండున్ = సుఖముగా నివసించుచుండును. '''అలం'''. వ్యతిరేకము, ఉత్ప్రేక్ష. {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>హోమధూమాసితప్రభ నీమహాత్ము నాశ్రమం బొప్పు నీయద్రియంతికమున వలుదయై మించు నప్పంటవలఁతివెలఁది చంటికడ నంటు మృగనాభిచర్చవోలె.</poem>|ref=134}} '''టీక'''. హోమధూమాసితప్రభన్ = హోమముయొక్క పొగచే నైన నల్లనికాంతివలన; ఈయద్రియంతికమునన్ = ఈ కొండచేరువను; వలుదయై మించు = వట్రువయై ప్రకాశించు; అప్పంట...కడన్ = పంటలు వండించు నేర్పు కల భూమియను స్త్రీయొక్క చంటిదగ్గఱ; మృగనాభిచర్చవోలెన్ = కస్తురిపూఁతవలె. మాల్యవంశము భూమియను స్త్రీయొక్క స్తనమువలె ప్రకాశించుచున్నది; ఆపర్వతముచేరువఁ గల మతంగాశ్రమము హోమధూమములచే నల్లనికాంతి గల్గి యాస్తనముకడ నంటిన (నల్లని) కస్తూరిపూఁతవలెఁ బ్రకాశించుచున్నదని భావము. '''అలం'''. ఉపమ.<noinclude><references/></noinclude> b8zmk9rmlfddy9u4eco4okl1ebkkjs7 556951 556950 2026-05-25T00:42:08Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 556951 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>బడుటచే మొదళ్లు మాత్రము కనఁబడుచున్నవి; ధ్వని కలవాటుపడిన లేళ్లు బెదరక నిలిచియున్నవి; పిల్లజుట్లు కల బ్రహ్మచారులు చెట్లనీడల నిలిచి యావుదూడలను కాచుచున్నారు; సామగానమున తనకుఁ గలిగిన స్వరసంశయమును చిలుక కోకిల నడుగుచున్నది; [అచటి పక్షులును వేదము నభ్యసించినవనుట.] గండుతుమ్మెదల గట్టితాకుడువలన మావిపూగుత్తులనుండి కారిన తేనె చెట్లకు ఆరఁగట్టిన కావిగుడ్డలపయి పడి, మామిడిచిగుళ్లకాంతిని ఆ వస్త్రములకుఁ గలిగించుచున్నది. [ˈవలువయందుˈకు బదులు 'వలువందు' అన్న స్త్రీసమముమీఁది అకారసంధితోఁ గూడిన రూపము.] అలం. స్వభావోక్తి. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>నిర్ధూతపాతకములు హ విర్ధూమలతాగ్రలాస్యవిలసనశిక్షా ధూర్ధములు నిజభజనవి వర్ధితసుకృతంబు లిచటివాయువు లబలా!</poem>|ref=132}} '''టీక'''. నిర్ధూతపాతకములు = పూర్తిగాఁ దుడిచివేయఁబడిన పాపములు కలవి; హవి...ధరములు — హవిర్ధూమలతాగ్ర = లతలవంటి హోమధూమములకొనలయొక్క; లాస్యవిలసనశిక్షా = విలాసపునాట్యముయొక్క యభ్యాసముయొక్క; ధూర్ధరములు = భారమును వహించునని - అనఁగా హోమాగ్నినుండి వెలువడిన పొగలచివరిభాగములు తీగలవలె మీఁదికి, ప్రక్కకు వ్యాపించుచుండఁగా, అని నాట్యము నభ్యసించుచున్నట్లుండెనని భావము. [హవిర్ధూమ = హోమపుపొగ యనెడి; లాస్యవిలనన = నాట్యపుచతురత్వమును, ధూర్భరములు = భారము వహించునవి అని పూర్వటీక.] నిజ...సుకృతంబులు = తమ్ము సేవించుటవలన వృద్ధి పొందింపఁబడిన పుణ్యము కలవి. {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>ఓ లలితాంగి! యిందు సుఖ ముండు మృకండుకణాదగాధివా ధూలముఖాతిరిక్తచరితుండు మతంగమహాతపస్వి ని ష్కాలగళుండు నిర్యువతిగాత్రుఁడు నిర్నిటలేక్షణుండు ని ర్వ్యాళవిభూషణుండు నగు నంబరకేశుఁ డనంగఁ <ref>క. బెంపగున్, త. పెంపునన్</ref>బెంపునన్.</poem>|ref=133}} '''టీక'''. లలితాంగి! = మనోజ్ఞములగు నవయములు కల లోపాముద్రా! మృకండు...చరితుండు = మృకండువు, కణాదుఁడు, గాధి, వాధూలుఁడు మొదలగు మునుల నడవడిని మించిన నడవడి కలవాఁడు; మతంగమహాతపస్వి = మతంగుఁ డనుపేరి గొప్పముని; నిష్కాలగళుండు = నల్లఁదనము లేని మెడ కలవాఁడు; నిర్యువతిగాత్రుఁడు = ఆఁడురూపు (సగము) శరీరమున లేనివాఁడు; నిర్నిటలేక్షణుఁడు = నొసటఁ (మూఁడవ)కన్ను లేనివాఁడు; నిర్వ్యాశవిభూషణుండు = పాములు నగలుగా లేనివాఁడు; అంబరకేశుఁ డనంగన్ = వ్యోమకేశుఁడగు శివుఁడో యనునట్లు; పెంపునన్ = గొప్పతనమున; ఇందున్; సుఖముండున్ = సుఖముగా నివసించుచుండును. '''అలం'''. వ్యతిరేకము, ఉత్ప్రేక్ష. {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>హోమధూమాసితప్రభ నీమహాత్ము నాశ్రమం బొప్పు నీయద్రియంతికమున వలుదయై మించు నప్పంటవలఁతివెలఁది చంటికడ నంటు మృగనాభిచర్చవోలె.</poem>|ref=134}} '''టీక'''. హోమధూమాసితప్రభన్ = హోమముయొక్క పొగచే నైన నల్లనికాంతివలన; ఈయద్రియంతికమునన్ = ఈ కొండచేరువను; వలుదయై మించు = వట్రువయై ప్రకాశించు; అప్పంట...కడన్ = పంటలు వండించు నేర్పు కల భూమియను స్త్రీయొక్క చంటిదగ్గఱ; మృగనాభిచర్చవోలెన్ = కస్తురిపూఁతవలె. మాల్యవంశము భూమియను స్త్రీయొక్క స్తనమువలె ప్రకాశించుచున్నది; ఆపర్వతముచేరువఁ గల మతంగాశ్రమము హోమధూమములచే నల్లనికాంతి గల్గి యాస్తనముకడ నంటిన (నల్లని) కస్తూరిపూఁతవలెఁ బ్రకాశించుచున్నదని భావము. '''అలం'''. ఉపమ.<noinclude><references/></noinclude> a918lexv0vqrd0w4uxqipyiwwy62dxr 556957 556951 2026-05-25T01:25:34Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 556957 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>బడుటచే మొదళ్లు మాత్రము కనఁబడుచున్నవి; ధ్వని కలవాటుపడిన లేళ్లు బెదరక నిలిచియున్నవి; పిల్లజుట్లు కల బ్రహ్మచారులు చెట్లనీడల నిలిచి యావుదూడలను కాచుచున్నారు; సామగానమున తనకుఁ గలిగిన స్వరసంశయమును చిలుక కోకిల నడుగుచున్నది; [అచటి పక్షులును వేదము నభ్యసించినవనుట.] గండుతుమ్మెదల గట్టితాకుడువలన మావిపూగుత్తులనుండి కారిన తేనె చెట్లకు ఆరఁగట్టిన కావిగుడ్డలపయి పడి, మామిడిచిగుళ్లకాంతిని ఆ వస్త్రములకుఁ గలిగించుచున్నది. [ˈవలువయందుˈకు బదులు 'వలువందు' అన్న స్త్రీసమముమీఁది అకారసంధితోఁ గూడిన రూపము.] అలం. స్వభావోక్తి. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>నిర్ధూతపాతకములు హ విర్ధూమలతాగ్రలాస్యవిలసనశిక్షా ధూర్ధములు నిజభజనవి వర్ధితసుకృతంబు లిచటివాయువు లబలా!</poem>|ref=132}} '''టీక'''. నిర్ధూతపాతకములు = పూర్తిగాఁ దుడిచివేయఁబడిన పాపములు కలవి; హవి...ధరములు — హవిర్ధూమలతాగ్ర = లతలవంటి హోమధూమములకొనలయొక్క; లాస్యవిలసనశిక్షా = విలాసపునాట్యముయొక్క యభ్యాసముయొక్క; ధూర్ధరములు = భారమును వహించునని - అనఁగా హోమాగ్నినుండి వెలువడిన పొగలచివరిభాగములు తీగలవలె మీఁదికి, ప్రక్కకు వ్యాపించుచుండఁగా, అని నాట్యము నభ్యసించుచున్నట్లుండెనని భావము. [హవిర్ధూమ = హోమపుపొగ యనెడి; లాస్యవిలనన = నాట్యపుచతురత్వమును, ధూర్భరములు = భారము వహించునవి అని పూర్వటీక.] నిజ...సుకృతంబులు = తమ్ము సేవించుటవలన వృద్ధి పొందింపఁబడిన పుణ్యము కలవి. {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>ఓ లలితాంగి! యిందు సుఖ ముండు మృకండుకణాదగాధివా ధూలముఖాతిరిక్తచరితుండు మతంగమహాతపస్వి ని ష్కాలగళుండు నిర్యువతిగాత్రుఁడు నిర్నిటలేక్షణుండు ని ర్వ్యాళవిభూషణుండు నగు నంబరకేశుఁ డనంగఁ <ref>క. బెంపగున్, త. పెంపునన్</ref>బెంపునన్.</poem>|ref=133}} '''టీక'''. లలితాంగి! = మనోజ్ఞములగు నవయములు కల లోపాముద్రా! మృకండు...చరితుండు = మృకండువు, కణాదుఁడు, గాధి, వాధూలుఁడు మొదలగు మునుల నడవడిని మించిన నడవడి కలవాఁడు; మతంగమహాతపస్వి = మతంగుఁ డనుపేరి గొప్పముని; నిష్కాలగళుండు = నల్లఁదనము లేని మెడ కలవాఁడు; నిర్యువతిగాత్రుఁడు = ఆఁడురూపు (సగము) శరీరమున లేనివాఁడు; నిర్నిటలేక్షణుఁడు = నొసటఁ (మూఁడవ)కన్ను లేనివాఁడు; నిర్వ్యాశవిభూషణుండు = పాములు నగలుగా లేనివాఁడు; అంబరకేశుఁ డనంగన్ = వ్యోమకేశుఁడగు శివుఁడో యనునట్లు; పెంపునన్ = గొప్పతనమున; ఇందున్; సుఖముండున్ = సుఖముగా నివసించుచుండును. '''అలం'''. వ్యతిరేకము, ఉత్ప్రేక్ష. {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>హోమధూమాసితప్రభ నీమహాత్ము నాశ్రమం బొప్పు నీయద్రియంతికమున వలుదయై మించు నప్పంటవలఁతివెలఁది చంటికడ నంటు మృగనాభిచర్చవోలె.</poem>|ref=134}} '''టీక'''. హోమధూమాసితప్రభన్ = హోమముయొక్క పొగచే నైన నల్లనికాంతివలన; ఈయద్రియంతికమునన్ = ఈ కొండచేరువను; వలుదయై మించు = వట్రువయై ప్రకాశించు; అప్పంట...కడన్ = పంటలు వండించు నేర్పు కల భూమియను స్త్రీయొక్క చంటిదగ్గఱ; మృగనాభిచర్చవోలెన్ = కస్తురిపూఁతవలె. మాల్యవంతము భూమియను స్త్రీయొక్క స్తనమువలె ప్రకాశించుచున్నది; ఆపర్వతముచేరువఁ గల మతంగాశ్రమము హోమధూమములచే నల్లనికాంతి గల్గి యాస్తనముకడ నంటిన (నల్లని) కస్తూరిపూఁతవలెఁ బ్రకాశించుచున్నదని భావము. '''అలం'''. ఉపమ.<noinclude><references/></noinclude> 7u63ky6gca1c4z66ppughtfnshn1mvg 104 212519 556962 554737 2026-05-25T04:00:44Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 556962 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>భూరితరాభ్రవిభమము పుష్కరరమ్యకరంబు దానల క్ష్మీరుచిరంబు సత్వగుణకీర్తితమూర్తియు <ref>చ. నైనవాలిసం</ref>వాలిసాలసం హారవిహారకారణము నౌ రఘుకుంజరభర్త మున్ను సం చార మొనర్చె నీయచలసానుతలంబున నంబుజాననా!</poem>|ref=135}} '''టీక'''. మాల్యవత్సానుతలమున శ్రీరాముఁడును, ఏనుఁగులరాయఁడును సంచార మొనర్చిరని యీ పద్యమున శ్లేషమూలమునఁ జెప్పఁబడుచున్నది. '''శ్రీరామునిపక్షమున''' భూరితరాభ్రవిభ్రమము = దట్టమైన మేఘుమువంటి చక్కఁదనము కలది - నీలమేఘశ్యామమైనది; పుష్కరరమ్యకరంబు = తామరపూవువలె చక్కనైన హస్తము కలది; దానలక్ష్మీరుచిరంబు = ఈవికలిమిచేఁ బ్రకాశించునది; సత్త్వగుణకీర్తితమూర్తియున్ = మహాపరాక్రమముచేఁ కొనియాఁడబడిన దేహము కలది; వాలిసాలసంహారవిహారకారణము = వాలియు కోఁతియొక్కనాశన మను విహారమునకుఁ గారణమైనది; రఘుకుంజరభర్త = రఘువంశశ్రేష్ఠుఁడైన శ్రీరాముఁడు. [ఇచట 'కుంజరభర్త' అనుటచే తదనుగుణముగ విశేషణములచివఱ 'ము'వర్ణకము చేర్చఁబడినది.] '''గజపక్షమున''' భూరి...మము = దట్టమైన మేఘముయొక్క కాంతివంటి కాంతి కలది. నల్లనిది; పుష్కర....రంబు = (తొండముయొక్క)కొన (అంగము)చే చక్కనైన తొండము కలది; దాన...రంబు = మదసంపదచేఁ బ్రకాశించునది. సత్త్వమూర్తియున్ = బలముచేఁ బొగడఁబడినదియు; వాలి, సాలసంహారవిహారకారణము = మ్రొగ్గి - పూని, వృక్షములకు విరిచి నాశనము చేయునట్టి యాటకు కారణమైనది; రఘుకుంజరభర్త = రఘువువంటి (గొప్ప) ఏనుఁగులరాజు; ['రఘువంశస్థుఁడైన ఏనుఁగుల రా'జని పూర్వటీక.] ఈ యచలసానుతలంబునన్ = ఈ కొండచఱియలందు; అంబుజాననా! = పద్మమును బోలిన ముఖముకల లోపాముద్రా! '''అలం'''. శ్లేష, ఉదాత్తము. {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>పద్మినీపద్మాతపత్రంబు శిధిలప త్రాగ్రమై రాయంచ <ref>చ. యాశ్రమించె</ref>యాశ్రయించెఁ దాలుస్రవత్ఫేనజాలంబుతో ఘోణి పంచలరొంపిఁ గలంచి యాడె దూరోద్గమద్దావ<ref>క. ధూమమంబుద, చ. ధూమంబుఘన</ref>ధూమంబు ఘనబుద్ధి నెమ్మి లోపొదరింట నిక్కి చూచె జఠరస్ధజలము నాసానాళమునఁ బీల్చి సామజం బిరుప్రక్కఁ <ref>చ. జల్లి</ref>జల్లుకొనియె</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>సరసిపై నీరు సలసల తెరలె విపిన సకలవీథులు నిర్మృగోచ్చయము లయ్యె మట్టధ్యాహ్న మిది సుధామధురవాణి యర్హ మిచ్చోటఁ బథ<ref>చ.శ.ర. శ్రమంబప</ref>శ్రమ మపనయింప.</poem>|ref=}} '''టీక'''. మధ్యాహ్నసమయవర్ణన మీ పద్యమునఁ గలదు. పద్మినీపద్మాతపత్రంబున్ = తామరతీగయందలి గొడుగువంటి తామరపూవును; శిథిలపత్రాగ్రమై = సడలినరెక్కలకొనలు గలదై; ['తూఁట్లుపడిన ఱెక్కకొనలు గలది' అని పూర్వటీక.] తాలుస్రవత్ఫేనజాలంబుతోన్ = దవుడలనుండి కాఱు నురుగుతెట్టెలతో; ఘోణి = పంది; పంచలరొంపిఁ గలంచి = ప్రక్కలనున్న బురదను కెలికి; దూరోద్గమద్దావధూమంబున్ = దూరమున నెగసిన కార్చిచ్చుపొగను; ఘనబుద్ధిన్ = మేఘమను భ్రాంతిచే; నెమ్మి = నెమలి; లోపొదనుండి = పొదయొక్క లోపలిభాగమునుండి; జఠరస్థజలమున్ = చెఱుపులోపలినీటిని; నాసానాళమునన్ = గొట్టమువంటి తొండముతో; సామజంబు = ఏనుఁగు ఇరుప్రక్కన్ = రెండువైపులను; సరసిపై నీరు = సరస్సుపై నున్న నీరు; సలసల తెరలెన్ = సలసల ఉడుకు(కాఁగు)చుండెను; విపిన సకలవీథులు = అడవిలోని ప్రదేశము లన్నియు; నిర్మృగోచ్చయములు = మృగములవిజృంభణ - సంచారము లేనిది; ['మృగసమూహములు లేనివి' అని పూర్వటీక.]<noinclude><references/></noinclude> 21fq6ecsknhhdtstlxgu0uvwycrjdpv 556963 556962 2026-05-25T04:01:07Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 556963 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>భూరితరాభ్రవిభమము పుష్కరరమ్యకరంబు దానల క్ష్మీరుచిరంబు సత్వగుణకీర్తితమూర్తియు <ref>చ. నైనవాలిసం</ref>వాలిసాలసం హారవిహారకారణము నౌ రఘుకుంజరభర్త మున్ను సం చార మొనర్చె నీయచలసానుతలంబున నంబుజాననా!</poem>|ref=135}} '''టీక'''. మాల్యవత్సానుతలమున శ్రీరాముఁడును, ఏనుఁగులరాయఁడును సంచార మొనర్చిరని యీ పద్యమున శ్లేషమూలమునఁ జెప్పఁబడుచున్నది. '''శ్రీరామునిపక్షమున''' భూరితరాభ్రవిభ్రమము = దట్టమైన మేఘుమువంటి చక్కఁదనము కలది - నీలమేఘశ్యామమైనది; పుష్కరరమ్యకరంబు = తామరపూవువలె చక్కనైన హస్తము కలది; దానలక్ష్మీరుచిరంబు = ఈవికలిమిచేఁ బ్రకాశించునది; సత్త్వగుణకీర్తితమూర్తియున్ = మహాపరాక్రమముచేఁ కొనియాఁడబడిన దేహము కలది; వాలిసాలసంహారవిహారకారణము = వాలియు కోఁతియొక్కనాశన మను విహారమునకుఁ గారణమైనది; రఘుకుంజరభర్త = రఘువంశశ్రేష్ఠుఁడైన శ్రీరాముఁడు. [ఇచట 'కుంజరభర్త' అనుటచే తదనుగుణముగ విశేషణములచివఱ 'ము'వర్ణకము చేర్చఁబడినది.] '''గజపక్షమున''' భూరి...మము = దట్టమైన మేఘముయొక్క కాంతివంటి కాంతి కలది. నల్లనిది; పుష్కర....రంబు = (తొండముయొక్క)కొన (అంగము)చే చక్కనైన తొండము కలది; దాన...రంబు = మదసంపదచేఁ బ్రకాశించునది. సత్త్వమూర్తియున్ = బలముచేఁ బొగడఁబడినదియు; వాలి, సాలసంహారవిహారకారణము = మ్రొగ్గి - పూని, వృక్షములకు విరిచి నాశనము చేయునట్టి యాటకు కారణమైనది; రఘుకుంజరభర్త = రఘువువంటి (గొప్ప) ఏనుఁగులరాజు; ['రఘువంశస్థుఁడైన ఏనుఁగుల రా'జని పూర్వటీక.] ఈ యచలసానుతలంబునన్ = ఈ కొండచఱియలందు; అంబుజాననా! = పద్మమును బోలిన ముఖముకల లోపాముద్రా! '''అలం'''. శ్లేష, ఉదాత్తము. {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>పద్మినీపద్మాతపత్రంబు శిధిలప త్రాగ్రమై రాయంచ <ref>చ. యాశ్రమించె</ref>యాశ్రయించెఁ దాలుస్రవత్ఫేనజాలంబుతో ఘోణి పంచలరొంపిఁ గలంచి యాడె దూరోద్గమద్దావ<ref>క. ధూమమంబుద, చ. ధూమంబుఘన</ref>ధూమంబు ఘనబుద్ధి నెమ్మి లోపొదరింట నిక్కి చూచె జఠరస్ధజలము నాసానాళమునఁ బీల్చి సామజం బిరుప్రక్కఁ <ref>చ. జల్లి</ref>జల్లుకొనియె</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>సరసిపై నీరు సలసల తెరలె విపిన సకలవీథులు నిర్మృగోచ్చయము లయ్యె మట్టధ్యాహ్న మిది సుధామధురవాణి యర్హ మిచ్చోటఁ బథ<ref>చ.శ.ర. శ్రమంబప</ref>శ్రమ మపనయింప.</poem>|ref=136}} '''టీక'''. మధ్యాహ్నసమయవర్ణన మీ పద్యమునఁ గలదు. పద్మినీపద్మాతపత్రంబున్ = తామరతీగయందలి గొడుగువంటి తామరపూవును; శిథిలపత్రాగ్రమై = సడలినరెక్కలకొనలు గలదై; ['తూఁట్లుపడిన ఱెక్కకొనలు గలది' అని పూర్వటీక.] తాలుస్రవత్ఫేనజాలంబుతోన్ = దవుడలనుండి కాఱు నురుగుతెట్టెలతో; ఘోణి = పంది; పంచలరొంపిఁ గలంచి = ప్రక్కలనున్న బురదను కెలికి; దూరోద్గమద్దావధూమంబున్ = దూరమున నెగసిన కార్చిచ్చుపొగను; ఘనబుద్ధిన్ = మేఘమను భ్రాంతిచే; నెమ్మి = నెమలి; లోపొదనుండి = పొదయొక్క లోపలిభాగమునుండి; జఠరస్థజలమున్ = చెఱుపులోపలినీటిని; నాసానాళమునన్ = గొట్టమువంటి తొండముతో; సామజంబు = ఏనుఁగు ఇరుప్రక్కన్ = రెండువైపులను; సరసిపై నీరు = సరస్సుపై నున్న నీరు; సలసల తెరలెన్ = సలసల ఉడుకు(కాఁగు)చుండెను; విపిన సకలవీథులు = అడవిలోని ప్రదేశము లన్నియు; నిర్మృగోచ్చయములు = మృగములవిజృంభణ - సంచారము లేనిది; ['మృగసమూహములు లేనివి' అని పూర్వటీక.]<noinclude><references/></noinclude> ovx1ir10a9hesvpjcw5faf3gt8on4z5 104 212520 556964 554738 2026-05-25T05:07:17Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 556964 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>సుధామధురవాణి! = అమృతమువలె మధురములైన మాటలు కలదానా! పథశ్రమము = దారిబడలిక; అపనయింపన్ = పోగొట్టుటకు. '''అలం'''. స్వభావోక్తి. {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అనుచు సభార్యుండై వింధ్యాహార్యస్తంభయిత<ref>క. సంభృతానురాగంబున, చ. సంతాపరోగంబున</ref>సంతాపరోగంబున నిగిడి చని.</poem>|ref=137}} '''టీక'''. సభార్యుండై = భార్యతో కూడుకొని; వింధ్యాహార్యస్తంభయిత = అడ్డు లేకుండ వింధ్యము నరికట్టినవాఁడు - అగస్త్యుఁడు; సంతాపరోగంబునన్ = విచారవ్యధతో; నిగిడి = వేగిరపడి. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>నటనోద్భటుఁ డైనమహా నటుని జటాజూల మురిలినం దొరఁగు మరు త్కటకనది యిది యనుచుఁ జని యటఁ గనియెన్ దుంగభద్ర <ref>చ. నఖ</ref>నఘముఖముద్రన్.</poem>|ref=138}} '''టీక'''. నటనోద్భటుఁడైన = నాట్య మొనర్చుటయందు గొప్పవాఁడైన; మహానటుని = మహానటుఁడైన శివుని; జటాజూటము = కపర్దము; ఉరిలినన్ = వీడఁగా; తొరఁగు = స్రవించునట్టి; మరుత్కటకనది = ఆకాశగంగ; అఘముఖముద్రన్ = పాపములనోటికి ముద్ర - తాళమైనదానిని - పాపములను నశింపఁజేయుదానిని; తుంగభద్రన్; కనియెన్. {{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>గంగాసంగమ మిచ్చగించునె మదిన్ గావేరి దేవేరిగా నంగీకార మొనర్చునే యమునతో నానందముం బొందునే! రంగత్తుంగతరంగహస్తముల నారత్నాకరేంద్రుండు నీ యంగం బంటి సుఖించునేని గుణభద్రా! తుంగభద్రానదీ!</poem>|ref=139}} '''టీక'''. గంగాసంగమమున్ = గంగానదిపొందును; దేవేరిగాన్ = పట్టపుదేవిగా - భార్యగా; రంగత్...ములన్ = చలించుచున్న ఎత్తయిన అలలనెడి చేతులతో; ఆ రత్నాకరేంద్రుండు = సముద్రరాజు; గుణభద్రా! = మంచిగుణములు కలదానా! (ఇచటి 4-వ పాదమున ఫ్లుతయతి) '''అలం'''. అనుప్రాసము. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem><ref>క. ఓపును, చ. ఓపున్</ref>ఓపున్ భూపరిధిం గల యాపగ లవి బాహ్యతాప మాపఁగ; నీవే యోపుదుగా యంతర్గత తాపత్రయ మడఁప నోయుదన్వన్మహిళా.</poem>|ref=140}} '''టీక'''. ఓపున్ = సహించును; భూపరిధిం గల = భూమండలమందున్న; ఆపగలు = నదులు; బాహ్యతాపము = బయటికిఁ దెలియు వేడిమిని; అంతర్గతతాపత్రయము = లోపలితాపములగు ఆధ్యాత్మిక-ఆధిదైవిక-ఆధిభౌతికము లను మూఁడింటిని; ఓ యుదన్వన్మహిళా! = సముద్రునకు భార్యవగు నో తుంగభద్రా! {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>అని కొనియాడి యన్నది మహానియమంబునఁ దీర్ధ మాడి బో రన భవరోగజాడ్యములు గ్రాఁగఁ దదుజ్జ్వలకర్బురాబ్జగం ధనిచితమౌ రసౌషధముఁ ద్రావి తటస్థితపూజ్యపూజనం బు నడపెఁ గాశికావిరహభూరివిషాదము సాద మొందఁగన్.</poem>|ref=141}} '''టీక''' అన్నదిన్ = ఆయేటియందు; మహానియమంబునన్ = గొప్పనియమముతో; తీర్థమాడి = స్నానము చేసి; బోరనన్ = వేగముగా; భవరోగజాడ్యములు = పుట్టుక యను రోగమువలని మాంద్యములు; క్రాఁగన్ = కాలిపోఁగా - నశించఁగా; తదుజ్జ్వల...విచితమౌ = ఆ నదియందలి బంగారుతామరపూలపరిమళముతోఁ గూడిన; రసౌషధముఁ ద్రావి = జలరూపమైన మందు త్రాగి; తటస్థితపూజ్యపూజనంబు = ఒడ్డుననున్న పూజింపఁదగినవారి పూజను; నడపెన్ = జరిపెను; కాశికా...విషాదము = కాశీనగరమును విడుచుటవలనఁ గల్గిన గొప్ప విచారము; సాద మొందఁగన్ = నశించిపోగా.<noinclude><references/></noinclude> frnwtz1hm5t7pqvr6sckz6kc4xct6iw 556965 556964 2026-05-25T05:11:32Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 556965 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>సుధామధురవాణి! = అమృతమువలె మధురములైన మాటలు కలదానా! పథశ్రమము = దారిబడలిక; అపనయింపన్ = పోగొట్టుటకు. '''అలం'''. స్వభావోక్తి. {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అనుచు సభార్యుండై వింధ్యాహార్యస్తంభయిత<ref>క. సంభృతానురాగంబున, చ. సంతాపరోగంబున</ref>సంతాపరోగంబున నిగిడి చని.</poem>|ref=137}} '''టీక'''. సభార్యుండై = భార్యతో కూడుకొని; వింధ్యాహార్యస్తంభయిత = అడ్డు లేకుండ వింధ్యము నరికట్టినవాఁడు - అగస్త్యుఁడు; సంతాపరోగంబునన్ = విచారవ్యధతో; నిగిడి = వేగిరపడి. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>నటనోద్భటుఁ డైనమహా నటుని జటాజూల మురిలినం దొరఁగు మరు త్కటకనది యిది యనుచుఁ జని యటఁ గనియెన్ దుంగభద్ర <ref>చ. నఖ</ref>నఘముఖముద్రన్.</poem>|ref=138}} '''టీక'''. నటనోద్భటుఁడైన = నాట్య మొనర్చుటయందు గొప్పవాఁడైన; మహానటుని = మహానటుఁడైన శివుని; జటాజూటము = కపర్దము; ఉరిలినన్ = వీడఁగా; తొరఁగు = స్రవించునట్టి; మరుత్కటకనది = ఆకాశగంగ; అఘముఖముద్రన్ = పాపములనోటికి ముద్ర - తాళమైనదానిని - పాపములను నశింపఁజేయుదానిని; తుంగభద్రన్; కనియెన్. {{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>గంగాసంగమ మిచ్చగించునె మదిన్ గావేరి దేవేరిగా నంగీకార మొనర్చునే యమునతో నానందముం బొందునే! రంగత్తుంగతరంగహస్తముల నారత్నాకరేంద్రుండు నీ యంగం బంటి సుఖించునేని గుణభద్రా! తుంగభద్రానదీ!</poem>|ref=139}} '''టీక'''. గంగాసంగమమున్ = గంగానదిపొందును; దేవేరిగాన్ = పట్టపుదేవిగా - భార్యగా; రంగత్...ములన్ = చలించుచున్న ఎత్తయిన అలలనెడి చేతులతో; ఆ రత్నాకరేంద్రుండు = సముద్రరాజు; గుణభద్రా! = మంచిగుణములు కలదానా! (ఇచటి 4-వ పాదమున ఫ్లుతయతి) '''అలం'''. అనుప్రాసము. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem><ref>క. ఓపును, చ. ఓపున్</ref>ఓపున్ భూపరిధిం గల యాపగ లవి బాహ్యతాప మాపఁగ; నీవే యోపుదుగా యంతర్గత తాపత్రయ మడఁప నోయుదన్వన్మహిళా.</poem>|ref=140}} '''టీక'''. ఓపున్ = సహించును; భూపరిధిం గల = భూమండలమందున్న; ఆపగలు = నదులు; బాహ్యతాపము = బయటికిఁ దెలియు వేడిమిని; అంతర్గతతాపత్రయము = లోపలితాపములగు ఆధ్యాత్మిక-ఆధిదైవిక-ఆధిభౌతికము లను మూఁడింటిని; ఓ యుదన్వన్మహిళా! = సముద్రునకు భార్యవగు నో తుంగభద్రా! {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>అని కొనియాడి యన్నది మహానియమంబునఁ దీర్ధ మాడి బో రన భవరోగజాడ్యములు గ్రాఁగఁ దదుజ్జ్వలకర్బురాబ్జగం ధనిచితమౌ రసౌషధముఁ ద్రావి తటస్థితపూజ్యపూజనం బు నడపెఁ గాశికావిరహభూరివిషాదము సాద మొందఁగన్.</poem>|ref=141}} '''టీక'''. అన్నదిన్ = ఆయేటియందు; మహానియమంబునన్ = గొప్పనియమముతో; తీర్థమాడి = స్నానము చేసి; బోరనన్ = వేగముగా; భవరోగజాడ్యములు = పుట్టుక యను రోగమువలని మాంద్యములు; క్రాఁగన్ = కాలిపోఁగా - నశించఁగా; తదుజ్జ్వల...విచితమౌ = ఆ నదియందలి బంగారుతామరపూలపరిమళముతోఁ గూడిన; రసౌషధముఁ ద్రావి = జలరూపమైన మందు త్రాగి; తటస్థితపూజ్యపూజనంబు = ఒడ్డుననున్న పూజింపఁదగినవారి పూజను; నడపెన్ = జరిపెను; కాశికా...విషాదము = కాశీనగరమును విడుచుటవలనఁ గల్గిన గొప్పవిచారము; సాద మొందఁగన్ = నశించిపోగా.<noinclude><references/></noinclude> gi5nee2sdw067323asvrun5kdx26xgp 556966 556965 2026-05-25T05:13:20Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 556966 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>సుధామధురవాణి! = అమృతమువలె మధురములైన మాటలు కలదానా! పథశ్రమము = దారిబడలిక; అపనయింపన్ = పోగొట్టుటకు. '''అలం'''. స్వభావోక్తి. {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అనుచు సభార్యుండై వింధ్యాహార్యస్తంభయిత<ref>క. సంభృతానురాగంబున, చ. సంతాపరోగంబున</ref>సంతాపరోగంబున నిగిడి చని.</poem>|ref=137}} '''టీక'''. సభార్యుండై = భార్యతో కూడుకొని; వింధ్యాహార్యస్తంభయిత = అడ్డు లేకుండ వింధ్యము నరికట్టినవాఁడు - అగస్త్యుఁడు; సంతాపరోగంబునన్ = విచారవ్యధతో; నిగిడి = వేగిరపడి. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>నటనోద్భటుఁ డైనమహా నటుని జటాజూట మురిలినం దొరఁగు మరు త్కటకనది యిది యనుచుఁ జని యటఁ గనియెన్ దుంగభద్ర <ref>చ. నఖ</ref>నఘముఖముద్రన్.</poem>|ref=138}} '''టీక'''. నటనోద్భటుఁడైన = నాట్య మొనర్చుటయందు గొప్పవాఁడైన; మహానటుని = మహానటుఁడైన శివుని; జటాజూటము = కపర్దము; ఉరిలినన్ = వీడఁగా; తొరఁగు = స్రవించునట్టి; మరుత్కటకనది = ఆకాశగంగ; అఘముఖముద్రన్ = పాపములనోటికి ముద్ర - తాళమైనదానిని - పాపములను నశింపఁజేయుదానిని; తుంగభద్రన్; కనియెన్. {{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>గంగాసంగమ మిచ్చగించునె మదిన్ గావేరి దేవేరిగా నంగీకార మొనర్చునే యమునతో నానందముం బొందునే! రంగత్తుంగతరంగహస్తముల నారత్నాకరేంద్రుండు నీ యంగం బంటి సుఖించునేని గుణభద్రా! తుంగభద్రానదీ!</poem>|ref=139}} '''టీక'''. గంగాసంగమమున్ = గంగానదిపొందును; దేవేరిగాన్ = పట్టపుదేవిగా - భార్యగా; రంగత్...ములన్ = చలించుచున్న ఎత్తయిన అలలనెడి చేతులతో; ఆ రత్నాకరేంద్రుండు = సముద్రరాజు; గుణభద్రా! = మంచిగుణములు కలదానా! (ఇచటి 4-వ పాదమున ఫ్లుతయతి) '''అలం'''. అనుప్రాసము. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem><ref>క. ఓపును, చ. ఓపున్</ref>ఓపున్ భూపరిధిం గల యాపగ లవి బాహ్యతాప మాపఁగ; నీవే యోపుదుగా యంతర్గత తాపత్రయ మడఁప నోయుదన్వన్మహిళా.</poem>|ref=140}} '''టీక'''. ఓపున్ = సహించును; భూపరిధిం గల = భూమండలమందున్న; ఆపగలు = నదులు; బాహ్యతాపము = బయటికిఁ దెలియు వేడిమిని; అంతర్గతతాపత్రయము = లోపలితాపములగు ఆధ్యాత్మిక-ఆధిదైవిక-ఆధిభౌతికము లను మూఁడింటిని; ఓ యుదన్వన్మహిళా! = సముద్రునకు భార్యవగు నో తుంగభద్రా! {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>అని కొనియాడి యన్నది మహానియమంబునఁ దీర్ధ మాడి బో రన భవరోగజాడ్యములు గ్రాఁగఁ దదుజ్జ్వలకర్బురాబ్జగం ధనిచితమౌ రసౌషధముఁ ద్రావి తటస్థితపూజ్యపూజనం బు నడపెఁ గాశికావిరహభూరివిషాదము సాద మొందఁగన్.</poem>|ref=141}} '''టీక'''. అన్నదిన్ = ఆయేటియందు; మహానియమంబునన్ = గొప్పనియమముతో; తీర్థమాడి = స్నానము చేసి; బోరనన్ = వేగముగా; భవరోగజాడ్యములు = పుట్టుక యను రోగమువలని మాంద్యములు; క్రాఁగన్ = కాలిపోఁగా - నశించఁగా; తదుజ్జ్వల...విచితమౌ = ఆ నదియందలి బంగారుతామరపూలపరిమళముతోఁ గూడిన; రసౌషధముఁ ద్రావి = జలరూపమైన మందు త్రాగి; తటస్థితపూజ్యపూజనంబు = ఒడ్డుననున్న పూజింపఁదగినవారి పూజను; నడపెన్ = జరిపెను; కాశికా...విషాదము = కాశీనగరమును విడుచుటవలనఁ గల్గిన గొప్పవిచారము; సాద మొందఁగన్ = నశించిపోగా.<noinclude><references/></noinclude> 2c107zoixdcw8ja6qmrbu8d9kj55tcb 104 212521 556967 554739 2026-05-25T05:44:24Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 556967 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>రోగముచే బాధపడువారికి ఔషధమట్లే జన్మదుఃఖముచే బాధపడువారికి ఈ నదీజలము దుఃఖమును పోఁగొట్టి యానందమును కల్గించునని భావము. '''అలం'''. రూపకము. {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>ఇవ్విధంబునఁ ద్రిభువనపవిత్రీకరణసమర్ధచరిత్రం బగు నయ్యుదధికళత్రంబున <ref>చ. సచ్ఛాత్రుండై</ref>ససతీ ఛాత్రుండై యుచితకృత్యంబు లాచరించి యా<ref>క. నీవారముష్టిం బంచవారంబు లుండి, చ. నీవారముష్టింపచవారంబు</ref>నీవారముష్టింపచుండు తద్వారి పూరంబు వినిర్గమించి మించుఁబోడియునుం దానును బంచాక్షరీగుహాహర్యక్షం బగు విరూపాక్షు నుక్షధ్వజు దాక్షాయణీవిభు వళక్షమయూఖరేఖామకుటు భ్రుకుటిమాత్రవిద్రావితత్రిపురనిశాటు హేమకూటనివాసు వాసుకివలయు వలయు తెఱంగునఁ బ్రస్తుతించి సమస్తకలుషనిరసనలలితమూర్తియై చనిచని ముందట నమందమణికందళసందోహదంతురంబయి మహీమందగమనకేళీకందు కంబునుం బోలె నుత్తాలంబగు స్వామిశైలంబు నధిరోహణంబు చేసి య<ref>చ. కుధరంబునందు</ref>క్కుధర మ్మునందు.</poem>|ref=142}} '''టీక'''. త్రిభువనచరిత్రంబు = మూఁడులోకములను పవిత్రములుగఁ జేయఁదగిన ప్రవర్తన కలది (స్వర్గ, మర్త్య, పాతాళము లని లోకములు మూఁడు); ఉదధికళత్రంబునన్ = సముద్రునకు భార్యయగు నా నదియందు; ససతీఛాత్రుండై = భార్యతోను, శిష్యులతోను కూడుకొన్నవాఁడై; ఉచితకృత్యంబులు = స్నాన, సంధ్యాద్యనుష్ఠానంబులు; ఆచరించి = చేసి; ఆ నీవారముష్టింపచుండు = పిడికెఁడు నెవ్వరిధాన్యముకు మాత్రము వండి తినువాఁడు - ఋషి - అగస్త్యుఁడు [ఇచట ముద్రితప్రతిలో 'నీవారముష్టిం బంచవారంబులుండి' అని యున్నది; దాని టీక 'నీవారముష్టిన్ = పిడికెఁడు నివ్వరిధాన్యము నాహారముగాఁ జేసికొనుటచేత; పంచవారంబులు = ఐదువారములు - నలువదిదినములు' అని యున్నది.] తద్వారిపూరంబు = ఆనీటిప్రవాహమును; వినిర్గమించి = దాటి (ఆయేటిని దాటి); మించుబోఁడియున్ = వనితయు - భార్యయు; పంచాక్షరీగుహాహర్యక్షంబు = 'ఓం నమశ్శివాయ' అను పంచాక్షరీమంత్ర మను గుహకు సింహమైనవాఁడు; విరూపాక్షున్ = మూఁడుకన్నులు కలవానిని; ఉక్షధ్వజున్ = వృషభము కేతనముగాఁ గలవానిని; దాక్షాయణీవిభున్ = దక్షునిపుత్రికయగు సతీదేవికి భర్త యైనవానిని; వళక్షమయూఖరేఖామకుటున్ = చంద్రరేఖ కిరీటముగాఁ గలవానిని; భ్రుకుటి...నిశాటున్ = బొమముడిమాత్రముచేతనే ఓడింపఁబడిన త్రిపురరాక్షసులు కలవానిని; హేమకూటనివాసున్ = హేమకూటపర్వతమున నివసించువానిని; వాసుకివలయున్ = సర్పరాజు కంకణముగాఁ గలవానిని; వలయుతెఱంగులన్ = తగినరీతుల; సమస్త...మూర్తియై = ఎల్లపాపములను తొలఁగించుకొనుటచేత ఇంపైన ఆకారము కలవాఁడై; ముందట = ఎదుట; అమంద...దంతురము = ఎక్కువైన మణుల యంకురములసమూహముచే ఎచ్చుతగ్గులు కలిగినది (మిట్టపల్లములు కలది); మహీ...కంబునుంబోలెన్ = భూమియను స్త్రీయొక్క ఆఁటబంతివలె; ఉత్తాలంబగు = ఉన్నతమైన; స్వామిశైలంబును = కుమారస్వామియున్న కొండను; అధిరోణంబు చేసి = ఎక్కి; అక్కుధరమ్మునందు = ఆకొండయందు. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>షణ్ముఖు శిఖసంతప్తహి రణ్మయనిభవర్ణుఁ గేకిరాడ్ధ్వజుఁ గొలిచెన్ షాణ్మాతురుఁ దపసి తురా షాణ్ముఖసుఖదప్రభావు సతియుం దానున్.</poem>|ref=143}} '''టీక'''. షణ్ముఖున్ = ఆఱుముఖములు కల కుమారస్వామిని; శిఖిసంతప్తహిరణ్మయనిభవర్ణున్ = అగ్నియందు పుటము పెట్టఁబడిన బంగారుయొక్క కాంతివంటి చాయ గలవానిని; కేశిరాడ్ధ్వజున్ =<noinclude><references/></noinclude> 2g1zkh0nspg46umot1t21irz19ymg7f 556968 556967 2026-05-25T06:18:54Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 556968 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>రోగముచే బాధపడువారికి ఔషధమట్లే జన్మదుఃఖముచే బాధపడువారికి ఈ నదీజలము దుఃఖమును పోఁగొట్టి యానందమును కల్గించునని భావము. '''అలం'''. రూపకము. {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>ఇవ్విధంబునఁ ద్రిభువనపవిత్రీకరణసమర్ధచరిత్రం బగు నయ్యుదధికళత్రంబున <ref>చ. సచ్ఛాత్రుండై</ref>ససతీ ఛాత్రుండై యుచితకృత్యంబు లాచరించి యా<ref>క. నీవారముష్టిం బంచవారంబు లుండి, చ. నీవారముష్టింపచవారంబు</ref>నీవారముష్టింపచుండు తద్వారి పూరంబు వినిర్గమించి మించుఁబోడియునుం దానును బంచాక్షరీగుహాహర్యక్షం బగు విరూపాక్షు నుక్షధ్వజు దాక్షాయణీవిభు వళక్షమయూఖరేఖామకుటు భ్రుకుటిమాత్రవిద్రావితత్రిపురనిశాటు హేమకూటనివాసు వాసుకివలయు వలయు తెఱంగునఁ బ్రస్తుతించి సమస్తకలుషనిరసనలలితమూర్తియై చనిచని ముందట నమందమణికందళసందోహదంతురంబయి మహీమందగమనకేళీకందు కంబునుం బోలె నుత్తాలంబగు స్వామిశైలంబు నధిరోహణంబు చేసి య<ref>చ. కుధరంబునందు</ref>క్కుధర మ్మునందు.</poem>|ref=142}} '''టీక'''. త్రిభువనచరిత్రంబు = మూఁడులోకములను పవిత్రములుగఁ జేయఁదగిన ప్రవర్తన కలది (స్వర్గ, మర్త్య, పాతాళము లని లోకములు మూఁడు); ఉదధికళత్రంబునన్ = సముద్రునకు భార్యయగు నా నదియందు; ససతీఛాత్రుండై = భార్యతోను, శిష్యులతోను కూడుకొన్నవాఁడై; ఉచితకృత్యంబులు = స్నాన, సంధ్యాద్యనుష్ఠానంబులు; ఆచరించి = చేసి; ఆ నీవారముష్టింపచుండు = పిడికెఁడు నెవ్వరిధాన్యముకు మాత్రము వండి తినువాఁడు - ఋషి - అగస్త్యుఁడు [ఇచట ముద్రితప్రతిలో 'నీవారముష్టిం బంచవారంబులుండి' అని యున్నది; దాని టీక 'నీవారముష్టిన్ = పిడికెఁడు నివ్వరిధాన్యము నాహారముగాఁ జేసికొనుటచేత; పంచవారంబులు = ఐదువారములు - నలువదిదినములు' అని యున్నది.] తద్వారిపూరంబు = ఆనీటిప్రవాహమును; వినిర్గమించి = దాటి (ఆయేటిని దాటి); మించుబోఁడియున్ = వనితయు - భార్యయు; పంచాక్షరీగుహాహర్యక్షంబు = 'ఓం నమశ్శివాయ' అను పంచాక్షరీమంత్ర మను గుహకు సింహమైనవాఁడు; విరూపాక్షున్ = మూఁడుకన్నులు కలవానిని; ఉక్షధ్వజున్ = వృషభము కేతనముగాఁ గలవానిని; దాక్షాయణీవిభున్ = దక్షునిపుత్రికయగు సతీదేవికి భర్త యైనవానిని; వళక్షమయూఖరేఖామకుటున్ = చంద్రరేఖ కిరీటముగాఁ గలవానిని; భ్రుకుటి...నిశాటున్ = బొమముడిమాత్రముచేతనే ఓడింపఁబడిన త్రిపురరాక్షసులు కలవానిని; హేమకూటనివాసున్ = హేమకూటపర్వతమున నివసించువానిని; వాసుకివలయున్ = సర్పరాజు కంకణముగాఁ గలవానిని; వలయుతెఱంగులన్ = తగినరీతుల; సమస్త...మూర్తియై = ఎల్లపాపములను తొలఁగించుకొనుటచేత ఇంపైన ఆకారము కలవాఁడై; ముందట = ఎదుట; అమంద...దంతురము = ఎక్కువైన మణుల యంకురములసమూహముచే ఎచ్చుతగ్గులు కలిగినది (మిట్టపల్లములు కలది); మహీ...కంబునుంబోలెన్ = భూమియను స్త్రీయొక్క ఆఁటబంతివలె; ఉత్తాలంబగు = ఉన్నతమైన; స్వామిశైలంబును = కుమారస్వామియున్న కొండను; అధిరోణంబు చేసి = ఎక్కి; అక్కుధరమ్మునందు = ఆకొండయందు. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>షణ్ముఖు శిఖసంతప్తహి రణ్మయనిభవర్ణుఁ గేకిరాడ్ధ్వజుఁ గొలిచెన్ షాణ్మాతురుఁ దపసి తురా షాణ్ముఖసుఖదప్రభావు సతియుం దానున్.</poem>|ref=143}} '''టీక'''. షణ్ముఖున్ = ఆఱుముఖములు కల కుమారస్వామిని; శిఖిసంతప్తహిరణ్మయనిభవర్ణున్ = అగ్నియందు పుటము పెట్టఁబడిన బంగారుయొక్క కాంతివంటి చాయ గలవానిని; కేకిరాడ్ధ్వజున్ =<noinclude><references/></noinclude> 4l8azja4yn9l3jq6izub8fxslfy7r15 104 212522 556969 554740 2026-05-25T07:12:37Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 556969 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>నెమిలిరాజు టెక్కెమునందుఁ గలవానిని; షాణ్మాతురున్ = ఆర్గురు తల్లులు కలవానిని; తపసి = అగస్త్యుఁడు; తురాషా...ప్రభావున్ = ఇంద్రునికి సుఖమును కలిగించు మహిమ కలవానిని; కొలిచెన్ = సేవించెను. [ఇచట ˈతపసి తురా... ప్రభావున్ = మునులు, దేవేంద్రుఁడు మొదలగువారికి ముఖము నిచ్చునట్టి మహిమ కలవానిని —' అని పూర్వటీకలో కర్తయైన తపసిశబ్దము తురాషాణ్ముఖ అనుసమస్తపదముతోఁ జేర్పఁబడి, తదనుకూలముగ నర్థము వ్రాయబడినది.] {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>కొలిచి నుతించెం గ్రౌంచా చలవిదళననిపుణబాహుసారుఁ గుమారున్ గలశసుతుండుం బలుకుల మొలకలు పుష్పోప<ref>క. హారములు, చ. హారముల</ref>హారములచెలు వొసఁగన్.</poem>|ref=144}} '''టీక'''. క్రౌంచా...సారున్ = క్రౌంచపర్వతమును భేమించుటయందు సమర్థమైన బాహుబలము కలవానిని; కలశసుతుండున్ = అగస్త్యుఁడును; పలుకుల మొలకలు = మృదువులగు మాటలు; పుష్పోవహారముల చెలువు = పూవులకానుకల యందమును; ఒసఁగన్ = కలిగింపఁగా; నుతించెన్ = స్తోత్రము చేసెను. '''అలం'''. ఉపమ. {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>కావు కా వనుట రక్కసులమూకనె కాని ననిచె నీయెడ సింహనాదవిహృతి పొత్తులు తొలువేలుపులగంటులనె కాని హత్తె నీమేన వజ్రాంగిబోడు వసవల్పు దైత్యులవ్రయ్యుగుండెనె కాని నినుఁ గప్పె వీరచందనపుఁదావి యంగుళీచర్వణం బసురులందునె కాని గెలుపుచిందము మోవి నిలిచె నీకు</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>నీవు తలమావి వీడని నిసువువయసు నాఁడె జేజేల దళవాయినాయఁకరపుఁ బట్టమున నిల్చి తారకుఁ గిట్టి ప్రౌఢ తరరణక్రీడ యొనరించుతఱి మహాత్మ!</poem>|ref=145}} '''టీక'''. ఈ పద్యమున అగస్త్యుఁడు సుబ్రహ్మణ్యస్వామిని నుతించుచున్నాఁడు. మహాత్మ! కావు కా వనుట = కావు కావు మని యఱచుట, రక్షింపుము, రక్షింపుమని వేడుకొనుట; [కావు కావుమనుట కిది స్వతంత్రప్రయోగము. అది శ్లేషకును అనుగుణము.] రక్కసుల మూరనె కాని = రాక్షసులగుంపునందే కాని; సింహనాదవిహృతి = సింహనాదముయొక్క వివరము; ననిచెన్ = అతిశయించెను; రక్కసుల నీచత్వము, కుమారుని మహత్త్వము ఇందు వ్యక్తము. వారు కావుకావని శిశువులవలె యేడ్చుదురు కాని, నీవు సింహనాదమును జేయుదువని భావము. ఈ వ్యతిరేకము నాల్గుపాదములందును గమనింపఁదగినది. పొత్తులు = బిడ్డల ప్రక్కల వేయు మెత్తని గుడ్డలు; తొలువేలుపుల = రాక్షసులయొక్క; గంటులనెకాని = గాయపుఁదూఁట్లయందే కాని; నీ మేనన్ = నీదేహమున; వజ్రాంగిజోడు = వజ్రమయకవచము; హత్తెన్ = అంటెను; వసవల్పు = వసవలపు - వసకంపు; దైత్యులవ్రయ్యుగుండెనెకాని = చీలిన రాక్షసులవక్షఃస్థలములందే కాని; వీరచందనపుఁదావి = వీరులు పూసికొను ఎఱ్ఱుచందనపుఁబరిమళము; నినున్ కప్పెన్ = నీయందు వ్యాపించెను; అంగుళీచర్వణంబు = వ్రేళ్లను చీకుట; అసురులందునెకాని = రాక్షసులందే కాని; నీకున్; మోవిన్ = పెదవిపై; గెలుపుచిందము = జయశంఖము; నిలిచెన్; తల...నాఁడె = తలను కప్పియున్న మావి కూడ ఊడని శిశుప్రాయమునందే - పుట్టినవెంటనే; జేజేల = దేవతలయొక్క; దళవాయినాయకరపుఁబట్టమునన్ = సేనాధిపతులకు నాయకుఁడగు పట్టమును గట్టుకొను నధికారమున; కిట్టి = సమీపించి; ప్రౌఢ...క్రీడ = మిక్కిలి నేర్పుగల యద్ధమనెడు నాట. కుమారస్వామి శిశువై యున్నపుడు 'కావు కావు' మని యఱచుచు, పొత్తిగుడ్డలపైఁ బరుండుదు, వసవాసన కొట్టుచు, వ్రేళ్లు చీకుచు, ఆటలాడుకొనుచు నుండవలసియున్నది. ఏలయన - ఇట్లుండుట శిశువులకు సహజము. కాని యితఁ డట్లుండక, ఆడుటకు బదులు తారకాసురునితో యుద్ధముచేసి, తనకు<noinclude><references/></noinclude> b3icxgnul7789wruqybhwpjmv1cff7f 556971 556969 2026-05-25T08:32:08Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 556971 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>నెమిలిరాజు టెక్కెమునందుఁ గలవానిని; షాణ్మాతురున్ = ఆర్గురు తల్లులు కలవానిని; తపసి = అగస్త్యుఁడు; తురాషా...ప్రభావున్ = ఇంద్రునికి సుఖమును కలిగించు మహిమ కలవానిని; కొలిచెన్ = సేవించెను. [ఇచట ˈతపసి తురా... ప్రభావున్ = మునులు, దేవేంద్రుఁడు మొదలగువారికి ముఖము నిచ్చునట్టి మహిమ కలవానిని —' అని పూర్వటీకలో కర్తయైన తపసిశబ్దము తురాషాణ్ముఖ అనుసమస్తపదముతోఁ జేర్పఁబడి, తదనుకూలముగ నర్థము వ్రాయబడినది.] {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>కొలిచి నుతించెం గ్రౌంచా చలవిదళననిపుణబాహుసారుఁ గుమారున్ గలశసుతుండుం బలుకుల మొలకలు పుష్పోప<ref>క. హారములు, చ. హారముల</ref>హారములచెలు వొసఁగన్.</poem>|ref=144}} '''టీక'''. క్రౌంచా...సారున్ = క్రౌంచపర్వతమును భేదించుటయందు సమర్థమైన బాహుబలము కలవానిని; కలశసుతుండున్ = అగస్త్యుఁడును; పలుకుల మొలకలు = మృదువులగు మాటలు; పుష్పోపహారముల చెలువు = పూవులకానుకల యందమును; ఒసఁగన్ = కలిగింపఁగా; నుతించెన్ = స్తోత్రము చేసెను. '''అలం'''. ఉపమ. {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>కావు కా వనుట రక్కసులమూకనె కాని ననిచె నీయెడ సింహనాదవిహృతి పొత్తులు తొలువేలుపులగంటులనె కాని హత్తె నీమేన వజ్రాంగిబోడు వసవల్పు దైత్యులవ్రయ్యుగుండెనె కాని నినుఁ గప్పె వీరచందనపుఁదావి యంగుళీచర్వణం బసురులందునె కాని గెలుపుచిందము మోవి నిలిచె నీకు</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>నీవు తలమావి వీడని నిసువువయసు నాఁడె జేజేల దళవాయినాయఁకరపుఁ బట్టమున నిల్చి తారకుఁ గిట్టి ప్రౌఢ తరరణక్రీడ యొనరించుతఱి మహాత్మ!</poem>|ref=145}} '''టీక'''. ఈ పద్యమున అగస్త్యుఁడు సుబ్రహ్మణ్యస్వామిని నుతించుచున్నాఁడు. మహాత్మ! కావు కా వనుట = కావు కావు మని యఱచుట, రక్షింపుము, రక్షింపుమని వేడుకొనుట; [కావు కావుమనుట కిది స్వతంత్రప్రయోగము. అది శ్లేషకును అనుగుణము.] రక్కసులమూకనె కాని = రాక్షసులగుంపునందే కాని; సింహనాదవిహృతి = సింహనాదముయొక్క వివరము; ననిచెన్ = అతిశయించెను; రక్కసుల నీచత్వము, కుమారుని మహత్త్వము ఇందు వ్యక్తము. వారు కావు కా వని శిశువులవలె యేడ్చుదురు కాని, నీవు సింహనాదమును జేయుదువని భావము. ఈ వ్యతిరేకము నాల్గుపాదములందును గమనింపఁదగినది. పొత్తులు = బిడ్డల ప్రక్కల వేయు మెత్తని గుడ్డలు; తొలువేలుపుల = రాక్షసులయొక్క; గంటులనెకాని = గాయపుఁదూఁట్లయందే కాని; నీ మేనన్ = నీదేహమున; వజ్రాంగిజోడు = వజ్రమయకవచము; హత్తెన్ = అంటెను; వసవల్పు = వసవలపు - వసకంపు; దైత్యులవ్రయ్యుగుండెనెకాని = చీలిన రాక్షసులవక్షఃస్థలములందే కాని; వీరచందనపుఁదావి = వీరులు పూసికొను ఎఱ్ఱుచందనపుఁబరిమళము; నినున్ కప్పెన్ = నీయందు వ్యాపించెను; అంగుళీచర్వణంబు = వ్రేళ్లను చీకుట; అసురులందునెకాని = రాక్షసులందే కాని; నీకున్; మోవిన్ = పెదవిపై; గెలుపుచిందము = జయశంఖము; నిలిచెన్; తల...నాఁడె = తలను కప్పియున్న మావి కూడ ఊడని శిశుప్రాయమునందే - పుట్టినవెంటనే; జేజేల = దేవతలయొక్క; దళవాయినాయకరపుఁబట్టమునన్ = సేనాధిపతులకు నాయకుఁడగు పట్టమును గట్టుకొను నధికారమున; కిట్టి = సమీపించి; ప్రౌఢ...క్రీడ = మిక్కిలి నేర్పుగల యుద్ధమనెడు నాట. కుమారస్వామి శిశువై యున్నపుడు 'కావు కావు' మని యఱచుచు, పొత్తిగుడ్డలపైఁ బరుండుచు, వసవాసన కొట్టుచు, వ్రేళ్లు చీకుచు, ఆటలాడుకొనుచు నుండవలసియున్నది. ఏలయన - ఇట్లుండుట శిశువులకు సహజము. కాని యితఁ డట్లుండక, ఆడుటకు బదులు తారకాసురునితో యుద్ధము చేసి, తనకు<noinclude><references/></noinclude> jj9mpztc3150ec88wuyr7csafgbxwgn 104 212523 556972 554741 2026-05-25T09:00:40Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 556972 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>ఉండవలసినవాని నన్నిటిని ఓడిపోయిన పగతుర కొసఁగెను. కాగా వారు 'రక్షింపు'మని అఱచుచు, గాయములకు గుడ్డలు కట్టుకొని, వసకంపు (మెదడుకంపు) కొట్టుకొనుచు, వ్రేళ్లు కఱచుకొనుచు నుండిరి. కుమారస్వామి సింహనాద మొనర్చుచు, వజ్రకవచము ధరించి, చందనపుఁబరిమళము గుబులుకొనఁగా జయశంఖమును పూరించెను; దేవసేనకు సర్వాధికారపదవి కొంచెను. '''అలం'''. పరిసంఖ్య, వ్యతిరేకము. {{Telugu poem|type=ఆ.|lines=<poem>అహితగోత్రహృద్వ్యథారోపకృతి నీదు శక్తి కుగ్రబాహుశక్తికిఁ దగు <ref>చ. ఘనకవృద్ధి</ref>ఘనవివృద్ధిఁ బేర్చి గర్వించుటలు నీదు శిఖికి సత్ప్రతాపశిఖికి నమరు.</poem>|ref=146}} '''టీక'''. అహిత...కృతి = శత్రువులవంశమునకు మనోవ్యధను కలుగఁజేయునట్టి పని; శత్రువైన (క్రౌంచ)పర్వతమునకు మనోవ్యధను కలిగించు బాణవ్యాపారము; నీదుశక్తికిన్ = నీయాయుధమగు శక్తికి; ఉగ్రబాహుశక్తికిన్ = భయము గొల్పు భుజబలమునకు; తగున్ = తగియుండును. మేఘములయొక్క సమృద్ధిచేత, అధికముగా విజృంభించుటచేతను; పేర్చి = అతిశయించి; నీదుశిఖకిన్ = నీ వాహనమైన నెమలికిని; సత్ప్రభాపశిఖికిన్ = గొప్పప్రతాపమనెడి యగ్నికిని; అమరున్ = తగును. కుమారుని యాయుధము శత్రువులను నశింపఁజేయఁగా భుజబలము కొంచమును భేదించెను; అతని వాహనము మేఘములఁ జూచి అతిశయింపఁగా, ప్రతాపము ఇతరుల విజృంభణమును చూచి అతిశయించును. '''అలం'''. శ్లేషము, తుల్యయోగిత. {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అని యమ్మునికులచక్రవర్తి వెండియుం గార్తికేయుం డాశ్రితార్తిహరుం డని యును, శరవణభవుండు పరమపురుషార్థప్రవణుం డనియును, మహాసేనుండు దీనజనమందారుం డనియును, శశ్వద్బాలుండు కృపావిశాలుం డనియును, షడా ననుండు కీడువలనఁ బాచి <ref>చ. ప్రోచుటకు</ref>ప్రోచు ప్రోడ యనియును, నీలదంష్ట్రుండు జయశ్రీ లాభంబులకు మూలం బనియును, గాంగేయుండు <ref>చ. (ముంగిటి - లేదు)</ref>ముంగిటిపెన్నిధానం బని యును, కుక్కుటధ్వజుండు మ్రొక్కుటకుం దగినవే ల్పనియును, బహ్మగర్భుండు నిర్భరబ్రహ్మవిద్యోపదేశదేశికుం డనియును, విశాఖుండు కుశాగ్రబుద్ధి యని యును, సుబ్రహ్మణ్యుం డదభ్రగుణరత్న<ref>చ. నిధి</ref>ఖని యనియును, శిఖివాహనుండు సాధు సఖుం డనియును, పార్వతీనందనుండు సచ్చిదా<ref>చ. నందంబు</ref>నందుం డనియును, బాహు లేయుండు మోహమహీధరవ్యూహమేఘ<ref>చ. వాహనుండు</ref>వాహుం డనియును, తారకారాతి యకారణసుకృతి యనియును, శక్తిధరుండు భుక్తిముక్తికరుం డనియును, స్వామి యోగక్షేమభూమి యనియును, స్కందుండు జగత్సందోహావనపరిస్పందుం డనియును, గ్రౌంచదారణుండు పంచాననాపరావతారుం డనియును, గుహుండు నిరవగ్రహశుభావహుం డనియును, గుమారుం డమరచమూసముద్ధరణనిర్వి కారుం డనియును, షాణ్మాతురుండు తురాషాణ్ముఖసుఖప్రదుం డనియును, బ్రమ దరసనిమగ్న<ref>చ. మనస్కుండు</ref>మనస్కుండై యగ్నిభవు బ్రణుతించి, యసాదం బగు తదీయ ప్రసాదంబు వడసి, కతిపయదివసంబు లుచితగతిం గడపి తద్విరచితమహాస్కాంద గ్రంథసందర్భంబునం బూర్వభాగంబు విని తదాశయావబోధసుధాధునీవిని మజ్జనంబునం గాశీవియోగజనితక్లేశంబుఁ దీసివైచి యందలి యుత్తరభాగంబున.</poem>|ref=147}}<noinclude><references/></noinclude> 79aojp7kg0qpb4snpw7hiulqubvhewt 104 212524 557004 554742 2026-05-25T11:23:18Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 557004 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>'''టీక'''. అమ్మునికులచక్రవర్తి = గొప్పముని - అగస్త్యుఁడు; కార్తికేయుండు = కృత్తికలకుమారుఁడు; శ్రితార్తిహరుండు = ఆశ్రయించినవారి బాధలను పోగొట్టువాఁడు; శరవణభవుండు = రెల్లు అడవియందు పుట్టినవాఁడు; పరమపురుషార్థప్రవణుండు = మోక్షాసక్తుఁడు; మహాసేనుండు = గొప్పసైన్యము కలవాఁడు; దీన...రుండు = దీనులకు కల్పవృక్షమగువాఁడు; శశ్వద్బాలుండు = ఎల్లపుడును బాలుఁడుగ నుండువాఁడు; షడాననుండు = ఆఱుముఖములు కలవాఁడు; పాచి = తప్పించి; ప్రోడ = నేర్పరి; నీలదంష్ట్రుండు = నల్లనిదంతములు కలవాఁడు; జయశ్రీలాభంబులకున్ = జయమునకు, సంపదకును; గాంగేయుండు = గంగకొడుకు; ముంగిటిపెన్నిధానంబు = ఇంటిముంగిటనున్న పెద్దనిధి; కుక్కుటధ్వజుండు = నెమలి ధ్వజముగాఁ గలవాఁడు; బ్రహ్మగర్భుండు = శివపుత్రుఁడు, నిర్భర...దేశికుండు = మేలైన బ్రహ్మవిద్య నుపదేశించుగురువు; విశాఖుండు = విశాఖానక్షత్రమున పుట్టినవాఁడు; సుబ్రహ్మణ్యుండు = గొప్పబ్రహ్మభావము కలవాఁడు; అదభ్రమగుణరత్నఖని = గొప్పరత్నములవంటిగుణములకు గని; శిఖివాహనుండు = నెమలి వాహనముగాఁ గలవాఁడు; సాధుసఖుండు = మంచివారికి మిత్రుఁడు; బాహులేయుండు = బహుమాతలకు పుత్రుఁడు; మోహ...వాహుండు = అజ్ఞాన మనెడి కొండలసమూహమునకు ఇంద్రుఁడు; తారకారాతి = తారకవైరి; అకారణసుకృతి = కారణము లేకయే సత్కార్యములు చేయువాఁడు; శక్తిధరుండు = శక్తి యను నాయుధమును ధరించినవాఁడు; భుక్తిముక్తికరుండు = భోగ, మోక్షములను కలుగఁజేయువాఁడు; స్వామి = కుమారస్వామి; యోగక్షేమభూమి = అపూర్వవస్తువులకును, మేలికిని స్థానము; స్కందుండు = శత్రువులను శోషింపఁజేయువాఁడు; జగ...స్పందుఁడు = లోకములను రక్షించుటయందు స్థిరుఁడు; క్రౌంచదారణుండు = క్రౌంచపర్వతమును భేదించినవాఁడు; పంచ...తారుండు = శివుని మాఱురూపు; గుహుండు = సర్వసేవారక్షకుఁడు; నిరవగ్రహశుభావహుండు = కఱవు లేని - కొఱత లేని శుభముల నిచ్చువాఁడు; కుమారుండు = ఎల్లపుడును శిశువుగా నుండువాఁడు; అమర...నిర్వికారుండు = దేవసేనల నుద్ధరించుటయందు వికారము పొందనివాఁడు; షాణ్మాతురుండు = ఆర్గురుతల్లులు కలవాఁడు; తురాషాణ్ముఖసుఖప్రదుండు = ఇంద్రుఁడు మొదలగువారికి సుఖమును కలుగఁజేయువాఁడు; ప్రమదరసనిమగ్నమనస్కుఁడై = సంతోషమున మునిఁగిన మనస్సు గలవాఁడయి; అగ్నిభవున్ = అగ్నిపుత్రుఁడైన [అగ్నిభార్యలగు షట్కృత్తికలును కుమారస్వామికిఁ దల్లులు కాన అగ్ని తండ్రి యగును.] కుమారస్వామిని; ప్రణుతించి = స్తుతించి; అసాదంబు = నాశము లేనిది; తదీయప్రసాదంబు = అతని (కుమారుని) యనుగ్రహమును; కతిపయదివసంబులు = కొన్నిరోజులు; తద్రచిత...ర్భంబునన్ = అతనిచే కూర్పఁబడిన గొప్ప స్కాందపురాణగ్రంథమునందు; పూర్వభాగంబు = మొదటి భాగమును; తదాశ...నంబునన్ = దాని యర్థమును తెలిసికొనుట యను అద్భుతప్రవాహమున మునుఁగుటచే - ఇంపైన యా కథను వినుటవలన; కాశీ...క్లేశంబును = కాశీని విడుచుటవలనఁ గలిగిన దుఃఖమును; ఉత్తరభాగంబున = ఆపై(రెండవ)భాగమందు. {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>మిన్నేటిపాటియుఁ బెన్నయున్నతియు వి పాశవాసియుఁ జంద్రభాగచేగ యును శరావతిభూతియును వేత్రవతిచరి తము బాహుదయుదారతయును గృష్ణ వేణి యగణ్యాభివృద్ధియుఁ గావేరి ఠీవియుఁ గపిశలీలావిభవము వంజీరమంజువార్వైభవంబును భవ నాశనిక్లేశినిర్నామకృతియుఁ</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>దుంగభద్రప్రసంగ ముత్తుంగభద్ర రాజి రాజిల్లు గౌతమి యోజ మరియు వార్త కెక్కిన తీర్ధప్రవర్తనములు స్వామి వినిపించె వింధ్యసంస్తంభయితకు.</poem>|ref=148}} '''టీక'''. మిన్నేటిపాటియున్ = గంగానది ప్రమాణమును; పెన్నయున్నతి = పెన్నగౌరవము, విపాశవాసియున్ = విపాశానది మేలిమియు; చేగయును = సత్తయు - శ్రేష్ఠత్వమును; భూతియును = సంపదయును; చరిత్రము = నడవడి; ఉదారతయును = ఘనతయును; కృష్ణ...వృద్ధియను = కృష్ణానదియొక్క లెక్కలేని పెంపును; ఠీవి = బాగు (దర్జా); లీలావిభవము = విలాససంపద; మంజువార్వైభ<noinclude><references/></noinclude> qnjunucvbbol4dg7cizetjsc0lgcfft 0 213384 556911 556893 2026-05-24T15:19:15Z రవిచంద్ర 146 556911 wikitext text/x-wiki == గోపాల రాధాలోల == {{: గోపాల రాధాలోల}} == కృష్ణ భజో కృష్ణ భజో == {{:కృష్ణ భజో కృష్ణ భజో}} == నీల మేఘశ్యామల == {{:నీల మేఘశ్యామల}} == విఠల యేరే పండరి రాయ == {{:విఠల యేరే పండరి రాయ}} == గోవిందరంగ విఠల == {{:గోవిందరంగ విఠల}} == శ్యామసుందర మదనమోహన == {{:శ్యామసుందర మదనమోహన}} == వనమాలి వాసుదేవ == {{:వనమాలి వాసుదేవ}} == దశరథ నందన రామ రామ == {{:దశరథ నందన రామ రామ}} == గోవిందా హరిగోవిందా == {{:గోవిందా హరిగోవిందా}} == రామ నమో రామ నమో == {{:రామ నమో రామ నమో}} == హే మురళీ శ్రీధరా == {{:హే మురళీ శ్రీధరా}} == సీతాపతే దాశరథే == {{:సీతాపతే దాశరథే}} == యేహి గోపాల == {{:యేహి గోపాల}} 48kt3gv5couc26brv5uum47kw58sq33 104 213385 556894 2026-05-24T12:01:55Z Brjswiki 6801 /* అచ్చుదిద్దారు */ 556894 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Brjswiki" /></noinclude>కథ సాంతంబుగాఁ జెప్పినం గాంతిమతి కలవాణి నుగ్గడించి యిరువుకు నా రేయి నినురవోయిరి. రాజును నిద్రించె. అంత మఱునాఁ డరుణోదయంబుననే లేచి ప్రాతః కృత్యంబులు గడిపి పద్మపాదుండు ఱచ్చకరిగి మధ్యాహ్నవేళకుం గొలుపు పాలించి నిజమందిరంబున షడ్రసోపేతంబుగా భుజియించి గొంతసేపు మగువలతో దుగవచ్చిబార యనుచుఁ బగడసాలయాడి యైదారు గడియల ప్రొద్దుగలుఁగ వనమ్మున కరిగి యా చంద్రశాంతవేది వసించియున్న దివ్యదృష్టుం జూచి కాలజ్ఞుం డిట్లనియె. {{left margin|5em}}<poem>శ్లో౹౹ చంద్రభాగానదీస్నానాత్ ! భవానీ పూజనాదపి | అపుత్రాః పుత్రిణ స్సంతు ! జీవంతు శరదాంశతం !</poem> </div> అని శ్లోకంబుఁ జరిపి యాపులుఁగు జోడు తమ నిలయంబుఁ బ్రవేశించిన నానేలఱీడును నిజనివాసంబునడంజని తనభార్యల కిది చెప్పి రాత్రి గడిపి మఱునాడు ఱచ్చకు వచ్చి మతిమంతు నాహ్వానంబనేసి యీ శ్లోకంబు జరివిన విని యాతుండు యతుకూ తలయూచి "దీని యర్థంబు నేఁ దెలిపెద, 'దేవా! చంద్రభాగానదీస్నానం బనుదినంబుఁ భ్రాతఃకాలంబున నీ భార్యలతోడఁ జని సేయుచుఁ పట్టణంబు వెలుపలనున్ని కాళి కాలయంబునకుం బోయి ప్రత్యహంబు భక్తిని యతులు గల్గి పూజి మూఁడు దినంబులకు నీకు మేలునే కూరు" ననిన నా యదనీపాలచంద్రుఁ డా మఱునాటనుండి యట్ల సేయుచు మూఁడవనాఁడు కలవాణీకాంతిమతీ యుక్తుండై భక్తి యుక్తం<noinclude><references/></noinclude> igz24pb1lt4w5xmmpg3jzyq6ecnlt90 104 213386 556895 2026-05-24T12:22:27Z Brjswiki 6801 /* అచ్చుదిద్దారు */ 556895 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Brjswiki" /></noinclude>దెల్లుండి మీ శృంగారవనంబునఁ గిన్నరపక్షులు సర్వంబు నెఱింగించు నవిచెప్పినట్టు నీ వాచరించితివేని నీ యభీష్టంబు వత్సరంబులోనన యొడఁగూడు” నని చెప్పిన రాజు నిజమందిరంబున కేతెంచి దివాంతంబగుటఁ గేళీనిశాంతంబున భూకాంతుండు కాంతలతో గూడియున్నఁ గాంతిమతి యనుమతిం గలవాణి కథఁ జెప్పందొడంగె. అచ్చట వింధ్యభూధరగహ్వరంబున నధరమార్గ సోపానగతయై యెట్టుందార దారిలేక కారాగారబద్ధుండైన యపరాధిచందంబున వలఁజిక్కి పలవరించు పులుఁగులీల సగ్గోల గగ్గోలుపడి యయ్యో ననుఁ గట్టుతాడు నేఁ దెచ్చుకొంటి. నా యొడలికావరంబుననె కడరాని గొడవపాలైతి. ఈ చీఁకటిలాఁగ నేవంకఁ గాలుమోపుదు ? చిలుకం దలుపుకడ నునిచితి. అది ననుఁబాసి దుఃఖసాగరంబున మునిఁగి చాదె? కట్టా నేనెంత పాపంబు జేసితి? ఇక నేమిసేతు? తేల్లో, పాములో, జెఱ్ఱులో; కొణదులో, పిణదులో నేనెట్లు సొత్తునని పెద్దయుంబ్రోద్దోక మెట్టునం జతికిలఁబడి వెల్లఁబోయి చేలాంచలంబునం గన్నీరు దుడుచుచుఁ గపోలమండలన్యస్త హస్తాబ్దాతయై యతిభీతచేతస్కయయి కొండొకతఱికి గుండె ఱొయిచేసికొని మెల్ల మెల్లన గడియ కొకమెట్టుగడిచి యొక్కెడ నిల్చిచూడం జల్లని కమ్మతెమ్మెరలు మైసోఁకి చెమఱువాపిన సేదదీరి యావంకనపోయి కనుంగొన నతిరమ్యంబైన యొక యారామంబు నిఖిలసుమనః ఫలాభిరామంబై కాన్పింపనందులొచ్చి యిచ్చకువచ్చినన్ని తియ్యని పండ్లుమెనవి మఱియొక కెలనవోవనిస్తులజలయంత్ర విలసితంబైన కేళాకూళి కాన్నింప నందలి మధురజలంబు గ్రోలి దానిపొంత నొక<noinclude><references/></noinclude> 21q1eekl3hi3zglcdj1leytfqjz0l1h 104 213387 556896 2026-05-24T12:31:15Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 556896 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||నిత్యకాండము - ఉషఃప్రకరణము|131}}</noinclude>పులుపు మొదలైనవితగిలినప్పుడేగాక తక్కుసమయములయందు చిలుముగ్రక్కనేరదుగావునను, సువర్ణరజతపాత్రము లందఱకునలభ్యములుగావునను రాగిపాత్రంబు గ్రహింపబడియె, మృత్తునం దే దోషంబును లేదు. ఐనను దీని ననర్హులు దాకునెడ నిందుదోషము కనఁబడుచుండుటను గృహస్థులకు శుక్రవృద్ధ్యాదు లపేక్షితములుగావునను య తులకుంబలె గృహస్థులకు మృత్పాత్ర నియమింపఁబడ దయ్యెను. మఱియు సత్తు సీసము మొదలగువానిచేఁ జేయంబడు పాత్రంబులును గలవు. అయిన నయ్యవి మదము మొదలగు దుర్గుణములను గలిగించునవిగాన నుపయుక్తములు గావు. సీసమునందు మత్తును గలిగించుచిలుము గలదు. కావుననే ధూమపానముచేయువారు మదకరవస్తువులలో సీసమునుగూడఁ జేర్చుచున్నారు. ఇట్లు సీసము మద్యముతో సమాన మగుమదమును గలిగించునుగాన నుపయోగింపదు. తగరంబు నట్టిదే యగు. ఇఁక కంచు, ఇత్తడియు కాల్పనికలోహంబులుగాన నవి దోషావహంబులు గావు. అందును గంటవలె మ్రోగునట్టికంచే శ్లాఘ్య మైనది. ఇత్తడియందు సీస మధికముగా నున్నను తామ్రము దానిదోషము నడంచెనుగాన దీనియందు దోషము లేదు. కంచునందు నిత్తడియందును గలతామ్రముయొక్క చిలుము తగరముచే నశించెనుగాన వానియందు పాలు మొ<noinclude><references/></noinclude> 4tuzkn6gu49bq8kk5ept0tu4a98oqhu 104 213388 556898 2026-05-24T12:47:47Z Brjswiki 6801 /* అచ్చుదిద్దారు */ 556898 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Brjswiki" /></noinclude>లకు తగిన యుత్తమస్థాయిలో వచనగ్రంథము అత్యంతావశ్యకము అయ్యెను. అతడీ గ్రాంథిక వచనరచన యావశ్యకత గుర్తించి, నాతికఠినము, నాతిసులభము, నిర్దుష్టము, నిరవద్యము నగు గ్రాంధిక శైలిలో 'నీతి చంద్రిక' అను గ్రంథమును రచించెను. మిత్రభేదము, మిత్రలాభము, సంధి, విగ్రహము అను నాలుగు భాగములు గల 'నీతిచంద్రిక' లో నాతడు మొదటి రెండింటిని మాత్రమే రచింపగలిగెను 1853 వ సంవత్సరమున ప్రకటితమయిన చిన్నయసూరి నీతిచంద్రిక, నవ్యయుగమున గ్రాంథిక వచనరచనకు శ్రీకారముచుట్టినది. నాటినుండి నేటివఱకు అది విశ్వవిద్యాలయ ప్రవేశపరీక్షకు పఠనీయమై యున్నది. చిన్నయసూరి నీతిచంద్రికయే విశ్వవిద్యాలయ పరీక్షలకు నియతముగా నియమింపబడుటచేత ఆ పరీక్షలకు నీతిచంద్రిక గ్రాంథికశైలి లోనే వచన పఠనీయ గ్రంథము లుండవలెనని సంప్రదాయ మేర్పడెను. చిన్నయసూరికి వెనుక మఱి తొమ్మిదేండ్లకు కొక్కొండ వేంకటరత్నము పంతులుగారు చిన్నయసూరి శైలిలోనే విగ్రహతంత్రము రచించిరి. (1871) ఆ వెనుక కందుకూరి వీరేశలింగం పంతులుగారు సంధి విగ్రహ తంత్రములను రెండింటిని రచించి నీతిచంద్రికను పూర్తిచేసిరి. ఈ రెండును చిన్నయసూరి శైలి ననుసరించినవే. (1878-1875 పై వేంకట రత్నముపంతులుగారి విగ్రహతంత్రము, కందుకూరివారి సంధి, విగ్రహ తంత్రములు విశ్వవిద్యాలయ పఠనీయ గ్రంథము లైనవి,<noinclude><references/></noinclude> lsjurjgd1tclwp0y3k6qy5z7j0r77ty 0 213389 556903 2026-05-24T13:17:38Z రవిచంద్ర 146 సేకరించిన సాంప్రదాయ భజన పాట 556903 wikitext text/x-wiki <poem> రాధే రాధే రాధే రాధే రాధే గోవిందా - 2 రాధే గోవిందా రాధే గోవిందా బృందావన చంద అనాథ నాథ దీనబంధో రాధే గోవింద నందకుమార నవనీత చోర రాధే గోవింద రాధే గోవిందా రాధే గోవిందా బృందావన చంద అనాథ నాథ దీనబంధో రాధే గోవింద యశోద బాల యదుకుల తిలక రాధే గోవింద రాధే గోవిందా రాధే గోవిందా బృందావన చంద అనాథ నాథ దీనబంధో రాధే గోవింద భక్తవత్సల భాగవత ప్రియ రాధే గోవింద రాధే గోవిందా రాధే గోవిందా బృందావన చంద అనాథ నాథ దీనబంధో రాధే గోవింద రాధే గోవింద రాధే రాధే రాధే గోవింద రాధే రాధే రాధే గోవింద రాధే రాధే రాధే గోవింద రాధే రాధే </poem> ikhhfsdqp47o6wjt6cd27hlxuf49izf 556905 556903 2026-05-24T13:45:12Z రవిచంద్ర 146 మరిన్ని చరణాలు 556905 wikitext text/x-wiki <poem> రాధే రాధే రాధే రాధే రాధే గోవిందా - 2 రాధే గోవిందా రాధే గోవిందా బృందావన చంద అనాథ నాథ దీనబంధో రాధే గోవింద నందకుమార [నందముకుంద] నవనీత చోర రాధే గోవింద బృందావన చంద అనాథ నాథ దీనబంధో రాధే గోవింద యశోద బాల యదుకుల తిలక రాధే గోవింద బృందావన చంద అనాథ నాథ దీనబంధో రాధే గోవింద భక్తవత్సల భాగవత ప్రియ రాధే గోవింద బృందావన చంద అనాథ నాథ దీనబంధో రాధే గోవింద వేణు విలోల విజయ గోపాల రాధే గోవిందా బృందావన చందా అనాధనాథా దీనబంధో రాధే గోవిందా పండరినాథ పాండురంగ రాధే గోవిందా బృందావన చందా అనాధనాథా దీనబంధో రాధే గోవిందా పురాణ పురుష పుండరికాక్ష రాధే గోవిందా బృందావన చందా అనాధనాథా దీనబంధో రాధే గోవిందా వెంకట రమణ సంకట హరణ రాధే గోవిందా బృందావన చందా అనాధనాథా దీనా బంధో రాధే గోవిందా పంకజనాభ పరమ పవిత్ర రాధే గోవింద బృందావన చంద అనాథ నాథ దీనబంధో రాధే గోవింద మందరగిరిధర మారుతి వందిత రాధే గోవింద బృందావన చంద అనాథ నాథ దీనబంధో రాధే గోవింద రాధే గోవింద రాధే రాధే [గోపాల] రాధే గోవింద రాధే రాధే [గోపాల] రాధే గోవింద రాధే రాధే [గోపాల] రాధే గోవింద రాధే రాధే [గోపాల] </poem> 4c6keco05mgd0pc6lpd6xgttc7b6su8 104 213390 556904 2026-05-24T13:37:09Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 556904 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|132|ఆర్యధర్మప్రత్యక్షఫలబోధిని|}}</noinclude>దలగునవి యుంచునెడ చిలుము పట్టుట లేదు. కేవలము తామ్రమునందు పాలు మొదలగునవి యుంచునెడ నప్పుడే చిలుము పట్టును. మఱియు మదకరంబులు నగునుగాన రాగిపాత్రయందుంచినపాలు మద్యముతో సమాన మైనవని మునులు నిషేధించిరి. ఇనుము జలసంపర్కముచే త్రుప్పుపట్టును. గాన నిది గ్రాహ్యము గాదు. ఏది కాచునప్పుడు మలము నివర్తించుటకై వెలిగారము చేర్చుటను సహించునో, మఱి యేలోహము లవణాదులచే నైర్మల్యము నొందునో, మఱియెద్ది చన్నీరుంచిన వికారమునొందదో ఇఁక నెద్ది సులభముగ కరుగకుండునో అదియే పానియపాత్రమున కుపయోగించును. దీనింబట్టి తగరము, సీసము, ఇనుము నివర్తింపగా, రాగి, కంచు, ఇత్తడి. రజితము సువర్ణము వీనికి గ్రాహ్యత్వ మేర్పడియెను. తామ్రపాత్రమునందు చన్నీ రుంచిననె గుణము కలదుగాని వేడినీరుంచిన గుణములేదు. కావున చన్నీరుగ్రహించుటకే తామ్రపాత్రము పయోగించును. కంచుపాత్రముగాని యిత్తడిపాత్రముగాని గ్రహించునెడ వానిలోనిజలము వెంటనే పానము చేయవలయు. వెండి, బంగారు వీనిచేఁ జేయఁబడినపాత్రములయందు జలము నాలస్యముగా నునిచినకొలది గుణమునే గలిగించును. {{c|భోజనపాత్రనిర్ణయము.}} ఇఁక భోజనపాత్రము నిర్ణయింపఁబడును. సౌవర్ణరా<noinclude><references/></noinclude> 6hglpdy2n6rkppye9fnx8lncduurnij 104 213391 556906 2026-05-24T13:48:11Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 556906 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||నిత్యకాండము - ఉషఃప్రకరణము|133}}</noinclude>జతపాత్రములయందును, అరిటియాకునందును, కుట్టినయాకులయందును భోజనము చేయుట సంభవించుచున్నది. మదము గలిగింపనియాకులకును, చిలుము పట్టనిలోహములకును ఇందు ఉపయోగముకలదు. పులుపురసము తగులునెడ తామ్రపాత్రము చిలుముపట్టును గాన దీనికి పానీయపాత్రమునందే గాక భోజనపాత్రమునందు వినియోగము లేదు. ఇఁక, బంగారు, వెండి, కంచుననువానికే యిందు వినియోగము గలదు. ఇందు లోహస్వభావమునుబట్టి సువర్ణరజతములకు పరిమాణము లేదు. కంచుపాత్రముమాత్ర మరువదినాలుగుపలము లుండవలయునని మహర్షులు స్వానుభవముచే పరిమాణము నిర్ణయించిరి. ఆకులలోపల వగరురుచిగలవియై మదకరములుగాని, మదక్షయకరములుగాని కాని యాకులకే భోజనపాత్రమున గ్రహణము కలదు. వేరురుచిగలవాని కిందు నిషేధము కలదు. వగరురుచికి జీర్ణకారిత్వము మొదలగుగుణములు కలవు. మఱియు, మూలవ్యాధి, అతిసారము, గ్రహణిమొదలగువానిని వగరురుచి నివర్తింపఁజేయునని వైద్యకమునఁ జెప్పంబడియున్నది. భుజించువానికి, జీర్ణశక్తి యపేక్షితమైనదిగాన నద్ధానికై యా గుణముగలపత్రములు నిర్ణయింపఁబడియెను. సువర్ణరజతములయందు నట్టిశక్తి గలదు. ధాతుసామ్యము నొనరించుశక్తి సువర్ణమునందు నిరుపమాన మైనది.<noinclude><references/></noinclude> abmryv8v378bypilzb6uku6vlqapv49 104 213392 556907 2026-05-24T14:04:43Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 556907 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|134|ఆర్యధర్మప్రత్యక్షఫలబోధిని|}}</noinclude>కావుననె సన్నిపాతమునందు కనకక్వాథమును వైద్యులు వినియోగించుచున్నారు. కావుననే భోజుఁడు చారుచర్యయందు శ్లో॥ సౌవర్ణం భోజనస్థానం పధ్యం సౌభాగ్యపుష్టికృత్ | బృంహణం విషదోషఘ్నం వాతపిత్తవినాశనం॥ సువర్ణరచిత మగుభోజనపాత్రము హితకరము, సౌభాగ్యమును, పుష్టినిగలిగించునదియు, ధాతువృద్ధికరంబును, విషదోషమును, వాతపిత్తమును హరించునదియు నగునని వచించెను. మఱియు, శ్లో॥ రౌప్యం శుద్ధహిమం స్నిద్ధం, వాతళం కఫపిత్తహృత్ ! రోచనం లేఖనం హృద్యం కాంతికృత్ శ్రేయసాస్పదం॥ రజతనిర్మిత మగుభోజనపాత్రము త్రిదోషముల హరించునదియు, అరోచకమును పోగొట్టునదియు, కర్షణచికిత్సాకారియు, కాంతిని గలిగించునదియు, శుభకరమైనదియు నని రజతపాత్రభోజనగుణమును వచించెను. శ్లో॥ భోజనం జయతి కాంస్యజ పాత్రేరక్తపిత్తపరి సర్పణ మా శు॥ హృద్య మా శురుచిదంరుచికాంతం భోజనం జయతి నేత్రగదానాం॥ కంచుపాత్ర యందు భోజనము రక్తపిత్తమును హరించునదియు, అరోచకమును పోగొట్టునదియు, నేత్రరోగముల హరించునదియు నగునని వచించెను. శ్లో॥ అతిశుచి లఘు భుక్తం పత్రపాత్రే కదళ్యాఃకఫపవనహరం స్యాత్ బల్య మారోగ్య కారి। జనయతి తను కాంతిం కామినీసంగ మేచ్ఛాం విశద మనలదీప్తింపిత్తశాం<noinclude><references/></noinclude> 9ql38272lez27vgzgi88mqsv19d1rae 104 213393 556908 2026-05-24T14:17:28Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 556908 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||నిత్యకాండము - ఉషఃప్రకరణము|135}}</noinclude>తించ జన్తోః॥ అరిటియాకునం దగుభోజనము కఫవాతముల నడంచును మఱియు, బలమును, ఆరోగ్యమును, శరీరకాంతిని, కామోద్రేకమును, అగ్నిదీప్తిని, పైత్యశాంతిని చేయును. శ్లో॥ పలాశభోజనం శుద్ధం వాతశ్లేష్మహరం లఘు! గున్మశూలోదరానాహశోషం దీపనపాచనం। పాలాశం పిత్తకృ చ్ఛుద్ధం వాతశ్లేష్మహరం పరం। గుల్మదోషప్రశమనం సర్వోదరవినాశనం। పలాశపత్రోదరసేవనేన పలా య నం గుల్మమహోదరాణాం। సశ్లేష్మమూలాని సమారుతాని సద్యోహరం తే పరిహృత్య పిత్తం॥ మోదుగాకులవిస్తరియం దగుభోజనము వాతమును, శ్లేష్మమును హరించును, గుల్మమును, శూలను, ఉదరరోగమును, పోగొట్టును. దీపనమును, పాచనమును గలిగించును. పైత్యమును చేయును. {{c|శీఘ్రభోజనము.}} స్నాన మాలస్యముగాఁ జేయుట విహితమైనట్లు భోజనము శీఘ్రముగాఁ జేయవలయునని విహిత మైనది. అట్లుగాక, భోజన మాలస్యముగాఁ జేయునెడ బాహ్యవస్తుసంసర్గము వలన భోజ్యమునందు శుక్తత్వ మేర్పడును. అది యెట్లనిన. అన్నము, శాకాదులును నుడుకునప్పుడు వానినుండి విషతుల్య మగునావిరి వెల్వడి అది యచ్చటిగాలితోఁ జేరియుం<noinclude><references/></noinclude> kgsyn7ytqhw4dmnwr7h8z71laqo18sn 104 213394 556909 2026-05-24T15:04:05Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 556909 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|136|ఆర్యధర్మప్రత్యక్షఫలబోధిని|}}</noinclude>డును. ఆవిరిసంబంధములైనయాయణువులు అన్నము వేడిగా నుండునంతవరకు నందుఁ జేరనేరవు. మఱియుఁ జల్లపడినయన్నము జీర్ణము కానేరదు. కావుననే వైద్యులు చల్లపడినది శుక్తాన్నముగావున నది కూడదని నిషేధించియున్నారు. అట్టి శుక్తాన్నమును భుజించువారలకు అజీర్తిమూలమున విషూచికాదివ్యాధులు కలుగుచున్నవి. విషూచికాదివ్యాధులు దుష్టాన్నభోజనము చేయువారియిండ్లయందే ప్రవేశించుట దీనికి నిదర్శనము. కావున శీఘ్రభోజనము విహిత మైనది. సంఘమునందు భోజనము శీఘ్రముగా కానేరదను కారణముననె నిషేధింపఁబడియె. {{c|భోజనముననిషిద్ధములు}} ఇదిగాక, ఒరులయొక్క శ్వాసాదులు చేరునను, నూహనె ఒరులతో నేకపంక్తియు నిషేధింపఁబడియెను. గౌతముడు శ్లో॥ అప్యేకపంక్త్యా నా శ్నీ యాత్ బ్రాహ్మణై స్స్వజనైరపి। కోహి జానాతి కింకస్య ప్రచ్ఛన్నం పాతకం భవేత్। ఏకపంక్త్యుపవిష్టానాం దుష్కృతం యద్దురాత్మనాం। సర్వేషాం తత్సమం తావత్ యావ త్పంక్తి ర్నభిద్యతే॥ స్వజనులతోనైన నేకపంక్తిగా కలిసిభుజింప గూడదు. ఎవ్వనియం దెవ్విధమగుపాప మున్నదియో అదియెట్లు తెలియును? పంక్తి భేదింపకుండునెడ నొకపంక్తిగాఁ గూర్చుండిన వారిలో నుండిన పాపాత్ములపాపముఅందుఁ గూర్చుండినవారి నం<noinclude><references/></noinclude> ogfcgf2c4zy0kj6anjmlvab0t2bhnhk 0 213395 556910 2026-05-24T15:18:26Z రవిచంద్ర 146 సేకరించిన సాంప్రదాయ భజన పాట 556910 wikitext text/x-wiki <poem> యేహి గోపాల శ్రీ వనమాల రాధాలోల ఆయాహి - 2 నందకుమారా ఆయాహి కృష్ణ నవనీత చోర ఆయాహి - 3 మేఘశ్యామల మోహనరూప మురళీధర ఆయాహి - 2 నందకుమారా ఆయాహి కృష్ణ నవనీత చోర ఆయాహి - 3 గోపీరమణ గోవర్ధనధర గోకులబాల ఆయాహి - 2 నందకుమారా ఆయాహి కృష్ణ నవనీత చోర ఆయాహి - 3 పంకజ చరణ పంకజనాభా పంకజ నయనా ఆయాహి - 2 నందకుమారా ఆయాహి కృష్ణ నవనీత చోర ఆయాహి - 3 ప్రేమిక భావుక పూజిత చరణ బ్రహ్మాది వంద్య ఆయాహి - 2 నందకుమారా ఆయాహి కృష్ణ నవనీత చోర ఆయాహి - 3 </poem> rgl7wgtox33lfeby2std4q0sqq3b51e 104 213396 556914 2026-05-24T16:42:54Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 556914 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||నిత్యకాండము - ఉషఃప్రకరణము|137}}</noinclude>దఱను సమానముగాఁ జెందు నని గౌతముఁడు వచించెను. దీనింబట్టి వేరుపంక్తిగా గూర్చుండ నగునని తెలియుచున్నది. ఆకారణముననే పైతృకాదులయందు భోక్తలను భిన్నపంక్తిగాఁ గూర్చుండఁబెట్టుచున్నారు. పంక్తిభేదముతో గూర్చుండఁబెట్టుటకు వీలుకానియప్పుడు. శ్లో॥ అగ్నినా భస్మనాచైవ స్తంబేన సలిలేనవా। ద్వారేణ చైవ మార్గేణ పంక్తిభేదో బుథై స్స్మృతః॥ అని గౌతముండును, శ్లో॥ ఉదకంచ తృణం భస్మ ద్వారం పంధా స్తదైవచ। ఏభి రంతరితం కృత్వా పంక్తిదోషో నవిద్యతే॥ ఉదకము తృణము, భస్మము, ద్వారము, దారి ఇయ్యవి నడుమనుండునెడ నేకపంక్తిదోషములేదని యము డును వచించిరి. వీనిలో అగ్నికి, భస్మమునకును సర్వశోధకత్వము లోగడ చెప్పఁబడియె. తృణజాతికి దుష్టమలముల నాకర్షించుశక్తి కలదుగాన నది నడుమనుండునెడ పంక్తిదోషము లేదని చెప్పఁబడియెను. ఆకారణముననె మేకలు మొదలగువాని నడుమ నుండి పోవలసివచ్చినప్పుడును తృణమును గ్రహించిపోనగు నని విధింపఁబడియెను. సలిలమునకును శోధకత్వము ప్రసిద్ధమే. మఱియు, నాగ్న్యగారేనచాకాశేనచదేవాలయాదిషు॥ అనియు నిషేధము కలదు. ఇందు దేవాలయము, అగ్ని గృహంబును పవిత్రములైనవిగావున నచట నుచ్చిష్టాదిసంసర్గము కలుగు ననునాశయముతో భోజనము నిషేధింపఁబడియెను. ఆ<noinclude><references/></noinclude> k0n9226yqzsecncn6smtom16wsbqdpk 104 213397 556915 2026-05-24T16:55:20Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 556915 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|138|ఆర్యధర్మప్రత్యక్షఫలబోధిని|}}</noinclude>కాశమున పక్షులు మున్నగునవి సంచరించుచుండునుగాన నిరావరణప్రదేశమున భోజనము నిషేధింపఁ బడియెను. స్త్రీలతోఁగూడ నేకకాలమున భోజనము నిందింపఁబడుటచేఁ గూడదు. అది యెట్లనిన. శ్లో॥న భార్యాదర్శనే శ్నీయాత్॥శ్లో॥నబ్రహ్మకీర్తయ న్వాపి ననిశ్శేషం నభార్యయా॥ భార్య చూచుచుండగను, వేదము చదువుచును నిశ్శేషముగను, భార్యతోగూడను భుజింపఁగూడదు. అని నిషేధింపఁబడియెను. నిశ్శేషముగా భుజింపఁగూడ దనుటచే భార్యార్థమై మిగిలింపవలయునని యేర్పడుచున్నది. కావుననే వృద్ధమనువు. శ్లో॥ భార్యాభృతకదానేభ్య ఉచ్ఛిష్టం శేషయే ద్ద్విజః॥ భార్య, దాసులు మొదలగువారికై ఉచ్ఛిష్టము శేషింపవలయునని వచించెను. దీనింబట్టి భర్తయుచ్ఛిష్టము భార్య భుజింపవలయునని తెలియుచున్నది. ఈకారణముననే భార్యతోగూడ నేకకాలమునందు భోజనము కూడదు. అయినను మార్గాదులయం దొకానొకప్పుడు ఏక కాలమున భోజన మనుమతింపఁ బడినది. శ్లో॥ బ్రాహ్మణ్యా భార్యయా సార్ధం క్వచి ద్భుంజీత వాధ్వని! అథోవర్ణ స్త్రీయాసార్థం భుక్త్వా పతతి తత్క్షణాత్॥ సమానకులోత్పన్న యగుభార్యతోగూడ మార్గమధ్య<noinclude><references/></noinclude> btb6lyes7eoa8yd6bu8uppqk6xlamu2 104 213398 556916 2026-05-24T17:05:14Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 556916 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||నిత్యకాండము - ఉషఃప్రకరణము|139}}</noinclude>మున నొకప్పుడు భుజింపవచ్చుననియు, హీనకులజయగుభార్యతో గలిసి భుజించునెడ తత్క్షణమే పతితుఁడగుననియు భావము. దీని ననుసరించియే, <poem> {{left margin|5em}} శ్లో॥ బ్రాహ్మణ్యా సహ యోశ్నీయా దుచ్ఛిష్టంవా కదాచన నతస్య దోష మిచ్ఛంతి నిత్యమేవ మనీషిణః॥ </poem> సమానకులోత్పన్నయగుభార్యతోగూడ నొకప్పుడు కలిసి భుజించినను దోషము లేదను వచనమునందును ఒకప్పుడనుటచే బాధకము లేదని మాధవాచార్యులవారు వచించి యున్నారు. పాశ్చాత్యులైననో భార్యతో గలిసి భుజించుటయే న్యాయమని గ్రహింతురు. కాని యిచట నిది తెలిసికొనవలయు. తఱుచుగ గృహస్థుఁడు భార్య కెదురుగా నుండునెడ కామవశత నొందుట కలదు. మనుష్యునిశక్తి స్త్రీని గాంచినంతమాత్రమున స్త్రీయందుఁ బ్రవేశించును. ఈకారణమున స్త్రీలసాన్నిధ్యమున భుజింపఁగూడదని నిషేధింపఁబడియెను. మఱియు, దంపతులలో ఒకరు నోరుదెరుచుట నింకొకరు గాంచునెడ నిరువురకు పీడాకరమే యని వైద్యమున నెక్కువ యనుభవము గలవారు వచించుచున్నారు. ఈకారణముననే, శ్లో॥ నభార్యాదర్శనే శ్నీయాత్ ॥ భార్య చూచుచుండఁగ భుజింపఁగూడదని పురుషునకును, శ్లో॥ నాంజంతీమపి నాశ్నంతీం భా<noinclude><references/></noinclude> i0tnh65aphg869hvrh83b4sl16ygh4t 556917 556916 2026-05-24T17:05:38Z శ్రీరామమూర్తి 1517 556917 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||నిత్యకాండము - ఉషఃప్రకరణము|139}}</noinclude>మున నొకప్పుడు భుజింపవచ్చుననియు, హీనకులజయగుభార్యతో గలిసి భుజించునెడ తత్క్షణమే పతితుఁడగుననియు భావము. దీని ననుసరించియే, <poem> {{left margin|5em}} శ్లో॥ బ్రాహ్మణ్యా సహ యోశ్నీయా దుచ్ఛిష్టంవా కదాచన నతస్య దోష మిచ్ఛంతి నిత్యమేవ మనీషిణః॥ </poem> సమానకులోత్పన్నయగుభార్యతోగూడ నొకప్పుడు కలిసి భుజించినను దోషము లేదను వచనమునందును ఒకప్పుడనుటచే బాధకము లేదని మాధవాచార్యులవారు వచించి యున్నారు. పాశ్చాత్యులైననో భార్యతో గలిసి భుజించుటయే న్యాయమని గ్రహింతురు. కాని యిచట నిది తెలిసికొనవలయు. తఱుచుగ గృహస్థుఁడు భార్య కెదురుగా నుండునెడ కామవశత నొందుట కలదు. మనుష్యునిశక్తి స్త్రీని గాంచినంతమాత్రమున స్త్రీయందుఁ బ్రవేశించును. ఈకారణమున స్త్రీలసాన్నిధ్యమున భుజింపఁగూడదని నిషేధింపఁబడియెను. మఱియు, దంపతులలో ఒకరు నోరుదెరుచుట నింకొకరు గాంచునెడ నిరువురకు పీడాకరమే యని వైద్యమున నెక్కువ యనుభవము గలవారు వచించుచున్నారు. ఈకారణముననే, శ్లో॥ నభార్యాదర్శనే శ్నీయాత్ ॥ భార్య చూచుచుండఁగ భుజింపఁగూడదని పురుషునకును, శ్లో॥ నాంజంతీమపి నాశ్నంతీం భా<noinclude><references/></noinclude> 4hcfyfjp1fubcyhkcot9ml1vf18a3br 104 213399 556919 2026-05-24T17:13:15Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 556919 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|140|ఆర్యధర్మప్రత్యక్షఫలబోధిని|}}</noinclude>ర్యా మీక్షేత కర్హిచిత్ ॥ భార్య అభ్యంజనము చేసికొనుచుండగను, భుజించుచుండగను, చూడగూడదని స్త్రీకిని నిషేధము కనఁబడుచున్నది. మఱియు, దంపతు లేకాంతమున గూర్చుండి సరససల్లాపము లాడుకొనుచు నొక్కపాత్రమునందు నొకరొకరి గోళ్లు తగిలినపదార్థమును నిర్వురు భుజించునెడ తత్కాలముననె యనేకరోగము లాశించును. మనుజునినఖాగ్రమునం దనేకదోషములు కలవని యంద ఱెఱింగినదెకదా? {{c|ఇతరదృష్టినిషేధము.}} ఇదిగాక, ఇతరులు చూచుచుండగ భుజింపఁగూడదు. ఏలన, దృష్టిదోషము పెద్దది. అది ప్రసంగవశమున నిచట కొంచెము నిరూపింపఁబడును. లోకమున కంటిదోషము సాంక్రామికరోగములయందు జేరునుగాన నాదోషమొకమనుజునివల్లనుండి వేరొకమనుజునిఁ జెందునని పండితు లంగీకరించియున్నారు. దృష్టిదోషము సర్వపదార్థములను చెందునదియైనను వేడియన్నమును శీఘ్రముగాఁ జెందును. ఏలన నేత్రదోషము నాకర్షించుటయందు వేడియన్నమున కధికశక్తి కలదు. కావుననే, చికిత్సకు లనేకములగు నేత్రరోగముల యందు సుఖోష్ణ మగునన్నమును గ్రహించి యందు గొంచె ము నవనీత ముంచి యద్ధానిని కంటికి పలుమా రద్దుకొనుచుం<noinclude><references/></noinclude> 4zosxijbw30rnbkylnvxq9wj2vcbq0h 0 213400 556920 2026-05-24T17:45:38Z రవిచంద్ర 146 సేకరించిన సాంప్రదాయ భజన పాట 556920 wikitext text/x-wiki <poem> జయ జయ దేవి దయాళ హరీ - 2 జననీ సరస్వతి పాలయమాం - 2 అమలే కమలాసన సహితే - 2 అద్భుత చరితే పాలయమాం - 2 మాధర్మంగళ గుణశాలే - 2 మనోజ్ఞ శీలే పాలయమాం - 2 కిరీట కుండల సుశోభితే - 2 కిన్నెర గీతే పాలయాం - 2 జయ జయ దేవి దయాళ హరీ - 2 జననీ సరస్వతి పాలయమాం - 2 </poem> 7ced80wdi2gcd5fo8zqe511qt9bm19w 0 213401 556921 2026-05-24T17:47:57Z రవిచంద్ర 146 సేకరించిన సాంప్రదాయ భజన పాట 556921 wikitext text/x-wiki <poem> అంబ పరమేశ్వరి అఖిలాండేశ్వరి - 2 ఆది పరాశక్తి పాలయమాం శ్రీ భువనేశ్వరి రాజరాజేశ్వరి - 2 ఆనంద రూపిణి పాలయమాం అంబ పరమేశ్వరి అఖిలాండేశ్వరి ఆది పరాశక్తి పాలయమాం అంబ పరమేశ్వరి అఖిలాండేశ్వరి ఆది పరాశక్తి పాలయమాం </poem> lokjp1kczide1fqbgw6o2ow985t6ish 0 213402 556922 2026-05-24T17:49:56Z రవిచంద్ర 146 సేకరించిన సాంప్రదాయ భజన పాట 556922 wikitext text/x-wiki <poem> అంబా భవానీ శారదే జగదంబ భవానీ శారదే - 2 శంకర పూజిత శారదే శృంగ నివాసినీ శారదే పుస్తక హస్తే శారదే - 2 వీణాపాణి శారదే మయూర గమనీ శారదే హంస వాహినీ శారదే అంబా భవానీ శారదే జగదంబ భవానీ శారదే - 2 </poem> npdei9znslhn7crei4dwzceq50pf33z 0 213403 556923 2026-05-24T17:52:38Z రవిచంద్ర 146 సేకరించిన సాంప్రదాయ భజన పాట 556923 wikitext text/x-wiki <poem> సంగీత రసికే శారదే సకల కళావాణి శారదే - 2 చతుర్ముఖ భార్యే శారదే శంకర పూజిత శారదే - 2 హంస వాహినీ శారదే శృంగ నివాసినీ శారదే - 2 ఆనంద రూపిణి శారదే అభయ ప్రధాయిని శారదే - 2 సంగీత రసికే శారదే సకల కళావాణి శారదే - 2 </poem> 75ywlzn4t1t1pxqnya3s9159jnmrurb 0 213404 556924 2026-05-24T17:54:50Z రవిచంద్ర 146 సేకరించిన సాంప్రదాయ భజన పాట 556924 wikitext text/x-wiki <poem> శారదే శారదే వీణావాణీ శారదే - 2 శారదే శారదే పుస్తకపాణీ శారదే -2 శారదే శారదే మంజుభాషిణీ శారదే - 2 శారదే శారదే మంగళదాయినీ శారదే - 2 శారదే శారదే వీణావాణీ శారదే - 2 </poem> hti2fjbxev9ny4op151cxxkwp23xmrx 0 213405 556925 2026-05-24T17:57:14Z రవిచంద్ర 146 సేకరించిన సాంప్రదాయ భజన పాట 556925 wikitext text/x-wiki <poem> వాణి సరస్వతి వాగ్దేవి - 2 వీణాధారిణి పాలయమాం - 2 వేదశాస్త్ర పరిపాలినీ దేవీ - 2 విద్యారూపిణి పాలయమాం - 2 భగవతి భారతి గీర్వాణీ - 2 పన్నగవేణీ పాలయమాం - 2 ముక్తిదాయినీ మోక్ష ప్రదాయినీ - 2 పుస్తకపాణీ పాలయమాం - 2 </poem> 58oev1supwqq18c684q7ztwq8xrvtxz 0 213406 556926 2026-05-24T18:00:00Z రవిచంద్ర 146 సేకరించిన సాంప్రదాయ భజన పాట 556926 wikitext text/x-wiki <poem> అంబుజవాసిని సుందరివాణీ - 2 సరస్వతీదేవీ నమోస్తుతే - 2 పుస్తకధారిణి బుద్ధిప్రదాయినీ - 2 వీణాపాణి త్రినయని పాహి - 2 వేదశాస్త్ర నుత విధిప్రియ శుభగే - 2 విద్యావారధి పాహి పాహి - 2 </poem> k8egk9uricg10xzpcx2dpp4w8txww9b 0 213407 556927 2026-05-24T18:02:19Z రవిచంద్ర 146 సేకరించిన సాంప్రదాయ భజన పాట 556927 wikitext text/x-wiki <poem> జగజ్జననీ జగన్మాతా వాణి సరస్వతి వాగ్దేవి - 4 </poem> erzk0yqxskbj7x5qredjqtqeblmv5vv 0 213408 556928 2026-05-24T18:07:12Z రవిచంద్ర 146 సేకరించిన సాంప్రదాయ భజన పాట 556928 wikitext text/x-wiki <poem> అమ్మా అమ్మా తల్లీ అఖిలాండేశ్వరి నీవే - 2 అన్నపూర్ణేశ్వరీ తల్లీ ఆదిపరాశక్తి నీవే - 2 శ్రీభువనేశ్వతి తల్లీ రాజరాజేశ్వరి నీవే - 2 శ్రీచక్రవాసిని తల్లీ చిన్మయరూపిణి నీవే - 2 </poem> pfet4gntifd3rltz5ybu8n9css60azy 0 213409 556929 2026-05-24T18:13:07Z రవిచంద్ర 146 సేకరించిన సాంప్రదాయ భజన పాట 556929 wikitext text/x-wiki <poem> కామాక్షివే మీనాక్షివే శరణమమా తల్లీ శరణమమా తల్లీ నువు ఆదిపరాశక్తివే శరణమమా తల్లీ బెజవాడ దుర్గమ్మ శరణమమా తల్లీ శరణమమా తల్లీ నువు ఆదిపరాశక్తివే శరణమమా తల్లీ శ్రీశైల భ్రమరాంబ శరణమమ్మా తల్లీ శరణమమా తల్లీ నువు ఆదిపరాశక్తివే శరణమమా తల్లీ మైసూరు చాముండి శరణమమ్మా తల్లీ శరణమమా తల్లీ నువు ఆదిపరాశక్తివే శరణమమా తల్లీ కాశీ విశాలాక్షి శరణమమ్మా తల్లీ శరణమమా తల్లీ నువు ఆదిపరాశక్తివే శరణమమా తల్లీ కలకత్తా కాళికాంబ శరణమమ్మా తల్లీ శరణమమా తల్లీ నువు ఆదిపరాశక్తివే శరణమమా తల్లీ ఉజ్జయిని మహంకాళి శరణమమ్మా తల్లీ శరణమమా తల్లీ నువు ఆదిపరాశక్తివే శరణమమా తల్లీ </poem> p4hgjxnrg0llec0r9ztpd2nzqnh898z 0 213410 556930 2026-05-24T18:21:12Z రవిచంద్ర 146 సేకరించిన సాంప్రదాయ భజన పాట 556930 wikitext text/x-wiki <poem> దిగు దిగు దిగు నాగ నాగన్న దివ్యా సుందర నాగో నాగన్న - 2 ఇల్లల్లికి ముగ్గు పెట్టి నాగన్న ఇంటా మల్లెలు జల్లి నాగన్న మల్లెల వాసన తొ నాగన్న కోలాట మాడి పోరా నాగన్న || భామలంత చేరి నాగన్న బావీ నీళ్ళ కెళితే నాగన్న బావిలో ఉన్నావా నాగన్న బాలా నాగు వయ్యో నాగన్న || పిల్లలంత చేరి నాగన్న పుల్లాలేరబోతె నాగన్న పుల్లల్లో ఉన్నావా నాగన్న పిల్లా నాగు వయ్యో నాగన్న || అటు కొండ ఇటు కొండ నాగన్న నడుమ నాగుల కొండ నాగన్న కొండలో ఉన్నావా నాగన్న కోడె నాగు వయ్యో నాగన్న || </poem> 1x6tfe3veqbnldynb3mdxrs5yon6mgu 556931 556930 2026-05-24T18:26:21Z రవిచంద్ర 146 మరొక చరణం 556931 wikitext text/x-wiki <poem> దిగు దిగు దిగు నాగ నాగన్న దివ్యా సుందర నాగో నాగన్న - 2 ఇల్లల్లికి ముగ్గు పెట్టి నాగన్న ఇంటా మల్లెలు జల్లి నాగన్న మల్లెల వాసన తొ నాగన్న కోలాట మాడి పోరా నాగన్న || భామలంత చేరి నాగన్న బావీ నీళ్ళ కెళితే నాగన్న బావిలో ఉన్నావా నాగన్న బాలా నాగు వయ్యో నాగన్న || స్వాములంత జేరి నాగన్న రేవు నీళ్ళకెళితే నాగన్న రేవులో ఉన్నావా నాగన్న కాలనాగువయ్యా నాగన్నా || పిల్లలంత చేరి నాగన్న పుల్లాలేరబోతె నాగన్న పుల్లల్లో ఉన్నావా నాగన్న పిల్లా నాగు వయ్యో నాగన్న || అటు కొండ ఇటు కొండ నాగన్న నడుమ నాగుల కొండ నాగన్న కొండలో ఉన్నావా నాగన్న కోడె నాగు వయ్యో నాగన్న || </poem> op3yk431h6qkiu8swu00wltqcdzh1dl 556970 556931 2026-05-25T07:44:13Z రవిచంద్ర 146 అక్షర దోష సవరణ 556970 wikitext text/x-wiki <poem> దిగు దిగు దిగు నాగ నాగన్న దివ్యా సుందర నాగో నాగన్న - 2 ఇల్లలికి ముగ్గు పెట్టి నాగన్న ఇంటా మల్లెలు జల్లి నాగన్న మల్లెల వాసన తొ నాగన్న కోలాట మాడి పోరా నాగన్న || భామలంత చేరి నాగన్న బావీ నీళ్ళ కెళితే నాగన్న బావిలో ఉన్నావా నాగన్న బాలా నాగు వయ్యో నాగన్న || స్వాములంత జేరి నాగన్న రేవు నీళ్ళకెళితే నాగన్న రేవులో ఉన్నావా నాగన్న కాలనాగువయ్యా నాగన్నా || పిల్లలంత చేరి నాగన్న పుల్లాలేరబోతె నాగన్న పుల్లల్లో ఉన్నావా నాగన్న పిల్లా నాగు వయ్యో నాగన్న || అటు కొండ ఇటు కొండ నాగన్న నడుమ నాగుల కొండ నాగన్న కొండలో ఉన్నావా నాగన్న కోడె నాగు వయ్యో నాగన్న || </poem> 9u8ewbe1otu01wvchannyb0j5ilh3rf 0 213411 556932 2026-05-24T20:14:52Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = బొమ్మ హేమాదేవి | ముందరి = [[../బిరుదురాజు రామరాజు/]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=89 to=94 /> ...' 556932 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = బొమ్మ హేమాదేవి | ముందరి = [[../బిరుదురాజు రామరాజు/]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=89 to=94 /> [[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] 97b073q7075f0xhxtoayz8nhs9zcctr 556933 556932 2026-05-24T20:15:16Z Rajasekhar1961 50 556933 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = బొమ్మ హేమాదేవి | ముందరి = [[../బిరుదురాజు రామరాజు/]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=89 to=92 /> [[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] rj5ip5ywncrrc51di7tmgnslkiwvs6u 556934 556933 2026-05-24T20:15:51Z Rajasekhar1961 50 556934 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = వి. శాంతి ప్రబోధ | అనువాదం= | విభాగము = బొమ్మ హేమాదేవి | ముందరి = [[../బిరుదురాజు రామరాజు/]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=89 to=92 /> [[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] ktki3zjg9ivdwal7nkb1dulrh97kvnd 0 213412 556935 2026-05-24T20:17:56Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = బూర్గుల రామకృష్ణారావు | ముందరి = [[../బొమ్మ హేమాదేవి/]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=89 to=92...' 556935 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = బూర్గుల రామకృష్ణారావు | ముందరి = [[../బొమ్మ హేమాదేవి/]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=89 to=92 /> [[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] kbjabng36i3d8l0fwrbxp9wvv6ihtr5 556936 556935 2026-05-24T20:18:17Z Rajasekhar1961 50 556936 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = బూర్గుల రామకృష్ణారావు | ముందరి = [[../బొమ్మ హేమాదేవి/]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=93 to=997 /> [[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] o3lvpirrrfemqwntdfwl9dsb7qv1wrt 556937 556936 2026-05-24T20:18:30Z Rajasekhar1961 50 556937 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = బూర్గుల రామకృష్ణారావు | ముందరి = [[../బొమ్మ హేమాదేవి/]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=93 to=97 /> [[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] e13imerig3k8ggmrje1eklzmndbyf25 556938 556937 2026-05-24T20:19:19Z Rajasekhar1961 50 556938 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = ఎస్. వి. రామారావు | అనువాదం= | విభాగము = బూర్గుల రామకృష్ణారావు | ముందరి = [[../బొమ్మ హేమాదేవి/]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=93 to=97 /> [[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] 92xxvank6abk07gzzuhw2rfsn4d7ryy 0 213413 556939 2026-05-24T20:21:45Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = బోయ జంగయ్య | ముందరి = [[../బూర్గుల రామకృష్ణారావు/]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=93 to=97 /> వ...' 556939 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = బోయ జంగయ్య | ముందరి = [[../బూర్గుల రామకృష్ణారావు/]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=93 to=97 /> [[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] hd4yrkg7y9t2knqkdbsfrdu0qlapvao 556940 556939 2026-05-24T20:23:25Z Rajasekhar1961 50 556940 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = బోయ జంగయ్య | ముందరి = [[../బూర్గుల రామకృష్ణారావు/]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=98 to=99 /> [[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] 1tjls5exfdz2sgkq8s5xsigyz9oron7 556941 556940 2026-05-24T20:26:07Z Rajasekhar1961 50 556941 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = మేరెడ్డి యాదగిరి రెడ్డి | అనువాదం= | విభాగము = బోయ జంగయ్య | ముందరి = [[../బూర్గుల రామకృష్ణారావు/]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=98 to=99 /> [[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] mkgjnwp3jv9gj2rzd7hx7bfuy0w8s79 104 213414 556942 2026-05-24T21:11:52Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 556942 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||నిత్యకాండము - ఉషఃప్రకరణము|141}}</noinclude>డునెడ నేత్రరోగములు పోవునని చెప్పుచున్నారు. ఆమాట సఫలమే యగుచున్నది. దీనింబట్టి అన్నము నేత్రదోషముల నాకర్షించునది యని స్పష్టపడుచున్నది. కాఁబట్టి, భుజింపఁబడువేడియన్నమును దుష్టులు, రోగగ్రస్తులు, పాపులు, మొదలగువారు చూచునెడ నాయన్నమునందు దోషములు నిశ్చయముగా సంక్రమించునని స్పష్ట మగుచున్నది. కావున భుజించువారు, వడ్డించువారును దప్ప నితరు లం దుండరాదు, ఆకారణముననె. <poem> {{left margin|5em}} శ్లో॥ ఉదక్యామపి చండాలం శ్వాసం కుక్కుటమేవచ భుంజానో యదిపశ్యేత్తు తదన్నంతు పరిత్యజేత్॥ శ్లో॥ కేశకీటావపన్నంచ ముఖమారుత వీజితం। అన్నం తద్రాక్షసం వింద్యా త్తస్మాత్త త్పరివర్జయేత్॥ </poem> చండాలుని, కుక్కను, కోడిని, చూచుచు భుజింపఁగూడదు. వెండ్రుకలు, పురుగులు, చేరినదియు, నోరిచే నూదఁబడినదియు, నగునన్నము రాక్షసముగాన నద్దానిని విడువవలయునని చెప్పఁబడియున్నది. <poem> {{left margin|5em}} కేశకీటసంసృష్టినిషేధము: </poem> కేశకీటసంసృష్టమునెడ విశేషము కలదు. ఏమనిన, సూ॥ తం దేశం పిండ ముద్ధృత్య భస్మనాద్భిః ప్రోక్షయతీతి॥ అన్నమునందు కెశకీటాదులు చేరియుండునెడ నచటియన్నమును తీసివైచి కడమయన్నముపై భస్మోదకముల ప్రోక్షించి గ్రహింపనగు<noinclude><references/></noinclude> 5fa15e13ojwt02s143tkbvkfly23xs2 104 213415 556945 2026-05-24T21:24:21Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 556945 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|142|ఆర్యధర్మప్రత్యక్షఫలబోధిని|}}</noinclude>నని ప్రాయశ్చిత్తమువిధింపఁబడియున్నది. ఈప్రాయశ్చిత్తముపక్వమైనయన్నమునకు కేశకీటాదిసంసర్గము కలిగినప్పుడే వినియోగించుగాని యన్నము కేశకీటాదులతోఁ జేరియుడికినయెడ నుపయోగింపదు. ఏలన, కీటాదులతో నుడికినదానియందు విషాదిదోషములు సంభవించుగాన నట్టిపదార్థములను విడుచుటయే ఉచితము. భస్మమునందు మలహరత్వము, మహావీర్యత్వము, క్షారరూపత్వము, విషహరత్వము మొదలగుగుణములు గలవుగాన దానిచే కేశకీటాది సంసర్గదోషము నశించుట వింత కాదు. కావుననే, భోజ్యపదార్థమునందు పరిషేచనమునకు ముందు నియతముగా భస్మమును చల్లవలయునని యాశ్వలాయనకల్పసూత్రమునందు విధింపఁబడియున్నది. {{c|విపరీతశబ్దశ్రవణనిషేధము.}} భోజనకాలమునందు కొన్నివిధములగు శబ్దములను వినఁగూడదని మహర్షులు నిషేధించియున్నారు. ఎట్లనిన, <poem> {{left margin|5em}} శ్లో॥ చండాలపతితోదక్యావాక్యం శ్రుత్వా ద్విజోత్తమః! భుంజీత గ్రాసమాత్రంతు దిన మేక మభోజనం॥ శ్లో॥ కాహళభ్రామణగ్రావ్ణో శ్శక్ర స్యోలూఖలస్యచ ఏతేషాం నినదం యావత్తావత్కాల మభోజనం॥ </poem> చండాలుఁడు, పతితుఁడు, బహిష్ఠ వీరివాక్యము విని బ్రాహ్మణుఁ డొకగ్రాసమాత్రమును భుజించునెడ నాదిన మంత<noinclude><references/></noinclude> aoo45pmaygzvuw4idpuhptmqz3nfjbj 104 213416 556946 2026-05-24T21:35:04Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 556946 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||నిత్యకాండము - ఉషఃప్రకరణము|143}}</noinclude>యు నుపవసింపవలయు. భేరి, కాకి, శిల, ఉరుము వీనిశబ్దము వినఁబడుచుండు నంతదనుక భుజింపఁగూడదు. అని మొదలుగా వచనములు కనఁబడుచున్నవి. {{c|శబ్దతత్త్వము.}} ఇందగురహస్య మేమనిన, భేరి, కాకి, మనుష్యుఁడు, మేఘము, శిల మొదలగుస్థానములనుండి వెల్వడినశబ్దములు వానివానిస్థానముల యవయవములతోగూడియు గాలివలన నంతట వ్యాపించుచుండును. గుణిని విడిచి గుణము ఉండనేరదుగాన శబ్దము పారినంతవరకు నధికరణాంశములు వ్యాపించుచున్నవని యంగీకరింపవలయు. ఆయవయవము లతిసూక్ష్మములుగాన దృష్టికి గోచరింపవు. ఇట్లే గంధము వ్యాపించినదేశమంతటను గంధద్రవ్యముయొక్క సూక్ష్మావయవములు వ్యాపించియున్నవని సూక్ష్మమతు లంగీకరించుచునేయున్నారు. కావుననే, భర్తృహరి॥ <poem> {{left margin|5em}} శ్లో॥ సర్వతః పరిచీయన్తే శబ్దాఖ్యాః పరమాణవః॥ </poem> శబ్ద మనుపేరుగలపరమాణువు లంతట వ్యాపించుచుండునని వచించెను. శబ్దములకు ద్రవ్యరూపత్వము, అణుత్వము, విభుత్వము మొదలగువ్యవస్థలు వ్యాకరణమునందును, మీమాంసయందును నిరూపింపఁబడియున్నవి. అందగునిష్కృష్టార్థ మిది. శబ్దములు ద్రవ్యరూప<noinclude><references/></noinclude> tk3vaoztk3p6cav0pbpu1rbxrg6x4zs 104 213417 556947 2026-05-24T21:51:35Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 556947 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|144|ఆర్యధర్మప్రత్యక్షఫలబోధిని|}}</noinclude>ములే. వానికి ధ్వనులు గుణములు. అవియు, ప్రతిస్థానమందును స్థానగుణముచే భిన్నములై యుండును. ఇయ్యవి పరాశ్రితములై పంచభూతములయందున్నవియై సర్వమునకు కారణభూతము లగుచున్నవి. దండఘట్టనము, తాల్వాద్యాఘాతము, సంఘర్షము మొదలగువానిచే నవి యభివ్యక్తిని పొందుచుండును. ఈశబ్దములు కారణబలమునుబట్టి వెల్వడుచు పరిమిత దేశమును సంక్రమించుచున్నవిపోలె ధ్వనింబట్టి తెలియుచున్నవి. చలనధర్మము, స్పర్శగుణము గలిగి యంతట పూర్ణమైనవాయువు ఎల్లపుడు తెలియఁబడక, విసనకర్రమొదలగువాని కదలికచే గలిగి అభివ్యంజకపదార్థముయొక్క వేగమున కను గుణముగా కొంతదేశమునే వ్యాపించుగాని, దూరదేశమునకు పోనేరదు. అట్లే శబ్దంబునని యెఱుంగవలయు. ఇందు, భేర్యాదిశబ్దములలో చర్మాద్యంశము లుండును. గాన వానిధ్వని కఠినమై చెవులకు బాధక మగుచున్నది. అట్లు, ఠాత్కారము, అశనిపాతము లోనగుశబ్దములు కర్ణేంద్రియమును లోపింపఁజేయుచున్నవి. మఱియు, పరేతపటహము మొదలగువానిధ్వనులు వినఁబడఁగనే హేతువును తలపింపఁజేసి హృదయకంపము గలిగించు ననుటయు తెల్లమె. ఈకారణముననే శుభకర్మములయందు మంగళవాద్య<noinclude><references/></noinclude> 1er5um1rcu296v6955qfr6th0r6keq1 104 213418 556948 2026-05-24T21:59:11Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 556948 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||నిత్యకాండము - ఉషఃప్రకరణము|145}}</noinclude>ఘోషముచే తుమ్ము మొదలగు ప్రతికూలశబ్దములశ్రవణము వారింపఁబడుచున్నది. శబ్దములయం దధికరణాంశములు చేరియుండుటనే యవిపరస్పదభేదము గలిగియున్నవి. కావుననె యిప్పటిశోధకులు ఇదికంచుమ్రోతయనియు, నిదియిత్తడిమ్రోతయనియు శబ్దమునుబట్టియె లోహమును గనిపట్టుచున్నారు. ఇది భేరీశబ్ద మనియు, నిది దేవదత్తునిశబ్ద మనియు ననుభవమునుబట్టి యెల్లరును గ్రహించుచున్నారు. వీనియందు ధర్మభేదములేనిచో శబ్దభేదము గ్రహింపఁబడదు. కావున ప్రతిశబ్దంబునందును ధర్మభేదము గలదనియు దీనికి ద్రవ్యభేదమే మూల మనియు, దానింబట్టి ద్రవ్యగతములగుగుణదోషములు శబ్దములయందు నుండుననియు స్పష్టమగు చున్నది. మఱియు, మాంసము దిను మృగములు, కాకులు మొదలగువానిశబ్దము ఉద్వేజకమగుచున్నది. చివురుటాకులుదిను కోయిలలు మొదలగువానిశబ్దము వీనుల కింపగుచున్నది. ఇట్లు, స్థానగుణములు శబ్దములయందుఁ జేరియుండుట నిశ్చితముగాన చండాలాద్యధికరణగుణములు వారివారిశబ్దముల యందుఁ జేరి యుండునని స్పష్ట మగుచున్నది. ఈకారణముననే భోజనకాలమునం దాయాశబ్దములు వినుట యనిష్టమని యెంచి మునులు నిషేధించిరి. దుర్గంధము దుఃఖహేతువైన<noinclude><references/></noinclude> oj02fe25t7w1fv4x50vgmoqjvz53trw 104 213419 556949 2026-05-24T22:17:04Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 556949 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|146|ఆర్యధర్మప్రత్యక్షఫలబోధిని|}}</noinclude>ట్లును, సుగంధము సుఖహేతువైనట్లును సుశబ్దమశ్శబ్దంబులును సుఖదుఃఖజనకము లగును. కావున, స్పష్టముగా నావిర్భవించినదోషములుగల బహిష్ఠాదులశబ్దములను వినునెడ నవి తనశరీరమునఁ జేరును. ఇట్టిమలినాంశములు జేరునెడ శరీరము మలిన మగుటకు సంశయ మేమి కలదు? అపుడు శరీరము నిర్వ్యాపారముగా నుండలేదు. భక్షణాసక్తమై యున్నది. కావున నప్పుడామలినాంశములు నాహారమునఁ బ్రవేశించును. కావున నట్టిదుశ్శబ్దశ్రవణ మప్పుడు నిషేధింపఁబడియె. మఱియు, కాహళశబ్దముచే ప్రేతపటహాదులు గ్రహింపవలయు. ఇందు ఇంకొకరహస్యము కలదు. భుజింపఁబడునన్నము ఏభావముతో భుజింపఁబడుచున్నదో ఆభావముతోనే పరిణమించి ఆభావమునకే పుష్టిని గలిగించును. ఎట్లనిన, ఒకఁడు కోపించి పరులను దూషించుచు భుజించెనేని వాఁడు భుజించినయన్నము మిగుల క్రోధమునే గలిగించుచున్నది ఇఁక నొకఁడు కామినిం గాంచుచు దానిని తలంచుచు భుజించే నేని వానికి కామమునే వృద్ధి నొందించుచున్నది. కావున నాయాపదార్థముల స్మృతికి హేతువు లగుశబ్దములు వినుటయు నిషేధింపఁ బడియెను. అట్టివారలతో సంభాషణాదులును ప్రసక్తించునని భోజనకాలమునందు వ్యర్థాలాపంబును నిషేధింపఁబడియెను.<noinclude><references/></noinclude> l6zc0fk2eiwxx0mruey6qrjfm3a0j93 104 213420 556952 2026-05-25T00:49:50Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 556952 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||చాళుక్యులు దాక్షిణాత్యులే|55}}</noinclude>చాళుక్యుల చరిత్ర కనుఁగొనుటకై యీనామముగల వంశములు చరిత్రగ్రంథములలో నెన్ని కలవో మొదటఁ జూడవలెను. చరిత్రకు నందినంతవఱకు వీరివంశము లయిదు కానవచ్చుచున్నవి. 1. మొదటిది వాతాపి (బాదామి) యను పట్టణము రాజధానిగాఁగల వంశము. వీరు రమారమిగా క్రీ. శ. 550 మొదలు 750 వఱకు, రెండువందలయేండ్లు రాజ్యముచేసిరి. ఈవంశమే మిగిలిన యన్నివంశములకును మూలమని చెప్పవచ్చును. 2. రెండవ వంశమువారు తూర్పు చాళుక్యులను పేరుతో రాజమహేంద్రవరము రాజధానిగా 610 మొదలు 1100 వఱకు రాజ్యమేలిరి. 3. మూఁడవ వంశమువారు కన్నడదేశమందలి కళ్యాణపట్టణము <ref>వీరి రాజధానియైన కళ్యాణపట్టణము (దీనినే కటక మను చుండిరి.) మహారాష్ట్రదేశమందలిది యని శ్రీయుత జయంతి రామయ్య పంతులుగారు సాహిత్యపత్రికలో వ్రాసిరి. ఈ మాటనే శ్రీయుత బ్రహ్మయ్యగారును, వారి శిష్యులును, మఱికొందఱును అనువదించు చున్నారు. కాని యీకళ్యాణము మహారాష్ట్రదేశమందలి రైల్‌స్టేషన్ అయిన కళ్యాన్ కాదు. కన్నడదేశమందలి కళ్యాణిపట్టణము. ఇది నైజామురాజ్యమునందు గుల్బర్గాజిల్లాలో నున్నది. (Vide Imperial Gazetteer of India.)</ref> రాజధానిగ రమారమి 980 మొదలు 1200 లవఱకు రాజ్యము చేసిరి. మొదటివంశమువారిని, మూఁడవ వంశమువారిని కలిపి సాధారణముగాఁ బశ్చిమచాళుక్యు లందురు.<ref>ఈ రెండు వంశములవారిలో విశేషవిభేదము చేయక, యుభయులను “కళ్యాణచాళుక్యు" లనియు, పశ్చిమచాళుక్యు లనియుఁ జరిత్రకారులు వ్యవహరించియున్నారు.</ref><noinclude><references/></noinclude> 2sn75y6jmqw18ltq059folp2kasywch 104 213421 556953 2026-05-25T00:52:46Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '{{p|fs200|ac}}విషయ సూచిక</p>' 556953 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>{{p|fs200|ac}}విషయ సూచిక</p><noinclude><references/></noinclude> ta41h4r7jczjgfypwwx7wr4zdh3gnd3 104 213422 556955 2026-05-25T01:06:50Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 556955 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>{{p|fs200|ac}}1. ఆచార్య యస్వీ సాహితీ జీవితం</p> <poem> {{left margin|5em}} “నాది రనరాజమార్గము, నాదు గమ్య మది కళా సురభిళరసికాంత రంగ మనగ ప్రతిభా సముద్ర సాంయాత్రికుడను ప్రాతయనిపించు సరిక్రొత్త పథము నాది" {{right|ఆచార్య యస్వీ జోగారావు}} </poem> కవిగా, కథకుడుగా, నవలాకారుడుగా, నాటికలరచయితగా, వ్యాసకర్తగా, పరిశోధకుడుగా, పర్యవేక్షకుడుగా, విమర్శకుడుగా, సమీక్షకుడుగా, పీఠికారచయితగా, గ్రంథపరిష్కర్తగా, సంపాదకుడుగా, అనువాదకుడుగా, మహావక్తగా, నటుడుగా, ఉత్తమ అధ్యాపకుడుగా, విద్యావేత్తగా, చమత్కార చతురుడుగా, స్నేహశీలిగా, సాహితీవేత్తగా, పరమ భావుక పట్టభద్రుడుగా, రసిక శేఖరుడుగా, బహుముఖ ప్రతిభాశాలిగా, సహృదయ సార్వభౌముడుగా, ఎనలేని కీర్తిని సంపాదించిన సాహితీ సంపన్నులు, మధుర మనస్వి, మహామనీషి, యశస్వి, ఆచార్య యస్వీ జోగారావు గారు. వీరి పూర్తి పేరు శిష్టా వేంకటజోగారావు, 'యస్వీ'గా ప్రసిద్ధి. వీరు గొప్ప సాహితీస్రష్ట. ద్రష్టకూడా. వీరు 2 అక్టోబర్, 1928వ తేదీన విజయనగరం జిల్లా పార్వతీపురంలో జన్మించారు. తల్లి దండ్రులు సరస్వతి సాంబశివరావులు. రావుగారి భార్యపేరు పుష్పరాగం. ఈ దంపతులకు ఇద్దరు పిల్లలు. కొడుకు పేరు వేంకటషేక్స్పియర్. కూతురి పేరు శ్రీమతి వేంకట రసజ్ఞ. కోడలి పేరు శ్రీమతి సాయిబాల, అల్లుడి పేరు సతీష్‌కుమార్. జోగారావు గారి విద్యాభ్యాసం పార్వతీపురం హైస్కూలులో జరిగింది. కాకినాడ పిఠాపురం రాజావారి కళాశాలలో ఇంటర్మీడియట్ (1944-46) చదువుకున్నారు. ఆంధ్రవిశ్వకళాపరిషత్ (1949-1952) లో తెలుగు బి.ఏ. ఆనర్స్ పూర్తి చేశారు. ఎం.ఏ. తెలుగు ప్రథమ శ్రేణిలో ఉత్తీర్ణులయ్యారు. ఇదే విశ్వవిద్యాలయంలో ఆచార్య గంటిజోగి సోమయాజి పర్యవేక్షణలో పిహెచ్.డి (1952-56) చేశారు. 1957లో డాక్టర్ పట్టాను పొందారు.<noinclude><references/> {{c|1}}</noinclude> h0isnoamts7cm9871l6pit884cgbk2c 556956 556955 2026-05-25T01:07:31Z శ్రీరామమూర్తి 1517 556956 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>{{p|fs200|ac}}1. ఆచార్య యస్వీ సాహితీ జీవితం</p> <poem> {{left margin|5em}} “నాది రనరాజమార్గము, నాదు గమ్య మది కళా సురభిళరసికాంత రంగ మనగ ప్రతిభా సముద్ర సాంయాత్రికుడను ప్రాతయనిపించు సరిక్రొత్త పథము నాది" {{right|ఆచార్య యస్వీ జోగారావు}} </poem> కవిగా, కథకుడుగా, నవలాకారుడుగా, నాటికలరచయితగా, వ్యాసకర్తగా, పరిశోధకుడుగా, పర్యవేక్షకుడుగా, విమర్శకుడుగా, సమీక్షకుడుగా, పీఠికారచయితగా, గ్రంథపరిష్కర్తగా, సంపాదకుడుగా, అనువాదకుడుగా, మహావక్తగా, నటుడుగా, ఉత్తమ అధ్యాపకుడుగా, విద్యావేత్తగా, చమత్కార చతురుడుగా, స్నేహశీలిగా, సాహితీవేత్తగా, పరమ భావుక పట్టభద్రుడుగా, రసిక శేఖరుడుగా, బహుముఖ ప్రతిభాశాలిగా, సహృదయ సార్వభౌముడుగా, ఎనలేని కీర్తిని సంపాదించిన సాహితీ సంపన్నులు, మధుర మనస్వి, మహామనీషి, యశస్వి, ఆచార్య యస్వీ జోగారావు గారు. వీరి పూర్తి పేరు శిష్టా వేంకటజోగారావు, 'యస్వీ'గా ప్రసిద్ధి. వీరు గొప్ప సాహితీస్రష్ట. ద్రష్టకూడా. వీరు 2 అక్టోబర్, 1928వ తేదీన విజయనగరం జిల్లా పార్వతీపురంలో జన్మించారు. తల్లి దండ్రులు సరస్వతి సాంబశివరావులు. రావుగారి భార్యపేరు పుష్పరాగం. ఈ దంపతులకు ఇద్దరు పిల్లలు. కొడుకు పేరు వేంకటషేక్స్పియర్. కూతురి పేరు శ్రీమతి వేంకట రసజ్ఞ. కోడలి పేరు శ్రీమతి సాయిబాల, అల్లుడి పేరు సతీష్‌కుమార్. జోగారావు గారి విద్యాభ్యాసం పార్వతీపురం హైస్కూలులో జరిగింది. కాకినాడ పిఠాపురం రాజావారి కళాశాలలో ఇంటర్మీడియట్ (1944-46) చదువుకున్నారు. ఆంధ్రవిశ్వకళాపరిషత్ (1949-1952) లో తెలుగు బి.ఏ. ఆనర్స్ పూర్తి చేశారు. ఎం.ఏ. తెలుగు ప్రథమ శ్రేణిలో ఉత్తీర్ణులయ్యారు. ఇదే విశ్వవిద్యాలయంలో ఆచార్య గంటిజోగి సోమయాజి పర్యవేక్షణలో పిహెచ్.డి (1952-56) చేశారు. 1957లో డాక్టర్ పట్టాను పొందారు.<noinclude><references/> {{c|1}}</noinclude> 35h1phk5dya56dei6fjexfizwi0edl9 104 213423 556974 2026-05-25T09:20:52Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 556974 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||నిత్యకాండము - ఉషఃప్రకరణము|147}}</noinclude>విశేషించి ప్రాణాగ్నిహోత్రమునందు శ్లో॥ అనిందన్ భక్షయే న్నిత్యం వాగ్యతోన్న మకుత్సయన్। పంచగ్రాసాన్ మహామౌనం ప్రాణాద్యాప్యాయనంహితత్ ॥ అన్నమును నిందింపక మౌనముతో నైదుకబళములను గ్రహింపవలయు. అది పంచప్రాణములకు తృప్తికర మగు. అనుచోట నిందింపక అనుపదముచేత భోజనసమయమున మనస్సున కెక్కువసంతోష మావశ్యకమని సూచింపబడియెను. ఆకారణముననే పుత్రాదులతోఁగూడి భుజింపవలయునని చెప్పఁబడియె. స్నానముచేసి కృతకృత్యుండై చందనానులిప్తుండై నిర్మలాంతఃకరణముతో విపరీతధ్వనులు లేనిప్రదేశమునందు సానందముగా భుజింపవలయు. ఎచ్చట నీచెప్పఁబడినయంశములకు లోపము గలదో అచ్చట భుజింపఁగూడదు. అట్లు స్మశానమునందు దారియందును భోజనము నిషేధింపఁబడియెను. స్మశానాదులయందు మనస్సు ఉద్వేగము గలదైయుండును. అటులే దేవాలయము శూన్యాగారము మార్గము మొదలగువానియందును గృహస్థునకు స్థిరాసనము సంభవింపదు. {{c|భోజ్యరసక్రమ నియమము.}} భోజనమునందు రసములకు క్రమంబును చెప్పఁబడి యున్నది. ఎటులన, శ్లో॥ భుంజీయా త్తన్మనా భూత్వా పూర్వంతు మధురం రసం। లవణామ్లౌ తథా మధ్యే కటుతిక్తాదికాం స్తతః॥ శ్లో॥ ప్రాగ్ద్రవం పురుషోశ్నీయా న్మధ్యేతు కఠినాశనం॥<noinclude><references/></noinclude> 655blskhu0csy1vbwroyeanncnw7l9x 104 213424 556977 2026-05-25T09:36:24Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 556977 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|148|ఆర్యధర్మప్రత్యక్షఫలబోధిని|}}</noinclude><poem> {{left margin|5em}} అంతే పునర్ద్రవాశీతు బలారోగ్యే నముంచతి॥ </poem> మొదట మధురరసమును, నడుమ లవణామ్లరసములను, కొనకు కారము చేదు వగరు రసములను గ్రహింపవలయు. మొదట ద్రవాహారమును, నడుమ కఠినాహారమును, కొనకు తిరుగ ద్రవాహారమును గ్రహించుఁవాడు బలవంతుఁడు నారోగ్యవంతుఁడు నగును. అనుటచే భోజనమున బలారోగ్యములు ప్రధానములని ఏర్పడుచున్నది. అందు గనఁబరుపఁబడిన రసక్రమము బలారోగ్యములను వృద్ధి బొందించునదియే యగు ఇందు షడ్రసములు పురుషున కావశ్యకములు. వానిలో మధురము ముఖ్యమైనను ఇతరరసములవలె శరీరమున కుపకారకమైనది కాదు. ఐనను మధురము సాత్వికాహారము, కావునను, మొదట గ్రహింపఁబడినరసమే ఎక్కువగుణమును గలిగించునదిగానను నదిముందు విధింపఁబడియెను. మధురము సాత్వికాహారము, కట్వాదులు రాజసాహారములు, పూత్యాదులు తామసాహారములనియు, భగవద్గీతలయందుఁ జెప్పఁబడియున్నది. శ్లో॥ ఆయు స్సత్వబలారోగ్యసుఖప్రీతివివర్ధనాః। రస్యాస్స్నిగ్ధా స్థ్సిరా హృద్యా ఆహారా స్సాత్వికప్రియాః॥ కట్వామ్లలవణాత్యుష్ణతీక్ష్ణరూక్షవిదాహినః। ఆహారా రాజస స్యేష్టా దుఃఖశోకామయప్రదాః॥ యాతయామం గతరసం పూతిపర్యుషితంచ తత్। ఉచ్ఛిష్టమపిచామేధ్యం భోజనం తామసప్రియం॥ ఆయువు సత్వము, బలము, ఆరోగ్యము, సుఖము, సం<noinclude><references/></noinclude> 8crv1xbebh9wmxms80x6avaleb8yy9o 556978 556977 2026-05-25T09:36:55Z శ్రీరామమూర్తి 1517 556978 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|148|ఆర్యధర్మప్రత్యక్షఫలబోధిని|}}</noinclude><poem> {{left margin|5em}} అంతే పునర్ద్రవాశీతు బలారోగ్యే నముంచతి॥ </poem> మొదట మధురరసమును, నడుమ లవణామ్లరసములను, కొనకు కారము చేదు వగరు రసములను గ్రహింపవలయు. మొదట ద్రవాహారమును, నడుమ కఠినాహారమును, కొనకు తిరుగ ద్రవాహారమును గ్రహించుఁవాడు బలవంతుఁడు నారోగ్యవంతుఁడు నగును. అనుటచే భోజనమున బలారోగ్యములు ప్రధానములని ఏర్పడుచున్నది. అందు గనఁబరుపఁబడిన రసక్రమము బలారోగ్యములను వృద్ధి బొందించునదియే యగు ఇందు షడ్రసములు పురుషున కావశ్యకములు. వానిలో మధురము ముఖ్యమైనను ఇతరరసములవలె శరీరమున కుపకారకమైనది కాదు. ఐనను మధురము సాత్వికాహారము, కావునను, మొదట గ్రహింపఁబడినరసమే ఎక్కువగుణమును గలిగించునదిగానను నదిముందు విధింపఁబడియెను. మధురము సాత్వికాహారము, కట్వాదులు రాజసాహారములు, పూత్యాదులు తామసాహారములనియు, భగవద్గీతలయందుఁ జెప్పఁబడియున్నది. శ్లో॥ ఆయు స్సత్వబలారోగ్యసుఖప్రీతివివర్ధనాః। రస్యాస్స్నిగ్ధా స్థ్సిరా హృద్యా ఆహారా స్సాత్వికప్రియాః॥ కట్వామ్లలవణాత్యుష్ణతీక్ష్ణరూక్షవిదాహినః। ఆహారా రాజస స్యేష్టా దుఃఖశోకామయప్రదాః॥ యాతయామం గతరసం పూతిపర్యుషితంచ తత్। ఉచ్ఛిష్టమపిచామేధ్యం భోజనం తామసప్రియం॥ ఆయువు సత్వము, బలము, ఆరోగ్యము, సుఖము, సం<noinclude><references/></noinclude> 66q159m9u4gr3pcbsqdt7ulmw6nkm09 104 213425 556984 2026-05-25T09:45:40Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 556984 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||నిత్యకాండము - ఉషఃప్రకరణము|149}}</noinclude>తోషము వీనినివృద్ధి బొందించునవియు రుచిగలవియు.చమురుగలవియు, మనోజ్ఞములునగు నాహారములు సాత్వికుల కిష్టము లగు. కారము, పులుపు, ఉప్పు, ఎక్కువవేడి, చమురులే కుండునవి. విదాహకరములునై దుఃఖమును, రోగమును గలిగించునాహారములు రాజసుల కిష్టములగు. చల్లారినవి, రుచితప్పినవి, దుర్గంధముగలవియు, పాచివి, ఉచ్ఛిష్టములు, అపవిత్రములు నగుపదార్థములు తామసుల కిష్టము లగును, ఇందు మొదట సాత్వికుల కిష్టము లగునాహారములలో మధురము చేర్పఁబడియె. సాత్వికాహారమునకు ఆయువు, సత్వము, బలము, ఆరోగ్యము ఫలమనిచెప్పఁబడియెను. సత్వమనగా, తపోనిష్ఠ కుపయోగించునాత్యంతికశమము, దమము నగు. అయ్యది ఇట్టి నియతాహారముచే కలుగును. కావున, కేవలమధురరసమునందు కేవలము సాత్వికుఁడగు పరమహంస తుల్యునకు ప్రవృత్తి సఫల మగును. గృహస్థునకు గుణత్రయ కార్యము లుండుకావున వీని కందు ప్రవృత్తి సఫలము కానేరదు. కాఁబట్టి త్రిగుణములను వృద్ధి నొందించునాహారమే గృహస్థున కర్హమగునని యెంచి అన్నిరసములు సముచ్చయముగా విధింపఁబడియెను. ఇందు సత్వ మధికముగా కోరఁదగినదికావున సత్వవృద్ధికర మగుమధురాహారము ముందు భుజింపఁ దగినదిగా నిర్దేశింపఁబడియెను. అందు తఱచుగా, సత్వనిష్ఠులు మధురమునం దాసక్తిగలవారును, రాజసులు కట్వాహారము<noinclude><references/></noinclude> 0ho43yg92ifvl4bfk3lt759addiub2m 104 213426 556992 2026-05-25T09:54:33Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 556992 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|150|ఆర్యధర్మప్రత్యక్షఫలబోధిని|}}</noinclude>నందు ప్రేమగలవారును, తామసులు పర్యుషితాదులయందు ఇష్టముగలవారు నగుచున్నారు. మఱియు, మధురరసము లేనిభోజనము దోషబాహుళ్యము గలిగించుననియు, దానినిమాత్ర ముపయోగించునెడ గృహస్థున కుపయుక్తమగువీర్యము కలుగనేరదనియు నన్నిరసముల విధించిరి. {{c|భక్ష్యాభక్ష్యనియమము.}} ఇఁక భక్ష్యాభక్ష్యనియమము కొద్దిగ నిరూపింపఁబడును. మాంస మభక్ష్య మని నిరూపింపఁబడియె. మఱియు లశునాద్యోషధులును సామాన్యముగా మదమునుగలిగించువస్తులన్నియు ద్విజులకుఁగూడవు. బలారోగ్యములకు బాధకము కానిదియు బుద్ధికి నభివర్ధక మైనదియు నగునాహారము గ్రాహ్యము. కళంజము (గంజాయి) కంటె నితరము లగునాకులు గ్రాహ్యములు, కందజాతిలో లశునాదులు విడువఁదగినవి. ధాన్యజాతియంతయు సామాన్యముగా గ్రాహ్యము. ఇందు సత్వశుద్ధి, బలము, ఆరోగ్యము ఇవి కలుగుటకై ఆహారమునకు నియమము లనేకములుకలవు. దీనికి ఫలంబు నధికంబుగనే కలదు. నిషేధింపఁబడినకొన్ని పదార్థములయందు మదకరత్వము కనఁబడుట లేదు. అయినను వానికి బలారోగ్య నాశకత్వము వైద్యకమునందుఁ జెప్పంబడియే యున్నది. మదకారిత్వము శాకాదులయందు ప్రత్యక్షముగా లేకున్నను, ఇంకొకప<noinclude><references/></noinclude> ps6c3kbdb0q3qcbuylukm9l3rlwd9op 104 213427 556999 2026-05-25T10:02:47Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 556999 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||నిత్యకాండము - ఉషఃప్రకరణము|151}}</noinclude>దార్థముతో జేరునపుడు మదాధిక్యమును గలిగించుశక్తి స్పష్టముగా గలుగుచున్నది. అట్లు సూక్ష్మజ్ఞులు గావున పదార్థముయొక్క పరిపాకమును బట్టి గలుగుగుణవిశేషము నెఱింగినమహర్షులు కొన్నిపదార్థముల నిరాకరించిరి. శ్లో॥ బలారోగ్యే యథాస్యాతా మవిరుద్ధేతు సంవిదా॥ అనున్యాయమున బుద్ధికి బాధకములు కానివై బలారోగ్యములను గలిగించు పదార్థములను విధించుటయందే మునులతాత్పర్యము. అందు గొన్నిపదార్థములను విడుచుట దేశాచారమును బట్టియు కలుగుచున్నది. కావుననే మహర్షులు సూ॥ దేశాకృతికాలభావదుష్టాంశ్చ పదార్థాన్ వర్జయేత్ ॥ అని వచించిరి. ఇందుస్మశానాది స్థలములయందు బుట్టినవి దేశదుష్టములు. పొట్లకాయ మొదలగునవి పాములు మొదలగువానివలె నుండునుగావున ఆకృతిదుష్టములు. గ్రహణాదులయందు పదార్థములు కాలదుష్టములు. భావదుష్టములు ప్రతిపురుషునకు వేరువే రగు చున్నవి. ఇట్లు విధించుమహర్షులయభిప్రాయ మేమనిన, భోజనమునందు ఎంతమాత్రము నసహ్యభావ ముండఁగూడ దని తెలియుచున్నది. ఇందునకే దేశనియమము, కాలనియమము భోజ్యనియమము, సహభోజననియమము, పంక్తిభేదనియమము, పాత్రనియమము, పరివేషనియమము, పాకనియమము, పక్తృనియమము, పానీయనియమము, నానారసక్రమనియమము, ద్రవకఠినాద్యశననియమము, మౌనాదినియమము, దృశ్యాదృశ్య<noinclude><references/></noinclude> dju47ll2an6y1i04z9e1itjtd1yepj6 104 213428 557000 2026-05-25T10:12:01Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 557000 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|152|ఆర్యధర్మప్రత్యక్షఫలబోధిని|}}</noinclude>జనాంతరనియమము, కబళప్రమాణనియమము, కబళసంఖ్యానియమము, వర్జ్యనియమము, వార్తానియమము, శాకనియమము, సత్యాదినియమము, వర్ణనియమము, ఆశ్రమనియమము, ఆచారనియమము మొదలుగా లెక్కలేని నియమములు విధింపఁబడియెను. ఈనియమములకు కొన్నిటికీ ఫల మిందుసంగ్రహముగా నిరూపింపబడియె గాన తక్కునియమములకును ఫలమిట్లే యూహించుకొనునది. {{c|ఉత్తరాపోశనము.}} ఇట్లు తాను తృప్తిగా భుజించినవాఁడై శేషమును కొంచెముగా గ్రహించి జలమును జేర్చి ఆచమనము చేయవలయు.పూర్వము ప్రాణాగ్ని హోత్రవిద్యయొక్క స్వరూపమును జెప్పునపుడు ఐదగ్నులయందు హవిస్సువలె హోమము చేయవలయునని నిరూపింపఁబడియె. దానికి ముందు హోమముచేయఁబడు హవిస్సునకు ఉపస్తరణము, ప్రోక్షణము అభిఘారణమును నివర్తింపఁబడియె. ఇప్పు డాక్రమమున శేషము నుచ్ఛిష్టము గోరువారలకొఱకు విడువవలయు. ఈసందర్భమున దేవలుఁడు శ్లో॥ ఉచ్ఛిష్టభాగధేయేభ్య స్సోదకం నిర్వపే ద్భువి॥ అనివచించెను. దీనియభిప్రాయ మేమనగా, రౌరవ మను నరకమునందు చిరకాలమునుండి యున్నప్రాణులతృప్తికొఱకు నుదకముతోఁగూడ నుచ్ఛిష్టము విడువవలయునని తెలియు చున్నది.<noinclude><references/></noinclude> 3orepn4098dkthnp471mdvr98q1tl4r 104 213429 557001 2026-05-25T10:20:38Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 557001 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||నిత్యకాండము - ఉషఃప్రకరణము|153}}</noinclude>ఇం దగురహస్య మేమనిన, కర్మపరిపాకవశమున నరకమును పొంది యున్నవారిలో కర్మశేషముచేత క్రిములు మొదలగుభౌమనరకజన్మముల నొంది యున్నవారికిని గృహస్థుఁడు సంపాదించునన్నముచే పోషణీయత్వము పూర్వము వైశ్వదేవ ప్రకరణమునఁ జెప్పఁబడియెను. అందుఁగుక్కకు, కాకికిని, బలిప్రదానము చెప్పుటచే పశువులకుఁ బక్షులకును పోషణీయత్వము ఏర్పడినది. ఐనను క్రిమ్యాదులకు మిగిలియున్నది. కావున వీనికేతర్పణము విధింపఁబడియెను. దీనింబట్టి సదాచార నిరతుఁ డగునార్యునిభోజనము కేవలము తనకడుపు నిండించికొనుటకే కాదు. ఇఁక పశువులు, పక్షులు, క్రిములు నితరులగునతిథ్యాదుల తృప్తికొఱకై యుపయోగించునని తెలియుచున్నది. ఈయభ్యాసముచే ప్రాణులయందు దయ అవశ్యముగాఁ బొడమును. పరోపకారమునందు నియమము కలుగును. పరమేశ్వరునందు భక్తియు వృద్ధినొందును. సర్వభూతదయ, పరోపకారప్రవణత్వము, పరమేశ్వరభక్తి, అనునవియేకదా మనుజులు కోరఁదగినవి. ఇందు ఇంకొకయతిరహస్యంబును గలదు. కాకులు కుక్కలుమొదలగునవి మనుజులయిండ్లయందు పరిచయముకలవియై యున్నవి. వానికి స్వభావముచేతనే అన్నాతురత్వము కలదు. పిపీలికాదులు నట్టివే యగు. వీనిజన్మము కర్మశేషమువలన పరతంత్రమై క్షణభంగురంబు నైయున్నది. ఇట్టి జంతువుల<noinclude><references/></noinclude> 1hytp12lwm9ls4yku1u2phpfgpqcu6n